MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 35 It-Tnejn, 24 ta'Frar, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 35 It-Tnejn, 24 ta' Frar, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.09 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 24 ta' Frar, 1997

WERREJ MINUTI 872

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 872

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 877

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR TAXXA TAR-REĠISTRAZZJONI

TA' VETTURI BIL-MUTUR

MOTOR VEHICLES REGISTRATION TAX (AMENDMENT) BILL (IT-TIENI QARI) 878

AĠĠORNAMENT 899

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 905

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 929

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 34 li saret fil-21 ta' Frar, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

SKEJJEL - STUDENTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' studenti f'kull eta' li jattendu skejjel pubbliċi maqsuma fi skejjel primarji u skejjel sekondarji?

Fil-każ ta' l-iskejjel primarji, jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' tfal li hemm fl-iskejjel ta' l-istat f'Malta u f'Għawdex?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Qed inpoġġi l-informazzjoni mitluba fuq il-Mejda tal-Kamra.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jista' l-Ministru jgħid jekk jeħux in konsiderazzjoni t-trends demografiċi tal-lokal meta jkun qed jiġi ppjanat xi bini jew estensjoni ta' xi skola?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena persważ li l-Ministru jagħti konsiderazzjoni lil kull ħaġa li hija rilevanti għax-xogħlijiet li jkunu se jsiru u allura nemmen li r-risposta hija fl-affermattiv.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Psaila Savona, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE PSAILA SAVONA: Ġaladarba l-Ministru ta' l-Edukazzjoni m'huwiex qiegħed fil-Kamra, nistaqsi lill-Ministru Mizzi, li qed jirrispondi għalih, jarax il-bżonn li l-curriculum nazzjonali ta' l-iskejjel jinżamm aġġornat mal-bżonnijiet tal-lum?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, il-mistoqsija oriġinali kienet dwar in- numru ta' tfal li jattendu f'kull skola primarja u mhux dwar is-suġġett li qed iqajjem l-Onor.

Interpellant.

Jien persważ li jekk issir domanda bil- miktub, il-Minsitru konċernat jagħti l-informazzjoni mitluba.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jista' l-Ministru jgħidli jekk fl-ippjanar ta' l- iskejjel primarji hemmx xi numru ta' studenti li jitqies bħala l-massimu li għandu jkun hemm fi skola sabiex jiġi assigurat li l-kap ta' l-iskola jkun jista' jmexxi b'mod effettiv?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ir-risposta hija fl-affermattiv, pero' preżentement ma nafx in-numru preċiż.

Il-Ministru konċernat ikun f'pożizzjoni aħjar li jwieġeb b'mod eżatt.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Peress li hemm numru ta' skejjel - għalkemm f'moħħi bħalissa għandi l-iskola ta' San Pawl il-Baħar, naħseb li hawn skejjel oħra fl-istess sitwazzjoni - fejn f'xi klassijiet ikun hemm tfal ta' nazzjonalitajiet diversi, saħansitra anke ta' 10 nazzjonalitajiet differenti, il-Ministru jaħseb li wasal iż-żmien li fi skejjel bħal dawn l- istudenti Maltin jiġu separati mill-barranin?

Il-ħsieb tiegħi m'hux li wieħed għandu jissegrega lill-Maltin mill-barranin.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Membru se għaddih għall- konsiderazzjoni tal-Ministru konċernat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Minbarra l-btieħi u l-grounds li hemm fl-iskejjel primarji, il-Ministeru għandu xi pjanijiet biex ikun hemm faċilttajiet sportivi oħra fejn it-tfal ikollhom l-opportunita' li jaħlu ftit mill- enerġija tagħhom?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien persważ li l-Ministru konċernat jieħu in konsiderazzjoni d-diversi problemi li hemm fl-iskejjel.

Jien persważ ukoll li l-Ministru konċernat ma jemminx li l-problemi li wiret fl-iskejjel ta' l-Istat mingħand l-Amministrazzjoni ta' qabel kienu jikkonsistu biss f'xi ftit ħġieġ inkisser.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, il-Ministru jaqbel li meta aħna nagħmlu d-domandi tagħna ma nagħmluhomx biex inkunu nafu xi problemi kien hemm jew għad hawn imma nagħmluhom biex intejbu s-sitwazzjoni u għaliex għandna dritt li nagħmlu dawn il-mistoqsijiet?

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Vella on a point of order.

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): L-Onor.

Membru għandu d-dritt jagħmel mistoqsija imma m'għandu l-ebda dritt iqum u jiddetta lis-Sedja x'għandha tagħmel.

Min-naħa l-oħra jsiru mistoqsijiet sabiex tintalab informazzjoni u minn din in-naħa jingħataw ir-risposti xierqa għal dawk id-domandi.

FONDAZZJONI GĦALL-ISTUDJI INTERNAZZJONALI - KONSULENTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid min kienu l-Konsulenti tal- Fondazzjoni għall-Istudji Internazzjonali u f'liema qasam ħadmu mill-1 ta' Jannar, 1986, sa l-aħħar ta' Diċembru 1996 kif ukoll individwalment xi tħallsu sena b'sena?

Għal dak li jirrigwarda l-impjegati full-time jew part-time, jista' l-Ministru jindika b'liema sejħa għall-applikazzjonijiet ġew impjegati l-ħaddiema tal-Fondazzjoni mill-1 ta' Jannar, 1986, sa l- aħħar ta' Diċembru, 1996?

Fl-istess perjodu min kienu l-impjegati kollha tal-Fondazzjoni u xi tħallsu kull sena, inkluż benefiċċji oħra apparti s- salarju?

Jista' l-Ministru jgħid kif jiġi determinat min jingħata dawn il- benefiċċji u abbażi ta' liema kriterji jingħataw?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' impjegati tal- Fondazzjoni, kemm full-time kif ukoll part-time, mill-1 ta' Jannar, 1986, sal-31 ta' Diċembru, 1996.

Dawn il-listi fihom dettalji ta' salarji u allowances imħallsa lilhom f'dan il-perjodu, liema dettalji huma fotokopja tal-P6 u P7 li ntbagħtu lill-Kummissarju tat-Taxxi Interni.

L-ingaġġ ta' l-impjegati biex jimtlew postijiet vakanti dejjem sar permezz ta' sejħa pubblika jew interna u, mit-twaqqif ta' l-Employment and Training Corporation, skond ir-regolamenti ta' din il-Korporazzjoni.

Għall- impjegati full- time l-ingaġġ isir fuq rikkmandazzjoni ta' selection boards nominati skond in-natura tal-vakanza li tkun trid timtela.

Ma ngħatawx benefiċċji ħlief għal rimunerazzjoni xierqa li tikkorrispondi mal-ħtiġijiet oġġettivi skond in-natura tax-xogħol.

L-informazzjoni mitluba dwar konsulenti mqabbda mill-Fondazzjoni tinsab fid-dokumenti.

MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI - KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Bertu Pace) staqsa lill- Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm sab kontijiet pendenti tal-Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi?

X'kienu jirrappreżentaw dawn il- kontijiet?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru tal-Kummerċ): Inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra d-dettalji mitluba mill-Onor.

Membru.

ENEMALTA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l- Ministru jgħid kemm kienu l-ħaddiema fuq il-payroll ta' l-Enemalta fix- xahar ta' Jannar 1997 kif ukoll kemm kienu l-ħaddiema xahar b'xahar u sena b'sena fis-snin 1992 sa l-1996?

Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-pagi globali xahar b'xahar u sena b'sena mill-1992 sa l-1996 u f'Jannar ta' l- 1997?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru tal-Kummerċ): Inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Membru.

MINISTRI/SEGRETARJI PARLAMENTARI - KAROZZI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'karozzi ġew assenjati lill-Ministri u s-Segretarji Parlamentari?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra tabella li turi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant.

BUĠIBBA - PROĠETT TA' TIĠDID

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem l-Onor.

Jesmond Mugliett) staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l- Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'applikazzjonijiet saru lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar rigward xogħlijiet fuq il-proġett ta' Buġibba?

X'numri ngħataw l-applikazzjonijiet in konnessjoni ma' dan ix-xogħol u kif inhi mqassma l-istima ta' dawn ix-xogħlijiet?

ONOR.

GEORGE VELLA: Minn informazzjoni li għandha l-Awtorita' ta' l- Ippjanar għadha ma ġiet sottomessa l-ebda applikazzjoni minn xi dipartiment tal-gvern għal xi xogħol ta' tiġdid f'Buġibba u għaldaqstant l- applikazzjonijiet għadhom ma ngħatawx numri.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma jkollhiex informazzjoni dwar l-istima tax- xogħlijiet

Madam Speaker, din il-mistoqsija ġiet imwieġba fis-17 ta' Frar meta jien ma kontx Malta.

Irrid ninforma lill-Kamra li issa għandi informazzjoni li l-applikazzjonijiet għal dawn ix-xogħlijiet intefgħu pero' bl-amment ma nafx in-numru ta' applikazzjonijiet li saru.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Jista' l-Ministru għallinqas jassigura li filwaqt li dawk ix-xogħlijiet li għalihom m'hemmx bżonn permess naturalment isiru, li dawk x-xogħlijiet li għalihom hemm bżonn il-permess isiru biss wara li jiġi approvat il-permess?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, irrid nippreċiża li x-xogħol li qed isir ġo Buġibba huwa xogħol ta' embellishment ta' l-area, jiġifieri tal- promenade u affarijiet simili, u mhux xi xogħol ta' kostruzzjoni.

Permezz ta' dan il-proġett aħna qegħdin nipprovaw nirranġaw il-ħerba li ħalla warajh il-Gvern ta' qabilna bħal, per eżempju, dik il-mistħija ta' promenade, minkejja li kien jgħid li qed jibbaża fuq turiżmu ta' kategoriji għoljin.

Madam Speaker, aħna ħassejna li dan ix-xogħol għandu jinbeda immedjatament ħalli, jekk il-Bambin irid, jitlesta fit-tliet xhur li ġejjin, jiġifieri qabel l-istaġun tat-turisti mill-aħħar ta' Mejju 'l quddiem.

B'hekk għallinqas ikun hemm promenade, toroq u parking spaces suret in-nies.

Lil min irid joqgħod jiskandalizza ruħu minħabba l-fatt li ma ntefgħetx l-applikazzjoni in time infakkru fl-applikazzjonijiet li kienu ntefgħu għat-toroq tal-Barrani li saru b'ħafna ġiri qabel l-aħħar elezzjoni.

Minn banda għamlu sew għax konna ilna nistennew ftit tarmak!

Pero' nfakkar li f'Buġibba la qed nibnu palazzi u lanqas qed nagħmlu blokki ta' bini; kulma qegħdin nagħmlu huwa biss il-maintenance u l-irranġar li kellu jsir qabel u ma sarx.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Psaila Savona, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE PSAILA SAVONA: Ladarba x-xogħol qed isir mingħajr permess, jista' l-Ministru - għalkemm forsi din m'hix il-linja tiegħu - almenu jaċċerta li minkejja l-għaġġla li hemm ix-xogħol xorta waħda qiegħed isir taħt superviżjoni xierqa ħalli dan jitwettaq tajjeb?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, irrid nassigura lill-kollega tiegħi li dan ix-xogħol qed isir fil-miftuħ u għaldaqstant, bħala shadow spokesperson fuq l-ambjent, huwa liberu li jmur u jara b'għajnejh li x- xogħol qed isir bil-galbu u taħt superviżjoni bil-għan li permezz ta' dan il-proġett għallinqas insebbħu dik il-promenade.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

Jekk jogħġobkom tinterrompux lil xulxin u m'hemmx cross debates.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Viċi Prim Ministru jispjegali jekk bir- risposta preċedenti li ta huwiex qed jgħid li dan il-Gvern iħoss li f'ċerti każijiet m'għandux jimxi skond il-liġijiet tal-pajjiż?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Ir-risposta hija le.

MADAM SPEAKER: Mistoqsija supplimentari, l-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk ir-risposta hija le, kif seta' l-Viċi Prim Ministru fl-istatement preċedenti jgħid li dan ix-xogħol se jsir minkejja li m'hemmx l-approvazzjoni għall-permessi?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jiena diġa' spjegajt l-urġenza tax- xogħol u issa nħalli f'idejn il-poplu biex jiġġudika jekk kemm-il darba kellniex nagħmlu l-maintenance u l-embellishment li kien hemm bżonn isir f'dak il-lokal.

Jiena nistaqsi lin-nies ta' Buġibba, lil dawk li għandhom in-negozji u l-istabbilimenti tagħhom hemmhekk u lill-Maltin li jmorru jieħdu ftit mistrieħ jippassiġġaw hemmhekk jekk jaqblux ma' l-Oppożizzjoni li ma nagħmlu xejn u noqogħdu nistennew ix-xhur jgħaddu sakemm joħorġu l- permessi jew inkella jaqblux magħna li nibdew u nitfgħu l-applikazzjonijiet meta għandna l-assigurazzjoni ta' l-Awtorita' li f'erba' ġimgħat se jkun hemm il-permessi meħtieġa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, ma nafx għalfejn il-Ministru qed jeħodna b'dan il-mod meta fl-ewwel domanda tiegħi jiena għidt li dawk l- affarijiet li m'għandhomx bżonn permess għandhom isiru malajr kemm jista' jkun.

MADAM SPEAKER: Mistoqsija, jekk jogħġbok, Onorevoli.

ONOR.

TONIO BORG: Iva, issa ġejja d-domanda, Madam Speaker.

Jidhirli li hija ħaġa tajba li nagħmel premessa żgħira għad-domanda tiegħi.

Fid-domandi li kienu jsiru qabel minn Barcellona konna nispiċċaw il-Kalkara.

(Interruzzjonijiet) B'daqshekk m'hemmx għalfejn tieħu għalik!

Ix-xogħol li ma jinħtieġx permessi jista' jsir mill-ewwel, pero' rigward ix-xogħlijiet li għalihom hemm bżonn il-permess, ir-raġuni ta' l- urġenza hija kompletament irrilevanti.

Inkella l-Ministru jrid jgħidilna l- Gvern liema liġijiet beħsiebu josserva u liema liġijiet m'huwiex se josserva.

Il-Ministru jista' jassigurana li l-ebda xogħol m'hu qed isir f'Buġibba li għalih hemm bżonn il-permess u preżentement permess għad m'hemmx?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, hawnhekk qegħdin naħlu ż-żmien għax din hija kollha ripetizzjoni.

Fil-fatt diġa' għidt li bdew xogħlijiet żgħar ta' embellishment u ta' maintenance li ma kienx sar qabel.

Sadanittant l-applikazzjonijiet qed jiġu pproċessati u peress li m'hemmx bżonn isiru ċerti studji għax ix-xogħlijiet ma jinvolvux bini jew xi strutturi ta' xi car-park bħalma għandna quddiem Bieb il-Belt, bi ftehim mal-Planning Authority dawn il-permessi se jkunu mgħoddija f'erba' ġimgħat biex imbagħad ikun jista' jkompli l-bqija tal-programm.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jaf il-Ministru li effettivament parti mix-xogħol li qed isir imur kontra l-proposti li hemm fin-North West Local Plan, liema proposti bħalissa qegħdin jiġu diskussi mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, il-kollega tiegħi jaf li n-North West Local Plan għadu qiegħed jiġi diskuss u m'hemm xejn stabbilit dwaru.

Lil min qed jitkaża li għax qegħdin nagħmlu struttura ta' bankina u ta' promenade b'daqshekk se ninfluwenzaw in-North West Local Plan, infakkru f'meta kienu jagħtu l-artijiet b'riżoluzzjoni minn dan il-Parlament biex jinbnew lukandi f'areas ġo Pembroke u allura jikkommettuhom għat-turiżmu qabel ma jkunu saru local plans jew xi forma ta' studju fuqhom!

Kemm sirna nitkażaw u kemm sirna puritani!

(Onor. Membri: Hear, hear)

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Michael Bonnici, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk ix-xogħol hux se jkun ikkonċentrat biss fuq il-promenade?

Dawk il-ħafna open spaces li hemm li huma tajbin ukoll għall-parking, se jiġu asfaltati bħala parti mill-proġett ta' Buġibba?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jiena bl-amment ma nafx dan il-pjan x'jinvolvi u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmilli mistoqsija bil-miktub ħalli nkun nista' nagħtih iktar dettalji.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-Viċi Prim Ministru ma jaħsibx li hemm kontradizzjoni meta qed jgħid li għal dawk li huma xogħlijiet ta' embellishment f'Buġibba hemm bżonn permess - fil-fatt issa saru l- applikazzjonijiet għalihom - mentri f'risposta għal mistoqsija parlamentari li wieġeb hu stess il-ġimgħa li għaddiet qal li nħarġet enforcement notice fuq xogħol ta' embellishment fi ġnien ġewwa San Gwann u dan ġara għax minkejja li saru l-applikazzjonijiet il-permess kien għadu ma nħariġx?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jekk l-Onor.

Interpellant jgħarbel u jara l-fatti ta' dawn iż-żewġ każijiet naħseb li huwa stess jasal għar-risposta meħtieġa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-Viċi Prim Ministru jaf li diversi kunsilli lokali - inkluż dak ta' San Pawl il-Baħar meta xi żmien ilu kien qed jagħmel l- istess tip ta' xogħol fuq il-promenade - qed jiġu ffaċċjati bi stop notices għaliex xebgħu jistennew li joħroġ il-permess mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar u bdew xi xogħlijiet?

Il-Viċi Prim Ministru għandu l-assigurazzjoni li l- Awtorita' ta' l-Ippjanar se tilqa' dawn l-applikazzjonijiet?

X'se jagħmel il-Viċi Prim Ministru jekk m'għandux din l-assigurazzjoni u jekk xi waħda minn dawn l-applikazzjonijiet ma tiġix milqugħa?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jekk kien hemm min xeba' jistenna l- permess għall-applikazzjoni tiegħu mill-Planning Authority dan huwa tort ta' min kien imexxi qabel li ħalla lill-Planning Authority taħdem b'mod li kien qed jistaġna kollox.

Aħna qed nieħdu s-sitwazzjoni li hemm fil- Planning Authority bis-serjeta' u qed nipprovaw insolvu dawk il-bottlenecks li kienu qed iwasslu għal dan l-istaġnar u dewmien.

Nista' ngħid li ħaddieħor mank għamel biċċa studju żgħir biex jipprova jirranġa dawn il- problemi li hemm fil-Planning Authority u minn fuq illum jiġu jitkażaw b'dawn il-problemi!

MADAM SPEAKER: Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Mizzi.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, f'isem il-Prim Ministru, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi n-numru ta' persuni ta' nazzjonalita' barranija li ma tħallewx jidħlu Malta bejn l-1 ta' Novembru 1996 u l-31 ta' Jannar 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3495.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-kuntratt li għandhom il-Personal Driver/Security Officer u l- konsulent fuq l-ambjent fil-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W 60.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru ta' l-Industrija.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO(Ministru ta' l-Industrija): Inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-kuntratt li għandhom is-Segretarju Privat, il-Personal Assistant, u l-Personal Drivers/Security Officers fil-Ministeru ta' l- Industrija, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W 58.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-kuntratt li għandhom is-Senior Secretarial Official, Personal Assistant u Personal Driver/Security Officer fil-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W 66.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali.

ONOR.

EDWIN S GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar persuni jirreġistraw għax-xogħol f'Novembru 1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2977; u

Tabella li turi n-numru ta' familji b'erbat itfal jew aktar li jirċievu ċ-children's allowance, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2982.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

L-Onor.

Alex Sceberras Trigona.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Madam Speaker, niġbidlek l-attenzjoni dwar il-fatt li fir-rapport tas-seduta parlamentari ta' nhar il-Ġimgħa fil- gazzetta "The Times" tħalliet barra parti sostanzjali mid-diskors tiegħi fejn kont issuġġerejt li għandha tiġi mistiedna delegazzjoni mill-Istati Uniti ta' l-Amerika bħala osservatur għall-Euro-Med Conference.

Nixtieq li "The Times" tieħu ħsieb li tkun korretta f'dawn l-affarijiet hekk sostanzjali.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Nieħu nota u nara x'jista' jsir.

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR TAXXA TAR-REĠISTRAZZJONI TA' VETTURI BIL-MUTUR

MOTOR VEHICLES REGISTRATION TAX (AMENDMENT) BILL

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Madam Speaker, għandi messaġġ mingħand il-President.

MADAM SPEAKER: Se naqra l-messaġġ tal-President.

UGO MIFSUD BONNICI PRESIDENT

Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett ta' l-Abbozz ta' Liġi "biex jemenda l-Att ta' l-1994 dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur" jirrakkommandah għall-konsiderazzjoni tal-Kamra tad- Deputati.

20 ta' Jannar 1997

Il-Ministru għat-Trasport u Portijiet, jekk jogħġbu, iressaq it-Tieni Qari.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Madam Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l- Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Madam Speaker, il-Gvern qed iressaq din il- liġi wara li sar studju rigward it-taxxa.

Meta konna qed niddiskutu l-Att ta' l-1994 dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur, li għalih illum qed inressqu dawn l-emendi, kien sar ħafna diskors u fost affarijiet oħra, kien intqal li din il-liġi kienet se titressaq primarjament biex jorħos il-prezz ta' vetturi bil-mutur, jitneħħa ħafna red tape li kien hemm u anke biex naraw li l-karozzi li hemm reġistrati fil-fatt jikkorrispondu mal-vetturi li hawn fit-toroq.

Meta mbagħad wieħed jara fil-fatt x'ġara, isib li mhux veru kien hemm roħs fil-prezz tal-vetturi għax kulma sar kien li tneħħiet it-taxxa minn fuq it-transfers tal-karozzi.

Dak iż-żmien kien intqal ukoll li din se titneħħa biex jonqos ir-red tape, biex kulħadd ikun jaf fejn huma l-karozzi, biex ma jkollniex rubbish dumps u biex f'dan ir- rigward ikollna kollox kif suppost għaliex aktar 'il quddiem kienet se tiġi introdotta l-MOT.

Fil-fatt din il-liġi saret fl-1994 u bdiet taħdem fl- 1995 imma minn dawk il-wegħdiet kollha ma sar xejn.

Dak iż-żmien ħafna kelliema kienu qalu li din trid issir minħabba li 'l quddiem se tiġi introdotta l-VAT u b'hekk kien se jitħaffef ix-xogħol għaliex ir-reġistrazzjoni tal-karozzi ma kenitx se tibqa' f'idejn il- Pulizija imma kienet se tmur taħt id-Direttorat tal-Liċenzji u kienu sar anke trasferiment ta' nies minn post għall-ieħor.

Wara dan kollu nsibu li kulma ġara kien li tneħħiet it-taxxa li qabel kienet titħallas fuq il-karozzi, minflokha daħlet taxxa ta' 15% u ntqal li b'daqshekk il-karozzi roħsu.

Ħaġa li ħadd ma kien qal f'dak id-debate kienet li biex wieħed jirreġistra karozza ma setax iħallas inqas minn ċertu somma.

Għaliex qed ngħid dan, Madam Speaker?

Għax għalkemm veru kienet titħallas taxxa ta' 15%, kien qed jiġri li biex imbagħad tieħu n- numru tal-karozza kien hemm każi fejn wieħed ried iħallas 'il fuq minn Lm2,000.

Per eżempju, jekk karozza kienet tiswa Lm10,000 kont tħallas ċertu ammont, jekk il-karozza kienet tiswa Lm12,000 tħallas aktar u jekk kienet tiswa inqas kont tħallas inqas.

Pero' mbagħad kien hemm klawsola li tgħid li, tkun tiswa kemm tkun tiswa l-karozza, ma tistax tħallas inqas minn ċerta somma, anke meta timportaha.

Dak inhar kienet tneħħiet ukoll il-konċessjoni li kellhom l-emigranti Maltin li jerġgħu lura wara ċertu żmien barra minn Malta, konċessjoni li permezz tagħha meta dawn kienu jdaħħlu karozza għall-użu personali tagħhom ma kenux iħallsu taxxa fuqha.

Bl-emendi li kienu saru din il-konċessjoni spiċċat u l-emigranti kellhom jibdew iħallsu 15% VAT plus l-inqas somma li setgħet titħallas.

Fl-interventi li kienu saru mill-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien konna staqsejna kemm wieħed kellu jħallas ta' dawn l- affarijiet, pero' qatt ma ngħatajna risposta ċara għaliex kulma kienu jgħidulna kien li l-karozzi se jorħsu u allura kulħadd kien ferħan li se jmur u jixtri karozza bl-irħis.

Aħna sibna li fil-fatt il-karozzi mhux talli ma roħsux, talli kienu għolew.

Kien intqal ukoll li ħadd ma kien se jħallas dazju fuq l-importazzjoni ta' karozzi second-hand.

Veru li ħadd ma ħallas dazju, imma mbagħad kellha titħallas il-15% VAT u r- reġistrazzjoni.

Madam Speaker, dawn kienu l-wegħdi li saru imma meta ġejna biex naraw kif tassew huma l-affarijiet sibna mod ieħor.

Il-Gvern issa se jemenda l-liġi fejn se ngħidu kemm irid jitħallas dazju fuq kull karozza kif ukoll kemm hu l-inqas ammont ta' dazju u kemm hu l-akbar ammont li jista' jitħallas.

F'xi gazzetti ġie rrapportat li l-handicapped li għandhom karozzi speċjali se jbatu meta jidħlu fis-seħħ dawn l-emendi, pero' dan m'hu veru xejn għaliex fir-realta' ftit kienu dawk il-vannijiet li jintużaw għal min hu handicapped li kienu exempted.

Meta tisma' l-kummenti min-naħa ta' l- Oppożizzjoni tibda taħseb li hawn xi 20,000 minn dawn il-karozzi u li allura l-Gvern se jagħmel xi gwadann minn fuqhom!

Fil-fatt kulma hawn huma bejn 15 u 20 vann li jintużaw għall-handicapped u dawn mhux talli qatt ma kien jitħallas dazju fuqhom talli se jkunu exempted mil-liċenzji li se jogħlew jew li se jinbidlu.

Dan it-tip ta' vannijiet se jibqgħu kif inhuma u m'humiex se jaqgħu taħt il-kategorija ta' karozzi li jaqgħu taħt kwalunkwe ċilindrata.

Madam Speaker, din hija l-introduzzjoni li xtaqt nagħmel għal dan l- Abbozz u aktar 'il quddiem ikolli l-opportunita' li nispjega fejn il-Gvern irid jasal b'dawn l-emendi.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

John Dalli.

ONOR JOHN DALLI: Madam Speaker, l-ewwelnett ta' min jikkorreġi xi impressjonijiet li setgħu ngħataw mid-diskors tal-Ministru għall- introduzzjoni ta' dan l-Abbozz li qed jemenda l-Att ta' l-1994 dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur.

Meta saret din ir-riforma u nħolqot it-taxxa tar-reġistrazzjoni, id- dikjarazzjoni kienet skjetta li din ir-riforma nħolqot appożitament biex il- prezzijiet tal-karozzi jibqgħu l-istess bħalma kienu qabel it-tneħħija tad- dazji - kif jaf kulħadd, fuq il-karozzi kien hemm dazji qawwijin ħafna.

Jekk m'iniex sejjer żball, kien hemm dazju ta' 63% jekk ikunu ġejjin mill- Ewropa u dazju ta' xi 80% jekk ikunu ġejjin minn barra mill-Ewropa.

Fl- 1994 konna għamilna l-ewwel pass biex id-dazju nnaqqsuh għal 15% għal dawk il-vetturi li ġejjin mill-Ewropa u 15% flimkien mad-differenza li kien hemm qabel għal dawk il-vetturi li ġejjin minn barra l-Ewropa.

Dan il-15% dazju eventwalment kellha tieħu post l-VAT u d-differenza fil-prezz ġiet kkalkolata bħala t-taxxa tar-reġistrazzjoni.

Nerġa' ngħid li dak iż-żmien kien ġie dikjarat li dan l-eżerċizzju matematiku sar ukoll biex il- prezzijiet tal-karozzi jibqgħu kif kienu.

Fil-fatt din hija s-sistema li anke issa, meta l-Gvern preżenti qiegħed jilgħab bis-sistema tat-taxxi indiretti - qiegħed jilgħab bis-sistema tal-VAT - sabha komda għaliex tagħmel sens u qed iżomm l-istess formula li konna għamilna aħna fl-1994.

Naturalment, il-konċett ta' din il-liġi li qed ngħaddu llum m'huwiex biex tinbidel is-sistema għaliex is-sistema se tibqa' preċiżament dik li hi.

Il-liġi li qed niddiskutu llum qed tipproponi żieda fir-rati, jiġifieri taxxa ġdida oħra li saret f'dan il-budget.

Fil-fatt l-għan ta' dan l- Abbozz ta' Liġi hu li jattwa l-miżuri li kien semma l-Ministru tal-Finanzi fil-budget li bihom it-taxxa tar-reġistrazzjoni tal-vetturi se tiżdied.

Kieku ma kellniex din is-sistema tar-reġistrazzjoni, il-Ministru kien jiġi u jgħolli d-dazji!

Hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq misteri imma qed nitkellmu fuq is-sistema kif inhi fil-preżent.

Jien irrid infakkar lil din il-Kamra fil-kritika li kien ikollna fuq it- taxxi indiretti, l-iktar mill-Onor.

Sant meta kien għadu Kap ta' l- Oppożizzjoni.

Kull darba li konna mmissu t-taxxi indiretti, l-Onor Sant kien jiġi hawnhekk u jagħtina l-persentaġġi ta' kemm qed jinġabru taxxi, kemm minnhom huma taxxi indiretti u kemm aħna inġusti meta qed niġbru iktar taxxi indiretti milli taxxi diretti.

Fil-fatt, din it-taxxa u t-taxxi l- oħra li żdiedu fil-budget huma kollha taxxi indiretti.

Qed ngħid dan mhux fil-kontest ta' jekk naqblu jew ma naqblux, imma sabiex kulħadd jirrealizza kif jinbidlu ż-żmenijiet u kif jinbidlu l-ideat fuq it-taxxi indiretti.

Qed nersqu lejn il-ġurnata tat-28 ta' Frar li fiha jagħlaq iż-żmien fejn kulħadd seta' jagħti l-ideat tiegħu fuq il-proposti ġodda biex titjieb is- sistema tal-ġbir tat-taxxi indiretti f'pajjiżna.

Jista' jkun li dan il- perjodu jiġi estiż u jekk jinħass dan il-bżonn hekk għandu jsir għaliex dawn huma affarijiet li jridu jsiru bil-galbu.

Pero', Madam Speaker, jiena wisq nibża' li l-affarijiet m'humiex isiru bil-galbu, bil-ħsieb u b'mod li nafu preċiż x'inhu jiġri.

U se nagħti eżempju ta' dan.

Illum ġiet f'idejja pubblikazzjoni li qed tintbagħat fid-djar - ma nafx jekk hux fid-djar tas-self-employed biss jew inkella f'kull household - li għalkemm tqassmet mid-Dipartiment ta' l-Informazzjoni, wieħed għandu jassumi li nħarġet mill-Ministeru tal-Finanzi għaliex fiha l-logo ta' din il-proposta ġdida.

Meta wieħed jibda jaqra dan il-fuljett jibqa' mmeraviljat b'ċerti ineżattezzi li fih u qed nuża l-kelma "ineżattezzi" biex inkun ħanin u ma ngħidx affarijiet oħra.

Per eżempju, f'paġna 16 hemm id-differenzi bejn is- sistema tal-VAT u s-sistema l-ġdida fejn qed jingħad li hija aktar sempliċi.

The proof of the pudding is in the eating jgħidu l-Ingliżi u issa naraw kemm din se tkun sempliċi.

Pero' qabel xejn ħalli nagħmel żewġ kummenti oħra.

