MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 309 It-Tlieta, 6 ta' Ġunju, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 309

It-Tlieta, 6 ta' Ġunju, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.12 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 6 ta' Ġunju, 2000

WERREJ MINUTI 336

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 336

TQEGĦID TA' KARTI 340

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-BASTIMENTI MERKANTILI (IT-TIENI QARI) MERCHANT SHIPPING (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 340

AĠĠORNAMENT 357

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 362

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 308 li saret fis-6 ta' Ġunju, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

KARROTTI - PREZZ MEDJU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-prezz medju ta' kilo karrotti bejn Jannar u Mejju ta' din is-sena fil-pitkalija ċentrali?

Jista' jagħti l-informazzjoni għall-istess perijodu għas-snin 1997, 1998 u 1999?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Ninforma lill- Onor. Interpellant illi l-prezz medju ta' kilo karrotti bejn l-1997 u l- 2000 kien kif ġej:

| |1997 |1998 |1999 |2000 | |Janna|5.35c|17.60|8.53c|12.55| |r | |c | |c | |Frar |5.77 |28.40|8.33 |20.59| |Marzu|5.09 |29.13|5.93 |19.74| |April|10.39|24.77|6.76 |18.43| |Mejju|13.34|15.94|10.12|16.20|

Ta' min ifakkar li l-prezzijiet tal-prodotti tal-biedja ma huma mertu ta' ħadd u jiddependu mill-forzi tas-suq, mill-għaqal u mill-bżulija tal-bidwi innifsu skond kif jippermetti t-temp.

ENEMALTA - LAMPI ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

15926 għall-11-il distrett ukoll?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Jien informat li matul it-tliet xhur li gejjin l-Enemalta qed tippjana li twaħħal lampi ġodda fit-toroq tal-lokalitajiet hawn taht indikati li jifformaw il-11-il distrett:

|LOKALITA|TRIQ |DATA | |' | | | |Mosta |Triq Wied |Gunju | | |il-Ghasel | | | |kantuniera | | | |mar-Razzett | | | |tal-Markiz | | |Gharghur|Triq Ghaxqet |Lulju | | |il-Ghajn | | | |Triq El-Kiet |Awissu | |Naxxar |Il-Kosta |Awissu | | |tas-Salina | | | |(Fazi 3) | | | |Triq | | | |il-Kappella | | | |ta` San | | | |Mikiel | | |Iklin |Triq il-Wied |Gunju | | |Triq Guzi |Gunju | | |Bonnici | | | |Triq Anton |Lulju | | |Manwel | | | |Caruana | | | |Triq ic-Citru|Gunju |

MALTA U L-LIBJA - BIEDJA U SAJD

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinformani bl-iżviluppi li saru dwar il-protocol ta' koperazzjoni fl-oqsma tal-biedja u s-sajd bejn Malta u l-Libja mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn?

Kemm ġew delegazzjonijiet mil-Libja sabiex jiġu diskussi l-iżviluppi fis-setturi varji?

Kemm marru delegazzjonijiet Maltin fil-Libja sabiex ikompli jiġi diskuss u żviluppat l-għan li jsaħħaħ ir-rabtiet ekonomiċi f'dan is-settur?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi ma ġiet l-ebda delegazzjoni mil-Libja sabiex jiġi diskuss il-protocol ta' koperazzjoni fl- oqsma tal-biedja u s-sajd mill-5 ta' Settembru 'il hawn.

Minn Malta marret delegazzjoni waħda lejn il-Libja bejn it-18 u l-21 ta' Ottubru 1999.

Nirriferi l-Onor.

Interpellant ukoll għar-risposta li tajtu għad-domanda Nru. 10894.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Karl Chircop, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Peress li taħt l-amministrazzjoni Laburista kien qed isir xogħol biex ikun hemm għajnuna reċiproka f'dan il-qasam agrikolu, jista' l-Ministru jgħid jekk matul din l-amministrazzjoni sarx xi ħaġa f'dan ir-rigward bejn Malta u l-Libja?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn ma kien hemm l- ebda koperazzjoni ta' sustanza fl-oqsma tal-biedja u s-sajd bejn Malta u l- Libja.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk il-gvern għadux jirrikonoxxi l-istess għanijiet ta' dan il-protocol?

Jista' jagħtina informazzjoni dwar l-arranġament, ix-xogħlijiet u n-negozjati li kienu bdew biex l-attivita' f'dak li għandu x'jaqsam ma' koperazzjoni bejn il-Libja u Malta fl-oqsma ta' l-agrikoltura u s-sajd tiġi żviluppata?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, jirriżulta li kien hemm xi taħditiet żgħar fir-rigward l-attendenza ta' studenti li għamlu korsijiet dwar it- trobbija tal-ħut, pero' quddiemi m'għandix l-informazzjoni kollha mitluba mill-Onor.

Interpellant u nwiegħdu li l-ġimgħa d-dieħla nġibhielu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li fil-protocol li semma' kienu qed isiru numru ta' diskussjonijiet għal dan il-għan - fil-fatt kien hemm kumpannija, li għandha taħt ir-responsabbilta' tagħha numru ta' attivitajiet marittimi fil-Libja, li kienet anke bdiet tiddiskuti mad-Drydocks kuntratt ta' 'l fuq minn $US100 miljun għall-bini u manutenzjoni ta' trawlers u anke xogħlijiet oħra fuq opri tal-baħar - u billi wkoll fl-istess protocol kien hemm indikat l-importanza li ż-żewġ pajjiżi jagħrfu jiżviluppaw numru ta' attivitajiet ekonomiċi, fosthom anke li Malta tesporta lejn il-Libja 1,000 għoġol li dwarhom kien hemm anke diskussjonijiet dwar il-beef intervention scheme - kif jaf il-Ministru, għalkemm din l-iskema qiegħda hemmhekk biex tipproteġi lir-raħħala, dawn jilmentaw li jieħdu xi ħaġa żgħira biss minnha - allura qed jgħid li f'dan ir-rigward ma sar xejn aktar mill-5 ta' Settembru 1998 'l hawn?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ikolli nistqarr li wħud mill-affarijiet li semma' l- kollega tiegħi ġieli ssemmew waqt il-management meetings, pero' m'għandix l-informazzjoni quddiemi u mwiegħdu li sal-ġimgħa d-dieħla niġborha u nkun nista' nagħtih risposta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, peress li l-Ministru għadu ma kkonfermax jekk il-gvern hux qed jirrikonoxxi l-għan ta' dan il-protocol, jiġifieri li Malta u l-Libja jiżviluppaw aktar il-koperazzjoni ta' bejniethom biex ikollna provvista garantita ta' ikel, jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern attwali għandux l-interess u għandux dan l-istess għan li qed nitkellem fuqu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, jien inħeġġeġ kull forma ta' koperazzjoni bejn dawn iż-żewġ pajjiżi ġirien għax dan huwa ta' ġid għaż-żewġ naħat, pero' m'għandix l-informazzjoni tal-protocol li qed jirriferi għalih l- Onor. Farrugia u nwiegħdu li sal-ġimgħa d-dieħla nidħol f'dan il-protocol, nara x'fih u nkun nista' nagħtih risposta dwar dak li qed jistaqsini fuqu.

VITIKOLTURA - SCIENTIFIC OFFICERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm tekniċi u scientific officers ġew seconded u/jew impjegati fis-sezzjoni tal-vitikoltura mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn?

Min se jkun responsabbli mill-aġġornament li jrid isir sabiex ikun sorveljat u sostnut l-għemil ta' standards skond il-Malta Standardisation Act?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Din hija standard question oħra fuq diversi sezzjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-ministeru tal-biedja u s-sajd.

Dawn jinkludu t-trobbija tal-fniek, l-ortikoltura, il-vitikoltura, is-sezzjoni tal-frott frisk, l-agrikoltura, is-sezzjoni tat-tadam, is-sezzjoni tal- ħaxix, eċċ. Iva, lill-Onor.

Interpellant nista' ngħidlu li mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn ma kienx hemm tekniċi u scientific officers li ġew seconded u/jew impjegati fis-sezzjoni tal-vitikoltura.

Naturalment id-direttur ġenerali ta' l-agrikoltura huwa responsabbli għad- dipartimenti kollha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, jien naħseb li l-Ministru jrid jirrispetta li l-gvern fl-aġenda tiegħu għandu bidliet serji xi jwettaq sabiex ikun konformi kemm ma' l-acquis communautaire kif ukoll mat-tibdil li magħha se ġġib il-politika komuni agrarja ta' l-Unjoni Ewropea.

Għaldaqstant għandi nifhem li sabiex inkunu konsistenti ma' dawn il-bidliet irid ikollna numru ta' scientific officers imlaħħqa.

Peress li l-Ministru mar iċ-CIHEAM u ltaqa' mal-ministri t'hemmhekk, jista' jagħtina rendikont dwar il-ħidma tiegħu f'dan ir-rigward ħalli naraw kif se nimlew il-vojt li għandna fid-dipartiment ta' l-agrikoltura, vojt li ma ħolqux hu, ma ħloqtux jien u ma ħalqu l-ebda ministru preċedenti imma jeżisti.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien naqbel ma' l-għan sinċier li qed jesprimi sieħbi l-Onor.

Farrugia, pero' l-mistoqsija m'għandha x'taqsam xejn ma' l- acquis.

Aħna li qegħdin nagħmlu u li l-Onor.

Farrugia jaqbel miegħu mija fil-mija huwa li nirrikonoxxu li għandna nuqqas serju ta' scientific officers, agricultural officers u fisheries officers u l-ministeru qed jieħu l-passi kollha meħtieġa biex nagħmlu korsijiet apposta ħalli nħarrġu nies f'dawn l-oqsma.

Għaldaqstant fil-ministeru se jinbeda kors għal fisheries officers u concurrently qegħdin nieħdu l-passi meħtieġa biex nibdew ukoll korsijiet biex jiġu mħarrġa agricultural officers kif ukoll scientific officers.

L-Onor.

Membru qed jistaqsini kemm scientific officers jew tekniċi ġew seconded jew impjegati.

L-ewwelnett trid tara minn fejn se ġġibhom dawn is- scientific officers u dawn l-agricultural officers, pero' dan m'għandux x'jaqsam ma' l-acquis.

Nerġa' ngħid li diġa' ħadna l-passi biex nagħmlu korsijiet apposta sabiex jiġu mħarrġa fisheries officers - dawn ilhom is- snin ma jiġu mlaħħqa - kif ukoll agricultural officers u scientific officers fl-oqsma tal-biedja.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, il-Ministru qed jikkonferma li għandna nuqqas ta' uffiċjali.

Issa jien qed nistaqsi kif jista' qatt il- gvern jallinja ruħu mat-tibdil li hemm bżonn isir biex dan is-settur partikolari tal-vitikoltura jiġi konformi ma' l-istandards tas-CAP jekk il- gvern m'għandux u mhux qed iħarreġ uffiċjali tekniċi.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sur President, din mhix kwestjoni ta' acquis u lanqas hija kwestjoni ta' sħubija fl-Unjoni Ewropea għax xorta rridu nħarrġu nies f'dan il-qasam u, bħalma se nibdew kors apposta biex jiġu mħarrġa fisheries officers minn Settembru 'l quddiem, anke fis-sezzjoni tal- vitikoltura u f'sezzjonijiet oħra ta' l-agrikoltura se nagħmlu korsijiet apposta biex inħarrġu nies f'dawn l-oqsma.

L-Onor.

Membru jrid japprezza, bħalma japprezza kulmin huwa involut fil- qasam tal-biedja u s-sajd, li għal diversi snin taħt l-ebda gvern ma kienu qegħdin jiġu mħarrġa nies ta' dan il-livell u issa dan ż-żmien wasal.

Jien nistqarr li f'ċerti oqsma ta' l-agrikoltura, b'mod partikolari fil- vitikoltura, hemm nuqqas serju ta' nies imħarrġa f'dan il-qasam.

ORTIKOLTURA - SCIENTIFIC OFFICERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm tekniċi u scientific officers ġew seconded u/jew impjegati fis-sezzjoni ta' l-ortikultura mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn?

Min se jkun responsabbli mill-aġġornament li jrid isir sabiex ikun sorveljat u sostnut l-għemil ta' standards skond il-Malta Standardisation Act?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Din hija standard question oħra li tagħmel riferenza għal diversi sezzjonijiet li jinkludu t-trobbija tal-fniek, l- ortikoltura, il-vitikoltura, is-sezzjoni tal-frott frisk, l-agrikoltura, is-sezzjoni tat-tadam u s-sezzjoni tal-ħaxix.

Ninsab informat illi mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn ma kienx hemm tekniċi u scientific officers eċċ. li ġew seconded u/jew impjegati fis- sezzjoni ta' l-ortikoltura.

Naturalment id-direttur ġenerali ta' l-agrikoltura huwa responsabbli għad- dipartimenti kollha.

Irrid inżid ngħid li kieku hemm nies tekniċi u scientific officers imħarrġa f'dawn l-oqsma jien stess kont nitlob li jiġu seconded jew impjegati mad-dipartiment, pero' jiddispjaċini ngħid li m'hemmx u nerġa' nirrepeti li l-ministeru qed jieħu l-passi neċessarji biex bħalma setgħu tħarrġu nies biex jikkwalifikaw bħala fisheries officers, anke fl-oqsma ta' l-agrikoltura jkollna korsijiet li permezz tagħhom ikollna nies speċjalizzati fid-diversi oqsma tad-dipartiment tal-biedja.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jinformani jekk sarux diskussjonijiet ma' l-istitut ta' l-agrikoltura ta' l-universita' mill-5 ta' Settembru 'l hawn dwar is-sitwazzjoni li qed jikkonferma hu stess, u cioe' ta' nuqqas ta' scientific officers?

Xi żviluppi kien hemm u x'inhi l- pożizzjoni llum?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Saru diversi diskussjonijiet mad-dipartiment li hemm fl-universita'.

Is-suġġett ittella' kważi regolarment fil-management meetings li jkollna fil-ministeru u bħalma diġa' ġie ffissat u lest il- qafas kif se jitmexxa l-kors ta' taħriġ tal-fisheries officers, nista' nserraħ moħħ l-Onor.

Farrugia li anke fil-qasam ta' l-agrikoltura u fil- qasam tal-biedja hemm il-pjani mfassla biex fix-xhur li ġejjin inkunu f'pożizzjoni li nistgħu noħorġu call for applications biex nies kwalifikati jkunu jistgħu jiġu mħarrġa ħalli jispeċjalizzaw fid-diversi oqsma li hemm fil-ministeru ta' l-agrikoltura.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-għadd ta' barranin li nqabdu jaħdmu illegalment f'Malta, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-BASTIMENTI MERKANTILI

MERCHANT SHIPPING (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mll-31 ta' Mejju 2000.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia huwa in possession.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, l-għanijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi huma biex jaġġornaw il-provvedimenti eżistenti li jirrigwardaw il-proprjetà u l-iffinanzjar ta' bastimenti Maltin u dawk li jirregolaw l-impieg fuq bastimenti Maltin, u biex jipprovdu għat-twaqqif ta' organizzazzjonijiet ta' bastimenti u sabiex il-gvern ikun jista' jaċċedi għal ċerti konvenzjonijiet internazzjonali u jimplimentahom.

Ovvjament l-oppożizzjoni Laburista hija favur kull pass li jiġi diskuss f'dan il-parlament bil-għan li jsaħħaħ iktar l-attivita' ekonomika tal-gżejjer tagħna u favur kull inizjattiva li f'pajjiżna toħloq opportunitajiet ta' impjiegi.

Pero' wieħed irid joqgħod attent ukoll għall-pass li pajjiżna jista' jagħmel f'dan ir-rigward u għal-limitazzjonijiet li għandna.

Mela filwaqt li l- oppożizzjoni tifhem l-importanza tal-bidliet li jridu jsiru sabiex dan is- settur jissaħħaħ aktar din tifhem li dan kollu jrid isir fid-dawl taċ- ċokon ta' pajjiżna.

Sur President, wieħed irid jifhem li llum għandna gvern li l-aġenda tiegħu hija li jsieħeb lil Malta fl-Unjoni Ewropea.

Allura l-oppożizzjoni bilfors trid tesprimi ċerti riżervi li jkunu ċari u spjegati b'mod li jinftiehmu mal-partijiet soċjali kollha involuti.

L-oppożizzjoni taqbel li jsiru bidliet biex iġibu 'l quddiem dan is-settur ekonomiku pero' daqstant ieħor hija xettika speċjalment dwar dak li għandu x'jaqsam mas- sħubija ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea.

Jgħid x'igħid il-gvern, raġuni ewlenija għalfejn qed jitressaq dan l-abbozz ta' liġi hija t-target date li l-gvern għandu li sa ċertu żmien jagħmel update tal-liġijiet kollha li jolqtu lid-diversi setturi, speċjalment dawk is-setturi li se jintlaqtu ħażin bħal dan li qed niddiskutu.

Għalhekk meta nafu li ċerti abbozzi ta' liġi qed jersqu hawnhekk bil-għaġġla għaliex il-gvern għadu ossessjonat li sas-sena 2003 Malta tkun membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea, wieħed bilfors ikollu jagħmel riferenzi għal dawn in-nuqqasijiet.

Jekk ma noqogħdux attenti mill-bidliet li rridu nagħmlu sabiex insiru membri sħaħ ta' l- Unjoni Ewropea nistgħu nħarbtu l-opportunitajiet ta' xogħol li għandna f'pajjiżna u ħafna affarijiet li jirrigwardaw l-attività ekonomika tagħna jistgħu jirriżultaw b'mod negattiv.

Wieħed irid jirrealizza li l-Unjoni Ewropea tbiddel ħafna deċiżjonijiet li tkun ħadet biex timxi maż-żmenijiet pero' hawnhekk ibati ż-żgħir.

Ta' min jgħid li l-oppożizzjoni Laburista għadha ma semgħetx biżżejjed mingħand il-gvern dwar l-iżvantaġġi li jista' jkun hemm fil-qasam tal- bastimenti u fl-implimentazzjoni ta' dawn il-konvenzjonijiet fiċ- ċirkostanzi ta' pajjiżna.

