MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 51 It-Tlieta, 22 ta' April, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 51

It-Tlieta 22 ta' April, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 22 ta' April, 1997

WERREJ MINUTI 659

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 659

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 665

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR TRIBUNAL GĦALL-INVESTIGAZZJONI TA' INĠUSTIZZJI

TRIBUNAL FOR THE INVESTIGATION OF INJUSTICES BILL (TIENI QARI U KUMITAT) 666

PERMESS TAL-KAMRA 678

AĠĠORNAMENT 690

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 695

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 50 li saret fit-22 ta' April, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI REĊIDIVI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kienet ir-rata ta' released prisoners li reġgħu waqgħu għall-kriminalita' u li allura spiċċaw fil-ħabs mill-ġdid f'dawn l-aħħar ħames snin?

Dawn ir-reċidivi qed jitħallew dejjem u f'kull ħin separati minn dawk li jkunu first offenders jew minn dawk li jkunu taħt arrest preventiv?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): F'dawn l-aħħar ħames snin 141 priġunier reġgħu daħlu l-ħabs biex jiskontaw sentenza.

Fil-limitazzjonijiet eżistenti m'huwiex possibbli li ssir separazzjoni totali bejn priġunieri reċidivi u first offenders minbarra fil-każ ta' first offenders taħt il-21 sena li qed jitqiegħdu f'diviżjoni apposta tal- juveniles.

Iżda fejn hu possibbli priġunieri sentenzjati jinżammu f'diviżjonijiet separati minn dawk li qegħdin taħt arrest preventiv.

ĦABS ĊIVILI - REMUNERAZZJONI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid xi ħlas qed jingħata għax- xogħol li jagħmlu l-priġunieri fil-ħabs?

Hemm biżżejjed xogħol għall- popolazzjoni kollha ta' priġunieri fil-ħabs?

ONOR.

ALFRED SANT: Qed isir ħlas ta' Lm2 fil-ġimgħa lil dawk il- priġunieri li jagħmlu xogħol kemm ta' tindif kif ukoll xogħol ieħor li jsir fil-faċilita'.

Ir-risposta għat-tieni parti ta' din il-mistoqsija parlamentari, jiġifieri jekk hemmx biżżejjed xogħol għall-popolazzjoni kollha ta' priġunieri fil-ħabs, hi fin-negattiv.

ĦABS ĊIVILI - TOILETRIES

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hu frekwenti l-għoti ta' ħwejjeġ u affarijiet biex wieħed jinħasel - sapun, shampoo, eċċ. - jew toiletries lill-priġunieri, l-aktar lil dawk li ma għandhomx min iżurhom?

ONOR.

ALFRED SANT: Kull priġunier jingħata b'xejn kull ħmistax sapuna, 200gr washing powder u żewġ rollijiet toilet paper.

Dawk li ma għandhomx min iżurhom u lanqas mezzi, li ġeneralment huma priġunieri barranin, jingħataw sapun, shampoo u toileteries oħra mingħajr ħlas skond il-ħtieġa.

ĦABS ĊIVILI - AFTER-CARE TAL-PRIĠUNIERI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min fil-preżent qed jieħu ħsieb l-after-care tal-priġunieri li jkunu skontaw il-piena, bħal per eżempju, akkomodazzjoni soċjali, servizzi soċjali, xogħol u ħteġijiet mediċi?

Dawk il-priġunieri li jkunu skontaw il-piena u jkunu se jerġgħu jintegraw fis-soċjeta' qed jingħataw benefiċċji ta' diżimpjieg jekk ikunu għadhom qed jgħixu mal-familji tagħhom?

Jekk fl-affermattiv kemm f'kull ġimgħa?

ONOR.

ALFRED SANT: Priġunieri li jiskontaw sentenza jingħataw servizz ta' after-care mill-correctional supervisor inkarigat mir-riabilitazzjoni fil- Faċilita' Korretiva ta' Kordin.

Fil-fatt jien nista' ngħid li għadni ma tantx jien sodisfatt għax ma nħossx li għadna servizzi biżżejjed f'dan ir- rigward u għalhekk irridu naħdmu iktar fuq dan l-aspett.

Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi t-tieni parti tal-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi t-timetable ta' dawk li huma awaiting-trial prisoners u sentenced prisoners fil-Ħabs ta' Kordin?

ONOR.

ALFRED SANT: Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba, jiġifieri x'inhi t-timetable ta' dawk li huma awaiting-trial prisoners u sentenced prisoners fil-Ħabs ta' Kordin.

ĦABS ĊIVILI - YOUTH DIVISION

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhu l-kriterju li abbażi tiegħu priġunieri jitpoġġew fil-youth division u kemm hu n-numru ta' ħelsien fil-youth division?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-kriterji li fuqhom priġunier jitqiegħed fid- diviżjoni tal-juveniles huma li jkunu first-time offenders u bejn l-eta' ta' 16 u l-21 sena.

Jekk priġunier li jissodisfa dawn il-kriterji jitqiegħedx fid-diviżjoni tal-juveniles jew le jiddependi mill-pariri li l- awtoritajiet tal-ħabs jingħataw mill-psikologu u psikjatra li jkunu assessjaw il-priġunier.

Fl-10 ta' April, 1997 kien hemm għaxar priġunieri f'din id-diviżjoni.

KUNSILLI LOKALI - KONFINI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'se jiġri bir-rapport li tlesta mill- Kumitat għar-Reviżjoni tal-Konfini tal-Kunsilli Lokali mwaqqaf mill- Kummissjoni Elettorali?

ONOR.

CHARLES MANGION (Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li wara li rċeviet ir-rapport il- Kummissjoni Elettorali qed tkompli tagħmel il-konsultazzjonijiet meħtieġa kif stipulat fl-Artikolu 3 (3) ta' l-Att ta' l-1993 dwar il-Kunsilli Lokali.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk id- dipartiment għandux xi kuntatt mal-Kummissjoni Elettorali biex jiżguraw li dan ix-xogħol jitħaffef kemm jista' jkun, in vista ta' l-anzjeta' ta' diversi kunsilli lokali biex jiddeterminaw din il-kwestjoni darba għal dejjem.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mal-Kummissjoni Elettorali ltqajna wkoll, għandha proċedura stabbilita biex il-konsultazzjoni tagħmilha kif tistipula l-liġi u ġejt assigurat li jiżbrigaw ix-xogħol kemm jistgħu ħalli jikkonkludu dan l-inkarigu tagħhom.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Fil-fatt id-dipartiment se jagħmel sottomissjonijiet hu wkoll jew se jibqa' above ir-rakkmandazzjonijiet li hemm u jistenna biss ir-rakkmandazzjonijiet finali min-naħa tal-kummissjoni?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES MANGION: Effettivament id-deċiżjoni aħħarija hija f'idejn il-kummissjoni.

Peress li diġa' kien hemm is-sottomissjonijiet mill- kunsilli u mill-partijiet konċernati kollha li forsi aktar qegħdin idonei li jagħmlu s-suġġerimenti tagħhom ma jidhirlix li d-dipartiment kellu jagħmel xi sottomissjonijiet partikolari.

ZABBAR - MEWTA FUQ IL-POST TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-riżultat ta' l-inkjesta li saret dwar il-mewta traġika taż-żagħżugħ minn Ħaż-Żabbar li ħalla ħajtu fuq il-post tax-xogħol fil-Fgura x-xahar li għadda?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

EU - YOUTH FOR EUROPE III

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex beħsiebu jkompli l-proċess biex iwettaq il-Programm Youth for Europe III?

Jista' jgħid huwiex intenzjonat li jkompli bl-impenn li jiffinanzja parti mill-ispiża ta' dan il-programm li hu mħallas mill-Protokoll Finanzjarju ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Ir-risposta għall-mistoqsijiet ta' l-Onor.

Interpellant huma fl- affermattiv.

QRATI - SEDUTI DIFFERITI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm seduti ġew differiti fil- Qorti tal-Maġistrati mill-1 ta' Novembru, 1996 sat-18 ta' Marzu, 1997 u mil- liema maġistrati?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' seduti li ġew differiti fil-Qorti tal-Maġistrati mill-1 ta' Novembru, 1996 sat-18 ta' Marzu,1997 u l-maġistrati li ddiferew dawn is-seduti huwa kif ġej:-

MAGISTRAT NRU TA' SEDUTI QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA

Dr.J.Padovani 5 Dr.J.Apap Bologna 1 Dr.N.Cuschieri 10 Dr.D.Scicluna 9 Dr.D.Montebello 3 Dr C.Farrugia Sacco 2 Dr.G.Grixti 4 Dr.T.Micallef Trigona 9 Dr.A.Lofaro 3

MAGISTRAT NUMRU TA' SEDUTI

Dr.C.Peralta 2 Dr.G.Grixti 4

AIR MALTA - BORD TAD-DIRETTURI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid min huma l-membri kollha tal-Bord tad-Diretturi ta' l-Air Malta kif ukoll kemm jitħallsu u x'benefiċċji oħra jgawdi kull wieħed minnhom?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru Mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru)(f'isem il-Ministru tat-Turiżmu): Il-membri tal-bord tad-diretturi ġew imħabbra fuq il-mezzi kollha fis-7 ta' Marzu.

Il-ħlas u l-benefiċċji kollha baqgħu kif kienu qabel.

AIR MALTA - CHAIRMAN

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid jekk il-ħatra taċ-Chairman ta' l-Air Malta hijiex ħatra eżekuttiva u kemm se jitħallas u x'benefiċċji oħra jgawdi?

Jista' l- Ministru jgħid ukoll jekk wara din il-ħatra l-persuna konċernata għadhiex ukoll konsulent tal-Ministru?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru tat-Turiżmu): Risposta tingħata f'seduta oħra.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru mingħajr Portafoll li qed jissostitwixxi lill-Ministru tat-Turiżmu li huwa assenti, jgħidli - ma nafx jekk jistax jgħidli hu - jekk fil-fatt, indipendentement minn jekk il- ħatra saritx formalment, iċ-chairman attwali ta' l-Air Malta huwiex ukoll chief executive jew qed jaġixxi bħala tali llum?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru tat-Turiżmu huwa msiefer fuq xogħol tal- Gvern u kif diġa' intqal fir-risposta għad-domanda oriġinali, ir-risposta għal din il-mistoqsija parlamentari tingħata f'seduta oħra.

MSU - PROJECT MANAGER

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min hu l-project manager li ġie mpjegat ma' l-MSU b'kuntratt definit f'Novembru 1996 u jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- kuntratt relattiv?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li l-project manager li għalih qed jirriferi l-Onor.

Membru kien Javid Kandloosi.

Dan kien iffirma l- kuntratt qabel l-elezzjonijiet ġenerali, jiġifieri fit-12 ta' Settembru, 1996 u ttermina l-kuntratt minn jeddu fis-17 ta' Jannar, 1997.

PBS - GENERAL MANAGER

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt definit iffirmat f'Diċembru 1996 tal-general manager tal-PBS?

ONOR.

ALFRED SANT: Ma jidhirlix li huwa xieraq li l-kuntratt definit tal- general manager ta' kumpannija kummerċjali, bħalma hi l-PBS, isir pubbliku.

Nista', madankollu, nassigura lill-Onor.

Membru li s-salarju tal-general manager huwa ħafna inqas minn dak tal-predeċessur tiegħu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ladarba l-Prim Ministru qalilna li dan huwa kuntratt definit, jista' jgħidilna għal liema perijodu hu?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Jekk niftakar tajjeb huwa għal perijodu ta' sentejn.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ladarba l-Prim Ministru qed jassigurana li s-salarju tal-general manager huwa ħafna inqas minn dak tal-predeċessur tiegħu u allura qed jagħti indikazzjoni ċara ta' x'inhu dan is-salarju, peress li dak tal-general manager ta' qablu kien pubbliku, ma nistax nara fejn hu dan l-interess kummerċjali li qed jgħid.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiena ma tajt l-ebda indikazzjoni ċara, Sinjura President.

Effettivament indikajna li s-salarju huwa inqas biex il- prijorita' li hemm fil-każ tal-PBS li tikkonserva l-flus u ma jkunx hemm sparpaljar ta' riżorsi tiġi affermata.

U peress li l-kuntratt tal- predeċessur ta' l-incumbent preżenti ċertament li ma kienx ippubblikat imma kienet ħarġet l-informazzjoni, kien xieraq li nagħtu indikazzjoni li l- incumbent preżenti għandu remunerazzjoni inqas minn dak ta' qablu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li l-Prim MInistru semma ir-remunerazzjoni, jista' jagħti indikazzjoni dwar il-fringe benefits li jista' jkun hemm?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Bl-istess argument ta' qabel, il-fringe benefits ma kenux iktar - u żgur m'humiex iktar - mill-fringe benefits tal-predeċessur ta' dak preżenti.

PULIZIJA - BALLU

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min investiga r-rapport ta' daqq u kant ta' l-innu Laburista waqt il-ballu tal-pulizija fil-Milied, lil min interroga, u jistax ipoġġi kopja tar-rapport fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

ALFRED SANT: M'hemm xejn x'inżid mat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 3513.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li fit-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari numru 3513 il-Prim Ministru kien qal li dan qed jiġi nvestigat, jien tlabt iktar informazzjoni sussegwenti għad-data ta' meta ngħatat dik ir-risposta.

Jiġifieri ma narax kif il-Prim Ministru jista' jsostni li m'għandu xejn x'iżid, sakemm m'huwiex qed jgħid li fil-fatt l- investigazzjonijiet għadhom għaddejjin.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Effettivament, Madam Speaker, kien hemm risposta fuq dan il-każ li kienet tgħid li l-investigazzjonijiet ma waslu mkien.

L- Onor. Interpellant għandu żball li ma qarax ir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 3513, li kienet tgħid hekk:

"Ninsab informat li mill-istħarriġ li sar ma rriżultawx il-fatti kif ġew rapportati.".

FIS - KONFERENZA DWAR L-AGRIKOLTURA U SAJD

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar min kienu l-parteċipanti fil-Konferenza dwar l-Agrikoltura u Sajd li ġiet organizzata f'Malta wara l-21 ta' Marzu, 1997?

Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar meta bdew il-preparamenti għal din il-Konferenza dwar l-Agrikoltura u Sajd fir-reġjun?

X'tibdil sar mill- programm oriġinali ta' din il-konferenza dwar suġġetti diskussi fil- konferenza?

X'kien il-kontribut tal-Gvern Malti - f'termini ta' flus - għal din il-konferenza?

Min ħallas id-differenza ta' l-ispejjeż?

ONOR.

NOEL FARRUGIA(Ministru tal-Biedja u Sajd): Il-konferenza ġiet organizzata mill-Foundation for International Studies fi ħdan l-Universita' ta' Malta u għaldaqstant aktar tagħrif dettaljat jista' jinkiseb mingħand din il-Fondazzjoni.

Il-Ministeru tal-Biedja u Sajd ħallas l-ispejjeż li kien mitlub biex jikkoordina matul din l-attivita'.

UNIVERSITA' - PULIZIJA STUDENTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm membri tal-Korp tal-Pulizija li fil-preżent qegħdin isegwu xi kors fl-Universita' ta' Malta?

Jista' jgħid kemm minnhom qed isegwu l-kors tal-liġi?

Fejn huma stazzjonati dawn il-pulizija/studenti fil-preżent, in vista tal- kors li qed isegwu?

ONOR.

ALFRED SANT: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

EDUKAZZJONI - GĦALLIEMA BARRANIN

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Cassar) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-avviż fil-Gazzetta tal-Gvern tat-18 ta' Marzu, 1997 (P.2056) dwar l-ingaġġ ta' ċittadini barranin residenti f'Malta bħala għalliema fuq bażi ta' kuntratt, jista' l-Ministru jgħid x'nuqqas ta' għalliema hemm fl-iskejjel sekondarji/post sekondarji li jiġġustifikaw dan l-ingaġġ?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-Avviż fil-Gazzetta tal-Gvern tat-18 ta' Marzu għandu l-iskop li fil-bidu tas-sena skolastika d-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni jkollha lista ta' nies ikkwalifikati biex jimlew il-vakanzi li jinqalgħu minħabba żieda fin-numru ta' studenti, nies li jirtiraw mis- servizz, li jieħdu promozzjoni, ikunu fuq sick leave fit-tul, maternity leave jew leave bla ħlas.

Id-Diviżjoni tingaġġa ċittadini barranin meta l-lista tal-Maltin tintemm u dan jista' jiġri f'kull suġġett li għalih saret is-sejħa.

Fl-iskejjel post sekondarji ma nstabux biżżejjed għalliema tal-Ġermaniż, computing, accounts u navigation studies u għalhekk infetħu l- applikazzjonijiet anke għall-barranin.

LIBRERIJA PUBBLIKA - XIRI TA' KOTBA

L-ONOR.

CENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Cassar) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm inxtraw kotba mid-Dipartiment tal-Libreriji u Arkivji matul ix-xhur ta' Jannar u Frar u b'mod ġenerali jagħti klassifika?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kif qed isir ix-xiri ta' kotba b'ilsna barranin?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Numru ta' kotba li nxtraw mill-Librerija Pubblika matul ix-xhur ta' Jannar u Frar - 2813 li jikkonsistu:

1904 pubblikazzjonijiet lokali (dawn inxtraw minn għand il-pubblikaturi Maltin);

909 pubblikazzjonijiet barranin li nxtraw minn barra mingħand Morley Books Ltd;

Il-pubblikazzjonijiet lokali jinkludu:

846 ktieb ta' l-istejjer għat-tfal; 565 ktieb ta' l-istejjer għall-kbar; 74 ktieb ta' fatti vera għat-tfal; 419 ktieb ta' fatti vera għall-kbar.

Il-pubblikazzjonijiet barranin jinkludu:

458 ktieb ta' l-istejjer għat-tfal; 217 ktieb ta' l-istejjer għall-kbar; 234 ktieb ta' fatti vera.

Il-kotba kollha qed jiġu magħżula minn kumitat apposta taħt id-direzzjoni ta' l-uffiċjal inkarigat fis-sezzjoni tax-xiri tal-kotba li jikkunsidra prinċipalment is-suġġerimenti tal-pubbliku, l-istaff konċernat mis-self tal- kotba u l-opinjonijiet ta' nies oħra ntiżi sew fl-oqsma ta' l-ilsna barranin.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, nixtieq nistaqsi jekk teżistix video library tal-gvern fejn wieħed ikun jista' jissellef il-videos.

Jien naħseb li dan ikun importanti li jsir u jista' jsir ukoll b'kooperazzjoni mal- kunsilli lokali.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Iva, fil-fatt jekk irridu nimxu fid-direzzjoni li tindika anke t-teknoloġija tal-lum irridu mmorru lejn libreriji multi- media.

Għadna lanqas għandna libreriji tal-kotba suret in-nies, aħseb u ara kemm għandna libreriji kif qed jindika l-Onor.

Interpellant!

S'intendi x-xogħol li jrid isir huwa li l-ewwel nirranġaw dak li għandna mbagħad immorru mhux biss għall-video tapes imma anke għall-audio u l-użu ta' l- informatika fil-libreriji.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Bartolo.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' sejħa interna għall-applikazzjonijiet biex jimtela l-post ta' sports manager fl-Universita', bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W381.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: F'isem il-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-ammont ta' bejgħ ta' petrol u gasoil bejn l-1994 u l- 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4646.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' korrezzjonijiet magħmula mill-Control Committee maħtur skond l-Artiklu 17 tal-ftehim milħuq bejn il-Vatikan u l-Gvern ta' Malta dwar artijiet tal-Knisja mgħoddija lill-Gvern.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR TRIBUNAL GĦALL-INVESTIGAZZJONI TA' INĠUSTIZZJI

TRIBUNAL FOR THE INVESTIGATION OF INJUSTICES BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mit-24 ta' Marzu 1997.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Madam Speaker, naħseb li din il-liġi kienet l- ewwel waħda li ġiet introdotta f'dan il-Parlament u kien hemm diskussjoni sħiħa fuqha.

Wara l-mandat ċar li rċeva mill-poplu, il-Gvern kellu żewġ toroq x'jagħmel.

Kellu l-għażla li jwaqqaf kummissjoni politika u jistrumentalizzaha politikalment - dan ma kienx ikun ta' ġid għal pajjiżna, anzi kien ikompli jżid id-doża politika - u kellu wkoll it-triq iktar serja u effiċjenti li jwaqqaf tribunal indipendenti li jaħdem fil-pubbliku, li jkun ekwu u jagħti deċiżjonijiet li mbagħad jiġu applikati.

Il-Gvern Laburista mill-ewwel ittrasmetta l-messaġġ tiegħu ta' serjeta'.

Il-Gvern wera li jrid jaħdem b'mod modern u effiċjenti u għalhekk għażel li jwaqqaf dan it-tribunal.

Madam Speaker, jien ma ppretendejtx li l-Oppożizzjoni Nazzjonalista ma tikkritikax jew ma tagħmilx l-oġġezzjonijiet tagħha għax fuq kollox ir- rwol ta' l-Oppożizzjoni huwa li tikkritika imma fil-kritika tagħha spikka b'mod partikolari n-negattiviżmu.

Ipprovaw jagħtu interpretazzjonijiet anke tal-liġi eżistenti u kkwotaw il-liġi b'mod li jħawdu l-imħuħ.

Dan jirrifletti biċ-ċar li l-Oppożizzjoni Nazzjonalista qed tikkonvinċi lilha nnifisha - jew tipprova tikkonvinċi - li fi żmienhom, għallinqas bejn l- 1992 u l-1996, għamlu kollox tajjeb u allura kien il-poplu li żbalja fl- elezzjoni ta' Ottubru li għadda meta ddeċieda bl-iktar mod ċar li ma kienx kuntent bil-performance tal-Gvern Nazzjonalista.

Jien lil tan-naħa l-oħra nawguralhom li jibqgħu sejrin kif inhuma li jattribwixxu t-telfa tagħhom elettorali bħala żball tal-poplu.

Din tikkonfermalna li qed nimxu tajjeb u li qegħdin fit-triq li l-poplu vvota għaliha.

Imma issa ħalli nwieġeb għal ċerti punti saljenti li tqanqlu matul il-kritika li saret minn sħabna ta' l- Oppożizzjoni.

Wara li l-Onor.

Austin Gatt għamel l-intervent tiegħu, l-Onor.

Membri li tkellmu warajh komplew idoqqu l-istess diska u ma kien hemm xejn ġdid f'dak li qalu.

Waħda mill-affarijiet li semma' l-Onor.

Membru kienet dwar il- liġijiet li għandu quddiemu l-Gvern Laburista fil-programm tiegħu.

Se nirriferi għal xi wħud minnhom, apparti li fl-opinjoni tagħna din il-liġi hija importanti u kienet waħda mill-liġijiet ewlenin li enfasizzajna fuqha fil-kampanja elettorali.

Għandna wkoll il-liġi li dalwaqt nintroduċu tal-maġistrat inkwirenti.

Din hija ntiża biex b'mod serju u effettiv inkunu nistgħu nattakkaw il- korruzzjoni b'mod li l-poplu jbiddel fhemtu u jibda jħares lejn il-politiku bl-iktar mod li aħna nixtiequ, jiġifieri li l-politiku qiegħed hemm biex jagħti servizz bl-aħjar mod li jista'.

Jien nazzarda ngħid li anke meta niġu biex nagħmlu din il-liġi tal-maġistrat jew il-prosekutur inkwirenti se nsibu wkoll lil tan-naħa l-oħra ma jaqblux magħna.

Forsi se jgħidu li l- Kummissjoni Permanenti Kontra l-Korruzzjoni li kien waqqaf il-Gvern Nazzjonalista kienet effettiva u anke ħadet ħsieb każi, bħall-każ famuż tal- makni tal-biljetti, kif ukoll inkjesti simili.

Ma nistgħaġibx li anke fuq liġi ta' din il-portata se jkun hemm il-kritika negattiva li smajna s'issa.

Hemm ukoll il-liġi ta' l-awditur.

Din se ssaħħaħ bis-sħiħ il-pożizzjoni tad-Direttur tal-Verifika ħalli dan ikun jista' jindaga u jikkontrolla n- nefqa pubblika.

