MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 102 It-Tnejn, 21 ta' Lulju, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 102

It-Tnejn, 21 ta' Lulju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.04 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 21 ta' Lulju, 1997

WERREJ MINUTI 59

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 59

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 66

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IPPJANAR TA' L-IŻVILUPP

DEVELOPMENT PLANNING (AMENDMENT) BILL (IT-TIENI QARI) 67

AĠĠORNAMENT 94

MISTOQSIJIET GĦAL- TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠA BIL-MIKTUB 99

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 110

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta 101 li saret fil-21 ta' Lulju, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

PULIZIJA - ŻGĦAŻAGĦ IMRESSQA L-QORTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni taħt is-16-il sena li ġew imressqa l-qorti mill-pulizja għal reati li allegatament ikkommettew f'pajjiżna, sena b'sena, mill-1987 'il hawn?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Ninsab informat li n-numru ta' persuni taħt is-16-il sena li ġew imressqa l-qorti mill-1987 'l hawn huwa kif jidher hawn taħt:

|1987 | 36 | |1988 | 74 | |1989 | 74 | |1990 | 87 | |1991 |110 | |1992 | 89 | |1993 |116 | |1994 |118 | |1995 |108 | |1996 |121 | |1997 | 41 |

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Censu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Probabbilment il-Prim Ministru m'għandux l- informazzjoni li sejjer nistaqsih pero' effettivament kemm minn dawk li tressqu l-qorti nqatgħatilhom is-sentenza?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT : Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmilli mistoqsija bil-miktub ħalli nkun nista' nwieġbu fuq dik il-bażi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jirriżultalu l-Prim Ministru li kien hemm xi ħadd minn dawk il-persuni li kien reċidiv?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Mill-informazzjoni li għandi ma nistax ngħid kemm hemm reċidivi.

Ovvjament dan huwa suġġett delikat, fis-sens li hemm ħafna fatturi li jidħlu into account meta nitkellmu dwar persuni taħt l-eta' li jittellgħu l-qorti.

Jista' jkun li l-istatistika dwarhom għandha tinżamm b'aktar dettall biex 'il quddiem inkunu nistgħu nilqgħu għal din il- problema, kemm mil-lat ta' prevenzjoni, u aktar importanti minn hekk, mil- lat ta' riabilitazzjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, kien hemm żmien fejn kien diffiċli biex wieħed isib post adattat biex jissegrega l-minorenni u l-first-time criminals minn habitual criminals.

Ilkoll nafu kemm f'dawn il-każijiet hija importanti t-terapija, l-impatt psikoloġiku u l-adattament li jrid jgħaddi minnu ġuvni li jsib ruħu magħluq il-ħabs.

L-obbligu tagħna lkoll huwa li nipprovdu s-servizzi neċessarji biex lil dawn, kif qal sewwa l-Prim Ministru, xi darba jew oħra nintegrawhom lura fis-soċjeta'.

GĦalhekk nixtieq nisma' ftit il-veduti tal-Prim Ministru fuq dan is-suġġett u forsi jgħidilna anke x'qiegħed isir biex naslu fi stat fejn ikollna sistema effettiva li tirkupra lil dawn iż-żgħażagħ.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, l-ewwelnett il-problema hija jekk il-kriminali ta' din l-eta' - jekk nistgħu nsejħulhom hekk - għandhomx jinżammu fil-ħabs jew le.

Il-ħsieb tagħna huwa li wħud minnhom għandhom jinżammu fil-ħabs taħt kondizzjonijiet li jkunu adattati għaċ-ċirkostanzi tagħhom, imma wisq nemmen li fil-maġġoranza l-kbira m'għandhomx jinżammu l- ħabs.

Allura tajjeb li nirriflettu aktar fuq l-użu ta' tip ta' istituzzjonijiet, bħal dawk li qabel konna ngħidulhom approved schools, li jkunu taħt kondizzjonijiet kontrollati imma li jkunu wkoll postijiet ta' riabilitazzjoni.

Għalhekk importanti li jkunu barra mill-ħabs.

Ikun ideali kieku istituzzjonijiet bħal dawn ikunu mmexxija minn għaqdiet volontarji ta' ċertu kalibru, speċjalment tat-tip reliġjuż, u għalhekk ninsabu impenjati li nkomplu ngħinu f'dan il-qasam biex tiżdied ħidma bħal din.

Pero' kif jidher minn din l-istatistika, il-problema hija li n-numru ta' każijiet ta' dan it-tip qegħdin jiżdiedu.

Għax kif qed naraw, fis-sena 1987 kien hemm 36 każ li tressqu l-qorti, fis-snin disgħin dan in-numru beda tiela' u s-sena li għaddiet dan tela' għal 121.

Ħafna drabi dawn ikunu marbutin ma' atti ta' vandaliżmu kriminali, ma' reati ta' droga u f'ċerti każijiet anke ma' reati ta' prostituzzjoni.

Allura kull każ jirrikjedi riabilitazzjoni u xi forma ta' terapija li tkun adattata għal ċirkostanzi partikolari u allura minn dak il-lat irridu nżidu r-riżorsi meħtieġa sabiex kemm jista' jkun inkunu qegħdin f'pożizzjoni li nagħtu appoġġ lill-għaqdiet u istituzzjonijiet volontarji li huma parteċipi u jagħtu s-sehem tagħhom f'dan il-qasam.

Infakkar ukoll li l-ħabs innifsu għaddej minn proċess ta' tkabbir u modernizzazzjoni u nittamaw li sa tmiem is-sena d-dieħla jkun hemm strutturi aktar adegwati għaliex fiżikament il-ħabs se jiġi mwessa' u mkabbar.

Allura nkunu nistgħu niffaċċaw il-problemi li qed insemmu b'mod aktar flessibbli u b'mod li jkun jista' jagħti aktar enfasi lir- riabilitazzjoni.

INĊIDENTI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Jean Pierre Farrugia) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm seħħew inċidenti tat- traffiku fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena?

Kemm minn dawk is-sewwieqa involuti kellhom anqas minn 30 sena, jew ma kellhomx liċenzja tas-sewqan?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li fl-ewwel sitt xhur ta' din is- sena ġew irrapportati lill-pulizija 7,028 inċident tat-traffiku.

Minn dawn 4,583 kienu jinvolvu sewwieqa ta' inqas minn 30 sena, filwaqt li 66 sewwieq ma kellhomx il-liċenzja tas-sewqan.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, il-Prim Ministru jaf li l- amministrazzjoni ta' qabel kienet qiegħda tikkonsidra li tidħol emenda, speċjalment f'każijiet ta' kolliżjonijiet minimi u fejn ma jkunx hemm ksur grossolan tar-regolamenti tat-traffiku, fejn ma jkunx hemm bżonn li wieħed jgħajjat lill-pulizija u allura s-sistema tagħna setgħet tiġi in line ma' dik li jħaddmu l-Ewropej.

B'dan il-mod ikun jista' jsir insurance report bejn iż-żewġ sewwieqa u mbagħad jagħmlu claim lill-insurances rispettivi.

In vista tar-riforma li ħabbar il-Prim Ministru, speċjalment fir-rigward ta' użu ta' pulizija f'dak li huwa ttimbrar ta' passaporti fl-airport, naħseb li jkun għaqli li n-non-police work jibda jsir minn ħaddieħor.

Allura hawn nistaqsi lill-Prim Ministru jekk din l-amministrazzjoni għandhiex ukoll l-idea li tkompli fuq il-linja ta' l-amministrazzjoni preċedenti, cioe' li f'każ ta' kolliżjonijiet minuri l-pulizija ma jmorrux fuq il-post u jagħmlu l-isketch huma u wara jerġa' jintilef aktar ħin sakemm jitilgħu l-qorti biex jaħilfu li dak l-isketch huwa korrett.

Ċertament li b'dan il-mod il-pulizija jkollha aktar ħin għad-dispożizzjoni tagħha biex tagħmel ix-xogħol tagħha proprju.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, il-proġett li qegħdin naħdmu fuqu ma' l-insurances u ma' partijiet oħra konċernati sabiex il-pulizija ma jkunux involuti fir-rapporti, basta ma jkunux rapporti ta' inċidenti serji, miexi 'l quddiem u fil-fatt fix-xhur li ġejjin se nkunu f'pożizzjoni li nħabbruh pubblikament.

Imma hemm ċertu aspett ta' relazzjonijiet pubbliċi f'din il-ħaġa, għax mhux biss iridu jkunu mħejjija l-insurances u mhux biss iridu jkunu mħejjija l-pulizija imma jrid ikun imħejji wkoll il- pubbliku, speċjalment fil-kontest li aħna nafu li l-irjus jisħnu meta jkollna x'inċident tat-traffiku - ħafna drabi t-temperatura tkun għolja ħafna - u allura psikoloġikament irridu ndaħħlu l-mentalita' li b'mod ċivili l-partijiet involuti jkunu jistgħu jipproċedu biex jagħmlu l- isketch bejniethom u dan isir mingħajr ma jkun hemm rikors għall-pulizija.

Allura barra milli hemm il-ftehim, li l-qafas tiegħu diġa' tlesta, hemm ukoll imbagħad l-isforz ta' marketing li jrid isir biex il-pubbliku jifhem x'qegħdin nagħmlu, jaqbel ma' dak li qed isir u jimplimenta dak li se jkun qed isir b'mod ċivili u b'mod li jagħmel sens għal kulħadd.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Hyzler, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Għandi nifhem li d-diskussjonijiet allura huma fis- sens li l-partijiet se jiftehmu bejniethom, jew se tiddaħħal terza persuna, f'forma ta' a privatised section, li tagħmel l-isketches hi?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Is-sistema se tkun sistema tipo Ewropea, fis-sens li meta taħbat - meta kont il-Belġju ġieli ħbatt jien ukoll - li jiġri huwa li tiftiehem ma' min tkun ħbatt jew ma' min ikun ħabat miegħek, tagħmel l- isketch, taqbel miegħu, tibagħtu lill-insurance tiegħek u l-insurances jiddiljaw bejniethom, sakemm ma jkunx hemm xi fatalita' jew xi ħaġa oħra gravi li tkun tirrikjedi l-intervent tal-pulizija.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jekk fhimt sewwa, miċ-ċifri li ta l- Prim Ministru jidher li għal kull żewġ inċidenti minn tlieta kienu nvoluti żgħażagħ ta' anqas minn 30 sena.

Jista' l-Prim Ministru jgħidli x'qed tagħmel il-pulizija biex kemm jista' jkun ikun hawn daqsxejn ta' kuxjenza aktar b'saħħitha għal ħarsien aħjar tar-regolamenti tat-traffiku?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Iva, imma qabel ma wieħed jasal għall-konkluzjoni li wasal għaliha l-Onor.

Interpellant, irridu naraw jekk il-persentaġġ ta' ħbit minn sewwieqa ta' anqas minn 30 sena jirriflettix l-istess persentaġġ ta' karozzi li hawn fit-toroq u anke ta' drives li jsiru.

B'hekk inkunu nafu jekk aħniex qegħdin piu o meno fl-istess ilma.

Ċertament li ċ-ċifri juru li qed ikun hawn ħafna aktar inċidenti li fihom ikunu nvoluti sewwieqa ta' anqas minn 30 sena.

X'għandu jsir fuq din il-ħaġa?

Nemmen li ħaġa bħal din mill-ġdid trid tkun paripassu ma' ċerti miżuri ta' marketing, ngħidlu jien, biex tidħol kuxjenza ta' sewqan aktar bil- galbu.

Din torbot ukoll ma' kemm għandna karozzi fit-toroq li huma roadworthy.

Għax anke dik hija parti mir-raġuni li jkun hemm daqstant ħbit f'dik il-kategorija ta' etajiet peress li jkollhom karozzi forsi mixtrija second-hand jew third-hand u jkunu ta' kwalita' inferjuri.

Jiġifieri trid tirrifletti fuq dawn l-elementi kollha u rridu nqajmu kuxjenza mhux biss fost dawk li għandhom anqas minn 30 sena jew aktar imma fost is-sewwieqa kollha.

Ċertament li hemm bżonn li nkunu aktar u aktar attenti fis-sewqan għax ħafna drabi s-sistemi tat-traffiku tagħna mhux qed ikunu f'pożizzjoni li jlaħħqu man-numru ta' karozzi privati li dejjem qed jiżdied fit-toroq tagħna.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Hyzler.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Skużani, se nerġa' mmur ftit lura.

Nixtieq nistaqsi lill-Prim Ministru jekk fhimtx tajjeb li fid-diskussjonijiet li għaddejjin ma' l-insurance companies il-Gvern qed jaqbel fil-prinċipju magħhom.

Jien kont bl-impressjoni li l-insurance companies ma kenux daqshekk favur li l-partijiet involuti f'ħabta jagħmlu r-rapporti bejniethom mingħajr ma jinvolvu t-terz - m'iniex ċert tkunx il-pulizija, tkunx xi tip ta' agenzija privata jew xi ħaġa simili.

Kont bl-impressjoni li l-Gvern mhux qed jaqbel fil-prinċipju ma' l-insurance companies u għalhekk nixtieq li jkolli konferma f'dan is-sens.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Niċċekkjalek id-dettall għax qed nipprova niftakar minn file li qrajt xi żmien ilu.

L-impressjoni li għandi, u naħseb li hija impressjoni tajba ħafna, hija li hemm qbil fuq kif għandna naħdmu, il- mechanics ta' kif għandu jsir ix-xogħol lesti u sempliċement qed jitħejja t- testi legali.

Imma l-akbar diffikulta' li għadha tissemma hija l-problema psikoloġika li semmejt qabel, fis-sens li għad irridu naraw kemm se jkunu disposti inizjalment ix-xufiera li jagħmlu dak li qed jiġi mistenni minnhom u li ma jibqgħux jinsistu li anke fuq girfa żgħira jġibu pulizija biex jagħmel l-isketches.

(Interruzzjonijiet) Nista' niċċekkjalu d- dokumentazzjoni fiex waslet u anke nagħtih l-informazzjoni separatament.

SALINI - DRENAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'qed iwassal biex fl-inħawi ta' Kennedy Grove qed ikun hemm riħa qawwija ta' drenaġġ?

Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol li kellu jsir f'dawn l-inħawi u li fil-fatt baqa' ma sarx?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Mill-bidu ta' din is-sena 'l hawn ma kien hemm l-ebda rapport ta' fawran fiz-zona msemmija.

L-irwejjaħ li għalihom saret riferenza jistgħu jkunu kkawżati mis-salini jew minn ventilazzjoni tas- sistema tad-drenaġġ minn movement cracks li jistgħu jiżviluppaw minn żmien għall-ieħor imma li jiġu msewwija.

Il-kuntrattur magħżul biex iwettaq ix-xogħlijiet applika għall-permessi neċessarji imma minħabba li ninsabu fl-istaġun tas-sajf dawn il-permessi ma' jistgħux jinħarġu skond policy li teżisti għaz-zoni turistiċi.

Ix- xogħlijiet għaldaqstant huma mistennija jkomplu ladarba l-permessi neċessarji jinħarġu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, ovvjament ma nistennix li l-fawran li għaddej illum jissemma fir-risposta pero' jekk wieħed imur issa jara xmara ta' drenaġġ għaddejja minn ġo l-għelieqi, faċċata ta' Kennedy Grove.

X'se jagħmel il-ministeru biex dan il-fawran li għaddej bħalissa fil-fatt mhux biss jieqaf illum imma ma jirrepetix ruħu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: La l-Onor.

Interpellant qed jgħid li bħalissa hemm dan il-fawran, appena jiskadi l-ħin tal-mistoqsijiet nitlob lill-ministru responsabbli biex jieħu passi mad-dipartiment biex jara kif se jsolvi din il-problema.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Minbarra l-inħawi li semmejtlu, il-Ministru huwa f'pożizzjoni jgħidilna jekk effettivament matul il-ġimgħa li għaddiet kienx hemm fawran ta' drenaġġ f'diversi postijiet ta' Buġibba?

ONOR.

JOE MIZZI: M'iniex f'pożizzjoni nikkonferma imma ovvjament jekk kien hemm u rrapportaw lid-dipartiment nassumi li l-passi ttieħdu.

Jekk hemm xi fawran tad-drenaġġ x'imkien u l-Onor.

Galea jaf li ma tteħdux passi, jinformani u jien ninforma lill-ministru biex jittieħdu passi immedjatament.

RAZZETT TAL- ĦBIBERIJA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Jesmond Mugliett) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk it-tender għall-estensjoni tal-main tad-drenaġġ ħdejn ir-Razzett tal-Ħbiberija ġietx mogħtija lil xi kuntrattur partikolari?

Jekk ir- risposta hi fl-affermattiv, x'completion date ingħata l-kuntrattur?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Diġa' ħarġet tender biex isir ix-xogħol meħtieġ u din bħalissa qiegħda fl-evaluation stage qabel ma tiġi awarded.

DRENAĠĠ - GĦAWDEX - RAS IL-ĦOBŻ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

George Pullicino) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kien jgħid il-parir legali li ngħata l-ministeru rigward il-fatt li, skond dak li kien qal hu fid-diskors tiegħu ta' l-aħħar budget, il- Gvern kellu jonfoq "Lm152,000 oħra biex nirranġaw ix-xogħol li sar" minħabba "survey ħażin" li għamlet l-Awtorita' Marittima għar-rigward ta' l- outfall ta' Ras il-Ħobż, f'Għawdex?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dan il-parir jew pariri li ngħata l-ministeru fuq din il-materja?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Ma nafx għal-liema parir legali qed jirriferi l-Onor.

Interpellant.

Li għidt jien kien li se jintnefqu LM150,000 oħra biex isir ix-xogħol ta' disinn li kien diġa' sar u biex ix-xogħol ikun jista' jsir skond il-profile il-ġdid.

Ma sar l-ebda xogħol li kellu jinqala' u jerġa' jsir.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk huwiex f'pożizzjoni li jgħidilna bediex ix-xogħol attwali fuq il-proġett tad-drenaġġ f'Ras il-Ħobż, Għawdex?

Għax issa għaddew tmien xhur minn mindu għamel dak id-diskors!

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: M'għandix dik l-informazzjoni li qed jitlob l-Onor.

Galea u allura nitolbu jagħmel mistoqsija bil-miktub biex jingħata tweġiba.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jista' l-Ministru jgħidilna fiex wasal ix-xogħol preparattiv għall-kostruzzjoni proprja ta' dan il-main f'dawn l-inħawi?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: L-informazzjoni li għandi tgħid li sar survey u saru estimi ta' l-infiq li għandu jsir fil-progett u skond l-ewwel estimi li saru jidher li se jkun aktar milli kien ġie stmat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk l-Awtorita' Marittima għadhiex tikkopera ma' dipartimenti oħra tal-gvern fuq dan il- proġett partikolari?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: La ma kien hawn l-ebda ilment minn dan il-lat nassumi li l-awtorita' kkoperat, fejn għandu x'jaqsam dan ix-xogħol.

Pero' jekk wieħed irid ikun jaf x'kien is-sehem ta' l-Awtorita' Marittima jagħmel il- mistoqsija bil-miktub u s'intendi l-ministru responsabbli mill-Maritime Authority jagħti l-informazzjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jekk fhimt sewwa saret riferenza għal surveys li saru fil-passat jew inkella dawk li fuqhom ix-xogħol għadu għaddej.

Dawn is-surveys li qed issir riferenza għalihom f'liema stadju waslu u x'se jkun l-effett tagħhom fuq il-progett kollu kemm hu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Qed jingħad li fil-fatt is-survey ma kienx sar kif kellu jsir u allura x-xogħol ittardja u għalhekk reġa' sar survey ieħor.

Nista' ngħid li minn dan is-survey jidher li se jkun hemm extra expenditure u hemm problemi li wieħed irid jara kif se jsolvihom.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, naturalment fejn hemm il-problemi wieħed jipprova jsolvihom pero' jista' l-Ministru jispeċifika x'tip ta' problemi rriżultaw mill-ewwel survey u x'qed jirriżulta wkoll fit-tieni jew inkella aktar surveys li saru wara?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jagħmel mistoqsija bil-miktub biex tinġabar l-informazzjoni u tingħatalu.

WATER SERVICES CORPORATION - ĦSARAT

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar in-numru ta' rapporti ta' ħsarat li saru lill-Water Services Corporation f'kull raħal tar-Raba' Distrett?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Il-medja ta' ħsarat li jiġu rrapportati lill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-ilma minn dawn il-lokalitajiet hija ta' madwar sebgħa kuljum.

WATER SERVICES CORPORATION - KONSUM QAWWI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Anġlu Farrugia) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li l-każ, li tiegħu qiegħed nibgħat id-dokumenti relattivi separatament, jiġi rivedut għaliex l-applikant li huwa ħaddiem normali qatt ma seta' jkun li xi darba kkonsma dan l-ammont u jekk kien hemm xi leakage m'għandhiex tbatih il-persuna konċernata?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Filwaqt li veru jidher li kien hemm konsum qawwi, dan seta' rriżulta minn xi forma ta' leakage interna.

Dan jirrifletti ruħu fil- kontijiet għall-perjodu mit-3 ta' Ġunju 1996 sat-13 ta' Marzu 1997.

Billi l-konsum bejn it-13 ta' Marzu sa l-20 ta' Ġunju reġa' ġie għan- normal, jidher li dan il-leakage intern ġie mwaqqaf.

Jekk il-kont jista' jkun ta' tbatija għall-konsumatur, dan għandu jikteb lill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma sabiex il-każ jiġi kkonsidrat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, naturalment dan mhuwiex l-ewwel u l- aħħar każ ta' persuni li jirċievu kontijiet ferm ogħla mill-konsum li normalment jaħlu.

Jikkonsidrax allura l-Ministru li f'każi bħal dawn, meta jkun evidenti li l-kont ikun żbaljat, dak il-konsum li jkun sar ma jbatihx l-individwu imma tbatih il-korporazzjoni?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ngħaddi dan is-suġġeriment għall-konsiderazzjoni tal- Ministru konċernat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk hemmx xi policy peress semma li bniedem jista' jikteb lill-korporazzjoni imbagħad jitnaqqaslu l-ammont?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Ovvjament wieħed irid jikteb lill-Water Services Corporation biex tikkonsidra u tinvestiga kull każ speċifiku biex imbagħad, wara li jiġi investigat, jingħata risposta u jekk hemm bżonn isir rimedju.

RAĦAL ĠDID - PROVVISTA TA' L-ILMA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Karl Chircop) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Peress li l-problema ta' nuqqas ta' pressa ta' ilma fi Blk G, Unit 1, Government Buildings, Raħal Ġdid ilha teżisti minn Ottubru, 1996 u r-residenti kienu ġew informati li kellhom jistennew ftit ieħor għaliex il-ħaddiema tal-gvern kienu ttieħdu għall-proġett ta' Buġibba, jista' l-Ministru jgħid meta se jirriżumi x-xogħol fuq is-sit imsemmi?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Ma jidher li kien hemm l-ebda problema dwar nuqqas ta' l- ilma fil-blokk imsemmi li tikkonċerna l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma, anke mill-fatt li dawn l-aħħar xhur il-korporazzjoni ma rċeviet l- ebda lment minn dan il-blokk.

Iżda jista' jkun li hemm xi problemi fis- sistemi nterni ta' l-ilma f'dan il-blokk, liema problemi ġew diskussi mad- Dipartiment tal-Bini u Tiswija tad-Djar, u għandhom jittieħdu passi biex jitranġaw minn dan id-dipartiment.

FGURA - TRIQ L. SCHICKLUNA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti ndikazzjoni meta hemm il-ħsieb li jitkompla s-servizz ta' l-ilma fi Triq L. Schickluna, fil-Fgura?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Is-servizzi ta' l-ilma fi Triq L. Schickluna se jitkompla fi żmien ftit xhur oħra.

MINISTERU TAL-ĠUSTIZZJA U KUNSILLI LOKALI - VOT 31

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu mill-Vot 31 fl-ewwel sitt xhur tas-sena kurrenti taħt personal emoluments u operational and maintenance expenses?

ONOR.

CHARLES MANGION (Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): L- infiq mill-Vot Rikorrenti 31 matul l-ewwel sitt xhur tas-sena 1997 dwar pagi u spejjeż t'operazzjoni u manutenzjoni huwa kif ġej:-

| |Prov. |Infiq Attwali | | |fl-Estim|Jannar-Ġunju | | |i |1997 | | |1997 | | |Personal | | | |Emoluments|¥616,000|¥258,791 | |Operation | | | |and | | | |Maintenanc|¥365,000|¥167,794 | |e Expenses| | |

Dawn l-ispejjeż jikkonsistu f'infiq globali mill-Ministeru (Head Office) u mid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali (Cost Centres 01 u 02).

MINISTERU TAL-ĠUSTIZZJA U KUNSILLI LOKALI - VOT 32

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu mill-Vot 32 Legal fl-ewwel sitt xhur tas-sena kurrenti taħt personal emoluments u operational and maintenance expenses?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Mill-Vot 32 Legal, fl-ewwel sitt xhur tas-sena ntnefqu dawn l-ammonti:-

| |Provdut|Infiq | | |i |bejn | | |fl-Esti|Jannar- | | |mi 1997|Ġunju | | | |1997 | |Personal |LM855,0|LM392,37| |Emoluments |00 |7 | |Operational & |LM215,0|LM | |Maintenance |00 |82,804 | |Expenses | | |

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Brincat.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-ammont ta' aluminium importat bejn Jannar u Mejju 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7683; u

Informazzjoni dwar l-apprendisti fil-Korporazzjoni Enemalta li qed jistudjaw fl-iskejjel post-sekondarji fl-ESTS u fit-TAS, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7720.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar vetturi fid-Dipartiment għall-Avjazzjoni Ċivili, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7665.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja):

Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar aġenziji ta' reklamar użati mill-Ministeru u dipartimenti li jaqgħu taħt id-dikasteru tal-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja bejn l-1 ta' Novembru 1996 u l- 31 ta' Marzu 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W 697.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IPPJANAR TA' L-IŻVILUPP

DEVELOPMENT PLANNING (AMENDMENT) BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-21 ta' Lulju, 1997.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Madam Speaker, huwa ta' interess għalija li llejla se nkun l-ewwel wieħed li nitkellem fuq l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

Fil-fatt l-Att dwar l-Ippjanar ta' l- Iżvilupp sar in buona fede minħabba li dak iż-żmien iċ-ċirkostanzi kienu jirrikjedu li tiġi kkreata istituzzjoni li tkun responsabbli mill-ippjanar.

Dan kien pass pożittiv u naħseb li lkoll naqblu li anke llum neħtieġu istituzzjoni bħal din.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar issa ilha tiffunzjona għal dawn l-aħħar ħames snin u għalhekk illum għadda biżżejjed żmien biex tkun tista' ssir analisi akkurata dwar fejn din ħadmet sewwa u fejn le.

M'hemmx dubju li matul iż- żmien il-kritika għal din l-awtorita' baqgħet dejjem tiżdied u mill- esperjenza personali tiegħi nista' ngħid li ħafna mill-kritika li qed issir hija ġustifikata.

Qed ngħid dan għax jidher ċar li l-Awtorita' ta' l- Ippjanar m'hijiex qed tilħaq l-għanijiet li ġiet ikkreata għalihom u għalhekk illum altru li wasal iż-żmien li ssir riforma radikali f'din l- istituzzjoni.

Madam Speaker, il-kritika prinċipali li ssir regolarment fil-konfront ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar bażikament hija marbuta ma' tliet elementi u fil- fatt l-emendi li qed jiġu proposti f'dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jirrigwardaw proprju dawn it-tliet elementi, jiġifieri l- accountability, l-effiċjenza u n-nuqqas ta' trasparenza.

Dalgħodu ħadt gost nisma' lill-Onor.

George Pullicino jitkellem fuq dan il-qasam, għax wara kollox bħala perit prattikanti għandu ċerta esperjenza.

Filwaqt li napprezza u naqbel ma' xi wħud mis-suġġerimenti li għamel fid-diskors tiegħu, ma naqbilx mal-mod kif qed jinterpreta l-iskop ta' dan l-abbozz ta' liġi.

