MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 185 It-Tnejn, 16 ta' Frar, 1998 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 185

It-Tnejn, 16 ta' Frar, 1998

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.09 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 16 ta' Frar, 1998

WERREJ MINUTI 236

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 236

TQEGĦID TA' KARTI 241

STQARRIJA DWAR IL-LIĊENZJI TAL-CASINOS F'MALTA 242

MOZZJONIJIET ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-LOGĦOB (L-EWWEL QARI) 249

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA'LIĠI DWAR IS-SERVIZZI TAT-TURIŻMU F'MALTA MALTA TOURIST SERVICES BILL (IT-TIENI QARI) 249

AĠĠORNAMENT 266

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 271

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 296

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 184 li saret fit-13 ta' Frar, 1998 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

MINISTERI - KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' karozzi u mobile phones mikrija ministeru b'ministeru mill-1987 sa l-1996?

Kemm swew lill-Gvern dawn il-karozzi u mobile phones mikrija fl-istess żmien?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Prim Ministru): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra t- tagħrif mitlub safejn dan għandu x'jaqsam ma' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

PA - PJAN TA' STRUTTURA - PROJECT MANAGER

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk jafx bis-sejħa għal applikazzjonijiet għal project manager, liema avviż deher f'"The Planner" tal-15 ta' Settembru 1997, rivista maħruġa mir-Royal Planning Institute?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex dan il-post ma' kienx irreklamat f'Malta?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Il-post ta' project manager biex jieħu ħsieb il- proċess li jwassal għal review tal-pjan ta' struttura huwa post li jenħtieġ planner b'livell għoli ta' esperjenza f'dak li jirrigwarda ppjanar strateġiku u preparazzjoni ta' pjani ta' struttura.

Dan hu post speċjalizzat u għalhekk kien jeħtieġ li jiġi rreklamat f'pubblikazzjoni speċjalizzata, bħal "The Planner".

Naturalment il-fatt li ġie rreklamat f'pubblikazzjoni speċjalizzata ma żammx Maltin li għandhom l-esperjenza rikjesta - ta' mhux inqas minn għaxar snin - milli japplikaw.

Ma ġie appuntat ħadd f'din il-kariga minħabba li x-xogħol mistenni li jkun immexxi minn unit manager fl-istrategic planning unit.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Mugliett, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk dan il-unit manager ġiex appointed?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Skond l-informazzjoni li għandi quddiemi, jirriżulta li għadu ma ġie appuntat ħadd f'din il-kariga.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Għalkemm dan il-post għadu ma ġiex irreklamat f'pajjiżna, il-Ministru għandu informazzjoni dwar xi kwalifiki ntalbu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Se nara għandix l-informazzjoni dwar il-kwalifiki li ntalbu għal dan il-post.

Tajjeb ukoll li l-Onor.

Interpellant ikun jaf li dan il-post ġie rreklamat f'diversi gazzetti lokali u anke minn fuq it- televiżjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk kienx hemm periti jew planners Maltin li applikaw għal din il-post?

Jekk iva, ġew intervistati?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: M'għandix indikazzjoni ta' x'kienu l-persuni li applikaw għal dan il-post u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jagħmel mistoqsija bil-miktub.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Jiġifieri dan il-post ġie rreklamat f'pajjiżna u mhux kif qal il-Ministru fil-bidu.

ONOR.

JOE MIZZI: Jekk tara r-risposta sew issib li fil-bidu mhux hekk għidt.

Jien għidt illi dan il-post ġie rreklamat f'"The Planner" ukoll.

PEMBROKE - PJAN TA' AZZJONI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar x'tibdil sar fil-Pembroke action plan matul l-1997?

Jista', jekk jogħġbu, iqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapporti tal- Planning Authority f'dan ir-rigward?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Minħabba li r-rapport imsemmi f'risposta għall- mistoqsija parlamentari Nru 9875 għadu qiegħed jiġi kkonsidrat mill-Gvern, ikun prematur li jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp jistipula li applikazzjoni għal ħruġ ta' permess tal-bini tiġi deemed approved jekk min-naħa tagħha l-Planning Authority tieħu aktar żmien minn dak li tispeċifika l-istess liġi.

Xi żmien ilu l-Ministru responsabbli mill-Planning Authority kien qalilna li għadhom ma ġewx definiti l- parametri preċiżi f'dan ir-rigward.

Nista' nistaqsi jekk kienx hemm xi żvilupp f'dan is-sens?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li f'dan il-mument m'iniex f'pożizzjoni li nagħtih risposta u għalhekk nitolbu jagħmel mistoqsija bil-miktub.

KUMMISSJONI NAZZJONALI PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Jean Pierre Farrugia) staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm persuni reġistrati mal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita'?

Kemm minnhom jieħdu xi forma ta' benefiċċju?

Liema kategorija ta' diżabilita' huma intitolati għalih?

X'inhu l-benefiċċju u kemm hu f'kull kategorija?

ONOR.

EDWIN GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Qed inpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra t-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari Nru 10194.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu, Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-Ministru qed jgħidilna li hemm 5,665 ruħ b'diżabilita' reġistrati mal-kummissjoni.

Nista' neħodha li din iċ-ċifra tinkludi l-persuni kollha li għandhom xi forma ta' diżabilita'?

Il-Ministru qed jgħidilna wkoll li fost dawk reġistrati mal-kummissjoni hemm 524 li huma inattivi.

X'irridu nfissru biha din?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN GRECH: Iċ-ċifra ta' 5,665 bl-ebda mod ma nistgħu nikkonsidrawha bħala n-numru eżatt ta' persuni b'diżabilita'.

Għalkemm f'Malta ma naħsibx li għad hawn nies li jaħbu l-fatt li jkollhom xi persuna b'diżabilita' fil-familja tagħhom, bħalma kienet id-drawwa fl-antik, pero' xorta waħda ma nistgħux ngħidu li dan huwa n-numru eżatt.

Għar-rigward tat-tifsira ta' "inattivi", jiddispjaċini ngħid li din il- kelma ma nafx xi jridu jfissru biha u beħsiebni nistaqsihom x'inhi.

WSC - MIŻIEB/SAN MARTIN - TQEGĦID TA' MAINS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'inhu x-xogħol li qed isir fil-preżent fi tqegħid ta' mains, bejn ir-roundabout tal- Miżieb/San Martin u Għajn Tuffieħa Road?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma bdiet twettaq xogħlijiet fis-sistema tad-distribuzzjoni ta' l-ilma fl-inħawi msemmija sabiex titjieb il-kwalita' ta' l-ilma fir-residenzi tal-konsumaturi f'Għajn Tuffieħa u l-Manikata.

Fit-triq ta' Għajn Tuffieħa ġie stallat main ġdid ta' 150 millimetru wiesa' sabiex iservi ta' distribution main għall-ilma tax-xorb fl-inħawi.

B'hekk il-kanna eżistenti qed tintuża biss għall-ġbir ta' l-ilma ta' Għajn Tuffieħa spring u tittrasferixxi l-istess ilma fil-ġibjun ta' l-Imbordin u mhux aktar direttament għall-konsum.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, meta ġie biex isir ir-resurfacing ta' din it-triq intużat sistema fejn għal trinka ta' 30 ċentimetru ntuża cover ta' bejn wieħed u ieħor tliet metri.

Jista' l-Ministru jikkonferma jekk il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma hijiex qed tuża din is-sistema kull fejn tagħmel dan ix-xogħol?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma nistax ngħid jekk din is-sistema tintużax kullimkien u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jagħmel mistoqsija bil- miktub biex ikun jista' jingħata l-informazzjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fehma tiegħi, il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għandha tieħu wkoll ir-responsabbilta' li ssewwi t-triq tal-Veċċa, li ilha mħarbta għal dawn l-aħħar 15-il xahar u ma nafx kemm-il domanda għamilt fuqha.

Jista' l-Ministru jara li jgħaddi dan il-każ lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Iva, se nara li ngħaddi l-każ lill-Ministru Buhagiar.

WSC - KONSUMATURI DOMESTIĊI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Ninu Zammit) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid, fil-preżent u fir-rigward tal-konsumaturi domestiċi, kemm hawn households li għandhom 0/1 persuna, 2 persuni, 3 persuni, 4 persuni, 5 persuni, 6 persuni, u 7 persuni jew iktar rispettivament?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għat-tweġiba li ngħatat fil-mistoqsija parlamentari numru 11986 f'Seduta Nru. 184.

FORZI ARMATI - KAŻI TA' DIXXIPLINA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' membri ta' l-armata li tressqu quddiem xi bord ta' dixxiplina ta' l-armata matul l-1997?

X'kien ir-rank tagħhom u minn liema sezzjoni ta' l-armata kienu?

Ta' xiex kienu akkużati u x'weħlu f'kull każ?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Jien informat li l-għadd ta' membri tal-Forzi Armati ta' Malta li nstabu ħatja ta' xi reat militari fl-1997 kien ta' 215.

Dawk l-individwi li nstabu ħatja kienu maġġur, staff sergeant, 8 bombardiera, 6 lance bombardiers, 198 gunners u officer cadet, ġejjin minn unitajiet ta' l-armata kif muri hawn taħt:

Kwartieri Ġenerali 12 1st Regiment 105 2nd Regiment 68 3rd Regiment 30

Dettalji dwar l-akkużi kollha u x'weħlu l-ħatja f'kull każ jinsabu fid- dokument li aktar tard se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jesmond Mugliett, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jista' l-Prim Ministru jgħidilna jekk jikkonsidrax dan in-numru bħala wieħed għoli?

Jista' jgħid ukoll jekk kienx hemm xi membri ta' l-armata li tkeċċew minħabba dawn il-proċeduri ta' dixxiplina?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Biex tara jekk dan huwiex numru għoli, trid tqabblu ma' l-għadd ta' reati militari f'pajjiżi oħra.

Jien ma rridx nikkummenta fl-ajru.

Jekk l-Onor.

Interpellant iħoss li dan it-tagħrif huwa importanti - fil-fatt għandu ċerta importanza - nistiednu jagħmilli interpellanza bil- miktub biex nagħmlu l-indaġini relattiva ma' armati f'pajjiżi oħra.

Dwar jekk kienx hemm min tkeċċa, fil-lista li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra hemm ukoll l-informazzjoni dwar x'kienet il-piena mogħtija.

IMPJIEGI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni ta' 'l fuq minn 61 sena li għadhom jaħdmu?

Kemm huma self-employed?

Kemm huma mal-partikolar jew mal-gvern?

Kemm minnhom huma fuq bażi part-time u kemm full-time?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni ta' 'l fuq minn 61 sena li kienu jaħdmu fl-aħħar ta' Settembru 1997 kien ta' 2,449 mas-settur privat u 98 mas-settur pubbliku.

Minnhom 1,345 kienu self-employed.

Hemm 2,547 persuna li għandhom 'il fuq minn 61 sena li għandhom full-time job jew full-time job u part-time job, filwaqt li hemm 1,709 persuna li għandhom biss part-time job.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-Ministru huwa f'pożizzjoni li fil-każ tas-self- employed jiddistingwi bejn dawk li għadhom jaħdmu u għalqu il-61 sena imma m'għalqux il-65 sena, u dawk illi għalqu il-65 sena u baqgħu jaħdmu?

Dan qed nistaqsih għal skopijiet ta' pensjoni.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN GRECH: Hawnhekk m'għandix breakdown tal-figuri.

Huwa veru li s-self-employed fil-privat jistgħu jibqgħu jaħdmu basta jħallsu l- kontribuzzjoni tas-sigurta' soċjali sakemm jagħlqu l-eta' ta' 65 sena.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Lill-Ministru fhimtu sewwa li dawn huma l-figuri sa l- aħħar ta' Settembru?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN GRECH: Id-domanda li saritli kienet titlob tagħrif sa l- aħħar ta' Settembru u r-risposta tajtha sa l-aħħar ta' Settembru.

WSC - GĦAWDEX - INFIQ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Anton Tabone) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għat- tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 9326 minn fejn jirriżulta li l-WSC bejn Ottubru 1996 u Marzu 1997 nefqet biss is-somma ta' Lm89,745 f'xogħlijiet ta' distribuzzjoni u tiġdid f'Għawdex meta l-vot disponibbli kien ta' Lm233,000, jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għal dan in-nuqqas?

Kemm-il kilometru ta' trinek sar f'dan il-perjodu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tispjega li dan ix- shortfall fin-nefqa kien minħabba li l-vot kapitali ġie approvat f'Mejju ta' l-1997 u x-xogħol beda f'Ġunju 1997.

Għaldaqstant ma kienx fadal żmien biżżejjed biex il-vot disponibbli jintnefaq kollu.

It-tul ta' trinek li saru f'dan il-perijodu kien ta' 2,895 kilometri.

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Riferibbilment għall-perijodu l-1 ta' Lulju, 1997 sal-31 ta' Diċembru, 1997 jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati persuni b'kuntratt indefinit, b'kuntratt definit, on casual basis u konsulenti?

Kemm ingħataw transfers fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entitajiet statutorji indipendenti, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-gvern jew li fihom il-gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

Jista' l-Ministru jagħti l- informazzjoni skond il-ministeru, dipartiment jew enti kkonċernata u jindika l-grad li fih ġew impjegati l-persuni indikati minnu u jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hi:-

i) b'kuntratt indefinit ġew impjegati 25 skrivan mal-WSC;

ii) b'kuntratt definit ġew impjegati ħames persuni, li kopja ta' dawn qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra;

iii) fuq bażi każwali ġew impjegati 18-il persuna, 17-il perit mad- dipartiment għax-xogħlijiet pubbliċi u kostruzzjoni u persuna waħda mall- BICC li kienet assenjata xogħol klerikali;

iv) konsulent wieħed ġie mpjegat mal-WSC;

v) b'kollox kien hemm trasferiment ta' 67 persuna.

Rigward l-aħħar parti tad-domanda, ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-każ ta' casuals ma jsirux kuntratti.

AMBAXXATI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Borg) staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna jekk hux possibbli li f'forma ta' tabella, għal kull waħda mill-ambaxxati ta' Malta individwalment u għas- snin 1996 u 1997 separatament, jgħid kemm nefqet flus minn fondi pubbliċi fi ħlasijiet għal servizzi ta' avukati - ċioe' legal fees, honoraria, fees for legal representation eċċ - fil-munita tal-post u f'liri Maltin?

Jista' jindika wkoll in-nil returns, jiġifieri dawk il-każi fejn ma sar l-ebda nfiq f'dan ir-rigward?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Il-ħlasijiet għal servizzi legali matul l-1996 u l-1997 minn ambaxxati Maltin barra minn Malta kienu dawn:

|Ambaxxa|1996 |1997 | |ta | | | |Baghdad|XEJN |XEJN | |Beijing|XEJN |XEJN | |Bonn |DM 195 (Lm |DM 215 | | |46.96) |(Lm48.05) | |Brussel|XEJN |XEJN | |l | | | |Kajr |XEJN |XEJN | |Canberr|XEJN |XEJN | |a | | | |Ginevra|XEJN |CHF 2990 (Lm| | | |796) | |Londra |XEJN |XEJN* | |Madrid |Ptas 30,000|Ptas 420,000| | |(Lm 79) |(Lm1,103) | |Moska |XEJN |XEJN | |Parigi |XEJN |FF 24,367 | | | |(Lm1,601) | |Riyadh |XEJN |XEJN | |Ruma |Lit 441,000|Lit 729,300 | | |(Lm 98) |(Lm 162) | |Toronto|XEJN |XEJN | |Tripli |XEJN |XEJN | |Tuneż |XEJN |ITD 600 (Lm | | | |205) | |Washing|XEJN |XEJN | |ton | | | |New |XEJN |XEJN | |York | | | |Vjenna |XEJN |XEJN |

* Il-Kummissjoni Għolja Maltija f'Londra kellha kont pendenti ta' £Stg2,702.50 li rċeviet fl-aħħar xhur ta' l-1997 li qed jiġi mħallas dan ix- xahar.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' membri tal-Forzi Armati ta' Malta li nstabu ħatja ta' reat militari matul l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10836; u

Tagħrif dwar ħlasijiet li saru lill-mezzi tax-xandir in konnessjoni mal-kampanja dwar l-introduzzjoni tal-VAT fl-1994, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 11543.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' kuntratti ta' impjegati fl-International Office fl- Universita' ta' Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12106.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO (Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l- Industrija): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar prodotti agrikoli li fuqhom ingħatat eżenzjoni jew tnaqqis ta' levy fil-perijodu bejn l-1 ta' Mejju 1997 u l-31 ta' Jannar 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12112.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar il-konsum ta' ilma fil-gżejjer Maltin bejn l-10 ta' Diċembru 1996 u t-28 ta' Jannar 1997 u bejn il-15 ta' Novembru 1997 u t-28 ta' Jannar 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12158.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN GRECH: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar impjegati fi ħdan il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita', bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11669; u

Tagħrif dwar talbiet għal għajnuna fuq supportline 179, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12130.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Il-Ministru Attard Montalto.

STQARRIJA DWAR IL-LIĊENZJI TAL-CASINOS F'MALTA

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Madam Speaker, bl-għan li jkabbar l-iżvilupp ekonomiku tal-pajjiż, il-Gvern qed ifittex toroq ġodda biex ikun jista' jwettaq u jimplimenta strateġiji li jilħqu dan l-għan fl-oqsma kollha ta' l- ekonomija.

Wieħed minn dawn l-oqsma hu proprju s-settur tat-turiżmu.

L- għanjiet prinċipali tal-Gvern huma li dan is-settur jikber u jissaħħaħ b'tali mod u manjiera li l-iżvilupp ikun wieħed sostenibbli filwaqt li t- turiżmu jerġa' jieħu postu bħala wieħed mill-kolonni ewlenin ta' l- ekonomija Maltija.

Fid-dawl ta' dan kollu, f'Ġunju li għadda l-Gvern ħareġ proposti ġodda għall-industrija tal-casino f'Malta f'forma ta' white paper.

Din il-white paper kienet tesponi l-pjanijiet tal-Gvern li jiżdiedu n-numru ta' casinos f'Malta u jiġi ntrodott is-settur privat.

L-għanijiet prinċipali tal-Gvern huma li:-

i) itejjeb il-faċilitajiet ta' Casino lit-turisti li jżuru gżiritna;

ii) jattira lejn Malta aktar junket groups u b'hekk iwessa u jiddiversifika s-suq turistiku lokali;

iii) jinħolqu mpjiegi ġodda;

iv) jitħarsu l-impjiegi tal-ħaddiema li llum jaħdmu fil-casino tad- Dragonara;

v) iżid id-dħul tal-pajjiż.

Fl-istess waqt il-Gvern hu konxju li dan il-proċess għandu jsir b'tali mod li ċ-ċittadini Maltin ikunu mħarsa mill-effetti ħżiena li industrija bħal din, li ma tkunx regolata, taf iġġib magħha.

Biex dan kollu jseħħ, inħasset il-ħtieġa li l-leġislazzjoni preżenti, dik tal-Kursaal, li taħseb għal ambjent monopolistiku, tiġi rtirata permezz ta' liġi ġdida li toħloq il-qafas legali biex l-ambjent preżenti jiġi lliberalizzat, kif ukoll li tkun tinkorpora fiha dawk il-prekawzjonijiet neċessarji biex trażżan l- abbuż u l-elementi negattivi li jistgħu jinħolqu f'industrija bħal din.

L-abbozz ta' liġi li qiegħed jiġi ppreżentat jipprovdi għal-liċenzjar ta' casino, għat-twaqqif ta' bord dwar il-logħob u għal għanijiet oħra relatati.

Permezz tal-liġi l-ġdida il-Ministru responsabbli għall-finanzi jista' joħorġ konċessjonijiet lil persuni sabiex jiftħu u joperaw casino.

Il-Ministru għandu wkoll is-setgħa li jaħtar il-bord dwar il-logħob - presedut minn maġistrat - bil-funzjonijiet prinċipali li jissorvelja l- operat ta' kull casino u li joħroġ liċenzja għall-proprjeta' u/jew għat- tħaddim tal-casino.

Dan il-bord se jkollu s-setgħa li joħroġ liċenzji għall-impjegati tal-casino u għall-ispetturi tal-bord kif ukoll li jistħarreġ dawk kollha konnessi mal-casino u jirregola l-importazzjoni, il- provvista u l-manutenzjoni ta' makni tal-logħob.

Fl-ambitu ta' dan kollu, il-Gvern iddelega lill-Malta Investment Management Co Ltd, biex tagħmel sejħa għal offerti sabiex jiġu allokati tliet konċessjonijiet għal-liċenzji għall-operat ta' casino.

Għaldaqstant il-MIMCOL bdiet il-proċess fit-22 ta' Settembru fejn talbet proposti mingħand dawk kollha nteressati.

Il-proċess kien wieħed miftuħ u trasparenti fejn dawk kollha nteressati ngħataw it-tagħrif kollu neċessarju.

Il-MIMCOL għamlet ukoll laqgħa ta' informazzjoni f'Dar il- Mediterran għal Konferenzi li għaliha attendew il-proponenti kollha.

It-talba għal proposti maħruġa mill-MIMCOL saret fuq żewġ binarji.

Fuq naħa waħda kien hemm is-sejħa għal proposti rigward il-konċessjoni għat- tħaddim tal-casino eżistenti, dak tad-Dragonara.

Fl-istess waqt, kien hemm sejħa għal proposti għal żewġ konċessjonijiet maħsuba għal lukandi 5- Star u/jew 4-Star Gold, skond il-klassifikazzjoni tal-hotels and catering establishments board.

Dawn is-sejħiet għal proposti ġew imfassla biex jilħqu l-għan tal-Gvern.

Fil-każ tal-lukandi, il-ħsieb hu li dawn, permezz tal-casino, jattiraw aktar turisti biex b'hekk l-industrija tat-turiżmu tingħata spinta 'l quddiem.

Dan l-iżvilupp għandu jservi ta' katalist għall-iżvilupp in ġenerali ta' l-ekonomija Maltija.

Dan se jkollu effett pożittiv fil-qasam ta' l-impjiegi.

Fost il-kondizzjonijiet li l-applikanti ġew mitluba jagħtu hemm dettalji dwar l-investiment meħtieġ għal casino, l-operatur eventwali ta' l-istess casino u l-offerta tagħhom fi flus għall-konċessjoni jew aħjar up-front payment.

Dawn kienu wħud mill-kriterji l-aktar importanti li fuqhom ibbaża d-deċiżjonijiet tiegħu l-kumitat ta' l-għażla maħtur mill-Prim Ministru apposta għal dan il-għan.

Il-bord ta' l-għażla li ġie appuntat mill-Prim Ministru biex jevalwa u jagħti r-rakkmandazzjonijiet tiegħu kien magħmul minn is-Sur Louis E. Galea FCIB (Chiarman); is-Sur John Busuttil BA(Hons.)

Accty, MBA (Membru); is- Sinjura Moira Falzon BA(Hons.)

Accty (Membru); u s-Sur Mario Mizzi BA(Hons.)

Accty, MBA (Segretarju tal-Bord).

Rigward it-talba għal proposti tal-casino tad-Dragonara, il- kondizzjonijiet kienu jkopru l-investiment meħtieġ fl-istruttura, id-dekor, makni u mwejjed tal-logħob, kif ukoll tagħmir ieħor, bil-għan li l-casino jipprovdi l-aqwa servizz lill-klijent.

L-applikanti ġew ukoll mitluba jissottomettu l-offerti tagħhom dwar il-kera tal-post, għall-akkwist tat- tagħmir tal-logħob u għall-konċessjoni li tagħtihom id-dritt li joperaw il- casino għal għaxar snin - up-front payment.

Il-MIMCOL għamlet ukoll il- kondizzjoni li biex wieħed jingħata l-konċessjoni kellu jiżgura l-impjiegi tal-ħaddiema eżistenti fid-Dragonara.

Dawn, flimkien mar-reputazzjoni ta' l- operatur, kienu wħud mill-fatturi importanti li ġew konsidrati mill-bord ta' l-għażla.

Kien hemm erbgħa proponenti li ssottomettew il-proposti tagħhom għal casinos fil-lukandi.

Dawn kienu:

i) Tumas Group għal New Dolmen Hotel

ii) Le Meridien Phoenicia

iii) Hotel Operators Ltd għal Hotel Ta' Ċenċ

iv) Suncrest Hotel

Għall-casino tad-Dragona kien hemm ukoll erbgħa proposti.

Dawn kienu:

i) konsorzju magħmul minn Corinthia Group, Island Hotels Co. Ltd, Peninsula Investments Ltd., Accor-Air Malta Ltd u Casinos Austria bħala operatur;

ii) l-istess konsorzju bħal t'hawn fuq iżda bi SPIC - Societe de Participation et d'investissements de Casino - bħala operatur;

iii)Groupe Partouche SA (Franza); u

iv)Ozkanlar Turizm Yatirim AS (Turkija)

Il-proposti sottomessi fiż-żewġ każijiet infetħu fil-preżenza ta' nutar li ċċertifika li ġew segwiti l-proċeduri neċessarji.

Abbażi tal-kriterji msemmija aktar kmieni, il-bord ta' l-għażla evalwa l-proposti sottomessi u rrakkomanda kif jidher hawn taħt:

a) fil-każ tad-Dragonara ġie rrakkmandat li l-ewwel offerta għal liċenzja għandha ssir lill-konsorzju li kien jinkludi lill-casinos Austria, iżda billi dawn ma kenux lesti li jgħollu l-offerta tagħhom kif mitlub mill-bord ta' l-għażla, l-offerta finali saret lill-konsorzju li kien jinkludi lil SPIC - Societe de Participation et d'Investissements de Casino ta' Franza - li qablu li jżidu l-offerta tagħhom kif mitlub mill-bord ta' l-għażla;

b) għal-liċenzji fil-każ ta' żewġ casinos fil-lukandi, il-bord ta' għażla wara li eżamina l-erba' proposti, iddeċieda li kienet sottomissjoni waħda li laħqet il-livell mixtieq, dik ta' Tumas Group għal New Dolmen Hotel; minħabba li l-applikanti l-oħra ma laħqux il-livell mixtieq, il-bord ta' l- għażla irrakkmanda li f'dan l-istadju it-tielet liċenzja ma tinħariġx.

Madam Speaker, qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' draft ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Logħob;

Report on the Proposals submitted in terms of the Request for Proposals Process for the Dragonara Palace Casino maħruġ fi Frar 1998; u

Report on the Proposals submitted in terms of the Request for Proposals Process for Hotel based Casinos maħruġ f'Jannar 1998.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Mistoqsijiet?

L-Onor.

Michael Refalo.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Madam Speaker, minn dan li jidher hawnhekk joħroġ li l-Ministru qed jirrepeti dak li kien hemm fil-white paper, ħlief għar- riżultat ta' l-adjudication ta' l-applikazzjonijiet tal-casinos.

Jien qed nifhem tajjeb li l-liġi se tirregola wkoll l-importazzjoni, il-provvista u l-manutenzjoni tal-makni tal-logħob, anke jekk ma jkunux qegħdin f'casino?

Imbagħad hemm mistoqsija oħra li nixtieq nagħmel.

Il-Gvern kien iddelega lill-MIMCOL biex tagħmel sejħa għal offerti biex joħorġu tliet konċessjonijiet ġodda għall-operat ta' casino, jew inkella erbgħa b'kollox, waħda għall-casino eżistenti u t-tlieta l-oħra għal postijiet ġodda?

It-tielet osservazzjoni li xtaqt nagħmel hija li l-Ministru qed jgħid li l-lukandi li jistgħu jkunu eliġibbli jridu jkunu 5-Star jew 4-Star gold, skond il-klassifika ta' l-HCEB.

Oriġinarjament din ħarġet għall-5-Star biss pero' mbagħad żdiedet il-4-Star gold.

Il-Ministru qiegħed jabbina din is-sistema bilfors ma' lukanda?

Jekk il-ħsieb hu li jiġu attirati t- turisti, il-ħtieġa ta' sodod hija neċessarja f'ambjent ta' dan it-tip?

L-aħħar punt li nixtieq nagħmel huwa dwar l-adjudication.

Ovvjament il- Ministru poġġa d-dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra u għalhekk m'inix beħsiebni nagħmel kummenti dwar dan.

Pero meta qed nitkellmu dwar casinos f'lukandi, kellhom joħorġu tlieta jew inkella tnejn, waqt li l-oħra kellha tkun għad-Dragonara, li huwa l-casino eżistenti?

