MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 226 It-Tnejn, 7 ta' Frar, 1994 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati Malta Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 226

It-Tnejn, 7 ta' Frar, 1994

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.14 p.m.

Talba

Seduta Nru. 226

It-Tnejn, 7 ta' Frar, 1994

WERREJ

MINUTI 276

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI 276

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 279

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI GĦALL-PROMOZZJONI TAS-SAĦĦA

U S-SIGURTA' FUQ IX-XOGĦOL

OCCUPATIONAL HEALTH AND SAFETY (PROMOTION) BILL

It-Tieni Qari 280

AĠĠORNAMENT 305

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 310

MINUTI

Il-Minuti tas-seduta Nru. 225 li saret fit-2 ta' Frar, 1994, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI

PUBLIC BROADCASTING SERVICES - RAPPORT TAT-TEMP

L-ONOR.

JOE CILIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu t- trattattivi tal-Public Broadcasting Services ma' l-aġenzija ta' Godfrey Grima biex jibdew itellgħu ir-rapport tat-temp bil-computer permezz tal- kumpannija tiegħu?

Ġaladarba l-Public Broadcasting Services sabet din il-proposta interessanti, x'qed iżommha milli jagħmel sejħa għall-offerti għal servizz simili meta f'Malta hawn ħafna PR companies u advertising agencies attrezzati għal dan ix-xogħol?

X'fee qed tiġi negozjata mas-Sur Grima?

Hemm xi servizzi oħrajn li l-Public Broadcasting Services qed tirċievi jew qed tinnegozja biex tibda tirċievi mingħand is-Sur Grima u/jew xi aġenzija minn tiegħu?

ONOR.

MICHAEL FRENDO (Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura): Jien informat li qegħdin isiru provi tekniċi ma' l-Associated News sabiex din il- kumpannija tkun tista` tibda ttella` r-rapport tat-temp għall-PBS.

Din il- proċedura hija l-istess sistema tar-rapport finanzjarju li jiġi mtella` kuljum minn aġenzija oħra u tirrifletti l-politika (policy) tal-PBS li tiżviluppa sezzjoni terzjarja fil-qasam tax-xandir.

Bħalissa l-PBS għandha ftehim biex tingħata materjal komputerizzat grafiku jew servizzi tekniċi oħra ma` kull kumpannija u aġenzija attrezzata għal dan ix-xogħol f`Malta u Għawdex.

Dawn l-arranġamenti ilhom isiru aktar minn sena.

MR SPEAKER (Onor. Lawrence Gonzi): L-Onor.

Reno Calleja, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

RENO CALLEJA: Jinnota l-Ministru li ma weġibx għat-tieni parti tal- mistoqsija rigward sejħa għall-offerti għal servizz simili meta f'Malta għandna ħafna advertising u public relations agencies attrezzati għal dan ix-xogħol?

Ma jidhirlux li hija daqsxejn stramba li s-Sur Grima ġie magħżul - milli jidher mingħajr ma ħarġet sejħa għall-offerti - biex jagħmel dan ix- xogħol wara li tqanqlet ftit tal-kontroversja meta ġie żvelat li s-Sur Grima kien qed jieħu somma sostanzjali għall-programm li kien qed itella' fuq il-PBS u li issa m'għadux jagħmel?

Ma jaħsibx il-Ministru li ladarba dan is-servizz tar-rapport tat-temp qiegħed isir mill-ħaddiema tal-PBS bħala parti mix-xogħol tagħhom, se jkun ħela ta' flus li tinbidel is- sistema?

In vista ta' rapporti li dehru fl-istampa, li nxtraw cameras b'Lm138,000 mingħajr sejħa għall-offerti - għalkemm ħarġet stqarrija fejn intqal li fil-fatt saret sejħa għall-offerti fil-gazzetti - il-Ministru sodisfatt bit-trasparenza li qiegħda turi l-PBS kemm ilha taħt r- responsabilita' tas-Sur Flamini?

Huwa sodisfatt bil-mod kif qed isir xiri ta' apparat, fejn jintnefqu ammonti sostanzjali ta' flus, jew inkella jaħseb li għandha tiġi attwata s-sistema governattiva jew sistema aktar trasparenti, kif isir meta dipartimenti u korporazzjonijet pubbliċi oħra jixtru apparat li jqum ħafna flus?

Jaf il-Ministru li min imexxi l-PBS qed jiddeċiedi li lill-membri tal-panel iħallashom kemm ifettilu hu?

Jiena ma nistennix li l-Ministru jindaħal f'din il-ħaġa, imma ta' min jiġbidlu l- attenzjoni li hemmhekk hemm id-disgwid.

Ma jidhirlux li dawn il-ħlasijiet li qatt ma kienu jsiru f'Malta - u ma jfissirx li għax qegħdin isiru huwa ħażin - ...

Il-Ministru jaħseb li dan huwa l-mod kif għandha titmexxa l- PBS?

X'jaħseb dwar is-suġġeriment li jien kont għamiltlu fil-budget li anke l-estimi tal-PBS jiġu diskussi fil-Parlament biex ikun hemm iktar trasparenza?

MR SPEAKER: Il-Ministru Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Mr Speaker, l-ewwelnett irrid ngħid li meta wieħed jitkellem dwar x'qed jiġri fil-PBS tajjeb li mmorru ftit lura - anke biex infiehem ir-risposta tiegħi - u nħarsu lejn il-White Paper li konna għamilna dwar ix-xandir f'pajjiżna, il-Liġi tax-Xandir innifisha u l-Pjan Nazzjonali dwar ix-Xandir.

Il-Pjan Nazzjonali dwar ix-Xandir jgħid li għandna noħolqu sistema ta' farming out ta' ċerti partijiet mill- produzzjoni tat-televiżjoni u tar-radju bl-iskop li f'pajjiżna noħolqu industrija ġdida.

Naħseb li kulħadd jaqbel li dak li qed tipprova tagħmel il-PBS huwa in linea mal-Pjan Nazzjonali dwar ix-Xandir.

Il-PBS qed tgħid li trid tipprova toħloq settur terzjarju marbut mas-sistema tat-television, u naħseb li dan sar.

Rigward il-provi tekniċi li jien informat li qed isiru ma' l-Associated News nista' ngħid li din hija l-istess ħaġa li saret matul l-1993 ma' diversi kumpanniji oħrajn.

Jekk wieħed iħares lejn il-programm ta' Għawdex, isib li dan il-programm huwa farmed out lil persuna minn Għawdex li offriet li tagħmel il-programm hi.

Imbagħad saru n-negozjati u sar il-ftehim ma' din il-persuna.

Jiġifieri dak li qiegħed isir illum huwa fuq l-istess kriterji li ntużaw ma' ħaddieħor.

Qiegħed ngħid dan biex nuri l- korrettezza tal-ħsieb u ta' dak li qed tagħmel il-kumpannija.

L-Onor.

Interpellant jista' jgħidli li lanqas il-programm ta' Għawdex ma sar kif jixtieq hu.

Il-punt hu li trid issib it-triq tan-nofs għaliex ma rridux li din il-kumpannija ...

Fil-fatt aħna għamilnieha a limited liability company biex nagħtuha l-possibilita' li topera fil-qasam kummerċjali b'mod mill- iktar flessibbli.

Jiena naħseb li nkunu qed nagħmlu żball jekk nitolbu lil kumpannija bħal din biex topera b'mod li jkun strettament marbut mal- proċeduri twal li juża l-Gvern biex jopera.

Dwar dan, jien qed nieħu l- pariri ta' l-Accountant General biex naraw liema huma l-aħjar proċeduri li nistgħu nistabbilixxu għal ħaġa bħal din għaliex din hija - sa ċertu punt - esperjenza ġdida f'kumpannija li taħdem kummerċjalment kuljum.

Mr Speaker, wieħed mill-punti li semma l-Onor.

Membru kien li dan ix- xogħol kien isir internament mill-ħaddiema stess tal-PBS bħala parti mix- xogħol tagħhom.

Fil-fatt jiena informat li minn fuq din il-proċedura l- ġdida, il-PBS se jagħmel qliegħ li ma kienx isir qabel, fis-sens li huma se jkunu marbutin ma' l-istess farming out li jistgħu jbigħu l-advertising.

Fil-fatt kull darba li se jixxandar ir-rapport tat-temp il-PBS se jkollha l- qliegħ għaliex se jirċievu sponsorship, jekk m'iniex sejjer żball, mingħand Air Malta.

Naħseb li din hija xi ħaġa li tagħmel sens.

Wieħed irid jgħid ukoll li PBS kontinwament tagħmel xogħlijiet ma' aġenziji oħrajn li qatt ma ssemma xejn dwarhom.

Naħseb li mhux fair, la mal-PBS u lanqas mas-Sur Grima, li wieħed jgħid li għax huwa waqaf milli jagħmel programm se jiġi mqabbad jagħmel dan ix-xogħol ġdid.

Din il-ħaġa ma ssegwix.

Skond ma jiena informat is-Sur Grima avviċina lill-PBS biex jagħmel dan it-tip ta' programm, il-PBS ikkalkolat li jekk isir dan it-tip ta' programm jista' jsir il-qliegħ u għamlulu il-provi tekniċi biex ikunu jistgħu jagħmlu programm bħal dan.

L-istess bħalma jagħmlu ma' ħaddieħor, per eżempju, bħalma jagħmlu mal-MPS - għalkemm forsi hawn mhux il-lok fejn noqogħdu nsemmu aġenziji - nies li huma attrezzati ħafna għax-xogħol tat- television u għamlu ħafna affarijiet għat-television għaliex jużaw il- graphics tagħhom.

Anke l-RGB ġieli jaħgmlu graphics għat-televison.

Issa f'pajjiżna qed jiżviluppa settur ġdid - li qatt ma kien jeżisti - fejn għandek gruppi ta' kumpanniji privati li billi qed jindunaw li t-television f'pajjiżna qed jiżviluppa u billi dan huwa settur tax-xandir li dejjem qiegħed jikber, qegħdin jattrezzaw ruħhom biex ifornuh.

B'hekk l- esperjenza li jieħdu mix-xogħol li jagħmlu għat-television Malti jkunu jistgħu jagħmlu xogħol anke għal barra minn Malta.

Naħseb li din l- ispjegazzjoni tagħmel sens għax qed infisser kif qed jiżviluppa dan is- settur.

Issa m'iniex ngħid li ma jistax ikun hemm irtokki li wieħed jista' jagħmel fil-metodu ta' kif isiru l-affarijiet.

Jiena fil-fatt - kif diġa' għidt qabel - għadni qed nieħu l-pariri ta' l-Accountant General biex naraw kif nistgħu noħolqu strutturi li ma jkunux tant burokratiċi li ma jkunux jistgħu joperaw kummerċjalment.

Niġi issa għall-mistoqsija dwar ix-xiri ta' cameras.

Din m'għandha xejn x'taqsam mal-mistoqsija li qed nitkellmu dwarha, imma la Mr Speaker ippermettiha jkolli nirrispondiha.

Jiena naħseb li meta wieħed jara li kien hemm sejħa għall-offerti fil-gazzetti kollha jinduna li l-affarijiet saru b'mod korrett.

Anzi jiena konvint li min kien inkarigat biex jieħu d- deċiżjonijiet dwar ix-xiri ta' cameras ħadhom b'reqqa u fil-fatt kollox sar bl-iktar mod miftuħ.

Jekk l-Onor.

Membru jixtieq li għas-sodisfazzjoni tiegħu jara kif saru d-dettalji, jiena lest li nkellem lil PBS biex jagħtuh il-possibilita' li jagħmel dan għaliex dawn huma affarijiet tekniċi u m'għandix dubju li kollox sar sew.

Allura jien ma naħsibx li huwa sewwa li wieħed joqgħod jitfa' dell ikrah fuq affarijiet bħal dawn.

MR SPEAKER: L-Onor.

Reno Calleja.

ONOR.

RENO CALLEJA: Filwaqt li jiena segwejt b'interess lill-Ministru u ħadt gost li qal illi kellem lill-Accountant General biex l-affarijiet jimxu b'mod trasparenti, nixtieq nistaqsih jekk japprezzax li aħna nagħfsu fuq dawn l-affarijiet għax din il-kumpannija qed tinżamm bi flus il-poplu.

Jekk aħna bħala membri parlamentari ma nistaqsux fuq dawn l-affarijiet ....

Mhux aħna vvotajna l-flus għaliha?

Parti ġġibhom mil-liċenzji u parti ġġibhom mill-flus li vvotajnielha aħna.

Jista' jgħidli jekk hux veru li, kif jien informat, hija Air Malta li se tħallas, naturalment biex tagħmel riklam ukoll?

Japprezza l-Ministru li meta kontinwament jitfaċċaw ċerti ismijiet ta' persuni li jkunu ħbieb ta' nies li jaħdmu fil-PBS - Malta tant żgħira li ma tistax tevita li dak ikun ħabib ta' dak u l-ieħor ħabib ta' l- ieħor - wieħed faċilment jista' jaħseb li dan huwa każ ta' ħokkli dahri u nħokklok dahrek?

Air Malta li, bħal PBS, hija miżmuma bi flus il-poplu se tagħti flus lill-PBS.

Is-Sur Grima kien qed jagħmel programm li tiegħu kien qed jieħu Lm250 fil-ġimgħa, waqaf u issa se jibda jagħmel dan il- programm ġdid ...

Nittama li l-Ministru jifhem - u qed nistaqsih jifhimx - il-preokkupazzjoni ta' din in-naħa.

Jiena nieħu pjaċir li int kellimt lill- Accountant General biex l-affarijiet isiru aktar trasparenti u min-naħa tiegħi naqbel ma' l-għan li kont semmejt fil-White Paper, li toħloq speċi ta' industrija, u mhux qed nikkritikak fuq hekk.

Imma japprezza l-Ministru li aħna għandna dritt nitolbu għal aktar trasparenza?

Nixtieq li l- Ministru jweġibni għall-mistoqsija supplimentari li kont għamiltlu dwar id- disgwid li qed jinħoloq fil-parteċipanti tal-panels għax min qed jieħu Lm40, min qed jieħu Lm20 u min qed jieħu Lm10.

Nistħajjel lil l-Ministru jgħidli li din hija deċiżjoni amministrattiva.

Imma din qed toħloqlok ħafna disgwid.

MR SPEAKER: Il-Ministru Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Dwar l-aħħar punt nista' ngħidlu li din għandha tkun xi ħaġa f'idejn l-kumpannija nnifisha u ma naħsibx li l-Ministru għandu jidħol fiha.

Irrid ngħid li jiena m'għandix dubju mill-korrettezza ta' kif saru l- affarijiet għaliex jidher ċar li l-affarijiet kollha saru aboveboard.

Meta jien semmejt lill-accountant General semmejtu għaliex naħseb li hawnhekk għandna sitwazzjoni partikolari ta' kumpannija li trid tikkompeti - u għada pitgħada trid tikkompeti iktar mil-lum - u ma nistgħux intaqqluha b'ċerti proċeduri li jistgħu jżommuha lura mis-suq.

Għalhekk għamilnieha limited liability company.

Allura qegħdin naraw nistgħux nagħtu struttura aktar speċifika ta' kif nagħmlu l-affarijiet.

Kieku l-kumpannija qatt ma għamlet farming out u ftit ġimgħat ilu ħolmot biex tagħmel farming out lis-Sur Grima, allura jista' jkun li l-preokkupazzjoni ta' l-Onor.

Membru jkollha bażi, pero' l-fatt li l-kumpannija ilha sena sħiħa, jekk mhux iktar, minn mindu ....

Anzi nista' ngħid li jien bħala l-Ministru responsabbli mbottajthom - fuq livell ta' policy - biex jagħmlu farming out, ħalli għallinqas għalissa jipprovaw joħolqu din l-industrija li ddur madwarhom biex f'Malta l-expertise tat-television tixtered iktar.

Jiġifieri l-fatt hu li l-farming out isir ma' kulħadd u l-istess ħaġa saret mas-Sur Grima meta ġie bil-proposta tiegħu.

Dwar Air Malta nista' ngħidlek li żgur mhux il-każ ta' you scratch my back and I scratch yours.

Air Malta kummerċjalment jaqblilha tutilizza s- slot f'dan il-programm biex tagħmel riklam għaliha nnifisha; inċidentalment illum din diġa' tagħmel riklam fis-slot waqt il-programm tar-rapport tat- temp, jiġifieri qed tkompli l-politika li diġa' bdiet.

Id-differenza hi li probabbilment għal dan is-slot Air Malta se tħallas iktar għax wieħed dejjem jipprova jgħolli l-livell tal-mod kif jixxandar ir-rapport tat-temp.

Naħseb li hija ħaġa pożittiva li f'pajjiżna jkollna iktar u iktar studios li jidħlu għal xogħol bħal dan.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' karti.

Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport ta' l-Awtorita' Nazzjonali tax-Xogħol għas-sena 1993; u

f'isem il-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali nqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 13 ta' l-1994 - Regolamenti ta' l-1994 li jemendaw ir- Regolamenti dwar it-Taqsimiet Speċjali tar-Reġistru u l-Elenku ta' l- Infermieri;

Avviż Legali Nru 14 ta' l-1994 - Regolamenti ta' l-1994 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Vetturi bil-Mutur; u

Avviż Legali Nru 15 ta' l-1994 - Regolamenti ta' l-1994 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Liċenzi tal-Pulizija.

MR SPEAKER: Il-Ministru għall-Ambjent.

ONOR.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Ambjent): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 16 ta' l-1994 - Regolamenti ta' l-1994 dwar il- Kummissarju ta' l-Artijiet (Trasferiment ta' Drittijiet u Responsabilitajiet).

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI GĦALL-PROMOZZJONI TAS-SAĦĦA U S-SIGURTA' FUQ IX-XOGĦOL

OCCUPATIONAL HEALTH AND SAFETY (PROMOTION) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mit-2 ta' Frar, 1994.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

ONOR.

JOE CASSAR (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, qed inressqu din il-liġi sabiex inħarsu lill-ħaddiema kollha fuq il-post tax-xogħol.

Ix- xogħol, hi x'inhi t-tifsira tiegħu, huwa kemm dmir kif ukoll obbligu.

Il- bniedem għandu l-jedd u d-dmir li jaħdem u dawn id-drittijiet u d-dmirijiet għandna nistħarrġuhom fil-kontest kollu tad-drittijiet tal-bniedem, drittijiet li jaqblu man-natura stess tal-bniedem.

Nafu li fin-natura huwa l-bniedem biss li jaħdem u l-pedament huwa l-liberta' tal-bniedem fil-qasam ekonomiku, l-istess bħal-liberta' tiegħu f'ħafna oqsma oħra.

L-ekonomija hija biss settur wieħed mill-ħafna setturi li fihom il-bniedem iħaddem l- attivita' tiegħu.

F'dan is-sens, bħal f'setturi oħra, wieħed għandu l-jedd għal-liberta' u d-dmir li jagħmel użu minnha b'mod responsabbli.

Ħafna minn dawn id-drittijiet ġew imxandra minn għaqdiet internazzjonali bħalma huma l-ILO, il-Gvern, l-unions u min iħaddem li ffirmaw is-Social Charter f'isem iċ-ċittadini kollha.

Issa din il-liġi qed nagħmluha konformi ma' dak li ffirmajna għalih u hija viċin ħafna għal dak li diġa' għamilna.

Wara 52 sena qed inressqu liġi ġdida u moderna li permezz tagħha qed inneħħu l-Ordinanza dwar il-Fabbriki li kienet ħarġet f'April ta' l-1940 meta s-sitwazzjoni kienet differenti ħafna milli hija llum.

Aħna dehrilna li għandna nagħmlu liġi ġdida u mhux inkomplu inraqqgħu l-Ordinanza li kienet teżisti kif kien ilu jsir għal ħafna żmien.

Jekk inħarsu lejn id- definizzjoni ta' "fabbrika" nsibu li din kienet tgħid hekk:

"il-kelma "fabbrika" tikkomprendi "ħanut tax-xogħol" u tfisser kull fond li fih, jew ġewwa bitħa, setaħ jew reċinti tiegħu, ikun hemm nies impjegati biex jaħdmu bl-idejn f'xi xogħol għal xi wieħed mill- iskopijiet imsemmija hawn taħt jew f'xi xogħol aċċessorju għal dawn l- iskopijiet, jiġifieri:

(a) il-manifattura ta' oġġett jew parti minnu, jew

(b) it-tibdil, it-tiswija, it-tiżjin, l-irfinar, it-tindif jew il- ħasil, jew il-ksir jew il-ħatt ta' oġġett, jew

(ċ) l-adattar ta' oġġett għall-bejgħ ...".

Peress li minn dak iż-żmien 'il hawn is-sitwazzjoni tbiddlet għal kollox, ma kienx hemm lok li noqogħdu nressqu emendi, imma kien aħjar li nressqu Abbozz ta' Liġi ġdid.

Din l-Ordinanza ġiet emendata diversi drabi bl-Atti ta' l-1953, ta' l-1958, ta' l-1960 u ta' l-1962, imbagħad kien hemm avviżi legali fl-1963 u fl-1965, u reġgħet ġiet emendata bl-Atti ta' l-1974 u ta' l-1977.

Dan ifisser li, kif għidt, kien wasal iż-żmien li nagħmlu liġi ġdida għal kollox u mhux noqogħdu nraqqgħu dik li għandna.

'Il quddiem ngħid x'inhuma d-differenzi prinċipali li minħabba fihom ridna nagħmlu liġi ġdida.

Dak iż-żmien li għaddiet l-Ordinanza kien hawn il-Council of Government u meta l-Attorney General ken introduċa l-liġi f'dik is-seduta tal-Parlament, għamel referenza għal-Liġi ta' l-1926 dwar ix-xogħol tan- nisa u tat-tfal, liġi li qatt ma ġiet in vigore.

Dan qal hekk:

"As all honorary Members probably know, there is an Act, passed in 1926, regulating the employment of women and children and the conditions of employment of workmen in factories.

That Act did not have effect from the day of its promulgation.

It contains a delaying clause which gave the Governor power to bring the law into effect by proclamation when he thought fit.

Although that Act has been in existence since 1926, it has never been brought into operation and the reason why I am suggesting another Ordinance instead of advising the Governor to bring the Act into effect is that considerable difficulty has been experienced in attempting to apply that Act for the reason that it contains provisions which are too rigid.".

Jiġifieri l-Gvern kolonjali dak iż-żmien ma riedx iġib in vigore l-liġi ta' l-1926 għax qal li kienet iebsa ħafna imma mit-tiftix li għamilt imkien ma tirriżulta r-raġuni għaliex qed jgħid li kienet iebsa ħafna.

Probabbilment kienet iebsa ħafna għaliex kienet timponi doveri kbar fuq dawk li dak iż- żmien kienu msemmijin biss bħala factories and workshops.

Dr Enrico Sacco li spjega s-sitwazzjoni ta' żmienu u tal-Partit Laburista mmexxi minn Dr Boffa, qal:

"As a member of the medical profession I give my support in principle to the Bill.

In my private practice I generally come in contact with most of the cases in the Bill in question in terms to provide for workmen carrying out their duties in basements which have never been visited by sunlight, in damp cellars without any ventilation.

In these places workmen are kept overtime for which they are badly paid or not paid at all. The Government therefore in bringing forward the proposed law is moving in the right direction.

Before enacting laws, however, the Government being the principal employer should be the first to give a good example.

Most of the Government workshops are kept in places as unhealthy as any private workshop.

Scavengers in certain districts are billeted in places which are damp, beneath the dampproof layer without washing facilities to clean their hands and disinfect themselves and change their clothes after working hours before they return to their homes.

The law should consequently apply equally to Government departments, and offices responsible for the working of the law should be specially instructed to see that it is strictly adhered to, not only by private concerns but also by Government departments.".

Dan juri kemm tbiddlet is-sitwazzjoni minn dak iż-żmien.

Hawnhekk il- kelliemi kien qed jirreferi prinċipalment għal xogħol taħt l-art, kif ukoll għal nuqqas ta' iġjene fejn jidħlu l-iscavengers u affarijiet oħra, forsi kif għadu jiġri sal-lum għalkemm l-atmosfera hija differenti għal kollox.

Illum f'Malta għandna ekonomija bbażata prinċipalment fuq is-servizzi u hija differenti minn ta' dak iż-żmien għax is-sitwazzjoni tbiddlet u għalhekk jeħtieġ li ssir liġi ġdida, kif fil-fatt qed nagħmlu.

L-ewwel ħaġa li ridna nagħmlu kienet li nibdlu d-definizzjoni fil-liġi u minflok il-kelma "fabbrika" wżajna "post fejn isir ix-xogħol" u "post tax- xogħol", definizzjoni ampja li tikkomprendi kollox.

F'dan l-Abbozz ta' Liġi nsibu li:

""post fejn isir ix-xogħol" u "post tax-xogħol" ifissru kull post f'Malta fejn ħaddiem jagħmel xogħol jew jipprovdi servizz għal min iħaddem, u mingħajr ħsara għall-ġeneralita' ta' dan li ntqal qabel, jinkludu fabbrika, ħanut, uffiċċju, tarzna, barriera, minjiera, sit tal-bini, struttura, triq, għalqa razzett, baċir, ajruplan jew bastiment u jinkludu wkoll ajruplan jew bastiment reġistrat f'Malta jew li jkollu liċenza biex jaħdem minn Malta;".

Jiġifieri hawnhekk għamilna definizzjoni ferm aktar ampja minn dik li kien hemm fil-liġi eżistenti, li ma kenitx tipprovdi għat-tip ta' azjendi li għandna llum.

Irrid ngħid li kull meta ssir liġi ta' dan it-tip kważi dejjem iqumu l-istess diskussjonijiet dwar kif se jkun kompost il-bord, awtorita', kummissjoni jew aġenzija li tkun se tieħu ħsieb il-liġi, x'poteri għandu l-Ministru u affarijiet bħal dawn.

Jien se nerġa' nikkwota lil Dr Sacco fejn kompla jgħid:

"I see that most of the measures and the advantages to be derived from this law are connected with hygene ..."

- u hawnhekk jiddispjaċini ngħid li waqt din id-diskussjoni fuq hygene ma tantx tkellimna imma tkellimna biss fuq health and safety -

"... cleanliness, overcrowding, temperature, lighting, ventilation ... ".

Imbagħad Dr Sacco għamel complaint dwar il-fatt li tabib ma kienx imdaħħal fil-bord, u qal:

"Yet I'm sorry to say that whilst on the Advisory Board there will sit the Commissioner for Labour, a member of the Chamber of Commerce, a member of the Trade Union Council and two other members nominated by the Government, not a single representative of the medical profession has been included.

It is true that he may be one of those to be named by the Government but just as a trade union member and a member representing the Chamber of Commerce have been specially selected to sit on the committee, I am of opinion that it should be specifically stated in the law that a member of the medical profession should sit regularly on the Board.".

Mr Speaker, hawnhekk irrid ngħid li kull meta saret din il-liġi d-dibattitu dejjem kien - kif qed jiġri llum ukoll - dwar il-kompożizzjoni ta' min se jieħu ħsieb il-health and safety u x'poteri kien se jkollu l-Ministru.

Din hija ħaġa li dejjem ġiet diskussa u għalhekk ma niskantax li reġgħet tqajmet waqt li qed ngħaddu dan l-Abbozz li għandna quddiemna llum.

Wieħed dejjem jipprova jagħmel l-aħjar liġi li jista' u ilna s-snin naħsbu fuq din il-liġi imma issa wasal iż-żmien li din issir.

Aħna dehrilna li dan hu l- aħjar mod li bih nistgħu nimxu u għalhekk ressaqna dan l-Abbozz kif inhu.

B'danakollu, kif qal il-Ministru Ugo Mifsud Bonnici, din il-liġi m'hijiex xi vanġelu u aħna lesti li nilqgħu s-suġġerimenti li jistgħu jsiru biex nagħmluha aħjar.

Fl-aħħar mill-aħħar kull gvern Malti ħadem biex f'dan il-pajjiż ikun hawn is-servizzi soċjali u jekk wieħed jaqra d-debates jara li kull membru li tkellem fl-1940 kien ftaħar b'dak li għamel il-partit tiegħu fil-qasam soċjali.

Jien naħseb li anke dwar din il-liġi rridu naħdmu flimkien, għax ma fiha xejn partiġġjan u għalhekk kulħadd għandu jagħti sehmu.

Kull xogħol fih il-periklu tiegħu, naħseb li anke hawn ġew għandna l-periklu għax fuq in-naħa l-oħra tal-Kamra qed isiru xi tiswijiet u tista' taqa' xi ħaġa fuqna.

Irrid ngħid li kullimkien jeżisti l-periklu u wieħed irid jagħmel li jista' biex jevitah.

Trid tagħmel u tenforza l-liġijiet, kif diġa' qalu ħafna kelliema, imma l-periklu xorta se jibqa' jeżisti u d- diżgrazzji u l-fatalitajiet xorta se jibqgħu jsiru.

Xtaqt insemmi r-regolamenti li għandna in vigore pero' m'humiex f'idejja bħalissa.

Il-liġi li qed nagħmlu qegħdin nagħmluha konformi mas-Single Act ta' l-1986 li f'artiklu 118A tgħid hekk:

"Member States shall pay particular attention to encourage improvements especially in the working environment as regards the health and safety of workers and shall set as their objectives the harmonisation on conditions in this area while maintaining the improvements made.".

Aħna qegħdin nagħmlu din il-liġi konformi mar-regolamenti ta' l-ILO u tal- Komunita'.

Issa qabel ma naraw x'għandna ġdid f'dan l-Abbozz, nixtieq insemmi n- numru ta' konvenzjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-health and safety li Malta iffirmat diġa' u tajjeb li l-poplu jkun jaf x'inhuma.

Dawn huma n- Night Work Woman Convention 1919, Minimum Age Industry Convention 1919, Minimun Age Sea Convention 1920, Minimum Age Agricultural Convention 1921, White Lead Painting Convention 1921, Minimum Age Trimmers and Stokers Convention 1921, Equality of Treatment Accident Compensation Convention 1925, Marketing of Weight Package Transport by Vehicles Convention 1929, Protection Against Accident Dockers Convention 1929, Protection Against Accident Dockers Convention 1932, Night Work Woman Convention 1934, Underground Woman Convention 1935, Reduction of Hours Textiles Convention 1937, Food and Catering Ships' Crews Convention 1946, Medical Examinations Seafarers Convention 1946, Medical Examination of Young Persons (Industrial) Convention 1946, Medical Examination of Young Persons (Non- Industrial) Convention 1946 u n-Night Work of Young Persons Convention.

Malta ffirmat ukoll in-Night Work Convention ta' l-1990 - kif riveduta - Night Work of Young Persons Convention ta' l-1948 u anke l-Accommodation of Crews Convention ta' l-1949.

Iktar tard Malta ffirmat conventions oħra - u m'iniex se nkompli nsemmihom kollha - fosthom is-Seafarers Welfare Convention ta' l-1987 u l-Heath Protection and Medical Care Seafarers Convention li ġiet iffirmata fl-istess sena.

Fl-1966 Malta ffirmat ukoll is-Safety and Health in Construction Convention u l-aħħar tnejn li ffirmajna kienu l-Chemicals Convention u n-Night Work Convention li kienu għaddew fl-1990 u ffirmajniehom fl-istess sena.

Jien semmejt din il-lista biex nuri li f'dan il-kamp Malta hija avvanzata daqs pajjiżi oħra, iffirmat conventions daqs pajjiżi oħra u konna minn ta' quddiem biex nirratifikaw dawn il-konvenzjonijiet.

Aħna qed nagħmlu kulma nistgħu biex dawn il- konvenzjonijiet jiġu osservati f'pajjiżna għall-ġid tal-ħaddiema u għal kulħadd.

L-aħħar darba, min-naħa l-oħra saret l-allegazzjoni li b'din il-liġi m'hu qiegħed jitbiddel xejn u għalhekk illum irrid nuri x'qegħdin inbiddlu u l- importanza ta' l-affarijiet li qegħdin nintroduċu f'din il-liġi.

Diġa' semmejt il-fatt li d-definizzjoni ta' postijiet tax-xogħol li kien hemm fil- liġi kienet antikwata u kienet issemmi postijiet taħt l-art, eċċ. Illum f'din id-definizzjoni qegħdin ninkludu ħwienet kummerċjali, uffiċċji, bars, ristoranti u xogħol li jsir fuq il-baħar, ngħidu aħna fuq rigs u bastimenti.