Irridu nżommu quddiem għajnejna li bil- limitazzjonijiet li għandna dejjem irnexxielna nisfruttaw dan il-qasam tal- bastimenti, dejjem irnexxielna naraw kif il-provvedimenti jiġu aġġornati skond ma titlob il-prattika fil-gżejjer tagħna u dejjem rajna li dak li nilleġislaw jagħti aktar saħħa lil dan is-settur ekonomiku bil-għan li jipproteġi u jiggarantixxi n-nies tax-xogħol.

Aħna nemmnu li l-poplu tagħna jista' jkollu livell tajjeb ta' għajxien jekk kemm-il darba l- attività ekonomika ta' pajjiżu trendi b'mod li l-ewwel tħares l-interessi tal-bżonnijiet soċjali tiegħu.

Aħna xettiċi ħafna li dan it-tibdil qed isir biex jakkomoda l-aġenda tal-gvern biex idaħħal lill-pajjiżna membru sħiħ fl-Unjoni Ewropea u mhux biex naraw x'aġġornamenti rridu nagħmlu u x'investimenti rridu ntejbu biex nassiguraw aktar dipendenza u aktar riżultati pożittivi fis-snin li ġejjin.

Il-poplu Malti u Għawdxi huwa konxju li matul dawn l-aħħar 20 xahar l-interessi tiegħu ġew abbandunati għax id-dipartimenti kollha tal-gvern kollha kienu qed jaħdmu b'mod attiv fuq il-proċess ta' sħubija sħiħa ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Jien mhux se noqogħod nitkellem dwar x'jaqbel u x'ma jaqbilx imma aħna niġu hawnhekk biex nirrappreżentaw liċ-ċittadini Maltin u Għawdxin u rridu nkunu leali lejn il-Kostituzzjoni tagħna.

Għalhekk il-gvern m'għandux ikompli joħloq diskussjoni f'dan il-parlament li aktar tkun tinteressa l- aġenda tiegħu sabiex isieħeb lil pajjiżna fl-Unjoni Ewropea milli jkun qed jagħmel abbozzi ta' liġijiet li permezz tagħhom ikun hawn aktar opportunitajiet ta' xogħol għall-ħaddiema Maltin u jissaħħaħ aktar l- investiment.

Żgur li l-kelliema ta' warajja se jagħtu aktar tagħrif dwar l- implikazzjonijiiet li s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea se ġġib fuq dan is-settur li għandna esperjenza tajba tiegħu għaliex aħna gżira fiċ- ċentru tal-Mediterran u allura nistgħu nattiraw kummerċ mill-erbat irjieħat tad-dinja.

Qed ngħid dan għax il-Mediterran huwa magħmul minn pajjiżi li huma membri ta' l-Unjoni Ewropea, pajjiżi li jifformaw l-Afrika u pajjiżi li jifformaw id-dinja Għarbija.

Il-poplu tagħna jrid igawdi l-indipendenza tiegħu u jrid li jkollu dritt għax-xogħol u dritt li jsaħħaħ l-investiment u l-ekonomija tiegħu ħalli jkun jista' jassigura ambjent soċjali aħjar.

Peress li l-gvern mhux qed ikun aġġornat u stabbli biżżejjed biex jagħti ċerti spjegazzjonijiet il-poplu mhux qed ikun informat biżżejjed.

Per eżempju, filwaqt li l-gvern dejjem ċaħad li l-politika komuni ta' l- agrikoltura mhux veru hija għolja għall-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea - tant hu hekk li meta jien tkellimt fuq hekk kien hawn min qal li jien għidt il- ħrejjef - illum huwa fatt li ma jista' jinnegah ħadd li fl-introduzzjoni ta' l-Aġenda 2000, l-Unjoni Ewropea qed tirrikonoxxi li trid tagħmel bidla sħiħa għaliex jekk il-common agricultural policy se tibqa' għolja ma tistax tibqa' kompetittiva, bil-konsegwenza li toħloq aktar problemi fis-suq intern tal-komunita'.

Fil-fatt din qalet hekk:

''The current level of the common agricultural policy is too high for the EU to meet international undertakings and to be able to take advantage of an expanding world market, with the risk that surpluses will appear again and create an intolerable budget cost and the market share may be lost within the community and on the world level.''.

Mela filwaqt li l-oppożizzjoni Laburista dejjem ikkonfermat li l-politika komuni tal-biedja se ġġib splużjoni fil-prezzijiet, in-naħa tal-gvern dejjem ċaħdet dan u qalet li qed inbeżżgħu lin-nies bil-babaw.

Din hija sitwazzjoni li ma nistgħux nibqgħu nittollerawha għall-ġid tal-poplu tagħna għaliex filwaqt li dak li nagħmlu jrid jilqa' l-isfidi tal- globalizzazzjoni, l-ewwel u qabel kollox irid jieħu ħsieb id-drittijiet taċ-ċittadini ta' pajjiżna.

Aħna nafu li l-għan ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa li l-gvern idaħħal iktar l-interess ta' organizzazzjonijiet oħra, f'dan il-każ is-sistemi ta' l-Unjoni Ewropea, li skond l-istess gvern hija l-unika triq għal pajjiżna biex dan ikompli jiżviluppa.

Hawnhekk wieħed jistaqsi: Il-gvern kemm qed jipproġetta li se jinħolqu opportunitajiet ta' impjiegi ġodda?

Il-gvern kemm qed jieħu ħsieb li dan l-abbozz ta' liġi se jsaħħaħ aktar is-settur ekonomiku biex ma jkunx hemm impatt fuq l-impjiegi eżistenti?

Per eżempju, qabel ma kien hemm gvernijiet Laburisti il-Mid-Med Bank, illum l-HSBC, ma kienx tal-Maltin imma kien ta' l-Ingliżi kif inhu llum.

Qed ngħid dan biex infakkar li l-gvernijiet Laburisti dejjem riedu jsaħħu l-istrutturi tar-repubblika ta' pajjiżna li hija mibnija fuq ix-xogħol.

Aħna ridna li l-Mid-Med Bank ikun il-bank tal-Maltin biex l-impjegati Maltin u Għawdxin ikollhom opportunitajiet ta' xogħol, l-opportunitajiet fejn jgħollu l- livell ta' l-għajxien tagħhom u l-opportunitajiet li jitgħallmu u jintegraw aktar fix-xenarju finanzjarju.

Jien qed inpoġġi dawn l-argumenti quddiem il-gvern għax dan mhuwiex ifiehem lill-poplu li pprivatizza xi ħaġa li wiret mingħad gvernijiet Laburisti.

Ta' min ifakkar li matul is-snin li kien hemm il-Mid-Med Bank l-opportunitajiet ta' mpjiegi fil-banek żdiedu għall-Maltin u l-Għawdxin kollha, għal-Laburisti u għan- Nazzjonalisti u ħloqna grades għal managers u għal executive managers.

Apparti minn hekk saħħaħna l-kurrikulu edukattiv ta' pajjiżna ħalli l- familji Maltin u Għawdxin jinvestu fl-edukazzjoni ta' wliedhom ħalli dak li l-gvern kien qed iħejji jkun sostnut għall-ġenerazzjonijiet tal-futur.

Pero' llum dan il-gvern ipprivatizza dan il-bank u kieku dan ma kienx tal- Maltin ma kienx jiġi privatizzat.

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Onor. Farrugia.

Il-Ministru, on a point of order.

ONOR.

CENSU GALEA: Mr Speaker, jien nifhem li kultant wieħed forsi joħroġ barra mis-suġġett, pero' l-Onor.

Farrugia qed jgħid affarijiet li assolutament m'għandhomx x'jaqsmu ma' dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Dawn l-affarijiet jista' jgħidhom waqt il-ħin ta' l-aġġornament u mhux issa.

MR SPEAKER: Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Membru tan-naħa ta' l- oppożizzjoni biex jorbot id-diskors tiegħu ma' l-abbozz ta' liġi li l- Kamra għandha quddiemha.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, nimmaġina li l-Ministru jemmen li jien għandi d-dinjita' tiegħi ukoll u dak li niddiskutu f'dan il-parlament niddiskutuh fl-interess tal-Maltin u l-Għawdxin li għandhom id-dritt tax- xogħol.

Kif għedt fil-bidu ta' l-introduzzjoni tiegħi, il-gvern qed jagħmel dawn il-bidliet biex igħaġġel il-programm leġislattiv tiegħu u mhux biex biex verament tiġi mħarsa l-indipendenza tal-poplu tagħna.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Lill-Onor.

Farrugia nixtieq ngħidlu li l-kelliem ta' qablu, l-Onor.

Jose' Herrera, diġà ddikjara li l-oppożizzjoni taqbel ma' dan l-abbozz ta' liġi u mhux qed nifhem minn fejn bdejna u fejn se nispiċċaw.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Anke jien għedt fil-bidu tad-diskors tiegħi li l- oppożizzjoni hija favur ċerti bidliet li jseħħu f'dan il-qasam, pero' ma nistgħux ma ngħidux li għandna riżervi kbar fuq ċerti aspetti li l-gvern mhux qed jirrikonoxxi.

Hawnhekk ta' min ifakkar li fil-kunsill ġenerali tagħhom kien hemm kritika li l-politika tal-gvern mhix tieħu ħsieb l- interessi tal-poplu u l-gvern kellu wkoll kritika mis-self-employed iż- żgħar.

Jien nirrispetta l-punt tal-Ministru pero' kulma qed nipprova ngħid huwa li f'dan il-parlament il-gvern qed ikun weak u mhux qed jirrealizza li aħna rridu noqogħdu attenti għall-impatt li jistgħu joħolqu dawn il- bidliet.

Barra minn hekk ma rridux inġibu fix-xejn ċerti vantaġġi li jgawdu llum il-ħaddiema Maltin li jaħdmu f'dan is-settur.

Mr Speaker, wieħed irid jirrealizza li filwaqt li l-HSBC sar sid totali ta' dak li qabel kien il-Mid-Med Bank, illum qed nisimgħu li hemm xi diffikultajiet bejn il-unions u l-HSBC dwar impjegati u uffiċjali għolja li sabu ma' wiċċhom il- barranin imexxu diviżjonijiet partikolari.

Kieku l- gvern fehem x'inhi d-direzzjoni ta l-oppoziżżjoni dwar il-privatizzazzjoni ma kienx ikun hawn dawn id-diffikultajiet u kien jifhem li l-oppożizzjoni qed titkellem b'mod konsistenti u b'mod li jirrispetta l-indipendenza tan- nies tax-xogħol.

Hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq xi artiklu partikolari li jista' jinqala' quddiem xi avukat, maġistrat jew imħallef għax jien la jien avukat, la maġistrat u lanqas imħallef.

Jien bħala bniedem li ngħix mal-ħaddiema li jinteressani hu li niddefendi l-opportunitajiet ta' l- impjiegi.

Il-gvern qed jgħaġġel kemm jista' biex ilaħħaq mal-bidliet li jirrikjedi l-abbozz leġislattiv ta' l-aġenda tiegħu ħalli jkun konformi mal-liġijiet u r-regoli ta' l-Unjoni Ewropea u mhux qed ikollu ħin biex jaħseb għal ċerti affarijiet.

Allura wieħed bilfors irid jagħmel riferenza għal ċerti punti.

Ir-responsabbiltajiet li se jkollu pajjiżna meta jagħmel ċerti bidliet li semmew l-esperti, ġew analizzati mill-gvern?

Se jkun possibbli għall- gvern li jlaħħaq ma' ċerti obbligi?

Aħna m'għandna l-ebda interess li nħarbtu l-aġenda tal-gvern imma bilfors irridu nqajmu ċerti punti.

Peress li pajjiżna huwa gżira mdawwar bil-baħar għandu ħafna vantaġġi rigward dak li għandu x'jaqsam ma' dan is-settur bħal, per eżempju, il-portijiet.

Dan il-qasam joħloq ħafna opportunitajiet ta' xogħol u allura meta wieħed ibiddel il-liġijiet għandu jagħtu garanzija fuq l-impjiegi u l-investiment għax is-sitwazzjoni attwali f'pajjiżna hija li hawn nuqqas ta' attività ekonomika u nuqqas ta' opportunitajiet ta' xogħol.

Illum il-poplu jinteressah li jkun hawn attività ekonomika soda u aktar opportunitajiet ta' xogħol u allura jien nistaqsi: Dan l-abbozz ta' liġi suppost qed isir biex joħloq aktar opportunitajiet ta' xogħol, biex Malta tkun tagħmel parti mill-globalizzazzjoni u biex tkun konformi ma' l-Unjoni Ewropea pero' dan x'ifisser f'pounds, shillings and pence għal pajjiżna?

Jien naħseb li dan ma jfisser xejn għajr li se nidħlu għal ċerti responsabilitajiet li għadhom mhumiex iċċarati mill-gvern.

Fl-opinjoni tiegħi il-bidliet li jrid jagħmel il-gvern se jkunu ta' żvantaġġ għalina.

Jien l-ewwel għalhekk għidt li meta l-gvern jitkellem fuq privatizzazzjoni jkun qed ibigħ l- għaqal li ħallew gvernijiet Laburisti.

Wara li l-gvern Laburista waqqaf it-Telemalta, l-Enemalta, il-Mid-Med Bank u l-Air Malta, dawn iridu jipprivatizzaw.

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Onorevoli.

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Mr Speaker, nixtieq nistaqsi jekk kienx hemm xi tibdil fl-aġenda tagħna tal-lejla għax ma nafx id-diskors ta' l-Onor.

Farrugia kif jirrelata ma' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il- Bastimenti Merkantili.

MR SPEAKER: Iva, jien diġà ġbidt l-attenzjoni li aħna qegħdin fit-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Bastimenti Merkantili u għal darba oħra nerġa' nappella biex l-Onor.

Membru joqgħod għas-suġġett li għandna quddiemna.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, naħseb li l-ħabib tiegħi tan-naħa l- oħra ma kienx preżenti għall-kunsill ġenerali tal-Partit Nazzjonalista u allura ma semax l-ilmenti tas-self-employed iż-żgħar.

Li nixtieq nisma' mingħand il-gvern hu kif dan l-abbozz ta' liġi se joħloq aktar investiment u aktar opportunitajiet ta' xogħol.

Aħna nemmnu li dak li nilleġislaw għandu jagħti sura ekonomika lil dan l-investiment imma min-naħa l-oħra rridu niftakru li dak li jsir għandu jsir b'mod li jrendi għall-ġid komuni.

S'issa l-gvern għandu l-appoġġ ta' l-oppożizzjoni dwar il-bidliet li rridu nagħmlu dwar il-provvedimenti eżistenti li jirrigwardaw il-proprjetà u l- iffinanzjar ta' bastimenti Maltin u dawk li jirregolaw l-impjiegi fuq bastimenti Maltin, imma l-gvern irid jiċċara kemm dan l-abbozz ta' liġi se jinċentiva mpjiegi u investiment.

MR SPEAKER: Onor. Farrugia, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension biex tkun tista' tkompli bl-intervent tiegħek.

Min qed jipproponi?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nipproponi li I-Onor.

Farrugia jkompli jinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

HELENA DALLI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Noel Farrugia jkompli jinstema'.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

Il-mozzjoni m'għaddietx

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, naħseb li dan l-abbozz ta' liġi rridu narawh fl-isfond ta' l-isforzi ta' Stati żgħar bħal Malta, li diġà għandhom żvantaġġi kbar minħabba ċ-ċokon tagħhom u problemi oħrajn biex jidħlu għal ħidmiet ekonomiċi differenti, fosthom il-qasam tar- reġistrazzjoni tal-vapuri.

Jien beħsiebni nittratta dan l-abbozz ta' liġi f'dan il-qafas għax naħseb li rridu nagħtu kas l-isfidi kbar li għandu pajjiż żgħir bħal tagħna biex jorbot flimkien erba' prinċipji u jsib bilanċ bejniethom.

Naħseb li dan huwa bilanċ diffiċli imma nħoss li meta jonqos xi aspett minnhom ikollok il-problemi.

L-erba' prinċipji li qed nirriferi għalihom huma l-importanza ta' l- iżvilupp ekonomiku qawwi, għax mingħajr it-tkattir tal-ġid u ħolqien ta' l- impjiegi l-poplu jmur lura; il-prinċipju tal-ġustizzja soċjali, għax b'hekk il-ġid li jinħoloq igawdu minnu ħafna nies, biex ma jkunx hemm min jaqa' lura u ma jkollux kwalità tajba tal-ħajja, u barra minn hekk irridu nagħtu kas ukoll il-kondizzjonijiet tax-xogħol ta' min jaħdem fuq dawn il- vapuri li jkunu qed itajru l-bandiera Maltija għaliex mhux l-ewwel darba li naqraw b'sidien egoisti li biex jagħmlu l-flus, ma jimpurtahomx mill- kondizzjonijiet tax-xogħol li jkunu qed jaħdmu fihom nies minn inħawi oħra tad-dinja, li forsi jkunu wkoll ta' razza differenti - dawn in-nies għandna nikkonsidrawhom bħala aħwa tagħna u nagħtu kas li l- kondizzjonijiet tax-xogħol tagħhom ikunu tajbin - il-ħarsien ambjentali, prinċipju li qed isir dejjem aktar importanti u fil-qasam tal-bastimenti merkantili l-ħarsien ambjentali għandu mportanza kbira, kemm lokali u kemm minħabba l-obbligi tagħna fid-dinja kollha kemm hi, għaliex illum aktar u aktar nafu kemm dan m'għadux biss ir-responsabilità ta' pajjiż wieħed - inutli tagħti kas biss il-kosta tiegħek għaliex dak li jagħmel ħaddieħor jista' jaffettwak u fil-każ li jkollok vapuri differenti jbaħħru f'inħawi differenti tad-dinja, ir-responsabilità tal-ħarsien ambjentali tikber ukoll - u s-sovranità nazzjonali, prinċipju indispensabbli għall-iżvilupp sostenibbli tal-pajjiżi ż-żgħar.

Hawn min jgħid li l-proċess ta' globalizzazzjoni u ta' internazzjonalizzazzjoni, ta' ħolqien ta' blokki reġjonali u ta' organizzazzjonijiet internazzjonali qed jagħmlu s-sovranità nazzjonali kunċett antikwat.

