MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 94 It-Tnejn, 14 ta' Lulju, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 94

It-Tnejn, 14 ta' Lulju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 14 ta' Lulju, 1997

WERREJ MINUTI 682

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 682

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 691

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KOSTITUZZJONI TA' MALTA

CONSTITUTION OF MALTA (AMENDMENT) BILL (KUMITAT) 692

MOZZJONI DWAR IT-TWAQQIF TAL-KUMMISSJONI NAZZJONALI

GĦAT-TEKNOLOĠIJA TA' L-INFORMATIKA 710

AĠĠORNAMENT 721

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 726

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 740

MINUTI

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono) Hemm xi korrezzjonijiet għall-Minuti?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru): Iva, jidhirli li dalgħodu l-Ministru tat-Turiżmu, il-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija, kif ukoll l-Onor.

Bertu Pace kienu preżenti.

MADAM SPEAKER: L-ismijiet tat-tliet Onor. Membri għandhom jinqatgħu mil- lista ta' l-assenti.

Il-Minuti jistgħu issa jiġu kkonfermati?

(Onor. Membri: Iva) Il-Minuti huma konfermati.

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 93 li saret fl-14 ta' Lulju, 1997 - kif emendati - ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

KUNSILL MALTI GĦALL-ISPORTS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Fid-dawl tal-fatt li l-Onor.

Joe Cilia, meta kien ir- rappreżentant tal-MLP fuq il-Kunsill Malti għall-Isports, attenda żewġ laqgħat minn disgħa; u peress li l-istess Onor. Cilia f'Diċembru 1996 kien irrapportat f'"l-orizzont" li qal li "l-Kunsill Malti għall-Isports mhux miexi bi trasparenza", jista' l-Ministru jgħidilna kif: (i) l-Onor.

Cilia wasal għal din il-konklużjoni; (ii) jista' jagħti raġunijiet għal din l-opinjoni; u (iii) kif qed jesiġi li dan il-Kunsill Malti għall-Isports ikun trasparenti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): L-Onor.

Interpellant jidher li m'huwiex informat tajjeb jew jogħġbu li jikkwota biss is-sena ta' l-elezzjoni ġenerali li fiha, meta m'attendiex għal-laqgħat tal-kunsill, l-Onor.

Joe Cilia dejjem kien skużat.

Fis-sentejn li l-Onor.

Cilia kien membru tal-Kunsill Malti għall-Isports huwa attenda ħames seduti, jiġifieri mhux tnejn kif indika l-Onor.

Interpellant, u mir-records li nstabu kien assenti biss f'żewġ okkażjonijiet.

Fl-ewwel żmenijiet tat-twaqqif tal-Kunsill Malti għall- Isports, meta kien jiltaqa' aktar frekwenti, jien informat li l-Onor.

Cilia kien ikun dejjem preżenti.

Madanakollu kull meta ma kienx preżenti l-Onor.

Cilia kien ikollu l-minuti tas-seduti bħall-membri l-oħrajn u kien ikun informat b'dak li kien qed iseħħ.

In kwantu għar-riferenza ta' nuqqas ta' trasparenza fil-Kunsill Malti għall-Isports, kuntrarju għal kif qed jagħmel l-Onor.

Interpellant billi jipprova jaqbad ma' individwi partikolari, l-Onor.

Cilia kien qed jitkellem fuq dan l-organu bħala konċett.

L-Onor.

Cilia kien qed jirriferi għall- fatt li l-ħidma tal-kunsill ftit li xejn kienet ingħatat pubbliċita' fil- passat.

Dan huwa nuqqas li tellef ħafna mill-fiduċja tal-pubbliku sportiv f'dan il-kunsill.

L-impressjoni pubblika kienet li dan il-kunsill m'hu qed jagħmel xejn u qiegħed għal xejn.

Is-segretarjat parlamentari għaż- żgħażagħ, sport, kultura u arti qed jipprova jbiddel din l-immaġni billi jwessa' r-rappreżentanza fuq dan il-kunsill u jagħmlu aktar accountable lejn il-pubbliku f'ħidmietu ħalli b'hekk isir aktar trasparenti.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Madam Speaker, li l-Onor.

Joe Cilia attenda żewġ laqgħat minn disgħa toħroġ minn statistika li l-Ministru stess qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra ftit tal-ġimgħat ilu.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Se nivverifika ftit dan it-tagħrif u mbagħad nirrispondih iktar tard.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Qed nifhem sew li meta l-Onor.

Joe Cilia kien qed jitkellem fuq il-ħtieġa li jkun hemm "iktar trasparenza", ried ifisser li l-iktar ħaġa importanti hija li jkun hemm aktar pubbliċita'?

Din hija d- definizzjoni ta' "trasparenza"?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ma naħsibx li din hija l-unika interpretazzjoni li tista' tagħti għat-tweġiba li tajt jien!

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna kif se jwessa' r- rappreżentanza tal-Kunsill Malti għall-Isports?

Għandu idea x'se jagħmel 'il quddiem?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Bħalissa ma niftakarx id-dettalji ta' kif inhuwa kompost attwalment il-Kunsill Malti għall-Isports.

Żgur li waħda mill- affarijiet fejn nixtiequh jgħolli l-profil tiegħu hu li ma jservix biss ta' rubber stamp imma li jkun qed jieħu sehem sħiħ fid-deċiżjonijiet li jittieħdu fix-xogħol li jsir f'dan il-qasam.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA - SAFAR

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Min kienu l-persuni li siefru minn fondi diretti jew indiretti tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija mill-1 ta' Jannar, 1997 'il hawn?

Kemm swiet kull żjara?

X'kien l-iskop taż-żjara, id-dati tat-tluq u l-wasla ta' kull persuna li siefret?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qed titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

SAN ĠILJAN WPC - PIXXINA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk taħt l-amministrazzjoni l-oħra kienx hemm flus ivvotati għall-pixxina ta' San Ġiljan Waterpolo Club u jekk iva, kemm intnefqu minnhom u fuq xiex?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-amministrazzjoni l-oħra kienet ivvotat flus u anki għaddiet is-somma ta' madwar Lm60,000 biex jitħallsu xogħlijiet lill- kuntrattur.

Mill-informazzjoni li għandu s-segretarjat parlamentari għaż- żgħażagħ, sport, kultura u arti dawn intnefqu fuq xogħlijiet preparatorji bħal concrete slabs u xogħol simili.

Minkejja dan on site għadhom ma saru l-ebda xogħlijiet.

EDUKAZZJONI - GENDER ISSUES

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Helen D'Amato) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-gender issues humiex jiġu inklużi fir-reviżjoni tal-kurrikulu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Proposti fuq gender issues ġew sottomessi lill- kumitat imwaqqaf għar-reviżjoni tal-kurrikulu.

Dan il-kumitat se jikkonsidra u jiddelibera fuq il-proposti mressqa u jissottometti l- konklużjonijiet tiegħu f'Marzu 1998.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk effettivament il-proposti li saru fid-dokument "Tomorrow's Schools", humiex se jkunu kkonsidrati wkoll fir-reviżjoni tal-kurrikulu.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, jien ma għandix dubju li l-kumitat li qed imexxi r-reviżjoni tal-kurrikulu se jdaħħal is-sottomissjonijiet li sarulu fil-proċess tar-reviżjoni u se jagħtihom il-konsiderazzjoni serja li tistħoqqilhom.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Jien fhimt sew li bejn wieħed u ieħor il-kurrikulu se jkun lest għall-1998?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-ewwel abbozz ta' proposti suppost jasal għandi sa l-aħħar ta' Marzu, 1998.

UNIVERSITA' - POST TA' KORDINATUR

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilu jeżisti fl-Universita' ta' Malta l-post ta' kordinatur fl-Universita' tat-Tielet Eta'?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-post ta' kordinatur fl-Universita' tat-Tielet Eta' fl-Universita' ta' Malta ilu jeżisti minn meta kien ġie deċiż li titwaqqaf l-istess Universita' tat-Tielet Eta' fl-Istitut tal-Ġerontoloġija fl-Universita' ta' Malta, jiġifieri minn Settembru 1992.

ARENA TA' L-INDIPENDENZA - FOOTBALL GROUND

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Jean Pierre Farrugia) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm se jintnefqu flus minn fondi pubbliċi sabiex isir ir-resurfacing tal-football pitch fl-Arena ta' l-Indipendenza fil-Furjana?

X'inhu ppjanat li jsir sabiex isir upgrading tal-faċilitajiet sportivi fl-istess kumpless?

Hemm ħsieb li jsir użu aħjar mill-ispazju ta' l-istand ta' l-ispettaturi?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Infakkar lill-Onor.

Interpellant li kien hemm pjani mill-amministrazzjoni preċedenti biex isiru alterazzjonijiet fl-Arena ta' l-Indipendenza u biex il-kumpless sportiv jiġi ttrasformat f'kumpless amministrattiv.

Il-Gvern il-ġdid fehem il-preokkupazzjoni tal-poplu b'din l-idea, partikolarment il-poplu Furjaniż, u abbanduna dan il-ħsieb.

L-amministrazzjoni preċedenti ma warrbet l-ebda flus ivvotati biex isir l- upgrading li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant u fil-preżent ix- xogħol fuq il-wiċċ tal-football ground qed isir mill-club li qed jużah u li qed jieħu ħsieb il-manutenzjoni tiegħu.

Membri tal-kumitat qed jiddiskutu bħalissa x'għajnuna jista' jagħti s- segretarjat parlamentari għaż-żgħażagħ, sport, kultura u arti f'dawn ix- xogħlijiet.

Sa llum għadhom ma tressqu l-ebda suġġerimenti dwar użu ieħor mill- ispazju tal-istand ta' l-ispettaturi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Peress li f'ħafna rħula hemm football grounds u faċilitajiet sportivi oħra, nixtieq inkun naf x'inhi l-politika tal-Gvern.

Dawn se jgħaddu f'idejn il-clubs li qed iżommuhom?

Meta se jagħmel dan il- pass il-Gvern?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Dawn għandhom jgħaddu f'idejn il-clubs u f'idejn l-assoċjazjonijiet sportivi.

GĦad baqa' ħafna xogħol biex l-affarijiet isiru kif suppost, kemm min-naħa tal-ministeru u kemm min-naħa tad- dipartimenti ta' l-artijiet.

Hemm areas fejn ix-xogħol huwa avvanzat u hemm oħrajn fejn għadu lura imma l-politika hija li dawn jgħaddu f'idejn l- assoċjazzjonijiet sportivi.

It-trasferiment isir wara li jkun sar sewwa ix- xogħol kollu preparatorju ta' dokumenti eċċ, billi naraw b'liema kondizzjonjiet se jiġu trasferiti.

Sintendi dawk ir-riżoluzzjonijiet imbagħad jiġu quddiem il-Kamra għad-diskussjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk, wara li dawn il-faċilitajiet sportivi jgħaddu għand l-għaqdiet sportivi, il-ministeru huwiex se jibqa' jgħin finanzjarjament lil dawk il-clubs jew għaqdiet sportivi oħrajn li mill-finanzi tagħhom ma jkunux jistgħu jwasslu għall- maintenance tal-faċilitajiet sportivi .

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sintendi dan se jkun jiddependi mill-ftehim li se jsir f'kull każ speċifiku.

Għalhekk din l-operazzjoni hija daqshekk komplikata għax ma tistax taqbad u tagħmel mudell wieħed li japplika għal kull sport u kull assoċjazzjoni sportiva.

Kull każ irid jittieħed għalih.

Jiena m'għandix dubju li tingħata l-għajnuna li jkollhom bżonn dawn l- assoċjazzjonijiet, anke meta jiġu trasferiti dawn il-faċilitajiet sportivi.

Wara kollox ħafna mix-xogħlijiet li jagħmlu dawn l-assoċjazzjonijiet isir b'ġenerożita' u b'sagrifiċċji kbar u naħseb li jimmeritahom li jingħataw l- għajnuna kollha li għandhom bżonn.

PEMBROKE - SPORTS COMPLEX

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslet it-talba datata 18 ta' Lulju, 1996 li għamel il-Club ta' Pembroke Athletic lill-ministeru responsabbli mill-Isports sabiex il-Ministru jgħaddi l-ground indikat fil- pjanta - mibgħuta separatament - għall-użu ta' l-istess club?

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra u lill-club - dan jipparteċipaw fih numru kbir ta' sportivi nkluż ħafna residenti ta' Pembroke - jekk il- ministeru tiegħu kellux kuntatti mad-dipartiment ta' l-artijiet sabiex din it-talba tiġi pproċessata?

Jista' l-Ministeru jagħti prijorita' lil din it-talba fid-dawl tal-fatt li dan il-club jixtieq jinvesti hu stess sabiex jiżviluppa dan is-sit fi sports complex anke minħabba li, għalkemm waħda mid-dixxiplini sportivi li għandu l-club huwa l-football, sal-lum dan il-club m'għandux ground għalhekk?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Id-dettall li l-Onor.

Interpellant qiegħed jagħti fil-mistoqsija tiegħu qatt ma tressaq quddiem is-segretarjat parlamentari għaż-żgħażagħ, sport, kultura u arti mill-club imsemmi.

It-talba li saret fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti ma kenitx ittieħdet azzjoni dwarha u l-club qatt ma reġa' ressaq it-talba in kwestjoni wara l-bidla fil-gvern.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jiġifieri qed nifhem tajjeb li jekk ma saritx talba wara l-bdil fl-amministrazzjoni, dan il-Gvern qed iqis li dik it- talba ma saritx?

(Interruzzjonijiet) Jien għandi għax nifhem li l-ittra qiegħda ġol-file.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Se niċċekkja dak li qed jgħid l-Onor.

Interpellant biex jekk hemm bżonn tittieħed azzjoni dwarha u jsir kuntatt ma' dan il-club .

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Ministru jieħu in konsiderazzjoni din it-talba kemm jista' jkun b'urġenza minħabba li l-club huwa deċiż u għandu s-support meħtieġ biex jinvesti f''dan il-qasam, għax din il- kwestjoni hi ta' importanza kemm għar-residenti kif ukoll għall-attivisti kollha ta' dan il-club.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Se nagħti kas bis-serjeta' dak li qal l-Onor.

Interpelant biex jittieħdu l-passi meħtieġa.

EDUKAZZJONI - M.A. (EDUC)

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Michael Bonnici) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm studenti għall-kors ta' grad ta' Masters fl-Edukazzjoni f'dawn l-aħħar għaxar snin, sena b'sena?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: In-numru ta' studenti li daħlu fil-kors ta' grad ta' Masters fl-Edukazzjoni f'dawn l-aħħar snin huwa kif ġej:

1989 - 17 1990 - 0 1991 - 24 1992 - 0 1993 - 23 1994 - 0 1995 - 30 1996 - 32

In-numru ta' studenti li ggradwaw fil-kors ta' Masters fl-Edukazzjoni fl- istess snin huma kif ġej:

1989 - 0 1990 - 5 1991 - 9 1992 - 2 1993 - 9 1994 - 3 1995 - 7 1996 - 15

SKEJJEL - GĦALLIEMA TAS-SCIENCES

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6575, jista' l-Ministru jgħid kemm mis-17-il għalliem li jgħallmu l-bioloġija huma nisa; kemm mit-12-il għalliem li jgħallmu l-kimika huma nisa; kemm mill-104 għalliema li jgħallmu l-fiżika huma nisa; u kemm mill-51 għalliema li jgħallmu x-xjenza integrata huma nisa?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll f'liema sena kull għalliem imsemmi fir- risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6575 ġab l-ewwel lawrja, x'kienet il-lawrja u jekk kienx hemm lawrji oħra?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

SKEJJEL - RAPPORT F''THE TEACHER'

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Helen D'Amato) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għar- rapport li hemm f''The Teacher" - (pubblikazzjoni MUT, ħarġa No. 67, paġna 16) - fejn il-Ministru huwa rrapportat li qal li:

"school autonomy will be increased to include control over curriculum, teaching methods and staff recruitment",

jista' l-Ministru jispjega fid-dettall kif se jwettaq dawn il-miżuri?

X'timeframe hemm biex jitwettqu dawn il-miżuri?

X'taħriġ se jingħataw il- kapijiet ta' l-iskejjel biex iwettqu dawn il-miżuri?

Hemm qbil dwar dan ma' l-MUT?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-Onor.

Membru għandu japprezza li l-oġġettiv imtenni jrid iseħħ biss b'riżultat fit-tul.

L-ewwel pass f'din id- direzzjoni kien li l-konċett jiġi propost u ddibattut.

It-triq li għad tinfetaħ tkun riżultat ta' djalogu ġenwin bejn il-partijiet kollha.

Dwar it-tielet konċett ta' "to include control over curriculum, teaching methods and staff recruitment", l-iżviluppi jiddependu wkoll minn modifikazzjoni tar-regolamenti tal-Management and Personnel Office u l- Kummissjoni għas-Servizz Pubbliku.

SKEJJEL - RAPPORT F''THE TEACHER'

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Helen D'Amato) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għar-rapport li hemm f''The Teacher', fejn il-Ministru huwa rrapportat li qal li:

Fid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni se jitwaqqaf unit għal school management and support services",

jista' l-Ministru jispjega fid-dettall x'se jkunu dawn is-servizzi?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Bħalissa qed isir stħarriġ dwar xi bżonnijiet hemm għall-istrutturi maniġerjali fl-iskejjel.

Malli jkollna stampa aktar ċara nkun f'pożizzjoni aħjar biex inwieġeb din il-mistoqsija.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Għandi nifhem li l-Ministru qed jagħmel laqgħat ma' l- MUT, kemm għal dak li jirrigwarda din il-mistoqsija u anke għal dik ta' qabilha?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Qed ikun hemm laqgħat regolari ma' l-MUT kif ukoll laqgħat regolari mal-heads u ma' l-assistant heads.

Bħalissa għaddej ukoll eżerċizzju biex qabel jittieħdu xi passi fuq x'tip ta' strutturi għandu jkollna għal-local management ta' l-iskejjel ikollna stampa ċara.

Għax ħafna drabi ċerti problemi mhumiex għax m'għandhomx support services iżda għax il-heads, li ħafna minnhom ma ngħatawx taħriġ ta' kif imexxu, ma jkollhomx idea tajba la ta' time management u lanqas ta' kif jużaw in-nies tagħhom.

Per eżempju, l-agħar każi li nista' ngħid jien huma fejn ikollok heads li għandhom assistant heads kwalifikati u anke ħadu t-taħriġ fl-educational management u fit-tmexxija ta' l-iskejjel u bażikament jużawhom bħala skrivana biex jagħmlulhom xogħol ta' photocopying, aktar milli biex imexxu l-iskejjel.

Il-problema hija li hemm heads li għalihom management ifisser one-man management, kollox f'idejhom, mingħajr ma jaqsmu ma' sħabhom l-assistenti kapijiet, mat-teachers u anke mal-kunsill skolastiku.

SKEJJEL - RAPPORT F'"THE TEACHER"

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 6826?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari Nru. 6826 f'seduta 94.

SKEJJEL - RAPPORT F'"THE TEACHER

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 6827?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari Nru. 6827 f'seduta 94.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, is-seduta 94 fil-fatt hija s-seduta li qed nagħmlu issa!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Bħalissa qed isir stħarriġ dwar xi bżonnijiet hemm għall-istrutturi maniġerjali fl-iskejjel, malli jkollna stampa aktar ċara nkun f'pożizzjoni aħjar biex inwieġeb din il-mistoqsija.

Ovvjament iż-żewġ mistoqsijiet li ġew wara jirriferu għal din.

EDUKAZZJONI - GENDER ISSUES

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 6685?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari Nru. 6685 f'Seduta 94.

LIMBORDIN - FAWRAN TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex fl-inħawi tal-ġibjun ta' Limbordin ma jibqax iseħħ fawran tad-drenaġġ bħalma kien qed iseħħ fil-lejl ta' bejn il-5 u s-6 ta' Lulju, 1997?

Meta hu mistenni li jitlesta l-EIA f'dawn l-inħawi biex jiġi deċiż kif se tgħaddi l-mina li trid twassal id-drenaġġ minn San Pawl il-Baħar għaċ- Ċumnija, fil-Mellieħa?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Ir-raġuni tal-fawran tad-drenaġġ fl-inħawi tal-ġibjun ta' Limbordin huwa minħabba l-fatt li l-main tad-drenaġġ bejn il-Pwales u Għajn Żnuber ma' jlaħħaqx mal-kwantita' ta' drenaġġ meta l-pompi tal-Pwales jaħdmu t-tnejn f'daqqa, kif seħħ fil-lejl imsemmi.

Il-kuntratt għall-konsulenza dwar il-master plan tad-drenaġġ għat- tramuntana ta' Malta ġie ppubblikat u d-dipartiment jistenna l-għeluq ta' l- offerti li mistenni jkun f'Awissu.

Wara li jiġu fformulati l-proposti għal dan il-pjan dawn jiġu sottomessi għal studju dwar l-impatt ambjentali tagħhom.

Huwa mistenni li l-proċess ta' l-EIA jinbeda din is-sena.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, il-post li minnu kien qiegħed isir il- fawran fil-lejl imsemmi huwa qrib ħafna ta' ġibjun ta' l-ilma, ġibjun li fir-realta' jintuża għax-xorb.

X'qed jagħmel il-ministeru biex ix-xogħol mibdi jitħaffef u jitlesta kemm jista' jkun malajr?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena nassumi li passi ttieħdu peress li l-fawran sar fejn hemm ilma tax-xorb, pero' ngħaddi l-kumment li għamel l-Onor.

Membru lill-ministru konċernat biex jara li l-affarijiet jitranġaw.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, il-fatt li l-Ministru Mizzi jgħaddi dan il-kumment lill-Onor.

Buhagiar fih innifsu huwa tajjeb u ma nista' ngħid xejn, pero' l-fawran ta' drenaġġ f'dawn l-inħawi huwa xi ħaġa li tiġri ta' spiss u f'dawn it-tliet xhur tas-sajf li ġejjin wieħed jistenna li tkun xi ħaġa ta' kuljum prattikament.

Allura x'passi oħra qed jittieħdu min-naħa tal-ministeru biex dan il-fawran ma jibqax isir, iktar u iktar minħabba li hemm il-ġibjun?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-Onor.

Interpellant qal li kien isir dan il- fawran qabel ukoll, allura nassigurah li l-passi li se jittieħdu mhumiex dawk il-passi li suppost ittieħdu u ma tteħdux - għax kieku ttieħdu ma kienx isir dan il-fawran! - b'konsegwenzi għall-ilma tax-xorb.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jien fl-ebda ħin m'għidt li l-fawran kien qed isir qabel.

Nafu li fl-inħawi milquta kien diġa' sar ħafna xogħol u kienet anke qamet kontroversja politika qabel l-elezzjoni minħabba mina li kellha ssir.

X'sar effettivament fl-aħħar tmien xhur biex dak il- proġett jitkompla fl-iqsar żmien possibbli?

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, dak li ma kkonfermax l-ewwel ikkonfermah issa!

Minn dak li qal l-Onor.

Membru, sinjal li l-problema kienet hemm.

Jien nista' ngħid li l-ministru responsabbli żgur qed jieħu passi biex isolvi din il-problema.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, japprezza l-Ministru li l-fatt li matul id-disa' xhur li għaddew ma sar xejn fir-realta' jfisser li kien hemm estensjoni tal-problema, almenu għal disa' xhur?

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, l-Onor.

Galea qed jallega li ma sar xejn Veru li l-problema għadha hemm imma nassigurah li l-ministru responsabbli qed jieħu l-passi neċessarji biex il-problema tissolva.

Mhijiex ħaġa faċli meta jkollok affarijiet bħal dawn, imma żgur qed jittieħdu passi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, issa li daħal il-Ministru Buhagiar, jista' jgħidilna x'passi konkreti ttieħdu matul id-disa' xhur li għaddew?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Madam Speaker il-fawran tad-drenaġġ fl-inħawi mhuwiex xi ħaġa t'issa.

Għaxar snin ilu kien hemm il-fawran ukoll, jiġifieri li wieħed jistaqsi x'passi se nieħdu issa naħseb li nkunu qed inġebbdu naqra l- kwestjoni.

(Interruzzjonijiet) Meta l-Onor.

Interpellant qed jistaqsi x'passi qed nieħdu għal liema każ qed jirriferi?

Passi kontra xiex?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt Madam Speaker, jien ma staqsejtx għall-passi "kontra" xi ħadd jew xi ħaġa imma staqsejt għall-passi favur xi ħaġa, passi li kienu diġa' ttieħdu fil-passat biex il-problema li hemm ma tibqax tkaxkar.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, ir-risposta għad-domanda numru 6984 tgħid x'passi ttieħdu sabiex dawn l-inċidenti ma jinqalgħux.

Fil-fatt fir-risposta ingħad li skond il-master plan tad-drenaġġ ħarġet l-offerta sabiex isir l-istudju infrastrutturali li hemm bżonn isir ħalli jitpoġġa main ġdid minn hemmhekk għaċ-Ċumnija, fejn se ssir sewage treatment plant.

Wara li jagħlqu dawn it-tenders u jsir id-disinn, dan jiġi sottomess għall- EIA.

Jiġifieri l-passi li qed jittieħdu huma li jsiru studji neċessarji ħalli kemm jista' jkun malajr din il-problema tiġi eliminata.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, fl-inħawi partikolari kienu saru diversi xogħlijiet mill-Water Services Corporation, mid-Dipartiment tad- Drenaġġ u minn ma nafx kemm-il dipartiment ieħor.

X'ġara minnu x-xogħol li kien sar, li tlesta xhur ilu u għaliex dak li kien prattikament lest ma tkompliex fix-xhur li għaddew?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Jekk l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għax- xogħlijiet tad-drenaġġ irrid infakkar li din il-kwestjoni li qed insemmu hawnhekk hija marbuta mal-fatt li l-Gvern ta' qabel kien ħareġ offerta sabiex issir gallery mill-Pwales għaċ-Ċumnija.

L-Oppożizzjoni ta' dak inhar kienet opponiet, fis-sens li din il-gallery riedet issir bil-ħsieb li l-main li jwassal id-drenaġġ mill-Pwales - u l-inħawi li qed nitħaddtu fuqhom illum - saċ-Ċumnija ikun biżżejjed kbir biex ilaħħaq mal-volum tad- drenaġġ li jrid jgħaddi.

Dak inhar ma kienx sar ix-xogħol minħabba l-fatt li ma kienx sar studju ambjentali fuq din il-gallery.

Kienet inġibdet l- attenzjoni li jekk issir din il-gallery li kienet ġiet proposta jista' jiġi affettwat l-aquifer u per konsegwenza l-għelieqi fertili li kien hemm fin- naħat tal-Pwales.

Madam Speaker, irrid infakkar li minħabba f'hekk dan il-proġett kien twaqqaf mill-Gvern tal-lum.

Reġa' ġie studjat u reġgħet ħarġet sejħa għall- offerti, bħalma diġa' għidt hawnhekk.

Qabel ma jiġu mplimentati x- xogħlijiet irid isir studju ambjentali serju.

Il-problema li għandna hemmhekk hi li qegħdin telgħin bi dual mains tad-drenaġġ u meta tiġi f'dawn l-inħawi ta' Limbordin, iż-żewġ katusi jispiċċaw f'katusa waħda ta' daqs iżgħar mit-tnejn l-oħra flimkien, b'konsegwenza li din il-katusa ma tlaħħaqx u jkollok il-fawran fl-inħawi tal-Miżieb u ta' Limbordin.

