MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 537 It-Tnejn, 14 ta' Mejju, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 537

It-Tnejn, 14 ta' Mejju, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.09 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 14 ta' Mejju, 2001

WERREJ MINUTI 661

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 661

TQEGĦID TA' KARTI 663

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR KODIĊI TA' KONDOTTA GĦAL SISTEMA

TA' RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA (IT-TIENI QARI)

CODE OF CONDUCT FOR COMPUTERISED RESERVATION SYSTEMS BILL (SECOND READING) 664

AĠĠORNAMENT 681

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 686

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 536 li saret fis-7 ta' Mejju, 2001 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

BAĦAR IĊ-ĊAGĦAQ - TRIQ QALET MARKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinformana jekk dan l-aħħar sarx xi żvilupp fi Triq Qalet Marku, Baħar iċ-Ċagħaq?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Jien informat li l-parti l-kbira tat-Triq Qalet Marku għadha ma ġietx żviluppata.

Peress li t-triq taqleb lejn din id-direzzjoni, ma tistax tiġi asfaltata għalissa.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, jippermettili l-Ministru nistaqsieh jekk waslulux ilmenti minn xi kunsilli lokali dwar xogħol li qed isir quddiem l- isptar Monte Carmeli?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR ĊENSU GALEA: Mr Speaker, jien ma rċevejt l-ebda lment mill-kunsilli lokali dwar xogħlijiet li qegħdin isiru f'din il-parti tat-triq, pero' hemm diversi mezzi oħrajn kif wieħed jista' jwassal il-kummenti tiegħu aktar milli l-ilmenti.

Fil-fatt kien hemm diversi persuni li għamlu kummenti barra minn lokhom dwar dan il-proġett.

Fost dawn kien hemm l-Onor.

Charles Buhagiar, il-kelliem ewlieni ta' l- oppożizzjoni li beda jgħid li x-xogħol ma sarx kif suppost u li t-triq kellha ssir b'ħames lanes.

Fil-verita', il-pjanta tax-xogħol li qed isir bħalissa hija preċiżament l-istess waħda li kienet saret fi żmien l- amministrazzjoni Laburista, iffirmata mill-Perit Vincent Cassar, b'nota ta' esproprjazzjoni ffirmata mill-Onor.

Charles Buhagiar f'Marzu ta' l-1997.

Naturalment dan huwa eżempju ta' kif ċerti affarijiet tgħid li huma tajbin għax tkun se tagħmilhom int, filwaqt li jekk jagħmilhom ħaddieħor tgħid li huma ħżiena!

Dan il-proġett fih innifsu se jwassal biex ikollna management aħjar tat-traffiku u konvint li b'hekk se nevitaw numru ta' inċidenti u anke ta' mwiet.

Il-bidu ta' din it-triq, fejn hemm il-lights, hija two-lane, u peress li hemm biċċa minnha li hija dejqa iżda mbagħad titwessa' u terġa' tidjieq, faċli li jkollok inċidenti tat-traffiku.

Barra minn hekk il-karozzi li jkunu deħlin jew ħerġin minn Mount Carmel ikunu esposti għal daqqiet minn karozzi oħrajn li jkunu għaddejjin minn hemmhekk.

Issa dan kollu se jiġi evitat u din it-triq m'hijiex se tibqa' aktar fil-lista ta' toroq li kienu qed jikkawżaw numru ta' problemi u inċidenti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR NOEL FARRUGIA: Allura nista' neħodha li saru l-istudji biex jiġi assigurat li hemmhekk ma jkollniex aktar imblukkar u staġnar ta' traffiku?

Qed ngħid hekk għax lili wasluli lmenti li din it-triq saret tant dejqa li meta jkun hemm bżonn li tgħaddi xi ambulanza, din ikollha tistenna wara dudu twil ta' karozzi.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR ĊENSU GALEA: Mr Speaker, wieħed mill-prinċipji fundamentali fil- kontroll tat-traffiku huwa li tassigura li jkollok an even flow b'ritmu ta' sewqan li jkun konsistenti, mingħajr il-probabbilta' li jekk taqla' karozza oħra għandek ir-riskju li titfarrak.

Wieħed għandu jirrealizza x'inhuma l- probabbiltajiet għal dawn it-tip ta' inċidenti.

F'din it-triq partikolari m'hemm imkien distanzi li jeċċedu l-mitt metru fejn ma tistax tiġbed fil- ġenb f'każ li tkun trid tgħaddi karozza oħra.

Għandna diversi toroq li għandhom l-istess wisa', anzi huma ferm itwal, u b'mod partikolari nirriferi għall-bridges li hemm ħdejn il-mina tar-Regional Road kif ukoll ħdejn il-mina ta' Santa Venera, fejn għandek l-istess flow ta' traffiku.

(Interruzzjonijiet) Il-verita' hi li t-toroq qatt ma kien imisshom inbnew, bil-mod li nbnew u l-poplu jrid jifhem li llum ix-xogħol fuq dawn it-toroq qed isir b'mod tajjeb u prattikament qed jerġgħu jibnew mill-bidunett.

Madanakollu nifhem għala f'dawn l-aħħar ġimgħat saru attakki fuq it-triq ta' quddiem Mount Carmel kif ukoll fuq toroq oħra fejn saru interventi mill- kuntratturi mqabbda mid-dipartiment tat-toroq.

M'għandix dubju li l- pożizzjoni ta' diversi kelliema min-naħa ta' l-oppożizzjoni hi li jippruvaw idaħħlu sens ta' skreditar f'moħħ dawk li forsi għax m'għandhomx il- paċenzja, jgħidu li dak li qed isir minn dan il-gvern qed isir ħażin.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma jidhirlux il-Ministru li għalkemm dan il-ftaħir kollu, ħafna toroq qed jinfetħu bla permess, bħalma ġara fil-Mosta Technopark?

Ma jidhirlux li anke x-xogħol li sar f'Mountbatten Street, fil- Hamrun, imur kontra l-highway code, għalkemm dan sar mill-kunsill lokali stess?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR ĊENSU GALEA: Mr Speaker, donnhom l-affarijiet jintnesew!

Jien niftakar meta kienu jsiru interventi bla permess f'ċerti toroq ta' Buġibba.

Fil-fatt wara l-elezzjoni ta' l-1998, l-awtorita' ta' l-ippjanar kienet ħarġet xi seba' enforcement notices fuq xogħlijiet li kienu saru qabel l- elezzjoni.

Jien insostni li meta tiġi biex tiftaħ triq li tkun tagħmel parti mill- iskema tal-bini, bħal dik tal-Mosta, m'għandekx għalfejn titlob il-permess ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar ladarba tkun saret l-applikazzjoni tal-GDO.

Fil-fat dawn il-permessi għal din it-triq ħarġu.

Jien konvint ukoll li x-xogħol li sar fit-triq ħdejn Mountbatten Street, li issa saret one-way, qed jgħin biex il-flow tat-traffiku jkun ferm aħjar minn qatt qabel.

Fil-fatt għalkemm id-distanzi forsi twalu, kulħadd jista' jara li t-traffiku jibqa' għaddej bla problemi.

Sinċerament ma nafx liema parti tal-highway code qed tinkiser!

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR JOE MIZZI: Ma nafx kif għadu ma semmiex il-Ministru li dak ix- xogħol kollu li sar f'Mountbatten Street huwa bla permess!

Anke hemm ħarġet enforcement notice u m'hu veru xejn li l-affarijiet saru kif suppost.

Inutli li joqħod jakkuża lil ħaddieħor li kien jagħmel il-ħażin jekk issa qed jagħmel il-ħażin hu!.

Jista' l-Ministru jgħidilna min hu l- perit li qed jagħmel it-Technopark tal-Mosta?

Dan perit privat jew qiegħed mad-dipartiment tat-toroq?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR ĊENSU GALEA: Mr Speaker, m'iniex ċert min hu l-perit li qed jagħmel dan ix-xogħol, pero' tajjeb li nfakkar li x-xogħol fit-triq li taqbad minn ħdejn il-bridge tal-Mosta u twasslek għal ħdejn it-Technopark sar permezz ta' tender, bħalma sar ix-xogħol fuq it-triq bejn is-Salini u San Pawl tat- Tarġa, u anke fuq it-triq bejn Burmarrad u l-Mosta.

Il-kondizzjoni ta' din it-tender partikolari kienet titlob illi l-kuntrattur li jieħu x-xogħol irid ikollu l-periti tiegħu, li jiddisinjaw u jkunu responsabbli huma għal dik it-triq.

Dawn huma tenders pubbliċi li ħarġu kważi sena ilu.

Il-kuntrattur li ħa t-tender biex isiru t-toroq bejn Burmarrad u l-Mosta u bejn is-Salini u San Pawl tat-Tarġa huwa Penza Construction, filwaqt li l- kuntrattur li ħa x-xogħol tal-Mosta huwa C &V Construction.

Kif diġa' għedt, dawn għandhom il-periti tagħhom li huma responsabbli għad-disinn u l- kordinazzjoni tax-xogħol.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR NOEL FARRUGIA: Il-Ministru huwa informat dwar is-sitwazzjoni tat- toroq li jinsab imdawwar bihom il-ġnien tal-Buskett?

Jien informat li dawn it-toroq fihom ħofor kbar u l-anzjani li jmorru hemmhekk għall-kwiet qed jispiċċaw iweġġgħu, bil-konsegwenza li mbagħad ikollhom imorru jew fiċ- ċentru tas-saħħa tal-Mosta jew l-isptar San Luqa, peress li ċ-ċentru tas- saħħa tar-Rabat qed ikun magħluq.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR ĊENSU GALEA: L-Onor.

Farrugia jaf tajjeb li t-toroq ġewwa l-Buskett ma jaqgħux taħt ir-responsabbilta' tad-dipartiment tat-toroq.

Jekk dawn qegħdin fl-istat diżastruż li qed isemmi l-Onor.

Interpellant - għax jien ili ftit ma mmur hemm - jistgħu faċilment jissewwew mid-dipartiment responsabbli għall-amministrazzjoni tal-ġnien.

Pero' dan iwassalni biex ngħaddi kumment ieħor, Sur President.

F'dan il-pajjiż qbadna ritmu u malajr nistgħu nifhmu fuq liema binarju qegħdin naħdmu f'ċerti postijiet.

Fejn ikun hemm problema, b'mod partikolari fil-qasam tat-toroq ta' l-irħula, insibu sitwazzjoni fejn meta n-nies tirrikorri għand il-kunsill lokali, jgħidulhom li r-responsabbilta' mhijiex tal-kunsill imma tal-gvern ċentrali.

Imbagħad għandna wkoll sitwazzjoni oħra li rrepetiet ruħha diversi drabi matul dawn l-aħħar xhur, fejn il-gvern ċentrali jkun għamel xogħol ta' investiment ta' mijiet ta' eluf ta' liri f'diversi lokalitajiet u l-kunsilli lokali jipprovaw jagħtu l- impressjoni li dak ix-xogħol ikun qed isir minnhom, anke jekk huma ma jkunu għamlu assolutament xejn.

Għandna diversi eżempji ta' sitwazzjonijiet bħal dawn.

Forsi f'dan l-istadju m'hemmx bżonn li nsemmihom imma ma niddejjaqx insemmihom aktar 'il quddiem jekk ikun hemm bżonn.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

L-Aġent Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR LAWRENCE GONZI (Aġent Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 121 ta' l-2001 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' artikli 8 sa 14 tat-taqsima III ta' l-Att ta' l-2000 dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax-Xogħol; u

f'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar l-għadd ta' nisa mpjegati fis-servizz pubbliku, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

Tabella li turi liema uffiċjali pubbliċi rċevew ħlas jew xi benefiċċju ieħor għal xi ħatra jew nomina oħra waqt li kienu fuq performance agreement, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 123 ta' l-2001 - Regolamenti ta' l-2001 li jemendaw regolamenti dwar l-ikklampjar u t-tneħħija ta' oġġetti ta' ngombru fir- regolament tat-traffiku; u

Tabella li turi liema għases tal-pulizija huma miftuħa l-ħin kollu, dawk miftuħa skond l-esiġenza u dawk li ma jinfteħux, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

25196; u

f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali nqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:-

K.L.B.L. 28/9/2001 - bye-laws ta' l-2001 dwar skips (Iklin).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 120 ta' l-2001 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' l- Att dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd; u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar riżenji minn fost il-korp akkademiku fl-universita' bejn l-1995 u l-2001, kif ukoll tagħrif dwar l-għadd ta' mpjegati akkademiċi fl-universita' matul is-sena akkademika 2000/2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

25633; u

f'isem il-Ministru tal-Finanzi inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 122 ta' l-2001 - ordni ta' l-2001 dwar ħelsien minn taxxa doppja (taxxa fuq l-income) (Repubblika ta' l-Albanija); u

Annual financial statements għas-sena 2000 maħruġa mit-teżor skond l- Att ta' l-1962 dwar l-Amministrazzjoni Finanzjarja u l-Verifika; u

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Lista ta' Maltin impjegati ma' l-uffiċċju tal-kummissjoni għolja ta' Malta f'Londra, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR KODIĊI TA' KONDOTTA GĦAL SISTEMA TA' RISERVAZZJONI KOMPUTERIZZATA

CODE OF CONDUCT FOR COMPUTERISED RESERVATION SYSTEMS BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-7 ta' Mejju 2001.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Il-Ministru Galea huwa in possession.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, qabel ma nkompli minn fejn ħallejt nhar it-Tnejn li għaddew nixtieq ngħid żewġ kelmiet fuq il-mibki Joe Cassar, l-ex-sindku taż-Żurrieq, li kif nafu l-funeral tiegħu sar nhar is-Sibt li għadda.

Fil-fatt minkejja li ma kellniex l-istess opinjonijiet politiċi, irrid ngħid li matul id-diversi laqgħat li kelli miegħu fis-snin li għaddew huwa dejjem wera dedikazzjoni kbira fix-xogħol tiegħu u pprova jaqdi d-doveri tiegħu lejn iż-Żurrieq bl- aħjar mod.

Mr Speaker, kif kont qed ngħid fl-aħħar diskors li għamilt dwar dan l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, wieħed jista' jqis lil dan l-abbozz ta' liġi bħala żvilupp fuq dak li diġa' ġara matul ix-xhur u s-snin li għaddew.

L-għan ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa li jdaħħal kodiċi ta' kondotta għas-sistema tar-riżervazzjoni kompjuterizzata.

Dan biex jittejjeb is-servizz li jingħata min ikun qed jagħmel xi booking biex jivvjaġġa, kemm permezz ta' l-ajruplan kif ukoll permezz tal-ferrovija.

Għalkemm f'pajjiżna m'għandniex is-servizz ta' ferrovija, nafu li hemm diversi nies li filwaqt li jsiefru f'xi pajjiż ieħor permezz ta' l- ajruplan, meta jaslu f'dak il-pajjiż ikunu jridu jaqbdu mal-ewwel is- servizz tal-ferrovija u allura hawnhekk qed inkopru dan is-servizz ukoll.

Ikun tajjeb jekk wieħed jgħid ukoll li bażikament il-kodiċi ta' kondotta li qed nitkellmu fuqu llum u li joħroġ mir-riżoluzzjonijiet li saru mill-ECAC fil-każ tar-reġjun Ewropej u mill-ICAO fil-każ tar-regolamenti internazzjonali huwa magħmul minn regolamenti li jidderieġu d-diversi linji ta' l-ajru li għandna madwar id-dinja.

Fil-fatt dawn ir-regolamenti jservu bħala gwida biex il-passiġġieri jingħataw l-aħjar servizz possibbli, u permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi se jibdew jiġu applikati f'Malta wkoll.

Huwa importanti ħafna li l-qasam ta' l-avjazzjoni ċivili ta' Malta jkun in line ma' l-avjazzjoni ċivili ta' pajjiżi oħrajn għax għalkemm ftit li xejn nitkellmu dwar dan il-qasam, nafu l-konsegwenzi koroh li jista' jkun hemm meta ajruplan jiġrilu xi inċident.

Huwa importanti wkoll li kemm il- passiġġieri kif ukoll dawk li jkunu qed jipprovdu s-servizz ikunu jafu x'inhuma d-drittijiet u d-dmirijiet tagħhom.

Matul dawn l-aħħar tliet snin saru diversi żviluppi fid-dipartiment ta' l- avjazzjoni ċivili.

Ovvjament dawn l-iżviluppi ma sarux mil-lum għal għada imma saru permezz tad-diversi ħidmiet li twettqu matul dawn l-aħħar snin.

Ikun tajjeb jekk ngħid li filwaqt li d-dipartiment ta' l-avjazzjoni ċivili ta' pajjiżna sar membru tal- joint aviation authorities sentejn ilu, dan id- dipartiment aġġorna s-sistemi ta' sigurta` ta' pajjiżna permezz ta' l- federal aviation administration f'Ottubru ta' l-1999.

Id-dipartiment ta' l- avjazzjoni ċivili ried jistabilixxi lilu nnifsu fir-rwol ta' regolatur u mhux iktar fir-rwol ta' operatur, u fil-fatt iktar ma jgħaddi ż-żmien, iktar beda jdaħħal regoli ġodda ħalli b'hekk jiggarantixxi li d-drittijiet u l-obbligi internazzjonali li jeżistu f'dan il-qasam ikunu applikabbli wkoll għall-konsumatur li juża l-linji ta' l-ajru Maltin.

Mr Speaker, ħafna mid-definizzjonijiet li hawn f'dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huma ta' natura teknika u għalhekk biex tifhimhom, trid tagħmel ċerta analisi.

Permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi l-konsumatur se jkun iktar protett u se jkun stabilit x'tip ta' informazzjoni tista' tinżamm fuq il-persuna li tkun qed tagħmel ir-riżervazzjoni tagħha u għal kemm żmien dik l-informazzjoni tista' tinżamm.

Se jitwaqqaf ukoll bord apposta biex jiġi assigurat li kulħadd ikun qed josserva r-regolamenti u l- kondizzjonijiet li joħorġu minn dan l-abbozz ta' liġi.

Dak li kelli xi ngħid fuq dan l-abbozz ta' liġi naħseb li għedtu, Sur President.

Issa se nisma' x'għandhom xi jgħidu l-membri ta' l-oppożizzjoni u mbagħad ngħaddi xi kummenti oħra iktar tard.

Grazzi.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Speaker, l-ewwelnett nixtieq ningħaqad mal- kollega tiegħi u nuri s-sobgħa tiegħi għall-mewt ta' l-ex-sindku taż- Żurrieq.

Nista' ngħid li Joe Cassar kien ħabib personali tiegħi u, kif qal il-ministru, ix-xogħol li kien jidħol għalih kien jagħmlu minn qalbu.

Biżżejjed ngħid li meta l-fabbrika ta' l-Interprint kienet għaddejja minn ħafna inkwiet fi żmien li kont ministru jien - dak iż-żmien kienet iġġib l- isem ta' St Paul's Press - Joe Cassar kien ħadem senza interessi biex tejjeb il-kondizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiema ta' din il-fabbrika.

Barra minn hekk huwa ħadem ħafna wkoll għaż-Żrieraq u x-xogħol li għamel dejjem għamlu bl-iktar mod sinċier.

Fuq ix-xogħol dejjem kien bniedem eżemplari, u meta xi ħadd min sħabu kellu bżonn xi għajnuna, kien dejjem lest li jagħtihielu.

Għalhekk minn hawn nixtieq insellimlu filwaqt li nagħti l-kondoljanzi lill-familjari kollha tiegħu.

Issa ħalli ngħaddi biex nitkellem dwar l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

L-oppożizzjoni Laburista taqbel ma' ħafna affarijiet li fih dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, u jien naqbel li kien hemm bżonn abbozz ta' liġi bħal dan għax, kif qal tajjeb il-ministru, normalment ma tantx nitkellmu fuq dan il-qasam.

Fil-fatt ħafna drabi wieħed imur jaqta' l- biljetti ta' l-ajru jew tal-ferrovija u ftit li xejn jgħaddilu minn moħħu jekk jafx x'inhuma d-drittijiet u l-obbligi tiegħu bħala passiġġier.

Per eżempju, minkejja li ħafna drabi fuq ir-reklami li jiġu ppubblikati fil- gazzetti u fuq it-television jgħidulek li għandek kollox covered, imbagħad meta tiġi biex tuża dawk is-servizzi li tkun ħallast għalihom issib li dan ma jkun minnu xejn u jkollok terġa' ddaħħal idejk fil-but biex tieħu s- servizzi li suppost ikunu diġa' covered.

Meta nsiefer - jien inħobb nivvjaġġa ħafna bit-train - nibqa' mistagħġeb bid-differenza li jkun hemm bejn dak li jkunu qaluli li se nsib l-aġenti ta' l-ivvjaġġar u bejn dak li nsib verament.

Għalhekk huwa tajjeb li permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi, il-passiġġier se jkollu dritt ifittex lil dak l-aġent ta' l-ivvjaġġar li jkun qarraq bih.

Madanakollu meta naslu fl-istadju ta' kumitat, nixtieq li nagħlqu t-toqob li għad fadal f'dan l-abbozz ta' liġi għax inkella jkun kollu għalxejn li noqogħdu niddiskutu u nressqu abbozzi ta' liġi hawnhekk.

Kif jaf il-kollega tiegħi, biex ġejna in line mal-JAA u ma' l-FAA kellna ngħaddu minn ħafna martirju għax is-sistema Amerikana hija differenti ħafna mis-sistema Ewropea, għax fis-sistema Amerikana għandek ċerti obbligi li fis-sistema Ewropea m'għandekx.

Kif għedt diġa', aħna bħala oppożizzjoni naqblu ma' dan l-abbozz ta' liġi u lesti li nivvotaw favur tiegħu, pero` jekk, per eżempju, jien insiefer ma' linja ta' l-ajru barranija u ma ningħatax is-servizz li kont ġejt imwiegħed li se jingħatali, lil min se nfittex?

Lill-aġent Malti li nkun intrabatt miegħu u li jkun wegħidni dan kollu, jew lil-linja ta' l-ajru li nkun sifirt magħha?

Jien jiddispjaċini meta nsiefer ma' linja ta' l-ajru barranija u nsib li minkejja li l-airline tkun qed tirrappreżenta l-linja ta' l-ajru Maltija, ma jkun hemm l-ebda rappreżentant li jaf jitkellem bil-Malti.

Irridu nifhmu li mhux kulħadd jaf jitkellem bl-Ingliż, bil-Franċiż jew bil-Ġermaniż.

Naf li hawnhekk ħriġt barra mis-suġġett, pero` naħseb li anke l-membri tan-naħa l-oħra ġieli ngħataw servizz pastaż minn xi linja ta' l-ajru partikolari.

Jekk meta nsiefer ma' linja ta' l-ajru barranija suppost li hemmhekk għandi nsib rappreżentant ta' din il-linja li jaf jitkellem bil-Malti, nippretendi li dan għandu jkun hemm ħalli jekk jinqala' xi ħaġa, almenu nsib lilu u mhux insib lil xi air hostess li ħlief bil-Ġermaniż jew bil-Franċiż ma tkunx taf titkellem.

Mr Speaker, hawnhekk nixtieq nagħmel parentesi żgħira u ngħid xi ħaġa dwar il-package tours.

Fil-fatt illum il-package tours saru popolari ħafna, pero` minkejja li l-konsumatur qed jiġi mwiegħed ħafna affarijiet sbieħ, fil-verita` meta jsiefer ħafna drabi m'hu qed isib xejn minn dan kollu.

Għalhekk huwa importanti li l-konsumatur ikun jaf xi drittijiet għandu f'każijiet bħal dawn.