Per eżmpju, jien niftakar li wieħed mir-regolamenti ta' l- 1953, jekk m'iniex sejjer żball, kien sar apposta għaliex il-Gvern kien tilef kawża minħabba li l-kelma "ship" ma kenitx taqa' taħt id-definizzjoni ta' "fabbrika".

Għalhekk meta l-Gvern f'dak il-każ kien applika dik il- liġi, skond id-deċiżjoni tal-qorti, il-Gvern kien mar ultra vires u eventwalment ir-regolamenti ġew emendati.

Aħna għamilna studju intensiv biex f'din id-definition nipprovaw indaħħlu kull forma ta' xogħol li jeżisti; naturalment m'hijiex xi definizzjoni perfetta u nistieden lil min jaħseb f'xi ħaġa oħra biex jagħmel is-suġġerimenti tiegħu ħalli b'hekk ikollna definizzjoni li tkun kemm jista' jkun kompleta u l-liġi l-ġdida tiġi tapplika għal kull post tax-xogħol bla distinzjoni, kif ukoll għal kull ajruplan jew bastiment li huwa reġistrat f'Malta.

Jiġifieri din qegħdin napplikawha għal dawn ukoll, fejn qabel ma kenitx tapplika.

L- Ordinanza qabel kienet issejjaħ lis-sid tal-fabbrika bħala responsabbli primarjament mill-ħarsien u s-saħħa tal-ħaddiem u dan kien iġib xi diffikultajiet quddiem il-qorti, għax fuq affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' injuries u sfortunatament ġieli anke mwiet, ħafna drabi tidħol il- qorti.

Din id-darba fil-liġi qegħdin indaħħlu wkoll lill-manager jew lid- direttur li jkun responsabbli għax-xogħol.

Barra minn dan issa qed indaħħlu wkoll responsabbli lil dik il-persuna li tkun self-employed jew anke ma' kuntrattur fejn qabel ma kenux inklużi.

Jiġifieri sub-contractor huwa responsabbli u self-employed huwa responsabbli wkoll.

Il-liġi twaqqaf kummissjoni permanenti li ma kenitx teżisti qabel.

F'dan l-Abbozz qed ngħidu min għandu jaħdem fuq din il-kummissjoni u min għandu l-eżerċizzju tal-funzjonijiet.

Il-funzjonijiet ta' din il-kummissjoni huma differenti minn dawk li kien hemm fil-liġi ta' qabel.

Jekk inħarsu fil-qosor lejn il- liġi nistgħu ngħidu li l-kummissjoni tagħti pariri lill-Gvern, tiġi konsultata dwar regolamenti ġodda, tippromwovi informazzjoni, tara li l- liġi tiġi mħaddma u inforzata u tiddeċiedi appelli minn deċiżjonijiet ta' l- ispetturi.

Fl-Ordinanza ta' qabel ma kienx hemm makkinarju permanenti għall-konsultazzjoni bħalma se jkun hemm illum.

Barra minn hekk qed jingħata d-dritt ta' l-appell lill-kummissjoni li se jkollha poteri fuq il- kumitat ġudizzjarju.

Minkejja dak li qal l-Onor.

Michael Farrugia d-darba l-oħra, l-ispetturi llum m'humiex l-istess bħalma kienu qabel u għandhom poteri akbar.

Il-liġi tgħid li l-ispettur jista' jagħlaq parti minn fabbrika fuq l-esperjenza tiegħu skond ir-regolamenti, mentri qabel kienet li dan seta' jsir "wara li jkun ħa parir mid-Direttur tax-Xogħol" u kien jittieħed in konsiderazzjoni jekk id-deċiżjoni taffettwax il-produzzjoni jew in-nefqa tal-produzzjoni.

Jiġifieri kien hemm dawn iż-żewġ kondizzjonijiet, li spettur irid jieħu l-parir mingħand id-Direttur tax- Xogħol u jikkonsidra jekk l-ordni li tingħata taffettwax il-produzzjoni jew tgħollix in-nefqa tal-produzzjoni.

Dawn illum m'għadhomx jeżistu.

Jiġifieri llum hemm differenza kbira anke fil-poteri li qegħdin nagħtu lill- ispetturi.

Irridu nammettu li għandna bżonn ta' iktar spetturi għax mhux biżżejjed li jkollok liġi li tkun sabiħa, irid ikollok ukoll l-inforzar tajjeb ħafna.

Għal dan il-għan - kif għidt waqt id-diskors tiegħi fil- Budget - il-parti "tas-Sanita" li hija konċernata minn dak li jissejjaħ occupational health, se tiġi tifforma parti mil-Labour Office biex flimkien jaħdmu fuq din il-liġi.

Jiġifieri minflok se jkollna żewġ entitajiet li bejniethom ix-xogħol jista' jidduplika, se jkollna entita' waħda li tagħmel dan ix-xogħol.

Ir-relazzjonijiet li kellha l-occupational health mal-WHO m'humiex se jinqatgħu imma se jkomplu.

Ftit ilu hawn Malta kellna rappreżentant tal-WHO li nformajnieh b'dan il-proċess ta' għaqda li se ssir bejn dawn iż-żewġ entitajiet u l-WHO se tkompli tagħti l-għajnuna tagħha, anzi beħsiebha żżidha, u fil-fatt diġa' offriet l-għajnuna tagħha biex jekk ikun hemm bżonn tagħti t-training lil persuni li nibagħtu aħna biex jiġu mħarrġa bħala spetturi.

L-ispetturi llum fid-diskrezzjoni tagħhom se jkollhom il-poter li jagħlqu fabbrika jew parti minn fabbrika jew minn azjenda.

Dan huwa poter kbir li l-ispetturi għandhom jeżerċitaw b'għaqal kbir għax meta jagħmlu dan ikunu qegħdin jeffettwaw ix-xogħol imma peress li s-saħħa tiġi qabel kull ħaġa oħra għandu jkollhom dan il-poter biex il- ħaddiema tagħna jkunu kemm jista' jkun protetti minn kollox.

Hawn diversi modi kif il-ħaddiem jista' jkorri, jista' jkorri b'makkinarju - nafu li din hija l-iktar ħaġa komuni - u jista' jkorri b'affarijiet oħra.

Illum hawn diversi affarijiet li jistgħu jġibu korriment u anke mard li jieħu ż-żmien biex jiżviluppa.

Għalhekk peress li l-affarijiet illum tbiddlu ħafna, kien hemm bżonn ta' din il-liġi.

Għalkemm hawn Malta ma jkollniex numru kbir ta' diżgrazzji pparagunati ma' barra, sfortunatament xorta jiġru u se nuri dan b'ċifri.

Għandi statistika li turi n-numru ta' diżgrazzji li ġraw mill-1981 sa l-1992 fuq il-postijiet tax-xogħol.

Sfortunatament il-figuri għall-1993 għadhom m'humiex lesti.

Fl-1981 kien hemm 5,512-il korriment fuq ix-xogħol; fl-1982 kien hemm 5,270; fl-1983 il- figura niżlet għal 4,664; fl-1985 kien hemm 6,569; fl-1986 kien hemm 6,628; fl-1987 kien hemm 7,727; fl-1988 kien hemm l-ogħla rata li laħqet 8,679 inċident; fl-1989 kien hemm 7,892; fl-1990 kien hemm 7,810; fl-1991 kien hemm 7,062, u fl-1992 kien hemm 6,964.

Dawn huma kollha korrimenti fuq il-post tax-xogħol, il-parti l-kbira tagħhom ikunu korrimenti żgħar ħafna, pero' xorta jistgħu jiġu evitati.

Dawn il-figuri m'humiex meħuda mid-Department of Labour għaliex mhux kulħadd imur hemm - meta xi ħadd ikorri fuq il-post tax-xogħol imur id-Department of Labour biex jittieħdu l-passi kontra s-sid jew kontra min iħaddem u biex jinvestigaw l- inċident - imma huma l-figuri tan-nies li jieħdu japplikaw għall-benefiċċji soċjali - naħseb li kulħadd imur għalihom - meta jweġġgħu, li naħseb li hija lista aktar eżatta.

Forsi "d-dehra" tidher ftit monotona imma dawn il-figuri qed nagħtihom għaliex il-poplu tagħna għandu d-dritt li jkun jaf il-fatti u d-dati kif inhuma; dawn l-affarijiet m'għandniex għalfejn ninħbew minnhom.

Dawn huma affarijiet li ġraw u li qed jiġru u li minħabba fihom jintilfu sigħat kbar ta' xogħol.

Bħalissa qed jintilfu iktar sigħat ta' xogħol minħabba diżgrazzji milli minħabba strajkijiet u affarijiet oħra.

Dan irriżulta kemm matul is-sena l-oħra kif ukoll is-sena ta' qabel.

Hawnhekk għandi figuri oħra u hawn il-formoli apposta ta' kif jinħadmu.

Per eżempju, jekk meta bniedem imut jikkalkolawlu li kien fadallu 20 sena x'jaħdem, in-numru ta' working days lost jitla'; fl- 1991 kien hawn 149,000 days lost.

Imbagħad hawn ir-rati ta' l-accidents frequency u calendar days lost by permanent disabilities.

F'Malta ir- rata m'hijiex għolja ħafna.

Fil-fatt l-accidents rate fl-Ingilterra - irnexxieli nsibha wkoll - hija ta' 0.014% filwaqt li f'Malta hija ta' 0.006%.

Jiġifieri f'Malta r-rata hija ferm inqas mill-Ingilterra fejn hemm popolazzjoni ta' madwar 26 miljun jaħdmu.

Nispera li dawn il-figuri huma korretti pero' huma l-figuri li tawni.

GĦalkemm f'Malta jiġru inqas diżgrazzji milli jiġru f'pajjiżi oħra, xorta rridu nieħdu ħsieb biex dan in-numru, li kif diġa' għidt jitla' għal madwar 7,000 fis-sena, inkomplu nġibuh fix-xejn.

L-Onor.

Michael Farrugia rrefera wkoll għaċ-ċertifikat mediku.

Din hija ħaġa li rridu noqogħdu attenti ħafna għaliha.

Hija ħaġa personali jekk bniedem għandux xi marda jew le.

Galhekk il-liġi trid tkun b'ċertu mod li filwaqt li tissalvagwarda lill-impjegat, tħares ukoll is-sigriet professjonali.

L-Onor.

Farrugia daħal ukoll fil-kwestjoni tal-Conditions of Employment (Regulations) Act u semma xi affarijiet li m'għandhomx x'jaqsmu.

Kif għidt drabi oħra, diġa' qed naħdmu fuq din il-liġi, waqqafna kumitat li se jagħmel liġi ġdida adattata għall-kondizzjonijiet tal-lum fid- dinja tax-xogħol minflok liġi antikwata li teżisti - għalkemm mhux daqs l- Ordinanza li semmejna għax din il-liġi għaddiet fl-1952 - u jrid jieħu ħsieb b'mod speċjali d-diskriminazzjoni f'dak li għandu x'jaqsam mad-dinja tax-xogħol biex niġu konformi mal-Kostituzzjoni.

Naħseb li m'għandix għalfejn nidħol fid-dettalji, imma nassigura lill-Onor.

Farrugia li fil- liġi li qed tiġi mfassla qed nieħdu ħsieb il-kondizzjonijiet tax-xogħol tan- nisa, qed nieħdu ħsieb il-familja u affarijiet oħra li semma hu.

Imma naħseb li dawn il-punti nistgħu niddiskutuhom meta, jekk Alla jrid, inressaq dik il-liġi quddiem dan il-Parlament u b'hekk ikollna liġi oħra ġdida li tirrigwarda d-dinja tax-xogħol li hija dinja importanti ħafna.

Mr Speaker, nista' nagħti wkoll xi figuri li għandhom x'jaqsmu ma' l- iġjene.

Matul is-sena li għaddiet saru 947 medical examinations mid- Dipartiment tas-Sanita', ġew eżaminati 3,619-il import licence għal kimiċi li ġew importati li minnhom 1,600 huma reġistrati fuq database.

Barra minn hekk saru 253 spezzjoni fuq liċenzji ta' pesticides importati.

Nerġa' ngħid li qed nikkwota dawn il-figuri għall-interess tal-pubbliku u biex nuri li tassew qed isir xogħol, għalkemm huwa xogħol diffiċli.

Nammetti li, kif qalu l-ħbieb tagħna ta' l-Oppożizzjoni nhar l-Erbgħa, hemm bżonn li nżidu n-numru ta' spetturi mħarrġa f'dan il-qasam u fil-fatt diġa' għandna offerta mill-WHO biex nibagħtu nies jitħarrġu barra, għalkemm hawn Malta wkoll qed isiru lectures biex jiġu mħarrġa nies bħala inspectors.

Nerġa' ngħid li fil-preżent qed isir ħafna xogħol, imma rridu nagħmlu iżjed.

Hawnhekk qed nagħmlu liġi ġdida li hija ferm differenti minn dik ta' qabel - kif spjegajt fil-qosor biex ma noqgħodx nirrepeti, u mbagħad waqt l-istadju tal-Kumitat inkunu nistgħu neżaminaw x'timplika din il-liġi klawsola klawsola - u fit-tfassil tagħha kkonsultajna lill-unions u lill- korpi kostitwiti li qablu mal-liġi kif qed tiġi proposta.

Irrid inkun ċar fuq dak li qal l-Onor.

Moran - u jiddispjaċini li llum mhux qiegħed hawn - u nerġa' ngħid li l-unions qablu mal-liġi kif qed nipproponuha; qalulna biex inbiddlu xi erba' kelmiet 'l hawn u 'l hemm u aħna aċċettajna s- suġġerimenti tagħhom.

Per eżempju, union minnhom ipproponiet li f'industrial estate kbir fejn ikun hemm ċertu numru ta' nies jaħdmu, għandu jkun hemm clinic, u din aċċettajnieha u se ndaħħluha fil-liġi billi nintroduċu emenda f'dan is-sens.

Nista' nassigura lil dan il-Parlament - kif jista' jikkonferma l-ħabib tiegħi l-Onor.

Ugo Mifsud Bonnici li kien miegħi waqt id-diskussjonijiet - li l-unions aċċettaw din il-liġi kif inhi b'xi emendi żgħar, per eżempju fejn kien hemm terminu ta' jumejn qalulna biex nagħmluh ta' tlett ijiem, kif fil-fatt għamilna, fejn kien hemm erbat ijiem għamilniehom ħamsa u affarijiet żgħar bħal dawn.

Imma bħala prinċipju u forma nista' ngħid li l-unions din il-liġi aċċettawha.

Jiġifieri ma nafx x'nistgħu nagħmlu aktar minn hekk, meta qed nimxu bis- sistema li qabel ma nersqu quddiem dan il-Parlament qed nikkonsultaw mal- korpi kostitwiti konċernati, kif qed nagħmlu fuq il-liġi dwar il-kwestjoni tax-xogħol li qed tiġi mfassla.

Xtaqna niddiskutu anke ma' l- Oppożizzjoni biex forsi l-liġi tgħaddi iżjed malajr u b'hekk neħilsu minn xi ħaġa li nammetti li ilha ttul ħafna għax dejjem kellna f'rasna li nsibu xi ħaġa aħjar - u, kif jgħidu, l'ottimo e' il nemico del bene - u fl-aħħar wasalna għal dan l-Abbozz.

GĦamilna l-aħjar li stajna imma naturalment din m'hijiex xi liġi sagrosanta għax hija bbażata fuq il-liġijiet ta' korpi internazzjonali li Malta diġa' ffirmathom kif iffirmat is-Social Charter u diversi konvenzjonijiet oħra ta' l-ILO li wħud minnhom diġa' semmejthom.

Nitlob lil dan il-Parlament biex jivvota favur dan l-Abbozz ta' Liġi li jiggarantixxi s-saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol.

Minn hawnhekk nawgura li f'dan il-pajjiż jiġru inqas diżgrazzji u hemm bżonn li kulħadd joqgħod aktar attent, kemm min jaħdem kif ukoll min iħaddem.

Min iħaddem irid jieħu ħsieb in-nies tiegħu u jagħmel dak li tgħidlu l-liġi u nieħdu gost ninnotaw li f'ċerti fabbriki hemm gruppi ta' nies li jieħdu ħsieb is-saħħa tal-ħaddiema.

F'fabbriki li jħaddmu aktar minn ċertu numru ta' nies, skond il-liġi li diġa' teżisti, għandu jkun hemm first aiders imħarrġa, imma dan il-provvediment ma tantx jidher li qed jiġi osservat.

Jiġifieri mhux biżżejjed li jkun hemm sempliċement first- aid box, imma għandu jkun hemm first aiders imħarrġin tajjeb biex jekk jinqala' xi ħaġa jkunu jafu x'għandhom jagħmlu.

Barra minn hekk, fuq suġġeriment ta' union minnhom fil-liġi se ndaħħlu l-provvediment li f'industrial estates kbar irid ikun hemm clinic.

Il-ħaddiem min-naħa tiegħu jrid josserva l-liġi billi jilbes l-ilbies protettiv li jiġi provdut u jieħu l-prekawzjonijiet neċessarji.

Kull wieħed minna li jdur il- fabbriki jista' jara li hemm min assolutament ma jagħtix kas; per eżempju hemm min ineħħi l-elmu, ippoġih ħdejh u jkompli jaħdem.

Imbagħad għaliex jgħaddulu kelma biċ-ċajt u jgħidulu li aħjar jilbsu, jilbsu.

Imma dan għandu jirrealizza li jekk jiġri xi ħaġa jbati huwa stess.

Ħaddiem irid joqgħod attent mhux biss għall-persuna tiegħu nnifsu imma wkoll għall- persuna ta' sieħbu li għandu l-istess drittijiet u allura m'għandux jagħmel affarijiet li jista' jweġġa bihom ħaddieħor.

Sid il-fabbrika għandu d- dmir li jħares il-ħajja u s-saħħa tal-ħaddiema għaliex dawn jiġu l-ewwel, qabel il-profitti u qabel kull forma ta' negozju.

Il-bniedem jiġi l-ewwel fid-dinja.

Sid ta' fabbrika jaqbillu li ma jitlifx ġranet tax-xogħol minħabba korrimenti li n-numru tagħhom, kif għidt, huwa akbar min-numru ta' ġranet li jintilfu fi strikes u azzjonijiet industrijali.

Jien naħseb li spjegajt is-sitwazzjoni kif inhi hawn Malta mill-aħjar li stajt u tajt ukoll xi figuri.

Kelli ħsieb li nsemmi aktar affarijiet imma hawnhekk għandi ħafna karti tad-diversi regolamenti maħruġin taħt din il-liġi li ma nistax insibhom.

Issa meta noqgħod bil-qiegħda naħseb li jinstabu.

Uħud minn dawn ir-regolamenti huma tajbin, f'oħrajn trid tidħol per eżempju, il- protezzjoni għall-għajnejn, protezzjoni minn ċerti gassijiet u anke protezzjoni għall-istress li joħloq ċertu xogħol.

Per eżempju, bniedem kemm għandu jdum jaħdem fuq computer?

Dan x'effett ikollu fuqu?

Mingħalija hemm xi sitta jew seba' regolamenti li rridu nżiduhom u se nżidu wkoll regolament għal kull settur.

Fil-liġi l-ġdida jrid ikollna regolamenti dwar kif tgħaddi l-elettriku, regolamenti dwar il-fabbriki, regolamenti dwar il-kimika u regolamenti dwar l-asbestos.

Dan huwa xogħol li mhux biss jinvolvi lill-impjegati tad-Dipartiment imma se jkollna bżonn insejħu esperti biex dawn ir-regolamenti jsiru skond il-bżonnijiet moderni u skond affarijiet li jeżistu llum u li meta saru r-regolamenti ma kenux jeżistu.

Jiġifieri liġi għandna, korp ta' regolamenti hemm imma kien hemm bżonn ta' tibdila radikali.

Din it-tibdila radikali qegħdin nagħmluha imma jrid isir iżjed, irid jiżdied l-inforzar, irridu aktar koperazzjoni minn min jaħdem u minn min iħaddem għaliex din hija essenzjali għas-saħħa tal- ħaddiem tagħna.

Jien nitlob li dan il-Parlament jivvota favur din il-liġi u nieħu gost jekk xi ħadd irid iressaq xi emendi għaliex irridu li din il- liġi tkun iktar komprensiva u tkun iktar ċara għal dawk il-partijiet li forsi m'humiex daqshekk ċari.

Nafu li f'liġijiet bħal dawn, il-gvernijiet Maltin, kienu ta' liema kulur politiku kienu, dejjem għamlu mill-aħjar li setgħu biex jgħinu lill-ħaddiem Malti u lill-familja tiegħu.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Freddie Micallef.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Mr Speaker, illum l-ewwel proponiment li se nagħmel huwa li nipprova nitkellem bil-mod għaliex kull darba li nitkellem nispiċċa nieħu kedda.

(Interruzzjonijiet) M'hemmx għalfejn, minħabba fik għaliex għandi ċertu rispett lejk.

Is-soltu meta nitkellem qabel l-Onor.

Joe Cassar dejjem jgħajjarni li tkellimt bil-vuċi għolja, allura issa li se nitkellem warajh, se nipprova nitkellem bil-mod.

Pero' rrid nagħmel ħilti kollha għaliex meta nisma' ċerti dikjarazzjonijiet ta' l-Onor.

Cassar, jien personalment titlagħli fawra.

Per eżempju, qal li rridu nagħmlu ċerti regolamenti dwar l-użu ta' l-asbestos minħabba l-għajnejn u meta jien qallibt fir-regolamenti ta' l-1986, sibt li dawn jgħidu hekk:

"Where in any room arsenic or any other poisonous substance is so used as to give rise to any dust or fume, a person shall not be permitted to partake of food or drink in that room.

Where in any room a process takes place which gives rise to silicous dust or asbestos dust, a person shall not be permitted to remain in that room during the intervals allowed to him for meals or rest.".

Qed ngħid dawn l-affarijiet biex nuri għaliex wieħed titlagħlu t- temperatura meta jisma' ċerti affarijiet.

Min jara r-regolamenti li saru fl-1986 - dak iż-żmien kont Ministru jien - isib li dawn kienu saru wara li kien sar seminar fil-Phoenicia fejn konna stedinna experts barranin minn kull qasam.

Jien kont tkellimt magħhom personalment u mir- rakkommandazzjonijiet li għamluli - u dawn għadhom għandi personalment, pero' mhux se noqgħod nidħol fihom fid-dettall - irriżultali ħafna mill- postijiet tax-xogħol tagħna kienu up to standard.

Ir-regolamenti li saru fl-1986 għamilniehom biex naġġornaw ruħna kompletament mal-Konvenzjonijiet kollha ta' l-ILO li għadu kemm semma l-Onor.

Cassar.

Dawn l-affarijiet kienu saru wara studju serju u fit-tul.

L-Onor.

Cassar ta l-impressjoni, kif ipprova jagħmel anke l-Onor.

Ugo Mifsud Bonnici, li donnu l-ħarsien tas- saħħa u tal-periklu fuq ix-xogħol se jibdew permezz ta' dan l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna.

Kif qal il-Ministru Mifsud Bonnici nnifsu din m'hijiex liġi li tinkorpora fiha dawn l-affarijiet iżda hija an enabling law.

Il-Gvern, permezz tal-Kummissjoni li se jagħmel, se jkun jista' jibda jorganizza sub-committees biex ikun jista' jingħata parir fuq x'għandu jiġi aġġornat f'kull qasam.

Issa għaliex għandkom tibqgħu tagħmlu dan il-brainwashing kontinwu mill-bidu tad-diskors sa l-aħħar, qisu qabel ma kien hawn xejn u malli tgħaddi din il-liġi se jibda jseħħ il-ħarsien tas-saħħa tal-ħaddiem mill-periklu fuq il-post tax-xogħol?

Dan m'huwiex sewwa.

Lili li jirrabjani huwa - u għalhekk li kultant inqum nitkellem b'ċerta rabja - li tan-naħa tal-Gvern għandhom kapaċita' kbira li wara li ma jagħmlu xejn, jiġu hawnhekk u jattribwixxu l-għażż li għandu l-Gvern Nazzjonalista - u li dejjem kellu - lill-Partit Laburista.

Dan huwa ħażin għaliex regolamenti kien hemm u biex jitħaddmu kien hemm aktar milli hemm illum.

Illejla dan kellu jkun il-qofol tad-diskors tiegħi.

Jien jiddispjaċini li qabli tkellem l-Onor.

Joe Cassar għax meta tisma' ċerti affarijiet li qal trid tkun minnek li tissaportihom.

Biex tkun tista' tinftiehem trid iżżomm vuċ1i baxxa u jien ma nistax nissaporti ċerti rimarki mingħajr ma nirreaġixxi bil-mod li nirreaġixxi s-soltu; fuq kollox dan huwa n-natural tiegħi.

Meta nitkellem bil-mod nibda naħseb li lanqas inkun qed nesprimi dak li nkun nixtieq li ngħid.

Jien kont ippreparat li nitkellem l-ewwel wieħed fuq din il-liġi.

Kieku wieħed jara x'informazzjoni għandi hawnhekk isib li anke l-Gvern stess ikun jista' jagħmel użu minn ċerti affarijiet għaliex jien domt responsabbli għal dan il-qasam tliet snin u nofs - għalkemm mhux ħafna - dejjem żammejt ruħi aġġornat ma' dak li jkun qed jiġri fil-konvenzjonijiet ta' l-I.L.0.

Meta mort għas-seminar li kien ġie organizzat mill-AZAD, anke min kien hemm preżenti nduna li meta tkellimt, tkellimt b'mod li ħassejt dak li kont qiegħed ngħid u li xtaqt li dawn l-affarijiet ngħaġġluhom.

Qed ngħid dan għaliex il-Gvern permezz tal-Ministru Louis Galea fl-1988 kien qal li għandu l-liġi diġa' lesta, u dan kien sena u tliet xhur wara li l-Partit Nazzjonalista ħa t-tmexxija tal-pajjiż f'idejh fl-1987.

Jien kelli feedback dwar dak li kien qed jiġi propost f'din il-liġi, li ħafna minnu kont naqbel miegħu, u kieku dak li kien hemm propost li jsir fil-fatt sar fl-1988, konna nirbħu ħames snin jew sitta.

Naħseb li b'hekk konna niffrankaw ħafna sofferenzi u dwejjaq ta' nies li korrew, jew ta' familji li tilfu lill-kap tagħhom fuq ix-xogħol u l-Gvern kien ikun qed jagħmel dmiru f'settur ferm importanti fejn nemmen li kull wieħed minna għandu jagħmel minn kollox ħalli jevita ħafna minn dak li ġara u dak li għadu qed jiġri.

L-Onor.

Cassar qal li anke l-GWU qed taqbel ma' din il-liġi.

Dan mhux minnu u mhux sew li jgħid hekk għax jien naf li l-union sal-lum għadha ma taqbilx ma' dak li hemm propost fl-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna.

Dan jafu l-Onor.

Cassar u ma jmissux qal mod ieħor għax meta wieħed jara x'inkiteb f'ġurnal eżattament fil-31 ta' Marzu, 1993 - ma nistax ngħaddi kopja ta' din il-cutting għax kopja waħda għandi - isib li hemm miktub b'ittri kbar ħafna li l-GWU ma taqbilx ma' l-Abbozz ta' Liġi kif propost mill-Ministru Ugo Mifsud Bonnici dwar saħħet il-ħaddiem fuq il-post tax- xogħol għax il-provvedimenti li fih iwarrbu għal kollox dawk il-miżuri li l- Ministru Galea kien inkorpora f'Abbozz ieħor fl-1988.

L-Abbozz preċedenti kien jirrifletti t-talbiet tal-GWU, fosthom it-twaqqif ta' awtorita' nazzjonali awtonoma responsabbli għal dak kollu li għandu x'jaqsam mas- saħħa tal-ħaddiem fuq ix-xogħol.

"The Times" għamlet l-istess referenza għal dan fit-3 ta' Mejju 1993 u meta tisma' dawn id-dikjarazzjonijiet tas- Segretarju Parlamentari nkarigat minn dan il-qasam tirrabja meta tkun taf li ma jirriflettux il-verita'.

Ftit xhur ilu waqt is-seminar ta' l-AZAD - kont preżenti għalih ma' l-Onor.

Vincent Moran u sħabi oħrajn u mal- Ministru stess - ir-rappreżentant ta' l-union tkellem mod ieħor u mhux kif qed jgħid l-Onor.

Cassar li l-union qablet ma' kollox.

Kemm hu u kemm rappreżentanti ta' unions oħra - m'hemmx għalfejn insemmihom - ma qablux ma' dak li qed jiġi propost.

Allura kif niġu hawnhekk u ngħidu dan?!

Jekk ma nkunux ippreparati aħjar ma ngħidu xejn għax nirrabjaw lil min ikollna quddiemna fuq in-naħa l-oħra tal-Kamra.

Waqt li kien qed jitkellem l-Onor.

J. Cassar, l-Onor.

Ugo Mifsud Bonnici beda jħares lejh u waħda mill- affarijiet li naħseb li xtaq ifakkru lill-Dr.

Cassar - forsi kont qed nikkalkola ħażin - kienet li hu wkoll kien preżenti meta tkellem l-Onor.

Farrugia u l-Ministru Mifsud Bonnici qam u qal li se jsiru emendi għal-liġi meta niġu fl-istadju ta' kumitat.

L-emendi ma naħsibx li jikkonsistu f'dak li qal l-Onor.

Cassar, jiġifieri li se jilqgħu suġġeriment li ssir clinic f'industrial estate.

(Interruzzjonijiet) Iva, qed taqbel miegħi.

Allura jien irrid nistaqsi x'inhi r-raġuni li gvern li jiftaħar ħafna bil- konsultazzjoni ħalla ħames snin jgħaddu biex ressaq din il-liġi fil- Parlament, imbagħad wara ftit ġimgħat li ilha li ġiet ippubblikata - allura suppost li l-konsultazzjonijiet ma' l-għaqdiet ta' min iħaddem u l- unions li jirrappreżentaw lill-ħaddiema saru qabel - u wara li l-Abbozz tressaq hawnhekk, proprju toħroġ id-dikjarazzjoni tal-Ministru li se jsiru emendi għal dan l-Abbozz.

Dan juri li l-Gvern mhux veru kien qed jaħdem fuq din il-liġi għax kieku dawn is-suġġerimenti kienu joħorġu qabel.

Naħseb li kulħadd jifhem dan li qed ngħid jien, ma naħsibx li dak li qal l- Onor. Cassar, li trid issir clinic f'industrial estate, hija xi ħaġa li tiddiskutiha f'din il-liġi għax din ma tista' tiġi diskussa taħt l-ebda klawsola.

Din hi enabling law fejn il-Gvern qed jipproponi li jkun hemm kummissjoni li l-president tagħha jinħatar mill-President ta' Malta - naħseb li se jiġri bħas-soltu u jkun ħatru l-Gvern imbagħad jgħaddih lill- President biex jinnominah - u li jkollha bħala viċi presidenti lid-Direttur tax-Xogħol u lit-Tabib Prinċipali tal-Gvern.

Dawn diġa' kienu hemm u kellhom żewġ dipartimenti ...

Jien illejla ma ridx ninħela fuq dawn ir- rimarki li qed insemmi dwar id-diskors ta' l-Onor.

Cassar.

Id-Direttur tax- Xogħol kien responsabbli biex jara li l-liġijiet u r-regolamenti, b'mod partikolari dawk ta' l-1986, jiġu osservati u mħaddma, u mat-Tabib Prinċipali tal-Gvern - sakemm kont hemm jien - konna niltaqgħu kontinwament ħalli naraw kif nistgħu naġġornaw ruħna u nsaħħu l-għodda u l-makkinarju li kellna ħalli dawn ir-regolamenti jkunu jistgħu jiġu mħaddma.

Għalija dan huwa l-qofol ta' kollox.

Meta l-Ministru kien qed iressaq it-Tieni Qari ta' dan l-Abbozz ta' Liġi ma semma xejn fuq emendi ġodda suġġeriti mill-union; l-emendi bdew jissemmew wara suġġerimenti minn din in-naħa.

Kieku dan qalu qabel kont nifhimha u kont ngħid li almenu jħalli l-liġi għaddejja.

Mr Speaker, dan juri nuqqas kbir ta' serjeta' għaliex jien ngħid li ladarba fl-1988 kien hemm Abbozz ta' Liġi ppreparat, ma kellniex inħallu sitt snin jgħaddu biex issa kulma qed inressqu quddiem dan il-Parlament hija an enabling law.

