MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 128 It-Tlieta, 21 ta' Ottubru, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 128

It-Tlieta, 21 ta' Ottubru, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.07 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 21 ta' Ottubru, 1997

WERREJ MINUTI 381

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 381

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 387

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA RIŻOLUZZJONI DWAR TRASFERIMENT TA' ARTIJIET 388

RULING TA' MADAM SPEAKER 408

AĠĠORNAMENT 409

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 415

MINUTI

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): Hemm korrezzjonijiet għall- Minuti?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru): Madam Speaker, nixtieq niġbed l-attenzjoni tas-Sedja li l-Onor.

Jose' Herrera kien preżenti għas-seduta ta' dalgħodu.

MADAM SPEAKER: Hemm iżjed korrezzjonijiet għall-Minuti?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nixtieq niġbed l-attenzjoni tas-Sedja li l-Onor.

Louis Deguara wkoll kien preżenti għas-seduta ta' dalgħodu.

MADAM SPEAKER: Mela l-ismijiet ta' l-Onor.

Jose' Herrera u l-Onor.

Louis Deguara għandhom jinqatgħu mil-lista tal-Membri assenti.

Il-Minuti issa jistgħu jiġu konfermati?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 127 li saret fil-21 ta' Ottubru, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

PULIZIJA - TFAL TAĦT L-ETA' F'DISCOS

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' tfal taħt is-16-il sena li nqabdu mill-pulizija ġo discos f'Malta din is-sena?

Fejn inqabdu?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Ninsab informat li sa l-10 ta' Awissu ta' din is-sena, il-Pulizija qabdet erba' żgħażagħ taħt is-16-il- sena ġewwa d-discos.

Dawn inqabdu fit-Tattingers Club, fir-Rabat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Madam Speaker, jista' forsi min hu responsabbli jara jekk dawn humiex jattendu l-iskola u jekk m'humiex tittieħed azzjoni mid- Dipartiment ta' l-Edukazzjoni?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Naċċerta lill-Onor.

Membru li se tittieħed azzjoni f'kull każ fejn jidħlu dawn l-affarijiet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, jien jidhirli li ftit taż-żmien ilu min- naħa tal-Gvern kien hemm min staqsa jekk il-pieni jistgħux jiħraxu u l- Ministru kien qal li se jikkonsidra din il-proposta.

Jaf il-Ministru li dawn il-pieni kienu ħraxu fl-1995?

Fost affarijiet oħra kien intqal li mat- tieni conviction tiġi sospiża l-liċenzja ta' l-istabbiliment in kwestjoni.

Jiġifieri l-Ministru qiegħed jantiċipa li se jħarrax il-pieni li diġa' jeżistu, jew inkella qed jgħid li se jara li r-regolamenti li għandna jiġu enforzati?

Jiena naf li m'huwiex faċli li wieħed isib soluzzjoni għal din il-problema, pero' naħseb li b'daqsxejn ta' rieda tajba jista' jkun hemm aktar enforcement ta' dawn ir-regolamenti.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, jiena diġa' tlabt għal kopja tad-diskors li kien intqal f'din il-Kamra f'dik l-okkażjoni li qed isemmi l-Onor.

Interpellant.

Malli dan id-diskors ikun għandi, jien lest li ngħaddilu kopja tiegħu ħalli jkun jaf x'intqal.

PULIZIJA - TFAL TAĦT L-ETA' FI STABBILIMENTI TAX-XORB

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm inqabdu sidien ta' stabbilimenti jservu xorb alkoħoliku lit-tfal taħt is-16-il sena ġo Malta din is-sena?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Ninsab informat li ma nqabad ħadd.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Victor Galea Pace, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

VICTOR GALEA PACE: Madam Speaker, xtaqt nistaqsi lill-Prim Ministru jekk skond il-liġijiet eżistenti s-sidien tal-ħwienet jistgħux ibigħu xorb u tabakk.

ONOR.

ALFRED SANT: Safejn naf jien, ma jistgħux iservu xorb alkoħoliku lil minuri.

ONOR.

VICTOR GALEA PACE: Jista' tifel ta' 14-il sena jmur f'ħanut u jitlob pakkett sigaretti u jingħatalu?

ONOR.

ALFRED SANT: Safejn naf jien ma jistax, pero' ħalli nerġgħu mmorru lura fuq l-alkoħol.

Kulħadd jaf li jkun hemm xi tfal li jmorru jixtru l- inbid jew il-birra għall-ġenituri tagħhom, pero' dawn ma jistgħux imorru f'bar jew f'ħanut u jixtru alkoħol biex jikkonsmawh hemmhekk.

Safejn naf jien dan japplika wkoll għas-sigaretti.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, japprezza l-Prim Ministru li r-reat m'huwiex li minuri jidħol f'bar imma li dan jiġi servut l-alkoħol?

Jiena qed nagħmel din id-domanda sabiex il-Prim Ministru jikkonsidra li jagħlaq dik il-loophole li hemm fil-liġi; m'iniex qed ngħid dan sabiex niġġustifika l-fatt li l-pulizija, f'sena sħiħa ma qabdux persuna waħda.

Kif inhi l- liġi llum, biex jinqabad xi ħadd iridu jagħmlu raid u jsibu lil dak li jkun fil-bar bit-tazza f'idu jikkonsma xorb alkoħoliku.

Għalkemm dan huwa possibbli, naturalment huwa aktar diffiċli u għalhekk jien qed nitlob lill- Prim Ministru sabiex jara li tinstab soluzzjoni għal din il-problema.

ONOR.

ALFRED SANT: Il-problema hija waħda prattika, jiġifieri kif se ssib linja ta' mġiba min-naħa ta' l-awtoritajiet ta' sorvelja u kontroll li tkun raġjonevoli, li timpedixxi li jsiru dawn l-abbużi u li fl-istess ħin ma tkunx forma ta' regolament Gestapo għaliex inkella ma taħdimx.

QRATI - KAĊĊATURI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ittellgħu kaċċaturi l-qorti din is-sena?

Kemm instabu ħatja u kemm ġew liberati?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li din is-sena, sal-11 ta' Settembru, itellgħu 140 kaċċatur il-qorti.

Minn dawn, 61 instabu ħatja filwaqt li 20 ġew liberati.

PULIZIJA - QBID TA' DROGA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm inqabdet droga din is- sena u ta' liema kwalita' kienet?

Kemm inqabdet mill-pulizija, kemm mill- AFM, kemm mid-Dwana u kemm mill-awtoritajiet tal-ħabs?

Kemm kien in-numru ta' persuni arrestati fuq dawn is-sejbiet?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub hu kif jidher fit- tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, ma naħsibx li nkun qiegħed nikxef sigrieti jekk ngħid li kien hemm il-ħsieb li fl-ajruport, fil-parti tad- dwana, issir xi forma ta' partition sabiex min ikun nieżel biex jgħaddi mid- dwana, ma jkunx jaf x'qed jagħmlu l-uffiċjali tad-dwana.

Jista' jiġi kkonsidrat li dan il-pjan jitlesta?

Qed ngħid dan għaliex kif inhi s- sitwazzjoni llum, huwa faċli li wieħed jara xi jkun qed jagħmel l-uffiċjal tad-dwana u jekk dak li jkun ikollu xi droga, ikun jista' jarmiha qabel ma jasal fil-punt tad-dwana.

Jiena naħseb li huwa mportanti li dan isir għaliex id-dwana hija l-ewwel linja ta' drug enforcement fl-ajruport, li huwa l-aktar point of entry importanti fil-pajjiż.

Naf ukoll li hemm pjanijiet f'dan is-sens fuq talba tad-dwana stess.

ONOR.

ALFRED SANT: Se nitlob lill-awtoritajiet konċernati sabiex jikkonsidraw fejn waslu - jekk kienu nbdew - dawn il-pjanijiet.

PULIZIJA - PARKING TICKETS

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' parking tickets maħruġa mill-pulizija din is-sena?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li din is-sena, sal-11 ta' Settembru, il-Pulizija ħarġet 55,862 parking ticket.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, nixtieq nittratta suġġett li ssemma diversi drabi f'dan il-Parlament.

Fil-pajjiż għandna diversi traffic signs li meta tpoġġew kienu jagħmlu sens, pero' li llum m'hemmx bżonnhom.

X'qed jagħmel il-ministeru konċernat sabiex flimkien ma' ministeri oħrajn jidentifikaw il-postijiet fejn hemm dawn it-tabelli u jekk hemm bżonn, jitneħħew jew jinbidlu?

ONOR.

ALFRED SANT: L-eżerċizzju li qed isir f'dan ir-rigward se jkompli għaddej, pero' ma naħsibx li dan jispjega n-numru ta' parking tickets li ngħataw matul din is-sena.

Jiġifieri l-55,862 parking ticket m'humiex riferibbli għal din il-problema.

PULIZIJA - KOLLIŻJONIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm saru kolliżjonijiet din is-sena sal-lum?

Kemm kienu nvoluti vetturi f'dawn il-kolliżjonijiet?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li mill-ewwel tas-sena, sa l-10 ta' Settembru, seħħew 10,031 kolliżjoni li fihom kienu nvoluti 20,131 vettura.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, jien jidhirli li fir-rapport ta' l-MSU dwar il-Korp tal-Pulizija kien hemm il-proposta - li naħseb li l-Gvern kien aċċettaha - li f'każ ta' kolliżjonijet li ma jinvolvux feriti fuq il- persuna tal-passiġġiera jew tas-sewwieq, il-pulizija ma jkollhomx aktar l- obbigu li jmorru fuq il-post ta' l-inċident.

Fiex waslu l-pjanijiet tal- Gvern f'dan ir-rigward?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, diġa' kelli okkażjonijiet oħra waqt il-ħin tal-mistoqsijiet li nirrapporta dwar dak li hemm għaddej f'dan il-qasam.

Illum nista' nirrapporta progress sħiħ, fis-sens li bi qbil anke ma' l-aġenziji ta' l-insurance u mal-pulizija fil-livell tal-Ministeru ta' l-Intern, waslna fi ftehim dwar pjan li se jiddaħħal gradatament fejn f'ċerti kolliżjonijiet li m'humiex gravi ma jkunx hemm il-bżonn li tissejjaħ il-pulizija imma jiġu segwiti proċeduri li jixbħu dawk li jeżistu f'ċerti pajjiżi Ewropej.

F'każijiet bħal dawn, il-persuni nvoluti jkunu huma stess responsabbli li jagħtu rendikont ta' dak li ġara kemm lill- insurance tagħhom u kemm lil awtoritajiet oħra fejn hemm il-bżonn, dejjem skond proċeduri stabbiliti.

Din is-sistema ovvjament tirrekjedi ċertu ammont ta' edukuzzjoni ċivika jew pubblika, ċertu ammont ta' pubbliċita' dwar kif se titħaddem u anke ċertu ammont ta' żmien sabiex tiddaħħal.

Se tintuża wkoll l-esperjenza li kellna fit-towing u l-clamping sabiex din is- sistema tiġi estiża b'mod li jkun gradwali ħalli kulħadd jifhem x'inhu għaddej, dejjem permezz ta' kampanja pubbliċitarja meħtieġa.

Jiġifieri l- proċess se narawh għaddej 'il quddiem f'dawn ix-xhur li ġejjin.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, filwaqt li napprezza dak li qed jgħid il-Prim Ministru, li jekk isir dan il-pjan għandu jkun hemm kampanja ta' edukazzjoni, xtaqt nistaqsih x'jiġri f'każ li t-tnejn min-nies involuti ma jaqblux dwar kif ġara l-inċident.

Jekk l-inċident ikun ġara fi Triq Sant'Anna, dawn se jibqgħu jiddiskutu u jwaqqfu t-traffiku u mbagħad xorta waħda tkun trid tinġieb il-pulizija fuq il-post ta' l-inċident?

Jekk inhu hekk, il-pulizija jistgħu jmorru mill-ewwel jagħmlu l-isketches huma!

Dawn m'humiex biss diffikultajiet li ltqajt magħhom jiena meta kont Ministru ta' l-Intern imma huma diffikultajiet li ġew espressi anke minn Dr. Micallef Stafrace - li kif nafu se jiġi appuntat chairman tal-kumitat biex jirrelata dwar il-kolliżjonijiet u l-inċidenti fatali li qegħdin isiru - fil-ħarġa tal-bieraħ tal-gazzetta "it-Torċa".

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, irrid ngħid li huwa ċar li sistema bħal din mhux bilfors titħaddem jew tkun tista' taraha b'mod perfett.

Hemm ċerti dubji dwarha li fl-opinjoni tagħna ġew solvuti bil-proċeduri li qegħdin jiddaħħlu.

Pero' ma tistax tibqa' ċċassat quddiem id-dubji, il- problemi u d-diffikultajiet li tqanqal sistema bħal din u lanqas nistgħu ngħidu li s-sewwieqa Maltin huma b'xi mod konġenitalment f'pożizzjoni li ma jiftehmux jew li jibdew jagħtu f'nofs ta' triq meta jkun hemm xi ħabta.

Irrid ngħid li l-problemi li ssolleva l-Onor.

Interpellant ġew ikkonsidrati u hemm proċeduri li bihom qegħdin nimxu fuq din il-biċċa tax-xogħol.

DIPARTIMENT TAL-BINI U TISWIJA TA' DJAR

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid xahar b'xahar, mill-1 ta' Jannar sa l-aħħar ta' Settembru, 1997, kemm saru spezzjonijiet mid-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar, kemm daħlu talbiet biex postijiet jiġu rranġati, kemm kien hemm xogħlijiet pendenti wara li ġew approvati li jsiru, kemm kien hemm refusals ta' talbiet u kemm xogħlijiet approvati tlestew?

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): L-informazzjoni mitluba qed titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

Ma' din l-iskeda qed ninkludi wkoll l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

Ta' min jispjega li n-numru ta' xogħlijiet approvati indikati f'kolonna "C" m'huwiex kemm ġew approvati xogħlijiet f'dak ix- xahar partikolari iżda kemm żdied jew naqas in-numru meta min-numru ta' spezzjonijiet li saru tnaqqsu x-xogħlijiet li kienu tlestew f'dak ix-xahar partikolari.

B'hekk in-numru jista' jonqos jew jiżdied.

Id-diskrepanza minn xahar għal ieħor ġejja mill-fatt li jista' jkollok xahar fejn ikun inbeda ħafna xogħol iżda ma jkunx ċertifikat li tlesta, u xahar ieħor fejn jiġu rrekordjati xogħlijiet li jkunu nbdew ix-xahar ta' qabel.

Id- differenza bejn kolonna "A" u kolonna "B" hija n-numru ta' talbiet li jkunu għadhom ma ġewx spezzjonati jew indikati bħala "indeċiżi" sa l-aħħar xahar.

Dawn qed jiġu indikati f'kolonna "F" għalkemm din ma kenitx mitluba fil- mistoqsija.

Fir-realta' dan in-numru huwa aktarx iżgħar - bejn 70 u 100 - billi jista' jinkludi xi każijiet dupplikati jew xi każijiet li ġew spezzjonati iżda mhux reġistrati fil-computer.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Madam Speaker, jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi tibdil fil-policy tad-Dipartiment tad-Djar vis-a-vis t- talbiet li jiġu approvati jew miċħuda?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Fil-fatt aħna qed nestendu din il-policy u malli jasal il-mument opportun inkun nista' nqegħedha fuq il-Mejda tal-Kamra.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, fil-weekend li għadda ġie rrapportat li l-Ministru qal li l-kummissjoni dalwaqt se toħroġ rapport dwar l- artijiet li jista' jitla' bini fihom.

Jien ma nafx jekk hemmhekk il- Ministru kienx qed jirriferi għall-kummissjoni ppreseduta minn Dr. Karmenu Mifsud Bonnici jew għal xi kummissjoni oħra.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Għalkemm il-mistoqsija li għamilli l-Onor.

Gatt m'għandhiex taqsam mal-mistoqsija oriġinali nista' ngħidlu li dakinhar jien kont qed nirriferi għall-kummissjoni ppreseduta minn Dr. Karmenu Mifsud Bonnici.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jaf il-Ministru li f'risposta għal domanda parlamentari ingħad li għalkemm ir-rapport tal-kummissjoni huwa lest m'hemmx il-ħsieb li jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, se nerġa' nara t-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Biex forsi niggwida lill-Ministru jkun tajjeb jekk nirriferi għall-Mistoqsija Parlamentari Numru 5970.

Din il-mistoqsija ġiet magħmula mill-Onor.

Michael Bonnici lill-Prim Ministru li min-naħa tiegħu ta din ir-risposta:

"L-Interim Report ġie ppreżentat lill-Gvern u jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra fiż-żmien opportun"."

Madam Speaker, fil-fatt għalkemm minn dak iż-żmien 'il hawn saru erba' domandi oħra fuq dan is-suġġett, il-Ministru għadu ma poġġiex dan ir- rapport fuq il-Mejda tal-Kamra.

Ħaġa oħra li rrid ngħid hija li filwaqt li qabel din il-kummissjoni kienet tippreżenta r-rapporti tagħha lill-Prim Ministru, issa jidher li din qed tippreżentahom lill-Ministru tad-Djar.

Jista' l-Ministru jikkonfermali jekk dan huwiex minnu jew le?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, dak li għidt jien huwa konformi ma' dak li hemm fit-tweġiba parlamentari.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, it-tweġiba, li ngħatat fit-2 ta' Ġunju, tgħid li dan ir-rapport diġa' qiegħed f'idejn il-Gvern u se jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra fiż-żmien opportun, pero' l-Ministru ġie rrapportat mill-media li qal li r-rapport dalwaqt se jitlesta.

Jiġifieri hemm differenza bejn dak li qed jgħid il-Ministru u dak li qal il-Prim Ministru fit-tweġiba li ta.

Issa jekk il-Ministru ġie rrapportat skorrettement, dan għandu jgħidilna.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Safejn naf jien dak li ġie rrapportat kien li r- rapport se jiġi ppreżentat fil-mument opportun u fil-fatt jien l-ewwel għalhekk għidt li se nerġa' nara t-tweġiba li kienet ingħatat.

Din ir- risposta issa qrahielna l-Onor.

Gatt u ta dan nirringrazzjah.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, jien inħobb inkun preċiż u għalhekk nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk jistax jikkonferma li r-rapport ta' Dr. Karmenu Mifsud Bonnici huwa lest.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għall-Mistoqsija Parlamentari Numru.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, huwa evidenti li l-Ministru mhux qiegħed iwieġeb id-domanda.

Il-mistoqsija oriġinali ta' l-Onor.

Jean Pierre Farrugia kienet tirrigwarda l-bidliet fil-policy dwar it-tiswijiet ta' bini tal-gvern.

Il-Ministru jikkonferma li effettivament ma saret assolutament l-ebda bidla f'dik il-policy?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kif iqabbel in-numru ta' applikazzjonijiet bejn Jannar u Settembru ta' din is-sena ma' l-istess perijodu tas-sena li għaddiet u ta' sentejn ilu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, l-ewwelnett nixtieq ninforma lill- Onor. Interpellant li aħna diġa' għamilna policy fuq dan ir-rigward, pero' għadna ma ppublikajnihiex.

Fil-fatt din se tiġi mxandra waqt id-debate li se jsir fuq dan il-qasam.

It-tieni nett irrid ngħid li n-numru ta' talbiet li saru bejn Jannar u Settembru ta' din is-sena jipparaguna tajjeb ħafna mat-talbiet li saru matul l-istess perijodu fis-snin ta' qabel.

Biżżejjed ngħid li filwaqt li minn Jannar ta' l-1993 sa Diċembru ta' l-1996 saru 10,721 talba, minn Jannar sa Settembru li għadda saru 'l fuq minn 1,839 talba u sa l-1 ta' Novembru se jkunu saru madwar 2,000 talba.

Nieħu din l- opportunita' sabiex ngħid ukoll li mit-2 ta' Jannar sal-15 ta' Settembru li għadda saru madwar 2,380 spezzjoni.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar ir-rapporti kummissjonati lil Dr. Edgar Mizzi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8565; u

Lista li turi n-nazzjonalita' tal-persuni li nqabdu jgħixu illegalment f'pajjiżna, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9058.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Estimi ta' Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita' Marittima ta' Malta għas-sena finanzjarja 1997/1998;

Financial Statements ta' l-Awtorita' Marittima ta' Malta għas-sena li għalqet fit-30 ta' Settembru 1997; u

Rapport Annwali ta' l-Awtorita' Marittima għas-sena 1996/1997.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u Sajd): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' l-annimali fl-Għammieri u fi proprjeta' tad-Dipartiment tal- Biedja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9041; u

Lista ta' għaqdiet li ltaqa' magħhom il-Ministru tal-Biedja u Sajd matul l-1997 dwar organic farming, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9042.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Skeda ta' talbiet għal tiswijiet, li saru lid-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar bejn Jannar u Settembru 1997, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 8561.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

RIŻOLUZZJONI DWAR TRASFERIMENT TA' ARTIJIET

Tkompli mill-21 t'Ottubru, 1997.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Buhagiar huwa in possession of the House.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Madam Speaker, dalgħodu konna bdejna nitkellmu fuq il- mozzjoni li permezz tagħha l-Gvern se jgħaddi diversi proprjetajiet lil entitajiet differenti.