Jien naħseb bil-maqlub għax aktar ma jkun hawn pressjoni u żvilupp ta' forzi biex il-pajjiżi jiftħu l-ekonomiji tagħhom lejn xulxin u biex jadottaw regolamenti internazzjonali aktar se jkun hemm bżonn li pajjiżi żgħar bħal tagħna jħaddmu b'mod serju s-sovranità nazzjonali.

Dan ma jsirx b'xi mod folkloristiku ta' l-innu, tal-bandiera u tal-Kap ta' l- Istat iżda billi żżomm f'idejk il-poter deċiżjonali tad-deċiżjonijiet li tieħu li jirrigwardjaw il-mod kif timxi u l-mod ta' futur li tkun trid tibni għalik u għall-poplu tiegħek.

Meta nitkellmu fuq sovranità attiva u sovranità nazzjonali b'dan il-mod, bl-ebda mod mhu qed ngħidu li rridu ninqatgħu mill-bqija tad-dinja u ma nagħtux kas ir-regolamenti internazzjonali li jkunu qegħdin jiġu żviluppati.

Pero' rridu nagħtu kas ħafna - naħseb li għall-qasam partikolari li qed nitkellmu dwaru, dan jgħodd ħafna u naħseb li l-esperjenza għandha tgħallimna - kif se nibnu r- relazzjonijiet u r-rabtiet tagħna mal-bqija tad-dinja għax illum lanqas għadu possibbli li tinqata' mill-bqija tad-dinja.

Waħda mill-affarijiet li kontinwament jilmentaw dwarha pajjiżi żgħar daqsna meta jiltaqgħu bejniethom, per eżempju, f'xi konferenzi tal- Commonwealth tal-pajjiżi ż-żgħar, hi l-kolonjaliżmu ekonomiku u d-dominanza ta' regolamenti u organizzazzjonijiet internazzjonali li jiddettaw lill- pajjiżi ż-żgħar x'għandhom jagħmlu fid-diversi oqsma tagħhom, fosthom is- servizzi finanzjarji, l-kwestjoni tar-reġistrazzjoni ta' bastimenti merkantili u t-turiżmu.

L-aktar ħaġa inkwetanti li toħroġ minn dan l- iżvilupp hu li l-pajjiżi l-kbar għandhom ferm aktar mezzi biex jinfluwenzaw kif isiru r-regolamenti.

Ta' min jgħid li r-regolamenti internazzjonali mhumiex imfassla jew żviluppati b'xi mod oġġettiv jew b'xi mod newtrali imma ġo fihom se ssib l-interessi ta' min fassalhom.

Meta jiġri hekk ir- regolamenti jkunu mfasslin b'mod li mhux veru jkunu qed joħolqu level playing-field għall-players f'dak il-qasam u jkunu qed jaġevolaw lill- pajjiżi l-kbar.

Minbarra hekk, il-pajjiżi l-kbar għandhom aktar mezzi biex jinfurzaw dawn ir-regolamenti pero' l-aktar ħaġa inkwetanti huwa d-double standards tal-pajjiżi l-kbar li mhux biss ifasslu u jinfurzaw ir- regolamenti iżda jippriedkaw lill-pajjiżi ż-żgħar x'għandhom jagħmlu u jgħidulhom li jridu jħarsu r-regolamenti internazzjonali imbagħad huma stess ma jħarsuhomx.

Huwa importanti li nagħtu kas dawn it-tliet aspetti għaliex mhux l-ewwel darba li kellna esperjenzi fejn ikun ġara xi ħaġa lil xi vapur irreġistrat taħt il-bandiera Maltija u mill-katina sħiħa ta' kumpanniji li huma sidien tal-vapuri, kumpanniji li jispezzjonaw il- vapuri u awtoritajiet tal-portijiet isibu l-aktar ħolqa dgħajfa minħabba ċ- ċokon tagħha bħal Malta u jipprovaw jgħabbu fuqha l-ħtija ta' dak li jkun ġara.

Barra minn hekk dawn jaqbdu mal-bandiera Maltija u jagħtuha l-aġġettivi koroh u negattivi kollha li jistgħu jagħtuha.

Dan huwa tip ta' bullying tal-pajjiżi l-kbar fuq il-pajjiżi ż-żgħar.

Għalhekk aħna għandna d-dritt li nħarsu l-interessi tagħna.

Filwaqt li llum irridu nieħdu ħsieb l- ambjent bħala dinja sħiħa, filwaqt li għandna responsabbiltajiet biex nagħmlu dak li nistgħu nagħmlu biex inħarsu l-ambjent u dawk li jtajru l- bandiera tagħna ma jkunux ta' theddida għall-ambjent u filwaqt li għandna r-responsabilità internazzjonali biex naraw li l-kondizzjonijiet tax- xogħol ta' dawk li jaħdmu fuq bastimenti merkantili li jtajru l-bandiera tagħna jkunu diċenti, m'għandniex nadottaw regolamenti li jkunu ta' ħsara għalina u m'għandniex inħallu lil min jintimidana f'xi qasam ekonomiku li jkun importanti għall-vijabilità ekonomika ta' dan il-pajjiż.

Ma jfissirx li għax dawn ir-regolamenti qegħdin f'konvenzjonijiet internazzjonali jew għax igħidulna pajjiżi kbar, għandna naqbdu b'mod awtomatiku mingħajr ġudizzju jew ħsieb kritiku u nadottawhom għalina.

Bħala pajjiż żgħir nafu li l-oqsma li fihom nistgħu nirnexxu ekonomikament huma limitati u dan japplika għal pajjiżi barranin żgħar ukoll.

Għalhekk ma' l-iżvantaġġi naturali tagħna m'għandniex inżidu żvantaġġi oħra li nadottaw għalina regolamenti li permezz tagħhom nispiċċaw telliefa jew minn taħt.

Jien ngħid li waħda mill-akbar dgħjufijiet li ġejja minn kultura ta' sekli sħaħ ta' kolonjaliżmu hija l-isfiduċja fina nfusna u l- kumpless ta' inferjorità li għax qed jgħidulna hekk il-barranin jew għax qed jgħidu hekk pajjiżi kbar jew għax igħidu hekk regolamenti internazzjonali, ninsew l- interess tagħna.

Dan qatt m'għandu jkun mhux biex ningħalqu f'xi arroganza iżolana jew f'xi arroganza ta' min jagħlaq widnejh biex ma jismax imma għaliex kif il-pajjiżi l-kbar iħarsu l-interessi tagħhom u għandhom ħafna mezzi biex jagħmlu dan, aħna għandu jkollna wkoll il-fiduċja fina nfusna, l-kuraġġ li naħsbu b'moħħna u naraw b'għajnejna u li nkunu nafu x'inhu l- interess nazzjonali tagħna u niddefenduh akkost ta' kollox.

L-akbar dgħjufija tal-pajjiżi ż-żgħar mhijiex sempliċement li m'għandhomx armata jew qawwa militari biex tiddefendi l-interessi tagħhom.

Ħafna drabi l- akbar dgħjufija tal-pajjiżi ż-żgħar hi li għandhom kultura nazzjonali dgħajfa, f'sens modern, li ma tħallihomx jiddefendu l-interessi tagħom.

Għalhekk irridu noqogħdu attenti li biex inħarsu u niżviluppaw il- vijabilità ekonomika tagħna, m'għandna qatt inħallu blokki reġjonali - tista' tkun l-Unjoni Ewropea jew xi blokk reġjonali ieħor - jew organizzazzjonijiet internazzjonali li jimponulna liġijiet u regolamenti li jnaqqsulna l-opportunitajiet biex inkattru l-ġid, biex noħolqu l-impjiegi u li ma jħalluniex infasslu l-ħajja ekonomika tagħna skond l-interessi tagħna u skond ir-realtajiet partikolari tagħna.

Jekk inħarsu madwarna fid-dinja nsibu ħafna eżempji fejn pajjiżi kbar ma jeħdux gost b'pajjiżi bħal Malta li jkunu żviluppaw ir-reġistru tal-vapuri u l-flotta tal-bandiera tagħhom u allura jinqdew bir-regolamenti internazzjonali biex jipprovaw ikissru l-flotta u l-ħidma ekonomika li jkunu bnew il-pajjiżi ż-żgħar.

Din narawha tiġri l-aktar fil-qasam tal- vapuri u fil-qasam tas-servizzi finanzjarji.

Naraw ħafna sforzi minn pajjiżi kbar li jaraw x'jagħmlu biex jirrestrinġu, jillimitaw, inaqqsu u jċekknu l-ispazju għall-pajjiżi ż-żgħar li diġà għandhom spażju mċekken, li diġa' għandhom żvantaġġi fiċ-ċokon u fid-daqs tagħhom, u l-pajjiżi l-kbar ikunu jridu jkomplu jnaqqsulhom dawn l-opportunitajiet billi jimponulhom regolamenti li ma jgħoddux għall-pajjiżi ż-żgħar u li ħafna drabi dawn ikunu jiswew ħafna flus biex tħaddimhom u allura jkun diffiċli għal dawk il-pajjiżi ż-żgħar li jħallu dak is-settur sostenibbli.

Allura aħna rridu noqogħdu attenti li ma nħallux dan jiġri fl-ebda qasam speċjalment fil- qasam partikolari li qed nitkellmu dwaru.

Per eżempju, minkejja li ċ-Channel Islands jagħmel parti mit-territorju tar- Renju Unit dawn mhumiex fl-Unjoni Ewropea għaliex ma jridux jitilfu l- ispazju li għandhom fil-qasam tas-servizzi finanzjarji.

Fil-fatt mhux l- ewwel darba li kien hemm min ipprova jrażżnilhom u jċekknilhom dan l- ispazju u jikkritikahom li m'humiex iħaddmu r-regolamenti internazzjonali li għandhom iħaddmu biex jirregolaw dan il-qasam.

U mbagħad issib li dawn il-gżejjer żgħar jirregolamentaw is-servizzi finanzjarji tagħhom b'aktar serjetà mill-pajjiżi l-kbar.

Pero' l-pajjiżi l-kbar ma jaħmlux jaraw ħidma ekonomika bħal din timxi 'l quddiem u tirnexxi u jien mhux l-ewwel darba nsib li fil-qasam tar-reġistrazzjoni tal-vapuri l-attitudini tal-pajjiżi l- kbar lejna tkun simili għal dik li juru lejn iċ-Channel Islands fis- servizzi finanzjarji tagħhom.

Per eżempju, fost dawk li kien jikkritika liċ-Channel Islands għall-mod kif imexxu s-servizzi finanzjarji tagħhom kien hemm Günter Verhuegen, bniedem li rajnih fostna wkoll meta kien ministru għall-affarijiet Ewropej tal-gvern ta' Schröder.

Fil-fatt liċ-Channel Islands kien qalilhom biex jimxu mar-regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea pero' dawn ġibdulu l-attenzjoni u qalulu li huma ma kenux membri u kważi ssuġġerewlu jigdem ilsienu, għalkemm użaw kliem differenti.

Dawn qalulu biex iħallihom imexxu l- ekonomija tagħhom b'mod li jagħmel sens għalihom għax iridu li d- deċiżjonijiet strateġiċi ta' pajjiżhom jeħduhom huma.

Għalhekk naħseb li jagħmlu sewwa l-Maltin li jirraġunaw bl-istess mod.

Minkejja li aħna rridu nġeddu l-ħidmiet ekonomiċi tagħna u rridu nkunu in linja mar- regolamenti internazzjonali, ma rridux li dawn ikunu mposti fuqna biex iżidulna l-iżvantaġġi u l-problemi.

Aħna rridu nerfgħu r- responsabbiltajiet internazzjonali tagħna iżda huwa kruċjali aktar minn qatt qabel - fil-fehma tiegħi aktar kemm nitkellmu fuq il-globalizzazzjoni isir aktar importanti - li l-poter deċiżjonali ta' kif niżviluppaw il- ħidmiet ekonomiċi tagħna għandu jibqa' f'idejna.

F'diversi laqgħat ta' pajjiżi ż-żgħar jissemma' kif l-akbar theddid għas- sovranita' ekonomika tal-pajjiżi ż-żgħar ikun ġej minn blokki reġjonali jew minn pajjiżi kbar qrib tagħhom.

Pero' nistgħu naraw li hemm pajjiżi żgħar li jemmnu fihom infushom u rnexxew fil-qasam ekonomiku u rnexxew biex itejbu l-kwalita' tal-ħajja tan-nies tagħhom.

Hawnhekk nixtieq insemmi lil Singapore li emmen fih innifsu, telaq minn sitwazzjoni diffiċli ħafna ta' żvilupp ekonomiku baxx ħafna u ta' razez u gruppi etniċi kontra xulxin pero' wara 35 sena rnexxielu jibni ekonomija vijabbli għalih mingħajr ma ngħaqad ma' xi blokk reġjonali qrib tiegħu jew ma' xi pajjiż kbir qrib tiegħu.

Dan minkejja li anke Singapore għadda minn kull illużjoni li jgħaddi minnha pajjiż żgħir li jkun kolonja, li jaħseb li s-salvazzjoni tiegħu tinstab f'li jingħaqad ma' pajjiż ikbar minnu jew ma' xi blokk reġjonali qrib tiegħu.

Singapore għadda mill-illużjoni ta' l- integrazzjoni, wettaqha, sar biċċa mill-Malasja imma mbagħad reġa' nfired minn dan il-pajjiż u reġa' mar għall-indipendenza nazzjonali tiegħu għax sab li pajjiż żgħir aktar għandu ċans li jiżviluppa meta jibqa' indipendenti u sħiħ fih iniffsu milli meta jsir biċċa żgħira minn xi ħaġa ikbar minnu.

Nerġa' ngħid li jekk il-pajjiżi ż-żgħar iħallu lill-pajjiżi l-kbar jiddettawlhom ir-regoli ta' kif għandhom jimxu jsibu li jmorru lura għax, kif diġa' għedt, ħafna drabi l-pajjiżi l-kbar huma stretti mal- pajjiżi ż-żgħar ħafna iżjed milli huma stretti magħhom infushom, donnu li r- regolamenti internazzjonali qegħdin hemm biex jobduhom il-pajjiżi ż- żgħar.

L-aktar pajjiżi li jippriedkaw x'għandhom jagħmlu l-pajjiżi ż-żgħar ikunu hemm stess li ma jħarsux dawk ir-regolamenti.

Per eżempju, il-Franċiżi ppruvaw jippriedkawna ħafna, kemm f'pajjiżna kif ukoll barra minn pajjiżna, x'għandna nagħmlu u x'missu għamilna fil-każ tal-vapur "Erika" li nfaqa' barra l-kosta Franċiża f'Diċembru li għadda.

Filwaqt li wieħed ċertament li jiddispjaċih għal dak li ġara u għall-ħsara ambjentali li saret fil-kosta Franċiża, m'għandniex naċċettaw li neħlu b'dak kollu li ġara dakinhar.

Qed ngħid dan għax dawn ipprovaw jitfgħu r- responsabbilta' kollha fuqna u min jippriedka jagħmel tajjeb ukoll li jipprattika dak li jippriedka.

Din hija xi ħaġa li tgħodd ukoll għall- Franċiżi għax dawn ma tantx jistgħu jilagħbuha wisq tal-verġni f'dan il- qasam.

Għalhekk nerġa' nsostni l-importanza li pajjiżi żgħar bħal tagħna jibqgħu sovrani u jibqgħu bil-poter deċiżjonali f'idejhom għaliex b'hekk biss għandhom ċans li jżommu l-vijabilita' ekonomika tagħhom u b'hekk biss ma jaqgħux lura fi żvantaġġ akbar biex jiżviluppaw lilhom nfushom.

Meta f'dan il-parlament niddiskutu abbozzi ta' liġi bħal dawn, mhux biss fil- qasam tal-bastimenti merkantili imma fl-oqsma l-oħra kollha li jirregolaw l- attivita' ekonomika tagħna, irridu noqogħdu attenti biex ma nadottawx għalina regolamenti mfassla għal realtajiet oħra b'għajnejna.

Aħna tal-Partit Laburista nemmnu li għandna nsaħħu r-relazzjonijiet tagħna ma' l-Unjoni Ewropea iżda dawn m'għandhomx ikunu billi aħna nidħlu membri sħaħ fil-klabb u jkollna bilfors noqogħdu għal regolamenti li ma jgħoddux għalina.

Ċertament hemm regolamenti li jgħoddu għalina u li huwa tajjeb li aħna nimxu fuqhom imma m'għandniex naddottaw regolamenti li huma ta' ħsara għalina.

L-uniku mod kif ma nimxux b'dawn ir-regoli mhuwiex li nipprovaw ninnegozjaw għaliex mhux veru li min jidħol membru fl-Unjoni Ewropea jista' jinnegozja xi ħaġa.

Ma nimxux b'dawn ir-regoli billi ma nidħlux fl-Unjoni Ewropea imma nfasslu ftehim u qafas ta' relazzjonijiet mibnija skond ir-realta' u l-interessi tagħna.

Dan ikun ta' ġid għaż-żewġ naħat u fl-aħħar mill-aħħar jibqa' f'idejna l-poter li dawn ir-rabtiet infassluhom skond l-interessi u r-realta' partikolari tagħna.

Għalhekk meta nadottaw regolamenti u liġijiet internazzjonali huwa importanti li dejjem inżommu l-interess nazzjonali fuq quddiem għaliex fil-ġirja li għandu l-gvern bħalissa biex idaħħal lil Malta fl-Unjoni Ewropea akkost ta' kollox u malajr kemm jista' jkun, mhux veru li qed jinnegozja imma qed jaċċetta kollox.

Meta tgħid iva għal kollox u meta taċċetta r-regolamenti kollha tal-klabb li ma tkunx taf kif se jkunu ma tkunx qed tinnegozja imma tkun qed iċċedi kollox.

Per eżempju, meta nistaqsu x'se tkun il-pożizzjoni tal-gvern fit-tali qasam in-naħa tal-gvern tweġibna biss li dawk huma affarijiet li l- Unjoni Ewropea għadha qed tiddeċiedi dwarhom.

Dan ifisser li qegħdin fis- sitwazzjoni redikola li għad hawn min irid jidħol f'organizzazzjoni fejn għadu ma jafx eżatt kif se tiżviluppa u x'regoli ġodda se jkollha.

