MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 663 Il-Ġimgħa, 7 ta' Diċembru, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 663

Il-Ġimgħa, 7 ta' Diċembru, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.04 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ġimgħa, 7 ta' Diċembru, 2001

WERREJ

MINUTI 70

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 70

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2002

IT-TMIEN JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN 76

AĠĠORNAMENT 110

MISTOQSIJIET GĦALL-TWEĠIBIET ORALI BIL-MIKTUB 111

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 662 li saret fis-6 ta' Diċembru, 2001 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

GĦELUQ TA' HSBC BRANCH

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinformani jekk sarx stħarriġ dwar kif iċ-ċittadini ta' l-Imġarr jistgħu jingħataw servizz alternattiv wara li l-HSBC għalaq il-branch tiegħu f'dak il-lokal?

Jekk iva, x'inhija s-sitwazzjoni?

Jekk le għaliex?

Jikkonsidra l-Ministru li jsir stħarriġ bħal dan?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd) (f'isem il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Kif jaf tajjeb l-Onor.

Interpellant, il-bank li qed jirriferi għalih huwa entita` privata u l-gvern ma jidħolx fl-operat, la ta' din l-entita` partikolari u lanqas ta' xi entita` privata oħra.

Tajjeb jingħad li r-regolarizzazzjoni tal-banek taqa' taħt ir- responsabbilta` tal-Ministeru tal-Finanzi.

ATM

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinformani jekk kienx hemm żvilupp dwar l-istallazjoni ta' ATMs fl-Imtarfa?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): M'għandi xejn xi nżid mat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

27196 dwar l-istess materja.

PRODOTTI TAL-BIEDJA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 29866, jista' l-Ministru jwieġeb fid-dettall u jagħti breakdown ta' kemm tħallset levy prodott, prodott, inkluż sigaretti, xorb eċċ?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru tal-Finanzi): Inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra tabella li turi l-ammonti miġbura, kapitlu b'kapitlu mill-1 sal-24 għas-snin 1999, 2000 u 2001 (sat-30 ta' Settembru).

MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet l- ispiża tal-mobile phones tal-ministeru u tad-dipartimenti li jaqgħu taħt id- dekasteru tal-ministeru bejn Jannar u Novembru ta' din is-sena?

Kemm kienet l-istess spiża għas-snin 1997, 1998, 1999 u 2000 sena b'sena?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien informat li l-ispiża tal-mobile phones tal- ministeru u tad-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bejn Jannar u Novembru ta' din is-sena kienet ta' Lm 1,862.70.

L-ispiża għas-snin 1997, 1998, 1999 u 2000 sena b'sena kienet hekk:

1997 Lm 68.57 1998 Lm 1,548.59 1999 Lm 3,507.43 2000 Lm 3,578.61

MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet l- ispiża tal-mobile phones tal-ministeru u tad-dipartimenti li jaqgħu taħt id- dekasteru tal-Ministeru bejn Jannar u Novembru ta' din is-sena?

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): L-informazzjoni qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

Peress li l-mistoqsija mitluba tkopri anke l-ambaxxati, ikollna bżonn ftit tal-ħin sakemm tinġabar l-informazzjoni.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

Joseph Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Peress li qed nitkellmu fuq spejjeż pubbliċi, jista' l-Ministru jgħid apparti l-voti vvotati għall-MIC, kemm fondi oħra jinħarġu mill-ministeru jew dipartimenti li jaqgħu taħtu, għal kumpanniji privati jew kumpanniji ta' pubbliċita` għal reklamar u programmi mtella' b'konnessjoni ma' informazzjoni dwar is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Il-fondi li għandhom għal reklamar u informazzjoni li għandha x'taqsam ma' l-Unjoni Ewropea, kollha joħorġu mill-Malta-EU Information Centre.

Dan ma jfissirx li jekk il-ministeru jkun irid jgħin lil xi għaqdiet ta' studenti, ma jgħinhomx f'xi pubblikazzjoni li jagħmlu għal xi konferenza li jkunu se jorganizzaw u allura ma nistax nagħti garanzija assoluta li f'dawn l-attivitajiet ma jkunx hemm xi aspetti li ma jkollhomx dimensjoni Ewropea.

Fil-fatt dawn ilhom isiru għal numru ta' snin.

Pero` dak li għandu x'jaqsam ma' informazzjoni in konnessjoni ma' l- Unjoni Ewropea speċifikament u dak li għandu x'jaqsam ma' affarijiet li jaqgħu taħt il-ministeru ta' l-affarijiet barranin, joħroġ mill-fondi allokati lill-MIC.

Imbagħad hemm aspett ieħor li forsi ta' min wieħed isemmih.

Id- delegazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea għandha fondi li minnhom tista' tipprovdi lill-korpi kostitwiti u anke lil għaqdiet ta' studenti biex jagħtu informazzjoni dwar l-Unjoni Ewropea u dawn m'għandniex x'naqsmu magħhom aħna.

Jista' jkun ukoll li jsiru inizjattivi bejn id-delegazzjoni ta' l- Unjoni Ewropea u l-MIC, per eżempju, dwar il-futur ta' l-Unjoni Ewropea, bħall-attivita` li saret diġa` u li bħala mistieden speċjali kien hemm il- Ministru Franċiż Pierre Moskovici.

Din l-inizjattiva saret bejn l-MIC, il- Ministeru għall-Affarijiet Barranin u d-delegazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea u allura l-ispejjeż ikunu nqassmu bejniethom it-tlieta.

Jista' jkun hemm ukoll ministeri oħrajn partikolari li jagħmlu attivitajiet jew inizjattivi li għandhom xi dimensjoni Ewropea u ovvjament dawk jaqgħu taħt il-budget tagħhom.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Peress li l-Ministru semma l-MIC u nvolviha f'kollox u peress li din ma tidhirx li għandha l-fiduċja assoluta tal-poplu Malti fix-xogħol li qed twettaq imma donnha aktar qed tieħu xeħta ta' linja favur l-isħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea u m'hijiex essenzjalment ċentru ta' informazzjoni li jgħid il-pożittiv u n-negattiv, jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb li għaqdiet oħra li jaraw il-parti negattiva tas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea humiex se jibdew jingħataw l-istess fondi, bħalma tingħata l-MIC?

Il-fondi ta' l-MIC jiġu kollha mill-fondi pubbliċi jew hemm xi voti li jiġu min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Il-premessa ta' l-Onor.

Interpellant hija żbaljata.

L- MIC tipprovdi informazzjoni oġġettiva li tingħata lil kulmin jitlobha, jista' jkun partitarju Nazzjonalista, jista' jkun partitarju Laburista, jista' jkollu xaqliba favur l-Unjoni Ewropea u jista' jkollu xaqliba kontra l-Unjoni Ewropea.

Jekk l-Onor.

Interpellant isemmi każi speċifiċi fejn l- MIC kienet biased fl-informazzjoni li tat, allura hemmhekk imbagħad wieħed irid jara imma din ġiet imwaqqfa biex tagħti l-informazzjoni b'mod oġġettiv u hekk qed tagħmel.

Entitajiet oħra - li jistgħu jkunu partiti, jistgħu jkunu għaqdiet rappreżentattivi, u jistgħu jkunu gruppi li huma favur jew kontra - iridu jew jipprovdu l-fondi mir-riżorsi tagħhom, jew inkella jiġu allokati lilhom fondi li l-gvern Jalloka speċifikament għal għaqdiet rappreżentattivi wara li jagħmlu project proposal u dan jiġi analizzat.

Dawn l-għaqdiet – bħalL- UĦM, GWU, Chamber of Commerce, Federation of Industry, GRTU, Federation of Employers u għaqdiet oħrajn – jiġu allokati dawn il-fondi mbagħad iridu jagħmlu rapport dwar kif nefqu l-flus.

Is-sena l-oħra ġiet allokata somma ta' flus – li ma kenitx kbira - lill-moviment tas-CNI u ta' l-IVA.

Peress li dawn is-somom li qed insemmi huma żgħar, għandi nifhem li l-bulk ta' l- ispejjeż biex is-CNI u l-IVA jagħmlu l-propaganda li qed jagħmlu, iridu jsibuhom huma.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: F'dan kollu li qed jinkwadra l-Ministru, kif jiġi deċiż li jingħaddu fondi pubbliċi mill-MIC jew minn xi tip ta' vot ieħor tal-ministeru lill-kumpanniji privati, bħal per eżempju l-kumpannija Where's Everybody, biex ittella' programmi favur l-isħubija ta' Malta fl- Unjoni Ewropea, bħall-programm partiġġjan - m'hemmx mod ieħor kif issejjaħlu – "Viva Malta"?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Jekk il-programm "Viva Malta" huwiex partiġġjan jew le jarah l-Onor.

Interpellant.

Li hu żgur hu li għandu fost l-ogħla viewerships fil-pajjiż, jiġifieri jidher li jekk huwa partiġġjan xorta waħda huwa programm li ssegwih parti kbira minn dawk li jsegwu x-xandiriet pubbliċi.

Hemm l-awtorita` tax-xandir ukoll li timmoniterjah u l-Onor.

Interpellant jista' joqgħod ċert li kieku dan kellu jkun programm partiġġjan, kif qed jimmaġinah hu, l-awtorita` tax-xandir żgur li kienet tintervjeni.

Għaldaqstant din l-allegazzjoni li qed issir mill-Onor.

Interpellant niċħadha kompletament.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Il-Ministru qiegħed jiċħad li l-kumpannija Where's Everybody tagħmel programmi mħallsa mill-fondi pubbliċi, bħalma huwa "Viva Malta" u "Xarabank" biex taqdi l-opinjoni pubblika tal-gvern tal- ġurnata.

(Interruzzjonijiet) Issa jien bħala prova ta' dan li qed ngħid, se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra għas-sodisfazzjon tal-Ministru ...

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ippermettili ftit, Onor. Cuschieri.

Fil-ħin tal- mistoqsijiet ma jsirux statements imma domandi.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Sur President, se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra opinion poll - li se jixxandar illejla - li sar b'mod partiġġjan u li wasal fil-kwartieri ġenerali tal-Partit Nazzjonalista qabel ma ġie mxandar, biex jimmanipula l-opinjoni pubblika minn kumpannija pubblika li titħallas mill-gvern.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Dan m'huwiex il-ħin li jitqiegħdu karti fuq il-Mejda tal-Kamra.

(Interruzzjonijiet)

Hawn permess biex jitqiegħed dan ir-rapport fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' opinion poll magħmul minn Where's Everybody għall-programm televiżiv "Xarabank" datat 6 ta' Diċembru, 2001, dwar budget perception and voting intentions.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Sur President, jien kont qiegħed nirrispondi l- mistoqsija li saret dwar il-MIC u f'daqqa waħda daħal "Viva Malta" li huwa programm li kkummissjonat l-MIC.

L-Onor.

Cuschieri għamel l-allegazzjoni li dan huwa partiġġjan u jien ċħadtha u nerġa' niċħadha kompletament.

Fil- fatt in-nies li jipparteċipaw fih kemm-il darba jieħdu l-issues mill-aspett negattiv.

Imbagħad saret riferenza għal "Xarabank" li l-MIC m'għandu x'jaqsam assolutament xejn miegħu u m'għandu x'jaqsam assolutament xejn ma' l-Unjoni Ewropea.

Allura dan kollu li qed jgħid l-Onor.

Interpellant huwa kompletament irrilevanti.

MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża tal- mobile phones tal-ministeru u tad-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tal-ministeru bejn Jannar u Novembru ta' din is-sena?

Kemm kienet l-istess spiża għas-snin 1997, 1998, 1999 u 2000 sena b'sena?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru tat-Turiżmu): Ninsab informat li l- ispiża tal-mobile phones tal-ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħi hu kif gej:-

Ministeru u Dipartiment 1997 Lm 1,623.02 1998 Lm 3,084.53 1999 Lm 3,683.00 2000 Lm 5,049.97

Jannar – Novembru 2001 Lm 5,230.24

ITS 1997 Nil 1998 Nil 1999 Lm 522.30 2000 Lm 2,965.06

Jannar – Novembru Lm 1,403.07

PATROL BOATS - PATROL

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm patrol boats jaħdmu u kemm minnhom jagħmlu patrol kuljum?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Jien informat li bħalissa hemm ħames patrol boats u SAR launch li jaħdmu fl-iskwadra marittima tal-Forzi Armati.

Ma jidhirlix li l-informazzjoni mitluba fl-aħħar parti tal- mistoqsija għandha tkun ippubblikata.

FORZI ARMATI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm attendew suldati għall-kors ta' B1 clerk li sar riċentament fil-Forzi Armati?

Kemm weħħlu u f'liema parti ta' l-eżami weħħlu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li b'kollox, għall-kors ta' B1 Clerk attendew 14-il student.

Sebgħa għaddew mill-ewwel mill-eżami kollu filwaqt li sebgħa oħra weħlu minn parti waħda.

Skond l-AFM trade regulations dawn is-sebgħa setgħu joqogħdu għal-re-sit, kif fil-fatt għamlu, u għaddew kollha.

FAM - VEJJIKOLI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm vejjikoli ta' l- FAM illum?

Kemm għandhom żmien u kemm hemm minnhom weqfin?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li l-Forzi Armati għandhom 176 vettura li d-data tal-manifattura tagħhom tvarja bejn l-1969 u l-2000.

25 minn dawn il-vetturi se jinbiegħu fuq parir ta' board of survey.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Infakkar lill-Prim Ministru li ma weġibx għat- tieni parti tad-domanda u cioe` kemm minn dawn il-vetturi ma jaħdmux.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiena għedt li 25 minn dawn il-vetturi se jinbiegħu fuq parir ta' board of survey u dan ifisser li huma beyond repair b'mod sostenibbli u allura m'humiex serviceable aktar.

SISTEMA TA' RADIOS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm se tiswa lill-Armata s-sistema ta' radios li se titwaħħal dalwaqt?

Kemm kien hemm offerti għat- tender?

Intagħżlet il-kumpannija li se tagħmel dan ix-xogħol?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li s-sistema li se ttejjeb is- sistema ta' komunikazzjoni fin-new operation/rescue co-ordination centre, li kieku mixtrija kompluta kienet stmata li tiswa madwar Lm800,000, se tqum lill-Gvern Malti Lm126,000 peress li l-Gvern Taljan ta bla ħlas telecommunication equipment consoles u multiplexor system.

Il-Gvern Malti se jixtri microwave link system kompatibbli ma' l-apparat fl-għotja.

Intalbu quotations minn ħames kumpanniji.

Il-Forzi Armati rċevew tliet offerti u l-kumpannija li se tagħmel ix-xogħol intgħażlet.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Il-kumpannija li ntgħażlet hija dik li tefgħet l- orħos offerta?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: M'għandix id-dettalji quddiemi pero` għandi nifhem li l-għażla tkun saret abbażi tar-regoli viġenti li jkun hemm f'dawn il-kuntratti.

FAM

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm suldati posted ma' l-iskwadra marittima ta' l-AFM illum?

Kemm minn dawn huma inġiniera?

Kemm kien in-numru ta' suldati li spiċċaw minn din is-sezzjoni din is-sena?

X'kien xogħolhom u x'rank kellhom?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li bħalissa fl-iskwadra marittima hemm disa' fizzjali u 186 suldat.

Minn dawn ta' l-aħħar hemm b'kollox 37 tekniċi ta' żewġ kategoriji diversi (engine fitter u engine driver marine).

Matul din is-sena spiċċa 11-il wieħed u l-gradi tagħhom ivarjaw bejn bombardier u warrant officer class 1.

FIZJALI - KORSIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhuma s-suġġetti li qed jagħmlu ex-uffiċjali li qed jagħmlu korsijiet għal promozzjoni ta' fizzjali?

Xi kwalifiki għandhom fis-suġġett li qed jgħallmu u kemm qed jitħallsu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li l-ex-uffiċjali tal-Forzi Armati qegħdin jgħallmu l-Istorja Militari.

Huma għandhom background u esperjenza militari kif ukoll esperjenza fit-tagħlim ta' dan is-suġġett.

Huma tlieta u jitħallsu Lm580 bejniethom għall-kors kollu.

PULIZIJA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Joseph Sammut) staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jinforma lil din il-Kamra kemm jinqata' mill-paga ta' kull uffiċjal tal-pulizija għall-fond tal- pulizija?

Kemm hu l-bilanċ preżenti ta' dan il-fond?

X'sar bil-flus f'dawn l-aħħar sentejn?

Kemm se tingħata l-familja ta' Roger Debattista, l- pulizija li nqatel waqt il-qadi ta' dmirijietu, minn dan il-fond?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għall-Intern): Ninsab informat li l- membri tal-korp tal-pulizija jħallsu kontribuzzjoni kull tliet xhur u mhux tinqatalhom mill-paga.

Din il-kontribuzzjoni tvarja skond il-grad u titqassam kif ġej:

|Grad |Ammon|Mutu|Gener|Police|Offi| | |t |al |al |Associ|cers| | |Imħal|Help|Fund |ation |` | | |las |Lm |Lm |Lm |Mess| | |Lm | | | |Lm | |Kuntis|6.00 |1.50|3.00 |1.50 |Xejn| |tabbli| | | | | | |/ | | | | | | |Surġen| | | | | | |t | | | | | | |Spettu|9.00 |1.50|3.00 |1.50 |3.00| |r | | | | | | |Supret|9.30 |1.50|3.00 |xejn |4.80| |endent| | | | | | |Ass. |10.05|1.50|3.00 |xejn |5.50| |Kummis| | | | | | |sarju | | | | | | |Deputa|10.05|1.50|3.00 |xejn |5.50| |t | | | | | | |Kummis| | | | | | |sarju | | | | | | |Kummis|10.05|1.50|3.00 |xejn |5.50| |sarju | | | | | |

Il-bilanċ preżenti tal-general fund huwa ta' Lm7,672.54.

Minn dawn il- fondi, fost affarijiet oħra, jiġu ffinanzjati għotjiet lill-familjari ta' membri u ex membri tal-korp u cioe` titħallas is-somma ta' Lm1,350 lill- familja ta' membru tal-korp li jmut waqt li jkun għadu jservi fil-korp, tkun xi tkun il-kawża tal-mewt tiegħu, jew Lm670 fil-każ ta' ex membru tal- korp li jkun baqa' jħallas il-kontribuzzjonijiet ta' Lm6 fis-sena.

Jiġu ffinanzjati wkoll attivitajiet soċjali u sportivi għall-membri tal-korp u t- tfal tagħhom, kif ukoll għal ex membri tal-Korp.

Minn dan il-fond, il- familja ta' Roger Debattista ingħatat is-somma ta' Lm1,350.

Ma' dan wieħed irid iżid li l-Kabinett iddeċieda li jħallas somma kapitali lill-armla ta' l-ex kuntistabbli Debattista, liema somma ġiet ikkonsenjata lilha diġa`.

Apparti dan, l-armla tirċievi pensjoni tar-romol kemm taħt l-Att dwar is- sigurta` soċjali kif ukoll taħt l-ordinanza tal-pulizija u pensjoni speċjali għall-familjari ta' min imut fil-qadi ta' dmirijietu.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Fi żmien gvern Laburista ta' bejn l-1996 u l- 1998 kienu għaddejjin diskussjonijiet biex titwaqqaf speċi ta' insurance għall-membri tal-korp biex ikunu covered f'każ ta' inċidenti li jistgħu jħalluhom jew b'diżabilita` jew inkella, bħalma ġara f'dan il-każ sfortunat, jitilfu ħajjithom biex b'hekk tkun tista' tiġi mantnuta l- familja tagħhom jew huma stess fil-każ li jibqgħu ħajjin.

Jista' l- Ministru jgħid jekk dawn id-diskussjonijiet baqgħux għaddejjin u jekk ġietx introdotta din it-tip ta' insurance?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Onor.

Interpellant japprezza li m'għandix din l- informazzjoni quddiemi u għaldaqstant nitolbu jagħmel din il-mistoqsija lill-ministru konċernat, li llum jinsab fuq xogħol ieħor, sabiex ikun jista' jirrispondih f'ħin ieħor.

MIC

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Joseph Sammut) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinforma lil din il- Kamra kemm intnefqu flus mill-MIC għall-ktejjeb li jispjega pass pass x'ħareġ min-negozjati dwar iċ-ċaqlieq ħieles tal-persuni?

Kemm intnefqu flus fil-pustaġġ?

ONOR.

JOE BORG: L-ispiża sabiex jiġi stampat il-ktejjeb, li jispjega pass pass x'ħareġ min-negozjati dwar iċ-ċaqlieq ħieles tal-persuni, hija kif jidher hawn taħt:

|Xogħol ta' artwork |LM | | |402.50 | |Stampar |LM | | |10996.00 | |Fondi pprovduti |LM | |mill-Unjoni Ewropea |7700.00 |

L-ispiża totali maħruġa mill-MIC għall-istampar kienet ta' Lm3698.50.

L- ispiża għall-pustaġġ ta' dan il-ktejjeb laħqet is-somma ta' Lm5797.23

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsija għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Deguara.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Sur Presdient, f'isem il- Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-ammonti ta' flus miġbura mil-levy fuq prodotti għas- snin bejn l-1999 u Settembru 2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2002

IT-TMIEN JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Nixtieq ninforma lill-Kumitat li skond il-mozzjoni ta` proċedura Nru. 258 tas-26 ta` Novembru 2001, il-ħin tad-diskussjoni għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u l-kelliema ta` l-oppożizzjoni, bl- aħħar nofs għall-gvern.

Il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin, jekk jogħġbu, iressaq ir-riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

JOE BORG: Mr Chairman, nipproponi:

VOT 52 - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 8,428,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 52 - Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas- sena 2002.

VOT XIV - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 462,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XIV - Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas- sena 2002.

THE CHAIRMAN: Hemm rimarki?

L-Onor.

Chris Cardona.

ONOR.

CHRIS CARDONA: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:

VOT 52

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Personal Emoluments

Item 11

Holders of Political Office

Ħassar iċ-ċifra "Lm13,769" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm13,768"; u

Ħassar minn Budget Line Item 6459 – Malta/EU Information Centre – iċ-ċifra ta' "Lm900,000" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm9".

Delete the figure "Lm13,769" and substitute therefor the figure "Lm 13,768"; and

In Budget Line Item 6459 – Malta/EU Information Centre – delete the figure "Lm900,000" and substitute therefor the figure "Lm9".

Mr Chairman, qabel ma nibda bl-intervent tiegħi dwar il-budget li jikkonċerna l-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin xtaqt nagħmel kummenti ġenerali li l-oppożizzjoni qiegħda tagħmel b'mod konsistenti fuq il-voti kollha.

Il-linja ta' kritika li qbadna hi li quddiemna għandna budget nieqes minn prinċipji ta' importanza assoluta fl-andament tal-pajjiż bħalissa minħabba l-fatt li huwa budget mingħajr inizjattiva.

Barra minn hekk jonqos ukoll l-element soċjali għaliex huwa budget mingħajr wens.

Naħseb li din hija riflessa fit-tliet snin ta' ħidma ta' gvern li fl- opjinjoni tagħna kienu tliet snin moħlija.

Dan jirrifletti ruħu aktar fil-ħidma tal-politika barranija tal-gvern għaliex jekk wieħed jagħmel analiżi tax-xogħol li sar minn dan il-gvern jirrealizza li persentaġġ sostanzjali tax-xogħol f'dan il-ministeru sar minn eżerċizzju ta' ħidma biex jiġi adottat korp legali ta' l-Unjoni Ewropea, l-acquis.

F'dawn it-tliet snin saru affarijiet pożittivi li l- oppożizzjoni qablet magħhom, fosthom liġijiet li adottaw direttiva jew regolament ta' l-Unjoni Ewropea li f'ambitu lokali jagħmel sens.

Din is-sena kien hemm emendi għall-Merchant Shipping Act li jagħmlu sens għax aħna rridu li l-bandiera Maltija tkun konxja mill-esiġenzi ambjentali u jkollha reputazzjoni tajba.

Kien hemm okkażjonijiet oħrajn fejn ġew preżentati liġijiet quddiem dan il-parlament li qbilna magħhom, però mhux kollha kienu hekk.

Il-parti l-kbira ta' dawk il-liġijiet li ġew adottati ma kellhomx effett pożittiv fuq l-andament lokali.

U l-oppożizzjoni tibża' wisq li dan għadna ma bdejniex inħossuh biżżejjed u se jinħass aktar 'il quddiem.

Ħafna mix-xogħol li qiegħed isir qed isir minħabba pressjoni mill- Unjoni Ewropea.

Dan ikkonfermatu l-kummissjoni stess fir-rapport regolari li għamlet dwar Malta li nikkwota minnu aktar 'il quddiem.

Però l-impenn ta' dan il-ministeru sfoka ruħu mir-rwol li kellu mill-bidu tiegħu għal konċentrazzjoni fuq settur wieħed biss.

Dan wassal biex ma jkunx hemm inizjattivi ġodda f'dan is-settur.

Jekk wieħed jara d-diskors tal-budget tal-Ministru John Dalli u l-economic survey ippreżentat miegħu, u jekk wieħed jara wkoll l-estimi tal-budget allokat għal dan il-ministeru m'hemmx għalfejn ikun ekonomista jew espert finanzjarju biex jirrealizza li m'hemmx inizjattivi ġodda.

