MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 29 Il-Ġimgħa, 14 ta'Frar, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 29 Il-Ġimgħa, 14 ta' Frar, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ġimgħa, 14 ta' Frar, 1997

WERREJ MINUTI 489

RULING TA' MADAM SPEAKER 489

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 489

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 496

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 1997

IL-ĦDAX IL-JUM STABBILIT

MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD 498

AĠĠORNAMENT 522

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 523

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 548

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 28 li saret fit-12 ta' Frar, 1997 ġew konfermati.

RULING TA' MADAM SPEAKER

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): B'riferenza għall-avviż ta' Ksur ta' Privileġġ imqajjem mill-Onor.

Joe Cassar fis-Seduta Nru. 27 tal-11 ta' Frar, 1997 ninforma lill-Kamra li ntlaħaq qbil bejn l-Onor.

Membru u d- direzzjoni tal-ġurnal "Kull Ħadd" li fil-ħarġa li jmiss tal-Ħadd, 16 ta' Frar, 1997 tiġi ppubblikata mill-istess ġurnal dikjarazzjoni ta' dispjaċir għal kull inkonvenjent li seta' nħoloq lill-Onor.

Membru.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

AMBAXXATURI MALTIN

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l- Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru ġentilment jelenka l-ambaxxaturi Maltin li fil-preżent huma akkreditati għal Stati barranin?

Liema minnhom huma permanentement residenti fl-Istat barrani?

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għall- istqarrija għall-Istampa ppubblikata mill-ministeru fil-31 ta' Jannar, 1997.

WSC - KONSUM TA' ILMA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'inhu bħalissa l- livell tal-konsum ta' l-ilma?

Minn liema sorsi qed jiġi l-ilma kkonsmat lokalment?

Kemm hu n-numru ta' reverse osmosis plants bħalissa?

Liema minnhom qed jaħdmu fil-preżent?

Kemm-il train ta' produzzjoni hemm bħalissa f'kull każ?

X'tip ta' testijiet isiru fuq l-ilma li qed jiġi kkonsmat?

Kull kemm isiru?

X'inhuma r-riżultati li qed jinkisbu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Il-medja tal-konsum ta' l-ilma, bbażata fuq l-1996, kienet 114,200 metru kubu kuljum f'Malta u 7,140 metru kubu kuljum f'Għawdex, b'total ta' 121,345 metru kubu kuljum.

Is-sorsi tal-provvista ta' l-ilma huma mqassma hekk: 63% mill-impjanti tar-reverse osmosis u 37% mill-ilma ta' taħt l-art.

B'kollox hawn ħames impjanti tar-reverse osmosis li qed jitħaddmu mill- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-ilma b'dan il-mod:-

|Impjant |Trains |Trains | | |Install|Imħaddma | | |ati | | |Lapsi |12 |9(+1 matul | | | |il-lejl) | |Tigne |5 |0 | |Marsa |2 |1 | |Ċirkewwa |5 |3 | |Pembroke |12 |8 |

Il-korporazzjoni twettaq programm ta' analisi ta' kampjuni ta' l-ilma minn diversi lokalitajiet fuq skeda stabilita.

Dan l-eżerċizzju jkopri l- provvista ta' l-ilma mis-sors sal-vit fid-djar.

Dan il-programm qed jiġi rivedut biex jiġi intensifikat il-ħarsien tal-kwalita' u s-saħħa.

Id-dettalji tal-parametri u frekwenza li fuqhom isiru t-testijiet ta' l- ilma bil-vit qegħdin murija hawn taħt:-

Parametri Frekwenza Xahar Hmistax Odour " Colour " Taste " Turbidity (NTU) " Conductivity (uS/cm) " Free Chlorine mg/1 " Combined Chlorine mg/1 " Total Residual Chlorine mg/1 " Total Coliforms cfu/100 ml " Faecal Coliforms cfu/100ml " E. Coli cfu/100ml " Faecal Streptococci cfu/100 ml " Sulphite reducing Clostridia cfu/100 ml " Dissolved oxygen " Chloridesmg/1 " Nitratesmg/1 "

Minbarra l-ittestjar regolari fil-provvista ta' l-ilma l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-ilma tieħu ħsieb li kuljum isiru testijiet fis-sorsi tal-produzzjoni u fil-ġibjuni biex tassikura li t-taħlit tal-chlorine ikun ikkontrollat skond livelli tal-ħarsien għas-saħħa tal-konsumatur.

Skond analisi ta' dawn it-testijiet jidher li kien hemm titjib konsiderevoli f'inħawi fejn il-provvista hija diretta minn fuq l-impjanti tar-reverse osmosis jew fejn hemm taħlit bejn is-sorsi ta' l-impjant u mill-produzzjoni minn taħt l-art.

Iżda għad hemm lokalitajiet fejn il-provvista hija dipendenti direttament minn produzzjoni ta' l-ilma minn taħt l-art u l- kwalita ta' din il-provvista għadha medjokri.

It-titjib fil-kwalita ta' l-ilma qed ikompli jissaħħaħ bil-proġetti ta' bdil ta' mains fis-sistema tad-distribuzzjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jekk fhimt ir-risposta tal-Ministru sewwa jidher illi hemm numru ta' trains li matul il-lejl ma jkunux qed jaħdmu u wieħed mill-impjanti li hemm riferenza għalih m'hu qed jaħdem xejn.

Jista' l-Ministru jgħidli x'inhi r-raġuni għaliex dan l-impjant partikolari mhux qed jaħdem?

Jista' jikkonferma li ċerti trains m'humiex qed jitħaddmu bil- lejl għax f'dawk il-ħinijiet ikun hemm inqas konsum ta' ilma?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, rigward l-ewwel parti tad-domanda lill-Onor.

Interpellant nista' nserraħlu rasu li l-impjant ta' Tigne' mhux qed jaħdem għax bejn l-impjanti kollha hemm biżżejjed produzzjoni biex tlaħħaq mad-domanda.

GĦat-tieni parti tad-domanda nista' nikkonferma li r-raġuni li t-trains ma jaħdmux fil-għaxija hija għax f'dawk il-ħinijiet tonqos id-domanda għall- ilma.

Forsi l-Onor.

Ċensu Galea jixtieq ikun jaf ukoll li l-impjant ta' Pembroke iferra' fil-ġibjun ta' Misraħ Lewża, liema ġibjun huwa żgħir wisq u m'għandux il-capacity biex jesa' l-ilma kollu li jipproduċi dan l- impjant.

Għal din ir-raġuni l-WSC għamlet applikazzjoni sabiex tibni ġibjun akbar ġewwa Misraħ Lewża sabiex ikun jista' jlaħħaq mal-ħteġijiet tar-reverse osmosis ta' Pembroke.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: X'inhija l-full capacity tal-ġibjuni, in terms ta' ġranet ta' konsum, li fihom iferrgħu d-diversi mpjanti tar-reverse osmosis ?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, bħalissa m'għandix informazzjoni f'idejja, pero' jekk l-Onor.

Membru jagħmilli mistoqsija speċifika nkun nista' nwieġbu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jinformana x'inhi l-intenzjoni tal- Gvern fir-rigward tal-kuntratt tal-maintenance ta' l-impjanti tar-reverse osmosis?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Bħalma ntqal fl-Estimi ta' din is-sena, l- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għamlet studju ta' kemm jistgħu jiġu ffrankati flus jekk kemm-il darba x-xogħol tal-manutenzjoni tar-reverse osmosis jaqa' f'idejn il-korporazzjoni u ma jibqax isir min-nies tal- kuntrattur.

L-ammont imsemmi huwa ta' 'l fuq minn Lm1 miljun.

Pero' wieħed għad irid jara kif dan irid isir u r-raġuni hija waħda sempliċi għax qed nitkellmu fuq prodott li huwa importanti ħafna fil-ħajja tagħna u kwalunkwe takeover ta' l-impjanti tar-reverse osmosis trid issir b'mod li ma nikkaġunaw l-ebda inkonvenjent lill-konsumatur.

Nista' ngħid li bħalissa bdew diskussjonijiet preliminari mal-kuntrattur dwar id-diversi options u alternattivi ta' kif il-kuntrattur u l-korporazzjoni jistgħu jaħdmu flimkien u jaraw x'jista' jsir bil-kuntratt ta' manutenzjoni tar- reverse osmosis plants.

OPM - SPECIAL EXPENDITURE - APPARAT

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'apparat hemm il-ħsieb li jiġi stallat jew jinxtara fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru bħala special expenditure?

ONOR.

ALFRED SANT(Prim Ministru): Is-somma msemmija mill-Onor.

Interpellant se tintuża għax-xiri ta' tagħmir, apparat u makkinarju skond it-talbiet li saru għas-sena kurrenti fil-business plan tad-disa' dipartimenti li jaqgħu taħt il-Vot Numru 4 tar-Rikorrent - Uffiċċju tal- Prim Ministru, taħt il-cost centres 05 sa 14.

It-tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra turi l-infiq attwali f'dak li hu special expenditure taħt l-istess Vot matul dawn l-aħħar sitt snin.

Turi wkoll li s-somma minfuqa fl-1994 għall-istess ħaġa kienet kważi d-doppju ta' dak li ġie vvotat għal din is-sena.

għall-istess ħaġa kienet kważi d-doppju ta' dak li ġie vvotat għal din is- sena.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Michael Bonnici, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Il-Prim Ministru qed jgħid li għas-sena 1994 intnefaq id-doppju ta' l-ammont li hemm illum.

F'hiex kienet tikkonsisti din l-ispiża?

F'equipment, f'għamara jew f'affarijiet oħra?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Nista' ngħid għal dak li għandu x'jaqsam mas-Lm60,000 li huma maħsuba għal din is-sena.

GĦas-snin ta' qabel kien hemm equipment bl-istess mod u improvements to property, l-iktar xiri ta' equipment.

GĦal din is-sena hemm Lm2,000 midalji għal ħatriet fl-Ordni Nazzjonali, hemm apparat ġenerali għal diversi uffiċċji, hemm għamara u tagħmir ieħor simili, hemm xiri ta' vettura, hemm apparat speċjalizzat għall-Wireless Telegraphy Department, kif ukoll tiswija u ri-kalibrazzjoni ta' apparat eżistenti.

WSC - PROVVISTA TA' L-ILMA

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem l-Onor.

Jean Pierre Farrugia) staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba nqata' l-ilma fil-gżejjer Maltin f'dawn l-aħħar tliet xhur?

Kemm-il darba nqata' l-ilma fl-istess perijodu ta' żmien sena ilu?

Il-qtugħ fil-provvista ta' l-ilma hu marbut biss mal-qtugħ fil-provvista ta' l-elettriku?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qed tippreżenta tabelli b'dettalji ta' informazzjoni ta' kemm il-darba nqata' l- ilma fil-gżejjer Maltin matul ix-xhur ta' Novembru, Diċembru u Jannar tas- snin 1995 u 1996 rispettivament.

Dawn it-tabelli qegħdin jitpoġġew fuq il- Mejda tal-Kamra.

Minnhom tista' tinħareġ analisi fil-qtugħ tal-provvista ta' l-ilma.

Il-persentaġġ ta' inċidenza fil-qtugħ tal-provvista ta' l-elettriku bħala konsegwenza fis-sospensjoni fid-distribuzzjoni ta' l-ilma huwa baxx.

Jidher ukoll ċar l-effett ta' l-eżerċizzju fil-kontroll tat-telf ta' l- ilma li beda jiġi intensifikat minn Settembru li għadda.

Dan l-eżerċizzju jikkonsisti f'programm ta' xogħlijiet ta' tfittxija u tiswija ta' ħsarat fis-sistema tad-distribuzzjoni f'diversi lokalitajiet ta' Malta u Għawdex.

Ix-xogħlijiet tat-tiswijiet fil-mains issa qed jitħaffef minħabba li l- impjanti tekniċi allokati fid-distretti u s-sezzjonijiet tal-manutenzjoni qegħdin jikkonċentraw fuq din il-ħidma.

Ġie wkoll ingaġġat kuntrattur biex jieħu ħsieb it-tħaffir u r-reinstatement tat-tarmak.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jiġifieri l-Ministru qed jgħid li f'kull distrett hemm persuna responsabbli li tieħu ħsieb dawn ix-xogħlijiet jew hemm xi ħadd li jieħu ħsieb Malta kollha jew xi partijiet kbar?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Iva, hemm xi ħadd li hu responsabbli għal dan l- eżerċizzju li qiegħed isir area b'area - naturalment mhux qed isir f'Malta kollha f'daqqa.

Per eżempju, fost oħrajn, bħalissa qed isir fl-area ta' Raħal Ġdid u minħabba f'hekk in-nies ta' dik in-naħa sfortunatament jistgħu jbatu minn ċertu qtugħ.

Madam Speaker, hawnhekk irrid nirrimarka li bħala Gvern nixtiequ li l- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tagħti iktar informazzjoni meta tkun se tissospendi l-provvista ta' l-ilma f'każ li jkunu se jsiru dawn it-tip ta' testijiet għax ħafna drabi, fl-opinjoni tiegħi, m'hijiex qed tingħata biżżejjed informazzjoni liċ-ċittadini meta jkunu se jsiru t-tiswijiet meħtieġa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħid jekk ix-xogħol hux qiegħed isir mill-privat jew inkella mill-impjegati tal-gvern?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ix-xogħol ta' leakage detection isir minn impjegat tal-korporazzjoni.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm priġunieri fil-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin; kemm minnhom huma Maltin u kemm minnhom huma barranin; kemm minnhom huma rġiel u kemm huma nisa; kemm hemm priġunieri taħt l-24 sena; il-Maltin mill-liema postijiet huma ġejjin, u l-barranin mil-liema pajjiż huma ġejjin?

ONOR.

ALFRED SANT: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informzzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

PULIZIJA - ĊITAZZJONIJIET FUQ OVERSPEEDING

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem l-Onor.

Jean Pierre Farrugia) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm saru ċitazzjonijiet fl-aħħar 12-il xahar, xahar b'xahar u lokalita' b'lokalita', minħabba overspeeding?

Hemm xi ħsieb li jibdew jintużaw speed cameras?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

ALFRED SANT: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra Tabella li turi statistika dwar l-informazzjoni mitluba.

Il-possibilita' li jibdew jintużaw speed cameras qed tiġi kkonsidrata.

PULIZIJA - MOBILE KIOSKS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm hemm liċenzji tal-pulizija għal mobile kiosks f'Malta u Għawdex?

X'inhi l-policy tal-Gvern fir-rigward ta' għoti ta' liċenzji għal mobile kiosks?

ONOR.

ALFRED SANT: F'Malta u Għawdex hemm 62 liċenzji jew permessi għal mobile kiosks.

Jinħarġu wkoll, permessi temporanji għal jiem tal-festi reliġjużi u okkażjonijiet oħrajn, u dawn it-tipi ta' permessi jkunu validi minn ġurnata sa tlett ijiem biss.

Ma tinżammx statistika dwar dawn il-permessi.

Iċ-ċirkulari GĦQ 60/83 maħruġa mill-Kummisarju tal-Pulizija tirregola il- ħruġ ta' dawn il-liċenzji jew permessi.

Kull liċenzja hi suġġetta għal numru ta' kondizzjonijiet li jkunu stabbiliti fl-istess liċenzja.

Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-estratt miċ-ċirkulari msemmija rigward is-suġġett.

PULIZIJA - MOBILE KIOSKS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm permessi għall-mobile kiosks f'Malta u Għawdex?

X'inhi l-policy tal-Gvern fir-rigward ta' għoti ta' permessi għall-mobile kiosks?

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, nirriferi l-Onor.

Interpellant għat- tweġiba li għadni kemm tajtu għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 2536.

WSC - UFFIĊINI AMMINISTRATTIVI - TIBDIL

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem l-Onor.

Francis Zammit Dimech) staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk iċ-Chairman il-ġdid tal-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma ordnax tibdil konsiderevoli fl-uffiċċju tiegħu u jekk fl-affermattiv, fiex jikkonsisti preċiżament dan it-tibdil, min se jagħmel ix-xogħol fuqu jew jipprovdi s-servizzi meħtieġa u kemm se tkun l-ispiża totali li se tintnefaq għal dan l-iskop?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Bħalissa qiegħed jiġi studjat kif jista' jsir titjib ġenerali fl-uffiċini amministrattivi tal-Korporazjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma inkluż dak taċ-Chairman.

Ix-xogħol għadu qiegħed jiġi ddisinjat u l-istimi qegħdin jinġabru.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem L-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'passi ttieħdu u se jkomplu jittieħdu biex b'mod serju u effettiv, kif jemmen u jiddikjara l- Gvern Malti, niġġieldu biex il-Ħabs Ċivili ta' Kordin ma jibqax l- universita' tad-droga!?

ONOR.

ALFRED SANT: L-awtoritajiet tal-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin dejjem jieħdu l-miżuri neċessarji biex id-droga ma tidħolx il-ħabs.

Testijiet mediċi, bla ebda ordni jew kriterju iżda b'mod regolari, isiru fuq il-priġunieri għal traċċi ta' droga.

Bejn it-30 ta' Settembru 1996 u t-18 ta' Diċembru 1996 saru 550 test.

Minn dawn 542 irriżultaw negattivi u 8 pożittivi.

Minħabba raġunijiet ovvji mhux opportun li jingħad x'tip ta' miżuri qegħdin jew ser jittieħdu f'dan ir-rigward.