Mhux se jikkontrolla b'mod li jżomm in-nefqa pubblika imma jaċċerta li n-nefqa pubblika ssir b'mod effiċjenti.

Il-fondi li l-Gvern jalloka fil-budget annwali u fl-andament tax-xogħol tiegħu se jkunu kontinwament monitered minn awtorita' indipendenti u awtonoma.

Din se jkollha l-istruttura u r-riżorsi neċessarji biex l-Awditur ikun verament il- mezz ta' kontroll fuq in-nefqa pubblika.

Jien nemmen li din se tkun liġi li se tissana lil dan il-qasam hekk importanti tan-nefqa pubblika.

Dan huwa wieħed mit-topics li ħafna oqsma għas-soċjeta' Maltija, speċjalment l-oqsma ekonomiċi, jagħmlu riferenza għalih u tajjeb li jingħata l-konsiderazzjoni meħtieġa.

Hemm il-liġi tal-political nominees - diġa' sar l-Ewwel Qari tagħha - li l-Gvern Laburista ddeċieda li jabbroga.

Din bilfors trid issir.

Bħalissa l-liġi tagħti lok fejn wieħed mid-diretturi, fuq kumpanniji jew korporazzjonijiet pubbliċi, ikun membru politiku li ċertament l-interess tiegħu jkun lejn il-partit li jinnominah u mhux lejn il-korporazzjoni li jirrapreżenta.

Dan huwa element li jikkonfliġġi ma' l-obbligi ta' direttur f'kumpannija jew f'korporazzjoni li jħares l-ewwel u qabel kollox l- interess ta' dik il-korporazzjoni jew kumpannija u mhux l-interess tal- partit politiku li jappuntah.

Dan ifisser li bil-Kumitat tal-Kontijiet Pubbliċi u bit-tisħiħ tal-liġi ta' l-awditur se jkun hemm l-istrutturi neċessarji li jikkontrollaw u jagħmlu s-supervision neċessarja fuq dawn il- korporazzjonijiet.

Dan isir anke fuq kumpanniji li jkunu ġew kostitwiti bħala kumpanniji privati taħt il-Companies Act minkejja li jkunu ġew imwaqqfa bi flus il-poplu bħal, per eżempju, fil-każ ta' Posta Ltd, li hija kumpannija li ngħatat fondi pubbliċi għalkemm twaqqfet taħt il- Companies Act.

L-effett ta' dan kien li din ħadet deċiżjonijiet minkejja li qed tamministra u tħaddem flus tal-Gvern dwar art f'Ħal Qormi, fejn bl- ebda mod ma ġew osservati l-kriterji normalment aċċettabbli meta jkollok nefqa pubblika, tant li anke l-Awditur ikkundanna dan it-tip ta' aġir.

U għalhekk il-fatt li jkollok direttur hemmhekk innominat minn partit ma jkun jiswa xejn għax irid ikollok l-istrutturi neċessarji indipendenti li jikkreaw dak il-kontroll u dak il-bilanċ neċessarju ħalli l- korporazzjonijiet, l-istituzzjonijiet governattivi jew fejn il-Gvern għandu l-interess jibqgħu mexjin fid-direzzjoni t-tajba.

F'seduta speċjali għaddejna l-liġi dwar id-Drydocks għax il-problema reali tad-Drydocks kienet ilha tissemma ħafna imma ftit ittieħdet azzjoni konkreta dwarha.

Għandna l-liġijiet dwar l-assigurazzjoni biex insaħħu dan il-qasam li jidher li se jiżviluppa ħafna bis-saħħa tal-liġijiet fiskali li jipprevalu, liġijiet li kienu saru fi żmien Gvern Nazzjonalista bi qbil u b'kollaborazzjoni sħiħa min-naħa ta' l-Oppożizzjoni Laburista dak iż-żmien.

Tajjeb insemmu li meta l-Oppożizzjoni Laburista ħasset li kien hemm liġijiet validi kkontribwiet bis-sħiħ ħalli tikkrea dik l-istabbilta' neċessarja biex dawn il-liġijiet ikunu effettivi f'pajjiżna.

Għandna l- liġi li se tirrimpjazza l-VAT li hija liġi sostanzjali wkoll u dalwaqt tiġi ppreżentata quddiem dan il-Parlament.

Madam Speaker, qed ngħid dan kollu għax il-Gvern Laburista ġie kkritikat li m'għandux programm ta' liġijiet.

Programm ta' liġijiet għandna imma l-bieraħ kien hemm oġġezzjoni għall- mozzjoni li ressaqna biex ikun hemm laqgħat aktar spissi tal-Parlament.

Jien ma stajtx ma nagħmilx rimarka qasira fuq dan il-punt.

Madam Speaker, punt ieħor li tqanqal kien l-iskop soċjali ta' din il-liġi li qed inressqu.

L-oġġettiv soċjali huwa li din il-liġi tittratta lmenti dwar inġustizzji li saru bejn id-9 ta' Mejju, 1987 u l-15 ta' Mejju, 1995 u li tipprovdi mezz ta' rimedju.

Aħna mhux qegħdin ngħidu li sempliċement se ssir investigazzjoni imma hawnhekk se jiġu trattati każi ta' nies li m'humiex sodisfatti bl-istrutturi li ħoloq il-Gvern Nazzjonalista bejn l- 1987 u l-1988.

Se ngħid għaliex in-nies ma kellhiex il-fiduċja billi nispjega x'kienet il-filosofija li bihom twaqqfu dawk l-istrutturi.

Hemm ċerti nies li verament għaddew minn swat morali, nies li twarrbu u ntefgħu f'rokna ma jagħmlu xejn, nies li nqabżu fil-promozzjonijiet, nies li ħassew li l-istrutturi li kienu twaqqfu minn Gvern Nazzjonalista ta' dak iż-żmien ma kenux se jipprovdu rimedju għas-sempliċi raġuni li l-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji ma kenitx tipprovdi rimedju.

Din il- kummissjoni kienet tirrikkmanda forma ta' rimedju lill-Prim Ministru u mbagħad il-Prim Ministru, fid-diskrezzjoni assoluta tiegħu, kien jiddeċiedi jekk għandux jattwa dak ir-rimedju jew le.

Mela hemmhekk ċertament għandek element politiku ċar li ovvjament ħafna nies ma kellhomx fiduċja fl- istrutturi li twaqqfu u għalhekk ma fittxewx ir-rikors neċessarju biex jirregolaw l-inġustizzja li sofrew.

Tajjeb ninnotaw immedjatament li permezz ta' dan l-abbozz jistgħu jiġu investigati ilmenti ta' inġustizzji li ġraw bejn l-l987 u l-1995, jiġifieri preċiżament sa meta daħal in vigore l-Att dwar l-Ombudsman.

Hawn tidher is-serjeta' għax mhux biss qbilna li l-Ombudsman għandu jitwaqqaf imma wkoll minn meta għandu jibda jiffunzjona.

Niftakar sew li konna ffissajna ż-żmien meta jibda jopera l-Ombudsman, appuntu biex ma jkunx mgħobbi b'ħafna complaints li ma jippermettulux li jamministra sew u jilħaq l-għan li għalih twaqqaf.

Għalhekk dan it-tribunal li qiegħed jitwaqqaf se jkun ikopri l-perjodu bejn l-1987 sakemm ġiet in vigore l-liġi dwar l- Ombudsman, peress li minn hemmhekk 'il quddiem kien hemm mezz ta' redress li qablu fuqu ż-żewġ naħat, li allura minnu nnifsu jirrendi dak il-mezz bħala mezz ta' fiduċja.

Għaldaqstant it-terminu taż-żmien m'għandux imur oltre l-perijodu minn meta ġiet in vigore l-Liġi ta' l-Ombudsman.

Mela hawnhekk l-għan soċjali joħroġ ċar għax anke jekk hemm minoranza li ma kenux jemmnu fl-istruttura li waqqaf il-Gvern Nazzjonalista, dawk ukoll għandhom id-dritt li jressqu l-każ tagħhom u jkollhom redress, jekk ħaqqhom redress.

U għalhekk wara li t-tribunal jagħmel ir-rakkmandazzjonijiet tiegħu l-Prim Ministru - jew xi ministru ieħor - irid jattwa dik ir- rakkmandazzjoni.

(Interruzzjonijiet) Hawnhekk l-istruttura tat-tribunal ma taqbel xejn ma' l-istruttura tal-kummissjoni, anke legalment, għax ir- rimedju qiegħed ikun fiss.

U fejn ma jistax ikun jingħata rimedju in kind qegħdin ngħidu li jrid jingħata rimedju f'termini ta' flus.

Ovvjament kellna bilfors nillimitaw dan it-tip ta' rimedju għar-raġuni ovvja ta' finanzi.

Pero' jekk wieħed għandu raġun b'xi mod jew ieħor se jingħata rimedju, mhux jieħu rakkmandazzjoni favorevoli u imbagħad effettivament xorta jibqa' jistenna għax jgħidulu li r-rakkmandazzjoni ma tistax tiġi attwata, bħalma ġara taħt il-kummissjoni.

L-Onor.

Zammit Dimech beda jispjega s-sitwazzjoni li kien sab Gvern Nazzjonalista fl-1987 u b'mod partikolari kkwota liġi - issa nerġa' nsemmiha - u ta ad intendere li Gvern Nazzjonalista ma kienx jaqbel ma' din il-liġi u għalhekk ħassarha.

Hawn qed nirriferi għal Att VIII ta' l- 1981 li bis-saħħa tiegħu kien daħal in vigore artiklu 460, kif ukoll artiklu 743 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili.

Issa tajjeb li ngħidu li artiklu 460 jgħid hekk:

"Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta subartikolu (2) ta' dan l- artikolu, ebda att ġudizzjarju li bih jinbdew xi proċedimenti ma jista' jiġi ppreżentat, u ebda proċedimenti ma jistgħu jittieħdu jew jinbdew, u ebda mandat ma jista' jiġi mitlub, kontra l-Gvern, jew kontra xi awtorita' mwaqqfa bil-Kostituzzjoni, barra mill-Kummissjoni Elettorali, jew kontra xi persuna li jkollha kariga pubblika fil- kwalita' uffiċċjali tagħha, ħlief wara li jgħaddu għaxart ijiem min- notifika kontra l-Gvern jew dik l-awtorita' jew persuna kif intqal qabel ...".

Dik kienet waħda mill-emendi li ġew introdotti dak iż-żmien.

Huwa qal li l- Gvern Nazzjonalista ma kienx jaqbel ma' din l-emenda u fl-għaxar snin li dam fil-poter ħalliha hemmhekk.

Din għadha hemmhekk sal-lum.

Issa, b'din il-liġi li għandna quddiemna, eliminajna l-applikabilita' ta' dan l- artiklu speċifiku għal din il-liġi in partikolari.

Mela Gvern Nazzjonalista, fi kliem l-Onor.

Zammit Dimech, ma kienx jaqbel ma' dawn l- emendi imma xorta waħda ħallihom hemm.

Illum Gvern Laburista neħħa l- applikabilita' ta' dan l-artiklu biex jirrendi t-tribunal iktar effiċjenti u biex jillimita l-eċċezzjonijiet li jistgħu jitqanqlu min-naħa tal-gvern jew uffiċjali tal-gvern.

Jekk nieħdu section 743, din kienet tgħid hekk, Madam Speaker:

"Ebda Qorti f'Malta ma għandha l-ġurisdizzjoni li tistħarreġ il- validita' ta' xi għemil jew ħaġa li tkun saret mill-Gvern jew minn xi awtorita' mwaqqfa bil-Kostituzzjoni jew minn xi persuna li jkollha kariga pubblika fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet pubbliċi tagħha jew li tiddikjara xi għemil jew ħaġa bħal dawk nulli jew invalidi jew mingħajr effett, ħlief u sakemm -

(a) dak l-egħmil jew ħaġa ma tkunx ultra vires; jew

(b) dak l-egħmil jew ħaġa ma tkunx mod ċar bi ksur tad-dispożizzjoni espliċita ta' liġi miktuba; jew

(ċ) il-forma jew il-proċedura xierqa ma tkunx ġiet segwita f'ħaġa importanti u dan in-nuqqas ikun iwassal għal preġudizzju sostanzjali: ".

Dan kien artiklu li l-Partit Nazzjonalista kien ikkundannah ħafna fl-1987 imma xorta waħda ħallih in vigore u kien biss fl-1995, tmien snin wara, li abbrogah.

Mela l-Onor.

Zammit Dimech qanqal kundanna għall-Gvern Laburista ta' qabel l-1987 minħabba dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet ta' din il-liġi, imma s-sabiħa hi li taħt Gvern Nazzjonalista dawn id- dispożizzjonijiet baqgħu in vigore.

Il-konċett ta' judicial review ta' l- amministrazzjoni daħal biss fl-1995.

Għalhekk fi kliemhom stess jagħmel iktar sens it-twaqqif ta' dan it-tribunal li se jkopri s-snin mill-1987 sa l-1995.

Jiġifieri l-argumenti li qanqlu min-naħa ta' l-Oppożizzjoni kienu t- tip ta' argumenti li jwasslu għal konklużjoni li ma tagħmilx sens.

Int qed tikkundanna sitwazzjoni li sibt fl-1987 u l-istess sitwazzjoni imbagħad tħalliha hemm għal għaxar snin u trid tagħti l-impressjoni li għamilt xi ħaġa immedjatament meta ħadt il-poter.

Dan m'hu xejn ħlief misleading.

Jekk hemm xi ħaġa li ma taqbilx magħha trid tikkundannaha, u jekk qed tikkundannaha allura iktar u iktar hemm il-ġustifikazzjoni li dan it- tribunal jagħmel sens.

Dan l-ambjent ġuridiku ħallejtu hemmhekk u jekk kien ħażin qabel kien ħażin anke matul l-għaxar snin ta' Gvern Nazzjonalista.

Dak li kien ħażin qabel jibqa' ħażin wara.

Jekk kien tajjeb qabel jibqa' tajjeb wara imma ma jistax ikun ħażin qabel l-1987 u jsir tajjeb wara l-1987 bil-bidla tal-gvern.

L-Onor.

Louis Galea beda jisħaq li llum jipprevali l-Ombudsman.

Din l- istituzzjoni l-ġdida hemm qbil fuqha, u għandha l-fiduċja taż-żewġ naħat u għalhekk it-terminu ta' dan it-tribunal japplika appuntu sa dak il-mument li daħlet in vigore l-liġi ta' l-Ombudsman.

Għalhekk ma stajtx nifhem il- loġika ta' l-argument li qanqal l-Onor.

Galea.

L-Ombudsman huwa bniedem magħżul bi qbil taż-żewġ naħat tal-Kamra, allura hu x'inhu għandu l-fiduċja tal-poplu kollu.

Lil dan appuntawh ir-rappreżentanti tal-poplu kollu u għalhekk it-tribunal jieqaf eżatt qabel ma daħlet in vigore l-liġi ta' l- Ombudsman.

Kellna wkoll l-argument li stajna estendejna ż-żmien ta' l-Ombudsman għal qabel.

Meta aħna ffissajna ż-żmien ta' l-Ombudsman għal 15 ta' Mejju, 1995 konna għidna li għamilna dan biex l-Ombudsman ma ngħarrquhx bil-complaints ħalli jkun jista' jiffunzjona.

Allura l-istess raġunar ta' dakinhar m'għandux japplika għal-lum ukoll?

Għalhekk l-istess argumenti ta' l- Oppożizzjoni aktar isaħħu l-bżonn li dan it-tribunal jitwaqqaf.

Nerġa' ntenni li l-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji ma kellhiex il-fiduċja tal-poplu dakinhar li twaqqfet.

Qed ngħid dan għaliex fl-1987 meta l-Gvern Nazzjonalista rebaħ l-elezzjoni u ħa over it-tmexxija tal-gvern mill-ewwel bdejna naraw l-atmosfera li bdiet tipprevali dak inhar u tajjeb li nfakkruha xi ftit.

Jekk ma niftakrux xi ftit il-background li fih twaqqfu ċerti istituzzjonijiet ma nkunux nistgħu naslu għall- konklużjoni ta' l-iskop soċjali li għalih irid jitwaqqaf dan it-tribunal.

Jien se nikkwota minn ittra li l-ministru ta' l-affarijiet barranin ta' dak inhar kien kiteb minħabba li ried iqaċċat bl-iktar mod indiskriminat lin- nies li kellu hemmhekk fil-ministeru.

Dan jgħid hekk:

"Issa ninsabu f'sitwazzjoni fejn ma jistgħux isiru aktar trasferimenti minn ministeri jew għax m'hemmx min jieħu post dawn il-ħaddiema, jew għax id-dipartimenti l-oħra ma jridux il-persuni li aħna nixtiequ li jingħataw transfer.

Il-ħtiġijiet tas-sigurta' tal-gvern għandhom jiġu qabel il-konsiderazzjonijiet individwali tad-dipartimenti differenti.

Inkella niġu f'sitwazzjoni redikola fejn minħabba l-immobilita' ta' din l-amministrazzjoni jibqgħu jipprevalu d-deċiżjonijiet tal-gvern preċedenti dwar ħatriet fl-uffiċċji sensittivi."

Mela hawnhekk diġa' qed naraw ċar u tond li kull min kien issuspettat li kien iħaddan opinjoni kuntrarja għall-Gvern ma kellux postu taħt l- Amministrazzjoni ġdida Nazzjonalista.

Araw meta l-Gvern Laburista ħa over f'Ottubru ta' l-1996, l-ewwel direttiva li ħarġet mingħand il-Prim Ministru kienet li ma jkunx hemm transfers.

Lanqas xkupajna lil kull min kien fil- bordijiet imma fuq il-bordijiet fittxejna l-iktar li npoġġu nies li nemmnu li huma idonei u li jistgħu jagħtu kontribut lill-azjenda partikolari.

Ma ġarax bħalma ġara fl-1987 meta nies li ma kellhomx x'jaqsmu mal-pulizija imma kienu sempliċement tal-ġakketta blu - fil-fatt kienu irriżenjaw mill- Korp tal-Pulizija - daħlu fil-korp u ħadu over.

Dawn ma kenux uffiċjali!

Fl-1987 hekk ġara.

Araw illum baqa' l-istess Kummissarju.

Anzi kkritikawna għax hemm l-istess uffiċjali ġewwa l-qalba tal-headquarters tal-Pulizija.

Din kienet is-sitwazzjoni dakinhar.

Kellna sitwazzjonijiet fejn uffiċjali tħallew f'kamra ma jagħmlu xejn.

Qed nirriferi għal uffiċjali għoljin, bħal managers fil-Bank Centrali, li tħallew ma jagħmlu xejn, qishom ma jeżistux.

MADAM SPEAKER: Onor. Mangion għandek bżonn extension.

Min jipproponi?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nipproponi li l-Onor.

Mangion ikompli jinstema.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

TONIO BORG: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn qbil li l-Onor.

Mangion ikompli jinstema'?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet.

ONOR.

CHARLES MANGION: Madam Speaker, nirringrazzja lill-proponent, lis- sekondant u lill-Kamra kollha.

Kellna sitwazzjoni fejn nies ingħalqu f'kamra għalihom, tħallew assolutament ma jagħmlu xejn għal żmien twil.

Dawn wassalnihom biex jitilqu mill-impjieg tagħhom.

Oħrajn ħallasnihom biex jitilqu mill-impjieg tagħhom u mhux utilizzajnihom jew rajna x'jistgħu joffru.

Kieku kien hemm xi prova li dawn kienu qed ifixklu, nifhimha - għax jekk bniedem ikun qed ifixkel u jagħmel ħsara lill-azjenda bir-raġun kollu li jiġi mwarrab; anzi, għax ikun qed jikser l-obbligu tiegħu għandhom jittieħdu passi kontra tiegħu - imma dan żgur li ma kienx il-każ.

Din kienet is-sitwazzjoni li kienet tipprevali fl-1987 u fl-1988 meta twaqqfet il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji.

U għalhekk, Madam Speaker, tasal għall-konklużjoni li ħafna minn dawn in-nies li ntlaqtu ma setax ikollhom il-fiduċja f'din il-kummissjoni.

Min ħass li hija kummissjoni li se tagħmel ġustizzja miegħu kellu kull dritt u kull ċans li japplika quddiemha, imma kien hemm oħrajn li ħassew li m'għandhomx jagħmlu dan u effettivament m'għamluhx.

Ma applikawx u ma marrux quddiemha għax il- kummissjoni hija accountable lejn il-Prim Ministru - u tajjeb li dan nissottolinjawh għax din hija importanti ħafna biex naraw l-element politiku ta' dik il-kummissjoni li twaqqfet fl-ambjent politiku li għadni kif spjegajt - topera fil-magħluq u tirrikkmanda biss, imbagħad il-politiku - seta' kien il-Prim Ministru jew xi ministru jew xi ħaddieħor - jiddeċiedi fid-diskrezzjoni tiegħu x'rakkmandazzjoni jrid jew ma jridx jilqa'.

Qed ngħid dan biex il-poplu jifhem aħjar dak li kien sar dak iż- żmien u dan li qed nipproponu llum.

Tant hu hekk li t-tribunal m'huwiex kummissjoni imma bħall-qorti l-persuna li tkun qed tiddeċiedi jkollha l- indipendenza assoluta.

Fil-fatt fl-istadju ta' Kumitat se ndaħħlu emenda fejn is-security of tenure, jiġifieri s-sigurta' u l-indipendenza assoluta, se nagħmluha bħal dik ta' imħallef.

Għalhekk il-persuna li se tiġi appuntata - tista' tkun imħallef, ex-imħallef jew avukat li jkun ilu jipprattika għal 12-il sena - se jkollha indipendenza assoluta u ma jkun jista' jneħħiha ħadd, lanqas il-Prim Ministru.

Biex titneħħa jrid ikun hawn qbil bejn iż-żewġ naħat tal- Kamra.

Għalhekk qegħdin nipproponu emenda fis-sens li d-deċiżjonijiet tal- president tat-tribunal, u anke dak kollu li jkun għaddej, se jkun għall- iskrutinju tal-pubbliku.

Barra minn hekk il-president irid josserva proċeduri imparzjali u r- rapport tiegħu jrid jasal quddiem il-Mejda tal-Kamra.

Dawn huma elementi bażiċi u essenzjali li jiddistingwu dan it-tribunal mill-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji li kienet kummissjoni politika.

Dan it- tribunal ma fih l-ebda element politiku u tan-naħa l-oħra kienu żbaljati jew inġusti fil-kritika - biex ma ngħidx mod ieħor - meta qalu li t- tribunal huwa politiku.

Meta dan it-tribunal ikun lesta x-xogħol tiegħu ma jkunx hemm iktar lok li jitwaqqfu dawn it-tip ta' tribunali għax għandna l- Ombudsman, li kif diġa' għidt, iż-żewġ naħat tal-Kamra jaqblu fuqu.

Forsi jkun tajjeb li iktar 'il quddiem nistudjaw kif l-istituzzjoni ta' l- Ombudsman tissaħħaħ.

Ikun tajjeb ukoll li fil-white paper dwar l-Universita' u fl-emendi fil- liġi dwar l-Universita' jidħol il-konċett ta' l-Ombudsman anke f'dik l- istituzzjoni.

Illum f'soċjeta' moderna d-drittijiet tal-konsumatur huma importanti u kull investitur li għandu ftit sens komun jara kif it-tali prodott u t-tali servizz jolqot lill-konsumatur bl-iktar mod pożittiv.

Għalhekk ombudsman li jieħu ħsieb id-drittijiet tal-konsumatur ikun pass fid-direzzjoni t-tajba, pass li jkompli jsaħħaħ id-drittijiet ta' l- individwi u fis-soċjeta' għax minbarra li jkollu l-liġijiet li jkunu qegħdin jipproteġuh - minn dawn għandna ħafna - ikollu istituzzjoni li tagħti interpretazzjoni u validita' lil dawk il-liġijiet.

B'hekk iċ- ċittadin ikollu l-mezz li jieħu redress.

Għalhekk ikun tajjeb kemm għal pajjiżna, kif ukoll għal din il-Kamra, li aktar 'il quddiem l-istituzzjoni ta' l-Ombudsman niżviluppawha u nsaħħuha.