L-ikbar inizjattiva li hemm - u għamilna riferenza għaliha fl-emenda li għamilna għal dan il-vot l-Onor.

Vella u jien - għas-sena d-dieħla hija dik li nagħtu Lm900,000 lill-MIC, Lm600,000 iżjed milli kienu allokati għaliha s-sena li għaddiet.

U aħna nafu x'qed jagħmel l-MIC.

Aħna ma naqblux mal-gvern li l-MIC huwa ċentru ta' informazzjoni biss għax ċentru ta' informazzjoni m'għandux jagħti informazzjoni lopsided, imma jrid jagħtiha fid-dawl ta' dak li jkun qed jiġri fil-pajjiż.

L-MIC qiegħed jaqdi l-funzjoni li riedu jaqdi dan il-gvern, jiġifieri li jippromwovi s- sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea bħala l-unika triq li teżisti bejn Malta u l-Unjoni Ewropea u l-aħjar triq li jista' jkun hemm.

L-MIC mhux qed isemmi l-possibbiltà li jkun hemm tip ta' ftehim differenti ma' l- Unjoni Ewropea.

Meta jkun hemm pajjiżi Ewropej, li m'humiex fl-Unjoni Ewropea, bħan-Norveġja, l-Islanda, l-Issvizzera u pajjiżi oħrajn li jaslu għal xi tip ta' ftehim ma' l-Unjoni Ewropea, dan ma jissemmiex.

Jissemmew biss ċerti milestones li jkunu għamlu pajjiżi li huma diġà membri jew inkella li huma kandidati għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea.

L-MIC huwa ċentru ta' informazzjoni ta' gvern li jrid li jsieħeb lil Malta bħala membru sħiħ fl-Unjoni Ewropea malajr kemm jista' jkun.

Din hija r- riflessjoni ta' kif qed iġib ruħu l-gvern fin-nefqa pubblika.

Fl-aħħar mill-aħħar dawn huma flus pubbliċi u l-kritika tagħna hija li l-fondi pubbliċi għandhom jintnefqu skond dak li jeħtieġ il-pajjiż.

Hija interessanti t-twist li l-gvern qed jagħmel riċentement fuq in-nefqa pubblika għax dan l-aħħar qed jgħid li hemm xi fondi li nġibuhom mill- Unjoni Ewropea li nistgħu nużawhom għaċ-ċentru ta' informazzjoni jew għal bżonnijiet oħra.

Per eżempju l-bieraħ kont qed nisma' lill-ministru għas- servizzi ekonomiċi jispjega kif il-gvern ġab għajnuna mill-Unjoni Ewropea biex ikun ikkummissjonat espert tekniku Spanjol sabiex iservi bħala konsulent ta' l-IPSE.

Però din xorta hija nefqa pubblika.

Hawn xi ħaġa li tingħata b'xejn?

Jekk l-Unjoni Ewropea qed tgħin lill-pajjiż permezz ta' fond, ikun kemm ikun, dan huwa inkluż f'dak li pajjiżna jrid jagħti lura lill-Unjoni Ewropea, allura xorta hija nefqa pubblika.

Sur President, ma nistgħux inġibu argumenti quddiem din il-Kamra fejn nispjegaw li peress li hija għajnuna mill-Unjoni Ewropea, allura nistgħu niskapriċċaw il-flus kif irridu!

Irridu nkunu trasparenti anke f'din it- tip ta' għajnuna, żgħira kemm hi żgħira.

Illum m'aħniex qed nitkellmu fuq Lm100 miljun, imma fuq eluf.

Sirna iżjed raġonevoli u fl-aħħar bdejna nitkellmu b'mod li jagħmel iktar sens f'dan id-dibattitu dwar ir- relazzjonijiet futuri ta' Malta ma' l-Unjoni Ewropea.

Fl-aħħar nistgħu nkunu iżjed prattiċi, però xorta waħda ma nistgħux nonfquh kif irridu bl- iskuża li dan huwa fond ta' għajnuna.

Xorta jrid ikun hemm accountability.

Dan huwa prinċipju kardinali li nsibuh fl-istituzzjonijiet demokratiċi kollha, l-aktar fil-pajjiżi Ewropej stess.

L-Unjoni Ewropea stess issostni li fondi pubbliċi għandhom jiġu amministrati b'mod trasparenti.

Irridu naraw li l-fondi li qed noħorġu joħolqu bilanċ ma' l-ispejjeż amministrattivi li jrid jagħmel dan il-pajjiż.

Veru li jista' jkun hemm xi fondi, u dan aħna qatt ma ċħadnieh, però se jkun hemm tpaċija ta' l- ispejjeż li se nonfqu biex amministrattivament inkunu kapaċi nħaddmu dawn il-fondi?

Irridu naraw li jkun hemm dan il-bilanċ ukoll.

U għalhekk huwa importantissimu l-obbligu ta' trasparenza u accountability.

Sfortunatament it-trasparenza li hija nieqsa f'dan is-settur hija nieqsa wkoll fl-informazzjoni dwar in-negozjati u dwar il-progress jew nuqqas tiegħu li qed iseħħ fin-negozjati.

U bħala oppożizzjoni l-uniku mezz kif inkunu nafu x'qed isir fin-negozjati li għaddejjin bħalissa huwa jew minn inside information mill-ministeru ta' l-affarijiet barranin, jew minn missjonijiet diplomatiċi li għandna barra minn Malta, jew mill-media, jew minn stqarrijiet tal-kummissjoni, tal-parlament Ewropew jew inkella ta' istituzzjonijiet oħrajn Ewropej.

Dan huwa ħażin ħafna.

Ir-raġuni li l- oppożizzjoni Laburista ma aċċettatx li tipparteċipa fil-MEUSAC hija skuża.

Il-MEUSAC huwa post fejn ma nistgħux inkunu kompatibbli.

Ma nistgħux nipparteċipaw f'kumitat li aħna ma naqblux ma' l-għan prinċipali tiegħu.

Però aħna mhux hekk qed ngħidu.

L-oppożizzjoni trid tkun taf x'inhu jiġri fin-negozjati għax wara kollox f'dan il-parlament aħna rappareżentanti tal-poplu u rridu nagħtu rendikont lil min tellagħna hawnhekk.

Irridu nkunu accountable anke f'dan is-sens.

Bir-rispett kollu lejn il-ministru, aħna nindunaw li lanqas l-informazzjoni - din id-darba mhux li dieħla mill-Unjoni Ewropea għal Malta dwar in- negozjati - li sejra minn Malta lejn l-Unjoni Ewropea m'hija korretta.

L- Unjoni Ewropea m'hijiex informata tajjeb.

Riċentement kien hawn Madame Fontaine f'Malta u bħala oppożizzjoni ltqajna magħha.

L-għada, ħoll xagħrek u ġib iż-żejt, dan kollu għax aħna kkritikajna l-fatt li Fontaine, President tal-Parlament Ewropew, ma kenitx informata li f'April ta' l-1998 fil-Lussemburgu konna wasalna biex nibdew ninnegozjaw pakkett ġdid ma' l-Unjoni Ewropea.

Din suppost kienet informata ħafna iżjed minn hekk.

Jien iddispjaċieni u bqajt imbellah li l- Viċi Prim Ministru Lawrence Gonzi u l-abbatini tiegħu ħarġu jgħidu: X'għarukaża!

Iktar minn kull ħaġa oħra, huwa attakk fundamentalista l-fatt li tiġi twisted b'dan il-mod il-perception ta' dan il-pajjiż barra minn Malta, tant li nies li jkunu se jiltaqgħu magħna lanqas biss ikunu informati b'dak li għamel il-gvern Laburista ta' ftit żmien ilu.

Dan m'huwiex sewwa!

Agħar minn hekk huwa l-fatt li tkun misfed minn Malta stess.

Sur President, se nikkwota mir-rapport tal-European Commission li ħareġ minn Brussell fit-22 ta' Ottubru li għadda.

Dawn huma background notes, supplimentari għar-rapport.

Per eżempju, fl-ewwel paġna nsibu:

"We note with satisfaction that the backlog of judiciary cases seems to have decreased, and that serious steps have been taken to prepare the implimentation of the legislation of refugees.".

Nirriferi għall-ewwel parti, li tgħid li l-każ ġudizzjarji naqsu, li assolutament m'huwiex veru.

Irrid ngħid ukoll li din il-kwotazzjoni ma tgħid li t-tariffi tal-qrati għolew, u allura l-aċċess tal-poplu għall- ġustizzja ġie minimizzat.

Il-European Commission tgħid

"as regards social policy we note with satisfaction that progress is achieved in the fields of labour law and health and safety at work.".

Huwa tajjeb li ngħaddu liġijiet dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol tal- ħaddiema, li jkunu jagħmlu sens, pero' l-implimentazzjoni tagħhom fejn hi?

Din ukoll hija nformazzjoni li rridu ngħaddu lill-Unjoni Ewropea, mhux nieqfu dejjem nofs triq.

Punt ieħor li ridt nagħmel hu dwar in-negozjati nnifishom.

Naħseb li m'hu qed nagħmlu xejn ħażin billi nikkritikaw l-andament tagħhom, kważi across the board, u nikkritikaw kif dawn qed jiġu tackled min-naħa tan- negozjaturi.

Fil-foreign affairs committee, aħna konsistentement nistaqsu xi studji għamel il-gvern biex jara li l-pożizzjonijiet li qed jieħdu n- negozjaturi huma kompatibbli ma' dak li nifilħu f'dan il-pajjiż?

Aħna ma naqblux li jkun hemm ħafna daqq tat-trombi u li niġu minn Brussels u ngħidu li għamilna rebħa kbira.

Aħna rridu li jkun hemm studji serji, mhux fl- iscreening biss, issa, għax nemmnu li issa n-negozjaturi se jkollhom għadam iebes x'jomogħdu, speċjalment fl-oqsma ta' l-ekonomija u ta' l-industrija, li huma l-aktar żewġ setturi li għandhom impatt fuq l-implikazzjonijiet ta' sħubija sħiħa.

Aħna nemmnu li jekk ir-regoli ta' l-acquis jiġu applikati mingħajr riserva, l-impatt se jkun negattiv ħafna.

Għalhekk għandna niddiskutu dawn l-affarijiet ukoll, u ma niddiskutux biss fatt komplut, qisu kollox miexi fuq ir-rubini, qisu m'hemm problemi ta' xejn.

Nerġa' nikkwota mill-istess rapport tal-Kummissjoni Ewropea, fejn f'paġna 2, b'riferenza għall-CAP, jgħid li "as regards agriculture, we understand that Malta faces particular difficulties to adopt to the CAP because of its specific needs.

However time has come for Malta to take crucial decisions.".

Imma f'din il-Kamra qegħdin niddiskutu dawn id-deċiżjonijiet kruċjali?

Id-debate pubbliku, huwa konċentrat fuq dawn l-affarijiet?

Fejn hu d-dibattitu dwar dan is-settur?

X'qed jingħad lill-pubbliku?

L-ironija hi li għalkemm id-diskussjoni pubblika qiegħda tonqos, kien hemm żieda ta' Lm600,000 fil-vot tal-MIC.

Ironija oħra hi li d-deċiżjonijiet tan- negozjaturi qed jiġu mplimentati, u l-poplu għad irid jiddeċiedi.

X'se jiġri meta jasal il-mument ta' l-għażla?

X'se jagħżel il-poplu?

Fil-foreign affairs committee jsiru maratoni ta' seduti fejn nisimgħu x'għandhom xi jgħidu l-ministri b'mod individwali, naraw x'jaħsbu l-esperti tekniċi u nanalizzaw il-kapitli u l-miżuri li jkunu magħluqin proviżorjalment.

U aħna nistaqsu jekk sarx xi studju dwar l-impatt finanzjarju ta' ċerti tariffi u miżuri li jridu bilfors jiġu ntrodotti.

Ir- risposta hija le, ma sar l-ebda impact assessment, jew jekk sar, ma ġiex ippreżentat u aħna ma nafux bih.

Fuq il-Mejda tal-Kamra ġew imqiegħda biss xi studji li kienu saru fi żmien il-proċess ta' l-iscreening, u iktar minn studji dawn kienu ċejċa għall-ħbieb.

Għalhekk jagħmel ħażin gvern Laburista ġdid jekk ma jarax kif saru dawn l-istudji, kif ġew commissioned u għalfejn saru ċerti ħlasijiet, għax dawn ma kienu xejn għajr eżerċizzju ta' cut, copy and paste ta' volumi kbar ta' direttivi u informazzjoni mill- websites ta' l-Unjoni Ewropea, bi ħlas ta' eluf kbar ta' liri.

Aħna rridu naraw kif saru dan it-tip ta' studji u x'rilevanza għandhom għall-proċess tas-sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Sur President, wara li sar il-proċess ta' screening, spiċċa kollox.

Dażgur, għax il-proċess ta' screening huwa faċli, u jinvolvi biss li wieħed jgħid x'inhuma l-liġijiet.

Imma aħna mhux dak irridu naraw.

Aħna rridu naraw analiżi dettaljata, studju komparattiv li jgħid fejn hemm problema, fejn kollox miexi tajjeb, x'irridu naddottaw, fejn hemm bżonn ta' transitory provision, fejn hemm bżonn deroga.

Imma minn dan kollu, ma sar assolutament xejn.

F'din il-ġimgħa ddiskutejna l-qasam tat-trasport u aħna l-membri ta' l- oppożizzjoni tlabna lill-gvern biex għal dak li għandu x'jaqsam mal-land transport, mat-trasport marittimu u ma' l-air transport, jgħidilna kif per eżempju l-heavy vehicles se jkollhom iħallsu fee ta' madwar Lm700 biex l- vettura tagħhom tkun skond l-istandards ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan m'għednihx aħna, imma qaluh l-esperti tekniċi stess.

Għidulna x'se jkun l- impatt ta' din il-fee!

Għidulna x'se jkun l-impatt fuq il-bandiera Maltija u fuq il-handling fl-ajruport!

Għidulhomlna dawn l-affarijiet ħalli nkunu nafu min se jidħol għar-responsabbilta` politika!

Mr Chairman, il-kummissjoni Ewropea tagħmel l-overall assessment tagħha fuq ir-regular report.

Il-poplu Malti wkoll qed jagħmel dan l-overall assessment, u iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qed jidher biċ-ċar kemm dan l- overall assessment huwa negattiv.

Fir-rigward tas-sħubija fl-Unjoni Ewropea, il-gvern Nazzjonalista beda bl-istilel, bil-maġija u bil-mijiet tal-miljuni, u issa wasal biex imexmex l-għadma.

Nagħlaq billi ngħid li anke għal dak li għandu x'jaqsam ma' dan is-settur, ir-riflessjonijiet ta' l-oppożizzjoni dwar il-budget huma ċari ħafna.

Dan huwa budget mingħajr inizjattiva, budget ta' gvern li qed jorqod quddiem il- problemi tal-pajjiż u li m'huwiex kapaċi jagħmel sens lanqas fil-politika tiegħu stess, f'dan il-każ il-politika barranija.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, nixtieq kieku nibda billi nitkellem direttament dwar il-policy, pero', peress li din hija l-unika darba f'sena fejn ikollna l-opportunita` li nitkellmu dwar dan il-ministeru - li għandu budget ta' Lm9 miljun, b'head office li jonfoq madwar Lm4 miljun u b'żewġ ambaxxati, waħda f'Londra u l-oħra fi Brussels, li bejniethom jonfqu kważi Lm1 miljun - naħseb li nkun aħjar li nibda billi nikkummenta ftit dwar l- amministrazzjoni tiegħu, u ngħaddi għall-policy iktar tard.

Sur President, illum nafu li għandna foreign office li sar ministeru mimli b'għexieren ta' nies ingaġġati fuq kuntratti, u li qed ikunu ta' piż kbir fuq il-kaxxa ta' Malta.

Il-kuntratti ta' dawn il-ħaddiema huma ġenerużi, anke dawk tal- messaġġiera, fejn dawn jieħdu madwar Lm100 allowance fix- xahar, imbagħad wara nofsinhar ma jkun hemm ħadd minnhom fil-ministeru.

Anke l-konsulenti, b'eċċezzjoni ta' xi wieħed, qed jagħmlu xogħol li liberalment jista' jagħmlu ħaddieħor.

Dawn qed jitħallsu b'madwar Lm5,000 fis-sena, u ħadd minnhom ma jdum għal iktar minn siegħa kuljum fil- ministeru.

Id-direttorat ta' l-Unjoni Ewropea, li issa xogħlu kważi ttieħed kollu mill- MIC, ingħata d-doppju tal-fondi biex jaħdem, u ngħata wkoll iktar ħaddiema.

Nafu li l-kap tiegħu tant huwa indipendenti u bilanċjat, li llum il-ġurnata sar ħaġa waħda mat-team li jifformola l-policy, u sar anke membru tat-team li jmur jinnegozja mal-gvern fi Brussels.

Nafu li teżisti tellieqa għall-postijiet fil-ministeru, li għada pitgħada, jekk Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea, jistgħu jingħataw lil nies privileġġjati.

Ħafna minn dawn in-nies diġa' qed jintbagħtu għal korsijiet organizzati mill-istess Unjoni Ewropea.

Nafu wkoll li qed jiġu appuntati ambaxxaturi,

Nafu wkoll li ġew appuntati ambaxxaturi, kemm residenti kif ukoll le, għal pajjiżi qrib u anke imbiegħda, li magħhom ftit li xejn għandna kuntatti, bħal per eżempju l-Asja, Singapore u s-South Africa.

Jien ngħid li l- ambaxxati Maltin li qed jinfetħu f'pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea m'humiex qed jinfetħu fl-interess ta' Malta, imma sempliċiment biex nagħmlu kumpliment lil dak il-pajjiż, u qed niġu naqgħu u nqumu mid-deficit kbir finanzjarju li għandu pajjiżna.

Jien m'iniex se nagħmel kif kien jagħmel il-Ministru Borg meta kien fuq din in-naħa tal-Kamra, u nikkritika personalment lill-ambaxxaturi.

Dak iż-żmien l-Onor.

Ministru kien megħjun ħafna mill-pupazzi tal-gazzetti li jikbtu bl- Ingliż, u kull ħaġa li kienet tiġri kienet tiġi sploduta fil-gazzetti u ripetuta ad nauseam.

Imma issa, qatt ma nisimgħu bl-inkwiet li kellu kummissarju għoli Malti fl-Awstralja, mal-komunita` Awstraljana u anke ma' l-awtoritajiet Awstraljani.

Il-gazzetti lanqas ma rrapportaw l-inċident ta' l-ambaxxatur il-ġdid, ferħan bih innifsu, li għamel charge lill-first secretary għax dan ma qamx bilwieqfa meta daħal hu fil-Kamra, avolja kien qed jaħdem fuq il-computer.

Ma smajniex per eżempju bil-ġlied li kellu s- sena l-oħra l-kummissarju għoli Malti f'Londra maċ-chaplain tal-komunita` Maltija, Fr. Raymond Falzon, Franġiskan, meta suppost kienu qed isiru laqgħat biex isiru festi biex tiġi ċelebrata t-8 ta' Settembru.

Dan il- ġlied spiċċa b'rimarki personali, ċiniċi u abbużivi, u rapporti dwaru waslu għand il-Ministru u għand il-Prim Ministru, imma Alla jbierek, ħadd ma rrapporta xejn.

Mr Chairman, għalkemm fi ħdan il-ministeru qed jiġu ngaġġati uffiċjali bħala maturi, dawn qed jintbagħtu immedjatament barra għal iktar taħriġ, jew mill-ġdid fl-Universita` jew inkella f'posting, imbagħad kulħadd igerger li fil-ministeru m'hemmx biżżejjed ħaddiema.

Fi kliem ieħor, għandna foreign office fejn fl-opinjoni tiegħi jeżisti taħwid, nuqqas ta' interess u nuqqas ta' inizjattiva, speċjalment fid-direttorat tal- bilaterali.

U dan bir-raġun, għax min qed imexxih m'għandha l-ebda interess ieħor ħlief li tieħu dak li kien imwiegħed lilha, u ċioe` li ssir ambaxxatriċi, u fil-fatt qed jingħad li se tintbagħat fil-Portugall.

Jien naf ukoll b'assistent tad-direttorat, li f'daqqa waħda intbagħat Moscow biex postu jieħdu xi ħadd ieħor, li jekk m'iniex sejjer żball kien ġej minn Kastilja.

Sur President, li jinkwetani f'dan id-direttorat huwa li skond m'hu qed jingħad, ġew ittraskurati għall-aħħar dawk li huma msejħa briefs, li huma rendikonti ta' relazzjonijiet diplomatiċi li pajjiżna jkollu ma' pajjiżi oħra, u li fihom hemm miktub l-istorja diplomatika ta' pajjiżna.

Jien nawgura li ġejt informat ħażin, pero' rrid nistaqsi jew huwiex veru li dawn qed jiġi ttraskurat.

Nistaqsi wkoll jekk jinżammux minuti meta delegazzjonijiet Maltin iżuru pajjiżi barranin jew meta meta delegazzjonijiet barranin jiġu hawn Malta?

Jien naf li uffiċjali diplomatiċi, l-aktar ambaxxaturi Maltin, waqgħu f'apatija kbira quddiem dan it-taħwid kollu.

Uħud minnhom saħansitra waslu biex jikkontribwixxu f'artikli fil-gazzetti tal-partit Nazzjonalista u anke fl-independent press.

Dawn l-artikli ġew ikkontestati għax inkludew materjal kunfidenzjali li ġie f'idejn l-ambaxxaturi, fosthom wieħed in partikolari, li allura kiser l-etika professjonali.

Qed nirreferi b'mod partikolari għall-artiklu li deher fl-1 ta' Lulju 2001, imsemmi "Imnajdra and Unesco", miktub minn korrispondent speċjali li kulħadd jaf min hu imma kulħadd jibża' minnu, jew aħjar mill-kitbiet anonimi tiegħu u minn dak li jaf dwar dawk li ma jridux ikollhom x'jaqsmu miegħu, imma xorta jkollhom jaċċettawh.

Meta nisma' b'dan kollu, jien nistaqsi jekk il-ħidma li qed issir minn dawn l-ambaxxaturi u r-riżultati miksuba jiġġustifikawx il-miljuni ta' liri li qegħdin nonfqu fuqhom.

Oġġettiv politiku primarji tal-Ministeru għall- Affarijiet Barranin huwa, u hawnhekk nikkwota,

"establishing, maintaining and where appropriate, enhancing diplomatic relations, particularly with a view to promoting trade, investment, tourism, health, agriculture, air services and avoidance of double taxation and negotiating bilateral agreement in these and other fields.".

Jekk inħarsu lejn ir-riżultati, minkejja din il-ħidma kollha u dan id-daqq tat-trombi, insibu mod ieħor, li t-turiżmu f'pajjiżna qiegħed jonqos, l- investiment sparixxa, l-esportazzjoni qed tonqos, swieq ġodda ma jeżistux.

Allura jien nistaqsi jekk fiex qed tissarraf il-ħidma ta' dawn l-ambaxxati kollha u l-infiq ta' miljuni kbar ta' liri.

Sur President, nixtieq nistaqsi wkoll meta se tinfetaħ l-ambaxxata Spanjola f'pajjiżna.

Il-Prim Ministru għadu kemm ħabbrilna li issa se tinfetaħ l- ambaxxata ta' l-Olanda, u jien infakkar fil-paroli li kien sar meta l-gvern Laburista kien niżżel il-livell ta' rappreżentanza ta' l-ambaxxata Spanjola, u skond l-oppożizzjoni ta' dak iż-żmien, din kienet ingħalqet minħabba f'hekk.

Minn dak iż-żmien 'l hawn għaddew tliet snin, u sal-lum għadna ma smajna assolutament xejn.

Dan żgur li m'huwiex tort ta' l- ambaxxatur li hemm bħalissa, għax dan hu wieħed mill-ambaxxaturi li verament jagħmel ix-xogħol tiegħu b'kuxjenza u b'serjeta`.

Mr Chairman, se ngħaddi issa biex nitkellem dwar kif qed jiġu amministrati l-fondi tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin.

Kif qal tajjeb il-kollega tiegħi, kollox huwa indirizzat, kif jgħidu l-objectives, "to enhance Malta's relationship with the European Union, leading to membership in the Union".

Jien nistaqsi xi bżonn kien hemm li jinħoloq il-MIC, u iktar minn hekk, xi bżonn kien hemm li għas-sena d-dieħla jingħata kważi Lm1 miljun, jekk id-direttorat ta' l-Unjoni Ewropea, li m'huwiex immexxi minn nies b'orjentament partiġġjan dikjarat, f'paġna 349 ta' l-estimi huwa deskritt bħala li

"serves as an excellent source of information for the general public and interested bodies".

Nerġa' ngħid, jekk il-European Union information directorate huwa deskritt bħala "serves as an excellent source of information", x'kellna x'nambu l- MIC?