Hawn ta' min ifakkar li ma' din il-mozzjoni hawn annessi sitt dokumenti; A,B,C,D,E u F.

Madam Speaker, Dokument "A" jittratta dwar biċċa art f'Għajn Tuffieħa li qed jiġi propost li tinqasam ħalli parti minnha tingħata lil Ħal Ferħ Company Ltd. - li hija kumpannija sussidjarja ta' l-Air Malta - għal bini ta' villaġġ turistiku, parti oħra tingħata lill-għaqda ta' l-iscouts u t- tielet parti - li hija l-iżgħar waħda - tintuża mill-Partit Laburista li diġa' għandu xi proprjeta' hemmhekk.

Dokument "B" imbagħad jittratta dwar il-proprjeta' li l-Gvern beħsiebu jgħaddi lis-soċjeta' tal-M.U.S.E.U.M. sabiex tinbena sezzjoni femminili ta' din is-soċjeta' f'Tal-Pieta'.

Fil-fatt hemm ukoll il-possibbilta' li tinbena dar residenzjali għall-membri anzjani ta' l-istess soċjeta'.

Dokument "C" jittratta dwar l-għoti ta' l-iskola St. Patrick's lis- Soċjeta tas-Salesjani ta' Don Bosco, u dan għal miżata nominali ta' Lm1 fis- sena.

Dan se jsir sabiex is-Salesjani jkunu jistgħu jkomplu bix-xogħol tagħhom li jieħdu ħsieb tfal ta' eta' żgħira.

Dokument "D" imbagħad jittratta dwar il-bdil f'kondizzjoni ta' kuntratt, liema kuntratt kien sar fl-1979 u li permezz tiegħu l-Partit Laburista kien ingħata proprjeta' ġewwa St. Andrews bħala parti minn bdil ta' proprjeta' li kellu l-istess partit fil-Marsa, liema proprjeta' kienet ittieħdet mill- Malta Shipbuilding.

Ta' min jgħid li dan il-bdil fir-regolamenti tal- kuntratt se jsir sabiex titneħħa l-kondizzjoni li permezz tagħha l-gvern kien qed iżomm id-dritt li jittermina kuntratt minħabba nuqqas ta' ħlas ta' ċens.

Fil-fatt li qed jiġri llum huwa li l-Gvern qed jitlob lura ċ-ċens lill-Malta Shipbuilding, li min-naħa tagħha għandha kuntratt mal-Partit Laburista, u fl-istess waqt dejjem iżomm id-dritt li jkun responsabbli għall-ħlas ta' dawk il-flus lill-Partit Laburista stess.

Imbagħad għandna Dokument "E" li jirrigwarda għoti ta' siti, liema siti huma tal-Joint Office, ġewwa Birkirkara u St. Andrews lil St. Michael's Foundation sabiex din il-fondazzjoni tkun tista' tibni xi skejjel hemmhekk.

Madam Speaker, id-dokument li dalgħodu spiċċajna niddibattu fuqu kien Dokument "F", li jirrigwarda l-proposta li l-Gvern jgħaddi diversi faċilitajiet sportivi lill-għaqdiet li jagħmlu talba għalihom permezz tal- Kunsill Malti għall-Isport.

Kif kont qed ngħid dalgħodu s-sistema taħdem billi l-għaqdiet konċernati jagħmlu talba lill-Kunsill Malti għall-Isport, dan jevalwa t-talba li ssirlu u mbagħad jekk jara li t-talba saret in bona fide u minn għaqda rikonoxxuta, jipproċedi sabiex jgħaddi b'ċens il- faċilitajiet lill-għaqda partikolari.

Hawnhekk ta' min jgħid li l-flus li jinġabru miċ-ċnus ta' dawn il-faċilitajiet se jgħaddu f'fond li huwa amministrat mill-Kunsill Malti għall-Isport, liema fond huwa maħsub sabiex jippromwovi l-isport f'Malta.

Semmejt ukoll diversi faċilitajiet - fil- fatt hemm 25 faċilita' li fil-maġġoranza tagħhom huma tal-football u tal- water polo - li huma inklużi f'Dokument "F".

Madam Speaker, hawnhekk nixtieq nipproponi emenda għall-mozzjoni li ressaqt fis-seduta ta' dalgħodu, liema emenda tgħid hekk:

"C" "Minnufih wara l-kliem "f'dokumenti annessi "A", "B", "C", "D", "E", "F"", għandu jiżdied il-kliem "u "G".

Billi b'kuntratt tas-7 ta' Frar 1957 fl-atti tan-Nutar Victor Miller il-Gvern ta' Malta ta b'ċens lil General Workers' Union art fil-Belt Valletta fi Triq Nofsinhar kantuniera ma' Triq l-Ifran biċ-ċens u kundizzjonijiet li jinstabu fl-istess kuntratt, u fost dawn il- kundizzjonijiet hemm imsemmi li l-art għandha tintuża biex jittella' bini għall-użu ta' attivita' ta' Trade Union, u wkoll li l-ebda parti mill-bini ma għandu jiġi trasferit;

U billi l-General Workers' Union talbet li dawn iż-żewġ kundizzjonijiet għandhom jiġu modifikati fis-sens li l-General Workers' Union jistgħu jużaw parti mill-bini li tela' għal skop kummerċjali u wkoll li jkunu jistgħu jittrasferixxuh;

U billi l-Gvern laqa' t-talba;

U billi huwa xieraq li din il-modifika ssir wara riżoluzzjoni tal- Kamra tad-Deputati;

Għalhekk huwa b'dan riżolut li l-imsemmi kuntratt tas-7 ta' Frar 1957 għandu jiġi modifikat skond il-pattijiet u kundizzjonijiet imsemmija fl-abbozz ta' kuntratt li jinsab imqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.",

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea on a point of order.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, in-naħa ta' l-Oppożizzjoni tqis li din l-emenda li għadu kemm qara l-Ministru tbiddel b'mod sostanzjali l-mozzjoni kif imressqa oriġinarjament.

Din hija mozzjoni ġdida fiha nfisha għaliex anke mill-mod kif inhi ppreżentata, turi li hija riżoluzzjoni differenti għal kollox.

Aħna ta' l-Oppożizzjoni nħossu li kien ikun ferm aħjar li kieku din l-emenda - jekk tan-naħa l-oħra jridu jsejħulha emenda - ġiet ippreżentata b'mod korrett.

Fil-fatt din li qara l-Ministru tippreżentalna problema bħal dawk li tqajmu aktar kmieni u aħna bilfors ikollna nqisuha out of order jekk kemm-il darba l-Ministru ma jitlobx il-permess tal-Kamra u jfittex il-kunsens ta' din in-naħa sabiex iressaq dan id-Dokument "G" ġdid.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Iva, Madam Speaker, f'dan il-każ nitlob il- permess tal-Kamra ħalli nkun nista' nressaq din l-emenda.

MADAM SPEAKER: Hawn permess sabiex ma' Dokumenti "A", "B", "C", "D", "E" u "F" ikun hemm ukoll anness, mar-riżoluzzjoni kif ġiet sottomessa, id- Dokument "G"?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda l-emenda?

ONOR.

JOE MIZZI: Nissekonda.

ONOR ĊENSU GALEA: Madam Speaker, nissekonda filwaqt li nifhem li fl- istess kontest tad-deċiżjoni li ħadet is-Sedja, se jkun hemm ukoll vot separat fuq din il-mozzjoni partikolari.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, dan id-Dokument "G" ġdid m'huwiex qed jitressaq sabiex tingħata proprjeta' lill-General Workers' Union imma sabiex meta tinbidel xi kondizzjoni - f'dan il-każ hemm żewġ kondizzjonijiet - f'kuntratt li jkun sar permezz ta' riżoluzzjoni ta' din il-Kamra, id-dokument jinġieb quddiem din l-istess Kamra sabiex aħna nkunu nistgħu niddiskutu t-tibdil li hemm bżonn isir.

U se nispjega ftit x'qiegħed jingħad fil-kuntratt li hemm mal-mozzjoni.

Kif naħseb li jaf kulħadd, xi żmien ilu l-printing press tal-General Workers' Union ma baqgħetx fil-basement ta' l-istess bini imma ttieħdet f'post ieħor u ġiet murija x-xewqa li l-ispazju li issa ġie vakanti jintuża għal xi ħaġa oħra.

Fil-fatt aħna qed nagħmlu talba sabiex ikun possibbli li jinbidlu l-kondizzjonijiet li kien hemm fil-kuntratt tas-7 ta' Frar, 1957 ħalli jkun jista' jsir użu differenti minn dan il-post vakanti.

Madam Speaker, aħna jidhrilna li jkun aħjar li post vojt jintuża, pero' l- kuntratt tal-General Workers' Union kien tassattiv ħafna fis-sens li kien jgħid b'mod strett li l-proprjeta' li ngħatat lill-union trid tintuża biss għal skopijiet ta' trade union u għalhekk inħasset il-ħtieġa li ssir din it- tip ta' riżoluzzjoni.

Irrid ngħid ukoll li waħda mill-kondizzjonijiet tgħid li jekk kemm-il darba l-post partikolari jintuża mill-union għal skopijiet oħra - dan qiegħed indikat fuq il-pjanti li huma annessi mad- dokument - jiġifieri jekk kemm-il darba dan l-ispazju jintuża għal użu kummerċjali, il-union qed tintrabat li tagħti persentaġġ mill-profitti ta' dik l-attivita' kummerċjali li tkun qed issir li jmur f'fond speċjali li se tagħmel il-union sabiex tippromwovi l-affarijiet tal-konsumatur għall- benefiċċju tal-poplu kollu.

Din hija l-kondizzjoni li saret lill-union u hija parti mill-kuntratt li hemm anness ma' Dokument "G".

Fi ftit kliem, għal darb'oħra ġibna quddiem din il-Kamra dokument li bħalma għidt fil-bidu huwa ntiż li jbiddel kondizzjoni.

Madam Speaker, jekk wieħed iħares lejn dak kollu li qed jingħad fid-dokumenti li hawn quddiemna - apparti t-trasferimenti nfushom u l-kondizzjonijiet tat- trasferimenti - jara li hemm kondizzjoni waħda li tirriferi għar- riżoluzzjonijiet l-oħrajn kollha u din hi li għal kull ħaġa li trid issir, kemm jekk qiegħed tagħti proprjeta' għall-ewwel darba u allura jista' jkun hemm iċ-ċans li dik il-proprjeta' tiġi trasferita, u anke jekk trid tbiddel xi kondizzjonijiet, se tispiċċa dik il-klawsola li kienet tgħid li għandek bżonn il-permess tal-Kummissarju ta' l-Artijiet - qabel din kienet tkun fil- kuntratti kollha - u issa qed ngħidu li hemm bżonn l-approvazzjoni tal- Kamra tar-Rappreżentanti.

Aħna nħossu li din hija xi ħaġa mportanti ħafna għaliex b'hekk apparti li nkunu fidili ma' dak li qal l-Ombudsman fil-każ tal-proġett tal-Hilton fejn kien ta l-parir li l-Kamra tar-Rappreżentanti tiġi kkonsultata kull meta jkun hemm xi tibdil f'kuntratt ta' trasferiment li jkun ingħata b'riżoluzzjoni tal-Kamra, aktar minn hekk inkunu fidili wkoll ma' dak li konna nikkritikaw qabel meta konna ngħidu li hemm il-ħtieġa li meta proprjeta' pubblika tingħata lil xi entita', hi min hi, qabel ma jsir xi tibdil, din tinġieb quddiem din il-Kamra sabiex tiġi dibattuta, u t-tibdil isir jekk kemm-il darba jiġi approvat.

Għalissa se nieqaf hawnhekk ħalli nisma' l-kummenti tal-Kamra.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. Francis Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, naħseb li jekk kien hawn mozzjoni fl-istorja ta' dan il-Parlament li ma nistgħux ma nħarsux lejha bħala waħda mill-iktar gravi, anke għall-mod kif ġiet ippreżentata, hija bla dubju ta' xejn din il-mozzjoni.

Dalgħodu kellna l-opportunita' li nindikaw - apparti li saru konsiderazzjonijiet oħra - kif il-Gvern f'mozzjoni li fiha ġabar sitt riżoluzzjonijiet differenti u issa għadu kemm żied is-seba' riżoluzzjoni - l-ewwel riżoluzzjoni tista' taqsamha fi tliet partijiet - ipprova jiġbor taħt kappa waħda numru ta' trasferimenti ta' l- art tal-Gvern li huwa evidenti li m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' xulxin.

Fil-qosor nixtieq ngħid fiex jikkonsistu dawn ir-riżoluzzjonijiet li ġew miġburin kollha flimkien, pero' mbagħad irrid nirriferi għal x'inhu l-iskop prinċipali tal-Gvern.

Fl-ewwel riżoluzzjoni nsibu l-każ ta' trasferiment ta' art għal skop kummerċjali bħalma hu l-iskop tal-kumpannija Ħal Ferħ, trasferiment ta' art lil għaqda volontarja li hija l-assoċċjazzjoni ta' l- iscouts u fit-tielet parti ta' l-ewwel riżoluzzjoni nsibu wkoll trasferiment li jissana lil dak li jeżisti diġa' f'Għajn Tuffieħa, anke għar-rigward taż-żewġ interessi l-oħra lill-Partit Laburista.

Fit-tieni riżoluzzjoni imbagħad insibu trasferiment ta' art lis-soċjeta tal-M.U.S.E.U.M. filwaqt li fit-tielet riżoluzzjoni nsibu għoti b'użu, iktar milli trasferiment, għall-iskola ta' St. Patricks f'Tas-Sliema lis- Salesjani ta' Don Bosco.

Ir-raba' riżoluzzjoni huwa evidenti li kienet ir-riżoluzzjoni prinċipali fl-intenzjoni tal-Gvern u aktar tard nirriferi għaliha iżjed fid-dettall.

Għandna imbagħad il-ħames riżoluzzjoni li tikkonsisti fit-trasferiment ta' art lil St. Michael's Foundation sabiex ikunu jistgħu jibnu skola għal skopijiet edukattivi, u s-sitt riżoluzzjoni tittratta dwar diversi artijiet favur għaqdiet sportivi.

Imbagħad biex inkomplu ngħaqduha, ftit ilu tressqet emenda rigward il-każ li indika l-Ministru tal-General Workers' Union.

Sur President, jekk inħarsu lejn l-istorja ta' dan il-Parlament u naraw l- okkażjonijiet kollha li fihom tressqu riżoluzzjonijiet quddiem din il-Kamra sabiex din min-naħa tagħha tawtorizza trasferiment ta' art, ma nsibu ebda okkażjoni fejn gvern ġabar flimkien - u pprova wkoll kieku ma kienx għar- ruling tas-Sedja jiġbor flimkien fis-sens li jittieħed vot wieħed - diversi riżoluzzjonijiet li m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' xulxin.

U allura meta tara konsiderazzjoni bħal din ma tistax ma tasalx immedjatament għall- konklużjoni li hemm skop li la hu skop ta' trasparenza, la ta' serjeta' u wisq inqas ta' onesta'.

L-iskop prinċipali tal-Gvern hu li din il-Kamra tagħti lill-Malta Labour Party awtorizzazzjoni in blank - għaliex lanqas għandna indikazzjoni remota ta' lil min se jsir it-trasferiment, taħt liema kondizzjonijiet se jsir, għal liema skopijiet se jsir jew b'liema prezz se jingħata - sabiex jinnegozja kif irid art li għandu f'idejh b'ċens perpetwu f'St. Andrews.

Imma mhux hekk biss.

Biex dan in-negozju jiffaċilitah u jsir perfett, il- Gvern qiegħed jgħid li se jaħfer iċ-ċens dovut lilu lil min se jixtri din l- art - li qiegħda f'waħda mill-ikbar prime sites mil-lat kummerċjali ta' pajjiżna - mingħand il-Malta Labour Party.

Issa, skond ir-risposta tal- Ministru stess għal interpellanza tal-kollega tiegħi l-Onor.

Tonio Borg, hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq somma ta' mill-inqas ¥230,000.

Mela l-Gvern se jaħfer iċ-ċens fuq din l-art favur min għal skop kummerċjali u għal skop ta' spekulazzjoni se jieħu l-art mingħand il-Malta Labour Party.

Din hija l-ewwel konċessjoni.

Il-konċessjoni l-oħra hija li l-Gvern qiegħed jgħid li qed jirrinunzja għad-dritt li għandu li jieħu din l-art lura kemm-il dabra ma jkunx tħallas lilu ċ-ċens.

Dan huwa li qed jgħid il-Gvern illum.

Kif għamel ukoll il-Ministru, forsi huwa xieraq li wieħed jidħol fl- istorja ta' kif evolviet din is-sitwazzjoni.

L-istorja, fil-bidu tagħha, hija simili għal kif iddeskriviha l-Ministru llejla.

Kif nafu, fl-1979 il- Malta Shipbuilding iddikjarat li trid testendi l-operazzjonijiet u l- attivita' ekonomika tagħha, u indikat li kellha bżonn il-post okkupat mill- Malta Labour Party ġewwa l-Marsa.

Dakinhar il-Gvern ġie quddiem din il- Kamra b'riżoluzzjoni speċjali ad hoc - mhux bħalma għamel il-Gvern tal-lum ifformat mill-istess partit li bil-mod kif qiegħed jimxi qiegħed joskura aktar il-metodi tat-trasparenza tiegħu - sabiex ikun awtorizzat jagħti lill- Malta Shipbuilding art kummerċjali mill-aktar importanti ġewwa St. Andrews sabiex din tkun tista' tpartatha ma' l-art fil-Marsa wżata mill-Malta Labour Party.

Sa hawnhekk qegħdin naqblu.

Meta mbagħad nagħtu ħarsa lejn il-kuntratti li saru abbażi tar- riżoluzzjoni li kien ressaq l-istess Gvern f'din il-Kamra fis-7 ta' Awissu, insibu li fl-20 t'Awissu - jiġifieri 15-il ġurnata wara, għax naturalment fejn jidħlu l-interessi tal-Malta Labour Party il-Gvern kien mgħaġġel ħafna - huwa għamel l-att li bih għaraf li - u nikkwota testwalment mill-kuntratt li sar fl-20 ta' Awissu 1979 - il-Malta Shipbuilding:

" ... għandha ħtieġa li tkabbar il-post fejn qiegħda tinbena l-Marsa Dock u billi l-uniku sit adattat għal dan l-iskop huwa dak li huwa okkupat mill-headquarters tal-Malta Labour Party, huwa magħruf li l- Malta Labour Party lest li jirrilaxxa din il-proprjeta' bil-patt li jingħata akkommodazzjoni adegwata alternattiva.".

Mela fl-1979 il-Malta Labour Party kien qed jiġi mitlub jagħti dawn il- headquarters lill-Malta Shipbuilding minħabba t-tkabbir tal-Marsa Dock.

Min-naħa l-oħra l-Gvern ried li l-Malta Labour Party jingħata akkomodazzjoni adegwata alternattiva u allura ta dawn is-siti ġewwa St. Andrews lill-Malta Shipbuilding sabiex din tkun tista' tagħmel dan it- tpartit mal-Malta Labour Party.

Fil-kuntratt ta' l-1979, dan il-konċett ta' akkomodazzjoni adegwata alternattiva jissemma mill-anqas tliet darbiet, u nenfasizza dan il-punt għaliex dan il-Gvern mill-bankijiet ta' l- Oppożizzjoni kien jgħid li jekk inti trid tagħti art għal xi skop, dak l- iskop ma tistax tbiddlu u ma tistax tagħmel trasferimenti in blank qisu ma ġara xejn.

F'dan il-kuntratt mal-Malta Shipbuilding, il-Gvern qed jgħid li qiegħed jipprovdi l-akkomodazzjoni alternattiva meħtieġa sabiex ikun jista' jsir dan il-bdil ta' proprjetajiet, u għat-tielet darba nsibu li l-Malta Labour Party qed jingħata dawn is-siti f'St. Andrews bħala akkomodazzjoni alternattiva.

Imma mhux hekk biss.

F'dan il-kuntratt ta' l-1979, insibu li l-Gvern kien lest jagħti dawn l-istess siti f'St. Andrews, limiti ta' San Ġiljan, lill-Malta Shipbuilding sabiex din tkun tista' tittrasferihom b'ċens perpetwu lill-Malta Labour Party għaliex il-Malta Labour Party ma riedx jitgħabba bi spiża kapitali esaġerata u allura pprefera l-metodu ta' ċens perpetwu.

Allura l-Gvern ta lill-Malta Shipbuilding dawn l-artijiet b'ċens perpetwu ħalli hi tagħtihom lill-Malta Labour Party b'ċens perpetwu u jpaċu waħda ma' l-oħra.

Issa meta inti taqra dan il-kuntratt, allura tassumi li dak li kellu jsir huwa li l-Malta Labour Party imexxi l- attivitajiet tiegħu minn St. Andrews minflok mill-Marsa għaliex il- kuntratt ta' l-1979 ma jgħidx li l-Gvern qed jagħti lill-Malta Shipbuilding artijiet biex din tagħtihom lill-Malta Labour Party bħala kumpens u l-Malta Labour Party jagħmel minn dawk l-artijiet kull negozju mmaġinabbli.

