MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 98 L-Erbgħa, 16 ta' Lulju, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 98

L-Erbgħa, 16 ta' Lulju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 16 ta' Lulju, 1997

WERREJ MINUTI 896

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 896

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 903

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IPPJANAR TA' L-IŻVILUPP

DEVELOPMENT PLANNING (AMENDMENT) BILL(IT-TIENI QARI) 904

AĠĠORNAMENT 930

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 936

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 97 li saret fis-16 ta' Lulju, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

SERVIZZ PUBBLIKU - NISA MPJEGATI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Lawrence Gonzi) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jekk jogħġbu jgħid kemm kien hemm nisa mpjegati fis-servizz pubbliku li ħadu 12-il xahar leave bla ħlas biex jieħdu ħsieb tfal taħt l-erba' snin, sena b'sena mill-1988 sa l-1995?

Kemm minnhom irriżenjaw mill-impjieg wara li ħadu dan il-leave bla ħlas?

Tista' din l-informazzjoni tinqasam skond id-dipartimenti differenti u skond il- grad ta' l-impjegati?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Wara li fis-Seduta Nru. 71 kont tajt tweġiba temporanja għal din il-mistoqsija ta' l-Onor.

Membru, issa qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dokument li jagħti t-tagħrif mitlub.

DIPARTIMENT TA' L-EDUKAZZJONI - INSTRUCTORS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Cassar) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex instructors mad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni li għamlu sena kors dwar pedagoġija ma' l-istess dipartiment u għandhom ukoll grad mill-Universita' ta' Malta jenħtiġilhom jagħmlu wkoll il-PGCE fl-Universita' ta' Malta biex jieħdu l-warrant ta' għalliema?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Id-dipartiment iqis il-kors tal-pedagoġija bħala suffiċjenti biex jingħata l-permanent warrant jekk l-instructor miegħu jkollu wkoll 15-il sena esperjenza fit-tagħlim.

Il-kors tal-pedagoġija waħdu, la fit-tul u lanqas fil-kontenut ma jitqies li hu ekwivalenti għal PGCE.

Il-PGCE jirrikjedi li l-persuna diġa' kellha grad universitarju waqt li l-kors tal-pedagoġija m'hux ikkondizzjonat bl- istess mod.

FONDAZZJONI EDEN

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Michael Bonnici) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4791, jista' l-Ministru jgħid min iħallas għat-tfal ta' l-iskejjel privati u tal-knisja?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni tissussidja sostanzjalment l-edukazzjoni tat-tfal bi ħtiġijiet speċjali fl-iskejjel tal- knisja.

Dan tagħmlu peress li tħallas lill-facilitator ta' l-Eden Foundation is-salarju li hu daqs dak li jingħata lil persuni mpjegati mad- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni.

S'issa dan is-servizz ma jinkludix it-tfal ta' l-iskejjel privati iżda jinkludi lit-tfal ta' l-iskejjel tal-knisja.

Barra min hekk, ta' min ifakkar li l-gvern jgħaddi sussidju lill-Eden Foundation li jkopri 60% tas-salarji.

Dawn is-salarji jinkludu l-programmi msemmija fil-mistoqsijiet preċedenti li qed jirriferi għalihom l-Onor.

Interpellant.

Indirettament it-tfal kollha li jattendu l-Eden Foundation, inklużi dawk ta' l-iskejjel privati u tal-knisja, qed jibbenefikaw mill- ftehim finanzjarju bejn il-gvern u l-Eden Foundation.

FORZI ARMATI - BOMB DISPOSAL SQUAD

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienu s-sejħiet għal interventi mill-bomb disposal squad tal-Forzi Armati ta' Malta f'dawn l- aħħar għaxar snin?

X'forma ta' ordinanza militari kellha tittekilja din l- iskwadra?

ONOR.

ALFRED SANT: Bejn l-1987 u l-1996 it-taqsima ta' l-explosive ordinance disposal - l-EOD - tal-Forzi Armati ta' Malta ssejħet għal 763 darba.

Dawn is-sejħiet kienu jinkludu sejbiet ta' bombi, ġeneralment tat- tieni gwerra dinjija, kemm ta' l-ajru, ta' l-art kif ukoll mines, ordinanza militari ta' diversi tipi, theddid ta' tqegħid ta' bombi, logħob tan-nar maħdum illegalment u splussiv maħdum apposta bħala bomba, teknikament imsejjaħ improvised explosive device jew home-made bomb.

Fil-lista li qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra hemm l-għadd sħiħ ta' l- ordinanza militari kif ukoll splussiv ieħor li t-taqsima ta' l-EOD eżaminat, qerdet jew iddisponiet b'mezzi oħra matul iż-żmien imsemmi.

UNIVERSITA' - LECTURERS

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid meta l-Universita' beħsiebha twaqqaf il-bord ta' l-għażla għall-grad ta' lecturers fil-psikoloġija?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-bord ta' l-għażla għall-grad ta' lecturers fil- psikoloġija huwa diġa' mwaqqaf u għandu jiltaqa' meta l-membri kollha jkunu Malta, jiġifieri għal nofs dan ix-xahar.

SKEJJEL SEKONDARJI - STUDENTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' studenti li matul is-sena li għaddiet kienu qed jattendu skola sekondarja?

Kemm minn dawn hu mistenni li jkomplu l-istudju fil-livell post-sekondarju?

Kemm minn dawn l-istudenti hu mistenni li jfittxu xogħol permanenti?

Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' studenti li kienu qed jattendu l-iskola fil-livell post-sekondarju?

Kemm minn dawn l-istudenti hu mistenni li jfittxu x-xogħol u kemm minnhom mistennija li jmorru l- Universita'?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-tagħrif mitlub qed inqiegħdu fuq il-Mejda tal- Kamra.

Dan it-tagħrif jinkludi biss fatti.

L-Ordnijiet Permanenti tal- Kamra jagħmluha ċara li l-mistoqsijiet u t-tweġibiet parlamentari għandhom ikunu dwar fatti u mhux dwar spekulazzjoni.

Għalhekk ma nistax inwieġeb il- partijiet spekulattivi tal-mistoqsija.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jien nifhem li huwa diffiċli li jingħad kemm minn dawk l-istudenti li kienu jmorru f'xi skola post-sekondarja mistennija jfittxu x-xogħol u jmorru l-Universita', biss dan l-aħħar issorprendejt ruħi għax l-ETC meta tagħti dettalji dwar in-numru ta' nies li qed jirreġistraw għax-xogħol tirriferi biss għal professjonisti u ma tispeċifikax kemm minn dawn hemm gradwati.

GĦalhekk ikun tajjeb jekk isir liaison bejn il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali u l- Ministru tal-Ħarsien Soċjali f'dan ir-rigward.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fil-fatt, jekk m'iniex sejjer żball, diġa' saret mistoqsija parlamentari mill-Onor.

Joe Cassar f'dan ir-rigward u għalija dan is-suġġeriment jagħmel sens għax inħoss li jekk nagħmlu tracer studies serji nkunu nafu x'qed isir minn dawk iż-żgħażagħ li ma jkomplux l-iskola wara li jagħlqu 16-il sena.

Jien ġejt informat li l-ETC ma torganizzax l- istatistika tagħha b'dan il-mod imma naħseb li hemm bżonn li dan nibdew nagħmluh għax inkella nibqgħu ma nafux x'ikun qed jiġri miż-żgħażagħ tagħna meta jispiċċaw mid-dinja edukattiva tagħhom u jiġu biex jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, jien naqbel ma' dak li għadu kemm qal il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali perfettament, pero' safejn naf jien diġa' kien sar tracer study f'dan is-sens f'sena partikolari.

Fil-fatt mingħalija li f'dan l-istudju, li kien sar mill-ETC, ġie traced jekk l-ischool leavers ta' dik is-sena komplewx bl-istudji tagħhom u jekk le fejn marru jaħdmu.

GĦalkemm dan it-tip ta' studju jirrikjedi ħafna xogħol u ħafna riżorsi umani jien naħseb li ta' min jirrikmanda li jibqa' jsir b'mod regolari - anke jekk ma jsirx kull sena - u jekk jitwaqqaf kumitat mill-ministeru ta' l-edukazzjoni u kultura nazzjonali u l-ministeru għall-ħarsien soċjali dan iktar ikun jista' jseħħ.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fil-fatt id-direttur ta' l-ippjanar u żvilupp, is- Sur Joe Sammut, għamilli nota fejn qalli li t-tracer study li qed jirriferi għalih l-Onor.

Gatt kien isir minnu meta kien imexxi l-guidance and counselling unit.

Ta' min jgħid li dan l-istudju kien jiġbor fih informazzjoni dwar dawk l-istudenti li jkunu għalqu s-16-il sena u allura lestew iż-żmien ta' l-edukazzjoni obbligatorja.

Milli jidher, minn mindu ma baqax jaħdem f'dan il-unit, dan it-tracer study ma għadux isir u għalhekk hemm bżonn li jerġa' jibda jsir.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jien napprezza li huwa diffiċli li l- Ministru jgħid preċiżament x'inhu n-numru ta' studenti li se jkomplu bl- istudji tagħhom u x'inhu n-numru ta' studenti li se jibdew jaħdmu.

Madanakollu jien naħseb li wieħed seta' ħa indikazzjoni minn dak li ġara fis-snin li għaddew.

Jiġifieri għalkemm ma kontx nistenna li l-Ministru se jagħtini l-figuri eżatti, naħseb li għandu xi indikazzjoni x'ġara fis-snin li għaddew.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fil-fatt jien se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra statistika ta' dawk l-istudenti li s-sena li għaddiet spiċċaw mis-settur sekondarju u komplew fil-livell post-sekondarju, pero' din il-lista ma tagħtix in-numru ta' dawk l-istudenti li ma komplewx l-iskola u x'sar minnhom.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Madam Speaker, ma nafx nistax nistaqsi lill- Ministru tal-Ħarsien Soċjali jekk meta l-ETC ssemmi l-"professjonisti" hijiex qed tinkludi wkoll lil dawk in-nies li m'humiex gradwati.

MADAM SPEAKER: Onor. Farrugia, il-mistoqsija trid tindirizzaha lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali.

L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jista' l-Ministru jagħtina indikazzjoni kemm studenti jkomplu sejrin bl-istudji tagħhom biex jidħlu l-Universita' u kemm studenti ma nkunux nafu x'sar minnhom wara li dawn jispiċċaw mill-iskola?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fl-aħħar snin it-trend kienet li jkun hemm xi 60% ta' l-istudenti li jkomplu bl-istudji tagħhom fil-livell post-sekondarju.

Hawn ta' min jgħid li jien informat li aħna għandna iktar postijiet fis- settur post-sekondarju, jiġifieri dan is-settur jiflaħ għal numru ikbar ta' studenti.

Fil-fatt fl-ewwel jiem li lħaqt ministru nġibditli l-attenzjoni li għandna naraw mill-iktar fis kif inkabbru l-opportunitajiet għaż- żgħażagħ tagħna fil-livell post-sekondarju għax hemm min mhux qed ikompli bl-istudji tiegħu minħabba li m'huwiex qed jiġi offrut opportunitajiet biżżejjed.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, jien naħseb li l-persentaġġ li semma l- Ministru ta' dawk l-istudenti li jkomplu bl-istudji tagħhom fil-livell post- sekondarju huwa wieħed għoli - u j'Alla dan ikompli jiżdied għax il-pajjiż kollu jibbenefika mill-istudju li jsir miż-żgħażagħ tagħna - madanakollu nixtieq nistaqsi lill-Ministru kif dan il-persentaġġ jikkompara ma' dak ta' pajjiżi oħra Ewropej għax safejn naf jien għadu baxx, iktar u iktar meta mbagħad inqabblu l-persentaġġ ta' dawk l-istudenti li jmorru l-Universita', li jekk m'iniex sejjer żball jinżel għal xi 25%, jew saħansitra għal persentaġġ inqas.

GĦalhekk f'dan il-kontest nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk il-Gvern preżenti għandux l-istess mira tal-Gvern preċedenti, jiġiferi li jgħolli n-numru ta' studenti li jkomplu fil-livell terzjarju għaliex il- qasam ta' l-edukazzjoni jgħin l-iskills ta' dan il-pajjiż, għax aħna kulma għandna bħala riżors huwa dak uman.

Jaħseb il-Ministru li fis-snin li ġejjin se jsiru iktar żviluppi f'dan il-qasam ħalli finalment jinfetħu iktar opportunitajiet għaż-żgħażagħ tagħna?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, jekk tikkompara l-persentaġġ ta' dawk l-istudenti li jibqgħu sejrin bl-edukazzjoni terzjarja f'pajjiżna ma' dak ta' pajjiżi oħra ssib li aħna għad għadna persentaġġ baxx f'dan ir- rigward.

Per eżempju, fil-Ġermanja - pero' hawn wieħed irid jikkonsidra li dan hu l-ikbar pajjiż fl-Ewropa - 90% ta' l-istudenti jkomplu jistudjaw fl- iskejjel post-sekondarji u huma ħafna dawk li jkomplu l-livell terzjarju.

Fil-fatt hawn ta' min jgħid li f'dawn l-aħħar snin il-persentaġġ ta' studenti li jkomplu l-livell terzjarju f'pajjiżna tela' għal madwar 18%, pero' aħna rridu naraw li dan il-persentaġġ ikompli jikber matul is-snin.

Fil-pajjiżi li rrifera għalihom l-Onor.

Gatt issa hemm it-trend li jgħollu l-eta' obbligatorja, li ma tibqax sa 16 imma ssir 17 u anke 18-il sena.

Jien naħseb li jekk aħna rridu tassew insaħħu r-riżorsi li għandna u l-konċett ta' lifelong education u ma nibqgħux biss nitkellmu dwaru imma nibdew naħdmu fuqu biex insaħħuh tabilħaqq, irridu nsaħħu l-livell ta' meta suppost imorru skola.

L-ewwelnett huwa kruċjali li nagħmlu impenn nazzjonali biex nipprovaw nipprovdu aktar opportunitajiet fil-livell post- sekondarju.

Imma mbagħad jekk naħsbu biex ngħollu l-livell ta' l-eta' obbligatorja jien inkwetat ħafna li s-sistema edukattiva tagħna, anke kif inhija bħalissa sa 16-il sena, m'hijiex tieħu ħsieb biżżejjed il-bżonnijiet ta' dawk li għal xi raġuni jew oħra ma jħossuhomx at home fis-sistema edukattiva kif inhi, u allura jew ma jmorrux skola - u jiena semmejt iċ- ċifra ta' 729 li ilhom aktar min-sena ma jattendu mingħajr ebda ċertifikat mediku - u dawk li jagħmlu żmien jassentu ruħhom.

Jiġifieri naħseb li l- aħjar li l-ewwel niżguraw li s-sistema edukattiva kif inhi fil-livell primarju, sekondarju u post-sekondarju, toffri spazju lil dawk it-tfal li għal xi raġuni jew oħra diġa' jħossuhom li m'humiex at home.

Meta qed nitkellmu fuq dawn iċ-ċifri jien naħseb li waqt li nsemmu li għaddew 52% għall-Junior Lyceum, jidher li f'dik l-eta' żgħira għandna problema mhux ħażin biex niżguraw li s-sistema edukattiva tagħna toffri opportunitajiet tajbin lil dawk li għal xi raġuni jew oħra ma jiġux ippreparati kulturalment biex jistudjaw u jkomplu jistudjaw.

Jien naħseb li għad baqgħalna ħafna x'naqdfu anke fil-qasam primarju.

SKEJJEL - APPRENDISTI TAT-TELEMALTA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando): staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm apprendisti tal-Korporazzjoni Telemalta li qed jistudjaw fl-iskejjel post-sekondarji fl-ESTS u fit-TAS?

F'liema korsijiet qegħdin u f'liema sena tal-kors qegħdin?

Isir xi monitoring ta' dawn l- istudenti waqt il-fażi tax-xogħol mid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, anke din l-istatistika li se nagħti issa torbot ma' dak li konna qed ngħidu qabel u turi kemm tassew għad baqgħalna x'naqdfu.

In-numru ta' apprendisti sponsorjati mit-Telemalta li huma fl-iskejjel (istituzzjonijiet) post sekondarji u li qegħdin fl-iskema t'apprendistat ESTS u TAS huwa 37.

L-iskeda li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra turi f'liema kors qegħdin u s-sena li qegħdin fiha.

Ir-responsabbilta' tal-monitoring ta' dawn l-istudenti waqt il-fażi tax- xogħol hija ta' l-ETC, skond l-Att XXXVIII ta' l-1990 li estratt minnu qed jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra għall-qari.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Waqt li l-iskemi ta' l-ESTS u tat-TAS ċertament għandhom valur kbir, speċjalment illum fejn wieħed qed jitkellem fuq taħriġ ta' nies li jidħlu f'kamp fejn ir-riżorsi tagħna jridu jkunu mħarrġa, jidhirlu l-Ministru li l-konċett ta' l-ESTS u tat-TAS għadu wisq marbut mal- konċett antik ta' kif wieħed jitgħallem trade.

Naħseb wasal iż-żmien li lkoll flimkien nikkonċentraw ħafna iktar lejn kif id-dinja tal-lum hija miexja u f'dan il-kontest jaħsibx ukoll il-Ministru f'termini ta' kulleġġ vokazzjonali - fil-fatt din konna pproponejniha fil-programm elettorali tal- Partit Nazzjonalista, pero' ma naħsibx li hija proposta li għandha taqsamna politikament - li jista' jintegra l-ESTS u t-TAS b'metodi moderni u jimraħ ħafna iktar f'oqsma fejn illum għandna bżonn nies imħarrġa, fejn nies qed jiġu mħarrġa b'ħafna sforzi tagħhom stess.

Jien nista' nsemmi computer technicians, computer programmers, artisti grafiċi, printers u oħrajn.

Illum hemm diversi oqsma fejn wieħed jista' jespandi l-idea ta' kulleġġ vokazzjonali - biex ikun jista' jakkwista ċertifikati fuq l-esperjenza li għandu - flimkien ma' l-idea tan-national minimum qualifications għal min ikun qabeż l-eta' biex ikollu t-taħriġ formali.

Ċertament li jenħtieġ l- investiment ta' dan il-Gvern biex anke f'dan il-qasam ta' taħriġ vokazzjonali u taħriġ tekniku nagħmlu l-pass bżonnjuż 'l quddiem u nipprovdu l-iskills neċessarji għall-espansjoni ta' pajjiżna.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR, EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, ċertament naqbel li dik il-proposta m'għandhiex taqsamna u m'hijiex se taqsamna politikament.

Fil-fatt jiena għamiltha ċara li x-xogħol preparatorju li sar biex jitwaqqaf dak il- kulleġġ li aħna ħassejna - mhux jiena, fl-omnixxenza tiegħi, imma dak il- grupp ta' nies flimkien ma' l-uffiċjali tad-diviżjoni u nies minn dan il- qasam - li nistgħu nibnu fuqu, ċertament mhux se jitwarrab u se nkomplu nibnu fuqu.

Il-kulleġġ li kien propost fil-files li sibt jien kien qiegħed jipprova jindirizza din il-mistoqsija - imma s'intendi kien għadu ma sarx xogħol biżżejjed fuqha - X'relazzjoni se jkun hemm bejn il-livell sekondarju u d-dħul ġo dan il-kulleġġ?

X'se jiġri minn min irid ikompli fl-Universita' wara li jispiċċa minn dan il-kulleġġ?

Waħda mill-kontra-sens li kienet ġrat fl-aħħar snin ta' l- amministrazzjoni preċedenti kienet li fuq naħa waħda kellek il-proposta biex jitwaqqaf dan il-kulleġġ, biex anke tissaħħaħ l-edukazzjoni vokazzjonali, u min-naħa l-oħra l-Universita' kienet ħadet id-direzzjoni li biex tkompli in one sitting irid ikollok 2 As, Intermediate u s-Systems of Knowledge, li jfisser li dawk iż-żgħażagħ tagħna, fosthom anke t-tifel tal- Kap ta' l-Oppożizzjoni, li qabdu t-triq vokazzjonali se jkunu penalizzati għaliex barra li jagħmlu l-kors tagħhom, jekk iridu jkomplu għall- Universita' jridu jagħmlu s-suġġetti l-oħra.

Jiġifieri din trid tiġi approached integralment u d-direzzjoni li qed naħdmu fuqha hi li waqt li assolutament ma nbaxxux il-kwalita' tal-korsijiet naraw kif se nagħmlu biex istituzzjonijiet post-sekondarji u vokazzjonali joffru dħul għall- Universita' bħas-Sixth Form u bħall-Junior College.

Din hija d-direzzjoni li mexjin fiha anke pajjiżi oħra.

Malta għadha kemm ħadet sehem f'żewġ kungressi f'dan is-sens, wieħed f'Lisbona u l-ieħor f'Cork fl-Irlanda, fejn intqal li l-aċċess għall- universita' għandu jinfetah għall-korsijiet bħal dawn mingħajr ma jaqgħu l- livelli.

Imma jkolli nammetti li l-universitajiet, inkluż dik ta' Malta, ma tantx jiftħu jdejhom biex jagħmluhom dawn l-affarijiet għaliex ċerti akkademiċi jixtiequ jibqgħu jilagħbu dejjem home u dawk li ġejjin mir-rotta vokazzjonali - li ħafna drabi jkunu nies ta' validita' kbira - għadhom meqjusa daqsxejn inferjuri għal min beda u kompla r-rotta akkademika.

Imma jien naħseb li rridu nkomplu naħdmu f'din id-direzzjoni biex anke dik il- proposta li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant tkun parti sħiħa mill- istruttura edukattiva li ċertament għandna bżonn.

UNIVERSITA' - STUDENTI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Fid-dħul li jmiss ta' studenti fl-Universita', l- eżamijiet fil-livell avvanzat se jibqgħu jkollhom ta' bilfors isiru f'sessjoni waħda?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fil-fatt il-mistoqsija ta' l-Onor.

Interpellant torbot anke ma' dak li konna qed ngħidu qabel għall-kwalifiki għad-dħul fl- Universita', fejn staqsa jekk l-eżamijiet fil-livell avvanzat humiex se jibqgħu bilfors isiru f'sessjoni waħda.

Ir-risposta hija le.

Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra leaflet informattiv li l-Universita' ppubblikat u qassmet fl-iskejjel kollha f'Ġunju, 1994.

SKEJJEL TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6620, jista' l-Ministru jgħid: Minn min hu fformat il-bord li qed jieħu ħsieb ir-regolamenti dwar l-iskejjel li jgħallmu l-Ingliż lill- barranin?

X'miżuri ħa s'issa sabiex jiżgura li l-iskejjel josservaw ir- regoli?

F'liema skejjel saru spezzjonijiet s'issa?

X'instab li kellu jiġi rranġat?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Din hija dwar sorvelja ta' x'qed jiġri fl- iskejjel li jgħallmu l-Ingliż lill-barranin.

Il-bord dwar l-Iskejjel li jgħallmu l-Ingliż lill-barranin hu kompost minn Dr Paul Heywood, chairman, is-Sur Charles Galea Scannura, is-Sur Joe Caruana, is-Sur Francis Stivala, is-Sur Ray Cassar, is-Sur Joe Lanzon, membri u s-Sur Eric Montfort bħala segretarju.

S'issa l-bord ħa dawn il-miżuri sabiex jiżgura li l-iskejjel josservaw ir-regoli:

(a) Il-ħruġ ta' regoli u gwida għall-korsijiet ta' tagħlim għall-għalliema ta' l-Ingliż, dawk li jissejħu induction courses.

Kopja ta' dawn ir-regoli għadha kif intbagħtet lill-iskejjel f'Mejju li għadda u qed titpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra.

(b) Qed isiru spezzjonijiet fl-iskejjel sabiex jiżguraw li l-iskejjel jimxu skond ir-regoli kif stipulati fl-Avviż Legali Nru. 60/96.

(c) Fejn il-bord sab xi nuqqas fl-iskejjel li żar, hu ġibed l-attenzjoni tal-ministeru ta' l-edukazzjoni u kultura nazzjonali, kif inhu mitlub li jagħmel skond l-avviż legali.

Dan il-bord qed jiltaqa' regolarment darba fil-ġimgħa u l-ispezzjonijiet isiru darba fil-ġimgħa wkoll.

STADIUM NAZZJONALI - TA' QALI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'għajnuna se jagħti l-Gvern biex jgħin fit-tiswijiet fl-istadium nazzjonali f'Ta' Qali?

Liema huma t- tiswijiet li se jsiru u meta?

Se jsir xogħol fuq it-tinda tal-VIP area li tinsab fi stat ħażin?

Saru rapporti tekniċi min-naħa tal-gvern dwar it- tiswijiet li hemm bżonn li jsiru?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Bħalissa għaddejjin laqgħat regolari bejn l-MFA u s-segretarjat parlamentari għaż-żgħażagħ, sport, kultura u arti dwar it- tiswijiet li hemm bżonn isiru fl-istadium nazzjonali Ta' Qali, partikolarment it-tinda li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant, kif ukoll il-ħiteġa li tinbena mill-ġdid dik li hija magħrufha bħala s-side tal-Belt.

Dawn il-problemi ilhom jeżistu snin twal iżda sfortunatament baqgħu fuq l- ixkaffa mill-Gvern preċedenti bil-konsegwenza li l-ispejjeż għat-tiswijiet meħtieġa żdiedu sostanzjalment.

Ta' min jirrimarka wkoll li l-ħlas tal- kera mill-MFA għall-użu tal-istess stadium twaqqaf mill-MFA fl-aħħar snin minħabba nuqqas ta' progress f'din il-materja.

Bħalissa s-segretarjat parlamentari għaż-żgħażagħ, sport, kultura u arti qed jistenna l-pjanti u l-costings marbutin max-xogħol li jrid isir fl- istadium nazzjonali biex il-Gvern ikun f'pożizzjoni li jiddeċiedi x'se jsir.

SKEJJEL - TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' għalliema li għandhom warrant biex jgħallmu speċifikament fl-iskejjel li jgħallmu l- Ingliż lill- barranin?

Jista' l-Ministru jagħti lista skola bi skola?

Għalkemm huwa minnu li l-maġġoranza ta' għalliema f'dawn l-iskejjel jiżdied bid-dħul tal-part-timers, x'kontrolli jsiru biex ikun assigurat li kull min jgħallem f'dawn l-iskejjel jkollu l-warrant?

Kemm saru spezzjonijiet minn uffiċjali tad-dipartiment fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena?

F'liema skejjel?

B'liema riżultat?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Wara l-ħruġ ta' l-Avviż Legali Nru. 60 ta' l-1996 suppost li minn April 1997 l-għalliema kollha li jgħallmu fl-iskejjel tal- lingwa Ingliża jkollhom, fost kwalifiki oħra, ċertifikat ta' tagħlim ta' l- Ingliż lill-barranin, it- TEFL.

Minn Frar 1996 dan id-dipartiment ma approvax għalliema li ma kellhomx din il-kwalifika.

Pero' l-ispezzjonijiet li l-uffiċjali ta' dan id-dipartiment qed jagħmlu f'dawn l-iskejjel fil- peak months ta' Lulju u Awissu għadhom għaddejjin peress li fl-ewwel sitt xhur tas-sena dawn l-iskejjel ikunu qed joperaw fuq skala żgħira ħafna.

Għalhekk in-numru ta' għalliema skola bi skola li għandhom iċ-ċertifikat tat-TEFL flimkien mar-riżultat ta' l-ispezzjonijiet ikunu jistgħu jingħataw b'awtentiċita' f'nofs ix-xahar ta' Awissu.

Għall-ewwel darba uffiċjali edukattivi ta' l-Ingliż qed jispezzjonaw dawn l-iskejjel.

SKEJJEL - TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Numru ta' għalliema li jaħdmu ma' skejjel li jgħallmu l-Ingliż lill-barranin qed jiġu mpjegati fuq bażi ta' kuntratt definit, minkejja li ilhom is-snin jaħdmu hemm?

Jista' l-Ministru jara li l-pożizzjoni tagħhom tiġi regolarizzata biex is- sistema ma tkomplix tiġi abbużata u biex dawn l-għalliema li taw u qed jagħtu servizz utli u ta' ġid ma jibqgħux jiġu sfruttati u mbeżża' kull darba li jitkellmu biex jirranġaw il-kondizzjonijiet tagħhom?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mistoqsijiet fuq kondizzjonijet ta' xogħol ta' għalliema fl-iskejjel privati tal-Lingwa Ngliża għandhom jiġu riferuti lid- Director of Labour.