Dan biex ma nsemmix l-eluf kbar ta' liri oħra li huma vvutati biex jintefqu mid-direttorat ta' l-Unjoni Ewropea, u l-flus ivvotati taħt in- national programme for the adoption of the acquis.

Ma' dawn irrid insemmi wkoll il-flus li l-istess kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea se tagħti, taħt il-programm imsejjaħ Communication Strategy, biex jintefqu fi probaganda favur is-sħubija fl-Unjoni.

Dan huwa xogħol u spejjeż doppji.

Dan il-gvern x'ried, li jkollu struttura b'nies leali lejn il-partit Nazzjonalista, li jkunu lesti jagħmlu dak li jkun hemm bżonn biex jimbuttaw il-politika tagħhom u konvenjentement ikunu mħallsa minn flus il- poplu?

Dan il-gvern irid nies bħal Dr. Simon Busuttil u l-ex ġurnalista Carmel Attard, li kien tant jiskrupla meta fi żmien amministrazzjoni Laburista kienet tissemma' l-Libja, u li issa marlu l-iskruplu kollu?

Dawn in-nies, lejliet l-elezzjoni, lill-partit Nazzjonalista qdewh mill-koxxa, u probabbilment illum qed jiġu kkumpensati tal-pjaċiri li kienu għamlulu.

Sur President, wissejt u nerġa' nwissi li gvern Laburista, wara l-elezzjoni li jmiss, m'huwiex se jonora kuntratti ta' mpjiegi permanenti fil-Ministeru għall-Affarijiet Barranin, ta' nies li mill-MIC qed jiġu mwiegħda li jiddaħħlu jaħdmu f'dan il-ministeru.

Qed ngħid dan biex kollox ikun ċar, ħalli imbagħad ħadd ma jgħid li għamilna xi vendikazzjoni.

Nerġa' nagħmilna ċara li l-partit Laburista fil-gvern, wara l-elezzjoni li jmiss, m'huwiex se jonora kuntratti ta' din ix-xorta.

Għall-probaganda favur is-sħubija fl-Unjoni Ewropea, dan il-gvern għandu flus kemm irid, imma għall-komunitajiet Maltin barra minn xtutna, minkejja l-paroli u d-dikjarazzjonijiet fl-estimi li jgħidu "to extend support to Maltese communities overseas", ma vvota lanqas lira waħda vvutata, avolja dan qiegħed imniżżel fl-objectives.

Mr Chairman, fir-rigward tal-politika ġenerali, inkun qed naħli l-ħin tal- Kamra jekk noqgħod nirrepeti li l-għan prinċipali ta' dan il-gvern huwa s- sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea akkost ta' kollox.

Mhux biss, imma politika ta' sħubija li m'għandha l-ebda politika alternattiva fil-każ li dan l-għan ma jintlaħaqx.

Biex intefqu ħafna riżorsi fuq din il-politika, kemm finanzjarji kif ukoll riżorsi umani, ġew ittraskurati oqsma politiċi oħra, li huma ta' mportanza massima għall-politika barranija ta' pajjiżna.

Hija tal-mistħija li l-gvern, li jgħid li huwa ispirat minn prinċipji demokristjani, ma weġibx għas-sejħa ta' għajnuna fil-kampanja Europe against Poverty and Social Exclusion, imnedija mill-kunsill ta' l-Ewropa bejn l-1999 u din is-sena, bil-għan li jiġi mnaqqas jew eliminat il-gap ta' djun bejn il-pajjiżi ta' l-Afrika u l-kumplament tad-dinja.

Pajjiżna ma bagħat l-ebda kontribuzzjoni finanzjarja, jew ta' l-inqas token sum, għax għal dawn l-affarijiet, probabbilment m'għandux flus.

Ara għal ta' l-MIC għandu flus.

Sur President, ħaġa oħra ta` min jinnotaha hija li s-sena d-dieħla Malta se jkollha l-viċi presidenza u anke l-presidenza tal-Kunsill ta` l-Ewropa.

Din tiġri darba kważi kull 20 sena bil-membership li hemm illum u fil-budget, iddur kemm iddur, ma ssib l-ebda Lm1 ivvotata għal dan l-avveniment u inkarigu daqshekk prestiġjuż.

Jiena naħseb li din għandha tkun opportunita` tad-deheb għal Malta biex tagħti kontribut għall-ħarsien tal- prinċipji demokratiċi u biex tippromwovi r-rwol ta` pajjiżna bħala ċentru ta` paċi li attivament jaħdem biex iġib aktar sigurta` u stabbilita` fir- reġjun imqalleb tal-Mediterran.

Ikun tajjeb li fid-diskors tiegħu l- Ministru jgħidilna x'inizjattivi u xi programmi għandu ppreparati l-gvern għal dan l-avveniment, għax okkażjoni bħal din ma tiġikx darba kull ġimgħa.

Sur President, irrid ninnota wkoll li fil-Ġnus Magħquda diġa` tlifna l- awtonomija tal-vot tagħna bħala pajjiż sovran u diġa` qegħdin nivvotaw kif tgħidilna l-Unjoni Ewropea.

Għallinqas hekk jidher minn dak li naqraw fir- rapporti u mill-ftit li nisimgħu, għax minkejja li darba konna mwegħdin li d-dikjarazzjonijiet u r-riżoluzzjonijiet kollha li tivvota fihom Malta fil- Ġnus Magħquda kienu se jitpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra dan ma seħħ qatt.

L-istess qegħdin nagħmlu fuq issues ta` politika internazzjonali.

Qed nivvotaw kif jiddettaw l-interessi ta` l-Unjoni Ewropea u mhux kif ikun fl- aħjar interess tal-poplu Malti u Għawdxi.

Pero` fuq nota posittiva rrid ngħid li huwa ta` sodisfazzjoni li pajjiżna għadu jgawdi b'mod konkret minn għajnuna li ġejja mill-Istati Uniti b'riżultat tat-titjib fir- relazzjonijiet li ħadu spinta kbira 'l quddiem bejn l-1996 u l-1998 fiż- żmien meta aħna konna fil-gvern.

Dak iż-żmien kien verament tneħħa l- għanqbut li kien ilu jikklejma li neħħa l-Prim Ministru, imma fil-verita` ma kien neħħa xejn.

Huwa wkoll ta` sodisfazzjon li wieħed jinnota l-interess ġdid li dan il- gvern qed juri fir-realazzjonijiet ta` pajjiżna maċ-Ċina.

Il-konversjoni mill-preġudizzji li l-Partit Nazzjonalista kellu kontra l-poplu Ċiniż fil- passat issa jidher li hija konversjoni totali u jiena nawgura li mill- paroli, u mis-sempliċi viżiti ta` ministri ġejjin u sejrin iċ-Ċina, ngħaddu għall-fatti ta` investiment, aktar rabtiet kommerċjali u aktar kuntatti li jħallu l-frott u jagħmlu l-ġid lill-komunita` Maltija.

Sur President, dwar il-Mediterran ukoll nixtieq ninnota li hemm sinkronija bejn il-politika taż-żewġ partiti u nħoss li hemm għalqa fejn il-gvern għandu jieħu aktar inizjattivi minn rajh u ma joqgħodx biss marbut mal- konfini tal-politika Ewro-Mediterranja ta` l-Unjoni Ewropea.

Biex nagħti eżempju, insemmi t-twaqqif tal-Euro-Mediterranean Parliamentary Forum fiż- żmien meta aħna konna fil-gvern.

Dan kien twaqqaf hawn Malta u sal-lum għadu jiffunzjona.

Fil-fatt proprju ftit tal-ġimgħat ilu konna Brussells biex nattendu għat-tielet laqgħa tiegħu għax ġie msejjaħ minn Madame Fontaine u anke mill-Co-President Marokkin ħalli tiġi diskussa l-problema tat-terroriżmu fil-Mediterran.

Sur President, ta` min jgħid ukoll li fuq inizjattiva li ħadet żmien ilu Malta wara ħidma sfiqa li wettaqna bħala delegazzjoni Maltija matul dawn l- aħħar xhur u snin, illum wasalna lejliet li naraw li naraw titwieled assemlea parlamentari Mediterranja fi ħdan l-IPU.

Minn hawnhekk nixtieq nirringrazzja, b'mod partikolari, lill-ambaxxatur Alfred Zarb għall-mod ta` kif ħadem u kif dejjem għen u ta l-pariri tiegħu liż-żewġ naħat ħalli dan l- avveniment iseħħ.

Din hija assemblea li taf tkun ta` ġib kbir għall-kisba tal-paċi fir-reġjun tal-Mediterran.

Sur President, ħalli issa niġi għall-kwestjoni ta` l-Unjoni Ewropea.

Jiena diġa' għedt li l-gvern preżenti qiegħed jinnegozja minn pożizzjoni ta` żvantaġġ għax l-Unjoni Ewropea diġa` taf, minn didikjarazzjonijiet ripeturi li għamel dan il-gvern – u sieħbi diġa` għamel riferenza għaliha – li huwa m'għandux politika alternattiva għas-sħubija.

Huma jieħdu għalihom meta aħna ngħidu hekk.

Imma l-fatti juri li qegħdin nitkellmu fuq sħubija akkost ta` kollox għax il-gvern m'għandux alternattiva politika oħra.

U meta inti qed tinnegozja u ma` min qed tinnegozja jaf li inti m'għandekx alternattiva, ovvjament ikompli jinsisti ħalli fl-aħħar mill-aħħar ikollok taċċetta dak li qed joffrilek hu.

Pero` meta nirriflettu dwar x'qed jiġri naraw li bil-politika tiegħu l-gvern qiegħed litteralment isallab lill- pajjiż.

Dan il-gvern ittraskura kollox u ffoka biss fuq is-sħubija.

Telaq dak kollu li huwa importanti u għax jemmen, ovvjament b'mod żbaljat, li s- sħubija se tkun is-soluzzjoni għall-problemi kollha li għandna tefa` kollox wara spallejh u qal: Issa meta xi darba nsiru membri dawn il-problemi jsolvuhomna huma.

Jekk iddur dawra ma` dwarek tara kif kollox huwa traskurat.

Qed jiffoka fuq ħaġa waħda għax jemmen li fl-aħħar mill-aħħar se nsiru membri u hemmhekk insibu s-salvazzjoni ta` kollox.

Għaliex qed ngħid li b'din il-politika sallab lill-pajjiż?

Sallab lill-pajjiż għax meta wieħed jara kemm miljuni kbar ta` flus dan il-gvern jonfoq biex iwaqqaf l- istrutturi amministrattivi li jitolbu minn pajjiżna l-implimentazzjoni tar- regolamenti ta` l-Unjoni Ewropea wieħed jirrealizza li dawn, wara kollox, huma flus li qegħdin joħorġu mill-bwiet tal-Maltin.

Dan l-infiq qiegħed ikompli jagħfas fuq il-poplu u qegħdin inkabbru l- ferita tad-dejn nazzjonali.

Dawn mhux qed tagħmel tajjeb għalihom l-Unjoni Ewropea mill-mijiet ta` miljuni li darba l-gvern wegħedna li se jkunu ġejjin mill-istess Unjoni.

Il-gvern kull darba qiegħed iżid it-taxxi u jgħid lill-poplu biex idaħħal idejh fil-but u jħallas għax għandi bżonn nonfoq għax inkella l-Unjoni Ewropea tgħidlu li għadu lura u li jrid iħaffef bħalma għamlet fir-rapporti li ħarġet dan l-aħħar.

Bħlama diġa` għedt dawn m'humiex miljuni li ġejjin mill-Lm100 miljun li l-Onor.

Borg u sħabu kienu wegħdu li se jiġu mill-Unjoni Ewropea qabel l-elezzjoni ta` l- 1998, imma ġejjin minn bwiet il-poplu Malti u Għawdxi.

Dan il-gvern qed isallab lill-pajjiż biex nintgħoġbu man-nies ta` Brussells għax diġa` qegħdin inwettqu politika li tmur kontra l-ispirtu tal-Kostituzzjoni tagħna u li m'hijiex fl-interess ta` pajjiżna, imma fl-interess biss ta` min qed jgħajtilna biex immorru miegħu.

Sur President, huwa interessanti li wieħed jinnota li ta` dan għadna ma ħadna assolutament xejn mill-Unjoni Ewropea.

Ħafna wegħdiet, kmandi ta` x'għandna nagħmlu, rapporti, wieħed wara l-ieħor u dikjarazzjonijiet minn politiċi li qatt ma jkunu resqu lejn pajjiżna li hekk kif jiġu jagħmlu 24 siegħa hawn, oħroġ il-għaġeb, dawn isiru esperti fuq pajjiżna u jkunu jafu x'inhu l-aħjar għalina u alla ħares xi ħadd imerihom għax jgħidulek imbeċilli u ma tifhimx.

Dawn jiġu bid-don ta` l-għerf u f'24 siegħa minn erba` biċċiet karti li jkunu kitbulhom jiġu jgħidulna x'għandna nagħmlu.

Ħafna drabi dawn ikunu mitmugħin informazzjoni li tkun nofs veritajiet, biex ma ngħidx gibed jew inkella fatt mgħawġa.

Ma rridux ninsew li dawn ikunu ġew informati b'ħafna affarijiet mill-akkolti tal-gvern, min-nies bħalma huma ta' l-MIC u mill-gazzetti.

Meta aħna mmorru Brussels għall-JPC jagħtuna dossier li jkun fih x'qalu l-gazzetti ta` Malta.

Jiena naqbad nidħak u fl-istess ħin ngħid kemm huma msieken dawk li qegħdin jitimgħu lilhom innifishom din it-tip ta` propoganda u jemmnu dawn l-affarijiet.

Sur President, ħalli nagħti eżempju ta` kif qed isir il-qerq.

Hawnhekk għandi l-ħarġa numru 100 ta` L-Aġġornat li jeditja seħibna Carmelo Attard.

F'din il-ħarġa hemm artiklu intitolat "Lm11.3 miljuni b'Lm6.8 miljuni mill- Unjoni Ewropea għad-dħul tal-liġijiet ta` l-Unjoni Ewropea".

F'dan l- artiklu hemm l-istima għas-sena 2002 li tiġi Lm11,326,000 u jgħidilna li mill-Unjoni Ewropea ġejjin Lm6,748,000.

Issa dan m'hu se jieħu xejn il- poplu Malti minnhom.

Dawn sempliċiment biex inwaqqfu l-istrutturi.

Għax jekk il-Ġermanja jew Franza għandha bżonn 2,000 struttura għal dawk il- miljuni ta` nies, aħna fiċ-ċokon tagħna meta nsiru membri xorta rridu nagħmlu dawk l-istrutturi kollha, għandna jew m'għandniex biex nagħmluhom.

Irridu nagħmluhom ħalli nissodisfaw dak li jgħidu ta` Brussels.

Issa kif iqarraq bin-nies dan l-artiklu?

Dan iqarraq bin-nies għax min jaqrah jifhem li għas-sena 2002 l-Unjoni Ewroepa minn Lm11.3 miljuni li rridu noħorġu biex nagħmlu l-istrutturi se tagħtina Lm6.8 miljuni.

Dan huwa qerq għax fil-kolonna s-Sur Attard qed jinkludi kollox f'daqqa għax jistħi jniżżel f'kolonna għaliha l-miżerja ta` Lm3 miljuni li hemm allokati għas-sena 2002.

Dan qed jiġbor kollox flimkien ħalli jidhru aktar minn Lm6 miljuni.

Veru li xorta m'humiex Lm100 miljun jew Lm200 miljun għax ta' sentejn kienu jiġu Lm200,000, imma għamilhom flimkien ħalli ma jissemmewx il-figuri miżeri li jiddandnu bihom tan-naħa l- oħra.

Jiġifieri hawnhekk naraw kemm qegħdin jiġu mitmugħma informazzjoni żbaljata u tad-daħk.

Tant hu hekk li meta mbagħad wieħed jara paġna 12 ta` l-estimi jsib li t-total tal-pre-accession funds għas-snin 2000, 2001 u 2002 jammonta għal Lm8.4 miljuni.

Għal tliet snin dawn u mhux kif ta l- impressjoni s-Sur Attard li se ningħataw Lm6.8 miljuni għas-sena 2000.

B'min ħaseb li se jidħak?!

Jidħak b'dawk iċ-ċwieċ li jirċevu dawn l- affarijiet u jibilgħu kollox.

Min jara dawn l-affarijiet jinduna x'inhi l-logħba ta` dawn in-nies li l- ministru għadu kemm qal li m'humex ispirati politakment u partiġġjanament.

Jiena ngħidlek li dawn ippatentjati mal-Partit Nazzjonalista u mhux partiġġjani biss.

Kieku l-ministru ried ikun serju u ried jagħmel uffiċċju li veru jqassam il-propaganda bis-serjeta` ma kienx jagħmel lil dawn in- nies.

Jiena ngħid li għandhom id-dritt kollu li personalment iżommu dik l- opinjoni partiġġjana politika.

Imma mhux tiġi tpoġġihom hemmhekk biex dawn issa qegħdin jagħtu informazzjoni imparzjali lill-poplu.

Nerġa' ngħid li filwaqt li hawn is-Sur Attard qed jipprova jagħti l-impressjoni li l-fondi li se toħroġ l-Unjoni Ewropea huma ta` sena, mentri huma ta` sentejn, minn paġna 12 ta` l-estimi joħroġ ċar li l-Unjoni se toħroġ Lm8.4 miljuni għall- tliet snin.

Ma tantx hemm differenza!

Qegħdin Lm292 miljun inqas minn dawk imwiegħda lill-poplu Malti mill-Partit Nazzjonalista qabel l-elezzjoni ta` l-1998.

Lm100 miljun fis-sena għall-tliet snin iġibu Lm300 miljun jekk minnhom naqtgħu Lm8 miljuni jibqa` Lm292 miljun.

Żball żgħir hemm!

Sur President, meta nitkellmu fuq il-fondi ta` min jirrealizza wkoll li dawn it-Lm8.4 miljuni għal tliet snin huma inqas mid-Lm9.1 miljuni li konna nirċievu mir-raba` protokoll finanzjarju li kellna ma` l-Italja.

Issa hemm il-ħames protokoll u hekk kif insiru membri ta` l-Unjoni dan jintielf ukoll.

U ma ninsewx li din l-għajnuna finanzjarja mill-protokoll finanzjaru ma` l-Italja konna qed nibbenefikaw minnu bis-saħħa tan- negozjati li kien għamel il-gvern Laburista ta` dak iż-żmien.

Jiena nistaqsi: Għaliex qed inpoġġu dawn il-figuti hekk?

Għax mill-programm li kellu jsir fis-sena 2000 u fis-sena 2001 ma sar xejn u allura hemm flus akkumulati.

X'inhi l-istorja?

Ġibna minnhom jew ma ġibniex?

Għadhom available jew m'għadhomx?

Għax se fejn naf jien is-sistema ta` organizzazzjonijiet bħalma hi l-Unjoni Ewropea, jekk inti tkun tlift l- allotment li għandek għal dik is-sena rari biex iġorru għas-sena ta` wara, trid toqgħod titallab u titkarrab u tagħmel ħafna talbiet.

Għalhekk nixtieq inkun naf mingħand il-Ministru jekk il-programmi li kellhom isiru fis-sena 2000 u s-sena 2001 ġewx traskurati u issa ġejja l-għaġġla.

Sur President, fl-estimi għandna wkoll ivvotati miljuni ta` liri f'ministeri differenti sempliċiment bħala national programme for the adoption of the acquis.

Dawn m'għandna l-ebda breakdown fuqhom, ma nafux x'se jsir minnhom, mentri voti oħrajn b'somom ħafna inqas minnhom issib li hemm breakdown tagħhom.

Hawnhekk għandna bejn Lm11 miljun u Lm14 miljun, ma nafx kemm hi eżatt il-fugura, mqassma fuq ministeri differenti u m'għandna assolutament l-ebda beakdown tagħhom.

Sur President, waqt li pajjiżna għaddej minn dan kollu u qegħdin nagħmlu din il-polemika kollha jiena nixtieq nistaqsi lill-gvern tal-lum lejn liema Ewropa miexi għax jiena konvint li lanqas hu ma jaf lejn liema Ewropa miexi.

Dan qed ngħidu bl-ikbar serjeta`.

Bħalma ma jafux il-pajjiżi applikanti l-oħra u kważi kważi lanqas il-pajjiżi diġa' membri fl-Unjoni, jiena konvint li l-gvern lanqas jaf lejn liema Ewropa miexi.

Jiena dan qed ngħidu fid-dawl ta` l-iżviluppi li qed isiru u fid-dawl tad-diskussjoni li se tinfetaħ dwar il-futur ta` l-Ewropa.

Dwar din id-diskussjoni hawn Malta għamilna taparsi seminar fuqha.

Kienet ġiet delegazzjoni mill-Belġju li magħha tkellimna għal nofs siegħa hawn ġew, fil-kamra tal-kumitati, u tajnihom l-impressjoni li aħna qed niddiskutuh il-futur ta` l-Ewropa.

Tajnihom l-impressjoni li aħna għandna ideat ċari, nafu x'irridu u nafu fejn irridu mmorru.

Jien ngħid li l-gvern ma jafx liema Ewropa miexi lejha.

Sur President, il-gvern biex jikkonsla jgħidilna li l-Unjoni Ewropea se tagħtina ċ-ċans li nsemmgħu leħinna fid-diskussjonijiet tal-konferenzi li hemm ippjanati li jsiru fis-snin li ġejjin fejn suppost jiġi diskuss il- futur ta` l-Ewropa.

Imma jiena ngħid: Possibbli li l-gvern jemmen li aħna se jkollna dik is-saħħa, kemm bħala pajjiż applikant jew sfortunatament bħala membri, jekk għada pitgħada nissieħbu fl-Unjoni, li lil dawn inġegħluhom jibdlu it-triq li qed jagħżlu huma biex inġegħluhom jaċċettaw il-viżjoni tagħna għall-Ewropa?

Ħalli nispjega ruħi aħjar.

Possibbli ma jafx il-gvern lil fejn qiegħda tiġbed l-Unjoni Ewropea u fejn qegħdin jiġbdu l-pajjiżi l-kbar bħalma huma Franza u l-Ġermanja?

Jaf x'irid il-gvern?

Għax hawn Malta għadu qatt ma ddiskutiha din.

X'irid il-gvern?

Irid li jkollna nbaxxu rasna għal dak li jgħidu l-kbar u skond fejn jimxu huma mmorru aħna?

Jaf l-interessi tagħna kif se jiġu milquta?

Jaf aħna x'ikun jaqblilna bħala pajjiż żgħir?

Fi kliem ieħor jekk il-gvern qed jemmen li se nkunu aħna li ma nħalluhomx jiżviluppaw l-Unjoni f'direzzjoni politika partikolari naħseb li huwa żbaljat jew inkella għandu illusions of grandeur li aħjar wieħed jara kif jagħmel u jeħles minnhom.

Jekk qiegħed jimmaġina li se jdawwar ir-rotta li diġa' jidher li qegħdin jieħdu l- pajjiżi l-kbar naħseb li sejjer żbaljat.

Possibbli li l-gvern ma jirrealizzax li aħna jkollna nadattaw ruħna għall-forma ta` unjoni li jkunu jridu jagħtuha dawk li wellduha u li wassluha sa fejn qiegħda llum bix- xogħol tagħhom?

U din jagħmluha fl-aħjar interessi tagħhom.

Jiena għadni nisma` f'widnejja lil Vedrin meta konna Versailles – inti kont preżenti jekk m'iniex sejjer żball – meta kien qed jirrispondi lil xi ħadd dwar il- posponiment tad-dati tad-dħul fl-Unjoni Ewropea.

Niftakar li dan kien ħatfu u qallu: Aħna m'hu qed nipposponu xejn għax aħna ma wegħedna dati lil ħadd u jekk intom qaed taħsbu – kien qed jindirizza lill-pajjiżi applikanti kollha – li se ndaħħlukom qabel aħna nkunu lesti biex tkissru dak kollu li aħna tant bnejna b'tant sagrifiċċju sejrin żbaljati.

Dan kien x`qal Vedrin meta xi ħadd bil-biżgħa kollha staqsa jekk hemmx xi data tentattiva meta se jissieħbu fl-Unjoni.

Jiġifieri dawn qed jagħmluha ċara.

Il-pajjiżi l-kbar bħalma huma Franza, il- Ġermanja u l-Italja qed jgħidu li l-Unjoni Ewropea bnewha huma, ħadmu għaliha u għamlu s-sagrifiċċji huma u jħossu li għandhom id-dritt sagrosant li jifformawha kif jaqbel lilhom u mhux kif jaqbel lilna.

Jiġifieri min jaħseb li aħna b'xi mod se nbiddlulhom ir-rotta li għażlu huma sejjer żbaljat.

Ikun aħjar li minn issa naraw l-Ewropa fejn miexja u naraw jekk ikunx jaqblilna li nissieħbu magħha jew le.

Dan huwa diskors li qatt ma sar.

L-ebda dibattitu ma sar fuqu biex wieħed ikun jaf f'liema Ewropa deħlin.