M'hemmx dubju li f'soċjeta' moderna l-qasam tal-kostruzzjoni huwa l- essenza ta' l-iżvilupp ekonomiku tal-pajjiż.

Jekk tieqaf il-kostruzzjoni tista' tgħid li jieqaf kollox, fosthom dawk li jbigħu l-madum u s-settijiet tal-kmamar tal-banju.

L-industrija ta' pajjiżna għandha diversi setturi li qishom marbutin b'katina u għalhekk jekk xi settur minnhom, bħal ngħidu aħna l-industrija tal-bini, imur ħażin imorru ħażin ukoll diversi setturi oħra.

Fil-fatt f'dawn l-aħħar snin kien hemm staġnar kbir f'din it-tip ta' industrija u stajna naraw il-frustrazzjoni kbira tan-negozjanti, tal- kuntratturi u ta' nies konċernati oħra li jaħdmu f'dan it-tip ta' żvilupp.

L-Onor.

Pullicino u diversi kelliema oħra qalu li dan l-istaġnar ma kienx ikkaġunat mill-mod li bih imxiet l-Awtorita' ta' l-Ippjanar imma min-nuqqas ta' applikazzjonijiet.

Fil-fatt dan m'hu veru xejn għax meta ċċekkjajt sibt li bħala medja n-numru ta' applikazzjonijiet li jaslu quddiem l- awtorita' ma naqasx.

Filwaqt li l-awtorita' jista' ma jkollhiex tort għad- diversi fatturi li għalihom jeżisti dan l-istaġnar, żgur li ma nistgħux ngħidu li din l-awtorita' ma taħtix għall-fatturi prinċipali li għalihom ninsabu f'din is-sitwazzjoni.

Pero' l-gvern, li jkun jaf x'ikun qed idejjaq lill-poplu u kif qed iħares lejn il-funzjonament ta' awtorita' bħal din, meta jara din is-sitwazzjoni bilfors ikollu jintervjeni ħalli jipprova jirrimedja għall-problemi li jeżistu fl-industrija tal-bini li, kif diġa' għidt, inqalgħu minħabba l-mod ineffikaċi li kienet qed taħdem bih l- Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Madam Speaker, waqt li kont qed nisma' lill-kelliema ta' l-Oppożizzjoni jitkellmu stajt ninnota li l-aktar ħaġa li qiegħda tinkwetahom huwa l-fatt li issa l-Gvern se jkollu aktar say fl-oqsma ta' l-ambjent u ta' l-iżvilupp milli kellu meta ġiet ikkreata l-Awtorita' ta' l-Ippjanar fl-1992.

Il-fatt li issa l-Gvern se jindaħal f'ċerti aspetti li qabel ma kienx jidħol fihom qed jiġi kkritikat bil-qawwa mill-bankijiet ta' l-Oppożizzjoni għax ironikament fi żmien il-Gvern preċedenti kienet iddaħħlet l-idea ta' awtonomija assoluta kemm fil-qasam ta' l-iżvilupp kif ukoll fil-politika ta' l-iżvilupp.

Qabel xejn irrid ngħid li jien ma naqbel xejn ma' l- argumentazzjoni ta' l-Oppożizzjoni, ċioe' li dan il-qasam jimmerita awtonomija assoluta u li l-gvern tal-ġurnata għandu jabdika l-awtorita' kollha tiegħu biex ma jsirux abbużi u biex ikun hemm trasparenza.

Jien nemmen sinċerament kemm fis-separazzjoni ta' poteri, kemm fir-rule of law, kif ukoll fis-sistema ta' checks and balances, pero' fl-opinjoni tiegħi nkunu qed niżbaljaw meta ngħidu li jekk ma jkunx hemm awtonomija assoluta fl-oqsma ta' l-iżvilupp u ta' l-ambjent ma jkunx hemm rule of law jew ma jkunx hemm sistema ta' checks and balances.

GĦar-rigward tal-qrati, tal-parlament u tal-gvern jien naqbel li dawn għandhom jitmexxew b'mod assolutament separat minn xulxin, pero' filwaqt li l-gvern, li huwa elett mill-poplu, permezz tal-parlament jirrispondi lill- poplu direttament, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar s'issa ma kienet qed tirrispondi lil ħadd u kellha d-dritt divin sabiex arbitrarjament - in buona fede wkoll ngħid jien - tiżviluppa politika ambjentali u ta' żvilupp, indipendentement mill-organi ta' l-Istat.

Dan huwa ħażin għax l-oqsma ta' l-iżvilupp u ta' l-ambjent għandhom jiġu regolati mill-gvern permezz tal- politika li jħaddan.

Wara kollox ma fiha xejn ħażin li gvern ikollu l- politika tiegħu għall-qasam ta' l-iżvilupp, anzi din hija xi ħaġa tajba, bħalma hija ħaġa tajba li l-gvern iħaddan u jimplimenta l-politika tiegħu għall-qasam ta' l-edukazzjoni, minkejja li l-Universita' hija awtonoma.

Mnejn safejn ikun hemm istituzzjoni li ma tirrispondi lil ħadd, la lill- Parlament u lanqas lill-poplu u tiddeċiedi hi fuq affarijiet ta' policy!

Lanqas il-qrati tagħna, li huma organi ta' l-Istat, ma jistgħu jaqbdu u jagħmlu l-policy huma għax dawn qegħdin hemm biex jimplimentaw il-liġijiet.

Soċjeta' li ma tħaddanx is-sistema ta' checks and balances tkun qisha stat ġewwa stat - dan kulħadd jgħidulek fil-konfront tal-Planning Authority, kemm il-periti, kemm il-bennejja, kemm il-kuntratturi kif ukoll l-applikanti - fejn l-istituzzjonijiet jkollhom awtonomija assoluta, ma jkunu accountable lejn ħadd u jekk jipprova jindaħal il-gvern sabiex jesprimi xi idea milli jkollu dan ikun meqjus bħala xi ħaġa ħażina, qishom dawn l-istituzzjonijiet huma xi ħaġa sagrosanta li ma jista' jmisshom ħadd.

Dan hu ħażin u ċertament il-kritika li qed issir mill-bankijiet ta' l- Oppożizzjoni, minħabba li l-Gvern preżenti qed jintervjeni u qed jerfa' fuq dirgħajh ċerti responsabbilitajiet b'maturita', hija waħda żbaljata.

Hawn wieħed irid jifhem li qabel ma jiġi elett, il-gvern ikun esprima l- intenzjonijiet tiegħu għas-setturi kollha tal-pajjiż, fosthom għal dan is- settur, u għalhekk gvern għandu jkun responsabbli li jħaddem u jinforza l- politika tiegħu b'mod matur mingħajr ebda ndħil żejjed minn xi awtorita'.

L-oqsma ta' l-iżvilupp u ta' l-ambjent huma purament politiċi u għalhekk il- gvern jagħmel ħażin jekk jabdika r-riedni tiegħu kollha f'idejn istituzzjoni għax jien ngħid li din is-sistema tikkrea stat fi stat.

Għalhekk fl-opinjoni tiegħi l-kritika li saret mill-Oppożizzjoni fuq dan ir- rigward la kienet tagħmel sens politikament u wisq inqas ġuridikament.

Madam Speaker, issa ta' min iħares ftit lejn il-klawsoli li qed jiġu proposti f'dan l-abbozz ta' liġi.

Jien m'iniex se nirriferi għall-klawsoli kollha - fil-fatt naħseb li l-kollegi tiegħi li tkellmu kellhom iktar ċans minni biex jagħtu l-opinjoni tagħhom dwar dawn il-klawsoli - pero' xtaqt nanalizza xi wħud minnhom.

Per eżempju, filwaqt li qabel id-dokumenti supplimentari ta' l-ippjanar kienu jsiru mill- Awtorita' ta' l-Ippjanar, klawsola 3, liema klawsola qed temenda subartiklu (1) ta artiklu 5 ta' l-Att prinċipali, qed temenda dan billi qed tgħid:

"skond policies, pjanijiet u kondizzjonijiet approvati mill-Gvern u bil-proċeduri kif approvati mill-Ministru.".

Iva, din l-emenda qed issir ħalli l-funzjoni ta' l-awtorita' li tippromwovi u tikkontrolla l-iżvilupp ta' l-art tiġi kkontrollata wkoll mill-ministru sa ċertu livell.

Fl-opinjoni tiegħi dan l-artiklu huwa l-qofol ta' l- emendi kollha għax hawn aħna qed nuru li nemmnu li għandu jkun hemm struttura ta' awtorita' ta' ppjanar, pero' aħna nemmnu wkoll li l-gvern għandu jkollu say f'dik li hi politika ta' żvilupp u fil-fatt ma nistax nifhem il-kritika kollha li saret f'dan ir-rigward.

Il-Gvern preċedenti kien abdika l-influwenza u l-poteri tiegħu għall-iżvilupp tal-pajjiż f'idejn din l-awtorita', pero' l-Gvern preżenti qed jassumi dawn ir- responsabbiltajiet hu, u jagħmel tajjeb li jagħmel hekk għax finalment huwa l-gvern li jrid jirrispondi għall-poplu u jiggverna, mhux ħaddieħor.

Madam Speaker, jekk wieħed iħares lejn klawsola 4 isib li din qed temenda artiklu 6 ta' l-Att prinċipali għax fejn qabel l-awtorita' kienet tappunta direttur ta' l-ippjanar u kellha wkoll id-dritt li tappunta uffiċjali oħra fejn ikun hemm bżonn, permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi qed ngħidu li issa din trid tappunta wkoll direttur responsabbli mill-amministrazzjoni u mill- verifika.

Il-kreazzjoni ta' direttur bħal dan żgur li għandha twassal għal iktar trasparenza.

Hawn ta' min jgħid ukoll li r-rappreżentanti ta' dan id- direttur se jkollhom il-jedd li jattendu l-laqgħat ta' l-awtorita' u tad- development control commission, pero' dawn se jkun jservu biss ta' observers u fil-fatt ma jirriżultax li se jkollhom id-dritt għal xi vot.

Ċertament il-preżenza tagħhom f'dawn il-laqgħat għandha tikkrea iktar trasparenza u accountability.

Madam Speaker, klawsola 5 qed temenda subartiklu (3) ta' artiklu 12 ta' l- Att prinċipali li jirrigwarda l-planning consultative committee.

Bażikament xogħol dan il-kumitat hu li jagħti pariri lill-Awtorita' ta' l- Ippjanar, pero' permezz ta' din il-klawsola issa dan il-kumitat se jkollu jirrapporta lill-ministru konċernat regolarment ħalli b'hekk il-gvern ikun jaf x'qed isir.

Hawn ta' min jgħid li għal din il-klawsola saret kritika ħarxa għax kien hemm min qal: Anke hawnhekk tqajmet il-ħtieġa li l- ministru jkun avżat!

Fil-fatt l-Onor.

Tonio Borg fil-kummenti tiegħu qal: Anke hawn daħħalnieha l-kelma "ministru"!

Madanakollu jien naħseb li m'hemm xejn ħażin li l-ministru konċernat ikun informat bil-pariri li jkun qed jagħti dan il-kumitat permezz ta' rapporti li jsirulu.

Din x'hemm ħażin fiha!

Allura aħna x'irridu?

Li għalkemm il-gvern ikun qiegħed hemm kważi nkunu nistgħu ngħidu li mhux qiegħed hemm?

Jien personalment ma nistax nifhem din il-kritika, għax wara kollox xi skop hemm li jkollok ministru responsabbli mill-iżvilupp u mill-ambjent biex imbagħad lanqas snien ma jkollu?

Jien wieħed minn dawk li nemmen fl-indipendenza tal-qrati u f'konċetti simili pero' l-kritika li qed issir f'dan ir-rigward ma nistax nifhimha assolutament.

Madam Speaker, għar-rigward ta' klawsola 6 nistgħu ngħidu li fuq paragrafu (a) ta' subartiklu (1) ta' artiklu 13 wieħed m'għandux għalfejn jitkellem wisq għax is-sustanza kważi baqgħet l-istess u l-emendi huma ta' natura teknika, pero' min-naħa l-oħra wieħed isib x'jikkummenta fuq paragrafu (b) ta' l-istess subartiklu għax issa permezz ta' din il-klawsola se jiżdied dan li ġej:

"Fuq talba ta' xi membru tal-Kummissjoni, id-deliberazzjonijiet tal- Kummissjoni għandhom isiru bil-magħluq iżda meta jkun meħtieġ vot sigriet dan għandu jingħata bit-tfigħ tal-voti u fil-pubbliku.".

Iktar kmieni fid-diskors tiegħi jien spjegajt li wieħed mill-ilmenti li hemm fuq din l-awtorita' jirrigwardaw it-trasparenza, pero' xi wħud mill- Membri ta' l-Oppożizzjoni qalu li din l-emenda qed tneħħi t-trasparenza għax qed tiġi kkontemplata ċirkostanza fejn id-deliberazzjonijiet ma jsirux fil-preżenza tal-pubbliku.

Dan l-argument ma jagħmilx sens, anzi huwa wieħed falz.

Qed ngħid dan għax, per eżempju, id-deliberazzjonijiet tal- qrati, l-iktar istituzzjoni indipendenti fil-pajjiż, ma jsirux fil-pubbliku pero' bħala safety valve il-liġi li għandna quddiemna tikkontempla li jekk il-membri ma jiftehmux bejniethom u jkun se jittieħed vot dan isir fil- pubbliku biex almenu hemmhekk ikun hemm it-trasparenza.

Din xi kultant ma tfissirx substantive justice pero' almenu hawnhekk il-ħaqq mhux biss ikun qed isir imma jkun jidher li qed isir.

GĦalhekk kuntrarjament għal ċerti argumenti li tressqu jien nemmen li din il-klawsola qed issaħħaħ it- trasparenza u mhux tnaqqasha għax li jgħodd huwa kif isir il-vot u mhux id- deliberazzjonijiet.

Madam Speaker, jekk inħarsu lejn klawsola 7 ta' dan l-abbozz ta' liġi - din qed temenda artiklu 14 ta' l-Att prinċipali - naraw li hawnhekk qed tiddaħħal emenda, fis-sens li l-persuna li se tibda tippresjedi l-bord ta' l-appell irid ikollha expertise fil-qasam ta' l-ippjanar u mhux neċessarjament ikollha background legali - xorta se jkun hemm avukat biex fost xogħol ieħor jirregola l-proċedura tas-smigħ - u allura l-enfasi aktar milli tkun fuq il-liġi tkun fuq it-teknika.

Fi kliem ieħor qed ngħidu li aktar milli jkun jifhem fil-liġi ċ-chairman irid ikun jifhem fl-ippjanar.

Madam Speaker, issa ta' min jikkummenta wkoll fuq subartiklu (5) ta' artiklu 14 kif propost fi klawsola 7.

Hawnhekk naraw li membru tal-bord jista' jitneħħa mill-kariga mill-President fuq parir tal-ministru.

Jidher ċar li l-kariga ta' membru tal-bord m'hijiex entrenched daqs il-kariga ta' ġudikant, pero' dan jagħmel sens għax filwaqt li l-qrati tagħna m'humiex qegħdin hemm biex jieħdu into account il-politika u s-social policies tal- gvern tal-ġurnata peress li wara kollox huma organu ta' l-istess Stat innifsu, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar trid tieħu into account il-policies u l- politika tal-gvern tal-ġurnata.

GĦalhekk jekk membru ta' dan il-bord jagħżel li jinjora dan il-fatt ma jkunx qed jaġixxi kif inhu xieraq u l- gvern għandu jkollu l-jedd li jintervjeni.

F'sitwazzjoni bħal din il-gvern għandu jimxi bl-iktar mod kawt u juża prudenza assoluta filwaqt li bl-ebda mod ma għandu jaġixxi b'dan il-mod għas-sempliċi fatt li ma jkunx jaqbel ma' xi deċiżjoni imma għandu jneħħi lil xi membru biss jekk dan ikun qed juri negliġenza maġġuri, konflitt ta' interess, inkompetenza jew attijiet li ma jkunux jixirqu li jitwettqu minn membru ta' bord bħal dan.

Per eżempju, jekk membru ta' dan il-bord jagħżel li jinjora xi policy jew structure plan li jkun hemm dan ma jkunx qed jaġixxi b'mod xieraq u għalhekk f'dan il-każ il-gvern ikollu l-jedd li jintervjeni.

Madam Speaker, permezz ta' klawsola 8, liema klawsola qed temenda artiklu 15 ta' l-Att prinċipali, qed issir emenda sabiex persuna li ma tkunx għamlet kummenti jew sottomissjonijiet meta tkun ġiet ippubblikata applikazzjoni għal għemil ta' żvilupp ma jkollhiex jedd ta' appell.

Jien nemmen li din l-emenda hija neċessarja u fil-fatt saret b'riżultat tad- deċiżjonijiet li ħadu l-qrati tagħna.

Hawn ta' min jgħid ukoll li bl- eċċezzjoni ta' dak li jsir is-soltu, l-qrati tagħna qalu li f'dan il-każ hemm lok ta' appell mhux biss mill-applikant imma wkoll minn terzi persuni interessati.

Qabel kien ikun hemm każi fejn l-applikant kien jiġi ffaċċat b'appell minn terzi persuni li lanqas kien ikun jaf bihom qabel.

Dan m'għandux isir u għalhekk saret emenda sabiex min jieħu interess u jattendi għal-laqgħat tad-DCC u jagħmel ir-rappreżentazzjonijiet tiegħu jkollu dritt jappella; min-naħa l-oħra, min ma jkunx wera interess u min ma jkunx attenda għal-laqgħat tad-DCC u min ma jkunx għamel ir-rappreżentazzjonijiet tiegħu ma jkunx jista' jappella għax inkella dan ma jkunx fair għall- applikant.

Fil-fatt kien hemm diversi każijiet fejn wieħed ġie ffaċċat b'appell ta' individwi li lanqas biss ikun jaf min huma.

Madam Speaker, f'subartiklu (7) ta' artiklu 15, kif propost f'subparagrafu (b) ta' klawsola 8 insibu l-kreazzjoni ta' segretarjat amministrattiv li jkun indipendenti mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Jien naqbel ma' dan għax, għalkemm il-bord jiffunzjona taħt l-umbrella ta' l- awtorita', dan jiffunzjona indipendentement minnha u għalhekk għandu jkollu s-segretarjat tiegħu.

GĦalija klawsola 9 hija waħda mill-iktar klawsoli interessanti u din hija xi ħaġa innovattiva għal kollox.

Hawnhekk qed jinħatar il-kumitat ta' l- utenti, liema kumitat għandu l-funzjoni ta' ombudsman intern li xogħlu hu li fl-interess pubbliku ġenerali jassigura proċess mgħaġġel u ġust kif ukoll trasparenza u uniformita' fid-deċiżjonijiet u fl-atti ta' l- awtorita'.

GĦalkemm f'dan l-istadju naf li se nagħmel kritika goffa xorta se nagħżel li nagħmilha.

Ta' min jgħid li l-Planning Authority mhux dejjem imxiet b'mod ġust, b'mod trasparenti u iktar minn hekk b'mod uniformi.

L- uniformita' huwa element importanti u, għalkemm naqbel li mhux dejjem tista' tkun riġida assolutament, m'huwiex ġust li jkun hemm numru ta' deċiżjonijiet fuq l-istess materja li ma jiġux trattati l-istess.

Dan li qed ngħid japplika wkoll għall-qrati għax, jekk bniedem ikollu xi preċedenti mill-Qorti ta' l-Appell u jkun jaf x'inhi l-pożizzjoni legali tiegħu, mhux sew li l-qorti tinjora l-ġurisprudenza u l-preċedenti kollha u taqbad u tieħu deċiżjoni hi.

Mill-esperjenza tiegħi jkolli ngħid - fil- fatt iktar 'il quddiem se nsemmi żewġ każijiet biex nipprova dan li qed ngħid - li f'diversi deċiżjonijiet li ħadet l-awtorita' mhux talli ma kienx hemm uniformita' imma talli wieħed seta' jara li kien hemm kontradizzjonijiet ċari daqs il-kristall.

Per eżempju, mingħajr ma nsemmi ismijiet nixtieq insemmi każ fejn il-bniedem involut għadda minn martirju sħiħ intortament.

Ta' min jgħid li dan l-individwu xi erba' snin ilu għamel talba lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar sabiex il-villa li għandu, li għandha spazju kbir fis-sular t'isfel, isirilha change of use.

Forsi minħabba l-pressure li kien hemm mill-ġirien u minħabba li wħud minnhom kellhom xi interessi oħra, f'daqqa waħda saret akkuża kriminali kontra dan l-individwu fejn ġie akkużat li din il-villa ma kenitx mibnija skond il-liġi.

Biex il-biċċa tkompli tagħqad, wara l-ġirien talbu lill-istess awtorita' twaqqaf l- applikazzjoni tiegħu minħabba li kienet għaddejja kawża kontrih, jiġifieri dan l-individwu mhux talli ma ngħatax permess għal change of use imma talli għaddej minn proċess kriminali quddiem il-qorti.

Minħabba dawn iċ- ċirkostanzi l-applikazzjoni tiegħu baqgħet wieqfa għal tliet snin sħaħ, jiġifieri sakemm il-qorti semgħet il-provi u wara qalet li l-bini kien konformi mal-permessi li kienu ngħatawlu u ħareġ liberat.

Wara li rebaħ din il-kawża kriminali dan l-individwu mar quddiem id-development control commission u mbagħad quddiem il-bord ta' l-appell biex jingħata permess għall-applikazzjoni tiegħu pero' stranament din it-talba ġiet miċħuda.

Fl- opinjoni tiegħi f'dan il-każ partikolari l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma wrietx uniformita' u mxiet b'mod diskriminatorju.

Ta' min jgħid li dan l-individwu kien talab lill-awtorita' tagħtih permess sabiex is-sular t'isfel jużah għal sala tat-tiġijiet, pero' din qaltlu li ma tistax taċċetta t-talba tiegħu għax il-villa tinsab f'area residenzjali.

Is-sabiħa hi li jekk wieħed ifittex in-numru kbir ta' permessi li ngħataw għal dan l-użu jsib li dawn il-proprjetajiet jinsabu kollha kemm huma f'residential areas.

Fil-fatt hawn ta' min jgħid ukoll li l-biċċa l-kbira ta' dawn il-proprjetajiet lanqas biss għandhom parking space u dawn kienu nbnew illegalment u mbagħad il-pożizzjoni tagħhom ġiet imsaħħa, mentri din il-villa li semmejt għandha parking space kbir u madwarha hemm il-country side għax din tinsab on the fringe ta' l-abitat.

Dan biex ma nsemmix ukoll li qabel ma dan l-individwu għamel din it-talba ġew milqugħa xi 30 permess f'dan is-sens, pero' kif għidt diġa' stranament il-permess lil dan l-individwu ġie miċħud.

Jien ngħid li dan m'huwiex sewwa u fl-opinjoni tiegħi din il-klawsola għandha terġa' tiġi emendata sabiex dan il-kumitat li semmejt iktar kmieni jingħata l-poter li jikkonsidra l-ilmenti ta' dawk in-nies li riċentement ħassew li sofrew xi tip ta' diskriminazzjoni minħabba nuqqas ta' uniformita'.

Veru li hemm rimedju għal min ikun ħass li sofra inġustizzja għax wieħed jista' jirrikorri quddiem il-Qorti ta' l-Appell, pero' din tista' tikkonsidra biss argumenti legali u ma tistax tagħmel ri-evalwazzjoni ta' fatt jew ta' att ta' diskrezzjoni min-naħa ta' l-awtorita'.

Madam Speaker, l-istess jista' jingħad għall-fatt li hemm diversi każi fejn saħansitra l-Ombudsman - aħna qrajna dwar dawn il-każijiet fuq il- gazzetti wkoll - ikkonkluda li sar abbuż.

Fil-fatt, f'ċerti każijiet iktar milli abbużi jien ngħid li saru anke atti ta' korruzzjoni u ta' favoritiżmu.

Per eżempju, jien naf b'każ fejn persuna xtrat service road ġo waħda mill-aqwa lokalitajiet ta' Malta bi ftit mijiet ta' liri u mbagħad ħaġa ta' l-għaġeb ħarġilha l-permess għall-iżvilupp.

Ta' min jgħid ukoll li f'dan il-każ sar bdil fil-planning scheme sabiex din is-service road tiġi inkorporata bħala front garden u fil-fatt din it-triq kienet ġiet eliminata meta l-bdil li kien sar fl-iskema qatt ma ġie inkorporat u rreġistrat fl-iskemi ppubblikati.

Dwar dan il-każ sar rapport lill- Ombudsman li min-naħa tiegħu fit-3 ta' Mejju, 1997 ddeċieda li dan kien każ ta' abbuż pero' minkejja li ta terminu lill-Awtorita' ta' l-Ippjanr biex tinformah x'passi se tieħu biex tirrimedja għal dan l-abbuż, ħaġa ta' l- għaġeb baqa' ma sar xejn.

GĦalhekk meta wieħed jara dan kollu għandu jirrealizza li l-kritika li ssir għall-fatt li jekk il-Gvern Laburista jibda jindaħal f'dawn l-affarijiet ikun hemm indħil żejjed u jibdew jidħlu l-interessi ta' ċerti nies li forsi jissuperaw l-interessi tal-poplu in ġenerali għax tinħoloq pressjoni fuq il-gvern, ma ssarraf assolutament xejn.

Se mai il-periti u l-avukati jafu - dawn żgur li jafu għax in-nies għandhom imorru biex jagħmlu appell - li meta jkunu qed isiru l-abbużi kulħadd jibda jinduna, kulħadd jibda jgorr u kulħadd ixommhom, jiġifieri li l-abbużi se jibdew isiru issa huwa argument fallaċi għall-aħħar.

Bir- rispett kollu abbużi kien hemm.

Fil-fatt ġew ipprovati diversi abbużi li saru qabel u saħansitra hemm rapporti fuq dawn il-każijiet, jiġifieri wieħed ma jistax jgħid li l-abbużi se jibdew isiru issa għax is-sistema li tintuża se tagħti lok li jsiru ċerti abbużi.

Madam Speaker, jekk wieħed iħares lejn klawsola 10 jsib li din qed temenda artiklu 18 ta' l-Att prinċipali.

Hawn naraw li l-Awtorita' ta' l- Ippjanar se jkollha l-poter tagħmel monitoring u tbiddel l-istructure plan meta jidhrilha neċessarju pero' ma tridx iddum ma tagħmlu iktar minn kull ħames snin.

Ta' min jgħid ukoll li l-istructure plan jista' jiġi rivedut in parte b'riżoluzzjoni parlamentari, purche' din ir-riżoluzzjoni ma tkunx tolqot b'mod kuntrarju d-drittijiet akkwiżiti minn persuna qabel id-data effettiva ta' dik ir-reviżjoni.

Dan il-fatt ġab ukoll ċertu ammont ta' kritika li jien ma naqbilx magħha.

L-ewwelnett x'inhi din ir-riġidita' kollha fuq structure plan?

Preżentement jekk ikun hemm structure plan għal ħames snin dan ma jistax jintmess, pero' għalkemm jien naqbel li l-iżvilupp għandu jiġi ppjanat minn qabel ma nara xejn ħażin li jekk jinbidlu ċ-ċirkostanzi ta' malajr dan l- istructure plan jiġi emendat ġaladarba dan ikun qed isir fl-interess tal- pajjiż in ġenerali.

Jien naqbel ukoll li tali tibdil ma għandux jaffettwa d-drittijiet akkwiżiti minn terzi persuni bona fide - fil-fatt anke dan il- Gvern jaqbel li għandhom jiġu ssalvagwardati l-interessi ta' terzi persuni - jiġifieri jekk bniedem ikun ħallas eluf kbar ta' liri sabiex jixtri xi biċċa art u sitt xhur wara jinbidel l-istructure plan permezz ta' riżoluzzjoni tal-Parlament jew tal-Planning Authority stess, ma għandhiex tittieħed id-deċiżjoni li m'għandux isir żvilupp fuq din l-art bil- konsegwenza li filwaqt li dan ikun ħallas xi Lm300,000 biex jixtriha jieħu lura xi Lm20,000 biss.

