MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 96 It-Tlieta, 15 ta' Lulju, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 96

It-Tlieta, 15 ta' Lulju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 15 ta' Lulju, 1997

WERREJ MINUTI 787

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 787

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 796

STQARRIJIET MINISTERJALI

ĦRUQ F'BINI FIL-QASAM INDUSTRIJALI TAL-MARSA 797

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KOSTITUZZJONI TA' MALTA

CONSTITUTION (AMENDMENT) BILL (IT-TIELET QARI) 798

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AWDITUR ĠENERALI U L-UFFIĊĊJU

NAZZJONALI TAL-VERIFIKA

AUDITOR GENERAL AND NATIONAL AUDIT OFFICE BILL (IT-TIELET QARI) 799

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JAGĦMEL PROVVEDIMENTI SPEĊJALI

DWAR PROĊEDURI QUDDIEM QRATI

JUDICIAL PROCEDURES (SPECIAL PROVISIONS) BILL (IT-TIENI QARI) 800

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR GARANZIJI TA' SELF LIL IMPRIŻI ŻGĦAR

SMALL ENTERPRISES (LOAN GUARANTEE) BILL(IT-TIENI QARI) 805

AĠĠORNAMENT 818

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 824

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 840

MINUTI

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): Hemm korrezzjonijiet għall- Minuti?

L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, l-Onor.

George Pullicino huwa mniżżel bħala assenti meta fil-fatt kien preżenti.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru): Anke l-Onor.

Joe Farrugia u l-Onor.

John Attard Montalto kienu preżenti imma tniżżlu bħala assenti fil-Minuti.

MADAM SPEAKER: L-ismijiet ta' l-Onor.

John Attard Montalto, l-Onor.

Joe Farrugia u l-Onor.

George Pullicino għandhom jinqatgħu mill-lista ta' l- Onor Memri li jidhru bħala assenti.

Il-Minuti issa jistgħu jiġu kkonfermati?

(Onor. Membri: Iva).

Il-Minuti kif riveduti huma kkonfermati.

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 95 li saret fil-15 ta' Lulju, 1997 ġew ikkonfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

ASFALT - ATTARD - TRIQ IN-NUTAR ZARB

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Lino Spiteri) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-awtorita' responsabbli nnotatx li t-tarmac li ngħata fi Triq in- Nutar Zarb, Ħ'Attard, diġa' niżel fil-ġnub tat-triq, l-iżjed fid-direzzjoni tar-Rabat?

Jista' jgħid jekk inġibditx l-attenzjoni tal-kuntrattur jew kuntratturi u x'passi rimedjali se jittieħdu?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Id-dipartiment jaf b'dan id-difett u qed tittieħed azzjoni mal-kuntrattur responsabbli.

Fil-fatt il-ħlas finali fuq dan il-kuntratt għadu ma sarx.

PONTIJIET - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

George Pullicino) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk isirux spezzjonijiet u testijiet regolari fuq l-istruttura tal-bridges ta' Regional Rd, f'San Ġiljan, speċjalment fuq il-pilastri ta' l-istess bridges?

Jekk fl-affermattiv, meta l-aħħar li saru u min għamilhom?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari Nru. 7023 li prattikament tittratta fuq l- istess suġġett.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, fil-fatt ir-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari nru 7023 tgħid li se jibdew isiru testijiet fuq il- pilastri tal-bridges li hemm f'Regional Road u l-Ministru ta anke indikazzjoni li se jsiru testijiet fuq pilastri ta' bridges oħra wkoll.

GĦalhekk jista' l-Ministru jgħidli x'tip ta' testijiet se jsiru u meta hu mistenni li jibdew isiru dawn it-testijiet?

ONOR.

JOE MIZZI: Jiddispjaċini li fil-file m'għandix din l-informazzjoni u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jagħmel mistoqsija bil- miktub ħalli jkun jista' jingħata r-risposta meħtieġa.

HOUSING - GĦAWDEX - TAĊ-ĊAWLA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Anton Tabone) staqsa lill- Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid meta nbena l-aħħar blokk ta' flats fil-post magħruf Taċ-Ċawla fir-Rabat, Għawdex?

Kemm-il flat fih il- blokk?

Kollha huma okkupati?

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): L-aħħar blokk ta' tmien flats u li hu magħruf bħala blokk "L" inbena fl-1991 u l-appartamenti kollha ġew allokati b'bejgħ taħt avviż numru 41 u avviż numru 43, liema avviżi deheru fil-Gazzetta tal-Gvern fil-21 ta' Novembru, 1991 u fid-29 ta' April, 1993 rispettivament.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Karmenu Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

KARMENU BORG: Jista' l-Ministru jgħidilna kemm ħarġu maisonettes u garages f'Għawdex dan l-aħħar?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Fil-fatt dan l-aħħar f'Għawdex ħarġu tmien maisonettes:- tnejn minnhom f'Kerċem, tnejn fil-Qala, tnejn fix-Xagħra u tnejn f'Victoria.

Hawn ta' min jgħid ukoll li magħhom ħarġu tmien garaxxijiet, tnejn għal kull raħal li semmejt.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jista' l-Ministru jgħid meta saru l-applikazzjonijiet għall-bini ta' dawn il-maisonettes u meta ħarġu t-tenders għall- kostruzzjoni tagħhom?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Safejn naf jien dawn inbnew taħt Gvern Laburista.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jien ma staqsejtux taħt liema gvern inbnew imma meta saru l-applikazzjonijiet għall-bini u meta ħarġu t-tenders għall-kostruzzjoni tagħhom.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Lill-Onor.

Interpellant nissuġġerilu li jagħmel mistoqsija bil-miktub ħalli nkun nista' nagħtih id-dati eżatti, pero' kif għidt diġa' l-kostruzzjoni saret taħt Gvern Laburista.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Forsi l-Ministru jista' jindikalna taħt liema gvern saret il-kostruzzjoni, jiġifieri jekk hux taħt dan il-Gvern jew taħt il- Gvern Laburista li spiċċa fl-1987?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, jien lil sieħbi nixtieq ngħidlu li kieku ma kienx għall-Gvernijiet Laburista ta' bejn l-1971 u l-1987 kieku konna niġu globu għax matul id-disa' snin ta' Gvern Nazzjonalista housing estates tal-gvern ma telgħu mkien.

Pero' biex inwieġeb għad-domanda li għamilli l-Onor.

Gatt, nikkonferma li kont qed nirriferi għall-Gvern ġdid imwaqqaf mill-Partit Laburista, li skond il-Partit Nazzjonalista kellu jitlef l-elezzjoni b'20,000 jew bi 23,000 vot u spiċċajna biex minflok ħa tkaxkira kbira l-Partit Nazzjonalista.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk il-Gvern għandux xi proġetti oħra għal Għawdex?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Iva, dan il-Gvern għandu proġetti.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Apparti d-diskors ta' propaganda li ma kellu x'jaqsam xejn - għax wara kollox jien ridt nasal għal domanda sempliċi - bħalma l- Ministru għoġbu jgħidilna li dawn il-maisonettes inbnew taħt dan il-Gvern, jista' jgħidilna jekk fil-fatt il-bini bediex taħt dan il-Gvern?

Jekk il- bini nbeda taħt dan il-Gvern, jiftakar jekk it-tenders relattivi nħarġux fi żmienu jew qabel?

Il-Ministru jiftakar jekk l-applikazzjoni lill- Planning Authority saritx minnu jew mill-ministru ta' qablu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, lill-Onor.

Ċensu Galea diġa' għidtlu li l-bini ta' dawn il-maisonettes sar minn Gvern Laburista u nemmen li l-Onor.

Gatt fehemni wkoll.

Il-kelma "bini" hija bil-Malti u l- kelma "kostruzzjoni" ġejja mit-Taljan u ma naħsibx li għandi għalfejn ngħid li dan il-bini ġie "kostruwit", għax wara kollox naħseb li l-Onor.

Interpellant iktar jieħu pjaċir jekk nuża l-kelma "nbena".

GĦall-mistoqsijiet l-oħra li għamilli l-Onor.

Interpellant diġa' ssuġġerejt lil sieħbu, l-Onor.

Ċensu Galea, biex jagħmilli domanda bil- miktub.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, ladarba l-Ministru qed jogħġbu joqgħod jilgħab bil-kliem, jista' jgħidilna jekk dawn il-maisonettes kenux under construction meta hu ħa over bħala ministru?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Safejn naf jien dawn ma kenux under construction.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Allura jista' l-Ministru jiftakar jekk l- applikazzjonijiet għall-permess tal-bini kenux diġa' saru?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, għat-tielet darba se nwieġeb għal din il-mistoqsija.

Jekk l-Onor.

Interpellant jagħmilli domanda parlamentari bil-miktub inkun nista' nagħtih id-dati eżatti ta' meta saru l-applikazzjonijiet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Billi l-Ministru semma xi proġetti għall-ġejjieni, jista' jgħidilna fiex jikkonsistu dawn il-proġetti?

Nittama li ma jgħidlix biex nagħmillu l-mistoqsija bil-miktub!

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, jien nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li meta nsemmu l-proġetti u l-inizjattivi li għandna, ċerti deputati min-naħa ta' l-Oppożizzjoni jgħidu li qed inwaqqfu s-suq.

Qed nara lill-Onor.

Austin Gatt jitbissem.

Nikkonferma li għandna diversi proġetti pero' lill-Onor.

Interpellant għalissa m'għandix għalfejn noqgħod ngħidlu fiex jikkonsistu.

Meta jasal iż-żmien opportun nitħaddtu, bħalma għamilna meta ħriġna l-applikazzjonijiet għall-maisonettes.

(Onor. Membri: Hear, hear) MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Dawn il-proġetti jinkludu li l-Gvern jestendi l- ischemes preżenti, jiġifieri jestendi l-art li tista' tinbena?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, jiena ma nħossx li għandi nwieġeb mistoqsijiet bħal dawn.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Mhux aħjar li l-Ministru jgħidilna li hu stess ma jafx x'inhuma l-pjanijiet!

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: M'huwiex hekk, Madam Speaker, u dawn l- insinwazzjonijiet ma naċċettahomx.

DJAR - GĦAWDEX - TA' KASSJA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Anton Tabone) staqsa lill- Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid meta nħarġu l-applikazzjonijiet għall-bini ta' djar fuq il-plots fil-post magħruf bħala Ta' Kassja fil- Qala, Għawdex?

Kemm hemm postijiet mibnija u abitati?

Kemm hemm taħt kostruzzjoni?

Fadal spazju għal iktar bini fl-istess area?

Jekk fl- affermattiv, kemm jesa' iktar djar l-ispazju disponibbli?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Il-HOS plots ħarġu fis-snin 1988, 1989, 1990, 1991 u 1993.

Is-27 plot huma fl-istat li ġej:

17 lesti u okkupati; 1 fi stat avvanzat u okkupat; 6 fi stat avvanzati u mhux okkupati; 2 taħt kostruzzjoni; u 1 qed jinbena mill-Awtorita' tad-Djar bħala maisonette.

Bħalissa hemm biċċa art li se tiġi żviluppata fi 18-il maisonette.

(Interruzzjonijiet) Minn hawnhekk jidher kemm l-Onor.

Cassar qabel kien qiegħed jinsinwa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, ladarba l-Ministru għoġbu jgħid li min għamel l-aħħar domanda supplimentari kien qiegħed jinsinwa, jista' allura fuq il-każ partikolari tal-plot tal-Qala jgħid jekk dan huwiex sit li kien identifikat u li fuqu diġa' kien sar xogħol sostanzjali, għal dak li jirrigwarda ppjanar mill-Awtorita' tad-Djar?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, jiena qgħadt nibgħat lil ħaddieħor ġo Għawdex biex jispezzjona u r-rapport li għandi huwa eżatt u noqgħod fuq dak li għandi miktub.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jiena ma nafx x'għandu miktub il- Ministru quddiemu pero' qed nistaqsih jekk kenux ittieħdu passi mill- Awtorita' tad-Djar u mid-Dipartiment għall-Manutenzjoni u Kostruzzjoni taħt il-ministeru tad-djar biex, flimkien mal-Korporazzjoni Enemalta, jinqala' cable li hemm f'dik is-site ħalli jkunu jistgħu jinbnew il-maisonettes li qed isemmi.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, aħna qegħdin nagħmlu dak kollu li hemm bżonn u infatti għamilna kumitat għal Għawdex.

Dan qiegħed jiffunzjona tajjeb u diġa' qegħdin isiru numru ta' xogħlijiet f'dan is-sit.

(Interruzzjonijiet) Jiena qrajtlek eżattament dak li għandi hawn.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, b'kull rispett lejn il-Ministru u lejn dak li għadu kif qrali, jien speċifikament staqsejtu jekk jafx li l- Awtorita' tad-Djar u d-Dipartiment għall-Manutenzjoni u Kostruzzjoni taħt il-ministeru tad-djar, flimkien ma' l-Enemalta, kienu qegħdin jaħdmu biex jinqala' cable li għaddej minn hemmhekk ħalli jkunu jistgħu jinbnew dawn il- maisonettes li qed isemmi l-Ministru.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, jekk l-Onor.

Interpellant qiegħed jirriferi għal xi xogħlijiet li saru mill-amministrazzjoni preċedenti, nista' ngħidlu ma nafx bihom.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiġifieri l-Ministru fetaħ file totalment ġdid fuq is- sit partikolari?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jekk l-Onor.

Interpellant jagħmilli mistoqsija bil-miktub nkun nista' nwieġbu.

DJAR - GĦAWDEX - TAL-FAL

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Anton Tabone) staqsa lill- Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid meta ħarġu l-applikazzjonijiet għall-bini ta' djar taħt il-HOS fil-post magħruf Tal-Fal, fir-Rabat, Għawdex?

Kemm hemm djar okkupati u kemm hemm li għadhom taħt kostruzzjoni?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Il-HOS plots ħarġu fis-snin 1988, 1989 u 1991.

Is-76 plot huma fl-istat li ġej:

44 lesti u okkupati; 1 lest imma mhux okkupat; 6 fi stat avvanzat u mhux okkupati; 2 fi stat avvanzat u okkupati; 1 taħt kostruzzjoni; 1 qed jinbena mill-Awtorita' tad-Djar bħala maisonette; 10 se jiġu żviluppati mill-Awtorita' tad-Djar bħala maisonettes; u 11 affetwati b'kawża l-qorti

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jista' l-Ministru jgħidilna meta saret l-applikazzjoni u meta ħareġ il-permess għall-plot partikolari f'Tal-Fal, li fil-fatt qed jinbena mill-Awtorita' tad-Djar?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jekk l-Onor.

Interpellant jagħmilli mistoqsija bil-miktub inkun nista' nwieġbu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Victor Galea Pace, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

VICTOR GALEA PACE: Rigward l-art li hemm fir-Rabat, fejn se jinbnew il-maisonettes, jista' l-Ministru jgħid hux se jibqa' xi xtur ta' art available għall-Kunsill Lokali tar-Rabat?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, nikkonsidra s-suġġeriment ta' l- Onor. Interpellant għaliex naħseb li dan huwa l-iskop tiegħu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tony Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.TONY ABELA: Jista' l-Ministru jgħid kemm minn dawn is-76 plot f'Tal- Fal qegħdin b'kuntratt u kemm għadhom fuq konvenju?

Jista' jgħid jekk il- kawża li hemm fuq 11-il plot minnhom hijiex minħabba titolu jew inkella minħabba li qegħdin jikkontestaw il-fatt li l-gvern ħa din il-proprjeta' għall-bini?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, fit-tweġiba li għandi quddiemi m'għandix dawn id-dettalji u għalhekk nistieden lill-Onor.

Interpellant jagħmilli mistoqsija bil-miktub u nkun nista' nwieġbu kemm fuq il-kuntratti kif ukoll fuq ix-xorta tal-kawża.

DJAR - GĦAWDEX - TAL-BARMIL

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Anton Tabone) staqsa lill- Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid meta nħarġu l-applikazzjonijiet taħt il-HOS għall-bini ta' djar fil-post magħruf Tal-Barmil, ix-Xewkija, Għawdex?

Kemm hemm djar okkupati u kemm qegħdin taħt kostruzzjoni?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx spazju disponibbli għal aktar bini f'dik iż- żona ?

Jekk fl-affermattiv, għal kemm?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: II-HOS plots fil-post magħruf Tal-Barmil, ix- Xewkija, Għawdex ħarġu fis-snin 1987, 1988, 1989, 1990 u 1993.

Is-77 plot huma fl-istat li ġej:

60 lesti u okkupati; 11 fi stat avvanzat u okkupati; 4 fi stat avvanzat u mhux okkupati; u 2 taħt kostruzzjoni.

L-art li hemm mhux mibnija qiegħda outside the development zone.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jindika kemm saru appelli quddiem l-Awtorita' Nazzjonali tax-Xogħol minħabba qtugħ mir-reġistrazzjoni għax-xogħol f'Ġunju, 1997; kif ukoll jgħid kemm inqatgħu appelli fl-istess perjodu u kemm minn dawn kienu konferma tad-deċiżjoni ta' l-ETC u kemm le?

ONOR.

EDWIN S. GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): F'Ġunju ta' l-1997 l-Awtorita' Nazzjonali tax-Xogħol irċeviet 47 appell li minn dawn 20 inqatgħu mill-Ewwel Parti tar-Reġistru.

Fl-istess xahar ġew deċiżi 123 każ u minn dawn 50 kienu konferma tad-deċiżjoni ta' l-ETC.

Dawn il-50 jinkludu dawk li kienu jirreġistraw għax-xogħol u nqatgħu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jirriżultalu l-Ministru li hemm it-trend li l-appelli quddiem il-bord qed jiżdiedu?

Jekk hu hekk, għal xiex jattribwixxi din it- trend?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, la jien u lanqas il-bord ta' l-ETC ma ndunajna b'din it-trend, pero' billi qam dan il-punt f'din il-Kamra jiena se nerġa' nistaqsi u se ninvestiga jekk dan huwiex veru.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Billi fir-rapport dwar l-ETC li l-Ministru qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kien hemm is-suġġeriment li min ried jappella kontra xi deċiżjoni ta' l-ETC quddiem l-Awtorita' Nazzjonali tax-Xogħol kellu jħallas xi flus, jista' l-Ministru jgħidilna jekk dan is-suġġeriment aċċettahx jew jekk s'issa saritx xi ħidma fuqu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Il-bord ta' l-ETC għadu ma nformanix huwiex se jiddeċiedi li jkun hemm bidla f'dan ir-rigward.

Jekk ikun hemm, nieħu ħsieb li ninforma lill-Onor.

Interpellant.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni bdew jirreġistraw għax-xogħol ma' l- ETC wara redundancy fl-impjieg preċedenti tagħhom fil-perijodu Ġunju, 1997?

Jista' jindika x-xogħol preċedenti tagħhom?

ONOR.

EDWIN S. GRECH: In-numru ta' persuni li rreġistraw għax-xogħol f'Ġunju ta' din is-sena wara redundancy fl-impieg preċedenti tagħhom kien ta' 190.

Ix-xogħol preċedenti tagħhom huwa mqassam kif ġej:

|Construction | 3 | |Tourism/Hotels/Ca|18 | |tering | | |Manufacturing |52 | |Mechanical/Metal/|52 | |Building | | |Woodwork | 4 | |Retail/Wholesale |23 | |Other services |38 |

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jirriżultalu l-Ministru li l-politika ekonomika, anke kif kienet fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti, li jekk ikun hemm problemi f'xi postijiet tax-xogħol tal-manifattura allura dawn jagħlqu u mbagħad jinfetħu oħrajn, fil-fatt għadha sseħħ anke llum?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Dan ma jirriżultalix, pero' jekk l-Onor.

Interpellant jaħseb li hemm xi differenza jista' jagħmel mistoqsija bil- miktub lill-ministru konċernat.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni ma komplewx jirreġistraw għax-xogħol minn jeddhom u kemm inqatgħu mir-reġistrazzjoni b'deċiżjoni ta' l-ETC għax- xahar ta' Ġunju, 1997?

Jista' jindika għaliex l-ETC iddeċidiet li taqtagħhom mir-reġistrazzjoni?

ONOR.

EDWIN S. GRECH: In-numru ta' nies li ma komplewx jirreġistraw għax-xogħol minn jeddhom matul ix-xahar ta' Ġunju, 1997 kien ta' 505.

In- numru ta' nies li nqatgħu mir-reġistrazzjoni b'deċiżjoni ta' l-ETC kien ta' 89.

Ir-raġuni li l-ETC ħadet id-deċiżjoni biex taqta' dawn in-nies hija kif ġej:-

|M'aċċettawx taħriġ |57 | |Instabu jaħdmu |16 | |M'aċċettawx xogħol | 1| |Ma marrux |15 | |għall-intervista | |

Hawnhekk irrid nagħmel il-punt li n-numru ta' 505 li ma komplewx jirreġistraw hija ċifra li aħna m'aħniex kuntenti biha.

Għadna nsibu x'inhi r-raġuni għala n-nies ma jibqgħux jirreġistraw.

Numru sostanzjali minnhom ikunu sabu xi xogħol imma ma nkunux għadna rċevejna r-return mill- employers tagħhom, pero' qed ikun hemm numru sostanzjali ta' nies oħrajn li ma jagħtux raġuni għaliex ma jkomplux jirreġistraw.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jiena din iċ-ċifra naraha xi ftit għolja.

Fil-fatt ilha għolja għal dawn l-aħħar xhur.

GĦalhekk jista' l-Ministru jgħidilna jekk min-naħa ta' l-ETC hijiex qiegħda ssir xi analisi - forsi anke billi tikkuntattja lill-persuni konċernati - biex jaraw dan l-effett fejn hu?

Jista' jgħidilna jekk din l-analisi tindikax x'tip ta' xogħol dawn il- persuni kienu qegħdin japplikaw għalih ma' l-ETC?

Hemm almenu xi eżerċizzju li huwa għaddej mill-ETC?

Jekk hemm, x'parametri għandu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kemm jiena u kif ukoll il-bord ta' l-ETC indunajna b'din iċ-ċifra li konsistentement qiegħda tkun għolja.

GĦalhekk il-bord ta' l-ETC qiegħed jistudja din is- sitwazzjoni u jkolli r-rapport f'idejja fil-ġimgħat li ġejjin.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk dan l-istħarriġ huwiex se jidħol anke fis-sitwazzjoni tax-xhur ta' qabel, fejn ukoll kien hemm numru sostanzjali ta' nies li ma baqgħux jirreġistraw?

Qed ngħid dan għaliex din hija problema ta' kulħadd u ta' min wieħed jara eżattament x'inhi.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Issa għaddew għaxar snin u l-Gvern Laburista se jinvestigaha din il-ħaġa!

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ma nafx jekk il-Ministru għandux hawnhekk l- informazzjoni li se nitolbu, pero' jista' jagħtina indikazzjoni jekk in- numru li ngħata jinkludix fih preponderanza ta' nisa jew ta' rġiel, anke fil-każ tax-xhur preċedenti?

Jista' jagħtina indikazzjoni vaga ta' l- etajiet tal-persuni nvoluti?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Din hija domanda daqsxejn diffiċli.

L-Onor.

Cassar qalilna li dawn in-numri u ċifri qegħdin iġennuh!

Imma jekk l- Onor. Gatt jagħmilli mistoqsija bil-miktub, inkun nista' nagħtih tweġiba.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Jaf il-Ministru li huwa stess qal li ċ-ċifra hija allarmanti?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, ma naħsibx li l-Onor.

Cassar qiegħed jistenna risposta għaliex dan li qal ma jfisser xejn.

QRATI - KAWŻI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew introdotti kawżi maqsuma skond kull qorti kompetenti; kemm ġew deċiżi kawżi, kategorizzati skond kull qorti kompetenti; kemm kien hemm kawżi pendenti, kategorizzati skond kull qorti kompetenti għax-xahar ta' Ġunju, 1997; u kemm kellu kawżi pendenti kull imħallef fl-aħħar tax-xahar?

ONOR.

CHARLES MANGION (Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni qiegħda tinġabar u nagħti tweġiba f'xi seduta oħra.

REĠISTRU PUBBLIKU - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew reġistrati atti ta' trasferiment ta' proprjeta' fir-Reġistru Pubbliku matul Ġunju, 1997?

ONOR.

CHARLES MANGION: Matul Ġunju ġew reġistrati dawn in-noti ta' atti ta' trasferimenti ta' proprjeta', inklużi atti causa mortis u testmenti pubbliċi:

|Malta |1,614 | |Għawdex | 118|

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tony Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONY ABELA: L-ewwelnett, jiena ma nistax nifhem kif it-testmenti għandhom x'jaqsmu ma' din id-domanda għaliex safejn naf jien dawn ma jidħlux fit-trasferiment ta' proprjeta'.

Jidhirlu l-Ministru li dan jirrifletti ammont sostanzjali inqas ta' trasferimenti fuq is-sena l-oħra?

Jista' jgħidilna kemm minn dawn kienu kuntratti ta' enfitewsi jew trasferimenti tal-Housing Authority?

Jista' l-Ministru jgħidilna kemm minn dan l-ammont ta' 1,614 huma trasferimenti ta' negozju li qed isir bejn il-Maltin?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: L-ewwelnett lill-Onor.

Interpellant ngħidlu li kull meta kellna mistoqsija li tirrigwarda atti ta' trasferimenti fi proprjeta' fir-Reġistru Pubbliku dejjem kienu jinġabru n-noti kollha komplessivament.

Din hija mistoqsija li saret diversi drabi u dejjem hekk sar.

Barra minn hekk, safejn naf jien ma tinżammx statistika fir-Reġistru Pubbliku dwar jekk humiex enfitewsi jew trasferimenti bejn Maltin jew barranin.

Pero' jekk l-Onor.