Għax l-Ewropa tas-sittinijiet kienet mod, l-Ewropa tas-sebgħinjiet kienet mod ieħor, ta` qabel is-Single Act kienet mod ieħor, ta` wara Amsterdam kienet mod ieħor, ta` wara Nizza se tkun differenti u probabbilment l-Ewropa ta` wara l-konferenza li għad trid issir se tkun Ewropa totalment differenti.

Sur President, jiena ngħid li sal-lum il-gvern għadu ma esprimiex ruħu formalment dwar l-Ewropa li jixtieq jara fil-futur.

Għalhekk jiena nistaqsi: X'Ewropa tixtiequ taraw?

Federazzjoni ta` Stati Membri separati, federazzjoni tip l-Istati Uniti ta` l-Amerika, president Ewropew elett direttament miċ-ċittadini b'poteri ta` president bħal dak Amerikan?

Tridu Parlament Ewropew li jkollu s-saħħa li joħnoq il-parlamenti Ewropej?

Għax bħallissa għaddej dibattitu qawwi rigward l-eżistenza tas-saħħa leġislattiva tal-parlamenti nazzjonali fil-konfront tas-saħħa li qed jikklejmja li għandu jkollu l-Parlament Ewropew.

Meta ftit tal-ġimgħat ilu konna fil-laqgħa tal-Euro-Mediterranean Parliamentary Forum ġewwa Brussells minkejja l-ftehim li kien sar hawn Malta rigward kif għandha tkun il- parteċipazzjoni tar-rappreżentanti mill-Parlamenti Ewropej, mill-pajjiżi tal-Mediterran u mill-Parlament Ewropew rajna l-arroganza tal-Parlamentari Ewropew li bagħtulna ittra, fil-kumitat li laqqgħet apposta Nicole Fontaine ħalli niddiskutu r-regolamenti, fejn fiha qalulna: Tiddiskutu kemm tiddiskutu intom, aħna mhux se naċċettaw it-tibdil li se tagħmlu.

Dan huwa l-mod kif jaħdmu dawn.

Dan juri li l-membri tal-Parlament Ewropew għandhom kilba kbira biex jiedħu l-poter minn idejn il-membri li jirrappreżentaw il-parlamenti nazzjonali.

Jiġifieri din hija l-Ewropa li mexjin lejha.

Ħalli nkunu nafu fejn sejrin mhux billi noqogħdu nsemmu l-flus, il-fondi, l-obbligi u d-drittijiet.

Irridu nitkellmu wkoll fuq tmexxija.

Irridu nkunu nafu min se jkun jikkmandana.

Irridu nkunu nafu x'saħħa se jkollna aħna bħala parlament u fejn se niddilwixxu rwieħna.

Ikun tajjeb li wieħed jitkellem fuq dawn l- affarijiet.

Jiena nistaqsi: Kemm hu lest il-gvern li jipproteġi s-saħħa ta` dan il-Parlament kontra s-saħħa tal-Parlament Ewropew?

X'saħħa se jkollna aħna?

Se nispiċċaw qisna kunsill lokali fl-Ewropa nittimbraw il-liġijiet li jiġu mill-Unjoni?

Il-Ministru bħali jaqra u jaf li t-tgergir huwa li l- parlamenti nazzjonali ma jlaħħqux biex jiddiskutu, jagħmlu emendi u jibgħatu lura r-reazzjonijiet tagħhom għal-leġislazzjoni li tkun qiegħda tiġi mgħoddija mill-Parlament Ewropew.

Sur President, jiena nixtieq ukoll inkun naf x'inhuma l-opinjonijiet tal- Ministru fuq iċ-charter tal-fundamental rights.

Jista` l-Ministru jgħidilna jekk aħna naqblux ma` dak li hemm fiha, għax ta` min ikun jaf?

Naqblu jew ma naqblux li din tkun il-bażi ta` kostituzzjoni Ewropea kif qed jingħad, ħalli mbagħad nibdew nibnu s-super State Ewropew fuq il-bażi ta` din il- kostituzzjoni?

Għax nitkellmu ħafna fuq kemm se jiġu flus u fuq ħafna affarijiet oħra, imma fuq dan ma nitkellmu xejn u dan huwa wkoll suġġett importanti li hemm bżonn nitkellmu dwaru.

Ara dawk li li jiktbu fuq il- gazzetti bl-Ingliż, dawk li jiġbdulhom l-ispaga minn Kastilja dawn l- affarijiet qatt ma jsemmuhom.

Lill-poplu Malti ma jgħidulux li l-gvern qed jipprova jieħdok f'dan ix-xenarju li għada pitgħada trid tkun qiegħed tgħix ġo fih.

Ara f'pajjiżi oħra dan id-diskors ilu jsir u qed joħloq ħafna reazzjonijiet.

Fil-fatt qed naraw li f'pajjiżi kandidati, bħal, per eżempju, il-Polonja fejn kellek movimenti li kulħadd irid imur għal sħubija issa diġa` qed joħorġu movimenti li qed jgħidu: Nidħlu fl-Unjoni Ewropea meta nkunu nistgħu nidħlu u mhux għarkobbtejna bħalma qed nagħmlu aħna, jissoġġettawna għar-regolamenti tagħhom, jaqbel u ma jaqbilx, u jkollna nidħlu.

Illum fil-Polonja qed jiżviluppa moviment li qed jgħid li jekk hekk bżonn nistennew.

Din hija xi ħaġa li qed tfaqqas anke fir-Repubblika Ċeka u anke f'postijiet oħra għax qegħdin jaraw li din m'hijiex istituzzjoni li se tadatta ruħha għalik u se taċċettak għax tridek tmur magħha.

Le, għandha r-regolamenti u wara li tissodisfahom iddaħħlek.

Mela dawn wara li għadhom ħerġin minn taħt il-madmad komunista għal dawk is-snin kollha u issa qed jieħdu ftit tan-nifs u daqsxejn tal-liberta` f'daqqa waħda se jerġgħu jgħabbu lilhom infushom b'dawn ir-regolamenti u dawn ir- restrizzjonijiet kollha!

Sur President, lill-ministru nistaqsih: Saru xi studji biex il-poplu jkun jaf kif se jiġu affettwati l-istrutturi soċjali u leġislattivi ta` pajjiżna taħt xenarji differenti?

Ara ma jiġix xi civil servant u jgħidli li hu m'huwiex il-politiku bħalma qaluli din il-ġimgħa meta kont qed nistaqsi x'se jkun l-impatt bl-implimentazzjoni tal-VRT kollu f'temp ta` erba` snin.

Jiena naqbel miegħu.

Imma x'kien li ġiegħel lil min jiddeċiedi li dan għandu jiġi implimentat fuq medda ta` erba` snin u mhux sitt snin jew tmien snin?

Meta staqsejt jekk sarx studju ħalli naraw l-impatt fuq l-ambjent, fuq kemm karozzi se jitneħħew mis-suq, kemm karozzi se jiġu importati, kemm se tkun l-ispiża u x'se jkun l-impatt soċjali fuq min mhux kapaċi jixtri karozza oħra għax tneħħuhielu min irrispondini qalli li hu m'huwiex politiku.

Imbagħad jiena għedtlu: Inti civil servant u suppost tagħmel ix- xenerji differenti - worst case scenario, best case scenario - u mbagħad nagħżel jiena bħala politiku.

U hekk għandu jkun f'dan il-każ.

Jien nippretendi li għandhom isiru l-istudji ħalli l-poplu Malti jkun jaf x'impatt se jkollu dan it-tibdil, sija jekk l-Ewropa ssir federazzjoni ta` Stat indipendenti, sija jekk issir federazzjoni tip ta` l-Istati Uniti ta` l-Amerika u sija jekk ikollna president Ewropew elett direttament mill- poplu.

Għandu l-poplu Malti, li qed jiġi mexxi minn imnieħru lejn din l- Unjoni Ewropea, ikun jaf dawn l-istudji x'joħroġ minnhom u kif jiġi milqut pajjiżna f'dawk iċ-ċirkostanzi?

Jiena naħseb li aħjar wieħed jirrifletti ftit fuq x'qal il-Prim Ministru Belġjan, Guy Verhofstadt.

Dan qed jgħid, bi qbil mal-Germanja u jekk m'iniex sejjer żball ma` Franza wkoll, li jemmen li għandna mmorru għall-iktar strutturi magħqudin, għall-iktar federazzjoni u anke mmorru oltre` s-sigurta` u nagħmlu d-difiża komuni b'affarijiet li se nsemmi aktar 'il quddiem.

Fuq dawn l-affarijiet irridu nirriflettu ħalli naraw jaqbillux pajjiżna.

Mela Verhofstadt jitkellem għalina?

Mela Schroeder jitkellem għalina?

Mela l-Prim Ministru Franċiż jitkellem għall-Maltin?

Aħna rridu naraw is-sitwazzjoni tagħna kif se tintlaqat.

Jiena ngħid li mexjin bl-amment basta niġu aċċettati bħala membri ħalli nissodisfaw l-oġġettiv politiku li għamilna bħala partit fil- gvern, u din qed ngħidha mhux bħala akkuża imma bħala stat ta` fatt.

Qegħdin mhedijin biss biex naraw li nnaqqsu kemm nistgħu mil-lista li ma tsipiċċa qatt ta` regolamenti u liġijiet li jriduna ndaħħlu f'pajjiżna, l- importanti li noqorbu dejjem lejn sħubija lejn l-Unjoni Ewropea.

Imbagħad jiġi r-rapport fejn jgħidulna "hemmhekk" mhux ħażin, "hemmhekk" tirdu taqdfu u "hemmhekk" għadkom lura.

U iktar ma jkollna progress report tajjeb iżjed nieħdu pjaċir.

Qisu għandek tifel ta` l-iskola li jieħu pjaċir iwaħħlulu l-istars għax mar tajjeb fil-matematika, mar tajjeb fl- Ingliż, mar tajjeb fil-Malti imma mbagħad hemm oħrajn li fihom irid jagħmel daqsxejn sforz mhux ħażin.

Meta wieħed jara dawn l-affarijiet minn dan l-angolu jinduna li fejn ma jimportana mill-effetti li dan l-eżerċizzju qed ikollu.

Jiena semmejt il- każ tal-VRT u sieħbi semma każi oħra u żgur m'aħniex qegħdin naraw l-impatt li dawn l-affarijiet se jkollhom fuq il-poplu Malti u Għawdxi, dan minkejja s-sagrifiċċji kollha li l-poplu Malti qed jiġi mitlub li jagħmel u li diġa` għamel.

Jidher li minkejja kollox qatt m'hu se tissodisfahom lil dawn għax l-aħħar rapporti li ħarġu ma nistgħux ngħidu li huma rapporti bl-istars.

Ir- rapporti jgħidu li għad hemm ħafna oqsma li bihom għadhom m'humiex sodisfatti u li l-gvern għad irid jagħmel ħafna u ħafna aktar, speċjalment fl-oqsma ta` l-agrikoltura u l-ambjent.

Dan biex ma nsemmix oqsma oħra bħal, per eżempju, il-kwestjoni ta` l- allinjament tal-VAT fejn qed jimbottaw lill-gvern biex idaħħal il-VAT addirittura fuq affarijiet ta` l-ikel u fuq mediċinali.

Barra minn hekk dawn qed jimbottaw lill-gvern biex ineħħi s-sussidju anke min fuq l-ilma li bih il-bdiewa jsaqqu r-raba` tagħhom u anke minn fuq it-trasport tal- prodotti agrikoli bejn Malta u Għawdex u viċi-versa.

Dawn l-affarijiet ma jgħiduhomlux lill-poplu Malti.

Għiduhom dawn l-affarijiet ħalli jkun jaf għal xiex dieħel il-poplu Malti u mhux ninħbew wara l-laqgħat u wara r- ritratti.

Sur President, meta jiġu s-sinjuri, li spiss jiġu mill-Unjoni Ewropea, fuq kollox ikellmuna.

Fuq ħaġa waħda biss ma jkellmuniex, fuq il-fondi.

Fuq l- għoti tal-fondi ma jgħidu xejn.

Jiġifieri min kien jaħseb li l-Unjoni Ewropea hija xi baqra li taħleb il-liri jiena konvint li llum jaf li l- affarijiet fl-Unjoni Ewropea ma jsirux b'dan il-mod.

Tal-Partit Nazzjonalista riedu jqarrqu bil-poplu meta qalu li se jibdew ġejjin Lm100 miljun fis-sena mill-Unjoni, imma mill-esperjenza llum l-poplu tgħallem li l-affarijiet m'humiex hekk.

Nerġa' ngħid meta nitkellmu magħhom dawn jitkellmu fuq kollox u jgħidulna x'irridu nagħmlu, imma assolutament m'għandekx ċans li dawn se jagħtuk xi Euro żejjed.

Anzi mhux talli ma jgħidulniex li se jagħtuna l-fondi, talli jekk tara r-rapport tas-sena 2001 dwar Malta li għadu kemm wasal f'paġna 74 jingħad hekk:

"Malta should continue its efforts to set up effective instruments to combat VAT and customs duty fraud so that the financial interests of European communites can be protected.".

Qegħdin jgħidulna biex aħna nagħmlu r-regolamenti u noqogħdu attenti ħalli naraw l-interessi tal-komunita` ta` l-Unjoni jiġu protetti.

Jiġifieri skond dawn ir-rapporti l-gvern Malti diġa` qiegħed isir strument tal-ġbir tal- flus biex jibgħathom fil-kaxxa ta` l-Unjoni Ewropea.

Dawn mhux qed jgħidulna biex ngħidulhom x'għandna bżonn ħalli jagħtuna, imma qegħdin jgħidulna biex nagħmlu l-affarijiet b'mod effettiv fejn jidħol il-VAT u dazji ħalli nissalvagwardjaw l-interessi tad-dħul finanzjarju ta` l-Unjoni Ewropea.

Għaliex?

Għax parti minn dak id-dħul imur fil-fondi ta` l-Unjoni Ewropea.

Sur President, ħalli issa naraw xi prezz irridu nħallsu jew xi prezz diġa` qed inħallsu biex nissodisfaw din l-ossessjoni tal-Partit Nazzjonalista.

Sal-lum, bl-aġir tal-gvern, diġa` rmejna n-newtralita` ta` pajjiżna.

Fl- opinjoni tiegħi rmejniha din.

Progress Report 2001 f'paġna 72 jingħad hekk:

"Malta has shown a keen interest in the development of European security and defence policy as part of the common foreign and security policy.".

Imbierek Alla!

Għandna armata bħal dik aħna!

Il-Ministru, f'isem il-Prim Ministru, mar jippoppa sidru qalb il-ministri tad-difiża u qalilhom li aħna lesti li nkunu magħhom.

(Interruzzjonijiet) Għandek ritratt ukoll, għandek biex tiftaħar bih.

Nista` nassigurak li ma noħlomx li nkunu f'dak ir-ritratt.

Ara membri serji bħad-Danimarka żammew lura, għax fil-pajjiż għandhom dissent u qalu li jistgħu jibqgħu barra minnha.

Issa t-trattat ta` Amsterdam u anke dak ta` Nizza – u hawn jien nakkuża lill-gvern – għad fihom il-possibilita` li pajjiż anke membru għalissa – u nissottolinja l- kelma "għalissa" – jista` ma jeħux parti f'dawn il-policies jekk kemm-il darba l-kostituzzjoni tiegħu ma tippermettilux.

Minkejja dan kollu meta f'pajjiżna għandna ċerta dissent u għandna ċerta opinjoni li rridu nirrispettawha ma ngħidux ejja ma nidħlux fiha din.

Le, immorru hemm, nibagħtu military attach( fl-ambaxxata ġewwa Brussels u nieħdu parti u noffru li se nagħmlu l-parti tagħna.

In-newtralita` tlifniha wkoll meta dan il-gvern, bi skop, fetaħ it-tarznari tagħna għat-tiswija tal-vapuri tan-navy Amerikana ħalli jkisser il- Kostituzzjoni taħt il-messaġġ li n-newtralita` għalina m'hijiex daqshekk importanti.

Immorru nippożaw fil-laqgħat tal-ministri tad-difiża fi Brussels u nwegħdu li se nibgħatu fully trained platoons at the disposal of European rapid reaction force u ngħidulhom ukoll: Government is fully committed to this project and has allocated the necessary funds to bring it to fruition.

Għal dawn l-affarijiet għandna flus, għall-MIC għandna flus imma għal affarijiet oħra m'għandniex.

Tant hu hekk li issa dan il-gvern ġie kkritikat mill-Isqof t'Għawdex li qal li mhux sewwa li l-Fondazzjoni Arka ġie miċħudha minn dak li wieħed kien jistenna li l-gevrn għandu jagħtiha.

Apparti dan, il-ministru wegħedhom ukoll – u jista` jmerini jekk mhux veru – li sas-sena 2003 nibagħtu żewġ platoons oħra.

Għax ma tibgħatx l-armata kollu mill-ewwel!

Qalilhom ukoll – u hawn qiegħda d-daħka - li wara dak li seħħ fil-11 ta` Settembru saħansitra saħħaħna l-miżuri tagħna kontra t- terroriżmu.

Kieku kellu video tal-programm ta` Bondicini naħseb li kienu jemmnuh!

(Interuzzjonijiet) Le, ma kienx partiġġjan dak, imma kienu jidħku kieku ħadtulhom.

Li ma qalx il-Ministru lill-poplu huwa li wara li attenda għal dik li hi msejħa EU Capabilities Improvement Conference sitt pajjiżi li ħadu sehem f'dik il-konferenza fil-kuntest tal-European Technology Acquisition Programme ftehmu dwar l-akkwist ta' combat aircraft, surface to air u air to air unmanned aircraft, unmanned fighter planes u conventional cruise missles.

Jiena nistaqsi: Dawn għal Peterberg's tasks?

B'dawn tgħin lill-popli li jkunu fid-diffikultajiet?

B'dawn tifred lill-kumbattanti u żżomm il-paċi?

Il-Ministru hemm kien preżenti fil-konferenza u jaf dawn fuq hiex kienu qed jitkellmu.

Possibbli li ma tafux li deħlin f'politika ta` difiża li anke jrid ikollha n-nuclear defence issa għax hemm Franza mdaħħla fin-nofs?

Possibbli li meta qed jitkellmu u jagħmlu kordinazzjoni ma` min jimmanifattura l-armamenti fl-Ewropea biex jakkwistaw minn dawn il- hardware ma tafux lil fejn mexjin u tibqgħu ssemmu l-Peterberg's tasks?

Jiena nidħak meta nisma` dawn l-affarijiet.

Issa nidħak ukoll, jew aħjar nibki meta nara l-gvern jiftaħ il-portijiet tagħna, bħalma għamel, għall- vapuri militari u dawn jistgħu jidħlu meta jridu.

Tlifna l-kontroll kompletament.

Hawn irrid nistaqsi jekk hux veru li meta jidħlu l-vapuri Amerikani fil-port ikunx hemm diġa' pulizija militari Amerikani pajżana fl- għassa ta` San Ġiljan biex jgħinu lill-Pulizija Maltija jekk kemm-il darba jinqala' l-inkwiet.

Erġajna spiċċajna bħas-sittinijiet meta kont tarahom jppassiġġaw bil-lembuba f'idejhom ħdjen Strada Stretta biex iżommu l- kontroll.

Differenza waħda hemm, li llum qed ikunu pajżana.

Sur President, ħallejna jidħlu bastimenti fil-portijiet tagħna li kienu għadhom ġejjin mill-gwerra ta` l-Afghanistan, liema gwerra llum marret oltre mill-ġlieda kontra t-terroriżmu.

Illum il-gwerra ta` l-Afghanistan nafu li hija gwerra biex tpoġġi fil-post gvern li jmexxi l-pajjiż wara dawk is-snin kollha ta` inkwiet li kien hemm fl-Afghanistan.

Pero` li bastiment tal-gwerra li għadu ġej sħun mill-gwerra nħallih jidħol fil-portijiet tal- pajjiż tiegħi, meta pajjiżi huwa newtrali, hija tal-mistħija għall-gvern tal-ġurnata.

Aħna ma ridniex noqogħdu nagħmlu protesti.

Issa li nkunu fil- gvern inbiddlu l-policy.

Imma nerġa` ngħid din hija mistħija għall-gvern tal-ġurnata li jarmi l-Kostituzzjoni bil-mod kif qed jarmiha.

Iktar minn hekk – u hawn ngħid li għandu jkun hemm kundanna kbira fuq dan il-gvern - meta jiena u l-Ministru konna fil-programm Bondicini, l- Assistent Kummissarju Ingliż, f'intervista li ġiet mxandra f'dak il- programm, qal li l-programm tal-viżita tal-vapuri militari Ingliżi f'Malta minkejja dak li seħħ fil-11 ta` Settembru ma tbiddilx.

Kien diġa` ppjanat li għall-ewwel darba f'pajjiżna sottomarin nukleari.

(Interruzzjonijiet) Iva, oqgħodu għamlu hekk.

Il-Ministru u l-gvern li hu jifforma parti minnu ġew jaqgħu u jqumu mill-periklu li ssoġġettaw għall-poplu Malti.

U m'iniex ngħaġġibhom.

Ħalli ngħidlek kemm mhux qed ngħaġġibhom.

Il-ministru, li approva d-dħul tas-sottomarin, jiftakar x'inkwiet kien inqala' f'Ġibilta` f'Mejju, 2000 meta hemmhekk daħal sottomarin bħal dak li daħal Malta.

Jaf li dan is-sottomarin u oħrajn tal-klassi Swiftsure, flimkien ma` tal-klassi Trafalgar sena biss ilu kienu fiċ-ċentru ta` kontravvenzjoni fl-Ingilterra u saret inkjesta min-Nuclear Powered Warships Committee wara li nstab li dawn kienu soġġetti għall-ħsara istantanja f'dak li hu magħruf bħala l-primary circuit coolant, dak li jkessaħ ir-reattur nukleari?

Din hija xi ħaġa li jekk ma tkunx indunajt biha mill-ewwel jaf ikollok effett diżastruż.

Jaf il-Ministru, li ta l-permess lil dan is- sottomarin biex jidħlol Malta, li saru ħafna dibattiti twal u mistoqsijiet parlamentari f'ħafna okkażjonijiet fil-House of Commons?

Jista` jaqbad il- Hansard u jara kemm-il darba kien hemm dibattiti u mistoqsijiet parlamentari mill-membri li jirrapreżentaw lin-nies li joqgħodu maġenb Davenport u minn dawk li jirrapreżentaw lin-nies li joqgħodu maġenb Portsmouth ħalli jaraw li n-nies tagħhom ikunu assigurati li ma jgħaddux mill-periklu li għaddew in-nies ta` Ġibilta` minħabba dawn it-tip ta` sottomarini li ilhom mibnijin mis-sittinijiet jew mill-bidu tas- sebgħinijiet.

Il-ministru jaf li l-pajjiżna m'huwiex mgħammar b'mollijiet – u naf x'jien ngħid – li jiġu kklassifikati "X" jew "Z" skond il-faċilitajiet li jkollhom biex jekk allaħares qatt sottomarin li jkun qiegħed fil-port tiġrilu l- ħsara jkun jista` jittrakka magħhom?

Jaf jew ma jafx li m'għandniex dawn il- faċilitajiet?

Jaf li pajjiżi serji, bħal Hobart fl-Awstralja, għandhom dak li jsejħulu special plan for visits of nuclear powered ships to Hobart?

Għaliex f'pajjiżi oħra jagħmlu dan il-fuss kollu u aħna sirna qisna l- latrina tal-Mediterran?

Il-latrina sirna aħna.

Trid tidħol?

Idħol.

Trid tibagħtu?

Ibagħtu, mhux xorta.

Ġewwa Hobart għandhom ukoll – ara x'serjeta` u mhux bħal Malta – nuclear powered warships visits committee li jagħmel l- eżami tat-talba, jinforma lis-setturi kollha biex f'każ ta' inċident ikun kulħadd alerted.

Mela kif nagħmlu aħna, kollox bil-moħbi.

Ikun hemm ta' "TheTimes" jieħdu pjaċir iġibulna r-ritratti tiegħu, qisu daħal xi convoy tal-gwerra u kulħadd ferħan għax daħal sottomarin nukleari.

Qed nagħmel enfasi fuq dan kollu għax din hija politika li tweġġa'.

Din hija politika intiża apposta biex tkisser dak kollu li hemm fil-Kostituzzjoni.

Inkompli nagħmel il-mistoqsijiet.

Jaf il-Ministru li ta l-permess bl-addoċċ?

Nixtieq inkun naf jekk min hemm responsabbli tahx jew le l-parir dwar x'irid jagħmel.

Jaf li hemm dik li jgħidulha l-Australian Radiation Protection and Nuclear Safety Agency li għandha dak li hu msejjaħ The 2000 Reference Accident used to assess the Suitability of Australian Ports for Visits by Nuclear Powered Warships?

Jafhom dawn l-affarijiet?

Jaf li d- dinja konxja mill-problemi ta` vapuri nukleari u sottomarini b'reatturi nukleari li huma ta` theddida għall-popli, jew għalina l-importanti li nseftru lin-nies?

Imisskom tistħu meta tagħmlu dawn l-affarijiet.