WIRELESS TELEGRAPHY - RADIO SAFETY CERTIFICATES

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem L-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm fil-fatt tinsisti t-Taqsima tal-Wireless Telegraphy fuq ħtiġijiet ta' radio safety certificates u din it-taqsima x'pariri tagħti lir-Registratur Ġenerali ta' Bastimenti u Baħrin biex iżomm ma' dawn l-esiġenzi?

X'tip ta' enforcement measures jeżistu f'dan is-sens?

L-ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll, f'isem il-Prim Ministru): Jien informat li l-ħtiega tar-radio safety certificate toħrog mill-Att Numru XI ta' l-1973 liema Att huwa amministrat mill-Awtorita Marittima ta' Malta.

Id-Dipartiment tal-Wireless Telegraphy jagħti lir-Registratur Ġenerali ta' Bastimenti u Baħrin dawk il-pariri li l-imsemmi registratur ikun jenħtieg fuq regoli u ċertifikati tar- radju dwar bastimenti.

Jien informat ukoll li enforcement measures jittieħdu mill-Awtorita Marittima skond l-Att imsemmi hawn fuq.

Dawn jittieħdu meta l- istallazzjoni tar-radju li bastiment partikolari għandu jkollu jinstab li ma tkunx konformi mal-ħtiġijiet; meta s-servizz tar-radju ma jkunx miżmum fi stat tajjeb ta manutenzjoni; meta dokumenti u ċertifikati ma jkunux validi; meta n-numru tuffiċjali jew operaturi tar-radju ma jkunux skond il-ħtieġa jew ma jkollhomx il-kwalifiki preskritti; u meta l- ħtiġijiet għal dak l-apparat tar-radju li jista jinġarr - li d-dgħajjes jew life-rafts huma meħtiega jġorru - ma jkunux konformi mar-regoli dwar tagħmir ta salvataġġ.

Irrid inżid li l-Att XI ta l-1973 jipprovdi ukoll għal multi u tiżmim ta bastiment għal reati kontra dan l-Att.

WIRELESS TELEGRAPHY - SIGURTA' TAL-ĦAJJA FUQ IL-BAĦAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'ħidma kostanti twettqet u trid tissokta twettaq it-Taqsima tal-Wireless Telegraphy biex jiġi assigurat li l-livell tat-teknika ta' l-apparat użat fuq il-vapuri jkun konformi mal-Konvenzjoni Internazzjonali dwar is-Sigurta' tal-Ħajja fuq il- Baħar?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Jien informat li l-ħidma li d-Dipartiment tal-Wireless Telegraphy iwettaq biex jassigura li l-apparat użat fuq bastimenti jkun jaqbel mal-Konvenzjoni Internazzjonali dwar is- Sigurta tal-Ħajja fuq il-Baħar billi jżomm ruħu aġġornat ma' l-iżvilupp teknoloġiku li jsir minn żmien għal żmien fir-Regolamenti Internazzjonali tar-Radju ta' l-Unjoni Internazzjonali bħal m'huma: l-European Telecommunications Standards Institute (ETSI), l-International Maritime Organisation (IMO) u l-International Mobile Satellite Organisation (INMARSAT).

Jien informat ukoll li bħala parti minn din il-ħidma d-Dipartiment tal- Wireless Telegraphy jattendi għall-konferenzi, seminars u laqgħat ta' l- organizzazzjonijiet imsemmija hawn fuq.

REĠISTRU ELETTORALI - KOMPUTERIZZAZZJONI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Prim Ministru: Xi ħames, sitt snin ilu, il-Kummissjoni Elettorali kienet għamlet studju dwar il-komputerizzazzjoni tar-reġistru elettorali u d-dokument tal-votazzjoni, u jidhirli li ħarġet tender għax-xiri ta' l- apparat meħtieġ.

Jista' l-Prim Ministru jgħid meta ħarġet din it-tender u min tefagħha?

Kemm kienu l-offerti?

Liema ntgħażlet u għaliex?

Meta fil- fatt ġie installat l-apparat u fiex jikkonsisti sewwa sew u kif jaħdem biex il-proċess elettorali jkun tassew trasparenti u nadif?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li t-tender għax-xiri ta' l-apparat ġiet ppublikata fil-21 ta' Awissu 1990.

Kien hemm ħdax l-offerta kif jidher fit-Tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Il-Kummissjoni Elettorali ta' dak iż-żmien għażlet offerta 9 option (d) ta Megabyte Ltd fuq bażi tal-kwalita' tar-ritratt, l-iżvilupp ta' software, il-kwalita' ta' hardware, iż-żmien li fih jingħata l-apparat, u l-prezz.

Il-parti l-kbira ta' l-apparat li jikkonsisti f'hardware u software ġie stallat f'Awissu ta' l-1991, u fis-snin successivi ġie miżjud b'hardware u software addizzjonali biex ilaħħaq ma l-ħtiġijiet ta' l-Uffiċċju u tal- Kummissjoni Elettorali.

Fl-operat ta' l-apparat hemm kontrolli u audit trails biex jassiguraw li l- proċessi jsiru b'mod korrett.

Ma dana kollu l-Kummissjoni Elettorali preżenti kienet ħasset il-ħtieġa ta' apparat aktar modern b'kontrolli adekwati u li jgawdi l-fiduċja tal-partijiet kollha u għalhekk ħarġet tender biex jinxtara dan l-apparat.

Din it-tender qegħda tiġi pproċessata u dalwaqt isiru r-rakkmandazzjonijiet finali.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid meta l-persuna bl-I.D. No. 252573 (M) li d- dettalji tagħha qed nibgħathom separatament se jingħata akkomodazzjoni alternattiva?

F'liema stadju waslet l-applikazzjoni tiegħu?

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): Jien informat illi l- applikazzjoni indikata tirrigwarda familja ta' raġel, mara u tarbija li qed jgħixu ma' persuna oħra.

Bħal dan il-każ hemm 'il fuq minn 1000 ieħor fil-waqt li n-numru ta' postijiet vojta hu limitat.

Għal din ir-raġuni ma nistax ngħid meta se jingħataw akkomodazzjoni.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kif safejn hu possibbli, kull priġunier fil-Ħabs Ċivili ta' Kordin ikun imħolli jissodisfa l-bżonnijiet tal-ħajja reliġjuża, spiritwali u morali tiegħu billi jattendi servizzi reliġjużi u laqgħat forsi anke ta' talb fl-istituzzjoni stess u li jkollu aċċess għall-letteratura reliġjuża?

ONOR.

ALFRED SANT: Kif jipprovdu r-regolamenti tal-ħabs, fil-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin il-priġunieri huma liberi li jipprattikaw ir- reliġjon tagħhom.

Infatti, diversi għaqdiet reliġjużi jagħtu s-servizz tagħhom permezz ta' laqgħat ta' talb, pariri u anke support morali.

Skond l-imsemmija regolamenti, l-letteratura reliġjuża li titqassam trid tiġi approvata mill-awtoritajiet tal-ħabs.

MADAM SPEAKER: Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' Karti fuq il-Mejda.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Tabella li turi n-numru ta' applikazzjonijiet pendenti għas-servizz tat-telefon fil-5 ta' Frar 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3097.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ċertifikat dwar l-importazzjoni ta' għasafar mill- Ingilterra, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3085;

Statistika dwar applikazzjonijiet għal żvilupp approvati jew miċħuda mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar matul Diċembru 1996 u Jannar 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3094;

Avviż Legali Nru 23 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li jemendaw ir- Regolamenti dwar il-Ħarsien ta' l-Għasafar u tal-Fenek Selvaġġ; u

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni mitluba għall-mistoqsija parlamentari numru 2887.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Kopja tal-kuntratt ta' impieg tas-Sur Martin Debono fil-kariga ta' senior secretarial official bħala assistent personali fil- Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni b'effett mid-29 ta' Novembru 1996, bi tweġiba għall-mistoqsija palamentari numru 2782; u

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru tat-Trasport u Portijiet): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 22 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li jemendaw ir-Regolamenti dwar in-Nollijiet għal Servizz tal- Valiġġa u tal-Passiġġieri għal Għawdex.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, għandi żewġ dokumenti oħra quddiemi li, bil-permess, nixtieq inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

MADAM SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva).

Il-permess ingħata

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 23 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Ħarsien ta' l-Għasafar u tal-Fenek Selvaġġ.

u f'isem il-Prim Ministru inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 24 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Liċenzi tal-Pulizija (Emenda Nru 2).

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 1997

IL-ĦDAX IL-JUM STABBILIT

MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitat, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Il-Kumitat għandu quddiemu għad-diskussjoni l-Voti tal- Ministeru tal-Biedja u Sajd.

Skond il-Mozzjoni Nru 37 tal-15 ta' Jannar, 1997 il-ħin tad-diskussjoni tal-lum għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema ta' l-Oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall-Gvern.

Nistieden lill-Ministru tal-Biedja u Sajd biex iressaq ir-riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u Sajd): Mr Chairman, nipproponi:

VOT 51 - MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 6,517,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 51 - Ministeru tal-Biedja u Sajd, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas- sena 1997.

VOT XIV - MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,685,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XIV - Ministeru tal-Biedja u Sajd, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas- sena 1997.

THE CHAIRMAN: Rimarki.

L-Onor.

Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Chairman inressaq din l-emenda:

VOT 51- MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD

Personal Emoluments

Item 11 - Ministru

Ħassar iċ-ċifra "Lm 10,297" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm10,296".

Delete the figure "Lm 10,297" and substitute therefor the figure "Lm 10,296".

Mr Chairman, għalija dan huwa qasam ġdid għax kif taf il-Kamra s-soltu nitkellem fuq affarijiet ta' natura totalment differenti.

Is-soltu kont nitkellem fuq l-ilma u l-enerġija u din hija l-ewwel darba li qiegħed nitkellem bħala shadow minister għall-Ministeru tal-Biedja u Sajd.

Sur President, kulħadd jaf li l-biedja u s-sajd huma żewġ industriji li għalkemm jikkontribwixxu bejn 2% u 3% tal-GDP nazzjonali, f'pajjiżna xorta waħda għandhom importanzjoni jew rilevanza kemm mil-lat soċjali kif ukoll mil-lat ekonomiku.

Il-biedja u sajd huma żewġ industriji li joperaw f'parametri komplessi.

L-ewwel għan tal-biedja u s-sajd għandu jkun - u hekk hu - li jforni provvista adegwata u kontinwa ta' varjeta' ta' prodotti ta' l-ikel u għaldaqstant l-istess industriji tal-biedja u sajd għandhom ikunu mibnija fuq sisien sodi u moderni.

It-tieni għan ta' dawn l- oqsma għandu jkun li dawn iridu jimmiraw għal target ta' self sufficiency kemm jista' jkun għoli.

It-tielet għan għandu jkun li dawn l-industriji jkunu attrezzati b'mod li l-provvista tad-diversi prodotti isiru bl-iżjed mod effiċjenti ħalli b'hekk il-konsumatur ikun moqdi adegwatament bl-inqas prezzijiet possibbli u fl-istess ħin min-naħa l-oħra l-bidwi, is-sajjied u r-raħħal ikollhom qligħ tajjeb u xieraq.

Dan il-qligħ għandu jkun tali li minbarra li jipprovdi għajxien diċenti lill-operaturi f'dawn l-oqsma, l- istess operaturi għandu jibqagħlhom id-dħul neċessarju biex ikunu jistgħu jkomplu jkabbru u jinvestu fin-negozju tagħhom.

Il-biedja u s-sajd huma wkoll żewġ oqsma li, minbarra li joperaw fis-sistema tas-suq, jiddependu wkoll ħafna mill-ambjent naturali u l-klima ta' madwarna.

Kulħadd jaf li ħafna xita, speċjalment dik barra minn żmienha, kif ukoll in-nixfa u l-mard fl-uċuh tar-rabaż, huma l-ikbar uġiegħ ta' ras tal-bidwi u tar-raħħal.

Mr Chairman, fil-każ tas-sajd kulħadd jaf li l-maltemp hu l-ikbar inkonvenjenza, biex hawn ma nsemmux ukoll il-ħsara kbira li ssir bit- tkarkir irresponsabbli f'żoni ristretti, kif ukoll mis-sajd sfaċċat meta jkun hemm xi ħadd bravu li jmur jitfa' l-bombi fil-baħar biex joqtol il- ħut.

Dan huwa uġiegħ ta' ras għas-sajjied.

Madanakollu wieħed bilfors irid iżid fattur ieħor, ċioe' l-ambjent kollu ta' madwarna.

Bħalma jaf kulħadd pajjiżna huwa ċkejken u l-bidwi jew ir-raħħal irid joqgħod attent ferm sabiex bl-operat tiegħu ma jħallix impatt negattiv fuq l-istess ambjent.

Per eżempju, hawnhekk qed nirriferi għall-ħsara li tista' ssir lill-ħażna ta' l-ilma tal-pjan bl-użu li ma jkunx kontrollat ta' pestiċidi, kif ukoll il-ħsara li tista' tiġri lill-ilma tal-pjan meta jkollok farms li ma jkollhomx drenaġġ adegwat kif suppost.

L-użu ta' metodi illegali tas- sajd li għadni kif semmejt, jiġifieri t-tkarkir f'żoni ristretti, kif ukoll overfishing ġenerali - kulħadd jaf li fil-Mediterran għandna overfishing - jistgħu wkoll iħallu impatt negattiv fuq l-industrija tas-sajd.

GĦalhekk dan kollu jġibni għall-punt prinċipali tal-ħsieb tiegħi.

Mr Chairman, fl-ambjent li ngħixu, żgur li dawn iż-żewġ oqsma għandhom jiġu kkurati u mkabbra kontinwament b'sistemi effiċjenti fuq sisien sodi u b'mod sostenibbli.

Il-mission statement taż-żewġ oqsma għandu jkun "provvista ta' prodott bnin bl-inqas spiża għall-konsumatur iżda bi qligħ xieraq u ġust għall-bidwi, għar-raħħal u għas-sajjied, bi proċess sostenibbli u bl-inqas impatt negattiv fuq l-ambjent ta' madwarna".

L- effiċjenza għandha tkun il-mutur ta' dawn iż-żewġ oqsma.

Il-bdiewa, is- sajjieda u r-raħħala li jaħdmu b'tant ħeġġa, bżulija u tbatija f'dawn l- oqsma jafu ferm tajjeb li fiż-żmenijiet ta' llum it-teknoloġija u l- effiċjenza huma kollox u nafu wkoll li biex wieħed jimxi u jikber f'dawn l- oqsma jrid bilfors jimxi maż-żmenijiet u jsir effiċjenti bħal u daqs sħabu li jaħdmu f'pajjiżi oħra, b'mod partikolari f'pajjiżi Ewropej.

Illum kull bidwi, kull raħħal u kull sajjied jaf u huwa konxju tal-fatt li llum wasalna fi żmien li jew tarma jew iżżarma.

Spiċċa ż-żmien tad- dilettantiżmu.

Sur President, hawnhekk irrid nagħti ħarsa lura fuq fuq - għax naf li sħabi se jitkellmu fuq dawn l-affarijiet ukoll - lejn x'sar f'dawn l-oqsma tal-biedja u s-sajd matul l-aħħar disa' snin u nofs meta fil-pajjiż kellna Amministrazzjoni Nazzjonalista.

Jekk wieħed ikollu jħares lejn il-Programm Elettorali tal-Malta Labour Party jinduna li dan l-istess programm jagħti stampa negattiva għall-aħħar dwar ix-xogħol kollu li sar f'dawn l-oqsma matul id-disa' snin u nofs ta' Amministrazzjoni Nazzjonalista.

GĦall- kuntrarju l-bdiewa, is-sajjieda u r-raħħala jafu li kellhom esperjenza ta' xita ta' ġid u għajnuniet fl-istess perijodu.

L-investiment f'dawn l-oqsma kien sostanzjali.

Ħalli nibdew b'fergħa importanti tal-biedja, jiġifieri l-edukazzjoni u t-taħriġ

Sur President, sa qabel l-1987 fl-GĦammieri taparsi kien hemm skola tal- biedja.

Studenti bla skola u bla sengħa partikolari kienu jiddaħħlu f'din l-iskola li kienet isservi bħala ventilatur biex dawn l-istess żgħażagħ, mingħajr ma jingħataw it-taħriġ adegwat, ikollhom iċ-ċans jibqgħu deħlin u jsiru impjegati mal-gvern.

Wara l-1987 dawn l-affarijiet spiċċaw.

Din l- iskola għaddiet f'idejn id-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni u l-ingaġġ ta' l- istudenti f'din l-istess skola beda jsir skond kwalifiki adatti.

Ta' min jgħid li din l-iskola bdiet tipproduċi żgħażagħ imħarrġa sew u wħud minnhom saħansitra komplew jispeċjalizzaw f'diplomas barra minn Malta wkoll.

Fl- istess perijodu, jiġifieri mill-1987 sa l-1996, twaqqaf ukoll l-Institute of Agriculture fl-Universita' bl-għan li dan il-qasam ukoll ikompli jikber fuq linji professjonali.

Mr Chairman, din in-naħa tal-Kamra dejjem emmnet u tibqa' temmen li l- bdiewa għandhom jiġu mħarrġa fuq linji moderni u xjentifiċi għax aħna nemmnu li b'hekk biss din l-industrija tista' tkompli tikber b'mod effiċjenti u sostenibbli.

Marbut ma' dan it-taħriġ edukattiv ġie mwaqqaf ukoll laboratorju ġdid mgħammar b'apparat modern fejn, per eżempju, bdiet issir analisi ta' ħamrija, ta' l-ilma tat-tisqija, kif ukoll ta' l-għalf tal-bhejjem.