Biex insolvu din il-problema jrid isir main ġdid mill-Pwales għaċ-Ċumnija, ħaġa li qed issir u nittamaw li malli l-istudji jkunu lesti tinħareġ l-offerta mill-ewwel sabiex dan ix-xogħol isir.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT(Prim Ministru): Sinjura President, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Lista ta' karozzi impressed mad-dipartimenti li jaqgħu taħt l-Uffiċċju tal-Prim Ministru, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7131;

Tabella li turi n-numru ta' persuni trasferiti minn korpi parastatali għal ma' segretarjati privati ta' Ministri u Segretarji Parlamentari mill-1 ta' Novembru 1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7183; u

Tabella li turi n-numru ta' sejħiet li saru lis-Sezzjoni tat-Tifi tan- Nar tal-Pulizija matul l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7277.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, f'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-Malta Freeport Corporation Ltd report and consolidated accounts għas-sena 1996.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar applikazzjonijiet pendenti għal akkomodazzjoni minn single mothers fl-1 ta' Novembru 1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7205.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u Sajd): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li tagħti informazzjoni dwar il-qatla taċ-ċanga bejn l-1981 u l-1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7345.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KOSTITUZZJONI TA' MALTA

CONSTITUTION OF MALTA (AMENDMENT) BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-KumitatI, jippresjedi.

Klawsola 2 - Emenda ta' l-artikolu 107 tal-Kostituzzjoni.

Clause 2 - Amendment of section 107 of the Constitution.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Chairman, klawsola 2 tirriferi għal artiklu 107 tal-Kostituzzjoni li jitħaddet fuq rimunerazzjoni għal ċerti karigi u jistabilixxi li ċerti karigi fil-funzjoni pubblika huma sottomessi għal artiklu 107.

Il-kariga ta' Direttur tal-Verifika hija sottomessa għal artiklu 107 u aħna qed ngħidu li peress li l-emendi li għandna quddiemna llum qed jagħmlu lid-Direttur tal-Verifika taħt kondizzjonijiet ta' rimunerazzjoni differenti u speċjali, allura għandna neliminaw ir-referenza għad-Direttur tal-Verifika minn artiklu 107.

Allura r-riferenza għal artiklu 108 tal-Kostituzzjoni li jitkellem dwar id-Direttur tal-Verifika titneħħa minn artiklu 107 tal-Kostituzzjoni.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Pero' nkun korrett jekk ngħid li se titneħħa biss teknikament minħabba li mbagħad l-istess garanziji li jeżistu llum ta' protezzjoni tas-salarju tiegħu se jibqgħu fil-korp ta' l-emenda nnifisha?

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: L-Onor.

Borg huwa korrett, fis-sens li se ndaħħlu l- garanzija tar-rimunerazzjoni tad-Direttur tal-Verifika fl-emenda li se nagħmlu speċfikament.

U naħseb immorru aktar 'il bogħod minn dak li hemm f'artiklu 107, vis-a-vis gradi fil-funzjoni pubblika, għal dak li għandu x'jaqsam mad-Direttur tal-Verifika.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 2.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 2 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 3 - Sostituzzjoni ta' l-artikolu 108 tal-Kostituzzjoni.

Clause 3 - Substitution of section 108 of the Constitution.

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, klawsola 3 hija l-qalba ta' dak li qed nagħmlu, jiġifieri qegħdin inneħħu artiklu 108 tal-Kostituzzjoni, li huwa riferibbli għad-Direttur tal-Verifika, u qed indaħħlu l-klawsola ġdida li tinkorpora l-pożizzjonijiet kollha li tkellimna dwarhom.

Naħseb li jkun aħjar jekk din il-klawsola neħduha subartiklu subartiklu.

Mela subartiklu (1) jgħid li għandu jkun hemm il-kariga ta' l-Awditur Ġenerali u jgħid li għandu jkollu dawk il-funzjonijiet li huma definiti fis- subartikli li jiġu wara.

Subartikolu (2) jgħid hekk:

"L-Awditur Ġenerali ikun uffiċjal tal-Kamra tad-Deputati u jinħatar mill-President li jaġixxi skond il-parir konġunt tal-Prim Ministru u taċ-Chairman tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi tal-Kamra tad- Deputati.

Iżda meta l-kariga ta' Chairman tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi tal-Kamra tad-Deputati tkun vakanti ..."

jew dan il-kumitat ma jkunx qed jopera, allura hemmhekk trid issir fuq il- parir konġunt tal-Prim Ministru u tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Jiġifieri l- abbozz ta' liġi qed jgħid li meta ma jkunx hemm qbil "il-President għandu jaġixxi skond il-parir tal-Prim Ministru."

Fuq dan il-punt kellna diskussjoni sħiħa, b'mod informali, u qbilna li għandna nimxu fuq l- istess proċedura li adottajna fil-każ ta' l-Ombudsman, jiġifieri li jkun hemm konsultazzjonijiet bejn il-Prim Ministru, ic-Chairman tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi u/jew il-Kap ta' l-Oppożizzjoni u mbagħad il-kariga ta' Awditur Ġenerali tgħaddi bil-vot ta' żewġ terzi tal-Kamra.

Qegħdin inneħħu wkoll, dejjem fuq il-mudell tal-liġi ta' l-Ombudsman, ir- riferenza għal x'jiġri jekk ma jkunx hemm qbil.

Qegħdin ngħidu li l- kariga ta' Awditur Ġenerali tant hija importanti u tant iż-żewġ naħat għandhom ikunu konvinti li għandhom jaqblu, li qed inneħħu r-riferenza għal x'jiġri jekk ma jkunx hemm qbil.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR TONIO BORG: Ma ftehemnix.

Fl-emenda li informalment ġiet mgħoddija lilna dalgħodu ma kienx se jkun hemm riferenza għall-Public Accounts Committee.

Jiġifieri l-idea kienet li, bħal fil-każ ta' l-Ombudsman, l- Awditur Ġenerali jinħatar mill-President b'riżoluzzjoni li jkollha l- approvazzjoni ta' żewġ terzi tal-membri tal-Parlament, mingħajr ebda riferenza għall-Public Accounts Committee u għall-Prim Ministru.

(Interruzzjonijiet) Oriġinarjament hekk kienet.

Fil-fatt jiena ġibt l- Att dwar l-Ombudsman ukoll u l-Ombudsman jinħatar:

"mill-President li jaġixxi skond riżoluzzjoni tal-Kamra tad-Deputati li tgħaddi bis-saħħa tal-voti ta' mhux anqas minn żewġ terzi tal- membri kollha li hemm fil-Kamra."

ONOR ALFRED SANT: Sur President, l-emenda li għandi quddiemi titkellem ukoll f'dan is-sens.

Ħalli nressaqha formalment:

"A" L-artikolu 108 li hemm fil-klawsola 3 għandu jiġi emendat kif ġej: (a) Minflok is-subartikolu (2) tiegħu għandu jidħol is-subartikolu li ġej:

"(2) L-Awditur Ġenerali jkun uffiċjal tal-Kamra tad-Deputati u jinħatar mill-President li jaġixxi skond riżoluzzjoni tal-Kamra tad- Deputati li tgħaddi bis-saħħa tal-voti ta' mhux anqas minn żewġ-terzi tal-membri kollha tal-Kamra:

Iżda meta persuna li ma tkunx membru tal-Kamra tad-Deputati tiġi eletta bħala Speaker tal-Kamra tad-Deputati, dik il-persuna ma għandhiex titqies li tkun membru tal-Kamra għall-għan li tiġi stabbilita l-maġġoranza meħtieġa b'dan is-subartikolu."; u

(b) Minflok is-subartikolu (4) tiegħu għandu jidħol is-subartikolu li ġej:

"(4) (a) L-Awditur Ġenerali jista' f'kull żmien jitneħħa jew jiġi sospiż mill-kariga tiegħu mill-President, meta jsirlu indirizz mill- Kamra tad-Deputti li jsir bis-saħħa tal-voti ta' mhux anqas minn żewġ- terzi tal-membri kollha tal-Kamra, li fih jintalab biex ineħħih mill- kariga minħabba f'inkapaċita' ppruvata li jwettaq il-funzjonijiet tal- kariga tiegħu (sew jekk din tkun minħabba nuqqas ta' saħħa fiżika jew mentali jew minħabba xi raġuni oħra) jew minħabba f'imġieba ħażina ppruvata, u d-dispożizzjonijiet tal-paragrafu (a) tal-proviso li hemm mas-subartikolu (2) ta' dan l-artikolu għandhom japplikaw ukoll għall- għan li tiġi stabbilita l-maġġoranza meħtieġa b'dan is-subartikolu.

(b) F'kull żmien meta ma jkunx hemm sessjoni tal-Parlament, l- Awditur Ġenerali jkun jista' jiġi sospiż mill-kariga tiegħu mill- President, li jaġixxi skond id-diskrezzjoni tiegħu, dwar l-inkapaċita' li jwettaq id-dmirijiet tal-kariga tiegħu jew imġieba ħażina li dwarha tinġieb prova li tissodisfa lill-President; iżda kull sospenzjoni bħal dik ma għandhiex tkompli sseħħ għal aktar minn xahrejn wara li tibda s- sessjoni tal-Parlament li jkun imiss minnufih wara.".

"A" Section 108 in clause 3 shall be amended as follows:

(a) for subsection (2) thereof, there shall be substituted the following:

"(2) The Auditor General shall be an officer of the House of Representatives and shall be appointed by the President acting in accordance with a resolution of the House of Representatives supported by the votes of not less than two-thirds of all the members in the House:

Provided that when a person who is not a member of the House of Representatives is elected to be the Speaker of the House of Representatives, he shall not be treated as a member of the House for the purpose of establishing the majority required by this subsection."; and

(b) for substection (4) thereof, there shall be substituted the following:

"(4) (a) The Auditor General may at any time be removed or suspended from his office by the President, upon an address from the House of Representatives supported by the votes of not less than two- thirds of all members in the House, praying for such removal on the ground of proved inability to perform the functions of his office (whether arising from infirmity of body or mind or any other cause) or proved misbehaviour, and the provisions of paragraph (a) of the proviso to subsection (2) of this section shall also apply for the purpose of establishing the majority required under this subsection.

(b) At any time when Parliament is not in session, the Auditor General may be suspended from his office by the President, acting in accordance with his own discretion, for inability to perform the functions of his office or misbehaviour proved to the satisfaction of the President; but any such suspension shall not continue in force beyond two months after the beginning of the next session of Parliament.".

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR TONIO BORG: Sur President, meta niġu għan-nomina ta' l-Awditur Ġenerali se jkollna bżonn l-approvazzjoni ta' żewġ terzi tal-membri kollha tal-Kamra tad-Deputati, jiġifieri kemm dawk li jkunu preżenti dak il-ħin kif ukoll dawk li jkunu assenti.

(Interruzzjonijiet) Iż-żewġ terzi tinħadem fuq in-numru tal-membri parlamentari kollha, anke ta' dawk li jkunu msefrin jew assenti.

Mr Chairman, xtaqt ngħaddi osservazzjoni pjuttost teknika, fis-sens li hawn għandna li l-Awditur Ġenerali jista' jiġi sospiż meta l-Parlament ma jkunx in session:

"The Auditor General may be suspended from his office by the President acting in accordance in his own discretion.

Jien naħseb li jkun tajjeb li nużaw it-terminu preċiż li tuża l- Kostituzzjoni għal meta tagħti poter lill-President li jaġixxi skond id- diskrezzjoni tiegħu.

Nerġa' ngħid li din hija teknikalita' għax nifhem li l-intenzjoni hi li l-President se jkollu l-poter li jaġixxi mingħajr ma jirriferi l-każ lill-Gvern - u naqblu fuq dan.

Normalment, il-President irid bilfors jaġixxi fuq il-parir tal-gvern tal-ġurnata, ħlief f'sitt każijiet, u hawnhekk jidhirli li ma tintużax il-frasi "in his own discretion" imma "in his own deliberate jugdement" u jkun tajjeb li, ladarba se nemendaw il-Kostituzzjoni, nużaw l-istess kliem.

Qiegħed nirriferi għal subartiklu (1) ta' artiklu 85 tal-Kostituzzjoni tagħna, li jgħid hekk:

"In the exercise of his functions, the President shall act in accordance with the advice of the Cabinet ...."

Mela dik hija r-regola.

Mela anke jekk tgħid li l-"President jinnomina", dak ifisser li jinnomina fuq il-parir tal-Kabinett.

Imbagħad hemm l- eċċezzjoni.

"Provided that the President shall act in accordance with his own deliberate judgement ...",

u mhux "in his own discretion".

Jien nippreferi li nużaw l-istess kliem li jintuża għal meta ssir eċċezzjoni dwar il-poteri tal-President.

Hawnhekk se nżidu prerograttiva oħra - jeżistu xi sitta illum - li l-President ikun jista' jissospendi l-Awditur Ġenerali għal raġunijiet gravi meta l- Parlament ma jkunx in session u allura ma jkunx jista jiltaqa biex ineħħi l- Awditur hu.

ONOR ALFRED SANT: L-Onor.

Borg qed jgħid sitta mentri t-test li għandi quddiemi qed jirriferi għal ħames każi ta' "ġudizzju deliberat" u nimmaġina li s-sitt każ huwa dak ta' l-Ombudsman.

ONOR.

TONIO BORG: Jekk tagħmel riferenza għal subartiklu (5) ta' artiklu 76 hemm tliet poteri differenti.

Per eżempju, il-President jista' jxolji l- Parlament meta l-Prim Ministru jkun sofra mozzjoni ta' sfiduċja u jista' ma jxoljix il-Parlament fuq talba tal-Prim Ministru.

Allura dawk jiġu sitta bħala kategoriji ta' suġġetti.

ONOR.

ALFRED SANT: Il-Kostituzzjoni ħamsa ssemmi.

ONOR.

TONIO BORG: Jeżistu oħrajn f'liġijiet oħrajn.

Waħda minnhom hija li jekk jastjeni xi ħadd mill-membri tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni ta' Inġustizzji, il-President jista' jaħtar ieħor minfloku li kemm jista' jkun jirrappreżenta l-istess kariga u veduti.

ONOR.

ALFRED SANT: Ħalli nifhem x'qed jiġi ssuġġerit.

Jien naħseb li naqbel miegħu, pero' salv li jkollna l-go ahead tan-nies tekniċi tagħna.

Qegħdin nużaw il-kliem "il-ġudizzju deliberat tiegħu" għat-tneħħija ta' l- Awditur Ġenerali meta l-Parlament ma jkunx in session.

As far as I'm concerned din hija tajba u għandna l-konferma tan-naħa teknika li it makes sense.

Allura nipproċedu fuq din il-bażi.

THE CHIARMAN: L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Qed niddiskutu x'nagħmlu meta niġu biex inneħħu l- Awditur, pero' għad għandi daqsxejn diffikulta' dwar x'nagħmlu meta niġu biex nipproponu l-Awditur.

Milli jidher tlift xi partijiet mid- diskussjonijiet li saru u mid-diskorsi li ntqalu.

Kif se tkun issa, il- Prim Ministru jew il-Ministru tal-Finanzi se jressaq quddiem il-Kamra n- nomina ta' l-Awditur li tkun teħtieġ l-approvazzjoni ta' żewġ terzi.

Għalhekk m'hemm l-ebda dubju li l-Awditur - bħalma jsir fil-każ ta' l- Ombudsman - se jkun aċċettat miż-żewġ naħat tal-Kamra, la se jkun hemm l- approvazzjoni taż-żewġ terzi, anke jekk wieħed jieħu l-ipotesi li xi darba jkun hawn iżjed minn żewġ partiti f'din il-Kamra.

Jien niftakar li l-provenjenza ta' dan kollu kienet marbuta mal-Public Accounts Committee u l-ewwel ħsieb li kien hemm kien li nimxu fuq kif evolviet il-prattika fl-Ingilterra - mhux biflors għandna nagħmlu hekk, imma qed ngħid x'kien l-ewwel ħsieb - jiġifieri li jkun iċ-Chairman tal- Public Accounts Committee, allura nnominat mill-Oppożizzjoni, li jinnomina l-persuna indikata għall-kariga ta' Awditur.

Sussegwentement taħt il- Gvern preċedenti kien hemm evoluzzjoni fil-kontest li m'huwiex tajjeb li tħalli l-inkarigu u l-piż fuq bniedem wieħed.

Allura mbagħad kien hemm qbil li n-nomina ssir mill-Prim Ministru u miċ-Chairman tal-Public Accounts Committee.

Imbagħad inqalgħet diffikulta' oħra fis-sens ta' x'jiġri jekk kemm-il darba dawn it-tnejn ma jaqblux.

Hemmhekk daħlet l-elezzjoni fin- nofs, inbidel il-Gvern u issa għandna quddiemna dan l-abbozz ta' liġi u dawn l-emendi.

Jien qed nara li ċ-Chairman tal-Public Accounts Committee sparixxa kompletament mill-abbozz ta' liġi u mill-emendi.

Allura issa tiġi l- mistoqsija: Ġaladarba se jkun hemm ir-rekwiżit li l-bniedem nominat - ikun kif ikun nominat - se jkollu l-approvazzjoni ta' żewġ terzi mill-Kamra, hemm għalfejn toqgħod tidħol f'min jinnominah?

U l-opinjoni personali tiegħi hi li: Iva, hemm għalfejn.

F'dan il-Parlament aħna evolvejna biex waqqafna Public Accounts Committee bi qbil bejn iż-żewġ naħat - għamel żmien ma jaħdimx għal raġunijiet li l-Onor.

Membru ta' l-Oppożizzjoni li tkellem fuq din il-liġi, l-Onor.

Josef Bonnici, qalibhom rashom 'l isfel u għamel żball meta rabat dak li qal man-nuqqas ta' informazzjoni dwar is- salarju taċ-chief executive tal-PBS u ħallat il-ħass mal-patata - imma mbagħad erġajna mxejna 'l quddiem u qbilna li l-Public Accounts Committee kellu jitwaqqaf.

Fil-fatt twaqqaf u qiegħed jiffunzjona.

Issa qegħdin fil- qagħda fejn qbilna li nibdlu l-mod kif jopera l-Awditur, fis-sens li se jsir uffiċjal ta' din il-Kamra, u issa se jkun hemm emenda fil- Kostituzzjoni fejn il-Public Accounts Committee ħareġ barra għal kollox.

Jien ngħid li għandu jkun hemm riflessjoni għax hu desiderevoli li biex issir in-nomina nnifisha - mhux l-approvazzjoni għax f'dak il-każ huwa tajjeb li jkun hemm żewġ terzi - għandu jkun hemm konsultazzjoni maċ- Chairman tal-Public Accounts Committee.

Din hija ħaġa tajba.

Aħna evolvejna fil-ħsieb f'dan il-Parlament u għidna li huwa tajjeb li minbarra li jkun hemm l-Awditur, ikun hemm il-Public Accounts Committee biex jagħmel skrutinju fuq l-operat tal-gvern.

Dak l-iskrutinju se jkun taħt iċ- chairmanship ta' bniedem nominat mill-Oppożizzjoni u hemm ċerti poteri dwar mozzjonijiet li jistgħu jersqu mill-Public Accounts Committee bl- approvazzjoni tat-tlieta, speċifikament biex l-Oppożizzjoni jkollha ċerti poteri.

Dawn eżerċitajnihom meta tlabna r-rapport mingħand l-Awditur fir- rigward ta' Posta Ltd u l-art li kienet se tixtri f'Hal Qormi u l-bini li kien se jinbena fuqha.

Mela evolvejna biex il-Public Accounts Committee jkollu rwol mhux ġdid imma estensiv f'isem il-poplu kollu.

U jien ngħid li għandna nirriflettu daqsxejn oħra dwar jekk huwiex desiderevoli - jien ngħid li, iva, huwa mixtieq - li qabel ma tersaq in-nomina quddiem dan il- Parlament, għallinqas ikun hemm konsultazzjoni bejn iċ-Chairman tal-Public Accounts Committee u l-Ministru tal-Finanzi jew inkella l-Prim Ministru.

Mhux neċessarjament qbil għax, ladarba n-nomina se tiġi quddiem il-Kamra għall-approvazzjoni rikjesta ta' żewġ terzi, bilfors li jrid ikun hemm qbil aħħari.

Imma jekk kemm-il darba jkun hemm tpartit ta' ideat fl-istadju ta' qabel ma ssir in-nomina ma jkunx sinjal iktar ċar u matur ta' kemm aħna, bħala Kamra, napprezzaw il-kariga ta' Awditur u kemm napprezzaw ukoll ir- rabta u l-istanding li tajna lill-Public Accounts Committee?

Ma ninsewx li l-Kamra qablet unanimament fuq it-twaqqif tal-Public Accounts Committee u jien dan narah bħala sinjal ta' maturita' kbira.

Aħna għandna nissottolineaw dik il-maturita' u ma nagħmlu xejn li jista' jidher li jekk ma jagħmilx pass lura jkun qiegħed - ma jkunx hekk imma jista' jidher - jiffriża milli jsir pass ieħor 'il quddiem.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Jien naħseb li l- argument li qed jagħmel l-Onor.

Lino Spiteri huwa validu fis-sens ta' kif għandhom isiru l-affarijiet fil-prattika, pero' dan il-metodu ta' kif isiru l-konsultazzjonijiet naħseb li m'huwiex argument tajjeb biex jidħol fil- Kostituzzjoni.

Ladarba qegħdin ngħidu li l-Awditur Ġenerali jkun uffiċjal ta' dan il-Parlament, il-proċedura t-tajba hija dik li adottajna fil-każ ta' l-Ombudsman, jiġifieri li l-Kamra tiddeċiedi b'riżoluzzjoni min għandha tkun il-persuna.

Issa mbagħad sta għall-awtoritajiet kompetenti, naturalment eminentement il-Prim Ministru, kif ukoll iċ-Chiarman tal-Public Accounts Committee, li meta jkun hemm ċirkostanzi li jkun irid jiġi nnominat l-Awditur issir il-konsultazzjoni.

Jiġifieri jien nifhem li dak li qal l-Onor.

Spiteri għandha tkun il-prattika.

U hekk għandha tevolvi l- prattika, li meta niġu biex ninnominaw issir il-konsultazzjoni.

Anzi jien naqbel ukoll li forsi l-pass inizjali jittieħed mill-Public Accounts Committee through its Chairman li jgħid: Aħna nissuġġerixxu li din il- persuna tkun Awditur Ġenerali.

Dik il-proposta tiġi diskussa u dik il- provision li qegħdin nagħmlu issa b'din l-emenda tfisser li bilfors irid ikun hemm qbil.

U hekk imxejna wkoll fil-każ ta' l- Ombudsman.

Il-Prim Ministru jew iċ-Chairman tal-Public Accounts Committee m'għandux jiġi fil-Kamra u jgħid: Jien jidhirli li din il-persuna għandha tkun Awditur Ġenerali; issa ħalli naraw il-Kamra x'jidhrilha.

L- affarijiet mhux hekk isiru.

Jien naħseb li hija tajba l-proċedura kostituzzjonali li jkun hemm biss l-esiġenza ta' żewġ terzi biex issir in- nomina, imbagħad il-prattika tal-konsultazzjonijiet m'għandhiex tkun fil- Kostituzzjoni jekk mhux għal raġuni oħra għaliex qed nitkellmu fuq il- Public Accounts Committee - li jiena ċert qiegħed hemm u se jibqa' - li hu mwaqqaf bir-regolamenti tal-Kamra.

Jiġifieri fil-Kostituzzjoni ma tistax tagħmel xi ħaġa dipendenti minn regolamenti li jistgħu jitbiddlu minn ġurnata għall-oħra, għalkemm f'dan il-każ m'humiex se jitbiddlu.

Jien naqbel mar-razzjoċinju ta' l-Onor.

Lino Spiteri pero' ma naħsibx li dan għandu jwassal biex dak li qal jidħol fil-Kostituzzjoni.

Il- Kostituzzjoni tgħid biss kif issir in-nomina b'riżoluzzjoni u n-nomina ssir mill-President, imbagħad irridu nevolvu l-prattika.

U jien persważ li hekk se jkun.

Jien ma naħsibx li l-Prim Ministru jew iċ-Chairman tal-Public Accounts Committee se joħlom xi ġurnata u jiġina b'riżoluzzjoni fejn jgħid: Ara, jien lil dan se nipproponi.

Bilfors irid ikun hemm il- konsultazzjonijiet pero' ma naħsibx li dak għandu jkun fil-Kostituzzjoni.

THE CHAIRMAN L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR LINO SPITERI: Jien m'għidtx li għandu jkun hemm xi mekkaniżmu li permezz tiegħu ċ-Chairman tal-Public Accounts Committee jiġi f'din il-Kamra u jinnomina.

Jekk għidt hekk, jew ftehimt li għidt hekk, m'huwiex il-każ li qed nagħmel dak il-punt.

Jekk l-Oppożizzjoni ma tarax li din għandha tidħol fil-prattika sta għall-Oppożizzjoni, imma nfakkarha li meta l-abbozz ta' liġi kien imfassal oriġinarjament taħt il-Gvern tiegħu, il-ħsieb kien li n-nomina ssir bi qbil bejn il-Prim Ministru u ċ-Chairman tal-Public Accounts Committee u jekk ma jkunx hemm qbil - dan kien ippubblikat taf - jinnomina l-Prim Ministru nnifsu.

Issa jekk kemm-il darba dak kien l- abbozz ta' liġi, kif kien se jsir hekk mingħajr ma jkun hemm riferenza għal dan il-metodu fil-Kostituzzjoni?

Fil-Kostituzzjoni ċertament m'għandniex indaħħlu excess baggage, imma meta jkun meħtieġ li ddaħħal xi ħaġa m'għandekx tħalliha nieqsa għall-melħa.

F'dan il-każ naħseb li l-melħa kienet tagħmel it-tisjira ħafna itjeb, imma forsi l-Oppożizzjoni ma tixtieqhiex hekk.

Jien għamilt il-punt tiegħi, personalment għadni nixtieqha hekk imma jekk l-Oppożizzjoni ma tinsistix naħseb li l-Prim Ministru se jdur lejja u jgħidli: Inti biss qed tinsisti hekk għax l-Oppożizzjoni mhux qed tinsisti.

Ma jimportax, ikun hemm Oppożizzjoni ta' wieħed!

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Alfred Sant.

ONOR ALFRED SANT Fil-fatt, Sur President, fit-tieni rank ta' l-emendi li kellna aħna kien se jkun hemm il-proposta on the lines li ssuġerixxa l- Onor. Spiteri.

Imbagħad wara li komplejna bid-diskussjoni flimkien ma' l- Oppożizzjoni, b'sens anke ta' flessibilta' f'dan il-qasam, min-naħa tiegħi ħassejt li kelli naċċetta l-argument li nistgħu ngħidu li jkun hemm riżoluzzjoni tal-Kamra b'żewġ terzi, aktar u aktar jekk il-kjarifiki li ntqalu f'dan id-dibattitu jindikaw kif għandha ssir il-proċedura.

Nifhem l-argument ta' l-Onor.

Lino Spiteri li kien hemm validita' li anke l-Kostituzzjoni tispeċifika l-proċedura ta' kif għandna naslu għall-għażla, inkluż il-mekkaniżmu tal-Public Accounts Committee.

Min-naħa l-oħra nifhem ukoll l-argument li l-Kostituzzjoni tkun miktuba kemm jista' jkun mingħajr excess baggage, biex nuża l-istess kliem li uża l-Onor.

Lino Spiteri.