F'din il-pubblikazzjoni jingħad li "taħt is-sistema tal-VAT dawn kollha kienu jiġbru l-15%".

U min huma dawn?

Il-bdiewa kienu jiġbru 15% taħt il- liġi tal-VAT?

Id-dentisti kienu jiġbru 15% taħt il-VAT?

Is-sajjieda kienu jiġbru 15% taħt il-VAT?

It-tobba kienu jiġbru 15% taħt il-VAT?

Dawk kollha kienu eżenti!

Jien persważ li dawn l-affarijiet ma ġewx ippubblikati biex iqarrqu u allura nibda ninkwieta iktar għaliex dawn ġew ippubblikati min-nies li qed ibiddlu sistema li għadhom ma jafux kif taħdem.

Li jinkwetani huwa kif pubblikazzjoni uffiċjali tal-Gvern jista' jkollha dan it-tip ta' statements ħżiena u allura bilfors jidħluli dubji serji fuq il-mod kif qed isiru l-affarijiet.

Madam Speaker, hawnhekk għandhom jingħataw spjegazzjonijiet dwar x'inhu jiġri!

F'paġna oħra qed jingħad kif kienet tinġabar il-VAT u hemm li taħt il-VAT bħalissa għandna 15% miġbura f'kull stadju tan-negozju.

Imma mkien ma qed jingħad li fl-istess ħin kien hemm rifużjoni tal-VAT kollha li kienet titħallas minn kulħadd u allura hawnhekk tista' tingħata l-impressjoni li kulħadd kien jiċċarġja 15% fuq il-prezz tal-prodott li jkun xtara.

Imma mhux hekk kien isir, għaliex fil-katina tan-negozju kull min kien jixtri xi ħaġa u jeħel 15%, din kien jeħodha lura, u meta hu jiċċarġja 15% fuq l-aħħar prezz tiegħu kien jiċċarġjah wara li jnaqqas il-15% li hu jkun ħallas qabel biex b'hekk l-15% tibqa' fuq l-aħħar prezz.

Qed ngħid dan għaliex anke f'xi diskorsi li saru mir-rappreżentanti tal-Gvern intqal li mhux veru li l-VAT kienet 15% imma kienet titla' sa 21%.

Imma fuq liema kriterju nagħmlu statements bħal dawn?!

Fuq il-prezz li kien iħallas il- konsumatur, bil-VAT kien iħallas 15% filwaqt li b'din is-sistema ġdida nsibu li, fuq l-istess kriterji, like with like, se jħallas 21%.

Bil-ħabi tat-taxxi fil-prezzijiet li se jsir bis-sistema l-ġdida fil-fatt inkunu qed inżidu t-taxxi indiretti mingħajr ma niddikjaraw li qed inżiduhom, anzi nagħtu l-impressjoni li m'aħna nżidu xejn jew li qed innaqqsuhom.

Dan huwa ħażin.

Hawn min qed jgħid li bil-VAT il-prezz kien jitla' b'xi 21% fuq il- valur tal-prodott importat.

Jekk rridu nagħmlu dak il-kalkolu nagħmluh ukoll.

Nhar it-Tnejn li għaddew jien poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra żewġ statements dwar l-istess oġġett maħdum taħt is-sistema tal-VAT kif ukoll taħt is-sistema l-ġdida - naturalment iċ-ċifri jvarjaw skond il- persentaġġi li wieħed juża fil-katina tan-negozju kollu - li juru li jekk taħt is-sistema tal-VAT il-konsumatur iħallas taxxa ta' 21% fuq il-valur importat, taħt is-sistema l-ġdida t-taxxa hija ta' 30%.

Allura t-taxxa fuq il-konsum tal-prodotti, jekk tqisha fuq il-valur importat, se tiżdied b'terz għall-konsumatur.

Imma dan ħadd m'hu qed jgħidu f'dan il-booklet!

M'aħniex ninformaw lin-nies eżattament kif se jkunu l-affarijiet!

Qed isiru statements li l-ħajja se torħos u jien staqsejt: Kif se torħos il- ħajja?

Sar xi studju biex il-poplu jkun jaf jekk il-ħajja hijiex se torħos jew le?

Sar studju jew qed nitkellmu bl-addoċċ u bl-amment?

Qed isiru wkoll statements li s-sistema m'għandhiex spejjeż żejda għan- negozjant għaliex issa dan mhux se jkollu għalfejn jagħmel statement għall- VAT.

Ħafna minn dawn in-negozjanti ż-żgħar kienu jagħmlu statement darba fis-sena biss u issa dawn qed jgħidu li mhux se jkollhom spejjeż żejda.

Allura dawn it-taxxi li issa se jeħlu magħhom - kemm id-dazju, kemm l-ETP u kemm l-ETSS - għaliex ma jistgħux jiġbruhom lura?

Dawn m'humiex spejjeż?

Issa għandna nkunu oġġettivi.

Nafu x'qegħdin nagħmlu?

Meta nara l-White Paper u nfittex ir-raġunar ta' l-istatements li hemm ma nsib xejn!

In-nies qed jirċievu dan il-booklet li fih żbalji madornali li jirrenduh f'biċċa karta li ta' min jagħti kasha.

Madam Speaker, jien wisq nibża' li ma jafux x'inhuma jagħmlu.

GĦalhekk jien nibda ninkwieta meta nara li qed nibdlu s-sistemi b'din l-għaġġla kollha.

Veru li saru l-wegħdiet qabel l- elezzjoni imma ....

Il-bieraħ kont qed naqra waħda mill-gazzetti fejn ġie rrapportat li l-Prim Ministru qal li ħadd m'hu se jipperswadih jew ħadd m'hu se jġiegħlu ma jibdilx il-VAT, jiġifieri lanqas is-sens komun!

Lanqas jekk kulħadd jibda jgħid kif din se toħloq terremot fl-għoli tal-ħajja jew kif se teqred il-kompetittivita' tal-pajjiż!

Lanqas jekk kulħadd jibda juri li għalkemm din is-sistema tipprova tagħti l-image li se tħalli l- audit trail - u allura qegħdin naħarqu l-inċens tagħna quddiem l-artal tal- moralita' fiskali - fil-fatt kif se taħdem is-sistema se ċċarrat biċċiet mill-katina kollha, il-kolla li kienet torbot din is-sistema flimkien issa se tiżvinta u ma tibqax il-kolla li kienet qabel!

Lanqas meta nibdew nifhmu l-element ta' kollużjoni li kien qiegħed iġiegħel lil ħafna negozjanti jidħlu fis-sistema uffiċjali ta' l-ekonomija u jitilqu mis- sistema ta' l-ekonomija s-sewda; mhux mingħajr diffikultajiet għaliex dawn l-affarijiet ħadd ma jieħu gost jagħmilhom.

Imma ftit ftit din is-sistema kienet bdiet tagħlaq u kulħadd beda jirrealizza li ma tistax tixtri kemm trid mingħajr VAT u allura ma tistax taħbi kemm trid mill-bejgħ li tagħmel imma jkollok tiċċarġja l-VAT lill-klijenti tiegħek.

U meta tiċċarġja lill-klijenti tiegħek, anke dawn isibu li ma jistgħux jixtru kemm iridu mingħajr VAT!

Dan hu l-mod kif kienet qed taħdem u kif kienet qed tagħlaq is-sistema.

Qalulna wkoll li kien hawn evażjoni u li kien hawn min jiġbor il-VAT u ma jħallashiex.

Iva, jien nibqa' nirripeti li l-VAT kienet tatna stampa ħafna iktar ċara ta' l-evażjoni li kien hawn fil-pajjiż kif ukoll bdiet tagħtina l-indikazzjoni ta' l-azzjonijiet li rridu nieħdu biex din l-evażjoni naqtgħuha jew innaqqsuha kemm jista' jkun.

Madam Speaker, irrid ngħid li hemm bżonn li fil-proposti li qegħdin nipprovaw nagħmlu l-affarijiet nagħmluhom b'mod li jagħmlu sens.

Jiena ngħid li spiċċa ż-żmien li noqogħdu nagħmlu statement fejn ngħidu "għaliex din hija iktar sempliċi"; irridu ngħidu għaliex hija iktar sempliċi.

Hija aktar sempliċi għaliex se jkun hawn madwar 6,000 ruħ li mhux se jibqgħu jagħmluha ta' kolletturi tat-taxxa?!

Għalhekk hija iktar sempliċi?

Illum mhux kollox jiddependi mit-tip ta' prodott jew mit-tip ta' servizz li jkun qed isir jew ikun qed jingħata imma jiddependi minn min qiegħed jixtrih.

Għalhekk aħna għidna li għalkemm huwa veru li hawn ħafna nies li mhux se jibqgħu kolletturi, se jkun hawn nies li se jsiru assessuri tat-taxxa.

Per eżempju, jekk nieħdu każ ta' avukat naraw li meta dan jiġi biex jagħti l- invoice lill-klijent tiegħu ikun irid jagħmel id-deċiżjoni ta' jekk din hux se jkun fiha taxxa jew le.

Għax jekk din l-invoice mhux se jkun fiha taxxa, allura x'audit trail għandna?

Jekk din l-invoice m'hijiex se tgħid x'inhi t-taxxa li suppost trid titħallas imma se tħalli kompletament f'idejn min qiegħed jipprovdi s-servizz biex jgħid hu, allura din x'tax invoice hi?

Jew inkella qed ngħidu li se nħallu ħafna affarijiet meta fil- fatt m'aħna se nħallu xejn.

Nerġa' nistaqsi: L-avukat x'se jagħmel meta jagħti invoice?

Se jgħid jekk dak li jkun għandux iħallas taxxa fuqha jew le?

L-avukat ikun jaf ħafna affarijiet, pero' kif se jkun jaf jekk wieħed li jkun mar għandu għal parir ikunx mar bħala individwu jew inkella bħala rappreżentant ta' kumpannija, u f'dak il-każ kif se jkun jaf jekk din il- kumpannija tesportax jew le?

Allura issa kulħadd se joqgħod jiġri bl- identity card tal-kumpannija fil-but u jgħid jekk hux suppost iħallas jew le jew inkella joqgħod jgħid li minn erba' impjegati li kellu l-bieraħ dawn niżlu għal tlieta u allura mhux suppost li jħallas taxxa?

Kif nistgħu nibqgħu ngħidu li m'hemmx kumplikazzjonijiet f'din is-sistema jew li din hija sistema sempliċi?!

Imbagħad qed jgħidu wkoll li din hija taxxa ġusta.

Imma fejn qiegħda l- ġustizzja, Madam Speaker?

Illum huwa fatt magħruf - tant hu magħruf li anke fuq dan il-fuljett jirripetuh - li iktar ma l-ekonomija tespandi iktar se jintnefqu flus fuq is-servizzi jiġifieri iktar ma wieħed ikollu dħul kbir, iktar se jkollu infiq fuq servizzi.

U mhux biss ikollu iktar infiq fuq servizz f'termini ta' ammont ta' flus, imma jkollu iktar infiq fuq servizzi bħala persentaġġ tad-dħul tiegħu.

Din m'għandhiex x'taqsam mas- sistema per se, m'hijiex kwestjoni ta' jekk hijiex VAT jew le, għaliex fil- każ tal-VAT, per eżempju, konna għidna li din ma titħallasx fuq mediċini, fuq servizzi mediċi, fuq servizzi ta' l-edukazzjoni u servizzi oħra.

Allura din hija kwestjoni ta' għażla politika u issa bis-sistema l-ġdida l- għażla politika hi li se niffrankaw it-taxxa lil min jaqla' l-iktar.

Jekk nieħdu l-argument li aħna ridna ntaffu l-piż tat-taxxa fuq is-servizzi, fir- realta' rridu nifhmu li dan il-piż l-iktar li qed intaffuh huwa lil min għandu l-iktar dħul.

Din hi l-ġustizzja li nemmnu fiha u li rridu nġibu?

Madam Speaker, se nibqa' nirrepeti li minbarra li m'huwiex jingħata sodisfazzjon dwar kif qed isiru l-affarijiet, is-sistema li qed tiġi proposta m'hijiex se taħdem u se toħloq ħafna problemi fil-pajjiż.

Hija ħasra li se noħolqu dawn il-problemi meta m'għandniex għalfejn.

Kieku kien hemm għalfejn isir dan, aħna konna nagħmlu bħalma qed nagħmlu dwar dan l- Abbozz; nafu li l-Gvern għandu bżonn il-flus u allura hemm bżonn li jressaq dan it-tip ta' liġi ħalli jiġbor il-flus.

Pero' fejn jidħlu r- riformi li qed jiġu proposti għas-sistema ta' tassazzjoni m'hemmx għalfejn immorru f'dik it-triq; nistgħu nsibu triq ħafna eħfef u li ma tikkawżax id- danni li se tikkawża din is-sistema ġdida.

Skond dak li hemm fil-White Paper il-Gvern għandu żewġ oġġettivi politiċi u dawn m'għandhomx x'jaqsmu mas-sistemi.

L-ewwel oġġettiv huwa li jneħħi l- ġbir tat-taxxa lil ħafna imprendituri u l-ieħor huwa li jneħħi t-taxxa fuq ċerti servizzi li huma kkonsmati minn kulħadd, imma kkonsmati l-aktar minn min jaqla' l-aktar.

Jien ngħid li hemm mod ħafna aħjar kif il-Gvern jista' jilħaq l-oġġettivi tiegħu.

Minn din in-naħa tal-Kamra aħna se nikkritikaw fejn għandna x'nikkritikaw.

Dwar il-fatt li n-negozjanti ż- żgħar se jiġu eżentati milli jiġbru t-taxxa se ngħidu li finalment naqblu mal-Gvern u fil-fatt dan kien iddikjarat black on white fil-programm elettorali tagħna.

Pero' mbagħad jien ma naqbilx mat-timing ta' dan għax jidhirli li għadu m'huwiex iż-żmien li jsir pass bħal dan jekk verament irridu sistema li tagħlaq għall-evażjoni tat-taxxa u jekk verament nemmnu fil-moralita' fiskali.

GĦalkemm fuq it-timing ma naqbilx, fuq il-prinċipju tant naqblu li dan kien wieħed mill-oġġettivi dikjarati fil-programm elettorali tagħna.

Iktar u iktar nibda nikkonfondi meta nara rapporti bħal dak li deher ftit ilu fuq gazzetta lokali - jekk m'iniex sejjer żball kienet "l-orrizzont" - fejn ġie ddikjarat li mhux se jkun hemm min jagħfas sabiex jara jekk ir-retailers irreġistrawx l-entries kollha fil-cash registers.

Hawnhekk tibda tinkwieta iktar u tgħid: Allura issa kulħadd se jibda jagħmel li jrid?

Meta konna ngħidu li rridu nedukaw lill- poplu biex ikollu sens ċiviku ħalli jikkumbatti l-evażjoni tat-taxxa kienu jikkritikawna li qed infarfru r-responsabbilta' fuq in-nies.

Jekk wieħed jemmen dak li ġie miktub fil-gazzetti, milli jidher issa mhux se jkun hemm spezzjonijiet jew se jkun hemm bżonn ta' anqas spezzjonijiet - ħalli ngħid hekk - jew inkella mhux se jkun hemm għafsa fuq spezzjonijiet.

Allura x'se jiġri?

Jiġifieri issa hemm cracks fl-edifiċju, fir-resolve li għandna fuq il-moralita' fiskali?

X'inhu jiġri, Madam Speaker?

Illum qegħdin niddiskutu taxxa indiretta li l-Ministru tal-Finanzi ħabbar fil-budget biex ikun jista' jiġbor aktar fondi, pero' dawn il-miżuri huma limitati ħafna għall-futur ta' kif jinġabru dawn il-fondi.

Jekk verament irridu naħsbu long term, irridu naħsbu fuq sistema li tkun sinkronizzata ma' l-ekonomija, jiġifieri li tiġbor għall-Gvern dħul proporzjonalment daqskemm tikber l-eknomija.

Dik kienet l-intenzjoni tal-VAT u dan l-għan kienet tilħqu għaliex kienet ukoll broad based, jiġifieri kienet tkopri kważi l-ispectrum kollu tal-konsum.

Għalhekk kien hemm is-sinkronizzazzjoni għax kienet sistema verament ibbażata fuq pjan long term.

Żgur li ma tistax tibqa' tivvinta dawn it- taxxi waħda waħda "ad hoc" biex tipprova tagħmel tajjeb għall-pressjoni li l-Gvern għandu fuq il-budget tiegħu u li tiżdied iktar ma tikber l- ekonomija tal-pajjiż.

Għalhekk hemm bżonn li jkun hemm din is- sinkronizzazzjoni mad-dħul.

Huwa dan li qed nitilfu meta noqogħdu nbagħbsu b'sistemi li ġew ipprovati u ħadmu kullimkien u li anke f'pajjiżna kienu qed jaħdmu; minflok se mmorru għal sistema li vvintajnieha aħna u li ma ssibha mkien u allura ma nafux xi problemi fiha.

Pero' qed nagħlqu għajnejna għal dan kollu basta nwebbsu rasna fil-pika li għandna biex inneħħu l-VAT!

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION (Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Madam Speaker, ma kontx beħsiebni nitkellem dwar dan l-Abbozz ta' Liġi, pero' dan huwa suġġett interessanti u segwejt b'interess dak li kien qed jingħad min-naħa tal-kollega tiegħi l-Onor.

John Dalli.

Ladarba l-Onor.

Dalli kien qed jitkellem dwar it-taxxa tal-VAT xtaqt infakkru f'waħda mill-asserzjonijiet li kien għamel il-Gvern Nazzjonalista meta qal li l-VAT kienet se tkun revenue neutral.

Illum qegħdin ngħidu kemm din effettivament qed tiġbor flus mingħand kulħadd u kemm hija taxxa ġusta għax tolqot lil kulħadd l-istess.

Dan hu l-element soċjali ta' inġustizzja illi bih il-VAT kienet qed tolqot u għalhekk aħna dejjem ikkritikajnieha.

Illum ġejna akkużati wkoll li l-affarijiet m'humiex qegħdin isiru bil- galbu, liema kritika kont qed nistenniha min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

Imma mbagħad bqajt mistagħġeb meta fil-ħin tal-mistoqsijiet ġew jikkritikawna għax qegħdin nirranġaw il-bajja u l-esplanade ta' Buġibba.

Din hija xi ħaġa li għalkemm il-Gvern Nazzjonalista kien ilu jippjanaha u jwegħedha għal snin sħaħ, baqa' ma għamel xejn dwarha, minkejja li dan hu l-aktar post li jakkommoda turisti fih.

Dan meta kien jaf li konna f'sitwazzjoni fejn it-turiżmu kien ilu sejjer lura għal numru ta' snin.

Ma nistax nifhem kif fl-istess waqt li kien qed jgħid li jrid iġib turisti ta' kwalita', ħalla dawn il-lokalitajiet turistiċi prinċipali f'din is-sitwazzjoni!

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġbok, żomm mas-suġġett.

ONOR.

CHARLES MANGION: Madam Speaker, jien fuq is-suġġett se nitkellem u semmejt il-proġett ta' Buġibba bħala eżempju peress li l-kelliema ta' l- Oppożizzjoni qed jikkritikawna li l-affarijiet m'humiex qed isiru bil- galbu u allura tajjeb li l-poplu jifhem aktar xi jfissru l-prijoritajiet għall-Gvern u għall-Oppożizzjoni.

L-Onor.

Dalli kkritikana wkoll fuq il-pubblikazzjoni li rċieva u jiena hawnhekk mhux se mmerih imma nixtieq niġbidlu l-attenzjoni li probabbilment dawn kienu l-istess uffiċjali li tawh il-pariri dwar kif jippjana l-VAT, għax safejn naf jien mal-Ministeru tal-Finanzi għad hemm l- istess uffiċjali ta' qabel.

(Interruzzjonijiet) Ma nafx għax għadni ma rajtux il-ktejjeb.

(Interruzzjonijiet) Ma nirrepeti xejn l-istess argument.

Mhux dak hu l-fatt?

(Interruzzjonijiet) Le, jekk huma ħmerijiet ...

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġbok, Onor. Mangion, kompli bid-diskors tiegħek.

ONOR.

CHARLES MANGION: Madam Speaker, hawnhekk l-Onor.

Dalli naqas milli jirrimarka kemm il-metodu ġdid ta' taxxa li qed jintroduċi ...

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, no cross debates.

Kompli, Onor. Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: L-Onor.

Dalli ma qalilna xejn dwar in-numru ta' nies li se jkunu eżenti mill-piż li joqogħdu jiġbru t-taxxa u jibagħtu r- returns, ħlief li semmieha ftit fl-aħħar fejn qal li jaqbel magħha.

Tajjeb li ngħidu li għalkemm qed nagħtu dan il-privileġġ, bl-ebda mod ma tajna carte blanche biex il-cash registers ma jintużawx jew biex ma tingħatax l-irċevuta fiskali, għalkemm din hi l-impressjoni li qed jipprova jagħti l-kelliem ta' l-Oppożizzjoni.

Il-Gvern dejjem insista, kemm fil-budget kif ukoll f'kull laqgħa li saret ma' kwalunkwe' settur, li l-moralita' fiskali trid tiġi osservata u nassigura lill-Oppożizzjoni li din se nibqgħu nisqħu fuqha.

Tajjeb li wieħed jirrimarka li s-servizzi li se jkunu ntaxxati b'rata inqas m'humiex dawk is-servizzi kollha li kienu jaqgħu taħt il-VAT imma huma servizzi selettivi.

Mela se jkun hemm aġevolazzjoni ta' ċerti setturi, bħalma huma l-households, u ta' ċerti individwi li jkunu qed jibnu darhom.

Dawn l-eżenzjonijiet se jirrendu sistema ġdida ta' tassazzjoni li tkun aktar ġusta u saħansitra sistema ta' taxxa li fl-aħħar mill-aħħar tiġbor aktar.

L-enfasi tagħna f'dan ir-rigward se tkun li ma nittollerawx lil min jipprova joħloq skemi biex jevadi l-ħlas tat-taxxa biex b'hekk nassiguraw li s-sistema taħdem b'mod ġust.

L-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna jittratta t-taxxa tar- reġistrazzjoni ta' vetturi bil-mutur.

Pero' hawnhekk tajjeb li wieħed jikkonsidra wkoll li bħalissa għandna sitwazzjoni fejn in-numru ta' karozzi qiegħed dejjem jiżdied.

GĦalkemm dan huwa element pożittiv għax jirrifletti l-progress li jkun qed isir, irridu nammettu li aktar ma jiżdiedu l-vetturi aktar se tikber il-problema tat-traffiku, aktar se tiżdied il-pressjoni fuq l-infrastruttura u aktar se tikber il-problema tal- pollution.

Rigward il-problema tat-traffiku, nibda biex infakkar li, jekk m'iniex sejjer żball, mill-bidu ta' din is-sena 'l hawn diġa' kellna xi ħames inċidenti fatali.

Illum qed naraw li l-inċidenti tat-traffiku qed jiżdiedu minn xahar għal xahar - dan jirrifletti ruħu wkoll fil-fatt li ħafna mill- insurances qed iħossu li għandhom iżidu l-premia tagħhom minħabba ż-żieda li qed ikun hemm fil-claims u li r-realta' hi li aktar ma jgħaddi ż-żmien it-toroq tagħna qed isiru aktar perikolużi.

Dan l-iżvilupp iwassal biex jitfassal pjan dwar kif tista' tiġi inforzata d-dixxiplina fost is- sewwieqa.

Jien nemmen li din l-enfasi fuq id-dixxiplina trid tibda minn kmieni u tinfirex fuq diversi livelli.

L-ewwel post fejn dan għandu jibda jsir huwa fl-iskejjel ħalli t-tfal jiġu mgħallma sew kif għandhom jaġixxu meta jkunu qegħdin fit-triq u biex nissensibilizzawhom dwar il-problemi tat- traffiku.

Punt ieħor li rrid insemmi hu li kull min ikun se jingħata l-liċenzja tas- sewqan għandu jkun jaf sewwa r-regolamenti tat-traffiku.

Qed ngħid dan għaliex kultant meta tara kif isuqu ċerti individwi, ngħidu aħna mar- roundabouts, jew kif jibqgħu ħerġin minn side streets jiġini dubju kemm dawn huma konxji mir-regolamenti.

Jiena nħoss li l-użu tal-pelican lights u tat-traffic lights idaħħlu ċertu miżura ta' dixxiplina u għalhekk jeħtieġ li dawn jiżdiedu fit-toroq tagħna.

GĦalkemm huwa minnu li meta tintroduċi dawn it-tip ta' dwal jiġi ikkawżat xi waqfien, daqstant ieħor huwa fatt li fejn twaħħlu deher element ta' dixxiplina.

Wieħed irid jikkonsidra wkoll l-element ta' pollution li qed tikkrea din iż-żieda fl-użu tal-karozzi.

Il-Gvern Laburista qed jibda l-inizjattiva ta' monitoring tal-livelli tal-carbon monoxide ħalli l-poplu jkun jaf x'livell ta' carbon monoxide qed ikun hemm, kif ukoll studju dwar l-effett li dan iħalli fuq saħħet il-poplu u nsiru aktar konxji tal-problemi kkawżati miż-żieda fl-użu tal-vetturi.

Naħseb li aktar 'il quddiem irridu naraw li parti mil-fondi li jinġabru mir-reġistrazzjoni tiġi kanalizzata għal mezzi u metodi kif innaqqsu dan l-element ta' pollution.

Madam Speaker, dawn huma kollha konsiderazzjonijiet li wieħed ma jistax ma jagħmilx l-osservazzjonijiet tiegħu fuqhom, anzi wieħed irid iħares 'il quddiem biex nipprovaw insibu soluzzjonijiet għalihom ħalli nevitaw li għada pitgħada dawn il-problemi jilħqu livelli allarmanti.

F'dan ir-rigward irridu naraw ukoll kif nistgħu nsaħħu t-trasport pubbliku u b'hekk ninkoraġġixxu l-użu tiegħu bħalma qed isir f'ħafna pajjiżi oħra.

Fl-opinjoni tiegħi s-servizz tat-trasport pubbliku mhux biss jinkludi l-karozzi tal-linja imma anke t-taxis u kwalunkwe mezz ieħor ta' trasport li l-pubbliku in ġenerali jagħmel użu minnu, apparti l-vettura personali.

Jekk verament irridu li jkun hawn kuxjenza dwar l-effett tat- traffiku fuq it-tniġġis ta' l-arja, jekk nixtiequ li l-pubbliku jkun konxju ta' l-effetti ħżiena li numru dejjem ikbar ta' karozzi qed jikkawża fuq l- infrastruttura tat-toroq, u jekk irridu li jkun hawn kuxjenza dwar l-għadd ta' inċidenti relatati mas-sewqan eċċessiv, allura rridu ntejbu t-trasport pubbliku billi nizvillupawh u naġġornawh għaż-żmenijiet tal-lum.

L-introduzzjoni waħedha ta' karozzi tal-linja ġodda ċertament li m'hijiex is-soluzzjoni.

Mhux se nidħol fil-mertu ta' x'tip ta' karozzi tal-linja għandu jkollna - m'iniex tekniku u kompetenti biżżejjed biex nargumenta dwar dan - imma żgur li rridu naraw kif is-servizz pubbliku verament nistgħu ntejbuh mill-aspetti kollha; kif jista' jiġi estiż biex jilħaq kull rokna tal-pajjiż, kif jopera b'ħin regolat u effiċjenti u kif il-pubbliku li juża dan is-servizz jiġi trattati b'mod ċivili.

Hawnhekk irrid nifraħ lil ċerti kunsilli lokali li qed jieħdu inizjattivi ġodda biex isaħħu t-trasport pubbliku fil-lokalitajiet tagħhom.

Pero' qed nisħaq li jrid ikun hemm pjan komprensiv li jiġbor fih lis-setturi kollha tas- soċjeta' li għandhom x'jaqsmu direttament mat-trasport.

Irridu nħarsu lejn it-trasport pubbliku f'din il-linja ħalli verament ninkoraġġixxu lill-poplu jagħmel aktar użu minnu.

Jiddipjaċini ngħid li għalkemm taħt il-Gvern Nazzjonalista twaqqfet il-Public Transport Authority u żdiedu n-nollijiet, fil-verita' qatt ma ġiet indirizzata l-problema tat-trasport pubbliku b'mod komprensiv u b'mod serju.

Jien nemmen li jekk ma narawx din il-problema mill-perspettivi kollha tagħha, nkunu qegħdin inraqqgħu l-pannu bil-qargħa aħmar u qatt ma nidħlu fil-problema proprja tagħha.

Madam Speaker, il-messaġġ qasir tiegħi fuq dan l-Abbozz ta' Liġi huwa li ċertament li ż-żieda li qed nipproponu fit-taxxa tar-reġistrazzjoni hija żieda minima u m'hix se taffettwa l-bejgħ jew ix-xiri ta' vetturi.

Huwa fatt li n-numru tal-vetturi qed jiżdied minn sena għal sena.

Din il- problema ma nistgħux nibqgħu nipposponuha u għada pitgħada rridu nindirizzawha bħalma għamlu pajjiżi oħra fl-Ewropa.

Iktar ma nipposponuha iktar effettivament se tikber il-kriżi u għalhekk jien nemmen li għandna nittekiljawha fuq skala nazzjonali.

It-titjib li nistgħu nilħqu fit- trasport pubbliku in ġenerali, f'kull forma ta' trasport kemm bil-baħar u anke bl-art, jgħin biex nirrendu t-toroq iktar safe għalina u għal uliedna u biex innaqqsu l-pollution ta' l-arja ħalli b'hekk effettivament inkunu qed nagħtu servizz aħjar liċ-ċittadin.

MADAM SPEAKER: Hawn aktar rimarki L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Madam Speaker, b'dan l-Abbozz ta' Liġi Gvern Laburista qed iressaq miżura fiskali li tħabbret seba' ġimgħat ilu mill- Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi.

Hawnhekk wieħed irid jinnota li r- rati tat-taxxa tar-reġistrazzjoni se jiżdiedu fuq diversi kategoriji ta' karozzi.

Per eżempju, fuq dawk li għandhom ċilindrata ta' 1300cc se tiżdied bi 2%, waqt li r-rati l-oħrajn se jiżdiedu gradatament b'4%, b'6%, b'11% u anke b'21%, li hija żieda sostanzjali.

Veru li forsi dawn huma karozzi ta' ċertu lussu li jekk wieħed jista' jixtrihom allura jkun kapaċi wkoll li jħallas ċertu dazju fuqhom, pero' f'din il-kategorija naħseb li l-aktar li se jintlaqtu se jkunu l-isports cars.

F'Malta l-isport tal-karozzi qiegħed jiffjorixxi aktar minn qabel.

Dawn il-karozzi ma jiġux misjuqa fit-toroq li nużaw aħna ta' kuljum imma jinġarru fuq carriers jew inkella jkunu irmunkati biex jiġu misjuqa biss f'postijiet bħalma huma Ta' Qali u Ħal Far.

Jien ma nħossx li għandha tiżdied it-taxxa tar-reġistrazzjoni fuq dawn il-karozzi, li ċertament jikkonsmaw ukoll mijiet ta' liri f'petrol aktar minn karozzi oħra.

Jien anzi naħseb li dan l-isport għandna ninkoraġġuh.

Veru li xi drabi l-ħajja tas-sewwieq tkun f'periklu, imma hemm ħafna kategoriji oħra ta' sport li jinvolvu periklu, bħal ngħidu aħna meta tara xi ġuvni jiddendel bil-ħbula ma' xi sur jew ma' xi bridge.

Is-sewqan ta' l-isports cars jista' jkun ta' periklu wkoll imma jien nemmen li min jieħu sehem fih jagħmel dan b'responsabbilta'.