Il- Gvern qallu li bħala partit politiku qed jingħata siti fejn iżomm ir- records u minn fejn imexxi l-attivitajiet li kien imexxi bħal-laqgħat tal- kumitati, laqgħat fejn jindirizzaw lin-nies u attivitajiet politiċi oħra fl-attivita' normali ta' partit politiku.

Jiġifieri l-Gvern ma kienx qed jagħti dan is-sit lill-Malta Labour Party qisu sar xi enti kummerċjali li qiegħed fin-negozju ta' l-ispekulazzjoni ta' l-artijiet.

Din hija l-ewwel konsiderazzjoni li rridu nagħmlu.

Meta mbagħad saru l-kuntratti bejn il-Malta Shipbuilding u l-Malta Labour Party dan il-punt reġa' ġie enfasizzat, pero' qabel ma niġi għal dawk il- kuntratti tajjeb ngħid li l-Gvern, apparti li rabat liż-żewġ partijiet biex jagħmlu dan it-trasferiment lil xulxin inkella jeħdilhom kollox lura, kien qal li jekk l-enfitewta jkun naqas li jħallas iċ-ċens għal sentejn jew aktar, jew jekk għalkemm ikun għamel xi ħlas parzjali f'xi sena huwa jibqagħlu jħallas somma daqs l-ammont ta' sentejn ċens u f'kull każ jibqa' hekk debitur wara li jgħaddu 30 ġurnata min-notifika ta' ittra uffiċjali, din tkun tiġġustifika lill-Gvern biex jieħu l-art lura.

Issa żgur li l- Ministru u anke kull min isegwi x'jiġri f'kuntratti ta' ċnus ta' trasferimenti ta' artijiet fil-pajjiż jaf li meta inti tagħmel regola bħal din, tkun qed tagħmel regola estrema sabiex tassigura li dak il-ħlas isir.

Dak li jagħmel kull persuna li għandu l-iċken proprjeta' f'dan il-pajjiż hu li jekk dak li għandu ċ-ċens jitolbu jagħtih id-dritt li jittrasferixxi l- proprjeta' - għax min irid jieħu l-art ma jridx jieħu l-art bir-riskju li l-proprjetarju directus dominus jieħu l-art lura għax ixolji l-kuntratt - jgħidlu li biex dan isir, fil-kuntratt stess fejn jagħtih il-permess tat- trasferiment, irid jitniżżel li jrid isir il-ħlas taċ-ċens kollu dovut.

Dan hu l-elementari li jiġri dejjem, imma dan il-Gvern għaliex hawnhekk qed jittratta mal-Partit Laburista, irid jimxi b'mod differenti mill-konċetti kollha ta' sens komun, ta' tmexxija serja u ta' tmexxija responsabbli f'isem il-poplu kollu.

Aktar tard jien se nikkwota wkoll minn diskorsi li saru f'okkażjonijiet oħra f'dan il-Parlament meta kellna mozzjonijiet ta' trasferiment ta' art fejn l-Onor.

Alfred Sant, bħala Kap ta' l-Oppożizzjoni, kien iddeskriva dan il-Parlament bħala x-shareholder ta' l-artijiet kollha tal-Gvern u qal li dan il-Parlament irid jifli, jeżamina u jara bl-iktar mod metikoluż xi jkun qiegħed jiġri f'ċirkostanzi bħal dawn.

Allura l-ewwel osservazzjoni li jien nagħmel bħala parti mill-Parlament li l-Onor.

Alfred Sant iddeskrivih bħala x-shareholder ta' din il- proprjeta' nazzjonali, huwa li nistaqsi għaliex il-Gvern m'huwiex jagħmel il-minimu li jagħmel kull proprjetarju ta' art, u dan apparti l-ewwel argument, jiġifieri li dan it-trasferiment m'huwiex qiegħed isir biex tinstab akkomodazzjoni alternattiva għall-Malta Labour Party.

Għalkemm hawnhekk m'humiex qegħdin jgħidulna min qiegħed jixtri mingħand il-Malta Labour Party, jien nifhem li dan l-individwu l-aħħar ħaġa li għandu f'moħħu hija li jibni xi headquarters għal attivita' politika.

Jiena ngħid li dan se jixtri din il-proprjeta' biex jagħmel attivita' kummerċjali u ta' spekulazzjoni mill-iktar wiesgħa immaġinabbli u l-Malta Shipbuilding m'għandha l-ebda dritt li meta tittrasferixxi l-art f'St. Andrews tagħmel xi kondizzjonijiet iktar favorevoli minn dawk li taha l-Gvern, għaliex kif nafu hemm il-prinċipju fundamentali li jekk jien nagħti xi ħaġa lil ħaddieħor, imbagħad dak ma jistax jagħti iżjed milli tajtu jiena.

Mela meta l-Gvern qal lill-Malta Shipbuilding sabiex tagħti lill-Partit Laburista premises alternattivi minn fejn jopera, huwa ma qalilhiex tagħti lill-Malta Labour Party art biex iżommha in storage għal skop ta' spekulazzjoni biex meta jħoss id-daqqa tajba, jispekulaha bl-aktar mod kummerċjali u jgħabbi lill-pajjiż b'negozju sfaċċjat.

Imma apparti dik, il-Gvern, li żamm id-dritt fundamentali li jassigura li ċ-ċens lilu dovut ikun imħallas, qal - f'risposta mogħtija lill-Onor.

Tonio Borg għall- mistoqsija parlamentari numru 647 - li sa Jannar ta' din is-sena kienu dovuti lilu Lm230,000 f'ċens.

Issa l-Gvern qed jiġi quddiem dan il- Parlament biex jgħidilna li dak iċ-ċens m'huwiex imħallas u li għalkemm hu jaf li se jsir it-trasferiment ta' dik l-art, m'huwiex se jitlob li fuq dak it-trasferiment isir il-ħlas taċ-ċens dovut lilu kif jagħmel kull proprjetarju ieħor fil-pajjiż.

Mhux talli hekk, talli l-Gvern qed jgħid li dawk li se jixtru mingħand il-Malta Labour Party - li hija misterjuża li ma jissemmewx - għalkemm huma se jkollhom it-trasferiment ta' l-art ta' ċens perpetwu u skond regoli oħra mill-aktar fundamentali suppost l-obbligi kollha li hemm fuq dik l-art jgħaddu fuqhom, se jinħafrilhom iċ-ċens dovut s'issa.

Sur President, din tagħmel konsiderazzjoni kummerċjali importanti ħafna għall-Malta Labour Party għaliex jekk lil min jixtri mingħand il-Malta Labour Party b'madwar Lm400,000 - għalkemm m'humiex qed jinformawna min huma, nifhmu li huma ta' Fino - il-Gvern jgħidlu li jrid iħallsu Lm200,000 meta jsir il-kuntratt jew jingħata l-permess, dak idur fuq il-Malta Labour Party u jgħidlu li hu se jagħtih Lm400,000.

Jekk inti taħfer iċ-ċens dovut lil min qed jieħu l-art mingħand il-Malta Labour Party, tkun qed tagħmel rigal taċ-ċens dovut favur il-Malta Labour Party.

Dan li qiegħed jagħmel il-Gvern!

Sur President, saru l-kuntratti bejn il-Malta Shipbuilding u l-Malta Labour Party fejn fihom il-Malta Labour Party ħa l-art ta' St. Andrews mingħand il-Malta Shipbuilding, liema art il-Gvern kien impona fuqha ċens ta' Lm20,000 fis-sena.

B'hekk il-Malta Labour Party awtomatikament ħa dik l-art biċ-ċens dovut direttament minnu lill-Gvern.

Hekk jgħidu l- kuntratti, pero' l-Malta Labour Party, biex ma jiġix skopert għaċ-ċens, żied iċ-ċens li kien jitħallas fuq l-art tal-Marsa - minn Lm160 għollih għal Lm20,000 - u qal lill-Malta Shipbuilding sabiex dak iċ-ċens tibda tħallsu lilu, imbagħad hu jħallas iċ-ċens lill-Gvern fuq l-art ta' St. Andrews biex b'hekk il-Malta Labour Party jkun kopert back to back, kif qal il-Ministru.

Jien naħseb li dawn il-kuntratti bejn il-Malta Shipbuilding u l-Malta Labour Party kienu back to back fis-sens ta' I scratch your back and you scratch mine.

Meta imbagħad wieħed jara dawn il-kuntratti isib li dawn li suppost kienu qed jagħmlu din l-operazzjoni kollha biex ma jibqgħux mingħajr headquarters, għamlu żewġ affarijiet oħra.

L-ewwelnett, għalkemm ma kienx previst fil-kuntratt oriġinali, il-Malta Labour Party qalu lill-Malta Shipbuilding li huma ġol-Marsa kellhom printing press - il-Freedom Press - u għalhekk kellhom jagħtuhom ukoll alternative accommodation għaliha, liema alternative accommodation kellha tkun tikkonsisti f'fabbrika - u qalulhom id-daqs li trid tkun - u tkun bir-rati tal-Malta Development Corporation.

Mela filwaqt li l-Malta Labour Party kien se jieħu siti li jrid hu f'St. Andrews u għall-iskopijiet li jrid hu, fil-kuntratt mal-Malta Shipbuilding qal li hu hemmhekk għandu l-press u li għaliha jrid alternative accommodation over and above dik ta' St. Andrews.

U biex żgur ma jmorrux jitilfu xi ċenteżmu qalu wkoll li riedu Lm3,000 għall-ġarr, għall- ħatt u għall-istallazzjoni mill-ġdid tal-makkinarju.

Issa jien ma nafx kemm ġarrew l-affarijiet mill-Marsa għal St. Andrews, sakemm m'hijiex xi riferenza għal parti tal-Freedom Press, pero' kif inhija miktuba hawnhekk ma tiftiehemx hekk.

Mela l-Malta Labour Party kopra lilu nnifsu li jkollu premises alternattivi, kopra lilu nnifsu billi għażel il-post li ried hu, kopra lilu nnifsu billi ċ-ċens li hu kien dovut għal dik l-art żiedu billi żied iċ-ċens fuq il-Marsa, żied il-prezzijiet tal-ġarr u żied ukoll f'daqqa waħda alternative accommodation għall-parti ta' l-istamperija.

Pero' fir- realta' x'ġara?

Il-Malta Labour Party, bħala partit, qatt ma ħadem minn St. Andrews - almenu sakemm ma għamilx xi attivita' iżolata li forsi ma nafux biha - tant li ftit wara mar għand il-Gvern u qallu biex jagħtih il-Maċina ħalli jkun jista' jaħdem minn hemm.

Mela dak li qallu l-Gvern fl-1979, jiġifieri li għandu art f'St. Andrews, wieħed mill-aqwa postijiet ta' Malta ...

U mhux billi jiġi l-Ministru llum u jgħidilna li fl-1979 ma kienux jafu li St. Andrews huwa wieħed mill-iktar postijiet kummerċjali u prime sites ta' Malta, għaliex St. Andrews ilu magħruf minn żmien is-Servizzi Ingliżi biss biss għall-potenzjal tiegħu!

Li huwa bieb ma' bieb ma' San Giljan naħseb li kienu jafu - ma tridx tkun perit biex tkun tafu dan, kulma trid tkun taf il-ġeografija elementari ta' Malta - u kienu jafu wkoll li qiegħed viċin dik il-kosta u li għandu dak l-iskop kummerċjali kollu.

Paceville ukoll kien jeżisti fl-1979!

Dawn illum qed jitkellmu b'tali mod li qisu tahom xi biċċa art fuq il-qamar li ma kellha potenzjal ta' xejn!

Imbagħad fuq kollox mhux il-Malta Labour Party għażilhom is-siti, mela aħna x'tort għandna!

Il-Malta Labour Party għażel dawk is-siti biex ikun jista' jmexxi l-headquarters tiegħu mill-Marsa għal hemmhekk ...

(Interruzzjonijiet) Mela le, fair enough kieku veru għamel hekk!

L-alternative accommodation ma saret xejn.

Ħalli nieħdu eżempju sempliċi u nagħmlu paragun identiku.

Sur President, ħalli għall-mument nimmaġinaw li jkun hemm każ ta' xi ħadd li qed jgħix fi flat u l-Gvern ikollu bżonn dak il-flat sabiex ikabbar xi uffiċini li jkollu f'dik l-area jew għal xi raġuni oħra, u allura l-Gvern jagħtih flat ieħor.

Il-kuntratt isir u niġu bir-riżoluzzjoni hawnhekk sabiex nevitaw proċeduri oħra ta' tendering, imbagħad dak li ġie meħud lilu l-flat sabiex isiru uffiċini, minflok ma jmur joqgħod fil-flat l-ieħor li jkun ingħatalu, iħallih vojt għaliex ikun qiegħed f'area kummerċjali importanti, jieħu flat ieħor tal-gvern għaliex naturalment irid ikollu fejn joqgħod - l-istess kif għamel il-Malta Labour Party bil-Maċina - u mbagħad, meta jinnegozja ma' dak ta' l-uffiċini jitolbu garaxx għaliex jgħidlu li għandu biċċa apparat li m'għandux fejn iqegħedha, jieħu garaxx ukoll, jitlob il-flus għall-ġarr biex taparsi qiegħed iġorr u mbagħad iżommu għal skopijiet ta' spekulazzjoni.

U dan jagħmlu f'isem it- trasparenza, f'isem l-onesta', f'isem il-moderniżmu u f'isem is-serjeta'!

Hekk għamlu l-Malta Labour Party u l-Gvern Laburista!

Jien niddejjaq ngħid "Gvern Laburista" għaliex suppost ngħidu "Gvern tar- Repubblika ta' Malta" pero' huwa interessanti li f'ħafna mir- riżoluzzjonijiet ħlief f'din, jissemma dejjem il-Gvern Laburista.

Fil- każijiet fejn qed tiġi trasferita xi proprjeta' lis-soċjeta' tal- M.U.S.E.U.M., lill-għaqda ta' l-iscouts u lill-għaqdiet ta' l-isports dejjem hemm imniżżel "il-Gvern Laburista", imma fil-każ tat-trasferiment lill-Partit Laburista, m'hemmx imniżżel "il-Gvern Laburista".

F'dak il- każ hemm imniżżel - b'mod li suppost nużaw fir-riżoluzzjonijiet - hekk:

"U billi ċ-ċenswalist preżenti ...",

- li huwa l-Malta Labour Party -

"... talab li jittrasferixxi parti miċ-ċens jew iċ-ċens kollu bil- kondizzjoni li l-Gvern ...",

- ma qalux il-Gvern Laburista, ma tarax!

Dik ngħiduha għall-għaqdiet, għalfejn ngħidu li l-Gvern Laburista qed jagħmel rigal lill-Partit Laburista?!

Biex imbagħad ikun hemm xi ħadd li jinduna! -

"... jirrinunzja għad-dritt li għandu għax-xoljiment ta' l-għotja enfitewtika minħabba nuqqas ta' ħlas ta' ċens ...",

- u mank jgħidulna kemm hu ċ-ċens; irridu noqogħdu inqallbu u nfittxu l- mistoqsijiet parlamentari biex insiru nafu kemm!

Forsi hawnhekk tajjeb li nfakkar li skond tweġiba għal mistoqsija parlamentari li ngħatat, dan kien ta' Lm230,000 -

"... u dan biss għal dak iċ-ċens dovut sad-data ta' dan it- trasferiment.".

Jiġifieri min se jixtri mingħandhom - nifhem li huwa Fino għall-prezz ta' Lm400,000 - jibda jħallas iċ-ċens lill-Gvern mid-data li l-art tiġi f'idejh imma ta' qabel ma jħallasx għaliex inkella jonqos il-consideration price lill-Malta Labour Party.

Ma tarax li m'aħniex se nittrattaw lill-Malta Labour Party b'dan il-mod ħażin!

Issa ħalli nħarsu ftit aktar lejn il- kuntratt li għandna ppreżentat bħala Dokument "D".

Sur President, qed nikkonċentra fuq dan għaliex bir-rispett kollu, li niġu quddiem din il-Kamra b'riżoluzzjoni moqżieża u diżonesta bħal din u nipprovaw nagħmluha eżatt fin-nofs ...

Din eżatt fin-nofs issa ġiet, għandna tlieta qabilha u tlieta warajha ħalli żgur inħawwruha l-borma!

Għandna sandwich perfett!

(Interruzzjonijiet) Meta nimxu b'dan il-mod u noqogħdu ngħidu kemm aħna ġenerużi ma' l-għaqda ta' l-iscouts, kemm aħna ġenerużi mas-soċjeta' tal-M.U.S.E.U.M., kemm aħna ġenerużi mas-Salesjani u kemm aħna ġenerużi ma' dawn l-għaqdiet ta' l-isports kollha, inkunu qed nimxu b'mod ta' disprezz lejn dawn l-għaqdiet kollha, għaliex inkunu qegħdin nisservaw bihom u xejn aktar.

B'dan li qed jagħmel il-Gvern, lil dawn l-għaqdiet kollha - l-għaqdiet filantropiċi, volontarji, l-għaqdiet li jagħmlu tant xogħol meritovoli f'dan il-pajjiż, fil-qasam edukattiv, fil- qasam ta' volontarjat, fil-qasam sportiv u fil-qasam edukattiv - qed jgħidilhom biex joqogħdu fil-ġnub tiegħu waqt li hu jagħmel din it-taħwida favur il-Partit Laburista!

Qed jgħidilhom biex joqogħdu fil-ġnub tiegħu, tlieta qabel u tlieta wara, biex forsi l-poplu ma jindunax!

Il-press releases li ħareġ il-Gvern f'dawn l-aħħar 15-il ġurnata ma semmewx din ir- riżoluzzjoni; kollha ssemmew imma din le.

Wara kollox din min jaf li qiegħda hawn?

Din qiegħda moħbija fin-nofs!

Dan huwa Dokument "D" li jfisser "dirty"; dirty tricks department.

Dawn l-affarijiet ma jsirux!

Dan huwa ta' disprezz għal dawn l-għaqdiet volontarji, huwa ta' disprezz għal dan il-Parlament, huwa ta' disprezz għall-poplu u huwa ingann li ntuża fil-kampanja elettorali u issa qed jintuża bħala metodu, bħala strument ta' kif tiggverna u tmexxi l-pajjiż.

(Onor. Membri: Hear, hear) U r- responsabbilta' tagħna hi li din id-diżonesta' nindikawha eżatt kif inhi.

Issa ħalli naqra xi jgħid iktar il-kuntratt anness ma' din ir-riżoluzzjoni li hija mmarkata bħala Dokument "D".

Jien naħseb li dan il-kuntratt li għandna quddiemna se jikkwalifika bħala wieħed mill-iktar kuntratti li tista' ssejjaħlu lectio brevis, jiġifieri iġri, għaġġel li ma tmurx tiżloq xi kelma żejda.

Bħala premessi, f'dan il-kuntratt - hawnhekk se jkolli naqleb mill-Ingliż għall-Malti għaliex għal xi raġuni, li forsi ma nifhimx biżżejjed jiena, l-abbozz li għandna ta' dan il-kuntratt huwa bl-Ingliż - hemm miktub hekk:

"Peress li l-Gvern kien ta b'titolu ta' ċens perpetwu lill-Malta Shipbuilding Company Ltd., li iżjed 'il quddiem tissejjaħ "il- kumpannija", il-porzjonijet ta' art f'St. Andrews deskritti hemmhekk ...",

- u naturalment jgħid fl-atti ta' liema Nutar u meta sar il-kuntratt -

"... bil-kondizzjoni li dik il-kumpannija min-naħa waħda tittrasferixxi dawk il-porzjonijiet ta' art lill-Partit ...",

- kif fil-fatt sar u hawn riferenza għall-kuntratt li kkwotajt -

"... u bil-kondizzjoni min-naħa l-oħra li l-Partit jittrasferixxi lill- kumpannija l-headquarters tiegħu fil-Marsa ...",

- naturalment, kif diġa' għidt, issa hawn l-arti kif naqtgħu fil-qasir għax hawn ma jissemmiex iktar li dan sar bħala eżerċizzju ta' alternative accommodation; dik insejniha -

"u peress li l-partit se jittrasferixxi dawn l-artijiet ...".

Jiġifieri dawn se jittrasferixxu ċ-ċens perpetwu u mank id-diċenza li jgħidulna lil min.

Dan il-Parlament ma jinterressahx li jkun jaf?

Jien irrid nifhem li meta l-Ministru jispjega l-iskop tal-mozzjonijiet jagħti l- motivazzjoni korretta.

Jekk il-motivazzjoni hija li dan il-Gvern se jkun tant trasparenti li kull min jiġi biex jittrasferixxi art mogħtija lilu, għalkemm ikollu dritt jittrasferixxiha, jesiġi li dak jiġi quddiem din il- Kamra ħalli terġa' tiddibatti dak it-trasferiment - dan skond ma kien jgħid il-Partit Laburista fl-oppożizzjoni - allura m'hijiex l-iktar ħaġa elementari tat-trasparenza li l-Gvern se mai jgħidilna lil min se jittrasferixxi din l-art il-Partit Laburista?