Hemm ukoll validita' f'din l-approach u min-naħa tagħna, b'sens ta' flessibilta', aċċettajna li nimxu fuq it-test li għandna quddiemna imma dejjem on the understanding li, anke mill-ispjegi li ħarġu llum, is-sistema ta' konsultazzjoni għandha tinkludi liċ-Chairman tal-Public Accounts Committee u ovvjament imbagħad b'dak il-mod kemm lin-naħa tal-Gvern u kemm lin-naħa ta' l-Oppożizzjoni, għax ma jistax ikun li nersqu quddiem din il- Kamra sempliċement b'isem u nippretendu li pum paqq kulħadd jaqbel b'maġġoranza ta' żewġ terzi jew aktar fuq dak l-isem.

Biex ikun hemm maġġoranza ta' żewġ terzi jrid ikun hemm konsulazzjonijiet għaddejja.

Dik qed neħodha li hija implied f'dak li qed ngħidu llum, kif ukoll li l- proċedura li ġiet imsemmija fl-intervent ta' l-Onor.

Lino Spiteri tiġi segwita - hekk se jiġri fl-ewwel nomina li se jkollna - fuq il-bażi taċ- Chairman tal-Public Accounts Committee, referibbli mbagħad għall- konsultazzjonijiet bejn Oppożizzjoni u Gvern.

Sur President, naħseb li huwa tajjeb li bil-permess tal-Kumitat nirtira l- Emenda "A" u nressaq emenda oħra flokha li tinkludi l-punt ta' "deliberate judgement".

THE CHAIRMAN: Hawn talba biex l-Emenda "A" tiġi rtirata.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru, jekk jogħġbu, jerġa' iressaq l-emenda mill-ġdid.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, nipproponi li: "B" L-artikolu 108 li hemm fil-klawsola 3 għandu jiġi emendat kif ġej:

(a) Minflok is-subartikolu (2) tiegħu għandu jidħol is-subartikolu li ġej:

"(2) L-Awditur Ġenerali jkun uffiċjal tal-Kamra tad-Deputati u jinħatar mill-President li jaġixxi skond riżoluzzjoni tal-Kamra tad- Deputati li tgħaddi bis-saħħa tal-voti ta' mhux anqas minn żewġ-terzi tal-membri kollha tal-Kamra:

Iżda meta persuna li ma tkunx membru tal-Kamra tad-Deputati tiġi eletta bħala Speaker tal-Kamra tad-Deputati, dik il-persuna ma għandhiex titqies li tkun membru tal-Kamra għall-għan li tiġi stabbilita l-maġġoranza meħtieġa b'dan is-subartikolu."; u

(b) Minflok is-subartikolu (4) tiegħu għandu jidħol is-subartikolu li ġej:

"(4) (a) L-Awditur Ġenerali jista' f'kull żmien jitneħħa jew jiġi sospiż mill-kariga tiegħu mill-President, meta jsirlu indirizz mill- Kamra tad-Deputati li jsir bis-saħħa tal-voti ta' mhux anqas minn żewġ- terzi tal-membri kollha tal-Kamra, li fih jintalab biex ineħħih mill- kariga minħabba f'inkapaċita' ppruvata li jwettaq il-funzjonijiet tal- kariga tiegħu (sew jekk din tkun minħabba nuqqas ta' saħħa fiżika jew mentali jew minħabba xi raġuni oħra) jew minħabba f'imġieba ħażina ppruvata, u d-dispożizzjonijiet tal-paragrafu (a) tal-proviso li hemm mas-subartikolu (2) ta' dan l-artikolu għandhom japplikaw ukoll għall- għan li tiġi stabbilita l-maġġoranza meħtieġa b'dan is-subartikolu.

(b) F'kull żmien meta ma jkunx hemm sessjoni tal-Parlament, l- Awditur Ġenerali jkun jista' jiġi sospiż mill-kariga tiegħu mill- President, li jaġixxi skond il-ġudizzju deliberat tiegħu stess, dwar l- inkapaċita' li jwettaq id-dmirijiet tal-kariga tiegħu jew imġieba ħażina li dwarha tinġieb prova li tissodisfa lill-President; iżda kull sospensjoni bħal dik ma għandhiex tkompli sseħħ għal aktar minn xahrejn wara li tibda s-sessjoni tal-Parlament li jkun imiss minnufih wara.".

"B" Subsection 108 in clause 3 shall be amended as follows:

(a) for subsection (2) thereof, there shall be substituted the following:

"(2) The Auditor General shall be an officer of the House of Representatives and shall be appointed by the President acting in accordance with a resolution of the House of Representatives supported by the votes of not less than two-thirds of all the members in the House:

Provided that when a person who is not a member of the House of Representatives is elected to be the Speaker of the House of Representatives, he shall not be treated as a member of the House for the purpose of establishing the majority required by this subsection."; and

(b) for substection (4) thereof, there shall be substituted the following:

(b) At any time when Parliament is not in session, the Auditor General may be suspended from his office by the President, acting in accordance with his own deliberate judgement, for inability to perform the functions of his office or misbehaviour proved to the satisfaction of the President; but any such suspension shall not continue in force beyond two months after the beginning of the next session of Parliament.".

Issa, Sur President, jekk qed nifhem se mmorru għal subartiklu (3) ta' artikolu 108 kif propost fi klawsola 3.

Dan jitkellem dwar il-perijodu ta' ħatra ta' l-Awditur Ġenerali li huwa ta' ħames snin u mbagħad huwa eliġibbli biex jerġa' jinħatar għal perijodu ta' ħames snin oħra.

Dan is-subartiklu jitkellem ukoll dwar x'jiġri meta l- Awditur Ġenerali jkun maħtur minn fost uffiċjali pubbliċi biex ikollu garanzija ta' security of tenure u biex meta jispiċċa mill-kariga jkollu wkoll id-dritt li jibqa' jgawdi l-istess salarju marbut mal-grad li kellu bħala Awditur Ġenerali.

Din hija waħda mir-raġunijiet għaliex f'subartiklu (1) ta' artikolu 107 tal-Kostituzzjoni neħħejna r-riferenza għall-Awditur Ġenerali, mhux biex innaqqsulu jew inbiddlulu 'l isfel id- drittijiet tiegħu, imma għax b'dan is-subartiklu qegħdin insaħħu d- drittijiet u s-sigurta' ta' l-Awditur Ġenerali.

Subartiklu (4) ta' artikolu 108 jitkellem dwar kif l-Awditur Ġenerali jista' jitneħħa mill-kariga tiegħu.

Dan isir permezz tal-parir tal- President li jaġixxi fuq il-pariri konġunt tal-Prim Ministru u taċ-Chairman tal-Kumitat dwar il-Kontjiet Pubbliċi.

(Interrruzzjonijiet)

ONOR TONIO BORG Jekk m'iniex sejjer żball subartiklu (4) ta' artikolu 108 spiċċa kompletament, jiġifieri m'hemmx il-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi għax issa ġie emendat b'mod li t-tneħħija ma ssirx aktar fuq il- parir konġunt imma bil-maġġoranza taż-żewġ terzi kif inhi llum.

Wara kollox anke kieku ma ngħaddu xejn minn dan kollu, illum id-Direttur tal- Verifika jista' jitneħħa biss bil-maġġoranza taż-żewġ terzi.

ONOR.

ALFRED SANT: GĦandek raġun għax fil-fatt din diġa' hija covered bl- emenda li għamilna.

Niġu issa għal subartiklu (5) ta' artikolu 108 li jitkellem dwar liema huma l-kontijiet li jivverifika l-Awditur Ġenerali.

Hawnhekk hawn kontijiet li għandu d-dmir u s-saħħa li jinvestiga bħala Awditur Ġenerali imma mbagħad hemm kontijiet oħrajn li jista' jintalab li jinvestiga.

F'dan is-subartiklu qegħdin ngħidu:

"(5) Il-kontijiet:

"(a) tad-dipartimenti u uffiċċji tal-Gvern ta' Malta, magħdud l- Uffiċċju tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, u l-uffiċċju ta' l- Iskrivan tal-Kamra tad-Deputati, u tal-qrati kollha Superjuri u Inferjuri f'Malta, u

(b) ta' dawk l-awtoritajiet pubbliċi l-oħra jew korpi oħra li jamministraw, ikollhom f'idejhom, jew jużaw fondi li jappartjenu direttament jew indirettament lill-Gvern ta' Malta kif jista' jiġi preskritt minn xi liġi jew bis-saħħa tagħha li f'dak iż-żmien tkun fis- seħħ f'Malta,

għandhom jiġu verifikati u jsir rapport dwarhom kull sena mill-Awditur Ġenerali lill-Kamra tad-Deputati ....".

Dalgħodu kellna l-mistoqsija jekk din hijiex ċara jew le.

Allura jekk fhimt tajjeb dak li kien qed jissuġġerixxi l-Onor.

Borg - u rrid ngħid li jiena naqbel miegħu -jista' jkun li jkollna bżonn inbiddlu t-test.

Fil- fatt għandi nota quddiemi li tgħid hekk:

"L-Awditur għandu jivverifika l-kontijiet ta':

(a) id-dipartimenti u l-uffiċċji kollha tal-gvern; u (b) dawk l-entijiet li: (i) il-liġi partikolari tagħhom tipprovdi speċifikament għal dan l- ivverifikar, u (ii) b'xi liġi oħra l-kontijiet tagħhom jistgħu jiġu verifikati.".

ONOR.

TONIO BORG: Milli jidher qegħdin niftiehmu pero' t-test li għadek kemm qrajt m'aħniex konvinti bih.

GĦalkemm l-ispjegazzjoni kienet li l- kliem "kif jista' jiġi preskritt minn xi liġi jew bis-saħħa tagħha li f'dak iż-żmien tkun fis-seħħ f'Malta" kienet tfisser dak li qed jgħid il-Prim Ministru, jiena xtaqt li tkun aktar ċara għaliex "kif jista' jiġi preskritt" tista' tikkwalifika l-kwestjoni jekk għandhomx fondi f'idejhom u mhux dwar l-accounts.

ONOR.

ALFRED SANT: Jien qbilt miegħek u tlabt li jagħmlulna emenda.

ONOR.

TONIO BORG: Pero' din li għaddejtli nasħeb li hija l-ispjegazzjoni u mhux l-emenda proprja.

ONOR.

ALFRED SANT: Iva, hekk hu.

Nixtieq li jkollna emenda għaliex inti għandek raġun meta tgħid li kif inhi miktuba m'hijiex ċara.

ONOR.

TONIO BORG: Pero' naħseb li l-ewwel biċċa aħjar inħalluha kif inhi.

Kif inhi llum, hemm il-paragrafu (a) u l-paragrafu (b).

Il- paragrafu (a) huwa meħud kelma b'kelma mill-Kostituzzjoni tal-lum pero' hemm imsemmijin b'mod speċifiku l-Uffiċċju tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, l-Uffiċċju ta' l-Iskrivan tal-Kamra tad-Deputati u l-Qrati Superjuri u Inferjuri f'Malta, biex żgur ħadd ma jaħseb li dawn m'humiex parti mill-gvern u ma jiġux audited.

Imbagħad inqalgħet il-kwestjoni dwar il-paragrafu (b) li ġie introdott anke fl-abbozz ta' liġi li għadna kemm għaddejna.

Dan jgħid li l- kontijiet:

"ta' dawk l-awtoritajiet pubbliċi l-oħra jew korpi oħra li jamministraw, ikollhom f'idejhom, jew jużaw fondi li jappartjenu direttament jew indirettament lill-Gvern ta' Malta, kif jista' jiġi preskritt minn xi liġi jew bis-saħħa tagħha li f'dak iż-żmien tkun fis- seħħ f'Malta ....",

għandhom jiġu verifikati wkoll.

Issa meta għaddejna l-liġi l-oħra, l- ispjegazzjoni min-naħa tal-Ministru kienet li din hija fakultattiva biss, jew għaliex l-Awditur stess jieħu l-inizjattiva, jew inkella għaliex tliet membri mill-Public Accounts Committee jitolbu li jsiru enquiries jew li jiġu mistħarrġa xi rapport dwar xi koporazzjoni.

Pero' hawnhekk il-kliem "kif jista' jiġi preskritt minn xi liġi jew bis-saħħa tagħha li f'dak iż- żmien tkun fis-seħħ f'Malta" jirriferu għad-definizzjoni tal-korpi li jamministraw il-fondi jew inkella jirriferu għall-accounts?

Li rrid ngħid jiena huwa li l-idea donnha hija li biex l-Awditur jivverifika l-accounts tal-Korporazzjoni Telemalta, allura fit-Telemalta Act irid ikun hemm provvediment - li fil-fatt hemm - li jgħidlek li l-ministru jista' jitlob li l-accounts tal-korporazzjoni jiġu eżaminati u audited by the Director of Audit, imma jiena għadni m'iniex konvint li din tfisser hekk.

Din hija l- problema tiegħi pero' jekk il-konsulenti legali jassigurawna - u dan joħroġ anke mid-dibattitu - li "kif jista' jiġi preskritt minn xi liġi" ifisser biss fejn fil-liġi li twaqqaf xi korporazzjoni pubblika li jkun hemm dan il- poter li l-Awditur jista' jivverifika, allura mmexxu.

ONOR.

ALFRED SANT: Qegħdin naqblu fuq dak li rridu ngħidu u dak li rridu nfissru u jien qed naqbel miegħek ukoll fuq il-fatt li t-test li għandna quddiemna m'huwiex ċar biżżejjed.

Jiġifieri l-kritika li għamilt int, semantika jew legali, whatever it is, naqbel magħha.

Biss l-esperti tekniċi tagħna qegħdin jinsistu li jekk jista' jkun inżommu t-test quddiemna u qed jgħidu li tajjeb li we put on record, just in case, il- meaning li qed ngħidu aħna, li huwa dak it-test li għaddejtlek u li nixtieq nerġa' naqrah.

It-test li għandna quddiemna jgħid hekk:

"L-Awditur għandu jivverifika l-kontijiet ta':

(a) id-dipartimenti u l-uffiċċji kollha tal-gvern; u (b) dawk l-entijiet li: (i) il-liġi partikolari tagħhom tipprovdi speċifikament għal dan l- ivverifikar, u (ii) b'xi liġi oħra l-kontijiet tagħhom jistgħu jiġu verifikati.".

Din hija t-tifsira li toħroġ minn dan it-test.

ONOR.

TONIO BORG: Pero' tqum il-kwestjoni wkoll x'ifisser il-paragrafu (b) jekk it-Telemalta Act, biex nieħdu eżempju, diġa' jgħidlek li:

"The accounts of Telemalta shall be audited by an auditor or auditors to be appointed by it and approved by the Minister.

Provided that the Minister may require the books and the accounts of the Corporation to be audited or examined by the Director of Audit who shall for this purpose have power to carry out such physical checking and other verifications as he may deem necessary.".

Allura xi skop hemm li fil-Kostituzzjoni ngħidu li l-Awditur jista' jivverifika l-accounts ta' dawn il-korporazzjonijiet fejn l-att ta' kostituzzjoni tagħhom jagħti l-poter lill-ministru li jitlob lid-Direttur tal-Verifika jagħmel din il-verifika?

Forsi hemm xi ħaġa li jiena m'iniex qed nifhimha.

(Interruzzjonijiet) Imma x'inhi l-utilita' tal-paragrafu (b) jekk qed ngħidu li hija fakultattiva biss?

ONOR.

ALFRED SANT: Hawnhekk qiegħda ssir distinzjoni bejn il-funzjoni ta' l-Awditur vis-a-vis dipartimenti u uffiċċji tal-gvern, fejn ipso facto huwa l-Awditur Ġenerali li għandu l-poter li jidħol, jinvestiga u jistħarreġ u anzi huwa mistenni li jagħmel hekk bil-liġi u bil- Kostituzzjoni.

Imma mbagħad hemm dawk l-awtoritajiet pubbliċi l-oħra fejn il-liġi li għandha x'taqsam ma' dik l-awtorita' tista' tagħti dak il-poter lill-Awditur Ġenerali u fakultattivament tista' tagħti lill-ministru konċernat il-funzjoni li jitlob li l-Awditur Ġenerali jagħmel dak l- istħarriġ.

F'dan il-każ naħseb li mhux biss jista' jkun il-ministru imma anke l-Public Accounts Committee.

ONOR.

TONIO BORG: Imma dik qiegħda fil-liġi l-oħra.

ONOR.

ALFRED SANT: Imma toħroġ mill-fatt li l-Awditur qiegħed għad- dispożizzjoni ta' min jitolbu jistħarreġ li min-naħa tiegħu huwa empowered minn xi liġi jew oħra li jagħmel dik it-talba.

ONOR.

TONIO BORG: Imma xorta tiddependi mil-liġi ordinarja.

Per eżempju, il-liġi li għaddejna tagħti l-poter li tliet membri tal-Public Accounts Committee - jistgħu jkunu tliet membri min-naħa ta' l-Oppożizzjoni - jgħidu li jridu investigazzjoni dwar l-accounts tat-Telemalta.

Pero' jekk il-liġi li għaddejna tiġi emendata, din ma tkun tfisser xejn għaliex il-paragrafu (5) (b) huwa dipendenti fuq il-fatt li jkun hemm liġi li tawtorizza li ssir l-investigazzjoni.

GĦalhekk jiena qed ngħid li sa ċertu punt ma jfisser xejn għaliex jekk il-Parlament iħassar dik il-liġi ordinarja allura ma jkunx hemm korporazzjoni li l-liġi li twaqqafha tippreskrivi li l-accounts tagħha jiġu audited mid-Direttur tal-Verifika.

Jiġifieri għalkemm tidher sabiħa, meta tagħsarha ma tfisser xejn.

Min-naħa l-oħra kieku kien hemm provvediment li jgħid li l-accounts tal- korporazzjonijiet pubbliċi kollha jridu jiġu vverifikati mid-Direttur tal- Verifika, imbagħad tqum il-problema għaliex dawn għandu jkollhom l-awdituri tagħhom biex imbagħad ikollhom awditur ieħor fuqhom.

ONOR.

ALFRED SANT: Imma dik teżisti.

Ħafna mill-korporazzjonijiet għandhom l-awditur tagħhom u mbagħad l-Awditur Ġenerali jista' jissejjaħ mill-ministru konċernat biex jagħmel l-istħarriġ tiegħu.

ONOR.

TONIO BORG: Li qed ngħid jiena huwa li filwaqt li l-paragrafu (5) (a) huwa tassattiv, li jfisser li ma jistax ikun li l-Parlament jgħid li d- Direttur tal-Verifika ma jagħmilx auditing ta' l-accounts tal-Public Accounts Committee, anke għaliex il-Kostituzzjoni hija ċara u tonda, min- naħa l-oħra l-paragrafu (5) (b) jiddependi minn jekk ikunx hemm liġi li tawtorizza lid-Direttur tal-Verifika li jinvestiga jew inkella jagħmel auditing ta' l-accounts ta' xi korporazzjoni pubblika.

Jiġifieri jekk inti tneħħi dak il-provvediment fil-liġi ordinarja din ma tkun tfisser xejn.

ONOR.

ALFRED SANT: Irrid nagħmilha ċara li jiena għadni naħseb li din għadha m'hijiex miktuba tajjeb biżżejjed imma l-parir li qed jagħtuna l- esperti legali tagħna huwa li kif inhi hija ċara biżżejjed biex naħdmu fuqha.

ONOR.

JOHN DALLI: Li xtaqt nistaqsi lill-esperti tal-liġi - għaliex lanqas jiena m'jien legali - hija jekk fil-liġijiet tal-korporazzjonijiet li se jsegwu, u anke dawk li għandna llum, hux se jkun hemm il-problema li l-Awditur ikun jista' jaqdi din il-funzjoni jekk ma jkollux id-dritt ġenerali li joħroġ mill-Kostituzzjoni u li qed indaħħlu f'din il-klawsola.

Ma jkunx aħjar li nagħtu lill-Awditur dan id-dritt fil-Kostituzzjoni b'mod ġenerali, biex b'hekk tkun qed tkopri kull dritt ieħor partikolari li joħroġ mil-liġijiet sussegwenti?

ONOR.

ALFRED SANT: Li qed jgħid l-Onor.

Dalli huwa li jkun tajjeb li l- Kostituzzjoni tirrikonoxxi l-possibilita' li liġijiet oħra jagħtu din il- fakulta' lill-Awditur fuq talba ta' awtorita' kostitwita, jiġifieri jew il- ministru jew il-PAC.

F'dan is-sens naħseb li għandu raġun ukoll - ma tantx nifhem fid-drafting tal-liġijiet pero' teknikament inħoss li l-paragrafu (5) (b) huwa ftit imħawwad - pero' l-esperti legali tagħna qegħdin isostnu li huwa korrett kif inhu u l-proposta tiegħi allura tkun li ladarba qed naqblu fuq it-tifsira allura forsi għandna nħalluha kif inhi.

ONOR.

TONIO BORG: Skond il-Kostituzzjoni kif inhi llum, subartiklu (8) ta' artikolu 108 jgħid li:

"Nothing in this section shall prevent the performance by the Director of Audit of -

(a) such other functions in relation to the accounts of the Government of Malta and the accounts of other public authorities and other bodies administering public funds in Malta as may be prescribed by or under any law for the time being in force in Malta; or

(b) such other functions in relation to the supervision and control of expenditure from public funds in Malta as may be so prescribed.".

Issa jiena naħseb li dan is-subartiklu kellu jidħol għaliex subartiklu (7) ta' l-istess artiklu qiegħed jiġi abolit.

Kellu jidħol xi ħaġa oħra għaliex inkella wieħed jista' jargumenta li fit-Telemalta Act, per eżempju, ma jkollniex dritt ngħidu li:

"... the Minister may require the books and the accounts of the Corporation to be audited or examined by the Director of Audit ....".

GĦalhekk subartiklu (5) ta' artikolu 108, għalkemm bi kliem differenti, bejn wieħed u ieħor qiegħed jagħti l-poter lill-Parlament li jitlob lill- Awditur Ġenerali li jivverifika l-accounts ta' ċerti entijiet pubbliċi li m'humiex parti mis-servizz ċivili.

ONOR.

ALFRED SANT: Qegħdin naqblu li nibqgħu kif aħna bil-ftehim li għamilna u bil-kjarifika li għamilna?

ONOR.

TONIO BORG: Iva.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Subartiklu (6) ta' artikolu 108 jittratta dwar is- salarju ta' l-Awditur Ġenerali u jispeċifika li dan ikun ekwivalenti għal dak ta' imħallef.

Issa hawnhekk qegħdin nitkellmu kemm għal dak li huwa s- salarju nniffsu u kif ukoll għal dawk li huma l-allowances li jistgħu minn żmien għal żmien ikunu permessi jew allokati għal imħallef tal-Qrati Superjuri.

Il-paragrafu (b) imbagħad jgħid li dawn jinħarġu mill-Fond Konsolidat.

Subartiklu (7) jitkellem dwar il-ġurament ta' lealta' u l-ġurament li jirrigwarda l-eżekuzzjoni sew tal-kariga ta' l-Awditur Ġenerali.

Imbagħad subartiklu (8) bażikament jistabilixxi n-normi dwar ir-rapporti ta' l-Awditur Ġenerali.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Meta ngħidu li:

"Il-Parlament jista' minn żmien għal żmien jipprovdi permezz ta' liġi dwar il-mod kif ir-rapporti li jsiru mill-Awditur Ġenerali għandhom jintgħamlu",

dan il-poter jeżisti diġa' fil-Parlament?

Din timpinġi b'xi mod fuq l- awtonomija tiegħu?

Għalxiex qegħdin nirriferu meta ngħidu li l-Parlament jista' minn żmien għal żmien jipprovdi dwar il-mod kif għandhom isiru r-rapporti mill- Awdituri?

Din hemm bżonnha bħala provvediment?

Jiġifieri se nagħtuh l- awtonomija kollha, jiġi nominat b'żewġ terzi, jitneħħa b'żewġ terzi u għandu lill-Parlament li b'liġi jista' jindaħħallu fil-mod kif jagħmel ir- rapporti tiegħu!

Qed nirriferi kemm għall-annual reports kif ukoll għal rapporti speċifiċi li jistgħu jsiru fuq dipartimenti speċifiċi.

ONOR.

LEO BRINCAT: Ir-raġuni prinċipali għalfejn qed issir din il- klawsola hija li kultant żmien jinbidlu l-kriterji u l-parametri li fuqhom isiru dawn ir-rapporti.

Dan bħal meta daħal il-konċett tal-value for money.

Għaldaqstant tajjeb li nagħtu l-fakulta' li l-Parlament, perjodikament jew kull meta tinħass il-ħtieġa, jaġġorna l-metodi dwar il-mod kif isir ir- rapport ta' l-Awditur Ġenerali.

ONOR.

TONIO BORG: Hija ftit ġenerali "dwar il-mod kif isiru".

Jiġifieri l-Parlament għandu jindaħallu b'liġi ta' maġġoranza sempliċi dwar il-mod kif jagħmel ir-rapporti tiegħu?

Issa jekk jibda jagħmilhom ħażin, inneħħuh!

U qed ngħid dan għaliex ma jidhirlix li dan jeżisti fil- Kostituzzjoni.

Jekk jeżisti llum ngħid li għandna nħalluha hemm.

Ir- risposta tal-Ministru kienet dwar il-kriterji.

Jien ma tantx nifhem fl- accounting exercises u fl-auditing exercises imma nemmen li jeżistu metodi differenti ta' kif isir l-auditing.

Imma għandna nindaħlu lil din il-persuna - li se jkollha l-fiduċja tagħna u li tiġi eletta b'żewġ terzi - dwar il-mod kif tagħmel ir-rapporti tagħha?

F'artikolu 108 kif inhi llum dan il-poter ma jeżistix.

ONOR.

LEO BRINCAT: It-thinking tan-nies legali tagħna huwa li ġaladarba qed nitkellmu fuq xi ħadd li huwa uffiċjal għoli tal-Parlament, ma nkunux qed nimpinġu fuq l-awtonomija tiegħu imma sempliċement nidentifikaw il- metodi ta' kif isir dan ir-rapportar.

Anzi pjuttost ikun metodu li bih wieħed jipprovdi biex ikun hemm aġġornament perjodiku fl-istil u fl- approach mill-Awditur Ġenerali.

Dwar il-fatt li semmejt inti tal-maġġoranza, bl-istess kriterju kellna l- liġi l-oħra li għaddiet b'maġġoranza sempliċi.

Jiġifieri ma naħsibx li tqum ir-relevanza taż-żewġ terzi f'dan il-kontest.

ONOR.

TONIO BORG: Liema liġi?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-Liġi dwar l-Awditur Ġenerali u l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Naħseb li l-affarijiet mhumiex għal kollox ċari.

Qed ngħidu:

"may provide for the manner in which the reports of the Auditor General shall be made"

Din hija daqsxejn vaga.

Hawnhekk qed nirriferu għal jekk ir-rapporti jsirux kull sena jew kull sitt xhur?

Qed nirriferu għall-format tiegħu?

Naf li l- advisor qed jgħid "anything", imma naħseb li jrid ikollna xi ħaġa f'moħħna għalxiex qed isservi din.

ONOR.

LEO BRINCAT: Ma torbotx iż-żmien għaliex jirriżulta li fi klawsola 5 qed jitkellem dwar kull sena.

ONOR.

JOSEF BONNICI: GĦandna xi ħaġa li mhijiex ċara fil-liġi.

GĦandna xi ħaġa fil-Kostituzzjoni li assolutament mhijiex ċara.

Hawnhekk għandna li nistgħu nirregolaw il-manjiera kif dawn ir-rapporti jsiru.

Nixtieq li jkollna kjarifika aħjar ta' x'tip ta' affarijiet il-Parlament jista' jirregola.

Dan biex dan is-subparagrafu jkun interpretat fil-Kostituzzjoni b'mod adegwat.

Dan jista' jfisser ħafna affarijiet.