Ta' min jgħid li llum il-JAA u l-FAA qed jesiġu li bejn seat u ieħor ikun hemm ċerta wisa', għax sabu li wħud min-nies jagħtihom attakk f'qalbhom fuq l-ajruplan proprju minħabba li jagħmlu numru ta' sigħat ma jiċċaqilqux minn fejn ikunu.

Fil-fatt dan il-punt tqajjem ukoll f'waħda mil-laqgħat tal-Kunsill ta' l-Ewropa u ntqal li f'ajruplan in- nies m'għandhomx ikunu qishom sardin għax dan jista' jkun ta' periklu għal saħħithom.

Pero` l-kumpanniji ta' l-ajru qed jgħidu li jekk se jkollhom jipprovdu iktar spazju fuq l-ajruplani, se jkollhom jgħollu l-prezzijiet.

Kif għedt diġa', iktar ma jgħaddi ż-żmien il-package tours iktar qed isiru popolari, pero` wieħed irid iżomm f'moħħu li meta jsiefer għal vaganza m'huwiex se juża biss l-ajruplan jew it-train biex jivvjaġġa minn post għall-ieħor imma se juża wkoll is-servizz tal-coaches.

Allura jien nistaqsi: Il-konsumatur kif qed jiġi protett meta juża s-servizz tal- coaches?

Mr Speaker, dan l-abbozz ta' liġi m'huwiex qed isir biss biex jipproteġi lill-Maltin li jużaw il-mezzi tat-trasport biex iżuru pajjiżi oħra imma qed isir ukoll biex jipproteġi lil dawk it-turisti li jagħmlu użu mill-mezzi tat-trasport biex iżuru pajjiżna.

Imma jien nistaqsi wkoll: Jekk turist li jżur pajjiżna jkollu xi lmenti fuq is-servizz tat-trasport li jkun ingħata, dan għand min irid imur biex jagħmel l-ilmenti tiegħu?

Kif se jiġi protett it-turist?

U jien, bħala turist Malti li nuża l-mezzi ta' l- ajru u mezzi ta' trasport oħrajn biex inżur pajjiżi oħra, lil min se nsib biex jipproteġini?

Ikolli noqgħod nidħol il-qorti?

Illum kulħadd jaf kemm għolew it-tariffi tal-qorti, u dan biex ma nsemmix ukoll il-hassle li wieħed ikollu jgħaddi minnu meta jiftaħ xi kawża l-qorti.

Diġa' għedt li dan l-abbozz ta' liġi huwa tajjeb u li aħna bħala oppożizzjoni naqblu miegħu, pero` wieħed ma jistax joqgħod jiġri bil-liġi f'idu meta juża l- mezzi ta' l-ajru biex jivvjaġġa ħalli jara xi drittijiet u x'obbligi għandu.

Għalhekk ejjew ma noqogħdux nidħku bin-nies.

Jien smajt lill-ministru b'attenzjoni, u smajtu jgħid li minn issa 'l quddiem min juża l-mezzi ta' l-ajru u ma jeħux is-servizz li jkun ġie mwiegħed se jkun protett, pero` l-aġent ta' l-ivvjaġġar se jkun responsabbli verament għal dawn il-każi?

U min jivvjaġġa bil-mezzi ta' l- ajru biss se jkun protett?

Malta hija gżira u wieħed jista' jivvjaġġa bil- baħar.

U jekk, kif għedt iktar kmieni fid-diskors tiegħi, meta nsiefer barra minn Malta u nuża s-servizz tal-ferrovija ningħata servizz totalment differenti minn dak is-servizz li nkun ġejt imwiegħed, la niġi lura Malta għand min se nirrikorri biex nibda proċeduri legali?

Għand il-bord?

Għand id-direttur?

Għand iċ-chairman?

Għand min?

Ħalli nieħu s-servizz tal- karozzi tal-linja.

Il-liġi tagħti diversi drittijiet lill-passiġġiera tal-karozzi tal-linja, pero` ħafna drabi meta wieħed jiftakar li biex wieħed jiġġieled għal dawn id-drittijiet ikun irid iqabbad avukat, isib ix-xhieda u jaħli ġranet sħaħ il-qorti, jaqta' qalbu u jibqa' ma jeħux dak li hu tiegħu.

Issa llum qed nitkellmu fuq mezzi ta' trasport li jinvolvu spejjeż u riskji ħafna ikbar minn dawk tal-karozzi tal-linja, jiġifieri iktar u iktar jikber il-bżonn li l-passiġġier ikun protett verament.

Fuq il-karta jinkitbu ħafna affarijiet sbieħ, pero` fil-prattika kemm verament se jkun protett il-passiġġier?

Kif qal il-ministru, rari jsiru diskussjonijiet fuq is-servizz ta' l-ajru li jingħata l-passiġġier għax sfortunatament dan huwa servizz li neħduh for granted, bil-konsegwenza li kulħadd iħalli kollox għaddej għax lanqas biss ikun jaf xi drittijiet u x'obbligi għandu hu u jkun qed jivvjaġġa.

Illum hawn ħafna Maltin u Għawdxin li jsiefru, u għalhekk jeħtieġ li ssir propaganda qawwija biex dawn ikunu jafu xi drittijiet u x'obbligi għandhom.

Per eżempju, huwa veru li l-package tours li qed jiġu organizzati llum huma rħas, pero` ħafna drabi meta mbagħad tara s-servizz li jingħata tispiċċa biex tiddiżappunta ruħek.

Fl-Ingilterra, għax lill-commuters jedukawhom tajjeb, jekk l-aġent iwiegħdek li l-lukanda li jkun se jibagħtek fiha tkun ta' ċertu standard u mbagħad tmur hemmhekk u ssib li dik il-lukanda ma tkunx ta' dak l-istandard li tkun ġejt imwiegħed bih, inti jkollok dritt tfittex lil dan l-aġent ta' l-ivvjaġġar biex jagħtik il-flus lura.

Illum barra minn Malta dieħla ħafna wkoll it-trend li l-commuters jiġu mgħallma li hekk kif inti tibbukkja u tagħmel iċ-check-in, mhux inti tibqa' responsabbli tiegħek innifsek imma l-linja ta' l-ajru tidħol responsabbli għalik.

U mela jkun hemm xi delay jew strike u nispiċċaw inħallu lin-nies fl-ajruport għal ġurnata sħiħa!

Darba jien inqbadt fl-ajruport ta' Brussels.

Veru li l-linja ta' l-ajru ma kenitx taħti għal dan id-delay li kellna, pero` lanqas kont naħti jien.

Fil-fatt dakinhar kienet qamet tempesta u għalhekk l-ajruplan kellu jittardja tant li filwaqt li kellu jitlaq fid-9.00 p.m. - u dakinhar jien kont stħajt għax l-ajruplan kien ta' l-ajru nazzjonali tagħna, jiġifieri ta' l-Air Malta – ma tfaċċax qabel l- 4.00 a.m. Ara per eżempju f'dak il-każ, minkejja d-drittijiet li suppost kellhom dawn il-commuters u minkejja li suppost illi l-linja ta' l-ajru kellha tieħu ħsiebhom, ma ħadet ħsiebhom xejn.

Biżżejjed ngħid li matul dak il-ħin kollu, il-commuters lanqas tazza kafe` ma ġew offruti mil-linja nazzjonali tagħna, u dawn kellhom imorru jixtru x'jieklu u x'jixorbu minn buthom biex jitrejqu.

Dan minkejja li skond il-liġi, jekk id-delay jaqbeż ċertu ħin, il-linja ta' l-ajru li tkun involuta suppost tkun hi responsabbli għall-commuters.

Każ bħal dan xejn ma jagħmel unur lil-linja nazzjonali tagħna, iktar u iktar meta l-Air Malta hija magħrufa li għandha customer care tajjeb.

Meta l-linja nazzjonali ta' l-ajru tagħna tkun qed tiġi mmexxija mill- Maltin, kulħadd ifaħħarha, pero` jiddispjaċini ngħid li s-servizz li jingħata mir-rappreżentanti barranin ta' din il-kumpannija xejn ma jkun up to standard.

Għalkemm illum il-prezzijiet ta' l-ajru għolew, is-servizz niżel ma' l-art, u hawn m'iniex qed nirriferi għall-Air Malta biss imma għal diversi linji ta' l-ajru oħra.

Il-ministru qal li barra minn Malta hemm xi liġi li ilha teżisti u li ilha tintuża f'dan il-qasam, pero` jiddispjaċini ngħid li jekk aħna se nużaw din il-liġi bl-istess mod kif qed tintuża barra minn Malta, lanqas ħaqq noqogħdu naħlu l-karti u l-ħin niddiskutuha hawnhekk!

Illum għalkemm min jagħżel is-servizzi ta' l-ajru bħala l-mezz ta' l-ivvjaġġar tiegħu jkun qed jiffranka l-ħin, it-trains li hawn ġo l-Ewropa qed jieħdu post is-servizzi ta' l-ajru għax it-trains għandhom servizz ħafna aħjar, kemm f'dik li hi puntwalita` kif ukoll f'affarijiet oħra.

Huwa veru li, per eżempju, filwaqt li jekk tivvjaġġa bl- ajru biex tmur minn Ruma għal Milan għandek siegħa, jekk tivvjaġġa bil- eurotrain, li hija express train, għandek l-isbaħ sagħtejn u nofs jew tliet sigħat, imma f'din it-train għandek ħafna iktar kumdita` milli kieku tkun qed tivvjaġġa bl-ajru.

Sfortunatament illum dawk li jużaw il-mezzi ta' l- ajru spiċċaw f'sitwazzjoni fejn jekk jinqabdu fi strajk ta' l-ajru, ħadd ma jidħol responsabbli tagħhom, qisu ma ġara xejn.

Imbagħad xi ngħidu għal meta taqta' biljett ta' l-ajru biex titlaq il- Ġimgħa u ssib li dan il-vjaġġ ikun ġie fully booked mingħajr ħadd ma jkun jaf kif ġara dan?

Dawn huma affarijiet li ma jagħmlu unur lill-ebda linja ta' l-ajru, u nagħmlu kemm nagħmlu liġijiet, jekk il-liġijiet ma jiġux inforzati ...

U issa qed ngħidu li biex il-liġijiet jiġu inforzati, wieħed irid imur il-qorti.

Mela sew!

Jien, per eżempju, inkun qtajt biljett ta' l-ajru ta' Lm200 u mbagħad biex nieħu d-drittijiet tiegħi, minbarra li nagħmel xi sentejn tiela' u nieżel il-qorti, ikolli nonfoq xi Lm500 oħra.

F'dan il-każ jien xi drittijiet inkun ingħatajt?

Jien nemmen li jekk inkun ingħatajt xi drittijiet, għandi nieħu d-drittijiet tiegħi dak il-ħin għax inkella l-liġi tkun saret għalxejn.

Billi noqogħdu nikkwotaw il-liġijiet ta' l-FAA u tal-JAA u ngħidu li dawn il-liġijiet qed jagħmluhom kullimkien, m'aħna se naslu mkien.

Is- Singapore Airways la ssegwi l-liġi Ewropea u lanqas il-liġi Amerikana f'dan il-qasam, pero` s-servizz li tagħti din il- linja ta' l-ajru huwa tajjeb immens u ftit huma dawk il-linji ta' l-ajru li joffru dan it-tip ta' servizz.

Linja nazzjonali ta' l-ajru jista' jkollha kollox computerised, pero` jekk ma jkollhiex serjeta`, ma jkun jgħodd xejn, u aħna għandna noqogħdu attenti li l-linja nazzjonali ta' l-ajru tagħna jkollha ċerta serjeta` għax jekk din il-linja tagħti servizz ħażin, din tkun tista' teffettwalna saħansitra lit-turiżmu.

Sfortunatament qed ninnota wkoll li dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna iktar qed jipproteġi l-linja ta' l-ajru milli qed jipproteġi lill- konsumatur, u dan m'huwiex sew.

Hija xi ħaġa tajba li l-linja ta' l-ajru tiġi protetta, pero` mhux imbagħad iġġib id-drittijiet tal-konsumatur fix- xejn.

Fuq il-biljett ta' l-ajru jkun hemm miktub għal xiex inhi responsabbli l-linja ta' l-ajru, pero` mbagħad fil-prattika ssib li din ma tkun responsabbli għalxejn għax jaqbdu jikkwotawlek il-liġi, u kif għedt diġa', il-liġi kif inhi llum iktar tipproteġi lil-linja ta' l-ajru milli tipproteġi lill-konsumatur.

Jien naħseb li wasal iż-żmien li l-commuter jiġi safeguarded bis-serjeta` għax għalkemm il-liġi tagħti ħafna drittijiet, ħafna minnhom ikunu vagi.

Kif staqsejt iktar kmieni, dak it-turist li jieħu package tour bil-lukanda b'kollox, kif se jiġi protett?

Ħafna mit-turisti li jiġu hawn Malta b'package tour ma jkun responsabbli tagħhom ħadd ħlief il-gwida, u dan jagħmel reklam ħażin għal pajjiżna, speċjalment jekk dawn ikunu ġew permezz tal-linja nazzjonali ta' l-ajru tagħna.

Id-dipartiment ta' l-avjazzjoni ċivili ta' pajjiżna huwa wieħed mill-aħjar dipartimenti ta' l-avjazzjoni ċivili li hawn fl-Ewropa, pero` huwa inutli li noqogħdu ngħidu x'obbligi għandha l-linja ta' l-ajru lejn il-passiġġier jekk imbagħad wieħed ikollu jagħmel xi sentejn tiela' u nieżel il-qorti, u dan biex ma nsemmux ukoll il- flus li wieħed jaħli f'tariffi tal-qorti, li kif għedt diġa', dan l-aħħar telgħu mas-sema.

F'dan il-każ allura jkun jaqbel jekk ma nagħmlu liġi xejn u min hu l-aqwa jħawwel.

Kif għedt diġa', jekk dan l-abbozz ta' liġi jitħaddem kif suppost inkunu qed nagħmlu pass tajjeb, pero` l-liġi rridu nagħtuha s-saħħa meħtieġa biex tkopri lil min juża kull mezz ta' trasport.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

Il-Kap ta` l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Mr Speaker, nixtieq nieħu din l-opportunita` biex nitkellem dwar suġġett li huwa kruċjali fl- ekonomija Maltija.

Naqbel kompletament ma' dak li ntqal kemm mill-ministru li ppreżenta l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna kif ukoll minn sieħbi l- Onor. Joe Debono Grech dwar kif għandna nħarsu lejn dan l-abbozz ta' liġi mil-lat tal-konsumatur.

Jiġifieri qed niffokaw fuq il-ħtieġa - u tajjeb li nagħmlu hekk - li iktar ma jgħaddi żmien, iktar u iktar niddefendu u nħarsu lill-konsumatur għax għalkemm isir ħafna diskors favur il- konsumatur, ħafna drabi dan jispiċċa mdendel.

Fil-fatt l-għan ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa li jħares lill-konsumatur fil-qasam ta' l-ivvjaġġar.

Il-konsumatur għandu jiġi difiż b'ħafna modi differenti u mhux billi sempliċement jiġi assigurat li s-servizz li jieħu jkun wieħed tajjeb.

Dan minnufih ipoġġina quddiem il-kwestjoni tal-linja ta' l-ajru nazzjonali tagħna.

Huwa tajjeb li jkollna sistemi li bihom nipproteġu u nħarsu lill-konsumatur, u kif għadu kemm qal sieħbi, l-Onor.

Joe Debono Grech, in-naħa ta' l-oppożizzjoni taqbel ma' dan l-abbozz ta' liġi kompletament, pero` jkun tajjeb jekk nieħdu din l-okkażjoni biex nirriflettu fuq l-għodda ewlenija li għandu dan il-pajjiż - u hawn qed nirriferi għall-Air Malta u għas-Sea Malta, pero` dwar is-Sea Malta nitkellem f'xi ħin ieħor - biex jikkontrolla l-ivvjaġġar lejn jew minn destinazzjonjiet barranin.

Huwa importanti li quddiem bill bħal dan nirriflettu fuq ir-rwol ta' l-Air Malta fit-tħaris tal-konsumatur.

Sfortunatament matul dawn l-aħħar sentejn u nofs dan is-suġġett ġie mpoġġi fil-ġenb u ma rajna jsir xejn f'dan il-qasam ħlief l-istqarrijiet tal- Ministru Refalo li kollox miexi tajjeb u li iktar ma nqarrbu l-liġijiet tagħna lejn dawk ta' l-Unjoni Ewropea, l-Air Malta iktar se jkollha opportunitajiet.

Madanakollu jidher ċar li llum l-Air Malta qed tiffaċċja sfidi u problemi kbar, liema sfidi u problemi sal-lum għadhom m'humiex qed jiġu diskussi f'dan il-pajjiż, u dan minkejja li hemm bżonn li jiġu diskussi.

Min-naħa tal-gvern ta' l-Onor.

Fenech Adami, hemm linji ta' ħsieb u ta' tmexxija li lill-Air Malta qed jaqtgħulha l-art minn taħt saqajha, u naħseb li wasal iż-żmien li nibdew niddiskutu dawn il-linji ta' ħsieb u ta' tmexxija għax, kif qal tajjeb l-Onor.

Debono Grech, faċli li nagħmlu liġijiet sbieħ fuq il-karta dwar kif se nipproteġu lill-konsumatur li jkun se jivvjaġġa.

Huwa importanti li nħarsu lill-konsumatur imma mhux billi noqogħdu nikkopjaw b'mod għami l-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea dwar kif is-servizz mogħti jrid jiġi salvagwardat b'mod tajjeb għall-konsumatur, imma billi nassiguraw li s-servizz ikun qed jiġi mogħti.

Tul dawn l-aħħar snin, bħal ħaddieħor jien smajt ħafna stejjer dwar dan il-qasam, fosthom per eżempju, li meta wieħed jagħżel is-servizz ta' l-Air Malta jkollu jħallas iktar milli kieku jagħżel is-servizz ta' linja ta' l-ajru oħra li l- ewwel tieħdu f'pajjiż ieħor biex imbagħad finalment twasslu għad- destinazzjoni li jkun irid imur fiha.

Irridu ninkwadraw id-diskussjoni kollha, u naħseb li huwa importanti li niddiskutu l-isfidi li għandu pajjiżna biex joħloq servizz ta' trasport effiċjenti, pero` jiddispjaċini ngħid li dan id-diskors qatt ma nisimgħu.

Fil-fatt l-iktar l-argument li qed nisimgħu llum il-ġurnata hu li la t-tali ħaġa qed jagħmluha fi Brussels, allura għandna nagħmluha aħna wkoll.

Skużi ta', imma dak li qed jagħmlu fi Brussels huwa affari tagħhom!

Aħna rridu nistaqsu: L-istrutturi li bnejna matul dawn l-aħħar 30 jew 40 sena biex noħolqu futur aħjar għaż-żgħażagħ tagħna, għall-familji tagħna, għall- ħaddiema tagħna u għaċ-ċittadini tagħna kif se nħarsuhom?

Billi nikkopjaw lil Brussels f'kollox?

Jien nittama li dan il-gvern m'huwiex interessat f'li s-servizzi tat-trasport ta' l-ajru jsiru biss mill-barranin, jiġifieri mil-Lufthansa jew mill-Alitalia biss.

L-għan strateġiku tagħna bħala pajjiż għandu jkun li nħarsu lill-Air Malta ħalli din tkun tista' tibqa' għaddejja.

Illum ħafna mill-ħaddiema ta' l-Air Malta qed jiftakru f'dak li kien jintqal mill-Partit Nazzjonalista fis-snin sebgħin meta kienet se titwaqqaf din il-kumpannija, jiġifieri li l-Air Malta hija għasfur taċ- ċomb, għax illum hekk qed jittrattawha, bħal għasfur taċ-ċomb.

Xi rrid b'dan kollu, Mr Speaker?

Irrid ngħid li meta jiġi ppreżentat quddiemna abbozz ta' liġi bħal dan, m'għandniex naraw biss x'qed jagħmlu pajjiżi oħra imma għandna nistaqsu lilna nfusna jekk din il-kumpannija hijiex se tiffunzjona tajjeb fl- istruttura tas-servizzi infrastrutturali li bena pajjiżna biex isostni lit- turiżmu, kemm lejn Malta kif ukoll minn barra minn Malta.

Jien xtaqt li għallinqas kellna xi forma ta' stqarrija dwar kif dak li qed nipproponu llum jinkwadra ruħu ma' l-Air Malta u ma' l-aġenziji li jaħdmu ma' l-Air Malta.

Naf li l-ministru konċernat se jgħidli li l-Air Malta ma taqax taħtu, u minn daqshekk għandu raġun, pero` dan li qed niddiskutu jaffettwa t-traffiku turistiku lejn u barra minn Malta jew le?

Hawnhekk nixtieq nistaqsi wkoll: L-operat ta' l-Air Malta kif se jiġi affettwat minn dan l- abbozz ta' liġi?

Jien m'iniex qed nippretendi li xi ħadd jgħidli jekk hux se jiġi affettwat negattivament jew pożittivament, pero` għandna niddiskutuhom dawn l-affarijiet u mhux kważi nagħtu l-impressjoni li l-Air Malta ma teżistix, qisha xi galloppin ieħor għaddej ma' kumpannija oħra.

Jingħad ħafna fuq il-globalizzazzjoni, fuq l-Unjoni Ewropea u fuq dawn il- ħmerijiet kollha, pero` fuq l-organizzazzjonijiet Maltin ftit li xejn jingħad, u l-ewwel ħaġa li għandna nagħmlu huwa li nitkellmu dwar l- organizzazzjonijiet Maltin.

(Interruzzjonijiet)

L-Onor.

Asciak qed jgħid: Ħmerijiet!

Iva, hija ħmerija li ndaħħlu liġijiet minn barra mingħajr ma nirriflettu fuq l-għaqdiet Maltin, u nibqa' nsostni li dan huwa żball u li din hija ħmerija.

M'iniex qed ngħid li m'għandniex indaħħlu liġijiet barranin li huma tajbin għal pajjiżna, pero` mbagħad skużi, m'għandniex indaħħluhom b'mod kompletament maqtugħ mir- realta` Maltija.

Irridu nispjegaw kif it-tali liġi li nkunu se ndaħħlu tkun se taffettwa, per eżempju, lill-għaqdiet Maltin u mhux inħallu lil kulħadd fid-dlam u mbagħad inħalluha taqa' d-daqqa jew jinfetħu l-bibien tal-ġenna.

Huwa veru li dan il-qasam m'huwiex daqstant kontroversjali, pero` xorta waħda kont nistenna li f'diskussjoni bħal din kien se jiġi spjegat kif l-Air Malta daħlet fl-istorja u x'kontribut tat biex il-qasam tat-turiżmu f'pajjiżna seta' jiżviluppa.

Nerġa' ngħid li issa nistenna li l-ministru se jgħidilna li l-Air Malta ma taqax taħtu.

Prosit!

Fil-fatt din hija waħda mill-problemi, li l-Air Malta la taqa' taħt il-ministru għat-trasport u komunikazzjoni u agħar minn hekk, lanqas taqa' taħt il-ministru għat-turiżmu imma taqa' taħt il- ministru għas-servizzi ekonomiċi, jekk qed nifhem tajjeb kif jaħdmu r- ramifications biżantini ta' dan il-gvern.

Il-problema tibqa' din: F'moħħna l-binja ta' l-Air Malta matul is-snin għal xiex kienet maħsuba?

Għalija kienet maħsuba bl-iktar mod ċar bħala għodda li biha fuq naħa waħda nkunu nistgħu nibnu u nkattru l-kuntatti tagħna ma' barra minn Malta - għax minkejja li ngħidu li qegħdin f'nofs il-Mediterran, ħafna drabi r-rabtiet tagħna mal-bqija tal-Mediterran u ta' l-Ewropa kienu mberfla sew - u iktar minn hekk biex l-Air Malta tkun il-kolonna ewlenija fit-twettiq ta' l- istrateġija turistika ta' pajjiżna.