MADAM SPEAKER: Aktar mistoqsijiet?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Il-Ministru ma jidhirlux li qed ipoġġi the cart before the horse meta jagħmel stqarrija dwar għażla li diġa' saret u meta llum ġejna nformati li se jkollna liġi ġdida dwar il-casinos?

Il-loġika tgħidli li l-ewwel għandha tgħaddi l-liġi - jien ma qrajthiex għax issa tawna draft tagħha - li llum se jsir il-first reading tagħha.

Jien ma nistax nifhem kif il-Gvern qed jipproponielna liġi u fl-istess ħin qed jagħmel stqarrija dwar deċiżjonijiet li diġa' ttieħdu.

Il-loġika tgħidli li l-Gvern messu ddifferixxa d-deċiżjoni biex jagħti l- liċenzji.

Għalhekk nixtieq li l-Ministru jispjegali kif, minkejja li se nagħmlu liġi ġdida, l-Gvern qed jinforma lil dan il-Parlament b'deċiżjonijiet illi diġa' ttieħdu.

It-tieni mistoqsija tiegħi hi jekk din l-istqarrija tfissirx li l-liċenzji diġa' ingħataw.

X'inhi l-pożizzjoni dwar dan?

Hija ħaġa stramba li qed jingħataw liċenzji skond liġi li se tiġi abrogata u fl-istess ħin il- Parlament qed jiġi mitlub biex jagħmel liġi ġdida.

Jiġifieri hemm xi ftehim li permezz tiegħu qed jingħataw il-liċenzji lill-konsorzji jew lin-nies li qed jissemmew?

U jekk qed jingħataw, skond liema liġi qed isir dan?

MADAM SPEAKER: Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Fl-istqarrija l-Ministru nformana li għar-rigward tal- casino tad-Dragonara l-kondizzjonijiet kienu jkopru l-investiment meħtieġ fl-istruttura, id-dekorazzjoni, makni, mwejjed tal-logħob, kif ukoll tagħmir ieħor, bil-għan li l-casino jipprovdi l-aqwa servizz lill-klijenti.

M'hawn l-ebda riferenza għall-ħaddiema li preżentement jaħdmu fil-casino.

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra - forsi hemm anke riferenzi għal dan fir-rapporti li tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra proprju issa - dwar x'se tkun il-pożizzjoni tal-ħaddiema attwali tal-casino tad-Dragonara?

Dawn se jiġu assoġġettati wkoll għall-ħruġ ta' liċenzja li l-bord li se jiġi mwaqqaf bil-liġi se jkollu s-setgħa li joħroġ għall-impjegati tal-casinos?

MADAM SPEAKER: Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

Francis Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-Ministru ma' l-istqarrija qed iqiegħed ukoll numru ta' dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra imma wieħed jista' japprezza li m'għandniex iċ-ċans li dawn nifluhom f'dan il-waqt.

Allura jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar il-kondizzjonijiet prinċipali li bihom il-Gvern qed jagħti liċenzja lill-operaturi ndikati, flimkien mat- tieni operatur li huma pproponew għar-rigward tal-casino tad-Dragonara?

Il- fatt li dan qed jingħata dritt għal għaxar snin ifisser ukoll li qed nitkellmu fuq liċenzja ta' dan it-tul?

Irrid nistaqsi wkoll jekk apparti l-up-front payment hemmx xi forma ta' pagament jew royalties li jridu jitħallsu fis-sena.

Nixtieq nistaqsi wkoll jekk hemmx xi rbit ieħor, forsi kuntrattwali, li l-Ministru jħoss li hu rilevanti li l-Kamra tkun taf bih.

Qed nirriferi għall-irbit rigward l- ammont ta' investiment li għandu jsir jew anke rigward gaming policies għall-operat ta' l-istess casino.

Skond l-istqarrija, qed nitkellmu fuq konċessjoni lill-konsorzju magħmul minn Corinthia Group, Island Hotels Co. Ltd, Peninsula Investments Ltd, Accor-Air Malta Ltd u l-SPIC, f'sens li dawn ta' l-aħħar ikollhom ir- responsabbilta' waħedhom?

Dan ifisser li hemm xi forma ta' parteċipazzjoni minn naħa tal-gvern, direttament jew indirettament, bħala equity holding f'xi livell ta' persentaġġ?

Meta ngħid direttament jew indirettament, għax jekk il-parteċipazzjoni tkun mill-MIMCOL, din tkun parteċipazzjoni indiretta tal-gvern ukoll.

Il-gvern qed iżomm xi parteċipazzjoni jew ipprefera li jikkuntratta direttament ma' min intgħażel mingħajr ma jkun hemm xi forma ta' parteċipazzjoni?

Rigward il-casinos fil-lukandi nixtieq li hawnhekk ikollna ftit elaborazzjoni dwar il-kondizzjonijiet prinċipali.

Il-Kamra tista' tiġi nformata rigward kemm tammonta l-offerta?

Nixtieq nistaqsi wkoll jekk l-up- front payment huwiex ukoll marbut b'terminu ta' għaxar snin.

Hu x'inhu t- terminu li huwa marbut bih dak l-up-front payment, x'kondizzjonijiet huma envisaged bħala ħlas?

Se jkun hemm ħlas ta' liċenzja kull sena jew liċenzja marbuta ma' konċett ta' royalties?

Madam Speaker, għandna abbozz ta' liġi quddiemna li permezz tiegħu se jkun hemm bord li jkollu l-poter li jagħti liċenzji fil-futur.

Dan il-bord huwa previst li jimxi b'mod awtonomu u jiddetermina hu l-għadd ta' konċessjonijiet li jistgħu jingħataw?

Se jkun dan il-bord li jiddetermina liċenzji sussegwenti, jew f'dan l-istadju se jkun marbut li ma jżid xejn fuq il-liċenzji mħabbra llejla?

Jien qed nifhem li dawn huma liċenzji li diġa' huma mogħtija.

Meta l-Gvern ġie biex jippreżenta quddiem il-Kamra draft ta' Gaming Act - dan jista' jgħin aktar 'il quddiem meta nibdew niddiskutu l-liġi - kien qed jimxi fuq xi mudell leġislattiv partikolari?

X'inhuma s-sources li mexa fuqhom għar-rigward tad-drafting ta' dan l-abbozz?

Jekk qed nifhem tajjeb, il-liġi se tipprovdi mhux biss għal liċenzji għall-operat ta' casino, imma wkoll għall-impjegati tal-casinos, għal spetturi u anke għal regoli rigward importazzjoni, provvista u manutenzjoni ta' makni tal- logħob.

Allura dan ifisser li l-Gvern qed jipprevedi xi struttura li tirregola mġieba, taħriġ u miżuri oħra għall-impjegati f'dan is-settur?

MADAM SPEAKER: Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk il-konsorzju li jinkludi lill-SPIC huwiex se jġib ħaddiema barranin f'pajjiżna?

Hemm xi assigurazzjoni fuq dan?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Nibda billi nwieġeb dwar il-makni tal- logħob.

Skond subartiklu (1) ta' artiklu 50 tal-liġi l-ġdida, dan il-bord se jkollu l-opportunita' li joħroġ regolamenti dwar x'tip ta' makni hemm u dwar jekk hemmx bżonn ta' manutenzjoni u affarijiet oħra li rriferejt għalihom fl-istqarrija tiegħi.

Tqajmet ukoll il-kwestjoni dwar jekk huwiex essenzjali li l-liċenzji joħorġu għal lukandi biss.

Il-ħsieb tal-Gvern huwa li dawn għandhom ikunu f'lukandi, ħlief għal dik li ġiet riservata għall-casino eżistenti, hekk imsejjaħ popolarment tad-Dragonara.

Dwar il-liċenzji, in-numru ndikat mill-Gvern kien ta' tlieta.

Waħda kienet riservata għall-casino tad-Dragonara u t-tnejn l-oħra kienu riservati għal lukandi 5-Star jew 4-Star gold, skond il-klassifika tal- HCEB.

Il-kumitat ta' l-għażla deherlu li waħda biss kienet laħqet il-livell mixtieq.

Dwar il-kummenti li għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, li qal li jidhirlu li qed inpoġġu the cart before the horse, jiddispjaċini ngħidlu li ma naqbilx miegħu.

L-ewwel ħaġa l-Gvern ried jara x'konkorrenza kien se jkollu għas-sejħiet.

Kieku l-konkorrenza ma kenitx waħda tajba jew kienet negliġibbli jew xejn, allura ma kienx ikun meħtieġ li tinbidel il-liġi tal- Kursaal.

Staqsew ukoll jekk il-liċenzja hijiex se tingħata qabel jew wara li tgħaddi l-liġi.

Din se tingħata wara li tgħaddi il-liġi u tiġi rratifikata skond l-istess liġi.

L-Onor.

Louis Galea tkellem dwar il-ħaddiema tal-casino tad-Dragonara.

Waħda mill-kondizzjonijiet għal dik li għandha x'taqsam mal-liċenzja tal- casino hija li x-xogħol tal-ħaddiema tal-casino jrid jiġi salvagwardat.

Ovvjament il-kelma "kondizzjonijiet" tista tirriferi għal diversi affarijiet.

GĦal dak li għandu x'jaqsam ma' paga, dik hija parti mill- kondizzjoni.

Illum il-casino, biex nieħdu eżempju, jiftaħ tmien sigħat kuljum.

Jekk l-operatur ikun irid jiftħu għal żmien itwal jew jiftaħ 24 hours a day, il-liġi taħseb anke għal dak, pero' min jieħu l-konċessjoni jrid jiddiskuti dawn l-aspetti mar-rappreżentanti tal-ħaddiema.

L-Onor.

Francis Zammit Dimech staqsa dwar kondizzjonijiet prinċipali oħra.

Jien nista' ngħid li dawn il-kondizzjonijiet huma dettaljati fiż-żewġ dokumenti li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra imma nixtieq insemmi dawk li jidhirli li huma l-aktar saljenti.

Dwar il-proċess tad-Dragonara Palace Casino, il-premium pagabbli mal-konċessjoni kien ta' Lm480,000.

Għamlu offerta wkoll il-consortium SPIC għal renta ta' Lm50,000 fis-sena u għamlu bid għal assi immobbli ta' Lm70,000.

Għar-rigward tal-hotel-based casino, l- ammont li se jsir bħala up-front payment huwa ta' Lm400,000.

(Interruzzjonijiet) Wieħed irid japprezza li hemm ħafna kondizzjonijiet li huma ta' natura dettaljata u dawn joħorġu mill-istess dokumenti li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra.

Kien hemm ukoll żewġ rimarki dwar il-bord.

Jien se nirriferi għal subinċiż (b) ta' subartiklu (1) ta' artiklu 6 tal-liġi kif proposta.

Dan jgħidlek li l-bord, fost doveri oħrajn, għandu d-doveri

''to issue licences to the Casino employees, including the managers thereof and junket leaders proposed to be engaged by the Casino licenced to work in relations to gaming.''

Imbagħad subinċiż (d) ta' subartiklu (1) ta' artiklu 6 jgħid

"to issue licences to inspectors for the purpose of section 8 of this Act."

Subsection (1) of section 3 tagħmel riferenza għall-konċessjoni nnifisha:

" It shall be lawful for the Minister to grant concessions to persons to open and operate casinos."

Jiġifieri l-bord joħroġ il-liċenzja u l-konċessjoni joħroġha l-Ministru.

Dwar jekk għandux ikun hemm ħaddiema barranin fir-rigward ta' SPIC jien naħseb li wieħed għandu japprezza li għandhom jiġu applikati n-normi tas- soltu f'każijiet fejn isir investiment barrani.

Jekk hemm l-expertise f'Malta, wieħed għandu jippretendi li l-ħaddiema għandhom jiġu mpjegati mil- local resources, imma kif hemm il-possibbilta' fl-industrija anke hawnhekk għandu jkun hemm il-possibbilta' li kull applikazzjoni tiġi pproċessata biex wieħed jara jekk għandhiex tingħata liċenzja jew le.

Madam Speaker, jekk ħallejt xi ħaġa barra lest li nirregola ruħi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Michael Refalo, b'konċessjoni tal-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Madam Speaker, fil-fatt veru li l-Ministru ħalla xi ħaġa barra.

Id-domanda tiegħi dwar il-makni tal-logħob ma kenitx dwar ir- regolamenti ta' l-importazzjoni u manutenzjoni tagħhom imma kienet dwar jekk il-makni tal-logħob humiex se jkunu mpoġġija ġo l-ambjent tal-casino biss.

Jew forsi l-gaming board għandu wkoll is-setgħa li jilliċenzja postijiet oħra fejn jitpoġġew biss makni tal-logħob?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jien napprezza li ma kellekx l-opportunita' li taqra l-liġi l-ġdida pero subinċiż (f) ta' subartiklu (1) ta' artiklu 6 jgħid hekk:

"...to regulate by licence the importation, supply and maintenance of gaming machines for casinos.''

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Nerġa' ngħid li f'dan l-istadju m'għandhomx isiru aktar domandi.

(Interruzzjonijiet) L-aħħar kjarifika, l-Onor.

Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jekk fhimt tajjeb, fil-każ tad-Dragonara Casino ssemma up-front payment ta' Lm480,000, imbagħad semmejt kera ta' Lm50,000 fis-sena.

Jiġifieri għandi nifhem li din hija over and above?

Jien nixtieq li jkollna din il-kjarifika.

Jien staqsejt ukoll jekk hemmx ukoll kera fil-każ tal-concession tal- lukanda u jekk il-Gvern ikkonsidrax il-konċett tar-royalties minflok ikollu ammont ta' kera fissa fis-sena.

Meta jkollok kera fissa, sena minn oħra tista' tagħmel differenza dwar kemm wieħed jikkonsidra interessanti jew le l-ammont tal-kera.

B'royalties nifhem li int tgħid li tieħu tant persentaġġ minn tant gross turnover tal-post, with a guaranteed minimum.

B'dan il-mod inti jkollok il-konċett tal-kera marbut ukoll ma' dak li jkun qed jiġi ġġenerat mill-impriża.

Il-Gvern ikkonsidrah dan it-tip ta' ħlas?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Madam Speaker, dwar royalties wieħed irid japprezza li l-Gvern għandu introjtu sostanzjali permezz tat-taxxa fuq il- gaming.

It-taxxa dwar il-gaming hija mfassla b'mod li tkopri aspett ġdid, li huwa l-junket trade.

Wieħed għandu japprezza wkoll li l-iżjed mod kif gvern jista' jieħu dħul f'dan il-każ tal-casinos huwa permezz tat-taxxa.

Issa t-taxxa f'pajjiżna f'dak li għandu x'jaqsam il-logħob mhijiex l-orħos imma lanqas hija l-ogħla.

It-taxxa f'dan il-każ hija kważi l-medja meta wieħed jikkomparaha mat-taxxi ta' barra minn Malta.

Għalhekk il-kwestjoni tar-royalties kienet tiġi biss mistħarrġa jekk it-taxxa titbaxxa, li ma kienx il-każ.

Dwar l-eta' nista' nikkonferma li l-eta' għall-Maltin se tibqa' ta' 25 sena, kif inhi preżentement, filwaqt li għall-barranin tibqa' kif inhi, jiġifieri ta' 18-il sena.

Dwar l-ammont li hemm bħala up-front payment, dwar dak li għandu x'jaqsam mad-Dragonara Palace Hotel, ir-rent payment offer huwa annwali.

Nikkonferma li l-ammont li għandu jitħallas huwa ta' Lm480,000.

Dwar dak li għandu x'jaqsam mal-proċess for hotel-based casinos, nirriferi wkoll għall-istess dokument li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dan jikkonferma li l-up-front payment fil-każ tal-lukanda li ġiet magħżula huwa ta' Lm400,000.

Nixtieq ngħid ukoll li r-rapporti huma dettaljatissimi.

Wieħed għandu japprezza l-fatt li mhux biss qed inpoġġu dawn ir-rapporti fuq il-Mejda tal- Kamra imma qed inpoġġu anke l-applikazzjonijiet individwali biex wieħed ikun jista' jeżaminahom.

Dan wieħed għandu japprezzah għaliex juri kif dan il-Gvern dejjem mexa b'mod miftuħ.

Qed inpoġġi wkoll fuq il-Mejda tal-Kamra l-evaluation sheet, jiġifieri l- marki li taw għal kull qasam, għax min għamel l-għażla għamel ċertu weighting u ta l-punti relattivi.

Jiġifieri mhux biss qed nippreżenta d- deċiżjoni u l-applikazzjoni li saret minn kull lukanda imma qegħdin nuru wkoll il-weighting li taw.

Per eżempju, fuq il-hotel-based casinos kien hemm 14-il evalwazzjoni, fosthom experience and standing of the casino operator, financial studying of the proponent, location and access of the proposed casino u proposed investment commitment.

F'kull wieħed taw il- weighting.

Fil-fatt kull section ikollok it-total score, li kienet tista' tasal għal 1,060 marka, imbagħad wieħed wieħed f'kull qasam ingħataw il- marki.

Kif waslu għalihom huwa wkoll indikat.

Madam Speaker, f'dan l-istadju nitlob il-permess tal-Kamra biex inressaq l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi imsejjah Att ta' l-1998 dwar il-Logħob.

MADAM SPEAKER: Hawn il-permess tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-LOGĦOB

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi imsejjah Att ta' l-1998 dwar il-Logħob.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjah Att ta' l- 1998 dwar il-Logħob ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA'LIĠI DWAR IS-SERVIZZI TAT-TURIŻMU F'MALTA

MALTA TOURIST SERVICES BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mit-13 ta' Frar 1998 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Psaila Savona huwa in possession.

ONOR.

JOE PSAILA SAVONA: Madam Speaker, fil-kontribut tiegħi tal-ġimgħa l-oħra għidt li din hija leġislazzjoni aċċettabbli għall-Oppożizzjoni.

Irridu nammettu li hija leġislazzjoni xortiha tajba, fis-sens li din il- liġi waslet quddiemna iżda proposti leġislattivi oħra tal-Gvern preċedenti għadhom sal-ġurnata tal-lum ma tressqux.

L-aħħar darba għidt ukoll li hija ħaġa tajba li niftakru fil-kontribut li taw l-NTOM, l-HCEB, l-ITS u istituzzjonijiet oħrajn fil-ħolqien ta' proċess turistiku, li ħafna drabi din l-amministrazzjoni tgħid li ma jeżistix.

Aċċennajt ukoll għall-fatt li l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu se tiret infrastruttura tajba li ħalliet warajha l-amministrazzjoni preċedenti, inkluż dawk il-5-Star hotels li tant konna naqilgħu kritika fuqhom iżda li bis-saħħa tagħhom il-lum il- ġurnata nistgħu ngħidu li għandna żieda fl-impjiegi fis-settur turistiku.

Parti minn dan il-wirt li ħalliet warajha l-amministrazzjoni preċedenti jinkludi wkoll il-kunsilli lokali, li din l-amministrazzjoni tant qiegħda ssibhom komdi sabiex tinqeda bihom.

Madam Speaker, xtaqt inqajjem xi punti li forsi ma tantx huma ċari għalija.

Meta tajt l-ewwel daqqa t'għajn lejn dan l-abbozz ta' liġi mill- ewwel għidt li kienet tidher l-id tqila tal-Ministru.

Il-Ministru qalilna li fuq din l-awtorita' se jkun hemm persuna waħda appuntata minnu iżda jekk wieħed iħares sew isib li fil-verita' se jkun hemm ħames persuni appuntati direttament minnu.

Il-liġi tgħidlek li ċ-chairpersons tal- marketing and promotion directorate, tal-human resource development directorate, tal-product planning and development directorate u tas-support services directorate għandhom ikunu magħżulin mill-Ministru.

Dan ifisser li ħames persuni minn disgħa se jkunu appuntati direttament mill-Ministru; l- erbgħa l-oħra jkunu appuntati fuq rakkmandazzjoni ta' l-entijiet l-oħrajn, l-MHRA, l-Air Malta u s-servizzi vari.

Dawn ukoll iridu jogħġbu lill- Ministru u aħna diġa' għamilna l-kritika li dawn iridu jilagħqu biex forsi r-rakkmandazzjoni tagħhom tiġi milqugħha.

Barra minn hekk jista' jkun hemm anke l-każ - u dan ġara drabi oħra - li l-MHRA tirrikkmanda lil xi ħadd li lill-Ministru ma jogħġbux u, skond din il-liġi, dik il-persuna tista' ma tiġix aċċettata.

Veru li bir-rappreżentanza li se jkollu mhux se jkun diffiċli li l-affarijiet ikunu plain sailing imma m'huwiex sew li ngħidu li l-Ministru se jkollu membru wieħed biss fuq l-awtorita' nazzjonali tat- turiżmu meta fil-fatt se jkollu maġġoranza ta' ħamsa minn disgħa.

Madam Speaker, ħalli nkompli nuri fejn qiegħda l'id tqila tal-Ministru.

Per eżempju, wieħed minn dawn il-membri jista' jitkeċċa għal raġuni ta' "misconduct", jew jekk ikun "unable to perform".

U dan min irid jiddeċidieh?

Jiddeċidieh il-Ministru.

Ħaġa oħra hija li l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu tista' tagħmel dak l-investiment li jkun hemm bżonn basta "as the Minister may approve".

F'subclause (3) ta' clause 5 hemm ħaġa tajba imma fl-istess ħin tista' tħares lejha minn angolu daqsxejn suspettuż.

Din tgħid:

''The Minister may give directives according to the policies and plans of the Government.''

Din hija ħaġa tajba.

Hekk għandu jkun imma mbagħad subclause (1) ta' clause 4 tgħidlek li l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu hija:

''a body corporate having a distinct legal personality''

Allura jien nistaqsi: Din l-awtorita' għandha l-awtonomija biex tfassal policies hi?

Jew inkella se jkollha tadotta dawk id-direttivi li l-Ministru minn żmien għall-ieħor jista' jgħaddilha?

L-id tqila tal-Ministru tidher ukoll f'subclause (3) ta' clause 6 fejn jissemmew l-uffiċjali u l-impjegati, who:

''shall be appointed after consultation with the Minister''.

F'subclause (4) ta' clause 6 għandek li meta jiġi offrut "a permanent employment" lil xi uffiċjal pubbliku, dan dejjem irid isir "with the approval of the Minister".

Veru li ċerti affarijiet hekk għandhom ikunu imma hawnhekk qegħdin naraw ripetutament li l-awtorita' nazzjonali tat- turiżmu ma tistax tiċċaqlaq minħabba l-id tqila tal-Ministru.

Issa llum għandna ministru li mhuwiex daqshekk diffiċli li wieħed jimxi id f'id miegħu imma għada pitgħada jaf ikun hemm ħaddieħor.

L-id tqila tal-Ministru ma tieqafx hawn.

F'subclause (5) ta' clause 7 għandek:

"The estimates shall be made in such form and shall contain such information and such comparisons with previous estimates as the Minister may direct."

Imbagħad tkompli

"expenditure approved in respect of a head or subhead with the approval of the Minister...".

Jiġifieri l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu se tkun awtonoma biss sa ċertu punt.

Nista' nibqa' sejjer hekk, ħaġa wara l-oħra.

Ejja nieħdu d- direttorati.

Fil-marketing and promotion directorate għandek sitta minn nies, tlieta minnhom huma appuntati mill-Ministru u t-tlieta l-oħra mis-sezzjonijiet l- oħrajn.

Fil-human resource development directorate hemm sitta, fejn erbgħa minnhom huma magħżulin mill-Ministru.

Fil-product planning and developing directorate qegħdin sitta u tlieta minnhom huma magħżulin mill-Ministru.

Fis-support services directorate hemm sitt membri, li erbgħa minnhom huma appuntati mill-Ministru.

Taf fejn il-Ministru m'għandu l-ebda appointee?

Madam Speaker, hawnhekk forsi se nkun daqsxejn ċiniku.

Fl-enforcement directorate il-Ministru għażel li ma jappunta lil ħadd.

Dan hu d-direttorat fejn se jkun hemm il-ksur il-għajn u allura l-Ministru aħjar li ma jiġix involut!

Madam Speaker, niġi issa għal xi osservazzjonijiet oħra li laqtuni, apparti dawk li diġa' issemmew minn xi kelliema oħra f'din il-Kamra.

Per eżempju, nixtieq li fir-risposta tiegħu l-Ministru jispjega għaliex iċ- chief executive huwa ntitolat li jmur il-meetings tad-direttorati kollha minbarra dak ta' l-enforcement directorate.

Jien nista' nifhem li dan sar biex ma jkunx hemm indħil imma t-traffiku hawnhekk mhux two-way?

Ngħid għalija bl-attendenza tiegħu ċ-chief executive jista' jitgħallem xi affarijiet li jkun jista' jgħaddihom lill-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu.

Ħaġa oħra li nixtieq li l-Ministru jilluminani dwarha hija dwar dak li hemm f'subclause (3) ta' clause 14, fejn jgħidlek li d-deċiżjonijiet "shall be delivered in public".

Id-deċiżjoni biss se toħroġ fil-pubbliku?

Jew il-hearing kollu se jsir fil-pubbliku?

Jiġifieri s-sottomissjonijiet se jkunu sottomissjonijiet pubbliċi wkoll?

Niġi għall-appeals board.

F'subclause (6) ta' clause 14 hemm li

"The board shall have an independent administrative secretariat .... chosen and appointed by the board."

Imbagħad subclause (7) ta' clause 14 tgħidlek li dan se jkun "provided by the authority".

Dan xi jfisser?

Ifisser li l-awtorita' nazzjonali tat- turiżmu se toħroġ il-flus għall-istaff hi u l-appeals board se jagħżel in- nies hu?

Jew inkella se jkun hemm min se jinqasam bejn l-appeals board u l- bord ta' l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu?

Jekk inhu hekk, allura għaliex l-istaff se jiġi shared miż-żewġ naħat u ċ-chief executive le?

Niġi għal subclause (2) ta' clause 18.

Din dejjem kienet uġigħ ta' ras għal min jagħti l-permessi għal akkomodazzjoni, għax ikollok nies li jakkomodaw nies oħrajn u jgħidu li dawn ikunu tal-familja jew ħbieb.

Hawn qed jgħid li:

''No person shall provide accommodation in a house to tourists other than bona fide relatives or friends..."

Din hija ħaġa tajba għaliex hija ħaġa ta' dwejjaq li int ma tkunx tista' żżomm miegħek lil dawk li jiġu minnek jew lil xi ħbieb, imma l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu kif se tikkontrolla x'se jkun bona fide?

Imbagħad subclause (4) ta' clause 18 titkellem dwar liċenzji fuq bażi temporanja.

Din il-liċenzja se tingħata għal 90 ġurnata mbagħad tista' tiġi estiża għal 90 ġurnata oħra.

Jien qed nifhem sew li in any one year a temporary licence tista' tiġi mogħtija għal 180 ġurnata?

Niġu issa għal klawsola 19.

Din issibha anke f'liġijiet oħra, fejn normalment il-gvern jitlob li persuna li tkun qed tapplika għal xi liċenzja jrid ikollha l-famuż good character.

Meta toħroġ xi call for applications dejjem tissemma din tal-good character, imma fl-industrija tat-turiżmu u fl- entertainment sector jaf ikollok nies li jkunu tajbin għall-industrija, ma jkollhom l-ebda tiċpis ta' kondotta imma l-karattru tagħhom ma jkunx konformi ma' dan li qed titlob din il-parti tal-liġi.

Fuq liema kriterji se nimxu biex ngħidu li persuna għandha karattru tajjeb u oħra m'għandhiex?

Fuq liema kriterju bniedem se jkun "fit, proper and qualified"?

Ħaġa oħra li tagħtini fastidju hija li f'subinċiż (c) ta' subklawsola (1) ta' klawsola 19 għandek li minn żmien għall-ieħor liċenzja tista' tiġi rtirata "in accordance with published Government policy".

Jiġifieri jekk il- Gvern iħoss li għandna accommodation aktar milli għandna bżonn, jista' jkun hemm tibdil ta' policy u tista' wkoll tiġi rtirata xi liċenzja li tkun diġa' ħarġet?

Nixtieq nagħmel ukoll aċċenn għall-kwestjoni ta' l-insurance.

Ma nifhimx għaliex l-agencies u t-tour guides huma rikjesti li jkollhom insurance cover filwaqt li f'dan is-settur ta' l-akkomodazzjoni l-insurance m'hi imsemmija assolutament xejn.

Klawsola 26 tgħid li m'hemmx bżonn ta' permessi għal postijiet bħal monasteri, kunventi, boarding schools u postijiet simili.