Kieku kont jiena lill-Kummissarju Ingliż kont ngħidlu: Isma` dak li ma tridux intom f'pajjiżkom, dak li intom fil-parlamament Ingliż tgħidx kemm għamiltu paroli fuqu u tgħidx kemm kien hemm mistoqsijiet li ma ġewx risposti minħabba li tiġi nvokati is-segretezza ta` l-Istat, għax jgħidulek li hemm id-difiża fin-nofs, ma rriduhx li jseħħ f'pajjiżna.

Imma le, jiġu hawn u għax hawn gvern bla sinsla, gvern dgħajjef jibqgħu deħlin qisu m'hu qed jiġri xejn.

L-importanti li jgħidulna kemm sejrin tajjeb magħhom.

Hekk jitlob ir-rispett u s-serjeta` lejn l-interessi taċ-ċittadini ta` dan il- pajjiż.

Staqsi lill-Franċiżi jekk għadhomx idaħħlu sottomarini fil-port ta` L'Orient, port li kien attrezzat apposta għas-sottomarini, wara li snin ilu n-nies għamlu ħafna protesti.

Ara daħlux iktar?

Illum qegħdin jirrinovawh dan il-port, qed jagħmlu restructuring tiegħu u jagħtuh pjan ta' żvilupp ġdid, imma sottomarini nukleari ma jistgħux jidħlu.

Issa qegħdin nitkellmu fuq port li kien magħruf għal dawn l-affarijiet.

Sur President, dan huwa wieħed mill-benfiċċji li l-poplu Malti qed jieħu mill-ossessjoni li l-Partit Nazzjonalista għandu biex isieħeb lill-Malta fil-Unjoni Ewropea.

Ħalli naraw x'qed jieħu iktar minn din il-politika.

Hemm min hu ffissat u qed jgħidilna li bis-sħubija l-ħaddiem se jkollu aktar ħarsien tad-drittijiet soċjali u aktar ħarsien tas-saħħa u sigurta` fuq il-post tax-xogħol.

Jiena nfakkar li taħt gvernijiet Laburisti Malta dejjem qieset u fasslet il-libsa tagħha skond id-drapp li kellah.

L- iżvilupp soċjali, taħt gvernijiet soċjalisti. kien wieħed ambizzjuż u kien ibbażat u adattat fuq il-European Social Charter, mhux ivvintat, sa ma laħaq il-livell meta Malti saret parti minn din iċ-charter f'Mejju, 1988.

Il-każ ta` Malta huwa każ totalment differenti minn ta` dawk il-pajjiżi applikanti l-oħra.

Aħna nemmnu li Malta għandha potenzjal li tkompli fit- triq ta` l-iżvilupp soċjali u ekonomiku mingħajr l-indħil u mingħajr l- isfurzar ta' l-ebda isitituzzjoni barraninja, bħalma għamlet waħedha fil- passat.

Illum qed naqraw li xi moviment tan-nisa feraħ lill-gvern għall- benefiċċju tal-maternita`.

Dan kollu għax tahom ġimgħa extra bla ħlas.

Ara dawn ma tkellmux meta l-Partit Laburista tahom tlettax-il ġimgħa bil- ħlas.

Dan biex nuri daqsxejn xi żbilanċ hawn f'dan il-pajjiż.

Jiena ngħid lill-Ministru: Jekk intom veru kontu temmnu li deħlin fl-Unjoni Ewropea fl- 1995, kif kienu jgħidu sħabek, veru li kontu deħlin b'għajnejkom magħluqin.

Jekk tara r-rapporti li hemm illum li jindikaw kemm għad fadal affarijiet x'isiru jiena ngħid li ma kontux tafu x'jiġifieri tidħlu fl-Unjoni Ewropea u tiffaċċjaw il-kompetizzjoni li jsib ma` wiċċu minn jidħol għas-sħubija.

Issa jekk ma kontux tafu kontu responsabbli għax suppost li tkunu tafu.

Jekk min-naħa l-oħra kontu tafu u ma tkellimtux allura ridtu tqarrqu bil- poplu bħalma għamiltu bil-ħrafa tal-Lm100 miljun fis-sena.

Irrid ngħid li għall-industrija ż-żgħira, li suppost irridu naġevolawha u nimbuttawha, kellu jkun gvern Laburista li fl-1996 li waqqaf l-IPSE.

Sa l- 1996 in-naħa l-oħra, minkejja l-paroli kollha fuq l-Unjoni Ewropea, ma kienu għamlu l-ebda studju dwar l-impatti li se jkollha s-sħubija fuq pajjiżna.

U l-ftit li kienu għamlu ħbewhom fil-kxaxen ħalli l-poplu ma jkunx jaf għal xiex dieħel.

Moħbija fil-kxaxen ta` l-iskrivaniji kienu ħalli żgur ma jkunx hemm informazzjoni.

Il-Ministru jaf għal-liema rapporti qed nirreferi.

Qed nirreferi għar-rapporti li kien għamel primarjament hu meta kien imexxi d-direttorat ta` l-Unjoni Ewropea u kien għaddihom lill-predeċessur tagħna t-tnejn, l-Onor.

Guido de Marco.

Issa anke ingaġġajtu esperti fil-mod kif jagħmlu brainwashing ħalli jikkonvinċu lill-poplu kemm hija tajba s-sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea u bil-wiċċ tost kollu qegħdin tiġu quddiem dan il-Parlament biex titolbuh jivvota kważi Lm1 miljun mill-flus tal-poplu biex bihom tilluppjaw l-opinjoni pubblika.

Nistgħu aħna b'xi mod xi darba naċċettaw dan?

U għalhekk fl- emenda tal-bidu għedna li barra l-Lm1 tas-soltu rridu nnaqqsu l-flus li qed jiġu vvotati għall-MIC.

Għax hija oxxenita` li tiġi hawnhekk titlob kważi Lm1 miljun biex tagħtihom lil xi ħadd ħalli jagħmel brainwashing lil parti mill-poplu favur il- politika tal-gvern tal-ġurnata.

Jien ngħid li dan huwa eżerċizzju ta' propaganda mill-iktar żbilanċjat u one-sided, u din in-naħa tqisu bħala l- iktar eżerċizzju anti-demokratiku.

Sur President, jien ngħid ejjew inkunu demokratiċi u ejjew ninvestu l- istess ammont ta' flus biex iż-żewġ naħat politiċi jippromovu l-politika tagħhom biex verament nuru li nemmnu fid-demokrazija.

Il-politika tal- gvern tal-ġurnata lill-pajjiż ġabitu għarkobbtejh, midjun, mitluf u ma jafx fejn hu sejjer u biex jifdi dejnu qiegħed ibigħ l-assi li kellu u li kien żviluppa b'tant tbatija matul is-snin.

Daħħlu sens ta` inferjorita` fost il-poplu u jriduh jemmen li tant issa qiegħed ħażin li għalih triq waħda biss hemm biex jinfeda, dik tas-sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Daħħlu sens ta` inċertezza li qiegħed inaffar l-investiment minn pajjiżna u bl-ardir kollu jgħidu li l-investiment qiegħed jiġi mnaffar minħabba l-Partit Laburista.

Tfajtu lil min qiegħed fin-negozju f'taħwid kbir għaliex l-ekonomija ġġammjat, it-taxxi żdiedu u l-flus ixxuttaw mill-idejn.

Lill-bdiewa qed jipprovaw jilgħabuhom u jgħidulhom li l-affarijiet se jirranġaw.

Imma dawn m'humiex boloh daqskemm jaħsbuhom u qed jindunaw li dawn iridu jgħattulhom ix-xemx bl-għarbiel.

Sur President, l-istess lis-sajjieda.

Qed jipperikolawlhom ħobżhom għaliex qegħdin jissugraw li jitnaqqrulhom 13-il mil mill-25 mil esklussiv għas- sajd li jgawdu llum.

Qegħdin jagħtu lok biex ix-xogħol li għandu l-Malti llum jittieħed mill-barranin.

Qegħdin ipoġġu ras il-ħaddiema tat-tarzna taħt il-mannara tal-burokratiċi ta' Brussels biex jekk kemm-il darba fiż- żmien stipulat ma jkunux konformi mar-regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea dawn iniżżlu l-mannara.

Bil-politika barranija tagħhom qegħdin jipprovaw jiftħu t-triq biex il-proprjeta` Maltija u l-art Maltija eventwalment tinxtara anke mill-barranin.

Tan-naħa l-oħra qed isegwu politika li twassal biex anke ċċaħħad lill-eluf ta' ċittadini Maltin u Għawdxin mill-passatemp tradizzjonali tagħhom.

Jien ngħid li b'din il-politika se joħolqu kundizzjonijiet fejn togħla l- ħajja, jogħlew il-pagi, jogħla l-prezz tal-produzzjoni u anke l-prezz ta` l- għoti tas-servizzi.

Dan iwassal biex titlef il-kompetittivita` u jkisser lis-settur industrijali u anke dak turistiku.

Qegħdin jaħdmu biex iżarmaw is-servizzi soċjali għaliex hekk qed jgħidulhom minn Brussesl, u dan nikkonfermah.

F'paġna 47 tar-rapport jgħid ċar u tond li:

"The authorities need to put public finances in a sustainable medium term path.

The reform of the social security system needs to be considered in this perspective.".

F'liema perspettiva?

Inneħħu u nnaqqsu d-dejn billi nagħmlu l-ekonomiji mis-servizzi soċjali?

Jirrispondi l-ministru.

U dan id-diskors kien ripetut eżatt, kelma b'kelma, fir-rapport ta' Ursula Stenzel fil-Parlament Ewropew u anke f'27 tal-Progress Report dwar Malta.

Tan-naħa l-oħra, biex ibenġluha, jgħidu li se jġibu l-fondi mingħand l-Unjoni Ewropea.

U jiena ngħidilhom: Daqskemm ħriġtu ta` rġiel bil-wegħda tal-Lm100 miljun se toħorġu ta` rġiel b'dawn il-wegħdiet vojta li qed tagħmlu.

Il-poplu għandu dritt li jkun jaf il-verita` u lill-bdiewa għandkom tgħidulhom dwar dak li qed tinnegozjaw ma' ta` Brussels u tgħidilhom li dak li qed tipprovaw tinnegozjaw m'huwiex fl-aħjar interess tagħhom.

L-istess għandkom tgħidu lil Għawdxin li dak li wegħtuhom, fondi speċjali separati għalihom, m'hu se jimmaterjalizza xejn minnu dan.

Qalulkom ċar.

Dak kontu wegħidtuh biex taqbdu xi erba` mzazen.

Għandkom ukoll tiftħu għajnejn l-istudenti u turuhom li wara t-tlellix tal-programmi ta` l-istudji għalihom, bħala studenti, hemm realtajiet oħra li għad jirriżultaw fil-ħajja tagħhom ta` kuljum fosthom l-għoli tal-ħajja, l-għoli fil-prezzijiet tal-proprjeta`, kompetizzjoni mal-barranin, sew f'dak li hu xiri ta` proprjeta` kif ukoll f'dak li hu xogħol u anke affarijiet oħra.

Sur President, tan-naħa l-oħra, qed isegwi politika barranija li lil dan il- pajjiż se tiswielu miljuni ta' liri kbar, sempliċement biex jitwaqqfu strutturi amministrattivi li huma mitluba mil-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea, li jifilħu għalihom pajjiżi kbar imma li lilna jkissruna bil- piżijiet li jġibu fuqna.

Huwa għal dawn ir-raġunijiet li l-Partit Laburista ma jaqbilx ma` sħubija fl-Unjoni Ewropea u jrid jsegwi politika barranija differenti minn dik li hija politika msejsa fuq il-flessibbilta` u r-realtajiet ta' pajjiżna, politika li tqarribna lejn l-Unjoni Ewropea mingħajr ma nidħlu għall-piżijiet li jgħaffġuna u politika li tagħtina ċans li pajjiżna jiżviluppa gradwalment il-potenzjal verament tiegħu kompetittiv.

Fil-bidu kienu jgħidulna li m'hemmx triq oħra, issa jammettu li hemm triq oħra imma jgħidu li m'hijiex tajba.

Waqt li jgħidu li ma fehmux l-għażla tagħna jitkellmu u jħarrfu b'awtorita` dwar kif il-politika tagħna se taffetwa ħażin lill-poplu.

Il-Partit Laburista għażel triq li biha rajh jibqa' f'idejh.

Għażilna linja politika li biha nevitaw dawk il-miżuri kollha li jwasslu għat-tnaqqir tal-kompetittivita` industrijali u tal- kummerċ tagħna.

Bil-politika tal-Partit Laburista l-bdiewa u s-sajjieda jibqa' jkollhom dik il-protezzjoni li għandu bżonn is-settur tagħhom.

Hija politika li lit-tarznari ma npoġġulhomx rashom taħt il-mannara, politika li ma ddaħħalna fl-ebda allejanzi militari u nibqgħu ngawdu s-sovranita` u n- newtralita` tagħna.

Sur President, bil-politika ta' Malta bħala Svizzera fil-Mediterran xorta jinfetħu l-opportunitajiet ta` l-esportazzjoni tal-prodotti tagħna lejn swieqi Ewropej.

Fl-istess ħin jibqgħalna wkoll l-opportunitajiet biex nesploraw il-ftuħ ta` kummerċ industrijali ħieles ma` pajjiżi oħra.

Bil- politika tagħna ħadd ma jiġi bi dritt f'pajjiżna biex joħdilna x-xogħol.

Ħadd ma jiġi biex ineħħi s-sovranita` tal-Parlament tagħna.

Jibqgħalna ħafna flessibbilta` u tibqa` f'idejna anke l-politika monitarja.

Min jgħid li waħedna ma naslux għandu mentalita` kolonjali.

Min jgħid li l- Malti waħdu m'huwiex kapaċi li jwettaq il-bidliet meħtieġa għandu sens ta` infejorita`.

Il-Partit Laburista la għandu sens ta` inferjorita` u lanqas għandu mentalita` kolonjali.

Il-Partit Laburista jemmen fil-kapaċita` tal- Maltin u jaf li morna aħjar fl-istorja tagħna kull meta konna rajna f'idejna.

Għalhekk jemmen li l-futur tagħna għandu jibqa` wieħed li d- destin tiegħu jibqa` f'idejn il-Maltin.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Il-ħin li fadal huwa kollu għad-dispożizzjoni tan- naħa tal-gvern.

L-Onor.

Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Sur President, il-kelliema ta` l-oppożżizzjoni semmew ħafna rapporti waqt id-diskors tagħhom.

Jiena persuna li nemmen fir- rapporti, nemmen li għandna nagħmluhom, nemmen li għandna nippubblikawhom u nemmen li l-poplu għandu jaf għalxiex inhu dieħel.

Jien naħseb li l-poplu qiegħed jifhem għax l-informazzjoni għal xiex inhu dieħel qiegħda tasal.

Jien kelli l-opportunita` nitkellem dwar rapporti li l-ġimgħa li għaddiet meta hawnhekk kien hawn l-estimi ta' l-awtorita` tad-djar u għedt li għandu jsir ukoll rapport fuq l-impatt tas-sħubija fuq l-akkomodazzjoni soċjali.

Fil-ġurnal "l-orizzont" kont ġejt irrapportata li għedt li bi sħubija fl- Unjoni Ewropea s-settur ta' l-akkomodazzjoni soċjali hawn Malta jmur għall- aħjar.

Jien ma għandi l-ebda idea u żgur li m'għedtx dan.

Pero` apparti dan, nixtieq li fl-ewwel ftit minuti ta' l-intervent qasir tiegħi nagħmel riferenza għall- Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin li ftit li xejn għadu ssemma hawn ġew dalgħodu.

Jien kemm-il darba għedt, kemm mal-kollegi ta` din in-naħa u kemm ma' ta` l-oppożizzjoni li dan il-kumitat jeħtieġ li jiffunzjona aħjar milli ffunzjona s'issa.

Hawnhekk m'iniex se nidħol fid-dettalji għaliex il-ħin limitat u ma jippermettilix imma naħseb li għad irridu nħarsu anke lejn il-kompożizzjoni tal-membri ta' dan il-kumitat.

Naħseb li rridu nħarsu iktar fil-fond lejn it-terms of reference ta' dan il-kumitat aktar bir-reqqa biex naraw kif dejjem nistgħu nibnu kumitat aktar b'saħħtu, aktar proattiv u aktar fuq il- linji ta` kumitati simili ta` parlamenti oħra.

Nemmen li għandna ħafna potenzjal, pero` hemm ħafna nuqqasijiet li sfortunatament qegħdin ifixklu.

Sur President, jien kelli opportunita` nara wkoll kif jaħdmu kumitati f'pajjiżi oħra, kemm minn materjal li tawni ambaxxati ta` pajjiżi barranin kif ukoll minn żjara li għamilt fil-parlament ta` Franza.

Il-kumitat dwar l-affarijiet barranin t'hemmhekk għandu aktar minn 70 membru.

Għal kull laqgħa jkun hemm biss madwar 12-il persuna preżenti għaliex ikunu hemmhekk skond l-agenda u skond l-interessi personali tagħhom, pero` jiltaqgħu regolarment kull ġimgħa.

Dawn għandhom struttura ta` kważi mini ministry, ħalli ngħid hekk, bini għalih, segretarjat għalih b'għexieren ta' impjegati, riċerkaturi, budget għalih u aċċess għal ħafna faċilitajiet.

Issa jien bl-ebda ma nistenna li aħna fiċ-ċokon tagħna u bir-riżorsi limitati tagħna naspiraw li jkollna kumitat ta` dan it-tip.

Minn hawnhekk nixtieq insemmi li pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea u pajjiżi applikanti għandhom żewġ kumitati separati b'membri differenti.

Dawn għandhom kumitat dwar l-affarijiet barranin u kumitat dwar l- affarijiet Ewropej.

Aħna ma għandniex dan il-lussu.

Aħna għandna kumitat wieħed b'seba' membri li wieħed minnhom huwa l-Ministru għall-Affarijiet Barranin u s-sitt membri l-oħra huma part-timers b'impenji ta' xogħol ieħor.

Is-sena li għaddiet ̧ f'isem il-kumitat ̧ jien kont ktibt lis-Sedja ta' dan il-parlament u elenkajt lista ta' nuqqasijiet u bżonnijiet li għandu dan il- kumitat.

Aħna ma tlabniex affarijiet ta' barra minn hawn imma għidna biss li għandna bżonn aktar għajnuna u minn hawnhekk nixtieq nirringrazzja lill- membri ta' l-istaff ta' uffiċċju ta' l-Iskrivan tal-Kamra għall-għajnuna li jagħtuna.

Pero' jien ninsisti li hemm bżonn aktar għajnuna.

Għal ma nafx kemm-il darba għidna li m'għandniex uffiċċju li fih inkunu nistgħu nżommu d-dokumenti relatati ma' dan il-kumitat u jekk wieħed ikun irid ifittex il-minuti jrid imur jistaqsi lil ħaddieħor u jaqla' pandemonju.

Barra minn hekk m'għandna l-ebda għajnuna f'dik li hija riċerka u la għandna aċċess għal materjal ta' riċerka ̧ la għandna aċċess għall-gazzetti barranin u lanqas għandna aċċess għall-pubblikazzjonijiet.

Jien inħoss li nistgħu naħdmu ħafna aħjar u nappella lis-Sedja biex forsi fl-aħħar tinnota r-rikjesti tagħna.

Sur President, dan l-aħħar irrid infakkar li l-kumitat ingħata l-mandat minn dan il-Parlament li jkun monitoring body parlamentari dwar l-impatt soċjali u ekonomiku lokali wara l-atti terroristiċi li seħħew f'Settembru li għadda fuq Washington u New York.

Aħna għadna fil-fażi preliminarja tat- tfassil għal raġunijiet loġistiċi pero` nittama li fil-jiem li ġejjin ikollna l-opportunita` li naslu għal ċerti deċiżjonijiet importanti u bażiċi biex meta niġu lura wara r-recess tal-Milied inkunu nistgħu nibdew naqdu d-dmiritijiet tagħna.

Sur President, jien hawnhekk nixtieq nagħmel kumment qasir dwar il-kritika ħarxa li saret min-naħa ta' l-oppożizzjoni dwar flus allokati fil-budget biex inkunu konformi ma' l-acquis u saħansitra ntqal li l-gvern qed jixxaħħaħ fuq l-ispiża fuq infiq għas-saħħa tal-poplu u qiegħed jaħli l- flus biex jipprepara l-pajjiż għal sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Dan l- argument, bħal ħafna argumenti oħra, jiddependi minn liema naħa tħares lejh.

L-oppożizzjoni hija kontra sħubija fl-Unjoni Ewropea jiġifieri għall- oppożizzjoni kull sforz li jsir f'dik id-direzzjoni huwa ħela ta' riżorsi.

Il-gvern impenja ruħu favur sħubija sħiħa, għalkemm dan m'għamlux akkost ta' kollox kif qal l-Onor.

Vella.

Fit-triq lejn sħubija jridu jsiru ċerti preparamenti għax mingħajrhom m'hemmx eliġibilta` għal sħubija.

Mela x-xogħol kollu li sar u li għad irid isir fis-snin li ġejjin, bl-użu tar-riżorsi meħtieġa, kemm umani, kemm finanzjarji kif ukoll oħrajn, għall- gvern Nazzjonalista m'huma xejn inqas u m'hu xejn iktar minn investiment għall-futur tal-pajjiż.

Jien minn hawnhekk nistaqsi: Imma x'qed tippretendi l-oppożizzjoni?

Li ma nagħmlu xejn!

F'dan il-każ ix-xejn iwassal għax-xejn.

Il-gvern preżenti hawnhekk qiegħed iqis li post Malta huwa fl-Unjoni Ewropea u għaldaqstant irid isir ix-xogħol meħtieġ biex dan iseħħ.

Għall-oppożizzjoni dan kollu jibqa' ħela imma għall-gvern dan huwa investiment.

Nixtieq insemmi ftit il-kalkolu li sar min-naħa tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar il-flejjes allokati fil-budget għall-compliance ma' l-acquis communautaire.

Nixtieq nemmen hawnhekk li bi żvista ma ċċarax liema fondi ħerġin mill-Kaxxa ta' Malta u liema ħerġin mill-but ta' l-Unjoni Ewropea, li nsejħulhom il-pre-accession funds.

Per eżempju, in-nefqa ta' Lm850,000 fl-uffiċċju tal-Prim Ministru tinkludi Lm0.5 miljun mill-pre-accession funds u n-nefqa ta' Lm690,000 fil-ministeru għall-politika soċjali tinkludi Lm280,000 minn dawn l-istess fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

Meta nħarsu lejn il-ministeru ta' l-edukazzjoni insibu wkoll is-somma ta' Lm1.8 miljun pero` kważi Lm1 miljun minn dan I-ammont ġejjin ukoll mill-għajnuna ta' l- istess Unjoni Ewropea.

Meta wieħed iħares lejn il-ministeru tal-finanzi jsib li aktar minn tliet kwarti tas-somma meħtieġa għax-xogħol relatat f'dan il-ministeru ġejjin mill-Unjoni Ewropea.

Insibu wkoll li aktar minn nofs l-ispiża tal-ministeru għall-ambjent ġejjin minn hemm.

Ma naħsibx li dawn huma dettalji żgħar li wieħed jista' jinsihom malajr.

Sur President, irrid inħares ftit lejn in-negozjati ta' Malta ma' l-Unjoni Ewropea li issa waslu fi stat avvanzat.

Fil-fatt għalaqna 19 mid-29 kapitlu sostantiv u s'issa, minkejja l-kritika ħarxa u n-negattivita` li rajna anke qabel ma saru n-negozjati, naħseb li t-tip ta' negozjaturi Maltin irnexxielhom jagħmlu xogħol tajjeb u Malta wkoll ingħatat numru ta' perijodi tranżitorji li ħafna ma kenux jemmnu jew forsi jittamaw li konna se nirbħu.

Malta għadha ma fetħitx negozjati fuq il-kapitli ta' l- agrikoltura pero` ma ndumux wisq ma naraw dan il-kapitlu jinfetaħ.

Probabbilment dan jinfetaħ il-ġimgħa d-dieħla.

Nafu wkoll - din irridu ngħiduha minn quddiem - li dan mhux se jkun kapitlu faċli x'jinnegozjaw.

Bħalma dan ma kienx faċli għall-pajjiżi kandidati oħra mhux se jkun kapitlu faċli għalina.

Jien dan l-aħħar kont qed insegwi d-dibattitu f'din il-Kamra dwar il-vot tal-ministeru tal-biedja u sajd.

Segwejt ukoll ħafna mill-madwar 2,000 mistoqsija bil-miktub li saru lill-Ministru Ninu Zammit u ngħid il-verita` li mhijiex ħaġa ħafifa li tifhem dak li jkunu qed jgħidu, speċjalment meta l-ministru u l-kelliema ta' l-oppożizzjoni jkunu qed ifettqu fuq ħafna dettalji.

Din il-ġimgħa smajt lill-Ministru Ninu Zammit jgħid li l-mara tad-dar tiddetermina s-suq meta tagħmel ix-xirja tal-familja.

Issa jien, apparti li jien membru parlamentari ta' din il-Kamra, jien ukoll omm ta' erbat itfal u mara tad-dar ukoll.