M'hijiex l-iktar ħaġa elementari tat-trasparenza li l-Gvern jgħidilna taħt liema kondizzjonijiet se tiġi trasferita, li naturalment tinkludi anke l-prezz li għalih se tiġi trasferita?

Għaliex meta jkolli l-konferma li suppost ikollha din il-Kamra - jekk veru rridu nimxu b'mod trasparenti - li l-Partit Laburista qed jagħmel dan it-trasferiment għal madwar Lm400,000, iktar u iktar nesiġi li nkun naf għaliex il-Gvern ma jinsistix li allura l-ħlas taċ-ċens dovut isir fuq il-kuntratt.

Sur President, hawnhekk tajjeb li nżommu kollox fil-binarju ta' x'ġara.

Jekk fl-1979 il-Gvern kien qiegħed jagħti art importanti ġewwa St. Andrews lill-Malta Shipbuilding biex din tagħtiha għall-akkomodazzjoni alternattiva ta' partit politiku, il-Gvern by definition kellu żewġ skopijiet soċjali li t-tnejn kienu tajbin; kellu l-iskop soċjali li jgħin lill-Malta Shipbuilding li hija industrija importanti biex tkabbar l-attivita' ekonomika tagħha u tkabbar id-Dock, u kellu l-iskop soċjali li jagħti post alternattiv għal headquarters ta' partit politiku.

S'hemmhekk kollox sew, imma jekk min se jieħu l-art illum se jagħmel supermarket jew kumpless turistiku, dan m'għandu x'jaqsam xejn ma' headquarters ta' partit.

Mela issa mhux biss għandek - u dan huwa importanti - bidla favur min l-art kienet intenzjonata li tingħata, imma għandek ukoll bidla ta' l-iskop.

Infakkar li meta min-naħa l-oħra kienet issir il-kritika li jekk isir trasferiment il-Kamra għandha tkun taf lil min se jsir, jien ħafna drabi kont inwieġeb - u dak l-argument fih validita' - li jekk il-kondizzjonijiet li jorbtu fuq il-kuntratt huma identiċi, sa ċertu punt nifhem li jista' jinteressana u jista' ma jinteressaniex.

Sur President, hawnhekk tajjeb li nsemmi l-famuż argument li kien sar f'dan ir-rigward fuq il-Car Park tal-Furjana.

L-argument min-naħa ta' l- Oppożizzjoni kien li jekk hawnhekk sar trasferiment favur il-Yellow Garage u dan wara jittrasferixxi lil xi ħaddieħor, għandna nerġgħu niġu f'din il- Kamra biex inkunu nafu għaliex il-Yellow Garage qiegħed jittrasferixxi lil ħaddieħor.

Almenu f'dak il-każ kien hemm l-istess kondizzjonijiet għaliex jekk il-Gvern qal lill-Yellow Garage li hemmhekk għandu jsir car park, hekk baqa' u mhux ittrasferixxewh u f'daqqa waħda sar supermarket.

Hawnhekk ma konniex qed nitkellmu fuq li noħolqu sitwazzjoni vantaġġjuża għall-partit politiku li hu fil-gvern!

Mela allura f'dan il-każ li għandna quddiemna xi trasparenza hi din?!

Jekk inkomplu naraw x'hawn miktub f'dan il-kuntratt insibu li:

"Issa l-Partit qiegħed jiddelega lill-Gvern ... ",

- il-konfużjoni bejn "partit" u "gvern" hija xi ħaġa inkredibbli; naħseb li din it-tip ta' diċitura hija ta' żmenijiet antikwati ħafna, ma tantx hija moderna - "... id-dritt li għandu l-partit għal kwalunkwe ċens mhux imħallas ...."

- anke hawnhekk, mank jgħid x'qiegħed jiddelega eżatt u mank jgħidilna x'inhu l-ammont ta' ċens dovut, li aħna nfakkru li hu ta' Lm230,000.

" ... u allura d-drittijiet li għandu l-partit kontra l-Malta Shipbuilding, il-partit issa qed jagħtihom lill-Gvern.".

Mhux hekk!

Mhux borma waħda din!

Imbagħad bil-konsegwenza li l-gvern jaċċetta dan kollu fid-drittijiet li hemm u l-gvern allura issa jrid idur fuq il-Malta Shipbuilding għal dan iċ-ċens mhux imħallas.

Fid-draft tal-kuntratt hemm miktub ukoll li:

"Jekk il-Malta Shipbuilding ma tħallasx lill-Gvern, allura l-Gvern iżomm id-drittijiet tiegħu biex jitħallas mill-partit.".

Imma, bir-rispett kollu għal dan l-argument, l-ikbar dritt il-gvern se jkun tilfu.

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterromplik għaliex skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li tkompli tinstema'.

ONOR.

JOSEPH FARRUGIA: Nipproponi li jkompli jinstema'.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

TONY ABELA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Zammit Dimech ikompli bid-diskors tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra kollha talli għoġobha testendili l-ħin.

Sur President, kont qed ngħid li l-ikbar dritt tal-gvern jibqa' li tieħu l-art lura, jew jekk ma jagħmilx dan, jinsisti li meta jagħti l-permess għal trasferiment, isir il-ħlas kollu immedjat.

Hawnhekk nixtieq infakkar ftit x'kien jintqal f'din il-Kamra f'okkażjonijiet preċedenti ħalli nkunu nistgħu naraw jekk il-Gvern huwiex qiegħed ikun konsistenti mat-tip ta' diskors li kien jagħmel qabel.

Jekk nieħu s-seduta tat-13 ta' Jannar, 1993 fejn konna qed niddiskutu r-riżoluzzjoni dwar għoti ta' art lil Chambrai, fid-diskors tiegħu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien, l-Onor.

Alfred Sant, kien qal dan il-kliem:

"Aħna x-shareholders tal-poplu Malti għax qed niddefendu l-patrimonju Malti, il-Parlament.

Aħna bħala shareholders li nirrappreżentaw il- poplu Malti rridu nidħlu fil-fond tal-kwestjoni u nistaqsu: Dan il- proġett huwa tajjeb jew ħażin, huwa maħdum sew jew le?".

Aktar tard fl-istess seduta kien qal hekk:

"Bla ebda biża' ngħid li l-ebda wieħed mill-kelliema tal-Gvern ma għamel assessment ta' dan il-proġett b'sens analitiku, ċar, ta' trasparenza u onesta'.".

Mela skond dan id-diskors suppost li aħna - la qed nitkellmu fuq trasferimenti - inkunu nafu d-dettalji kollha tal-proġett b'mod analitiku.

U hawn quddiem din il-Kamra kulma għandna huwa li l-Malta Labour Party irid jittrasferixxi lil xi ħadd fantażma, li ma nafux min hu, jew li nafu min huwa imma l-Gvern mhux qed jgħidilna.

Fejn hi l-indikazzjoni tal-proġett?

Fejn huma l-costings tal-proġett?

Kif se jopera l-proġett u x'inhuwa l- effett li se jkollu fuq St. Andrews?

Fejn qed nimxu ma' dak li l-Onor.

Alfred Sant qal f'din il-Kamra meta kellna d-diskussjoni rigward il-proġett ta' Chambrai?

Sur President, se nikkwota issa parti minn dibattitu ieħor, din id-darba fuq li il-Caritas kien sar fis-27 ta' Marzu, 1995.

L-Onor.

Alfred Sant dakinhar - u issa naraw jekk dan japplikax għall-każ li għandna quddiemna llum - kien qal dan il-kliem:

"L-ewwelnett, x'inhu l-iskop li għalih titressaq quddiem dan il- Parlament riżoluzzjoni bħal din biex art, proprjeta' jew asset tal- Gvern jgħaddi lil organizzazzjoni jew għaqda privata, jew xi kultant anke għaqda kummerċjali?

L-għan huwa t-trasparenza f'kontest fejn il- proprjeta' li qiegħda f'idejn il-Gvern hija proprjeta' tal-poplu, hija asset pubbliku.

Meta dan l-asset ikun qed jgħaddi għand xi ħadd fuq bażi privileġġjata, ...",

- bħalma għadda l-art lill-Malta Labour Party; fuq bażi privileġġjata -

"... fuq bażi one-to-one mingħajr l-ebda sejħa pubblika għall-offerti, ...",

- hekk għandna fil-każ tal-lum, one-to-one, jew one-to-one through one għaliex l-ewwel intużat il-Malta Shipbuilding -

"... il-Gvern li jkun qed jipproponi li jagħmel din il-ħaġa għandu jispjega b'mod pubbliku u trasparenti r-raġunijiet li jwassluh biex jagħti din il-proprjeta' taħt forma ta' ċens jew ta' kiri.".

U qalilna iżjed minn hekk għaliex imbagħad kompla jgħid hekk:

"Il-proċedura minnha nnifisha hija ivvizzjata u hija vvizzjata mill- punt li hemm bżonn li meta nkunu qegħdin ngħaddu riżoluzzjoni bħal din, jiġi ċċarat li l-proprjeta' li tgħaddi b'dan il-mod lil terza persuna, lil organizzazzjoni pubblika jew volontarja, ma tistax terġa' tiġi mgħoddija lil xi ħadd ieħor jekk ma terġax tinġieb quddiem din il- Kamra.".

U hawnhekk jien nistaqsi: Hekk qed jagħmel il-Gvern illum sabiex iġib quddiem din il-Kamra lil min qed isir it-trasferiment?

Dażgur li le!

Hemm raġuni waħda biss għal dak li qiegħed jagħmel hawnhekk il-Gvern illum, u din hija li min irid jixtri l-art mingħand il-Malta Labour Party evidentement qalilhom li hu mhux lest li jieħu ċens perpetwu mingħandhom meta fuqu hemm xabla mdendla tax-xoljiment tal-kuntratt u b'hekk jiġi ma jkun ħa xejn.

Għalhekk il-Gvern ġie b'din ir-riżoluzzjoni hawnhekk.

Kieku ġie għall-iskop li kien tkellem għalih l-Onor.

Alfred Sant anke fuq mozzjoni ta' trasferiment lil għaqda volontarja bħall-Caritas, kieku kien iġibilna d-dettalji tat-trasferiment hawnhekk u kien jagħmel ukoll il- poċedura li jekk dawn li issa se jeħduha għal skop kummerċjali, ikunu jridu jerġgħu jgħadduha lil ħaddieħor, iridu jerġgħu jiġu quddiem dan il- Parlament għall-approvazzjoni.

Ir-riżoluzzjoni li għandna quddiemna llum hija l-oppost u hija n- negazzjoni ta' kulma kien intqal meta l-Partit Laburista kien fl- oppożizzjoni.

Il-kontroll li mill-Oppożizzjoni kienu jippriedkaw li jrid isir, jiġifieri li dan il-Parlament jivverifika kull trasferiment li jsir sussegwenti għal dak li jkun approvat minn din il-Kamra, m'huwiex qed isir.

Issa l-Malta Labour Party, li naturalment jikkwalifika taħt organizzazzjoni pubblika - wieħed jiddubita kemm din l-organizzazzjoni hija volontarja għal kollox meta jara trasferimenti bħal dawn - irid jagħmel trasferiment.

Madanakollu aħna llum ma ġejniex quddiem din il-Kamra biex naraw it- trasferiment imma biex lill-Partit Laburista nagħtuh a blank cheque ħalli jkun jista' jagħmel li jrid b'dik l-art u ġejna hawnhekk ukoll biex ninsew li dik l-art kellha l-iskop oriġinali li tintuża bħala akkomodazzjoni alternattiva għal ħidma politika.

Waqt is-seduta tas-27 ta' Marzu, 1995, l-Onor.

Alfred Sant kien kompla jgħid hekk:

"Sur President, qed nagħmilha ċara li minkejja r-rispett u l-appoġġ kollu li għandha din in-naħa tal-Kamra lejn il-Caritas, se nkunu kostretti li nivvotaw kontra din ir-riżoluzzjoni jekk min-naħa tal- Gvern ma jkunx hemm l-impenn mogħti verbalment mill-Ministru llejla, jew li jinkiteb kuntratt li permezz tiegħu fil-każ li l-Caritas tirrinunzja għal din il-proprjeta' jew asset u tkun trid tgħaddiha lil xi ħaddieħor - jekk trid terġa' tirritornaha lill-Gvern mhux problema, din hija ċara - ikun hemm bżonn mhux sempliċiment timbru ta' dipartiment tal-gvern, imma jkun hemm bżonn li dan it-trasferiment jerġa' jiġi quddiem dan il-Parlament.".

Sur President, madanakollu issa l-Malta Labour Party qed jagħmel bil-kontra u l-Gvern Laburista qed jgħid lil dan il-partit: "Bravu, sewwa qed tagħmel li qed tittrasferixxi l-art lil terza persuna!

GĦandek problema fil- kuntratt għax ma jridux jixtru mingħandek minħabba li qed jinkwetaw li l- gvern jista' jaqbad u jieħu l-art lura?

Ħalli mmur quddiem il-Parlament biex inneħħilek din ir-regola!

Bravu, għax qed taqla' ħafna flus!

Qed tibża' li se taqla' ftit inqas jekk tħallas iċ-ċens mal-kuntratt?

Ħalli mmur quddiem il-Parlament u naħfer iċ-ċens lil min se jixtri mingħandek!

Qed tittrasferixxi l-art lil xi ħadd u għalissa ma tridx tgħid lil min?

Bravu, ħalli ntaptaplek fuq daharek u mmur fil-Parlament biex ngħid li se tittrasferixxi l-art lil terza persuna u ma ngħidx lil min!"

Il-Gvern hekk qed jagħmel; qed jagħti rigal assolut lil min kiser il-prinċipji kollha li tant kien ippriedka dwarhom meta kien fuq il-bankijiet ta' l-Oppożizzjoni.

Din hi d-diżonesta' tan-naħa l-oħra tal-Kamra!

Sur President, se nikkwota issa x'kien qal l-Onor.

Leo Brincat fis- seduta tat-28 ta' Marzu, 1997 waqt dibattitu ieħor fuq il-Caritas.

Fil- fatt dan kien qal hekk:

"Mr Speaker, meta fl-imgħoddi tressqu għadd ta' riżoluzzjonijiet fil- Parlament fejn kellna proprjeta' mgħoddija lil ċerti ditti u azjendi li imbagħad spiċċaw għaddew f'idejn terzi persuni minn wara dahar il- Parlament, fil-fehma tiegħi effettivament b'dan l-aġir ġraw tliet affarijiet: ..." -

- hawnhekk l-Onor.

Leo Brincat kien verament ċar u konċiż u dak li qal dakinhar jgħodd perfettament għal-lum -

"... inħbiet il-verita' tal-fatti lill-Oppożizzjoni; il-poplu Malti kollu, kemm dawk Laburisti kif ukoll dawk Nazzjonalisti, ġew ingannati u mqarrqin; u l-Parlament, l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, ġie mwaqqa' għaż-żuffjett, l-aqwa li jiġu akkomodati erba' bażużli tal- qalba.".

L-Onor.

Leo Brincat b'dan il-mod kien iddeskriva l-proċedura ta' meta jsir trasferiment u ma jingħadx min huma t-terzi persuni, u għalhekk jien nappella lill-Ministru sabiex jekk irid iżomm il-minimu tar-regoli tad- diċenza, jemenda r-riżoluzzjoni "D" billi almenu jġib f'din il-Kamra l- kuntratt propost bejn il-Malta Labour Party u dak li qed jittratta miegħu.

Anzi hawn jien qed nisfida lill-Ministru u lill-Gvern biex jemenda din ir- riżoluzzjoni jekk irid jimxi mar-regoli li kien qal dakinhar u jekk ma jridx li jseħħu t-tliet affarijiet li semma l-Onor.

Brincat, jiġifieri li tinħeba l-verita' tal-fatti mill-Oppożizzjoni, li l-poplu kollu jiġi ngannat u mqarraq u li l-Parlament, l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, jiġi mwaqqa' għaż-żuffjett, l-aqwa li jiġu akkomodati erba' bażużli tal-qalba.

U milli jidher hawnhekk hawn erba' bażużli tal-qalba sew għax qed nakkomodaw lill-Partit Laburista nnifsu, jiġifieri qed nakkomodaw lill- qalba nnifisha u mhux lil xi erba' bażużli tal-qalba!

Skond l-Onor.

Leo Brincat dan jiġri meta tiġi mgħoddija proprjeta' lil ċerti ditti u azjendi li jispiċċaw f'idejn terzi persuni minn wara dahar il-Parlament.

F'dan id- dibattitu kien tkellem ukoll l-Onor.

Joe Debono Grech fejn filwaqt li hu wkoll kien ġab l-argument li l-Parlament għandu jkun informat b'sitwazzjonijiet bħal dawn, kien qal hekk:

"Mr Speaker, m'iniex se ndum fuq il-kwestjoni.

Jiena naqbel li din il-proprjeta' tingħata lill-Caritas, imma ma nixtieqx li wara li tingħata, jiġri bħalma ġara b'kuntratti oħra li taparsi jkun hemm falliment u din tgħaddi għand ħaddieħor.".

Sur President, fil-fatt kellna diversi żviluppi oħra fuq dan ir-rigward li naħseb li wieħed għandu jirriferi għalihom.

Kif nafu kienet saret inkjesta mmexxija mill-Ombudsman rigward il-każ tal-proġett tal-Hilton kif ukoll rigward il-mod kif isir it-trasferiment ta' l-artijiet, u fost l- osservazzjonijiet li għamel l-Ombudsman, li llum huwa uffiċjal ta' din il- Kamra, kien qal hekk:

"Even if administrative actions in respect of changes to the original grant conditions were according to the letter of the law, they were certainly not in accordance with its spirit and with the philosophy which inspire legislators to enact The Disposal of Government Land Act.

In my view the motion passed by Parliament on the grant of extensions to land already held was not intended to cover concessions of the type made by modification deeds entered with the company in 1991, 1995 and 1996.".

GĦalhekk skond l-Ombudsman, anke jekk kemm-il darba l-liġi tkun qed tiġi osservata, meta jkun se jsir kwalunkwe bdil mill-kondizzjonijiet oriġinali tal-grant - hawn irrid infakkar li l-kondizzjoni oriġinali ma kenitx li l- Malta Labour Party jbigħ l-art tiegħu għal użu ta' supermarket imma li jmexxi l-attivita' tiegħu bħala partit, kif għandu dritt li jagħmel, minn post li f'dan il-każ kien għażel hu - dan il-Parlament irid ikun informat b'dawn il-modifiki.

Pero', bir-rispett kollu, dan mhux qed isir u l-Gvern, li tant jiftaħar b'dan ir-rapport ta' l-Ombudsman, qed jinjora din ir- rakkmandazzjoni permezz ta' riżoluzzjoni "D" tal-mozzjoni, liema riżoluzzjoni hija ad hoc.

Apparti l-argumenti li smajna u li rriferejt għalihom jien stess, ta' min jgħid li anke l-Avukat Edgar Mizzi ta l-parir tiegħu rigward il-Car Park tal-Furjana fejn qal li waħda mill-iktar ħwejjeġ diffiċli hi dik li tipprova x'sar ħażin.

Ta' min jgħid ukoll li fir-rakkmandazzjonijiet tiegħu dan l-avukat spjega li huwa tajjeb li wieħed jikkritika trasferiment ta' art tal-gvern mingħajr sejħa pubblika jekk ma jkunx hemm proċedura li turi lil min ikun sar, b'liema kondizzjonijiet sar u għal-liema skop sar dak it-trasferiment.

Sur President, allura l-Gvern għaliex qed jinjora dawn ir- rakkmandazzjonijiet fil-konfront tal-Malta Labour Party?

Jien qed nagħmel din l-enfasi għax parti mill-camouflage li għandna hawnhekk hija li f'diversi riżoluzzjonijiet il-Gvern daħħlilna l-prinċipju li ma jista' jsir l-ebda trasferiment lil ħaddieħor mingħajr ma' din il-Kamra terġa' tiddiskuti l-każ kollu, pero' issa f'riżoluzzjoni "D", li hija s-sandwich ta' din il-mozzjoni, il-Malta Labour Party qed jagħmel bil-maqlub u qed jittrasferixxi proprjeta' lil ħaddieħor mingħajr ma qed jiddiskuti dak it- trasferiment f'din il-Kamra.

Issa nispera li f'dan il-Parlament ma nismax xi sofiżmu mingħand il-Ministru jew mingħand kelliema oħra min-naħa tal- Gvern, fejn jiġu jgħidulna li l-fatt li din ir-riżoluzzjoni ġiet quddiem dan il-Parlament biex nawtorizzaw lill-Gvern ixolji d-dritt li jieħu l-art lura hija r-riferenza lill-Parlament f'każ ta' trasferiment, għax dan żgur li m'huwiex il-każ.

Mela jekk wieħed jirriferi lill-Parlament trasferiment li jkun se jsir lil persuna oħra dan għandu jiġi jgħidilna biss li se jxolji d-dritt li jieħu l-art?!