Wara kollox jekk ma nagħmlux emenda f'dan is-sens il-kummerċ tal-bini iktar nibagħtuh lura għax naturalment jekk wieħed ikun jaf li dak li jixtri llum għada jista' jiġi żvalutat b'daqqa ta' pinna mill- gvern mhux se jirriskja u naturalment dan il-fatt jikkrea element ta' inċertezza kbira.

Fil-fatt jien ma nistax naqbel ma' l-argumenti li għamel dalgħodu l- kollega tiegħi l-Onor.

George Pullicino għax kieku l-Gvern ma ħasibx għal dan is-safety valve inkunu nistgħu ngħidu li l-kummerċ tal-bini u ta' l- iżvilupp imur lura.

Min-naħa l-oħra jien nemmen ukoll li f'ċerti ċirkostanzi jekk l-iżvilupp li jkun se jsir ikun fl-interess tal-pubbliku u tal-pajjiż in ġenerali, ma jistax ikun li minħabba li jkun hemm xi dritt akkwiżit minn xi ħadd allura dak l-iżvilupp ma jsirx; u naqbel li jekk ikun hemm xi eċċezzjonijiet l-istructure plan għandu jiġi emendat pero' mbagħad min jitlef xi dritt għandu jkollu d-dritt ta' kumpens.

Fi kliem ieħor hawnhekk qed ngħidu li as a rule m' għandhomx jintlaqtu terzi persuni jekk isir xi tibdil fl-istructure plan pero' jekk ikun hemm triq waħda u għalhekk dawn ikollhom jintlaqtu għandhom jiġu kkompensati debitament.

Fl- opinjoni tiegħi din is-sistema tikkrea bilanċ tajjeb.

Madam Speaker, klawsola 11, liema klawsola qed temenda artiklu 31 ta' l- Att prinċipali, tittratta dwar id-development orders.

Hawnhekk daħħalna għall-ewwel darba l-konċett legali ta' konsultazzjonijiet mal-Kamra tal- Periti.

GĦal min ma jafx id-development orders huma dawk l-ordnijiet li jikkonċernaw kostruzzjonijiet żgħar u li kważi ma jkunx hemm bżonn ta' permess għalihom.

Hawn ta' min jgħid li hemm lista ta' affarijiet li jistgħu jsiru mingħajr permess u għalhekk hija ħaġa tajba li hawnhekk se ndaħħlu lill-Kamra tal-Periti fin-nofs biex l-Awtorita' ta' l-ippjanar tkun tista' tieħu l-pariri mingħandha.

Il-Kamra tal-Periti taqbel ħafna ma' din is-sistema u fil-fatt mhux l-ewwel darba li smajna kritika qawwija minnha minħabba ċerti ideat ta' planning.

B'hekk permezz ta' din il-klawsola qed indaħħlu lill-Kamra tal-Periti fil-legalita' u qed nagħtuha funzjoni diretta fejn jidħol planning ta' żvilupp.

Jien nemmen li dan huwa pass pożittiv ieħor f'dik li hija trasparenza ta' l-affarijiet li jsiru ġewwa l- Planning Authority.

Madam Speaker, hawn ta' min jgħid ukoll li klawsola 14, li qed temenda artiklu 34 ta' l-Att prinċipali, qed iddaħħal l-idea ta' garanzija għall- ewwel darba.

Dan qed isir biex ma tibqax tintuża s-sistema li għal kull ħaġa żgħira tinħareġ enforcement order - bħal ngħidu aħna għal tieqa li ma tinbeniex fejn suppost jew għal bieb li jkun għoli żewġ filati iktar milli suppost - bil-konsegwenza li mbagħad kulħadd ġej u sejjer għand l-avukati u għand il-periti biex jappella - fil-fatt din hija waħda mir-raġunijiet li għaliha waqaf l-iżvilupp; għax fuq ħmerija lil dak li jkun twaqqfu milli jkompli jibni - u wara li wieħed imur quddiem id-DCC jispiċċa biex idum jiġri għal snin sħaħ fuq xi ħmerija.

Illum il-Gvern qed idaħħal idea ġdida ta' garanziji idonei biex jekk wieħed ikollu xi ħaġa fil-pjanta li forsi temporanjament ma tkunx tidher li hija in line mal-permess, jagħmel garanzija ta' flus li se jimxi mal-permess u jekk ma jagħmilx dan jitlef dawn il-flus.

Fl-opinjoni tiegħi din is-sistema hija l-aħjar waħda sabiex l-iżvilupp ma jitwaqqafx minħabba xi ħmerija, jiġifieri klawsola 14 hija verament meħtieġa għax għandha konsegwenzi ħafna aktar profondi milli wieħed jimmaġina meta jaqraha.

Fi kliem ieħor meta wieħed jeżamina u janalizza klawsola 14 isib li there is more than meets the eye.

Madam Speaker, jien naħseb li l-klawsola 16 hija l-iktar klawsola importanti għaliex qiegħda tikkrea dak li qegħdin nintroduċu.

Bla dubju ta' xejn l-ikbar kritika li ssir lill-awtorita' tirrigwarda d-dewmien.

Ma jistax ikun li nibqgħu fis-sitwazzjoni fejn wieħed li japplika biex itella' washroom fuq il-bejt idum sentejn jew tlieta jistenna biex jara jekk it- talba tiegħu ġietx milqugħa jew le.

Ma jistax ikun li nibqgħu fis- sitwazzjoni li ddum tistenna s-snin biex iġġib permess għal ħanut meta ma jkunx hemm oġġezzjonijiet għal dan l-iżvilupp.

Ma jistax ikun li ddum tistenna għall-permess għall-bini ta' skola meta mill-ministeru u anke mill- pulizija tkun diġa' ngħatat il-go ahead.

Minn dawn ma kellniex każ wieħed biss għax hemm persentaġġ qawwi ta' applikazzjonijiet li jispiċċaw f'qiegħ il-bir.

Jiena stess niktbilhom: "Could you please consider application number 1995?

It is urgent.".

Imbagħad jibagħtulek acknowledgement, terġa' tiktbilhom u jerġgħu jibagħtulek acknowledgement u din toħloq frustrazzjoni kbira.

Allura l-Gvern ħass - u bir-raġun - li għandu jagħmel riforma radikali f'dak li huwa dewmien biex dan jitneħħa.

Aħna għidna li jekk permess ma joħroġx fi żmien 12-il ġimgħa allura dan għadu jitqies li ngħata, sakemm ma tkunx intalbet l-estensjoni ta' 26 weeks.

Dan għaliex aħna nifhmu li f'ċerti affarijiet tiddependi minn ħaddieħor u tkun trid il- go ahead minn xi dipartiment ieħor pero' jekk jiena applikajt biex inkabbar il-bieb tal-garaxx tiegħi u jgħaddu 12-il ġimgħa u ma jkollix risposta allura m'hemm xejn ħażin li jiena nippreżumi li għandi l-permess li nkabbar il-bieb.

Fit-triq tiegħi stess, St Christopher Street, hemm min irid ikabbar il-garaxx b'erba' pulzieri biex ikun jista' jdaħħal il-karozza tiegħu u l-applikazzjoni tiegħu ilha pendenti mill-1995.

GĦalhekk din hija emenda tajba ħafna.

Irrid ikun fair ukoll ma' ċerti kummenti li għamel il-kollega tiegħi l- Onor. George Pullicino għaliex nemmen li din jista' jkun li jkun hemm min jabbuża minnha.

Xi ħadd jista' jaħbilek il-file u jgħaddu t-12-il ġimgħa u allura inti tista' tgħid li għandek il-permess.

Din wieħed jifhimha, pero' hawnhekk trid tidħol l-idea tar-responsabbilta' personali ta' min qiegħed jipproċessa dawn il-files.

Apparti dan, nemmen li din ir-regola m'għandhiex tapplika f'ċerti żviluppi kbar li jolqtu lis-soċjeta' b'mod ġenerali pero', jekk il-permess ma joħroġx f'dan it-terminu, forsi wieħed għandu jikkontempla li l-awtorita' tiġi ppenalizzata b'tant kuljum sakemm tittieħed id-deċiżjoni.

F'dan l-abbozz ta' liġi hemm ukoll emenda li tgħid li l-appell għandu jinstema' fi żmien tliet xhur għaliex ġieli ddum sentejn u nofs - u m'iniex qed nesaġera - biex jappuntawlek appell.

Ara kemm ngħidu fuq il-qorti, pero' lanqas fil-qorti ma jiġri hekk!

Irridu nżommu f'moħħna li min ikun ħa loan fuq art sabiex ikun jista' jibni ma jistax joqgħod jistenna sentejn u nofs imma jkun irid jirregola ruħu.

Jiena kważi nasal biex ngħid li m'huwiex biżżejjed li qegħdin ngħidu li l-appell għandu jinstema' fi żmien tliet xhur.

Naħseb li għandna niffissaw terminu li fih il-bord ta' l- appell irid jiddeċiedi għaliex xi skop hemm li jkollok deċiżjoni malajr mid- DCC u mbagħad tappella u d-deċiżjoni taqa' fil-bir tas-skieken?

Jiġifieri ma tkunx idea ħażina li niffissaw terminu anke fil-bord ta' l-appell.

Nixtieq nikkumenta wkoll dwar il-conservation orders li qegħdin insemmu fi klawsola 19 u li wkoll għandha ċertu relevanza.

Qabel il-conservation order kienet toħroġha l-Awtorita' ta' l-Ippjanar pero' ġieli kien ikollha konflitt mal-heritage advisory committee.

Jien naħseb li bħalma l-heritage advisory committee u l-minerals board jistgħu joħorġu conservation orders f'każ ta' emerġeza, allura as a rule l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għandha toqgħod fuq il-pariri tal-HAC għax inkella jkollok żewġ istituzzjonijiet ta' l-istat li għandhom funzjoni simili li pero' t-tnejn ma jaqblux.

GĦalhekk jiena nemmen li din hija emenda ġusta u għandha ssir.

Saret kritika għaliex ma ħarġitx white paper u li dan l-abbozz ta' liġi tressaq bil-għaġġla.

Huwa veru li dan l-abbozz ta' liġi sar malajr pero' meta wieħed jaqrah jinduna li sar bis-sens, b'mod akkurat ħafna u b'intelliġenza.

Irrid ngħid li għamilnih malajr għaliex nemmnu li din kienet waħda mill-affarijiet li kienet qiegħda twaqqaf l-iżvilupp fil- pajjiż.

Ma jistax ikun li jibqa' dan il-garr kollu - fl-opinjoni tiegħi ġustifikat - u nkomplu ntawlu, u allura m'hemm xejn ħażin li għaddejna din il-liġi malajr għaliex in-nies iridu jkunu jafu fejn qegħdin.

Dan bħal meta biddilna l-liġi tal-VAT li kienet qiegħda tikkrea ċerta insecurity fil- pajjiż.

Tajjeb jew ħażin din il-liġi riedet titneħħa pero' sakemm tneħħiet kellek downtrend u l-istess fil-każ ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Huwa veru li għal dawn il-ftit xhur biss saru inqas applikazzjonijiet u veru wkoll li għandek downtrend u li qegħdin fi stat ta' emerġenza, pero' kieku l-Viċi Prim Ministru jew il-Gvern ma ressqux malajr dan l-abbozz ta' liġi kienu jkunu rresponsabbli għaliex l-awtorita' kienet qiegħda tgħajjat għar- riforma.

GĦalhekk hija ħaġa tajba li qegħdin ngħadduha issa għaliex din se tkattar il-fiduċja, se tagħti aktar sens ta' sigurta' u se tmexxi l- iżvilupp 'il quddiem.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, illum qegħdin nitkellmu fuq emendi li l-Gvern qiegħed iressaq għall-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Jiena ngħid li mhux ta' b'xejn li l-Partit Nazzjonalista jiftaħar li waqqaf din l- awtorita' għaliex mhux biss waqqafna awtorita' awtonoma u indipendenti iżda l-Partit Nazzjonalista fil-gvern kellu l-kuraġġ politiku li jiżvesti ruħu minn wieħed mill-iktar poteri li tant kienu għal qalb ċerti ministri f'pajjiżna qabel.

Hawnhekk qiegħed nirriferi għall-poter kważi assolut tal- ministri hekk imsejħa tal-public works li jiddeċiedu huma fejn tista' tibni, kemm tista' tibni u kif tista' tibni.

Grazzi għall-kuraġġ politiku ta' l-ex-Ministru Michael Falzon, li ppilota din il-liġi f'dan il-Parlament imxejna pass 'il quddiem u neħħejna minn idejn il-ministri u minn idejn il- gvern dan il-poter li għal xi wħud, fiż-żmien passat, serva ta' tentazzjoni.

Dan il-poter kien strutturat u mħaddem b'mod li min kellu intenzjoni ħażina abbuża bi kbir minnu, b'konsengwenzi kbar għal pajjiżna, li ma ħassejnihomx biss mill-qasam ta' l-ippjanar u mill-aspett fiżiku tal- bini imma ċerti nies ħassewhom ħafna iktar u personalment.

Ridt niftaħ b'dan l-istatement għaliex naħseb li huwa importanti li nifhmu x'inhi l- Awtorita' ta' l-Ippjanar, xi żviluppi ġabet magħha u xi problemi solviet.

Ħafna drabi, wara li nagħmlu xi ħaġa - u ma nitkellimx biss għal dan il- Parlament pero' nitkellem b'mod ġenerali għall-bnedmin - nibdew naraw id- difetti fiha u nibdew ngħidu kif stajna nagħmluha aħjar.

Kif qal anke l- Viċi Prim Ministru fid-diskors introduttiv tiegħu, din in-naħa batiet minn ċerti difetti ta' l-istruttura pero' Allaħares dan il-Parlament jikkonċentra fuq id-difetti mingħajr ma nsemmu l-preġi u s-soluzzjonijiet li offriet istituzzjoni bħal din.

Allaħares dawn ma niftakruhomx għaliex jekk ma niftakrux x'ridna nolqtu bl-Awtorita' ta' l-Ippjanar, allura nerġgħu mmorru lura biex f'ġieħ l-ispeditezza, f'ġieħ l-effiċjenza u f'ġieħ il-user friendliness li kulħadd irid jintroduċi, ninsew il-prinċipju kardinali wara t-twaqqif ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, li kien li niżvestu minn idejn il-politiċi d-dritt li jippjanaw u l-possibilita' li jabbużaw.

Dawn kienu ż-żewġ ankri li ridna nankraw l-Awtorita' ta' l- Ippjanar magħhom għaliex jekk wieħed iħares lejn l-istorja ta' pajjiżna, il-konċett tal-bini - kif tibni, fejn tibni, hijiex green area or white area jew building area - u l-bini per se dejjem kien fost l-iprem investimenti tal-Maltin.

Din hija ħaġa naturalissima għax aħna pajjiż li huwa over populated bir- regoli kollha li wieħed jista' jassumi - mingħalija aħna t-tieni pajjiż fid- dinja l-iktar popolat - u allura l-iktar ħaġa skarsa li jista' jkollok hija l-art u, bħal kull ħaġa fl-ekonomija, iktar ma ħaġa tkun skarsa iktar tiswa l-flus.

GĦalhekk l-investiment fil-bini u fl-art kien investiment naturali li bilfors jirrendi l-flus u fejn għandek il-possibilita' li tagħmel il- flus allura ssib min irid jagħmel il-flus ukoll.

Il-Malti dejjem ħares lejn dan l-investiment fil-bini u fl-art prattikament minn waħda minn tliet possibbiltajiet.

L-ewwelnett irid l-art biex jibni d-dar tiegħu, li huwa fini inkoraġġit miż-żewġ partiti, fini li huwa nobbli u rnexxejna ħafna fih.

It-tieni nett il-Malti jkun irid biċċa art biex jużaha għall-kummerċ tiegħu biex jibni l-fabbrika tiegħu, jew importatur ikun irid jibni l- istores tiegħu, allura qed juża l-art biex jagħmel il-flus pero' qed jużaha wkoll biex iħaddem in-nies, biex ikabbar il-ġid tal-pajjiż u allura qed juża l-art minn aspett soċjali.

Pero' resqu lejn l-art ukoll il-famużi spekulaturi u dawn kulma raw kienet l-opportunita' to make a fast buck.

M'iniex qed nitkellem sempliċement fuq is-suq ta' l-art, għax jekk illum nixtri biċċa art li qiegħda f'building site u nżommha għal 10 jew 20 sena oħra għandek espansjoni naturali fil-valur ta' l-art, li tista' ssejħilha spekulazzjoni jekk nżomm artijiet immensi, pero' ma naħsibx li dan huwa l- każ.

Il-veru spekulatur ta' l-art huwa dik il-persuna li tixtri art li qiegħda borderline, tista' tinbena jew ma tinbeniex, imbagħad tibbaża fuq il-ħbiberiji li tista' ssib, fuq il-buona volonta' ta' xi ministru li kont tista' ssib biex il-valur ta' dik l-art, skond is-sitwazzjoni tagħha, tistax tinbena jew ma tinbeniex, tistax ittella' żewġ sulari jew sitta, hijiex green area or white area, dik l-art minn Lm"X" tiġi tiswa Lm"Y" jew Lm"Z", jekk mhux Lm"Y" u Lm"Z" flimkien.

Fil-fatt nistgħu ngħidu li l- art kienet l-unika target ta' l-ispekulatur Malti.

L-ispekulatur Malti la seta' jispekula fl-istock exchange, la seta' jispekula billi jixtri l- commodities - waħdiet forsi setgħu jispekulaw fuq il-muniti barranin - imma żgur li fl-istorja Maltija spekulaturi ta' l-art kellna ħafna.

Kif nispjega iktar 'il quddiem, is-sistema antika ta' qabel l-Awtorita' ta' l- Ipjanar kienet soġġetta għall-influwenzi ta' l-ispekulaturi, kienet soġġetta għall-imbuttar, kient soġġetta għall-ħbiberiji illeċiti għax kienet sistema li fl-aħħar mil-aħħar kienet tiddependi mir-rieda politika ta' min imexxi.

Ir-realta' - u għalxejn noqogħdu ninħbew wara subgħajna - hi li din is-sistema ġiet abbużata bil-kbir fi żmien Gvern Laburista preċedenti.

Fi żmien Gvern Laburista Laburista preċedenti - u ma rridx ngħid il-Gvern kollu - kien hemm ministru partikolari u ċerti ministri oħra li kienu magħrufa li huma ħbieb ta' l-ispekulaturi.

Dak li ġara fi snin sebgħin u fis-snin tmenin kienet ir-responsabbilta' diretta ta' min uża s-sistema li kien hemm biex jgħin lill-ispekulaturi ta' l-art, biex isiru l-flus mill- ispekulazzjoni ta' l-art.

Apparti li ma kienx jeżisti l-ippjanar - għax il- konċett ta' l-ippjanar hu kważi l-mertu kollu ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar - ir-realta' hi li l-ispekulazzjoni fl-art Maltija mxiet 'il quddiem fis-snin sebgħin u fis-snin tmenin, meta dak li llum insejħulu pjan ta' struttura - dak iż-żmien kien jissejjaħ b'titoli differenti - konna narawh jinbidel mil-lejl għan-nhar skond il-konvenjenza ta' ċerti nies u b'awtorita' diretta tal-ministru responsabbli mill-public works.

Din hija r-realta' li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern ried jiffaċċa u biddel fl- 1992, mhux għax is-sistema tal-PAPB kienet sistema neċessarjament ħażina.

Ma kenitx imfassla b'mod ħażin imma n-numru ta' diffetti li kellha fl- istruttura tagħha u fil-mod kif kienu jaħdmu kienet tiftaħha bħala lok ta' l-abbuż.

L-abbuż ma jiġix minn kulħadd imma l-abbuż tagħmlu jekk trid tagħmlu u meta nitkellmu fuq partiti ma nemminx li kulħadd huwa ħażin jew kulħadd huwa tajjeb imma fil-partiti, bħal f'kull organizzazzjoni oħra, issib min għandu intenzjonijiet tajba u ssib min għandu intenzjonijiet ħżiena.

Min għandu intenzjonijiet tajba tista' tagħmlu fi struttura li hija mmellħa għall-aħħar u jużaha tajjeb u ma jaqax għat-tentazzjonijiet, iżda min għandu intenzjonijiet ħżiena tista' tagħmlu fi struttura li hija ta' l- anġli għax isibilha xi toqba minn fejn jgħaddi u jużaha b'mod jew ieħor żgur, aħseb u ara meta tagħmel lil min għandu intenzjonijiet ħżiena fi struttura li għandha potenzjal minnha nnifisha li tkun diffettuża.

Dan li kien qed jiġri fil-PAPB għax meta jkollok ministru bla skruplu, li jrid juża s-sistema tal-PAPB biex jabbuża, kien jista' jabbuża.

Fil-PAPB il- proċess ma kienx miftuħ għall-pubbliku, imma kien proċess totalment magħluq.

Hawnhekk mhux qed nitkellem sempliċement fuq min kien jattendi l-laqgħat tad-DCC jew min kien jattendi l-laqgħat tal-PAPB, għax ma kienx hemm laqgħat tal-PAPB fil-miftuħ - jekk wieħed ried ikellem lil xi ħadd li kien fil-PAPB kien ikellmu privatament u mhux supost ikellmu - u l-konċett ta' proċess miftuħ u aċċessibbli għall-pubbliku ma kienx jeżisti.

Ma kien hemm l-ebda sistema ta' skrutinju jew ta' appelli u allura d-diffikultajiet ta' x'ġara waqt il-laqgħa tal-bord ovvjament kienu jqumu iktar.

Il-PAPB kellu ċertu sens ta' ppjanar imma bħala main function tiegħu ma kellux l-ippjanar long term li tant għandna bżonn, fis-sens ta' fejn nibnu u ma nibnux, kif għandna nibnu u ma nibnux u x'regolamenti għandna nżommu.

Iktar minn hekk, il-gvern ma kienx soġġett għall-PAPB kif inhu llum, grazzi għar-regoli li daħħalna aħna meta għamilna l-Awtorita' ta' l- Ippjanar.

GĦalhekk kellek sistema fejn il-gvern, wieħed mill-ikbar land owners li jeżistu f'Malta, seta' jaqbad u jagħmel li jrid għax mhux soġġett għall-permessi tal-PAPB.

Kien proċess totalment dominat mill-gvern.

Il- PAPB kien jirrispondi lill-ministru, allura l-garanzija ta' l-abbuż jew mhux abbuż fil-PAPB fir-realta' kienet tiddependi minn kemm kien onest il- ministru - iddur fejn iddur u tgħaddi mil-liema kantunieri trid tgħaddi, jekk għandek sistema li min joħroġ il-permessi huwa dipendenti mill- ministru, allura r-realta' tkun li ħafna mill-permessi jkunu diskrezzjonali - u allura kellna sistema li la hija miftuħa, la hija soġġetta għall- iskrutinju u l-gvern lanqas m'hu soġġett għaliha li mbagħad tikkardina ruħha f'sistema fejn il-king huwa l-ministru - qed nirriferi għall-ex- Ministru Lorry Sant, Alla jaħfirlu dejjem.

Ir-realta' hija li għaddejna minn żmenijiet koroh ħafna għall-metodi kif kienu jingħataw il-permessi, kif kienu jitbiddlu l-ischemes biex jinqeda wieħed u ma jinqediex ieħor.

Din hija r-realta' li għaddejna minnha f'dan il-pajjiż u n-naħa l-oħra dan jafuh.

Mhux kulħadd kien qabel miegħu imma hawn min hu f'dan il-Parlament li kien għalaq għajn waħda wkoll.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

George Vella, on a point of order.

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Ambjent): Sur President, jien mhux qiegħed hawnhekk la biex naqbeż għall-ex-kollega Lorry Sant u lanqas biex niddefendih jew nikkundannah.

Biss ma nistax nifhem fejn hu l-bilanċ ta' dak kollu li qed jgħid l-Onor Membru meta jagħti l-impressjoni li l-PAPB hija xi ħaġa li ħloqniha fi żmien il-Partit Laburista, li ministri konċernati mill-bini kien hemm biss l-ex-kollega Lorry Sant u bħal donnu nessa lil dawk li kienu fis-snin sittin u qabel.

Jien m'iniex qiegħed hawnhekk biex nikkundanna jew niddefendi imma this is not fair comment.

Dan m'għandux ikun u għandna nirrispettaw il-memorja ta' kollegi antiki.

Ejja nsemmu d-dnubiet, ma nsemmux il-midinba imma!

Dan mhux sew u s-Sedja jmissha tikkontrollah ftit dan it-tip ta' dibattitu għax jekk irridu nsemmu l-passat nistgħu mmorru aktar 'il bogħod minn hekk, pero' m'għandi l-ebda skop li noqgħod insemmi ismijiet hawnhekk.

(Interruzzjonijiet) Min għamel il-ġid u min għamel id-deni.

THE DEPUTY SPEAKER: Importanti ħafna li nibqgħu mas-suġġett li għandna quddiemna.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, jien m'iniex insemmi biex kumbinazzjoni nsemmi għax jekk iħalluni nispiċċa ...

(Interruzzjonijiet) Jiena ma nterrompejt lil ħadd, anzi noqgħod attent biex ma ninterrompi lil ħadd, pero' l-argument tiegħi qiegħed jiżvolġi argument wara ieħor, għax jiena bdejt l-argument li bil-liġi dwar l-Awtorita' ta' l-Ippjanar aħna ridna nibżgħu minna nfusna għax ma ridniex nagħtu lok għal ċerti abbużi.

Jiena se nispiċċa dan l-argument tiegħi eventwalment biex ngħid li l-emendi li qed isiru issa għandhom l-intenzjoni li jagħtu lill-ministru l-poter li jagħmel l-istess abbużi.

Issa ħalli nkomplu.

Aħna konna f'sitwazzjoni fejn kien hawn din il-possibbilta' ta' abbużi u allura bil-liġi dwar l-ippjanar ta' l-iżvilupp aħna ridna li jkollna awtorita' awtonoma.

Naħseb li żgur ħadd ma jista' jakkuża lill-Partit Nazzjonalista fil-gvern li b'xi mod attakka din l-awtonomija.

Żgur din hija akkuża li qatt ma smajniha.

Smajna ħafna akkużi fuqna u fuq l- awtorita' pero' żgur li ħadd ma qal li aħna konna nindaħlu lill-awtorita'.

Tant hu hekk li niftakar li meta jiena wkoll kont inkun frustrat b'dewmien ta' ċerti deċiżjonijiet u kont nagħmel ċerti osservazzjonijiet - per eżempju: Għaliex il-Gvern ma jużax ir-rikors li diġa' kellu fil-liġi, li każijiet partikolari jista' jiddeċidihom il-Kabinett u l-Awtorita' ta' l- Ippjanar tiġi overruled? - il-linja dejjem kienet: Le, din hija istituzzjoni awtonoma, dak huwa poter estrem u m'għandniex nużawh.

Jiġifieri żgur li ħadd ma jista jakkużana li naqqasna b'xi mod l-awtonomija ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

It-tieni skop kien li nagħmlu awtorita' bi proċess wisq aktar trasparenti.

Smajna lmenti fuq it-trasparenza fil-passat pero' ma naħsibx li kienu lmenti ta' nuqqas ta' trasparenza, biex insejħilha hekk, pero' kienu lmenti ta' nuqqas ta' aċċessibbilta' aktar milli trasparenza għaliex l-istadji kollha ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, ħlief forsi aċċess tal- periti għar-rapporti f'xi fażi tad-DCC - kif smajt lill-periti jitkellmu u f'dan jgħallmuni aktar il-periti - żgur li kellna proċess li kien miftuħ għall-iskrutinju ta' kulħadd.

U forsi l-akbar feather in the cap ta' l- awtorita' hija li ridna awtorita' b'nies professjonali biex jagħmlu l- mapping, jagħmlu l-politika ta' holistic planning f'pajjiżna.

Taqbel jew ma taqbilx ma' ċerti konfużjonijiet li saru, pero' żgur li l-ammont ta' proposti, l-ammont ta' pjani, l-ammont ta' dokumentazzjoni li llum jeżisti bis-saħħa ta' l-awtorita' huwa ħafna aktar milli qatt kien hemm qabel.