Naħseb li għandu jkollna spjega aħjar ta' x'għandna f'moħħna b'subparagrafu (8).

ONOR.

TONIO BORG: Jien naħseb li dan il-provvediment qiegħed hemm biex ċerti affarijiet ta' dettall li ma setgħux jidħlu fil-Kostituzzjoni - għax inkella l-parti ta' l-Awditur tiġi twila - jiġu mdaħħlin f'liġi.

Per eżempju, il-fatt li tliet membri tal-Public Accounts Committee jitolbu rapport lill-Awditur dwar korporazzjoni pubblika ma joħroġx mill- Kostituzzjoni imma joħroġ mill-liġi.

Issa din donna li hija l-enabling section li biha nistgħu nitolbu rapport lill-Awditur.

Dan għax hemm liġi dwar il-mod kif ir-rapporti jistgħu jsiru.

Kieku tfisser hekk kollox sew, imma l-kliem "dwar kif" qishom jagħmluha kwestjoni ta' proċedura.

ONOR.

LEO BRINCAT: Li kelli nagħmel il-kliem bl-Ingliż kont ngħid "the manner and type of reports".

Dak huwa l-ispirtu li fih saret din il- klawsola min-naħa tal-legal drafters.

Biss huma jħossu li l-kelma "dwar il-mod kif ir-rapporti li jsiru mill-Awditur Ġenerali għandhom jintgħamlu" hija all embracing.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-punt li semma l-Onor.

Borg dwar il-Public Accounts Committee huwa punt importanti ħafna.

Aħna tajna l-fakulta' li tliet membri tal-Public Accounts Committee jistgħu jitolbu prattikament kwalunkwe rapport mingħand l-Awditur.

Mela għandha funzjoni ċara u mportanti ħafna, pero' fil-Kostituzzjoni m'hawn l-ebda referenza għall- Public Accounts Committee.

Infatti waħda mill-issues li ppreokkupatni huwa l-fatt li m'hemm kważi l-ebda rabta mal-Public Accounts Committee li qed jopera prattikament on its own.

Tista' ssib ruħek f'pożizzjoni fejn il- Public Accounts Committee jgħid lill-Awditur li jrid ċertu rapport u l- Awditur jgħidlek li ma jieħu ordnijiet mingħand ħadd għax huwa awtonomu kompletament.

Imbagħad il-Public Accounts Committee jispiċċa jitlef il- fakulta' - qed immur fl-estrem - li jkollu l-Uffiċċju ta' l-Awditur biex jagħmel dawn it-tip ta' rapporti.

Jiġifieri jekk din it-tip ta' klawsola qed tirriferi għal dan, jien naħseb li għandha tibqa'.

Din id-diskussjoni għandha tiġi meħuda bħala spjegazzjoni ta' dan li qed ngħidu.

Dan għaliex din id-diskussjoni tipprovdi l-fakulta' li istituzzjoni tal-Parlament tista' jitlob lill-Awditur biex jagħmel ċerti tipi ta' rapporti b'ċertu manjiera li wieħed jista' jispeċifika.

Jekk hemm dan il-qbil naħseb li nkunu qed nagħmlu pass il-quddiem.

THE CHAIRMAN: Immorru għal subartiklu (9).

ONOR.

LEO BRINCAT: F'subartiklu (9) qed nitkellmu dwar id-Deputat Awditur Ġenerali.

Bażikament hawn elenku tal-funzjonijiet tiegħu.

Hawn anke riferenza għal kif issir il-ħatra tad-Deputat Awditur Ġenerali.

Bħala metodu ta' ħatra din hija simili għal dik ta' l-Awditur Ġenerali nnifsu.

Imbagħad meta niġu għas-salarju, filwaqt li fil-każ ta' l-Awditur Ġenerali hawn pegging ma' dik ta' imħallef, hawnhekk għandna pegging mas-salarju ta' maġistrat.

Fil-fatt dan huwa provdut fil-paragrafi (a) sa (d) ta' subartiklu (9) ta' artiklu 108, kif propost fl-abbozz ta' liġi.

THE CHAIRMAN: Hemm rimarki?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Dan il-provvediment dwar il-garanzija tas-salarju tiegħu huwa interessanti.

Jekk fil-kariga ta' Awditur Ġenerali jew Deputat Awditur Ġenerali inpoġġu civil servant u mbagħad wara ħames snin dan jispiċċa jew jirriżenja mingħajr ma jkun għadu għalaq 61 sena u jmur lura fis-civil service, dan jibqa' jgawdi l-istess salarju li kellu meta kien Awditur Ġenerali jew Deputat Awditur Ġenerali.

L-iskop huwa tajjeb ħalli b'hekk insaħħu l-indipendenza tiegħu u ma jkollux il-biża' li għax mhux se jerġa' jiġi nominat allura se jitlef xi ħaġa, anzi jgawdi l-istess privileġġi li għandu mingħajr ir-responsabbilta' ta' Awditur Ġenerali.

Għalkemm din tista' tidher estravaganza u ġenerożita' naħseb li hija ħaġa tajba.

Naturalment wara li jispiċċa minn Awditur Ġenerali s-salarju tiegħu ma jibqax direct charge fuq il-Consolidated Fund, allura kif se jiffittja fil-pay scales?

Din hija diffikulta' teknika.

Jiġifieri jekk kien direttur ta' corporate services u jsir Awditur Ġenerali dan jerġa' jmur lura għal direttur ta' corporate services pero' jitħallas paga ta' imħallef?

ONOR.

LEO BRINCAT: Fuq livell personali.

ONOR.

TONIO BORG: Bis-saħħa tal-Kostituzzjoni.

THE CHAIRMAN: Hawn iktar rimarki?

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Chairman, f'subartiklu (10) ta' artiklu 108, kif propost fi klawsola 3 ta' dan l-abbozz ta' liġi, qed nitkellmu fuq l- Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika nnifsu.

Fil-fatt għandna paragrafi (a) u (b) li l-ewwelnett jipprovdu għat-twaqqif ta' l-Uffiċċju Nazzjonali tal- Verifika u hemm riferenza għall-fatt li l-istaff jinħatar mill-Awditur Ġenerali biex jaqdi l-funzjonijiet stabiliti taħt l-Att dwar l-Awditur Ġenerali u l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika u jistabilixxi wkoll il-mod kif jiġu provvduti l-fondi neċessarji għall-amministrazzjoni ta' dan l- uffiċċju.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Huwa interessanti li f'dan il-provvediment qed jiġi propost li artiklu 110 tal-Kostituzzjoni mhux se japplika għall-istaff ta' l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika.

Dan ifisser li l-Awditur Ġenerali jkun jista' jingaġġa lil min irid hu mingħajr riferenza la għall-Public Service Commission u lanqas għall-proċedura kostituzzjonali u bl-istess mod li għandu dritt to hire għandu dritt to fire.

ONOR.

LEO BRINCAT: Naħseb tajjeb ukoll li niċċaraw punt li qam fid- diskussjoni ta' dalgħodu ċioe' li, jekk l-Awditur jimpjega lil xi ħadd li mhux ex-impjegat tal-gvern, dan l-impjegat qatt ma jista' jidħol direttament mal-gvern jekk jiġi biex jispiċċa minn ma' l-Awditur.

ONOR.

TONIO BORG: Pero' jidhirli li din ma toħroġx mill-Kostituzzjoni.

ONOR.

LEO BRINCAT: Le, iktar bħala kjarifika għall-punt li tqajjem fid- diskussjoni dalgħodu.

ONOR.

TONIO BORG: Imma, legally speaking, naħseb li kelli raġun li nqajjem din id-diffikulta'.

Jien mhux qed ngħid li se jiġri hekk imma kif inhi l-proposta jista' jiġri hekk.

Jien għidt li dan huwa prezz żgħir li jkollna nħallsu jekk inqisu l-vantaġġi li hemm f'din is-sistema, pero' m'hemm xejn xi jżomm lill-Awditur Ġenerali milli jdaħħal miegħu xi skrivan minn barra s-civil service b'kuntratt indefinit u mbagħad taparsi jagħtih transfer għal ma' l-Avukat Ġenerali.

(Interruzzjonijiet) Imma kariga ma' Awditur, mhijiex kariga pubblika f'uffiċċju pubbliku?

Skond il- Kostituzzjoni, kull min jitħallas mill-Kaxxa ta' Malta jista' jiġi kkonsidrat bħala public officer.

(Interruzzjonijiet) La t-Telemalta m'hijiex parti mill-Kaxxa ta' Malta, min huwa mpjegat ma' l-istess korporazzjoni mhuwiex meqjus bħala public officer.

Imma kull min qiegħed f'post fejn qiegħed jitħallas mill-Kaxxa ta' Malta - jew aħjar mill-Gvern ta' Malta - dak huwa meqjus bħala public officer u jaqa' taħt il-Public Service Commission.

ONOR.

LEO BRINCAT: Fil-fatt il-punt li għamilt iktar kmieni qed jissollevawh min-naħa ta' l-esperti legali li għandna.

"Public officer" hija marbuta ma' civil servant.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq xi ħaġa separata, kif kien anke fil-każ ta' l-Ombudsman.

ONOR.

TONIO BORG: Imma fil-każ ta' l-Ombudsman m'hemmx din l-eċċezzjoni u lill-Ombudsman ma tajnihx dan il-poter - mhux qed ngħid li ma naqbilx ma' dan il-poter iżda nixtieq konferma li din tfisser kif qed tgħid int għax hekk żgurissimu li ma jistax isir abbuż - għax qiegħda ċara li jista' jdaħħal nies miegħu subject to the provisions of the Constitution.

Section 10 ta' l-Ombudsman Act ta' l-1995 tgħid:

"Subject to the provisions of the Constitution and of any other enactment applicable thereto, the Ombudsman may appoint such officers and employees as may be necessary".

(Interruzzjonijiet) Le, le, mhux mill-PSC, imma marbut li jrid jidħol jew b'eżami jew inkella mil-Labour Office, bħama tapplika għal kull organizzazzjoni tal-gvern.

ONOR.

LEO BRINCAT: F'dan il-każ le.

ONOR.

TONIO BORG: Hawn issa qed nagħmluha speċifikament li artiklu 110 tal-Kostituzzjoni ma japplikax, la biex jingaġġa fis-civil service u lanqas il-parti dwar kif jistgħu jidħlu mpjegati ma' korporazzjonijiet parastatali.

Artiklu 110 kollu ma japplikax.

Imma dak ifisser li jekk jidħol fl-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika - veru li mhux dipartiment tal- gvern - se jkun fl-istess livell ma' korporazzjoni pubblika?

Donnu li hekk qed ngħidu.

Ejja naraw id-definizzjoni ta' "public officer".

ONOR.

LEO BRINCAT: It-thinking legali huwa li huwa oġġett sui generis.

ONOR.TONIO BORG: Issa hawn fejn forsi ma naqbilx jien.

Ejjew naraw id- definizzjoni ta' "public officer" f'artiklu 124 tal-Kostituzzjoni.

""public officer" means the holder of any public office..."

S'hemmhekk ma wasalna mkien u allura rridu naraw "public office" x'inhu.

""public office" means "an office of emolument in the public service".

Imbagħad irridu naraw "public service" x'inhi, għax titfgħek minn section għall- oħra.

""the public service" means, subject to the provisions of subsections (2) and (3) of this section, the service of the Government of Malta in a civil capacity.".

Jġifieri l-parir li għandna huwa li dan m'huwiex "an office in the service of the Government of Malta in a civil capacity".

Allura biex imbagħad jiġi ttrasferit ma' dipartiment tal-gvern, dak jiġi "public officer" u jaqa' taħt il-Kostituzzjoni.

THE CHAIRMAN: Mela nistgħu mmorru għal subartiklu (11) ta' artikolu 108, kif propost fi klawsola 3.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Chairman, subartiklu (11) jitkellem dwar il- possibbilta' ta' funzjonijiet jew setgħat li jistgħu jiġu mogħtija lill- Awditur Ġenerali skond liġijiet partikolari.

THE CHAIRMAN: Subartiklu (12).

ONOR.

TONIO BORG: Subartiklu (12) jeżisti diġa' fil-Kostituzzjoni.

ONOR.

LEO BRINCAT: Fil-fatt li qed ngħidu f'subartiklu (12) bażikament huwa li l-Awditur Ġenerali mhux soġġett għall-awtorita' jew kontroll ta' xi persuna oħra.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-Public Accounts Committee kif jidħol meta qegħdin ngħidu li l-Awditur Ġenerali u d-Deputat Awditur Ġenerali ma jkunux soġġetti għall-awtorita' jew kontroll ta' ebda persuna oħra?

Jiġifieri se taqa' taħt the control of any authority or person?

Forsi xi ħadd li għandu background legali jista' jiċċara ftit dan il-punt.

ONOR.

ALFRED SANT: B'dan li hawn hawnhekk jiena qed nifhem li ħadd ma jista' jikkontrolla lill-Awditur Ġenerali fit-tmexxija tax-xogħol li jiġi mqabbad jagħmel taħt il-Kostituzzjoni u taħt il-liġijiet afferenti billi jgħidlu: Agħmel hekk u agħmel hekk, jew sib din il-konklużjoni u mhux dik.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Dan huwa naturali imma meta wieħed jitlob rapport mingħand l-Awditur, dik tista' b'xi mod tidher li it is in conflict with ...

ONOR.

ALFRED SANT: Ċertament li le.

Il-mod kif ġie definit ix-xogħol ta' l-Awditur Ġenerali u ta' l-Uffiċċju tiegħu huwa li jirrispondi għar- requests li jkollu u għad-direttivi li jingħata, imma mbagħad m'għandu jkun hemm l-ebda kontroll u l-ebda eżerċitu ta' awtorita' għall-mod kif iwettaq dawk id-direttivi u kif imexxi x-xogħol tiegħu professjonalment.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Fil-fatt, Mr Chairman, din diġa' teżisti fil- Kostituzzjoni.

F'subartiklu (7) ta' artiklu 108 insibu li:

"In the exercise of his functions under the provisions of subsections (4) and (5) of this section the Director of Audit shall not be subject to the direction or control of any other person or authority.".

Issa dan ma jfissirx li l-Awditur Ġenerali m'huwiex soġġett għal-liġijiet tal-pajjiż.

Anke l-Avukat Ġenerali għandu provvediment simili, pero' dan ma jfissirx li m'huwiex soġġett għall-ordinanza dwar il-kostituzzjoni tal- kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika, iżda jfisser li meta jimxi skond il-liġi ma jistgħux jindaħlulu kif jagħmel l-accounts.

Jiġifieri jekk hemm liġi li tgħid li tliet membri tal-Public Accounts Committee jistgħu jitolbu lill-Awditur Ġenerali jagħmel rapport, huwa ma jistax jgħidilhom li ma jridx jagħmlu.

Huwa dwar kif jagħmel dan ir- rapport li ma jistgħux jindaħlulu imma jekk jordnawlu jkunu qed jimxu skond il-liġi.

Jiġifieri "shall not be subject to the direction or control of any other person or authority" tfisser li jrid josserva l-liġijiet, pero' fil-mod kif jaġixxi hu ma jista' jindaħallu ħadd iżda jistgħu jistaqsuh domandi dwar kif aġixxa.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l- emenda "B" kif imressqa u moqrija mill-Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "B" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 3 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 3, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 4 - Emenda ta' l-artikolu 123 tal-Kostituzzjoni.

Clause 4 - Amendment of section 123 of the Constitution.

ONOR.

LEO BRINCAT: Din hija neċessarja minħabba t-tiġdid għat-tieni ħames snin fil-kariga kemm ta' l-Awditur Ġenerali u kif ukoll tad-Deputat Awditur Ġenerali.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Jiġifieri jekk ma nagħmlux dan il-provvediment ikun ifisser li dawn ikunu jistgħu jinħatru darba biss, bħall-President?

ONOR.

LEO BRINCAT: Iva, hekk hu.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 4.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 4 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 5 - Emenda ta' l-artikolu 124 tal-Kostituzzjoni.

Clause 5 - Amendment of section 124 of the Constitution.

ONOR.

LEO BRINCAT: Din l-emenda hija neċessarja għal skopijiet ta' pensjoni u anke għall-irtirar ta' l-Awditur Ġenerali u tad-Deputat Awditur Ġenerali.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Jekk qed nifhem sewwa, għal skop ta' trasferiment, kull min se jkun fl-Uffiċċju ta' l-Awditur m'huwiex se jitqies public officer imma għall-pensjoni se jitqies li huwa public officer!

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 5.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 5 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 1 - Titolu fil-qosor u bidu fis-seħħ.

Clause 1 - Short title and commencement.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Chairman, f'isem il-Prim Ministru nipproponi din l- emenda għal klawsola 1:

"C" Minflok il-kliem "l-Att ta' l-1996" fil-klaswola 1 għandhom jidħlu l- kliem "l-Att ta' l-1997".

"C" For the words "Act, 1996," in clause 1, thereof there shall be substituted the words "Act, 1997,".

Din hija emenda li tirrifletti t-tibdil fil-kariga fil-funzjoni ta' l- Awditur Ġenerali u d-Deputat Awditur Ġenerali, kif ukoll id-data effettiva li tiġi stabilita permezz ta' avviż legali mill-Prim Ministru fil-Gazzetta tal-Gvern.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hija l-emenda "C" kif imressqa mill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ f'isem il-Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "C" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 1 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 1, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

It-Titolu għadda nem. con. u ġie ordnat biex isir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, nipproponi li l-Iskrivan tal-Kamra jkun awtorizzat li jikkorreġi xi żbalji ta' l-ortografija u jagħmel xi emendi żgħar u r-renumbering tal-klawsoli fejn ikun hemm bżonn.

THE CHAIRMAN: Il-Kumitat jaqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Kumitat qabel li l-Iskrivan tal-Kamra jkun awtorizzat li jikkorreġi xi żbalji ta' l-ortografija u jagħmel xi emendi żgħar u xi renumbering li jista' jkun hemm bżonn.

Fis-7.46 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ irrapporta l-Abbozz ta' Liġi mgħoddi b'emendi.

MOZZJONI DWAR IT-TWAQQIF TAL-KUMMISSJONI NAZZJONALI GĦAT-TEKNOLOĠIJA TA' L- INFORMATIKA

Il-Kamra rriżumiet mill-14 ta' Lulju, 1997 id-diskussjoni fuq din il- mozzjoni.

THE DEPUTY SPEAKER (L-Onor.

Michael Bonnici): L-Onor.

Dalli hija in possession.

ONOR.

HELENA DALLI: Sur President, nixtieq inkompli fuq dak li kont qiegħda ngħid dalgħodu dwar il-bżonn li jkun hemm aktar nisa fil-livell fejn jittieħdu d-deċiżjonijiet, jiġifieri fis-senior levels tal-management, speċjalment fl-industriji l-ġodda ta' l-information technology.

Dalgħodu semmejt ukoll il-bżonn li aktar studenti bniet jitħarrġu fl-oqsma ta' l- information technology u fuq il-bżonn li aktar tfajliet u aktar nisa jistudjaw il-computer science f'livelli ogħla ta' l-edukazzjoni.

Ta' min isemmi li d-diskussjoni internazzjonali fuq policy dwar gender u informazzjoni għall-iżvilupp hija skarsa.

Infatti r-rapport ta' l- international commission for the study of communication problems li sar mill-UNESCO snin ilu kien jinkludi rakkmandazzjoni speċifika fuq id- drittijiet indaqs tan-nisa f'dan il-qasam.

Dan ir-rapport kien ikkonkluda li

"The world cannot afford to waste the great resources represented by the abilities and talents of women.

This is the thought that should be constantly in the minds of those responsible for decisions in communication.".

Minn dak iż-żmien 'il hawn, minkejja li sar ħafna xogħol fuq policies nazzjonali għall-informazzjoni u teknoloġiji assoċjati magħha, ftit għamlu riferenza għall-kwestjoni dwar kif jintlaqtu n-nisa.

GĦalhekk huwa ċar li hemm bżonn ta' azzjoni.

Min jagħmel il-policy m'għandux jassumi li n-nisa qegħdin lura f'dan il-qasam.

M'għandux jassumi li n-nisa għandhom bżonn jaqdfu aktar mill-irġiel biex jimxu 'l quddiem fuq sistemi ta' informazzjoni.

Il-policies għandhom jagħtu kas il-bżonnijiet kemm ta' l- irġiel kif ukoll tan-nisa.

Punt ieħor huwa li l-policies għandhom jaħsbu għal bżonnijiet short term u long term.

Qed nirriferi għall-kondizzjoni preżenti kif ukoll l-interessi strateġiċi fit-tul tan-nisa.

Fil-proċess tal- formolazzjoni tal-policy għandha tiġi mħeġġa l-parteċipazzjoni tan- nisa f'kull inizjattiva ta' informazzjoni u komunikazzjoni.

Dan is-suġġett anke tqajjem fl-aħħar żewġ konferenzi internazzjonali tan- nisa:- l-ewwel f'Nairobi fl-1985, fejn kien ġie adottat id-dokument "Forward-Looking Strategies for the Advancement of Women" u kienu anke saru ċerti rakkmandazzjonijiet; imbagħad reġa' issemma' u reġgħet intweriet l- istess preokkupazzjoni sentejn ilu f'Beijing, fejn fid-dikjarazzjoni ta' l- aħħar intqal li:-

"We are determined to ensure women's equal access to economic resources including land, credit, science and technology, vocational training, information, communication as a means to further the advancement and enpowerment of women and girls, including through the enhancement of their capacities to enjoy the benefits of equal access to these resources."

Mela wara Nairobi u Beijing, għadna qed infittxu modi kif insaħħu r-rwol tan-nisa kemm bħala parteċipanti, kif ukoll bħala benefiċċjarji ta' dan l- iżvilupp teknoloġiku.

GĦalkemm il-parteċipazzjoni tan-nisa fil-qasam tat- teknoloġija ta' l-informatika żdiedet f'dawn l-aħħar għaxar snin, ma nistgħux ngħidu li m'għadx baqa' ħafna x'isir.

Kif għidt diġa', il-persentaġġ ta' nisa nvoluti fl-information technology, kemm mil-lat ta' impjiegi kif ukoll mil-lat ta' edukazzjoni, huwa baxx.

Mhux hekk biss imma nistgħu ngħidu li fuq livell globali n- numru ta' nisa impjegati fit-telekomunikazzjoni jew - biex inkunu iktar ġenerali - fl-information tetechnologies, huwa kkonċentrat fil-livelli baxxi.

Il-proporzjon ta' nisa impjegati fit-telekomunikazzjoni jonqos ħesrem fil-livelli iktar għoljin ta' din il-ġerarkija.

Dan il-fatt huwa preokkupanti ħafna għax ifisser li anke l-iskills teknoloġiċi għandhom it- tendenza li jkunu gender labelled.

Dan x'ifisser?

Ifisser li n-nisa jużaw il-computers f'kategoriji ta' impjieg fejn il-ħlas huwa baxx.

Il- pożizzjonijiet li jirrikjedu skills għoljin fl-użu tal-computer u teknoloġija oħra m'humiex f'idejn in-nisa.

GĦalhekk naraw li n-nisa, minflok mexjin 'il fuq, qegħdin jinżlu l-isfel f'dan il-qasam.

Studju li sar fuq gender, information and communication technology - "trapped in electronic cages, gender and new information technologies in the public and private domain" - jikkonferma li n-nisa jużaw il-computer f'xogħol bi ħlas baxx u f'xogħol ta' anqas prestiġju.

Peress li l-information technology għandha influenza kbira, l-esklużjoni tan-nisa minn dan il-qasam tista' twassal għall-emarġinazzjoni tan-nisa.

L-informazzjoni teknoloġika qed tikkrea tipi ġodda ta' xogħlijiet għan-nisa bi ħlas baxx bħal, per eżempju, l-electronics assembly.

Jekk ma noqogħdux attenti dan jista' jkabbar il- problema tradizzjonali tal-qsim ta' xogħol fuq bażi ta' sess, dak li ngħidulu gender based division of labour.

Nixtieq insemmi wkoll lil dawk l-adulti li ma kellhomx iċ-ċans li jitgħallmu din it-teknoloġija.

Bla dubju ta' xejn hemm il-ħtieġa li d- Dipartiment ta' l-Edukazzjoni jieħu ħsieb li jorganizza programmi ta' adult education on IT awareness and IT literacy.

Dan biex kulħadd ikollu l- opportunita' li jlaħħaq ma' dan l-iżvilupp tant importanti fil-ħajja tal- lum.

Ma nistgħux inħallu lura lil dawk in-nies li fi żmien meta kienu iżgħar dawn l-affarijiet ma kenux jeżistu.

Ma nistgħux inħalluhom iħarsu lejn l-IT bħala xi ħaġa li m'humiex kapaċi jifhmu.

Hemm bżonn li tinbena kultura ta' information technology biex pajjiżna ma jinqatgħax lura mill- iżviluppi li qegħdin isiru madwarna.

Dan isir permezz ta' l-edukazzjoni billi mill-bidu nett inrawwmu fit-tfal iż-żgħar din il-kultura.

GĦalhekk tajjeb li l-information technology qed tiġi ntrodotta lit-tfal sa minn year one tal-primarja.

Dan qed isir biex l-information technology ssir parti minn ħajjithom u ma jsibuhiex diffiċli biex jużawha kemm biex jistudjaw kif ukoll meta jiġu biex jaħdmu.

Tajjeb li nsemmu wkoll li f'dan l-istadju impressjonabbli tat-tfal tagħna huwa importanti li ma nagħmlux differenza bejn il-bniet u s-subien.

GĦandna ninkoraġġixu kemm lill-bniet kif ukoll lis-subien biex jistudjaw dan is- suġġett.

Naturalment biex niżviluppaw l-iskills fl-information u fil- communication technologies hemm bżonn ta' korsijiet fil-computer studies fl-iskola sekondarja.

Fejn dawn diġa' jeżistu - bħall-Upper Lyceum u l- Junior College - għandhom jiġu upgraded.

Ovvjament l-Universita' għandha rwol importanti f'dan il-qasam, kif huwa importanti wkoll li l-IT professionals, kemm fl-industrija ta' l-information technology kif ukoll f'organizzazzjonijiet tal-business, ikollhom l-opportunita' li jżommu ruħhom aġġornati jew jakkwistaw skills ġodda permezz ta' refresher courses.

Tajjeb ukoll insemmu l-IT technician courses u l-bżonn li l-industrija lokali tkun nvoluta f'dan il-qasam sabiex ikun hemm aktar kordinazzjoni u aktar effiċjenza.

Biex nagħlaq, nixtieq nerġa' nsemmi li fil-qasam ta' l-użu ta' l- information and communication technologies ma tantx ingħatat importanza lill-aspett tal-ġeneru.

Dan mhux hawnhekk biss jinħass imma madwar id- dinja kollha.

Naturalment dan għandu effett fuq l-aċċess għall- informazzjoni, effett fuq l-impjiegi u opportunitajiet ta' edukazzjoni u fuq il-benefiċċji li jistgħu jittieħdu permezz tal-parteċipazzjoni attiva fl-information society.

Is-sitwazzjoni tista' tiġi rranġata permezz ta' żvilupp ta' policy li tieħu ħsieb il-bżonnijiet ta' l-irġiel kif ukoll tan- nisa fil-qasam ta' l-information technology, permezz ta' sensibilizzazzjoni fuq il-problema, permezz ta' riċerka u anke permezz ta' azzjoni li jien ċerta li l-Kummissjoni Nazzjonali għat-Teknoloġija ta' l-Informatika se tirrikkmanda.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Sur President, ġaladarba din il-kummissjoni qed tingħata bixra nazzjonali, ma tistax tonqos li tara li l-avvanz tat- teknoloġija jasal anke għand dawk in-nies inqas ixxurtjati minna.