Interpellant jagħmilli mistoqsija bil-miktub fejn jispeċifika xi jrid, inkun nista' nara jekk din l-informazzjoni tistax tingħata.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

TONY ABELA: Il-Ministru jirriżultalu li dan l-ammont ta' trasferimenti huwa sostanzjalment inqas mit-trasferimenti li saru s-sena l- oħra?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES MANGION: Biex inkunu aktar preċiżi, jekk l-Onor.

Interpellant jagħmilli mistoqsija bil-miktub inkun nista' nagħtih id- dettalji xahar b'xahar mill-ewwel tas-sena mqabbla mas-sena li għaddiet.

QRATI - MULTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' multi mposti mill- qrati li kien għad baqa' jinġabru fl-aħħar ta' Ġunju, 1997?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni mitluba qed tinġabar u t-tweġiba tkun tista' tingħata f'seduta oħra.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jikkonsidra li jinstab post ieħor jew inkella iktar minn post wieħed fejn jitħallsu l-multi fil-qorti?

Il- post fejn preżentement jitħallsu l-multi huwa ħdejn waħda mill-awli u huwa żgħir wisq; meta jkun hemm is-seduti tat-traffic u tal-collisions il-queue jispiċċa joħroġ kważi sa ħdejn il-lifts.

Jien naħseb li dan m'huwiex post adegwat u ċertament ma jistax ikun hemm kaxxiera waħda, almenu f'dawk il- ġranet, u jkun jixraq ukoll jekk ikun hemm post iktar adegwat.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Madam Speaker, il-queues li qed ikun hemm il- qorti ġejjin minħabba l-fatt li qed niġbru arretrati ta' multi li tħallew sentejn mingħajr ma jinġabru.

Fil-fatt, minħabba t-tul tal-queues, il- ġimgħa l-oħra sar arranġament ad hoc biex kemm jista' jkun in-nies jinqdew malajr.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, jikkonsidra l-Ministru li l-ġbir ta' dawn il-multi jsir f'ċerti għases tal-pulizija?

Jien ma naħsibx li dan joħloq xi problemi amministrattivi kbar u fl-istess ħin il-pubbliku jkun jista' jinqeda aħjar.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES MANGION: Madam Speaker, ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li qed isir studju bejn dipartimenti konċeranti, inkluż il-pulizija u anke d-dipartiment tal-liċenzji flimkien mal-qorti, sabiex insibu l-aħjar mezz u l-aktar wieħed effiċjenti għall-ġbir ta' multi.

Sakemm jintlaħaq dan l- arranġament - nispera li sa l-aħħar tas-sena jkun fis-seħħ - il-multi se jibqgħu jinġabru l-qorti.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Sinjura President, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi n-numru ta' impjegati fis-servizz ċivili bejn l-1987 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7138;

Informazzjoni dwar każijiet ta' kaċċaturi u nassaba mtellgħa l-Qorti bejn Jannar u Ġunju 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7143;

Tagħrif dwar priġunieri Maltin u barranin fil-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7381; u

Dokument li jikkorreġi żball ta' typing li deher fir-risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 7164 li ngħatat fis-seduta numru 94 ta' l-14 ta' Lulju 1997.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Kopja tal-pjanta li turi kif huwa maħsub l-iżvilupp fl-area maġenb id- dar ta' l-anzjani fl-Imsida, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7139.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Emendi għall-Bye-Laws tal-Borża ta' Malta maħruġa mill-Kunsill ta' l- iStock Exchange ta' Malta skond l-artikolu 8 (2) ta' l-Att dwar il- Borża ta' Malta.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li tagħti dettalji dwar tobba part-time fil-general practitioner service, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7140;

Lista li turi n-numru ta' impjegati u l-grad tagħhom, fl-Isptar San Luqa, l-Isptar Monte Carmeli u r-Residenza San Vincenz de Paule, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7379; u

Kopja ta' ċirkolari mibgħuta lit-tobba mid-Direttur tas-Saħħa Pubbliku fit-18 ta' Jannar 1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7384

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u Sajd): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-prezz ta' kull kilo laħam taċ-ċanga bejn l-1981 u l- 1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7395.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali.

STQARRIJIET MINISTERJALI

ĦRUQ F'BINI FIL-QASAM INDUSTRIJALI TAL-MARSA

ONOR.

CHARLES MANGION: Madam Speaker, dalgħodu kien hemm ħruq ġewwa bini fil-qasam industrijali tal-Marsa li ġie mgħoddi lill-ministeru riċentement - fil-fatt l-affarijiet ġew iffinalizzati l-ġimgħa li għaddiet.

F'dan il- bini kien hemm maħżuna xi dokumenti qodma tar-Reġistru Pubbliku li tqiegħdu hemmhekk il-ġimgħa l-oħra.

Dawn kienu ipoteki li t-terminu tagħhom skada - għaliex ilhom aktar minn 30 sena - ir-reġistru tagħhom u xi indiċijiet qodma imqattgħin, li huma wkoll riprodotti u qegħdin fl-Insinwa u li m'għadhomx jintużaw aktar.

Ma kien hemm l-ebda dokument ta' xi valur jew utilita' partikolari.

Nixtieq inżid li dawn in-noti ta' ipoteki li ġew trasferiti hemmhekk kienu qegħdin f'bini li jinsab f'South Street, liema dar se tibda tiġi wżata bħala ċentru ta' l-arbitraġġ.

Bħalissa għaddejja inkjesta maġisterjali biex tiġi stabilita' x'kienet il- kawża ta' dan il-ħruq.

Meta tkun lesta, ir-rapport inqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra.

MADAM SPEAKER: Hemm mistoqsijiet?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, il-Ministru qal li għadhom ma jafux x'kienet il-kawża tan-nirien, jekk kienx inċendju doluż jew inkella wieħed aċċidentali.

Jien xtaqt nistaqsi lill-Ministru għal liema snin kienu jirriferu dawn l-ipoteki.

Jien jidhirli li madwar għaxar snin ilu kien beda proġett ta' microfilming ta' l-atti li jidħlu fir-Reġistru Pubbliku.

Qed insemmi dan għaliex l-arkivji, mhux biss tar-Reġistru Pubbliku imma anke ta' oqsma oħra li jaqgħu taħt il-ministeru tal-ġustizzja u kunsilli lokali, dejjem qegħdin jikbru.

Għalhekk jien naħseb li dan l-inċident forsi jilluminana biex nagħmlu microfilming tad-dokumenti kollha, għaliex illum jista' jkun inċident li forsi ma kellux konsegwenzi serji, imma jista' jkun hemm inċidenti oħrajn b'konsegwenzi serji ħafna, fejn forsi jkun hemm ċerti dokumenti li ma tkunx tista' tirriplejsjahom malajr.

MADAM SPEAKER: Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Madam Speaker, dawn id-dokumenti li semma l-Ministru kienu fir-Reġistru Pubbliku jew inkella fl-arkivji tan-Nutar tal-Gvern?

MADAM SPEAKER: Hemm aktar mistoqsijiet?

(Onor. Membri: No) Il- Ministru.

ONOR.

CHARLES MANGION: Madam Speaker, id-dokumenti li ġratilhom ħsara huma noti ta' ipoteka li għaddew 30 sena minn fuqhom u jkunu ġew preskritti u allura ma jinżammux aktar fir-Reġistru Pubbliku imma jitwarrbu f'xi post minflok jinqerdu.

Kien hemm ukoll indiċijiet qodma mqattgħin li l-kopja tagħhom qiegħda r-Reġistru Pubbliku.

Għar-rigward tat-tieni mistoqsija li għamel l-Onor.

Borg ngħid li, iva, il-problema ta' l-arkivjar m'hijiex waħda faċli.

Tajjeb li ninnotaw li jsir arkivjar fi tliet postijiet u l-manutenzjoni tagħhom ma tantx hija feliċi.

Barra minn hekk baqa' numru kbir ta' atti oriġinali għand in- nutara u dan il-post li ġie mogħti lill-ministeru bħala storage - dan huwa post kbir ħafna fuq erba' sulari - huwa ntiż biex jibda jsir proċess ta' arkivjar fejn jiġu scanned id-dokumenti kollha ħalli effettivament dak li jkun scanned imbagħad jiġi stored f'post għalih u l-oħrajn jinżammu f'post ieħor.

Dan kien il-bidu ta' dan il-proċess.

Nispera li l-inċident tal- ħruq ma jkunx indikattiv ta' xi malawgurju!

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet?

Ordinijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KOSTITUZZJONI TA' MALTA

CONSTITUTION (AMENDMENT) BILL

MADAM SPEAKER: Nitlob lill-Prim Ministru sabiex jekk jogħġbu jressaq it- Tielet Qari.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, nipproponi t-Tielet Qari l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda jekk jogħġobkom?

ONOR.

TONY ABELA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta billi jipprovdi għall-Karigi ta' Awditur Ġenerali u Deputat Awditur Ġenerali" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Issa biex niddikjara l-vot fuq dan l-abbozz ta' liġi, skond artiklu 66 tal-Kostituzzjoni, hemm bżonn li s-Sedja taċċerta ruħha li hemm ta' l-inqas żewġ terzi tal-membri tal-Kamra li qegħdin jivvotaw favur, jiġifieri 46 membru.

Se nitlob lill-Iskrivan tal-Kamra sabiex isejjaħ l-ismijiet tal- membri kollha, bħallikieku qed issir division, biss il-bibien m'humiex se jkunu magħluqin, jekk jidħol xi membru waqt li jkunu qed jissejħu l- ismijiet il-vot tiegħu xorta jingħad.

Se nitlob lill-Onor.

Membri jiddikjaraw b'mod ċar jekk humiex favur billi jqumu bil-wieqfa skond ir-regolamenti.

Il-vot jiġi ddikjarat minni fl- aħħar meta jitlesta dan l-eżerċizzju.

Naturalment fl-aħħar kull membru tal- Kamra huwa xorta waħda liberu li jitlob division wara li nkun iddikjarajt il-vot.

L-Onor. | | | | | | | | | |Abela Carmelo| | | |Galea Censu | | | | |Abela Joseph | | | |Galea Louis | | | | |Abela Tony | | | |Galea Pace | | | | | | | | |Victor | | | | |Agius Chris | | | |Gatt Austin | | | | |Agius Francis| | | |Gonzi Lawrence | | | | |Attard | | | |Grech Edwin | | | | |Montalto John| | | | | | | | |Bartolo | | | |Gulia Gavin | | | | |Evarist | | | | | | | | |Bonnici Josef| | | |Herrera Jose' | | | | |Bonnici | | | |Hyzler George | | | | |Michael | | | | | | | | |Borg Joseph | | | |Mangion Charles| | | | |Borg Karmenu | | | |Mifsud Bonnici | | | | | | | | |Antoine | | | | |Borg Tonio | | | |Mintoff Dom | | | | |Brincat Leo | | | |Mizzi Joe | | | | |Buhagiar | | | |Muscat Claude | | | | |Charles | | | | | | | | |Buhagiar | | | |Muscat Richard | | | | |Louis | | | | | | | | |Camilleri | | | |Pace Bertu | | | | |Maria | | | | | | | | |Cardona Chris| | | |Portelli Alfred| | | | |Cassar Joe | | | |Psaila Savona | | | | | | | | |Joe | | | | |Chircop Karl | | | |Pullicino | | | | | | | | |George | | | | |Cilia Joe | | | |Pullicino | | | | | | | | |Orlando Jeffrey| | | | |Dalli Helena| | | | Refalo Anton | | | | |Dalli John | | | | Refalo | | | | | | | | |Michael | | | | |D'Amato | | | | Sant Alfred | | | | |Helen | | | | | | | | |De Marco | | | | Sceberras | | | | |Guido | | | |Trigona Alex | | | | |Debono | | | | Schembri | | | | |Giovanna | | | |Adami Sandro | | | | |Debono Grech| | | | Spiteri Lino | | | | |Joe | | | | | | | | |Deguara | | | | Tabone Anton | | | | |Louis | | | | | | | | |Farrugia | | | | Vassallo | | | | |Anġlu | | | |Adrian | | | | |Farrugia | | | | Vassallo | | | | |Jean Pierre | | | |Edwin | | | | |Farrugia Joe| | | | Vella George | | | | |Farrugia | | | | Vella John | | | | |Michael | | | | | | | | |Farrugia | | | | Vella Karmenu| | | | |Noel | | | | | | | | |Fenech Adami| | | | Zammit Ninu | | | | |Eddie | | | | | | | | |Frendo | | | | Zammit Dimech| | | | |Michael | | | |Francis | | | | | | | | | | | | |

MADAM SPEAKER: Ir-riżultat tal-votazzjoni huwa 68 favur u ħadd kontra, b'wieħed assenti.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi nqara t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AWDITUR ĠENERALI U L-UFFIĊĊJU NAZZJONALI TAL- VERIFIKA

AUDITOR GENERAL AND NATIONAL AUDIT OFFICE BILL

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Awditur Ġenerali u l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport Pubbliku u Portijiet): Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att dwar l- Awditur Ġenerali u l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika, li jistabbilixxi d- dmirijiet ta' Awditur Ġenerali u l-mod kif l-Awditur Ġenerali jagħmel rapport lill-Parlament, u li jipprovdi għall-mod kif għandhom jingħataw flejjes lill-Uffuċċju Nazzjonali tal-Verifika u l-mod li bih il-Kontijiet u l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika għandhom jiġu verifikati u jsir rapport dwarhom, kif ukoll kull ħaġa anċillari u konsegwenzjali għal dan." ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JAGĦMEL PROVVEDIMENTI SPEĊJALI DWAR PROĊEDURI QUDDIEM QRATI

JUDICIAL PROCEDURES (SPECIAL PROVISIONS) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-15 ta' Lulju, 1997 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MADAM SPEAKER: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Nistieden lill- Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali sabiex jagħmel il-winding up.

ONOR.

CHARLES MANGION: Madam Speaker, għandi pjaċir ngħid li d- diskussjoni li qanqlet din il-liġi, waħda teknika ħafna, kienet pożittiva u kellna kritika valida u kostruttiva.

Jien naħseb li dan huwa indikattiv ta' kemm dan il-Parlament qed jilħaq livell aktar għoli fejn, filwaqt li jżommu l-prinċipji politiċi li jħaddnu, il-Membri jagħmlu l- osservazzjonijiet tagħhom bi ħsieb wieħed sabiex l-affarijiet jitjiebu.

Jien b'sodisfazzjon ninnota li fuq materja, bħalma hija l-ġustizzja - u li l-ġustizzja mhux biss issir fi żmien raġonevoli imma tidher li qed issir - mhux talli naqblu fuqha fil-prinċipju talli naqblu fuq liema binarji għandna nimxu.

Dan huwa tajjeb għax ikun ħela ta' ħin li nibdew proċess fl-amministrazzjoni tal-qrati - li fih innifsu huwa qasam diffikultuż u fih problemi li ilhom jintirtu għexieren ta' snin - u tingħata direzzjoni li tkun f'linja li ma jkunx hemm qbil sħiħ fuqha.

Jista' jkun hemm dettalji li ma naqblux dwarhom - affarijiet li jistgħu jiġu rranġati - imma jkun tajjeb li jkun hemm qbil nazzjonali fuq l-linja ġenerali għax hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq materja li hija ta' interess nazzjonali.

Fil-fatt għadna kif għaddejna żewġ mozzjonijiet li jolqtu l-edukazzjoni u għalkemm waqt id-diskussjoni kien hawn nuqqas ta' qbil fuq xi dettalji, anke hawn, lil kull min hu interessat bgħatnilu ndikazzjoni pożittiva li f'materji apolitiċi u ta' importanza nazzjonali r-rappreżentanti tal-poplu jiġbdu ħabel wieħed.

Qed ngħid "apolitiċi" għax bla dubju ta' xejn l-indipendenza tal-qrati, kif qiegħda sanċita mill-Kostituzzjoni, imma iktar u iktar kif tiżviluppa f'kull pajjiż demokratiku, hija xi ħaġa aċċettabbli minn kulħadd u huwa prinċipju li naħseb kulħadd jagħmel ħiltu biex isaħħu iktar.

Saru riformi ta' proċedura, kemm taħt amministrazzjoni Laburista kif ukoll taħt amministrazzjoni Nazzjonalista, li fuqhom kien hemm qbil bil-għan li x- xogħol jitħaffef u dawn ir-riformi dejjem kienu xprunati mill-fatt li għandu jkun hemm tħaris assolut ta' l-indipendenza tal-ġudikatura.

Appuntu huwa l-obbligu tal-leġislatur u ta' l-eżekuttiv li jipproteġu u jsaħħu l- indipendenza tal-qrati.

Dan il-prinċipju fundamentali, li ż-żewġ naħat naqblu fuqu, jitfa' responsabilita' sħiħa fuq il-ġudikant li għandu funzjoni importanti ħafna li fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja jara li l- proċedura tiġi segwita bl-iktar rigorożita' fl-aħjar interess taċ-ċittadini li għal diversi raġunijiet ikollhom - mhux għax ninkoraġġixxi li jagħmlu hekk għax ikun aħjar jekk jiftiehmu - jirrikorru għall-qrati.

Meta l- leġislatur jagħti poteri lill-ġudikant biex iħaffef il-proċedura, irridu nifhmu iktar kemm hija kbira r-responsabbilta' tal-ġudikatura li għandha l- case management f'idejha.

L-Onor.

Austin Gatt irrifera għal dan il-fatt ukoll u naħseb li qegħdin naqblu.

Inutli li jkollna subtitles sħaħ fil-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, li jgħidu kif għandhom jimxu l-kawżi mill-punt tat-tluq sakemm jiġu riżoluti, għax l-importanti hu li min għandu l-poteri leġislativi u min għandu r-responsabbilta' li jmexxi l-qrati għandu jimxi bl-ikbar rigorożita'.

GĦaliex jekk il-pubbliku jaħseb li jkun hemm dan in- nuqqas allura jidħol l-element - lili ma jogħġobnix u ċertament ma jogħġob lil ħadd - ta' nuqqas ta' fiduċja miċ-ċittadin u tibda taqra ċerta kritika u kummenti fil-gazzetta li żgur ma jagħmlux ġid.

Aħna għandna fiduċja assoluta fl-integrita' tal-ġudikatura li teżerċita' l-poteri tagħha bl- aktar mod rigoruż.

Huwa importanti li jsir il-case management neċessarju biex tiġi rispettata d-data li tingħata għas-sentenza u b'hekk jiġi rrispettat ukoll l-aspett emozzjonali ta' dik il-persuna li tkun ilha tistenna biex tingħata s-sentenza, ħafna drabi wara proċess li per necessita' jkun twil.

Mhux qed ngħid li biex issir ġustizzja s-sentenzi jridu jinqatgħu qisna qed nipproduċu z-zalzett.

Dan m'huwiex il-proċess tal-qrati għaliex biex issir ġustizzja huwa kważi element neċessarju li jkun hemm it-tul ta' żmien.

Ix- xhieda jridu jagħtu d-depożizzjoni tagħhom, irid ikun hemm il-kontro-eżami neċessarju, ikun hemm l-eċċezjonijiet u kull mezz li kull parti għandha bi dritt iġġib biex tmexxi 'l quddiem il-każ tagħha.

Altru li l-proċedura kollha ċertament tirrikjedi ż-żmien.

F'dak il-proċess kollu huwa importanti ħafna l-case management u l-poteri li l-ġudikant għandu biex imexxi l-każ 'il quddiem jien nemmen li għandu jeżerċitahom.

Pero' wara li dan il-proċess ikun inħema u tingħata data għas-sentenza allura għandu jsir kull sforz biex dak l-appuntament jiġi osservat.

Inħoss li huwa dritt li persuna ma ddumx tistenna biex tingħata sentenza.

Dan qed ngħidu għax mhux sew li minħabba dawn l-affarijiet tintilef bil-mod il-mod il-fiduċja fil- qrati.

GĦandu jsir kull sforz biex tikber il-fiduċja fil-qrati li hija istituzzjoni importanti ħafna f'soċjeta' demokratika.

Dalgħodu l-Onor. de Marco qal li l-amministrazzjoni tal-ġustizzja hija servizz soċjali.

Veru hija servizz soċjali għax il-ġustizzja hija dritt daqskemm hija dritt il-pensjoni, is-servizz tas-saħħa u kwalunkwe servizz ieħor li s-soċjeta' tħoss li għandha tagħti biex tgħolli l-livell ta' l- għajxien taċ-ċittadini.

Huwa essenzjali wkoll li l-avukati li jipprattikaw fil-qorti jaġġornaw ruħhom - miniex se ngħid xi ħaġa kontra l-avukati għax jien professjonalment ma nipprattikax ta' avukat imma dejjem ipprattikajt ta' nutar - u nemmen li fil-parti l-kbira tagħhom dan qed jagħmluh u iktar ma jgħaddi ż-żmien qed jifhmu li aħjar jorganizzaw ruħhom u jispeċjalizzaw f'oqsma differenti biex b'hekk ikunu jistgħu jagħtu servizz aktar effiċjenti lill-klijenti tagħhom u jkunu jistgħu jmexxu l- każijiet rispettivi tagħhom aktar 'il quddiem.

Madam Speaker, issa wara li għamilt din l-introduzzjoni nixtieq nagħmel riferenza għal xi punti li tqanqlu waqt id-diskussjoni biex nikjarifika ċerti affarijiet.

Kif diġa' għidt, f'Marzu ta' din is-sena bdiet s-sistema tad-diary fil- Qrati Superjuri.

Tajjeb ngħidu li għalkemm din is-sistema jistgħu jħaddmuha l-imħallfin tal-Qrati Superjuri, id-deputati reġistraturi huma mħarrġa sew fit-tħaddim tagħha għax qabel ma daħlet in vigore ingħataw taħriġ estensiv u qed isir monitoring ħalli fejn ikun hemm xi diffikultajiet dawn jiġu smoothed out.

Jiġifieri min ma jużax is-sistema m'għandux skuża li ma jafx iħaddimha għax id-deputati reġistraturi huma kollha mħarrġa fiha.

F'April/Mejju tlabt li jagħtuni rapport dwar dan u fil-fatt ikkonfermaw li d-deputati reġistraturi huma kollha mħarrġa fit- tħaddim ta' din is-sistema.

Tqanqal ukoll il-punt dwar l-arbitration u ntqal korrettement li l-liġi dwar l-arbitraġġ kienet għaddiet fi Frar tas-sena l-oħra, bi qbil bejn iż- żewġ naħat tal-Kamra.

Pero' jkolli ngħid li minn dak iż-żmien sakemm jien ħadt ir-responsabbilta' ta' l-amministazzjoni tal-ġustizzja ma kien sar xejn biex dan iċ-ċentru ta' arbitraġġ jitwaqqaf.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq arbitraġġ domestiku u mhux fuq arbitraġġ internazzjonali.

Jien inħoss u konna qbilna wkoll li dan iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ jista' joffri venues u fora oħra, fejn litigazzjoni bejn partijiet fil-qasam tal-kummerċ, fil- qasam tat-traffiku u fil-qasam tal-kuntratti tista' tiġi riżoluta bl-iktar mod mgħaġġel u effiċjenti.

GĦalhekk huwa importanti li dan iċ-ċentru ta' arbitraġġ nimbuttawh 'il quddiem.

Sfortunatament wara li għaddiet il-liġi ma kien sar xejn f'din il-linja biex nirrealizzaw dan l-arbitraġġ.

Tant hu hekk li hemm żewġ konvenzjonijiet inkorporati fil-liġi li huma l-UN Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards ta' l-1958 u l-Konvenzjoni on the Settlement of Investment Disputes between States and Nationals of other States ta' l-1965 li sal-lum għadhom m'humiex ratifikati.

Huwa neċessarju li dawn iż-żewġ konvenzjonijiet jiġu ratifikati biex l-arbitraġġ internazzjonali jista' jkun effettiv.

Tajjeb ngħid li l-ministeru ħa l-inizjattiva biex nibdew il-proċess b'diskussjonijiet mal-ministeri konċernati ħalli kemm jista' jkun malajr nirratifikaw dawn il-konvenzjonijiet.

Konna ħsibna wkoll minn qabel biex għal din is-sena jkun hemm Vot ta' Lm40,000 ħalli ċ-ċentru jkun jista' jibda jitwaqqaf.

Dan qed ngħidu bħala background information biex nilqa' għal diversi talbiet li saruli minn practitioners ta' diversi setturi tal- kummerċ u anke tal-qasam ta' l-insurance.

GĦalhekk ngħid li f'ħaġa apolitika bħal m'hi l-amministrazjoni tal-ġustizzja huwa tajjeb li jkun hemm qbil ħalli wieħed ikompli bl-inizjattivi li b'viżjoni ċara mbarkajna fuqhom.

Ovvjament jekk ikun hemm bżonn li jsir ċertu tibdil li jirriżulta mill-implimentazzjoni ta' dawk il-proċeduri m'għandniex nibżgħu nagħmluh.

GĦaldaqstant biex tippromwovi l-affarijiet fl-amministrazzjoni tal-qrati huwa importanti li jkollok il-qbil ta' kull min hu kkonċernat, jiġifieri tal-ġudikant, tal-prattikant u tal-qasam amministtrativ.

GĦalhekk twaqqaf l-advisory committee li qed jagħmel monitoring ta' dawn il-proċeduri li ġew introdotti, wħud minnhom ftit xhur ilu.

Diġa' qed ikun hemm xi proposti u indikazzjonijiet ta' tibdil amministrattiv u fejn hu neċessarju anke tibdil ta' natura legali u ta' dettall biex l-affarijiet ikunu qed jaħdmu fuq binarju iktar effiċjenti.

Punt ieħor li tqanqal kien dwar il-bżonn li jkun hemm set ta' liġijiet aġġornati.

Dan huwa importanti għax sfortunatament il-Law Revision Commission li twaqqfet fl-1980 ma tantx mexxiet dan il-proġett 'il quddiem.

Pero' tajjeb jingħad ukoll li bħalissa qed isir proof reading tal-liġijiet kollha li huma formatted, anke fuq CD, li jkunu aġġornati sa l-aħħar ta' Marzu ta' din is-sena.