Għaldaqstant ma naħsibx li hija ħaġa sewwa li l-Gvern iżid sostanzjalment it-taxxa tar-reġistrazzjoni fuq dan it-tip ta' karozzi li ċertament ma ssibhomx jiġru fit-toroq tagħna.

Jien inħoss li għandu jkun hemm xi forma ta' eżenzjoni f'dan ir-rigward u nispera li l- Ministru jikkummenta fuq din fil-winding-up tiegħu.

Jien naqbel ħafna ma' dak li qal il-Ministru Charles Mangion, b'mod speċjali fuq l-exhaust emissions.

Jiena naħseb li l-gassijiet li joħorġu mill-karozzi tagħna, speċjalment minħabba nuqqas ta' manutenzjoni, qed iħassru l-ambjent.

Nixtieq nagħmel enfasi fuq din il-materja.

Kieku l- pulizija jkunu aġġornati jew inkella organizzati aħjar ...

Il-Prim Ministru qalilna li hemm xi pulizija żejda u allura dawn forsi jistgħu jiġu organizzati fi skwadra biex jagħmlu patrols fit-toroq.

(Interruzzjonijiet) Jiena mingħalija li l-Prim Ministru qal li hemm xi pulizija żejda fis-sens li huma above the complement.

MADAM SPEAKER: Point of order.

Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT(Prim Ministru): Ma nixtieqx li jkollna min jagħti xi miżinformazzjoni.

Jien ċertament m'għidtx hekk imma għidt li hemm ċertu numru ta' pulizija li qed jagħmlu xogħol li jista' jsir minn nies ċivili u jekk dan ix-xogħol jibda jsir min-nies ċivili allura jkollna aktar pulizija disponibbli biex ikunu addetti għal xogħol li jirrigwardja l-core activities tagħhom ta' sorveljanza u ta' sigurta'.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mela qegħdin naqblu perfettament.

Dan ifisser li fil-Korp tal-Pulizija hemm xi pulizija li qegħdin fl-uffiċini u qed jagħmlu xogħol ta' skrivana, u allura faċilment dawn jistgħu jitneħħew minn dak ix-xogħol u jintefgħu fuq xogħol ta' ħarsien ta' l-ambjent.

Barra minn hekk, jien naħseb li għandna ninkoraġġixxu aktar l-użu tal- petrol bla ċomb, kif ukoll indaħħlu l-użu ta' low sulphur diesel.

Bħalma jaf il-Ministru, hawn ħafna nies li jħalltu l-pitrolju mad-diesel u jien nemmen li l-miżura li ħa l-Gvern fil-budget biex jgħolli l-prezz tal- pitrolju mhijiex diretta lejn il-konsumatur ġenwin, bħalma hi l-mara tad- dar, imma hija diretta lejn min kummerċjalment jagħmel użu ħażin mill- pitrolju meta jħalltu mad-diesel.

Sfortunatament ir-riżultat ta' dan it- taħlit huwa l-emissions ta' carbon monoxide li huwa ferm agħar mill- emission tal-petrol li jkun fih iċ-ċomb.

Naħseb li ż-żewġ naħat naqblu li għandna nippriservaw l-ambjent u allura ma nafx għaliex m'għandniex ninkoraġġixxu l-użu tal-petrol bla ċomb.

Naħseb li hemm lok fejn dan inraħħsuh naqra oħra għax biż-żieda fid-dazju issa ftit li xejn hemm differenza fil-prezz bejn petrol normali u dak bla ċomb.

Jien inħoss li l- petrol bla ċomb għandu jkun ħafna irħas mill-petrol normali għaliex inkella jkollna nħallsu prezz ferm ogħla jekk inħassru l-ambjent.

Osservazzjoni oħra li rrid nagħmel hija li fit-testijiet li se jsiru għandu jiġi introdott l-użu tal-catalytic converter, li huwa apparat li jkejjel il-volum ta' fumes velenużi li joħorġu mill-exhaust tal-vetturi.

GĦalkemm dan l-apparat jiswa' l-flus inħoss li tkun ħaġa tajba kieku nibdew nużawh u nittama li l-Ministru jikkonsidra din il-proposta bis-serjeta'.

Jien naqbel ma' dak li qal l-Onor.

Charles Mangion dwar it-toroq fis-sens li ma jistax ikollna dan l-ammont kbir ta' karozzi mingħajr ma nagħmlu toroq b'wiċċ tajjeb u biex jippermettu ċirkolazzjoni tajba tat-traffiku.

Il-Partit Nazzjonalista kien beda programm u bħalissa qegħdin naraw il- frott tiegħu fin-naħat taż-Żejtun u ta' Tas-Sliema.

Nispera li l-Gvern Laburista ma jonqosx milli jkompli dan ix-xogħol professjonali bil-mezzi kollha disponibbli ħalli l-karozzi ma jibqgħux iġarrbu dawk il-ħsarat kbar għax dawn jinvolvu spejjes konsiderevoli f'tiswijiet.

Madam Speaker, nittama li dawn is-suġġerimenti li għamilt jiġu kkonsidrati minn min hu konċernat.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Hemm aktar rimarki?

L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Madam Speaker, għalkemm qegħdin niddiskutu dawn l-emendi ta' portata fiskali, jistgħu jitqanqlu argumenti bħal dawk li qajjem l-Onor.

Charles Mangion li jirrigwardaw l-ambjent, l-infrastruttura u oqsma oħra vitali tal-ħajja soċjali ta' pajjiżna.

Naqbel ma' dak li qal l-Onor.

Debono Grech, fl-introduzzjoni ta' dan l- Abbozz ta' Liġi, għax fil-verita' mill-1994 sal-lum ħafna minn dak li kien ġie mwiegħed fid-diskussjoni dwar din il-liġi meta tressqet mill-Onor.

Josef Bonnici bħala Segretarju Parlamentari għan-nom ta' l-Onor.

Francis Zammit Dimech li dak inhar kien il-Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija u kien jinsab l-Uganda, prattikament baqa' ma twettaqx jew inkella, dak li sar kien tant ħażin li allura wieħed bilfors ikollu jagħmel dak li ġustament sejħulu studju dwar l-introduzzjoni ta' din it-taxxa.

Il-kollega tiegħi, l-Onor.

John Dalli, tkellem b'mod estensiv, kważi b'sens ta' namur fuq il-VAT u tani l-impressjoni li din hi baby tiegħu li ġiet abortita fl-elezzjoni li għaddiet u li jixtieq jerġa' jwellidha jekk għad xi darba jerġgħu jkunu fil-gvern.

Il-verita' hi li s-sistema inġusta u bla bżonn tal-VAT switilhom l-elezzjoni għax din it-taxxa ħolqot aktar problemi milli fil-fatt ittantat issolvi.

Jiena naħseb li t-taxxi indiretti li qed jipproponi l-Gvern Laburista huma ġusti għax qed isiru fuq servizzi li huma purament selettivi.

Ikolli ngħid ukoll li l-VAT fil-fatt ma kenitx revenue neutral u allura ħafna mill-kritika li kienet għamlet dak iż-żmien l-Oppożizzjoni Laburista kienet ġustifikata.

Huwa veru wkoll dak li nkiteb dan l-aħħar f'"The Times" fejn intqal li min ivvota għall-VAT kien qisu turkeys voting for Christmas, għaliex din it-taxxa għalihom kienet tfisser il-mewt, speċjalment dawk il-businessmen u s-self-employed li kienu ġew mgħajra mill-Partit Nazzjonalista bħala l-iprem fost l-aqwa ħallelin.

L-għan ta' din l-emenda, kif imfisser fl-Għanijiet u Raġunijiet ta' dan l- Abbozz, hu sabiex tiżdied it-taxxa tar-reġistrazzjoni għar-rigward ta' vetturi bil-mutur maħsuba l-aktar għall-ġarr ta' disa' persuni jew anqas, inkluż is-sewwieq.

Jien naħseb li din it-taxxa kienet intenzjonata biex il- Gvern jgħaddi ċerta responsabbilta' fuq is-sidien u fuq is-sewwieqa tal- vetturi.

Kif diġa' għidt, din il-miżura kienet daħlet b'Abbozz ta' Liġi li kien introduċa l-Onor.

Josef Bonnici fi żmien Gvern Nazzjonalista u f'dik l- okkażjoni kien qam battibekk bejn l-ex-Membru Parlamentari Laburista l- Onor. Freddie Micallef u l-Onor.

Bonnici fuq miżinterpretazzjoni ta' diversi termini, ħaġa li suppost kellha ssir fi stadju ta' Kumitat imma li fil-fatt kienet tqanqlet fl-istadju tat-Tieni Qari meta suppost inressqu l- kummenti tagħna fuq il-prinċipju tal-liġi.

Meta tressqet il-liġi aħna konna għidna li din kienet money bill u għaldaqstant konna vvotajna kontra.

L-Abbozz ta' Liġi mressaq mill-Gvern Nazzjonalista kellu diversi oġġettivi fosthom li jipprepara għall-introduzzjoni tal-VAT fl-1995 u biex jagħmel - din l-aktar waħda tajba, kif qal l-Onor.

Debono Grech - riforma ħalli titnaqqas il-burokrazija żejda.

Fl-opinjoni tiegħi, irrid inkun skjett u ngħid li ma naħsibx li din naqqset il-burokrazija żejda fil- qasam tar-reġistrazzjoni tal-vetturi, anzi bil-maqlub.

Oġġettiv ieħor li kien semma l-Onor.

Bonnici huwa li jkun hemm tnaqqis fil-prezz tal-vetturi kummerċjali, b'mod speċjali dawk ġodda.

Dan is- suġġett kien qanqal diskussjoni bejn l-Onor Josef Bonnici - dak inhar Segretarju Parlamentari - u l-ex-Prim Ministru Karmenu Mifsud Bonnici dwar x'kien se jkun ir-riżultat fid-dħul tal-Gvern, jiġifieri jekk kienx se jonqos jew le, minħabba l-fatt li kien se jitnaqqas il-boll ta' diversi trasferimenti.

Dak inhar l-Onor Josef Bonnici kien assigura lill-Kamra li d-dħul tal-Gvern kien se jibqa' l-istess.

Għalhekk naħseb li jkun interessanti kieku l-Ministru Debono Grech jinformana dwar x'kien id-dħul tal-Gvern wara li ġiet introdotta din l-emenda ħalli naraw jekk dak li ntqal dak inhar fil-fatt kienx minnu jew le.

Huwa veru li permezz ta' dan l-Abbozz ta' Liġi qegħdin nattwaw miżuri li hemm fil-budget, l-istess bħal meta Gvern Nazzjonalista fl-1994 ressaq l- istess liġi biex jattwa miżuri li kienu tħabbru fil-budget ta' Novembru 1993.

Pero' mhux qegħdin ngħidu li din hija s-salvazzjoni, kif ipprova jfisser il-kollega tiegħi, l-Onor.

John Dalli, għax billi qed indaħħlu din it-taxxa - l-ewwel taxxa tagħna - ma tantx se nimlew ħofor milli ħallew warajhom in-Nazzjonalisti.

L-Onor.

Membru tan-naħa l-oħra qisu ried jgħidilna li ma tantx nistgħu ndaħħlu minn din it-taxxa.

(Interruzzjonijiet) Mela m'għandux x'jaqsam!

Jien nifhem li din il-liġi li qed iressaq sieħbi, l-Onor.

Debono Grech, ma tantx se ssolvi problemi minn dak li inti ħallejtilna warajk bħala Ministru tal-Finanzi!

Madam Speaker, aktar milli nipprovaw inħarsu lejn l-iskedi li hemm ma' l- Att X ta' l-1994 li l-Ministru għat-Trasport u Portijiet qed jemenda b'dan l-Abbozz, u aktar milli nħarsu lejn il-liġi li fil-fatt kienet ġiet emendata b'legal notice sussegwenti, nixtieq infiehem li wasal iż-żmien li fuq ir-reġistrazzjoni ta' vetturi bil-mutur - bażikament dan hu l-punt li nixtieq nasal għalih - għandna naraw kif ħadmet din il-liġi mill-1994 'l hawn u anke nipprovaw inħarsu lejn sistemi oħra ta' reġistrazzjoni ta' vetturi bil-mutur li hemm in vigore f'pajjiżi oħra Ewropej ħalli nikkomparaw il-pożizzjoni tagħna ma' tagħhom u jekk jinħass il-bżonn nirrevedu l-pożizzjoni tagħna.

Huwa veru li aħna pajjiż Mediterranju imma għandna wkoll vokazzjoni Ewropea u din ma niddejqux ngħiduha!

Aħna nemmnu li nistgħu nixprunaw lilna nfusna lejn is-sistemi ta' reġistrazzjoni li addottaw pajjiżi Ewropej oħra.

L-eżerċizzju li rridu nagħmlu huwa li filwaqt li ngħidu li naqblu ma' l- emendi li qed jipproponi l-Gvern, inħarsu l-ewwelnett lejn dak li hemm provdut fil-liġi viġenti.

Hawnhekk qed nitkellmu dwar ġbir ta' taxxa u jekk inħarsu lejn artiklu 3 tal-liġi nsibu li hemm imniżżel hekk:

"Għandu jintalab u jinġabar mill-Uffiċjal Kompetenti f'isem il-Gvern dazju bir-rata jew fl-ammont speċifikat f'dan l-Att ...".

Mela hemm uffiċjal tal-Gvern li huwa answerable lejn il-Ministru għall-mod kif ikun qiegħed jaħdem.

Pero' r-responsabbilta' taqa' fuqu jew fuq il- Gvern?

Aħna n-nutara ninżammu responsabbli għax-xogħol li nagħmlu, imma l- fatt li dan huwa uffiċjal kompetenti nominat mill-Gvern ifisser li huwa għandu l-kompitu li jirrispondi u jekk jinstab ħati li naqas mid-dmirijiet tiegħu, jista' jeħel il-pieni li hemm fil-liġi.

Jekk inħarsu lejn artiklu 4 tal-liġi viġenti naraw li kull min jimporta jew jimmanifattura vettura bil-mutur ġewwa Malta għandu jagħti avviż.

Rigward dan l-avviż bilfors ikolli nistaqsi għaliex dak inhar li resqet din il-liġi fil-Parlament ma tajniex terminu - forsi żbaljajna, nibda minni - għal meta għandu jingħata l-avviż ta' dik l-importazzjoni jew manifattura lill-uffiċjal kompetenti u jekk fil-fatt ikun hemm dan in-nuqqas x'jista' jfisser għal min jimporta jew jimmanifattura din il-vettura.

F'artiklu 5 tal-liġi prinċipali jingħad li "vettura bil-mutur ma tistax tinħareġ mid-depost jew titneħħa mil-lok ta' manifattura mingħajr awtorizzazzjoni".

Jiġifieri hawnhekk qed nitkellmu fuq dak li huwa enforcement.

Imma l-enforcement se jsir mill-uffiċjali inkarigati jew mill- Pulizija?

Kif se nieħdu ħsieb biex il-poteri tal-Pulizija ma jiġux infringed mil-liġi eżistenti?

Imbagħad artiklu 6 ta' l-istess liġi prinċipali jitkellem fuq "klassifika ta' vetturi bil-mutur".

Hawnhekk naħseb li wasal iż-żmien li nkunu ċari fid-distinzjoni fuq dak li jirrigwarda klassifikar proviżorju u klassifikar ieħor għaliex dan ma joħroġx mid-definizzjonijiet.

Jien tal-fehma wkoll li għandna ninkorporaw l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni u diversi atti oħra - kif imsemmija f'artiklu 9 ta' l-Att in kwestjoni - f'att wieħed komprensiv li jkun jiġbor fih is-sistemi ta' reġistrazzjoni ta' kull xorta ta' vetturi.

Għalkemm l-emendi li qed jipproponi l-Ministru m'humiex għal-liġi sostantiva, żgur li dan il-Gvern ikollu ċ-ċans jistudja - kif fil-fatt studja l-introduzzjoni ta' din it-taxxa indiretta - u jilqa' s-suġġerimenti tagħna biex ikun hemm emendi anke għal-liġi sostantiva għax, kif diġa' għidt, naħseb li rridu nħarsu wkoll lejn kif din is-sistema ta' reġistrazzjoni żviluppat f'diversi pajjiżi Ewropej.

Il-Comité Européen des Assurances ħareġ rapport dwar motor vehicle registration systems in Europe li huwa interessanti ħafna.

Fuq dan il-kumitat hemm diversi pajjiżi, fosthom il-Belġju, il-Ġermanja, il-Fillandja, Franza u l-Greċja.

Uħud minn dawn il-pajjiżi jagħmluha compulsory li wieħed jirreġistra l-vettura qabel ma din tibda tiġi misjuqa f'public roads.

Fl-Estimi nsibu miktub hekk dwar il-Licensing and Testing Department:

"The changing, on voluntary basis, of the vehicles' registration number plates ..."

- hawnhekk jitkellem biss fuq in-number plates -

"... has gathered momentum in 1996 and in 1997.

The exercise will be introduced on a compulsory basis.".

Mela filwaqt li f'ċerti pajjiżi r-registrazzjoni m'hijiex compulsory, f'pajjiżna qegħdin ngħidu li l-bdil tan-number plates se jsir compulsory.

Barra minn hekk, f'dawn il-pajjiżi li semmejt meta wieħed jiġi biex jirreġistra vettura, iridu jiġu ppreżentati ċerti dokumenti speċifiċi filwaqt li għalkemm f'Malta din is-sitwazzjoni teżisti, hemm distinzjoni bejn dak li huwa possessor of the vehicle u dak li huwa owner of the vehicle.

Dan ifisser li jista' jkollok sid ta' vettura li fil-fatt ma jkunx qed isuqha huwa stess.

Jiena naħseb li din għandha l-importanza tagħha mhux biss f'dik li hija reġistrazzjoni imma wkoll għal dak li semma l-Onor.

Mangion, jiġifieri l-linkage li hemm bejn reġistrazzjoni u dak li huwa compulsory insurance.

Jiena naħseb li rridu ndaħħlu il-compulsory insurance fuq bażi ta' fully-comprehensive u motor liability u b'hekk tkun insurance komprensiva u bl-iktar mod wiesa'.

Ta' min jgħid li l-proċedura ta' reġistrazzjoni ta' vetturi mħaddma f'diversi pajjiżi hija linked ma' dak li huwa technical control of the vehicle u dak li huwa l-ħlas tat-taxxa tal-motor vehicle.

Jiena naħseb li rridu naraw kif indaħħlu kontroll tekniku fuq il-vetturi u li dan ikun wieħed effettiv.

F'Malta l-pulizija u l-istate bodies qed ikollhom aċċess regolari għall- informazzjoni mir-reġistri liema informazzjoni mbagħad tiġi mgħoddija taħt kondizzjonijiet speċifiċi lill-insurers u, jekk hemm bżonn, anke lil private individuals biex tgħin f'dak li għandu x'jaqsam mad-daily struggle against crime.

Fil-fatt ir-rapport ta' dan il-kumitat Franċiż li diġa' għamilt riferenza għalih, jgħid:

"The present computerised registration system in different countries is also helping the police authorities and other organisations in their daily struggle against crime.".

Jiena naħseb li s-sitwazzjoni f'Malta f'dan ir-rigward m'hijiex daqshekk ħażina meta mqabbla ma' dik ta' ċerti pajjiżi Ewropej li huma avant-garde.

F'pajjiżna l-Licensing and Testing Department fi ħdan il-Ministeru li huwa responsabbli għalih l-Onor.

Debono Grech jieħu ħsieb ir-reġistrazzjoni, il- liċenzjar u t-testing ta' vetturi bil-mutur u tax-xufiera.

Il-Vehicle Registration and Administration hija sistema komputerizzata u l-vetturi jridu jkunu reġistrati ma' dan id-dipartiment kemm jekk ikunu se jintużaw fil-public roads kif ukoll jekk ma jkunux se jiġu wżati u fil-fatt l-ebda vettura ma tkun tista' tiġi maħruġa mid-Dwana jekk ma tkunx reġistrata mal- Licensing and Testing Department.

Dan huwa importanti ħafna mhux biss biex nassiguraw li jkun sar il-ħlas tat-taxxa tar-reġistrazzjoni imma wkoll biex ikollna s-sistema tagħna kollha komputerizzata.

Jien naħseb li fuq is- sales contract ta' min ikun qed jimporta wieħed għandu jassigura li l-owner ikun reġistrat bħala tali mad-dipartiment konċernat.

Għalkemm nafu li din il-ħaġa mhux dejjem setgħet saret, hemm bżonn li tibda ssir.

Nixtieq nagħlaq id-diskors tiegħi billi ngħid li din il-liġi hija tkomplija ta' miżura li kien introduċa l-Gvern Nazzjonalista.

Huwa importanti li dan isir anke f'diversi liġijiet oħra, mhux biss għal din il- liġi li hija ta' ċerta portata.

F'sitwazzjoni fejn in-numru ta' karozzi f'pajjiżna qed jiżdied ħafna rridu naraw li minn żmien għal żmien il-liġi li tħares u tirregola l-attivita' tar-reġistrazzjoni tal-karozzi tiġi upgraded u fine tuned skond il-bżonnijiet.

Jien ħadt gost nisma' lill- ħabib tiegħi l-Ministru Mangion jgħid li rridu norbtu din l-emenda fiskali ma' l-aspett soċjali.

Meta s-Sinjorija Tiegħek kienet in-naħa tal-Gvern kienet tkellmet tajjeb fil-kontest tat-traffiku, infrastruttura u pollution.

Għalkemm l-element ta' edukazzjoni huwa tajjeb, irridu nagħfsu wkoll fuq l-element ta' inforzar.

Meta l-ex-Membru Parlamentari Freddie Micallef kien tkellem dwar din il-liġi kien iddeskriviha bħala l-iktar ħaġa importanti f'dan il-qasam.

Jien naħseb li jekk irrridu nitkellmu dwar l- oqsma tat-traffiku, ta' l-infrastruttura u tal-pollution u nirrelatawhom ma' l-issue li għandna quddiemna rridu nammettu li kulħadd huwa responsabbli u kulħadd għandu dmir x'jaqdi f'dan ir-rigward.

L-Onor.

John Dalli semma l-valur tal-ġustizzja imma naħseb li din il-ġustizzja ssir meta f'dan il-pajjiż kulħadd jifhem li għandu dmir x'jaqdi.

Għalhekk żgur li f'dan il-qasam għandna nkunu aktar far reaching milli qed inkunu.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER (L-Onor.

Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, jekk wieħed iħares lejn l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna jista' jgħid li hawnhekk għandna miżura li se tintroduċi żieda fit-taxxa tar-reġistrazzjoni tal-vetturi skond iċ- ċilindrata tagħhom.

Iż-żieda fit-taxxa tar-reġistrazzjoni tvarja bejn 3.5% għal 40%.

Sur President, qabel ma nibda nitkellem fuq l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, nixtieq nagħti ħarsa ftit aktar wiesgħa lejn dak li jirrigwarda r-reġistrazzjoni tal-vetturi.

Fil-fatt, minn tweġiba li ngħatajna għal domanda parlamentari jirriżulta li f'Malta hawn reġistrati 183,000 vettura privata, li minnhom hemm madwar 45,000 vettura kummerċjali, madwar 8,000 vettura oħra tal-kiri u ftit iktar minn 1,000 vettura reġistrati bħala buses u mini-buses.

Mill-informazzjoni li għandi wieħed jista' jasal ukoll għall-perjodu ta' żmien li dawn il-vetturi ilhom fuq it-triq.

Aktar kmieni f'din id-diskussjoni ntqal li wieħed bilfors ikollu jagħmel link bejn il-ħarsien ta' l-ambjent u l-average age tal-vetturi li għandna fit-toroq.

Illum stess, b'risposta għall-domanda parlamentari, il-Ministru għat-Trasport u Portijiet tana informazzjoni - proprjament jien tlabt informazzjoni li tmur aktar lura fis-snin, imma milli jidher kien fl-1988 li d-dipartiment beda jżomm dawn id-dettalji - li turi li mill-1988 sal-lum ħarġu 81,500 vettura privata, 25,600 vettura kummerċjali u madwar 6,000 vettura tal-kiri.

Dan ifisser li 45% tal-vetturi privati, 57% tal-vetturi kummerċjali u madwar 73% tal-vetturi tal-kiri li għandna fit-toroq illum ħarġu matul l-aħħar għaxar snin.

Dawn huma fatti li wieħed irid jorbothom mar-raġunijiet li semma l-Ministru tal-Finanzi fid-diskors tal-budget tiegħu meta qal li waħda mir-raġunijiet għaliex qed issir din iż-żieda fit- taxxa tar-reġistrazzjoni tal-vetturi hija speċifikament biex iħallas l- aktar min jagħmel l-iktar ħsara lill-ambjent.

Għalhekk wieħed irid jara kemm hawn karozzi li ilhom fit-triq għal ftit żmien u allura jagħmlu inqas ħsara lill-ambjent.

Tajjeb li wieħed jiftakar ukoll li minbarra ż-żieda fit-taxxa tar-reġistrazzjoni tal-vetturi li għandna f'dan l-Abbozz ta' Liġi, hemm ukoll żieda fil-liċenzji, liema żieda tvarja skond iċ-ċilindrata tal-vettura.

Sur President, wieħed irid jara jekk f'dak li qegħdin nagħmlu aħniex qegħdin naraw biss mod kif indaħħlu l-flus għall-kaxxa ta' Malta.

Għalkemm il-Gvern b'xi mod irid idaħħal il-flus biex ikun jista' jibbilanċja l-budget tiegħu, irridu ngħidu wkoll li skond l-estimi din il- miżura - li ġiet deskritta minn xi wħud bħala miżura li m'hijiex se tħalli effett fuq il-kaxxa ta' Malta - se tiġġenera dħul ta' kważi Lm3 miljun li fil-kontest lokali ma nistgħux ngħidu li huwa ammont insinifikanti.

Jekk naraw x'kien l-iskop tal-Gvern preċedenti meta kien ressaq din il- liġi fl-1994, mill-ewwel nindunaw li l-Ministru tal-Finanzi ta' dak iż- żmien qatt ma qal li l-ħsieb tat-tibdil li kien qed isir dak iż-żmien kien biex ikun hemm xi effett fuq dawk li huma prezzijiet ta' vetturi privati.

Fil-fatt, meta ġejna biex niddiskutu l-liġi tal-VAT f'dan il-Parlament, kien intqal li d-dazju li kien jeżisti dak iż-żmien għar-rigward ta' importazzjoni ta' vetturi kien se jinbidel fis-sens li 15% minnu kien se jsir VAT u l-kumplament kien se jsir taxxa tar-reġistrazzjoni b'mod li ma jkunx hemm tibdil fil-prezzijiet tal-vetturi.

Hekk kien id-diskors dak inhar u hekk ġie pprattikat matul iż-żmien li ilha fis-seħħ il-VAT.

GĦar-rigward tal-vetturi kummerċjali, is-sitwazzjoni kienet differenti.

Hawnhekk l-intenzjoni kienet sabiex kemm jista' jkun tonqos il-preżenza ta' vetturi second-hand, b'mod partikolari dawk li jkun għadda ċertu żmien minn fuqhom.

Jekk m'iniex sejjer żball, kienet saret regola li ma jisgħux jiġu importati vetturi second hand li jkunu ilhom barra fit-triq aktar minn erba' snin biex ma jibqgħux jiġu importati ħafna vetturi qodma.

Meta naraw l-istatistika għar-rigward tar-reġistrazzjoni ta' vetturi kummerċjali ġodda, insibu riżultat pożittiv fis-sens li filwaqt li fl-1994 ġew reġistrati 2,200 vettura kummerċjali ġdida, f'Diċembru li għadda kienu reġistrati 2,300 vettura kummerċjali ġdida.

Din hija differenza sostanzjali, aktar u aktar meta wieħed jiftakar li dawn il-vetturi aktarx li kienu qegħdin jieħdu post vetturi qodma li jagħmlu ħafna aktar ħsara mil- lat ambjentali.

Jiena nittama li b'konsegwenza taż-żieda fil-ħlas tat- taxxa tar-reġistrazzjoni tal-vetturi, ma nerġgħux lura għas-sitwazzjoni li jibdew jiġu importati numru sostanzjali ta' vetturi second-hand għaliex dan ikun pass lura kemm mil-lat ta' safety fit-toroq kif ukoll mil-lat ta' sigurta' fuq il-post tax-xogħol.

Għalkemm nifhem li m'huwiex dejjem possibbli li jkollna l-karozzi kollha ġodda, pero' hemm bżonn nagħmlu ħilitna biex il-vetturi jkunu ta' l-aħjar kwalita'.

Jiena naħseb li fir-realta' l-uniku skop ta' l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna huwa dak li jżid id-dħul tal-Gvern.

Jitqiegħed kif jitqiegħed u jdawruh kif idawruh id-diskors tal-budget, xorta waħda jibqa' l-fatt li għandna quddiemna sitwazzjoni li għalkemm hija sempliċi biex tiddiskutiha se jkollha effett fuq min se jixtri vettura ġdida.

F'dan l- Abbozz ta' Liġi qegħdin ngħidu li għal dawk il-vetturi li huma ta' aktar minn 1300 cc it-taxxa se tiżdied minn 48.5% għal 50.2% u tibqa' sejjer hekk sakemm tasal għall-vetturi ta' 'l fuq minn 2000 cc fejn it-taxxa se tiżdied minn 53% għal 74.5%.

Żgur li dan se jkollu konsegwenzi negattivi fuq min se jixtri vettura ġdida.

U dawn in-nies m'humiex waħdiet jew għexieren, kif jidher mil-fatt li fis-sena 1994 ġew reġistrati 9,500 vettura ġdida, fl-1995 ġew reġistrati 10,600 vettura u fis-sena li għaddiet ġew reġistrati 11,000 vettura oħra.

Għalhekk dawn l-emendi se jolqtu lil eluf ta' nies.

Għalkemm jien nippreokkupa ruħi dwar kemm jistgħu jibqgħu jiżdiedu l- karozzi ġodda - kif qal l-Onor.

Mangion aktar kmieni - nixtieq nara bidla radikali fis-sitwazzjoni fit-toroq tagħna ...

Sa ftit tas-snin ilu tista' tgħid li konna naraw biss vetturi kważi mkissrin; illum il-livell tal- vetturi fit-toroq tagħna huwa ferm aħjar, għalkemm dejjem ikun hemm l- eċċezzjonijiet.

Sfortunatament naf li minħabba ż-żieda fit-taxxa tar- reġistrazzjoni numru ta' persuni li kienu diġa' ħallsu d-depożitu fuq karozza ġdida dawru l-ħsieb u għalissa se jkomplu jinqdew bil-karozza l- qadima li għandhom.

Aħna ma rridux nibqgħu nħarsu lejn is-sitwazzjoni tat-traffiku mil-lat ta' kemm se jdaħħal flus il-Gvern mir-reġistrazzjoni, jiġifieri m'għandniex sempliċement noqogħdu ngħidu li din iż-żieda tfisser li jekk nimmultiplikaw 10,000 b'Lm200 se ndaħħlu Lm2 miljun aktar, imma rridu nieħdu veduta aktar wiesgħa ta' din il-materja.

Jien nifhem li kull gvern għandu bżonn il-flus biex jamministra u li parti minn xogħlu hija li jara kif jagħmel biex jiffinanzja l-proġetti tiegħu, imma dawn il-flus m'għandhomx jiġu mir-registration fee tal-karozzi meta nafu li r-reġistrazzjoni tal-vetturi hija obbligatorja.

Għandhom jinstabu metodi oħrajn ta' kif indaħħlu l-flus.

Kif nafu dan m'huwiex mod ġdid ta' kif jinġabru t-taxxi imma huwa sors ta' tassazzjoni mill-iktar antikwat.