B'hekk l-Ombudsman ikun qed iservi ta' protezzjoni, ta' balance u ta' check fl-istruttura ta' soċjeta' demokratika li kulħadd jaqbel fuqha.

Permezz ta' din il-liġi qed nagħtu r- redress neċessarju.

L-ewwel kompitu li jkollu t-tribunal quddiemu hu jekk min iressaq complaint ikollux raġun jew le.

Kull min se japplika quddiem it-tribunal se jibqa' jsostni li għandu raġun.

Min igħid li m'għandux raġun ċertament mhux se joqgħod japplika.

Imbagħad huwa importanti illi l-president ta' dan it-tribunal jagħmel l-evalwazzjoni tiegħu, jagħti ċ-ċans liż-żewġ naħat u jagħti d-deċiżjoni tiegħu.

Imbagħad id-deċiżjoni tkun trid tiġi attwata.

Fejn ċerti deċiżjonijiet ma jkunux jistgħu jiġu attwati hemm a pecuniary redress.

Issa l-mistoqsija hi: Is-somma ta' Lm5,000 hija somma biżżejjed?

Hija diffiċli ħafna biex tikkwantifika kemm għandhom ikunu d-damages li bniedem ikun sofra.

Tista' tikkwantifika danni fiżiċi imma diffiċli tikkwantifika danni ta' natura morali għax dawn huma soġġetti għal opinjonijiet differenti.

Imma jekk bniedem ikollu raġun ta' l-inqas dak ir- raġun ikun ifisser xi ħaġa għalih.

Madam Speaker, tqanqlet wkoll il-kwestjoni tad-doppio ezame u ntqal li dan il-provvediment huwa diskriminatorju u partiġjan għax min ikun għamel rikors quddiem qorti jew quddiem il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji u ma jkunx ħa raġun, jew forsi jkun ħa raġun u jrid jieħu xi ħaġa oħra, jista' jerġa' jmur quddiem it-tribunal.

Ċertament din kienet interpretazzjoni żbaljata tal-liġi kif redatta u biex inkun aktar ċar beħsiebni nintroduċi emenda fi klawsola 5 ħalli nagħmluha ċara u tonda li min ħass li jista' jirrikorri jew quddiem il-Kummissjoni jew quddiem xi istituzzjoni oħra biex jieħu redress, dak għamlu mingħajr ma ġiegħlu ħadd.

Ħax redress jew le hija kwestjoni oħra.

Dan it-tribunal se japplika għal dawk li ġustament ħassew illi fl-ambjent li twaqqfet il-kummissjoni ma setgħux jieħdu r-redress li ħassew illi kellhom jieħdu.

Allura l-element tad-doppio esame, jiġifieri li l-istess każ jiġi eżaminat darbtejn, ma japplikax.

Tqanqlet ukoll il-kwestjoni ta' x'jikkostitwixxi liġi diskriminatorja.

(Interruzzjoniijet) Għaliex qed tgħidu hekk?

Jiena ħarist lejn il- Kostituzzjoni biex nara x'inhi d-definizzjoni tal-kelma "diskriminatorju", għax ċertament ma kellna l-ebda għan li nagħmlu xi liġi li tkun diskriminatorja, u skond subartiklu 45 (3) tal-Kostituzzjoni sibt li:

"F'dan l-artikolu, il-kelma "diskriminatorju" tfisser għoti ta' trattament differenti lil persuni differenti attribwibbli għal kollox jew prinċipalment għad-deskrizzjoni tagħhom rispettiva skond ir-razza, post ta' oriġini, opinjonijiet politiċi, kulur, fidi jew sess ...".

Jiġifieri ma naħsibx li fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna hemm xi element li jgħid li wieħed jista' japplika u l-ieħor, minħabba l-opinjoni politika tiegħu, ma jistax japplika.

Il-kriterji li bihom qegħdin neskludu lil min japplika quddiem dan it-tribunal huma aċċettati legalment u allura ma nistax nifhem għalfejn din il-kritika, aktar u aktar meta dan it- tribunal mhux se jiddependi mill-politiku, għax il-president tiegħu se jkollu l-istess indipendenza li għandu mħallef tal-Qorti Superjuri u d- deċiżjoni li jrid jagħti trid tiġi implimentata immedjatament.

Aktar minn hekk, l-operat ta' dan it-tribunal se jkun miftuħ għall-pubbliku u l- proċeduri li japplikaw għalih huma l-istess li japplikaw għall-qrati tagħna b'rispett assolut lejn l-imparzjalita' kif ukoll lejn il-ġustizzja naturali.

Jiġifieri l-kritika li se ssir diskriminazzjoni f'dan il-każ hija kompletament inġusta u mingħajr sens.

Dan it-tribunal ġie deskritt bħala tribunal partiġjan.

U jiena nibda nsaqsi: Imma x'tifhmu meta tgħidu "tribunal partiġjan"?

Għax jekk tħares lura lejn l-1988 u l-1989, meta kienu jiġu magħżula uffiċjali fil- korporazzjonijiet u fid-dipartimenti tal-gvern, il-kwalifika prinċipali dak iż-żmien kienet li tkun tħaddan il-politika tal-Partit jew tal-Gvern Nazzjonalista u xejn aktar.

Dik kienet l-ewwel kwalifika.

B'dan il-mod kontu timxu.

L-ewwel prinċipju sagrosant biex tingħata promotion, kariga jew ħatra, kien it-timbru li joħroġ minn tal-Pieta' għax inkella ma jkollokx ċans.

Dan mhux qed naqilgħu minn żniedi iżda se nikkwota x'kien qal l-Onor.

Austin Gatt fil-Kunsill Ġenerali tal-Partit Nazzjonalista skond kif ġie kkwotat fil-gazzetta "In-nazzjon" tas-27 ta' Jannar, 1989 fejn fost affarijiet oħra qal li:

"Id-direzzjoni tas-servizz ċivili u tal-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji apparti mill-istituzzjonijiet tal- gvern, trid tkun politika; u l-ogħla ħatriet fi ħdanu jridu jkunu ħatriet politiċi li jdumu daqskemm idum il-gvern partikolari.

Ma noħorġux bil-ħrafa li s-civil servant hu indipendenti u jservi lealment lil kull gvern.

Iż-żmien ta' l-Ingliżi għadda u aħna qed ngħixu f'Malta tal-lum u nafu li dan m'huwiex veru."

Mela din kienet il-filosofija ta' kif għandhom jitmexxew l-istituzzjonijiet governattivi u d-dipartimenti tal-gvern; allura kif issa lit-tribunal qed jakkużawh li huwa partiġjan?

Mela la wieħed iħares lejn il-gvern b'dan il- mod, xi ngħidu għall-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji?

Ninsab ċert li n-nies li ġew magħżula fit-twaqqif ta' din il-kummissjoni dak inhar ġew magħżula fid-dawl ta' din il-filosofija.

(Interruzzjonijiet) Din kienet il-filosofija li kien iħaddan Gvern Nazzjonalista.

Għaldaqstant jien naħseb li l-kritika li dan t-tribunal huwa partiġjan ċertament m'hijiex valida.

Issa ħalli niġi għall-element tar-rimedju.

Madam Speaker, nerġa' ntenni li dan ir-rimedju ġie kkritikat ukoll mill- Oppożizzjoni Nazzjonalista fejn intqal li l-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji dejjem tat rimedju u l-Prim Ministru dejjem irrikonoxxa jew implimenta dak kollu li rrakkmandat il-kummissjoni, u allura skond huma m'hemmx għalfejn jitwaqqaf dan it-tribunal.Hekk inbena l- arugment ta' l-Oppożizzjoni.

U jiena għidt: Ħalli naraw kemm hu minnu li l-Prim Ministru dejjem attwa dak li rrakkmandat din il-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji jew inkella aċċettax u mplimentax dak li qalet hi u dak li qalu kummissjonijiet oħra mwaqqfa anke mill- Kostituzzjoni.

Din l-asserzjoni wieħed irid jaraha wkoll fid-dawl tad- deċiżjoni tal-Kummissjoni Nazzjonali dwar l-Impjiegi, imwaqqfa bil- Kostituzzjoni, fil-każ tas-Sur Emanuel Camilleri li llum sar każ klassiku.

Dan il-bniedem kien jaħdem fil-Computer Centre, tas-Swatar, f'Ħad-Dingli u meta l-Gvern Nazzjonalista xtaq li fl-MSU jaħtar direttur biex jintroduċi l-komputerizzazzjoni - effettivament kellu kull dritt li jagħmel dan - is-Sur Camilleri applika u ma ġiex magħżul minkejja li kellu l- kwalifiki u l-esperjenza meħtieġa.

Is-Sur Emanuel Camilleri minn dejjem sostna li l-esklużjoni tiegħu minn din il-kariga saret minħabba diskriminazzjoni politika.

Ovvjament imbagħad il-Gvern preċedenti għamel is-sottomissjonijiet tiegħu quddiem l-Employment Commission u wara li kkonsidrat dan il-każ il-kummissjoni waslet għal dawn il-konklużjonijiet:

"Ir-rikorrent huwa suffiċjentement ikkwalifikat akkademikament sabiex jokkupa post bħal dak ta' direttur tal-management information system li għalih kien applika.

Ir-rikorrent issottometta dettaljatament il- kwalifiki akkademiċi tiegħu kif ukoll l-esperjenza tiegħu f'dan il- qasam.

Ma jidhirx li l-intimat, jiġifieri l-Gvern, jikkontesta l- livell akkademikament għoli li għandu r-rikorrent f'dan il-qasam.".

GĦalhekk anke l-Gvern ta' dakinhar aċċetta l-kwalifiki li kellu s-Sur Emanuel Camilleri u aċċetta l-fatt li dan l-individwu kien kompetenti biex jaqdi l-funzjoni ta' natura pjuttost teknika, liema funzjoni titlob li bniedem ikun profiċjenti, effiċjenti u ppreparat tajjeb akkademikament.

Imbagħad il-kummissjoni kompliet tgħid hekk:

"Ir-rikorrent pero' kellu difett wieħed, li kien iħaddan twemmin Laburista, għalkemm ma jidhirx li jipparteċipa b'mod attiv f'attivitajiet politiċi".

Din il-konklużjoni waslet għaliha l-Employment Commission stess, jiġifieri la waslet għaliha l-General Workers' Union u lanqas wasal għaliha l-Partit Laburista.

Hawn ta' min jgħid li l-kummissjoni waslet ukoll għal din il-konklużjoni:

"Matul it-trattazzjoni ta' dan il-każ deher ċar li r-rikorrent kien ittimbrat ma' l-Amministrazzjoni Nazzjonalista bħala persuna li għenet b'mod dirett lill-Malta Labour Party b'materjal li huwa proprjeta' tal- gvern mill-Computer Centre u wara qered l-informazzjoni tal-gvern u għalhekk wieħed ma kellux jafdah.

Pero' quddiem il-kummissjoni ma tressqet l-ebda prova li b'xi mod tipprova li dawn is-suspetti fil- fatt kienu fondati.".

GĦalhekk l-unika defiċjenza li kellu dan l-individwu kienet li kellu opinjoni politika Laburista u xejn iktar.

Imbagħad il-kummissjoni tkompli b'dan il-kliem:

"Fid-dawl ta' dan kollu l-kummissjoni ħasbet fit-tul dwar x'kienet fil- verita' r-raġuni jew ir-raġunijiet għaliex ir-rikorrent ma ġiex magħżul bħala direttur ta' l-MIS.

Wieħed mill-punti li neċessarjament il-kummissjoni trid tevalwa huwa jekk fil-verita' r-rikorrent kienx qed imur kontra u/jew jirreżisti l-pjan strateġiku tal-gvern.",

jiġifieri jekk dan fil-fatt kienx qed jaħdem kontra t-terms of reference li għamillu l-Gvern.

Il-Gvern ħaseb li dan l-individwu kien se jaħdem kontra l-politika tiegħu u li ma kienx se jattwa l-pjan li riedu jattwa, imma mill- fatti mressqa quddiem din il-kummissjoni m'hemm xejn x'jindika li r- rikorrent kien qed jopponi għal dan il-pjan, anzi r-rikorrent mhux talli ma kienx qed jopponih imma talli effettivament jirriżulta li dan kien ta r- rakkmandazzjoniijet tiegħu, liema rakkmandazzjonijiet ġew aċċettati biex il- pjan tal-management information system jiġi attwat.

Fil-fatt il- kummissjoni tgħid li:

"GĦall-kuntrarju r-rikorrent ressaq provi li juru li huwa kien ikkontribwixxa sostanzjalment fil-kumpilazzjoni ta' l-information system strategic plan li l-Gvern kien ħareġ f'Lulju 1990.".

GĦalhekk dan l-individwu mhux talli ma fixkilx lill-Gvern preċedenti imma talli l-istess Gvern talab ir-rakkmandazzjonijiet tiegħu qabel ma beda jattwa l-pjan li kellu f'moħħu u min-naħa tiegħu, kif kien obbligat li jagħmel bħala uffiċjal, is-Sur Camilleri ta rakkmandazzjonijiet tajbin li effettivament ġew adottati.

Meta l-kummissjoni rat dan kollu waslet għal din il-konklużjoni:

"Il-fattur determinanti li kkontribwixxa sabiex ir-rikorrent ma jintgħażilx bħala direttur ta' l-MIS kien li huwa ma kellux il-fiduċja ta' l-Amministrazzjoni minħabba l-opinjoni politika tiegħu.".

GĦalhekk dan l-individwu ma ntgħażilx biss minħabba din ir-raġuni u mhux minħabba li ma kienx kompetenti jew minħabba li l-opinjoni li ta lill-Gvern ma kenitx valida, anzi l-opinjoni tiegħu tant kienet valida u tajba li fil- fatt ġiet adottata.

GĦal dawn ir-raġunijiet il-kummissjoni hija tal-fehma li:

"Din l-attitudni fil-konfront tar-rikorrent hija ntrinsikament konnessa mal-fehmiet politiċi tiegħu u għalhekk l-esklużjoni tiegħu minn direttur ta' l-MIS tammonta għal diskriminazzjoni politika.".

Din id-deċiżjoni ħaditha l-Employment Commission imma l-Prim Ministru ta' dakinhar minflok ma aċċetta din id-deċiżjoni u ta xi forma ta' redress jew re-instatement ...

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

AUSTIN GATT: Billi evidentement il-Ministru qed jikkwota minn dokument, jista' jqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra?

It-tieni nett jista' l- Ministru jikkwota, mill-istess proċess ukoll, il-parti fejn tkellem id- difensur tas-Sur Camilleri, Dr Karmenu Mifsud Bonnici, li kien qal testwalment li l-"kawża kienet saret kontra l-Prim Ministru li kien responsabbli minn dak id-dipartiment" Il-Prim Ministru ma kienx involut fid-deċiżjoni tas-Sur Camilleri personalment u l-kawża kienet qed issir biss kontra l-Prim Ministru bħala ministru responsabbli minn dak id- dipartiment?

Fil-fatt l-Onor.

Fenech Adami ma kien involut fl-ebda proċess u fl-ebda ħin waqt l-għażla tas-Sur Camilleri.

ONOR.

CHARLES MANGION: Madam Speaker, jien qed nikkwota minn dak li qalet l-Employment Commission mentri l-Onor.

Gatt qed jirriferi għal xi kawżi oħra li kienu saru kontra l-Prim Ministru ta' dakinhar, liema kawżi ma għandix it-test tagħhom.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, point of order.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien qed nirriferi għal dak il-proċess li sar quddiem in-National Employment Commission fejn is-Sur Camilleri kien qiegħed jiġi difiż minn Dr Karmenu Mifsud Bonnici li ssottometta testwalment dak l- istatement quddiem il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji.

Il-point of order tiegħi huwa li jekk l-Onor.

Mangion irid jikkwota minn proċess, irid ikkwota l-proċess kollu u mhux parzjalment.

ONOR.

CHARLES MANGION: Madam Speaker, jekk ikun hemm bżonn nista' npoġġi dan il-proċess fuq il-Mejda tal-Kamra u barra minn hekk jien diġa' kkwotajt il-punti saljenti tiegħu u l-konklużjoni ta' dan il-proċess kollu hija waħda.

Intqal x'intqal min-naħa tal-Gvern, li pprova jiġġustifika għaliex iddeċieda li lis-Sur Camilleri jwarrbu, il-Kummissjoni għall-Impjiegi waslet għal konklużjoni waħda.

Din jien qrajtha interament.

(Interruzzjonijiet) Jien ma nsib l-ebda oġġezzjoni li jekk ikun hemm il- bżonn dan id-dokument, għalkemm fih xi kitba tiegħi personali, jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

Li rrid ngħid huwa li deċiżjoni bħal din ġiet aċċettata mill- kummissjoni.

Il-Prim Ministru kien għamel kawża dwar din id-deċiżjoni imma s-Sur Emanuel Camilleri ma ħa l-ebda forma ta' redress.

Allura kif nistgħu nsostnu li r-rimedji ....

(Interruzzjonijiet) Iva lil dak għamilnih chairman għax nemmnu fil-ħila tiegħu (Interruzzjonijiet) Hemm diversi chairmen oħrajn - nista' nsemmihom b'isimhom - li ġew appuntati fi żmienkom u ħallejnihom hemmhekk għax ħassejna li huma kompetenti u jistgħu jaqdu dmirhom.

Insemmi lis-Sur John Grech li huwa chairman tal-BOV.

(Interruzzjonijiet) Iċ-chairman mhux il-Ministru tal-Finanzi jappuntah?

Mela min jappuntah?

Madam Speaker, nerġa' ntenni li dan id-dokument jista' jitpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra, biss fih xi notamenti personali u nħoss li għandhom jitgħattew qabel ma jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

(Interruzzjonijiet) Ma nafx nitlobx l-opinjoni tiegħek.

MADAM SPEAKER: Jiġifieri n-notamenti ma tridx turihomlu?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ma fihomx affarijiet psataż!

Huma affarijiet li jista' jarahom, imma huma notamenti personali.

(Interruzzjonijiet)

Madam Speaker, jiġifieri li tgħid li l-Prim Ministru - issa prim ministru qua prim ministru; għalissa ninsew jekk kienx l-Onor.

Fenech Adami jew xi ħadd ieħor - implimenta r-rakkmandazzjonijiet kollha li sarulu m'huwiex aċċettabbli.

Jien dan ma naċċettahx u għalhekk ikkwotajt din id- deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar l-Impjiegi għax dan kien każ ta' diskriminazzjoni politika sfaċċata.

U dik hi d-diskriminazzjoni li l- istess Kostituzzjoni tagħmel riferenza għaliha u mhux tiġu tgħidu li t- tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji se joħloq diskriminazzjoni.

Tqanqlu diversi punti oħra, fosthom dak tat-terminu tat-tribunal, fejn qed jistaqsu għaliex għażilna l-perijodu ta' bejn l-1987 u l-1995.

Jien ma nafx għaliex qed jitqanqal dan it-tip ta' argument.

Jekk il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji u kummissjonijiet oħra kienu tant effiċjenti, kif ġie sostnut, u jekk dan it-tribunal huwa superfluwu, allura m'hemmx għalfejn inħawlu t-terminu ta' żmien.

Anzi bl-istess loġika ta' l- argument nista' mmur oltre u ngħid li jew l-istituzzjonijiet li waqqaf Gvern Nazzjonalista kienu effiċjenti jew inkella ma kenux.

Jekk kienu effiċjenti ċertament li laħqu l-għanijiet tagħhom politiċi bit-terminu li kien iffissat fuqhom u jekk ma kenux effiċjenti allura għandhom jistqarru pubblikament li ma kenux effiċjenti u kienu diskriminatorji u partiġjani.

Madam Speaker, rigward dak li ntqal fuq id-definizzjoni ta' "persuna aggravata", irrid ngħid li aħna b'din ridna speċifikament nagħmlu riferenza għal individwi li kienu aggravati u ma ridniex ninkludu kumpanniji li għandhom ir-riżorsi finanzjarji, li għandhom id-dipartiment legali fi ħdanhom u li għandhom mezzi oħra kif ifittxu li jieħdu redress fil-qrati tagħna.

Għaldaqstant lil dawn eskludejnihom minn din il-liġi.

Ġiet ukoll ikkritikata ħafna l-possibilita' li taħt ċerti ċirkostanzi definiti mil-liġi jista' jkun hemm a public officer bħala president tat- tribunal.

L-Onor.

Gatt fid-diskors tiegħu sostna li taħt l-Att dwar il- Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji dan ma kienx jipprevali u hawnhekk jien nirriferih għal subartiklu 3 (3) ta' l-istess liġi li jgħid ċar u tond li uffiċjal pubbliku jista' jiġi appuntat chairman, ovvjament taħt ċerti ċirkostanzi.

Dan l-istess prinċipju qed nagħmluh japplika wkoll għal din il-liġi, pero' bid-differenza li l-persuna li tkun magħżula, immedjatament li tkun magħżula, se jkollha l-indipendenza assoluta matul dak it-terminu li tkun qiegħda teżerċita l-inkarigu tagħha.

Għaldaqstant qegħdin nagħmluha ċara li l-president tat-tribunal se jkollu l-istess sigurta' li għandu imħallef tal-Qrati Superjuri.

Punt ieħor li xtaqt niċċara huwa rigward il-PSC u l-Armata.

Qed ngħidu li dawn se jkollhom mezz ta' redress, pero' ovvjament ikun importanti li l- ewwel jeżawrixxu l-metodi kollha ta' redress li għandhom permezz tar-regoli u l-istrutturi tagħhom.

Madam Speaker, punt ieħor li tajjeb li jiġi enfasizzat bil-qawwi - forsi anke nifhmu aktar l-istruttura ta' dan it-tribunal - li hawnhekk qegħdin nitkellmu rigward tribunal u mhux kummissjoni.

Sfortunatament fil-kritika li saret min-naħa ta' l-Oppożizzjoni din id-distinzjoni ma ġietx ikkonsidrata.

Għalhekk jien xtaqt ngħid x'definizzjoni taw il-qrati tagħna rigward id-differenza bejn kummissjoni u tribunal.

Dwar l-istat ġuridiku tal-kummissjoni u tat-tribunal hemm l-opinjoni fil-kawża "Pulizija versus Narcy Calamatta" tas-26 ta' Ġunju, 1991 fejn intqal ċar u tond li l- Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji m'għandhiex l-istess funzjoni ta' tribunal.

Jiġifieri l-garanziji ta' imparzjalita' u indipendenza li huma essenzjali għal tribunal ma japplikawx għall- kummissjoni.

Barra minn hekk, it-tribunal għandu l-element li jrid jiddeċiedi u mhux jirrikkmanda, bħalma tagħmel il-kummissjoni.

Il- Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji kienet tinvestiga u tirrikkmanda u t-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji jevalwa.

Imbagħad il-partijiet jagħmlu s-sottomissjonijiet tagħhom u fl-aħħar ikun hemm deċiżjoni finali li trid tiġi implimentata, u dan huwa element essenzjali fir-rigward tat-tribunal.

Tajjeb ukoll li nagħmel riferenza għall-Committee on Tribunals and Inquiries ta' l-1965 tar-Renju Unit fejn jiddefinixxi x'inhu t-tribunal.

Jiena se naqra bl-Ingliż ħalli jkun recorded testwalment u mbagħad nagħti spjegazzjoni bil-Malti.

Dan jgħid hekk:

"In the field of tribunals, openness appears to us to require the publicity of proceedings and knowledge of the essential reasoning underlying the decisions; fairness to require the adoption of a clear procedure which enables parties to know their rights to present their case fully and to know the case which they have to meet; and impartiality to require the freedom of tribunals from the influence, real or apparent, of the parties concerned with the subject matter of their decisions.".