Nisperaw li sa Ottubru ta' din is-sena jkun hemm proof reading tal-volumi kollha.

Hemm madwar erba' teams li qed jaħdmu fuq dan il-proof reading u s'issa jidher li sar progress konsiderevoli.

Dan qed ngħidu biex nassigura li l-Law Revision Commission mhux biss joħorġu edizzjoni aġġornata tal-liġiijiet imma simultanjament qegħdin naħdmu fuq proċess biex ikun hemm skema li taġġorna l-liġijiet.

Il-hardware u s- software diġa' qiegħed available, ġiet magħżula persuna mill-ministeru li hija mħarrġa f'dan ir-rigward u qed tingħata taħriġ addizzjonali mill-MSU ħalli l-proċess ta' aġġornament tal-liġiijiet jibqa' għaddej fuq binarju paralleli mal-proof reading biex joħroġ is-sett tal-liġijiet li jkun aġġornat sa din is-sena.

Madam Speaker, dan qed ngħidu biex inwieġeb għas- suġġerimenti u għall-ideat li qsamna matul din id-diskussjoni - nerġa' ntenni li kienet diskussjoni interessanti li ċertament min segwiha ħa interess partikolari fiha - u biex nuri li għaddejjin inizjattivi ħalli ċerti problemi amministrattivi jkunu effettivament indirizzati.

Madam Speaker, jien mhux se noqgħod nidħol fid-dettall fuq il-maġġor parti ta' l-artikli li hemm qbil fuqhom.

Kien hemm ċerti suġġerimenti dwar uħud minnhom li huma validi, bħall-kwestjoni taċ-ċertifikat tat-tabib jew tal-kirurgu dentali li għandu jkun konfermat b'affidavit.

Dan huwa suġġeriment tajjeb u rridu ninkluduh fl-abbozz ta' liġi.

Dan ma jbiddel xejn mill-iskop ta' l-emenda, li tabib jew kirurgu dentali ma joqgħodx jittella' l-qorti biex jikkonferma bil-ġurament rapport li jkun ta u b'hekk jaħli sigħat twal minħabba fi proċeduri li jistgħu jkunu għaddejjin biex jixhed viva voce f'ġuri jew inkella f'każijiet simili.

Aħna żammejna dejjem il-prinċipju li l-akkużat jista' jitlob li t-tabib, l-ispeċjalista jew il-kirurgu jiġi cross examined biex jagħti x-xiehda tiegħu viva voce.

In-nuqqas ta' qbil - lanqas huwa totali n-nuqqas ta' qbil għax kien hemm min qabel u kien hemm min ma qabilx - tqanqal fuq l-emenda li qed nissuġġerixxu fejn qed ngħidu li x-xiehda fil-kumpilazzjoni tista' titqies bħala prova.

Sal-lum - kif spjegaw il-kollegi tiegħi - ix-xiehda li tingħata fil-kumpilazzjoni tintuża aktar biex tikkonferma jew le dak li jingħad viva voce fil-qorti, u jekk ikun hemm nuqqas ta' qbil bejn dak li jingħad fil-qorti u bejn dak li jkun intqal fil-kumpilazzjoni, il-ġudikant jew il-ġurati jikkonsidraw dak li jingħad viva voce biss u dak li jkun intqal u ġie maħluf fil-kumpilazzjoni fil-preżenza ta' l-akkużat ma jkunx meqjus bħala prova.

Din hija l-użanza sal-lum u bl-emenda li qed nintroduċu - għalkemm l-Onor. de Marco tkellem kontra tagħha b'ċerta abbilta` għax ovvjament huwa magħruf bħala avukat difensur fil-qasam kriminali - naħseb li qegħdin inżommu l-bilanċ li huwa meħtieġ.

Dejjem qegħdin inżommu l-prinċipju li l-akkużat, ħlief f'każijiet eċċezzjonali - dawn kienu aċċettati qabel u ovvjament se jibqgħu aċċettati llum - jista' jġib lil dak ix-xhud u jagħmillu l-kontro-eżami viva voce.

Dak huwa dritt ta' l-akkużat li huwa importantissimu u dejjem jibqa' ssalvagwardat, pero' wieħed irid iħares ukoll lejn id-drittijiet tas-soċjeta' li għandha tkun protetta mill-kriminal.

Illum huwa fatt aċċettabbli li kriminali jistgħu jkunu iktar organizzati, iktar aggressivi u jaġixxu barra minn kwalunkwe limiti jew parametri tal- liġi, allura m'għandniex nibqgħu lura milli nintroduċu dawk il-miżuri li jgħinu lill-istess soċjeta' tipproteġi lilha nfisha.

Pero' fl-istess waqt dawk il-miżuri għandhom jirrispettaw id-drittijiet fundamentali ta' l- akkużat, għandhom jirrispettaw ovvjament il-Kostituzzjoni u kull dritt ieħor li joħroġ mill-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem.

Jiġifieri hawnhekk irridu nfittxu kemm jista' jkun id-differenza bejn ħaġa u oħra li m'hijiex daqstant netta, forsi aktar differenza ta' valuri.

Wieħed irid jagħmel evalwazzjoni taċ-ċirkostanzi li jkunu qegħdin jipprevalu u allura rridu naraw kif anke b'mezzi legali aħna nagħtu għodda aħjar lil dawk l-istituzzjonijiet li jridu jipproteġu lis-soċjeta', kif l- istess soċjeta' fuq kollox tippretendi bi dritt.

Naħseb li m'hawnx bniedem li qed jismagħni - jekk hawn xi ħadd li qed jismagħna f'din il-ġurnata tas- sajf, meta ħafna nies naħseb qegħdin ħdejn il-baħar - li ma jaqbilx li s- soċjeta għandha tkun protetta.

Għalhekk sakemm aħna nirrispettaw id- drittijiet fundamentali ta' kulħadd inħoss li hija responsabbilta' tagħna li nintroduċu dawk il-miżuri amministrattivi neċessarji biex jattrezzaw u jħarrġu iktar lill-pulizija jew kwalunkwe istituzzjoni ntiża biex tipproteġi s-soċjeta' u ma rridux noqogħdu lura milli nintroduċu dawk il- miżuri legali li lil dawn jagħtuhom dik in-naqra iktar saħħa ħalli jkunu f'pożizzjoni aħjar biex jipproteġu lis-soċjeta'.

In-nuqqas ta' qbil huwa fejn l-emenda li qed tiġi proposta qed tgħid li d-depożizzjoni tax-xhieda li tingħata fl-istadju tal-proces-verbali - jew inkella ta' l-inkjesta, ħalli nkunu iktar preċiżi - tista' tinġieb bħala prova sew kontra jew favur l-imputat jew l-akkużat bla ħsara għad- dispożizzjonijiet tal-proviso ta' subartiklu (2) ta' artiklu 646 li għandhom japplikaw.

Issa l-proviso jgħid li x-xhud dejjem irid jinġieb fil- qorti biex jiġi eżaminat viva voce.

Pero' f'dan ir-rigward, wara li assistejt għall-espożizzjoni li saret minn diversi Membri tal-Kamra, inħoss li meta wieħed jikkonsidra kif tkun kondotta l-inkjesta, meta l-akkużat ma jkunx preżenti, fejn ma jkunx hemm il-preżenza ta' avukati, fejn ix-xhud li għamel id-depożizzjoni ...

MADAM SPEAKER: Onorevoli, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nipproponi li l-Onor.

Mangion ikompli jinstema'.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Mangion ikompli jinstema', il- Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

CHARLES MANGION: Madam Speaker, nirringrazzja lill-proponent, lis- sekondant u lill-Kamra kollha, pero' mhux se ndum.

Waqt l-inkjesta jkun hemm ċirkostanzi - li ġew spjegati b'ċertu graphic detail matul id- diskussjoni u kien importanti li jiġu analizzati hekk - fejn ix-xhud jista' ma jkunx fl-aħjar sitwazzjoni reali, mhux għax ikollu xi pressjoni, mhux għax ikun hemm xi theddid imma forsi ċ-ċirkostanzi jistgħu, anke indirettament, jinfluwenzawh fid-depożizzjoni li jagħmel, iktar u iktar meta la l-akkużat - ovvjament sa dak il-punt ma jkunx għadu ġie identifikat preċiżament - ma jkun preżenti u lanqas l-avukat li jista' jimposta diversi mistoqsijiet.

Għaldaqstant fl-istadju ta' Kumitat hemm il-ħsieb li jitressqu xi proposti li għandhom jiġu analizzati fid-dettall ħalli nwettqu l-għan li qbilna fuqu, ċioe' li nissanaw il-forzi ta' l-ordni nazzjonali ħalli jaqdu dmirijiethom aħjar u joffru protezzjoni aħjar liċ- ċittadini li jippretendu bi dritt li dan nagħmluh.

Fl-istess waqt ma rridux nagħmlu hekk billi nimmitigaw jew nheddu b'xi mod id-drittijiet tal- persuna akkużata.

Madam Speaker, jidher li fuq l-emendi l-oħra li qed jipproponi dan l- abbozz ta' liġi hemm qbil perfett u kulħadd iħoss li dawn se jgħinu xi ftit.

Mhux qed ngħid u nippretendi li hemm xi tibdil radikali imma se jgħinu xi ftit biex fejn teżisti ċerta inċertezza tiġi ċċarata darba għal dejjem.

Għax l-inċertezza fiha nnifisha m'hi healthy għal ħadd, ma sservi għall-ebda raġuni ħlief biex japprofitta ruħu minnha min ikun ħafna iktar litiguż u jkun irid iqanqal xi problema oħra fuq kwestjoni li tkun ġiet deċiża wara ħafna proċeduri twal.

Jiġifieri l-emendi li għanda quddiemna huma ntiżi biex it-tobba, il-kirurgi dentali jew speċjalisti - minħabba x- xogħol importanti tagħhom - ma jkolhomx għalfejn joqogħdu jistennew sigħat twal fil-qorti, sakemm ovvjament ma jkunx hemm it-talba min-naħa ta' xi parti jew mill-qorti stess li dawn jiġu eżaminati viva voce.

Jiġifieri iktar hija miżura mill-aspett ta' amministrazzjoni iktar effiċjenti.

Anke l-emenda li għamilna fis-sens li l-ħatra ta' periti trid tkun imniżżla bil- mktub u tiġi notifikata mill-esperti konċernati, hija intiża biex ma jkun hemm l-ebda diżgwid liema espert ikun ġie nkarigat.

Tqanqal ukoll il-punt li għandna nsaħħu l-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali.

Naqbel perfettament ma' din l-idea imma kif jgħidu it's easier said than done għar-raġuni sempliċi li dan huwa uffiċċju li biex ikollok counsel li jkun effiċjenti jrid ikollu ċertu ammont ta' esperjenza u kompetenza.

Hija realta' li l-istrutturi tas-servizz ċivili, f'dawk li huma salary scales ma tantx huma attraenti għall-avukati ta' esperjenza u kompetenza.

Bħala riżultat ta' dawn iż-żewġ attributi l-income tagħhom bilfors li jkun ħafna iktar sostanzjali minn dak li jista' joffri l-gvern.

Naħseb li l-ministri ta' qabli ċertament iltaqgħu ma' din il-problema li għadha teżisti llum.

Meta wieħed jitkellem fuq riorganizzazzjoni, anke fil-qasam tas-servizz ċivili huwa importanti li ċerti oqsma ta' natura maniġerjali u ta' natura professjonali li, għalkemm huma ftit, iridu jiġu kkonsidrati f'kategorija għalihom.

Dawn in-nies f'livell maniġerjali li għandhom id-drive u n- knowhow biex imexxu u jkunu amministraturi tajbin huma importanti għall- makna taċ-ċivil biex is-servizz jimxi b'mod effiċjenti.

Mhux qed ngħid li m'hemmx imma ma nistgħux nattiraw iktar minn din il-kategorija ta' nies li għandu bżonn iċ-ċivil - qed ngħid għall-qasam ta' l-Avukati Ġenerali li ċertament għandu bżonn dawn in-nies - minħabba l-istrutturi tas-salary scales li jipprevalu llum.

Jien nappella wkoll lill-unions li meta jkunu qed jinnegozjaw, barra milli jiġġieldu għad-drittijiet tal-membri tagħhom - naqbel li l-ewwel u qabel kollox jiġu d-drittijiet tal-membri tagħhom - iridu jifhmu li t- tmexxija taċ-ċivil fid-dipartimenti differenti hija wkoll essenzjali u importanti għall-pajjiż.

Allura għandhom jaċċettaw meta jkun hemm talba biex ċerti kategoriji ma jkunux neċessarjament klassifikati minħabba l- bżonn reali li jkun qed jinħass, għax inkella nkunu qed innaqqsu l- effiċjenza.

L-Avukat Ġenerali jrid jabbozza l-liġijiet kollha li jiġu tabled hawnhekk kif ukoll jagħti pariri lid-dipartimenti għax, anke fejn id- dipartimenti għandhom l-avukati tagħhom, qed jiġri li ħafna minnhom jerġgħu jiġu għand l-Attorney General biex jieħdu parir qabel ma jgħadduh lill-kap tagħhom.

Mela l-fatt li inti tqabbad avukat ma' dipartiment mhux dejjem qed jilħaq ir-riżultat meħtieġ għax l-idea kienet li d-dipartiment ikollu l- avukat tiegħu u allura ma joqgħodx jirrikorri għall-parir legali għand l- Avukat Ġenerali, pero' qed ikollna każijiet fejn il-kap tad-dipartiment jgħid lill-istess avukat li aħjar jikkonsulta ma' l-Attorney General ħalli jaraw l-implikazzjonijiet kollha tal-problema legali.

Allura, minkejja li jkun hemm l-assistenza ta' avukati fid-dipartimenti, dawn xorta qed jerġgħu jaqgħu fuq l-Avukat Ġenerali.

Jiġifieri l-problema ma ġietx relieved b'dan il-mod.

Waħda mill-problemi tal-farming out hija - għalkemm fil-prinċipju tidher idea tajba u nassigura li qed issir konsiderazzjoni fil-fond tagħha din - li effettivament wara li jkun sar ix-xogħol kollu qed jiġi eżaminat mill- ġdid mill-Avukat Ġenerali, allura rridu nevalwaw kemm dan se jnaqqas mix- xogħol ta' l-Avukat Ġenerali.

Jekk irridu verament naqbdu l-barri minn qrunu huwa importanti li ċerti kategoriji fis-servizz ċivili ma jkunux marbutin ma' skali.

Fl-opinjoni tiegħi il-kategoriji professjonali li nħossu u naqblu li huma essenzjali għat-tmexxija għandhom ikunu kkonsidrati fi skala differenti jekk aħna rridu li nsaħħu dipartimenti bħalma huwa ta' l-Avukat Ġenerali.

Madam Speaker, nagħlaq hawnhekk u nirringrazzja lil kulħadd għall- kontribut siewi li ta fid-diskussjoni fl-istadju tat-Tieni Qari.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-1997 biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati" jkun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sinjura President, nipproponi li dan l-abbozz ta' liġi jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill- Kumitat Permanenti għall-Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR GARANZIJI TA' SELF LIL IMPRIŻI ŻGĦAR

SMALL ENTERPRISES (LOAN GUARANTEE) BILL

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO (Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l- Industrija): Nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-1997 dwar Garanziji ta' Self lil Impriżi Żgħar".

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CHARLES MANGION: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Madam Speaker, nixtieq nibda billi ngħid li l-għan ta' l-abbozz ta' liġi li qed nipproponu huwa sabiex jinkoraġġixxi t- twaqqif ta' impriżi żgħar ġodda u l-espansjoni ta' intrapriżi bħalhom permezz ta' għoti ta' self li jkun f'parti minnu garantit mill- Korporazzjoni għall-Iżvilupp ta' Malta.

Din il-liġi hija importanti sabiex inkattru n-negozju u l-intrapriżi ż-żgħar.

Kif dejjem sħaqna meta tkellimna dwar l-industrija qed ngħidu li huwa ħażin li dan is-settur tant importanti jaħdem f'vacuum.

Aħna dejjem għidna li fl-ekonomija tal-pajjiż irid ikun hemm dak il-bilanċ li hu meħtieġ bejn il-qasam tal-manifattura, servizzi u servizzi tas-suq.

Issa l-qasam tal-manifattura jrid jiġi bbażat fuq erba' elementi.

L- ewwelnett hemm l-istrateġija li għandu l-Gvern fil-politika industrijali.

Huwa importanti li nżommu fostna lil dawk li diġa' nvestew, speċjalment il- foreign direct investment u mhux biss inżommuhom fis-sens li l-intrapriża tibqa' topera minn hawn Malta, imma nżommu dak il-persentaġġ li qed jidħol fl-ekonomija ta' pajjiżna.

Jiġifieri jekk tikber l-ekonomija dak il- persentaġġ f'termini assoluti għandu jikber ukoll.

It-tieni element huwa li wieħed irid dejjem jattira intrapriżi ġodda minħabba r-ristrutturazzjoni ta' ħafna kumpanniji.

It-tielet element huwa dwar l-intrapriżi lokali fejn hemm il-ħtieġa ta' ristrutturazzjoni biex ikunu jistgħu jilqgħu għall- kompetizzjoni f'suq aktar aħrax.

U r-raba' element huwa l-kreazzjoni u l- iżvilupp ta' dak li għandu x'jaqsam ma' l-intrapriżi żgħar u medji, pero' f'dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna aħna qed nitkellmu fuq qasam li huwa iżgħar mill-intrapriżi ż-żgħar.

Issa dawk li aħna nqisu bħala intrapriżi ta' entita' micro nistgħu naqsmuhom f'ħames kategoriji.

Għandna dak li huwa t-tradesman tradizzjonali, li huwa qasam frammentat.

Għandna t-tieni qasam li huwa s- semi-developed garage industry, per eżempju, il-mastrudaxxa u dak li jaħdem l-aluminium.

Għandna it-tielet binarju li huma n-nies li jaħdmu fil- crafts.

Ir-raba' hija l-intrapriża li tkun aktar orjentata lejn il- manifattura fejn ikollok produzzjoni attiva, biex nieħdu eżempju jkollok sistema ta' plastic injection.

Imbagħad il-ħames qasam huwa għal affarijiet iktar ambizzjużi u innovattivi.

Pero' fiex jikkonsistu l- intrapriżi ta' entita' żgħira?

Fil-fatt jekk tara kif dawn huma pprattikati f'pajjiżi differenti ssib li d-definizzjoni ta' intrapriża ta' entita' żgħira m'hijiex waħda kostanti, jiġifieri l-elementi huma differenti.

Per eżempju, hemm min jieħu l-element ta' l-impjiegi, hemm min jieħu l-element tat-turnover, hemm min jieħu l-element ta' l-investiment u hemm min jagħmel thresholds differenti.

Li nafu żgur huwa li fl-Ewropa tal- Punent kellna splużjoni f'dawk li huma SMEs.

Madam Speaker, in-numru ta' mpjegati fl-SMEs ivarja skond il-pajjiż.

Per eżempju, fil-Ġermanja u fi Franza hemm stipulat minimu ta' 50 impjegat u fil-pajjiżi tal-Benelux, jiġifieri l-Belġju, l-Olanda u l-Lussemburgu, jitolbu minimu ta' 100 impjegat.

Min-naħa l-oħra fir-Renju Unit, jiġifieri fl-Ingilterra, fl-Iskozja, f'Wales u fl-Irlanda ta' Fuq, il-medja ta' mpjegati fl-SMEs hija ta' 200 impjegat.

Pero' fl-Italja - u xi ftit aħna nassimilaw ruħna magħhom - in-numru ta' mpjegati huwa ridott ħafna.

Fil- fatt filwaqt li fl-impriżi ż-żgħar in-numru ta' mpjegati huwa ta' bejn l- 20 u 50, fl-impriżi medjani jkollhom bejn 50 u 99 impjegat.

Issa jekk naraw il-mod li bih qed nikkategorizzaw il-kumpanniji f'Malta nsibu li s- sistema li qed nadottaw hija ta' ammont iżgħar minn dik ta' l-Italja.

Kulħadd jaf li hawn Malta n-numru ta' kumpanniji kbar m'huwiex kbir u n- numru ta' ħaddiema huwa ristrett u għalhekk irridu nieħdu figuri iżgħar minn ta' pajjiżi oħra li huma ikbar u iktar industrijalizzati minna.

Pero' aħna nafu wkoll li filwaqt li fl-Ewropa kien hemm it-tendenza li kumpanniji ta' ċertu kobor jiċkienu, kemm entitajiet kif ukoll intrapriżi pubbliċi, f'Malta wieħed ma jsibx din it-trend.

Fil-fatt f'Malta għaddejjin minn fażi fejn ħafna kumpanniji, biex isiru iktar effiċjenti u kompetittivi, qed jirristrutturaw jew ikabbru l-produzzjoni.

Ir-raġuni li għaliha f'dawn l-aħħar żmenijiet fl-Ewropa kien hemm din l- isplużjoni fl-SMEs m'hijiex l-istess għal kull pajjiż.

Per eżempju, aħna nafu li fl-Ingilterra daħal il-konċett ta' entrepreneurship u l-kultura li ġiet imxerrda fost l-Ingliżi hija dik li l-industrijalist iż-żgħir għandu jiġi megħjun kemm jista' jkun.

Jekk nieħdu n-Netherlands insibu li hemmhekk sar żvilupp għax biex tiġi solvuta l-problema tal-qgħad kien hemm drive qawwija fil-qasam ta' l-impriżi ż-żgħar.

Probabbilment fl-Italja r- raġuni għala l-industrija ż-żgħira kibret kienet li ħafna industriji bdew jikkonċentraw fuq il-core business u bdew jagħmlu ċertu sourcing out ta' l- intrapriża li ma kenitx il-qofol ta' dak li kienu qed jipproduċu.

Ħaġa li tat spinta lill-industrija ż-żgħira hija li fid-dinja ta' llum il- flessibbilta' bdiet issir iktar kompetittiva.

Fil-fatt ġeneralment f'intrapriża kbira jkun hemm inqas flessibbilta' milli f'intrapriża żgħira.

Madam Speaker, hawn Malta aħna bħala gvern ninsabu kommessi li ngħinu lin- negozjant iż-żgħir u li nipparteċipaw b'mod attiv fir-ristrutturazzjoni ta' l-industrija lokali.

Dan huwa meħtieġ għax bħala politika aħna ddikjarajna li maż-żmien il-protezzjoni li qed tingħata lill-industrija lokali b'mod strutturat eventwalment trid tiċkien sakemm tispiċċa.

Fil-fatt nista' ngħid li f'dawn l-aħħar seba' jew tmien xhur ittieħdu passi konkreti u attivi min-naħa tal-Gvern sabiex ikun hemm ir-ristrutturazzjoni ta' l- industrija Maltija.

Per eżempju, il-Gvern insista li l-istitut imsejjaħ IPSE jinfetaħ ħafna qabel iż-żmien biex jippromwovi lill-industrija ż- żgħira.

Dan l-istitut, li llum qed jiffunzjona u qed jagħti l-frott mistenni, huwa parti minn dak li aħna nikkonsidraw bħala essenzjali għar- ristrutturazzjoni ta' l-industrija Maltija.

F'dan il-post aħna mhux biss sibna l-koperazzjoni min-naħa ta' l-MDC biex tippromwovi l-IPSE imma sibna wkoll l-koperazzjoni minn oqsma oħra li qegħdin fil-proċess li jkomplu jifirxu, bħal ngħidu aħna l-banek - fil-fatt hawn ta' min jgħid li tliet banek prinċipali ħadu lok hemmhekk - u oqsma oħra, bħalma hija l-METCO.

L- idea dejjem hija li jkollok a one-stop place.

Jiġifieri meta inti għandek l-intenzjoni li tkabbar in-negozju tiegħek jew tiftaħ negozju ta' natura normalment manifatturali, għalkemm mhux bilfors, għandek il-post fejn issib dawk il-counsellors biex jgħinuk.

Għandek qasam ieħor li huwa importantissimu li għandu x'jaqsam ma' l-edukazzjoni industrijali.

Jien nista' ngħid li l-IPSE miexi b'ritmu mgħaġġel biex jorganizza mhux biss seminars imma wkoll study groups ta' informazzjoni sabiex il-post ikun jipprovdi ċertu tagħlim utli.

Fl-istess ħin huwa l-post li jieħu in konsiderazzjoni l-problemi li ndustrijalist żgħir jiffaċċja.

Nista' ngħid ukoll li l-uffiċċju ta' l-MDC ta' Għawdex ġie ttrasferit minn taħt il- ġurisdizzjoni diretta, biex ngħidilha hekk, ta' l-MDC għal dik ta' l-IPSE għaliex sibna li jkun aktar utli li l-uffiċċju ta' Għawdex ikun addestrat għall-industrija ż-żgħira, għalkemm l-uffiċċju ta' Għawdex xorta jibqa' jagħti servizz lill-industrija l-kbira.

Huwa għajb u ħasra li dan il-post attrezzat u sabiħ kellu użu verament limitat.

Il-problemi għall-industrija ż-żgħira huma varji u fost diffikultajiet oħra nsibu problema ta' spazju, problema ta' pariri tekniċi, problema ta' finanzjament - u hawnhekk tidħol direttament din il-liġi li qed nitkellmu fuqha - problema ta' support management u problema ta' mismatching.

Aħna qed nittamaw li bis-saħħa ta' dan l-istitut inkunu f'pożizzjoni li naqdu u ngħinu aħjar lil dak li jkun jixtieq jiftaħ negozju għal rasu jew jespandi negozju eżistenti.

GĦalhekk, kif diġa' għidt, dan il-Gvern diġa' beda r- ristrutturazzjoni ta' l-industrija Maltija, mhux biss permezz ta' l-IPSE, imma ħadna wkoll passi oħrajn importanti bħal meta emendajna l-liġi li għandha x'taqsam ma' l-iżvilupp industrijali.