Din hija organizzazzjoni li se jkollha regoli li inti ma kontx hemm biex tfassalhom jew tinfluwenzahom.

Nerġa' ngħid li bħala pajjiż żgħir fi blokk reġjonali kbir, ftit għandek ċans tinfluwenza u tfassal l-affarijiet skond l-interess tiegħek.

Meta nittrattaw x'rabtiet norbtu ma' blokki reġjonali u kif nadottaw regolamenti internazzjonali għandha dejjem inżommu quddiem għajnejna l-interessi tagħna biex dak li nagħmlu jkun fl-interess ta' pajjiżna u fl-interess tal-poplu tagħna.

Hemm bżonn li nsaħħu l-ħidma ekonomika ta' pajjiżna u li nkattru l-ġid biex intejbu l-kwalita' tal- ħajja, biex niżviluppaw il-qasam soċjali tagħna u biex ikollna opportunitajiet ta' mpjiegi għaż-żgħażagħ tagħna.

Din l-ekonomija ma tistax tkun b'saħħitha jekk minflok inżidu l-opportunitajiet limitati tagħna nnaqqsuhom u nrażżnuhom.

Li naqbdu b'mod għami u b'mod mhux kritiku naċċettaw qafas ta' obbligi internazzjonali li ma jkunux jgħoddu għalina, mhux inżidu l-attivita' ekonomika u l-opportunitajiet għal pajjiżna nkunu iżda nkunu qegħdin innaqqsuhom.

U meta nnaqqsu l-opportunitajiet għal vijabilita' ekonomika ta' pajjiżna nkunu qed innaqqsu l-opportunita' għat- tfal u ż-żgħażagħ tagħna u nheddu bis-serjeta' l-futur ta' pajjiżna.

Wieħed mill-oqsma li żviluppa fl-aħħar snin u li ħoloq ammont ta' ġid f'pajjiżna kien proprju dan il-qasam li qed niddiskutu.

Aħna favur li nġeddu dan il-qasam u li nerfgħu r-responsabbilta' internazzjonali tagħna dwar il-ħarsien ambjentali u dwar il-kondizzjonijiet tax-xogħol ta' min jaħdem f'dan il-qasam imma m'għandniex naċċettaw li pajjiżi akbar minna jimponu fuqna kif għandna nimxu f'dan il-qasam li ma jkunx għall-ġid tagħna jew għall-ħarsien ambjentali tagħna.

Nerġa' ngħid li min jitkaża bina f'dan il-qasam ma tantx ta xiehda ta' ħarsien ambjentali u ħafna minn dawk li kkritikawna, inkluż il-Franċiżi, ma tantx jaqbadhom id-deni biex iniġġsu l- ambjent u jisplodu bombi nukleari u bombi kimiċi biex jippruvawhom.

Għalhekk m'għandniex għalfejn inħossuna intimiditi li dawn jikkritikawna għal dak li jiġri minħabba l-bandiera Maltija.

Jien mhux qed ngħid dan bħala xi insensittivita' lejn kull meta jkollna xi vapuri bil-bandiera tagħna li jniġġsu l-ambjent u l-baħar.

Nafu li s-sistema ekoloġika tad- dinja hi marbuta flimkien u meta jiġri xi diżastru ambjentali eluf ta' mili 'l bogħod minna għandna nħossu li dan ġara wara biebna, imma fl- istess ħin dawn il-konsiderazzjonijiet irridu nibbilanċjawhom bl-interessi nazzjonali tagħna.

Għalhekk huwa importanti li bħala gżejjer żgħar inżommu l-poter f'idejna biex ma' l-iżvantaġġi li għandna minħabba ċ-ċokon ma nżidux żvantaġġi oħrajn li jkomplu jċekknuna u jirrestrinġu l-ħidma ekonomika tagħna għaliex inkunu qed naddottaw regolamenti u liġijiet li ma jgħoddux għalina.

Mr Speaker, insibu li fl-għaqdiet u fil-blokki internazzjonali, il- pajjiżi l-kbar ma jurux sensittivita' lejn il-gżejjer żgħar u ma joqogħdux jaraw jekk ir-regolamenti li jkunu qed japplikaw ikunix se jġibuhom fi żvantaġġ kbir, ikunux se joħolqulhom spiża kbira biex jimxu magħhom jew inkella jkunux se jheddulhom il-ħidma tagħhom.

Il-pajjiżi l-kbar ma jagħtux kas dawn l-affarijiet.

L-interessi nazzjonali tagħna aħna rridu nieħdu ħsiebhom u aħna nafu x'inhuma u mhux se nistennew lill-barranin, huma min huma, jgħidulna huma x'inhuma l-interessi tagħna.

L-interessi tagħhom iħarsuhom huma għax għandhom ħafna mezzi iktar minna biex iħarsuhom.

Il-mezzi li għandna huma sens ta' dinjita' nazzjonali u sens interess nazzjonali għax aħna għandna l-kapaċita' li naħsbu b'moħħna u li naraw l-affarijiet b'għajnejna u skond l-interessi tagħna mingħajr ma nħallu lil min jimponielna minħabba l-inferiority complex tagħna.

Nerġa' ngħid li ħafna drabi fil-ħarsien tar-regolamenti internazzjonali l- pajjiżi l-kbar jużaw id-double standards u jkunu aktar ebsin fuq il-pajjiżi ż-żgħar milli fuqhom infushom.

Dawn jippretendu li l-pajjiżi ż-żgħar jimxu skond dawn ir-regolamenti internazzjonali sa l-iċken dettall imbagħad huma stess ma jħarsuhomx.

Bħalma l-pajjiżi l-kbar ifittxu l-interessi tagħhom il-pajjiżi ż-żgħar irid ikollhom il-kuraġġ fihom infushom biex ifittxu l- interessi tagħhom ukoll u ma jħallux il-kolonjaliżmu ekonomiku ġdid imqartas fi kliem differenti u fi kliem sabiħ jaħkimhom.

Sakemm il- globalizzazzjoni tfisser li d-dinja ssir aktar waħda u li r-regolamenti jorbtu lil kulħadd skond l-interessi u d-diversita' nazzjonali tagħhom kollox sew imma meta l-globalizzazzjoni tfisser biss one way fejn il-kbar jimponu fuq iż-żgħar, dik m'hijiex globalizzazzjoni imma hija kolonjaliżmu u imperjaliżmu.

U llum l-akbar theddida għall-iżvilupp sostenibbli tal- pajjiżi ż-żgħar ġejja minn din il-forma ġdida ta' dominju fuq il-pajjiżi ż- żgħar.

Illum pajjiż kbir mhux bilfors jibgħat is-suldati biex jaħkmuk u jkunu ta' theddida għalik imma biżżejjed jimponilek regolamenti li jpoġġuk fi żvantaġġ u li jkunu mfassla skond l-interessi tiegħu mingħajr ma jagħti kas l-interessi partikolari tiegħek.

Iridu jkunu l-pajjiżi ż-żgħir li jħarsu l-interessi tagħhom għaliex huma jafu ċ-ċirkostanzi partikolari li fihom qed jgħixu; huma jafu l-problemi li jiltaqgħu magħhom, huma jafu r-realta' partikolari li jgħixu u huma jafu d-diffikultajiet kbar li kellhom biex jeħilsu lilhom infushom u biex jibdew jibnu ekonomija li tkattar il-ġid, li toħloq l-impjiegi u li jibqgħu jgħixu f'arthom u mhux ikollhom jemigraw bl-eluf.

Ħafna drabi fil-passat, minħabba nuqqas ta' opportunitajiet, eluf ta' nies ta' gżejjer żgħar - mhux Malta biss - kellhom iħallu dawn il-gżejjer.

Għalhekk huwa importanti li fid-deċiżjonijiet li nieħdu nħarsu l-erba' prinċipji li semmejt fil-bidu tad-diskors tiegħi.

Huwa importanti li filwaqt li naraw li jkollna żvilupp ekonomiku qawwi naraw li miegħu nħaddmu l-ġustizzja soċjali biex ma jkunx żvilupp ekonomiku mibni minn fuq l-inġustizzji minn fuq dahar xi ħaddieħor.

Huwa importanti wkoll li l-ġid li joħroġ minn dan l-iżvilupp ekonomiku qawwi jitqassam b'mod ġust biex itejjeb is-servizzi tas-saħħa, il- kwalita' ta' l-edukazzjoni u biex jagħti ħajja tajba lill-anzjani fil- pajjiż.

Għalhekk huwa mportanti li jkun hemm servizzi soċjali li jieħdu ħsieb il-ġid tan-nies li jgħixu f'dawn il-gżejjer.

Barra minn hekk, ir-responsabbilta' tagħna hija li kemm f'pajjiżna, kif ukoll fil-bqija tad-dinja, nagħtu sehemna fil-ħarsien ambjentali.

Jekk l- iżvilupp ekonomiku u l-ġustizzja soċjali ma jkunux magħquda mal-ħarsien ambjentali u tkun qed tgħarraq l-arja u l-baħar u tkun qed tivvelena l-art li tgħix fiha ma tkunx tista' tgawdi la l-iżvilupp ekonomiku u lanqas il- ġustizzja soċjali.

Dawn it-tliet prinċipji jridu jkunu marbuta wkoll mas- sovranita' nazzjonali li l-pajjiżi l-kbar jagħmluha awtomatikament anke jekk ma jsejħuliex hekk.

Huwa mportanti li f'idejna nżommu l-poter ta' x'niddeċiedu u li dak li niddeċiedu niddeċieduh b'moħħna skond l-interessi tagħna, kemm meta niġu biex nittrattaw ma' blokki reġjonali qrib tagħna, ma' pajjiżi oħra li rridu nagħmlu l-kummerċ magħhom u mal-bqija tad-dinja kif ukoll meta niġu biex naddottaw regolamenti internazzjonali, anke f'dan il-qasam li qed niddiskutu.

MR SPEAKER: Onor. Bartolo, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension biex tkun tista' tkompli bl-intervent tiegħek.

Min qed jipproponi?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nipproponi li l-Onor.

Bartolo jkompli jinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

RITA LAW: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Evarist Bartolo jkompli jinstema'.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No)

Il-mozzjoni m'għaddietx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, on a point of order.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, niġbidlek l-attenzjoni li m'hawnx quorum.

MR SPEAKER: Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Is-seduta ġiet sospiża fis-7.15 p.m. u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Inkomplu bis-seduta.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, quddiemna għandna Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili u fil-prinċipju l- oppożizzjoni taqbel miegħu, għalkemm hemm xi punti saljenti li jkun tajjeb li wieħed iqajjimhom waqt dan id-dibattitu fl-interess ta' pajjiżna mingħajr ħadd ma jiġbdilna l-ispaga u fl-interess tal-ħaddiema Maltin u Għawdxin li l-għajxien tagħhom jiddependi minn dan il-qasam.

Fil-passat jien ħdimt fuq il-bastimenti u nista' nifhem id-diffikultajiet ta' ħaddiem li jkun jaħdem fuq bastiment u d-diffikultajiet, kif qed igħid l-Onor.

Edwin Vassallo, li jiltaqa' miegħu bastiment waqt it-tbaħħir.

Hawnhekk jidħol il-prinċipju ta' dan l-abbozz ta' liġi li b'xi mod qed jipprova jtejjeb ir-regolamenti f'dan il-qasam u jagħmilhom aktar prattiċi u moderni speċjalment wara l-kritika fil-każ tal-vapur ''Erika'' u dwar dan wieħed għad irid jara aktar fil-fond jekk din il-kritika hijiex ġusta jew le.

Smajna kemm-il darba li kien hemm inċidenti fuq bastimenti li jtajru bandiera Maltija u allura naħseb li dan l-abbozz ta' liġi ngħata spinta 'l quddiem min-naħa ta' l- awtoritajiet konċernati.

Mr Speaker, l-għanijiet u r-raġunijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi jgħidu hekk:

''L-għanijiet ta' dan l-abbozz huma biex jaġġornaw il-provvedimenti eżistenti li jirrigwardaw il-proprjetà u l-iffinanzjar ta' bastimenti Maltin u dawk li jirregolaw l-impieg fuq il-bastimenti Maltin, u biex jipprovdu għat-twaqqif ta' organizzazzjonijiet ta' bastimenti u sabiex il-Gvern ikun jista' jaċċedi għal ċerti konvenzjonijiet internazzjonali u jimplimentahom.''.

Dan huwa suġġett vast ħafna u jien ngħid li għalkemm fil-prinċipju dawn l- affarijiet huma tajba, l-għaġġla li bih tressaq dan l-abbozz ta' liġi quddiem din il-Kamra tqanqal ċerti mistoqsijiet fosthom jekk dan hux qed jitressaq wara li pajjiżna ġie kkritikat, speċjalment min-naħa tal-gvern Franċiż, dwar il-każ ta' l-Erika.

Dan huwa qasam li jrendi flus kbar u jipprovdi mpjiegi sostanzjali u kif qal sieħbi l-Onor.

Bartolo, dak li nagħmlu għandna nagħmluh bil-pass tagħna u kif jaqbel l-ewwel u qabel kollox l-interessi ta' pajjiżna.

Naħseb li meta jkollna abbozz ta' liġi ta' din il-kwalità għandu jkun hemm aktar diskussjonijiet u konsultazzjonijiet u hemm bżonn naraw li kulmin huwa involut f'dan il- qasam jagħti l-kontribut tiegħu biex dak li nagħmlu nagħmluh fl-aħjar interess ta' pajjiżna.

Dan l-abbozz ta' liġi jolqot ukoll l-awtorità marittima li l-operat tagħha kemm-il darba ġie mfaħħar f'dan il-parlament, għalkemm bla dubju jista' jiġi mtejjeb.

Jien nemmen li l-aktar ħaġa mportanti li wieħed irid jara huwa li ma nħallux lil min jabbuża mill-bandiera ta' pajjiżna u għalhekk ċerti punti minn dan l-abbozz ta' liġi fil-prinċipju tagħhom huma tajbin.

Għalkemm donnu li l-gvern u l-oppożizzjoni qed jaqblu fuq il- prinċipju ta' kif l-affarijiet huma mexjin f'dan il-qasam, mhux fuq id- dettalji nfushom, jidher ċar li hemm bżonn bidla radikali fl-interess ta' pajjiżna, fl-interess tal-ħaddiema tagħna u fl-interess tal-qasam marittimu.

L-ewwel u qabel kollox għandna nassiguraw l-impjiegi u x-xogħol tal-ħaddiema tagħna.

Nafu li l-qasam tal-bastimenti merkantili huwa qasam sensittiv u f'pajjiżna ilu jeżisti kważi eluf ta' snin.

Dan huwa qasam li matul iż-żmien kompla jinbena u meta pajjiżna ħa rajh f'idejh, dan il- qasam ġie mtejjeb b'tali mod li jħalli l-ġid għan-nazzjon kollu u ma nistax nifhem kif ċerti nies li huma kapaċi f'dan il-qasam mhux qed jiġu utilizzati.

Qed ngħid dan għax ftit tal-ġranet ilu kelli ċ-ċans niltaqa' ma' wieħed li ħadem ma' kumpanniji kbar barra minn Malta u minkejja li pprova jagħti l- kontribut tiegħu lil pajjiżna - ta' min igħid li dan huwa kważi ġenju f'dan il-qasam - ma ngħatax iċ-ċans u llum jinsab bla mpjieg.

Jien nittama, għalkemm m'inix daqstant konvint, li dak li hemm f'dan l-abbozz ta' liġi mhuwiex qed isir biex nidhru sbieħ ma' l-Unjoni Ewropea, speċjalment issa li fi ftit xhur oħra jkun hemm il-presidenza Franċiża u nafu kemm il- Franċiżi kkritikawna fuq il-każ ta' l-Erika.

Jien ngħid li rridu nimxu bil-pass tagħna u dik hija d-differenza bejn il-politika tal-gvern preżenti li jrid li nkunu membri sħaħ fl-Unjoni Ewropea u l-politika tal-partit Laburista li jrid Svizzera fil-Mediterran.

Filwaqt li bi sħubija sħiħa fl- Unjoni Ewropea, rridu jew ma rridux, ikollna nadottaw ir-regoli kollha tagħha u nafu li ftit hemm ċans li l-Unjoni Ewropea tagħti id-derogi li kienet tagħti fil-passat, bil-politika Laburista jkollna l-aqwa relazzjonijiet ma' l-Unjoni Ewropea u ma' pajjiżi u kontinenti oħra skond il-pass tagħna u skond dak li jaqbel lil pajjiżna mingħajr ma jimponu fuqna.

Jien nemmen li bil-politika Laburista t-toroq ta' x'nagħmlu fl- interess ta' pajjiżna huma aktar wiesgħa u vasti u bil-politika tal-gvern preżenti, anke f'dan il-qasam, it-toroq li għandna quddiemna huma ristretti u rridu nadottaw dak li tgħid l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk wieħed irid joqgħod attent li b'dak li nkunu qed nagħmlu ma nkunux qed nagħmlu ħsara lil xi qasam partikolari, f'dan il-każ il-qasam tal-bastimenti merkantili.

Per eżempju, wara l-inċident tal-bastiment "Erika" pajjiżna ġie kkritikat b'mod u manjiera qisu hu kien responsabbli għal dak li ġara meta kulħadd jaf li ma kienx u dan juri li l-mod li bih targumenta din in-naħa tal-Kamra jagħmel sens.

Hawnhekk tara kif pajjiżi kbar ikunu lesti li jattakkaw pajjiżi żgħar għaliex il-ħuta ż-żgħira qatt ma belgħet lil ħuta kbira; l- aqwa li l-interessi tagħhom jiġu salvagwardati.

Għalhekk huwa tajjeb li l- inċident ta' l-"Erika" jkun mudell ta' x'jista' jiġri jekk eventwalment pajjiżna jimponulu ċerta politika li tmur kontra l-interessi tagħna.

Aħna nemmnu li għandu jkun hemm tibdil f'dan il-qasam imma dan għandu jkun fl- interess tagħna u bil-pass tagħna u mhux imponut minn xi ħadd.

Dak li jagħmlu pajjiżi kbar jagħmluh biex jissalvagwardaw l-ewwel u qabel kollox l- interessi tagħhom u mhux l-interessi ta' l-Unjoni Ewropea nnifisha jew l- interessi ta' xi pajjiż żgħir bħal Malta.