Din hija xi ħaġa li turi mhux biss nuqqas ta' serjeta' imma wkoll nuqqas ta' rieda u nuqqas ta' determinazzjoni għaliex f'dan il-qasam li huwa ferm importanti, suppost li l-Onor.

Cassar u aħna lkoll imissna ħadna ħsieb li nevitaw ħafna mwiet u korrimenti li kellna f'dawn is-sitt snin li għaddew.

(Interruzzjonijiet) Iva, dak li qed ngħid, li kulħadd imissu jagħmel li jista', għax f'sitt snin ma kellkomx toqogħdu taħdmu fuq il-karti biss.

Jien nerġa' ngħid li dan ma jissorprendinix għax dan huwa l-mod kif jaħdem Gvern Nazzjonalista.

Jien ili hawn biżżejjed u forsi xi ftit sensittiv, pero' xi kultant inkun impressjonat ħafna.

Jien nixtieq nistaqsi lill- Ministru Ugo Mifsud Bonnici - Ministru anzjan, tant hu hekk li għadu kif kien Acting Prime Minister - u lill-Onor.

Cassar jekk jaħsbux li skond il- liġi li għamlu xi tliet snin ilu rigward dawk in-nies li ħarġu minn mal- Gvern fi żmienna - ġieli semmejt l-ismijiet ta' xi wħud minnhom hawn pero' issa qiegħed kalm u m'iniex se nsemmihom; wieħed minnhom konna qabbadnieh jagħmel naqra nbid imma ma riedx u allura telaq minn mal-Gvern u mar jaħdem mal-privat, imbagħad għadda bord; fil-fatt kien hemm ħafna minn dawn in- nies u jekk nibda nsemmihom insibu li fosthom kien hemm min ġab ċertifikat li kellu x-xaħam fid-demm, eċċ., u l-medical boards ma setgħux ma jilqgħux it-talbiet li kellhom quddiemhom - u reġgħu daħlu lura mal-Gvern wara li kien ilhom xi sebgħa, disgħa jew tnax-il sena barra jaħdmu mal-privat u jieħdu flus il-poplu f'benefiċċju ta' l-invalidita' ...

Dawn l-affarijiet jibqgħu ġewwa l-istonku tiegħi u ma ninsihom qatt.

Dawn in-nies kienu ħadu l-flus ta' l-invalidity, li huma flus il-poplu, bis-saħħa ta' liġi li m'hijiex intenzjonata għalihom u kienu qed jaħdmu ma' ditta privata, imbagħad appena tela' l-Gvern Nazzjonalista, daħlu lura.

Ħalli ngħid li billi daħlu lura jaħdmu mal-Gvern ma fiha xejn għax forsi kien baqgħalhom ir-rieda li jgħinu u jaħdmu, imma allura dik il-liġi - u din hija d- domanda tiegħi - li ressaqtu hawn intom ilkoll bħala Gvern biex kull ġimgħa, xahar u sena li ħadmu wara l-1987 kull bolla iservi d-doppju billi tgħoddilhom għal dak il-perjodu meta kienu boarded out, kellha tieħu preċedenza fuq din il-Liġi?

Issa ħalli nitkellmu ta' ħbieb u nistaqsi mhux lilek, imma lill-poplu.

Hawnhekk intom għaddejtu liġi biex dawk in- nies li daħku bil-poplu billi kienu għaddew bord, daħħaltuhom lura u rranġajtulhom dan kollu, billi qabel ma ġibtu din il-liġi li tippromwovi s- saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol, jiġifieri tajtuhom preċedenza fuq din biex lil dawk il-ftit bażużli l-bolla li ħallsu tkun tista' tgħoddilhom għal dak il-perjodu meta kienu fuq l-invalidity pension, kienu qed jaħdmu privat u jieħdu flus il-poplu mingħajr ma jimmeritahom!

Jiġifieri tajtuha preċedenza qabel din il-liġi u dawn huma affarijiet li jirrabjawk.

Meta tisma' lil tan-naħa l-oħra jitkellmu bilfors li tirrabja għaliex huma għamlu oxxenita' - nibqa' ngħid li hija oxxenita' sakemm indum ħaj - meta lil dik il-liġi tawha preċedenza fuq din il-liġi, u Alla jbierek jiġu hawn, jagħmlu an enabling law ħalli jkollna kummissjoni biex tagħti pariri lill-Gvern dwar kif jarma f'dan il-qasam ħalli nevitaw il- korrimenti, l-imwiet u l-mard, u mbagħad jiġu jgħidu li ma sar xejn minn din in-naħa!

Id-domanda tiegħi hija jekk dik il-liġi kellhiex issir qabel dik l-oxxenita' u jekk kellkomx tagħtu importanza qabel ħalli dawk il- familji li sofrew telf ta' xi ġenitur jew xi ulied fuq ix-xogħol setgħu ġew skansati?

Jiġifieri din il-liġi kellha tieħu preċedenza?

Din hija waħda mid-domandi li rrid nagħmel lill-Ministru.

Kemm il-Minstru kif ukoll l-Onor.

Cassar qalu li kien hemm ħafna u ħafna diffikultajiet x'jiġu megħluba.

Malajr tgħid li kien hemm ħafna diffikultajiet x'jiġu megħluba, imma x'inhuma d-diffikultajiet?

Kieku konna se nagħmlu l-liġi mill-bidu sa l-aħħar, bl-Ordinanza u bir- regolamenti b'kollox, u rridu nħaddmuha, allura ngħid li veru kellu jkun hemm diffikultajiet, u jkun għad hemm diffikultajiet li tiltaqa' magħhom, imma mhux biex nagħmlu an enabling law li meta tara l-klawsoli li fiha tara li m'hemmx diffikultajiet ma' xiex tiltaqa' għax dak li qed ngħidu - dan huwa l-qofol ta' kollox - għadu fuq il-karta biss u ta' fuq il-karta ma jevitax imwiet.

L-ebda liġi li għadha fuq il-karta ma tevita mwiet, korrimenti, dwejjaq jew sofferenzi tal-familji; li jista' jevita huwa l- makkinarju li intom mhux talli ma ndokrajtux, talli kemm ilkom fil-gvern u kemm ilkom tippreparaw din il-liġi ħallejtuh jitfarrak u jisparpalja ruħu.

Jien naħseb li intom it-tnejn, bħala avukati, tafu li qed ngħid il- verita', li ebda liġi li għadha u se tibqa' fuq il-karta biss m'hi se tevita l-korrimenti u l-imwiet.

(Interruzzjonijiet) Iva, iktar 'il quddiem nitkellem dwar it-tobba.

Se ngħidlek hekk mhux biex nirrispondik imma nixtieq li t-tobba ma jkunux hemm biss biex jevitaw is-sick leave, imma wkoll biex jagħtu parir lill-Ministru u lill-Gvern - ikun min ikun fil- gvern - ħalli fuq il-postijiet tax-xogħol tassew ikun hemm ħarsien mill- periklu.

Intom bħala tobba tiltaqgħu magħhom dawn il-każijiet, iżda nista' ngħidlek li minn survey li sar irriżulta - li meta ġie mqassam questionnaire lil mitt ruħ, u din niġi għaliha iktar 'il quddiem - li meta ġew mistoqsija jekk meta, per eżempju, Dr. Psaila Savona jagħmel il-viżti lill-ħaddiema li jkunu on sick leave - qed inġib dan l-eżempju għax l-Onor.

Membru għamilli din ir-rimarka; nista' ngħid Dr. Micallef, biex inġib eżempju fuqi nnifsi li m'iniex tabib, it-tabib li tqabbad il-fabbrika - qattx staqsihom fejn qed jaħdmu u jekk humiex qed jaħdmu fl-asbestos, 94% rrispondew li t-tabib li jinviżtahom qatt ma staqsihom f'liema ċirkostanzi qed jaħdmu u 6% biss qalu illi t-tabib staqsihom jekk humiex qegħdin jaħdmu f'ċirkostanzi li jistgħu jagħmlulhom il-ħsara.

Dan biex nurik kemm huwa importanti li anke t-tobba jagħtu sehemhom f'dan il-qasam għax m'għandhomx ikunu qegħdin hemm biss biex jaraw li ma jkunx hemm abbuż mis- sick leave, imma għandhom ikunu jgħinu f'dan il-qasam għax huma kważi aktar minn dawk l-inspectors li intom ħallejtu jitilqu minn mad-Dipartiment jistgħu jikkontribwixxu, Onor. Cassar.

Kien hemm nies li kienu kapaċi, taħt Gvern Laburista - u forsi taħtkom ukoll - ħadu kors barra dwar dan ix- xogħol u llum ma baqa' ħadd minnhom jew baqa' biss xi wieħed jew tnejn.

Minn dawn, min mar ma' l-ETC, min mar segretarju mal-kunsill lokali ...

Issa dawn kollha kienu nies kapaċi.

Jien ma nafx min se jeħodkom bis- serjeta' meta qegħdin tiftaħru b'din il-liġi li qegħdin tagħmlu, u min mhux se jgħid bħali li se tibqa' fuq il-karta biss meta intom lil min kien kapaċi jattwa l-liġi fil-prattika neħħejtuh.

Niftakar li meta kienet qiegħda titwaqqaf l-ETC u meta qlajtuha minn mad-Dipartiment tax-Xogħol, kontu għidtu li d-Dipartiment tax-Xogħol kien se jkun responsabbli proprju minn dan il-qasam biss u din hija waħda minnhom ...

Hekk jew mhux hekk?

Allura għaliex żarmajtuh minn dawn ukoll?

Dawn huma domandi li nixtieqkom tirrisponduhom.

Għaliex sparpaljajtu d-Dipartiment tax-Xogħol?

Kien hemm nies kapaċi li setgħu jiġbdulkom l-attenzjoni ħalli nevitaw il-perikli fuq il-postijiet tax-xogħol u intom ħallejtuhom jitilqu - jew neħħejtuhom - u llum dawn m'humiex jagħmlu ix-xogħol li huma ttrenjati għalih u li kienu jħossu li għandhom jagħmlu ħalli jpoġġu fil-prattika ir-regolamenti li kien hemm fuq il-karta, jiġifieri r-regolamenti ta' l-1986.

Mr Speaker, dan hu l-qofol ta' kollox u għalhekk meta tisma' ċerti rimarki min-naħa l-oħra jirrabjawk.

Nerġa' ngħid li jien għamilt proponiment u għamilt minn kollox biex inżomm lura u ma nisħonx għax naf li ma jagħmillix ġid għal saħħti.

Imma kull meta nkun hawnhekk u nisma' ċerti rimarki, nirrabja.

Għax qisu minn din in-naħa ma sar xejn u mbagħad wara li tkunu kissirtu u rmejtu dak li konna għamilna u armajna għalih aħna biex nattwawh, tgħajruna li m'għamilna xejn u qiskom qegħdin tagħmlu kollox intom!

Mentri l-affarijiet - u dan irrid ngħidu f'dawn iċ-ċirkostanzi waqt id-diskussjoni fuq din il-liġi - huma l-kuntrarju għax kontu intom li għidtu li issa se tagħmlu l-ETC ħalli jitneħħew ċerti responsabilitajiet minn fuq id-Dipartiment tax-Xogħol biex dan ikun jista' jieħu ħsieb areas oħra li huma ferm importanti.

Allura kif anke f'areas oħra ħallejtuh jitfarrak u llum lanqas ħallejtulu biex jaħdem?

Issa wara dan kollu nixtieq nistaqsi lill-Onor.

Mifsud Bonnici u lill-Onor.

Cassar biex se jattwaw dak li qegħdin jipproponu fuq il-karta li għandna quddiemna, jiġifieri f'dan l-Abbozz ta' Liġi.

Naturalment ir-risposta tkun li se jattwawh b'nies oħra magħżulin minnkom, għax intom imdorrijin tagħmlu awtorita' waħda wara l-oħra u ddaħħlu nies tal-kulur tagħkom biss!

Imma issa f'dan il-qasam ukoll hekk se jsir?

(Interruzzjonijiet) Fl-ETC hekk għandek, Onor. Mifsud Bonnici, fl-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku hekk għandkom u f'Telemalta wkoll hekk għandkom.

Jien m'iniex xi wieħed li xi darba ttrattajt ħażin lil min ma jaqbilx miegħi fil-prinċipju.

Jekk tħarsu lura taraw min kien segretarju tad-dipartiment tiegħi u min kien direttur ta' l-agrikoltura u min kien manager fl-MMU fiż-żmien meta kont Ministru jien.

Dawn kollha kienu jappartjenu lill-Kumitat Ċentrali u lis- Segretarjat tal-Partit Nazzjonalista.

(Interruzzjonijiet) .

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Ma nafx għalfejn għandek issemmi Telemalta meta hemm bniedem imlaħħaq li kien segretarju ta' ministru fl-aħħar Amministrazzjoni tagħkom.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Ma tafx għax semmejtha din.

Meta jiena nħares lura ...

Forsi dak li qed issemmi int kien żleali lejn il-Gvern tagħna u kien joħroġ affarijiet biex jaqdi lilkom aktar minn dak li kien fis- Segretarjat tagħkom u li jien kont fdajtu bħala manager fl-MMU u direttur ta' l-agrikoltura.

Xi kultant nagħmel domanda u nistaqsi lili nnifsi, issa nifhem kif ċerti affarijiet kienu joħorġu.

Naturalment fid-dinja minn kollox issib.

Jien qed ngħidlek li kont nittratta lil kulħadd ta' raġel u kont nirraġuna li allavolja dak kien fis-Segretarjat tal-Partit tagħkom xorta ħallejtu hemm għax ladarba kien qiegħed jagħmel ix-xogħol ma kellix niddubita minnu.

Intom semmejtu wieħed minn dawk kollha li semmejt jien u dan iwassalni biex ngħid li forsi b'hekk ċerti affarijiet kienu joħorġu għax kulma konna nkunu xi tlieta biss ...

Jiġifieri toqgħodx tgħid għax bniedem baqa' hemmhekk; sinjal li għandkom pjaċir bih.

Meta ddur dawra madwaru, tibda miċ-Chairman u dawk kollha li hemm, inkluż it-technicians kollha li saru ...

(Interruzzjonijiet) Intom tafu, staqsu lil seħibkom li għamel dan u araw xi trouble għandu fuq hekk mall-General Workers' Union u tkunu tafu x'inhu għaddej.

Imma ħalli nibqgħu fuq l-Abbozz li għandna quddiemna.

Jien qed nistaqsi minn fejn se ssibu dawn l-inspectors - dan huwa l-qofol ta' kollox - li permezz tagħhom se tattwaw dak li kien diġa' jeżisti u li issa qed iżżidu miegħu.

Jekk wieħed iħares lejn il-liġijiet u r-regolamenti eżistenti - m'iniex se nidħol fil-Konvenzjonijiet kollha li ffirmaw il-gvernijiet għaliex m'hemmx għalfejn - jsib li l-parti l-kbira minnhom ġew inkorporati fir-regolamenti ta' l-1986 u konna qed nagħmlu ħilitna kollha biex isir l- enforcement tagħhom.

Jien ma nafx jekk l-Onor.

Cassar kellux iċ-ċans li jara dawn il-Konvenzjonijiet u jidħol fid-dettall tagħhom għaliex kieku ma kienx jgħid ċerti affarijiet.

La qegħdin hemm u sal-lum inqdew bihom u jridu jdaħħluhom fil-liġi li qed tiġi proposta llum, l-Onor.

Cassar ma kellux jgħid li ma kienx hemm dik u ma kienx hemm l-oħra.

Veru li jista' jkun li hemm xi affarijiet li ma japplikawx għaż-żmenijiet tal-lum u li hemm bżonn li jiġu aġġornati imma mhux jgħid li m'hemm xejn!

Dan m'huwiex fair.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Anzi jien tajt id-dati ta' meta ġew iffirmati u dan juri min kien fil-gvern dak iż-żmien; uħud minnhom ġew iffirmati meta kontu intom fil-gvern.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Int tajt id-dati tal-Konvenzjonijiet, Onorevoli.

Mela aħna konna fil-gvern fl-1921, fl-1931 u fl-1939?

ONOR.

JOE CASSAR: Jien semmejt anke dati ta' meta intom kontu fil- gvern u kont leali.

Jekk trid kopja .....

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Nerġa' ngħidlek, jien ma nafx pero' nispera li tkun taf xi tkun qed tgħid.

Int qed issemmi d-dati ta' meta saru l- Konvenzjonijiet ta' l-ILO pero' ma semmejtx id-dati ta' meta ġew ratifikati.

(Interruzzjonijiet) Le, żgur li ma qalx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: GĦidt li kull gvern ħadem għall-ġid soċjali tal- ħaddiema kollha.

Dik għidtha wkoll.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Mhux hekk għandu jkun?!

Jien m'iniex se nargumenta dwar dak li għidt rigward jekk għandhiex tkun kummissjoni jew awtorita' għaliex dan l-argument diġa' sar.

GĦalija dan huwa immaterjali għaliex nerġa' ngħid li ma jfisser xejn li fil-liġi jkun hemm li trid issir kummissjoni jew awtorita'; li jgħodd huma l-għodda u l-makkinarju biex tenforza l-liġijiet li diġa' għandna u dak li qed tipproponu fl- Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna.

Jien qed ngħid li dan il-Gvern mhux talli ma kompliex jieħu ħsieb u jsaħħaħ il-makkinarju li kien hemm, talli ramieh u llum m'għandux biex jaħdem, tant li f'dan il-qasam irid jibda mill-ġdid.

U dan huwa ħażin.

Nerġa' ngħid li b'dak li tagħmel fuq il-karta mhux se jiġu evitati l-imwiet u l-korrimenti fuq ix-xogħol u biex isir l-enforcement ta' kull liġi li tgħaddi minn din il-Kamra jrid ikollok biex taħdem.

Jien ngħid li l-Gvern ma ħalliex biex taħdem u dan, għalija, juri nuqqas ta' spirtu, rieda u determinazzjoni min-naħa tal- Gvern, l-ewwelnett għax ħalla dawn is-snin kollha jgħaddu sakemm ressaq dan l-Abbozz ta' Liġi meta fl-1988 diġa' kellu abbozz ieħor lest.

L-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna llum huwa simili, imma l-Gvern baqa' jargumenta dwar jekk għandux ikun hemm kummissjoni maħtura għal ħames snin jew inkella awtorita', meta din il-liġi, nerġa' ngħid, seta' għamilha fl-1988 u b'hekk kien jiġi evitat ħafna mill-inkwiet u korrimenti li ltaqgħu miegħu ċerti ħaddiema u familji Maltin.

Jien ngħid li b'dan il-mod biss il-promozzjoni tas-saħħa u s-sigurta' fuq ix-xogħol ma jispiċċawx isiru biss eżerċizzju fuq biċċa karta.

U jkun ħażin li jibqgħu biss eżerċizzju fuq il-karta għax allura ma nkunu għamilna xejn, ħlief li lludejna ruħna u komplejna nikkontribwixxu għan-negliġenza li kien hemm f'dan il-qasam matul dawn l- aħar snin.

U kien hemm negliġenza għax min kien kapaċi jara li l- affarijiet ikunu up to standard ġie mwarrab.

Mr Speaker, irrid insemmi xi ħaġa oħra u nixtieq spjegazzjoni dwarha.

Jekk verament kien hemm din ir-rieda, id-determinazzjoni u l-ispirtu li tkellem bih il-Gvern, x'inhi r-raġuni li ma ramax dan il-qasam b'nies imħarrġa - ħalli ngħidu li ma kienx kuntent b'dawk li kien hemm - anke meta kienet qed titwaqqaf l-ETC u b'hekk ikun jista' jiġi evitat ċertu periklu fuq ix-xogħol?

GĦax, nerġa' ngħid, għal seba' snin sħaħ kollox baqa' kif kien, anzi l-Gvern mhux talli ma ħasibx biex isir l-enforcement tal-liġijiet u r-regolamenti, talli rema dak li kellu.

Anke r-Rapport li llejla tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra juri nuqqas ta' serjeta'.

Illejla, Mr Speaker, il-Ministru poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra n-National Employment Authority Report.

Dan għandu jiġi ppreżentat illum?

(Interruzzjonijiet) Dan huwa ta' l-1992.

Isma l-argument tiegħi u mbagħad irrispondih.

Illum quddiemna għandna r-Rapport ta' l-Awtorita' Nazzjonali tax-Xogħol għall- 1992, jiġifieri sena u xahar wara.

Kieku dan ġie ppreżentat meta konna qed niddiskutu l-ETC - u hemm rabta kbira bejniethom - ma kienx ikun aħjar?

Meta se niddiskutuh dan ir-Rapport?

(Interruzzjonijiet) Mhux nibdew nagħmluhom hekk!

Waqt li kien għaddej id-dibattitu tal-lejla tajt daqqa t'għajn lil dan ir-Rapport u jidher li fih ċerti rakkommandazzjonijiet ...

(Interruzzjonijiet) Jien mhux qed ngħidlek meta bagħtuhulkom, imma qed ngħidlek li dan jittratta dwar il-perjodu li għalaq sena u xahar ilu.

GĦaliex dan?

Dan ir-Rapport m'hux ta' l-1993 imma ta' l-1992.

Kieku dan ir-Rapport ġie ppreżentat tliet xhur jew erba' xhur ilu meta konna qed niddiskutu l-estimi ta' l-ETC - u seta' ġie ppreżentat qabel - ma konniex inkunu nistgħu naraw is-suġġerimenti ta' l-Awtorita' Nazzjonali tax-Xogħol?

GĦaliex qed ngħid dan?

F'paragrafu ta' dan ir-Rapport li tqassam lilna llejla hemm li din l-Awtorita' għandha tkun armata ħalli ċerti appelli li jsiru jkunu jistgħu jmorru jinvestigawhom u jivverifikawhom.

Hemm nies li jitilqu mix-xogħol għar-raġuni li jkun hemm periklu kbir fuq il-post tax- xogħol; ngħidu aħna wara li wieħed mill-ħaddiema jaqa' minn ċertu għoli minħabba nuqqas ta' armar li jkun hemm u jmut quddiem ħaddiema oħra, jew xi ħadd jieħu xokk b'sett tal-welding u jmut, wara li l-ħaddiema kienu ilhom jilmentaw ma' l-employer li ma jistgħux jaħdmu f'dawk il- kondizzjonijiet - wires imqaxxrin u huma lanqas biss għandhom żarbun li jista' jilqa' x-xokkijiet - bniedem li jkun ra lil sieħbu jkorri jew anke jmut, jaqbad u jitlaq mix-xogħol biex ma jibqax f'dak il-periklu.

Allura f'dawn il-każijiet għaliex l-Awtorita' Nazzjonali tax-Xogħol m'għandhiex taċċetta li dan il-bniedem jirreġistra fl-Ewwel Parti tar-Reġistru, meta jkun telaq mix-xogħol għal dawn ir-raġunijiet?

GĦaliex għandha tgħidlu li dan telaq mix-xogħol għax ried hu?

Kieku kellna r-Rapport ta' l-Awtorita' waqt li konna qed niddiskutu dawn l-affarijiet konna nkunu nistgħu nagħmlu r-rimarki tagħna u naraw x'qed tgħid l-Awtorita' min-naħa tagħha, u hemm min hu serju hemmhekk.

Wara li llum poġġejtu dan ir-rapport fuq il-Mejda tal-Kamra, nistaqsi lill-Ministru jekk għandux biex jaqdi lill-Awtorita' f'dak li qed tissuġġerixxi, ħalli ċerti appelli minflok tibqa' tismagħhom biss, tkun tista' tibgħat inspector biex jivverifikahom u tara jekk hux veru li t-tali ħaddiem telaq mill-fabbrika fejn kien jaħdem jew minn mat-tali kuntrattur għax ma felaħx jara iktar korrimenti u poġġa s-saħħa tiegħu l-ġid tal- familja tiegħu l-ewwel u qabel kollox, anke qabel ix-xogħol.

Nerġa' ngħid, għaliex il-mewt u l-korriment għandhom ikunu parti mill-ħajja, biex l- ħaddiem jaqla' l-għajxien tiegħu?

Għandha tkun ir-rutina li bniedem ikorri jew imut fuq ix-xogħol biex jaqla' l-għajxien tiegħu u tal-familja tiegħu?

Jekk kien hemm każijiet bħal dawn, kif l-Awtorita' m'aċċettatx li dawn in- nies jirreġistraw fuq l-Ewwel Parti tar-Reġistru?

Jien nista' nsemmilek każ ta' wieħed li telaq mix-xogħol minħabba dawn iċ-ċirkostanzi - kien miet ħaddiem fuq l-istess post tax-xogħol - bagħat ittra lill-Awtorita' miktuba minn avukat bħalek, l-Awtorita' ressqet lil dan l-individwu biex jixhed, staqsietu jekk hux veru li fuq dak ix-xogħol kien nieqes minn ċerti affarijiet, ikkonferma u xorta ma ġiex aċċettat li jirreġistra f'Part I tar- Reġistru.

GĦalhekk il-ħaddiem qed ikun kostrett li jibqa' jaħdem anke jekk ikun qed jipperikola ħajtu, għax jekk jitlaq ma jingħatax iċ-ċans li jirreġistra f'Part I tar-Reġistru u anke jitlef l-benefiċċju tad-disimpieg.

Tista' tiċċekkja dan li qed ngħidlek u jekk issib li qed ngħidlek kelma b'oħra ...

Jien nista' nagħtik l-ismijiet ta' l-individwi u kopji ta' l- ittri fejn dawn in-nies iddikjaraw li ma jistgħux jaħdmu għax ix-xogħol kien qed jipperikolalhom ħajjithom u saħħithom, u dawn xorta qed jintbagħtu jirreġistraw għal sitt xhur f'Part II tar-Reġistru.

Allura r-Rapport ta' l- Awtorita' tax-Xogħol ma jistax almenu jiġi ppreżentat waqt li nkunu qed niddiskutu l-Estimi ta' l-ETC ħalli niddiskutuhom flimkien?

(Interruzzjonijiet) Naħseb li qed nitkellem bil-mod u għandi niftiehem.

Meta se niddiskutu r-Rapport ta' l-Awtorita' li tajtuna llum?

L-Awtorita' jkollha każijiet quddiemha ta' nies li telqu mix-xogħol għax ħassew li m'għandhomx ikomplu jipperikolaw ħajjithom u saħħithom.

Per eżempju kellha każ ta' wieħed li telaq mix-xogħol wara li miet ħaddiem u korra ieħor fl- istess post u l-istess xogħol li kien jagħmel dan l-individwu - m'iniex se nsemmi ismijiet - u minkejja li jafu dan u minkejja li ġibed l-attenzjoni ta' l-Awtorita', meta dan mar biex jirreġistra ma ħallewhx jirreġistra f'Part I. Meta mar jappella quddiem l-Awtorita' ...

Fir-Rapport li ġie ppreżentat hawnhekk illum stess l-Awtorita' qed tgħid li m'għandhiex ċerti possibilitajiet biex dawn l-affarijiet tiċċekkjahom.

U jien stess ċempilt u qaluli - lanqas għandi għalfejn isemmi l-individwu - li fuq dak li qalilhom ma jistgħux jagħtuh id-dritt li jirreġistra f'Part I. Imma jafu li miet bniedem u jafu li korra ieħor fuq l-istess xogħol tiegħu; jafu li dan l-individwu huwa terrorizzat b'dak li ġara!

GĦalhekk qed ngħid biex ir- Rapport ta' l-Awtorita' jġibuh f'waqtu ħalli jkun jista' jservi ta' għajnuna u meta nkunu qed niddiskutu l-Employment and Training Corporation inkunu nistgħu nirranġaw dawn l-affarijiet.

Dan is-suġġeriment għamiltu lill-Onor.

De Marco f'Ottubru ta' l-1993 u kont għidtlu li meta għandu jkun hemm ir-Rapport ....

Hu qalli li għandi raġun u għalhekk din il-ħaġa qed nerġa' ngħidha llum.

Dan qed inġibu b'eżempju biex nuri lill-Onor.

Cassar li anke dak li kien hemm ħallewh jisparpalja ruħu.

Ħalli nkun aktar ġentlom u ngħid li forsi mhux huma ċaqalquhom lil dawk in-nies imma forsi talbu huma biex jiċċaqilqu.

Imma jekk trid li jkollok il- makkinarju biex tagħmel l-enforcement tal-liġi u taf li jrid ikollok ċerti nies, fil-fatt għandek dawn in-nies?

GĦandek nies jew m'għandekx?

GĦandek jew se tibda mill-ġdid fuq il-parir tal-kummissjoni?

U għaliex ħallejtu jiġri hekk?

Jien dan li qed nistaqsi.

Int kellek is-saħħa biex tliet snin ilu għamilt liġi ħalli lil min għadda ż-żmien bil-poplu u ħa l-flus, kull ġimgħa li jaħdem tiswielu oħra ta' meta ħa l-flus inġustament u b'malinjita', u mbagħad din il-liġi ma tajthiex prijorita' aktar fuqha!

Dan hu l-argument tiegħi.

Jien ma rridx nitkellem fit-tul pero' nispera li tifhmu li dawn is-suġġerimenti ġejjin mill-qalb għax irrid nara ameljorament f'dan il-qasam.

Mr Speaker, niġi issa għal klawsola 10 ta' dan l-Abbozz.

F'din il- klawsola li qed tiġi proposta - qed inġib eżempju biex inkompli nsaħħaħ l- argument tiegħi - hemm li l-Ministru għandu jaħtar spetturi għall- implimentazzjoni ġenerali u l-esekuzzjoni ta' dan l-Att.

Int kellek in- nies kapaċi u ħallejthom jitilqu!

Allura inti minn fejn se taħtarhom issa lil dawn?

Kellek nies kapaċi li għamlu rapporti lill-Ministeru u anke lid- Direttur fuq ċerti ameljoramenti li għandhom isiru!

Jien nispera li temmnu dak li qed ngħid.

Jien għandi teżi ta' wieħed mill-ispetturi li kellkom.

Kellkom nies kapaċi bħal dawn, għaliex ħallejtuhom jisparpaljaw ruħhom?

Kieku flok li qgħadtu tistennew din l-enabling law li qed tressqu hawnhekk, għamiltu l-enforcement tal-liġijiet u regolamenti eżistenti bin-nies li kien hemm, ma kienx ikun aħjar?

Issa minn fejn se ssibu nies ittrejnjati f'dan il-qasam?

L-ewwel għidtlek li forsi se ssibu nies tal-kulur tagħkom ħalli mbagħad tpoġġuhom responsabbli għal din il-kummissjoni, eċċ. Ħalli nirtiraha din; imma intom kellkom nies kapaċi li kienu ilhom is-snin jagħmlu dan ix-xogħol, dawn irmejtuhom u issa tridu terġgħu tittrejnjaw in-nies mill-ġdid.

Dawn in-nies issa minn fejn se ssibuhom?

Per eżempju, jien m'għandi ebda idea ta' kif tridu taslu.

Dawn in-nies se ssibhomlkom il-kummissjoni?

U minn fejn se ssibhom?

Jien qed nitkellem b'referenza għal klawsola 10 li permezz tagħha jrid isir l-enforcement tal-liġi.

Ġew ratifikati ħafna conventions ta' l-ILO u fi żmienna saru ħafna regolamenti dwar il-fabbriki - u dawk li saru fl-1986 kienu eżawrjenti - ...

Imma issa meta tiġi biex tagħmel l-enforcement ta' din il-liġi kollox se jibqa' fuq il-karta, għax il-ftit makkinarju u għodod li kien hemm ilhom li sparpaljaw ruħhom, jiġifieri tista' tgħid li morna lura.

Dan hu l-ħażin.

L-Onor.

Cassar - u qbiżt biċċa sew mid-diskors għax qed niddejjaq nitkellem - ta l-figuri dwar nies li weġġgħu fuq il-postijiet tax-xogħol.

Ħalli nieħdu medja ta' 7,500 każ fis-sena għax ġieli kien hemm aktar - fl- 1991 in-numru ta' inċidenti kien ta' aktar minn 8,200 - u ġieli kien hemm inqas, per eżempju qabel l-1986 in-numru ta' inċidenti fuq il-post tax- xogħol kien inqas minn 6,000.

Jiġifieri jien qed nikkonferma dak li qal is-Segretarju Parlamentari.