Kien hemm ħafna affarijiet li kien jeħtiġilhom jinbidlu f'dik il-liġi - m'iniex se nidħol fid-dettall għaliex diġa' tkellimna fuqha - u għamilna dak li kien xieraq biex ċerti oqsma ta' l-industrija Maltija, kemm dawk b'investiment barrani kif ukoll dawk b'investiment lokali jew mixed, jibbenefikaw minn dawn l-emendi.

Imma f'dik il-liġi daħħalna wkoll il- konċett ta' l-industrijalist iż-żgħar u biddilna d-definizzjoni tiegħu biex ikun jista' jgawdi minn benefiċċji akbar.

Waħda mill-aktar affarijiet li ntlaqgħet tajjeb hija li niżżilna l-potenzjal ta' min jissellef b'imgħax ssussidjat, is-soft loan.

Minn Lm100,000 it-threshold niżżilnih għal Lm21,000 u l-konkorrenza li kellha l-MDC nista' ngħid li kienet sodisfaċenti ħafna.

Wieħed irid jgħid ukoll li l-MDC innifisha ġiet riorganizzata biex taqdi aktar il-funzjoni ewlenija tagħha, jiġifieri li tattira aktar investiment lejn pajjiżna.

Fl-imgħoddi l-MDC kien il-post li joffri ċertu tip ta' servizz meta jkun hemm potenzjal ta' investiment minn barra.

Waqt li żammejna dan is-servizz għal min jixtieq jinvesti minn barra, kabbarnih għal min diġa' wera l-fiduċja f'pajjiżna u fl-istess ħin qed nagħtu attenzjoni xierqa lill-investiment industrijali min-naħa tal-lokal.

Xtaqt ngħid ukoll li l-MDC ilha żmien twil ma jkollha numru daqshekk sostanzjali ta' applikazzjonijiet għal intrapriżi li huma feasible u li hemm possibbilta' qawwija li jiġu approvati.

Bħalissa hemm aktar minn 40 applikazzjoni li qed jiġu kkonsidrati b'mod attiv.

Ilna żmien twil ma jkollna dan in-numru, anzi kien biss fl-aqwa tagħha li l-MDC kellha dawn l- applikazzjonijiet kollha.

Ovvjament dan wieħed jieħu pjaċir bih u m'hemmx dubju li l-Oppożizzjoni taqsam magħna dan l-appreżżament peress li dan huwa qasam li jitlob il-commitment taż-żewġ naħat tal-Kamra.

L-industrija, bħat- turiżmu u l-financial services, huwa qasam fejn wieħed għandu jpoġġi l- interess tal-pajjiż dejjem quddiem nett.

(Interruzzjonijiet) Forsi mhux f'dawn l-oqsma biss imma iktar u iktar f'dan il-qasam partikolari.

Jien nixtieq issa nirriferi għal din il-liġi in partikolari li qed toffri credit guarantee scheme fuq bażi ċkejkna għal min hu ċkejken.

Jekk naraw il-liġi nsibu li taħt id-definizzjoni ta' "attivita' li tikkwalifika" hemm diversi indikazzjonijiet ta' min jista' jikkwalifika.

Ngħid "indikazzjonijiet" għax l-idea hija li d-definizzjoni titħalla wiesgħa.

Dan għaliex huwa importanti li min jiġi biex japplika, jekk ikollu negozju li jidher li huwa vijabbli, għandu jkollu kull possibbilta' li ma jiġix eskluż.

Id-definizzjoni tgħid li:

""attivita' li tikkwalifika" tfisser attivita' li fil-fehma tal- Korporazzjoni tkun tikkonsisti f'negozju, sengħa jew kummerċ li jikkonsistu sew fil-manifattura, titjib, assemblaġġ, proċessar, tiswija, preservazzjoni jew manutenzjoni ta' kull għamla ta' oġġett, materjal jew kommodita`, jew l- għemil ta' servizz fuq tagħmir, impjant jew makkinarju li jkollu x'jaqsam ma' l-industrija tal- manifattura."

Fl-istadju tal-Kumitat se ninkludu wkoll il-qasam li jipprovdi s-software li m'huwiex imdaħħal fit-test prinċipali bħala "qualifying activity".

Fl-abbozz ta' liġi hemm ukoll id-definizzjoni ta' "impriża żgħira" u din tgħid hekk:

""impriża żgħira" tfisser persuna li tkun qed timpjega bejn persuna u għaxar persuni - inkluż il-Prinċipal - li jkollha jew tkun qed tħaddem impjant, makkinarju jew tagħmir li l-valur net tagħhom ma jkunx ta' iżjed mill-ammont ta' Lm30,000 u li ma jkollhiex qligħ totali fis-sena li jkun ta' iżjed mill-ammont ta' Lm100,000."

Wieħed jista' jargumenta dwar il-parametri ta' dawn iċ-ċifri li semmejt u jien lest li nisma' suġġerimenti fl-istadju tal-Kumitat.

Hemm min qed jgħid li t-thresholds huma ftit baxxi, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam ma' investiment ta' tagħmir, imma fl-istess ħin wieħed irid jara x'inhu l- iskop ta' din il-liġi.

L-iskop huwa biex ngħinu lil min hu ċkejken, lil min jixtieq jibda u lil min ikollu proġett li huwa vijabbli imma ma jkollux il-garanziji neċessarji li huma meħtieġa biex jieħu self mingħand il-bank.

Allura din il-liġi se tkopri dak it-tip ta' business meta jkun hemm proġett vijabbli li jista' jirrendi u wieħed ma jkunx f'pożizzjoni li jissellef, mhux għax il-proġett imnifsu mhux tajjeb imma għax ma jkollux x'jagħmillu tajjeb.

Hawnhekk qed naraw partnership bejn l-MDC u l-banek lokali għax se jieħdu r-riskju bejniethom, bi proporzjon li niġi għalih iżjed 'il quddiem.

Qed naraw b'mod attiv li l-banek u l-MDC qed japprezzaw li hemm ċertu spirtu ta' entrepreneurship fost il-Maltin u fl-istess ħin qed japprezzaw - u nista' ngħid li qabel ma proponejna din il-liġi kkonsultajna mal-banek - li permezz ta' din is-sistema, l-MDC u l-banek flimkien se jsolvu problema li kienet teżisti minħabba ċerti parametri li kellhom il- banek.

Dawk il-persuni li jistgħu jibbenefikaw permezz ta' din il-liġi huma l-kummerċjanti, il-partnerships, il-limited liability companies u anke l-koperativi.

Din il-liġi hija interessanti għax se jkollok security of last resort.

L-applikazzjonijiet għal self assistit jistgħu jiġu kkonsidrati biss jekk dawn ikunu esklussivament għal għanijiet kummerċjali li jkunu jinkludu l-iżvilupp ta' xi proġett, il-ħolqien ta' negozju, espansjoni ta' negozju u titjib fl-effiċjenza, inkluż ix-xiri ta' ħażniet u ta' materja prima.

L-applikazzjoni m'għandhiex titqies ab initio jekk tkun maħsuba għas-sostituzzjoni ta' faċilitajiet bankarji eżistenti, għall- iffinanzjar ta' ħlasijiet ta' imgħax, għall-akkwist ta' ishma ta' kumpannija jew ħlasijiet li jirrigwardaw ix-xiri ta' ishma tal-membri ta' soċjeta'.

Huwa importanti wkoll li wieħed iqis x'se jkun is-sehem tal-bank f'din il- liġi.

L-ewwelnett il-bank ikun meqjus eliġibbli jekk ikun approvat mill- MDC u l-funzjoni tiegħu hija li jidħol ma' l-MDC għal self assistit.

Il- liġi qed issejjaħ dan it-tip ta' self bħala "self assistit", fis-sens li l- bank ikun deherlu li l-proġett huwa wieħed kummerċjalment vijabbli imma sfortunatament l-individwu ma jkollux x'jagħmillu tajjeb u għaldaqstant il- bank ma jkunx jista' jsellfu taħt il-parametri normali li jaħdem bihom.

Allura aħna ħriġna bl-idea li anke f'dawn il-każijiet l-MDC u l-bank flimkien għandhom jieħdu l-piż tal-garanzija.

F'liema proporzjon?

Il- proporzjon jiddependi jekk ikunx negozju ġdid jew negozju stabilit.

Fejn għandek negozju ġdid l-MDC se tidħol għall-maġġoranza, jiġiferi 60% tal- garanzija u l-bank jagħmel tajjeb għal 40%.

GĦal dawk il-kumpanniji li ilhom tliet snin jew iktar il-proporzjon huwa differenti għax l-MDC tkun lesta li tieħu 70% tar-riskju.

Hawnhekk wieħed għandu japprezza li l-Gvern qed iwettaq bil-fatti dak li wiegħed fil-programm elettorali li nagħtu spinta lill-industrija lokali u ngħinu lill-industrijalist iż-żgħir.

Barra li rajna l-emendi li ressaqna f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-IDA għandna liġi oħra li b'mod attiv se tgħin lill-industrijalist iż-żgħir.

Minħabba li l-MDC se tidħol għal dan il-piż tqil illimitajna s-somma għal Lm10,000 - din la hija somma żgħira u lanqas hija somma kbira - bħala massimu.

Per eżempju, jekk wieħed jieħu s-self kollu, l-MDC se tkun qed tagħmel tajjeb għal Lm6,000 u jekk l-impriża tkun ilha stabilita għal iktar minn tliet snin tkun qed tagħmel tajjeb għal Lm7,000 bħala sigurta'.

L-MDC se tagħti speċi ta' letter of comfort lill-banek biex tinkoraġġihom isellfu lil dawk li jidhrilhom li huma nies li għandhom proġett vijabbli u proġett li huwa kummerċjalment pożittiv u li minħabba n-nuqqas ta' finanzjament kieku l-proġett kien jibqa' fuq l-ixkaffa.

Iż-żmien biex dan is-self assistit jitħallas lura huwa indikat ukoll fil-liġi.

Aħna rajna li ż-żmien għandu jkun minn sentejn sa ħamsa.

GĦamilna wkoll premium ċkejken ta' 0.5% - bilfors kellna nagħmlu hekk minħabba l-amministrazzjoni ta' dan it-tip ta' self - li biha l-MDC tkun tista' tamministra s-self li jista' jiġi mgħoddi lill-individwu.

Meta rajna l-premiums fuq imgħax ta' banek oħra barranin li kienu qrib it-2% jew il-1.5% aħna niżżilna l-premium tagħna kemm stajna biex ma jkunx piż fuq l-entrepreneur.

GĦidna wkoll - u għamilniha ċara - li waqt li jiġi mogħti s-self dik l- impriża se tkun segwita, jiġifieri mhux jingħatalha s-self imbagħad l- operat tagħha ma jkunx segwit.

Dan kif se jsir?

Dan se jsir billi l- korporazzjoni u l-bank awtorizzat kull sitt xhur iridu jingħataw tagħrif, kontijiet, dikjarazzjonijiet u dokumenti oħra li jidhrilhom li huma meħtieġa.

Jien nara li pass bħal dan altru li huwa konsiljabbli.

Jekk ikun hemm affarijiet li ma jkunux sejrin fl-aħjar direzzjoni tingħata opportunita' biex il-korporazzjoni u l-bank jagħtu parir lill-individwu ħalli jbiddel ir-rotta li jkun qabad.

Jista' jkun, per eżempju, li l- prodott ta' dak li jkun ma jkunx qed jiġi ppakkjat tajjeb.

Ħaġa oħra li hija importanti ħafna - u nagħmilha ċara wkoll - hja li minkejja kull ħaġa li hawn hawnhekk, l-MDC u l-bank għandhom id-dritt li jirrifjutaw l-applikazzjoni.

Jiġifieri jekk wieħed japplika u jidhirlu li jrid ikabbar in-negozju tiegħu jew jagħmel negozju ġdid mhux bilfors se jsib fait accompli u l-MDC jew il-bank se jsellfuh.

Din l-opportunita' għandha tkun immexxija bl-aktar mod serju biex jekk in-negozju jiġi kkonsidrat vijabbli jieħu self, imma jekk l-MDC u l-bank, fil- professjonalita' tagħhom, jidhrilhom li l-proġett mhux vijabbli jew l- affarijiet mhumiex għal kollox sani, tajbin u preċiżi, allura l-MDC u l- bank mhux la kemm jaqbdu u jagħtu l-barka tagħhom f'dawk iċ-ċirkostanzi.

Nixtieq ngħid ukoll li għamilna kuntatt ma' l-European Investment Bank dwar funding ta' ċerti proġetti.

Nista' ngħid li jidher li dak li għandu x'jaqsam ma' l-European Investment Bank għal żmien twil ġie ttraskurat anke mill-Gvern preċedenti u kien hemm diversi opportunitajiet li l-pajjiż ma ħax vantaġġ minnhom.

Fil-fatt meta wieħed jitkellem fuq il-kwestjoni ta' l- European Investment Bank irid japprezza li dan ma jsellifx lill-kumpanniji ta' micro entity meta s-self ikun ta' inqas minn ECU 50,000.

L-MDC qed tistudja l-possibbilta' kif tista' tuża fondi disponibbli mill-EIB biex tkun tista' tinnegozja ma' numru ta' industrijalisti żgħar.

Nista' ngħid li l-EIB hija l-entita' li se tkun responsabbli għall-management tal-MEDA programme.

Din l-iskema semmejniha diversi drabi f'dan il-Parlament u Malta hija pajjiż li tista' tibbenefika mil-konċett li twieled żmien ilu f'Barċelona.

Peress li pajjiżna jinsab fil-Mediterran u mhuwiex membru ta' l-Unjoni Ewropea - kieku kien membru ta' l-Unjoni Ewropea ma setax jibbenefika - se jibbenefika bis-saħħa ta' din l-iskema.

Qed nagħmel din ir-rimarka għax mhijiex l-ewwel darba li nkunu qed niddiskutu xi suġġett fil-Parlament u jqumlek xi Membru min-naħa ta' l-Oppożizzjoni u jgħid illi kieku Malta baqgħet miexja fit-triq biex issir membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea kien ikollha dik l-opportunita' jew l-opportunita' l-oħra.

Din hija opportunita' li Malta kienet titlef kieku baqgħet miexja f'dik id- direzzjoni.

Huwa tajjeb li meta wieħed jagħmel argument dan jissostanzjah b'mod bilanċjat.

Huwa ovvju li hemm affarijiet li Malta kienet titlef kieku baqgħet miexja f'dik id-direzzjoni.

Jekk m'iniex sejjer żball hemm investiment ta' ECU 5 biljun - jekk mhux ftit iżjed ukoll - allokat għall- pajjiżi tal-Mediterran u nistgħu ngħidu li Malta tista' tibbenefika minn dawn il-fondi wkoll.

Ovvjament Malta mhijiex se tibbenefika fl-ammont daqs ċerti pajjiżi li ma kellhomx ftehim ta' assoċjazzjoni imma tista' tibbenefika b'mod attiv.

L-MDC qed tipprova tara kif tista' tutilizza fondi minn dan il-protocol biex ittejjeb iz-zoni industrijali.

Sur President, nixtieq nagħmel resume' dwar l-intenzjoni tal-Gvern f'dan il-qasam.

Il-Gvern irid jgħin lil kull industrijalist li jidhirlu li jeħtieġlu l-għajnuna, kemm jekk huwa kbir, kemm jekk huwa medju kif ukoll jekk huwa żgħir.

Din il-liġi hija indirizzata lejn in-negozjant, l- industrijalist u l-entrepreneur li huwa ċkejken.

Ta' xejn noqogħdu nnippriedkaw, kemm min-naħa ta' l-Oppożizzjoni kif ukoll min-naħa tal- Gvern, li nixtiequ ngħinu lill-industrija lokali jekk dawn id-diskorsi ma nsarrfuhomx f'fatti billi jsiru l-liġijiet apposta.

Din hija liġi importanti għax tagħti għajnuna lil min hu ċkejken.

Nixtieq nikkonkludi dan id-diskors billi nirringrazzja pubblikament lill- konsulent tiegħi, l-accountant Paul Vella, li ħareġ b'din l-idea, tani l- pariri dwarha u abbozza l-liġi flimkien ma' l-uffiċċjal ta' l-MDC u l- Attorney General.

Nirringrazzjah għall-għajnuna kontinwa li tani biex dan l-abbozz inġibuh quddiem il-Parlament ħalli jkun jista' jiġi applikat.

Nistieden issa l-kummenti tal-kollegi tiegħi.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sur President, smajt b'interess lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija u tajjeb ngħidu li l-Oppożizzjoni hija favur dan it-tip ta' żvilupp, anzi nista' nikkonferma li kien qed jiġi ppjanat żvilupp simili, kif nispjega iktar 'il quddiem.

Wieħed bilfors irid jara dan l-iżvilupp f'dawl pożittiv, li jgħin kemm jista' jkun lill- industriji u lill-intrapriżi ż-żgħar biex ikunu jistgħu jiddiversifikaw u jkunu jistgħu jissellfu b'mod iktar faċli u biex ikunu jistgħu jillinkjaw ma' kumpanniji barra minn Malta ħalli jżidu l-esportazzjoni.

Nixtieq ngħid li meta qrajt dan l-abbozz ta' liġi l-ewwel reazzjoni tiegħi kienet li donnu kien fih xi ħaġa nieqsa, għax ftit ilu għaddejna liġi - li prattikament kienet maħduma mill-amministrazzjoni preċedenti - fejn bi qbil bejn iż-żewġ naħat għamilna emendi għall-Industrial Development Act, li permezz tagħhom l-MDC bdiet tipprovdi self issussidjat lill-kumpanniji.

Pero' l-Ministru kien introduċa limitu ta' Lm21,000, jiġifieri l-kumpannija ma tkunx tista' tissellef inqas minn Lm21,000.

Issa dan l-abbozz qed jipproponi miżuri għal kumpanniji li jisselfu sa Lm10,000.

GĦalhekk wieħed jistaqsi x'jiġri f'każ li wieħed ikun irid jissellef somma li l-ammont tagħha jkun in between.

Fejn għandna kumpanniji li jissellfu minimum ta' Lm21,000 jistgħu jieħdu loan issussidjata, imma dawk li jissellfu sa Lm10,000 mhux se jieħdu loan issussidjata iżda se jieħdu garanzija u se jkollhom iħallsu rata ta' imgħax iktar lill-MDC għall-ispejjeż ta' l-amministrazzjoni.

Nerġa' nistaqsi x'jiġri bejn l-Lm10,000 u l-Lm21,000?

GĦaliex hemm dan il-gap?

Naħseb li dawk li jaqgħu f'din il-kategorija huma żvantaġġati għax kif qed nifhimha jien m'hemm imkien ipprovdut għalihom.

Forsi dan jista' jiġi rranġat fl- istadju tal-Kumitat għax ma jkunx tajjeb li wieħed iħalli dawn il-gaps.

Meta konna qed niddiskutu l-emendi għall-IDA u konna għidna li l-limitu ta' Lm21,000 huwa għoli wisq u wieħed għandu jagħti loans sussidjati anke sa Lm5,000, ir-risposta li kien ta l-Ministru dak iż-żmien kienet li se jkollna abbozz speċifiku għall-intrapriżi ż-żgħar.

GĦalhekk kont aċċettajt il-pożizzjoni u qbilna bħala kumitat fuq dan il-limitu ta' Lm21,000 għax kien se jkollna abbozz ta' liġi ieħor.

Issa għandna dan l-abbozz ta' liġi li qed jipprovdi għal self li jasal biss sa Lm10,000 u allura in between m'huwiex kopert.

Issa hemm punt ieħor li nħoss li huwa ta' żvantaġġ.

Waqt li wieħed li jissellef ammonti ferm ikbar taħt l-IDA jiġi mogħti sussidju, meta wieħed jissellef ammont ferm iżgħar mhux talli mhux qed jiġi mogħti sussidju - veru li qed jiġi mogħti garanzija, li wkoll huwa pass importanti - imma qed jiġi ċċarġjat rata ta' 0.5% imgħax iktar mill-MDC.

Nifhem li l-MDC għandha l-ispejjeż tagħha iżda nistaqsi: Għaliex bil-0.5% u mhux bil-0.25%?

Sar xi costing dwar xi spiża tinvolvi din l-iskema biex tamministraha?

Jekk saret forsi kienet tkun idea tajba li wieħed jara dan it-tip ta' studju.

Onestament ngħid li nixtieq li nsaħħu dan l-abbozz billi noffru iktar għajnuna u mhux biss noffru garanziji.

L-intrapriżi ż- żgħar ikollhom diffikultajiet biex jiffinanzjaw il-proġetti tagħhom u fejn ikollok intrapriżi li jibdew biż-żgħir jafu jispiċċaw ferm ikbar u allura huwa importanti għall-ekonomija tagħna li nagħtu kemm jista' jkun l- inċentiv biex dawn l-intrapriżi ż-żgħar ikunu jistgħu jibdew joperaw.

Dik hija l-ewwel ħaġa li laqtitni meta rajt dan l-abbozz ta' liġi u naħseb li din nistgħu niddiskutuha fl-istadju ta' Kumitat.

Punt ieħor li laqatni wkoll huwa l-fatt li dan qiegħed intiż prinċipalment għall-industrija tal-manifattura.

Hawnhekk nixtieq ngħid li jkun ferm aħjar kieku wieħed iwessa' din id-definizzjoni.

Il-Ministru diġa' semma li taħt "qualifiying activity" irid idaħħal dawk il-kumpanniji li jipproduċu computer software, pero' barra dawn naħseb li hemm attivitajiet oħra li jistgħu jikkwalifikaw ukoll.

Per eżempju, internet server li jkun ikun qiegħed joffri servizz lill-ekonomija tagħna billi jinvesti fl-apparat u jipprovdi l-faċilita' li wieħed jista' jmur fuq l- internet.

Hawnhekk jidher li dan it-tip ta' servizz huwa eskluż u ma nifhimx għaliex għandu jkun eskluż, speċjalment meta llum l-internet huwa wżat mhux biss fil-households, miċ-ċittadini kollha biex ngħid hekk, imma huwa wżat b'mod estensiv mill-industrija tal-manifattura.

Fil-fatt, kif irrimarkajt proprju l-ġimgħa li għaddiet, minn survey li sar minn Grant Thornton jirriżulta li f'Malta, bħala persentaġġ fl-Ewropa kollha, għandna l-ogħla użu tas-servizz ta' l-E-mail u ta' l-internet mill-kumpanniji żgħar u ta' daqs medju.

Jekk m'iniex sejjer żball 55% tal-kumpanniji Maltin li rrispondew għal dan il-kwestjonarju ndikaw li jużaw l-internet, waqt li l- medja ta' l-Ewropa hija ferm inqas, xi 20% jew 22%, u anke f'pajjiżi bħall- Ġermanja, l-Italja u l-Greċja hija biss ta' 19%.

Jiġifieri hawnhekk nixtieq li forsi nespandu d-definizzjoni daqsxejn aktar.

Waħda mid-diffikultajiet li kont niffaċċa, anke meta kont responsabbli mill-MDC, kienet li l-MDC kultant tiffoka wisq fuq il-manifattura.

Għandna n-National Tourism Organisation li tiffoka fuq it-turiżmu, imma min qed jiffoka fuq setturi oħra tas-service industry?

Għandna istituzzjoni li tħares lejhom?

Jien m'iniex ngħid li għandu jkollna istituzzjoni neċessarjament separata pero' l-MDC għandu jkollha rwol aktar attiv fil- qasam tas-service sector.

Jekk wieħed jara f'dawn l-aħħar disa' jew għaxar snin fejn kienu qed jiġu ġġenerati l-impjiegi jsib li s-settur tas-servizzi żdied b'mod radikali minħabba diversi żviluppi.

Per eżempju, illum issib li l-manifattura tagħmel sub-contracting tas-services minn kumpannija oħra minflok ma timpjega n-nies hija direttament.

Allura jekk kumpannija kbira bħall-SGS u kumpanniji ta' dak id-daqs ikunu jridu jnaddfu l-fabbrika, dawn mhux neċessarjament se jimpjegaw n-nies magħhom imma se joħorġu kuntratt lil xi kumpannija oħra biex tipprovdilhom dan is-servizz.

Tajjeb wieħed jgħid li dawn il-kumpanniji żgħar li jipprovdu servizz lill-industrija li tesporta għall-ewwel darba se jkollhom iħallsu tassazzjoni għaliex bis-sistema l-ġdida tad-dazji u sisa li daħlet ftit tal- ġimgħat ilu se jkollhom taxxa fuq it-turnover, li fil-fehma tiegħi hija taxxa li tagħmel ħsara lis-settur iż-żgħir u hija taxxa bla bżonn.

Meta kellna din l-isplużjoni f'dawn is-service providers, li donnhom m'humiex inklużi hawnhekk f'din id-definizzjoni, ma nistax nifhem kif illum qegħdin nagħmlulhom sistema ta' tassazzjoni ġdida li tagħmlilhom aktar diffiċli biex jipprovdu s-servizzi għaliex issa l-kumpannija li tesporta m'għandhiex dik il-clawback fuq is-servizzi u allura dan huwa żvantaġġ.

Jidher li donnu m'hemmx ħsieb ċar biżżejjed min-naħa tal-Gvern dwar dawn is-service enterprises u qed nissuġġerixxi li dan ix-xogħol fil-fatt għandha tagħmlu wkoll l-MDC.

Wara kollox din hija l-Malta Development Corporation u allura m'għandhiex tiffoka biss fuq il-manifattura.

Allura naħseb li jkun pass għaqli li f'dan l-abbozz inwessgħu d-definition ta' "qualifying activity" biex tinkludi dawn is-service providers li għalkemm ma jidhrux direttament fil-manifattura pero' qed jissupplixxu s-servizz tagħhom lill-manifattura.

Allura jkun ferm aħjar li ninkoraġġixxu dawn l-attivitajiet anke bi skemi bħal dawn.

Madam Speaker, il-Ministru semma li l-MDC se tipprovdi letter of comfort ta' madwar Lm6,000 jew Lm7,000.