Dan il-laboratorju flimkien mal-librerija li kienet ġiet imwaqqfa għadhom jagħtu servizz utli lill-bdiewa u lir-raħħala sal-ġurnata ta' llum.

Mr Chairman, żvilupp ieħor li seħħ b'rata qawwija kien l-iżvilupp fil- bini ta' serer.

Il-bini tas-serer kien inkoraġġit u ssussidjat matul l- istess perijodu.

Kienu ġew introdotti serer li huma managed elettronikament b'sistemi state of the art.

Dan l-investiment issarraf fi produzzjoni ta' prodotti ġodda, bħaċ-cherry tomatoes u frawli matul is- sena kollha li minnhom iggwadanja kemm il-bidwi kif ukoll il-poplu Malti.

Fir-raba fejn hemm l-experimental farm ta' l-GĦammieri kienu ġew introdotti wkoll fuq mod gradwali xtieli u żrieragħ ta' prodotti ġodda għal pajjiżna.

Wara li kienu saru l-esperimenti neċessarji wħud minn dawn ix- xtieli u żrieragħ bdew jiġu mkabbra lokalment bir-riżultat li llum il- pajjiż għandu provvista ta' ċerti prodotti matul is-sena kollha, meta kulħadd jaf u jiftakar li sa ftit snin ilu dawn il-prodotti kienu pprovduti fix-xhur ta' l-istaġun tagħhom biss.

Per eżempju, nistgħu nsemmu t-tadam, il-ħjar, il-brunġiel, il-frawli u prodotti oħra.

Fir-rigward taċ-ċereali, ta' min ifakkar li kienet ġiet introdotta silla ġdida, liema silla kienet magħrufa bħala silla "Tuneżina", li hija ta' kwalita' aħjar minn dik is- silla li kien ikollna qabel fil-pajjiż.

Rigward il-pitkalija, ta' min wieħed jgħid li saret pitkalija ġdida u x- xogħol li sar kien jikkonsisti f'bini ta' stores ġodda; saret l- introduzzjoni ta' crates ġodda għall-frott u l-ħxejjex; ġie stallat apparat għall-ħasil ta' l-istess crates; kien hemm bini ta' uffiċini ġodda; u access road ġdida biex jiġu eliminati inkonvenjenzi għall-bdiewa, pitkala, vendituri u għall-pubbliku in ġenerali.

F'din il-pitkalija l-ġdida ġiet ukoll stallata sistema ġdida komputerizzata li bis-saħħa tagħha l-bejgħ u x- xiri tal-prodotti jsir b'mod aktar trasparenti u fl-istess ħin il-bidwi jirċievi l-ħlas tiegħu f'iqsar żmien.

Ta' min ifakkar ukoll li l- Amministrazzjoni Nazzjonalista kienet ħallset lura nofs l-ammont tal- kontribuzzjonijiet tas-sigurta' soċjali li bħalma jaf kulħadd dawn jammontaw għal mijiet ta' eluf ta' liri fis-sena.

Fl-istess perjodu ġie mwaqqaf il-Micro Propagation Centre.

Dan iċ-ċentru l-ġdid jagħti l-fakulta' li b'sistemi ġodda xjentifiċi jkunu jistgħu jitnisslu xtieli u siġar.

Din hija sistema moderna li timxi fuq linji xjentifiċi u permezz tagħha ċertu siġar li kellna fil-pajjiż, li llum kważi spiċċaw, bdew jerġgħu jiġu mkabbra.

Din is-sistema ta' tnissil tagħti l- lok lill-bdiewa tagħna li jkunu jistgħu jkabbru xtieli, pjanti u siġar oħra u dawn ikunu jistgħu jiġu esportati.

Fi żmien l-Amministrazzjoni Nazzjonalista kellna wkoll l-introduzzjoni tad-drip irrigation.

Id-drip irrigation hija innovazzjoni li ġiet introdotta bejn l-1986 u l-1996 u daħlet f'pajjiżna bis-saħħa ta' sussidju qawwi min-naħa tal-Gvern lejn il-bdiewa tagħna.

Din is-sistema għamlet rivoluzzjoni f'dak li għandu x'jaqsam ma kwantita' u kwalita' ta' prodotti.

B'din is-sistema daħħalna wkoll l-effiċjenza fejn jidħol l-ammont ta' ilma meħtieġ għat-tisqija u ovvjament naqqset bil-bosta t-tbatija lill-bdiewa.

Biex ngħid hekk, spiċċa dak iż-żmien ta' meta l-bidwi kien joqgħod imur idur mas-siġar u jagħmel il-konok jew inkella meta l-bidwi kien imur joqgħod idur bejn ix-xtieli tal-brunġiel, tat-tadam u tal-bżar aħdar u jogħod jagħmel il-kanali biex isaqqi.

Dak iż-żmien spiċċa u miegħu spiċċat dik it-tbatija li l-bidwi kien ibati biex joqgħod jonqox ir-raba' u jaqla' l-ħaxix ħażin.

Dawk huma affarijiet tal-passat u bis-saħħa tad-drip irrigation daħlet l-effiċjenza anke fit-tisqija tar-raba'.

Ta' min wieħed jgħid li s-sistema tad-drip irrigation ma daħletx sempliċement għax ġew intordotti pipes, nozzles u valves - magħrufa mill-bdiewa bħala beżżuli - iżda din is-sistema daħlet ukoll f'pajjiżna peress illi fil-pajjiż kien hawn provvista ta' ilma tat-tisqija.

Prinċipalment din il-provvista ta' ilma tat-tisqija ġiet mill-impjant tat-tisfija ta' l-ilma tad-drenaġġ li hemm f'Sant'Antnin - liema impjant kien ġie imsaħħaħ u mkabbar - u anke mill-aquifer, mill-ilma tal-pjan.

Kien hawn ħafna nies - din m'hijiex xi ħaġa sigrieta għax kulħadd jaf biha - u bdiewa li abbużaw billi ħaffru ħofor fil-blat u bdew itellgħu l-ilma mill-aquifer, kif ukoll kien hemm bdiewa li bdew itellgħu ilma mill-aquifer b'mod partikolari f'areas fejn hemm l-ilma salmastru.

Dan kollu ta r-riżultat li bis-saħħa tad-drip irrigation prattikament il-biejda f'pajjiżna ġiet rivoluzzjonata.

Mr Chairman, hawnhekk nitolbok tippermettili nagħmel mistoqsija lill- Ministru għar-rigward ta' l-irrigation għax nixtieq inkun naf mingħand l- Onor. Noel Farrugia x'beħsiebu jagħmel il-Gvern tiegħu għar-rigward ta' provvista ta' ilma għat-tisqija.

X'se jagħmel fejn tidħol it-tisfija ta' l- ilma fis-sewage treatment plants u xi ħsieb għandu l-ministeru tiegħu biex jiġbor ir-run-off water li tant konna nisimgħu bih?

Issa huma qegħdin fil- gvern u l-honeymoon għadda u allura suppost li llum il-Ministru diġa' għandu l-pjan għal dawn l-affarijiet.

GĦalhekk jien nerġa' nistaqsi lill- Ministru li peress li issa kulħadd jaf li sa ftit snin oħra l-ilma kollu tad-drenaġġ irid jiġi msaffi fi treatment plants, xi ħsieb għandu l-Gvern li jutilizza dan l-ilma kollu li jiġi msaffi mill-ilma tad-drenaġġ?

Kulħadd jaf li se jkun hawn available għat-tisqija għexieren ta' miljuni ta' glanen ta' ilma kuljum li jiġu msaffija mid-drenaġġ, dak li nsejħulu second class water.

X'se jagħmel bih dan l-ilma l-Gvern u min se jieħu ħsiebu?

Mr Chairman, ma tistax titħadded fuq is-settur tal-biedja mingħajr ma ssemmi esportazzjoni tal-patata.

Irrid ngħid li mill-1987 sa l-1996 hawnhekk ukoll ix-xogħol ġie ristrutturat kompletament ta' min jgħid li mill-bidu nett ta' l-Amministrazzjoni Nazzjonalista fl-1987 kienet iddaħħlet is-sistema ta' grading tal-patata.

Illum kulħadd jaf li biex tesporta trid tipprovdi prodott ta' kwalita' mingħajr ħsara.

Illum spiċċa dak iż-żmien meta l-patata kienet tiġi esportata fl-ixkejjer u fl-istess xkejjer kien ikun hemm ukoll affarijiet oħra bħal ħamrija u laqx u mbarazz ieħor.

Hemmhekk kienet saret ħsara konsiderevoli għall-esportazzjoni tal- patata minn Malta.

Dawk iż-żmenijiet spiċċaw.

Irrid infakkar ukoll li fi żmienna l-patata kienet bdiet tiġi esportata jew fi freezers bl-iskop li l- prodott jitwassal barra fl-aħjar kondizzjoni possibbli.

F'dan ir-rigward ukoll kienet inbidlet il-proċedura u s-sistema kollha ta' kif kien isir it-tendering ta' l-esportazzjoni għax qabel l-1987 il- proċedura tal-ħruġ u l-adjudication tat-tender kien isir bil-magħluq fejn ħafna mistoqsijiet u allegazzjonijiet kienu joħorġu minn sistema ta' dak it- tip.

Kien il-Gvern Nazzjonalista li fetaħ il-proċess kollu u waqqaf l- export marketing board, ifformat fost l-oħrajn minn uffiċjali tad- dipartiment u minn membri tal-Koperativa Ċentrali tal-Bdiewa, llum il- ġurnata jiftaħ it-tenders tal-bidders quddiem l-istess bidders; kollox bil- miftuħ u kollox mingħajr ħabi.

Ir-riżultat ta' din il-ħidma għaqlija tal- Gvern Nazzjonalista f'dan il-qasam kif ukoll il-bdil radikali fil-proċedura tat-tender ta riżultat eċċellenti.

Kulħadd jaf li fejn fl-1986 il-bidwi kien jitħallas mas-Lm6 għal kull qantar patata li kien jesporta, fl-1996 il-prezz għal kull qantar tela' għal madwar Lm14 kull qantar; jiġifieri l-prezz li bih tħallas il-bidwi tela' iżjed mid-doppju, minn Lm6 għal Lm14 kull qantar.

Dan ġara bejn l- 1986 u l-1996.

Dan seta' jseħħ peress li l-Gvern Nazzjonalista ta' dak iż- żmien b'politika għaqlija rnexxielu jelimina d-dazju - dan id-dazju kien jitħallas fil-pajjiż li jirċievi l-patata - li kien jitħallas fuq patata esportata minn Malta lejn il-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Qabel kien ikun hemm dazju ta' 21% fuq il-patata li tasal sa l-aħħar ta' April u dazju ieħor ta' 21% fuq il-patata li kienet tasal fix-xahar ta' Mejju.

Il-Gvern Nazzjonalista kien neħħa dawn iż-żewġ dazji u għalhekk illum il-bidwi Malti jista' jkun kompetittiv fil-bejgħ tal-patata barra minn Malta.

Dan ifisser li wara l-1987 il-patata kollha esportata lejn l-Unjoni Ewropea tneħħielha d-dazju minn fuqha u b'hekk il-bidwi beda jiggwadanja u jitħallas iżjed tal- patata li jesporta.

Ovvjament, mal-bidwi gawda wkoll pajjiżna.

Fil-qasam tar-raħħala rrid nitkellem daqsxejn fuq fuq għax hawn sħabi li jridu jitkellmu warajja.

Irrid ngħid li anke f'dan il-qasam saru avvanzi kbar bis-saħħa ta' l-għajnuna u s-sussidji li kien jagħti l-Gvern Nazzjonalista.

Wieħed jista' jagħti ħarsa lejn l-industrija taċ-ċanga u lejn il-produzzjoni tal-ħalib.

Rigward l-industrija taċ-ċanga wieħed irid jgħid illi l-politika ta' kompetizzjoni aktar ħielsa ġabet magħha aktar effiċjenza min-naħa ta' l-industrija u min-naħa tiegħu l-Gvern ħass li kellu jagħti aktar għajnuna finanzjarja.

Ċertament li dawn il-fatturi kollha flimkien għenu biex din l-industrija setgħet tkompli tikber bejn l- 1987 u l-1996.

Irrid infakkar li fl-1987 il-merħliet li kellna fil-pajjiż, b'mod partikolari l-merħliet tal-baqar u l-mogħoż, kienu jinstabu fi stat ta' kriżi għax kien hawn il-mard tat-tubercolosis u brucellosis u biex jelimina dan il-mard il-Gvern Nazzjonalista kellu jieħu azzjoni drastika.

Per eżempju, fl-industrija taċ-ċanga l-Gvern kellu jagħmel skema ta' eradication u qatel il-bhejjem morda kollha.

Id-Dipartiment ta' l- Agrikoltura kellu jħallas allowance għal sitt xhur sħaħ lil kull raħħal li kellu l-farm tiegħu milqut mill-mard.

Fl-istess perjodu kienet saret disinfection ta' kull farm li kien milqut mill-mard u r-raħħala kienu ngħataw kull għajnuna neċessarja kemm finanzjarja u kemm teknika biex setgħu jerġgħu jkabbru u jimmodernizzaw il-farms tagħhom.

Wara li l-baqar morda ġew maqtula d-dipartiment kien ipprovda, mingħajr ħlas, lill-istess raħħala baqar ġodda tad-demm Olandiż.

Ta' min jgħid ukoll li fl-istess perjodu kienet ġiet introdotta l-levy fuq ta' ċanga li kienet tiġi importata f'forma ta' catering cuts.

L-ammont ta' levy li nġabar, li jammonta għal madwar Lm100,000 fis-sena, beda jingħata lura f'sussidju lill- koperativa tar-raħħal.

Ir-riżultat ta' dan kollu allura, Mr Chairman, huwa li f'dan il-qasam fil-perijodu ta' l-1987 sa l-1996 il-produzzjoni tal-ħalib ġiet imkabbra madwar 32% filwaqt li l-produzzjoni taċ-ċanga, jiġifieri tal-laħam maqtul, ġiet imkabbar b'madwar 15%.

Mr Chairman, nixtieq li għandi ċans nidħol fid-dettall, per eżempju, x'għamel id-dipartiment u x'għamel il-gvern ta' qabel f'dak li jirrigwardja l-kriżi l-oħra li kien hawn fil-pajjiż u kulħadd jaf li l- mogħoż fil-pajjiż kienu milqugħtin bil-marda tad-deni irqiq u kulħadd jaf il-mezzi kollha li ħa l-Gvern preċedenti biex neħħa din il-marda tad-deni irqiq.

F'pajjiżna kulħadd jaf li r-raħħala ġew mgħotija mogħoż ġodda jew inkella ngħataw kumpens.

Din il-marda kienet ġiet imneħħija kważi mija fil- mija.

Fir-rigward il-fniek u tjur nista' ngħid li speċjalment fil-farm li hemm fl-Għammieri ġew introdotti rati ġodda kemm ta' fniek u kemm ta' tjur kif ukoll bdiet issir trobbija ta' dawn l-ispeċi, bħas-summien, bħal- farawni u faġani u mbagħad, wara li kienu saru esperimenti fil-farm, ir- raħħala ta' pajjiżna ngħataw iċ-ċans, ingħataw l-għajnuna u kull faċilita' biex bdew irabbu l-istess annimali fuq sistema kummerċjali.

Rigward l-industrija tal-majjal, Mr Chairman, ta' min jgħid li wara l- 1987 l-industrija tal-majjal kienet ġiet mibdula minn waħda bbażata fuq kwota ta' majjaliet għal waħda bbażata fuq kwantita' ta' majjal għall- qatla.

Il-kwota' tal-qatla kienet ġiet gradwalment miżjuda.

Inbnew ukoll coldstores kbar apposta biex jiġu wżati għal skop ta' ħażna tal-majjal maqtul.

Infakkar li kienu ġew introdotti rażeż ġodda ta' majjal u r- riżultat kien produzzjoni aktar effiċjenti u laħam aktar bnien.

Ġew introdotti wkoll, bl-għajnuna finanzjarja tal-gvern, makkinarju modern bħal refrigerated vans għal ġarr tal-majjal maqtul bl-iskop ta' iġene aħjar.

Dawn il-miżuri kollha, Mr Chairman, waslu biex ir-raħħal sar iżjed effiċjenti u allura l-livell ta' għajxien tiegħu tjieb sostanzjalment.

Fil-perijodu ta' 1987 sa l-1996, l-ammont ta' majjal maqtul fil-biċċerija żdid madwar 20%.

U ta' min jgħid li sas-sena l- oħra ċ-ċifra tal-majjal maqtul fis-sena li għaddiet laħaq kważi ċ-ċifra ta' 9 miljun kilo.

Nitkellmu ftit, Mr Chairman, rigward is-sussidju u l-għajnuna finanzjarja.

Ta' min jgħid li sa qabel l-1994 l-għajnuna jew sussidju kien ikun dirett lill-għajnuna jew sussidju lill-oqsma tal-biedja u sajd kien ikun dirett, kien isir forma diretta mid-Dipartiment tal-Biedja u Sajd.

Dan normalment , Mr Charman, kien jissarraf f'bini ta' ġwiebi, irzizet u serer, xiri ta' makkinarju agrikolu u xiri ta' opri tal-baħar.

Fl-1994 mr Chairman, ġiet introdotta skema ta' sussidju ta' għajnuna finanzjarja għall-agrikoltura li permezz tagħha bdiewa u raħħala kienu taw sussidju ta' madwar 4.5% għal perijodu ta' ħames snin fuq self minn barra kummerċjali għall-proġetti fl-argikoltura.