Dawn huma l-elementi li din il-kummissjoni tar-Renju Unit kienet stabiliet fir-rigward tat-tribunali, jiġifieri li l-proċedimenti jkunu pubbliċi; li l- proċedura tkun ċara ħalli kulħadd ikun jaf x'inhuma d-drittijiet tiegħu, kif jippreżentahom, kif jikkonservahom, kif jissanahom u kif iħarishom; u fl-aħħar li jkun hemm l-imparzjalita' u li l-president tat-tribunal li jiddeċiedi jkun qed jiddeċiedi bl-iktar mod imparzjali u bl-iktar mod indipendenti mingħajr ma jkun hemm influwenza la diretta u lanqas indiretta.

U dawn l-elementi, Madam Speaker, huma kollha inkorporati f'din il-liġi li għandna quddiemna.

Kritika kostruttiva kienet tkun tali kieku kien hemm suġġerimenti kif dan it-tribunal insaħħulu dawn l-elementi.

Hemmhekk tagħmel distinzjoni bejn kritika kostruttiva u kritika negattiva.

Kull kritika li tgħin biex nissanaw dawn l-elementi fit-tribunal li għandna quddiemna hija xi ħaġa li wieħed irid jikkonsidraha b'mod pożittiv għax aħna fl-obbligu li l- istituzzjonijiet li nwaqqfu jkunu istituzzjonijiet serji u trasparenti u li jkollhom il-fiduċja taċ-ċittadin li jkun qed jarahom jitfasslu u jitwettqu quddiemu.

Madam Speaker, jiena nħoss li t-tribunal li qed jiġi propost li jitwaqqaf permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi għandu element pożittiv u għandu għan soċjali ċar u ddikjarat li jirrispetta l-prinċipji legali kollha u l- opinjoni ta' kull min ħass li seta' jieħu redress quddiem xi istituzzjoni oħra.

F'kelma waħda huwa tribunal li t-tifsila tiegħu se tkun il-bażi ta' kif jitfasslu tribunali oħra li għad iridu jiġu ntrodotti f'pajjiżna biex intejbu l-amministrazzjoni tal-ġustizzja.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għat-twaqqif ta' tribunal indipendenti għas-smigħ ta' ilmenti ta' ċerti inġustizzji li ġraw bejn l-1987 u l-1995" ikun moqri t- Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MADAM SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kamra ġiet sospiża fis-7.42 p.m. u rriżumiet 20 minuta wara.

MADAM SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l- Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għat-twaqqif ta' tribunal indipendenti għas-smigħ ta' ilmenti ta' ċerti inġustizzji li ġraw bejn l- 1987 u l-1995" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MADAM SPEAKER: Ninforma lill-Kamra li l-Onor John Attard Montalto, l- Onor Maria Camilleri, l-Onor Chris Cardona, l-Onor Karl Chircop, l-Onor Alex Sceberras Trigona, l-Onor George Vella u l-Onor Karmenu Vella huma paired ma' l-Onor Helen D'Amato, l-Onor Guido de Marco, l-Onor Louis Deguara, l-Onor Jean Pierre Farrugia, l-Onor Eddie Fenech Adami, l-Onor John Vella u l-Onor Francis Zammit Dimech.

VOTAZZJONI NRU : 32

FAVUR : 28

L-Onor.

|Abela Carmelo|Farrugia Noel | |Abela Joseph |Grech Edwin | |Agius Chris |Gulia Gavin | |Bartolo |Herrera Jose' | |Evarist | | |Borg Karmenu |Mangion Charles | |Brincat Leo |Mintoff Dom | |Buhagiar |Mizzi Joe | |Charles | | |Buhagiar |Pace Bertu | |Louis | | |Cilia Joe |Portelli Alfred | |Dalli Helena |Refalo Anton | |Debono Grech |Sant Alfred | |Joe | | |Farrugia |Schembri Adami | |Anġlu |Sandro | |Farrugia Joe |Spiteri Lino | |Farrugia |Vassallo Adrian | |Michael | |

KONTRA : 27

L-Onor.

|Abela Tony |Gonzi Lawrence | |Agius |Hyzler George | |Francis | | |Bonnici |Mifsud Bonnici | |Josef |Antoine | |Bonnici |Mugliett Jesmond| |Michael | | |Borg Joe |Muscat Claude | |Borg Tonio |Muscat Richard | |Cassar Joe |Psaila Savona | | |Joe | |Dalli John |Pullicino George| |Debono |Pullicino | |Giovanna |Orlando Jeffrey | |Frendo |Refalo Michael | |Michael | | |Galea Censu |Tabone Anton | |Galea Louis |Vassallo Edwin | |Galea Pace |Zammit Ninu | |Victor | | |Gatt Austin | |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba u għadda.

PERMESS TAL-KAMRA

ONOR.

CHARLES MANGION: Madam Speaker, nixtieq nitlob il-permess tal- Kamra sabiex inkunu nistgħu niddiskutu f'istadju ta' Kumitat l-Abbozz ta' Liġi li għadna kemm għaddejna mit-Tieni Qari.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex ngħaddu għall-istadju ta' Kumitat ta' l- Abbozz ta' Liġi Dwar Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji.

L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Min-naħa tagħna m'hemmx oġġezzjoni.

MADAM SPEAKER: Jiġifieri hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

Klawsola 2 - Tifsir.

Clause 2 - Interpretation.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Chairman, għal klawsola 2 għandi emenda:

"A" Fit-test Malti tal-klawsola 2, minflok il-kliem "jallegaw li jkunu azzjonisti" fit-tifsira ta' "persuna aggravata", għandhom jidħlu l- kliem "jagħmlu talba minħabba li jkunu azzjonisti".

"A" In the Maltese text of clause 2, for the words "jallegaw li jkunu azzjonisti" in the definition of "persuna aggravata", there shall be inserted the words "jagħmlu talba minħabba li jkunu azzjonisti".

Din il-klawsola tagħti definizzjoni ta' "persuna aggravata" u tagħmel riferenza għal individwu speċifiku u teskludi kumpanniji kummerċjali.

L- għan ta' din l-esklużjoni huwa għaliex nifhmu li l-maġġor parti ta' dawk li sofrew xi inġustizzja huma ħaddiema li jew ma kenux ingħataw promozzjoni jew inkella minħabba raġuni oħra simili.

Forsi tajjeb ukoll li nżommu quddiem għajnejna li soċjetajiet kummerċjali għandhom mezzi oħra ta' redress u jistgħu faċilment jirrikorru għall-assistenza ta' konsulenti legali għax jistgħu finanzjarjament jagħmlu dan, proprju minħabba n-natura tan-negozju tagħhom.

Għalhekk ħassejna li dawn m'għandhomx ikunu nklużi bħala individwi li jistgħu jfittxu redress quddiem dan it-tribunal.

Mr Chairman, barra minn hekk, din il-klawsola tagħti wkoll definizzjoni ta' "korp imwaqqaf b'liġi" u tgħid li dan huwa wieħed komprensiv biex jinkludi kwalunkwe istituzzjoni governattiva u kumpanniji oħra.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, din il-klawsola fiha numru ta' definizzjonijiet li fil-każ ta' dan l-Att jenfasizzaw mill-bidu nett il- linja li jidher li l-Gvern huwa deċiż li jsegwi, minkejja l-pariri kuntrarji li aħna tajna waqt id-dibattitu fl-istadju tat-Tieni Qari.

Dan qed ngħidu għax proprju fid-definizzjonijiet ta' "korp imwaqqaf b'liġi" u ta' "persuna aggravata" għandna l-bidu tad-distinzjonijiet li l-Gvern qed jimponi.

Fil-fatt l-Oppożizzjoni qed tinsisti li dawn id-distinzjonijiet sejrin iwasslu għal element ta' diskriminazzjoni, għax għalkemm persuni jkollhom l-istess deskrizzjoni dawn jiġu magħżula bejniethom minħabba li, kif qal il-Ministru, kumpanniji kummerċjali, li huma ftit ikollhom iktar flus u iktar mezzi biex jieħdu parir minn individwu. jien sinċerament dan ma nistax nifhmu (Interruzzjonijiet) Almenu jien hekk fhimtu lill-Ministru u issa jekk ma qalx hekk nitolbu biex ifehimni x'qal.

Mr Chairman, fi klawsola 2 insibu din id-definizzjoni għal "korp imwaqqaf b'liġi":

"... kull korporazzjoni jew korp magħqud ieħor imwaqqaf b'liġi u tinkludi kull soċjeta' jew korp ieħor li fih il-Gvern jew xi korp wieħed jew iktar minn dawk hawn aktar qabel imsemmija jew kull kombinazzjoni tagħhom ikollhom kontroll effettiv jew kellhom kontroll effettiv bejn id-9 ta' Mejju, 1987 u l-15 ta' Mejju, 1995 jew li fuqhom il-Gvern jew xi korp wieħed jew iktar bħal dawk jew kull kombinazzjoni tagħhom ikollhom kontroll effettiv jew kellhom kontroll effettiv bejn id-9 ta' Mejju, 1987 u l-15 ta' Mejju, 1995;".

Din in-naħa ma għandhiex oġġezzjoni għal din id-definizzjoni, għax ovvjament l-intenzjoni tal-Gvern m'hijiex li jestendi l-applikazzjoni tal- liġi biss għal dak li tradizzjonalment huwa msejjaħ is-servizz pubbliku, imma li jestendiha wkoll għas-settur pubbliku kollu - fil-fatt din in-naħa taqbel li hekk għandu jkun - li jinkludi korporazzjonijiet, kumpanniji, kull għamla ta' bord u kull istituzzjoni li b'xi mod il-gvern għandu kontroll fuqha.

GĦalhekk din in-naħa taqbel ma' din id-definizzjoni imma, għar-raġunijiet li se nsemmi iktar 'il quddiem, żgur li ma tistax taqbel mal-prinċipju li l-Gvern kellu kontroll fuq korp mid-9 ta' Mejju, 1987.

Mr Chairman, din in-naħa dejjem spjegat li huwa ħażin li nfasslu dan l- abbozz ta' liġi bl-element li donnha x-xemx telgħet fid-9 ta' Mejju, 1987 għax dan huwa element diskriminatorju qawwi.

L-Oppożizzjoni qatt ma tista' taċċetta li nagħmlu distinzjoni bejn persuni li għandhom dritt jaġixxu quddiem dan it-tribunal sempliċement għax irridu nagħmlu data, li bir- rispett kollu lejn dak li qal il-Ministru fil-winding up tiegħu, mhijiex xi data partikolari fl-istorja Maltija imma hija data partikolari fil-kontest ta' din il-liġi.

Id-differenza li l-Gvern jidher li ma jirdx jifhem huwa fatt li hu ultimament sempliċi.

Ir-raison d'etre ta' din il-liġi - u llum il-Ministru reġa' sostniha - kienet biex tikkoreġi, tgħin jew tissostitwixxi - uża liema verb trid, imma żgur li hija konsegwenzjali għal - l-Att preċedenti li permezz tiegħu twaqqfet il-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji.

Skond il-Ministru kien hemm numru ta' nies li ma rrikorrewx għand din il-kummissjoni u allura jridu jagħtuhom l- opportunita' biex issa jmorru quddiem dan it-tribunal.

Huwa fatt rikonoxut ukoll li dik il-liġi kienet tkopri allegati inġustizzji li saru mill-1971 'il quddiem.

GĦalhekk jista' jkollok nies li ma rrikorrewx għand dik il-kummissjoni, kemm jekk sofrew inġustizzja wara l-1987 kif ukoll jekk sofrew inġustizzja qabel l-1987.

Aħna ma naraw l-ebda bażi għaliex għandna nagħmlu din id-distinzjoni.

Hawnhekk mhux qed nirriferi għal distinzjoni politika imma għal distinzjoni f'termini legali.

Per eżempju, jista' jkun li persuna li sofriet inġustizzja qabel l-1987 ma rrikorrietx għand il-kummissjoni għax ma kenitx taf bit-terminu tas-sitt xhur.

Jiena naf b'każijiet ġenwini fejn persuni rrikorrew għand il- kummissjoni wara s-sitt xhur u bl-applikazzjoni ta' dik il-liġi l- kummissjoni m'aċċettax l-ilment tagħhom.

Hawnhekk mhux qed nitkellem fuq bażi politika u ma naħsibx li għandna nirraġunaw fuq bażi politika, almenu fl-applikazzjoni ta' din il-klawsola.

Naħseb li rridu nirraġunaw b'termini legali u żgur li m'għandniex inċaħħdu lil xi ħadd id-drittijiet li se jingħataw lil ħaddieħor.

Din in-naħa tal-Kamra ma tara ebda raġuni, la loġika, la legali u wisq anqas politika, għaliex il-Gvern għandu jinsisti li jagħmel cut-off date fl-1987.

Jekk napplikaw ir-raġunament li qed jagħmel il-Gvern b'mod dispassjonat, lanqas nistgħu niġbdu din il- konklużjoni.

Qed ngħid dan għax jekk il-Gvern qed jgħid li numru ta' nies li kellhom dritt imorru quddiem dik il-kummissjoni ddeċidew li ma jmorrux għax ma kellhomx fiduċja fiha - jista' jkun li dawn ikunu nsew ukoll - liema evidenza se jġib f'din il-Kamra biex jgħid li dawk in-nies li sofrew inġustizzja qabel l-1987 jmisshom marru quddiem il-kummissjoni u allura jitilfu d-dritt, filwaqt li dawk li ma marrux għax sofrew inġustizzja wara l-1987 għandhom dritt biex imorru u jagħtuhom l-opportunita'?

Dan qed ngħidu bl-iktar mod dispassjonat politiku għax m'huwiex argument politiku imma argument ta' fatt. Meta qegħdin nitkellmu fuq inġustizzji tista' titkellem fuq inġustizzji voluti u tista' titkellem fuq inġustizzji li m'humiex voluti.

Jiena naħseb li ż-żewġ naħat nistgħu ngħidu li 90% ta' l-inġustizzji li qed isib l-Ombudsman, kemm taħt l-Amministrazzjoni preċedenti kif ukoll taħt din l-Amministrazzjoni, m'humiex kwestjoni ta' inġustizzja voluta imma huma kwestjoni ta' żball amministrattiv, u għalhekk kien twaqqaf l-Ombudsman.

Jiena naħseb li nistgħu napplikaw dan ir- raġunament anke għall-Amministrazzjoni preċedenti.

Din in-naħa qiegħda tgħid: Jekk xi ħadd bata żball amministrattiv qabel is-sena 1987, għaliex dan għandna nittrattawh b'mod differenti għal min sofra żball amministrattiv wara l-1987?

Jekk l-esklużjoni hija data partikolari, dik id-data partikolari x'sinifikat għandha fil-kontest ta' żball amministrattiv?

Persuna li sofriet żball amministrattiv qabel l-1987 u għar-raġunijiet tagħha ma marritx quddiem il-kummissjoni - u dan it- tribunal m'huwiex se jinvestiga r-raġunijiet għaliex din il-persuna ma marritx quddiem il-kummissjoni; m'huwiex se jistaqsiha jekk kellhiex fiduċja fil-kummissjoni; se tmur quddiem it-tribunal, dan se jikkonstata s- sempliċi fatt jekk marritx quddiem il-Kumissjoni u jekk ma marritx jgħidilha li tista' tidher quddiem it-tribunal - għaliex għandha tiġi eskluża?

Allura din in-naħa tinsisti li l-Gvern għandu jerġa' jirrevedi l- pożizzjoni tiegħu.

Jekk aħna qegħdin nagħmlu liġi li tagħti opportunita' lil min kellu diġa' opportunita' pero' ma eżerċitahiex, din in-naħa temmen li għandha tingħata opportunita' lil kull min kellu l-opportunita' fl-ewwel każ u m'għandna nagħmlu l-ebda distinzjoni u l-ebda għażla hawnhekk.

Aħna għandna nħallu lil kulħadd liberu biex min kien diġa' għażel li ma jmurx u issa se jingħata l-opportunita' biex imur, allura għandna nagħtu opportunitajiet ugwali u mhux nibdew niddistingwu minn hawnhekk.

Għalhekk iktar 'il quddiem din in-naħa sejra tressaq emenda għal din id- definizzjoni.

Niġi issa għad-definizzjoni ta' "persuna aggravata".

Din id-definizzjoni tiddefenixxi min jista' jmur quddiem dan it-tribunal u bażikament tagħmel distinzjoni skjetta bejn persuna fiżika u persuna legali għax tgħid li persuna legali m'għandha l-ebda dritt li tmur quddiem it-tribunal.

Jekk nerġa' norbot mal-liġi tal-Kumissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji lkoll nafu li din id-distinzjoni ma kenitx teżisti u kulħadd - kien jew ma kienx kumpannija - seta' jmur quddiem il-kummissjoni .

Din in- naħa wkoll ma tarax raġuni għaliex għandha ssir din id-distinzjoni u bir- rispett kollu lejn il-ħabib tiegħi, il-Ministru ma naħsibx li spjega biżżejjed ir-raġunijiet, almenu fl-introduzzjoni qasira tiegħu, għal din il- klawsola.

Jekk fhimtu sewwa l-Ministru qal li din id-distinzjoni qegħdin jagħmluha għaliex jaħsbu li l-maġġoranza tal-każijiet li se jirriżultaw se jkunu ta' persuni individwali.

Pero' jiena ma naħsibx li din il-Kamra għandha tiddeċiedi li tagħti drittijiet skond dak li naħsbu li se tkun il- maġġoranza.

Din il-Kamra għandha tagħti opportunitajiet ugwali lil kulħadd u rridu niftakru wkoll li f'pajjiżna l-maġġoranza tas-soċjetajiet kummerċjali huma one-man companies.

Dawn huma kumpanniji fejn persuna tinnegozja taħt isem ta' limited liability company minħabba numru ta' vantaġġi li tieħu, speċjalment mil-lat ta' taxxa.

Din il-persuna flok hija self-employed u tinnegozja bħala Austin Gatt tagħmel kumpannija li ssejħilha Austin Gatt Company Ltd., pero' fl-aħħar mill-aħħar hija persuna waħda li qiegħda taġixxi b'dan il-mod.

U allura jekk l-individwu Austin Gatt għandu d-dritt jaġixxi quddiem dan it-tribunal, għaliex il-kumpanija Austin Gatt li m'hi xejn ħlief il-funzjoni legali ta' Austin Gatt għal skopijiet totalment differenti, ma tistax tmur quddiem dan it-tribunal?

Jiġifieri ma naħsibx li huwa sew li aħna niddistingwu.

Anke jekk hemm każ wieħed, għaliex m'għandekx tagħtih l-istess dritt li jeżisti fil-każ ta' ħaddieħor?

Il-Ministru qal ukoll li waħda mir-raġunijiet għaliex qed jagħmlu din id- distinzjoni hija li dawn il-kumpanniji għandhom ħafna iktar mezzi - u jistgħu anke jmorru quddiem il-qorti - kif jistgħu jieħdu redress.

Bir- rispett kollu, apparti li nerġa' napplika l-istess eżempju ta' a one-man company, ma naħsibx li dan huwa l-każ.

Jista' jkollok individwu li għandu Lm100,000 jew Lm1 miljun il-bank u jista' jmur il-qorti, u jista' jkollok kumpannija ta' mastrudaxxa li forsi għandu Lm100 jew Lm200 il-bank u m'għandu ebda mezz biex imur il-qorti.

Jiġifieri nkunu żbaljati jekk nitilqu minn dan il-punt u niprovaw nagħmlu dawn id-distinzjonijiet.

Inkunu żbaljati jekk nipprovaw nikkanalaw mill-bidu lil min irridu u lil min ma rridux.

Nerġa' nsostni wkoll li hawnhekk m'hawn ebda raġuni ċara għaliex qed issir din id-distinzjoni, m'hawn ebda argument favur li neskludu realta' fil-ħajja Maltija, realta' li ħafna minna naħdmu magħha kuljum.

Infakkar li din hija liġi li ġejja minn liġi oħra, l-Att dwar il- Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji, u din bilfors iridu norbtu magħha u ma nistgħux naħarbu minnha.

Issa din il-liġi qiegħda tagħti drittijiet lil dawk in-nies li ma eżerċitawx id-dritt tagħhom taħt dik il-liġi.

Hemmhekk almenu qegħdin naqblu t-tnejn u m'għandniex għalfejn nargumentaw fuqha, anke wara l-kjarifika li għamel il-Ministru bl-emenda li jidhru li se jippreżentaw.

Mela jekk tlaqna minn dik il-liġi u l-Gvern diġa' qiegħed jgħid li se jiddistingwi bejn min sofra inġustizzja wara l- 1987 u min sofra inġustizzja qabel l-1987, għaliex anke għal dawk ta' wara l-1987 irridu niddistingwu bejn persuna fiżika u persuna legali?

Ma naħsibx li hawn raġunijiet validi għaliex dan għandu jsir u din in-naħa ssostni li issa tkun inġustizzja ma' dawk in-nies li veru sofrew inġustizzja u ma applikawx jekk jingħata d-dritt lil persuni fiżiċi biex jirrikorru u lilhom le.

Għalhekk jidhrilna li l-Gvern għandu jikkonsidra serjament li din ibiddilha.

Barra minn hekk, din in-naħa se tipproponi wkoll definizzjoni ġdida f'din il-klawsola biex tissostitwixxi d-definizzjoni eżistenti ta' "tribunal".

Madam Speaker, fil-winding up tiegħu l-Ministru aċċenna għall-pożizzjoni ta' din in-naħa meta qal li aħna jidhrilna li jkun ħafna iktar għaqli u ċertament inqas kontenzjuż jekk minflok ma noħolqu tribunal ieħor indaħħlu l-Ombudsman f'din il-materja.

Kif qal sew il-Ministru, iż-żewġ naħat naqblu li l-introduzzjoni ta' l-Ombudsman kienet sistema tajba biex wieħed jaħdem biha u din in-naħa sinċerament tagħmel appell biex nibnu flimkien fuq dan il-qbil.

Jekk din in-naħa qed tinsisti li tagħti dan ir-rimedju ġdid u n-naħa tal-Gvern trid tfittex il-consensus, m'hemm xejn ħażin billi nużaw istituzzjoni li lkoll naqblu fuqha.

Waqt il-winding up l-uniku aċċen li għamel għaliha l-Ministru kien: Għalfejn ngħabbu iktar lill- Ombudsman?

Bir-rispett kollu, l-Ombudsman għandu l-garanzija ta' l- indipendenza, għandu mezzi kif jaħtar nies biex jassistuh, rajna l- effiċjenza tiegħu mir-rapporti li ssottometta u mill-każijiet li qata' s'issa u ma naħsibx li għandna niddeċiedu jekk għandux ikun l-Ombudsman jew it-tribunal għar-raġuni li l-Ministru jew il-Gvern jidhirlu li m'għandniex ngħabbu lill-Ombudsman.

Naħseb li iktar milli nfittxu dak li jiddistingwina għandna nfittxu l-consensus.

Jekk għandna istituzzjoni li ż-żewġ partiti konna nwiegħduha f'kull elezzjoni, u fl-aħħar twettqet bil-consensus taż- żewġ naħat, u iktar importanti minn hekk meta ġie biex jaħdem l-Ombudsman sibna persuna li qbilna fuqha ż-żewġ naħat, u qbilna mhux biss fin-nomina imma anke fil-mod kif qed taġixxi min-nomina 'l hawn, allura jkun metodu ħafna iktar clean u jkun metodu li jġib ħafna aktar għaqda u ħafna iktar consensus jekk fl-istituzzjoni minflok it-tribunal ikun hemm l-Ombudsman.

Jekk hemm bżonn li l-Ombudsman jingħata aktar għajnuna allura jingħata aktar għajnuna, pero' jkun hemm ħafna iktar qbil fil-metodu ta' kif jaħdem jekk minflok it-tribunal ikun hemm l-Ombudsman.

Il-konklużjoni ta' din l- istorja kollha tkun ferm aktar feliċi jekk fl-aħħar mill-aħħar id- deċiżjonijiet ta' l-Ombudsman jiġu rispettati miż-żewġ naħat milli jkollna tribunal li bil-mod kif se jiġi mwaqqaf u bil-mod kif huwa suġġerit huwa kjarament partiġjan.

Hawn kjarament għandna istituzzjoni li se twassal biex nagħżlu bejn ċittadini Maltin li kellhom l-istess drittijiet u jekk ma eżerċitawx dawk l-istess drittijiet ma eżerċitawhomx għar-raġunijiet tagħhom.