Dan għandu jiġi quddiem dan il-Parlament biex jgħidilna fiex jikkonsisti preċiżament dak it-trasferiment, u mela jiġi jgħidilna biss li se jirrinunzja d-dritt li jieħu l-art lura minkejja li ma jkunx sar il-ħlas taċ-ċens!

Min għamel hekk ma ġiex biex jinforma lill-Parlament dwar it-trasferiment li jrid jagħmel, għax lanqas ried jgħidilna.

Nirrepeti li aħna la ġejna informati lil min se jsir dan it- trasferiment, la b'liema prezz, la għal liema skop, u lanqas fiex jikkonsistu l-kondizzjonijiet l-oħra li hemm.

Dan il-Gvern m'hu qed jgħidilna xejn u qed jaħbi lil din it-terza persuna għal kollox!

Sur President, jien m'għandi l-ebda dubju li kieku l-Malta Labour Party seta' jagħmel dan it-trasferiment u min se jieħu l-art mingħandu - nifhem li huma ta' Fino - ma ltaqax mal-problema legali li ma jistax jissogra jmiss dik l-art minħabba r-riskju li l-Gvern jeħodhielu lura, kieku l-Gvern ma ġiex bir-riżoluzzjoni quddiem dan il-Parlament għaliex kieku kellu

l-iskop li jagħmel dan kollu bi trasparenza kien jiġi hawn u jagħtina d- dettalji tat-trasferiment.

GĦalhekk hawnhekk jien nerġa' nisfida lill- Gvern sabiex jekk hu għandu l-iskop li jgħidilna fiex jikkonsisti t- trasferiment almenu għandu jibdel il-parti "D" tar-riżoluzzjoni u jġibilna l-kuntratt tat-trasferiment filwaqt li jimponi fuq min se jieħu l-art li ma jagħmilx xi trasferiment ieħor.

Il-Gvern hekk irid jagħmel jekk irid jimxi b'din ir-regola għax inkella se nispiċċaw qisna karambola, nolqtu naħa biex inkunu lqatna post ieħor.

Sur President, meta nara dan kollu jien ma nistax ma nirriflettix fuq fattur ieħor li fl-opinjoni tiegħi huwa rilevanti ħafna.

Kif nafu lkoll, l- art ta' St. Andrews tikkomprendi fiha l-Australia Hall u bini ieħor ta' importanza storika.

Allura hi koinċidenza li l-Malta Labour Party, apparti li qed jitlob lill-Gvern Laburista biex jiġi quddiem dan il-Parlament ħalli jressaq din ir-riżoluzzjoni, imur għand il-Planning Authority u jgħidilha sabiex tneħħi l-iskedar ta' dik il-proprjeta' f'St. Andrews li qiegħda għandu b'ċens u li hija skedata bħala Grade 1 building?

Hija koindiċenza li l-Malta Labour Party qed jagħmel il-pressjoni politika kollha immaġinabbli biex ineħħi dak l-iskedar?

Sur President, minħabba li issa l-Malta Labour Party jrid jispekula l-art tal-gvern li kienet ingħatatlu biex imexxi l-attivita' tiegħu bħala partit bl-iktar mod sfaċċat u bil-moħbi, dan il-Gvern m'huwiex qiegħed jimxi bil- prinċipju ta' proprjetarju li jħares lejn id-drittijiet tiegħu fl-interess tal-poplu kollu, u mhux qiegħed jittratta lil dan il-Parlament bħala shareholder tal-patrimonju Malti kollu, kif kien jgħidilna l-Onor.

Alfred Sant, imma qiegħed jittrattah biss bħala mod kif huwa jaqdi politikament u bl-iktar mod partiġġjan lill-Partit Laburista f'kuntratt li nafu li l- Partit Laburista jrid jaqla' Lm400,000 minnu.

Sur President, dawn huma Lm400,000 għalxejn għaliex il-Partit Laburista kellu art tiegħu fil-Marsa u fit-teorija ried li jċaqlaq dak li kien hemm hemmhekk għal St. Andrews u f'St. Andrews ma ċaqlaq xejn.

Kellu wkoll il- Freedom Press u talab immedjatament post ieħor għaliha - mela allura l- parti tal-Freedom Press issa ma jistax joqgħod jgħoddielna fil-kalkoli tiegħu għaliex ħa post ieħor għaliha - u sakemm bena l-headquarters fil- Ħamrun, kien ħa l-Maċina.

Mela allura dan il-post f'St. Andrews lanqas biss kien daħallu fil-kuriduri ta' moħħu li jużah għall-iskop li ngħatalu.

L- Onor. Buhagiar, li bħala perit kien għamel id-disinn tal-headquarters tal- Partit Laburista fil-Ħamrun ma deherlux li fil-kapaċita' tiegħu ta' perit jgħid lin-nies konċernati li l-art li għandhom f'St. Andrews suppost qiegħda hemm biex jagħmlu l-premises tagħhom hemmhekk.

Ma tarax li ma jagħmlux il-premises hemmhekk!

Dik iħalluha żżid fil-valur ħalli mbagħad fil-mument li jaraw li jaqblilhom jispekulawha.

Mhux hekk isir fil- business?

Wara kollox l-iskop oriġinali koprewh kollu; il-Maċina ħaduha u wżawha għal kemm kellhom bżonn - l-alternative accommodation ħaduh doppju - il-Freedom Press poġġewha x'imkien ieħor - u m'iniex se nidħol f'listi ta' każini u proprjeta' oħra li l-Malta Labour Party ħa mingħand il-Gvern; dak huwa suġġett iktar wiesa' għalkemm f'ċertu sens hu marbut ma' dak li għandna quddiemna, pero' forsi mhux direttament mar-riżoluzzjoni - u l- proprjeta' ta' St. Andrews baqgħet hemm.

Dan huwa sheer speculation.

Sur President, fil-Parlament il-kelliema ta' l-Oppożizzjoni Laburista kienu jgħidu li m'għandu jsir ebda trasferiment mingħajr ma l-Gvern Nazzjonalista jiġi fil-Parlament u jgħid lil min u għalfejn se jittrasferixxi.

Issa esponenti tal-Malta Labour Party qed imorru għand il- Gvern Laburista u qed jgħidulu biex jinsa dak kollu li kienu jgħidu mill- bankijiet ta' l-Oppożizzjoni għaliex dak m'huwiex aktar rilevanti.

X'inhu rilevanti għall-Malta Labour Party?

Mela m'għadux jiġi l-ewwel iċ- ċittadin?

Mela l-Malta Labour Party jiġi qabel iċ-ċittadin?

Jiġifieri f'każ ta' trasferiment ta' xi għaqda volontarja, dawn għandna norbtuhom li jiġu quddiem il-Parlament, imma dan ma japplikax għall-Malta Labour Party.

Dawn hekk imxew u naturalment dejjem b'ingann assolut ta' kull ħaġa li kienet tingħad qabel mill-Partit Laburista għaliex jekk wieħed jifli d- diversi argumenti li dawn għamlu meta ppubblikaw il-programm elettorali jsib li dawn, fost affarijiet oħra kienu ħarġu bl-għajta ta' "Viżjoni ġdida għal Malta moderna" u fost id-disa' raġunijiet għaliex l-elettur kellu jivvota Labour kellhom li l-Partit Laburista huwa "Il-Partit li jwettaq dak li jwiegħed".

Jien naħseb li jekk hawn raġuni li dawn qalbuha rasha 'l isfel kompletament hija proprju din id-disa' raġuni u naħseb li kienu jkunu ferm iktar korretti kieku qalu "Il-Partit li jwettaq bil-maqlub ta' dak li jwiegħed".

Naturalment fil-programm elettorali jsemmu wkoll il-prinċipji tat- trasparenza, jgħidu kemm kellhom ikunu gvern miftuħ u meta jitkellmu dwar it-trasparenza u t-tmexxija nadifa jgħidu li l-Partit Laburista ma jaqbilx li l-gvern għandu jieħu deċiżjonijiet importanti fil-magħluq u fil-moħbi u li m'għandux jirrifjuta li jagħti spjegazzjoni ta' deċiżjonijiet dubjużi u ta' għażliet suspettużi.

Fl-istess programm elettorali l-Partit Laburista jgħid ukoll li Malta moderna jixirqilha wisq aħjar; jixirqilha tmexxija serja u nadifa.

U allura hawnhekk ta' min wieħed jistaqsi: Il-Gvern qiegħed jimxi b'dawn il-prinċipji, fir-riżoluzzjonijiet li għandna quddiemna?

Il-politika ġdida Laburista hija mibnija fuq it-trasparenza, l- accountability u l-ġustizzja?

Sur President, ħaġa li lili kienet laqtitni f'dan il-programm elettorali kienet dik fejn kienu qalu li jridu jimxu bil-proċedura li l-partiti politiċi, b'mod partikolari fiż-żmien tal-kampanja elettorali, jistqarru pubblikament li jipprattikaw prinċipji ta' mġiba li jħarsu liċ-ċittadin mill-ingann ta' informazzjoni qarrieqa.

Naturalment din qaluha għaliex kienu jafu li qed jagħmlu kampanja elettorali mibnija fuq l-ingann u fuq l- informazzjoni qarrieqa.

Jiġifieri fil-programm elettorali qalu li jridu jimxu bil-proċedura li jkun hemm l-iktar diskussjoni miftuħa u pubblika rigward il-kuntratti kollha, imbagħad hawnhekk għandna kuntratt fejn l- iktar prinċipji u punti mportanti huma moħbija bl-iktar mod assolut!

Sur President, fid-dawl ta' dan kollu nixtieq nipproponi emenda għar- riżoluzzjoni li għandna quddiemna, liema emenda tgħid hekk:

"D" "Fir-Riżoluzzjoni mmarkata bħala Dok.

D ħassar il-kliem minn "u billi huwa xieraq" sa "imqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra" u ssostitwixxi għall-istess kliem li ġej:

"Wara illi eżaminat din ir-Riżoluzzjoni partikolari;

Wara illi osservat illi l-effett reali ta' din ir-Riżoluzzjoni huwa sabiex il-Partit Laburista jkun jista' jittrasferixxi bi skop ta' qliegħ kummerċjali lil min irid hu art mogħtija lilu f'St. Andrews;

Wara illi kkunsidrat illi l-Gvern ifformat mill-Partit Laburista sabiex jgħin lill-Partit Laburista jagħmel in-negozju, qiegħed jirrinunzja għad-dritt tiegħu li jieħu l-art lura talli ma tħallasx iċ- ċens, u qiegħed jaħfer iċ-ċens dovut mingħand min se jieħu l-art mingħand il-Partit Laburista, liema ċens illum jammonta għal mill- anqas Lm230,000, skond it-tweġiba mogħtija mill-Onor.

Ministru Charles Buhagiar fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 647;

Wara illi kkunsidrat illi dan l-aġir min-naħa tal-Gvern iffurmat mill- Partit Laburista favur l-istess Partit Laburista jikser kull regola ta' trasparenza, serjeta' u onesta';

Wara illi kkunsidrat illi dan l-aġir imur kontra r-rakkmandazzjonijiet illi saru fuq trasferiment ta' l-art kemm mill-Ombudsman, kif ukoll mill-Avukat Edgar Mizzi fir-rapporti tagħhom; billi din il-Kamra qed tiġi mitluba tapprova t-trasferiment mingħajr ebda informazzjoni dwar lil min se jsir dan it-trasferiment u b'liema kondizzjonijiet u għal- liema skopijiet;

Wara illi kkunsidrat illi flimkien mar-Riżoluzzjoni sabiex isir dan kollu, il-Gvern żied riżoluzzjonijiet fuq suġġetti oħra mhux kontroversjali sabiex jipprova jaħbi l-intenzjonijiet vera tiegħu u jipprova jisserva b'għaqdiet filantropiċi u sportivi għal skop ta' politika partiġġjana u b'hekk il-Gvern qiegħed jaġixxi b'disprezz ta' dawn l-istess għaqdiet;

Tiddeċiedi billi tiddeplora dan l-aġir min-naħa tal-Gvern iffurmat mill-Partit Laburista bħala aġir li jikser ir-regoli kollha ta' trasparenza, serjeta' u onesta'.".

(Onor. Membri: Hear, hear)

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Zammit Dimech, qabel ma tkompli ngħidlek li reġa' skadielek il-ħin u għandek bżonn il-Leave of House biex tkompli tinstema'.

Hawn Leave of House?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, naħseb li l-ispjega ta' l- emenda li qed nipproponi diġa' tajtha, jiġifieri m'hemmx għalfejn intawwal wisq fuq hekk ħlief li nirriżerva d-dritt li skond il-proċeduri tal-Kamra nkun nista' nagħmel il-winding up fuq l-emenda li ressaqt.

L-ispjega ta' l- emenda hija ċara; hija emenda li tirrifletti l-argumenti diversi li jien għamilt fuq ir-riżoluzzjoni li għandna quddiemna u naħseb li din il-Kamra - forsi dan hu l-ħsieb li nżid - ma tistax tħalli dan l-aġir għaddej qisu ma ġara xejn għaliex forsi hemm prinċipju ieħor.

Sur President, hemm proverbju antik li jgħid: Jekk ma tridx li jitrattawk ta' tapit timteddx ma' l-art.

Dan il-Parlament ma jistax jiġi stmat b'dan il-mod, ma jistax jintuża biex isir l-oppost ta' kulma kien ġie mwiegħed li se jiġri u ma jistax jintuża bħala paraventu għal manuvra ta' skop ta' qligħ kummerċjali lill-partit politiku li minnu huwa fformat l-istess Gvern.

Dan il-Parlament jixraqlu aħjar, jixraqlu li jingħata l- informazzjoni kollha meħtieġa, jixraqlu li jkun hawn min iressaq il- mozzjonijiet hawnhekk bl-iktar mod onest u bl-iktar mod miftuħ, jixraqlu li d-diskussjoni tkun waħda serja u bid-dettalji kollha meħtieġa u ma jistax jaċċetta li għall-ewwel darba fl-istorja tiegħu nsibu din il-manuvra moqżieża, maħmuġa, moħbija f'ħafna riżoluzzjonijiet oħrajn u li kieku ma kienx għar-ruling mogħti mis-Sedja, konna nieħdu vot wieħed in blank fuq kollox qisu m'hawn xejn gravi quddiem din il-Kamra.

Jien nipproponi li dan il-Parlament japprova l-emenda li ressaqt sabiex b'hekk jesprimi r- reazzjoni tiegħu għall-mod kif qed jiġi trattat minn dan il-Gvern.

Jien għalissa se nieqaf hawnhekk u nagħmel winding up fuq din l-istess emenda fil-mument opportun.

(Onor. Membri: Hear, hear)

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Alfred Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Sur President, qabel xejn irrid ngħid li assolutament ma naqbilx ma' l-emenda li ressaq l-Onor.

Francis Zammit Dimech.

Barra minn hekk, jidher li llejla ġie biex jgħajjar u jitgħajjar, ħaġa li ma tantx kont nistenniha minn ex-Ministru Nazzjonalista li ġej min- naħa ta' Tas-Sliema.

Jiena nibda biex infakkru li dak li ma qalx huwa li meta l-Partit Laburista ta l-premises fejn kienet il-Freedom Press, ta xi ħaġa għażiża immens għalih għaliex dak ma kienx bini kwalunkwe.

Il-Freedom Press huwa monument tal-Partit Laburista mibni minn dawk in-nies ikkundannati mill- Knisja Maltija għal kulma għamlu.

Id-diżonesta' u l-kelma "dirty" toqgħod għal dik l-Oppożizzjoni li fl-1962 u fl-1966 rikbet lill-Knisja Kattolika, Appostolika u Rumana billi beżżgħet lill-poplu bid-dnub il-mejjet u permezz ta' hekk tela' l-Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Dak li jmissu ntqal hawnhekk, illi l-Partit Laburista ta xi ħaġa li m'hemmx prezzha u li hija verament għażiża għalih.

Sur President, jiena nixtieq nitkellem ukoll fuq riżoluzzjoniijet oħra u fosthom dik li tirriferi għall-użu tal-basement ta' l-istamperija tal- General Workers' Union, fil-Workers' Memorial Building, il-Belt, għal skop kummerċjali.

Il-kelliem ta' qabli għażel li jiffoka fuq riżoluzzjoni waħda u qagħad jgħajjarna "dirty" sabiex inessi lill-poplu l-fatt li ħafna għaqdiet sportivi u oħrajn se jgawdu mid-deċiżjoni li ħa l-Gvern Laburista li jressaq dan in-numru kbir ta' riżoluzzjonijiet.

L-Onor.

Francis Zammit Dimech ħa saħna bħal din illejla għaliex jaf li dak li m'għamlux huma f'disa' snin, issa qed jagħmlu l-Gvern Laburista.

Fil-fatt il-Gvern qiegħed jgħaddi riżoluzzjoni wara l-oħra sabiex ifittex jagħti dawn il- premises jew artijiet - skond il-każ - lil min huwa kkonċernat.

Kif diġa' għidt, waħda mir-riżoluzzjoniijet tittratta dwar għoti ta' proprjeta' lill-General Workers' Union, li min-naħa tagħha se twaqqaf fond ta' flus speċjali biex tippromwovi l-interessi tal-konsumatur.

Il-General Workers' Union, li tant ħadmet għall-ħaddiema Maltin u Għawdxin għal aktar minn 50 sena, jixirqilha - bħalma jixraq ukoll lil kwalunkwe għaqda jew kumpannija oħra - li nressqu din ir-riżoluzzjoni.

F'dan ir-rigward aħna qegħdin nimxu bl-akbar demokrazija parlamentari u qed nagħmlu l-affarijiet bl-aktar mod trasparenti, sabiex lil din il-union nagħtuha dak li tixtieq.

Sur President, nixtieq issa ngħaddi sabiex nitkellem rigward riżoluzzjoni oħra li tirrigwarda trasferiment ta' art lil St. Michael's Foundation for Education.

Nieħu gost nitkellem fuq din ir-riżoluzzjoni aktar u aktar meta l-art li se ngħaddulha tinsab f'idejn l-Uffiċju Kunġunt li jiena nzertajt responsabbli minnu.

Is-St.

Michael's Foundation for Education ilha għal xi snin tfittex art fejn tista' tibni skola sekondarja li dwarha kien ħareġ il- permess mid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni xi żmien ilu.

L-iskola ilha topera mill-1995 ġo binja temporanja f'Pembroke li dwarha hemm ukoll applikazzjoni pendenti quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Il-post li kien intalab lill-Gvern fl-1992 għal din l-iskola ġdida jikkonsisti f'żewġ plots li jmissu ma' xulxin f'Tal-Balal, li qabel kienu proprjeta' tal-Knisja u li issa qegħdin jiġu amministrati mill-Uffiċċju Konġunt.

Sa qabel l-aħħar elezzjoni, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar kienet għadha ma ħarġitx il-permess formali għall-iżvilupp ta' din il-biċċa art u għalhekk din il-fondazzjoni laħqet arranġament ma' l-Uffiċċju Konġunt sabiex tikseb biċċa art alternattiva f'Taż-Żwejt, San Ġwann, iżda dan l-arranġament ma setax iseħħ peress li nstab li din l-art kienet ġiet reġistrata mid-Dipartiment ta' l- Artijiet meta kienet għadha tagħmel parti mill-Building Development Area Scheme.

Is-sit li għalih applikat is-St.

Michael's Foundation u li kien reġa' ġie jagħmel parti minn Tal-Balal, huwa magħmul, kif se nispjega, minn żewġ siti separati u passaġġ.

Dan il-passaġġ huwa magħmul minn biċċa art ta' 12.45 tumoli li jġibu 13,990 metri kwadri, magħrufa bħala Għalqa ta' Ġnien Ġebel, li fil-fatt kienet diġa' ġiet irreġistrata bħala proprjeta' ta' l-Uffiċċju Konġunt u wkoll minn biċċa art oħra ta' 7.47 tumoli, jiġifieri 8,400 metri kwadri, magħrufa bħala Ta' Rumana, li wara l- approvazzjoni riċenti mill-Joint Office Control Committee li kien twaqqaf fl-1992 bejn il-Knisja u l-Istat, issa tinstab irreġistrata wara li x-xahar l-ieħor rreġistrajniha bħala proprjeta' ta' l-Uffiċċju Konġunt għaliex aħna noqogħdu attenti li naraw li l-proprjeta' li nkunu se nallokaw tkun irreġistrata minn qabel biex ma jiġrix bħalma kien ġara fi żmien Gvern Nazzjonalista.

Il-ħtieġa li s-St.

Michael's Foundation tibni skola sekondarja, li dwarha l-Gvern diġa' ħareġ il-permess, hija bla dubju urġenti.

Jekk il-Gvern jaqbel li din l-iskola tinbena, l-art għandha tiġi trasferita lil din il- Fondazzjoni ħalli l-proġett jiġi attwat.

Tali trasferiment jista' jitwettaq jew minn riżoluzzjoni parlamentari, skond it-termini ta' paragrafu (c) ta' subartiklu 3 (1) ta' Kap. 268, li jispeċifika li l-art trid tintuża esklussivament għal għanijiet edukattivi - kif kien sar fil- każ ta' San Anton School u St. Catherine's School - jew inkella permezz ta' bejgħ dirett, jiġifieri wara ħruġ ta' offerti lill-pubbliku.