F'din il-lista hemm inklużi l-każini.

Jista' l-Ministru jgħid x'inhi d-definizzjoni ta' "każin" u għaliex dan m'għandux ikollu dawn il-permessi?

Niġu għal Taqsima VII li titkellem dwar twettiq ta' kontroll.

F'subclause (2) ta' clause 42 lill-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu qegħdin nagħtuha l- istess cover li tajna lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Fil-fatt qegħdin ngħidu:

"Notwithstanding the provisions of any other law, no precautionary warrant or other order shall be issued or made by any court restraining the Authority from the exercise of any of the powers confered upon it by this section."

Fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar din jien naraha bżonjuża, imma ma taħsbux li hawnhekk qed ngħidu lill-qorti li assolutament ma tistax tindaħal?

Jien naħseb li f'dan il-każ m'hemmx bżonn ta' din il-parti li għadni kif ikkwotajt.

Niġi issa għal subinċiż (f) ta' subklawsola (1) ta' klawsola 47 fejn il- liġi titkellem fuq kodiċi ta' etika.

Din qed tgħid li l-Ministru - dejjem il-Ministru! - jirċievi recommendations mingħand:

"...the associations recognised by the Minister as representative of the various sectors..."

Dan ifisser li xi punti mqanqla minn ċerti assoċjazzjonijiet jistgħu jiġu injorati għax ma jkunux fost dawk l-assoċjazzjonijiet li diġa' qegħdin rappreżentati fuq l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu.

Naħseb li ma jkun hemm xejn ħażin jekk il-Ministru jaċċetta opinjonijiet anke mingħand assoċjazzjonijiet oħrajn.

Wara kollox m'hu se jitlef xejn billi jagħmel din il-ħaġa.

Niġu għall-klawsola 50.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li l-proprjeta' kollha li għandha l-NTOM qed tingħata lill-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu.

Imkien ma nara fejn qed tingħata l-proprjeta' ta' l-ITS, u hemm benefikati mhux ħażin.

Issa jew qabżitli jew inkella naħseb li hawnhekk irid ikun hemm xi ħaġa li tindika li dak li huwa ta' l-ITS se jgħaddi wkoll lill-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu, sakemm m'hijiex se tidħol l-idea li dik li hija l- ITS illum se tgħaddi f'idejn xi ministeru ieħor.

F'dan il-każ jien naqbel mal-kelliemi ta' qabli li dan ikun żball.

Jien inħoss li l-ITS għandha tkun part and parcel ta' din l-awtorita' ġdida li qed nwaqqfu.

Qabel konna ngorru li l-NTOM ma tistax tagħmel il-marketing tagħha minħabba li m'għandhiex l-enforcement f'idejha.

Għall-istess raġuni l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu ma tistax tagħmel il-marketing tagħha jekk hi ma tkunx qed tħarreġ dak l-istaff li fil-fatt ikollha bżonn l-industrija tat- turiżmu.

Jien naħseb li l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu għandu jkollha ways and means li taħrab mill-pressjoni tal-Ministru f'xi każ jew ieħor.

Kif għidt id-darba l-oħra, naqbel li l-Ministru għandu jgħaddi l-policies tal-Gvern imma l-leġislazzjoni għandha tipprovdi xi mezz biex l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu tkun tista' tirreaġixxi jekk ikun hemm każi fejn ma tkunx taqbel ma' dak li jipprovdi l-gvern tal-ġurnata.

Dan għandu jsir senz'altru jekk irridu nsejħulha awtorita' awtonoma.

Punt ieħor li xtaqt nindika huwa dwar l-għażla tad-diretturi.

Din issir - u hekk għandu jkun - minn fost nies li jifhmu f'dak is-settur.

Ħaġa li tagħtini fastidju - u f'dan il-kas ma nafx x'alternattiva jista' jkun hemm - huwa l-fatt li n-nies li jifhmu f'dak is-settur huma l-istess nies li għandhom interess.

Ftit huma - tgħoddhom fuq id waħda - dawk in-nies li jifhmu għax ikunu għamlu xi studju akkademiku.

Hawnhekk irridu noqgħodu attenti li n-nies li se npoġġu fuq dawn id-direttorati jkunu nies li jiġu mgħoddija minn ċerta lenti.

La rridu li jkollna nies li jaraw il-Ministru x'jixtieq li jgħidulu, u jgħiduhulu, imma lanqas irridu li jkollna nies li jaraw x'jaqbel lilhom biss.

Xtaqt nistaqsi wkoll rigward il-liċenzji li toħroġ l-HCEB illum.

Dawn se jiġu aċċettati awtomatikament kif titwaqqaf il-Malta tourism authority?

Meta se jingħataw dawn il-liċenzji, se tinqala' sitwazzjoni li ħafna oħrajn jistgħu japplikaw għal akkomodazzjoni li forsi llum ma tantx għandna bżonnha?

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Onor. Psaila Savona, għandek bżonn Leave of House biex tkompli tinstema'.

Hawn il-permess tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOE PSAILA SAVONA: Nirringrazzja lill-Kamra kollha u nispera li ma neħux wisq iżjed żmien.

Sur President, x'għandhom ikunu l-ewwel items fuq l-agenda ta' l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu?

M'għandi l-ebda dubju li fl-ewwel ġranet tagħha l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu se jkollha naqra ta' uġigħ ta' ras mhux ħażin, partikolarment minħabba li trid timpjega dawk in-nies kollha li llum jagħmlu parti mill- organizzazzjonijiet li se tieħu taħt idejha.

Qed ngħid hekk għax l- impjegati trid teħodhom bl-istess kondizzjonijiet ta' xogħol li għandhom illum, jekk mhux b'kondizzjonijiet aħjar.

Imma apparti dan, nixtieq li waħda mill-ewwel items fuq l-agenda tkun it-tifsira ta' x'inhu l-veru dħul mit-turiżmu - jien u l-Ministru preżenti dejjem ikollna ftit tal-battibekki dwar dan - għax id-differenza qawwija li kien hemm fir-rata tal-kambju ma' l-isterlina setgħet tagħti ad intendere li l-introjtu mit-turiżmu kien ħafna akbar milli fil-fatt kien.

Fl-aħħar dibattitu li kellna fil-Kumitat ta' Provvista dwar l-Estimi Ġenerali għall-1998, il-Ministru tat-Turiżmu ta eżempju li jkolli ngħid li min naħa jreġi u min-naħa oħra ma jreġix.

Kien qal li m'hemmx differenza jekk il-flus jiġux f'deutschmark jew fi sterlina għax l-aqwa li fil-but indaħħlu dak li nkunu ddomandajna.

Il-Ministru ma jafx li l-affarijiet m'humiex sempliċi daqshekk!

Aħna rridu nixtru mingħand dawk l-istess pajjiżi b'dik il-munita barranija li nkunu daħħalna.

Aħna nistgħu ndaħħlu ċertu ammont ta' flus imma imbagħad meta niġu biex nixtru bihom insibu li ma tantx għandhom valur u ftit li xejn għandhom purchasing power.

GĦalhekk ma naħsibx li dak l-eżempju li ta l-Ministru jreġi.

Għalhekk jien ngħid li meta jkollna ċertu dħul addizzjonali, bħalma ġara din is-sena, ma nagħmlux ħażin jekk nistaqsu x'setgħet kienet ir-raġuni vera għal dik iż-żieda.

Id-domanda fil-fatt tiġi waħedha: Żdied id-dħul għaliex inbidel il-gvern jew għaliex inbidlu xi policies?

Żdied id-dħul għaliex hemm ministru u m'hemmx ieħor?

Żdied id-dħul għaliex irranġajna Buġibba jew għax għamilna xi product development qawwi?

Xejn minn dan kollu!

Jien nara żewġ raġunijiet għaliex żdied id-dħul mit-turiżmu.

Waħda minnhom hija li r-rata tal-kambju tat a false sense of income and security, u r-raġuni l-oħra hi li mill-5-Star hotels li ħloqna qed ikun hemm introjtu akbar, għalkemm minimu.

Għalhekk jien nixtieq li waħda mill-ewwel items fuq l-agenda ta' l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu tkun li tingħata l-vera tifsira ta' x'inhu dħul mit-turiżmu u kif dan jikkompara mad-dħul fil-Kaxxa ta' Malta.

Trid tikkompara s-somma li ddaħħal mit-turiżmu ma' kemm jidħlu flejjes fi bwiet il-ħaddiema.

Jien nieħu pjaċir nara li l- hoteliers, l-investituri u l-iżviluppaturi jkollhom a good return fuq dak li jkunu nvestew, imma nixtieq li nikkompara dan id-dħul mad-dħul tal- ħaddiema.

Jekk jidħlu ħafna flejjes imma l-ħaddiema jibqgħu l-istess jew imorru għall-agħar, jien ma nkunx kuntent.

Huwa importanti li tikkompara ma' dak li nefaq is-settur privat għax dan għandu jkollu a good return għal dak li jinvesti, imma huwa importanti wkoll li nikkomparaw dan id-dħul ma dak li qed jinvesti s-settur pubbliku.

Ma naħsibx li huwa sew li l-income mit-turiżmu ma jagħmilx tajjeb għall-investmenti kbar li jagħmel il-Gvern.

Ejjew nieħdu l-eżempju ta' Buġibba.

Il-Gvern nefaq Lm2 miljun u f'affari ta' ftit xhur il-kwantita' ta' turisti li marru hemmhekk irrovinawh.

Is- settur pubbliku qiegħed jieħu a good return minn dawk il-flejjes li qegħdin iħallu dawn it-turisti?

Sur President, item ieħor li nixtieq li jkollha l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu fuq l-aġenda tagħha huwa l-kejl tas-suċċess ta' din l- industrija.

Dan il-kejl għandu daqsxejn x'jaqsam ma' l-introjtu imma hemm affarijiet oħrajn.

Huwa dejjem konvenjenti għal kwalunkwe ministru - ikun min ikun il-ministru - li jkejjel is-suċċess bin-numru ta' turisti li jiġu għax jekk in-numru jiżdied inkunu nistgħu ngħidu li għamilna suċċess.

Jien kelli opportunita' ngħid f'din il-Kamra li s-suċċess jiġi meqjus fuq ħafna fatturi oħra.

Il-veru suċċess jiddependi mill-income li ndaħħlu, min-numru ta' turisti li jiġu, mill-impjiegi li jinħolqu u minn ħafna fatturi oħra.

Jien naħseb li kemm is-soċjeta' kif ukoll l-ambjent igawdu ħafna iktar jekk aħna nkejlu b'mod iktar holistic.

Punt ieħor li għandha tiddiskuti l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu huwa jekk pajjiżna għandux jibbaża daqshekk fuq din l-industrija.

Illum il- ġurnata ngħidu li Allaħares ma kellniex l-industrija tat-turiżmu għax din qed tipprovdi kwantitajiet kbar ta' flejjes biex nagħmlu l-budget nazzjonali.

Iżda aħna mdorrijin naraw l-ekonomija tagħna tikber minn sena għal oħra, u meta niġu s-sena ta' wara ma nkunux kuntenti li nkunu akkwistajna ċerta żieda u allura dejjem nesigu li jkollna żieda fuq żieda.

Naħseb li minn din l-industrija tat-turiżmu bir-raġun nippretendu l- multiplier effect fuq il-kumplament ta' l-ekonomija.

Għaldaqstant vale la pena li nibbażaw totalment fuq din l-industrija?

Il-Gvern ta' qabel kien qed jagħmel ħafna affarijiet oħra għax kien qiegħed joħloq servizzi finanzjarji, servizzi bankarji u servizzi oħra biex ma nibqgħux daqshekk dipendenti fuq it-turiżmu.

Huwa fatt li meta jkollok dħul sostanzjali dieħel minn sorsi oħra mbagħad tkun tista' tieħu ċerti riskji.

Tkun tista' titkessaħ aktar milli meta jkollok ekonomija li fil-parti l-kbira tagħha tkun ibbażata fuq industrija waħda.

Meta jkollok ekonomija bbażata b'mod qawwi ż-żejjed fuq it-turiżmu jkollok toqgħod għal dak li joffrulek l- operaturi u ma tkunx tista' tagħmel is-set-up li tixtieq.

Jiena ngħid li pajjiżna għandu jkompli fit-triq li qabad fejn tidħol din l-industrija imma din għandha tingħata l-ispazju tagħha.

Jien nispera li ħafna minn dawn il- punti joħorġu meta l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu tibda tiffunzjona.

Punt ieħor fuq l-aġenda ta' l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu naħseb li għandu jkun jekk għandux ikollna prodott imħallat għax naħseb li jekk ikollna prodott speċifiku jkollna vantaġġi mod u jekk ikollna prodott imħallat ikollna vantaġġi mod ieħor.

Sur President, fil-bidu tad-diskors tiegħi għidt li din hija liġi tajba u mistennija ħafna - veru li dħalna f'ħafna punti tekniċi pero' dawn mhux se noqogħdu niġġieldu fuqhom - imma rrid ngħid li hemm differenza qawwija bejn kif qiegħda mfassla din il-liġi u kif kienet se tkun imfassla mill- Gvern preċedenti.

Dan l-abbozz ta' liġi ma fihx dak il-lat li jħares l- interessi soċjali, l-interessi ambjentali u l-interessi ta' wirt kulturali.

M'hemm l-ebda dubju illi t-turiżmu jqalla' ħafna flejjes lil kulħadd.

It- turiżmu hu s-salvazzjoni għal ħafna pajjiżi, bħalma huwa tagħna li m'għandu l-ebda materja prima.

Aħna għandna dipendenza qawwija fuq it-turiżmu għax dan jagħti x'jiekol lill-eluf ta' ħaddiema Maltin.

Kieku ma kienx hekk it- turiżmu ma jkollniex x'nambuh għax dan joħloqlok effetti negattivi.

Aħna x'irriduha din illi jiġu ġo pajjiżna ruxxmata barranin u jaqsmu magħna l- ispazju limitat li għandna!

Immaġina li jiena u l-Ministru għandna dar.

Nieħdu gost li kultant nistiednu erbat iħbieb u ngħidu erba' kelmiet magħhom imma dik il-ħaġa illi biex naqilgħu x'nieklu rridu niftħu l-bieb tad-dar tagħna lil kulħadd ......

X'tiehu minn dan!

Ikollok il-post irrovinat.

Din narawha minn Buġibba li għadha kemm saret u diġa' bdew jinqalgħu l-intoppi.

It-traffiku qed ikollu toll fuq it-toroq tagħna minħabba l-kwantita' kbira ta' nies li jiġu Malta.

Jiġifieri kieku t- turiżmu ma kienx qed jagħti dawn il-benefiċċji ekonomiċi, allura m'għandniex bżonnu.

Min-naħa l-oħra jrid ikun hemm xi ħadd li jagħti kas il-wirt kulturali tagħna.

It-turiżmu jista' jdaħħal ħafna affarijiet f'pajjiżna u jekk ma jkunx hemm xi ħadd li jissalvagwardja dawn l-affarijiet, nispiċċaw inbatu l- introduzzjoni ta' ħafna affarijiet ġodda li ma jagħmlux ġid għall-pajjiż u li jistgħu jtellfuna dak li hu tagħna tradizzjonalment.

Pajjiżna għandu ħafna tradizzjonijiet qawwija u jien niddejjaq li meta niġu biex niftħu jdejna biex naqilgħu l-flus nitilfu dawn l-elementi tajbin li nħaddnu.

Min hemm fl-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu li se jara din is-sitwazzjoni?

Min se jagħti kas ta' kif se tiġi milquta s-soċjeta'?

Kont nippretendi li gvern li tela' bl-għajta ta' "Iċ-ċittadin l-Ewwel" kien se jpoġġi persuna f'din l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu li ma jkunx jimportaha mill- affarijiet ekonomiċi ħalli tkun tista' tħares lejn dak li jolqot lis- soċjeta' u lejn dak li se jolqot il-wirt kulturali tagħna, biex ma ngħidx lill-ambjent ukoll.

Ara ma jiġix xi ħadd jgħidli li fost dawk li se jkunu qed jirrappreżentaw lill-MHRA jew lill-Air Malta se jkun hemm min jagħti kas kif u liema proġett se jolqot l-ambjent!

Veru li għandu jagħti kas ta' l-ambjent għax inkella jizzoppja lilu nnifsu imma jien m'għandix dubbju li dan se jara biss l-aspett ekonomiku u finanzjarju.

Hawnhekk qegħda d-differenza kbira li hemm bejn din il-leġislazzjoni u l- leġislazzjoni li kienet imfassla mill-Gvern preċedenti.

Il-Gvern preċedenti kellu l-idea li fil-bord ta' l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu jkun hemm soċjologu, ambjentalista u xi ħadd li jagħti kas tal- wirt kulturali Malti.

Kellna l-idea li r-rappreżentanza ta' l- assoċjazzjonijiet kellha tkun fuq livell waqt li r-rappreżentanza ta min se jagħti kas ta' l-aspetti soċjoloġiċi, ambjentali u l-aspetti li jolqtu l- wirt kulturali ta' pajjiżna jkunu rappreżentati mod ieħor.

Naħseb li hemm mod kif dawn l-affarijiet jistgħu jiġu rranġati f'din il-leġislazzjoni.

Wara li għidt dan kollu, inħoss li b'din il-leġislazzjoni u b'rieda tajba - għax mingħajr ir-rieda tajba kollox jizzoppja - pajjiżna għandu jkollu industrija tat-turiżmu li tkompli żżid fuq dak li dejjem żiedet f'dawn l- aħħar snin.

Grazzi.

Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Sur President, huwa tajjeb li fuq suġġett bħal dan ikun hemm bażi kemm jista' jkun komuni dwar l-għanijiet.

Kif reġa' rriżulta minn dan id-dibattitu - u rriżulta drabi oħra - dan il-qbil qiegħed hemm.

Ma jistax ma jkunx hemm dan il-qbil għax it-turiżmu huwa wieħed mil-kolonni ewlenin ta' l-ekonomija Maltija u jekk ma jkollniex settur turistiku tajjeb żgur li l-ekonomija tmur lura.

Nemmen li l- ministri u segretarji parlamentari li ħadmu f'dan il-qasam kollha għamlu ħilithom skond id-dawl tagħhom, u nemmen ukoll li l-Ministru preżenti huwa wieħed mis-success stories ta' dan il-Gvern għax jispira fiduċja u għaliex huwa ffokat ħafna fuq dan is-settur.

Naturalment mhux dejjem jista' jagħmel dak li jrid jagħmel għax huwa parti minn entita' totali, li huwa l-gvern, li r-riżorsi tiegħu huma skarsi u l-problemi tiegħu huma kbar u allura wieħed irid jibbilanċja dak kollu li jsir.

M'inix se nidħol fid-dettal ta' dak li ntqal dwar il-leġislazzjoni għax beħsiebni nagħmel intervent qasir.

IIlejla saret ħafna enfasi dwar ir-rwol tal-ministru fir-rigward ta' l- awtorita' nazzjonali tat-turiżmu li din il-leġislazzjoni qed tipproponi li titwaqqaf u ntqal ukoll li kemm jista' jkun m'għandux ikun hemm l-id tqila min-naħa tal-ministru.

Din il-ħaġa mhijiex indirizzata speċifikament lejn il-ħabib tiegħi l-Onor.

Karmenu Vella - u jiena hekk fhimtha, u kienet ċara - imma lejn min ikun ministru, għax ħadd ma jista' jgħid min se jkun ministru għada.

Jiena nifhem l-enfasi.

Għalkemm il-leġislazzjoni hija tali li b'mod dirett jew indirett is-settur privat se jkun rappreżentat u se jiddomina l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu, dan il-punt irrid nagħtih aspett ieħor.

Fil-pajjiż in ġenerali m'għandux ikun hemm pressjoni żejda fuq il-ministru mill-industrija nnifisha.

Inħoss li f'dawn l-aħħar 15-il xahar - għax il-Ministru preżenti huwa bniedem karismatiku u l-ħin kollu jisma', u anke ta' qablu kienu jisimgħu imma kulħadd ikollu dik id- dimensjoni addizzjonali - żdiedet il-propensita' ta' ċerti nies li joqogħdu jersqu lejh għal ħteġijiet tagħhom u għal ħteġijiet tal-pajjiż.

Li s- settur turistiku u kull settur ieħor joqgħod jistenna wisq mingħand il- ministru tiegħu u jgħabbi lilu għal kollox hija attitudni li waqt li turi fiduċja fil-ministru, tispiċċa biex tinċampa l-attivita' li dan jista' jagħmel.

Rigward ħafna mill-affarijiet li ntqalu, naħseb li jkun għaqli jekk il- Ministru jittrattahom fl-istadju ta' Kumitat għax ma jistax ikun li joqgħod jittratta klawsola, klawsola fil-winding-up tat-Tieni Qari.

Huwa importanti li fil-kontest tal-liġi li qegħdin niddiskutu jkun hemm veduta u opinjoni iżjed wiesgħa dwar l-industrija fuq il-bażi macro u mhux fuq il-bażi partikolari ta' lukandi u nies, għalkemm huwa tajjeb li tgħid li trid tara xi flus se ddaħħal mill-industrija.

Ma naqbilx ma' l-Onor. ħabib tiegħi li tkellem qabli li għax hemm żieda fid-dħul mit-turiżmu għandna nagħmlu analisi u li din l-awtorita' ġdida għandha tara x'effett qed ikollha r-rata tal-kambju.

Ir-rata tal-kambju - u nitkellem b'esperjenza f'dan il-qasam - trid teħodha ta' dak li hi u għalhekk li l-introjtu tiegħek tikkonvertih fil-munita tiegħek.

Hija l-munita tiegħek li tirrifletti r-rata tal-kambju.

Il-munita tiegħek tirrifletti xi tkun qed iddaħħal mit-turiżmu u tirrifletti x'tonfoq meta n-nies tiegħek imorru barra l-pajjiż u jonfqu barra.

Ma tistax toqgħod tagħmel sistema ta' ħafna kontijiet f'ħafna muniti għax fl-aħħar mill-aħħar il-conversion ssir f'munita waħda li hija l- munita tiegħek.

Fuq bażi internazzjonali, dawk li jiġbru l-istatistika internazzjonali dwar l-introjtu u l-infiq fuq it-turiżmu ġeneralment jikkonvertu l-flus f'munita waħda u bħalissa t-tendenza hija li dik il- munita tkun id-dollaru.

Dawn jikkonvertu skond ir-rata tal-kambju fi tmiem il-perijodu li jkunu qegħdin jikkonvertu fuqu jew inkella fuq il-medja tar- rata tal-kambju tas-sena li jkunu qegħdin jirriferu għaliha.

Ma tistax tidħol wisq fuq x'qed jiġri.

Li trid tidħol hu dwar jekk ir-rata tal-kambju tiegħek - sew jekk hija diretta kif ukoll jekk hija sussidjata, bħal m'għandna hawn Malta fil-każ tat-turiżmu mill-Ingilterra - hijiex kompetittiva jew jekk tirrendix kompetittiva biżżejjed lill-industrija tiegħek, f'dan il-każ l-industrija tas-servizzi.

Trid tara wkoll jekk ikollokx rata tal-kambju li tmurlek bil-maqlub ta' dak li tkun qed tipprova tagħmel.

Jista' jkollok il-prodott li huwa fairly priced internament imma konvertit bir-rata tal-kambju jiġi uncompetitive.

Jista wkoll ikollok il- prodott li mingħalik tkun qed titlef minnu mbagħad issib li r-rata tal- kambju tagħtik dak il-ftit vantaġġ.

(Interruzzjonijiet)

Waqt li l-punti li ssemmew għandhom il-validita' tagħhom, naħseb li nagħmel sew li ma noqgħodx nidħol iżjed fihom u rrid nagħmel ftit minuti nitkellem fuq l-aspett macro - l-aspett ġenerali - ta' din l-industrija.

Huwa tajjeb li nitkellmu b'mod ottimist u nispiraw ottimiżmu.

Hemm fejn nispiraw ottimiżmu, għax jista' jkollna industrija tat-turiżmu b'saħħitha, definita sa ċertu daqs, li tagħti kas l-aspetti ambjentali u li tagħti kas li din hija industrija li taħli r-riżorsi.

It is a depletable resources industry għax appena tmur fuq bajja u tieħu pjaċir biha qed tħammeġ dik il- bajja.

Madankollu rridu noqogħdu attenti li ma nkunux ottimisti żżejjed li ma nagħrfux is-sitwazzjoni li għandna fil-pajjiż u ma nagħrfux lilna nfusna.

Jiena nħobb nuża l-metafora tal-mera.

Dejjem trid tħares fil-mera biex tara lilek innifsek sewwa.

Minn dak li smajt f'dawn l-aħħar tliet seduti u minn dak li kien ilu jingħad qabel, naħseb li m'aħniex nagħrfu tajjeb il-profil ta' Malta.

Per eżempju, saret enfasi fuq il-fatt li żdied in-numru ta' 5-Star hotels.

Il-Gvern preċedenti qisu għamel xi ħaġa tajba ħafna għax saħaq fuq il-5-Star hotels.

Waħda mir-raġunijiet li ġiet intimata llejla għaliex kellna żieda fl-introjtu mit-turiżmu kienet għax għandna iżjed 5-Star hotels u dawn daħħlu iżjed.

Jiddispjaċini imma din hija idea żbaljata għal kollox ta' x'qed jiġri fl-industrija.

Jiena għandi ftit esperjenza professjonali f'dan il-qasam.

Ma ngħidx li jien espert imma esperjenza professjonali għandi wkoll.

Hemm stampa li mhijiex iffokata biżżejjed fuq dak li qed jiġri fl-industrija.

Aħna m'aħniex gżira 5-Star.

Jekk tħares fil-mera tgħid li jiena twil ħames piedi u nofs u m'inix twil sitt piedi.

Għax ngħid li jiena twil ħames piedi u nofs għandi nieħu għalija!

X'nieħu għalija!

Hekk fassalni Alla.

Irrid nara x'jien kapaċi nagħmel u kemm jiena kapaċi ntejjeb lili nnifsi b'dawk il-ħames piedi u nofs li fini.

Inutli noqgħod ngħid li jiena fini sitt piedi.

Malta mhijiex gżira 5-Star u m'għandniex nilgħabuha li qegħdin hekk.

Inutli noqogħdu ngħidu li għax għamilna l-5-Star hotels, f'daqqa waħda ġibna l-profil ta' din il-gżira għal wieħed 5-Star.

Dan m'huwiex il-każ.

Li ġara huwa li bl-enfasi li saret fuq il-5-Star hotels - li fiha nnifisha ma kenitx ħażina - ġew żviluppati numru ta' lukandi li huma kklassifikati 5-Star u wħud minnhom b'għajnuna ġeneruża - kultant ġeneruża żżejjed - fil-forma ta' art bi ftit flus u anke kważi libera min-naħa tal- gvern.

Li ġara hu li issa ħafna minn dawn il-lukandi mhumiex qegħdin jimtlew b'turisti 5-Star imma qegħdin jimtlew b'turisti 4-Star.

Qegħdin jiċċarġjaw prezzijiet li huma 4-Star, u f'ċerti każi anke prezzijiet 3- Star.

GĦaliex qegħdin jagħmlu hekk?

Qegħdin jagħmlu hekk għax id-domanda mit-turista 5-Star mhijiex qegħda hemm u allura b'xi mod iridu jimlew.

Meta tiġi biex tħares lejn l-ekonomija ta' intrapriża tat-turiżmu, l-ewwel ħaġa li trid tagħmel hi li tkopri l-fixed costs tiegħek.

GĦalhekk biex tkopri l-fixed costs tiegħek, jekk tara li għadek ma wasaltx f'ċertu żmien - u din hija industrija taħdem żewġ staġuni u ġieli iżjed minn hekk qabel ma attwalment jasal il-preżent - allura tibda tnaqqas il-prezz biex tkun ċert li koprejt il-fixed costs tiegħek.

B'dak li koprejt 'il fuq mil-fixed costs, jista' jkollok il-kontribut għal spejjeż oħra li jekk ma tħallashomx tispiċċa dahrek mal-ħajt jew għarkubbtejk quddiem il-mejda tal- bank manager tiegħek.

Dan li jiġri.

Aħna rridu nifhmu dan l-iżvilupp u rridu nagħrfu noperaw fil-kontest ta' ġakketta marsusa li tlibbisna l-qagħda tagħna fil-qasam internazzjonali u fil-qasam fil-Mediterran, fejn issa kien hemm anke' żviluppi oħra, partikolarment f'Ċipru u fit-Tuneżija.