Kif diġa' għidt, tajjeb li forsi din tiżdied għaliex naħseb li qed inħallu barra dawk l-intrapriżi li l- investiment tagħhom ikun inqas minn Lm21,000 u allura ma jaqgħux taħt l-IDA u lanqas jaqgħu taħt dan l-abbozz għax ma jistgħux jissellfu aktar minn Lm10,000.

Jiġifieri wieħed irid jara jekk għandux ikun hemm assistenza b'xi sussidju żgħir biex jinkoraġġixxi wkoll lil dawn l-intrapriżi.

Din il- liġi ma tipprovdix għal dawn, anzi qed iżżid ir-rata ta' premium mill-MDC tas-servizz li tkun qed tagħti.

Tajjeb li wieħed jaħseb fuq dawn l-issues.

Jiena nassumi li l-MDC ma tagħmilx charge ta' 5% ETS fuq dan is-servizz ukoll!

Ħalli nkompli daqsxejn ukoll fuq diversi partijiet minn dan l- abbozz li huma pjuttost tekniċi.

Sħabi li se jitkellmu aktar tard, kif ukoll fl-istadju ta' Kumitat, se jevalwaw dawn l-issues ferm aktar fid- dettall.

Pero' nixtieq niftaħ daqsxejn id-diskussjoni.

Il-Ministru, per eżempju, semma l-issue ta' l-Ewropa, l-issue tal-MEDA funds, l-issue tal-European Investment Bank u naħseb li l-Ministru tassew għandu biċċa xogħol quddiemu.

Qed ngħid dan għaliex meta pajjiż applikant jara x'inhuma l-possibbiltajiet li jista' jkollu bħala membru ta' l-Unjoni Ewropea u x'inhuma l-possibbiltajiet li jista' jkollu meta jiffriża l- applikazzjoni tiegħu, m'hemmx dubju li jsib li x-xogħol tal-ministeru responsabbli mill-industrija llum huwa ferm aktar diffiċli u diffikultuż għaliex ma jistax jutilizza l-fondi u s-sistemi kollha li hemm available taħt is-sistema Ewropea.

Fil-fatt dawn mhux biss qegħdin jitkellmu fuq structural funds, fejn allura hemm biljuni kbar ta' ECUs li jmorru għand il- pajjiżi li huma membri diġa', pero' qegħdin jaħsbu wkoll sabiex parti minn dawn l-istructural funds jinbidlu u jsiru fondi għal dawk il-pajjiżi li se jsiru membri.

Wara s-summit li sar f'Amsterdam u wara d-diskussjonijiet li saru jidher li, għaliex aħna ħadna t-triq li niffriżaw l-applikazzjoni tagħna, awtomatikament allura qegħdin niffriżaw ukoll il-parteċipazzjoni f'dawk li qegħdin isejħulhom l-enlargement funds.

Fost il-pajjiżi li se jibbenefikaw minn dawn il-fondi hemm Ċipru u pajjiżi oħrajn li qegħdin 'l quddiem fil-lista għan-negozjati.

Issa meta wieħed iħares lejn it-tip ta' fondi li għandna available u t-tip ta' fondi li jista' jkollna available barra minn dan il-proċess ta' integrazzjoni Ewropea, m'hemmx dubju li min ikun oġġettiv irid jagħraf li qegħdin f'pożizzjoni ta' żvantaġġ.

Din hija xi ħaġa li tista' tipprovaha u li tista' tikkalkolaha, u l-pajjiżi stess li huma nvoluti f'dawn l-iskemi bħall-Irlanda, per eżempju, jgħallmuna kemm hemm possibbiltajiet li wieħed jutilizza dawn il-fondi massiċċi.

Qed ngħid massiċċi għaliex hawnhekk m'aħniex nitkellmu fuq xi ftit miljuni fis-sena imma fuq biljuni ta' ECUs fis-sena, u allura bħala pajjiż għandna dan l- iżvantaġġ.

Irrid ngħid li tassew nistagħġeb meta nisma' lill-Ministru jgħid li għalkemm m'aħniex se nidħlu fl-Unjoni Ewropea jista' jkollna vantaġġ taħt il-MEDA funds.

Nistagħġeb l-ewwelnett għaliex il-proġetti taħt il-MEDA funds iridu jkun linked ma' xi pajjiż li diġa' huwa membru.

Fil-fatt jiena kont qiegħed naħdem fuq proġett li kien jikkombina Ċipru, Malta u l- Irlanda, u kienet tidħol l-Irlanda għaliex dan huwa pajjiż li diġa' huwa membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Sakemm aħna nibqgħu barra qegħdin nitilfu l- possibbilta' li nkunu ċentru fil-Mediterran li jikkombina ma' pajjiżi oħra li m'humiex membri - bħall-Marokk, l-Israel, it-Turkija u ġirien oħra tagħna - u b'hekk inkunu f'pożizzjoni ferm aktar qawwija u pożizzjoni li tagħti ferm aktar benefiċċji lill-industriji tagħna, kemm l-industrija tal- manifattura kif ukoll dik tas-servizzi.

GĦalhekk qed ngħid li l-pożizzjoni tagħna llum hija waħda ta' żvantaġġ.

Jiena m'jien nara l-ebda vantaġġ mir- rotta li qabad il-Gvern u nixtieq inkun naf jekk hemmx xi investiment li ġej lejn Malta għaliex m'aħniex se nsiru membri.

Fil-fatt l-informazzjoni li għandi jiena hija li hemm investimenti li kienu se jiġu u sfortunatament m'humiex ġejjin jew għaliex qegħdin jistennew jew biex jaraw kif se jiżviluppaw ir-relazzjonijiet.

Dan huwa żvantaġġ kbir għal pajjiżna meta għandek madwar għaxar pajjiżi oħra queuing up biex isiru membri ta' l- Ewropa.

Irrid ngħid li din m'hijiex xi ħaġa ta' dogma jew ta' twemmin u toqgħod tgħid "GĦax aħna nemmnu fl-Ewropa.".

Aħna nemmnu fl-Ewropa bħala proċess ta' integrazzjoni u proċess politiku li se jwassal għal Ewropa ferm akbar u ferm aktar importanti fil-qasam ta' l-industrija u fil-qasam ta' l- ekonomija internazzjonali.

Kif diġa' għidt, il-Ministru qed jgħid li għandna xi vantaġġi għaliex se nibqgħu barra mill-Ewropa.

Jiena nista' nagħti eżempju ċar ta' żvantaġġ li qegħdin insofruh anke llum minħabba li m'aħniex qegħdin fl-Ewropa.

GĦandna l-iżvantaġġ li kull turist Ingliż li jiġi hawn Malta qed ikollu jħallas departure tax lill-Gvern Ingliż ta' £Stg 10 aktar milli kieku jmur Spanja, il-Greċja jew l-Italja.

Issa jekk jiġu madwar 400,000 turist mill-Ingilterra, dawn ilaħħqu s-somma ta' £Stg 4 miljun, jiġifieri madwar Lm2.5 miljun.

Jista' l-Onor.

Attard Montalto jgħid x'jista' jagħmel bħala ministru responsabbli mill-industrija b'Lm2.5 miljun?

GĦalhekk wieħed irid iqis ukoll dawn l-affarijiet u meta għandna dawn l-iżvantaġġi li qegħdin inħossuhom b'idejna u li qegħdin jaffetwawna b'mod li jpoġġuna f'pożizzjoni ta' żvantaġġ allura wieħed bilfors irid jiġbed l-attenzjoni tal-poplu Malti.

Qed ngħid dan, Madam Speaker, għaliex jiena nemmen li l-poplu Malti għadu ma jafx biżżejjed fuq l-issues ta' l-Ewropa u x'vantaġġi jew żvantaġġi jista' jkun hemm.

GĦandna wkoll l-iżvantaġġ li ċerta industrija li tesporta lejn l-Ewropa, minħabba li aħna m'aħniex membri, trid tgħaddi minn ċertu proċess pero' kieku nsiru membi ma jkollniex għalfejn ngħaddu minn dak il-proċess.

Barra minn hekk, jekk l-industrija Ġappuniża, per eżempju, tiġi Malta u tesporta lejn l-Ewropa fil-qasam ta' l-elettronika, il-valur miżjud f'Malta jrid ikun madwar 60% tal-prodott.

Pero' jekk din tmur l-Irlanda, il-Portugall, il-Greċja jew l-Italja jew f'xi pajjiż li eventwalment se jidħol fl-Ewropa, il-value added li jkollha tagħmel f'dak il-pajjiż huwa ta' 45%.

Allura meta nitkellmu dwar investiment barra mill- Ewropa nsibu li Malta qiegħda fi żvantaġġ li se jibqa' għal snin twal.

Dan tant jirrikonoxxuh mill-Ewropa li meta s-sena li għaddiet kellna diskussjoni mal-Kummissarju Bangemann waqt il-konferenza tal-ministri ta' l- industrija u jiena qajjimt dan il-punt, dan qalli: GĦandek raġun, imma d- diffikulta' hija li jekk l-Ewropa tnaqqas dan il-limitu għal pajjiżi bħal Malta u pajjiżi oħrajn li għad għandhom association agreement, nibżgħu li nitilfu l-impjiegi.

Anke fuq l-formazzjoni ta' a free trade area fil- Mediterran, fejn ikun hemm il-possibbilta' li l-value added ta' Malta jiżdied ma' dak tat-Tuneżija, li wkoll għandha agreement ma' l-Ewropa, huma indeċiżi meta se jagħmluha u dan għaliex hemm żvantaġġ kbir.

Pero' aħna nistgħu nieħdu short cut f'dan il-qasam kollu u dawn it-tip ta' constraints nistgħu negħlbuhom ferm aktar malajr jekk nibdew l- accession negotations.

Jekk imbagħad dan il-Gvern, wara li jinnegozja jħoss li xorta m'għandniex nidħlu fl-Ewropa peress li fil-programm elettorali tiegħu kellu li se jirtira l-applikazzjoni għas-sħubija, allura għandu jagħmel referendum.

Jiena naħseb li din hija s-sistema matura kif wieħed għandu jimxi u jekk nibqgħu għaddejjin f'din it-triq se jkollna żvantaġġi kbar.

Min-naħa l-oħra l-vantaġġi jekk nibqgħu għaddejjin f'din it-triq onestament għadni qed nistenna biex nisma' dwarhom.

U huwa tajjeb li nħarsu lejn dawn l-affarijiet għaliex meta wieħed iqis li għandna l- opportunita' pjuttost unika li pajjiżna, ċkejken kemm hu ċkejken, ikollu l- abilita', il-vuċi u r-riżorsi li tlifna minn wara l-gwerra 'l hawn; għaliex meta kien hemm ir-restructuring ta' l-Ewropa peress li konna kolonja Ingliża, il-Gvern Amerikan kien iddeċieda li Malta kellha tieħu ħsiebha l- Ingilterra.

L-Ingilterra ħadet ħsiebna sa ċertu punt għaliex tatna ċerti fondi għal reconstruction works imma ma kienx hemm ir-reconstruction ta' l- industrija li kien hemm f'pajjiżi bħall-Ġermanja, Franza u l-Italja għaliex aħna bqajna barra taħt il-Marshall Aid.

Niftakar li fid-diskussjonijiet li kienu saru, il-Partit Laburista ta' dak iż-żmien kien jinsisti li Malta kellha tkun inkluża f'dan it-tip ta' programm massiċċ ta' assistenza.

Imma llum għandna programm ieħor massiċċ ta' assistenza, programm li qiegħed iġib il-pajjiżi ta' l-Ewropa tal-Lvant aktar viċin lejn l-Ewropa ekonomikament u li se jipprovdi dawn l-enlargement funds li aħna mhux se nikkwalifikaw għalihom minħabba l-iffriżar ta' l-applikazzjoni tagħna minn dan il-Gvern.

Madam Speaker, nixtieq inħares ukoll lejn is-small and medium sized enterprises li wieħed qed jaħseb li jgħinhom billi joffrilhom dawn it-tip ta' garanzij, u dan huwa tajjeb għaliex il-banek tagħna għandhom ċerti limitazzjonijiet.

Il-Ministru semma' l-EIB funds u jiena niftakar li l- Europen Investment Bank kien ipprovda ċerti fondi biex jiġu utilizzati bħala venture capital.

Pero' kif qal il-Ministru nammetti li lanqas fl- amministrazzjoni preċedenti ma rnexxielna nużaw dawn il-fondi kollha għaliex il-banek kellhom jużawhom biex isellfu għal proġetti ta' ċertu riskju pero' ma kenux attrezzati biex jagħmlu l-analisi neċessarja biex jutilizzaw dawn il-fondi.

Fil-fatt is-sena li għaddiet jiena kelli diskussjonijiet ma' uffiċjali ta' l-EIB u bdejna naraw kif nistgħu noħolqu xi restructuring fund bi preparazzjoni għal dawn il-fondi mill-Ewropa billi nużaw parti mill-EIB funds.

Min-naħa tiegħu l-European Investment Bank kien jinsisti - u bir-raġun - li l-banek lokali għandhom ikunu nvoluti direttament biex jitgħallmu kif jutilizzaw dawn it-tip ta' fondi u jassessjaw il-proġetti.

Dan għaliex b'dan il-mod ma jibqgħux biss jaċċettaw garanzija fuq proprjeta' fejn mhux dejjem jagħmlu evalwazzjoni tajba biżżejjed tal-profitability u l-possibilitajiet ta' investiment.

Allura jkollok sitwazzjoni li min għandu l-proprjeta' jkun jista' jissellef u min għandu nnovazzjoni u jkun enterprising biżżejjed biex ikun jista' jiżviluppa f'ċertu settur, għaliex ma jkollux il-proprjeta' fuqhiex jissellef ħafna drabi jsib li ma jagħtuhx widen.

Dan l-abbozz ta' liġi jipprovdi għalhekk u jwassal għal tnaqqis ta' din it-tip ta' problema pero' jiena naħseb li kien ikun ferm iktar interessanti u utli kieku kien hemm element ta' sussidju lejn dawn l-SMEs billi, kif diġa' semmejt, jinħoloq restructuring fund għal dawn l-intrapriżi żgħar.

B'hekk wieħed ikun qed jagħti self mingħand il-banek bir-rati kummerċjali plus ir-rata addizjonali ta' 0.5% imgħax lill-MDC.

Dan il-fond jista' jiġi utilizzat biex inaqqas ċertu piż tas-self u allura jkun qed jiftaħ il- possibbilta' ta' dan l-abbozz fid-direzzjoni li milli qed nifhem jien sfortunatament la hija kkontemplata f'dan l-abbozz u lanqas fl-IDA, minħabba li kif emendajniha ftit tal-ġimgħat ilu hemm il-limitu ta' Lm21,000 li wieħed ma jistax jinżel inqas minnu.

Hemm diversi dettalji importanti f'dan l-abbozz ta' liġi li wieħed jista' jitkellem fuqhom u li finalment iġibuh into operation.

Ta' min jgħid ukoll li jekk dawn id- dettalji ma jkunux mirquma biżżejjed naturalment il-liġi ma tkunx effettiva.

Insibu, per eżempju, li biex tikkwalifika għal din it-tip ta' garanzija ma jridx ikollok aktar minn għaxar impjegati - u jiena ma naħsibx li dan għandu jitnaqqas għalkemm wieħed jista' jiddibatti jekk għandux ikun 15 - jew ma jridx ikollok turnover ta' aktar minn Lm100,000.

Mela jekk kumpannija għandha għaxar impjegati u wage bill ta' Lm40,000, allura se tillimitalha t-turnover għal Lm100,000?

Jiena ngħidlek li kumpannija ma tistax issostni għaxar impjegati b'turnover ta' Lm100,000.

Fil-fehma tiegħi, dan m'huwiex turnover realistiku, għaliex fil-verita' jekk se tħaddem għaxar impjegati Lm40,000 se jmorru għas-salarji tagħhom u allura ma tkunx tista' tiġġenera dawk is-salarji b'turnover ta' Lm100,000 imma jkollok bżonn iktar minn hekk.

Allura jekk wieħed se jieħu bħala bench- mark in-numru ta' impjegati, li skond dan l-abbozz ta' liġi huwa limitu ta' għaxra, allura jrid jiġi kkontemplat turnover ferm akbar minn Lm100,000 - anke d-doppju - għaliex fid-dinja tal-lum ma jistax ikollok workforce ta' għaxra min-nies b'turnover daqshekk baxx.

Jien ngħid li għandna ninkorraġġixxu lil dawk l-industriji li jkollhom turnover pjuttost kbir, anke industriji li jaħdmu fil-computers u fis-software, li l-prodott tagħhom huwa pjuttost aktar expensive, għax awtomatikament dan se jżidlek it-turnover.

Jien naħseb li l-limitu tat-turnover irid jiġi rrikonsidrat bir-reqqa għaliex jista' jkun ta' impediment.

Huwa veru li skond dan l- abbozz ta' liġi l-ministru jista' jawtorizza bidliet, imma wieħed irid joqgħod attent għaliex din tkun f'forma ta' eċċezzjoni u mhux biex tbiddel is-sens tal-liġi, għax allura konna ninkluduha fil-liġi mill-ewwel.

Jiġifieri jien ngħid li jekk hemm xi ħaġa li tidher li fiha ċerti limitazzjonijiet trid tbiddel il-liġi u mhux tħalliha għaddejja.

Ma naħsibx li dak huwa mod tajjeb ta' kif wieħed għandu jimxi.

Nixtieq ngħid ukoll li wieħed kien jistenna li jara aktar spjegazzjoni dwar xi proċeduri jew x'tip ta' guidelines se toħroġ l-MDC, għax jekk tħares proprju lejn subklawsola 11 (2) din tgħidlek li l-MDC għandha d- dritt tirrifjuta applikazzjoni.

Imma skużi, jien naħseb li jrid ikollna xi ħaġa aktar fis-sod għaliex din imbagħad twassal għal ċerti diffikultajiet.

Naħseb li l-MDC irid ikollha xi guidelines fuqhiex timxi, jiġifieri l-liġi trid tagħtiha direzzjoni.

Anke l-MDC stess trid tagħti direzzjoni lil min ikun qed japplika biex ikun jaf li hu ġie ttrattat b'mod adegwat.

Inħeġġeġ lill-Ministru biex jikkonsidra li jippubblika dawn il-guidelines għaliex huma importanti biex l-iskema taħdem b'mod effettiv, għaliex huwa ferm faċli li jkollok diffikultajiet kbar meta tkun qed taħdem b'xi ħaġa li tkun vaga wisq.

Jekk dawn il-guidelines għadhom ma ġewx ippreparati għandhom jiġu ppreparati u jiġu ppublikati ħalli wieħed ikun jaf fejn qiegħed.

Naf li m'huwiex faċli li wieħed jagħmel dawn il-guidelines imma għalhekk għandhom isiru dawn il-giudelines biex l-MDC tkun taf fejn qed timxi u fl- istess ħin min japplika jkun jaf fejn qiegħed.

Madam Speaker, jien nagħlaq billi ngħid li dan l-abbozz ta' liġi ċertament ikompli fuq il-passi li konna qegħdin naħsbu fuqhom aħna, anzi fil-każ ta' l-IDA il-pjan tagħna kien li ninżlu għal self sussidjat ta' Lm5,000, u meta ddiskutejniha mal-Ministru hu qal li jippreferi jillimita s- self għal mhux inqas minn Lm21,000.

Dan l-abbozz ta' liġi sa ċertu punt jipprovdi soluzzjoni għal din il-ħaġa, pero' naħseb li għad fadal xi jsir biex wieħed ikun jista' jaddattah għall-ħteġijiet ta' pajjiżna.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Nirringrazzjak, Madam Speaker.

Qabel nibda bid- diskors tiegħi nixtieq nirrispondi għal xi punti li semma' l-Onor.

Josef Bonnici.

L-Onor.

Membru qal li bl-emendi l-ġodda li ġew introdotti riċentement is-ceiling niżel minn Lm100,000 għal Lm21,000 u semma' bir- raġun li mbagħad hemm gap minn Lm21,000 'l isfel.

Forsi l-kollega tiegħi ma rrealizzax li f'dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna hawn mekkaniżmu li meta jiġi użat ripetutament jista' jilħaq il-Lm21,000 u anke aktar.

Ir-raġuni hi li meta applikant ikun ottjena self assistit sa Lm10,000, u jagħmel repayment ta' Lm3,000 jew Lm4,000 mill-Lm10,000, ikun jista' jerġa' japplika għal garanzija oħra għal self assistit, jiġifieri għal Lm4,000.

Jiġifieri jekk hu jkun ikkonsma Lm4,000 minn dawk l-Lm10,000 li jkun ħa, ikun jista' jerġa' japplika għand il-bank sabiex jerġa' jieħu self assistit ta' Lm4,000.

Allura fil-fatt fuq perijodu ta' żmien ikun ibbenefika minn self assistit li jeċċedi l-Lm10,000.

Il-kollega tiegħi semma' wkoll li l-abbozz ta' liġi ma jsemmix is-settur tas-servizzi pero' fil-fatt naħseb li din sfuġġietlu wkoll peress li "qualifying activity" hija mfissra hekk:

""qualifying activity" means an activity which in the opinion of the Corporation consists of a trade, craft or business which consists either in the manufacture, improvement, assembly, processing, repair, preservation or maintenance of any goods, materials, or commodities, or servicing of equipment, plant or machinery in relation to the manufacturing industry.".

Jiġifieri taħt it-tifsira ta' "qualifying activity" hemm ukoll inkluż "servicing of equipment, plant or machinery in relation to the manufacturing industry".

S'intendi dawn huma affarijiet li forsi wieħed fl- istadju ta' Kumitat ikun jista' jirfinahom u jidħol fihom aktar fil-fond.

Iżda bla dubju, waħda mill-wegħdiet li qiegħda tiġi mwettqa minn din l- amministrazzjoni hija dik li ngħinu finanzjarjament lill-intrapriża ż- żgħira u lil dawk li jaħdmu għal rashom fis-settur tal-manifattura sabiex jiġu aġevolati l-piżijiet li jerfgħu fil-kors tal-kummerċ tagħhom u sabiex, kif qal tajjeb il-Ministru, ikunu f'pożizzjoni li jirristrutturaw ruħhom maż-żmien bl-għan li jkunu jistgħu jikbru u jkunu f'pożizzjoni li jagħmlu investimenti aktar siewja, kemm f'dak li għandu x'jaqsam ma' makkinarju u kemm f'dak li għandu x'jaqsam ma' riżorsi umani.

Dan l-abbozz ta' liġi, Madam Speaker, jista' jiġi kkonsidrat bħala kumplimentari għall-abbozz ta' liġi li konna ressaqna ftit ġimgħat ilu biex emendajna l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali, li ġie approvat bi qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra.

Dawn iż-żewġ liġijiet huma kumplimentari, fis- sens li t-tnejn huma indirizzati lejn it-tkattir ta' l-intrapriża ż-żgħira, anke jekk jiddistingwu ruħhom fil-mod kif tingħata din l-għajnuna.

Fil- fatt bl-emendi fl-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali l-intrapriża ż-żgħira tista' llum tibbenefika minn sussidji fl-imgħaxijiet pagabbli fuq self mill- Korporazzjoni Maltija għall-Iżvilupp.

Aħna konna ndunajna li l-intrapriża ż-żgħira ma tkunx tiflaħ tagħmel investiment ta' Lm100,000, kif kien jipprovdi l-istess Att qabel ma għaddew dawn l-emendi, u għalhekk sabiex l- azjenda tiġi aġevolata ħassejna li s-ceiling għandu jinżel għal Lm21,000.

U qed nieħu pjaċir li l-Ministru semma li hemm konkorrenza tajba għal dan il-benefiċċju wara li għaddew dawn l-emendi.

Aħna mill-ewwel irrealizzajna li l-inċentivi li oriġinarjament kienu jeżistu kienu inċentivi li setgħu jibbenfikaw minnhom biss kumpanniji kbar ħafna, għaliex huma biss setgħu jkunu f'pożizzjoni li jagħmlu investiment ta' dak il-kobor.

Għalhekk issa l-intrapriża ż-żgħira ġiet f'pożizzjoni li tista' tibbenefika għaliex is- ceiling ta' Lm21,000 ċertament li huwa ħafna aktar aċċessibbli għaliha.

Pero' l-Gvern ħass li hemm kategorija oħra ta' kumpanniji li din l- għajnuna ta' self issussidjat ta' Lm21,000 ma tapplikax għalihom.

Qed nirriferi għal dawk il-kumpanniji żgħar ħafna, b'mod partikolari għall- istart-ups, li jkunu qegħdin ifittxu investiment u għajnuna li tkun inqas minn dik li hemm ikkontemplata taħt l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali.

Hija din il-kategorija li ispirat lil din l-amministrazzjoni sabiex tressaq dan l-abbozz ta' liġi.

Il-Gvern huwa konxju ta' dan u għalhekk inħossu li dawn m'għandhomx jiġu njorati, bħallikieku ma jeżistux jew bħallikieku m'għandhomx kontribut validu x'jagħtu lill-ekonomija ta' pajjiżna in ġenerali.

Jiena ma nixtieqx nirrepeti dak li qalu l-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u l-Industrija u l-Onor.

Josef Bonnici pero' l-idea wara dan l- abbozz ta' liġi fil-qosor hija li l-Korporazzjoni Maltija għall-Iżvilupp tidħol hi bħala garanti għal self li n-negozjant iż-żgħir jikkwalifika għalih mill-banek kummerċjali.

Naturalment imbagħad hemm il-kondizzjoni li dan is-self ma jridx jeċċedi s-somma ta' Lm10,000 at any given moment in time, pero' kif spjegajt teknikament l-applikant jista' jkun qiegħed jibbenefika minn ammont superjuri għal Lm10,000 għaliex jekk huwa jkun ħallas parti minn dak l-ammont xejn ma jżommu milli jottjeni faċilita' fuq il-bilanċ.