B'hekk il-bdiewa u r-raħħala ngħataw għajnuna oħra biex ikunu jistgħu jirranġaw u jkabbru n-negozju tagħhom.

Mr Chairman, rigward l-għajnuna infrastrutturali ta' min isemmi li anke l- Enemalta kienet tagħti s-sehem fil-qasam ta' l-agrikoltura għax fejn qabel biex wieħed jingħata provvista tad-dawl elettriku kien ried ikun f'distanza ta' mhux iżjed minn 100 pied mis-sistema tad-distribuzzjoni, l-Enemalta kienet bidlet ir-regolamenti tas-supply u tawlet din id-distanza minn 100 għal 500 pied.

B'hekk ħafna bdiewa li kienu joqogħdu f'areas daqsxejn il- bogħod mill-eqreb parti tas-sistema tad-distribuzzjoni ngħataw iċ-ċans - sakemm ma kenux iżjed minn 500 pied - li jdaħħlu s-supply ta' l-enerġija elettrika b'spiża żgħira.

Irrid ngħid ukoll li fejn kien hemm bdiewa li jgħixu fl-irziezet li kienu f'distanza ta' iżjed minn 500 pied mill-eqreb parti tad-distribuzzjoni ta' l-enerġija elettrika bħal, per eżempju, f'Wied Ħażrum f'Ħad-Dingli u l-Kunċizzjoni fir-Rabat, f'dawn il-każi l-Enemalta ukoll kienet waslet il-provvista ta' l-enerġija elettrika bl-ispiża normali.

Mr Chairman, fil-biċċerija sar investiment kbir ta' madwar Lm1.5 miljun u nistgħu ngħidu li llum għandna biċċerija li hija kapaċi tipproċessa prodotti ta' standard meħtieġ biex jiġu esportati fis-swieq internazzjonali.

Mr Chairman rigward is-sajd irrid ngħid li fejn qabel l-1987 kien hawn industrija li kienet disorganizzat, fid-disa' snin ta' Gvern Nazzjonalista din bdiet tiġi organizzata fuq linji aħjar.

Ta' min ifakkar li qabel l- 1987 kien hawn kumpanija tas-sajd, l-Maltese Libyan Fishing Company Limited, li kienet spiċċat falluta b'dejn ta' madwar Lm1 miljun.

Dik il- kumpanija kienet ġiet xolta li wara l-1987 u minflokha bdew jaħdmu l- koperattivi tas-sajjieda.

Il-Gvern mill-ewwel kien bena u għadda cold stores lis-sajjieda biex dawn ikunu jistgħu jaħżnu l-ħut kif ukoll beda jagħti sussidju fuq x-xiri ta' makni li jipproduċu s-silġ, liema makni jitpoġġew fuq it-trawlers u l-laneċ tas-sajjieda ħalli b'hekk il-prodott jiġi mwassla għand ix-xerrej f'kundizzjoni aħajr .

Mr Chairman, irrid infakkar ukoll li fil-qasam tas-sajd il-Gvern ta għajnuna finanzjarja diretta li kienet tikkonsisti - hawnhekk nixtieq li l- Ministru jiċċekkja fuq din għax staqsejtu mistoqsija u mid-dehra kien hemm xi misunderstanding jew inkella l-Ministru huwa nformat ħażin - fl-għoti lura ta' parti mill-commission li huma jkunu ħallsu lill-pitkala.

Meta s- sajjied jieħu l-ħut għall-bejgħ fil-pixkerija huwa jħallas commission ta' madwar 6c3 fil-lira lill-pitkal u mbagħad il-Gvern jgħaddi lura lill- koperattiva tas-sajd parti minn din il-commission, madwar 4c4 fil-lira, li mbagħad l-istess koperattiva tgħaddi parti minnha lis-sajjieda.

Barra minn hekk, bħal fil-każ tal-bdiewa, is-sajjieda wkoll ġew rifonduti bi ħlas ta' nofs il-bolla tal-kontribuzzjoni tas-sigurta' soċjali li kienet tħallset mill-1987 sa l-1996.

Il-frott ta' din il-ħidma kollha kien li din l-industrija verament ġiet fuq sisien sodi filwaqt li nagħtat kull opportunita' biex tkompli tiżviluppa u tissaħħaħ.

Biżżejjed ngħidu li fl-1995 il-qabda tal-ħut telgħet għal madwar kważi miljun kilogramma, eżattament għal 925,000 kilogramma, u dan ifisser li kien hemm dħul aktar għas-sajjieda.

Peress li s-sajjieda jużaw ħafna diesel biex joħorġu għas-sajd, nixtieq nistaqsi lill-Ministru: ladarba l-prezz tad-diesel u tal-petrol żdiedu fil- budget, il-Ministru għandu l-ħsieb li jagħti xi forma ta' għajnuna jew sussidju biex biha jgħin lis-sajjieda?

Irrid infakkar ukoll illi fl-aħħar snin is-sajjieda tagħna ddiversifikaw is-sajd tagħhom.

Fil-fatt, is-sajjieda tagħna bdew imorru għas-sajd tat- tonn fejn kellhom suċċess sodisfaċenti u dan juri biċ-ċar li jekk ikun attrezzat b'apparat u tagħmir adattat, is-sajjied Malti kapaċi jisfrutta kull tip ta' sajd.

Barra minn hekk, ta' min isemmi l-kuntratt illi sar bejn iż-żewġ koperattivi tas-sajd u l-esportatur tat-tonn, li juri li s- sajjied Malti hu kapaċi jipprovdi prodott fil-ħin u f'kundizzjoni u fi kwalita' adegwati biex b'hekk ikompli jtejjeb il-livell ta' l-għajxien tiegħu.

Rigward l-akwakultura irrid ngħid li dan ġie żviluppat mill-1988 'l hawn wara li kien twaqqaf iċ-Ċentru Nazzjonali ta' l-Akwakultura.

Il-lum hawn ħames fish farms li twaqqfu bis-saħħa ta' investiment kemm lokali kif ukoll barrani.

Is-sena l-oħra, il-produzzjoni minn dawn il-fish farms laħqet iċ- ċifra sabiħa ta' madwar 1,500 tunnella fis-sena li 97% minnha jiġi esportat li jfisser qliegħ qawwi f'munita barranija.

Mr Chairman, irrid ngħid li permezz tal-politika għaqlija tiegħu l-Gvern ta' qabel kien diġa' wasal f'diskussjonijiet avanzati ħafna biex il-levy ta' 15%, li titħallas fil-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea fuq il-ħut kollu esportat mis-sajjieda Maltin, tiġi mneħħija għal kollox fuq perjodu ta' numru ta' snin.

Il-Gvern preżenti, wara l-elezzjoni ta' Ottubru ta' l-1996, irtira l- applikazzjoni tiegħu ta' sħubija fil-Unjoni Ewropea u allura dawn it- taħdidiet twaqqfu ħesrem.

Jien nixtieq nistaqsi lill-Ministru: Fiex kienu waslu eżattament dawk it-taħdidiet u x'għandu f'moħħu li jagħmel biex kemm jista' jkun ikomplu d-diskussjonijiet mal-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea ħalli titneħħa dik il-levy ta' 15% fuq ħut esportat minn Malta ħalli b'hekk is- sajjied Malti jtejjeb il-pożizzjoni finanzjarja tiegħu?

Mr Chairman, dawn huma żewġ oqsma li x'ħin taqbadhom taħseb li m'għandekx x'tikteb dwarhom, pero' ladarba wieħed jidħol fihom isib li hemm ħafna fuq xiex wieħed jista' jitkellem.

Peress li ma baqax ħafna ħin, ta' min jgħid u jfakkar daqsxejn x'kienu l-objectives tal-Gvern Nazzjonalista f'dawn iż-żewġ oqsma.

Infakkar li l-għan tal-Gvern Nazzjonalista kien li tikber l-effiċjenza f'dawn iż-żewġ oqsma ħalli b'hekk il-bidwi, is-sajjied u r-raħħal ikabbru l-produzzjoni u l-qliegħ tagħhom, kif fil-fatt għamlu.

Fl-istess ħin, Mr Chairman, il-mara tad-dar setgħet issib varjeta' ta' prodotti ta' l-ikel bl-inqas prezz possibbli.

Fi ftit kliem, l- għanijiet tal-Gvern Nazzjonalista kienu li jsir investiment u li jkun hemm susssidju ħalli f'dawn l-oqsma jkun hemm aktar modernizzar, aktar prodottivita' u aktar effiċjenza bil-konsegwenza li mbagħad ikun hemm provvista ta' varjeta' ta' prodotti ta' l-ikel matul is-sena kollha u bl- inqas prezzijiet possibbli.

Għan kien li l-iżvilupp ta' l-oqsma tal- biedja u sajd iseħħ b'mod sostenibbli u possibbilment b'impatt mhux negattiv iżda pożittiv fuq l-ambjent.

Mira oħra tal-Gvern preċedenti kienet id-diversifikazzjoni fi prodotti oħra tal-biedja u sajd bil-għan li dawn il-prodotti mhux biss jaqbdu fis-suq lokali iżda li jiġu esportati bi prezzijiet kompetittivi, bħal fil-każ tal-ħut tal-fish farms, tat-ton, tad-dulliegħ u prodotti oħra.

Dawn l-għanijiet dejjem kienu imsejsa f'ambjent Ewropew u bil-għan li l-oqsma tal-biedja u sajd ikunu jistgħu jiggwadanjaw bis-sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea.

Mr Chairman, kulħadd jaf li l-effiċjenza li dejjem ħdimna għaliha setgħet ġiet milħuqa fi żmien aqsar permezz ta' l-għajnuna mill-Unjoni Ewropea, .

It-target ta' l-industrija tal-biedja u sajd għandu jkun prinċipalment is- suq kbir Ewropew.

Jekk wieħed jifli sewwa l-artikli 38 sa 47 tal-Common Agricultural Policy kif ukoll l-agreements speċjali li saru ma' diversi membri, bħall-Greċja u l-Portugal dwar il-gżejjer iż-żgħar rispettivi tagħhom, wieħed mill-ewwel isir konxju tal-fatt li pajjiżna jikklassifika taħt less favoured area mill-lat ta' topografija, ġeoloġija tal-blat, kompożizzjoni ta' ħamrija, nuqqas ta' ilma tat-tisqija u minħabba l-fatt li pajjiżna għandu spiża extra fejn tidħol l-importazzjoni u l- esportazzjoni, barra fatturi oħra.

Mr Chairman, peress li pajjiżna jaqa' fil-klassifikazzjoni ta' less favoured area, allura pajjiżna kien se jkun intitolat għall-għajnuna finanzjarja kbira li permezz tagħha l-qabża fl- effiċjenza, fl-kwalita' u fil- produttivita' kienet se tintlaħaq f' iqsar żmien.

Mr Chairman, qabel ma ngħaddu għal x'beħsiebu jagħmel il-Gvern Soċjalista f'dawn iż-żewġ oqsma, ta' min ifakkar, Mr Chairman, li għalkemm għadhom għaddew mitt ġurnata mill-ħajja ta' dan il-Gvern nistgħu ngħidu li l-oqsma tal-biedja u sajd ma tantx marru tajjeb għax kulħadd jaf, per eżempju, li fil-pitkalija l-prezzijiet tal-prodotti waqgħu f'ħofra anzi, f'barriera.

Hawnhekk se nagħti ftit dettalji u nibda biex ngħid li fejn din ix-xitwa l-patata ta' l-ikel kienet qiegħda tinbiegħ bejn 6ċ u 8ċ kull kilo, sena ilu l-istess kilo patata kien jinbiegħ bejn 18ċ u 20ċ; kaxxa kaboċċi llum qiegħda tinbiegħ 20ċ meta sena ilu kienet tinbiegħ Lm1 u l- istess fil-każ tal-basal fejn illum kilo qed jinbiegħ għal 20ċ meta sena ilu kien jinbiegħ bejn 40ċ u 50ċ.

Mr Chairman, fir-rigward tal-pixkerija nista' ngħid li hawnhekk il- prezzijiet tal-ħut marru l-baħar ukoll.

Dawn l-indikazzjonijiet juru bl- iswed fuq l-abjad kif fl-ewwel mitt ġurnata - nispera li ma jibqgħux hekk - ta' Amministrazzjoni Soċjalista l-oqsma tal-biedja u sajd nistgħu ngħidu li marru l-baħar mil-lat ta' bejgħ ta' prodotti.

Dan m'huwa xejn ħlief indikazzjoni ta' l-inċertezza kbira li hawn fil-pajjiż f'kull qasam.

Mr Chairman, x'inhuma l-pjanijiet tal-Malta Labour Party għall-oqsma tal-biedja u sajd?

Bħalma kont qed ngħid qabel, fil-ktejjeb maħruġ mil- Malta Labour Party bl-isem "Ħarsien, tiġdid u żvilupp" f'paġna 21 u fil- Programm Elettorali tagħhom, f'paġna 40, kif ukoll fil-press release dwar id-diskors li l-Prim Ministru kien għamel fil-World Food Summit, fis-16 ta' Novembru 1996, paġni 3 u 4, insibu li l-politika ta' l-Amministrazzjoni Soċjalista hija bbażata, kif isejħulha huma, fuq ħames pedamenti.

L-ewwel pedament huwa dak li jkun hemm dħul xieraq għall-bdiewa u għas- sajjieda effiċjenti tagħna - kif qegħdin isejħulhom.

Mr Chairman, hawnhekk jien ngħid li l-waqa' fil-prezzijiet tal-prodotti tal-biedja u sajd huma indikazzjoni li l-bdiewa u s-sajjieda mhux qed ikollhom dħul xieraq.

It-tieni pedament li jsemmu huwa dak ta' għażla ta' prodotti ta' l-ikel ta' kwalita' tajba bi prezz kompetittiv għaċ-ċittadini kollha.

Mr Chairman, hawnhekk jien nistaqsi: Il-Gvern preżenti x'għandu f'moħħu għal dik li hija l-injection neċessarja għal dawn l-oqsma kemm f'dak li hu sussidju u għajnuna finanzjarja kf ukoll f'pariri tekniċi biex dawn l-oqsma jkunu f'pożizzjoni li jipprovdu diversi prodotti bi prezz ġust għall-mara ta d- dar?

It-tielet pedament li jsemmu huwa l-ħarsien ta' l-ambjent naturali.

Mr Chairman, il-Gvern x'se jagħmel fejn jidħol l-ambjent, b'mod partikolari fejn tidħol il-prevenzjoni ta' kontaminazzjoni ta' l-ilma minn irziezet mingħajr servizzi essenzjali tad-drenaġġ kif ukoll f'dak li huwa irranġar ta' toroq rurali?

Mr Chairman, fil-vot għas-sena 1997 m'hemm l-ebda indikazzjoni f'dan ir-rigward u kulma hemm hija riferenza għad-development of land and water resources u allura hawnhekk nixtieq li l-Ministru jgħidilna jekk dan jinkludix it-tip ta' x-xogħol li għadni kif semmejt.

Il-Gven qed jgħid ukoll li jrid l-oqsma tal-biedja u sajd ikollhom titjib fl-opportunitajiet għal esportazzjoni ta' prodotti tal-biedja u sajd.

Hawnhekk nerġa' ngħid dak li diġa' aċċennajt għalih, jiġifieri li bl-irtirar ta' l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni Ewropea diġa' tar mar-riħ ċ-ċans li titneħħa l-levy ta' 15% fuq ħut esportat lejn l-Ewropa.

Mr Chairman, minħabba l-politika żbaljata tal-Gvern Soċjalista se jispiċċa jbati s-sajjied.

Il-ħames pedament huwa r-rieda sħiħa tal-Gvern biex b'mod pożittiv jagħti għajnuna diretta u indiretta.

Mr Chairman, fuq il-punt ngħid - u nagħlaq b'dan il-ħsieb ukoll - li bħalma diġa' aċċennajt kien il-Gvern Nazzjonalista ta' bejn l-1987 u l-1996 li pprovda xita ta' għajnuniet u sussidji fuq l-oqsma tal-biedja u s-sajd.

Skond kif hemm indikat fl- Estimi, f'paġna 334, l-ammont ta' sussidju għas-sena 1997 ser jonqos b'30% minn dak li kien fl-1996.

Barra minn hekk, bl-għoli fil-prezzijiet tad- diesel u l-petrol, il-bdiewa, r-raħħala u b'mod partikolari s-sajjieda se jiġu milquta ħażin ħafna.

Mr Chairman, għalhekk jiena nistaqsi lill- Ministru: Fhiex ser tikkonsisti l-għajnuna diretta u indiretta biex permezz tagħhom la jbatu s-sajjieda, ir-raħħala u l-bdiewa u b'mod partikolari lanqas tbati l-mara tad-dar?

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Nirringrazzjak.

Hawn aktar rimarki?

L-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Mr Chairman, ikolli nistqarr li ħassejtni ferm sodisfatt għall-fatt li ġejt magħżul biex nikkummenta fuq dan is-settur ta' l-ekonomija Maltija għall-fatt li għandi numru sostanzjali ta' bdiewa kemm bħala kostitwenti kif ukoll bħalha ħbieb personali.

Il-bidwi Malti ilu żmien jisma' lil min jgħidlu kemm huwa bżonnjuż xogħol tiegħu, mhux biss għal produzzjoni ta' l-ikel iżda wkoll għax permezz ta' l-attivita' tiegħu jgħin biex jiġi salvagwardat l-ambjent ta' madwarna.