Qed nirriferi għal nies fis-soċjeta` li għandhom ċerta diżabilita` li bilfors isibu aktar problema biex jagħmlu użu mit-teknoloġija.

Allura jkun tajjeb li bħala parti mill-assignment tagħha, din il-kummissjoni tara kif tfittex biex tinkwadra lil dawn il-persuni b'diżabilita' f'dan il-qasam teknoloġiku għax lil dawn in-nies ma nistgħux inħalluhom barra mill-bqija tas-soċjeta'.

Forsi jkollna nammettu li bħala soċjeta' domna naqra biex ħloqna kuxjenza favur din il-kategorija ta' nies.

Storikament nistgħu ngħidu li, wara li bdew jirritornaw lura lejn arthom mill-kampijiet tal-battalja ta' l-Ewwel Gwerra Dinjija ta' bejn l-1914 u l- 1918 l-eluf ta' suldati Ingliżi, Franċiżi, Tedeski, Russi u Amerikani, li kienu feruti b'mod gravi - min kien spiċċa mingħajr idejn u min spiċċa mingħajr saqajn - is-soċjeta' nnifisha bdiet tħoss fil-kuxjenza li ma jkunx ġust li wara li wrew dik il-qlubija kollha dawn in-nies jitwarrbu fil-ġenb minħabba d-diżabilita' tagħhom, għax huwa ovvju li persuna li tkun 100% fit ma ssibx diffikulta' biex tavvanza imma dak il-wieħed li għandu xi diżabilita' jrid jara kif jagħmel biex isib postu.

F'dawk iż-żmenijiet l- avvanz tat-teknoloġija kien limitat ħafna u żgur li persuna b'diżabilita' la kellha aċċess għall-informazzjoni u lanqas għal xejn.

L-iżvilupp kiber sakemm ġejna għat-Tieni Gwerra Dinjija, imma ġejna wkoll f'pożizzjoni fejn min kien ikkonsidrat bħala disabled kellu problema biex isib ix-xogħol.

Il-problema kienet kif is-soċjeta' nnifisha se tpoġġi lil dawn l-individwi fil-kamp tax-xogħol u fil-kamp ta' l-istudju.

Ħafna minn dawn in-nies b'diżabilita' kienu baqgħu jiġu skartati - u għadhom jiġu skartati sa llum - u għalhekk qed ngħid li din il-Kummissjoni Nazzjonali għat-Teknoloġija ta' l-Informatika għandha d-dover li tara kif tistabilixxi dan il-konċett ta' teknoloġija assistiva ħalli dawk il-persuni b'diżabilita' wkoll ikollhom aċċess għall-użu tal-computers.

Nistgħu nimmaġinaw kemm hu diffiċli għal persuna ħandikappata li jkollha ċertu aċċess għal dawn il-faċilitajiet.

Meta wieħed jirrifletti fuq dawn il- punti bilfors irid jgħid li l-kompitu ta' din il-kummissjoni huwa li toħroġ b'ideat, bħalma ħarġu pajjiżi kbar.

Per eżempju, fl-1990 l-Amerikani għaddew liġi apposta - qed nirriferi għall-Americans with Disability Act, liġi pijuniera f'dan il-kamp - biex persuni b'diżabilita' jingħataw l-opportunita' ta' edukazzjoni aktar wiesgħa, b'mod li ma jkun hemm l-ebda sens ta' diskriminazzjoni f'dak li huwa aċċess għall-informatika u għat-teknoloġija.

Issa l-Amerikani kienu diġa' għaddew mill-esperjenza tar-Rehabilitation Act ta' l-1973 u proprju f'artiklu 504 ta' din il-liġi nsibu li għal ebda raġuni m'għandu jkun hemm diskriminazzjoni kontra xi persuna ħandikappata jew kontra xi istituzzjoni jew organizzazzjoni li tkun tirrappreżenta lil dawn in-nies.

Il-liġi tgħid li fejn jidħol l-użu tat-teknoloġija dawn għandu jkollhom aċċess għal benefiċċji u għal fondi daqs persuni normali.

Nemmen li mhux biss fl- Amerka imma anke l-Ewropa llum il-ġurnata hemm liġijiet simili u nassumi li anke l-European Union fid-direttivi tagħha għandha xi ħaġa f'dan ir-rigward fejn għandu x'jaqsam ma' l-aċċess għat-teknoloġija ta' l-informatika għal persuni b'diżabilita`.

Għalhekk din il-kummissjoni nazzjonali għandha taċċerta ruħha li kull persuna b'diżabilita` għandu jkollha l-faċilitajiet kollha għall-aċċess ta' din it-teknoloġija ta' l-informatika.

Anke l-Universita' ta' Malta trid tara li talloka s-servizzi u l-flus meħtieġa lill-istudenti biex ħadd ma jħossu fi żvantaġġ fil-qasam ta' l-informatika.

Ngħid għalija nistgħu mmissu diversi punti dwar x'tista' tagħmel it-teknoloġija avvanzata f'dak li għandha x'taqsam ma' l-informatika, basta naraw li fil-fatt din timxi at pace ma' dawk in-nies li fil-ħajja qegħdin fi żvantaġġ.

Per eżempju, permezz tal-braille computer systems, persuni neqsin mid-dawl għandhom aċċess għall-iscreen display in braille waqt li jagħmlu input permezz ta' keyboard.

Ħaġa bħal din tgħin lil dawn in-nies b'tali mod li fuq il-post tax-xogħol kważi jisparixxi l-handicap li jitilqu bih.

Illum għamilna ħafna avvanzi f'dan il-qasam għax anke daħlet is-sistema ta' power braille 40.

Ċertament li l-braille software għandu jiġi nkoraġġit ħafna aktar.

Per eżempju, il-mouse, il-monitor u l-iscreen tal-computer jistgħu jiġu aġġustati skond id-diżabilita' ta' dak li jkun, sew jekk huwa nieqes mid- dawl jew mis-smigħ u sew jekk għandu xi diżabilita' fil-mod kif jimxi, kif jitkellem u kif jaħseb.

Sur President, wieħed ma jistax ma jżommx ruħu aġġornat kontinwament fil- qasam tat-teknoloġija u għalhekk nemmen li din il-kummissjoni għandha żżomm ruħha aġġornata l-ħin kollu f'dan il-qasam.

Qed ninnota li ħafna mill- membri ta' din il-kummissjoni għandhom għal qalbhom dan il-qasam u jixtiequ li kull persuna żżomm ruħha aġġornata mal-current technologies li jkunu qed isiru.

Ċertament li din il-kummissjoni trid tara li l-adaptive technology timxi bl-istess pass li jimxi l-qasam tat-teknoloġija ħalli ħadd ma jibqa' jħoss li għandu żvantaġġ f'dan il-qasam u kulħadd ikun jista' jkollu l- istess aċċess għal din id-dinja ta' l-informatika.

Hawn ta' min isemmi li llum ċerti pajjiżi, speċjalment l-Amerka - meta tkun qed titkellem fuq dan il-qasam bilfors trid issemmi lil dan il-pajjiż għax ħafna mill- investimenti u mir-riċerki jsiru fl-Amerka - tant avvanzaw f'dan il-qasam li l-persuni b'diżabilita' qatt ma jħossuhom fi żvantaġġ biex ikollhom aċċess għal din it-teknoloġija.

Dan huwa riżultat tajjeb ħafna għax b'hekk persuni b'diżabilta' jkunu jistgħu jgħixu b'mod kompletament indipendenti.

Biex pajjiżna jilħaq dan l-għan il-computer environment irid ikun b'saħħtu, b'mod aċċessibbli u organizzat, u dan jista' jsir biss wara li jsiru ċerti studji mill-kummissjoni.

Sur President, ikun interessanti jekk naraw x'għandhom xi jgħidu l- organizzazzjonijiet, l-assoċjazzjonijiet u l-kummissjonijiet li qed jaħdmu għall-persuni b'diżabilita', anzi fl-opinjoni tiegħi dawn għandhom ikunu l- mutur tad-djalogu li jrid isir f'dan ir-rigward biex b'hekk inkomplu nwessgħu l-ideat li għandha timxi fuqhom din il-kummissjoni.

Filwaqt li wieħed għandu jħares lejn il-membri ta' din il-kummissjoni li għandhom diżabilita' b'rispett u b'dinjita', wieħed għandu jara li dawn jorganizzaw ruħhom kontinwament - kif fil-fatt hawn Malta huma organizzati, grazzi għal kulħadd, imma naturalment dejjem hemm il-ħtieġa li jibqgħu jorganizzaw ruħhom iktar b'mod professjonali għax wieħed dejjem irid itejjeb l-affarijiet - ħalli jkunu jistgħu jagħtu dak li jistgħu f'dawk li huma ideat, dettalji, messaġġi u ħsebijiet lil din il-kummissjoni ħalli hi tkun tista' timplimenta affarijiet importanti f'dak li għandu x'jaqsam mat- teknoloġija ta' l-informatika.

Jiena nixtieq nagħlaq id-diskors tiegħi billi ngħid li l-vuċi tal-persuni b'diżabilita' trid dejjem tibqa' tinstema' f'kull kummissjoni, jekk hemm bżonn, biex ħadd f'din is-soċjeta' u ħadd f'dan il-pajjiż ma jħoss li qiegħed fi żvantaġġ.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) La m'hawnx aktar rimarki, nistieden lill-Ministru Bartolo biex jagħmel il-winding up.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, ħadt gost ħafna nisma' lill-kollegi tiegħi taż-żewġ naħat tal-Kamra jitkellmu fuq din il-mozzjoni.

B'mod ġenerali, jidher li hawn qbil dwar x'għandu jsir f'dan il-qasam ħalli pajjiżna mhux biss igawdi mill-benefiċċji kollha li ġġib magħha t- teknoloġija l-ġdida imma wkoll biex noqogħdu attenti mill-aspetti negattivi ta' din l-istess teknoloġija.

Kważi kull kelliem semma li l-benefiċċji ta' din it-teknoloġija l-ġdida m'humiex awtomatiċi.

Issa hawnhekk ta' min igħid li dawn il-benefiċċji m'humiex awtomatiċi għaliex m'humiex se jinkisbu jew isiru waħedhom.

Għandu jkun hemm sforz nazzjonali magħqud biex pajjiżna jikseb mhux biss it-teknoloġija l-ġdida rigward hardware, infrastruttura tal-makni u infrastruttura fil-qasam tat-telekomunikazzjoni li għandna bżonn, imma wkoll it-taħriġ u l-aspett uman li hemm bżonn biex imbagħad dik it-teknoloġija nkunu nafu nużawha.

Innotajt ukoll bi pjaċir illi ġie enfasizzat ħafna l-fatt li waqt li bla dubju rridu kemm jista' ikun nagħmlu użu minn din it-teknoloġija l-ġdida biex pajjiżna jieħu sehem fl-iżvilupp ekonomiku dinji - mingħajr l-iżvilupp teknoloġiku ma nkunux nistgħu nagħmlu dan - fl-istess ħin irridu nagħtu kas l-aspett soċjali u l-aspett uman ta' l-effetti tat-teknoloġija l-ġdida.

Fil-fatt tkellimna fuq il-bżonn li din it-teknoloġija l-ġdida tgħin biex ikollna soċjeta' inklużiva, soċjeta' li ma tħalli lil ħadd barra minnha.

Semmejna l-problema li jekk il-firxa tat-teknoloġija ma tilħaqx lil kulħadd hemm ċans li fis-soċjeta' tagħna jkun hemm il-fqar il-ġodda u dawn jinkludu lil dawk li huma analfabeti teknoloġikament u għalhekk ma' l-analfabeti tradizzjonali jiżdiedu l-analfabeti teknoloġiċi u dawn ta' spiss ikunu l- istess persuni.

Semmejna wkoll il-bżonn li dan il-qbil nazzjonali jiġi tradott fi pjan ta' azzjoni strateġiku maħsub bil-kollaborazzjoni ta' kulħadd.

Il- kummissjoni m'għandha bl-ebda mod tikkontrolla l-iżvilupp f'dan il-qasam anzi trid isservi ta' forza ta' enerġija li xxerred, tistimula u tinċentiva dan l-iżvilupp.

Mela min-naħa waħda għidna li m'huwiex biżżejjed li nħallu l-affarijiet jiżviluppaw waħedhom u min-naħa l-oħra għidna li m'għandniex nirregolaw kollox u li kollox ikun ikkontrollat.

Fid-diskors introduttorju tiegħi - u nieħu gost li l-kollegi taż-żewġ naħat ta' din il- Kamra komplew jitkellmu f'din il-linja - sħaqt ħafna fuq il-bżonn ta' kordinazzjoni, networking u fuq il-bżonn li naħdmu flimkien.

Forsi waħda mill-aspetti pożittivi li t-teknoloġija l-ġdida tista' ġġibilna magħha - jekk s'intendi nieħdu l-inizjattivi li għandna bżonn nieħdu - hija li nitgħallmu naħdmu aktar flimkien.

Jekk f'dan il-qasam mhux se nitgħallmu naħdmu aktar flimkien mhux se jirnexxielna negħlbu ċerti ġelosiji territorjali msieken fejn aktar ikun moħħna li ħadd ma jidħlilna fl-għalqa.

It-teknoloġija waħedha li suppost minnha nnifisha ġġib in-networking u ġġib in-nies jaħdmu flimkien ma twassalniex għal dan.

Għalhekk irridu nitgħallmu naħdmu aktar flimkien.

Ġie enfasizzat ukoll il-fatt li l-istrateġija nazzjonali li għandu bżonn ikollna trid tkun f'qafas internazzjonali.

Dak li nkunu qed nagħmlu aħna hu li niflu u nistudjaw xi jkun qed isir f'pajjiżi oħra.

Minnu nnifsu l- iżvilupp teknoloġiku jġiegħlek tħares lil hinn mix-xtut tiegħek.

Ħafna drabi biex tagħmel avvanz f'dan il-qasam mhux biss tkun taf x'qed isir f'pajjiżi oħra iżda trid tikkopera magħhom ukoll.

Għalhekk il- koperazzjoni u l-kordinazzjoni ma jridux iseħħu biss fit-territorju nazzjonali u għal dan il-għan il-kummissjoni mistennija taħdem ħafna ma' oħrajn.

Ta' min igħid li fl-aġġornament ta' l-istrateġija nazzjonali ta' l- informatika qatt m'hu se jasal jum jew qatt m'hi se tasal data li fiha ngħidu li għandna l-istrateġija u d-dokument lesti u allura nkunu lestejna minn dak li kellna Fil-qasam ta' l-istrateġija nazzjonali ta' l- informatika l-proċess ta' tiġdid u ta' żvilupp huwa kontinwu għax trid taħseb, tfassal, twettaq, titgħallem mit-tajjeb u mill-iżbalji li tagħmel u terġa' taġġorna u tiżviluppa.

In-nies li hemm f'din il-kummissjoni hemm bżonn li jkollhom - m'għandix dubju li hekk huma - moħħhom miftuħ biex jaraw l-iżviluppi li qed iseħħu, jirċievu l-proposti ta' x'għandna nagħmlu u fid-dawl ta' dak li jkun qed iseħħ fid-dinja u anke tal-proposti li jiġu mill-protagonisti nazzjonali jagħmlu t-tiġdid u l-iżvilupp meħtieġ.

Il-kummissjoni mistennija taħdem b'ħafna clusters differenti.

Per eżempju, ikollok il-cluster ta' l-industrija, il-working group tat- telekomunikazzjoni, il-working group tal-persuni b'diżabilita', il-working group ta' l-edukazzjoni u l-working group ta' inizjattivi soċjali biex, per eżempju, nieħdu inizjattivi qalb l-adulti flimkien mal-kunsilli lokali u anke man-nisa ħalli min għal xi raġuni jew oħra s'issa ma kellux iċ-ċans li jitgħallem iħaddem din it-teknoloġija nagħtuh iċ-ċans iħaddimha u b'hekk ma jitħalliex barra mill-iżvilupp li għandna bżonn.

Per eżempju, se jkun hemm grupp li għandu x'jaqsam mat-tħaddim ta' l-informatika fit-turiżmu u fl- amministrazzjoni pubblika.

Mela f'kull qasam tal-ħajja se jkunu qed jifformaw dawn il-working groups li l-ħin kollu jkunu qegħdin jirċievu kemm x'ikun qed isir lokalment kif ukoll x'ikun qed isir internazzjonalment, imbagħad flimkien ikunu qed jifformolaw x'għandu jsir.

Biex jirnexxi x- xogħol ta' din il-kummissjoni trid il-ħin kollu żżomm kuntatt miftuħ ma' l- oqsma kollha tas-soċjeta' Maltija u naħseb li tagħmel tajjeb li perjodikament tiltaqa' ma' rappreżentanti taż-żewġ naħat tal-Kamra biex ikun hemm anke accountability mhux biss meta jasal ir-rapport - li b'din il- mozzjoni l-kummissjoni hija marbuta li tagħmel - iżda wkoll biex ikun hemm skambju ta' ideat u ta' esperjenza matul is-sena.

Fil-fehma tiegħi, waħda mill-affarijiet tajbin li ġrat kemm meta ressaqna din il-mozzjoni fuq l-istrateġija nazzjonali ta' l-informatika - kif ukoll meta ressaqna l-kummissjoni nazzjonali dwar l-edukazzjoni - kienet li l- kwalita' ta' kontributi u l-kwalita' ta' dibattitu li kien hawn f'din il- Kamra kien ta' livell ogħla mis-soltu.

Jista' jkun li dan ġara għaliex konna qed niddiskutu mozzjoni b'ċertu spazju ta' liberta' u mhux vot tal- gvern f'budget fejn ikun mistenni li fil-Kamra jkun hawn speċi ta' logħba football, fejn team jipprova jiskorja lill-ieħor.

Is-sabiħ meta ddiskutejna din il-mozzjoni, kif ukoll meta ddiskutejna l-mozzjoni dwar il- Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni, kien li ma qgħadniex naraw il- vantaġġi u l-iżvantaġġi jew kif nistgħu nużaw dan id-dibattitu biex niskorjaw kontra xulxin iżda pprovajna niskorjaw favur pajjiżna u żammejna l-focus tagħna fuqu.

Huwa importanti ħafna li fl-informatika niskorjaw favur pajjiżna.

Naturalment matul id-diskussjoni ma naqsux il-mumenti ta' kontroversja u l-mumenti ta' nuqqas ta' qbil.

Waħda mill-affarijiet sbieħ tad-demokrazija u tas-sistema tagħna hija d-diversita' u n-nuqqas ta' qbil.

Huwa min-nuqqas ta' qbil li niżviluppaw il-pożizzjonijiet tagħna.

Id- differenzi għandna nieħdu gost bihom għaliex jekk ikollok perspettiva u opinjoni differenti, id-dibattitu jkollu iktar valur u jkun hemm ċans li d- deċiżjonijiet li tkun qed tieħu jkunu aħjar.

Filwaqt li qed ngħid dan kollu ma nistax ma nikkummentax fuq ċerti fatti u din m'hijiex kwestjoni ta' opinjoni.

Fil-fehma tiegħi, m'huwiex il-każ li toqgħod tgħaddi ġudizzju fuq l-opinjonijiet.

Kulħadd għandu l- opinjonijiet tiegħu imma fuq il-fatti naħseb li kemm jista' ikun irridu nkunu korretti; ħalliha mbagħad li l-interpretazzjonijiet li noħorġu minnhom ikunu differenti.

Per eżempju, l-kollegi tagħna tan-naħa l-oħra ħadu l-okkażjoni biex jerġgħu jgħidu x'qed titlef Malta minħabba li bħalissa l-partit fil-gvern iddeċieda li ma jkomplix fit-triq li jimbotta lil pajjiżna għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk mhux se noqgħod nagħti sfond ta' kif dawk li għadhom mexjin f'din it-triq ma tantx jidher li se jkollhom risposta u riżultati malajr, għax żgur li se jkun beda s-seklu li ġej.

Għalhekk huwa importanti li fid-diskussjoni li nagħmlu - tkun xi tkun il-pożizzjoni tagħna ta' x'għandha tkun ir- relazzjoni ta' pajjiżna ma' l-Unjoni Ewropea, kemm jekk nitkellmu fuq sħubija sħiħa, kif ukoll jekk nitkellmu fuq relazzjonijiet mill-qrib imma mingħajr sħubija sħiħa - hemm bżonn li nkunu sinċieri u onesti mal-poplu Malti u mhux noqogħdu nipprovaw ningannaw fuq xi triq li se twassal bilfors għal xi riżultati maġiċi.

F'dan il-qasam irridu nimmaturaw aktar.

Il-pożizzjoni tal-Partit Nazzjonalista hija li għall-iżvilupp tagħna jaqblilna li nidħlu membri sħaħ fl-Unjoni Ewropea għax din iġġib ħafna vantaġġi.

Fost il-vantaġġi li ssemmew kien hemm li pajjiżna jkun jista' jieħu sehem sħiħ mill-benefiċċji tal-programmi ta' l-Unjoni Ewropea fil- qasam tax-xjenza, teknoloġija, riċerka u informatika u skond huma issa dawn il-bibien ingħalqu għalina.

Ma naħsibx li meta l-kollegi tagħna tan- naħa l-oħra jkunu korretti meta jgħidu dan.

L-ewwelnett ta' min igħid li s'issa ma kien hemm xejn konkluż ma' l-Unjoni Ewropea imma kien hemm biss taħdidiet u intenzjonijiet.

Apparti minn hekk, programmi internazzjonali ta' riċerka fl-informatika u ta' riċerka teknoloġika għadhom għaddejjin u se nirriferi għal wieħed partikolari.

Kollega min-naħa l-oħra semma li donnu mill-aħħar ta' Ottubru 'l hawn aħna dħalna fi żmenijiet ta' dlam u l- affarijiet li kienu qed jiġru qabel issa ntilfu.

Intqal ukoll li aħna abbandunajna kollox f'dan il-qasam.

Fost affarijiet oħra ssemma l-proġett ABEL, proġett importanti ta' riċerka li hija mdaħħla fih il-kumpannija l- aktar avvanzata li għandna f'pajjiżna, jiġifieri l-SGS.

Jien mort niċċekkja biex nara jekk aħniex daqshekk nies ħżiena, nies li ma nħobbux lil dan il-pajjiż u nies li nixtiequ noqtlu dan it-tip ta' żvilupp u programm ta' riċerka teknoloġika.

L-informazzjoni li għandi - s'intendi din hija informazzjoni bbażata fuq minn min hu mdaħħal fl-ABEL Research and Development Project - hija li dan il-proġett ta' riċerka mhux biss ma waqafx imma beda, għadu għaddej, qed jiġi operat fl-impjant ta' l-SGS Thomson f'Ħal Kirkop, qed jieħdu sehem fih kumpannija mill-Olanda, kumpannija rinomata ħafna minn Franza, l-SGS Thomson ta' Agrate ta' l-Italja kif ukoll il-Corporate Packaging ta' Grenoble.

L-SGS Thomson qed isservi ta' hub fejn qed isir dan il-proġett kollu kemm hu.

L-iskop tal-proġett hu li jintegra tagħmir kumpless biex titħaffef aktar u tilħaq kwalita' aħjar il-manifattura tas-semi-conductors.

Fih hemm ukoll kif jistgħu jintużaw materjali ġodda u teknoloġija ġdida biex ikun hemm sistema ta' manifattura iktar avvanzata u awtomatika ħalli l-pajjiżi li qed jagħmlu dan ix-xogħol ikunu aktar kompetittivi u effettivi f'pajjiżi fejn il-pagi huma għolja u għalhekk iservu biex kumpannija bħall- SGS tibqa' taħdem anke f'pajjiżi fejn il-pagi huma għolja.

Proġett bħal dan huwa importanti ħafna anke għal pajjiżna għaliex illum aktar minn qatt qabel pajjiżna ma jistax jiddependi li jiġbed lejh kumpanniji li jiġu hawn għax jaħsbu li l-pagi huma aktar baxxi minn pajjiżi oħrajn.

Illum dawn jiġu hawn għax ikollna nies imħarrġa u ta' teknoloġija għolja, il-bqija ma jiġux.

Importanti li ngħid dan għaliex min-naħa l-oħra ngħatat l-impressjoni li f'dan il-qasam ġie abbandunat kollox, li dħalna f'xi sqaq mudlam u li issa fuq Malta waqgħet xi purtiera ġdida tal-ħadid li tifridna mill-bqija tad- dinja.

Dan mhuwiex veru u fil-każ tal-proġett ABEL ta' l-SGS, il-proġett ta' riċerka għadu għaddej kif għadhom għaddejin ukoll proġetti oħrajn.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino, bil-permess tal-Ministru.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Madam Speaker, ġaladarba dan il-proġett li qed isemmi għadu għaddej, xtaqt nistaqsi lill-Ministru min se jħallas il-parti ta' nfiq għall-parteċipazzjoni Maltija?

Jekk ħarġu l-flus, minn liema parti ħarġu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jekk l-Onor.

Interpellant irid tweġiba ddettaljata fuq dan li għadu kemm staqsa nġiblu l-informazzjoni kollha.

L- informazzjoni li għandi hija li l-fondi għal dan il-programm mhumiex neqsin għax qed jikkontribwixxu għal dan il-proġett il-kumpanniji barranin li qegħdin jieħdu sehem fih u l-SGS qed toħroġ anke l-parti tagħha biex isir dan il-proġett.

L-importanti hu li dan il-proġett mhux veru waqaf.

Din importanti li ngħiduha għaliex qed tkompli tingħata l-impressjoni li mingħajr ċerti fondi mill-Unjoni Ewropea f'Malta se nidħlu fi żmien ta' l- għaks u fiż-żmien fejn ikollna nuqqas ta' progetti għall-futur.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Madam Speaker, jien kont hawn preżenti meta tkellem l-Onor.

Josef Bonnici u l-argument li għamel kien għar-rigward tal- finanzjament.

Ġaladarba l-applikazzjoni ta' Malta ġiet iffriżata, effettivament il-finanzjament tal-parti Maltija għall-parteċipazzjoni min- naħa ta' l-SGS, li hija stabilita f'Malta, ġie ffriżat min-naħa ta' l- Unjoni Ewropea.

Fuq din il-parti nitlob lill-Ministru jitfa' aktar dawl.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien m'għandix bżonn nitfa' aktar dawl.

Aħna niċċekkjaw x'qal testwalment l-Onor.

Josef Bonnici - mhux se noqgħod fuq il- memorja tiegħi għax mhux fair - u naraw jekk qalx li dan il-proġett kien se jsir u li issa waqaf.

Imbagħad jekk qal li dan il-proġett ma kienx se jsir għax issa l-fondi spiċċaw wieħed jikkorreġi dik l-impressjoni żbaljata li ngħatat, jekk qal hekk, ħalli nkunu fair.

Sadanittant jekk il-fondi humiex ġejjin mill-SGS Thomson, jekk il-fondi humiex ġejjin minn Brussels huwa immaterjali.

(Interruzzjonijiet) Iva, huwa immaterjali għax inkella inti qed tmur bil-mentalita' ta' Oliver Twist - can I have some more?.

Jien niftakar lil tan-naħa l-oħra jgħajru lil xi ħadd minn din in-naħa li biex isir xi ħaġa fil-pajjiż irid joqgħod jittallab minn sorsi barranin.

Issa se nerġgħu mmorru lura għal dik il-mentalita' li tant kienet tiġi mkasbra u mżebilħa?

(Interruzzjonijiet) Lill-SGS Maltija m'hemmx għalfejn nispjegalha jien għax aħna hawn ġew ngħidu ħafna diskors fuq kemm huwa importanti li l-inizjattiva privata jkollha enerġija u jkollha spinta.