Il-ministru li qed iressaq dan l- abbozz ta' liġi għandu raġun jgħid li huwa m'għandux x'jaqsam mat-turiżmu u għandu x'jaqsam biss mal-ħotob li għandna fit-toroq ta' pajjiżna, liema toroq dejjem jinqalgħu u ma jissewwew qatt.

Imma skużi, jien kont nistenna li għallinqas dan l-abbozz ta' liġi kien se jiġi nkwadrat fil-mod ta' kif l- Air Malta se tkun qed tiġi affettwata minn dan kollu, imma aħna ma smajna xejn dwar dan, u dan huwa marbut ma' l-inċertezza li hemm fuq l-Air Malta.

Jista', jekk jogħġbu, il-gvern jispjegalna x'inhi l-intenzjoni tiegħu fuq l-Air Malta?

Jista' l-gvern jgħidilna jekk għandux fiduċja fl-Air Malta?

Issa nispera li ma jgħidilniex, kif iħobb jgħidilna l-Onor.

Fenech Adami, li għandu fiduċja fil-Maltin u l-Għawdxin u mbagħad m'għandux fiduċja fid- deputati tiegħu biex jagħmilhom membri tal-kabinett, u noqogħdu nduru dawra durella.

Jista' jekk jogħġbu l-gvern jgħidilna kif se tissarraf il-fiduċja li għandu fl-Air Malta fiż-żmien li ġej, bħal per eżempju, xi rwol u x'saħħa se jagħtiha?

Għax minn dan kollu ma smajna xejn.

Illum il- ministru għat-turiżmu m'huwiex preżenti f'din il-Kamra.

Fil-fatt fil-Kamra min-naħa tal-gvern għandna lill-Onor.

Ċensu Galea, l-Onor.

Michael Bonnici, l-Onor.

Michael Asciak u l-Onor.

Claude Muscat, imma l-Onor.

Michael Refalo, li huwa responsabbli mill-qasam tat-turiżmu, u l-Onor.

Josef Bonnici m'humiex qed hawn.

Jien nistaqsi: L-Onor.

Michael Refalo u l- Onor. Josef Bonnici kif ma ndenjawx ruħhom jitkellmu fuq dan l-abbozz ta' liġi?

Għax jekk dan l-abbozz ta' liġi se jaffettwa xi qasam partikolari, dan żgur li se jaffettwa lill-Air Malta.

Allura dan huwa l-mod kif nuru l- fiduċja tagħna fl-Air Malta; billi ninjorawha, inwarrbuha fil-ġenb u ma nagħtux kasha?

Meta qed indaħħlu regolamenti ġodda bħal dawn, jien kont nistenna li xi ħadd kien se jispjegalna x'għajnuna se jagħtu lill-Air Malta dawn ir-regolamenti.

Din jien stennejtha, iktar u iktar fil-kontest ta' dak li ntqal kemm-il darba, jiġifieri li l-applikazzjoni tar-regoli ta' l-Unjoni Ewropea għall- Air Malta se tkun ta' ġid għal din il-kumpannija, għalkemm dan m'hu veru xejn.

Il-verita` hi li l-iktar ħaġa li tista' tabilħaqq tgħin lill-Air Malta hija li din il-kumpannija tkun taqa' taħt il-ministeru għat-turiżmu - fil-fatt aħna hekk konna għamilna u hekk se nerġgħu nagħmlu wara l- elezzjoni li ġejja - u li dan il-ministeru jirrikonoxxi li l-Air Malta hija għodda importanti u essenzjali fil-promozzjoni tat-turiżmu lejn Malta.

Minn hemm irridu nitilqu.

Irridu nifhmu li m'hijiex se tkun il-Lufthansa li ġġib it-turisti lejn Malta.

Dik il-linja ta' l-ajru ġġib it-turisti lejn Malta jekk tara li qed tagħmel il-profitt b'dawn il-vjaġġi, pero` finalment il-Lufthansa m'għandha l-ebda interess li ġġib lit-turisti lejn Malta jekk ma jkunx hemm suq biżżejjed li tista' tiekol minnu, u naturalment dak li qed ngħid għal-Lufthansa jgħodd ukoll għal-linji ta' l- ajru barranin l-oħra.

Irridu nirrikonoxxu li l-pożizzjoni strateġika ta' l- Air Malta qiegħda hemm biex iġġib lit-turisti lejn Malta, u allura, jekk verament qegħdin naħdmu u naġixxu fl-interess tal-Maltin u l-Għawdxin, għandna nitilqu minn hemm.

Kull ħaġa li ssir f'dan il-qasam trid tiġi maħduma mill-inqas fuq żewġ livelli, fuq kif dak li qed indaħħlu huwiex se jaffettwa r-rwol strateġiku ta' l-Air Malta - u s'issa għadni ma smajt xejn fuq din il-ħaġa - u fuq jekk il-konsumaturi Maltin u Għawdxin humiex qed jingħataw good jew bad deal.

Naħseb li m'huwiex impossibbli jew diffiċli li nsibu bilanċ bejn dawn l-affarijiet, basta ma nipprovawx insibu bilanċ billi naraw x'qed tagħmel Brussels u nikkopjaw lil Brussels b'għajnejna magħluqa.

Kif jista' jkun li s-soluzzjonijiet li fi Brussels instabu tajba għal-Lufthansa, għall- Air France u għall-Alitalia jkunu bilfors tajbin għall-Air Malta?

Minn hawn ġejjin l-inċertezzi f'dan il-pajjiż.

F'dan il-pajjiż l-inċertezzi ġejjin mill-fatt li minflok m'aħna qed nirriflettu fuq is-sitwazzjoni tagħna, fuq is-suċċessi tagħna, fuq il-problemi tagħna u fuq l-istorja tagħna u mbagħad niżviluppaw soluzzjonijiet li jgħoddu għalina filwaqt li nikkonsidraw l-esperjenzi ta' ħaddieħor, qegħdin indaħħlu liġijiet minn ta' ħaddieħor b'għajnejna magħluqa u napplikawhom qishom xi machine-gun.

Jien naqbel li għandna ndaħħlu regolamenti ġodda, pero` almenu għandna nibbilanċjawhom u jkollna xi tip ta' spjegazzjoni fuq kif dawn se jeffettwaw lill-kumpanniji l-kbar tagħna.

Naturalment din l-ispjegazzjoni m'għandhiex tingħata biss lil dan il- parlament imma għandha tingħata wkoll lill-ħaddiema ta' l-Air Malta, li bħalissa jinsabu inċerti għall-aħħar għax ejjew ngħiduha kif inhi, għalfejn għandna nħallu lil ħafna nies imdendla mingħajr ma nispjegawlhom eżattament x'inhu jħoss il-gvern?

Mhux imbilli l-Onor.

Michael Refalo - li m'għandu l- ebda responsabbilta` għall-Air Malta minkejja li suppost huwa in charge hu minn din il-kumpannija - joqgħod jgħidilna kif bid-direttiva "A", bid- direttiva "B" u bid-direttiva "C" kollox se jsir ward u żahar!

Dan m'hu veru xejn u hu kollu daħk fil-wiċċ.

Jien kont nistenna li għallinqas illum l-Onor.

Ċensu Galea jew xi ħaddieħor kien se jieħu l-opportunita` biex jispjegalna x'inhu għaddej bħalissa u x'inhi l-istrateġija tal-gvern għal li ġej.

Għalfejn għandna nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn il-gvern ma jagħti l- ebda informazzjoni ta' xejn u mbagħad, f'daqqa waħda, jiġri bħalma ġara lill-ħaddiema ta' l-Enemalta xi ġimgħatejn ilu meta l-ħaddiema marru biex isarrfu ċekk u ma sarrfuhulhomx biex imbagħad, wara ħafna ġlied u mbottaturi minn wara l-purtieri, iċ-cheques tal-pagi reġgħu ħarġu?

Ikun tajjeb jekk il-ministru jispjegalna wkoll fiex wasal dak il-proġett li qed isir b'joint venture mat-Taljani u kif dan li qed niddiskutu llum se jaffettwa lil dan il-proġett.

Kif nistgħu nipproċedu fid-dlam?

Qed ngħid li qed nipproċedu fid-dlam għax l-informazzjoni m'hijiex qed tingħata.

Qed ikollna ħafna stqarrijiet fl-ajru kif kollox sejjer tajjeb u mbagħad on the ground m'aħna qed insibu xejn.

Lili tgħidx kemm iċempluli ħaddiema ta' l- Air Malta u jiġu jkellmuni biex jistaqsuni x'inhu għaddej f'din il- kumpannija u x'se jiġri minnhom.

Jien, min-naħa tiegħi, ngħidilhom biex ma joqogħdux jinkwetaw għax il-ministri tal-gvern qed jgħidu li kollox sejjer tajjeb.

Ħlief bi Brussels tiela' u bi Brussels nieżel ma tismax min-naħa tal-gvern, u għalhekk in-nies bilfors li jinkwetaw.

Jien nemmen li se nimxu 'l quddiem b'abbozz ta' liġi bħal dan, pero` jkun tajjeb jekk nagħtu sfond suret in-nies tiegħu, u jkun tajjeb ukoll jekk norbtuh ma' kif dan il- qasam se jeffettwa, jew jista' jeffettwa, l-organizzazzjonijiet strateġiċi li fuqhom bnejna l-iżvilupp ta' pajjiżna.

Dan l-aħħar l-Air Malta qed titħalla tintelaq u qed ikun hemm assolutament nuqqas ta' informazzjoni dwar dak li huwa għaddej.

Per eżempju, jien nixtieq nisma' iktar fuq dak li qed jipprepara l-gvern biex jiddefendi l- arma strateġika li għandu l-pajjiż - u hawn qed nirriferi għall-Air Malta - mhux biss għax din timpjega numru sostanzjali ta' nies imma għax il-mod kif mexjin ċerti negozjati u approaches fi Brussels dwar l-applikazzjoni tar- regoli ta' l-Unjoni Ewropea jindika - u din ngħidha bl-ikbar responsabbilta` - li qed tiġi mminata l-bażi li fuqha l-Air Malta tista' taħdem fil-futur.

Nittama li dan l-abbozz ta' liġi m'huwiex sempliċement l- ewwel rixa li twassal biex tkompli ddur ir-rota f'dan il-qasam, imma jien naħseb li jekk qed jiġi ppreżentat abbozz ta' liġi bħal dan huwa d-dover tal-gvern li jispjega xi żvilupp qed ibassar li se tagħmel l-Air Malta fiż- żmien li ġej.

Dan il-gvern għandu record ħażin f'din il-ħaġa għar-raġuni li għadni kif spjegajt, li l-Air Malta m'hijiex qiegħda taħt il-ministeru għat-turiżmu, kif għandha tkun, imma hija sparpaljata fuq żewġ jew tliet ministeri, u ħaġa bħal din tkompli toħloq nuqqas ta' fiduċja fit-tmexxija ta' l-Air Malta.

Jien ngħid li għandna nieħdu l-pożizzjoni li jiġri x'jiġri, organizzazzjoni ċentrali għall-iżvilupp tat-turiżmu bħall-Air Malta għandna nħarsuha f'kull ħaġa li nagħmlu, u nixtieq li anke waqt li ngħaddu dan l-abbozz ta' liġi, dan il-punt jiġi stabilit.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, ma nixtieqx intawwal wisq pero` l-ewwel u qabel kollox ma nistax ma nirrimarkax fuq il-kwalita` ta' lingwa wżata f'dan l-abbozz ta' liġi.

Jiddispjaċini ngħid li meta ġie ppilotat dan l- abbozz ta' liġi, xejn ma sar użu tajjeb mil-lingwa Maltija għax ġew użati ħafna kliem li ġejjin mil-lingwa Taljana meta seta' jintuża kliem Malti.

Fl-aħħar mill-aħħar meta l-kliem użat fl-abbozz ta' liġi jkun bil-Malti, wieħed iktar jifhem u ma jkollux joqgħod jagħmel riferenza għat-test Ingliż biex jifhem eżattament x'ikun qed jgħid eżatt l-abbozz ta' liġi li jkun qed jaqra.

Wisq nibża' li dawn it-tip ta' nuqqasijiet ġejjin mill-fatt li ċerti abbozzi ta' liġijiet qed jitressqu quddiem dan il-parlament b'mod mgħaġġel ħafna .

Fil-fatt l-aġenda tal-parlament ta' dawn l-aħħar ġimgħat kienet pjuttost xotta u allura nassumi li l-gvern kellu jgħaġġel lil min jagħmel id-drafting ta' dawn l-abbozzi ta' liġi ħalli jfittex iressaqhom quddiem il- parlament.

Huwa veru li la naslu fl-istadju ta' kumitat ikollna ċans inbiddlu ċerti kliem u ċerta terminoloġija li hija wżata f'dan l-abbozz ta' liġi, pero` jkun tajjeb jekk il-ministru jiġbed l-attenzjoni ta' min hu nkarigat minn dan ix-xogħol għall-punt li qajjimt jien.

Naturalment jien m'iniex qed nippretendi li l-ministru jidħol f'dawn id-dettalji hu, pero` naħseb li min iħobb il-lingwa Maltija jqis il-punt li għamilt jien bħala wieħed importanti.

F'dan l-istadju m'iniex se noqgħod inġib eżempji tal- kliem li fl-opinjoni tiegħi ġie tradott b'mod żbaljat għax inkun qed naħli l-ħin tal-Kamra peress li dan jista' jsir fl-istadju ta' Kumitat.

Mr Speaker, waqt li l-ministru kien qed jagħmel l-introduzzjoni ta' l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, xtaqt nisimgħu jgħid f'liema sitwazzjoni jinsab illum dan il-qasam li qed nitkellmu fuqu - almenu safejn naf jien il-ministru dan m'għamlux, pero` jekk sejjer żbaljat nitolbu biex jikkoreġini - u x'tibdil se jkun hemm fih.

Ħadt gost nisma' lill-Kap ta' l- Oppożizzjoni jsemmi l-Air Malta għax, bla ebda dubju, din il-kumpannija għandha funzjoni ewlenija fil-qasam tat-trasport.

Effettivament dan l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jsemmi erba' punti prinċipali - il- komunikazzjoni, il-mezzi tat-trasport, il-mezzi moderni tat-teknoloġija ta' l-informatika u l-konsumatur, li għandu dritt għal servizz ta' kwalita`.

Huwa fl-interess tal-persuni li jipprovdu s-servizz illi jipprovdu servizz diċenti lill-konsumatur għax fl-aħħar mill-aħħar jekk dawn jagħtu servizz ħażin, huma stess ikunu qed jagħmlu reklam ħażin lill-aġenzija jew lill- kumpannija li huma jkunu qed jirrappreżentaw.

Bħalma ntqal diġa', ikun inutli li nagħtu d-drittijiet lill-konsumatur jekk imbagħad ikun diffiċli li l-konsumatur jeħodhom.

Qed ngħid dan għax, per eżempju, jekk qed nifhem klawsola 23 sew, li tittratta dwar il-penali amministrattivi, din qed tgħid li jekk il- konsumatur ikun ħa servizz ħażin, jew inkella jkun ġie ggwidat ħażin fil- mod kif jivvjaġġa, biex jieħu d-drittijiet tiegħu jrid imur il-qorti.

Ta' min jgħid ukoll li fil-bidu ta' klawsola 23 wieħed isib li l-bord li se jitwaqqaf permezz ta' klawsola 19 - fil-fatt il-bord għal sistema ta' riservazzjoni komputerizzata se jkun imwaqqaf mill-prim ministru u ppresedut minn imħallef - għandu diversi drittijiet, fosthom li jitlob informazzjoni mingħand dawk konċernati, u jekk din l-informazzjoni jew ma tasalx fi żmien xahar jew f'kemm il-bord jistabilixxi, jew inkella l- informazzjoni tkun b'mod jew ieħor mhux eżatta - issa jekk dan ikunx sar b'qerq jew le, wieħed ikun għad irid jistabilixxieh - bil-liġi se jkun hemm mezz biex dan jeħel multa ta' bejn Lm400 u Lm20,000.

X'irrid ngħid b'dan?

Huwa tajjeb li l-bord iwaħħal multa - u għamel tajjeb min ħaseb biex idaħħal din il-miżura fil-liġi, jew inkella min ikkopjaha mil-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea - jekk jitlob xi tip ta' informazzjoni u għal xi raġuni jew oħra din l-informazzjoni ma tasallux, tasallu tard jew inkella ma tasallux l-informazzjoni t-tajba, imma allura, jekk il-konsumatur jingħata servizz ħażin, dan għaliex għandu jfittex id-drittijiet tiegħu bil-qrati?

Kif nafu, iktar ma jgħaddi ż-żmien it-tariffi tal-qrati iktar qed jogħlew.

Fil-fatt anke dan il-gvern għolliehom, fost il-ħafna affarijiet oħra li għolla, u allura l-konsumatur jaqta' qalbu li joqgħod jitla' l-aorti biex jieħu dak li hu tiegħu bi dritt.

Hemm bżonn li ndaħħlu sistema ġdida fejn il-konsumatur, hekk kif jintlaqat ħażin, jieħu mal-ewwel dak li hu tiegħu bi dritt.

F'pajjiżi barranin hemm il-kultura li l-konsumatur jiġi l-ewwel u qabel kollox, pero` f'Malta għadna daqsxejn lura f'dan il-qasam, u hemm bżonn li din il-mentalita` tinbidel.

M'għandniex nibqgħu nitkellmu biss fuq il-bżonn li nibdlu din il-mentalita` u ma nieħdu l-ebda passi konkreti f'dan il-qasam biex imbagħad, wara li tkun infaqt il-flus, tingħata servizz li jkun hopeless.

Jien naħseb li huwa importanti li din il-mentalita` tinbidel minn fuq s'isfel u nirrealizzaw darba għal dejjem li l-konsumatur huwa dak li qed jagħtina l-għajxien tagħna u allura, in return, aħna għandna nagħtuh servizz tajjeb.

Kulħadd jaf li s-settur turistiku huwa settur vitali għal pajjiżna u allura jkun tajjeb jekk naraw kif is-settur tat-turiżmu se jintlaqat minn dan l-abbozz ta' liġi.

Kif qal tajjeb il-kap ta' l- oppożizzjoni, l-Air Malta hija l-iktar linja ta' l-ajru li aħna nużaw biex nivvjaġġaw, u allura iktar u iktar tikber l-importanza li naraw x'impatt se jħalli dan l-abbozz ta' liġi fuq l-Air Malta.

Jekk l-impatt ikun wieħed pożittiv ikun tajjeb għall-Air Malta, ikun tajjeb għat-turiżmu u jkun tajjeb ukoll għal pajjiżna, pero` jekk l-impatt ikun negattiv ikun ħażin għat-turiżmu, ikun ħażin għall-Air Malta u jkun ħażin għal pajjiżna.

Aħna, min-naħa ta' l-oppożizzjoni, qed ngħidu li naqblu ma' dan l-abbozz ta' liġi, pero` għandna naraw kif nistgħu nagħmluh aħjar ħalli l-interessi tal- konsumatur jiġu mħarsa iktar.

Matul din id-diskussjoni ssemmew it-trains.

F'pajjiżna m'għandniex trains, u ma naħsibx li ċ-ċokon ta' pajjiżna jippermettilna ndaħħlu t-trains sakemm dawn ma nagħmluhomx underground, pero` ġaladarba qed nitkellmu fuq il-mezzi tat-trasport nixtieq nagħmel parentesi żgħira fuq it-trasport pubbliku, għaliex x'jiswa li nipprovdu mezz ta' l-ajru effiċjenti jekk imbagħad is- servizz tat-trasport pubbliku jkun fqir?

Hawnhekk qed nirriferi b'mod partikolari għal dawk it-turisti li ma jkollhomx il-karozza privata tagħhom u jkollhom jagħmlu użu mis-servizz tat-trasport pubbliku sakemm ikunu hawn Malta.

Issa jien m'iniex se noqgħod insemmi li minkejja li kellhom jinbidlu l-karozzi tal-linji kollha, għad fadal bosta antiki għax dik, kważi kważi, hija xi ħaġa sekondarja.

L-isfida primarja hi li s-servizz ikun iktar effiċjenti.

Li karozza tal-linja tkun komda huwa fattur importanti, pero` l-effiċjenza hija ħafna iktar importanti għax b'hekk inkunu qed nagħtu servizz aħjar kemm lill-Maltin kif ukoll lit-turisti li jiġu jżuruna.

Nixtieq ngħaddi kumment fuq paragrafu (a) ta' subklawsola (3) ta' klawsola 3, li jgħid hekk:

"Bejjiegħ ta' sistema ma għandux -

(i) jimponi kondizzjonijiet mhux raġonevoli għal xi kuntratt ma' trasportatur parteċipanti;".

Meta nisma' l-kliem "mhux raġonevoli" jien nieqaf u nibża' għax wieħed jista' jinterpreta l-kliem "mhux raġonevoli" b'mod wiesa' ħafna.

X'inhu raġonevoli għal wieħed mhux bilfors huwa raġonevoli għall-ieħor, u għalhekk naħseb li fl-istadju ta' kumitat għandna nerġgħu nqajmu dan il-punt ħalli jekk hemm ċerti toqob u loopholes inkunu nistgħu nagħlquhom.

Għedna kemm- il darba, u m'aħniex se niddejqu ngħidu, li dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa pożittiv ħafna, pero` huwa importanti li l- affarijiet li hemm fih ikunu iktar ċari ħalli naraw kif il-konsumatur u l- players ewlenin fil-qasam tal-komunikazzjoni, fosthom l-Air Malta u aġenti oħra ta' l-ivvjaġġar, jistgħu jintlaqtu minn dan l-abbozz ta' liġi.

Jekk dan l-abbozz ta' liġi jirnexxielu joħloq opportunitajiet ġodda biex jiżviluppa l-mezz tat-trasport, fl-aħħar mill-aħħar ikun qed ikabbar l- income tal-pajjiż.

L-oriġini ta' ħafna mill-abbozzi ta' liġijiet li qed jitressqu quddiem il- parlament ġej mill-fatt li rridu ndaħħlu l-acquis communautaire, pero` aħna qed nieħdu kull abbozz ta' liġi li jitressaq quddiem dan il-parlament fuq il-merti tiegħu, skond jekk huwiex tajjeb għal pajjiżna jew le.

Jekk naraw li abbozz ta' liġi li jkun tressaq quddiem il-parlament ikun tajjeb għal pajjiżna naqblu miegħu u nivvotaw favur tiegħu mingħajr problemi ta' xejn, kif għamilna fil-passat u kif beħsiebna nkomplu nagħmlu fil-futur għax fl- aħħar mill-aħħar aħna, bħala Partit Laburista, inħarsu l-ewwel u qabel kollox lejn l-interess ta' pajjiżna.

Kif għedt diġa', nittama li meta l- ministru jkun qed jagħmel il-winding-up jew inkella fl-istadju ta' kumitat ikollna ċans insolvu wħud mid-diffikultajiet li hawn f'dan l-abbozz ta' liġi ħalli b'hekk noħolqu kodiċi ta' etika li kulmin ma jimxix miegħu jkun jista' jżarma għax fiż-żmenijiet tal-lum il-kompetizzjoni kibret ħafna.

Huwa importanti wkoll li l-liġijiet ikunu magħmulin b'mod u manjiera li jkunu jiftiehmu u li l-konsumatur dejjem jibqa' l-ewwel u qabel kollox ħalli verament jieħu dak li jkun ħaqqu mingħajr ħafna tfixkil u dewmien.