Filwaqt li bħala membru parlamentari jien ninteressa ruħi fil-futur tal-biedja u s-sajd għaliex nara li huwa settur li jipprovdi, apparti minn affarijiet oħra, sors ta' għajxien ta' ħafna ħaddiema Maltin, ninteressa ruħi direttament fuq l-impatt li dak li nagħmlu aħna se jkollu fuq il-prezzijiet u fuq kif dawn se jaffetwa lill- konsumatur Malti.

Naħseb li jien ninteressa ruħi ħafna iktar mill- maġġoranza ta' membri hawn ġew u biex ngħid il-verita` s'issa għadni ma smajtx ilħna biżżejjed jaqbżu għall-konsumatur meta nkunu qed niddiskutu l- agrikoltura.

Fl-opinjoni tiegħi l-istampa ta' kif sħubija fl-Unjoni Ewropea se tolqot il- biedja hawn Malta għadha mhijiex ċara l-ewwelnett għax għad iridu jsiru n- negozjati u t-tieni nett għaliex dan huwa settur li qed ikun il-mira ta' politika partiġġjana qawwija.

Dwar il-biedja ta' Malta u Għawdex nixtieq ngħid li biex Malta ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea bilfors li trid issir riforma f'dan is-settur.

Jeħtieġ li nintegraw ruħna f'sistema li toħloq opportunitajiet u din hija sfida kbira.

Waħda mill-akbar sfidi hija t- tneħħija tal-levies minn fuq prodotti agrikoli u ħwejjeġ ta' l-ikel oħra li nimportaw mill-Unjoni Ewropea.

It-tneħħija tal-levies verament tfisser li l-prodott lokali jkun qed iħares lejn kompetizzjoni qawwija.

Issa biex inkun politika wkoll irrid ngħid li t-tneħħija tal-levies kienet fuq l- aġenda tal-partit Laburista qabel l-1996.

Dak iż-żmien kien intqal li l- levies kienu spiċċaw bħala taxxi li kienu qed jgħollu l-prezzijiet tal- prodotti lokali.

Issa llum il-partit Laburista qed jgħid li meta jerġa' jkun fil-gvern jerġa' jdaħħal il-levies li jkun neħħa gvern Nazzjonalista.

Pero' rrid ngħid ukoll li s-settur ta' l-agrikoltura ilu li wasal għal riforma u sħubija jew le ̧ din ir-riforma xorta waħda rridu narawha jekk dan is-settur ma rridux inkomplu nmermruh.

Jekk wieħed iħares lejn is-sitwazzjoni preżenti b'onesta` sħiħa ngħidu li s-settur qiegħed pjuttost fi state of decline fejn il-konsumatur iħallas b'mod dirett u indirett prezz għoli għall-prodott li mhux dejjem ikun ta' kwalita' tajba biżżejjed.

Issa jekk hawnhekk qed ngħidu li biex nipproteġu l-prodott lokali niċħdu lill-konsumatur minn prezzijiet differenti, prezzijiet orħos u minn għażla akbar naħseb li ma nkunux qed nagħtu lill-konsumatur a fair deal.

Il-gvern, biex jgħin lil dan is-settur se jagħti għajnuna diretta u mis- sena d-dieħla fuq mhedda ta' tliet snin se jingħataw Lm8 miljun, mhux biex kif qalu gazzetti ta' xejra Laburista l-bdiewa ma jindunawx x'qed jiġri fis- settur imma biex ġenwinament tingħata l-għajnuna meħtieġa għat-tibdil.

Se ninnegozjaw ukoll għajnuna mill-Unjoni Ewropea indirizzata speċifikament lejn dan is-settur skond il-ħteġijiet tas-settur lokali u din tibqa' tingħata wara sħubija.

Se jsiru wkoll negozjati għall-perijodu ta' transizzjoni sabiex ċertu tibdil isir bil-mod.

Naħseb li l-bottom line ta' dan kollu jibqa' li rridu nistennew sakemm jispiċċaw in-negozjati imma l-ammont ta' negattivita` min-naħa ta' l-oppożizzjoni rawmet biża' esaġerata f'settur li minnu nnifsu huwa wieħed tradizzjonalist u li jibża' mill-bidla.

Min-naħa ta' l-oppożizzjoni smajna kemm-il darba li fuq numru ta' prodotti – meta nsemmi dan il-qasam niftakar l-aktar fl-Onor.

Noel Farrugia għax huwa l-aktar membru min-naħa l-oħra li jkollu battibekki mal-ministru - partikolarment dawk ta' materja prima li tidħol hawn Malta minn pajjiżi barra mill-Unjoni Ewropea ̧ irridu nimponu tip ta' levy ġdida li hija imposta mill-Unjoni Ewropea fuq dawn il-prodotti.

Wieħed irid jgħid li dan jista' jwassal biex ikollna impatt negattiv fuq prodotti essenzjali bħaz-zokkor ̧ qamħ u prodotti marbutin magħhom.

Pero' biex dan jiġi evitat se ninnegozjaw arranġamenti speċjali u jeħtieġ li nistennew, naraw x'riżultat ikollna minn dawn in-negozjati u mbagħad irid ikun il-poplu Malti u Għawdxi li jieħu d-deċiżjoni dwar sħubija f'referendum, li l-Prim Ministru diġa` kkommetta ruħu għalih hawn Malta stess u mhux kif intqal din il-ġimgħa fuq Super I TV li dan semmih fl-Olanda.

Jien nixtieq nagħmel riferenza speċifika għal tweġiba li ta ftit tal-ġimgħat ilu għal mistoqsija li saritlu diretta fuq dan is-suġġett.

Qabel nagħlaq nixtieq insemmi wkoll il-Euro-med partnership.

Fil-kumitat tagħna u anke bħala pajjiż naħseb li dan l-aħħar iffokajna ħafna aktar fuq il-Mediterran.

L-Onor.

Vella semma li aħna hawn Malta mbottajna biex isir it-tieni forum għall-membri parlamentari mill-pajjiżi membri u fil-fatt dan il-forum kien sar fi Brussels pero` hawnhekk nixtieq ngħid li fis-snin sebgħin, aħna bħala Maltin, urejna impenn lejn il-paċi fil-Mediterran.

Il- mexxej ta' dak iż-żmien irnexxielu jqiegħed lir-reġjun tal-Mediterran fuq l- aġenda internazzjonali u l-politika tagħna tibqa' li nagħtu l-aqwa kontribut.

Per eżempju ̧ 15-il xahar ilu konna kważi qegħdin naraw il- possibbilta` ta' soluzzjoni pero' llum il-qagħda hija waħda mwiegħra.

Fil- fatt f'dawn l-aħħar ġimgħat rajna vjolenza u attakki koroh li fihom sfaw mejta numru kbir ta' ċivili mejta.

Sur President, qabel nagħlaq irrid ngħid ukoll li dak li seħħ fl-Istati Uniti f'Settembru li għadda xxokkjana lkoll u lkoll ħassejna ruħna aktar vulnerabbli pero` wriena wkoll li ma nistgħux ninjoraw problemi ta' popli li minn jum għall-ieħor u minn sena għal oħra qegħdin jgħixu 'l bogħod mid- demokrazija, mill-ġustizzja u mid-drittijiet baċiżi.

Hemm bżonn li lkoll kemm aħna nagħmlu sforzi ġodda biex neliminaw problemi eżistenti li qegħdin inaqqsu mill-iżvilupp tal-poplu u mis-sigurta`.

Aħna fuq l-għatba tagħna għandna l-Lvant Nofsani, għandna l-problema tal-poplu Palestinjan, għandna d-diviżjoni ta' Ċipru, hemm ir-relazzjonijiet ħżiena bejn il-Greċja u t- Turkija u hemm il-problemi fil-Balkani.

Minkejja ċ-ċokon tagħna m'għandniex nimminimizzaw l-effett tas-sehem tagħna.

Aħna bħala żewġ partiti politiċi f'din il-Kamra dejjem ħdimna flimkien fir- reġjun tal-Mediterran u jien personalment ngħid li fil-kontribut li għamilt fuq is-suġġett, kemm hawn Malta kif ukoll barra minn Malta, qatt ma naqqast mill-importanza tal-viżjoni politika tal-partit Laburista li fis-snin sebgħin għaraf il-ħtieġa li tingħata aktar attenzjoni internazzjonali fil- Mediterran.

Fil-fatt dejjem ħdimna flimkien f'fora dwar il-Mediterran u meta aktar kmieni din is-sena rajt li d-delegazzjoni tal-partit Laburista, li nżammet hawn Malta ̧ kienet nieqsa mill-forum għan-nisa parlamentari iddispjaċieni għax proprju on home grounds ma rnexxilniex nuru l-għaqda li teżisti fil-ħidma tagħna fil-Mediterran.

Din kienet verament kienet ħasra.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Sur President, meta tisma' lill-oppożizzjoni titkellem fuq l-Unjoni Ewropea ̧ l-ewwel kliem li jiġuk f'moħħok huma "lamentazzjonijiet dipressivi".

Qed ngħid hekk għax ħlief riferenzi għall- caos u diżastri li jistgħu jiġru jekk Malta tidħol fl-Unjoni Ewopea ma tismax.

Issa dawn il-lamentazzjonijiet qed isiru għalxejn għax il-konċett li qed tinnegozja fuqu jinvolvi l-ekonomija, il-politika soċjali u l- politika ġenerali u qed tevita din it-tip ta' dipressjoni li qed tirriferi għalih l-oppożizzjoni.

Malta mhux qed tidħol fi free trade area b'għajnejha magħluqa fejn taċċetta l-konċett ta' liberalita` assoluta fl- ekonomija, bħalma jrid jagħmel il-partit Laburista.

Il-pożizzjoni tal-Malta Labour Party fuq l-Unjoni Ewropea hija waħda ħażina u dan jgħiduh il-Maltin u l-barranin.

Din hija ħażina wkoll fundamentalment minn etika politika nisranija u jien nixtieq li l-Malta Labour Party jiftaħ għajnejh.

Meta nħarsu lejn id-dokumenti li nkitbu waqt il-Konċilju Vatikan II fl-1960 insibu dokument partikolari li jismu "Pacem in terris" li kien ħareġ il-Papa Gwanni XXIII u kuntrarjament għall-etika politika tas-sussidjarjetà li tkellmet fuqu l-Knisja insibu hekk:

"We are thus driven to the conclusion that the shape and structure of political life in the modern world and the influence excersised by public authority in all the nations of the world are unequal to the task of promoting the common good of all peoples.".

Il-ġustizzja u l-paċi fuq livell globali ma jistax jiġi ottenut billi nħarsu egoistikament lejn il-bżonnijiet ta' l-Istat biss.

Dak huwa l-fatt u dik hija l-pożizzjoni li jrid jiggranfa magħha l-Malta Labour Party.

Il- konċett ta' l-Istat nazzjon żviluppa f'dawn l-aħħar 300 sena f'ċirkostanzi storiċi imma llum dan il-konċett irid jinbidel.

L-ebda stat nazzjon ma jista' jeżisti jekk iħares lejh innifsu biss egoistikament.

Fid-dinja tal- lum trid tkun altruwista u mhux dipressiv.

Illum jeżisti proċess ta' globalizzazzjoni li qiegħed jagħfas fuq il-pajjiżi tad-dinja kollha u fl- opinjoni tiegħi ̧ dan huwa proċess importanti u tajjeb.

Niftakar li ftit ilu l-Onor.

George Vella semma lil Theilard De Chardin, li kien qal li fl-istorja tal-bniedem se jibda jkun hemm evoluzzjoni fil-ħsieb politiku fuq bażi globali, li huwa sejjaħlu the new age.

Aħna nafu li llum il-proċess ta' globalizzazzjoni qed iseħħ b'mod mgħaġġel, u huwa biżżejjed li nħarsu lejn il-World Trade Organisation u lejn is-sistemi ta' l- informatika u ta' l-informazzjoni biex nikkonfermaw dan.

Għalhekk nistgħu ngħidu li d-dinja qed tiżviluppa bidliet ekonomiċi u politiċi kbar.

Issa hawn jien nistaqsi: X'għandu jkun ir-rispons ta' pajjiż, anke ta' pajjiż żgħir bħal tagħna, quddiem din ir-realta`?

Illum l-interessi ta' stat nazzjon huma l-iktar imfittxija meta dan l-istat nazzjon ikun kapaċi jgħaddi altruwistikament biex is-sovranita` ta' pajjiżu tinqasam ma' pajjiżi oħra li jemmnu u jaġixxu b'mod kulturali viċin ħafna ta' pajjiżu, bażikament dak li nsejħulu reġjunaliżmu, pero` dan ir-reġjunaliżmu ma jrid jilqa' biss għall-isfidi ekonomiċi, kif irid il-Partit Laburista.

Jien ma ngħidx li l-free trade area hija xi ħaġa kompletament ħażina.

Hemm ħafna pajjiżi Ewropej, fosthom in-Norveġja u Iceland, li bbażaw il- ftehim tagħhom fuq free trade area, imma rridu nifhmu li fid-dinja tal-lum dan m'huwiex biżżejjed, lanqas etikament, għax fid-dinja globalizzata tal- lum trid tilqa' wkoll għall-isfidi politiċi u soċjali, u huwa hawnhekk fejn il-Partit Laburista qed jonqos.

Il-Partit Laburista qed jinnega l-isfidi jew is-safety nets soċjali fuq bażjon reġjunali fil-konfront ta' politika dinjija.

Għalhekk jien ngħid li dak kollu li semmiet l-Oppożizzjoni ssir realta` biss jekk aħna ninqatgħu għalina weħidna.

Jekk nagħmlu hekk nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn minkejja li jkollna free trade area, jinħolqulna l-istess problemi ekonomiċi li llum qed tbeżża' bihom l- Oppożizzjoni.

Din hija r-realta`.

Il-pajjiżi kollha li kienu fl-European free trade area, fosthom l-Ingilterra u l-Awstrija, għajr għal xi żewġ pajjiżi jew tlieta li għandhom il-ġid - per eżempju, aħna nafu li Norway għandhom iż-żejt - illum huma membri sħaħ ta' l-Unjoni Ewropea għax indunaw li l-European free trade area kien biss qafas ekonomiku u huma riedu joħolqu wkoll qafas politiku u soċjali.

Issa se nagħmel punt li fl- opinjoni tiegħi, li kieku nagħlaq bih u nieqaf hawnhekk, ikun biżżejjed.

L-etika politika nisranija titlob li partit politiku jew pajjiż ma jħarisx biss lejn il-konfini ta' l-istat nazzjon tiegħu u jillimita ruħu f'dak il- livell imma huwa importanti li jħares oltre biex jorbot is-sovranita` ma' dik tar-reġjun li jkun qed jgħix fih, u dan għandu jagħmlu kemm għall-ġid tiegħu kif ukoll għall-ġid ta' wliedu u tal-ġenerazzjonijiet futuri.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax aħna nafu li dan il-proċess, li nerġa' ngħid Theilard De Chardin sejjaħlu "the new age", se jibqa' japprofondixxi ruħu iktar ma jgħaddi ż-żmien.

Issa nixtieq nikkwota teologu nisrani famuż, Reinhold Neibuhr, li għalkemm kien Amerikan, kien ġej minn familja Ġermaniża u kienu spiċċaw l-Amerka biss wara l-gwerra.

Fil-fatt dan jgħid li:

"A modern democracy requires a more realistic philosophical and religious basis; not only in order to anticipate and understand the perils to which it is exposed but also to give it a more persuasive justification.",

jiġifieri l-etika nisranija fil-politika titlob li aħna nagħrfu dan għall- fini tal-ġustizzja u tal-paċi u nħarsu lil hinn mill-konfini ta' dak li jirriżulta li huwa l-istat nazzjon, li aħna wkoll responsabbli għalih.

Stat ta' moħħ li jikkonfina partit jew pajjiż li jħares biss 'il ġewwa huwa wieħed ta' paranoja, a panaroid state of mind.

Dan il-gvern, flimkien ma' l-Ewropa kollha, irid stat ta' moħħ altruwista.

Aħna rridu nfittxu l-ġid tagħna u dak ta' madwarna biex flimkien, b'solidarjeta`, infittxu l-aħjar avvanz ta' dak li huwa ta' l-ikbar ġid komuni għall-poplu tagħna u għar- reġjun kollu.

Grazzi, Sur President.

THE CHAIRMAN: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Sur President, jien inħossni kburi li nifforma parti minn partit li jemmen dak li jgħid u li jgħid dak li jemmen, u fil- fatt jekk wieħed janalizza l-ħidma ta' dan il-ministeru matul dawn l-aħħar 12-il xahar isib li jekk hemm xi ħaġa li tispikka, hija proprjament din.

Huwa l-kredu tagħna li aħna nkunu leali ma' dak li nkunu wegħdna li se nagħmlu.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax meta wieħed iħares lejn il-mixja ta' Malta lejn l-Unjoni Ewropea jsib kemm verament Malta tagħna qed tkun assertiva.

Malta is being assertive in its negotiations.

Meta wieħed jara lil din il-blata tagħna, minkejja l-irwiefen ta' l-Oppożizzjoni interna u minkejja l-ġeremiji interni li għandha, ...

Kemm qalulna li mhux se jirnexxielna nġibu kummissarju u ġibnieh!

Kemm qalulna li mhux se jirnexxielna nġibu arranġament għall-ħaddiema li jaħdmu fil-qasam tat- trasport, bħad-drivers tal-karozzi tal-linja, tat-taxis u l-burdnara - ma rridux ninsew li l-kelma Maltija "burdnara" hija l-ewwel kelma li daħlet fil-vokabularju tal-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea - u rnexxielna nġibu arranġament speċjali biex nissalvagwardjaw l-interessi ta' dawn il- ħaddiema!

Kemm qalulna li m'aħniex se jirnexxielna nġibu arranġament fuq l- influss tal-ħaddiema u ġibnieh!

Jien ngħid li dan huwa biżgħa irreali, li m'huwiex se javvera ruħu, imma minkejja dan, biex nissalvagwardjaw ruħna kontra din il-biżgħa fiergħa aħna rnexxielna nġibu arranġament li jirrigwarda ċ-ċaqliq ħieles tal-persuni u li kienet l-Awstrija biss li għamlet bħalu.

Issa ħalliha li sal-lum l-Awstrija għadha qatt ma ħasset il- bżonn li tagħmel użu minn dan l-arranġament, pero` aħna xorta waħda dehrilna li għandna nġibu s-serħan tal-moħħ lill-poplu tagħna b'arranġament speċjali f'dak li hu ċaqliq ħieles tal-persuni.

Għalaqna 'l fuq minn nofs il-kapitli, u ma rridux ninsew li bdejna sentejn wara l-pajjiżi l-oħra.

Imxejna ħafna, pero` kemm konna nimxu iktar li kieku dawk is-sentejn li għamel fil-gvern il-Partit Laburista, bejn l-1996 u l-1998, ma ntilfux!

Ta' min jgħid li matul dawn l-aħħar 12-il xahar il-MEUSAC iltaqa' 19-il darba u fi tliet snin iltaqa' għal iktar minn 50 darba.

Saru wkoll 27 laqgħa informali ma' 120-il organizzazzjoni, korpi kostitwiti, unions u assoċjazzjonijiet fuq medda ta' tliet xhur, minn April sa Lulju ta' din is- sena.

Dan apparti l-bosta laqgħat tekniċi ta' tħejjija fuq il-position papers.

Il-gvern alloka Lm228,000 bħala għajnuna finanzjarja lill- organizzazzjonijiet rappreżentattivi sabiex dawn iħejju rwieħhom għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea u jsiru iktar midħla ta' l-acquis.

Minn dan il-ministeru joħroġ ħafna ġid.

Fil-fatt jien naħseb li dan huwa tip ta' ministeru li m'huwiex faċli li tikkwantifika l-ġid li joħroġ minnu, imma minkejja dan, il-poplu kollu jibbenefika mill-programmi ta' assistenza li jingħataw lil pajjiżna permezz tal-ftehim li dan il-ministeru jilħaq ma' organizzazzjonijiet internazzjonali.

Per eżempju, grazzi għall-ħidma ta' dan il-ministeru rnexxielna niksbu assistenza mill-aġenzija internazzjonali, u permezz ta' din l-assistenza se nkunu nistgħu nixtru makkinarju għall-Isptar Boffa u nintroduċu programm biex titjieb id- distribuzzjoni ta' l-ilma fil-gżejjer Maltin.

Se jsiru wkoll diversi programmi speċjalizzati barra minn Malta għal diversi Maltin, speċjalment għal dawk żgħażagħ, u dawn il-programmi se jsiru fil-qafas tal-programmi li toffri l-Unjoni Ewropea.

Dan huwa l-kejl soċjali tagħna.

Bħalissa fl- Unjoni Ewropea jinsab għaddej żvilupp interessanti li tista' taqsmu fi tlieta; fit-tqassim tal-kompetenzi, fl-issimplikar tat-trattati u fl- istatus taċ-charter tad-drittijiet fundamentali, u aħna rridu nipparteċipaw f'dan il-proċess għax se jeffettwana żgur.

Fil-fatt fil-25 ta' Lulju li għaddew il-kummissjoni Ewropea ħarġet white paper dwar it-tmexxija ta' l- Unjoni Ewropea biex jiġu proposti mezzi kif iċ-ċittadin Ewropew jista' jipparteċipa iktar fit-tmexxija ta' din l-unjoni.

Issa ħalli ngħid xi ħaġa dwar il-progress report li ħarġet il-kummissjoni Ewropea dwar Malta.

Dan il-progress report li ħarġet il-kummissjoni Ewropea dwar Malta huwa ċertifikat prima classe ta' kemm Malta hija avvanzata iktar minn ħaddieħor.

Meta kont qed nipprepara d-diskors li għamilt il-bieraħt lura dwar il- Ministeru għall-Politika Soċjali u kont qed nagħmel ftit riċerka sirt naf li Malta ntgħażlet mill-Unjoni Ewropea bħala mudell li għandu jiġi emulat biex pajjiżi kandidati oħrajn bħal Malta joħolqu strutturi għas-saħħa u s- sigurta` fuq il-post tax-xogħol.

Fil-fatt aħna lill-qasam tas-saħħa u s- sigurta` fuq il-post tax-xogħol tajnieh imbottatura kbira proprju permezz tat-twaqqif ta' awtorita`, grazzi għall-imbottatura l-oħra li ħadna meta konna qed ninnegozjaw ma' l-Unjoni Ewropea.

Matul is-sena 2000 l-Unjoni Ewropea approvat assistenza finanzjarja kemm lil Malta kif ukoll lil Ċipru bir-riżultat li s-sena l-oħra Malta ħadet Euro 6 miljun, din is-sena ħadet Euro 7.5 miljun, is-sena d-dieħla se tieħu Euro 9.5 miljun, fl-2003 se tieħu Euro 8.5 miljun u fis-sena 2004 se tieħu Euro 6.5 miljun.

Dan għaliex?

Għax qed nippreparaw l-administrative capacity biex inkunu nistgħu nimplimentaw l-acquis.

Fil-fatt il-gvern waqqaf direttorat fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru biex jikkoordina x-xogħol kollu konness ma' l-għajnuna mill-Unjoni Ewropea, liema direttorat qed jikkontribwixxi għal iktar koordinament bejn il-ministeri u l-bini ta' esperjenza dwar il-proċeduri meħtieġa.

Barra minn hekk l-Unjoni Ewropea ddeċidiet li l-għajnuna finanzjarja lejn Malta tiġi implimentata bis- sistema hekk imsejħa "EDIS", jiġifieri "extended decentralised implementation system".

Dan ifisser li tul il-proġett l-amministrazzjoni u l-kontroll tal-fondi se jibqgħu esklussivament f'idejn il-gvern Malti.

Din id-deċiżjoni ttieħdet sabiex Malta tidra tamministra fondi ta' l-Unjoni Ewropea u jkollha l-istituzzjonijiet meħtieġa ħalli b'hekk, wara s-sħubija, tkun tista' tamministra l-fondi strutturali u fondi oħrajn li jiġu mill- Unjoni Ewropea.

Fil-25 t'April ta' din is-sena Malta u l-kummissjoni Ewropea ffirmaw memorandum biex jitwaqqaf fond nazzjonali għal Malta.

Għalhekk issa l-unjoni se tittrasferixxi xi flus f'dan il-fond u l-gvern se jkun jista' juża dawn il-fondi biex iwettaq il-proġetti miftehma.

Ta' min jgħid li l-kontroll ta' dan il-fond huwa f'idejn in-national authorising officer, li se jkun il-ministru tal-finanzi jew ir-rappreżentant tiegħu.

F'dan l-isfond, kull sena Malta u l-kummissjoni Ewropea se jfasslu programm nazzjonali għall-użu ta' dawn il-fondi skond il-prijoritajiet ta' l- accession partnership u skond kif Malta tipprogramma biex taddotta u timplimenta l-acquis.

Kull programm nazzjonali jikkonsisti f'diversi proġetti ta' għajnuna teknika u amministrattiva bil-għan li jgħin lil Malta tipprepara ruħha għas-sħubija.