Għalhekk din in-naħa qed tipproponi s-segwenti emendi għal artiklu 2 ta' l-Att prinċipali:

Fl-artikolu 2 ta' l-Att prinċipali:

"B" (1) fid-definizzjoni ta' "korp imwaqqaf b'liġi" neħħi l-kliem "9 ta' Mejju 1987" kull fejn jirrikorri u daħħal il-kliem "1 ta' Ottubru 1971";

(2) fid-definizzjoni ta' "persuna aggravata" ħassar il-kliem kollu minn "iżda ma tinkludiex" sa l-aħħar tad-definizzjoni;

(3) id-definizzjoni ta' "it-Tribunal" għandha titħassar u minflok tidħol definizzjoni ġdida kif ġej:

""Ombudsman" ifisser l-"Ombudsman" imwaqqaf permezz ta' l-Att dwar l- Ombudsman, 1995".

In section 2 of the principal Act:

"B" (1) in the definition of "person aggrieved" the words from "but does not include" to the end shall be deleted;

(2) in the definition of "statutory body" the words "9 May 1987" wherever they occur shall be substituted with the words "1 October 1971";

(3) delete the definition of "the Tribunal" and substitute therefor the following new definition:

""Ombudsman" shall mean the "Ombudsman" set up in accordance with the Ombudsman Act, 1995".

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Chairman, aħna ma naqblux ma' l-emendi li ġew proposti min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

L-ewwelnett, din il-liġi bl-ebda mod m'hija s-suċċessur tal-liġi preċedenti, li sakemm teżawrixxi l-ħajja tagħha se tibqa' in vigore.

It-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzja fis- sustanza, fl-istruttura u fl-operat tiegħu huwa istituzzjoni kompletament differenti mill-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji.

Barra minn hekk, jien ma nistax nifhem l-argumentazzjoni fejn qed jingħad li għandna mmorru lura għall-1971.

Nixtieq infakkar li meta konna qed niddiskutu l-liġi dwar il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji u tqanqal il-punt għaliex dak inhar il-Gvern Nazzjonalista kien waqaf fl-1971 u ma marx lura għall-1964 għadni niftakar li l-ex-Prim Ministru, l-Onor.

Fenech Adami, kien qal li l-Partit Laburista kien ilu fil-gvern biżżejjed biex jagħmel l-investigazzjonijiet u jwaqqaf l-istituzzjonijiet neċessarji li jindirizzaw l-inġustizzji li allegatament saru, u naħseb li fl-għażla tad-data li għamilna wara għaxar snin ta' Gvern Nazzjonalista l-istess prinċipju japplika wkoll.

Madam Speaker, jien ħadt gost li l-Onor.

Austin Gatt jaqbel li d- definizzjoni ta' "korp imwaqqaf" b'liġi qed nagħmluha b'mod mill-iktar wiesa' biex, per eżempju, kumpannija li tiġi kostitwita mhux bħala korporazzjoni imma taħt il-Companies Act ma tkunx eskluża bl-ebda mod imma tkun inkluża wkoll.

Hawnhekk tajjeb illi nissottolinjaw li hemm qbil fuq din id-definizzjoni ta' "korp imwaqqaf b'liġi" għalkemm ma naqblux fuq id- data ta' l-applikabilita'.

Rigward id-definizzjoni ta' "persuna aggravata'' tajjeb li ngħidu wkoll li l-indirizz tagħna kien għal individwi fiżiċi partikolari.

Dan jorbot ħafna mas-setgħat - dawn iridu jiġu kkonsidrati iktar 'il quddiem - illi għandu t-tribunal dwar ħatriet fl-impjieg, promozzjonijiet, dħul fl-impjieg u affarijiet simili illi iktar jolqtu lill-individwi konċernati.

Tajjeb li nżommu quddiem għajnejna li meta soċjeta kummerċjali tħoss li għandha xi element ta' inġustizzja għandha l-mezzi neċessarji biex tikkawtela l- interessi tagħha aktar minn ħaddiem li jkun milqut ħażin fuq il-post tax- xogħol.

Se ngħid xi ħaġa dwar l-emenda l-oħra li għandna napplikaw għall- Ombudsman.

Dwar l-Ombudsman kien hemm il-qbil ukoll minn meta għandu jibda għal raġunijiet amministrattivi u prattiċi illi spjegajt.

Dak inhar m'għidniex li l-Ombudsman għandu jerġa' jirrevedi dak kollu li kienet għamlet il-kummissjoni għax ma kienx jagħmel sens.

Fuq din l- argumentazzjoni li kienet tagħmel sens kien hemm qbil miż-żewġ naħat tal- Kamra u naħseb li l-istess loġika għandha tapplika.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Chairman, għadha ma ngħatatx spjegazzjoni ċara għaliex fid-definizzjoni ta' "persuna aggravata" qegħdin jiġu esklużi l- kumpanniji u s-soċjetajiet kummerċjali.

Dan qed ngħidu wkoll għaliex fit- Tieni Qari smajna diversi kelliema għan-nom tal-Gvern illi qalu li din il- liġi kienet meħtieġa għaliex minbarra li l-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji kellha diversi difetti fil-proċedura, kienet marbuta li tirrikkmanda biss u xejn aktar.

Semmew ukoll kemm kienet restrittiva dik il-liġi u kemm hi wiesgħa din il-liġi li qed niddiskutu bħalissa.

Issa hawnhekk għandna kwestjoni fuq ħaġa importanti ħafna għax dwar min jista' japplika quddiem it-tribunal għandna definizzjoni aktar restrittiva minn dik li kellna fil-liġi li waqqfet il-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji.

L-Att XV ta' l-1987, li bih kienet twaqqfet il-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji, kien jagħti d-dritt lil kull persuna, kemm jekk hija persuna fiżika kif ukoll jekk persuna legali - jekk ngħidu persuna morali nkunu qed nidħlu f'kamp ieħor - bħal kumpannija jew bħal assoċjazzjoni li għandha personalita' ġuridika differenti minn dik tal- membri li jikkomponuha, li tressaq ilment quddiem il-kummissjoni.

Issa għal xi raġuni l-Ministru għadu ma spjegax b'mod suffiċjenti għaliex il- kumpanniji kollha, anke kumpanniji żgħar li hawn ħafna minnhom - illum ma nafx kif inhi imma dak iż-żmien b'Lm100 kont tista' tifforma kumpannija għaliex il-kapital kellu jkun Lm500 with a paid-up minimum ta' 20%; ikunu private exempt companies żgħar li jitwaqqfu l-aktar minħabba l-liability ħalli l-liability tagħhom tkun limitata, imma anke wkoll għal skopijiet ta' taxxa; jien naħseb li m'hawnx negozju wieħed ta' ċerta sustanzja li m'huwiex a limited liability company - se jiġu esklużi milli jmorru quddiem it-tribunal.

Ir-raġuni li ngħatat mill-Ministru li għandhom aktar mezzi finanzjarji mhijiex minna.

Hawn xi statistika li turi li kumpanniji għandhom mezzi finanzjarji aktar minn individwu?

Allura jekk ikun hemm wieħed milljunarju, għaliex huwa persuna fiżika u m'għandux kumpannija, jista' jmur quddiem it-tribunal u jgħid għaliex l-Awtorita' ta' l-Ippjanar b'mod inġust ma tagħtux permess - aktar tard niġu għad-definizzjoni ta' x'inhi "inġustizzja" - imbagħad xi ħadd li għandu ħanut li qed imexxuh tal- familja u li kien ingħata parir u waqqaf kumpannija, hemmhekk la l- kumpannija ma tista' tmur quddiem it-tribunal u lanqas l-azzjonisti.

Imbagħad, biex żgur nagħlqu t-toqob kollha u biex żgur li kull min imiss ma' kumpannija jiġi eskluż milli jmur quddiem dan it-tribunal, qegħdin ngħidu li l-azzjonisti ta' kumpannija li tallega li saret inġustizzja fil- konfront tagħha u li għandhom personalita' ġuridika differenti mill- kumpannija, ukoll huma esklużi milli jmorru quddiem it-tribunal.

Jiġifieri individwu, sempliċement għaliex ma waqqafx kumpannija, pero' għandu l-mezzi finanzjarji u legali kollha li semma' il-Ministru u li kieku ried seta' mar quddiem il-qrati jew jew quddiem xi ħaddieħor li seta' jagħtih rimedju, jista' imur quddiem it-tribunal, imbagħad ħaddieħor li għandu kumpannija ma jistax.

Dan huwa aktar u aktar ħażin għaliex jekk imbagħad tħares - se nantiċipa ftit, pero' huwa importanti għal dak li se ngħid issa - biex tara fuq xiex wieħed jista' jmur quddiem it-tribunal isib li hemm imniżżel hekk:

"ħatriet, promozzjonijiet jew trasferimenti ta' uffiċjali pubbliċi; ...",

- hemmhekk ma naħsibx li l-kumpanniji se jkollhom xi lmenti għax ma tistax tagħti promotion lil kumpannija -

"... ħatriet, promozzjonijiet jew trasferimenti ta' membri, uffiċjali jew impjegati ta' xi korp bħal dak; ...",

- hawnhekk ukoll ma tidħolx kumpannija -

"... dħul fl-impjieg; ..."

- naħseb li kumpannija ma tidħolx f'dan lanqas -

"... liċenzi jew permessi meħtieġa bil-liġi; ...".

Jiġifieri dwar din ta' l-aħħar jekk xi ħadd jidhirlu li saret inġustizzja fil-konfront tiegħu, f'dak li għandu x'jaqsam ma' liċenzji jew permessi meħtieġa bil-liġi, hemmhekk għandu dritt imur quddiem it-tribunal, pero' mhux jekk tkun kumpannija.

Jien m'għandix l-istatistika hawnhekk pero' naħseb li tliet kwarti tal-permessi tan-negozju li joħorġu mill-Pulizija, kif ukoll nofs il-permessi li jinħarġu mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar .....

(Interruzzjonijiet)

Jekk inti azzjonista f'kumpannija u dik il-kumpannija ma tkunx se tagħmel l-ilment tagħha ta' inġustizzja, inti ma tistax tagħmel l-ilment bħala azzjonista indirettament milqut minn dik l-inġustizzja li qed issofri l-kumpannija.

(Interruzzjonijiet) Le, ma jistgħux joħorġu f'isem kumpannija waħedha imma joħorġu f'isem persuna għan-nom ta' kumpannija.

Jekk persuna li qed tirrappreżenta kumpannija tikser il-kondizzjoni ta' dik il-liċenzja u jiġi pprovat, taħt l-Interpretation Act, li hija ma ħaditx il-passi neċessarji biex tara li ma jkunx hemm ksur tal-liġi, kriminalment tista' tħarrikha.

Pero' f'dan il-każ hemm provvediment speċifiku li jgħidlek li, minkejja li l-ksur sar mill-kumpannija tista' tħarrek personalment lil dak id-direttur, manager jew uffiċjal ieħor tal-kumpannija li ma jipprovax li ma kienx jaf b'dak li għamlet il-kumpannija jew inkella li ma jipprovax li meta sar jaf għamel minn kollox biex dak il-ksur ma jsirx.

Imma hawnhekk qegħdin ngħidu ħaġa kompletament differenti.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li sempliċement għaliex inti limited liability company u ġejt reġistrat, saru kemm saru inġustizzji volontarji jew involontarji kontra tiegħek mill-gvern, inti ma tistax tmur quddiem it- tribunal.

Issa r-raġunijiet li ssemmew għaliex qed ssir din id- diskriminazzjoni - ma nistax ngħid li l-Ministru ma semma xejn - m'humiex sodisfaċenti.

U m'humiex sodisfaċenti aktar u aktar meta wieħed jikkonsidra li l-istess persuna jista' jkollha kumpannija u taġixxi fin- negozju f'isem din il-kumpannija u jista' jkollha negozju ieħor hi stess fejn taġixxi f'isimha personali.

Issa jekk issir inġustizzja fin-negozju fejn qiegħda taġixxi f'isimha personali tista' tmur quddiem it-tribunal, pero' jekk issofri inġustizzja f'dak in-negozju li qed jiġi ġestit minn kumpannija kontrollata minnha allura ma tistax tmur quddiem it-tribunal.

Jiena qed nagħmel riferenza għal paragrafu (d) ta' klawsola 6 ta' l- abbozz ta' liġi għaliex fejn hemm kwestjoni ta' liċenzji jew permessi - kuntrarjament għal dak li hemm f'paragrafi (a), (b) u (c) fejn mhux se tagħmel differenza għax dawn jirriferu b'mod ovvju għal persuni fiżiċi - l- iktar li jinħarġu liċenzji huma fuq kumpanniji u hemm ukoll numru konsidervoli ta' permessi li jinħarġu f'isem kumpanniji.

Issa mil-lat politiku qed ngħid: Huwa sewwa li jekk nagħmlu liġi bħal din neskludu mingħajr raġuni l-persuni legali?

Jiena ma nixtieqx li niġu interpretati ħażin.

Aħna kontra din il-liġi għaliex qegħdin ngħidu li dan it-tribunal m'hemmx bżonnu pero' b'saqajna ma' l-art nafu li dan l-abbozz se jsir liġi - sakemm ma jinqalax xi ħaġa li mhijiex prevedibbli - u allura għalkemm ma naqblux li għandha ssir din il-liġi, li għandha riħa ta' politika partiġjana qawwija, għallinqas jekk se ssir m'għandniex niddiskriminaw bejn dik li hija kumpannija u dik li m'hijiex.

Jien se nżid argument ieħor anke mil-lat kostituzzjonali.

Il-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem tipprojbixxi kwalunkwe diskriminazzjoni; il-Kostituzzjoni ta' Malta tipprojbixxi diskriminazzjoni fuq ħames grounds li huma speċifiċi u exhaustive, dawk biss.

(Interruzzjonijiet) Jekk hija diskriminazzjoni li għandha ġustifikazzjoni allura ma tmurx kontra l- Konvenzjoni Ewropea, imma jekk dik il-ħaġa li ssir toħloq diskriminazzjoni li għaliha m'hemmx raġuni tista' tiġi attakkata.

U ġaladarba min qed jippilota din il-liġi qalilna li din mhijiex bħal-liġi ta' qabel li sempliċement toħloq tribunal li jirrakkmanda imma tribunal li jiddeċiedi, li kieku ssir kawża kostituzzjonali l-Gvern ma jkunx jista' jargumenta li din hija konċessjoni - għax fil-konċessjonijiet wieħed jista' jagħżel bejn persuna jew oħra u jista' jgħid liema nies jistgħu japplikaw jew ma jistgħux japplikaw, anke mingħajr raġuni - imma issa li għollejt il-livell sa fuq l-artal tad-drittijiet li jekk tinqata' mit-tribunal li inti sofrejt inġustizzja l-Prim Ministru bilfors irid jesegwixxi deċiżjoni tat-tribunal u jekk ma jistax imbagħad jista' wkoll jagħti kumpens finanzjarju - u sar ħafna ftaħir fuq din il-kwestjoni - kif tista' imbagħad inti tiddiskrimina mingħajr raġuni bejn xi ħadd li għandu negozju f'kumpannija u xi ħadd li għandu negozju li jmexxih b'mod personali u qed jallega li saret inġustizzja miegħu fil-kamp ta' liċenzji jew permessi meħtieġa bil-liġi?

Jiġifieri apparti l-kwestjoni politika meta qed ngħidu li aħna ma naqblux ma' din il-liġi imma jekk se tidħol għallinqas m'għandhiex tiddiskrimina, anke fil-kamp legali issa.

Il-liġijiet u l-obbligi internazzjonali li għandna, li saru parti mil-liġijiet ta' Malta, jagħmluha permessibbli li wieħed jagħmel diskriminazzjoni hekk bla raġuni?

Mhux qed nitkellmu fuq diskriminazzjoni politika, kif qal l-Onor.

Gatt, imma diskriminazzjoni fuq x'kategorija ta' nies jistgħu jippreżentaw ilment quddiem it-tribunal.

Fuq il-kwestjoni l-oħra ta' l-introduzzjoni ta' l-emenda li qed tagħmel l- Oppożizzjoni sabiex flok tribunal jkollna l-Ombudsman għadna ma kellniex spjegazzjoni sodisfaċenti għaliex l-emenda għandha tiġi rifjutata.

F'dan il-pajjiż kemm se jkollna organi u istituzzjonijiet!

L-ewwelnett għandna l- qrati u jekk xi ħadd iħoss li saret inġustizzja fil-konfront tiegħu dejjem jista' jmur quddiem il-qorti anke għal dak il-perijodu, jekk hija kwestjoni ta' dritt legali, li meta ma marx seta' kien tort tiegħu.

Imbagħad għandna l-Ombudsman li vera ma jistax jeżamina ħwejjeġ li ġraw qabel l-1995.

Se noħolqu ombudsman ieħor speċjali għall-Universita' u jidhirli li se jinħoloq ombudsman għall-Planning Authority wkoll jekk qrajt sewwa fil- gazzetti.

Kemm-il wieħed se jinħoloq!

(Interruzzjonijiet)

Fil-kamp tal-pulizija l-Gvern għadu mhux ċert x'tip ta' bord se jinħoloq, imma se jinħoloq bord tal-pulizija li fir-rapport ta' l-MSU jgħid li m'għandux jieħu ħsieb l-ilmenti tal-pubbliku imma l-ilmenti tal-pulizija.

Imbagħad se jinħoloq ukoll dan it-tribunal.

Hemm bżonn nagħmlu dawn l- istrutturi kollha f'dan il-pajjiż meta għandna l-Ombudsman?

Din il-persuna żgur għandha l-fiduċja taż-żewġ naħat tal-Kamra għax il-Gvern ta' qabel intrabat li biex jinnominah irid ikun hemm l-approvazzjoni taż-żewġ terzi tal-Membri tal-Parlament u għalhekk nistgħu ngħidu li minflok jibda jara każijiet mill-1995 'il quddiem niffissaw data oħra.

Lanqas hemm għalfejn nintrabtu mad-data ta' l-1987 għax, kif qal l-Onor.

Gatt, b'liema dritt tiġi tgħid mid-9 ta' Mejju, 1987 'l quddiem?

Jiġifieri l-Ombudsman li qbilna lkoll dwaru huwa l-uniku uffiċjal f'Malta li biex tinnominah trid maġġoranza ta' żewġ terzi tad-deputati.

Ebda uffiċjal ieħor, la imħallef, la maġistrat u lanqas l-avukat ġenerali m'għandu bżonn maġġornaza ta' żewġ terzi tal-Parlament biex jiġi nominat, jista' jitneħħa b'maġġoranza ta' żewġ terzi tal-Parlament.

Meta ddiskutejna dik il-liġi konna għidna li qed nirriskjaw għax jekk iż-żewġ naħat tal-Kamra ma jaqblux ma ssirx il-ħatra ta' l-Ombudsman.

Ġaladarba kulħadd, bejn wieħed u ieħor, jaqbel li l- operat ta' l-Ombudsman kien pożittiv - mhux qed ngħid li kulħadd qabel ma' kull rapport li sar mill-Ombudsman imma ma qamux xi kontroversji kbar li jitfgħu dubju dwar kemm dak li għamilna għamilnih sew jew le - x'inhi d- diffikulta' li minflok noħolqu tribunal ieħor presedut minn imħallef, nagħmlu l-Ombudsman u ngħidu li jista' jindaga wkoll il-każijiet ta' l- allegati inġustizzji?

GĦaliex se noħolqu struttura oħra bi spiża ikbar?

Naħseb li huwa iktar ekonomiku li żżid ir-riżorsi finanzjarji u umani ta' l- Ombudsman milli toħloq struttura oħra li l-ħlas tagħha jsir mil- Consolidated Fund.

Ir-raġuni li qed nagħmlu Kumitat tal-Kamra kollha hija proprju minħabba li din il-liġi għandha implikazzjonijiet finanzjarji, u allura d-diskussjoni bilfors trid issir fil-Kumitat tal-Kamra kollha.

Nixtieq li l-Ministru jispjega dawn il-punti li tqajmu min-naħa ta' l- Oppożizzjoni li għadha mhix sodisfatta għaliex l-emendi li qed tipproponi, fl-intier tagħhom jew parti minnhom, mhux qed jiġu aċċettati min-naħa tal- Gvern.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG: Mr Chairman, apparti mill-aspetti ġenerali li tkellmu dwarhom l-Onor.

Gatt u l-Onor.

Tonio Borg li naqbel magħhom perfettament u ovvjament nassoċja ruħi magħhom - xtaqt nagħmel żewġ punti ta' dettall.

L- ewwel punt huwa dwar id-definizzjoni ta' "korp imwaqqaf b'liġi".

Il-kelma "soċjeta`" fit-tieni linja tinkludi soċjeta' kummerċjali jew le?

GĦax ovvjament jekk tinkludi soċjeta` kummerċjali ma taqax eżattament taħt d- definizzjoni ta' "korp imwaqqaf b'liġi", għax soċjeta` kummerċjali mhijiex imwaqqfa b'liġi imma hija mwaqqfa bil-memorandum of association.

GĦalhekk jekk irridu li l-frażi "korp imwaqqaf b'liġi" tinkludi soċjeta' kummerċjali rridu nbiddlu ftit id-definizzjoni u filwaqt li nagħmluha "korp imwaqqaf b'liġi jew korp ieħor" niddefinuha bħala "kull korporazzjoni jew korp magħqud ieħor imwaqqaf b'liġi u kull soċjeta' ...".

Sur President, it-tieni punt li xtaqt inqajjem huwa li jekk wieħed iqabbel it-test Malti tad-definizzjoni li ngħatat għal "korp imwaqqaf b'liġi" mat-test Ingliż isib li fit-test Malti hemm żball għax il-frażi "... ikollhom kontroll effettiv jew kellhom kontroll effettiv ..." intużat darbtejn filwaqt li fit-test Ingliż, fid-definizzjoni ta' "statutory body" din il-frażi ma ġietx ripetuta għax l-ewwel hemm il-kliem "has a controlling interest or had a controlling interest." u mbagħad hemm il- kliem " has effective control or had effective control".

Fl-opinjoni tiegħi t-test tajjeb huwa dak Ingliż għax filwaqt li jagħmel distinzjoni bejn "a controlling interest" u "effective control" it-test Malti ma jagħmilx u għalhekk naħseb li f'din id-definizzjoni l-ewwel frażi li tgħid " ikollhom kontroll effettiv jew kellhom kontroll effettiv " trid tinbidel ħalli tiġi tirrifletti "a controlling interest".

Forsi l-Attorney General ikun jista' jgħidilna xi kliem nistgħu nużaw fit-test Malti għall-frażi "a controlling interest".

Din id-distinzjoni iġġiegħlni nistaqsi x'nifhmu bit-terminoloġija "controlling interest" u "effective control".

Jien naħseb li ta' min jagħti din id-distinzjoni forma iżjed konkreta billi ssir riferenza għall-Att dwar il-Kumpanniji minħabba li hemmhekk a parent company hija mfissra bħala soċjeta' li jkollha kontroll b'diversi mezzi.

GĦalhekk forsi tista' ssir riferenza għal dan l-Att biex b'hekk ma nħallux it-termini vagi ta' "controlling interest" u ta' "effective control".

Issa ħalli nagħmel punt ieħor.

Sur President, jien naqbel kompletament li għandu jidħol il-konċett li kull soċjeta' kummerċjali jkollha dritt tressaq l-ilmenti tagħha imma għall- inqas u bla dubju ta' xejn fil-każ tas-soċjetajiet a non collectif" fejn teżisti, ir-responsabbilta' personali tas-soċju - għax f'dak il-każ is- soċju jkollu responsabbilta' personali għal kulma tagħmel dik is-soċjeta'.

GĦalhekk jien inħoss li għallinqas, din it-tip ta' soċjeta' kummerċjali jkollha r-rimedju wkoll.