Għalkemm il-bidwi huwa kburi li b'ħidmitu jista' jagħti kontribut daqstant qawwi lis-soċjeta', dan bl-ebda mod mhu qed inaqqas mill- frustrazzjoni tagħhom meta jaraw li aktar ma jgħaddi ż-żmien l-uliedhom aktar qed jitilqu r-raba' u jagħżlu xogħol ieħor.

Ir-raġuni għal dan hija li llum l-ġurnata ħafna mit-tfal tal-bdiewa qed jaraw li t-tbatija tal- bidwi mhux biss m'hijiex qed jiġi apprezzat biżżejjed talli li l-attivita' lanqas qed tirrendi b'mod xieraq għax-xogħol iebes li tinvolvi.

Nafu li taħt is-sistema tant imkażbra tal-VAT, il-bidwi kien qed jingħata refund tal-VAT mħallsa fuq prodotti li huwa kien jixtri.

Nafu li ħafna mill-affarijiet relatati max-xogħol tar-raba' jiswew mhux ftit u għalhekk il-bdiewa kienu qed jieħdu ammont sostanzjaliit ta' tax refunds mill-VAT.

Il-bidwi ser jigwadanja bis-sistema l-ġdida tat-tassazzjoni?

Nafu wkoll li fix-xogħol tal-bidwi llum jintużaw ħafna inġenji li jaħdmu b'xi forma ta' fuel.

Kif se jintlaqat il-bidwi tagħna biż-żidiet imħabbra fil-budget?

X'effett se jkollhom dawn iż-żidiet sostanzjali fil-ħlasijiet għar-reġistrazzjoni ta' vetturi ġodda kif ukoll ta' liċenzja annwali?

Hawnehkk inħolqot ħofra ġdida f'but il-bidwi.

Il-kliem sabiħ li hemm fil-ktejjeb intitolat "Iċ- Ċittadin l-Ewwel" mhux se jgħajjex lill-familja tal-bidwi jew se jikkorraġġixxi biex iż-żgħażagħ tagħna jżommu s-settur tal-biedja ħaj għax il-bidwi bħall-bqija tal-poplu fatti jrid u mhux paroli fil-vojt.

Huwa fatt li ma jista' jinnegah ħadd li kien Gvern Nazzjonalista li ta għajnuna konkreta lill-bidwi tagħna billi tah lura 50% tal- kontribuzzjonijiet tas-sigurta' soċjali u għenu jinvesti f'xogħlu permezz ta' għajnuna finanzjarja f'soft loans u grants.

Għalkemm dawn kienu passi fid-direzzjoni t-tajba, jien inħoss li dawn xorta ma kenux biżżejjed.

Għalfejn għandu ikun li l-bejjiegħ tal-prodott agrikolu li jgawdi minn profitti sostanzjali biex imbagħad dak li jipproduċi l-prodotti ħafna drabi jkollu jaċċetta qligħ miżeru għall-frott l-għaraq ta' ġbinu filwaqt li minn sena għal sena min-naħa jara l-ispejjeż tiegħu dejjem telgħin u min-naħa l- oħra jara l-qligħ dejjem jonqos.

M'għandux ikollok Gvern lest jiffissa l- ogħla prezz li bih jista' jinbiegħ prodott agrikolu biex jipproteġi lill- konsumatur u mbagħad ma jipprovax jipproteġi lill-bidwi billi jiffissa l- inqas prezz vijabbli għall-prodott.

Hemm ħtieġa li r-raba' limitat li għandna jiġi protett mill- ispekulazzjoni bla rażan u hawnhekk il-Gvern għandu jara kif jagħmel l- aħjar użu minn din l-art limitata għall-fini ta' housing.

M'hemmx dubju li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għenet sew f'dan ir-rigward iżda mill-banda l- oħra ħafna bdiewa qed jilmentaw għall-mod burokratiku li bih Awtorita' trattat applikazzjonijiet min-naħa tagħhom li jionvolvu żvilupp essenzjali.

Hemm bżonn li l-Awtorita' tilħaq bilanċ bejn il-viġilanza, li hija tant meħtieġa, u l-prattiċita'.

Il-bidwi fis-snin li għaddew kellu inkoraġġiment indirett għal aktar produzzjoni minħabba l-klima ekonomika favorevoli li l-Amministrazzjoni Nazzjonalista nisslet f'dan il-pajjiż .

Din mhux biss inkoraġġiet aktar investiment iżda wkoll aktar infiq min-naħa tal-konsumatur biex issa, b'dan il-ħafna paroli żejjed fuq il-ħofor, jidher li qed naqtgħu qalb kulħadd .

Ir-ritmu ekonomiku tal-pajjiż majna sew u dan qed jinħass minn kulħadd.

Billi s-suq lokali waħdu m'huwiex biżżejjed biex f'kull ħin jikkonsma dak kollu li nipproduċu, il-bidwi jenħtieġ li jingħata għajnuna sabiex dak li ma jassorbix is-suq lokali jiġi jew ipproċessat jew esportat.

Il-biża' li pprova jqanqal il-Partit Laburista Malti fir-rigward ta' l-Unjoni Ewropea kienet tattika diżonesta għal kollox għax bħala bħala membri fl- Unjoni Ewropea, il-bdiewa tagħna kien ikollhom aċċess għal suq vast u jien fiduċjuż li l-bidwi kien kapaċi jaffronta b'wiċċu minn quddiem l-isfidi ġodda li kienet iġġib magħha s-sħubija sħiħa.

Rigward l-Unjoni Ewropea, il- Partit Laburista jew ried iqarraq permezz tal-kampanja tiegħu jew inkella ma kellux fuduċja fl-abbilta' tal-poplu.

Biex il-prezzijiet tal-prodott agrikolu jinżammu stabbli kemm jista' jkun hemm ħtieġa ta' cold stores kbar biex fihom tiġi maħżuna l-produzjoni żejda.

Il-Gvern għandu jimpenja ruħu bis-serjeta' biex jara liema huma dawk il-prodotti l-aktar adattati biex jiġu esportati kif ukoll għandu jinvesti fi grading and packing stations u fil-marketing ħalli l-bdiewa jippreżentaw prodott ta' kwalita' għas-suq barrani.

Għandhom jinħolqu skemi biex bdiewa żgħażagħ jitħarrġu f'sistemi moderni u effiċjenti fis- sengħa tal-biedja kif ukoll tingħata għajnuna biex il-bdiewa jkunu jistgħu jinvestu f'xiri ta' makkinarju, fertilizzant u żrieragħ.

Milli jidher li se titkompla l-kompjuteriżżazjoni tal-pitkalija li kienet inbdiet mill-Gvern preċedenti biex tiżdied l-effiċjenza u biex ikun jista' jiġi kkontrollat il-prodott li jkun twassal fil-pitkalija.

Miżura oħra li għandha titkompla biex jitnaqqas l-abbuż hija l-introduzzjoni ta' mwieżen diġitali .

Illim irridu nistħarrġu l-kunċett jekk ma' idea ta' bidwi produttur għandniex inżiedu l-idea ta' bidwi prottetur ta' l-ambjent naturali għax jien naħseb li wasal iż-żmien li l-kontribut ambjentali li jagħmlu l-bdiewa jiġi kompensat.

Il-Gvern għandu jiżgura li kull biċċa raba' li tista' tinħadem u li hemm min hu lest jaħdimha fil-fatt tinħadem u għal dan il- għan għandha titkompla l-ħidma siewja tal-Gvern Nazzjonalista, jiġifieri li jissewwew it-toroq tal-kampanja ħalli aktar u aktar raba' jssir aċċessibbli.

Jien jidhirli li fejn hu possibbli flok bexx għandu jiġi nkorraġit l-użu ta' metodi naturali għall-protezzjoni għall-prodotti agrikoli għax b'hekk mhux biss nissalvagwardjaw saħħet il-konsumatur u r-riżervi ta' l-ilma ta' taħt l-art iżda jevitaw lill-bidwi l-perikli assoċjati ma' l-użu tal- kimiċi tossiċi.

GĦandu jiġi nkorraġit is-sehem ta' kumpanniji ta' l- assigurazzjoni fix-xogħol tal-bidwi biex b'hekk il-bidwi jkun jista' jingħata xi forma ta' assigurazzjoni fuq l l-uċuħ tar-raba'.

Minn press release maħruġ mill-DOI fis-6 ta' Frar, jidher li d-Dipartiment tal-Biedja, b'kolaborazzjoni ma' l-Istitut għall-Iżvilupp ta' l-Agrikoltura fil-Mediterran, se jagħti s-sehm tiegħu fir-riabilitazzjoni ta' xi widien.

Dan huwa xogħol meħtieġ u pass ta' min wieħed ifaħħru.

Billi fil-press release ngħataw prominenza żewġ widien partikolari, jiġifieri Wied il- GĦasel u Wied l-Isqof, wieħed jittama li dawn il-widien mhux se jingħataw preferenza fuq widien oħra għal raġunijiet soġġettivi .

Per eżempju, hawnehkk nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-Ministru għall-fatt li programm ta' ħidmagħal Wied Qirda ilu mfasal sa mill-1994.

Dan il-wied pittoresk, li jifred lil Ħaż-Żebbuġ mis-Siġġiewi, qiegħed fi stat ħażin ħafna minħabba l-abbuż li saru minn ċerti individwi u aktar u aktar minħabba l- mod dilettantesk li bih ġie riabilitat dan il-wied fis-snin sebgħin u tmenin.

Wieħed jittama li r-riabilitazzjoni tal-widien tagħna ma terġax tieħu s-sura tal-proġett "Risq il-Widien" li tant kien għamel ħsara minħabba l-fatt li l-metodi li kienu ntużaw ma kenux sensittivi għall- ambjent naturali.

Rigward is-sajd hemm bżonn li l-ewwelnett, il-konsumatur jiġi mgħejjun jifhem il-vantaġġi assoċjati mal-konsum tal-ħut.

Illum nafu li l-laħam tal- ħut huwa tajjeb ħafna għas-saħħa tal-bniedem u dan għandu jkollu rilevanza partikolarment għax-xena lokali meta wieħed iqis ir-rata għolja ta' imwiet assoċjata ma' mard tal-qalb u tas-sistema taċ-ċirkolazzjoni.

Għaldaqstant żieda fil-konsum tal-ħut lokali jkun ta' vantaġġ kemm għas- sajjied kif ukoll għall-konsumatur.

Hemm bżonn ll l-għajnuna li l-Gvern preċedenti kien jagħti lil dan is- settur tkompli tingħata bħal, per eżempju, il-bidliet radikali li bdew jiġu mwettqa fil-pixkerija u l-bdil fil-metodu ta' kif jiġi trasportat il- ħut biex tiġi evitata l-ħsara, Hemm il-bżonn li l-faċilitajiet għas- sajjieda fil-portijiet ikomplu jitjiebu - għax diġa' sar ħafna xogħol hawnhekk - kemm f' dawk li huma slipsways u winches kif ukoll f'faċilitajiet ta' irmiġġ minħabba li l-bastimenti tas-sajjieda qed ikunu dejjem akbar fid-daqs.

F'dan il-qasam il-Gvern għandu joffri diversi għajnuniet bħal, per eżempju, biex is-sajjied jinvesti f'makkinarju aktar avvanzat; biex ibiddlu l-kaxxi tal-ħut biex il-ħut jiġi preżentat lill-konsumatur b'mod aħjar; biex iż-żgħażagħ interessati f'dan il-mestjier jingħataw taħriġ modern u professjonali fuq is-sengħa tas-sajd u billi jkun hemm imħażen tal-friża adattati għal ħteġijiet tal-lum.

Peress li ħut esportat lejn l-Unjoni Ewropea bħalissa huwa soġġett għal levies li jvarjaw minn 4% sa 20%, id-dħul ta' Malta fl-Unjoni kien se jkun ta' vantaġġ għal dan is-settur.

L-akwakoltura, industrija introdotta b'suċċess minn Gvern Nazzjonalista fl-1989 li qed tgħin biex tkompli tiżdied l-esportanzzjoni u jikber il- prodott gross domestiku, għandha tiġi inkorraġita billi titpoġġa fuq l- istess livell ta' industriji oħra.

Mr Chairman, nagħlaq billi ngħid li l-biedja u s-sajd mhux biss jikkontribwixxu għal prodott gross domestiku, mhux biss jipprovdu l-għixien għal ħafna familji, mhux biss jipprovdulna l-ikel minn sorsi lokali iżda huma wkoll parti essenzjali mill-karattru tal-gżejjer tagħna.

Għaldaqstant, ikun ħasra jekk ma nagħmlux dak kollu possibbli biex ninkorraġuhom b'mod prattiku u effettiv.

Grazzi.

Mr Chairman.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Nistieden lill-Onor.

Censu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Mr Chairman, jien se nkompli ma' dak li għandhom kif qalu ż-żewġ kelliema ta' qabli dwar id-diversi setturi tad-dipartimenti li jaqgħu taħt il-Ministeru ta' l-Agrikoltura u Sajd.

Jiena konvint li meta jiġi biex jitkellem dwar dan is-settur, il-Ministru se jsemmi problemi u diffikultajiet li, fl-opinjoni tiegħu, m'humiex kif jixtieqhom kif ukoll se jitkellem fuq diżastri li, fl-opinjoni tiegħu, jgħid li sab f'dan is- settur.

Madankolu, l-iktar nies li jafu fiex jinsab dan is-settur minn Ottubru li għadda u li jafu l-bidliet li seħħew fid-disa' snin li għaddew f'dan is-ettur m'humiex jien jew il-Ministru tal-lum imma dawk in-nies li huma direttament involuti fis-setturi ta' biedja u tas-sajd.

Kull bidwi, kull sajjied u kull raħħal jiftakar kif kienet il-pożizzjoni tiegħu 1987 kif jaf ukoll il-pożizzjoni li ħalla l-Gven preċedenti f'Ottubru li għadda.

Ċertament li s-snin li għaddew kienu snin ta' ħidma kontinwa fejn sar investiment kontinwu b'mod partikolari mill-bdiewa, mir- raħħala u s-sajjieda infushom kif wkoll permezz ta' inizjativi li ħa l- istess Gvern kemm direttament fis-setturi ta' l-agrikoltura, s-sajd u t- trobbija tal-bhejjem u kemm b'inizjattivi f'oqsma oħra li xorta waħda influwenzaw b'mod pożitiv lil dan is-settur u lill-ekonomija in ġenerali.

Jekk wieħed jitkellem mal-bdiewa, mar-raħħala u mas-sajjieda żgur li kull wieħed minnhom jiftakar, forsi anke b'ċerta nostalġija, x'kienet il- pożizzjoni tiegħu f'Ottubru li għadda, għax, kif diġa' qalu ż-żewġ kelliema ta' qabli, dawn is-setturi, b'mod partikolari s-settur tal-biedja, fil-preżent għaddejjin minn perijodu diffiċli.

Fil-fatt, il-bdiewa kollha qed jgħidu li qatt ma kellna suq ħażin daqs kemm għandna llum u lanqas jafu x'qed jiġri fil-pitkalija għar-rigward tal-prezzijiet li qegħdin iġibu l- prodotti tagħhom.

Waħda mid-domandi li qed nisimgħu spiss mill-bdiewa hija: x'sar minn dik il-wegħda li saritilna mill-Partit Laburista qabel l- elezzjoni li għaddiet fejn kien ingħad li Amministrazzjoni Laburista tagħti dik il-famuża protezzjoni assoluta lil dan is-settur?

Sur President, jekk wieħed iħares lejn is-settur tar-raħħala jsib li sfortunatament hemm indikazzjoni li fix-xhur li ġejjin se niġu f'sitwazzjoni xejn feliċi fejn jidħlu ċerti prodotti bħaċ-ċanga u l-majjal.

Mr Chairman, xi ngħidu mbagħad għas-sitwazzjoni li jinsab fiha s-sajjied Malti?

Illum kif qed jiġi importat il-ħut f'pajjiżna u allura x'sar minnha s-suppost protezzjoni li kien jingħad li se tingħata lis-sajjieda Maltin bil-bidla fil-gvern?

Jien naf li minn dejjem kienet issir ċerta pressjoni minn dawk li għandhom interessi oħra, bħal ngħidu aħna sidien ta' restaurants u stabbilimenti ta' l-ikel, biex kemm jista' jkun il-prezz tal- ħut jinżamm irħis b'detriment għas-sajjied lokali billi jiġi mportat iktar ħut għax aktar ma nimportaw ħut iktar se jinżel il-prezz tal-ħut li jinqabad mis-sajjieda tagħna.

Sur President, il-bidwi Malti jaf illi d-disa' snin li għaddew kienu snin ta' bidliet radikali kontinwi fil-mod ta' kif ikabbar il-prodott tiegħu.

Mr Chairman, dan ġara għaliex jekk wieħed jara x'kienet il-qagħda tal-biedja fl-1987 - diġa' saret referenza mill-kelliema ta' qabli dwar dan - naħseb li kemm il-mara tad-dar kif ukoll il-bdiewa għadhom jiftakru meta fuq it-television, qabel jew wara l-aħbarijiet, kienu jġibu l-lista ta' prezzijiet illi bihom kellhom jinbiegħu l-prodotti lill-mara tad-dar.

Dik kienet waħda mill-ewwel affarijiet li tneħħew mal-bidla fil-gvern, u dan sar mhux biex ikun hemm żieda fil-prezz tal-prodott agrikolu imma biex fiż-żmien meta l-prodott agrikolu ma jkunx f'abbundanza, allura l-bidwi jieħu dak li kien tiegħu bi dritt.