Irridu nagħrfu noperaw ukoll fil- kontest ta' ġakketta marsusa li tlibbisna l-qagħda tagħna fil-qasam tal- long hauls.

Ċerti holidays ħafna aktar 'il bogħod minna u f'pajjiżi iżjed eżotiċi milli huma tal-Mediterran issa saru iżjed within the reach tat- turisti nordiċi, partikolarment mill-Ingilterra u mill-Ġermanja.

Jista' jkun li f'dawn il-kontesti nkunu qegħdin nindirizzaw il-policies tagħna f'direzzjoni ħażina, kif naħseb li parzjalment ġara taħt l-amministrazzjoni l-oħra.

Din l-amministrazzjoni trid toqgħod attenta li ma tagħmilx l-istess ħaġa.

Dan l-aħħar kellna dikjarazzjoni li din l-amministrazzjoni trid timmira biex iġġib 1.8 miljun turist, kważi 2 miljun turist.

Taf kif tasal għal dik iċ-ċifra?

Tieħu l-bed capacity li għandek fil-pajjiż, tassumi ċerta occupancy rate li trid tkun bejn 66% u 75% u tgħid li biex tasal f'dan il- livell trid 2 miljun turist.

Allaħares naslu f'dak il-livell għax imbagħad hemmhekk jidħol l-impatt soċjali u ambjentali li ma jkunx sostenibbli għalina.

F'din is-sitwazzjoni rridu nbiddlu s-sistema kollha tad-drenaġġ, inbiddlu s-sistema kollha ta' l-ilma - u veru rridu nbiddluhom - u t- triqat tagħna jinxteħtu taħt iżjed pressjoni u dak kollu li nkunu qegħdin nagħmlu issa jitfarrak qabel ma jkun tlesta.

X'irridu nagħmlu?

Irridu nagħrfu li għandna industrija li qed toffri comparative advantage, tista' tibqa sostnuta u b'saħħitha, u għandha l-problemi tagħha.

Ejja ma nitkellmux biss b'ċertu ottimiżmu.

Irridu nagħrfu l-problemi.

Fost dawn il- problemi hemm dik tal-lukandi 4-Star u 3-Star eżistenti - mhux il-ġodda li qed jieħdu turisti 4-Star u 3-Star imma huma kklassifikati 5-Star jew 4- Star - li hemm bżonn jirristrutturaw ruħhom biex jissodisfaw b'mod tajjeb id-domanda ġenwina tat-turist 3 u 4-Star.

GĦandna dik il-problema u l- ministri u l-gvernijiet ta' llum, ta' għada u ta' pitgħada jridu dejjem jindirizzawha, għax inkella nitiflu dik il-parti tat-turisti li trid tiġi hawnhekk.

Lil dawn it-tip ta' turisti inutli toqgħod tikkwotalhom prezzijiet cut-price.

Ċertament li rridu nieħdu ħsieb l-akbar parti ta' tourist inflow mingħajr ma nittraskuraw il-ħtieġa li nipprovaw intejbu din l-inflow.

L-Onor.

Psaila Savona semma' l-mixed product.

Mhux bilfors irid ikollok il-mixed product!

Mela hawn xi ħadd li jbigħ ħaġa waħda biss?

Tal-bigilla f'Ħal Qormi kien ibigħ bigilla u bakkaljaw u mhux bigilla biss!

Meta tmur f'restaurant, dan jagħtik il-fast food, jagħtik is-set menu u jagħtik a' la carte.

Mhux bilfors mixed product irridu nagħmlu!

Dan irridu nagħmluh fil-kontest li nagħrfu l-qagħda tagħna attwali u niffokaw - u l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu fuq hekk trid tiffoka - fuq dak li nistgħu nagħmlu.

Irridu naraw li r-riżorsi li għandna - li huma limitati - nġebbduhom kemm nistgħu.

Naf li l-Ministru tat-Turiżmu jrid iżjed finanzi mingħand il- Ministru tal-Finanzi u naf ukoll li l-Ministru tal-Finanzi se jgħidlu li s'hawnhkekk jista' jagħtih, għax il-Gvern irid ifassal libsa skond id- drapp li għandu, anke jekk parti minn dak id-drapp ikun issellfu.

Kull ministru - u mhux qed ngħid għall-Onor.

Karmenu Vella jew għall-Onor.

Psaila Savona - irid ifassal skond ma għandu.

Per eżempju, jekk għandu l- flus x'jonfoq għall-advertisements barra, irid jara li minnhom jieħu l- aħjar return possibbli.

Jagħmel sens li kull unit barra l-pajjiż ikollu l- budget tiegħu?

Dan qed ngħidu b'mod komparattiv ħalli wieħed iqabbel u mhux bħala proposta jew bħala deċiżjoni.

Jew il-Ministru u l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu jaqblilhom jikkonsidraw li jkollok core-advertising minn Malta u specific advertising iżjed iffokat mid-destinazzjoni li tkun qed titkellem dwarha?

Jagħmel sens li aħjar tiffoka fuq pajjiżi marġinali li huma l-growth points tiegħek - veru trid tmur għalihom imma b'mod komparattivament ħafna akbar - milli tiffoka fuq il-pajjiżi tradizzjonali li trid tibqa' tikkoltiva?

M'hemmx dubju li trid tibqa tikkoltiva l- Ingilterra, il-Ġermanja u anke l-Libja.

Sur President, meta ħarist lejn it-tourist figures għall-ewwel 11-il xahar innotajt li kellna drop sostanzjali mil-Libja.

Mhux kulħadd iħobb it- turiżmu Libjan imma t-turiżmu Libjan iżomm ħaj settur mill-industrija tat- turiżmu tagħna.

Hemm xi ħaġa li nistgħu nagħmlu hemmhekk?

Probabbilment il- Ministru u l-ex-ministri jgħiduli biex ma ngħidx ħmerijiet għax hemmhekk mhux se toqgħod tagħmel riklami għax hemmhekk jiġu jew ma jiġux għar- raġunijiet li m'għandniex kontroll fuqhom.

Il-verita' hekk hi imma fil- verita' we are price takers ma' kulħadd, mhux mal-Libjani biss.

Din mhijiex kwestjoni ta' prezz biss imma aħna passivi u rridu nistennewhom jiġu.

Dan qed ngħidu fil-kontest ta' kulħadd.

Aħna ma rridux inkunu passivi u rridu nipprovaw nipprovokaw u nsibu r-raġuni għaliex dak li jkun mhux qed jiġi.

Jekk qed jiġi rridu nħajruh iżjed.

Irridu naraw li l-industrija, l- lukandier u l-poplu Malti kollu jdaħħlu f'rashom żewġ affarijiet.

Dak li qed inbiegħu hawnhekk mhuwiex l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu jew il- Gvern Laburista imma l-prodott huwa Malta.

Inutli li l-Gvern jonfoq eluf u miljuni - kif nefaq, u għamel sewwa, u jrid jonfoq iżjed - biex isebbaħ ċerti postijiet.

Il-prodott huwa Malta kollha kemm hi u jrid ikun il-poplu Malti kombinat mal-prodott fiżiku.

Il- Gvern jista' jsebbaħ - u għandu dmir li jsebbaħ imma għandu bżonn iżjed riżorsi - l-ambjent fiżiku.

Għalhekk sar il-proġett ta' Buġibba u għalhekk fl-estimi hemm indikati ġeografikament postijiet oħra li se jkun hemm iffokar fuqhom biex jiġu żviluppati, imma l-poplu jrid jifhem li hu parti mill-ambjent.

Inutli li l-Gvern jagħmel x'imkien sabiħ u aħna nnittnuh.

Madwar 30 sena ilu kont ħadt sehem fi programm fuq it-turiżmu - kien ġie Malta Malcolm Muggeridge biex itella' programm fuq il-BBC jismu "Why Tourism?" - u aħna konna għamilna l-punt - u l-iżjed li kien għamlu b'mod qawwi kien il-mibki Chev. J. P. Vassallo, ex-Direttur ta' l- Edukazzjoni - li qabel xejn irridu nsostnu Malta u nżommuha tajjeb bħala prodott għalina nfusna u mhux għat-turist.

Jekk aħna bħala poplu - mhux bħala poplu Nazzjonalista jew Laburista imma bħala poplu Malti - nifhmu lil din artna u rridu li l-prodott inżommuh tajjeb għalina nfusna u fl-istess ħin inżommuh tajjeb għal ħaddieħor, allura l-gvern tal-ġurnata, f'isem il- poplu kollu u f'isem il-Parlament kollu - fejn hemm qbil fuq din l- industrija - ikun jista' joffri xi ħaġa aħjar.

Mil-banda l-oħra wieħed irid jifhem u jagħraf ftit iżjed il-problemi tal-lukandier.

Diġa' aċċennajt għalihom fil-kontest ta' 5-Stars u 4-Stars hotels, fejn għidt li l-ġodda jilqgħu turisti 4-Star u t-3-Star u l-qodma qegħdin f'sitwazzjoni fejn element minnhom se jispiċċaw daharhom mal-ħajt.

Il-Gvern irid jagħraf din il-problema.

Kif se jagħrafha din il-problema?

Se jagħrafha billi jwaqqaf il-permessi?

Jien ma ngħidx hekk.

Ftit ilu ssemmew permessi fuq beddage ġdid.

Aħna noqogħdu nitkellmu fuq l-ekonomija tas-suq.

Din se tkun ekonomija tas-suq jew se tagħmlilha ħafna kontrolli?

Li tista' tagħmel huwa li min japplika, trid tagħmillu kondizzjonijiet serjissimi li jrid jaderixxi għalihom u jwettaqhom.

Jekk ma jwettaqhomx ma tagħtihx il- permess.

Ma nistgħux niġu f'sitwazzjoni fejn tgħid li mhux se tagħti iżjed permessi għax inkella l-upgrading li jkun qed isir ma jibqax isir.

Li trid tagħmel huwa li min hu diġa' eżistenti tipprova tiftaħlu t-twieqi u l- bibien biex ikun jista' jagħmel upgrading huwa wkoll ħalli jkun jista' jiffoka b'mod iżjed tajjeb, korrett u ċar fuq settur ta' turisti li se jibqgħu jiġu Malta u li hu jkun jista' jakkomoda.

Jien mhux qed nissuġġerilu lill-Ministru.

Dan għandu l-opinjonijiet u l-programm tiegħu, se jkollu l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu u l-agenda trid tkun fuq dawn l-affarijiet.

Waħda mill-affarijiet li nistgħu nagħmlu hija li jekk hemm xi problemi li għadhom outstanding, nipprovaw nieħdu ħsiebhom bis-sens.

Issa se nidħol f'parti kontroversjali, il-parti tal-permessi.

Aħna nafu li fil-pajjiż hawn element ta' bini - mhux il-bini kollu imma parti minnu - li tela' 'l fuq mil-permess.

GĦandna numru ta' każi fejn għandna l-permess ta' l-HCEB u l-permes meħtieġ skond it-turiżmu imma l-permess meħtieġ mill- Awtorita' ta' l-Ippjanar - qabel kienet il-PAPB - mhux qiegħed hemm jew qiegħed imxellef.

Min għamel dawn l-affarijiet żbalja u fejn hemm ereżijiet m'għandux ikun hemm irtubija min-naħa ta' l-awtoritajiet.

Fejn qed ikun hemm evolviment tal-policies, per eżempju fejn l-għoli qed jiġi rrakkmandat għax jikkonserva iżjed l-art u jagħmel sfruttar ta' l-art li qed tinbena, naħseb li anke l-policy ta' l-enforcement min-naħa tal-gvern tal-ġurnata - u nzerta Gvern Laburista imma kieku kien Nazzjonalista kont ngħid l-istess ħaġa - għandha tkun waħda flessibbli.

Dan l-aħħar għamilt interpellanza - mhux lill-Ministru Vella imma lill-ministru konċernat - fejn staqsejt dwar kemm hemm każijiet ma' Malta kollha, u jekk jista' jkun maqsuma reġjonalment, fejn dak li jkun ma mexiex eżattament mal-permess.

Staqsejt ukoll jekk tistax tiġi kkonsidrata policy ta' amnestija selettiva - mhux selettiva bid-diskrezzjoni ministerjali, dak qatt - skond il-merti tal-każ fis-sens li jekk xi ħadd ikun għamel ereżija tgħid li dan għandu jitwaqqaf għax ikun abbuża b'mod inaċċettabbli u allura għandu jitwaqqaf.

Ma setgħetx tingħatali risposta fuq din l-interpellanza għax trid issir riċerka biex tinġabar l-informazzjoni.

Jien m'inix se noqgħod ninsisti għall-informazzjoni, għax ma rrid naħli l-ħin ta' ħadd, imma l-punt li rrid nagħmel hu li rridu nimxu bis-sens.

Jekk il-pajjiż kollu qed jirrivedi l- limiti ta' l-iżvilupp tiegħu, mingħajr ma nagħmlu affarijiet li jkissru l- ambjent u mingħajr ma nagħmlu ereżiji, anke fejn saru żbalji fl-imgħoddi hemm bżonn li nirrivedu.

Nagħlaq billi nirriferi għall-każ li kien hemm riċentement fejn qrajna fil-gazzetti li kien hemm xi lukanda li żgumbrawlha sular li ma nbeniex skond il-permess.

Hawnhekk niddikjara li lanqas l-isem ta' din il-lukanda ma rreġistra f'moħħi u ma nafx min huma s-siden, jiġifieri m'inix qed nirriferi għal xi ħadd personalment.

Kienet ta' ġid dik l-inizjattiva li ttieħdet, li żgumbrawlha?

Jidhirli li din il-lukanda kienet fil-grad 3- Star jew 4-Star.

Dawn huma l-inizjattivi li l-pajjiż għandu bżonn bħalissa?

Il-każ kien daqstant gravi li bilfors kellna nagħmlu hekk?

Jekk ma jkunx hemm xi ħaġa lampanti li hija kontra dak li qed isir issa - mhux għal dak li sar il-bieraħ - ma naħsibx li għandu jkun hemm reviżjoni, ħalli jkun hemm inkorraġiment - bi prezz - biex dak li ma mexxiex skond kif kellu jimxi jiġi għall-ordni.

Imbagħad ikun jista' jikkonċentra fuq ix-xogħol tiegħu u x-xogħol tiegħu hu li joffri l-aħjar vaganza possibbli għat- turist.

Dak huwa x-xogħol ta' Malta u ta' l-awtorita' nazzjonali tat- turiżmu li l-Ministru qed jipproponi li titwaqqaf, li tista' tgħid li l- kompożizzjoni tagħha għandha tkun differenti.

Kull gvern u kull minisru jtendi li jagħmel l-affarijiet skond l-immaġni u skond il-veduti tiegħu.

Alla ħares kellna sitwazzjoni fejn inbidel jew ma nbidilx il-gvern, il- policy tibqa ma tinbidilx.

GĦalhekk in-nies huma differenti u għandhom opinjonijiet differenti.

Jista' jkun li l-Ministru, fit-tibdiliet li qed jagħmel, qed jirreaġixxi - u naf li hekk ġara - għas-suġġerimenti li sarulu from the field, mill- industrija nnifisha.

Il-punt hu li tkun kif tkun il-kompożizzjoni, waqt li wieħed irid joqgħod attent li ma jkun hemm ħadd li jabbuża mil-pożizzjoni tiegħu, fl-istess ħin trid tara li jkollok nies adattati.

Nies adattati huma nies ta' esperjenza, imma kultant aħjar ikollok nies li m'għandhomx esperjenza diretta imma għandhom dixxiplini u taħriġ f'oqsma oħra u jafu jidħlu fl-industrija u jagħtuk veduta minn barra.

Dik il-ħaġa tpatti għall- possibbilta' li għax inti tkun fid-dar tiegħek ma tindunax li l-purtieri jkunu bdew jiżżartu, imbagħad jiġi ħaddieħor, ikun ftit sindikajr, u jgħidlek li għandek il-purtieri li qed jiżżartu!

Imbagħad tgħid li ilhom jiżżartu sentejn imma għax tkun qed tgħix fid-dar, issir house blind, bħalma tista' ssir factory blind jew hotel blind.

GĦalhekk tajjeb li jkollok nies ta' esperjenza imma dawn iridu jkunu bbilanċjati min-nies ta' dixxiplini differenti.

Ikunu min ikunu n-nies, ikun min ikun il-ministru u jkun min ikun il-gvern, irridu nikkonċentraw biex il-prodott Malti jkun l- aħjar possibbli skond ir-riżorsi tagħna.

Il-kompetizzjoni hija enormi, dejjem qed tiżdied u qed tiżdied minn pajjiżi li għandhom iżjed minna biex jikkompetu.

Per eżempju, t-Tuneżija għandha ħafna aktar art minna.

Ċipru wara li nqasam - u dik tatna daqqa ta' ħarta - iddeċidew li jiżviluppaw in-naħa ta' Limassol fejn kellhom meded ta' artijiet enormi li bdew jagħtuhom bl-irħis u telgħu lukandi 4-Star li żgur li jħabbtuha mal-5-Star tagħna, uħud minnhom aħjar, għalkemm il-5-Star u 4-Star hotels tagħna nbnew sbieħ ħafna.

Il-punt tiegħi huwa li jekk hawn Malta ma nagħrfux, bħala poplu, li dak kollu li jingħad f'dan il-Parlament qed jingħad u dak kollu li qed isir qed isir biex intejbu l-prodott tagħna ħalli nkunu nistgħu nikkompetu, ma nkunux għadna bdejna nroddu s-salib.

Aħna s-salib raddejnieh fl-imgħoddi, l- industrija hija waħda qadima u ġew turisti illustri hawn Malta.

Wieħed minnhom ġie bi żball, għax nefaħlu l-Bambin u tfixkel, kif kien tfixkel band'oħra, u spiċċa hawn Malta.

B'hekk ġie San Pawl imma warajh ġew turisti illustri oħra.

GĦandna turiżmu li nistgħu nżommuh madwar il-linja ta' 1.2 miljun, 1.3 miljun jew 1.4 miljun turist - lili anke l-figura ta' 1.4 miljun tbeżżagħni, nippreferi nieqaf lejn il-1.2 miljun - imma biex inkunu nistgħu nagħmlu dan kollu rridu niffokaw ħafna iżjed, irridu nagħtu l- għajnuna kollha lil xulxin u ma jridx ikun hemm la abbużi u lanqas tfixil bla ħtieġa biex inkunu nistgħu nikkonċentraw tabilħaqq fuq il-problema at hand, li hija li nġibu iżjed turisti tal-kwalita' li rridu aħna imma fuq kollox li naraw li meta jitilqu minn hawnhekk jitilqu sodisfatti.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki.

L-Onor.

Anton Tabone.

ONOR.

ANTON TABONE: Sur President, irrid nagħmel żewġ premessi qabel ma nibda d-diskors tiegħi.

L-ewwel premessa hija li dak li se ngħid nixtieq li ma jitteħidx f'kontest partiġjan, f'kontest parrokkjali jew f'kontest provinċjali.

Jista' jittieħed f'kontest reġjonali pero' żgur li jrid jittieħed f'kontest nazzjonali.

Il-premessa l-oħra hija li filwaqt li nifhem u napprezza l-oriġini ta' dan l-abbozz li għandna quddiemna, li beda mis-snin li għaddew, irrid ngħid li fir-rigward tas-suġġett li se nitkellem fuqu llejla, jiġifieri fuq GĦawdex, kien hemm qbil li rridu niġbru dak kollu li jikkomponi l-element GĦawdxi fil-qasam turistiku biex dan jagħmel parti mil-mod kif irridu namministraw is-settur turistiku nazzjonali.

Kien jonqos dan id-diskors biex il-pakkett ikun wieħed li jinkludi kollox u kullimkien.

Dawk huma ż-żewġ premessi li ridt nagħmel biex wieħed jifhem aħjar dak li rrid ngħid aktar 'il quddiem.

M'għandix l-iċken dubju li kull membru ta' din il-Kamra, ibda mill- Ministru li qed jippilota din il-leġislazzjoni u l-esperti kollha, jgħidulek li l-element GĦawdxi huwa indispensabbli fil-pakkett Malti fis- settur tat-turiżmu.

Dan mhux jien qed ngħidu imma qed jgħiduh in-nies kollha li jifhmu, u għalhekk kont nistenna li dan l-abbozz jindirizza u jagħti aktar importanza lil dan l-aspett.

Kieku ta din l-importanza mhux kien biss ikun qed ikabbar l-aspett purament GĦawdxi fil-qasam tat-turiżmu imma kien ikun qed ikabbar ukoll il-pakkett Malti kollu.

Kif diġa' għidt, dan l-abbozz ma jindirizzax dan l-aspett.

Meta smajt id-diskors tal- Ministru - u naħseb li smajtu kollu - fl-ebda ħin ma semma' dan l-aspett.

Dan nifhmu, għax fl-abbozz dan ma jissemmiex.

Il-kelma "Gozo" issemmiet biss meta l-Ministru kien qed jagħti lista ta' għaqdiet li tkellem magħhom biex iħejji dak li kien hemm bżonn jiġi ppreżentat.

F'din il-lista kien hemm il-Gozo action committee.

Jien niftakar li kont staqsejt lill-Ministru żewġ domandi dwar il-Gozo action committee.

Dawn kienu dwar kif qed jaħdem u dwar kemm-il darba ltaqa' dan il-kumitat.

Il-Ministru rrispondieni li l-Gozo action committee qed jagħmel ċerti laqgħat u qed jagħmel ċerti affarijiet.

Mir- risposta li tani indunajt li ma konniex qegħdin nirriferu għall-istess kumitat.

Il-Ministru kellu f'moħħu kumitati oħrajn li ma kellhom x'jaqsmu xejn ma' dak li kont qed nirriferi għalih jien.

Jiena kont qed nirriferi għall-kumitat li kien twaqqaf f'Lulju ta' 1995, li kellu bħala chairman liċ- chairman ta' l-NTOM, kellu membri li jirrappreżentaw lill-ministeru għal GĦawdex, lill-Gozo Channel, lill-Malta Air Charter, lis-sidien tal-buses f'GĦawdex, lill-aġenziji ta' l-ivjaġġar minn Malta u xi elementi oħrajn.

L- iskop tiegħu kien li jikkordina aħjar dak li huwa suq u promozzjoni ta' GĦawdex, jaraw dak li jista' joffri GĦawdex u kellu wkoll il-funzjoni li jipprepara t-triq tal-konċett li kellu l-Gvern ta' qabel li minn GĦawdex jagħmel destinazzjoni turistika distinta.

Din id-deċiżjoni l-Gvern ta' qabel kien wasal għaliha wara ħafna ħsieb u nista' ngħid ukoll li konna konfortati bil-pariri li kienu tawna esperti barranin li kienu għamlu t- tourism master plan.

Naħseb li f'GĦawdex hemm il-consensus li GĦawdex jista', u għandu jsir, destinazzjoni turistika distinta - qed nuża l-kelma "distinta" flok il- kelma "separata" minħabba l-connotation tal-kelma - u għal dan l-iskop kienu jsiru diskussjonijiet, kienu jitwaqqfu kumitati, kienu jsiru kummenti u konna nisimgħu nies tan-naħa l-oħra jgħidu li GĦawdex għandu jkun reklamat bħala post on its own merits.

Kien hemm dan il-konċett li kien qed jinħema u safejn naf jien kien qed jiġbed aktar common ground.

L-element GĦawdxi fil-qasam tat-turiżmu Malti trid tagħtih il-mertu li għandu għax GĦawdex huwa kontributur għall-image nazzjonali.

Meta tagħmel dan tkun qed tagħti imbottatura 'l quddiem anke lill-immaġini ta' Malta u b'hekk tkun tista' tiġbed aktar attenzjoni, aktar investiment u aktar ġid. ll-Ministru jrid jgħidilna jekk tbiddlux jew le l-konċetti.

Dan qed ngħidu għax dan l- abbozz ta' liġi ma jagħmel ebda riferenza għal GĦawdex.

Dan il-Gvern, kif kulħadd jaf, qed jipproponi li jwaqqaf kunsill reġjonali għal GĦawdex.

M'inix se nidħol fil-mertu tas-suġġett għax mhuwiex il-każ imma jekk wieħed verament jemmen li GĦawdex huwa reġjun u jrid jagħtih l-aspett reġjonali, allura ma tistax tagħmel liġi fil-pajjiż li twaqqaf awtorita' nazzjonali tat-turiżmu u dan l- aspett ma ssemmieh imkien.

Ninsisti li meta l-amministrazzjoni kienet f'idejn il-Gvern Nazzjonalista, l-aspett reġjonali ta' GĦawdex ħareġ il-ħin kollu.

Jiena dejjem ngħid li l-ministeru għal GĦawdex kellu politika reġjonali u l-fatt li twaqqaf ministeru għal GĦawdex diġa' kien qed jagħti focus fuq l- aspett li ma jeżistix fil-kumplament tal-pajjiż imma jeżisti biss f'GĦawdex u f'Kemmuna għax hemm il-baħar jaqsam.

Dan fih innifsu ħoloq attenzjoni li ma kenitx teżisti qabel.

Mhux għax qabel ma kienx hemm il- baħar imma qabel GĦawdex u Kemmuna kienu sempliċement distrett ta' Malta.

Illum irbaħna l-battalja biex GĦawdex ma jibqax jitqies bħala distrett.

Illum GĦawdex huwa ferm aktar minn distrett u trid tarah fid-dimensjoni tiegħu ta' gżira.

Issa wasalna biex nitkellmu fuq politika reġjonali u fuq kunsill reġjonali u għalhekk wieħed kien jistenna li dan jiġi kkonsidrat f'din il-liġi.

(Interruzzjonijiet) Il-Ministru ma jistax jgħidli li għandu ħafna sections li permezz tagħhom jista' jagħmel ċerti affarijiet.

Bir-rispett kollu jien ngħidlu li ma nqisx li dan huwa l-metodu.

Se titwaqqaf awtorita' li se tkun magħmula minn disa' membri.

Barra minn dan għandek it-twaqqif ta' ħames direttorati u allura jidhirli li hemm biżżejjed spazju biex x'imkien tinfilza dan il-ħsieb.

Għadu kemm daħal il-Ministru tal-Biedja u Sajd u qed jgħid: "Repubblika".

Veru, dan il-pajjiż huwa Repubblika.

Naturalment l-Onor.

Farrugia għamel osservazzjoni b'mod ċajtier u jien neħodha b'ċajta imma wieħed irid jieħu l-briga biex iġiegħel lil dawk in-nies li forsi m'għandhomx apprezzament biżżejjed tar-realta' Għawdxija biex jifhmu li Għawdex huwa parti mill-pajjiż.

Issa jekk tkun parti minn pajjiż, il-pajjiż irid igawdi mill-prospetti u mill-potenzjal li għandek.

Biex dan isir, dawk il-prospetti u dak il-potenzjal trid tiżviluppahom daqskemm huma żviluppati fil-mainland, li hija Malta.

Trid tagħmel dak li huwa l-aktar floku pero' ċertament inti trid tlaħħaq il-livell mal-pajjiż kollu.

Jiġifieri ma nafx għalfejn il-Ministru tal-Biedja u Sajd għamel dik ir-rimarka.

Aħna pajjiż wieħed imma biex inkunu pajjiż wieħed irid ikollna l-istess drittijiet, l- istess potenzjal ta' żvilupp, l-istess ċans li jkollna l-postijiet tax- xogħol u l-istess ċans li jkollna wkoll servizzi tajbin daqs kull post ieħor.

Dawn huma l-affarijiet li jagħmlu pajjiż wieħed.

Naturalment Għawdex u Kemmuna jidħlu wkoll f'dan l-abbozz imma dawn jidħlu b'mod integrat mingħajr l-ebda separazzjoni ta' xejn.

Naturalment din hija għażla - li jien ma naqbilx magħha - li wieħed jista' jagħmel.

Din it-tip ta' għażla tmur kontra l-konċett li wieħed irid joħroġ minn Għawdex parti importanti mill-pakkett kollu kemm hu.

Fl-opinjoni tiegħi - u naħseb li din mhijiex l-opinjoni tiegħi biss imma ta' ħafna nies oħrajn - biex inti tkun tista' tilħaq dan, tkun trid toħroġ aktar fid-deher il-potenzjal Għawdxi bħala tali.

Fil-bidu tad-diskors tiegħi semmejt il-Gozo action committee u għidt li staqsejt lill-Ministru dwaru u dan irriferieni għal kumitat ieħor li kien twaqqaf fix-Xlendi u f'Marsalforn għal skop ta' embellishment.