Nawgura li dan l-abbozz ta' liġi jitħaddem b'mod tajjeb ħalli, kif għedt iktar kmieni, igawdu dawk kollha konċernati, speċjalment il-konsumatur Malti u Għawdxi li jipprovdi l-ħobża ta' kuljum lil kulmin jipprovdi servizz jew ibigħ prodott.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Iktar rimarki?

Grazzi.

L- Onor. Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Sur President, meta titkellem man-nies u taqra l- gazzetti tinduna li l-poplu tagħna għaddej minn problemi kbar, liema problemi jeħtieġu diskussjonijiet, deċiżjonijiet u soluzzjonijiet serji.

Jeħtieġ li anke f'din il-Kamra dawn il-problemi jiġu ttekiljati b'mod sod u deċiżiv, u dan jista' jsir biss billi nressqu quddiem dan il-parlament liġijiet li jkunu jirriflettu dawk il-problemi li l-pajjiż kollu qed jitkellem fuqhom.

Meta tipprova tara x'inhi s-sustanza ta' l-abbozzi ta' liġi li l-gvern qiegħed iressaq quddiem dan il-parlament, mal-ewwel tinduna li dan il-gvern donnu mhux biss tilef id-direzzjoni imma tilef ukoll l- iffokar ta' l-enerġija tiegħu dwar il-bżonnijiet tal-pajjiż – missing the wood for the trees.

Filwaqt li jaħli s-sigħat jitkellem fuq dettalji li m'humiex importanti, l-affarijiet importanti li hemm bżonn jiġu ttekiljati jiġu totalment impoġġija taħt it-tapit, minsija u njorati.

Meta bdejt naqra l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, indunajt li għalkemm ħadd ma jista' jitkellem kontra dan l-abbozz ta' liġi, dan qed jinħela fuq ħafna dettalji żgħar.

L-għanijiet u raġunijiet ta' dan l- abbozz ta' liġi jgħidu hekk:

"L-għan ta' l-Abbozz hu biex jintroduċi u jġib fis-seħħ kodiċi ta' kondotta li jkollu x'jaqsam ma' sistemi ta' riservazzjoni komputerizzata għat-trasport bl-ajru u bit-tren."

Jekk wieħed jikkonċentra fuq din is-sentenza li qed tispjega l-għanijiet u r-raġunijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi, jistaqsi: Imma f'pajjiżna għandna trains?

Allura għandna bżonn nagħmlu liġijiet fuq it-trains?

Fil-fatt f'dan il-pajjiż ilu ma jkollna train għal dawn l-aħħar 70 jew 80 sena.

U mbagħad wieħed mal-ewwel tiġih f'rasu: Tgħid dan l-abbozz ta' liġi ġie copied u pasted minn xi liġi ta' l-Unjoni Ewropea għax l-Unjoni Ewropea qed timponielna nagħmlu dan?

Possibbli li m'aħniex kapaċi naraw aħna x'inhu importanti għal pajjiżna?

Kif għedt diġa', wieħed ma jistax jitkellem kontra l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Min isiefer mal-ewwel jifhem li l-mod kif taqta' l-biljett ta' l-ajru u l-mod kif tagħmel interconnections f'pajjiżi oħrajn biex tasal fid-destinazzjonijiet tiegħek jirrikjedu sistema komputerizzata, anzi jien ngħid li l-ebda linja ta' l- ajru ma tista' taħdem mingħajr ma jkollha sistemi komputerizzati dwar ir- reservations.

Imma jien nistaqsi: Kellna bżonn niġu f'dan il-parlament u nagħmlu abbozz ta' liġi bħal dan?

Hemm dan il-bżonn akut li dawn l- affarijiet nindirizzawhom f'din il-Kamra tar-Rappreżentanti?

Possibbli li l-gvern m'għandux aġenda iżjed serja minn dan l-abbozz ta' liġi, li nerġa' ngħid m'għandu xejn ħażin?

Hawn Malta għandna l-Air Malta bħala linja ta' l-ajru, pero` għandna ħafna kumpanniji oħrajn hawn Malta li x-xogħol tagħhom huwa li jmexxu kumpanniji ta' l-ajruplani, u dawn kollha daħħlu sistema komputerizzata effiċjenti biex ikunu jistgħu jikkompetu.

Illum jekk kumpannija ma tkunx effiċjenti, din ma tistax tikkompeti.

Jien nistaqsi lill-ministru: Possibbli li ma kellekx metodu aħjar biex iddaħħal dawn l-affarijiet, bħal per eżempju, b'forma ta' legal notice, minflok ma kellna noqogħdu niġu hawnhekk nitkellmu fuq dan l-abbozz ta' liġi bil-konsegwenza li tellifna lil din il- Kamra milli niddiskutu abbozzi ta' liġi ħafna iktar importanti?

Il-gvern m'għandu xejn iktar serju x'niddiskutu f'dan il-parlament?

Li kieku kien hemm fil-gvern il-partit Laburista, żgur li ma konniex se nintilfu niddibattu affarijiet li għandhom ftit li xejn importanza, bħalma qed nagħmlu llum.

Sħabi u jien ninsabu konxji tal-fatt li f'dan il-parlament għandna problemi urġenti li hemm bżonn jiġu ttekiljati b'ħeffa kbira biex inkunu nistgħu nsalvaw lil dan il-pajjiż, u għalhekk żgur li aħna, min-naħa tagħna, ma konniex niġu quddiem dan il-parlament u nitkellmu fuq abbozz ta' liġi li kulma fih huma dettalji li wieħed jista' jindirizzahom faċilment mingħajr ma joqgħod jaħli ż-żmien ta' din il-Kamra.

Mr Speaker, il-gvern preżenti jidher li tilef id-direzzjoni u tant ma jafx x'inhu jagħmel li spiċċa għereq fil-problemi tiegħu stess.

Kif għedt fil- bidu tad-diskors tiegħi, meta wieħed jaqra l-għanijiet u r-raġunijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi, mal-ewwel jinduna li din hija sempliċement copy and paste mil-liġijiet Ewropej, u dan meta aħna qatt m'għandna nintilfu nerfgħu s-salib ta' ħaddieħor u nimxu skond kif jgħidilna ħaddieħor imma qabel ma jimponielna kif nagħmlu l-liġijiet tagħna ħaddieħor, għandna naraw x'inhuma l-bżonnijiet ta' dan il-pajjiż, għax dan il-pajjiż għandu ħafna bżonnijiet urġenti.

Ħalli nitkellmu fuq is-settur tat-trasport.

Per eżempju, waħda mill-affarijiet li l-passiġġieri Maltin u Għawdxin jilmentaw fuqha - u għandhom raġun jilmentaw fuqha - hija li biex jaqtgħu ticket minn Malta għal xi pajjiż barrani, it-ticket qed jiġihom id-doppju jew it-tripplu milli jiġih bniedem barrani.

Ħalli nfiehem ruħi aħjar.

Jekk Malti jaqta' ticket minn Malta biex imur Londra, għal dak it-ticket ikollu jħallas id-doppju jew it-tripplu milli jkollu jħallas Ingliż minn Londra biex jaqta' t-ticket ma' l-istess kumpannija ta' l-ajru ħalli jiġi Malta.

Allura ma taħsbux li hemm bżonn tiġi indirizzata din il-problema?

Dawn huma l-problemi li jitkellem fuqhom il-poplu Malti u Għawdxi u li hemm bżonn jiġu indirizzati.

Din il-problema li għadni kif semmejt hija simili għal problema oħra li l-ismall and medium enterprises ikollhom jiffaċċjaw.

L-SMEs iħossuha iebsa ħafna biex jagħmlu telefonata minn hawn Malta għal barra għax ir-rati tat-telephone huma għoljin immens, u dan meta l-istess telefonata minn barra għal Malta hija ħafna u ħafna orħos.

Dawn huma problemi li jeħtieġ illi jiġu indirizzati għax qed jagħmlu ħsara lill- pajjiż minħabba li qed inaqqsu l-kompetittivita` lokali.

Fil-fatt dan in- nuqqas ta' kompetittivita` qed narawh kuljum għax anke kumpanniji eżistenti li qabel kienu sejrin tajjeb u li kienu qed jagħmlu profitt, illum qed isibuha iżjed u iżjed diffiċli biex jikkompetu ma' barra minħabba dawn ir- raġunijiet.

U mbagħad xi ngħidu għall-mobile phones?

Hemm differenza enormi bejn ir- rata li wieħed iħallas minn hawn Malta għal barra bil-mobile phone milli kieku jagħmel l-istess telefonata minn barra għal Malta, pero` għalkemm kulħadd jaf li dawn l-affarijiet qed jagħmlu ħsara lill-pajjiż, qed jibqgħu ma jiġux indirizzati.

Jien nimmaġina li l-ministru se jgħidli li issa li daħħalna l-liberalizzazzjoni u allura daħħalna l-kompetizzjoni, dawn l- affarijiet se jorħsu.

Iva, fil-fatt diġa' raħsu ftit, pero` raħsu daqs pajjiżi oħrajn?

Jien ngħid li le, ma raħsux daqs pajjiżi oħrajn.

Mela tajjeb; f'affarijiet oħrajn nipprovaw nikkopjaw lill-barranin filwaqt li f'affarijiet li jagħmlu ġid lill-konsumatur Malti u Għawdxi, hemmhekk le; f'dak il-każ jistabilixxu l-prezzijiet żewġ imprendituri bejniethom u ma jħallux lill-konsumatur tagħna jgawdi bħalma jgawdu l-konsumaturi f'pajjiżi oħrajn.

Mr Speaker, sieħbi l-Onor.

Debono Grech tkellem tajjeb ħafna meta qal li fil-qasam tat-trasport hemm ħafna problemi ikbar minn dawk li qed niddiskutu llum.

Jien ċert illi l-ministru jaqbel miegħi wkoll li jeżistu problemi kbar fil-qasam tat-trasport.

Fil-fatt innotajt li meta l-ministru kien qed jitkellem fuq dan il-qasam, huwa qatt ma qal li l-affarijiet sejrin tajjeb fil-qasam tat-trasport, anzi ammetta hu stess li f'dan il- qasam jeżistu problemi kbar.

Biżżejjed insemmi l-problemi tat-toroq.

Kull triq prinċipali li għandna f'pajjiżna qiegħda tinqala', u x-xogħol qed jitmexxa b'mod ħażin ħafna bil-konsegwenza li qed jieħu fit-tul ħafna b'inkonvenjenza kbira għal min ikun għaddej minn hemm u fuq kollox għar- residenti ta' dawk it-toroq.

Dan biex ma nsemmux ukoll kemm-il darba jkollu jsir ix-xogħol minħabba li ma jsirx sew mal-ewwel.

M'hemmx għalfejn ngħid li din l-ineffiċjenza li qed naraw fil-qasam tat-toroq qed tiswa lill- poplu Malti u Għawdxi flejjes kbar ħafna.

Madanakollu għandu jkun qed nippretendu li l-affarijiet jiġu solvuti weħidhom għax m'aħna qed narawha tinbet l-ebda idea ġdida f'dan ir-rigward biex imbagħad qed niġu f'dan il- parlament u niddiskutu abbozz ta' liġi li m'huwiex kontroversjali u li b'sempliċi legal notice konna ninqdew xorta waħda mingħajr ma konna naħlu żmien ta' din il-Kamra fuqu.

U mbagħad xi ngħidu għall-konċentrazzjoni dejjem tikber ta' karozzi li hawn f'pajjiżna, liema karozzi qed jagħmlu ħsara kbira lill-ambjent?

Nistgħu naraw dan in-numru ta' karozzi fit-toroq tagħna dejjem jikber mingħajr ma nagħtu xi forma ta' direzzjoni f'dan is-settur?

Ma nistgħux, għax jerġa' jiġrilna bħalma ġralna fil-kwestjoni tad-deficit meta minkejja li kien jaf illi fil-pajjiż teżisti problema finanzjarja, huwa raqad fuqha, ħbieha u ma tkellimx dwarha.

Ara meta mbagħad tela' fil-gvern il-Partit Laburista u ġibed l-attenzjoni tal-pajjiż dwar il-problema tad-deficit filwaqt li beda jagħmel xi ħaġa dwarha, kulħadd stenbaħ.

Jien wisq nibża' li l-istess se jiġri fil-qasam tat-trasport; illum qed indaħħlu dejjem iktar karozzi, it- toroq qed inħalluhom fl-istat ħażin li jinsabu fihom - għax għandu jkun qed naħsbu li l-problemi tat-toroq se jiġu solvuti weħidhom - u m'aħna qed nagħmlu xejn f'dan ir-rigward.

Dan l-aħħar f'dan il-parlament stess semmejt il-fatt li kien hawn kumpannija privata li tħajret iddaħħal karozzi li l-makni tagħhom jitħaddmu b'metodu iktar effiċjenti u iktar nadif.

Ta' min jgħid li dawn it-tip ta' karozzi diġa' jeżistu f'pajjiżi oħra Mediterranji.

Is-sena li għaddiet jien kelli l-okkażjoni li nżur lil Mallorca u fil-fatt ħafna mill-karozzi li hemm hemmhekk, speċjalment it- trasport pubbliku, jaħdmu b'din is-sistema.

Imma l-gvern Nazzjonalista mhux talli ma nkoraġġix l-introduzzjoni ta' din is-sistema f'pajjiżna imma talli lill-kumpannija li tħajret iġġib dawn it-tip ta' karozzi qatagħlha qalbha immedjatament.

Il-ġimgħa l-oħra jew ħmistax ilu l-Ministru Josef Bonnici qalli: Mela inti ma taqrahomx il-gazzetti?!

Jien naħseb li hu ma jaqrahomx il-gazzetti għax riċentement kien hemm artiklu sħiħ proprju fuq dan is-suġġett.

Suppost li l-Ministru Bonnici jaf li d-direzzjoni tal- gvern għandha tkun dik li jiskoraġġixxi l-użu tal-petrol u tal-pitrolju li jużaw il-karozzi tal-linja filwaqt li jinkoraġġixxi l-użu tal-gass.

Għalhekk imissu jistħi jiġi jitkellem b'dan il-mod u kważi jaqta' qalb kulħadd li jsir użu ikbar mill-gass.

Għandna nkunu ħafna iktar serji minn hekk.

Meta xi ħadd ikollu l-kuraġġ joħroġ b'idea ġdida, aħna għandna nagħtuh id-direzzjoni u mhux naqtgħulu qalbu.

Imma l-gvern preżenti tant tilef il-fiduċja fih innifsu u tant tilef id-direzzjoni li qed jaqta' qalbu milli jagħmel xi ħaġa.

Il-gvern Nazzjonalista qed jagħmel bħal marid li ma jkunx irid isejjaħ tabib jew jieħu xi mediċina għall-marda li jkollu imma jkun irid imut bil-mod il-mod.

Dan huwa gvern li qata' qalbu, u sfortunatament dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa sinjal ta' kemm dan il-gvern tilef id-direzzjoni tiegħu.

Kemm ilna ngħidu, kemm f'din il-Kamra kif ukoll barra minn din il-Kamra, li hemm bżonn illi t-trasport pubbliku għandu jsir iktar effiċjenti u modern?

Aħna nistennew li tinbet xi idea ġdida għal dan il-qasam ukoll, liema idea mhux neċessarjament għandha toħroġ mill-gvern jew mill-programmi elettorali.

Għandu jkun il-gvern li jinkoraġġixxi ideat ġodda f'dan is- settur, u dan jista' jagħmlu billi joħroġ white paper dwar is-sistemi l- ġodda li għandu jkollu t-trasport pubbliku biex naqdu liċ-ċittadini aħjar.

Per eżempju, hawnhekk jien nistaqsi: Għadha idea tajba li ċ-ċentru tat- trasport pubbliku jibqa' l-Belt?

Qed nagħmel din il-mistoqsija għax riċentement nibtet l-idea li għat-trasport pubbliku jkun hemm tliet ċentri f'postijiet differenti tal-gżira ħalli b'hekk iċ-ċittadin Maltin u Għawdxin u t-turisti jkunu moqdija aħjar.

Jien kemm-il darba nitkellem mat-turisti u filwaqt li hemm ftit li jibqgħu affaxxinati bil-karozzi tal-linja antiki tagħna, li għandhom xi 50 sena, u tgħidx kemm jeħdulhom ritratti biex juruhom lil qrabathom u lil ħbiebhom meta jmorru lura f'pajjiżna, il- maġġoranza l-kbira tat-turisti jgergru fuq is-servizz u fuq in-nuqqas ta' kumdita` li għandhom dawn il-karozzi tal-linja.

S'issa hawn Malta m'għandniex trains, pero` naħseb illi jkun tajjeb li 'l quddiem ikollna mezz ieħor ta' trasport, bħalma huma t-trains.

Imma aħna rridu nħeġġu din id-diskussjoni u mhux nagħmlu bħalma għamel il-Ministru Bonnici, li meta kien hawn kumpannija privata li ħarġet bl-idea biex ma nibqgħux inserrħu biss fuq il-petrol u fuq il-pitrolju imma nibdew nużaw metodu ieħor ta' enerġija iktar nadif, naqtgħulha qalbha.

Liċ-ċittadini tagħna rridu nipprovaw inġiegħluhom jiġġeneraw l-ideat u mhux meta xi ħadd joħroġ b'idea, immedjatament naqbdu barmil ilma kiesaħ u nwaddbuh fuqu.

Aħna għandna bżonn ideat ġodda.

Il-poplu Malti u Għawdxi u l-ġurnalisti għandhom raġun jgħidu lill-gvern preżenti: "Inti gvern mejjet, inti gvern rieqed".

Mr Speaker, nixtieq nikkonkludi d-diskors qasir tiegħi billi ngħid li huwa tajjeb li nikkopjaw dak li hu tajjeb - fil-fatt dan l-abbozz ta' liġi ġie kkopjat, saħansitra fejn kien hemm imsemmija t-train, allavolja f'Malta t- train ma teżistix - pero` l-prijoritajiet ta' dan il-pajjiż m'humiex l- istess prijoritajiet ta' l-Unjoni Ewropea, u hawn hi d-differenza tal-ħsieb li teżisti bejn iż-żewġ partiti politiċi ta' pajjiżna.

Aħna qed ngħidu li pajjiżna għandu problemi kbar, u l-ewwel ma rridu nindirizzaw huma proprjament dawk il-problemi, irrispettivament mill-issue ta' l-Unjoni Ewropea.

Ejjew nindirizzaw l-istat ħażin li jinsabu fih it-toroq tagħna, ejjew nindirizzaw in-nuqqas ta' serjeta` li hemm fil-qasam tat-trasport pubbliku u nagħmluh iktar aċċettat miċ-ċittadini biex innaqqsu l- konġestjoni ta' traffiku li hawn, ejjew naraw kif nistgħu nkunu iktar kompetittivi fis-settur tat-trasport ta' l-ajru u fis-settur tat- telekomunikazzjoni.

Dawn huma l-problemi li rridu nittekiljaw f'dan il- pajjiż.

Grazzi.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, kif qal il-kollega tiegħi li tkellem qabli, din il-Kamra għamlet xhur sħaħ tiġi ffaċċjata b'sensiela ta' abbozzi ta' liġi li dwarhom ftit li xejn kien hemm diskussjoni bil-konsegwenza li wieħed ma setax jidħol fil-profond fid-dettalji tagħhom.

Illum il- maġġoranza tal-poplu qed jifhem dak li matul dawn is-sentejn qalet l- oppożizzjoni fil-kritika tagħha meta jitressqu quddiem dan il-parlament abbozzi ta' liġijiet bħal dawn sabiex naġġornaw ruħna man-national plan for the adoption of the acquis ħalli mbagħad il-gvern ikun jista' jagħmel il- projections tiegħu.

Jiddispjaċini ngħid li anke dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, qed jersaq quddiem dan il-parlament mingħajr ma saret l-ebda konsultazzjoni ma' l-organizzazzjonijiet konċernati.

Jien naħseb li għandna noqogħdu attenti għax din l-għaġġla xejn m'hi qed tirrispetta dak li ġie żviluppat u strutturat biex illum l-ekonomija qed trendi għall-ġid komuni tal-poplu Malti u Għawdxi.

Kuntrarjament għal dak li jgħid il-gvern Nazzjonalista, din id-direzzjoni li hu qed jieħu favur sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea mhux biss tista' tpoġġi lil pajjiżna f'ċerti vantaġġi imma tista' tpoġġi lil pajjiżna wkoll fi żvantaġġi enormi.

Per eżempju, jien m'għandix dubju li hekk kif l-Unjoni Ewropea tintaxxa lill-pajjiżi membri tagħha anke fuq il-prodotti ta' l-ikel, hekk ukoll tintaxxa s-servizzi tat-trasport bl- ajru.

Jien m'għandix dubju lanqas li ġaladarba llum il-poplu Malti u Għawdxi għandu quddiemu l-aġenda tal-gvern li jaddotta l-NPAA ħalli pajjiżna jkun konformi ma' l-istandards ta' l-Unjoni Ewropea, hekk kif il-gvern Nazzjonalista ma qagħadx jaħsibha darbtejn biex jimponi ċerti tariffi u taxxi fuq il-prodotti ta' l-ikel, hekk ukoll se jagħmel fil-qasam tas- servizzi tat-trasport bl-ajru.

Jien nistaqsi lill-ministru: Jaqaw hemm il- ħsieb li fil-futur it-tariffi fuq il-biljetti ta' l-ajru għal pajjiżi li m'humiex membri ta' l-Unjoni Ewropea jogħlew?

Għax f'dak il-każ, l-ewwel għandna naraw kif dan se jeffettwa l-kompetittivita` ta' dawk l-azjendi li jaħdmu f'dan il-qasam, f'liema azjendi hemm jaħdmu l-Maltin u l-Għawdxin u hemm l-investiment tal-banek tagħna.

Imbagħad irridu naraw ukoll kif dan se jeffettwa lis-settur tat-turiżmu.

Jien ma nistax nifhem kif qed isiru l-affarijiet illum mill-gvern preżenti.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax jiddispjaċini ngħid li huwa qed jaqbad u joħroġ il-legal notices mingħajr l-ebda ħsieb u mingħajr ma jikkonsulta ma' l-azjendi konċernati bil-konsegwenza li mbagħad f'daqqa waħda l-poplu Malti u Għawdxi jsib quddiemu numru ta' tariffi fuq dawk il-biljetti ta' l-ajru li jinqatgħu għal pajjiżi li m'humiex membri fl-Unjoni Ewropea, u dan kollu sabiex lill-poplu nlibbsuh il-kappell li dan il-gvern, li huwa ossessjonat f'li jsieħeb lil pajjiżna fl-Unjoni Ewropea, qed jipprova jlibbes lil dan il-parlament.

Mr Speaker, jien nixtieq li fil-winding-up tiegħu, il-ministru jgħidilna ma' liema organizzazzjonijiet, assoċjazzjonijiet u persuni ltaqa' sabiex ifiehem dawn il-provvedimenti u l-kriterji li għandna miġbura taħt l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, liema abbozz ta' liġi jipprovdi dwar kodiċi ta' kondotta għal sistema ta' riservazzjoni komputerizzata.

Nixtieq li l- ministru jgħidilna wkoll x'kienet ir-reazzjoni tagħhom u x'għodda nsibu f'dan l-abbozz ta' liġi li jistgħu jilqgħu għal dawk l-affarijiet li jistgħu jservu ta' żvantaġġ.

Min-naħa l-oħra jkun tajjeb li niċċaraw ukoll jekk b'dan l-abbozz ta' liġi aħniex se niftħu toroq oħra biex il-ministru, meta jidhirlu, biex forsi jobdi d-direttivi li joħroġlu l-kabinett jew il- ministeru tal-finanzi, iżid it-tariffi fuq il-biljetti jew fuq is-servizzi li jingħataw f'dan il-qasam.