Irrid nistaqsi wkoll jekk soċjetajiet ta' professjonisti bħalma huma firm of auditors, firm of accountants u oħrajn jaqgħux taħt id-definizzjoni ta' "persuna aggravata" għaliex għandi d-dubji tiegħi kemm wieħed jista' jinkludihom fid-definizzjoni li ġiet mogħtija.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nixtieq inkompli neżawrixxi s-suġġett tas-soċjetajiet kummerċjali għax, għalkemm ma nifhimx għal liema raġuni, nifhem li min-naħa l-oħra jista' jkun hemm raġuni politika fil-cut-off-date ta' l-1987.

Nifhem ukoll li jista' jkun hemm raġuni politika, għalkemm ma naqbilx magħha, fuq l-għażla tat-tribunal minflok l-Ombudsman, pero' sinċerament ma nistax nifhem din id-distinzjoni ta' soċjeta' kummerċjali u individwu.

U okkorrewli żewġ eżempji.

Minn ftit tas-snin 'l hawn daħlet il-prassi - naħseb li ttieħdet xi tip ta' deċiżjoni - li liċenzji li normalment jingħataw biss lil ċerti individwi jiġu trasferiti fuq kumpanniji kummerċjali reġistrati, purche jkunu wholly owned minn individwu li jintrabat li ma jbiegħx ix-shares.

Bħala eżempju ta' dan nista' nsemmi l- liċenzji tal-kiosks u tas-suq, bħalma hu s-suq tal-Belt.

Illum huwa aċċettat, anke mill-pulizija, li minflok ma tirreġistra l-istall tiegħek fuq Ganni Borg tittrasferixxi l-liċenzja fuq Ganni Borg Ltd, basta tintrabat li ma tbiegħx ix-shares ta' Ganni Borg Co. Ltd.

Jiġifieri x'sens qed jagħmel hawnhekk li qed ngħidu: Sakemm Ganni Borg iżomm il-liċenzja tiegħu fuq Ganni Borg jista' jirrikorri għal dan it-tribunal, pero' malli Ganni Borg, għax jaf li jaqbillu mil-lat ta' taxxa, jittrasferixxi l- liċenzja fuq Ganni Borg Ltd u jibqa' l-owner ta' Ganni Borg Co. Ltd fejn minn 100 share ikollu 99 share u jintrabat li la jbiegħ u lanqas jittrasferixxi x-shares ta' Ganni Borg Co. Ltd., dan ma jistax jirrikorri għal dan it-tribunal.

Irrid infakkar ukoll ħaġa oħra għax s'issa d-diskors li sar miż-żewġ naħat kien iffokat fuq soċjetajiet kummerċjali, l-iktar fuq limited liability companies, mentri d-definizzjoni ta' "persuna aggravata" hija anke iktar wiesgħa għax fil-fatt tgħid li:

"persuna aggravata" tfisser individwu li allega li ġarrab dik l- inġustizzja msemmija f'artikolu 6 ta' dan l-Att iżda ma tinkludix kumpannija jew soċjeta' kummerċjali oħra ..."

- dawn diġa' tkellimna fuqhom -

"... jew individwu ieħor jew persuna oħra li jallegaw li jkunu azzjonisti ..."

- u hawn se ssir l-emenda -

"... jew membri ta' kumpannija jew soċjeta' kummeċjali oħra, ..."

- allura qed ngħidu s-soċjeta' kif ukoll l-azzjonisti li qed jaġixxu bħala azzjonisti.

Pero' mbagħad hemm iktar:

"... jew grupp jew assoċjazzjoni li jkunu jinkludu kumpannija jew soċjeta' kummerċjali oħra bħal dawk;".

Mela hawnhekk issa qed ngħidu li għandek assoċjazzjoni, grupp ta' nies li qegħdin f'għaqda filantropika.

L-għaqda filantropika tista' tirrikorri għand it-tribunal, pero' jekk b'kumbinazzjoni din l-għaqda tkun tinkludi kumpannija jew soċjeta' kummerċjali ma tistax tirrikorri għand it-tribunal.

Din id-distinzjoni teżisti wkoll f'każ ta' sports club għaliex qed ngħidu "assoċjazzjonijiet volontarji".

Per eżempju, illum numru ta' football clubs - m'iniex qed nirriferi biss għal dawk li jilagħbu fil-premier division imma anke għal dawk li jilagħbu fil-first u s-second divisions - jiffurmaw ruħhom b'mod formali, jew bħala limited liability company jew inkella bħala assoċjazzjoni.

Allura jekk wieħed ikun shareholder jew ikun jikkontribwixxi bħala founding member ta' kumpannija kummerċjali simili - nafu li llum ħafna assoċjazzjonijiet volontarji, mhux biss dawk sportivi, jieħdu l-flus ta' l-isponsorships minn hemm - jiġi eskluż mill-azzjoni ta' din il-liġi.

(Interruzzjonijiet) Hawnhekk qed ngħidu li dawk l-assoċjazzjonijiet li kienu applikaw għal xi liċenzja bejn l-1987 u l-1995 u ma rrikorrewx għand il-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' l-Inġustizzji huma esklużi minn din il-liġi.

X'inhi r- raġuni li għaliha dawn għandhom jiġu esklużi?

L-argument tagħna huwa li aħna ma jidhrilniex li hemm xi raġuni loġika għaliex inti għandek tgħid li persuna li għandha kumpannija f'isimha ma tistax tapplika u persuna li m'għandhiex kumpannija f'isimha allura tista' tapplika.

Ma jagħmilx sens lanqas li tgħid li Valletta Hibernians Football Club, biex ma nsemmu lil ħadd, li m'għandux kumpannija bħala azzjonista jista' japplika imma jekk għandu kumpannija bħala azzjonista - jista' jkollu biss one share - ma jistax japplika.

U hawnhekk nerġa' nenfasizza dak li qal il-kollega tiegħi l-Onor.

Borg; irridu noqogħdu attenti ħafna mil-lat legali.

Mr Chairman, jien naħseb li din il-Kamra għandha toqgħod attenta ħafna li ma tagħmilx liġijiet li jmorru mhux biss kontra d-drittijiet taċ-ċittadini b'mod ġenerali imma li jmorru wkoll kontra liġijiet bħal dik tad-Drittijiet tal-Bniedem taħt il-Konvenzjoni Ewropea li llum hija waħda mil-liġijiet tagħna.

L-appell ta' din in-naħa huwa li dawn id-distinzjonijiet li ma jidhirx, anke minn dak li qal il-Ministru, li hemm xi raġunijiet politiċi għalihom - probabbilment qed jiġi prevvist li hemm biss numru ta' ilmenti żgħar allura qed jiġi rraġunat li m'hemmx għalfejn wieħed joqgħod jaħseb għalihom - inneħħuhom.

Jien sinċerament ma naħsibx anke bl-istruttura li qed issir li hemm raġuni għalfejn għandha ssir din id-distinzjoni u allura s- suġġeriment ta' din in-naħa ċertament huwa li jekk kulma ridna nagħmlu hu li neskludu forsi 20 jew 30 ilment, huwa ħafna aħjar li wieħed jimxi b'mod differenti.

Fl-istess ħin jerġa' jsir l-appell minn din in-naħa fuq l-affarijiet li huma ħafna aktar gravi minn hekk, cioe' d-distinzjoni li qiegħda ssir bejn min kellu lment ta' qabel l-1987 u min kellu l-ilment wara l-1987, liema liġi aħna nsostnu li tmur kontra l-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u anke xxellef id-drittijiet ċivili taċ-ċittadini Maltin.

Irridu noqogħdu attenti x'aħna nagħmlu biex ma nagħtux l-okkażjoni li din il-liġi tiġi attakkata fuq din il-bażi.

Fil-bidu tal-winding up, il- Ministru qal li din kienet waħda mill-ewwel liġijiet li ppreżenta l-Gvern Laburista u għalhekk irridu noqogħdu attenti li din il-liġi ma tiġix attakkata fuq il-bażi li qed tmur kontra d-drittijiet tal-bniedem kif salvagwardjati mil-liġijiet Maltin.

Madam Speaker, s'issa għadni ma smajtx raġuni valida li għaliha għandna niddistingwu bejnl min sofra inġustizzja qabel l-1987 u min sofra inġustizzja wara l-1987 u għalhekk l-appell ta' din in-naħa se jerġa' jkun l-istess, ċioe' li l-Gvern jaċċetta kemm din l-emenda kif ukoll l-emenda dwar l-Ombudsman.

Kif qal sew sieħbi l-Onor.

Tonio Borg l-istituzzjoni ta' l-Ombudsman ħadmet tajjeb u għandha l-fiduċja ta' kulħadd u għalkemm lill- Ombudsman stess inkunu qed inkomplu ngħabbuh bix-xogħol u bir- responsabbilta' aħna fiduċjużi lkoll kemm aħna li dan iwettaq kull responsabbilta' li aħna lesti nafdawlu.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Chairman, jien ma nistax nifhem kif qed insibu diffikulta għax inkludejna lil dawk li sofrew inġustizzja mill-1987 u mhux mill-1971 meta fl-1988, is-sena li fiha kienet twaqqfet il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji, il-Gvern Nazzjonalista kien inkluda biss lil dawk in-nies li sofrew inġustizzja mill-1971 'l hemm u ma marx iktar lura.

Jien naħseb li kif l-istess reġim legali kien jipprevali dak iż-żmien dan għadu jipprevali llum.

Fil-fatt ma nistax nifhem kif meta l- Gvern preċedenti kien iddeċieda li jagħmel cut-off-date fl-Att dwar il- Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji għar-raġunijiet li kien ta dakinhar ma kienx qed imur kontra l-Kostituzzjoni u llum għax il-Gvern Laburista qed jagħmel cut-off-date f'dan l-abbozz ta' liġi, wara li ta r- raġunijiet tiegħu, qed jingħad li dan qed imur kontra l-Kostituzzjoni.

Fil-fatt dan l-abbozz ta' liġi qed jagħti drittijiet lill-individwu għal skopijiet speċifiċi.

Sur President, kif għidna diġa' aħna għandna fiduċja fl-Ombudsman u fil- fatt dan l-abbozz ta' liġi ma jinkludix dak iż-żmien li fih daħal in vigore l-Att dwar l-Ombudsman.

Fil-fehma tagħna din hija turija ċara ta' rispett għal din il-liġi għax il-loġika tgħid li jekk tkun qed taqbel fuq istituzzjoni ma għandekx tagħmel istituzzjoni oħra li tkun overriding fuqha.

Sur President, l-Onor.

Borg staqsa jekk fi klawsola 2 il-kelma "soċjeta'" tinkludix soċjeta' kummerċjali.

Fit-test Ingliż din qiegħda "partnership", jiġifieri hawnhekk id-definizzjoni ta' "korp imwaqqaf b'liġi" qiegħda titwessa iktar imma jien nemmen li l-kelma "soċjeta'" hija intenzjonata anke għal soċjeta' kummerċjali bħal ngħidu aħna, Posta Ltd.

(Interruzzjonijiet) Fil-fatt l-Attorney General qed jgħidli li qed jipprepara xi emenda biex jagħmel korrezzjoni fit-test Malti minħabba dan il-punt.

Rigward il-punt l-ieħor li qajjem l-Onor.

Borg għal klawsola 2 ukoll dwar id-differenza bejn "controlling interest" u "effective control" irrid ngħid li t-test Ingliż huwa dak korrett għax f'dan it-test l-għan qiegħed iktar spjegat.

GĦalhekk naħseb li fit-test Malti rridu nagħmlu korrezzjoni oħra sabiex l-għan jiġi spjegat iktar ċar.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien nixtieq nagħmel punt żgħir fuq dak li għadu kemm qal il-Ministru li donnu ma jistax jifhem għaliex din il-liġi qed tilledi d-drittijiet ċivili taċ-ċittadini Maltin u l-liġi l-oħra ma kenitx.

Bir- rispett kollu r-raġuni hija waħda sempliċi.

Fl-emenda għal klawsola 5 li se jressqu aktar 'il quddiem jingħad b'mod speċifiku li:

"Minkejja d-dispożizzjoni tas-subartikolu (1) it-tribunal m'għandux jaċċetta li jeżerċita s-setgħat tiegħu taħt dan l-artikolu f'kull każ fejn ikun sar ilment dwaru quddiem il-Kummissjoni mwaqqfa taħt l-Att dwar l-Investigazzjoni ta' Inġustizzji."

Qed jingħad li dan huwa eżerċitabbli min-nies li kellhom dritt pero' me eżerċitawhx.

Meta għandna l-Investigation of Injustices Act ma kien jeżisti xejn u għalhekk ma għamilniex distinzjoni imma saret cut-off-date ab inizio.

(Interruzzjonijiet) Jien qed nipprova nagħmel argument legali mhux argument politiku.

Meta saret il-liġi li waqqfet il-Kummissjoni dwar l-Investigazzjoni ta' Inġustizzji seta' kien hemm inġustizzji mill-1900.

Bħal kull liġi li ultimament tagħmel xi tip ta' preskrizzjoni din tgħid li mit-tali data lura ħadd ma jista' japplika u mit-tali data 'l quddiem kulħadd jista' japplika.

Permezz tal-liġi ta' qabel seta' japplika biex jinvestigawlu inġustizzja kull min kellu ilment bejn l-1971 u l-1987 u din il-liġi l-ġdida qed tgħid li mhux kull min ma applikax jista' japplika pero' jistgħu japplikaw biss parti minnhom.

Hawnhekk qiegħda d-distinzjoni legali li taqa' taħt il-Konvenzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem li tagħmel parti mill-Liġijiet ta' Malta.

Sinċerament jien mhux qed nagħmel punt politiku - għalkemm dan għamiltu qabel - imma naħseb li din trid tiġi eżaminata mil-lat legali jekk tilledix għax huwa fl-interess ta' kulħadd li ma jkollniex liġi li tista' tiġi attakkata b'dan il-mod.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG: L-ewwelnett nixtieq ngħid li jien inħares lejn il- kwestjoni dwar il-kostituzzjonalita' minn aspett ieħor.

Nixtieq nara jekk hemmx problema kostituzzjonali dwar l-esklużjoni ta' soċjeta' kummerċjali fid-definizzjoni ta' "persuna aggravata" ġaladarba nafu li kien hemm instances fejn taħt il-Konvenzjoni Ewropea nstab li kien hemm ksur tad- drittijiet fundamentali fil-konfront ta' soċjeta' kummerċjali.

It-tieni punt li xtaqt nagħmel huwa x'qed nifhmu b' "individwu".

Jekk dan iffisser persuna fiżika jfisser li l-oħrajn kollha, u mhux soċjeta' kummerċjali biss, huma esklużi.

Dan ifisser li, per eżempju, firm ta' professjonisti hija eskluża u ma taqax taħt "persuna aggravata".

Għalhekk jekk firm of auditors b'xi mod jew ieħor ikollha xi ilment, ġaladarba ma taqax taħt id-definizzjoni ta' "persuna aggravata" lanqas tista' twassal il- complaint tagħha.

Assoċjazzjonijiet u clubs ma jistgħux iressqu ilment la ma jaqgħux taħt id-definizzjoni "persuna aggravata".

Nixtieq nistaqsi jekk din id-definizzjoni għandhiex tiġi estiża.

Għalkemm jien ma naqbel assolutament xejn ma' dan għandhom jiġu esklużi biss soċjetajiet kummerċjali.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Mangion.

L-aħħar kumment, jekk jogħġbok.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Chairman, ovvjament il-punt legali jiddependi minn kif wieħed iħares lejh.

Dan bħal l-element tal-preskrizzjoni.

Jekk jien għandi sitt xhur, sena u nofs, jew sentejn biex neżerċita d-drittijiet tiegħi u għax traskurajt ma eżerċitajthomx, il-fatt li nkun tlift dawk id- drtittijiet ifisser li b'xi mod qed niġi mċaħħad minn xi drittijiet?

Taħt il-liġi tal-Kummissjoni għall-Invstigazzjoni ta' Inġustizzji ħadd ma kien eskluż li jmur u jeżerċita d-drittijiet tiegħu.

Li seta' kien hemm huwa nuqqas ta' fiduċja f'dik il-kummissjoni minħabba raġunijiet politiċi u wieħed seta' ma rrikorriex għand il-kummissjoni.

U nafu li kien hemm individwi li ma rrikorrewx.

Jiena m'iniex ngħid li l-opinjoni ta' l-Onor.

Austin Gatt u l-Onor.

Tonio Borg hija ħażina, imma hija opinjoni legali.

Il-ħsieb tal-Gvern kien li dan it-tribunal jindirizza l-individwi u għalhekk hemm din l-esklużjoni speċifika.

Rigward il-"kontroll effettiv" u "controlling interest" għandi emenda oħra biex kemm jista' jkun it-test Ingliż u dak Malti jkunu jaqblu.

THE CHAIRMAN: Onor. Mangion, peress li sar il-ħin, nitolbok li tieqaf hawn u tressaq din l-emenda darba oħra.

ONOR.

CHARLES MANGION: Iva, nista' nressaqha darba oħra.

Id-diskussjoni fuq Klawsola 2 u l-emendi għaliha baqgħet aġġornata.

Fid-9.20 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Ministru Mizzi jekk jogħġbu jressaq l- Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 23 ta' April, 1997 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Mozzjoni dwar self għat-tenur tas-subartikolu (1) ta' l-artikolu 2 ta' l- Att dwar Self għall-Iżvilupp, Kap 229.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali u Self Ieħor;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazju tas-Sisa;

Abbozz ta' Liġi dwar Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika tal-Konvenzjoni dwar l-Armi Kimiċi;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet Finanzjarji;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali; u

Abbozz ta' Liġi dwar Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Madam Speaker, peress illi kont nifforma parti mid- delegazzjoni Maltija mmexxija minnek - magħna kien hemm ukoll l-Onor.

Richard Muscat jirrappreżenta lill-Oppożizzjoni - li attendiet għas-97 Konferenza ta' l-IPU f'Seoul u li wara attendiet ukoll għall-iSpeakers' meeting tal-pajjiżi Mediterranji li saret f'Atene u anke fl-ambitu tal- EuroMed Conference li saret f'Malta, jidhirli li jkun opportun li niddedika l-ħin ta' dan l-aġġornament fuq ċerti aspetti ta' l-Inter-Parliamentary Union.

Pero' qabel ma nidħol fis-suġġett ta' min wieħed ifakkar li l-Helsinki Final Act tas-CSCE ta' l-1975 kienet inkludiet għall-ewwel darba kapitlu dwar materja relatata mas-sigurta' u l-koperazzjoni fil-Mediterran.

Dan kien sar fuq insistenza tal-Gvern Laburista Malti ta' dak iż-żmien.

Dan il- kapitlu ħalla l-marka tiegħu fl-istorja ta' wara l-gwerra għax din kienet l- ewwel okkażjoni fejn il-pajjiżi Ewropej tan-naħa ta' fuq irrikonoxxew bħala fatt li s-sigurta' fil-Mediterran kienet tabilħaqq kruċjali għall- istabilita' fl-Ewropa in ġenerali.

Kien hawnhekk li twieled is-sinfikat tad-djalogu EwroMediterranju.

L-iktar kumitat ad hoc ta' l-Inter-Parliamentary Union li jolqot b'mod dirett l-interessi ta' pajjiżna huwa bla dubju ta' xejn is-CSCM, jiġifieri l-Conference on Security and Co-operation in the Mediterranean.

Dan minħabba li dan il-kumitat jikkonċerna z-zona Mediterranja.

L-aspettativi politiċi tagħna rigwardanti s-CSCM huma ħafna.

Ir-raġuni hi li kif il- pajjiżi Ewropej għandhom entita' waħda - u pajjiżna hu pajjiż Ewropew u għandna nikkondividu l-istess entita' - peress li huma marbutin ħafna ekonomikament u kulturalment, l-istess jista' jingħad għall-pajjiżi li jiżbukkaw fil-Mediterran.

Is-CSCM li ilha teżisti biss għall-perijodu relattivament qasir hija pjuttost assoċjazzjoni xi ftit jew wisq - nażżarda ngħid - informali u tbati min-nuqqas ta' struttura għalkemm l-għanijiet tagħha huma tabilħaqq kuraġġużi u jkopru firxa sħiħa ta' suġġetti ta' interess komuni.

Minħabba f'dan, hija l-politika Maltija li tesiġi li s- CSCM tiġi istituzzjonalizzata għax aħna nemmnu li b'hekk biss din l-għaqda li tista' tilħaq l-iskopijiet li għalihom oriġirajament ġiet ifformata.

Aħna nemmnu fil-fatt li għandu jiġi kkreat forum parlamentari li jkun jinkludi fih il-pajjiżi kollha Mediterranji, kif ukoll dawk il-pajjiżi li għandhom interess dirett fiz-zona Mediterranja, li jkopru madwar 20 pajjiż.

Mis-CSCM ħarġet l-idea li perjodikament jsiru laqgħat tal-presidenti u speakers flimkien ma' delegazzjonijiet parlamentari ta' dawn l-istess pajjiżi.

L-aħħar waħda li saret kienet dik li saret riċenti ġewwa l- Greċja.

Dawn il-laqgħat tant għandhom skopijiet simili għal dawk tas-CSCM li l-istess Segretarju Ġenerali ta' l-IPU, Cornillon, insista li l-IPU għandha wkoll tkun mistiedna għal dawn il-laqgħat.

Ir-raġuni għal dan hija sabiex ikun hemm kordinament sħiħ bejn dawn iż-żewġ tipi ta' laqgħat biex b'hekk ikun jista' jiġi reġistrat aktar progress.

Il-ħolqien ta' kunsill parlamentari ad hoc fil-Mediterran bl-edba mod ma jikkrea, fl-opinjoni tiegħi, konflitt ma' l-Unjoni Ewropea, tant li anke fil-Konferenza tal- EuroMed, il-pajjiżi Ewropew jammettu li teżisti wkoll identita' Mediterranja li sa ċertu punt tista' wkoll tagħmel overlapping ma' l- identita' Ewropea għax ħafna mill-pajjiżi li jiżbukkaw fil-Mediterran huma wkoll pajjiżi Ewropej.

L-iskop ta' l-istituzzjonalizzazzjoni tas-CSCM mhuwiex daqstant - biex insejjaħlu hekk - drastiku imma għandu aktar ikun marbut mal-linji ta' kif inhu ikkreat il-Kunsill ta' l-Ewropa.

Fil-fatt mill-laqgħa tal-Presidenti tal-Parlamenti Mediterranji rriżulta x'għandhom ikunu l-għanijiet ta' l-assoċjazzjoni, cioe' ħidma aktar intensiva bejn il-pajjiżi kkonċernati favur s-sigurta' u l-istabilita'.

Dan il-konċett jinteressa ħafna, forsi aktar minn pajjiżi oħra, lil pajjiżna u dan tenendo conto l-politika ta' newtralita' li għandna, li m'għandniex alleanzi militari ma l-ebda blokk.

It-tieni skop huwa ħidma sabiex ikun hemm garanziji għas-sovranita' ta' territorji sovrani.

Din tista' tinteressa ħafna pajjiżi bħal Ċipru li għandu problema ta' sovranita' mat-Turkija u għalhekk il-forum parlamentari fil-Mediterran jista' jservi ta' pjattaforma għal medjazzjoni politika għal dawn it-tip ta' issues.

It-tielet skop huwa dak ta' natura ekonomika, jiġifieri l- bżonn li tiġi kkreata a free trade zone fil-Mediterran.

Imbagħad wieħed ikun jista' jgħid li dan l-forum parlamentari jkun jista' jservi wkoll bħala pjattaforma, par excellence, bil-makkinarju tiegħu kollu, biex jiġu skambjati bejn il-membri ideat u suġġerimenti ta' interess komuni.

B'danakollu, pero' għandu jingħad li l-proċess huwa wieħed fit-tul u dan minkejja r-rabtiet storiċi, kulturali u ekonomiċi li jeżistu.

Fil-fatt għandu jingħad, kif kien spjega ferm tajjeb is-Segretarju Ġenerali ta' l-Inter-Parliamentary Union, li s-CSCE kienet damet 20 sena biex tiġi istituzzjonalizzata, allura wieħed għandu jistenna li istituzzjonijiet simili li huma ta' tant importanza għandhom bżonn iż-żmien tagħhom biex jiġu mwaqqfa.