In-numru ta' inċidenti fl-1982 kien ta' 5,000; fl-1983 kien hemm 4,000; fl-1984 ġraw 5,000 każ; fl-1985 u fl-1986 ġraw 6,000 inċident kull sena; fl-1987 kien hemm 7,800; fl-1988 kien hemm 8,000; fl-1989 ġraw 7,900 u matul l-1990 kien hemm 7,800 inċident fuq il- post tax-xogħol.

Jiġifieri nistgħu ngħidu li l-medja hija ta' 7,500 każ fis-sena.

(Interruzzjonijiet) GĦandek raġun, dawn kienu biss dawk li ġew rapportati u marru quddiem id-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali.

Jekk trid, jien nista' ngħidlek kemm minnhom kienu serji u kien hemm bżonn li jiġu investigati mid-Dipartiment tax-Xogħol.

Nista' ngħidlek ukoll kemm kien hemm mwiet - u issa ngħid kemm kien hemm għax dan huwa importanti - u kemm kien hemm każijiet li ttellgħu l-qorti u l-individwi rebħu l-kawża.

Mela għandna medja ta' 7,500 każ fis-sena ta' korriment fuq ix-xogħol, u dan meta għandna popolazzjoni ta' terz ta' miljun ruħ.

Kieku nieħdu din il- figura medja ekwivalenti għall-popolazzjoni, per eżempju, tar-Renju Unit, il-figura kienet tkun ta' 1.4 million accidents fis-sena fir-Renju Unit.

Dan ifisser li hawn Malta jsiru d-doppju tal-korrimenti li jsiru fir-Renju Unit.

Inti għidt li l-figura ġibtha 0.006 f'Malta 0.14 fir-Renju Unit.

Issa jien ngħid li din il-figura riedet tiġi bil-maqlub.

MR SPEAKER: Onor. Micallef, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkompli tinstema'.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Nipproponi li l-Onor.

Micallef ikompli jitkellem.

ONOR.

VINCENT C. MORAN: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Micallef ikompli jitkellem.

Il- Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Fuq din il-liġi kont ippreparat ħafna u ċerti affarijiet ma stajtx ma nsemmihomx.

Din hija problema kbira.

Wieħed jista' jieħu idea ta' liema hija l-aktar age group suxxettibbli għall- inċidenti.

Per eżempju, iż-żgħażagħ li għandhom bejn 20 sena u 30 sena - u fuq liema xogħol l-aktar li jkorru.

Issa ħalli ngħid xi ħaġa fuq l-injuries li ġew investigati mid- Dipartiment tax-Xogħol biex nuri kif żarmajtu d-Dipartiment.

Jien ma nitkellimx b'rabja għax inkun irrid nirrabja imma għax inħoss.

Fl-1983 meta kien hemm 2.6% tal- każi li ġew investigati - u dawn jew għax kienu każi serji ħafna fejn kien hemm min tilef driegħu - kien ta' 122; fl-1984 in-numru ta' każi li ġew investigati kien ta' 2.7% - 137 kas; imbagħad fl-1992 36 każ biss ġew investigati u s-sena li għaddiet in-numru kien ta' 46 każ meta n-numru ta' l-accidents irdoppja.

Qed ngħid dan biex nuri kemm żarmajtu id-Dipartiment.

Il-Gvern tagħkom li qed jagħmel din l- enabling law ...

Dan kollu juri li fejn qabel kienu jiġu investigati bis- serjeta' 2.7% tal-każijiet rapportati kull sena biex naraw li ma jkunx hemm bniedem ieħor li jitlef driegħu - u inti rajt quddiemek każi simili bħalma rajt jien inċidenti jien sal-ġimgħa l-oħra stess u l-ġimgħa ta' qabel u hawn qed nirreferi għal dak il-każ li ġara f'barriera fejn makna ħatfet driegħ ta' ħaddiem - ...

Fuq dan l-istess post tax-xogħol kien hemm tliet korrimenti gravi fejn il-ħaddiema ġew invalidati għal għomorhom.

Għaxar snin ilu aħna konna ninvestigaw 2.7% minn dawn il-każijiet serji biex ma jirrepetux ruħhom, mentri llum qed jiġu investigati biss 0.5%.

U dan qed isir għaliex m'hemmx biex taħdem.

Dak li qed ngħid jien qed norbtu mal- figuri biex nuri li dak li kien hemm ġie sparpaljat.

Allura min se jemminkom li qabel ma kien hemm xejn u issa intom se tagħmlu kollox?

Il- verita' hi li m'hemmx ir-rieda, l-ispirtu u d-determinazzjoni biex isiru dawn l-affarijiet bis-serjeta'.

Irrid nitkellem ukoll fuq l-inspections li jsiru ad hoc biex jaraw l- irregolaritajiet li jeżistu u jekk il-postijiet tax-xogħol humiex up to standard.

Per eżempju, fl-1983 saru 743 u s-sena l-oħra waqajna għal 142 inspection.

Dan juri li m'hemmx biex taħdem u issa se jkollna biss liġi fuq il-karta meta l-affarijiet qegħdin f'sitwazzjoni agħar milli kienu għaxar snin ilu.

Dan huwa ħażin ħafna.

Jiġifieri mhux talli m'hemmx preparazzjoni, imma dak li kien hemm ġie żarmat.

Dan kollu jidher mill- graphs li kellek int f'idejk u mhux se noqgħod nirreferi għalihom kollha.

Irrid ngħid ukoll li l-imwiet fuq il-postijiet tax-xogħol żdiedu ħafna.

(Interruzzjonijiet) L-argument tiegħi hu li intom ma ħallejtux biex wieħed jaħdem.

L-unika darba li kien hemm iktar minn tliet imwiet fuq il- postijiet tax-xogħol fi żmienna kien fl-1984 meta mietu seba' ħaddiema li mietu fi splużjoni.

Kienet sena fejn kien hemm disat imwiet, pero' trid tara x'kienu l-każijiet.

Dan huwa x-xogħol li għandu jagħmel min hu responsabbli mill-enforcement.

Per eżempju, fl-1985 kien hemm każ wieħed ta' mewt, fl-1987 kien hemm tliet każi u fl-1988 kien hemm disa' każi.

Kien hemm żewġ każi ta' asphyxia, tnejn electrocuted, tlieta mietu minħabba head injuries, wieħed from burns u wieħed fell from a height.

M'hemm ebda każ ta' mewt minħabba li taret xi kamra tan-nar u huma kollha inċidenti li saru fuq il-post tax-xogħol.

Għalhekk wieħed għandu jinvestiga biex ma jkunx hemm repetizzjoni ta' dan.

Id-Dipartiment irid ikun armat għax bil-liġi fuq il-karta biss ma jagħmel xejn u d-diżgrazzji jiġru lil kulħadd.

Per eżempju, fl-inċident tal-patrol boat fl-1984 kienu involuti disgħa min-nies; sebgħa mietu bl-isplużjoni, wieħed from head injuries u wieħed from gangrene.

Fl-1990 kien hemm għaxar inċidenti li fihom erbgħa min-nies mietu b'asphyxia, wieħed while operating machinery, tnejn from head injuries u wieħed fell from height, jiġifieri l-ebda wieħed ma miet għax kien hemm xi splużjoni ta' xi kamra tan-nar.

Fl-1991 kien hemm ħamsa li waqgħu from different heights, four electrocuted u two mietu from head injuries.

Issa dan jikkonferma dak li qed ngħid jien, jiġifieri li ma kienx hemm min jinvestiga u d-Dipartiment ħallejtuh jisparpalja ruħu.

Jekk xi ħadd jgħidilkom bħali, dan fuq il-kuxjenza tagħna lkoll u mhux tagħkom biss ħalli ma tmorrux tieħdu għalikom - ...

(Interruzzjonijiet) Dawn saru fuq ix-xogħol u mhux fid-djar.

Fl-1992 kien hemm każ ta' wieħed li kellu traffic accident waqt li kien qed jaħdem.

Meta wieħed jara l-graph kif telgħet isib li ma kienx hemm interess, rieda u determinazzjoni min-naħa tal-Gvern ħalli dak li kien hemm jissaħħaħ u l-enabling law - li aħna m'aħniex kontra tagħha - li qed issir tkun xi ħaġa ġdida biex tkompli ssaħħaħ fuq li hemm.

Aħna nħossuna ftit skandalizzati kif tan-naħa l-oħra mhux talli ma saħħux dak li kien hemm fl-Ordinanza ta' l-1986 dwar safety u health fuq il-post tax-xogħol, talli ħallewh jisparpalja ruħu u issa qed tippretendu li l-kummissjoni tagħtikom parir biex dawk in-nies li kien hemm taħt id-Direttur tax-Xogħol fid-Dipartiment taraw minn fejn se ġġibuhom.

Dan huwa ħażin ħafna.

Jien, nerġa' ngħid, ma xtaqtx inkompli nitkellem għalkemm hawn ħafna xi tgħid.

Kif diġa' għidt, x'ħin l-Onor.

Psaila Savona għadda r-rimarka, lit- tobba ta' dawn l-industriji ħaqqkom tkellmuhom.

Dawn m'għandhomx ikunu hemmhekk biex jevitaw is-sick-leave biss - għalkemm dan huwa meħtieġ għaliex hemm min iqarraq - imma naħseb li għandhom ukoll id-dover li jekk jindunaw li qed ikun hemm numru ta' pazjenti li qed jgħidulhom biex jagħmlulhom it-test ngħidu aħna tas-sider, dawn għandhom jistaqsuhom humiex qed jaħdmu fit-tali fabbrika.

Diġa' għidt li 94% ta' dawn qatt ma staqsewhom fhiex jaħdmu Dan huwa ħażin u juri li m'humiex konxji ta' ċerti riskji. .

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari, bil-permess ta' l-Onor.

Micallef.

ONOR.

JOE CASSAR: Kif għidt fid-diskors tiegħi waqt id-diskussjoni dwar il-Budget, din il-kwestjoni rigward l-eżami mit-tobba se nneħħuha meta nressqu liġi ġdida flok il-Conditions of Employment (Regulations) Act ta' l- 1952, biex nirregolaw x'għandhom jagħmlu u għalfejn qegħdin hemm it-tobba tal-fabbriki.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Jiġifieri taf li dawn kollha huma fatti?

ONOR.

JOE CASSAR: Jien qed ngħid li se ndaħħal liġi oħra li tolqot lit- tobba wkoll.

Jiġifieri ma tkellimtx fuq dan il-punt għaliex din il- kwestjoni se tidħol taħt liġi oħra.

Kif għidt l-ewwel, jien ma kkummentajtx anke dwar dak li qal l-Onor.

Farrugia fejn tkellem fuq il-liġi ta' l-1952 għax dak se niddiskutuh f'liġi oħra.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Jien għidtlek li kemm jista' jkun mhux se nirrepeti dak li qalu sħabi u ndunajt.

F'dan l-Abbozz għandna dak kollu li kien hemm fir-regolamenti ta' l-1986 li kienu eżawrjenti mmens u naħseb li dawn ir-regolamenti se jibqgħu hemm u taraw fejn tridu taġġornawhom għaliex issa għaddew tmien snin minn dak inhar 'l hawn u forsi jridu jiġu aġġornati għal ċerti fabbriki ġodda li daħlu llum u anke oħrajn.

Il-Gvern, permezz tal-Ministri, kemm hawn ġew kif ukoll barra minn din il-Kamra joqgħod jiftaħar kemm iffirmajna konvenzjonijijet.

Hawnhekk għandi diskors tal-Ministru Galea fejn kien ftaħar li fi żmienna ffirmajna l-Konvenjoni 155 u r-rakkommandazzjonijiet li hemm magħha li jappartjenu għal din l- Ordinanza.

Fl-I.L.O jitkellmu mod, imbagħad meta jiġu hawnhekk jgħidu l- kontra, jgħidu li ma kien hemm xejn u li issa qed issir xi ħaġa għaliex qed tagħmlu din il-liġi.

Inti mort darbtejn jew tliet darbiet titkellem u tgħid li aħna bħala pajjiż qegħdin fl-avant garde f'dan il-qasam sabiex nipproteġu s-saħħa tal-ħaddiem fuq ix-xogħol - u kont qiegħed tiftaħar b' ħaġa li saret taħt Gvern ieħor.

Allura kif tiġu titkellmu bit-ton li ġejtu titkellmu hawnhekk u mbagħad meta wieħed jibda janalizza l-affarijiet isib li intom il-partit ta' l-avukati biss?

Għaliex ngħid li intom il-partit ta' l-avukati?

Għaliex biex tagħmlu l-liġijiet u biex titkellmu dwarhom ...

Nerġa' ngħid li jien sinċerament timpressjonawni għaliex il- brainwashing li kapaċi tagħmlu intom ftit hawn min hu kapaċi jagħmlu, pero' se nerġa' ngħid - u llum apposta qed nitkellem bl-aktar ton baxx; dan huwa qasam li qiegħed ikun kaġun ta' dwejjaq u sofferenzi kbar u m'għandniex nittrattawh b'dan il-mod - li għandkom tgħidu x'kien hemm tajjeb s'issa u x'kien hemm biex isir l-enforcement.

Dak li għidt fil-bidu taqblu miegħu u naħseb li intom taqblu li l-liġijiet kollha li hawn qegħdin hawn biex bihom tieħdu n-nies il-qorti, għaliex mill-bqija l-enforcement tagħhom.

Hemm ħafna affarijiet li ħadd jagħti kas tagħhom, pero' hawnhekk irridu nkunu serji - u hawnhekk tidħol ir-responsabilita' tal-Gvern - u l-Gvern irid jara li anke mal-ħaddiem ikun iebes.

Irridu nagħtu eżempji - sal-lum dawn ftit ingħataw - li fejn ħaddiem ma josservax ir-regolamenti ...

Jekk l-employer lill-ħaddiem jagħtih biex jipproteġi u jibża' għal saħħtu u jipproteġi lilu nnifsu, dan ma jagħtix kas u jweġġa', għandna nibdew nagħtu eżempju billi lil dak li jkun ngħidulu li kien nuqqas tiegħu u issa mhux hu biss se jbati imma se tbati anke l-familja.

Jiġifieri f'dan il-każ il- ħaddiem kien aktar irresponsabbli għax ladarba ġie armat b'dak kollu meħtieġ ħalli jipproteġi saħħtu, kellu jużah.

Hawn min jaħdem, per eżempju, fis-cement - forsi llum dawn naqsu - fejn tgħidx kemm kien hemm minnhom li mietu.

Waqt li kont qiegħed nipprepara dan id-diskors ftakart f'każ ta' tliet ħbieb tiegħi li kienu jaħdmu fl-istess post, mad-Drainage Section.

Qabel ma kien hawn il-makkinarju li hawn illum, dawn kien ikollhom jinżlu fil-manhole u sħabhom kienu jabbużaw bihom - għaliex forsi ma kienx jidħlilhom f'rashom li qed jiġu abbużati b'dan il-mod - u jgħidulhom biex jinżlu dejjem huma.

Dawn it-tlieta mietu b'cancer ta' l- istonku u t-tlieta mietu fl-eta' ta' ftit 'il fuq minn 50 sena.

Allura meta jkollok każi bħal dawn, it-tobba li rawhom u sabulhom il-cancer ma kellhomx jirrapportaw ħalli jaraw minn fejn oriġinat din il-marda, jekk hux minn fuq ix-xogħol ħalli wieħed ikun jista' jara x'jagħmel u jevitaha lill- oħrajn?

Din dejjem baqgħet f'moħħi u weġġgħatni.

Dawn kienu tlieta min- nies b'saħħithom u l-laqam ta' wieħed minnhom kien bħal tal-papa' tiegħek, l-Ministru.

Dawn it-tlieta mietu bl-istess kawża, cancer fl-istonku u allura bilfors li dak li belgħu minn hemm isfel affetwahom hekk.

Jien qed inġib eżempju għaliex dak li semmejt fil-bidu jrid ikollok l-enforcement tiegħu.

Waqt is-seminar ta' l-AZAD jien kont għidt ukoll li importanti li tagħmel follow-up tal-każijiet.

Fejn kien hemm każ ta' electrocution minn biċċa equipment li daħlet minn barra u li min jaf x'bagħbsu fiha, kien hemm bżonn li jmutu tnejn oħra qabel ma wieħed imur jissiġillaha ħalli ma jmissha ħadd?

GĦalfejn fuq l-istess biċċa equipment għandhom imutu tlieta min-nies u ma jsir xejn?

Jien nispera li wassalt il-messaġġ, li huwa inutli li nagħmlu l-liġijiet jekk ma jkollniex il-makkinarju u s-saħħa ħalli nagħmlu l-follow-up u l- enforcement tagħhom.

Dan hu l-qofol ta' kollox u mhux tiġu hawnhekk u tgħidu li qabel ma kien hemm xejn u issa qegħdin tagħmlu l-affarijiet meta fil-fatt ma tkunu qegħdin tagħmlu xejn.

Kif għidt minn kull 100 ħaddiem li ġew mistoqsija, 94 qalu li t-tabib li jinvistahom qatt ma jistaqsihom jekk humiex jaħdmu fit-tali periklu jew fit-tali ħaġa.

Dan huwa nuqqas serju u fundamentali għaliex it-tabib huwa aqwa minn kull inspector li jista' jkollok fid-Dipartiment għax huwa kontinwament konness mal- ħaddiema.

Jien naħseb li għandha nitolbu lit-tobba - jekk hemm bżonn anke bi ħlas - biex kull sena jagħtuna rapport serju, kif tagħmel l-Awtorita' dwar ix-Xogħol, ħalli wieħed ikun jista' jirranġa sitwazzjonijiet li qed jikkaġunaw miżerja minħabba mwiet u korrimenti permanenti.

Il-mard u l- korriment fuq ix-xogħol m'għandhomx ikunu rutina biex wieħed jaqla' x'jiekol għalih u għall-familja tiegħu.

Jien ngħid li għandna naħdmu lkoll flimkien biex indaħħlu aktar kuxjenza u ċerti affarijiet għandna nibdluhom minn fuq it-television u fuq ir-radio billi nedukaw lill-poplu f'dawn l-oqsma għaliex il-miżerja li jispiċċaw fiha familji li ħabta u sabta jispiċċaw mingħajr kap hija xi ħaġa ta' min jagħti kas tagħha.

Nerġa' ngħid, matul is-snin kellna żieda allarmanti fin-numru ta' inċidenti u jien minn dak li naf lest biex nagħti l-parti tiegħi ħalli f'dan il-qasam nagħtu sehemna lkoll kemm aħna u nuru li aħna pajjiż ċivilizzat.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, huwa diffiċli biex wieħed ma jaqbilx mad- diskors li għamel l-Onor.

Freddie Micallef fil-maġġoranza tal-punti li qajjem.

Huwa inutli li wieħed ikollu l-liġijiet jekk imbagħad ma jużax l- għodda li tagħtih dik il-liġi.

Iżda huwa tajjeb li jsiru l-liġijiet u għalkemm il-liġi li hemm illum hija tajba u kienet tajba meta saret, kienet tħalli diversi toqob.

Per eżempju, ir-regolamenti li saru matul is-snin taħt din l-Ordinanza kienu marbutin neċessarjament mad-definizzjoni ta' "fabbrika".

Veru li matul iż-żmien din id-definizzjoni twessgħet skond is-sentenzi tal-qorti, pero' baqgħet d-definizzjoni ta' fabbrika, fosthom li fabbrika trid tkun post tax-xogħol illi għandha bħala skop in-negozju jew il-qliegħ.

Mela s-settur pubbliku huwa prattikament kollu eskluż.

Fost l-aħjar regolamenti li saru kien hemm dawk li semma l-Onor.

Micallef, jiġifieri ta' l-1986, imma dawk ma jistgħu qatt japplikaw għal xi ħaġa li m'hijiex koperta bid-definizzjoni ta' fabbrika taħt l-Ordinanza dwar il-Fabbriki.

Mela l-Gvern stess, li suppost jara li r-regolamenti kollha li saru jiġu applikati, kien eskluż milli jassigura li dawn ir- regolamenti jiġu osservati fil-ħwienet tax-xogħol tiegħu, fid-dipartimenti, fl-uffiċini u f'kull qasam tas-settur pubbliku.

GĦalhekk minn din in-naħa ħadd ma qal li qabel ma kien hemm xejn, tant hu veru li din il-liġi stess se żżomm fis-seħħ ir-regolamenti kollha li saru taħt l-Ordinanza dwar il- Fabbriki.

Imma meta wieħed jgħid li din m'hijiex liġi li qed tagħmel xi ħaġa, naħseb li jkun qed imur fl-estrem l-ieħor.

Nispera li fid-diskors tiegħi nislet proprju dawk il-provvedimenti li qed jagħmlu xi ħaġa ġdida u qed jagħmlu ħafna.

Mr Speaker, l-ewwel liġi li għaddiet mill-Parlament dwar il-qasam tas- saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol kien proprju fl-1926.

Din kienet tissejjaħ il-Factories Regulation Act ta' l-1926, Att XXI, li għal dak iż-żmien kienet liġi progressiva ħafna u l-iskop ewlieni tagħha kien li tipproteġi u tirregola l-impieg ta' nisa u tfal u l-impieg fil- fabbriki.

GĦandi photocopy ta' din il-liġi li kienet tgħid li l-ebda tifel taħt l-14-il sena ma seta' jiġi mpjegat f'barrieri, fabbriki jew inkella f'xogħlijiet li għandhom x'jaqsmu ma' bini.

Kien hemm ukoll provvediment ġenerali ħafna li jawtorizza lill-ministru li jieħu "the necessary measures to protect the health, the safety and the morals of the workers" fil- fabbriki nnifishom u li joħroġ regolamenti għal dan l-iskop, pero' din il- liġi qatt ma ġiet fis-seħħ għax qatt ma ħarġet il-proklama tal-gvernatur biex iwettaq il-liġi nnifisha.

Ir-raġuni li nġiebet kienet li l- provvedimenti kienu riġidi wisq.

Allura mbagħad fl-1940 saret l-Ordinanza dwar il-Fabbriki li ġiet mudellata fuq il-Factories Act ta' l-1937 tar- Renju Unit.

Meta kienet qed tiġi diskussa din il-liġi fil-Kunsill tal- Gvern, il-Kunsill tal-Gvern qagħad attent li jimxi pass wara l-ieħor sabiex ir-regoli jkunu jistgħu jiġu emendati dejjem skond l-esperjenza.

Jekk wieħed iħares lejn il-Factories Ordinance isib li din hija liġi qasira ħafna u prattikament kulma hemm huma sitt artikli li jagħtu poter lill- Ministru biex jagħmel regolamenti skond id-definizzjoni ta' fabbrika u poter lill-ispetturi biex iwettqu r-regolamenti taħt il-Factories Ordinance.

Jiġifieri bażikament din il-liġi kienet biss an enabling law.

L-Abbozz li qed jiġi propost illum huwa an enabling law ukoll pero' m'huwiex biss hekk.

Per eżempju, sal-lum kien hemm l-assenza ċara ta' stqarrija ċentrali ta' l-għanijiet u l-prinċipju ġenerali b'tema li tgħaqqad dan il-prinċipju dwar is-saħħa tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol.

Din kellha r-riżultat negattiv li kulħadd, parti soċjali jew oħra, jenfasizza partijiet mil-liġi u jinsa l-liġi sħiħa u l-għanijiet tagħha.

Fil-fatt dan l-Abbozz fil-parti introduttiva tiegħu jistqarr - u nikkwota - illi

"Il ħarsien tas-saħħa u s-sigurta' fuq ix-xogħol għandu jitqies ta' interess pubbliku.".

Jiġifieri din m'hijiex kwestjoni jew materja ta' kondizzjonijiet ta' kuntratt privat bejn individwu u ieħor, iżda materja ta' interess pubbliku.

Fil-parti introduttiva hemm ukoll stqarrija ta' dmirijiet ta' min iħaddem u lejn min huma mmirati dawn id-dmirijiet.

Jissemma wkoll id-dmir finali ta' superviżjoni li għandu l-Gvern stess - u hawn nerġa' nikkwota mill- Abbozz - fejn insibu li:

"Huwa d-dmir tal-Gvern li jara li jiġu mħarsa l-livelli ta' protezzjoni tas-saħħa u s-sigurta' fuq ix-xogħol ...".

Issa jekk wieħed iħares lejn ir-regolamenti li saru mill-1945 'il quddiem bis-saħħa ta' l-Ordinanza, wieħed isib li l-lista ma tkoprix kollox, anzi r- regolamenti kellhom isiru bilfors b'referenza għall-ħaddiema f'fabbriki.

Għalkemm maż-żmien, kif diġa' għidt, din id-definizzjoni dejjem twessgħet, ħafna drabi b'reazzjoni għal sentenzi tal-qorti, dejjem baqgħet definizzjoni ftit monka.

Per eżempju, insemmi battalji legali li saru fil- Qrati Kriminali dwar jekk barriera kenitx inkluża fid-definizzjoni ta' fabbrika u l-qorti qalet li m'hijiex, u in quanto li kien hemm regolamenti allura taħt l-Ordinanza dwar il-Fabbriki li kienu jirregolaw is-saħħa tal- ħaddiem fuq il-barriera, dawk ir-regolamenti ġew deċiżi li huma ultra vires u allura kellha tiġi emendata d-definizzjoni ta' fabbrika.

Imbagħad kien hemm il-kwestjoni li semma l-kollega u ħabib tiegħi, l- Onor. Cassar, dwar jekk vapur għandux jitqies bħala fabbrika għal skop ta' definizzjoni taħt l-Ordinanza dwar il-Fabbriki - jidhirli li l-kawża kienet il-Pulizija vs Savetta - u ġie deċiż li "fabbrika" ma tinkludix vapur.

Allura bqajna dejjem nemendaw il-liġi sabiex inkopru sitwazzjonijiet li ma kenux koperti bid-definizzjoni l-antika.

Bid-definizzjoni l-ġdida tneħħa l- konċett innifsu ta' fabbrika jew ħanut tax-xogħol, u l-importanti huwa li jkun hemm post tax-xogħol u relazzjoni ta' prinċipal, jiġifieri bejn min iħaddem u l-ħaddiem innifsu.

Għalhekk il-liġi se tapplika għal kull post tax-xogħol, kemm jekk l-employer huwa privat kif ukoll jekk l-employer huwa l-Gvern innifsu.

Kien dan il-punt li l-Onor.

Michael Farrugia, minkejja t- tentattivi ripetuti daparti tal-Ministru biex jispjega, ma setax jifhem għax qal li stajna biddilna r-regolamenti ta' l-1986 - li kienu regolamenti tajbin - mingħajr il-ħtieġa li noqogħdu niġu f'dan il-Parlament.

Kif għidt diġa', ir-regolamenti jistgħu jsiru biss fi ħdan u fi sfond ta' parametri stabbiliti mil-liġi prinċipali u allura jekk liġi prinċipali ta' sitt artikli hija mimlija toqob, partikolarment fejn jidħlu definizzjoni ta' fabbrika u setgħat ta' spetturi, ma tistax bir-regolamenti tagħti poteri iktar milli tagħtik il-liġi prinċipali.

U allura l-aħjar ħaġa hija li ssir liġi ġdida.

Intqal li m'aħna nagħmlu xejn straordinarju.

Huwa veru għax din m'hijiex xi ħaġa straordinarja.

Minn din in-naħa tal-Kamra qatt ma kkapparrajna xi poter jew kapaċita' li nagħmlu dak li huwa straordinarju, għalina huwa biżżejjed li nagħmlu dak li huwa tajjeb, anke jekk huwa ordinarju, u dan qed nagħmluh f'inqas minn 16-il sena.

Fl-Ordinanza ta' l-1940 kien hemm previst li jkun hemm "an advisory board".

Dan l-advisory board seta' jiġi mwaqqaf - mhux bilfors li kellu jiġi mwaqqaf, imma l-Gvernatur, u mbagħad il-President ta' Malta, seta' jwaqqaf dan l-advisory board - u seta' jagħmel rakkommandazzjonijiet sabiex isiru r-regolamenti.

Jien qrajt id- debates ta' l-1940 meta għaddiet il-Factories Ordinance u sibt diskorsi fis-sens li t-twaqqif ta' dan il-bord kien meqjus bħala xi ħaġa urġenti.

Fil-fatt Sir Paul Boffa waqt id-diskussjoni tal-Factories Ordinance kien qal hekk:

"A factory law was enacted in 1926 which however was never put into effect.

I hope that this law, that is the Factories Ordinance, will not meet with the same fate.

I urge on the Government that both the regulations as well as the composition of the board, be made known and published within the shortest time possible.".

Safejn naf jiena, dan il-bord f'50 sena ma twaqqaf qatt, jew aħjar, ma twaqqaf qatt b'mod permanenti għax ġejt informat li ġieli twaqqaf biex isiru xi regolamenti, pero' l-Ministru lanqas kien marbut li jrid bilfors jikkonsulta 'l-advisory board.

Tant hu veru, li l-Gvern lanqas kien obbligat li jwaqqaf dan l-advisory board.

Għalhekk, kif qal ukoll l-Onor.

Micallef, m'għandniex nintilfu fuq l-irqaqat tal-liġi għaliex diġa' kellna liġi li f'ċerti aspetti kienet tajba għalkemm imbagħad ċerti provvedimenti tal-liġi stess ma kenux jiġu attwati.

Veru li għandna nagħtu l-poteri li hemm bżonn, iżda fl-aħħar mill-aħħar trid tkun ir-rieda politika tagħna lkoll biex dawn il-liġijiet inwettquhom.

L-Abbozz ta' Liġi ma jitkellimx biss dwar il-poter li l-Ministru, fuq parir tal-kummissjoni, jagħmel ir-regolamenti, iżda wkoll dwar li l- kummissjoni jkollha d-dritt li tipproponi kodiċijiet ta' prattika.

Anzi fil-lista tal-funzjonijiet tal-kummissjoni li se titwaqqaf, skond klawsola 4, hemm miktub li:

"Il-Kummissjoni għandha tifformola u tippubblika Kodiċijiet ta' Prattika, li jimmiraw biex fil-postijiet tax-xogħol, meqjusa skond kategoriji, ikun hemm livell għoli ta' ħarsien tas-saħħa u tas- sigurta.".

Dan il-poter se jkollu l-vantaġġ li jelimina l-attitudni negattiva li min iħaddem u ħaddiema jieħdu dwar il-problema tas-saħħa fuq il-post tax- xogħol għaliex ħafna drabi jkunu kondizzjonati li jaħsbu fil-problema qisha kwestjoni ta' regoli dettaljati imposti minn oħrajn.

Fl-aħħar seduta l- Onor. Moran staqsa x'differenza se jkun hemm bejn kodiċi ta' prattika u regolamenti.

Naħseb li d-differenza hija li filwaqt li r-regolamenti jkunu esegwibbli u jieħdu forma ta' ordni, il-kodiċi ta' prattika jkun jikkonsisti iktar f'guidelines u pariri li għalkemm ikun tajjeb li toqgħod fuqhom, m'humiex ordni.

Jistgħu jitħejjew mill-Kummissjoni, ikunu aktar dettaljati u jmorru lil hinn mill-minimu li r-regolamenti jistgħu jimponu.

Sal-lum il-pożizzjoni legali kienet li jekk xi ħadd jikser ir-regolamenti kien jitressaq quddiem il-Qorti tal-Ġurisdizzjoni Kriminali iżda ma kien hemm l-ebda poter - għallinqas fil-Factories Ordinance - li bih spettur seta' jordna remedial measure, miżura dak il-ħin stess, li biha wieħed ineħħi l-periklu minn fuq il-post tax-xogħol.

Jien informat li l-ispetturi ħafna drabi kienu jagħmlu hekk u jista' jkun li kienu jagħtu ċerti poteri lill-ispetturi, pero' din is-setgħa ma kenitx fil-Liġi prinċipali u allura kien hemm ir-riskju li r-regolament jiġi dikjarat null kif diġa' ġara taħt din l-Ordinanza - jekk inħarsu lejn il-ġurisprudenza fil-qasam tad-dritt amministrattiv naħseb li l-aktar regolamenti li ġew dikjarati nulli kienu proprju taħt din il-liġi, - jiġifieri r-regolamenti jmorru ultra vires il-Liġi prinċipali għaliex il-Liġi prinċipali mkien ma kienet tagħti din is- setgħa lill-ispetturi.

Kienet tagħtihom is-setgħa li jagħmlu l- investigazzjonijiet, kienet tagħtihom l-aċċess għall-postijiet tax-xogħol u kienet tagħtihom id-dritt li jressqu nies quddiem il-qorti, iżda ma kienx hemm il-poter speċifiku li l-ispettur jagħti ordnijiet immedjati.