Lil Malta tista' tipparagunaha ma' gżejjer żgħar oħra li m'humiex fil-Mediterran u hawnhekk nixtieq insemmi l-gżejjer ta' Jersey, l-Isle of Man u Wales.

Imbagħad hemm in-Norveġja li f'dak li jirrigwarda r-relazzjonijiet ma' l-Unjoni Ewropea dawn dejjem imxew skond l-interessi tagħhom u mhux skond l- interessi ta' l-Unjoni Ewropea.

Meta titkellem ma' nies li jkunu ġejjin minn gżejjer żgħar, li forsi jkunu ftit ikbar u ftit iżgħar minn Malta u li wħud minnhom huma fil-qalba ta' l-Ewropa, issib li l-maġġoranza tagħhom lanqas biss joħolmu li jsiru membri sħaħ.

Fil-fatt dawn jaqblu li peress li huma żgħar għandhom jadottaw il-politika li taqbel lilhom fl-interess tagħhom.

Dawn huma konvinti, bħalma hija konvinta din in-naħa tal-Kamra, li kif inhuma l-affarijiet fi ħdan l-Unjoni Ewropea fil-preżent, żgur ma jaqblilhomx li jissieħbu fl-Unjoni Ewropea bħala membru sħiħ imma jemmnu li għandu jkollhom l-aqwa relazzjonijiet magħha.

Fil-fatt dawn għandhom diversi ftehim ta' kooperazzjoni f'diversi oqsma ma' l-Unjoni Ewropea u hawnhekk nixtieq insemmi l-financial sector u l-qasam tal-bastimenti merkantili.

Pero' dawn jafu li jekk jidħlu bħala membri sħaħ fl-Unjoni Ewropea se jinbelgħu.

Jien naqbel ma' din il-linja u nixtieq li pajjiżna jadottaha għalih ukoll.

Hawnhekk nixtieq nerġa' nsemmi lin-Norveġja li għandha l-oqsma tal- bastimenti merkantili, tal-ħut u taż-żejt kbar sostanzjalment u huma vitali għall-ekonomija tagħha din tħares lejn l-interessi tagħha u l-poplu Norveġiż għal darba, darbtejn, tlieta qal le għal sħubija sħiħa ta' pajjiżu fl-Unjoni Ewropea.

Għalhekk nistenna li kull membru f'din il-Kamra jħossu d-dover li dak li jagħmlu jagħmluh fl-aħjar interess ta' pajjiżhom.

Per eżempju, llum ħafna qed jistaqsu, u bir-raġun, kif il-gvern preżenti qabel mas-seba' kapitli tan-negozjati u mbierek Alla ma sab l-ebda problema minn dak li ġie miftiehem.

Ovvjament la taqbel ma' kollox il-kapitli jingħalqu malajr imma jkun tajjeb li l-poplu Malti jingħata l-informazzjoni kollha ta' dak li ġie miftiehem biex naraw jekk dan huwiex fl-interess tal- poplu Malti u Għawdxi.

Jien nemmen li rridu nħarsu lejn il-potenzjal qawwi tal-ħaddiema tagħna li mas-snin bnew setturi sħaħ mix-xejn meta pajjiżna kien maħkum u tejbuhom meta pajjiżna ħa rajh f'idejh.

Dan kollu rridu nibżgħu għalih.

Għalhekk irridu nkunu ċerti f'dak kollu li nagħmlu, speċjalment f'qasam bħal dan, u m'għandniex nirriduċu ruħna għal ossessjoni waħdanija.

Bħala wieħed mill-iżgħar deputati ma rridx nara li nkunu ħadna pass li jkun sewa qares għal pajjiżna jew pass li jkun qiegħed jaħmi l-imrar għall- ġenerazzjonijiet futuri.

Jien nixtieq nara li dak li jsir f'dan il-pajjiż isir fl-interess tal-pajjiż u mhux minħabba xi ossessjoni politika.

Fl- opinjoni tiegħi l-maġġoranza tar-regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea ma jgħoddux għal pajjiżna, pero' Allaħares il-gvern jemmen li m'hemm xejn li jgħodd għal pajjiżna.

Naħseb il-gvern jemmen li hemm xi regolamenti li jgħoddu għalina u jien għalhekk niskanta kif il-gvern qabel fuq kollox u għalaq is-seba' kapitli malajr biex iħaffef il-proċess ħalli nissieħbu fl- Unjoni Ewropea kemm jista' jkun malajr.

Jien dan jinkwetani speċjalment f'settur vitali għal pajjiżna bħal dan, settur li jħalli ċertu dħul lejn pajjiżna.

Jien nemmen li ħafna minn dawn il-konvenzjonijiet huma tajbin għax jagħmlu ħafna ġid lil baħar ta' din il-pjaneta li ngħixu fiha u għalhekk huwa fl-interess ta' kulħadd li dawn il-konvenzjonijiet jiġu adottati u mhux biss jibqgħu miktubin fuq il-karta.

La qed nitkellmu fuq il-qasam tal-bastimenti nixtieq nitkellem ftit dwar it-tarznari ta' pajjiżna.

Nafu li fil-qasam tal-bastimenti merkantili t- tarznari ta' pajjiżna għandhom role importanti x'jagħtu, speċjalment it- tarzna ta' Bormla li tilqa' fi ħdanha numru ta' bastimenti għat-tiswija u għall-manutenzjoni.

Jien nixtieq li dawn il-bastimenti li tista' tgħid li jiġu minn madwar id-dinja kollha, ssirilhom aktar sorveljanza mill- awtoritajiet Maltin għax jekk iseħħ xi diżastru fuq tanker taż-żejt, per eżempju, l-mezzi li għandna huma limitati.

Għalhekk tkun ħaġa tajba li jkun hemm mezz kif l-awtoritajiet Maltin ikunu ċerti mill-kwalità tal- bastimenti qabel dawn jidħlu f'pajjiżna.

B'hekk nassiguraw li dak li jkun ġej f'pajjiżna ma jkunx ta' periklu għax jekk Allaħares qatt jiġri aċċident f'pajjiżna dan iġib diżastru u l-ekonomija ta' pajjiżna u l-qasam tat-turiżmu jaqilgħu daqqa ta' ħarta.

Ta' min igħid li ż-żewġ tarnari, ċ-chairmen tagħhom, il-membri tal- bordijiet kif ukoll il-ħaddiema qed jagħtu kontribut kbir lil pajjiiżna.

Fil-passat jien kelli l-opportunità sabiħa li naħdem ma' dawn in-nies għax dak iż-żmien ma nistax ninsieh.

Illum jien nista' nifhem aħjar it-tbatija li jgħaddu minnha l-ħaddiema biex jaqilgħu l-għajxien tagħhom u mit-tertiq il-qalb li dawn isibu ruħhom fih minn żmien għal żmien u minn fuq kultant il-media u mezzi oħra f'pajjiżna jaraw kif se jimminaw lit-tarznari u lil dawn il-ħaddiema li jaqilgħu l-għajxien tagħhom minn hemmhekk.

Hawnhekk nixtieq nieħu l-opportunità biex insellem lil dawk il-ħaddiema kollha li tilfu ħajjithom fuq il-post tax-xogħol speċjalment fit-tarznari għaliex nafu l-periklu kbir li jiffaċċjaw dawn il-ħaddiema.

Ikun tajjeb li wieħed jistaqsi wkoll x'inhi s-sitwazzjoni taż-żewġ tarznari fil-preżent.

Ikolli ngħid li fuq it-tarzna ta' Bormla ftit li xejn għandi informazzjoni imma fuq it-tarzna tal-Marsa nista' ngħid li malli l-ħaddiema li jaħdmu hemmhekk jispiċċaw ix-xogħol li qed jagħmlu fuq il-vapuri tal-Gozo Channel dawn ma jkunx fadlilhom xogħol ieħor x'jagħmlu.

Jien nixtieq inkun naf x'qed jagħmel il-bord tat-tarzna tal- Marsa u l-gvern biex jinġieb ix-xogħol għal 800 ħaddiem li l-għajxien tagħhom jiddependi minn hemmhekk.

Kif issemma kemm-il darba f'din il-Kamra fi żmien gvern Laburista kien wasal biex jintlaħaq ftehim bejn il-gvern Malti u l-gvern Libjan dwar trawlers tas-sajd li kellhom jinbnew fit-tarzna tal-Marsa li sal-lum għadhom ma waslux.

Illum il-prospetti ta' xogħol fit- tarzna tal-Marsa ħadd ma jaf x'inhuma.

Naf li hemmhekk hemm nies kapaċi, nies li għandhom sengħa kbira u li għandhom kontribut kbir x'jagħtu u r- riorganizzazzjoni fuq il-post tax-xogħol qed issir b'mod tajjeb u bil-pass kif jaqbel lill-azjendi nnifisha.

Pero' jien nixtieq inkun naf x'qed isir biex jinġieb ix-xogħol għal din l-azjenda li tħaddem 800 ruħ.

Jien ngħid li huwa d-dover tagħna u d-dover b'mod partikolari tal-gvern li jara li x-xogħol f'din l-azjenda jkun assigurat u li jġib ix-xogħol għal dawn it-800 familja għax ma nixtieqx li t- tarzna tal-Marsa tagħlaq il- bibien ħesrem minħabba nuqqas ta' xogħol.

Għalhekk hemm bżonn naħdmu għal aktar opportunitajiet ta' xogħol f'dan il-qasam, speċjalment fil-qasam tat- tarznari.

Nerġa' ngħid li dan l-abbozz ta' liġi għandu jassigura l- impjiegi u d-dħul li pajjiżna għandu minn dan il-qasam.

Jien ngħid li meta naslu fi stadju ta' kumitat ta' dan l-abbozz ta' liġi rridu nevalwaw kull klawsola biex naraw jekk dawn igħoddux għalina.

Jien nixtieq nieħu l-opportunità biex minn hawnhekk nappella lill- Ministru - naf li dan il-qasam huwa għal qalbu - biex fl-istadju ta' kumitat dak li jingħad minn din in-naħa tal-Kamra jkun ikonsidrat bis- serjetà għax bħal oqsma oħra dan huwa qasam ta' importanza kbira għall- ekonomija ta' pajjiżna.

Għalhekk m'għandniex inħallu ċerti ossessjonijiet iħassru dak li huwa ta' interess għal pajjiżna.

Naf li kull ministru li kellu taħtu dan il-qasam ħadem bis-sħiħ u ta l-kontribut tiegħu biex imexxi dan il-qasam 'il quddiem u jkabbar il-flotta li ttajjar il-bandiera Maltija.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Onor. Cuschieri, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkompli tinstema'.

ONOR.

CARMELO ABELA: Nipproponi li l-Onor.

Cuschieri jkompli jinstema'.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Joseph Cuschieri jkompli jinstema'.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

Il-mozzjoni m'għaddietx.

THE DEPUTY SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, ma tantx jien f'sikti pero' la qed nitkellmu fuq il-qasam tal-baħħara nħoss li għandi nitkellem.

Peress li jien għamilt żmien naħdem fuq il-baħar u għext mal-baħħara dan il-qasam baqa' ġo fija għax naf kemm dawn in-nies jiltaqgħu ma' avventuri, tbatija u inċidenti u naf x'responsabilitajiet ikollhom.

Hawnhekk kien hawn min qal li dan l-abbozz ta' liġi se jġib aktar serjetà fuq il-bastimenti li jirreġistraw taħt il-bandiera Maltija u se jagħti lok li l-baħħara Maltin ikollhom aktar ċans għall-impjieg pero' jiddispjaċini ngħid li din ma nemminhiex.

L-ewwelnett tajjeb infakkar li mill-qedem pajjiżna kien imsemmi għall- baħħara u għas-servizz li jagħti pajjiżna lill-baħħara, lill-bastimenti u lill-attivitajiet tal-baħar.

Pajjiżna dejjem kien iċ-ċentru tal-baħar sa minn żmien il-Feniċi.

Pero' sa ftit tas-snin ilu, meta jien kont fuq il-baħar, niftakar ukoll li kien hemm tip ta' bastimenti li minkejja li ma kenux seaworthy kienu jbaħħru xorta u l-baħħara Maltin kienu jissugraw ħajjithom biex iġibu l-għajxien għall-familja tagħhom.

Imbagħad meta beda jgħaddi ż-żmien, id-dinja kollha bdiet issir konxja dwar dan kemm fl- interess ta' min għandu l-bastimenti kif ukoll fl-interess tal-baħħara stess.

Fl-antik kont tisma' ħafna stejjer ta' baħħara li tilfu ħajjithom fuq il-bastimenti għax minkejja li dawn kienu jafu li kienu qegħdin fil- periklu dawn kienu jagħmlu l-almu tagħhom kollu biex iġibu l-għajxien għall- familja tagħhom.

Għalhekk biż-żmien bdew deħlin kondizzjonijiet aħjar għall-baħħara u sigurtà u aktar kontrolli biex il-bastimenti jkunu seaworthy.

B'hekk jiġu evitati ħafna diżgrazzji bħal meta jintilfu xi bastimenti bil-konsegwenza li l-baħħara jitilfu ħajjithom.

Maż-żmien il- bastimenti bdew isiru b'makkinarju modern biex il-kumpanniji li għandhom il- bastimenti setgħu jnaqqsu l-ammont ta' nies fuq il-baħar u jnaqqsu wkoll l- ispejjeż.

Barra minn hekk il-bastiment jimxi iktar u jasal aktar fil-ħin u dak ifisser flus.

Niftakar meta kont naħdem fuq il-baħar konna ngħidu "more days more dollars" pero' s-sid ma jgħidx hekk.

Niftakar ukoll li min kien għarus jew kellu t-tfal kien jgħid "more days more dolours", jiġifieri kien hemm żewġ interpretazzjonijiet.

Kif kont qed ngħid is-sidien tal- vapuri bdew isibu metodi biex inaqqsu l-ispejjeż u biex il-bastiment jimxi aktar f'inqas ħin.

Imbagħad bdew deħlin ukoll il-containers biex ikun jista' joqgħod iktar cargo u biex il-cargo ikunu jistgħu jħottuh fil- portijiet f'inqas ħin u allura l-baħħara riedu jkunu kapaċi u trained aktar.

Fil-fatt wara l-baħħara bdew jintalbu l-qualifications.

Ta' min igħid li kien hemm ċerti bastimenti li ma bdewx ikunu konformi ma' dawn l- affarijiet għax peress li kellhom bastimenti antiki li kienu jinxtraw minn ċerti kumpanniji ta' ħorrox borrox, biex ngħid hekk, kienu jħaddmu nies li ma kellhomx qualifications u esperjenza biżżejjed u kienu jirreġistraw il- bastimenti taħt il-bandiera Panamiża li kienet flag of convenience.

B'hekk minflok il-kumpannija kienet tmur aħjar għax kienet tqanċeċ kienet tmur għall-agħar għax issir xi diżgrazzja.

Dan ifisser li diżgrazzja fuq il- baħar mhux bilfors isseħħ għax ikollok bastiment li ma jkunx seaworthy imma tista' tiġri wkoll għax ma jkollokx baħħara kwalifikati u ta' esperjenza.

Kif għedt diġà, minkejja li dan l-abbozz ta' liġi jagħtik x'tifhem li se nsolvu l-problemi, li se nkunu aktar serji u li se nagħtu aktar impjiegi lill-baħħara l-fatti mhumiex hekk u se ngħid għaliex.

Per eżempju, fejn qiegħda l-protezzjoni li se nagħtu lill-baħħara u fejn se noffrulhom aktar impjiegi?

Ta' min igħid li qabel, il-baħħara, speċjalment il-baħħara Maltin, kien ikollhom preferenza biex jaħdmu fuq bastiment Maltin imma llum dawn litteralment marru l-baħar.

Illum m'hemm xejn li jipproteġi jew li jagħti preferenza lill-baħħara Maltin biex ikunu jistgħu jaħdmu fuq bastimenti reġistrati taħt bandiera Maltija u din hija ħasra.

Per eżempju, il-Partit Laburista fil-gvern li kien jaf bil-kondizzjonijiet ebsin biex il- bastimenti jkunu seaworthy u li l-baħħara ried ikollhom aktar qualifications u esperjenza dan mill-ewwel qabad il-barri minn qrunu u għamel skola nawtika biex iħarreġ u jgħallem l-uffiċjali ħalli dawn iġibu ċertifikati ta' l-aqwa standard u jkunu jistgħu jaħdmu fuq bastimenti li ma jkunux Maltin biss.

Barra minn hekk il-Gvern Malti kien ifforma l- kumpannija Sea Malta biex ikollu bastimenti ħalli jkun jista' jilqa' għad- domanda tal-pajjiż, biex ikun hemm dik il-link ma' pajjiżi oħra permezz ta' cargo vessels u biex inħaddmu baħħara Maltin li għal snin twal għamlu unur lill-pajjiżna mad-dinja kollha.

Il-gvern Laburista kien ħa dawn l- affarijiet bis-serjetà pero' x'insibu llum?

Illum kulma jmur il-bastimenti qed inaqqsu mill-crew għax illum għandhom ħafna affarijiet awtomatiċi u aktar apparat sofistikat.

Per eżempju, fejn qabel kellna radio room b'xi 20 apparat, illum b'sempliċement tliet biċċiet apparat żgħar għandek communication aħjar minn qabel.

Fejn qabel kellek fizzjal responsabbli mit-telecommunication, illum dan m'għadx baqa' bżonnu.

Qed ngħid dawn l-affarijiet biex nuri f'liema stadju wasalna.

Pero' min-naħa l-oħra jrid ikollok nies imħarrġa aktar li jridu jkopru ċerti areas iktar milli kienu jkopru qabel.

Għalhekk kienet importanti l-iskola nawtika li għamel gvern Laburista.

Pero' llum x'inhu jiġri?

Illum din l-iskola li kienet tilqa' fiha studenti minn pajjiżi barranin tfarrket.

Illum m'hu qed nagħmlu xejn biex il-ftit crew li għandna jaħdem fuq bastimenti merkantili reġistrati taħt il-bandiera Maltija u ħafna baħħara kwalifikati ta' esperjenza spiċċaw jagħmlu xogħol mhux konness mal-baħar.