Żgur li minn dan kollu aħna ma ridniex aktar burokrazija.

U jekk hemm ħaġa li missna għamilna - nibda minni nnifsi - kienet li l-burokrazija żejda li veru nħolqot missna rrimedjajniha qabel.

Kien hemm ħafna sinjali ta' frustrazzjoni bl-Awtorita' ta' l-Ippjanarparti ġustifikata, parti le - jiena l-ewwel wieħed nista' nibda nsemmihom u bħali naħseb isemmuhom aktar il-ministri li kienu fil-Kabinett, il-membri parlamentari ta' qabel u l- periti - pero' is-sens ta' frustrazzjoni kien kbir.

Kien hemm l-għajta li l-awtorita', tajba kemm hi tajba fil-prinċipju, m'hijiex qed taħdem kif għandha taħdem.

Din kienet realta' li, waqt li jien l-ewwel wieħed ngħid li mhux kollu tort ta' l-awtorita', jkolli nammetti li mill-konċett tal- PAPB - fejn bażikament jekk inti perit u għandek problema b'xi mod tirranġa - għas-sistema serja li daħħlet l-awtorita', għandek qabża ta' mentalita' li mhux faċli tistenniha malajr minn kulħadd.

Indubjament huwa veru dak li kienu jgħidu ħafna nies ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li ħafna dewmien huwa tort tal-periti għax jitolbuhom il-pjanta, il-pjanta ma' tiġix korretta, jew għax mhux imdorrijin jagħmlu sitt kopji u mhux tnejn u dawn il-ħafna affarijiet oħra, pero' rridu nammettu, u fl- opinjoni tiegħi trid tammettiha l-ewwel waħda l-awtorita', li r-realta' hija wkoll li wħud - u ngħid "uħud" apposta - mill-middle management ta' l- awtorita' li kienu jmexxu l-files internament fl-awtorita' ħadu gost bil- poter burokratiku u bdew jeżerċitawh b'mod abbużiv.

Il-poter burokratiku qiegħed hemm suppost biex jgħin fis-serjeta' tal-proċess u biex jgħin lill- persuna individwali tiggwida ruħha.

Il-poter burokratiku m'huwiex hemm fis- sens ħażin biex jiffrustra lin-nies, biex iġennen lin-nies; u sfortunatament dan ġara fl-awtorita'.

U l-awtorita' ma baqgħetx jew ma saritx jew ma kenitx user friendly kif kellha tkun istituzzjoni tant importanti f'pajjiżna.

U din in-naħa ma tistax ma tappoġġax kull emenda sensata li tgħin biex tagħmel l-awtorita' aktar user friendly.

Il-Gvern se jsib din in-naħa 100% warajh f'kull emenda li ttendi biex tħaffef il- proċess, ittendi biex tkabbar it-trasparenza, ittendi biex tkabbar l- awtonomija ta' l-awtorita'.

Pero' fil-verita' l-abbozz li għandna quddiemna llum mhux qed jagħmel dan, qed jagħmel biċċa minnu u fil-fatt dan l-abbozz tista' taqsmu kważi fi tliet partijiet.

Hemm is-serje ta' emendi li huma tekniċi intiżi biex iħaffu l-proċess li jiena ma nħossnix - għax la jiena perit u lanqas kelli x'naqsam ma' l- awtorita' tant drabi - li nista' niġġudika jekk ċerti emendi tekniċi humiex se jgħinu jew itellfu l-proċess u allura fuq dak nastjeni milli nitkellem.

Hemm it-tieni serje ta' emendi li jittrattaw fuq it-trasparenza tal-proċess sħiħ u hemmhekk il-prinċipju tagħna huwa li t-trasparenza trid tikber u mhux tonqos.

Pero' mbagħad għandek it-tielet serje ta' emendi li huma l- aktar li jinkwetaw lil din in-naħa, li huma l-emendi li jattakkaw l- awtonomija ta' l-awtorita' u li jridu jerġgħu jibdew iġibu l-Awtorita' ta' l-Ippjanar taħt il-kontroll tal-gvern u tal-ministru responsabbli għaliha.

Fuq dawn l-emendi din in-naħa ma taqbilx u mhux se taqbel qatt.

Aħna rridu naraw awtorita' b'aktar awtonomija, mhux b'inqas awtonomija.

Aħna qatt m'aħna se naċċettaw li l-kmand jerġa' jmur f'idejn il-ministru.

Għalina dak huwa prinċipju li naqblu miegħu issa u lanqas se naqblu miegħu 'l quddiem.

Aktar kmieni tkellimt fuq it-trasparenza.

Qabel xejn jiddispjaċini ngħid li issa għandna t-timbru tal-back-bencher Laburista, l-Onor.

Jose' Herrera, li qal li dan il-pajjiż wasal fi stat ta' emerġenza.

Aħna konna ngħidu li qegħdin kważi f'recession jew wasalna f'recession - hawn min qal li diġa' qegħdin fiha - imma issa għandna t-timbru ta' back-bencher Laburista li qalilna li issa qegħdin f'istat ta' emerġenza.

Mela din il-liġi saret għaliex qegħdin fi stat ta' emerġenza.

Pero' jiena jiddispjaċini ngħid li jekk hemm liġi li waslet f'dan il-Parlament b'ħafna trombi pero' mbagħad bl- inqas trasparenza possibbli kienet propju din il-liġi meta kellha tkun mod ieħor.

L-ewwel bdejna bil-famuż rapport li sar mis-Sur Carmelo Farrugia, imqabbad mill-Gvern biex jagħmel rapport fuq il-ħidma ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar u, minkejja l-pressjoni li saret minn din in-naħa, dan ir-rapport qatt ma tpoġġa, safejn naf jien, fuq il-Mejda tal-Kamra.

Il-Ministru kien jgħidilna: Isma' jiena ma rridx li jiġi dan ir-rapport biss.

Forsi kellu raġun.

Qal li kien qed isir rapport ieħor mid-direttorat jew internament mill-awtorita' u qal li jippreferi jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra ż-żewġ rapporti biex ikun hemm il-bilanċ u biex ikun hemm iż-żewġ veduti.

Nafu li sar it-tieni rapport u, jekk smajt sew fl-introduzzjoni tal-Ministru, sar rapport ieħor li pprova jgħaqqad it-tnejn u minkejja l-insistenza ta' din in-naħa ebda wieħed minn dawn ir-rapporti, li suppost eżaminaw kif kienet qed taħdem l-awtorita' u kif setgħet taħdem aħjar, ma rajna fuq il-Mejda ta' din il-Kamra biex neżaminawhom.

Ma kienx hemm rifjut min-naħa tal- Ministru għax hu dejjem qal li wara li jiġu diskussi l-ewwel mill-awtorita' jpoġġihom fuq il-Mejda tal-Kamra.

Safejn naf jien, dawn ġew diskussi mill- awtorita' ftit ġimgħat ilu jekk mhux xhur ilu u fuq il-Mejda tal-Kamra bqajna ma rajna xejn.

Mela l-famuża trasparenza, il-buzzword li kellna fl- elezzjoni ġenerali, bdiet titnaqqar mill-oriġini ta' dawn l-emendi u kompliet titnaqqar meta fit-tfassil tagħhom inħoloq Cabinet sub-committee, pero' la saret white paper, la ġiet ikkonsultata l-Oppożizzjoni, la ġew ikkonsultati l-kunsilli lokali, la ġew ikkonsultati l-kuntratturi, la ġew ikkonsultati l-għaqdiet ambjentali u lanqas il-pubbliku in ġenerali.

Qed nagħmlu users committee u l-utenti li diġa' kellha l-awtorita' ma kellhomx l-opportunita' li jgħidu xi ħaġa!

Għaliex?

Għax il-Ministru qalilna : Aħna nafu x'irid il-poplu u l-white paper m'għandniex bżonnha.

(Interruzzjonijiet) Almenu hekk ġie rrapportat f'ġurnal lokali u safejn naf jien ma ġietx miċħuda.

Il-Ministru jaf x'irid il-poplu, qaltilna gazzetta partikolari.

Jekk irid jiċħad li qal hekk il-Ministru jista' jiċħad, pero' fil-gazzetti ma ċaħadhiex.

(Interruzzjonijiet) Kollox sew!

Skond il-Ministru l-gazzetta kienet qed tigdeb, imma s'issa, ġimgħa wara, għadu ma ċaħadhiex.

Pero' anke jekk m'għidtx li inti taf il-poplu x'irid, white paper ma kienx hawn u issa għandna dikjarazzjoni ta' l-Onor.

Herrera li l-white paper ma stajniex nagħmluha għax hawn stat ta' emerġenza f'dan il-pajjiż.

Fejn hi t-trasparenza li tant ftaħarna biha u li qed ngħidu tant li rridu nżiduha!

U tkompli tinkwieta għaliex meta inti tgħaqqad numru ta' emendi li jolqtu t-trasparenza ssib li t-tendenza m'hijiex lejn aktar trasparenza imma lejn inqas trasparenza issa.

Per eżempju, bl-emenda għal subartiklu (5) ta' artiklu 13 x'se nipprovdu?

Id-DCC li llum jiltaqa' bil-miftuħ issa se jibda, meta jrid, jiltaqa' bil- magħluq.

X'argument hu li nġab ...

(Interruzzjonijiet) Jekk hemm bżonn naqra l-emenda naqraha pero' l-emenda tgħid li l-laqgħat jistgħu jsiru bil- magħluq.

(Interruzzjonijiet) Issa jekk se jagħmel patafjun emendi ma nafx!

Allura ġejna b'liġi mportanti biex niddiskutuha hawnhekk u llejla nsiru nafu li għandna serje ta' emendi - Alla jbierek, din it-trasparenza! - li kważi jolqtu kull klawsola ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

(Interruzzjonijiet) Il-Parlament qiegħed biex jiddiskuti, pero' l-Gvern għandu jiġi ppreparat sew u mhux issa li wasalna prattikament fl-aħħar żewġ seduti tad-dibattitu se temendaw il-bill kollu li għandna quddiemna!

Din il-preparazzjoni li kellkom wara tmienja jew disa' xhur fil-gvern, wara rapport ta' Carmelo Farrugia, wara rapport tad-direttorat, wara t-tielet rapport, mingħajr white paper u mingħajr xejn u għadkom qed tbiddlu l-liġi issa!

Dik hi l-verita'!

Id-DCC se jibda jiltaqa' bil-magħluq.

Din hija t- trasparenza li tant qalulna biha fl-elezzjoni!

Id-DCC kien jiltaqa' fil- miftuħ, kulħadd seta' jisma' x'inhu jingħad fuq il-permess tiegħu, min jaqbel u min ma jaqbilx, u issa l-laqgħat tad-DCC se nagħlquhom fil-kamra.

Din hija t-trasparenza!

(Interruzzjonijiet) Qed jgħidli li qed nigdeb.

Jiena mhux se ngħidlu biex jew jissostanzja jew jirtira l-kliem li qal.

(Interruzzjonijiet).

Paragrafu (b) ta' klawsola 6 jgħid hekk:

"Fis-subartikolu (5) tiegħu, minflok il-kliem "b'arranġamenti li jsiru qabel." għandhom jidħlu l-kliem "b'arranġamenti li jsiru qabel.

Fuq talba ta' xi membru tal-Kummissjoni, id-deliberazzjonijiet tal- Kummissjoni għandhom isiru bil-magħluq ..."

(Interruzzjonijiet) Jiena qed naqra mill-abbozz ta' liġi.

"Id- deliberazzjonijiet tal-Kummissjoni għandhom isiru bil-magħluq" u llum id- deliberazzjonijiet isiru bil-miftuħ.

Dik hi r-realta' Ministru.

Id- deliberazzjonijiet isiru bil-miftuħ!

(Interruzzjonijiet) Inti qed tinterpretaha mod u jien qed ninterpretaha mod ieħor.

L-emenda għal artiklu 15 tal-liġi qiegħda tillimita l-poter ta' terzi persuni li jagħmlu appell.

Il-liġi issa qiegħda tipprovdi l-kuntrarju ta' dak li kien jeżisti qabel li min ma jkunx ...

Ħalli naqraha sabiex ma jgħidlix li qed nivvinta.

Permezz ta' klawsola 8 qed jidħol proviso li jgħid hekk:

"Iżda dak l-appell jista' jsir biss minn persuna li tkun għamlet xi kummenti meta tkun ġiet pubblikata l-applikazzjoni għall-għemil ta' żvilupp ..."

Mela qabel konna f'sitwazzjoni fejn l-hekk imsejħa third party appeals setgħu jsiru minn kulħadd u issa, f'ġieħ it-trasparenza, mhux kulħadd jista' jagħmel appell imma min ikun irreġistra xi oġġezzjoni.

Issa apparti t-terminu tekniku li naħseb li jkun aħjar jekk jarawh ftit aħjar id- drafters - bla dubju xi ħadd għaġġel mhux ħażin għax kif qiegħda drafted jista' jkun li tolqot anke lill-persuna li tkun applikat, l-Onor.

Tonio Borg diġa' ndika l-pastażata ta' żbalji li għandu l-GDO u naħseb li hawnhekk aħjar joqogħdu ftit attenti wkoll - pero' żgur li qabel konna f'pożizzjoni fejn terza persuna kienet tista' tappella u llum qed nillimitaw din il-fakulta', dejjem f'ġieħ it-trasparenza.

Fi klawsola 12, fejn qed inżidu subartiklu (5) ma artiklu 25 tal-liġi prinċipali, se ndaħħlu l-konċett li rridu nħallsu għall-oġġezzjonijiet.

Issa nistgħu nagħmlu ħafna argumenti pero' żgur li ma nistgħux nagħmlu l- argument li din issaħħaħ it-trasparenza.

Irridu naraw x'se jkunu l-fees għax jekk se jkunu għoljin nistgħu nibdew nirraġunaw li dan huwa wkoll mezz kif innaqqsu t-trasparenza għax irridu nnaqqsu l-oġġezzjonijiet.

Niġu għal subartiklu (2) ta' artiklu 33.

Din l-emenda qiegħda għal darb'oħra tnaqqas it-trasparenza għax qed ngħidu li l-Awtorita' ta' l- Ippjanar m'hijiex aktar obbligata tagħti r-raġunijiet għaliex irrifjutat permess; issa rrid nitlobha biss.

Mela jekk din issa nabbinaha ma' l- emenda l-oħra tal-possibbilta' ta' third party appeals, se niġu fis- sitwazzjoni redikola fejn l-awtorita' lanqas trid tiġġustifika l-għemil tagħha.

Ara f'liema sitwazzjoni ġejjin!

(Interruzzjonijiet) Safejn naf jien tindikalek il-policy number ...

(Interruzzjonijiet) Almenu jkolli l- policy number!

Issa rrid nitlobha l-policy number ukoll!

U probbabilment tgħiduli li rrid inħallas biex jagħtini l-policy number!

Ħallina!

Żgur li din hija tnaqqis ta' trasparenza.

U fl-aħħar - dejjem fuq il-linja tat-trasparezna - l-emenda għal artikolu 35 li, Alla jbierek, issa jekk jien napplika għal permess ma nistax nara d- dokumenti u l-pjanti għax jien m'iniex perit.

Dawn id-dokumenti u l-pjanti l-periti biss jistgħu jarawhom.

Artiklu 35, kif propost fi klawsola 15, jgħid:

"L-Awtorita` għandha żżomm, u tara li jkunu jistgħu jiġu spezzjonati mill-pubbliku, f'dak iż-żmien raġonevoli li hi tistabbilixxi, reġistru jew reġistri:

(a) ta' kull applikazzjoni għal permess għall-iżvilupp li tkun saritilha, li jkun fiha l-isem ta' min applika u dettalji tal-proposta inklużi dokumenti u pjanijiet ...

Iżda d-dokumenti u l-pjanijiet imsemmija qabel għandhom ikunu biss aċċessibbli lil dawk il-persuni li jkunu detenturi tal-warrant ta' arkitett u inġinier ċivili li jkunu jissodisfaw lill-Awtorita' bħala li għandhom interess bona fide li jarawhom."

Din hi t-trasparenza!

L-applikant lanqas jista' jara l-pjanti u d- dokumenti u min joġġezzjona ma jistax jarahom jekk mhuwiex perit li huwa benvist mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Mela perit li m'huwiex benvist - u m'hawnx xi partikularitajiet għaliex m'għandux ikun benvist, pero jista' ma jkunx benvist - lanqas jista' jara xejn.

Dan qed nagħmluh f'ġieħ din it- trasparenza famuża li tant kienet buzzword fi żmien l-elezzjoni!

Id- diffikulta' m'hijiex jekk tarahom waħda waħda imma meta tgħaqqad kollox flimkien u torbotha mbagħad mal-konċett l-ieħor perikoluż ta' aktar gvern tara linja ta' inqas trasparenza u mhux aktar trasparenza.

Il-ministru issa jrid aktar ir-riedni f'idu, irid imexxih aktar hu ż-żiemel.

L-ewwel daħħal l-emenda f'artiklu 5 fejn qed jgħid: Mhux billi hi awtonoma, biex l- Awtorita' ta' l-Ippjanar tiddelega l-poteri tagħha, ngħidilha jien u trid l-approvazzjoni tiegħi għax l-awtorita' ma taqbadx u tiddelega lil min trid.

Jien naf x'irid il-poplu, jien ngħidilha lil min trid tiddelega, trid il-permess tiegħi.

Subartiklu (4) ta' artiklu 6 tal-liġi prinċipali kien jgħid "fuq talba ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar" filwaqt li bl-emenda, kif proposta fi klawsola 4, l-awtorita' issa mhux titlob imma l-ewwel trid tikkonsulta għaliex il-ministru jaf x'għandu bżonn il-poplu.

Imbagħad f'artikli 14 u 15 insibu l-poter ġdid tal-ministru li jaħtar hu l-membri u s-segretarju tal-bord ta' l-appell.

Dawn x'ridnihom?

X'inhu l-iskop tagħhom jekk mhux aktar kontroll mill-ministru?

Għalfejn il-ministru għandu jindaħal hu?

Min- naħa nnaqqsu t-trasparenza u min-naħa l-oħra nżidu l-gvern.

Mela l- linja fejn irridu mmorru hija ċara u l-linja tkompli tkun ċara meta mbagħad tibda tgħaqqad l-attakki fuq l-awtonomija veru u proprja ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar.

U għandna tlieta jew erba' artikli mdaħħlin hemmhekk li prattikament qed jgħidu: Isma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar se nżommuha hemmhekk sabiħa, pero' aħna llum fil-gvern u aħna nagħmlu li rridu.

Se ndaħħlu l-poteri li nagħmlu li rridu u li jogħġobna.

Il- Ministru Buhagiar kellu ftit raġun dalgħodu meta qal: X'jiġifieri tlajna fil-gvern u nsibu l-policies kollha għadhom tagħkom u ma nistgħux inbiddluhom aħna!

Aħna għandna dritt u rridu nbiddluhom.

Lill-Ministru Buhagiar ngħidlu: Jekk inhu hekk daħħal klawsola fil-liġi li għandna llum li tgħid li għal kull bidla fil-gvern fi żmien sena l-gvern jista' jbiddel il-policies li jingħataw lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Pero' hawn mhux hekk qed nagħmlu.

Hawn qed ngħidu li jekk il-ministru llum irid jagħmel ħaġa se jkun jista' jagħmilha u jekk għada jrid jagħmilha bil-maqlub se jkun jista' jagħmilha wkoll.

Fi klawsola 3, li diġa' rriferew għaliha sħabi, qed jingħad li l- pjanijiet ta' struttura jridu jsiru "skond policies, pjanijiet u kondizzjonijiet approvati mill-Gvern u bil-proċeduri kif approvati mill- Ministru."

U hawn forsi tgħid: Imma pjan ta' struttura dan wara kollox.

Qabel kienet "policies u pjanijiet approvati".

Żidna xi ħaġa żgħira biex nagħmluha aktar ċara, jew żidna xi ħaġa żgħira għax irridu nġebbdu iktar lejn il-gvern u lejn il-ministru?

Imbagħad jekk tara l-emenda għal artiklu 18 tal-liġi prinċipali ssib li qed jidħol il-poter li t-tibdil fil- pjan ta' struttura m'hemmx bżonn isir darba kull ħames snin imma piecemeal.

Jiġifieri meta jrid il-ministru jiġi hawnhekk u jgħid: Il- konfini taż-Żurrieq ejja nżidulhom din il-biċċa.

Il-periti jgħidulek li din hija dagħwa għax jekk ma tużax il-holistic approach se tkisser kollox.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Gatt, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

ONOR.

JOE CASSAR: Nipproponi li jkompli jinstema'.

ONOR.

TONY ABELA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Gatt jkompli jitkellem.

Il- Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra.

Jekk ma tagħmilx il-holistic approach se nkissru l-ippjannar kollu.

(Interruzzjonijiet) Jien mhux hekk nirraġuna, jien nirraġuna bħala politiku għax jien m'iniex perit.

Dan ifisser li bħal meta fil-bidu tat- tmeninijiet kellna tibdil fl-ischemes mil-lejl għan-nhar u f'daqqa waħda kull min kellu erbat itmien raba seta' lanqas japplika għal permess għax kellu permess awtomatiku biex jibni, issa jista' jqum ministru filgħodu ...

U jien se nagħmilha ċara li ma nemmnix li l-ministri huma hawnhekk in aeternum, la konna aħna, la hu l-Gvern preżenti, la ta' qabel u lanqas ta' warajna; u ministri jidħlu flok ministri oħra filli għandek wieħed u filli għandek ieħor; min għandu intenzjonijiet tajba u jaħdem tajjeb u min għandu intenzjonijiet ħżiena u jaħdem ħażin.

Pero' ministru b'intenzjonijiet ħżiena illum jista' jikkonvinċi lill-Kabinett biex iġib liġi hawn u f'daqqa waħda jgħid li f'ċerti distretti elettorali nistgħu nżidu l-ischemes kif irridu aħna.

F'daqqa waħda nistgħu nibdew ngħidu li f'din it-triq jew f'dan ir-raħal minn tliet sulari nistgħu nibnu sa sitt sulari.

Dan se nibdew nagħmlu.

Il-ministru se jkollu l-poter jiġi f'dan il-Parlament jgħaddi emenda żgħira biex ibiddel fejn irid u fejn jogħġbu, kull biċċa roqgħa ta' Malta, Għawdex u Kemmuna.

Art li kienet tiswa s-soldi, għax kienet barra l-ischeme, f'daqqa waħda tiġi tiswa l-miljuni għax daħlet fl- ischeme b'daqqa ta' pinna approvata mill-Kabinett, mhux minn dan il- Parlament, għax dan il-Parlament għandu maġġoranza u minoranza.

Din hija r-realta' u jien ngħid li meta fil-passat sar dan it-tibdil ta' schemes sar ukoll bl-approvazzjoni tal-Kabinett ta' dawk iż-żmenijiet.

U allura ma noqogħdux ngħidu li taparsi dan il-Parlament għandu l-poter li jżomm dawn l- affarijiet.

Ir-realta' hi li l-liġi se tagħti poter lill-gvern biex ibagħbas l-ischemes kif irid u kif jogħġbu.

U din mhux biss hija dagħwa, kif jgħidu l-periti, mil-lat ta' ppjanar tekniku - dak ma nifhimx fih - pero' żgur li huwa poter politiku inkontrollabbli u li jista' jiġi abbużat kif wieħed irid u kif wieħed jogħġbu.

U tkompli d-diffikulta' għaliex permezz ta' emenda oħra li qed tiġi proposta mhux biss qegħdin nagħtu l-poter biex inbiddlu parti mill- istructure plan imma issa qed nagħtu l-poter lill-ministru biex ibiddel il- policies li fuqhom trid timxi l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u li jiżgura li meta jbiddel dawk il-policies hu jissorvelja li dawk jitwettqu.

Mela l- ewwel bdejna bil-poter li l-pjan ta' istruttura irid isir skond il-policies li ngħidulek aħna u l-proċeduri li ngħidulek aħna, imbagħad għidna li jekk irridu - mhux x'tgħidu intom, Sinjuri ta' l-Awtorita' ta' l-ippjanar - aħna naqbdulek biċċa art Marsaxlokk biex inġibu erba' voti hemm.

Ejjew naraw kif se ntellgħu erba' sulari, ejjew naraw kif se nċaqalqu n-nies biex imorru jgħixu hemm.

Insieh l-ippjanar għax aħna nagħmlu li rridu għax aħna l-gvern.

Issa dan mhux biżżejjed għax anke fejn jidħlu policies ...

Allura jekk il-Gvern jiġi f'sitwazzjoni fejn għandu bżonn jagħti xi permess lil xi ħadd li jrid jibni 3-Star hotel - għandu jkun illum ma jingħatawx - f'daqqa waħda l-Gvern jgħid: Biddilniha l-policy, issa inti trid tibda tagħti permess għal 3-Star hotels, inkella ejja nżidu l-guest houses għax aħna biddilniha l-policy.

Issa dan kollox jista' jkun tajjeb u ġenwin u kollox jista' jkun ħażin għaliex dan jiddependi totalment minn x'tip ta' ministru għandek hemmhekk.

Din hija r-realta'.

Huwa kollox diskrezzjonali għaliex daqskemm inti tista' tkun ġenwin u tara t-trend turistiku sejjer lejn 3-Star hotels u taqleb f'ġieħ il-pajjiż għax se nitilfu t-turisti, daqshekk jista' inti jkollok il-motivazzjoni li taqleb il-policy għax xi ħadd irid jibni 3-Star hotel u int, jew xi ħadd ieħor, mhux neċessarjament il-ministru, jista' jaqbillu hekk għax se jimpalahom.

Konna neħħejna dan il-poter u dan il-Gvern illum irid jerġa' jintroduċi l-poter tal-gvern ċentrali li jikkmanda kollox.

Il-Gvern Laburista tal-lum għadu jemmen fiċ-ċentralizzazzjoni tal-poter u b'din il-liġi dak il-poter qed jikkardinah f'idejn il-ministru.

Qed jerġa' jagħti lill-ministru ħafna mill-poteri li l-ministri kellhom taħt il- liġijiet tal-PAPB, li wħud ħaddmuhom sew u wħud ħaddmuhom ħażin.

Il- Ministru qalilna li ġejjin emendi oħra u mhux dawn biss.

Allaħares jiġu emendi oħra b'dan l-istess spirtu għax illum qed inpoġġu l-ewwel ġebla biex nerġgħu nistituzzjonalizzaw il-korruzzjoni f'pajjiżna.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Bertu Pace.

ONOR.

BERTU PACE: Sur President, ħadt pjaċir nisma' lil sieħbi, l-Onor.

Austin Gatt, u ninnota kemm anke l-Oppożizzjoni minn żmien għal żmien tbiddel it-ton tagħha.

Qed ngħid hekk għax niftakar meta l-Onor.

Membru kien jikteb fil-gazzetti u kien jinsisti u jiġġieled mal-gvern tal-ġurnata, gvern li kien immexxi mill-Partit Nazzjonalista, u jgħidlu kemm kien hemm bżonn li l-kapijiet tad-dipartimenti tal-gvern ikunu political appointees biex imexxu l-politika tal-gvern tal-ġurnata.

Imma apparti dan, wieħed mill-ewwel diskorsi tiegħi f'dan it-Tmien Parlament kien proprju dwar il-Planning Authority.

Niftakar sew li dakinhar kont għidt li minn mindu l-Gvern għoġbu jaħtarni rappreżentant tiegħu fuq il-bord ta' l-istess awtorita', kont bdejt nirċievi numru kbir ta' ilmenti u protesti minn kullimkien dwar kif jittieħdu ċerti deċiżjonijiet u dwar l-operat ta' l-istess awtorita'.

Jiġifieri jekk hemm xi ħaġa li nħoss li ż-żewġ naħat għandna naqblu dwarha hija l-bżonn ta' riforma kbira fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

F'dan is-sens ħadt pjaċir nisma' ċerti diskorsi pożittivi ħafna li saru mill-bankijiet ta' l- Oppożizzjoni, għalkemm jiddispjaċini ngħid li kellna wkoll diskorsi totalment negattivi.