B'dan l- Abbozz ta' Liġi qed jiġi propost li fost il-funzjonijiet li se jkollha l- kummissjoni, jiġifieri li tinforma, tirrakkommanda u tagħti pariri, se jkollha wkoll il-poter jew il-ġurisdizzjoni li taġixxi bħala qorti u tisma' bħala tribunal amministrattiv appelli proprju minn dawn l-ordnijiet li se jsiru mill-ispetturi.

Peress li dawn l-ordnijiet se jkollhom ċertu piż u l- poteri ta' l-ispetturi se jiżdiedu b'mod li jkunu jistgħu jieħdu l-miżura drastika li jordnaw l-għeluq ta' fabbriki jew partijiet minn fabbriki jew postijiet tax-xogħol għax ikunu ta' periklu għas-saħħa tal-ħaddiem, se jingħata dritt ta' appell minn dawn l-ordnijiet quddiem il-Kummissjoni.

Dan l-Abbozz fi klawsola 11 jgħid ċar u tond - u se nikkwota - li:

"Spettur jista' jagħti ordni, bil-fomm jew bil-kitba, biex iħares is- saħħa jew is-sigurta' fuq il-post tax-xogħol, u kull persuna għandha tobdi l-ordni hekk mogħtija minnufih:".

Klawsola 12 imbagħad tgħid li "spettur jista' jordna li post tax-xogħol jew parti minn post tax-xogħol jiġu mbartrati".

Pass ieħor 'il quddiem li qed isir permezz ta' dan l-Abbozz huwa dwar id- dmir ta' min iħaddem li jagħti avviż ta' inċidenti fuq il-post tax-xogħol.

Sal-lum, skond ir-regolamenti ta' l-1945, min iħaddem kellu obbligu li jinnotifika lid-Dipartiment tax-Xogħol meta l-inċident ikun ikkawża diżabilita' temporanja jew permanenti lill-ħaddiem li jweġġa'.

Meta tgħaddi din il-liġi min iħaddem ikun irid jgħarraf lid-dipartiment b'kull diżgrazzja jew korriment jew b'kull marda konnessa max-xogħol fuq post tax- xogħol li jkun taħt il-kontroll tiegħu u li jżomm reġistru ta' kull diżgrazzja industrijali fuq dak il-post tax-xogħol.

Forsi fl-istadju ta' Kumitat ta' min jiddiskuti dwar jekk wieħed għandux ikollu l-obbligu li jagħti avviż anke ta' inċidenti li jsiru fejn b'xorti tajba ma jweġġa' ħadd, near misses, per eżempju jaqa' xi ħaġa fuq il-post tax-xogħol li tkun se tkorri lil xi ħadd għalkemm fil-fatt ma tkorrihx.

Naf li f'dawn l- affarijiet huwa diffiċli li taqta' linja pero' forsi wieħed jista' jiddiskuti jekk tistax issir definizzjoni tajba ta' xi tkun a near miss fejn għalkemm f'dak l-inċident partikolari ma jweġġa' ħadd, ikun hemm indikazzjoni li jeżisti periklu fuq dak il-post tax-xogħol.

Mr Speaker, jidhirli li saret xi kritika dwar min għandu jkollu l-poter li joħroġ regolamenti dwar dan is-suġġett tas-saħħa tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol u l-kritika kienet fis-sens li dan il-poter baqa' f'idejn il- Ministru.

Imbagħad, aktar minn hekk, intqal li dan huwa Gvern li d- diskrezzjoni ta ' l-Eżekuttiv qiegħed inaqqasha.

Aħna nirringrazzjaw lill- Onor. Farrugia tar-reklam li tana f'dan is-sens u l-kritika tiegħu kienet li dan huwa Gvern li dejjem jipprova jnaqqas id-diskrezzjoni fl-Eżekuttiv u issa hawn qed jerġa' jmur lura mill-prinċipji tiegħu.

Mr Speaker, gvern qiegħed hemm biex jiggverna, għandu jkun hemm il-kontrolli neċessarji sabiex gvern ma jabbużax u m'għandux ikun hemm xkiel fil-poter tal-qrati li jissindikaw l-aġir tiegħu u li jolqtu dak l-abbuż.

GĦalhekk m'għandhomx isiru liġijiet bħalma saru fil-passat, partikolarment Att Nru VIII ta' l- 1981 illi llimita b'mod drastiku l-poter tal-qrati li jirrevedu deċiżjonijiet tal-Gvern.

Iżda l-poter li jiggverna jibqa' f'idejn il- Gvern.

Meta l-Parlament jiddelega d-dritt assolut tiegħu li jilleġisla, dan id-dritt m'għandux jiġi sparpaljat 'l hawn u 'l hemm iżda għandu bħala regola ...

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Jien meta tkellimt fuq kemm il-Ministru jkollu saħħa fuq din il-liġi, bażikament għamilt żewġ punti; wieħed minnhom kien dwar kif tintgħażel il-kummissjoni fejn jidħlu rappreżentanti ta' l-unions u l-employers, jekk jagħżilhomx il-Ministru jew inkella l-ismijiet jingħatawx mill-unions u mill-employers, jiġifieri jintgħażlu fuq indikazzjoni tagħhom.

S'issa skond l-Abbozz, l-unions u l-employers jagħtu l-ismijiet ta' numru ta' nies, imbagħad jagħżel il-Ministru.

It- tieni punt li argumentajt fuqu kien dwar meta l-kummissjoni toħroġ regolamenti u l-Ministru jagħmel overruling tagħhom u joħroġ regolamenti hu mingħajr ma jerġa' jmur quddiem il-kummissjoni.

Jien kont argumentajt li fil-liġi għandu jkun hemm li l-Ministru jrid imur quddiem il-kummissjoni ħalli tkun il-kummissjoni li fl-aħħar mill-aħħar toħroġ ir-regolamenti u mhux il-Ministru sempliċement għandu żmien sa xahar biex jagħti bil-miktub lill-kummissjoni r-raġunijiet għalfejn biddel ir-regolamenti.

Fuq dan l- iktar li għafast, fuq id-diskrezzjoni tal-Ministru u kemm għandu jkollu power il-Ministru f'din il-liġi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Fil-fatt bl-ispjega li għamel l-Onor.

Farrugia ikkonferma li jien fhimtu tajjeb, ċioe' li kkritika dan il-poter li fl- aħħar mill-aħħar il-Ministru għandu l-final say fuq x'regolamenti joħroġu.

Wara kollox il-poter li jilleġisla huwa tal-Parlament imma huwa impossibbli li l-Parlament jilleġisla hu fuq kollox, allura ħafna drabi jiddelega dan il-poter lill-Eżekuttiv, u hemm każijiet rari ħafna fejn dan il-poter jiġi delegat lil xi ħadd barra l-Eżekuttiv.

Irrid insemmi l-Education Act ta' l-1988 rigward materji speċifiċi ħafna.

Per eżempju, il-kwalifiki akkademiċi biex wieħed jagħmel kors jiġu stabbiliti mill- Kunsill jew is-Senat ta' l-Universita' imbagħad il- Kanċillier jista', jekk ma jaqbilx magħhom, jibgħathom lura pero' fl-aħħar mill-aħħar huma jiddeċiedu.

Mela dawn huma każijiet rari.

F'ċerti każi l- Qorti tista' tagħmel rules of court dwar kawżi tad-drittijiet tal-bniedem mingħajr ma jindaħlilha l-Eżekuttiv.

Iżda bażikament il-poter dejjem qiegħed f'idejn il-Gvern li joħroġ dawn ir-regolamenti.

Ir-raġuni hija li kostituzzjonalment il-Gvern huwa accountable għall-Parlament u mhux il- Kummissjoni.

Allura huwa tajjeb li ċerti poteri, bil-kontrolli neċessarji, jibqgħu f'idejn il-Gvern - li huwa kompost min-nies eletti mill-poplu - ħalli jikkonsulta u jirċievi l-pariri.

Jien mhux talli manikkritikax dan il-poter, talli nispjega li huwa innovazzjoni għax is-soltu wieħed jieħu l- parir u daqshekk.

Hawnhekk hawn l-innovazzjoni illi l-Ministru għandu l- poter li joħroġ ir-regolamenti pero' jekk dawk ir-regolamenti ma jaqblux ma' dawk li l-kummissjoni trid - minkejja li l-Ministru jifforma parti mill- Eżekuttiv u minkejja li huwa elett mill-poplu - għandu jagħtiha r- raġunijiet bil-miktub għaliex ir-regolamenti jkun qed joħroġhom b'mod differenti minn dawk li tkun issuġġeriet il-kummissjoni.

Safejn naf jien, fl-ebda liġi oħra ma jeżisti d-dritt li wara li tieħu l-parir, jekk inti ma taqbilx ma' dak il-parir, lil dik il-persuna li tagħtik il-parir trid tispjegalha bil-miktub għaliex ma taqbilx magħha.

Naħseb li din il- parti innovattiva tal-liġi li għadni kif semmejt hija mera tal-provvediment li ntroduċa dan il-Gvern bl-emenda li kien għamel fl-Interpretation Act ta' l-1975 għalkemm din m'hijiex l-istess.

Fl-Interpretation Act ta' l-1975 li d-diskrezzjoni ta' uffiċjal pubbliku fl-aħħar mill-aħħar kienet id- diskrezzjoni tal-Ministru - u għandu jkun hemm kontroll daparti tal- Ministru - imma bl-emenda li konna ntroduċejna, jidhirli li fl-1989, jekk l-uffiċjal pubbliku ma jaqbilx ma' l-Ministru dwar xi deċiżjoni partikolari li fiha għandu diskrezzjoni uffiċjal pubbliku, għandu dritt li jitlob li l- ordni tingħatalu bil-miktub ħalli aktar tard ma jkunx jista' jgħid li ma kienx jaqbel mad-deċiżjoni tal-Ministru.

Kieku ma qabilx magħha kellu d- dritt li jitlob li dik l-ordni tingħatalu bil-miktub.

B'analoġija nistgħu ngħidu li dan il-konċett li ġie introdott bl-emenda ta' l-Interpretation Act ta' l-1975 ittrasportajnieh f'din il-liġi.

Jien mhux ma nikkritikax dan il-pass, anzi ngħid li din hija innovazzjoni għax l-Eżekuttiv qed jintrabat li jilleġisla fuq parir tal-Kummissjoni u li jekk ma jaqbilx mal- parir tal-Kummissjoni jrid jagħti sodisfazzjon bil-miktub għaliex ma jaqbilx ma' dan ir-regolament.

Issa jien nimmaġina li mhux se jinqalgħu ħafna minn dawn il-każijiet għax hawnhekk m'aħniex qed niddiskutu xi kwestjoni kontroversjali, anzi mhux qed naqblu għax kulħadd irid jagħmilha ta' paladin ta' kif jista' jipproteġi s-saħħa tal-ħaddiem fuq il-post tax- xogħol!

Fl-istadju ta' Kumitat din wieħed jista' jillimaha aktar. imma għandna nħarsu lejha mill-perspettiva tagħha.

Enemalta Act, Telemalta Act u l-Public Transport Act - u dawn huma korporazzjonijiet pubbliċi - ilkoll jgħaddu regolamenti bil-kunsens tal-Ministru.

Fid-dibattitu nnotajt li f'mument minnhom l-Onor.

Farrugia qal xi ħaġa fuq it-twemmin demokristjan tagħna u kemm dan huwa validu in vista ta' dak li qed jiġri fl-Italja.

It-twemmin demokristjan ma jiddependix mix-xorti ta' xi partit politiku f'xi pajjiż partikolari.

Nisperaw li t-twemmin soċjalista ma jiddependix mix-xorti ta' Bettino Craxi!

It-twemmin politiku huwa xi ħaġa ħajja, xi ħaġa li teżisti lil hinn mill-persuni li jgħidu li jħaddnuh u x-xorti tagħhom.

It-twemmin demokratiku msejjes fuq il- prinċipju tal-Vanġelu huwa etern u lanqas huwa xi monopolju ta' xi partit politiku.

Peress li aħna nistqarru li aħna demokristjani nemmen li għandna piż u responsabilita' akbar li nimxu ma' dak li nemmnu.

Nixtieq nagħlaq id-diskors tiegħi b'dan il-ħsieb.

Dak li qed nipprovaw nagħmlu b'dan l-Abbozz ta' Liġi huwa li nuru li x-xogħol huwa għall-bniedem u mhux il-bniedem għax-xogħol.

Ix-xogħol jagħmel lill-bniedem aktar bniedem u għalhekk huwa ta' ġid għall-bniedem innifsu.

Fl-enċiklika soċjali "Laborem Exercens" hemm miktub hekk:

"Wieħed għandu jqis is-siwi tax-xogħol tal-bniedem l-aktar mhux mis- sura tax-xogħol li jsir imma mill-fatt li dak li qiegħed jagħmlu huwa persuna u bniedem.

Ir-raġuni tad-dinjita' tax-xogħol għandna nfittxuha l-aktar fl-aspett soġġettiv tax-xogħol u mhux fl-aspett oġġettiv tiegħu; f'min qiegħed jagħmel ix-xogħol u mhux fix-xogħol fih innifsu.".

J'Alla jkollna l-viżjoni, l-enerġija u r-rieda qawwija li nagħmlu lil kulħadd - permezz ta' edukazzjoni, informazzjoni u inforzar effiċjenti tal- liġijiet - aktar konxju - ta' dik li sal-lum forsi wieħed kien jikkonsidraha li kienet is-cindirella tal-Liġi tax-Xogħol, ċioe' saħħet il- ħaddiem fuq il-post tax-xogħol.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Jekk wieħed jisma' lill-kelliema tan-naħa tal-Gvern dwar dan l-Abbozz ta' Liġi jaħseb li se nilħqu xi livell ta' perfezzjoni.

Veru li l-liġi ilha tinħema u veru li qabel kien hemm liġijiet u regolamenti li taw il-bidu - għalkemm forsi ma kenux perfetti - għal- leġislazzjoni ta' din in-natura fil-pajjiż.

Meta nara u nanalizza dan l- Abbozz ta' Liġi - li ilna nistennewh li jiġi quddiemna diversi snin - ninduna li l-għanijiet huma tajbin u bħalma jiġri ħafna drabi f'liġijiet li jiġu diskussi f'dan il-Parlament, ħadd m'hu se jitkellem kontra l-idea ġenerali, ċioe' li jkun hemm sigurta' u ħarsien għas-saħħa tal-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol, pero' din hija biċċa xogħol ta' nofs kedda.

Qed niddeskrivih l-Abbozz b'dan il-mod għax qed iressqu quddiemna Abbozz li fih ħafna kliem sabiħ, għalkemm aħna bħala leġislaturi fil-Parlament nistgħu ma naqblux miegħu, imma hija liġi inadegwata li ma tagħtix il-mezzi biex il-ħaddiem fil-prattika jkun verament imħares.

Meta wieħed iħares lejn il-liġi jsib li waħda mill-iktar affarijiet li jolqtuk meta qed nitkellmu fuq is-sigurta' u s-saħħa fuq il-postijiet tax- xogħol hija x'kumpens se jieħu l-ħaddiem f'każ ta' diżgrazzja, li ħafna drabi tkun fatali.

Meta nħarsu lejn din il-liġi li qed titressaq quddiemna nsibu li għandna baħħ kbir għax minkejja li qed ngħidu li huwa tajjeb li tagħmel liġi li tgħid li l-employer għandu jkun responsabbli għal dak li huwa perikoluż għas-saħħa tal-ħaddiema fuq il-postijiet tax-xogħol u qed napprovaw din il-liġi, sfortunatament inċidenti industrijali kellna u se jibqa' jkollna.

J'Alla qed ngħid ħażin u dan ma jiġrix, imma l-fatti juru li meta qed titkellem fuq sigurta' u saħħa fuq il-postijiet tax-xogħol, nerġa' ngħid, sfortunatament dan l-Abbozz ta' Liġi mhux se jelimina għal kollox dawn l-inċidenti.

Allura jekk ikun hemm każ wieħed biss fuq xi post tax-xogħol ta' xi negliġenza daparti ta' min iħaddem, x'hemm fil-liġi li jassigura lil dak il-ħaddiem jew lill-familjari tiegħu li se jiġi kumpensat adegwatament kontra d-danni li jsofri?

GĦalija dan huwa nuqqas kbir f'din il-liġi u forsi ftit li xejn tkellimna dwaru, imma huwa aspett li rridu nħarsu lejh.

Irridu nħarsu lejn il-kumpens li jrid jingħata l- ħaddiem li jsofri diżgrazzja jew inċident fuq il-post tax-xogħol jew, u jekk ikun inċident fatali, il-familja tiegħu li għaliha forsi kien il-bread winner, u allura l-income ta' dik il-familja li tant nippriedkaw dwarha u ngħidu li hi l-unit soċjali, f'daqqa waħda se jisfa fix-xejn.

Allura wieħed bilfors ikollu jipponta subgħajh lejn dan in-nuqqas fl-Abbozz ta' Liġi li qed jiġi ppreżentat quddiemna.

Ħaġa oħra li nixtieq inkun naf hija x'jiġri f'każ ta' inċident industrijali li jirriżulta li ma kienx ħtija ta' min iħaddem iżda ta' xi wieħed jew uħud mill-istess impjegati li jkun hemm fuq il-post tax-xogħol.

F'każ ta' din ix-xorta, x'kumpens se jieħu dak il-ħaddiem li jweġġa' jew inkella niesu?

X'se jkun hemm li jassigura li l-ħaddiema li jgħaddu minn dawn id-diżgrazzji jibqgħalhom għajxien diċenti?

Ovvjament dawn l- inċidenti ma tistax teliminahom għal kollox billi tgħaddi xi liġi.

Nerġa' ngħid li dawn l-affarijiet se jibqgħu jiġru u għalhekk għandna nipprovaw nagħmlu mill-aħjar li nistgħu ...

Jien mhux qed nitkellem dwar xi forma ta' karita' għalkemm il-karita' hija tajba, speċjalment meta jkun hemm xi ħadd li jagħmel xi ġabra ta' flus minn sħabu fuq il-post tax-xogħol biex juru solidarjeta' ma' dak li jkun weġġa'.

Hawnhekk qed nitkellem fuq kumpens bħala dritt sagrosant tal-ħaddiem, jew tal-familja tiegħu meta, mingħajr ma jkollu ebda ħtija, iweġġa' jew jgħaddi minn xi diżgrazzja fuq il-post tax-xogħol.

Fl-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna m'hemm assolutament xejn dwar id-dritt għal kumpens.

Waqt dan id-dibattitu smajna ħafna dwar il-kummissjoni li se titwaqqaf, il-kompożizzjoni tagħha u n-nies li jistgħu jkunu membri tagħha u forsi mhux se jkunu.

Nispera li ħadd ma jiġi jgħid li hija l-kummissjoni li se titwaqqaf permezz ta' din il-liġi li trid tagħmel xi regolamenti għal dan l-għan, għaliex huwa l-Gvern li jrid jara li l-istess liġi tipprovdi l-mezzi biex il-ħaddiem li jweġġa' jew il-familja tiegħu jiġu kumpensati.

'Il quddiem beħsiebni nagħmel ukoll suġġerimenti f'dan il-kontest u wieħed forsi jkun jista' jiddiskutihom.

Pero' s'issa f'dan l-Abbozz m'hemm xejn dwar dan l-aspett.

Għaliex l- imsejken ħaddiem jew il-familjari tiegħu jridu joqogħdu jiftħu kawżi fil- qorti kontra min iħaddem meta jiġru inċidenti ta' din in-natura biex forsi - u ngħid forsi - wara ħafna żmien u sagrifiċċji jieħu dak li hu tiegħu bid- dritt?

Għalfejn dan?

F'dan l-Abbozz l-aspett tal-kumpens ma jissemmiex.

Smajna ħafna diskors, saru ħafna preparamenti, imma m'hemm ebda indikazzjoni dwar f'liema direzzjoni mexjin dwar dan l-aspett.

Jekk ikun hemm kumpanniji - u kellna diversi minnhom - li wara li jiġru inċidenti ta' din in-natura, ifettlilhom jagħlqu, x'se jiġri mill-ħaddiem?

Se nitfgħuh fuq is-social benefits li llum nafu kemm jikkwantifikaw?

Dak li se jiġri?

Il-liġi ssemmi li postijiet tax-xogħol jistgħu jiġu mbarrati.

Din hi ħaġa tajba u ma rridx ninstema' b'ton negattiv li meta ngħid li jekk għandek post tax-xogħol li huwa ta' periklu għal min jaħdem ġo fih għandu jiġi mbarrat, anzi din irrid nissottolineaha.

Fit-termini tal-liġi hemm l-ispettur li jista' jordna li l-post jiġi mbarrat u li ma jidħol ħadd fih.

Pero' x'jiġri mill-ħaddiema f'dawn il-każijiet meta inti tkun għalaqtilhom il-post tax-xogħol tagħhom jew imbarrajtilhom il-fabbrika?

Dan ġie previst fil-liġi?

Il-ħaddiem m'għandux tort li jeżistu dawn iċ- ċirikostanzi.

Din il-problema wieħed għandu jistudjaha u janalizzaha.

Dan qed ngħidu mhux biex nikkritika b'xi mod negattiv anzi għax nemmen li l- affarijiet jistgħu jkunu aħjar u forsi wieħed għandu jkollu r- responsabilita' li janalizza dawn l-affarijiet u filwaqt li huwa veru li bħalma jgħidu l-Ingliżi prevention is better than cure - s'hawn naqblu li hekk għandu jkun - x'se jiġri mill-ħaddiem sakemm dan il-post ikun imbarrat?

Min se jħallas il-pagi li se jitilfu dawn il-ħaddiema?

Min se jipprovdilhom għall-għajxien tagħhom u tal-familji tagħhom?

Dan huwa aspett li l-liġi ma titkellimx dwaru.

Anke sħabi semmew każijiet ta' ħaddiema li ma jistgħu jgħixu f'dawn il-kondizzjonijiet.

Tajjeb li jsir studju serju fuq dawn l-affarijiet u mhux inressqu l-abbozzi, forsi kemm ngħidu kelmtejn fuqhom u l-liġi tibqa' għaddejja.

Ma nistgħux nagħmlu liġi sempliċement biex inkunu għamilnieha la ma nkunux studjajna bis-serjeta' l- konsegwenzi tagħha.

Fil-qasam privat, per eżempju, jeżistu skemi fejn fuq il-postijiet tax-xogħol jinħolqu fondi li jkunu relatati man-numru tal- ħaddiema li jaħdmu f'dak il-post u jkun hemm kontribuzzjoni mill-istess ħaddiema.

Dawn l-iskemi jeżistu f'ċerti oqsma.

Per eżempju, fil-banek hemm l-iskema tal-BUPA, fejn bniedem qed jikkontribwixxi għal fond u meta jiġru inċidenti bħal dawn, ġieli fatali u ġieli jaffettwaw lill-bniedem għall-kumplament ta' għomru u jaffettwawlu d-dħul finanzjarju tiegħu ...

Jista' wieħed jistudja din il-proposta u jara jekk hijiex feasible jew jekk wieħed għandux jagħti inċentivi fil-postijiet diversi tax-xogħol fil-pajjiż biex joħroġ bi skemi bħal dawn.

Nista' nissuġġerixxi wkoll il-polza tas-sigurta' li jiena naraha bħala xi ħaġa importantissima.

Hawn sempliċement qed nitfa' s-suġġerimenti imma jekk bniedem ma jagħmilx suġġerimenti jkun qed jonqos.

Jeżistu wkoll poloz tas-sigurta' f'diversi ditti privati fejn il-ħaddiema jitħarsu għal każijiet bħal dawn.

F'din il-liġi m'huwa qed jiġi propost assolutament xejn; liġi li tant ilna nisimgħu li ġejja quddiem dan il-Parlament u li bil-preparazzjoni kbira tagħha qisna lħaqna l-livell fejn nistgħu nserrħu ras il-ħaddiem dwar is-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol u fuq dan l-element m'għandna xejn.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

ONOR.

JOE CILIA; Nibqa' in possession.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada, it-Tlieta, 8 ta' Frar, fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Abbozz ta' Liġi għall-Promozzjoni tas-Saħħa u s-Sigurta' fuq ix-Xogħol - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi - it- Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar iż-Żwieġ - it-Tielet Qari; u

Abbozz ta Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni - it- Tielet Qari.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hemm rimarki?

L-Onor.

Edwin Grech.

ONOR.

EDWIN GRECH: Mr Speaker, ridt nagħmel xi osservazzjonijiet u l- ewwel waħda hija dwar abbużi minn numru ta' tobba u speċjalisti fuq il- mediċini.

F'Novembru ta' l-1993, seduta Nru. 189, l-Onor.

Joe Psaila Savona kien għamel xi osservazzjonijiet dwar dak li kien qal l-Arċisqof fil-quddiesa li kienet saret fl-okkażjoni tal-festa ta' San Luqa.

Dak inhar l-Arcisqof kien uża kliem iebes dwar ċerti abbużi u regħba ta' xi wħud li jaħdmu mal-marid, speċjalment fl-isptarijiet.

Qal li min jaħdem mal-marid, jiġifieri t-tobba, il-paramediċi u kwalunkwe persuna oħra, minflok li jkunu qed jaraw dak li huwa ta' ġid għall-marid jaraw aktar dak li jista' jkun ta' qliegħ u benefiċċju għalihom.

Indika wkoll li jiġu preskritti xi mediċini aktar biex isir il-bejgħ u l-profitt minn fuqhom milli għax ikun hemm il-ħtieġa għalihom.

L-Arcisqof infatti wissa li l- pazjent m'għandux isir mezz ta' negozju.

Jien konvint li l-Arcisqof ma kienx qed jirreferi għat-tobba u l-paramediċi kollha, bħalma jien konvint li l-maġġoranza tat-tobba u l-professuri jipprattikaw il-professjoni tagħhom bl-ikbar serjeta' u kuxjenza.

Pero' l-Arcisqof kien qed jirreferi għal dawk il-ftit li jabbużaw u jaraw kollox mil-lenti tal-flus.

L-unika reazzjoni li kien hemm fil-gazzetti dwar dawn l- osservazzjonijiet ta' l-Arcisqof kienet fil-fatt mill-Assoċjazzjoni Medika tat-Tobba li fil-maġġor parti tad-dikjarazzjoni li ħarġet qablet ma' dak li qal l-Arċisqof.

L-Assoċjazzjoni rreferiet ukoll għar-responsabilita' kbira li suppost għandu l-Kunsill Mediku Malti li jissalvagwarda d-drittijiet u l- interessi tal-pazjenti.

S'intendi kien hemm ukoll reazzjoni mill-Onor.

Psaila Savona fil-Parlament pero' ma jidhirlix li kien hemm xi reazzjoni mill-Kunsill Mediku nnifsu u min-naħa tad-Dipartiment tas-Saħħa fuq din il- kwestjoni.

Jien ma stajtx nifhem għaliex l-Onor.

Psaila Savona ħass li kellu jkun hemm reazzjoni akbar min-naħa ta' l-Assoċjazzjoni Medika biex tirribatti dak li qal l-Arċisqof.

Jien inħossni żgur - u nirrepeti hawnhekk - li l-Arċisqof ma kienx qed jitkellem fuq it-tobba u l- ispeċjalisti kollha in ġenerali imma fuq grupp żgħir ta' speċjalisti li qed jabbużaw.

Huwa fatt li ċerti tobba u speċjalisti jippreskrivu mediċini li jqumu ħafna flus mingħajr ma jkun hemm il-bżonn li jintużaw, speċjalment meta jkun hemm mediċini oħra li għandhom l-istess effett u li jqumu ferm inqas mill-oħrajn.

Barra minn hekk, hemm numru ta' tobba li jippreskrivu mhux biss mediċini imma wkoll affarijiet oħra li m'għandhomx valur mediku għall- pazjent.

F'każi bħal dawn, l-uniku benefiċċju jkun il-perkaċċ u l-qliegħ li jkun qed jagħmel l-ispeċjalista u t-tabib.

Jien jidhirli li dan huwa abbuż kbir u qed isir kontinwament minn ċerti tobba u speċjalisti fl-Isptar San Luqa.

Ma tkellimtx qabel fuq dan is-suġġett għax jien ħassejt li se jkun hemm reazzjoni min-naħa tad-Dipartiment tas-Saħħa pero' għadda ż-żmien u ma rajt l-ebda reazzjoni.

Fil-fatt xejn ma waqaf minn dak li kont qed nosserva qabel.

Per eżempju, jien naf li kull pazjenta li toħroġ mid- Dipartiment tal-Maternita' u l-Ġinekoloġija, wara li tkun taħt il-kura ta' wieħed mill-konsulenti, wara xi ħlas - li fil-maġġor parti dan ikun normali - wara xi korriment jew wara xi operazzjoni tiġi mogħtija preskrizzjoni ta' xi preparati.

Dawn il-preparati se nsemmihom b'isimhom ħalli d- Dipartiment tas-Saħħa jieħu azzjoni u dan l-abbuż jieqaf.

Dawn il- preparati huma only liquid soap.

Dan hu forma ta' xi sapun likwidu biex il- pazjenti jinħaslu bih.

Il-preparati l-oħra huma meclon vaginal cream u meclon vaginal suppositories.

Dawn il-preparati - għax ma rridx ngħidilhom mediċini - jiġu prescribed regolarment lil kull pazjenta li tgħaddi minn din il-unit, minn taħt dan il-konsulent u anke minn tobba li jaħdmu miegħu.

Jien għandi ħafna prescriptions hawnhekk, kollha bl-istess ismijiet.

U dawn mhux qed jordnawlhom waħda jew tnejn minn kull preparat għal ġimgħa, imma jordnawlhom erbgħa jew ħamsa minn kull kwalita' għal xahar sħiħ.

Meta tgħodd kemm iqumu dawn għal xahar sħiħ, issib li l-pazjenta jkollha toħroġ minn butha bejn ¥40 u ¥50.

Dawn wara li jużawhom għal ġimgħa, lilna jiġu jistaqsuna għandhomx bżonnhom.

U bilfors li hemm xi ħaġa ħażina meta kull pazjenta minn dan il-unit, min din il-firm toħroġ bi preskrizzjoni - li għandi ħafna minnhom hawnhekk - b'dawn il-preparati.

Jien dawn il- preparati semmejthom b'isimhom u allura nistenna li l-Ministru u dawk li huma konċernati jwaqqfu dan l-abbuż.

L-Arċisqof għal dawn in-numru ta' tobba kien qed jirreferi.

Ridt nagħmel ukoll ilment dwar id-dewmien kbir li qed ikun hemm biex ningħataw risposti għall-interpellanzi li nagħmlu, u dan speċjalment mill- Ministru ta' l-Edukazzjoni.

Hemm mistoqsijiet li għamilniehom fl-ewwel ġimgħa ta' Jannar u kull darba jgħidulna "tweġiba tingħata f'xi seduta oħra" imma din is-seduta ma tasal qatt.

Interpellanzi oħra jintesew kompletament.

Jiġifieri aħna jkollna nirrepetu dik il-mistoqsija biex il- Ministru jħossu obbligat li jagħtina risposta u allura nitilfu ċans li nagħmlu mistoqsijiet oħrajn billi skond ir-regolament ma nistgħux nagħmlu aktar minn sitt mistoqsijiet f'kull seduta.

Ilment ieħor li rrid inqajjem huwa dwar in-nuqqas ta' trasparenza ta' ċerti Ministri fit-tweġibiet tagħhom għal ċerti mistoqsijiet.

Fl-10 ta' Jannar jien għamilt domanda lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali li kienet tgħid hekk:

"Jista' l-Ministru jikkonferma li ..."

- hawnhekk semmejt lill-persuna bl-isem -

"... m'għadux chairman tar-Refurbishment Committee ta' l-Isptar San Luqa?

Veru li dan il-post issa ġie offrut lil persuna oħra li kien Chairman u Manager fl-Isptar Zammit Clapp?".

Il-Ministru wieġeb:

"F'dan l-istadju t-tagħrif indikat fil-mistoqsija ma jistax jiġi konfermat.".

L-istess irriżulta wara domanda simili li tgħid:

"Jista' l-Ministru jikkonferma li t-tali persuna - li semmejt isimha fil-mistoqsija - ġiet appuntata bħala General Manager ta' l-isptar San Luqa?

Jekk fl-affermattiv, x'tip ta' kuntratt ġie mogħti u x'inhu s- salarju tiegħu?