Dan il- kumitat li rriferieni għalih il-Ministru ma kellu l-ebda terms of reference li b'xi mod jieħu f'idejh il-marketing bl-iskop li Għawdex isir destinazzjoni distinta fil-qasam tat-turiżmu.

Jiddispjaċini li l-Ministru ma fehemx dak li jien kont qed nagħmel riferenza għalih u allura jien nistenna li l-Ministru jgħidli x'rakkmandazzjonijiet għamlulu meta hu ltaqa' ma' dawn l-għaqdiet kollha li għandhom x'jaqsmu mat-turiżmu, fosthom mal-Gozo action committee.

Dan qed ngħidu għax l-informazzjoni li għandi - u forsi l-Ministru jista' jweġibni anke issa stess - hi li dan il-Gozo action committee ilu ma jiltaqa' mis-sajf li għadda u għalhekk ma nistax nifhem x'pariri setgħu tawh biex huwa jkun jista' jressaq il-proposti tagħhom anke f'dan l-abbozz ta' liġi.

Jien naf li darba l-Ministru ġie Għawdex u ltaqa' ma' l-operaturi u ma ħafna nies oħrajn imma ma nimmaġinax li dawn kienu mitlubin jagħmlu xi rakkmandazzjonijiet għas-setting-up ta' l- awtorita' tat-turiżmu.

Din kienet laqgħa ta' sagħtejn u xejn aktar.

Dak li huwa follow-up ma nafx x'inhu imma ċertament ma jirriżultalix li kien hemm xi rakkmandazzjoni.

Anke kieku kien hemm, dak ma kienx il-kumitat li jien qiegħed nalludi għalih.

Il-Gozo action committee twaqqaf f'Lulju ta' l-1995 b'uffiċjali tal-gvern, fosthom iċ-chairman ta' l-NTOM u naħseb li dawn kienu f'pożizzjoni li jagħmlu r-rakkmandazzjonijiet tagħhom.

Dawn kienu diġa' ilhom jiltaqgħu għal ma nafx kemm u allura naħseb setgħu taw il- kontribut tagħhom.

Issa meta nsemmi dan il-kumitat ta' azzjoni ma jfissirx li qabel ma tteħdux inizjattivi u miżuri li kienu ġodda biex wieħed joħroġ l-aspett Għawdxi fil-pakkett nazzjonali tat-turiżmu.

Per eżempju, niftakar li meta kien ikun hemm fiera tat-turiżmu - din saret ġo Londra u ġo Berlin u ma niftakarx fejn aktar - kien ikun hemm spazju riservat għal Għawdex.

Dan kien frott ta' agreement li kien sar bejn il-Gozo Channel u l-NTOM numru ta' snin ilu.

L-NTOM kienet tesiġi li l-Gozo Channel iħallas il-parti tiegħu kif jagħmlu l-azjendi kollha, u dawn innegozjaw dan ix-xorta ta' agreement fejn l-NTOM kienu qegħdin jagħmlu available spazju li jirreklama lil Għawdex waħdu.

Issa jekk xi ħadd jistaqsini jekk dan l-esperiment kienx biżżejjed jew irnexxiex, ir-risposta tiegħi hija li konna bdejna nagħmlu ħwejjeġ ġodda, anke forsi b'resistenza ta' xi wħud.

Dan seta' ġara għax forsi l-ħaġa kienet għadha ġdida jew għaliex xi wħud ma kenux qegħdin jaraw l-importanza li Għawdex jiġi rreklamat għalih waħdu.

Kien għalhekk li wieħed ma setax ikun jaf eżattament jekk din il-ħaġa rnexxietx jew setgħetx tirnexxi aktar pero' jien naħseb li l-fatt li daħħalna l-konċett li Għawdex jista' jiġi rreklamat b'mod distint barra minn Malta kienet ħaġa pożittiva għalina li ngħixu f'Għawdex u għall-pajjiż kollu.

Ċertament din kienet breakthrough u wieħed seta' jkompli jibni fuq dak il-konċett.

Jien ngħid li hekk għandu jsir pero' l-abbozz li għandna quddiemna dan ma jagħmlux.

Il-Ministru fl-ebda ħin ma qal li fl-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu se jkun hemm disa' membri u wieħed minnhom se jirrappreżenta lil Għawdex.

Issa l-Ministru jista' jgħidli li jista' jkun hemm xi ħadd li jirrapreżenta lil Għawdex u jista' jkun hemm wieħed ġej minn hemm ukoll.

Jien lill- Ministru mill-esperjenza ngħidlu li anke jekk bniedem iġġibu minn Għawdex, jekk int ma jkollokx lil xi ħadd specifically appointed biex iqajjem il- kwestjonijiet li għandhom x'jaqsmu ma' Għawdex - naturalment jagħti kontribut anke fuq il-livelli l-oħrajn - ftit li xejn isib spazju biex f'awtorita' bħal din jagħmel diskorsi dwar il-post minn fejn hu ġej.

Din hija ħaġa evidenti, Madam Speaker.

Meta inti għandek diskussjoni fuq affarijiet ta' importanza nazzjonali, inti ma ssib qatt il-ħin biex titkellem fuq il-post li tkun ġej minnu għaliex dejjem hemm xi ħaġa oħra aktar importanti fl-opinjoni tal-maġġoranza.

Kull min hu bħali u ġej mill- gżira l-oħra jaf kemm dan hu veru.

GĦalhekk jien ngħid li fl-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu għandu jkun hemm spazju għal rappreżentant minn Għawdex li jkun jista' jitkellem - mhux jista' imma obbligat jitkellem - fuq it-turiżmu kif jolqot lil Għawdex, dejjem naturalment fil-kontest nazzjonali.

Se jinħolqu wkoll id-direttorati.

Lil xi ħadd darba smajtu jikkummenta li misshom ħolqu direttorat speċifikament għal Għawdex li jkun jaqa' taħt l- istess awtorita' u li jkollu s-saħħa li verament dak li jippreżenta jkun jista' jagħmel progress.

Fl-aħħar mill-aħħar, Madam Speaker, aħna nafu li min għandu l-poter jista' jwettaq u min m'għandux il-livell eżekuttiv jibqa' dejjem jistenna l-ħniena.

Dan joqgħod jistenna li partijiet oħrajn jieħdu dak li huma jkunu qed jistennew imbagħad jasal hu.

U għalhekk jiena ngħid li jekk aħna verament irridu naraw lil Għawdex jikber, fis-sens li huwa wkoll ikollu d-drittijiet tiegħu, inti trid tpoġġih f'pożizzjoni li jkollu s-saħħa biex iwettaq.

Jekk ma jsirx hekk, anke f'dan is-settur, aħna nibqgħu is-cinderella tal-gżejjer Maltin.

U la qed insemmi s-cinderella rrid nagħmel parentesi għaliex jien ma nista' ninsa qatt dak li kien qal darba l-Prim Ministru dwar it-turiżmu.

Dan kien qal li biex it-turiżmu ma jibqax is-cinderella ta' l-ekonomija Maltija, minn segretarjat parlamentari għamlu ministeru.

Allura jien ikolli nasal għall-konklużjoni, anke jekk mhux bi pjaċir, li meta Għawdex minn ministeru għamiltuh segretarjat parlamentari, per konsegwenza għamiltuhom s-cinderella tal-gżejjer Maltin.

Lil GĦawdex, f'dan l-abbozz kif inhu, mingħajr l-element Għawdxi, qed tirrendih cinderella.

Qed tirrendih fil-pożizzjoni li m'għandux is-saħħa li jiddomanda u jesegwixxi.

U din hija l-verita'.

Madam Speaker, irrid ukoll nagħmel riferenza għal ċerti suġġetti li għandhom x'jaqsmu ħafna ma' dan is-settur.

Se nitkellem fuq it-trasport.

Jien ma nistax nifhem kif il-ministeru tat-turiżmu u l-organizzazzjoni nazzjonali tat-turiżmu hija kompletament muta fuq id-dibattitu li ma jieqaf qatt - u ħafna drabi kontroversjali - tat-trasport ta' bejn Malta u Għawdex.

Jien għadni qatt ma rajt xi stqarrija ta' dawn l-organi li tagħti l-veduta fuq dan is-suġġett mill-iktar importanti u li jolqot it-turiżmu.

Biex inti tmur fil-gżejjer Għawdxin - għaliex għandek Kemmuna wkoll - inti trid it-trasport.

Dan mhux trasport bil-bus, tirkibha u minn Tas-Sliema tmur Buġibba.

Hemmhekk jew tmur bil-baħar jew inkella tmur bl-ajru, għaliex il-Gvern ta' qabel kellu l-kuraġġ li jintroduċi servizz ta' l-ajru domestiku f'dan il-pajjiż.

U anke dak fih innifsu għamel ħafna ġid biex minn Għawdex joħloq destinazzjoni distinta fit-turiżmu.

Għamel ukoll ħafna ġid lill-immaġini ta' Malta, li għandha wkoll servizz ta' l-ajru intern li jista' jwasslek fil-gżejjer l-oħra, għax anke Kemmuna kien jinżel dan il- helicopter fi żmien il-Gvern tagħna.

Minn Ottubru ta' l-1996 'l hawn dan ma baqax jinżel hemm.

Pero' li rrid ngħid hu li jien nistenna li l-ministeru tat-turiżmu u l- organizzazzjonijiet li għandhom x'jaqsmu miegħu għandhom ikunu protagonisti fil-qasam tat-trasport bejn Malta u Għawdex.

(Interruzzjonijiet) Hemm l- uffiċjali warajk, ma nafx humiex isegwu, imma dan li qed ngħid qed ngħidu għall-attenzjoni tagħhom ukoll jien.

Jien ma nafx kif ma jieħdu pożizzjoni qatt.

Per eżempju, it-trips tal-vapur - biex ma nsemmix in-nollijiet ukoll - huwa suġġett li suppost jinteressahom jekk it-turiżmu se tibagħtu Għawdex.

Int ma tistax ma tidħolx f'dan id-dibattitu qisu ħaġa m'hijiex tiegħek.

Imbagħad dan meta qed nitkellmu, Madam Speaker?

Qegħdin nitkellmu meta l-Air Malta waqgħet taħt il-ministeru tat-turiżmu għaliex l- Air Malta llum qegħda tintuża aktar fil-konċett li ġġib it-turisti.

Fl- istess kontest imma on a smaller scale, il-ministeru tat-turiżmu għandu jidħol ukoll biex jara li t-trasport ta' bejn Malta, Għawdex u Kemmuna jkun fl-aqwa tiegħu l-ħin kollu u aċċessibbli s-sena kollha.

Qed ngħid dan anke' b'riferenza għall-but tan-nies, għax anke dak huwa element li wieħed ma jistax jittraskurah.

U jien niistaqsi dwar il-pożizzjoni li qed jieħu l- ministeru.

Jekk aħna nieħdu l-kwestjoni tas-servizz intern ta' l-ajru, veru li dan is-servizz illum il-ġurnata jnaqqas it-trips bl-ikbar faċilita' imma jien kelli domanda u jirriżulta li f'sena waħda ma' l-14,000 passiġġier anqas għaddew fuq dan is-servizz.

Dan huwa servizz li wieħed irid jinkoraġġih għar-raġunijiet kollha tad-dinja.

Biss biss dan is-servizz qed jagħti immaġini ħafna aħjar minn qatt qabel u allura inti trid tara kif tagħmel biex iddaħħlu fis-sistema.

M'għandekx tibda tnaqqas illum u terġa' tnaqqas għada.

Dawn l-affarijiet ġraw.

Jien ġieli kont se nsiefer bih, iċempluli u jgħiduli li jekk irrid immur ma' tal-5.00 a.m. għaliex tat-8.00a.m. mhux se jmur.

Meta tibda dieħla l-idea li dan jista' jikkanċella kif irid u minflok tkabbar tibda ċċekken, dak li jkun jibda jgħid li s-servizz ta' l-ajru mhuwiex reliable allura jfittex il-vapur.

B'hekk inkunu morna pass lura għaliex l-istess servizz ta' l-ajru fih innifsu enhances il-pakkett turistiku ta' pajjiżna.

U nkompli fuq it-trasport, Madam Speaker, għaliex qed jiġini f'moħħi l-catamaran.

Mezz veloċi bħal dak jista' jintuża min-nies tal-lokal, l-aktar minn dawk li jgħixu f'Għawdex, imma fit-turiżmu possibbli li dan ma kellux potenzjal kbir?

Imma allura ħadd ma jinduna li fis-settur turistiku huwa tajjeb li jkollok mezz modern u veloċi?

GĦaliex tellquh minn ġo Malta biex imur jaħdem fl-Adriatiku?

Issa qaluli li dan qiegħed hawn biex jaħdem lejn Sqallija.

It-turiżmu ma jidħolx fiha din?

Il-catamaran ma jagħtix il- kontribut tiegħu?

Dan mhux xi ħadd għadu se jixtrih imma kien qiegħed hawn u kien parti minn pakkett.

Dan kien qam dibattitu dwaru imma Allaħares inkunu kontroversjali f'affarijiet li jkunu se jkomplu jkattru l- possibbilta' li inti tkabbar il-kumdita' biex wieħed jaqsam minn naħa għall- oħra.

Il-pajjiż kien qed juri li għandu servizz ta' l-ajru domestiku u li għandu servizz veloċi li jista' jieħdok f'nofs siegħa u jġibek lura fl- istess ħin.

Allura l-NTOM hija assenti dwar dan?

Lanqas jafu li ġie l- catamaran hawn?

Fuq l-Air Malta ħadd m'hu assenti, kulħadd moħħu hemm biex l-Air Malta tkun taħt il-kontroll tal-ministeru għat-turiżmu.

GĦaliex m'għandniex nagħtu sehemna wkoll fuq trasport li jrid jitlaq lejn Għawdex u li jiġi minn Għawdex?

Dan huwa eżempju ieħor ta' kif sfortunatament dan il- pajjiż għadu mhux wieħed.

Dawn huma affarijiet li għandhom jinħassu u għandhom jittieħdu l-passi li jinteressaw lil kull organizzazzjoni li għandha x'taqsam mal-qasam importanti tat-turiżmu.

MADAM SPEAKER: Onor. Tabone, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

ONOR.

ANTON REFALO: Nipproponi li l-Onor.

Tabone jkompli jinstema'.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Tabone jkompli jitkellem.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

ANTON TABONE: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha.

Madam Speaker, irrid nitkellem ukoll dwar it-turiżmu intern.

Dan huwa importanti immensament għall-ekonomija Għawdxija.

Min ma jafux dan?

Min verament qiegħed jindirizzaha din il-ħaġa?

Meta l-kumpannija Gozo Channel, bil-politika li kellu l-Gvern ta' qabel, bdiet tipprovdi servizzi ta' spiss mhux biss fis-sajf imma fl-istaġuni kollha u anke bil-lejl, Għawdex sar ħafna aktar popolari milli qatt kien.

U allura wieħed jistenna li wieħed ikompli jibni fuq dak li sar.

Wieħed jistenna li jkun hemm ir- reazzjoni tas-sinjuri li jmexxu t-turiżmu minn Malta għax din hija xi ħaġa li trid tinteressahom ukoll.

GĦandu jkun hemm reazzjoni kemm meta jitnaqqsu t-trips, kemm meta n-nollijiet jogħlew, kif ukoll meta jkollok il-catamaran li jiġi hawn biex jaqdik u titfgħu l-Adriatiku.

GĦandu jkun hemm reazzjoni wkoll dwar il-kwestjoni ta' helicopter service, li inti trid tara li tkabbar dak is-servizz.

Ma jistax ikun li inti ma tarax il-multiplier effect li jħallu dawn il-mezzi meta jittrasportaw it-turisti ġewwa Għawdex, kemm jekk ġejjin minn barra kif ukoll jekk dan ikun turiżmu intern.

X'inhuma r-reazzjonijiet ta' dawn is-sinjuri?

U jien nitlob lill-Ministru biex jagħti r-reazzjoni tiegħu u jifhem li ma jistax jibqa' assenti dwar il- kwestjoni li ma taqta' xejn ta' kif inti tista' tkabbar dejjem l- aċċessibilta' ta' Għawdex.

Dak li jkun m'għandux iħossu li se jagħmel xi strapazzata kbira biex imur GĦawdex imma għandu jkun jista' jmur hemm b'sodisfazzjon għalih innifsu u b'sodisfazzjon ukoll għall-ekonomija tal- gzira u għall-ekonomija in ġenerali.

Dan huwa aspett mill-iktar importanti li ma jistax jiġi ttraskurat, Madam Speaker, u għaldaqstant jien nitlob li jkun hemm sforz biex wieħed isegwi dak kollu li jiġri fil-qasam tat- trasport, anke l-istess bini tal-vapuri ta' Għawdex.

Dawn l-affarijiet żgur li għandhom jinteressaw lit-turiżmu u lil kull min għandu x'jaqsam.

Aħna meta jsir xi agreement tal-buses fuq l-art hemmhekk ikun hemm reazzjoni, u hekk għandu jkun, imma meta inti titkellem fuq it-trasport ta' bejn Malta u Għawdex, l-aktar parti diffikultuża, mhux bħal meta tlajt fuq bus u tlaqt, allura hemmhekk l-impenn għandu jikber u mhux ikun assenti dikasteru daqshekk importanti fil-gżejjer tagħna.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, se jkolli ninterrompik għax sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

ANTON TABONE: Nibqa' in possession.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Ministru Mizzi biex jekk jogħġbu jgħaddi għall-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 17 ta' Frar 1998 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Mozzjoni għat-tħassir ta' l-Avviż Legali Nru. 5 ta' l-1998 dwar Stipendji għal Studenti Universitarji.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummerċ ta' l-Assigurazzjoni - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Brokers fl-Assigurazzjoni u Intermedjarji oħra - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Servizzi tat-Turiżmu għal Malta - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ajruportijiet u fl-Avjazzjoni Ċivili - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 4) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 3) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Forzi tal-Pulizija ta' Malta - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi kontra l-Korruzzjoni - Tieni Qari (Kont); u

Riżoluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar Malta u l-Unjoni Ewropea - Kontinwazzjoni.

U xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - Kumitat Permanenti

MADAM SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

TONY ABELA: Madam Speaker, meta neżamina r-risposti għad-diversi domandi parlamentari bilfors ikolli ngħid li jew qed isir attentat biex jitmgħuna miżinformazzjoni jew li ħafna minn dak li kien imwiegħed qabel mhux qiegħed isir.

Per eżempju, lill-Prim Ministru għamiltlu domanda u staqsejtu fuq karozza partikolari, x'tip ta' xogħol tagħmel u għaliex kienet qiegħda f'ċerti nħawi, f'ċerta data u ċertu ħin.

Ir-risposta li tani kienet fis-sens li l-aħħar karozza tal-linja titlaq fis-7.30 p.m. minn dak il-post u din kienet ir-raġuni li ntużat dik il-light car.

Forsi l-Prim Ministru ma jafx li tar-Rabat jitilqu anke wara d-9.00 p.m!

Ċertament li l-informazzjoni li għaddewlu lill-Prim Ministru in konessjoni ma' din il-karozza - din kienet tiela' t-telgħa tas-Saqqajja fit-12 ta' Jannar, 1998 għall-ħabta tad-9.00 p.m. - żgur li m'hijiex korretta.

Għaldaqstant nitolbu jerġa' jinvestiga sew biex jara għaliex dik il-karozza kienet fejn kienet.

Staqsejt domanda oħra lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni fuq diversi toroq fl-inħawi tal-Manikata.

Fl-idea tiegħi dawn għandhom bżonn l-istess mediċina li ngħatat it-triq prinċipali tal-Fgura, jiġifieri li jinbnew mill-ġdid.

Sfortunatament il-Ministru wieġeb li dan ix- xogħol ma jistax isir din is-sena minħabba xogħol ieħor li għandu d- dipartiment.

Jiġifieri minn hawn nista' navża lin-nies tal-Manikata li għal darba oħra Gvern Laburista mhuwiex isib il-fondi - jew ma jridx isib il-fondi - biex jagħmel dawn it-toroq sabiex il-bdiewa, in-nies li joqogħdu fl-inħawi u n-nies li jużaw it-toroq tal-Manikata biex minn Għajn Tuffieħa jitilgħu l-Mellieħa jkunu jistgħu jinqdew b'mod li mhux bilfors iridu jużaw karozza li hi 4-wheel drive.

Nixtieq ukoll nirriferi għal risposta li tani l-Ministru tal-Finanzi rigward l-ammont ta' spezzjonijiet li saru mid-dipartiment tat-taxxi interni fuq kuntratti ta' trasferiment ta' proprjeta' causa mortis.

Kulħadd jaf li sabiex dak li jkun ikollu rasu mistrieħa jqabbad bniedem professjonali biex jagħmillu perizja u jippreżentaha mal-kuntratt, iżda minkejja dan jirriżulta li f'ċerti każijiet xorta l-gvern iħoss li għandu jibgħat perit biex jara l-proprjeta', u saħansitra hemm każijiet fejn il- perit intbagħat tliet snin u nofs wara li ġew ippreżentati l-karti lid- dipartiment.

Il-Ministru tal-Finanzi qal li saru 733 spezzjoni in konnessjoni ma' 1,687 dikjarazzjoni.

Li ma qalx il-Ministru hu li xi ħadd fid-dipartiment qed jibgħat persuni ħames snin wara biex jagħmlu re- assessment.

Sfortunatament dawn l-affarijiet juru li f'ċerti dipartimenti jew l-affarijiet m'humiex qegħdin isiru sew - u suppost li kollox għaddej fuq ir-rubini dan iż-żmien! - jew inkella qegħdin jgħaddulna miżinformazzjoni.

Jekk dawk ta' madwar il-Prim Ministru u dawk ta' madwar il-ministri m'humiex qed jagħtuhom informazzjoni tajba, dawn ma jistgħux ikunu jafu eżatt x'qed jiġri fil-ministeru tagħhom.

Madam Speaker, nista' ngħid li din ix-xi ħaġa qed tiġri mal-ministeri kollha.

L-istess il-ġimgħa l-oħra konna qed nitkellmu fuq is-sitwazzjoni tad- dipartment ta' l-artijiet vis-a-vis l-housing.

Jien staqsejt lill-Ministru tad-Djar biex jinformana jekk humiex qed jittieħdu passi biex in-nies li joqgħodu fi proprjeta' li għamlu konvenju fuqha snin ilu jsiru sidien ta' l- istess proprjeta' billi l-gvern, kif tagħtih il-liġi, jieħu l-proprjeta', jiddepożita l-flus il-qorti u lil dawn in-nies jagħmlilhom il-kuntratt.

Minn informazzjoni li għandi jidher li sal-lum il-Ministru għadu m'għamel xejn fuq dan.

Agħar minn hekk, nies li għamlu konvenju biex jixtru proprjeta' mingħand il-gvern is-sena li għaddiet qegħdin jinġiegħlu jagħmlu konvenju f'forma ta' kuntratt, fejn mal-konvenju - il-konvenju huwa wegħda ta' trasferiment - il-gvern qed jieħu l-prezz kollu f'idejh u qed isir self mill-Lohombus, garantit mill-Awtorita' tad-Djar.

Dan is-self qed isir bla ebda ipoteka għaliex il-proprjeta' tkun għadha ma ġietx trasferita.

B'dan il-mod il-bank huwa espost fir-relazzjoni tiegħu.

Dan jista' jfittex lill- Awtorita' tad-Djar u mhux lill-persuni jekk irid jesiġi l-garanzija li għandu, minkejja li għandu l-garanzija ġenerali kontra dawn in-nies.

Għalhekk, Madam Speaker, qed nerġa' nitlob lill-Ministru tad-Djar biex dawn il-flus li qed jittieħdu mingħand in-nies fuq konvenju - u qed iħallsu kważi Lm16,000, Lm18,000, Lm20,000 u anke Lm21,000 tal-proprjeta' - jiġu utilizzati sabiex il-gvern veru jixtri dik il-proprjeta' u jiddepożita l- flus fid-dipartiment sabiex in-nies, li tant il-Ministru jiftaħar li għandu għal qalbu u li jrid iwassalhom biex ikunu sidien ta' darhom, tassew ikollhom it-titlu tal-proprjeta'.

Il-problema qed tikber, is-sitwazzjoni qed tiħrax u jidher li min-naħa tal-ministeru ftit li xejn qiegħed isir.

Nirringrazzjak, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Francis Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Madam Speaker, l-ewwelnett inħossni fid-dmir biex f'dan il-Parlament infakkar lil Dr Richard Soler, li miet ftit tal-ġranet ilu.

Dr. Soler kien kollega tiegħi, għalliem kif ukoll professur magħruf.

Il-pajjiż tilef professur ta' l-oftalmija.

Jien ċert li l-pazjenti Maltin huma rikonoxxenti għax-xogħol li dejjem għamel dan il-professur, li sfortunatament ħalliena f'qasir il-għomor.

Madam Speaker, dan l-aħħar il-Ministru tal-Finanzi poġġa fuq il-Mejda tal- Kamra r-rapport ta' ħidma tal-ministeru tiegħu għas-sena 1997, liema ħidma tifrex fuq il-qasam ta' l-enerġija.

Imma wara sena u erba' xhur li ilu fil- gvern il-Partit Laburista, u wara żewġ budgets ippreżentati wieħed mill- Onor. Lino Spiteri u l-ieħor mill-Onor.

Leo Brincat, għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-Enemalta dan ir-rapport ta' ħidma jsemmi biss x-xogħol li fil-fatt kien diġa' nbeda mill-amministrazzjoni preċedenti, imbagħad fl- aħħar ftit linji, kważi bħala appendix, hemm riferenza qasira qasira għall- fatt li t-tariffi tad-dawl u tal-fuel kellhom jiżdiedu.

Hawn jidher ċar li l-Gvern l-ewwel ħabbar il-mediċina qarsa u issa qiegħed jara kif dawn il- miżuri se jolqtu lis-settur domestiku u lill-industrija lokali.

GĦalija, Madam Speaker, dan huwa nuqqas serju meta min qed imexxi l-pajjiż suppost li huwa mħarreġ f'dak li huwa management, għax waħda mill- lezzjonijiet elementari fil-management hija li jkollok idea ta' prijorita'.

Dan il-Gvern huwa ffissat fuq il-binarju tal-finanzi pubbliċi.

Veru li hemm problemi pero' hemm ukoll nuqqas ta' trasparenza dwar il-problemi finanzjarji.

Nieħdu t-Telemalta, illum il-Maltacom.

Filli qalu li din il- kumpannija hija falluta, filli issa qed tiġi pprivatizzata.

U wieħed jista' jispekula li l-Enemalta se taqbad l-istess triq.

Jista' jiġri li llum qed nitkellmu dwar x'ħofra hemm fl-Enemalta u għada pitgħada nsibu li din se tiġi pprivatizzata.

In-nuqqas ta' trasparenza iġġiegħel lil dak li jkun jagħmel numru ta' mistoqsijiet.

Il-prijorita' tal-Gvern veru hija l- finanzi pubbliċi jew il-Gvern sab ruħu fil-gvern meta qatt ma kien qed jobsor?

Madam Speaker, aktar ma jgħaddu x-xhur aktar qiegħed nikkonvinċi ruħi li dan il-Gvern tela' b'għaġġla.

Dan il-Gvern tela' fuq numru ta' suppożizzjonijiet u wegħdiet li għamel lill-votant Malti u għalhekk issa qed ikollu jiffaċċja realtajiet li suppost kien qed jarahom mill-oppożizzjoni.

Imma anke hawn jidher ċar li dan il-Gvern ma kienx qed jagħmel assessment sew meta kien fl-oppożizzjoni u ċertament dan li qed ngħid japplika wkoll għall-Enemalta.

Ara Gvern Nazzjonalista, minkejja l-problemi kbar infrastrutturali li sab ma wiċċu fl- 1987, żamm il-prezzijiet ta' l-enerġija - jiġifieri l-prezzijiet tal-gass, ta' l-elettriku, tal-petrol, tad-diesel u tal-pitrolju - f'livell aċċettabbli.

U hawn il-Prim Ministru Sant qed ifalli fl-ewwel lezzjoni ta' l-ekonomija fejn jidħlu l-prijoritajiet.

X'inhuwa l-iktar importanti, li jkollna l-finanzi eżatti?

Imma anke hawnhekk, dan il-Gvern mhux veru qiegħed isewwi l-finanzi tal-pajjiż.