Jien nemmen li kull investiment li jsir għandu jkun sostenibbli biżżejjed biex jirrispetta l-loġika.

Ikun inutli li nagħmlu żvilupp sostenibbli li ma jirrispettax il-loġika għax inkella nkunu qed ngħabbu lil dan il-poplu bi tbatijiet kbar, liema poplu, minħabba li hu poplu żgħir, m'għandux għalfejn li fil-mod ta' kif jistruttura l-andament ekonomiku sabiex irendi l-ġid komuni tiegħu jidħol f'affarijiet ġodda.

Qabel l-elezzjoni li għaddiet il-poplu Malti u Għawdxi sema' lill-partit Nazzjonalista jgħid li m'hux se jżid taxxi u m'hux se joħloq piżijiet ġodda fuq il-Maltin u l- Għawdxin, pero` llum, li dan il-gvern jinsab f'nofs il-leġislazzjoni tiegħu, nafu s-s-sitwazzjoni x'inhi.

Iva, illum aħna lkoll nafu li s- sitwazzjoni preżenti qed tikkawża staġnar fl-ekonomija tagħna.

Ħafna sistemi, ħafna liġijiet u ħafna avviżi legali li qed joħorġu llum m'humiex qed irendu biex ningranaw imma qed irendu biex nistaġnaw.

Dan il-qasam li qed nitkellmu fuqu llum diġa' huwa sensittiv.

Jien konvint li llum kulħadd jaf kemm l-Air Malta għandha problemi minħabba n-nuqqas ta' management li eżista fis-snin l-imgħoddija.

Biżżejjed insemmi l-impatt negattiv li ġejna ffaċċjati bih meta nfaqna 'l fuq minn Lm100 miljun biex nixtru l-RJs.

Din se ngħidha kontra qalbi, pero` mn'Alla kien hemm is-sanzjonijiet tal-Ġnus Magħquda fuq il-poplu Libjan għax almenu b'hekk dawn bdew jużaw il-linja ta' l-ajru tagħna biex imorru għad- destinazzjonijiet li kienet qed iċċaħħadhom minnhom il-Ġnus Magħquda.

Kieku ma kienx hekk, ma nafx x'kien isir dakinhar.

Permezz tat-tmexxija Laburista preċedenti, speċjalment tal-ħabib tagħna l-Onor.

Karmenu Vella, u bl-għaqal taċ-chairman u ta' l-amministrazzjoni, irnexxielna noħolqu ħidma biex neħilsu minn pjaga.

Għaliex qed ngħid hekk?

Għax minn sena għall- oħra mhux talli kienet qed tmur ħażin il-kompetittivita` tal-linja nazzjonali ta' l-ajru tagħna imma talli kienet qed tfalli l-kumpannija ta' l-Air Malta, irrispettivament minn kemm kienet b'saħħitha.

L-RJs kienu l-iktar ajruplani li kellhom l-inqas kompetittivita` fil-linja nazzjonali ta' l-ajru tagħna, kemm f'dak li huwa fuel cost, kemm f'dak li huwa maintenance cost kif ukoll f'dawk li huma landing charges.

Irridu nsemmu wkoll li dak iż-żmien l-Air Malta kellha tidħol fi sforzi żejda minħabba li ma kellhiex crew mħarreġ biex jopera l-RJs għax il-piloti, it- tekniċi u l-crew kollu tagħna kien imħarreġ fuq il-Boeings u fuq l-Airbus.

M'hemmx għalfejn ngħidu li dan ikkawża problemi kbar, mhux biss f'dak li huwa management fl-Air Malta imma anke f'dak li huwa programming bil- konsegwenza li din il-kumpannija sabet ruħha fi żvantaġġi kbar.

Kieku ma kenitx għal din is-sitwazzjoni mwiegħra, kieku forsi llum il-linja nazzjonali tagħna, l-Air Malta, tista' tagħti salarji iktar rispettati lill- kaptani, lill-first officers u lill-crew kollu tagħha u kieku forsi llum ma kenux ikunu żvantaġġjati meta pparagunati ma' linji ta' l-ajru oħra, partikolarment ma' linji ta' l-ajru li għandhom dawk il-pajjiżi li huma msieħba fl-Unjoni Ewropea.

Mr Speaker, qed ngħid dan kollu biex nipprova nsaħħaħ l-argument tiegħi li fl-imgħoddi diġa' għamilna ċerti żbalji li mhux biss tellfu imma wkoll ipperikolaw il-kompetittivita` ta' l-Air Malta.

Għalhekk importanti li nagħmlu x'nagħmlu għal din il-kumpannija, l-ewwel għandna nikkonsultaw kemm mal-bord, kemm maċ-chairman, kemm mal-management ta' l-Air Malta kif ukoll ma' dawk l-azjendi li jiddependu minn dan il-qasam għall-għajxien tagħhom.

Wisq nibża' li jekk ma jsirux dawn il-konsultazzjonijiet u allura ma jkunx ġie analizzat l-impatt u l-implikazzjonijiet li jista' jġib miegħu abbozz ta' liġi bħal dan li għandna quddiemna, l-Air Malta terġa' tmur lura.

Fil- ħajja qabel ma wieħed jagħmel xi ħaġa, dan għandu jħares lejn l-esperjenzi ta' l-imgħoddi u l-ewwel u qabel kollox jipprova jegħleb l-esperjenzi ħżiena ta' l-imgħoddi.

Żgur li fl-Air Malta hemm kemm esperjenzi ta' vantaġġi kif ukoll esperjenzi ta' żvantaġġi.

Per eżempju, żgur li wieħed mill-iżvantaġġi tal-kumpannija nazzjonali ta' l- ajru tagħna hija li l-cost tal-biljetti ta' l-ajru tagħna dejjem kienu fost l-ogħla.

Jien nifhem li l-cost jista' jogħla minħabba li jogħla l-fuel jew inkella minħabba li jkun hemm xi ħadd li jitwebbel li minflok ma din il- kumpannija għandha tibqa' tixtri l-Airbus jew inkella l-Boeings, li huma l- krema tal-flotta tagħna, għandha tibda tixtri l-RJs, kif ġara.

Kif għedt diġa', din hija xi ħaġa li ġrat a skapitu ta' ħafna spejjeż żejda għal xejn bil-konsegwenza li mbagħad l-Air Malta ma setgħetx tlaħħaq mad-domanda li qed jagħmlu l-bdoti tagħha fuq is-salarji tagħna.

Fil-fatt bħalissa fl-Air Malta hemm azzjoni li ilha għaddejja għal madwar disa' xhur għax il-bdoti u l-first officers tagħha qed jgħidu li m'huwiex ġust li l-bdoti u l-first officers barranin li jaħdmu ma' l-istess linja ta' l-ajru għandhom id- doppju tas-salarju tagħhom.

Mr Speaker, għalkemm kull abbozz ta' liġi li jitressaq quddiem dan il- parlament, jitressaq bil-għan li jġib 'il quddiem l-interessi ekonomiċi ta' pajjiżna, dan l-għan mhux dejjem jintlaħaq.

Għalhekk j'Alla dan l-abbozz ta' liġi ma jħallix impatt negattiv fuq l-azjendi kollha li jiddependu mill- qasam tal-linji ta' l-ajru.

Grazzi.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Mela nsejjaħ lill-Ministru biex, jekk jogħġbu, jgħaddi għall-winding-up.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-ftit ħin li għad fadalli għad-dispożizzjoni tiegħi llejla, nixtieq nagħmel riferenza għal ċerti punti li tqajmu matul din id- diskussjoni, u se nibda billi nirrispondi għal wieħed mill-punti li qajjem l-Onor.

Louis Buhagiar.

Kieku kien possibbli li l-għanijiet ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jiġu riżolti permezz ta' legal notice, kieku żgur li ma konniex inressqu dan l-abbozz ta' liġi quddiem il-parlament.

Rigward il-kwestjoni tat-trains, irrid infakkar li fl-introduzzjoni tiegħi għal dan id-dibattitu jien għedt li nispera li ma jkunx hawn xi ħadd li jaħseb li f'dan l-abbozz ta' liġi hawn riferenza wkoll għat-trains minħabba li l-leġislatur, meta kien qed jagħmel id-drafting ta' dan l-abbozz ta' liġi, ma kienx jaf x'qed jagħmel, jew inkella għax qegħdin nikkopjaw dan l-abbozz ta' liġi minn x'imkien ieħor.

Fil-fatt aħna inkludejna wkoll lit-trains f'dan l-abbozz ta' liġi biex il-liġi tkun tkopri wkoll lil dawk l-eluf ta' Maltin li minkejja li jużaw il-linja ta' l-ajru biex jaslu għall-pajjiż li jkunu jridu jmorru fih, ikomplu l-vjaġġ tagħhom bil-ferrovija.

Jiddispjaċini meta nisma' punti bħal dawn għax dan juri li l-oppożizzjoni lanqas biss tkun qrat l-abbozz ta' liġi li tkun trid titkellem dwaru.

Tqajmu wkoll xi punti rigward it-trasport pubbliku f'pajjiżna.

Kif nafu, dan m'huwiex is-suġġett li qed nitkellmu fuqu llum, pero` xorta waħda nixtieq nirrispondi għall-punti li tqajmu fuq dan il-qasam.

Jekk m'iniex sejjer żball, l-Onor.

Buhagiar qalilna: Imqar toħroġ white paper fuq it- trasport pubbliku.

Ta' min ifakkar lill-Onor.

Membru li fil-fatt fl-1994 kienet ħarġet white paper fuq it-trasport pubbliku, u l-gvern tal-ġurnata kien beda jipprova jimplimenta numru sostanzjali ta' bidliet li kienu meħtieġa f'dan il-qasam.

L-Onor.

Abela qal li m'huwiex biżżejjed li nbiddlu l-karozzi tal-linji tagħna minn dawk antiki għal dawk ġodda.

Jien naqbel miegħu illi li nbiddlu l-karozzi tal-linja m'huwiex biżżejjed imma għandna nagħmlu diversi bidliet oħrajn biex intejbu s-servizz li dawn joffru.

Aħna konna se ndaħħlu s-sistema tat-ticketing machines, pero` hekk kif il-membri ta' l- oppożizzjoni ndunaw li dan kien se jkun pass fid-direzzjoni t-tajba, raw kif għamlu biex ipprovaw jisfrattaw dan il-pass li kien se jagħmel il- gvern.

Fil-fatt anke llum, filwaqt li l-membri ta' l-oppożizzjoni bdew l-intervent tagħhom billi qalu li huma favur dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna u li se jivvotaw favuru, ipprovaw jagħmlu minn kollox biex ibeżżgħu lill- poplu minn dan l-abbozz ta' liġi, u dan minkejja li dan l-abbozz ta' liġi jikkonċerna proprjament lill-konsumatur.

Ma nafx kemm-il darba, meta konna qed niddiskutu abbozzi ta' liġi oħrajn, smajna lill-membri ta' l- oppożizzjoni jistaqsuna: Għaliex m'aħniex nitkellmu fuq il-konsumatur meta dan għandu jkun iċ-ċentru ta' l-attivita` legali ta' pajjiżna?

Imma issa, għax il-konsumatur huwa ċ-ċentru ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, dawn qed jipprovaw jagħmlu minn kollox biex idaħħlu d-dubji u s- suspetti.

Għalissa se nieqaf hawnhekk u mbagħad inkompli fis-seduta li jmiss, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Nitlob lill-Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 15 ta' Mejju 2001 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar Kodiċi ta' Kondotta għal Sistema ta' Riservazzjoni Komputerizzata - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Restituzzjoni ta' Ċerti Artijiet - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Soċjetajiet Koperativi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali - Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kwarantina tal-Pjanti - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Konvenzjonijiet dwar Proċeduri Legali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Rimarki?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, f'dan il-ħin li għandi għad- dispożizzjoni tiegħi xtaqt nikkonċentra fuq suġġett li ftit forsi qed jiġi dibattut fil-pajjiż u naħseb li jimmerita li jitqajjem, speċjalment minn din l-istituzzjoni.

Naħseb li wasal iż-żmien li wieħed jibda jaħseb biex iħares lejn il-Kostituzzjonali sabiex jara jekk kemm-il darba għandniex nagħmlu kummissjoni, naraw nistudjawhiex ftit iktar fid-dettal, u naraw jekk kemm-il darba wasalx iż-żmien li jkun hemm kambjamenti fiha.

Naħseb li hemm ċerti raġunijiet soċjali, kulturali u storiċi li jirrendu l- liġi suprema ta' pajjiżna bħala xi ħaġa li wieħed ma jistax isejħilha inadegwata, pero' wieħed irid jaċċetta li fejn jidħlu diversi partijiet ta' din il-liġi ż-żmien għadda, u l-konsiderazzjonijiet li ttieħdu minn ta' qabilna sabiex idaħħlu ċerti artikli fil-Kostituzzjoni illum m'għadhomx jeżistu.

Wieħed irid jgħid ukoll li l-Kositituzzjoni li għandna ilha hemm 37 sena, u f'dan il-perijodu kollu, speċjalment fl-aħħar żmenijiet wieħed irid jinnota li saru diversi emendi għaliha.

Wieħed irid jgħid ukoll li l- poplu nbidel u l-bżonnijiet li kellu 37 sena ilu m'għadhomx l-istess bżonnijiet tal-lum.

Ngħid ukoll li l-poplu għamel qabżiet kbar fil-kamp tal-maturita' politika, u ċerti punti li kienu neċessarji li jidħlu fil-Kostituzzjoni dak iż-żmien illum m'għadhomx iktar ta' bżonn, u ta' min wieħed jikkonsidra li jdur dawra sew mal-Kostituzzjoni tagħna u jara jekk kemm-il darba għandniex jew nemendawha mill-ġdid, jew induru u nneħħu ċerti partijiet li m'għadhomx rilevanti – naħseb li f'ċerti punti hemm wisq komplikazzjonijiet żejda – u dawk l-artikli li fi żmien ieħor kienu jimmeritaw li jkunu parti mill- Kostituzzjoni, illum ma jimmeritawx li jkunu jagħmlu parti mill- Kostituzzjoni.

B'dan ir-raġunament, naħseb li llum għandna naħsbu u ngħidu li lill-ġenerazzjoni li ġejja u l-ġenerazzjoni ta' warajha għandna nippruvaw nagħtuhom Kostituzzjoni li tkun iktar aġġornata, tkun iktar għaż- żmenijiet li għandna preżentement u għaż-żmenijiet li deħlin għalihom.

Mhux biss, imma fil-Kostituzzjoni, bid-diversi emendi li għamilna, għad hemm l-istess sens u l-istess loġika li kien hemm fid-dokument oriġinali ta' l-1964, meta Malta ħadet l-indipendenza.

Naħseb li dan huwa suġġett li jimmerita attenzjoni u jimmerita li aħna bħala pajjiż nikkonċentraw iktar fuqu, nikkonċentraw fis-sens li l-importanza tal-liġi hija ta' natura fundamentali fi kwalunkwe demokrazija.

Fil-fatt jekk nista' nagħti wkoll xi raġunijiet akkademiċi għal din il-kambjament, wieħed irid jgħid li għandna nħarsu ftit lejn il-Kostituzzjoni u naraw jekk huwiex possibbli li nagħmluha ftit iktar demoktratika.

Għaliex?

Għaliex kull demokrazija titlob li tiġi pperfezzjonata, skond iż-żmenijiet, skond il-fatturi soċjali, kulturali, politiċi, teknoloġiċi, imma hemm bżonn li kull kostituzzjoni tiġi aġġornata għaż-żmenijiet sabiex il-prinċipju tad-demokrazija ma jibqax statiku, imma jibqa' jiġi ammeljorat u jibqa' dejjem jingħata iktar importanza.

Forsi wieħed irid iħares ukoll lejn mod aħjar ta' kif f'ċerti partijiet id- demokrazija tagħna, minn sitwazzjoni ta' demokrazija indiretta li aħna nħaddnu permezz ta' dan il-parlament, ikun hemm iktar sitwazzjonijiet ta' demokrazija diretta.

M'huwiex proċess faċli.

Wieħed ma jridx jaqa' fin- nassa ta' affarijiet sempliċi jew addirittura kważi redikoli, pero' ta' min wieħed iħares b'iktar attenzjoni lejn ir-referendum leġislattiv u kif wieħed jista' jġib iktar lill-poplu jifhem iktar l-importanza ta' l- involviment tiegħu fl-istituzzjonijiet.

Jien naħseb li ta' min iħares lejn politika aħjar, fis-sens li għandu jkollna politika li tħares b'iktar attenzjoni lejn l-istituzzjonijiet politiċi.

Riċetement kont qiegħed naqra silta minn ktieb ta' Ciriaco De Mita - Politica e Istituzzioni - u jagħmel dawn iż-żewġ punti li huma verament interessanti, u jgħid:

"Certamente ogni sistema politico vive e si regge sui valori fondamentali da cui e` nato.

E la Repubblica percio` vive sui valori che l'hanno fondata: la conquista della liberta`, l'ugualianza e la partecipazione popolare.

Ma io penso che all'interno della nostra Costituzione possono essere distinte due parti, quella relativa ai principi dei valori, che nessuno puo` mettere in discussione, e quella degli strumenti delle regole di organizazione delle istituzioni che garantiscono quei valori",

u jagħmel kritika u jgħid:

"In Italia e` mancata una politica istituzionale".

U naħseb li dan li qiegħed jilmenta fuqu De Mita japplika wkoll għal pajjiżna, fis-sens li aħna rridu nħarsu, wara ċert perijodu ta' żmien, lejn l-istituzzjonijiet li għandna.

U wieħed irid iħares lejhom bil-għajn li tagħmilhom aħjar, itejjibhom u tmexxihom iktar 'il quddiem.

U naħseb li l-mod ta' kif l-istituzzjonijiet politiċi tagħna ġew ifformati fl-1964 illum jimmeritaw li jkun hemm kummissjoni li tħares lejhom u tara l-avvanzi li saru, sija fl-Ewropa kif ukoll fid-dinja kollha f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-istituzzjonijiet.

It-tielet punt akkademiku u li huwa ta' neċessita' kbira, huwa li wieħed irid iżomm dejjem quddiem għajnejh li l-bżonn ta' kostituzzjoni tagħna ħiereġ mid-dibattitu li, kif isejjaħlu l-ġurista Taljan Norberto Bobbio: "Governo degli uomini o governo delle leggi?"

U fuq dan il-punt wieħed irid jieqaf u jaħseb u jara l-Kostituzzjoni tagħna.

Il-Kostituzzjoni tagħna hija marbuta mal-ħsieb ta' Hans Kelsen, li tagħmel dak li jissejjaħ il- Grund Nor, jiġifieri liġi li hija suprema fuq il-liġijiet l-oħrajn, insenjament li aħna nieħdu f'artiklu 6 tal-Kostituzzjoni tagħna.

Il-punt hawnhekk huwa dan: X'inhu li għandu jmexxi Stat tajjeb?

Gvern li s-sistema legali tiddependi fuq min imexxieh, jew inkella għandu jkun hemm l- importanza mogħtija lil-liġijiet?

Bobbio jiċċita sija lil Platun u kif ukoll lil Aristotele fuqha din il-ħaġa u ġustament iqiegħed dan il-bilanċ:

"Mentre il primato della legge protegge il cittadino dall'arbitrio del cattivo governante, il primato dell'uomo lo protegge dall'applicazione indiscriminata della norma generale".

Jiġifieri inti trid issib bilanċ bejn dawn iż-żewġ pożizzjonijiet.

Għax filwaqt li l-importanza tal-liġi qiegħda hemm biex kulħadd ikollu mistrieħ li ma jistax ikun hemm l-abbuż tal-poter, min-naħa l-oħra l-gvern tal- bnedmin qiegħed hemm biex jiggarantixxi li ma jkunx hemm abbuż fl- applikazzjoni indiskriminata tal-liġi, fis-sens li fl-applikazzjoni tal- liġi ma jidħolx il-kriterju tal-ġustizzja li l-bniedem biss huwa kapaċi li jamministra tajjeb.

Norberto Bobbio jispiċċa biex jgħid illi:

"Posso concludere tranquillamente che la democrazia e` 'l governo delle leggi per eccellenza".

U jgħid li iktar ma l-liġijiet ikun tajbin, iktar huma garanzija għat- tħaddim tajjeb tad-demokrazija.

Barra minn dan il-punt, biex ngħidulu akkademiku, hemm punt ieħor li wieħed irid jieħu in konsiderazzjoni f'dan id-dibattitu.

Dak huwa fuq il-punt li huwa marbut mas-sovranita' tal-pajjiż.

Tajjeb ukoll li l-kunċett tas- sovranita' wieħed iħares lejh b'dak li huwa llum aċċettat mal-ġuristi barranin, li sfortunatament dan il-ħsieb u dan it-tagħlim għadu ma daħalx biżżejjed fid-dibattitu ta' dan il-pajjiż.

Fil-fatt ċertu Gustavo Swarovski, li kien imħallef u awtur ta' kiteb diversi kotba, fuq dan il- punt jgħid li l-kunċett tas-sovranita' kif konċepit taħt il-monarkija llum m'għadux jeżisti, u hemm forzi li kielu dan il-kunċett - li huwa jseħilhom corrosive - u jqiegħdhom f'din il-linja, waħda wara l-oħra, u jgħid: L- ewwel ħaġa s-sovranita' ta' pajjiż naqset minħabba fil-pluraliżmu politiku u soċjali peress li l-istess pluraliżmu jikkontesta s-sovranita'.

It- tieni, il-formazzjoni ta' ċentri ta' poter li huma alternattivi jew li jimxu paripassu ma' l-Istat, u dawn joperaw fil-kamp politiku, ekonomiku u kulturali, li għandhom sija dimensjoni fuq it-territorju partikolari, kif ukoll li ġejjin minn influwenza internazzjonali.

It-tielet, il-progress istituzzjonali ta' diversi għaqdiet internazzjonali, ibda mill-Ġnus Magħquda, fejn għandek ukoll it-teħid tas-sovranita` tal-pajjiżi.

Ir-raba' u l-iktar importanti, l-għotja tad-drittijiet fundamentali liċ-ċittadin, b'mod li kull ċittadin jista' jikkontesta lill-Istat u jista' jġiegħel lill- Istat imur lura mid-deċiżjonijiet li jkun ħa u dan sija permezz ta' qrati nazzjonali u anke internazzjonali, li minħabba fit-trattati li jkun daħal għalih dak il-pajjiż jimponu li jkun hemm it-tnaqqis tas-sovranita' tal- pajjiż.

Jiġifieri f'din id-dimensjoni wieħed irid jgħid li wasal iż-żmien li wieħed jidħol ftit iktar fil-fond u jħares lejn bżonn, bżonn reali, bżonn li bħalissa m'aħniex qed inħossuh daqshekk, pero' wisq nibża' li jekk kemm-il darba ma jiġix affrontat minn issa, ma nibdewx naħsbu minn issa, iktar 'il quddiem ikollna problemi.

Jiena nara wkoll diġa' ċerti problemi, Sur President.

Per eżempju, jekk wieħed iħares lejn il-Kostituzzjoni tagħna jara li għandek kapitlu 3 li jittratta fuq iċ-ċittadinanza, li llum tant ġie emendat li wieħed irid jistaqsi jekk kemm-il darba dan għadux rilevanti li jibqa' fil-Kostituzzjoni bil-mod ta' kif inhu qiegħed u jekk għandux jiġi fformolat kompletament differenti.