Jien naħseb li wasal iż-żmien li minflok inżidu t-taxxa tar- reġistrazzjoni tal-vetturi għandna ngħinu lil dawk li għandhom vettura li m'hijiex roadworthy biex ikunu jistgħu jbiddluha ma' waħda ġdida permezz ta' self sussidjat jew ta' xi sistema oħra.

Hawnhekk qed nirriferi b'mod partikolari għal dawk il-vetturi li huma marbutin man-negozju jew mal- kummerċ, jiġifieri vetturi li jġorru merkanzija, ġebel u materjal ieħor għall-kostruzzjoni.

F'dan ir-rigward naħseb li l-Gvern għandu jkun l-ewwel wieħed li jagħti eżempju għaliex sfortunatament - din m'hijiex xi ħaġa ta' dawn l-aħħar tliet xhur biss - għandhom ħafna inġenji u vetturi tal-Gvern f'kondizzjoni tassew ħażina.

Għalhekk naħseb li għandhom jiġu allokati fondi apposta biex jinbidlu dawn l-vetturi.

Sur President, kif qal il-Ministru tal-Finanzi, dan l-Abbozz imiss ukoll l-aspett ambjentali u allura rridu naraw li kemm jista' jkun aktar vetturi jkunu f'kondizzjoni mill-aħjar.

Fatt inkoraġġanti huwa li miċ-ċifri pubblikati jirriżulta li minn 8,000 vettura li qed jintużaw għall-kiri hemm 6,000 vettura, jiġifieri 73%, li ħarġu inqas minn għaxar snin ilu.

Dan iġibna konxji mill-fatt li mhux biżżejjed li nħarsu lejn l-aspett fiskali ta' din il-liġi imma rridu nifhmu wkoll li żieda fit-taxxa tar- reġistrazzjoni jista' jkollha wkoll effetti negattivi fuq il-kiri ta' karozzi lit-turisti.

Jien kemm-il darba għidt li dak kollu li jkun qed jiġri b'mod dirett f'settur partikolari jista' jkollu effett fuq setturi oħrajn u dan jgħodd ħafna hawnhekk għax it-8,000 vettura tal-kiri li għandna f'pajjiżna jintużaw mill-miljun u iktar turist li jiġu f'pajjiżna.

Dan ifisser li l-kondizzjoni ta' dawn il-vetturi bilfors tħalli impressjoni pożittiva jew negattiva ta' pajjiżna fuq it-turist.

Matul is-snin li għaddew ħarġu numru sostanzjali ta' vetturi ġodda tal-kiri u jien nemmen li għandna nagħmlu ħilitna biex ninkoraġġixxu din il-qabża fil-kwalita'.

B'riżultat ta' dawn il-miżuri li qed jieħu l-Gvern Laburista wisq nibża' li se jkun hemm konsegwenzi negattivi fuq il-kwalita' tal- karozzi tal-kiri għax, kif nafu, jekk jiżdidulek l-ispejjeż jonqos il- qliegħ u allura jkun aktar diffiċli biex tibdel il-vettura.

Jien ma nixtieqx li nerġgħu lura għal-livell ta' vetturi li kien hawn dari meta l- karozzi tal-kiri kienu ta' kwalita' verament baxxa.

Nispera li ż-żieda fit-taxxa tar-reġistrazzjoni ma taffettwax ir-ritmu li bih kienu qegħdin jinbidlu dawn it-tip ta' vetturi.

Għalkemm xi ħadd qal li m'huwiex l-iskop tal-Gvern li permezz ta' dan l- Abbozz idaħħal il-flus malajr jew b'mod ħafif, jien naħseb li m'hemm ebda raġuni oħra għal dak li qed isir ħlief li l-Gvern idaħħal aktar.

Jekk hemm xi raġunijiet oħrajn, kemm fir-rigward tal-ħarsien ta' l-ambjent u kemm f'dik li hija l-kwalita' ta' vetturi, nittama li fil-winding up il-Ministru jagħmel riferenza għalihom għaliex sfortunatament s'issa kull riferenza li kien hemm għar-rigward tal-VAT, għar-rigward tar-roħs fil-prezz tal-karozzi u għall-affarijiet simili, ma jirriżultax li kienet ibbażata fuq xi intenzjoni partikolari tal-Gvern ...

Meta l-Ministru qal li bejn wieħed u ieħor se ndaħħlu ¥2.9 miljun iktar mir-reġistrazzjoni ta' vetturi, jien naħseb li dan il-kalkolu bbażah fuq dak li kien qed jiġri fis-snin li għaddew u għalhekk nittama li dak li qed jipproġetta l-Gvern f'dak li huwa xiri ta' karozzi ġodda fil-fatt ikun jista' jseħħ.

Madanakollu xorta waħda jkolli nirrimarka li b'dan l-Abbozz ta' Liġi se jkun hemm 9,000 jew 10,000 persuna li matul is-sena li qegħdin fiha bejniethom se jħallsu ¥3 miljun iktar fuq ix-xiri ta' vetturi ġodda.

Nerġa' ngħid li f'dawn l-emendi jiena ma nara l-ebda effett pożittiv fuq il-ħarsien ta' l-ambjent jew fuq il-bdil ta' karrozzi qodma imma nara sempliċement mezz kif fl-aħħar tas-sena l-Gvern jgħid li daħħal daqstant miljuni u allura seta' jnaqqas l-iżbilanċ kif kien ippjanajt.

Jiena naħseb li din hija l-ewwel minn sensiela ta' liġijiet fiskali li għad iridu jgħaddu minn dan il-Parlament maħsuba biex iżidu d-dħul tal-Gvern.

Jiena nittama li dawn iż-żidiet jikkawżaw effett negattiv minimu u li jekk ikun hemm xi effetti bħal dawn ikunu short-lived għaliex wisq nibża' li dawn il- miżuri jistgħu joħolqu konsegwenzi ħżiena għas-snin li ġejjin.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI (Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi): Mr Speaker, waqt li dan huwa dibattitu fuq liġi xotta u liġi fiskali li tfittex li timplimenta miżuri li tħabbru fil-budget, sadanittant xorta waħda l- kelliema miż-żewġ naħat tal-Kamra, inkluż is-Sinjorija Tiegħek, bil-mod divers tagħhom u kultant b'mod kuntrastanti, irnexxielhom joħorġu dibattitu interessanti u li ta' min isegwih.

Dan id-dibattitu huwa interessanti anke f'dak li ma jgħidx.

Per eżempju, ħadd ma ambjenta d-diskussjoni fil- kontest ta' l-iżbilanċ li sab il-Gvern.

Il-gvern min hu u l-ministri min huma?

M'hemm xejn ħażin li noqogħdu nenfasizzaw, kif ġie enfasizzat mill- ewwel u mill-aħħar kelliema - li anke dawru d-diskussjoni f'waħda fuq il- VAT- li dan huwa money bill.

Għaliex le?

Imma fl-aħħar mill-aħħar hemm żbilanċ fil-finanzi tal-pajjiż u allura hemm min hemm fil-gvern irid jindirizza dan l-iżbilanċ.

F'din is-sitwazzjoni trid jew tgħid li din hija r-realta' tas-sitwazzjoni u tiffaċċjaha b'kuraġġ, anke meta taf li m'intix se tkun popolari, jew inkella taħrab minnha.

Jien ngħid illi anke kieku l-budget sar qabel l-elezzjoni, il-ministru preċedenti kien ikollu jiffaċċja din ir-realta' għaliex din ma tistax taħrab minnha.

Fil-fatt dak hu li pprovajna nagħmlu fil-budget permezz ta' din il-miżura li qed niddiskutu llum.

Qegħdin niffaċċjaw parti minn dik ir-realta'.

U ma jimportax billi l-argument jieħu d-direzzjoni li qiegħed jieħu, jiġifieri li ngħidu li din hija taxxa li biha l-Gvern irid isodd parti mit-toqba, għaliex wara kollox il-Budget Speech jgħid li din hija waħda mill-miżuri ristretti u limitati li setgħu jittieħdu biex nipprovaw nimminimizzaw - mhux insolvu - din il-problema.

Dan il-punt intqal ċar, mingħajr tlaqliq u ħabi, u f'kontest ta' serjeta' għax jien nemmen li hekk għandna nitkellmu.

Tajjeb li nitkellmu u nikkontribwixxu biex nagħmlu d-diskussjoni interessanti, imma jekk kemm-il darba dak li hu interessanti ma npoġġuhx ukoll f'kontest serju allura ma nkunux qed nittrattaw lil min ikun qed jisma' b'maturita' li hija dimensjoni essenzjali f'kull demokrazija.

F'demokrazija trid tgħid il-verita' u trid tmur għar-realta' għaliex jekk taħrabha tkun qiegħed tistma lill-istess demokrazija bħala xi ħaġa infantili, mentri d-demokrazija tagħna hija waħda matura u allura lill- poplu tagħna għandna nittrattawh ta' wieħed matur.

Jien m'iniex se noqgħod nitkellem fit-tul imma se nieħu punt ewlieni mid- diskors li għamel l-aħħar kelliemi, li qgħadt nisimgħu b'attenzjoni - dejjem nieħu pjaċir nisimgħu anke meta ma nkunx qed naqbel miegħu, għalkemm sikwit insib ruħi naqbel miegħu, imma meta ma naqbilx miegħu xorta waħda nieħu pjaċir nisimgħu; nieħu pjaċir nisma' lil kulħadd imma mbagħad ikun hemm oħrajn li jpoġġu l-argument b'mod li jġiegħlek tisimgħu aktar - fejn b'enfasi qawwija qal x'jista' jiġri jekk kemm-il darba din il-miżura tiskoraġġixxi lin-nies milli jibdlu l-karozzi tagħhom.

Dik l-enfasi kienet saħansitra mħawra bi proposta interessanti biex ninkoraġġixxu lin-nies jibdlu l-karozzi tagħhom billi nagħtuhom għotjiet.

Kieku l-gvern - hu min hu - ikun jista' jagħmel dak kollu li jiġi suġġerit lilu, kieku ara x'dinja sabiħa u feliċi nkunu nistgħu ngħixu fiha!

Imma r-realta' aħna se nagħtu kasha jew m'aħniex se nagħtu kasha?

Intqal li għandna ninkoraġġixxu lin-nies biex jibdlu l-karozzi tagħhom, għax minħabba din iż-żieda fil-fee tar-reġistrazzjoni, se joqogħdu jaħsbuha biex jibdlu l-karozzi tagħhom.

L-ewwelnett naħseb li huwa fatt soċjali u anke ekonomiku - kif dak li joħroġ mill-figuri li ġew ikkwotati matul id-diskussjoni - illi f'Malta għandna l-fenomenu illi meta tidħol karozza ġdida ma tkunx qiegħda tibdel lil waħda qadima imma sempliċiment tkun qiegħda tiżdied ma' l-istock ta' karozzi li diġa' għandna.

F'Malta għandna wkoll il-fenomenu li għandna waħda mill-ogħla densities f'dak li jirrigwarda n-numru ta' karozzi meta tqis il-popolazzjoni tagħna, u iżjed u iżjed, meta tqis ir-road network tagħna.

Dan jidher sewwa fil-kontest ta' l-istat tat-toroq tagħna għax għandna s-sitwazzjoni fejn wara ftit li ssir triq - li tippreżumi li tkun saret tajba, għalkemm bosta drabi wieħed jistenna li t-teknika li tintuża tkun aħjar - bil-wear and tear tal-heavy flow of traffic li għandna, din it-triq tibda ssir qisha waħda mhux ta' pajjiż tat-tielet dinja, għax inkella nkunu qegħdin ninsulentaw lill-pajjiżi tat-tielet dinja jekk nirreferu għalihom fil-kontest ta' l-istat tat-toroq tagħna.

Din is- sitwazzjoni ġejja mill-fatt illi l-istock ta' karozzi fit-toroq tagħna qiegħed dejjem jikber.

Allura issa, għax saret din il-liġi u saru dawn iż- żidiet, l-istock se jonqos?

M'iniex qed ngħid hekk, Mr Chairman għax jekk kemm-il darba ngħid hekk jien stess inkun qed nikkontribwixxi għall-fattur li qed nikkritika, dak illi ma niffaċċjawx ir-realta' b'mod ċar u serju biżżejjed.

Aħna rridu nagħrfu illi f'Malta m'għandniex MOT tests.

Il-Gvern preċedenti kien se jibda jdaħħlu u dan il-Gvern għadu qiegħed jaħdem fuqu.

Il-vetturi qegħdin dejjem jiżdiedu fit-toroq tagħna għax m'għandniex it- testijiet tal-karozzi u allura lil dak li jkun ma tistax tgħidlu: Jiddispjaċini, imma din il-vettura m'hijiex tajba għat-triq.

Għalhekk għandna t-traffic jams li narawhom mhux biss fil-Belt Valletta, f'Paceville jew f'Tas-Sliema imma anke fl-irħula tagħna.

Ilkoll kemm aħna li bħalissa ninsabu preżenti hawnhekk, inkluż is-Sinjorija Tiegħek, inzertajna minn xi raħal - m'iniex nara membri minn xi ibliet - u meta ngħid "raħal" ngħidha f'sens sabiħ għax l-irħula huma l-qalba ta' Malta; fihom għandek il- villaġġ u l-qalba tal-villaġġ.

Naħseb li lkoll kemm aħna niftakru tfulitna.

Jiena nzertajt l-ixjeħ wieħed bħalissa hawn ġew u niftakar lill-pulizija jiġru warajna għax konna nkunu qed nilagħbu l-ballun fit-triq tagħna, ġo Ħal-Qormi, meta ma kellniex fejn nilagħbu.

Dak iż-żmien stajna nilagħbu fit-triq għax ma kienx ikun hemm karozza waħda pparkjata u kien rari ħafna li tgħaddi xi karozza.

L-istess ħaġa tista' tgħid għalikom, li bħalissa qegħdin hawn ġew, li ġejjin minn Ħaż-Żebbuġ, miż-Żurrieq, minn Għawdex, miż-Żejtun, mill-Qrendi u Birkirkara.

Nerġa' ngħid, illum tmur fejn tmur, mhux fil-postjiet kummerċjali, imma fil-qalba tal-villaġġi u ta' l-ibliet tagħna li m'humiex kummerċjali, issib kullimkien ippakkjat bil-karozzi.

Allura din is-sitwazzjoni se nsolvuha b'din il-liġi?

Le, mhux se nsolvuha billi jogħlew ir-reġistrazzjonijiet.

Imma jiena qiegħed ngħid li waqt li l- Ministru tal-ġurnata għandu bżonn iżjed revenue biex jipprovdi s-servizzi lill-poplu, ma rridux ngħidu affarijiet li ma jorbtux ma' xulxin.

Kif tista' tissuġġerixxi - qed nenfasizza biex forsi l-ħabib tiegħi l-Onor.

Censu Galea jirrifletti naqra iżjed, għalkemm naf li jirrifletti ħafna - lill-Gvern biex jieħu miżuri li permezz tagħhom iħallas lin-nies sabiex jibdlu l-karozza tagħhom meta dan wiret sitwazzjoni finanzjarja mwiegħra?

F'dan il-pajjiż għandna żbilanċ strutturali illi rridu nibdew mhux biss nindirizzawh imma rridu wkoll nibdew nifhmuh iżjed.

Aħna mhux inzappu qegħdin imma għandna sieq waħda barra!

Dak huwa żbilanċ strutturali!

Allura kif tista' tiġi tgħid lill-Gvern biex jieħu miżuri biex iħallas lin- nies ħalli jibdlu l-karozza tagħhom?!

Jista' jkun li l-kelliem, flimkien ma' kelliema oħrajn li rraġunaw bl- istess manjiera, tkellmu hekk għax hawn pajjiżi illi diġa' ħadu miżuri bħal dawn.

Per eżempju, xi snin ilu Franza u riċentement anke l-Italja daħħlu miżuri li jipprovdu għotja ekwivalenti għal persentaġġ mill-prezz tal- karozza ħalli l-karozza l-qadima ddaħħalha għall-iscrap u toħroġ oħra ġdida.

Imma dawk huma pajjiżi li għandhom industrija tal-produzzjoni tal- karozzi tagħhom stess.

Franza hija waħda - b'daqshekk m'hu se nagħmel riklam lil ħadd - mill-pajjiżi ewlenin ta' l-Ewropa b'industrija tal- produzzjoni tal-karozzi u allura meta jaraw li din l-industrija sejra lura kif ukoll is-sitwazzjoni fil-kontest tal-qgħad illi għandhom, dawn jieħdu miżuri biex jinkoraġġixxu dak li ssuġġerixxa l-kelliem ta' qabel.

L- Italja, l-eqreb ġar tagħna, għandha ismijiet leġġendarji fil-qasam tal- karozzi u għandha reġjuni sħaħ li jiddependu fuq il-produzzjoni tal- karozzi.

Allura meta dawn jieħdu miżuri bħal dawk li qed jipproponi l- kelliem ta' qabli - u nifhem li għamel dan bi skop tajjeb - ikunu qed jieħdu miżuri ekonomiċi.

Meta gvern ikun qiegħed jonfoq biex jistimula d- domanda għall-karozzi ta' l-industrija ta' pajjiżu - u hawnhekk dawn joqogħdu attenti mill-importazzjoni, mhux billi jgħajtu bil-free trade, għax jaraw kif jiskoraġġuha - ikun qed iżid attivita' ekonomika u allura jaħdmu iżjed nies, ikun hemm il-multiplier effect u affarijiet oħra bħal dawn.

Għalhekk jagħmluhom dawn l-affarijiet!

Imma kieku nagħmlu miżura bħal dik, x'effett ikollha fil-każ tagħna?

L-effett ma jkunx illi jonqos l- istock ta' karozzi, Madam Speaker, għax kif għidt il-karozza tibqa' tinbiegħ lil ħaddieħor.

Jekk kemm-il darba karozza tirtiraha miċ- ċirkolazzjoni, nispiċċaw b'iżjed ċimiterji ta' karozzi u għandna problemi biżżejjed bil-waste kemm dak uman, kemm dak ta' l-industrija tal-bini kif ukoll dak tal-karozzi.

Ara kemm hawn postijiet u widien li saru ċimiterji ta' karozzi!

Qed nara lill-Onor.

Michael Bonnici u niftakar fil-wied li hemm bejn it-tlett ibliet ta' Ħaż-Żebbuġ, Ħ'Attard u Ħal-Qormi; ngħidulhom "bliet" ħalli r-residenti tagħha ma jeħdux għalihom għalkemm billi post tgħidlu "raħal" ħadd m'għandu għalfejn jieħu għalih.

Jekk wieħed imur jimxi f'dawk l-inħawi jara diversi skeletri ta' karozzi.

Aħna m'għandniex il-faċilitajiet li għandhom pajjiżi oħra fejn karozzi li jkunu ġew scrapped ngħaffġuhom biex imbagħad nużaw il-materjal tagħhom għall-produzzjoni ta' affarijiet oħra, jiġifieri rriċiklawhom.

Il-punt hu illi meta titkellem hekk tkun qed titkellem dwar xi ħaġa illi ekonomikament ma tagħmilx sens fil-każ tagħna.

Fil-każ tagħna kulma tkun qed tagħmel huwa li żżid l-istock ta' vetturi u allura żżid il-pressjoni fuq it-toroq tagħna - din diġa' tkellmu fuqha kelliema oħra qabli - u tkabbar in-nefqa u allura l-iżbilanċ tal-Gvern.

Dan ifisser li mbagħad ikollok saħansitra effett ekonomiku ieħor, jiġifieri li tkun qiegħed tkompli taggrava l-bilanċ tal-pagamenti.

Issa x'ifisser dan?

Li qatt ma nimportaw iżjed karozzi jew li nibdew nikkontrollaw l-importazzjoni tal-karozzi mill-ġdid?

Le, m'iniex qed ngħid hekk, imma qed ngħid li dawn il-fatturi reali hemm bżonn li nagħrfuhom għax jekk ninjorawhom jispiċċaw biex jagħmlulna iżjed ħsara milli saħansitra għandna.

Naturalment jien u nitkellem qed nirrealizza li qed inħalli aspett importanti barra, jiġifieri dak ta' l-ambjent definit b'mod wiesa' ħafna.

Meta inti titkellem fuq il-pressjoni li hemm fuq it-toroq tagħna diġa' qed titkellem b'mod definit fuq il-kwestjoni ta' l-ambjent għax l-ispazju fih innifsu huwa ambejnt.

Il-fatt illi jkun hemm daqstant karozzi f'inħawi fejn wieħed imur biex jistrieħ - hemm ċerti nħawi fil-kampanja fejn lanqas tista' tiċċaqlaq bil-karozzi li jkun hemm - li allura jieħdu dak l-ispazju liberu huwa fih innifsu pressjoni fuq l-ambjent.

Imbagħad għandek il- fattur ta' l-emissjonijiet tal-vetturi, il-carbon dioxide li mhux biss jolqot lill-ambjent imma saħansitra s-saħħa tal-bniedem.

Għal darba oħra, hawnhekk wieħed irid jagħmel riferenza għall-villaġġi u l-ibliet tagħna u partikolarment għal dik li tissejjaħ il-core, jew inkella l-qalba tagħhom.

Dan għaliex iktar ma post huwa sabiħ, għax huwa tradizzjonali u qadim, bħalma ssib f'ċerti postijiet fis-Siġġiewi, fiż-Żurrieq, fil-Qrendi - quddiemi għandi lill-Onor.

Louis Galea - f'Ħal Qormi, fir-Rabat, f'Birkirkara u fiż-Żejtun, jiġifieri fejn għandek labirint ta' toroq dojoq, meta l-karozzi jgħaddu minn dawn it-toroq jagħmlu ħsara doppja, kemm ħsara lill-bini - mhux għax jaħbtu miegħu, imma bl-istess użu tat-triq issirlu ħsara - kif ukoll lis-saħħa tar-residenti.

Hemm bżonn li ma ninsewhiex din.

Issa x'ifisser dan kollu?

Dan kollu jfisser illi meta norbtu l-argument f'daqqa għandna norbtuh b'mod li jkun koerenti għax il-ħolqa ekonomika, il- ħolqa soċjali, il-ħolqa fiskali, il-ħolqa ambjentali u dik tal-bilanċ tal- pagamenti kollha jorbtu ma' xulxin.

Ara jekk kemm-il darba wieħed iħares lejn l-affarijiet b'mod daqsxejn waħda iżjed distakkat kemm jista' jkun mhux biss interessanti fl-argument, kif kienu l-kelliema ta' qabel, imma wkoll iżjed korrett u analitiku biex jara kif jolqtuna ċerti miżuri li jkunu qegħdin jiġu suġġeriti.

Imbagħad tisma' wkoll, per eżempju, li fil-każ ta' ċerti kategoriji ta' vetturi għandha tingħata għajnuna bħal, per eżempju, vetturi kummerċjali.

Dawn diġa' għandhom għajnuna għax għal dak li huwa kapitali hemm relief min- naħa tat-taxxa.

Sinjura President - għax issa s-Sedja nbidlet - meta inti u jiena nixtru karozza għal xi negozju, hu x'inhu n-negozju, fuqha jkun hemm capital allowance u d-depreciation u b'hekk qed ikun hemm ċertu relief mill-gvern tal-ġurnata, hu min hu.

Għal darb'oħra ngħid li ma tridx tpoġġi biċċa argument biss għax inkella ma tasalx għall-konklużjoni li trid tasal għaliha, imma appena torbot kollox flimkien tibda tara l-argument sħiħ.

(Interruzzjonijiet) Mela le, il-gvern tal-ġurnata.

Jien ma ngħidx il-Gvern Laburista jew il-Gvern Nazzjonalista imma ngħid il-gvern tal-ġurnata - dejjem hekk ngħid u m'iniex se noqgħod neħodha mal-kelliema ta' qabel għax ikunu qalu affarijiet li setgħu saru tliet xhur jew erba' xhur ilu imma ma sarux.

Għalfejn għandu wieħed joqgħod iħares lura?

Inħarsu 'l quddiem!

Kulħadd jieħu pjaċir jagħmel affarijiet illi jkunu ta' benefiċċju għal min jirċevihom!

Matul is-snin qatt kien hawn xi ministru li kien jieħu pjaċir jgħolli sitt ħabbiet fuq xi ħaġa?

Matul is-snin kull ministru tal-finanzi, dam kemm dam, ħadem kemm ħadem, kien bravu kemm kien bravu ...

Mhux bħali, jien m'iniex bravu għax ma tantx ilni ministru, imma kellna oħrajn li laħqu ħadu l-esperjenza, laħqu kkonċentraw, kellhom iżjed pariri, setgħu jagħmlu l-affarijiet b'mod iżjed meqjus, b'pass iżjed bil-mod u b'inqas pressjoni fuqhom.

Kemm kellna sitwazzjonijiet fejn ministri tal-finanzi kellhom qagħda finanzjarja wisq u wisq aħjar u xejn paragunabbli ma' dik illi wiret dan il-Gvern!

Sadanittant, meta tħares lura ssib li f'xi ħin jew ieħor kull ministru tal-finanzi kellu l-ħtieġa li jagħmel xi miżura bħal din li għandna quddiemna u fil-kontest tal-ħtiġijiet u tal-qagħda tal-pajjiż din hija miżura nominali.

Naf x'jien ngħid u naf li se jkun hemm min jaqbad kelma u jgħid: "Ara x'inhu jgħid dan, din il-miżura se żżid id-dħul tal- Gvern b'dawn l-ammonti, ħassewha tant nies u qed jgħidu li hi nominali!"

Fil-fatt, kull min għandu karozza ħassha u jien għadni kemm enfasizzajt dwar kemm hawn nies li għandhom karozza.

Iva, Sinjura President, meta teħodha fil-kontest tal-qagħda fiskali tal-pajjiż kollu - mhux ta' naħa jew ta' oħra imma tal-pajjiż kollu - ssib li din hija figura nominali u għalhekk trid tifhem illi filwaqt li l-politiku, hu min hu, huwa bħal dak l- attur fuq il-palk, li sew jekk qed jagħmel traġedja u sew jekk qed jagħmel kummiedja, jieħu pjaċir li xi ħadd iċapċaplu, ma tistax dejjem tagħmel affarijiet illi għalihom se jkun hemm xi ħadd li jċapċaplek.

Mhux talli ma tistax, talli jekk kemm-il darba trid tagħmel ir-rwol tiegħek ma tridx tibża' u ma tridx iżżomm lura milli tagħmel dak li fiċ-ċirkostanzi jkun meħtieġ isir.

Din il-miżura hija parti minn dak li kien meħtieġ li jsir fiċ-ċirkostanzi għax jekk toqgħod titkellem biss fuq l-iżbilanċ tkun qiegħed titkellem fil-vojt.

Allura trid tagħmel mossa biex tindika illi l- iżbilanċ trid iċċekknu u b'hekk turi li ċerti oqsma rridu noqogħdu iżjed attenti għalihom.

Meta nitkellmu fuq il-qasam ta' l-infiq tal-Gvern irridu naraw li nonfqu għal dak li huwa meħtieġ, nonfqu bil-għaqal u nonfqu flus il-poplu - għax dawn huma flus il-poplu u mhux flusna bħala politiċi - b'mod effiċjenti, b'mod effettiv, b'mod ekonomiku u b'mod li jagħti valur għal kull lira li nonfqu.

Wara li tgħaqqad kollox ma' kollox trid toħroġ l-argument, għax jekk ma ngħaqqdux kollox ma' kollox ma nkunux politiċi li qegħdin niddiskutu bis-serjeta'.

Nixtieq nenfasizza li għalkemm id-dibattitu tal- lejla kien wieħed serju u li tieħu pjaċir tisimgħu għax ma kienx hawn ħafna logħob għall-gallarija, ir-rabta ta' l-argument xorta ma kenitx hemm.

L- Onor. John Dalli dam jitkellem fuq is-sistema illi għalih hija l-aktar sistema tajba imma li għaliha ħaddieħor jista' jkollu sistemi alternattivi.

Pero' ma rridx noqgħod nitkellem fuq dan.

Jekk tieħu l-argumenti li saru separatament tista' forsi tgħid li kienu tajbin, imma meta torbothom flimkien issib illi mhux qed jingħad tajjeb u li l-problemi tal-pajjiż m'humiex qed jiġu indirizzati.

Il-ħtieġa hi li kull politiku, qiegħed liema naħa qiegħed u hi x'inhi l-kariga tiegħu fil-mument, jindirizza l- problemi kif għandu jindirizzahom.

Jekk ma ngħaqqdux ħolqa ma' ħolqa biex ikollna l-katina tas-sens u tas-serjeta' dan il-pajjiż se jibqa' f'sitwazzjoni fejn ma jimxix it-triq li għandu jimxi.

Jekk kemm-il darba tkun qed timxi fi triq artifiċjali xi darba se tinduna li dik it-triq tkun artifiċjali.

Jekk tkun qed timxi f'xi triq li taħtha hemm ħofor li ma jkunux qed jidhru, xi darba t-triq se tisfronda u se tħosshom.

Għalhekk jien nenfasizza li hemm bżonn inkunu iżjed iffokati fl-argumenti tagħna.

Wieħed mill-punti li semma l-kelliem ta' qabel - dan huwa interessanti - kien illi l-Gvern stess għandu jara illi l-vetturi tiegħu ma jeqdimux iżżejjed u ma jsirux scrap għax inkella jkomplu jaggravaw is-sitwazzjoni preżenti.

Dak il-punt jinftiehem imma mbagħad trid tifhmu u trid tambjentah fil-kontest tal-ħtieġa illi l-ewwel ma jara l-Gvern - li qed jonfoq flus il-poplu u mhux flusu - hu illi jekk se jixtri l-karozzi jixtri dak li hemm bżonn.

Jekk se juża l-karozzi juża dak li hemm bżonn.

Dak irid ikun il-punt tat-tluq għaliex hemm mijiet u mijiet ta' karozzi tal- Gvern.

Meta tibda tfittex u taħseb, kultant tgħid: Possibbli li fis- servizz pubbliku hemm bżonn dawn il-vetturi kollha?

Possibbli għal ċerti vjaġġi bilfors trid tuża karozza?

Ma tistax tuża mezz ieħor ta' trasport li huwa iktar ekonomiku, iktar irħis?

Waqt li wieħed irid jagħti kas tal- punt li l-Gvern m'għandux ikollu karrakki, fl-istess ħin dan irid jorbtu fil-kontest li mbagħad il-Gvern jagħmel disposal - kif jagħmel kull gvern u kif ikollu jagħmel ukoll dan il-Gvern - ta' karozzi qodma biex imbagħad iġib il-ġodda.

Meta tieħu l-karozzi l-qodma li jbigħ f'xi irkant, jew inkella f'xi offerta bil-metodi tiegħu, u tieħu l-karozzi l-ġodda li jkun xtara, x'jirriżulta?

Jirriulta dak li semmejt iktar kmieni, jiġifieri li fl-aħħar mill-aħħar jiżdied l-istock ta' karozzi.

Allura l-Gvern stess għandu joqgħod attent dwar kemm għandu bżonn karozzi u kif dawn il-karozzi qegħdin jiġu użati.

Il-Gvern irid jara x'qed jirrapporta kull sena l- awditur tal-poplu dwar kemm qed jintnefqu flus fuq it-trasport u kemm jinħtieġ iżjed għaqal fl-użu tal-vetturi tal-Gvern.

Iva, aħna rridu nagħmlu dan kollu fil-kontest ta' dan is-sens li qed nipprova ngħid li għandna nuru.

Sinjura President, ħaġa li sakemm ili fil-Kamra naf li ma ssemmietx m'hijiex sempliċement l-użu bil-għaqal ta' vetturi fix-xogħol tal-Gvern imma l-fatt li kultant tibda taħseb li ċertu sewqan qisu jsir apposta biex jagħmlu l-ħsara ħalli dak li jkun idum ma jasal għax-xogħol.