Jekk naraw dak li qed jipproġetta għall-Enemalta għat-tliet snin li ġejjin, naraw li se jkollna ħofra aktar fonda.

Dan minkejja l-proposti kollha li jrid iwettaq bil-miżuri ta' żieda fil-prezzijiet.

X'jiġi l-ewwel, li jkollna l-accounting exercise ta' kif qed isir, speċjalment mill- Ministru preżenti, jew li jkun hawn ix-xogħol fil-pajjiż u li tinħoloq klima soċjali adattata għall-pajjiż tagħna?

Għalhekk aħna bir-raġun ngħidu li m'hemmx kuxjenza soċjali.

Dan il-Gvern qiegħed jaqbad linja rqiqa tal- problema u qed jinsa proprju lill-poplu Malti, qed jinsa lill-konsumatur u qed jinsa lil dak li fil-fatt ivvotalu fil-maġġoranza tiegħu.

Kien hemm ħafna aspetti li ssemmew fil-budget speech u fir-rapport, fosthom li konna se nużaw fuel aktar effiċjenti, imma kif uriet anke d-diskussjoni li kellna dan l-aħħar, għandna dubji kbar dwar dan.

Fil-fatt m'ilux kont staqsejt mistoqsija dwar il-power station tal-Marsa.

Din tant bdiet titfa' pollution li saħansitra t-tfal ta' l-iskola viċin għamlu protesta.

Dan minkejja li suppost ġew istallati sistemi tal-PEP-99 biex titnaqqas il-pollution minn din il-power station.

Jiġifieri minkejja li suppost qed immorru għal fuels aktar effiċjenti u li jħammġu anqas l- ambjent, għad hemm dubji kemm dan qed isir.

Jekk qegħdin niġu mbuttati minn deċiżjonijiet finanzjarji, allura nasal biex naħseb ukoll li nxtraw fuels li m'humiex ta' ċertu standard jew li t-taħlit tagħhom mhux qed isir sew.

Kwestjoni oħra dwar l-Enemalta hija l-kwestjoni taċ-chairman.

Jien inħoss li kważi kważi ċ-chairman li kien hemm bewġuh baxx baxx għax din il-ħaġa ma tantx qajmet reazzjoni.

Jien inħoss li meta jsiru dawn l-affarijiet tkun inħliet sena fit-top management għax f'sena ma tinbeniex dik ir-relazzjoni li jkun hemm bżonn.

Barra minn hekk m'għandux ikun hemm manuvri biex jitneħħa chairman u jinħatar ieħor ġdid.

Kwestjoni oħra rilevanti fuq iċ-chairman il-ġdid kienet id-dikjarazzjoni li għamel.

Dan iddikjara li għandu interess f'tender ta' Lm0.25 miljun li se jinvolvi l-computerisation programme.

Dan mhux se jsir f'ġurnata waħda u lanqas f'sena waħda.

Dan huwa programm twil li żgur li jkun hemm bżonn l- involviment tal-persuna l-aktar responsabbli minn azjenda bħal din.

Issa dan iċ-chairman iddikjara li għandu interess u għalhekk ma jistax jieħu sehem f'din l-attivita' tant importanti u se jkollu jiddelegaha lil viċi- chairman.

Għalhekk jien inħoss, mingħajr ma nippreġudika s-sitwazzjoni, li din hija għażla oħra infeliċi għall-Gvern f'azjenda li suppost qal li jrid jirxoxta mill-mewt.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Madam Speaker, illum xtaqt nirriferi għal żewġ artikli li dehru, wieħed f'''The Financial Times'' ta' Londra u artiklu ieħor li deher f'''l-orizzont''.

Dawn iż-żewġ artikli għandhom x'jaqsmu ma' l-Ewropa.

L-artiklu ta' ''The Financial Times'' jitkellem fuq il-programmi ta' l-Unjoni Ewropea u jien se nikkwotah biex kulħadd ikun jaf x'inhu s- sinifikat ta' sħubija jew le fl-Unjoni Ewropea.

Dan l-artiklu jgħid hekk:

"The European Commission is planning an ECU 20 billion efficiency fund to reward regions that make the most of aid intended to reduce the gap between rich and poor areas in the European Union".

Dan ifisser li waqt li l-Prim Ministru meta jitkellem fuq l- implikazzjonijiet ta' sħubija fl-Unjoni Ewropa jitkellem b'ċertu xettiċiżmu dwar fondi li pajjiżna jista' jieħu - kif tkellem anke dan l- aħħar f'dan il-Parlament - għandna gazzetta ta' fama mondjali li qed tgħid li l-Unjoni Ewropra qed tippjana biex tqassam aktar minn ¥7 biljun fost pajjiżi u reġjuni Ewropej ħalli titnaqqas id-differenza fil-livell ta' l-għajxien.

Dan huwa konsistenti ma' l-iskop prinċipali ta' l-Unjoni Ewropea, li kemm jista' jkun tqarreb lejn xulxin il-livell ta' l-għajxien taċ-ċittadini tal-pajjiżi membri.

Dawn it-tip ta' fondi - li huma fondi massiċċi - li qed jiġu ppjanati bejn is-sena 2000 u s-sena 2006, iwasslu biex il-pajjiżi jkunu jistgħu jgħinu l-iżvilupp industrjali u ekonomiku tagħhom u biex itejbu l-livell ta' l-għajxien.

Issa dawn it-tip ta' żviluppi kienu mistennija għaliex kemm- il darba kien iddikjarat - anke f'Agenda 2000 - li l-Unjoni Ewropea se tagħmel dawn it-tip ta' programmi.

Sfortunatament it-triq li għażel il- Gvern Laburista se twassal biex nitgħabbew bil-piżijiet kollha ta' sħubija u nibqgħu barra meta niġu għal xi tip ta' assistenza.

M'hemmx dubju li hemm ħafna assistenza li aħna għandna bżonn biex intejbu l-infrastruttura, biex intejbu l-industrija, biex intejbu l-ekonomija u biex intejbu l-livell ta' l-għajxien tal-poplu tagħna.

Bid-deċiżjoni tal-Gvern ta' l-Onor.

Alfred Sant qed nitħallew out in the cold għax qed nitilfu benefiċċji kbar li jistgħu jkunu tagħna.

Dan kollu ġej minħabba ċerta pika, għax m'hemmx raġuni oħra għaliex dan il-Gvern għandu jwebbes rasu.

Niġi issa għal ''l-orizzont'' tal-lum fejn il-Prim Ministru huwa rrapportat li qal li Gvern Nazzjonalista għamel ftehim sigriet biex jitneħħew il-levies.

Din tal-levies ilu għal ċertu żmien jitkellem fuqha l- Prim Ministru, pero' jekk taqleb għal paġna 3 ta' l-istess ġurnal issib artiklu interessanti ħafna mill-Onor.

Lino Spiteri.

Għal darba oħra l-Onor.

Spiteri qed jgħid li fiċ-ċirkostanzi preżenti jaħseb li l-Gvern għandu jbiddel il-pożizzjoni tiegħu dwar l-Unjoni Ewropea.

Li hu interessanti hu li meta jirriferi għal levies, l-Onor.

Spiteri jikteb li:

''Il-Federazzjoni ta' l-Industrija tgħid u ttenni li ma kenitx taf li l-Gvern Nazzjonalista kien intrabat li jneħħi 400 levy.''

Imbagħad l-Onor.

Spiteri jkompli jgħid li hu jidħak meta jisma' dan.

Jgħid li l-Federazzjoni ta' l-Industrija kienet iddoqq diska waħda ta' l-Ewropa u ovvjament biex tidħol fl-Ewropa trid at some stage tneħħi wkoll il-levies, bħalma se jkollna nneħħu l-levies ukoll biex nagħmlu dan il-free trade arrangement.

Huwa bl-aktar mod ċar li din it-tip ta' kontroversja m'għandhiex tinqala' b'dan il-mod mill-Prim Ministru, anzi ngħid li l- mistoqsijiet li l-Prim Ministru għandu jwieġeb għandhom ikunu fuq x'qed jiġri bħalissa dwar il-levies.

Dan qed ngħidu għaliex jirriżulta li meta daħlet is-sistema tas-CET il-Gvern naqqas b'mod unilaterali l-protezzjoni fuq is-setturi kollha.

Fl-''l-orizzont'' tas-17 ta' Ottubru, 1997 il-Prim Ministru kien ġie rrapportat li qal fil-Parlament li minħabba f'dawn l-400 levy kellu problema.

Imbagħad ir-rapport f' "l-orizzont" ikompli hekk:

"Min-naħa ta' l-uffiċjali tal-Kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea ħareġ il-punt li ... ejjew naslu għall-ftehim li intom ma tiċċarġjawx is- sisa fuq l-importazzjoni fuq dawk il-prodotti li għandhom il-levies u l-levies jibqgħu hemm u aħna ngħidu li m'għandniex problemi aktar.''.

Dan x'qal il-Prim Ministru fil-Parlament f'Ottubru tas-sena li għaddiet.

Sfortunatament meta naraw ir-rapport ta' l-Unjoni Ewropea, dan ma jsemmi xejn minn dan l-hekk imsejjaħ ftehim li semma l-Prim Ministru.

Jiena kont nistenna li fir-rapport tal-Kummissjoni Ewropea jkun hemm xi konferma ta' dak li kien qalilna l-Prim Ministru.

Din il-konferma ma kenitx hemm, anzi f'paragrafu 14 tal-free trade agreement kif propost insibu li:

''The Maltese Government expressed its commitment in January 1995 to lift by the end of 1996 400 out of 850 levies...''

Imbagħad ikompli jgħid li:

''The Commission expects the Maltese authorities to implement this undertaking without further delay...''

Dan ifisser li addio l-miżura li ħa l-Prim Ministru meta daħħal is-CET għax fejn hemm il-levies spiċċa biex ma ċċarġjax l-ETI.

Dan ifisser li naqqas il- protezzjoni.

Ifisser ukoll li dawk l-400 levy xorta waħda se jitilqu u mhux kif qalilna l-Prim Ministru fil-Parlament.

Barra minn hekk qed jgħidu wkoll li jridu jitilqu l-oħrajn ukoll.

Fil- fatt dawn ikomplu jgħidu:

'...and to take the necessary steps to lift the remaining 450 import levies as soon as possible''.

Hawnhekk naraw il-matassa li dan il-pajjiż daħal fiha meta l-Gvern bidel it- triq li konna ħadna tas-sħubija.

Din it-triq li qabdu qed iġġib aktar pressjoni biex jittieħdu dawn it-tip ta' miżuri.

Skond l-association agreement li dan il-Gvern qed jibbaża fuqu - li hu l-association agreement ta' 28 sena ilu - dawn il-miżuri eventwalment iridu jmorru bilfors.

Se nerġa' mmur għall-punt li semma l-Onor.

Spiteri fl-artiklu ta' ''l- orizzont'', fejn huwa qal li m'hemm xejn sigriet f'dawn l-affarijiet għax kulħadd jaf li l-levies f'xi stadju jridu jitilqu.

Id-differenza hi li aħna konna qed ninnegozjaw tnaqqis fil-levies in return għal tnaqqis fit-tariffi fl-Ewropa fil-prodotti li aħna nesportawlhom.

Is-sitwazzjoni tal-lum m'hijiex hekk.

Illum qegħdin f'pożizzjoni li l-levies xorta għandhom jitilqu mill-aktar fis possibbli b'mod li se jikkaġunaw diffikultajiet lil ċerti setturi.

Madam Speaker, nixtieq nagħlaq billi ngħid li s-sitwazzjoni tidher bl- iktar mod ċar li b'dan il-free trade agreement m'aħniex se jkollna parteċipazzjoni fil-progammi tant ta' fejda ta' l-Unjoni Ewropea, bħalma hu dan l-efficiency fund li qed jgħidu li se jwaqqfu.

Sadanittant se jkollna nżarmaw ċerta protezzjoni mingħajr ma nieħdu l-benefiċċju li wieħed jista' jieħu kieku jkun qiegħed fit-triq tas-sħubija.

Hawnhekk nerġa' nappella - bħalma għamel l-Onor.

Lino Spiteri f'"l-orizzont'' illum - li fiċ- ċirkostanzi preżenti jkun ferm aktar għaqli li wieħed jinnegozja l- pożizzjoni tiegħu minn pożizzjoni ta' saħħa, li hi pożizzjoni ta' pajjiż li qiegħed japplika għal sħubija milli minn pożizzjoni ta' djufija, ta' pajjiż li qed jipprova jitlob il-loqom mingħajr ma jkollu drittijiet għall- benefiċċji.

B'dan il-mod qed jiġu mposti fuq il-pajjiż ċerti doveri li se jkollhom effett negattiv.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tlieta 17 ta' Frar, 1998 fid-9.00 a.m. bl-agenda kif komunikata mill- Ministru Mizzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

UNION PRESS - REKLAMI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min kien ħa d-deċiżjoni li l-gazzetti ta' l-Union Press u tal-Partit Laburista jieqfulhom ir-reklami fihom matul il-kampanja ta' l- introduzzjoni tal-VAT?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li, fil-files tad-dipartiment m'hemmx irrekordjata deċiżjoni bħal din imma, mill-lista ta' flus li tħallsu lill- mezzi tax-xandir, u ġurnali in konnessjoni mal-kampanja għall- introduzzjoni tal-VAT matul l-1994, u li kopja tagħha tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta, xorta waħda jidher ċar li, matul l-1994, kienu ftit ir-reklami li nagħtaw lill-gazzetti ta' l- Union Press u tal-Partit Laburista.

Mir-records tad-dipartiment jidher li kien twaqqaf kumitat sabiex jevalwa u jirrakkomanda dwar l-għoti tal-kuntratt ta' pubbliċita.

SENSJI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm minn dawk il-ħaddiema li ġew mogħtija s- sensji fix-xhur bejn Marzu 1997 u Diċembru 1997 kienu nisa?

X'persentaġġ hu dan tal-ħaddiema kollha ssensjati?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal- mistoqsija parlamentari numru 11,898 mogħtija f'Seduta Nru. 183, fil-11 ta' Frar, 1998.

IMPJIEGI - XOGĦOL PART-TIME

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' ħaddiema li matul l-1997 għaddew minn xogħol fulltime biex jagħmlu biss xogħol part-time?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' ħaddiema li matul l-1997 għaddew minn xogħol fulltime biex jagħmlu biss xogħol part-time kien ta' 727.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm nies li kienu self-employed u bdew jirreġistraw għax-xogħol matul l-1997 sabu mpjieg ieħor sal-lum jew reġgħu bdew jaħdmu għal rashom?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' nies li kienu self-employed u bdew jirreġistraw għax-xogħol matul l-1997 li sabu mpjieg ieħor sal-lum jew reġgħu bdew jaħdmu għal rashom kien ta' 123.

PULIZIJA - BARRANIN JAĦDMU BLA PERMESS

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il persuna ttellgħet il-Qorti u ġiet akkużata li mpjegat persuni ta' nazzjonalita' barranija bla permess?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi matul l-1997 kien hemm 43 persuna li ġew mtella' l-Qorti akkużati talli ħadmu persuni ta' nazzjonalita' barranija mingħajr permess.

KUMMISSJONI NAZZJONALI B'PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 10480, fejn intqal li d-Direttur "qabad u rriżenja", u fid-dawl tal-fatt illi l-ittra tar-riżenja tad-direttur hi ppubblikata, jista' l-Ministru jgħid jekk hu personalment jew xi ħadd ieħor f'ismu għamilx xi tentattiv biex dan id-direttur jikkonsidra d-deċiżjoni tiegħu, anke jekk temporanjament sakemm jinstab direttur ġdid?

ONOR.

EDWIN GRECH: M'hijiex il-policy tiegħi li nżomm jaħdmu miegħi kontra qalbhom nies li għal xi raġuni jew oħra jkunu jridu jitilqu, speċjalment meta dawn ikunu uffiċjali għolja.

Li nippretendi biss huwa illi dawn jagħtuni żmien biżżejjed biex insib replacement għalihom għax f'ċerti karigi mhux dejjem ikun possibbli li ssib replacement malajr (bħalma hu l-każ in kwestjoni).

KUMMISSJONI NAZZJONALI PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jelenka l-ħaddiema kollha li llum jaħdmu fi ħdan il- Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' u jindika l-kariga u x-xogħol li kull wieħed u waħda minnhom qegħdin jaqdu fi ħdan il-kummissjoni?

ONOR.

EDWIN GRECH: Tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11,669 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Karma aktar kmieni f'din is-seduta.

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-vot rikorrenti tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' għas-sena 1997 u kemm minnu ġie wżat u għal xiex?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-Vot (Rivedut) tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' għas-sena 1997 kien ta' Lm190,000.

Matul is-sena, it-taqsima ta' l-accounts tal-ministeru tiegħi għaddiet lil kummissjoni Lm9,900 fix-xahar (għal total ta' Lm118,800 tul is-sena kollha) li minnhom il-kummissjoni kellha tħallas l-ispejjeż kollha ħlief is- salarji ta' dawk l-impjegati li kienu qegħdin mal-kummissjoni fuq bażi fulltime.

Dawn is-salarji kienu jieħdu ħsiebhom direttament it-Taqsima ta' l-Accounts tal-ministeru tiegħi.

Matul is-sena 1997 dawn is-salarji tal- impjegati fulltime ammontaw għal Lm64,318.15.

Mill-ammont ta' Lm118,800 li ġie mgħoddi lil kummissjoni, din utilizzat minn din is-somma l-ammont ta' Lm97,670.55 imqassma hekk:

|Attivitajiet |Lm 8,700.28| |Inizjattivi |Lm13,582.95| |Ċentru tar-Riżorsi |Lm 3,437.86| |Servizzi Għajnuniet|Lm43,798.15| |Speċjali | | |Rifużjoni tat-Taxxa|Lm 4,037.03| |Relatata ma' | | |l-Iskema Servizzi | | |Għajnuniet Speċjali| | |Amministrazzjoni |Lm20,628.88| |Salarji |Lm 3,485.40| |tal-part-timers | | |Total |Lm97,670.55|

Id-differenza ta' Lm21,129.45 tħalliet fil-below-the-line account li nfetah is-sena l-oħra f'isem din il-kummissjoni.

Attwalment fl-aħħar tas- sena dan il-kont kien fih l-ammont ta' Lm20,952.64.

Dan għar-raġuni li wara li ngħalqu l-kontijiet, iżda qabel ingħalqet is-sena, Posta Ltd. bagħtu lill-kummissjoni kont ta' Lm259.91 li tħallas minn dan l-account, filwaqt li f'dan l-istess account daħlu donazzjoni ta' Lm25 u numru ta' credit transfer vouchers li bejniethom jammontaw għal Lm58.

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jispjega x'inhi r-raġuni li l-persuna li bdiet taħdem matul is-sajf li għadda fil-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' bħala Direttur Eżekuttiv, m'aċċettatx li tkompli tokkupa din il-pożizzjoni?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-persuna li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant kienet ġiet offruta lilha ħatra importanti ma' skola privata u ħasset li kien fl-interess tagħha u tal-familja illi taċċetta din il-ħatra minflok dik ta' Direttur Eżekuttiv tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita.

AREI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fir-rigward tas-segwenti bliet/irħula imsemmija hawn taħt: (i) kemm kienet l-area totali ta' kull lokal li kienet fabbrikabbli (tajba għall-bini skond pjan regolatur) qabel ma ddaħħlu it-temporary provisions schemes; (ii) kemm mill-area ta' kull lokal kienet ġiet iffriżata fl-1988 għal raġunijiet ta' replanning eċċ; (iii) kemm huwa l-persentaġġ ta' ċifra (ii) fuq ċifra (i) għal kull lokal imsemmi hawn taħt: Żebbuġ (Malta), Rabat (Malta), Attard, Birkirkira, Birżebbuġia, Dingli, Gudja, Għaxaq, Iklin, Kirkop, Lija, Luqa, Marsascala, Marsaxlokk, Mellieħa, Mġarr, Mosta, Mqabba, Naxxar, Qrendi,Safi, San Ġiljan, San Gwann, San Pawl il-Baħar, Santa Venera, Sliema, Swieqi u Żurrieq?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-pjan regolatur kien abolit fl-1983 permezz tal-BDA Act u allura ma jistax ikun ikkalkolat kemm kien hemm area fabbrikabbli qabel l-1988 għaliex huwa impossibbli li tapplika l-parametri ta' l-istess liġi (BDA) fuq sitwazzjoni li nbidlet kompletament.

L-area totali għal replanning areas fl-1988 kienet ta' madwar 40 hectares.

Peress li ma tistax tingħata tweġiba għall-ewwel parti tal-mistoqsija, it- tielet parti ma tistax tiġi mwieġba.

WSC - ANNUAL REPORT 1995/96

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru 10675 u ċioe' peress li fl-Annual Report 1995/96 tal-Water Services Corporation f'paġna 48, Tabella 13, hemm indikata li fl-1995 in-numru ta' konsumaturi domestiċi taħt l-assistenza soċjali kien 5002, jista' l- Ministru jgħid kemm kienet din iċ-ċifra fit-8 ta' Diċembru, 1997?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 10675 (Seduta Nru. 168).

WSC - TISWIJIET

L-ONOR.

CLAUDE MUSCAT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid xi prijoritajiet qed tagħti l- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għat-tiswijiet li għandhom isiru fi Triq Barbara, Mġarr biex b'hekk ikun possibbli li titkompla u titlesta t- triq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Billi l-Kunsill Lokali ta' l-Imġarr qed jippjana li jagħmel il-wiċċ ta' Triq Barbara, hi proċedura tal-korporazzjoni li tqabbad il-kuntrattur tal-kunsill biex jagħmel kull xogħol relatat mal- kanen ta' l-ilma għall-ispejjeż tagħha.

PULIZIJA - HOLD-UPS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Minisru jgħid kemm ġew irrapportati każi ta' serq u hold-ups fl-1997?

Kemm ġew solvuti u kemm tressqu persuni l-qorti fl-istess żmien?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi fl-1997 ġew irrapportati lill- Pulizija 7443 każi ta' serq li 33 minnhom kienu hold-ups.

Fl-istess sena ġew solvuti 320 serqa u disa' hold-ups u tressqu l-Qorti 405 persuna fuq serq u 16-il persuna fuq hold-ups.

FORZI ARMATI - PERSUNI TRASFERITI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni trasferiti mill-AFM permezz tal-helicopter mill-Isptar Ġenerali ta' Għawdex għal Malta fl-1997?

ONOR.

ALFRED SANT: In-numru ta' persuni trasferiti mill-Forzi Armati ta' Malta permezz tal-helicopter mill-Isptar Ġenerali t'Għawdex għal Malta fl- 1997 kien ta' 62.

PULIZIJA - THEDDID TA' BOMBI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm-il theddida ta' bomba ġew magħmula lill-pulizija u lill-forzi armati fl-1997?

Fejn suppost kienu dawn il-bombi?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi fl-1997 kien hemm 29 rapport lill- Pulizija u 70 rapport lill-Forzi Armati dwar tqegħid ta' bombi.

Fost il- postijiet li dwarhom saru dawn ir-rapporti kien hemm stabilimenti, uffiċini, residenzi, skejjel, lukandi, l-ajruport, ajruplani ta' diversi linji ta' l-ajru, u fuq mezzi tat-trasport bil-baħar.

PULIZIJA - AMUSEMENT MACHINES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm hemm amusement machines liċenzjati f'Malta u Għawdex illum u kemm minn dawn qegħdin f'Paceville?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi f'Malta u f'Għawdex illum hawn 1025 amusement machine liċenzjati mal-Pulizija, li minnhom, 77 qegħdin f'Paceville.

POLOZ TA' ASSIGURAZZJONI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hawn policy loan (life assurance) fl-aħħar ta' l-1997?

Kemm huwa stmat li hija s-somma ta' dawn il-policy loans meta dawn jitħallsu?

Kemm kien l-ammont ta' flus imħallsa fi premiums għal dawn il-policy loans?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li d- dispożizzjonijiet ta' l-Att ta' l-1981 dwar l-Impriża ta' l-Assigurazzjoni jipprovdu illi kumpannija Maltija ta' l-assigurazzjoni lliċenzjata taħt l- att għandha l-obbligu li tibgħat lill-Ministru responsabbli għall-finanzi dikjarazzjoni dwar il-kummerċ immexxi minnha sa mhux aktar tard minn erba' xhur minn tmiem is-sena u kumpannija barranija sa mhux aktar tard minn sitt xhur.

Minħabba li t-tagħrif mitlub huwa dwar kummerċ ta' assigurazzjoni li tmexxa fis-sena 1997, forsi l-Onor.

Membru japprezza li jkun aħjar li jagħmel il-mistoqsija mill-ġdid xi ftit żmien wara Ġunju, 1998.

ĠURATI - PERSUNI REĠISTRATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni reġistrati bħala ġurati llum?

Kemm huma ġurati ordinarji u kemm prim ġurati?

Kemm huma nisa u kemm irġiel?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lil l-Onor.

Interpellant li persuni reġistrati bħala ġurati llum hemm 9,997.

Primi ġurati hemm 396 li minnhom hemm erba' nisa.

Il-kumplament huma ġurati ordinarji li minnhom 2490 huma nisa.

QORTI - MACHINE OPERATORS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jikkonferma li machine operators impjegati l-Qorti qed jagħmluha ta' deputati reġistraturi f'seduti tat-traffiku?

Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm minnhom u kif intgħażlu?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lil l-Onor.

Interpellant li bħalissa hemm tliett Court Recorders li qed jagħmlu xogħol ta' skrivan ta' l-Awla mal- Kummissarji tal-Ġustizzja.

Dawn intalbu li jagħmlu hekk mill- Amministrazzjoni tal-Qorti minħabba li ma kienx hemm biżżejjed skrivani biex jagħmlu dawn is-seduti.

Din il-prassi ilha tiġi adoperata għal numru ta' snin prinċipalment minħabba nuqqas ta' staff.

Il-Court Recorders li qed jagħmlu dawn is-seduti offrew huma stess li jagħmlu dan ix-xogħol.

QORTI - IMPJEGATI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-persuna, li isimha qed jintabagħat separatament, inġabet lura taħdem il-Qorti minkejja li preċedentement kienet tneħħiet mill-Qorti fuq akkuża li kienet iddistruġġiet atti tal- Qorti u ttieħdu passi dixxiplinari u legali kontra tagħha?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li filwaqt li huwa minnu li l-persuna li isimha ġie ndikat separatament reġa` ġie ippustjat fil-Qorti tal-Ġustizzja ma jirriżultax li kien hemm proċeduri kriminali li ttieħdu fil-konfront tiegħu dwar l-abbużi msemmija fl-interpellanza.

EDUKAZZJONI - SAFAR MINN DELEGAZZJONIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għar-risposta li ta l-Ministru għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 9598, jista' jgħid f'liema kwalita' ġiet inkluża fid-delegazzjoni ministerjali l-persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, peress illi meta siefret id-delegazzjoni f'Ġunju 1997 ma jidhirx li din kienet la Direttur Ġenerali (Education Division) u lanqas Acting Director?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-persuna li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Membru ġiet inkluża fid-delegazzjoni bħala Direttur - f'wieħed mid-Dipartimenti li hemm fid-Diviżjoni tal-Edukazzjoni.

Peress illi l-mistoqsija parlamentari numru 9598 saret fit-3 ta' Novembru, 1997 u f'dak iż-żmien il-persuna kienet Direttur Ġenerali (Diviżjoni tal-Edukazzjoni) fl-informazzjoni li ngħatat ġiet irreferuta bil- grad li kienet dak iż-żmien tal-mistoqsija.

EDUKAZZJONI - DIRECTOR OF STUDIES

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-ħatra tas-Sur Anthony Demicoli bħalha Director of Studies saritx wara call for applications u jekk iva, meta saret is-sejħa, kemm ikkonkorrew u meta ħareġ ir-riżultat?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk is-Sur Demicoli għandux kuntratt tax-xogħol u jekk iva, ipoġġi kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jekk m'hemmx kuntratt tax-xogħol, jista' jgħid x'remuneration package għandu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-ewwel parti tal-mistoqsija hija mibnija fuq premessa żbaljata.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija ninforma lill-Onor.

Interpellant li f'dan il-każ m'hemm ebda remuneration package.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - ĦATRIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru ħatriet fid- dipartimenti li għalihom hu responsabbli by direct nomination, min kienu l- persuni nominati, x'inħatru u għaliex intgħażlu huma u mhux ħaddieħor?