Għandek ukoll il-problema ta' fejn jidħlu d-drittijiet fundamentali, fejn inti għandek numru ta' drittijiet fundamentali kif tniżżlu fil-Kostituzzjoni ta' l-1964 li llum f'ċerti postitjiet minnhom, f'ċerti partijiet minnhom, jew ġew sorpassati jew tilfu mis-sens tagħhom minħabba fil-liġi li għamilna fl-Att IV ta' l-1987, fejn daħħalna bħala parti mis-sistema legali tagħna l-konvenzjoni tad-drittijiet fundamentali.

U dan m'aħniex insemmu l-karta li saret mill-Parlament Ewropew fuq id-drittijiet fundamentali, fejn hemm ukoll ġie mmarkat ċertu progress f'dan il-kamp.

U ta' min illum jara jekk ċerta protezzjoni li kienet qed tagħti l-Kostituzzjoni għadhomx neċessarji jew le.

Wieħed irid jara jekk kemm-il darba ċerti liġijiet li ma setgħux jiġu attakati, hemmx iktar il-bżonn illum li nibqgħu nagħtuhom ċertu protezzjoni.

U f'dan id- dawl wieħed irid jistudja ftit iktar u jagħmel karta kostituzzjonali li tkun iktar konformi maż-żmenijiet u ma' l-aġġornament kollu li qed isir.

Wieħed irid iħares ukoll lejn dak il-provvediment li bih waqqafna l- kummissjoni għall-amministrazzjoni tal-ġustizzja – din tidher li qed taħdem tajjeb ħafna u riċentement sar ukoll progress bil-pubblikazzjoni ta' kodiċi ta' etika għall-imħalfin – sabiex naraw jekk kemm-il darba hemmx lof għal xi emendi, hemmx lok ta' avvanz fiha.

L-istess għad-diversi emendi li għamilna, bħal fil-każ ta' l-awditur ġenerali.

Jien ngħid li ta' min wieħed ipoġġi ftit u jħares lejn il-Kostituzzjoni u jġib ftit iktar loġika u ftit iktar sens, u forsi wkoll jintroduċi prinċipji ġodda jew ħsebijiet ġodda.

Per eżempju, wieħed mill-punti kbar tad-demokrazija u li dejjem ġie sostnut fil-fond kien is-separazzjoni tal-poteri bejn il-leġislattiv, l- esekuttiv u l-ġudikatura, li fi żmien meta ġiet prospettata din it-teorija kienet neċessita' li tifred u żżarma s-saħħa li kellu f'idejh ir-re u jkollok bnedmin li kull wieħed għandu l-funzjoni tiegħu.

Pero' f'ċerti mumenti u f'ċerti drabi s-separazzjoni ġiet ukoll interpretata li ma jkunx hemm rapport ta' djalogu u ta' diskussjoni bejn dawn l-organi, speċjalment f'dak li huwa l-kamp tal-ġudikatura mal-leġislatura u ma' l-eżekuttiv.

Jien ngħid li għandna nikkreaw postijiet fejn wieħed ikun jista' joħloq dan id-djalogu bejn il-ġudikatura u l-leġislatura.

Għaliex?

L-ewwel ħaġa u l- iktar problema kbira u kważi ftit ta' nkwiet u ta' urġenza hija n-numru ta' sentenzi li ngħataw mill-qrati li ddikjaraw artikoli li huma anti- kostituzzjonali li baqgħu fil-liġi għaliex biex jitneħħew mil-liġi trid issir liġi hawnhekk.

U qegħdin f'sitwazzjoni ftit żbaljata li sentenza tal- qorti li tkun iddikjarat artiklu li huwa anti-kostituzzjonali, terġa' ssib l-istess qorti bl-istess kawża u bl-istess kwestjonijiet quddiema, fejn il- punt jerġa' jiġi dibattut mill-ġdid, proprju għaliex dan il-parlament ma neħħiex dawk l-artikli, jew m'emendahomx dawk l-artikoli.

It-tieni punt li jimmerita attenzjoni u li ftit nagħtuh importanza huwa dak ta' l-esperjenza li l-ġudikatura għandha.

Il-ġudikatura hija l-post fejn il- liġijiet li ngħaddu jiġu applikati, jiġu mqiegħda fis-seħħ għaċ-ċittadini, f'dawk li huma drittijiet u obligazzjonijiet tagħhom.

U hemm diversi punti li fih il-ġudikatura ssib ċerta inadegwatezza, ċerti toqob, ċerti punti li għandhom jiġu modifikati.

U l-ġudikatura ssib lilha nnifisha fil-pożizzjoni fejn m'hemmx dak ir-rapport normali, kontinwu bejn l-istituzzjonijiet sabiex l-għerf tagħha tgħaddih ukoll lil-leġislatura sabiex jew inġustizzji jinħarbu jew inkella l-ġustizzja ssir b'mod iktar rapida u b'mod li l- partijiet involuti jħossu liberament li saret ġustizzja magħhom.

F'din id- dimensjoni naħseb li hemm bżonn inħarsu lejn il-problemi li l-ġudikatura ssib fil-kamp penali, fil-kamp ċivili, fid-diversi partijiet tal-liġi.

Illum tant għandna liġijiet, tant għamilna liġijiet, taħt din il- leġislatura għamilna numru ta' liġijiet u ilna mill-1987 sal-lum nilleġislaw kwantita' kbira.

Dan ifisser, Mr Speaker, li anke l-ġudikatura hija kkonfrontata minn diversi punti legali li tajjeb li aħna bħala leġislatura nisimgħuhom u naraw kif nistgħu nagħmlu s-sitwazzjoni aħjar għaċ-ċittadin tagħna.

Għaliex kwalukwe pajjiż jimxi 'l quddiem meta jkollu liġijiet tajbin.

Meta ma jkollux liġijiet tajbin, sfortunatament il-pajjiż imur lura.

Wieħed ma jistax ma jsemmix dak l-insenjament ta' diversi filosofi bħal Platun, Aristotli, fuq dan il-punt u jgħid kemm il-liġijiet jagħmlu ġid lil kwalunkwe stat.

F'dan id-dawl irrid ngħid li hemm bżonn li l-Kostituzzjoni tagħna nibdew naħsbu serjament sabiex induru ftit dawra magħha, u nduru sew magħha, għaliex hemm artikli li llum ġew mhux midfuna imma ma jagħmlux iktar sens, u tajjeb li wieħed ipoġġi bil-qiegħda u jara iktar fil-fond din is-sitwazzjoni.

Naħseb li aħna bħala pajjiż, fl-1964 kien hemm ċerti raġunijiet politiċi u ċerti konsiderazzjonijiet li ttieħdu biex saret dik il-Kostituzzjoni, kostituzzjoni li fil-fatt kienet marbuta ma' l- indipendenza ta' pajjiżna mill-Ingliterra.

Wieħed irid jgħid li l-atmosfera politika li kien hemm dak iż-żmien hija kompletament differenti mill- atmosfera politika llum, u naħseb li b'ċerta trankwilita' ż-żewġ naħat tal- Kamra nistgħu, jew aħjar għandna npoġġu bil-qiegħda, u nħarsu ftit iktar fil-fond.

Per eżempju, isir ħafna dibattitu fuq l-istituzzjoni tal-presidenza, fuq l- istituzzjoni parlamentari, kemm l-istituzzjoni parlamentari qed taħdem tajjeb, kif qiegħda taħdem, x'għandu jkollha l-istituzzjoni parlamentari, x'għandu jkollu l-esekuttiv, x'poteri għandu jkollu, x'inhi l-protezzjoni li ċ-ċittadin għandu mid-deċiżjonijiet fl-eżekuttiv.

Per eżempju, wieħed għandu jħares lejn l-ombudsman u jgħid: L-ombudsman tul dan iż-żmien kollu, ix-xogħol li sar, hemm xi punti li jimmeritaw li l-liġi tiġi emendata fuqhom?

Hemm xi affarijiet li wieħed jista' jipperfezzjona aħjar din l- istituzzjoni li fil-fatt tirrappreżenta l-ġustizzja fil-kamp amministrattiv f'ħafna sens, Mr Speaker.

Wieħed irid iħares biex jagħti iktar rimedji liċ-ċittadini tagħna, għaliex iċ-ċittadin iħossu parti mill-istituzzjonijiet meta l-prinċipji li nsejħu tal-liberta' u tal-ġustizzja jiġu verament imħaddna.

U f'dan id-dawl, f'din id-dimensjoni, naħseb li ż-żewġ naħat tal-Kamra għandna naqblu, sija fuq id- demokrazija kif ukoll fuq il-liberta' u l-ġustizzja, kif ukoll fuq il-bżonn tal-parteċipazzjoni popolari tal-poplu tagħna.

U naħseb li f'din id-direzzjoni għandna naħsbu biex ninxteħtu ftit, mhux neċessarjament li f'ċertu żmien bilfors irid joħroġ rapport jew dokument, imma ta' min wieħed ipoġġi bil-qiegħda u jħares, l-ewwel lejn l-adegwatezza tad-diversi artikli li hemm u wieħed jipprova jġib loġika, għax ngħid li f'ċerti postijiet, f'ċerti punti m'hemmx iktar loġika f'ċerti affarijiet.

Ta' min wieħed iħares lejn il-bżonn tal-pajjiż, jekk kemm-il darba il- pajjiż għandux bżonn ċerti artikli li jkunu fil-Kostituzzjoni u għandux idaħħal artikli oħrajn fil-Kostituzzjoni biex jagħmilha iktar adegwata u iktar aġġornata.

Mr Speaker, għalkemm naf li dan huwa punt li m'huwiex qiegħed jiġi ddibatut la mill-gazzetti u lanqas minn hawnhekk fil-parlament, pero'ngħid għalija nħossni fid-dmir bħala deputat li dan il-punt inqajmu.

Fil-bidu ta' dan is- seklu, biex inqiegħdu d-diskors f'din id-dimensjoni, ta' min wieħed iħares u jgħid: Il-ġenerazzjonijiet li ġejjin x'Kostituzzjoni se jkollhom?

Il- Kostituzzjoni li għandna llum hija l-Kostituzzjoni li se tkun applikabbli għall-bżonnijiet ta' dak iż-żmien jew tiġi applikabbli għaż-żmenijiet tal- lum.

Nistgħu ngħidu: U iva, dak jarawh uliedna!

U nistgħu wkoll nieħdu r- responsabbilta' fuqna u ngħidu: Ejja nibdew nagħmluha aħna stess minn issa.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 15 ta' Mejju 2001, fis-6:00 p.m. bl-agenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

BIS - BIĊĊERIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinfurmana kemm hija l-ħażna tal-laħam tal-BIS fil- biċċerija fil-mument?

Jista' jgħid kemm huwa l-valur tal-ħlas li jrid isir sal-lum lir-raħħala u l-biċċiera privati?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat illi fl-aħħar ta' Marzu, fil-cold stores tal-biċċerija, kien hemm 118-il tunellata ċanga, li kollha hija mibjugħa b'tender.

Is-somma dovuta lir-raħħala u l-biċċiera privati sa l- aħħar ta' Marzu 2001 hija ta' Lm 268,645.

ĦATT TA' FELU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinfurmana bl-investigazzjoni li saret dwar il-każ rapportat mill-ġurnal l-orizzont ta' l-Erbgħa 28 ta' Marzu 2001, f'paġna 3, dwar il-felu li nħatt bil-moħbi?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-felu li ssema fil-ġurnal li rrefera għalih, iddaħħal f'Malta bil-liċenzji, bir-release order u biċ-ċertifikati skond il-kundizzjonijiet li nħarġu mis-Servizz Veterinarju.

BAQAR/GĦOĠĠIELA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinfurmana kemm huwa n-numru tal-merħla tal-baqar u għoġġiela fl-irziezet fil-mument f'Malta u f'Għawdex?

Jista' jinfurmana kemm kien l-istess numru sa l-aħħar ta' Diċembru li għadda?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skond ir-rekords tat-testijiet li jsiru fl-irziezet matul is-sena, in-numru ta' baqar u għoġġiela f'Malta u f'Għawdex huwa skond it-tabella hawn taħt:

Malta 11,936 Għawdex 1,617

PULIZIJA - SWAT FUQ ANZJANI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jinfurmana dwar mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

TONIO BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tweġiba għall- Mistoqsija Parlamentari Nru. 22287 ingħatat f`Seduta 469.

MRL - TESTIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinfurmana bl-iżviluppi ta' mistoqsija parlamentari nru.

23390 dwar ir-residues levels tal-laħam abjad?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-testijiet fuq ir-residues li saru fuq il-laħam tat-tjur huwa skond kif isegwi:

Laħam Abjad (Tjur)

Anticoccidials 15 il-kampjun: riżultati kollha negattivi.

Sulfonamides 4 kampjuni: riżultati kollha negattivi.

Quinolones 10 kampjuni: riżultati kollha negattivi.

SANTWARJU TAL-QTATES

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari nru.

24334 u 24335 u t-tweġibiet tal-Ministru għalihom, x'passi ttieħdu s'issa biex iseħħ dak li trid id- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, jiġifieri, rilokazzjoni tas-Santwarju tal- Qtates mill-Kulleġġ tal-Biedja fejn jinsab bħalissa migħajr il-permessi meħtieġa ta' l-istess diviżjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Assoċjazzjoni responsabbli mill-qtates qiegħda tfittex post alternattiv u adattat biex isir santwarju tal-qtates.

Sadanittant m'għadhiex iżżid mal-qtates li hemm fis-santwarju.

TA' ĠIORNI - DRENAĠĠ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

24337 li oriġinarjament kienet saret lil Ministru għall- Ambjent u li issa ġiet riferuta lilek u ċioe: jista' jara li jittieħdu l- passi meħtieġa biex id-drenaġġ tal-block kollu ma jibqax jiżbokka u jiżbroffa fil-garaxx mingħand l-inkwilini ta' Blk A, 1, Bertha KIIg, f'Ta Ġiorni?

Meta se jittieħdu dawn il-passi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt it-talba tal-Onor.

Interpellant lid- Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar għall-azzjoni meħtieġa.

PERMESS TA' PARKING

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li jittieħdu passi biex il- persuna li d-dettalji qed jintbagħtu separatament tingħata l-permess li jkollha spazju qrib id-dar fejn tipparkja l-karozza tagħha peress li saħħitha qed tiddeterjora u ma tistax timxi distanzi twal?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li permess għal Reserved Parking quddiem id-dar ta' persuni b'diżabilita' jingħataw lill- dawk li għandhom diżabilita' severa u permanenti.

Ninsab infurmat li l-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant la ssofri minn diżabilita' severa u lanqas permanenti.

ĊENTRU RESIDENZJALI TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li tintlaqa favorevolment l-applikazzjoni tal-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament biex jidħol f'xi ċentru residenzjali ta' l-anzjani peress li saħħtu marret lura u ma jiflaħx jieħu ħsieb tiegħu nnifsu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna msemmija applikat biex tidħol f'dar ta' l-anzjani fit-2 ta' April li għadda.

Bħalissa l-persuna qiegħda rikoverata fl-Isptar San Luqa u l-każ ġie riferut għand is-Social Worker biex isir l-assessment.

PULIZIJA - PARKING

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jara li l-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament titħalla tipparkja l-karozza tagħha fi spazju qrib id-dar tagħha għax saħħitha qed tkompli tmur lura u ma tistax timxi fit-tul?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi din il- Mistoqsija lill-Ministru konċernat.

UFFIĊJU TAL-KUMMISSJONI GĦOLJA MALTIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm Maltin jaħdmu ma' l-Uffiċju tal- Kummissjoni Għolja Maltija f'Londra?

Min huma dawn iċ-ċittadini Maltin?

Mil- liema data bdew f'dan l-impjieg?

X'inhu x-xogħol tagħhom f'kull każ?

ONOR.

JOE BORG: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra t-tagħrif mitlub mill- Onorevoli Interpellant.

GOZO CHANNEL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid huwiex il-ħsieb tal-Gvern li s-servizz ta' trasport bil-baħar bejn Malta u Għawdex jibqa' monopolju ta' kumpanija waħda?

Jistgħax jgħarraf lill-Kamra jekk il-Gvern hux qed jħallas biex jissussidja f'xi forma jew oħra dan is-servizz?

Jekk fl-affermattiv, kemm kienet in- nefqa pubblika f'dan ir-rigward fl-aħħar tlitt snin?

Kemm hu d-dejn akkumulat li l-kumpanija Gozo Channel għandha mal-Gvern Malti?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li minħabba restrizzjonijiet ta' "berthing" kemm fl-Imġarr kif ukoll fiċ-Ċirkewwa, ma jkunx faċli li aktar minn kumpanija waħda topera s-servizz ta' bejn Malta u Għawdex.

Barra minn hekk, min jopera dan is-servizz ikun irid iġorr il-piż ta' l- obbligazzjoni soċjali minħabba d-double insularity ta' dawk li jgħixu f'Għawdex, kif ukoll għall-ekonomija taż-żewġ gżejjer, partikularment dik ta' Għawdex.

Il-Gvern pers se mhu qed iħallas l-ebda ammont ta' flus biex jissussidja f'xi forma jew oħra dan is-servizz, L-uniku sussidju mħallas mill-Gvern għas-servizz huwa mħallas dirett mid-dipartiment ikkonċernat għal dawk li jużaw is-servizz biex iġorru prodotti agrikoli jew industrijali.

Fil-fatt hija l-Kumpanija Gozo Channel li qed tissussidja l-fares ta' l- Għawdxin residenti Għawdex u ta' l-anzjani, kif ukoll free travel għall- persuni b'diżabilita'.

Dawn ta' l-aħħar kollha għandhom pass speċjali li jinħareġ mill-Kummissjoni għal Persuni b'Diżabilita'.

Tajjeb jingħad li tul dawn l-aħħar ħames snin finanzjarji tal-Kumpanija, is- sussidji mogħtija mill-Gozo Channel kien jammonta għal Lm4,453,769.

Din iċ- ċifra ma tinkludix il-free travel li minnha jibbenefikaw il-persuni b'diżabilita', kif ukoll dawk il-persuni li għandhom il-Free Travel Pass.

Sa llum ma hemm l-ebda ammonti akkumulati u li huma dovuti mill-Kumpanija lill-Gvern.

Fl-aħħarnett mhux ta' min jinsa l-investiment li sar fuq iż-żewġ vapuri ġodda tal-Gozo Channel.

MUŻEW TAL-ARTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kien ir-riżultat tal-inkjesti li saru wara l- għabien ta' pittura u oġġetti oħra mill-Mużew tal-Arti fil-Belt?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-proċess ta' l-istħarriġ għadu miftuħ.

PULIZIJA - PATROLS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm hu l-għadd u liema huma l-għases tal-Pulizija li m'hux qed jinżammu miftuħa l-ġurnata kollha?

Isiru patrols tal-pulizija regolarment fl-inħawi fejn l-għases jinżammu magħluqa?

Jistax jgħarraf lill- Kamra kemm għases tal-Pulizija bdew jinfetħu l-ġurnata kollha (meta qabel ma kienux jagħtu servizz sħiħ) ma tul l-aħħar sentejn?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-tagħrif mitlub mill-Onorevoli Interpellant huwa kif jidher fuq it-Tabella li qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Infurmat ukoll illi patrols isiru kemm mill-Pulizija tad- Distrett kif ukoll minn dawk tal-Mobile Squad.

SERVIZZ PUBBLIKU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hu l-għadd ta' nisa impjegati fis-servizz tal-Gvern fil- gradi rispettivi li jeżistu?

Kemm minnhom qegħdin fl-iskala minn I sa 4?

Kemmminn dawn ħadu promozzjoni għal dawn l-iskali (jiġifieri b'salarju minn Lm 7,534 il-fuq) minn Ottubru 1998 'l hawn?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infrumat illi n-numru ta' nisa impjegati fis-servizz pubbliku hu ta' 8884.

Minnhom, 17 qegħdin fi skala minn 1 sa 4.

Għaxar impjegati minn dawn ħadu promozzjoni minn Ottubru 1998 'l hawn.

Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d-dettalji mitluba mill-Onorevoli Interpellant.

INVESTIMENT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm hu l-valur tal-investiment li għamel il-Gvern Malti permezz tal-MDC, l-kumpannija MGI u l-MIMCOL?

Kemm minn dan l-investiment sar fl-aħħar sentejn?

ONOR.

JOHN DALLI: Nitlob lill-Onorevoli Interpellant jgħaddi din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

DROGI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm tressqu nies fl-aħħar għaxar snin akkużati b'importazzjoni, traffikar u assoċjazzjoni relatati mad-drogi?

X'tip ta' droga nqabdet u xi kwantita?

Kemm ġew ikkundannati u għal liema tul f'kull każ?

ONOR.

TONIO BORG: Rigward l-ewwel parti tal-Mistoqsija dwar persuni li tressqu l-Qorti fuq akkużi relatati mad-droga, għall-perijodu mill-1991 sas- sena 2000, nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 22825, filwaqt li matul is-sena 2001, sat-30 ta` April, ninsab infurmat illi tressqu l-Qorti 43 persuna fuq l- akkużi msemmija.

Dwar it-tieni parti tal-Mistoqsija li tirrigwardja l-kwantita` u t-tip ta` droga li nqabdet, għall-perijodu mill-1991 sas-sena 2000, nirreferi lill- Onor. Interpellant għat-Tweġibiet li jien tajt għall-Mistoqsijiet Parlamentari Nru. 69, 7979, 12766 u 23034.

Fis-sena 2001, sat-30 ta` April, ninsab infurmat illi d-droga maqbuda kienet kif ġej:-

Cannabis Grass 26 grms Cocaine 2 kg 682.5 grms Estacy 1.060 tablets Heroin 187.9 grms

Dwar l-aħħar parti tal-Mistoqsija ninsab infurmat illi mis-717-il persuna li tressqu l-Qorti bejn l-1991 u s-sena 2001, sat-30 ta` April, 319 ġew misjuba ħatja, 107 ġew liberati, filwaqt illi l-każijiet ta` 291 għadhom sub-judice.

GĦOLI TAL-ĦAJJA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-anzjan li ismu qed jintbagħat separatament hux ser jieħu ż-żieda għall-għoli tal-ħajja?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Membru li l-persuna kkonċernata ser tiġi nfurmata dwar il-każ tagħha.

INCOME TAX BANDS

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm bidliet fil-bands tal-ħlasijiet tal-Income Tax mill-1987 sal-lum?

Jista' f'kull każ jgħid kemm kien in-numru ta' tax payers?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li mill-1987 sar tibdil fit-tax bands ħames darbiet.

Dawn saru f'dawn is-snin:

1987 (Att VIII tal-1987) 1989 (Att XXXI tal-1998) 1990 (Att XXXVI tal-1990) 1996 (XX tal-1996) 2000 (Att XI tal-2000)

Mhux possibbli li tingħata l-informazzjoni mitluba fit-tieni parti tal- mistoqsija sena b'sena, imma n-numru totali ta' taxpayers individwi llum huwa 211,058.

Dan it-total jinkludi numru ta' individwi mejtin jew miżżewġin jew nies li m'għadhomx residenti f'Malta u li l-account tagħhom għadu ma ngħalaqx.

Għalhekk it-total reali huwa inqas.

DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid separatament kemm jammontaw id- donazzjonijiet finanzjarji li ingħataw mill-Ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' jgħid separatament kemm jammontaw dawn id-donazzjonijiet u lil min ingħataw u x'kienet ir-raġuni?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sakemm ma ningħatax raġuni 'l għala qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar din l-informazzjoni dettaljata.

DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid separatament kemm jammontaw id- donazzjonijiet finanzjarji li ingħataw mill-Ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sakemm ma ningħatax raġuni 'l għala qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar din l-informazzjoni dettaljata.

DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid separatament kemm jammontaw id-donazzjonijiet finanzjarji li ingħataw mill-Ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

ONOR MICHAEL REFALO: Peress li t-tiksib ta' din l-informazzjoni tinvolvi utilizzazzjoni kbira ta' nies u siegħat ta' xogħol nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħtini, anke privatament, ir-raġuni li wasslitu biex jitlob din l-informazzjoni.

DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid separatament kemm jammontaw id-donazzjonijiet finanzjarji li ingħataw mill-Ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sakemm ma ningħatax raġuni 'l għala qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar din l-informazzjoni dettaljata.

DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid separatament kemm jammontaw id-donazzjonijiet finanzjarji li ingħataw mill-Ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li sakemm ma ningħatax raġuni 'l għala qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar din l-informazzjoni dettaljata.

DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid separatament kemm jammontaw id-donazzjonijiet finanzjarji li ingħataw mill-Ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Sakemm ma ningħatax raġuni 'l għala qed tintalab, ma nara ebda skop li tinġabar din l-informazzjoni dettaljata.

PERMESS TA' HAWKER

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk persuna li għandha permess ta' hawker sabiex tbiegħ il- ħxejjex, jistax ikollha wkoll permess li tbiegħ il-preserves?

Jekk fl- affermattiv, xi trid tagħmel?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi bejjiegħ fit-toroq jista` jbiegħ dawk l-oġġetti skond ma jkunu indikati fuq il-permess.

Biex persuna li jkollha permess ta` bejjiegħ fit-toroq tbiddel il-ġeneru jew iżżid jew tnaqqas mill-ġeneru li tbiegħ, din għandha tagħmel talba (applikazzjoni) bil-miktub fl-uffiċċju tal-Liċenzji, fil-Kwartieri Ġenerali tal-Pulizija, il-Furjana.

DIAMOX & INDEXOL

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm ilhom neqsin il-mediċini Diamox u Indexol mill- ispiżeriji tal-Gvern?

Meta ser ikunu available?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qed tinġabar.

Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ETC

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk għall-ETC persuna tirreġistra bħala bajjad ifissirx li trid taċċetta xogħol bħala kaħħal u jew bennej (ċioe fil-kostruzzjoni) għax inkella tinqata' mir-reġistrar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi persuni li qegħdin jirreġistraw għax-xogħol jiġu offruti mpjieg skond il-preferenzi li huma jirreġistraw għalihom.

Jekk, wara ammont ta' żmien ma jsibux xogħol, jew dak ix-xogħol li huma jkunu rreġistraw għalih ma jkunx hawn fis-suq, il- Korporazzjoni tista' toffri xogħol li huwa relatat.

Jekk l-individwu ma jkollux il-ħiliet meħtieġa, il-Korporazzjoni tgħinu billi tibgħatu għat- taħriġ jew jekk ikun eleġibbli ddaħħlu fi skemi li toffri l-Korporazzjoni.

Ix-xogħol ta' bajjad huwa parti mis-settur tal-kostruzzjoni u għalhekk persuni jistgħu jintbagħtu, dejjem skond il-kriterji mitlubin minn min iħaddem u skond il-proċeduri tal-Korporazzjoni.

Ta' min jgħid u jfakkar illi l-ewwel obbligu qiegħed fuq l-individwu biex isib xogħol.

Kull min jirrifjuta offerta ta' xogħol jew taħriġ mingħajr raġuni valida jinqata' minn fuq ir-reġistru.

RENAL DIALYSIS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jkun hemm pradiatric area attrezzata għat-tfal li jkollhom bżonn renal dialysis?Jekk hemm il-ħsieb meta se ssir u meta hu maħsub li titlesta?

Kemm se tiġi tiswa u min qed jieħu ħsieb li jara li din issir?

Kemm hemm tfal taħt is-16 il-sena li qed jagħmlu renal dialysis?

ONOR.

Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PART-TIMERS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kif jispjega id- diskrepanzi fil-figuri tal-part-timers fis-sena 2000 bejn dawk ippublikati bejn il-Ministeru tal-Finanzi u dawk tal-ETC ippublikati mill-NSD?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ tasal għan-numru ta' part-timers skond l- informazzjoni li tirċievi mingħand l-employers jew l-individwi fil-formola ta' dikjarazzjoni ta' bidu ta' Impjieg.

SOCIAL SECURITY OUTLAYS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm social security outlays dovuti għas-sena 2000 li ġew mħallsin u/jew li ser jitħallsu mill-Gvern fis-sena finanzjarja li ninsabu fiha?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li fl-2000 id- Dipartiment tas-Servizzi Soċjali ħallas Lm175.9 miljuni f'pensonijiet u benefiċċji taħt il-liġi tas-Sigurta' Soċjali maqsuma ħekk :

Lm141.7 miljuni f'pensjonijiet u benefiċċji kontributorji, u

Lm 34.2 miljuni f'pensjonijiet u benefiċċji mhux kontributorji.

Għar-rigward ta' x'kien dovut għall-2000 iżda ser jitħallas f'din is-sena, nitlob lill-Onorevoli Interpellant jagħmel il-mistoqsija lill-Ministru tal- Politika Soċjali.

BANK ĊENTRALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jikkonferma rapporti li il-Gvern talab lill-Bank Ċentrali jgħaddilu parti mill-profitti din is-sena ferm qabel ma soltu jagħmel dan fi snin oħra, ngħidu aħna fis-sena 2000?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li l-Bank Ċentrali sa minn dejjem kien jgħaddi ħlasijiet ta' parti mill-profitti tiegħu lill-Gvern qabel ma dawn ikunu għadhom ġew ċertifikati mill-awditur.

Matul l-aħħar ħmistax-il sena ħlasijiet tal-profitti dejjem saru f'żewġ jew tliet partijiet bejn Jannar u April.

MOTOR VEHICLES REGISTRATION FEES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jindika x'effett kelli it-tnaqqis fl-importazzjoni tal-karrozzi fuq dak li huwa import duty on motor vehicles kif wkoll motor vehicle registration fees?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li l-figuri ta' import duty on motor-vehicles (li jitħallas biss fuq karozzi ta' oriġini mhux Ewropeja) għall-perjodu Jannar-Marzu 2001 kien 56.4% ta' li kien fl- istess perjodu fis-sena 2000.

Mill-banda l-oħra l-VAT miġbura kienet 72%.

Dan jista' jindika li globalment l-ikbar tnaqqis sar fl-importazzjoni ta' karozzi ta' oriġini mhux Ewropeja.

Dwar registration fees nitlob lill-Onorevoli Interpellant jgħaddi l-misotqsija lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni.

Għidt kemm il-darba li hu żbaljat li wieħed jagħmel ġudizju fuq it-turn out ta' sena minn dak li jiġi fil-bidu.

Pero', naturalment l-għaqal ħafna drabi jċedi għall-esiġenzi propogandistiċi.

PERFORMANCE BONUS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra Tabella li turi l-informazzjoni mitluba mill-Onorevoli Interpellant dwar uffiċjali fuq performance agreement fid-dekasteru tiegħi.

L-informazzjoni mitluba dwar uffiċjali fuq performance agreement f'Ministeri oħra għandha tintalab lill-Ministri konċernati.

HOUSING

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

25299 li oriġinarjament kienet saret lil Viċi Prim Ministru w li issa ġiet riferuta lilek u ċioe jista' l-Ministru jgħid b'kemm rata u b'liema sistema ġie allokat il-garage 14, Ġewża Str, San Ġwann li qabel kien in-numru 7?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-garage numru 14, li qabel kien numru 7, fi Triq il-Ġewża, San Ġwann, ġie mikri fid-9 ta` Lulju 1992, wara sejħa għall-offerti ppubblikata fit-3 ta` April 1992 (avviż numru 101) bil- kera ta` Lm162 fis-sena.

PA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk ix-xogħol fuq il-faċċata tal-Bank Ċentrali hux kopert bil-permessi ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li minn spezzjoni li saret mill- Ispettur tal-bini ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar inkarigat mill-area, irriżulta li x-xogħlijiet li qed isiru fil-Bank Ċentrali jikkonsistu f`restorazzjoni u tikħil tal-faċċata skond kif approvat fin-notifika bir- referenza GDO 185/01 datata 22 ta` Frar 2001.

PROĊESS KRIMINALI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jagħti lista' ta' persuni ta' nazzjonalita Maltija li fl-aħħar għaxar snin kellhom proċess kriminali kontrihom barra minn Malta, f'liema pajjiżi, meta, x'weħlu u meta ġew lura Malta?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onorevoli Interpellant biex jirreferi l- mistoqsija tieghu lill-Ministru koncernat.

LISTA TAL-IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti lista tal-impjegati kollha fis-segretarjati privati, bin-numru tal- identita', x'tip ta' xogħol kienu jagħmlu mal-prim ministri u ministri u segretarji parlamentari, fl-aħħar għaxar snin, bid-dati rispettivi ta' meta kienu impjegati?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SKONTAR TA' SENTENZI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid liema huma l-Maltin li bħalissa jinsabu jiskontaw sentenzi barra minn Malta, għal liema akkużi qegħdin il-ħabs, kemm hu ż-żmien ta' kundanna u meta jidher li se jiskontaw is-sentenza li għandhom kontrihom

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi din il- Mistoqsija lill-Ministru konċernat.

PRIĠUNIERI BARRANIN

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid għal liema reati kienu ġew ikkundannati dawk il-priġunieri barranin li qed jitolbu li jiskuntaw il-piena li fadal mis-sentenzi tagħhom f'ħabsijiet ġewwa pajjiżhom?

Jista' l-Ministru jispeċifika kemm huwa n- numru ta' dawn il-priġunieri u n-nazzjonalita'?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi n-numru ta` priġunieri barranin li talbu li jiskuntaw il-piena li fadal mis-sentenzi tagħhom f`ħabsijiet ġewwa pajjiżhom hu ta` 9.

Minn dawn 7 huma Libjani filwaqt li 2 huma Olandiżi.

Ir-reati li dwarhom dawn il-persuni ġew ikkundannati huma: pussess u importazzjoni ta` droga (3), pussess u traffikar ta` droga (2), importazzjoni ta` droga (3), u sensiela ta` serq (1).

SERQ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk saritx serq ta' flus mill- uffiċju tal-Kunsill Lokali tal-Belt Valletta?

Jekk fl-affermattiv, saret inkjesta u x'kien ir-riżultat?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninsab infurmat li naqsu xi flus mill-Ufficcju tal- Kunsill Lokali tal-Belt Valletta.

Dwar dan il-Kunsill ghamel rapport lill- Pulizija li qed tinvestiga l-kaz.

UNIVERSITA' TA' MALTA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid 1) Meta daħal fis-seħħ l-aħħar ftehim kollettiv li jkopri l-korp akkademiku ta' l-Universita' ta' Malta? 2) Meta skada dan l-istess ftehim kollettiv?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-aħħar ftehim kollettiv li jkopri l-korp akkademiku ta' l-Universita` ta' Malta daħal fis-seħħ fl-1 ta' Jannar 1991 u skada fl-1 ta' Jannar 1997.

UNIVERSITA' TA' MALTA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid 1) Matul kull sena mill-1995 sa llum, kienx hemm riżenji minn fost il-korp akkademiku full-time ta' l-Universita' ta' Malta?

Jekk iva, minn liema fakulta, ċentru jew istitut seħħew dawn ir-riżenju u f'liema sena? 2) Kemm tħaddem illum staff akkademiku l-Universita' ta' Malta, maqsum bejn full-time, full-time fil-Junior College u permanent part- time?

Dawn in-numri kif inbidlu matul kull sena bejn l-1988 u llum?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra.

MUMN

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

24591 li saret fl-20 ta' Marzu 2001?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-proposta ta' l-MUMN qed tiġi evalwata fid-dawl ta' proposti għal riformi aktar fit-tul fis-servizz tal-catering għall- isptarijiet tagħna.

WIED IL-GĦAJN - TRIQ IL-KAVALLIERI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux possibli d-dipartiment tat- toroq jgħid meta hu maħsub li ssir Triq il-Kavallieri ta' Malta, Wied il- Għajn, li tinsab fi stat ħażin ħafna u minkejja li hemm għadd ta' residenti, uħud minnhom bi tfal żgħar baqgħet qatt ma saret?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-Dipartiment tat-Toroq qiegħed f'diskussjoni mal-Kunsill Lokali ta' Wied il-Għajn biex jiġi stabbilit il- programm tax-xogħol għall-lokalita', u Triq il-Kavalieri tkun tista' tiġi asfaltata skond il-prijoritajiet li jkunu miftehma bejn id-Dipartiment u l- Kunsill Lokali.

DAY CENTRES

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm day centres f'Malta w Għawdex?

Jista' l-Ministru jgħid kemm jattendu f'kull ċentru?

X'inhu l-istaff complement b'kull ċentru?

X'inhu l-ispiża totali f'kull ċentru?

Kemm hu stmat li tqum kuljum kull persuna li tattendi ċentri bħal dawn?

ONOR LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li f'Malta hawn 10 Ċentri ta' Matul il-Jum.

L-attendenza u l-istaff complement ta' kull Ċentru hi kif ġej:

Ċentru Membri Uffiċċjal Spejjeż ta' Matul Regolari Inkarigat u Salarji u il-Jum Staff Kera Stima 2001

Żejtun 95 8 Lm27,210 Ħamrun 143 5 Lm23,004 Dingli 69 4 Lm11,520 Qormi 95 5 Lm17,262 Sliema 67 6 Lm17,250 Żurrieq 66 5 Lm19,670 Mtarfa 119 4 Lm11,300 B'Kara 71 4 Lm12,347 Bormla 51 4 Lm11,100 Luqa 67 3 Lm 9,675

In-nefqa rikorrenti hi kollha mħallsa mill-Gvern.

Il-membri jħallsu bejn Lm1.00 u Lm2.50 fix-xahar skond in-numru ta' ġranet li l-anzjan/a jattendu.

EMBELLISHMENT PROJECTS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid jekk ir-review ta' l-embellishment projects li bdew fi żmien Gvern Laburista tlesties?

Jekk iva, x'irriżulta minn dan l-istess review?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onorevoli Interpellant jikkjarifika għal liema review ta' l-embellishment projects qed jirreferi.

TOROQ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid f'hiex wasal ix-xogħol fuq l-għaxar toroq maqbula mal-Kunsill Lokali ta' M'Scala għal din is-sena?

Jista' jgħid wkoll x'inhi r-raġuni li l-għaxar toroq maqbula s-sena li għaddiet ma sarux?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li x-xogħol f'dawn it-toroq irid isir wara li jiġu ppubblikati sejħiet għall-offerti.

Jien infurmat ukoll li t-tender documents qed jiġu ppreparati wara li saru diversi laqgħat ma' l-entitajiet konċernati dwar it-tqegħid ta' servizzi.

M'SCALA - TRIQ TA' GIDWIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk jeżistux xi problemi fi Triq ta' Gidwiet ġewwa M'Scala, speċjalment fil-bidu tat-triq fejn id-dħul għal din it-triq huwa dejjaq u konsegwenza ta' hekk it-triq ma tistax tingħata t- tarmac?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-Dipartiment tat-Toroq qiegħed f'diskussjoni mal-Kunsill Lokali ta' Wied il-Għajn biex jiġi stabbilit il- programm tax-xogħol għall-lokalita'. u t-triq ta' Gidwet tkun tista' tiġi asfaltata skond il-prijoritajiet li jkunu mifthema bejn id-Dipartiment u l- Kunsill Lokali.

KUMMISSJONI GĦOLJA MALTIJA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jagħti dettalji dwar il-passi kollha li ha l-Ministeru wara l-każ ta' ħruq li kien sar fil-kummissjoni Għolja Maltija f'Londra?

Kien hemm talba mill-Gvern Ingliz biex titneħħa l-immunita' tal-persuna Maltija biex jittieħdu passi kontrih fl-Ingilterra?

X'deċiżjoni ha l-gvern dwar dan?

X'passi ittieħdu kontra l-persuna konċernata mill-Ministeru permezz tal-kummissjoni għas-servizz pubbliku?

X'irriżulta li sehh dakinhar tal-inċident?

Kemm kienu l-ispejjez li saru minħabba l-każ?

X'prekawzjonijiet ttieħdu fil-Kummissjoni wara dan il-każ?

Ittieħdu xi passi kriminali kontra l-persuna konċernata?

Jekk le, għaliex?

Jekk iva, meta u x'kien l-eżitu tal-każ?

Ittieħdu xi prekawzjonijiet bħal bdil fil- liġi kriminali biex inċidenti bħal dawn il-qrati Maltin ikollhom ġurisdizjoni meta l-persuna tasal lura Malta?

ONOR.

JOE BORG: Dan il-każ seħħ nhar il-Ħamis 22 ta' Frar 1996 fil- għaxija meta kien tqabbad nar f'wieħed mill-uffiċċji li jinsab fil-ħames sular tal-Kummissjoni Għolja Maltija f'Londra.

In-nar ma laħaqx infirex prinċipalment minħabba li t-twapet ta' l-uffiċċju huma magħmulin minn materjal li huwa fire resistant, u b'hekk seta jiġi ikkontrollat f'ħin qasir meta waslu l-pumpieri għat-tifi tan-nar.

L-ispejjeż għall-Ministeru kienu jlaħħqu madwar Stg 10,572.

Malli l-Ministeru f' Malta kien infurmat bl-inċident, intbagħtu minn Malta Spettur tal-Pulizija u Engineer professjonali ta' l-elettronika mill- Management Systems Unit (MSU), sabiex jinvestigaw x'kien ġara u x'setgħu kienu l-kawżi tal-ħruq.

Mill-istħarriġ preliminari li kien sar, kien ġie stabbilit li xi ħadd kien ġabar kwantita ta' dokumenti, karti, gażżetti u bnadar, għamilhom gozz f'nofs ta' waħda mill-kmamar tal-Kummissjoni Għolja Maltija u kien tahom in-nar.

Il-ftuħ u l-egħluq ta' diversi bibien tal- kamra fejn tqabbad in-nar u ta' uffiċini oħrajn tal-Kummissjoni kienu ġew reġistrati permezz ta' computer apposta, u din l-evidenza tat l-ewwel indikazzjonijiet lill-investigaturi illi n-nar kien tqabbad minn persuna midħla sew tal-Kummissjoni.

Is-sistema ta' closed circuit cameras ukoll irreġistrat in-nies li kienu daħlu jew ħarġu mill-binja f'ħinijiet differenti tal-ġurnata.

Mill-eżami ta' l-evidenza ċirkustanzjali miġbura, l-investigaturi Maltin kellhom suspetti qawwija li wieħed mill-uffiċċjali pubbliċi li kien jaħdem fil-Kummissjoni Għolja Maltija kien responsabbli mill-ħruq.

Filwaqt li l-Gvern Ingliż fl-ebda stadju qatt ma talab sabiex titneħħa l- immunita' diplomatika ta' xi uffiċċjal pubbliku Malti fil-Kummissjoni Għolja Maltija ta' Londra in konnessjoni ma' dan il-każ, kien il-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin Malti innifsu illi awtoriżża li titneħħa l- immunita lill-uffiċċjal indizjat mill-investigaturi Maltin sabiex il- pulizija Ingliża tkun tista' tkompli tistħarreġ il-każ.

Waqt li dan l- uffiċċjal kien qed jiġi interrogat mill-pulizija, beda juri sinjali qawwija ta' stress, u għalhekk il-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin Malti, għal raġunijiet umanitarji, iddeċieda li terġa tingħatalu l-immunita' diplomatika, u jordnalu sabiex jiġi lura Malta minnufih.

L-uffiċċjal konċernat qatt ma daħal lura għax-xogħol u kien ġie 'boarded out' mis- Servizz Publiku għal raġunijiet ta' saħħa.

Ma setgħu jittieħdu ebda passi kriminali f'dan il-każ għax Malta ma kelliex ġurisdizzjoni rigward reati li jikkonċernaw diplomatiċi Maltin li jkunu qed iservu f'territorju barrani, inklużi l-Ambaxxati u Kummissjonijiet Għolja Maltin.

Ittieħdu passi biex isir tibdil fil-Kodiċi Kriminali u fil-fatt permezz ta' l-Att XVII ta' l-1996, l-artikolu 5 tal-Kodiċi Kriminali ġie emendat b'mod li jkopri każijiet bħal dak li seħħ fil-Kummissjoni Għolja Maltija f'Londra.

F'dan ir-rigward nirreferi lill-Onorevoli Interpellant għall-artikolu 5(1)(f) tal-Kodiċi Kriminali.

Madankollu, wara li ġew konklużi l-investigazzjonijiet minn naħa tal- Pulizija, l-Ministeru kien ħa passi dixxiplinarji kontra l-uffiċċjal konċernat skond ir-Regolamenti tal-Kummissjoni għas-Servizz Pubbliku (Proċedura tad-Dixxiplina) 1977.

Wara li sar magħruf ir-rapport tal-Bord tad-Dixxiplina tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, il-Ministeru għamel representations quddiem l-istess Kummissjoni.

L-uffiċċjal konċernat instab li kien responsabbli għall-attentat ta' ħruq u għall-ħsara lil dokumenti u propjeta.

B'konsegwenza, l-uffiċċjal konċernat inżammitlu il-gratuity u qed jitħallas biss nofs il-pensjoni uncommuted.

Għaldaqstant is-somma fuq imsemmija ġiet maħfura għar-raġunijiet umanitarji peress li l- persuna qed tirċievi biss nofs il-pensjoni.

Jiena nfurmat illi l-Ministeru huwa sodisfatt illi l-prekawzjonijiet ta' sikurezza li hemm fil-binja 36-38 Piccadilly, kif ukoll fil-Kummissjoni Għolja Maltija innifisha huma adegwati, iżda l-Ministeru jkun pront li jieħu aktar miżuri skond il-ħtieġa.

KAŻ KRIMINALI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-persuni li għandhom każ kriminali pendenti fil-qorti Maltija u ħarbu minn Malta?

Meta saret l-aħħar seduta ta' kull każ li kellhom pendenti fil-qrati Maltin?

Biex kienu akkużati l-persuni li telqu mill-pajjiż jew jinsabu x'imkien moħbija f'pajjiżna u ma jistgħux jinstabu ħalli jkompli l-proċess tagħhom?

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress illi l-prosekuzzjoni fil-każi msemmija titmexxa mill-Pulizija, nitlob lill-Onorevoli Interpellant jindirizza l- mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

ARREST WARRANT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid min huma l-persuni li hemm arrest warrant kontrihom irreġistrat mal-Interpol biex jgħaddu ġustizzja f'pajjiżna?

X'każ għandhom pendenti fil-qrati Maltin?

Meta hu maħsub li l-persuni konċernati ħarbu minn Malta?

Meta ħareġ l-arrest warrant kontrihom u minn min?

Teżisti informazzjoni dwar fejn jista' jkun il-persuni maħruba minn Malta jistgħu qegħdin jgħixu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi hemm sitt persuni li f'isimhom inhareg mandat ta' arrest mill-Qrati Maltin kontra taghhom u li abbazi ta' dan il-mandat inharget red notice mill-Interpol fejn intalab arrest ghal estradizzjoni ta' l-istess persuni.

Mhux maghruf fejn dawn il-persuni jinstabu bhalissa.

Dawn il-persuni, kollha ta' nazzjonalita barranija huma mfittxija ghal dawn il-kazi:- - Kaz ta' persuna b'nazzjonalita mhux maghrufa mfittxija ghal kaz ta' qtil fl-1981 u harba fl-1982;

- Kaz ta' Yemeni li hu mfittex in konnessjoni ma kaz ta' attentat ta' qtil fl-1985;

- Kax ta' Svizzera li hija mfittxija ghal falsifikazzjoni fl-1987;

- Kaz ta' Ingliz li hu mfittex ghal kaz ta' frodi fl-1989;

- Kaz ta' Kanadiz li hu mfittex ghal reat konness ma abbuz ta' droga fl- 1992;

- Kaz ta' Libjan li hu mfittex ghal reat ta' traffikar ta' droga fl-1998 u harba fl-1999.