L-ewwel għażla, jiġifieri r-riżoluzzjoni parlamentari, hija sintendi preferuta minħabba li tillimita l-valur tal-kirja tal-post ma' dak li jkun ġie miftiehem bejn il-gvern u l-fondazzjoni, u anke sabiex is-sit ma jġibx valur kummerċjali.

Dwar id-draft tar-riżoluzzjoni, aħna konna tlabna l-parir legali ta' l- Avukat Ġenerali tar-Repubblika sabiex naraw li l-affarijiet isiru sewwa.

Id-draft tal-kuntratt, li wkoll ġie mifli legalment, jinkludi fih il- kondizzjonijiet li taħthom kull trasferiment approvat mill-Parlament jista' jiġi effettwat.

L-għotja enfitewtika suġġerita, li wkoll hija bbażata pro- rata fuq dik li kienet tapplika għal St. Catherine's Foundation, hija suġġetta għall-ħlas ta' Lm3,200 fis-sena bħala kera annwali temporanja għal 99 sena, liema ħlas jiġi rivedut kull 25 sena.

Sur President, dan kollu juri l-impenn li l-Gvern Laburista għandu rigward l-edukazzjoni.

Bħalissa f'din l-iskola hemm madwar 700 student u hemm domanda għal aktar dħul ta' studenti mill-ġenituri tagħhom.

Bit- tkabbir li se jkun jista' jsir bl-għoti ta' din l-art, din l-iskola se tkun tiflaħ madwar 500 student ieħor.

Din ir-riżoluzzjoni żgur li se tferraħ lil dawk l-istudenti li jattendu din l-iskola għaliex issa ma jkollhomx għalfejn jitilqu biex imorru ġo skola oħra meta jaslu f'Form III, ħaġa li l- istudenti jħossu bi tqila wara li jkunu draw lil sħabhom u forsi anke lit- teachers.

Dan japplika wkoll għall-ġenituri li issa se jkollhom moħħhom mistrieħ u mhux se jkollhom għalfejn iħabblu rashom sabiex jaraw fejn se jdaħħlu lil uliedhom meta dawn jaslu f'Form lll.

Dan huwa dak li qed qed jagħmel il-Gvern Laburista b'din ir-riżoluzzjoni u l-Oppożizzjoni għażlet li ma titkellimx fuq il-benefiċċji kbar li se jingħataw minn dawn ir- riżoluzzjonijiet.

Sur President, hawnhekk ikun tajjeb li nagħti ħjiel ta' kif inhuma sejrin l-affarijiet fl-Uffiċċju Konġunt, liema uffiċċju huwa responsabbli għal din l-art li qed nitkellmu dwarha.

Bħala riżultat dirett tax-xogħol tal- Kummissjoni mmexxijja minn Dr. Karmenu Mifsud Bonnici, l-Uffiċċju Konġunt kważi lesta eżerċizzju ta' stock taking ta' dawk il-proprjetajiet - li jammontaw għal madwar 5,500 - infills u qbiela li għaddew għand il-Gvern mingħand il-Knisja.

Dan kollu qed isir għar-raġuni li meta l-Partit Nazzjonalista kien fil-gvern kien xtara proprjeta' mingħand il-Knisja - li tikkonsisti f'art u f'bini - mingħajr ma kien jaf minn xiex hi magħmula u fejn tinsab.

Aħna ħassejna li l-poplu Malti għandu jingħata sodisfazzjon - u hawn qiegħda t-trasparenza - dwar il-proprjeta' li l-Gvern xtara mingħand il-Knisja u ladarba l-Gvern Nazzjonalista ma għamilx l-istocktaking hu, allura qed nagħmluh aħna.

Dan l-eżerċizzju jkun irid jiġi estiż għall- proprjetajiet l-oħra li qabel kienu tal-Knisja fejn huwa stmat li t-total huwa ta' madwar 30,000 biċċa proprjeta'.

Wieħed jittama li t-tieni fażi ta' l-istocktaking tal-bqija tal-proprjeta' tkun tista' titħaffef bħala riżultat tat-tisħiħ tar-riżorsi umani ta' l-Uffiċċju Konġunt u b'riżultat ta' l-operations review li saret f'dan id-dipartiment.

Hawnhekk nixtieq ngħid xi ħaġa oħra fil-qosor rigward l-Uffiċċju Konġunt.

Bħalissa dan qed iħaddem żewġ skemi, waħda "Ixtri Darek" u l-oħra "Ifdi ċ-Ċens".

L-iskema "Ixtri Darek" tolqot lill-inkwilini ta' postijiet ta' l-Uffiċċju Konġunt, jiġifieri dawk li għandhom post bil-kera u jridu jixtruh u mindu għalqet l-iskema fit-30 ta' Diċembru tas-sena li għaddiet sa nofs Settembru li għadda ...

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, on a point of order.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, jien segwejt b'attenzjoni d- diskors li għamel l-Onor.

Zammit Dimech fuq il-mozzjoni mmarkata Dokument "D", jiġifieri fejn din il-Kamra qed tiġi mitluba sabiex tawtorizza li jkun hemm trasferiment mill-Malta Labour Party ta' l-art li kienet ġiet mogħtija lilu b'riżoluzzjoni tas-7 ta' Awissu ta' l-1979 sabiex nawtorizzaw li jkun jista' jsir kuntratt mil-Labour Party biex jgħaddi l-art lil ħaddieħor.

L- Onor. Zammit Dimech spjega tajjeb ħafna li qegħdin niġu mitluba biex f'dan il-kuntratt - li kopja tiegħu tinsab imqiegħda fuq il-Mejda tal-Kamra - l- ammont ta' arretrati ta' ċens li għandu jagħti l-Labour Party li huma iktar minn Lm230,000 ...

THE DEPUTY SPEAKER: Ejja għall-point of order, Onorevoli.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Iva, pero' qabel irrid nispjegah għaliex huwa daqsxejn komplikat.

Mr Speaker, il-Gvern se jirrinunzja għal dawn il- Lm230,000 li għandhom jingħataw mill-Malta Labour Party u jkollu surroga għall-Malta Shipbuilding.

Dan ifisser li l-Gvern ta' Malta se jaħfer lill- Malta Labour Party 'il fuq minn Lm230,000 li għandu jagħti f'ċens.

Issa hawnhekk nattira l-attenzjoni tas-Sinjorija tiegħek għal artiklu 73 tal- Kostituzzjoni ta' Malta li jgħid:

"Ħlief wara rakkomandazzjoni tal-President murija minn Ministru, il- Kamra tad-Deputati ma għandhiex -

(a) tipproċedi dwar xi abbozz li, ...

- qed naqbeż ħalli naqra l-parti rilevanti biss -

"... fil-fehma tal-persuna li tkun tippresjedi, jipprovdi ... biex isir ftehim jew maħfra dwar xi dejn dovut lil Malta.".

Imbagħad paragrafu (b) jgħid l-istess ħaġa, jiġifieri li:

"Ħlief wara rakkomandazzjoni tal-President murija mill-Ministru l- Kamra tad-Deputati ma għandhiex -

(b) tipproċedi dwar xi mozzjoni li l-effett tagħha, fil-fehma tal-persuna li tkun tippresjedi, ikun li tipprovdi għal xi wieħed mill-iskopijiet imsemmija qabel;".

Jiġifieri jekk din ir-riżoluzzjoni tfisser li l-Gvern li għandu jieħu 'l fuq minn Lm230,000 mingħand il-Malta Labour Party f'arretrati ta' ċens mhux se jkollu dritt jitlobhom, jiġifieri se jaħfirhomlu, din il-Kamra jrid ikollha rakkommandazzjoni tal-President.

Mhux biss il-Kostituzzjoni, imma anke Standing Order No. 69 jgħid l-istess ħaġa, fil-fatt huwa riproduzzjoni ta' l-imsemmi artiklu tal-Kostituzzjoni.

Nerġa' ngħid li huwa ċar mill- espożizzjoni li għamel l-Onor.

Zammit Dimech li dan huwa l-iskop primarju ta' din ir-riżoluzzjoni, jiġifieri li l-Gvern ma jkollux dritt iktar jesiġi d-dejn ta' iktar minn Lm230,000 li għandu l-Labour Party a favur il-Gvern u la jittrasferixxi l-art, din ma tkunx soġġetta għal dan id-dejn, jiġifieri jkun hemm il-maħfra ta' dan id-dejn.

Dan ma jistax isir jekk il-Kamra ma jkollhiex ir-rakkommandazzjoni tal-President, li s'issa m'għandhiex.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Sur President, ma rridx niddiskuti l-emenda li ressaq l-Onor.

Zammit Dimech, pero' il-Kap ta' l-Oppożizzjoni m'huwiex korrett f'dak li qed jgħid.

L-aħħar parti tal-kuntratt li hemm anness ma' Dokument "D" tgħid hekk:

"The Government retains its right to demand from the Party the full payment of the ground rent due by it, and delegation by the Party of its rights against the company in no way extinguishes the party's primary obligation to pay such ground rent itself to the government.".

Jiġifieri dan li qed jgħid l-Onor.

Fenech Adami m'huwiex minnu.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Fuq dan il-punt li rrileva l-Onor.

Buhagiar nattiralu l-attenzjoni li meta wieħed jaqra sew kif inhu redatt il-kuntratt jara li hawnhekk qegħdin ngħidu li għaċ-ċens dovut s'issa se jkun hemm is- surroga u l-Gvern jista' jitlob biss il-ħlas tiegħu mingħand il-Malta Shipbuilding u għal ċnus dovuti mil-lum 'il quddiem il-Labour Party jibqa' responsabbli.

Hekk ifisser il-kuntratt.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Lino Spiteri.

Fil-qosor jekk jogħġobkom.

ONOR.

LINO SPITERI: Aħjar għidt "fil-qosor" meta beda jagħmel il-point of order il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għax għamel diskors sħiħ.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Sur President, dan il-metodu ta' l-Onor.

Lino Spiteri ...

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Qabel nibda bil-point of order, nixtieq ngħid li f'din il-Kamra dieħla l-konswetudni li qatt ma kienet, li xi ħadd ikun in possession tal-Kamra u mingħajr ma s-Sedja twaqqfu u tagħti l-permess lil ħaddieħor biex jitkellem, jaqbad u jqum u jwaqqaf lil dak li jkun qed jitkellem.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għandu d-drittijiet u d-dinjita' tiegħu u għandu jippermetti lil ħaddieħor l-istess drittijiet u dinjita'.

Kieku qalli jekk inċedilux biex jitkellem kont inċedilu, imma mhux jaqbad u jqum u kull darba jieħu l-kelma f'idejh hu, qisu hawnhekk tiegħu.

(Interruzzjonijiet) Hawnhekk m'huwiex tiegħek; la huwa tiegħi u lanqas tiegħek.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Spiteri, ejja għall-punt jekk jogħġbok.

ONOR.

LINO SPITERI: Il-punt huwa li l-point of order li qajjem il-Kap ta' l-Oppożizzjoni - m'iniex se nidħol fil-merti tiegħu għax daħal fil- mertu l-Ministru Buhagiar - kieku kellu jitqajjem, irrispettivament mill- mertu tiegħu, seta' tqajjem u missu tqajjem fil-bidu tas-seduta meta l- Kamra resqet biex tiddiskuti l-mozzjoni kif kienet tidher fuq l-aġenda.

Ġaladarba l-mozzjoni kienet fuq l-aġenda u d-diskussjoni bdiet, issa daqsxejn waħda tard biex il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jgħid li l-mozzjoni hija out of order.

Dan mingħajr ma wieħed joqgħod jidħol fil-mertu, imma f'dan l-istadju d-diskussjoni bdiet u trid tkompli.

THE DEPUTY SPEAKER: Dalgħodu ġie deċiż minn Madam Speaker li d- diskussjoni ssir fuq is-suġġetti kollha li għandna hawnhekk.

Jiġifieri naħseb li jista' jitqajjem point of order fuq xi ħaġa f'kull ħin.

Pero' jien se nissospendi ftit biex ngħaddi l-informazzjoni tal-point of order lil Madam Speaker ħalli tkun tista' tagħti ruling.

Fit-8.25 p.m. il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet fit-8.58 p.m.

RULING TA' MADAM SPEAKER

MADAM SPEAKER: Rigward il-point of order imqajjem mill-Onor.

Eddie Fenech Adami, fejn irrifera għall-fatt lli l-mozzjoni tat-trasferiment ta' artijiet quddiem il-Kamra għandha bżonn il-messaġġ tal-President skond artiklu 73 tal-Kostituzzjoni u Ordni Permanenti 69 (a) u (b) għaliex ġie sollevat illi fid-Dokument "D" anness ma' Mozzjoni Nru. 82 hemm maħfra ta' xi dejn dovut lil Malta dan ma japplikax għal dan il-każ u dan peress li l- Abbozz ta' kuntratt li qed issir riferenza għalih fil-partijiet dispożittivi jgħid dan li ġej:

a) il-Malta Labour Party jiddelega lill-Gvern id-dritt tiegħu kontra l- Malta Shipbuilding Co. Ltd. li jiġbor ċens mhux imħallas lill-Malta Labour Party dovut mill-istess kumpannija lill-Malta Labour Party u jissurroga lill-Gvern id-drittijiet privileġġjarji u ipotekarji tiegħu;

b) in konsiderazzjoni ta' dan il-Gvern jirrinunzja għad-dritt tiegħu li jxolji l-kuntratt ta' l-1979 u l-kuntratt jagħmel provvediment illi l-kundizzjonijiet ta' l-Att ta' l-1979 jinżammu fermi u saldi kontra suċċessuri fit-titolu;

c) il-Malta Labour Party jiggarantixxi li għandu jieħu mingħand il- Malta Shipbuilding somma ekwivalenti għal dik li l-Malta Labour Party għandu jagħti lill-Gvern u f'każ li l-Malta Shipbuilding ma tħallasx din is-somma lill-Gvern, il-Gvern jibqagħlu d-dritt li jitlob u jipperċepixxi l-istess somma dovuta lilu mill-Malta Labour Party għaliex hemm il-proviso li jibqa' dejjem l-obbligu primarju tal-Malta Labour Party li jħallas l-ammont ta' ċens dovut lill-Gvern.

Għaldaqstant m'hi qed issir l-ebda maħfra u m'hemmx bżonn messaġġ tal- President fil-każ odjern.

It-tliet paragrafi li qed nirreferi għalihom huma l-body tal-kuntratt.

L-Onor.

Fenech Adami.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jekk għadu ma sarx il-ħin nixtieq inqajjem point of order.

MADAM SPEAKER: Iva, fil-fatt sar il-ħin u għalhekk nitlob lill-Onor.

Joe Mizzi sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni fuq ir-Riżoluzzjoni dwar Trasferiment ta' Artijiet baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 29 ta' Ottubru, 1997 fid-9.00 a.m. b'din l-agenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Ordinanza dwar l- Assigurazzjoni ta' Vetturi tal-Muturi għar-Riskji ta' Terzi Persuni;

L-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Ħabs;

L-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili;

L-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ajruportijiet u fl- Avjazzjoni Ċivili; u

Mozzjoni dwar ħlasijiet għal ħtiġijiet speċjali tal-kunsilli lokali.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Riżoluzzjoni dwar Trasferiment ta' Artijiet - Kontinwazzjoni;

Riżoluzzjoni dwar it-twaqqif ta' Kummissjoni dwar l-Industrija tal-Bini f'Malta - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - it- Tieni Qari;

Riżoluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar Malta u l-Unjoni Ewropea - Kontinwazzjoni; u

Xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti (Kont.);

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - Kumitat Permanenti.

Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru 60 tat-12 ta' Mejju 1997, din is-seduta għandha tibqa' sejra sa nofs il-lejl.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, waqt is-seduta ta' dalgħodu l-kollega tiegħi l-Onor.

Pullicino tkellem fuq il-każ tar-rappreżentanza ta' Malta fil-funeral ta' Mother Theresa f'Calcutta.

Jien qed inqum hawnhekk sabiex niċċara l-affarijiet u nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsijiet li saru lili, mistoqsijiet li rrispondejt bl-ikbar rettezza skond l-informazzjoni li kelli u skond dak li ġie rrapportat lili mill-Ambaxxatur Farrugia.

Madam Speaker, l-ewwel ħaġa li rrid ngħid hija li jien m'iniex qiegħed hawnhekk biex niskuża lil xi ħadd u ma jien se ngħatti l-aġir ta' ħadd.

Jien nemmen li kulħadd huwa responsabbli ta' l-aġir tiegħu u minn hawnhekk ma nistax nikkontrolla dak li jkun qiegħed jagħmel ambaxxatur barra mill- pajjiż fl-affarijiet żgħar ta' kuljum jew f'okkażjonijiet bħal dawn.

Irrid ngħid li jien mhux talli ma niżkużahx - dan għidtu lill-Ambaxxatur stess - talli ninsab diżappuntat għall-mod kif ġraw l-affarijiet.

Pero', nixtieq li għall-korrettezza naraw kif inhuma l-affarijiet u minflok ma nipprovaw niżirgħu ħafna dubji dwar x'seta ġara u ma ġarax jew dwar x'kien hemm u x'ma kienx hemm, nagħti ċertu tagħrif rigward fatti li dwarhom għandi d- dikjarazzjonijiet f'idejja mingħand l-Ambaxxatur Farrugia, imbagħad min irid jispekula fuq l-affarijiet l-oħra jispekula kemm irid.

Jien ma naħsibx li għandna nispekulaw, għaliex nista' ngħid li dan huwa inċident ta' dispjaċir u ma xtaqtx u ma kontx kuntent li l-affarijiet ġraw kif ġraw.

Malli jien ġejt informat b'dak li ġara, immedjatament ċempilt lill- Ambaxxata ġo Riyadh ħalli jkollna l-ewwel reazzjoni ta' x'seta ġara u ma ġarax.

Nerġa' ngħid li jien m'iniex ngħid dan biex niskuża jew niddefendi lil xi ħadd, imma għall-korrettezza tal-fatti.

Madam Speaker, il-kollega tiegħi tkellem ukoll fuq il-livell ta' rappreżentanza.

Jien ma noqgħodx nagħmel comparisons u ngħid li "hemmhekk" bgħatna lil "dak" u "hawnhekk" bgħatna lill-"ieħor".

Jien nista' ngħid li kienet deċiżjoni tal-Kabinett li f'dik l-okkażjoni u f'dawk iċ-ċirkostanzi stajna immedjatament - għaliex kien oġġett ta' malajr - naħsbu li dak kellu jkun il-livell korrett ta' rappreżentanza.

Jista' jkun li l-kollega tiegħi ma jaqbilx miegħi, pero' żgur li ma nistgħux noqogħdu ngħidu li dan sar b'xi nuqqas ta' rispett.

Irridu nifhmu li r-riżorsi umani f'dan il-pajjiż u fil-Kabinett huma dawk li huma u r-rappreżentanza li għandna mxerrda madwar id-dinja hija dik li hi.

Aħna ma nistgħux nutilizzaw dak li m'għandniex, imma rridu bilfors nagħmlu l-aħjar li nistgħu b'dak li għandna.

Nerġa' ngħid, nistgħu ma naqblux fuq ħaġa u forsi jkun hawn min jgħidilna li jmissna bgħattna xi Ministru jew li jmissu mar il-Prim Ministru jew il- President, imma m'għandniex noqogħdu nagħmlu ċerti deductions minn dik is- sitwazzjoni u ngħidu li ma bgħatniex Ministru għaliex ma nirrispettawx lil Mother Theresa jew għaliex ridna ...

U ejja!

Jien jiddispjaċini li qed noqogħdu nżeffnu proprju l-memorji ta' mara illustri li għamlet isem għaliha bil-kobor ta' dak kollu li għamlet.

Din ma għamlet xejn partikolari imma għamlet ħafna għaliex għamlet xi ħaġa li ma titkejjilx f'din id-dinja u ninsab żgur li m'hemm ħadd li b'xi mod ried iweġġa' l- memorja tagħha jew inkella jnaqqasilha l-ġieħ.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino, bil-permess ta' l-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, irrid ngħid li jien fl-ebda mument ma għidt xi ħaġa b'disprezz lejn xi ħadd, kif għadu kemm semma l-Ministru.

Jien għidt li ma nifhimx id-deċiżjoni li ttieħdet.

GĦalhekk jien se noqgħod bil-qiegħda ħalli nisma' l-ispjegazzjoni li se jagħtina.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jien se nagħti spjegazzjoni fl-interess tal-poplu kollu għaliex huwa dovut li nagħtu spjegazzjoni.

Sur President, jien m'iniex qed ngħid li l-Onor.

Membru qal hekk, imma qed ngħid li minn dak li ntqal jista' jiġi miftiehem minn ċerta sezzjoni ta' nies li meta nikkomparaw din il-ħaġa ma' dak li għamilna f'kategoriji oħra qisna ċekkinna l-valur tagħha.

Dan hu li qed ngħid jien u m'iniex qed ngħid li dan qalu l-kollega tiegħi.

Kieku qalu hu kont ngħid li qalu hu.