Jikkonferma l-Ministru li din il-proċedura tivvantaġġja sew l-għażla ta' dik il-persuna meta l-post relattiv isir permanenti jew tippermettilhom jivvantaw aktar esperjenza meta japplikaw għal promozzjoni?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

EDUKAZZJONI - MICHAEL FERRY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid xi rwol għandu s-Sur Michael Ferry?

Jista' jgħid jekk huwiex impjegat b'kuntratt u jekk iva, ipoġġi kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jista' jgħid x'remuneration package għandu, kemm għandu staff jaħdmu taħtu u lil min jirrispondi?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-Sur Michael Ferry huwa l-Project Manager responsabbli mill-Programm ta' Xogħlijiet Kapitali ta' Kostruzzjoni fl-Iskejjel Statali.

Ma jeżisti ebda kuntratt mas-Sur Michael Ferry iżda fl-1995 fi żmien il- predeċessur tiegħi, ċioe' l-Perit Michael Falzon kien ġie ffirmat kuntratt bejn id-Diviżjoni tal-Edukazzjoni u l-Malta University Services Ltd. b'effett mill-1 ta' Jannar tal-istess sena sabiex il-Malta University Services Ltd. tagħti servizzi ta' project management lid-Diviżjoni tal- Edukazzjoni.

Għaldaqstant is-Sur Michael Ferry jirrispondi lid-Direttur Maniġerjali tal-Malta University Services Ltd. u ż-żewġ individwi li għandu taħtu jirrispondu lilu.

BORD TA' L-APPELLI DWAR STAMPAR - MEMBRI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra fuq liema bażi ngħażlu s-sinjuri: Violet Filletti B.Sc.; Josephine Mahoney; Joseph Muscat B.A.; u Mary Spiteri Shaw fuq il-Bord ta' l-Appelli dwar Stampar?

X'esperjenza għandha/għandu kull membru f'dan il-kamp?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 11826.

MINISTERU TAL-ĠUSTIZZJA

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra kemm in vista tal-ħatra tiegħu għal pożizzjoni ta' Ministru tal-Ġustizzja: persuni spiċċaw mill-Ministeru; fejn intbagħtu jaħdmu; kemm persuni nġiebu sabiex jifformaw parti mis-Segretarjat tal- Ministru; u minn fejn inġiebu?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li b`riżultat tal- ħatra tiegħi bħala Ministru tal-Ġustizzja kien hemm sitt impjegati li ġew trasferiti għal ministeri\dipartimenti oħra.

Dawn intbagħtu jaħdmu fil- Ministeru ta` l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali, fil-Ministeru tad-Djar u Kunsilli Lokali (żewġ impjegati), fil-Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, fid-Dipartiment tad-Dwana u fil-Korporazzjoni għas-Servizzi ta`l-Ilma.

Tlieta mpjegati oħra li kienu b`kuntratt kellhom l-ingaġġ tagħhom itterminat skond it-termini tal-kuntratt li kellhom.

Disa' mpjegati li qabel kienu fis-Segretarjat Parlamentari għas-Self- Employed ġew trasferiti għall-Ministeru tal-Ġustizzja.

PULIZIJA - KUNTISTABBLI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra jekk huwiex minnu li Kuntistabbli tal-Pulizija qegħdin jintalbu li jħallsu ta' l-uniformi tagħhom u/jew parti minnha?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li mhux minnu.

MANIKATA - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: In vista tad-diversi domandi li għamiltlu matul l-1997 fuq il-ħtieġa urġenti sabiex isir re-surfacing tat-toroq tal-Manikata u li tinbena/ssir it-triq li minn Triq Manikata (Isfel) tgħaqqad ma' Triq Majjiesa, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk huwiex maħsub li dan ix-xogħol isir din is-sena?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Resurfacing ta' toroq imsemmija mill-Onor.

Interpellant huwa essenzjalment responsabbilita' tal-kunsill lokali, peress li d-Dipartiment tat-Toroq mill-fondi kapitali jasfalta biss toroq li jkunu ifformati iżda qatt ma kienu asfaltati.

Dwar il-bini tat-triq il-ġdida msemmija, dan ix-xogħol ma jistax isir din is-sena minħabba xogħol ieħor li qed jagħmel id-dipartiment.

RABAT - ISMIJIET TA' TOROQ

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex fir-Rabat jissemmew toroq għal Paul Xuereb - ex-Aġent president, Ministru u Deputat; Tabib John Muscat - ex-Deputat Parlamentari; u Nutar Sammy Abela - ex-Deputat Parlamentari, meta huwa nnotat illi sal-lum il-Housing Esatate tat-Torri għadu bit-toroq bla ismijiet?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li skond l-Att tal-1993 dwar il- kunsilli lokali, talbiet għal ismijiet ġodda ta' toroq li ma jkunux toroq arterji jew distributorji stabbiliti fil-Pjan ta' Struttura, għandhom isiru permezz ta' rakkmandazzjoni mill-kunsill lokali tal-post lill-Ministru responsabbli għall-Pulizija.

Ninsab informat ukoll li għad ma ġiet sottomessa ebda rakkmandazzjoni formali mill-Kunsill Lokali tar-Rabat biex jissemmew toroq għal persuni msemmija fil-mistoqsija f'dak il-lokal.

AWTORITA' GĦAT-TRASPORT U PORTIJIET - MEMBRI TAL-BORD

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra fuq liema terms of reference: Saviour Vella u Moira Falzon intgħażlu sabiex jifformaw parti mill-Bord ta' l-Awtorita' għat-Trasport u Portijiet?

X'esperjenza għandhom f'dan il- qasam?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 11826.

ŻEJTUN - KAROZZI TTOWJATI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il karozza ġiet towed fiż-Żejtun f'Ottubru u Novembru, 1997 u liema kienu dawn il-karozzi?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi f'Ottubru u f'Novembru ta' l-1997 ġew ittowjati 23 vettura fiż-Żejtun.

Ma naħsibx li jkun prudenti li noqgħod inxandar liema kienu dawn il- vetturi.

TA' QALI: PITKALI - PULIZIJA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm pulizija stazzjonati il-Pitkali, Ta' Qali u minn liema ranks huma?

X'xogħol iwettqu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi hemm surġent u żewġ kuntistabbli jagħmlu duty il-Pitkali, Ta' Qali.

Ix-xogħol tagħhom huwa ż-żamma ta' l- ordni pubbliku u l-osservanza tal-liġijiet skond kif meħtieġ.

ĦABS ĊIVILI - RAPPORT TAL-BORD TAL-VIŻITATURI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra ir-rapport tal-Bord tal-Viżitaturi tal-Ħabs għas-sena 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li r-rapport tal-Bord tal-Viżitaturi tal-Ħabs għas-sena 1997 wasal biex jiġi ffinalizzat u bħas-snin ta' qabel jien se nqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra hekk kif jintbagħat lili.

DIPARTIMENT SERVIZZI KORRETTIVI - MOBILE TELEPHONES

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat- tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11411, jista' l-Prim Ministru jikkonferma li d-direttur tal-Ħabs m'għandux il-faċilita' ta' mobile phone?

ONOR.

ALFRED SANT: Id-direttur għandu l-faċilita', iżda ddeċieda hu stess li juża l-mobile personali tiegħu u jgħaddi l-mobile uffiċjali lill- assistent tiegħu.

ĦABS ĊIVILI - BORD TA' L-GĦAŻLA - MANAGER

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min kien iċ-Chairman li kien qed jippresjedi il-Bord ta' l- Għażla għal post ta' Manager tal-Ħabs?

Min hu ċ-Chairman il-ġdid?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li oriġinarjament iċ-Chairman kien is- Sur Peter Cordina.

Issa ġie sostitwit bis-Sur Alfred Zammit Montebello.

LOGĦOB TAN-NAR - DRAFT REGULATIONS

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid minn min sar l-istudju (jekk sar) dwar id-Draft Regulations dwar il-logħob tan-nar?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi d-draft regulations dwar il- logħob tan-nar tfasslu wara konsultazzjonijiet ma' assoċjazzjonijiet u persuni oħra interessati fis-suġġett.

MARSAXLOKK - PROĠETT

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu ix- xogħlijiet bi tħejjija għall-proġett ta' embellishment tal-promenade ta' Marsaxlokk?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Inbeda xogħol ta' surveying fuq is-siti fejn qed jiġi propost upgrading f'Marsaxlokk bħala parti mill-proġett ta' ħidma fin- Nofs in-Nhar ta' Malta.

PEMBROKE - TRAFFIC IMPACT STATEMENT

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra t-Traffic Impact Statement li sar dwar Pembroke?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien nformat li t-Traffic Impact Statment ta' Pembroke għadu ma tlestiex.

PEMBROKE - TRAFFIC IMPACT STATEMENT

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'konklużjonijiet ħarġu mit-Traffic Impact Statement li sar fuq Pembroke u l-impatt ta' aktar housing fih?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta li għadni kif irrispondejt, għall-mistoqsija parlamentari numru 12030.

SWIMMING POOLS

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm irċieva applikazzjonijiet dwar informazzjoni jew reġistrazzjoni ta' swimming pools fit-talba li ħarġet il-Water Services Corporation dan l-aħħar?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma sat-13 ta' Frar, 1998 irċeviet 1046 applikazzjoni tas-swimming pools.

PA - INKJESTI INTERNI FUQ ĦADDIEMA

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm saru inkjesti interni fuq ħaddiema mpjegati ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tul dawn l-aħħar 15-il xahar?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jenħtieġ aktar żmien sabiex tingħata l-informazzjoni.

ĊENTRU TA' L-ARTI - PROĠETT

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta sejjer jiġi deċiż jekk il-proġett tal-bini taċ-Ċentru ta' l-Arti hux se jkun il-proġett tal-Gvern għall-Millenju l-ġdid?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġibiet mogħtija għall-mistoqsijiet parlamentari numri 9768, 10820 u 10808.

EDUKAZZJONI - MATURE STUDENTS

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jispjega xi kriterja tintuża fl- għażla għall-mature students?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Studenti jistgħu jidħlu l-Universita' bħala mature students taħt l-artikli 2.2 (a) (iii) u (b) u 5.2 (d) tar-Regolamenti għad- Dħul li ġejjin:

"2.2 Kandidat jista' jiddaħħal ukoll bħala student regolari ta' l- Universita' jekk hu:

(a) (iii) ikollu 23 sena sal-bidu tal-kors li jkun applika għalih;

u

(b) ikun tqies intitolat għad-dħul bħala student regolari mill-Bord tad- Dħul imwaqqaf skond ir-regolament 5.

5.2 Il-Bord tad-Dħul ikollu s-setgħa:

(d) li jfittex il-parir tal-kumitat tad-dħul tal-fakulta' (magħmul mid- Dekan jew mid-delegat tiegħu u minn għall-inqas żewġ membri akkademiċi oħra maħtura mill-Bord tal-Fakulta' kkonċernata) fuq kull materja li tolqot l- eliġibilita' għad-dħul f'xi kors ta' studji f'dik il-fakulta', u b'mod partikolari jekk kandidat li qiegħed jitlob li jidħol bħala student regolari skond ir-regolament 2.2 (a) (iii) għandu l-isfond akkademiku neċessarju biex isegwi l-kors ta' studji kkonċernat bi profitt, normalment wara li jkun evalwa l-kandidat f'intervista jew xi forma oħra ta' valutazzjoni."

EDUKAZZJONI - MATURE STUDENTS

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'kwalifiki huma rikjesti għad-dħul fis-segwenti korsijiet u jekk jistgħu jidħlu mature students fil- korsijiet tal-mediċina, tal-liġi, ta' l-arkitettura u ta' l-accountancy?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-kwalifiki meħtieġa għad-dħul fil-korsijiet tal- mediċina, tal-liġi, tal-arkitettura u tal-accountancy huma kif ġej:

(a) l-applikanti kollha għandhom jissodisfaw ir-Rekwiżiti Ġenerali għad- Dħul, jiġifieri għandu jkollhom iċ-Ċertifikat tal-Matrikola; u

(b) għandu jkollhom ukoll ir-Rekwiżiti Speċjali tal-Kors skond kif ġej:

1. għall-kors tal-mediċina (M.D.):

pass fil-livell avanzat b'Mertu jew aħjar fil-Bioloġija u l-Kimika; u pass fil-livell Intermedjarju f'wieħed minn dawn: il-Fiżika, il-Matematika, il- Computing, l-Ingliż, il-Filosofija

2. għall-kors tal-liġi (B.A. in Legal and Humanistic Studies):

pass fil-livell avanzat b'Mertu jew aħjar fl-Ingliż; u pass fil-livell intermedju f'wieħed mit-Taljan jew il-Franċiż jew il-Latin

3. għall-kors tal-arkitettura (B.E.&A);

ass fil-livell avanzat b'Mertu jew aħjar fil-Matematika u l-Fiżika; u pass fil-livell intermedju f'wieħed minn dawn: il-Kimika, il-Computing, l- Information Technology, il-Matematika Applikata, il-Matematika Pura, l- Arti, l-Istorja, il-Filosofija, il-Komunikazzjoni Grafika jew is- Soċjoloġija

4. għall-kors tal-Accountancy (B.Com.):

pass fil-livell avanzat b'Mertu jew aħjar fl-Accounts (għal min se jieħu l- Accountancy bħala qasam ewlieni ta' studju wara l-ewwel sena tal-kors).

Jien informat li mature students jistgħu jidħlu f'kull kors fl- Universita' iżda l-Universita' targumenta li mhux prattiku li l- provvediment għad-dħul ta' studenti bħala studenti maturi jkun applikat għal korsijiet fejn hemm numerus clausus (bħal fil-kors tal-mediċina) u għalhekk dawk bl-aħjar kwalifiki jiġu ammessi.

IMPJIEGI - TELFIEN TA' XOGĦOL MINĦABBA REDUNDANCY

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm nies mir-Raba' Distrett Elettorali tilfu x- xogħol minħabba redundancy matul l-1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-informazjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari numru 10908 u t-tweġiba mogħtija fis-seduta tad-9 ta' Frar, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm nies itellgħu l-qorti minħabba serq minn knejjes, kemm instabu ħatja u x'kienet il-piena f'kull każ?

Kemm minn dawk li nstabu ħatja kienu tħat it-30 sena?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari numru 10909 u t-tweġiba mogħtija fis-seduta tad-9 ta' Frar dwar priġunieri fil-ħabs ċivili, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm min-nies Maltin imsemmija kienu taħt it-30 sena?

ONOR.

ALFRED SANT: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10909 mogħtija fid-9 ta' Frar, ninsab informat li n-numru ta' priġunieri Maltin taħt it-30 sena kien ta' 90.

UNIVERSITA' - KORS TAL-LIĠI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid meta l-kors tal-Liġi beda jsir kull sena minflok kull sentejn?

Jista' jgħid ukoll meta allavolja l-kors minn kull sentejn, kien hemm okkażjoni meta beda sena wara?

Jista' jagħti lista ta' dawk l-istudenti li kienu attendew għal dan il- kors partikolari?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

ENEMALTA - STUDJU DWAR LIGHT HEATING OIL

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-Enemalta għamlitx studju fuq l- introduzzjoni tal-Light Heating Oil fis-suq u l-impatt ta' dan il-heating oil fuq l-ambjent?

Jekk ir-risposta hija fl-affermattiv, jista' l-Ministru jqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport fuq dan l-istudju?

Jista' l-Ministru jgħid fejn jista' jintuża dan iż-żejt, fejn ma jistax jintuża, x'għandu jagħmel il-konsumatur biex adatta l-apparat tiegħu għal dan iż-żejt?

ONOR.

LEO BRINCAT: Qabel ma ġie introdott dan iż-żejt, saru diskussjonijiet ma' raffineriji u laboratorji fejn irriżulta li dan iż-żejt jintuża fl-Ewropa, speċjalment fl-Italja, mingħajr effett negattiv fuq l- ambjent.

Il-Korporazzjoni Enemalta ippubblikat l-ispeċifikazzjoni ta' dan iż-żejt.

Dan iż-żejt jista' jintuża f'xi każi bħala sostitut f'tagħmir li fih burners tal-pitrolju jew diesel.

Madanakollu, il-korporazzjoni ma tistax tagħti parir ġeneriku dwar użu f'apparat speċifiku u l-konsumatur għandu jikkonsulta l-aġent li mingħandu jkun xtara l-apparat, biex jara x'aġġustamenti jkun jridu jsiru, jekk ikun il-każ.

SERVIZZ ĊIVILI - MG451/95/PSG149/97

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-miżura kontemplata f'ċirkolari MG451/95; PSG149/97 fuq verifika ta' sick leave ta' mpjegati tal-Gvern, tapplikax biss għall- impjegati Għawdxin?

Jista' jgħid kemm qed jitħallas għal kull viżita li jagħmel it-tabib li ġie mqabbad jagħmel verifika tas-sick leave ta' mpjegati tal-Gvern f'Għawdex?

ONOR.

ALFRED SANT: Iċ-ċirkolari li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant ħariġha s-Segretarju Permanenti għal Għawdex u tapplika biss għall-impjegati li jaħdmu mad-Dipartimenti li jaqgħu taħt is-superviżjoni tiegħu.

It-tabib li qed jagħmel il-verifika tas-sick leave jagħmel dan ix-xogħol bħala parti mid-doveri tiegħu u ma jitħallasx bil-viżita.

Fil-każ ta' mpjegati tal-Gvern li jaħdmu Malta, il-Gvern beħsiebu jdaħħal fis-seħħ arranġamenti oħra.

EDUKAZZJONI - FACILITATORS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu jżomm lid- dipartimenti milli jipprovdi facilitator lil tifla li qed tagħmel speech therapy f'Year 2 fl-Iskola Immakulata Kunċizzjoni, Ħamrun?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-talba għall-facilitator għat-tifla indikata fil- mistoqsija ntbagħtet lid-Diviżjoni tal-Edukazzjoni fl-4 ta' Frar, 1998.

L- ipproċessar ta' din l-applikazzjoni beda mmedjatament u ntbagħtet lill- Education Officer (Special Education) għall-attenzjoni tiegħu.

DIPARTIMENT TA' L-AGRIKOLTURA - BDIEWA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'wassal biex numru ta' bdiewa li marru fl-extension services tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura biex jimlew il-formoli tas-CET ngħataw it-tagħrif li m'għadhomx iktar intitolati li jieħdu refunds fuq numru sostanzjali ta' affarijiet li jużaw spiss għall- ħteġijiet tagħhom?

Meta ħarġu l-istqarrijiet uffiċjali li jgħarrfu lill-bdiewa bit-tibdil li sar (naturalment kontra tagħhom)?

Liema għaqdiet tal-bdiewa kienu konsultati dwar dawn il-bidliet?

Meta?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-proċedura ta' eżenzjoni u rifuzzjojni għadha l- istess kif kienet introdotta fl-1 ta' Lulju, 1997, u għalhekk ma' ħarġet ebda stqarrija uffiċjali biex tgħarraf lill-bdiewa b' xi tibdil.

L-Att Nru. XII ta' 1997 u r-regolamenti oħra annessi miegħu jagħmilha ċara li l-prodotti ta' ħtieġa għall-biedja u s-sajd huma eżentati jew taħt Skeda Nru. 2 jew permezz ta' eżenzjoni approvata mill-Ministeru għall- Biedja u Sajd jew permezz ta' rifuzjoni tat-taxxa tas-sisa.

Ir-rifuzzjoni tat-taxxa mħallsa ssir fuq prodotti li huma soġġetti għall- ETI u ETP.

Ma jkunx il-każ ta' rifuzzjoni (jew refunds) meta l-prodotti huma eżentati fihom infushom mill-ETI u għaldaqstant ukoll mill-ETP, miżura li propju kienet introdott mill-Gvern biex jgħin lill-biedja u sajd.

MDP

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Billi madwar tliet snin ilu l-Kabinett tal-Gvern preċedenti kien iddeċieda li s-sit fejn qabel kien hemm is-central supplies tal-Gvern f'Ħal Qormi/Ħal Luqa ikun is-sit li fuqu tinbena l-fabbrika ġdida tal-ħalib, u b'dan kienet ukoll informata l-MDP, tant li kienu tqabbdu wkoll periti biex ifasslu l- pjanti neċessarji, jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi rethinking dwar dan is-sit min-naħa tal-gvern jew min-naħa ta' l-MDP?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiena nformat li fl-1995 il-Gvern precedenti kien indika sit fix-Xagħra tas-Simac, limiti ta' Wied il-Kbir ġewwa Ħal Qormi għall-bini tal-fabbrika l-ġdida tal-ħalib.

Il-Malta Dairy Products Ltd., kienet ilha s-snin tinsisti biex tingħata art adegwata għall-bini ta' fabbrika ġdida, skond il-ftehim iffirmat mal- Gvern fl-1986, u ma kellhiex triq oħra li taċċetta, fil-prinċipju, din l- offerta.

Dan minkejja numru ta' riservi fosthom:

li fuq din l-art hemm pumping station tal-Koperazzjoni għas-Servizzi tal- Ilma li ma kenitx tista' titneħħa;

li kien hemm tliet fergħat prinċipali tal-ilma, tnejn minnhom ta' 12" diametru, li jgħaddu minn nofs is-sit u li biex jiġu spostali kien hemm ħtieġa ta' spiża ta'l-fuq minn Lm 50,000;

li kien hemm żewġ rżieżet bil-bhejjem jmissu mas-sit u li dawn ukoll kellhom jiġu rilokati b' spiża kbira addizzjonali; u

li fil-viċinanza tas-sit diġa kien hemm żvilupp residenzjali kbir ta' Ħal Farruġ.

Minħabba dawn ir-riservi l-indikazzjonijiet kienu li l-Awtorita ta' l- Ippjanar ma tistax tapprova permezz għall-bini ta' fabbrika fuq din l-art.

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Gvern ġdid Laburista mill-ewwel beda ħidma biex jinstab sit alternattiv li jkun aktar addattat għall-bini ta' din il- fabbrika.

Bħalissa għaddejjin diskussjonijiet mad-Direttorat ta' l-Ippjanar u mal- Malta Dairy Products Ltd., u nispera li f'qasir żmien inkun f'pożizzjoni li jintlaħaq ftehim dwar sit adegwat biex dak li ma sarx f'disa' snin ta' Gvern Nazzjonalista jkun jista' jitwettaq taħt din l-amministrazzjoni.

PRODOTTI AGRIKOLI - TARIFFI ĠODDA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema taxxi/tariffi ġodda bdew jitħallsu mill-1 ta' Jannar, 1998 'il hawn f'dawk li huma prodotti agrikoli (b'mod partikolari żrieragħ, pjanti, pestiċidi)?

Kif qed jaffettwaw dawn il-ħlasijiet lill-bdiewa u l-biedja Maltija?

X'tip ta' diskussjonijiet saru bejn l-għaqdiet tal-bdiewa u d- dipartimenti kkonċernati?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: It-tariffi l-ġodda fuq prodotti agrikoli huma kif dehru fl-A.L. No. 27 ta' l-1998.

Dawn it-tariffi kien ilhom ma' jinbidlu sa' mis-snin 1930.

M'hemm l-ebda tarriffi ġodda fuq il-pestiċidi.

Dawn it-tariffi ftit li xejn jaffettwaw lill-bdiewa u l-biedja u għaldaqstant ma kienx hemm ħtieġa ta' diskussjonijiet mal-għaqdiet tal- bdiewa.

UE - RAPPORT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Wara l-pubblikazzjoni tar-rapport dwar ir-relazzjonijiet bejn Malta u l-UE, jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'inhuma l-vantaġġi li qed jiġu proposti għas-settur agrikolu permezz ta' dan ir-rapport?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ir-rapport tal-kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea, jirrifletti biss dak li tixtieq l-Unjoni Ewropea.

Il-vantaġġi għas-settur agrikolu jkunu magħrufa wara' li jintemmu d- diskussjonijiet.

LONDRA - KUMMISSJONI GĦOLJA MALTIJA

L-ONOR.

BERTU PACE staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11514, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid: fin-nuqqas ta' kuntratt ta' mpjieg ta' Mrs. Rosemary Pockley kien hemm almenu awtorita' bil-miktub għall-impjieg tagħha; jekk fl-affermattiv, jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' din l-awtorita'; jekk fin- negattiv, jidhirlux li hija rregolari li tiġi mpjegata persuna mingħajr kuntratt jew awtorita'; jidhirlux ukoll li l-funzjonijiet ta' uffiċjal tar- riċerka m'humiex kompatibbli ma' dik li kienet teżerċita' Mrs. Pockley ċioe' tippromwovi l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni Ewropea kif ukoll takkwista l-appoġġ Ingliż għal politika Maltija f'dan il-qasam; u jista' jgħid jekk in-nuqqas ta' kuntratt għal Mrs. Pockley kienx il- proċedura normali fil-każ?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qegħda tinġabar u, għaldaqstant, tingħata risposta f'xi seduta oħra.

AMBAXXATUR JOE LICARI - PASSI LEGALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Peress li l-Viċi Prim Ministru fir-rapport tiegħu ta' l-ewwel sena ta' ħidma semma li se jittieħdu passi legali kontra l-Ambaxxatur Joe Licari, jista' jgħid x'passi se jittieħdu u fuqiex?

Jista' jgħid x'ammonti huma nvoluti?

ONOR.

GEORGE VELLA: Kif kont aċċennajt fit-tweġiba li kont tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 3959, l-Ambaxxatur Malti li serva f'Pariġi sa nofs Diċembru 1996 kien aċċeda l-limiti ta' l-awtorita' li kellu biex jonfoq flus għal ospitalita' billi, proprju qabel m'huwa ħalla l-kariga li kellu, organizza riċeviment grandjuż għal madwar 300 ruħ li sewa b'kollox xi Lm4,800.

Dan suppost kien biss farewell drinks.

Sadanittant, li l- ministeru rriżultalu wkoll illi, bejn Awwissu 1991 u Lulju 1994, l- Ambaxxatur kien tħallas bir-rata ta' wieħed miżżewweġ għaż-żmien li kien qiegħed Pariġi meta, skond ir-regolamenti, kellu jirċievi ħlas bir-rata ta' għażeb.

L-ammont involut f'dan il-ħlas żejjed huwa ta' ftit inqas minn Lm 8,300.

Il-ministeru tiegħi ħa passi biex iżomm ħlasijiet li kienu jammontaw għal madwar Lm3,000 lill-imsemmi Ambaxxatur sabiex jagħmlu tajjeb għal parti minn dan il-ħlas żejjed.

Fil-frattemp, inbeda l-proċess biex jittieħdu passi legali, permezz ta' l-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali tar-Repubblika, sabiex jinġabru l-kumplament tal-flus imħallsa żejda.

UFFIĊĊJI TAL-KUNSILLI LOKALI - ĦLAS TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Hekk kif il-kontijiet tad-dawl u l-ilma u tat-telephone jitħallsu mill-uffiċċji tal-kunsilli lokali, jikkonsidra l-Ministru sabiex il-kera tad-djar tal-gvern tibda titħallas minn dawn l-uffiċċji flok mill- Baviera?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skond l- informazzjoni li għandi, l-kontijiet tad-dawl, l-ilma u tat-telephone jitħallsu fl-għassa tal-puliżija tal-lokalita' u mhux fl-uffiċċju tal- kunsill lokali.

Jista' jkun il-każ li xi kunsill lokali offra l-faċilita' ta' l-użu ta' l-uffiċċju tal-kunsill biex l-iskrivani tal-korporazzjoni nvoluti jiġbru l- kontijiet tagħhom.

Rigward il-ġbir tal-kera tad-djar tal-gvern nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant jindirizza t-talba lill-Ministru konċernat.

RESIDENTI - GĦOLI FIL-KERA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema bażi u b'kemm, jista' sid il-kera ta' post residenzjali jgħolli l-kera lill-inkwilin?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lil l-Onor.

Interpellant li l-poter ta` sid li jgħolli l-kera lil l-inkwilin jiddependi mil-liġi li tkun tirregola l- kirja partikolari.

Dan hu punt ta` liġi kkomplikat u mhux possibbli li jiġi spjegat f`termini ta` tweġiba għall-mistoqsija parlamentari.

UNIVERSITA' - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nies li jiġu minn xulxin u li għandhom l-impjieg fl-Universita' ta' Malta?

Liema grad qed jokkupaw?

Meta ġew ingaġġati fl-Universita'?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD - KONSULENTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11420, jista' l-Ministru jgħid x'kien l-inkarigu għal kull konsulenza?