Imma l-ironija hi li filwaqt li qed nagħtu lil wieħed x'jifhem li f'dan il-qasam mexjin b'ritmu mgħaġġel u li aħna xempju ta' pajjiżi oħrajn f'dan il-qasam qed nagħmlu l-affarijiet bil-kontra.

Per eżempju, il-bastiment tal-Gozo Channel li nbena dan l-aħħar u li suppost inbena b'equipment u b'inġenji moderni u allura suppost fuqu jkun hemm inqas nies, fil-fatt għandu crew aktar mill-bastiment Queen Elizabeth.

Dawn l-affarijiet ma jitwemmnux!

Nerġa' ntenni li bastiment ma jegħreqx biss għax ikollu xi difett imma għax xi membri tal-crew ma jkunux kwalifikati u ta' esperjenza.

Illum ħafna kumpanniji li għandhom bastimenti reġistrati taħt il-bandiera Maltija jħarsu lejn crew li jitħallas ftit.

Per eżempju, minkejja li llum il-baħħara suppost ikollhom il-qualifications u l-esperjenza huwa fatt magħruf li ħafna bastimenti jħaddmu l-Filippini li jieħdu ftit paga u min huwa intiż fuq il-baħar jaf li qed ngħid il-verità.

Per eżempju, għal deep-sea ocean-going vessel il- membri tal-crew jrid ikollhom ċerti qualifications; jekk il-bastiment ikun tal-cargo ikollok bżonn ċertu ammont u jekk il-bastiment ikun tal- passiġġieri jkollok bżonn ammont ieħor.

Ta' min isemmi wkoll li l-baħħara fuq bastiment tal-cargo jrid ikollhom aktar qualifications mill-baħħara fuq bastiment tal-passiġġieri.

Jekk bastiment ikun coastal irid ikollu ċerti kondizzjonijiet u jekk ikun bastiment coastal u tal-cargo għandek bżonn ċertu ammont ta' crew bl-esperjenza.

Jekk imbagħad naraw x'qed jagħmlu fil-Gozo Channel insibu li qed nidħku bina nfusna.

Fil-Gozo Channel sar bħall-proverbju ta' Mawmettu li għajjat lill-muntanja u meta ma ġietx u mar hu.

Qed ngħid dan għax wara li daħħlu nies mingħajr qualifications u mingħajr esperjenza tawhom kors.

Fejn qatt smajna li xi ħadd ingħata ċ-ċans li joqgħod għall-eżami u li jingħata ċertifikat jekk ma jkollux l-esperjenza!

Suppost trid tibda minn isfel imma fil-Gozo Channel tibda minn baħri!

Mal-Gozo Channel kollox jiġri!

U Alla jbierek meta titla' fuq vapur tibda taħbat mal-crew kullimkien u tliet kwarti minnhom ma jafux x'inhuma jagħmlu meta l-crew suppost ikollu ċerti responsabbiltajiet u esperjenza minħabba s-safety.

Pero' l-isbaħ waħda hija li wieħed li għandu ċerti qualifications u ċerta esperjenza ma jilħaqx bosun imma xi ħadd li m'għandux esperjenza imma jaf lill-Onor.

Giovanna Debono jilħaq!

Dawn x'affarijiet huma, affarijiet li ma jitwemmnux!

(Interruzzjonijiet) Int qatt ma tkun taf xejn!

Inti tagħti l-ordni biss!

Taf għalxiex qed nirriferi għax anke f'dan il-qasam qed iddaħħlu l-politika.

Minflok daħħaltu s-serjetà għax hawnhekk tidħol ir-responsabilità tal-passiġġieri sfortunatament il-crew, l-esperjenza u l- qualifications marru l-baħar, aktar u aktar taħtek.

Dan qed ngħidu b'responsabbiltà għax naf x'qed ngħid.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru, on a point of personal explanation.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Sur President, la l-Onor.

Mizzi qed isemmi s- serjetà nista' ngħidlu li s-serjetà li hemm illum fil-Gozo Channel kważi ma kienet teżisti qatt qabel.

Kulmin jaqsam bejn iż-żewġ gżejjer u jirkeb il-vapur jista' jgħid li qatt daqs illum ma kien hemm ordni, dixxiplina u indafa fuq il-Gozo Channel.

Dik hija l-verità u dan mhux qed ngħidu jien imma qed igħidu u jarah kulħadd.

Dwar l-allegazzjonijiet li semma qabel nista' nassigurah li dan mhu minnu xejn.

Fil-fatt id-dħul tal-ħaddiema sar b'interview, skond kif jitolbu r- regolamenti l-ETC eċċ.

ONOR.

JOE MIZZI: Aħna ma nħarsux biss lejn l-indafa.

Is-serjetà titlob li naraw li ma jkunx hemm inċidenti u meta jinqala' xi ħaġa nkunu kapaċi nsalvaw il-ħajja.

Il-Ministru ma semmietx il-qualifications u l-esperjenza li huma tant importanti f'dan il-qasam.

Huwa veru li l-ETC qed tibgħat għal dawk il-baħħara li qed jirreġistraw u li għandhom il-qualifications u l-esperjenza u tikkomparahom ma' oħrajn li għandhom esperjenza aktar fuq boat drill u fire drill, per eżempju, imma hemm nies li Allaħares jinqala' xi ħruq għax jekk jibagħtuhom fuq il-poppa jmorru fuq il-pruwa għax lanqas jafu fejn hi l-poppa u fejn hi l-pruwa!

Per eżempju, darba l-ex-Ministru Ugo Mifsud Bonnici daħħal wieħed u meta qalulu biex imur fuq il-poppa ma kienx jaf fejn qiegħda u beda jħares lejn id-dar ta' Dr Ugo Mifsud Bonnici f'Bormla forsi jgħidlu fejn hi l-poppa!

Meta tisma' dawn l-affarijiet tidħak imma dawn m'humiex affarijiet taċ-ċajt.

Jien għedt lil persuna biex tistaqsi persuna oħra li taħdem mal-Gozo Channel fejn qiegħda l-poppa u sibt li din lanqas biss taf x'inhi!

Issa din suppost qed taħdem abbord u f'każ ta' boat drill jew fire drill tkun taf fejn hu f'postha.

Dawn l- affarijiet irridu nsemmuhom u mhux nagħtu x'wieħed jifhem li b'dan l- abbozz ta' liġi se ntejbu l-affarijiet u se noffru l-impjiegi.

Ta' min jgħid ukoll li l-bastiment tal-Gozo Channel li nbena fis-sena 2000 għandu l-istess problemi li kellhom bastimenti tmien snin ilu u l- ammont ta' crew li hemm fuqu llum huwa l-istess daqskemm kien ikun hemm tmien snin ilu meta suppost hemm nofs in-nies.

Dawk kummiedji, dik effiċjenza!

Donnu li issa l-politika qed tagħmel pressjoni biex iħaddmu n- nies li ġew imwiegħda li jaħdmu meta dawn m'għandhomx qualifications u esperjenza daqs ħaddieħor.

Illum jien qed nitkellem mill-esperjenza għax hemm ħafna baħħara kapaċi u ta' esperjenza mal-Gozo Channel li huma mweġġgħin.

Dawn huma baħħara li baħħru fl-oċean atlantiku u kienu bosun fuq bastimenti li kienu jġorru l-passiġġieri fil-baħar atlantiku imma mhumiex tajbin biex ibaħħru bejn Malta u Għawdex għax forsi ma jafux lill- Onor. Giovanna Debono jew lil xi ħaddieħor Nazzjonalist!

Ta' min isemmi wkoll li l-gvern kien ħareġ il-flus biex igħallem lill- kaptana Maltin u biex nuri li jien mhux qed nitkellem politikament irrid ngħid li wieħed mill-iktar kaptana kapaċi f'Malta huwa Għawdxi Nazzjonalist u jien għandi fiduċja fih pero' anke lil dan taw bis-sieq.

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, jekk jogħġbok ikkonkludi għax sar il-ħin.

ONOR.

JOE MIZZI: Kien il-gvern Laburista li nsista biex il-baħħara Maltin jistudjaw u jsiru master mariners.

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, sar il-ħin.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

JOE MIZZI: Iva, se nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA (President tal-Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi): Mr Speaker, nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ix-Xandir għadda mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUIGA: Mr Speaker, nassoċja ruħi ma' dak li għadu kemm qal l-Onor.

Abela, pero' għan-nom ta' sħabi fuq din in-naħa tal-Kamra irrid nuri d-diżapprovazzjoni tiegħi u ta' sħabi għall-fatt li filwaqt li konna qed niddiskutu l-emendi u d-diversi klawsoli ġodda li daħlu, din il-Kamra ma kellhiex l-opportunità li tiddiskuti l-kunċett tat-teleshopping bħala parti mir-regolamenti dwar aktar setgħat lill-prim ministru biex jintroduċi regolamenti li jkunu konformi ma' l-EU directives u lanqas iddiskutejna ċerti affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' frekwenzi.

Il-Kamra ma kellhiex ix-xorti li tiddiskuti dan kollu u spiċċajna f'kumitat ta' sitta min-nies, biċ-chairman sebgħa, li rridu niddiskutu s-second reading u l-committee stage u dan żgur mhuwiex fair għal dan il-parlament.

Fil-fatt ċerti kunċetti importanti f'dan l-abbozz ta' liġi ma ġewx maturati biżżejjed f'din il- Kamra biex ikun hawn diskussjoni iktar wiesgħa fil-pubbliku dwarhom.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 12 ta' Ġunju 2000, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi għat-Twaqqif ta' Awtorità ta' Malta dwar il- Komunikazzjoni – Kumitat (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Malti għall-Artiġjanat – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità Maltija għall-Għemil ta' Standards - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.);

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ix-Xandir – Tielet Qari; u

xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Privattivi Industrijali - Kumitat Permanenti; Abbozz ta' Liġi dwar ir-Rifuġjati - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, xtaqt nieħu ftit ħin minn dan l- aġġornament biex nirrispondi għad-diskors li sar dalgħodu mill-Onor.

Karl Chircop dwar rapport li għandu jiġi preparat minn wieħed mill-konsulenti ta' l-FAS li l-ETC ġabet mill-Irlanda.

Qabel xejn irrid ngħid li jekk m'iniex sejjer żball, din il-ġimgħa stess saritli mistoqsija parlamentari fejn ġejt mitlub mill-Onor.

Chircop biex inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport li ppreparaw l-FAS.

Jiena weġibt dik il-mistoqsija billi għedt li l-proċess għadu għaddej u għalhekk ir-rapport ta' operations review ta' l-ETC għadu mhux finalizzat.

Fit- tweġiba tiegħi għedt ukoll li ma jidhirlix li meta jitlesta dan id-dokument għandu jiġi pubblikat, u għamilt din ir-riżerva għax għadni ma nafx preċiżament x'se jgħid dan id-dokument u jekk hux se jidħol fid-dettal dwar l-operazzjoni ta' l-ETC, partikolarment dwar l-ispettorat u dwar kif jinqatgħu l-abbużi, u x'proċeduri tuża l-ETC biex jinqatgħu l-abbużi ta' min ikun qed jirreġistra għax-xogħol.

Għax jekk dak huwa l-każ, jien jidhirli li dik il-parti m'għandix nagħmilha pubblika għalkemm ma jkolli ebda diffikulta' li ngħaddi kopja tar-rapport lill-Onor.

Chircop fuq bażi kunfidenzjali.

Irrid ngħid li l-ftehim bejn l-ETC u l-FAS sar fi Frar ta' din is-sena u skond dak il-ftehim minn dakinhar sal-lum ġew tmien konsulenti, kollha speċjalizzati f'oqsma differenti, li kellhom l-inkarigu li jagħmlu rapport lill-ETC fuq il-qasam li kienu mitluba jeżaminaw.

Fost dawn it-tmien konsulenti kien hemm Sean Smith, li wasal Malta fil-21 ta' Frar u dam hawnhekk sat-3 ta' Marzu.

Xi ħmistax-il ġurnata wara din id-data Smith ikkonkluda dak li qed jissejjaħ bħala first report, li huwa abbozz ta' rapport wara li ltaqa' mal-ħaddiema ta' l-ETC u mar-rappreżentanti tal- unions u tal-korpi kostitwiti biex jistudja l-opinjoni tagħhom fuq il-qasam tax-xogħol f'pajjiżna, fuq l-isfidi li għandna quddiemna u fuq il-qasam ta' ristrutturazzjoni li ilna għaddejjin bih għal perijodu ta' żmien kemmxejn twil.

Minħabba u in vista ta' dawn il-konsultazzjonijiet, Smith ipprepara rapport wieħed minn diversi rapporti li s'issa għadhom fl-istadju ta' first report u dan ir-rapport flimkien mar-rapporti l-oħrajn iridu jiġu kkonsolidati mill-FAS biex finalment ikun ippreżentat ir-rapport finali.

L-Onor.

Chircop għoġbu jikkwota siltiet minn dan ir-rapport u poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra fotokopja tiegħu, pero' poġġa biss estratt minn dan ir- rapport, jiġifieri minn paġna 18 sa 28, u jidher li l-fotokopja lanqas tkopri dak kollu li hemm f'dawn il-paġni.

Waqt id-diskors tiegħu l-Onor.

Membru għamel riferenza partikolari għal sentenza li hemm f'dan ir-rapport taħt it-titlu "Redundancy", li tgħid hekk:

"There is expectation that there will be redundancies in the event of Malta joining the EU as trade levies and barriers are removed."

L-Onor.

Chircop għamel plejtu sħiħ fuq din is-sentenza mingħajr ma fehem li r-rapporteur kien qed jirrapporta l-feeling, il-kuntatt u l-kummenti li sarulu waqt li kien qiegħed jagħmel dawn il-konsultazzjonijiet u kien qed jirrapporta wkoll li fost l-operaturi ekonomiċi f'pajjiżna kien hemm ċetu ħsieb li jista' jkun li minħabba ristrutturazzjoni li kienet qed issir u anke minħabba jew b'effett tat-tneħħija tal-levies, jista' jkun hemm redundancies.

Għalhekk fir-rapport tiegħu dan il-konsulent ta l-opinjoni u s-suġġerimenti tiegħu dwar kif l-ETC tista' twieġeb għal din il-biża' li teżisti u anke biex l-ETC tkun proattiva u hi stess tieħu l-inizjattiva biex tkun tista' twieġeb għal dan il-proċess ta' ristrutturazzjoni.

Minn kmieni s-sena li għaddiet, jiġifieri minn qabel ma bdiet din il- konsulenza, l-ETC kienet diġa bdiet tieħu diversi inizjattivi.

L-ETC diġa' qed tagħmel monitoring mill-viċin ta' l-effett ta' dawn il-levies u fil- fatt f'idejja għandi rapport li jagħmel analisi ta' x'impatt kien hemm fuq il-qasam ta' l-impjiegi mat-tneħħija ta' l-ewwel grupp ta' levies.

Irrid ngħid li l-analisi u l-istatistika s'issa qed turina li mhux talli l- impjiegi ma naqsux anzi pjuttost żdiedu.

Ir-rapport dwar l-ewwel grupp ta' levies li tneħħew s'issa jgħid li l-effett finali fis-setturi li kienu involuti direttament bejn Settembru 1999 u l-aħħar ta' April tas-sena 2000, irriżulta li mhux talli l-impjiegi ma naqsux, talli żdiedu b'66 persuna.

L- uniċi kumpanniji li naqqsu l-impjegati kienu kumpanniji partikolari li għall-prudenza mhux se nsemmi min huma, pero' kumpannija partikolari li kienet ilha għaddejja minn diffikultajiet finanzjarji għal dawn l-aħħar ħames snin naqqset il-workforce tagħha bi 30.

Kumpannija oħra naqqset 19-il impjegat għax il-post fejn kienet topera inħaraq, u kumpannija oħra naqqset ħames impjegati għax ukoll kienet ilha għaddejja minn problemi finanzjarji għal perijodu ta' żmien, u għalhekk dehrilha li jkun aħjar li tnaqqas l-impjegati biex tkun tista' tibqa' kompetittiva.

Mill-bqija, l-analisi li saret mill-ETC tindika bl-iktar mod ċar li dan l-ewwel grupp ta' levies bl-ebda mod ma affettwa l-qasam ta' l- impjiegi f'pajjiżna, anzi bil-kontra, għax irriżulta li f'ċerti oqsma l- opportunitajiet ta' xogħol żdiedu.

Naturalment l-ETC qed tkompli ssegwi l- iżviluppi f'dawn l-eżerċizzji ta' ristrutturazzjoni li qed isiru f'pajjiżna, eżerċizji li pajjiżna jrid jgħaddi minnhom bilfors jekk irid isir kompetittiv.

Jekk l-Onor.

Karl Chircop jew xi kelliem ieħor ta' l- oppożizzjoni qed jippretendi li pajjiżna ma jgħaddix minn dan il-proċess ta' ristrutturazzjoni biex naħbu rasna fir-ramel u naħsbu li b'daqshekk inkunu qed nipproteġu l-impjiegi, allura naħseb li l-oppożizzjoni għadha ma fehmet assolutament xejn.

Irrid ngħid ukoll li nsib stramb ħafna l-fatt li f'mument meta pajjiżna qed jirreġistra suċċess wara l-ieħor f'dak li għandu x'jaqsam mal-ħolqien ta' l-impjiegi, jiġi l-Onor.

Karl Chircop u jipprova jimminimizza dan il- proċess ta' ħolqien ta' impjiegi, riżultat ta' l-attivita' ekonomika li ilha għaddejja f'pajjiżna għal diversi xhur, u jipprova jdgħajjef dawn is- suċċessi.

Jien niskanta kif l-Onor.

Chircop jikteb artiklu fuq "l- orizzont" u jgħid li l-qagħad f'pajjiżna għadu ta' 8,000 ruħ meta ilna nippubblikaw statistika li turi li l-qagħad ilu nieżel b'ritmu mgħaġġel ħafna għal numru mhux ħażin ta' xhur.

Fuq perijodu ta' 12-il xahar - u allura m'għandhomx x'jaqsmu l-istaġuni - jirriżulta li taħt l- amministrazzjoni preżenti nħolqu 2,200 impjieg full-time u 2,600 impjieg part-time.