Ta' min jgħid li fost l-oħrajn dan il- programm jalloka Euro 900,000 biex jgħin lil Malta tipparteċipa fi programmi ta' edukazzjoni u taħriġ, bħal Socrates II, Leonardo II u Youth for Europe.

Waqt li fis-sena 2000 ġew allokati Euro 5 miljun għal tliet proġetti, fosthom għal għajnuna biex tissaħħaħ il-kapaċita` amministrattiva fl-agrikoltura, fis-sena 2001 ġew allokati Euro 8 miljun għal seba' proġetti, bħal per eżempju, għal għajnuna teknika fis-settur tal-ħarsien tas-saħħa u s-sigurta` fuq il-post tax-xogħol, biex jinbnew strutturi meħtieġa ħalli Malta tipparteċipa fil-politika reġjonali ta' l-unjoni u biex Malta tipparteċipa fil-programmi ta' edukazzjoni u ta' taħriġ ta' l- unjoni.

Twaqqaf ukoll uffiċċju tal-koordinatur nazzjonali li jrid jassigura li l-għajnuna mogħtija qiegħda tiġi wżata skond strateġiji u pjanijiet ċari sabiex ma jkunx hemm sparpaljar ta' fondi.

Għalija huwa xokkanti li fl-istħarriġ li għamel il-Ministru Josef Bonnici, liema stħarriġ qiegħdu wkoll fuq il-Mejda tal-Kamra, kien hemm tabella li tindika li Malta baqagħlha 75 sena oħra biex tilħaq il-livell ta' l- għajxien ta' l-Irlanda, tal-Portugall, ta' Spanja u tal-Lussemburgu, li huma l-iktar pajjiżi fqar fl-Unjoni Ewropea.

Lanqas it-tfal tat-tfal tagħna m'hu se jkunu għadhom ħajjin sa dak iż-żmien!

Allura dan li jrid il- Partit Laburista?

Jien għalhekk ngħid li l-Membri tan-naħa l-oħra qegħdin f'time warp.

Mhux ta' b'xejn li Goran Persson, il-Prim Ministru Svediż, qalilhom li jridu l-istess ħaġa li riedet l-Isvezja 30 sena ilu!

Il- politika tal-Partit Laburista hija politika ta' retromarcia.

L-istatistika li kkwota l-Ministru Josef Bonnici fl-istħarriġ li għamel ma ħarġithiex xi organizzazzjoni f'Malta, bħall-MIC, imma ħariġha l-International Monetary Fund.

Ta' min jgħid ukoll li skond din l-istatistika, bejn l-1990 u l-1998 filwaqt li l-Portugall żied il-livell ta' għajxien tiegħu b'27%, Malta żiditu b'7% biss.

Aħna rridu l-aħjar għal pajjiżna, u għalhekk għażilna din it-triq, li tissejjaħ "sħubija fl-Unjoni Ewropea".

Kemm issemmiet l-MIC!

Aħna nisfidawhom, jew aħjar nistednuhom ...

Għax fil-fehma tiegħi, il-kelma "sfida" għandha konnotazzjonijiet koroh.

Aħna mhux bħall-Membri tan-naħa l-oħra; ngħajru lil min jiddefendi d-drittijiet tal-bniedem "Taliban".

Jien ma nifformax parti minn dak il-partit li jgħajjar lil dak li ma jaqbilx miegħu "miġnun".

Jien ma nifformax parti minn dak il-partit li jgħid lill-barrani biex jiċċekkja moħħu jekk dan jgħidilna li l-politika tagħna hija fantaxjenza.

Imma issa ħalli nkompli b'dak li kont qed ngħid.

Qatt xi darba ġie pprovat li l-MIC qal nofs verita`?

Ara aħna, ipprovajna li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal ferm agħar minn nofs verita` meta fid-diskors tal-budget tiegħu qal li konsulent ta' l- IPSE qed jitħallas eluf ta' liri mill-gvern Malti biex nogħġbu lil ta' Brussels.

Issa kif qal il-bieraħ il-Ministru Josef Bonnici, il-verita` hi li dan il-konsulent Spanjol qed jitħallas mill-Unjoni Ewropea u l-gvern Malti m'hux qed joħroġ ċenteżmu wieħed għal dan il-għan.

F'dan l-isfond ta' negozjati, jien nistieden lill-membri tan-naħa jsemmulna mqar ħaġa waħda biss li aħna ksibna frott dawn in-negozjati u li se tkun ta' dannu għal pajjiżna, pero` meta nistiednu lill-membri tan-naħa l-oħra biex jagħmlu dan, dejjem nibqgħu bla risposta.

Sur President, ovvjament dan il-ministeru m'huwiex responsabbli biss mill- affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l-Unjoni Ewropea imma huwa responsabbli wkoll minn affarijiet oħra, fosthom mill-politika Mediterranja.

Ikun tajjeb jekk ngħid li matul dawn l-aħħar 12-il xahar, dan il-ministeru kompla jaħdem biex jimplimenta l-proposta inizjali Maltija sabiex ikollna assemblea parlamentari ta' l-istati tal-Mediterran.

Huwa veru li din il- proposta diġa' kienet saret ftit ta' snin ilu, pero` matul dawn l-aħħar 12- il xahar ġie konkretizzata fl-ambitu` ta' l-IPU.

Ta' min jgħid ukoll li matul dawn l-aħħar 12-il xahar Malta ffirmat 24 ftehim bilaterali - iktar mid-doppju tas-sena l-oħra - u 20 konvenzjoni fil-qasam unilaterali - tnejn iktar mis-sena l-oħra - liema konvenzjonijiet kienu jittrattaw dwar bosta affarijiet interessanti, fosthom dwar diżarm, terroriżmu u traffikar tad- droga.

Insomma, matul dawn l-aħħar 12-il xahar sar ħemel xogħol.

Il- konklużjoni x'inhi, speċjalment in vista ta' dak li ġara fil-11 ta' Settembru?

Qed insemmi dak li ġara fil-11 ta' Settembru għax aħna m'aħniex qed ngħixu weħidna.

No country can afford being an island, aħseb u ara jekk tkun gżira!

Fil-11 ta' Settembru nbidel il-palk internazzjonali u aħna, bis-sħubija ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea, irridu nkunu fil-port ta' kenn mill-irwiefen internazzjonali.

Irridu nkunu f'għaqda ta' pajjiżi bl-istess intenzjonijiet, like-minded, li bejniethom huma forza għall-istabilita` internazzjonali.

Irridu nkunu fis- salott tad-deċiżjonijiet, mhux fuq l-għatba, fejn jaħkmu l-irwiefen, kif irid il-partit Laburista bl-hekk imsejħa alternattiva science fiction.

F'dan l-istadju nixtieq ngħid li meta f'Jannar li għadda, delegazzjoni Maltija ħadet sehem fil-parlament Ewropew, intqal lilna li fuq il-Malta desk, biex jinnegozjaw u jitrattaw il-każ ta' Malta hemm 30 persuna min- naħa tal-kummissjoni Ewropea, pero' bejn l-1996 u l-1998, fuq il-Malta desk kien hemm biss persuna waħda.

Dan ifisser li Malta qed takkwista importanza kbira u qed tiġi stmata ferm aħjar minn qatt qabel.

Sur President, qabel ma nagħlaq dan l-intervent nixtieq nikkwota xi ħadd lil xi ħadd li naħseb li jgawdi l-istima tagħna lkoll, u ċioe` lill-Papa.

Fl-10 ta' Ġunju tas-sena li għaddiet, il-Papa ltaqa' ma' l-ambaxxatur Franċiż tas-Santa Sede, u fost pronunzjament li diversi drabi għamel dwar l- Unjoni Ewropea, f'din il-laqgħa, il-Papa qal hekk:

"The European Union is both a venture and a challenge.

It opens the door to a future of peace and solidarity, and to ever closer collaboration between the continents, different countries and with the whole world.".

Dan huwa dak li aħna rridu għal pajjiżna, li nissieħbu f'għaqda ta' pajjiżi bbażati fuq il-paċi u l-istabilita`.

Kemm Fontaine kif ukoll Prodi kemm-il darba qalu li dawn l-aħħar ħamsin sena kienu l-ewwel ħamsin sena ta' paċi assoluta fl-Ewropa.

Hekk hu, dan huwa fatt li ma jmerih ħadd, u huwa dak li aħna nixtiequ għal pajjiżna, speċjalment wara dak li ġara fl-11 ta' Settembru li għadda.

Sur President, meta l-gvern Nazzjonalista jintrabat ma' l-Unjoni Ewropea biex jidħol għal ċerti obbligi, ma jkun qed jagħmel xejn ħlief li jintrabat mal-poplu Malti biex jipprovdi kwalita` ta' ħajja aħjar.

Jekk aħna nieqfu fejn aħna u ħaddieħor jibqa' jaqdef 'il quddiem, se naqgħu wisq lura u se nispiċċaw waħedna.

Għalhekk hemm bżonn li nkomplu mexjin f'din it-triq li qbadna.

Aħna rridu nkunu l-Lussemburgu tal-Mediterran.

Jien niddejjaq nagħmel paraguni ma' pajjiżi oħra, pero' la ħaddieħor isemmi l-Isvizzera, jien insemmi lil-Lussemburgu.

Aħna lil dak il-pajjiż irridu nippruvaw nemulaw, pajjiż li bejn wieħed u ieħor, bħala popolazzjoni għandu l-istess dimensjonijiet tagħna.

Malta hija Maltija fl-identita` tagħha, hija Mediterranja fil-pożizzjoni ġeografika tagħha u hija Ewropea fil-vokazzjoni tagħna.

Huwa fuq it- tripliċita` ta' l-identita` Maltija li bi pjaċir ngħid li dan il-ministeru ħadem matul dawn l-aħħar 12-il xahar.

Sur President, peress li fil-bidu ta' dan id-dibattitu, l-oppożizzjoni pproponiet tnaqqis ta' Lm1 mill-paga tal-Ministru għall-Affarijiet Barranin bħala nuqqas ta' fiduċja, naħseb li aħna għandna nipproponu żieda ta' Lm1 bħala turija ta' fiduċja fil-ħidma li qed issir.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin.

ONOR.

JOE BORG: Mr Chairman, din is-sena naħseb li nistgħu niddikjarawha bħala sena rekord għall-Ministeru għall-Affarijiet Barranin, għax nistgħu ngħidu li għamilna rekord f'kull qasam tal-ministeru, kemm fil-qasam tar- relazzjonijiet bilaterali kif ukoll fil-qasam tar-relazzjonijiet multilaterali f'dak li għandu x'jaqsam mal-Mediterran u b'mod partikolari ma' l-Ewropa.

Nibda dan l-intervent billi nirringrazzja minn qalbi lill-istaff kollu ta' dan il-ministeru, li matul is-sena ħadem bla heda.

Jien ninsab ċert li kieku ma kinetx għall-ħidma intensiva, li xi kultant b'diffikultajiet enormi, jagħmlu dawn il-ħaddiema, kieku żgur li ma konniex niksbu dawn ir- riżultati kollha.

Qed ngħid dan anke in vista tal-fatt li għall-Ministru għall-Affarijiet Barranin, is-sena li ġejja, bħal kull sena, se tkun impenjattiva ħafna, fejn fiha rridu nintensifikaw il-ħidma tagħna fl-oqsma kollha, f'dawk bilaterali u multilaterali, f'dak li għandu x'jaqsam ma' l- istruttura tal-ministeru, fis-servizzi korporattivi, fil-protokoll, fil- konsolari u bla dubju ta' xejn, fir-rigward tal-Mediterran, waqt li rridu nikkonċentraw b'mod speċjali fuq dak li għandu x'jaqsam ma' l-Unjoni Ewropea.

Dan għaliex is-sena li ġejja se tkun dik is-sena li tħoll u torbot il-futur tal-pajjiż.

Fis-sena li ġejja se jkun determinanti dwar jekk pajjiżna għandux jissieħeb fl-Unjoni Ewropea jew le, għax huwa matul is-sena d-dieħla li aħna rridu ntemmu n-negozjati kollha biex inkunu ma' l- ewwel grupp ta' tkabbir.

Tliet snin ilu, id-deċiżjoni tal-poplu kienet li jawtorizza lill-gvern biex ikompli bin-negozjati ma' l-Unjoni Ewropea u wara jagħmel referendum biex l- istess poplu Malti u Għawdxi jiddeċiedi dwar il-futur ta' pajjiżu, dwar jekk Malta għandhiex tissieħeb fl-Unjoni Ewropea jew le.

Biex nagħmlu dan hemm bżonn li fis-sena d-dieħla ntemmu n-negozjati kollha, u ntemmuhom b'suċċess, b'mod li b'wiċċna minn quddiem inkunu nistgħu nitolbu lill-poplu biex jivvota fuq il-pakkett li nkunu nnegozjajna.

Għaldaqstant dan jinvolvi impenn partikolari fl-oqsma kollha tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin, b'mod partikolari f'dak li għandu x'jaqsam mad-direttorat dwar l- Unjoni Ewropea u il-MIC.

Aħna flimkien ma' l-istrutturi kollha ta' dan il- ministeru, fosthom dak dwar ir-relazzjonijiet bilaterali, irridu naħdmu bħala team wieħed u nagħmlu l-almu tagħna kollu biex nottjenu dan ir- riżultat.

Qabel ma nispjega fil-qosor dak kollu li għamlu d-direttorati differenti fi ħdan il-ministeru matul din is-sena, filwaqt li ngħid x'inhuma t-targets tagħhom, xtaqt nikkummenta dwar ċerti partijiet mid-diskors ta' l-Onor.

George Vella.

L-Onor.

Membru għamel riferenza għal dawk il-ħaddiema li jaħdmu fil- ministeru fuq bażi kuntrattwali, u qal li din hija xi ħaġa eċċezjonali, li tista' tmur kontra r-regolamenti.

F'dan ir-rigward nixtieq ngħid li l- istaff tal-ministeru li jaħdem fuq bażi kuntrattwali ....

THE CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Bir-rispett lejn il-verita', jiena m'għedtx li l- ingaġġ ta' ħaddiema fuq bażi kuntrattwali jmur kontra r-regolamenti, imma għedt biss li dawn il-ħaddiema qed ikunu ta' piż fuq il-kaxxa ta' Malta.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Mr Chairman, il-ħaddiema li huma ngaġġati fuq bażi kuntrattwali huma staff tas-segretarjat.

Illum, is-setup tas-segretarjat huwa trasparenti u r-regoli dwaru tqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra.

Is- segretarjat huwa struttura li llum teżisti f'kull ministeru, u allura, peress li l-Ministeru għall-Affarijiet Barranin m'għandu xejn inqas minn ministeri oħra, huwa għandu ħaddiema bħala parti mis-segretarjat ingaġġati fuq bażi kuntrattwali, bħala uffiċjali pubbliċi, li fuq deċiżjoni tal- public service commission, bdew jaħdmu fid-direttorat dwar l-Unjoni Ewropea fuq bażi ta' kuntratt.

F'dan il-ministeru hemm ukoll numru ta' konsulenti minħabba n-natura speċjalizzata tax-xogħol li jagħmel.

Saret riferenza wkoll għal xi ambaxxatur ġdid li ta charge lill-first secretary għax dan ma qamx bil-wieqfa meta hu daħal fil-Kamra.

Ikolli ngħid li jiena ma nafx b'dan l-inċident, iċ-charge ma waslitx għandi u għaldaqstant se nistaqsi ftit biex nara jekk dak li qal l-Onor.

Vella seħħx rejalment jew le.

Mr Chairman, l-Onor.

Vella għamel ċerti allegazzjonijiet li jien nikkonsidrahom bħala bla bażi u bla bżonn.

Qed nirreferi għad-diskors li ntqal fir-rigward tat-tellieqa għal postijiet li eventwalment isiru għall- Unjoni Ewropea.

L-istruttura ta' l-Unjoni Ewropea hija tali li l- kummissjoni in partikolari toħroġ call for applications, u kull min ikollu l-esperjenza, jista' japplika.

Jien nimmaġina li se japplikaw kemm ħaddiema tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin kif ukoll ħaddiema mid-direttorat dwar l-Unjoni Ewropea, minn ministeri oħra u anke minn barra s-servizz pubbliku.

Fir-rigward ta' dawn l-allegazzjonijiet, irrid ngħid li huwa inġust li nippruvaw nitfgħu dell ikrah fuq in-nies li qed jaħdmu minn qalbhom, xi kultant against all odds, biex jaslu għar-riżultati li fl-aħħar mill-aħħar il-gvern irid jottjeni.

Ovvjament, huwa d-dover tagħhom, bħala uffiċjali pubbliċi li jaħdmu biex jilħqu u jippromwovu l-għanijiet tal- gvern, imma jien ma naqbilx li għandna nagħmlu dawn it-tip ta' allegazzjonijiet li ma jagħmlu xejn ħlief ħsara.

Ikolli ngħid li tagħmel ħsara wkoll l-allegazzjoni simili li saret fil- konfront tal-foreign office, fejn intqal li dan huwa mħawwad ġmielu.

Jien, li mmexxi l-foreign office, m'għandix dik l-impressjoni, anzi, kif għedt fil-bidu, inħoss li l-ministeru qed jaħdem bis-sħiħ u r-riżulati fil-fatt qed jinkisbu.

L-Onor.

Vella qal li m'humiex qed jinżammu minuti meta jiġu delegati barranin f'Malta jew meta delegazzjoni barranija żżur xi pajjiż ieħor.

Jien nista' ngħid li kemm-il darba ġew f'idejja kopji tal-minuti, u iktar minn hekk, fid-dossiers li jiġu ppreparati, spiss ikun hemm estratti mill- minuti, jiġifieri fir-realta`, il-minuti qed jinżammu.

Ovvjament, minħabba l-kunfidenzjalita`, dawn il-minuti ma jkunux disponibbli għal kulħadd, imma ċ-ċirkolazzjoni tagħhom tkun xi ftit ristretta.

Allura jista' jkun li s- sorsi ta' informazzjoni ta' l-Onor.

Vella m'humiex f'dak iċ-ċirku li fih jaslu l-minuti.

Mr Chairman, nixtieq ngħid ukoll li saret mistoqsija dwar jekk f'pajjiżna hijiex se tinfetaħ ambaxxata Spanjola u f'dan ir-rigward xtaqt ngħid li bil- politika tal-partit Laburista ta' Svizzera fil-Mediterran, żgur li hawn Malta ma tinfetaħ l-ebda ambaxxata barranija għax ħadd m'hu se juri interess f'Malta jekk din ma tkunx parti minn entita` ferm ikbar, u ċioe` parti mill-Unjoni Ewropea.

Għalhekk jien m'għandix dubju li fis-snin li ġejjin f'pajjiżna se naraw ambaxxati ġodda, kemm ta' pajjiżi membri fl- Unjoni kif ukoll ta' pajjiżi li għad li ma jkunux membri, iħossu l-bżonn li jkollhom ambaxxata f'pajjiżna peress li dan ikun wieħed mill-membri ta' l- Unjoni Ewropea.

Għalhekk, bħala tweġiba għall-mistoqsija ta' l-Onor.

Vella, jiena ngħid li fis-snin li ġejjin mhux l-ambaxxata Spanjola biss se tinfetaħ f'pajjiżna, imma anke ambaxxati ta' pajjiżi oħrajn.

Sur President, se ngħaddi issa biex nagħti ħarsa lejn id-diversi direttorati fi ħdan il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin, u nibda proprju bil-qasam bilaterali.

L-Onor.

Jason Azzopardi għamel riferenza għall-fatt li bejn Ottubru 2000 u Novembru ta' din is-sena, Malta ffirmat mhux inqas minn 40 ftehim bilaterali, u dan m'għamilnihx għall-gost, imma għax dawn il- ftehim jiffokaw fuq tliet materji prinċipali, fosthom it-tneħħija tat-taxxa doppja.

Fil-fatt nista' ngħid li llum, għandna network qawwi ta' dan it- tip ta' ftehim, li maż-żmien se jkompli jikber u jitqawwa, għax il-pajjiżi li jixtiequ jagħmlu parti minn dan in-network ta' double tax agreement qegħdin jiżdiedu u mhux jonqsu.

Bl-istess mod sar focus partikolari fuq ftehim dwar il-protezzjoni u l- promozzjoni ta' l-investimenti, ftehim li jimxi id f'id mad-double tax agreement.

Barra minn hekk, kien hemm impenn qawwi f'dak li għandu x'jaqsam mal-ġlieda kontra t-traffikar tad-droga u l-kriminalita` organizzata.

Quddiemi għandi lista ta' agreements li ġew konklużi matul il- perjodu li semmejt, u nixtieq li nqiegħdha fuq il-Mejda tal-Kamra.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

ONOR.

JOE BORG: Mr Chairman, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar ftehim bilaterali ffirmati bejn Ottubru 2000 u Novembru 2001;

Mr Chairman, f'dan l-intervent xtaqt nagħmel riferenza wkoll għall-fatt li bħala ministeru, spiss niġu kkritikati dwar is-safar.

Li rrid ngħid hu li s-safar huwa parti essenzjali mix-xogħol tagħna.

Iva, minkejja t- teknoloġija moderna, aħna jkollna bżonn nieħdu sehem regolari f'diversi fora, b'mod partikolari f'fora multilaterali, biex niddiskutu u nieħdu ċerti deċiżjonijiet.

F'dan ir-rigward nixtieq inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra lista ta' dawn iż-żjarat, biex forsi l-oppożizzjoni tirrealizza li l- focus ta' dawn iż-żjarat ma kienx esklussivament l-Unjoni Ewropea, imma kien kemm-il darba marbut ma' fora multilaterali, mal-Mediterran u mat- tisħiħ tar-relazzjonijiet bilaterali.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

ONOR.

Tagħrif dwar safar uffiċjali mill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u żjarat minn personalitajiet barranin f'Malta matul l-2001;

Mr Chairman, lura għall-ambaxxati, irrid ngħid li f'Lulju ta' din is-sena infetħet ambaxxata Maltija f'The Hague, li ġiet inawgurata uffiċjalment ilbieraħt lura, fl-okkażjoni taż-żjara tal-Prim Ministru fl-Olanda, fejn kellu anke laqgħat bilaterali mal-Prim Ministru ta' l-Olanda u udjenza mar- reġina ta' dak il-pajjiż.

Ġie inawgurat ukoll il-bini ġdid ta' l-ambaxxati Maltin f'Beijing u f'Berlin, fejn f'Beijing morna f'ambaxxata ferm iktar preżentabbli u spazjuża, waqt li minn Bonn morna f'Berlin peress li din ta' l-aħħar issa saret il-kapitali l-ġdida tal-Ġermanja.

F'Ottubru li għadda nfetaħ uffiċju ġdid fi Strasbourg, bi preparazzjoni għal meta Malta tassumi l-viċi presidenza tal-kumitat tal-ministri bi preparazzjoni għal meta Malta tassumi l-viċi-presidenza tal-kumitat tal-ministri.

Hawnhekk xtaqt anke nagħmel riferenza għal dak li qal l-Onor.

George Vella – jidhirli li l- Onor. George Vella kien – li Malta mhijiex qed tagħmel dak li hemm bżonn sabiex inħejju ruħna għall-viċi-presidenza tal-kumitat tal-ministri li tibda f'Mejju tas-sena 2002, u mbagħad f'Novembru nassumu l-presidenza tal- kunsill tal-kumitat tal-ministri tal-Kunsill ta' l-Ewropea.

Fir-realta` għamilna dak li hemm bżonn bi preparazzjoni għal dan.

Fil-fatt minflok qed noperaw mill-uffiċċju fil-bini tal-Kunsill ta' l-Ewropa, kif kellna qabel, illum għandna bini ġdid u staff permanenti fl-ambaxxata Maltija fi Strasbourg.

Dan jagħti servizz mhux biss fuq livell ta' gvern imma anke, fejn ikun hemm bżonn, fuq livell ta' delegazzjonijiet parlamentari li jattendu biex jieħdu parti f'fora differenti tal-Kunsill ta' l-Ewropa.

Nagħlaq dwar il-qasam tar-relazzjonijiet bilaterali billi ngħid x'inhuma l- oġġettivi għas-sena d-dieħla.

L-ewwel oġġettiv huwa li nkomplu fil-ħidma tagħna sabiex nipprovaw nikkonkludu u niffirmaw iżjed ftehim u iżjed akkordji mal-pajjiżi differenti biex inkomplu ntejbu u nkabbru n-network f'dawk l-agreements li Malta għandha interess partikolari.

Din hija ħidma integrali tad-direttorat bilaterali fi ħdan il-ministeru ta' l-affarijiet barranin li beħsiebna nkomplu nintensifikawha biex nagħtu iżjed servizz lill-pajjiż fl-areas li jinteressawh iżjed direttament.

Se nkomplu fil-ħidma tagħna biex insaħħu iżjed il-kuntatti, il-koperazzjoni u r-relazzjonijiet li għandna ma' pajjiżi individwali.

Il-kollega tiegħi staqsa jekk hux qed jiżdied il-kummerċ u n-negozju.

Il-ministeru għall- affarijiet barranin jagħmel il-ħidma tiegħu kollha biex nipprovaw kemm jista' jkun nagħtu l-kontribut tagħna dwar dan.