Kemm damet il-konsulenza?

Kemm kienu jitħallsu fis-sena?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 12101 tingħata hekk kif jiġu ċċekkjati r-records mill-1987- 1996

UNIVERSITA' - STAFF MHUX AKKADEMIKU

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm staff mhux akkademiku fl-Univerista' ta' Malta li għalqu ż-żmien biex jirtiraw fis- sena 1997?

Liema post kienu jokkupaw?

Kemm minnhom għamlu talba biex jieħdu extension u kemm-il talba ġiet milqugħa?

ONOR.

BIGHI: PALAZZ TA' L-INKWIŻITUR - KAROZZELLI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11185 u mistoqsijiet supplimentari li saru fis-seduta tal-11 ta' Frar, jista' l-Ministru jgħid x'xogħlijiet ta' restawr għandu ħsieb li jwettaq il- Ministeru tiegħu jew il-Ministeru tax-Xogħlijiet u Kostruzzjoni fil-Palazz ta' l-Inkwiżitur?

ONOR.

EDUKAZZJONI - PROGRAMM SOCRATES

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11152, jista' l-Ministru jgħid min hu s-Socrates Office Manager?

ONOR.

ENEMALTA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu fil-preżent in-numru totali ta' ħaddiema (impjegati regolari, casuals, studenti, eċċ) fuq il-kotba ta' l-Enemalta?

ONOR.

LEO BRINCAT: In-numru ta' mpjegati fuq il-kotba tal-Korporazzjoni Enemalta hu ta' 2069 li huma mqassma kif muri hawn taħt:-

|Fulltime |2017 | |Bil-Kuntratt Definit |1 | |(fulltime) | | |Bil-Kuntratt Definit | 2 | |(part-time) | | |Apprendisti | 28 | |Mislufa lil | 21 | |Organizzazzjonijiet oħra | |

UNIVERSITA' - UFFIĊĊJU INTERNAZZJONALI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11714, jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' mpjieg għandu kull impjegat imsemmi; jekk hemm bil-kuntratt, meta beda u se jiskadi; u jistgħux dawn il- kuntratti jitpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba dwar l-inpjegati tal- International Office hi:

ISEM DATA TAL-IMPJIEG TIP TA' KUNTRATT

Leslie Agius 24.11.94 Indefinit 2.

Jean Killick 19.11.91 Indefinit 3.

Jo Ann Camilleri 25.03.97 Indefinit 4.

Joe Galea 29.11.91 Indefinit 5.

Carol Żammit 20.11.95 Indefinit 6.

Celine Aquilina-Grech 01.02.97 jiskadi 31.01.99 7.

Alison Cilia 03.01.96 jiskadi 31.12.99 8.

Rachel Balzan 03.06.96 jiskadi 02.06.98 9.

Daphne Deguara 09.05.97 jiskadi 08.05.98

Kif mitlub poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra kopji tal-kuntratti relattivi.

(Dok.

A sa I) aktar kmieni f'din is-seduta.

PRODOTTI AGRIKOLI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: B'riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari numri 11793 u 11607, jista' l-Ministru jagħti lista tal- prodotti agrikoli li fuqhom ingħatat eżenzjoni jew sar tnaqqis tal-levy fuq prodotti agrikoli fil-perijodu 1/5/97 - 31/1/98?

Liema prodotti kellhom il-levy imneħħija jew imnaqqsa f'dan il-perijodu?

Minn liema pajjiż ġew importati l-prodotti li fuqhom tnaqqset/tneħħiet il-levy fil-perijodu msemmi?

Meta ġew ippubblikati l-listi ta' prodotti li ġew hekk eżentati?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

BORD LI JIRREGOLA L-KERA - KAŻIJIET DEĊIŻI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew deċiżi każi mill-Bord li Jirregola l-Kera matul l- 1997?

Kemm minn dawn kienu dwar żgumbrament?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-1997 kien hemm 150 każijiet deċiżi mill-Bord li jirregola l-Kera.

Dwar it-tieni parti ta` l-interpellanza, ma tinżammx statistika dwar kemm kien hemm każijiet ta` żgumbrament.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - TRASFERIMENTI TA' ARTIJIET

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jagħtina indikazzjoni jekk il-Joint Office waslitx biex tibda tippermetti t-trasferimenti ta' artijiet li qegħdin bi qbiela?

Hemm ħsieb li dawn l-artijiet jinbiegħu lil min ikun jixtieq titoli tal-qbiela?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nagħti tweġiba fiż-żmien opportun.

AIR MALTA - CHAIRMAN

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu u s-Self- Employed: B'riferenza għar-risposta li ta l-Ministru għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 11312, jista' l-Ministru jirrispondi d-domanda preċiża li saritlu minni ġaladarba jien ma għandi l-ebda dawl x'nitfa' li jista' jgħinu jasal għar-raġuni għaliex ġew installati serraturi ġodda fil- bibien kollha li jagħtu għall-uffiċċju taċ-chairman il-ġdid ta' l-Air Malta?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ir-raġuni li setgħet wasslet sabiex jinbidlu erba' ċilindri ta' serraturi tal-bibien li jagħtu għall-uffiċċju ta' Chairman ġdid hija waħda ovvja f'ċirkostanzi simili.

Ninnota li l-Onor Interpellant tħasseb ħafna għaliex inbidlu erba' ċilindri tas-serraturi, iżda ma wera l-ebda preokkupazzjoni meta ittieħdet deċiżjoni li jsir tibdil sostanzjali fil-flotta ta' l-Ajruplani miċ- Chairman preċedenti.

UE - KUNSILL TAL-MINISTRI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Peress li l-Bulgarija, Ċipru, ir- Repubblika Ċeka, l-Estonja, l-Islanda, il-Latvja, il-Litwanja, in-Norveġja, ir-Rumanija, is-Slovakja, is-Slovenja u l-Ungerija fit-3 ta' Frar, 1998 stqarrew li huma jaqblu mal-pożizzjoni komuni addottata mill-Kunsill tal- Ministri ta' l-Unjoni Ewropea fis-26 ta' Jannar, 1998 dwar l-Afganistan, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna għaliex Malta m'hijiex fost dawn il- pajjiżi li għamlu l-istqarrija?

Jaħseb il-Viċi Prim Ministru li ġaladarba Malta kienet tiġi mistiedna tassoċja ruħha ma' stqarrijiet u dikjarazzjonijiet bħal din waqt li kien jeżisti d-djalogu strutturat bejn Malta u l-Unjoni Ewropea, huwa għandu jitlob minnufih sabiex nerġgħu nibdew niġu mistiedna minflok ma joqgħod jistenna sakemm jibdew in-negozjati għal zona ta' kummerċ ħieles qabel ma jagħmel talba f'dan is-sens?

ONOR.

GEORGE VELLA: F'diversi interventi fuq dan is-suġġett, il-Ministeru rrimarka li pajjiżi terzi ma jistgħux jiġu mistiedna biex jaddottaw pożizzjonijiet komuni meħudha mill-Kunsill tal-Ministri ta' l-Unjoni Ewropea dwar xi pajjiż partikolari.

Il-pożizzjoni tal-Ministeru fuq dan is- suġġett għadha l-istess u ma jħossx l-ebda urġenza li jqajjem din il- materja barra l-isfond tad-diskussjonijiet fuq relazzjonijiet mill-qrib f'diversi oqsma fosthom il-koperazzjoni politika.

UE - PROGRAMM KAROLUS

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-parteċipazzjoni fil-programm KAROLUS ta' l-Unjoni Ewropea ġietx estiża għal Malta wkoll, ġaladarba għadu kemm ġie deċiż mill-Kunsill tal- Ministri ta' l-Unjoni Ewropea li f'dan il-programm jistgħu jieħdu sehem il- pajjiżi assoċjati ta' l-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, Ċipru u l-pajjiżi ta' l-EFTA?

Jekk dan il-programm ma ġiex estiż għal Malta, jista' l-Viċi Prim Ministru jagħmel minnufih talba f'dan is-sens jew irid jistenna li jibdew in-negozjati għal zona ta' kummerċ ħieles qabel ma jkun possibbli li Malta tingħata l-faċilita' li tipparteċipa f'dan il-programm u programmi oħra ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

GEORGE VELLA: Skond informazzjoni li għandu dan il-Ministeru llum, hemm proposta biex il-Programm Karolus li skada fil-31 ta' Diċembru, 1997, jiġi estiż għal sentejn oħra jiġifieri sal-1999, kif ukoll imkabbar għall- parteċipazzjoni tal-pajjiżi ta' l-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, għall- pajjiżi ta' l-EFTA li huma parti mill-European Economic Area u Ċipru.

Malta m'hix inkluża f'din il-kategorija ta' pajjiżi.

Il-gvern iħoss li mhux opportun li jagħmel domanda kif talab l-Onor.

Interpellant meta l-programm baqgħalu inqas minn sentejn biex jiskadi u meta wieħed jikkonsidra ż-żmien neċessarju għal talba bħal din.

AMBAXXATUR MALTI F'PARIGI - VINCENT CAMILLERI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 10705, fejn staqsejt lill-Viċi Prim Ministru:

"X'kienu r-riżultati miksuba mill-Ambaxxatur Vincent Camilleri f'Parigi bejn il-ħatra tiegħu u t-30 ta' Novembru, 1997?"

Ir-risposta tiegħu kienet:

"Ir-risposta tingħata aktar 'il quddiem".

Jista' l-Viċi Prim Ministru issa jagħti risposta?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Onor.

Membru mitlub jirriferi ruħhu għar-rapport ta' Ħidma ta' l-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin.

UE - AKKORDJI/TRATTATI BILATERALI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għal-lista ta' akkordji u trattati li bdew jiġu negozjati qabel is-26 ta' Ottubru, 1996, li l-Viċi Prim Ministru ġentilment ta b'risposta għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2060, jista' jgħid x'sar bejn is-26 ta' Ottubru 1996 u l-31 ta' Diċembru 1997; u x'inhu ppjanat li jsir fis-sena 1998 dwar l-agreement for the avoidance of double taxation li kien hemm pendenti mal- Portugall?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-parti Maltija qegħda tinstenna l-kummenti ta' l- Awtoritajiet Portugiżi bil-għan li t-trattat dwar il-Ħelsien mit-Taxxa Doppja (Agreement for the Avoidance of Double Taxation) mal-Portugall jiġi konkluż kemm jista' jkun malajr.

UE - AKKORDJI/TRATTATI BILATERALI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għal-lista ta' akkordji u trattati li bdew jiġu negozjati qabel is-26 ta' Ottubru, 1996, li l-Viċi Prim Ministru ta b'risposta għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2060, jista' jgħid x'sar bejn is-26 ta' Ottubru, 1996 u l-31 ta' Diċembru, 1997; u x'inhu ppjanat li jsir fis-sena 1998 dwar l-Agreement on Cooperation for the prevention and repression of illicit trafficking in narcotic drugs and psychotropic substances" li kien hemm pendenti ma' Spanja?

ONOR.

GEORGE VELLA: In-negozjati bejn Malta u Spanja rigward ir-ritratt bilaterali għal-kooperazzjoni fil-kontroll tat-traffikar illegali ta' drogi (Agreement for Co-operation on Matters of Prevention of the Illicit Use and the Fight Against Illicit Trafficking of Drugs and Psychotropic Substances) tlestew u t-trattat huwa lest għall-firma.

GĦAWDEX - TRIQ IL-KBIRA - TARMAK

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2625, jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex wara sena din it-triq għadha fl-istat li kienet u ma ngħtatatx it-tarmak kif kellu jsir?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba ghadha qed tigi migbura u t- twegiba tinghata f'xi seduta ohra.

GĦAWDEX - DIRECT ORDERS

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm inħarġu Direct Orders f'Għawdex mill-1 ta' Novembru, 1996 sal-31 ta' Jannar, 1998 għal liema xogħol ingħataw; kemm kienet is-somma għal kull biċċa xogħol; jekk kienx hemm każi fejn is-somma ma' kenitx biżżejjed għax-xogħol li ngħata; liema kien ix-xogħol u kemm kien l-ammont?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba ghadha qed tigi migbura, u t- twegiba tinghata f'xi seduta ohra.

GĦAWDEX - WATER CULVERT

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2378, jista' l-Ministru jgħid, wara li għaddiet sena mir- risposta li tani, meta se jibda x-xogħol fuq dan il-water culvert li hu tant mistenni?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-bini ta' water culvert fi Triq Fortunato Mizzi jsir aktar 'il quddiem.

GĦAWDEX - TRIQ LAMPUKA - TARMAK

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 3134, jista' l-Ministru jgħid meta se tinkesa din it-triq bit- tarmac wara li diġa' għaddiet sena minn meta ngħatajt ir-risposta li se tinkesa mill-aktar fis possibbli?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ix-xogħol fi Triq Lampuka jsir aktar 'il quddiem skond il-prijoritajiet tad-dipartiment.

GĦAWDEX - BINI TA' SEGRETERIJA

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7725, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm tela' l-ammont ta' l-ispiża għat-tiswijiet fuq il-bini tas- Segreterija fi Triq ir-Repubblika, liema offerta ħarġet fil-Gazzetta tal- Gvern bin-numru 16,429, kienx hemm xi xogħlijiet extra u l-ammont globalment meta jinkludi l-ħinijiet li kien hemm mid-diversi dipartimenti li jaqgħu taħt id-dikasteru tiegħu f'Għawdex?

ONOR.

GĦAWDEX - RABAT - PARKEĠĠ

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 3454, jista' l-Ministru jgħid jekk għaddiex żmien biżżejjed biex tiġi studjata l-estensjoni tal-parking fir-Rabat, Għawdex, meta għaddiet sena minn meta saret il-mistoqsija barra ż-żmien li ntilef qabel biex forsi fl-aħħar din it-talba tiġi milqugħa?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għat- tweġiba li ngħatat fil-mistoqsija parlamentari numru 10126 (Seduta Nru. 184).

UNIT FOR CHILD ABUSE

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' issa l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 11900 u ċioe' jgħid kemm kienu trattati każi ta' abbużi fuq it-tfal (maqsuma fi bniet u subien) mill-Unit for Child Abuse matul l-1997?

Kemm minn dawn il-każi kienu follow-up cases u kemm minnhom kienu każi ġodda?

ONOR.

EDWIN GRECH: It-Taqsima Ħarsien tat-Tfal (Child Protective Services Unit) fi ħdan is-Social Welfare Development Programme (SWDP) kellha dawn il- każijiet matul l-1997:

Kazijiet Ġodda Intervenzjoni li saret "Follow-up" ta' Riferuti ma' kazijiet godda kazijiet minn snin ta' qabel 347 270 257

Mit-347 każ riferut lit-taqsima matul l-1997, 46% kienu subien u 54% kienu bniet.

HELPLINE 179 - TALBIET GĦAL GĦAJNUNA

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' issa l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 11896 u ċioe' jgħid kemm kienu t-talbiet ta' għajnuna fuq helpline 179?

Kif kienu maqsuma dawn it-talbiet?

Kemm hemm social workers li jieħdu ħsieb il-każijiet li jidħlu fuq dan il-helpline?

Kemm huwa l-complement sħiħ neċessarju biex jingħata dan is-servizz skond it-talbiet?

ONOR.

EDWIN GRECH: Tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12,130 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE FARRUGIA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk kienx hemm impjegati tal-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin li ħadmu overtime fis-26 u fis-27 ta' Ottubru, 1996; jekk fl-affermattiv, min kienu dawn l-impjegati; x'ħinijiet ħadmu overtime; d) x'daħlu jagħmlu; u kemm kienet tlaħħaq l-ispiża ta' dan l-overtime?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qegħda tiġi miġbura.

Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MTARFA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema huma l- applikazzjonijiet li hemm pendenti quddiem il-Planning Authority dwar xogħol fl-Imtarfa?

Meta saret kull waħda minn dawn l-applikazzjonijiet?

Liema hu x-xogħol li għaddej bħalissa fl-Imtarfa?

Meta saret, f'kull każ, l-ewwel applikazzjoni għal dan ix-xogħol quddiem l-Awtorita' ta' l- Ippjanar?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Bħalissa hemm żewġ applikazzjonijiet quddiem il- Planning Authority.

Dawn huma:

Għal sit ħdejn Dar il-Kaptan li saret fid-29 ta' Lulju, 1997.

Għal sit fi Triq Leslie Rundle li saret fit-28 ta' Lulju, 1997.

Bħalissa għaddej xogħol fuq:

1. it-toroq

2. bini ta' 30 maisonette bil-garaxx magħhom, li l-applikazzjoni mal- Planning Authority saret fl-10 ta' Jannar, 1996 u l-permess ħareġ fis-7 ta' Ottubru, 1996.

Cluster Block IV, li l-applikazzjoni mal-Planning Authority saret fil-15 ta' Novembru, 1993 u li l-permess ħareġ fl-10 ta' Gunju, 1994.

IMPJIEGI - KORS TA' OHS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 11221 u ċioe' peress li diversi studenti li qegħdin isegwu l-kors ta' OHS fl-Universita' ta' Malta qegħdin jieħdu l-ħin allokat għal dawn il- lezzjonijiet mil-leave tagħhom, jidhirlu l-Ministru li għandha toħroġ ordni mill-Ministeru li f'materja bħal din ta' l-akbar ġid għal ħaddiem Malti għandu jkun hemm konċessjoni speċjali li l-attendenza għal kors tkun waħda mingħajr tnaqqis mill-benefiċċji tal-ħaddiema?

ONOR.

EDWIN GRECH: Għad m'iniex f'qagħdha li nwieġeb il-mistoqsija li għaliha qed jagħmel riferenza l-Onor.

Membru.

DIPARTIMENT TA' L-ANZJANI - IMPJEGATI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jikkonferma li qegħdin jintbagħtu inspections fid-dar ta' impjegati tad- Dipartiment ta' l-Anzjani meta dawn jirrapportaw bħala morda?

Dawn l- inspections qed isiru minn tobba jew minn impjegati oħra tad-dipartiment?

Jekk m'humiex tobba, x'kariga għandhom dawn li qed imorru jżuru lill- impjegati morda?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Id-Dipartiment għall-Kura ta' l-Anzjani mhux jibgħat impjegati li m'humiex tobba sabiex jagħmlu inspections għand impjegati li jirrapportaw li huma morda.

CASUAL SOCIAL ASSISTANTS

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-Casual Social Assistants li spiċċaw milli jagħtu s-servizz tagħhom f'Malta għal xi raġuni jew oħra matul is-sena 1997; kemm-il casual social assistant ġodda bdew jagħtu s-servizz tagħhom f'Malta matul l-istess sena; minn dawn il-ġodda kemm hemm li qed jagħtu s-servizz lill-anzjani f'darhom; fid-djar ta' l-anzjani tal-gvern; fid-day centres; f'xi postijiet oħra, dejjem f'Malta?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' Assistenti Soċjali Każwali li għal xi raġuni jew oħra spiċċaw milli jagħtu is-servizz kien ta' 98.

In-numru ta' Assistenti Soċjali Każwali ġodda f'Malta għas-sena 1997 kien ta' 103.

Minn dan in-numru: -

91 taw is-servizz lill-anzjani f'darhom 3 taw is-servizz fid-djar ta' l-anzjani 3 taw is-servizz fid-Day Centres 6 taw is-servizz f'dawn il-postijiet: - 4 SVPR u 1 Health Division.

1 Home Help (Administration).

GŻIRA - DAY CENTRE

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi żviluppi dwar il-ftuħ ta' Day Centre għall-anzjani fil-Gżira wara l-kuntatti li kien hemm bejn il-Kunsill Lokali tal-Gżira u s- Segretarjat ta' l-Anzjani dwar post li deher addattat biex jintuża għal dan l-iskop?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Għal din is-sena, m'hemm l-ebda ħsieb li tinfetaħ Day Centre għall-Anzjani fil-Gżira.

ANZJANI - SERVIZZ TA' HOME HELP CARE

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'kien in-numru totali ta' anzjani li kienu qed jirċievu s-servizz tal-home help care fl-aħħar tas-sena 1997; x'kien in-numru ta' casual social assistants li kienu jidhru impjegati bħala tali fl-aħħar tas-sena 1997; kemm kien hemm minn dawn li ma kienux qed jagħtu servizz lill-anzjani f'darhom u liema xogħol speċifiku ieħor kienu qed jagħmlu; x'kienet l- ispiża attwali għal dan is-servizz matul is-sena 1997, dejjem b'riferenza għas-servizz tal-home help care f'Malta?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru totali kien ta' 2,339 anzjani.

In-numru ta' Assistenti Soċjali Każwali fl-1997 kien ta' 446.

Dawn kienu mqassmin hekk:

ATC - 5 Assistenti Socjali Kazwali Blind Section - 2 Assistenti Socjali Kazwali Cen Hidma Socjali - 2 Assistenti Socjali Kazwali Day Centres - 27 + 4 Assistenti Socjali Kazwali Education - 2 Assistenti Socjali Kazwali Fejda - 1 Assistenti Socjali Kazwali Health - 2 Assistenti Socjali Kazwali Home Help - 6 Assistenti Socjali Kazwali Homes tal-Anzjani - 37 Assistenti SocjaliKazwali Kumm Nazzjonali - 1 Assistenti Socjali Kazwali Ministeru - 2 Assistenti Socjali Kazwali SVPR - 3 Assistenti Socjali Kazwali Telecare - 1 Assistenti Socjali Kazwali TOTAL - 95 AssistentiSocjali Kazwali Fil-komunita' hemm jaħdmu 351.

(Total 446 - 95 = 351)

L-ispiża fi ħlasijiet ta' pagi għall-1997 kienet ta' Lm793,517.

CASUAL SOCIAL ASSISTANTS

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għas-servizz f'Għawdex, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienu l-casual social assistants li spiċċaw milli jagħtu s-servizz tagħhom għal xi raġuni jew oħra matul is-sena 1997; kemm-il casual social assistants bdew jagħtu s-servizz tagħhom matul l-istess sena; u minn dawn il-ġodda kemm hemm li m'humiex qegħdin fuq servizz lill-anzjani f'darhom?

ONOR.

ALFRED SANT: In-numru ta' CSA's li spiċċaw milli jagħtu servizz matul kien ta' 15.

In-numru ta' CSA's li bdew jagħtu servizz matul 1997 kien ta 15.

Mis-CSA's il-ġodda waħda (1) biss m'hijiex qegħda taghti servizz lill- anzjani f'darhom.

ANZJANI - SERVIZZ TA' HOME HELP CARE

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għas-servizz f'Għawdex, jista' l-Prim Ministru jgħid x'kien in- numru totali ta' anzjani li kienu qed jirċievu s-servizz tal-home help care fl-aħħar tas-sena 1997; x'kien in-numru ta' casual social assistants li kienu jidhru mpjegati bħala tali fl-aħħar tas-sena 1997 u kemm kienu minn dawn li ma kenux qed jagħtu servizz lill-anzjani f'darhom u x'xogħol ieħor kienu qed jagħmlu; x'kienet l-ispiża attwali għal dan is-servizz matul is- sena 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Fl-ahhar tal-1997 t-total ta' anzjani li kienu qed jirċievu s-servizz tal-home help care kien ta' 842.

In-numru ta' CSA's fl-aħħar tal-1997 kien ta' 135.

Minn dawn 130 kienu jaghtu s-servizz lill-anzjani f'darhom.

Erbgħa (4) qeghdin jagħtu servizz fl-uffiċċu tas-Sezzjoni Kura ghall-Anzjani u Bzonnijiet Specjali u waħda (1) tagħti servizz fiċ-Ċentru ta' Taħriġ għall-Adulti (Persuni b'Diżabilita').

L-ispiża attwali ghall-1997 kienet ta' Lm241,181.

SAĦĦA - PILLOLI ENALAPRIL

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'rapporti waslu mill-ispiżeriji tal-gvern u mill-Customer Care Service tad- Dipartiment tas-Saħħa dwar il-kwalita' tal-pilloli Enalapril 20mg?

Kemm kien hemm ilmenti dwar din il-kwalita' ta' pilloli u x'inhi r-reazzjoni tad- Dipartiment tas-Saħħa?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-ilmenti dwar il-pilloli Enalapril 20 mg li waslu lid-Dipartiment tas-Saħħa kienu varji.

Sar rapport uffiċjali mid-Drugs & Therapeutics Committee wara li dan irċieva diversi ilmenti minn konsulenti u tobba dwar dan il-prodott.

Ir-reazzjoni tad-Dipartiment tas-Saħħa kienet li mmedjatament fetaħ tenders ġodda għal dan it-tip ta' pilloli bi klawżola li l-prodott offrut irid ikun ċertifikat ugwali (bioequivalenti ) għall-prodotti oriġinali.

Infetħet wkoll direct order għall-prodott oriġinali li qegħda tiġi pproċessata.

TAL-QROQQ - PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk ħarġitx xi tender għall- bar tal-Pixxina Nazzjonali f'Tal-Qroqq matul l-1997 u l-1998?

F'każ li t- tweġiba hija fl-affermattiv, jista' jgħid meta ħarġet u min ingħata t- tender?

Jekk ir-risposta hija fin-negattiv, jista' jgħid min imexxi l-bar illum kif ingħata l-kuntratt?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra kopja tal-kuntratt tal-kiri tal-bar tal-Pixxina?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PULIZIJA - RAPPORTI TA' OVERDOSE

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid il-pulizija kemm irċeviet rapporti ta' overdose minn Novembru 1996 sa llum?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦABS ĊIVILI - DROGI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm-il darba nstabet id-droga jew xi sustanza oħra projbita fil-Ħabs ta' Kordin minn Novembru 1996 sal-lum?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li n-numru ta' kemm-il darba nstabet droga fil-Ħabs minn Novembru 1996 sal-11 ta' Frar, 1998 kien ta' tmienja.

TAL-QROQQ - PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid meta ħarġet l-applikazzjoni għal manager għall-Pixxina Nazzjonali?

Kemm intefgħu applikazzjonijiet?

Min intgħażel?

F'liema ġurnata beda x-xogħol tiegħu f'din il-pixxina?

ONOR.

WSC - ILMA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb l-ewwel parti tal-mistoqsija parlamentari numru 11729 u ċioe' jgħid ġurnata b'ġurnata mill-15.11.97 sat- 28.1.98, kemm kienet id-domanda (konsum) ta' l-ilma fil-gżejjer Maltin?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-informazzjoni kif mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

WSC - SPIŻA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Fir-rigward tal-Water Services Corporation, jista' l- Ministru jgħid għall-perijodu bejn 1.10.97 u t-12.2.98 kemm kienet l-ispiża (ħruġ) totali tal-Water Services Corporation; u kemm kien id-dħul (revenue) għall-istess korporazzjoni?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Billi dawn il-figuri għadhom qed jinġabru risposta tingħata aktar 'il quddiem.

MALTA/UE - FREE TRADE AREA/ZONE

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jikkonferma l-Ministru, dejjem skond ir-rapport dwar twaqqif ta' free trade area/zone bejn Malta u l-Unjoni Ewropea, li l-importazzjoni/esportazzjoni fl-oqsma tal-biedja u sajd, se jiġu liberalizzati skond regolamenti li jorbtu lill-membri tal-WTO (Malta u l-UE tnejn minnhom); kif ukoll jista' l- Ministru jgħid x'għajnuna/benefiċċju (kemm finanzjarja jew teknika) se jirċievu l-oqsma tal-biedja u sajd mill-Unjoni Ewropea bit-twaqqif ta' l- istess free trade area/zone?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nirriferi l-Onor.

Membru għar-risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 12095.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

WORK PERMIT

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhuma l-probabbiltajiet li l-persuna, li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, tingħata work permit?

ONOR.

ALFRED SANT: Għandi nifhem, skond il-mistoqsija tal-Onor.

Interpellant li, s'issa ma' saret l-ebda talba lid-Dipartiment taċ- Ċittadinanza u tal-Expatriates dwar il-ħruġ ta' liċenza ta' impjieg (work permit) lill-persuna ndikata.

Jekk dan hu l-każ (id-Dipartiment ma sab l-ebda talba dwar din il- persuna), ma tistax tingħata tweġiba għal din il-mistoqsija.

MSIDA: TRIQ REĠJONALI - TRAFFIKU

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kif se tiġi riżolta l- problema tat-traffiku fi Triq Reġjonali, fl-Imsida?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposti li tajt għall-mistoqsijiet parlamentari numru 11311 u 11591 li diġa' tajt fuq dan ir-rigward.