Huwa tajjeb li tikkritika lil kulħadd, minn fuq s'isfel, u huwa tajjeb ukoll li naqilbu l-piramida u f'dan il-kontest nibdew nagħtu l-eżempju minn fejn suppost jingħata l-eżempju.

Dan l-aħħar kelli interpellanza mill-Onor.

George Hyzler li laqtitni ferm.

GĦall-ewwel kont għidtlu: "Inti bis-serjeta' qed tagħmilha din id-domanda?", u meta qalli li bis-serjeta' qed jagħmilha, għidtlu: Mela jiena se nwieġbek bis-serjeta' għax mistoqsija serja jistħoqqilha tweġiba serja.

Aħna kultant inkunu daqsxejn leggeri ma' xulxin jew naqra niggieża, imma aħjar tkun serju f'li tirċievi u serju f'dak li tagħti.

L-Onor.

Hyzler staqsieni: Għal dak li għidt fil-Budget Speech, jiġifieri li ninkoraġġixxu l-użu aħjar ta' vetturi u li ma mmorrux għal ċilindraċċ għoli, x'beħsiebu jagħmel il-Gvern biex jibda jagħti l- eżempju hu stess?

L-interpellanza kienet daqsxejn waħda f'termini differenti, kienet ftit sarkastika, imma jiena ħadtha fl-ispirtu li saret u mhux li l-Onor.

Hyzler ried ikun sarkastiku miegħi, għalkemm wara kollox huwa politiku wkoll u allura kien qiegħed jagħmilli mistoqsija politika.

Imma l-ġist tagħha, il-qalba tagħha, kienet waħda serja li aħna, bħala gvern, għandna nindirizzawha.

Il-gvern tal-ġurnata għandu jindirizza din il-mistoqsija u għandu jibda minn fuq nett.

Jagħmel sens illi l-ministri jkollhom karozzi ta' daqs illi assolutament mhux meħtieġ?

Jagħmel sens li nużaw dan it-tip ta' karozzi li kien hemm taħt gvernijiet oħra?

Jagħmel sens li ma nagħtux kas dwar x'nistgħu nekonomizzaw fin-nefqa billi nagħtu l-eżempju minn fuq nett?

Jiena ngħid li dan ma jagħmilx sens, u issa qed nitkellem bħala ċittadin u mhux bħala ministru, għax kull ministru huwa temporanju.

Jagħmel sens li biex tħossok ministru għandek tirkeb f'karozza illi bilkemm tgħaddi minn ċerti triqat?

Jiena ngħid li dan ma jagħmilx sens u kien proprju wara li għamilna l-miżuri tal-budget li qegħdin nitkellmu dwarhom illum u wara li komplejna nieħdu stock tas-sitwazzjoni, li jien, bħala ministru responsabbli mill-infiq, għidt li l-ministri stess għandhom jagħtu l- eżempju u minn issa 'l quddiem għandna naraw illi għandu jitnaqqas il- limitu ta' l-ogħla karozza li tista' tinxtara.

Allura l-ewwel miżura hija li l-limitu li kien ġie stabbilit jitnaqqas u dan jgħodd għal kulħadd mingħajr eċċezzjonijiet, anke għall-Prim Ministru.

It-tieni miżura hija illi jitnaqqas ukoll iċ-ċilindraġġ.

Jiġifieri mhux sempliċiment tgħidlu li jrid jonfoq sa tant eluf ta' liri imma jkun hemm ukoll limitu fuq iċ- ċilindraġġ.

Jekk il-pajjiż ma qallix "grazzi" għall-miżura li kien hemm dwar iż-żieda fit-taxxa ta' reġistrazzjoni, jiena naħseb li meta l-ministri, kapijiet tad- dipartiment, kapijiet tal-korporazzjonijiet futuri u s-Sinjorija Tiegħek stess, se jiġu biex jibdlu l-karozza u se jsibu dan is-saqaf sew fuq il- prezz u sew fuq iċ-ċinildraġġ se jgħidu: Iva anke fuq dan se nagħmlu kontroll?!

Dak mhux issikkar taċ-ċintorin u lanqas hu kontroll ħażin.

Dak huwa eżempju ta' kif għandna nagħtu l-eżempju minn fuq.

Il-miżuri msemmija f'dan l-Abbozz qed jippilota l-Onor.

Joe Debono Grech u li ġew imressqa minni fil-budget huma parti mill-miżuri li kienu meħtieġa fil-kontest tal-problema finanzjarja strutturali li għandu dan il-pajjiż.

Għalkemm wieħed jifhem li din hija a financial law u allura jkun hemm diviżjoni fuqha, għallinqas fil-kontest ta' l-argument attwali għandna norbtu dan l-argument ma' dak li għandu bżonn il-pajjiż.

Aħna, bħala membri ta' dan il-Parlament, ikun minn ikun fil-gvern, u aħna li nkunu ministri, ikunu minn ikunu l-ministri, għandna nirriflettu fuq kif għandna nagħmlu biex filwaqt li nagħmlu l-miżuri bis-serjeta' u bir-realta' meħtieġa, aħna stess nagħtu l-eżempju liċ-ċittadini tagħna ħalli dawn ikunu ċerti li flushom qegħdin jintnefqu bis-serjeta' mill-Gvern tal-ġurnata.

Grazzi, Madam Speaker.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru sabiex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t- Tlieta, 25 ta' Frar, fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar it-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji - it-Tieni Qari (Kont.)

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Hemm rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, ftit tal-ġranet ilu meta jien ma kontx qiegħed hawnhekk minħabba li kont xogħol ieħor, il-Kap ta' l- Oppożizzjoni għamel diskors b'risposta, jew suppost b'risposta, għal li qal il-Prim Ministru fuq il-budget fejn għoġbu jagħmel attakk personali fuqi.

F'dan l-attakk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ipprova jgħatti l-kjass li qam fuq id-dokumenti li jien żvelajt lill-poplu u ħaseb li billi joqgħod juża ħafna retorika u kliem ieħor li l-poplu issa xeba' minnu, kien b'xi mod se jċekken dak li jien żvelajt.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qalilna li l-ġurnata ta' qabel kien sema' lill- ħabib tiegħu l-Onor. de Marco jitkellem b'mod qawwi u li verament jipperswadik dwar il-ħtieġa ta' politika Ewropea.

Lill-Kap ta' l- Oppożizzjoni ngħidlu li titkellem kemm titkellem qawwi, jekk inti ma tkunx qiegħed tgħid il-fatti fl-aħħar mill-aħħar tinqabad u tinkixef, kif fil- fatt inkixef il-Partit Nazzjonalista.

L-importanti f'dawn l-affarijiet m'hux kemm titkellem b'mod qawwi imma li jkollna l-fatti għaliex in-nies issa xebgħu jisimgħu kliem biss.

Il-poplu kien jistenna mill-kollega tiegħi - jiddispjanċini li se ndaħħlu fix-xena għax jiena għidt li kelli ngħid fil-kontest politiku (Interruzzjonijiet) Jien ma nippretendix li għandu jiġi l-ex-Prim Ministru u jipprova mingħalih iċekken dak li għidna aħna billi joqgħod jgħajjar lil din in-naħa.

Jiena ma wżajtx kliem ta' tgħajjir imma għamilt id-dover li ħassejt li kelli nagħmel, jiġifieri kkwotajt fatti minn dokumenti - aktar 'il quddiem ngħid għaliex ħassejt li kelli nikkwota minn dawk id-dokumenti - u ma qgħadt nipprova ngħajjar u nċekken lil ħadd għax jien dak inħallih f'idejn il-poplu wara kollox dik hija d-demokrazija.

Jekk dak li għidt jien ma kienx veru jew inkella kien libelluż jew inkell dawk id-dokumenti mhux suppost li f'idejja u allura ma messnix għidt dak li għidt, allura jien kont nippretendi li l-Kap ta' l- Oppożizzjoni jqum jitkellem f'dak is-sens, kif jien ċert li huwa kapaċi jitkellem ta' avukat li hu.

Imma minflok ma għamel hekk, il-Kap ta' l- Oppożizzjoni infexx jgħid - bħalma hu mdorri jagħmel f'xi meeting - li jien skandalizzajtu, li jiena irresponsabbli u immatur jew li m'għandix l- esperjenza meħtieġa.

Veru li bħala ministru ili fil-kariga erba' xhur biss imma fil-politika issa ilni madwar 20 sena u ma qed nistenna l-ebda lezzjoni mingħand nies bħall-Onor.

Fenech Adami biex inkun naf kif nikkontrolla lili nnifsi.

Naf safejn għandi nasal, naf x'inhuma d-doveri tiegħi u nerfa' r-responsabbilta' ta' dak kollu li għidt.

Jien kont nippretendi li l-ex-Prim Ministru jgiddeb dak li għidt billi jispjega għaliex il-Gvern tiegħu kien ġab ruħu b'dak il-mod.

L-akkuża tiegħi saret, imma d-difiża ma saritx allavolja pprova b'xi mod jgħid li dan m'huwiex sew li jsir u affarijiet f'dak is-sens.

Jekk kellix nagħmel hekk jew le kienet deċiżjoni tiegħi, dik id-deċiżjoni jien ħadtha, aġixxejt fuqha u dħalt responsabbli għaliha.

GĦalhekk ma nistenna lil ħadd li b'ton patronizzanti jiġi jgħid "għax inti immatur" u "għax inti irresponsabbli".

Irresponsabbli hu min suppost kellu f'idejh it-tmexxija tal-pajjiż u minkejja li kellu pjanijiet u pariri li kienu qed jindikaw ċerta direzzjoni, hu baqa' jwebbes rasu billi kompla miexi bil-politika li kien qabad.

Il-Kap tal-Gvern ta' dak iż-żmien kellu d-dritt kollu li jagħmel dan, pero' rriżulta li min kien qed jagħtih il-pariri kellu raġun għax l- affarijiet seħħew skond il-pariri li kellu.

Jien ngħid li huwa irresponsabbli min qagħad jilgħab bid-destin tal-poplu Malti biex jipprova jilħaq għanijiet purament partiġġjani u politiċi.

L-Onor.

Fenech Adami reġa' qal li kien skandalizzat!

Anke jien skandalizzajt ruħi bil-mod kif tkellem, għax dak m'huwiex diskors ta' wieħed li qed jirrispondi d-diskors tal-budget!

Jien naħseb li ma kellux x'jgħid u allura b'xi mod ried jimla l-ħin għax fatti, hard facts, ma kellux.

Fil-fatt la kellu biex jikkritika lil din in-naħa u lanqas kellu biex jikkritika dak li għidt jien, allura sempliċement beda jitgħajjar kif inhuma mdorrijin jagħmlu huma.

Il-kultura tat-tgħajjir u tal-gideb daħlet fil-Parlament minn mindu tfaċċa l-Onor.

Fenech Adami fuq il-bankijiet ta' l- Oppożizzjoni.

Dak kollu li jien għidt huma fatti dokumentati u jekk jiċċalinġjani biex nippubblikahom, jien imbagħad nasal biex nippubblika aktar minn hekk, għax l-irresponsabbilta' - dik li għajjarni biha - tkun kieku jien insib xi dokumenti personali jew privati u ngħid li ma sibthomx.

Imma l-kollega tiegħi jaf li meta jien sibt xi ftit affarijiet personali tiegħu - affarijiet innokwi bħal kuruna tar-rużarju, xi domni u xi kartiera - dejjem għidtlu: Isma', sibna dawn l-affarijiet li huma tiegħek personalment.

Jiġifieri jien lanqas jekk insib x'insib qatt m'hu se nasal biex nagħmel kritika fuqhom.

Kont inkun irresponsabbli kieku jien sibt xi ħaġa personali tal-kollega tiegħi u ppubblikajtha - qed ngħid "kollega tiegħi" bis-serjeta' għax bejnietna nitkellmu b'mod differenti jiena u l-kollega tiegħi, l-Onor.

De Marco; qatt ma tgħajjarna bħalma għajjar lili l-ex-Prim Ministru.

Hemmhekk, iva, kont inkun irresponsabbli imma mhux f'dak li għandu x'jaqsam mat-tmexxija tal-pajjiż u fuq pariri ġejjin mingħand il-Kap tad-Dipartiment tad-Direttorat.

Forsi jiena u l-kollega tiegħi ma naqblux fuq din il-linja, anzi nafu li ma naqblux imma xorta nieħdu gost niddiskutu allavolja ma naqblux.

Mhux hekk għandu jkun, wara kollox mhux dik hija d- djalettika tad-demokrazija!

U mela jiġi jgħajjarni irresponsabbli!

Dawn m'humiex dokumenti li sibthom fuq l-iskrivanija għax, kif kien jgħid hu, kien hemm xi ġurdien ta' impjegat, xi civil servant li jmur jeħodlu l-fatti għax ma jkunx leali lejn l-Amministrazzjoni.

Jien inħalli f'idejn il-kuxjenza ta' kulħadd pero' nista' ngħid li dan ma kienx il-każ.

Dawn kienu dokumenti tal-Ministeru li jien għandi d-dritt kollu li nassessjahom, niflihom, ngħarbilhom u nużahom fl-argumentazzjoni politika, kif wara kollox jiġri f'kull pajjiż.

Kieku l-kollega tiegħi ma riedx li dawn id-dokumenti jiġu vvalutati minn ta' warajh, jien naħseb li kien jaf x'għandu jagħmel biex ineħħihom minn hemmhekk pero' l-kollega tiegħi ma mexiex b'scorched earth policy, ma qeridx kollox, u ta' dan jien nirringrazzjah għax hekk għandu jkun.

Jien l-istess ħaġa beħsiebni nagħmel għax nemmen li dak li huwa tal-pajjiż għandu jibqa' hemmhekk għar-records u għall-istudjużi biex għada pitgħada jagħmlu l-iskrutinju u l-assessment tagħhom dwar min kellu raġun u min ma kellux raġun.

Aħna m'aħniex hawnhekk biex nagħmlu xi kontest dwar min hu irresponsabbli jew min hu responsabbli imma qegħdin hawn biex nagħmlu l-almu tagħna ħalli insibu l-aħjar triq għal pajjiż.

Mhux ilkoll nafu li għandna ottika differenti fuq ċerti affarijiet, fejn l-Oppożizzjoni taħseb mod u aħna naħsbu mod ieħor!

Jien kont nippretendi li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jew jispjega għaliex l-affarijiet kienu hekk imma saru mod ieħor, jew ma jitkellem xejn jew inkella jgiddibni.

Imma mhux jgħidli li jiena irresponsabbli!

Kont inkun irresponsabbli kieku kien hemm dawn l- affarijiet - li jien inħoss li kienu jiġġustifikaw dak li konna ngħidu aħna - u lill-poplu għidtlu li kelli ċerta informazzjoni f'idejja pero' ma ridtx ngħaddihielu.

Kont inkun irresponsabbli kieku dik l-informazzjoni żammejtha għalija biss.

Nerġa' ngħid li dawn m'humiex dokumenti u ittri privati jew xi affarijiet personali imma huma dokumenti uffiċjali tal- ministeru.

Imbagħad, biex mingħalih idaħħak, l-ex-Prim Ministru qal li ried ikun ħanin miegħi u allura se jillimita ruħu billi jgħid: L-iktar li nista' ngħid biex inkun ħanin hija li hu immatur.

Meta qal dan kien qiegħed ikun kontradittorju, imma hu lanqas induna x'inhu jgħid għax aħna nafu li meta dan jintilef ikun intilef.

Fil-fatt imbagħad qal: Kieku l-Ministru l-ġdid ried ikun trasparenti kien jiġi jgħidilna li rċieva kwestjonarju u jurina r-risposti li bagħat.

Hu jaf li l-affarijiet ma jmorrux hekk.

Hawnehkk jien mhux qed nikkwota affarijiet li l-Gvern qed jiddiskuti illum imma qed nikkwota affarijiet ta' l-imgħoddi.

Il-poplu qal lill-Amministrazzjoni preċedenti li ħadd m'għandu ċ-ċens perpetwu fil-gvern u li temporanjament il-policy ma kenitx qed togħġbu u allura ta l-gvern lilna filwaqt li lil tan-naħa l-oħra bagħtuhom fl- oppożizzjoni.

Jekk aħna ma nogħġbux lill-poplu, għada pitgħada dan jista' jerġa' jgħidilna biex immorru lura fl-oppożizzjoni għax irid jagħmel għażla oħra.

Din hija d-demokrazija!

Issa jekk lanqas din ma nifhmu, allura mbagħad nibda ninduna għaliex il-pajjiż spiċċa fejn spiċċa taħt it-tmexxija ta' l-Onor.

Fenech Adami.

Ara kemm kien kontradittorju fl- argument tiegħu!

Dan qal:

"Kieku l-Ministru Vella jrid jgħidilna kemm ma jaħbix kien jiġi hawn u jgħidilna: Isma', jien irċevejt kwestjonarju mill-Unjoni Ewropea, arawh għax tistgħu taraw x'fih.

Imbagħad kien jgħidilna:

Issa rrispondejtu - għax qal li rrispondieh - u tistgħu taraw x'fih.".

Fl-istess sentenza imbaggħad qal:

"Huwa evidenti li gvern ikollu bżonn perijodu ta' trattattivi, ikollu bżonn perijodu ta' negozjati, ikollu bżonn li d-diskussjonijiet jimmaturaw.

Imma meta jiġi hawn il-Ministru Vella u jgħidilna ...."

Mela minn naħa waħda qed jaqbel li dawk l-affarijiet għandhom ikunu tiegħek u ma toqgħodx tperriċhom sakemm inti tittratta u tinnegozja fuqhom, u min- naħa l-oħra l-Onor.

Borg - li f'daqqa waħda sar jagħmel ħafna mistoqsijiet għax jrid ikun jaf ħafna affarijiet, jibda jzikna biex ngħidu x'irrispondejna u x'ma rrispondejniex.

Dan l-istess Partit, Madam Speaker?

Possibbli li qed nitkellmu ma' l-istess Partit u ma' l-istess ex-Prim Ministru li l-ewwel qalilna: "Imissu jiġi hawnhekk u jgħidilna x'irrispondew", imbagħad hu stess jgħid li jifhem li jista' jkun hemm xi ħaġa li ma tingħatax informazzjoni dwarha għax ikunu qed isiru trattattivi fuqha?

Kif xbajna ngħidu, dan jindika l-Kap ta' l-Oppożizzjoni għadu stordut, li għadu lanqas jaf what hit him, kif jgħidu l-Ingliżi, u li għadu lanqas induna li tilef l-elezzjoni u allura qed jibqa' jitkellem b'dak it-ton paternalistiku li kien juża meta kien għadu Prim Ministru.

Jien ngħid li l- Kap ta' l-Oppożuzzjoni tħawwad għax kieku ma tħawwadx ma jiġix jgħid: "Ara jiġi xi ambaxxatur jew xi konsulent, whoever ..."

Dan ma jafx li l-iktar dokument sod li jien ikkwotajt ma qalux whoever u lanqas ma qalu xi ambaxxatur jew xi konsulent, imma qalu l-Kap tad-Direttorat ta' l-Unjoni Ewropea fi ħdan il-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin?

Dr Joe Borg huwa "whoever", Madam Speaker?!

Joe Borg m'hux "whoever", imma , fl-opinjoni tiegħi, huwa l-konsulent l-iktar awtorevoli li kellu l-Ministeru.

Issa, nerġa' ngħid, li jekk aħna naqblu jew ma naqblux hija storja oħra, għax il- punt tal-kritika tiegħi kien li aħna konna korretti meta konna ngħidu ċerti affarijiet.

Meta jiena kont qiegħed nikkwota l-fatti ta' kif l-affarijiet kienu għaddejjin minn ġewwa ridt lill-poplu jifhem dan l-argument tagħna: "Ara kemm aħna kellna raġun u ara kemm kien miskin il-Gvern ta' qabel li kellu ċerti pariri ħbiehom mill-poplu u issa xi ġralu li l-poplu ma fdahx u bagħtu fl-Oppożizzjoni!"

Dan kien l-argument kollu.

Mela jiġi jgħid: "Jiġi jiċċita minn xi ittra!".

Minn xi ittra!

Jien kelli munzell sħiħ, għaxriet ta' ittri u għad hemm iktar.

Imma issa l-punt tiegħi għamiltu.

Jekk imbagħad joqogħdu jizzikawna u joħorġu b'dan it-tip ta' attakki biex mingħalihom iċekknuna, jien ngħidlu li anke għall-paċenzja hemm il-limitu.

Jiena nispera li ma jġegħelniex niżvelaw affarijiet li jien inħoss onestament li m'għandhomx jiġu żvelati u allura il-Kap ta' l-Oppożizzjoni aħjar jgħid li dan l-episodju huwa magħluq u noqogħdu kwieti.

Ikun aħjar kieku naraw x'għandna x'nagħmlu f'dan il-Parlament f'dak li għandu x'jaqsam mat-tmexxija milli noqogħdu naħlu ż-żmien nizzikaw lil xulxin u nipprovaw nokkupaw il-ħin kemm nifilħu b'elf miljun parliamentary question!

Jien ħallihom jagħmluhom dawk il-parliamentary questions kollha u jekk hemm bżonn nimpjegaw aktar staff biex nirrisponduhom, imma fijom ejjew nuru intenzjonijiet tajbin.

Madam Speaker, jiena nagħlaq fuq dan il-punt.

Il-Gvern il-ġdid għandu l- mandat tal-poplu u allura, jekk nemmnu fid-demokrazija - din se nerġa' ngħidha għal miljun darba - ejjew nipprovaw nagħmlu dibattitu bejnietna kif għandu jkun billi naraw id-differenzi tagħna f'dik li hija politika, nikkritikaw lil xulxin b'mod kostruttiv.

Pero' ħadd m'għandu jgħaddilu minn rasu li għandna nqumu u ngħajru lil tan-naħa l-oħra li huma immaturi jew li għadhom ma jafux kif imorru l-affarijiet jew li huma inesperti.

Jiena lest li noqgħod hawnhekk nisma' b'interess lill-Onor.

Fenech Adami kemm-il darba jġib il-provi kollha li dak li għidt m'huwiex veru u jispjega għaliex aġixxa b'dan il-mod fil-konfront ta' l-informazzjoni li kellhom.

Jekk isir hekk allura nkun qed nisma' xi ħaġa bis-sens.

Mill- bqija dak li qal l-aħħar darba huwa kollu space filler padding biex jimla l- vojt li qed iħoss u li ma jistax jimlih bl-argumenti għax argumenti m'għandux.

Nirringrazzjak.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Madam Speaker, aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qed joqorbu l-elezzjonijiet għall-kunsilli lokali u min-naħa ta' l- Oppożizzjoni, kemm mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u kemm minn kelliema oħrajn, qegħdin nisimgħu kummenti b'mod aktar regolari fis-sens li "il-Gvern beda jnaqqar mid-drittijiet tagħhom", jiġifieri mid-drittijiet tal-kunsilli lokali.

Is-slogan ta' l-elezzjonijiet li ġejjin għall-Partit Nazzjonalista se jkun "Kunsill Lokali - Dritt tiegħek - inħarsuh".

Kummenti oħra li smajna kienu "il-Gvern jidher li jrid jibda jindaħal fit-tmexxija tagħhom, nivvotaw favur il-kunsilli" u "il-Gvern qed inaqqar mis-saħħa tal-kunsilli lokali".

Madam Speaker, nixtieq nikkwota mill-Manifest Elettorali tal- Partit Laburista għall-elezzjoni li għaddiet.

Dan jgħid hekk:

"Sfida politika kbira li s-soċjeta' għandha ma' wiċċha hija dik tat- tisħiħ tal-valuri tal-komunita'.

Il-politika ġdida Laburista temmen bis-sħiħ li l-kunsilli lokali jistgħu jagħtu tweġiba tajba ħafna għal din l-isfida, billi jdaħħlu liċ-ċittadini fid-deċiżjonijiet li jolqtu l-komunita' tagħhom.

Korollarju ta' dan it-twemmin huwa li l-elezzjonijiet għall-kunsilli lokali m'għandhomx isiru fuq bażi ta' listi partiġġjani.

Iċ-ċittadini għandhom jagħżlu lill-kunsilliera tagħhom skond min jaħsbu li jista' jagħti l-aħjar servizz, mhux skond ta' liema kulur politiku jkunu.".

Hawnhekk għandna risposta ċara għall-kritika kollha tan-naħa l-oħra li qiegħda ssir proprju qabel l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Jidher ċar li l-Gvern Laburista bl-ebda mod ma jrid joħnoq lill-kunsilli lokali.

Fil- passat, anke qabel l-istess elezzjoni ġenerali, il-Partit Laburista stqarr pubblikament li hu jaqbel mal-kunsilli lokali pero', fl-opinjoni tiegħu, jinħtieġ isir xi tibdil u dan niġi għalih aktar 'il quddiem.

Allura hawnhekk nasal biex ngħid li hemm argumenti li ż-żewġ partiti qed naqblu fuqhom imma l-Oppożizzjoni donnha ma tridx taċċetta dan il-fatt u għalhekk qed jivvintaw kliem biex iħawdu l-imħuħ ta' ċerti nies.

L-Oppożizzjoni donnha trid iżżid id-doża ta' politika partiġġjana fuq skala lokali wkoll u xiehda ta' dan huma l-bosta kummenti li qed isiru u li semmejt aktar qabel.

Ħaġa oħra li dan il-Gvern huwa impenjat li jagħmel u li fil-fatt diġa' beda jagħmel hija li jaħtar direttur minn fost il-kunsilliera fuq ċerti bordijiet ta' korporazzjonijiet u kumpanniji tal-Gvern, bħalma ġara riċentement fil-Gozo Channel Co. Ltd.

F'"In-Nazzjon" illum rajt reklam jew shot - sejjaħlu li trid - li jittratta l-ewwel mitt jum ta' Gvern Laburista u fih hemm imniżżlin erba' punti li se nsemmihom wieħed wieħed.

Punt minnhom huwa li fl-ewwel mitt jum tiegħu, il-Gvern Laburista "naqqas il-budget tal-kunsilli lokali b'Lm1 miljun", liema storja ilna nisimgħuha minn mindu tħabbar il-budget.

In- Nazzjonalisti qed jgħidu wkoll li l-Gvern Laburista qed inaqqar id-dritt tal-kunsilli lokali, pero' r-realta' hija li huma ma jridux jaċċettaw - din smajnieha fid-diskussjoni tal-budget li spiċċat nhar il-Ġimgħa - il-fatt li ħallew ħofra finanzjarja.

Partit li jemmen bis-sħiħ fil-kunsilli lokali kif jemmen il-Partit Laburista li għadni kemm qrajt mill-manifest elettorali tiegħu ta' qabel l-elezzjoni, żgur li ma jeħux gost inaqqas il- fondi tal-kunsilli lokali.

Kienu ċ-ċirkostanzi li ġiegħlu li dan il-Vot jonqos b'Lm1 miljun.

Għalkemm il-finanzi huma aspett importanti tal- kunsilli, b'daqshekk m'għandniex ngħidu lill-poplu li l-Gvern qed inaqqas mis-saħħa tal-kunsilli lokali.

Ħaġa li tajjeb li wieħed jgħidha hi li l- Gvern mhux qed jindaħal lill-kunsilli lokali fil-mod kif jonfqu l-flus tagħhom.

It-tieni punt li kien hemm fir-reklam kien li l-Gvern "se jgħabbi lill- kunsilli lokali bi spejjeż kbar".

Dan m'huwiex minnu.

Fil-fatt hemm bażi ta' ftehim - biex inkun eżatt ħalli żgur ma niġix interpretat ħażin - biex ħaddiema tal-Gvern imorru mal-kunsilli lokali.

Jien ma jidhirlix li huwa xi diżunur li l-kunsilli lokali jutilizzaw, biex ngħid hekk, lill-ħaddiema tal-Gvern għax-xogħlijiet li jinqalgħu għax minkejja li bosta drabi dawn ikunu xogħlijiet żgħar, spiss idumu ġimgħat jew xhur biex isiru sforz il- burokrazija li teżisti.

Jiena nħoss li din hija miżura ta' għajnuna għall- kunsilli lokali li tagħmel tajjeb għal parti mit-tnaqqis ta' Lm1 miljun.

It-tielet punt kien li l-Gvern "neħħa d-dritt li l-kunsilli lokali jżommu l-fondi li jiġbru mill-multi".

Jien se nikkwota mill-gazzetta "In- Nazzjon" ta' nhar il-Ġimgħa, 21 ta' Frar - mhux minn "l-orizzont" għax inkella jgħidu li din hija biased favur il-Partit Laburista - fejn, per eżempju, hemm rapport tal-laqgħa li saret bejn il-Ministru Charles Mangion u l-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali, rapport li juri kemm qed jiġri proprju l-oppost ta' dak li kitbu fir-reklam.

Minn dan ir-rapport joħorġu bosta punti interessanti, fosthom iż-żieda ta' Lm5,000 lill-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali biex din tkun tista' taħdem aħjar.

Ta' min jgħid ukoll li l-Ministru Mangion qed ikollu taħdidiet b'mod regolari - s'issa diġa' saru xi żewġ laqgħat jew tlieta - mhux biss mal-kunsilli lokali wieħed wieħed imma wkoll ma' l-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali li tirrappreżentahom.

Nhar il-Ġimgħa, 21 ta' Frar, sar ukoll ftehim - qed nara dan mir-rapport li sar dwar l-istess laqgħa - li d-dħul mill-multi se jmur fil-fondi tal-kunsilli lokali ...

(Interruzzjonijiet) Jiena naħseb li fejn hemm il-kelma "ftehim" ifisser li hemm qbil bejn l-Assoċjazzjoni u l-Ministru.

(Interruzzjonijiet) Ħalli nagħtik il-credit li wieħed irid jistenna, imma jekk ikun hemm a gentleman's agreement ikun tajjeb li wieħed iżommu anke għall-ġid u għall-kredibbilta' ta' min ikun involut.

Il-punt hu li, kif kont qed ngħid, sar il-ftehim li l-multi jmorru fil-fondi tal- kunsilli lokali.

Ir-raba' punt kien li l-Gvern "beda jxekkel id-dritt ta' kull min irid jivvota għal kandidati lokali ta' partit politiku".

Il-Partit Laburista minn dejjem kien iħeġġeġ lill-poplu abiex jivvota għall-kandidati indipendenti kollha u mhux għall-kandidati indipendenti ta' twemmin Laburista.

Fil-fatt kellna każijiet fejn persuni li għandhom twemmin Nazzjonalista kkontestaw l-elezzjoni tal-kunsilli lokali bħala kandidati indipendenti u saħansitra llum wieħed minnhom huwa Membru Parlamentari.

Allura kif dejjem qal il-Partit Laburista, mhux veru li l-kandidati indipendenti m'għandhomx dritt jirrappreżentaw lill-poplu fuq skala nazzjonali.

Madam Speaker, minn dan kollu jidher ċar li għaddejja konsultazzjoni sħiħa mal-kunsilli lokali u dan allura jgiddeb dak kollu li qed tgħid il- propaganda ta' l-Oppożizzjoni.

Jien naħseb li l-akbar differenza fl- opinjoni li teżisti bejn il-Gvern u l-Oppożizzjoni fejn jidħlu l-kunsilli lokali hija dwr jekk il-partiti politiċi għandhomx jippreżentaw il- kandidati tagħhom.

Nisimgħu bosta ftaħir fuq id-deċentralizzazzjoni iżda fl-istess waqt irridu li l-poter jgħaddi mill-partit fuq skala nazzjonali għall-istess partit fuq skala lokali.

Hawnhekk nistaqsi: B'hekk se jkun hawn deċentralizzazzjoni tal-poter?

Meta jsir transfer minn partit fuq skala nazzjonali għall-istess partit fuq skala lokali, il-poter ikun qed jibqa' f'idejn il-partiti u mhux jgħaddi f'idejn iċ-ċittadin.