Jien qed nagħmilha ċara u qed niddikjara li fiċ-ċirkostanzi urġenti li ġejna ffaċċjati bihom ridna naraw li jkun hemm rappreżentanza xierqa u dehrilna li r-rappreżentanza xierqa kienet fil-livell ta' ambaxxatur.

Issa jekk l- ambaxxatur kienx akkreditat u jekk kienx designate ambassador ...

Li nista' ngħid hu li d-deċiżjoni kienet liema hu l-eqreb biex jasal l-iktar malajr, jekk huwiex dak ta' Riyadh jew inkella ta' Peking, u ma qgħadniex naraw jekk dan huwiex designate jew le għaliex għalina dawn illum huma ambaxxaturi ta' pajjiżna.

Dan qed ngħidu biex inkunu qed inqiegħdu l-karti kollha fuq il-mejda.

Sur President, issa ħalli niġu għall-inċident proprju.

L-ispjegazzjoni x'inhi?

Jien sal-lum nista' ngħid li naf biss dak li ġie rapportat lili meta tlabt l-ispjegazzjonijiet, u kif diġa' għidt, jien tlabt spjegazzjoni immedjatament.

L-ewwel risposta li ngħatajt kienet li dan il-bnidem żgur li kien hemm; informazzjoni xxejjen dak li seta' ġie ddubitat mill-mod kif tkellem il- kollega tiegħi dalgħodu.

Jien nista' nassigura lill-Kamra u lill-poplu Malti li l-Ambaxxatur Farrugia mar New Delhi u minn New Delhi mar Calcutta għaliex f'idejja għandi photocopy tal-biljett li uża u tal-card li ngħata biex jidħol fl-indoor stadium ta' Calcutta fejn saret iċ-ċerimonja.

Jiġifieri jien m'għandix għalfejn niddubita jekk l-Ambaxxatur Farrugia marx Calcutta u allura ma nistax inħalli li jinbtu xi dubji dwar jekk kienx preżenti jew le.

Iktar minn hekk imbagħad, jien hawnhekk għandi spjegazzjoni għal dak li qal dalgħodu l-kollega tiegħi.

Irrid ngħid li jien ukoll ninsab ikkonċernat dwar dak li ġara u m'iniex nipprova niddefendih.

Tant hu hekk li jien erġajt ikkuntattjajt lill-ambaxxatur u għidtlu biex jagħtina iktar dettalji u aktar provi ħalli nkun nista' nqum hawnhekk u nispjega l-fatti, mhux biex niddefendi lilu imma sabiex inpoġġi l-karti fuq il-mejda ċari kif inhuma.

L-Ambaxxatur Farrugia qalilna li meta kienu għadhom New Delhi qalulhom li kien se jkun hemm quddiesa u tawhom ċirkolari - li għandi kopja tagħha hawnhekk - sabiex ikunu jafu x'se jsir, u fiha kien hemm miktub proprju dan il-kliem: "Dignitaries wishing to place wreaths may do so at this time".

Jiġifieri ma kienx hemm blanket provision li tgħid li kulħadd se jkollu wreath.

Nerġa' ngħid li dan qed ngħidu iktar b'mod ta' kif irraġuna hu milli biex nispjega l-fatti.

Din is-sentenza tagħti x'wieħed jifhem li dawk li xtaqu jpoġġu kuruna tal-fjuri, setgħu jagħmlu dan f'dak il-ħin, għaliex kif diġa' għidt fiċ-ċirkolari qalulhom hekk: "Mass will be held at the Netaji Subhash Chandra Bose Indoor Stadium in Calcutta at 10.00 a.m. on Saturday September 13th.

Dignitaries wishing to place wreaths may do so at this time".

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, il-Ministru jsib oġġezzjoni li jpoġġi kopja ta' din iċ-ċirkolari fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

GEORGE VELLA: Lanqas xejn.

Ħaġa waħda biss hemm li ma nixtieqx inpoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra, imma jekk trid nista' nagħtihielek fil- privat.

Ma nixtieqx li npoġġiha għaliex ġejt mitlub biex ma npoġġihiex, pero' nista' nurihielek.

Nista' ngħidlek minn issa stess li għandi kopja tal-card li biha seta' jidħol fl-istadium, it-timbri tal-passaport u kopja tad-dokumenti li juru l-flight li uża.

Jien ma rridx li naslu fi stat li nibdew niddubitaw minn bniedem li huwa akkreditat bħala ambaxxatur, dawn id- dubji lanqas biss jgħadduli minn rasi, pero' qed ngħid dan kollu ħalli nikkonstataw il-fatti.

Sur President, nitlob il-permess sabiex inpoġġi id-dokumenti li semmejt fuq il-Mejda tal-Kamra.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

GEORGE VELLA: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja fotostatika ta' paġna tal-passaport ta' l-Ambaxxatur Emanuel Farrugia f'Riyadh, u kopja tal-biljett ta' l-ajru għal Calcutta maħruġ f'ismu applikabbli għat-13 ta' Settembru, 1997;

Kopja ta' invit maħruġ mill-Gvern ta' West Bengal, l-Indja, għall- funeral statali ta' Mother Teresa li sar fit-13 ta' Settembru, 1997; u

Kopja ta' ittra datata 10 ta' Settembru 1997, mibgħuta mill-Ambaxxatur ta' l-Indja f'Riyadh lill-Ambaxxatur Emanuel Farrugia.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, jien ma rridx inwaqqaf lill-Onor.

Vella milli jitkellem, pero' xtaqt nistaqsih jekk mad-dokumenti li poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra hemmx kopja ta' l-instructions li ġew mogħtija.

ONOR.

GEORGE VELLA: Issa nagħtik kopja ta' l-instructions li tawhom qabel ma telqu meta kienu fl-operations room u kopja tal-card li tawhom iffirmata minn Ansari.

L-ispjegazzjoni li għandi jien mingħand l-Ambaxxatur hija li hu kien taħt l-impressjoni li mhux kulħadd kien se jpoġġi din ir-wreath.

Jien ukoll ġieni li nistaqsi lili nnifsi għaliex kien hemm individwi oħra li telgħu biex ipoġġu l-kuruni qablu u meta għajtu lilu ma telax, imma l- Ambaxxatur Farrugia qal li f'dak il-ħin li hu deherlu li semagħhom jgħajtulu, ma kienx ċert jekk humiex jgħidu Malta, Mali, Malawi jew whatever għaliex dak li kien qed jgħajjat l-ismijiet ma kienx qed juża the Queen's English u allura dan ħela l-ħin jistaqsi jekk humiex qed jgħajtu lilu jew le.

Din hija l-ispjegazzjoni li qed jagħti l-ambaxxatur.

Jien nista' ngħid li this is an unhappy incident li xtaqna li ma ġarax, pero' ma nħossx li għandna nkomplu nkabbruh.

Jien għandi wkoll dikjarazzjonijiet mingħand l-Ambaxxatur li immedjatament wara li ċempiltlu jien, hu ċempel liċ-Chief of Protocol sabiex jipprova jgħidlu għaliex ma kenux iktar eżatt minn hekk u qed jgħid li dak inhar iċ-Chief of Protocol, Mr Venkateraman, kien għajjien ħafna u talbu sabiex jitkellmu on Monday imbagħad fil-fatt rah on Tuesday 16th.

Skond l-Ambaxxatur Farrugia dan skuża ruħu li kien inqala' dan l-inċident, pero' ma skużax ruħu fis-sens li huma kienu responsabbli, u qallu li wieħed għandu jifhem li f'dak in-numru enormi ta' dinjitarji u ta' nies li kien hemm u anke fl-emozzjoni ta' l-okkażjoni dawn kienu affarijiet li jistgħu jiġru.

Biex inwieġeb għall-mistoqsija ta' l-Onor.

Pullicino dwar jekk saretx note verbale - jien lanqas naqbel li dan kellu jsir għaliex din m'hijiex xi ħaġa li int se takkuża lil xi ħadd li naqas, jew inkella tagħmilha tant formoli li tnaffar lin-naħa l-oħra - jien ġejt informat li għamilha b'mod verbali għax mar u kellmu.

Fil-fatt għandi nota mingħand l-ambaxxatur li tgħid li "The Chief of Protocol did not accept the claims by the Maltese press that the Government of Malta had lodged a formal complaint to the Indian Government.".

Jien lanqas ridtha għaliex ma ħassejtx li għandi għalfejn nagħmel note verbale ta' ċerti akkużi bbażati fuq dak li qed jgħidli l-Ambaxxatur dwar x'ġara dak il-ħin.

Biex l-affarijiet ikunu preċiżi rrid ngħid li hu ma talabx permess mingħandi biex nagħmlu note verbale, pero' jien ma ħassejtx li għandi nagħmel note verbale biex nipprotesta b'mod formali fuq oġġett li deher ikrah u lilna ma taniex pjaċir.

Barra minn hekk, irrid ngħid li jien li kelli l-esperjenza li mmur l- Indja naf x'jiġrilhom ħafna nies meta jmorru hemmhekk.

Jien nista' nassumi li kollox ma' kollox setgħu daħlu fin-nofs ċirkostanzi personali oħra, u kif diġa' għidt, wara li nispiċċa lill-Onor.

Membru nurih xi ħaġa li ġejt mitlub biex ma npoġġihiex fuq il-Mejda tal-Kamra ħalli b'hekk forsi jissodisfa ruħu dwar dak li ġara.

Jien ukoll nixtieq nissodisfa n-nuqqas ta' ħtija li jista' jkollna fuq dan il-każ u għalhekk qed nagħti din l- ispjegazzjoni bl-iktar mod apert u ċar.

Sur President, nixtieq nagħlaq id-diskors tiegħi fuq nota differenti.

Il- kollega fil-bidu tad-diskors tiegħu qal li hu Kattoliku prattikanti u jien bħalu ma nistħix ngħid li jien Kattoliku prattikanti.

U hawnhekk nixtieq nieħu l-okkażjoni sabiex nappella li filwaqt li qed nitkellmu b'tant rispett u umilta' lejn din it-towering figure ta' Mother Theresa li saret leġġenda f'ħajjitha, inkunu Kattoliċi u nitkellmu fuq ċerti xejriet li qegħdin jidhru fil-media tagħna.

Forsi tgħiduli li se naqbeż minn suġġett għall-ieħor imma xtaqt insib l-okkażjoni biex nitkellem dwar din il-ħaġa.

Jien m'iniex nirriferi għat-television għaliex dak huwa xi ħaġa ma nistgħux nikkontrollawha, imma qed nirriferi għall-gazzetti.

U qed ngħid hekk għaliex ma jien qed nara ebda reazzjoni la min-naħa tal-Knisja u lanqas minn min jistqarr li huwa Kattoliku ħafna, fosthom jien.

Lejn l-aħħar tas-sajf bdejna naraw gazzetti li biex ibigħu aktar kopji bdew iġibu żewġ faċċati bi tfajliet u ġuvintur jispjegaw l-esperjenzi sesswali li kellhom u jgħidu kif għamlu u m'għamlux.

Dawn ħadd ma jitkellem fuqhom.

M'iniex qed ngħid għall-faċċati b'ċerti stampi ta' tfajliet, m'iniex daqshekk puritan, imma mbagħad aktar u aktar meta nibdew indaħħlu ċertu stil ta' ħajja, nibdew insibu artikli li jiġġustifikaw għaliex raġel għandu jkollu l-ħabiba u affarijiet bħal dawn.

Dawn huma artikli li qegħdin jidhru fil-gazzetti tagħna.

Qegħdin jinjettaw valur li żgur ma jgħoddx għas- soċjeta' tagħna.

Jien ma narax għaliex għandna nistħu nitkellmu kontra dan il-moviment.

Jiena nitkellem kontra tiegħu, għax dawn m'humiex karetteristiċi tal-ħajja Maltija.

Veru li l-ħajja hi dik li hi u m'iniex se niskrupla fuq dak u fuq l-ieħor; kulħadd għandu ħajja privata tiegħu u jagħmel biha li jrid, imma dawn iċ-ċerti artikli jigglorifikaw - apparti li jiġġustifikaw - dan l-istil li jien ngħidlu ta' "Dallas".

Il-gazzetti jaqrahom kulħadd, anke dawk li għadhom qegħdin jibdew il-ħajja u jaħsbu li jekk ma tkunx tgħix b'dak l-istil ta' ħajja tkun qisu għandek xi ħaġa nieqsa.

Bħala Kattoliċi prattikanti, aħna għandna nitkellmu kontra din it-trend.

Jien ma nafx għaliex dawn jagħmlu hekk, jista' jkun li biex il-gazzetta tinbiegħ aktar jew biex nidhru moderni, pero' jien naħseb li l-Knisja, bħalma titkellem kontra l-abort u kontra d-divorzju għandha titkellem ukoll kontra l-eżaltazzjoni u l-glorifikazzjoni ta' ċertu stil ta' ħajja li żgur huma barranin għall-ħajja normali Maltija u għall-valuri li nemmnu, li nippriedkaw u li bla dubju ta' xejn aħna obbligati li niddefendu.

Nirringrazzjak, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Hemm aktar rimarki?

L-Onor.

Guido de Marco.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Sur President, jekk segwejt sew lill-Ministru, huwa qal li fl-ittra mibgħuta lill-ambaxxaturi kien hemm miktub:

"Dignitaries wishing to place wreaths, may do so at this time".

Jiena ma rridx li l-Ministru jaħseb li jien ma nifhimx iċ-ċirkostanzi kollha, pero' allura l-Ambaxxatur Farrguia ma kienx wieħed mid-dinjitarji li ried iqiegħed wreath f'dan il-mument?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jiena bħalek ngħid, imma inti kont fil-pożizzjoni tiegħi u naħseb li taf li meta ċ-ċirkostanzi jkunu diġa' ġraw, ma tantx ikun hemm x'wieħed jista' jagħmel.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Sur President, jiena nifhem l-ispjegazzjonijiet kollha li ta l-Ministru.

Li ma nistax nifhem hu kif l-Ambaxxatur Farrugia kellu dan l-invit f'idejh li kien jgħid li jekk irid jista' iqiegħed wreath u ma ġitux f'moħħu li jagħmel proprju hekk.

M'għandux ikun li l-Protocol Indjan ilesti r-wreath imma għandu jiġi minn dak li jkun.

Dan huwa dak li qed nipprova ngħid.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, nixtieq nagħmel l-aħħar kumment fuq dak li qed jgħid il-kollega tiegħi l-Onor.

Guido de Marco.

Hawnhekk m'aħniex qed nargumentaw rigward x'seta' sar.

Jiena ma qomt biex niddefendi lil ħadd għaliex kulħadd huwa responsabbli ta' l-aġir tiegħu.

Jien kulma qed nagħmel huwa statement ta' fatti li għandi quddiemi.

Jiena naqbel miegħek f'dawn il-kwestjonijiet imma ma naħsibx li għandna nkomplu niddibattu dan il-każ meta l-fatti saru u m'hemmx azzjoni korrettiva li nistgħu nieħdu għall-ħsara li saret.

Irrid ngħid li jiena l-ewwel wieħed li żgur m'iniex kuntent b'dak li ġara, ħalli ħadd ma jaħseb li jiena b'xi mod qiegħed nikkondividi ma' jew nipproteġi lil xi ħadd.

Li qed ngħid jien huwa li l-affarijiet setgħu saru ħafna aħjar minn hekk.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Adrian Vassallo.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Grazzi, Sur President.

Illum nixtieq ngħid xi ħaġa dwar it-tniġġiż ta' l-arja.

Jiddispjaċini ngħid li minkejja li din il- problema ilha magħna, ftit li xejn sar dwarha.

Huwa tajjeb li wieħed jinnota li l-Gvern, permezz tad-Dipartiment ta' l-Ambjent, se jibda jieħu l- ewwel passi biex nibdew nagħmlu monitoring tal-kwalita' ta' l-arja biex b'hekk inkunu nafu kemm hi kbira l-problema u nkunu nistgħu anke nikkumbattuha.

Ħalli l-ewwel naraw dan it-tniġġiż x'inhu.

Biex wieħed jifhimni tajjeb, kulma wieħed għandu jagħmel huwa li jitla' daqsxejn x'imkien fl-ogħli, speċjalment in-naħa ta' San Gwann, iħares lejn l-Imsida, il-Belt, il- Furjana u madwar il-Port ta' Marsamxett, speċjalment meta tkun ġurnata sabiħa u bla riħ, u jara dik id-daħna kannella fuq dawn il-postijiet.

Dan jidher speċjalment kmieni filgħodu meta kulħadd ikun dieħel lejn ix-xogħol.

Din m'hi xejn ħlief arja maħmuġa, imniġġża u mimlija veleni għall-bniedem.

Dawn id-dħaħen huma mimlijin b'ħafna kimiċi perikolużi.

Huwa perikoluż ukoll tniġġiż ieħor li ma jidhirx għall-għajn u minkejja li inti taħseb li tkun qed tieħu nifsijiet ta' arja pura tkun qiegħed fil-fatt tieħu nifsijiet ta' arja mniġġża.

Din l-arja mniġġża tmarrad lin-nies, speċjalment lil dawk li huma diġa' morda, lil dawk li huma sensittivi u lil dawk li jbatu bl-ażżma u bil-pulmun.

Jaffettwa wkoll ħafna nies li għalkemm ikunu normali, jibdew jisgħolu u jbatu minn alerġiji fl-għajnejn, fil- griżmejn u anke fis-sinuses b'effetti ta' dawn il-kimiċi.

Din l-arja mniġġża wkoll twassal għal ħafna ħsara fil-pulmun u tagħmel ħsara wkoll lill-proprjeta'.

Dan it-tniġġiż jiġi minn power stations, minn ċumniji, minn karozzi, minn buses u minn trakkijiet u anke minn ħruq ta' skart.

M'hemm l-ebda dubju li l-aktar ħaġa li qiegħda tikkaġuna tniġġiż ta' l-arja ġejja mill-exhaust tal-karozzi.

Illum nafu li hawn kważi 200,000 karozza.

Aktar ma jkun kbir iċ-ċilindraġġ tal-karozza aktar jinħaraq fuel u aktar ikun kbir it-tniġġiż.

Għaldaqstant inħoss li hu importanti li nsibu mezzi biex inħajru nies jixtru karozzi ta' ċilindraġġ iżgħar.

Karozzi li għandhom il-catalytic convertors u l-electronic ignition systems ċertament inaqqsu t- tniġġiż.

Fl-opinjoni tiegħi l-Gvern għandu jagħmel ċerti inċentivi biex iħajjar nies jixtru dawn it-tip ta' karozzi.

Tajjeb ukoll li wieħed jgħid li darba fis-sena huwa importanti li karozza tiġi tuned.

Ir-roti għandhom jiġu aligned tajjeb għaliex id-drag, kemm fuq ir-roti kif ukoll fuq il-makna tal-karozza, ovvjament tonqos.

Minn hawn u ftit snin oħra se jidħol l-MOT, biex b'hekk jiġu ċċekkjati l-vetturi u jitnaqqas dan it-tniġġiż ikkaġunat minnhom.

F'dan ir-rigward wieħed irid jgħid ukoll li għandu jkun hemm aktar sorveljar mill-pulizija tat-traffiku.

Il-vetturi li qed idaħħnu żżejjed għandhom jinżammu u qabel ma jsiru t-tiswijiet neċessarji m'għandhomx ikunu misjuqa.

Wieħed irid jgħid ukoll li hawn affarijiet oħra li jikkaġunaw t- tniġġiż fl-arja, fosthom duħħan li jkun ġej minn affarijiet li jkunu qed jinħarqu.

Wieħed ma jistax ma jsemmix - ovvjament din hija l-area fejn noqgħod jien - id-duħħan li joħroġ mill-power station u minn ċmieni oħra speċjalment dik ta' l-isptar.

Jekk wieħed jitla' fuq il-bejt ikun jista' jara tikek sofor li m'huma xejn ħlief sulphur li jkun ħareġ mad-duħħan.

Huwa importanti li kemm jista' jkun nużaw fuel li jkun fih ftit sulphur u anke li nużaw metodi oħrajn bħal scrubbers, biex dan is-sulphur jonqos.

Wieħed irid jgħid ukoll li jeżisti anke tniġġiż ġewwa d-djar tagħna.

Per eżampju l-pitrolju wkoll fih is-sulphur.

Għalhekk huwa importanti li meta jkunu qed jintużaw il-heaters tal-pitrolju jkollna t-twieqi miftuħin għall- ventilazzjoni.

Dwar il-cookers tajjeb li wieħed jgħid li l-cooker hood m'hux qiegħed hemm għal xejn.

Meta l-fjamma tal-burner tkun ta' kulur oranġjo, dan ifisser li jkunu ħerġin gassijiet ħżiena u għalhekk ikun hemm bżonn li jiġu ċċekkjati.

Hemm ukoll it-tniġġiż ta' l-arja fid-dar.

Jekk wieħed iħares lejn ir- raġġi tax-xemx f'ġurnata sabiħa, jara tikek itiru fl-arja.

Dan ukoll huwa forma ta' tniġġiż u ma tantx hu tajjeb għal nies li jbatu bl-ażżma.

Għaldaqstant huwa tajjeb li darba jew darbtejn fil-ġimgħa niftħu t-twieqi tagħna ħalli l-arja tkun tista' tiċċirkola.