Il-bidwi kien jaf li f'ċertu żmien tas- sena jekk hu jippjana sewwa x'se jkabbar, jekk hu jinvesti fil-metodi differenti ta' produzzjoni, mhux biss id-drip irrigation - din forsi hija l-aktar waħda li nitkellmu fuqha - pero' f'metodi oħrajn li ma kenux jeżistu sa l-1987, wasslu biex il-bidwi llum prattikament iwassal il- prodotti kollha kważi matul is-sena kollha, daqqa f'abbundanza u daqqa fi kwantitajiet iżgħar, lill-mara tad-dar.

Dan l-iżvilupp serva ta' benefiċċju kemm għall-mara tad-dar li kienet qegħda ssib prodotti s-sena kollha u kemm għall-bidwi għax dan jaf li meta l-prodott ikun inqas abbundanti jkun jista' jdaħħal xi ftit tal-flus aktar mis-soltu.

Mr Chairman, irrid ngħid illi forsi l-Ministru tal-Finanzi ma kellux triq oħra x'jagħmel meta ġie biex jitkellem u jippreżenta d-diskors tal-budget għal din is-sena għax f'paġna 27 tad-diskors b'mod korrett qal:

"Is-settur tal-biedja u s-sajd jikkontribwixxi 2.9% tal-prodott gross domestiku.

Il-bejgħ ta' ħxejjex u frott fis-suq huwa stmat li kiber bi 17.7% fil-mija filwaqt li kien hemm żieda fin-numru ta' bhejjem li ġew maqtula fil-biċċerija."

Mr Chairman, 17.7% huwa persentaġġ għoli ħafna li jindika b'liema ritmu qawwi kien qed jinvesti l-bidwi f'dan is-settur.

Sur President, meta issa nafu li fl-1996 il-bidwi Malti żied id-dħul tiegħu b'mod sostanzjali żgur li jiġi fix-xejn il-kliem li kienu jgħidu tan- naħa l-oħra - u oħrajn li kienu jiktbu f'ċerti gazzetti - li lill-bidwi għollejnielu l-prezz tal-mediċina, tal-bexx u ta' l-għodda.

Allura hawn jien nistaqsi: Fit-tliet xhur li għaddew il-prezz tal-mediċina, tal-bexx u ta' l-għodda kompla jogħla jew raħas?

Ir-risposta għal din id-domanda jagħtihielna l-istess bidwi li jaf li l-prezz ta' l-oġġetti u ta' kull prodott li jiġi minn barra kompla jogħla u se jkompli jogħla fis-snin li ġejjin.

Sur President, iktar kmieni saret riferenza dwar x'se jiġri mil-liġi ġdida ta' tassazzjoni kif proposta mill-Gvern preżenti, jekk kemm-il darba huwa veru li se titneħħa l-VAT kif qed jgħid il-Gvern ta' llum.

Illum il- bdiewa qed jistaqsu x'se tkun il-pożizzjoni tagħhom b'din is-sistema l- ġdida ta' tassazzjoni u dan qed igħiduh għax fi żmien il-Gvern preċedenti dawn kienu jħallsu l-VAT li mbagħad kienu jeħduha lura, allavolja kien hemm min ilmenta li jdum ftit iżżejjed biex jeħodha lura.

Illum kull min huwa marbut mas-setturi tal-biedja u tas-sajd qed jistaqsi x'se tkun il- pożizzjoni tiegħu wara li tidħol sistema ġdida ta' tassazzjoni u jekk din hux se jeħodha lura.

S'issa l-White Paper li ġiet ippubblikata l- indikazzjonijiet li tat juru bil-maqlub.

Jiena nispera li f'dawn il-ġranet li ġejjin ikollna indikazzjoni ċara ta' x'se tkun il-pożizzjoni tal-bidwi għar-rigward ta' din it-taxxa l-ġdida.

Sur President, wieħed jista' jistaqsi, per eżempju, x'għamel il-Gvern biex jgħin lis-settur globali tal-biedja b'mod dirett?

Ikun tajjeb jekk wieħed ifakkar li fis-snin li għaddew dan il-Parlament għadda liġi li permezz tagħha fulltime farmer li jkun membru ta' koperativa kien jista' jieħu lura nofs il-ħlas tal-bolla tal-kontribuzzjoni nazzjonali.

Forsi hawn wieħed jista' jistaqsi: Imma din xi tfisser?

Forsi l-bdiewa jispiċċaw jingħataw lura biss xi erba' soldi?

Fil-fatt, dan m'huwiex il- każ għax matul is-snin li għaddew il-bidwi ħa rifużjoni ta' iktar minn Lm200,000 kull sena għall-bolla li ħallas biex b'hekk il-bidwi kellu kull inċentiva li jkompli jagħmel investiment ieħor.

Sur President, nixtieq infakkar ukoll li s-sena li għaddiet il-Gvern kellu claim min-naħa tal-pitkala għal żieda fil-kummissjoni.

Fil-fatt, wara li rajna l-kotba u saru wkoll il-verifiki meħtieġa rriżulta li l- pitkala kellhom raġun jitolbu żieda, imma mbagħad min-naħa l-oħra, għalkemm il-bidwi ma kienx kontra li l-pitkal jingħata żieda, dan ġustament ma kienx lest li jbatiha hu.

Il-Gvern dan il-punt fehmu u minkejja li din iż-żieda fil-kummissjoni kienet tinvolvi eluf ta' liri f'benefiċċji xorta waħda ddeċieda li jerfa' dan il-piż għax din is-sistema qiegħda tħalli effett pożittiv fuq is-settur agrikolu.

Jiena ċert li kieku dawn l-eluf ta' liri f'żieda fil-kummissjoni kellu jbatihom il-bidwi, il-konsegwenza kienet tkun nuqqas ta' produzzjoni u għalhekk aħna kellna kull interess li dan ma jseħħx.

Ċertament li l-fatti - mhux il-paroli tiegħi u lanqas ta' ħaddieħor - juru li l-bidwi kapaċi jitgħallem tant li bejn l-1987 u l-1996 żied il- produzzjoni b'aktar minn 30%.

Forsi jkun hemm min jistaqsi: Billi kien hemm żieda fil-produzzjoni, il-bidwi naqqas jew żied id-dħul tiegħu?

Hawnhekk ir-riżultati jitkellmu waħdehom ukoll għaliex bejn l-1987 u l-1996 minn ftit inqas minn ¥5 miljun fis-sena tlajna għal ftit aktar minn ¥7 miljun fis-sena, żieda ta' 40% f'bejgħ ta' prodotti mill-pitkalija.

Jiena m'iniex qed ngħid li dan ifisser li l-bidwi baqagħlu fil-but 40% aktar - dan qatt ma għidtu u m'iniex se ngħidu llum li qiegħed fl-Oppożizzjoni - pero' huwa fatt li bil-ħidma tiegħu u bl-għajnuna tal-Gvern Nazzjonalista l- bidwi kompla jkabbar il-produzzjoni tiegħu.

Irrid ngħid li dak li jgħodd għax-xogħol tal-pitkalija, jgħodd ukoll għal diversi setturi oħrajn.

Meta niġi għas-settur tat-trobbija ta' l-annimali, partikolarment għas- settur tal-majjal, infakkar li fl-1987 dan is-settur kien għadu ħiereġ mid- diffikultajiet ta' mard u l-Gvern ta' qabel kien għamel sew li għin biex dan is-settur jimxi 'l quddiem u jqum fuq saqajh.

Fis-snin li għaddew il- Gvern Nazzjonalista kompla jinvesti f'dan is-settur u ra li s-suq lokali jkollu kwalita' tajba ta' majjal.

Matul is-snin li għaddew kien hemm żieda fil-qatla tal-majjal li kienetn ta' aktar minn 30%.

Nispera li minkejja xi diffikultajiet li jinqalgħu minn ħin għall-ieħor, dan ir-ritmu jitkompla fis-snin li ġejjin ħalli meta niġu biex nitkellmu mhux bħal daż-żmien sena imma bħal daż-żmien ħames snin oħra nkunu nistgħu ngħidu: iva, dan is- settur kompla jżid fil-produzzjoni u kompla jikkontribwixxi lejn l- ekonomija u lejn il-poplu kollu kemm hu.

Mr Chairman, fir-rigward tal-ħalib li pproduċejna lokalment naraw li fit- tmien snin li għaddew il-konsum tela' minn ftit inqas minn sitt miljun gallun fl-1987 għal madwar tmien miljun gallun fis-sena.

Dan naturalment jinkludi fih il-konsum ta' prodotti oħra li ġejjin mill-ħalib.

Jekk illum għandna l-yoghurt dan huwa riżultat ta' l-investiment li sar fis-snin li għaddew.

Hawnhekk jien mhux qed insemmi xi mitt sena ilu għax kien proprju inqas minn sentejn ilu meta l-Malta Dairy Products, l-unika kumpannija li għandna li tipproċessa l-ħalib, bdiet tassigura li fuq kull prodott tagħha jkun hemm l-expiry date.

Sforz iż-żieda fil-produzzjoni tal-ħabib li kien qed ikun hawn, fis-snin li għaddew kien beda jinħass il-bżonn pressanti li l-Malta Dairy Products tfittex sit ieħor għall-fabbrika tal-ħalib peress li l-post li tokkupa preżentement m'għadux adattat u allura għażlet sit ieħor faċċata ta' l-GĦammieri, ħdejn Wied il-Kbir.

Jidhirli li hawnhekk kien għad baqa' xi permessi x'joħorġu min-naħa ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u nispera li l-Amministrazzjoni preżenti tibqa' għaddejja b'dawn il- pjanijiet.

Mr Chairman, wieħed jista' jitkellem ukoll fuq il-possibbilta' jew inkella n-nuqqas ta' possibbilta' għall-esportazzjoni tal-prodott lokali.

Fl-Estimi ta' din is-sena wkoll insibu programm tajjeb dwar x'għandha tkun il-pożizzjoni tal-bidwiu u f'liema direzzjoni għandu jimxi l-Gvern fir- rigward ta' kif se nbigħu l-prodotti agrikoli.

Kif diġa' intqal illejla, kieku Malta saret membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea kien se jkollna vantaġġi pjuttost kbar fl-esportazzjoni tal-prodotti agrikoli.

Aħna minn dejjem emminna li l-prodott Malti huwa wieħed tajjeb u li għal dik li hija kwalita' faċilment jista' jikkompeti ma' prodotti oħrajn li jkunu ġejjin minn postijiet oħra.

Fil-fatt il-problema tagħna m'hijiex fil-kwalita' tal- prodott iżda fit-tariffi u d-dazji li ħaddieħor jimponi fuq il-prodott tagħna.Hawnhekk għandna l-eċċezzjoni ta' l-esportazzjoni tal-patata fejn wara ħafna ħidma wasalna biex ikollna l-faċilita' li sa l-aħħar ta' Mejju ma nħallsux dazji, pero' wara dak il-perijodu għad għandna d-diffikultajiet meta niġu biex nesportaw.

Anke hawnhekk irrid ngħid li sa Ottubru li għadda kienu għadhom għaddejjin diskussjonijiet - dawn kienu nbdew wara l- ewwel laqgħa ta' djalogu strutturat li saret f'Malta f'Marzu tas-sena l- oħra - biex jiġi estiż il-perijodu ta' żmien li fih ma nħallsux dazju u fil- fatt kien hemm żieda ta' 15-il ġurnata f'dan ir-rigward - mill-aħħar ta' Mejju sal-15 ta' Ġunju - li għalkemm wieħed jista' jqisu li huma perjodu qasir, fil-fatt din hija estensjoni ta' kważi 50% tal-perijodu ta' żmien li kellna qabel bħala duty free.

Wieħed jawgura li anke f'dan ir-rigward inkomplu mexjin fid-direzzjoni t-tajba.

Mr Chairman, saret ukoll riferenza għall-ftehim li kien għadu mhux ratifikat mill-Kunsill tal-Ministri ta' l-Unjoni Ewropea li jitkellem dwar il-perijodi li fuqhom il-ħut esportat minn Malta lejn pajjiżi ta' l-Unjoni Ewopea ikun duty free.

Din is-sena saru proposti għal tnaqqis radikali fid- dazju li konna qegħdin inħallsu sas-sena li għaddiet u fil-fatt is-sena li ġejja d-dazju kien se jkompli jonqos biex imbagħad, iktar 'il quddiem, konna se nipiċċaw f'sitwazzjoni fejn ma kien se jkun l-ebda dazju fuq l- esportazzjoni.

Hawnhekk ukoll irrid ngħid li minħabba l-fatt li konna qegħdin naraw żieda fil-produzzjoni agrikola, b'mod partikolari dik tad- dulliegħ, fuq talba li konna għamilna kienu tawna ndikazzjonijiet li kien se jkun hemm konċessjoni sa 400 tunellata ta' dulliegħ li jiġi esportat mingħajr ma jkun hemm ħlas ta' dazju.

Jien nispera li l-Gvern preżenti jkompli jaħdem u jimxi f'din it-triq.

Jiena nispera li ma jkun hemm ħadd li jipprova jirredikola l-isforzi li jkun qed jagħmel il-gvern biex jesporta l-prodotti tagħna, bħalma kienet tagħmel l-Oppożizzjoni li kellna sa Ottubru li għadda, meta kienu qalu lill- bdiewa li d-dulliegħ li esportajna kien intrema' għaliex ma kienx wasal fi stat tajjeb.

Jien naf li meta niġu biex nesportaw irridu nagħmlu sforzi kbar u fi-fatt, fil-ġimgħat li għaddew ħadt pjaċir nara li wieħed li kien ilu x-xhur jitħabat biex jibda jesporta xi ftit prodotti għall-Ingilterra effettivament irnexxielu.

Jiena nifraħ lil din il-persuna ta' l-isforzi li għamlet, tar-riżultati li kisbet fix-xhur li għaddew biex waslet li tistabbilixxi kuntatti tajbin għall-esportazzjoni u j'Alla li dan l- esperiment ikun ta' indikazzjoni pożittiva anke għar-rigward ta' esportazzjoni ta' prodotti oħrajn tal-biedja lokali.

Hemm bżonn li ikollna iktar esportazzjoni għall-prodott agrikolu tagħna li l-bidwi tagħna tant ikun bata biex jipproduċih.

Tajjeb wieħed jgħid li s-sena li għaddiet kellna esportazzjoni ta' iktar minn elf tunnellata fi prodotti ta' l-akwakultura u dan meta din l- esportazzjoni bdiet ftit tas-snin biss ilu bi ftit tunnellati.

Kienet il- ħidma intensiva tal-Gvern ta' dak inhar u tan-nies kollha li huma nvoluti f'dan is-settur li wasslet biex tkompli tiżdied il-produzzjoni u magħha l- esportazzjoni.

Kienet ukoll il-ħidma intensiva tas-sajjieda u tad- Dipartiment tas-Sajd - li nforza regoli stretti u bżonnjużi fuq is- sajjieda - li wasslu biex l-esportazzjoni tat-tonn matul is-snin li għaddew ġiet komparabbli ma' l-esportazzjoni ta' tonn ta' diversi pajjiżi oħrajn.

Mr Chairman, ċertament wieħed jista' jgħid li l-Gvern tal-ġurnata sab quddiemu settur b'saħħtu li jista' jkompli jibni fuqu.

Bil-ħidma bla waqfien u l-investiment tul is-snin li għaddew il-Gvern kien wasal biex kiseb il-fiduċja li tant kienet nieqsa f'dawn is-setturi qabel l-1987.

Minkejja li l-elementi tan-natura kultant jaħdmu kontra dan is-settur, jibqa' l-fatt li dan il-qasam għamel l-investiment kbir li fl-aħħar mill- aħħar wassal biex mhux biss ikollna żieda fid-dħul għall-bidwi, imma wkoll żieda fl-esportazzjoni.

Għalkemm is-sehem ta' dan il-qasam ilaħħaq biss 3% tal-prodott gross domestiku, għas-soċjeta' tagħna dan il-qasam għandu valur ferm iktar minn hekk, Mr Chairman.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Il-ħin allokat għall-Oppożizzjoni issa spiċċa u l- ħin kollu li fadal huwa għan-naħa tal-Gvern.

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Chairman, kif wieħed seta' jinnota, il-kelliema ta' l-Oppożizzjoni donnhom m'humiex jirrealizzaw kemm matul dawn l-aħħar tliet xhur ikkummentajna u tkellimna dwar id-diffikultajiet kbar li din l- Amministrazzjoni wirtet mill-Gvern preċedenti.

Jien kont nistenna minn sħabi l-kollegi li għadhom kemm tkellmu dwar is-setturi tal-biedja u sajd li ġaladarba l-poplu issa ta mandat lill-Partit Laburista sabiex imexxi lil pajjiżna għandhom iħallu spazju għal din in-naħa sabiex twettaq dawk il- ħidmiet li tant huma mportanti sabiex is-settur tal-biedja u sajd jimxi 'l quddiem fiċ-ċirkostanzi ta' dawn iż-żmenijiet.

Fl-opinjoni tiegħi dawn iċ- ċirkostanzi ma nħolqux biss sforz il-politika ħażina li mexxiet bihom l- Amministrazzjoni preċedenti imma anke sforz in-nuqqas ta' rieda li kellhom il-ministri ta' qabli li kienu responsabbli minn dan il-qasam.