SKEJJEL - EŻAMIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Cassar) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Issa li ċ-ċertifikati ta' l-eżamijiet tas-City and Guilds (London Institute - Diċembru 1996) waslu Malta għand l-Aġent Direttur ta' l-eżamijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm studenti qagħdu għal dawn l-eżamijiet u kemm studenti għaddew?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, dan ukoll jorbot mad-diskussjoni li kellna qabel fuq x'qed jiġri fil-livell post sekondarju u x'tip ta' livelli qed nilħqu hemmhekk.

Il-mistoqsija din id-darba hija dwar kemm kellna żgħażagħ li għamlu l-eżamijiet tas-City and Guilds f'Diċembru li għadda u kemm għaddew minnhom.

Qed nitkellmu proprju fuq dawk is-setturi li tant għandna bżonn.

Mit-tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra hemm 236 kandidat minn Malta u 26 kandidat minn Għawdex li resqu għall- eżamijiet tas-City and Guilds ta' Londra fis-sessjoni ta' Diċembru 1996 u għaddew biss 73.

L-istatistika ta' kemm qagħdu u kemm għaddew minn dawn l-eżamijiet għandha tħassibna bir-rata għolja ta' dawk li m'għaddewx u hemm asteriska ħdejn kull suġġett.

Għaddew terz biss tal-kandidati.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Il-Ministru Mizzi.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru): Madam Speaker, f'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra l-informazzjoni bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7371:

Lista tal-lokalitajiet fejn hemm applikazzjonijiet pendenti għal ftuħ ta' negozji, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7371; u

u f'isem il-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 104 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li jemendaw ir-Regolamenti tad-Dwana.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Ambjent): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' proġetti f'Malta sottomessi u/jew aċċettati mill-Gvern Taljan sabiex jiġu ffinanzjati mill-aħħar protokoll finanzjarju bejn Malta u l-Italja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7408.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar applikanti u riżultati ta' l-eżamijiet tal-General Certificate of Education ta' Londra tas-sessjoni ta' Jannar 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7082.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' impjegati fid-dipartimenti li jaqgħu taħt il-Ministeru tas- Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja li kienu bis-sick leave bejn id-29 ta' Ġunju u l-15 ta' Lulju 1997, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 7151; u

Skeda li turi l-ħlasijiet mitluba lil barranin għal servizzi mediċi li jieħdu f'Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7155.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar persuni b'kuntratt ma' dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dikasteru tal-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6968;

Lista tal-ħaddiema tal-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni li qed jaħdmu ma' kunsilli lokali, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 7370; u

Kopja ta' l-istudju ambjentali preliminari dwar il-proġett ta' rijabilitazzjoni u tindif ta' wied f'Wied il-Għajn u Wied l-Isqof, limiti tar-Rabat, Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7459.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IPPJANAR TA' L-IŻVILUPP

DEVELOPMENT PLANNING (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mis-16 ta' Lulju, 1997 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Jesmond Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Madam Speaker, għandna quddiemna abbozz li qiegħed jipproponi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

Dan l- abbozz kien hawn ċertu stennija għalih.

Fid-diskors tiegħu matul il-budget debate, il-Ministru kemm-il darba semma li kien qiegħed jitniedi proċess ta' reviżjoni fl-istruttura ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Nistgħu ngħidu li l-metodu ta' l-ippjanar u l-mod kif nipproċessaw il-permessi għadu jiddomina l-media tal-lum u dan minkejja li għaddew sitt snin minn meta għadda l-Att prinċipali.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar, id-dinja ma bdietx sitt snin ilu pero' bdiet ħafna qabel u għalhekk tajjeb li ngħid x'kien il-proċess biex wassal għall-istruttura li għandna llum.

Meta tela' Gvern Nazzjonalista fl-1987 ma sabx sistema ta' ppjanar iżda sab sistema li kienet tara biss il-permessi on their own merit.

Kienet tħares lejn permess u ma tħarisx lejn implikazzjonijiet oħra dwar x'viżjoni jkollu l-pajjiż dwar housing, dwar rikreazzjoni, jew dwar turiżmu.

Ma kellniex din it-tip ta' sistema, anzi kellna agħar minn hekk.

Kellna sistema fejn il-ministru tal-ġurnata kellu diskrezzjoni assoluta.

Per eżempju, kienu jgħaddu toroq mingħajr ebda ppjanar strateġiku.

Kienet il- prattika tal-ġurnata li t-toroq kienu anke jgħaddu b'ċertu mod biex artijiet jiżdidilhom il-valur.

Kellna sistema, Madam Speaker, li meta wieħed kien jingħata permess kien qisu qiegħed jingħata xi pjaċir.

Meta tela' Gvern Nazzjonalista, l-ewwel ħaġa li għamel kienet li neħħa l- liġi li kienet viġenti dakinhar.

Din kienet il-liġi tal-BDA li fl-istorja ta' l-ippjanar ta' pajjiżna nqisuha bħala liġi infami għaliex kienet liġi li għamlet ħafna ħsara lill-ambjent ta' pajjiżna.

Għamlet ħafna ħsara għaliex firxet l-iżvilupp f'arei fejn qatt ma kellu jsir żvilupp.

Waħda mill-kriterji fundamentali tal-liġi tal-BDA kienet li building site kellha tkun 100 jarda bogħod minn development area.

Dik kienet xi ħaġa negattiva ħafna.

Kif tela' Gvern Nazzjonalista kien neħħa din il-liġi tal-BDA u b'mod xjentifiku beda jidentifika fejn wieħed seta' jibni.

Konna bdejna nerġgħu nifformolaw l-iskemi tal-bini.

Ma kienx proċess faċli li tifformola l-iskemi tal-bini għaliex il-punto di partenza tagħna kien, li kemm jista' jkun, fl-iżvilupp nużaw il-filosofija tal-containment.

Kemm jista' jkun ma ridniex l-iżvilupp jinfirex għaliex pajjiżna kien bata biżżejjed f'dak li huwa firxa ta' żvilupp.

Kienet miżura li fl-istorja ta' l-ippjanar ta' dan il-pajjiż l-ebda gvern qatt ma kellu l-kuraġġ jagħmel għax dejjem kien hemm lobby b'saħħtu mis-sidien ta' l-art.

Meta kien hemm Gvern Nazzjonalista fis-sittinijiet li pprova jagħmel it-Town and Country Planning Act kien għadda din it-Town and Country Planning Act mill- Parlament pero' qatt ma daħlet in vigore.

Metodi xjentifiċi ta' kif isir l- ippjanar kienu qatt ma daħlu fil-pajjiż b'konsegwenzi negattivi.

Bħala partit aħna kellna oppożizzjoni anke minn partitarji tagħna sidien ta' art.

Naf anke' Membri Parlamentari minn din in-naħa li ġew milquta personalment peress li art li kellha ċerta valur għaliex kienet żviluppabbli f'daqqa waħda b'liġi ma baqgħetx żviluppabbli.

Għaliex aħna partit li nemmnu f'dan it-tip ta' ippjanar, għamilna xi ħaġa li naħseb li batejna minħabba fiha.

Għalina l-prinċipju li nagħmlu ppjanar xjentifiku u nħarsu fit-tul f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ippjanar tal-pajjiż kien jiġi l-ewwel.

Dalgħodu l-Ministru Vella ta overview tal-ħidma ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar.

Jiena naħseb li hawnhekk f'din il-Kamra llum, aktar milli x'tagħmel l-awtorita' huwa aktar rilevanti naraw il-prinċipji fuq xiex hija msejsa din l-awtorita'.

Irridu nkunu nafu l-prinċipji li ggwidawna fil- bidu biex meta niġu biex nibdew naraw il-liġi klawsola, klawsola, inkunu nistgħu nifhmu fejn qed immorru 'l quddiem u fejn qed immorru lura.

Irridu nħarsu lejn il-prinċipju oriġinali u naraw jekk dan huwiex jissaħħaħ jew huwiex jiddgħajjef bil-liġi proposta.

Naħseb li dan huwa t-test li rridu nagħmlu hawnhekk.

Huwa tajjeb li naraw x'kienu dawn il-prinċipji li ggwidawna waqt li konna qed nifformolaw l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u l-pjan ta' struttura, li t-tnejn jimxu flimkien.

Diġa' għidt li ridna nagħmlu proċess fejn meta wieħed japplika għal permess, ma jibqax iħares lejn il- permess on it's own imma nħarsu lejh anke f'dak li jirrigwarda x'viżjoni għandna għall-iżvilupp tal-pajjiż.

Ridna nistabilixxu viżjoni wiesgħa fuq dak kollu li jiġi mpinġi fuq l-iżvilupp fiżiku tal-pajjiż.

Bdejna nħejju dan il-pjan ta' struttura - li huwa policy document, dokument miktub, b'xi key diagrams - u dan il-pjan ta' struttura għandu politika li tħares lejn l- oqsma kollha f'dak li jirrigwarda housing, rikreazzjoni, coastal management, agrikoltura u l-affarijiet kollha.

U allura meta tiġi applikazzjoni - ejja ngħidu tkun ODZ - barra mill-iskemi tal-bini se nħarsu lejn il-policies li għandna fuq dak li għandu x'jaqsam ma' l-agrikoltura u naraw jekk din tikkonfliġġix ma' dawn il-policies.

Jiġifieri l-proċess ta' evalwazzjoni jsir b'dak il-mod.

Meta konna qegħdin niġbru l-informazzjoni biex nagħmlu l-pjan ta' struttura, wieħed mill-prinċipji fundamentali li kellna kien il-prinċipju tal-parteċipazzjoni.

Pjan ta' struttura għandu jkun magħruf kemm jista' jkun mill-wesgħa kbira tal-popolazzjoni ta' Malta.

Il-popolazzjoni trid tkun taf bih u kemm jista' jkun tifhmu u anke tipparteċipa fih.

B'hekk il- popolazzjoni jkollha sehem fih u anke jkollha l-fiduċja fih.

Dan il- proċess ta' parteċipazzjoni ridna li jkun fil-livelli kollha, Meta konna se nagħmlu dan il-policy document ma konniex se nieqfu hemm.

Dan il-policy document - anke l-liġi nnifisha li konna għamilna - kellu jkun segwit minn pjanijiet oħrajn bħal local plans, subject plans u action plans.

Anke f'dawn il-livelli ridna li jkollna l-proċess ta' parteċipazzjoni.

Fis- sistema ridna wkoll indaħħlu t-trasparenza fil-livelli kollha ta' l- ippjanar.

Kellna passat ikraħ wisq ta' nuqqas ta' trasparenza f'dak li għandu x'jaqsam ma' kif kienu jingħataw il-permessi.

Aħna konna nafu li kien se jkollna ħafna domanda għall-iżvilupp u kien se jkollna konflitti f'dak li għandu x'jaqsam ma' għoti ta' permessi.

Mezz kif iżid il-fiduċja ta' l-awtorita' li toħroġ dawn il-permessi huwa li tagħmilha trasparenti u żżid l-iskrutinju tal-pubbliku.

U dan l-iskrutinju daħħalnih fil-mod fejn wieħed jista' jsegwi file.

L-iskrutinju daħħalnieh anke mill-fatt li wieħed jista' jkun preżenti waqt id-diskussjoni li tkun qed tevalwa l-permess tiegħu.

Jekk ma jkunx kuntent l-applikant seta' anke jitlob reconsideration minn diversi stadji.

Wieħed seta' anke jressaq il- grievances tiegħu u anke jirrikorri għall-bord ta' l-appell.

Li jkollok stadji differenti fejn wieħed jista' jitkellem u jiddibatti biex joħroġ dak il-permess ukoll kien aspett fundamentali.

Fil-fatt ħloqna kważi tista' tgħid erba' livelli jew ħamsa fejn wieħed jista' jingħata permess.

Il- permess jista' jkun delegated imbagħad jitla' għand il-kummissjoni għall- kontroll ta' l-iżvilupp, id-DCC, u jekk ma jkunx kuntent bid-deċiżjoni li jagħti d-DCC jeħodha għar-reconsideration u jekk ma jkunx kuntent hemmhekk jista' joħodha quddiem l-appell.

Fuq punt ta' liġi stajt ukoll tmur il- qorti u llum dieħla l-prattika li anke qed imorru għand l-Ombudsman meta jkollhom sentenzi li ma jogħġbuhomx.

Jiġifieri l-pubbliku llum għandu diversi livelli fejn jirrikorri jekk ma jkunx kuntent jew iħossu diskriminat b'xi deċiżjoni partikolari.

Naħseb li din hija sistema li ħadmet u l-poplu jaf b'dan.

Hija sistema wżata u forsi tant hija wżata li saret saturated.

Forsi huwa minn dan il-lat li rridu nibdew naraw kif se nibdew nagħmlu streamlining tas-sistema.

Prinċipju funamentali ieħor li ggwidana waqt li konna qed inwaqqfu l- Awtorita' ta' l-Ippjanar kienet l-awtonomija ta' l-awtorita'.

L-awtorita' ridniha li tkun awtonoma.

Kellna passat fejn l-ippjanar ma kienx awtonomu u kien jiddependi biss mill-ministru.

Dan il-mod ma kienx qiegħed iwassal biex ikollna ppjanar xjentifiku.

Kien ikollok persuna waħedha li tħares biss lejn ix-short term goals, jiġifieri li tirbaħ l-elezzjoni hi jew titla' hi.

Il-ġid komuni tal-pajjiż kollu x'aktarx kien qiegħed jintnesa.

Ridna xi ħaġa li tkun awtonoma, fejn waqt li l-politiku jista' jkollu l- input tiegħu l-awtorita' tkun kapaċi tieħu l-inizjattivi hi biex tibda ssegwi hi ċerti żviluppi.

Ridniha tkun awtonoma biex mhux biss tkun strument li toħroġ permessi imma anke li tippromwovi l-iżvilupp u tieħu ċerti inizjattivi.

Dan l-istructure plan jidentifika ċerti żoni fejn il- pajjiż kellu bżonn żvilupp u jgħid li jekk issir applikazzjoni f'dik it- tali area għandha tkun inkoraġġita għaliex il-pajjiż jenħtieġ dak l- iżvilupp.

Din kienet xi ħaġa tajba.

Prinċipju ieħor li kellna meta fassalna l-pjan ta' struttura kien li għidna li anke l-gvern kellu l-obbligu li jissottometti applikazzjonijiet għal permessi.

Il-gvern huwa żviluppatur kbir f'dan il-pajjiż.

Ma jistax ikun li jkollok struttura li tħares b'mod sħiħ lejn l-iżvilupp kollu imbagħad ikollok żviluppatur prinċipali li jagħmel żviluppi li ma jkunux soġġetti għall-iskrutinju ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Lill-gvern ġibnih fuq l-istess livell ta' applikant normali.

Dan huwa tajjeb għaliex inkella ċ-ċittadini individwali jistgħu jagħmlu objection li l-gvern mhuwiex qiegħed japplika.

Jekk il-gvern ma kienx se jissottometti l- applikazzjoni tiegħu, dawn id-drittijiet li tajna f'oqsma oħra mill-lat privat kienu jintilfu.

Imbagħad daħħalna konċett fuq livell anke daqsxejn iktar baxx, il-konċett ta' kif ikunu pproċessati l-permessi.

Daħħalna l-konċett li nipprovaw nagħmlu l-Awtorita' ta' l-Ippjanar accountable billi nagħtu terminu ta' żmien biex toħroġ il-permess.

Ma nafx għalfejn imma dak iż-żmien kienu ħarġu bit-terminu ta' tmien ġimgħat, ħlief għal meta kien hemm il-ħtieġa ta' environmental impact assessment.

Naħseb li terminu ta' tmien ġimgħat kien terminu ottimist ħafna.

Jekk lin-nies tistaqsihom fiex falliet l- awtorita' dawn jgħidulek li falliet fit terminu ta' tmien ġimgħat u naħseb li għandhom raġun.

Ħadd ma jgħidlek pero' li l-awtorita' llum kif inhi mhijiex iktar effiċjenti milli kienet fi żmien il-PAPB.

Jien ma kellix esperjenza twila biżżejjed tal-PAPB imma żgur li qatt ma kien ikollok permess li joħroġ fi żmien tliet xhur.

Illum hemm numru - forsi mhux sodisfaċenti - ta' permessi li joħorġulek anke fi żmien tmien ġimgħat.

Konċett ieħor - mhux fil-livell filosofiku imma fil-livell ta' day to day running - huwa li bdejna nagħmlu l-enforcement.

Qabel kien ikollna biss building inspection u aħna morna mill-building inspection għall- enforcement.

Jekk aħna bdejna nesiġu li kważi kull tip ta' żvilupp għandu bżonn applikazzjoni għall-iżvilupp, allura kellek il-ħtieġa li jkollok l- enforcement.

Dan kien, Madam Speaker, il-ħsieb wara t-twaqqif ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar u l-ħsieb wara l-pjan ta' struttura.

Ovvjament sitt snin ilu kien għadu l-bidu.

Ma konniex fl-aħħar tal-proċess.

Kien hemm proċess qabel ma għaddiet il-liġi imma wara li għaddiet il-liġi ma spiċċax kollox.

Ma kienx il-kas li kull ma kien jonqos kien li naqtgħu ż- żigarella tal-premises u nibdew nieħdu r-riżultati.

Kien jonqos anke' proċessi oħrajn.

Ma kellniex nies imħarrġa u l-awtorita' kellha tħarreġ lin-nies.

Ridna naraw anke l-liġi kif se tissarraf f'ħidma day to day u riedu jitwaqqfu l-istrutturi.

Ovvjament mhux kollox irriżulta feliċi fl- awtorita'.

Kienu ħames snin fejn l-awtorita' kienet qegħda toħroġ pjanijiet ġodda l-ħin kollu, bħal pjanijiet lokali, ħaġa li eżasperat lil ħafna nies.

GĦaliex minħabba ċerta burokrazija żejda u ċerta ammont ta' ineffiċjenza, applikazzjoni kienet iddum tagħqad minn id għal oħra u jgħaddu x-xhur - u ġieli għaddew 18-il xahar - u tilħaq tinbidel il-policy u l-applikazzjoni tiġi ġġudikata fuq il-policy dakinhar, imbagħad l- individwu bir-raġun igħid Ii l-applikazzjoni tefagħha sena u nofs qabel meta l-policy kienet differenti.

Allura l-applikant ikollu raġun igħid li t-talba tiegħu kienet tiġi aċċettata kieku ġiet iġġudikata fi żmien tmien ġimgħat jew fi żmien 16-il ġimgħa meta kienu għadhom in vigore l-policies ta' qabel.

Jiġifieri kien ikollna dan it-tip ta' tgergir kontinwu.

Kienet xi ħaġa li naħseb anke din il-liġi qed tipprova tindirizza.

Kellna awtorita' li kellha profil għoli u naħseb li żiedet ukoll l-aspettattiva tan-nies f'dak li għandu x'jaqsam dwar meta joħroġ il-permess għall- iżvilupp.

Nistgħu ngħidu li t-tgergir fuq l-awtorita' ma naqas qatt u, fid- dawl ta' dan it-tgergir, il-Ministru dalgħodu qal li kien sorpriż li ma sab xejn li juri li pprovaw ibiddlu xi ħaġa fl-awtorita'.

Il-Partit Nazzjonalista kien konxju li l-awtorita' kellha bżonn dan l-istreamlining u fil-fatt din il-problema kienet indirizzata fil-manifest elettorali tagħna.

Konna għidna li kien meħtieġ li jkun hemm reviżjoni tal-proċess u li nagħmlu l-Awtorita' ta' l-Ippjanar iktar accountable u aktar effiċjenti.

Dan kien il-ħsieb tagħna qabel Ottubru li għadda meta konna qed infasslu l- manifest elettorali.

Meta tela' Gvern Laburista kulħadd beda jħares anke b'ċertu interess bejn l-aġir tiegħu vis a vis l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għaliex kellek Partit Laburista li kien għamel ċertu wegħdiet qabel l-elezzjoni.

Kien interessanti - anke fid-dawl ta' ċertu restrizzjonijiet li tagħtik l- Awtorita' ta' l-Ippjanar - li naraw x'kien se jagħmel fuqhom il-Gvern Laburista.

Per eżempju, kellek il-famuża wegħda li se jagħti l-plots b'xejn.

Aħna konna ngħidulhom fid-dibattitu li ma tistax tagħti l-plots b'xejn għax il-gvern m'għandux ħafna art fl-iskemi tal-bini.

Huma kienu jgħidulna li mbagħad naraw.

Tajjeb li llum naraw jekk hemmx xi ħaġa fil- ħsebijiet tal-Gvern biex forsi jibda jakkomoda ċerti wegħdiet li għamel qabel l-elezzjoni.

Kellna Gvern Laburista wkoll li beda jħoss li l- Awtorita' ta' l-Ippjanar tista' tkun bħala xkiel.

Il-Prim Ministru Laburista ddikjara aktar minn darba li l-awtorita' dejqitu.

Imbagħad kellna l-Ministru George Vella stess li mill-ewwel qal li jrid itejjeb l- operat ta' l-awtorita'.

U għalhekk kellna ċertu stennija għaliex kellna dawn il-messaġġi konfliġġenti u allura ridna naraw kif se jisvolġi l-aġir, il-ħsieb u l-prattika tal-Gvern Laburista f'dak li għandu x'jaqsam ma' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Għalhekk dawn l-emendi kienu mistennija imma nista' ngħid li għalina ta' din in-naħa rajnihom b'sorpriża.

Dan għaliex filwaqt li konna l-ħin kollu nisimgħu diskors ta' streamlining - u kienet xi ħaġa li aħna naċċettaw u anke naqblu magħha - dak li ħareġ huwa taħlita ta' miżuri li mhux kollha jidħlu fl-ambitu ta' streamlining, Madam Speaker.

Għandek miżuri li huma intenzjonati għal streamlining pero' b'mod mhux mistenni sibna emendi li fil-fehma tagħna se jnaqqsu l-awtonomija ta' l- awtorita'.

Dawn l-emendi se jneħħu l-ippjanar sħiħ li jipprova jħares lejn l-aspetti kollha ta' żvilupp b'mod strateġiku.

Dawn l-emendi se jżidu l-poteri tal-ministru waqt li jnaqqsu t-trasparenza - għaliex ċerti deliberazzjonijiet se jibdew isiru fil-magħluq - u jneħħu ċerti drittijiet ta' third parties li għalija huwa pass lura.

GĦalhekk jekk tippermettili, Madam Speaker, se ndur il-klawsoli l-aktar importanti u nipprova nuri n- negattiv u l-pożittiv tagħhom.

Fi klawsola 3, li qiegħda temenda artiklu 5 ta' l-Att prinċipali, nibdew naraw l-ewwel tibdil sostanzjali.

Din il-klawsola titkellem dwar ir- responsabbiltajiet ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar f'dak li jirrigwarda ppjanar, fis-sens wiesgħa tal-kelma.

Artiklu 5 ta' l-Att prinċipali jgħid li:

"(1) L-Awtorita' jkollha bħala funzjonijiet tagħha l-promozzjoni ta' żvilupp tajjeb ta' l-art, sew fis-settur pubbliku kemm f'dak privat, u l-kontroll ta' dak l-iżvilupp skond policies u pjanijiet approvati.

(2) Għal dan il-għan, u bla ħsara għad-disposizzjonijiet ta' dan l- Att, l-Awtorita' tkun responsabbli għal -

(a) it-tħejjija u t-tħaris tal-pjanijiet ta' żvilupp, jiġifieri l-pjan ta' struttura u d-dokumenti supplimentari għall-ippjanar, inkluża kull ħaġa oħra anċillari jew inċidentali għalihom jew li twassal għalihom;

(b) it-tmexxija ta' konsultazzjonijiet ma' dipartimenti tal- Gvern, organizzazzjonijiet privati u persuni oħra dwar l- ippjanar."

Issa l-Gvern qiegħed idaħħal il-konċett li l-kontroll ta' promozzjoni għall- iżvilupp irid sir skond il-kondizzjonijiet approvati minnu u skond proċeduri approvati mill-ministru.

Jiġifieri l-pjanijiet, il-policies u l- kondizzjonijiet iridu jkunu approvati mill-Gvern u l-proċeduri għall- kontroll ta' dan l-iżvilupp iridu jkunu approvati mill-ministru.

Anke f'dak li jirriferi direttament għall-pjan ta' struttura u d-dokumenti supplimentari, inkluża kull ħaġa oħra anċillari jew inċidentali għalihom jew li twassal għalihom u l-manutenzjoni tagħhom, iridu jsiru wara l- approvazzjoni tal-Gvern.

Mela waqt li l-iskop ewlieni kien li tingħata awtonomija sħiħa lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, b'dan li qegħdin nagħmlu hawnhekk qegħdin inqiegħdu fil-periklu dan l-istess konċett għaliex filwaqt li dan l-abbozz ta' liġi suppost tfassal sabiex jitjiebu l-proċeduri li l- istess awtorita' timxi bihom, f'daqqa waħda qegħdin nibdew naraw l-id twila tal-ministru.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar hija dik li hija llum għaliex għandha ċerta awtonomija, liema awtonomija mbagħad anke tittraduċi l- politika kif espressa fil-pjan ta' struttura.

GĦaliex jekk il-pjan ta' struttura jibqa' biss policy document jew written statement u ma tipprovax tittraduċih in real terms jispiċċa f'xi ħaġa mejta.

Nieħdu, per eżempju, il-politika dwar il-minerali.

Aħna nafu li l- Awtorita' ta' l-Ippjanar għamlet survey dwar il-barrieri sabiex tifformola policy dwar ir-riżorsi minerali u minħabba f'hekk daħlet ukoll f'ċertu inkwiet mas-sidien.

Issa l-impressjoni tiegħi hija - u jekk mhux hekk ikkorreġuni - li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma ħaditx il-permess tal- ministru biex tagħmel dan is-survey.

(Interruzzjonijiet) Pero' kif qegħdin ngħidu hawnhekk, biex l-awtorita' tieħu inizjattiva simili, l-ewwel ma trid tagħmel huwa li trid tieħu l-permess tal-ministru.

U anke meta niġu għall-prijoritajiet, jidher li dawn se jibda jissettjahom il-gvern.

(Interruzzjonijiet) Iva, il-liġi qiegħda tgħid li l-prijoritajiet ikunu stipulati mill-gvern.

Ejja nieħdu aspett ieħor li l-pjan ta' struttura jitkellem fuqu, dak tar- rikreazzjoni.

Nafu li meta l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ġiet biex tfassal il- local plans, b'riferenza partikolari għal dak tal-majjistral ta' Malta, ħadet l-inizjattiva biex tniedi action plan fuq Ta' Qali.

Imma issa b'dan li qed jipproponi l-Gvern, il-ministru jista' jdur fuq il-Planning Authority u jgħidilha: Le, il-prijoritajiet tiegħi huma differenti; trid tagħmel studju fuq il-bini ta' yacht marina fil-Birgu.

L-Awtorita' ta' l- Ippjanar qed tipprova tħares lejn kollox u naħseb li huwa mportanti li l- prijoritajiet fil-pajjiż mhux bilfors jagħtihom il-ministru.

Aħna għalhekk waqqafna l-awtorita' u qegħdin inħarrġu n-nies biex ikollna expertise fl- ippjanar.

Huwa veru li jrid ikollok l-input tal-politiku għax il-politiku huwa accountable lejn l-elettorat, pero' l-uffiċjali li jagħmlu karriera fl- Awtorita' ta' l-Ippjanar biż-żmien jiżviluppaw viżjoni u dik il-viżjoni ma tkunx ta' persuna individwali imma tkun tas-set-up sħiħ.

Għalhekk huwa importanti li dawn l-inizjattivi ma jinbtux għax ikollok lil xi ħadd li jkollu interess partikolari imma għax ikollok nies li jkunu sensittivi to the extent li mill-informazzjoni li jiġbru jibdew jaraw il-problema tinbet x'imkien u allura jindirizzawha mill-ewwel.

Minn hawn toħroġ l-importanza tal-mod kif jitfassal l-istructure plan u kif jitfasslu l-policy plans, il- local plans u l-action plans.

Madam Speaker, huwa perikoluż li torbot il-ħidma ta' l-awtorita' b'dan il- mod għaliex l-ebda gvern ma jkollu politika fuq kollox.

Fl-ebda manifesti elettorali ta' l-ebda partit politiku ma ssib policy statement dwar kull ħaġa.

Issib policy statements fuq il-housing, l-infrastruttura u l- utilities imma mhux se ssib policy statement fuq ir-riżorsi tal-ġebla jew il-coastal management għaliex dan ix-xogħol għandu jitħalla f'idejn set up ieħor.

GĦalhekk huwa tajjeb li nħallu f'idejn l-awtorita' sabiex tiżviluppa u taġġorna l-viżjoni tagħha f'dan il-qasam, pero' ma jagħmilx sens li jekk hija trid tindirizza xi problema l-ewwel trid tistenna li l- Gvern jieħu l-pożizzjoni tiegħu u mbagħad tniedi l-proċeduri approvati mill- ministru ħalli tkun tista' twettaq dak l-istudju.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, bil-permess ta' l-Onor.

Mugliett.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, l-ewwelnett nirringrazzja lill-Onor.

Mugliett talli qed jagħtini l-permess nintervjeni pero' ma nixtieqx li nitilqu fuq binarju ħażin f'dan id-dibattitu.

Lanqas ma nixtieq li noħloq polemika pero' nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Membru li aħna m'aħniex qegħdin ngħidu li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar trid bilfors tistenna li l-gvern jinizja xi policy hu.

M'hawn xejn x'iżomm lill-awtorita' milli tfassal il-policies tagħha u tgħarraf bihom lill-gvern.

Naturalment wara jrid ikun hemm il-qbil u l-approvazzjoni tal-gvern imma mbagħad hija l- awtorita' li se taħdem fuqhom.

Jiġifieri dawn mhux se japplikahom il-gvern imma se tapplikahom il-Planning Authority.

Rigward dak li semma dwar il- priorities, jiena ma nafx minn fejn ġabha, u dan qed ngħidu biss biex niggwidah.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Madam Speaker, sfortunatament jiena m'iniex konvint minn dan li qed jgħid il-Ministru għax hawn ħafna instances f'dan l- abbozz ta' liġi - u mhux biss klawsola 3 - fejn qegħdin ngħidu li l-pjan ta' struttura jista' jiġi rivedut b'riżoluzzjoni parlamentari.

(Interruzzjonijiet) Le, hawn ġew qatt ma rrivedejna policies tal-pjan ta' struttura.

Jiena ma narahiex problema li l-Parlament japprova pjan ġdid ta' struttura imma l-biża' tiegħi hi li jibda jkollna biċċiet mill-pjan li jibdew jitressqu quddiemna piecemeal.

Dalgħodu l-Ministru semma l-ħatra ta' direttur ta' l-amministrazzjoni u l-verifika u qal li din hija xi ħaġa pożittiva.

Fil-fatt l-awtorita' kienet ipproponiet li jkun hemm uffiċjal apposta li jieħu ħsieb l-audit u li jkun answerable għaċ-chairman, pero' issa qegħdin naraw li se jidħol direttur ta' l-amministrazzjoni u l- verifika u l-biża' tagħna hija li jekk iddaħħal kaptan ma' kaptan jibda jkollok konflitti fit-tmexxija.

Madam Speaker, ftit aktar qabel kont qed insemmi li l-iskop tal-Gvern donnu huwa li jirrivedi l-pjan ta' struttura biċċa biċċa.

Jekk, per eżempju, il-policy tal-Gvern preżenti fuq il-housing ma taqbilx ma' dak li hemm stipulat fil-pjan ta' struttura, allura l-ministru jersaq quddiem il- Parlament b'policy statement rivedut fuq il-housing.

Ċertament li l-Gvern ma jistax ma jagħtix kas il-pjan ta' struttura kif inhu llum għaliex ikun qed jikser il-liġi u allura donnu li l-idea hi li noqogħdu nqattgħu fih biċċa llum u biċċa għada u b'dan il-mod nispiċċaw li ma nibqgħux inħarsu lejh f'sens wiesgħa f'dak li għandu x'jaqsam ma' ippjanar u t-tajjeb li nkunu ksibna along the way nitilfuh.

Ma rridux ninsew li l-pjan ta' struttura tfassal b'ċertu proċess ta' ġbir ta' informazzjoni u ta' konsultazzjoni mal-pubbliku.

Issa x'se jiġri minn dawn il-policies u kif jimpinġu fuq policies oħra jekk se nibdew nirrivedu l-pjan ta' struttura piecemeal, kif jingħad fi klawsola 10 ta' dan l-abbozz ta' liġi?

Min se jibda jagħti kashom?

Klawsola 10 tgħid li t-terminu ta' reviżjoni tal-pjan ta' struttura għandu jkun ta' mhux inqas minn ħames snin, u din aħna naqblu magħha, għaliex l-affarijiet f'Malta ma jinbidlux daqshekk malajr u allura m'hemmx il-ħtieġa ta' reviżjoni tal-pjan ta' struttura kull sentejn.

Nafu li tlesta l-monitoring report ta' l-istructure plan għall-perijodu 1991-1995 pero' jiena nistaqsi: Ladarba l-Gvern se jkollu l-opportunita' li jirrivedi l-istructure plan u se jkollu ċ-ċans kollu li jagħtih dik it- tinge li jixtieq hu, għalfejn se noqogħdu ndaħħlu l-fakulta' li noqogħdu nirriveduh piecemeal skond l-esiġenzi tal-mument?

Il-Ministru qed jgħid li emenda li ġejja minn gvern jew minn ministru li għandu intenzjonijiet tajba m'għandniex nibżgħu minnha, imma inti dejjem trid tħares lejn l-iktar xenarju negattiv li jista' jkollok.

Jiġifieri jista' jkollok ministru li m'għandux l-intenzjonijiet tajba li għandu l-Viċi Prim Ministru u biex jogħġob lil xi kostitwenti, għaliex tkun ġejja l-elezzjoni, forsi jbiddel l- iskema ta' ċerti distretti.

GĦalhekk jekk se nibdew inqattgħu biċċa biċċa l-pjan ta' struttura minn dawn l-affarijiet se tistenna.

Madam Speaker, klawsola 6 tirriferi għal artiklu 13 ta' l-Att prinċipali, li jitkellem dwar il-kompożizzjoni u l-proċedura tal-kummissjoni għall- kontroll ta' l-iżvilupp.

F'dan l-abbozz ta' liġi qegħdin ngħidu li ċ- chairman se jkun membru ex officio ta' l-awtorita' u li t-tliet membri jkunu appuntati mill-awtorita' imma mhux bilfors ikunu membri tagħha.

Id- DCC għandha funzjoni mportanti ħafna għax, kif qal tajjeb il-Ministru dalgħodu, din il-kummissjoni tara ammont sostanzjali ta' permessi.

Allura bejn id-DCC u l-bord ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar irid ikun hemm kontinwita'.

GĦalhekk ma nistax nifhem għaliex il-membri tal-Gvern huma tant kontra r-rappreżentanza tal-Gvern fuq l-awtorita' u fuq il-bord tad- DCC.

Wieħed mill-ħsebijiet li kellna aħna dak iż-żmien kien li l-bord tad- DCC jiltaqa' tliet darbiet fil-ġimgħa f'sessjonijiet pjuttost twal u minbarra dawk is-sittings ikollok ukoll site inspections.

Konna għidna wkoll li għallinqas tlieta minn dawk li jkunu preżenti għal dawn is- sittings ikunu civil servants għaliex huwa ħafna iktar faċli għalihom li jkunu preżenti għal dawn is-sittings u barra minn hekk dan kien jiżgura li jkollok quorum fis-sittings kollha tad-DCC.

(Interruzzjonijiet) Dik hija l-opinjoni tiegħek.

Il-kontroll tal-permessi jista' jsir b'diversi modi.

Aktar kmieni jien aċċennajt għar-rigward li se nneħħu t-trasparenza u dalgħodu l-Ministru tkellem b'mod pożittiv dwar din il-ħaġa; u din hija xi ħaġa li tbeżżagħni.

F'paragrafu (b) ta' klawsola 6 qegħdin ngħidu li l- kummissjoni tista' tibda tiddelibera anke fil-magħluq u jiena naħseb li emenda bħal din lilna bħala individwi - mhux żviluppaturi - se ttellifna xi ħaġa.

Il-Ministru semma li ġieli jkollok każi fejn tkun trid tistaqsi mistoqsijiet u ma tkunx tista' tagħmilhom.

Allura, ngħid jien, il- mistoqsijiet fuq it-tali żvilupp bilfors trid tagħmilhom there and then?

Jekk qegħdin nitkellmu dwar permess li qiegħed quddiem l-Awtorita' ta' l- Ippjanar, inti tkun taf liema permess se tara.

Naħseb li tkun taf ukoll il-background ta' dak il-permess u kien ikollok ċans tagħmel il- mistoqsijiet.

(Interruzzjonijiet) Ma naħsibx li kellek bżonn tagħmilhom dak il-ħin.

Il-bżonn li tistaqsi mistoqsijiet antipatiċi waqt is-sittings ....

(Interruzzjonijiet) Iva, għandek raġun.

Inti għandek dritt tistaqsi l-mistoqsijiet tiegħek imma aħna għidna li l-individwu għandu dritt ikun jaf x'diskussjoni tkun għaddejja dak il-ħin u din is-sistema kienet qiegħda tagħtih il-mezz kif jagħmel dan.

Il-pubbliku kien ta ċerta fiduċja lill-bord ta' l-awtorita' u lid-DCC u għalhekk naħseb li se jitlef ħafna jekk din inneħħuhielu.

Jien ngħid li forsi hemm xi ħaġa iktar negattiva li nkunu rridu nistaqsu u għalhekk forsi rridu nidħlu wara l- bibien.

Jiena li jdejjaqni huwa li rridu ndaħħlu xi ħaġa li ma nafx x'inhi r-raġuni tagħha, per eżempju, li nibdew indaħħlu s-segretezza imbagħad ngħidu li jekk nieħdu vot sigriet dan irid isir fil-pubbliku.

Allura x'tajtni billi tajtni vot sigriet fil-pubbliku!

Klawsoli 7 u 8 ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jemendaw il- mod kif inhu kostitwit il-bord ta' l-appell, kif inhu kostitwit is- segretarjat u l-ħatra tas-segretarju tal-bord.

Dan huwa tibdil li, fil- fehma tiegħi, ma kienx hemm ħtieġa għalih.

Klawsola 7 tgħid li l-bord ta' l-appell issa se jkun presedut minn persuna esperta fl-ippjanar u mhux aktar minn avukat.

Issa jiena perit u naħseb li nippreferi nies tal- professjoni tiegħi milli nies ta' professjonijiet oħrajn, pero' naħseb li l- prattika li kellek avukat jippresjedi l-bord ta' l-appell tat ċerti riżultati.

B'dan il-mod kienet qiegħda tintuża ċerta proċedura u kien hemm mod kif issir id-diskussjoni għaliex l-avukati huma iktar konxji mid-dritt tar-risposta.

GĦalhekk jekk minflok l-istess nies li draw il-proċedura issa se jkollna nies ġodda li qatt ma kienu fuq il-bord ta' l-appell u li qatt ma ħadmu b'din il-proċedura, naħseb li se nibdew nitilfu din il- proċedura.

Ta' min jgħid li l-proċedura fil-bord ta' l-appell hija importanti għaliex illum il-prattika hija li kull appellant itella' l- avukati, allura tkun qisek qiegħed waqt seduta tal-qorti fejn ikollok iktar avukati milli periti.

GĦalhekk irid ikun hemm xi ħadd li huwa konxju mill- proċedura.

(Interruzzjonijiet) Dik hija xi ħaġa oħra.

Klawsola 7 tgħid ukoll li dan il-bord se jkun maħtur mill-President fuq il-parir tal-ministru.

Din il-ħaġa qabel ma kenitx teżisti u ma nafx għalfejn għandha tidħol.

S'issa l-ħsieb oriġinali wara l-bord ta' l-appell kien li dan ikun awtonomu u mhux jinħatar mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, għalkemm jista' jinħatar ukoll mill-ministru.

Allura ngħid jien jekk il- prattika s'issa qatt ma wasslet għal xi abbuż fil-ħatra tal-bord ta' l- appell, għalfejn hemm din l-ossessjoni li nżidu l-poter tal-ministru?

U l- istess ħaġa tapplika anke għas-segretarju tal-bord.

Dan se jkun maħtur direttament mill-ministru u mbagħad l-istess segretarju se jagħżel il- membri tas-segretarjat.

Jiġifieri s-set-up kollu tal-bord ta' l-appell se jkun maħtur kollu kemm hu mill-ministru.

Irrid ngħid li għalija l-bord ta' l-appell huwa mportanti kważi daqs il-bord ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għaliex kull min ikollu xi grievance se jmur quddiemu.

Ir-rispett u l- fiduċja li jrid ikollu dan il-bord irid ikun daqs ir-rispett li għandha l- qorti u allura kemm jista' jkun il-ħatra tiegħu trid tkun apolitical.

Pero' hemm aktar affarijiet serji għal dak li jirrigwarda l-bord ta' l- appell.

Klawsola 8 tgħid li appell minn deċiżjoni jista' jsir biss minn persuna li tkun issottomettiet il-kummenti tagħha fl-ewwel stadju, jiġifieri meta jintefa' l-permess u waqt li jkun għaddej mid-direttorat.

Din il-klawsola tgħid ukoll li l-ebda appell ma jista' jkun validu jekk ikun dwar żvilupp li jkun diġa' approvat minn xi pjan ta' żvilupp, jiġifieri minn xi local plan jew action plan.

Jien naħseb li dawn huma emendi pjuttost negattivi għaliex mhux kulħadd ikun konxju li permess ikun wasal f'ċertu stadju.

Ġieli jkollok permess li taħseb li se jkun ta' ċerta natura imbagħad maż- żmien titgħallem li se jbiddel in-natura tiegħu, allura jekk inti forsi tħoss li kont aggravat bit-tali permess ma tistax tappella minnu.

Nista' nagħti eżempju sabiex nuri kemm dan jista' jkun negattiv.

Il-policy documents li għandna jindikaw liema żviluppi jistgħu jkunu permessibbli.

Il-pjan ta' struttura, per eżempju, jgħidlek li żvilupp turistiku f'ċerta żona jista' jkun permissibbli pero' ma jitkellimx dwar l-għoli jew id- densita' tal-bini u x'bini anċillari għandu dak l-iżvilupp.

Mela għax dak huwa permissibbli b'mod vag fil-pjan ta' struttura jew fil-pjan lokali, allura a third party m'għandux dritt jappella minnu?

Madam Speaker, jien naħseb li hawnhekk iċ-ċittadin qiegħed jitlef xi ħaġa, l-iktar fil-konfront ta' l-iżviluppaturi l-kbar.

Qabel l-elezzjoni l- Partit Laburista kien isemmi ħafna l-barunijiet pero' jien naħseb li huma klawsoli bħal dawn li jaġevolaw lill-barunijiet.

Fil-fehma tiegħi, aħna qegħdin immorru pass lura għaliex filwaqt li l-liġi eżistenti tgħid li appell jista' jagħmlu kull min hu aggravat, anke a third party - jiġifieri dak li joqgħod maġenb dak l-iżvilupp - f'daqqa waħda din bilkemm qed tidher u qegħdin nillimitaw ruħna għal min ikun għamel kummenti waqt li l- applikazzjoni kienet għaddejja.

Jiġifieri jekk l-applikant ma jkunx jaf li l-permess se jiġi fin-negattiv u allura ma jkunx għamel kummenti waqt l- istadju meta l-permess ikun għaddej mid-direttorat u l-permess ġie rifjutat, mhux se jkun jista' jagħmel appell?

GĦax f'dan is-sens l-abbozz ta' liġi huwa vag ħafna.

Niġi issa għal klawsola 10 li diġa' tkellimt fuqha meta semmejt il-biċċa xogħol tal-monitoring ta' l-istructure plan fejn għidt kif se jintilef il- proċess tal-parteċipazzjoni jekk nibdew nirrevedu l-pjan ta' struttura biċċa biċċa.

Dan l-abbozz ta' liġi fih inputs differenti li kultant huma indistingwibbli.

Hemm l-input tal-Kamra tal-Periti, l-input tas-sotto- kumitat tal-Kabinett u l-input ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar stess.

Input li s-sors tiegħu huwa ovvju huwa dak li nsibu fi klawsola 11 li titkellem dwar id-development order.

Jien naf li din kienet xi ħaġa li l-Kamra tal- Periti riditha ħafna u allura daħlet fil-liġi u din hija xi ħaġa pożittiva pero' ta' min jgħid li l-konċett tad-development orders u l-exempt works m'huwiex xi konċett ġdid.

Li tibni washroom ta' 14 square metres li tkun set back mill-faċċata jew min-naħa ta' wara ta' dar li m'hijiex f'urban conservation area diġa' teżisti bħala exempt works; u huwa tajjeb li din il- lista qiegħda tiżdied.

Hija xi ħaġa pożittiva li daħħalna s-satellite dishes ta' dijametru żgħir għaliex dawn x'aktarx li m'għandhomx potenzjal ta' ħsara pero' kulħadd jaf li dawn il-permessi tidħol ħafna burokrazija fihom.

Qed ngħid dan għaliex biex titfa' applikazzjoni għal satellite dish ħafna drabi trid titfa' magħha roof plan, ritratti u technical information fuq is-satellite dish u r-receiver tiegħek.

Imbagħad din tmur għand il- Wireless Telegraphy u trid tistenna xi erba' xhur.

Din hija xi ħaġa li lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar kienet qiegħda toħdilha ħafna ħin u għalhekk huwa tajjeb li fejn m'huwiex meħtieġ ma ndaħħlux proċeduri li jżidu l- burokrazija.

Mill-banda l-oħra jiena ngħid li rridu noqogħdu attenti.

Billi l-Awtorita' ta' l-Ippjanar jkollha plotting ta' kull permess li jintefa' u ta' kif dak il-plotting jirriferi għall-file u għaż-żamma tiegħu, qegħdin naslu f'sitwazzjoni f'dan il-pajjiż fejn teoretikament jekk xi ħadd ikun irid jaf kif kien il-permess oriġinali ta' ċertu bini li nbena mis-sittinijiet 'l hawn, allura dan ifittex il-plotting, isib ir-riferenza għall-file u jsib il-file.

F'pajjiżi oħrajn hemm is-sistemi ta' cadastre fejn kull proprjeta' jkollha r-reġistru tagħha u jiena naħseb li m'għandniex nitilfu l-okkażjoni li xi darba naslu għal sistema bħal din.

Id-development order tgħidlek li l-perit irid jibgħat site plan u deskrizzjoni ta' l-iżvilupp li jkun se jagħmel, jiġifieri anke pjanti, fejn hu meħtieġ, pero' jiena ngħid li din se toħloq mistoqsijiet ġodda għaliex jekk lill-awtorita' se tibgħatilha notifika li se tagħmel dawn l-exempt works, hija trid tiftaħ file.

Issa jekk diġa' kien hemm file fuq dik id- dar, l-informazzjoni se tintefa' fil-file l-antik jew se jinfetaħ file ġdid?

Jekk ikollok GDO fuq proprjeta' li l-awtorita' m'għandhiex file fuqha, allura f'dak il-każ tiftaħ file ġdid?

GĦalhekk għalkemm l- intenzjoni hija pożittiva rridu naraw ħafna iktar fil-fond kif din se titħaddem.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu wkoll dwar procedures manual li fih ħafna tajjeb.

Fil-fatt għall-ewwel darba qegħdin nifformalizzaw il-pre- application stage u qegħdin ngħidu li jittieħdu anke l-minuti waqt id- diskussjonijiet li jsiru u wara jiġu ffirmati u ċċirkolati.

Din kemm-il darba semmejniha anke f'dan il-Parlament u fl-aħħar waslet.

GĦall-ewwel darba wkoll qegħdin naraw li l-case officer report se jintbagħat għand il- perit konċernat u dan huwa tajjeb għaliex il-periti ilhom ħafna jitolbu għal dan.

Dan juri wkoll ċertu proċess ta' maturita' min-naħa ta' l- awtorita' pero', kif għidt diġa', din il-proċedura l-ġdida timponi li l- perit jibgħat id-deskrizzjoni u s-site plans u għalhekk irridu naraw kif dawn il-proċeduri se jolqtu l-ħidma ta' l-awtorita'.

Waħda mill-iktar klawsoli li jiena naħseb li se tqajjem diskussjoni u kontroversja - din semmiha l-Ministru dalgħodu - hija klawsola 16, fejn l- obbligu ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li toħroġ il-permess fi żmien tmien ġimgħat qiegħed jinbidel, proposta li ħareġ biha s-sotto-kumitat tal- Kabinett.

Mill-esperjenza ta' ħames snin nafu li hija f'każijiet sempliċi biss li dan it-terminu ta' tmien ġimgħat jista' jintlaħaq.

Fil-fatt konna nirċievu ħafna ittri ta' garr mill-pubbliku u kienet ilha tinħass il-ħtieġa li ssir xi ħaġa f'dan ir-rigward.

Madam Speaker, aħna li qegħdin fil- Parlament għandna r-responsabbilta' li meta jkollna proposta quddiemna l- ewwelnett niżguraw li tista' taħdem u t-tieni niżguraw li ma tagħtix lok għal abbużi.

Hawnhekk qegħdin nestendu ż-żmien għal 12-il ġimgħa minflok għal tmien ġimgħat pero' kemm huwa realistiku li l-permessi kollha, ħlief dawk li huma outside the development zones jew major projects, joħorġu fi 12-il ġimgħa?

Jiena qed ngħid dan għaliex ħafna permessi min-natura tagħhom jitolbu konsultazzjoni ma' dipartimenti oħra li ma nafx kemm se jkunu obbligati li jwieġbu fil-ħin.

Darba uffiċjal fl-environment protection unit qalli li kellu bżonn tliet xhur biex jagħmel rapport li tlabtu jagħmilli.

Allura x'se jiġri mit-terminu ta' 12-il ġimgħa meta jkollna permessi bħal dawn, jiġifieri li għandhom bżonn din it-tip ta' konsultazzjoni?

Sur President, aktar kmieni semmejt l-abbuż li jista' jsir kemm mill- perit kif ukoll mill-case officers għax il-perit jista' ma jagħtix l- informazzjoni neċessarja mitluba minnu u l-case officer jista' jaħbi l- file.

Jiena naħseb li dawn se joħolqu problemi li sinċerament ma nafx kif se jkunu indirizzati.

Il-Ministru qal li din hija xi ħaġa sperimentali, pero' nistgħu noqogħdu nbiddlu l-proċedura kull sitt xhur fuq xi ħaġa tant serja?

GĦalhekk ikun aħjar jekk inħarsu lejn din il-klawsola b'mod ħafna iktar serju u naraw l-implikazzjonijiet kollha tagħha.

Per eżempju, jekk ikun hemm każ fejn it-12-il ġimgħa jkunu għaddew u talba għal ħruġ ta' permess tiġi deemed approved, allura l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tkun obbligata toħroġ il-pjanta.

Imma din imbagħad tista' tistaqsi: GĦalfejn ħadd ma wieġeb lil dan l-individwu u ma tteħditx deċiżjoni?

Allura nispiċċaw b'ħafna investigazzjonijiet, enforcements u diżgwid bejn l- applikant u d-direttorat li jkun qiegħed jimbotta.

Dan għaliex fl-aħħar mill-aħħar l-individwu jkun irid il-pjanta ttimbrata pero' d-direttorat jibda jirreżisti li joħroġ dik il-pjanta għax ikun irid jagħmel investigazzjoni biex jara għalfejn ma weġbuhx.

GĦalhekk jiena għidt li jibda jkollna dan it-tip ta' diżgwid li naħseb li iktar jagħmel ħażin lis- sistema milli jagħmlilha tajjeb.

Sur President, f'dan l-abbozz ta' liġi jissemma wkoll il-users' committee li huwa parti oħra mis-sistema ta' checks and balances u ma naħsibx li għandu joħloq affarijiet negattivi.

Qegħdin ngħidu wkoll li l-planning consultative committee għandu jirrapporta lill-ministru in writing on a quarterly basis u jiena qed nieħu gost li qegħdin nibdew nagħtu iktar importanza lil dan il-kumitat konsultattiv.

Il-Ministru qal li hemm bżonn li jkun hemm input politiku fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar, pero' l-istruttura ta' l-awtorita' kienet tagħti lok għal dan għax kellek l-inter-departmental committee li suppost kien jiltaqa' u jagħti input lill-gvern pero' dan qatt ma ħadem.

Iżda jekk irridu dan nistgħu nibdew inħaddmuh u b'hekk nibdew nagħtu input politiku minflok ngħidu li l-proċeduri kollha jkunu approvati mill-ministru.

Sur President, aħna poplu numeruż fi gżira żgħira u għandna densita' qawwija ta' popolazzjoni u l-art available hija limitata.

Min-naħa l-oħra pero' l-ikbar investiment f'dan il-pajjiż għadu l-iżvilupp ta' l-art.

Il- Gvern Nazzjonalista kien deherlu li fejn jidħol l-ippjanar irridu nħarsu lejn l-aspetti kollha għaliex konna nafu li jekk se ngħollu l-livell ta' l- għajxien allura se jkollna iktar domanda għall-iżvilupp ta' l-art u allura aktar densita'.

GĦalhekk ridna li jkollna viżjoni sħiħa ħalli nibdew nistradaw id-domanda għall-iżvilupp ta' l-art.

Aħna ridna nħarsu fil- bogħod u mhux nagħmlu policy li tkun tajba għal-lum imma li fil-futur tista' twassal għall-falliment f'xi qasam ieħor.

Ridna wkoll li jkollna struttura li tkun tfasslet skond kriterji xjentifiċi b'sistemi li jaf bihom kulħadd - liema sistemi, kif għidt qabel, jistradaw lejn awtorita' li tippromwovi u li tkun pro-attiva lejn ċertu tip ta' żvilupp - u struttura li tkun accountable.

Kif diġa' għidt, aħna poplu numeruż fi gżira żgħira u m'aħniex is-sidien tal-wirt li ħallewlna missirijietna imma biss użufruttwarji tiegħu u obbligati li nikkonservawh u nħalluh għall- ġenerazzjonijiet ta' warajna.

Aħna għalhekk konna neħħejna d-diskrezzjoni tal-ministri għaliex kellna passat ikrah f'dan ir-rigward.

Huwa għalhekk ukoll li ninsabu mħassba b'dawn il-klawsoli fejn qegħdin nagħtu poteri iktar lill-ministru għaliex fil-passat il-poter tal-ministru ġab rebus fl- ippjanar.

Sur President, irrid nammetti li fil-ħidma ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar kien hemm nuqqasijiet li affetwaw numru kbir ta' applikanti.

Ejja ngħidu li l-awtorita' kien ikollha 5,000 applikazzjoni fis-sena.

Anke jekk ultimately dawn il-5,000 applikant ingħataw il-permess, x'aktarx li ħadu idea negattiva ta' l-awtorita', min minħabba dewmien, min minħabba l-fees, min minħabba xi deċiżjoni u min għal xi raġuni oħra.

Pero' llum il-ġurnata n-nies saru konxji - u dan huwa aspett importanti li l-awtorita' ġabet fil- ħajja ta' kuljum - li biex jagħmlu xi alterazzjoni fil-proprjeta' tagħhom iridu bilfors japplikaw għal permess mingħand l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Il-fatt li jiġi xi ħadd li, per eżempju, ikun irid jagħmel il-mużajk mal- faċċata u fuq din il-ħaġa hekk sekondarja jistaqsik jekk għandux bżonn xi permess, huwa effett ta' kemm l-Awtorita' ta' l-Ippjanar daħħlet din is- sensittivita' għall-ħtieġa li tapplika għal permess.

Din is-sensittivita' għandna nibqgħu nindokrawha.

L-eżerċizzju li aħna l-membri tal-Partit Nazzjonalista nħossu li huwa meħtieġ f'dan l-istadju huwa dak li ntejbu dak li diġa' huwa tajjeb u nagħmlu mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar istituzzjoni aktar user friendly billi tkun effiċjenti, koerenti u sensittiva anke għall- ħteġijiet tal-gvern - u huwa importanti li tkun sensittiva għall-ħteġijiet tal-gvern - imma fl-istess ħin l-awtorita' trid tibqa' awtonoma, tieħu inizjattivi u tibqa' tħares 'il quddiem.

Sur President, filwaqt li aħna ta' din in-naħa nagħrfu li hemm emendi pożittivi, ma nistgħux ma nkunux kategoriċi kontra l-poteri li se nżidu lill-ministru u kontra li nibdew nbiddlu l-pjan ta' struttura piecemeal, għax naħseb li se nibdew indgħajfu struttura li l-għan tagħha huwa li tgħolli l-kwalita' tal-ħajja billi tiżgura ambjent aħjar.

Din il-liġi li għandna quddiemna għandi aġġettiv wieħed li joqgħod għaliha; u forsi hu u jagħmel il-winding up il-Viċi Prim Ministru se jgħid li wżajt kelma bombastika, imma jiena nara li għandna liġi li hija schizophrenic.

Din hija liġi li mhux personalita' waħda għandna imma għandha tlieta: Għandha personalita' pożittiva fejn vera qed tipprova tagħmel streamlining u tħaffef il-proċeduri għax hemm emendi pożittivi; għandha personalita' li hija negattiva għax se żżid il-poteri tal-ministru - din ma kienx hemm bżonnha għax sal-lum il-ġurnata l-awtorita' mxiet tajjeb u l-policies li ħarġu kienu tajbin - u għandha personalita' oħra li l-aħjar li nsejħilha hija "peronalita' inġusta" għax tipprova tneħħi t-trasparenza fl- ipproċessar tal-permessi u tipprova tneħħi d-drittijiet ta' terzi.

Jiena naħseb li n-naħa tal-Gvern se tipprova tfittex ġustifikazzjoni għall-emendi negattivi li hawn, pero' jiena ngħid li nippreferi li ma ndaħħalx xi ħaġa li jista' jkollha potenzjal negattiv għax dan jista' jiżboq kwalunkwe effiċjenza li qegħdin ngħidu li se ġġib magħha din il-liġi.

Wara kollox l- Awtorita' ta' l-Ippjanar kif inhi llum, kif diġa' għidt, daħħlet is- sensittivita' u ħadmet u li hemm bżonn huwa biss streamlining f'dak li huwa pproċessar ta' applikazzjonijiet.

M'għandniex bżonn ta' iktar poteri għall- ministru u m'għandniex bżonn inneħħu d-drittijiet li ċ-ċittadini akkwistaw b'ħafna għaraq tad-demm.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Hemm iżjed rimarki?

Il- Ministru Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): Sur President, il-proposti li qed nippreżentaw lill-poplu fl-Abbozz ta' Liġi li qed jemenda l-Att ta' l- !992 dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp qegħdin inressquhom bħala l-ewwel stadju, cioe' bħala l-ewwel tentattiv bil-għan li ċ-ċittadin ikun moqdi aħjar mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar f'dan ir-rigward.

Pero' tajjeb li bla tlaqliq wieħed jgħid li ma rridux li ċ-ċittadini jagħmlu li jridu għax inkella flok f'pajjiż iċċivilizzat inkunu qed ngħixu ġewwa ġungla u żgur li dan ma rriduhx.

L-għan ta' dan l-abbozz huwa li permezz tiegħu l-Gvern iwaqqaf makkinarju li l-għan tiegħu huwa li jżid l-effiċjenza, it- trasparenza u l-accountability ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u li jiżgura servizz aħjar għall-pubbliku in ġenerali f'dak li għandu x'jaqsam ma' l- ippjanar.

Dan huwa ħafna 'l bogħod minn kif ipprova jpinġi s-sitwazzjoni l- kelliem ta' l-Oppożizzjoni li ntervjena qabli, fejn ta' x'jifhem li qisna qed nagħmlu xi mostru.

Għalkemm wieħed jista' jgħid li hawn qbil sħiħ fil- pajjiż dwar il-ħtieġa ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, wieħed jista' jgħid li hemm qbil ukoll fil-firxa sħiħa ta' l-opinjoni pubblika li din mhijiex qed tagħti s-servizz li l-pubbliku jistenna minnha, speċjalment f'dik li hija ħeffa fl-ipproċessar ta' applikazzjonijiet għal żvilupp.

Sfortunatament il-ħidma siewja ta' l-awtorita' fit-tħejijja tal-pjan ta' struttura u d-diversi pjani lokali ftit tista' tiġi apprezzata meta l- proċedura biex jinħareġ permess tal-bini tant hija twila li toħloq frustrazzjoni kbira f'kull min b'mod jew b'ieħor jiġi bżonn ta' permess ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Jien persważ li kelliema oħra f'dan id- dibattitu se jitkellmu ħafna fuq dan il-punt, kif fil-fatt diġa' qed isir.

Għalhekk jiena se nillimita ruħi biex nikkummenta dwar fejn l-Awtorita' ta' l-Ippjanar taffettwa l-ministeru tiegħi, jiġifieri fil-qasam tad-djar.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar taffetwana fi tliet oqsma prinċipali: fi ħruġ ta' permessi għal proġetti ta' djar privati; fi ħruġ ta' permessi ta' applikazzjonijiet ta' l-Awtorita' tad-Djar; u fit-tfassil ta' dokumenti bħal pjan ta' struttura u pjanijiet lokali li jolqtu direttament il- policies fil-qasam tal-housing.

Strettament l-ewwel qasam ma jikkonċernax lill-ministeru tiegħi direttament, biss huwa fatt li d-dewmien fil-ħruġ ta' permessi qed ikompli jaqta' qalb ħafna koppji żgħażagħ li jixtiequ li jkollhom post fejn joqogħdu u dan indirettament iżid il-pressjoni fuq il- ministeru biex jipprovdi akkomodazzjoni għan-nies li dejjem ġejjin u dejjem jiżdiedu.

Ir-restrizzjoni fuq art li tista' tiġi żviluppata u fuq l-għoli tal-bini ħolqot pressjoni tremenda fuq il-prezzijiet f'dawn l-aħħar snin u ma nkun qed ngħid xejn ġdid jekk nistqarr li dawn splodew bil-kbir, speċjalment f'dawn l-aħħar snin, u jingħad ukoll li f'dawn l-aħħar erba' snin il-prezzijiet irduppjaw.

Anke l-istess dewmien fil-ħruġ ta' permessi għal proġetti ta' djar tal-gvern, fosthom ta' slum clearances - dawn jieħdu medja ta' bejn 35 u 40 ġimgħa, iżda għad għandna wkoll applikazzjonijiet li ilhom aktar minn sentejn pendenti - qed ikompli jżid il-pressjoni fuq il- ministeru.

Allura x'għandna nagħmlu?

Nagħlqu l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u nħallu lil kulħadd jibni fejn u kif irid biex innaqqsu l-pressjoni?

Naturalment dan qatt ma jista' jkun.

Tagħmel sens li jkollok policies ta' l-awtorita' li ma jeħdux in konsiderazzjoni l-fatt li kien hawn bidla fil- gvern u allura jistgħu jiġu applikati policies differenti?

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar taf li dan il-Gvern ġie elett b'mandat ċar li jagħti attenzjoni speċjali għall-bini ta' housing projects, speċjalment dak soċjali?

Għaliex l-awtorita' għandha teħodha bi kbira li f'Pembroke il-Gvern jixtieq jagħmel proġett ikbar u jżid in-numru ta' postijiet fejn jistgħu jmorru joqogħdu koppji żgħażagħ?

Jekk hemm problemi bħalma huma, per eżempju, problemi ta' traffiku u spejjeż infrastrutturali, dawn għandhom jiġu diskussi u solvuti madwar mejda u nieħu pjaċir inħabbar li fil-fatt hekk qed isir fir-rigward ta' l- iżvilupp ta' Pembroke.

Biss l-awtorita' m'għandhiex tieħu din bħala xi sinjal ta' impożizzjoni jew indħil fl-operat tagħha.

Wara kollox, għalkemm ilkoll nixtiequ naraw l-awtorita' awtonoma, li ma jindaħħlilha ħadd, ma tistax tiżola ruħha mir-realta' tal-pajjiż u jekk il-Gvern jixtieq iwettaq ċerti policies li għalihom għandu mandat elettorali, dmir l-awtorita' għandu jkun li tiġbed l-attenzjoni għal xi problemi li jistgħu jinħolqu fit- twettiq ta' dan il-mandat u mhux tirrifjuta.

Jekk ikun hemm bżonn ta' iktar investiment infrastrutturali ikun tajjeb li l-awtorita' tiġbed l- attenzjoni għal dan.

Biss l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma toperax f'vacuum u trid tirrikonoxxi li trid taħdem id f'id mal-gvern tal-ġurnata biex tara li policies politiċi jiġu tradotti f'policies ta' ippjanar li jkollhom impatt mill-inqas negattiv fuq l-ambjent.

Per eżempju, il-Gvern qed jippjana li jibni sulari żejda f'oqsma tad-djar eżistenti u jipprovdi lift għar-residenti li joqogħdu fihom.

Nappella lill- awtorita' biex, bħalma nittama li jseħħ f'Pembroke, tpoġġi bil-qiegħda magħna u tgħinna nwettqu dan il-proġett.

Jekk hemm problemi ta' ppjanar tiġbdilna l-attenzjoni għalihom iżda mhux topponi għax sempliċiment tħoss li hi biss taf x'inhu tajjeb għal dan il-pajjiż.

Dan il-qasam huwa delikat wisq biex xi parti, gvern jew awtorita' taħdem għal rasha u nawgura li b'dawn l-emendi nwittu t-triq biex la nibqgħu b'din is-sitwazzjoni preżenti fejn l-awtorita', kif qal il-Prim Ministru, ġiet qisha stat fi stat u lanqas li l-awtorita' titlef l-awtonomija tagħha u tagħmel biss dak li jgħidilha l-Gvern.

Bħal f'kollox, fil-ħajja rridu nsibu t-triq tan-nofs u nittama li b'dawn l-emendi nżidu u mhux innaqqsu l-possibbilta' ta' koperazzjoni bejn il-Gvern u l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, speċjalment f'dak li hu twettiq ta' policies fil-qasam tad-djar.

Sur President, jiena kultant nitħawwad meta nisma' esponenti ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar isostnu li għandna nibżgħu għall-art, għax l- ispazju ta' l-art naqas - kif nemmen jien ukoll - imbagħad meta l-ministeru tad-djar, permezz tad-dipartiment tal-bini u tiswija ta' postijiet tal- gvern, li jiena responsabbli għalih, japplika biex iwaqqa' l-kerrejjiet, jiġifieri s-slum areas, idum anke sa sentejn sakemm jingħata l-permess meta hawn problema akuta ta' housing.

B'daqshekk m'iniex ngħid li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar m'għamlitx ukoll ħafna affarijiet li huma tajbin u anke jien, fejn kien hemm lok li nagħti sehmi lill-qasam ta' l-iżvilupp dan għamiltu.

Jien infakkar fis-sehem li kont tajt fis-seminar li l-awtorita' kienet għamlet dwar l-art u l-housing, kif ukoll meta ltqajt ma' rappreżentanti ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar bħal, per eżempju, fil-każ tal-Pjan Lokali tal-Port il-Kbir, fejn nista' ngħid li, minn dawk l-irħula ta' madwar il-Port hemm pendenti 'l fuq minn 1,000 applikazzjoni għal post alternattiv quddiem id-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali u aħna qed nagħmlu proġett pilota dwar il-postijiet battala li hemm fil-Furjana.

Dan juri kemm verament nuru bil-fatti li aħna nibżgħu għall-ispazju ta' l-art, pero' ma nistgħux inwarrbu lil dawk li huma fil-bżonn u li verament ma jaslux mingħajr l-għajnuna tal-gvern.

Bla ma nidħol fid-dettalji ta' l-emendi l-ġodda nfakkar li l-Gvern Laburista mhux se jieqaf hawn, anzi s-sotto-kumitat tal-Kabinett għandu jkompli bix-xogħol tiegħu biex iressaq aktar proposti oħra biex 'il quddiem ikunu jistgħu jsiru aktar riformi.

Fil-ġejjieni se jsir ukoll it-tieni sett ta' bidliet fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar u dan ikun jikkonċerna l-qasam ta' l-inforzar tal-liġijiet.

Ħadd m'għandu jabbuża u min jagħmel dan m'għandux isib il-kenn.

Sur President, nawgura illi dan l-ewwel tentattiv iservi biex iċ-ċittadin jiġi aġevolat u moqdi aħjar u nittama li jkollna koperazzjoni sħiħa biex pajjiżna jibqa' jsir aktar pajjiż sabiħ sew biex ingawduh aħna kif ukoll dawk ta' warajna.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Hemm iktar rimarki?

L-Onor.

Francis Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DEIMECH: Sur President, naħseb li meta niġu biex nikkonsidraw dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna rridu narawh fi sfond ta' dak li qed jingħad li l-Gvern Laburista jrid iwettaq permezz tiegħu u nipparagunawh, kif se nipproponi li nagħmel, mar-realta' li qed tiġi proposta.

Għaliex qed ngħid hekk?

Għaliex jekk wieħed isegwi d- diskors li sar dalgħodu u diskorsi oħrajn li kelliema għan-naħa tal-Gvern għamlu fil-ġimgħat u x-xhur li għaddew fuq l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, isib ħafna rimarki rigward kemm hi kbira l-ħtieġa li l-awtorita' taħdem b'metodi iktar effiċċjenti, b'metodi iktar trasparenti u anke b'metodi li jassiguraw iktar accountability.

Jekk wieħed anke jħares lejn ir-raġunjiet li ngħataw mal-pubblikazzjoni ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, isib preċiżament dawn it-tliet kelmiet.

Imma meta wieħed imbagħad janalizza l- abbozz isib fir-realta' iktar minn darba kif il-Gvern - politikament konxju mid-diffikultajiet li jeżistu fl-imħuħ ta' diversi nies, u kultant mhux biss fl-imħuħ imma anke fir-realta', rigward l-operat ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar; u allura jaf li huwa korrett li jressaq proposti 'l quddiem sabiex l-awtorita' tkun iktar effiċjenti, kif anke fl-aħħar elezzjoni ġenerali ppropona l-Partit Nazzjonalista bl-aktar mod ċar fil-programm elettorali tiegħu - qiegħed jieħu l-opportunita' ta' dan il-kliem kollu mhux biex verament jagħmel mill-awtorita' korp iktar effiċjenti, iktar accountable u iktar trasparenti, imma qed jagħmel abbozz ta' liġi biex f'ħafna okkażjonijiet inaqqas mit-trasparenza ta' l-awtorita', biex iżid poteri kbar min-naħa tiegħu fuq l-awtorita' u allura jnaqqsilha mill- awtonomija tagħha b'mod verament drastiku u biex jagħmel dan b'liġi bl- iskuża li qed jaqdi liċ-ċittadin.

Mela għandna abbozz ta' liġi quddiemna li jinkwadru ruħu faċilment f'kelma li tikkaratterizza l-operat kollu tal-Gvern preżenti, li hija l- karatteristika ta' l-ingann.

Dan huwa ingann assolut ieħor.

Għandna gvern li jgħidlek li se jiġi quddiem il-Parlament biex jagħmel liġi ħalli lill- awtorita' jagħmilha iktar effiċjenti, iktar trasparenti, tiffunzjona aħjar u biex fuqha jagħti rappreżentanza iktar wiesgħa, issib dan l-element bħala bżar mitfuħ fil-wiċċ, imma meta tara bis-serjeta' x'qiegħed jagħmel il- Gvern preżenti ssib li qed juża dan kollu bħala skuża biex jagħti poteri drakonjani u assoluti lil min ikun ministru responsabbli għal din l- awtorita'.

Illum il-ġurnata għandna lill-Ministru George Vella, li għalkemm ma naqblux mat-temperament li ħafna drabi jitkellem bih u mal- battuti tiegħu, jista' jkun li għandna fiduċja fl-integrita' tiegħu.

Imma kemm huwa perikoluż li tagħmel liġi b'poteri bħal dawn.

Forsi ma jkunx il- Ministru George Vella li jibqa' l-ministru responsabbli għal din l- awtorita'.

Mela l-Ministru George Vella qed jagħmel liġi għalih innifsu!

Forsi l-Ministru George Vella jwarrab jew ma jibqagħlux dak id-dekasteru.

Hawn għandna liġi li bil-mod kif inhi mfassla hija liġi perikoluża għax tagħti poteri kbar lill-gvern, imma qabel ma niġi għall-analisi tal-liġi forsi wieħed tajjeb li jesprimi numru ta' ħsebijiet rigward l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar twaqqfet fl-1992 u bdiet taħdem fis-sena ta' wara, jiġifieri qed nitkellmu fuq organizzazzjoni li llum għandha erba' snin.

It-twaqqif ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar jirrifletti deċiżjoni kuraġġuża min-naħa tal-Gvern preċedenti.

Jirrifletti deċiżjoni ta' gvern li bil-fatti qal li l-proċess f'Malta fejn tista' tibni, u fejn ma tistax tibni u fejn tibni b'liema limitazzjonijiet u skond b'liema policies tista' tibni u b'liema policies ma tistax tibni, m'għandux ikun wieħed magħluq wara l-kwinti mingħajr ħadd ma jista' jivverifikah u, agħar minn hekk, proċess li jiddependi b'mod żejjed u kważi assolut fuq id-diskrezzjoni tal- ministru tal-ġurnata.

Jista' jkun li kien hemm ċerti elementi fost il- poplu li lill-Gvern preċedenti, fformat mill-Partit Nazzjonalista qallu: Għalfejn għamilt l-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex issa meta jien ġejt biex napplika għal permess ma sibt lil ħadd biex jirranġali?

(Interruzzjonijiet) Imma l-Partit Nazzjonalista fil-gvern għamel proċess li huwa maqtugħ mill-gvern, li jimxi b'policies ċari u preċiżi u jimxi fuq kriterji li jekk inti tapplika għal permess f'post li huwa barra miz-zona ta' l-iżvilupp għandek tkun taf li jridu jkunu biss ċirkostanzi straordinarji biex permess bħal dak ikun jista' jinħareġ.

Jekk inti tapplika f'zona ta' żvilupp taf li l-permess normalment jinħareġ basta inti timxi mal-kondizzjonijiet partikolari li japplikaw għas-sit fejn inti qed tipproponi l-iżvilupp tiegħek.

Dan huwa li l-Gvern ifformat mill-Partit Nazzjonalista ried iwettaq u għamel awtorita' indipendenti minnu u anke 'l fuq mill-gvern.

Il-gvern, bħal kull gvern ieħor - llum il-Labour Party għaddej minn din l- esperjenza - ikollu proġett, jorbot qalbu miegħu u jgħid li dak il-proġett irid isir akkost ta' kollox.

Imma l-Partit Nazzjonalista fil-gvern ma rraġunax hekk imma rraġuna li anke l-proġetti tiegħu jridu jkunu sottomessi għal awtorita' indipendenti li tista' tgħidlu, kif diversi drabi l- Awtorita' ta' l-Ippjanar qaltlu: Dak il-proġett ma naqblux miegħu u għalhekk ma tistax tagħmlu, jew: Ma tistax tagħmlu bil-mod li pproponejtu int. Issa li f'daqqa waħda, wara disa' xhur fit-tmun, il-Gvern preżenti beda forsi jħoss ruħu skomdu li jkollu Awtorita' ta' l-Ippjanar indipendenti u awtonoma b'mod assolut, ma jirriflettix serjeta' fuq dan il- Gvern.

Lanqas jirrifletti trasparenza, jew kemm huwa gvern miftuħ, u kemm irid jagħmel l-affarijiet mingħajr ma jerġa' jipprova jikkontrolla kollox, kif kienet is-sitwazzjoni fis-snin tmenin qabel ma saret ir-riforma ta' din il-liġi.

Ma jirriflettix hekk, anzi bil-maqlub, għax jirrifletti li huwa gvern li malajr - u f'dan ir-rigward huwa effiċjenti ħafna - jiżviluppa s- sintomi kollha ta' l-arroganza li jidhirlu li dak li jgħid hu m'għandu ħadd imerih.

Dan huwa sintomu wiesa.

Dan mhuwiex sintomu limitat għall-abbozz li għandna quddiemna.

Dan huwa sintomu li narawh fuq l-impożizzjoni tat- taxxi l-ġodda u rajnih anke fix-xoljiment ta' Posta Limited, biex keċċa tnejn min-nies li ried ikeċċi.

Huwa sintomu fl-operat kollu tal-Gvern preżenti u, jieħu għalih kemm jieħu għalih il-MInistru George Vella, jiena m'iniex se ninkwieta għax id-dover tagħna huwa li ngħidu u nesprimu l- verita'.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar f'pajjiżna għandna l-missjoni li tkun ta' servizz.

Jiena ma nistax ma nagħmilx l-appell min-naħa ta' l-Oppożizzjoni - dan mhux appell li qed nagħmlu llum imma huwa appell li għamiltu l-ewwel darba li ltqajt mal-membri ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u diversi drabi oħra mad-direttorat u uffiċjali ta' l-awtorita' - billi ngħid li kull min qiegħed f'awtorita' - u din tapplika wkoll għal min ikun fil-gvern - qiegħed hemm biex ikun ta' servizz għall-poplu.

Jekk ikollok elementi, anke fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar, li jaraw il-konċett ta' awtorita' bħala mod kif teżerċita diskrezzjoni assoluta, bħala mod kif inti ma tkunx ta' servizz u kif inti ma jkollokx dik il-proċedura ta' accountability, trid tagħmel emendi u tieħu miżuri biex inti tassigura mod trasparenti kif topera u b'hekk tassigura wkoll l-effiċjenza ta' l-operat ta' l-awtorita'.

Allura f'dan ir-rigward immedjatament nirriferi għall-proposti konkreti li l-Partit Nazzjonalista għamel fil-programm elettorali tiegħu għar-rigward ta' kif għandha timxi l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u, apparti li aħna erġejna enfasizzajna l-prinċipju ta' l-awtonomija ta' l-awtorita', għidna x'inhi r- riforma li ridna li sseħħ.

Aħna għidna li:

"l-applikazzjonijiet tal-bini li jidħlu jinqasmu skond diversi kategoriji preċiżi biex ftuħ ta' tieqa f'bieb ma jkollhiex għalfejn tistenna l-bini ta' lukanda u viċi-versa;"

Illum l-idea ta' kategorizzar ta' dak li jsir mill-case officers, ta' dak li jsir mid-DCC, ta' dak li jsir mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar - u wieħed jaqra wkoll mhux biss fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna imma anke fid- delega li ħarġet l-Awtorita' ta' l-Ippjanar fil-Gazzetta tal-Gvern fit-12 ta' Lulju, 1997 flimkien mal-general development order - jirrifletti f'parti kbira wkoll dan il-prinċipju, għalkemm m'hemmx sistema preċiża ta' kategorizzar ta' applikazzjonijiet kif hemm fil-programm elettorali tagħna.

Fil-programm elettorali tagħna għidna wkoll li għandu jkun hemm:

"salvagwardi kontra d-dewmien, billi jkun hemm limitu raġonevoli - anki jekk ta' aktar minn tmien ġimgħat - li ma jkunx jista' jinqabeż, għal ebda raġuni;

sistema ta' accountability li tolqot lil min hu involut fil-proċess ta' l-ippjanar, inklużi l-case officers li jkunu mitluba jagħtu lill- periti li jkunu ssottomettew applikazzjoni kopja tar-rapport li huma jagħmlu dwar id-diversi applikazzjonijiet li jidħlu;

sistema ta' reġistru - simili għal dak tal-qrati - li permezz tiegħu mhux biss kulħadd ikun jista' jara f'liema stadju waslet kull applikazzjoni għal bini, imma wkoll li jkun hemm regoli preċiżi kif tkun iffisata l-aġenda tal-kummissjoni għall-kontroll ta' l-iżvilupp ta' l-istess Awtorita' ta' l-Ippjanar; b'hekk kull applikant ikun jaf kemm jista' jkun kmieni meta se jinstema' l-każ tiegħu u f'dan is-sens titnaqqas kwalunkwe diskrezzjoni amministrazzjoni żejda li fis-snin li għaddew setgħet żviluppat;

tissaħħaħ is-sistema ta' checks and balances li hemm fil-proċess ta' l- ippjanar, u fi ħdan l-istess Awtorita' ta' l-Ippjanar jitwaqqaf il- makkinarju meħtieġ - simili fuq skala nazzjonali għal dak ta' l- ombudsman - biex ilmenti dwar dan il-proċess jinstemgħu malajr."

Ma qrajtx kollox imma qrajt il-punti prinċipali ta' Gvern Nazzjonalista li jibqa' kburi li fforma l-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex il-proċess ta' l- ippjanar ma jibqax x'jgħid il-ministru wara bibien magħluqa u biex dan il- proċess ta' l-ippjanar ma jkunx proċess ta' biċċa 'l hemm u biċċa 'l hawn.

Per eżempju, il-Gvern iħoss pressjoni fl-aspett tat-turiżmu u jgħid: Ħalli nagħmel biċċa structure plan fuq it-turiżmu.

F'din il-liġi qed jiddaħħal il-konċett li flok structure plan integrat, fejn kollox ikun inter-relatat, kollox isir bil-biċċiet qisna qegħdin fuq il-monti u daqqa tibdel il-biċċa ta' l-iskejjel, imbagħad wara tiġi u tibdel il-biċċa tat-turiżmu, tibdel il- biċċa ta' l-isptarijiet u mbagħad tgħid it-toroq kif tridhom.

Il-konċett kollu ta' structure planning huwa l-konċett ta' kif dawn l-affarijiet jorbtu ma' xulxin u mhux li tista' tiġi quddiem il-Parlament u għax il- gvern għandu s-saħħa jaqbad u jibdel biċċa minn hemm u biċċa minn hawn.

Jekk nagħmlu hekk nispiċċaw li jkollna gvern u pjan ta' struttura tal- biċċiet u mhux pjan integrat, organiku u inter-relatat, kif suppost għandna fil-liġi eżistenti.

X'qiegħed iwettaq fir-realta' l-Gvern b'dan l-abbozz li għandna quddiemna?

Naħseb li huwa tajjeb li nduru ftit il-klawsoli prinċipali tiegħu għax iktar ma taqrah fid-dettall iktar timmeravilja ruħek kif, bl-iskuża li l- Gvern se jipprova jaqdi aħjar liċ-ċittadin, qiegħed jagħmel miżuri, waħda wara l-oħra, biex jassumi kontrolli kbar fuq l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u biex inaqqas mit-trasperenza ta' l-awtorita' eżistenti.

Jekk inħarsu lejn paragrafu (a) ta' klawsola 3, l-ewwel klawsola f'ċertu sens - għax l-ewwel waħda hija it-titolu u t-tieni waħda kemm ġew miżjuda xi definizzjonijiet - insibu attakk immedjat fuq l-awtonomija ta' l-awtorita'.

Għaliex?

Għax fil- liġi eżistenti qed ngħidu li meta l-Awtorita' ta' l-Ippjanar trid tipprepara d-dokumenti u policies tagħha, dan trid tagħmlu skond policies u pjani approvati u issa trid issir:

"in accordance with policies, plans and conditions approved by Government and with procedures as approved by the Minister."

Mela issa anke għar-rigward tal-funzjonijiet tagħha, fl-istess klawsola li nitkellmu dwar l-operat kollu ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, l-awtorita' trid taġixxi skond policies, skond pjani, skond kondizzjonijiet li jridu jkunu approvati mill-Gvern u b'proċeduri li jridu jkunu approvati mill- ministru.

Din hija l-ewwel klawsola ta' l-abbozz li għandna quddiemna.

Mela mill-ewwel għandna dikjarazzjoni assoluta b'attakk totali fuq l- awtonomija ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Jiena qed nifhem li kważi kważi xtaq jagħmilha dipartiment tal-gvern, kif issa għamel mill-Posta, u flok ma għamel hekk qal li l-awtorita' tista' timxi bħala Awtorita' ta' l-Ippjanar, kif inhi mwaqqfa, imma skond il-policies approvati mill-Gvern.

Jekk immorru għall-paragrafu (b) ta' klawsola 3, fejn nirriferu għall- preparazzjoni għall-pjan ta' struttura - u issa se nirreferi għall-abbozz ta' liġi u anke għall-emendi li ppreżentalna l-Gvern - hemm miktub li:

"it-tħejjija tal-pjan ta' struttura u d-dokumenti supplimentari, inkluża kull ħaġa oħra anċillari jew inċidentali għalihom....",

jenħtieġu l-approvazzjoni tal-Gvern.

It-test Ingliż ma tantx huwa feliċi għax jgħid:

"... following then approved by Government."

Fit-test Malti għandna li:

"... wara dawn jiġu approvati mill-Gvern;"

Issa meta l-Ministru qalilna li se ġġib emenda għal din il-parti ta' l- abbozz ta' liġi assumejt li minflok il-kelma "approved" jagħmel il-kelma "approval", ħalli tiġi "following then approval by Government", jiġifieri tifhem li l-Gvern qed jgħid: Għamlu dawn id-dokumenti u wara ġibhom għand il-Gvern għall-approvazzjoni.

Din diġa' kienet tkun ħażina imma l-emenda li tana kopja tiagħha l-Ministru mhijiex dik.

L-emenda tgħid "following their approval by Government".

Mela issa mhux biss qed jgħid li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar trid tipprepara l-pjan ta' struttura u d-dokumenti kollha l- oħra u tissottomettihom lill-Gvern għall-approvazzjoni imma qaleb l-ordni u qal "following their approval by Government."

Din emenda friska.

Induna li t-test Ingliż ma jaqbilx mat-test Malti, it-test Malti m'għamilx emenda għalih u għamel emenda biex tiġi agħar mill-proposta kif oriġinarjament abbozzata.

Jiġifieri permezz ta' l-emenda kif issa - ippreżentatha - sakemm mhux se jiskopri li għandu xi żball ieħor! - qed jgħid li l-Gvern irid ikun li jipproponi l-konċett kollu kif il-pajjiż ikun regolat f'din il- materja mill-aktar sensittiva.

F'din il-klawsola nsibu wkoll il-konċett tal-pubblikazzjoni ta' l- official manual.

Issa din fiha nfisha hija pożittiva għax meta l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tippubblika manual ikollok ġabra tal-policies kollha u allura għandek check list.

Imma anke f'din, kif inhi miktuba, billi huwa suġġett li d-dokumenti jrid ikollhom l-approvazzjoni tal-Gvern - sakemm ma ninterpretawx ukoll li l-Gvern irid jgħid hu u mbagħad l-Awtorita' ta' l- Ippjanar ssegwi wara - anke dan irid ikun suġġett għall-approvazzjoni tal- ministru.

Jekk wieħed ikompli jħares lejn il-paragrafu (e) isib li anke biex l-awtorita' tiddelga mill-poteri tagħha issa wkoll trid tmur għall- permess għand il-papa' tagħha, li huwa l-ministru.

Kellna spjega ta' kemm l-awtorita' se ssir iktar effiċjenti u kemm se żżomm iktar mal-ħin, imma meta taqra l-liġi tinduna li dak huwa l-bżar li ssib fuq ir-realta'.

Ir- realta' hi tnaqqis u attakk kontinwu fuq l-awtonomija ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar .

Konċett ieħor li dan l-abbozz ta' liġi qiegħed jintroduċi hija l-idea li jkollok direttur ta' l-audit.

Rigward il-konċett tad-direttur ta' l-audit wieħed għandu jgħid li safejn jien informat l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ikkonsidrat diversi drabi li huwa tajjeb li jkollok persuna responsabbli lejn iċ-chairman jew lejn il-bord li jkollu audit function, jiġifieri persuna li jara l-operat ta' l-awtorita' b'mod indipendenti u li jirrapporta lill-bord ta' l-awtorita' u lill-gvern.

Anke skond rapporti li kellu - ħalliha li l-Gvern qatt ma ppreżentahom - seta' mexa f'din id- direzzjoni.

Imma mhux hekk irid jagħmel il-Gvern.

Il-Gvern qed iressaq emenda biex ineħħi l-konċett ta' chief executive - għax il-kliem "chief executive" se jispiċċaw kompletament mil-liġi - u jgħid li jrid ikun hemm żewġ diretturi, li huma d-direttur ta' l-ippjanar u d-direttur ta' l- amministrazzjoni u l-verifika, u lanqas jiddistingwi kif jaħdmu bejniethom.

Ma jiddistingwix jekk wieħed iridx jirrapporta lill-ieħor, jekk wieħed hux importanti iktar mill-ieħor jew jekk humiex it-tnejn ugwali.

Meta mbagħad tara din l-emenda fil-kontest ta' emendi oħrajn bilfors tibda titħasseb bis- serjeta' li l-Gvern għandu wkoll f'moħħu persuna fis-servizz pubbliku li beħsiebu jimponiha fuq l-awtorita' biex ikun jista' jagħmel il-kontrolli fil-livell ta' direttur flimkien mad-direttur ta' l-ippjanar.

(Interruzzjonijiet) Ħalli ngħidlek biex qed inkejjel.

Jiena qed inkejjel ma' emenda oħra, li meta taqraha taħsibha innoċenti ħafna, għax fi klawsola 4 issib li l-Prim Ministru, wara li jikkonsulta l- Awtorita' ta' l-Ippjanar, jista' - issa skond l-abbozz ta' liġi - jaħtar kemm irid membri mis-servizz pubbliku għal ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Tafu x'inhi d-differenza bejn dan li hawn fl-abbozz u x'kien hemm fil-liġi qabel?

Qabel, fuq it-talba ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, il-Prim Ministru kien jista' jibgħat uffiċjali pubbliċi ma' l-awtorita'.

Mela qabel l-awtorita' kienet trid tgħid lill-Gvern: Jien għandi bżonn it-tali persuni miegħi biex jgħinuni fil-ħidma tiegħi bħala Awtorita' ta' l- Ippjanar.

Il-Gvern seta' jgħid lill-awtorita': Le, dawk in-nies għandi bżonnhom x'imkien ieħor u ma nistax nibgħathom.

Imma l-Gvern ma setax jimponi fuq l-awtorita', jekk ma titolbux hi, lil min irid hu bħala uffiċjali magħha.

Hawnhekk hawn differenza kbira.

Naħseb li l-Onor.

Vella dan l-abbozz ta' liġi studjah qabel ġie hawnhekk biex jipproponih.

(Interruzzjonijiet) Hemm differenza kbira ħafna għax din tfisser li l- Gvern jista' jimponi liema uffiċjali pubbliċi jrid, jagħtihom l-inkarigi li jrid u jibgħathom hu ma' l-awtorita'.

(Interruzzjonijiet) U jien nistaqsi: Jekk il-pajjiż issa għandu Prim Ministru modern li jrid ikun trasparenti, dan kif qed jagħmel dawn l-affarijiet, li għax irid hu u għax joħlom hekk, jibgħat liema uffiċjali pubbliċi jrid ma' l-awtorita', anke jekk l- awtorita' ma tridhomx, anke jekk l-awtorita' ma tkunx talbithomlu?

MADAM SPEAKER: Tinterrompux, jekk jogħġobkom.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Qabel, meta ma konniex daqshekk trasparenti, moderni u effiċjenti - u ma nafx x'inhuma l-buzzwords ta' ingann li uża l- Partit Laburista fil-kampanja elettorali tiegħu - l-awtorita' kienet tgħid lill-Gvern biex jibgħatlu dawk in-nies u jekk l-awtorita' ma titlobx ma kien jista' jimponilha lil ħadd.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien bis-serjeta' nappella lill-Onor.

Vella biex jaqra dan l-abbozz bil-kwiet jekk ma qrahx - ma nafx jekk imponewhx fuqu - u jara xi jfisser.

Issa niġu għall-klawsola li jmiss għax kull klawsola fiha ħafna x'wieħed jista' jgħid dwarha.

Klawsola 5 titkellem dwar il-planning consultative committee.

Anke hawn x'inhi l-emenda li qed issir fil-liġi?

L-emenda tgħid li dan il-kumitat issa jrid jirrapporta kull tliet xhur lill-ministru.

Mank għall-kirjanza dan il-kumitat, li suppost jaħdem id f'id ma' l-awtorita', jirrapporta l- ewwel lill-awtorita'!

Issa qed inżidu emenda biex isir rapport kull tliet xhur lill-ministru.

Issa l-ministru jista' jargumenta li għandu ħtieġa tagħha, jista' jargumenta ħafna affarijiet, imma żgur li din m'hijiex xi emenda oħra biex iżżid l-awtonomija.

Hija emenda oħra biex tattakka l- awtonomija ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u biex inżidu il-kontrolli tal- gvern ċentrali.

Madam Speaker, issa niġu għal klawsola 6.

Il-ħatra taċ-chairman tad- development control commission.

Min isegwi l-proċess ta' l-ippjanar jaf li l-iktar struttura importanti u sensittiva fil-proċess ta' l-ippjanar hija preċiżament id-DCC għaliex hi tiddeċiedi favur jew kontra l-parti l- kbira ta' l-applikazzjonijiet li jidħlu għall-iżvilupp.

Bl-emendi li għandna hawnhekk issa l-Prim Ministru jaħtar lil min irid hu bħala chairman u wara dak isir ex officio membru ta' l-awtorita'.

X'kienet il-liġi qabel?

Qabel il-Prim Ministru kien jaħtar membru li kien diġa' fl-awtorita' bħala president tad-DCC.

Hawnhekk dawwarna l-ordni wkoll; flok li l-Prim Ministru jmur fuq l-awtorita' u jagħżel minn fostha membru biex ikun iċ- chairman tad-DCC, issa jqum fil-għodu - għax trasparenti, għax modern! - u jagħżel lil min irid, imbagħad jibagħtu għand l-awtorita'.

Imbagħad l- awtorita' taħtar tliet membri oħra, mhux bilfors minn fost il-membri tagħha, imma taħtar lil min trid.

Niġu issa għal emenda oħra fl-istess klawsola 6 li tittratta d- deliberazzjonijiet ta' dan il-kumitat li jiddeċiedi fuq l- applikazzjonijiet.

Dan l-abbozz idaħħal għall-ewwel darba l-konċett - f'ġieħ it-trasparenza li smajna u li tissemma fl-għanijiet u raġunijiet u ta' dan l-abbozz - li meta l-membri ta' dan il-kumitat, biċ-chairman impost fuqu mill-gvern, li wara jsir membru ta' l-awtorita', jiġu biex jiddeliberaw, jekk wieħed minnhom jitlob hekk, imorru wara bibien magħluqa u joqogħdu jiddeliberaw waħidhom u mhux bħal qabel quddiem il-pubbliku b'mod miftuħ.

Din għat-trasparenza saret?

Din xi trasparenza hi!

Jiena naħseb li aħjar insibu xi dizzjunarju ġdid.

Imma hemm eċċezzjoni ħelwa għal din ir-regola, Madam Speaker.

Dawn jistgħu jiddeliberaw fil-magħluq imma jekk jiġu biex jieħdu vot sigriet iridu jerġgħu jmorru quddiem il- pubbliku.

Imma dan x'daħk hu!

Jiġifieri biex jiddeliberaw imorru u jagħlqu l-bibien u biex jagħmlu l-vot sigriet - li joqogħdu bil-karta quddiemhom - jerġgħu jmorru quddiem il-pubbliku.

Din f'ġieħ it-trasparenza għamiltha, Onor. Vella?

(Interruzzjonijiet).

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

L-Onor.

Zammit Dimech ikompli.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Issa ngħaddi għal klawsola 7 li tittratta dwar il-ħatriet fuq il-bord ta' l-appell.

Dawn qabel kienu jsiru mill- President, jiġifieri bil-President jaġixxi fuq il-parir tal-gvern - għalkemm issa hawn prinċipju kostituzzjonali li meta ma jkunx hemm indikat fuq il-parir ta' min jaġixxi ikun il-parir tal-Prim Ministru jew tal- Kabinett - imma anke hawn, biex id-doża tal-gvern tkun totali, għamluha li jrid ikun fuq il-parir dirett tal-ministru u anke b'terminu ta' żmien limitat fil-ħatra tagħhom.

Madam Speaker, issa ngħaddi għal klawsola 8 li hija interessanti u naħseb din saret ukoll f'ġieħ it-trasparenza!

Issa se ndaħħlu l-limitazzjoni tad- dritt ta' appell mid-deċiżjonijiet li tkun ħadet l-Awtorita' ta' l-Ippjanar jew li jkun ħa d-DCC għal min ikun issottometta kummenti qabel.

Issa hawn ir-regola li min joġġezzjona se jkollu żewġ limitazzjonijiet kbar għax se jkollu terminu ta' żmien u se jkollu jħallas il-flus.

L-idea famuża ta' level playingfield fil-livell ta' l-ippjanar, li jekk inti għandek developer kbir li għandu l-flus kollha biex jagħmel il-proċeduri kollha ta' ippjanar u trid tara kif tagħti miżura ta' protezzjoni lil dawn il-ġirien li għandhom gabuba fejn jgħixu u ma jridux dak l-iżvilupp ħdejhom u jridu joġġezzjonaw, issa lil dawk li qed joġġezzjonaw se nimponu l-ħlas fuqhom.

(Interruzzjonijiet) Din naħseb f'ġieħ it-trasparenza saret!

Jekk għandna dizzjunarju indawruh ta' taħt fuq, kollox f'ġieħ it-trasparenza jsir!

(Interruzzjonijiet)

Pero' fi klawsola 8 f'ġieħ it-trasparenza nsibu, kif hemm fil-liġi bħalissa, li l-bord ta' l-appell għandu d-dritt li jkollu segretarjat indipendenti.

Din ħallejniha hemm bil-kliem għax anke hawn l-abbozz ta' liġi jgħid li l-ministru jaħtar hu s-segretarju u mbagħad is-segretarju jaħtar hu l-kumplament tas-segretarjat.

Dan hu l-bord ta' l-appell fil- proċess ta' l-ippjanar.

Hawn il-prinċipju tal-users' committee li naturalment fih innifsu huwa prinċipju tajjeb.

Pero' l-users' committee wkoll, apparti li kif inhuwa miktub għandu rwol naħseb ħafna aktar wiesa' minn users' committee għaliex dan jista' jara wkoll il-mod totali kif qed taħdem l-awtorita', il-mod tat-trasparenza jista' jirrakkomanda, jiġifieri min jaf x'igħid dan meta jibda jiskopri li dawn qed jingħalqu wara l-bibien magħluqa biex jiddeliberaw, pero' mbagħad joħorġu biss fil-pubbliku biex jagħmlu l-vot sigriet! - l-uniformita' tad-deċiżjonijiet u l-attijiet u mbagħad, Alla jbierek, il-users' committee jirrapporta direttament lill- Ministru.

Issa ħloqna dan il-padrun ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Naħseb kieku għamilna emenda sempliċi u għidna li niddikjaraw li nżidu "padrun" magħha l-awtorita' forsi konna nagħmlu abbozz iktar qasir.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-laqgħat li qed jirriferi għalihom l- Onor. Vella - u nistiednu jsemmihom fl-għeluq - huma laqgħat li huma bil- minuti, li huma pubbliċi u li tista' tikkwota minnhom għax għandek il- minuti minn fejn tikkwota.

U nistieden lill-Onor.

Vella jikkwota minnhom u jekk irid jippubblikahom u jippubblika kollox.

M'għandi problemi ta' xejn.

Niġu issa għal klawsola 10 li hija l-ereżija li aċċennajt għaliha iktar kmieni, fejn għandna pjan ta' struttura suppost mibni fuq kif settur jorbot ma' ieħor.

Issa għandna l-konċett li dan jinbidel bil-biċċiet, qisna qegħdin fuq il-monti, kollox naturalment skond l-espedjenza politika.

Għal dan il-Gvern l-espedjenza politika hija importanti ħafna, għax aħna nafu x'jiġi diskuss bejn il-Prim Ministru, bejn il-ministru u l-Awtorita' ta' l- Ippjanar, u kien hemm min qal: Ma tarawx, inħallu awtorita' b'xi mod ittellifna l-voti!

L-espedjenza politika huwa l-kriterju assolut tal-Gvern preżenti, naturalment ma' l-ingann, għax jgħidu ħaġa u jagħmlu l-oppost tagħha.

Madam Speaker, klawsola 11 tgħid li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għandha tikkonsulta u trid taqbel mal-Kamra tal-Periti fil-ħruġ ta' general development orders.

Naturalment dik fiha nfisha hija pożittiva pero' wieħed irid jistaqsi - għandi f'moħħi l-aħħar general development order li ħarġet - jekk din ġietx diskussa mhux biss b'mod preliminari imma wkoll b'mod finali mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar qabel ma ġiet ippublikata.

Klawsola 12 hija rigward il-limitazzjonijiet li f'ġieħ it-trasparenza dan il-Gvern modern qed jagħmel fuq min joġġezzjona għal żvilupp.

Hawn limitazzjoni ta' terminu ta' ħmistax li jgħodd minn meta jkun hemm pubblikazzjoni ta' l-applikazzjoni f'xi gazzetta.

Irrid infakkar hawnhekk, anke bħala dettall, li fil-liġi eżistenti - u din baqgħet - hemm żewġ obbligi ta' pubbliċita' meta ssir applikazzjoni għal żvilupp.

Hemm il- pubblikazzjoni tad-dettalji fil-qosor ħafna ta' l-applikazzjoni f'gazzetta ta' kuljum, jew ta' kull ġimgħa, u hemm ukoll l-obbligu li jitwaħħal site notice li, kif nafu, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tassumi dik ir- responsabbilta' hi stess biex ma jkunx hemm il-periklu li min qed jagħmel l- iżvilupp ma jwaħħalhiex.

Hawnhekk qed ngħidu li l-oġġezzjoni trid issir fi żmien ħmistax-il ġurnata mill-pubblikazzjoni fil-gazzetta.

Lanqas saret minn meta titpoġġa s-site notice jew forsi missha saret ħmistax mit-tnejn flimkien, mil-liema tiġi l- aħħar.

Jekk dak li jkun ma qagħadx jaqra l-gazzetta u ma ndunax - b'dik it- tipa rqieqa li jkun hemm - li se jkollu bini ħdejh li huwa assolutament joġġezzjona għalih ma jkollux ċans joġġezzjona għax għandu terminu limitat, li jista' jkun ukoll imqassar f'każijiet ta' applikazzjoni urġenti.

Mhux hekk biss, imma kif għidna qabel, issa se jidħol ukoll il-konċett li dan irid iħallas talli joġġezzjona.

Dan ma jistax sempliċement jgħid: Jien ċittadin, jien se mmur għand l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, se ngħidilha li ta' quddiemi se jtella' bini b'mod li jolqot id-drittijiet tiegħi, kif jinterpretahom huwa almenu, b'mod li huwa t'ostaklu għalija, dan huwa żvilupp li jiena noġġezzjona għalih.

Issa biex jagħmel hekk, dan irid jibda jħallas.

Dan f'ġieħ it-trasparenza, f'ġieħ iċ-ċittadin l-ewwel!

Klawsola 13 hija interessanti għaliex f'ċertu sens tagħmel prinċipju li jekk napplikawh b'attenzjoni jista' jkun tajjeb u ma jaqbilx ma' xi ħaġa li għamel dan l-istess Gvern dan l-aħħar.

Din il-klawsola tgħid li meta l- Awtorita' ta' l-Ippjanar tkun qed tikkonsidra applikazzjoni ma tistax tikkonsidra policies li hi tkun ħarġet - kif inhi miktuba tfisser li ma tistax tikkonsidra lanqas local plan li tkun għamlet - jekk dawn jaffettwaw b'mod retroattiv lil xi ħadd li jkun akkwista acquired rights.

Dan hu l-kliem li hawn fil-liġi.

Jekk wieħed jifhem eżatt x'tgħid din il- klawsola, dan ifisser li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar - biex nagħtu eżempju - tista' tgħid li għall-area tal-Port il-Kbir hemm bżonn nipproponu żvilupp ta' ċertu mix differenti bejn open spaces, bejn built up areas, bejn tip ta' żvilupp kummerċjali, għaliex biex jieħu r-ruħ il-post irridu nipproteġuh permezz ta' policy bħal din.

Fil-liġi qed ngħidu li jekk meta saret dik il-policy xi ħadd kellu acquired rights - "acquired right" hija meta wieħed ikun f'area li issa l-awtorita' tixtieq li tkun open space u qabel kienet area fejn seta' jtella' ħames jew sitt sulari - b'din l-emenda l-awtorita' ma tistax issa tibdel il-policy għaliex min laħaq kellu acquired right ma tistax tmissulu.

Hawnhekk il-Gvern qed jgħid li b'mod retroattiv ma tista' tbiddel id-drittijiet ta' ħadd.

Fil-liġi tat-taxxi l- ġodda naturalment għamel bil-maqlub ta' hekk, għax f'dik il-liġi min kellu dritt għal refund taħt is-sistema tal-VAT qallu li dak ir-refund iridu lura, dak mhux acquired right.

Imma apparti l-inkonsistenza bejn liġi u oħra, jien nappella li hawn il-Gvern irid joqgħod attent ħafna għaliex jekk hu qed jifhem li wara li persuna għamlet applikazzjoni ma tistax b'applikazzjoni li ilha għal xi żmien quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għall-konsiderazzjoni tagħha ...

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il- ħin u għandek bżonn extension.

ONOR.

CARMELO ABELA: Nipproponi li l-Onor.

Zammit Dimech jkompli jinstema'.

ONOR.

JOE PSAILA SAVONA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Zammit Dimech ikompli bid-diskors tiegħu.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva).

Il-mozzjoni għaddiet nem.con.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Madam Speaker, nirringrazzja lill- proponent, lis-sekondant u lill-Kamra kollha talli għoġobha testendili l- ħin.

Aħna nifhmu din limitatament - pero' mhux miktuba hekk - li jekk persuna għandha applikazzjoni pendenti quddiem l-awtorita', ma tistax f'daqqa waħda tinbet policy ġdida - almenu jekk ma jkunx hemm dritt ta' kumpens - li tillimita d-dritt fid-data ta' l-applikazzjoni.

Wieħed jista' jagħmel l- argumenti favur klawsola hekk.

Imma naħseb li hawn għandna konċett perikoluż ħafna jekk ngħidu li ma nistgħu qatt noħorġu policies biex nipproteġu l-ambjent estetiku ta' post, jew biex isir żvilupp kummerċjali partikolari, mix bejn turiżmu u żvilupp, jew mix bejn dwelling u uffiċini, għax acquired right is acquired forever.

Nappella lill-Gvern biex jikkonsidra eżattament x'inhi l-intenzjoni tiegħu f'dan ir-rigward u jara x'irid jgħid.

Fi klawsola 15 - fil-fatt fit-test Ingliż bi żball qiegħda klawsola 16 - hawn miżura oħra għat-trasparenza.

Dan l-abbozz mimli bit-trasparenza!

Kieku kellna aħna niġġudikaw l-abbozzi skond l-objects and reasons tagħhom, dan l-abbozz ifalli mill-bidu sa l-aħħar għaliex jagħmel kollox bid-differenza ta' dawk li suppost huma l-għanijiet tiegħu.

F'ġieħ it- trasparenza, fi klawsola 15 għandna miktub li fejn qabel kull min kien ried imur l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u jara pjanta jew xi dokument konness m'applikazzjoni ta' bini seta' jagħmel dan bil-liberta' u bil-faċilita' kollha, issa anke hawn daħħalna żewġ limitazzjonijiet.

Issa qed ngħidu li jistgħu jmorru biss il-periti jekk dawn meta jmorru jissodisfaw lill- awtorita' li għandhom "bona fide interest to view the same".

Din f'ġieħ it- trasparenza!

Mela dawn il-ġirien li jaraw is-site notice u jridu jkunu jafu eżattament x'qed jiġri ħdejhom m'għandhomx issa d-dritt li jaraw x'inhu l-iżvilupp propost?

Qed ngħidulhom li ma jistgħux imorru u jkollhom iqabbdu perit bilfors.

Mela mhux talli issa jridu jħallsu l-miżata lill- awtorita' biex jagħmlu l-oġġezzjoni fi żmien ħmistax-il ġurnata mid-data tal-pubblikazzjoni fil-gazzetti - jekk kumbinazzjoni jkunu qrawha għaliex it-terminu lanqas biss hu minn meta titwaħħal is-site notice - imma jridu bilfors iqabbdu perit li jrid jissodisfa lill-awtorita' li għandu bona fide interest.

Xi tfisser li jkollu bona fide interest?

Nassumu li għan- nom tal-klijent, għax hu x'interess jkollu?

ONOR.

MEMBRU: Interess taċ-ċittadin.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-perit ikollu bona fide interest fil- pjanti tiegħu u naħseb li m'għandux bżonn imur l-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex jarahom dawk għax nimmaġina li jżomm kopja.

Mela hemm limitazzjonijiet assoluti kontra t-trasparenza u żgur li jillimitaw id- drittijiet taċ-ċittadin.

Jien ma nistax ma nirriferix ukoll għall-konċett li hawn f'din il-liġi biex l-applikazzjonijiet ikunu deċiżi fi żmien tnax-il ġimgħa u l-awtorita' on planning grounds tista' titlob lill-applikant għal estensjoni ta' sitta u għoxrin ġimgħa, jiġifieri għandek disa' xhur b'kollox.

Qed ngħidu li jekk jgħaddi dan it-terminu oriġinali jew dak estiż - sakemm m'huwiex xi żvilupp kbir, sakemm mhux milqut minn environmental impact assessment jew statement - il-permess joħroġ awtomatikament.

Naturalment l-Onor Vella għamel u se jkompli jagħmel l-argument li dan huwa l-mod kif in-nies fl- awtorita' jridu jaġixxu bilfors, li ma jistgħux itawlu u kif żgur ma jkunx hemm abbużi - issa naraw jekk jistax ikun hemm abbużi! - u kif kollox jimxi f'termini preċiżi.

Jien onestament ma nafx x'se jiġri f'dawk il-każi fejn it-tnax-il ġimgħa jkunu għaddew, l-awtorita' ma tkunx talbet extension jew l-awtorita tkun talbet extension u jkunu għaddew id-disa' xhur u mbagħad niskopru li dak l-iżvilupp mhux kopert taħt policies ta' l-awtorita'.

Min se jiddeċiedi?

Għax dak jgħid li hu skond il-policies beda jibni, allura jagħmlulu enforcement order xorta?

Jiġifieri apparti li issa mil-lat prattiku, billi għandek limitazzjonijiet li l-Gvern naturalment ħass li għandu jżid kif tapplika din ir-regola b'mod assolut huwa diffiċli ħafna kif tapplikaha, il-Gvern anke hawn għandu joqgħod attent ħafna.

GĦandu jara jekk hemmx xi pajjiż ieħor li għamel sistema bħal din, u jekk hemm, fil-winding up tiegħu jagħtina l-benefiċċju ta' l-esperjenza ta' dawn il- pajjiżi u b'liema salvagwardi preċiżi jaħdmu.

Pero' issa jrid jaħseb ukoll f'aspetti oħra.

Għaliex jien nistaqsi lill-Gvern: X'jiġri meta jkun hemm applikazzjoni li min-natura tagħha tirrikjedi li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ikollha wkoll il-parir ta' enti givernattiva?

Per eżempju, inti tapplika għal żvilupp li jista' jolqot area agrikola - u l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tkun ivvalidat l-applikazzjoni għax din mhijiex kwestjoni li l-applikazzjoni mhijiex valida - allura l-awtorita' tirriferi dik l-applikazzjoni lid-Dipartiment ta' l-Agrikoltura.

Jista' jkun hemm applikazzjoni fuq swimming pool u tirriferi lill-Water Services Corporation; jew ikun hemm xi applikazzjoni fuq xi materja oħra u tirriferi lil xi dipartiment ieħor tal-gvern; jew inkella jekk tkun xi ħaġa li tolqot lis-Civil Aviation tirriferi lid-DCA.

Issa jekk impjegat f'dak id- dipartiment - apparti li tista' ssir mill-case officers ta' l-awtorita' - jorqod fuq dak il-file għal tnax-il ġimgħa, il-permess joħroġ awtomatikament.

Mela l-Gvern irid sitwazzjoni fejn iċ-ċittadin ikun jaqbillu jmur jikkonvinċi lil xi impjegat f'livell ta' dipartiment governattiv, f'livell ta' korporazzjoni pubblika, jew f'xi livell ta' l- istess Awtorita' ta' l-Ippjanar u jgħidlu biex jorqod fuq il-file tiegħu.

Se nagħmlu dan biex neliminaw l-abbuż u biex ikun hawn sistema verament ta' accountability!

Se nibdew nagħtu r-rigali lil min jorqod, u jistgħu jkunu rigali kbar!

Din biex insiru iktar accountable!

Huwa tajjeb li jkun hemm terminu li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma tistax taqbeż jew iġġeddu kif hawn miktub fl-abbozz b'sitta u għoxrin ġimgħa jekk ikollok planning grounds biex tagħmel hekk, imma se ndaħħlu l-konċett issa li permess joħroġ awtomatikament, ikunu xi jkunu ċ-ċirkostanzi?

Imbagħad dak jgħid li l- permess ħariġlu awtomatikament, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tgħidlu: Imma inti qed tgħid li ħareġ awtomatikament, għax jien qed ngħidlek mhux skond il-policy, mela dik il-klawsola lanqas tapplika għalik.

Mela dak jibda jibni, l-awtorita' tagħmillu enforcement order, imbagħad imorru l-qorti biex jaraw l-enforcement order hijiex skond il-liġi.

Se noqogħdu sejrin hekk?

Żidna l-effiċjenza u naqqasna l-burokrazija b'dawn il-metodi li l- Gvern qed jgħaġġel?

Għax issa ma nistax ma nagħmilx dan l-argument ukoll.

(Interruzzjonijiet)

Il-Gvern qed jgħaġġel b'dawn il-metodi u qed imur kontra dak li esponenti tal-Gvern kienu jgħidu qabel mill-bankijiet ta' l-Oppożizzjoni.

Meta l- Onor. George Vella kien iqum jitkellem fil-Parlament fuq l-Awtorita' ta' l- Ippjanar - hawnhekk għandi kopja ta' l-interventi kollha li kien jagħmel l- Onor. Vella fil-leġislatura l-oħra - kien jiġi hawn u jagħmlilna l-argument ta' kemm hemm bżonn rappreżentanza iktar wiesgħa minn organizzazzjonijiet varji u mill-kunsilli lokali fil-kompożizzjoni tal-bord ta' l-istess awtorita'.

Konna nisimgħu kantaliena ta' wegħdiet, waħda wara l-oħra u ripetuti għal darba tnejn, imma f'dan l-abbozz ta' liġi m'hawn xejn min dan.

Żgur li din il-wegħda partikolari ta' rappreżentanza aktar wiesgħa li kienu jħobbu jsemmu qabel l-elezzjoni m'hijiex qegħda hawnhekk.

(Interruzzjonijiet) Mela aħna għandna nkunu daqshekk esiġenti li nippretendu li jiftakru x'kienu jgħidu qabel l-elezzjoni!

Dawn insew x'kienu jgħidu qabel.

Li jinkwetani m'huwiex li nsew x'kienu jgħidu qabel imma donnu li dawn diġa' nsew x'qalu ftit ġimgħat ilu għax sa tliet xhur ilu l-Onor.

Vella wiegħed li se tiġi ppublikata white paper biex ikun hawn diskussjoni mill- iktar wiesgħa fil-pajjiż fejn kull min irid jista' jagħmel sottomissjoni jew argument u jispjegalu u jgħidlu: Iva, il-ħsieb tiegħek huwa tajjeb imma fir-realta' għandi suġġeriment differenti x'nagħmel.

Mhux għalhekk issir il-white paper!

Naħseb li għalhekk kien wiegħed white paper l-Onor.

Vella .

Allura għaliex issa ma żammx il-wegħda tiegħu bħala ministru tal-Gvern?

Xi ħadd impona fuqu biex ma jżommx il-wegħda tiegħu?

Mhux qed iżomm il- wegħdiet tal-programm elettorali, mhux qed iżomm il-wegħdiet li kien jagħmel fid-dibattiti f'dan il-Parlament meta kien jitkellem minn din in- naħa tal-Kamra, mhux qed iżomm il-wegħdiet li għamel bħala ministru xahrejn ilu, allura liema wegħdiet se jżomm?

Kif nistgħu nagħtu kredibbilta' lil gvern li jimxi b'dan il-mod fejn illum igħid kelma u l-għada jagħmel bil- maqlub tagħha?

Huwa metodu ta' trasparenza li tinvolvi lill-korpi kostitwiti jew li l-white paper li tkun wegħidt ma tagħmilhiex?

Jew li tagħmel kollox f'sotto-kumitat tal-Kabinett u tinvolvi magħhom żewġ persuni oħra fejn jista' jkun hemm min ikollu vested interests u ma tagħmilx diskussjoni wiesa' mal-pubbliku b'mod ġenerali?

Li tikkonsulta l-Kamra tal- Periti huwa korrett, imma għandek tillimita ruħek għal dan jew għandek vermanet tagħmel dak li wegħidt int stess?

U jekk issa mhux qed taqbel ma' dak li wegħidt int stess xahrejn ilu, għaliex wegħidtu allura?

Biex tidħak bil-poplu Malti, jew kellek pressjoni min xi ħadd fuqek?

Safejn naf jien fl- istrutturi tal-gvern wieħed jista' jkun hemm fuqek.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Onor. Vella indirizza lis-Sedja, jekk jogħġbok.

(Interruzzjonijiet) Indirizza lis-Sedja Onor. Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: In-nies kollha li qed isemmi l-Onor.

Vella min jaf kemm iġġieldu magħna għax kien hemm Awtorita' ta' l-Ippjanar li żżommilhom u żżommilhom iebes.

Min jaf kemm iġġieldu magħna wkoll f'dawk iċ-ċirkostanzi fejn l-awtorita' setgħet kienet iktar effiċjenti u ma kenitx, ħalli nkunu korretti.

Ħafna minn dawn in-nies iġġieldu magħna u kien hemm xi membri min-naħa ta' l-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien li fil- home visits kienu jgħidulhom biex ma jinkwetawx għax meta jkunu fil-gvern jirranġawlhom kollox.

Jien naf bniedem li qabel l-elezzjoni ġenerali kellu bżonn permess li ma setax jinħareġ u ġie jgħidli li saritlu wegħda mingħand nies fil-Malta Labour Party li meta jitilgħu fil-gvern il-permessi jinħarġulu kollha.

Din hija d-differenza fl-attitudni.

L-Onor.

Vella qed jagħmilha faċli ħafna għall-ħruġ tal-permessi għax jekk jgħaddu 12-il ġimgħa u l-case officer jorqod fuq il-file jew jitlef il-file, kif ġieli jiġri, jew ikun hemm xi uffiċjal f'dipartiment governattiv li jinsa jirrispondi xi file, - ħalli ma nilimitax ruħhi għall-Awtorita' ta' l- Ippjanar - il-permess se jinħareġ awtomatikament.

Allura għalfejn tgorr kontra l-Gvern?

Għalfejn tgħid li dan il-Gvern hu kattiv meta għandu l- permessi take-away?

Għalfejn nikkonsidraw l-ambjent?

Għalfejn nagħmlu pjan ta' struttura li jħares dawn il-fatturi kollha flimkien?

Fil-proċess ta' konsultazzjoni li inti ddeċidejt li tagħmlu bil-bibien magħluqa, jew meta għax kellek ordni jew għax iddeċidejt minn jeddek li ma tagħmilx il-white paper, kellimthom lill-għaqdiet ta' l-ambejnt fil-pajjiż?

(Interruzzjonijiet) Jekk ma kellimtx lill-għaqdiet ta' l-ambjent għaliex fit-titli kollha li għandek fid-dikasteru tiegħek ma għażiltx titlu wieħed li ma jipproteġix l-ambjent?

Inti suppost għandek il-missjoni li tkun il- protettur ta' l-ambjent.

Fejn saret il-konsultazzjoni ma' l-għaqdiet ta' l- ambjent biex sar dan l-abbozz ta' liġi?

Mort biex tiddiskuti dan l-abbozz ta' liġi magħhom?

Mort għand għaqdiet bħalma huma l-ECO, Din l-Art Ħelwa u diversi għaqdiet oħra biex tara kif għandhom isiru dawn l-affarijiet?

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, tinterrompux lill-Onor.Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Inti ma tistax titkellem fuq id-developers għax għamilt liġi fejn ċedejt għall-pressjoni tagħhom u se tibqa' magħruf li għamilt hekk.

Inti qed tagħmel liġi li qed taqleb il-proċess kollu u qed terġa' ddaħħal il-kontroll tal-gvern.

Il-liġi li qed tagħmel se tneħħi it-trasparenza kollha li kien hawn fil-proċess ta' l-ippjanar.

Kif tista' titkellem illum?

Int se tibqa' responsabbli għal din il-liġi, kemm waqt li int ministru u anke jekk għada pitgħada ma tkunx.

Dawn l-emendi se jibqgħu marbutin ma' ismek fl-istorja tal-leġislazzjoni ta' pajjiżna.

(Interruzzjonijiet) Dan kollu li qed ngħidlek joħroġ mill-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna u jekk wieħed ikompli jħares lejn l-emendi l-oħra li hemm jibqa' jsib dan l-element.

Madam Speaker, naħseb li tajt l-iktar eżempji mportanti, imma anke jekk tħares lejn klawsoli oħra u tiġbor dawn l-emendi kollha flimkien - ħares, per eżempju, lejn klawsola 19 b'riferenza għal artiklu 46, fejn il-ministru se jingħata poteri aktar fuq il-proċess ta' l-ippjanar - issib li meta tanalizza l-abbozz ta' liġi bir-reqqa, bl-iskuża li l-Gvern qed ifittex li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar issir aktar effiċjenti u tuża proċeduri iktar mgħaġġla, il-Gvern qed jarroga għalih innifsu poteri li s'issa ma kellux.

Dak li nippretendi mingħand il-Ministru fil-winding up tiegħu huwa - għandu kull dritt li ma jaqbilx miegħi fuq argumenti politiċi u żgur mhux se nippretendi li jaqbel miegħi - li jgħidli jekk it-test tal-liġi li kkwotajt bi preċiżjoni għandux x'interpretazzjoni oħra barra dik li qed nagħtuh aħna.

Dan hu parti mid-dover tiegħu li bħala ministru jgħidilna jekk għandux xi interpretazzjoni oħra, anke jekk bl-ikbar intenzjonijiet tajba f'moħħhu, minbarra dik li biex l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tkun aktar effiċjenti trid bilfors tissubixxi aktar kontrolli min-naħa tal-gvern u minn nies appuntati mill-gvern - wieħed minnhom f'livell ta' direttur, li allura jiġi f'livell ugwali mad-direttur ta' l-ippjanar, jiġifieri lanqas biss hemm sens ta' ġerarkija ta' kmand - anke jekk dan l-aġir ikun kontra r-rieda ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Wieħed minn dawn iż-żewġ diretturi li se jikkmandaw flimkien nafu min hu u ninsab żgur li il-Kamra kollha għandha kull rispett lejh għall-expertise tiegħu fl-ippjanar - qed nirriferi għall-Perit Godwin Cassar - imma fuq l-ieħor għad irridu naraw.

Li nafu żgur huwa li dan se jkun impost mill-Gvern u probabbilment mibgħut miċ-Ċivil.

(Interruzzjonijiet) Aħna nafu għaliex f'Malta qegħdin.

Rigward il-kontrolli l-oħra kollha li rriferejt għalihom, l-Onor.

Vella jista' jħares lejn id-diskorsi li kien jagħmel qabel u jara jekk jaqblux ma' dak li għadni kif għidt.

Jien, per eżempju, niftakar li fis-seduta tas-27 ta' Novembru, 1995 konna qed niddiskutu l-estimi ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u kien hawn intervent f'dan il-Parlament mill-Onor.

Vella li kien ħares b'mod appassjonat lejn il-mission statement ta' l-awtorita' u qalilna li din suppost tħares il-benessere ekonomiku.

Hu kompla jistaqsi kif l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tista' tagħmel dan u x'ċans għandha li tinfluwenza l- iżvilupp ta' ċerti proġetti.

U bħala eżempju semmielna l-kwestjoni tal- lukandi u qal li jekk l-awtorita' trid tħares il-benessere ekonomiku għandha tkun hi li tagħmel policies dwar il-kwalita' u t-tip ta' żvilupp turistiku li rridu f'pajjiżna.

Hekk qal meta konna qed niddiskutu l-estimi ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar fis-27 ta' Novembru, 1995.

Imma issa x'inhu jgħid u x'inhu jagħmel?

Issa ġie b'abbozz ta' liġi quddiem din il-Kamra u qed jgħidilna li l-policies iridu jkunu tal-gvern, irid jippromwovihom il- gvern u f'kull każ il-gvern jista' jiġi quddiem il-Kamra u b'riżoluzzjoni jemenda liema parti jrid mill-pjan ta' struttura.

L-Onor.

Vella f'dak id-dibattitu rrifera wkoll għall-benessere soċjali u qal: "L-istess nista' ngħid għall-benessere soċjali", u semma is-social housing u staqsa: Kif nistgħu ngħidu li l-mission statement jgħid li l- membri tal-bord ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għandu jkollhom parti fit- tfassil tal-benessere ekonomiku u soċjali jekk ma jiddeterminawx huma l- policies soċjali?

Hekk qal f'dak id-dibattitu l-Onor.

Vella, ċioe' li l- Awtorita' ta' l-Ippjanar għandha tkun hi li tiddetermina l-benessere ekonomiku kollu kif ukoll dak soċjali.

Imma hekk se jagħmel issa b'dan l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna?

Jew issa għandu d-dritt li jibdel parti mill-pjan ta' struttura għax, kif għadu kif qal l-Onor.

Portelli, il-Gvern iħares lejn il-qasam tal-housing b'mod assolut?

Mela aħna se nagħmlu policy fuq il-housing, nagħmlu emenda għall-pjan ta' struttura limitatament fuq l-aspetti tal-housing u dik nimponuha fuq l-awtorita'.

Imma dan ma jaqbilx ma dak li ntqal qabel mill-istess Onor. George Vella.

Anke jekk naraw l-attitudni tal-Gvern lejn l-Awtorita' ta' l-Ippjanar fir- rigward tal-pjan ta' Pembroke - anke bil-liġi eżistenti aħseb u ara meta dawn l-emendi jkunu tajnihom saħħa ta' liġi! - il-Gvern hekk qed jagħmel preċiżament għax qed jara kif jista' jkollu poter l-aktar assolut permezz tal-liġi li qed jipproponi f'din il-Kamra.

Fuq Pembroke l-Awtorita' ta' l- Ippjanar kienet għamlet proġett għax riedet mix bejn żvilupp ta' dwellings u żvilupp kummerċjali biex tippromwovi l-possibbilta' li min jgħix hemm ikun jista' jkollu wkoll impjieg fil-viċinanzi.

Riedet ukoll mix ta' ħwienet kummerċjali li jaqdu l-bżonnijiet tal-komunita' u l-pjan ta' Pembroke kif kien imfassal mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar kien jirrispetta dan it-taħlit kollu, fis-sens ta' persentaġġ ta' housing ġdid ta' ċertu tip, ta' business park b'attivita' kummerċjali u b'kondizzjonijiet stretti dwar kif jaħdem u jaġixxi u ta' landscaping (Interruzzjonijiet) Dażgur li jiena ntiż!

Dak huwa rapport li kien sar lili meta kont ministru.

(Interruzzjonijiet) Mela le!

Dak parti mill-mix.

Imma aħna ma mponejniex ruħna fuq l-Awtorita' ta' l-Ippjanar bil-mod skandaluż kif qiegħed jimponi ruħu l-Gvern illum.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, żommu l-ordni.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Aħna lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar għidnielha: Dawn huma l-ħteġijiet tas-social housing, il-ħteġijiet ta' sports facilities, il-ħteġijiet ta' sistema ta' trasport aħjar, il- ħteġijiet ta' business park u l-ħteġijiet ta' upgrading fis-sistemi ta' l- infrastruttur biex jolqot l-iżvilupp li se jsir kif narawhom aħna bħala gvern.

Imma aħna għamilna iżjed minn hekk.

Fil-fatt l-Onor.

Vella qed ikun tant ġentili li jfakkarni li aħna għamilna proċess ta' konsultazzjoni serja, miftuħa, kontinwa u assidwa man-nies li jgħixu ġewwa Pembroke.

Aħna urejniehom l-ewwel draft u jekk ma qablux miegħu setgħu jagħmlu l-kummenti tagħhom.

Imbagħad ħriġna draft ieħor, għamilna esibizzjoni u kkonsultajna mal-kunsill lokali.

Pero' l-Gvern preżenti m'huwiex jaħdem b'dan il-mod.

Huwa jibgħat għall-kunsill lokali x'ħin irid hu u meta jrid hu u jikkonsulta miegħu fuq xiex irid u mbagħad jgħidlu biex ma jindaħallux fid- deċiżjonijiet li jieħu għax huwa l-Gvern.

Jiġifieri dan il-Gvern lill- kunsill lokali ma jdaħħlux għal-laqgħat kollha u jħalli barra anke uffiċjali li jaqblu miegħu politikament.

Dan huwa l-mod li l-Gvern preżenti, Gvern li suppost kellu jimxi bi trasparenza, b'mod effiċjenti u b'mod modern, qiegħed jimxi bih.

Jiena lill-Onor.

Vella se nkompli nikkwotalu għaliex la nesa x'qal xahrejn ilu aħseb u ara kemm se jiftakar x'qal fl-1995.

L-Onor.

Vella kien tkellem ukoll rigward il-policy ta' health u staqsa: GĦaliex ma tkunx l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li tgħid hi jekk fil-pajjiż hemmx bżonn sptar ieħor jew le u x'tip ta' sptar isir?

GĦaliex l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għandha tkun ridotta għal awtorita' li tiddeċiedi biss jekk l-isptar ikunx b'żewġ sulari jew bi tliet sulari jew inkella jekk il-colour scheme ta' barra taqbilx ma' l-ambjent?"

L-Onor.

Vella ma riedx li l- Awtorita' ta' l-Ippjanar tiġi ridotta b'dan il-mod meta kien jirrappreżenta lill-Oppożizzjoni fuq l-istess awtorita'.

(Interruzzjonijiet) Iva, se nkompli naqralek.

Kemm hawn x'naqra f'dan id-diskors li għamel l-Onor.

Vella!

Jekk irid, jiena nista' naqra x'qal dakinhar mill-bidu sa l-aħħar għal erba' darbiet u nagħmlu kompetizzjoni jekk isibx klawsola waħda li taqbel ma' l-abbozz ta' liġi kif ippreżentah illum!

(Onor. Membri: Hear, hear) Din hi r-realta'.

Ħalli nkompli nikkwotalu.

L-Onor.

Vella qal li ma riedx li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ssir it- timbru tal-gvern u tgħaddi applikazzjoni għax il-ministru jkun xeba' jitkellem fuqha, u jiena nistaqsi: Dan id-diskors jaqbel ma' l-istatements pubbliċi li kellna dan l-aħħar?

Jekk il-proġett ta' Buġibba, per eżempju, fih innifsu huwa tajjeb u l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tindika bl-ikbar kortesiji u bl-ikbar għaġġla ....

Irrid ngħid li f'dan is-sens jiena ngħir għan-naħa l-oħra għaliex fi żmienna mank kien hemm proġett wieħed li għaddewh bl-għaġġla li għaddew l-proġett ta' Buġibba!

Mill-Awtorita' ta' l- Ippjanar, kienu jgħidulhom li ċertu disinn ma jagħmilx sens u m'huwiex komplut u allura jeħtieġ li jaraw x'inhuma jagħmlu preċiż.

(Interruzzjonijiet) U għaliex qalulhom hekk, fil-pubbliku qalu: "L- Awtorita' ta' l-Ippjanar xebbgħetna!

Issa xbajna mill-Awtorita' ta' l- Ippjanar!"

Dan hu li qalu dwar l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li mxiet bl- ikbar ħlewwa u ġentilezza magħhom għaliex jekk il-Gvern indikalha prijorita' hija pprovat timxi magħha.

Iżda l-attitudni tal-Gvern m'hijiex "Imxi miegħi u għidli fejn il-pjan jista' jkun aħjar" imma hija attitudni ta' gvern arroganti li ladarba jkollu idea jimxi biss fuq dik l-idea.

Kien hemm diskors ieħor fuq l-Awtorita' ta' l-Ippjanar fis-sens li l-Gvern huwa mxebba' bil-mod kif taġixxi għar-rigward ta' proposti oħra li huwa jkun qed jagħmel.

Il-Gvern mhux biss m'għamilx djalogu mal-pubbliku kollu b'mod ġenerali u mhux biss m'għamilx djalogu ma' l-għaqdiet ambjentali ta' pajjiżna imma lanqas biss għamel djalogu sinċier u miftuħ ma' l-istess Direttorat ta' l-Ippjanar.

Biex nagħlaq id-diskors tiegħi llejla, Madam Speaker, irrid ngħid li meta nitkellmu dwar l-ippjanar naħseb li ma nistgħux nenfasizzaw biżżejjed kemm qegħdin nitkellmu fuq settur delikat f'pajjiżna.

Huwa kkalkolat li fil- preżent għandna 18% built up area.

Issa jekk joħorġu l-permessi kollha fejn għandek l-ischemes kif inhuma eżistenti - għaliex bil-poter li l-Gvern qed jagħti li jibdel il-pjan ta' struttura bil-biċċiet qed ikollu wkoll il- poter li jestendi l-ischemes u green area jista' jibdlilha l-valur b'miljuni kbar ta' liri - il-built up area titla' għal 21%, u dan huwa persentaġġ għoli ħafna ta' żvilupp f'dan il-pajjiż.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, tinterrompux iktar.

Onor. Vella, jekk jogħġbok, żomm l-ordni.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Madam Speaker, jekk irridu li f'pajjiżna nevitaw it-twelid mill-ġdid tal-mostru ta' l-abbużi mill-gvern, il-mostru tal-korruzzjoni, il-mostru ta' l-arroganza, il-mostru ta' l-ippjanar mingħajr professjonalita' u l-mostru ta' l-ingann fejn ngħidu mod pero' nagħmlu mod ieħor, jiena nappella lill-Gvern minn qalbi biex jagħmel eżerċizzju wieħed u sempliċi billi waħdu u bil-kwiet jaqra dan l-abbozz ta' liġi mill-ġdid, jirrifletti fuqu kelma b'kelma u jara fil-kuxjenza tiegħu - sakemm ma spiċċalux kull sens ta' mistħija - jekk għandux jibqa' jipproċedi quddiem il-Parlament b'dan l-abbozz kif ippreżentat.

(Onor. Membri: Hear, hear) Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA (President tal-Kumitat Permanenti għall- Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi): Madam Speaker, nippreżenta l-Minuti konfermati tal-laqgħa numru 5 tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi li saret fl-4 ta' Ġunju 1997.

Nirrapporta wkoll li l- Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-1997 li jemenda l-Att dwar l- Edukazzjoni" għadda mill-Kumitat b'emendi.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar il-Ġimgħa, 18 ta' Lulju, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - it- Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - it-Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar Garanziji ta' Self lil Impriżi Żgħar - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Richard Muscat.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Madam Speaker, minn hawn u ftit ġranet oħra dan il- Parlament se jagħlaq għar-recess tas-sajf, li jfisser li għaddejna l-ewwel sena mill-ħajja ta' ħames snin ta' dan il-Gvern.

Meta wieħed iħares lura lejn din l-ewwel sena ta' gvern li tela' fil-poter bi programm ta' tiġdid, ta' immaġini ġdida u ta' tant wegħdiet li għamel ma' kull settur ta' l- elettorat - għalkemm baqa' żmien biex il-prova tkun konfermata - jiena ngħid li f'ħafna mill-attivitajiet, mill-policies u mil-liġijiet li qegħdin ngħaddu f'dan il-Parlament diġa' qegħdin naraw li se nidħlu f'ċerta preokkupazzjoni serja.

Qiegħed neskludi d-dibattitu li għadna kif smajna - biex ma nidħolx fil-mertu tiegħu - għalkemm huwa tipiku bħala eżempju ta' dan li qed ngħid, pero' żgur li f'dawn il-ġimgħat minbarra d-dibattitu dwar l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp kellna dibattiti, proposti, liġijiet u anke miżuri li ħa dan il-Gvern li qegħdin jagħtuna x'nifhmu li s-snin li ġejjin fuqna taħt din l-amministrazzjoni se jkunu tassew ta' tħassib u ta' inkwiet.

F'kelma waħda dawn se jibagħtuna fi żmenijiet li konna ħsibna li għandhom jibqgħu biss memorja ta' l- istorja.

Biss f'dan il-ftit ħin nixtieq nillimita ruħi għas-segretarjat parlamentari li jiena insegwi, li hu dak immexxi mill-Onor.

Joe Cilia.

Mill-mod kif dan qed jitmexxa mill-ewwel nieħdu l-impressjoni ta' x'nista' nimmaġina li se jiġri fis-snin li ġejjin fl-attivitajiet ta' dan id- dikasteru.

Nibda biex ngħid li l-attivitajiet li saru minn dan is-segretarjat parlamentari huma attivitajiet li kienu għadhom qed iġorru r-ritmu u d- dinamika tal-Gvern preċedenti.

Saru xi wħud mill-attivitajiet li kienu ppjanati, oħrajn waqgħu u oħrajn saru tassew bit-tqanżih.

Rajna wkoll li sar ħafna tibdil fid-diversi kumitati li jeżistu biex imexxu dan is- segretarjat parlamentari u l-attivitajiet konnessi mal-mission statement tiegħu.

Dawn it-tibdiliet saru sempliċement għal raġuni waħda, ċioe' biex jidħlu nies li huma viċin is-segretarjat parlamentari mil-lat politiku.

Fil-maġġoranza tal-każi naraw li anke twarrbu nies li kienu qed jagħtu kontribut tajjeb fil-qasam tagħhom imma li sfortunatament ma sabux is- simpatija tas-segretarjat parlamentari.

Biex inkun fair ukoll u l-kumment tiegħi ma nagħmlux ġeneralizzat irrid ngħid li hemm oħrajn li baqgħu f'posthom u baqgħu jagħtu l-kontribut .

Madam Speaker, fil-qasam tal-mużewijiet kellna pjan ta' ħames snin li kien diġa' wasal fit-tieni sena tiegħu.

Kien pjan ta' riforma strutturali, organizzattiva u politika u kellu l-iskop li jagħti lill-mużewijiet u lill- wirt storiku ta' pajjiżna dehra tassew moderna u xierqa għall-bidu tal- millenju.

Dan kien qed isir mhux biss għal skop ta' turiżmu imma b'mod partikolari biex lill-poplu Malti nagħtuh il-possibbilta' li jirrifletti u jara l-istorja ta' ġensna.

Il-kultura l-ewwel ma rridu noffruha hi lill- poplu tagħna imbagħad lit-turisti.

Dan il-pjan waqaf.

Veru li baqa' għaddej xi xogħol fil-Mużew ta' l-Arkeoloġija imma l-pjan huwa nieqes minn viżjoni globali.

Fi żmien il-Gvern Nazzjonalista l-Ipoġew, per eżempju, kien qiegħed għaddej minn ristrutturazzjoni enormi u radikali biex jiġi modernizzat.

Dan kien ippjanat li jitlesta.

F'mistoqsija parlamentari li saret fit-28 ta' Jannar ta' din is-sena, il-Ministru weġibni li l-Ipoġew mistenni jiftaħ għall-Marzu jew April 1997.

Erġajt għamilt mistoqsija fit-22 ta' April u r- risposta kienet li x-xogħol jitlesta aktar tard din is-sena.

Hawnhekk il- Ministru ma ntrabatx b'perjodu ta' żmien.

Ma kienx jaqbillu jsemmi aktar dati daqskemm ilna nipposponu!

Fid-19 ta' Mejju, proprju xahrejn ilu, ir- risposta għal mistoqsija oħra fuq l-istess suġġett kienet li huwa ttamat li dan is-sit jerġa' jinfetaħ għall-pubbliku sa l-aħħar tas-sajf.

Li nista' nagħmel hu li nawgura li qabel ikun reġa' fetaħ il-Parlament f'Ottubru li ġej inkunu diġa' rċevejna l-istedina biex nattendu għall-ftuħ uffiċjali ta' l-Ipoġew kif ristrutturat.

S'issa nista' biss nagħmel xewqa u j'Alla tirnexxi.

Jekk inħarsu lejn il-kultura, Madam Speaker, naraw li kellna pjan li kont bdejtu jien fl-aħħar xhur ta' qabel l-elezzjoni, li bih kellna nwaqqfu ċentru għal għaqdiet kulturali li m'għandhomx fejn jiltaqgħu.

Jidher li l- file ma nstabx.

Aħna ndikajna fejn jista' jkun dan il-file pero' r-risposta għadni nistenniha sakemm dan l-imbierek file jinstab.

Madam Speaker, jien insistejt ukoll għal kumitat tal-millenju.

Dwar dan ma kellix ir-risposti imma ftit tal-ġranet ilu qrajna li saret konferenza ta' l-aħbarijiet mill-Ministru George Vella flimkien mal-Ministru tat- Turiżmu u dawn qalu li l-kumitat tal-millenju dalwaqt jitwaqqaf.

Sadanittant xtaqu li kull min għandu xi idea, jibgħatielhom biex meta jirċievu l-ideat jaraw x'hemm tajjeb, jitwaqqaf kumitat, il-kumitat jagħżilhom u jmexxu.

Jiena ma nafx din x'serjeta' hi.

Qed tingħata importanza fid-dinja kollha mil-lat kulturali u hawnhekk dan il-fatt jittieħed b'dan il-mod.

U fejn hu l-ministru tal-kultura f'dan il-kumitat tal-millenju?

Għaliex ma kienx hemm?

Id-domandi fuq dan il-kumitat tal- millenju nagħmilhom lil min għandu x'jaqsam mal-kultura u mhux lil min għandu x'jaqsam mat-turiżmu.

Madam Speaker, f'dan il-kuntest l-affarijiet m'huma jogħġbuni xejn.

Kellna ċ-ċentru nazzjonali ta' l-arti, f'St. James Cavalier, li kellu jitlesta sa l-aħħar ta' Diċembru.

Aħna nagħmlu l-mistoqsijiet imma għadna sal-lum ma rajniex ix-xogħol komplut u l-St.

James Cavalier miftuħ.

Dan barra li nistgħu ngħidu b'dispjaċir kbir li s-sit tat-teatru l-imwaqqa' se jibqa' jintuża bħala parking u se jibqa' eyesore għal min jaf kemm snin oħra.

Dan meta konna wasalna biex fl-aħħar pajjiżna jkun jista' jikkontribwixxi għas-sena tal-millenju l-ġdid - li hi s-sena internazzjonali ta' l-arkeoloġija u ta' l-arkitettura - b'dan iċ-ċentru nazzjonali ta' l-arti.

Irrid nispiċċa b'mistoqsija ta' l-Onor.

Chris Cardona li tagħha ngħatat tweġiba llum mill-Ministru Bartolo dwar l-istadium nazzjonali f'Ta' Qali.

Fit-tweġiba tiegħu l-Ministru qed jgħid li l-problemi fil-Valletta side ilhom jeżistu snin twal iżda sfortunatament il-Gvern preċedenti kien ħallihom fuq l-ixkaffa.

Din ir-risposta m'hijiex korretta Madam Speaker.

Il-problemi tas-side tal-Belt, li qiegħda taqa' biċċa biċċa, ġejjin mill- bidunett ta' meta l-istadium inbena mill-Gvern Laburista ta' l-Onor.

Perit Mintoff.

Dan kien inbena bl-għaġla u kien hemm difetti kbar fl-istruttura u adirittura esperti jgħidu li kien inbena fuq it-tafal u allura beda jċedi.

Dak kien l-iżball oriġinali, Madam Speaker.

Mhux sew li tingħata din il- kwalita ta' risposta.

It-tweġiba tal-Ministru tkompli li l-ħlas tal-kera mill-MFA għall-użu ta' l-istess stadium twaqqaf da parti ta' l-MFA fl-aħħar snin minħabba n-nuqqas ta' progress f'din il-materja.

Dan m'hu veru xejn.

Il-kwestjoni tal-kera hija kwestjoni separata mill-kwestjoni tas-side tal-Belt.

L-MFA ma ħallsitx il-kera dovuta u l-Gvern ma qgħadx ifittex fuq dan is-suġġett.

Imma dawn huma żewġ affarijiet separati u kulma rrid ngħid hu li nawgura li ssir deċiżjoni tajba u intiża li tinstab soluzzjoni xierqa għaż-żewġ naħat, kemm għan-naħa tal-ministeru kif ukoll għan-naħa ta' l-istadium, għaliex għal kull min hu dilettant u jsegwi l-logħob tal-football, jiena fosthom, hija verament xena ta' għajb li jara dak il-periklu dejjem jiżdied.

Is- supporters jew ikollhom jissugraw jekk joqogħdu fuq dik in-naħa ta' l- stadium jew inkella jkollhom jiġu mwarrbin.

Dan l-istadium nazzjonali tagħna ma jixraqlux li jkollu kwalita' ta' servizz bħal dak.

Rigward żgħażagħ u rigward l-isport hemm ħafna x'wieħed jgħid.

Fuq iż- żgħażagħ nista' nagħmel kumment wieħed u niġbor kollox.

Jidher li ħadd m'għandu ideat f'dak is-settur.

Jiena mhux qed nara l-ebda ħaġa ġdida u l- ebda affarijiet li liż-żgħażagħ jagħtuhom sinjal jew gwida.

L-istess ħaġa ngħid għall-isport.

Żgur li din l-ewwel sena ġġiegħelni nitħasseb fuq din il-kwalita' ta' ħidma fil-qasam tal-kultura, arti, sport u żgħażagħ.

Nittama li l-Gvern jinduna x'inhu jiġri u ma jdumx ma jgħolli l-livell tas-segretarjat parlamentari għall-arti, kultura, sport u żgħażagħ għal livell ta' ministeru.

Kif inhu diġa' ġie degradat, Madam Speaker.

Jien jidhirli li dan huwa suġġett li jimmerita l-attenzjoni nazzjonali għas-snin li ġejjin.

Kif inhu m'huwiex miexi tajjeb.

Min jaf allura kieku kellu jsir ministeru, kif verament jixraqlu li jkun?

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Psaila Savona.

ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA: Madam Speaker, statement popolari jgħid li l- poplu jkollu l-gvern li jixraqlu.

Dan huwa statement intelliġenti ħafna għax fi ftit kliem jista' jaqbel miegħu kulħadd.

Naħa ta' din il-Kamra tgħid li l-poplu vvota b'mod intelliġenti għax-ivvota lilhom u n-naħa l- oħra tgħid li l-poplu qed jieħu li ħaqqu għax ma vvotax intelliġentement.

Biss naħseb li mill-aħħar elezzjoni ħarġet ħaġa li żgur naqblu magħha ż- żewġ naħat tal-Kamra.

L-aħħar elezzjoni kienet eżerċizzju ta' kemm tista' timxi 'l quddiem bir-reklam.

M'hemmx dubbju li l-aħħar elezzjoni intrebħet bis-saħħa tar-reklami.

Naħseb li ma kellna ebda elezzjoni fejn il-partit li rebaħ imbarka ruħhu fuq esperjenza ta' marketing u esperjenza li bir- reklam tasal.

Jien naqlagħlu l-kappell għax fl-aħħar elezzjoni l-Kap tal- Partit Laburista wera li bir-reklam tista' wkoll tbigħ refrigerator ġewwa n- North Pole!

Pero' nħoss li huwa ħażin li la l-Partit Laburista ħa r-riedni tal-gvern f'idejh ikompli b'din it-tattika.

Ir-reklam għandu favur tiegħu li jagħtik dak li int tkun ħdimt għalih.

Mill-banda l-oħra, meta tkun qiegħed timxi hekk mal-poplu tiegħek ma tkunx qed tagħtih dik it- trasparenza u dik il-verita' li l-poplu verament jixraqlu.

Kif nafu aħna, ir-reklam iġiblek quddiem għajnejk ħafna affarijiet sbieħ imma fil-verita' jkun hemm ħafna aspetti oħra.

Ħafna mill-prodotti li aħna nixtru jkollhom reklam tajjeb imma meta tiġi biex tutilizzahom issib li m'hemmx dak li inti kont ħallast għalih.

Hawnhekk nixtieq nappella lill-Gvern biex jieqaf minn din il-biċċa xogħol tar-reklam u ta' marketing.

B'dawn l-affarijiet qed tagħti lill-dan il-pajjiż sens falz ta' x'inhija il-verita'.

Wieħed mill-eżempji li xtaqt inġib, Madam Speaker, huwa dik il-lista ta' oġġetti li qed tidher regolarment li għaliha l-Gvern qiegħed iħallas eluf ta' liri, kif rajna mill-aħħar interpellanzi li dehru.

Ma' l-ewwel daqqa t'għajn issib faċċata sħiħa ta' prodotti li raħsu.

Min ikun qiegħed iqalleb il-gazzetta awtomatikament jgħid kemm irnexxiet din it-taxxa l- ġdida u kemm għandna oġġetti li raħsu verament, imbagħad meta jkollok daqsxejn ħin iktar u tibda tfittex issib li dawk l-oġġetti m'huma xejn ħlief erba' items li stajt tpoġġihom f'erba' linji.

Dan apparti l-fatt tar- ripetizzjoni li hemm.

L-ewwelnett hawn lista ta' l-imbejjed kollha.

Hemm sweet, semi-sweet, abjad jew iswed u dan qed jokkupa terz ta' din il- faċċata.

Dan seta' jsir bħala item wieħed.

Seta' ntqal li l-imbejjed naqsu bi ftit ċenteżmi.

L-istess ħaġa dwar it-toiletries.

Insibu li t-toilet paper, jekk qiegħed pakkett ta' tnejn qiegħed imniżżel, pakkett ta' għaxra qiegħed imniżżel u pakkett ta' sittax huwa mniżżel ukoll.

B'hekk tagħti ċertu sens li kien hawn ammont kbir ta' affarijet li roħsu mentri fil-fatt m'huwa xejn min dan kollu.

Il-fatt jafu kulħadd, nafu jiena u tafu int Madam Speaker, li dawk l-oġġetti li huma magħmulin hawn Malta raħsu b'xi ftit u l-oġġetti li ġejjin minn barra, minħabba d-dazju li hemm fuqhom, għolew kollha.

Jekk irridu naraw jekk il-ħajja hawn Malta għolietx jew le għandna nkunu nafu li, minn dawk l-affarijiet li nużaw ta' kuljum, 20% biss huma prodotti li jinħadmu hawn Malta u 80% huma dawk li jinġiebu minn barra.

Meta tagħmel l-average tibda tara kemm il-ħajja verament għoliet bis- serjeta'!

Madam Speaker, għandna wkoll il-kwestjoni tas-Snowball, fejn huwa ovvju li l-Gvern qed jgħaddi l-poplu biż-żmien.

Jiena xi ftit ġranet ilu għamilt mistoqsija parlamentari u staqsejt kif tittella' din il-lotterija.

Il-Prim Ministru weġibni li jittellgħu tmien numri.

Meta jittellgħu tmien numri għandek 100 million combinations.

Fl-istess mistoqsija l-Prim Ministru wieġeb li hemm 10,000 reġistru li qed jipparteċipaw f'din il- lotterija.

Jiġifieri l-poplu Malti kollu għandu ċans ta' 10,000 u l-Gvern għandu ċans ta' 100 miljun neqsin 10,000!

Jiġifieri jekk inpoġġuhom f'termini iktar sempliċi, il-poplu Malti kollu għandu ċans wieħed biex jitla' n-numru tiegħu u l-Gvern għandu 10,000.

Immaġina kieku ċ-chances tiegħi u tal-Gvern jintefgħu f'borża waħda, jien ikolli pedina waħda u l- Gvern għandu 10,000.

Min għandu ċ-chance li jitla'?

Din hija daħka fil- wiċċ.

Il-Gvern imissu jistħi li qed jidħak bil-poplu b'din il-manjiera.

Madam Speaker, għadni kemm rajt lill-Ministru tas-Saħħa f'din il-Kamra u l-preżenza ta' l-Onor. ħabib tiegħi, ministru tal-Gvern preżenti, tfakkarni li hemm mod ieħor kif tgħaddi ż-żmien bil-poplu.

Jien kont għamilt xi osservazzjonijiet f'xi aġġornament u kont ġbidt l-attenzjoni fuq in-nuqqas ta' mediċini li hemm ġewwa l-isptar.

Kont ġbidt l-attenzjoni fuq inkjesta li kienet saret fuq mara li mietet u anke fuq numru ta' testijiet li qed jieħdu żmien twil biex jittieħdu.

Fuq in-nuqqas ta' mediċini l-Ministru qal li hemm nuqqas ta' mediċini għaliex minn meta wieħed jibda l- procurement procedure, sakemm ikollok is-supply mingħand l-aġenti trid bejn wieħed u ieħor tmienja jew disa' xhur.

Imma issa dan il-Gvern ilu disa' xhur fil-poter, jiġifieri jekk ħa procurement action m'għandux għalfejn joqgħod iwaħħal fl-amministrazjoni ta' qabel.

Jekk ħa azzjoni mill- ewwel, it-tmien xhur li qed igħid li dawn l-affarijiet jeħdulu issa għaddew u allura mhux suppost li llum il-ġurnata ġewwa St.Luke's ikollna ebda nuqqas ta' mediċini.

Qal ukoll li tant kienet traskurata l-amministrazzjoni ta' qabel li kellna noħorġu d-direct orders biex il-pazjenti jkollhom il-mediċini.

Kieku ħareġ id-direct orders, Madam Speaker, ma kienx ikun hawn dan in- nuqqas ta' mediċini.

Fl-amministrazzjoni ta' qabel kien ikun hemm xi nuqqas ta' mediċini 'l hawn u 'l hemm imma madankollu din il-kwestjoni ta' procurement u ta' direct orders ma treġġi assolutament xejn.

Dan m'hu veru assolutament xejn.

Jekk ir-raġuni kienet, kif qed igħid il-Ministru, li l- amministrazzjoni ta' qabel damet ma ordnat l-affarijiet, allura f'dawn id- disa' xhur l-affarijiet imisshom tranġaw.

Lanqas saru xi direct orders din id-darba biex ikun hawn il-mediċini.

Kieku dawn id-direct orders saru, kien ikun hawn il-mediċini kif qal il-Ministru.

Dan apparti l-fatt li qal li issa għandu sistema komputerizzata li ma' l-ewwel daqqa t'għajn tagħtih id-data kollha li jixtieq u minkejja l-fatt ukoll li ħoloq unit ta' erba min-nies biex jaraw li jkun hemm stock fil-polikliniċi.

Dawn l-erba' min- nies qed jagħmlu l-mirakli!

Dan m'hu veru xejn Madam Speaker.

Xbajt jiġu pazjenti u jgħiduli li qalgħu fwiedhom imorru mingħand Kajfas għall-għand Pilatu u xorta jibqgħu mingħajr il-mediċini li jkun ordnalhom it-tabib.

Il-Ministru tas-Saħħa għoġbu wkoll jagħmel xi osservazzjonijiet fuq l- inkjesta li jiena tlabt fuq mara li kienet mietet intortament wara li kienet marret f'St Luke's. Biex infakkar, din kienet mara li marret fl- emerġenza b'uġigħ kbir f'sidirha, li kif tagħmel xi ftit eżerċizzju jiżdied u kif tikkwieta jieqaf.

Dan huwa kawża ta' xi ħaġa ħażina fil-qalb.

Din marret ġewwa l-isptar ta' l-emerġenza, it-tobba għamlulha xi testijiet iżda jidher li ċerti affarijiet oħra ma għamluhomlhiex.

Bagħtuha d-dar u ma tawhiex il-benefiċċju tad-dubju li din il-mara seta' verament kellha xi ħaġa.

Dawn affarijiet li jiġru lill kull min jaħdem.

M'għandi ebda ħsieb li minn hawn nagħmel xi osservazzjoni fuq it-tobba u l-istaff ta' l- emerġenza ta' St. Luke's. Dawk hemmhekk qed jagħmlu l-mirakli fil-mod kif qegħdin jaħdmu.

Jiena li qed nagħti tort hawnhekk huwa lill-Ministru tas-Saħħa li jiġi jipprova jitfa' dawl ikrah fuq it-tabib li bagħtha.

Qal li ma jridx jgħid min hu.

It-tabib kont jien, Madam Speaker, u m'għandi l-ebda mistħija.

It- tabib kont jiena u jekk jerġa' jkolli każ bħal dan nerġa' nibagħtu, kif jiena dovut li nagħmel.

Kont nagħmel l-istess djanjosi u meta nerġa' nara lill-din il-mara kif tiġi mibgħuta lura mill-isptar u jgħidulha li m'għandha xejn, nerġa' niċċertifikaha kif iċċertifikajtha.

Dan ipprova jitfa' d-dell li t-tabib tagħha qabad u għamel iċ-ċertifikat tal-mewt.

U żgur li għamel iċ-ċertifikat tal-mewt.

Mela t-tabib tagħha għandu joqgħod jimxi fuq biss dak li jidhirlu hu għax ġew erba' testijiet tajbin u din il- mara qed tgħidlu li għandha wġiegħ f'sidirha li qed jiżdied meta teżerċitha ruħha u qed jieqaf meta hi tikkalma.

M'hemm ebda dubju.

Ma jistax ikun hemm djanjosi oħra.

Qagħad joqgħod jitfa' d-dubju li din il-mara kienet tbati minn diversi mard ieħor.

M'hu veru assolutament xejn.

Ma fiha xejn billi ngħid li din il-mara kienet tbati minn daqsxejn diabete, illi tbati nofs il- popolazzjoni Maltija, u li hija pre-disposing factor għall-attakk tal-qalb u kienet tbati wkoll minn daqsxejn nervi, li għandha nofs il-popolazzjoni Maltija, speċjalment f'dawn l-aħħar disa' xhur.

Madam Speaker, jien b'dan ma rridx inċekken ix-xogħol diffiċli li hemm ġewwa l-Isptar San Luqa.

Kienet tkun ħaġa tajba li kieku dan il-Gvern, fil- forma tal-Ministru, jgħidilna li St Luke's huwa overstaffed u naraw x'se naqbdu nagħmlu biex affarijiet bħal dawn ma jerġgħux jiġru.

Fil-fatt hekk għamel għall-aħħar kumment tiegħi li kont għamiltlu fuq il-kwantita' ta' testijiet ta' demm li kienu qed jingħataw appuntament għal sitt ġimgħat wara.

Il-Ministru hawnhekk irrispondieni li dawn issa m'għandhomx ikunu aktar tard minn ġimgħa waħda.

Fil-fatt huwa qal li din l-ordni kien ta qabel ma ġbidt l-attenzjoni jien.

Ma jimpurtax, l-aqwa li jitranġaw l- affarijiet.

Madam Speaker, dan il-Gvern qiegħed jgħaddi lill-poplu biż-żmien.

Ħaġa li dejqitni ħafna u reġgħet tqanqlet illejla hija l-propaganda esaġerata li qed jingħata x-xogħol li sar f'Buġibba.

Qishom qatt ma saru bankini ġewwa Malta!

Veru li sar xogħol f'Buġibba.

Ħadu ċ-challenge biex ikunu jistgħu jgħidu: Ara kemm nafu!

Qalgħu l-ħaddiema tal-pajjiż kollu biex imorru jaħdmu hemmhekk.

Sabu l-infrastruttura ta' dak il-post lesta għal kollox u ċċangawha u ħarġet Buġibba sabiħa.

Madam Speaker, imma hemm bżonn li kull darba nonfqu dawn il-belli liri biex aħna noqogħdu nfakkru l-poplu kemm għamilna affarijiet!

Immaġina x'kien jagħmel Gvern Nazzjonalista ta' qabel meta għamel it-triq tal-Barrani, meta għamel il-proġett fejn kien hemm it- Torpedo Depot ġewwa l-Imsida, meta għamel il-proġett kollu ta' l-Imsida - li fi żmienna kienet tegħreq fl-ilmiijiet tax-xita - meta għamel il-power station, meta għamel l-airport, meta għamel ir-reverse osmosis plants fiċ- Ċirkewwa, meta għamel id-distribuzzjoni ta' l-ilma għal wara kull bieb u dar li għandna hawn Malta.

Gvern Nazzjonalista għamel il-kunsilli lokali, fih innifsu proġett li ħadd ma kien joħlom li se jirnexxi b'dak il-mod.

Insemmi wkoll it-telekomunikazzjonijiet li għamel il-Gvern ta' qabel.

Immaġina li kull darba li kien joqgħod jagħmel dan kien joqgħod iġib: "Trid Tkun Hemmhekk Biex Tara!" u joqgħod jonfoq il-belli liri ta' propaganda biex iwassal dan il-messaġġ.

Jien naħseb li jkun għaqli kieku l-Gvern preżenti idur dawra mal-poplu u jgħidlu li l-aħħar elezzjoni kienet challenge għalih biex juri li r-reklam jasal.

Il-Gvern imissu jgħid li l- aħħar elezzjoni kienet biex juri li bil-marketing tasal imma issa jmissu jkun ġenwin u jgħid li s-sitwazzjoni fuq dawn l-affarijiet qiegħda hekk hekk u hekk u ma jkomplix jidħak bil-poplu.

Madam Speaker, f'interpellanza li għamilt tlabt lill-Viċi Prim Ministru biex jagħtini iktar dettalji fuq l-ischolarships li qed jintilfu lejn Bruges - u postijiet oħra - minħabba l-fatt li l-applikazzjoni għal sħubija fl-Unjoni Ewropea ġiet sospiża.

Tlabtu jgħidli x'inhi l-kawża għaliex dan l- aħħar ġew iffriżati u għaliex ġew iffriżati wkoll xi fondi oħra u jekk is- sitwazzjoni hijiex se tippersisti.

Il-Viċi Prim Ministru rrispondieni hekk:

"Nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li diġa' saru diversi mistoqsijiet parlamentari dwar dan is-suġġett u dawn ġew imwieġba b'mod eżawrjenti.

Fir-rigward ta' l-aħħar parti tal- mistoqsija, jiġifieri jekk ġiex ikkonfermat li apparti dawn l- ischolarships il-Kummissjoni Ewropea ffriżatx xi fondi oħra taħt dan il-protokoll, għadu ma ġiex ikkonfermat jekk din is-sitwazzjoni hijiex se tippersisti.".

Madam Speaker, dan huwa logħob bil-kliem.

Kif għidt fil-bidu tad-diskors tiegħi l-poplu jixraqlu li l-gvern li jkun tella' jgħarrfu bil-verita'.

M'huwiex faċli li twassal il-verita' imma din trid twassalha lill-poplu għax jekk dan jisma' ħafna diskorsi differenti jispiċċa biex jitħawwad.

GĦalhekk jekk il-Gvern preżenti jrid ikollu poplu kuntent dan irid jagħmel qrara ġenerali mal-poplu tiegħu u jgħarrfu bil-verita'.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar il-Ġimgħa 18 ta' Lulju, 1997 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SKEJJEL - EŻAMIJIET

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Issa li ċ-ċertifikati ta' l-eżamijiet tal-GCE (Londra - Jannar 1997) waslu għand id-Direttur ta' l-Eżamijiet, jista' l-Ministru jgħid: kemm studenti qagħdu għal dawn l-eżamijiet; għal-liema suġġetti l- istudenti taw eżamijiet; u x'marki ġabu l-istudenti fis-suġġetti li taw l- eżami għalihom?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: 928 studenti Maltin u 94 studenti Għawdxin resqu għall-eżamijiet ta' Londra tas-sessjoni ta' Jannar 1997.

L-informazzjoni dwar liema suġġetti u l-istudenti li ġabu minn A sa C fil- Livell Ordinarju (Appendiċi A) u minn A sa E fil-Livell Avvanzat (Appendiċi B) tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra għall-qari aktar kmieni f'din is-seduta.

EDUKAZZJONI - INSTRUCTORS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru 6346 li saret fid-9 ta' Ġunju u li kienet tgħid:

"Jista' l-Ministru jgħid għaliex instructors mad-Dipartiment ta' l- Edukazzjoni li għamlu sena kors dwar pedagoġija ma' l-istess dipartiment u għandhom ukoll grad mill-Universita' ta' Malta, jenħtieġilhom jagħmlu wkoll il-PGCE fl-Universita' ta' Malta biex jieħdu l-warrant ta' għalliema"?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6346 mogħtija f'din is-seduta.

SKEJJEL - STUDENTI TA' 16-IL SENA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu maħsub li studenti se jispiċċaw l-iskola sekondarja bl-eta' ta' 16-il sena din is-sena?

Kemm minnhom huma ġuvintur u kemm minnhom huma tfajliet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija kif se nsemmi:

Numru ta' studenti fl-aħħar sena tal-Livell Sekondarju

Sena Skolastika 1996/97 Tagħrif: 31 ta' Jannar

Settur Sekondarju Ġenerali (Form V)

Guvintur Tfajliet Total Gvern 1,033 1,949 2,982 Knisja 745 554 1,299 Privat 135 92 227 1,913 2,595 4,508

Settur Sekondarju Vokazzjonali (2nd Yr.

Tech.

Educ)

Guvintur Tfajliet Total 2nd Yr.

757 61 818 Tech.

Educ TOTAL 2,670 2,656 5,326

EDUKAZZJONI - ALLOWANCES

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm impjegati fid- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni u fl-iskejjel tal-Knisja li qed jieħdu l- allowance ta' diploma, degree, masters u dottorat separatament f'kull settur?

Kemm kienet in-nefqa totali għal dawn l-allowances matul l-1997?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: In-numru ta' mpjegati fid-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni li qed jirċievu allowance għal Diploma, Degree, Masters jew Dottorat huwa ta' 563 persuna.

In-nefqa għalihom kull sitt xhur tammonta għal madwar Lm56,750.

L-informazzjoni rigward l-iskejjel tal-Knisja għadha qiegħda tinġabar peress li tinvolvi ħafna ċċekkjar.

SKEJJEL - EŻAMIJIET

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni rigward il- futur ta' l-eżami tas-City and Guilds u jekk fl-affermattiv, x'passi se jittieħdu biex jinżamm standard għoli u biex eżamijiet u ċċertifikati Maltin ikunu rikonoxxuti internazzjonalment?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: F'każ li tittieħed id-deċiżjoni li s-City and Guilds jiġi mibdul ma' eżami ssettjat lokalment jittieħdu l-istess passi, u nittama b'aktar ippjanar u serjeta', meta l-amministrazzjoni preċedenti ddeċidiet li flok l-"O" u l-"A" levels ta' l-Ingilterra jinbidlu mas-SEC u l-MATSEC lokali.

SKEJJEL - EŻAMI TAL-JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-istqarrija tad-DOI 1263, jista' l- Ministru jgħid kemm kandidati minn Għawdex qagħdu għall-eżami f'Mejju li għadda għad-dħul fil-Junior Lyceum?

X'kien il-pass rate tagħhom u l-grade li kisbu f'dawn is-suġġetti li ġejjin:- Ingliż, Matematika, Malti, Studji Soċjali u Reliġjon?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-attenzjoni ta' l-Onor.

Membru hija miġbuda għall- fatt li kull sena jiġi ppubblikat rapport dwar l-eżami għad-dħul fil-Junior Lyceum, liema rapport tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru tkun tista' tinkiseb meta jitqassam ir-rapport.

SKEJJEL - SKOLA TA' SANTA LUĊIJA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm bejn wieħed u ieħor se takkomoda studenti l-iskola tal-Junior Lyceum ta' Santa Luċija li se tinfetah f'Settembru?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-Junior Lyceum ta' Santa Luċija fis-sena skolastika 1997-98, ser tieħu 336 studenta -

170 studenti ta' Form I 166 studenti ta' Form II

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid għall-perjodu 1 ta' April sal-31 ta' Ġunju, 1997 kemm ġew impjegati persuni:- (a)b'kuntratt indefinit; (b) b'kuntratt definit; (ċ) on a casual basis; (d) konsulenti; u (e) kemm ingħataw transfers fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entitajiet statutorji ndipendenti, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

Jista' l- Ministru jagħti l-informazzjoni skond il-Ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fiha ġew impjegati l-persuni ndikati minnu u fil-kas tal-persuni ndikati taħt (b) u (c) ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ir-Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għall-perijodu 1 ta' April sal-31 ta' Ġunju, 1997, kemm ġew impjegati persuni:- a) b'kuntratt indefinit; b) b'kuntratt definit; c) on a casual basis; d) konsulenti; u e) kemm ingħataw transfers fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entitajiet statutorji ndipendenti, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

Jista' l-Ministru jagħti l- informazzjoni skond il-Ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fiha ġew impjegati l-persuni ndikati minnu u fil-kas tal-persuni ndikati taħt (b) u (c) ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-unika persuna impjegat fuq kuntratt definit jew indefinit fil-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni u fid- dikasteru li għalih jien responsabbli hija tas-Sur Pius Busuttil fil-kariga ta' Adviser/Project Co-ordinator tal-Cottonera Rehabilitation Committee.

Kopja tal-kuntratt tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

Redeployments li seħħew bejn l-1 ta' April u l-31 ta' Ġunju 1997 kienu hekk:

|Xogħlijiet|26 | |Artijiet |1 | |WSC |12 |

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid għall-perjodu 1 ta' April sal-31 ta' Ġunju, 1997, kemm ġew impjegati persuni:- a) b'kuntratt indefinit; b) b'kuntratt definit; c) on a casual basis; d) konsulenti; u e) kemm ingħataw transfers fid- dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entitajiet statutorji ndipendenti, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

Jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni skond il-Ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fiha ġew impjegati l-persuni ndikati minnu u fil-kas tal-persuni ndikati taħt (b) u (c) ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Fil-perijodu msemmi ma saru l-ebda mpjiegi jew kuntratti tat-tip imsemmija fil-mistoqsija, iżda żewġ persuni mid- Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali ġew ittrasferiti għal Dipartimenti oħra, filwaqt li żewġ persuni ġew trasferiti għal mad-dipartiment.

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid għall-perjodu 1 ta' April sal-31 ta' Ġunju, 1997 kemm ġew impjegati persuni:- a) b'kuntratt indefinit; b) b'kuntratt definit; c) on a casual basis; d) konsulenti; u d) kemm ingħataw transfers fid- dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entitajiet statutorji ndipendenti, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Għall-perijodu 1 ta' April - 30 ta' Ġunju, 1997 ġie mpjegat Dr Adrian Zammit B.Sc.

Agr.

(Hons.) ph.D. (Agric.)

(Sydney) bħala konsulent fl-Ortikultura u ġew trasferiti mid-Dipartiment li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tal-Ministeru, dawn l-impjegati:

Michael Chircop, General Hand, għad-Dipartiment tax-Xogħlijiet, Mario Lia, Motor Transport Driver, għad-Dipartiment tas-Saħħa, Emanuel Delceppo, Ambulance Driver, għad-Dipartiment tas-Saħħa, John Spiteri, Health Attendant, għad-Dipartiment tas-Saħħa, Emanuel Borg, General Hand, għad- Dipartiment tas-Saħħa.

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid għall-perijodu 1 ta' April sal-31 ta' Ġunju, 1997 kemm ġew impjegati persuni: (a) b'kuntratt indefinit; (b) b'kuntratt definit; (ċ) on a casual basis; (d) konsulenti; u (e) kemm ingħataw transfers fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entitatjiet statutorji indipendenti, entitatjiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsill lokali?

Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni skond il-Ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fiha ġew impjegati l-persuni ndikati minnu u fil-każ tal-persuni ndikati taħt (b) u (ċ) jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba għal dak li jirrigwardja l- Korporazzjoni Telemalta, hija kif ġej:-

Seba' (7) persuni ġew impjegati b'kuntratt indefinit;

Persuna waħda (1) ġiet impjegata b'kuntratt definit;

L-ebda persuna ma ġiet impjegata fuq bażi każwali;

Ġew imqabbda erba' (4) konsulenti dwar il-proġett ta' bini amministrattiv fil-Marsa, żewġ (2) konsulenti in konnessjoni ma' Treasury Management, ditta (1) ta' konsulenza fil-Credit Control u oħra (1) dwar Job Evaluation;

Matul dan il-perijodu ġew effettwati mitt (100) posting ta' ħaddiema.

Ta' min isemmi li erbgħin (40) minn dawn il-postings saru minħabba li s-sezzjoni relattiva tagħhom ġiet trasferita għal post ieħor.

Ħamsa (5) oħra huma ċaqlieq temporanju.

Kif diġa' semmejt bosta drabi oħra dawn il-postings qegħdin isiru minħabba r-riorganizzazzjoni tal-impjant estern tat-Telemalta.

Tant kienet suċċess din ir-riforma għall-Korporazzjoni li fost l- affarijiet pożittivi li rriżultaw, kien hemm żieda sostanzjali fil- produttivita u nkisru bosta rekords fosthom tal-installazzjonijiet u tiswijiet ta' ħsarat.

Dawn il-postings qed jagħtu r-riżultati mixtieqa.

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid għall-perijodu 1 ta' April sal-31 ta' Ġunju, 1997, kemm ġew impjegati persuni: (a) b'kuntratt indefinit; (b) b'kuntratt definit; (ċ) on a casual basis; (d) konsulenti; u (e) kemm ingħataw transfers fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entitajiet statutorji indipendenti, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni skond il-Ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fiha ġew impjegati l-persuni ndikati minnu u fil-każ tal-persuni indikati taħt (b) u (ċ) jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija din:

Ministeru:

Ġew mpjegati tliet persuni on secondment basis.

|Nru ta` |Grad |Minn fejn | |Persuni | | | |1 |Securi|Kalaxlokk | | |ty |Co Ltd | | |Office| | | |r | | |1 |Driver|Malta | | | |Shipbuildi| | | |ng | |1 |Clerk |Malta | | | |Shipbuildi| | | |ng |

Mid-Dipartiment ta` l-Industrija, mill-Korporazzjoni Maltija għall- Iżvilupp, u mill-Port Ħieles la ġew mpjegati persuni u l-anqas ma ngħataw transfers.

MIMCOL\MGI

|Kumpanni|Persu|Grad |Kundizzjoni| |ja ta' |ni | | | |mpjieg | | | | |Malta |1 |Electro|Part-time | |Shipbuil| |nic | | |ding | |Technic| | | | |ian | | |Casma |4 |Junior |Part-time | |Ltd | |Cashier| | | | |Custome| | | | |rs' | | | | |Relatio|Part-time | | | |ns | | | | |'Market| | | | |ing' | | | | |Custome| | | | |rs' | | | | |Relatio|Part-time | | | |ns | | | | |(Valet)| | | | |Custome| | | | |rs' | | | | |Relatio|Part-time | | | |ns | | | | |(Valet)| | |Medigrai|1 |Mechani|Kuntratt | |n Co. | |cal |indefinit | |Ltd | |Fitter | | |Kalaxlok|1 |Company|Part-time | |k Co Ltd| |Secreta| | | | |ry | | |Tug |1 |Logisti|Kuntratt | |Malta | |cs |indefinit | |Ltd | |Support| | | | |Officer| |

Minn dawn il-Kumpaniji ġew trasferiti ħames persuni.

Peress illi ebda persuna ma ġiet mpjegata b`kuntratt definit jew on a causal basis m`hemmx ħtieġa li npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- kuntratt relattiv.

SPORTS - KAŻIJIET TA' DOPING

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-każijiet ta' doping waqt attivitajiet sportivi f'dawn l-aħħar għaxar snin irrapportati lid-Dipartiment ta' l-Isport?

F'liema sports kienu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MINISTERU TAS-SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n- numru totali ta' mpjegati li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu?

Kemm kien in- numru ta' persuni on sick leave ġurnata b'ġurnata għal dawn l-aħħar 15-il ġurnata?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru total tal-impjegati huwa kif ġej:

|Dipartiment tas-Sahha |5167 | |Dipartiment ghall-Anzjani|1,244| |F.M.S.S |3 | |Social Welfare |59 | |Development Programme | | |Medical Stores |156 | |Dipartiment tas-Servizzi | | |ghat-Tfal | | |u ghall-Familja |87 |

Il-lista bin-numru ta' persuni on sick leave għal dawn l-aħħar 15-il ġurnata tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SERVIZZ ĊIVILI - MATERNITY LEAVE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hawn persuni mpjegati taċ-Ċivil fuq maternity leave illum?

Kemm hawn persuni fuq paternity leave fit-tul illum?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-Management and Personnel Office ta' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru ma jħossx il-bżonn li tinżamm informazzjoni għas-Servizz Pubbliku kollu dwar in-numru ta' mpjegati tal-Gvern li jieħdu t-13-il ġimgħa leave bi ħlas bħala maternity leave.

Naħseb li l-Onor.

Membru japprezza li dan in-numru jvarja kontinwament.

Dwar il-parti l-oħra tal-mistoqsija, naħseb li l-Onor Membru qed jirriferi għall-parental leave bla ħlas.

F'dan il-każ, nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġibiet mogħtija għall- mistoqsijiet parlamentari numru 5934 u 5933.

SKEJJEL - TLUQ QABEL IS-16-IL SENA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' tfal illi kellhom jieqfu milli jkomplu jattendu l-iskola qabel ma għalqu s-16-il sena għax ħarġu tqal, sena b'sena għal dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Id-Diviżjoni tal-Edukazzjoni għandha School Girl Mother's Unit li l-għan tiegħu hu li joffri sapport lill-istudenti kollha li jkollhom jieqfu mill-iskola minħabba tqala.

Dan il-unit beda jiffunzjona fis-sena skolastika fl-1989/90.

L-informazzjoni mitluba, għalhekk, hija kif ġej:

Tfajliet taħt is-16-il sena li attendew l-School Girl Mother's Unit

|Sena |Numru | |1989/90 |11 | |1990/91 |9 | |1991/92 |19 | |1992/93 |10 | |1993/94 |21 | |1994/95 |24 | |1995/96 |35 | |1996/97 |27 |

SAĦĦA - KURA LIL BARRANIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Billi f'risposta parlamentari il- Ministru qal illi għad baqa' ħafna flus x'jinġabru minn barranin li ħadu kura l-isptar u kellhom iħallsu għal din il-kura, jista' l-Ministru jgħid x'qed jagħmel id-dipartiment biex jiġbor dawn il-flus?

Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet is-somma totali li d-dipartiment kellu jiġbor meta nbidlet l-amministrazzjoni f'Ottubru ta' l-1996?

Kemm minn dawn il-flus dovuti lid-dipartiment huma fil-fatt written off għax dawk li kellhom iħallsu għalihom siefru?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Is-sezzjoni tal-Medical Records fl-Isptar San Luqa tipprova tiġbor il-flus dovuti qabel ma' l-pazjent jitlaq mill-isptar.

Pero' dan ma jkunx dejjem possibbli minħabba l-fatt li ġieli l-pazjenti jew jagħtu nformazzjoni żbaljata jew jitilqu ħesrem mill-Isptar anke kontra l-parir tat-tobba.

Wara dan, tidħol is-sezzjoni tar-Revenue fil-Head Office li jibdew l- proċess biex jippruvaw jiġbru dak li hu dovut lid-dipartiment.

Isiru kuntatti direttament mal-pazjent barra minn Malta, mal-puluzija lokali u anke mal-Ambaxxati.

Meta l-ebda pass ma jġib riżultati jittieħdu pariri legali dwar jekk ikunx jaqbel li t-talba tiġi segwita legalment.

Ħafna drabi meta l-ammonti jkunu żgħar il-parir ikun li dawn jiġu written off.

Is-somma totali li d-dipartiment kellu jiġbor meta nbidlet l- amministrazzjoni f'Ottubru ta' 1996 kienet ta' Lm283,700.

L-ammont ta' kontijiet sa Ottubru 1996 li ġie written off fis-17.1.97 huwa ta' Lm16,831.

SAĦĦA - ĦLAS GĦAL KURA MILL-BARRANIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħti breakdown tal- ħlasijiet illi jkunu suġġetti għalihom dawk il-barranin illi jkollhom iħallsu għal kura medika illi jieħdu ġewwa pajjiżna jiġifieri kemm ilħallsu għal diversi operazzjonijiet, testijiet, X-Rays, kemm tiswa sodda kuljum eċċ, eċċ?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor Interpellant tinsab f'A.L 18 ta' 1997 Ordinanza Dwar id-Drittijet (Kap 35) Regolamenti ta' l-1997 li jemedaw ir-Regolamenti dwar id-drittijiet ta' l-isptar li jitħallsu minn Pazjenti Barranin, kif deher fis-suppliment tal-Gazzetta tal- Gvern Nru. 16,408 tal-4 ta' Frar 1997.

Fl-iskeda li tqiegħdet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta, jidhru l-ħlasijiet mitluba għal servizzi mediċi oħra kif titlob il- legal notice (Regulation 3 para 2).

MINISTERU TAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar in-numru ta' ħaddiema tal-Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi li qed jaħdmu mal-kunsilli lokali u jagħti din l-informazzjoni skond kull kunsill?

F'liema kategorija ta' mpjieg huma mpjegati dawn il-ħaddiema (liema grad għandhom)?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-lista tal-ħaddiema tal-Ministeru għax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni li qegħdin jaħdmu mal-Kunsilli Lokali tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZIJA - TRADING LICENCES

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' applikazzjonijiet għal trading licences li huma pendenti għand il-pulizija?

Minn liema lokalita' huma ġejjin dawn l-applikazzjonijiet (fejn se jinfetaħ in-negozju)?

Kemm ilha l-iktar applikazzjoni u meta daħlet l-aħħar waħda?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi hemm 253 applikazzjoni pendenti għall-trading licenses.

L-aktar waħda li ilha pendenti waslet għand il- Pulizija fil-11 ta'April 1995 u l-aħħar waħda waslet fit-12 ta' Lulju, 1997.

Lista tal-lokalitajiet dwar dawn l-applikazzjonijiet tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

VETTURI - BDIL TA' NUMBER PLATES

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' vetturi tal- Gvern li bidlu n-number plates tagħhom?

Kemm fadal biex jinbidlu?

X'qed iżomm li dawn in-number plates jinbidlu kollha?

Ta liema dipartimenti huma l-vetturi li nbidlu, u ta' liema dipartimenti huma l-vetturi li fil-fatt ma nbidlux?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li peress li l-vetturi tal-Gvern li jġibu l-ittra `M'għandhom proċess ta' bdil differenti minn dawk normali qed isiru arranġamenti apparti għalihom biex dawn jinbidlu.

Iżda għalkemm id-Dipartiment tal-Liċenzji u t-Testijiet għadu ma wasalx fil-proċess propju tal-bdil ta' din l-ittra, xorta waħda diġa nbiddlu numru ta' pjanċi minn dawn fejn f'ċerti każi x-xogħol kien jirrekjedi hekk.

Sa l-14 ta' Lulju, 1997 il-vetturi tal-Gvern li diġa' għandhom pjanċi bil-format il-ġdid huwa 344 u fadal 1,276 x'jinbidlu.

Jiena nformat ukoll li rigward liema dipartimenti bidlu jew għadhom ma biddlux il-pjaċi ma tinżammx statistika speċifika għal dan il-għan.

YACHT MARINAS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti nformazzjoni dwar kemm għandhom kapaċita' individwali kull waħda mill-Yacht Marinas li ġew indikati riċentement?

Liema minn dawn il-marina hi mistennija li tinfetaħ l-ewwel?

X'xogħol hu meħtieġ li jsir biex fil-fatt dawn il-marinas ikunu jistgħu jibdew joperaw?

Xi stimi ta' nefqa hemm?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li fil-preżentazzjoni tal- Yachting Development Subject Study, waqt il-konsultazzjoni Pubblika li saret fid-9 ta' Lulju 1997, ma ssemmewx Yacht Marinas imma ġew elenkati liema huma dawk il-postijiet li joffru possibbilta' li fihom tinbena Yacht Marina.

L-ewwel erba' huma:

Dockyard Creek - Port il-Kbir Lazzaretto Creek - f'Marsamxett Kalkara Creek - Port il-Kbir Ix-Xemxija - San Pawl il-Bahar

Billi ż-żmien ta' Konsultazzjoni Pubblika għadu m'għalaqx, wieħed irid jgħid li huwa prematur li tingħata risposta tad-domandi l-oħra.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA - INDUSTRY APPLICATIONS NETWORK CO- ORDINATOR

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Kunsill Malti għax- Xjenza u Teknoloġija hux se joħroġ sejħa għall-fulltime Industry Applications Network Co-Ordinators matul din is-sena?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fil-preżent il-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija mhux se joħroġ sejħa għall-fulltime Industry Applications Network Co-Ordinators.

ITALJA - PROTOKOL FINANZJARJU MA' MALTA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid xi proġetti aċċettat li tiffinanzja l-Italja mill-aħħar protokol finanzjarju bejn Malta u l-Italja?

Jista' l-Ministru jagħti lista ta' proġetti li ġew sottomessi lill-Italja mill-Gvern Malti sabiex jiġu kkonsidrati mill-Gvern Taljan ħalli jiġu ffinanzjati minn dan l-istess protocol?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni dwar il-proġetti li ġew sottomessi lill-Gvern Taljan, kif ukoll dawk li ġew aċċettati (App), tpoġġew fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

GĦAWDXIN RESIDENTI F'MALTA - PASSES SPEĊJALI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ħarġu passes speċjali għall-Għawdxin residenti f'Malta sal-lum?

Kemm daħlu applikazzjonijiet sal-lum għal dawn il-passes speċjali?

ONOR.

ALFRED SANT: Nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li sal-lum dahlu 390 applikazzjoni għall-passes specjali għal Għawdxin residenti f'Malta u s'issa ingħataw 270 pass.

DIPARTIMENTI TAL-GVERN - PHOTOCOPIERS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm xtraw photocopiers id-dipartimenti tal-Gvern minn Novembru, 1996 sal-lum?

Minn fejn inxtraw u kemm qamu f'kull każ?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant qed jinġabar u tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

DIPARTIMENTI TAL-GVERN - KAROZZI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħata diesel, petrol u unleaded petrol lill-karozzi u vetturi tad-dipartimenti tal-Gvern mill- garage tal-gvern tal-Marsa u Ħal Kirkop bejn Novembru 1996 u l-aħħar ta' Ġunju 1997 xahar x'xahar?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-ammont ta' diesel maħruġ xahar b'xahar bejn Novembru 1996 u Ġunju 1997 huwa ta':

38,207 Ltrs., 24,439 Ltrs., 46,123 Ltrs., 51,308 Ltrs., 54,257 Ltrs., 55,870 Ltrs., 58,987 Ltrs u 48,233 Ltrs.rispettivament.

L-ammont ta' petrol ordinarji maħruġ xahar b'xahar bejn Novembru 1996 u Ġunju 1997 huwa ta':

32,606 Ltrs., 30,789 Ltrs., 36,495 Ltrs., 33,324 Ltrs., 33,099 Ltrs., 38,238 Ltrs., 37,622 Ltrs. u 37,510 Ltrs.

L-ammont ta' petrol unleaded beda jingħata minn Mejju 1997 billi ma kenitx teżisti pompa qabel u l-ammont maħruġ għal Mejju u Ġunju 1997 huwa ta' 4,663 Ltrs., u 4,930 Ltrs.

Il-fuel imsemmi hawn fuq, jinħareġ kollu mill-Fuel Station ta' Ħal Kirkop.

ENEMALTA - KONSUM TAL-PITROLJU

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija fil-11 ta' Ġunju (Seduta Nru. 91) għall- mistoqsija parlamentari numru 6928, jista' l-Ministru jgħid x'passi qed jieħu la jaf li qed isir "użu lleċitu" tal-pitrolju?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-Korporazzjoni Enemalta tieħu dawn il-passi sabiex ma jkunx hemm l-użu illeċitu tal-pitrolju:

A L-ewwel tara li l-kwota miftiehma mal-GRTU dwar bejgħ ta' pitrolju ma tinqabiżx;

B Tagħmel spezzjonijiet fil-postijiet kummerċjali u industrijali biex tara li ma jkunx hawn ħażniet ta' pitrolju meta dawn il-postijiet ma jkollhomx liċenzja għal dan il-għan;

C Tgħarraf lill-azjendi kummerċjali u industrijali li l-Enemalta għandha għall-bejgħ prodotti irħas mill-pitrolju, li jagħtu l-istess Calorific Value.

B'dan l-għan saret ukoll kampanja fil-gazzetti biex tippromwovi dawn il-prodotti flok il-pitrolju.

Fil-preżent l-Enemalta qiegħda taħdem ukoll biex tkompli żżid il- firxa ta' dawn il-prodotti.

SHIPBUILDING - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' nies li jaħdmu fix-Shipbuilding u x'inhu ix-xogħol/grad tagħhom?

ONOR.

ALFRED SANT: In-numru ta' nies li jaħdmu fil-Malta Shipbuilding Ltd bil-grad/xogħol tagħhom huwa hekk: |Servizz Generali |142 | |(Amministrattiv u | | |Klerikali) | | |Professjonali |21 | |(Managers) | | |Teknici : Supervisory |107 | |Tradesman I |63 | |Tradesman II |123 | |Tradesman III |231 | |Tradesman IV |9 | |Awziljari |127 | |Part Timers (+20 hrs | 1 | |fil-gimgha) | | |Mislufin | 2 | |Part Timers (-20 hrs |1 | |fil-ġimgha) | | |Barranin |1 | |(bil-kuntratt) | | |Total |828 |

PTA - PAGI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6997, jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien l-ammont li nqasam bejn is-sidien tal-karozzi tal-linja fil-perijodu Jannar 1997 - Ġunju 1997 u fil-perijodu Jannar 1996 - Ġunju 1996 rispettivament?

Kif jinqasam dan l-ammont xahar b'xahar matul dawn il-perijodi ndikati?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li s-sidien tal-karozzi tal- linja jaqsmu bejniethom id-dħul li jkollhom mill-bejgħ tal-biljetti fuq ix- xogħol bi skeda wara li jinqatgħu l-ispejjeż ta' l-Uffiċċju Ċentrali għax- Xogħol bi Skeda.

Mir-returns li tibgħat l-Għaqda tas-Sidien tal-Karozzi tal-Linja lill-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku jirriżulta li:

- Bejn l-1 ta' Jannar 1996 u t-30 ta' Ġunju 1996 tqassmet bejniethom is- somma ta' Lm1,765,465.67ċ; u

- Bejn it-30 ta' Diċembru 1996 u d-29 ta' Ġunju 1997 tqassmet is-somma ta' Lm1,737,177.07ċ.

ŻERRIEGĦA TAL-PATATA - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kienet il-kwantita' ta' żerriegħa tal-patata li ġiet importata fl-istaġun li għadda, varjeta' varjeta'?

Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet il-kwantita' tal-patata li ġiet esportata fl-istaġun li għadda, skond il-varjeta' tal-prodott, varjeta' varjeta'?

Meta marret l-ewwel kunsinja ta' patata u meta marret l-aħħar kunsinja ta' l-istess prodott?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Rigward l-importazzjoni ta' żerriegħa tal-patata nirriferi l-Onor.

Membru għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 4033.

Rigward l-esportazzjoni ta' patata nirreferi għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6467.

ĦABS ĊIVILI - INKJESTI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il inkjesta nterna hemm pendenti dwar aġir ta' uffiċjali u/jew impjegati tal-Ħabs bħalissa?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li hemm 3 investigazzjonijiet interni pendenti mid-Dipartiment tas-Servizzi Korrettivi dwar aġir ta' uffiċjali jew impjegati tal-Ħabs.

ATTARD - TRIQ SAN ANTON

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 422 u t-tweġiba għaliha, jista' l-Ministru jgħid x'sar mill-proposta li ġiet riferita lill- Bord għall-Kontroll tat-Traffiku?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-Kunsill Lokali ta' Ħal Balzan informa lill-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku li Triq San Anton ma għandhiex issir one way bil-karozzi jidħlu biss lejn Ħal Lija/Balzan kif ġie ssuġġerit mill-Onor.

Interpellant iżda fid-direzzjoni opposta.

Jiena nformat ukoll li l-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku mhux f'pożizzjoni li jieħu deċiżjoni finali jekk ma jsirx qbil fuq it-traffic flow fl-inħawi mill-Kunsilli Lokali kollha kkonċernati w ukoll ma' l- Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku mħabba r-rotta tal-karozzi tal-linja.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 4457 u t-tweġiba għaliha, jista' l- Prim Ministru jgħid x'kienu l-konklużjonijiet ta' l-inkjesta?

ONOR.

ALFRED SANT: Kif spjegajt fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4457, il-każ ġie nvestigat mill-Bord tal-Viżitaturi tal- Ħabs li ssottometta r-rapport tiegħu fit-3 ta' Ġunju, 1997.

Il-Bord ħareġ b'dawn il-konklużjonijiet : -

(1)Jinħtieġ li jkun hemm post adekwat fil-ħabs għal persuni li jkunu fi stat li jistgħu jweġgħu lilhom infushom fejn ma jeżistux perikli għal min ikun f'qagħda bħal dik;

(2)Hemm bżonn li jkun hemm ukoll sorveljanza tajba minn persuni mħarrġa għal dan l-iskop;

(3)Hemm bżonn li jiġi mfassal programm komprensiv ta' prevenzjoni u kura, bi proċeduri dettaljati u dmirijiet speċifiċi, ħalli meta priġunier isib ruħu f'diffikultajiet bħal dawn (a) jiġi identifikat fil-pront, u (b) jingħata l-għajnuna meħtieġa fil-mument tal-kriżi, u, jekk jista' jkun, anki qabel ma dawk id-diffikultajiet iwassluh biex iweġġa' lilu nnifsu; u,

(4) Kull uffiċjal korrettiv għandu jirċievi t-taħriġ meħtieġ, biex ikun jista'jagħraf u jassisti f'sitwazzjonijiet bħal dawn.

PULIZIJA - DROGA FIS-SEA PORT

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm inqabdet droga fis-Seaport mill-forzi ta' l-ordni mis- 26.10.96?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi bejn is-26 ta' Ottubru 1996 u t- 13 ta' Lulju 1997 ma nqabdet ebda droga mis-'Seaport'.

KUMITAT GĦALL-ISMIJIET TAT-TOROQ

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2383, jista' l-Prim Ministru jgħid minn min hu kompost il-Kumitat ta' l-Ismijiet tat-Toroq?

Peress li minħabba l-elezzjoni ġenerali l-Kummissjoni Elettorali kienet talbiet illi ma jingħatawx ismijiet lil toroq ġodda u ma jsirx tibdil, jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra jekk mill-elezzjoni 'il hawn l-ismijiet tat- toroq ġodda li ġew approvati qabel l-elezzjoni ġewx imwettqa jew le?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-Kumitat għat-Tismija tat-Toroq hu kompost minn dawn il-membri :

Kumitat Malta

Dr. Vincent Depasquale Chairman Mons. Lawrence Cachia Viċi Chairman Profs.

John Buontempo Membru Sur Joe Felice Pace Membru Sur Dominic Cutajar Membru Sur Joe Grima Membru Sur Anton Cassar Membru Sur Antoine Camilleri Membru Sur Anton Agius Membru Sur George Portelli Membru Sur Joe Scicluna Membru Sur George Vella Membru / Segretarju

Is-Sur Joe Scicluna ġie appuntat bħala membru li jirrappreżenta l- Kummissarju Elettorali Ewlieni fuq dan il-Kumitat b'effett mit-3 ta' Lulju 1997, wara r-riżenja ta' Fr. Anthony Sapienza.

Kumitat Għawdex

Mons. Dr. Anton Gauci Chairman Fr. Dr. Joseph Bezzina Viċi Chairman Dr. Joe Ellis Membru Sur Joe de Brincat Membru Sur Franco Masini Membru Sur Mario Tabone Membru Sur George Vella Membru / Segretarju

Is-Sur Mario Tabone ġie appuntat bħala membru li jirrappreżenta l- Kummissarju Elettorali Ewlieni fuq dan il-Kumitat b'effett mit-3 ta' Lulju 1997, wara r-riżenja tas-Sur Ġorġ Pisani.

Ninsab informat minn dawn iż-żewġ Kumitati li l-ismijiet ta' toroq ġodda li ġew rakkomandati mill-Kumitati preċedenti qabel l-elezzjoni ġenerali, għajr għal xi tibdiliet żgħar, ġew approvati u qegħdin jiġu ppubblikati fil- Gazzetta tal-Gvern u wara applikati fil-lokalitajiet rispettivi.

REĠISTRU PUBBLIKU - TFAL B'UNKNOWN FATHERS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7210 u t-tweġiba mogħtija fis-Seduta Nru. 92 tal-11 ta' Lulju, jista' l-Ministru jgħid minn fejn jikseb it-tagħrif (mitlub mill-Onor.

Karl Chircop) l-Uffiċċju ta' l- Istatistika fil-pubblikazzjoni abstract jew fid-Demographic Review?

ONOR.

CHARLES MANGION: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jindirizza l- mistoqsija tiegħu lill-ministeru konċernat.

NON-GOVERNMENTAL ORGANISATIONS - XOGĦOL TA' KONSULENZA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba l-ministeru u d- dipartimenti li jaqgħu taħtu talbu pariri bħala konsulenza fuq suġġetti speċifiċi mingħand non-governemental organisations mill-1 ta' Jannar, 1997 sa l-aħħar ta' Ġunju, 1997?

Meta ntalbu dawn il-pariri ta' konsulenza, mingħand min intalbu u xi ħlasijiet saru lil dawn l-organizzazzjonijiet għal dawn il-konsulenzi?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-iskema li permezz tagħha ċertu xogħol ta' konsulenza li qabel kien jingħata lis-settur privat issa jibda jsir minn non-governmental organisation beda jitħaddem bi prova u ngħata bidu għall- proġett ta' rijabilitazzjoni u tindif ta' żewġ widien wieħed f'Wied il- Għajn u ieħor fil-limiti ta' Żebbuġ/Rabat.

L-Għaqda ARBOR ġiet ikkummissjonata sabiex tagħmel l-istudju ambjentali u timmonitorja l- implimentazzjoni tax-xogħol ħalli jiġi evitat li ma ssirx ħsara lil flora u fawna ta' dawn il-widien.

L-iskop wara din l-iskema hu li permezz ta' dan ix-xogħol, l-għaqdiet ikollhom sors ta' dħul finanzjarju, liema flus imbagħad jingħataw lill- istess għaqdiet għall-użu fil-proġetti tagħhom li huma ta' fejda nazzjonali.

F'dan il-każ, peress li hu pilot project, għadhom qegħdin isiru diskussjonijiet dwar fees.

Kopja ta' l-istudji ambjentali preliminari li ġie msemmi iktar 'il fuq tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.