Dan ifisser li jekk ikun ħa loan ta' Lm10,000 u jkun ħallas nofsha dan ma jipprojbihx milli jerġa' japplika għal self assistit ta' Lm5,000.

Ghalhekk l-assistenza li qiegħed jipprovdi dan l-abbozz m'hijiex f'forma ta' soft loan mogħtija mill-MDC, bħal fil-każ ta' l- għajnuna mogħtija taħt l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali, imma hija dik ta' garanzija li tinħareġ mill-istess korporazzjoni favur min ma jistax jew ma jiflaħx jagħti garanzija personali jew patrimonjali lill-banek kummerċjali.

Fil-kors normali ta' l-affarijiet, il-banek jitolbu lil min ikun jixtieq jissellef garanzija speċifika biex tagħmel tajjeb għall-flus li jkunu qegħdin jipprovdulu u meta dan ma jkunx possibbli għaliex l- applikant ma jkollux biżżejjed proprjeta' allura din l-applikazzjoni tfalli, pero' issa din l-applikazzjoni tiġi salvata bis-salvauomo tal- garanzija parzjali li se tipprovdi l-MDC.

Madam Speaker, f'dan l-abbozz qegħdin ngħidu li dan l-inċentiv mhux biss huwa aċċessibbli għall-partnerships u għal-limited liability companies imma huwa aċċessibbli wkoll għat-traditional sole trader, dak li jopera n- negozju tiegħu mingħajr il-paraventu ta' kumpannija.

Taħt l-Att dwar l- Iżvilupp Industrijali dan ma kienx ikkonsidrat u allura ma kienx jikkwalifika għall-benefiċċji u inċentivi li wieħed jista' jieħu taħt l- istess Att pero' llum, kemm taħt l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali u kif ukoll taħt dan l-abbozz ta' liġi, is-sole trader jista' jibbenefika minn din l-assistenza.

Inħossu li dan kien importanti li ndaħħluh proprju għaliex hawn ħafna u ħafna attivita' kummerċjali li m'hijiex immexxija minn limited liability companies imma minn negozjanti żgħar li jippreferu jmexxu n-negozju tagħhom b'responsabbilta' legali personali.

GĦalhekk issa dawn il-liġijiet se jikkristallizzaw f'din id-direzzjoni, fis-sens li minn issa 'l quddiem kull liġi li għandha x'taqsam ma' inċentivi għall-intrapriża ż- żgħira se tkun qiegħda tkopri lil-limited liability companies kif ukoll bis- sole traders.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ippermettili.

Sar il-ħin.

Tibqa in possession?

ONOR.

GAVIN GULIA: Iva, Madam Speaker.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi, jekk jogħġbu, jressaq l- Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa 16 ta' Lulju 1997 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi dwar Garanziji ta' Self lil Impriżi Żgħar - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - it- Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Madam Speaker, jien naħseb li l-poplu Malti kollu jiftakar li l-Partit Laburista fil-kampanja elettorali ta' l- aħħar elezzjoni kellu slogan li kien jgħid "L-GĦoli tal-Ħajja Jifnik."

Fil- fatt il-billboards li kienu jġibu dan is-slogan kienu mferrxa ma' Malta kollha biex jipprovaw jipperswadu lill-Maltin kemm il-ħajja kienet qed togħla.

Jien naħseb li jekk dak iż-żmien l-għoli tal-ħajja kien jifnik illum joqtlok mill-ewwel!

Dan kien slogan ta' propaganda qarrieqa, irħisa u ta' ngann li għen ħafna lill-Partit Laburista jirbaħ l-elezzjoni għax kien hemm min ivvutalhom minħabba li ħass li l-Gvern Nazzjonalista ma kienx kapaċi jikkontrolla l-għoli tal-ħajja.

Fil-fatt ħafna kienu dawk li bdew iħalltu l-VAT ma' l-għoli tal-ħajja - wara kollox din kienet l- intenzjoni tal-propaganda li kien qed jagħmel il-Partit Laburista - fosthom il-mara tad-dar li emmnet li f'ċerti każi l-għoli tal-ħajja kien ġej mill- introduzzjoni tal-VAT u għalhekk ġaladarba l-Partit Laburista kien wiegħed li se jneħħi l-VAT ħafna emmnu li l-ħajja kienet se torħos taħt Gvern Laburista ġdid.

Ta' min ifakkar li l-Prim Ministru, dak iż-żmien kap ta' l-oppożizzjoni, mhux biss wiegħed li mat-tneħħija tal-VAT il-ħajja mhux se tkompli togħla imma wkoll li din se traħħas il-ħajja.

Jien naħseb li kulħadd għadu jiftakar meta darba minnhom l-Onor.

Alfred Sant deher fuq it-television imdawwar b'ħafna prodotti ta' groceries biex juri kemm kienet qed togħla l- ħajja.

Fil-fatt dan l-aħħar ġurnal lokali semma l-fatt li jekk sa Ottubru li għadda l-prodotti li kellu mdawrin miegħu l-Onor.

Sant kienu jiswew Lm51.62 illum dawn għolew b'iktar minn Lm3.50, jiġifieri b'7%.

GĦalhekk m'hemmx dubju li taħt il-Gvern Laburista l-ħajja kompliet togħla u, kif għidt diġa', jekk dak iż-żmien il-ħajja kienet qed tifni lill-poplu Malti llum żgur li qed tifnih iktar.

Madam Speaker, issa l-Gvern Laburista wettaq il-wegħda li jneħħi l-VAT u jdaħħal id-dazju u s-sisa u nistgħu naraw jekk il-ħajja raħsitx verament jew le.

Fil-fatt niskanta kif il-propaganda li dan il-Gvern kien jagħmel qabel l-elezzjoni għadu jagħmilha sa llum.

Kif għidt diġa', meta l-Partit Laburista kien fl-Oppożizzjoni kien iħallat il-VAT ma' l-għoli tal-ħajja.

Tant hu hekk li niftakar li fil-25 ta' Lulju, 1994 meta kienet qed issir id- diskussjoni fuq l-abbozz ta' liġi li kien qed jipproponi li jdaħħal il-VAT, tan-naħa l-oħra kienu qalulna dawn il-preċiżi kelmiet:

"Trid tkun tgħix barra minn hawn jew inkella jkollok l-ikel u l- mediċini tiegħek jaqgħu mis-sema bħall-manna biex tmeri l-fatt li kemm l-ikel u l-mediċini f'dawn l-aħħar għaxar snin għolew drammatikament.

Intom tiftaħru li billi l-ikel u l-mediċini huma zero rated dawn m'humiex se jaffettwaw lill-anzjani, pero' dan mhu veru xejn għax l- anzjani diġa' qed ibatu ħafna minn żidiet mhux kontrollati ta' l-ikel u tal-mediċini.".

Jekk dan id-diskors kien jgħodd għal dak iż-żmien naturalment dan għadu jgħodd għal-lum ukoll għax, għalkemm illum l-ikel u l-mediċini huma zero rated ukoll u m'hemmx dazji jew taxxi fuqhom, ma tgħaddix ġurnata li ma jkunx hemm xi prodott ta' l-ikel jew xi mediċina li ma togħliex.

Madam Speaker, illum qed naraw l-istess propaganda li kienet issir qabel l-elezzjoni, anzi jkun aħjar jekk ngħid li qed naraw kummiedja sħiħa għax għalkemm permezz tal-media l-Gvern qed isemmi l-prodotti u s-servizzi li raħsu, meta tmur tixtri xi prodott jew tuża xi servizz minnhom tinduna li dawn fil-fatt ma jkunu raħsu xejn.

GĦalhekk bħalma l-Partit Laburista daħak bil-poplu Malti qabel l-elezzjoni dan qed ikompli jidħak bih issa.

Il-poplu Malti, speċjalment l-anzjani, l-iktar li jikkonsma huma affarijiet essenzjali li ma jistax jgħaddi mingħajrhom.

Biżżejjed insemmi l-kafe' li qed jogħla kuljum, il-ġobon u l-ħalib.

GĦalhekk il-propaganda kbira li qed issir li l-prezz taċ-ċinema raħas b'5ċ jew b'10ċ ma tipperswadi lil ħadd għax illum kulħadd qed jinduna, li għalkemm il-Partit Laburista tela' fil- gvern bil-propaganda ta' l-għoli tal-ħajja, f'dawn it-tmien xhur u nofs il- ħajja mhux talli baqgħet tiżdied imma talli ħafna ħaddiema, pensjonanti u anzjani qatt ma sabu ruħhom agħar mil-lum.

Hawn ikun tajjeb jekk nagħmel parentesi billi ngħid li qatt ma kien hawn skarsezza ta' mediċini, li huma intitolati għalihom b'xejn dawk l-anzjani u l-pensjonanti li għandhom il-karta r-roża u l-karta s-safra, daqskemm hawn illum.

Ta' min jgħid li fl-isptar u fil-polikliniċi tagħna mhux talli hawn skarsezza ta' diversi mediċini imma talli ċerti nies li għandhom mard kroniku ma jistgħux jgħaddu mingħajr uħud minn dawn il-mediċini u għalhekk qed ikollhom imorru jixtruhom bi prezz dejjem ogħla.

GĦalhekk il-problema tal-mediċini, li l-Gvern Laburista tant kien isemmi meta kien fuq in-naħa l- oħra, hija xi ħaġa oħra li żgur li ma rnexxielux isolvi.

Madam Speaker, għalhekk meta wieħed jikkonsidra kollox bilfors ikollu jgħid li taħt il-Gvern Laburista l-ħajja kompliet togħla u li dan ma għamel xejn biex iraħħasha.

Hija daħka fil-wiċċ li l-Prim Ministru qed ikompli jinsisti li bit-tneħħija tal-VAT u bl-introduzzjoni tat-taxxa tad-dwana u s- sisa l-ħajja bilfors trid torħos.

Aħna nafu li dan mhux veru pero' l- Gvern Laburista, permezz tal-propaganda li qed jagħmel fuq l-istazzjonijiet tar-radio, fuq it-television u fuq il-gazzetti, qed ikompli jinsisti li dawn l-affarijiet se jorħsu.

Jien persważ li dawk l-affarijiet li llum raħsu xi ftit, minħabba li ċ-ċirkostanzi ġabu lil ċerti negozjanti f'qagħda li qed ikollhom jagħmlu dak li ma jridux, fi ftit ġimgħat dawn se jerġgħu jogħlew u l-Gvern m'hu se jkun jista' jagħmel xejn għal dan għax ikun jaf li hemm ġustifikazzjoni għaliex sar dan.

Madam Speaker, hawnhekk ma nistax ma nsemmix is-servizzi.

Il-Prim Ministru qed jipprova jipperswadina li s-servizzi se jorħsu wkoll.

Fil- fatt, fost is-servizzi li qal li se jorħsu kien hemm il-hairdressers, il- panel beaters u l-machanics.

Jiena ma nafx b'liema serjeta' tista' tipperswadi lill-poplu Malti li s-servizzi se jorħsu għaliex tneħħiet il- VAT.

Jiena ngħid li anke kieku stess kien hemm roħs ta' ftit ċenteżmi issa, min hu sidu mechanic jew panel beater, meta tmur għandu ħmistax jew tliet ġimgħat oħra, li ma jżommlokx aktar milli kien iżommlok qabel?

Din hija s- serjeta' tal-fatti!

Għalhekk jiena rrid nagħlaq biex ngħid li l-propaganda qarrieqa illi għamel il-Partit Laburista qabel l-elezzjoni qed ikompli għaddej biha.

Jiena ngħid li l-Gvern mhux il-ħajja rnexxielu jraħħas.

Ħaġa biss irnexxielu jraħħas fil-pajjiż kemm ilu fil-gvern, il-propaganda rħisa li qabel kien jagħmel u li issa għamilha aktar irħisa.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, meta l-Partit Laburista kien fl- Oppożizzjoni kienet issir ħafna kritika dwar il-ħabs.

Kważi, kważi kienu jpinġuh qisu waslet l-aħħar tad-dinja fil-qasam tal-ħabs.

Dan minkejja l- isforzi kbar li għamel il-Gvern ta' qabel anke biex iżid l-ispiża kapitali li kienet non-eżistenti fi żmien l-aħħar amministrazzjoni Laburista u li żdiedet għal ċifra ta' Lm800,000 mix-xejn.

Dawn intefqu fil-bini ta' diversi oqsma ġodda fil-ħabs innifsu, kif ukoll bit-tqegħid ta' l-ewwel ġebla ta' ħabs ġdid, li ma sarx biss biex wieħed ikun jista' jilqa' għaż- żieda fil-popolazzjoni tal-ħabs - illum għandek mal-250 priġunier at any one moment in time - imma wkoll sabiex tkun tista' ssir klassifikazzjoni aħjar tal-priġunieri.

Għalhekk ta' min wieħed jinnota x'ġara fit-tmexxija tal-ħabs f'dawn l-aħħar tmien xhur.

Qed isiru abbużi fil-ħabs ta' Kordin minkejja l-ħafna kliem fieraħ li kien isir qabel l-elezzjoni.

Anke fil-programm elettorali ntqal li se jkun hemm tmexxija trasparenti, ġusta u umana fil-konfront tal-priġunieri u li se jsir titjib fit-tmexxija tal-ħabs innifsu.

Naħseb li m'hemmx qasam fl- intern li bħalissa għaddej minn inkjesti fuq inkjesti fuq fatti li ġraw wara l-elezzjoni daqs kemm hemm fil-qasam tal-ħabs.

Jiena mhux se noqgħod nerġa' nsemmi l-kwestjoni tal-priġunier li unikament fl-istorja tal- ħabsijiet ġie maħtur konsulent tad-Direttur tal-Ħabs fuq sigurta'; lanqas se noqgħod insemmi ċerti abbużi wkoll li qegħdin isiru fl-outside gate, fejn priġunier jixrob inbid jew birra ma' uffiċjal tal-ħabs, meta l-alkoħol lanqas suppost jidħol fil-ħabs; imma nsemmi ċerti fatti li wħud minnhom ġraw riċentissimu, wieħed minnhom ftit tal-ġranet ilu.

F'dan il-kas anke l- kura medika dwar il-priġunieri qed tagħti lok għal ċertu nkwiet bejn l- awtorita' tal-ħabs u l-bord tal-viżitaturi tal-ħabs.

Ftit ġranet ilu kien hemm kas ta' priġunier illi kellu sintomi li juru li kellu xi ħaġa serja fil-pulmun tiegħu.

L-awtoritajiet mediċini tal-ħabs jew ma nvistawhx u nvistawh bit-telephone, jew inkella nvistawh ħażin b'mod li ma tteħditx il-kura medika mmedjata.

Minħabba f'hekk din il-persuna kienet f'qagħda kritika sal-punt illi kellha tittieħed l-isptar.

Issa forsi wieħed jgħid li dawn huma affarijiet li jiġru.

Imma li wieħed jiddejjaq huwa li meta l-bord tal-viżitaturi pprova jintervjeni u jagħmel il-funzjoni tiegħu skond il-liġi - jiġifieri li jħares id-drittijiet u l- interessi tal-priġunieri - minflok li d-direttur wera apprensjoni, ir- rapporti li għandi huma li l-bord tal-viżitaturi ġie ttrattat b'mod goff u anke arroganti mill-awtoritajiet tal-ħabs, inkluż l-awtoritajiet mediċi.

Issa dan il-bord tal-viżitaturi qiegħed jagħmel xogħol tajjeb il-ħabs u għandu jingħata aktar rispett.

Nisperaw li din il-friction li forsi kien hemm minħabba dan l-inċident serju li seta' kellu riperkussjonijiet kbar ħafna bejn il-bord u l-awtoritajiet tal-ħabs tispiċċa, fl-interess tal-ħabs stess.

F'dawn l-aħħar ġimgħat jiena staqsejt diversi mistoqsijiet li kixfu ċerti abbużi illi saru fil-ħabs innifsu.

Per eżempju, kien hemm każ fejn uffiċjal tal-ħabs dar division fil-ħabs stess biex jiġbor firem minn fost il-priġunieri kontra uffiċjal tal-ħabs ieħor.

Naturalment lili jasluli r-rapporti u d-dover tiegħi huwa li l-ewwel nivverifika li huma veri.

Imbagħad għamilt mistoqsija parlamentari - kienet domanda numru 6905 - li kienet tgħid hekk:

Jista' l-Prim Ministru jindaga rapporti li wasluli illi xi uffiċjali tal-ħabs daru f'division jiġbru l-firem b'petition mill-priġunieri kontra uffiċjal tal-ħabs ieħor?

Ir-risposta kienet: Iva, il-każ ġie nvestigat u se jittieħdu passi dixxiplinari.

Biex nifhmu x'ġara, qegħdin nitkellmu fuq uffiċjali tal-ħabs li jiġbru l- firem tal-priġunieri kontra uffiċjali oħrajn!

Kellna każ ieħor fejn żewġ priġunieri nżammu fiċ-ċelel tagħhom mingħajr ħwejjeġ.

Mhux priġunier wieħed, imma tnejn.

Żewġ priġunieri tpoġġew b'kastig f'ċella mingħajr ħwejjeġ.

Għamilt domanda parlamentari wkoll dwar dan, u r-risposta kienet li l-każ qiegħed jiġi nvestigat - dan kien f'April li għadda - mill-bord tal-viżitaturi tal-ħabs.

Kellna każijiet ta' serq fil-ħabs stess.

Fil-ħabs, l-aktar post li suppost huwa safe, ukoll qed isir is-serq.

Fil-fatt mit-taqsima tan-nisa ġie misruq deheb.

Issa meta tidħol il-ħabs, l-effetti personali tiegħek, inkluż id-deheb, jiġu mqiegħda f'safe jew f'locker.

Minn dan il-locker insteraq id-deheb tat-taqsima tan- nisa u għadna għaddejjin bl-investigazzjonijiet.

Ma nafx x'kienu r- riżultati ta' l-investigazzjonijiet, jekk id-deheb insteraqx minn priġunieri jew minn uffiċjali oħra tal-ħabs.

Kien hemm każ fejn uffiċjali tal-ħabs ġew fl-idejn fil-ħabs stess - dawn huma fatti li ġraw mill-elezzjoni 'l hawn - fil-preżenza ta' priġunieri.

Donnu dan ir-rapport huwa veru wkoll għax qed issir investigazzjoni dwar dan il-każ u ma kienx hemm ċaħda min naħa tal-Gvern.

Kellna persuni oħrajn li suppost huma l-aħjar fost l-uffiċjali - għax jifformaw parti mill- ispecial response team - li fil-mument meta suppost kienu għassa mar- rifuġjat Libjan li kien għaddej proċeduri ta' estradizzjoni - imbagħad ma ġiex estradit lejn il-Libja imma mar rifuġjat fl-Isvezja - għax kienu qed jittieħdu miżuri ta' sigurta' speċjali fil-konfront ta' dan ir-rifuġjat - dan ma kienx kriminali - dawn instabu taħt l-inflwenza tax-xorb barra l- ħabs.

Meta sejħulhom, flok wieġbu mill-ħabs stess wieġbu fis-sakra minn barra l-ħabs.

Qegħdin jittieħdu passi dixxiplinari oħrajn kontra dan l- inċident.

Madam Speaker, jiena nagħlaq billi ngħid li huwa diffiċli tmexxi l-ħabs.

Jiena naf x'jiġifieri għax għamilt sena u nofs responsabbli politikament għall-ħabs u dejjem jinqalgħu inċidenti.

Pero' inċidenti ta' dan it-tip b'daqshekk frekwenza u regolarita' fi żmien relattivament qasir naħseb qatt ma kien hemm fil-ħabs innifsu.

Għalhekk wieħed irid jistaqsi f'idejn min qiegħda t-tmexxija fil-ħabs u jekk din it-tmexxija hijiex difettuża.

Wieħed irid jistaqsi wkoll jekk dawn l-inċidenti serji jinqalgħux minħabba nuqqas ta' sorveljanza.

Jiena mhux se nippretendi li l-ħabs, fejn għandek affollament ta' 250 priġunier, jimxi fuq ir-rubini.

Mhux se nippretendi li ma jinqalgħux inċidenti, imma meta jinqalgħu dawn it-tip ta' inċidenti b'daqshekk regolarita' xi ħadd irid jistaqsi x'qed jiġri fil-ħabs!

U naħseb li fil-ħabs qed jiġri rebus.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Madam Speaker, fis-seduta tal-bieraħ tkellimt fuq problemi li qegħdin jiffaċċaw sħabi r-retailers u li kienu qed jiġu kkawżati mill-inġustizzja li qegħda ssir magħna permezz ta' reklamar li jħabbar dak li huwa suppost roħs, b'riżultat tal-liġi tad-dwana u s-sisa.

Qed nerġa' nitkellem mhux biss għaliex irrid ngħaddi xi kummenti rigward dak li qal l-Onor.

Gavin Gulia fis-seduta ta' dalgħodu, iżda huwa importanti wkoll li nagħtu kas tat-taħwid li bħalissa hawn fis-suq.

L-Onor.

Gulia ssorprendieni ħafna għax minflok ma rrisponda dawk il- mistoqsijiet li l-bieraħ għamiltlu, qal xi ħaġa rigward il-kwestjoni tas- sistema tat-traffiku fil-Mosta.

Din il-kwestjoni rrid naqtagħha fil-qasir.

Meta din is-sistema ġiet deċiża, jiena kont kunsillier fil-Kunsill Lokali tal-Mosta.

Għadni naħseb li dik kienet l-aħjar soluzzjoni.

Illum naf li hemm qbil ma' kulħadd rigward soluzzjoni għal din is-sitwazzjoni u din hija li tinfetaħ triq li s'issa għadha magħluqa.

Naħseb li l-Onor.

Gulia jista' jagħti l-kontribut tiegħu f' dan ir-rigward.

Din il-ħaġa kulħadd jaqbel magħha, nkluż il-kunsill lokali, u tkun tista' ssir jekk kemm-il darba l- Gvern jiddeċiedi li jiftaħ triq li s'issa għadha magħluqa.

Ngħaddi immedjatament għas-sitwazzjoni li rrid nitkellem dwarha u nikkwota parti mid-diskors li għamilt il-bieraħ jiena stess rigward ir- reklamar li qiegħed jagħmel il-Gvern.

Jena għidt u se nikkwota:

"Dawn huma riklami li qegħdin ideffsu f'moħħ il-poplu li l-ħajja bdiet torħos u fejn m'hemmx roħs ir-raġuni hija għaliex in-negozjant qiegħed jagħmel qligħ żejjed, profiteering.

Dawn ir-riklami qegħdin jingannaw għaliex huma aħbar finta għax bil-liġi tad-dwana u s-sisa l-ispejjeż tan-negozju għolew.

Kellna taxxi fuq taxxi u għalhekk dawn huma riklami li qegħdin jixhdu l-pandimonju li dan il-Gvern jinsab fih."

Madam Speaker, għandna liġi li kienet maħsuba biex traħħas il-ħajja pero' fil-fatt l-liġi tad-dwana u sisa ntroduċiet sistema ta' taxxi fuq taxxi u ħlas fuq ħlas u r-riżultat tagħha jirrifletti ruħu f'żieda fl-ispejjeż tan- negozju.

Is-Segretarju Parlamentari jista' ma jabqilx miegħi pero' fil-fond ta' qalbu, speċjalment meta kien ikun preżenti għal dawk il-laqgħat mal- Prim Ministru, jaf x'taħwid din il-liġi qiegħda toffri lin-negozjant.

Ma nistgħux ma neħduhiex kontra dawn ir-reklami għaliex dawn huma maħsuba biss biex jirikattaw speċjalment lil dawk li joffru servizz, lil dawk li jipproduċu, kif ukoll lill-bejjiegħa ta' l-istess servizz.

Huma reklami - nerġa' nsostni dak li għidt il-bieraħ - li permezz tagħhom qegħdin noħorġu lil tal-ħwienet ħallelin.

Qegħdin inġiegħlu lill-konsumatur jipprova jemmen li l-prodotti roħsu pero' fil-fatt dawn ma jkunux roħsu.

Dan kollu huwa roħs dan huwa finta għaliex l-ispejjeż tan-negozju għolew.

Madam Speaker, ix-xogħol qed jieqaf, qiegħed ibati s-suq u l-Gvern se jispiċċa jiġbor inqas taxxi.

Se nispiċċaw inżidu l-qgħad u permezz ta' dawn l-affarijiet se noħolqu problemi kbar fl-ekonomija ta' pajjiżna.

Jiena żammejt lill- Onor. Gavin Gulia responsabbli mhux biex nitgħajjar jew inkella biex inkun negattiv iżda għaliex għandi fiduċja fih.

Nemmen li bit-terms of reference li għandu fil-qadi ta' dmirijietu, bħala segretarju parlamentari għas-self employed, hu jista' jagħti kontribut f'dan is-settur.

Jiena għamiltlu dawn il-mistoqsijiet.

Meta kien se jqum dalgħodu biex jitkellem, ħsibtu li kien se jirrispondi pero' ma rrispondiex.

Dawn il-mistoqsijiet jien nagħmilhom fil-pubbliku sabiex il-pubbliku, b'mod inġenerali, jevalwa kemm dawn ir- reklami huma prodott ta' gvern serju.

Jiena staqsejt ukoll jekk il-Gvern ħax permess mill-industrijalisti li l- prodotti tagħhom qegħdin jidhru fir-reklami, speċjalment tat-television, u li skond il-kalkoli tal-Gvern il-prezz tagħhom roħos.

It-tweġiba ma smajthiex.

Il-Gvern jaċċetta li permezz tal-liġi tad-dwana u s-sisa huwa għabba lin-negozju b'taxxi fuq taxxi u saħansitra wasal biex talabhom lura flus li kienu tħallsu bħala refunds tal-VAT?

Jammetti l-Gvern li din l- ispiża tar-refund li trid titħallas lill-gvern min-negozjant hija spiża fuq kull negozju, u llum jew għada trid titħallas għaliha mill-konsumatur?