Dan ifisser li f'sena ħloqna 4,800 impjieg, minbarra li l- impjiegi fis-settur privat żdiedu b'2,300 u s-self employed żdiedu b'500.

Dan kollu mingħajr ma ħloqna l-ebda korp tax-xogħol, l-ebda "Dirgħajn il- Maltin", imma ħloqna biss attivita' ekonomika.

Jien kont nippretendi li għallinqas l-oppożizzjoni tirrikonoxxi d-direzzjoni li ta dan il-gvern, il- fiduċja li ħoloq u l-ġid li qed jikkrea billi joħloq opportunitajiet ta' xogħol għall-Maltin.

Għad fadlilna x'naqdfu, għax il-qgħad għadu jlaħħaq is-7,000, imma aħna se nibqgħu nagħmlu ħilitna kollha biex inkomplu nnaqqsu din iċ-ċifra biex jekk jista' jkun kulħadd isib xogħol u jaqla' l-għixien tiegħu.

Dawn iċ-ċifri huma impressjonanti għaliex il-labour supply, jiġifieri dawk in-nies li qegħdin ifittxu x-xogħol, minn Ottubru 1998 sa Mejju 2000 żdied b'2,295 ruħ, jiġifieri minn 144,660 ruħ tela' għal 146,955 ruħ.

Nerġa' nirrepeti li l-labour supply hija ċ-ċifra li turi li n-nies mhumiex qed jibqgħu d-dar għax qatgħu qalbhom li jsibu impjieg imma qegħdin jirreġistraw biex jinstabilhom ix-xogħol.

Dan jikkuntrasta bil-qawwi ma' dak li kien ġara taħt l-amministrazzjoni Laburista meta bejn Novembru 1996 u Settembru 1998, jiġifieri f'perijodu ta' 22 xahar, il-labour supply li kienet tammonta għal 146,465 ruħ, niżlet b'1,805 ruħ, indikazzjoni li n- nies kienu qed jaqtgħu qalbhom li jsibu xogħol.

Sadanittant taħt l- amministrazzjoni Laburista, avolja l-labour supply kien qed jonqos, il- qagħad minn Novembru 1996 sa Settembru 1998, minn 6,058 tela' għal 7,184, żieda ta' 1,126 ruħ fi 22 xahar, mentri taħt l-amministrazzjoni tagħna jiena kburi li wara ħidma ta' 18-il xahar, erġajna tajna direzzjoni lil dan il-pajjiż u niżżilna l-qagħad f'livell li huwa inqas minn dak li ħalla il- Partit Laburista f'Settembru 1998.

Sadanittant pajjiżna ħoloq impjiegi għal dawk iż-żgħażagħ kollha li bdew ifittxu x-xogħol u għal dawk kollha li kellhom ibiddlu x-xogħol minħabba l-proċess ta' ristrutturazjoni.

Pajjiżna ħoloq l-opportunitajiet għal min irid ifittex ġenwinament xi xogħol li jkun addattat għall-kapaċitajiet tiegħu, bid-diffikultajiet kollha li rridu niffaċċjaw, għax nifhmu li huwa diffiċli li fil-proċess ta' ristrutturazzjoni tħarreġ nies biex jaħdmu xogħolijiet differenti minn dawk li kienu imdorrijin jagħmlu qabel.

Bejn Ottubru 1996 u Awissu 1998, fejn f'dan il-perijodu l-pajjiż kien immexxi minn gvern Laburista, kien hemm total ta' 4,090 sensja.

Huwa għalhekk li ma naċċettax li l-Onor.

Karl Chircop jagħmel ħafna diskorsi immirati biex b'xi mod inaqqas is-suċċessi li qed jiġu reġistrati mill-ETC u minn dan il-gvern in ġenerali, li qed jaħdem b'ħiltu kollha biex pajjiżna jkompli miexi 'l quddiem u biex jinħolqu opportunitajiet ġodda ta' xogħol.

Għalhekk mhux sew li jiġi hawnhekk u jagħmel stqarrijiet bil-mod li għamel dalgħodu u jikkwota minn rapport li wara kollox hu stess ma fehemx il-kontenut tiegħu u l-messaġġ li qed joħroġ minnu.

L-aħħar ħaġa li xtaqt ngħid hi li ma nistax ma nirreaġixxix għall-artiklu li deher f'"it-torċa" ta' nhar il-Ħadd li għadda, intitolat "Mijiet ta' Familji f'Baħar ta' Inkwiet".

Qabel xejn irrid niddeċiedi jekk din il- gazzetta hijiex il-vuċi tal-GWU jew hijiex il-vuċi tal-Partit Laburista.

Dan l-artiklu, li m'huwiex iffirmat, donnu qed jiġġustifika l-abbużi kollha li saru għal snin sħaħ fil-qasam tal-benefiċċji soċjali.

Jien nistenna li minn gazzetta li suppost tirrappreżenta l-opinjoni tal-GWU, li tant ħambqet li hemm bżonn li nikontrollaw l-abbużi, tgħid li fl-aħħar f'dan il-pajjiż qed jittieħdu azzjonijiet konkreti biex jinqatgħu l-abbużi u biex indaħħlu kultura ta' serjeta' biex kulħadd jifhem li ma jistax jibqa' jisraq flus il-poplu għad-dannu tal-gvern u ta' dawk li huma l-iktar dgħajfa.

Minflok ma' l-GWU tappoġġja lill-gvern f'din l-inizjattiva, insibu artiklu li prattikament jiġġustifika l-abbużi li jsiru.

Peress li -"it-Torċa" tirrifletti kemm l-opinjoni tal-GWU kif ukoll l-opinjoni tal- Partit Laburista, allura iktar u iktar nikkundanna lill-oppożizzjoni li ma teħux pożizzjoni ċara u tgħid li taqbel mal-gvern li jittieħdu l-miżuri kollha neċessarji biex jinqatgħu l-abbużi u biex jinqatgħu t-teatrini ta' dgħufija li warajhom ikun hemm moħbija forza finanzjarja qawwija.

Dan mhux aċċettabbli, u jiena ili nagħti avviż minn kmieni s-sena li għaddiet ftit wara li sirt ministru, li mhux se nħalli din is-sitwazzoni kif inhi, għax inħoss li hu d-dmir u r-responsabbilta' tiegħi lejn pajjiżi, speċjalment lejn dawk li huma l-iktar dgħajfa, li ma nħallix li dan l-abbuż ikompli jsir.

Għalhekk għedt li min qed jisraq lill-gvern se jsib quddiemu l-forza tal-liġi u l-forza tal-ministeru u tad-dipartiment, biex dawn l- abbużi f'dan il-pajjiż jispiċċaw darba għal dejjem.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki.

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, is-Sibt li għadda l-fondazzjoni ĠEM li tappartjeni għall-Partit Laburista organizzat seminar fuq il-waste management.

Mid-diskors li qassam il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, fil-parti fejn kien qed isemmi l-organizzazzjonijiet li hu jaħseb li m'għandhomx jitwieldu aktar, qal li:

"A case in point is the planning authority which has on the whole done more harm than good during its years of existence."

Veru li hemm ħafna fuq xiex wieħed jista' jikkritika lill-awtorita' ta' l- ippjanar, imma xorta nemmen li dan l-istatement huwa esagerat u jnaqqas il- kredibilita' tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni u tal-partit tiegħu.

Veru li huwa faċli li tikkritikka, imma nemmen li l-politiku qiegħed hemm primarjament biex jara x'inhuma l-esiġenzi ta' din is-soċjeta' u jmexxi lill-pajjiż 'il quddiem.

Kif diġa' għedt, hemm ħafna x'wieħed jista' jikkritika iżda huwa żball kbir li jsiru statements ġeneriċi u esaġerati bħal dawn, li jnaqqsu l- kredibilita' lil min ikun qalhom.

Dak l-istatement huwa irresponsabbli wkoll għax jaqta' qalb dawk in-nies li fl-awtorita' jaħdmu bis-sħiħ.

Naħseb li meta nikkritikaw lill-awtorita' ta' l-ippjanar, kemm in-naħa tal-gvern kif ukoll l-oppożizzjoni, nagħmlu dan biex l-awtorita' tmur għall-aħjar, imma safejn naf jien kien hawn understanding bejn iż-żewġ partiti li minn mindu twaqqfet l-awtorita' ta' l-ippjanar, ġie stabbilit ħafna iktar kontroll fil-pajjiż.

Ma jfissirx li hawn kontroll fuq kollox imma huwa żgur li żdiedet id-dixxiplina fil-qasam tal-kostruzzjoni.

Ma ninsewx - għax jista' jkun li n-nies jinsew u jista' jkun li l-Kap ta' l- Oppożizzjoni jinsa wkoll - x'kienet is-sitwazzjoni tal-pajjiż qabel ma twaqqfet l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Kien hawn litteralment taħwid kbir u kien hemm anke min igawdi u japprofitta ruħu minn dak it-taħwid, u għal grazzja tal-Mulej, minn mindu twaqqfet l-awtorita' ta' l-ippjanar, ġiet stabilita aktar dixxiplina u b'hekk l-awtorita' illum ma tikkontrollax biss l-applikazzjonijiet tal-privat imma tikkontrolla wkoll dawk tal-gvern stess.

Illum ħadt gost naqra l-editorjal ta' "The Times" li tkellem fuq il- proġett taċ-Ċirkewwa u qal li l-awtorita' ta' l-ippjanar għamlet tajjeb li nsistiet fuq il-kondizzjonijiet ta' kif jinbena l-moll taċ-Ċirkewwa.

Dan ikompli jsaħħaħ il-fatt li mat-twaqqif ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar f'pajjiżna żdiedet is-serjeta'.

Hemm bżonn iżda li tkompli tonqos il- burokrazija u aħna determinati li nkomplu nagħmlu dan anke billi nbiddlu l- liġi, li fil-fatt f'dan ix-xahar stess se jkun ippubblikat l-abbozz ta' tibdil tagħha.

Se jkun hemm tibdiliet fil-policies biex isiru aktar relevanti u jagħmlu l-ħajja ta' l-applikanti aktar faċli.

Finalment se nkomplu ninsistu ma' l-awtorita' fuq il-bżonn ta' ri-organizzazzjoni fost il-ħaddiema tagħha biex tiżdied l-effiċjenza fi ħdan l-istess awtorita'.

Naħseb li lanqas l-Onor.

George Vella, li huwa membru ta' l-oppożizzjoni, ma jaqbel ma' esaġerazzjoni bħal dik li semma l-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Jien irrid ngħid li għamel tajjeb il-Partit Laburista li meta kien fil- gvern, lill-awtorita' ta' l-ippjanar ma ħatthiex imma pprova jbiddilha.

L- Onor. Vella ppropona tibdil li fejn hu tajjeb aħna se nżommu u fejn ma kienx tajjeb se nbiddlu.

Imma jien naħseb li iktar milli nħarsu lejn il- passat, għandna nħarsu wkoll lejn il-futur ta' dan il-pajjiż, u għalhekk għandna nneħħu l-ħażin ta' mat-tajjeb li għandna u nkomplu ntejbu dak it- tajjeb li hemm.

Laqtitni wkoll parti oħra mid-diskors tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni meta qal:

"Let us in their stead be prepared to put up new structures even if based on former departmental models."

Hawnhekk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jgħid biex nikkuppjaw mudelli li kellna fil-passat, u għalhekk nistaqsih jekk din hijiex xi nostalġija għall- PAPB, li kellna qabel l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Għax jekk inhu hekk ngħidlu li aħna m'għandna l-ebda nostalġija għat-taħwid, għall-abbużi u għall-iskandli li kienu jsiru qabel ma twaqqfet l-awtorita' ta' l-ippjanar, u għalhekk m'għandna l-ebda skop li nikkuppjaw il-mudell tal-PAPB.

Jien niftakar x'kien jiġri meta kien hemm il-PAPB, kif bl-ebda ippjanar ta' xejn inħolqu rħula f'nofs il-kampanja qishom mushrooms, irħula li faqqsu minn imkien għax xi ministru kien iddeċieda li joħroġ il-permess għall-bini.

Dan huwa eżempju ta' kif kien in-nuqqas ta' ppjanar u l-eżerċizzju ta' poter abbużiv li kellna fil-qasam ta' l-iżvilupp ta' l-art.

Kulħadd jaf kif f'pajjiżna spiċċajna biex għaqqadna l-irħula kollha ma' xulxin permezz ta' dak li jissejjaħ ribbon development.

Nieħu gost li jsiru seminars fuq il-waste management - ċertament li hemm bżonn li nsibu soluzzjonijiet għall-problema tal-Magħtab - imma rridu noqogħdu attenti li nikkalkulaw l-affarijiet.

Ninħtieġu wkoll il-volonta' politika biex nieħdu d-deċiżjoniiet kuraġġużi li hemm bżonn li jittieħdu għall-ġid ta' dan il-pajjiż, speċjalment għall- ġenerazzonijiet ta' għada, imma biex isir dan għandna bżonn ukoll il-flus.

Per eżempju, quddiemi għandi rapport ta' proġett ta' riabilitazzoni li qed isir bħalissa ġewwa Zagreb fil-Kroazja, proġett ta' riabilitazzjoni ta' landfill ta' tmenin ettaru, ftit ikbar minn tal-Magħtab li fiha 75 ettaru, li se tiġi tiswa mal-Lm35 miljun.

Jiena nemmen li hemm bżonn tal-kuraġġ politiku u li dak li hu tajjeb ngħidulu li huwa tajjeb u li ma ngħidux l-affarijiet b'mod esaġerat biex nippruvaw nieħdu xi vantaġġ politiku.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 12 ta' Ġunju 2000, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

VITIKULTURA - SCIENTIFIC OFFICERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' tekniċi u scientific officers, eċċ. li ġew on loan, seconded u/jew impjegati fis- sezzjoni tal-vitikultura mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn?

Min se jkun responsabbli mill-aġġornamenti li jridu jsiru sabiex ikun sorveljat u sostnut l-għemil ta' standards skond il-Malta Standardisation Act, Cap 187?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Din hija "standard question" oħra li tagħmel rIferenza għal diversi suġġetti/sezzjonijiet li jinkludu: trobbija tal-fniek; ortikoltura; vitikoltura; sezzjoni tal-frott frisk; agrikoltura; sezzjoni tat-tadam; sezzjoni tal-ħaxix; eċċ.

Ninsab informat illi mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn ma kienx hemm tekniċi u scientific officers eċċ. li ġew on loan, seconded u/jew impjegati fis-sezzjoni tal-vitikoltura.

Naturalment id-direttur ġenerali ta' l-agrikoltura huwa responsabbli għad-dipartimenti kollha.

ORTIKULTURA - SCIENTIFIC OFFICERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' tekniċi u scientific officers, eċċ. li ġew on loan, seconded u/jew impjegati fis- sezzjoni ta' l-ortikultura mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn?

Min se jkun responsabbli mill-aġġornamenti li jridu jsiru sabiex ikun sorveljat u sostnut l-għemil ta' standards skond il-Malta Standardisation Act, Cap.187?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Din hija "standard question" oħra li tagħmel riferenza għal diversi suġġetti/sezzjonijiet li jinkludu: trobbija tal-fniek; ortikoltura; vitikoltura; sezzjoni tal-frott frisk; agrikoltura; sezzjoni tat-tadam; sezzjoni tal-ħaxix.

Ninsab informat illi mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn ma kienx hemm tekniċi u scientific officers eċċ. li ġew on loan, seconded u/jew impjegati fis-sezzjoni ta' l-ortikoltura.

Naturalment id-direttur ġenerali ta' l-agrikoltura huwa responsabbli għad- dipartimenti kollha.

TROBBIJA TA' FNIEK - SCIENTIFIC OFFICERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' tekniċi u scientific officers, eċċ. li ġew on loan, seconded u/jew impjegati fis- sezzjoni tat-trobbija tal-fniek mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn?

Min se jkun responsabbli mill-aġġornamenti li jridu jsiru sabiex ikun sorveljat u sostnut l-għemil ta' standards skond il-Malta Standardisation Act, Cap.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Din hija "standard question" oħra li tagħmel riferenza għal diversi suġġetti/sezzjonijiet li jinkludu: trobbija tal-fniek; ortikoltura; vitikoltura; sezzjoni tal-frott frisk; agrikoltura; sezzjoni tat-tadam; sezzjoni tal-ħaxix; eċċ.

Ninsab informat illi mill-5 ta' Settembru 'l hawn ma kienx hemm tekniċi u scientific officers eċċ. li ġew on loan, seconded u/jew impjegati fis- sezzjoni tat-trobbija tal-fniek.

PA - ĊIMITERJU TA' PEMBROKE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm se jiġi estiż iċ-ċimiterju ta' Pembroke?

ONOR.

TONIO BORG: Kif jaf l-Onor.

Membru fis-6 ta` Mejju ġie varat l- abbozz tal-Pjan Lokali għat-Tramuntana tal-Portijiet (North Harbours).

L- Awtorita` ta` l-Ippjanar bħalissa għaddejja minn proċess ta` konsultazzjoni pubblika.

Għalhekk l-ebda proposta li hija mniżżla fil-pjan m`għandha titqies bħala finali.

Nitlob lill-Onor.

Membru jirreferi għal proposta NHPE08 ta` dan il-pjan.

SERVIZZI FINANZJARJI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid x'kien fih il-questionnaire li ġie ppreżentat mill-financial stability forum meta analizzaw lil Malta bħala ġurisdizzjoni fil-qasam tas- servizzi finanzjarji?

X'kienet ir-raġuni li l-gvern Malti dam daqstant biex irreaġixxa għall- klassifikazzjoni ta' pajjiżna bħala group II jurisdiction, meta r-rapport tal-working group ġie endorzjat mill-FSF nhar is-26 ta' Marzu, 2000 u r- rapport ġie maħruġ għall-pubbliku nhar il-5 ta' April, 2000?

Min kienu l-membri tal-working group li ħadmu fuq id-dossier ta' Malta?

X'laqgħat saru mal-working group u fuq liema livell saru?

Malta meta ġiet avviċinata għall-ewwel darba in konnessjoni ma' dan l- eżerċizzju?