X'inhu l-job description tal-post li jokkupa?.".

Il-Ministru reġa' rrispondini fl-istess manjiera u qalli:

Jekk l-informazzjoni li wrejtu li kelli lill-Ministru kienet ħażina, kulma stennejtu jwieġibni kien "le", mhux jagħtini tweġiba mill-inqas trasparenti.

Wara kollox għandna dritt għal din l-informazzjoni.

Kont għamilt mistoqsija oħra lill-Ministru fejn għidtlu li kelli informazzjoni li l-ilma fit-tankijiet fuq id-Dipartiment tal-Blood Transfusion - u hemm ħafna tankijiet hemmhekk li ma jservux biss lid-Dipartiment tal-Blood Transfusion imma jservu anke lis-Psychiatric Unit, lill-mess tan-nurses u postijiet oħra kien qed jiġi ttestjat repetutament u kien hemm suspett li dan l-ilma kien kontaminat.

Il-Ministru rrispondieni għal darba darbtejn li:

"Għalkemm it-testijiet li semma l-Onor.

Interpellant isiru regolarment, m'hiex korretta l-informazzjoni li għandu li t-testijiet qed isiru kuljum.

Ninsab assigurat li ma jeżisti ebda periklu ta' infezzjoni.".

Jien għandi informazzjoni - u naf ir-riżultat li ħareġ mil-Laboratorju ta' Evans - li dan l-ilma għandu kontaminazzjoni ta' livell għoli bil-mikrobu Eschicoli.

L-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici jifhem x'qed ngħid.

Allura għalfejn jinnegali din l-informazzjoni?

Irrid inkun naf x'passi qed jittieħdu biex nissalvagwardaw is-saħħa tan-nies li jużaw dak l-ilma.

Lid- Dipartiment tal-Blood Transfusion, il-laboratorji konnessi miegħu, lill- mess tan-nurses u postijiet oħra avżajniehom biex ma jużawx dan l-ilma?

Il-Ministru jibqa' jgħidli li ma jeżistix periklu!

L-aħħar punt li nixtieq nagħmel jirrigwarda ċertu teknika ta' kirurġija li daħlet f'pajjiżi oħra barra minn Malta, u hawn qed nirreferi għal- laparoscopic surgery - forsi wieħed jifhimni iktar jekk ngħid keyhole surgery, li tfisser li tagħmel major operation, imma minflok ma tiftaħ il- pazjent b'inċiżjoni kbira, tagħmilha minn strument qisu teleskopju.

Din it- tip ta' surgery bdiet issir hawn Malta, għalkemm kien hemm nies li ma kenux prattikati biżżejjed.

Pero' issa l-konsulenti tagħna għandhom esperjenza biżżejjed.

Jien nammetti li l-apparat iqum il-flus għaliex wara kollox kwalunkwe ħaġa li tmiss mal-mediċina tqum il-flus, pero' l-apparat biex issir din l-operazzjoni kien qed jiġi misluf mill-aġenti u dawk li kienu qed jagħmlu din l-operazzjoni kienu qed jieħdu esperjenza tajba.

Issa f'daqqa waħda waqaf kollox għaliex l-aġenti dehrilhom li l-apparat sellfuh biżżejjed.Milli jidher is-CGMO - m'iniex żgur imma xi uffiċjal għoli -waqqaf din it-tip ta' kirurġija minħabba nuqqas ta' finanzi.

Jiena nispera li l-informazzjoni li għandi m'hijiex korretta imma l-informazzjoni li għandi ġejja mill-konsulenti stess li jixtiequ li jkompli u b'dan l- iżvilupp ta' din l-operazzjoni li għall-ewwel se tqumilna kemxa flus pero' in the long term, l-investiment f'dan l-apparat se jkun ta' benefiċċju mhux għall-pazjent biss, għaliex il-pazjent wara li, per eżempju, tneħħilu l-marrara u jdum l-isptar bejn tmint ijiem u għaxart ijiem, jekk din l- operazzjoni tiġi perfetta bil-prattika li ssir, il-pazjent jista' joħroġ l-għada jew il-pitgħada.

Jiġifieri in the long term, il-Gvern u l- management ta' l-isptar, jekk hemm wieħed, se jiffranka l-flus għaliex ikun hemm iktar sodod available għall-pazjenti oħra.

Illum għadni kemm qrajt waħda mill-mistoqsijiet parlamentari fuq l-istess suġġett fejn il-Ministru qal li qed jistudjaw id-dettalji fuq dan l-apparat li hemm bżonn biex 'il quddiem toħroġ tender.

Irrid ngħid li l-Minsitru wieġeb hekk illum - u din m'hijiex domanda tiegħi imma rajt domanda ta' ħaddieħor - u nispera li dan l-iżvilupp ma jinżammx mill-Ministru u d-Dipatiment tas-Saħħa sabiex 'il quddiem ikunu jistgħu jibbenefikaw il-pazjenti tagħna u anke l-isptar ikun jista' jitmexxa b'aktar effiċjenza.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Ftit taż-żmien ilu kelli okkażjoni f'dan il-Parlament illi nqanqal il-kwestjoni tas-sanzjonijiet kontra l-Iraq u l- Libja li l-Gvern Malti aderixxa għalihom u f'din l-okkażjoni li għandi llum li nerġa' nitkellem f'din il-Kamra nixtieq li għal darba oħra ngħid li hija ħaġa immorali li l-Gvern Malti, Gvern li jiftaħar li huwa nisrani, jappoġġja sanzjonijiet illi l-għan tagħhom huwa li jikkaġunaw ħsara lill- popolazzjoni ċivili ta' l-Iraq u tal-Libja mingħajr ġustifikazzjoni biżżejjed għall-ħsara li qed issir lill-poplu Iraqi u lill-poplu Libjan.

Il-Gvern jgħid li jrid jimxi fuq id-direttivi tal-Ġnus Magħquda.

Min-naħa tiegħi jidhirli li l-Gvern ma jistax jistaħba u jiskuża ruħu wara dan ir- raġunament.

Jekk il-Gvern jaf u jemmen li dawn id-direttivi u dawn is- sanzjonijiet m'humiex ġustifikati, huwa m'hux ġustifikat li jinħeba wara l- fatt li bħala membru tal-Ġnus Magħquda jrid jobdi dawn is-sanzjonijiet.

Mela l-fatt li aħna membri tal-Ġnus Magħquda fih innifsu ma jiskulpaniex mill-ħtija li qed nieħdu sehem f'sanzjonijiet li m'humiex ġustifikati u huma immorali.

Dawn is-sanzjonijiet kontra l-Iraq m'humiex ġustifikati għaliex permezz tagħhom ma jistax isir negozju - u hawn mhux qed nirreferi għal negozju ta' armi għax ħadd mill-pajjiżi l-kbar li hemm imseħbin fil- Ġnus Magħquda m'hu ppreparat li jnaqqas il-qliegħ u n-negozju ta' l-armi - tal-ħwejjeġ u ta' l-ikel li huma meħtieġa għall-ħajja ċivili tal-poplu Iraqi.

Għalhekk m'hemmx ġustifikazzjoni għaliex għandu jibqa' l-bojkott ta' negozju ma' l-Iraq, ħafna xhur wara l-gwerra ta' l-Iraq.

Lanqas hemm ġustifikazzjoni għaliex l-Iraq għandu jkompli jiġi ostakolat milli jbigħ iż- żejt li huwa s-sors tad-dħul ta' flejjes barranin li bihom il-poplu Iraqi ikun jista' jixtri l-ħteġijiet tiegħu.

Li pajjiż timpedih milli jbigħ u jesporta l-prodott prinċipali ewlieni tiegħu - mingħajr ebda raġuni u ġustifikazzjoni - snin wara li tkun spiċċat il-gwerra huwa abbuż kbir u l- Gvern Malti qed ikun kompliċi f'dan l-abbuż.

L-istess ħaġa nistgħu ngħidu għas-sanzjonijiet li hemm kontra l-poplu Libjan.

M'hemm ebda ġustifikazzjoni morali u legali għal dawn is- sanzjonijiet.

Fl-okkażjoni li semmejt meta tkellimt l-aħħar darba ġbidt l- attenzjoni tal-Gvern Malti għal fatt li l-Gvern ħassu ġustifikat li ma jċediex li barrani li kien għaddej proċeduri kriminali hawn Malta jingħata f'idejn pajjiżi barranin biex jiġi ġustizzjat f'dawn il-pajjiżi barranin - il-Gvern Malti għamel dan fir-rigward ta' barrani.

Fil-każ tal-Libja, il- Gvern Libjan mhux qed iċedi għall-pressjoni biex żewġ ċittadini Libjani jingħataw f'idejn pajjiżi barranin biex jiġu ġustizzjata f'dawn il-pajjiżi barranin, mingħajr m'hemm ftehim ta' estradizzjoni li normalment taħt il- liġi internazzjonali jirregola ħwejjeġ bħal dawn.

Jien nixtieq li nsib persuna onesta li tista' b'onesta' u sinċerita' tgħid kif il-Gvern Amerikan u l-Gvern Ingliż, li diġa' kkundannaw lil dawn iż-żewġ Libjani dwar l- allegazzjonijiet li hemm kontrihom, jistgħu jassiguraw li dan l- atteġġjament li huma diġa' ħadu pubblikament u mad-dinja kollha m'huwiex se jinfluwenza lil dawk li jiġu mitluba biex jiġġudikaw lil dawn iż-żewġ ċittadini Libjani li kieku dawn iċ-ċittadini kellhom jgħaddu kawża ġewwa l- Amerika jew l-Ingilterra.

Hija ħrafa li wieħed jippretendi li tista' ssir ġustizzja imparzjali fil-qrati taż-żewġ pajjiżi li, bħala politika dikjarata tagħhom diġa' kkundannaw lil dawn iż-żewġ ċittadini.

Jekk dawn iż-żewġ ċittadini Libjani m'humiex diġa' kundannati bħala ħatja, allura hemm inqas għandhom raġun l-Istati Uniti ta' l-Amerika u l-Ingilterra jimponu sanzjonijiet fuq il-poplu Libjan meta wara kollox jista' jinstab li dawn iż-żewġ Libjani, li huma allegati li kienu l-awturi tat-traġedja ta' Lockerbie, huma innoċenti!

Allura l-ħsara kollha li qed issir permezz tas- sanzjonijiet fuq il-poplu tal-Libja tkun saret mingħajr l-ebda ġustifikazzjoni.

Jidhirli li l-Gvern Malti m'għandu l-ebda raġuni u ġustifikazzjoni biex jibqa' jieħu sehem f'dawn iż-żewġ proċeduri oppressivi kontra l-poplu ta' l-Iraq u tal-Libja u qed jagħmel ħażin li ma jiddiżassoċjax ruħu mid-direttivi tal-Ġnus Magħquda, li huma inġusti u immorali.

Nixtieq niġi għall-kwestjoni li qanqalt fl-aħħar okkażjoni li kelli biex nitkellem quddiem din il-Kamra, jiġifieri li l-Gvern Nazzjonalista jrid is- sħubija ta' Malta fis-Suq Komuni, fil-Komunita' Ewropea jew kif isejħulha llum l-Unjoni Ewropea.

Huwa tradiment tal-Gvern Malti li qiegħed jagħti l- impressjoni lill-poplu Malti li l-ġejjieni ta' pajjiżna huwa intimament marbut mas-sħubija fis-Suq Komuni jew fil-Komunita' Ewropea għax kull min għandu ruħ u qalb ma jistax japprova li l-poplu Malti jgħaddi mill-gwaj li għaddejjin minnu l-popli ta' ħafna mill-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Jekk wieħed jara l-aħbarijiet li jkollna kuljum minn dawn il-pajjiżi ta' l- Unjoni Ewropea jaf li ħlief gwaj, inkwiet ekonomiku, soċjali, industrijali u politiku m'għandhomx.

Allura huwa tradiment għall-interessi tal-poplu tagħna li rridu ngħaqqduh ma' pajjiżi li llum ma joffru xejn ħlief inkwiet soċjali, ekonomiku, politiku u industrijali.

Jekk inħarsu lejn il-politika ekonomika li biha miexja l-Komunita' Ewropea f'ħafna oqsma, per eżempju s- sajd u l-biedja - u nistgħu nistaqsu lis-sajjieda u 'l-bdiewa ta' Franza, tal-Belġju, ta' l-Italja u ta' pajjiżi oħra tal-Komunita' - u fil-qasam tax- xogħol - u nistgħu nistaqsu lill-miljuni ta' ħaddiema li jinsabu bla xogħol fi Spanja, fl-Ingilterra, fi Franza u anke fil-Ġermanja - u lejn il- politika soċjali tagħha - jekk inħarsu lejn dawn il-pajjiżi li semmejt naraw li t-tendenza hija li jitnaqqsu d-drittijiet soċjali minħabba l- qagħda ekonomika jew twemmin ideoloġiku ta' min qed imexxi dawn il-pajjiżi - insibu li l-Komunita' m'għandhiex x'toffri lill-poplu Malti f'dawn l- oqsma li semmejt, anzi l-poplu Malti qiegħed fi stat u fi grad aħjar minn ħaddiema ta' dawn il-pajjiżi li semmejt.

Allura trid tkun bla qalb u bla kuxjenza biex tipprova tisqi lill-poplu Malti mill-istess imrar li qed jixrob il-poplu ta' kull wieħed minn dawn il-pajjiżi tal-Komunita' Ewropea.

Biex inkomplu ngħarrqu l-qagħda, il-Gvern Nazzjonalista wasal biex jiftaħar li s-sigurta' ta' pajjiżna - u meta rrefera għas-sigurta' ta' pajjiżna għandi nifhem li ma kienx qed jirreferi għas-sigurta' fil-qasam tax-xogħol għax l-Unjoni Ewropea ma tistax toffri sigurta' fil-qasam tax- xogħol u allura nifhem li kien qed jirreferi għas-sigurta' militari ta' pajjiżna - tista' tiġi assigurata billi pajjiżna jkun ħaġa waħda mal- Komunita'.

Din hija l-linja li l-Partit Nazzjonalista kien jieħu fis-snin sittin u sebgħin meta ried li pajjiżna jkun fin-NATO.

II-poplu Malti dak inhar għażel triq ta' newtralita' u non-allinjament għax għalkemm il-Partit Nazzjonalista kien jinsisti li s-sigurta' ta' Malta kienet titlob li nkunu parti min-NATO, il-poplu Malti kien fehem li Malta tkun iktar ċerta mis- sigurta' tagħha jekk tkun newtrali u mhux allinjata.

Hekk ukoll ngħid għall-quddiem; fil-ġlieda li tidher fuq l-orizzont bejn id-dinja Musulmana u d-dinja tal-Punent, Malta trid tkun newtrali u non-allinijata, u ma tagħmilx parti mid-dinja tal-Punent, mhux għax m'aħniex parti mill-Punent u parti mill-Ewropa imma għaliex ma rridux nieħdu sehem f'din il-ġlieda li ġejja bejn id-dinja Musulmana u d-dinja tal-Punent u żgur li m'għandniex għalfejn niġu identifikati bħala li nifformaw parti mid-dinja tal-Punent kontra l-interessi tad-dinja Musulmana.

L-istess ħaġa nista' ngħid dwar il-kwestjoni kbira bejn il-pajjiżi ta' fuq tad-dinja u l-pajjiżi tan- nofsinhar tad-dinja.

MR SPEAKER: Ikkonkludi, Onorevoli, jekk jogħġbok.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Malta m'għandhiex għalfejn tiġi identifikata mill-pajjiżi tan-nofsinhar tad-dinja bħala li tifforma parti mill-pajjiżi tan-naħa ta' fuq tad-dinja.

GĦalhekk meta l-Gvern Nazzjonalista qed jinsisti li s-sigurta' ta' Malta titlob li Malta tkun parti mill-Unjoni Ewropea bħala parti mid-dinja tal-Punent, din l-idea għandha tiġi kombattuta kif sar fl-imgħoddi, billi nasserixxu li Malta għandha tkun newtrali u non-allinjata anke fis-snin li ġejjin.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, it- Tlieta 8 ta' Frar, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif kommunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

EDUKAZZJONI GHAL ADULTI

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Fit-2 ta' Marzu tas-sena l-oħra kien beda kors fil-għodu għall-adulti li kellu jwassal biex il-parteċipanti jkunu jistgħu jagħmlu wkoll l-eżamijiet ta' livell "Ordinarju", f'suġġetti bħal: Malti, Ingliż, Matematika, Taljan jew Franċiż, u Studju Soċjali.

Peress li l-kors kellu suċċess kbir ħafna ħasbu li kien se jkompli f'Ottubru, 1993; iżda baqa' ma bediex.

Wara, f'ġurnali lokali, qrajna li l-kors se jitkompla f'Jannar ta' din is-sena.

Jista' l-Ministru jikkonferma jekk dan il-kors reġax beda f'Jannar, 1994?

Jista' l-Ministru jgħid jekk fetaħx kors ieħor ġdid għal dawk l-individwi li s-sena l-oħra ma kenux laħqu applikaw?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: It-tieni fażi tal-Programm ta' Tagħlim ta' l- Adulti se jibda dan ix-xahar.

Din is-sena l-applikazzjonijiet huma miftuħa kemm għal dawk il-parteċipanti nisa u rġiel li bdew il-kors is-sena li għaddiet, kif ukoll għal individwi oħra.

Minħabba l-għadd kbir ta' studenti li din is-sena qegħdin isegwu korsijiet fl-iskola Sekondarja Għolja Giovanni Curmi, il-Programm ta' Tagħlim ta' l-Adulti ma setax jerġa' jiġi akkomodat fl-istess skola.

Għalhekk din is-sena t-tagħlim se jibda fl-Iskola tal-Mużika, Johann Strauss, fil-Belt Valletta.

Aktar tard, il-Programm ikompli fil-kumpless Ġan Franġisk Abela, f'bini li bħalissa qiegħed jiġi rinnovat mid- Dipartiment ta' l-Edukazzjoni.

MOSTA - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

FREDDIE MICALLEF staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jaf il-Ministru li t-tfal li jattendu l-iskola Primarja tal-Gvern fil-Mosta li jirrikjedu attenzjoni speċjali qed jinżammu fil- kurridur ta' l-istess skola?

Jaf il-Ministru li l-"clinic" li kien hemm fl-istess skola issa qed tintuża bħala klassi għat-tagħlim minħabba nuqqas ta' spazju?

Jaf il-Ministru li kull meta tkun ix-xita l-aperturi miftuħin li hemm f'din l-istess skola qed joħolqu nkonvenjenzi kbar kaġun ta' l-ilma li jidħol?

Meta se jiġu rrimedjata dawn in-nuqqasijiet?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Minħabba li l-għadd ta' tfal qiegħed dejjem jikber, inħass il-bżonn li b'arranġament ta' time-table, il-kamra fejn isir remedial teaching tiġi wżata wkoll bħala klinika.

Qed jittieħdu passi biex jinħoloq spazju li jkun jista' jintuża bħala klinika.

Xi tfal, minħabba problemi speċjali, ma jistgħux jibqgħu fil-klassi għal żmien twil.

Meta jinħass il-bżonn, dawn it-tfal jinħarġu mill-klassi akkumpanjati mill-Kindergarten Assistants.

Fl-iskola tal-Mosta, bħal fi skejjel li nbnew żmien ilu, hemm kuriduri b'arkati miftuħa.

L-għeluq ta' dawn l-arkati jista' jiġi kkonsidrat wara li jintlaħqu prioritajiet oħra skond il-"business plan" tad-Dipartiment.

DIPARTIMENT TA' L-EDUKAZZJONI - GĦALLIEMA TAL-PE

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: X'inhu n-numru ta' għalliema tal-PE mad-Dipartiment ta' l- Edukazzjoni?

Kemm hemm għalliema li għandhom warrant bħalha għalliema tal-PE:

(a) fl-iskejjel tal-Knisja (b) fl-iskejjel privati?

Il-Ministru huwa sodisfatt bl-ammont ta' sports ipprattikat fl-iskejjel, kemm ta' l-Isport kif ukoll f'dawk tal-Knisja u Privati?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: L-għadd ta' għalliema ta' l-Edukazzjoni Fiżika fl-iskejjel ta' l-Istat huwa ta' 98, disa' fl-iskejjel Primarji, 83 fl-iskejjel Sekondarji u f'dawk tas-Snajja', u sitta fl-iskejjel Post- Sekondarji.

L-għadd ta' għalliema ta' l-Edukazzjoni Fiżika fl-iskejjel tal- Knisja huwa ta' 36 u fl-iskejjel Privati huwa ta' 12.

Inzertajt Ministru li ma tantx nissodisfa ruħi, iżda l-ammont ta' sport ipprattikat fl-iskejjel huwa l-massimu possibbli.

Attivitajiet sportivi jsiru ta' sikwit kemm fl-iskejjel individwali kif ukoll bejn l-iskejjel, fuq skala nazzjonali u fuq bażi kompetittiva jew mhix.

Ta' min jinnota li l-maġġoranza ta' l-iskejjel f'livell sekondarju jkollhom attivitajiet sportivi waqt il-"break" ta' nofs inhar.

Il- kampjonati sportivi li jiġu organizzati f'dawn l-iskejjel isiru wara l-ħin ta' l-iskola.

Rigward l-isport fl-iskejjel tal-Knisja u tal-Privat, meta wieħed iqabbel l-għadd ta' l-għalliema ta' l-Edukazzjoni Fiżika ma' l-għadd ta' skejjel, wieħed jasal għall-konklużjoni li l-ammont ta' sport f'dawn l-iskejjel għandu jilħaq livell sodisfaċenti.

QRATI - OFFERTI GĦALL-GĦAMARA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jgħid meta ħarġet l-offerta għall-għamara u office equipment għall-annexe il-ġdid mal-Qorti?

Min tefa' l-offerta?

Liema kienet l-ogħla offerta?

Liema kienet l-orħos?

Lil min ingħatat it-tender?

Kemm swiet din l-għamara u office equipment kollha?

ONOR.

JOE FENECH: L-offerta harget b'Avviz numru 302 fil-Gazzetta tal- Gvern numru 15633 fl-24 ta' Lulju, 1992.

Kien hemm diversi offerti.

Sar Board Dipartimentali biex jezamina l-offerti u jaghmel is-sottomissjonijiet tieghu.

L-offerti kif irrikkmanda l-Bord inqassmu fuq diversi kuntratturi sabiex jigi assigurat l-inqas prezz.

Qieghed naghti hawn taht kif giet moghtija t-Tender:

EMWD Item 1 (v) Lm 30 2 (ii) 394 Lm 424

Rizzo Mobili Item 1 (i) LM 120 i (ii) 140 1 (iii) 150 1 (iv) 210 2 (i) 1950 2 (ii) 1125 2 (v) 390 LM 4085

Bezzina Bros Ltd.

Item 3 (i) Lm 620 3 (ii) 1392 3 (iv) 156 3 (viii) 115 LM 2283

Invicta Limited Item 3 (vi) LM 556

FGP Ltd.

Item 3 (ix) LM 620 4 (iii) 220 4 (iv) 230 4 (v) 120 LM 1190 Melco Item (iii) LM 962 (v) 661 LM 1623

Total LM 10,161

QRATI - PUBBLIKAZZJONI TA' SENTENZI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Kemm hu frekwenti l-pubblikazzjoni tas-sentenzi tal-Qorti u f'liema sena waslu dawn il-pubblikazzjonijiet?

ONOR.

JOE FENECH: Minn mindu gie appuntat il-kumitat sabiex jikkompila l- gurisprudenza f'Awissu, 1992, gew pubblikati hames volumi li jkopru s-snin 1990 1991 u 1992.

Qeghdin jithejjew dawk ghas-snin 1989 u 1993 u se jkunu ppubblikati matul din is-sena.

PULIZIJA - PATOLOĠI FORENSIĊI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Hemm il-ħsieb biex ikollna Patoloġi Forensiċi imħarrġin oħra biex jgħinu lit-tkabbir tas-sezzjoni forensika preżenti?

X'taħriġ għandhom jingħataw u l-Gvern x'se jagħti?

ONOR.

JOE FENECH: Peress li s-sezzjoni forensika ma taqax taht id- dipartiment tieghi nissuġġerixxi lill-Onor Interpellant biex jirrivolġi d- domanda lill-Ministeru koncernat.

REĠISTRU PUBBLIKU - ATTI INSINWATI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jgħid tul 1993 (Jannar 'il quddiem) kemm ġew insinwati atti fir-Reġistru Pubbliku?

Kemm ġew reġistrati ipoteki, ipoteki legali, referenzi u renovi tul l- istess żmien?

ONOR.

JOE FENECH:

|Enrolment of |16,525 | |Deeds(Insinwa)| | |Hypothecations|19,675 | |References | 7,040| |Legal | | |Hypothecations|141 | |Renewals | | | |1 |

VALLETTA - STRAIT STREET, POST ALTERNATTIV

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: B'referenza għat-tweġibiet għall-mistoqsijiet parlamentari numri 728,4331 u 7737 għall-post alternattiv għar-residenti ta' 29 Strait Street, Valletta, kif ukoll għall-interpellanza fuq l-istess suġġett ta' l- Onor. Lino Spiteri, jista' l-Ministru jara li dawn jingħataw il-post alternattiv li jidhirli li jixirqilhom, l-aktar jekk mis-Seduta 19 tal- Leġislatura wegħdtuhom li "t-talba msemmija tkun tista' tintlaqa' meta jinstab post alternattiv" s'issa għadu ma nstabilhomx dan il-post?

X'tentattivi saru s'issa biex dan il-post xieraq jinstabilhom?

ONOR.

GEORGE HYZLER: M'ghandi xejn x'inzid mat-twegiba li tajt ghall- mistoqsijiet parlamentari numri 728 u 6558.

CATERING AND ESTABLISHMENTS BOARD

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid fejn mar l-uffiċċju tal-"Catering and Establishments Board"?

Meta ġie mixtri?

Mingħand min?

Kemm kien il- prezz?

Kif waslu għal dik l-għażla ta' dan il-post?

Jekk ġie irranġat, kemm kienet in-nefqa?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Skond kif gie mħabbar fil-press release cirkolata lill-istampa l-Hotels and Catering Establishments board gie ri- allokat f'dar numru 172, Triq Melita, il-Belt, Valletta.

Il-fond ma nxtarax u kull spiza, inkluz l-istallazzjoni ta' lift, necessarja biex ikunu jistgħu jigu akkomodati l-impjegati u l-pubbliku saret mis-sidien.

SKEJJEL - GĦALLIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari numru 14391?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: L-għadd ta' għalliema li qed jaħdmu fuq bażi part-time din is-sena fl-iskejjel huwa hekk:

(a) Tal-Gvern - (b) Tal-Knisja 123 (ċ) Privati 126 (d) Li jgħallmu l-Ingliż 191

L-għalliema li huma kkonsidrati bħala part-timers huma dawk li ma jaħdmux aktar minn 15-il siegħa fil-ġimgħa.

Rigward (a) (b) u (ċ) tat-tieni parti tal-mistoqsija, irrid ngħid li d- Dipartiment ma rċieva ebda lment minn għalliema impjegati.

Minn żjajjar li saru fi skejjel privati fl-aħħar xhur, ma jirriżultax li kien hemm għalliema part-time jaħdmu sigħat full-time.

Lanqas ma jirriżulta li kien hemm xi għalliema jaħdmu mingħajr warrant.

PULIZIJA -- FRODI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-pulizija qed tinvestiga każi ta' frodi li hemm imdaħħal fihom Olaf Cini?

Fiex waslu dawn l-investigazzjonijiet?

Jikkonferma li Olaf Cini ma jinsabx Malta u li dwaru kien hemm kuntatti ma' forzi oħra tal-pulizija f'pajjiżi oħra?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-Pulizija għamlet il-kuntatti kollha meħtieġa sabiex tissokta bl-investigazzjonijiet ta' dan il-każ.

SERVIZZI INTEGRATI AZIENDALI - FRODI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jikkonferma l-Ministru li fl-1993 Dr Enzo Florams, Managing Director tal-kumpannija Taljana Servizzi Integrati Aziendali - Servizzi SAS - kiteb lill-Ambaxxata Maltija f'Ateni l-Greċja u spjega kif ġie ffrodat miċ-ċittadin Malti Olaf Cini?

X'passi ħa l-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin wara li rċieva din l- ittra mill-Ambaxxata Maltija fil-Greċja?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Nikkonferma li l-Ministeru rcieva ittra minghand Dr Enzo Florams fis-6 ta` Settembru 1993, u li din giet moghtija lill- awtoritajiet koncernati halli jittiehdu l-passi mehtiega.

MID-MED BANK - IFFALZIFIKAR TA' DOKUMENT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jikkonferma l-Ministru li f'dawn l-aħħar sitt snin kien hemm każ fejn ċertu Olaf Cini ffalsifika dokument tal-Mid-Med Bank biex jagħti x'jifhem li se jagħmel ħlasijiet ta' 4.29 miljun Dollaru Amerikan għax- xiri ta' siment mill-Eġittu?

X'passi ħa l-Mid-Med Bank dwar dan l-abbuż?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Nikkonferma li ftit snin ilu l-Mid-Med Bank ircieva mingħand Bank Egizzjan rikjesta biex jitħallsu kummissjoni u pustaġġ fuq garanzija li l-Bank Egizzjan kien ircieva bil-fax.

Il-Mid-Med Bank indunaw li din il-garanzija kienet iffalsifikata, għamlu investigazzjoni intensiva u sussegwentement irreferew il-każ f'idejn is- sezzjoni tal-Frodi tal-Pulizija biex jittieħdu l-passi necessarji.

Ta' min jgħid li l-Mid-Med Bank ma tilifx flus minn dan l-allegat frodi.

AWTORITA' TA' L-IPPJANAR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Mindu twaqqfet l-Awtorita' ta' l-Ippjanar kemm irċeviet rapporti/saret taf:

a) b'lukandi u/jew parti minnhom;

b) blokki ta' appartamenti jew parti minn kull blokk;

c) ristoranti u/jew bars li kienu:

1) mibnija bla ma ħarġu l-permessi kollha;

2) mibnija bla ma ħareġ l-ebda permess?

X'passi ħadet l-Awtorita' f'kull każ?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li minn mindu twaqqfet l-Awtorita` ttieħdu dawn il-passi:

a) fuq tlett (3) lukandi mingħajr permess u tlieta (3) oħra mhux skond il- pjanti approvati fil-permess

b) fuq 17-il blokk ta` appartamenti mingħajr permess u 25 mhux skond il- pjanti approvati fil-permess

c) fuq 11-il ristoranti/bars mingħajr permess u ħamsa (5) mhux skond il- permess

F`kull sit fejn il-permess jista` joħroġ tinħareġ `Avviż biex Tieqaf` u qabel ma jinħareġ il-permess titħallas multa.

Fejn permess ma jistax joħroġ, jinħareġ `Avviż ta` Twettieq` bi żmien stipulat biex is-sit jerġa` lura fl-istat oriġinali tiegħu jew kif ġie approvat il-permess fuq is-sit.

LUKANDI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' lukandi liċenzjati bħala ta' Ħames stilel, Erba' stilel, eċċ?

Kemm minn dawn jinsabu f'Għawdex?

X'inhu n-numru ta' lukandi li huma taħt kostruzzjoni?

Liema huma?

Fejn qed jinbnew?

Min ingħata l-permess biex jibni?

Is-Segretarjat tat-Turiżmu huwa sodisfatt li kull lukanda li qed topera inbniet bil- permessi kollha meħtieġa?

Titlob lil-Awtoritajiet ta' l-Ippjanar biex tieħu passi kontra dawk il-lukandi li hi kienet taf u/jew taf illum li ma inbnewx skond kif kienu jgħidu l-kondizzjonijiet imposti?

Jekk saru xi rapporti lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar mis-Segretarjat, tista' tgħid dwar liema lukandi saru r-rapporti?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Bħalissa hawn ħames lukandi licenzjati "Five Star" (fosthom tnejn f'Għawdex) u oħra li l-licenzja tagħħa qed tigi kkonsidrata; 26 lukanda licenzjati "Four Star" (fosthom 2 Għawdex u l- Kemmuna) u tnejn li l-licenzja tagħħom qed tigi kkonsidrata (fosthom waħda f'Għawdex); 57 lukanda licenzjati "Three Star" (fosthom 2 f'Għawdex); 31 lukanda "Two Star" (fosthom xejn f'Għawdex); u 15-il lukanda "One Star" (fosthom 4 f'Għawdex).