Allura b'daqshekk ikun hemm deċentralizzazzjoni?!

Jiena naħseb li dan huwa kollu daħk fil-wiċċ.

Biex verament il-poter jgħaddi f'idejn iċ-ċittadini tal- lokal hemm bżonn li partit politiku, hu min hu, ma jindaħalx fid- deċiżjonijiet li jittieħdu biex b'hekk kunsillier ikun liberu li jaġixxi skond kif iħoss hu u mhux skond l-ordnijiet tal-partit.

Il-kunsillier ikun liberu meta ma jkollux isegwi strettament l-esiġenzi tal-partit tiegħu.

Il-Partit Laburista tkellem ċar ħafna qabel l-elezzjoni dwar il-kunsilli lokali kif jidher mill-manifest elettorali li kkwotajt aktar kmieni.

GĦalhekk hija kollha kritika bażwija li wieħed jgħid li l-Gvern irid inaqqas mis-saħħa tal- kunsilli lokali sempliċement għaliex il-Gvern iħoss u jemmen li l-kunsilli lokali għandhom ikunu ħielsa mill-politika partiġġjana.

Mill-esperjenza tiegħi bħala kunsillier indipendenti nista' ngħid li dejjem ħassejtni liberu għall-aħħar li nivvota kif inħoss fil-kuxjenza tiegħi u qatt ma ħassejtni obbligat lejn ħadd ħlief lejn iċ-ċittadini tal-lokal tiegħi.

Jien naħseb li dan jista' jiġi kkonfermat minn kandidati indipendenti oħra, iżda ma naħsibx li l-kunsilliera eletti f'isem il-Partit Nazzjonalista jistgħu jgħidu l-istess.

(Interruzzjonijiet) Il-Malti jgħid li "mill- kliem għall-fatti hemm il-baħar jikkumbatti".

Dan l-aħħar kellna kunsillier elett f'isem il-Partit Nazzjonalista li għoġbu jirriżenja minn kunsillier tal-Partit Nazzjonalista sabiex ikun rikonoxxut bħala kandidat indipendenti.

Jien naħseb li bl-indħil tal- politika fil-kunsilli lokali nkunu qegħdin noħolqu speċi ta' gvern u oppożizzjoni f'kull lokal u ma naħsibx li l-affarijiet għandhom ikun hekk.

Pero' f'dan ir-rigward jista' jkun hemm xi intenzjoni moħbija min-naħa tal- Partit Nazzjonalista, aktar u aktar issa li qegħdin fl-Oppożizzjoni.

Eżempju ta' dan huwa meta dan l-aħħar kien hemm nuqqas ta' qbil - biex insejjaħlu hekk - fuq in-nollijiet tal-Gozo Channel fejn bosta kunsilli Għawdxin li għandhom maġġoranza ta' kunsilliera Nazzjonalisti ħarġu jikkritikaw lill-Gvern fuq iż-żieda li kien hemm fin-nollijiet.

B'daqshekk ma rridx infisser li l-kunsilli lokali m'għandhomx jitkellmu anke fejn ma jaqblux mal-gvern tal-ġurnata, imma l-kunsilli lokali m'għandhomx jintużaw għal skopijiet politiċi u partiġġjani jew bħala arma oħra li biha l- Oppożizzjoni tikkritika lill-Gvern.

Għalhekk jien ngħid li għandna nżommu quddiem għajnejna x'inhu l-iskop tal-kunsilli lokali u nħalluhom jaħdmu għall-ġid taċ-ċittadini ta' kull belt u raħal.

Madam Speaker, qabel nagħlaq xtaqt inħeġġeġ lil dawk li joqogħdu fil- lokalitajiet fejn se jsiru l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali sabiex imorru jivvotaw bi ħġarhom għaliex dan huwa dmir tagħhom u nħeġġiġhom sabiex jivvotaw għall-kandidati indipendenti kollha għaliex jien nemmen li l-kunsilli lokali għandhom ikunu ħielsa mill-partiti politiċi.

Grazzi ħafna, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, it-Tlieta, 25 ta' Frar, 1997 fis-6.00 p.m. bl-agenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

DIPARTIMENT TAL-MUŻEWIJIET - ARKEOLOĠISTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk fil-preżent fid- Dipartiment tal-Mużewijiet hemmx arkeoloġisti bi kwalifiki professjonali?

Kemm minn dawn qed jagħmlu xogħol amministrattiv biss?

Fil-preżent x'xogħol ta' skavi qiegħed isir mill-arkeoloġisti l-oħrajn?

F'dawn l-aħħar ħames snin, kemm gradwaw studenti mill-Fakulta' ta' l-Arti fil-Kors ta' l- Arkeoloġija?

Kemm minn dawn ġew impjegati mid-Dipartiment tal-Mużewijiet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: In-numru ta' studenti li ggradwaw mill-Fakulta' ta' l-Arti fil-kors ta' l-Arkeoloġija f'dawn l-aħħar ħames snin huma kif ġejjin:

1992 10 1993 3 1994 6 1995 8 1996 7

SCRAPYARDS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm-il scrapyard li hemm fit-Triq tal-Barranin, bejn Bir id-Deheb u Triq San Leonardu, huma koperti bil-permessi neċessarji?

Jekk hemm scrapyards bla permess, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħarġet ordni ta' twettiq kontra min qiegħed bla permess?

Meta ħarġet din l-ordni?

X'inhuma r-raġunijiet li dawk illegali, jekk hemm, għadhom hemm?

ONOR.

GEORGE VELLA: B'riferenza ta' l-interpellanza ta' l-Onor.

Membru, għandi ninforma, li hemm żewġ scrapyards mingħajr permessi ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Fuq waħda minnhom inħareġ l-Avviż ta' Twettiq fil-5 ta' Lulju 1994, u wara li sar l-appell mis-sid, il-bord ta' l-appell ikkonferma l-Avviż ta' Twettiq.

Fuq din is-sit inħarġet ukoll Letter to Prosecute.

Din il-kawża għadha pendenti quddiem il-Qorti.

Fuq il-każ l-ieħor inħareġ ukoll 'Avviż ta' Twettiq' fil-15 ta' Settembru 1995 u sar l-appell mis-sid kontra l-istess avviż.

L-appell għadu pendenti.

ŻEJTUN - ILMA TAX-XITA

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi d-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi b'inizjattiva tiegħu ddeċieda li jaqleb il-wied ta' ilma tax-xita minn sqaq oħra għal Triq Wied il-Għajn, Żejtun, bir-riżultat li qed isir xogħol bla ħsieb li joħloq inkonvenjent għar-residenti, kif ukoll li d-drenaġġ ikun għadu ma sarx qabel il-kisi bit-tarmac, jista' l-Ministru jara li jingħata konsiderazzjoni mill-ġdid biex ix-xogħol isir bil-ħsieb?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-ħtieġa biex titranġa l-korsa ta' fejn imur l- ilma fi triq Wied il-Għajn irriżultat minħabba illi diversi toroq ġew asfaltati u b'hekk l-ilma tax-xita flok ma baqa' jinxtorob fl-art, kiber fil-volum u beda jgħarraq djar fl-isqaq li jagħti għal fuq din it-triq.

Peress li parti mit-triq Wied il-Għajn kellha tinqala', id-Dipartiment tad-Drenaġġ fuq talba tar-residenti qiegħed jara hux possibbli jwasslilhom is-sistema tad-drenaġġ, iżda il-qlugħ tat-triq ma setax jiġi postpost minħabba l-periklu ta' dan l-għargħar.

UNIVERSITA' - TRANSFERS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm seħħew transfers fl- Universita' mis-17/1/97 'il hawn?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jinqalgħu esiġenzi, bħal meta jkun hemm xi riżenja jew leave fit-tul minn xi uffiċċju, meta jkun meħtieġ li l-post vakanti jintela' billi jinġieb ħaddiem minn uffiċju ieħor.

Barra min dan, minn żmien għal żmien, ħaddiem jista' jkun assenjat xogħol differenti bħala parti mill-iżvilupp professjonali tiegħu.

Dawn il-movimenti mhux meqjusa bħala transfers bil-mod kif l-użu popolari ta' din il-kelma hu ħafna drabi miftiehem.

Għalkemm mis-17 ta' Jannar, 1997 kien hemm biss żewġ każi ta' ċaqliq minn uffiċċju għal ieħor, dawn ma kenux każi iżolati u wieħed għandu jistenna li matul iż-żmien ikun hemm każijiet oħra dejjem skond l-esiġenzi ta' l- Universita' u għall-iżvilupp professjonali tal-ħaddiema.

QRATI - LIBERTA' PROVIŻJORJA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew mitluba talbiet għal- liberta' proviżorja u kemm fil-fatt ġew miċħuda mill-Qorti?

Liema huma dawn iċ-ċirkostanzi li jista' jidhirlu l-Gvern li għandu jdaħħal fil-Liġi Penali tagħna fejn taħt l-ebda ċirkostanza m'għandha tiġi aċċettata l- liberta' proviżorja?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma tinżammx statistika tan-numru ta' talbiet għal-liberta' proviżorja.

Jinżamm biss rekord tat-talbiet għall-liberta' proviżorja li tingħata b'garanzija personali.

Il-kodiċi kien igħid li f'ċerti reati ma kenitx tista' tingħata l- liberta' proviżorja.

Il-Qorti kostituzzjonali ddeċidiet li dan ma kienx kostituzzjonali.

Illum fil-kodiċi hemm stabbiliti kriterji li l-Qorti għandha tikkonsidra qabel ma tagħti l-liberta' proviżorja f'każi ta' delitt kontra s-sigurta' tal-gvern u f'każi ta' delitti suġġetti għal priġuniera għal għomru (Art 575)"

BASTIMENTI - ĦSARAT

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' vapuri reġistrati Malta li sofrew ħsarat meta kienu f'portijiet barra minn Malta?

Kemm ġew inizjati actio in rem f'Malta f'dan ir-rigward?

(Tagħrif għas-snin 1990- 1996)

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Ċert li l-Onor.

Interpellant japprezza li l- bastimenti huma suġġetti għal diversi tipi ta' ħsarat waqt l-operat kontinwu tagħhom.

Ma tinzammx statistika dwar dawn il-ħsarat.

Jiena nformat li l-Awtorita' Marittima ta' Malta ma żżommx statistika ta' acto in rem inizjati f'Malta għalkemm jista' jkun li din l-informazzjoni tinstab fir-Reġistru tal-Qorti.

ELEZZJONIJIET ĠENERALI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi kandidati li ħarġu għall-elezzjoni u li d- dikjarazzjonijiet dwar l-infiq tagħhom fl-elezzjonijiet ġenerali hu suġġett għall-istħarriġ u/jew investigazzjoni għax prima facie, il-fatti ġuramentali ma jirriflettux ir-realta' dwar l-infiq tagħhom fl-elezzjoni?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat mill-Kummissjoni Elettorali li minbarra dawk il-kandidati li naqsu jibagħtu rapport dwar l-infiq tagħhom, il-kandidati l-oħra kollha bagħtu rapport ġuramentat lill- Kummissjoni Elettorali dwar l-ispejjeż elettorali.

Fiċ-ċirkostanzi, skond il-kummissjoni ma jidhirx li hemm ġustifikazzjoni għal xi stħarriġ fil-każ ta' dawn ta' l-aħħar.

KUMITATI TAL-KAMRA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Billi l-Gvern Malti ġustament wera r-rieda li l-Kumitati tal-Kamra jaħdmu bis-serjeta' f'din il- Leġislatura, jidhirlu l-Viċi Prim Ministru li biex anke nsegwu il-linji tal- Westminister Model Of Parliamentary Democracy (UK), dawn għandhom jiġu megħjuna b'riżorsi finanzjarji/umani biex jirregolarizzaw aħjar l-għanijiet li għalihom twaqqfu?

ONOR.

GEORGE VELLA: Is-suġġeriment ta` l-Onor Interpellant ġie nnotat.

KUNSILLI LOKALI - ELEZZJONIJIET

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus s'issa fuq iż-żamma ta' elezzjonijiet tal-kunsilli lokali f'Malta u f'Għawdex?

Jista' l-Ministru jagħti breakdown ta' din in-nefqa, lokalita' b'lokalita'?

Liema kienet in-nefqa għall-andament ta' l-elezzjonijiet b'mod ġenerali għal kullimkien?

ONOR.

CHARLES MANGION: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jindirizza l- mistoqsija tiegħu lill-Ministeru responsabbli mill-Uffiċċju Elettorali.

PORT ĦIELES - ĦADDIEMA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' nies li fil- preżent qed jaħdmu fil-Freeport?

Kemm minnhom daħlu wara l-elezzjoni ta' l- 1992 u minn fejn ġejjien (e.g. lokalita' - Valletta eċċ)?

F'kull każ ta' ingaġġ, saret xi forma ta' sejħa għall-applikazzjonijiet?

Jekk fl- affermattiv, għal kull każ, jista' l-Ministru jagħti l-jiem meta saret is- sejħa u kemm fil-fatt applikaw f'kull każ u kemm fil-fatt ġew magħżula u fuq liema meriti?

Jekk fin-negattiv, kif kien isir l-ingaġġ?

ONOR.

LINO SPITERI: Jiena għaddejt il-mistoqsija ta` l-Onor.

Interpellant lill-Korporazzjoni tal-Freeport u ngħatajt it-tagħrif li ġej:

~In-numru ta` nies li fil-preżent jaħdmu fil-Freeport huwa 522.

Min dawn 378 daħlu wara l-elezzjoni tal-1992 u ġejjien mill-lokalita` kif jidhru fil-lista.

|Attard |5 | |Balzan |1 | |Bahar |2 | |ic-Caghaq | | |B`Bugia |22 | |B`Kara |20 | |Bahrija |1 | |Blata l-Bajda |1 | |Bugibba |1 | |Cospicua |2 | |Dingli |1 | |Fgura |13 | |Floriana |4 | |Gudja |2 | |Gzira |11 | |G`Mangia |1 | |Ghaxaq |1 | |Hamrun |10 | |Ibragg |1 | |Iklin |3 | |Kalkara |6 | |Kappara |4 | |Kirkop |3 | |Lija |1 | |Luqa |5 | |Marsa |2 | |Marsascala |14 | |Marsaxlokk |4 | |Mellieħa |3 | |Mosta |14 | |Mqabba |3 | |Msida |6 | |Naxxar |5 | |Paola |11 | |Qawra |1 | |Qormi |21 | |Qrendi |8 | |Rabat |5 | |San Gwann |13 | |San Giljan |4 | |Sta Lucia |6 | |Sta Venera |8 | |San Pawl |3 | |il-Baħar | | |St.George`s |1 | |Senglea |1 | |Siggiewi |13 | |Sliema |14 | |Ta` Xbiex |3 | |Tarxien |15 | |Valletta |14 | |Victoria |1 | |(Gozo) | | |Vittoriosa |2 | |Xemxija |1 | |Xghajra |2 | |Zebbuġ |20 | |Zabbar |10 | |Zejtun |8 | |Zurrieq |21 | |Total |378 |

Meta tinħass l-ħtieġa għall-ingaġġ għal kwalunkwe pożizzjoni l-ewwel issir talba lill-Korporazzjoni ta` l-Impjiegi u Taħriġ u b`din il-proċedura ġew ingaġġati 101.

Huwa biss meta l-Korporazzjoni ta` Impjiegi u Taħriġ toħroġ il permess li jsiru sejħiet għall ingaġġ min barra.

Id-dettalji ta` dawn huwa kif jidhru hawn taħt.

Post Dati ta` Avviżi Nru.ta' Kemm Applikanti dahlu

Equipment Operators 19.11.91 42 3 Electrical Suprintendent 24.12.91 10 2 Mechanics 24.12.91 16 1 Operations Clerks 16.04.92 92 35 Personal Assistant 30.06.92 18 1 to the GM Mechanics 7&9.07.92 23 3 Electrical.Electronic Technician 7&9.07.92 17 2 Equipment Operators 24.07.92 105 26 Shift Leader 1&3.09.92 60 2 Operations Clerks 19.10.92 224 15 Reefer.A.C. Technician 27&29.10.92 6 1 Mechanic 27&29.10.92 25 1 Clerk Typist 19&24.11.92 57 2 Engineering 19&24.11.92 15 1 Administrator Electrical.Electronic 1&3.12.92 15 1 Technician Assistant Planning 1&3.12.92 26 1 Officer Stores Officer 12&14.01.93 33 1 Store Keeper 12&14.01.93 31 1 Electrical Technician 16&18.03.93 15 3 Computer Operator 30.03.93,01.04 46 1 Equipment Operator 16&19.04.93 126 26 Assistant to Financial 11&13.05.93 8 1 Accountant Clerk Typist 13&14.05.93 75 2 Mechanics 19.06.93 45 1 Electrical Engineer 19,20&21.06.93 21 1 Electrical Technician 19,20&21.06.93 46 2 Operations Clerk 2&7.09.93 128 43 Equipment Operators 30.10.93,01.

11 93 116 25 Reefer.A.C.Technician 24&26.01.94 3 1 Mechanics 24&26.01.94 18 2 Mechanical Engineer 5,6,8,9,10, 11.02.94 15 2 Electrical Engineer 5,6,8,9, 10,11.02.94 9 1 Systems Network Support 9&11.02.94 11 1 Electrical Technician 13.03.94 15 3 Mechanics 6&8.03.94 17 1 Clerk Typist 04.04.94 28 1 Welder.Fabricator 13.05.94 21 1 Operations Clerk 26&30.07.94 172 20 Mechanics 26&30.07.94 19 3 Electrical Electronic 26&30.07.94 8 2 Technician Mechanics 11&13.10.94 9 1 Secretary to G.M. 11&13.10.94 11 1 Clerk Typist 5&7.12.94 10 1 Shift Leader 29.11.94 31 2 1,5&7.12.94 Electrical 24&26.01.95 10 1 Superintendent Secretary to G.M. 2&7.03.95 12 1 Technical Clerks 19&24.01.95 27 4 Clerk Typist 16&18.01.95 20 1 Equipment Operators 6&8.06.95 186 16 Personnel Officer 11&13.07.95 26 1 Finance and Adm.

14&15.05.96 8 1 Mana Quality Assurance 10&12.06.96 9 1 Superintendent Civil Eng.

Coastal 14.01.92 4 1 Managment Senior Security 23.02.92 26 2 Controller Accounts Clerk II 23-24.02.92 6 1 Technical Officer 09.06.92 10 2 Marine Manager 13.07.92 3 1 Security Controller 17.08.92 366 10 Junior Electrical 19-21-23-25.06.93 12 2 Engineer Junior Civil Engineer 19-21-23-25.06.93 4 1 Internal Auditor 19-21-23-25.06.93 9 1 Clerk-Receptionist 19-21-23-25.06.93 760 2 Secutiry Controller 19-21-23.06.93 354 14 Junior Technical 14.01.94 12 2 Officer Executive Business 25.01.94 30 3 Development Network Supervisor 28-30.03.94 6 1 Accounts Executive 22.06.94 7 1 Accounts Clerk II 29-31.03.94 5 1 Clerk Receptionist 1-3.11.94 141 2 Secretary 24.01.95 10 1 Technical Officer 27.02.95&01.03.95 8 2 (Surveyor) Marketing Manager 3-4.04.95 28 1 Junior Civil 21-27.12.95 4 1 Engineer Civil Engineer 21-27.12.95 4 1 Technical Officer Trainee Quantity 18-19.01.96& 4 1 Surveyor 12-14.02.96 Executive Business 1-3.07.96 24 4 Development Junior Mechanical 12.08.96 16 2 Engineer

Dawn ingħażlu skond il-kwalifiki, esperjenza, abbilta` u ħila, komunikazzjoni, kondotta u testijiet prattiċi fejn applikabli.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien in-numru ta' persuni li marru jirreġistraw matul ix-xhur ta' Novembru, Diċembru u Jannar?

Kemm minn dawn il-persuni qed jirreġistraw għall-ewwel darba?

Kemm minnhom kellhom impjieġ qabel ma marru jirreġistraw f'dawn ix-xhur?

Mil-liema lokalita' (raħal raħal) huma dawk li marru jirreġistraw f'dawn ix-xhur?

F'liema kategorija ta' mpjieg (skilled, unskilled, professional eċċ) applikaw dawn li marru jirreġistraw f'dawn l-aħħar tliet xhur?

Fl-istess żmien, skond l-ETC kemm kienu l-persuni li sabu mpjieg permanenti ġdid?

ONOR.

EDWIN GRECH: 1.

In-numru ta' persuni li marru jirreġistraw matul ix-xahar ta' Novembru 1996 huwa ta' 1,033.

Il-figuri ta' Diċembru 1996 u Jannar 1997 għadhom ma ġewx ippublikati.

In-numru ta' nies li rreġistraw għal-ewwel darba matul ix-xahar ta' Novembru huwa ta' 867.

In-numru ta' nies li rreġistraw għal-ewwel darba matul ix-xahar ta' Novembru u li kellhom impjieg huwa ta' 710.

Il-lokalita' ta' dawk in-nies li marru jirreġistraw matul Novembru 1996 tidher fit-tabella 4A li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Il-kategoriji ta' mpjieg li fihom applikaw dawk li marru jirreġistraw matul ix-xahar ta' Novembru 1996 jidhru fit-tabella 5 li qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Persuni li sabu mpjieg permanenti ġdid matul Novembru, Diċembru u Jannar f`Malta u f`Għawdex huma 4,377, 3,267 u 3,375 rispettivament.

MĠARR - SERVIZZ TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex jitwassal is-servizz tad-drenaġġ f'dawk l-inħawi ta' l-Iskorba, Mġarr li għad m'għandhomx dan is-servizz tad-drenaġġ?

Minħabba hekk jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema huma dawk il-lokalitajiet fil-11 u 12-il Distrett Elettorali li bħalissa qed jiġu kkonsidrati mad-dipartiment konċernat biex fihom jitwassal is-servizz tad-drenaġġ?

Meta hu mistenni li dawn il- biċċiet ta' servizz li għad jonqos jitwassal is-servizz fihom?

Kemm hu stmat li se tkun l-ispiża biex dawn is-servizzi jitwasslu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Se jiġu ċċekkjati l-inħawi ta' l-Iskorba, Mġarr, biex is-servizz tad-drenaġġ jgħaddi f'dawn l-inħawi wkoll.

Se jiġu ċċekkjati wkoll ir-requests kollha li hemm fil-11 u 12 il-distrett u jingħata tagħrif fuqhom aktar 'il quddiem.

MTARFA - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex it-toroq ta' aċċess għall-Imtarfa jiġu mogħtija wiċċ ġdid fejn hu neċessarju, kif ukoll jittieħdu l-passi neċessarji biex fit-telgħa minn ħdejn ir-roundabout ta' ħdejn iċ-ċimiterju jinbena lqugħ ġdid fejn hu neċessarju u dan biex jiġu evitati ħsarat bħal dawk li ġraw xi snin ilu iktar 'l isfel mill- Imtarfa?

Fl-istess ħin, jistgħu jittieħdu l-passi neċessarji biex dan ix- xogħol isir direttament mill-gvern ċentrali jew jekk dan mhux il-każ, jingħata vot speċifiku lill-Kunsill Lokali Rabat għal dan ix-xogħol?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: It-triq imsemmija jieħu ħsiebha l-kunsill lokali u għalhekk l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel id-domanda lill- Ministru kkonċernat.

BUĠIBBA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar liema hu x-xogħol li se jsir mill-kumitat li twaqqaf apposta għax-xogħol meħtieġ li jsir ġewwa Buġibba?

Liema minn dan ix-xogħol għandu bżonn permess tal-Planning Authority biex ikun jista' jsir?

Billi dan ix-xogħol qed jingħad li se jitlesta qabel l-istaġun tas- sajf, jista' jekk jogħġbu l-Ministru jagħti tagħrif dwar meta hu mistenni li jinbeda x-xogħol meħtieġ u meta se jitlesta?

Billi fl-Estimi għas-sena finanzjarja li qegħdin fiha ma jirriżultax li hemm xi vot partikolari għax- xogħol meħtieġ, jista' jekk jogħġbu l-Ministru jagħti tagħrif dwar taħt liema vot se jsir il-ħlas, u kemm mistenni li jiġi jiswa dan ix-xogħol?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ix-xogħlijiet li jenħtieġu permessi tal-Planning Authority huma l-car-park f' ta' Fra Ben, il-car-park quddiem is-Santana Hotel u r-Road Junction f'Pioneer Road, il-pjazzez kollha kif identifikati fir-rapport u kif ukoll t-tiolets.

L-applikazzjonijiet għal dan ix-xogħol ġew sottomessi u qed ikunu pproċessati mill-Planning Authority.

Ix-xogħlijiet jibdew kif jinħarġu l- permessi.

Wieħed jittama li dawn il-permessi jinħarġu malajr kemm jista' jkun sabiex ix-xogħol ikun jista' jitlesta kif imfassal sa l-aħħar ta'Mejju.

Il- kumitat qed jizgura li x-xoghol li nbeda m' ghandux bżonn ta' permezzi mill- Planning Authority.

Ix-xogħol se jithallas minn fondi diga' vvotati lid-dipartimenti koncernati.

XEMXIJA - SISTEMA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar fiex wasal ix-xogħol konness mas-sistema tad-drenaġġ li twassal id-drenaġġ mix-Xemxija (Pwales) saċ-Ċumnija?

Fiex wasal ix-xogħol konness ma' l-E.I.A. f'dawn l-inħawi?

Meta mistenni li jkun lest?

Il-Ministeru tiegħu se jkompli jieħu l-passi neċessarji biex ma jinxteħitx fil-baħar l-ebda drenaġġ fis-snin li ġejjin?

Liema huma l-inħawi li fil-preżent qed jikkawżaw problemi minħabba kontaminazzjoni tal-baħar permezz tad-drenaġġ?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-Onor.

Interpellant huwa mfakkar illi fis-seduta dwar l-estimi għall-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni tħabbar illi ser jitfassal studju għat-Tramuntana ta' Malta biex jiġi assigurat illi jitwettaq l-impenn tal-Gvern biex jitħares l-ambjent naturali Malti.

Dan l-istudju, li għalih qiegħda titfassal is-sejħa għall- offerti, ser janalizza l-infrastruttura eżistenti biex b'hekk jitfasslu transmission mains ġodda, jiġu ddentifikati siti fejn jista' jinbena l- impjant għat-tisfija tad-drenaġġ u l-infrastruttura meħtieġa għat-tqassim ta' l-ilma trattat lis-setturi ta' l-agrikoltura u l-industrija.

Dan l- istudju ser ikun sottomess għall-Environmental Impact Assessment minn persuni indipendenti biex dan il-proċess ikun l-iktar wieħed ġust, serju u ta' kuxjenxa li ser iwassal ill-Gvern Malti biex ikun konformi ma' l- obligazzjonijiet Internazzjonali tiegħu sas-sena 2000.

Bħalissa d-drenaġġ li jintefa' l-baħar huwa permezz ta' outfall fl-inħawi taċ-Ċumnija li hu mistenni li jiġi msaħħaħ kif diġa deskritt.

Madanakollu wieħed ma jistax jeskludi illi l-kurrenti jistgħu jaffetwaw xi bajjiet minn żmien għall-ieħor.

SIGURTA' SOĊJALI - CHILDREN'S ALLOWANCE

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar in-numru ta' familji li jirċievu ċ- children's allowance illum?

Kif inbidel dan in-numru minn mindu nbidlu l- kriterji ta min hu ntitolat għaċ-children's allowance minħabba r-riforma fit-taxxa ta' l-income li daħlet fis-seħħ f'nofs l-1996?

Kemm minn dawn il- familji li jieħdu ċ-children's allowance għandhom tifel wieħed; għandhom żewġt itfal; għandhom tlett itfal; għandhom erbat itfal; għandhom ħames itfal; għandhom sitt itfal; u aktar minn sitt itfal?

Minn liema lokalita' huma dawk li jirċievu ċ-children's allowance u għandhom erbat itfal jew aktar, raħal b'raħal?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta` familji li jirċievu l-allowance tat-tfal huwa ta` 47,480 (Jannar 1997).

F`April 1996 meta sar l-aħħar ħlas taħt is- sistema ta` qabel, in-numru ta` familji kien ta` 52,420.

Il-familji li jieħdu l-allowance tat-tfal huma komposti kif jidher hawn taħt:

|Numru ta` |Numru ta` Familji| |Tfal | | |1 |21141 | |2 |19255 | |3 |5652 | |4 |1155 | |5 |212 | |6 |50 | |7 |8 | |8 |6 | |9 |1 |

Rigward l-informazzjoni l-oħra mitluba, din ser titpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra.

TFAL LEĠITTIMI/ILLEĠITTIMI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Wara s-sentenza tal-Prim Awla tal-Qorti Ċivili li ddikjarat kontra l-kostituzzjoni d-differenza bejn it-tfal leġittimi u dawk illeġittimi fil-kuntest tal-Kodiċi Ċivili, jista' l-Ministru jgħid jekk il- Gvern hux qed jipprepara xi leġislazzjoni u jekk iva, x'linja se jieħu?

ONOR.

CHARLES MANGION: "Iva, qed tiġi ppreparata l-leġislazzjoni meħtieġa.

Peress illi għad m'hemmx l-approvazzjoni tal-kabinet ta' l-abbozz li għadu qed jiġi studjat , ma nistax nellabora fuq il-kontenut tiegħi".

QRATI - QTIL TA' MARY DOUGLAS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Peress li Dr George Abela hu konsulent tal-Ministru, jaqbel il- Ministru ma' l-istqarrija ta' Dr Abela fuq l-Avukat Ġenerali rigward il-każ ta' l-amnestija lil min qatel lil Mary Douglas?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.Interpellant li l-istqarrija li għamel Dr.George Abela u li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant ma saritx fil-vesti ta' konsulent tal-gvern, iżda fil-kwalita' tiegħu ta' Deputat kap ta' partit politiku.

Kif jaf l-Onor.

Interpellant il-gvern u l- partit fil-Gvern mhumiex ħaġa waħda.

Jien bħala Ministru responsabbli għal uffiċċju responsabbli għal Avukat Ġenerali ngħid illi għandi fiduċja fl- integrita professjonali u personali ta' l-Avukat Ġenerali.

IMPJIEGI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Billi fis-Seduta ta' nhar it-Tnejn 3 ta' Frar, 1997 (ara Seduta Nru. 23 - P. 148) il-Ministru qal li:-

"Il-qgħad se nżommuh baxx mhux billi noqogħdu nilagħbu bl-istatistika ..."

jista' l-Ministru jgħid x'passi konkreti ħa s'issa l-Gvern biex ikun hemm aktar xogħol fil-pajjiż?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li dwar dan il-qasam, l-ewwel pass konkret ittieħed mill-poplu Malti nhar is-26 t`Ottubru, 1996 meta biddel l-amministrazzjoni tat-tmexxija tal-pajjiż.

Mill-banda l-oħra l-poplu kien jaf li l-qgħad f`pajjiżna kien ilu tiela` minn sena qabel għaliex filwaqt li n-numru ta` persuni jirreġistraw għax- xogħol f`Settembru 1995 kien ta` 4951, sena wara f`Settembru 1996 tela` għal 5486, jiġifieri żieda ta` 535, jew 9.75%.

Xorta hija x-xewqa tal-Gvern preżenti li s-settur privat jibqa` l-mutur ewlieni ta` l-Ekonomija u dan billi noħolqu l-ispazju kollu possibbli biex dan il-għan jintlaħaq.

Issa, waqt li mhux fil-kompitu tal-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ li toħloq impjiegi, din il-korporazzjoni qegħda żżomm kontroll safejn tista` fuq in-numru ta` nies li jirreġistraw għax-xogħol, billi tinforza l-liġi dwar l-impjiegi u tissottometti regolarment dawk li jirreġistraw għax- xogħol għal postijiet vakanti fis-settur privat.