Inħossni kburi wkoll li wara, biex ngħid hekk, tmien xhur li ilna fil- gvern wasalna biex nagħtu bidu għal din ir-riforma.

Ngħid "nagħtu bidu" għax hija l-intenzjoni tal-Gvern li 'l quddiem jagħmel riformi oħra bħal, per eżempju, riformi fejn jidħol l-enforcement, għax l-Awtorita' ta' l- Ippjanar ma tistax ma tirriformax ruħha jekk trid li l-proċess jimxi b'aktar ħeffa.

L-iskop tal-Gvern mhuwiex, kif xi ħadd qed jipprova jagħti x'jifhem, li aħna se neqerdu jew inneħħu xi poter li għandha l-awtorita' iżda li jinħoloq titjib, trasparenza - u issa 'l quddiem nispjega għaliex qed ngħid "trasparenza" minkejja dak li qed tgħid l-Oppożizzjoni - u accountability fis-servizzi kollha li l-awtorita' obbligata li tagħti lill- pubbliku.

U meta nsemmi l-pubbliku jien naf x'jiġifieri għax trabbejt f'ambjent ta' xogħol f'bank kummerċjali.

Kemm kont ili l-bank, kull meta attendejt xi kors kienu jiġu l-general managers u dejjem isostnu magħna li aħna qegħdin hemm biex nagħtu servizz lill-pubbliku, anzi kienu jgħidulna li the customer huwa r-re u hu jiġi fuq quddiem.

U naħseb li aktar mit- tibdil li qed jipprova jipproponi l-Gvern, huwa importanti li jkun hemm tibdil fil-mentalita' ta' dawk l-impjegati kollha li hemm fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar, mill-inqas wieħed sa l-akbar wieħed, ħalli titjieb l- effiċjenza fis-servizz lejn il-pubbliku.

Punt importanti li joħroġ minn dan l-abbozz ta' liġi huwa li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar issa se tibda taħdem u toħroġ il-policies tagħha b'konsultazzjoni u bi ftehim mal-Kamra' tal-Periti, biss fl-aħħar mill- aħħar irid ikun hemm l-approvazzjoni tal-ministru responsabbli.

Fuq dan il- punt nerġa' nagħmilha ċara li l-awtonomija ta' l-awtorita' se tibqa' hemm u ħadd m'hu se jindaħlilha fil-preparamenti tal-policies.

Id-differenza li hemm hi li, wara li tgħaddi din il-liġi, l-awtorita' tlesti l-policies tagħha u tiftiehem dwarhom mal-Kamra tal-Periti imma mbagħad trid itellagħhom għall-approvazzjoni tal-ministru u mhux viċiversa, kif ipprovaw jindikaw xi Onor. Membri ta' l-Oppożizzjoni.

B'hekk jispiċċa l-vacuum u sa ċertu punt tispiċċa l-gwerra bierda li kienet għal xi raġuni jew oħra dejjem għaddejja bejn l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u l-Kamra tal-Periti.

Il-periti se jingħataw għadd ta' responsabbiltajiet u se jkollhom ukoll aċċess sħiħ għar-rapport tal-case officer - wara li jitlesta u wara li jiġi ffirmat - ħalli fejn ikun hemm il-bżonn ilestu l-kontroproposti għall- evalwazzjoni tad-development control commission, id-DCC.

B'hekk se negħlbu d-diffikulta' li s'issa ħafna periti riedu jħabbtu wiċċhom magħha, cioe' li ma jkunux jafu eżatt x'inhu jiġri mill-applikazzjoni tagħhom - rigward dan il-punt nispjega iktar 'il quddiem xi tfisser trasparenza - u b'dan li qed nipproponu issa se nevitaw il-ħafna talbiet esaġerati li kienu qed jagħmlu l-periti u l-avukati biex ikunu preżenti waqt il-laqgħat tad-DCC u li minħabba fihom kollox kien qed jintefa' lura bil-bosta.

F'dan ir-rigward il-liġi tipprovdi għal tibdil ieħor importanti, fejn hu mistenni li permess ma jeħux iktar minn 12-il ġimgħa biex jiġi pproċessat u approvat jew miċħud.

Iktar 'il quddiem fid-diskors tiegħi dan il-punt inkun nista' nispjegah aħjar.

Jekk fi żmien 12-il ġimgħa l-applikant ma jirċevix risposta allura l-applikazzjoni se titqies valida.

GĦal dan il- għan ġie ppubblikat manwal li jgħid u juri ċar x'għandu jagħmel perit meta jiġi biex jissottometti applikazzjoni, biex b'hekk insibu tarf ta' ħafna mill-problemi li qed ikunu l-kawża li kollox jiġġammja.

Ħalli nagħti eżempju ta' x'qed jiġri llum.

Jien bdejt nistagħġeb meta l-Onor.

Membru ta' l-Oppożizzjoni beda jgħid li bis-sistema l-ġdida l-applikant ma jkunx jista' jara' l-pjanta.

Skużi, mela l-applikant ma jmurx għand il-perit tiegħu u jiddiskuti xi pjanta se tiġi sottomessa quddiem l-awtorita'!

Jien l-affarijiet hekk nafhom.

X'kien qed jiġri sal-lum?

Ħalli nibdew b'ħaġa redikola.

Il-pożizzjoni llum hija li bniedem jista' japplika biex jibni block flats fuq Filfla u l-applikazzjoni jaċċettawhielu, imbagħad tibda l-istorja; jikteb ittra lid-Dipartiment ta' l-Ambjent u forsi jgħaddu ħames xhur qabel dan jindenja ruħu jwieġeb; jikteb ittra lill-Water Services Corporation biex jara jekk hemmhekk hemmx xi trouble fuq l-ilma; u jikteb ittra lid- Dipartiment ta' l-Agrikoltura.

Imbagħad dejjem ngħidu bit-trasparenza u kemm mexjin tajjeb l-affarijiet!

Irid jagħmel din il-biċċa xogħol kollha biex sena jew sena u nofs wara l-Awtorita' ta' l-Ippjanar toħroġlu refusal, għax ovvjament kulħadd jaf li fuq Filfla ma tistax tibni!

Issa bil-proċess il-ġdid se jkollok il-pre-application stage, jiġifieri qabel ma l-perit jitfa' l-applikazzjoni se jkun jista' jmur u jiddiskuti l-affarijiet ma' l-awtorita' .

It-tieni punt importanti - u dan tajjeb li l-poplu jifhmu - huwa li issa se jkun hemm check list ta' l-affarijiet kollha li l-perit għandu jagħmel qabel ma jitfa' l-applikazzjoni, ħalli l-materjal kollu li jissottometti jiġi ċċekkjat biċċa biċċa, flimkien ma' uffiċjal tal-Planning Authority, against the check list.

L-iskop huwa evidenti biex jekk ikun hemm xi ħaġa nieqsa - illum issib applikazzjonijiet mingħajr site plan, issib applikazzjonjiet mingħajr ritratti u ssib applikazzjonijiet bi pjanti li lanqas biss jintgħarfu - il-perit u l-uffiċjal jindunaw mill-ewwel u b'hekk nevitaw dak il-ħafna telf ta' żmien ta' wara u l-proċess jitħaffef.

Iktar 'il quddiem nispjega kif iridu jsiru l-affarijiet.

Sakemm il-perit jimxi ma' dawn il-punti li tistabilixxi l-liġi, l-applikazzjoni tiġi kkonvalidata u minn hemm jibdew jgħoddu t-12-il ġimgħa.

Imma ħalli nkompli fuq il-policies.

Personalment naqbel perfettament ma' dak li tgħid il-liġi li, wara li jiġu miftehma u maqbula mal-Kamra tal-Periti, l-policies għandhom jiġu approvati mill-ministru jew mill-gvern tal-ġurnata.

F'dan il-pajjiż ma jistax ikollok gvern miexi b'ċerti policies u awtorita' miexja b'policies opposti.

Tan-naħa l-oħra jmisshom ilhom li ndunaw b'dawn in-nuqqasijiet u inutli li issa joqogħdu jgħidu li kellhom fi ħsiebhom li l-affarijiet jirrangawhom.

(Interruzzjonijiet) Kemm għidtu affarijiet fil-programm elettorali!

Ħalli nitkellem ftit fuq il-policies, li forsi ħafna kelliema ma tkellmux fuqhom, u nitkellem mill-esperjenza ta' x'qed idejjaq lill- poplu.

Każ ċar li jiġi f'moħħi mill-ewwel huwa li l-Gvern għandu policy, li għadha għaddejja sal-lum, li jinkoraġġixxi, jgħin u jħeġġeġ lis-self employed iż-żgħir.

Din hija policy tal-Gvern tiegħi, kienet fil-programm elettorali u ppriedkajniha fil-kampanja elettorali.

(Interruzzjonijiet) Iva, qegħdin ngħinuhom u saħansitra ħtarna segretarju parlamentari responsabbli mis-self employed ż-żgħar.

Nafu li l-maġġoranza l-kbira tas-self employed huma s-small businessess, iżda fl-istess ħin jidher biċ-ċar li l-Planning Authority miexja b'policy li kważi ma toħroġ l-ebda permess lin-negozji ż-żgħar u nispjega x'irrid ngħid.

Qed nirriferi għal famużi applikazzjonijiet taċ- change of use, fejn kull min japplika biex il-garage tad-dar tiegħu jagħmlu hairdresser salon, jew snack bar, jew pet shop, jew computer shop, jew ironmongery, jew grocer ikollu refusal.

Tidher ċara li hemm xi forma ta' blanket instructions biex dawn it-tip ta' permessi ma jinħarġux u sadanittant il-poplu xorta jibqa japplika.

Hawnhekk għandna każ ċar fejn il-policy tal-gvern tal-ġurnata hija mod u l-policy ta' l- awtorita' hija mod ieħor.

Minn analisi li għamilt - għax jien bħala membru tal-bord ħadt interess li nara li nirċievi d-deċiżjonijiet tad-DCC - sibt li f'dawn l-aħħar tliet xhur ġew irrifjutati mil-inqas 100 applikazzjoni ta' dan it-tip u dejjem għall-istess raġuni, cioe' minħabba l-parking policy kif adottata mill-Planning Authority.

L-awtorita' normalment tgħidlek li, jekk tiġi biex tagħtik permess biex tagħmel pet shop minflok il-garage, mhux se jibqalek spazju fejn iddaħħal il-karozza jew tipparkja t-truck jew xi inġenji oħra.

Biex dak li jkun jifhimni aħjar, nista' ngħid li nhar is-Sibt irċevejt id-deċiżjonijiet li ħadet d-DCC sas-16 ta' Lulju u jirriżulta li, mill- applikazzjonijiet kollha li kien hemm, madwar 42% jew 45% minnhom ġew irrifjutati.

Personalment jidhirli li, meta 45% ta' l-applikazzjonijiet li jitilgħu quddiem id-DCC jiġu rrifjutati, dan jurik biċ-ċar li hemm xi ħaġa sejra ħażin fis-sens li, jew il-pubbliku mhux qed japprezza x-xogħol tal-Planning Authority, jew il-Planning Authority miexja fuq linja totalment opposta għal dak li tixtieq in-nies.

(Interruzzjonijiet) Mhux qed ngħid li kulħadd irid jibni kullimkien u fejn ġie ġie jew fejn ifettillu, imma ma nifhimhiex li joħorġulek refusal fuq ħwejjeġ żgħar.

Ħalli nsemmihom dawn ir-refusals.

Cikku Borg applika biex iwessa' l-bieb tal-garage - refusal.

Ieħor talab biex jagħmel change of use from garage to toiletries outlet - forsi laħaqlu t-tifel jew l-mara trid tiftaħ ħanut - refusal.

Ieħor talab biex minflok grocery jiftaħ upholstery shop - issa dan il-każ huwa agħar għax min huwa involut forsi qed jara li n-negozju sejjer lura u allura jrid jara x'se jagħmel - u bħal donnhom qed jgħidulu biex imur jirreġistra għax ma jridux jaċċettawlu l-applikazzjoni.

Każ ieħor, change of use from garage into aluminium workshop - refusal.

F'Old Bakery Street il-Belt, change of use from a vacant residence into an office for three lawyers - refusal.

Ħaġa komuni oħra hija to replace deteriorated wooden balconies.

Dan għandu l-gallarija se taqa', bħal m'hawn ħafna gallariji se jaqgħu minħabba li tmermru, irid jibdilha u jagħmilha ta' l- aluminium - refusal.

Issa jekk tgħaddi mit-toroq ta' Malta tinduna x'hawn ta' gallariji ta' l-aluminium!

Ieħor irid ibiddel il-materjal tal- bibien u tat-twieqi u minn injam jagħmilhom ta' l-aluminium - irrifjutawhielu.

Issa hawn tajjeb ngħid li għal affarijiet żgħar bħal dawn bil-liġi l-ġdida lanqas hemm għalfejn li wieħed jagħmel applikazzjoni.

Change of use from a toy shop into jewellery - refusal.

Change of use from a beautician's to a stationery and hi-fi shop - refusal.

Replacement of balcony by an aluminium one - refusal.

Change of use from tailor's shop to office - dan għandu ħanut ta' ħajjat irid jagħmlu uffiċċju - refusal.

Ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk.

Ma nistax nifhimha din il-policy u personalment ma naqbilx magħha u ngħidha kif inħossha.

Nerġa' ngħid li llum għandna gvern li qed jagħmel minn kollox u jirsisti fuq li jirsisti biex lis-self employed iż-żgħir jgħinnu jespandi u jżid il- business, imbagħad tiġi l-Planning Authority u għal raġuni ta' parking tirrifjuta kważi waħda minn kull żewġ applikazzjonijiet li tirċievi.

Issa se nsemmi l-problema tal-parking.

Hawnhekk inħoss li l-awtorita' - qed nitkellem mhux bħala perit jew avukat, li miniex, imma bħala ċittadin komuni li naf il-problemi tan-nies, naf biex jiġu jilmentaw il-kostitwenti u allura pjuttost qed nitkellem minn dak il-lat jiena - u dawk kollha konċernati għandhom jagħmlu studju dwar il-ħtieġa urġenti ta' aktar multi-storey carparks, mhux biss fil-Belt u f'Tas-Sliema, imma anke f'ħafna rħula li llum saru ta' ċertu kobor bħal Birkirkara, il-Mosta, in-Naxxar, Ħal Qormi, Raħal Ġdid u Ħaż-Żabbar, fejn il-problema saret akuta.

Aħna mdorrijin li biex immorru mid-dar sal-knisja mmorru bil-karozza wkoll.

Xi kultant jien stess nirrealizza xi żball qed nagħmel għax biex immur sal-knisja għandi ħames minuti mixi, filwaqt li jekk immur bil-karozza nagħmel xi kwarta ndur biex insib fejn nipparkja.

Dan qed ngħidu għaliex illum l-Awtorita' ta' l-Ippjanar donnha qed tħares lejn din il-problema tal-parking billi tesiġi - hija ħaġa tajba din - li kull bini ġdid, intrapriża u business ikollu parking space imma wieħed illum irid jiftakar li l-problema tal-parking m'hijiex prinċipalment li jkollok garaxx.

Il-garaxx tużah biex wara l-ġurnata tax-xogħol jew wara li tmur tixtri fil-għaxija iddaħħal il-karozza ġewwa.

Allaħares tixtri karozza biex iżżommha fil-garaxx!

Allura hemm bżonn li l-problema llum tiġi ffaċċjata b'serjeta' u b'urġenza.

Jekk aħna rridu li din il-problema ma tiġġammjax lill-pajjiż kollu hemm bżonn li jinstab spazju, jinxtara bini u jsiru aktar multi-storey car parks, ħalli kemm jista' jkun nilliberaw iċ-ċentri mit-traffiku u nagħmlu iktar toroq one-way għax bir-rata ta' karozzi li ħerġin ma nafx fejn se nispiċċaw.

Żgur ma nsolvuhiex billi nagħmlu policy li kull min japplika għal petshop, ironmongery jew grocery ma nagħtuhx permess għaliex ngħidu li hemm irid iżomm karozza.

Jien ma naqbilx magħha din, speċjalment meta tiftakar li llum wasalna fi stat fejn ħafna familji qegħdin mhux b'karozza waħda imma bi tnejn u bi tlieta.

Ma naħsibx li bil-clamping se nsolvu din il-problema, pjuttost se nnaddfu toroq u nieħdu l-problema għal x'imkien ieħor, bħal meta wieħed ikollu skrivanija mimlija karti, jitfagħhom fuq skrivanija oħra u jgħid li għandu d-desk nadif u fil-fatt ikun ħoloq il- problema x'imkien ieħor!

Hemm ukoll policies li jien personalment inħoss li ma jagħmlux sens, bħall- policy dwar l-għoli tal-garages, li kemm-il darba tkellimt fuqha, fejn kull min japplika biex itella' garaxx ta' aktar minn 12-il filata kważi għandu refusal awtomatiku, bil-konsegwenza li fit-toroq tagħna qed nispiċċaw b'ħafna cranes, trucks, vannijiet u xi kultant tara anke xi cabin cruiser ipparkjata fuq xi bankina.

Għalfejn għandna nippersistu b'din il- policy meta nafu l-effetti tagħha u nafu x'naraw meta ngħaddu mit-toroq ta' Malta!

Hemm il-policy li ma jkunx hemm aktar permessi ta' uffiċini fil-Belt u fil-Furjana għaliex l-istructure plan hekk igħid.

Mhux dejjem tista' timxi eżatt mal-pjan li tkun għamilt.

Jien nista' nippjana biex minn hawn immur Ħaż-Żebbuġ imma jekk f'Hal Qormi t-triq se nsibha sfrondata se jkolli ndawwar ir-rotta.

Hekk għandhom ikunu l-policies.

X'ġara b'din il-famuża policy?

Fil-Belt hawn ħafna anzjani li joqogħdu fir-raba', il-ħames u fis- sitt sular u għal raġunijiet ta' saħħa qegħdin jitilqu minn dawn il- postijiet għax huwa mpossibbli li jsiru lifts ġo fihom.

Allura f'dawn l- aħħar ħames snin qed nispiċċaw b'ħafna bini vojt u abbandunat għax m'aħniex nagħtu l-opportunita' biex dawn il-postijiet battala jittieħdu bħala uffiċini għal avukati, periti, insurances u nies tan-negozju.

Meta jilħaq avukat u japplika biex jiftaħ uffiċċju fil-garaxx il-Planning Authority ma tagħtihx permess u jekk jipprova japplika għal uffiċċju fil-Belt biex ikun qrib il-qorti ma tagħtihx permess lanqas.

Peress li fil-Belt u fil- Furjana lanqas jistgħu jsiru uffiċini issa l-problema tfajniha band'oħra - għax kulħadd qed imur l-Imsida, il-Gżira u Tas-Sliema - biex spiċċajna ma solvejniex il-problema tal-Belt u ħloqna problemi kbar f'dawn it-tliet postijiet li semmejt.

Policy oħra li sikwit ukoll qed toħloq kontroversja hija dik tal- galleriji.

Hawnhekk ta' min ifaħħar lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar għall- iskemi li għamlet fil-Birgu u f'Bormla.

Pero' jekk dawn l-iskemi ma nistgħux nestenduhom għal Malta kollha, kif qalilha l-Ombudsman stess, l- awtorita' għandha toħloq gallerija li tkun ta' l-aluminium li tmur ma' l- ambjent Malti għaliex illum nafu li ħafna nies għandhom il-galleriji se jaqgħu u llum ma tridx sold biex tbiddilha.

Kulħadd jaf id-diffikultajiet li joħloqlok l-injam għax jekk tagħmel ix-xita l-injam jeħxien u trid tagħmillu l-manutenzjoni.

F'dan is-sens wieħed għandu jara jekk dawn il- policies għandhomx japplikaw għall-irħula kollha ta' Malta jew inkella japplikawx għall-bliet bħall-Imdina, Valletta Bormla, il-Kalkara u l-Birgu.

Hija ħaġa tajba li wieħed jagħmel minn kollox biex jipproteġi l-ambjent u l-inħawi rurali tal-pajjiż imma mbagħad m'għandniex immorru fl-estrem billi nirrifjutaw permess għal kamra żgħira lil bdiewa part-time u anke fulltime.

Dawn hawn mijiet minnhom jekk mhux eluf u mijiet kbar minnhom ċert li huma bla permess.

Ħafna mill-bdiewa ma jagħmluhomx b'kapriċċ imma biex meta taqbad nieżla x-xita u l-bidwi jilħqu l-maltemp ikun irid jitfa' l-inġenji temporanjament hemmhekk jew jidħol jistkenn.

Dawn ikunu jafu li se jkollhom refusal, allura l-ewwel jibagħtu ittra lid-Dipartiment ta' l- Ambjent, imbagħad lid-Dipartiment ta' l-Agrikoltura, dawn it-tnejn ma joġġezzjonawx u xorta l-Awtorita' ta' l-Ippjanar toħroġ refusal.

Jien ma narax sens f'dawn l-affarijiet meta mbagħad, imbotta minn hawn u mbotta minn hemm, tara li joħroġ xi permess għal xi farmhouse.

U f'din il- "farmhouse" m'intix se tara xi baqra jew xi tiġieġa imma aktarx tara xi swimming pool!

Jien qed insemmi policies li bil-liġi l-ġdida l-Awtorita' ta' l-Ippjanar b'konsultazzjoni mal-periti, tkun tista' taqta' ħafna mit- tgergir għaliex qed nitkellmu dwar policies li jiġu jkellmuni n-nies fuqhom.

Per eżempju, tapplika biex ittella' sular fuq li għandek, wara li ngħidu aħna tkun ilek li bnejt xi 20 sena ilu u kellek il-permessi kollha - qed insemmi 20 sena ilu għax mhux se nagħmel bħall-Onor.

Austin Gatt u noqgħod insemmi x'ġara fil-bidu tat-tmeninijiet u ninsa x'ġara fis-sittinijiet, għaliex fis-sittijiet saru ħniżrijiet ukoll; (interruzzjonijiet) anzi d- dispjaċir tiegħi hu li l-Planning Authority m'ilhiex imwaqqfa xi 30 sena għaliex forsi fuq dawn l-affarijiet kieku mxejna ħafna aħjar - bnejt skond ir-regolamenti ta' dak iż-żmien u dak iż-żmien ma kenux jeżistu policies biex tagħmel it-twieqi ta' l-aluminium silver, bronze jew ħodor, imma kien joħroġ il-permess, tibni u mbagħad l-aperturi tagħmilhom kif trid.

Issa l- ewwel ma tirċievi huwa enforcement notice mill-Planning Authority fejn jgħidulek li, peress li għandek l-aperturi silver, l-applikazzjoni tiegħek mhux se tiġi pproċessata qabel taċċetta li teħel multa ta' Lm150.

Barra minn hekk jgħidulek biex tbiddel il-kulur tat-twieqi jew inkella taqla' l-aperturi kollha u tbiddilhom.

Hemm ukoll inkonsistenza fl-interpretazzjoni tal-policies bejn case officer u ieħor jew inkella ssib li n-north team jaħdem mod u s-south team jaħdem mod ieħor.

Jew, stramberija oħra, fl-istess triq lil wieħed joħorġulu permess jiġri u lill-ieħor jaqalgħulu qalbu.

Insemmi każ li ltqajt miegħu dan l-aħħar il-Gżira fejn persuna applikat għar-raba' sular u l-case officer irrakkmanda refusal, meta maġenbu fuq ix-xellug hemm ħames sulari u fuq il-lemin ukoll hemm ħames sulari!

Meta jien indagajt qalli li dawn kollha refusal ħarġu u issuġġerixxa i l-applikant imur quddiem id- development control commission għaliex imbagħad hemmhekk jagħtuh permess!

Ma tistax tirraġuna hekk man-nies, il-policy trid tkun konsistenti.

Imbagħad xi ngħidu għall-heritage advisory committee li ħawwad lil kulħadd bid-deċiżjonijiet strambi tiegħu u kien riżultat ta' ħafna nkwiet, kemm għall-pubbliku kif ukoll għall-istess Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Tajjeb ukoll li l-ministru dan il-bord jagħtih daqqa t'għajn sewwa.

Kemm ilni fuq il-bord ta' l-awtorita' għadni sal-lum ma nistax nifhem taħt liema parametri jew terms of reference qed jopera dan il-bord.

Ċerti deċiżjonijiet ikunu verament strambi u suspettużi, speċjalment meta b'konsegwenza ta' hekk qed nispiċċaw b'ħafna bini antik fl-irħula tagħna, li hu bla ebda valur storiku, arkitettoniku jew kulturali, li ma jinħariġlux permess biex jaqa' ħalli minfloku jkunu jistgħu jitilgħu abitazzjonijiet diċenti tant meħtieġa.

Nagħti eżempju li ltqajt miegħu dan l-aħħar fis-Siġġiewi.

Mela kien hemm applikazzjoni għal post biex jinbidel f'bank u wara sena għadha lanqas biss ittieħdet deċiżjoni għax il-heritage advisory committee ma nafx kif u fuq liema kriterji ħareġ emergency conservation order.

Jien mort nara dan il-post personalment u ngħid li iktar ma jaqa' malajr iktar aħjar għal kulħadd għax m'hemm xejn ta' valur arkitettoniku, storiku jew kulturali.

Pero' mbagħad erba' passi 'l bogħod, fi triq oħra, dik id- dar fejn kien joqgħod Patri Ġużepp Delia qed tinqaleb ta' taħt fuq.

Ma nistax nifhimhom dawn il-policies u dan kollu bil-permess ta' l- awtorita'.

Allura bilfors li l-poplu jgerger għax m'hemmx konsistenza.

L- estremiżmu qed iwassal biex noħorġu emergency conservation orders anke fuq sempliċi raġuni għax ikollok xi kamra bix-xorok tal-qażba.

Jekk nofs id-dar hija msaqqfa bil-konkos u n-nofs l-ieħor għadu bix-xorok tal-qażba - naturalment inti tkun bdilt ix-xorok li jkunu nqasmu u fejn ikunu għadhom tajbin ma tibdilhomx - joħorġulek emergency conservation order u jgħidulek biex tibqa' kif int u ma tirranġa xejn.

Oqgħod f'dik l-umdita', oqgħod f'dak in-nuqqas ta' ventilazzjoni, ħalli kollox jaqa' fuqek imma mhux se nagħtuk permess biex inti tirranġa dik id-dar!

U ġeneralment id- DCC timxi fuq ir-rakkmandazzjoni tal-HAC, li fl-aħħar mill-aħħar ġieli lanqas biss ikunu marru on site.

Ħalli niftiehem sewwa.

Miniex qed ngħid li m'għandniex nippreservaw l-irħula imma ejja ma nkunux riġidi, ejja nimxu b'sens ta' responsabbilta' u nagħmlu dak li hemm bżonn għax issa qed nispiċċaw bil-qalba ta' l-irħula b'ħafna bini abbandunat u mwaqqa' u per konsegwenza l-pubbliku qed jagħmel pressjoni biex tinqered iktar raba .

Ma jistax ikun li biex aħna nipproteġu l-qalba tar-raħal tagħna nispiċċaw issa nħallu rħula sħaħ vojta jew inkella jiġu l-barranin jixtru dawn id-djar.

Jien nerġa' nirripeti u ngħid li fis-Siġġiewi, f'Ħaż- Żebbuġ u f'Ħal Qormi tara bini abbandunat u li għandu bżonn ammont sostanzjali ta' tiswija u jekk dan aħna naslu biex nirranġawh, basta nżommu l-istess stil arkitettoniku, ikun jista' jintuża għal koppji żgħażagħ u nevitawlhom ħafna spejjeż.

Issa fuq dan il-bord tal-heritage advisory committee suppost għandek id- direttur tal-mużewijiet li jattendi għal dawn il-laqgħat.

Kienu qaluli li dan qatt ma jattendi għal dawn il-laqgħat u tiktiblu kemm tiktiblu ittri qatt ma tieħu risposta mingħandu.

Ma jistax ikun li l-affarijiet jibqgħu mexjin hekk bil-poplu dejjem jistenna.

Għaliex x'inhu jiġri?

Tagħmel applikazzjoni, jiktbu lid-direttur tal-mużewijiet u qabel ma jieħdu risposta l-applikazzjoni tiegħek ma tiġix ittrattata.