Issa għandna kumpannija privata li xorta qed tgħaddas rasha fi proġett tajjeb u tgħid li se tkompli b'dan il-proġett, jiġri x'jiġri, u m'hemm xejn - ħalli nitkellmu ċar - x'jindika li fil-ftehim, li rnexxielu jilħaq dan il- Gvern ma' l-Unjoni Ewropea fuq it-tip ta' relazzjonijiet li aħna nixtiequ għal pajjiżna, ma jkunx hemm fondi min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea li nistgħu nibbenefikaw minnhom anke f'dan il-qasam.

Fil-fatt jekk wieħed jara x'tip ta' relazzjoni nixtiequ aħna ma' l-Unjoni Ewropea wieħed mill-oqsma li nsemmu huwa proprju l-qasam tax-xjenza u t-teknoloġija.

Aħna nafu li jkun tajjeb għal pajjiżna li f'dan il-qasam ikollna relazzjonijiet ma' l-Unjoni Ewropea, mhux ma' l-Unjoni Ewropea biss imma anke ma' pajjiżi oħra u ma' organizzazzjonijiet internazzjonali oħrajn.

Imma l-importanti hu li ma tidħolx il-mentalita' perikoluża - li donnu hawn min jixtieq idaħħal - li jekk għal xi żmien mhumiex ġejjin fondi mill- Unjoni Ewropea aħna għandna niċċassaw, għandna nieqfu, m'għandna nagħmlu xejn u noqogħdu nibku: Jaħasra, jaħasra, jaħasra!

Jien naħseb li dak ikun żbaljat għal pajjiżna.

Jien nixtieq nirringrazzja lil dawk fl-SGS Thomson li minflok joqogħdu jistennew il-manna taqa' minn Brussels jagħmlu x-xogħol li għandhom jagħmlu u jkomplu jiżviluppaw dawn il-proġetti, kif għandna proġetti oħra ta' riċerka għaddejjin ħalli ma nagħtux l-impressjoni żbaljata, nerġa' ngħid.

Anke fuq pjan kulturali u politiku hija żbaljata li nerġgħu ndaħħlu xi mentalita' neo-kolonjali li biex pajjiżna jimxi 'l quddiem irridu l-ewwel nistennew bilfors fondi mill-Unjoni Ewropea.

Nerġa' ngħid aħna se naħdmu biex dawn il-fondi internazzjonali li hemm f'dan il- qasam nużawhom ħalli ngawdu minnhom, imma allura sakemm jiġu dawk il-fondi noqogħdu ċċassati ma nagħmlu xejn!

U hemm proġetti oħrajn.

Biex ma nsemmux imbagħad - għax din waħda mill-affarijiet fejn nara li jkun hemm diżonesta' politika min-naħa l-oħra - li ngħatat l-impressjoni li l-għada li Bangemann telaq minn Malta pajjiżna kien se jsir ċentru tat- telekomunikazzjoni f'xi proġett flimkien mal-Fillandja u l-Awstrija u jaħasra dan iċ-ċentru ma sarx għax kien hemm bidla fil-gvern f'Ottubru li għadda!

Dan mhuwiex veru.

Jekk wieħed jara d-dokumenti kemm taż-żjara ta' Bangemann f'Malta kif ukoll il-follow-up meeting li kien sar bejn l-uffiċjali tad-DG3 u uffiċjali tat-Telemalta, l-ewwelnett ma qablux fuq il-kelma "ċentru".

Ejja nammettu li f'Malta għandna daqsxejn ta' megalomania f'dan il-qasam, li kull meta niltaqgħu ma' xi barrani ngħidulu: Għax ma tagħmilx ċentru hawn!

Qisna dejjem għaddejjin bid-diska li aħna mhux biss ċ-ċentru tal-Mediterran imma ċ-ċentru tad-dinja.

Din nagħmluha lkoll kemm aħna, biex inkunu fair ma' xulxin, qisha l-bqija tad-dinja dejjem qed tistenna lilna li nissuġġerixxulhom li jsir ċentru x'imkien u dejjem hawn nissuġġerixxuh għal xi raġuni jew oħra.

Kienu qed jgħidu li hawn se jsir ċentru tat- telekomunikazzjoni flimkien ma' l-Awstrija u mal-Finlandja.

F'dik il- laqgħa li saret fil-5 ta' Awissu, 1996 min-naħa tad-DG3 għamluhielhom ċara li ma kenux qed jgħidulhom li Malta se ssir ċentru imma li jistgħu jgħinuna biex niżviluppaw xi ħaġa f'dan il-qasam.

Importanti li ngħiduh dan biex ma nagħtux l-impressjoni li jaħasra kien hemm kollox lest u mbagħad għax inbidel il-Gvern f'Ottubru ta' l-1996 issa tlifna opportunitajiet kbar f'kull qasam!

Hemm biżżejjed dokumentazzjoni u għandkom biżżejjed kuntatti fid-Direttorat ta' l-Unjoni Ewropea biex tkunu tafu kemm saru dokumenti tas-suppost proġetti differenti li ħadna sehem fihom imma li jew ma kienx sar biżżejjed xogħol biex jibdew jew kien għad fadal ħafna u ħafna xogħol xi jsir biex nieħdu sehem f'xi wieħed minnhom.

Qed ngħid dan biex ma toqgħodx tingħata l-impressjoni li sa Ottubru ta' l- 1996 kien hemm xi jackpot kbir fi Brussels u l-Maltin kulma riedu jagħmlu hija li jagħfsu xi erba' buttini u jibdew ħerġin miljuni ta' ECUs.

M'huwiex fair u lanqas hija onesta' li nagħtu din l-impressjoni liċ- ċittadini sħabna.

Din hija mentalita' żbaljata u apparti milli hija żbaljata hija wkoll skorretta.

Jiġifieri l-proġetti internazzjonali ta' riċerka f'dan il-qasam se jkomplu, u se jkomplu anke permezz tal-COST, li fl-aħħar laqgħa fi Praga mhux biss aħna aċċettajna li nieħdu sehem, imma huma aċċettawna bħala membri sħaħ.

(Interruzzjonijiet) Allura inti trid tkun tallab?

Allura jekk ma ġġibx il-flus minn x'imkien ma teħux sehem?

Dan hu li qiegħed tissuġġerixxi?

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Onorevoli, indirizza lis-Sedja, jekk jogħġbok.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mela l-Onor.

George Pullicino, parti mill- ġenerazzjoni moderna tal-politika lokali, qed jgħid li jekk ma jkollniex fondi minn barra m'għandniex nieħdu sehem f'dawn l-affarijiet.

Imma aħna mhux biss se nsibu dawn il-fondi imma se nieħdu sehem.

Apparti minn hekk, nieħu gost ngħid ukoll li fit-18 u d-19 ta' Settembru li ġej se ssir f'Malta laqgħa għolja tal-COST biex ikomplu bil-proġetti u l-ipprogrammar li hemm f'dan il-qasam.

Allura ma neħdux sehem f'affarijet bħal dawn?

Aħna żgur li m'aħniex se nimxu b'din il-mentalita' u m'għandix dubju li fil- programmi u fl-attivitajiet tal-COST hemm proġetti fl-informatika.

Hemm, per eżempju, l-proġett nru 14 u l-proġett nru 15 li jittratta l- koperazzjoni teknoloġika u l-użu tal-computer fil-qasam tat- telekomunikazzjonijiet, fost oqsma oħrajn.

Pero' hemm ħafna proġetti differenti u issa huwa importanti li dawn nużawhom għaliex kemm jekk naqblu li nidħlu fl-Unjoni Ewropea u kemm jekk naqblu li jkollna relazzjonijiet mill-qrib ma' l-Unjoni Ewropea - u din hija importanti li ngħiduha għal kulħadd - irridu nneħħu l-mentalita' żbaljata li l-fondi internazzjonali, kemm jekk huma ta' l-Unjoni Ewropea, kemm jekk huma tal-Commonwealth, kemm jekk huma tal-UNESCO, kemm jekk huma tal-COST, huma ta' min huma, jekk mhux se naħdmu għalihom u nressqu proġetti speċifiċi, se joħduhomlna pajjiżi oħrajn.

Din hija xi ħaġa li kemm-il darba ġrat f'dan il-pajjiż taħt amministrazzjonijiet differenti, biex inkun fair ma' kulħadd.

Kemm-il darba f'pajjiżna tlifna opportunitajiet tajbin għax bqajna bil-mentalita' żbaljata li l-fondi internazzjonali nħarsu lejhom minn perspettiva ta' tallaba u nistennew li jaqgħu f'ħoġorna.

Aħna naħsbu li kulma rridu nagħmlu hija li noffru l-pożizzjoni ġeografika tagħna għaliex ninsabu f'nofs il-Mediterran u allura kważi awtomatikament naħsbu li l-bqija tad- dinja qiegħda tistenna biex l-affarijiet tallokahom hawnhekk mingħajr ma nagħmlu l-isforzi kolla meħtieġa biex dawn il-fondi mmorru għalihom u noħorġu bi progetti speċifiċi biex nieħdu sehem fihom.

Jekk se nibqgħu bil- mentalita' li nistennew biss mingħajr ma nkunu proattivi u mingħajr ma nieħdu l-inizjattiva, dawn il-fondi se jibqgħu jintilfu anke jekk ikunu available għalina, aħseb u ara jekk ma jkunux.

Għalhekk huwa importanti ħafna li nkunu attivi f'dan il-qasam u nieħdu l-inizjattivi aħna u ma noqogħdux nistennew x'se jiġri mir-relazzjonijiet tagħna ma' pajjiżi oħra jew ma' gruppi ta' pajjiżi oħra.

Biex inkomplu b'dawn l-inizjattivi li qed nieħdu l-Universita' qiegħda tidħol f'ħafna ftehim ġenerali ma' universitajiet oħra, fosthom anke fil- qasam ta' l-informatika.

Per eżempju, kemm il-programm li għandna ma' l- Universita' ta' Augsburg fil-Ġermanja, kif ukoll mat-Techinical High School for Economics and Technology ta' Berlin jittrattaw proġett ta' riċerka komuni fl-information technology.

L-istess ma' l-Universita' ta' Dublin, l- istess ma' l-Universita' ta' Lecce fl-Italja, l-istess ma' l-Universita' ta' Catania u l-istess ma' l-Universitajiet ta' Cambridge u ta' Kent fl- Ingilterra.

Dawn huma kollha proġetti li għandhom x'jaqsmu ma' l- information technology.

Qed insemmi dawn l-affarijiet biex nuru li jekk pajjiżna jrid jieħu sehem f'dan l-iżvilupp li qed iseħħ irridu nkunu fuq tagħna u rridu nuru inizjattiva.

Il-bqija naqgħu lura u, nerġa' ngħid, kemm jekk aħna favur li Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea u kemm jekk aħna favur li jkollna relazzjoni speċjali ma' l-Unjoni Ewropea, irridu ninsistu kemm nifilħu biex kemm jista' jkun nieħdu l-opportunitajiet li hemm mhux biss fl-Ewropa imma fil-Mediterran, fil-Paċifiku u anke fl-Istati Uniti ta' l-Amerka.

Aħna għandna nkunu proattivi għax jekk ma nurux inizjattiva min- naħa tagħna se nkunu qegħdin nagħmlu żball.

M'hu se jaqa' l-ebda bajtar, la minn Brussels, la mill-UNESCO u lanqas mill-Commonwealth.

Speċjalment f'soċjeta' ta' teknoloġija avvanzata, il-bajtar ma' tantx jaqa' 'l isfel u llum biċ-ċansijiet li hemm ta' networks u ta' komunikazzjoni malajr, jekk ma neħdux l-inizjattiva aħna se naqgħu lura.

GĦalhekk huwa importanti li l- kummissjoni tagħmel ix-xogħol tagħha anke nazzjonalment billi tinvolvi kemm tiflaħ setturi differenti biex ikollha thrust u strateġija tassew nazzjonali mhux biss fid-dikarjazzjoni iżda anke fil-mod kif taħdem.

Fil-fatt ix-xogħol biex jaraw xi struttura u x'tip ta' budget se jkollhom diġa' beda u rrid ngħid li aħna ma ridna nimponu xejn fuqhom.

Aħna rridu lilhom joħorġu bi proposti kif se jorganizzaw l-istruttura tagħhom, kemm se jkollhom nies, min fejn ġejjin dawn in-nies u l-mod kif se jaħdmu.

Dan kollu se jkollhom ċans jagħmluh huma fil-laqgħat tagħhom, u anke kif se jiżviluppaw ċerti relazzjonijiet bejn ċerti entijiet differenti bħal, per eżempju, ir-relazzjoni bejn il-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija u l-Kunsill Nazzjonali għat-Teknoloġija ta' l-Informatika.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino, bil-permess ta' l-Onor.

Bartolo.

Onor. Pullicino, jekk jogħġbok, kun brief kemm jista' jkun.

ONOR.

GOERGE PULLICINO: Ladarba l-Ministru qed jgħid li l-Gvern ma mpona xejn, qed nifhem tajjeb li l-Gvern mhuwiex se jibqa' jesiġi li l-persuni li se jkunu qed jgħinu lill-Kap Eżekuttiv tal-Kummissjoni Nazzjonali għat- Teknoloġija ta' l-Informatika jkunu bilfors mill-MSU jew mill-MITTS?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien naħseb li l-aħjar ħaġa hi li nħalluhom jiġu bil-proposti tagħhom għax inkella nkunu qed norbtulhom idejhom minn qabel dwar kif għandhom jaħdmu u b'min għandhom jaħdmu.

Madam Speaker, jien nixtieq nirringrazzja lil kull min ħa sehem f'din id- diskussjoni u l-fatt li ġieli ma qbilniex bejnietna huwa tajjeb għax f'soċjeta' demokratika bilfors jiġu espressi opinjonijiet u punti diversi.

Huwa importanti li f'dan il-Parlament tressqet mozzjoni f'dan ir-rigward u mhux saret sempliċement stqarrija ministerjali għax kieku saret stqarrija ministerjali żgur ma kienx ikun hemm iċ-ċans li jkollna dibattitu daqshekk mifrux u wiesa' fuq dan il-qasam imma konna sempliċement nagħmlu żewġ minuti naqraw xi ħaġa u jispiċċa kollox.

Waqt dan id-dibattitu aħna rajna kemm hu importanti li kemm jista' jkun nies li ġejjin minn setturi differenti jaħdmu flimkien biex b'hekk f'pajjiżna jxerrdu kultura ta' xjenza u teknoloġija fl-iskejjel u fis-soċjeta' kollha kemm hi.

Huwa importanti ħafna li nħallu lis-settur privat jieħu l-ispinta li għandu bżonn u li flimkien naraw kif nistgħu naħdmu biex insaħħu dan il-qasam.

F'pajjiżna hemm bżonn kbir li tidħol id-drawwa li s-service providers, jiġifieri mhux l-internet providers biss imma anke t-Telemalta u dawk kollha li b'xi mod jew ieħor jipprovdu servizz f'dan il-qasam, ikunu f'kuntatt kontinwu - hawnhekk naħseb li l-kummissjoni għandha rwol importanti x'taqdi - biex jiddiskutu l-problemi u l-opportunitajiet ġodda li hemm f'dan il-qasam għaliex waqt li l-kummissjoni għandha r-rwol importanti li toħroġ b'inizjattivi ġodda, aħna rridu nieħdu ħsieb, niżviluppaw, nikkultivaw u nsaħħu dak li għandna.

GĦalhekk kif għidt diġa' huwa importanti ħafna li kemm is-service providers kif ukoll il-users jiltaqgħu kontinwament biex jaraw x'għandu jsir f'dan il-qasam.

(Interruzzjonijiet) Dak mhux investiment ġdid li semma l-kollega tiegħi, il- Ministru Mizzi?

Mingħajr investiment ġdid fid-digital communications l- investiment li qed tagħmel it-Telemalta ma kienx ikun possibbli bħalma ma kienx ikun possibbli li nidħlu f'areas ġodda.

(Interruzzjonijiet) Ċertament li jien nirrikonoxxi x-xogħol li għamlet l-amministrazzjoni preċedenti f'dan il-qasam.

Fil-fatt fis-snin li għaddew il-voice network tat- Telemalta kien ġie upgraded ħafna imma ftit kien sar xogħol biex jiġu żviluppati l-oqsma tad-data communications u l-high speed data communications, tant li organizzazzjonijiet bħall-Bank of Valletta u l-MSU kellhom iwaqqfu n-networks tagħhom peress li t-Telemalta ma kenitx f'pożizzjoni li taqdihom u fil-fatt illum din il-korporazzjoni qed tipprova tirrimedja dan il-qasam.

Madam Speaker, biex nagħlaq dan id-diskors nixtieq ngħid li filwaqt li aħna f'dan il-Parlament ilkoll kemm aħna qbilna kemm hu importanti li niżviluppaw it-teknoloġija l-ġdida, huwa importanti ħafna li ma jkollniex illużjonijiet f'dan il-qasam.

Studju li ħareġ proprju dan ix-xahar fl- Istati Uniti fil-ħarġa "Atlantic Monthly" wera kemm irridu noqogħdu attenti li ma jkollniex illużjonijiet esaġerati f'dan il-qasam għax inkella jkollna dak li l-artiklu sejjaħ bħala "the computer delusion".

Fil-fatt id- delusion il-kbira li daħlet ġejja mill-fatt li l-Istati Uniti hija waħda mill-iktar pajjiżi li investiet miljuni kbar ta' dollari biex fl-iskejjel jidħlu l-computers u l-IT.

Dan l-istudju jsemmi kif dawn il-proġetti l- kbar li ġew launched mill-President Bill Clinton mhux talli ma wasslux għall-kisbiet edukattivi mixtieqa imma talli żiedu r-rati ta' falliment.

Dan l-istudju ħasad lil ħafna nies involuti fis-sistema edukattiva Amerikana.

Il-kittieb ta' dan l-artiklu, Todd Oppenheimer wissiehom li qabel ma jkomplu jippompjaw miljuni kbar ta' dollari fit-teknoloġija l- ġdida fl-iskejjel tagħhom, għandhom jaraw li jonfqu dak li hu fundamentali għax hawn wieħed irid jiftakar li l-edukazzjoni qiegħda biex it-tfal jitgħallmu jaqraw, jiktbu, jikkalkolaw u jħaddmu moħħhom.

GĦalkemm dawn l- affarijiet m'humiex meqjusa glamorużi jew affaxxinanti ma nistgħux ninsewhom u nintilfu fl-illużjoni ta' l-IT.

Filwaqt li għandna naħdmu lkoll flimkien, hi x'inhi l-opinjoni tagħna, biex inkomplu niżviluppaw u nsaħħu l-użu tat-teknoloġija l-ġdida irridu naraw ukoll aspetti soċjali oħra ta' ħajjitna għax l-użu tat-teknoloġija l-ġdida b'hekk biss tista' sservi għall-umanita'.

Huwa importanti ħafna li t-teknoloġija l-ġdida tkun hemm għall-bnedmin u mhux il-bnedmin għat-teknoloġija l-ġdida.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Il-mistoqsija hi l-emenda verbali kif imressqa mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda verbali għaddiet nem. con.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa mill-Onor George Pullicino.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda għaddiet nem. con.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin għall-Aġġornament.

Nistieden lil-Viċi Prim Ministru biex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 15 ta' Lulju fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Garanziji ta' Self lil Impriżi Żgħar - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - it-Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awditur Ġenerali u l-Uffiċċju Nazzjonali tal- Verifika - it-Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Madam Speaker, ix-xogħol li jien trabbejt fih, għadni naħdem fih u nibqa' naħdem fih huwa bħala sid ta' ħanut.

Bħala retailer ma nistax niġi hawn u, għalkemm f'ambjent kompletament differenti, ninsa lill-sħabi tal-ħwienet u l-problemi li qegħdin niffaċċjaw fix-xogħol tagħna.

Inħoss li għandi r-responsabbilta' li nitkellem dwar il- problemi kbar li bosta sidien tal-ħwienet qed jiffaċċjaw.

Dawn huma kemm problemi finanzjarji kif ukoll problemi fir-relazzjoni tagħhom mal- konsumaturi.

Madam Speaker, irrid nikkundanna r-reklamar li qiegħed isir fuq il-mezzi tax-xandir.

Dawn ir-reklami huma maħsuba biex juru kemm raħsu l-prodotti b'riżultat tal-liġi tad-dwana u s-sisa.

Dan ir-reklamar huwa eżerċizzju ta' ingann.

Huwa parti minn eżerċizzju ta' propaganda tal-gvern imħallsa bi flus il-poplu u flus in-negozjant.

Sistematikament il-Gvern irid jimmanipola lill-poplu.

Dawn huma riklami li qegħdin ideffsu f'moħħ il- poplu li l-ħajja bdiet torħos u fejn m'hemmx roħs ir-raġuni hija għaliex in- negozjant qiegħed jagħmel qligħ żejjed, profiteering.

Dawn ir-riklami qegħdin jingannaw għaliex huma aħbar finta għax bil-liġi tad-dwana u s-sisa l-ispejjeż tan-negozju għolew.

Kellna taxxi fuq taxxi u għalhekk dawn huma riklami li qegħdin jixhdu l-pandimonju li dan il-Gvern jinsab fih.

Dan il- Gvern kellu l-mandat li jraħħas il-ħajja u mhux li jagħmel liġi li tgħolli xi prodotti jew inkella traħħas xi prodotti.

Madam Speaker, dan il-Gvern għandu problemi kbar.

Hu biss jaf kemm huma kbar u gravi dawn il-problemi.

Tant hu hekk li biex jiġġustifika liġi li għamel u li jaf li ma rnexxietx kif xtaqt hu, qiegħed ixandar kontinwament aħbar li tinkludi ingann.

Li l- Gvern ixandar li b'riżultat tal-liġi tad-dwana u s-sisa xi prodotti raħsu m'hu xejn ħlief tentattiv biex permezz ta' rikatt ixandar aħbar ta' dak li kellu jiġri u ma ġarax.

Permezz tar-reklamar irid jgħid li l-liġi rnexxiet pero' jaf li ma rnexxietx.

Permezz tar-reklamar irid joħloq ambjent li juri li l-prodotti raħsu, għalkemm jaf li dan l-ambjent ma nħoloqx.

B'dan ir- reklamar - li huwa riżultat ta' boycott min-naħa tal-Gvern fuq l- industrijalisti - lill-industrijalisti qiegħed jisforzahom biex iraħħsu.

Dan huwa aġir li qed joħloq malafama.

Tant hu hekk li dawk imsemmija waslu biex ħadu lill-Gvern il-qorti biex jieħdu ġustizzja kontra l-malafama li saritilhom.

Madam Speaker, l-effett ta' dan ir-reklamar huwa negattiv.

Qed ipinġi lil tal-ħwienet bħala ħallelin.

Il-Gvern qiegħed jinqeda bi flus il- poplu biex jgħajjar ħallelin lil dawk il-ħaddiema li huma sidien ta' ħwienet.

Permezz ta' dan ir-reklamar il-konsumatur huwa mġiegħel jemmen li akkost ta' kollox, il-prodotti raħsu.

Jekk prodotti ma raħsux, dan hu għaliex tal-ħanut qed jaqla' iktar milli suppost.

Din hija sitwazzjoni inaċċettabbli f'pajjiż fejn kull min kien fil-gvern wiegħed li jaħdem biex ikun hawn konsultazzjoni bi djalogu kontinwu biex intejbu l-livell tal- ħajja.

Sitwazzjonijiet bħal dawn ikissru dak kollu li dan il-poplu b'tant sagrifiċċju ilu jibni.

Madam Speaker, meta niġu biex ngħaddu l-kummenti f'dan il-Parlament, in- negozjant dejjem jaqlagħha ħażin, ikun hemm min ikun hemm fil-gvern.

Illum qed jiġi mgħajjar ħalliel, u dan qiegħed isir b'reklami mħallsa bi flus il- poplu.

Dawn huma reklami li jiswew l-eluf tal-liri.

Biżżejjed ngħidu li mir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6945 - li staqsa l-Onor.

Austin Gatt lill-Onor.

Alfred Sant - ħareġ li fuq Television Malta saru b'Lm6,596 reklami.

Fuq is-Super I saru bi Lm8,640 riklami u fuq Smash Television - biex inkunu qegħdin insemmu r-reklami kollha tat-televison - saru b'Lm420 riklami.

F'dawn ir-reklami l-Gvern qed jallega li xi prodotti raħsu pero' mhux qiegħed juri kemm.

Qiegħed iġiegħel lill- konsumaturi ifittex roħs pero' mhuwiex jispjega li kull ħanut m'għandux l- istess spejjeż tan-negozju.

Permezz ta' dan ir-reklamar li jiġġeneralizza, tal-ħanut qed joħroġ ta' ħalliel mal-konsumatur.

Li l-Gvern jirrikorri wkoll biex ixandar ismijiet ta' industrijalisti li skond hu qegħdin jagħmlu profiteering huwa aġir inġust, tipikament ta' l- agħar żmien tas-soċjaliżmu, meta l-Gvern kellu l-kontroll ta' kollox.

Madam Speaker, din it-tmexxija li qiegħda tikkontrolla s-suq teħodha kontra l-pirnċipju tas-suq ħieles.

Hija tmexxija li qiegħda tnissel biża'.

Din il- biża' hija forma ta' rikatt u fil-ġejjieni se tissarraf fi sfiduċja fil- Gvern li ttellef l-iżvilupp li l-ekonomija ta' dan pajjiżna kienet qabdet.

Għal din l-irresponsabbilta', min-naħa tal-Gvern inżomm responsabbli lis- Segretarju Parlamentari għas-Self Employed, l-Onor.

Gavin Gulia.

Nixtieq nagħmillu wkoll xi rimarki.

Il-Gvern ħa permess mill-industrijalisti, li qegħdin jidhru l-prodotti tagħhom fir-reklami tat-television, u li skond il-kalkoli tal-Gvern il- prezz tagħhom roħos?

Jekk iva jgħidilna.

Il-Gvern jaċċetta li permezz tal- liġi tad-dwana u s-sisa huwa għabba lin-negozjant b'taxxi fuq taxxi u saħansitra wasal biex talabhom lura flus li kienu tħallsu bħala refunds tal- VAT?

Jammetti l-Gvern li din l-ispiża tar-refunds li trid titħallas lill- Gvern minn negozjant hija spiża fuq kull negozju, u llum jew għada jrid iħallas għaliha l-konsumatur?

Fil-kalkoli ta' kif qed jallega li l- prezzijiet roħsu, il-Gvern qed jikkalkula ż-żieda fl-ispejjeż tan-negozju?

Qed jikkalkula li mhux kull negozju għandu l-istess spejjeż?

Madam Speaker, qed ngħid dan kollu biex din il-problema tan-negozjanti tkun irreġistrata fid-dibattiti ta' dan il-Parlament.

Il-pajjiż qiegħed ikun imġiegħel jifhem - u forsi jemmen - li l-prezzijiet roħsu.

Li ġara huwa li żdiedu l-ispejjeż tan-negozji.

Ma nistgħux naslu li jkollna pajjiż modern li jemmen fis-suq ħieles jekk se nibqgħu nittrattaw lin-negozjanti b'dan il-mod.

Li noħolqu segretarju parlamentari għas-self employed kien pass pożittiv.

Kien pass li wera l-intenzjoni li se jkun hemm konsultazzjoni ma' dan is-settur.

Kienet deċiżjoni li tat xhieda li l- Gvern irid jaħdem id f'id mas-settur tan-negozju, pero' qed jidher li dan il-ministeru m'għadux aktar jirrispetta t-terms of reference tiegħu.