Infatti bdejna proġett flimkien mal-METCO u l-MDC biex nittrejnjaw in-nies tagħna ħalli jkunu jistgħu jippromwovu lil Malta fis-settur kummerċjali.

Nispera li anke f'setturi oħrajn, bħalma huma t-turiżmu, ix-shipping u l-financial services nibdew inħarrġu lin-nies tagħna biex ikunu jistgħu jippromwovu l-interessi ta' Malta fil-kuntatti u fil-laqgħat li jkollhom anke fil-qasam kummerċjali.

Sur President, ngħaddi issa għal dak li għandu x'jaqsam mar-relazzjonijiet multi-laterali.

F'dan ir-rigward riċentement ħafna, wara l-attakki terroristiċi li seħħew fil-11 ta' Settembru kontra l-Istati Uniti, għamilna impenn iżjed qawwi biex niġġieldu b'mod effettiv kontra t-terroriżmu.

Fil- fatt waqt li minn 13-il konvenzjoni, li b'xi mod jew ieħor għandhom x'jaqsmu mat-terroriżmu, Malta kienet irrattifikat biss sitta, mill-11 ta' Settembru 'l hawn irratifikajna sitta oħra.

Illum għandna 12 minn 13-il konvenzjoni rratifikata u nispera li l-oħra nirratifikawha fi żmien qasir ħafna.

Pero` naħseb li l-landmark – ħalli ngħid hekk – tar-relazzjonijiet mult- laterali matul din is-sena kien is-suċċess li kellna f'diversi kandidaturi li Malta daħlet għalihom.

Ta' min isemmi hawnhekk il-fatt li fit-23 ta' Novembru Malta reġgħet ġiet eletta fil-Kunsill ta' l-IMO għas-snin 2003 u 2004 meta ġabet l-ikbar numru ta' voti, jiġifieri 110 fuq il-kandidati f'kategorija "C".

Ta' min isemmi wkoll li f'Marzu li għadda l-Imħallef Agius ġie elett fuq l-International Criminal Tribunal ta' l-ex-Yugoslavia għall-perijodu ta' erba' snin.

Fl-1 ta' Jannar l-Imħallef Patrick Vella beda t-terminu tiegħu ta' erba' snin fuq il-kumitat għad-drittijiet tal-bniedem u Malta ġiet eletta membru ta' l-ECOSOC għas-snin 2001 u 2002 b'effett mill-1 ta' Jannar 2001.

Dan juri li min-naħa tad-direttorat għar-relazzjonijiet multi-laterali qed isir xogħol bla heda flimkien ma' l-ambaxxati tagħna fil-pajjiżi differenti, b'mod partikolari ma' l-ambaxxati tagħna fi New York u f'Ġinevra sabiex il- kandidati li nressqu, sew jekk huma individwali u anke jekk tkun kandidatura tal-pajjiż innifsu, nottjenu s-suċċess li nkunu qed nipprovaw naħdmu għalih.

Ta' min jgħid li matul din is-sena l-kandidaturi kollha li ressaqna ġibna s-suċċess mixtieq fihom.

Fil-qasam tar-relazzjonijiet multi-laterali nixtieq nagħmel riferenza għax- xogħol mingħajr heda li jsir f'dak li għandu x'jaqsam mal-parteċipazzjoni tagħna fil-Ġnus Magħquda.

B'kollox Malta ffirmat jew irratifikat 26 ftehim multi-laterali bejn Novembru tas-sena 2000 sal-lum u fost dawn insibu l- ftehim fuq straddling fish stocks.

Permezz ta' din ir-ratifika ġie fis- seħħ il-ftehim li huwa meqjus bħala wieħed mill-iktar importanti fil-qasam tal-liġi internazzjonali tal-baħar.

Fil-fatt kienet it-30 firma, jew ratifika, li bis-saħħa tagħha dan il-ftehim ġie fis-seħħ.

Wieħed jista' jsemmi wkoll il-protokoll ta' Kyoto dwar il-climate change.

F'dan ir-rigward iktar tard nitlob il-permess tal-Kamra biex inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra dokument ieħor li jagħti l-ftehim kollha li ġew iffirmati minn Malta fil-perijodu bejn Novembru 2000 u Novembru 2001.

Nixtieq ukoll nagħmel riferenza għall-fatt li Malta co-sponsored 23 riżoluzzjoni tal-kumitat prinċipali tan-Nazzjonijiet Uniti u numru ieħor ta' kumitati.

Dawn huma riżoluzzjonijiet li jkunu ġew proposti fi ħdan in- Nazzjonijiet Uniti, fi ħdan l-Assemblea Ġenerali, fi ħdan il-kumitati differenti, il-first, second, third, fourth and fifth committee u Malta co- sponsored numru minnhom.

Għalhekk iktar 'il quddiem nitlob il-permess tal- Kamra sabiex inqiegħed ukoll dan ir-raba' dokument fuq il-Mejda tal-Kamra li jagħti l-lista tar-riżoluzzjonijiet li ġew sottomessi minn Malta.

Sur President, xtaqt nagħmel riferenza wkoll għall-parteċipazzjoni ta' Malta fil-Commonwealth, b'mod partikolari l-fatt li l-esperti fit- teknoloġija fil-high level review group tal-Commonwealth ltaqgħu għall- ewwel darba f'Malta bejn il-15 u s-16 ta' Jannar 2001.

Matul is-sena 2001 ġew organizzati erba' korsijiet taħt il-Malta/Commonwealth Third Country Training Programme li issa ilu jsir b'suċċess għal seba' snin in fila.

Nista' nibqa' għaddej imma minħabba fil-ħin aħjar nipprova nkun iżjed konċiż.

Nagħmel riferenza biss għall-parteċipazzjoni effettiva li għamlet Malta fl-organizzazzjoni għas-sigurta` u koperazzjoni fl-Ewropa, l-OSCE, fil-Kunsill ta' l-Ewropa, u anke f'organizzazzjonijiet oħra, kif qal anke l- Onor. Jason Azzopardi, bħalma hija l-International Atomic Energy Authority.

Qabel ma ngħaddi għal aspetti oħra tal-ministeru għall-affarijiet barranin, xtaqt nagħmel riferenza għall-kontribuzzjonijiet finanzjarji.

L-Onor.

George Vella qal li Malta ma tatx kontribuzzjoni għal każ speċifiku li għamel riferenza għalih, pero` ta' min jgħid li għamilna kontribuzzjoni għal skopijiet umanitarji, bħalma huma għajnuna finanzjarja lill- Afghanistan, lil El Salvador u lill-Indja.

Lil dawn kollha tajniehom għajnuna finanzjarja minħabba f'diżastri jew naturali jew inkella minħabba f'konflitti li seħħew hemmhekk.

Ovvjament l-għajnuna finanzjarja li tajna kienet skond il-mezzi finanzjarji tagħna.

Bejniethom dawn jammontaw għal kważi Lm50,000.

Sur President, l-objettivi għas-sena 2002 huma biex inħejju ruħna għall- parteċipazzjoni fil-laqgħa tal-kapijiet tal-gvern tal-Commonwealth is-sena d-dieħla, is-summit dinji ta' l-iżvilup sostenibbli li se jsir f'Johannesburg fis-sena 2002 u affarijiet oħra li għandhom x'jaqsmu ma' dan.

Xtaqt insemmi wkoll ix-xogħol bla heda tad-direttorat għas-servizzi koperattivi, is-sezzjoni tal-protokoll u dik konsulari.

Matul is-sena kellna reklutaġġ għal second secretaries ġodda, reklutaġġ għal iżjed uffiċjali ma' l-EU directorate u mal-MIC, saru korsijiet ta' taħriġ.

Fl- informatika għamilna website ġdid u għamilna anke database għall-Maltin residenti barra.

U hawnhekk nixtieq ngħid li għalkemm m'hemmx vot speċifiku f'dak li għandu x'jaqsam mal-Maltese migrants barra minn Malta, pero` qed nieħdu diversi passi biex intejbu l-kuntatti u s-servizz li nistgħu nagħtu lill-emigranti Maltin.

Ta' min isemmi wkoll ix-xogħol dwar il-boroż ta' studju, il-laqgħa ta' kull sena ta' l-ambaxxaturi - li reġgħet bdiet isseħħ mis-sena l-oħra - ix- xogħol ta' restawr tal-faċċata u xogħol ieħor li l-ministeru huwa imdaħħal fih.

Fil-qasam Mediterranju xtaqt nagħmel riferenza għall-fatt li Malta ħadet sehem fil-konferenza Ewro-Mediterranja li seħħet fi Brussell fil-Belġju fejn il-ministri ddiskutew is-sitwazzjoni internazzjonali wara li dawk l- atti terroristiċi li seħħew fuq l-Amerka fil-11 ta' Settembru.

Malta ħadet sehem ukoll f'laqgħa ministerjali dwar il-kummerċ u l-industrija, tkomplew numru ta' seminars oħrajn li Malta hija mdaħħla fihom u pparteċipajna bi sħiħ fil-fora differenti tal-Mediterran, b'mod partikolari l-Western Mediterranean Forum u l-Forum Mediterranju.

Irrid insemmi wkoll l- għajnuna ta' natura loġistika li l-Unit tal-Mediterran fi ħdan il-ministeru jipprovdi f'dak kollu li għandu x'jaqsam mad-dimensjoni parlamentari tal- fora Mediterranji.

Għas-sena 2002 l-għan tagħna huwa li taħt il-Presidenza Spanjola aħna nkomplu naħdmu biex il-proċess ta' Barċellona kemm jista' jkun jinbidel f'partnership iżjed milli f'parteċipazzjoni, li fl-aħħar mill-aħħar huwa l- għan oriġinali ta' dan il-Euro-Med Partnership.

Beħsiebna nkomplu nospitaw numru ta' konferenzi taħt id-diversi djalogi reġjonali u nkomplu nisħqu fuq il-bżonn li jiġi finalizzat id-dokument li jista' jwassal għal assemblea parlamentari ta' l-Istati tal-Mediterran.

Niġi issa għall-aspett ta' l-Unjoni Ewropea.

L-ewwelnett xtaqt nirrispondi għal xi punti li qajjem l-Onor.

Chris Cardona.

Huwa qal li l-parti l- kbira tal-liġijiet saru minħabba pressjoni mill-Unjoni Ewropea u mhux għaliex huma ta' ġid għall-pajjiż.

Din l-osservazzjoni li għamel m'hijiex ipprovata mill-fatti għax mid-diversi liġijiet li ressaqna quddiem il- parlament kien hemm każi eċċezzjonali fejn l-oppożizzjoni vvotat kontra.

Tista' tgħid li fil-maġġoranza enormi tal-liġijiet kollha li ressaqna l- oppożizzjoni vvotat favur.

Inġibdet l-attenzjoni wkoll għall-vot ta' Lm900,000 għall-Malta-EU information centre.

Għal dan inwieġeb li l-gvern irid jinforma lill-poplu bl-iżjed mod komplet possibbli u għaldaqstant ħass in-neċessita` li din is- sena, li se tkun is-sena ta' qabel ir-referendum, għandna nivvotaw somma adegwata biex iċ-ċentru ta' l-informazzjoni jkun jista' jipprovdi l- informazzjoni li jkun hemm bżonn biex il-poplu Malti jkun jaf eżattament id- dettalji kollha dwar l-Unjoni Ewropea.

Nerġa' nagħmel appell hawnhekk.

Kull min ikollu bżonn informazzjoni jista' jmur għand iċ-ċentru ta' l-informazzjoni u jieħu l-informazzjoni kollha li jixtieq.

Illum qed isir ħafna storbju fuq is-somma ta' Lm900,000, iżda nixtieq infakkar li meta l-oppożizzjoni tal-lum kienet fil-gvern u ħadet id- deċiżjoni storika li twarrab il-VAT u minflokha ddaħħal is-CET, kienu ntnefqu mal-Lm250,000 għal dak l-aspett biss.

Din l-informazzjoni ħarġet minn mistoqsija parlamentari numru 10897 dwar ir-riklami li saru fuq Super 1 Television u TVM.

Jiġifieri meta wieħed iqis li għall-informazzjoni li ngħatat fuq perijodu daqshekk qasir - biex suppost jiġi spjegat lin-nies id- differenza bejn il-VAT u s-CET, biex jiġi spjegat id-diżastru li dħalna fih - infaqna Lm250,000 fuq riklami tas-Super 1 Television u TVM, u jekk wieħed idaħħal ma' dawn spejjeż oħrajn li saru fuq il-gazetti lokali, fuq leaflets u fuq pubblikazzjonijiet oħra dwar is-CET, jien naħseb li s-somma ta' Lm900,000 li vvotajna hija somma konservattiva ħafna ħdejn is-somma li fil-fatt intnefqet għall-famuża CET.

Inkompli ftit fuq l-Unjoni Ewropea.

Nista' ngħid li mil-lat tekniku aħna għaddejjin bin-negozjati sabiex matul is-sena d-dieħla naslu biex nagħlqu s- suġġetti li dwarhom qed ninnegozjaw.

Qegħdin fil-fażi delikata tan- negozjati minħabba l-fatt li rridu ninnegozjaw bis-sħiħ fuq il-kapitoli dwar il-kapital, dwar ir-residenzi sekondarji, dwar il-ġustizzja u l- affarijiet interni.

Hemm ukoll il-kapitlu importanti dwar it-tassazzjoni, fejn għandna l-kwestjoni li qed ninnegozjaw bis-sħiħ fuqha dwar il-VAT fuq l-ikel u l-mediċinali .

THE CHAIRMAN: Nitlobkom biex jekk jogħġobkom iżżommu ftit tas-skiet.

ONOR.

JOE BORG: Qegħdin ninnegozjaw biex dawn nagħlquhom b'suċċess.

Matul is-sena d-dieħla beħsiebna intemmu wkoll in-negozjati dwar l- agrikoltura, dwar il-politika reġjonali, dwar l-ambjent, eċċ. Is-sena d- dieħla se nagħmlu l-almu tagħna kollu biex in-negozjati ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni Ewropea ntemmuhom u ntemmuhom b'suċċess.

Dan jinvolvi ħidma kontinwa sew mis-segretarjat tan-negozjati, sew mill-EU directive u anke mill-ministeri kollha kkonċernati.

Fuq il-lat politiku rrid ngħid li dak li għandu x'jaqsam man-negozjati għal sħubija fl-Unjoni Ewropea għamilna l-almu tagħna kollu biex ninvolvu parteċipazzjoni estensiva kemm jista' jkun.

Saru diversi laqgħat ta' konsultazzjoni b'mod partikolari mid-direttorat ta' l-Unjoni Ewropea.

Saru laqgħat fi ħdan il-Malta-EU Steering and Action Committee fejn l-għaqdiet rappreżentattivi kollha ddiskutew dak li għandu x'jaqsam mal-proċess ta' sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea u mbagħad ittieħdu d-deċiżjonijiet.

Naħseb li wieħed jista' jgħid li l-għaqdiet rappreżentattivi kollha f'dan il-pajjiż ġew involuti u, skond il-feedback li għandna, huma ħassewhom imdaħħla b'mod integrali fil-proċess tan-negozjati sabiex ħejjejna l- pożizzjoni tan-negozjati tagħna.

L-Onor.

George Vella għamel riferenza għall-fatt li fuq livell parlamentari ma kienx hawn diskussjoni.

Fuq livell parlamentari fejn stajna saret diskussjoni bis-saħħa tal-foreign affairs committee u l-fatt li l- oppożizzjoni dehrilha xieraq li ma tipparteċipax fil-Malta-EU steering and Action Committee mhijiex tort tagħna.

Kieku pparteċipat b'mod effettiv fil-Malta-EU Steering and Action Committee kien ikollha l-okkażjoni kollha biex tipparteċipa f'dan ir-rigward.

Sur President, iktar tard nixtieq inqiegħed ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra dokument li juri l-kapitoli kollha li s'issa għalaqna, jiġifieri 19-il kapitolu, fejn hemm ukoll lista ta' l-aspetti kollha li ġew negozjati.

Issa l-Onor.

Vella qed jgħid li ssibha fuq l-internet.

Filli tgħidulna li ma nagħtux l-informazzjoni u issa mhux talli qed nagħtu l-informazzjoni, talli kapaċi ssibha fuq l-internet, allura kważi kważi m'hemmx għalfejn inqegħedha fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dawn huma l-kontradizzjonijiet li tidħlu fihom!

Hemm bżonn timxu b'mod iżjed effettiv f'dan il-parlament sabiex minflok ma nħawdu moħħ il-poplu nipprovduh bl-informazzjoni kollha neċessarja.

Dan id-dokument juri l-perijodi transizzjonali li nnegozjajna u rnexxielna nakkwistaw s'issa u juri kemm il-gvern irnexxilu jinnegozja b'mod effettiv fil-qasam tal-free movement of goods and persons.

Nafu bis-suċċess li kellu l-gvern f'dak li għandu x'jaqsam mal-moviment tal-persuni, fil-qasam tat-trasport, fil-qasam tal-politika soċjali u l-impjieg u fil-qasam ta' l- enerġija.

Wieħed jawgura li fix-xhur li ġejjin ikollna suċċess fin- negozjati li mexjin bihom f'oqsma differenti bħalma huma b'mod partikolari fil-qasam tal-kompetizzjoni fejn beħsiebna ninnegozjaw bis-sħiħ biex inġibu l-perijodu transizzjonali li hemm bżonn fil-kamp tat-tarznari tagħna, fil- qasam ta' l-agrikoltura fejn beħsiebna ninnegozjaw bis-sħiħ biex ikollna pakkett speċjali li jagħti l-garanziji meħtieġa u s-serħan tal-moħħ li hemm bżonn għall-bdiewa tagħna, fil-qasam tas-sajd biex ninnegozjaw arranġament li jserraħ moħħ is-sajjieda u jagħti prospetti tajba għal futur tas-sajd Malti, fil-qasam ta' l-ambjent fejn beħsiebna ninnegozjaw perijodu transizzjonali li hemm bżonn biex b'hekk l-istandards tal-pajjiż ikunu jistgħu jogħlew u jilħqu dawk ta' l-Unjoni Ewropea f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ambjent.

Kien hemm diversi aspetti oħra li xtaqt nidħol fihom pero` l-ħin qed jagħfas.

Xtaqt insemmi, per eżempju, ir-rapport li għamlet il-kummissjoni din is-sena, liema rapport ta ċertifikat li x-xogħol li qed isir fil-pajiż huwa xogħol tajjeb u fejjiedi.

Dan id-dokument għadna kemm qegħednih fuq il-mejda tal-kamra u kmieni s-sena d-dieħla beħsiebna nippreżentaw dokument iktar aġġornat.

Qed nirreferi għan-National Programme for the Adoption of the Acquis bil-parteċipazzjoni tagħna fil-konferenza Ewropea u f'diversi konferenzi oħrajn li għandhom x'jaqsmu ma' l-Unjoni Ewropea.

Nagħlaq billi ngħid li s-sena d-dieħla se tkun is-sena kruċjali determinanti għal dak li għandu x'jaqsam man-negozjati ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Beħsiebna ninnegozjaw bis-serjeta` kollha biex inġibu l-aħjar pakkett possibbli għalina ħalli meta mmorru bir-referendum quddiemu, il-poplu Malti u Għawdxi jkun jista' jiddeċiedi dwar jekk il- futur ta' Malta għandux ikun fi ħdan l-Unjoni Ewropea jew inkella għandux ikun futur fejn nispiċċaw bħal qasba nixxejru mar-riħ.

Aħna rridu li Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea għall-ġid tal-pajjiż u għall-futur ta' wliedna u ta' ulied uliedna.

Mr Chairman, qabel nagħlaq nixtieq nitlob il-permess sabiex inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra xi dokumenti.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOE BORG: Sur President inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar konvenzjonijiet u protokolli internazzjonali li Malta ffirmat jew issieħbet fihom bejn Novembru 2000 u Novembru 2001;

Tabella li turi r-riżoluzzjonijiet tal-Ġnus Magħquda Ko-sponsorjati minn Malta;

Tagħrif dwar il-parteċipazzjoni ta' Malta fi programmi ta' l-Euromed taħt il-fondi tal-MEDA matul l-2001; u

Tabella li turi l-kaptili li ngħalqu proviżorjament in konnessjoni ma' l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni Ewropea.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista.

Il-mistoqsija hija l-emenda għall-Vot 52 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Chris Cardona.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura numru 258 tas-26 ta' Novembru, 2001 din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Billi ntalbet votazzjoni, il-Kumitat kien sospiż fin-12:30 p.m. u rriżuma ħames minuti wara.

THE CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l-emenda għall-Vot 52 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Chris Cardona.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 28

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Debono Grech Joe| |Agius Chris |Farrugia Angelo | |Attard Montalto |Farrugia Michael| |John | | |Bartolo Evarist |Farrugia Noel | |Borg Karmenu |Gulia Gavin | |Brincat Leo |Law Rita | |Buhagiar Charles |Mangion Charles | |Buhagiar Louis |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sant Alfred | |Coleiro Marie |Vassallo Adrian | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vella George | |Dalli Helena |Vella Karmenu |

KONTRA : 34

L-Onor. | | | |Abela Anthony |Galea Louis | |Agius Francis |Galea Mario | |Asciak Michael |Galea Pace | | |Victor | |Azzopardi |Gatt Austin | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Gonzi Lawrence | |Bonnici Josef |Hyzler George | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond| |Cristina Dolores |Muscat Claude | |D'Amato Helen |Pullicino George| |Debono Giovanna |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Deguara Louis |Refalo Michael | |Farrugia Jean |Vassallo Edwin | |Pierre | | |Fenech Adami |Vella John | |Eddie | | |Frendo Michael |Zammit Ninu | |Galea Censu |Zammit Dimech | | |Francis | | | |

L-emenda m'għaddietx.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 52 - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 8,428,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 52 - Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2002.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 52 għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT XIV - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 462,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XIV - Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2002.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot XIV għaddiet.

Il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta li r- Riżoluzzjonijiet taħt Voti 52 u XIV tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin kienu ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru sabiex jekk jogħġu jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla, il-Ġimgħa, 7 ta' Diċembru, 2001 fis-6:00 p.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 2002

Id-Disa' Jum Stabbilit

Voti tal-Ministeru għat-Trasport u Komunikazzjoni

THE DEPUTY SPEAKER Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal- lejla, il-Ġimgħa, 7 ta' Diċembru, 2001 bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fis-12.40 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija, skond il- Mozzjoni ta' Proċedura Numru 258.

MISTOQSIJIET GĦALL-TWEĠIBIET ORALI BIL-MIKTUB

MAGAZINE ON-SITE

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinforma lil din il-kamra kemm-il darba ħareġ il-magazine On- Site?

Kemm-il kopja saret?

Kemm swiet kull pubblikazzjoni ta dan il- magazine?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirreferi l-Onorevoli Interpellant għat- tweġibiet li tajt għall-Mistoqsijiet Parlamentari numri 25545, 29794 u 29863.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - RATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'rati ta' abbużi jirriżultaw min dawk li kienu jieħdu benefiċċji soċjali li mhumiex intitolati għalihom?

Jista' jagħti r-rati benefiċċju, benefiċċju, minn dak li rriżulta minn investigazzjonijiet tul is-sena 2000 u 2001 s'issa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni qiegħda tinġabar u risposta ser tingħata f'xi Seduta oħra.

MATSEC - STUDENTI GĦAWDXIN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm studenti Għawdxin applikaw għall-eżamijiet tal- Matsec għas-sessjoni ta' Mejju 2002?

Kemm f'suġġetti differenti?

Kemm f'livelli differenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-Onor.

Membru jaf li għas-sena 2002 l- applikazzjonijiet għadhom qegħdin jiġu milqugħa u għad iridu jkunu pproċessati.

Għad irid ikun hemm ukoll sejħa għall-'applikazjonijiet tard'.

KORSIJIET UNIVERSITARJI - DEGREES

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid sena b'sena kemm daħlu studenti għall-korsijiet universitarji f'livell ta' degrees mill-1991 sal-lum?

Kemm minn Malta u kemm minn Għawdex?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

MATSEC

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm applikaw studenti għall-eżamijiet Matsec

1) SEC 2) Intermediate 3) Avvanzat

suġġett b'suġġett?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi għat-tweġiba għall-Misoqsija Parlamentari Numru 30267.

DIPARTIMENT TAL-PROTEZZJONI AMBJENTALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'passi qed jieħu d-Dipartiment tal-Protezzjoni Ambjentali biex f'każ li jerġa jidħol denfil f'xi bajja lokali jieħu ħsieb kemm jista' jkun biex id-denfil jgħix u jikseb is-saħħa meħtieġa biex jerġa' jgħum 'il barra?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li d-Dipartiment għall- Ħarsien ta' l-Ambjent qed jieħu passi biex jikkordina l-Protokol dwar ic- Cetacei mfassal mill-istess Dipartiment b'konsultazzjoni ma' għadd ta' entitajiet oħra fosthom NGO's ambjentali.

ŻBRUFFAR TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid xi żbuffar tad-drenaġġ kien hemm matul din is-sena fl- inħawi tal-Mellieħa u x'passi ttieħdu biex jissewwa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar.