MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 156 Il-Ħamis, 27 ta' Novembru, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 156

Il-Ħamis, 27 ta' Novembru, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.11 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ħamis, 27 ta' Novembru, 1997

WERREJ MINUTI 596

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 596

TQEGĦID TA' KARTI 603

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA KUMITAT TA' PROVVISTA ESTIMI ĠENERALI 1998 IT-TLETTAX-IL JUM STABBILIT MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U TA' L-AMBJENT - KONTINWAZZJONI 604

AĠĠORNAMENT 631

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 631

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 637

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 155 li saret fis-27 ta' Novembru, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

MDC - PROGRAMMI SOĊJO-INDUSTRIJALI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għall-paġna 96 tad-diskors tal-budget, jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-"fond li jipprovdi għall-proċess ta' ristrutturazzjoni u modernizzar li pajjiżna jniedi permezz ta' programmi ġodda soċjo- industrijali" u b'mod speċifiku jgħid xi proġetti hemm il-ħsieb li jiġu ffinanzjati, jekk hemm?

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-fond li jipprovdi għall-proċess ta' ristrutturazzjoni u modernizzar jista' jieħu forma ta' allokazzjoni speċjali ta' ammont ta' flus biex ikunu ffinanzjati programmi, proġetti jew inizjattivi mmirati biex jgħinu l-iżvilupp soċjo-industrijali.

Dawn il-proġetti jew programmi għad iridu jiġu identifikati b'konsultazzjoni mal-korpi kostitwiti.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-fond se jiġi amministrat mill-MDC jew se jiġi amministrat direttament mill-ministeru tal-finanzi?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Fuq id-dettalji m'iniex f'pożizzjoni li nwieġbek bħalissa.

Fuq il-programm tar-ristrutturazzjoni industrijali diġa' sar ħafna xogħol ta' tħejjija min-naħa ta' l-MDC nnifisha.

GĦOLI TAL-ĦAJJA - PENSJONANTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għall-paġna 97 tad-diskors tal-budget, jista' l-MInistru jgħid jekk iż-żieda ta' Lm1.50 għall-għoli tal-ħajja hijiex se tingħata sħiħa lill-pensjonanti jew inkella humiex se jieħdu żewġ terzi tagħha?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ż-żieda għall- għoli tal-ħajja lill-pensjonanti se tibqa' tinħadem bl-istess kriterji li ġew addottati s'issa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jgħidilna kif jinkwadra din id- deċiżjoni mal-fatt illi qabel l-elezzjoni kienet issir ħafna propaganda min- naħa tal-Partit Laburista li ż-żieda lill-pensjonanti għandha tingħata sħiħa?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sal-lum iċ-ċirkostanzi ma kienux jippermettu tibdil f'din il-policy.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk eżaminax l-impatt soċjali tal-budget fuq il-pensjonanti fid-dawl tal-fatt li qed tingħata din iż-żieda biss?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Din il-proċedura kienet tiġi adottata tul is-snin u fiċ-ċirkostanzi ma ħassejniex li kellu jkun hemm tibdil.

Apparti minn hekk, nixtieq nikkorreġi dak li għadu kemm qal l-Onor.

Gatt.

Din ma kenitx wegħda elettorali u fil-manifest qatt ma kien hemm riferenza f'dan ir-rigward.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Naħseb li l-Ministru jiftakar li kienu saru diversi diskorsi, inkluż mill-kap tal-Partit Laburista, illum il-Prim Ministru, fis- sens illi mhux ġust li l-pensjonanti jingħataw żewġ terzi taż-żieda u li dawn għandhom jingħataw iż-żieda sħiħa li tkun ġiet imħabbra.

Ċertament din kienet l-impressjoni li kienet tingħata.

Tant hu hekk - naħseb li l- Kamra kollha tiftakar dan - li kienu ħarġu diversi stqarrijiet ta' solidarjeta' ma' din il-pożizzjoni anke minn għaqdiet tal-pensjonanti.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: M'għandix x'inżid ma' dak li għidt aktar kmieni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jista' l-Ministru jgħid jekk iqisx iż-żieda ta' Lm1 fil-ġimgħa għall-pensjonanti hijiex biżżejjed biex tkopri ż-żieda fl- ispejjeż ta' l-ilma u d-dawl?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: L-istess bħall-cost of living increase li tingħata lill-ħaddiema, din iż-żieda tkopri perijodu li m'għandux x'jaqsam mal- perijodu li jkopri l-budget innifsu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Qabel il-budget dehret stqarrija fejn intqal li l- Ministru tal-Finanzi u Kummerċ kellu laqgħa ma' l-assoċjazzjoni tal- pensjonanti.

F'din il-laqgħa kien issemma xi ħaġa dwar dawn l-affarijiet?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Ma jidhirlix li dħalna f'dak id-dettall.

Ovvjament il- pensjonanti għamlu l-lobbying tagħhom, kif kellhom kull dritt li jagħmlu u kif jagħmel kull korp kostitwit.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Fid-dawl ta' l-istqarrija li għamlu l-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ u l-Prim Ministru wara l-budget, li dan il-Gvern se jistudja s-sitwazzjoni tal-pensjonanti fid-dawl taż-żidiet esaġerati li kien hemm fuq l-ilma u d-dawl, jista' l-Ministru jgħid kemm se jdum dan l- istudju?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Ma nikkummentax f'dan l-istadju.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Lawrence Gonzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fid-dawl tal-fatt illi fid-diskors tal-budget hemm miktub illi dan il-Gvern se jkompli bil-miżuri għar-rigward tal-pensjoni tas-servizzi Ingliżi, jista' l-Ministru jikkonferma li dawn huma l-istess miżuri li kienu ssemmew fl-ewwel budget ta' dan il-Gvern u li fil-fatt ġew in vigore bil-liġi li għaddiet minn dan il-Parlament f'Ottubru li għadda?

Jekk le, jista' l-Ministru jgħid x'inhuma dawn il-miżuri ġodda?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Safejn niftakar jien, hemm extension għal dik li tissejjaħ phase 1 tas-sistema tal-pensjoni tas-servizzi Ingliżi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Din hija l-istess miżura li għaddiet b'liġi minn dan il-Parlament f'Ottubru li għadda jew se jsiru miżuri oħrajn?

U jekk se jsiru miżuri oħrajn din is-sena, x'inhuma dawn il-miżuri?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Safejn naf jien il-miżura kienet tikkontempla li dawn l-affarijiet isiru gradatament, u din id-darba wkoll hekk qed isir.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fid-dawl tar-risposta preċedenti - jew aħjar fid-dlam tar-risposta preċedenti - jista' l-Ministru jgħidilna jekk dan ifissirx illi l-pensjonanti għas-sena d-dieħla se jkunu f'qagħda agħar milli kienu din is-sena?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Dik hija osservazzjoni gratuita min-naħa ta' l-Onor.

Membru.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jista' l-Ministru jgħid meta l-Kabinett iddiskuta - nimmaġina li ddiskutieh dan is-suġġett - il-kwestjoni ta' l- impatt soċjali fuq l-anzjani?

Jew niġu nagħmlu statements imbagħad lanqas inkunu nafu kemm se jdumu biex isiru dawn l-affarijiet!

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Ma nħossx li f'dan l-istadju għandi nagħti informazzjoni dwar dak li ddiskuta l-Kabinett.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jaqbel il-Ministru li ż-żieda ta' Lm1 li se jibbenefikaw minnha l-pensjonanti se tkun definittivament assorbita miż- żidiet li hemm proġettati fit-tariffi tas-servizzi tad-dawl u l-ilma, u iktar u iktar il-ħlas ta' 50c għal kull riċetta tal-mediċina, jekk mhux għal kull mediċina?

Dwar dan għadna ma nafux sew.

Ma jaqbilx il-Ministru li l-Lm1 żieda definittivament se tħalli lill-pensjonanti f'pożizzjoni ħafna agħar milli kienu qabel.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: L-Onor.

Membru qed jistaqsini biex nagħti l-opinjoni tiegħi u dan l-Istanding Orders ma jippermettuhx.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk l-aħħar żieda li ngħatat hijiex fuq l-istatistika tas-sena li għaddiet?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jekk l-Onor.

Membru qed jirriferi għaż-żieda tal-cost of living, nista' ngħidlu li ż-żieda ngħatat skond il-prassi adottata f'dawn l-aħħar snin.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Peress illi l-Ministru qal illi f'dan l-istadju ma jistax jikkummenta dwar kemm se jdum l-istudju, jista' jgħidilna meta jaħseb li se jkun f'pożizzjoni li jagħti din l-informazzjoni?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Fil-mument opportun.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Madam Speaker, b'riferenza għall-mistoqsija li għamilt qabel, peress li l-Ministru wieġeb li dik kienet fażi u issa mid- dehra ġejja xi fażi oħra - nimmaġina li kif tħabbar fid-diskors tal-budget - jista' l-Ministru jgħid lil din il-Kamra eżattament x'inhi din il-fażi ta' implimentazzjoni maħsuba għal din is-sena b'riżultat tad-diskors tal- budget?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: M'għandix x'inżid ma' dak li għidt aktar kmieni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, diversi drabi fil-passat kien hemm riferenza għall-bżonn ta' tibdil fir-retail price index.

Jista' l-Ministru jgħidilna x'tibdil sar matul is-sena li għaddiet u x'tibdil qed jitfassal għas-sena li ġejja?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Kif ħabbarna fil-budget - u kien hemm aċċenn għal dan anke fil-budget tas-sena l-oħra - l-intenzjoni tagħna hija li fil-ġejjieni qarib inwaqqfu l-istitut nazzjonali ta' l-istatistika.

Dan se jitmexxa b'mod awtonomu u jkun responsabbli lejn il-Parlament.

Il-ħsieb huwa li jkun hemm input mis-social partners anke fil-mod kif jitmexxa r-retail price index.

Kif għidt dalgħodu meta kont qed nitkellem fuq il-budget, bħala l-ewwel pass, il-ġimgħa d-dieħla beħsiebna nwaqqfu statistics board li se jkollu l-għan li jissorvelja t-transizzjoni bejn is-sistema preżenti u s-sistema li qed nimmiraw għaliha.

F'dan il-bord se jkun hemm anke rappreżentanti tas-social partners, u l-element tar-retail price index huwa wieħed mill-punti li se jingħata attenzjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Minbarra d-diversi għaqdiet u korpi kostitwiti li jistgħu jkunu preżenti f'dan il-bord, jista' l-Ministru jgħidilna jekk hawnx professjonisti biżżejjed biex jagħtu s-sehem tagħhom f'dan it-tip ta' xogħol?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Għalkemm se nagħti d-dettalji dwar dan il-ġimgħa d- dieħla, jidhirli li l-mod kif se jkun kostitwit dan il-bord se jkun jissodisfa l-interest groups soċjali.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Se nerġa' nistaqsi dwar il-pensjonanti.

Dak li qed jgħid il-Ministru jfisser li l-qagħda se tibqa' kif inhi?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: M'għandix x'inżid ma' dak li diġa' għidt.

TAXXI INTERNI - DENUNZJA TA' L-ASSI KAPITALI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għad-diskors tal-budget, jista' l-Ministru jgħid jekk id- denunzja ta' l-assi kapitali li se terġa' tiġi introdotta hijiex se tinkludi wkoll depożiti bankarji u assi oħra li llum m'hemmx il-ħtieġa li jiġu Ddikjarati għal skop ta' l-income tax meta huma soġġetti għall- withholding tax?

ONOR.

LEO BRINCAT: Kif ikkonfermajt fl-istqarrija għall-istampa tas-7 ta' Novembru, 1997 dawk l-assi finanzjarji li fuqhom qed titħallas il-final withholding tax huma eżenti mill-obbligu li jiġu ddikjarati fid-denunzja ta' l-assi kapitali.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

John Dalli, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOHN DALLI: Jista' l-Ministru jgħid x'capital declaration form se tkun din illi jkun fiha parti biss mill-assi ta' l-individwi?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Kif spjegajt dalgħodu meta kont qed inwieġeb lill- Onor. Austin Gatt, se nagħtu l-informazzjoni fil-ġejjieni qarib.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Madam Speaker, din mhijiex kwestjoni ta' informazzjoni imma kwestjoni ta' loġika.

Il-Ministru qed jgħid illi parti mill-assi li se jkollhom l-individwi se jiġu ddikjarati u parti oħra ta' l-assi m'għandhomx għalfejn jiġu ddikjarati.

Dak huwa l-prinċipju.

Fid-dawl ta' dan, x'użu se jkun hemm fid-dipartiment tat-taxxi interni għal din il- biċċa dikjarazzjoni?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Aħna nħossu li din il-miżura xorta waħda se tgħin kemm fl-effiċjenza, kif ukoll biex jitħaffef il-mod kif tiġi amministrata u assessed it-taxxa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Jista' l-Ministru jgħidilna kif din se tgħin biex jitħaffef u jiġi aċċellerat ix-xogħol ta' l-amministrazzjoni tat-taxxa?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Meta jkollna t-tagħrif neċessarju nagħmluh pubbliku fl-ewwel mument opportun.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Kemm dalgħodu, kif ukoll illejla, fuq l-istess domanda dwar l-assi kapitali, il-Ministru jidher li qed ikun xi ftit evażiv.

Kull darba li nistaqsuh x'se jkun fiha din id-dikjarazzjoni ma jkunx irid jikkommetti ruħu.

Dalgħodu ġie ddikjarat ukoll li kien hemm rethinking fuq il-withholding tax.

Jista' jkun illi l-ministeru - u anke l-Gvern stess - minkejja li ħabbar li se jdaħħal il-prinċipju tad-denunzja, fil-fatt ma ddiskutiex bis-serjeta' u fid-dettall fiex se tkun tikkonsisti din id- denunzja?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Nikkorreġi l-impressjoni żbaljata li ta l-Onor.

Membru meta qal illi kien hemm rethinking min-naħa tal-Gvern.

Ma kien hemm l-ebda rethinking min-naħa tal-Gvern.

Meta l-Gvern iddiskuta din il- materja fuq livell ta' Kabinett, fl-ebda stadju ma kellu ħsieb

li jinkludi dawk l-assi kapitali li huma soġġetti għall-final withholding tax.

Kulma għamilna - u din għidtha dalgħodu b'mod ċar biżżejjed - kien illi wara l-istatement li ħarġet l-FOI - li dehrilna li kien statement allarmista bla bżonn - dehrilna li kellna nagħmlu aktar ċar dak li kien diġa' ċar biżżejjed.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Ftit ilu l-Ministru għamel statement fejn qal li din id-dikjarazzjoni se tħaffef ix-xogħol tad-dipartiment tat-taxxi interni.

Jista' l-Ministru jgħid kif se tħaffef ix-xogħol tad-dipartiment tat-taxxi interni?

Issa mhux jgħidli li jagħtini l-informazzjoni fi stadju ieħor, għax jekk għamel dan l-istatement jaf kif se jitħaffef ix-xogħol!

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Ma naħsibx illi qegħdin hawnhekk biex noqogħdu nidħlu f'affarijiet purament amministrattivi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-dipartiment tat- taxxi interni għandux indikazzjoni ta' kemm kontijiet bankarji huma soġġetti għall-withholding tax?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Inwieġeb fl-affermattiv.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-Ministru għadu kemm qal illi qabel ma tressaq il- budget ġie diskuss u deċiż li l-withholding tax ma tidħolx fl-assi kapitali.

Jiġifieri f'dan il-każ kien hemm deċiżjoni.

Nifhem li kien hemm ukoll deċiżjonijiet dwar x'għandu jidħol fid-dikjarazzjoni.

Jista' l- Ministru jgħid x'kienu dawn id-deċiżjonijiet u x'se jidħol fid-declaration of capital assets?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: F'dan il-mument m'għandix x'inżid.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Ħafna mill-assi li se jkollu l-individwu mhumiex se jiġu rrapportati.

Jekk b'xi mod se jkun hemm capital accretion fil-parti ddikjarata, x'se jiġri biex id-dipartiment ikun jaf x'qiegħed jagħmel?

B'mod indirett se jsiru investigazzjonijiet u mistoqsijiet fuq il-kontijiet fil-banek?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: M'għandna l-ebda interess illi mmorru lura u nagħmlu t-tip ta' investigazzjonijiet li qed jalludi għalihom l-Onor.

Interpellant.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Hawnhekk qisna qed induru bħaċ-ċippitatu!

Qegħdin ngħidu illi se nagħmlu dikjarazzjoni ta' parti mill-assets ta' l-individwu li prattikament se jkunu l-proprjeta', għax ma nistax nara li se jiġu ddikjarati affarijiet oħra.

Hemm imbagħad l-assi fil-banek u forsi jkun hemm xi shareholdings u affarijiet oħra bħal dawn.

Jekk ikun hemm xi ħadd illi jkun iddikjara li xtara post u allura, skond id-dikjarazzjoni, se jkun hemm capital accretion li ma tkunx riflessa fil-capital assets declaration, x'se jiġri?

Il-Ministru għadu kif għamel statement ieħor fejn qal li m'hemm l-ebda interess illi jiġi investigat x'kontijiet ikun hemm fil- banek.

Allura x'se jiġri?

Ir-risposta se tkun: Kelli l-flus il-bank u xtrajt bihom.

X'se jagħmel id-dipartiment?

Jiena qed ngħid dan biex nuri l- inutilita' assoluta ta' din id-dikjarazzjoni.

Din ħsara biss se tagħmel f'dan il-pajjiż għaliex id-dipartiment żgur li mhux se jkun f'pożizzjoni li jagħmel xi kontroll.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jien qiegħed hawn biex inwieġeb il-mistoqsijiet li jsiruli u mhux biex nirreaġixxi għal xi statement.

ONOR.

JOHN DALLI: Jiena persważ li l-Ministru ma jafx x'inhu jiġri.

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġbok, m'hemmx kummenti.

L-Onor.

Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Fl-1 ta' Jannar ta' l-1998 se tidħol il-final settlement system.

B'din is-sistema ħafna nies se jkunu f'pożizzjoni li ma jimlewx karta tat-taxxa.

Allura issa dawn se jkollhom jimlew il-formola tal- capital assets declaration?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Tweġiba lill-pubbliku tingħata qabel ma din il-miżura tidħol fis-seħħ.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Huwa minnu li fid-declaration of capital assets il- poplu Malti se jiġi mitlub biex jinkludi l-flus, id-dar, ħaġar prezzjuż, deheb, fidda u mobbilja?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: F'dan l-istadju m'għandix x'inżid.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jispjegalna għaliex hemm din ir- reluctance kbira min-naħa tal-Gvern biex jgħid x'se tkun tinkludi d- declaration of capital assets?

Minn din in-naħa ma nistgħux nikkonċepixxu kif il-Gvern wasal għal deċiżjoni mingħajr ma jaf - b'mod ġenerali, mhux qed ngħid id-dettalji - liema huma l-kapi maġġuri tad-declaration.

Din ir- reluctance min-naħa tal-Ministru minn xiex ġejja?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: F'dan l-istadju m'għandix aktar x'nikkummenta.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Jekk qed nifhem sew lill-Ministru, din hija xi ħaġa amministrattiva, fis-sens illi bniedem jimla' karta li tkun saret għal xejn.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Għandek dritt għall-opinjoni tiegħek.

DAWL U ILMA - SUSSIDJU

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għall-paġna 39 tad-diskors tal-budget, peress illi l-Ministru qal li "se jifli aktar mill-qrib" is-sussidji fuq l-ilma u d-dawl biex fejn mhux qed jaslu kif kien maħsub "jitnaqqsu u possibbilment jitneħħew", jista' l-Ministru jgħid meta hu mistenni li jibda u jintemm dan l- eżerċizzju u jekk hux mistenni li r-reviżjoni tas-sussidji ssir fl-ewwel disa' xhur ta' l-1998?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Gvern diġa' ta bidu għal dan l-eżerċizzju b'effett mill-ewwel qari tad-dawl u ta' l-ilma.

Il-Gvern ikompli jistudja l-qagħda u jersaq għal passi oħra f'dan l- eżerċizzju skond kif jitolbu ċ-ċirkostanzi u fid-dawl tar-riżultati miksuba.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Fhimt sew li l-eżerċizzju huwa dirett biex jitnaqqas u possibbilment jitneħħa s-sussidju li diġa' hemm fuq l-ilma.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Naħseb li tajjeb li wieħed jara l-parti relevanti tal-budget.

F'paġna 39 il-budget jitkellem dwar il-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma u l-qasam ta' l-enerġija u hawnhekk il-Gvern kien qed jgħid x'beħsiebu jagħmel.

Dik ma kenitx il-parti tal-programmi u miżuri imma kienet għadha d-daħla.

Meta l-Gvern tkellem dwar studju iktar fil- qrib tas-sussidji ma kienx qed jillimita ruħu għal dak li sar fir-rigward tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma u tal-Korporazzjoni Enemalta imma kien qed jitkellem dwar il-konċett kollu in ġenerali ta' sussidji.

Dan jinkludi sussidji li nixtiequ naraw li jonqsu, kif inhi diġa' l-politika dikjarata tal-Gvern fir-rigward tat-Tarzna, per eżempju, u intrapriżi oħrajn simili.

Nista' ngħid illi m'għandna l-ebda intenzjoni li nirrazzjonalizzaw iktar sussidju fir-rigward ta' dawn iż-żewġ entitajiet li qed jissemmew.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l- istudju li sar ta' l-impatt soċjali ta' dawn iż-żidiet fir-rati tad-dawl u ta' l-ilma?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Diġa' weġibt l-interpellanza li għamel l-Onor.

Austin Gatt.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Naqbel ma' dak li qal il-Ministru preċedentement, almenu skond kif imniżżel fil-budget, pero' issa qed jispjegah b'mod differenti.

F'paġna 39 tad-diskors tal-budget jingħad illi l-għan ta' l- eżerċizzju - eżerċizzju li jinkludi lill-Korporazzjoni Enemalta u lill- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma - huwa biex jitnaqqsu u possibbilment jitneħħew is-sussidji li m'humiex ġustifikati.

Jien nifhem illi dan għadu l-iskop ta' l-eżerċizzju li qiegħed isir.

Ma naħsibx li tbiddlu ċ-ċirkostanzi minn mindu ġie mħabbar il-budget sal-lum.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jiena spjegajtlek illi l-budget huwa maqsum, bħas- soltu, f'żewġ taqsimiet.

F'parti minnhom għandek dak li l-Gvern beħsiebu jagħmel bħala strateġija ġenerali, imbagħad fil-parti l-oħra hemm il-miżuri nfushom.

F'paġna 39 ma kien hemm l-ebda miżura ġdida li daħlet fil-budget.

Hawnhekk tajjeb li wieħed jikkwota l-parti li tikkonċerna lill- Korporazzjoni Enemalta u lill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma u anke dak li konna qed ngħidu fuq livell iktar wiesa'.

Ħalli nikkwota:

''Iżda ma tistax tevita l-inevitabbli.

Qed tinħass dejjem aktar il- ħtieġa li jkunu riveduti t-tariffi tal-konsum u ta' servizzi anċillari mogħtija mill-korporazzjonijiet ta' l-ilma u dik ta' l-enerġija biex isiru u jibqgħu vijabbli.

Inkella d-dipendenza sħiħa fuq il-gvern tibqa' ġġib magħha ineffiċjenza, letarġija, qligħ b'qerq, ħela u abbuż.''.

Imbagħad għaddejna biex nitkellmu fuq is-sussidju in ġenerali u fl-istess paġna nsibu miktub hekk:

''Il-Gvern se jifli aktar mill-qrib is-sussidji kollha li qed jagħti biex jara jekk l-għan ewlieni tagħhom għadux jeżisti.''

Jiġifieri hawnhekk mhux speċifikament fuq il-Korporazzjoni Enemalta u fuq il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma konna qed nitkellmu imma fuq is- sussidji kollha li jagħti l-gvern.

Naħseb li tajt eżempju tajjeb meta semmejt it-Tarzna għaliex fil- paragrafu ta' wara hemm riferenza għat-Tarzna u jingħad hekk:

''Il-Gvern waqqaf task force li pproponiet bdil fil-liġi ta' din il- korporazzjoni."

U mbagħad għidna x'inhi l-ħidma li qed issir min-naħa tat-Tarzna biex is- sussidju tal-gvern jitnaqqas progressivament'.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Noel Farrugia.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u Sajd): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li tagħti l-lokalita' u d-daqs tas-serer spezzjonati bejn Awissu 1996 u Marzu 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10151.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 1998

IT-TLETTAX-IL JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U TA' L-AMBJENT - KONTINWAZZJONI

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Illum il-Kumitat għandu quddiemu biex ikomplu jiġu diskussi l-voti tal-ministeru għall-affarijiet barranin u ta' l-ambjent.

Ninforma lill-Kumitat li skond il-Mozzjoni Nru. 98 ta' l-10 ta' Novembru, 1997 il-ħin tad-diskussjoni ta' dalgħodu, li se tkun dwar l-affarijiet barranin, għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema ta' l- Oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall-Gvern.

Ir-riżoluzzjonijiet li jitressqu fis-seduta ta' dalgħodu jitqiegħdu għall- vot fil-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol ta' din is-seduta.

Rimarki?

L- Onor. Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG: Sur President, fil-ħin li għandi se nitkellem ftit fuq l- iżjed suġġett importanti fil-qasam ta' l-affarijiet barranin, jiġifieri r- relazzjonijiet ta' Malta ma' l-Unjoni Ewropea.

Nibda billi naraw x'ġara matul l-ewwel sena ta' Gvern Laburista fil-qasam tar-relazzjonijiet ta' Malta ma' l-Unjoni Ewropea.

L-ewwel pass illi ħa dan il-Gvern kien li ffriża l-applikazzjoni ta' Malta għas-sħubija fl-Unjoni Ewropea u bħala konsegwenza ta' dan ġraw diversi affarijiet.

L-ewwelnett twaqqaf id-djalogu strutturat illi kien għaddej bejn Malta u l-Unjoni Ewropea meta kien għaddej il-proċess għas- sħubija ta' Malta.

Waqfet ukoll il-koperazzjoni fil-qasam ta' l-affarijiet barranin u tas-sigurta'.

Hawnhekk ta min isemmi li Malta kienet tintalab regolarment sabiex tassoċja ruħha, jekk trid, ma' dikjarazzjonijiet li tagħmel l-Unjoni Ewropea fil-qasam ta' l-affarijiet barranin u tas- sigurta'.

Malli aħna ffriżajna l-applikazzjoni dan il-proċess twaqqaf ukoll min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea, bħalma twaqqfet il-parteċipazzjoni ta' Malta f'għadd ta' programmi mnedija mill-Unjoni Ewropea.

Barra minn hekk, ġie sospiż l-użu tal-fondi li hemm taħt ir-raba' protokoll finanzjarju.

Minflok sħubija il-Gvern Malti ħabbar li se jfittex ftehim mill-aktar qrib ma' l-Unjoni Ewropea.

Ġejna informati li dan il-ftehim jinkludi zona ta' kummerċ industrijali ħieles, koperazzjoni finanzjarja, parteċipazzjoni fil- programmi ta' l-Unjoni Ewropea, koperazzjoni politika, koperazzjoni fil- qasam tas-sigurta' u fil-qasam tal-ġustizzja u ta' affarijiet interni.

Domna sena nistennew biex naraw x'se jiżviluppa.

U x'għandna s'issa?

X'inhi s-sitwazzjoni fil-preżent?

Jidher illi issa qed nitkellmu fuq zona ta' kummerċ ħieles iżjed ġenerali li tinkludi l-qasam ta' l-agro-industrija u possibbilment ta' l-agrikoltura.

Sirna nafu li l-proposta tal-Gvern Malti hija li Malta lesta li tneħħi l-levies protettivi li hemm sabiex jipproteġu ċerti industriji Maltin, illi forsi ma jkunux jifilħu għall-impatt ta' liberalizzazzjoni tal-kummerċ, u li jitneħħa kull element ta' diskriminazzjoni billi ndaħħlu sistema ta' taxxa fuq prodotti lokali, f'perijodu ta' ħames snin rigward ċerti prodotti, u f'perijodu ta' seba' snin fuq prodotti oħrajn.

Sirna nafu wkoll li ċerti prodotti sensittivi fil- kontest Malti se jitħallew kompletament barra minn din iz-zona ta' kummerċ ħieles.

Pero' s'issa, għallinqas safejn naf jien, ma tħabbrux iżjed dettalji, ngħidu aħna

dwar jekk il-qasam ta' l-agrikoltura u s-sajd u l-qasam tas-servizz hux se jkunu inklużi f'din iz-zona.

M'hemmx indikazzjoni b'mod ġenerali ta' liema kategorija ta' prodotti se jiġu inklużi f'dan il-perijodu ta' ħames snin u liema huma dawk il-prodotti li jirrikjedu seba' snin biex titneħħa l- protezzjoni minn fuqhom.

Ma nafux lanqas liema huma dawk il-prodotti li fil- fatt se jitħallew barra.

Minn dak li ġara fil-bidu ta' din il-ġimgħa waqt id-diskussjonijiet tal-Joint Parliamentary Committee, ma jidhirx li l- Kummissjoni Ewropea għad għandha xi tip ta' dettalji f'dan ir-rigward.

Li nafu hu li l-kummissjoni għandha ċerti riżervi fuq il-proposta ġenerali dwar iz-zona ta' kummerċ ħieles fuq perijodu ta' bejn ħames snin u sebgħa.

Fil-fatt kien hemm ukoll oġġezzjoni min-naħa tal-kummissjoni, li qalet li fis-sistema ta' taxxa li daħħal il-Gvern hemm element qawwi ta' diskriminazzjoni kontra prodotti importati mill-Unjoni Ewropea għax fuq prodotti importati mill-Unjoni Ewropea hemm taxxa ta' 15% taħt forma ta' excise tax on imports u ETP ta' 5%, u fuq prodotti maħduma Malta hemm biss 15% ETI fuq il-materja prima importata - jekk ikun hemm, għaliex jista' jkun hemm refund - u 5% ETP fuq il-prodott lest.

Jiġifieri joħroġ ċar li m'hemmx 15% taxxa fuq ix-xogħol li jsir hawn Malta u fuq il-komponent Malti ta' dawn il-prodotti.

Ta' min isemmi li l-kummissjoni għandha riżervi dwar dan, apparti mill-kwestjoni tal-levies.

Għalhekk jidher li l-aħħar pożizzjoni tal-Gvern kienet li jagħmel proposta lill-Unjoni Ewropea li fi żmien bejn ħames snin u sebgħa mhux biss ineħħi l-levies, iżda jdaħħal sistema ta' tassazzjoni li timponi taxxa anke fuq il-komponent lokali.

B'hekk ineħħi d-diskriminazzjoni kontra l-prodotti importati.

Jien m'iniex se nidħol fl-impatt li dan ovvjament ikollu fuq l-industrija lokali imma se ngħaddi biex nikkummenta fuq it-tieni aspett li qed jiġi propost.

Sur President, qed nitkellmu wkoll fuq koperazzjoni finanzjarja.

Pero' x'ġara s'issa u x'inhi l-pożizzjoni tal-Kummissjoni Ewropea?

Sirna nafu li l-kummissjoni ssospendiet l-użu tal-fondi taħt ir-raba' protokoll finanzjarju għaliex qalet li l-għan ta' dan il-protokoll kien li jwassal lil Malta għal sħubija.

Il-kummissjoni sostniet ukoll li hemm ċerti proġetti li ġew ippreżentati li kienu jimmiraw lejn is-sħubija ta' Malta fl- Unjoni Ewropea u allura dawn il-proġetti ma jistgħux jitkomplew.

Fost dawn, l-iżjed importanti kienu li l-istudenti Maltin ikunu jistgħu jipparteċipaw fil-programm Socrates u li l-ħaddiema Maltin ikunu jistgħu jipparteċipaw fil-programm Leonardo.

Hemm proġetti oħrajn li l-kummissjoni ddeċidiet li jistgħu jitkomplew.

L-indikazzjoni hi li s-sena d-dieħla, jiġifieri wara telf ta' żmien ta' sena, il-proġetti ta' komputerizzazzjoni fl-iskejjel primarji jkunu jistgħu jitkomplew.

Biex inkun għamiltha ċara, dan ma jfissirx li l-flus li kien hemm ivvotati se jintilfu.

Hemm il-possibbilta' li dment li nippreżentaw proġetti ġodda matul il-bidu tas-sena d-dieħla, dawk il-flus jiġu kommessi għal proġetti oħrajn.

Pero' dan kollu jirrigwarda l-protokoll eżistenti.

Xtaqt nistaqsi x'se jiġri dwar il- koperazzjoni finanzjarja li hija msemmija bħala waħda mill-objettivi ta' dawn ir-relazzjonijiet mill-eqreb bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Hemm xi ħjiel dwar jekk l-Unjoni Ewropea hijiex disposta li talloka fondi lil Malta mhux biss f'forma ta' loans iżda anke f'forma ta' grants?

Dan jiddependi mil-livell tal-prodott gross domestiku ta' Malta, għax normalment l-Unjoni Ewropea ma toffrix fondi lil pajjiżi li jkunu laħqu ċertu livell.

L-Unjoni Ewropea tat xi ħjiel dwar x'għajnuna tista' tingħata lil Malta?

(Interruzzjonijiet) M'għandniex nistħu li aħna Maltin!

(Interruzzjonijiet) Jien sempliċement qed nagħti indikazzjoni tat-telf li qed issofri u li tista' ssofri Malta minħabba f'din il-politika li ddeċidejtu li ddaħħlu intom, fejn ma bqajniex mexjin fit-triq mistħoqqa għal Malta.

X'inhi s-sitwazzjoni fir-rigward ta' parteċipazzjoni fi programmi ta' l- Unjoni Ewropea?

Li ġara hu li l-proċess li bis-saħħa tiegħu aħna konna nistgħu nipparteċipaw fi programmi ta' l-Unjoni Ewropea, bħalma huma Socrates, Leonardo, Youth for Europe u oħrajn, li mhumiex aċċessibbli għal pajjiżi terzi, issa ġie sospiż.

Issa rridu nibdew diskussjonijiet mill-ġdid biex jinstab qafas ġdid li fih inkunu nistgħu ningħataw id-dritt li b'xi mod nibdew nipparteċipaw f'dawn il-programmi.

Hemm programmi oħrajn li Malta tista' tipparteċipa fihom pero' dawn huma programmi li l-Unjoni Ewropea tniedi għall-pajjiżi kollha u fihom japplika u jipparteċipa min irid.

Pero' hemm programmi li huma riżervati għall-pajjiżi membri biss u issa ġew estiżi wkoll għall-pajjiżi applikanti.

B'hekk pajjiżi bħalma huma r-Rumanija, l-Ungerija u oħrajn minn din is-sena bdew jibagħtu lill- istudenti tagħhom biex jipparteċipaw f'dawn il-programmi.

Hemm ukoll il- pajjiżi ta' l-hekk imsejħa l-European economic area bħall-Iżlanda, Liechtenstein u l-Isvizzera li, bis-saħħa ta' ftehim li għandhom ma' l- Unjoni Ewropea, għandhom dritt li jipparteċipaw f'dawn il-programmi.

Min- naħa tagħna, aħna għad irridu nsibu qafas ġdid li permezz tiegħu inkunu nistgħu nibdew nipparteċipaw fihom ukoll.

Anke hawnhekk imbagħad irridu naraw jekk aħna nkunux intitolati li nużaw il-fondi taħt kwalunkwe għajnuna finanzjarja li tista' tagħtina l-Unjoni Ewropea għax nistgħu ningħataw biss id-dritt u biex nipparteċipaw inkunu rridu nħallsu minn butna.

Qed nitkellmu wkoll, Sur President, fuq koperazzjoni politika u koperazzjoni fil-qasam tas-sigurta'.

Pero' x'qed ngħidu eżattament?

Jidher - għallinqas minn dak li ntqal s'issa - li qed nitolbu li r-relazzjonijiet eżistenti bejn il-Parlament Malti u l-Parlament Ewropew jitħallew.

Kien hemm ir-riskju li anke dawn jibdew jintilfu jew jiġu ridimensjonati.

Qed nitolbu wkoll li nkomplu mexjin abbażi tal-ftehim ta' assoċjazzjoni billi nżommu regolarment laqgħat tal-kunsill ta' l-assoċjazzjoni u kumitati oħra li fil-fatt diġa' jeżistu taħt il-ftehim ta' assoċjazzjoni.

Barra minn hekk, qed nitolbu li nerġgħu nibdew niġu mitluba nassoċjaw ruħna mad- dikjarazzjonijiet ta' l-Unjoni Ewropea fil-qasam tas-sigurta' u affarijiet barranin, bħalma konna niġu mitluba sakemm konna għaddejjin bid-djalogu strutturat.

Mela, Sur President, fir-realta' ma qed nitolbu xejn ġdid imma qed nitolbu li jħallulna għallinqas dak li kellna biex almenu nibqgħu fejn qegħdin u mhux nibdew mexjin lura.

Fl-aħħar qed nitkellmu wkoll fuq koperazzjoni fil-qasam tal-ġustizzja u affarijiet interni.

Hawnhekk jidher li aħna qed nitolbu biex nerġgħu nibdew nikkoperaw ma' l-Unjoni Ewropea f'oqsma bħalma huma l-ġlieda kontra d-droga, il-kriminalita' organizzata, it-terroriżmu u affarijiet simili.

Ta' min isemmi li din il-koperazzjoni kienet diġa' bdiet taħt id-djalogu strutturat pero' naturalment twaqqfet malli aħna ffriżajna l-applikazzjoni għas-sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Issa qed nitolbu lill-Unjoni Ewropea biex għallinqas nerġgħu nibdew nikkoperaw f'dawn l-oqsma.

Meta tara dawn l- affarijiet tinduna li l-Gvern ma qiegħed jagħmel xejn ġdid; imma qiegħed biss mill-mitluf jipprova jakkwista lura dak li jista'.

Il-Gvern qed jirrealizza li iżjed ma javvanzaw it-taħdidiet mal-pajjiżi ta' l-Ewropa ċentrali u tal-lvant, iżjed hemm ir-riskju li aħna nibqgħu barra.

L-istess jista' jingħad għall-parteċipazzjoni tagħna fil-programmi ta' l- Unjoni Ewropea.

Biex il-Gvern isalva li jista' u biex iżomm għallinqas l- apparenza ma' l-Unjoni Ewropea li l-affarijiet għadhom mexjin 'il quddiem, qed jipproponi relazzjoni bejn Malta u l-Unjoni Ewropea, bħal dik li l- Unjoni Ewropea diġa' għandha jew qed tinnegozja ma' għadd ta' pajjiżi terzi mediterranji, bħalma huma Tuneż, l-Arġerija, il-Marokk u oħrajn.

Ta' min isemmi li ma' dawn il-pajjiżi diġa' ntlaħaq ftehim jew inkella qed isiru negozjati dwar zona ta' kummerċ ħieles - bħalma qed jipproponi l-Gvern Malti għal Malta - dwar koperazzjoni finanzjarja u teknika, dwar parteċipazzjoni f'numru ta' programmi ta' l-Unjoni Ewropea u koperazzjoni politika u fil-qasam tas-sigurta'.

Issa sirna nafu li matul l-ewwel parti tas-sena d-dieħla, jiġifieri taħt il-presidenza Ingliża, aħna se nibdew niddiskutu xi ftehim li jixbaħ lil ta' dawn il-pajjjiżi.

Jekk m'iniex żbaljat dawn id-diskussjonijiet għandhom isiru għal madwar April tas-sena d- dieħla.

Huwa ċar daqs il-kristall li dawn l-affarijiet ġraw minħabba fl-għajta tal-Partit Laburista qabel l-elezzjoni li jirtira l-applikazzjoni tas- sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Minħabba f'din l-għajta l- applikazzjoni ġiet sospiża malli l-Partit Laburista tela' fil-gvern u issa qiegħed jara kif jista' jraqqa' 'l hawn u 'l hemm sabiex jipprova jżomm ir- relazzjonijiet ma' l-Unjoni Ewropea mexjin, għallinqas fl-istess livell li mexjin mal-pajjiżi Mediterranji li m'humiex membri u li ma jistgħu qatt ikunu membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Ta' min jgħid li dawn il-pajjiżi sa ftit ilu kellhom relazzjonijiet ferm ifqar minn dawk eżistenti bejn Malta u l- Unjoni Ewropea.

Il-Gvern ma kellux il-kuraġġ jgħid li ċ-ċirkostanzi tbiddlu b'riżultat tal-konklużjonijiet tal-Konferenza Intergovernattiva u bl-Aġenda 2000 tal-Kummissjoni Ewropea.

Dan minkejja l-appelli kollha li sarulu mill- Oppożizzjoni u mill-korpi kostitwiti biex ibiddel ir-rotta.

Kieku dawn l- appelli saru mill-Oppożizzjoni biss nifhimha imma dawn sarulu wkoll tista' tgħid mill-korpi kostitwiti kollha u minn setturi u gruppi differenti, inkluż saħansitra minn moviment li hemm fi ħdan il-Partit Laburista stess.

Nikkonkludi billi ngħid li Malta u l-Unjoni Ewropea li sa llum kienu fil- viċin, qegħdin jimxu pass pass biex jitbiegħdu minn xulxin iżjed u iżjed.

Din hija ħasra għal Malta.

B'dan il-mod m'aħniex se ngawdu mill-vantaġġi li toffri l-Unjoni Ewropea bi sħubija, bħalma huma l-vantaġġi għall- industrija, għall-agrikoltura, għas-settur tas-servizzi, għall-ħaddiema, għaż-żgħażagħ, għall-istudenti, għall-konsumatur u, tista' tgħid, għas- setturi kollha differenti tal-ħajja.

Kulma se nagħmlu hu li se nikkuntentaw bi ftehim fqir li ma' jista' joffri xejn ġdid ħlief l-isperanza li bi tbatija kbira nżommu dak li akkwistajna sal-lum minflok ma nibdew mexjin lura pass wara pass.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Guido de Marco.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Sur President, illejla qegħdin nitkellmu dwar il- budget li għandu x'jaqsam mal-ministeru ta' l-affarijiet barranin.

Dan il- ministeru forsi huwa l-aktar wieħed li f'ċertu kontest ifassal il-futur tal- pajjiż.

Għaliex qed ngħid dan?

Għaliex it-triqat li jieħu pajjiżna f'kontest internazzjonali huma dawk it-triqat li jiddeterminaw x'se jiġri minn pajjiżna.

Poeta Ingliż kien kiteb illi "no man is an island", u kiteb tajjeb, but not even any island is an island.

Il-politika internazzjonali llum għandha effett tali illi dak li jiġri f'aġenzija ta' stockbrokers fil- Ġappun ma jkollux effett fil-Ġappun jew fid-dinja Asjatika biss imma jkollu effett fl-Amerka, fl-Ewropa u kullimkien.

Pajjiż, ikun fejn ikun, għandu d- destin tiegħu qisu marbut ma' dawk l-affarijiet li jseħħu madwaru.

Dan jaffettwa pajjiżi b'ekonomija ikbar minn tagħna, pajjiżi b'popolazzjoni ħafna ikbar minn tagħna, pajjiżi b'saħħithom iktar minna u pajjiżi li l- allokazzjoni tagħhom hija ħafna iktar debboli minn tagħna.

B'debboli rrid infisser li ma jkollhomx pożizzjoni strateġika.

Hemm pajjiżi li l- pożizzjoni ġeografika tagħhom jew il-bżonn ta' l-eżistenza tagħhom hija tali li l-avvenimenti kbar li jiġru fil-ħajja internazzjonali ftit jmissuhom.

Pero' fil-każ ta' pajjiżi bħal Malta, li qiegħda f'pożizzjoni strateġika fiċ-ċentru tal-Mediterran, neċessarjament il-politika nternazzjonali hija waħda li tinċidi fuq il-ħajja ta' kuljum ta' kull bniedem jew bniedma li jgħixu f'dak il-pajjiż.

Qed nagħmel din l-enfasi għaliex niftakar li meta kont ministru ta' l-affarijiet barranin ħafna drabi n-nies kienu jieħdu l-affarijiet for granted.

Il-ministeru ta' l- affarijiet barranin għandu jfisser ħafna għal kull individwu fil-pajjiż għaliex dak li jiġri madwaru u dawk l-għażliet li jagħmel huma fundamentali għall-mod kif kull wieħed u waħda minna fi gżiritna nistgħu nkomplu nkampaw.

Ftit jiem ilu f'dan il-Parlament sar appell biex f'Malta jkollna politika barranija komuni, ħalli fil-kontest tar-relazzjonijiet internazzjonali tiegħu dan il-pajjiż jippreżenta ruħu mhux bħala pajjiż maqsum fil-politika tiegħu.

Kif jista' l-kambjament ta' partit fil-gvern ikun tali li filwaqt li kull partit ikollu programm xi jwettaq, il-kambjamenti fil-gvern jinħassu l-inqas fil-kamp internazzjonali?

Kif jista' gvern iħares lejn il- politika internazzjonali tiegħu mhux f'kontest ta' partit politiku imma bħala politika li tgħaqqad lin-nazzjon u li turi l-kontinwita' tal-pajjiż f'kontest tad-dinamiċita' ta' l-istorja tiegħu?

Il-politika internazzjonali ma' tistax tieqaf.

Ma tistax taħseb li l-politika internazzjonali ta' Helsinki, per eżempju, hija politika permanenti, għax il-politika hija l- istorja tal-bniedem, bis-sens dinamiku li għandu fih.

L-istorja ma tfissirx x'ġara l-bieraħ l-istorja tfisser serje ta' avvenimenti li jkun hemm fil-ħajja ta' kulħadd illi flimkien ifasslu l-istorja tal-pajjiżi u l- istorja tad-dinja.

Fdan il-kontest, filwaqt li wieħed iħares il-fatt li jkun hemm ċerti pilastri fil-politika barranija ta' pajjiż, irid jara kif dawn il-pilastri għandhom ikomplu jsaħħu, jevolvu u jakkwistaw dik il- konkretezza li ġejja mill-mod kif il-ħajja ta' kuljum ta' pajjiż qed tinbidel.

U hawnhekk wieħed għandu jistaqsi: Fiż-żmien li l-pajjiż ilu indipendenti, irnexxielu jfassal politika li tirrifletti l-bżonnijiet nazzjonali tagħna?

Għaraf ifassal politika fejn kambjamenti tal-partiti fil- gvern ma jġibux skossi li jkollhom riflessi fil-politika ta' Malta, anke fil-konfront ta' pajjiżi oħrajn madwarna u lil hinn minna?

F'dan l- intervent tiegħi fuq dan li xtaqt nitkellem.

X'ħareġ għal Malta mill-indipedenza 'l hawn?

Ħarġet il-preżenza ta' Malta fin-Nazzjonijiet Uniti.

Aħna veru li aħna pajjiż ta' daqs żgħir imma m'aħniex xi Stat minuskolu, m'aħniex mini State.

Dawn huma deskrizzjonijiet li jirritawni.

Aħna la aħna xi Liechtenstein, la aħna xi Monaco u lanqas xi San Marino!

Aħna pajjiż żgħir bħalma huwa l-Lussemburgu u pajjiżi oħrajn tad-dimensjoni tagħna li taw ħafna kontribut għall- istorja, pajjiżi li għandhom id-dritt jgħixu f'livell ta' ħajja tajba.

Aħna pajjiż illi huwa parti integrali mill-ħajja Ewropea u mill-ħajja Mediterranja.

Jien naħseb illi meta wieħed iħares lejn ir-record ta' Malta fin-Nazzjonijiet Uniti jirrealizza li dan il-pajjiż ta kontribut f'dan il- forum daqs pajjiżi ħafna ikbar minna u li għandhom ħafna iktar mezzi finanzjarji u diplomatiċi milli għandu dan il-pajjiż.

Wieħed jista' jgħid li Malta, f'kontinwita' ta' storja, tat kontribut u meta wieħed jattendi dawn il-laqgħat internazzjonali tan-Nazzjonijiet Uniti jinduna kemm jafu b'Malta u kemm jafu li Malta tat kontribut.

Dan l-aħħar ġie hawn Malta Arvid Pardo, u ħadt pjaċir li ngħata ġieħ anke mill-Gvern attwali għal dak li dan il-bniedem fisser għall-ħajja internazzjonali ta' pajjiżna.

Arvid Pardo qiegħed l-intelliġenza u l- inizjattiva sħiħa tiegħu wara l-proposta ta' Malta dwar il-Liġi tal-Baħar, fis-sens illi r-rikkezzi li hemm f'qiegħ il-baħar għandhom ikunu wirt komuni ta' l-umanita', għandhom jiġu wżati u sfruttati biss fl-interess ta' l-umanita' kollha u mhumiex approprjabbli minn xi pajjiż partikolari.

Jien naħseb illi dan huwa mument storiku għal dan il-pajjiż u għar- relazzjonijiet internazzjonali.

Din hija idea seminali, idea li tefgħet żerriegħa qawwija.

Għalkemm s'issa ma rnexxietx għal kollox, hija idea li qed taħkem l-imħuħ tan-nies.

Illum, għada jew pitgħada din l-idea se titwettaq.

Malta, kemm ilha li ħadet l-independenza, ħalliet impronta diġitali fil-politika internazzjonali fl-iktar element importanti, li huwa l-baħar.

Xi drabi meta titkellem fuq il-baħar ċerti nies jinsew illi 70% tad-dinja tikkonsisti f'baħar!

Ninsew kemm il-baħar huwa fattur determinanti fil-ħajja tal-popolazzjoni tad-dinja.

Pero' aħna mhux fil- qasam ta' l-ibħra biss ħallejna l-impronta tagħna, fil-kontest ta' politika barranija komuni għal dan il-pajjiż, imma anke fil-mod kif ħarisna lejn in- Nazzjoniijiet Uniti.

Aħna għidna li l-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti għandu jkollha aktar saħħa.

Dan huwa l-uniku organu fin-Nazzjonijiet Uniti fejn kull wieħed minna huwa membru permanenti.

Ara fis-Security Council hemm problema sħiħa.

Kemm hemm membri permanenti hemmhekk?

Kemm se jkun hemm?

Se jiżdiedu l-membri permanenti jew le?

L-Assemblea Ġenerali hija l-unika istituzzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti fejn kull membru huwa membru permanenti.

Għalhekk aħna rridu nsaħħuha u meta konna fil-gvern għamilna minn kollox għal dan il- għan u jien konvint li n-naħa l-oħra qed tipprova ssostni dawn l-ideat.

Konna aħna li salvajna t-Trusteeship Council milli jiġi llikwidat.

Jien ħadt pjaċir li Kofi Annan fl-aħħar rapport tiegħu ta' kif jixtieq jara li tiżviluppa n-Nazzjonijiet Uniti jgħid li hu jemmen - għad-differenza tal- predeċessur tiegħu - li t-Trusteeship Council huwa kunsill li għandu jkollu l-għan to hold in trust the common concerns and the common heritage of mankind.

GĦandu jkun dan il-kunsill li jżomm fi ħdanu l-problemi dwar il- klima u l-ambjent, il-problemi dwar ir-rikkezzi ta' qiegħ il-baħar u il- problemi dwar l-iżvilupp.

Jien naħseb li anke minn dan il-lat hemm bżonn ta' aktar dinamiżmu min-naħa tal-Gvern Malti biex inħallu impronta bħal dik li ħalla Arvid Pardo.

Aħna rridu nkomplu nagħtu appoġġ sħiħ għal ideat tajbin, serji u innovattivi għax huma dawn l-ideat li jqiegħdu lil Malta verament fuq quddiem nett fil-parteċipazzjoni fin-Nazzjonijiet Uniti u fl- organi tagħha.

Jekk din l-amministrazzjoni trid, tista' tkompli bis- serjeta' l-inizjattivi li konna ħadna aħna biex inkomplu nipperpetwaw l- isem ta' Malta b'dak l-għaqal, b'dik l-intelliġenza u b'dik ir-rilevanza li tant huma importanti għalina.

Mr Chairman, Malta veru li hija pajjiż żgħir u veru li aħna pajjiż ta' storja kbira.

Fil-ħajja mgħaġġla tal-lum ħafna nies iħobbu jinsew l- istorja, jinsew x'ġara matul is-sekli u jinsew il-kontribut li tat Malta fl- aħħar Gwerra Dinjija.

Aħna għandna nkunu rilevanti llum u għandna nkunu rilevanti għada għaliex jekk inkunu rilevanti llum u għada nkunu qed ngħixuha l-istorja, altrimenti niġu relegati għal mużewijiet.

Malta m'hijiex pajjiż għall-mużew.

Malta hija pajjiż li r-rilevanza politika tagħha trid tgħixha llum, għada, pitgħada u anke wara.

Huwa fuq din ir- rilevanza politika ta' Malta li aħna rridu nitkellmu.

Ħafna nies jitkellmu fuq l-OSCE, li qabel kienet is-CSCE.

Anke hawn irridu ngħidu li f'Helsinki I, il-Gvern Malti ta' dakinhar kien introduċa, b'ħafna diffikultajiet u reżistenzi, il-konċett tal-Mediterranean basket, il-konċett tar-rabta li hemm bejn is-sigurta' fl-Ewropa u s-sigurta' fil-Mediterran.

Kienet il- kontinwita' ta' din il-politika li ġiegħlet lis-CSCE tfassal politika Mediterranja.

Barra minn hekk, f'relazzjonijiet ma' pajjiżi Mediterranji neħħejna dik id-diċitura stupida ta' non-participating Mediterranean States u bdejna nsejħulhom Mediterranean partners.

Kien il-gvern li fih kont ministru ta' l-affarijiet barranin jien li rnexxielu jibgħat messaġġ differenti fil-konċett li ridna nagħtu lil dawn il-pajjiżi li mhumiex membri ta' l-OSCE imma li huma pajjiżi Mediterranji billi ma bqajniex insejħulhom non-participating Mediterranean States imma sejjaħnielhom Mediterranean partners.

Naħseb li dan ukoll kien fattur determinanti li juri kontinwita' fil-ħajja politika barranija ta' artna.

Mr Chairman, inħossni kburi li kien il-Gvern Malti li fih kont ministru ta' l-affarijiet barranin jien li kien determinanti biex l-OSCE ssir organizzazzjoni rilevantissima fil-ħajja ta' llum, u dan meta Malta kienet ipproponiet arranġament reġjonali għaż-żamma tal-paċi fil-konċett ta' Kap. 8 tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti.

Xi jfisser dan?

Dan ifisser li kienet proposta ta' Malta, li l-ewwel saret qabel fi Praga imbagħad f'Helsinki ll, li effettivament għamlet lill-OSCE, flimkien man-Nazzjonijiet Uniti, responsabbli għaż-żamma tal-paċi.

Fl-avvenimenti li seħħew fil-Balkani, per eżempju, il-gwerra li kien hemm fil-Bosnia u l-avvenimenti oħra, kienet l-OSCE, in virtu' ta' din il-mozzjoni ta' Malta, li għamlet ir-regional arrangement for peace-keeping skond il-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti.

Għalhekk we look back with pride, mhux biex niftaħru kemm konna bravi imma kburin għax dan il-pajjiż tagħna, allavolja pajjiż żgħir, għaraf jagħti kontribut li niftakar li l-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin Ġermaniż Genscher ipprova jagħmlu tiegħu.

Hawn hija r-rilevanza tal- politika barranija.

Mr Chairman, fejn nistgħu nagħrfu ninterpretaw id- dinamiżmu ta' l-istorja f'kontest sħiħ għal pajjiżna?

Ħalli ngħid fejn.

Fil-konċett tal-ħajja Mediterranja - u hawn norbot ma' dak li għidt qabel - Malta irnexxielha tmexxi 'l quddiem ideat ta' valur u ta' kontribut li fis-snin li ġejjin jistgħu jkunu anke determinanti għall-futur ta' l-istess Mediterran.

Qed ngħid għal dak li jirrigwarda l-politika Mediterranja tagħna.

F'għeluq il-50 anniversarju mit-twaqqif tan-Nazzjonijiet Uniti il- foreign ministry kien ippubblika ktieb li kien fih diversi diskorsi determinanti li saru mill-amministrazzjonijiet kollha Maltin.

L-ewwel diskors tal-Prim Ministru Dr Borg Olivier kien dwar ir-rilevanza ta' Malta fil-Mediterran.

Din ir-rilevanza ġiet sostnuta mill-Gvern li ġie wara dak ta' George Borg Olivier u komplejnieha aħna kemm domna fil-gvern, meta tajna l-messaġġ li r-reġjun tal-Mediterran m'għandux jitqiegħed lura fl- aġenda internazzjonali u dak li jiġri fih qisu xi ħaġa li ma tiġrix.

Aħna b'għaqal ipprovajna nagħtu spinta lil diversi ideat u prinċipji biex jattwaw ruħhom ċerti affarijiet fil-Mediterran.

Jien naħseb li qed jimmatura ż-żmien biex ħafna minn dawn l-affarijiet iseħħu.

Mr Chairman, meta konna qed nagħmlu laqgħa tal-Moviment Non-Allinjat fl- Algerija, f'Ġunju ta' l-1990, għan-nom tal-Gvern Malti formalment ħriġt bl- idea ta' kunsill għall-Mediterran.

Din kienet l-ewwel darba li l-Gvern Malti ħareġ bi proposta li jkun hemm kunsill għall-Mediterran.

Imbagħad meta saret hawn Malta stess il-Konferenza għas-Sigurta' u Koperazzjoni fil- Mediterran, iż-żewġ partiti rappreżentati fl-IPU minni, mill-Onor.

Perit Mintoff, u kollegi oħra tagħna wassalna għall-aċċettazzjoni ta' dan il- prinċipju li jkun hemm assoċjazzjoni għal Stati Mediterranji.

Mhux hekk biss imma kellna l-inkarigu mis-CSCM, il-Konferenza għas-Sigurta' u Koperazzjoni fil-Mediterran fi ħdan l-Unjoni Inter-Parlamentari, li nwasslu din il-proposta fil-Konferenza Euro-Mediterranja ta' Barcelona.

Din hija xi ħaġa li kulħadd imissu jaqbel li hija tajba.

Aħna għarafna nagħmlu kontinwita' ta' politika Mediterranja.

Konna aħna li għamilna din il- proposta fi ħdan il-Euro-Med u nispera li l-Gvern attwali qiegħed ikompliha.

Il-Euro-Med għandha l-ħajja tagħha, l-importanza tagħha u anke saħħa politika partikolari pero' fl-aħħar mill-aħħar huma l-pajjiżi Mediterranji li għandhom jagħrfu jaħdmu flimkien għal dan il-baħar.

Huwa tajjeb li jkun hemm relazzjoni intima bejn l-Unjoni Ewropea u l-pajjiżi l- oħra tal-Mediterran li m'humiex membri ta' l-Unjoni Ewropea pero' din hija dejjem relazzjoni fil-vertikali.

Aħna dejjem emminna li għandu jkun hemm ukoll relazzjoni fl-orizzontali bejn il-pajjiżi Mediterranji.

Qabel ma jkun hemm din il-forma ta' assoċjazzjoni għall-Istati tal-Mediterran, dan ir- reġjun tagħna ma jistax jimxi f'dak is-sens ta' għaqda tant neċessarja.

Filwaqt li kulħadd jibqa' membru ta' l-Unjoni Ewropea, membru tal-Lega Għarbija jew membru tal-pajjiżi tal-Lvant Nofsani, għandu jkun hemm din l- assoċjazzjoni biex dan ir-reġjun jieħu l-importanza li jistħoqqlu politikament u internazzjonalment.

Din l-idea pproponietha Malta.

Jien minn dan jimpurtani u mhux li nieħdu l-midalji.

X'importanza għandu fil-ħajja l- individwu?

L-importanza vera hija l-ħsieb politiku li jgħaġen lin-nazzjon.

Jien dwar dan qiegħed nitkellem.

Mr Chairman, kienet Malta wkoll li pproponiet patt ta' stabilita' fil- Mediterran meta konna f'Pariġi għall-patt ta' stabilita' dwar l-Ewropa.

Aħna dehrilna li l-patt ta' stabilita' fil-Mediterran huwa aktar importanti.

Meta aħna pproponejna dan il-patt ta' stabilita' fil-Mediterran fil-Euro-Med Conference ta' Barcelona, magħna kienet ingħaqdet ukoll Franza f'aspetti essenzjali ta' din il-proposta Maltija.

Forsi din hi l-aħjar proposta politika li hemm quddiem il-Euro-Med.

Jien naħseb li dan juri sens ta' kontinwita'.

Jien nispera li dawn l-inizjattivi għadhom għaddejjin, għax dawn huma inizjattivi tajbin li jgħinu lil Malta.

Huma inizjattivi li jagħtuha aktar rilevanza.

Kif intqal f'din il-Kamra ftit tal-ġranet ilu, l- affarijiet li jiġru fil-Mediterran għandhom impatt fuq il-ħajja tagħna ta' kuljum u fuq l-istabilita' tagħna.

Jekk aħna jkollna l-paċi fil-Mediterran, it-turiżmu tagħna jiffjorixxi imma jekk ikollna l-inkwiet fil-Mediterran it- turiżmu tagħna jispiċċa fix-xejn.

M'aħniex nitkellmu sempliċement għall- glorja ta' proposta tajba imma qegħdin nitkellmu għall-effikaċja ta' proposta b'saħħitha u li Malta għandha bżonn.

Dan qed ngħiduh għaliex jinħtieġ li nibnu kontinwita' fil-politika barranija.

IIlum m'huwiex il- bieraħ u għada m'huwiex illum.

Hawn hu d-dinamiżmu u għalhekk il-ħtieġa ta' konsultazzjoni kostanti li għandu jkollhom il-forzi politiċi tal-pajjiż, speċjalment permezz ta' dan il-Parlament.

Meta jien nitkellem, ma nitkellimx biss bħala viċi kap ta' l-Oppożizzjoni jew għax għal xi snin kont ministru ta' l-affarijiet barranin imma nitkellem għax jien Malti.

Nitkellem għax jien inħares lejn il-politika ta' x'jaqbel għal pajjiżi.

Jien inħares - u nixtieq li kulħadd iħares hekk - lejn il-partiti politiċi kollha bħala strumenti li jgħinuna u mhux bħala finalita' fihom infushom.

Il-finalita' huwa pajjiżna.

Il-partit jagħtina strument politiku biex inwettqu dik il-finalita'.

Il-finalita' huwa l-ġid ta' Malta.

Fejn nistgħu m'għandniex nitkellmu b'mod diviżiv fuq politika barranijia.

Irridu nipprovaw nibnu politika barranija komuni kemm nistgħu preċiżament għax aħna nemmnu li poplu bħal tagħna ma jistax ikollu politika barranijia li taqsam.

Dan jgħodd anke għal poplu kbir imma hu aktar importanti għalina li aħna poplu żgħir f'pożizzjoni strateġika, kważi unika, fil-Mediterran.

Dan il-pajjiż jeħtieġ li jkollu politika Mediterranja li tħares il-ġid ta' pajjiżna u tħares anke l-mod kif din l-istabilita' ta' madwarna tinfluwenza lilna u lil ħaddieħor.

Mr Chairman, qed ngħid dan anke fi sfond aktar importanti.

Issemmiet ħafna n-newtralita' u jien ngħid li anke fil-konċett tan- newtralita' hemm żviluppi.

Il-Kostituzzjoni tagħna tgħid li Malta hija pajjiż newtrali mogħti biex iservi għall-paċi bejn il-pajjiżi u ispirat fuq il-prinċipji tan-non-allinjament.

Min jaqra l-ktieb ta' Dr Edgar Mizzi jsib li l-kelma non-allinjament kienet f'kontest ta' dinja bipolari, dinja maqsuma bl-Unjoni Sovjetika u l-Warsaw Pact fuq naħa u l-Istati Uniti u l- pajjiżi tan-NATO fuq in-naħa l-oħra.

Dan inbidel.

Dan m'għadux realta'.

In- non- allinjament illum huwa biss storja u m'għadux realta'.

Dan kien realta' fi żmien il-gwerra bierda.

Għadni kemm qrajt il-ktieb ta' Gorbachev, fejn waqt li jitkellem dwar il-memorji tiegħu, isemmi kemm kien determinanti l-mod kif intemmet il-gwerra bierda bil-laqgħa li kellu ma' Bush f'Malta.

Jekk wieħed jaqra l-memoirs ta' Mikhail Gorbachev u anke l- memoirs ta' Shevardnadze, jinduna kemm il-laqgħa f'Malta bejn il-kap tas- super-potenza Sovjetika u l-kap tas-super-potenza Amerikana tabilħaqq fissret it-tmiem tal-gwerra bierda.

Jiġifieri anke dan il-konċett inbidel.

Pero' dan ma jfissirx li n-newtralita' bħala tali m'għadhiex teżisti u m'għandhiex tiġi osservata minna lkoll.

L-affarijiet inbidlu pero' xorta waħda wieħed jista' jitkellem dwar in-newtralita'.

Aħna dejjem sostnejna n- newtralita'.

Qatt ma għidna li Malta m'hijiex Stat newtrali.

Fl-aħħar laqgħa tal-Kunsill ta' l-Assoċjazzjoni bejn Malta u l-Unjoni Ewropea li saret fi Brussels f'Ġunju ta' l-1995, - qabel ma sar l-istructured dialogue - u fuq dan se nitkellem aktar tard - jiena kont għidt:

"Today Malta, a neutral state actively pursuing peace, security and social progress among nations and not participating in military alliance, can like other neutral states forming part of the European Union itself conform to the obligations and commitments assumed by such neutral states.".

Voldieri jien mhux biss ma ħbejtx in-newtralita' taħt it-tapit imma preċiżament f'Ġunju ta' l-1995 fissirt x'inhi Malta, x'inhuma l-linji politiċi tagħha sanċiti mill-Kostituzzjoni u għidt kif Malta newtrali tista' taqdi l-funzjonijiet tagħha fi ħdan l-Unjoni Ewropea l-istess bħall- pajjiżi newtrali l-oħra, fosthom l-Irlanda, il-Fillandja, l-Isvezja u l- Awstrija.

Malta, bħala pajjiż newtrali, għandha r-rwol tagħha wkoll fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

Jien ma ħbejtx ir-realta' kostituzzjonali ta' Malta, anzi affermajt dik ir-realta' kostituzzjonali li hija tant essenzjali fl-osservanza u fir-rispett ta' dak li tgħid il-Kostituzzjoni ta' pajjiżna.

Mr Chairman, tkellimt fuq dawn il-konċetti għax issa huwa bżonjuż li naraw ftit fejn sejrin.

Qalulna li n-newtralita' ta' Malta hija waħda mir-raġunijiet għaliex Malta m'għandhiex tkompli fit-triq tagħha biex tidħol fl-Unjoni Ewropea.

Jien semmejt x'għidt fi ħdan il-Kunsill ta' l-Assoċjazzjoni li kien is- seba' wieħed li kienet diġa' għamlet Malta abbażi ta' l-Association agreement.

Jekk xi ħadd jiġi jgħidilna li se jagħmlu l-Council of Association taħt presidenza Ingliża, jien nidħak.

Hawn morna pass lura!

Il-Presidenza tal-Lussemburgu, proprju tlett ijiem ilu meta aħna konna fi Brussels, qalet li malli l-Gvern Malti waqqaf il-mixja ta' Malta għad-dħul fl-Unjoni Ewropea ġie sospiż immedjatament id-djalogu strutturat bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Ġiet sospiża wkoll il-pre-accession strategy.

Kif qalu huma stess, erġajna lura għat-trattat li kien sar minn Dr Borg Olivier f'Diċembru ta' l-1970.

Din hija r-realta'.

Morna lura lejn trattat li se jagħlaq 27 sena proprju fil-5 ta' Diċembru li ġej!

Qegħdin niftaħru dwar kunsill ta' assoċjazzjoni li qiegħed jibgħatna lura għal trattat li sar 27 sena ilu.

Dan huwa d-dinamiżmu ta' din l-amministrazzjoni li llum għandu pajjiżna.

U b'dan qed jiftaħru!

Ma jgħidux li għażlu din it-triq u minħabba f'hekk jeħtiġilna nerġgħu mmorru għas-sistema ta' qabel.

Din m'hijiex xi ħaġa li wieħed għandu jiftaħar biha qisu se jagħmel xi skoperta ġdida.

Int trid tgħid li f'dawn ċ-ċirkostanzi m'hemm xejn x'tagħmel ħlief li tmur lura għal trattat li kien iffirma l-George Borg Olivier - Alla jagħtih il- glorja tal-ġenna - 27 sena ilu l-ġimgħa d-dieħla u li kien jikkontempla l- Council of Association.

Ħadd m'għandu għalfejn jiftaħar li taħt il- presidenza Ingliża aħna se jkollna l-Council of Association.

Meta tisma' dan il-ftaħir tgħid li veru morna lura u morna lura ħafna.

Sur President, ħalli nħarsu ftit lejn is-sitwazzjoni li qiegħda tevolvi.

Dan il-Gvern qal li Malta se tieqaf mit-triq tagħha għad-dħul fl-Unjoni Ewropea.

Qed jgħid li dan il-Gvern tela' b'żewġ għajtiet, waħda hija t- tneħħija tal-VAT u l-oħra li Malta tfittex triqat kemm jista' jkun viċini lejn l-Unjoni Ewropea pero' mingħajr sħubija.

Se niċċita mid-diskors li għamel l-Onor.

George Vella fl-24 ta' Novembru fejn qal:

"In Malta we do have differing and strongly held views on whether or not we should be a full member of the Union ...".

Skużi, xi tfisser "a full member of the Union"?

Din ma teżistix, għax jew inti membru jew inkella m'intix.

Ma tistax tgħid li inti tliet kwarti membru jew nofs membru.

M'hemmx full member u non-full member.

Jew tkun membru jew ma tkunx.

Wieħed mir-rappreżentanti tal-kummissjoni - li naħseb tan-naħa l-oħra jafuh - qal li m'hemmx full member or non-full member, you're either in or you're out.

Din il-klassifika ta' biċċa membru u membru sħiħ ma teżistix.

Jien naħseb li ħadd ma jrid jinganna imma jekk aħna nippersistu f'dan mingħajr ma rridu nkunu qed ningannaw.

Lill-pajjiż ma tistax tgħidlu li aħna qegħdin viċin imma ma rridux inkunu full members ta' l-Unjoni Ewropea.

Din il-ħaġa ma teżistix.

Jew inti membru bir- responsabbiltajiet u bil-vantaġġi kbar li għandek ta' membru, jew m'intix membru u allura toqgħod barra l-bieb u tirranġa x'tista' tibgħat, x'jistgħu jibagħtulek u kif tista' ssib soluzzjoni għal ħafna affarijiet oħra.

Il-Gvern attwali dejjem jirrepeti li aħna konna ngħidu li konna wasalna biex nidħlu fl-Unjoni Ewropea.

Qalu li aħna għidna li għall-aħħar tas-seklu nkunu fl-Unjoni Ewropea.

(Interruzzjonijiet) M'għandux jeċita ruħu l-Onor.

George Vella!

Meta Jacques Chirac u Helmut Kohl marru Varsavja qalulhom li l-Polonja se tkun membru fis-sena 2000.

Il-Polonja huwa pajjiż li ilu ftit snin biss li ħareġ minn reġim komunista.

Sadattant skond Chirac u Kohl, il- Polonja għandha ssir membru fl-Unjoni Ewropea fis-sena 2000.

Anzi jiena nista' nikkwota x'qal Jacques Delors f'dan il-kontest fl-intervista li ta lill-gazzetta "Liberation" fl-1992.

Delors kien qal hekk:

"Let us not forget that in the year 2000 we shall be more than 12, maybe a little more than 20.

There is a country one forgets but which is very important as a symbol, Malta.

We must not displace Europe too much towards the north while forgetting the south.

We would risk losing our sensitivity to the Mediterranean world, which is our world but with present imminent dangers for the future of all of us.".

Dan hu dak li qal Jacques Delors fl-1992, li sas-sena 2000 jista' jkun hemm iktar minn 20 membru fl-Unjoni Ewropea.

(Interruzzjonijiet) Jien qed nuri lill-Onor.

Vella kemm hu jew ma kienx jaf x'qed jgħidu dawn in-nies jew ma ħax pjaċir jisma' dak li qalu.

Semmejt rapport dwar 3,000 ruħ li se jitilfu xogħolhom.

Issa ngħidlek kif se jitilfu xogħolhom dawk.

(Interruzzjonijiet).

Sur President, minkejja li kont nisma' lil Delors, lil Chirac u lil Kohl jitkellmu hekk, jien xorta kont ngħid lil kulħadd li t-triq għal Malta li tkun fl-Unjoni Ewropea m'hijiex għall-wita.

Jien se niċċita verbatim mid- diskors li għamilt fil-konferenza ta' l-ambaxxaturi hawn Malta f'Awissu ta' l-1995 - huwa dnub li din il-konferenza ma reġgħetx saret din is-sena imma dik hija responsabbilta' tal-Ministru - ħalli ħadd ma jaħseb li jien fl- 1995 għidt l-affarijiet li l-Onor.

Vella, li suppost għamel ir-research work tiegħu, qed jgħid li għidt.

Jien dakinhar għidt hekk:

"The fact is that the ultimate objective is still to be achieved.

It is now clearly in sight and the path towards this achievement, though still uphill, is well demarcated.

Nevertheless we are not yet there and it would be unwise for anyone of us in the sometimes natural euphoria which accompanies the successful fulfilment of intermediate steps in the process, ever to lose sight of the fact."

Jien dejjem kelli saqajja ma' l-art.

Jien għadni sal-lum insegwi l- iżviluppi interni li għaddejjin hemmhekk u nitkellem mal-kummissarji Ewropej regolarment.

Għadni kemm ġejt minn hemmhekk fejn tkellimt ma' Sir Leon Brittan, mal-kummissarju l-ieħor Marcelino Oreja u naturalment ma' nies oħra involuti f'dak li jiġri hemmhekk.

Wara kollox huwa dover tagħna li bħala politiċi Maltin insegwu x'inhu jiġri.

It-triq ta' Malta fl-Unjoni Ewropea hija t-triq li konna naslu għaliha li ma kienx għal dan il-Gvern li, sfortunatament għal Malta, ħa pass li huwa kontra l-interessi tal-poplu Malti.

L-Onor.

Vella għandu responsabbilta' quddiem il-poplu Malti u quddiem il-posterita', li kien hu li waqqaf it- triq biex Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea.

L-Onor.

Vella se jibqa' jġorr fuq spallejh din ir-responsabbilta' li qiegħed iċaħħad lil ġenerazzjonijiet ta' Maltin milli jkunu jistgħu jgħidu: Jien Malti u jien ukoll ċittadin ta' l- Ewropa.

L-Onor.

Vella se jibqa' jerfa' r-responsabbilta' politika għal dan l-aġir li politikament huwa irresponsabbli fil-konfront tal-poplu Malti kollu kemm hu u fil-konfront taż-żgħażagħ Maltin.

Din hija irresponsabbilta' kbira ta' dan il-Gvern.

Ħalli ngħidilkom x'qegħdin jipproponu dawn in-nies.

Dawn qed jgħidu li jekk Malta jkollha tidħol fl-Unjoni Ewropea, minħabba fil-kummerċ bejn Malta u l-Unjoni Ewropea, jistgħu jintilfu xi impjiegi.

Fuq dan is-suġġett kien hemm diversi rapporti bħar-Ramboll Report, ir- rapport ta' Coopers & Lybrand u l-PACMAN li hu rapport tagħna stess u li għadna nistudjawh biex naraw liema industriji jistgħu jiġu affettwati.

Imma ejja issa naraw x'qiegħed jipproponi dan il-Gvern.

Dan il-Gvern għadu kemm mar Brussels, permezz ta' l-Onor.

Vella, fejn ippropona - għax tajjeb li l-poplu Malti jkun jaf x'qed jipproponi dan il-Gvern - li jkun hemm a free trade zone.

Issa anke hawn lanqas jafu xi jridu!

Għaliex qed ngħid hekk?

Għaliex fil-misson statement ta' dan il-ministeru jissemma a free industrial zone.

Mela l-Gvern mhux qed jitkellem fuq free trade zone, kif jifhem u jaf kulħadd, imma qed jitkellem dwar free industrial zone, jiġifieri għall- prodotti industrijali biss.

Hekk kienu qed jgħidu sa ftit ilu.

Imbagħad donnu meta marru l-Unjoni Ewropea staqsewhom xi tfisser "free industrial zone" u ladarba m'hemmx ikkontemplat a free industrial zone, il-Gvern reġa' lura minn dak li kiteb fl-estimi bħala l-mission statement ta' l-European Directorate u l-free industrial zone issa saret free trade zone.

Li jkollna a free trade zone ifisser li l-oġġetti kollha mill-Unjoni Ewropea jkunu jistgħu jiġu hawn Malta u l-oġġetti kollha Maltin ikunu jistgħu jidħlu fl-Ewropa.

Dan fi żmien ħames snin u xi wħud fi żmien seba' snin.

X'se jkun l-impatt fuq l-industrija tagħna?

L-industriji li huma ppreparati se jkollhom il-vantaġġ li minn suq ta' 400,000 ruħ se jkollhom suq ta' 400 miljun ruħ li altru li għandhom bżonnhom.

Xi industriji oħrajn għandhom bżonn l-għajnuna biex jagħrfu l-isfidi tal-free trade zone u xi industriji oħrajn jistgħu jibqgħu ħajjin għal ftit, pero' m'għandhomx futur.

Għalhekk jeħtieġ li dawn wieħed iħares lejhom b'mod differenti.

Din hija r-realta'.

L-Onor.

Vella, bħala ministru ta' l-affarijiet barranin u bħala individwu, mar l-Unjoni Ewropea u qed jitlobhom biex jagħmlu a free trade zone ma' Malta.

L-ewwel ipproponew a free industrial zone imbagħad saret a free trade zone.

Nirrepeti, a free trade zone tfisser li Malta tkun miftuħa għall-importazzjoni ta' l-oġġetti kollha mill-Unjoni Ewropea bla protezzjoni.

Dan hu li se jgħid fir-rapport dwar kif nirristrutturizzaw l- industrija tagħna għaċ-challenge ta' l-Unjoni Ewropea.

Lili pprova jnassassni mal-pajjiż li bagħtuli rapport li jgħid li se jintilfu 3,000 job.

X'qalulhom ukoll?

Qalulhom li free trade tfisser ukoll free service.

U dan il-gvern x'għamel?

Għamel il-customs tariff, is-CET.

Staqsewh ukoll fuq id-dwana.

Għax jekk inti trid tagħmel free trade, kif tista' tagħmel id-dwana.

Din x'razza ta' politika qegħdin titkellmu fuqha intom?

Jekk inti tagħmel id-dwana ma tridx free trade.

U hekk qalulu ta' l-Unjoni Ewropea.

Imma mhux hekk biss qalulu.

Biex iġibu kollox on par se jagħmlu taxxa - sejħilha excise biex ma jsejħilhiex customs - għall-imports mill- Unjoni Ewropea u fuq l-affarijiet li jsiru hawn Malta, nagħmlu l-istess taxxa u allura hekk jiġu draw.

Allura din mhux VAT?

X'se jagħmel biex jipproteġi lill-industrija lokali?

Biex jagħmel din il-free trade zone il- Gvern se jerġa' jagħmel turn around kbira ħafna u jerġa' jdaħħal il-VAT.

Għaliex?

Għaliex se jagħmel taxxa fuq l-imports u taxxa fuq il-prodott li jsir hawn Malta.

Dan il-Gvern trasparenti u modern neħħa l-VAT għaliex qal li ma riedx li jintaxxa l-prodott Malti u issa se jagħmel taxxa fuq il- prodott Malti, l-istess bħat-taxxa fuq l-importazzjoni minn barra, u dan se jagħmlu biex jiġu draw.

Dan huwa ingann fil-konfront tal-pajjiż.

Se ssir taxxa fuq il-prodotti li jsiru hawn Malta ugwali għal-taxxa fuq il-prodott li jiġi importat.

Allura din mhux VAT tissejjaħ?

Minflok VAT sejjaħtlu CET.

Issa din x'se tgħidilha, CET internal product?

Din lill-poplu Malti ma qaluhielux.

Veru li pproponejtu li tagħmlu taxxa ta' 15% - daqs it- taxxa fuq l-importazzjoni mill-Unjoni Ewropea - fuq il-prodott lokali?

Veru jew mhux veru?

Dawn iridu a free trade zone u mhux iktar a free industrial zone.

Free trade tfisser free services ukoll.

Allura x'se jiġri?

Huwa faċli ħafna li tinduna x'se jiġri.

L-Onor.

Vella għandu r-responsabbilta' quddiem il-poplu Malti għad-dħul tal-free trade, li hija forma ta' customs union taħt isem ieħor.

Pero' din m'hijiex customs union, hija agħar minn hekk.

Din hija sistema li timponi taxxa fuq il-prodott domestiku.

Jekk issir libsa hawn Malta, se jkollha fuqha l-istess ammont ta' taxxa daqs libsa li tiġi importata.

Dan hu li se jipprovaw jagħmlu.

Mhux hekk biss, anzi komplew jgħidu li se jneħħu l- levies kollha.

Dawn li pprovaw jagħmlu kapital minn miżura limitata ta' tneħħija tal-levies, issa qegħdin jgħidu li se jneħħu l-levies kollha u jagħmlu taxxa fuq il-prodott Malti.

Dan huwa l-aġir ta' l-Onor.

Vella.

Qed nirriferi għall-Onor.

Vella fil-kwalita' tiegħu ta' ministru ta' dan il- gvern u mhux fil-kwalita' tiegħu personali, għax l-Onor.

Vella huwa bniedem korrett u għandu l-merti tiegħu.

L-Onor.

Vella x'qed jgħid?

Qed jgħid li mhux biss irridu l-free trade imma se nagħmlu taxxa fuq il-prodotti li jsiru f'Malta li tkun daqs it-taxxa li se ssir fuq dawk il-prodotti li jidħlu minn barra.

Pero' aħna se se nagħmlu iktar minn daqshekk.

Dan huwa pass limitat, pero' barra minn hekk qed niċħdu s-saħħa politika u s-saħħa ekonomika li Malta jkollha bi dħul fl-Unjoni Ewropea.

X'qiegħed jgħid verament dan il-Gvern?

Ħalli nipprovaw nifhmu l-loġika - dejjem nassumu li hemm loġika - fl-aġir ta' dan il-Gvern.

Dan ma qalx biss li jrid joqgħod barra mill-Unjoni Ewropea.

Kieku kien hekk, l-Unjoni Ewropea kienet tagħtina sistema ta' kwoti pjuttost ġenerużi.

Per eżempju għall-birra l-Gvern ta' qabel kien innegozja kwota qawwija, allavolja mbagħad kien sab xi diffikulta'.

Imma issa għal affarijiet bħalma huma l- gallettini u affarijiet oħra, se jkollna nneħħu l-protezzjoni kollha.

(Interruzzjonijiet) Intom għaxxaqtuha!

Inti mort tgħidilhom li se tneħħu wkoll il-levies u li waqt li huma jonoraw l-obbligi fi żmien sentejn jew tliet snin, aħna nieħdu xi ħames snin jew iżjed.

Din il-proposta lil ta' l-Unjoni Ewropea m'għoġbithomx.

Imma ħalli ninsew dan.

Jiena naf x'qalulkom, u qed ngħidilkom x'qalulkom.

Qalulkom iżjed minn hekk imma s'issa qed ngħidlek dan biss.

(Interruzzjonijiet) Aħna m'għandniex għalfejn nippompjaw.

Aħna ma morniex nippompjaw imma morna ngħinuk.

Aħna għinnikom mhux biex ngħinu lilkom, imma biex ngħinu lill-poplu Malti.

Il-miljuni aħna ġibniehom għal poplu Malti permezz tal-protokoll.

Aħna morna ngħidulhom biex dawk il-flus jingħataw xorta waħda, allavolja kienu intiżi biex Malta tiġi megħjuna tidħol fl-Unjoni Ewropea.

Inti suppost li tafu dan għax kont preżenti.

Jiena għidtilhom - u dan għidtu f'isem l-Oppożizzjoni u fl-apert, biex jużaw il-metodi kollha li hemm bżonn biex dawk il-fondi jingħataw xorta waħda lill-istudenti u lill-industrija tagħna.

Hekk għidnielhom aħna u dan m'għamilniehx b'rispett lejkom li qed tiċħdu l-futur lil uliedna imma b'rispett lejn uliedna.

Aħna Oppożizzjoni leali mhux lejk imma lejn il-poplu Malti kollu kemm hu, u għalhekk lill-Unjoni Ewropea għidnielha dawn l-affarijiet kollha.

Sur President, dawn se jbigħu lilhom infushom lill-Unjoni Ewropea fil-forma ta' free trade mingħajr ma jieħdu l- vantaġġ tas-saħħa politika, ta' l-għajnuna ekonomika u ta' miljuni kbar ta' liri li Malta tkun intitolata għalihom minn meta jibda l-proċess ta' l- adeżjoni.

Dan li qed jagħmlu tan-naħa l-oħra u hawn hu n-nuqqas ta' ħsieb u n-nuqqas ta' loġika.

Hawn huwa n-nuqqas ta' korrettezza lejn pajjiżna.

Inti trid il-free trade, fuq il-prodotti li jsiru hawn Malta se tagħmel taxxa daqs it-taxxa fuq il-prodotti li jidħlu minn barra, imbagħad tiċħad il-poter politiku li jkollok li kieku tkun membru.

Inti qed tiċħad għajnuna ekonomika ta' ħafna iżjed minn Lm45 miljun fis-sena mis-sena 2000.

Dan qed ngħiduh, Sur President, mhux biex nimpikaw magħhom imma biex forsi nsibu t-triq ta' politika barranija komuni.

Komplu b'din it-triq pero' tagħlqux il-bieb l-ieħor tas-sħubija.

Jekk din it-triq twasslek sa stazzjon u jkun fadal biċċa triq oħra, forsi 'l quddiem naslu għaliha.

Jidher li n-negozjati ta' l-Unjoni Ewropea ma' pajjiżi oħrajn se jieħdu fit-tul.

Jekk in-negozjati ta' Malta huma marbuta man- negozjati ta' l-oħrajn, se jgħaddi ċertu ammont ta' żmien.

Mela dan hu li nistgħu nagħmlu.

Dan li tridu tagħmlu intom, free trade zone, m'huwiex inkompatibbli mat-triq finali li aħna nemmnu fiha.

(Interruzzjonijiet) Qed ngħidlek li qed tagħmel ħażin illi ma torbotx dan kollu mas-saħħa politika u s-saħħa ekonomika.

Dak li qed tagħmel s'issa jkun tajjeb jekk 'il quddiem torbtu mas-saħħa politika u ekonomika li jkollok jekk tkun membru.

Qed nipprova nfiehem lill-kollega tiegħi li aħna qed ngħidu li rridu aktar minn daqshekk.

Aħna għandna dritt nieħdu parti fin-negozjati għad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Dan id-dritt huwa tagħna u intom qed ittellfuh lill-poplu Malti.

Aħna qegħdin ngħidu lin-naħa l-oħra biex inkomplu bin- negozjati, jekk imbagħad dawn ma jkunux jaqblu għalina, ma nqabblux.

I am on record li għidt li l-Unjoni Ewropea mhijiex l-unika alternattiva.

Hija l-aħjar alternattiva pero' mhijiex l-unika alternattiva.

Imma hemm in- negozjati u allura għaliex għandna nitilfu dritt li huwa tagħna?

Taħsbu li kien faċli li niksbu d-dritt li jibdew in-negozjati sitt xhur wara li tintemm il-Konferenza Inter-Governattiva?

Dak ksibnieh għal Malta kollha u mhux għalina.

Isiru n-negozjati, jekk jaqbel inqabblu u jekk ma jaqbilx ma nqabblux.

Min-negozjati joħroġ pakkett li nissottomettuh lill-poplu Malti f'referendum.

F'xi artiklu li ktibt għidt li Harold Macmillan u warajh il- Gvern Laburista, meta riedu jidħlu fl-Unjoni Ewropea kienu jinsistu dejjem għan-negozjati għax meta tinnegozja tkun taf jaqbillekx jew le.

Meta jkollok it-terms, jekk jaqbillek ħudhom, u jekk ma jaqbillekx irrifjutahom u għidilhom li se ssib triq oħra.

Hekk għandna nagħmlu aħna f'dan il- pajjiż.

Dawn l-affarijiet għandhom isiru mingħajr piki u mingħajr ma noqogħdu nuru li aħna għandna raġun u intom għandkom tort.

Jien nirrispetta l-opinjoni tiegħek bħalma jien nispera li anke inti tirrispetta l-opinjoni tiegħi imma dak li qed ngħidlek jien huwa loġika u mhux kwestjoni ta' opinjoni.

Jien nemmen, Sur President, li l-politika barranija għandha tkun waħda komuni.

Jien nemmen li hu fl-interess ta' Malta li nitkellmu b'vuċi waħda.

Hemm bżonn nitgħallmu nifhmu lil xulxin iżjed u naraw flimkien x'inhu l- aħjar għal artna.

Jeħtieġ li għal dak li jirrigwarda l-Ewropa nagħmlu bħalma għamilna fin-Nazzjonijiet Uniti, fis-CSCE - illum l-OSCE - u fil- kontest tal-Mediterran.

Dan huwa importanti aktar u aktar meta l-Ewropa tifforma iktar minn 80% ta' l-importazzjoni tagħna, madwar 80% ta' l- esportazzjoni tagħna u madwar 90% tat-turiżmu tagħna.

Id-dipendenza tal- lira Maltija qiegħda f'basket imsaħħaħ ħafna minn currencies Ewropej.

Dan hu l-għaqal u l-appell tiegħi mhuwiex għall-firda imma għall-għaqda.

L- appell tiegħi huwa biex flimkien insibu soluzzjoni li biha jgawdi l-poplu Malti.

Dan hu li rridu nagħmlu jekk irridu li Malta tkun verament f'qalbna u f'għemilna.

Hekk nemmen jien, Sur President.

THE CHAIRMAN: Grazzi ħafna.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Dom Mintoff.

ONOR.

DOM MINTOFF: Mr Speaker, jien se nieħu ftit taż-żmien illejla għax tajjeb li niċċaraw il-pożizzjoni taż-żewġ naħat u naraw ukoll liema triq nistgħu nieħdu għall-vantaġġ ta' kulħadd.

Għandna nibdew mhux minn kemm hemm flus jew jekk hux se jkollna ċans ngħixu 'l quddiem jew le.

L-ewwel interess għandu jkun li nkomplu ngħixu fis-sliem.

Dan l-interess jiġi qabel il-flus kollha.

Meta aħna ġġelidna biex neħilsu mill-forzi armati u minn kulħadd, dak hu li ġibna.

Ma qgħadniex nagħmlu kontijiet.

Il- kontijiet għamilniehom meta ġejna biex ningħaqdu magħhom u meta ma qabilx għidna li mhux se naslu.

Ħalli nibdew minn dan l-ewwel interess.

Meta tgħid "Ewropa", tkun qed tirriferi għall-Ewropa ta' fuq.

Il-pajjiżi fl-Ewropa t'isfel qegħdin fil-Mediterran u meta nitkellmu dwar il- Mediterran, dawn jiġu magħna.

Dan rajnieh fis-CSCE u qed narawh illum ukoll.

Jekk nieħdu lil Prodi, insibu li dan diġa' qed jitkellem b'mod differenti minn kif kien jitkellem żmien ilu.

Aħna rridu naraw x'jaqbel għall-interessi tagħna.

Irridu naraw il-passat u naraw illum.

Kien hemm żmenijiet meta l-Mediterran kien imfarrak, il-pajjiżi Għarab kienu kollha jagħtu ma' xulxin u l-Mediterran kien b'żewġ potenzi kbar jiddominawh u ma stajtx tiċċaqlaq għax kulħadd kien jibża' minnhom.

Fil-fatt min kien mar naħa u min mar oħra, imma aħna ma morna ma' l-ebda naħa u ma ġralna xejn.

Tinduna kemm dan hu veru jekk tara kif kienu ttrattawna r-Russi, u għamlulna hekk għax dak iż-żmien ma kienx fl-interess tagħhom li l- Mediterran ikun ħieles.

Kienu ħasbu li biż-żmien il-Mediterran kien se jkun tagħhom, kif kienu u għadhom jaħsbu anke l-Amerikani.

Dan huwa ħażin, u hemm sezzjoni kbira ta' nies fl-Amerka li ma taqbilx ma' dawn l-affarijiet.

Aħna bilfors irridu nagħmlu ħbieb ma' dawk li ma jaqblux ma' politika li trid tiddomina u allura hemmhekk għandna ħbieb ukoll.

Inkunu ħmir jekk ma nurux il-pożizzjoni tagħna.

L-Amerikani ma tantx iħobbu jiġġieldu u mhumiex feroċi bħalma kienu Hitler u Mussolini meta riedu jiddominaw id-dinja.

U dan jidher minn dak li ġara fil-Vietnam u fl-Iraq.

Fl-Iraq kaxkru magħhom lid-dinja kollha biex marru hemmhekk.

Jiġifieri hemm differenza mill- imperjaliżmu ta' l-imgħoddi.

Dan huwa imperjaliżmu ġdid li aktar jafda fuq l-affarijiet ta' kummerċ u l-affarijiet ekonomiċi milli jafda fuq l- aggressjoni, li jmur joqtol lin-nies.

Dawn mhumiex bħal Hitler li kien jibgħat lit-tfal ta' sittax-il sena biex imutu fuq il-front.

Illum għandna annimal ieħor differenti, u allaħares kien bħall-ieħor.

Jiġifieri minn dan il-lat hemm kambjament immens.

Kambjament ieħor huwa l-fatt li l-pajjiżi Għarab qatt ma kienu magħqudin daqskemm huma magħqudin issa.

Għad mhumiex magħqudin biżżejjed, imma għallinqas mexjin.

Jiġifieri llum il-Mediterran miexi fid-direzzjoni li nixtiequh aħna.

Imbagħad min-naħa l-oħra għandek żviluppi ġodda fuq in- naħa l-oħra tal-Mediterran fejn hemm pajjiżi li bil-mod il-mod qed jiġu ddominati mill-qawmien Islamiku.

Dan il-qawmien ma jistax ikompli għaddej qisu m'għaddewx 300 sena minn żmien it-Torok.

Nafu li għada pitgħada dawn mhux se jibqgħu moħħhom magħluq daqskemm huwa llum u se jibdew jirraġunaw, bħalma diġa' qed jirraġunaw f'Iżrael.

U tajjeb li nkunu nafuhom dawn l- affarijiet.

F'Iżrael hemm forza sħiħa li qed tieqaf lil Netanhayu u l-Gvern Amerikan qed juża din il-forza biex jagħmel pressjoni.

Dawn huma kollha żviluppi ġodda li jqawwulna qalbna politikament.

Ekonomikament, sfortunatament, għad m'hemmx dak l-iżvilupp li wieħed jixtieq.

Is-south qatt ma kien żviluppat u industrijalizzat daqshekk, u din il-ħaġa lilna tagħtina vantaġġ ekonomiku.

Għax kieku dawn kienu żviluppati, fuqxiex se tagħmel sħab magħhom?

Id-diżgrazzja li għandna ma' l-Italja x'inhi?

It- Taljani tgħidx kemm jixtiequ li Sqallija tinqata' minn ma' l-Italja u ma jeħdux pjaċir li qegħdin fl-Unjoni Ewropea.

Meta jkellmuni, l-Isqallin jgħiduli li n-nies ta' l-Italja ta' fuq jgħajruhom li qed jiġu jiżviluppaw Sqallija huma bil-flus li jġemmgħu l-Isqallin.

L-Isqallin ma jiżviluppawx pajjiżhom għax għadhom imwerwrin bil-Mafja.

Dan hu li rridu naraw aħna.

Jien mhux qed ngħid li għandna ninsew li hemm l-Ewropa.

Dażgur li ma ninsewx.

Imma rridu naraw l-affarijiet kif inhuma.

Jekk inkunu membri, il- flus li jagħtuna jkunu marbutin b'ħafna kondizzjonijiet, bħalma rajna fil- każ tad-drenaġġ.

L-għajnuna ngħatat imma bil-kondizzjoni li ssir taxxa fuq id-drenaġġ.

Ħadd m'għamlilna kondizzjonijiet minn dawn fl-imgħoddi u ħadd ma jista' jagħmilhomlok jekk ikun f'sensieh, għax iktar jagħmillek deni milli jagħmillek ġid.

Imma ejjew ngħidu li hemm vantaġġi ekonomiċi jekk nidħlu membri fl-Unjoni Ewropea.

Jekk l-affarijiet ikunu qed isiru bis- serjeta', dawn fl-aħħar ma jagħmlux il-kontijiet?

Dawn se jistaqsu x'se trodd lura Malta għal dawn il-flus.

U x'se trodd lura Malta?

Xejn!

Għaliex?

Dawn ma jistgħux jaħsbu li Malta se jużawha għall-gwerra.

Mela x'setgħu ħasbu?

Setgħu ħasbu li jekk ma nissieħbux, se nassoċjaw ruħna ma' Gaddafi jew mal-fundamentalisti biex nattakkawhom, jew inkella ħasbu li jużaw lilna biex jattakkaw lilhom?

Irridu naraw huma x'jaqblilhom.

Tajjeb li narawh dan il-konċett, għax inkella ma naslu mkien.

U mbagħad lanqas lilhom ma nikkonvinċu.

Aħna rridu ngħidulhom li rridu nkunu nafu l- kondizzjonijiet.

Biex tagħmel il-kondizzjonijiet, lill-ieħor trid tgħidlu: Jien se nagħtik "hekk", inti x'se tagħtini?

Inkella x'kondizzjonijiet se tagħmel?

Se tgħidilhom li aħna għandna kultura Ewropea?

Jgħidulek li anke l-Amerikani għandhom il-kultura Ewropea.

Jekk tieħu r-Russi, per eżempju, tara li meta dawn ifformaw ir-Russja kellhom kultura Franċiża u bilkemm kienu jafu jitkellmu sewwa bir-Russu.

Kienu qishom in-nies tagħna, jafu jiktbu bit-Taljan, imbagħad ħadd ma jaf jikteb tajjeb bil-Malti.

Jien tajt l-isfond kollu tas-sitwazzjoni li kien hawn fil-Mediterran.

Ma setax kien sfond iktar diffiċli milli kellna aħna, u ma stajniex ikollna pożizzjoni ekonomika dgħajfa daqskemm kellna dak iż-żmien, meta kollox kien jiddependi mill-Gvern Ingliż.

Jien ma nafx kif kellna l-kuraġġ li niffaċċjaw dak kollu u naslu.

Tan-naħa l-oħra dak iż-żmien kienu żammew kontra tagħna, għax min kien jirraġuna kif qed tirraġuna int issa, kien jibża'.

Imma aħna għamilna l-kuraġġ u ħriġna minnha.

L-ebda ekonomista ma kien qalilna biex nagħmlu hekk.

U min jaf kemm-il darba Tommy Balogh lili qalli biex neħodha bil-mod.

Madankollu morna aħjar.

Aħna għidna lill-Ewropa li ma jistax ikollna din l-għaġġla kollha biex tingħaqad l-Ewropa ta' fuq u mbagħad ma jimpurtaniex min-naħa t'isfel.

Aħna għamilna din il-ġlieda, u ma bżajniex nagħmluha.

Naċċertakom ukoll li meta bdejnieha kulħadd kien kontra tagħna.

Ma kellniex pajjiż wieħed favur tagħna.

Imma mbagħad f'Helsinki stess inqalbet il-folja.

U tiskanta min qaleb l-ewwel.

Ma kenux it-Taljani, imma kienu l-Franċiżi.

Mela inti tilgħab il-parti tiegħek, tagħmel ħiltek u mbagħad meta jiġu l-opportunitajiet taħtaf 'il hawn u 'l hemm u kullimkien.

Aħna mxejna bil-policy tan-newtralita'.

Miġnun min jaħseb - u hekk kienu jgħajruna - li Gaddafi kien iddominana.

Fiex iddominana?

Għidu fiex u ngħidilkom għandkomx raġun.

Aħna ggwadanjajna minnu u hu ggwadanja wkoll.

Ma ħax flus mingħandna imma ħa l-fatt li lil Malta ħadd ma seta' jużaha kontra tiegħu, kif użaw lill-Italja.

Dan għalih kien vantaġġ kbir.

Mhux hekk biss.

L-ewwel ftehim li kellna mal-Gvern Ingliż kien jgħid ċar u tond li bl-ebda mod u għall-ebda raġuni - anke jekk jattakkaw l-Għarab u ma jattakkawx huma - ma jistgħu jużaw lil Malta kontra l-pajjiżi Għarab.

Dakinhar ingħatat l-impressjoni li aħna favur l-Għarab imma aħna aġixxejna favur tagħna nnifisna.

Għaliex?

Għax imbagħad irnexxielna nġibu l-għajnuna mingħand it-tnejn.

U ta' fuq ma kenux jgħinuna iktar għax kienu jafu li kienu qed jgħinuna l-oħrajn.

Jien niftakar lil wieħed mill-ħbieb kbar nett tiegħi fil-Banco d'Italia li kien igħidli: Kemm se ġġemma', Dom!

Għax ma tonfoqhomx issa?

U mn'Alla ma nfaqnihomx, għax kieku ma kienx ikollhom x'jonfqu u jberbqu tan-naħa l-oħra!

(Onor. Membri: Hear, hear) Mur ara fiex wasalna llum kieku!

Daqskemm iddum iġġemma' tista' tberbaq malajr.

Jien mhux qed ngħid dan biex niskorjaw xi punt.

Dan issa għadda, u forsi aħna konna reqdin u jmissna żammejniekom.

Jien ma kontx nemmen li għandna nkunu f'pożizzjoni tant rieqda dakinhar.

Imma issa dan ħallih, għax inkella ma naslu mkien.

Il-fatt hu li aħna għadna fl-istess pożizzjoni li sigurta' ta' Malta m'hemmx, ħlief minn dawn it-tnejn u xi ftit il-United Nations.

Aħna nafu li l-Italja qiegħda fin-NATO u mhux waħedha.

Meta ftehemna magħha m'għidnilhiex biex titlaq min-NATO biex tagħmlilna garanzija.

Ilum nafu li hemm pajjiż żgħir Għarbi, li għadu jibda, li kien kapaċi jieqaf lill-Amerikani u kien kapaċi jżomm poplu jsofri għax ħaseb li għandu raġun.

Intkom tafu li aħna ma qgħadniex nagħmlu ftehim ma' Gaddafi biss, imma l- għajnuna ġibnieha mingħand l-Iraq, mingħand il-Kuwajt u mingħand kull min kien jemmen li jrid il-paċi.

Fl-imgħoddi, il-politika tagħna ta' paċi u ta' newtralita' swiet biex mhux biss ngħaqqdu, kif inhu l-ideal tagħna ...

Aħna nazzjon li ma jridx jagħmel imperu.

Kieku ridna forsi konna naslu wkoll, għax m'hawnx roqgħa fil-Mediterran li qatt ma kellha imperu.

Ċipru waħdu wkoll kellu imperu bħalma kellha Venezja u bħalma kellna Ġenova.

M'hemmx roqgħa li ma kellhiex imperu, aħna biss ma kellniex.

Aħna biss konna s- sefturi f'dawk iż-żmenijiet.

U konna sefturi ta' min jippretendi li hu nisrani.

(Interruzzjonijiet) Jidher li qed neħodlu ħafna żmien lil seħibna.

Imma x'qed nipprova ngħid?

(Interruzzjonijiet) Jiddispjaċini, imma issa jew se nirranġaw din l-istorja jew m'aħniex.

X'qed nipprova ngħid?

Jien naqbel miegħek li għandna nagħmlu l-kondizzjonijiet.

M'għandniex ngħidu li għandna l-intenzjoni li nidħlu qabel ma nkunu nafu l- kondizzjonijiet.

U hawn ma naqblux aħna, mill-bqija naqblu.

Aħna naqblu li għandu jkun hemm il-bieb miftuħ u nkomplu niddiskutu magħhom dwar il- pożizzjoni strateġika tajba li għandna.

U għandna ngħajruhom jekk ma jifhmuniex.

Aħna rridu mmorru b'wiċċna minn quddiem u mhux nibżgħu ngħidu l- affarijiet u nitkellmu qisna minn taħt l-ilsien!

M'għandna nibżgħu minn ħadd!

Aħna naraw 'il bogħod aktar minn ħaddieħor u allura għandna vantaġġ fuqhom.

Irridu ngħidulhom li aħna ħbieb tagħhom imma ma rridux nidħlu f'xi ħaġa meta ma nafux x'inhi u meta nafu li l-aktar ħaġa għażiża li għandna hija n-newtralita'.

Din tan-newtralita' nerġa' nsemmiha għax jaqbel magħha kulħadd.

Għandna ngħidulhom biex jaċċettaw li aħna newtrali.

Aħna ma nafux x'annimal se jkollhom huma, u lanqas huma stess ma jistgħu jkunu jafu.

Dan l-aħħar jien fhimt li lanqas foreign policy komuni ma jista' jkollhom dawn.

Dawn għandhom erba' ministri li jieħdu ħsieb l-affarijiet materjali biss u mhux l-affarijiet barranin.

Il-foreign policy għadha kollha f'idejn kull nazzjon.

L-Italja għandha foreign policy differenti minn ta' Franza.

Franza għandha foreign policy differenti minn ta' Spanja u tal-Ġermanja, u dawn qed jaraw x'jistgħu jagħmlu biex jekk jista' jkun jaslu flimkien.

Per eżempju, issa l-Ġermanja trid titħabbeb ma' l-Iran u Franza at all costs trid titħabbeb ma' l-Iraq, għax wieħed għandu ċans għal kuntratt taż-żejt u l-ieħor għandu ċans għal kuntratti oħrajn.

Dawn l- affarijiet tarahom u tmisshom b'idejk.

Ma rridx noqgħod nintilef fuq dawn l- affarijiet, għax inkella nieħu fit-tul.

Il-fatt hu li m'hemmx common foreign policy għax għad m'hemmx għaqda politika b'saħħitha biżżejjed.

L- għaqda ekonomika hija b'saħħitha aktar mill-għaqda politika.

Għalhekk int trid tgħid li mhux se tagħlaq il-bieb għal kollox imma rridu nkunu ċerti li jkun hemm foreign policy oħra.

Jien għaliex kull darba nsemmi lil Abel u lil Kajin?

Jien ma nafx kif interpretawha fl-imgħoddi imma din għadni ngħidha llum għax dawn l-affarijiet jitwieldu; jista' jitwelidlek Kajin u jista' jitwelidlek Abel.

Dawn kienu żewġt aħwa, mill-istess omm u mill-istess missier li lanqas kienu qishom aħwa, għax kienu l-iktar nies ġellieda u spiċċaw biex wieħed qatel lil ieħor.

Issa nafu li 50 sena ilu qatlu l- miljuni fl-Ewropa.

U llum f'Malta x'inhuma d-differenzi bejnietna?

Għalhekk l-aħħar darba jien għamiltilkom dak l-appell, għax id-differenzi bejnietna huma ftit, jekk nitilqu l-antikalja ta' l-imgħoddi.

Għaliex?

Għax jien konvintissimu li dawk il-fondi kollha li qed issemmi inti, nġibuhom mingħandhom jekk ikollna bżonn, pero' jekk ma jkollniex bżonn m'għandniex għalfejn.

Fil-każ ta' l-Italja, il-flus ġibniehom mhux għax kellna bżonn imma minħabba l-fatt li aħna nixtru mingħandhom b'miljuni ta' liri fis-sena u huma ma jixtru xejn mingħandna.

Dan kien il-każ.

Craxi kien u għadu ħabib kbir tiegħi u jien nirrispettah għal dak li għamel ma' Malta.

M'iniex se nidħol fl-affarijiet l-oħrajn għax f'dawk iż-żmenijiet kulħadd kien imbażwar, mhux hu biss.

Dan kien jgħidli: Imma Dom, x'tista' tagħmlilna int li ma nagħmluhx aħna?

Ma kienx jgħidli biex jagħtina l- ispazju tagħhom fil-kummerċ.

Aħna dan li għandna bżonn, l-ispazju fil- kummerċ.

Jien naħseb li għidt biżżejjed biex nikkonvinċi lil kulħadd li l-gap bejn iż-żewġ naħat huwa żgħir ħafna u m'għandniex nibqgħu nimpikaw ma' xulxin għalxejn.

Aħna rridu nibqgħu ħbieb ma' l-Ewropa u rridu li jkollna rabta speċjali magħhom, pero' rridu nagħmluha ċara li l-bieb tagħna jibqa' miftuħ kummerċjalment għall-pajjiżi Għarab ukoll.

Dawn ma jistgħux iżommuna milli nagħmlu hekk jekk verament se jkun hemm dan il-Euro-Arab dialogue.

U jekk ma jistgħux iżommuna allura x'se nirbħu aħna billi nintrabtu li nkunu membri?

Il-biża' tagħna hi li n-newtralita' tagħna tispiċċa u l-funzjoni li għandna li ngħaqqdu lil dan il-Mediterran tispiċċa.

Allura x'se nirbħu aħna?

X'se jirbħu huma?

Xejn.

Aħna jrid ikollna l-kuraġġ li dan nagħmluh ċar.

Irid ikollna l-kuraġġ li ninsew l-inferiority complex li kellna fl- imgħoddi.

Historically aħna għandna kontribuzzjoni kbira x'nagħtu.

Din ġiet b'kumbinazzjoni, għax l-istorja tad-dinja m'għamilnihiex aħna, imma ejja naħtfuha din l-opportunita'.

Ejja ma nibżgħux, għax min huwa kapaċi jaħtaf l-opportunitajiet huwa dak li jikber.

M'ilux ġiet waħda Griega Malta tkellem lin-nisa u qaltilna li se nitilfu l-flus.

Aħna m'ahna se nitilfu xejn.

Aħna nafu li jew minn hawn jew minn hemm il-flus se neħduhom.

Irridu mmorru b'determinazzjoni u b'konvinzjoni biex naslu, inkella ma naslux.

Din qed ngħidha lil sieħbi, għax dan f'dawn l-aħħar sena u tliet xhur il- politika li għamel fuq il-Mediterran kienet agħar minn dik li għamel il- Gvern l-ieħor.

Il-Gvern l-ieħor kellu daqsxejn raġun, għax billi kien iffissat fuq l-Ewropa ma setax jorħoġ all out fuq il-Mediterran.

Taħsibx li ma nagħdrux lill-ex-ministru ta' l-affarijiet barranin, u għalhekk konna naħdmu flimkien.

Almenu l-ex-ministru ta' l-affarijiet barranin wera li aħna għandna kompassjoni mal-Palestinjani u li nieħdu ħsieb l-affarijiet tal-Mediterran mingħajr ma telaq mill-politika l-oħra.

Imma tilef ukoll.

Jien konvintissimu li x-xogħol li għamlet Norway biex tressaq flimkien lill-Iżrael u 'l Palestina jmissha għamlitu Malta li kienet tagħmlu b'inqas sforz u b'aktar kredibilita', kemm ma' naħa u kemm ma' oħra.

Bħalma jmissna qed nagħmlu llum b'wiċċna minn-quddiem u ngħidu lill-Amerikani li qed jimxu politikament ħażin mal-Libja.

Le, ma jiġux ikissruna.

Spiċċa dak iż-żmien li jaqbdu u jiġu jkissruna.

Ma jistax ikun li dawn jibqgħu sejrin b'din l-istorja, singling out xi erba' nazzjonijiet u jipprovaw jibagħtu lill-United Nations kontra tagħhom.

Ara issa, f'daqqa waħda spiċċaw id- dnubiet tan-naħa ta' l-Asja u se jagħmlu paċi għax hekk jaqbel lil pajjiżhom.

Jien ma nagħtihomx tort imma mbagħad jaqbel lil pajjiżna li ngħidulhom li anke għal pajjiżhom qed jimxu ħażin.

Dawn x'jgħidu fuq il- Mediterran?

Jgħidu li jridu jkunu ċerti li ż-żejt se jkomplu jeħduh.

Ejja ngħinuhom biex ikomplu jeħduh dan iż-żejt.

Min se jżommulhom?

Kien hemm bżonn li f'dan il-Mediterran nidħlu f'dawn il-basal żejda?

Dawn huma kollha basal żejda, u tant huma żejda li issa l-Amerikani spiċċaw jitilfu lill-pajjiżi Għarab li kienu ħbieb tagħhom.

Lill-Eġittu u 'l Ġordan, li kienu fuq in-naħa tagħhom, virtually tilfuhom.

Fir-rigward tas-Sirja, li qabel kellha d-dnubiet tagħha kollha maħfura, issa bdejna nisimgħu bit- terroriżmu.

Jiġifieri dawn għandhom politika ħażina u aħna rridu ngħidulhom b'wiċċna minn quddiem.

Niġi issa għal dak li sar mill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin.

X'għamilna aħna fis-sena u tliet xhur li ilna fil-gvern?

M'għamilna xejn ħlief nittitubaw, ma nafux fejn aħna u m'aħniex u nħallu f'idejn is-civil servants.

Dawn mhumiex affarijiet tas-civil servants.

Ix xogħol tas-civil servant hu li tgħidlu jagħmel xi ħaġa u jagħmilha.

Is-civil servant ma jistax jagħmel xogħol politiku.

Huwa inutli li nsegwu din il-ħrafa fuq affarijiet politiċi.

Dawn huma nies li huma maħruqin kontra dawk l- affarijiet li qed nagħmlu llum, u inti toqgħod fuqhom iktar milli toqgħod fuq in-nies tagħna.

Kemm ostakolajt lil sieħbek milli jaħdem fuq il- Mediterran!

Kemm ostakolajt lili milli nifhem x'qed tagħmel u ma tagħmilx.

Issa inti x'chances qed titlef illum?

Illum għandek iċ-chances tac-Ċina.

Sur President, għada se nitkellem fuq il-kamp tas-saħħa u fuq il-kamp fundamentalista Islamiku.

X'qegħdin nagħmlu biex aħna nkunu l-link ħalli dawn ikunu forza moderata?

L-affarijiet irridu nagħmluhom u mhux nistudjaw biss u kollox jibqa' staġnat.

Meta se naslu, ilna sena u tliet xhur fil- gvern?

Fuq il-foreign policy int lanqas għandek inizjattiva waħda.

Dak li qed tagħmel huma kollha affarijiet li kienu diġa' nbdew.

Issa x'hemm ċarissimu u li jafu min ħadem miegħi fuq il-front l-ieħor tal-Mediterran?

Inutli noqogħdu ngħidu li aħna ferħana bl-Euro-Arab dialogue.

Inti tagħmel Euro-Arab dialogue meta l-Għarab lanqas huma magħqudin?

Dan mhux biex niċċajtaw?

Inti l-ewwel trid tgħaqqad.

L-istess fil-Mediterran.

Kif tista' titkellem fuq il-Mediterran u tħalli lil ta' Barcellona jagħmlu l- exercise akkademiku, u kulħadd jistudja x'jista' jsir?

Ma nistgħux nibqgħu sejrin bi studju fuq studju.

Fl-IPU jkun hemm basket fuq basket.

U x'ikun fih il-basket?

Ħafna nies akkademiċi, kulħadd ibassar, idur u jistudja u sadanittant ma jsir xejn.

Fil-foreign affairs irid ikollok il-konvinzjonijiet tiegħek u dawn trid taħdem għalihom.

Ikun hemm drabi fejn toħroġ ta' bravu u drabi oħra fejn mhux toħroġ ta' ħmar imma ma jirnexxilekx.

Mela min jipprova u ma jirnexxilux, joħroġ ta' ħmar?

Mela jekk atleta qed jipprova l-high jump u minflok tmien piedi jaqbeż anqas dak ħareġ ta' ħmar?

Ma ħareġ xejn ta' ħmar imma qed jipprova.

Irridu naraw x'chances għandna aħna jekk nitilfu l- fama li aħna newtrali u nsiru ħaġa waħda ma' l-Ewropa!

Għax anke l-image tagħna ssir kerha mbagħad.

Aħna għandna ħafna chances li ħaddieħor m'għandux.

Aħna mac-Ċina tgħidx kemm kellna isem tajjeb.

Dak il-poplu tgħidx kemm jirrispettana lilna.

U x'tajnieh lil dan il-poplu?

Tajnieh is- support morali li jimxi fuq linji newtrali.

Ma tajnieh xejn aktar, anzi nistgħu ngħidu li dan il-pajjiż tana biss.

Allura jekk għamilna dan, għaliex se nitilfuhom dawn?

Għaliex tlifna l-inizjattivi kollha?

Għaliex qed nibżgħu minn dawn l-affarijiet?

Għaliex lill-Amerikani ma ngħidulhomx b'wiċċna minn quddiem li ma Gaddafi qed jittrattaw ħażin?

Aħna ma rridux distinzjoni bejn dan u l-ieħor u għalhekk dawn l-affarijiet għandna nagħmluhom b'wiċċna minn quddiem.

Aħna x'nirbħu għandna u mhux x'nitilfu.

Nafu li kellna Malta lill-Ambaxxatur Paolino li tgħidx kemm qal affarijiet.

U kif spiċċa dan?

Ġie biex għamel il-business hawnhekk permezz ta' spekulazzjoni ta' l-art.

Din hija ħaġa li ma rriduhiex aktar.

L-art tagħna tant hi prezzjuża li m'għandniex inbigħuha għal kollox lill-barranin imma nikruhielhom għal erba' jew ħames snin.

B'hekk nagħmlu aktar flus għax jekk il-barranin jikru, ma jkunx hemm għalfejn dak il-kapital kollu u aħna nkunu nistgħu ngħidu li r-rabta tkun ta' erbat ijiem u spiċċa.

Aħna m'għandniex bżonn noqogħdu nilagħqu, la 'l hawn u lanqas 'l hemm.

Hemm bżonn li nkunu rġiel u jkollna linja ċara li jifhimha kulħadd.

Jekk verament inħobbu lil Malta, din il-linja għandna nieħdu ż-żewġ naħat.

M'aħna nabbandunaw xejn.

Lill-Ewropa qed ngħidulhom biex nagħmlu l- affarijiet daqslikieku dħalna mingħajr ma ngħidu li se nidħlu.

Jien ngħid lin-naħa l-oħra li jekk ma tridx timpika, tista' timxi fuq din il-linja, għall-ġid tagħha u għall-ġid tal-poplu tagħna.

Għall-ġid tagħha biex turi li hija fil-prinċipju taqbel u trid li naslu hemmhekk, u għall-ġid tal- poplu tagħna biex il-bieb tagħna jkun miftuħ għal naħa u għal oħra.

Il-free trade area hija xi ħaġa li nagħmluha llum u nistgħu nabbandunawha għada filgħodu.

Jiġifieri ma noqogħdux inġibu d-dinja fit-tarf.

Jekk toqgħod tgħid free trade area waħedha, qisu diġa' dħalna ....

Meta mort indagajt, lili qaluli - mhux il-Ministru tal-Foreign Affairs, għax dak qatt ma ndenja ruħu jkellimni - li hemm seba' snin u hemm ħafna kondizzjonijiet x'isiru sakemm titwettaq din il-free trade area.

U meta rajt hekk, jien waqaft.

Issa se nagħmel dikjarazzjoni.

Jien se nivvota favur il-Gvern pero' kulħadd jaf li se nagħmel hekk mhux għax naqbel mal-politika li miexi biha.

Jien irrid politika aktar serja u aktar bżonjuża għal pajjiżna.

Jien irrid politika li tfejjaqna.

Meta jsir hekk imbagħad inkun nista' nivvota mal-Gvern mhux biex ma nwaqqgħux imma b'qalbi kollha għax ikun miexi f'linja li naħseb li hija tajba.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN (Onor. Anġlu Farrugia): Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, ħadt gost nisma' ż-żewġ interventi interessanti li kien hawn illejla.

Irrid nagħmel distinzjoni netta bejn l- aħħar intervent, li jien konvint li kien ħiereġ mill-qalb u li elenka s- sovranita' u l-opportunitajiet li għandu pajjiżna, u l-intervent l-ieħor, li filwaqt li fil-bidu jistqarr politika Mediterranja, ma jitkellimx ħlief fuq il-fissazzjoni fuq l-Ewropa.

Mhux hekk biss.

Min-naħa l-oħra llejla assistejt għal lezzjoni ta' kitba mill-ġdid ta' l-istorja u għal lezzjoni sħiħa fil-miżinformazzjoni.

In-naħa l-oħra qiegħda tinterpreta r- relazzjonijiet tagħna ma' l-Ewropa b'par blinkers bħal dawk li jagħmlu liż- żwiemel.

In-naħa l-oħra tistqarr li aħna Mediterranji u tgħid li għandna ngħożżu n-newtralita' imma bil-fatti ma qed tagħmel xejn ħlief titfa' kollox f'qoffa waħda.

Kienu saru dikjarazzjonijiet, kondizzjonijiet u introduzzjoni f'pajjiżna ta' miżuri biex nogħġbu lil din l-imbierka Ewropa.

Issa jien irrid nistqarr mill-ewwel li l-Gvern għeleb mill-bidu nett il- propaganda li pprovaw jagħmlu ċerti oqsma li dan il-Gvern se jerġa' jmur lejn il-Libja.

Dik kienet it-thrust tal-propaganda li kien hemm minn min kien interessat li jħammeġ lill-Partit Laburista.

Għadna kemm smajna l- isfond tal-commitments u tar-rabtiet ta' kif żviluppat il-politika Mediterranja.

Din żviluppat bl-ebda serviliżmu lejn ħadd.

Meta kien hemm bżonn niddefendu l-interessi tagħna, iddefendejniehom imma mbagħad min stqarr u tmasħan fuq politika Mediterranja qal affarijiet oħra biex joskura lill-Partit Laburista.

Fil-25 ta' Settembru, 1995, f'laqgħa ma' Tarja Halonen, foreign minister tal-Fillandja, meta xeba' jgħidilha li aħna newtrali, fl-aħħar ikkonkluda li:

" The previous Maltese government had had strong ties with Libya"

Dawn mhumiex noti li għamilthom jien, Mr Chairman, imma noti li kienu miżmumin fil-ministeru.

B'dan il-kliem ried iwissiha biex joqogħdu attenti minna.

Dawn l-affarijiet mhux hu biss kien jagħmilhom.

Fl-okkażjoni taż-żjara tal-Prim Ministru ta' dak iż-żmien fl-Amerika, fil- "Washington Times" deher artiklu ta' Andrew Borowiec li kien jgħid hekk:

"When the Socialists flirted with Libya before the rise to power of Mr Fenech Adami's Nationalist Party, Libyan gunboats were repaired in the shipyard.".

Dan sar biex iħammġuna u biex mingħalihom iħammrulna wiċċna.

Dan huwa l- commitment għall-politika Mediterranja.

Bħalma qal l-Onor.

Mintoff, skond in-naħa l-oħra rridu ngħaqqdu billi nifirdu!

Issa ħalli nibda nirrispondi għal dak li qal l-Onor. de Marco.

Intqalu ħafna affarijiet imma l-ewwel nixtieq nitkellem dwar il-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea u l-mod kif qegħdin inħarsu lejha.

Huwa importanti li wieħed ikun jaf fejn qegħdin u x'inhu jiġri.

L-Onor. de Marco tkellem dwar politika komuni.

Jien niskanta kif f'daqqa waħda mal-bidla tal-gvern bdew jinstemgħu l-kliem "consensus" u "politika komuni".

Jien b'consensus nifhem qbil u ftehim, qbil fuq dak li hu komuni.

Jiġifieri dak li hu kontenzjuż jitpoġġa fil-ġenb.

Dan mhux bilfors jirrifletti qbil ma' dak li esprima l-poplu fl-elezzjoni, fejn l-issues kienu ċari.

F'demokrazija r-rieda tal-maġġoranza hija imposta fuq il- minoranza.

Tan-naħa l-oħra kienu jiftaħru - anzi reġa' rrepetieha l-kollega tiegħi fi Brussels jumejn jew tlett ijiem ilu - li kellhom mandat elettorali rinovat għal tliet darbiet.

Dak iż-żmien ma kienx hemm diskors fuq consensus u lanqas kien hemm diskors dwar politika barranija komuni.

Kienu jiftaħru bil-mandat elettorali u kienu lesti jmorru t-triq kollha, sa l-aħħar stage.

Ma kenux jistaqsu jekk kienx hawn consensus dwar jekk għandniex immorru sa l-aħħar, qatt ma avviċinawna.

Jiġifieri ma kien hemm l-ebda rispett lejn il-fehma tal-minoranza.

Fid-disa' snin u nofs li damu fil-gvern ma kienx hemm konsultazzjonijiet.

Issa qed jgħidu li jridu jgħinuna biex nidħlu fin-negozjati.

Jien ma naħsibx li hemm bżonn ikollna min jgħinna.

Min ifixkilna għandna biżżejjed u dawn minn dejjem fixklu.

Kif jista' jkun hemm politika barranija komuni?

Dawn dejjem kienu jkunu fuq in- naħa l-oħra u jgħinu lill-barrani.

Din hija l-istorja.

Dan id-diskors jista' ma jogħġobx lin-naħa l-oħra imma huwa fatt li huma dejjem kienu jkunu fuq in-naħa l-oħra, iżidu mal-piż li fuqu jrid jiġġieled il-Partit Laburista meta kellu l-ġlidiet tiegħu mal-barrani.

Fatt ieħor hu li fi żmienhom kont trid tibki biex ikollok diskussjoni parlamentari fuq il-kwestjoni ta' l-Ewropa u fuq affarijiet oħra.

Nesa l- kollega tiegħi meta ġieli anke ġew membri barranin u ċaħdulhom li jkellmuna.

Lanqas informazzjoni lill-pubbliku ma kienet tingħata.

Dan ammettewh huma stess; qalu li parti mit-telfa li ġarrbu fl-elezzjoni li għaddiet kienet dovuta għall-fatt li lill-pubbliku ma żammewhx informat.

Jien ngħid li mhux talli ma ngħatatx informazzjoni, talli kien hemm il-ħabi ta' l-informazzjoni u s-sena l-oħra meta tkellimt hawnhekk fid-diskussjoni dwar il-budget urejt kemm kien hemm informazzjoni miġbura li ma ħarġitx pubblika.

Issa qed jieħu għalih l-Onor. de Marco?

Fil-ministeru sibt rapport, li f'daqqa waħda dan qajjem interess fih, li jitkellem fuq l- effetti negattivi tad-dħul fl-Unjoni Ewropea.

Issa qed jiġi jgħidilna li dak huwa studju soġġettiv.

X'jiġifieri soġġettiv?

Dak huwa studju li kien sar fl-1994 u, minkejja dan l-istudju, fl-1995 kont tgħid li se nidħlu ma' l-ewwel grupp ta' pajjiżi.

Kont tgħid hekk knowing full well li ma kienx se jkun hemm azzjoni korrettiva biex tirranġaw dawn l-effetti qabel ma nidħlu.

Int kont xbajt ittambar li se nkunu membri ma' l-ewwel grupp - u jekk tinnega din, ma nafx x'ma tinnegax fid-dinja! - meta

kont taf li sena qabel kienu saru rapporti li jgħidulek x'inhuma l-effetti negattivi fuq il-pajjiż.

Dawn huma fatti li ma naħsibx li l-poplu Malti huwa daqshekk iblah u daqshekk mingħajr memorja li jinsihom.

Dan biex ma nsemmux il-kwestjoni tal-wegħdiet mhux imwettqa.

Nerġa' ngħidlek għall- miljun darba li int kont sgwidat.

Jien mhux qed nattribwilek intenzjonijiet ħżiena imma lill-poplu kont qed tgħaddilu d-diżgwid li kellek.

Jekk irrid inkun kattiv miegħek ngħidlek li kont taf u gdibt lill-poplu.

Issa se nsemmilek xi ħaġa li merejtha proprju inti.

Dan semmejtu inti stess fil- laqgħa li kellek mal-Foreign Minister tas-Slovakkja, Schenk, f'Settembru 1995.

Lil dan kont għidtlu biss "we are hoping that the IGC would conclude by March 1997 which would create the possibility of our accession by 1998".

Dan hu li qal l-Onor Guido de Marco, l-ex-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin, lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin tas-Slovakkja.

U ma qalx hekk lilu biss.

Lil ta' l-Indonesia qallu li aħna mexjin lejn membership u li "this process would probably last for another three years".

Jiġifieri fl-1998 kellna inkunu dħalna.

Issa qed jgħid li dawn l-affarijiet ma kienx jarahom.

Jien kont qomt nitkellem f'aġġornament u għidt li lanqas hemm ħjiel ta' sħubija qabel is-sena 2000.

Intom għidtuli li jien ma nifhimx u li jien xewwiex.

Mhux talli hekk, talli kont ktibt artiklu, Mr Chairman, u għidt li sas-sena 2000 m'hu se jsir assolutament xejn dwar is-sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea.

Qed jiftaħar ukoll li għabbewna bi strutturi li normalment jagħmilhom min ikun se jieħu xi benefiċċju mill-membership.

Bdejna bil-VAT, tefgħuha fuq dan il-pajjiż u nafu x'ġara.

Malli daħħalna l-VAT fl-1995, il-finanzi bdew sejrin 'l isfel.

Tan-naħa l-oħra ma tawniex spjegazzjoni u qegħdin jgħidu li aħna għamilnieha l-ħofra.

Taf x'naf ngħid, Mr Chairman - u jien konvint li anke n-naħa l-oħra jafuha din - li llum fl-Ewropa qegħdin jgħidu li minħabba l-qgħad aħjar jagħtu ċ-ċans li ċerti pajjiżi jneħħu l-VAT minn fuq ċerti servizzi li għandhom ħafna labour fihom.

B'hekk ikunu qed jaġevolaw il-ħolqien ta' l-impjiegi.

Il-VAT se jnaqqsu, fost miżuri oħra.

Imbagħad dawn jiġu jiftaħru hawnhekk li jekk jerġgħu jitilgħu jerġgħu jdaħħlu l-VAT!

Taħt l-amministrazzjoni l-oħra kollox kien pinġut tajjeb dwar l-Ewropa u meta konna nitkellmu aħna, kienu jgħidulna xewwiexa.

Bdew ipinġuna kontra l- Ewropa u jgħidulna li ma nifhmux.

It-tajba hi li dak li bassar l-injorant seħħ u dak li ntqal mill-professur baqa' fuq l-ixkaffa!

U se jdum fuq l- ixkaffa u jaf li se jdum fuq l-ixkaffa!

Pajjiżi oħra li qegħdin lined up għall-accession għandhom ir-raġunijiet validi tagħhom biex ikunu hemmhekk.

Hemm minnhom li jridu jkunu ċerti li mhux se jerġa' jkollhom it-theddida tar-Russja.

Hemm minnhom li jridu jidħlu biex ikunu ċerti li d-demokrazija tkun stabilita u hemm oħrajn li tant għandhom ekonomija mormija li jridu xi ħaġa biex jagħtuha boost.

Aħna, għall-grazzja ta' Alla minn dawn it-tliet affarijiet m'għandna xejn.

Aħna nistgħu nagħżlu ż-żmien u l-proċess tagħna u m'għandniex għalfejn niġru u nagħmlu commitments bil-quddiem.

M'għandniex għalfejn ngħidulhom biex idaħħluna anke mingħajr commissioner imbagħad wara l-IGC nitkellmu.

Dawn huma l-commitments li kien hemm min-naħa l-oħra u dawn qegħdin imniżżlin u mhux ivvintati.

L-Onor. de Marco qal li jien qed nerfa' fuq spallejja l-fatt li qed inbiegħed lil Malta mill-Unjoni Ewropea.

Jien ma qed nerfa' xejn fuq spallejja.

Jiena qed nagħmel dak li tat bħala mandat elettorali l- maġġoranza assoluta tal-poplu Malti fl-elezzjoni li għaddiet.

Lill-poplu Malti ma rnexxilkomx tikkonvinċuh.

Il-poplu nduna li m'hemm xejn.

Jekk il- poplu Malti jerġa' jbiddel l-opinjoni tiegħu, imbagħad mexxi.

Dik hi d- demokrazija.

Imma mhux tiġi tgħidli biex nagħmel consensus fuq il-politika tiegħek li falliet.

Intom dejjem tgħidu li ta' l-Unjoni Ewropea kollox tajjeb.

Aħna qatt m'għidna li l-affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l- Unjoni Ewropea huma kollha ħżiena.

Aħna pprovajna ngħidu li rridu nibbilanċjaw il-vantaġġi u l-iżvantaġġi.

U meta konna ngħidu hekk kienu jgħidulna li aħna ma nifhmux.

Tgħidx kemm bdew jitfaċċaw professuri fuq dawn l-affarijiet u issa erġajna għaddejjin mill-istess ħaġa.

Ma qalux li l- poplu għażel.

Issa bdejna bl-għajta tar-referendum.

Fi Brussels jumejn ilu, persuna - imbagħad ngħidlek min hi - qaltli: Dan x'inhu jgħid?

Qalli li ma nistgħux niddiskutu ma' l-Unjoni Ewropea imbagħad wara niddeċiedu jekk nidħlux jew le.

Trid tagħmel commitment u mhux tgħaddi ż-żmien bihom.

Intom kontu lesti u bdejtu terfgħu l-piż snin qabel, u hemmhekk għaxxaqtu kollox.

Lill-poplu Malti tajtuh impressjoni ħażina ta' l-Ewropa għaliex bdejtu ddewquh l-iebes tagħha u mhux it-tajjeb.

Intom ħatjin ta' din il- biċċa xogħol.

Issa ħalli naraw x'inhu jiġri bħalissa, Mr Chairman.

F'daqqa waħda tfaċċaw ruxxmata front organisations b'din l-għajta tal- kunsens u tar-referendum.

Għandna, per eżempju, lil David Casa, li kien fis-segretarjat tal-kollega tiegħi, l-Onor. de Marco.

F'disa' snin u nofs ta' gvern iħambaq u jgħid il-ħmerijiet fuq l-Ewropa, l-ebda moviment referendarju ma kien nibet.

Kemm daħlu ideat ġodda f'moħħna, meta ftit xhur ilu ħadd ma kien qed jitkellem fuq dan ir-referendum!

Jiena konvint li l-poplu Malti lil dawn in-nies ma jistax jagħtihom kredibilita'.

Qabel, għax kellhom is-saħħa u tliet mandati elettorali, kienu jiġu jaqgħu u jqumu mill-minoranza u minn min ma jaqbilx magħhom u kieku l-Ewropa tathom membership kienu jidħlu.

Issa, f'daqqa waħda, irridu ngħaddu kollox mill- għarbiel.

Kien hemm movimenti oħra li ttieħdu over minn min irid ikollu pjattaforma politika.

Qed nirreferi għall-European Movement.

Dan kien moviment rispettat li kien iħares lejn l-Ewropa b'mod spassjonat u apolitku.

F'daqqa waħda ġie taken over, daħlu fih nies li kulħadd jaf il-commitment tagħhom fejn hu u llum il-ġurnata dan il-moviment sar front organisation oħra.

Dawn bdew jagħmlu ħafna seminars u lanqas ikollhom id-diċenza li jistaqsuk jekk tkunx liberu fit-tali data.

Jiddeċiedu data, iniżżlulek ismek, imbagħad jekk inti diġa' jkollok commitments oħra li tkun ilek li għamilthom ġimgħat u ma tmurx għas-seminar, jgħidu li dan naqas li jiġi.

Imbagħad ikun hemm xi ħadd li japprofitta ruħu u jgħid li hi għarukaża li l-ministru lanqas jiġi meta tkun qed tiġi diskussa l-Ewropa.

Il-kollega tiegħi jaf il-commitments li kien ikollu meta kien f'dan il-ministeru.

Jien kif nista' narmi kollox għaliex ġie xi ħadd u qalli li l-għada se jkolli seminar u rrid nitkellem?

Dan apparti l-fatt illi ma jkunx xi seminar bilanċjat ħalli jkun hemm il- pjaċir tad-dibattitu u l-gost ta' l-opinjonijiet ħerġin.

Dan ikollok 20 ruħ kollha bl-istess standard u mbagħad idaħħlu lil xi ħadd biex waħdu jiddefendi dak kollu li jgħidu l-oħrajn.

X'sar iktar, Mr Chairman, bil-consensus li qegħdin jitolbu?

GĦamlu kampanja sħiħa u qed jagħtu l-impressjoni - bilkemm ma bdejniex insemmu l- ismijiet ukoll - li l-Gvern se jagħmel U-turn għaliex għandu xi membri li qed jaqblu mal-membership fl-Unjoni Ewropea.

Din daħlet ukoll fil-gazzetti kollha.

Dan hu pajjiż demokratiku, għandna a free press u jkollok taqra u tisma' kollox.

X'għamlu aktar dawn?

Dawn marru jbeżżgħu lill-Ewropej li aħna m'aħniex Ewropej u m'aħniex favur l-Ewropa.

L-Onor. de Marco semma lil Jacques Delors.

Jien se nsemmi Franċiż ieħor, lil Jack Lang. li kulħadd jafu.

Dan li kien ministru tal-kultura u llum qiegħed il-President tal-Kumitat ta' l- Affarijiet Barranin ta' l-Assemblea Nazzjonali Franċiża, ma jaqbilx ma' l- Onor. Borg u ma' l-Onor. de Marco li qalu li ġie s-summit ta' Amsterdam u saret l-Agenda 2000 u xorta ma rrealizzajniex il-bidliet li saru.

Ħalli ngħid x'qal Jack Lang.

Apparti affarijiet oħra, dan qal:

"The path chosen in Amsterdam is not the right one, neither in its vision nor in its method.

By patching up and adding a coat of glossy paint, we have merely plugged the leaks of a ship without a skipper, a course or an engine.".

Jiena ngħid li dan huwa negattiv ħafna u ma naqbilx miegħu kollu imma jekk irridu nsemmu x'qalu ċerti nies, għandna ngħidu wkoll x'qalu nies oħra.

Irridu niżnu l-opinjonijiet ta' kulħadd, mhux ta' dawk li huma ffissati fuq l-Ewropa biss.

Dan bħal meta l-Moviment Ewropew kiteb lill-membri tal-Parlament Ewropew u qalilhom li jħallsilhom kollox biex jiġu jitkellmu f'xi seminar hawnhekk.

Jekk tridu, nurikom l-ittri li dawn kitbu lill-membri tal-Parlament Ewropew u membri ta' l-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill ta' l-Ewropa fejn qalulhom biex jiġu jieħdu parti fil-kampanja favur l-Ewropa f'Malta.

J'Alla jiġu, u jiġu kemm iridu minnhom, pero' jekk irridu li jkollna sens ta' bilanċ, irridu nisimgħu opinjonijiet differenti!

Ma nistgħux nisimgħu biss lil dawk li huma committed.

Jekk dan qiegħed fi club, mhux bilfors li jitkellem biss favur dan il-club!

Żmien ilu kellna lil Gunther, membru tal-Kumitat Konġunt bejn Malta u l- Parlament Ewropew.

Din għamel riferenza għaliha b'mod sottili l-Onor.

Joe Borg meta qal illi f'xi żmien anke kien hemm diffikultajiet dwar il-Kumitat Konġunt bejn Malta u l-Parlament Ewropew.

Għalfejn noqogħdu nirrepetu l- gideb?

Din ġiet hawnhekk u bellgħathielkom!

Aħna rrispondejnieha bi press release u għidnielha li l-Kumitat Konġunt bejn Malta u l-Parlament Ewropew m'huwiex marbut ma' l-għan tas-sħubija.

Imma intom tibqgħu tgħiduha din il- ħaġa!

Il-kumitat bejn il-Parlament Malti u l- Parlament Ewropew qatt ma kien ipperikolat u mhux se jkun ipperikolat.

Minkejja dak li tgħidu, jiena xorta ma nemminx li l-intenzjonijiet tagħkom huma tajbin.

Intom dejjem ħdimtu minn wara.

Imissu jistħi l-Onor.

Borg jagħmel diskors bħal dak.

Dan qed jitfa ħafna dubbji meta jaf li l-affarijiet m'humiex hekk.

Qal dawn l- affarijiet biex ibeżża' lill-poplu.

Imbagħad tgħidu li hawn l-inċertezza u l-instabilita'!

Intom l-hena tagħkom tinjettawhom!

Jien naħseb li inti bħali smajt lir-rappreżentant tal-commission, Van der Linden jitkellem fuq Malta; u bl-Ingliż tkellem, lanqas tkellem bil- Franċiż!

Dan qal - kontra dak li għidt inti li għidt li aħna ninsabu mwaħħlin - li l-Maltin qed ikollhom "very constructive and cooperative relations".

Qal ukoll illi għandna "the road mapped to further deepening of relations".

Barra minn hekk qal ukoll li:

"Given the speed by which the authorities of Malta react to all areas of co-operation, I am one hundred per cent ...".

- tiftakarha din l-espressjoni, anzi one thousand per cent qal, jekk hu possibbli -

"... one thousand per cent if it is possible, convinced that we will easily succeed.".

Din l-opinjoni jaqsamha miegħu wkoll Van den Broek.

(Interruzzjonijiet)

Fir-relazzjonijiet kollha qegħdin niddiskutu bl-aktar mod miftuħ, bl-ebda mod servili u bla ebda commitment ma' l-Unjoni Ewropea!

Qegħdin ngħidu x'nippreferu u x'naħsbu li hu l-aħjar għal pajjiżna.

Dan aħna ddeċidejnieh, u mhux qalilna ħaddieħor.

Il-kalkoli għamilniehom aħna, għaliex ridna nissalvagwardaw ħafna affarijiet, fosthom in-newtralita', li aħna dejjem stqarrejna u nkomplu nistqarruha, għax dik hija ċ-ċavetta tar- relazzjonijiet tagħna!

Qabel kienu jigdbu li aħna se nagħmlu U-turn u se nagħtu daharna lill-Ewropa, imma llum dawn konvinti li we mean business u huma jafu li aħna nafu li Malta għandha valur għalihom.

Mhux qed inpoġġu prezz fuqha imma at the back of the mind taż-żewġ naħat hemm il-fatt illi l- importanza u r-rwol ta' Malta fl-interess ta' l-Ewropa qiegħed hemm u lesti li ċerti affarijiet naslu fuqhom.

Jiġifieri l-affarijiet mhux qegħdin bħalma qal kemm-il darba l-kollega tiegħi, li jew barra jew ġewwa!

Min qalha din?

(Interruzzjonijiet) Dik qed tirrepetiha inti!

(Interruzzjonijiet) Kieku kienu jgħid: No membership, no relations!

Kieku kienu jgħidulna biex indawru denbna!

Aħna qed nagħmlu breakthrough.

Aħna konna nafu li fl-Ewropa hemm ħafna kwalitajiet ta' assoċjazzjonijiet mal-pajjiżi tal-Mediterran.

Hemm ukoll l-European agreements ma' l-Iżrael u konvenzjonijiet oħra ma' pajjiżi li mhumiex fl-Unjoni Ewropea.

Min qalu dan li trid tkun membru bilfors?

Dan huwa serviliżmu, li għax l-oħrajn jagħmlu hekk irridu nagħmlu hekk aħna wkoll.

Aħna għidna li dan lilna ma jaqblilniex, u l-poplu Malti fehem u tana maġġoranza assoluta fuq din il- kwestjoni.

Jiġifieri aħna għandna mandat li nagħmlu dan.

Jiena m'għandi l- ebda dritt illi nasal f'consensus mal-partit tiegħek.

Aħna mmorru l-Ewropa, mela ma mmorrux!

U safejn naf jien aħna rrispettati fl-Ewropa.

Issa x'jgħidu minn warajna ma nafx imma jiena nemmen li aħna rrispettati, għax kieku ma konniex nibdew mexjin lejn programm ta' kif se naħdmu flimkien.

Issa ħalli ngħid kemm in-naħa l-oħra qed tgħid ħmerijiet rigward il-free trade area!

Qed igħidu li se nbeżżgħu lill-industrija u li se nerġgħu ndaħħlu t- taxxi.

Issa ngħidlek fuq dan!

Qalu li aħna tlifna l-importanza ta' Amsterdam u ta' l-Agenda 2000.

Jiena ngħidlu: X'ġara f'Amsterdam?

Jien minn qabel kont għidt illi l-laqgħa ta' Amsterdam m'hi se ssolvi xejn u li l-kwestjoni tat-tibdil fl-istituzzjonijiet - dan huwa miktub f'artiklu ta' l-1995 - trid tistenna, kif fil-fatt ġara.

X'ġara f'Amsterdam?

F'Amsterdam qalu li kellhom jinsew il-kwestjoni tat-tkabbir minħabba problemi kbar interni.

F'Amstedam intqal li hemm bżonn iduru dawra magħhom infushom ħalli jaraw kif se jissodaw l-impjiegi, is-single market u l- għaqda bejniethom.

L-affarijiet l-oħra jistennew.

U mhux l-Onor.

Borg jiġi jgħidilna u jimplika li ma nistgħux nitkellmu ma' l-Ewropa biex nieħdu xi ħaġa mill-Ewropa għax issa l-livell ta' żvilupp tagħna tela' aktar mill- medja ta' 75% li hemm fil-komunita' Ewropea!

Dan qishom qed jgħidulhom biex ma jinnegozjawx magħna xi protokoll ieħor!

Se jkun hemm protokoll ieħor, Onor. Borg, u se nitkellmu biex ikun hemm mezz ieħor kif inġibu l- flus.

Il-flus li baqa' fir-raba' protokoll finanzjarju - li intom għidtu li tlifniehom - se neħduhom biex nirristrutturizzaw l-industrija u l-SMEs, ħaġa li intom m'għamiltu xejn dwarha.

Il-kollega tiegħi semma r-Ramboll report.

X'ġara mir-rapport?

Baqa' fuq l-ixkaffa!

Intom x'għamiltu fir-ristrutturizzazzjoni ta' l-industrja?

Staqsu lill-industrija, lill-FOI u liċ-Chamber of Commerce x'għamiltu intom fir-restructuring.

Hawnhekk nidħlu għall-kwestjoni tal-free trade area u tat-tixwix min-naħa l-oħra.

Dan it-tixwix ilu minn mindu daħlet ċerta persuna f'dan il-Parlament.

Dan qed jgħid li b'din il-free trade area se ndaħħlu d-dazju fuq il-prodotti lokali u m'huwiex qed jgħid li meta huma għamlu l-VAT, il-15% waħħluha fuq kollox!

U x'ħadtu mill-Ewropa?

Ma ħadtu xejn!

Kien għad hemm il-calendar barriers.

(Interruzzjonijiet) Issa ngħidlek x'se nieħdu aħna.

Agħtuna ċans!

M'ilniex disa' snin u nofs induru ċirku!

Dan hu l-iżball ta' l-argument li kien qed jagħmel l-Onor. de Marco meta qal li se nerġgħu niġu għas-sistema tal-VAT.

Id-differenza hi illi l-ewwelnett diġa' hemm ftehim dwar perijodu ta' żmien.

Aħna ma rridux ngħaġġlu, l-ewwel irridu nagħmlu l-kalkoli tagħna, irridu naraw l- industrija tagħna - li hi l-bażi ta' l-ekonomija Maltija - x'tiflaħ u jridu jsiru studji bis-serjeta'.

Dawn l-istudji mhux se jsiru biex nitfgħuhom fil-kexxun u ngħidu li huma soġġettivi imma se nistudjawhom u se nagħmlu l- kwantifikazzjoni fuqhom.

Se nagħmlu economic impact assessment fuq l- industrija ħalli naraw kif nistgħu nħallu l-liberalizzazzjoni tidħol bil- mod il-mod.

F'dan il-perijodu qegħdin inwiegħdu lill-Ewropa li se noħorġu ta' rġiel.

Din hija kwestjoni oħra li għandna, Mr Chairman.

Fl-Ewropa aħna qed niffaċċjaw kwestjoni dwar il-kredibilita'.

Għaliex?

Għax ta' qabilna ma kenux kredibbli meta wiegħdu illi fil-bidu ta' l-1996 kienu se jneħħu 400 levy minn 850, u dan m'għamluhx.

Allura dawn qegħdin jgħidulna: Ara ma jfettlilkomx tagħmlu bħal ta' qabilkom, għax din m'hijiex serjeta'!

U aħna qed ikollna ngħidulhom: X'għamlu dawk ma jimpurtaniex, aħna qed nagħtu kelma u se nżommuha.

Se nżommuha għax se nagħmlu l-affarijiet biż-żmien u kif jaqbel lill-industrija Maltija u lill- poplu Malti.

Aħna m'aħniex se nagħmlu skond kif timbottawna intom għax se nitilfu t-train ta' Lussemburgu.

(Interruzzjonijiet) Ara meta kontu qegħdin ilkoll kemm intom fi Brussels, ħadd minnkom ma semmieha t-train ta' Lussemburgu!

Kif ma semmejtuhiex?

Kien hemm il-presidenza tal-Lussemburgu u ħadd minnkom ma' qal li fi ftit ġimgħat il-poplu Malti se jitlef it- train.

Xi train hi?

M'hemm l-ebda train.

Jien nemmen li Malta għandha l- kredenzjali li tkun fuq quddiem, nemmen li lil Malta jħarsu lejha b'mod favorevoli u għalhekk nagħżel iż-żmien meta jaqbel lill-poplu Malti.

Mela nidħlu fil-queue qisna n-ngħaġ ta' Bendu, rasna 'l isfel u noqogħdu hemmhekk ma' l-oħrajn!

Sfortunatament, minħabba kif żviluppaw l-affarijiet fl-Ewropa, bil-qgħad u bil-problemi li hemm, qegħdin igħidu li fis-sena 2000 se terġa' tiltaqa' l-IGC biex jerġgħu jibdew jiddiskutu fil-forma u l-istruttura ta' kif se jidħlu dawn il-pajjiżi ż-żgħar.

Illum ma naħsibx li se jiġi Jacques Delors u jgħid li lill-Polonja se jdaħħluha fis-sena 2000.

Ħadd m'hu qed jitkellem fuq dan għax dan se jitħalla għal wara s-sena 2003.

Sa dak iż- żmien, jekk dak li qegħdin ngħidu ma nkunux wettaqnieh kollu, inkunu wettaqna tliet kwarti minnu.

(Interruzzjonijiet) "Bye-bye" qed tgħid inti.

Bħal meta kontu tgħidu li deħlin fl-1995 u ma dħalniex.

Fl-1996 ma dħalniex lanqas.

L-ex-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin huwa on record li fl-1990, meta ppreżenta l-applikazzjoni, qal li jekk ma nidħlux membri f'sentejn jew tlieta dan ikun ta' dannu kbir għal Malta.

Ara kemm ma kellux viżjoni u kemm ma kienx jaf x'inhu jgħid fuq il-politika barranija!

Dan huwa kollu rrekordjat.

Aħna qegħdin ngħidu li rridu nagħmlu a free trade area.

Aħna m'għidniex li din hija l-unika possibbilta'.

Jekk kemm-il darba l-finanzi ma jkunux fid-diżastru li ħallejtuhom intom, nistgħu nibdew inżarmaw id-dazji minn fuq il-prodotti ta' barra.

L-Unjoni Ewropea fehmuna fuq din il-ħaġa, allavolja int qed tgħidilhom li a free trade area bil-customs duties ma tagħmilx sens.

Dawn fehmu li l-customs duties qegħdin hemm għal skopijiet ta' revenue u mhux biex nagħmlu l-barriers.

Jiġifieri aħna qegħdin konformi ma' l-Association Agreement u intom qed tibqgħu tgħidu u xxewxu minn taħt li m'aħniex konformi u li aħna se mmorru kontra l-WTO.

Issa naraw, iż- żmien jagħtina parir!

Jien nista' ngħidilkom li dak li ħsibtu intom li se jkun imblokk, lanqas sleeping policeman m'hu, għax se ngħaddu minn fuqu proprju għaliex hemm ir-raġuni u hemm il-ġenwinita'.

Dawn illum aktar u aktar qegħdin jifhmuna meta nispjegawlhom id-diżastru finanzjarju li sibna warajkom.

Intom kontu tigdbulhom li aħna nistgħu naslu anke għall- parameters ta' Maastricht għax għandna deficit ta' 3.2%.

Imma dan id- deficit spiċċa 10% u aktar.

(Interruzzjonijiet) X'ma jiġux illum jitkellmu fuq il-kredibilita' u li you let them down!

Issa ħalli nkompli fuq dak li inti qed tbeżża' bih lill-industrija Maltija.

Aħna qegħdin ngħidu li għandna l-options.

Jiena naf li int informat, imma inti semmejt option waħda.

Jekk inkunu f'sitwazzjoni tajba nkunu nistgħu niżmantellaw il-customs.

U jekk ikun hemm bżonn x'nagħmlu aktar?

Intellgħu r-revenue li jkun dieħel minn fuq locally produced goods sabiex inġibu a level playing-field.

Id-differenza tkun li aħna ma nkunux għadna bit-tariff barriers u bit-time barriers tal-prodotti li għandek illum, imma jkollna l-free trade area u s-suq kollu miftuħ.

Imma inti ridt tgħabbi lill-pajjiż - kif fil-fatt għabbejtu - bil-VAT snin qabel, biex xi darba, meta nsiru membri sħaħ, ikollna a free trade area.

Jiġifieri tkun għamilt tmien snin iġorr il-piż tal-VAT fuq spallejk biex imbagħad tieħu benefiċċju.

Aħna qegħdin ngħidu li rridu naslu flimkien, jibdew jiżdiedu l- benefiċċji u jibdew jitnaqqsu l-piżijiet.

Din hi d-differenza, u inti tafu dan li qed ngħidlek imma ma jaqbillekx tgħidu.

Tan-naħa l-oħra qed jgħidu wkoll li din hija agħar minn customs union.

Il- Gvern tagħkom ukoll ma riedx customs union.

Dażgur li ma rridhiex!

Jien irrid li jkolli a free trade area ma' pajjiżi oħra bħalma huma dawk ta' l- EFTA.

Jien irrid inkun liberu li, jekk irrid, nagħmel taxxi u customs fuq prodotti ta' pajjiżi oħra.

Jien ma rridx inkun marbut ma' l-Unjoni.

Ma rridx inkun marbut li nixtri ċerti prodotti bilfors bil-prezz ta' l-Unjoni.

Inti għidt li se jogħla l-qamħ għax dan irridu nixtruh minn hemm, u għidt li se jkun hawn diżastru.

(Interruzzjonijiet) Mela nsejt xi ktibt inti!

Ikkwotajtulek.

Int stess għidtu dan.

Inti għidt li l-hard wheat se jkollu effett diżastruż fuq il-prezzijiet tal-ħajja u semmejt it-turiżmu wkoll.

(Interruzzjonijiet) Jekk qed tinsa, ngħidlek biex tiġi l-ministeru u nagħtik id-dokument ħalli tarah.

Mr Chairman, jien jiddispjaċini li mhux se jkolli ċans nitkellem fuq affarijiet oħra li semma l-Onor. de Marco u li jien naqbel fuqhom.

Qed nirriferi għall-OSCE, l-IPU, il-Council of Europe u l-Ġnus Magħquda.

Dażgur li hemm politika komuni fuq dawn, imma fuq din ta' l-Ewropa titolbux consensus.

Il-kollega tiegħi qalilna li għamilna ħażin rigward it-trade concessions.

Qed jgħidilna li għaxxaqnieha għax neħħejna l-levy minn fuq xi wafers.

Fil- fatt x'ġara, Mr Chairman?

Kien hemm żewġ tipi ta' wafers miksijin biċ- ċikkulata.

Dawn, ma nafx għaliex, qabdu u għamlu levy fuq waħda minnhom.

(Interruzzjonijiet) Qed nirriferi għall-każ taċ-Choco Prince u l-Kit Kat.

L- Ewropa xebgħet tgħidilhom biex ineħħu d-diskriminazzjoni li għamlu.

Jien nixtieq inkun naf għal wiċċ min għamluha din id-diskriminazzjoni, għax minħabba f'hekk, għal snin twal żammew it-trade concessions li kellna fuq il-ħut tal-fish farms, fuq staġun aktar wiesa' tal-patata u fuq aktar esportazzjoni tad-dulliegħ.

GĦalkemm isemmi l-każ tal-birra, fil-fatt id- diskussjonijiet kienu in parti marbutin ma' din il-kwestjoni tad- diskriminazzjoni bejn dawn iż-żewġ tipi ta' wafers.

Dik hija s-sitwazzjoni li sibt u aħna ridna nirranġaw din id-diskriminazzjoni li saret minn ta' qabilna.

L-Unjoni Ewropea hemmhekk rat id-disrkiminazzjoni, rat li ma kenux onesti u li ma kenux qed jitkellmu magħha bis-serjeta'.

Aħna għidnielhom li mhux se nżidu l-levies.

Kieku kont nistħi ngħid li żidna l-levies meta qed nipproponu a free trade area.

Taħsibx li meta ġew l-esperti hawnhekk oġġezzjonaw fuq il-customs.

Kien fuq il-levies li oġġezzjonaw u qalulna li rridu nneħħu.

Aħna għidnielhom li dawn ma nistgħux inneħħuhom għalissa imma nneħħuhom bi ftehim u bil-mod.

(Interruzzjonijiet) Dażgur li nneħħuhom kollha!

Jekk il-Bambin irid, gradatament inneħħuhom kollha imma rridu niżguraw li l-industrija tqum fuq saqajha u tkun kapaċi tisfrutta l- vantaġġi li nġibu meta nneħħu l-levies minn fuqha.

Aħna m'għamilniex kif għamiltu intom meta mortu hemmhekk u biex tirbħu l-points għidtulhom li se tneħħu 400 levy u ma neħħejtux waħda minnhom.

Issa fuq din il-kwestjoni tal- Kit Kat u ċ-Choco Prince aħna għidna li se jkollna nissagrifikaw prodott ħalli pajjiżna jibbenefika minn dak il-pakkett ta' trade concessions li ilu nnegozjat u staġnat minħabba fl-interess ta' xi ħadd.

Jiddispjaċini li f'din il-pożizzjoni trid tagħżel jekk tagħtix daqqa ta' ponn lil oħtok jew lil ħuk, imma jkollok tagħmilha.

Aħna qegħdin ngħidulhom biex jekk dawn għadhom marbutin li jagħtuna dak it-trade package, il-15% dazju fl- esportazzjoni tal-ħut tal-fish farms tinżel għal 7%.

Ara intom, żammejtu l- istaġun tal-patata magħluq, mhux estiż, għax ridtu żżommu l-levy fuq il-Kit Kat jew fuq iċ-Choco Prince.

Dan imissu jafu l-Onor. de Marco, u mhux jiġi jgħid li aħna qed nagħmlu l-ħmerijiet.

Jien jiddispjaċini li ma kellix ċans nitkellem fuq affarijiet oħra imma dawn qed joqogħdu jgħidu l-istess affarijiet minkejja l-provi għall-kuntrarju.

In-naħa l-oħra għandhom ħabta jirrepetu l-istess affarijiet minkejja li jinġiebu provi għall-kuntrarju.

Issa jien xtaqt li fil-ftit minuti li fadal intenni l-commitment ta' dan il-Gvern għan-newtralita' u fuq in-non-allineament.

Il-verżjoni tan-naħa l- oħra hija li dawn m'għadhomx jeżistu.

Meta jitkellmu ma' ċertu settur jgħidu li aħna newtrali, imbagħad jiġu hawn u jgħidu li n-newtralita' m'aħniex moralment marbutin li nosservawha.

Qalu li aħna n-newtralita' bellajnihielhom at gunpoint.

Dawn veru jemmnu fin-newtralita', jew qed nidħku b'xulxin?

Dawn jużaw stazzjonijiet differenti u lingwi differenti, skond ma' min jitkellmu.

Jien naħseb li m'hemmx għalfejn wieħed joqgħod jagħmel eloġji fit-tul.

Nispera li jkollna okkażjonijiet oħrajn fejn niddiskutu l-politika barranija.

Nispera li meta nkunu fil-Kumitat ta' l- Affarijiet Barranin ma ngħidux li dan ma jiswiex għax ma jkollniex il- media!

Hekk ġara meta ddiskutejna Agenda 2000 u s-summit ta' Amsterdam.

Għamilna żewġ sessjonijiet, xi ħadd ilmenta li ma kienx hemm il-media u spiċċajna b'mozzjoni biex isir referendum u biex inwaqqfu kummissjoni.

Mr Chairman, jien nista' ngħidlek li dan il-partit lest li jkollu politika barranija komuni.

Diġa' għandu f'ħafna setturi, u aħna nieħdu gost naraw li l-Oppożizzjoni, minkejja kulma kienet tgħid qabel, segwiet ċerta politika barranija li kellu l-Gvern ta' qabilha bħall-politika Mediterranja u r-relazzjonijiet maċ-Ċina.

Jien nieħu gost ngħid li l-bieraħ kelli talba biex jiġi hawnhekk il- Ministru ta' l-Affarijiet Barranin Ċiniż Qian Qichen u fil-fatt se jiġi bejn it-12 u l-14 ta' Jannar.

Dawn huma r-relazzjonijiet li jinbnew mhux bil-paroli.

(Interruzzjonijiet).

Mela jien qed ngħid xi ħaġa ħażina?

Allura issa lanqas jista' jerġa' jiġi?

(Agħjat) Mela għalfejn qed tgħid hekk

THE DEPUTY CHAIRMAN: Jekk jogħġbok, indirizza lis-Sedja.

(Interruzzjonijiet).

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, dan il-Gvern huwa committed illi jibqa' miexi fuq il-linji ta' politika barranija li ilhom stabiliti.

Hija politika li tiċċentra fuq in-newtralita' ta' pajjiżna f'dan il-baħar Mediterran.

Aħna nagħmlu dak kollu li nistgħu biex insaħħu s-sistema ta' koperazzjoni u confidence building measures u nagħmlu wkoll laqgħat u diskussjonijiet għax irrealizzajna u tgħallimna li tagħmel kemm tagħmel miżuri f'dan il- pajjiż u għandek kemm għandek ġid u progress, jekk ma jkunux assigurati l- paċi u s-sigurta' madwarek, ma jkollok xejn.

Din hija l-bażi tal-politika tagħna.

Filwaqt li tagħmel minn kollox biex issaħħaħ u tipprova tisfrutta mill-aħjar li tista', f'sens pożittiv, is-sitwazzjoni ċentrali fil- Mediterran, trid iżżomm l-aħjar relazzjonijiet kemm ma' dawk li qegħdin in- naħa t'isfel u kemm ma' dawk li qegħdin in-naħa ta' fuq.

Dan irridu nagħmluh mingħajr ma nkunu servili u mingħajr ma nkunu kommessi.

Trid tipprova tieħu dak li hu l-aħjar għal pajjiżek u għaċ-ċittadini ta' Malta u Għawdex b'politika prammatika u flessibbli.

Grazzi.

(Onor. Membri: Hear, hear).

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista.

Se npoġġi l-mistoqsija fuq l-emenda li tressqet fis-Seduta Nru 155.

Il- mistoqsija hija l-emenda għall-Vot 13, kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Joe Psaila Savona.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra skond il-Mozzjoni Nru. 98 ta' l-10 ta' Novembru 1997.

Fid-9.30 p.m. billi ntalbet votazzjoni l-Kumitat ġie sospiż u rriżuma ħames minuti wara.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l- emenda għall-Vot 13 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Joe Psaila Savona.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 34

L-Onor

|Abela Tony |Galea Pace Victor | |Agius Francis|Gatt Austin | |Bonnici Josef|Gonzi Lawrence | |Bonnici |Hyzler George | |Michael | | |Borg Joe |Mifsud Bonnici Antoine | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond | |Cassar Joe |Muscat Claude | |Dalli John |Muscat Richard | |D'Amato Helen|Psaila Savona Joe | |De Marco |Pullicino George | |Guido | | |Debono |Pullicino Orlando Jeffrey | |Giovanna | | |Deguara Louis|Refalo Michael | |Farrugia Jean|Tabone Anton | |Pierre | | |Fenech Adami |Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo |Vella John | |Michael | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech Francis | | | |

KONTRA : 35

L-Onor.

|Abela Carmelo|Farrugia Noel | |Abela Joseph |Grech Edwin | |Agius Chris |Gulia Gavin | |Attard |Herrera Jose' | |Montalto John| | |Bartolo |Mangion Charles | |Evarist | | |Borg Karmenu |Mintoff Dom | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar |Pace Bertu | |Charles | | |Buhagiar |Portelli Alfred | |Louis | | |Camilleri |Refalo Anton | |Maria | | |Cardona Chris|Sant Alfred | |Chircop Karl |Sceberras Trigona Alex | |Cilia Joe |Schembri Adami Sandro | |Dalli Helena |Spiteri Lino | |Debono Grech |Vassallo Adrian | |Joe | | |Farrugia |Vella George | |Anglu | | |Farrugia Joe |Vella Karmenu | |Farrugia | | |Michael | |

L-emenda m'għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Issa se npoġġi l-mistoqsija fuq il-Voti kollha tal- Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.

Il-mistoqsija hi:

VOT 13 - MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN U TA' L-AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm5,301,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 13 - Ministeru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali tan-Nefqa għas-Sena 1998.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-division tittieħed issa stess skond il- Mozzjoni Nru. 98 ta' l-10 ta' Novembru 1997.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 35

L-Onor.

KONTRA : 34

L-Onor.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 13 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 14 - AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm3,183,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 14 - Ambjent kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali tan-Nefqa għas-sena 1998.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt Vot 14 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT II - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U TA' L-AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm557,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot II - Ministeru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent kif dettaljat fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1998.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

No. Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt Vot II għaddiet.

Fid-9.40 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta li l-Voti 13, 14 u II tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u ta' l- Ambjent kienu ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

L-Onor.

Joe Mizzi, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Ġimgħa, 28 ta' Novembru, 1997 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 1998

L-Erbatax-il Jum Stabbilit

Voti ta' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 98 ta' l- 10 ta' Novembru, 1997 il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Ġimgħa, 28 ta' Novembru, fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru Mizzi.

Fid-9.41 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

DISKORS TAL-BUDGET - DENUNZJA TA' L-ASSI KAPITALI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għad-diskors tal-Budget, jista' l-Ministru jgħid jekk qabel ma ġiet deċiża l-introduzzjoni mill-ġdid tad-Denunzja ta' l-Assi Kapitali tteħditx in konsiderazzjoni l-possibbilta' li ħafna flus ta' Maltin li kienu ġew lura Malta wara snin investiti barra minn Malta (ħafna drabi bil- moħbi) jistgħux jerġgħu jsibu ruħhom barra minn Malta?

Jista' jgħid jekk ġietx kkonsidrata għaliex ġiet skartata?

Jekk ma ġietx kkonsidrata ma jaqbilx il-Ministru li dan hu perikolu reali li se jagħmel deni kbir lill- ekonomija Maltija?

ONOR.

LEO BRINCAT: Invista ta' dak li spjegajt fir-risposta tiegħi għall- mistoqsija parlamentari numru 9746, ma għandu jkun hemm l-ebda raġuni valida għaliex flus ta' Maltin li kienu ġew lura jistgħu jerġgħu joħorġu. kelli konferma tal-Bank Ċentrali li wara li tħabbret il-miżura mhux veru li kien hemm xi flight of capital'.

PULIZIJA - LIĊENZJA GĦALL-COACHES

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma jekk hux minnu li l-Pulizija qed tinvestiga allegazzjoni li tħallsu xi flus biex persuna ngħatat liċenzja għall-coach jew xi tip ta' vejikolu ieħor mill-Awtorita' dwar it-Trasport?

Jekk fl- affermattiv, jista' l-Prim Ministru jgħid min qed jiġi nvestigat, kemm hu allegat li tħallas, lil min inħareġ il-permess u għal xiex u meta hu allegat li ġara l-każ?

Jista' l-Prim Ministru jgħid meta se tiġi konkluża l-investigazzjoni biex ipoġġi kopja tagħha fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MILLENIUM BUG - PROJECT MANAGER

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid min hu l-Project Manager li nħatar għall-proġett hekk imsejjaħ Millenium Bug?

Min huma l-persuni l-oħra (ismijiet u grad ta' mpjieg) li jifformaw parti mill-istess Project Co-Ordinating Team għall- istess proġett?

ONOR.

ALFRED SANT: M'hijiex in-norma li jixxandru d-dettalji ta' dawn it- tip ta' Project Teams li jkunu qed jaħdmu fuq proġetti varji.

AVVIŻ LEGALI NRU.

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 9679 rigward Avviż Legali Nru. 183 ta' l-1994?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta għall- mistoqsija numru 9679 ingħatat fis-seduta numru 148, nhar il-Ħamis 20 ta' Novembru 1997.

FLIEXKEN TAL-PLASTIC

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 9680 rigward il-policy tal-gvern dwar l-użu ta' fliexken tal-plastic tal-luminata?

ONOR.

GEORGE VELLA: Tweġiba għal din il-mistoqsija 9680 ġiet mgħotija fis-Seduta Numru 148 li saret nhar il-Ħamis 20 ta' Novembru 1997.

SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦAŻ-ŻGĦAŻAGĦ - IMPJEGAT

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 9681 rigward l-impjegat li jaħdem fis-Segretarjat Parlamentari għaż- Żgħażagħ, Kultura u Arti Nazzjonali?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA - RIŻENJI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9788, jista' l-Ministru jgħid min hija l-persuna li rriżenjat minn membru tal-MCST u meta rriżenjat?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-membru li rriżenja kien Gunther Merten.

EXPO' 98

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid jekk il-Gvern Malti għadux bil-ħsieb li pajjiżna jkun wieħed mill-pajjiżi parteċipanti fl-Expo'98 li se ssir f'Lisbona - Portugal is-sena d-dieħla?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-Gvern Malti mhux fi ħsiebu jieħu sehem fl-Expo 98 li se ssir f'Lisbona, l-Portugall, is-sena d-dieħla.

SAĦĦA - MEDIĊINI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm jiġi jiswa lill-gvern: (i) Amoxycillin 125,mg/5ml syrup għal ħamest ijiem; u (ii) Atenolol 100mg daily għal xahar?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

GAINFULLY OCCUPIED POPULATION

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 9943 li oriġinarjament saret lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ u li issa ġiet riferuta lilek ċioe' jista' l-Ministru jgħid kemm mill-gainfully occupied population huma żgħażagħ taħt it-30 sena; kemm minnhom huma mpjegati: (1). mas-Settur Pubbliku; (2). ma' korpi parastatali; u (3). mas- settur privat?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba għal din il-mistoqsija għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

Nixtieq ninfurmah ukoll illi mid-database tal-ETC tista' toħroġ biss l- informazzjoni fir-rigward tal-Korpi Parastatali u tas-Settur Privat.

Fir- rigward ta' informazzjoni mitluba dwar is-Settur Pubbliku din tista' tingħata mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

GĦAJNUNA SOĊJALI - ŻIEDA TA' LM1.50C FIL-ĠIMGĦA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Fir-rigward taż-żieda massima ta' Lm1.50c fil-ġimgħa mħabbra fl-aħħar Budget, jista' l-Ministru jgħid: 1) jekk din iż-żieda hijiex se tingħata full lil dawk kollha taħt l-għajnuna soċjali; 2) x'se jkun il-valur ġdid full kull ġimgħa mill-1/1/98 'il quddiem f'każ ta':- a) koppji jew familji taħt l-għajnuna soċjali; u b) individwu li jgħix waħdu fuq l-għajnuna soċjali?

ONOR.

EDWIN GRECH: Iż-żieda massima ta' Lm1.50 fil-ġimgħa mħabbra fl- aħħar Budget qatt ma ngħatat full lil dawk kollha li jkunu fuq l-Għajnuna Soċjali.

Iż-żidiet fl-Għajnuna Soċjali kif ukoll f'benefiċċji oħra huma determinati mill-provedimenti li joħorġu mill-Att dwar is-Sigurta' Soċjali.

Ir-rati l-ġodda fil-ġimgħa għall-Għajnuna Soċjali applikabbli mit-3 ta' Jannar 1998 huma kif ġej:

Numru ta' Persuni Lm 1 25.96 2 29.46 3 32.96 4 36.46 5 39.96 6 43.46 7 46.96 8 50.46 9 53.96 10 57.46

Ir-rati msemmija ma jinkludux il-Bonus Addizzjonali ta' Lm1.34 fil-ġimgħa u lanqas il-Bonus ta' Ġunju u Diċembru li jkunu ta' Lm58 kull darba.

SIGURTA' SOĊJALI - GĦAJNUNA SOĊJALI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid, separatament għal każ ta' koppji u għal każ ta' persuni li jgħixu waħedhom, sena b'sena bejn l-1994 u l-1996:- 1) kemm kien hemm applikazzjonijiet għall-għajnuna soċjali; 2) kemm minnhom ġew approvati; 3) x'inhu l-perjodu li normalment jgħaddi minn meta ssir applikazzjoni sa meta tiġi pproċessata?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ma tinżammx statistika separata li turi jekk dawk li japplikaw għall-Għajnuna Soċjali humiex koppji jew persuni li jgħixu waħedhom.

Matul is-sena 1994 ma nżammetx statistika ta' kemm persuni applikaw għall- Għajnuna Soċjali.

Din bdiet tinżamm fl-1995.

Matul is-sena 1995 u 1996 kien hemm 1872 u 2058 rispettivament, persuni li applikaw għall-Għajnuna Soċjali.

Ma nżammetx statistika ta' kemm minn dawk li applikaw fis-snin imsemmija ġew approvati.

Kull applikazzjoni normalment tinħadem fi żmien ġimgħa iżda f'ċerti każi l- applikazzjoni tieħu numru ta' ġimgħat peress li jkunu jridu jsiru il- verifiki meħtieġa fuq dak li jkun ġie dikjarat mill-applikant.

SIGURTA' SOĊJALI - GĦAJNUNA SOĊJALI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fil-preżent:- 1) kemm hawn familji/households li jirċievu l-għajnuna soċjali ta':- a) Lm35.30,0 għal żewġ persuni fil- ġimgħa; b) Lm26.60,0 għal persuna waħda fil-ġimgħa; 2) jekk hawnx familji (households) li jirċievu benefiċċju ta' mard u jekk fl-affermattiv,:- a) kemm huwa n-numru ta':- 1) single person household; 2) households b'iżjed minn persuna waħda; u 3) kemm (numru) minn dawn jirċievu għajnuna oħra taħt l-umbrella tas-sigurta' soċjali u x'inhuma l-valuri ta' dawn l-għajnuniet kull ġimgħa?

ONOR.

EDWIN GRECH: 1.

Ma hemm l-ebda familja/households li jirċievu l- Għajnuna Soċjali bir-rata ta' Lm35.30 għal żewġ persuni fil-ġimgħa jew Lm26.60 għal persuna waħda fil-ġimgħa.

Li hemm huma rati tal-pensjoni ta' l-eta'.

(a) 78 koppja (b) 2507 persuni li jgħixu waħedhom

Dawn il-figuri jkopru biss dawk il-persuni li jirċievu strettament ir-rati msemmija qabel.

Hemm ħafna oħrajn li bejn il-pensjoni kontributorja u dik mhux kontributorja jilħqu l-istess rati msemmija.

In-numru ta' benefiċċjarji li fil-preżent jirċievu l-Għajnuna għall- Mard huwa kif ġej:

(a) 2293 koppji jew familji (b) 11589 persuni li jgħixu waħedhom

Minn dawn il-persuni hemm numru minnhom li jirċievu wkoll benefiċċji mhux kontributorji mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

Il- valur ta' dawn il-benefiċċji jvarja skond il-mezzi tal-persuna/familja kif ukoll skond liema benefiċċju jkun qed jiġi mħallas.

Dan huwa kif ġej:

1089 jirċievu l-Għajnuna Soċjali 11799 jirċievu l-Allowance Supplimentari 638 jirċievu l-Allowance tat-Tfal 2135 jirċievu Pensjoni ta' l-Eta' 215 jirċievu Pensjoni ta' Diżabilita' 28 jirċievu Pensjoni ta' l-Għomja.

DIPARTIMENT TAL-BIEDJA U SAJD - XOGĦOL TAL-KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'wassal biex għas-sena d-dieħla qed jiġi stmat li d-dipartiment idaħħal inqas flus mix-xogħol tal-kunsilli lokali?

Liema flus se jikkontribwixxi għal dan it-tnaqqis?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Fl-1995 ma tħallsitx is-somma ta' Lm 7370.79 u fil- 1996 ma tħallsitx is-somma ta' Lm 13234.19 mill-Kunsilli Lokali għal xogħlijiet li saru mid-Dipartiment tal-Agrikoltura.

Din is-sena sa Settembru hemm dejn ta' Lm 38975.48 għax-xogħol ta' manteniment ta' ġonna u servizzi oħra.

Barra minn dan kien hemm xi kunsilli li f'dawn l-aħħar xhur temmew il-kuntratt tagħhom mad-dipartiment.

Bħal ma jaf l-Onor.

Interpellant il-kuntratti mal-Kunsilli Lokali jgħalqu f'Marzu 1998 u d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura jkollu jikkompeti mal-Privat għal dan ix-xoghol.

Il-Gvern waqqaf kumitat inter-Ministerjali sabiex jipproponi strutturi li jgħinu lid-Dipartimenti tal-Gvern jirbħu aktar kuntratti mall-Kunsilli Lokali.

SERER - SURVEY

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni dwar fiex wasal is-survey tas-serer f'Malta u f'Għawdex li kien inbeda f'Awissu, 1996?

Kemm hu n-numru ta' serer li s'issa ġew spezzjonati, f'liema nħawi u x'area fihom?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Is-Survey tas-serer f'Malta li nbeda f'Awwissu 1996, tlesta sa l-aħħar ta' Marzu 1997, pero għadna kontinwament naġġornaw u nżidu dawk is-serer li jkunu nbdew ġodda.

Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

TAL-KMAND - MICROPROPAGATION CENTRE

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar l-investiment ġdid li sar mill- Ministeru tal-Biedja u Sajd fil-Micropropagation Centre, f'Tal-Kmand, matul il-perjodu 1/11/96 - 31/10/97?

X'kienet in-nefqa u fiex saret?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-investimenti l-ġodda li saru matul il-perjodu 01.11.96 sa 31.10.97 jinkludu:

1.Sistema ta' Shelving fil-Growth Rooms biex jiġu mkabbra l-pjanti Lm 6,177.63

2.Climatic Chambers biex jintużaw għal xogħol ta' riċerka Lm79,430.99

3.Bini ta' serra li fiha jiġu miżmuma l-pjanti wara li jiġu maħruġa mir- reċipjenti tagħhom u trasferiti fil-kompost Lm13,731.80

4.Tindif tal-Ġibjuni Lm 3,400.00

Bħalissa qiegħed isir ukoll investiment iffinanzjat mill-flus ipprovduti mill-protokol finanzjarju bejn Malta u l-Italja li jikkonsisti f'bini ta' laboratorju biex jikkumplimenta dak ezistenti, u numru ta' serer li ser ikunu mgħammra bl-aktar teknoloġija moderna.

Investimenti li diġa saru fi ħdan il-protokol jinkludu:

1.Upgrading tad-distribuzzjoni tad-dawl - hlas ta' 50% Lm10,715.00

2.Estensjoni tas-sistema ta' dawl fiċ-Ċentru Lm 500.00

3.PABX ġdida fiċ-Ċentru Lm 929.78

4.Xogħol ta' Surveying biex jinbena l-laboratorju l-ġdid Lm 690.00

BIĊĊERIJA - LABORATORJI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien stmat l-investiment tal- gvern jew kemm hu mistenni li jkun fuq il-laboratorji tal-Biċċerija matul is-sena 1998?

X'xogħol se jsir f'dan il-post?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li matul is-sena 1998 huwa maħsub li jitlesta il-bini tal-laboratorju bis-servizzi kollha.

Ser jinxtara equipment biex isaħħaħ is-servizz diagnostiku u ta' kontrolli tar-residwi fil-laħam.

L-ispiża hija ta' madwar Lm 50,000 li tkopri wkoll l-għajnuna li ġejja minn proġetti mal-FAO u mal-Unjoni Ewropeja.

MARSAXLOKK - SLIP

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar meta hu mistenni li jibda x-xogħol fuq is-slip il-kbir ta' Marsaxlokk?

Meta saret l-applikazzjoni lill- Planning Authority?

Meta ħareġ il-permess?

Meta ntalab ir-renewal ta' dan il-permess?

Meta hu mistenni li jibda x-xogħol attwali?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: a) 'Kif għidt f'risposta oħra x-xogħol fuq is- slipway il-kbira ta'Marsaxlokk isir meta l-pożizzjoni finanzjarja tal- pajjiż tkun tippermetti.

b) L-applikazzjoni lill-Planning Authority saret fl-ewwel ta' Frar 1996 wara 9 snin ta' Gvern Nazzjonalista.

c) Il-permess ħareġ fl-24 ta' Settembru 1996, xahar biss qabel l-elezzjoni u meta ma' kienx hemm flus ivvutati għal dan il-għan. d) Jiena nfurmat mill-marine section tad-dipartiment tax-xogħlijiet li l- permess jagħlaq fl-24 ta' Settembru 1999 u għalhekk m'hemmx kas ta' talba ta' renewal ghalissa.

e) Kif għidt fuq, ix-xogħol isir meta l-pożizzjoni finanzjarja tal-pajjiż tippermetti.'

PITKALIJA - ĦLAS MIX-XERREJJA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu llum in-numru ta' xerrejja li qed iħallsu għand l-iskrivani tal-gvern?

Kif jitqabbel dan in-numru man- numru ta' xerrejja li kienu jħallsu fl-istess post, qabel ma' daħal fil- Pitkalija l-APS Bank (f'termini ta' flus)?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mill-ewwel ta' Mejju 1997 bl-introduzzjoni tal-APS Bank il-ħlas kollu jsir għand il-Bank u ħadd ma għadu jħallas lill- iskrivani tal-Gvern.

L-Onor.

Interpellant għandu jkun jaf li wara eżerċizzju ntensiv li sar din is-sena mid-Dipartiment, in-numru ta' xerrejja tnaqqas minn madwar 1160 għal madwar 860 billi tneħħew dawk ix-xerrejja li kienu inattivi u kienu qed iservu biss għall-abbuzi.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

SANTA VENERA: TWAQQIGĦ TA' BINI LLEGALI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Ambjent: Jekk l-informazzjoni mitluba f'domanda numru 9469 inġabret, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħarrafni b'dan it-tagħrif?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 9469 ingħatat fis-Seduta Numru 142.

PA - APPLIKAZZJONI GĦAL PERMESS TA' GARAXX

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-applikant ingħatax permess mill-Planning Authority biex l- okkupant ta' 30, Abela Street, Santa Venera jagħmel użu minn dan il-fond bħala garaxx b'detriment għall-ġirien?

Meta inħareġ il-permess?

Kien hemm oġġezzjoni?

Jista' jiġi ttraċċjat l-iter tal-proċess li seta' wassal għall- approvazzjoni?

Min kien il-case officer?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-permess maħruġ fuq il-fond imsemmi jawtoriżża modifikazzjoni strutturali sabiex il-post jiġi mibdul f' garaxx għall- karozzi privati.

Il-permess inħareġ fis-6 ta' Ottubru 1997 fuq applikazzjoni li kienet ġiet sottomessa fis-26 ta' Settembru 1996.

Irid jiġi rrimarkat illi l-permess inħareġ wara talba ta' rikonsiderazzjoni li kienet ġiet magħmula wara rifjut illi kien intbagħat fil-5 ta' Marzu 1997.

Jirriżulta wkoll illi kienet saret oġġezzjoni minn ġara illi tabita' fir- residenza sopraposta.

Peress illi jeżistu iżjed garaxxijiet simili fil-viċinanza u fl-istess triq, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħasset illi l-proposta kellha tiġi milqgħuha posittivament.

Is-Sezzjoni ta' l-Infurzar ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ser tassigura illi l-permess jiġi rispettat fl-ispirtu tal-kondizzjonijiet li nħareġ bihom.

Ma narawx li hemm raġuni li jingħata isem il-"case officer" li ħadem fuq din l-applikazzjoni.

PA - APPLIKAZZJONI 3634/97

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fiex waslet l-applikazzjoni quddiem il-Planning Authority bin-numru 3634/97 tal-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

GEORGE VELLA: PA 3634/97 jirrelata għall-applikazzjoni ta' change of use from garage used previously as carpenter's workshop to Hi-Fi Outlet.

Biex din l-applikazzjoni tiġi pproċessata l-Awtorita', b'ittra datata 30 ta' Ottubru 1997, informat lill-applikant u lill-perit li għandha bżonn kopja ta' liċenzja tal-pulizija li tindika li dan il-garage kien jintuża bħala workshop.

L-applikant informa lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar li ma setax jikseb din l-informazzjoni għax il-liċenzja ma kienitx f'ismu.

L- Awtorita', b'ittra datata 14 ta' Novembru 1997, informat lit-Trading Licences Office biex jibagħtu l-kummenti tagħhom.