FIDI TA' ĊENS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-dipartiment ta' l-artijiet għandux xi policy għal fidi ta' ċens fuq propjeta kummerċjali?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi d-Dipartiment ta` l-Artijiet ma għandu l-ebda policy għal fidi ta` ċens fuq proprjeta` kummerċjali.

Il-fidi ta` ċens "ex lege" jista` jsir biss fejn il-proprjeta` tkun mogħtija b`ċens perpetwu.

Għalhekk fejn ikun hemm proprjeta` kummerċjali li tkun ġiet mogħtija b`ċens perpetwu, din tista` tinfeda skond il-liġi.

DIPARTIMENT TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid x'passi ttieħdu jew inkella ser jittieħdu mid-Dipartiment tad-Drenaġġ fil-każ imsemmi b'mod separat, minħabba li minn diversi studji rriżulta li din il-materja trid tiġi solvuta mill-istess dipartiment għax jirriżulta li fil-bir hemm wkoll id-drenaġġ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li sar survey bil-Closed Circuit Television Camera u qiegħda tkun studjata biex tinstab il-ħsara li hemm.

ĠIBJUNI PUBBLIĊI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid min hu responsabbli għal 1) ġibjuni pubbliċi għal ħażna ta' l-ilma tax-xita? ii) Is-sistema tad-distrubuzzjoni ta' l-ilma tat-tieni klassi?

X'qiegħed isir sabiex dawn -istrutturi jinżammu fi stat tajjeb?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li bil-Liġi tal-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma ta' l-1992, dawk il-ġibjuni pubbliċi li jintużaw għall- ħażna ta' l-ilma tax-xita għaddew għand l-imsemmija Korporazzjoni.

Madankollu, peress li l-Korporazzjoni m'għandiex riżorsi biex tagħmel manutenzjoni fuq il-ġibjuni kollha, qed jiġi studjat l-aħjar mod sabiex il- Kunsilli Lokali jipparteċipaw fil-manutenzjoni u l-użu ta' dawn il-ġibjuni, biex il-ġbir ta' l-ilma tax-xita jsir bl-aħjar mod fiċ-ċirkustanzi.

Naturalment, il-ġibjuni xorta jibqgħu proprjeta' tal-Korporazzjoni.

L-unika sistema tad-distribuzzjoni ta' l-ilma tat-tieni klassi ta' ċertu mportanza hija dik li twassal l-ilma li ġej mill-impjant tat-trattament tad- drenaġġ.

Għadu mhux ċar ta' min hi r-responsabbilta' ta' din is-sistema.

Sa llum l-impjant huwa mmexxi mid-Dipartiment tad-Drenaġġ filwaqt li l-ilma jitqassam mid-Dipartiment ta' l-Agrikultura.

Il-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma għamlet u qed tagħmel xi manutenzjoni fuq din is- sistema.

Qed jitħejja rapport sabiex tkun stabbilita' l-possibilta' li s- sitema titjieb u fl-istess ħin tittieħed deċiżjoni dwar taħt liema awtorita' għandu jaqa' dan is-settur u dan fl-interess ta' l-effiċjenza fl- operat ta' l-istess settur.

ELBROS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jispjega x'kien ir-rwol tiegħu fl-għotja li d- ditta Elbros għamlet għall-ispeejes ta' Salinos Ground peress li din id- donazzjoni ġiet ippreżentata mill-ministru?

ONOR.

AUSTIN GATT: Personalment, kull ma ghamilt f`dan il-kaz hu li peress li nghix il-Belt intlabt mill-Valletta F.C. biex insib `sponsor` biex jghin fl-ispejjes li kienu qed jghamlu fis-Salinos Ground.

Jien cert li kull deputat f`din il-kamra kellu u jibqa jkollu talbiet simili u kull deputat jaghmel li jista biex jghin assocjazzjonijiet sportivi u ohrajn.

LEAKAGES

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm qiegħed jintilef ilma tax-xorb kull sena minħabba leakages u serq mis-sistema tad-distribuzzjoni?

X'inhu t-telf ta' revenue għal KSI minħabba din is-sitwazzjoni

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, bl-għajnuna ta' konsulenti barranin, stabbiliet li l-unavoidable leakage level għas-sistema tad-distribuzzjoni f'Malta huwa ta' tlitt mitt metri kubi fis-siegħa.

Din iċ-ċifra hija bbażata fuq l-aħħar informazzjoni li għandna.

L-aħħar riżultat li għandha l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma huwa li t-telf ta' l-ilma mis-sistema tad-distribuzzjoni fuq bażi nazzjonali tniżżel minn 1,345 metri kubi fis-siegħa f'Lulju li għadda u 1,660 metri kubi fis-siegħa fl-istess xahar ta' l-1999 għal 1,200 metri kubi fis-siegħa bħalissa.

Il-marginal cost ta' l-ilma mill-impjant tar-Reverse Osmosis huma ta' 20 ċenteżmu kull metru kubu.

Għalhekk bħalissa t-telf jammonta għal Lm4,320 kull jum.

Ta' min jgħid li hija l-mira tal-Korporazzjoni li sa tmiem l-2003, il- leakage level jinżel għal 800 metru kubu fis-siegħa.

Huwa maħsub li biex jinżel aktar minn hekk, ikun meħtieġ li s-servizzi tal-ħadid galvanizzat jinbidlu kollha.

Sabiex isir dan jista' jkun meħtieġ żmien sa aktar mis- sena 2003.

QORMI - TRIQ SAN GWAKKIN

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta ser tinħareġ u tingħata it- tender ta' twessiegħ ta' Triq San Gwakkin, Qormi?

Din it-triq ilha żmien twil mħarbta u dejqa u hija skomdu għar-residenti?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq biex jipprepara l-istejjem tax-xogħol li jeħtieġ isir, sabiex ikun f'pożizzjoni li jiddiskuti mal-Kunsill dwar il-prijorita ta' dan ix-xogħol.

PAOLA – BANKINI TA' TRIQ GĦAJN DWIELI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta ser jibda x-xogħol fuq il- bankini ta' Triq Għajn Dwieli u l-Isqof Buhagiar Street, Paola peress li issa ilhom żmien jintalbu biex isiru?

Dan ix-xogħol jaqa' taħt il-Gvern Ċentrali peress li dawn it-toroq huma toroq arterji?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-Dipartiment tat-Toroq iddiskuta x- xogħolijiet meħtieġa mal-Kunsill Lokali, u bħalissa għaddej il-proċess biex jiġu ppreparati l-pjanijiet għat-twettieq tax-xogħol.

HOUSING AUTHORITY

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li joħroġ is- sussidju mil-Housing Authority ta' mara separata li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament li kellha tikri post tal-privat wara li kienet ilha tistenna li d-diparitment ta' l-akkomodazjoni jagħtiha post alternativ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li, fi żmien qasir, l-Awtorita' tad-Djar ser tibgħat għall-persuna ndikata biex tiffirma l-kuntratt għas- sussidju fuq il-kera.

PENSJONI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara jekk il-pensjoni li qiegħed jirċievi anzjan hijiex żbaljata peress li jidher li hija baxxa ħafna u mill- arretrati ili ħa jidher li hemm xi żball?

Jista' dan l-individwu li l- dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament jiġi infurmat bit-talba tiegħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li 'l-persuna minnu ndikata qiegħda titħallas kif suppost u skond l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali.

Inżid ngħid illi l-istess persuna ġiet infurmata bil-miktub dwar dan.

KARTA ANZJAN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jara li fil-polikliniċi tiġi osservata r-regola li normalment tintuża fil-każ ta' anzjani li għandhom il-karta Anzjan ta' 75 għax qegħdin jidħlu ħafna ilmenti li din ir-regola mhux tiġi oservata?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li r-regoli li jirrigwardaw il-Karta Anzjan ta' 75 huma osservati fiċ-Ċentri tas-Saħħa kollha.

Is-Senior Medical Officer u n-Nursing Officer inkarigati miċ-Centri tas- Saħħa huma responsabbli li jaraw li d-drittijiet tal-Karta Anzjan jiġu osservati.

Ma ġiex rappurtat li hemm xi problemi biex jottjeni d-dritt tiegħu skond il-Karta Anzjan dan għandu jirraporta lis-Senior Medical Officer jew in-Nursing Officer inkarigat/a miċ-Ċentru tas-Saħħa.

OLD CHURCH STREET

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 25628, jista' l- Ministru jerġa' jikkonsidra t-tweġiba mogħtija għaliex jiena staqsejtek fuq il-culverts?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq biex jiddiskuti s-sitwazzjoni msemmija mill-Onor.

Interpellant mal-Kunsill Lokali u b'hekk ikun deċiż x'inhu l-aħħjar li jsir.

KUMMISSJONI GĦALL-AMMINISTRAZZJONI TAL-ĠUSTIZZJA

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-minuti tal-laqgħat li saru sa issa tal- Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja mwaqqfa taħt il- Kostituzzjoni?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- Ġustizzja hija mwaqqfa skond il-Kostituzzjoni u l-Eżekuttiv ma għandux aċċess għall-minuti tal-laqgħat tal-Kummissjoni.

Wieħed mill-għaxar membri tal-Kummissjoni huwa nnominat mill-Prim Ministru u membru ieħor mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Ma naħsibx li jkun prudenti li nitlob kopja tal-minuti jew li dawn il- minuti jiġu ppublikati.

SCHOLARSHIP

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid x'qed tagħmel Maastricht, waħda mir- research officers tal-MIC li isimha qiegħed jingħata taħt separate cover?

Jekk din l-impjegata qiegħda fuq scholarship, jista' l-Ministru jgħid meta ħarġet għall-pubbliku din is-sejħa għall-għażla għal dan l-ischolarship?

Post din ir-research officer se jintela minn xi ħadd ieħor?

Jekk iva, se ssir call for application għal din l-għażla?

ONOR.

JOE BORG: Il-persuna li għaliha qed jagħmel referenza l-Onorevoli Interpellant qegħda seconded mal-European Institute for Public Administration għal perjodu ta' sena w nofs.

Din intagħżlet wara sejħa għall-applikazzjoni mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

Peress li kienet saret call for applications għal research officer u r- riżultat tal-istess call kien għadu validu, intgħażlet il-persuna biex timla il-post li għalhekk ġie vakant li kien imissha skond l-istess riżultat minn fost dawk li kienu għaddew.

BARKLORA MALTIN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

25301 li oriġinarjament kienet lil Ministru ta' l-Intern u li issa ġiet riferuta lilek u ċioe jista' l-Ministru jgħid fejn hu possibli (ċioe f'liema portijiet) li jaħdmu l-barklora Maltin?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li tradizzjonalment il-barklora joperaw mill-landing places li jinsabu l-Birgu, l-Isla u d-Dwana l-Qadima.

Minn żmien għal żmien kienu joperaw ukoll bejn tas-Sliema u x-Xatt tal-Belt, ġewwa Marsamxetto.

FGURA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-ħtieġa ta' numru ta' bożoż ġodda li l- Kunsill tal-Fgura identifika, u kemm minnhom bi ħsieba twaħħal l-Enemalta sa' l-aħħar ta' din is-sena fil-Fgura?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li fil-preżent hemm madwar tmienja u sittin talba biex jiġi nstallat dawl ġdid f'diversi toroq fil-Fgura.

Dan it-talbiet qegħdin jiġu kkunsidrati flimkien ma' talbiet simili oħra.

SANTA VENERA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se ssir Triq il-Palazz l- Aħmar, Sta Venera?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Filwaqt li nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar- risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari Nru. 24035, ix-xogħol f'din it-triq isir skond il-prijoritajiet li għandu quddiemu d-Dipartiment.

EX-BICAL BANK

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'se jsir mill-flus li hemm fil-Qorti, ta' l-ex Bical Bank?

Meta huwa ppjanat li jingħataw lid-depożitanti?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li deċiżjoni tittieħed meta jiġi stabbilit u realizzat skond il-kawżi pendenti li hemm il-Qorti l-ammont ta' flus li jappartjenu lill-BICAL.

STA VENERA - TRIQ IL-PALAZZ AĦMAR

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-bejjiegħ tal-gas ma jidħolx ibiegħ fi Triq il-Palazz Aħmar, f' Sta Venera?

Jista' jara li din il- problema tingħeleb għal benefiċċju tar-residenti?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-Korporazzjoni Enemalta għandha dikjarazzjoni tad-distributur taz-zona, li t-tqassim taċ-ċilindri tal-gass fit-triq imsemmija jsir kull nhar ta' Erbgħa fuq bażi regolari.

Id- distributur jaqdi lill-konsumaturi kollha, kemm dawk li jċemplu kif ukoll dawk li jitolbuh ċilindru waqt id-distribuzzjoni.

LEAVE

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l- Ministru jgħid għaliex lil dawk l-impjegati tal-Gvern li jaħdmu fil-qasam tas-servizzi essenzjali ma ġewx mogħtija d-9 ta' Mejja bħala btala billli kienet tiżdidilhom mal-leave annwali?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Fl-okkażjoni tal-visita tal-Qdusija Tiegħu il- Papa f' Malta l-impjegati tal-Gvern li jipprovdu servizz essenzjali, ingħataw tmien siegħat time off in lieu li jittieħdu skond l-esiġenzi tas- Servizz.

Din id-deċiżjoni ġiet ikkomunikata permezz taċ-Ċirkulari 24/2001 ta' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

QASAM TAS-SIGURTA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'tipi ta' shifts jaħdmu l-kategoriji differenti ta' nies li jaħdmu fil-qasam tas-sigurta' bħal pulizija, suldati, private security eċċ?

X'tip ta' duties jagħmlu u x'ħinijiet ta' mistrieħ għandhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi għal dak li jirrigwardja l-Korp tal-Pulizija, ix-xift prinċipali tal-Pulizija huwa dak ta` tmien sigħat, filwaqt li dawk il-Pulizija stazzjonati fl-uffiċini jaħdmu ħinijiet normali ta` l-uffiċini tal-Gvern, b`żieda li nhar ta` Sibt jaħdmu sas-1.00pm.

It- Taqsimiet speċjalizzati jaħdmu xifts skond il-ħtieġa ta` dik it-Taqsima fejn ikunu stazzjonati.

ĦAL QORMI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jikkonsidra l-installazzjoni ta' bozza fl-area magħrufa bħala ż-żanqra fl-Ħal Qormi li tiġi f'St Francis Square?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba biex tiġi nstallata lampa ġdida fiż-żona msemmija ġiet riferita lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex tiġi kkunsidrata flimkien ma' talbiet simili oħra.

LETTERBOX

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li jkun hemm letterbox fil- Housing Estate fil-Pieta biex jinqdew aħjar ir-residenti anzjani li jgħixu f'dawn l-inħawi u dan mingħajr ma titneħħa xi letter box oħra fl-istess lokalita'?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li f'każi fejn tintalab kaxxa ta' l- ittri ġdida, Maltapost timxi fuq rakkomandazzjonijiet ta' l-Unjoni Postali Universali li jkun hemm kaxxa ta' l-ittri għal kull 3,000 resident.

Tal-Pieta' b'popolazzjoni ta' 4,249 ruħ, skond ċifri ppubblikati fil- Gazzetta ta' t-30 ta' April 1996, hija moqdija bi tliet kaxxi ta' l-ittri, numru ogħla minn dak irrakkomandat mill-UPU.

Għalhekk ma jidhirx li hemm għalfejn titwaħħal kaxxa ta' l-ittri oħra.

Madankollu, f'ċirkostanzi bħal dawn mhux l-ewwel darba li l-Kunsill Lokali jirrakomanda ċaqlieq ta' kaxxi ta' l-ittri eżistenti b'mod li lok indikat ikun jista' jinqeda aħjar.

Fil-maġġoranza tal-każi Maltapost tattwa dawn ir-rakkomandazzjonijiet.

KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: B'riferenza għall-Kunsilli Lokali li ġew fdati jmexxi l-Librarji fil-lokal tagħhom, jista' l-Ministru jinforma lil din il-Kamra:

(a) jekk dawn il-libreriji jistgħux jirrifjutaw kotba ta' diversi suggetti

(b) jekk kien hemm xi lokalitajiet li diġa rrifjutaw xi kotba

(c) jekk kienx hemm xi Kunsilli li bagħtu lura xi korrispondenza lilhom indirizzata, u jekk fl-affermattiv jekk dan sarx bil-qbil tal-Kunsill kollu jew le

(d) jekk kienx hemm xi każ simili fil-Kunsill Lokali tal-Pieta

ONOR.

AUSTIN GATT: Bhal ma jaf l-Onorevoli Interpellant, il-Kunsilli Lokali huma korpi statutorji ta` Gvern Lokali b`personalita` legali distinta u fl-awtonomija taghhom jagixxi skond l-esigenzi u l-mezzi disponibbli.

Ghaldaqstant l-istatistika mitluba ma tinzammx minn dan il- Ministeru.

Rigward l-ahhar parti tal-mistoqsija ninfurmak li l-Kunsill Lokali Pieta` s- issa mhux imexxi l-librerija tal-lokal tieghu.

GARDJOLA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta ser titpoġġ f'postha l-gardjola li kien hemm Hastings u li tneħħiet minn hemm tlett snin u nofs ilu mill-Valletta Rehabilition Project ?

Ma jaħsibx l-Ministru li għandha tingħata aktar importanza lill-wirt nazzjonali tagħna?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li dawn ix-xogħlijiet jaqgħu taħt ir- responsabilita` tal-Ministeru ta' l-Ambjent u qed jitmexxew mill-Valletta Rehabilitation Project.

Din il-gardjola inħattet mid-Diviżjoni tax-Xogħlijiet minħabba l-qagħda imwegħra tagħha.

Bħalissa d-Diviżjoni tax-Xogħlijiet qed tħejji tenders għar-rikostruzzjoni ta' din l-istruttura.

ĦAL TARXIEN

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'permess qed jiġi miżmum u għalfejn mill- Ministeru tiegħu biex propjeta ġdida li qed tiġi akkwistata mill-Kunsill Lokali ta' Ħal Tarxien, ssir l-uffiċini l-ġodda tal-Kunsill Lokali?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li l-ebda permess meħtieg skond l-Att dwar l-Kunsili Lokali ma qed jinżamm mill-Ministeru tiegħi tant illi kemm jien kif ukoll il-Ministru tal-Finanzi approvajna t- talba fis-17 ta` Jannar 2001.

ENEMALTA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li hemm min ilu li applika f'Diċembru 2000 biex jingħata is-servizz ġdid tad-dawl fil-maisonettes ġodda tal-Gvern fi Triq l-Istefanotis, Santa Lucia, jista' l-Ministru jgħid meta ser jingħata dan is-servizz peress li hemm koppji li ser jiżżewwġu fi ftit xhur oħra u kemm koppji miżżewġa li qed iħallsu l-kera talpost li qegħdin jokkupaw bħalissa barra il-pagamentio mensili lill-Bank fuq is-self li ħadu biex jixtru il-post f'San Lucia?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li huwa previst li s-servizzi ġodda li qed issir riferenza għalihom jingħataw aktar tard dan ix-xahar flimkien ma' xogħolijiet simili oħra.

FRANCESO CRISPI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għad-dewmien mid-Dipartiment tal-Mużewijiet lill-Kunsill Lokali Tarxien biex id-dar 27/28 (qabel 24/25) Triq il-Kbira, Tarxien tiġi rikonoxxuta bħala d-dar fejn kien jgħix l-ex Prim Ministru ta' l-Italja Franceso Crispi.

Jaf l-Ministru li s-sidien tal-fond ppresentawlu d-dokumenti kollha relattivi tramite l-Kunsill Lokali lill-awtoritajiet tal- Mużewijiet li jistabbilixu dan il-fatt u lanqas biss plakka komemonorattiva li turi din l-istorja ma tista' titwaħħal mal-istess dar bħalissa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li plakka kommemorattiva b'tifkira ta' Francesco Crispi għandha titwaħħal qrib il-kantuniera tad-dar numru 27/88 Triq il-Kbira, Tarxien u ser tiġi mikxufa f'ċerimonja qasira għall- okkażjoni nhar it-2 ta' Ġunju 2000 mill-E.T. Guido de Marco, il-President ta' Malta.

LOCAL WARDENS

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm il-darba saru courses għal lokal wardens u f'liema data?

Kemm kien in-numru ta' dawk l-applikanti nisa w rġiel u kemm minnhom għaddew?

X'kienet l-eta' ta' kull applikant li qagħad għal course tal-local wardens u kemm min dawn qed jistennew il-warrant?

B'liema rata fis-siegħa qed jitħallsu dawk li deġa qed jaħdmu ta' local wardens u li qed jistennew il-warrant u dawk il għandhom il-warrant?

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li korsijiet ta` tahrig lill-Gwardjani Lokali jsiru mill-Korporazzjoni ta` l-Impjieg u Tahrig kif ukoll minn kull min ghandu licenza ghal dan il-ghan, nitlob lill-Onorevoli Interpellant biex tirreferi l-mistoqsija lill-Ministru koncernat.

Rigward l-ahhar parti tal- mistoqsija ninfurmak li l-gwardjani lokali mhumiex impjegati tal-Ministeru jew tal-Kunsilli Lokali imma ta` agenziji privati li ghandhom licenza biex jipprovdu dan it-tip ta` servizz.

UE

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid jekk Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea skond il-provedimenti tat-Trattat ta' Ruma, l-istati membri ma jkunux jistgħu jibqgħu jagħtu sussidji lil entitajiet u korporazzjonijiet li huma tal-Gvern jew li l- Gvern għandu kontroll fihom?

Peress li l-Universita' ta' Malta hija tal- Gvern skond l-Att dwar l-Edukazzjoni ta' 1988, il-Gvern ha jkun jista' jkompli jissusidja lill-Universita' u jekk le, l-istudenti li bħalissa qegħdin jagħmlu kors l-Universita' u jieħdu stipendju kif se jintlaqtu?

Il- Gvern ħa jkun jista' jkompli jagħti stipendju lill-istudenti meta Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fil-kuntest ta' sħubija fl-UE, is-sussidji mogħtija mill-gvern lil entitajiet kummerċjali kemm dawk li fihom għandu interess jew li fuqhom għandu kontroll u anki dawk li fihom m'għandux interess jew kontroll ikunu regolati bl-Artiklu 87 tat-Trattat ta' Ruma.

Dan l-artiklu jipprojbixxi sussidji b'mod ġenerali, iżda jippermettihom taħt kundizzjonijiet hemm stipulati.

Madanakollu, dan l-artiklu ma' japplikax għall-fini tal-qadi tal- funzjonijiet edukattivi ta' l-Universita` ta' Malta skond l-Att ta' l- Edukazzjoni.

Għaldaqstant, il-baġit allokat lill-Universita` jista' jibqa' jiġi allokat anki fil-kuntest ta' sħubija bħalma jsir fil-preżent.

L- istudenti li bħalissa qed jagħmlu kors l-Universita` ma' jintlaqtu b'ebda mod.

L-istess jingħad dwar l-istipendju, fejn fil-kuntest ta' sħubija Malta xorta tkun tista' tħallas stipendju lil studenti Maltin.

Ta' min jgħid li sussidju fil-forma ta' stipendju lill-istudenti b'ebda mod m'huwa sussidju kif kontemplat fl-Artiklu 87 tat-Trattat.

Inoltre, m'hemmx lanqas obbligu li dan l-istipendju jitħallas lil studenti ċittadini ta' pajjiżi oħra ta' l-UE li jagħżlu li jiġu jistudjaw fl- Universita` ta' Malta.