Irrid insemmi wkoll it-tniġġiż fuq il-postijiet tax-xogħol.

Illum ħafna postijiet tax-xogħol huma sealed biex is-sħana tinżamm ġewwa l-post u hemmhekk insibu ħafna tniġġiż li jkun ħiereġ minn spraying, air- conditioning units jew sistemi li jsaħħnu, uhuhumidifiers jew dehumidifiers.

Huwa tajjeb li kemm humidifiers, dehumidifiers u air- conditioners jinżammu fi stat tajjeb.

Dawn jistgħu jikbru ċerti mikrobi ġo fihom jekk ma jintużawx għal tant żmien.

Once li tixgħelhom, dawn jitfgħu l- mikrobi ġo l-arja, liema mikrobi jistgħu jmarrdu lin-nies.

Tajjeb li wieħed isemmi wkoll il-formaldehyde li hija sustanza li tintuża f'panelling ta' l-injam, fibre-board, plywood u fi drappijiet.

Din insibuha ħafna fl- uffiċini u għaldaqstant fl-uffiċini jkun hemm bżonn ta' a very good system of ventilation.

Insemmi wkoll il-volatile organic compounds li jiġu rilaxxati mill-għamara.

Dan joħroġ minn żebgħa, kolla, twapet, sprays, ħwejjeġ u anke felt pens.

Sur President, hemm ħafna affarijiet oħra li xtaqt insemmi bħal per eżempju l-ħruq tal-plastic.

Naħseb li allarmajt ftit nies b'dan li għadni kemm għidt, pero' jien bħala tabib nara ħafna mard li b'daqsxejn attenzjoni nistgħu nevitawh b'daqsxejn aktar attenzjoni u daqsxejn impenn min-naħa tal-Gvern u mill-ambjentalisti.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar l-Erbgħa, 29 ta' Ottubru fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill- Ministru Joe Mizzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

TELEMALTA - COMPUTIME

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7737, jista' l-Ministru jgħid jekk id-ditta Computime tqabbditx mit- Telemalta wara sejħa pubblika għall-offerti?

Jekk iva, meta saret is- sejħa, meta għalqet, min tefa' l-offerta u kemm kienet kull offerta?

Jekk le, għaliex ma saritx sejħa pubblika, għaliex ingħażlet Computime, minn min intgħażlet, kemm tħallset s'issa u kemm għad baqa' jitħallsu u x'servizzi għamlet għat-Telemalta?

ONOR.

JOE MIZZI: Kif diġa' għidt fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7737, minħabba s-sitwazzjoni mwiegħra li sibna, l- management kien kostrett li meta jkun hemm bżonn ta' eżerċizzji kruċjali malajr, is-servizzi jintalbu minn barra, bħalma sar fil-każ tal- Computime.

Dawn se jirrevedu u jiġġeneraw sistemi fuq perijodu ta' żmien.

Kif għidt ukoll, il-Bord approva l-ewwel fażi tal-proġett (fis-16 ta' Ġunju).

TELEMALTA - ĊENTRU TA' TAĦRIĠ ĠDID

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-ditta Grant Thornton tqabbditx tagħmel l-istudju dwar it-Training Centre ġdid tat- Telemalta wara sejħa pubblika għall-offerti?

Jekk le, għaliex ma saritx sejħa pubblika, għaliex intgħażlet Grant Thornton, minn min hi rappreżentata Malta Grant Thornton u kemm tħallset għall- istudju?

ONOR.

JOE MIZZI: Kif indikajt fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7734, nikkonferma li d-ditta Grant Thornton tqabbdet mill- Korporazzjoni Telemalta biex tagħmel Business Plan għall-għaxar snin li ġejjin għat-Training Centre.

Ma nħassx il-bżonn li l-korporazzjoni toħroġ sejħa pubblika għax il- business plan kien ta' natura urġenti peress li abażi tiegħu iridu jittieħdu ċerti deċiżjonijiet immedjati.

Barra minn hekk dan kien eżerċizzju ta' darba.

Nerġa' nfakkar lill-Onor.

Interpellant li t-Telemalta tqabbad diversi ditti ta' awdituri, kemm lokali kif ukoll internazzjonali, bħala konsulenti tagħha.

GOZO CHANNEL - SERVIZZI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il vjaġġ bil-merkanzija sar bejn Sa Maison/Mġarr/Sa Maison mill-Gozo Channel mill-1 ta' Jannar sa l-aħħar ta' Settembru ta' l-1996 u l-1997 u x'kien id-dħul tal-Gozo Channel kull sena fl-istess perijodu għal din ir-rotta?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li:-

L-informazzjoni għall-perjodu l-1 ta' Jannar sa l-aħħar ta' Settembru ta' l-1996 u l-1 ta' Jannar sat-30 ta' Ġunju, 1997 diġa' ngħatat fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7714.

Bejn Lulju 1997 u l-aħħar ta' Settembru 1997 saru 143 vjaġġ.

Peress li s-servizz tal-kumpannija Gozo Channel Co. Ltd. huwa bbażat fuq Single Point System; jiġifieri li l-biljett jinxtara minn Għawdex biss u dan ikun ikopri wkoll għall-return trip minn Sa Maison jew iċ-Ċirkewwa, u billi l-maġġoranza tat-trakkijiet li jġorru l-merkanzija jgħaddu filgħodu kmieni mill-Imġarr għaċ-Ċirkewwa, d-dħul finanzjarju tal-kumpannija mis- servizz ta' Sa Maison ma jistax jiġi kkalkolat separatament.

OPM - RAPPORTI KUMMISSJONATI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti d-data ta' meta rċieva kull rapport kummissjonat lil Dr. Edgar Mizzi u d-data ta' meta l-istess rapport ġie pubblikat?

Jista' l- Prim Ministru jgħid jekk Dr. Mizzi baqagħlux jikkonkludi xi rapporti u jekk iva, liema huma?

ONOR.

ALFRED SANT: Tabella bit-tagħrif mitlub tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MERKANZIJA - ĦATT/ĠARR

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk għandux pjan biex inaqqas l-ispejjeż tal- ħatt u ġarr tal-merkanzija konvenzjonali u jekk iva, x'inhuma?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nassigura lill-Onor.

Membru li fir-rigward ta' tariffi għall-ħatt u tagħbija ta' merkanzija li huma kkontemplati fir- regolamenti tal-port, dawn it-tariffi ilhom ma jogħlew mill-1993 'l hawn.

SAĦĦA - CONTROL CARDS

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hu n-numru ta' pazjenti li għandhom control card għad-dangerous drugs?

Kemm minnhom għadhom taħt l-20 sena, kemm taħt it-30 sena, taħt l-40 sena u taħt il-50 sena?

X'kienu dawn il-figuri sena b'sena tul dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Rigward l-ewwel parti tal-mistoqsija nirreferi l- Onor. Interpellant għar-risposta parlamentari numru 6262.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, id-dipartiment ma jżommx data fuq etajiet ta' persuni li għandhom fil-pussess tagħhom control card.

DIABETIĊI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm preżentement huwa n-numru ta' diabetiċi li jingħataw kura u mediċini mingħajr ħlas?

Kemm minnhom jieħu l-insulina jew OHA?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SAHHA - KAŻ TA' PAZJENT

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Il-Ministru ma jaħsibx li dewmien ta' erba' xhur biex pazjent żgħir jieħu l-pilloli DIAMICRON (wara li ġie approvat mill-bord) hu dewmien żejjed li jikkaġuna diffikultajiet bla bżonn?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Kif diġa' ntqal fil-Parlament kien hemm numru konsiderevoli ta' pazjenti li għalihom ġew approvati il-pilloli "Diamicron" fi żmien qasir ħafna - dawn huma special drugs u kellu jittieħed xi żmien biex jiġu pproċessati l-ordnijiet.

Ta' min jgħid li l-istocks ta' dawn il-pazjenti ġodda issa waslu u mistennija jinqdew fil-ġranet li ġejjin.

DJAR TAX-XJUĦ - SECURITY GUARDS

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kif qiegħed jitħaddem ir-roster tas-security guards speċjalment rigward iċ- ċaqlieq minn duty ġewwa l-isptarijiet għad-djar tax-xjuħ jew health centres?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Is-Security Guards fil-Health Centres u Djar tax- Xjuħ jaħdmu fuq id-Day, Night, Rest, Off roster:

Day - 0700 Hrs - 1900 Hrs Night - 1900 Hrs - 0700 Hrs Rest Off

Is-Security Guards qed iduru fuq bażi ta' roster kull perijodu ta' żmien.

MINISTERU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk il-portafolio tiegħu għandux iktar ir-responsabbilta' ta' l-Affarijiet tal-Familja?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-talba tiegħi biex id-Dipartiment tal-Familja jgħaddi għall-Ministeru tas-Social Welfare kienet ġiet milqugħa.

SPTARIJIET - STAFF FIS-SWALI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kien l-istaff complement ġewwa kull sala ta' kull sptar governattiv għas-snin 1987 u 1997?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA:L-informazzjoni għada qed tinġabar, għalhekk risposta tingħata f'seduta oħra.

SAĦĦA - MARD MENTALI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar fuq liema informazzjoni kienet ibbażata d-dikjarazzjoni tiegħu ta' perċentwali għolja ħafna tal-popolazzjoni Maltija li tbati minn xi tip ta' mard mentali?

X'tip ta' mard mentali huma nklużi fin-numru ta' mard li l-Ministru semma riċentement?

X'qed isir biex dan l-ammont ta' persuni hekk affettwati, jonqsu?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Problemi ta' saaħħa mentali huma relatati mill- qrib ma problemi Psychosoċjali.

Studji ta' meta analysis mill-Olanda u Manchester fl-Ingilterra, juri li kull wieħed minn tlieta jbatu minn problemi Psychosoċjali.

Studju mill-W.H.O juri li bejn wieħed u ieħor il-mard mentali huma l- istess fil-pajjiżi kollha.

It-tipi ta' mard mentali nklużi huma dawk kollha li huma inklużi fid-DSM IV u ICD 10.

Huwa l-għan tal-gvern li s-servizzi soċjali in ġenerali jissaħħu f'dan il- pajjiż, biex b'hekk l-problemi psychosoċjali jonqsu.

Barra minn hekk, s- servizzi psikjatriċi, ta' social workers u oħrajn qegħdin jikbru tali mod li min hu affetwat minn dawn l-kondizzjonijiet jiġi ikkurat mingħajr dewmien.

VALLETTA - BUS TERMINUS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar meta ġew sottomessi lill-Planning Authority l-applikazzjonijiet għall-permessi tal-bini jew alterazzjonijiet fil-bus terminus tal-Belt?

Meta ħarġu dawn il-permessi?

Kemm hu mistenni li jiswa x-xogħol meħtieġ?

Meta ħarġu t-tenders u meta ġew allokati?

Meta hu mistenni li jinbeda u jitlesta x-xogħol?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li fir-rigward tax-xogħlijiet li huma ppjanati biex tingħata dehra isbaħ lit-terminus tal-Belt, saru żewġ applikazzjonijiet lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Waħda saret fid-19 ta' Ġunju, 1997 biex tkun tista' tinbena rest room għax-xufiera u l-oħra saret fis-27 ta' Ġunju, 1997 biex isiru shelters għall-passiġġieri.

Dawn l- applikazzjonijiet għadhom ma ġewx deċiżi mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Jiena nformat ukoll li f'Settembru 1997 ħarġet is-sejħa għal offerti għax- xogħljiet kollha, inkluż il-kisi tal-bankini, u din għalqet fit-2 ta' Ottubru, 1997.

L-offerti li daħlu qed ikunu evalwati.

Għal din ir-raġuni ma nħoss li għandu jingħad kemm se jiswew dawn ix-xogħoljiet.

Fir-rigward ta' xogħlijiet li ma jenħtiġux permessi ta' l-awtorita', dawn jibdew wara li tingħata l-offerta.

GĦAMMIERI - ANNIMANLI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema huma l-annimali li fil-preżent huma fl-Għammieri, jew f'postijiet oħra li huma amministrati mid- Dipartiment tal-Biedja?

Liema huma l-annimali ġodda li daħlu f'dawn il- postijiet fil-perijodu 1/1/97 - 30/9/97?

Minn fejn inġabu?

X'tip ta' tender ħarġet, jekk ħarġet, f'kull każ?

Meta ħarġet?

Meta ngħatat?

Kemm swew dawn l-annimali?

X'użu qed isir minnhom?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba għall mistoqsija parlamentari numru 9041 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ORGANIC FARMING - LAQGĦAT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm-il laqgħa saret f'Malta jew barra, dwar ir-rapport ta' l-esperti Ġermaniżi dwar l-Organic Farming li kien ippreżentat f'dan il-Parlament iktar kmieni?

Ma' min saru dawn il-laqgħat fil-perijodu 1/1/97 - 30/9/97?

Min ħa sehem fihom?

Xi żviluppi ġodda seħħew dwar dan is-suġġett fl-istess perijodu?

X'reazzjoni kien hemm mill-għaqdiet ambjentali li suppost saru l-laqgħat magħhom?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Noġġezjona għall-insinwazzjoni li qiegħed jagħmel l- Onor. Membru fil-mistoqsija li turi li huwa mhux aggornat bil-laqgħat li saru fuq dan is-suġġett u qed jipprova joħloq dubju dwar jekk sarux dawn il- laqgħat.

Lista ta' għaqdiet li ltqajt magħhom biex niddiskutu dan ir-rapport tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Fil-fatt saru diversi laqghat dwar ir-rapport tal-esperti Ġermaniżi dwar l-Organic Farming.

Dawn il-laqgħat saru ma' diversi entitajiet Maltin l-aktar ma' għaqdiet ambjentali u ekoloġiċi.

Saru wkoll diskussjonijiet ma' l-istess esperti li kitbu ir-rapport, ma bdiewa, kif wkoll ma ditti privati kummerċjali.

Laqgħat oħrajn saru wkoll ma' espert tal-FAO sabiex jevalwaw l-importanza ta' dan il-proġett.

Ir-reazzjonijiet li kien hemm mill-għaqdiet ambjentali kienu varji.

Id- diversi għaqdiet ambjentali urew is-sodisfazzjon tagħhom rigward il-fatt li kienu qegħdin jiġu diskussi magħhom dawn il-proposti waqt li xi għaqdiet urew xi riservi.

Waqt dawn il-laqghat kull organizzazzjoni kellha opportunita' il permezz tar-rappreżentanti tagħha tesprimi l-opinioni fuq dan il-proġett.

Il-fehma ġenerali kienet li l-proġett pilota jinħadem l-ewwel bi prova fuq il-ġżira ta' Malta u mill-esperjenza li tinġabar ikun jista jiġi deċiż jekk il- proġett jistax ikompli jespandi f' postijiet oħra.

DIPARTIMENT TAL-BIEDJA - INIZJATTIVI ĠODDA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema inizjattivi ġodda ttieħdu mid- Dipartiment tal-Biedja jew xi dipartiment ieħor fil-Ministeru biex tikber il-produzzjoni agrikola b'metodi organiċi?

Kemm kienet il-produzzjoni ta' dan it-tip ta' prodott fil-perijodu 1/1/97 - 30/9/97?

X'persentaġġ tal-produzzjoni agrikola totali tirrappreżenta din il-produzzjoni?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: F'dan ir-rigward fl-ewwel sena ta' Gvern ġdid kellna nibdew mill-bidu nett peress li f'disa' snin ta' Gvern Nazzjonalista ma sar xejn biex ikollna produzzjoni agrikola b'metodi organiċi.

L-Onor.

Membru għandu jkun jaf li din it-tip ta' produzzjoni agrikola qed tingħata ħafna mportanza f'diversi pajjiżi fejn nibtet kuxjenza fost il- konsumaturi għall-prodotti mkabbra b'mod organiku.

L-Onor.Membru għandu japprezza li dak li ma sarx f'disa' snin ma jistax jsir f'sena waħda, iżda huwa ta' sodisfazzjon li l-ministeru tiegħi flimkien ma' bdiewa u entitajiet kummerċjali diġa' qegħdin jieħdu ċerti riżultati minn inizjattivi f'dan ir-rigward ta' produzzjoni organika li saru f'dawn l-aħħar xhur.

Jekk l-Onor.

Interpellant verament jinteressah dan is-suġġett jiena lest li nieħdu fuq il-postijiet fejn qegħdin jsiru dawn l-inizjattivi.

PULIZIJA - PERSUNI JGĦIXU LLEGALMENT F'MALTA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għar- risposta ta' mistoqsija parlamentari numru 8078, jista' l-Prim Ministru jekk jogħġbu jagħti tagħrif dwar ta liema nazzjonalita' huma l-persuni li nqabdu jgħixu llegalment f'pajjiżna?

Fejn intbagħtu dawk li fil-fatt inqabdu jgħixu f'Malta llegalment?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ĊIMITERJU - ĊANGATURI MKISSRA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 8832 li oriġinarjament kienet saret lill-Ministru għax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni u li issa ġiet riferuta lilek u ċioe' tista' jekk jogħġbok tieħu passi biex ċangaturi li hemm imkissra ħdejn il- kappella taċ-ċimiterju jiġu rranġati qabel ma jibda x-xahar ta' Novembru?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-Onor Interpellant huwa mitlub biex jekk jogħġbu jindikali, liema hu ċ-Ċimiterju riferut fil-mistoqsija.

GĦARGĦUR - DRENAĠĠ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu passi biex jingħata servizz ta' drenaġġ lil parti minn Triq Mons. Luigi Catania u Triq l-Isqof Gargallo fil- Gharghur?

Jekk għadu ma jistax jingħata s-servizz ta' drenaġġ f'dawn it- toroq, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Peress li kien hemm sewerage scheme li tinkorpora żewġ pumping stations, qiegħed isir studju biex issir extension itwal u pumping station waħda għal din l-arja u Birguma.

GĦAWDEX - DIPARTIMENT TAL-PROĠETTI U ŻVILUPP

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 8030 tat-28/7/97, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk l-eżerċizzju msemmi ġiex konkluż u jekk fl-affermattiv x'kienu l-konklużjonijiet tiegħu?

Jekk għadu mhux konkluż, jista' l- Ministru jindika meta se jkun konkluż?

ONOR.

ALFRED SANT: L-eżerċizzju msemmi fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 8030 ghadu m'hux konkluż.

KUMITAT TAT-TRASPORT TA' MERKANZIJA

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamenatri numru 7715 tal- 21/7/97, jista' l-Ministru jgħid kemm u meta ltaqa' il-Kumitat tat-Trasport tal-Merkanzija mit-23 ta' Lulju 'l hawn u x'progress ġie reġistrat?

ONOR.

LEO BRINCAT: Wara t-23 ta' Lulju, 1997, il-kumitat iltaqa' erba' darbiet, jiġifieri fil-31 ta' Lulju, 1997, fit-28 t'Awissu, 1997, fit-18 ta' Settembru, 1997 u fl-10 t'Ottubru, 1997.

Hemm seduta oħra ffissata għad-29 t'Ottubru, 1997.

Ix-xogħol miexi b'ritmu konsistenti u l-Onor.

Interpellant ikun jaf bir- riżultati kollha tal-ħidma tal-kumitat meta l-kumitat jikkonkludi t-tfittix tiegħu u jippreżenta r-rapport finali.

IMPJIEGI - UNEMPLOYMENT ASSISTANCE

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-MInistru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru 8233 tal-25 ta' Lulju, 1997 u ċioe' jgħid għalkemm kien jammonta l-unemployment assistance li ngħata f'Għawdex fl-aħħar t'Ottubru tas-sena l-oħra u kemm ingħata fl-aħħar ta' Ġunju ta' din is-sena?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-Unemployment Assistance li nħareġ mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali f'Għawdex kien jammonta għall-Lm 22,637.50,0 fl-aħħar ta' Ottubru 1996, u għall-Lm42,073.95 fl-aħħar ta' Ġunju 1997.

GĦAWDEX - MASTERPLAN TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk ix-xogħlijiet kontemplati fil- Master Plan tad-drenaġġ għal Għawdex humiex se jitkomplew?

Fiex kienu jikkonsistu dawn ix-xogħlijiet u f'liema stadju waslu?

Kemm kien il-vot għas-sena kurrenti għax-xogħlijiet tal-Master Plan?

Kemm intnefaq minnu sal-lum?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

GĦAWDEX - DRENAĠĠ

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefaq s'issa mill-vot għas- sena kurrenti ta' Lm240,000 Extension of the Sewage System ta' Għawdex?

Jista' jindika f'liema lokalitajiet saru x-xogħlijiet?

ONOR.

GĦAWDEX - CONSTRUCTION OF FACTORIES - VOT

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefaq mill- Vot ta' Lm100,000 Construction of Factories f'Għawdex għas-sena kurrenti?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Bejn Jannar u Ottubru 1997, mill-vot ta` Lm100,000 għall-bini ta` fabbriki għall-Għawdex, intnefqu Lm 26,180.

Sa l- aħħar ta` din is-sena huwa previst li se jkunu ntnefqu madwar Lm 61,000 oħra, li jġibu total ta` madwar Lm 87,000.