Dwar progetti ta' lukandi godda approvati mil-"Bord tal-Lukandi u Stabbilimenti li jservu ikel", nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant jara r- risposta tiegħi tal-21 ta' Ottubru 1992 għal mistoqsija parlamentari numru 5166 fejn kont tajt dettalji ta' kull progett.

Din ir-risposta għadha valida.

Dan il-Ministeru ma joħrogx permessi għal bini u għalhekk mhux f'pożizzjoni li jagħti informazzjoni mil-lat strutturali.

L-applikazzjonijiet għal-lukandi jigu pprocessati mad-Dipartimenti tal- Gvern interessati u ma tinħarigx licenzja proprja jekk qabel ma jkunx hemm il-'clearance' minn dawn id-dipartimenti.

Is-Segretarjat tat-Turizmu u d- Direttorat ta' l-Ippjanar jiltaqgħu regolarment kull xahar, jiddiskutu progetti turistici u jaħdmu bil-koperazzjoni ta' xulxin.

Id-Direttorat ta' l-Ippjanar għandu l-ispetturi tiegħu, specjalizzati f'dan ix-xogħol, li jiccekkjaw jekk kull bini sarx skond il-pjanti approvati.

L-ispetturi tas- Segretarjat tat-Turizmu jikkoncentraw l-aktar fuq li- 'standards' tal- lukandi skond il-klassifika tagħhom.

MARSAXLOKK - DAWL FI TRIQ IX-XERRIEK

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Huwa possibbli li ssir lampa ħdejn "Ta' Marie Garage" f'Xerriek Rd, Marsaxlokk minħabba li din ilha ħafna tintalab mir-residenti?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li t-talba biex isir dawl fi Triq Xerriek, Marsaxlokk qegħda tiġi kkonsidrata flimkien ma` talbiet oħra.

ZABBAR - DAWL FI TRIQ IS-SANTWARJU

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Għal- liema raġuni minkejja diversi talbiet għadha ma saritx bozza ħdejn l- istatwa tal-Madonna fi Triq is-Santwarju, f'Ħaż Żabbar?

Tapprezza Enemalta li din il-parti ta' din it-triq prinċipali hi ferm mudlama u allura din il-lampa żgur li mhux qed tintalab b'kapriċċ?

ONOR.

MICHAEL FALZON: It-talba biex issir bozza ħdejn l-istatwa tal- Madonna fi Triq is-Santwarju Ħaż Żabbar għadha qed tiġi kkonsidrata flimkien ma` talbiet oħra.

WIED IL-GĦAJN - ILMA FI TRIQ L-ISKAL

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Għaliex fi Triq l-Iskal, f'Wied il-Għajn qed ikun hemm qtugħ ta' l-ilma ta' spiss?

X'xogħol hemm ippjanat biex din il-problema tittaffa?

Meta hu maħsub li jibda dan ix-xogħol?

Bejn wieħed u ieħor, meta hu maħsub li jitlesta dan ix-xogħol?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li bħalissa l-Korporazzjoni għas- Servizzi ta` l-Ilma qed twettaq programm ta` bdil tat-`trunk mains` u s- service mains f`Marsascala.

Dawn ix-xogħlijiet qed iwasslu għal xi interruzzjonijiet fil-provvista ta` l-ilma f`dawn l-inħawi.

Sadanittant, fil-ġimgħat li ġejjin għandu jitkompla l-estensjoni tat-tieni fażi New Qrendi Pipeline - South".

Meta dan il-main il-ġdid tad-distribuzzjoni lejn Nofs Inhar ta` Malta jkun qed jiffunzjona kompletament, il-provvista ġenerali ta` l-ilma lejn it- toroq kollha ta` Marsascala mistennija titjieb konsiderevolment.

BDIEWA - ILMA MILL-IMPJANT TA' SANT'ANTNIN

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-bdiewa li hemm fl- inħawi ta' "Ħas-Sajd" f'Ħaż Żabbar mhumiex jieħdu ilma mill-'open channels' ta' l-impjant ta' Sant'Antnin?

X'jista' jsir biex anke dawn il-bdiewa jkunu jistgħu huma wkoll jieħdu minn dan l-ilma?

ONOR.

LAWRENCE GATT: Ninforma lill-Onor.

Membru li f'dawn l-ahhar xahrejn kull min ried ilma mill-kanali ta' l-impjant ta' Sant'Antnin seta' jieħu ilma kemm irid.

Veru li kultant il-produzzjoni ta' l-ilma ma lahqetx id-domanda ghax kien hemm talba kbira ghall-ilma u Has-Sajd kien fost il- lokalitajiet li batew, minhabba li jinsab l-izjed 'il boghod mill-gibjun u kawza tas-sistema tal-kanali.

Il-bdiewa min-naha taghhom jistghu jghinu lilhom nfushom billi jibnu gwiebi kbar biex jahznu ghal meta jkun hemm nuqqas ta' ilma.

Fl-inhawi ta' Has-Sajd, ftit li xejn hemm gwiebi kbar.

WIED IL-GĦAJN - PLOTS FI TRIQ L-ISKAL

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Fi Triq l-Iskal, f'Wied il-Għajn hemm madwar tmien plots (illum ilkoll mibnija u abitati) li ħarġu bħala Homeownership Scheme u li sal-lum minkejja li għaddew aktar minn għaxar snin, dawn għadhom biss b'att ta' konvenju u qatt ma sar kuntratt fuqhom, jista' l-Ministru ġentilment jgħid x'inhi l-problema u meta hu maħsub li tiġi solvuta din il-problema?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Qed jittiehdu l-passi necessarji biex l-art in kwestjoni tigi trasferita lill-Awtorita' tad-Djar u b'hekk ikunu jistghu isiru l-kuntratti.

MTARFA - ANZJANI F'ĦAŻ ŻMIEN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Kemm hemm anzjani akkommodati f'Ħaż Żmien, l-Imtarfa?

Kemm minnhom jenħtieġu li jingħataw ikel speċjali minħabba natura ta' saħħithom?

Kemm huwa l-ammont finanzjarju tal-vot allokat biex jinxtara ikel mitlub mill-Anzjani ta' Ħaż Żmien?

Jikkonferma l-Ministru li hemm bżonn li dan l-ammont finanzjarju jiżdied sabiex l-anzjani f'Ħaż Żmien jkollhom aċċess għall-ikel aktar sodisfaċenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fil-preżent f'Ħaż Żmien, l-Imtarfa, hemm 45 anzjan.

19 minnhom huma diabetiċi u għalhekk għandhom dieta speċjali.

L-ammont finanzjarju allokat biex jinxtara ikel għall-Anzjani ta' Ħaż Żmien huwa mdaħħal fl-ammont allokat għar-Residenza ta' San Vinċenz.

L-ikel jiġi provdut nej (raw) minn San Vinċenz u jissajjar mill-koki li hemm f'Ħaż Żmien.

L-ammont finanzjarju għall-ikel ta' SVPR u ta' Ħaż Żmien jiżdied kull sena u qatt ma kien hemm xi forma ta' xeħħa fix-xiri jew tisjir ta' ikel.

TELEPHONES - RATA TA' TARIFFI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonferma eżatt kemm huwa l-ħin ta' kull telefonata qabel ma tibda t'applika t-tariffa l-ġdida ċioe' jekk hux ħames minuti jew ta' 3.8 minuti għal kull telefonata?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: F'ħinijiet bejn it-8.00 a.m. u s-6.00 p.m. mit-tnejn sal-ġimgħa, l-abbonat jeħel pulse wieħed biss għal telefonata li ma taqbiżx il-ħames minuti, mentri jekk it-telefonata taqbeż il-ħames minuti anke b'sekonda, l-abbonat jeħel żewġ pulses.

Il-figura ta' 3.8 minuti għal kull telefonata ma teżistix.

TELEMALTA - IMPJEGATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Kemm ittieħdu passi dixxiplinari bil-Qorti mill- Korporazzjoni Telemalta kontra mpjegati li nqabdu jwettqu rregolaritajiet għad dannu ta' l-istess korporazzjoni matul dawn l-aħħar ħames snin (sena b'sena)?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Wieħed irid jiċċara li skond il- provvedimenti tal-Ftehim Kollettiv, il-Korporazzjoni Telemalta ma tistax tieħu passi dixxiplinarji meta każ ikun qiegħed jiġi ttrattat mill-Qorti Ġudizzjarja, iżda tista' tissosspendi b'nofs paga lill-impjegati li kontra tagħhom ikunu qed jittieħdu proċeduri kriminali.

F'dawn l-aħħar ħames snin, kien hemm tliet każi t'impjegati li tressqu l- Qorti Kriminali fuq reati li kienu ta' dannu għall-istess Korporazzjoni.

Dan wara li l-investigazzjonijiet li saru mill-pulizija fuq talba ta' l- istess Korporazzjoni, kienu rriżultaw pożittivi.

Il-każi kienu wieħed fl- 1992 u tnejn fl-1993.

It-tlett impjegati huma sospiżi b'nofs paga.

REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Kemm kienu f'numru dawk il-ħaddiema li matul ix-xahar ta' Jannar inqatgħu minn fuq il-kotba ta' l-ETC biex ma jkomplux jirreġistraw għax-xogħol?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: L-għadd ta' ħaddiema li nqatgħu mill-ewwel parti tar-reġistru matul Jannar 1994 kien ta' 32.

BDIEWA - ĦASIL TAL-KAXXI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Billi jirriżulta li ma sar ebda titjib sodisfaċenti fir-rigward tas-sistema tal-ħasil tal-kaxxi (dugħ) anzi l-problemi qed jiżdiedu, jista' l-Ministru jikkonsidra li jara li jirrimedja għal din is-sitwazzjoni sabiex jkun assigurat lil bdiewa li din il-problema tingħeleb fil-futur qarib?

ONOR.

LAWRENCE GATT:L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jara t-twegiba li tajt ghad-domanda numru 13493 ta' l-20 ta' Ottubru, 1993.

Il-Ministeru se jaghmel l-almu tieghu, biss bhala membri tal-kumpannija, l- Assocjazzjonijiet tal-Bdiewa ghandhom jaghmlu l-parti taghhom wkoll biex jissodisfaw lill-bdiewa fuq it-tindif tad-dugh.

ĦAXIX - LEVY

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Qed issir xi forma ta' ħlas ta' levy fuq ħaxix li jidħol u jinbigħ fil-pitkalija?

Jekk iva, minn meta bdiet tinġabar din il-levy u kemm inġabru flus s'issa sena b'sena?

ONOR.

LAWRENCE GATT: Il-flus li jingabru bhala levy fuq haxix u frott li jidhol u jinbiegh fil-Pitkalija qed jinghataw lill-Pitkali Crates Ltd biex imexxu l-iskema tad-dugh.

Il-flus li ngabru minn mindu bdiet l-iskema kienu hekk:-

| | LM | |1990 |49,087 | |1991 |61,411 | |1992 |54,337 | |1993 |43,297 |

MELITA CABLE TELEVISION - OPTIC CABLE NETWORK

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari numru 14914, jista' l-Prim Ministru jgħid fiex kien jikkonsisti l-ftehim milħuq bejn Telemalta u l-Melita Cable TV?

Kien hemm xi klawsoli jew ħsieb li jiġu evitati kemm jista' jkun cables esposti?

Hekk fl-affermattiv, għaliex dan mhux qed isir?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li l-ftehim milħuq bejn il- Korporazzjoni Telemalta u Melita Cable TV Ltd, jipprovdi għall-kiri minn Telemalta lill-Melita ta' ducts, arbli, brackets, trinek u faċilitajiet oħra li jsostnu linji u jżommu cables taħt l-art taħt ċerti kundizzjonijiet u proċeduri stipulati fil-ftehim.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija r-risposta hija fin-negattiv billi l- ftehim imsemmi mhux intiż biex jirregola l-operat tal-Cable Operator.

F'dan ir-rigward nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għat-tieni parti tal-mistoqsija parlamentari numru 15164.

POWER STATION - DELIMARA

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Nirreferi għall-mistoqsija parlamentari numru 14848 dwar l-ispiża s'issa tal-Power Station ta' Delimara, fejn qed jingħad li l-ispiża tas-Civil Engineering Works hija ta' Lm11,189,431.

Jista' l-Ministru jagħti l-lista sħiħa tal-valur tat-tenders oriġinali kif ukoll l-isem tal-kuntrattur u n- nazzjonalita' tagħhom?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-offerti li kienu saru oriġinarjament meta ħarġet it-tender kienu hekk:

|Nru |Isem |Nazzjon|Valur | |tat-T|tal-Kuntr|alita' |tat-tend| |ender|attur | |er | | | | |oriġinal| | | | |i | |1. |Federici-|Italja |9776748.| | |Cogefar | |62 | |2. |Constr. &|Malta |2388100 | | |General | | | |. |Eng.

Co | | | |3. |I.N.C.I.S|Italja |14452553| | |.A. | |.78 | |4. |Power |Malta |8595152.| | |Builders | |86 | |5. |Strojexpo|Czechos|10945868| | |rt Corp. |lovakia|.00 | |6. |Mowlem/Ma|Malta |13417227| | |lcon JV | |.00 | |7. |SMELT |Yugosla|20342188| | | |via |.02 | |8. |Slipform |Hong |13577483| | |Eng. |Kong |.40 |

It-Tender Numru 2 kienet għal parti mix-xogħol biss u mhux għax-xogħol kollu kif mitlub.

Għaldaqstant l-offerta ma ġietx ikkonsidrata.

DIRETTORAT TAL-LIĊENZJI TAL-VETTURI - KONTIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Tista' ġentilment tgħid jekk hemmx xi ħsieb biex id- Direttorat tal-liċenzji tal-vetturi jibda jibgħat kontijiet bħal fil- każijiet ta' dipartimenti u korporazzjonijiet oħra tal-Gvern u b'hekk jkun iktar faċli li wieħed li jkollu vetturi reġistrati fuqu jew jkun liċenzjat biex isuq biex iħallas b'ċekk jew li jagħmel użu minn "bank order"?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Kollega se jkun ikkonsidrat meta tkun imdaħħla s-sistema komputerizzata fid- Dipartiment tal-Liċenzji u Testijiet.

APPARAT SABIEX JITKEJJEL IT-TNIĠĠIS

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'mezzi jew apparat għandu l-Gvern sabiex jitkejjel t-tniġġis f'pajjiżna nkluż dak nukleari?

Kif qed jintużaw dawn il-mezzi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Id-Dipartiment tat-Tossikoloġija tal-Gvern għandu apparat li jista' jkejjel ir-Radjoattivita' fl-arja, kif ukoll f'materjali oħra bħalma hija l-ħamrija u ħwejjeġ oħra ta' l-ikel.

L-apparat jikkonsisti f'żewġ tipi: dawk li huma 'Field Instruments' li jittieħdu minn post għall-ieħor biex isir 'monitoring', kif ukoll apparat ieħor komputerizzat li jintuża fil-laboratorju biex jiġu identifikati u mkejla 'radioisotopes' differenti.

Dan l-apparat jintuża minn żmien għal żmien biex isir 'monitoring' ta' l-ambjent.

Jeżisti apparat varju ieħor li jista' jintuża għall-investigazzjonijiet fuq tniġġis ta' natura differenti.

Jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq xi informazzjoni fuq xi tip speċjali ta' tniġġiz, nitolbu jagħmel mistoqsija aktar speċifika.

PROGRAMM ELETTORALI PN 1987

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Fil-programm elettorali tal-PN 1987 kien hemm hekk "Saħħtek f'idejk...

Bl-għajnuna tat-tabib li tagħżel int".

Jista' l-Ministru jgħid fiex waslet din il-wegħda flimkien ma' rapport ta' "Working Committee on the General Practitioner Scheme" u ġie ppubblikat f'Ottubru, 1988?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-pożizzjoni dwar id-diskussjonijiet fuq l-Iskema tat-Tabib tal-Familja ma tbiddletx minn dik deskritta fit-tweġiba għall- mistoqsijiet parlamentari numri 9246 u 12951 mogħtija fil-15 ta' April u fid-29 ta' Settembru 1993 rispettivament.

PROGRAMM ELETTORALI PN 1987

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Imbilli fil-programm elettorali tal-PN fl-1987 kien intqal "Infittxu l-enerġija alternattiva".

Jista' l-Ministru jgħidilna x'sar f'dan u rigward l-aħħar seba' snin?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tweġiba tingħata f`seduta oħra.

SPTARIJIET - QWIEBEL

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm qwiebel impjegati mal-Gvern u kemm ras għar-ras iwelldu trabi kull sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' qwiebel mal-Gvern li jaħdmu fil- 'Labour Suite' huwa:

Malta 18 'Full-Time' 14 'Part-time' Għawdex 6 'Full-Time' 2 'Part-time'

Dawn jiġu ekwivalenti għal 20 'midwife full- time' f'Malta u seba' 'midwives' f'Għawdex. (bejn wieħed u ieħor ikun hemm sitt 'midwives' li jkunu fuq 'Maternity Leave').

In-numru ta' trabi li twieldu matul 1992 u 1993 kien:

Malta (K.G.H.) 4805 fl-1992 4595 fl-1993 Għawdex (G.G.H.) 405 fl-1992 438 fl-1993

Ras għal ras dawn il-figuri iġibu:

Malta fl-1992 - 240 twelid għal kull 'midwife' fl-1993 - 229 twelid għal kull 'midwife'

Għawdex fl-1992 - 58 twelid għal kull 'midwife'

fl-1993 - 62 twelid għal kull 'midwife'

QORMI - DROGA FIL-POLIKLINIKA

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Peress li għandi nformazzjoni li jidher li riċentement persuna inqabded tinjetta lilha nnfisha xi droga fil-bini tal-polyclinic ta' Ħal Qormi, jista' l-Ministru jikkonferma dan l-inċident u jagħti x'informazzjoni fuqu?

X'passi ħadet il-Pulizija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fl-4 ta' Jannar 1994, il-Pulizija ta' Ħal Qormi kellha rapport li fil-'basement' tal-Qormi 'Health Centre' nstabet kuċċarina maħruq li aktarx intużat għad-droga.

Minn stħarriġ li għamlet il- Pulizija ma rriżultax min kien li ħalla il-kuċċarina fil-post.

Wara li spiċċaw l-investigazzjonijiet il-kuċċarina ġiet distrutta fl- Isptar San Luqa.

MARSA - TRAFFIKU FI TRIQ ALDO MORO

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: B'referenza għas-sitwazzjoni fi Triq Aldo Moro, Marsa (direzzjoni lejn iċ-Ċimiterju ta' l-Addolorata) fejn qed jiġi kkaġunat periklu fit-traffiku billi l-lane tan-naħa ta' ġewwa huwa kontinwament bblukkat b'karozzi wieqfa matul il-ġurnata minħabba trakkijiet li jbiegħu l- ħaxix, jista' l-Ministru jara li dan il-periklu ma jitħallix jitkompla?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-Pulizija ta' spiss tagħmel sorveljanza fl-inħawi.

SANT'ANDRU - TISWIJIET FI TRIQ REĠJONALI

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'kien ir-riżultat ta' l-investigazzjoni li kellu jagħmel dwar l-Interpellanza tiegħi numru 14919?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-investigazzjonijiet għadhom sejrin peress li qed jinġabru l-applikazzjonijiet kollha li saru fuq is-sit imsemmi minn qabel l-1983 biex jiġi ndikat min għamel ix-xogħol.

FONDAZZJONI GĦAT-TIFTIX LINGWISTIKU MALTI - MEMBRI

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-objettivi tal- Fondazzjoni għat-tiftix lingwistiku Malti?

Min huma l-Membri u ċ-Chairman ta' din il-fondazzjoni?

Meta twaqqfet?

Min s'issa għamel użu u użufrutt minnu?

X'mezzi hemm biex kull ċittadin ikun jista' jużufruwixxi minn din il-fondazzjoni?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Ma teżisti ebda fondazzjoni b'dan l-isem fil- Ministeru jew fid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni.

Hemm "Trust Fund for Linguistic Research" li pero' m'għandux konnessjoni diretta mal-Ministeru.

Naf li l-Fond kien għamel xi xogħol ta' pubblikazzjoni ta' xogħlijiet tal- Professur Aquilina.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - HEALTH ASSISTANT

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'se jsir mill-Health Assistant li kkwalifika sentejn ilu?

Meta se jieħdu l-appointment, kemm huwa n-numru li kkwalifikaw u x'xogħol qed jagħmlu bħalissa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Dwar l-ewwel partijiet tal-mistoqsija m'għandix xi nżid mat-tweġiba li kont tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 13344.

Dwar l-aħħar parti, nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol ta' dawn il-'Health Assistants' ivarja skond is-sezzjoni/taqsima fejn ikunu qed jaħdmu.

BIRŻEBBUĠIA - TISWIJA TA' TRIQ IL-KITTARISTI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta se tiġi asfaltata Triq il-Kittaristi, l-Qajjenza, Birżebbuġia li ilha snin tistenna li tiġi asfaltata?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li Triq il-Kitarristi (qabel Triq il- Qanfud) fil-Qajjenza għadha mhux żviluppata kollha u se tiġi mdaħħla fil- programm ta` l-asfaltar aktar 'il quddiem.

BIRŻEBBUĠIA - TISWIJA TA' TRIQ L-GĦANNEJ

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li tiġi rranġata Triq l-Għannej, il-Qajjenza li hu mimlija ħofor?

Jista' jsir programm ġenerali ta' tiswija ta' toroq fil-Qajjenza li jinsabu f'kondizzjoni tassew ħażina?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tlabt lid-dipartiment konċernat jara x`jista` jagħmel dwar l-ilment ta` l-Onor.

Interpellant.

BIRŻEBBUĠIA - SERVIZZ TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitwassal id-drenaġġ f'diversi toroq fil-Qajjenza, Birżebbuġia peress li għad hemm diversi residenti joqogħdu fi djar bla drenaġġ?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li diġa' saru tħejjijiet meħtieġa biex jinħarġu l-kuntratti tax-xogħol meħtieġ għas-servizz imsemmi.

BIRŻEBBUĠIA - "SLEEPING POLICEMEN" FI TRIQ L-IŻBARK TAT-TOROK

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jistgħu jsiru żewġ "mounts" jew "sleeping policemen" fil-parti asfaltata bl- isem ta' l-Iżbark tat-Torok, Qajjenza peress li r-residenti li joqogħdu hemm kollha huma koppji żgħar bi tfal żgħar u l-karozzi jgħaddu sparati minn hemm?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Se ngħaddi t-talba ta` l-Onor.

Interpellant lill- Bord għall-Kontroll tat-Traffiku.

KORP TAL-PULIZIJA - PERMESS TA' PART-TIME JOB

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-Pulizija, Surġenti u Spetturi li ngħataw l-permess li jaħdmu part-time job fis-snin 1992 u 1993 u din is-sena s'issa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Matul l-1992 u l-1993 ma ngħata l-ebda permess.

Fil-1994 ngħata permess wieħed.

BIRŻEBBUĠIA - DISTRIBUTUR TAL-GASS

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Tista' t-Taqsima tal-Gass ta' Enemalta tordna lid-distributur tal-gass f'Birżebbuġia biex jmur regolari darba f'ġimgħa fil-Qajjenza, Birżebbuġia?

Jaf il-Ministru li d-distributur m'għandux ġurnata fissa u ma jmurx regolarment?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li d-distributor tal-gass imur regolari fit-toroq magħrufa bħala Tal-Qajjenza.

Il-ġranet regolari tiegħu huma nhar ta` Tlieta u l-Ħamis.

Peress li l-impjant tal-gass jinsab fil-Qajjenza, d-distributur jgħaddi minnhom ta` kuljum.

SPTAR SAN LUQA - ĠLIEDA FIN-NURSES MESS.

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: B'referenza għat-tweġiba għall-Interpellanza tiegħi numru 15032, jista' l-Ministru jgħid f'liema parti ta' l-isptar saret il- ġlieda/inċident msemmi fil-mistoqsija tiegħi skond l-investigazzjoni magħmula mill-awtoritajiet ta' l-Isptar San Luqa?

Jekk il-ġlieda saret fil-mess ta' l-Infermiera, x'kienu qegħdin jagħmlu hemmhekk dawk iż-żewġ persuni li mhumiex impjegati tad-Dipartiment tas- Saħħa?

Minn tahom l-awtorita' li jidħlu hemmhekk?

ONOR.

LOUIS GALEA: Bħalma jaf tajjeb l-Onor.

Interpellant fin-nofs ta' nhar ta' fil-għodu jattendu eluf ta' nies ta' kull kategorija u għal diversi raġunijiet fl-Isptar San Luqa.

Mhux possibbli li jsir kontroll fuq kull persuna li tidħol fl-Isptar, la loġistikament u lanqas amministrattivament.

Ma jirriżultax prima facie li xi awtorita' tat permess lil persuni involuti fil-'Mess' ta' l-Infermiera.

ASSISTENTI SOĊJALI KAŻWALI - BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Huwa minnu li l-casual social assistants ma' l-anzjani għad għandhom status ta' self-employed u ma jieħdu ebda benefiċċji soċjali għall- mard jew leave?

Meta mistennija li tiġi regolarizzata l-pożizzjoni tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-'Casual Social Assistants' li jaħdmu ma' l- anzjani għandhom status ta' 'self-employed' skond l-Att No. VIII ta' l- 1992.

Huma mhumiex intitolati għall-'vacation leave' iżda ntitolati għal benefiċċji soċjali għall-mard skond l-istess liġi.

KORPORAZZJONI GĦAS-SERVIZZI TA' L-ILMA - METER READERS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa maħsub li se jinżammu meter readers mal-Water Services Corporation minn mal-Water Works?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l-Ilma m`għandha l-ebda talba minn xi meter readers li ma jridux jibqgħu jaħdmu magħha u għaldaqstant il-meter readers kollha se jibqgħu fis-servizz tagħha.

SWATAR - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Fit- toroq tas-Swatar jistgħu isiru xi forma ta' patches għax meta jiġu jitfgħu ftit qatran appena tagħmel naqra xita u jgħaddu l-karozzi minn fuqu dan jerġa' jinqala'?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tlabt lid-Dipartiment tad-Distretti tat-Taqsima tax-Xogħlijiet jara x`jista` jagħmel dwar is-suġġeriment ta` l-Onor.

Interpellant.

SWATAR - DAWL FI TRIQ IT-TORRI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' jsir street lighting fl-isqaq li jagħti għal Triq it-Torri, mis-Swatar minħabba li din it-trejqa qed tagħti lok għal kull tip t'abbuż?

ONOR.

MICHAEL FALZON: It-talba biex isir dawl fl-isqaq li jagħti għal Triq it-Torri, mis-Swatar qed tiġi kkonsidrata flimkien ma` talbiet oħra.

SWATAR - PLAYING FIELD

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jaf il- Ministru li minkejja li t-tweġiba li ngħatajt għall-mistoqsija preċedenti, il-playing field tas-Swatar għadha qed tinxtegħel fit-8.35 p.m. u tintefa' fil-5.00 a.m., filwaqt li minn 18-il bozza hemm biss ħamsa jixgħelu għax l-oħrajn jinsabu maqtugħin?

Jaf il-Ministru li anke d-dawl fit-telephone box huwa maqtugħ?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tlabt lid-Dipartiment konċernat jara x`jista` jagħmel dwar l-ilment ta` l-Onor.

Interpellant.

SWATAR - PLAYING FIELD

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb li jsir xi playing field komuni għaż- żgħażagħ tas-Swatar, Ta' Paris u tal-Qattus?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Dan l-aħħar diġa' sar xogħol fuq spazju pubbliku f`Tas-Swatar, filwaqt li f`Ta` Paris inbeda x-xogħol fuq ġnien pubbliku ġdid li mistenni jitlesta ma jdumx.

GĦAWDEX - QASAM TA' DJAR

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il Qasam tad-Djar ta' l-Istat hemm?

F'liema bliet/irħula qegħdin?

F'liema sena ngħata bidu għal kull wieħed minnhom?

Kemm-il unit (plot, flat jew dar) hemm f'kull Qasam tad-Djar?

Kemm hemm nies jabitaw fihom?

Kemm-il unit hu kkalkolat li baqa' x'jitla' fihom sa' l-1996?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Naghti risposta f'seduta ohra.

INDUSTRIJA - EGĦLUQ TA' FABBRIKI

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il fabbrika għalqet minn Mejju 1987 sal-31 ta' Diċembru, 1993?

Kemm kien hemm ħaddiema impjegati f'kull fabbrika?

Dawn għadhom bla xogħol sal-lum?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Nirreferi lill-Onor.Interpellant għat- twegiba tal-mistoqsijiet parlamentari numri 9144 u 14255.

TELEMALTA - KAŻI TA' DIXXIPLINA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti dettalji dwar il-każi ta' dixxiplina ta' Telemalta li nqatgħu tul is-snin 1991, 1992, 1993 u matul Jannar 1994?

X'kienu l-akkużi u x'weħlu penali?

Rigward dawk il-każi ta' telefonati li saru għal barra minn Malta minn uffiċjali ta' Telemalta b'dannu finanzjarju għall-istess Telemalta, jista' l-Ministru jindika min huma dawn l-uffiċjali u kemm kienu l-ammonti individwali li kull uffiċjal kien responsabbli għalihom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ma nara l-ebda użu li wieħed jagħti dettalji ndividwali tal-każi kollha ta' dixxiplina li kien hemm bejn l-1991 sal-lum.

Madankollu, għall-informazzjoni ta' l-Onor.

Interpellant, in-numru ta' każi ta' dixxiplina li nqatgħu fis-snin mitluba kienu kif ġej:

| |Dixxiplin|Late | | |a |attendance | |1991 |361 |nil | |1992 |533 |137 | |1993 |322 |158 | |1994* |7 | nil |

* sa Jannar

L-offiżi kienu waħda jew aktar minn dawk li jidhru hawn taħt, bil- penalitajiet ivarjaw minn twissija sa tnaqqis ta' xahar u nofs paga b'din ta' l-aħħar tkun f'każi fejn uffiċjali kienu nstabu ħatja ta' skartar minn fuq il-post tax-xogħol.

Kien hemm ukoll każijiet fejn uffiċjali kienu "down graded".

Offiżi:

(a) nuqqas ta' ppanċjar fil-ħin tad-dħul u/jew ħruġ (b) nuqqas ta' rrapportar għax-xogħol (c) skartar minn fuq il-post tax-xogħol (d) tnikkir (e) tbagħbis ma' l-punchcards (f) nuqqas ta' rispett lejn l-abbonati (g) vacation leave mhux awtorizzat (h) nuqqas ta' lbies ta' l-ID card, jew ilbies protettiv jew uniformijiet (i) irrapportar tard għax-xogħol

Għat-tieni parti tal-mistoqsija, jifhem l-Onor.

Interpellant li mhix etika li wieħed jindika b'isimhom l-uffiċjali nvoluti.

Madankollu, il-każi li hemm referenza għalihom fil-mistoqsija kienu għaxra (10) u l-ammonti nvoluti kienu jvarjaw minn Lm21 sa Lm900.

L- ufficjali ntrabtu li jroddu lura s-somma nvoluta.

MOSTA - DAWL FI VJAL L-INDIPENDENZA

L-ONOR.

FREDDIE MICALLEF staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Billi fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 8548 tat-22 ta' Frar, 1993 dwar il-ħtieġa li tiġi mdawwla b'mod xieraq Vjal l- Indipendenza, il-Mosta għax anke il-"pedestrian crossing" li hemm quddiem il-Kappella tinstab fid-dlam, il-Ministru kien qal li din it-talba qed tiġi mistħarrġa u r-risposta tingħata f'xi seduta oħra, jista' l-Ministru issa li għaddiet sena jgħid jekk is-sitwazzjoni ta' din il-Bypass ġietx mistħarrġa u għaliex baqa' ma sar xejn f'dan ir-rigward minkejja l- inċidenti li sikwit ikun hemm f'dan il-lokal?

ONOR.

MICHAEL FALZON: It-talba biex tiġi mdawwla Vjal l-Indipendenza l- Mosta għadha qed tiġi kkonsidrata.

Ix-xogħol biex issir il-manutenzjoni ta` l-elettriku għal `pedestrian crossing` li hemm quddiem il-kappella għandu jinbeda.

VETTURI - DIRETTORAT GĦALL-ILLIĊENZJAR/ITTESTJAR TA'

L-ONOR.

FREDDIE MICALLEF staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Jista l-Ministru jagħti tagħrif kif kien kompost id- Direttorat għall-Illiċenzjar u Ittestjar tal-Vetturi meta twaqqaf f'Jannar 1993 billi jgħid kemm kien hemm impjegati sena ilu u llum?

Jista' l-Ministru jgħid x'kien ix-xogħol ta' kull impjegat li kien hemm meta twaqqaf id-Direttorat u x'inhu xogħol ta' kull impjegat li hemm illum?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: In-numru ta' impjegati fid-Dipartiment tal-Liċenzji u Testijiet f'Jannar ta' 1993 kien l-istess bħal dak tal-lum, jiġifieri 80 ruħ.

Id-Dipartiment tal-Liċenzji u Testijiet huwa maqsum prinċipalment fi tlett sezzjonijiet jiġifieri s-sezzjoni ta' l-amministrazzjoni, is-sezzjoni tal-liċenzji tal-vetturi u s-sezzjoni tal-liċenzji tas-sewqan.

Fis- sezzjoni ta' l-amministrazzjoni hemm 32 impjegat, fis-sezzjoni tal-liċenzji tal-vetturi hemm 32 impjegat filwaqt li f'dik tal-liċenzji tas-sewqan hemm 16-il impjegat.

TRASPORT PUBBLIKU - XOGĦLIJIET INFRASTRUTTURALI

L-ONOR.

FREDDIE MICALLEF staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk wara li matul l-ewwel xhur tas-sena l-oħra (1993) kienu saru diskussjonijiet bejn l-Uffiċjali fil- Ministeru għall-Ambjent u l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku dwar min kellu jkun responsabbli minn xogħlijiet infrastrutturali fil-Qasam tat- Trasport Pubbliku bħalma huma bus shelters, bus stages, eċċ. jekk issa hemmx qbil dwar dan?

Jista' l-Ministru jgħid x'ġie deċiż dwar dan?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ir-responsabbilta' tal-bus stages u bus shelters hi issa f'idejn l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku.

Fil-futur qrib din se toħroġ sejħa għal offerti għal min hu interessat iwettaq xogħol ta' bini ta' bus shelters u twaħħil ta' bus stages u jieħu ħsieb il- manutenzjoni u t-tindif tagħhom.

Sakemm issir l-għażla ta' l-aħjar offerta, dan ix-xogħol se jibqa' jsir mid-Dipartiment tal-Manifattura u Servizzi tal-Ministeru ta' l-Ambjent u li għalih qed tħallas l-Awtorita'.

MOSTA - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

FREDDIE MICALLEF staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Billi fi Triq it-Trinċetta kantuniera ma' Triq il-Kultellazz, l-Mosta kull meta tagħmel ix-xita qed iżżomm għadira ilma kbira li hija ta' inkonvenjent kemm għar-residenti kif ukoll għal kull min jgħaddi, jista' l-Ministru jara x'jista' jsir biex din is-sitwazzjoni ma tibqax hekk u l-inkonvenjent jitneħħa?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tlabt li jittieħdu l-livelli fit-triq imsemmija biex isir studju x`inhu l-aħjar li jsir biex din il-problema tiġi eliminata.

ZABBAR - ESTENSJONI TAĊ-ĊIMITERJU

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Peress illi għadd kbir ta' residenti li jabitaw u/jew qegħdin jibnu qrib in- naħa taċ-Ċimiterju ta' Ħaż Żabbar qegħdin joġġezzjonaw għal estensjoni ta' l-istess Ċimiterju, tant li diġa' ppreżentaw żewġ rikorsi (Melvin Depasquale, Mario Degabriele, Lawrence Pullicino u Emmanuel Farrugia VS.

Joseph Zammit u Dun Kalċidon Vassallo bħala Kappillan tal-Parroċċa ta' Ħaż Żabbar) quddiem il-Prim Awla tal-Qorti Ċivili u qegħdin fil-preżent sal-lum stess jiġbru l-firem dwar petizzjoni minnhom sabiex l-estensjoni ma ssirx għax inħossu li hi ta' ħsara għalihom, għaliex l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħarġet dan il-permess qabel ma nqatgħet il-kawża fil-Qorti?

Jista' d- dipartiment iwaqqaf dan ix-xogħol li nbeda diġa'?

Hawn xi policy rigward estensjoni ta' ċimiterji?

X'distanza jrid ikun hemm mill-abitat bħala Liġijiet Sanitarji?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-permess ta` l-estensjoni taċ- ċimiterju ta` Ħaż Żabbar ħareġ konformi maz-zoning ta` l-art skond l- ischemes approvati.

Ta` min jgħid illi qabel ingħata l-permess kien hemm il-`clearance` neċessarju tad-Dipartiment tas-Saħħa, minħabba li diġa kien hemm ċimiterju eżistenti.

Hu aħjar li tingħata estensjoni ta` ċimiterju eżistenti milli tikkommetti area ġdida għal dan l-użu.

ZABBAR - DAWL FI TRIQ IL-KBIRA

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Tista' l-Korporazzjoni Enemalta tieħu ħsieb tixgħel bozza fi Sqaq Nru. 4, fi Triq il-Kbira, f'Ħaż Żabbar peress li ilha mitfija aktar minn tmint ijiem?

Jista' d-dipartiment konċernat isewwi ċint li twaqqa' fil-playing field ta' Ħaż Żabbar?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li ċ-ċint imsemmi se jsir mid- Dipartiment tad-Distretti tat-Taqsima tax-Xogħlijiet fi żmien qasir.

Dwar il-bozza mitfija fi Sqaq Numru 4, Triq il-Kbira, Żabbar, jien informat li din issa ġiet mixgħula.

ZABBAR - TISWIJA TA' TRIQ ALESSANDRO VII

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' d-dipartiment konċernat jieħu ħsieb isewwi u jasfalta Triq Alessandro VII, f'Ħaż Żabbar u l-inħawi ta' madwarha?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li Triq Alessandru VII, Żabbar hija mdaħħla fil-lista ta` l-asfaltar u ssir skond prioritajiet ta` xogħlijiet simili.

KORDIN - DAWL FEJN IL-PADILJUN SPORTIV

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Tista' l-Korporazzjoni Enemalta tieħu ħsieb tagħmel għadd ta' bozoz biżżejjed biex ikun hemm id-dawl fl-inħawi ta' fejn hemm il-Padiljun Sportiv ġewwa Kordin, Raħal Ġdid, (fejn jilagħbu l-Basketball)?

ONOR.

MICHAEL FALZON: It-talba biex isir dawl fl-inħawi ta` fejn hemm il- Padiljun Sportiv ġewwa Kordin Raħal Ġdid qed tiġi kkonsidrata flimkien ma` talbiet oħra.

LOGĦOB TAL-PAJJIŻI Ż-ŻGĦAR - ĦLAS LIS-SUR ZERAFA

L-ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: X'inhi r-raġuni li ċertu ħlas lil persuni li taw servizzi għal- Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar għadhom ma tħallsux kif inhu il-każ ta' Gużeppi Zerafa li pprovda karozzini u karrettuni?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Din hija materja li hi responsabbilta` unika tal- Kumitat Olimpiku Malti li huwa entita` totalment awtonoma u indipendenti taħt il-Kumitat olimpiku Internazzjonali.

ZEJTUN - RAMPA FIL-MID-MED BANK

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jikkonsidra l-Ministru li jordna li ssir xi forma ta' rampa għad-dħul tal-Mid-Med Bank, Zejtun biex isir aċċessibbli għal min qiegħed fil- wheelchair, jew għandu xi diżabilita' li ma jistax jitla' turġien?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Il-Bank qiegħed jistudja x'jista jsir biex jipprovdi access għal min juza l-wheelchair f'kull fergħa li għandu f'Malta u Għawdex.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - CYPROTERONE ACETATE 50MGS

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Nagħmel referenza għat-tender 263 (Teżor) tas-16 ta' Lulju, 1993, item 3 (i) HMS 7776/92/BWB għal Cyproterone Acetate 50 mgs tabs (Androcur).

X'inhi r-raġuni li din se tiġi allokata lil min ittenderja b'il fuq minn Lm4,000 aktar minn ħaddieħor, meta dawn qegħdin joffru eżattament l-istess prodott mill-istess ditta Schering?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-Tagħrif għadu qed jinġabar u t-tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

WIED IL-GĦAJN - DRENAĠĠ FI TRIQ ARTILLIERI

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jaf il- Ministru li fi Triq Artillieri (New Street off Blajjiet Street) Marsaskala, minkejja li aktar minn 70% tat-triq ġiet mibnija, u s-servizzi kollha mħallsa, numru biss żgħir ta' familji fil-fatt daħlu joqgħodu fil-bini minħabba nuqqas ta' sistema ta' drenaġġ?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi pjanijiet biex fil-futur qarib dan is-servizz jingħata?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li dalwaqt se tinħareġ tender għax- xogħol li hemm bżonn isir biex is-servizz mitlub jingħata.

PULIZIJA - KAROZZI

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu karozzi u vans għad- dispożizzjoni tal-Pulizija u l-qadi ta' dmirhom fil-preżent?

Kemm minnhom huma "impressed"?

Qed ikun hemm sorveljanza li dawn ikunu "road worthy"?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li fil-preżent il-Korp tal-Pulizija għandu għad-dispożizzjoni tiegħu 229 vettura (Karozzi u vanijiet).

Informat ukoll li l-ebda vettura m'hi 'impressed' u li l-vetturi msemmija huma kollha 'road worthy'.

Ta' min jgħid li l-Korp għandu 62 mutur għad- dispożizzjoni tiegħu.

PULIZIJA - VETTURI MĦARKA/MIŻMUMA

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm buses, trucks, bowsers, vans u karozzi eċċ. ġew mħarka/miżmuma mill-Pulizija matul l-1992/1993 kull sena dwar "exhaust fumes" esaġerati?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li ġew imħarrka/miżmuma dawn il- vetturi rigward 'exhaust fumes' esaġerati:

1992 - 187 1993 - 267

SPTARIJIET - MEDIĊINI

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jdaħħal fil-lista ta' mediċini b'xejn awtorizzati mill-konsultants fl-isptar kemm "in-patients" kif ukoll "out-patients" tal-mediċina "Lisinopril Tablets"?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-mediċina 'Lisinopril' diġa' qed tingħata b'xejn kemm lill-'Out-patients' kif ukoll lill-'In-patients' b'ċertu restrizzjonijiet.

'Lisinopril tablets' jistgħu jiġu preskritti minn Konsulenti ta' l-Isptar wara li mediċini oħra mniżżla fil-Formularju tal- Gvern jinstabu li ma jagħtux l-effet meħtieġ fil-pazjent.

Il-Konsulent ta' l-Isptar irid jagħmel talba fuq bażi individwali lill-'Drugs and Therapeutics Committee' ta' l-Isptar.

Dan il-kumitat, wara li jikkonsidra l-każ, jista' jawtorizza lill-Konsulent biex jippreskrivi l-mediċina 'Lisinopril' għal dak l-individwu.

VETTURI - DĦAĦEN ESAGERATI

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jkun hemm xi passi dwar trucks, vans, buses, mini-buses u cars li jkunu qed jitfgħu "dħaħen esaġerati" li huma ta' ħsara għall-bniedem?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jiena ċert li l-Onor.

Membru jaf li aktar tard din is-sena se nintroduċu l-ittestjar tal-vetturi bil-mutur fuq sistemi nternazzjonali b'makkinarju mill-aktar modern.

Wieħed mill- iskopijiet prinċipali ta' dawn it-testijiet huwa li d-dħaħen perikolużi jkunu eliminati.

ĦAMRUN - SUBSTATION FIL-QASAM TAD-DJAR TAR-RABBAT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Fil- Housing Estate tar-Rabbat il-Ħamrun, hemm substation li hija ta' nkonvenjent kbir għar-residenti ta' dan il-Housing Estate.

Jista' l-Ministru jara jistax isolvi din il-problema billi din is- substation titqiegħed aktar lura tal-Housing Estate jiġifieri fejn hemm biċċa art li hija proprjeta' tal-Gvern?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li peress li s-substation tar-Rabbat il-Ħamrun tinsab fil-ftuħ ħdejn il-garaxxijiet ma jidhirx li hemm il-ħtieġa li din tiġi spustjata.

GĦAJNUNA FINANZJARJA - KAŻ B'ID NRU.

596577 (M)

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-persuna li għandha l-ID No. 596577 (M) li tbati minn Chronic Renal Failure, tistax tiġi kkonsidrata għal xi għajnuna finanzjarja oltre dik li qegħda tingħata?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Ma jirrizultax illi l-persuna li ggib l-I.D. No. 596577(M) ghandha dritt ghal xi ghajnuna jew beneficcju iehor.

Effettivament l-ghajnuna li qed tinghata bhalissa mid-Dipartiment dwar il- marda msemmija hija mahruga f'isem missierha peress li din tifforma parti mill-familja tieghu.

PULIZIJA - LIĊENZJA TAS-SEWQAN

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħidli għaliex id-driving licence ta' Grech John minn Ħaż Żebbuġ għadha ma ħarġitx wara li dan għadda mit- test eżattament fit-22 ta' Jannar, 1993?

X'inhi r-raġuni li dan id-driving test tal-Group I wara li tħallset il- fee mitluba ddum daqshekk biex tintbagħat jew tinġabar?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Kollega li d- "driving licence" li rrefera għaliha, issa ħarġet.

Nixtieq pero' niġbed l- attenzjoni ta' Onor. Kollega li l-irċevuta li kellha f'idejha l-persuna msemmija xorta kienet isservi għall-iskop ta' "driving licence" sakemm hu jirċievi d-"driving licence".

ENEMALTA - DANGER MONEY

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jispjega għaliex id-danger money ma ngħatax lil ċerti kategoriji ta' ħaddiema f'Enemalta dan ix-xahar?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li ma kien hemm l-ebda `Danger Money` li kien dovut skond il-ftehim kollettiv li ma tħallasx f`Jannar 1994.

Jekk l-Onor.

Membru qiegħed jalludi għal xi `Danger Money` tal-ħaddiema tad- distrett ta` Ħal Luqa, dak ma tħallasx għax mhuwiex dovut skond il-Ftehim Kollettiv.

MOSTA - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

FREDDIE MICALLEF staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Jista' l-Ministru jaċċetta stedina sabiex f'ħin konvenjenti għalih, f'jum kiesaħ b'riħ qawwi mit-Tramuntana kif inhu llum il-Ħamis 27 ta' Jannar, noqogħdu flimkien nistennew biex nirkbu karozza tal- linja fuq l-istage li hemm fejn qabel kien hemm il-venda tal-Mosta mqarr għall-għoxrin minuta biss sabiex b'hekk jirrealizza b'liema mod ġie ttrattat il-poplu li jinqeda bil-karozzi tal-linja f'dan il-lokal?

Jista' l-Ministru jġib miegħu fuq l-post il-persuna/i li ħadu d-deċiżjoni li titneħħa l-venda u lanqas jiġi provdut bus shelter u b'hekk in-nies ġew stmati agħar min annimali?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-ewwelnett nixtieq ninforma lill-Onor.

Membru li minn stħarriġ li jsir mill-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku minn żmien għal żmien ma jirriżultax li jkun hemm persuni li jdumu jistennew aktar minn seba' minuti biex jirkbu karrozza tal-linja mill- pjazza tal-Mosta.

Barra minhekk, għandi ninformak li l-bus shelter twaħħal nhar il-Gimgħa, 4 ta' Frar.

Il-passi biex isir il-bus shelter ittieħdu qabel kull stedina li saret mill-Onor.

Interpellant.

DIPARTIMENT TAT-TOROQ - TISWIJIET

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Nagħmel referenza għat-tweġiba tiegħek għall-Interpellanza numru 14830.

Jista' għaldaqstant isiru l-ispezzjoni u t-tiswijiet meħtieġa fi Triq Sant'Anġlu, Żejtun?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li diġa' saru spezzjonijiet f`St Angelo Street, Żejtun u l-kuntrattur ġie ordnat jerġa` jsewwi x-xogħol li ma kienx laħaq il-livell meħtieġ.

TFAL ADDOTTATI

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Hu mixtieq li qabel ma koppja taddotta tarbija din trid tkun ilha ta' lanqas ħames snin tagħti ċans biex ikollha t-tfal.

Tista' fil-każ ta' koppji li jkunu qabżu l-eta' li jista' jkollhom tfal, tingħata konsiderazzjoni li dan il-perjodu ma jkunx daqshekk ukoll għar-raġuni biex tali koppja li jkollha l-kwalitajiet biex taddotta ma tikbirx aktar fl- eta'?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Il-materja li ghaliha qed jirreferi l-Onor.

Interpellant ma taqax taht il-Ministeru tieghi izda taht il-Ministeru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali.

Ghaldaqstant nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija tieghu lil Ministru koncernat.

KALAXLOKK - ASSIKURAZZJONI

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: X'insurance cover għandhom il-ħaddiema ta' Kalaxlokk?

Kien hemm inċidenti li rriżultaw fatali?

X'kumpens sar lill-qraba?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-Onor.

Interpellant hu mitlub jirreferi din il- mistoqsija lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi.

ŻABBAR - DAWL FI TRIQ SANTA MARIJA

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Tista' Enemalta tieħu ħsieb il-fanali ta' barra l-Knisja ta' Santa Marija fi Triq Santa Marija, Żabbar?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tlabt lill-Korporazzjoni Enemalta biex tieħu azzjoni ħalli ssir il-manutenzjoni neċessarja fuq is-sistema tad-dawl quddiem il-Knisja ta` Santa Marija fi Triq Santa Marija, Żabbar.

TELEMALTA - ĦADDIEMA MRESSQA QUDDIEM IL-KUMMISSJONI KONTRA L-INĠUSTIZZJI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il każ tressaq mill-ħaddiema ta' Telemalta quddiem il- Kummissjoni għall-Investigazzjoni kontra l-Inġustizzji?

Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopji ta' dawn ir-rapporti?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li sa l-1 ta' Frar 1994, il- Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Ingustizzji rċeviet 477 każ minn ħaddiema ta' Telemalta.

Billi skond l-Artikolu 7, Subartikolu (2) ta' l-Att XV tal-1987, kull investigazzjoni skond din il-Ligi għandha ssir fil-privat, ma nħossx li r- rapporti mitluba għandhom jitpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra.

SPTARIJIET - INFERMIERA

L-ONOR CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitħallsu l-arretrati ta' dawk in-nurses li kienu jaħdmu full-time fl-isptar fis-snin 1991 u 1992 u li qalbu part-time fis-sena 1993 u li sal-lum għadhom jaħdmu part-time fl- isptar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jiena nformat li d-Dipartiment tas-Saħħa, flimkien mad-Dipartiment tat-Teżor (Taqsima Salarji), qed jagħmlu x-xogħol involut fil-ġbir u pproċessar tad-dettalji meħtieġa biex ikun jista' jiġi stabbilit l-ammont ta' l-arretrati ta' dawn l-infermiera 'part-time'.

Hekk kif jiġi finalizzat dan ix-xogħol, isir il-pagament ta' l-arretrati dovuti lilhom.

INDUSTRIJI - FABBRIKA SELECO

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux minnu li l-fabbrika Seleco għaddejja minn kriżi serja f'dawn il-ġranet?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Il-qagħda tal-fabbrika Seleco qed tiġi mogħtija l-ezenzjoni kollha meħtieġa u ma jidhirlix li hu l-waqt li nikkummenta aktar f'dan l-istadju.

BIRKIRKARA - TISWIJA TA' TRIQ PSAILA

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li Psaila Street, Birkirkara titranġa mill-aktar fis possibbli peress li fl-istat li hi qiegħda tkun ta' inkonvenjent kbir għas- sewwieqa kollha li jgħaddu minnha, speċjalment għall-pazjenti li jkunu f'ambulanzi u li jużaw din it-triq b'mod regolari?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Bħalissa qed isir xogħol mid-Dipartiment tat-Toroq u l-MSU biex jiġu identifikati l-prioritajiet għat-tiswija ta` toroq in ġenerali.

Sakemm dawn il-prioritajiet jiġu stabbiliti, Psaila Street tibqa` tingħata l-manutenzjoni li tenħtieġ.

AWTORITA' TAD-DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jistħarreġ il-każ ta' Mrs. Iris Tempelman u tat-tifla tagħha, li joqogħdu fi 12, Joe Flats, Emanuele Galizia Street, Ta' Xbiex u li għal raġunijiet serji ħafna ta' saħħa għandhom talba pendenti għal dawn l-aħħar sitt snin biex tinstabilhom akkomodazzjoni fi flat f'sular ta' isfel?

Minkejja li ilu pendenti għal daqstant żmien, ma jidhirx li għadha saret investigazzjoni sħiħa tal-każ mid-Dipartiment tal- Housing.

Minkejja li s-sinjuri Tempelman ikunu flessibbli ħafna dwar il- lokalita' fejn jistgħu jintbagħtu, l-aqwa li dan ikun "Ground Floor".

(Referenza tal-File: HO 8556).

ONOR.

GEORGE HYZLER: Il-kaz tas-Sinjura Templeman qieghed jigi kkonsidrat flimkien ma' talbiet ohra simili.

QORMI - DRENAĠĠ FI TRIQ MANWEL DIMECH

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jaf il- Ministru li r-residenti ta' qrib Triq Manwel Dimech, Qormi li hi wżata wkoll minn tfal ta' l-iskola, qegħdin jilmentaw li qiegħed jinżel drenaġġ minn Mdina Rd, Qormi?

Jista' l-Ministru jgħid ġiex stabbilit x'qiegħed jikkawża dan, u x'passi ttieħdu?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tlabt li ssir investigazzjoni fuq l-ilment ta` l- Onor. Interpellant għax jidher li qatt ma kien hemm rapporti fuq dan is- sit.

G.A.T.T. - URUGUAY ROUND

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi l-qagħda preżenti ta' Malta viż a viż il-G.A.T.T.?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kif se tiġi milquta gżiritna b'dak li ġie miftiehem fil-"Uruguay Round" tan-negozjati fi ħdan G.A.T.T?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Malta qeghda tippartecipa attivament fil-GATT, u fl-isfond tan-negozjati msejha `Uruguay Round`, li ghadu kif intemm, ghamlet il-kontribuzzjonijiet taghha kif mehtieg.

Ir-rizultat ta` l- `Uruguay Round` huwa ntiz biex dejjem aktar jigi liberalizzat il-kummerc internazzjonali, mhux biss f`dak li ghandu x`jaqsam mal-prodotti agrikoli u manifatturi, izda anke fl-oqsma godda ta` servizzi, inkluzi servizzi finanzjarji.

Ghaldaqtant ghal pajjiz bhal Malta, li l-ekonomija tieghu tiddependi fuq kummerc internazzjonali miftuh, inkluzi l-oqsma tas-servizzi, il-ftehim li ntlahaq fl-`Uruguay Round` huwa pożittiv, ghaliex se jippermetti li ahna nkunu nistghu nsahhu l-esportazzjoni taghna u s-servizzi taghna lejn barra.

QORMI - ST.EDWARD'S STREET

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jikkonsidra li l-feles żgħir ta' art privata f'St. Edward Street, Qormi kantuniera ma' Nru. 95 Triq Santa Katerina, Qormi tistax tiġi esproprjata ħalli titkompla l-bankina li tmiss magħha billi din l-art saret miżbla pubblika infestata bil-ġrieden b'dannu għar-residenti?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Wara spezzjoni fuq is-sit, irriżulta li l-feles ta` art imsemmi, li hija pjattaforma tal-konkos, proprjeta' ta` terzi persuni, li mhux fi stat mitluq rigward ħmieġ, u għalhekk mhux il-każ li din tiġi esproprjata biex tiġi estiża l-bankina li diġa' hija ta` qies normali.

QORMI - RIMI TA' SKART

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 11066 datata 8/6/93 u l-oħra sussegwenti Nru. 12767 datata 20/9/93 billi fl-art imsemmija reġa' akkumula ħafna ħmieġ u qegħdin jerġgħu jfiġġu għadd kbir ta' ġrieden, jistgħu jittieħdu passi rimedjali urġenti?

Billi l-art mhux probabbli li tista' tiġi żviluppata għax dejqa u żgħira u hi biss kontinwazzjoni ta' parapetti/bankina, jista' jsir l-laison meħtieġ biex l-art tiġi esproprjata u titkompla bħala bankina?

ONOR.

LOUIS GALEA: B'referenza għall-ewwel parti tal-mistoqsija, ninforma lill-Onor.

Membru li l-każ instema' quddiem il-Qorti fis-Seduta tas-Sanita' fil-25 ta' Jannar 1994.

L-istess Qorti tat differiment għad-19 ta' April 1994 biex jitneħħa l-akkumulu msemmi.

Madanakollu baqgħu jittieħdu passi perjodikament mingħand is-Sezzjoni ta' Kontroll tal- Ġrieden.

Se ngħaddi s-suġġeriment tal-Onor.

Membru fit-tieni parti tal-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

QORMI - DAWL FI TRIQ IL-PALAZZ L-AĦMAR

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Billi l-bozza pubblika li qiegħda fuq id-dħul ta' Block A, Entrance 1, Triq il- Palazz l-Aħmar, Qormi (li taqa' taħt id-distrett ta' Birkirkara) ilha mat- tliet xhur ma tixgħelx, kif diġa' ilni li attirajt l-attenzjoni tal- Ministru, jistgħu jfittxu jittieħdu passi biex tinbidel/issir it-tiswija meħtieġa?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tlabt lill-Korporazzjoni Enemalta biex tieħu l- passi meħtieġa.

FLEUR-DE-LYS - TISWIJA TA' TRIQ TA' L-INDJANA

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża biex ġiet irranġata u mogħtija t-tarmac Triq ta' l-Indjana, Fleur-De-Lys, u minn min sar ix-xogħol?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-ispiża biex ġiet irranġata u mogħtija t-tarmac Triq ta` l-Indjana, Fleur-de-Lys, hija ta` madwar Lm8,500 u x-xogħol sar minn kuntrattur privat taħt id-direzzjoni tad-Dipartiment tat-Toroq.

AQUA KULTURA - INFIQ

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Mill-1988 sal-lum kemm intnefaq kapital fuq Aqua Kultura?

Kemm kienet in-nefqa rekurrenti fl-istess perjodu?

Kemm inbiegħ (f'ammont ta' flus) ta' ħut prodott mill-aqua kultura fl- istess perjodu?

ONOR.

LAWRENCE GATT: Risposta tinghata f'xi seduta ohra.

BANEK - DEPOSITI

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Kemm żdiedu id-depositi kollha kull sena mill-1988 sa l-1993 fil-Banek kummerċjali Maltin?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: L-Onor Membru hu mitlub jikkonsulta l'"Quarterly Review" tal-Bank Centrali, partikolarment paġna 78, harġa ta' Dicembru 1993 li kopja tagħħa ngħatat lill-Onor Membru.

KIRKOP - FTUĦ TA' TRIQ

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara x'inhi r-raġuni għaliex il-parti ta' Triq San Pietru, f'Ħal Kirkop li se tinfed għal Safi Road (Kirkop) għadha ma infetħitx bil-konsegwenza li hemm plots li ma jistgħux jinbnew u qed isservi biss għal tfiegħ ta' skart u terrapien?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li Triq San Pietru li qed isir żvilupp fiha u li għad trid tinfed ma` Triq Ħal Safi u, Kirkop trid tinfetaħ bl-iżvilupp u tiġi ffurmata minn dawk li jagħmlu dan l-iżvilupp u li huma fl-obbligu li jifformaw l-parti tat-toroq quddiem il-proprjeta` tagħhom.

KORPORAZZJONI GĦAS-SERVIZZI TA'L-ILMA - SERVIZZ TA' L-ILMA

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb u jiżgura li l-applikazzjoni (Nru. 1025) tas-Sur Jesmond Farrugia ta' 128 F.X. Caruana Street, Birkirkara, lill-Uffiċċju tal- Water Services Corporation fin-Naxxar, biex jiddaħħallu l-ilma f'Chamonix, St. Mary Street, Naxxar, fejn se jmur joqgħod meta jiżżewweġ, tiġi implimentata minnufih?

Din l-applikazzjoni għadha pendenti mill-11 ta' Ottubru, 1993.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li dan id-dewmien huwa dovut minħabba kwantita` ta` xogħol simili, u xogħol ieħor li kultant ikollu jingħata priorita` fuq is-servizzi ġodda.

Huwa maħsub, li dan is-servizz jiġi mogħti fi żmien ftit ġranet oħra.

UNIVERSITA' - SEJĦA GĦAL ASSISTENT DIRETTUR

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: B'referenza għal call for applications għal Assistant Director tas-Centre for Distance Learning ta' l-Universita' ta' Malta li ħarġet f'Jannar, 1994, jista' l-Ministru jikkonferma li sa minn qabel għalqet din il-"call", diġa' kien intgħażel is-Sur David Bezzina għall- post?

L-applikanti li bagħtu l-applikazzjoni tagħhom bagħtu għalihom għal intervista?

X'inhuma l-kriterji li fuqhom intgħażel is-Sur Bezzina għall- post ta' Assistant Director?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Le, l-allegazzjoni li saret għażla qabel għalaq iż-żmien ta' l-applikazzjonijiet għall-post imsemmi hija għal kollox bla bażi.

Is-Sur Bezzina nħatar aġent Assistent Direttur taċ-Ċentru, mill- Kunsill ta' l-Universita' skond il-proċeduri stabbiliti mil-liġi għall- ħatriet fl-Universita', għal perijodu determinat ta' sena li beda f'Jannar ta' l-1993.

Issa pero' jinħatar min fost il-kandidati għall-post min ikun l-aktar kwalifikat.

LUQA - FTUĦ TA' SPIŻERIJA

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Peress li l-ispiżerija pubblika ta' Ħal Luqa kienet tiftaħ kuljum u kienet taqdi n-nies u pazjenti tal-lokalitajiet tal-madwar, u issa qiegħda tiftaħ drabi anqas fil-ġimgħa b'riżultat li kull darba li tiftaħ ikun hemm ħafna nies jistennew għal żmien twil, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni ta' dan il-pass lura f'dan il-qasam?

X'tama hemm li dawn l-affarijiet jitranġaw?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 15049.

SPTARIJIET - LAPAROSCOPIC SURGERY

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Peress li huwa fatt li Laparoscopic Surgery hija għalqa fertili ħafna li minnha jistgħu igawdu ħafna pazjenti, billi jsir l-inqas trauma kirurġika u billi l-pazjent jirnexxilu jirkupra fl-inqas żmien possibbli, u huwa ta' benefiċċju wkoll għas-servizzi tas-saħħa kollha billi dawn jintużaw b'ħafna iżjed effiċjenza, u hawn Malta hawn min għandu esperjenza jagħmilhom u fil-fatt dawn jagħmluhom fi kliniċi privati, u kemm-il darba kien hemm pazjenti li xtaqu jagħmluhom l-isptar, u ma setgħux, jaqbel il- Ministru li din it-tip ta' kirurġija għandha tiddaħħal l-isptar?

Jaqbel li huwa investiment tajjeb li l-apparat jinxtara?

Meta ġieli saru mistoqsijiet fuq dan is-suġġett ħafna xhur ilu, għaliex s'issa dan għadu ma sarx?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-Gvern ħareġ sejħa għal offerti għall-video endoscopy equipment u bħalissa l-offerti li daħlu qed jiġu studjati mill- persuni kompetenti f'dan il-qasam.

POLIKLINIĊI - ĦLAS LIT-TOBBA

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Peress li għandi ilmenti li xi tobba tal-Polikliniċi għandhom jieħdu xi pagamenti ta' xogħol li sar extra ħafna xhur ilu, veru dan?

X'inhi r-raġuni li għadhom ma tħallsux?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nitlob lill-Onor. membru biex fl-ewwel lok ikun iżjed speċifiku u jgħid għal liema każi qed jirreferi.

ŻEJTUN - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Tista' l-Korporazzjoni Enemalta tieħu ħsieb: 1) li d-dawl li hemm ma' l-arblu fil-kantuniera ta' Triq Ġużeppina Curmi/Triq l-Isqof Galea, Żejtun jsirlu l-maintenance meħtieġ, u jekk hemm il-ħsieb li jitneħħa l-arblu jkun hemm street lighting alternattiv billi din il-pjazzetta hi mudlama għal kollox; u

2) l-ħteġijiet ta' mistoqsija parlamentari numru 15304?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tweġiba tingħata f`seduta oħra.