X'inhi r-reazzjoni tal-gvern Malti dwar il-fatt li: il-fond monetarju internazzjonali qed jitgħabba bir-responsabbilta' biex jiżgura li Malta, flimkien ma' ġuridizzjonijiet oħra taderixxi għall-istandards mitluba mill- FSF; x'inhu l-menu of incentives li l-FSF qed tirriferi għalih meta titkellem dwar l-applikazzjoni ta' ċerti standards mill-pajjiżi konċernati; iċ-chairman tal-forum qed ifittex l-appoġġ ta' l-awtoritajiet nazzjonali tal-G7 u tal-G20 flimkien ma' l-IMFs international monetary and financial committee għar-rakkmandazzjonijiet tal-grupp?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li s-survey kien jinkludi 12-il mistoqsija li jinkludu:

Min jilliċenzja l-banek, kumpanniji tal-insurance u securities - kemm hawn kumpanniji b`kollox u x`volum ta` business għandhom

Kif jiġu ivvettjati l-applikazzjonijiet għal-liċenzji minn barra minn Malta

X`xogħol issir mill-host supervisor kemm fuq il-post kif ukoll off site u kemm ikun hemm nies involuti f`dan l-eżerċizzju

L-aċċess għal dokumentazzjoni dwar persuni liċenzjati kif issir is- superviżjoni f`xogħol li jaqsam il-fruntieri.

X`misuri għandha Malta fil-kamp tal-ħasil tal-flus u jekk Malta qatt ġiet evalwat f`dan irrigward

Jekk l-entitajiet lokali humiex ikkontrollati bl-istess mod bħal barranin u l-abilita li tingħata informazzjoni lis-supervisors barranin

Jekk Malta għandiex diffikultajiet b`xi supervisors lokali partikolari.

Malta ippreżentat ir-risposti tagħha għall-questionnaire fid-29 ta` Diċembru, 1999 u r-rapport ippreżentat kien jinkludi il-kummenti u l- opinjonijiet tal-Bank Ċentrali, l-Borża ta` Malta u l-MFSC.

Għalkemm ir-rapport tal-working group kien ippublikat fil-5 ta` April 2000, il-klassifikazjoni tal-OFCs ma` kienitx tagħmel parti minn dan ir- rapport.

Il-Malta Financial Services Centre saret taf bl-intenzjoni li jikklassifikaw lil Malta f`grupp II meta iċ-ċentru irrċieva fax mingħand l- FSF, nhar it-Tnejn 22 ta` Mejju 2000.

Fl-ittra tiegħu Mr Crockett qal

`...The Forum concluded that it would be in the public interest to release a grouping of OFCs based on the results of the survey....

The attached embargoed text will be publicly released on 26 May, identifying the placement of jurisdictions....`

L-MFSC ikkonkludiet ir-risposta għal din il-fax fi żmien 24 siegħa u fit- 23 ta` Mejju, ippreżentat id-draft lil Bank Ċentrali u l-MSE.

Il-versjoni finali ġiet mibgħuta (b`fax u courier) mingħand il-Bank Ċentrali fl`24 ta`Mejju.

Il-membri li ħadmu id-dossier ta` Malta kienu l-Bank Ċentrali ta` Malta, l-Malta Financial Services Centre u l-Malta Stock Exchange.

Għan-naħa ta` l- FSF dawn huma ddeljati fir-rapport tal-5 ta` April, 2000.

Il-working group ta` Malta ltaqgħu bejniethom meta ddiskutew d-dossier qabel ma ġie sottomess lil FSF.

L-FSF qatt ma avviċinat il-working group fuq il-questionnaire, u għalhekk ma setax jkun hemm negozjati dwar ir- rapport tagħha, inkuż l-klassifikazzjoni ta` Malta.

Fi kliem ieħor, l-FSF ddeċida waħdu, mingħajr l-edba konsultazzjoni mal-partijiet involuti sabiex jistabilixxi din il-klassifikazzjoni.

Il-working group ta` Malta ġie avviċinat fis-27 ta` Novembru, 1999 meta intbagħatet il-questionnaire.

L-istrategija tagħna hija ibbasata fuq kopperazjoni bil-miftuħ, bl- onesta u t-trasparenza.

Aħna dejjem ikkoperajna fil-qasam ta` superviżżjoni finanzjarja.

Minkejja l-fatt li aħna nemmnu li Malta ġiet ikkategorizzata ħażin bħala OFC u wkoll ġiet ikkategorizzata ħażin mat-tieni kategorija ta` jurisdizzjonijiet, aħna xorta lesti li nipprovdu kull assistenza meħtieġa mill-IMF.

Nixtiequ nieħdu din l-opportunita` biex nuru lil IMF li bil-kontra ta` x`turi l-klassifikazzjoni mogħtija lilna, l-infrastruttura, s-superviżjoni, r-risorsi li huma mogħtija lis-superviżjoni u l-livell ta` koperazzjoni ta` Malta m`huwiex inferjuri minn ta` jurisdizzjonijiet oħrajn.

Ir-rakmandazzjoni numru 5 tar-rapport tiddentifika ħames inċentivi li r- rapport jiddiskrivi bħala `...Disclosure type incentives...

Membership type....

Provision of assistance....

Supervisory incentives and Other official incentives.....` L-inċentivi jinkludu azzjonijiet posittivi bħalma huwa it-training, secondments u assistenza finanzjarja.

L-inċentivi jinkludu wkoll azzjonijiet negattivi bħalma huma aktar reporting requirements.

Iċ-chairman tal-FSF informana li `...all members of the G20 have committed to undertake assessements of their financial sectors...` Aħna nafu wkoll li kopji tar-rapport ġew mogħtija lil ministri u l-gvernaturi tal-G-7 u tal-G-20 kif wkoll lil kap tal-World Bank u tal-IMF.

Għalhekk wieħed jista` jassumi li ċ-chairman tal-forum qiegħed ifittex l-appoġġ ta` dawn l-awtoritajiet nazzjonali.

MARIA BUGEJA CANCER SUPPORT FOUNDATION

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ħadet għajnuna finanzjarja tul l-aħħar snin il-Mara Bugeja Cancer Support Foundation?

X'rapporti finanzjarji ġew sottomessi lill-awtoritajiet dwar l- operat ta' din il-fondazzjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li l-Maria Bugeja Cancer Support Foundation irċeviet is-somma ta' Lm5,000 fis-sena, fis-snin 1997, 1998 u 1999.

Il-kumitat maħtur biex jagħtini l-pariri dwar kif se jitqassmu l- fondi ta' l-NGO's għal din is-sena għadu qed iħejji r-rapport finali.

Ninsab informat ukoll li din il-fondazzjoni tippreżenta lill-NGO rapporti kemm dwar kif intnefqu l-fondi mogħtija lilha mill-Gvern kif ukoll dwar evalwazzjoni tas-servizzi li tagħti lill-klijenti mingħajr ħlas.

Din il-Fondazzjoni ppreżentat ukoll audited accounts għas-snin imsemmija.

EU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Issa li ġew konklużi bosta kapitli fin-negozjati ma' l-Unjoni Ewropea, jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra d-dokumenti kollha dwar il-kapitli miftiemha ma' l-Unjoni Ewropea ħalli l-poplu jkun jaf ma' xiex u dwar xiex intrabat s'issa l-Gvern Malti ħalli jsir jaf effettivament xi ftiehem ma' l-Unjoni?

ONOR.

JOE BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 16469 u għad-dokumenti li ġew mqiegħda fuq il-Mejda tal-Kamra minni fis-Seduta Nru. 303 tat-30 ta' Mejju, 2000.

TAX COMPLIANCE UNIT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid minn liema bini qed joperaw l-uffiċjali tat-Tax Compliance Unit?

ONOR.

JOHN DALLI: Sakemm isiru arrangamenti għal post permanenti, t-Tax Compliance Unit qiegħed jopera minn appartament f`Valletta Buildings Triq Nofs in-Nhar, Il-Belt.

MALTA RACING CLUB - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx ippjanat xi xogħol fil-Malta Racing Club?

Jekk iva, x'inhuma dawn il-proġetti?

Fiex waslu dawn il-proġetti?

Il-gvern ħareġ flus għal dawn il-proġetti?

Jekk iva, kemm inħarġu flus s'issa u kemm se jinħarġu fil-futur?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li diġa' tlestew disinji biex isiru entratura u enclosure ġodda fil-Malta Racing Club.

L-applikazzjoni għall-entratura diġa' ġiet mibgħuta lill-Awtorita` ta' l-Ippjanar.

Huwa maħsub ukoll li 'l quddiem tiġi mdawla l-korsa.

Ma sar ebda commitment min-naħa tal-gvern biex joħroġ flus għal dawn il-proġetti.

TEŻOR - ĊEKKIJIET

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm cheques qed jistennew biex jintbagħtu mit- Teżor sa tmiem Mejju, 2000?

X'kien il-valur tagħhom?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi s-sistema ta` ipproċessar taċ-ċekkijiet addottata mid-Dipartiment tat-Teżor tipprovdi sabiex ix-xogħol kollu involut mill-waqt illi fih issir it-talba għall- pagamenti mid-dipartimenti tal-gvern sal-mument meta ċ-ċekkijiet jiġu finalizzati jkun wieħed mill-iqsar possibbli.

Tittieħed kull prekawzjoni sabiex ma jkunx hemm dewmien bla bżonn mill-mument ta` l-istampar taċ- ċekkijiet sakemm dawn jiġu finalment impustati lill-pubbliku u għaldaqstant in-numru ta` ċekkijiet jistennew biex jintbagħtu jkun wieħed minimu f`kull ħin.

ETC - ĦADDIEMA BARRANIN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu sabiex ħaddiema ta' nazzjonalita' barranija li qed jaħdmu f'pajjiżna b'mod illegali, ma jkomplux jagħmlu dan?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti statistika li għandha l-ETC dwar kemm instabu ħaddiema ta' nazzjonalita' barranija jaħdmu b'mod illegali f'dawn l- aħħar ħames snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Minn żmien għal żmien, il-korporazzjoni tirċievi rapporti ta' nies barranin li qed jaħdmu Malta mingħajr permess.

Kull fejn hu possibbli l-korporazzjoni tinvestiga dawn il-kazi hi stess u fejn jirrizulta xi ksur ta' liġi tieħu l-passi neċesarji.

Il-Korporazzjoni dejjem titlob l-għajnuna tal-pulizija kull meta spetturi tal-ETC jiltaqgħu ma barranin bla permess guq lantijiet tax-xogħol.

Waqt il-qadi normali ta' dmirijiethom, l-ispetturi tal-ETC dejjem ikunu attenti għal kull ksur ta' liġi, jiġi minn fejn jiġi u jsir minn min isir.

L-informazzjoni mitluba fl-aħħar parti tal-mistoqsija hi kif tidher fit- tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SKEJJEL - ŻEJTUN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu u meta se jsir ix-xogħol meħtieġ sabiex soqfa perikolużi u toilets li jinsabu fl-iskola primarja B fiż- Zejtun, jiġu rranġati?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-tender għax-xogħol ta' rranġar tal- faċilitajiet sanitarji fl-iskola Primarja 'B' taż-Żejtun qiegħed jiġi pproċessat mid-Dipartiment tal-Kuntratti.

Hu previst li x-xogħol isir tul il-vaganzi tas-sajf li ġej.

SKEJJEL SPEĊJALI - SPORTS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'se jagħmel f'din is-sħana qawwija li tiġi organizzata sports day għall-istudenti ta' l-iskejjel speċjali fl-ewwel ġimgħa ta' Ġunju meta x'xemx tant hi qawwija u l-Marsa m'hemmx protezzjoni mir-raġġi tagħha?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li, għalkemm hemm il-ħsieb li wara xi snin wieqfa, se terġa' tibda ssir l-isports day għall-istudenti ta' l-iskejjel speċjali, ma kienx maħsub li din issir f'Ġunju u lanqas ma ħarġet xi ċirkolari f'dan is-sens.

Ovvjament meta tittieħed deċiżjoni dwar id-data ta' din l-attivita`, (x'aktarx fl-ewwel parti tas-sena skolastika li jmiss) is-suġġeriment ta' l-Onor.

Membru jkun fost dawk li jkunu kkonsidrati.

SKEJJEL - ĠENITURI/GĦALLIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid matul din is-sena skolastika kemm kien hemm każi fejn ġenituri daħlu u għamlu fiżikament għall-għalliema fl-iskejjel?

X'passi ttieħdu f'kull każ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tlabt li ssir talba biex jinġabar it-tagħrif mitlub.

GOZO CHANNEL - VAPUR ĠDID

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Issa li l-vapur il-ġdid tal-Gozo Channel qiegħed jopera regolarment, jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-unit costs ta' kull vjaġġ meta mqabbla mal-vapuri l-oħra tal-kumpannija?

Jista' jagħti breakdown ta' kif inhuma komposti dawn il-unit costs?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-tqabbil mitlub mill-Onor.

Interpellant għadu kmieni biex wieħed jagħmlu peress li l-vapur MV Ta` Pinu għadu mhux qed jaħdem fuq l-istess skeda bħall-vapuri l-oħra tal-kumpannija.

Ta` min jghid ukoll li l-vapur MV Ta` Pinu għandu parametri differenti meta mqabbel mal-vapuri l-oħra.

SKEJJEL - JUNIOR COLLEGE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid hemmx il-ħsieb li tintlaqa' t-talba ta' l-istaff mhux akkademiku tal-Junior College li jkollhom rappreżentanza fil-bord li jmexxi l-kulleġġ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kopja tat-talba waslitli ftit ġranet ilu u ser tiġi kkonsidrata fil-mument opportun.

SKEJJEL - IMSIDA - SKOLA MATER DEI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid xi pjani hemm għall-użu tal-bini ta' l-iskola Mater Dei ta' l-Imsida?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li f'dan l-istadju l-bini ta' l-iskola Mater Dei, Msida se jibqa' jservi bħala skola għal persuni bi bżonnijiet partikolari.

KONSULENTI - KUNTRATTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid meta se jiġu fi tmiemhom il-kuntratti preżenti ta' konsulenti bħas-Sur Alex Manche?

Jista'jagħti t-tagħrif f'kull każ?

Xi ħsieb għandu l-gvern dwar il-futur ta' dawn il-kuntratti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ir-risposta tingħata f'seduta oħra.

SAĦĦA - AZZJONIJIET INDUSTRIJALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa l-ammont ta' ittri li jinsabu maqbuda fil- ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħtu b'riżultat ta' l- azzjonijiet industrijali kontra l-miżuri anti-soċjali mħabbra fl-aħħar budget mill-General Workers Union?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fil-ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dikasteru tiegħi, bħalissa m`hemm l-ebda ittra maqbuda b`riżultat ta` l-azzjonijiet industrijali li GWU qed tieħu kontra l-miżura tal-budget tas-sena 2000 imħabbra f`Novembru tas-sena l-oħra.

OPM - AZZJONIJIET INDUSTRIJALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm huwa l-ammont ta' ittri li jinsabu maqbuda fil- ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħtu b'riżultat ta' l- azzjonijiet industrijali kontra l-miżuri anti-soċjali mħabbra fl-aħħar budget mill-GWU?

Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhu jagħmel il-gvern u jekk humiex għaddejjin diskussjonijiet bejn il-partijiet biex tinstab soluzzjoni għal din il-kwestjoni?

Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il laqgħa saret f'dan is-sens u meta saret l-aħħar laqgħa?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li fil-ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dikasteru tiegħi bħalissa m'hemm l-ebda ittra maqbuda b'riżultat ta' l-azzjonijiet industrijali tal-GWU.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija ninforma l-Onor.

Interpellant li, fost l-oħrajn, il-gvern qiegħed jirnexxilu jassigura li l-pubbliku jintlaqat mill-inqas mill-azzjonijiet tal-union.

M'hemmx diskussjonijiet għaddejja mal-GWU dwar l-azzjonijiet industrijali.

Il-laqgħat li saru mal-GWU ġew irrapportati fil-media.

BIEDJA U SAJD - AZZJONIJIET INDUSTRIJALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa l-ammont ta' ittri li jinsabu maqbuda fil-ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħtu b'riżultat ta' l-azzjonijiet industrijali kontra l-miżuri anti-soċjali mħabbra fl-aħħar budget mill-GWU?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Fil-ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dikasteru tiegħi, bħalissa m'hemm l-ebda ittra maqbuda b'riżultat ta' l-azzjonijiet industrijali tal-GWU.

AMBJENT - AZZJONIJIET INDUSTRIJALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa l-ammont ta' ittri li jinsabu maqbuda fil- Ministeru, Dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħtu b'riżultat ta' l- azzjonijiet industrijali kontra l-miżuri anti-soċjali mħabbra fl-aħħar budget mill-GWU?

Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa l-ammont ta' ittri li jinsabu maqbuda fil-ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħtu b'riżultat ta' l-azzjonijiet industrijali kontra l-miżuri anti- soċjali mħabbra fl-aħħar budget mill-GWU?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Fil-ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi, bħalissa hemm 350 ittra u 124 acknowledgement maqbuda b'riżultat ta' l-azzjonijiet industrijali tal-GWU.

Membri li, fost l- oħrajn, il-gvern qiegħed jirnexxilu jassigura li l-pubbliku jintlaqat mill- inqas mill-azzjonijiet ta' l-union.

M'hemmx diskussjonijiet għaddejja mal- GWU dwar l-azzjonijiet industrijali.

INTERN - AZZJONIJIET INDUSTRIJALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa l-ammont ta' ittri li jinsabu maqbuda fil- ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħtu b'riżultat ta' l- azzjonijiet industrijali kontra l-miżuri anti-soċjali mħabbra fl-aħħar budget mill-GWU?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi, bħalissa m`hemm l-ebda ittra maqbuda fil- posta b`riżultat ta` l-azzjonijiet industrijali tal-GWU.

ĠUSTIZZJA U GVERN LOKALI - AZZJONIJIET INDUSTRIJALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa l-ammont ta' ittri li jinsabu maqbuda fil-ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħtu b'riżultat ta' l-azzjonijiet industrijali kontra l-miżuri anti- soċjali mħabbra fl-aħħar budget mill-GWU?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li billi l- informazzjoni għada qed tinġabar, risposta tingħata f`seduta oħra.