Madanakollu jidher li mexjin b'pass mgħaġġel u dan il-proċess diġa' beda jagħti l-frott tiegħu u qed jiġbor anke consensus ġenerali mill-pajjiżi interessati.

Pero' għandu jingħad li Malta għadha mhux sodisfatta biżżejjed bil-progress li sar s'issa lejn l- istituzzjonalita' tas-CSCM.

Infatti fil-laqgħat li semmejt, id- delegazzjoni Maltija kellha okkażjoni tilmenta fuq dan u f'dan il-kontest għandi ngħid li jkun ta' interess u ta' ġid għal pajjiżna jekk Malta tibda tieħu hi stess l-inizjattiva f'dak li huwa lobbying f'din id-direzzjoni.

Jiena nemmen fil-fatt li tant huwa ta' interess għall-politika barranija Maltija li jkun hemm forum parlamentari fil-Mediterran illi, kważi kważi, wasal iż-żmien li jiġi kkreat uffiċċju, taħt l-awspiċi ta' l-iSpeaker ta' dan il-Parlament, bl-intendiment li tinżamm korrispondenza u kollaborazzjoni ħajja bejn membri tas-CSCM u jsir lobbying adegwat biex meta mbagħad terġa' tiltaqa' l-konferenza ħafna xogħol preparatorju jkun diġa' sar u Malta jkollu minn qabel il-feedback minn dawn il-pajjiżi u tkun taf aħjar kif għandha tirreaġixxi.

Waħda mir-raġunijiet li jistgħu jikkreaw ostakli għal dan il-proċess huma d-diverġenzi politiċi li jeżistu bejn ċerti membri tas-CSCM.

Per eżempju, sfortunatament f'dan il-club hemm pajjiżi li għandhom konflitti kbar bejniethom.

Waqt il-laqgħa ta' Ateni, per eżempju, deher manifestat il- konflitt kbir fil-politka bejn it-Turkija u l-Greċja u bejn l-Iżrael u l- pajjiżi Għarab, minħabba l-kwestjoni tal-Palestina.

Dawn huma konflitti tant kbar li jistgħu anke jwaqqfu l-progress f'dan il-proċess.

Għalhekk l- intervent ta' Malta fis-CSCM kien illi bħala prijorita' kellhom jiġu identifikati areas ta' qbil biex fuqhom inkomplu nibnu l-pedamenti.

Ikun inutli jekk għal ċerti pajjiżi dawn il-laqgħat iservu primarjament bħala opportunita' ta' konfronti għax b'hekk żgur li ma jiġġenerax progress.

Madam Speaker, jingħad ukoll li allavolja fl-aħħar laqgħa tas-CSCM li saret f'Malta kien ġie kkreat co-ordinating committee li kellu jħejji dokument u r-rakkomandazzjonijiet għat-twaqqif tas-CSCM, dawn ir- rakkomandazzjonijiet għadhom ma tlestewx.

Aħna għandna ninsistu li fil- laqgħa tas-CSCM li għandha ssir it-Tuneżija għandu jsir xi ħaġa b'mod konkret.

Waqt il-laqgħa ta' l-IPU li saret ftit ġranet ilu ġewwa Seoul, u anke fil-laqgħa tas-CSCM, Malta offriet li jekk hemm bżonn dan il-kumitat jiltaqa' Malta qabel ma ssir il-laqgħa fit-Tuneżija biex isir sforz u jkun hemm kordinament xieraq f'dan il-qasam.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Madam Speaker, meta kont qed nisma' lill- kollega tiegħi, l-Onor.

Jose Herrera, jitkellem fuq l-aspetti ta' politika internazzjonali ħarist lejn pajjiżna bħala pajjiż żgħir fid-daqs imma kbir fil-ġieħ u fil-kontribut li jista' jagħti.

Waqt li kien qed jitkellem ispirani wkoll fuq l-aspetti EwroMediterranji li spikkaw bl-ikar mod qawwi meta Malta ospitat diversi ministri ta' l-affarijiet barranin ġewwa pajjiżna biex taw kontribut sabiex ikun hawn koperazzjoni u aktar stabilita' f'diversi oqsma illi jolqtu lill-istati membri.

Jiena naħseb illi l-vokazzjoni ta' Malta, għalkemm hija pajjiż żgħir, hija li sservi bħala hub fejn jinżammu diversi konferenzi internazzjonali.

Jekk huwa veru li tgħid li hawnhekk kellna nilqgħu lill-Bush u lill-Gobachev, u li kellha tkun Malta li tinizja diversi ideat ġodda f'fora internazzjonali bħal, per eżempju, il-common heritage of mankind u ideat oħrajn, huwa veru wkoll li d- dinja kollha kienet qed tħares lejn Malta meta f'pajjiżna ospitajna lid- diversi ministri ta' l-affarijiet barranin fil-EuroMed Conference.

Dan mhux qed ngħiduh f'sens ta' megalomania imma għax inħossuna kburin li pajjiżna ta kontribut biex ngħidu lid-dinja li Malta hija Ewropea.

Aħna, bħala gvern, fl-ebda mument ma għidna li aħna m'aħniex Ewropej.

Jiena darba qrajt li l-Onor.

Dom Mintoff fl-1975 kien kiteb lil-Lord Ismay fejn kien irrifera għal Malta bħala "a European Malta", "a European civilisation" u "a European culture".

Pero' daqstant ieħor qegħdin ngħidu li aħna Mediterranji.

Aħna għandna l-vokazzjoni Mediterranja u rridu naqduha sa l-aħħar.

Ergo, nistgħu nżewwġu dak li huwa Ewropew ma' dak li hu Mediterranju, b'vokazzjoni li tista' taqdi lil pajjiżna daqs kemm taqdi lill-pajjiżi oħra.

Naħseb li l-konferenza li kellna f'pajjiżna wriet biċ-ċar kemm kienet avangardista Malta li sa mill-bidu, sa mis-sebgħinijiet, kienet tkellmet dwar il-EuroMed possibility.

Din hija ħaġa diffiċli biex titwettaq pero' hija ħaġa li tista' titwettaq.

Irridu naraw unita' ta' direzzjoni u qegħdin inħarsu 'l quddiem għax din żgur li hija triq li minnha tista' tibbenefika l-komunita' internazzjonali.

Jiena kelli l-okkażjoni li nakkumpanja lill-Prim Ministru ġewwa Barċelona.

Kien providenzjali li din il-laqgħa inzertat proprju xi ġimgħa jew ġimgħa u nofs qabel ma' Malta, taħt il-premiership ta' l-Onor.

Alfred Sant, ospitat il-EuroMed Conference.

F'Barcelona rajna kemm ħadu interess bil-commitment politiku ta' Malta li għalkemm hija żgħira fid-daqs ċertament hija kbira fil-ġieħ.

Malta veru hija żgħira fid-daqs u minħabba li preċiżament hija żgħira fid-daqs u li għandha riżorsi naturali limitati jiena naħseb - u s-Sinjorija tiegħek tapprezza - li t-triq għall-prosperita' vera ta' dan il-pajjiż tinsab f'kemm pajjiżna huwa kapaċi li jiftaħ u jieħu iktar vantaġġi minn swieq barranin.

Kien preċiżament fl-aħħar tas-sebgħinijiet li b'mod partikolari Malta rat tisħiħ ta' l-industrija tat-turiżmu fil-gżejjer tagħna kif ukoll dħul kbir fl-investiment barrani, partikolarment dak Ġermaniż fil-qasam tal- manifattura.

Ergo, l-importanza tas-swieq barranin ma nistgħux nissottvalutawh jekk il-pajjiż tagħna jrid jimxi 'l quddiem.

Flimkien maż- żieda ġeneruża fil-qasam soċjali dan il-fenomenu ġab titjib drammatiku fil- livell ta' l-għajxien tal-poplu tagħna.

Dan seħħ fil-perjodu ta' bejn l- 1971 u l-1987.

F'dan il-kontest irridu ngħidu ukoll li, minkejja dak li jingħad mill- kelliema ta' l-amministrazzjoni preċedenti, huwa ċar li r-record tagħhom li jiġbed investimenti ġodda fil-fatt kien dgħajjef u minn dak il-ftit investiment li ġabu kważi xejn ma mar lejn il-manifattura u intrapriżi bħal dawk li bil-politika tiegħu l-Parti Laburista rnexxielu jiġbed lejn pajjiżna.

Anzi, fl-istess ħin, rajna t-tendenza ċara min-naħa ta' qawwiet fil-gvern li jnaqqsu l-importanza tal-manifattura u t-turiżmu u l-offshore ġew ippreżentati - mhux għax mhux tajbin - bħala l-uniċi pedamenti ewlenin li fuqhom jista' jitkattar il-ġid u tisseddaq vijabilita' ekonomika.

Jiena naħseb li kieku kellna naraw il-ħafna kliem fieragħ li l-predeċessuri tagħna qalu konna nistgħu nsibu l-akbar konferma ta' dan.

Id-deċiżjoni tal- Partit Nazzjonalista fil-gvern li tinjora l-forward-buying rate, li jgħabbi l-industrija tar-rikreazzjoni bil-VAT u li jżid il-prezz tal-bżonnijiet essenzjali bħalma huma elettriku u t-telekomunikazzjoni, żgur li kienet ħażina.

Waqt li kien qed isir dan, il-Partit Nazzjonalista fil-gvern, kien qed jitraskura problemi serji fl-infrastruttura li għandha x'taqsam ma' l- industrija tat-turiżmu.

Dan kollu ħalla lil dawk kollha li għandhom x'jaqsmu ma' din l-industrija f'konfużjoni verament kbira.

Min-naħa l-oħra, meta nħarsu lejn il-problemi mill-għajn ta' l- investituri fil-manifattura, is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea kellna m'nejn li tagħmel minn Malta dak li jiena nsejjaħ a Euro speck, tikka fl- Ewropa.

Il-pajjiż tagħna żgħir fid-daqs imma kbir fil-ġieħ.

Għalhekk bdejt biha jiena.

Imma li inti tispiċċa subordinat għal min jista' jiddomandalek x'għandek tagħmel mingħajr ma inti tagħmel il-kondizzjonijiet tiegħek, żgur li hija riflessjoni li wieħed irid jagħmel anke fil-kontest tal-manifattura li għaliha għamilt riferenza.

Malta, Euro speck, ma tistax tiġi mqabbla maċ-ċirku ġewwieni tal-pajjiżi fl-Unjoni Ewropea u m'għandniex għalfejn infittxu integrazzjoni sħiħa monetarja mal-pajjiżi ta' l-Unjoni jekk irridu li ħaddieħor jirrispetta l-politika ekonomika tagħna.

Wieħed jista' jkollu l-opinjonijiet tiegħu pero' din hija xi ħaġa li rridu nifhmuha.

Allura hija ħaġa naturali li meta l-Partit Laburista u l-poplu fl- elezzjoni li għaddiet għażlu li jaħdmu for an industrial free zone kienet għażla verament tajba.

Din kienet għażla biex tieħu post dak li kienet qed tipproponi l-amministrazzjoni skaduta tan-Nazzjonalisti, hekk distinta mill- Gvern Malti mmexxi mill-Partit Laburista.

Din l-industrial free zone, għalkemm għal-bidu forsi rawha dawqsxejn kerha, tista' tiftaħ it-tieqa ta' opportunita' li biha l-industriji tagħna, kemm tal-manifattura kif ukoll oħrajn, jistgħu jiżviluppaw.

Dan jista' jsir, ħieles minn ħafna constraints li s-sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea tista' ġġib magħha.

Ħaġa bħal din tipprovdi opportunita' biex il-kumpanniji Maltin jirristrutturaw ruħhom bil-mod il-mod għax aħna ma rridux li jkollna shock therapy jew cultural shock.

Hekk ġralhom il-businessmen meta ndunaw li tivvota għall- VAT qisek qed toqtol iċ-chickens fil-Christmas.

Daqshekk hija ħażina l- VAT.

Daqshekk kellha effett devastanti fuq l-ekonomija.

Il-politika tal- Partit Laburista hi t-triq tal- konsistenza, persistenza u insistenza pero' fuq politika realizzabbli li tpoġġi lil Malta l-ewwel u qabel kollox għax aħna nemmnu li l-vokazzjoni tagħna hija l-ġid ta' pajjiżna.

Madam Speaker, biex norbot ma' dak li għidt l-ewwel, meta tkellem l- kollega tiegħi l-Onor.

Herrera, jiena naħseb illi Malta lejn dan trid tħares.

Malta għandha vokazzjoni Ewropea u għandha wkoll vokazzjoni Mediterranja u meta d-diskussjoni f'pajjiżna ssuktat anke fuq is-civil forum rajna kif nistgħu niżviluppawh b'rispett lejn iż-żgħażagħ.

Hawnhekk rajna li għandna bżonn ta' programm ta' EuroMed li jolqot liż-żgħażagħ u jkollu għanijiet speċifiċi u joħloq l-għodda meħtieġa biex ikollna aktar żgħażagħ informati b'mod li jkunu jistgħu jikkumbattu d- diskriminazzjonijiet soċjali u tant oħrajn.

Naħseb li nista' nagħlaq billi ngħid li j'Alla li Malta ma jkollhiex biss din l-okkażjoni imma jkollha okkażjonijiet oħra li jgħollu l-prestiġju tagħha, nifhmu x'inhi l-vokazzjoni tagħna u nikkontribwixxu għal stabilita' fil-Mediterran u għall-koperazzjoni mal-pajjiżi Ewropej u ma' l-Unjoni Ewropea, kif irid il-poplu, permezz ta' dak li għadni kif spjegajt, jiġifieri an industrial free zone li tagħti benefiċċji lill-ekonomija ta' Malta u tagħmel il-politika tagħna politika aktar attraenti.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar l-Erbgħa, 23 ta' April, 1997 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif kommunikata mill-Ministru Mizzi.

Fid-9.52 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET

ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

VALLETTA - CASA GASPE

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jekk jekk hijiex issir bħalissa tħejjija biex wieħed miż-żewġ dipartimenti li joperaw minn Casa Gaspe, Triq ir-Repubblika, il-Belt Valletta, jiġi traslokat band'oħra?

Fl-affermattiv, jista' jgħid sewwasew x'arranġamenti qegħdin isiru u għalfejn qamet il- ħtieġa tat-traslok?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Qed isir studju mis-Segretarjat Parlamentari għaż- Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti dwar kif jistgħu jintużaw bl-aħjar mezz u b'aktar effiċjenza l-premises kollha li jaqgħu taħt is-segretarjat u d- dipartimenti li jaqgħu taħtu.

Meta dan iseħħ, isiru kwalunkwe kambjamenti neċessarji biex jintlaħaq din il-għan f'każ li tinħass il-ħtieġa.

SEGRETARJU PARLAMENTARI CILIA - UFFIĊJALI MILL-BJERLORUSSJA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għal dak li ġie rrapportat dan l-aħħar mill-gazzetti rigward laqgħa li s-Segretarju Parlamentari Cilia kellu ma' uffiċjali mill-Bjelorussja, jista' l-Ministru jgħid min kienu l-uffiċjali Bjelorussi u x'kariga uffiċjali għandhom f'pajjiżhom?

Jista' jgħid min attenda għal-laqgħa min-naħa Maltija?

Jista' jgħid ukoll liema temi ġew diskussi u x'riżultat kellha l-laqgħa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-uffiċjali mill-Bjelorussja li ltaqgħu mas- Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti kienu l- Ministru tal-Isport u Turiżmu tal-Bjelorussja l-Onor.

Vladimir Makeichick li miegħu kellu uffiċjal mid-Dipartiment għar-relazzjonijiet internazzjonali tal-pajjiżi li fuq kollox serva wkoll ta' nterpretu għall- ministru.

Min-naħa Maltija attendew is-Segretarju Parlamentari l-Onor.

Joe Cilia u uffiċjali mis-sezzjoni sport tas-Segretarjat Parlamentari.

Ġie diskuss l- isport inġenerali fiż-żewġ pajjiżi, partikolarment il-ġinnastika u l-isport fl-iskejjel.

B'riżultat tal-laqgħa nbeda bdil t'ideat li jistgħu jwasslu għal ftehim bilaterali fuq l-isport bejn iż-żewġ pajjiżi.

KUNSILL NAZZJONALI TAŻ-ŻGĦAŻAGĦ - MEMBRI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tal- Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ u lil min jirrappreżentaw?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-membri tal-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ huma dawn:

President: Dr Sandra Caruana LL.D. Moviment Zghazagh Partit Nazzjonalista

Vici-President: Nadette Bugeja Moviment Zghazagh Partit Nazzjonalista

Segretarja Claudette Azzopardi Generali: Kerygma Zghazagh

Segretarju Ronald Attard Pullicino Internazzjonali: Kunsill Studenti Universitarji

Tezorier: Konrad Maistre Red Cross Youths

Ufficjal Josef Buttigieg Relazzjonijiet Kummissjoni Djocesana Zghazagh Pubblici:

Ufficjal Mario Vassallo Pubblikazzjonijiet: Nominat mis-Segretarju Parlamentari

Ufficjal Drittijiet Anthony Cremona Indaqs: Studenti Demokristjani Maltin

Segretarja Maronia Scerri Organizzattiva: CMTU Youths

Euro-Med Lorraine Napier Project Officer: Co-opted

Gozo Project Anthony Zammit Officer: Polisportive Giovanile Salesiane

Membri Ohra: Clarie Buġeja Nominata mis-Segretarju Parlamentari

Ivin Catania Ghaqda Haddiema Zghazagh tal-GWU

Joanna Ghigo Malta Medical Students' Association

Godwin Xuereb Nominat mis-Segretarju Parlamentari

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru 3769 li kienet tgħid hekk: (i) F'liema dipartimenti li jaqgħu taħt il- ministeru tiegħek saru s-27 trasferiment li semma fis-seduta ta' 3 ta' Marzu; u (ii) kemm minn dawn it-trasferimenti ntalbu minn nies ikkonċernati?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 3769.

RAĦAL ĠDID - POLIKLINIKA - STAFF

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4118, jista' l-Ministru jgħid kemm hu l-complement sħiħ li tenħtieġ il-poliklinika ta' Raħal Ġdid?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-complement sħiħ ta' tobba fiċ-Ċentri tas- Saħħa ta' Raħal Gdid huwa ta' 30 tabib.

KORDIN - ĦAŻNA TAL-FUEL

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-proġett ta' tankijiet ġodda għall-ħażna tal-fuel f'Kordin (fejn qabel kien hemm il-BP Installation) hux se jitkompla jew le? (i) Jekk fl-affermattiv, meta se tkun tista' tibda titħaddem din l-istallazzjoni? (ii) Xi kwalitajiet ta' żjut se jiġu maħżuna? (iii) Kemm se jkun il-volum ta' kull żejt maħżun? (iv) kemm se jiġi jqum dan il-proġett?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lil-Onor.

Membru li l-proġett tat-tankijiet il-ġodda f`Kordin, fejn qabel kien hemm l-istallazzjoni tal-Kumpanija Esso, ser jibqa` sejjer.

Nistennew li jkun lest għall-aħħar tas-sena 1998.

F`din l-istallazzjoni ser jinħażnu madwar 22,000 tunnellata fuel oil u madwar 3,000 tunellata gas oil.

Nistennew li n-nefqa ser tkun ta` madwar Lm800,000.

KORRADINO/RAS ĦANŻIR - PETROLEUM DIVISION

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li l-istallazzjonijiet tal- Petroleum Division f'Korradino jew Ras Ħanżir jispiċċaw?

(i) Fil-preżent kemm hemm tankijiet taħt il-blat li qed jintużaw? (ii) Xi kwalita' ta' żjut qed jinħażnu f'dawn it-tankijiet? (iii) Fil-preżent kemm qiegħed jinħażen żejt (volum) f'dawn it-tankijiet?

ONOR.

LEO BRINCAT: M`hemm l-ebda ħsieb li l-istallazzjonijiet tal- Petroleum Division` f`Korradino jew Ras Ħanżir jispiċċaw għalissa.

Fil-preżent qed jintużaw 10 tankijiet ta` taħt il-blat.

Fihom jinħażnu kemm light fuel oil u kemm gas oil.

Fil-preżent qiegħda tinħażen madwar 10,600 tunellata żejt f`dawn it- tankijiet.

POWER STATION - MARSA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid fejn wasal il-proċess tat-tneħħija tad-distillers fil-Power Station tal-Marsa?

Xi ħsieb għandha l-Korporazzjoni Enemalta fuq l-użu ta' dan l-ispażju flok id-distillers?

ONOR.

LEO BRINCAT: Id-distillaturi li nbnew fil-Power Station tal-Marsa bejn il-1965 u 1970 tbattew għall-kollox is-sena l-oħra.

Jonqos biss li jitneħħew xi pedamenti u tiġi livellata l-art.

L-użu ta` l-ispazju tad-distillaturi qed jiġi kkunsidrat fil-pjanijiet li l- Korporazzjoni Enemalta qed tħejji għall-istallar ta` impjant ġdid min flok dak qadim li qed jitneħħa.

KUNSILLI LOKALI - GAZZETTA TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Billi hu magħruf li ma hemm xejn li jżomm lill-kunsilli lokali milli jixtru l-Gazzetta tal-Gvern bħal ħaddieħor, jidhirlux il-Ministru li dawn il-kunsilli lokali għandhom almenu jirċievu l-Gazzetta tal-Gvern b'xejn; dan dejjem b'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari numru 4134 (Seduta Nru. 48 - 26/3/97)?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li m'għandi xejn xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 4134 magħmula minnu stess.

RAĦAL ĠDID - IPOĠEW

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitlesta x-xogħol fl-Ipoġew ta' Raħal Ġdid, liema xogħol qed isir bħalissa?

Jista' l-Ministru jagħti aktar tagħrif għall-mistoqsija parlamentari numru 2031 (tweġiba mogħtija fis-Seduta Nru. 45 tat-18 ta' Marzu, 1997)?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant, li x-xogħol li għaddej bħalissa fl-Ipoġew ser jitlesta aktar tard din is-sena.

Fil- preżent qegħdin jiġu nstallati l-passaġġi ġodda li ser jippermettu l- viżitaturi jaraw l-Ipoġew mingħajr ma' jirfsu fuq il-fdalijiet preistoriċi.

Fil-preżent ukoll hemm sejħa għal tenders sabiex tinbena sub-station" biex tipprovdi l-elettriku meħtieġ biex dan is-sit jinfetaħ mill-ġdid għall- pubbliku.

Kif jaf tajjeb l-Onor.

Interpellant, sit importanti u sensittiv bħal dan kontinwament jinħtieġ interventi speċjalizzati sabiex jitħares għall- ġenerazzjonijiet tal-ġejjieni.

Dwar il-parti l-oħra tal-mistoqsija, ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l- polemika fil-gazzetti dwar meta l-bniedem l-ewwel rifes Malta jidher li bdiet għal raġuni sempliċi.

Din hi li l-fdalijiet li qed jiġu msemmija fil- polemika għadhom qatt ma' ġew datati bl-aħjar modi li tippermetti t- teknoloġija tal-lum.

AMBAXXATI MALTIN - KONTIJIET TAT-TELEPHONES

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 3049 li għaliha l-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u l-Ambjent qal li erba' ambaxxati Maltin jissottomettu l-kontijiet tat-telefon ta' l-ambaxxata u tar- residenza ta' l-ambaxxatur itemised u li "l-Ministeru tiegħi qed jistudja kemm u fejn nistgħu nestendu din il-proċedura għall-ambaxxati l-oħrajn Maltin", jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'passi konkreti ħa s'issa biex jestendi l-proċedura għall-ambaxxati u għar-residenzi ta' l-ambaxxaturi l- oħrajn kollha?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

UNJONI EWROPEA - AKKORDJI/TRATTATI BILATERALI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2060, fejn il-Viċi Prim Ministru ta lista ta' akkordji u trattati li bdew jiġu negozjati fl-aħħar snin, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk fil-każ ta' Franza il-Cooperation to fight terrorism, organised crime, drug trafficking and illegal Immigration u l- Police Cooperation Agreement humiex żewġ akkordji differenti jew żewġ ismijiet ta' l-istess ħaġa?

ONOR.