Fil- kalkoli tiegħu ta' kif qed jallega li l-prezzijiet roħsu, il-Gvern qed jikkalkula ż-żieda fl-ispejjeż tan-negozju?

Qed jikkalkula li mhux kull negozju għandu l-istess spejjeż?

Mhux kull negozju jista' jbiegħ prodott b'dak il-prezz li l-Gvern qed jikkalkula li jkun roħos jew li suppost roħos Jekk l-Onor.

Gulia jaħseb li rrisponda għal dawn il-mistoqsijiet meta dalgħodu qal li issa r-retailers mhux jiġbru l-flus għall-gvern kull tliet xhur, bħalma kienu jagħmlu permezz tal-VAT, jiena ngħidlu li dik ir- risposta hija ħrafa oħra.

Hija parti minn informazzjoni żbaljata.

Ir- retailer, bis-sistema preżenti, qed iħallas it-taxxa lill-gvern u mbagħad jiġborha minn fuq il-konsumatur.

Din hija l-verita'.

Illum il-ġurnata mhux ir-retailer li jħallas il-VAT wara li jkun ġabarha, wara li jkun sar il-bejgħ kull tliet xhur pero' ir-retailer li qed iħallas it-taxxa lill- Gvern u mbagħad dan l-istess retailer jew negozjant, jiġbor minn fuq il- konsumatur mal-bejgħ it-taxxa li jkun ħallas lill-Gvern.

In-negozjant irid jiġbor it-taxxa lill-Gvern minn fuq il-konsumatur.

Saħansitra wkoll irid jiġbor it-taxxa ta' prodotti li dak l-istess retailer jikkalkola li mhux se jinbiegħu jew li se jintilfu.

B'hekk ir-retailer se jispiċċa jħallas iktar milli jkun ġabar.

Madam Speaker, ir-retailer bil-cash register kien u bil-cash register għadu.

Hawn ta' min jgħid ukoll li ma' dan żdied il-ħlas ta' l-ETP fuq it- turnover.

Aħna rridu noqogħdu attenti għax għandna sitwazzjonijiet - l- Onor. Gavin Gulia dawn ma semmihomx - li marru iktar għall-agħar milli kienu.

Fil-fatt f'parti mill-editorjal ta' "The Retailer" - volume 13 issue 5 - insibu lill-GRTU tgħid hekk:

"Mhux biss il-wholesaler baqa' mgħobbi bil-ġbir fit-taxxa daqskemm kien qabel iżda tilef il-vantaġġi li kellu taħt il-VAT għax ir-refund issa m'huwiex fuq kollox, anke jekk 5% ETP hija net mhux gross bħalma kienet il-15% VAT.

Iżda xorta waħda l-wholesaler se jibqa' bl- ispejjeż bħalma huwa fuq is-servizzi li huwa jixtri u li fuqhom jeħel l-ETS u l-prodotti l-oħra li fuqhom jeħel l-ETP"."

Madam Speaker, illum id-diffikultajiet kbar li għandna fis-settur tan- negozju se jirithom ir-retailer li min-naħa tiegħu se jgħaddihom lill- konsumatur.

Punt importanti ieħor li rridu nifhmu huwa li settur kbir mir-retailers huma importaturi.

Fil-fatt dawn ukoll għandhom il-problemi tagħhom li żdiedu meta tneħħiet il-VAT.

Jien nixtieq nikkwota parti oħra mill-istess editorjal ta' "The Retailer" li għadni kif semmejt, liema editorjal jittratta dwar l-importaturi li huma wkoll distributuri u retailers.

Dan jgħid hekk:

"Permezz ta' dawn it-taxxi l-ġodda aħna ħloqna problemi kbar.

Ikun vantaġġ li t-taxxa prinċipali titħallas at source u l-oħra titħallas wara iżda l-biċċa l-kbira ta' l-82% ikkomplikat l-affarijiet wisq.

Nifhmu li din hija s-sitwazzjoni li għandna bħalissa f'pajjiżna u nawgura li din is-sitwazzjoni ma tkompliex u biex dan isir kulħadd irid jagħmel dmiru biex dawn id-diffikultajiet joħorġu iżjed fil-beraħ u kulħadd jitkellem dwarhom.".

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 16 ta' Lulju fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mil-Ministru Mizzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

SERVIZZ ĊIVILI - IMPJEGATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' impjegati mas-Servizz Ċivili kull sena għal dawn l-aħħar għaxar snin?

Kemm kienu dawk ingaġġati ġodda kull sena u kemm kien in-numru ta' dawk illi rtiraw kull sena fl-istess żmien?

ONOR.

ALFRED SANT: Tabella li tipprovdi l-parti l-kbira ta' l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Jien infurmat li dawn il-figuri ma jinkludux lil dawk l-impjegati tal-Gvern li kienu mpjegati b'kuntratt jew fuq bażi part-time/casual.

Lanqas ma jinkludu lill- membri tal-Forzi Armati ta' Malta.

Jien infurmat ukoll li l-informazzjoni dwar in-numru ta' mpjegati tal- Gvern li jirtiraw mis-Servizz Pubbliku meta jkunu laħqu l-eta tal-pensjoni bdiet tinżamm ukoll mill-Management and Personnel Office b'effett mill-1996.

Għalhekk, għas-snin ta' qabel, nissuġġerixxi lill-Onor.

Membru sabiex jitlob din l-informazzjoni lid-Dipartiment tat-Teżor u tas- Sigurta Soċjali.

MSIDA - ŻVILUPP

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-pjanta ta kif inhuwa maħsub illi jsir żvilupp fl-area sa maġenb id-dar ta' l-anzjani fl-Imsida kif ukoll l- area ta madwar Ċensu Farrugia Str, Msida?

ONOR.

GEORGE VELLA: Kopja tal-pjanta li turi kif inhuwa maħsub l- iżvilupp fl-area maġenb id-dar ta' l-anzjani fl-Imsida tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SAĦĦA - TOBBA FIL-GP SERVICE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm tobba part-time fil-GP Service llum?

Kemm jitħallsu s-siegħa?

Kif jaħdmu u kemm ħadmu sigħat wieħed wieħed fix-xahar ta' Ġunju?

Kemm minn dawn il- part-timers jaħdmu bil-lejl fil-festi u f'weekends?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li bħalissa hemm 13 -il tabib li qed jaħdmu part-time fil-general practitioner service.

Dawn jitħallsu bir-rata ta' Lm 3.75 fis-siegħa għal xogħol li jsir matul il- ġimgħa u bir-rata ta' Lm 5.00 għal xogħol li jsir fil-Ħdud u festi pubbliċi.

Il-ħinijiet tax-xogħol huma dawk miftehma mad-Dipartiment sa massimu ta' 12 - il siegħa fil-ġimgħa.

Matul ix-xagħar ta' Ġunju kien hemm 19 - il tabib jaħdmu part time u il- ħinijiet tax-xogħol kienu mqassma kif jidher fuq il-lista li ser titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

SAĦĦA - SERVIZZ TA' PATOLOĠIJA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Billi diversi persuni li qed jattendu l-polyclinics għas-servizz tal-patoloġija qegħdin jgħidulhom li għandhom bżonn ta' xi suletti speċjali, jista' l-Ministru jgħid jekk dawk li għandhom bżonn dawn is-suletti humiex intitolati għalihom b'xejn?

Dan qed nistaqsih għaliex anke fil-każ fejn dawn kellhom il-karta r-roża qalulhom ukoll li dawn kellhom jinxtraw mill-privat.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Is-Suletti (orthotics) preżentament ma jinħadmux mid-dipartiment tal-Padoloġija u m'humiex provduti b'xejn l-anqas lill min għandu il-karti r-roża.

DELIMARA - PARK NAZZJONALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid ta min hija l-art illi fuqha se jinbena l-park nazzjonali ta' Delimara?

Fil-kas ta' persuna privata li għandha l-art fl-area indikata u tuża din l-art għall-kaċċa jew insib, din se tkun tista' tagħmel dan wara li jinbena l-park?

Jekk hemm art ta' persuni privati fl-area msemmija, din se tiġi approprjata mill- Gvern għal skopijiet pubbliċi?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PULIZIJA - KAĊĊATURI/NASSABA MRESSQA L-QORTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' kaċċaturi u nassaba mtellgħin il- Qorti mill-ewwel tas-sena 'il hawn xahar b'xahar?

X'kienu r-regolamenti li allegatament kisru dawn il-persuni?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li n-numru ta' kaċċaturi u nassaba mtellgħin il-Qorti bejn Jannar u Ġunju 1997 kien ta' 57.

Tabelli bit-tagħrif mitlub tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

WIED IL-QLEJJA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' issa l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 6355?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Breakdown tan-nefqa ta' Lm 1.3 miljun li huwa stmat li se jintnefqu fuq xogħlijiet li se jsiru fuq Wied il-Qlejja (Chadwick Lakes) hija kif jidher hawn taħt:

1997 Lm 600,000 1998 Lm 300,000 1999 Lm 300,000

SPORTS - INIZJATTIVI SPORTIVI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb issa l-mistoqsija parlamentari numru 6796?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SKEJJEL - GĦALLIEMA B'SUĠĠETTI XJENTIFIĊI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' issa l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 6797?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-Mistoqsija Parlamentari Nru 6797 f'seduta 94.

PEMBROKE - TALBA GĦALL-GĦOTI TA' GROUND

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru issa jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 6735?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-Mistoqsija Parlamentari Nru 6735 f'seduta 94.

INIZJATTIVI KULTURALI - KONTRIBUZZJONIJIET FINANZJARJI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' issa l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 6795?

ONOR.

KUNSILL MALTI GĦALL-ISPORTS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' issa l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 6233?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-Mistoqsija Parlamentari Nru 6233 f'seduta 94.

VAT - DĦUL TAL-GVERN

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien id-dħul tal-Gvern mill-VAT sat-30 ta' Ġunju, 1997 matul din is-sena?

Minn liema kategoriji ta' xogħol daħlu dawn il-flus?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li d-dħul mill-VAT bejn Jannar 1997 u t-30 ta' Ġunju, 1997 kien:

Dħul (Gross) Lm51,401,844 Rifużjonijiet Lm11,156,670 Dħul (Net) Lm40,245,174

Minn din is-somma, Lm38,998,621 ġew ittrasferiti fil-kont konsolidat tal- Gvern, filwaqt li s-somma ta' Lm1,246,553 inżammet bil-Below The Line A/C sabiex ikunu jistgħu jitħallsu rifużjonijiet tal-VAT.

L-informazzjoni mitluba fl-aħħar parti tal-mistoqsija qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

ETC - PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien in-numru ta' persuni b'diżabilita' li fil-fatt sabu jaħdmu permezz ta' l-ETC fil-perijodu 1/11/96 u t-30/6/97?

X'tip ta' xogħol fil-fatt sabu dawn il-persuni?

F'liema grad daħlu jaħdmu dawn il-persuni?

ONOR.

EDWIN GRECH: Matul il-perjodu ta' l-1 ta' Novembru 1996 u t-30 ta' Ġunju 1997, il-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ sabet ix-xogħol għal 39 persuna b'diżabilita' li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol.

Dawn il-persuni daħlu jaħdmu fix-xogħlijiet u l-gradi kif jidhru hawn taħt:-

Cleaners 5 Nursery Labourers 2 Trimmer 1 Operators 3 Clerks 3 Crew Members 2 Sander 1 Counter Hand 1 Glass Sculptor 1 Room Attendants 3 Support Clerk 1 Handyman 1 Usher 1 Data Entry Operator 1 Cook 1 Inspector 1 Machine Operator 1 Assistant Clerks 2 assistant Cook 1 Driver 1 Kitchen Assistant 1 Houseman 1 Stores Assistant 1 Kitchen/Porter 1 Patissiere 1 Machinist 1

KORPORAZZJONI PARASTATALI - PERSUNI TRASFERITI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien in-numru ta' persuni minn korporazzjonijiet parastatali li fil-fatt l-MPO ta l-permess biex ikunu jistgħu jiġu trasferiti jew seconded ma' ministeri tal-Gvern?

Mil-liema korporazzjonijiet huma dawn il-persuni?

Mil-liema lokalita' huma?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi l-Onor.

Membru għat-tweġiba li diġa tajt għall-mistoqsija parlamentari nru.

7183 u nżid li l-Management and Personnel Office ta' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru ma jħossx li huwa meħtieġ li tinżamm ukoll informazzjoni dwar l-indirizz privat ta' dawn l- impjegati.

SALINI - DRENAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'qed iwassal biex fl-inħawi ta' Salini (Kennedy Grove) qed ikun hemm riħa qawwija tad-drenaġġ?

Jista' l- Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol li kellu jsir f'dawn l-inħawi u li fil- fatt baqa' ma sarx?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SALINI/QAWRA - TINDIF TA' KANAL

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar meta hu mistenni li jsir it-tindif tal-kanal tas-Salini u l-Qawra?

Saret xi stima dwar kemm jiswa dan ix-xogħol?

Meta hu mistenni li jinġabru dawn l-istimi?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Preżentament inħareg kuntratt biex isir intervent fuq is-sistema tad-drenaġġ fis-Salini fejn se jinbidlu 350m tul ta' pajpijiet.

Dan meħtieġ biex jinqatgħu ħsarat li għaliha suġġetta s- sistema l-qadima.

Wara li jitlesta dan ix-xogħol id-Dipartiment jikkonsidra li jibda t-taħmil tal-kanal għal ħabta ta' April tas-sena d-dieħla.

Dan iż-żmien ikun tajjeb biex jippermetti l'użu ta' braken fit-trasport ta' ħama, lejn dumping sites permessi.

Biex isir dan ix-xogħol iridu jiġu pprovduti il-fondi neċessarji kif ukoll issir applikazzjoni biex jinħareġ il-permess relattiv mingħand l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għall-użu ta' pompa ħalli tiżdiet iċ-ċirkulazzjoni f'dan il- kanal.

Ix-xogħol ta' taħmil ta' dan il-kanal u stallazzjoni ta' pomp huwa maħsub li jiswa madwar Lm70,000.

Dan jinkludi iffurmar ta' kanal mhux usa minn 10m u huwa intiż biss li jerġa joħloq iċ-ċirkulazzjoni ta' l-ilma.

PARKS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar fiex wasal it- tfassil tal-parks li tagħhom kien hemm wirja riċentement?

Jista' l- Ministru jgħid meta hu mistenni li jinbeda x-xogħol konness ma' dawn il- parks?

Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema se tkun l-ordni ta' prijorita' li se tintuża f'dan il-każ?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-pjanti li saru sa issa qed ikunu raffinati fuq is-suġġerimenti li saru wara l-wirja li kien hemm.

Ix-xogħol huwa maħsub li jkun jista' jibda wara li dawn il-proġetti jiġu approvati mill- Awtorita' ta' l-Ippjanar, iżda l-ebda xogħol m'hu mistenni li jsir qabel is- sena d-dieħla.

GĦAWDEX - OPERATURI TA' COACHES

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid għaliex operaturi ta' coaches f'Għawdex dan l-aħħar ġew awtorizzati jixtru route buses mhux skond l- ispecifications rikjesti mill-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku biex dawn jintużaw bħala coaches għall-użu minn turisti f'Għawdex?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nfurmat li meta fil-bidu tas-snin disgħin kienet ttieħdet id-deċiżjoni li għandhom jibdew jinbidlu l-karozzi tal-linja qodma, dawk il-kumpaniji li wrew interess li jipproduċu karozza ideali għall-kundizzjonijiet ta' Malta, kienu ntalbu jipproduċu u jġibu Malta prototype' ta' din il-karozza.

Minn dawn kienu nġiebu ħamsa, mibnija fuq l-ispeċifikazzjonijiet oriġinali li kienet ħarġet l-Awtorita' dwar it- Trasport Pubbliku, u suppost li l-għażla kellha ssir minn fosthom.

F'daqqa waħda, sena u nofs ilu l-Awtorita' iddeċidiet li tibdel l- ispeċifikazzjonijiet u marret għal karozzi tal-linja super-low-floor' bil- konsegwenza li dawk il-prototype buses' spiċċaw kienu nbnew għalxejn.

Jiena nfurmat ukoll li dan l-aħħar, wara li sar il-ftehim bejn il-Gvern u l-Gozo Bus Owners Association, l-aġenti tal-kumpaniji li kellhom il- prototype buses, flimkien, talbu permess mill-Awtorita' biex ikunu jistgħu jbiegħuhom peress li kellhom talbiet għalihom minn sidien f'Għawdex.

L- Awtorita' dehrilha li għandha tilqa' din it-talba bil-kundizzjoni li f'dawn il-karozzi tkun stallata s-sistema ta' l-arja kundizzjonata.

Dan sar biex tonqos il-ħsara li saret lill-kumpaniji li bagħtu dawn il-karozzi wara li nbidlet il-policy għal waħda favur is-super-low-floor buses, kif ukoll għaliex il-coaches f'Għawdex jintużaw kemm għal xogħol bla skeda kif ukoll għal xogħol bi skeda.

BORD TAL-KOPERATTIVI - LAQGĦAT MAL-PROPRJETARJI TAL-ĦWIENET

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6716 dwar Bord tal- Koperattivi dwar il-laqgħat mal-proprjetarji tal-ħwienet żgħar, jista' l- Ministru jgħid jekk kienx il-Bord tal-Koperattivi li beda l-laqgħat exploratorji msemmija fit-tweġiba tas-7 ta' Lulju?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-Bord kellu talba minn għadd ta' propjetarji tal- ħwienet żgħar għall-laqgħa exploratorja, u din saret b'sodisfazzjon kbir għalihom.

QASAM TAL-BIEDJA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6717 dwar turisti - qasam tal-biedja, jista' l-Ministru jgħid meta bejn wieħed u ieħor se jsiru l-attivitajiet li semma fit-tweġiba tas-7 ta' Lulju?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Twaqqaf kumitat li qiegħed iħejji preparamenti għall-dawn l-attivitajiet.

Fil-fatt intbagħtet ittra lill fuq min 40 għaqda volontarja fil-qasam tal-Biedja, Sajd, Ortikoltura, Trobbija ta' l-annimali eċċ, biex tinġabar l-informazzjoni meħtieġa biex ikun jista jibda jitwettaq dan il-pjan.

RAĦĦALA - KORDINAMENTI MAL-MARA TAD-DAR

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6719 u t-tweġiba mogħtija fis-Seduta tas-7 ta' Lulju, jista' l-Ministru jgħid:- 1) kemm hawn ħwienet liċenzjati biex ibigħu ċanga friska minn dak li jirriżulta mill-kwestjonarju li sar; 2) kemm s'issa nħarġu ċertifikati mill-Biċċerija lil dawk is-sidien li jkunu xtraw ċanga friska; 3) kemm s'issa ħarġu awtorizzazzjonijiet lill-ħwienet tal-laħam mid-Direttur tas-Servizz Veterinarju;; 4) kemm saru spezzjonijiet fil-ħwienet biex jiġi żgurat li l- konsumatur qiegħed ikollu servizz ta' iġjene li jiggarantixxi l-aqwa kwalita' ta' laħam frisk; 5) meta se jiġi mniedi l-programm ta' marketing aħjar tal-laħam permezz ta' riċetti li jitqassmu mill-ħwienet tal-laħam lin- nisa tad-dar?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SPTAR SAN LUQA - DIPARTIMENT TAL-CASUALTY

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm nies ingħataw xi sura ta' kura mill-Casualty Department fl-Isptar San Luqa matul ix-xahar ta' Mejju?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA:

ATTENDENZA FIL-CASUALTY

Surgical 4382 Medical 1837 Paediatrics 894 ENT 238 Opthalmic 704 Gynae 115 Dental 161 Psychiatric 45 FTA 16 Surg.

Adm.

722 Med.

Adm 643 Paed.

Adm 206

Operazzjonijiet 43

Titjiriet bil-helicopter 3

Sejħiet għall-Ambulanzi Stand by 734 W/Out Nurse 386 False Call 29 Kkanċellati 42

F.T Clinic 362

SPTAR SAN LUQA - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nies impjegati fl-Isptar San Luqa u x'inhu x-xogħol/grad/kariga tagħhom?

Jista' l-Ministru jagħti l-istess tagħrif dwar l-Isptar Monte Carmeli u l- SVPR?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' mpjegati maqsuma f'kategoriji ta' gradi fir-Residenza ta' San Vincenz de Paule huwa 939.

Il-grad jew il-kariga msemmija tidddeskrivi, b'mod ġenerali, ix-xogħol li jagħmel kull impjegat.

(a) fost il - 4 Airport Attendants hemm wieħed li qed jaħdem ta' xufier waqt li t-tlieta l-oħra jagħmlu xogħol ta' fattiga.

(b) fost il- 5 Postpersons hemm 2 li qed jagħmlu xogħol klerikali, wiegħed qiegħed fuq maintenance, waqt li 2 oħra qegħdin jaħdmu fil-Laundry Section.

In-numru ta' nies impjegati w il-grad tagħhom fl-Isptar San Luqa u fl- Isptar Monte Carmeli ser jitqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra.

SAĦĦA - GENERAL PRACTITIONERS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn general practitioners f':- a) Malta; u b) f'Għawdex?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: F'Malta ma jeżistix reġistru speċjaliżżat ta' General Practitioners.

Mir-Reġistru Mediku jirriżulta illi n-numru ta' tobba li joqgħodu Malta u li wara isimhom jew għandhom kwalifi fil-General Practice jew ma għandhom l-ebda post-graduate qualification hu :

a) f'Malta 732

b) f'Għawdex 43

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm nies fil-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin?

Kemm minnhom huma rġiel u kemm huma nisa?

Minn liema belt u raħal jew pajjiż barrani huma ġejjin, flimkien man-numru ta' inmates għal kull lokalita'?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba. tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SKEJJEL - TFAL LI JOĦORĠU QABEL IS-16-IL SENA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet it-talba magħmula lid-Dipartiment għall-Eżenzjonijiet sabiex tfal jitilqu qabel mill- iskola u kemm fil-fatt ingħtaw eżenzjonijiet f'dawn l-aħħar erba' snin ta' l-iskola skolastika?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

TA' QALI ACTION PLAN - FAĊILITAJIET SPORTIVI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-ħsieb tal-Gvern rigward il-proposti ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar fit-Ta' Qali Action Plan rigward faċilitajiet sportivi nazzjonali/internazzjonali fir-rigward ta':- 1) basketball (NWTQ 6) - estensjoni; 2) cycling (NWTQ 8) - għat-tfal, għar-rikreazzjoni u għall-elite sport; 3) athletics (NWTQ9) - marathon; half marathon, grass running track għal cross country u 400m synthetic running track; 4) football - estensjoni training facilities (NWTQ10); 5) model aircraft flying - estensjoni?

ONOR.

SAĦĦA - DRUG CONTROL SECTION

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jara li d-Drug Control Section fid-Dipartiment tas-Saħħa ma jingħatawx struzzjonijiet tant inflessibbli li ġġiegħel lill-ħaddiema jkunu tant diffiċli ma' l-applikanti għal control card?

Jaf il-Ministru li applikanti ġew mibgħuta lura għax minkejja li kellhom l-ID card fuqhom, kellhom in-numru ta' l-ID mhux imniżżel fl-applikazzjoni?

Il-ħaddiema ma setgħux jiktbu n-numru huma fuq l-applikazzjoni?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-ħaddiema tad-Drug Control Section jimxu dejjem skond l-istruzzjonijiet maħruġa mid-Dipartiment tas-Saħħa.

Ninsab kuntent ħafna li l-ħaddiema jobdu struzzjonijiet u ma naħsibx li huma inflessibli.

Infakkar lill-Onor.

Inrepellant li mingħajr Identity Card ħadd ma jista jinqeda kif ukoll ħadd ma jista jbiddel, iħassar jew jimmarka xi ħaġa fuq applikazzjoni ta' tabib.

Meta xi ħadd iniżżel numru ta' Identity Card fuq applikazzjoni din tkun b'kaligrafija differenti u għalhekk dan jista jagħti lok għall-abbuż.

F'materja daqstant importanti daqs kemm hi l-ħruġ ta' control card għall-mediċini narkotiċi u psikotropiċi m'għandhiex ikun hemm lanqas l-iċken dubju li l- partikularijiet tal-pazjent huma l-veri tiegħu.

Hu għalhekk li d- Dipartiment jimpjega nies biex jiċċekkjaw u joħorġu control cards.

Kopja ta' ċirkulari maħruġa mid-Direttur tas-Saħħa Pubblika f' Jannar 1996 li titratta dwar formuli ħodor għax naħseb li hi relatata mas-suġġett minnek imqanqal tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

ŻERRIEGĦA TAL-PATATA - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward l-importazzjoni ta' żerriegħa tal-patata għall-istaġun tas-sajf li jmiss (is-sena d-dieħla), jista' l-Ministru jgħid xi proċedura u x'kontrolli se jiġu wżati biex is-suq ma jiġix saturated b'ammont ta' żerriegħa li b'mod abbużiv tista' tintuża bħala patata għall-ikel ħalli b'hekk la jbatu l-bdiewa u lanqas il-konsumaturi?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll x'tip ta' żerriegħa tal-patata se tiġi mportata u mil-liema pajjiżi?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Biex ma jiġrix dak li fil-fatt ġara s-sena l-oħra, meta s-suq ġie mifqugħ b'ammont żejjed ta' żerriegħa tal-patata, li tħalliet tiġi mpurtata mingħajr ebda kontroll, qegħdin isiru diskussjonijiet ma' dawk kollha konċernati u ma' l-Għaqdiet tal-Bdiewa biex l-ammont ta' patata taż-żriegħ impurtata tkun tirrifletti kemm jista' jkun l-ħtiġijiet tal-konsum lokali u għall-esportazzjoni.