Allura tista' tagħmel disa' xhur, sena jew sena u nofs tistenna għax qabel ma jkunu komdi mhumiex se jirrisponduk.

Ma jistax ikun li l-poplu, il-pubbliku, iċ- ċittadin jibqa' jiġi ttrattat b'dan il-mod.

Jien għalhekk naqbel li jekk l-Awtorita' ta' l-Ippjanar taħdem kif għandha taħdem, kif se ngħid iktar 'il quddiem, għandna naslu biex naraw li l-permessi tal-bini joħorġu fi żmien stipulat.

Xtaqt qabel xejn ukoll ngħid li dan l-aħħar kien hawn ċertu Martin Drury, li huwa d-direttur ġenerali tan-National Trust ta' l-Ingilterra, li tkellem fuq il-konservazzjoni.

Qal xi ħaġa li hija tajba, li huwa importanti li fil-heritage iżżomm djalogu kontinwu xi jfisser il-heritage u ma tibżax li inti tagħmel xi interpretazzjoni u reviżjoni tal-policies.

Jiġifieri dan huwa espert li qed jgħid ukoll li inti trid timxi maż-żmenijiet u f'pajjiż żgħir bħalma huwa Malta huwa iktar u iktar importanti li nagħrfu fuq xiex qegħdin nimxu għax ma jistax ikun, nerġa' ngħid, ir-raba u l-inħawi rurali tal-kampanja Maltija jkomplu jinqerdu b'din ir-rata qawwija li qegħdin jinqerdu.

Ma jistax ikun nispiċċaw bil-qalba ta' l-irħula diżabitata u b'ħafna djar vojta.

Nixtieq issa nirrimarka wkoll fuq xi punti li dwarhom tan-naħa l-oħra għamlu għaġeb kbir u nibda bil-kwestjoni tat-trasparenza.

Ħafna pprovaw idaħħlu d-dubju li b'din il-liġi l-Gvern se jneħħi t- trasparenza.

Ħa naraw eżattament xi trasparenza kien hemm fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Kien hemm xi ħadd li jista' jara l-case officer report?

Ara llum b'din l-emenda fil-liġi qed nagħtu l-fakulta' u d-dritt li l-perit ikun jista' jara il-case officer report u b'hekk jispiċċa l-abbuż ta' interpretazzjonijiet differenti tal-liġijiet u tal-policies.

Kien hawn min qal li jekk aħna se ninsistu li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tipproċessa applikazzjoni fi żmien '12-il ġimgħa se jibda jkollna ħafna refusals.

Nifhimha li se jkollok refusals, imma ejja għall-argument nassumu li dan li qed tgħidu huwa veru.

Pero' issa l-awtorita' hija obbligata li tagħti r-raġunijiet għaliex se tagħti refusal u l-periti issa se jkunu jistgħu jaraw ir-rapport, għax awtomatikament ir-rapport mar-refusal se jintbagħat lill-perit, u allura l-perit se jkun jista' jagħmel il- kontestazzjoni tiegħu bil-miktub.

Mela mhux faċli taqbad tagħti refusal bl- addoċċ għax jekk il-perit ikun jaf il-policies sew se jkissirulek l- argument u d-DCC se jkollha timxi fuq id-deċiżjonijiet li tara.

Issa qed indaħħluha t-trasparenza għax qabel kienu bħal meta jħarrkuk u jtellgħuk il-qorti, tqabbad avukat u l-akkuża ħadd ma jaf x'inhi!

Hekk kienu jsiru l-affarijiet!

Kien ilhom iż-żmien il-periti jitolbuha din u ħadd ma ta kashom.

Ħalli ngħid it-trasparenza li kien hemm fuq dawn l-affarijiet.

Dan biex il-pubbliku li forsi mhux intiż f'dawn l-affarijiet ikun jaf, ħalli nikkwota daqsxejn minn ċirkolari tal-Planning Authority bin-numru 2 ta' l-1996.

Mela hawnhekk hawn:

"Request to be present at the meetings of the development control comm ission".

Issa qiegħed naqra u naqleb mal-ewwel għall-Malti:

"Il-kummissjoni ddeċiediet li tbiddel il-proċedura ħalli d- deċiżjonijiet jeħfiefu u fl-istess ħin nagħtu ċans lill-applikanti u l-periti tagħhom biex iressqu l-każ tagħhom."

Il-bdil fil-proċedura huwa li:

" We only allow a verbal presentation if it is considered that there are sufficient reasons to satisfy such an intervention."

Mela hawnhekk qegħdin ngħidu li b'din iċ-ċirkolari l-awtorita' qed tgħid: Isma', aħna se nħallukom tidhru quddiemna biex tagħmlu rappreżentazzjoni verbali.

Li ma qalux huwa li meta tagħmel talba biex tkun preżenti, jaqbu u jitfgħulek il-file erba' jew sitt xhur lura biex żgur li jaqtgħulek qalbek u ma titlax.

Dik it-trasparenza li kien hemm!

U biex tgħaxxaqha f'din iċ-ċirkolari qed jgħidu li ċ-chairman iħalli preżentazzjoni verbali ssir jekk hu jidhirlu li hemm raġunijiet ġustifikati.

Mela jekk jidhirlu li m'hemmx ġustifikazzjoni ma jħallikx tagħmel preżentazzjoni quddiemu.

Jgħid ukoll li:

"The Chairman of the DCC will then consider these arguments and only if it is clear that there is sufficient justification for a verbal presentation of these that a decision meeting will then be permitted."

Dik it-trasparenza li kien hemm!

Imbagħad aħna ġejna kkritikati għax qegħdin nagħmlu dan it-tibdil u qegħdin ngħidu li r-rapport tal-case officer se jkun jista' jarah il-perit u b'hekk se jitħaffef il-proċess, jinqata' t-tgergir u ċ-ċittadin jibda jingħata servizz diċenti mill- awtorita'.

(Interruzzjonijiet) X'tgħid aktar din iċ-ċirkolari?

Din tgħid ukoll li:

"Where requests to be present are submitted without any reasonable justification you will receive a standard letter.

This change in procedure will benefit both architect and their clients in ensuring that decisions are made expeditiously and fairly."

Mela aħna mhux hekk qegħdin ngħidu!

Hawnhekk għandna abjad fuq l-iswed li dak li qed nipproponu aħna kienet issuġġerietu l-istess Awtorita' ta' l- Ippjanar fuq sena ilu.

Għax biex l-affarijiet ikun ċari trid tara r- rapport.

Xi trasparenza trid aktar minn hekk!

Ma nistax nifhem kif qed toqogħdu tgħidu li mhux se jkun hawn trasparenza għaliex membru tal-bord se jkun jista' jitlob biex id-deliberazzjonijiet isiru fil-magħluq .

Ejjew inkunu sinċieri u ngħidu l-affarijiet kif inhuma.

(Interruzzjonijiet) Allura kif qed tgħidu inthom fil-qorti, meta l-ġurati jidħlu jiddeliberaw, m'hemmx trasparenza!

Kif qed tippretendu li nieħdu ċerti deċiżjonijiet b'ħafna nies imdawwrin magħna, li kważi kważi b'għajnejnhom stess ikunu qed jhedduk?

Dik it-trasparenza li tridu?

Mhux aħjar li jkun hemm każi fejn minn qabel ikunu saru diskussjonijiet kif għandha tmur il-votazzjoni?

Ejjew ngħidu lill-pubbliku li aħna qegħdin nagħmlu l-affarijiet biex verament ikun hawn trasparenza u biex l-affarijiet iktar jitħaffu u biex jingħata servizz aktar malajr.

Aħna rridu trasparenza fid-deċiżjonijiet ħalli ma nibqgħux bis-sistema li xi ħadd iwaqqfek fit-tiriq - ħaġa komuni din - u jgħidlek: Isma', biddel il-perit jekk tridhom jimxu l-affarijiet.

Dik it-trasparenza li kien hawn!

Jew tiġu toqogħdu tgħidu li dan it- tibdil qed nagħmluh biex niġbru l-voti.

(Interruzzjonijiet)

Qed nara lill-Onor.

Psaila Savona.

Naf li dan l-aħħar attenda - naqbeż fuq suġġett ieħor - għal-laqgħa ta' l-għaqda kaċċaturi nassaba u konservazzjonisti li twaqqfet dan l-aħħar.

Allura issa mortu għall-voti, għax qabel l-elezzjoni ħadd minnkom ma kien jattendi?

MADAM SPEAKER: Onor. Pace, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

ONOR.

GEORGE VELLA: Nipproponi li jkompli jistema'.

ONOR.

TONY ABELA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Pace ikompli jitkellem.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Psaila Savona, bil-permess ta' l-Onor.

Pace.

ONOR.

JOE PSAILA SAVONA: Jista' jekk jogħġbu l-Onor.

Membru jespandi iktar għax ma fhimtx il-konnessjoni.

ONOR.

BERTU PACE: Għax aħna hawnhekk għajruna li qed inressqu dan it- tibdil għall-voti u biex nidhru sbieħ man-nies.

Qabel l-elezzjoni jien attendejt kważi għal kull laqgħa ta' l-għaqda kaċċaturi nassaba u konservazzjonisti u min-naħa ta' l-Oppożizzjoni ma kien ikun hemm ħadd.

Issa l-Membri ta' l-Oppożizzjoni bdew jattendu dawn il-laqgħat u allura jien nistaqsihom jekk dawn l-affarijiet humiex qed jagħmluhom għall-voti.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joseph Psaila Savona, bil-permess ta' l-Onor.

Pace.

ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA: Lill-Onor.

Pace nixtieq ninformah illi kull meta nkun mistieden nagħmel mill-aħjar li nista' biex nattendi, kultant b' sagrifiċċju kbir.

L-Onor.

Membru huwa żbaljat ukoll meta jgħid li qabel l- elezzjoni l-Membri tal-Gvern ma kenux jiltaqgħu ma' l-għaqdiet tal- kaċċaturi.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

BERTU PACE: Le, ma kenux jattendu.

ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA: L-Onor.

Pace għandu żball għax jien ilqajt personalment ġewwa dari lill-kumitat ta' l-għaqda kaċċaturi, nassaba u konservazzjonisti.

Jien ma nafx għal liema raġuni qed jitkellem hekk.

ONOR.

BERTU PACE: Fil-pubbliku qatt ma rajnihom imkien.

(Interruzzjonijiet) Xi ħadd f'din il-Kamra qal li aħna wegħedna lil xi tnejn min-nies li jekk inkunu fil-gvern jinħarġulhom il-permessi.

Jien mhux tnejn min-nies naf imma mijiet li fl-aħħar ġimgħat ta' qabel l- elezzjoni tan-naħa l-oħra marru fuqhom u qalulhom li jekk jerġgħu jitilgħu fil-gvern joħorġulhom il-permessi, minkejja li kollox kien iġġammjat.

Naf mijiet ta' nies oħra li marru quddiem l-Ombudsman għax ma mxewx sew magħhom.

Biżżejjed ngħid li fil-lista ta' nies li jersqu għand l-Ombudsman fl-ewwel post hemm il-Planning Authority u l-affarijiet kienu jibqgħu għaddejjin bl-iskuża ta' l-awtonomija.

Forsi dak iż-żmien kien hemm min kien aktar interessat fl-investimenti li kienu qegħdin isiru f'Tas-Sliema!

Issa nixtieq ngħid xi ħaġa fuq it-trasparenza.

Biżżejjed insemmi li f'Ħaż-Żebbuġ inħarġu permessi f'area sħiħa li ħadd ma kien jaf fejn hi.

Nixtieq insemmi wkoll li fl-area li tiġi fil-flight path ta' l-ajruplani ġewwa Ħal-Luqa, fejn huwa ċar li hemmhekk mhux suppost joħorġu l-permessi, Alla jbierek dawn ħarġu jiġru.

Il-permessi nwaqqfuhom wara li joħorġu u wara li tinbiegħ l-art!

Dik hi t-trasparenza li kien hemm!

Per eżempju, minkejja li kien hemm xi files ittimbrati b'constraint fuqhom li l-permessi tagħhom mhux suppost joħorġu, sitta min-nies lanqas indunaw b'dan.

Aqta' kemm kien hemm trasparenza!

Nixtieq nitkellem ukoll fuq meta twaqqfet l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Jekk immorru lura fi żmien insibu lill-ex-Ministru Michael Falzon - hawnhekk ta' min igħid li t-tnejn min-nies li waqqfu l-Planning Authority u kellhom sehem fiha, kumbinazzjoni t-tnejn ma telgħux fil-Parlament! - jiftaħar li fi tmien ġimgħat kollox kellu jimxi u jkun lest.

Issa l- Oppożizzjoni qegħda tagħmel plejtu għax aħna qed ngħidu 12-il ġimgħa.

Ikun tajjeb ukoll għal dawk il-ħafna avukati li tkellmu - mhux għalija qed ngħid għax jien m'iniex avukat - li nikkwota deċiżjoni li ħadet il-Qorti ta' l-Appell fl-24 ta' Frar li għadda.

Fil-Qorti ta' l-Appell kien hemm xi ħadd li kkontesta d-deċiżjoni ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar u sostna li din m'għandha l-ebda dritt li tibgħat ittra - din regolarment tibgħatha - fejn tgħid: "Aħna mhux se nilħqu nipproċessaw l-applikazzjoni tiegħek fi tmien ġimgħat u jekk m'intix se tagħtina extension se ngħidulek li ġiet refused".

Xi ħadd ikkontesta din it-talba ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u l-qorti ddikjarat li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar kienet obbligata li tiddeċiedi dwar applikazzjoni fi żmien tmien ġimgħat, naturalment jekk l-applikazzjoni ma tkunx tirrikjedi environment impact assessment.

Il-qorti qalet ukoll li t-tmien ġimgħat kienu jgħoddu mid-data ta' l-applikazzjoni u li ż-żmien jista' jiġi estiż biss jekk l-applikant jaċċetta bil-miktub.

Il-prattika ta' l-awtorita' li tinforma lill-applikant bil-miktub li se tingħata estensjoni indefinita spiċċat biex tellfet l-iskop kollu, jiġifieri l-liġi kienet tidħak bil- liġi għax artiklu 36 jgħid li l-awtorita' kellha tiddetermina l- applikazzjoni fi żmien raġonevoli ta' tmien ġimgħat u l-Qorti ta' l-Appell, li kienet magħmula minn tliet imħallfin, qalet li dak l-avviż ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar iħassar għal kollox il-liġi.

Mela hawn diġa' hawn xi ħaġa li kienet sejra ħażin u ma noqogħdux inġibu l-iskuża bit- 12-il ġimgħa.

Issa ħalli ngħid għalfejn aħna qed ngħidu li jekk ma jkunx hemm xi ħadd minn ġewwa stess li jagħmel il-bsaten fir-roti, fi żmien 12-il ġimgħa l-applikazzjonijiet nistgħu nlaħħquhom.

Mill-1 ta' Frar sal-31 ta' Mejju li għadda n-numru ta' applikazzjonijiet li rċeviet l-Awtorita' ta' l-Ippjanar kien ta' 2,386 li minnhom 681 applikazzjoni kienu għal full development permission.

L-applikazzjonijiet l-oħra kienu 28 għal internal alterations, 22 għal adverts, 104 għal renewals, 79 għal amendments, 19 għal telecommunications - li l-maġġor parti tagħhom huma satellite dishes - 98 householder li jkopru xi alterazzjonijiet jew xi washroom u 27 għal xi affarijiet żgħar.

Issa wara li ngħaddu dan l-abbozz ta' liġi, bejn 25% u 30% ta' dawn l- applikazzjonijiet ma jibqgħux jidhru quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Mela ma noqogħux nagħmlu għaġeb li jekk ta' l-awtorita' ma jagħmlux moħħhom hemm ma jlaħħqux joħorġu l-permessi.

Jekk l-4,000 applikazzjoni li għandha quddiemha l-awtorita' jonqsu b'1,000, inkunu qed nagħmlu qabża sewwa 'l quddiem.

Mela ma noqogħdux ngħidu li fi żmien 12-il ġimgħa l- applikazzjonijiet ma jistgħux jinħadmu.

Jekk ikun hemm l-effiċjenza u l- produttivita' kif suppost ikun hemm, l-applikazzjonijiet jilħqu jinħadmu fi 12-il ġimgħa.

Aħna qed ngħidu li fl-amministrazzjoni għandu jkun hemm general manager jew direttur biex l-affarijiet jimxu aħjar u mhux biex infixklu jew bi skopijiet ħżiena, kif ġie allegat.

Kien hemm min qal li se jkun hemm ħafna taħwid b'żewġ kapijiet.

Meta 20 sena ilu dħalt il-bank kien hemm general manager wieħed imexxi kollox hu imma llum hemm erbgħa - general manager (finance), general manager (operations), general manager (administration) u general manager ieħor.

Allura l-bank ma jimxix!

Naħseb kulħadd jaqbel li l-banek għamlu improvement kbir fis-servizzi tagħhom.

Allura għax se ndaħħlu direttur fl-administration biex jara li x-xogħol jitqassam sew u l-affarijiet jimxu se nfixklu lill-awtorita' jew se ngħinuha?

Ħaġa oħra li ma nistax nifhem hija li wara li d-DCC tieħu deċiżjoni l- applikant idum jistenna bejn tlieta u erba' imgħat biex jgħidulu jekk tawhx permess jew le.

Dan biex ma nsemmix ħafna ġiri u ħafna pressure.

Dawn l-affarijiet ma nistgħux inħaffuhom iktar?

Minn analisi ħafifa malajr tinduna li għaddew 14-il ġurnata minn meta d-DCC ħadet deċiżjoni fuq dawk is-600 applikazzjoni u nofshom għadhom lanqas biss irċevew notifika tad- deċiżjoni.

Dawn għadhom jistennew il-firma taċ-chairman jew ta' min hu responsabbli.

Dawk l-affarijiet li hemm fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar!

Jien ma nafx kif iridu jimxu l-affarijiet jekk inħalluhom kif inhuma u ma nbiddlux il-liġi!

Hemm bżonn li titnaqqas il-burokrazija li farrket u ġġammjat lill-awtorita' biex il-produzzjoni tiżdied.

L-Oppożizzjoni attakkat il-fatt li issa l-ministru se jkollu aktar setgħa għax il-policy trid tkun approvata minnu.

Hawnhekk nerġa' nirrepeti għal darba, darbtejn, tlieta - anke l-Ministru stess ta spjegazzjoni ta' dan - li l-policies ma jsirux mill-ministru imma jiġu approvati minnu wara li jkunu tlestew mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar u bi qbil mal-Kamra tal-Periti.

Għalfejn m'għandux ikun hekk?

Fl-aħħar mill-aħħar min hu accountable, l- Awtorita' ta' l-Ippjanar jew il-ministru u l-gvern tal-ġurnata?

Mela fl- awtorita' bħalissa hemm xi ħadd accountable jew li jrid jagħti rendikont ta' għemilu?

Il-Ministru jista' jiġi f'din il-Kamra u jiġi attakkat u ffaċċat b'mistoqsijiet parlamentari.

Il-ministru fl-aħħar mill-aħħar irid jagħti rendikont lill-poplu, imma bl-istruttura preżenti l-Awtorita' ta' l- Ippjanar lil min trid tagħti rendikont?

Lil ħadd!

Tieħu deċiżjoni tajba jew ħażina u ma tagħti rendikont lil ħadd.

L-Oppożizzjoni trid li jiġri bħalma ġara ħames xhur ilu, meta l-awtorita' biddlet il-policy tagħha dwar iċ-ċertifikati neċessarji biex wieħed idaħħal is-servizz tad-dawl jew ta' l- ilma, u spiċċajna biex għal tliet xhur sħaħ ħadd ma seta' jdaħħal dawn is- servizzi?

Għaliex m'għandux ikollu say fuq dawn il-policies il-ministru?

X'hemm ħażin?

Mela se noqogħdu noġġezzjonaw għax il-ministru jew il-gvern se jibda joħroġ il-green areas!

Ejja ngħidu l-verita'.

Kieku ma ndħalniex aħna kieku sal-lum għadna għaddejjin biha din u għad hemm id- diffikultajiet fuq dawn l-affarijiet.

GĦandna nagħmlu policies biex inwaqqfu l-permessi ta' min ikollu restaurant jew cafeteria u jkun irid joħroġ l-imwejjed barra jew ma nħalluhx jagħmel tinda għax-xemx?

Din qed tfakkarni f'policy oħra.

Bħalissa qabel jagħtik permess biex tkun tista' temporanjament toħroġ xi mwejjed fuq art tal-gvern, il-Lands jgħidlek biex tapplika għand il-Planning Authority.

Hemm każijiet ta' min applika f'April għall-istaġun tas-sajf u sal-lum għadhom lanqas tawh risposta!

Ma jistax ikun li l-affarijiet inħalluhom sejrin hekk.

Madam Speaker, attakkawna għax se naħtru direttur ieħor inkarigat mill- amministrazzjoni u audit u qalu li issa se jkun hemm żewġ kaptani.

Dan m'hu veru xejn għax dan huwa kollu biex titjieb l-effiċjenza ta' l- awtorita'.

Ħafna azjendi kbar kif jimxu bi tnejn jew tliet general managers?

(Interruzzjonijiet) Kieku mur ara x'taħwid ikollna fil-banek!

Biex nagħlaq nerġa' ngħid li huwa importanti li l-Awtorita' ta' l- Ippjanar tiżviluppa relazzjonijiet tajba u djalogu kontinwu ma' dawk kollha li jistennew bi dritt is-servizz tagħha.

Trid tonqos ir-riġidita' tagħha, b'mod speċjali f'dawk il-policies li wara li jibdew jiġu attwati jibdew juru li mhumiex jagħtu r-riżultat meħtieġ.

Importanti ħafna li dan it- tibdil fil-liġi jservi ta' bidu ta' relazzjonijiet tajba u ta' fiduċja reċiproka bejn l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u l-Kamra tal-Periti.

Importanti li l-pubbliku jifhem li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar m'hijiex xi ħakkiema jew dittatorjat li kulħadd jobdi b'għajnejh magħluqa iżda li qiegħda hemm biex tgħin u tidderieġi lil kulħadd biex jimxi mal-liġijiet tal-pajjiż.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

TONY ABELA: Madam Speaker, qegħdin nitkellmu fuq liġi li nħoss li kienet waslet għal tibdiliet, mhux neċessarjament it-tibdiliet li huma mfassla hawn, imma kif smajt ill-Viċi Prim Ministru jgħid din il-ġimgħa - waqt il-ħin tal-mistoqsijiet parlamentari - kien wasal iż-żmien biex forsi titneħħa l-arja żejda ta' ċerti nies illi jridu jilagħbuha tal- cowboys.

Jiena ngħid li mhux cowboys biss hemm - hemm Indjani u hemm ukoll Messikani - għax fil-films western kultant tara l-cowboys kontra l-Indjani u kultant tarahom kontra l-Messikani!

Pero' mbagħad fiċ-ċirkostanzi kollha dejjem jispiċċa jbati l-popolin u ħaddieħor jixxala, min għax għandu l- ixkubetta f'idejh - l-ixkubetta mhux tal-kaċċatur! - u min għax għandu l- arma li mingħalih huwa 'l fuq mil-liġi għax għandu l-poter f'idejh u allura jabbuża mill-poter li tagħtih il-liġi.

Madam Speaker, nibda billi kategorikament ngħid li jiena naqbel mija fil- mija mal-konċett ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Naqbel ukoll mal-konċett li għandha tkun l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li tiddeċiedi fuq pjanijiet u tibdil fil-pjan ta' struttura u jekk għandhomx jiġġeddu jew jitwessgħu ċerti areas madwar ċerti rħula.

Pero' fl-istess nifs ngħid ukoll li, minkejja d-diskussjonijiet li kienu saru u minkejja d-determinazzjoni li kienet intweriet fil-bidu nett, hemm il-fatt li ħafna minn dawk li ħadmu fl-istess Awtorita' ta' l-Ippjanar żvijaw b'mod jew ieħor mill-iskop oriġinali.

Insemmi biss, bħala eżempju, li sal-lum wara ħames snin mit- twaqqif ta' l-awtorita', post bħall-Imtarfa għadu bla skema u għadna ma nafux meta se jitlesta l-pjan lokali.

Oltre dak li ġie żviluppat mill-gvern biex jipprovdi akkomodazzjoni soċjali għal ħafna u ħafna nies, il-parti l- oħra ta' l-Imtarfa sal-lum għadha mingħajr skema u mingħajr pjan regolatur li jista' jistabilixxi għal żmien determinat fejn jista' jiġi żviluppat.

Bħall-Imtarfa hemm ukoll lokalitajiet oħrajn li batew minn din in-nuqqas ta' deċiżjoni għax ma ġiex ippreżentat pjan fit-terminu previst.

Madam Speaker, qegħdin nitkellmu fuq liġi fejn l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma kenitx immexxija bil-mod li stennewha titmexxa n-nies, a skapitu tal- politiċi u tal-gvern li kien hemm il-bieraħ u forsi anke a skapitu tal- Gvern tal-lum.

Filwaqt li nirriferi għal dak li tkellmu fuqu sħabi taż- żewġ naħat tal-Kamra nixtieq nuri kif ċerti deċiżjonijiet li ttieħdu dwar policies m'għandhom xejn x'jaqsmu ma' dak li stenna l-poplu Malti.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik, imma sar il-ħin.

Nifhem li se tibqa' in possession?

ONOR.

TONY ABELA: Iva, Madam Speaker, nibqa' in possession.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tony Abela jibqa' in possession.

Il-Viċi Prim Ministru jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 22 ta' Lulju, 1997 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - it- Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar Garanziji ta' Self lil Impriżi Żgħar - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Hemm rimarki?

L-Onor.

Michael Angelo Refalo.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Madam Speaker, f'dawn l-aħħar ġranet il- Ministru tat-Turiżmu u jien sibna mezz kif ma naqblux meta nkunu fil-fatt qed naqblu!

Qed ngħid hekk għax it-tnejn li aħna tkellimna dwar il-qagħda fit-turiżmu sa l-aħħar ta' Mejju u l-Onor.

Karmenu Vella ħares lejn dan is- suġġett minn perspettiva u jien ħarist lejh minn oħra.

Hu sostna li ż- żelqa 'l isfel ġiet miżmuma filwaqt li jien għidt li t-turiżmu din is-sena kemm kemm qed iżomm il-pass tar-riżultati miksuba s-sena li għaddiet.

Fi kliem ieħor il-Ministru ħares lejn dan l-aspett minn naħa u jien ħarist lejh minn oħra u fil-fatt it-tnejn qed ngħidu li sa Mejju t-turiżmu baqa' dak li kien fl-1996.

Iżda l-Prim Ministru la jaqbel mal-Ministru tiegħu u ovvjament lanqas jaqbel miegħi għax isostni li sa Mejju beda jidher li hemm xi qawmien f'din l-industrija.

Fil-fatt kien għalhekk li jiena ħriġt l-istqarrija oriġinali.

Jiena nawgura dan il-qawmien, ħaġa li nixtieqha jien u jixtieqha kulħadd, pero' r-riżultati sa Mejju ma jurux din l-istampa ottimista iżda jagħtu l-kwadru realista, kif imfisser sew mill-Ministru Vella, kif ukoll minni.

U bi tweġiba għall-istqarrija li kont ħriġt jien - biex inpoġġi l-fehma tal-Prim Ministru fil-perspettiva korretta tagħha - id- DOI u l-Ministru Vella għoġobhom joħorġu kontro-stqarrija iżda llimitaw irwieħhom - u hawnhekk forsi hija l-istramberija - għal dak li jien għidt biss fl-ewwel paragrafu, li jittratta dwar il-qagħda tas-suq Ingliż għal Malta.

Jien minn dan is-silenzju nifhem li l-Gvern jaqbel ma' dak li għidt fil- bqija ta' l-istqarrija tiegħi, cioe' li kieku ma kenux għat-33,000 ta' Frosch - fuq ftehim li kien sar fi żmien Gvern Nazzjonalista - kieku t- total lanqas ilaħħaq dak miksub fl-1996, li s-suq Ġermaniż tilef mir-ritmu li kien qabad f'dawn l-aħħar snin u li l-Gvern Nazzjonalsita ħadem b'politika ta' diversifikazzjoni, b'għaqal u Allaħares ma kienx hekk.

Jien għidt ukoll li jeħtieġ li l-mezzi li t-turiżmu għandu għad- dispożizzjoni tiegħu jintużaw aħjar biex ikunu ta' siwi u kontribut akbar għall-ekonomija Maltija.

Bħali, il-Ministru u l-Gvern jawguraw ġejjieni aħjar għall-industrija tat-turiżmu, li jfisser futur aħjar għall-poplu Malti u GĦawdxi.

Fit-tweġiba li ta, il-Ministru Vella ma ċaħadx, anzi kkonferma, li sa Mejju r-riżulat mis-suq Ingliż kien it-tieni l-aktar baxx f'dawn l-aħħar sitt snin.

Fil-fatt ikkritikani li qed nagħti kas biss tan-numri.

Din naraha stramba meta fl-istqarrija tiegħi fil-fatt għamiltha ċara u tonda li n-numru waħdu mhuwiex kejl eżatt ta' kif tkun sejra l- industrija.

Jekk xtaq jagħmel hekk inħalluh jagħmel hekk, imma min iqabbel iż-żewġ stqarrijiet flimkien jaf li fil-fatt jien dan m'għidtux.

Tajjeb nifhmu li għalkemm huwa veru li n-numru fit-turiżmu huwa biss parti mill-istorja, il- volum bħala fattur, riferribbilment għas-suq Ingliż, għandu importanza ikbar għax dan is-suq ġej l-aktar mix-xogħol li jagħmlu t-tour operators, huwa suq li fil-parti l-kbira jiddependi minnhom u huwa suq li tradizzjonalment huwa sensittiv ħafna anke għal tibdil fil-prezzijiet.

Id-diżappunt tiegħi u ta' min qiegħed fit-turiżmu għaż-żieda relattivament iżgħar minn dik mistennija minn kulħadd, ġej mill-fatt li qatt ħlief f'dawn l-aħħar għaxar snin l-ekonomija Ingliża u l-lira Ingliża ma kienu daqshekk b'saħħithom, fattur li se jwassal li għaxar miljun Ingliżi se jieħdu btala barra mill-Ingilterra din is-sena.

Allura meta aħna nżidu biss 10,000 fin-numru li ġej minn dan il-pajjiż ikun ifisser li minn dan l-ammont kollu ta' business iġġenerat fl-Ingilterra qed ingawdu biss biċċa.

Pero' rrid infakkar ukoll li fl-1994, meta l-forward buying rate kienet fl-aħħar fażi u diġa' kienu qed joperaw r-restaurant levy and room tax, ir- riżultat miksub mis-suq Ingliż sa Mejju ta' l-1994 kien ferm superjuri għal dak miksub din is-sena.

Ma nistax nifhem kif hemm għodda bħat-tour operator support scheme li m'hijiex qed tintuża ħlief biex tissussidja bl- aktar mod ġeneruż is-suq Ingliż, meta tista' tintuża b'għaqal u strateġikament fi swieq u segmenti oħra.

Jien ngħid li llum is-suq Ingliż m'għandux bżonn dawk l-inċentivi li kien ikollu bżonn meta l-munita Ingliża kient fjakka.

Illum il-munita Ingliża hija b'saħħita u wieħed irid jara kif minn dik l-għodda li għandu jipprova anke jiddiversifika u jien ngħid li għandu jiġi megħjun s-suq Ġermaniż speċjalment.

Meta dan is-suq sejjer ħażin ma nafx għaliex il-Ministru għadu ma laqqax miegħu - u naf li dan għadu m'għamlux - lill-aġenti u r-rappreżentanti kollha Maltin li jaħdmu f'dak is-suq ħalli flimkien jipprovaw isibu xi soluzzoni biex wieħed jerġa' jagħti l-ħajja lil dan is-suq.

Dawn huma soluzzjonijiet li wieħed jista' jsib, ideat li jista' jistħarreġ u armat b'dawn jien kont nissuġġerixxi li l-Ministru jmur ikellem lill-principals stess fil-Ġermanja, ħalli jara kif jista' jerġa' jagħti l-ħajja lil dan is- suq.

Dan huwa suq li jħalli ħafna profitt u nissorprendi ruħi li s'issa għadu ma sarx dan l-isforz.

Il-Ministru qalli li jien ma nagħtix suġġerimenti kostruttivi.

Illum qed nagħtih, anzi qed ninsisti li din hija t-triq li għandha tittieħed.

Jien hawnhekk nistaqsi: X'qed nistennew?

Dan l-eżerċizzju ma sarx u jeħtieġ li jsir illum qabel għada.

Kif għidt, dan huwa suġġeriment kostruttiv u anke jekk wieħed jaqra l-istqarrijiet li għamilt fuq it-turiżmu jinduna li ma nagħmilhomx b'mod distruttiv.

Jien ma neħux pjaċir li ma mmorrux tajjeb, anzi qed nagħti l-linja kif wieħed forsi jista' jsib soluzzjoni.

Nagħlaq billi ngħid li nafu li x-xahar ta' Ġunju ma tantx kien tajjeb għat-turiżmu, pero' fl-istqarrija tiegħu l-Ministru Vella jgħidilna li Lulju se jpatti għat-telf.

Interessanti li meta xahar għadu m'għaddiex il- Ministru diġa' jaf x'se jiġri fl-aħħar għaxart ijiem li għad fadallu!

Jien nawgura li dan fil-fatt ikun minnu iżda meta nara Ħal Ferħ li s-soltu kien ikun mimli Franċiżi, jirriklama f'nofs Lulju biex jattira klijentela Maltija, u meta hemm ħafna lukandi f'Lulju u f'Awissu li qegħdin fuq sistema ta' free sale, oħrajn b'rati ta' 50% tan-normal, u meta numru ta' lukandi huma mimlijin studenti, tlieta jew erbgħa f'kamra, li normalment joqogħodu fid-djar tal-Maltin, nissuġġerixxi li l-Ministru jistħarreġ sew is-sitwazzjoni li teżisti f'dan il-pajjiż u l-forward booking situation qabel ma jagħmel stqarrijiet bħal dawn.

Jien kont fil-pożizzjoni tiegħu u niftakar li rari kont nagħmel pronostiċi imma kont nitkellem fuq ir-riżultati.

Nittama li ħaġa li swiet fl-imgħoddi jerġgħu jitgħallmuha u minflok nużawha għal propaganda nużawha għas-serjeta'.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki.

L-Onor.

Anton Tabone.

ONOR.

ANTON TABONE: Madam Speaker, xtaqt nipprova ngħid li l-baħar jaqsam m'huwiex biss bejn Malta u GĦawdex imma hemm baħar jaqsam ukoll bejn id- diskors li jsir mill-kelliema tal-partit fil-gvern u l-mod kif kienu jitkellmu meta kienu fl-oppożizzjoni.

GĦal darb'oħra se nagħmel riferenza għall-qasam indispensabbli fl-importanza tiegħu u hawn qed nirriferi għat- trasport bejn iż-żewġ gżejjer u se nuri kif in-nies li llum qegħdin fil- gvern kienu jitkellmu meta ma kenux fil-gvern u x'ġara issa li qegħdin fil- gvern.

F'dawn l-aħħar xhur smajna ħafna bil-kelma "ingann", jiġifieri l- ingann ta' kif wieħed ipproġetta ċerti affarijiet qabel l-elezzjoni u x'irriżulta wara.

Fil-programm elettorali tal-Partit Laburista, fil-parti li għandha x'taqsam ma' GĦawdex, taħt l-isem "Orriżonti Ġodda għal GĦawdex", insibu ddikjarat bl-ikbar solennita'.

"Ħidma biex jitjiebu l-kondizzjonijiet tat- trasport bejn Malta u GĦawdex".

Meta wieħed jaqra dikjarazzjoni daqshekk solenni fi programm elettorali - u nirripeti: "Ħidma biex jittjiebu l- kondizzjonijiet tat-trasport bejn Malta u GĦawdex" - seta' jifhem li jekk kemm-il darba l-kumpannija kienet qed tagħmel 40 trip kuljum, meta jitla' l-Partit Laburista dawn kienu se jibdew isiru 50 jew 60, għax meta tgħid li se ttejjeb dak li diġa' jeżisti jfisser li se jkollok xi ħaġa superjuri għal dak li kien hemm.

Il-verita' hi li llum il-ġurnata t-trips naqsu, is- servizzi naqsu u n-nollijiet żdiedu.

GĦalhekk wieħed bilfors jasal biex jistaqsi: Dan mhux ingann meta wieħed jgħid mod u jagħmel mod ieħor?

Fl-istess programm elettorali ssib li: "Għandhom jittieħdu miżuri li jipprovdu ħarsien xieraq għall-konsumatur GĦawdxi li xi drabi jmur minn taħt aktar mill-konsumatur Malti".

U jien ngħid li meta tmiss in-nollijiet tal-vapur li jieħu l-merkanzija lejn GĦawdex, li jieħu t-turiżmu lejn GĦawdex u ta' dawk l-GĦawdxin li ta' bilfors iridu jiġu hawn Malta, tkun qed tagħmel bil-maqlub ta' dak li pproklamajt fil-programm elettorali tiegħek u allura fl-opinjoni tiegħi dan jikkonstitwixxi ingann ta' kif tkun għidt l-affarijiet qabel u kif fil-verita' wettaqthom wara.

Issa rrid niġi anke għal dawn l-aħħar xhur, jiġiferi meta l-Prim Ministru wara l-elezzjoni kien qed iwieġeb mistoqsija parlamentari fuq it-trasport u qal li jeħtieġ li jkun hemm titjib fis-servizzi li jġibu iktar benefiċċju għal GĦawdex u li jiffaċilitaw it-tkabbir ta' l-attivita' ekonomika u soċjali f'GĦawdex.

Dan huwa diskors li ntqal bl-ikbar solennita' fi tweġiba parlamentari imma meta wieħed iħares lejn ir-riżultati jsib li l- volum tat-traffiku bejn il-gżejjer naqas f'dawn id-disa' xhur ta' amministrazzjoni Laburista.

U jien ngħid li l-Gvern ma jistax jibqa' jittraskura u jinjora ċ-ċifri li hu stess huwa kostrett li jagħti f'din il- Kamra b'risposta għal domandi li jsiru minn żmien għall-ieħor.

Qegħdin naraw li fl-aħħħar ħames xhur, jiġiferi minn Frar sa l-aħħar ta' Ġunju, meta għolew in-nollijiet tal-Gozo Channel, il-vetturi li jaqsmu bejn Malta u GĦawdex naqsu b'iktar minn 26,000.

Nista' nsemmi ċifri aktar riċenti.

Jekk nieħdu x-xahar ta' Lulju nsibu li fl-ewwel ħmistax ta' dan ix-xahar kien hem 3,817 vettura inqas li għamlu użu mill-vapuri tal-Gozo Channel meta pparagunat ma' l-istess perijodu tas-sena l-oħra u 6,797 passiġġier inqas - dan dejjem fi 15-il ġurnata - meta pparagunat ma' l-istess perijodu tas-sena l-oħra.

Jiġifieri ta' kull darba wieħed qed joħroġ dawn iċ-ċifri li juru li verament qed ikun hemm impatt negattiv għaliex is- sistema tat-trasport mhux talli ma tjebitx talli marret lura, minkejja l- proklami u d-dikjarazzjonijiet li kien hemm li jekk jitla' l-Partit Laburista fil-gvern se jtejjeb il-kondizzjonijiet tas-servizzi tat-trasport għal Għawdex.

Kif diġa' għidt fil-ħin tal-mistoqsijiet, bil-mod kif mexjin l-affarijiet nistgħu naslu għal sitwazzjoni fejn il-kumpannija tasal fl- istat li tistagħna a skapitu ta' l-obbligi soċjali u infrastrutturali li għandha favur l-ekonomija Għawdxija u allura nispiċċaw biex il-kumpannija tistagħna u l-ekonomija Għawdxija tistaġna.

Madam Speaker, se ngħaddi għal aspett ieħor ta' trasport.

Dan l-aħħar għamilt domanda parlamentari fejn staqsejt kemm għamel trips fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena u tas-sena l-oħra l-vapur li jġorr il- merkanzija minn Sa Maison.

Hawnhekk ukoll insibu li kien hemm tnaqqis għax fl-ewwel sitt xhur tas-sena l-oħra saru 301 trip u fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena kien hemm 258, jiġifieri tnaqqis ta' 43 trip.

Dan juri li l- volum tat-traffiku qiegħed jonqos ukoll fuq dik ir-rotta.

F'dan il-kontest irrid nagħmel riferenza għall-kumitat tat-trasport tal-merkanzija li kien twaqqaf u kien ġie mogħti ċerta prominenza.

Dan il-kumitat kellu dawn it- terms of reference:

"Biex jagħmel rakkmandazzjonijiet rigward użu aħjar mis-servizz tat- trasport tal-merkanzija mix-xatt ta' Sa Maison, Pieta';

biex jiddetermina jekk huwiex vijabbli li s-servizz tat-trasport tal- merkanzija mix-xatt ta' Sa Maison ikompli jkun operat mill-Gozo Channel; u

biex jagħmel rakkmandazzjonijiet dwar alternattivi oħrajn, fosthom li s-servizz ikun privatizzat jew miftuħ għal konkorrenza, u biex jagħmel suġġerimenti dwar it-trasport tal-merkanzija bejn Malta u Għawdex.".

Jiena għamilt domanda - anzi din kienet it-tieni waħda - lill-Ministru tal- Finanzi u Kummerċ, li hu nkarigat minn dan il-kumitat u filwaqt li tani l- ismijiet tal-membri ta' dan il-kumitat, li ċ-chairman tiegħu huwa s- Segretarju Parlamentari, l-Onor.

Gavin Gulia, qalli wkoll li dan il-kumitat li twaqqaf f'April li għadda iltaqa' darbtejn biss u mbagħad waqaf għaliex il-membri tiegħu riedu jiġbru xi informazzjoni u issa se jerġa' jiltaqa' fit-23 ta' Lulju.

Jien ngħid li t-terms of reference ta' dan kumitat m'humiex ċari biżżejjed u hawnhekk wieħed jifhem li l-Gvern ma jafx eżattament x'għandu jagħmel biex ikun jista' jissodisfa l-bżonnijiet ta' Għawdex fl-iżvilupp tiegħu u tar-residenti Għawdxin.

Qed ngħid dan għaliex it-terms of reference ta' dan il-kumitat ma jagħtukx x'tifhem li hemm xi soluzzjoni, per eżempju, ta' jekk il-Gozo Channel jistax jagħmel servizz vijabbli minn Sa Maison.

U kieku biss jirriżulta li s-servizz tal- merkanzija minn Sa Maison m'huwiex vijabbli, x'jagħmel?

Iwaqqaf ir-rotta minn Sa Maison?

X'inhi verament il-mira tal-Gvern?

Imbagħad jien ngħid li r-rotot li jagħtu servizz bejn Malta u Għawdex wieħed irid iħares lejhom bħala pakkett wieħed u rotta tista' tpatti għal oħra.

Ċertament Għawdex u l-bżonnijiet tiegħu ma jistgħux jibqgħu ttrattati b'dan il-mod għaliex dawn huma affarijiet serji u minnhom jiddependi jekk l-ekonomija Għawdxija timxix 'l quddiem jew le.

Il-kollega tiegħi għadu kif tkellem fuq it-turiżmu internazzjonali li jiġi Malta u li allura jolqot ukoll lil Għawdex pero' wieħed irid jitkellem ukoll fuq it-turiżmu intern, li huwa l-iktar turiżmu li jagħti benefiċċju lill-ekonomija Għawdxija s-sena kollha.

It-turiżmu intern f'dawn l-aħħar snin kiber u rridu naraw li n-numru ta' residenti Maltin li jmorru għall- btala tagħhom fil-gżira Għawdxija jikber u jissaħħaħ.

Sfortunatament qegħdin naraw li dan mhux qiegħed isir, ħlief għal xi weekend partikolari, pero' mhux qed ikun mifrux matul is-sena kollha, kif kien ikun qabel.

Din hija xi ħaġa li rridu nibżgħu għaliha għaliex tolqot direttament lill-gżira ta' Għawdex u allura rridu verament nindirizzawha biex inkunu nistgħu nkabbru l-attivita' ekonomika fis-settur turistiku fil-gżira ta' Għawdex.

Madam Speaker, għaldaqstant jien inħeġġeġ li jerġa' jkun hemm is-serjeta' fuq din il-kwestjoni għaliex it-trasport bejn Malta u Għawdex huwa kwestjoni nazzjonali daqs il-kwestjoni tat-Tarzna bid-differenza li, filwaqt li din tingħata sussidju statali għal sena wara l-oħra, l-azjenda l- oħra m'għandha xejn minn dan kollu pero' xorta waħda hija kwestjoni nazzjonali li trid tiġi ndirizzata bħala xi ħaġa ta' kulħadd u mhux bħala xi ħaġa ta' Għawdex u ta' l-Għawdxin biss.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

John Vella.

ONOR.

JOHN VELLA: Madam Speaker, bħal dan iż-żmien disa' xhur ilu konna lejliet l-elezzjoni, riżultat li ta 50% rebħa lill-Partit Soċjalista u ftit inqas minn 50% telfa lill-Partit Nazzjonalista.

Meta wieħed jara għalxiex ivvota l-poplu isib li l-issues politiċi tal-Partit Laburista kienu l-VAT, il-kaċċa u kien hemm ukoll il-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea, fejn kienu jgħidu li jridu jkunu viċin kemm jista' jkun pero' mhux full members.

Il-Partit Nazzjonalista m'għamilx issue mill-Unjoni Ewropea, jiġifieri kien hemm nies li vvotaw lill-Partit Nazzjonalista li ma kellhomx f'moħħhom li bilfors irridu nidħlu fl-Ewropa, pero' kien hemm ukoll nies - u jien naf personalment nies Nazzjonalisti - li vvotaw kontra tagħna għax weġgħethom il-VAT jew għax weġgħethom il-kaċċa.

Jekk tistaqsihom lil dawn jgħidulek: Dażgur li nidħlu fl-Ewropa!

Ir-riżultat jurik li kemm minn naħa u kemm minn oħra l-poplu Malti jrid li jew inkunu fl-Ewropa jew inkunu viċin tagħha.

Li l-Ewropa tkun ekonomikament b'saħħitha għalina jfisser li Malta tkun tista' tgawdi.

Jekk inkunu membri ngawdu għax nieħdu sehem f'dak li jkun qiegħed isir u jekk ma nkunux membri jkollna nlaqqtu minn dak il-frak li jaqa' minn fuq il-mejda ta' l-Ewropa.

Dik hija d-differenza bejn tkun membru jew tkun kważi membru.

Madam Speaker, il-ġimgħa l-oħra ħarġet "Aġenda 2000" mill-Unjoni Ewropea.

Din fetħet it-triq biex ħames pajjiżi plus one - jiġifieri ħames pajjiżi li kienu komunisti, ċioe' l-Ungerija, il-Polonja, ir-Repubblika Ċeka, l- Estonja u l-Islovenja - isiru membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Dawn setgħu kienu five plus two u jien konvint li kull Malti li ra dak li ġara l-ġimgħa l-oħra, sew jekk hu Laburist u sew jekk hu Nazzjonalist, f'qalbu ħass li Malta sparixxiet mill-mappa ta' l-Unjoni Ewropea.

Din il-mappa fiha 15-il membru u Aġenda 2000 qed toffri lil ħames pajjiżi plus one, li huwa Ċipru, li jidħlu fl-Unjoni.

Hemm ħames pajjiżi oħra ex-komunisti li wkoll qegħdin fuq din il-mappa u jinsabu rrabjati għaliex ma daħħluhomx membri mill-ewwel, għalkemm qegħdin imniżżlin ukoll, u hemm it-Turkija li għadha qed tippretendi imma qalulha le.

B'kollox hemm 27 pajjiż imma disgrazzjatament Malta ma tidhirx f'din il-mappa ta' l-Unjoni Ewropea għax l-applikazzjoni tagħna hija ffriżata.

Xi jfisser dan?

Jien ngħid li l-Partit Laburista meta tela' fil-gvern sab ruħu ffaċċat b'pożizzjoni li forsi ma kienx qed jistenniha fejn sab ma' wiċċu mandat li l-applikazzjoni ta' Malta jew tiġi rtirata jew tiġi ffriżata u naħseb li from two evils għażel l-aħjar waħda, dik li jiffriżaha.

Pero', kif kelli okkażjoni ngħid fil-Foreign Affairs Committee, kwalunkwe ħaġa ffriżata għandha l-expiry date tagħha, qiegħda fil-freezer pero' se tiskadi u allura xi darba jew oħra trid toħroġha minn ġol-freezer.

Madam Speaker, mill-elezzjoni 'l hawn għaddew disa' xhur u ta' min jara x'ġara matul dan il-perijodu.

Għadu kif spiċċa l-Kunsill ta' Amsterdam u għadu kif kellna l- konklużjonijiet ta' l-IGC.

Waħda mill-affarijiet li kienet tinkwieta lill- Partit Laburista kienet li konna nkunu ċittadini tat-tieni klassi u issa wieħed jista' jara li l-ħames pajjiżi li se jidħlu fl-Unjoni Ewropea se jkollhom kummissarju kull wieħed, daqskemm għandhom il-pajjiżi l-oħra, għax issa l-pajjiżi l-kbar se jonqsilhom wieħed u allura kull wieħed se jkun indaqs.

Biex jerġa' jkun hemm ftuħ ieħor imbagħad wieħed irid jara u jekk aħna ma nkunux fost dawn il-ħamsa se nitilfu kull ċans li nsiru membri u għalhekk jien ngħid li wasal iż-żmien biex l-applikazzjoni tagħna toħroġ mill-friża.

Kwestjoni li wkoll kienet tinkwieta lill-Partit Laburista kienet dik tan- newtralita' u wara li sar il-Kunsill ta' Amsterdam u l-IGC rajna li Sweden, Finland, Denmark u anke sa ċertu punt l-Ingilterra - għalkemm l-Ingilterra diġa' saret membru - ma ridux jidħlu fil-Western European Union u ma daħlux u dan ifisser li n-newtralita' li tant kienu jibżgħu minnha tista' tiġi salvagwardata.

Madam Speaker, f'dawn l-aħħar disa' xhur rajna elezzjoniet fl-Ewropa li taw rebħa lill-partiti soċjalisti fl-Ingilterra u fi Franza.

Dawn ir- rebħiet se jġibu tibdil fl-istruttura politika u soċjali ta' dawn il- pajjiżi, li żgur se jkunu riflessi fil-policies ta' l-Unjoni Ewropea.

Il- Partit Laburista qabel l-elezzjoni kien jgħid li l-inkwiet li kellna biex insiru membri għalih ma kien inkwiet xejn għaliex bil-policy tagħhom tal- free trade zone kellhom kollox lest, kemm jaqbdu u jitkellmu.

Issa diġa' għaddew disa' xhur u jafu żgur li qabel is-sena d-dieħla lanqas se jibdew it-taħdidiet fuq il-proposti tagħhom.

Għalhekk, kif diġa' appellaw sħabi, kif diġa' appella l-partit u kif jixtiequ ħafna nies, jiena nappella li l-applikazzjoni tagħna toħroġ minn ġol-friża.

Iva, għad għandna ċ-ċans li minflok five plus one inkunu five plus two.

Jistgħu jibdew l-accession talks.

X'fiha ħażin billi wieħed jitkellem u jiddiskuti!

Jekk il-Gvern Malti meta jibda t-taħdidiet jidhirlu li l-kondizzjonijiet huma ħżiena jista' jirtira l-applikazzjoni imma jekk isibhom tajbin u jara li hemm dehra għal bidliet, għaliex le, inkomplu għaddejjin.

Jista' jkun li forsi jsib ruħu mbarazzat minħabba l- mandat ta' l-elezzjoni.

Ma ġara xejn, isir referendum bħalma sar fin- Norveġja u fi Switzerland.

Jien ngħid li r-referendum għandu jsir wara li jkunu saru t-taħdidiet.

Jekk il-Gvern ipoġġi din l-issue quddiem il-poplu Malti jista' jara jekk il-maġġoranza tridx li aħna nidħlu fl-Unjoni Ewropea.

Jien nappella lill-Gvern Laburista biex jirrifletti sew u jekk joħroġ l-applikazzjoni minn ġol-friża nista' niżgurah li se jkollu l- backing tal-Partit Nazzjonalista.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 22 ta' Lulju, 1997 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill- Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL- TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠA BIL-MIKTUB

UFFIĊĊJU KONĠUNT - EX-PROPRJETA' TAL-KNISJA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien id-dħul tal-Gvern permezz tal-Joint Office mill- bejgħ ta' ex-proprjeta' tal-Knisja fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena kkonsidrat li fil-budget kien qed ikun stmat dħul ta' Lm1,200,000 għas-sena sħiħa (Vot 50.0191)?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Id-dħul tal-Gvern permezz ta' l-Uffiċċju Konġunt mill-bejgħ ta' ex-proprjeta' tal-Knisja fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena kien ta' Lm378,544.

DJAR - RIFUŻJONI TA' SUSSIDJI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien id-dħul tal-Gvern mir-rifużjoni ta' sussidji fl- ewwel sitt xhur ta' din is-sena kkonsidrat li fil-budget kien qed ikun stmat dħul ta' Lm60,000 għas-sena sħiħa (Vot 49.0449)?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Għalkemm l-istima hi ta' Lm60,000 s'issa nġabar l- ammont ta' Lm93,469.

AWTORITA' TAD-DJAR - HOUSE BUILDING PROGRAMME

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien intnefaq mill-Awtorita' tad-Djar mill-vot għall- house building programme fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena kkonsidrat li fil-budget kien qed ikun stmat infiq ta' Lm5,955,000 għas-sena sħiħa?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Minn din l-istima ta' Lm5,955,000 l-Awtorita' tad- Djar nefqet Lm1,693,682.

AWTORITA' TAD-DJAR - RENT OF TENEMENTS FROM PRIVATE SECTOR

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien intnefaq mill-Awtorita' tad-Djar mill-vot għall- subsidies on rent of tenements from private sector fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena kkonsidrat li fil-budget kien qed ikun stmat infiq ta' Lm470,000 għas-sena sħiħa?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Barra subsidies on rent of tenenments from private sector l-istima ta' Lm470,000 tipprovdi ukoll għal-sussidji għall- inkwilini tas-settur privat biex (i) jixtru darhom u (ii) jagħmlu xogħoliiet ta' tiswija u titjib.

Minn dan il-vot intefqu biss Lm580.

L-Awtorita' tad-Djar iżda diġa' approvat 436 talba mill-applikazzjonijiet għall-għotjiet u sussidju għal dan il-għan.

Is-sussidji jitħallsu meta l-applikanti jipproduċu il- kontijiet u jiġu ffinalizzati il-kuntratti ta' trasferiment.

IMPJIEGI - PERSUNI SELF-EMPLOYED

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni self-employed illum?

Kemm huma nisa u kemm irġiel?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru uffiċċjali ta' persuni self-employed f'April 1997 kien ta' 15,324.

Minn dawn kien hemm 12,908 irġiel u 2,416 nisa.

PULIZIJA - CONVICTED OF A CRIMINAL OFFENCE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni convicted of a criminal offence sena b'sena mill-1987 'il hawn?

Kemm kienu nisa u kemm irġiel?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦABS ĊIVILIL - PRISON INMATES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' prison inmates sena b'sena mill-1987 'il hawn?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li n-numru ta' priġunieri sena b'sena mill-1987 l'hawn li daħlu hu kif jidher hawn taħt ;

SENA NRU.

TA' PRIĠUNIERI

1987 225 1988 278 1989 330 1990 422 1991 519 1992 622 1993 575 1994 589 1995 660 1996 662 1997 * 379

* sal-14 ta' Lulju

PULIZJA - KAŻI TA' WIFE BATTERING

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' każi ta' wife battering irrapportati lill-pulizija sena b'sena mill-1987 'il hawn?

Kemm kien hemm każi ta' husband battering fl-istess żmien?

Kemm kien hemm każi ta' child battering fl-istess żmien?

ONOR.

ĦABS TA' L-IMTAĦLEB - ASSISTANT MANAGER

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'ħinijiet jaħdem l-Assistant Manager tal-Ħabs inkarigat miċ- Ċentru ta' l-Imtaħleb?

X'allowances huwa ntitolat għalihom u għaliex?

Xi tħallsu f'allowances lil dan l-Assistant Manager?

Kemm ilu stazzjonat l- Imtaħleb u għal liema dati?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li l-Assistant Manager inkarigat miċ- Ċentru ta' l-Imtaħleb jaħdem fuq roster ta' 46 siegħa fil-ġimgħa.

Huwa intitolat għal Lm45 lira fix-xahar allowances minħabba in-natura ta' xogħol tiegħu u ilu jirċievi din l-'allowance' minn April 1996.

Huwa ilu stazzjonat iċ-Ċentru ta' l-Imtaħleb minn Marzu 1997.

SERVIZZ ĊIVILI - MEMBRI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min huma u/jew kemm huma l-membri tas-servizz ċivili stazzjonati fil-Ministeru ta' l-Intern, il-grad tagħhom u kemm ilhom hemm?

ONOR.

ALFRED SANT: Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li l- Ministeru ta' l-Intern sar jifforma parti mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru wara l-bidla fl-amministrazzjoni.

In-numru ta' membri fis-servizz ċivili stazzjonati fl-Uffiċċju tal- Prim Ministru (Taqsima ta' l-Intern) huwa kif indikat hawn taħt:

Uffiċċju tal-Prim Ministru (Taqsima ta l-Intern) 16

Dipartiment tal-Pulizija - ċivili * 195 - bl-uniformi 1,788

Dipartiment tas-Servizzi Korrettivi - ċivili 12 - bl-uniformi 187 - pulizija 28

Dipartiment ta Reġistrazzjoni Ċivili 19

Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili 7

National Drug Intelligence Unit 4

Akkademja tal-Ġustizzja Kriminali 2

Airport Security 3

Civil Status 2

Probation 1 * jinkludi 102 Bus Despatchers on secondment ma l- Awtorita għat-Trasport Pubbliku.

L-Onor.

Interpellant żgur japprezza li, biex jinġabar it-tagħrif dwar kemm ilhom hemm kif ukoll il-grad ta madwar 2,000 uffiċjal, trid ħafna żmien u ħafna xogħol.

L-anqas ma nara l-utilita li tingħata din l-informazzjoni.

Jekk l-Onor.

Membru għandu xi mistoqsija partikolari x'jagħmel, nitolbu jikkuntatjani direttament.

PULIZIJA - FTUĦ TA' GĦASSA F'TA' L-IBRAĠĠ

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għar-rapport li tħejja fuq l-operat tal-Pulizija, jista' l-Prim Ministru jgħid x'possibbilta' teżisti li tinfetaħ għassa tal-Pulizija fl-inħawi ta' Ta' l-Ibraġġ biex isservi l-lokalitajiet tas-Swieqi, Pembroke u St. Andrew's peress li l-għassa ta' San Ġiljan qegħda 'l bogħod?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat illi għalissa ma hemmx il-ħsieb li tinfetaħ Għassa tal-Pulizija f'din il-lokalita'.

PULIZIJA - MANUTENZJONI TA' GĦASES

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid fejn sar xogħol ta' manutenzjoni f'għases tal-Pulizija fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat illi fl-ewwel sitt xhur ta' din is- sena sar xogħol ta' manutenzjoni f'dawn l-Għases tal-Pulizija: Kalkara; Xgħajra; Rabat; Dingli; Luqa; Għar Lapsi; Victoria; Xewkija; Għajnsielem; Qala; Nadur; Marsalforn; Żebbuġ; Għasri; Għarb; San Lawrenz; Xlendi; Sannat; Ta' Pinu u Ramla.

P.T.A. - TAĦRIKIET

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu t-taħrikiet mill- Enforcement Officers ta' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku minn Jannar, 1997 sa l-aħħar ta' Ġunju, 1997 lil sewwieqa tax-scheduled bus system (karozzi tal-linja)?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nfurmat li l-Enforcement Officers ta' l- Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku għamlu 279 rapport fil-perjodu konċernat kontra xufiera ta' karozzi tal-linja.

P.A. - MANUAL AĠĠORNAT BIL-POLICIES

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3144, peress li issa għaddew aktar minn "tliet xhur", jista' l-Ministru jgħid għalfejn dan il-manual għadu ma ġiex ippubblikat?

Jista' jgħid meta se jiġi ppubblikat dan il-manual?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ix-xogħol fuq il-manual wasal biex jitlesta u huwa mistenni li jiġi ppubblikat fil-bidu tax-xahar id-dieħel.

IL-MUMENT - ITTRA DATATA 17/6/97

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għall-ittra datata 17/6/97 mibgħuta lilek minn deputat, liema ittra dehret kopja tagħha f'Il-Mument tat-13 ta' Lulju, 1997, jista' l- Ministru jgħid jekk intbagħtitx risposta għaliha?

X'inhu l-kontenut tar- risposta f'każ li r-risposta hija fl-affermattiv?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' din l-ittra li fiha r-risposta?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 7570.

PEMBROKE - TALBA GĦALL-GĦOTI TA' GROUND

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 6735, jista' l-Ministru jgħid x'azzjoni qed jieħu fuq dik l-ittra datata 18.7.96, ġaladarba ma nifhimx għalfejn dan il-club kellu jerġa' jressaq talba mill-ġdid wara l-bidla fil-Gvern?

Ma jaħsibx il- Ministru li ma jagħmilx sens li jintalab li ssir talba mill-ġdid?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

AIR MALTA - IMPJEGATI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' mpjegati li hemm jaħdmu ma' l-Air Malta?

F'liema kategorija ta' mpjieg huma mpjegati dawn l- impjegati?

Xi transfers saru fid-diversi dipartimenti ta' l-Air Malta mill- 1.11.96 sal-15.7.97?

ONOR.

KARMENU VELLA: Fl-aħħar ta' Ġunju, 1997 li staff ta'l- Air Malta kien jammonta għal 1,800 imqassam kif ser insemmi.

Senior Management 65 Managers 114 Clerical 652 Flight Crew 132 Cabin Crew 210 Industrial 415 Engineers 46 Technicians 79 Part-time Clerks 19 Part-time loader/Cleaners 40 Temporary Cabin Crew 28

Matul it-tmien xhur bejn Novembru 1996 u Ġunju 1997 kien hemm numru limitat ħafna ta' transfers skond l-esiġenzi tal-kumpanija kif ukoll numru ta' postings ta' natura stagionali.

PATATA - ŻERRIEGĦA TAL-PATATA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid ma' min, sal-lum, saru taħdidiet dwar il-kwalita' (varjeta') taż-żerriegħa tal-patata li se tiġi reġistrata għall-istaġun li jmiss?

Meta saru dawn il-laqgħat?

X'deċiżjonijiet ittieħdu?

Peress li ż- żmien tal-kitba mill-bdiewa ta' din iż-żerriegħa issa jinsab fil-qrib, meta se jittieħdu d-deċiżjonijiet meħtieġa?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: It-taħditiet qegħdin isiru fi ħdan l-Agricultural Export Marketing Board ma' dawk kollha konċernati.

Deċizjoni finali mistennija tittieħed fi żmien qasir.

DIPARTIMENT GĦALL-AVJAZZJONI ĊIVILI - VETTURI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar in-numru ta' vetturi li għandu d- Dipartiment għall-Avjazzjoni Ċivili?

X'tip ta' vetturi għandu dan id- dipartiment?

X'inhu l-użu ta' dawn l-istess vetturi?

X'inhi l-eta' medja ta' dawn il-vetturi?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għall-mistoqsija numru 7665.tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

LAĦAM TAĊ-ĊANGA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu l-vot li se jintnefaq fuq il- marketing tal-laħam taċ-ċanga?

Min se jkun responsabbli minn din il- kampanja tal-marketing?

Minbarra l-gvern, min se jagħti s-sehem tiegħu f'din il-kampanja ta' marketing taċ-ċanga?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li diġa bdiet issir kampanja għall-aktar bejgħ taċ-ċanga.

Il-kampanja qegħda tiġi kkordinata mill-Ministeru tiegħi mad-Dipartimenti u Għaqdiet li huma interessati bħalma huma l-Koperattiva tal-Produzzjoni tal-Ħalib (K.P.H) l- Koperattiva ta' min irabbi l-Majjal (K.I.M) u l-Meat Sellers Association.

Il-vot li se jintuza huwa parti mill-Beef Guidance and Guarantee Scheme u mhux se jintefqu aktar minn Lm 4000.

NAĦAL - TROBBIJA TA' NAĦAL

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien in-numru ta' persuni reġistrati biex irabbu n-naħal fl-1 ta' Novembru, 1996 u kemm kien in-numru ta' dawk reġistrati għall-istess attivita' fil-15 ta' Lulju, 1997?

Kemm kien in-numru ta' friegħ li qed jitrabbew?

Fejn huma reġistrati?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ir-reġistrazzjoni ta' minn irabbi n-naħal f'Malta saret fl-1992 u ġew rreġistrati 214 persuna.

F'Awissu 1996 id-Dipartiment ta' l-Agrikoltura ħareġ appell biex din ir- reġistrazzjoni tiġi aġġornata.

44 persuna ikkonfermaw li għadhom irabbu n- naħal waqt li l-kumplament ma rrispondewx.

Bejn Novembru 1996 u Lulju 1997 daħlu seba konfermi oħra.

Il-Friegħ tan-naħal, skond ir-reġistrazzjoni,qed jitrabbew f'dawn l-inħawi: Mellieħa, Rabat, Mġarr, Mosta, Dingli, Manikata, Balzan, Wardija, Bidnija, Binġemma, Miżieb, Għajn Tuffieħa, Għargħur, Selmun, Magħtab, Pieta, Żebbiegħ, Siġġiewi, Qormi, Żurrieq, Kirkop, Mqabba, Safi, Żebbuġ, Żabbar, M'Xlokk, Żejtun, Sliema, Birġu u San Ġiljan.

MĠARR - TRIQ LI TWASSAL GĦAL ĠNEJNA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar x'tip ta' xogħol hu mistenni li jseħħ fuq it-triq li mill-Imġarr twassal għall- Ġnejna?

Jista' l-Ministru jgħid min għamel ix-xogħol li sar dan l-aħħar fuq din it-triq, u jista' l-istess Ministru jgħid fil-fatt min kien il- perit tad-Dipartiment tat-Toroq għal dan ix-xogħol?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Fil-preżent sar xogħol temporanju mis-sezzjoni tal-Manutenzjoni tad-Diviżjoni tax-Xogħlijiet biex jissewwa ftit il-wiċċ tat-triq minħabba li dan kien maqlugħ ħafna.

Id-Dipartiment tat-Toroq qiegħed jagħmel ix-xogħol neċessarju biex jitwettaq pjan ta' titjieb f'din it-triq biex jitneħħew xi bottle necks u li eventwalment jinkludu wkoll tqegħid ta' wiċċ ġdid f'din it-triq.

DIPARTIMENT TAL-MUŻEWIJIET - SITI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema siti qed iwettaq ħidma d- Dipartiment tal-Mużewijiet bħalissa?

Jista' l-Ministru jgħid fil-qasir, x'kienet is-sejba xi xhur ilu fl- inħawi ta' l-Universita' ta' Malta?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Bħalissa d-Dipartiment tal-Mużewijiet qed iwettaq ħidma ta' rinovazzjoni estensiva fil-Mużew Nazzjonali ta' l-Arkeoloġija, il- Belt; il-Mużew ta' l-Etnografija, il-Birgu; il-Mużew ta' Għar Dalam, Birżebbuġa u l-Ipoġew ta' Ħal Saflieni, ir-Raħal Ġdid.

Attwalment qed isiru wkoll investigazzjonijiet arkeoloġiċi fuq dawn is-siti: Katakombi Palaeo-Kristjan f'taċ-Ċagħqi, ir-Rabat; fuq depożiti, aktarx kwaternarji qrib in-Naval Bakery, il-Marsa; u fuq id-dokumentazzjoni ta' fortizza tas- seklu dsatax fuq is-sit tal-lukanda Hilton, Spinola.

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija tiegħu, ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li s-sena l-oħra, fl-inħawi tal-Universita', kien instab qabar imħaffer fil-blat li jmur lura għall-perjodu hellenistiku.

FTEHIM KULTURALI MA' PAJJIŻI BARRANIN

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk fil-ġejjieni qarib huwiex se jiġi ffirmat xi ftehim kulturali ma' xi pajjiż?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

ĦWIENET TAL-MERĊA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hawn illum ħwienet tal-merċa f'Malta u f'Għawdex?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat illi f'Malta u f'Għawdex hawn 1133 ħanut tal-merċa.

SKEJJEL - SKOLA TAL-MUŻIKA JOHANN STRAUSS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru 7389 li saret fil-11 ta' Lulju u li kienet tgħid:

"B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6720, jista' l- Ministru jgħid kemm studenti qed jieħdu sehem fil-Master Classes tal-vjolin fl-Iskola tal-Mużika Johann Strauss"?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari Nru 7389 f'seduta 101.

ALUMINIUM - IMPORAZZJONI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministu jgħid xi kwantita' ta' aluminium, fid-diversi forom tiegħu, ġie mportat f'Malta f'dawn l-aħħar sitt xhur?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

IMPJIEGI - PERSUNI SELF-EMPLOYED

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'kien in-numru ta' persuni li jaħdmu għar-rashom (self-employed) f'Mejju/f'Ġunju 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ppubblikat ta' persuni self-employed f'April 1997 kien ta' 15,324.

In-numru ta' persuni self-employed mhux pubblikat f'Mejju 1997 kien ta' 15,176 filwaqt li l-figuri ta' Ġunju 1997 għadhom qed jinġabru.

PATATA - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 5387 tat- 12/5/97?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Din is-sena minn Għawdex ġew esportati 10.9 u 4.28 tunellati patata tal-varjetajiet Liseta u Arinda rispettivament.

IMPJIEGI - PERSUNI SELF-EMPLOYED

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm sa l-aħħar ta' Ġunju, 1997 kien hemm f'Għawdex nies jaħdmu għar-rashom; kemm mal-privat; kemm mal- Gvern/korporazzjonijiet/kumpanniji parastatali (b'mod separat); kemm Għawdxin jaħdmu Malta; u kemm kien hemm jirreġistraw f'Għawdex taħt l-ewwel parti u kemm taħt it-tieni?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-figuri għal Għawdex fl-aħħar ta' Mejju 1997 kienu kif ġej:-

Jaħdmu għal rashom 2,640 Jaħdmu mal-Privat 3,165 Jaħdmu mal-Gvern 3,535 Jaħdmu ma' Korporazzjonijiet/ Kumpaniji Parastatali 448 Għawdxin jaħdmu Malta 625 Reġistrazzjoni fuq l-Ewwel Parti 625 Reġistrazzjoni fuq it-Tieni Parti 44

Il-figuri għal Ġunju għadhom qed jinġabru.

ENEMALTA - APPRENDISTI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' apprendisti fil-Korporazzjoni Enemalta li qed jistudjaw fl-iskejjel post-sekonarji fl-ESTS u fit-TAS?

F'liema korsijiet qegħdin u f'liema sena tal-kors qegħdin?

ONOR.

ESTS/TAS - APPRENDISTI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar x'forma ta' monitoring isir lill-apprendisti/studenti (ESTS/TAS) waqt il-parti tax-xogħol mid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni?

ONOR.

EDWIN GRECH: Skond l-Att Numru XXVIII ta' 1990 paragrafu 38 (1), (2) u (3) hija l-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ li għandha s-setgħa li tagħmel dik l-ispezzjoni u dak l-istħarriġ (monitoring) li jkun meħtieġ sabiex tiżgura illi l-apprendisti (ESTS/TAS) jitħarrġu kif jixraq.

Ħaddiema tal-Korporazzjoni jmorru jistħarrġu x-xogħol u t-taħriġ li jkun qiegħed jingħata lill-apprendisti fuq il-post tax-xogħol sew jekk dawn ikunu ma' ditta privata, korp parastatali jew dipartiment tal-Gvern.

Jekk fil-fehma tal-Korporazzjoni xi apprendist ma jkunx qed jieħu taħriġ biżżejjed, il-Korporazzjoni tista' tordna lill-prinċipal ta' l-apprendist sabiex jieħu dik l-azzjoni meħtieġa biex tiżgura li l-apprendist ikollu taħriġ xieraq.

ENEMALTA - KONSUM TAL-PITROLJU

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7415, jista' l-Ministru jindika liema huma l-prodotti alternattivi għall-pitrolju u x'effett, per eżempju, f'dawk li huma sales li din kellha matul ix-xitwa li għaddiet?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-prodotti alternattivi għall-pitrolju huma diversi tipi ta' thin fuel oil.

L-ewwelnett, wieħed irid jieħu ftit fatturi in konsiderazzjoni qabel jara l- effett tal-kampanja bħall:-

- Klima fix-xitwa li għaddiet li kienet inqas kiesħa mix-xitwa ta' qabel.

- Biex wieħed jaqleb għal sistema ġdida jkun irid jirranġa ftit l- apparat tiegħu.

Hawn taħt sejjer nagħti l-figuri ta' thin fuel oil li nbiegħ is-sena ta' qabel u tax-xitwa li għaddiet.

TUNNELLATI METRIĊI

Nov. '95 905 Nov. '96 821 Dec. '95 936 Dec. '96 940 Jan. '96 1096 Jan. '97 1143 Feb. '96 1184 Feb. '97 847 Mar. '96 1165 Mar. '97 978 Apr. '96 1192 Apr. '97 1269 6478 5998

ENEMALTA - ILMENTI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk mill-complaints li saru lill-Enemalta, fejn il-konsumatur kellu raġun, qattx tħallsu xi flus bħala kumpens?

Jekk fl- affermattiv, kemm kienu jammontaw dawk il-flus?

Jekk fin-negattiv, il- Korporazzjoni Enemalta għandhiex ħsieb li talloka tali flus fil-budget tagħha għal quddiem?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nassumi li l-Onor. membru qiegħed jirriferi għall- ħsarat fl-apparat tal-konsumaturi minħabba vultaġġ għoli.

Sa issa qatt ma tħallas l-ebda kumpens lill-konsumatur.

Hemm il-ħsieb li l-Korporazzjoni fl-estimi tagħha talloka ammont ta' flus għal dan il-għan.

DITTA GRANT THORNTON - BUSINESS PLAN GĦAT-TRAINING CENTRE

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid għalfejn ġew ikkummissjonati d-ditta Grant Thornton biex jagħmlu Business Plan għat-Training Centre meta dan diġa' kien sar mis-Sur Azzopardi, dak iż- żmien Chief Accountant?

Kemm tħallset din il-kumpannija għal dan ir- rapport?

ONOR.

JOE MIZZI: L-amministrazzjoni l-ġdida tal-Korporazzjoni Telemalta qieset li hemm il-ħtieġa li s-sit tat-Training Centre jinbidel minn Paceville għal post aktar adattat u fl-istess waqt tisfrutta l-potenzjal kummerċjali tar-riżorsi li għandha biex tkompli tinvesti fit-teknoloġija.

Deċiżjoni bħal din tnaqqas ukoll il-konġestjoni tat- traffiku li kien jiżdied sostanzjalment kieku t-Training Centre kellu jitħalla f'Paceville.

B'hekk il-Korporazzjoni tkun qiegħda tgħin biex l-area ta' Paceville tingħata xejra ġdida.

Il-Business Plan li kien għamel is-Sur Azzopardi kien sar meta d- deċiżjoni kienet li t-Training Centre isir f'Paceville, u issa li nbidlet is-sit kien hemm bżonn ta' Business Plan ieħor.

L-aħħar parti tal-mistoqsija hija ta' natura kummerċjali, iżda nfakkar lill-Onor. interpellant li t-Telemalta tqabbad diversi ditti ta' awdituri, kemm lokali kif ukoll internazzjonali, bħala konsulenti tagħha.

KUMPANNIJA ERICSSON - DELEGAZZJONIJIET

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba delegazzjoni tat-Telemalta telgħet barra minn pajjiżna tiddiskuti mal-Kumpannija Ericsson?

Minn min kienu komposti dawn id-delegazzjonijiet?

Kemm damu msiefrin dawn id-delegazzjonijiet?

ONOR.

JOE MIZZI: Kien hemm żewġ okkażjonijiet li fihom delegazzjonijiet mill-Korporazzjoni Telemalta kellhom taħdidiet mal-kumpanija Ericsson barra minn Malta : darba f'nofs Ottubru tas-sena l-oħra u oħra f'Ġunju ta' din is-sena.

Fl-ewwel żjara, id-delegazzjoni kienet magħmula mis-Sur Edgar Borg (AGM Strategic Planning), is-Sur Joe Buġeja (AGM Networks), is-Sur Joe Galea u s-Sur Tony Psaila (inġiniera).

Fit-tieni żjara d-delegazzjoni kienet magħmula mis-Sur Saviour Żammit (membru tal- Bord), is-Sur Joe Azzopardi (General Manager) u s-Sur Joe Bugeja (AGM Networks).

Iż-żjarat f'Ruma kienu mgħaqqdin ma xogħol ieħor u fiż-żjarat għand l- Ericsson, id-delegazzjonijiet ma għamlux iktar minn ġurnata.

TELEMALTA - SERVIZZI ĠODDA

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru applikazzjonijiet għal servizz ġdid lit-Telemalta: (i) fl-1996, xahar b'xahar f'Malta; (ii) fl-1996, xahar b'xahar f'Għawdex; (iii) fl-1997, xahar b'xahar f'Malta; u (iv) fl-1997, xahar b'xahar, f'Għawdex?

ONOR.

JOE MIZZI: L-informazzjoni għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

Jiddispjaċini ninnota li dak li kienet tgħid l-Amministrazzjoni l-oħra li bis-sistema ġdida kkomputerizzata l-informazzjoni setgħet tinġabar kollha u malajr ma kienx minnu.

TELEMALTA - COMPUTIME

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid id- ditta Computime x'servizzi qed tagħti lit-Telemalta?

Kemm se titħallas?

ONOR.

JOE MIZZI: Fil-Korporazzjoni Telemalta il-Gvern sab sitwazzjoni ferm imwegħra, fejn barra li kienu qed jintbagħtu kontijiet tard (u wħud inżammew ukoll qabel l-elezzjoni), hemm ħafna flus x'jidħlu.

Dan meta l-Korporazzjoni qed tħallas interessi ta' Lm2.25 miljun fuq self li għamlet.

Għalhekk il-Bord il-ġdid qies li kienet prijorita li dawn il- flus jinġabru, u mhux bħalma għamel il-bord ta' qabel li qatt ma tefa riżorsi, kif kien ġie mitlub jagħmel, biex jinġabru dawn l-ammonti.

Barra minn hekk, is-sistema li l-amministrazzjoni preċedenti nvestiet fiha, il-Girafe, la hi flessibbli u lanqas hi user friendly, kif ikkonferma l-iStrategic Resource Audit imħejji mis-Sur Tony M. Meilaq, illum Chairman, u kif kont nikkritika jien mill-bankijiet tal- Oppożizzjoni.

Din is-sistema s'issa swiet lit-Telemalta Lm1.4 Miljun.

Minħabba s-sitwazzjoni tal-biki li sibna, l-management kien kostrett li meta jkun hemm bżonn ta' eżerċizzji kruċjali malajr, is-servizzi jintalbu minn barra, bħalma sar fil-każ tal-Computime.

Dawn se jirrevedu u jiġġeneraw sistemi fuq perjodu ta' żmien.

Il-Bord approva l-ewwel fażi tal-proġett u ma jidhirx li għandi ngħid kemm se jiġi jiswa għalissa għaliex din l-informazzjoni hija ta' natura kummerċjali.

Jiena ċert li dak li l-Korporazzjoni se tħallas, huwa insinifikanti ħdejn dak li se jiġi ffrankat f'interessi, li hu stmat mal-miljun lira fis- sena.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li t-Telemalta għandha kuntratti u ftehim ieħor ma ditti oħra ta awdituri kemm lokali kif ukoll internazzjonali għal diversi xogħlijiet.

TELEMALTA/TELECELL - INTERCONNECTING AGREEMENT"

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid jekk tbiddlitx l-interconnecting agreement li hemm bejn it-Telecell u t- Telemalta?

Kif tbiddlet?

ONOR.

JOE MIZZI: It-tibdil li sar fl-interconnecting agreement jikkonferma dak li kienet tisħaq fuqu l-Oppożizzjoni Laburista fi żmien l- amministrazzjoni l-oħra : li l-affarijiet ma kienux qed isiru b'mod li Malta tkun tista tibbenefika kemm jixraq.

Ir-relazzjonijiet bejn il-Korporazzjoni Telemalta u l-Vodaphone illum tjiebu ħafna.

Tant hu hekk li l-Vodaphone stiednet lill-Korporazzjoni biex flimkien jagħmlu business ventures barra minn Malta.

Minbarra l- proġett tal-GSM, hemm proġett ieħor li Malta se tibbenefika minnu b'mod partikolari fil-ġimgħat li ġejjin.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li l-Gvern preċedenti kien ta' numru ta' liċenzji li għadhom monopolju u li fihom il-Korporazzjoni Telemalta ma tistax tidħol.

Madankollu, anke jekk ma kenitx kostretta tagħmel dan bil- kuntratt li għandha, it-Telecell aċċettaw li jagħtu lill-Korporazzjoni kundizzjonijiet iżjed favorevoli wara negozjati kordjali mis-Sur Tony M. Meilaq.

(Illum Chairman).

Tagħrif dwar l-interconnecting agreement u kif dan inbidel huwa ta' natura kummerċjali.

Li huwa żgur hu li t-Telemalta, u għalhekk il- poplu Malti, qiegħed f'pożizzjoni ħafna aħjar.

Ma ninsewx li fi żmien l-amministrazzjoni l-oħra, t-Telemalta saħansitra tilfet il-flus minn dan is-servizz, fejn għal kull minuta it-telf kien ta 0.36 ċenteżmu (madwar Lm300,000 fis-sena).

Dan minħabba deċiżjoni tal-Gvern preċedenti li, minkejja li kien jaf l-effetti diżastrużi , imponiha.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Riferibilment għall-perijodu 1 ta' Novembru, 1996 sal-31 ta' Marzu, 1997 u għad-dikasteru li għalih il- Ministru hu responsabbli, jista' jekk jogħġbu: 1) jagħti lista ta' aġenziji tar-reklamar użati; 2) indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; 3) kemm intnefaq ma' kull aġenzija; 4) kemm intnefaq f'kull waħda mill- mezzi ta' media li hawn Malta; 5) lista ta' l-istamperiji (barra dik tal- Gvern) li ġew użati; 6) indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l- istampar; 7) kemm intnefaq ma' kull stamperija; 8) lista ta' kumpanniji ta' l-iscanning li ġew użati; u 9) kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-tweġiba għall-din il-mistoqsija tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZIJA - LIĊENZJA GĦAL ŻAMMA TA' ARMA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex il-persuna li isimha qed jintbagħat separatament ma ngħatatx liċenzja għal żamma ta' arma għal kaċċa mill-kummissarju meta persuni bil-kondotta ħafna agħar minn tiegħu ngħataw permess fil-passat?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li, fid-29 ta' Ottubru 1992, l-persuna indikata kienet instabet ħatja ta' serq u, għalhekk, hija prekluża li tottjeni liċenzja għal żamma u ġarr ta' arma skond l-artikolu 10(1) ta' l- Ordinanza dwar l-Armi (Kapitlu 66).

PENSJONI - KAŻ BL-I.D. NO.

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-persuna mill-Furjana li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament irriżenja/għalaq il-61 sena fit- 13 ta' Diċembru, 1987 ma ngħatax il-pensjoni meta hu ħallas il- kontribuzzjonijiet kollha?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-Benefiċċjarju ġie nfurmat biċ-ċirkostanzi kollha tal-każ tiegħu mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.