Madam Speaker, nappella biex is-Segretarju Parlamentari għas-Self-Employed u l- unions ta' dan is-settur jagħmlu dmirhom iżjed milli diġa' għamlu biex dawn ir-reklami jsiru b'mod li ma jkunux mezz ta' inġustizzja.

Fil-pajjiż jidher li qed jonqos ix-xogħol.

L-ispejjeż tal-prodotti, minħabba li l- Gvern żied l-ispejjeż tan-negozju bit-taxxi li għamel, jidhru li jridu jogħlew.

Il-konsumatur jonfoq skond id-dħul tiegħu pero' illum qed jonfoq inqas għax qiegħed jaqla' inqas.

Is-suq ta' kull settur huwa wieqaf, ibda minn tal-bini sa tal-ħwienet.

Jirriżulta li ħafna negozji huma f'diffikultajiet finanzjarji kbar.

Is-suq waħdu diġa' għamel is- sitwazzjoni diffiċli pero' din il-propaganda tal-Gvern qegħda żżid il- problemi.

In-negozji tagħna se jkunu mġiegħla jadottaw sistema ta' negozju ta' tqanċiċ.

Meta tagħmel negozju tkun qisek qed tisraq.

Id-dħul tal-Gvern diġa' naqas.

Il-Gvern diġa' kien uriena li ġabar inqas mill-VAT f'dawn l- aħħar xhur.

Diġa' uriena li ġabar inqas mill-capital gains u jidher li se jkompli jiġbor inqas.

Dan il-kontroll tal-prezzijiet qed ireġġa lura l- ekonomija tagħna għal żmien il-price orders.

Qegħdin nitkellmu fuq settur li jimpjega 15,000 ruħ u mas-700 ruħ f'dak li għandu x'jaqsam wholesale u retail.

Il-private market sector kollu kemm hu jimpjega mas-47,000 ruħ.

Qegħdin nagħmlu propaganda li qed toħloq spekulazzjoni ta' roħs.

Jekk se nibqgħu sejrin hekk se jonqos aktar ix-xogħol għaliex iżjed negozjanti se jsibu pożizzjoni diffiċli f'dak li għandu x'jaqsam mal-finanzjament tan- negozji tagħhom.

Jiddispjaċini ninnota li l-Prim Ministru, meta kien għadu Kap ta' l- Oppożizzjoni, fit-tħejjija għall-elezzjoni ġenerali kien qal li l-għoli tal-ħajja mhuwiex importat iżda maħluq lokalment.

Darb' oħra kien qal li l- Gvern qed jgħolli l-ħajja iżda issa qiegħed jgħid li n-negozjanti qegħdin jgħollu l-ħajja.

Kien jaħseb ukoll li jekk titneħħa l-VAT ikun hawn aktar purchasing power għax kien qal li l-problema hija s-set-up tat-taxxi.

Illum qegħdin naraw li bil-VAT kellna sistema fejn l-ispejjeż tan-negozju kienu irħas.

Madam Speaker, il-Gvern qed ixandar lista li turi prezzijiet ta' prodotti li raħsu pero' ma jgħidx b'kemm.

Lanqas fuq is-servizz tat-telephone għall- konsumatur -il-freephone - ma jgħidu kemm hu l-prezz tal-prodott.

Dan juri li r-roħs li qiegħed ixandar il-Gvern huwa finta.

F'suq ħieles il-prezz ikun ikkwotat skond il-bejgħ u x-xiri tal-prodott .

Nistgħu ngħidu li għandna Gvern li f'dawn l-aħħar sitt xhur qiegħed jorbot is-suċċess tiegħu ma' roħs ta' xi 5c f'hamburger u xi ftit cents fuq l-inbid jew birra u trab tal-ħasil.

Hu stess qed jallega li dawn suppost roħsu.

Nawgura li dan l-eżerċizzju ta' informazzjoni jkun immirat biex jispjega din il-liġi u niċċaraw il-ħafna punti li għadhom mhux prattikabbli.

Il-liġi għandha ħafna punti li għadhom qegħdin inisslu problemi kbar fi x'ħin tiġi biex timplimenta n-negozju.

Jekk inneħħu l-ingann minn dan l-eżerċizzju ta' informazzjoni nkunu qegħdin nirrispettaw id-dritt tal-poplu tagħna li jkollu informazzjoni li tirrispetta l-verita'.

Huwa importanti li dawn l- iżbalji jieqfu immedjatament biex ikollna suq aktar ħieles.

Nawgura wkoll biex kull min għandu vuċi jsemmagħha biex dan l-abbuż jinqata'.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, fl-aħħar aġġornament kont tkellimt ftit dwar it-traffic management u llum se nħares ukoll minn aspetti differenti ta' kif u x'jista' jinfluwenza t-traffiku f'pajjiżna.

Se nħares ukoll lejn x'jista' jwassal biex jew ikollna tnaqqis - fiċ-ċirkostanzi tagħna ftit hemm ċans - jew żieda fit-traffiku fis-snin li ġejjin.

Jekk wieħed jagħti titwila lejn ir-risposti parlamentari li ħadna dalgħodu, isib riferenza għan-numru ta' persuni li huma liċenzjati f'pajjiżna u hemm ukoll informazzjoni dwar iż-żieda fil-popolazzjoni.

Dawn huma żewġ fatturi li fir-realta' huma marbutin ftit jew wisq flimkien għaliex illum, kif nafu, hekk kif ġuvni - jew xebba - jagħlaq it-18-il sena, waħda mill-ewwel affarijiet li jagħmel hija li jmur jiġri biex iġib il-liċenzja tas-sewqan.

Aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar se tikber din iż-żieda fin-numru ta' persuni bil-liċenzja u allura hawn għandna indikazzjoni li se jkollna pressjoni akbar fuq it-toroq biż-żieda fit-traffiku.

Madam Speaker, l-ewwelnett iċ-ċifra tal-popolazzjoni f'pajjiżna turi, bejn wieħed u ieħor, żieda konsistenti ta' 0.9% kull sena, jiġifieri 3000 persuna kull sena.

Din qiegħda ġġib magħha pressjoni fuq it-traffiku għaliex żieda fil-popolazzjoni tirrifletti ruħha f'żieda fil-persuni liċenzjati, li jekk mhux diġa' qegħdin jilħqu ċ-ċifra ta' 3,000 persuna kull sena, aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar se jiżdiedu u jiżdied ukoll in- numru ta' vetturi.

Fir-realta' jekk tgħaddi minn ċerti toroq f'ċerti ħinijiet tal-ġurnata malajr tinduna li hemm bżonn ta' sistemi tat-traffiku li huma differenti minn dawk li qegħdin napplikaw illum.

Anke l-Gvern tal- lum donnu qiegħed jifhem il-ħtieġa ta' l-użu tat-traffic lights, xi ħaġa li kienet reġgħet ġiet introdotta matul l-aħħar ħames snin ta' l- amministrazzjoni preċedenti, ħaġa li għenet u qed tkompli tgħin biex wieħed jagħmel kontroll aħjar tat-traffiku.

F'pajjiżna nsibu li l-ammont globali ta' persuni liċenzjati kull sena - jekk nieħdu l-1996, li m'għandhiex tkun xi sena aktar eċċezzjonali minn tas- soltu - huwa ta' aktar minn 7,200.

Fiċ-ċirkostanzi tagħna din hija ċifra għolja mmens u tikkrealna ċerti problemi, aktar u aktar meta wieħed jifhem li fl-ewwel ftit xhur ta' meta persuna jkollha l-liċenzja ftit ikollha esperjenza ta' sewqan.

Jiena nagħmel appell żgħir lil żewġ kategoriji ta' sewwieqa; l-ewwelnett lill-kategorija ta' sewwieqa żgħażagħ li normalment, fl-entużjażmu li jridu juru li għandhom liċenzja, forsi jsuqu b'veloċita' li tkexkxek.

Nappella wkoll għall-bonsens ta' dik il-kategorija ta' sewwieqa li għalqu ċerta eta'.

Skond l-informazzjoni li toħroġ mill-istess domandi parlamentari, fil-pajjiż għandna wkoll 20,000 persuna bil-liċenzja li għandhom aktar minn 60 sena.

Naturalment m'hemmx kategoriji differenti skond l-eta' għax jiena naf persuni li għandhom aktar minn 80 sena li għandhom liċenzja tas-sewqan.

F'din il-kategorija ta' sewwieqa aktar ma wieħed jikber fl-eta', għalkemm fir-realta' jkun qed isuq tajjeb, forsi korrett iż-żejjed fis-sens li żgur josserva l-ispeed limits u affarijiet simili, pero' kultant ikun hemm ukoll nuqqas ta' reazzjoni għas-sinjali fit- toroq u forsi anke kaġun ta' prekawzjoni żejda jiġu kkawżati ċerti accidents.

Madam Speaker, hawnhekk forsi wieħed isemmi l-funzjoni tal-pulizija tat- traffiku fil-pajjiż.

Jiena personalment ma nemminx li l-pulizija tat- traffiku għandu jkun dak li joqgħod jagħti ċ-ċitazzjonijiet lin-nies għaliex jiksru xi regolament partikolari tat-traffiku.

Għall-kuntrarju, fl- opinjoni tiegħi l-pulizija tat-traffiku għandu jidderieġi t-traffiku billi jiġbed l-attenzjoni meta jara lil xi ħadd li ma jkunx qiegħed josserva r- regoli, b'mod partikolari jekk dan ikun l-ewwel nuqqas tiegħu.

Il-pulizija tat-traffiku għandhom ikunu preżenti f'ċerti ħinijiet tal-ġurnata, partikolarment f'toroq fejn it-traffiku jkun qawwi u jinħolqu t-traffic jams.

Wieħed jista' malajr jidentifika numru ta' toroq li m'huwiex kbir wisq li f'ħinijiet partikolari tal-ġurnata aktarx li se jsib diffikulta' biex jgħaddi minnhom.

Per eżempju, in-naħa ta' Marsascala u n-naħa ta' Buġibba, b'mod partikolari fil-weekends, wieħed jirrealizza li hemm bżonn ta' intervent tal-pulizija tat-traffiku.

Imbagħad hemm junctions oħrajn li huma wkoll ta' importanza matul il-ġimgħa.

Per eżempju, fl-inħawi tar- roundabout tal-Marsa - dik ta' ħdejn il-Marsa Dock - fil-ħinijiet tax- xogħol ikun hemm ammont sostanzjali ta' traffiku kemm filgħodu u kemm filgħaxija.

Hemm postjieti oħra li jkollhom ammont sostanzjali ta' traffiku, per eżempju, ħdejn it-tank tal-gass ġewwa Regional Road, fejn ikun hemm traffic jams f'ċerti ħinijiet tal-ġurnata, partikolarment fil-għodu u wara nofsinhar meta l-ħaddiema tal-gvern jaħdmu bil-ġranet, u filgħodu u għall-ħabta tas- siegħa meta l-ħaddiema jkunu bin-nofs ta' nhari.

Allura fl-opinjoni tiegħi nistgħu nidentifikaw dawn is-siti fejn l-intervent tal-pulizija għandu jkun aktar spiss biex jikkontrolla t-traffiku ta' dawn l-inħawi.

Madam Speaker, Triq Reġjonali hija t-triq li magħha kulħadd jassoċja l- bridges li hemm hemmhekk, qabel ma tidħol u wara li toħroġ mill-mina.

Fir- risposta li ngħatat dalgħodu ntqal li ma jsirux kontrolli fil-joints ta' dawn il-bridges u, fl-opinjoni tiegħi, għalkemm fir-risposta qed jingħad li d-Dipartiment tat-Toroq qed jaħdem fuq pjan biex jibda jsir dan it-tip ta' kontroll, naħseb li għandna nfittxu nibdew nagħmlu dawn it-tip ta' testijiet biex naraw li l-bridges ikunu taħt kontroll u għassa stretta u naħseb li għandna naraw ukoll x'tip ta' vetturi jkunu għaddejjin minn fuqhom.

Bħal f'kull struttura oħra mibnija permezz tal-concrete u materjali differenti, bħalma huma l-bridges li għandna ġewwa pajjiżna, għandna naraw li jsir kontroll kontinwu fuq il-kwalita' ta' dawn il-bridges, fis-sens li naraw li ma jkunx hemm deterjorament tal-post li jgħaqqad il-pilastri mal- kumplament tal-bridge, aktar u aktar meta wieħed jiftakar li minn dawn l- inħawi jgħaddu eluf ta' karozzi kuljum.

Meta wieħed jiftakar li minn dawn it-toroq ta' ċerta importanza jgħaddu wkoll numru sostanzjali ta' vetturi kbar li jġorru l-materjal, wieħed irid jifhem li dawn il-postijiet għandhom ikunu kontinwament fi stat tajjeb.

Madam Speaker, nagħmel ukoll riferenza għall-preżenza tal-pulizija, mhux biss fit-toroq tagħna imma f'diversi postijiet ta' importanza.

Nerġa' ngħid li għalkemm ma nemminx li l-pulizija għandu jaqdi l-funzjoni tiegħu billi jagħti ċ-ċitazzjonijiet, nemmen li għandu jkun hemm il-preżenza tal- pulizija f'postijiet bħalma huma l-Għadira u ċ-Ċirkewwa.

Hemmhekk għandna żewġ għases li ma jkunux miftuħin kontinwament il-ġurnata kollha u nappella lill-Gvern biex almenu fix-xhur tas-sajf, meta jkun hemm ammont sostanzjali ta' nies ferm ikbar minn tas-soltu, f'dawn il-postijiet l-għases għandhom jinfetħu l-ġurnata kollha u jkun hemm il-pulizija l-ħin kollu proprju biex jagħmlu kontroll aħjar tat-traffiku li jkun hemm hemmhekk.

Nirringrazzjak, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 15 ta' Lulju fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif kommunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ĦABS ĊIVILI - TWIN-BAY PROJECT

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex jikkonsisti t-twin-bay project tal-Ħabs?

Min applika fil-pre-qualification stage?

Min intgħażel?

X'kienu l-kriterji wżati fl-għażla?

Min kien imdaħħal fl-għażla?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel l-ewwel parti tal-mistoqsija lill-Ministeru li taħtu jaqgħu l-affarijiet interni filwaqt li l-partijiet l-oħra tal-mistoqsija jagħmilhom lill-Ministeru tal-Finanzi u Kummerċ.

DIPARTIMENT TAL-BINI U INĠINERIJA - SURVEYOR

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Issa li tħabbar ir-riżultat għall-"postijiet ta' Senior Quality Surveyor fid-Dipartiment tal-Bini u Inġinerija tat-taqsima tax- xogħlijiet", jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-applikanti; kemm għaddew applikanti; u kemm minn dawk li għaddew se jidħlu fil-kariga msemmija?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru hija hekk.

In-numru ta' dawk li applikaw kien ta' 12.

Għadda wieħed biss.

Sintendi dak li għadda se jimla' l-vakanza.

VALLETTA - DIPARTIMENT TA' L-INDUSTRIJA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ma tkompliex ix- xogħol fuq dak li kien id-Dipartiment ta' l-Industrija, fi Triq il-Punent, il-Belt u jekk se jitkompla meta hu stmat li jispiċċa?

Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet l-istima oriġinali u kemm intnefaq s'issa, kemm kien stmat li kellu jdum ix-xogħol u min kien il-perit inkarigat?

Jaf il- Ministru jekk ingħatax kumpens lil persuna li mietet waqt li kien qed isir ix-xogħol u jekk iva, kemm ingħata?

Min se juża l-post meta jitlesta?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d- Dipartiment ta' l-Artijiet għandu jkun f'pożizzjoni aħjar biex jirrispondi din il-mistoqsija.

Fit-2 ta' Marzu, 1995 id-Dipartiment ta' l-Industrija permezz ta' ittra, informa lill-Kummissarju ta' l-Artijiet illi ma kellux aktar interess fil- bini li kien jokkupa fi Triq il-Punent, il-Belt (nri.

90, 91, 92 u 93) għaliex kien sab uffiċini oħra f'Sta.

Venera u għalhekk waqaf iħallas il- kera ta' dawn fl-1994.

M'iniex f'pożizzjoni li ngħid minn min jew kemm sewa x-xogħol li sar wara dan iż-żmien, jew jekk il-pjanti oriġinali ta' l-1990 tbiddlux.

Fl-1993 id- dipartiment kellu pjanti u tenders maħduma mill-Periti tal-Korporazzjoni Maltija għall-Iżvilupp li ġew mitluba li jintbagħtu fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru u wara dan id-Dipartiment ma sema' xejn iżjed dwarhom.

Il-ħaddiem li miet riferut fil-mistoqsija kien fiż-żmien imsemmi hawn fuq meta dan id-dipartiment kien diġa' nqata' minn dan il-post.

COTTONERA REHABILITATION COMMITTEE

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kif inhu maħsub li jintnefqu l- Lm175,000 ivvotati din is-sena għall-Cottonera Rehabilitation Committee u kemm intnefqu fuq kull vot individwali sa l-aħħar ta' Ġunju, 1997?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ġejt informat li l-kumitat il-ġdid qiegħed jirrevedi l-commitments tal-kumitat ta' qabel u jfassal business plan ġdid u għalhekk għadna mhux f'pożizzjoni li ngħidu kif ser jintnefqu l-flus għall-kumplament tas-sena.

Il-figuri ta' nfiq sa l-aħħar ta' Ġunju, 1997 għadhom qegħdin jiġu awditjati sas-16 ta' Mejju, 1997 u l-flus intnefqu hekk:-

|Pagi |Lm4,457,34,0 | |Kuntratti |Lm18,794.87,0| |għax-xogħlijie| | |t | | |Xiri ta' |Lm2,481.53,0 | |materjal | | |Kiri ta' |Lm15,009.99,0| |materjal | | |Servizzi varji|Lm887.24,0 | |eċċ. | | |Total:- |Lm41,630.97,0|

KUNTRATT TA' HEALTH INSURANCE

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk huwiex minnu li hu rċeva xi lmenti jew sottomissjonijiet qabel ma ngħata l-kuntratt tal-health insurance mill-Air Malta?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Prim Ministru jgħid minn min sar l- ilment, fiex kien jikkonsisti u x'għamel hu?

Jista' l-Prim Ministru jgħid ukoll jekk irċeviex xi lmenti oħra dwar l-istess ħaġa iżda fil-konfront ta' enti oħra u jekk iva, jgħid liema huma l-enti kkonċernati u jagħti l-istess informazzjoni?

ONOR.

ALFRED SANT: Wara li tħejjiet it-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6646, irċevejt minn aġenzija korrispondenza dwar il- kuntratt imsemmi datata 30 ta' Ġunju, 1997 li waslet fis-Segretarjat Privat fit-2 ta' Lulju 1997 u li jiena rajt fis-7 ta' Lulju, 1997 wara li tajt it-tweġiba fil-Parlament.

M'għandi xejn xi nżid f'dan l- istadju dwar is-suġġett.

SISTEMA ĠDIDA TA' TASSAZZJONI - KAMPANJA PUBBLIĊITARJA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti breakdown ta' l-infiq li sar ma kull radju/televiżjoni/ġurnal bejn id-19 ta' Mejju u t-30 ta' Ġunju, 1997 in konnessjoni mal-kampanja pubbliċitarja konnessa ma' l-introduzzjoni tas- sistema ġdida ta' tassazzjoni ta' dazju u sisa?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li l-infiq li sar hu kif ġej:

Mid-19 ta' Mejju sal-31 ta' Mejju 1997

|TVM |Lm6,596.00 | |Super 1 TV |Lm8,640.00 | |Smash TV |Lm420.00 | |The Times |Lm928.80 | |L-Orizzont |Lm928.80 | |In-Nazzjon |Lm870.75 | |The Sunday Times|Lm1,613.10 | |It Torca |Lm1,613.10 | |Il-Mument |Lm1,613.10 | |Kull Ħadd |Lm1,613.10 | |The Malta |Lm1,399.20 | |Independent | |

Matul Gunju 1997

|TVM |Lm7,866.00 | |Super 1 TV |Lm10,960.00| |Smash TV | Lm720.00 | |The Times | Lm1,197.50| |L-Orizzont | Lm1,197.50| |In-Nazzjon |Lm1,197.50 | |Kull Ħadd | Lm724.55 | |Retailer |Lm100.00 |

Minbarra dawn, fuq l-istazzjonijiet tat- TV u tar-radju, kien hemm 18-il insert dwar il-prezzijiet ta' oġġetti maħruġa mill-Ministeru tal-Finanzi u Kummerċ li swew Lm4,522.00

L-ammonti li jidhru huma esklużi mill-VAT.

SISTEMA ĠDIDA TA' TASSAZZJONI - KUNTRATT GĦALL-PUBBLIĊITA'

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min tefa' t-tender biex jieħu l-kuntratt għall-pubbliċita' konnessa ma' l-introduzzjoni tas-sistema ġdida ta' tassazzjoni minflok il- VAT u kemm kien kull tender?

Jista' l-Prim Ministru jgħid ukoll minn min kien jikkonsisti l-Bord ta' l-Għażla?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub qiegħed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SISTEMA ĠDIDA TA' TASSAZZJONI - STAMPAR

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid xi stampar sar b'konnessjoni mal-kampanja ta' pubbliċita' dwar l-introduzzjoni ta' sistema ġdida ta' tassazzjoni minflok il-VAT?

Jista' l-Prim Ministru jindika għal kull biċċa xogħol, kemm intnefaq, fejn sar l-istampar, fejn saru s-separations, min ipproduċa x-xogħol, il- kwantita' li ġiet stampata u kif tqassam l-istampar?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li l-istampar sar kif ġej:

|Ktejjeb it-Tneħħija | | |tal-VAT 132,000 kopja | | |Produzzjoni: Plus |Lm930.0| |Advertising Co Ltd |0 | |Stampar: Interprint Ltd|Lm7,764| |Marsa |.00 | |Inviti fuq letterheads | | |44,000 x 2, A4 kulur | | |wieħed, għal laqgħat | | |ma' self -employed | | |f'diversi lokalijiet. | | |Inklużi artwork u | | |films |Lm1,200| | |.00 | |Stampar ta' leaflet | | |Konsumatur, 140,000 | | |kopja A5, 4 paġni | | |kulur.

Jinkludi | | |artwork | | |u colour separations |Lm4,703| | |.00 | |Stampar ta' leaflet | | |Retailer 15,000 kopja | | |A5, 4 paġni kulur. | | |Jinkludi artwork u | | |colour separations |Lm1,060| | |.00 | |Stampar ta' leaflet | | |Wholesaler, 7,000 | | |kopja A5, 4 paġni | | |kulur.

Jinkludi | | |artwork | | |u colour separations |Lm730.0| | |0 | |Stampar ta' leaflet | | |Importatur, 9,000 | | |kopja A5, 6 paġni | | |kulur.

Jinkludi | | |artwork | | |u colour separations |Lm1,350| | |.00 | |Stampar ta' leaflet | | |Self-mployed, 21,000 | | |kopja A5, 6 paġni | | |kulur.

Jinkludi | | |artwork | | |u colour separations |Lm2,450| | |.00 | |Stampar ta' leaflet | | |Lotterija, 20,000 | | |kopja A5 kulur li | | |jinkludi artwork u | | |separations |Lm560.0| | |0 |

Il-prezzijiet li jidhru huma esklużi mill-VAT.

Ipproduċa x-xogħol il-Plus Advertising Co. Ltd.

L-istampar, minbarra tal-ktejjeb It-Tneħħija tal-VAT u l-colour separations saru minn min ipproduċa x-xogħol.

Ix-xogħol stampat tqassam mid-Dipartiment ta' l-Informazzjoni u mid- Dipartiment tad-Dwana u s-Sisa.

AKKADEMJA MEDITERRANJA TA' L-ISTUDJI DIPLOMATIĊI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid każ b'każ x'jitħallsu kemm l- għalliema barranin u kemm dawk lokali, li kienu jew għadhom jaħdmu f'din l- Akkademja minn mindu nħolqot s'issa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

EDUKAZZJONI - ALLOWANCES

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm impjegati fid- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni u fl-iskejjel tal-Knisja li qed jieħdu l- allowance ta' diploma, degree, masters u dottorat separatament f'kull settur?

Kemm kienet in-nefqa totali għal dawn l-allowances matul l-1997?

ONOR.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienu l-każi ta' ħabsin li nstabu li qed ibatu mill- effett ta' droga li ħadu waqt li kienu residenti l-ħabs sena b'sena, f'dawn l-aħħar għaxar snin sa l-1996?

Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienu dawk l-okkażjonijiet li nstabu drogi fil-bini tal-ħabs waqt xi tfittxija jew searches fl-istess żmien u din is-sena?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li n-numru ta' ħabsin li kienu qed ibatu mill-effett tad-droga li ħadu waqt li kienu residenti fil-ħabs sena b'sena mill-1994 hu kif jidher hawn taħt:-

1994 - 116 1995 - 39 1996 - 72

M''hemmx records ta' qabel dawn id-dati.

In-numru ta' okkażjonijiet li nstabet droga fil-bini tal-ħabs waqt xi tfittxija jew searches, mill-1989, hu kif jidher hawn taħt : -

|1989 | 2 | |1990 | 0 | |1991 | 3 | |1992 | 4 | |1993 | 1 | |1994 |13 | |1995 |13 | |1996 |14 | |1997 | 5(sal-10 ta' | | |Lulju) |

M'hemmx records ta' qabel dawn id-dati.

PULIZIJA - ARMI TAN-NAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Billi ta kull sena jidħlu numru konsiderevoli ta' armi tan-nar fil-pajjiż, is-sena l- oħra aktar minn 14,000, bejn snieter u airguns, pero' n-numru ta' armi liċenzjati bejn wieħed u ieħor ma jiżdiedx paralelment ma' l- importazzjoni, dan ifisser li numru ta' persuni ma jibqgħux iħallsu liċenzja ta' l-arma li jkollhom?

Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi tagħmel il-pulizija dwar dan?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TURIŻMU - LUKANDI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jagħti breakdown ta' l-ammont ta' sodod li hawn għat-turisti f'dawn il-postijiet lukandi 5 star; 4 star; 3 star; 2 star; u 1 star; holiday complexes; guest houses; u appartamenti/vilel/djar liċenzjati?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru.

7128 hija kuf muri fit-tabella hawn taħt :

A. TOURIST ACCOMMODATION

|ESTABLISHMENT |BEDS | |Five Star | 1,774 | |Four Star |10,153 | |Three Star | 8,500 | |Two Star | 2,377 | |One Star | 372 | |TOTAL |23,176 |

B. HOLIDAY COMPLEXES

|ESTABLISHMENT |BEDS | |First Class | 3,828 | |Second Class |1,133 | |Third Class |540 | |Fourth Class |148 | |TOTAL |5,649 |

C. GUEST HOUSES

|ESTABLISHMENT |BEDS | |First Class |358 | |Second Class |566 | |Third Class |450 | |TOTAL |1,374 |

D. F' appartamenti/vilel/djar liċenzjati għall-btala f'btala f'Malta u f'Għawdex hawn 7543 sodod; 6018 f'Malta u 1525 f'Għawdex.

KUMPANNIJI TA' L-ASSIKURAZZJONI - LIFE INSURANCE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hawn policy loans (life assurance) sa l-aħħar tas-sena l-oħra?

Kemm huwa stmat li hija s-somma ta' dawn il- policy loans meta dawn jitħallsu?

Kemm kien l-ammont ta' flus imħallsa fi premiums għal dawn il-policy loans?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-informazzjoni mitluba tingħata f'xi seduta oħra.