BDIEWA - ESPORTAZZJONI TA' PATATA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid sena b'sena mill-1980 sa 1996, kemm kien il-prezz kull qantar imħallas lill-bdiewa li esportaw: (a) patata tax-xitwa; u (b) patata tas-sajf?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

BIĊĊERIJA - BAQAR

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fid- dawl tar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 6471, jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru (rjus) totali ta' baqar li tniżżlu għall-qatla l-biċċerija fil-perjodu bejn l-1 ta' Lulju u l-aħħar ta' Diċembru fit-tliet snin (3) li għaddew (sena b'sena)?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' baqar li tniżżlu għal qatla fil-biċċerija fil-perjodu bejn l-1 ta' Lulju u l-aħħar ta' Diċembru, 1994-1996 huwa skond it-tabella hawn taħt:

Year Malta Għawdex Total

1994 1324 207 1531 1995 1893 130 2023 1996 1610 114 1724

DIPARTIMENT TAL-BIEDJA - BINI TA' ĠIBJUNI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-Dipartiment tal-Biedja għandux il-ħsieb li jibni ġibjuni għall-ħażna ta' run off water (għal skopijiet ta' irrigazzjoni) b'koperazzjoni mal-Ministeru tax-Xogħlijiet u jekk fl- affermattiv: (a) fejn hu maħsub li jinbnew dawn il-ġibjuni; u (b) kemm huwa l-vot allokat għal dan l-iskop fis-sena rikorrenti?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Id-Dipartiment tal-Biedja m'għandu l-ebda proġett ta' bini ta' ġibjun għall-ħażna ta'ilma tax-xita għal skopijiet ta' tisqija fis-sena rikorrenti.

GĦAWDEX - IRZIEZET TAT-TJUR

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6636 fejn intqal li fil- gżejjer Maltin hawn 89 razzett (Għawdex) u 331 razzett (Malta) li ġew innotifikati mad-Dipartiment tas-Servizz Vetarinarju, jista' l-Ministru jgħid: (i) kemm minn dawn l-irziezet tat-tjur huma koperti bil-permessi kollha meħtieġa skond il-liġi; u (2) jgħid ukoll jekk uħud minn dawn l- irziezet tat-tjur għandhomx "biċċerija" magħhom u, jekk fl-affermattiv, kemm huwa n-numru ta' dawn l-irziezet li għandhom biċċerija?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tkun tista' tingħata meta jkunu saru l-ispezzjonijiet fuq l-irziezet kollha.

DIPARTIMENT TAS-SERVIZZI VETERINARJI - MIŻURI ĠODDA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6472 fejn intqal fir- risposta li "l-bejgħ taċ-ċanga friska f'dawn l-aħħar snin baqa' jitbaxxa", jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-prezz medju taċ-ċanga friska kull kilo fis-snin 1980 - 1996 sena b'sena?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba għall-mistoqsija numru 7395 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

DJAR - TRASFERIMENTI/PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7040, jista' l-Ministru jgħid meta ħarġet l-OPM Circular rigward transfers u promotions u meta saru l-ħatriet tal-managers u tal-General Manager rispettivament tal-Housing Authority u b'seħħ minn meta saru dawn il-ħatriet?

Meta nxtraw l-karozzi l-ġodda tal-Housing Authority sena b'sena f'dawn l- aħħar tliet snin?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Peress li l-Awtorita' tad-Djar hija awtonoma ma taqax taħt OPM Circulars fir-rigward ta' transfers u promotions.

Il-ħatriet saru b'effett mill-ewwel ta' Settembru 1996.

Wara sejħa għall-offerti, fid-19 ta' Settembru 1996, il-Bord approva x-xiri ta' tlett karozzi tad-Ditta Daewoo.

ĦAL FAR - CIRCUIT RACING

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Peress li l-Gvern ċaħad it-talba tas-circuit racing għal track f'Ħal Far; u peress li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar f'Ta' Qali Action Plan qegħda tipproponi li l-Motor Racing track għal auto cross ma tibqax f'Ta' Qali għax temmen li major impact sports għandhom jingħataw konsiderazzjoni f'Wied Fulija jew Tal-Merħla jew Landrijiet jew Magħtab jew Ta' l-Aħrax Quarry (Armier), (NWTQ16), jista' l-Ministru jgħid x'inhu l- ħsieb tal-Gvern rigward track għas-circuit racing f'wieħed minn dawn l- lokalitajiet proposti mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

KUMMISSJONI GĦALL-INVESTIGAZZJONI TA' INĠUSTIZZJI - (REF.

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li għaliha huwa ma aċċettax ir- rakkomandazzjoni ġustifikata tal-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji fil-każ imsemmi fl-ittra tad-Direttur Ġenerali fl-Uffiċċju tal- Prim Ministru, li ġġib id-data tal-25 ta' April, 1997 (Ref.

OPM/144/1987/II/302) u mibgħuta lill-persuna konċernata?

ONOR.

ALFRED SANT: Kif ġie nfurmat ir-rikorrent, jiena m'aċċettajtx id-deċiżjoni tal-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji f'dan il-każ wara li, bħalma kien jiġri qabel, ikkunsidrajt l-aspetti kollha tal-każ.

Jiena ħassejt li l-kummenti, il-pariri u r- rakkomandazzjonijiet li saruli qabel wasalt għal din id-deċiżjoni saru b'sens ta' responsabbilta u mingħajr ebda preġudizzju.

ŻWEĠIJIET

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid ta' liema nazzjonalita' kienu l- barranin li żżewġu ma' Maltin bi żwieġ ċivili fl-1995, 1996 u sal-31 ta' Mejju, 1997?

Kemm mill-Maltin li żżewġu barranin, bi żwieġ ċivili, huma nisa u kemm huma rġiel?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni mitluba qed tinġabar u tingħata risposta f'seduta oħra.

MEDITERRANEAN CONFERENCE CENTRE - ĦATRA TA' CHIEF EXECUTIVE

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra f'liema studju wasal il-proċess li nbeda qabel l-elezzjoni ta' Ottubru 1996 u ġie sospiż kawża ta' l-istess elezzjoni dwar il-ħatra ta' chief executive tal-Mediterranean Conference Centre?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għadu kemm inħatar Interim Board of Management li assuma r-responsabilita tal- management tal- Mediterranean Conference Centre mill-1 ta' Lulju, 1997.

F' dan il-kuntest ma emmx lok li jinħatar Chief Executive fl-MCC.

SELMUN - GRUPP ACCOR

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-grupp ACCOR se jieħu post il-Maritim fit- tmexxija tal-lukanda Selmun?

Jekk iva, x'inhuma r-raġunijiet li wasslu għat-tmiem tal-ftehim mal-management Maritim?

Jista' l-Ministru jikkonferma li l-ACCOR humiex interessati ukoll f'Ħal Ferħ u f'proprjetajiet oħra turistiċi attwalment immexxija mill-Air Malta jew soċjetajiet sussidjarji tagħha?

ONOR.

KARMENU VELLA: It-tmiem tal-ftehim mal-Maritim sar fi żmien l- amministrażżjoni preċedenti infatti l-ittra ta'terminażżjoni iffirmata mill- ex Chairman J.N. Tabone iġġib id-data ta' l-24 ta' Lulju 1996.

Għaldaqstant naħseb li l-Onor.

Interpellant jaf aktar minni x'kienu r- ragunijiet li wasslu għat-tmiem ta' dan il-ftehim.

Il-kumplament tal-mistoqsija hija ta' natura kummerċjali.

ITS - DIRETTUR

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: B'riferenza għall-avviż għall-applikazzjoni għal kariga ta' direttur ta' l- ITS, jista' l-Ministru jgħid għaliex l-avviż ġie maħruġ mill-NTOM meta l- ingaġġ ta' personnel fl-ITS hu regolat bil-kondizzjonijiet ta' l-impjiegi mal-Gvern u jirrikjedi l-involviment tal-PSC?

Jista' l-Ministru jgħid x'sehem kellha u/jew se jkollha l-PSC fil-proċess li jwassal għall-ħatra ta' direttur?

Kemm u min mil-leading staff ta' l-ITS għandu esperjenza ta' seba' snin xogħol ta' tmexxija ta' lukandi ta' ħames jew erba' stilel?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ingaġġ ta' Direttur ta' l-ITS huwa fuq bażi ta' kuntratt għall-tlett snin u l- applikanti huma mistennija li jkollhom esperjenża vasta fil-Hospitality Management.

L-avviż tas-sejħa ħareġ mill-NTOM bħalma kien isir qabel per eżempju fil-każ ta' l-impjieg ta' Lecturers u Assistant Lecturers.

NOFS IN-NHAR TA' MALTA - LOCAL PLANS

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk ġiex stabilit time-frame sabiex jinbeda u jitlesta x-xogħol ta' tfassil ta' Local Plans għaċ-ċentru u għan-Nofs in-Nhar ta' Malta?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

BARRIERI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema barrieri qegħdin jintużaw għal rimi ta' skart ta' kostruzzjoni u x'tariffi qegħdin jintalbu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Barrieri li jistgħu jintużaw għar-rimi ta' skart huma dawk li jkunu elenkati minn żmien għal żmien mid-Dipartiment tal- Protezzjoni ta' l-Ambjent fi ħdan il-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u l-Ambjent.

S'issa ma hemm l-ebda tarifffi stabbiliti.

AIR MALTA - TITJIRIET GĦALL-ISTATI UNITI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-pjanijiet ta' l-Air Malta għax-xhur li ġejjin għat-titjiriet bl-ajru bejn Malta u l-Istati Uniti?

ONOR.

KARMENU VELLA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 6919.

AJRUPORT - SIGURTA'

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi aspett ta' sigurta' fl-ajruport ta' Malta li m'huwiex aċċettabbli għall-Gvern ta' l-iStati Uniti?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li m'hemm l-ebda aspett ta' sigurta' fl-Ajruport Internazzjonali ta' Malta li mhux aċċettabli għall-Gvern ta' l- Istati Uniti.

Il-miżuri ta' sigurta' fl-Ajruport Internazzjonali ta' Malta huma skond lis-Standards and appropriate Recommended Practices contained in Annex 17 to the Convention on International Civil Aviation, kif ġie ċċertifikat mill-FAA, US Department of Transportation, stess.

ĊIMITERJU TA' L-ADDOLORATA - MULTI LEVEL JUNCTION

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-pjanijiet għall-multi level junction ħdejn iċ-Ċimiterju ta' l-Addolorata?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PJAN TA' STRUTTURA - MONITORING REPORT

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hux konxju tal-fatt li l-monitoring report tal-Pjan ta' Struttura li qiegħed ikun studjat bħalissa huwa diġa' skadut għax ma jirriflettix il-politika ġdida dwar l-iSptar San Raffaele, il-housing f'Pembroke, xogħlijiet ta' toroq li saru f'Tal-Barrani, eċċ?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid xi ħsebijiet għandu sabiex dawn l- anomaliji ma jkomplux jirripetu ruħhom?

ONOR.

PULIZIJA - OVERTIME

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hu dovut jew tħallas overtime lill-Korp tal-Pulizija xahar b'xahar mill-1.1.96 sal-lum?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub qiegħed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĊITTADINI TA' NAZZJONALITA' RUSSA - VISA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Minn mindu nbidlet il-policy dwar visa lil ċittadini Russi li żaru pajjiżna, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm xahar b'xahar ġew Malta persuni ta' nazzjonalita' Russa u kemm minnhom ingħatatilhom il-visa mill-airport stess?

ONOR.

PULIZIJA - MACHINE READABLE PASSPORTS

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid f'liema stadju wasal il-proġett ta' machine readable passports li nbeda mill-Amministrazzjoni preċedenti?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li għadhom għaddejjin diskussjonijiet bejn id-Dipartiment tar-Reġistrazzjoni Ċivili, l-MSU u l-kumpanija li ntagħżlet biex tipprovdi s-sistema biex jiġu finalizzati l-kuntratti meħtieġa.

Ninsab infurmat ukoll li dawn id-diskussjonijiet waslu fil-fażi finali.

QRATI - ESPERTI TAL-QORTI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm huma veri rapporti li dehru fl- Istampa li bħalissa hemm inkjesta għaddejja fuq ħlasijiet li saru lill- esperti tal-Qorti?

Jekk huma veri, minn min hu kompost il-Bord ta' l- Inkjesta u min qed jiġi ndagat?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra l-konklużjonijiet ta' din l-inkjesta meta jsiru?

ONOR.

CHARLES MANGION: Nikkonferma li twaqqaf Bord ta' Inkjesta biex jirrapporta dwar ċerti ħlasijiet li saru għal xi rapporti tekniċi mqabbda mill-Qorti.

Ma jidhirlix li hu għaqli f'dan l-istadju li nagħti iżjed dettalji.

DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET - ESPROPRJAZZJONI TA' ARTIJIET

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2386 u t-tweġiba, jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx pjan sabiex it- Lm13,000,000 dovuti bħala kumpens lis-sidien li tteħditilhom l-art mill- Gvern matul is-snin se jitħallsu?

Kemm ġew ivvotati flus din is-sena għall- ħlas ta' dan il-kumpens?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għal Interpellanza numru 3274.

Din is-sena ġew ivvotati LM 500 000 biex jitħallas parti mill-kumpens dovut.

Dan hu l-istess ammont li kien qed jiġi allokat dan l-aħħar snin.

QRATI - KAWŻI LI JINVOLU L-PRIM MINISTRU

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari tiegħi numru 201, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk mid-9.12.96 kienx hemm kawżi oħra - mibdija qabel is- 26.10.96 - fejn il-Gvern ta' Malta kien attur jew rikorrent quddien il- Qrati Superjuri u l-kawża ġiet ċeduta jew kien appellant u ġie ċedut l- appell?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li mid-9 ta' Diċembru 1996 sa llum kien hemm erba kawżi fejn il-Gvern kien attur, rikorrent jew appellant li ġew ċeduti.

Dawn kienu:

Prim Awla Civili CGMO vs Gasan Insurance 11.03.97

Prim Awla Civili CGMO vs Maurice Abdilla 14.03.97

Prim Awla Civili Kontrollur tad-Dwana vs 19.05.97 Paul Camilleri

Prim Awla Civili CGMO vs Gasan Insurance 23.05.97

PTA - UNIFORMI ĠDIDA TAX-XUFIERA

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid min ħareġ bil-mudell ta' l-uniformi l- ġdida tax-xufiera tat-trasport pubbliku u kemm tħallas għal dan ix-xogħol?

Dan il-persuna/jew persuni kkonsultaw rwieħhom ma xi mudelli oħra ta' trasport pubbliku barranin?

Wara dan, se tingħata responsabbilta' għal uniformijiet oħra ta' dipartimenti oħra?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nfurmat li l-uniformi l-ġdida li bdew jilbsu x-xufiera tal-karozzi tal-linja ntagħżlet mill-Għaqda tas-Sidien tal- Karozzi tal-Linja u kienet approvata mill-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku.

L-Awtorita' qed tinsisti mas-setturi kollha dwar il-ħtieġa li x- xufiera jkollhom uniformi.

L-Awtorita' tħalli, bħal dejjem, f'idejn dawn is-setturi biex jagħżlu huma l-uniformi, bl-approvazzjoni ta' l-istess Awtorita'.

Sakemm ma tingħażilx uniformi differenti, ix-xufiera kollha li jaħdmu fid-diversi setturi tat-trasport pubbliku huma obbligati jilbsu l- uniformi eżistenti li tikkonsisti f'qalziet blu u qmis ċelesti, li fuqha, fix-xitwa, jintlibes jersey blu.

ITS - KARIGA TA' DIRETTUR

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk biex persuna tokkupa l-kariga ta' direttur ta' l-ITS għandux ikollha taħlita ta' esperjenzi sew fit-tmexxija ta' oqsma fit- turiżmu bħal per eżempju, lukandi u ħolqien u żvilupp ta' fergħat oħra mill- prodott turistiku kif ukoll esperjenza fit-tmexxija ta' istituzzjonijiet akkademiċi fil-qasam tat-turiżmu kif ukoll tagħlim, b'enfasi kemm tista' tkun inġenti bejn iż-żewġ aspetti?

Jekk il-Ministru mhuwiex ta' din il- fehma, jista' jagħti r-raġunijiet għaliex ma jaqbilx?

Jekk jaqbel, jista' jgħid għaliex fis-sejħa għad-direttur ITS tissemma esperjenza ta' 7 snin tmexxija ta' lukandi u xejn dwar kwalifiki akkadmiċi u esperjenza didattika?

ONOR.

KARMENU VELLA: Naqbel ma' l-ewwel parti tal-mistoqsija u ngħid lill-Onor.Interpellant li fl-aħħar parti tal-mistoqsija huwa żbaljat.

Nistieden lill-Onor.

Interpellant jirreferi għas-sejħa għall-post ta' Direttur ITS, u jikkonferma li r-rekwiziti mitluba jkopru fost affarijiet oħra kwalifici akkademici li jsostnu l-esperjenża, kif ukoll li l-persuna magħżula għandha jkollha l-abbilita li tirrelata mas-sistema Edukattiva f'Malta fost ħwejjeġ oħra.

TAXXI ĠODDA - LOTTERIJA ABBINATA MA' L-IRĊEVUTI

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' jiġi spjegat kif jittellgħu in-numri tal-lotterija abbinata ma' l-irċevuti wara l-introduzzjoni tat-taxxi l-ġodda?

Dawn jittellgħu 12-il numru wieħed wieħed jew inkella tliet numri minn tlett gruppi differenti, viż wieħed ta' 31 numru (1-31) għat-tlugħ tan-numru li jikkonċerna d-data, wieħed ta' 100 (0-99) għal dak li jikkonċerna ċ- ċenteżmi u wieħed minn fost ir-registration numbers tat-taxxa tal-ħwienet?

Kemm hu n-numru ta' ħwienet reġistrati għal dan il-għan?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li n-numri tal- lotterija abbinata ma' l-irċevuti jitilgħu b'sistema kompjuterizzata.

B'din is-sistema, l-ewwel jitilgħu tmien numri li jkopru n-numru tar- reġistrazzjoni ta' l-istabbiliment.

Wara jitilgħu n-numri li jkopru dak il- perijodu li jiġi qabel titla dik il-lotterija partikulari (e.g.

1 sa 15 u 16 sa l-aħħar tax-xahar).

Fl-aħħar jitilgħu n-numri li jkopru ċ-ċenteżimi li jidhru fuq l-irċevuta (00 sa 99).

Hemm madwar għaxart elef stabbiliment reġistrati għal dan il-għan.

SPTAR MONTE CARMELI - PAZJENTI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7059, jista' l-Ministru jgħid:- it-8 każi marbuta mal-vizzju tal-logħob kemm kellhom żmien; 1) każ b'każ meta daħlu l-isptar Monte Carmeli l-ewwel darba; jew 2) każ b'każ meta kellhom l- ewwel appuntament tagħhom fil-Psychiatric Out-patients; jew 3) każ b'każ meta daħal għall-ewwel darba fil-Psychiatric Unit skond liema ġara l-ewwel?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Minħabba illi n-numru ta' pazjenti f'din il- kategorija huwa żgħir ħafna u faċilment jistgħu jiġu ddentifikati individwi bi ksur ta' kunfidenzjalita' medika, ma nħossx illi din l-informazzjoni għandha tingħata.

Jekk l-Onor kollega jħoss illi din l-informazzjoni hija essenzjali ħafna jista jagħmel kuntatt dirett mad-Direttur tal-Psikjatrija fl-isptar Monte Carmeli.

KENNIESA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6878 li saret lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali u mbagħad lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali u li issa ġiet riferuta lilu u ċioe' jista' jgħid x'inhi l-policy tal-Gvern rigward l-impjieg ta' kenniesa mal-Gvern fil-preżent peress li n-numru ta' kunsilli lokali li qed imorru għal mechanised sweeping kulma jmur qed jiżdied?

Jista' jsir użu aħjar minn dawn in-nies, bħal tindif minn materjal goff, per eżempju, f'widien?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-maġġoranza tal-Kunsilli Lokali għandhom jitolbu knis manwali u għaldaqstant it-taqsima Ndafa Pubblika rebħet l- biċċa l-kbira ta' l-offerti maħruga s'issa.

Fil-ftit, każi fejn intilfu l-kuntratti tal-knis, il-ħaddiema ġew ittrasferiti f'postijiet oħra u ngħataw xogħol ta' tindif.

ENEMALTA - KAŻIJIET TA' DIXXIPLINA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti figuri tal-każijiet ta' dixxiplina fil- Korporazzjoni Enemalta, xahar b'xahar, matul l-1996 u l-ewwel sitt xhur ta' l-1997?

Kemm kien hemm (jekk kien hemm) każijiet riferuti lil xi awtorita' oħra, per eżempju, pulizija?

ONOR.

LEO BRINCAT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĠURNALI LOKALI - INFORMAZZJONI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jispjega kif dehret informazzjoni f'diversi gazzetti meħuda mid- data taċ-Ċensiment, meta dan għadu ma ħariġx?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-Mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

SKEJJEL - ĦADDIEMA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm transfers ta' ħaddiema li qabel kienu fit-taqsima tal-Maintenance Unit u li ntbagħtu fl- iskejjel xi xhur ilu?

Kemm minn dawn il-ħaddiema ġew trasferiti fil-Works Division jew f'xi dipartiment ieħor?

Kemm hemm talbiet pendenti mingħand dawn in-nies biex jieħdu transfer?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fis-sezzjoni tal-Manutenzjoni tad-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni minn dejjem kien hemm numru ta' ħaddiema jaħdmu f'diversi skejjel.

Biex is-sezzjoni titmexxa aħjar saret riorganizzazzjoni u l-228 General Hands intbgħatu jaħdmu jew fl-iskola tar-raħal tagħhom jew f'dik ta' l-eqreb lokalita'.

Id-Diviżjoni tal-Edukazzjoni ħasset il-bżonn li biex is-servizzi ta' 75 impjegat jiġu utilizzati aħjar, jintbagħtu 74 fis-sezzjonijiet tad- Dipartiment tax-Xogħlijiet u Kostruzzjoni u mpjegat wieħed fil-Ministeru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali.

F'din ir-riorganizzazzjoni l-maġġoranza assoluta ta' dawn il-General Hands sabu posthom u qegħdin kuntenti fix-xogħol tagħhom.

Hemm numru żgħir li għal skopijiet diversi jixtiequ jiċċaqalqu mill-iskola fejn illum qegħdin jaħdmu.

Id-Diviżjoni qed tagħmel mill-aħjar biex fejn tara li l-ilment ikun ġustifikat tilqa' t-talba.

SKEJJEL - ĊERTIFIKATI TA' MARD

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm ċeritifikati ta' mard ta' tfal ta' (a) ġimgħa, (b) ġimgħatejn, (ċ) tliet ġimgħat, u (d) aktar minn tliet ġimgħat matul is-sena skolastika li għadha kemm spiċċat?

Isir xi monitoring ta' dawn iċ-ċertifikati mill-Welfare Section tad- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

DIVIŻJONI TA' L-EDUKAZZJONI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm kawżi quddiem il- Qorti li fihom hemm involuta d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni?

Kemm minnhom huma miġjuba mid-diviżjoni u kemm minnhom huma miġjuba kontra d-diviżjoni?

Jista' l-Ministru jagħti fil-qosor is-suġġett ta' dawn il-kawżi?

ONOR.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

FORZI ARMATI - MEMBRI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Billi l-inqas rank ta' membru tal-Forzi Armati huwa dak ta' gunner, jidhirlu l-Prim Ministru li dan m'huwiex terminu korrett?

Gunner huwa l-inqas membru fir- rank ta' reġiment ta' artillerija, għaldaqstant jidhirlu l-Prim Ministru li dawk ir-riferenzi bħal gunner, lance bombardier u bombardier għandhomx jiġu sostituti f'terminu aktar addattat, bħal suldat ta' l-infanterija (jew private), lance corporal u corporal u dawk li huma fis-sezzjoni ta' l- enġiniera jiġu msejħa sapper eċċ bħalma jsir f'armata Ingliża li fuqha l- AFM hija modellata?

ONOR.

ALFRED SANT:Filwaqt li napprezza l-eżattezza ta' l-Onor.

Membru ġejt mogħti parir li ma jkunx jaqbel li jinbidlu n-nomenklaturi.

Minħabba li l-membri tal-Forzi Armati ta' Malta jagħmlu xogħol li jappartjeni mhux biss lil kull qasam ta' l-armata iżda wkoll, dejjem fil-limitazzjonijiet tagħna, dak marittimu u ta' l-ajru, l-istess nies jistgħu jiġu ppustjati b'mod flessibbli minn taqsima għal oħra skond il-ħtiġijiet tas-servizz.

GĦaldaqstant huwa essenzjali li jinżammu l-istess nomenklaturi f'kull unita' jew taqsima.

Dawk użati llum huma dawk tradizzjonalment l-izjed applikabbli.

MOSTA - TRIQ ĠUŻEPPI HYZLER

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti l-inkarigu lid-dipartiment konċernat biex ikun irranġat spuction tad-drenaġġ li ma jingħalaqx sewwa fi Triq Ġużeppi Hyzler, fil-Mosta peress li din toħloq problema ta' iġjene?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ngħataw struzzjonijiet biex tiġi rranġata il- manhole msemmija fil-mistoqsija parlamentari.

WSC - EXTRACTION TA' ILMA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' extraction ta' ilma mill-aquifer ġurnata b'ġurnata mit-28.4.97 sa l-10.7.97, f'Malta u Għawdex f'daqqa?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

DIPARTIMENT TAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' trains/modules li nżammu standby fil-perjodu mit-28.4.97 sa l-10.7.97, ġurnata b'ġurnata, u ta kemm production capacity kienet kull train/module li kienet out of order?

ONOR.CHARLES BUHAGIAR:Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

WSC - UFFIĊJALI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6598, jista' l-Ministru jgħid liema Branch Heads tal-WSC ġew demoted għal managers u minn min kienu komposti l-Interviewing Boards li kienu mdaħħla f'dawn id-demotions?

ONOR.