Biex ma noqgħodx nitkellem b'ħafna retorika u ma noqgħodx nirrepeti dak li kien jgħid il-Partit Laburista meta kien għadu fl-Oppożizzjoni, jiġifieri li lil dan is-settur tal-biedja u sajd għandna bżonn nagħtuh is- saħħa u nindirizzawh bl-iktar mod serju u trasparenti, se nagħmel riferenza għal dak li l-Management Systems Unit kienet qalet lill-ex-Ministru ta' l- Agrikoltura u Sajd.

F'wieħed minn dawn ir-rapporti kien hemm li l-Ministru ma jagħtix kas tat-talbiet li jsirulu biex jiġu mtejba l-faċilitajiet fil- pitkalija.

Dan m'huwiex qed ngħidu jiena bħala Ministru, jew inkella x'konna ngħidu aħna mill-banek ta' l-Oppożizzjoni - jiena flimkien ma' l- Onor. Debono Grech u s-Sur Freddie Micallef - imma dan x'qalet l-MSU f'rapport li kienet tat lill-Ministru ta' qabli fl-1993.

F'dan ir-rapport ikompli jingħad li s-sistema l-ġdida tal-komputerizzazzjoni qed tikkomplikah ix-xogħol minflok tiffaċilitah.

Dwar l-Għammieri l-istess rapport jgħid li l-bdiewa qatt ma jiġu nformati bir-riżultati miksuba mill-provi li jsiru fuq varjetajiet ta' żerriegħa.

Kien hemm esperimenti b'varjetajiet partikolari ta' żriegħ tal-patata li kienu suċċess iżda mbagħad lill-bdiewa ma tawhomx permess biex jimpurtaw din it-tip ta' żerriegħa.

Rigward il-biċċerija dan ir-rapport jgħid li hemm makkinarju li ftit li xejn jintuża, jekk jintuża, li lanqas hemm inġinier u li ma jsirx preventive maintenance tal-makkinarju bir-riżultat li jkun hemm ħafna ħsarat li qed jikkawżaw dewmien fil-qatla.

Punti oħra li wkoll joħorġu mir-rapport li kien ġie kkummissjonat mill- MSU huma li jekk Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea l-industrija tal-biedja f'pajjiżna tispiċċa; li l-Ministru għandu jiġbor u jippubblika statistika fuq kull aspett tas-setturi tal-biedja għaliex dawn m'humiex daqstant konsistenti mar-realtajiet ta' pajjiżna u li n-nuqqas ta' impenn politiku jirriżulta f'nuqqas ta' ħidma fil-ministeru u fid-dipartimenti konċernati.

Mr Chairman, biex inkompli nsostni dak li qed ngħid nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapport li għadni kif semmejt flimkien ma' xi ritratti li juru l-istat ta' abbandun li jien sibt d-dipartimenti fih meta ħadt ir-responsabilta' bħala Ministru nkarigat minn dan is-settur.

THE DEPUTY CHAIRMAN (L-Onor.

Anġlu Farrugia): Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Chairman, inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport mill-MSU dwar is-sitwazzjoni fid-Dipartimenti li jaqgħu taħt il-Ministeru ta' l-Agrikoltura u Sajd flimkien ma' ritratti li juru l- istat ħażin ta' diversi nħawi.

Qed inqiegħed dawn ir-ritratti fuq il-Mejda sabiex il-Kamra ma tismax biss kliem imma jkollha għad-dispożizzjoni tagħha fatti li juru t-traskuraġni u l-abbandun li kienet titkellem dwaru din in-naħa tal-Kamra sa minn meta kienet għadha fl-Oppożizzjoni.

Mr Chairman, issa tajjeb li nħalli r-retorika fil-ġenb u nibda nitkellem dwar l-impenn tal-Gvern Laburista sabiex ikun jista' jġib 'il quddiem dawn is-setturi li, fl-opinjoni tagħna, m'humiex biss importanti għaliex huma parti mill-makkinarju ekonomiku imma għaliex fil-ħajja moderna tal-lum għandhom jassiguraw produzzjoni ta' kwalita' li tkun tajba għal saħħet il- konsumatur kif ukoll għat-tħaris ta' l-ambjent.

Jien niskanta kif min-naħa l-oħra tal-Kamra ħadd ma faħħar lill-Gvern Laburista talli mill-ewwel irtira il-pjan li kellu l-Gvern preċedenti għall-airstrip ġewwa Ta' Lambert f'Għawdex li b'kollox kienet se teqred 281 tomna raba'.

Sur President, jien kont nistenna li l-kollegi tiegħi, li tant semmew kemm hu importanti li llum il-Gvern joqgħod aktar attent u li jimpenja ruħu biex jissalvagwardja l-ambjent, għallinqas jgħidu li hawnhekk sar pass tajjeb f'din id-direzzjoni.

Eżempji oħra dwar il-ħarsien ta' l-ambjent u tar- raba' huma dik tar-raba' li fuqha kellu jitla' l-housing estate f'Ħaż- Żabbar li llum għadha titgawda mill-bdiewa, u l-ħidma li kien għamel il- Partit Laburista biex jassigura li jiġu salvagwardjati l-44 tomna li fuqhom kien se jsir il-proġett ta' l-estensjoni tal-fabbrika tal-General Soft Drinks Co. Ltd. fl-Industrial Estate tal-Marsa.

Fil-fatt, il-poplu jaf li l-Gvern preżenti se jkompli jimpenja ruħu biex dak li wiegħed mill- bankijiet ta' l-Oppożizzjoni jwettqu għall-benefiċċju tas-settur tal- biedja.

Sur President, meta wieħed jara dawn il-kisbiet ikompli jimtela' bil- fiduċja li l-politika Laburista qed tagħti nifs ġdid lil dawn is-setturi.

GĦalhekk huwa inutli li lill-poplu jipprovaw ippoġġulu stampa oħra jew jipprovaw jgħawġulu l-fatti għax illum il-poplu jaf jisma', jaf jivvalorizza u jifhem min hu dak il-politiku u min huwa dak il-partit li tabilħaqq huwa mpenjat biex mill-kliem jgħaddi għall-fatti.

Il-poplu jaf ukoll li dan il-ministeru, b'koordinazzjoni ma' ministeri oħra, beda jaħdem fuq numru ta' proġetti li huma maħsuba biex il-bidwi jkun jista' jegħleb mill-iktar fis il-problemi li wiret mill-Amministrazzjoni preċedenti.

Sur President, hawnhekk ta' min jgħid ukoll li aħna mpenjajna ruħna biex nassiguraw li jsir l-upgrading ta' l-impjant ta' l-ilma ta' Wied il-GĦajn ħalli dan jilħaq 17,000 metru kubu ta' ilma u b'hekk ikun possibbli li n- naħa taż-Żejtun, Ħaż-Żabbar, ix-Xgħajra, Tas-Silġ kif ukoll l-inħawi fil- madwar, ma jibqgħux sena wara l-oħra jsofru l-problemi li l-kelliema tan-naħa l-oħra kienu ilhom jafu bihom għal disa' snin sħaħ.

Hawnhekk ikun tajjeb jekk wieħed jgħid li fil-parti ta' Ħal Tmiem kien hemm bdiewa li kienu ilhom żmien jilmentaw mil-fatt li minkejja li dawn jaħdmu 'l fuq minn 300 tomna raba', għal xi raġuni jew oħra dan is-servizz qatt ma kien ġie estiż biex huma jkollhom aċċess għal dan l-ilma.

Filwaqt li l- Gvern preċedenti ma ħassx il-bżonn jew ir-responsabbilta' li jagħmel xi ħaġa għal dawn l-ilmenti, il-Gvern Laburista preżenti fehem is-serjeta' u l- ġenwinita' ta' dawn il-bdiewa, iddiskuta mar-rappreżentanti tal-kunsilli lokali tagħhom, ma' l-extension services, kif ukoll mad-dipartimenti kollha konċernati u b'sodisfazzjon illum nista' ngħid li sar ix-xogħol meħtieġ biex dawn il-bdiewa qed igawdu minn dak l-ilma li għandhom bżonn.

B'hekk, dawn il-bdiewa qed jifhmu kemm dan il-Gvern tabilħaqq huwa konsistenti ma' dak li jwiegħed.

Sur President, wieħed irid juri wkoll kemm kien imur żmerċ fil-kejl tiegħu l-Gvern Nazzjonalista f'dak li huwa r-rwol ta' tmexxija f'dan is- settur.

Per eżempju, jien niskanta kif meta minn sena għall-oħra kien isir dak l-iżvilupp kollu fir-raba' u fil-bini, ma kienx hemm perit fid- Dipartiment ta' l-Agrikoltura biex jassigura li dan l-iżvilupp iseħħ b'mod li ma jkomplix jikkawża dannu lill-bdiewa u lir-raħħala, kif fil-fatt sar matul dawn l-aħħar snin.

F'dan il-kuntest wieħed irid jieħu in konsiderazzjoni wkoll il-fatt li dak iż-żmien ma kienx hemm Noel Farrugia bħala ministru għal dan is-settur imma kien hemm żewġ periti u għalhekk suppost li dawn japprezzaw iktar minn kull bidwi jew raħħal jew ċittadin l- importanza li jkun hemm ħidma organizzata f'dawn ix-xogħlijiet.

Aħna niftaħru meta wara xi maltempata jkollna biss numru żgħir ta' bdiewa li jirrapportawlna ħsarat li jkunu ġarrbu fl-uċuh tar-raba tagħhom għax dan ikun ifisser li ppreparajna tajjeb biex nevitaw il-ħsara u mhux b'kemm ġarrejna ħamrija.

Sfortunatament il-Gvern preċedenti naqas f'dawn l- affarijiet u allura wieħed bilfors ikollu jagħmel din il-kritika ħalli b'mod trasparenti ċ-ċittadini, l-bdiewa u r-raħħala jkunu nformati dwar il- mod kif il-Gvern Laburista qed jaħdem sabiex jinvestiga u janalizza dawn id- diffikultajiet ħalli fil-futur dawn l-affarijiet ma jerġgħux jirrepetu ruħhom b'detriment għall-bidwi.

Dawn il-ħwejjeġ faċilment jistgħu inaffru lill-bidwi milli jkompli jew milli jespandi ħidmietu.

Sur President, problema oħra kienet li ma kienx hemm legal officer.

Nafu kemm regolamenti u anke liġijiet kellhom jersqu f'dan il-Parlament biex nassiguraw aktar kontroll - dwar dan se nitkellem aktar tard - imma minħabba li kien hemm nuqqas ta' commitment dawn fil-fatt baqgħu ma tressqux.

Jekk l-Oppożizzjoni taħseb li Gvern Laburista jagħmel il-mirakli qiegħda tiżbalja u qed tippretendi xi ħaġa mhix realistika għaliex bħalma jaf kulħadd il-ħidma trid issir b'mod kordinat u trasparenti biex tagħti riżultati tajbin.

Meta min-naħa l-Gvern kien qed jinkoraġġixxi lill-bdiewa biex jinvestu aktar u meta kien qed jappella lill-banek sabiex jestendu s- servizzi tagħhom ħalli jkun hawn aktar inċentiv li jgħin fit-tkattir u fl- iżvilupp ta' dawn is-setturi, l-istess Gvern imbagħad ma għamilx dik il- ħidma ta' preparazzjoni biex ninxurjaw lill-istess bdiewa.

Dan qed ngħidu għax il-loġika tgħidlek - mhux qed ngħid affarijiet straordinarji imma affarijiet loġiċi - li filwaqt li tkun qed tkattar ċertu investiment trid tara li l-bidwi, r-raħħal u s-sajjied ikunu nxurjati.

Dan in-nuqqas serju lilna jweġġgħana.

Aħna ma ġejniex eletti mill-poplu biex nabbużaw mill- finanzjament li japprovalna dan il-Parlament imma qegħdin hawnhekk biex, bħala politiċi serji li għandna f'idejna r-responsabbilta' tat-tmexxija, niddiskutu kemm f'dan il-Parlament kif ukoll mal-bdiewa biex naslu ħalli nfasslu miżuri li jkunu ta' fejda u progress għal dawn is-setturi.

Nerġa' ngħid li dwar dawn il-punti nkun nista' nitkellem aktar tard.

Minbarra li għandna popolazzjoni ta' 350,000 ruħ, aħna ngawdu l-vantaġġ li jiġu jżuruna aktar minn miljun turist fis-sena u għalhekk jien niskanta kif sibna nuqqas ta' kordinament bejn il-Ministeru tagħna u l-Ministeru tat- Turiżmu meta nafu kemm huwa importanti li l-iżvilupp li jsir għandu jinkwadra l-bżonnijiet ta' l-akbar industrija li għandna, it-turiżmu.

Illum nafu li ħafna pajjiżi fl-Ewropa, partikolarment dawk tar-reġjun tal- Mediterran, investew bis-sħiħ fl-agrituriżmu.

Madankollu f'pajjiżna nsibu nuqqas ta' investiment u ta' riċerka dwar kif nistgħu ngħinu lill-bdiewa, lis-sajjieda u lir-raħħala tagħna sabiex ikunu aktar organizzati biex jilqgħu għall-isfidi ta' dawn it-turisti li jkunu ġejjin minn pajjiżi industrijalizzati li l-ambjent soċjali tagħhom jħajjarhom iduqu l-ikel tradizzjonali tal-pajjiżi li jżuru.

Għalkemm niskanta kif ma kien hemm l- ebda impenn serju biex jipprepara lil pajjiżna għal dawn it-tip ta' sfidi, jien nemmen li fil-ġejjieni dan il-potenzjal irid ikun studjat u nkoraġġit ħalli l-bdiewa, is-sajjieda u r-raħħala jiġu mħajra jipproduċu prodotti aħjar għas-suq lokali, .

Mr Chairman, punt ieħor li wieħed bilfors irid jikkummenta dwaru huwa l- ħażna ta' l-ilma u l-ħarsien tal-widien.

Jiena ma nistax nifhem kif l- irranġar tat-trejqiet tal-bdiewa jista' jkun aktar importanti milli ninvestu sabiex nassiguraw li l-bdiewa jkollhom ħażna adegwata ta' l-ilma naturali.

Mr Chairman, il-Gvern Nazzjonalista żgur li kien informat b'dawn il-każi ħafna iktar milli konna nformati aħna meta konna fl- Oppożizzjoni.

Minħabba dan in-nuqqas ta' ilma żviluppat sitwazzjoni fejn beda jsir tħaffir illegali għall-ilma u dan għaliex ma kienx hemm politika serja mill-Gvern preċedenti li tgħin lill-bdiewa biex jinvestu ħalli jassiguraw ħażna adegwata ta' ilma.

Mr Chairman, minkejja li aħna writna problemi finanzjajri kbar, kif intqal matul dawn l-aħħar xhur minn kelliema oħra ta' din in-naħa tal- Kamra, aħna rajna kif bil-finanzjament li għandna ntejbu l-affarijiet sabiex jibda jsir xogħol fil-widien u xogħol ieħor ta' fejda għall-bdiewa.

GĦalkemm fil-prinċipju aħna m'għandna xejn kontra l-proposta tal-Ministru preċedenti, jiġifieri li jonfoq il-flus mill-Protocol Taljan sabiex jagħmel coastal green belt, aħna tlabna biex flok dawn il-flus jintnefqu fuq dan il- coastal green belt nużawhom biex isir xogħol fil-widien li kulħadd jaf kemm preżentement jinsabu fi stat ta' abbandun.

GĦalhekk jien fil-bidu tad- diskors tiegħi għidt kemm hu importanti li n-naħa l-oħra tal-Kamra titkellem b'mod iktar ċar fuq ir-realtajiet ta' dan is-settur, għaliex b'dan il-mod inkunu nistgħu nsolvu l-problemi gravi li fl-opinjoni tiegħi writna minħabba nuqqas ta' serjeta' u ta' impenn kordinattiv fil-livelli kollha tal-Ministeru ta' l-Agrikoltura u Sajd.

Mr Chairman, minkejja d- diffikultajiet finanzjarji li sab ma' wiċċu, dan il-Gvern se joħloq inċentivi f'forma ta' self sussidjat fuq xogħlijiet għal ħażna ta' l-ilma naturali sabiex il-bdiewa jkunu jistgħu jiżviluppaw ir-raba' tagħhom u jkabbru uċuh bi kwantita' u b'varjeta' akbar.

Fl-opinjoni tiegħi, il-ħażna ta' l-ilma naturali hija ħaġa importanti sabiex nassiguraw li l-prodott lokali jkun ta' kwalita' aħjar u ta' palat itjeb u allura bilfors irridu nimpenjaw ruħna aktar sabiex il-ħidma fuq il-ħażna ta' l-ilma naturali tkompli ssir b'mod organizzat.

Biex nagħti eżempju ċkejken dwar il-benna ta' l-ilma naturali biżżejjed wieħed jara x'differenza hemm bejn tazza kafe' mill-ilma tal-vit għal tazza kafe' mill-ilma ta' l-ispiera.

Meta niġi għall-pitkalija, apparti r-rapporti li dehru u apparti dak li qalet l-MSU u apparti dak li juru r-ritratti li għadni kemm poġġejt fuq il- Mejda tal-Kamra, Gvern Laburista wiret pitkalija li kienet titnaddaf biss bi ftit xkupi, b'gaffa u b'żewġ trakkijiet.

Mr Chairman, meta llum m'hawnx familja li m'għandhiex vacuum cleaner fid-dar, Gvern Labursita kellu jsib pitkalija li titnaddaf bi ftit xkupi!

Hawnehkk jiena nistaqsi: Aħna kellna Gvern li kien qed jinnegozja sabiex Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea jew kellna Gvern li litteralment ittraskura għal kollox is-settur tal-biedja?