DIPARTIMENT TAX-XOGĦOL - TISĦIĦ

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'għamel s'issa biex isaħħaħ id-Dipartiment tax- Xogħol?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-bżonn li l-Dipartiment tax-Xogħol jissaħħaħ kien ilu jinħass disa` snin.

Kif assumejt ir-responsabbilta` ta` Ministru tal- Ħarsien Soċjali u mort inżur dan id-dipartiment, iddeċidejt li nqabbad kummissjoni biex tagħmel rapport dwaru.

Dan ir-rapport jiġi ppreżentat kif ikun lest.

Fl-istess waqt l-Onor.

Interpellant għandu ċ-ċans jagħti l-veduti tiegħu dwar x`jista` jsir, ġaladarba dan it-titjib ma sarx meta l-Onor.

Interpellant kellu f`idejh l- istess dipartiment.

DIPARTIMENT TAX-XOGĦOL - PART-TIMERS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'sar s'issa mid-Dipartiment tax-Xogħol biex tiġi regolata l-qagħda ta' dawk li jaħdmu part-time?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-qagħda tal-ħaddiema part-time hija diġa' regolata mil-liġi permezz ta` diversi Wages Council Wage Regulation Orders u National Standard Orders, partikolarment il-part-time Employment National Standard Order 1996`.

Id-Dipartiment tax-Xogħol jitħarreg ilmenti li jsirulu minn żmien għal żmien.

Uffiċjali tad-dipartiment iżuru wkoll postijiet tax-xogħol biex jaraw li l-liġijiet u r-regolamenti tax-xogħol, fosthom dawk li japplikaw għal ħaddiema part-time jiġu mħarsa.

ŻEJTUN - ESPROPRJAZZJONI TA' GĦELIEQI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-Dipartiment tal-Mużewijiet huwiex se jitlob għall-esproprjazzjoni ta' għelieqi qrib is-sejba f'Tal- Barrani ta' xi tliet snin ilu, biex il-quddiem issir daħla għas-sejba u oħrajn li jistgħu jirriżultaw?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li għalissa d- Dipartiment tal-Mużewijiet għad ma ħax deċiżjoni jekk għandhomx jiġu espropjati l-għelieqi qrib is-sejba f'Tal-Barrani (Katakombi paleo- Kristjan).

Din il-proposta trid tiġi studjata sew qabel ma tittieħed deċiżjoni finali.

Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi fl'1994 id-Dipartiment tal- Mużewijiet kien ħejja pjanti biex isir aċċess għal dan il-katakombi għall- istudjużi.

Madankollu dan l-aċċess baqa' ma sarx minħabba li l-proġett ma kienx ġie approvat mid-Dipartiment tat-Toroq.

UNIVERSITA' - KORSIJIET GĦAL SPETTURI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu d-diskussjonijiet ma' l-Universita' ta' Malta biex jibdew korsiiet għal ċertifikati ta' spetturi fil-Health & Safety Unit?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll min qed jieħu sehem f'dawn id- diskussjonijiet?

ONOR.

EDWIN GRECH: Saru diskussjonijiet minn uffiċjali tal-Ministeru u tad-Dipartiment tax-Xogħol ma`l-Institute of Health Care u mal-Workers` Participation Centre tal-Universita` bil-ħsieb li jiġi formulat pjan ta` azzjoni li jikkonsidra l-inizzjattivi li għandhom jittieħdu kemm fi żmien immedjat u kemm fi żmien fit-tul.

Barra minn hekk intalab ukoll il-parir ta` persuna li għandha esperjenza twila fil-World Health Organisation.

Meta jkunu finalizzati r-rapporti kollha nkun f`pożizzjoni aħjar li nieħu deċiżjoni.

SKEJJEL: SKOLA ĠUŻE' DELIA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Billi s-sena l-oħra ma daħal l-ebda intake fl-iskola Ġuże' Delia, Ta' Paris, B'Kara, jista' l-Ministru jikkonferma li din l- iskola mhux se tieħu iktar studenti tfajliet?

Jista' l-Ministru jikkonferma li l-istudenti subien ta' l-iskola Vincenzo Borg Brared se jiġu trasferiti fl-iskola Ġuże' Delia, Ta' Paris?

Jekk dan huwa minnu, għaliex la l-istaff u lanqas il-ġenituri ta' dawn l-istudenti ta' dawn iż-żewġ skejjel ma ġew konsultati jew mgħarfin biha?

Jista' l-Ministru jikkonferma li kien hemm xi protesti mill-għalliema ta' l-iskola Patri Ġuże' Delia dwar dan it-trasferiment?

Hemm xi xogħol strutturali li jrid isir fl-iskola Ta' Paris minħabba dan it-trasferiment?

Fejn se jmorru l- istudenti tfajliet li qegħdin f'Ta' Paris is-sena d-dieħla?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-tweġiba għall-ewwel parti tal-mistoqsija hija fl-affermattiv u meta jsiru l-arranġamenti kollha meħtieġa u jkun il-waqt, il-partijiet kollha konċernati jiġu nformati.

M'hemmx bżonn ta' xogħol strutturali minħabba dan it-trasferiment.

FESTIVAL KANZUNETTA GĦALL-EWROPA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba tal-Ministru għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2887, qed jiġi nnotatat li l-kontenut ta' l-istess tweġiba, (fejn napprezza t-tagħrif mogħti), ifisser li l- membri tal-ġurija internazzjonali u Maltija ma kenux jafu bis-sistema tal- votazzjoni li ntużat fil-"Festival tal-Kanzunetta għall-Ewropa" meta dawn aċċettaw l-istedina, iżda saru jafu biha biss meta waslu f'pajjiżna.

Jista' l-Ministru jikkonferma dan?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Bħalma ġie spjegat fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 2887 il-ġurija internazzjonali kellhom briefing miċ- Chairman tal-Ġurija mal-wasla tagħhom f'Malta.

Din hija l-prattika li ilha tiġi wżata għal dawn l-aħħar snin anke taħt l- amministrazzjoni preċedenti fejn is-sistema tal-votazzjoni tiġi spjegata hawn Malta u mhux waqt li tkun qed issirilhom l-istedina.

SKEJJEL: VINCENZO BORG BRARED

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Issa li l-iskola sekondarja Vincenzo Borg Brared ta' B'Kara se tiġi trasferita f'Ta' Paris, jista' l-Ministru jgħid kif il- Ministeru beħsiebu juża dawn il-premises fil-futur?

Il-Ministru jara l- possibilita' li dan il-premises jinbidel f'xi post fejn isiru korsijiet għall-adulti jew anzjani?

Hemm xi ħsieb li flok it-taraġ isir xi lift biex jiffaċilita l-aċċess tiegħu għall-adulti u anzjani?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Membru jiġi kkonsidrat fi żmien propizju.

RABAT - GĦALQA "TA' KOLA"

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'qed iżomm lill- Land Department milli jibgħat għas-sidien ta' l-għalqa bejn Howard Gardens fl-Imdina u Wagens Street u St. Paul's Street, Rabat, magħrufa bħala "l- għalqa ta' kola", sabiex jittratta magħhom fuq il-prezz?

Meta hu maħsub li jsir dan u x'inhu l-prezz li qed joffri l-Gvern?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Kif jaf sew l-Onor.

Interpellant fid-Dipartiment tal-Artijiet hemm numru kbir ta' esproprjazzjonijiet ta' artijiet pendenti u s-sidien għadhom ma tħallsux.

Dawn il-każi m'humiex riċenti u ilhom jinġabru kemm ilu wieqaf d- dipartiment.

Barra n-nuqqas kbir ta' nies mħarrġa li d-dipartiment dejjem kellu, wieħed għandu jirrimarka li ħafna drabi huma s-sidien stess li ma jikkoperawx mad-dipartiment billi ma jagħtux id-dokumenti kollha biex ipprovaw it-titolu.

Il-Gvern qed jistudja din il-problema bil-possibbilta' li xi xogħol ikun jista' jingħata lil avukati privati biex b'hekk dan l-akkumulu jibda jonqos.

LOCAL COUNCILS UNIT

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Peress illi l-Ministru qal li l-formazzjoni tal-Local Councils Unit qed tiġi emendata (PQ 76) u li s'issa kull ma sar hu li tifforma parti mid-Dipartiment tal-Kostruzzjoni u Maintenance (PQ 2392), jista' l-Ministru jgħid x'emendi oħra hemm ippjanati u l-linji prinċipali ta' l-emendi previsti għall-funzjonijiet tagħha?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Bħalma ntqal fit-tweġibiet li ngħataw qabel il- mistoqsijar parlamentari numru 76 u mistoqsija parlamentari numru 2392 il- ħaddiema tal-Local Councils Unit ġew inkorporati fi ħdan id-Dipartiment tal- Kostruzzjoni u Manutenzjoni li fih ġie ċentralizzat id-direct labour kollu fi ħdan id-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi.

Dan sar sabiex jippermetti aktar flessibbilta' fix-xogħol li jrid isir għal benefiċċju kemm tal- kunsilli lokali kif ukoll tal-Gvern ċentrali.

KUNSILLI LOKALI - ĦLAS LID-DIPARTIMENTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kellhom iħallsu flus il- kunsilli lokali lid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dikasteru tiegħu fil-31 ta' Jannar, 1997 u jagħti t-tweġiba skond kull kunsill lokali?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ammont dovut mill-kunsilli lokali lid-Dipartiment tax-Xogħlijiet fil-31 ta' Jannar 1997.

|Lokalita'|Ammont|Lokalita' |Ammont| | |LM | |LM | | | |Total B/F |155,22| | | | |5 | |Valletta |988 |Marsa |17,358| |Mdina |3,319 |M'Scala |1,870 | |Birgu |0 |M'Xlokk |3,507 | |Isla |0 |Mellieħa |7,616 | |Bormla |4,535 |Mgarr |0 | |Qormi |0 |Mosta |62,021| |Zebbug |17,612|Mqabba |2,015 | |Siġggewi |30,867|Msida |4,547 | |Zejtun |13,498|Naxxar |48,604| |Attard |21,874|Pawla |14,784| |Balzan |28,002|Pembroke |9,590 | |Birkirkar|5,904 |Pieta' |11,737| |a | | | | |Birzebbug|1,060 |Qrendi |8,479 | |ia | | | | |Dingli |712 |Rabat |25,998| |Fgura |0 |Safi |4,982 | |Floriana |120 |San Giljan |104 | |Gudja |0 |San Gwann |4,982 | |Gzira |4,370 |S. Pawl |0 | | | |Il-Bahar | | |Gharghur |54 |Santa Lucia |0 | |Ghaxaq |1,574 |Santa Venera|3,073 | |Hamrun |3,439 |Sliema |14,713| |Iklin |362 |Swieqi |3,794 | |Kalkara |2,568 |Ta' Xbiex |1,123 | |Kirkop |5,976 |Tarxien |427 | |Lija |0 |Xghajra |5,795 | |Luqa |2,598 |Zurrieq |33,539| |Total C/F|155,22|Total |445,85| | |5 | |4 |

Dan jinkludi wkoll il-Kontijiet li ħarġu f'Jannar.

GĦAWDEX - TRIBUNAL REĠJONALI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid xi ħtieġa hemm li jitwaqqaf Tribunal Reġjonali f'Għawdex, kif stqarr il-Ministru fil-mistoqsija parlamentari numru 282, meta kawżi li jagħtu lok għal civil fines huma diġa' ttrattati b'mod reġjonali f'Għawdex billi hemm Qorti tal-Maġistrati għal Għawdex kif ukoll Kummissarju tal-Ġustizzja f'Għawdex?

ONOR.

CHARLES MANGION: Infakkar lill-Onor.

Interpellant li r-raġunijiet li tajt għat-twaqqif ta' Tribunal Reġjonali f'Għawdex fit-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 282 kienu jirrigwardaw iċ-ċirkostanzi msemmija fit-tweġiba, jiġifieri s-smiegħ ta' kawżi dwar kontravenzjonijiet li kienu se jinstemgħu fl-Uffiċji Amministrattivi tal-Kunsilli Lokali.

Għal din ir-raġuni ma nifhimx li hemm xi konnesjoni bejn dak li qed isaqsi l-Onor.

Membru issa u t-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 282.

KUNSILLI LOKALI ĠODDA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hijiex l-intenzjoni tal-Gvern li jwaqqaf kunsilli lokali ġodda din is-sena?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-twaqqif ta' kunsilli lokali ġodda hija materja li trid tiġi kkonsiderata sew qabel ma' wieħed jista' jiddeċiedi dwarha.

KOPERATTIVI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk s'issa ġewx identifikati oqsma fid- dipartimenti tal-Gvern fejn ħaddiema jistgħu jiġu mħeġġa biex jiffurmaw koperattivi?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li dan il- proċess qed isir u diġa' ġiet iffissata laqgħa ma` Union li wriet interess f`dan il-kunċett.

AMBAXXATUR TA' MALTA F'PARIGI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-ambaxxatur ta' Malta f'Parigi huwiex l-istess persuna li kien chairperson responsabbli għall-attivitajiet tal-massa tal-Malta Labour Party skond il-pubblikazzjoni "MLP General Conference" tas-26 ta' Jannar, 1995; u jekk iva, jista' jgħidilna x'kienu l-attivitajiet kollha ta' din il- pesuna fi ħdan il-MLP bejn l-1992, meta rtira mis-servizz ċivili għal raġunijiet ta' saħħa, u n-nomina tiegħu bħala ambaxxatur f'Novembru 1996?

ONOR.

GEORGE VELLA: Iva.

Le

AMBAXXATI BARRANIN - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin ta' Malta jżommx rekord ta' ċittadini Maltin li huma mpjegati fl-ambaxxati barranin f'pajjiżna; u l- pagi li jitħallsu u l-kondizzjonijiet l-oħra ta' l-impjieg tagħhom?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Ambaxxati barranin f`Malta m'humiex obbligati li jinformaw lill-Ministeru ta` l-Affarijiet Barranin b'dettalji dwar persuni ta` nazzjonalita' Maltija li huma jimpjegaw magħhom.

Għaldaqstant, il- Ministeru tiegħi m`għandux it-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant.

TAL-QROQQ - PIXXINA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid meta ġiet iffissata l-aħħar, it-tariffa li ċ-ċittadin Malti jħallas biex jagħmel użu mill-Pixxina ta' Tal-Qroqq?

Jista' jgħid jekk hemmx il-ħsieb li t-tariffa togħla?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-aħħar darba li t-tariffa li ċ-ċittadin Malti jħallas biex jagħmel użu mill-Pixxina ta' Tal-Qroqq ġiet iffissata kien f'Ottubru 1995.

Il-kumitat preżenti qed jistudja d-diversi problemi konnessi mal-Pixxina, liema rapport jippreżenta malli jiġi ffinalizzat.

MALTA RACING CLUB - SUR PAUL MIDOLO

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex intemmet il-ħatra tas- Sur Paul Midolo bħala chairman tal-Malta Racing Club meta kull min isegwi l- qasam tat-tiġrijiet taż-żwiemel jaf kemm għamel ġid u kemm daħħal novitajiet f'dan il-qasam is-Sur Midolo tul il-perjodu tal-ħatra tiegħu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien informat li s-Sur Midolo ma kienx l-uniku chairman tal-Malta Racing Club li ma baqax fil-kariga.

Qablu kien hemm chairmen oħra li bħalu kienet intemmitilhom il-ħatra, fosthom dak li s-Sur Midolo kien appuntat floku u li llum reġa' sab postu mill-ġdid.

Jien persważ li ġid sar tul iż-żmien li żamm din il-ħatra s-Sur Midolo.

ŻGĦAŻAGĦ U SPORT - SAHRA LILL-IMPJEGATI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallset sahra lill- impjegati tad-Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport għall-attivitajiet li saru fil-qasam taż-żgħażagħ matul l-1996?

Jista' l-Ministru jgħid minn liema Vot sar il-ħlas f'kull każ, u speċifikament minn liema item?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq ninforma lill-Onor. membru li matul l- 1996 tħallsu Lm1,818.29 f'sahra għall-attivitajiet li saru fil-qasam taż- żgħażagħ lill-impjegati tad-Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport.

Il-vot minn fejn sar il-ħlas kien vot 41 u l-item kien dak Nru. 4185, General Youth Activities and Exchanges.

Minn dan il-vot dipartimentali jirriżulta wkoll li membru tas-Segretarjat ta' l-Onor.

Interpellant kien tħallas Lm73.50 overtime matul ix-xahar ta' Ġunju 1996.

UNJONI EWROPEA - RELAZZJONIJIET FUTURI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta tal-Viċi Prim Ministru għall-mistoqsija parlamentari numru 3142 magħmula minni, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk, minkejja l-fatt li għad ma hemmx data stabbilita għaż-żjara tal-Kummissarju tal-Kummissjoni Ewropea Hans van den Broeck f'Malta, il-Gvern Malti hux se jieħu ħsieb li meta fil-fatt jiġi Malta dan il-Kummissarju jiltaqa' ma' l-Oppożizzjoni bħalma kien isir invarjabilment fi żmien l-Amministrazzjoni Nazzjonalista?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ninnota li l-Onor.

Interpellant għandu memorja qasira dwar kif kienet tiġi trattata l-oppożizzjoni minn Gvern Nazzjonalista f' dak li għandu x' jaqsam ma' visiti ta` politiċi barranin, u jekk kienux jew le iħalluhom jitkellmu ma' l-oppożizzjoni.

Ninforma li l-programm tal-visita ta' Hans Van den Broeck għadu ma ġiex maħdum.

UNJONI EWROPEA - RELAZZJONIJIET FUTURI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta tal-Viċi Prim Ministru għall-mistoqsija parlamentari numru 3142 magħmula minni, jista' jekk jogħġbu l-Viċi Prim Ministru jgħid x'jifhem bil-kliem li "din l- Amministrazzjoni f'dawn il-materji se timxi skond kif tħoss li jkun fl- aħjar interess nazzjonali", liema kliem intqal b'risposta għat-talba tiegħi biex ir-risposti mogħtija għall-kwestjonarju mħejji mill-Kummissjoni Ewropea għall-Gvern Malti jitqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra?

Dawn il- kliem jaqblu mad-diversi dikjarazzjonijiet tal-Prim Ministru dwar it- trasparenza tal-Gvern?

Dawn il-kliem jaqblu mal-kritika kontinwa li kien u għadu jagħmel hu u sħabu li l-Gvern Nazzjonalista ħalla lill-poplu fil- għama dwar dak kollu li kien qed jiġi diskuss bejn Malta u l-Unjoni Ewropea taħt il-Gvern Nazzjonalista?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ma nħossx li għandi xi nżid mar-risposti ġa mogħtija rigward din il-materja.

PAJJIŻI BARRANIN - VISA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta mogħtija mill-Viċi Prim Ministru għall-mistoqsija parlamentari numru 2594, jista' jekk jogħġbu l-Viċi Prim Ministru jipprovdina b'lista ta' l-abbozzi kollha tal-ftehim dwar il-visa li hemm pendenti bejn Malta u għadd ta' pajjiżi?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi kurrentement hemm ħames pajjiżi li magħhom ġie propost abbozz ta' ftehim fuq it-tneħħija tal-visa.

Dawn huma: il-Latvja, l-Estonia, l-Albanija, ir-Rumanija u r- Russja.

MDC - DIRETTUR-ĦADDIEM

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: Jista' l- Ministru jgħid hemmx il-ħsieb li jiġi appuntat direttur-ħaddiem fuq il-Bord tad-Direttivi tal-Korporazzjoni Maltija ta' l-Iżvilupp sabiex titwettaq il- wegħda li kien għamel il-Prim Ministru meta kien għadu Kap ta' l- Oppożizzjoni li Gvern Soċjalista jieħu ħsieb li jiġu appuntati ħaddiema- diretturi fuq il-Bordijiet tal-Korporazzjonijiet Parastatali?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Iva, hemm il-hsieb.

KUNSILLI LOKALI - DAWL

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk hijiex se tkun il-policy ġdida ta' dan il-gvern li l- kunsilli jkunu jistgħu jagħmlu kif għamel il-Kunsill taż-Żejtun, li qabbad bozoz ma linja diġa' eżistenti bħal meta poġġa flood lights ġodda fil-ġnien taż-Żejtun, liema flood lights qed jieħdu dawl mil-linja tal-gvern?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-Floodlighting li hemm idawlu l-ġnien taż-Żejtun ġew proposti u installati minħabba abbużi serji li kienu qegħdin isiru f`dan il-ġnien u mhux bħala policy.

SKEJJEL - NUQQAS TA' GĦALLIEMA

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Wara li issa l-Ministru ilu aktar minn 3 xhur fil-ħatra, jista' jekk jogħġbu jgħid x'miżuri ġodda ħa biex itaffi l- problema tan-nuqqas ta' għalliema?

Jekk fl-affermattiv, x'riżultati kellhom dawn il-miżuri?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mis-7/1/97 ħarġet sejħa għall-applikazzjoni għal Supply Teachers.

Kull meta jkun hemm nuqqas u jkun hemm applikanti, isiru interviews biex jimtlew il-vakanzi.

Fil-fatt ma hemmx nuqqas ta' għalliema fl-iskejjel primarji u fis- sekondarji imtlew 35 vakanzi sa 19/2/97.

UNIVERSITA' - KORS TAL-FACILITATORS

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2365, jista' l-Ministru jagħti data preċiża meta suppost jibda l-kors tal-Facilitators fl-Universita'?

Jaf il-Ministru li kien previst u ppjanat mill-amministrazzjoni preċedenti li l-kors jibda fi Frar 1997?

Jekk iva, x'inhuma r-raġunijiet għal dan il-posponiment?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-Universita' laqgħet it-talba tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni li tirrevedi l-kors għall-Facilitators biex il-kors ikun aktar immirat għall-bżonnijiet ta' l-iskejjel f'dan il-qasam.

Appena l- eżerċizzju ta' riviżjoni jkun komplet titħabbar id-data ta' meta ser jibda (hu mistenni li dan ikun aktar tard din is-sena stess).

SCHOOL PSYCHOLOGICAL SERVICES - STAFF

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm suppost li jkun il-full complement fl-iSchool Psychological Services?

Kemm fih il- complement bħalissa?

X'qed isir biex jintlaħaq il-full complement?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: M'hemmx full complement definit għalkemm il- Warnock Report li kien ġie ppubblikat fl-Ingilterra fl-1978 kien irrakkomanda li għandu jkun hemm educational psychologist għal kull 5,000 student.

Bħalissa, fl-School Psychological Services hemm żewġ educational psychologists. għalliem ikkwalifikat bħala clinical psychologist u żewġ graduate trainees bi grad fil-psikoloġija.

Qed jittieħdu passi biex jiżdied in-numru ta' educational psychologists ikkwalifikati.

Dawn il-passi jinkludu taħdidiet bejn id-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni u d-Dipartiment tal-Psikoloġija ta' l-Universita' ta' Malta rigward taħriġ kif ukoll sejħa għall-applikazzjoni għall-grad ta' educational psychologists u trainee psychologists.

KUNSILLI LOKALI - KUNSILLIERA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jagħti l-lista ta' ismijiet ta' kunsilliera fil-kunsilli lokali li ġew maħtura fil-bordijiet tal-Gvern, mill-bidu ta' din is-sena (1997)?

ONOR.

CHARLES MANGION: S'issa ġie nominat Kunsillier wieħed biex iservi fuq il-Board tal-Gozo Channel.

Dan huwa s-Sur Charles Spiteri minn Għajnsielem.

Sadanittant l-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali ngħatat l- opportunita biex tagħmel is-suġġerimenti tagħha dwar rappreżentanza tal- Kunsilli Lokali fuq diversi Korporazzjonijiet u Bordijiet.

MOSTA - BINJA SPERANZA - GARAXXIJIET

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħidilna ta' min huma bħala proprjeta' l-garaxxijiet li s'issa għadhom vojta fil-Binja Speranza fil-Mosta?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Dawn il-garaxxijiet ma humiex proprjeta' ta' l- Awtorita' tad-Djar imma tal-Kummissarju ta' l-Art.

TOROQ - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk N/S in Ġanni Vella Street, fil-Mosta hijiex fuq il-lista ta' prijoritajiet ta' toroq li għandhom jingħataw wiċċ ġdid ta' tarmac għaliex għadu qatt ma sar xogħol ta' tarmac f'din it-triq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: It-triq N/S in Ġanni Vella Street fil-Mosta mhix fil-lista ta' toroq li huma lesti biex jiġu asfaltati minħabba li għad iridu jitqiegħdu il-mains ta' l-ilma.

TOROQ - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħidilna fiex tikkonsisti l-lista ta' toroq li għandu l-Ministeru li jenħtieġu għoti ta' tarmac għaliex għadhom bla tarmac?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-lista ta' toroq li qiegħed jirreferi għaliha l-Onor.

Interpellant tikkonsisti f'ismijiet ta' toroq li għandhom is- servizzi ta' taħt l-art mgħoddija permanenti u li lesti biex jiġu asfaltati għall-ewwel darba skond il-prijoritajiet tax-xogħol.

Il-lista msemmija tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra f'seduta 17 tal-Kamra tar-Rappreżentanti.

ĠNEJNA - LATRINI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk jistax jkun li l- Ministeru jieħu ħsieb li ssir latrina fil-Ġnejna?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Hemm pjanijiet li jsiru mobile toilets għall-użu tal-pubbliku fil-Bajja tal-Ġnejna għas-sajf li ġej.

KOTTONERA - SLUM CLEARANCE

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb ta' xi slum clearance fil-Kottonera?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jindikalna fejn se jsir dan is-slum clearance?

Jista' jgħid ukoll jekk l-area ta' Triq Mariano Gerada f'Bormla, hijiex qiegħda fil-pjanijiet ta' slum clearance fil-futur qarib?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bħalissa għaddej ix-xogħol fuq il-bini ta' 18-il appartament f'Block 2, (Bieb ta' Sta.Liena) jiġifieri fi Triq l-Ajkla, Bormla.

Hemm applikazzjoni pendenti quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għar-rikostruzzjoni ta' 1, Triq il-Papa Alessandru, Birgu.

Fil-ġranet li ġejjin ser tintbagħat applikazzjoni lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar għall-proġett ta' rikostruzzjoni fl-inħawi ta' Triq San Ġwann, Bormla.

Dal-proġett se jkun fih żewġ fażijiet: fl-ewwel fażi ser jinbnew żewġ blokki (20 unit) maġenb il-mitħna waqt li fit-tieni fażi (49 unit) ser jinbena blokk fl-area ta' Triq Mariano Gerada indikata mill-Onor.

Interpellant.

Aktar tard din is-sena se jsir studju biex ikun jista' jitfassal it-tielet fażi tal-proġett ta' Sta.Liena, Bormla ukoll.

SPTARIJIET - UŻU MINN KAROZZI TAL-KIRI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm impjegati fl-isptarijiet ta' Malta u Għawdex li għandhom għall-użu personali tagħhom karozza tal-kiri mħallsa mid-Dipartiment tas-Saħħa?

X'inhi n-nomenklatura tagħhom?

Min iħallas għall-petrol li jintuża?

Dawn il-karozzi jibqgħu jintużaw anke meta l-individwu jkun off duty?

Kemm hi l- ispiża ta' dawn il-karozzi fix-xahar?

Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm impjegati fl-isptarijiet li għandhom il- faċilita' ta' l-iskytel imħallas mid-dipartiment?

X'inhi n-nomenklatura tagħhom?

Kemm qiegħda tiswa flus fix-xahar din is-sistema?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Hemm impjegat wieħed fir-Residenza ta' San Vincenz de Paule li għandu għall-użu personali tiegħu karozza tal-kiri mħallsa mid-Dipartiment għall-Anzjani.

Dan huwa l-Manager, Nursing Services u l-petrol li jużu huwa mħallas mid-Dipartiment.

Din il-karozza tibqa tintuża anke meta l-individwu jkun off duty.

L-ispiża ta' din il-karozza hija LM144,92 bħala kiri u Lm 18 spejjeż ta' petrol kull xahar.

Ħadd mill-impjegati fir-Residenza m'għandu s-servizz ta' l-iskytel.

Impjegati fl-isptarijiet ta' San Luqa, Monte Karmeli u Boffa, f' Malta li għandhom għall-użu personali tagħhom karrozza tal-kiri mħallsa mid- Dipartiment tas-Saħħa huma kif ġej:-

Numru ta` Nomenklatura Numru Spiza Impjegati ta` Karrozzi Fix-Xahar

3 Nursing Managers 3 Lm 486 1 Medical Superint 1 Lm 149

Dwar l-isptar ta' Għawdex l-Onor Interpellant għandu jagħmel id-domanda lill-Onor Prim Ministru.

Rigward il-pagers ta` Skytel, sa l-aħħar ta` Jannar, kien hemm 513 -il pager li tqassam ma' l-isptarijiet ta' San Luqa, Boffa u ta' Monte Carmeli.

Dawn jitħallsu kollha mid-diviżjoni tas-Saħħa, fil-waqt li l-istess faċilita` għall-impjegati ta' l-isptar Ġenerali ta' Għawdex tiġi mħallsa mid-Dipartiment tal-Customer Services ta' Għawdex.

L-impjegati li jagħmlu użu ta' din il-faċilita' jinkludu tobba ta' kull grad, infermieri, paramediċi, inġinieri u nies oħra tekniċi.

Peress li l-ftehim ta' din il-faċilita' jikkonċerna informazzjoni kummerċjali, id-dipartiment mhuwiex f' pożizzjoni li jagħti l-informazzjoni mitluba.

ŻEJTUN - ĠEBEL SAN MARTIN - ĠIBJUN

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3157, ma jagħmilx aktar sens li jittieħdu passi biex jitjib l-istat strutturali tal-ġibjun, għalkemm s'intendi hi aktar ħaġa faċli li l- proposti ma jiġux segwiti aktar mid-dipartiment?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-proposti ma ġewx segwiti aktar mit-Taqsima tax-Xogħlijiet għar-raġuni li d-dipartiment kien mitlub mill-kunsill lokali biex jagħti assistenza teknika biss.

Qatt ma kien hemm xi commitment li jsir xi forma ta' xogħol fuq dan is-sit.

AWTORITA' TAL-VERIFIKA - RISERVI NATURALI

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari numru 873, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid liema huma dawk ir-Riservi Naturali li l-Awtorita' tal-Verifika tat parir biex ma jibqgħux meqjusa bħala tali?

X'deċiżjoni ministerjali ttieħdet minn dak iż- żmien 'il hawn?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Awtorita` tal-Verifika kienet issuġġeriet li l- Għolja ta' l-Għammar f' Għawdex m'għandhiex tibqa' rikonoxxutha bħala Riserva Naturali.

Minn dak iż-żmien l-hawn numru tas-suġġerimenti ta'` l-Awtorita` tal- Verifika kienu ġew implimentati mill-Gvern Nazzjonalista fl-1996.

Fost is- suġġerimenti li kienu ġew injorati kien hemm dak rigward l-Għolja ta` l- Għammar.

Sal-lum il-ġurnata, għalhekk din għadha meqjusa legalment bħala Riserva Naturali.

RESIDENZA SAN VINĊENZ DE PAULE - TRASPORT PUBBLIKU MIR-RABAT

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li s-servizz tat- trasport bejn ir-Rabat u r-Residenza San Vincenz de Paule jerġa' jibda jaħdem fuq bażi regolari?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien infurmat li saret prova ta' erba' xhur fuq din ir-rotta u rriżulta li ma kinitx patronizzata.

Wieħed jifhem li, għalkemm is-servizz tal-karozzi tal-linja għandu bixra soċjali, ma tistax tagħmel servizz jekk dan ma jkunx patronizzat.