TA' XBIEX - TIBDIL TA' PAJPIJIET TA' L-ILMA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista ' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol fuq it-tibdil tal-pajpijiet ta' l-ilma u/jew drenaġġ ġewwa l-Housing Estate, f'Ta' Xbiex biex imbagħad jingħata t-tarmac mill-kunsill?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Wara diversi diskussjonijiet bejn il-kunsill lokali u l-Co-Ordinating Unit fi ħdan il-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni sar qbil li qabel jista' jitkompla ix-xogħol f'Ta' Xbiex Housing Estate għandhom jinġabru il-kontribuzzjonijiet mill-Kunsill għat- tibdil ta' Earth Electrodes.

Dan it-tibdil huwa meħtieġ biex tkun tista' ssir il-bidla mis-sistema qadima galvanizzata ta' l-ilma għal dik ta' polyethylene.

Meta x-xogħol imsemmi jitwettaq jista' wara jingħata t-tarmak skond ir- riżorsi tal-kunsill lokali.

SERVIZZ ĊIVILI - KAROZZI IMPRESSED

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hawn impressed vehicles mad-diversi dipartimenti tal- Gvern u jgħid kif inhuma mqassma dipartiment dipartiment u kemm ilhom impressed?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub, safejn dan għandu x'jaqsam ma' l- Uffiċċju tiegħi, tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- Seduta.

PBS - MEMBRI TAL-BORD

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid x'remunerazzjoni għandu ċ-Chairman u kull membru tal- Bord tal-PBS?

ONOR.

ALFRED SANT: Kif diġa' weġibt fid-19 ta' Frar 1997 għall- Mistoqsija 746, iċ-Chairman tal-Bord tad-Diretturi tal-Public Broadcasting Services Ltd jirċievi Lm15,000 fis-sena bħala remunerazzjoni filwaqt li l-membri l-oħra ta' l-istess Bord kull wieħed u waħda minnhom jirċievu Lm1,000 fis-sena.

PBS - MEMBRI TAL-BORD

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid x'safar sar minn membri tal-Bord tal-PBS u ċ-Chief Executive mill-1 ta' Novembru 'l hawn?

X'kien l-iskop ta' dawn iż-żjarat?

Kemm intnefaq f'kull każ?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Membru jinsab f'din it- tabella:

Isem Data Fejn Attivita Nefqa

Tony Mallia Dicembru Strasbourg Kunsill ta l- Lm465 (Chief 1996 Ewropa Executive)

Albert Jannar Marseille COPEAM Lm320 Marshall 1997 (General Manager)

Albert Marzu Strasbourg Kunsill ta' l- Lm15 Marshall 1997 Ewropa

Prof J J Mejju Strasbourg Kunsill ta' l- Lm30 Cremona 1997 Ewropa (Chairman)

Albert Lulju Edinburgh European Għad Marshall 1997 Broadcasting mhux Union maghruf

Londra British Ghad Broadcasting mhux Corporation maghruf Prof J J Lulju Edinburgh European Ghad Cremona 1997 Broadcasting mhux Union maghruf

MPO - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar in-numru ta' persuni li l-MPO ta l-kunsens tiegħu biex jiġu trasferiti minn ma' korporazzjonijiet u awtoritajiet parastatali mill-1/11/96 sal-lum?

Mil-liema korporazzjonijiet/awtoritajiet ġew trasferiti?

F'liema dipartiment jew ministeru ntbagħtu dawn il-persuni?

X'xogħol qed iwettqu dawn il-persuni li ma setax jitwettaq mill-istaff permanenti li kien hemm qabel?

ONOR.

ALFRED SANT: Fil-preżent hemm 91 persuna li kienu trasferiti fuq secondment minn ma' korporazzjonijiet u awtoritajiet għal ma Segretarjati Privati ta ' Ministri u Segretarji Parlamentari u li l- kunsens ngħata mill-1 ta' Novembru 1996.

Żewġ tabelli li juru minn fejn dawn il-persuni ġew trasferiti u fejn qed iservu tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

Ix-xogħol li qed jagħmlu dawn il-persuni huwa data konness ma xogħol f'Segretarjati Privati ta' Ministri u Segretarji Parlamentari u ivarja minn dak ta' Segretarju Privat, xogħol amministrattiv, eżekuttiv u klerikali għal dak ta' messaġġier u Driver.

WSC - ĦSARAT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar in-numru ta' rapporti ta' ħsarat li saru lill-Water Services Corporation f'kull lokal tal-11 u 12-il distrett elettorali mill-1/1/97 sat-30/6/97?

X'qed iwassal biex uħud mir-rapporti li jsiru jdumu ġranet sħaħ biex jittieħdu passi dwarhom?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tirċievi medja ta' għaxar rapporti ta' ħsarat fuq perjodu ta' 24 siegħa kuljum.

Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għandha disgħa fergħat distrettwali u oħra f'Għawdex assenjati għal xogħlijiet tekniċi.

F'kull distrett hemm bejn erba' u ħames gruppi komposti b'żewġ ħaddiema tekniċi f'kull grupp responsabbli mill-manutenzjoni u tiswijiet fis-sistema tad- distribuzzjoni ta' l-ilma fil-lokalitajiet assenjati lilhom.

Fil-ħinijiet ta' wara x-xogħlijiet, s-Sibtijiet, Ħdud u Festi Pubbliċi hemm erba' gruppi bi tliet ħaddiema f'kull grupp li jkopru l-istess xogħlijiet f'Malta kollha.

Il-maġġoranza tal-ħsarat li jiġu rrapportati jissewwew fi żmien qasir.

Kultant meta l-inċidenza tal-ħsarat tiżdied it-tiswijiet jitwettqu skond il- prijorita'.

Għaldaqstant il-Korporazzjoni ma jidhrilhiex li minħabba dawn l-inċidenti għandha żżid il-ħaddiema.

DJAR - ALLOKAZZJONI TA' DJAR

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6847, jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar in-numru ta' applikazzjonijiet pendenti qabel l-1/11/96 fil-kategorija ta' applikazzjonijiet imsemmija f'dik l-applikazzjoni?

Mil-liema lokalita' huma l-applikanti li kienu pendenti?

Ta' liema eta' kienu l-applikanti li ngħataw post mill-1/11/96?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta..

PROPRJETA' - AVVIŻ NRU.

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti kopja tal-pjanta ndikata f'Avviż Nru.496 kif deher fil-Gazzetta tal-Gvern ta' l-4 ta' Lulju, 1997?

Ta' min kienet il-proprjeta'?

X'inhu l-iskop li għalih ittieħdet din il- proprjeta'?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 7233 (Seduta Nru. 93).

ETC - TAĦRIĠ

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'taħriġ ġie offrut lill-persuni li ġew maqtugħa mir-reġistru mill-ETC matul ix-xahar ta' Mejju minħabba li ma aċċettawx taħriġ?

Jista' l-Ministru jgħid kemm min-nies maqtugħa minħabba r-raġuni msemmija għamlu appell quddiem il-Bord Nazzjonali għax-Xogħol?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm nies mill-1 ta' Ottubru, 1996 sa Mejju, 1997 li bdew jirreġistraw ġew intervistati mill-ETC?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li bdew jirreġistraw għax-xogħol mill-1 ta' Ottubru, 1996 sa Mejju, 1997 kien ta' 3,078.

Hija prattika tal-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ li kull min jibda jirreġistra jiġi ntervistat mill-Placement Officers dak inhar stess.

L-iskop ta' din l-intervista hi biex tintgħażel is-sengħa li l-individwu jkun se jirreġistra għaliha, u fl-istess ħin jiġu spjegati l- opportunitajiet ta' xogħol u/jew taħriġ li jkunu jeżistu fil-mument.

CASH REGISTERS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Peress li l- Gvern fit-12 ta' Ġunju ħabbar li "mhux possibbli li l-modifikazzjonijiet meħtieġa fil-cash registers isiru qabel l-1 ta' Lulju, 1997", jista' l-Prim Ministru jgħid meta hu maħsub li jkunu lesti dawn il-modifikazzjonijiet?

Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kienu "r-raġunijiet ovvji" li ssemmew fl- istqarrija tad-DOI Nru. 1147?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li wara diversi laqgħat li saru dwar il-modifikazzjonijiet meħtieġa fil-Cash Registers, ma l-operaturi tan-negozju u ma l-aġenti li jissupplixxu l- Cash Registers, dawn ġew informati bit-tibdiliet meħtieġa.

Hu maħsub li minħabba n-numru konsiderevoli ta' cash registers li hawn fil-pajjiż, dan l-eżerċizzju m'għandux jieħu aktar mill-aħħar ta' din is-sena.

Il- modifikazzjonijiet jistgħu jitlestew qabel, imma dan jiddependi mill- koperazzjoni ta' l-operaturi li għandhom il-cash registers u mill-aġenti li jridu jagħmlu l-modifikazzjonijiet meħtieġa.

Għal dan il-għan id- Dipartiment tat-Taxxa tad-Dwana u tas-Sisa qed jieħu l-passi kollha meħtieġa biex jara li dan isir fl-iqsar żmien possibbli.

Huwa ovvju li ma kienx possibli li fil-lejl ta' bejn it-30 ta' Ġunju u l- 1 ta' Lulju setgħu isiru l-modifikazzjonijiet kollha meħtieġa f'dawn il-cash registers.

PALAZZ TA' BIGHI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 4904?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-palazz ta' Bighi se jintuża bħala ċentru għall- Istudji tar-Restawr.

Hemm il-ħsieb li l-bini fuq ix-xellug tal-Palazz ta' Bighi jibda jintuża mill-Kunsill Lokali tal-Kalkara.

MBAXXATUR HENRY DEGABRIELE

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna jekk l-Ambaxxatur Henry Degabriele minn Ruma: (a) huwiex akkreditat ukoll għall-Isvizzera; (b) jekk iva, ippreżentax il-kredenzjali; u (ċ) jekk ippreżentahom x'kienu d-dati eżatti tal-viżita tiegħu; minn min kien akkumpanjat; u kemm ġiet tqum lill-fondi pubbliċi din il-viżita, fil- munita tal-post u f'liri Maltin globalment u separatament għal dak li hu vjaġġ, lukandi u per diem?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba se tingħata f'seduta oħra.

KUMMISSARJU GĦOLI TA' MALTA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Peress li l-Kummissarju Għoli ta' Malta f'Londra, l-Eċċellenza Tiegħu is-Sur Richard Matrenza, kien Malta fl- aħħar ta' Ġunju u l-bidu ta' Lulju, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid: (a) f'liema dati eżatti s-Sur Matrenza kien Malta; (b) jekk kienx Malta fuq leave jew għax ġie msejjaħ għal konsultazzjonijiet jew għal xi raġuni oħra?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Kummissarju Għoli Malti f'Londra, is-Sur Richard A Matrenza, niżel Malta fuq leave għal raġunijiet personali bejn l-Erbgħa 25 ta' Ġunju 1997 u s-Sibt 28 ta' Ġunju 1997.

AMBAXXATI MALTIN BARRA MINN MALTA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta li l- Viċi Prim Ministru ta għall-mistoqsija parlamentari numru 2023, magħmula minni, fejn qal li waħda mill-karozzi li kien hemm fil-Kummissjoni Għolja ta' Malta f'Londra kienet Mercedes Benz 230E, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid: (a) jekk din il-karozza għadhiex proprjeta' tal-Gvern Malti; (b) jekk le, x'sar minnha; (ċ) jekk inbiegħet, il-bejgħ sarx bl-awtorizzazzjoni minn qabel tal-Viċi Prim Ministru jew tal-Ministeru tiegħu u jekk le, x'passi se jieħu; (d) jekk inbiegħet, kemm ġabet flus, x'sar mill-flus, kienx ikun aħjar li, kif isir normalment, il-karozza nġiebet Malta; u (e) hijiex l-intenzjoni tal-Viċi Prim Ministru li jawtorizza x-xiri ta' karozza oħra għall-mission ta' Londra?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

NEW YORK - EARTH SUMMIT

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna minn min kienet komposta d-delegazzjoni li mexxa għall-Earth Summit li sar fin-Nazzjonijiet Uniti fi New York f'Ġunju li għadda?

ONOR.

GEORGE VELLA: Id-delegazzjoni li jiena mexxejt għall-Earth Summit li sar fin-Nazzjonijiet Uniti fi New York f'Ġunju li għadda kienet komposta kif se ngħid:

L-Ambaxxatur George Saliba, is-Sur Victor Pace, is-Sinjorina Joanna Darmanin, is-Sinjorina Elaine Miller u Dr. Anton Tabone mill-Missjoni Permanenti ta' Malta għan-Nazzjonijiet Uniti fi New York , is-Sur Leonard Sacco, is-Sur Pierre Hili u Dr. Simone Borg mill-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent, il-Prof.

Lino Briguglio mill-Fondazzjoni għall- Istudji Internazzjonali ta' l-Universita' ta' Malta u s-Sinjorina Marguerite Camilleri mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

AMBAXXATURI - KORSIJIET

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta tiegħu għall-mistoqsija parlamentari numru 4586 magħmula minni, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna: (a) kemm intnefqu flus fil-munita tal-post u f'liri Maltin, biex jitħallsu korsijiet tal-lingwa għall-ambaxxaturi Maltin, għal kull wieħed separatament u speċifikament, bejn l-1 ta' April u t-30 ta' Ġunju, 1997; u (b) jekk tħallsux korsijiet oħra fl-ewwel tliet xhur tas- sena minbarra dawk imsemmija fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 4586?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni tingħata f'seduta oħra.

AMBAXXATURI VICTOR CAMILLERI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna jekk l-Ambaxxatur Victor Camilleri minn Brussels: (a) huwiex ukoll akkreditat għal-Lussemburgu; (b) jekk iva, ippreżentax il- kredenzjali; u (ċ) jekk ippreżentahom x'kienu d-dati eżatti tal-viżita tiegħu; minn min kien akkumpanjat; u kemm ġiet tqum lill-fondi pubbliċi din il-viżita, fil-munita tal-post u f'liri Maltin, globalment u separatament għal dak li hu vjaġġ, lukandi u per diem?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-possibilita' li minn Brussels l-Ambaxxatur Victor Camilleri ikun ukoll akkreditat għal-Lussemburgu għadha taħt konsiderazzjoni kif fil-fatt qegħdin ukoll jiġu konsiderati ħatriet oħra Ambassadorjali fuq bażi mhux residenzjali.

BAJJIET - TINDIF

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar x'tip ta' makkinarju qed jintuża għat-tindif tal-bajjiet fil-preżent?

Jidhirlu l-Ministru li ċertu makkinarju li jagħmel ħsara lill-bajjiet m'għandhomx jitħallew jintużaw fit-tindif ta' dawn il-bajjiet?

Kemm huma s-sidien ta' dan l-apparat?

ONOR.

KARMENU VELLA: Fil-preżent qed jintużaw gaffa, excavator u sand- sifter mekkaniku biex jitnaddfu l-bajjiet.

Għal dak li għandu x'jaqsam mal-gaffa u excavator, hemm il-ħtieġa li jintużaw billi wara baħar qawwi diversi bajjiet jimtlew f'daqqa bl-alka u jkun hemm il-ħtieġa li jitnaddaf ammont kbir f'qasir żmien għaldaqstant ma jkunx possibbli li jitneħħa bl-idejn.

Is-sand sifter mekkaniku jintuża biex inaddaf ir-ramel mill-oġġetti rqaq li jkun hemm fir-ramel.

Biex ma jintilifx ramel, dan is-sand sifter jnaddaf ir-ramel billi jgħarblu.

Is-sidien ta' l-apparat huma tlieta.

PULIZIJA - SEZZJONI TAT-TIFI TAN-NAR

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti nformazzjoni dwar kemm-il darba kienu msejħa l-fire engines biex jintervjenu minħabba ħruq ta' siġar jew ħażiż fil-perjodu 1/1/97 - 30/6/97?

F'liema lokalita' kienu l-interventi li saru?

Minn liema fire station telqu xahar b'xahar?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li bejn l-1 ta' Jannar, 1997, u t-30 ta' Ġunju, 1997, is-Sezzjoni tat-Tifi tan-Nar tal-Pulizija kellha 565 sejħiet minħabba ħruq ta' siġar jew ħaxix f'diversi lokalitajiet ġewwa Malta u Għawdex.

Tabella li turi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

Dwar il-lokalitajiet, billi l-lista hija twila, nitlob lill-Onor.

Interpellant jindika liema lokalitajiet huwa partikolarment interessat fihom.

HEALTH AGREEMENTS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux qed isiru taħdidiet ma' xi pajjiż dwar Health Agreements?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Dwar Health Agreements fil-preżent qed isiru taħditiet ma' l-Isvezja, Belġju, Franza, l-Iżrael u l-Italja.

DROGA - TRAŻŻIN

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hux qed isiru xi taħdidiet ma' xi pajjiż dwar trażżin ta' traffikar ta' droga?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infOrmat li s'issa, diġa' ntlaħaq ftehim dwar il-koperazzjoni fil-ġlieda kontra t-traffikar tad-droga u l-kriminalita' organizzata ma' l-Italja, il-Libja u l-Eġittu.

Qed isiru kuntatti u taħdidiet biex jintlaħaq ftehim simili ma' diversi pajjiżi oħra.

INVESTMENT GUARANTEE AGREEMENTS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk bħalissa humiex għaddejjin bejn Malta u xi pajjiż ieħor taħdidiet dwar Investment Guarantee Agreements?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-Mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

BICAL - ĦLAS LILL-KREDITURI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm għad baqagħlu jagħti ħlas il-BICAL lill- kredituri tiegħu?

Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir xi pagament ieħor ill-istess kredituri?

ONOR.

LEO BRINCAT: Preżentament il-BICAL għad baqagħlu jagħti Lm1,898,925 lill-kredituri tiegħu.

Għalissa mhux maħsub li jsiru xi pagamenti lil dawn il-kredituri minħabba li qabel iridu jiġu deċiżi ħafna kawżi legali li hemm pendenti.

PILOTI - FTUĦ TA' SKOLA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Wara li kienet issemmiet (anke fil-Parlament) li se tinfetaħ skola tal-piloti (bdoti), jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslet din il-proposta?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-iskola msemmija diġa' ilha miftuħa u qiegħda tagħti taħriġ teoretiku lill-piloti studenti.

L-iskola se tiġi eżaminata fil-jiem li ġejjin mid-Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili sabiex tingħatalha permess biex tibda tagħti anke lezzjonijiet tat- titjir fuq l-ajruplani tagħha lill-istudenti.

KUMPANNIJA LI TIBNI L-AJRUPLANI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Wara li kien issemma (anke fil-Parlament) li kumpannija barranija li tibni ajruplani (żgħar) kienet se tiftaħ kumpannija hawn Malta, jista' l-Ministru jgħid fiex waslet din il-proposta?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li d-Dipartiment ta' l- Avjazzjoni Ċivili ma għandu ebda informazzjoni dwar dan il-proġett.

BAQAR/GĦOĠĠIELA - PREZZ

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6468 fejn intqal li matul l-1996 inħareġ vot għal sussidju ta' Lm450,000 biex jassigura prezz ta' Lm126/qantar għall-għoġġiela u ta' Lm80/qantar għall-baqar, jista' l-Ministru jgħid: 1) kemm kien l-ammont ta' sussidju li tħallas lir-raħħala; 2) kemm kien l-ammont ta' sussidju li tħallas fuq qatla ta' baqar u fuq qatla ta' għoġġiela rispettivament; 3) kemm kien l-ammont rispettiv ta' baqar u l-ammont ta' għoġġiela maqtula?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-ammont ta' sussidju li tħallas fl-1996 kien ta' Lm281,083.

Minħabba li l-laħam taċ-ċanga jinbiegħ min fuq il-linja bl-istess prezz ma' ssirx differenza bejn laħam tal-baqar u laħam ta' għoġġiela.

GĦOĠĠIELA/BAQAR - QATLA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-ammonti ta' għoġġiela u ta' baqar rispettivament maqtula bejn is-snin 1981 u 1996, sena b'sena?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba għall-mistoqsija numru 7345 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

RABA' SAQWI/RABA' BAGĦLI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa kkalkolat li hawn raba' saqwi u kemm hawn raba' bagħli fil-gżejjer Maltin fil-preżent kif ukoll kemm kienu l-istess ammonti għaxar snin ilu?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ma' naħsibx li din hija xi kwestjoni ta' kalkoli.

Li nista' ngħid hu li l-aħħar ċensiment tal-Biedja sar fl-1990/91 u l- informazzjoni migbura qatt ma' ġiet ippubblikata għax, skond l-ufficjali tal-Ministeru ta' dak iż-żmien, l-informazzjoni miġbura ma' kenitx ta' min joqgħod fuqha.

Skond l-aħħar ċensiment ippubblikat, dak ta' l-1986, l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru hi:

Raba' saqwi 664 etteri Raba' bagħli 9878 etteri.

ANZJANI - COMPUTER LITERATE

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu available għall- anzjani f'pajjiżna sabiex jingħataw l-opportunita' jsiru computer literate?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Id-Dipartiment għall-Istudji Għola u Edukazzjoni Adulta joffri taħriġ dwar l-użu tal-Computers.

Dawn il-lezzjonijiet li jsiru fil-għaxija huma miftuħin għall-adulti.

Persuna li tippossedi l-karta Anzjan tiġi eżentata milli tħallas il-miżata ma' l-applikazzjoni.

QRATI - KAŻIJIET

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm tressqu każijiet il-Qorti sena b'sena u fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena talli marru kontra l-Liġi tal-Copyright f'pajjiżna?

Jista' l-Ministru jagħti wkoll breakdown tal- prodotti li jkunu ġew ikkoppjati llegalment?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ma tinżammx statistika dwar dak li qed jitlob l- Onor. Interpellant.

GĦAQDIET/KUMPANNIJI SPORTIVI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterju ntgħażlu: 13-il għaqda nazzjonali; 8 għaqdiet lokali; u 2 kumpanniji meta l-Gvern qassam is-somma ta' Lm166,850 lill-għaqdiet/kumpanniji sportivi?

Għaliex il-fondi ta' Lm135,000 li ngħataw lill-Kumitat Olimpiku Malti ngħataw fi tliet pagamenti differenti u mhux mill-bidu nett?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MINISTERU TAL-FINANZI - TAX REBATES/GRANTS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-kummenti tal-Ministeru rigward il-proposti ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, Pjan Lokali għall-Port il-Kbir, Valletta and Floriana Policies dwar tax rebates u/jew grants għal: (i) Housing Improvements Action Area (GV03) (GF03) fil-Belt u fil-Furjana; (ii) Commercial Improvement Action Area fi Triq Sant'Anna, Furjana (GF19)?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

ŻERRIEGĦA TAL-PATATA - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-dipartiment għandux xi sistema ta' kontroll fis- sens li l-ammont taż-żerriegħa tal-patata li tiġi mportata tkun marbuta: (i) mal-konsum lokali; (ii) ma' esportazzjoni tal-prodott meta l-istess żerriegħa tkun ipproduċiet il-frott fl-istaġun tagħha u dan dejjem bil-għan biex ma jiġix fgat is-suq?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Minn dak li ġara s-sena l-oħra ma' naħsibx li d- dipartiment kellu xi sistema ta' kontroll effettiv fuq l-ammont ta' żerriegħa tal-patata li tiġi mportata.

Fil-fatt, is-sena l-oħra l-importazzjoni taż-żerriegħa tħalliet libera b'riżultat li ġew importati kwantitajiet ta' patata taż-żriegħ ta' diversi kwalitajiet mingħajr ma' kien hemm l-ebda ħjiel li l-prodott ta' l-istess żerriegħa seta' qatt jiġi esportat.

Ġew importati wkoll kwantitajiet ta' patata taż-żriegħ ta' varjetajiet ġodda b'detriment għall-importazzjoni ta' żerriegħa ta' qatgħa bajda mportata mad-Dipartiment tal-Biedja.

B'rizultat ta' dan madwar 200 tunnellata ta' patata taż-żriegħ Aran Banner ma' nbiegħux kellhom jiġu mormija.

L-importazzjoni ta' patata taż-żriegħ mingħajr kontroll tħalliet issir mill-amministrazzjoni ta'qabel minkejja li d-Dipartiment tal-Biedja kien diġa' marbut b'kuntratt ta' tlett snin dwar il-kwantita' ta' zerriegħa tat-tip Alpha u Aran Banner li kellhom jiġi mportati.

PIXKERIJA - ĦUT

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid għall-ewwel sitt xhur (6) ta' l-1997: (i) kemm kien l-ammont (kgs) ta' ħut li ddaħħal fil-Pixkerija; (ii) kemm kien il-valur ta' dan il-prodott li jħallas lis-sajjieda; u (iii) kemm kienu l-istess figuri fl-ewwel sitt (6) xhur ta' l-1996?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni hi kif tidher hawn taħt:

Użin (Kgs) Valur Lm 1996 334,879 621,905 1997 413,823 809,926

Kif jidher minn dawn il-figuri, f' dawn l-aħħar 6 xhur kien hemm żieda ta' 78,944 kilo (+23.6%) fil-qbid ta' ħut fuq l-istess perijodu tas-sena l- oħra.

F' dak li jirrigwarda valur, iż-żieda kienet ta' Lm188,021 jew 30.2 % fuq l- istess 6 xhur tas-sena l-oħra.

PIXKERIJA - PRODOTTI AGRIKOLI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid għall-ewwel sitt (6) xhur ta' din is-sena: (i) kemm kien l-ammont ta' prodotti agrikoli (kgs) li ddaħħal fil-Pitkalija; (ii) il- valur tal-prodott li ġie mħallas lill-bdiewa; u (iii) kemm kienu l-istess figuri fl-ewwel sitt xhur ta' l-1996?

ONOR.

NOEL FARRUGIA:

Kilos Lm

Jannar-Gunju 1996 14,501,703 2,426,156 Jannar-Gunju 1997 17,413,237 2,416,157

DJAR - KAŻ H 12541

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jiggwidani dwar l-aħħar żviluppi tal-każ tal-persuna mill- Belt li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament b'file no. H 12541 wara diversi interventi mistħoqqa u ġustifikati da parti tiegħi u tal- kollega tad-distrett Jose' A. Herrera?

Jista' l-Ministru jfornini bl-eżitu ta' l-aħħar ipproċessar fl-applikazzjoni tiegħu u x'sar bil-postijiet li diġa' iddentifika?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-każ li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant jirrigwarda Engaged Couple u għad jonqoshom ftit biex jiġu allokati.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

TAXXI INTERNI - RIFUŻJONI TA' TAXXA

W778 L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid meta l-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament se jingħata r-refunds lura tat-taxxa tiegħu?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ma naħsibx li għandi nagħti tagħrif konfidenzjali.

Jekk l-Onor Interpellant ikun awtorizzat mit-taxpayer, allura t-tweġiba tingħata lilu privatamant.

FURJANA - XAGĦRA

W782 L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitranġa d-dawl li hemm maqtugħ fix-Xagħra tal-Furjana?

Meta se jsiru l-linji tal-pitch?

Meta se jsir il-maintenance?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 6730 f'Seduta Nru. 94.

BANEK - BICAL BANK

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħidli jekk il-bord li kellu jagħmel/iwaqqaf l- ex-Ministru Lino Spiteri fuq il-każ tal-Bical Bank sarx?

Jekk sar fiex wasal?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-Bord li għalih qiegħed jalludi l-Onor.

Membru huwa l-Bord ta' l-Appelli skond l-act 7 ta' l-Att ta' l-1995 dwar Kumpanniji Kontrollati (proċedura ta' stralc).

Dan il-Bord ġie mwaqqaf iżda s'issa għadu qatt ma ltaqa'.