KONVENZJONI - RATIFIKA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta Malta beħsiebha tirratifika l-Convention on the Prohibition of the Development, Production, Stockpiling and Use of Chemical Weapons and on their Destruction li ffirmat fit-13 ta' Jannar, 1993? 14/04/97

ONOR.

AMBAXXATURI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna fir-rigward ta' kull wieħed individwalment u speċifikament ta' l- ambaxxaturi li nħatru jew ħadu posting ġdid kemm ilu li tela' l-Gvern Soċjalista: (a) x'somma jew somom tħallsu lilhom bħala settling-in allowance (i) fil-munita tal-post u (ii) f'liri Maltin; (b) meta tħallset kull somma; u (c) li s-somom kollha kienu skond ir-regolamenti tal- Ministeru?

ONOR.

AMBAXXATURI - KORSIJIET TAL-LINGWA TAL-PAJJIŻ

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm intnefqu flus minn fondi pubbliċi bejn l-1 ta' Jannar u l-31 ta' Marzu, 1997: (a) fil-munita tal-post; u (b) f'liri Maltin biex jitħallsu korsijiet tal-lingwa tal-pajjiż ta' fejn ġew akkreditati l-ambaxxaturi li nħatru jew ħadu posting ġdid kemm ilu li tela' l-Gvern Soċjalista, u dan speċifikament għal kull wieħed minnhom?

ONOR.

LAQGĦAT EURO-MEDITERRANJI - SEHEM TA' MALTA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk Malta kenitx rappreżentata fil-laqgħat segwenti: (1) Euro- Mediterranean Economic Partnership: follow-up to industry ministers meeting: working party Development of industrial and entrepreneurial fabric li saret fl-24 ta' Marzu, 1997 fi Brussels; u (2) Euro-Med Partnership: meeting of economic institutes (MEDA) li saret fl-24 u l-25 ta' Marzu, 1997 f'Marsilja?

Jekk Malta kienet rappreżentata, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid minn min kienet rappreżentata u min kienu l-membri kollha tad-delegazzjoni Maltija?

ONOR.

AIR MALTA - SERVIZZI

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'pożizzjoni qed tieħu l-linja nazzjonali Air Malta lejn dak li hu dovut lejha minn pajjiżi barranin għal servizzi li saru?

X'diskussjonijiet saru għal dan il-għan?

Minn min?

Qatt marret xi delegazzjoni f'dawn l-aħħar xhur biex tesplora l-possibbiltajiet li tirkupra dak li hu dovut?

ONOR.

KARMENU VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

NOFSINHAR TA' MALTA - PJAN TA' ŻVILUPP SOĊJALI U EKONOMIKU

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Nagħmel riferenza għall-Pjan ta' Żvilipp Soċjali u Ekonomiku għan-Nofsinhar ta' Malta.

Jista' l-Ministru jgħid min huma l- membri tal-Planning Council?

Kif u meta twaqqaf?

Fuq liema kriterji?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Planning Council twaqqaf wara l-laqgħa li saret fil-Jerma Palace Hotel nhar is-Sibt, 5 ta' April huwa 'ffurmat hekk:-

Chairman -Il-Perit Lino Bianco B.A.(Phil), B.E.& A.(Hons.)(Malta), M.Sc (Geol)(Leics.),M.Sc.(Arch.)(Lond.),A & C.E.

Membri -Il-Perit V.Cassar B.(Arch.),M.I.Hosp.E.,A & C.E.,Direttur Generali, Ministeru tax-Xoghlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni

-Il-Perit Chris Falzon B.Sc.

M.Phil.(Univ.Hong Kong),Grad.

Dip.(Maths), MICE, C.Eng.,A & C.E. mill-Management Efficiency Unit

-Is-Sur Emanuel Ellul B.A.(Hons.)

Econ.,Dip.Econ.(Oxon)., Ekonomista

-Kunsillier li jrid jingħażel minn fost il-Kunsilliera tal-lokalitajiet involuti

-Membru Parlamentari li jirrapreżenta lil dak ir-reġjun li għad irid jingħażel mid-Deputati kollha tad-Distretti involuti

Segretarju Eżekuttiv- Is-Sur John Gatt B.A.(Hons.)Pub.Admin.,Dip.Dev Planning Techniques (The Hague),M.A. Econ.

(The Hague). mill-Ministeru tal- Ġustizzja u Kunsilli Lokali

Ass.Segretarju Eżekuttiv- Is-Sur Roderick Galdes Planning Technician, mill- Ministeru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali.

Naħseb li l-kriterji li ntużaw fl-għażla tidher biżżejjed mill- informazzjoni mogħtija dwar kull membru.

PENSJONIJIET - PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Filwaqt li fil-budget tas-sena l-oħra l-Pensjoni għal Persuni b'Diżabilita' minn Lm84 saret Lm93 u mbagħad b'seħħ minn Jannar ta' din is- sena din saret Lm103, l-ispecial allowance għal dawn it-tfal minn Lm3.25 saret Lm5 is-sena l-oħra u din is-sena ma żdiedet xejn, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li ż-żieda saret biss fil-pensjoni u mhux fl-ispecial allowance din is-sena, filwaqt li saret fit-tnejn is-sena l-oħra?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-Allowance ta' Tfal b'Diżabilita' qatt ma kienet tiżdied kull sena.

L-aħħar żieda li kien hemm qabel daħlet ir-riforma tas- 6 ta' Lulju 1996, kienet ingħatat f'Jannar 1994 meta minn Lm3.00 kif kienet fl-1988 telgħet għal Lm3.25 fil-ġimgħa.

Din is-sena għalkemm ma kienx hemm żieda f'din l-Allowance, ittieħdu l- passi neċessarji biex żdied l-għola dħul fis-sena stmat għall-finijiet ta' ħlas ta' l-"Allowance tat-Tfal, Allowance ta' Tfal b'Diżabilita' u Allowance Supplimentari.

Liema żieda tiżgura li ħadd mill-benefiċċjarji ta' dawn l-Allowances ma jitilfu xejn minħabba ż-żieda li setgħu ħadu għall- għoli tal-ħajja matul is-sena 1996.

BUĠIBBA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid f'liema fażi tax- xogħlijiet li qed isiru f'Buġibba se jsir xogħol biex tissolva l-problema tal-ħruġ ta' drenaġġ li jfur mill-pumping station li hemm f'Islet Promenade?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Fil-jiem li ġejjin, ser jinbeda x-xogħol fuq tqegħid ta' raising main ġdid għall-pumping station ta' drenaġġ li hemm f'Islet Promenade.

Dan il-main ser jitqiegħed biswit dak eżistenti biex b'hekk f'każ ta' ħsara fuq wieħed minn dawn il-mains, il-pumping station xorta waħda tkun tista' tibqa' titħaddem sakemm isiru t-tiswijiet neċessarji.

Fl-istess ħin, bl-introduzzjoni ta' main alternattiv, il-kapaċita, li biha l-pumping station imsemmija tkun tista' tippompja, effettivament tiġi rduppjata.

SAĦĦA - PARAMEDIĊI

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jikkonferma li xi paramediċi - wieħed jew aktar - filwaqt li qegħdin jaħdmu fis-segretarjat ta' xi ministru jew segretarju parlamentari, qegħdin xorta waħda jagħmlu night jew shift duties fl-isptar fejn kienu jaħdmu qabel?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ġejt informat li hemm persuna waħda fid- Dipartiment tiegħi li tagħmel xogħol f'Segretarjat ta' Ministru u tagħmel servizz ieħor fi Sptar, fejn kien jaħdem qabel.

EURO MEDITERRANEAN CIVIL FORUM

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma jekk fl-inawgurazzjoni ta' l-Euro Mediterranean Civil Forum li saret nhar il-11 ta' April, meta kollega tiegħek, ministru ieħor, indirizza l-laqgħa minflokok bi żball, qarax l-ispeech li kellu jagħmel kelliemi ieħor minflok dak li kellu ppreparat għalih jew għalik?

ONOR.

GEORGE VELLA: Sa fejn huwa magħruf ma nafx li xi Ministru indirizza xi laqgħa minfloki bi żball.

ĦABS ĊIVILI - ASSISTANT MANAGER

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min ġie appuntat anke jekk f'kapaċita' ta' Aġent, bħala Assistant Manager responsabbli għas-security fil-Ħabs ta' Kordin?

Dan l- uffiċjal huwa pulizija?

Dan l-uffiċjal kien jaħdem il-Ħabs qabel in-nomina tiegħu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ma ġie appuntat ħadd bħala Assistant Manager responsabbli għas-security fil-Ħabs.

Li ġara hu li x-xogħol li kien jagħmel dan l-uffiċjal kellu jingħata lil ħaddieħor peress illi hu rtira bis-sick leave għal perjodu twil.

Għalhekk, temporanjament, l-inkarigu ġie mgħoddi lill-uffiċjal tal-Pulizija li ilu jaħdem il-Ħabs għal dawn l-aħħar erba' snin u nofs.

PULIZIJA - UFFIĊJAL TA' L-IMMIGRAZZJONI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'investigazzjonijiet għaddejjin fuq rapport illi uffiċjal ta' l-Immigrazzjoni li hu pulizija kien involut f'irregolarita' fl- ittimbrar ta' passaporti fis-Sea Port?

Dan l-uffiċjal ġie sospiż?

Fiex kien jikkonsisti dan l-abbuż?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-Pulizija qegħdha tinvestiga każ ta' persuna ta' nazzjonalita' Libjana li nstabet f'Malta fis-17 ta' Marzu, 1997, li hija pprojbita milli tidħol Malta b'ordni tal-Qorti.

Fil-passaport ta' din il- persuna nstabu żewġ timbri ta' wieħed mill-uffiċjali li jaħdmu fis-sezzjoni tal-Immigrazzjoni ġewwa x-Xatt tal-Belt.

Minn investigazzjonijiet li saru s'issa ma rriżultax li kien hemm responsabilita' kriminali fil-konfront ta' dan l-uffiċjal tal-Pulizija, imma rriżulta li kien hemm ammont ta' traskuraġni u negliġenza.

L-uffiċjal tal-Pulizija ma ġiex sospiż, pero' ġie ssuġġerit mill-Investigaturi sabiex jittieħdu passi dixxiplinari kontra tiegħu minħabba traskuraġni u negliġenza.

Aktar investigazzjonijiet għadhom għaddejjin.

PULIZIJA - PERSUNI NIEQSA MINN DJARHOM

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jippubblika l-lista ta' l-ismijiet, kunjomijiet, indirizzi uffiċjali u numri tal-karta ta' l-identita' tal-persuni Maltin kollha li minn għaxar snin ilu sal-lum baqgħu qatt ma marru lejn darhom?

Jista' l- Prim Ministru jgħid x'sar jew x'inhu maħsub li jsir dwar l-investigazzjoni dwar dawn in-nies?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-persuni Maltin irrapurtati bħala nieqsa lill- Pulizija matul dawn l-aħħar għaxar snin, u li għadhom meqjusa hekk huma:

|1987 Angelo Xuereb 55 | |Wilga Street | | | |M'Scala PP No. 12128 | | | |1988 Paul Mizzi | |Newstead | | Guze'| |Ellul | | | |Mercer Street, | | | |Victoria ID No. 34165G | | | |1988 Taddeo Mifsud 55 | |Marrubja Street | | | |Zejtun ID No. 479749M| | | |1990 Michael Scerri 3 | |Carmel Street | | | |Victoria, Gozo ID No. 58851G |

Ma' dawn hemm pendenti nkjesta bil-Maġistrat dwar mara, li għalkemm qatt ma ġiet rapurtata nieqsa, ilu ma jkun hemm aħbar tagħha għal diversi snin.

Ninsab infurmat li l-investigazzjonijiet dwar dawn il-każijiet għadhom sejrin.

ĦABS ĊIVILI - TENTATTIV TA' XI ĦARBA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra jekk din is-sena kienx hemm tentattiv ta' ħarba mill-Ħabs ta' Kordin?

X'passi dixxiplinarji jew kriminali ttieħdu dwar dan?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li din is-sena ma kien hemm l-ebda tentattiv ta' ħarba mill-Ħabs ta Kordin.

ĦABS ĊIVILI - DROGA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta u kemm-il darba nstabet droga fil-Faċilita' Korrettiva ta' Kordina mill-1 ta' Jannar, 1997 sal-lum?

Huwa minnu li nstabet droga fid-Division 6 tal-Ħabs li hija t-taqsima tas-Sigurta' Massima?

Kemm instabet droga f'din id-diviżjoni u xi kwalita' ta' droga kienet?

Saret xi nkjesta maġisterjali dwar dan l-aħħar inċident?

ONOR.

ALFRED SANT: Mill-1 ta' Jannar 1997 sas-17 ta' April 1997 kien hemm tliet okkażjonijiet meta nstabet id-droga fil-Ħabs.

Fid-29 ta' Marzu 1997 fid-Diviżjoni 6 tal-Ħabs instabet sustanza suspettuża li għadha qed tiġi analizzata u għalhekk għalissa ma jistax jingħad li din is-sustanza hi droga.

F'dan il-każ saret inkjesta mill-Maġistrat.

ĦABS ĊIVILI - UFFIĊĊJU TA' L-AMMINISTRAZZJONI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx priġunieri li jaħdmu fl-Uffiċċju ta' l- Amministrazzjoni tal-Ħabs?

Jekk hemm, kemm hemm u x'xogħol jagħmlu u taħt liema provvediment huwa awtorizzat dan ix-xogħol?

Hemm telefon f'dan l- uffiċċju li għalih għandhom aċċess?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li ma hemmx priġunieri jaħdmu fl- Uffiċċju ta' l-Amministrazzjoni tal-Ħabs.

ENEMALTA - BEJGĦ TA' PETROL U DIESEL

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Rigward il-bejgħ ta' unleaded petrol, leaded petrol u diesel mill- Korporazzjoni Enemalta, jista' l-Ministru jgħid għal kull prodott:- 1) kemm kien l-ammont (litres) mibjugħ, xahar b'xahar, fil-perjodu 1.1.97 sal- 31.3.97; 2) kemm kienu l-istess ammonti fl-istess xhur fit-tliet (3) snin preċedenti?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ENEMALTA - BEJGĦ TA' GASS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Rigward il-bejgħ ta' L.P.G. mill-Korporazzjoni Enemalta, jista' l-Ministru jgħid:- 1) kemm kien l-ammont (kg) ta' gass mibjugħ xahar b'xahar, fil- perjodu mill-1.1.97 sal-31.3.97; 2) kemm kienu l-istess ammonti fl-istess xhur fit-tlett (3) snin preċedenti?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Membru huwa kif jidher hawn taħt:

| |1997 |1996 |1995 |1994 | | |Kgs |Kgs |Kgs |Kgs | |Janna|1,664,|1,709,|1,812|1,571| |r |641 |226 |,608 |,792 | |Frar |1,485,|1,601,|1,502|1,541| | |755 |626 |,916 |,252 | |Marzu|1,430,|1,740,|1,501|1,510| | |312 |662 |,766 |,388 |

ENEMALTA - REGOLATURI/VALVIJIET TAĊ-ĊILINDRI TAL-GASS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid fil-preżent kemm il-Korporazzjoni Enemalta għandha stock ta':- a) regolaturi taċ-ċilindri tal-gass; b) valvijiet fiċ- ċilindri tal-gass?

Jekk f'dawn l-aħħar sitt (6) xhur ġietx awarded xi tender għall-importazzjoni ta' dawn it-tip ta' aċċessorji u jekk fl- affermattiv:- a) meta ġiet awarded it-tender; b) il-valur ta' l-istess tender; c) kemm huwa l-ammont ta' regolaturi u ta' valvijiet li se jiġu mpurtati; d) meta hu mistenni li dawn l-aċċessorji jaslu f'pajjiżna; u e) mingħand liema ditta/manufacturer se jinxtraw dawn l-aċċessorji?

ONOR.

Membru huwa kif ġej:

Il-Korporazzjoni Enemalta għandha:

a. stock ta` 3,200 regolatur taċ-ċilindri tal-gass tat-tip `switch on`; b. stock ta` 18,000 valvijiet għal dawn iċ-ċilindri.

Nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Membru li meta jiġu ordnati ċ-ċilindri ġodda, dawn jiġu bil-valvijiet magħhom.

L-ebda tender għall-importazzjoni ta` dawn it-tip ta` aċċessorji ma ġiet milqugħa f`dawn l-aħħar sitt xhur.

ENEMALTA - ĊILINDRI TAL-GASS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm fil-preżent il-Korporazzjoni Enemalta:- 1) għandha stock ta' ċilindri ġodda tal-10kgs, 12kgs u 15kgs; 2) jekk f'dawn l- aħħar sitt (6) xhur ġietx awarded xi tender għall-importazzjoni ta' dawn it- tip ta' ċilindri u jekk fl-affermattiv,:- a) meta ġiet awarded it-tender; b) kemm huwa l-ammont ta' ċilindri li se jiġu mportati; c) meta se jaslu f'pajjiżna dawn iċ-ċilindri; d) mingħand liema ditta/manufacturer se jintużaw dawn iċ-ċilindri; u e) il-valur ta' l-istess tender?

ONOR.

LEO BRINCAT: Fil-preżent, il-Korporazzjoni Enemalta għandha `ħażna` ta` 24,000 ċilindru ġodda ta` 12-il kilo.

Iċ-ċilindri ta` 10kgs u 15kgs qegħdin jitneħħew ftit ftit miċ-ċirkulazzjoni u, għaldaqstant, dawn it-tipi ta` ċilindri ilhom ma jiġu mpurtati mill-1993.

It-tender għaċ-ċilindri tal-gass ta` 12 kgs. qed tiġi pproċessata.

P.A. - INFORMAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għall-perjodu 1.11.96 sa 31.3.97:- 1) kemm kien ir-running cost (salarji, eċċ) ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar; 2) kemm kien in-numru totali ta' applikazzjonijiet għall-bini, modifikazzjonijiet, eċċ; 3) kemm kien in- numru ta' permessi li ġew approvati, maħruġa u mibgħuta lill-applikanti; u 4) kemm kien in-numru totali ta' mpjegati ta' l-Awtorita' (eskluż cleaners, xufiera u security guards)?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

BIRŻEBBUGIA - TRASFERIMENT TAL-MEDSERV

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Rigward it-trasferiment tal- Medserv għall-post f'Birżebbugia, jista' l-Viċi Prim Ministru:- 1) ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra site plan u pjanta dettaljata ta' l-area allokata għall-użu tal-Medserv f'Birżebbugia; 2) jgħid jekk sarx E.J.A. għal dan l- operat tal-Medserv f'Birżebbugia u jekk fl-affermattiv, ipoġġi kopja ta' l- istess rapport fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

MIŻIEB - LIMBORDIN - TISWIJA TA' TRIQ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex fl-inħawi ta' Limbordin (qrib il-Miżieb), it-triq prinċipali li mit-triq ta' Għajn Tuffieħa tieħu għal Mellieħa tiġi rranġata għaliex tant tinstab fi stat ħażin wara li għadda l-cable tad-dawl li uħud mill-bdiewa sewwew kif setgħu, l-istess triq, huma stess?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Membru li x-xogħol biex jiġi rranġat il-wiċċ tat-triq fl-inħawi ta` l-Imbordin inbeda u hu mistenni li jitlesta fi żmien qasir.

BIEDJA U SAJD - MIXED VEGETABLES FIL-BOTTIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jikkonferma li f'dawn l-aħħar ġimgħat ġie mportat f'Malta mixed vegetables fil-bottijiet?

Kemm kien importat minn dan il-prodott?

X'tibdil sar, jew hu mistenni li jsir fil-levies marbuta mal-prodotti agrikoli mill-1 ta' Novembru 1996 'il hawn?

Meta tħabbru dawn il-bidliet, u minn hu mistenni li jibbenefika minnhom?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiena nfurmat li fl-4 ta' Marzu 1997 ġew impurtati 1778.5 Kg ta' prodott fil-bottijiet taħt l-isem "Ratatouille" u li ġie diskritt mill-importatur bħala Mixed Vegetables.

Kampjun ta' dan il-prodott ġie sottomess lid-Dipartiment ta' l-Agrikoltura li kklassifika dan il-prodott bħala "Kaponata".

L-importazzjoni ta' Mixed Vegetables mhux suggetta għall ħlas ta' levy fuq l-importazzjoni waqt li l-importazzjoni tal-Kaponata taqa' taħt HS 2005.90.70.20 u hija soġġetta għall ħlas ta Levy ta' Lm 1.30 kull kilo.

Ma' sar l-ebda tibdil fil-levies marbuta mal-prodotti agrikoli mill-1 ta' Novembru 1996 l' hawn, ħlief li qed tiġi applikata aktar serjeta u trasparenza biex ma jsirux abbużi li setgħu saru fil-passat.

TJUR - TROBBIJA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien in-numru ta' persuni jew kumpanniji li rreġistraw li qed irabbu t-tjur fiċ-ċensiment li sar dan l- aħħar?

Kemm hi l-kapaċita' tat-trobbija li dawn il-produtturi rreġistraw?

Minn fejn huma dawk li rreġistraw?

Kemm-il processing plant ġiet rreġistrata?

Fejn jinsabu dawn il-plants hekk reġistrati?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor. membru li s' issa għada ma saret l-ebda reġistrazzjoni jew ċensiment ta' l-Industrija tat-tjur.L- eżerċizzju li sar kien biss notifika ta' dawk li jrabbu t-tjur jew li għandhom xi attivita fl-Industrija.

Kien meħtieġ li jsir dan l-eżerċizzju minħabba li l-informazzjoni li kellu d-Dipartiment kienet ilha ma' tkun aġġornata sa mill-1988 u għalhekk id- Dipartiment ma' setgħax jippjana il-futur ta' din l-industrija li taħt l- amministrazzjoni preċidenti tħalliet mingħajr ebda direzzjoni.

Sad-data tal-25 ta' April 1997, id-Dipartiment kellu 253 notifika f' Malta u 82 notifika f' Għawdex.

Il-kapaċita ta' dawk li nnotifikaw ser tiġi stabbilita wara li jsiru spezzjonijiet fuq l-irziezet.

Kien hemm notifika ta' 11 il-proċessur f' Malta u 5 f' Għawdex.

XEMXIJA - BUS SHELTER

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex il-bus shelter li hemm fejn il-Knisja tal-Kappuċċini, x-Xemxija, jinbidel ma wieħed iktar modern?

Billi l-ħġieġ ta' dan il-post kontinwament qed jitkisser minn xi nies li ma tantx għandhom x'jagħmlu, jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex dan ix-shelter isir ta' materjal ieħor?

Dan igħodd iktar u aktar billi dan hu wieħed mill-bus shelters l-aktar użati kemm minn Maltin, kif ukoll minn barranin.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena infurmat li dan il-bus shelter se jinbidel tant li l-ordni għalih saret xi żmien ilu għand id-Dipartiment tal- Manifattura u Servizzi.

DELIMARA - FANAL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Peress li f'dawn l-aħħar snin il-fanal ta' Delimara tħalla abbandunat u mitluq, b'konsegwenza li ġratlu bosta ħsara u anke nsterqu xi ħwejjeġ li kien fih, jista' dan jitranġa u jerġa' jibda jintuża għall-iskop li għalih dan kien inbena u li għal bosta snin kien serva?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Ngħarraf lill-Onor.

Membru illi huwa l-ħsieb tal- Gvern li dan il-Fanal jitranġa u jiġi mgħammar għal skopijiet ta' sorveljanza ta' navigazzjoni aħjar u li possibilment jerġa' jintuża bħala fanal.

HOMPESCH STEEL CO.

LTD.

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Minħabba li l-kumpannija Hompesch Steel Co. Ltd. li tinsab fi Triq id-Dejma, Tarxien, hija qrib taż- zona residenzjali ta' Bulebel iż-Żgħir, f'Ħaż-Żabbar, qed jittieħdu l- prekawzjonijiet kollha meħtieġa sabiex ir-residenti ma jbatux xi tip ta' inkonvenjent?

Jista' jkun li forsi huwa meħtieġ li jintużaw xi metodi oħrajn ta kif isir ix-xogħol sabiex ma tkunx ta' inkonvenjent għar- residenti?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.