MTARFA - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li s-servizz tat- trasport minn u għall-Imtarfa jitwal aktar mit-8.00 p.m. sabiex in-nies tal- lokal ikunu moqdija aħjar?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien infurmat li qegħdin isiru taħdidiet biex jitjieb is-servizz minn u lejn l-Imtarfa.

GĦAWDEX - RABAT - PARKEĠĠ

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se tingħata dik il- biċċa art li hemm maġenb il-parking eżistenti ġewwa r-Rabat, Għawdex għal finijiet ta' estenzjoni tal-parking li hija tant bżonnjuża minħabba l- problema li teżisti?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-possibilita' ta' estensjoni tal-parking eżistenti fir-Rabat Għawdex qegħda tiġi studjata.

GĦAWDEX - RABAT - TRIQ ANIĊI

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid hemmx il-ħsieb li Triq Aniċi fir-Rabat, Għawdex tiġi miftuħa għal Triq il-Mitħna?

Jekk iva, jista' jgħid meta huwa l-ħsieb li dan ix-xogħol jinbeda?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Triq Aniċi, fil-limiti tar-Rabat, Għawdex taqa' taħt il-key plan scheme u kull resident prospettiv għandu jara li l-parti tat-triq quddiem il-plot tiegħu tiġi ffurmata skond il-permess tal-bini maħruġ mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Għaldaqstant, it-triq tinfetaħ awtomatikament mill-individwu li jkun ser jibni fuq dan is-sit.

KUNSILLI LOKALI - DWAL

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru applikazzjonijiet mill-kunsilli lokali mit-2 ta' Jannar, 1997 s'issa f'dawk li huma lampi tat-toroq, u kemm minn dawn ġew imwaħħla?

ONOR.

LEO BRINCAT: Risposta tingħata f`seduta oħra

GĦAWDEX - TEATRI

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex possibbli li ż-żewġ teatri li għandna f'Għawdex jiġu floodlit?

Jekk iva, meta se jsir dan ix-xogħol?

ONOR.

GĦAWDEX - TRIQ SAGĦTAR

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid huwiex possibbli li Triq Sagħtar, fir-Rabat, Għawdex tingħata kisja tarmak peress li din it- triq hija mibnija kollha u għandha s-servizzi neċessarji?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Triq Sagħtar, fil-limiti tar-Rabat, Għawdex hija diġa asfaltata.

Għalhekk, il-manutenzjoni ta' din it-triq hija responsabbilita' tal-Kunsill Lokali tar-Rabat.

GĦAWDEX - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex possibbli li toroq ġodda li issa huma abitati u għandhom is-servizzi neċessarji jiddawlu bil-lampi?

Dawn it- toroq huma: Muniċipju Ruman; Viani; Kunsill Ċiviku; Karlu Galea; u l- Universita'?

Jekk iva, meta se jibda dan ix-xogħol ġewwa r-Rabat, Għawdex?

ONOR.

WIED IL-GĦAJN - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'permessi kienu ħarġu għal xogħlijiet fil-Magħluq ta' Wied il-Għajn?

Lil min u għal xiex?

Billi kien sar xi xogħol li ma segwiex il-permessi maħruġa, x'azzjoni ttieħdet kontra min kien responsabbli?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din fil- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

WIED IL-GĦAJN - ŻVILUPP TA' "IL-MAGĦLUQ"

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Issa li d-Dipartiment għall- Ħarsien ta' l-Ambjent għandu approvat applikazzjoni biex jiżviluppa "Il- Magħluq" ta' Wied il-Għajn f'Riserva Naturali, jista' jekk jogħġbu l-Viċi Prim Ministru jgħid f'liema stadju waslu biex dan il-pjan jiġi attwat?

Dan jeskludi xi ħsebijiet (jekk mhux ukoll applikazzjonijiet) mis-settur privat għal proposti oħra?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ir-riabilitazzjoni tal-"Magħluq" ta' Wied il-Għajn, wasal fi stadju avvanzat.

Imiss li jsir bankina u reċint tal-wire fuq in- naħa ta' Triq il-Gardiel.

Il-formazzjoni tal-ġnien kważi tlestiet ukoll, u ser jitħawlu siġar u pjanti ndiġeni.

Siġar oħra mhux indiġeni ser jitneħħew ukoll.

Mhux magħruf li hemm ħsibijiet għall-parteċipazzjoni jew użu mis-settur privat.

RESIDENZA SAN VINĊENZ DE PAULE - ĠARDINARA

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħidilna kemm kien hemm nies jaħdmu ta' ġardinara fir-Residenza San Vinċenz de Paule?

Kemm minnhom kienu jaħdmu bix-shift?

Min ta dawn l-ordnijiet biex jaħdmu bix-shift u meta?

Xi bżonn inħass biex dawn jaħdmu bix-shift u jidħlu jaħdmu s-Sibt u l-Ħadd?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Fir-Residenza ta' San Vincenz hemm tmien (8) impjegati li qed jaħdmu bħala ġardinara, li erbgħa (4) minnhom kienu jaħdmu bix-shift.

Il-Gradi tagħhom huma hekk:-

1, Ex-impjegat tal-Posta li qiegħed jagħmilha ta' Leading Gardener; 2, ġardinara; 2, general hands; 1, health assistant (li kien għażel biex imur mal-ġardinara wara li ma kienx għadda mill-eżami tal-Health Assistants xi ħmistax il-sena ilu, u li xorta baqa` jissejjaħ health assistant (Group B); 2, Hospital Auxiliaries.

Dawn it-tnejn ta' l-aħħar kienu jaħdmu bix-shift.

Dawn iż-żewġ impjegati kienu ġew appuntati bħala Hospital Auxiliaries f`Mejju ta' l-1991, u dak iż- żmien kienu qed jagħmlu xogħol ta' tindif u knis ta' btieħi f'din ir- residenza.

Dak iż-żmien huma kienu qed jaħdmu bix-shift.

Peress li dawn iż-żewġ impjegati huma ntiżi ħafna fir-raba u jafu sew jużaw il-makkinarju agrikolu bħal per eżempju muturi tal-ħrit, dawn kienu ġew trasferiti għas-sezzjoni tal-Ġardinara minħabba li kien hemm nuqqas ta' staff, bil-kundizzjoni li jibqgħu jaħdmu bix-shift.

Kien hemm ukoll wieħed mill-Ġardinara li kien ilu żmien jaħdem mas-sezzjoni tad-Drenaġġ, fejn kien ukoll jaħdem bix-shift iżda xi sitt xhur ilu dan kien ġie trasferit għal mal-ġardinara u baqa` jżomm ix-shift.

Xi sena u nofs ilu kien ġie trasferit f`din ir-residenza impjegat mill- Posta, u kien ingħata l-kariga biex jieħdu ħsieb din is-sezzjoni u beda jaħdem fuq shift duties.

GŻIRA - XOGĦLIJIET FIX-XATT

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li x-xogħlijiet li bdew fix-Xatt tal-Gżira waqfu ħesrem?

Jista' jara li dan ix-xogħol li l- Kunsill Lokali tal-Gżira ilu għal żmien twil jistenna, jerġa' jibda mill- aktar fis possibbli?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

GŻIRA - XATT - TISWIJA TA' BANKINA

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jordna li l-ħsara kbira li saret fil- bankina matul ix-Xatt tal-Gżira mill-Water Services Corporation, tissewwa kemm jista' jkun malajr peress li hija veru ħasra li din il-bankina, li għadha kif ġiet pavimentata mill-Kunsill Lokali tal-Gżira bi spejjeż kbar, tinsab fi stat perikoluż?

ONOR.

ŻABBAR - TRIQ IS-SAQWI - DAWL

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l- Ministru jara illi jsir street lighting fi Triq is-Saqwi, Ħaż-Żabbar peress li fil-preżent m'hemm assolutament xejn?

Billi r-residenti f'din l-area, qegħdin ukoll fuq is-single phase, b'konsegwenza li qed ibatu inkonvenjent, jista' l-Ministru jara li titjib il-provvista ta' l-elettriku għal three phase?

ONOR.

LEO BRINCAT: Risposta tingħata f`seduta oħra

SAĦĦA - PARAMEDIC AIDES

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk humiex se jiġu magħżula Paramedic Aides minn fost dawk li applikaw f'Settembru li għadda?

Jekk fl-affermattiv, meta se jsiru l-intervisti għal dawn l-applikanti?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nirreferi l-Onor Interpellant għat-tweġiba li kont tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 395.

BASTIMENT - GAS VELENUŻ

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jispjega għalfejn tħalla jidħol bastiment barrani fid-docks f'dawn l-aħħar jiem meta kien magħruf, anke mill-Ministru stess, li dan huwa sors ta' periklu minħabba kwantita' ta' gass li kien fih?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: L-Onor.

Interpellant għandu nformazzjoni żbaljata ħafna.

M'hinix daqshekk irresponsabbli.

PULIZIJA - MEMBRI FIL-KORP

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kienu l-esiġenzi tas-servizz li minħabba fihom membri tal- Korp tal-Pulizija f'Kemmuna ġew trasferiti lura f'Għawdex, u oħrajn minn Għawdex mibgħuta Kemmuna?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għall-aħħar parti tat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru.

PULIZIJA F'GĦAWDEX

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' pulizija stazzjonati f'Għawdex?

Ta' liema ranks huma?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub huwa kif ġej:

Supretendent 1

Spettur 1

Surgenti 21

Kuntistabbli 101

Total 124

IMMIGRANTI LLEGALI - GĦARQA BEJN MALTA U SQALLIJA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'investigazzjonijiet qed tagħmel il-Pulizija dwar l- inċident ta' lejliet il-Milied 1996, li fih allegatament għerqu għexierem ta' persuni ta' nazzjonalita' barranija, u li fih allegatament kien hemm involuta lanċa li telqet minn Malta?

Saru kuntatti ma' Pulizija barranin dwar dan il-każ?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġibiet li tajt għall-mistoqsijiet parlamentari numri 2119 u 2120.

UFFIĊĊJU TA' L-IMMIGRAZZJONI - PERSUNI BARRANIN

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid mill-1 ta' Novembru, 1996 kemm-il persuna ta' nazzjonalita' barranija ma tħallietx tidħol Malta mill-uffiċjali ta' l-Immigrazzjoni?

Mil-liema pajjiżi kienu dawn il-persuni?

Kemm minn kull pajjiż ġew rifjutati li jidħlu Malta?

ONOR.

ALFRED SANT: Tabella li turi l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra, aktar kmieni f'din is-Seduta..

PULIZIJA - TKEĊĊIJA TA' PERSUNI BARRANIN

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid mill-1 ta' Novembru 1996, kemm-il persuna ta' nazzjonalita' barranija tkeċċiet minn Malta wara li tressqu l-Qorti mill-Pulizija talli: (a) kienu qed jaħdmu bla permess; (b) qagħdu Malta aktar miż-żmien mogħti lilhom mill-Pulizija; u (ċ) kienu niżlu Malta bla permess tal-uffiċjal ta' l-Immigrazzjoni?

ONOR.

ALFRED SANT: In-numru ta' persuni ta' nazzjonalita' barranija li tkeċċew minn Malta bejn l-1 ta' Novembru 1996 u l-31 ta' Jannar 1997, wara li tressqu l-Qorti kien kif ġej:

66, qagħdu Malta aktar miż-żmien mogħti lilhom mill-pulizija/niżlu Malta bla permess

11, kienu qed jaħdmu f'Malta bla permess

LIĠI DWAR IL-LINGWA MALTIJA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid hemmx il-ħsieb li fil- leġislatura preżenti issir liġi dwar il-lingwa Maltija sabiex din tkun stabbilita fuq bażi leġislattiva?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispjega aħjar xi jfisser li għandha 'issir liġi dwar il-lingwa Maltija sabiex din tkun stabbilita fuq bażi leġiżlattiva?'

FAMILJI MALTIN - GĦAJNUNA SOĊJALI FINANZJARJA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jinformani kemm hemm familji f'Malta li qegħdin jiddependu biss mill-għajnuna soċjali finanzjarja?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-liġi dwar is- Sigurta` Soċjali tipprovdi li l-Għajnuna Soċjali għandha tingħata lill-Kap ta' Familja jekk jissodisfa l-provedimenti tal-liġi dwar l-Għoti ta' dik l- Għajnuna.

Tajjeb li wieħed ikun jaf li "Kap ta' Familja" skond id- definizzjoni tal-liġi, tinkludi persuna li tkun tgħix waħedha.

Din id- definizzjoni tolqot ukoll lil dawk ix-xebbiet u romol li jkunu qegħdin jieħdu kura ta' xi qraba, u għalkemm ikunu qed jgħixu fl-istess dar magħhom, dawn ukoll huma meqjusa daqs li kieku kienu qed jiffurmaw familja għal rashom.

Għaldaqstant qiegħed nagħti hawn taħt statistika dwar il-persuni f`Malta u f`Għawdex li titħallas lilhom l-Għajnuna Soċjali:

1,404 familji ta' persuna waħedha li qed jieħdu l-għajnuna minħabba mard.

2,519 familji ta' aktar minn persuna waħda li qed jieħdu l-għajnuna minħabba mard.

1,031 familji ta' persuna waħedha li qed jieħdu l-għajnuna dwar qagħad.

1,920 familji ta' aktar minn persuna waħda li qed jieħdu għajnuna dwar qagħad.

833, xebbiet u romol li jieħdu l-għajnuna dwar kura ta' qraba.

199, Romol.

1,697 familji separati legalment jew xort'oħra.

444, familji ta' ġenitur wieħed.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqabdu persuni fis-snin 1994, 1995 u 1996 li kienu qegħdin jieħdu benefiċċji soċjali li ma kenux intitolati għalihom?

X'passi ħa d-dipartiment sabiex jiġu rikoverati l-flus?

X'passi ħa fil- Qrati kontra dawn il-persuni?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma tinħassx il- ħtieġa li tinżamm statistika tan-numru ta' każi fejn nies jinqabdu li jkunu qed jirċievu Għajnuna Soċjali meta ma jkollhomx dritt għaliha.

Jekk ikun il-każ, il-persuna tintalab tħallas lura l-ammont ta' Għajnuna Soċjali li tkun irċeviet meta ma kellhiex dritt.

Kull każ jiġi nvestigat, ħafna drabi bl-għajnuna tal-Korporazzjoni għat- Taħrig u Impiegi, u l-Għajnuna titwaqqaf immedjatament.

Il-benefiċċjarju jintalab jirrifondi l-Għajnuna li tkun tħallset lilu matul il-perjodu li ma kienx intitolat għaliha.

Xi drabi biex ma tinħoloqx tbatija finanzjarja fuq dik il-familja, r-refużjoni tal-ħlas ta` Għajnuna li ma kinitx dovuta jitħallas lura lid-Dipartiment f`pagamenti bin-nifs.

Dan l-arranġament jidher li ħadem matul diversi snin, u mhux normali li każijiet bħal dawn jitilgħu l-Qorti biex jittieħdu proċeduri kriminali.

PENSJONIJIET - PERSUNI LI KIENU JAĦDMU MAL-GVERN INGLIŻ

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid għar-rigward ta' l-iskema mnedija fid-diskors tal- Budget sabiex dawk il-persuni li kienu jaħdmu mal-Gvern Ingliż jibdew jieħdu l-pensjoni dovuta lilhom - ir-romol ta' dawn il-persuni serjin ikunu ntitolati għal din il-pensjoni?

Kemm huwa n-numru ta' romol u kemm huwa n- numru ta' dawn l-ex-service men li għadhom ħajjin?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nirreferi lill-Onor Interpellant għall-mistoqija parlamentari numru 3362, fejn jien tajt il-figura ta` 4043 bħala n-numru ta' persuni ex-impjegati tas-Servizzi Ingliżi li ser jibbenefikaw mill- mizuri mħabbra fl-aħħar diskors tal-Budget.

Din il-figura tinkludi pensjonanti waħedhom, dawk miżżewgin, kif ukoll ir-romol tagħhom.

Hu stmat li hemm madwar 930 armla minn dawn.

SIGARETTI - DUTY FREE

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l- Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa stmat li hija l-kwantita' ta' sigaretti li nbiegħu duty free matul dawn l-aħħar tliet snin?

Kemm minn dan l-ammont ta' sigaretti kienu mportati u kemm kienu manifatturati f'Malta?

ONOR.

LINO SPITERI: Irrid nifhem illi l-mistoqsija qed tirreferi l-iżjed għas-sigaretti li jiġu esportati u dawk li jinbiegħu lokalment lil persuni li jgawdu privileġġi diplomatiċi, la darba jinbiegħu duty free.

L-Onor Interpellant żgur li jifhem illi wieħed irid imur lura għal diversi records biex jiġbor dan it-tagħrif u li dan bilfors jieħu xi żmien.

Jekk l- Onor. Interpellant m'għandux utilita' speċifika, jiffranka lid-Dipartiment ħafna xogħol.

Jekk jgħidli (privatament) li jeħtieġu, nara li jinġabar.

BICAL - EX-DEPOŻITATI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l- Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa stmat li għandhom jieħdu flus l-ex-depożitanti tal-BICAL?

Kemm hemm flus depożitati mid-disposals li kien hemm mill-assi tal-BICAL?

ONOR.

LINO SPITERI: Huwa stmat li fil-31 ta' Diċembru 1996, l-ex- depożitanti tal-BICAL kien fadlilhom jieħdu Lm1,898,925.

Il-flus depożitati mid-disposals li kien hemm mill-assi tal-BICAL, fl-istess data, jammontaw għal Lm768,610.

Għal darba oħra għandu jiġi emfasizzat li hemm diversi kawżi pendenti dwar dan l-ammont ta' depożiti.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

TEMPJU TA' L-IMNAJDRA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u Ambjent: Billi fl-1994 wara li waqa' xi ġebel ġewwa t-Tempju ta' l-Mnajdra, il-barriera "Tal-Magħlaq" limiti tal-Qrendi u li hija l-aktar barriera viċin it-tempji, tneħħielha jew inżammilha il- permess biex tuża furnelli għall-qtugħ tal-blat fil-barriera u billi issa f'diversi ġurnali lokali dehru artikoli fejn esperti ddikjaraw illi l-ħsara saret minħabba il-maltemp u mhux minħabba il-ħruq ta' furnelli, jidhirlu l- Viċi Prim Ministru illi dan "l-istop order" għandu jiġi annulat peress li minħabba din id-deċiżjoni 15-il familja sofrew danni finanzjarji kbar mingħajr ħtija ta' xejn?

ONOR.

GEORGE VELLA: Huwa kkonfermat li l-liċenzja tal-Pulizija ta' l- imsemmija barriera inżammet fl-1994.

Dan wara ittra min-naħa ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar, fuq rakkomandazzjoni tad-Dipartiment tal- Mużewijiet, wara li kienu saru wkoll rappreżentazzjonijiet mill-UNESCO.

Riċentement, inħareġ Avviż ta' Twettiq peress li kien qiegħed isir tqattiegħ ta' blat barra l-limiti ta' barriera eżistenti u f'zona ta' protezzjoni, madwar 50 metru 'l bogħod mis-sit arkejoloġiku magħruf bħala il-'Misqa Prehistoric tanks.

Għaldaqstant, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar waqqfet kull xogħol li kien qiegħed isir barra l-limiti ta' l-imsemmija barriera, filwaqt li l-operat tal-barriera eżistenti twaqqaf mill-Pulizija, għax il-liċenzja ma ġietx imġedda.

Preżentement hemm appell pendenti quddiem il-Bord ta' l-Appell dwar l-Ippjanar.

UFFIĊĊJU TAL-MINISTRU TA' L-INDUSTRIJA - MEMBRI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: Jista' l- Ministru jgħid min huma l-membri li jifformaw l-istaff ta' l-uffiċċju tiegħu (jew segretarjat privat kif ġieli hu magħruf), inkluż il-konsulenti, xi grad għandhom u x'inhu x-xogħol tagħhom fl-uffiċċju, f'liema dipartiment tal-gvern jew enti kienu jaħdmu qabel is-26 ta' Ottubru, 1996 u min minnhom ġie mpjegat b'kuntratt u f'liema każ?

Jista' ukoll ipoġġi kopja fuq il-Mejda tal-Kamra tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tinsab murija fit-tabella ta' hawn taħt.

Kopji tal-kuntratti relattivi tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra kif mitlub aktar kmieni f'din is- seduta.

Ta' min jgħid illi dan l-ingaġġ jikkonferma ma' Letter Circular maħruġa mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru fil-31 ta' Ottubru, 1996.

|Isem |Salar|Xogħo|Dip. |B'kun| | |y |lhom |jew |tratt| | |scale|fil-p|enti | | | |fil-p|reżen|minn | | | |reżen|t |fejn | | | |t | |ġew | | | | | |sekond| | | | | |ati | | |Aaron |Scale|Segre| |B'kun| |Mifsud |10 |tarju| |tratt| |Bonnici | |Priva| | | | | |t | | | |Carmel |Scale|Assis| |B'Kun| |Formosa |10 |tent | |tratt| | | |Perso| | | | | |nali | | | |Pauline |Scale|Execu|Lands | | |Zammit |14 |tive | | | | | |Offic| | | | | |er | | | |Odette |Scale|Segre|Indust| | |Micallef|16 |tarja|rija | | | | |t | | | |Ramona |Scale|Segre|Home | | |Fenech |16 |tarja|Affair| | | | |t |s | | |Eric |Scale|Xogħo|Malta | | |Micallef|13 |l |Drydoc| | | | |kleri|ks | | | | |kali | | | |Edward |Scale|Xogħo|Malta | | |Camiller|14 |l |Shipbu| | |i | |kleri|ilding| | | | |kali | | | |Saviour |Scale|Recep|Posta | | |Chetcuti|17 |tioni|Ltd. | | | | |st/Te| | | | | |lepho| | | | | |ne | | | | | |Opera| | | | | |tor | | | |Paul |Scale|Handy|Agriko| | |Buhagiar|18 |man/Ġ|ltura | | | | |ardin| | | | | |ar | | | |Paul |Scale|Messa|Enemal| | |Borg |18 |ġġier|ta | | |Philip |Scale|Messa|Malta | | |Vella |18 |ġġier|Shipbu| | | | | |ilding| | |Joseph |Scale|Drive| |B'kun| |Vella |18 |r/ | |tratt| | | |Secur| | | | | |ity | | | |Mario |Scale|Drive| |B'kun| |Zammit |18 |r/ | |tratt| | | |Secur| | | | | |ity | | |

UFFIĊĊJU TAL-VIĊI PRIM MINISTRU - MEMBRI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l- Affarijiet Barranin u Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid min huma l-membri li jifformaw l-istaff ta' l-Uffiċċju tiegħu (jew segretarjat privat kif ġieli hu magħruf), inkluż il-konsulenti, xi grad għandhom u x'inhu x-xogħol tagħhom fl-uffiċċju, f'liema dipartiment tal-gvern jew enti kienu jaħdmu qabel is-26 ta' Ottubru, 1996 u min minnhom ġie mpjegat b'kuntratt u f'liema każ?

Jista' ukoll ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

GEORGE VELLA: Għar-rigward ta' l-ewwel parti tad-domanda nirriferi lill-Onor.

Interpellant għad-domanda numru 389/8/1 magħmula lill-Prim Ministru.

Ix-xogħol konness ma' dawn il-membri ta' l-istaff huwa li jamministraw is- Segretarjat tal-Ministeru.

Konsulent ġie mqabbad wieħed biss li huwa l- Professur Alfred Vella, filwaqt li bil-kuntratt ġie mpjegat is-Sur Anġelo Desira bħala Security/Driver.

Qed nippreżenta kopja taż-żewġ kuntratti fuq il-Mejda tal-Kamra.

UFFIĊĊJU TAL-MINISTRU TAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI - MEMBRI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri li jifformaw l- istaff ta' l-uffiċċju tiegħu (jew segretarjat privat kif ġieli hu magħruf), inkluż il-konsulenti, xi grad għandhom u x'inhu x-xogħol tagħhom fl- uffiċċju, f'liema dipartiment tal-gvern jew enti kienu jaħdmu qabel is-26 ta' Ottubru 1996 u min minnhom ġie mpjegat b'kuntratt u f'liema każ?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Lista tal-membri li jifformaw l-istaff ta' l- uffiċċju tiegħi kif approvati mill-MPO, bid-dettalji mitluba, flimkien mall- kopji tal-kuntratti relattivi ta' dawk impjegati b'kuntratt tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Dawn in-nies jagħmlu xogħol normalment meħtieġ fis-Segratarjat Privat ta' Ministeru b'ammont ta' flessibilita'.

|Isem |Grad |Dipartiment| | | |/enti fejn | | | |kienu | | | |jaħdmu | | | |qabel is-26| | | |ta' Ottubru| |Casinġen|Officer in |Works | |a E J |Grade 8 |Division | |Tanti |Personal |On Contract| |Michelle|Assistant | | |Debono |Senior |On Contract| |Martin |Secretarial| | | |Official | | |Aġius |Assistant |Education | |Carmel |Prinicipal | | |Camiller|Timekeeper |Education | |i | | | |Carmelo | | | |Azzoppar|Clerk |Consumer | |di | |Affairs | |Dennis | | | |Falzon |Clerk III |Enemalta | |Mary | | | |Mifsud |Clerk |Joint | |Jacquili| |Office | |ne | | | |Dunbar |Clerk A |Central | |Fleur | |Bank | |Sciberra|Casual Ward|Health | |s V Joan|Clerical |Department | | |Assistant | | |Falzon |Clerk |Department | |Nadette | |of Industry| |Bonniċi |Assistant |Telemalta | |P John |technical | | | |Officer | | |Mamo |Driver/Secu|On Contract| |Ivan |rity | | | |Officer | | |Briffa |General |Air Malta | |Paul |Hand | |

CRAFTS & COTTAGE INDUSTRY

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3105 dwar Crafts and Cottage Industry, jista' l-Ministru jesplora l-possibbilta' dwar twaqqif ta' koperattivi, l-aktar fil-qasam ta' produzzjoni ta' prodotti tipikament Maltin u Għawdxin?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Ninforma lill-Onor.

Membru illi l- koperattivi jaqgħu taħt il-Ministru tal-Ħarsien Socjali.

RAĦAL ĠDID - GĦASSA TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk l-Għassa tal-Pulizija ta' Raħal Ġdid għandhiex xi sehem fiż-zona ta' sigurta' fil-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin?

ONOR.

ALFRED SANT: Le, m'għandhiex.

TARXIEN - DAWL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: B'irferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3109 u mistoqsijiet supplimentari, jista' l-Ministru jfisser il-kliem "prijoritajiet" u "kriterji tekniċi" dejjem safejn possibbli fiċ-ċirkostanzi?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-prijoritajiet u kriterji tekniċi qegħdin jirriferu għal dawk il-postijiet fejn l-aktar li hemm bżonn u maqssmin fiżikament b`tali mod li t-tqassim ta` dawl ikun adegwat.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għax- xahar ta' Jannar, 1997, jista' l-Ministru jgħid kemm saru talbiet ġodda għal akkomodazzjoni alternattiva u kif inhuma kategorizzati; kemm ġew allokati djar mid-dipartiment, u kemm minnhom kienu rikonoxximent ta' kera u kemm bdil; kemm djar abitabbli ġew f'idejn id-dipartiment; x'kien l- istock ta' djar abitabbli li kellu d-dipartiment fl-aħħar tax-xahar?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Matul Jannar 1997 dahlu 86 applikazzjoni gdida.

Dawn kienu mqassma kif gej:

|Danger | 6 | |Sub Standard |10 | |Sharing |34 | |Health |12 | |Reasons | | |Exchange | 1 | |Single Parent| 6 | |Separated | 1 | |Over 60 years| 1 | |Engaged | 5 | |Single Person| 4 | |Recognition | 6 |

Fl-istess perjodu saru 17-il allokazzjoni li minnhom seba' kienu rikonoxximent u daħlu 12 -il post f'idejn id-dipartiment.

Il-proċess ta' l-allokazzjoni hu wieħed kontinwu u n-numru ta' postijiet jinbidel il-ħin kollu.

DJAR - BDIL TA' POSTIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għas- 17-il allokazzjoni li saret mid-dipartiment f'Novembru u Diċembru, 1996 skond mistoqsija parlamentari numru 799, jista' l-Ministru jgħid kemm minnhom kienu rikonoxximenti ta' kera u kemm bdil?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi bejn Novembru u Dicembru kien hemm żewġ kazi ta' bdil u tliet kazi ta' rikonoxximent.

DJAR - ALLOKAZZJONI TA' POSTIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm id-dipartiment kellu djar tajbin biex jiġu allokati fl- aħħar ta' Novembru u fl-aħħar ta' Diċembru 1996?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi matul Novembru daħlu 17-il post għand id-dipartiment u f'Dicembru daħlu seba' ohra.

Il-proċess ta' l- allokazzjoni hu wieħed kontinwu u n-numru ta' postijiet jinbidel il-ħin kollu.

DJAR - BEJGĦ

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm saru kuntratti ta' bejgħ ta' residenzi mill-Awtorita' tad-Djar lill-inkwilini bejn l-1 ta' Ġunju 1987 u l-31 ta' Ottubru 1996?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: L-Awtorita' tad-Djar għamlet 674-il kuntratt ma' inkwilini f'proprjeta' tal-Gvern.

VALLETTA REHABILITATION COMMITTEE

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- guidelines tal-Valletta Rehabilitation Committee?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-istudju dwar il-guidelines li jaħdmu fuqhom il- Valletta Rehabilitation Committe, għadu ma tlestiex.

Meta dan l-istudju jkun lest titpoġġa kopja fuq il-Mejda tal-Kamra.

ADDOZZJONI

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Peress li jista' jkun hemm u hemm każijiet ta' koppji maturi li għalkemm parti jew oħra ma jkollhomx 30 sena jew aktar, ikunu xorta kapaċi li jaddottaw, jikkonsidra l-Ministru li għal dan l-iskop u f'dan is-sens għandha tiġi emendata l-liġi ċivili?

Dwar l- addozzjoni mill-Albanija, jista' l-Ministru jikkonferma li din fil-fatt ma waqfitx u li fi żmien qasir se titkompla?

Jikkonsidra wkoll il-Ministru li min ma għandux il-kwalifiki legali biex jaddotta jitħalla jieħu postu fil- lista available?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Effettivament diġa' bdejt nara ma` l-uffiċjali tat-Taqsima għall-Affarijiet Soċjali u tal-Familja kemm dan il-punt imqanqal mill-Onor.

Interpellant kif ukoll xi punti oħra fl-istess direzzjoni u għall-istess għan imsemmi minnu.

Nikkonferma illi l-ftehim ma` l-Awtoritajiet Albaniżi dwar addozzjonijiet minn hemmhekk għadu fis-seħħ u qed nistennew minn ħin għalll-ieħor jiġu approvati mill-Qorti Albaniża l-ewwel grupp ta` tfal.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija nitlob lill-Onor Interpellant ikun speċifiku għax jista jkun il-każ illi n-nuqqas tal-kwalifika legali ikun ta` natura permanenti u serja u jkun bla skop illi titqiegħed fuq il- waiting list ma' l-oħrajn sempliċiment biex tkun tqiegħed hemm.

ĠONNA PUBBLIĊI - KUNTRATT TA' XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid jekk sal-31 ta' Jannar, 1997 ingħatawx il-kuntratti għax- xogħol ta' ġonna pubbliċi fl-oqsma tad-djar fil-Kalkara, f'Ħaż-Żabbar, fiż- Żejtun u f'Santa Luċija kif kien qal fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 146 fit-28 ta' Jannar, 1996?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Minn informazzjoni mid-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar mit-Taqsima tax-Xogħlijiet li qed tieħu ħsieb dawn il- proġetti ghan-nom ta' dan il-Ministeru, l-offerti kollha ingħataw.