Jien nasal għall-konklużjoni li l-Gvern li kellna kien ħalla dan is-settur, li tant huwa importanti għal pajjiżna, għal riħu.

Gvernijiet Laburisti dejjem investew biex is-setturi tal-biedja u tas-sajd jimxu 'l quddiem bħal, per eżempju, meta kien bena l-Cold Rooms li wara ġew mitluqa tant li spiċċaw bħala stores għal ftit kartun.Il-preparamenti li kien għamel il-Ministru ta' qabli sabiex jinbidlu t-tined li hemm msadda u fi stat perikoluż kienu finta għax dawn kienu qed isiru sempliċement biex iservu ta' propaganda għaliex kienet waslet l-elezzjoni.

Jiena nformat min- nies tekniċi li għalkemm dawn it-tined kienu se jsiru tal-konkos, il- pedamenti ma kenux tajbin biex isir dan it-tip ta' xogħol GĦalhekk, jien kelli naħtar persuni tekniċi biex jagħmlu l-verifiki li hemm bżonn dwar l- aħjar mod biex ntejbu l-faċilitajiet tal-pitkalija.

Problema oħra li writna minħabba nuqqas ta' tmexxija serja mill-Ministri tal-Gvern preċedenti, tikkonċerna l-makna tal-ħasil tal-kaxxi peress li din ma kenitx qiegħda tissodisfa l-bżonnijiet tal-bdiewa.

GĦalhekk, filwaqt li għaddejjin ix-xogħlijiet qiegħed jingħata wkoll support finanzjarju biex nassiguraw li l-ħasil tal-kaxxi fil-pitkalija jiġi organizzat kif meħtieġ.

Sabiex jassigura ħlas immedjat u bħala miżura ta' aktar kontroll, il- Gvern Laburista ħa d-deċiżjoni li jinbeda mmedjatament il-proġett fuq il- bini tal-fergħa ta' l-APS Bank fil-pitkalija.

Il-Gvern Laburista fehem li dan kien nuqqas ieħor ta' mpenn mill-Ministru preċedenti f'dan ir-rigward, għax biżżejjed ngħid li dan il-proġett kien beda jiġi diskuss sa mill-1988.

Hawnhekk nistaqsi: Huwa sewwa li din il-Kamra ma kenitx tkun informata minn tan-naħa l-oħra b'din it-traskuraġni kollha?

Minkejja li sibna problema ta' finanzjament, dan il-Gvern qed iwettaq dak kollu li hemm bżonn isir sabiex fil-pitkalija jkun hemm aktar indafa u din tkun attrezzata kif jixraq kemm għas-servizz tal-konsumatur kif ukoll għas- servizz tal-bdiewa u tal-pitkala li jqattgħu sigħat twal ibigħu l-prodotti tal-bdiewa.

Mr Chairman, miżura oħra li ħadt fir-rigward tal-pitkalija u li dwarha ġejt ikkritikat anke b'mod personali, kienet meta waqqaft l-overtime għall- ħaddiema.

Jien ma kelli l-ebda interess li nagħmel azzjoni ħażina lill- iskrivani tal-pitkalija, anzi fil-preparazzjonijiet tagħna f'dak li huwa masterplan se nassiguraw futur aktar ċert għall-impjieg ta' dawn il- ħaddiema u se noħolqu opportunitajiet għal karigi oħra fil-pitkalija.

Hawnhekk nixtieq ngħid li, kif kienu rrakmandaw lill-Ministru ta' qabli, jiena kelli rakkmandazzjonijiet li l-overtime ma kienx hemm bżonnu u għalhekk ħassejta responsabbilta' tiegħi li mingħajr ma nkun partiġġjan nieħu dik id-deċiżjoni kif titlob tmexxija serja u trasparenti.

Minn hawnhekk jiena nassigura lill-iskrivani li din id-deċiżjoni żgur ma kenitx waħda personali pero' hawn nżid li mingħand dawk l-iskrivani li kkritikawni talli waqqaft l-overtime jien kont nistenna li jgħiduli għaliex skrivani oħra bħalhom fil-pitkalija ma kienu mdaħħla qatt fir-roster ta' l-overtime.

Dan kien jiġri forsi għaliex bħali u bħall-maġġoranza tal-poplu dawn il- ħaddiema kienu jappoġġjaw u jħaddnu ideali Laburisti!

Mr Chairman, aħna m'għamilniex hekk għax dan il-Gvern ta kelma lil kulħadd li se jirrispetta kemm id-drittijiet tal-ħaddiema u anke d-dritt ta' l-opinjoni ta' l- individwu u jien nassigura li dan qed inwettqu u se nkompli nwettqu fid- dipartimenti kollha li jaqgħu taħti.

Il-Gvern Laburista jrid jara li kulħadd jingħata l-istess drittijiet biex b'hekk tinħoloq aktar fiduċja fiċ- ċittadini kollha, huma min huma.

Meta jien smajt x'kien qed jiġri fil- pitkalija għidt: Mela mhux fid-Dockyard biss kienu jsiru ċerti abbużi li tant kien jiġi mħammeġ bihom il-Partit Laburista.

Dan ifisser li l- inġustizzji bħal dawn kienu jsiru wkoll minn Gvern li tant kien jiftaħar favur id-dritt tal-ħaddiem li jaħdem mingħajr ħadd ma jivvendika ruħu minnu għaliex iħaddan ideali politiċi li ma jaqblux ma' dawk tal-gvern tal- ġurnata.

Jien persważ li bl-impenn tagħna, bħala Gvern Laburista, se nkomplu bi tmexxija trasparenti li tispira iktar unjoni u koperazzjoni bejn kulħadd minflok il-vendikazzjonijiet politiċi li kif spjegajt kienu jeżistu wkoll taħt it-tmexxija tal-Ministru preċedenti.

Issa se nitkellem ftit dwar l-apikultura.

Mr Chairman, niskanta kif l-ex- Ministru tal-Biedja u Sajd ma spjegax għaliex ma għamilx rapport dettaljat dwar x'ikkawża d-diżastru li tinsab fih l-apikultura.

L-4,000 kolonja tan- naħal li kellna sa ftit snin ilu naqsu għal 400 kolonja f'Malta u, għalkemm stramba imma vera, 600 kolonja f'GĦawdex.

Dan qed ngħidu għax kulħadd jaf li minn ġenerazzjoni għall-oħra aħna dejjem kellna produzzjoni ta' għasel adegwata u ta' kwalita' bnina.

Barra minn hekk aħna dejjem kellna naħla bieżla li mhux biss kienet tagħtina għasel tajjeb imma kienet iddakkar il- prodott agrikolu sabiex dan jitla' aktar b'saħħtu biex jikkumbatti l- elementi tan-natura.

Sur President, matul dawn it-tliet xhur aħna mhux biss fhimna x'miżuri rridu nirrikmandaw lill-bee keepers imma ninsabu mpenjati bis-sħiħ sabiex insaħħu lil din is-sezzjoni b'żgħażagħ ħalli għada pitgħada nerġgħu jġibu dan is-settur fuq saqajh għall-ġid kemm tal-konsumatur kif ukoll tal-biedja nnifisha.

Huwa ta' diżappunt għalija li l-iktar bniedem li huwa imħarreġ f'dan is-settur fi ħdan id-dipartiment għad baqagħlu biss sena u nofs servizz.

GĦalhekk minn hawn jien nixtieq nuri l-apprezzament tiegħi lejn dan l-impjegat għax minkejja li hu seta' għamel bħalma għamlu ħafna uffiċjali fl-imgħoddi taħt Gvernijiet Laburisti, jiġifieri li għax kienu jħaddnu kulur politiku ieħor kienu jirtiraw bil-pensjoni jew jgħaddu board, dan assigurani li se jibqa' jagħti sehmu biex negħlbu dik li fl-opinjoni tiegħi hija l-agħar kriżi li qatt eżistiet f' dan is-settur.

Sur President, rigward il-vinikultura, jien ma nistax nifhem kif wara disa' snin u nofs ta' Amministrazzjoni Nazzjonalista ma ġiex appuntat uffiċjal imlaħħaq f'dan il-qasam meta llum nafu kemm sar investiment mill- privat u kemm qed nimportaw għeneb.

M'hemmx dubju li bi ftit iktar attenzjoni dan l-għeneb jista' jkun imkabbar lokalment b'tali mod li waqt li tiżdied il-varjeta' ta' għeneb li nipproduċu l-bdiewa tinħolqilhom opportunita' oħra ta' qligħ.

Filwaqt li kull gvern dejjem żamm il-winery tiegħu sabiex internament ikollu set-up għar-riċerka dwar proċeduri u sistemi ġodda jiddispjaċini ngħid li l-winery tagħna mhux biss hija mitluqa imma hija magħluqa.

Hawnhekk irrid ngħid li għal ftit propaganda il-gvern ta' qabel kienu għamlu din il-winery mużew ta' l-inbid.

Mr Chairman, dawn l-affarijiet jinkwetawna bis-serjeta' għax jidher li m'hemmx preparamenti serji biex jiġi mħares l-Att dwar l-Inbid.

Din il- liġi tmur lura sa l-1969 u meta wieħed janalizza ftit x'sar matul dawn is- snin wieħed isib li ma sar xejn, anzi saru ċerti affarijiet li jmorru kontra r-regoli u allura hemm bżonn nassiguraw li l-konsumatur ikollu prodott tajjeb kif titlob il-liġi.

Minkejja li matul is-snin din il-liġi tilfet ħafna mill-importanza tagħha, nsibu li ma saret l-ebda riċerka serja dwar kif għandna nemendawha permezz ta' dan il-Parlament biex nassiguraw kemm lill-produttur li jkun investa fl-attivita' ekonomika tiegħu kif ukoll lill-konsumatur in ġenerali.

Nista' ngħid li l-Ministeru ta' l-Agrikoltura u Sajd diġa' huwa mpenjat biex jagħmel dak kollu li hu possibbli ħalli jindirizza dawn il-problemi li jolqtu kemm lill-konsumatur kif wkoll lill- bidwi li huwa konness ma' l-industrija ta' l-inbid.

Mr Chairman, smajt lin-naħa l-oħra tgħid li ma tistax tifhem kif aħna nistgħu nesportaw prodotti lejn l-Unjoni Ewropea meta issa dan il-Gvern iddikjara li l-politika ta' Malta vis-a-vis l-Unjoni se tkun dik ta' membru assoċjat u mhux ta' sħubija sħiħa.

Aħna nifhmu dak li qed tesprimi l- Oppożizzjoni pero' aħna konvinti li t-triq li għażilna hija l-aħjar triq għall-bidwi, ir-raħħal u s-sajjied tagħna.

Minkejja dak kollu li ntqal jien infakkar li matul dawn id-disa' snin u nofs il-bdiewa ftit - biex ma ngħidx xejn - kellhom opportunitajiet ta' esportazzjoni, apparti l- esportazzjoni tal-patata, filwaqt li fi żmien Amministrazzjoni Laburista kien hemm impenn qawwi biex ma' l-esportazzjoni tal-patata jiżdiedu prodotti oħra, bħalma huwa l-basal.

Jien mhux se noqgħod nitkellem fuq ir- riċerki li l-Membri ta' l-Oppożizzjoni jgħidu li kienu jsiru fuq varjetajiet differenti tal-basal, pero' jien se niddikjara li bil- koperazzjoni, bil-kuntatti li żviluppajnielhom u bl-appoġġ li tajnihom, il- bdiewa diġa' bdew jesportaw prodotti oħra bħal spinaċi, kosbor, qaqoċċ u karfus u dan minkejja li l-Amministrazzjonijiet preċedenti qatt ma rakkmandat dawn il-prodotti għall-esportazzjoni.

Għandi l-pjaċir ngħid li s'issa bgħatna tliet tunnellati u li f'ittra uffiċjali li bagħtitli l- kumpannija konċernata kkonfermatli li l-prodott huwa ta' kwalita' li jissodisfa lill-konsumatur Ingliż - skond kif kont irrakkmandajt jiena - u nformatni li hija għaddejja bit-tħejjijiet sabiex sa April ta' din is-sena, jekk il-Bambin irid, tesporta lejn l-Ingilterra 70 tunnellata oħra ta' ħaxix.

Mr Chairman, il-bdiewa tagħna jeħtieġu aktar għajnuna teknika sabiex ikunu jafu kif jistgħu jwasslu l-prodott aktar bikri, jeħtieġu sussidju fuq iż-żrieragħ u għandhom bżonn għajnuna professjonali ħalli l- prodott ikollu grading li jissodisfa s-suq ta' l-esportazzjoni.

Nixtieq inħabbar ukoll li fi tliet ġimgħat oħra din il-kumpannija se tibgħat uffiċjal iżur lil numru ta' bdiewa li diġa' esportaw u beħsiebhom ikomplu jesportaw lejn is-suq Ingliż biex flimkien jaraw kif il-prodotti tagħna jkunu ta' kwalita' aħjar biex inżommu u niżviluppaw dan fis-suq Ingliż.

X'inhi r-raġuni ta' din il-biża' kollha min-naħa l-oħra tal-Kamra, meta issa qed jaraw bil-fatti l-impenn tagħna sabiex noħolqu l-iżvilupp sostenibbli billi nassitu lill-bdiewa tagħna u nżommuhom informati b'affarijiet li jolqtu l-qasam tagħhom?

Mr Chairman, nixtieq ninforma lill-Kamra li din il-produzzjoni m'hijiex issir permezz tas-serer imma qed issir direttament mill-art naturali.

Qed nagħmlu dan mhux għax aħna kontra l-iżvilupp tas-serer imma għaliex nifhmu li għandna ngħinu lill-bdiewa tagħna jesportaw il-prodotti tagħhom li jitkabbru b'dan il-mod ħalli - kif ikkritika Membru ta' l-Oppożizzjoni stess - nipprovaw nattakkaw il-problema li teżisti fir-rigward ta' prezzijiet baxxi li kultant ikun hemm fil-pitkalija minħabba produzzjoni żejda.

Aħna qegħdin ninkoraġġixxu l-esportazzjoni ta' prodotti li jiġu mkabbra bil-metodu naturali u mhux fis-serer ħalli l-bidwi jkun jista' jassigura l-qligħ tiegħu mingħajr ma jeqred il-karatteristika tradizzjonali tal-kampanja tagħna.

Aħna ninsabu fiduċjużi li bl-għajnuna tal-koperattivi tal-bdiewa, tal-ħaddiema u ta' l-uffiċjali kollha tad-dipartimenti nkunu nistgħu ngħinu lill-bdiewa ħalli nassiguraw li fil-ġejjieni l-esportazzjoni tkompli tikber għall-benefiċċju tal-bdiewa u ta' l- ekonomija.

Dwar l-esportazzjoni rrid ngħid ukoll li l-kuntratt li kien approva l-ex- Ministru tal-Biedja u Sajd kien jorbot lill-bdiewa li ma jistgħux jesportaw patata lejn ebda pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea jekk mhux permezz ta' din il- kumpannija privata li magħha għamel dan il-kuntratt.

Quddiem din is- sitwazzjoni, aħna tajna sehemna biex negħelbu parti mill-problema li kien se jibda jiffaċċja l-bidwi billi rnexxielna nikkonvinċu lil din il- kumpanija biex iżżid 1,200 tunnellata patata għall-esportazzjoni fuq il- 5,000 li kienu diġa' garantiti fil-kuntratt.

Dan għamilnih għax illum kulħadd jaf li minħabba t-temp tajjeb li għamel il-produzzjoni tal-patata se tkun, ikbar minn qatt qabel u għalhekk tajna prova li aħna Gvern li ma jitlef l-ebda okkażjoni sabiex jiddefendi l-interessi tal-bdiewa, tar- raħħala u tas-sajjieda tagħna.

B'dan il-każ erġajna tajna ċertifikat tas- serjeta' li mxejna biha matul dawn it-tliet xhur biex inwettqu l-ewwel prinċipju tal-politika Laburista, jiġifieri dak li nassiguraw dħul aktar xieraq lill-bdiewa.

(Interruzzjonijiet) Sieħbi qed jgħidli li baqa' l- ġlata ta' Marzu.

Aħna nawguraw li ma jkunx hemm ħsara u problemi f'dan ir- rigward, pero' l-verita' tibqa' li meta sirna nafu x'innegozja l-Gvern ta' qabilna u meta rajna li se jkun hawn kwantita' akbar ta' patata għall- esportazzjoni, ħadna miżuri mmedjati u s'issa - għaliex fil-futur l- affarijiet forsi jkomplu jitjiebu - konna kapaċi nżidu 1,200 tunnellata patata għall-esportazzjoni.

Mr Chairman, dawn l-affarijiet m'iniex inħabbarhom biex nieħu xi vantaġġ matul dan id-diskors tal-budget imma qed ngħidu sabiex niżgura lil din il- Kamra, lill-Oppożizzjoni u lill-bdiewa, li minkejja d-diffikultajiet kbar finanzjarji, amministrattivi u tekniċi li wiret, dan il-Gvern se jimpenja ruħu sabiex jassigura li matul perijodu ta' sentejn inkunu bdejna noħorġu minn dawn il-kriżijiet kbar.

Rigward l-esportazzjoni fis-settur tas-sajd nixtieq nagħmel riferenza għall-għajnuna li tajna lis-sajjieda għall-esportazzjoni tat-tonn.

Jiddispjaċini ngħid li aħna konna sibna żewġ koperattivi tas-sajd li ma kenux qed jikkordinaw xogħlhom flimkien u dan ġara għar-raġuni li matul l- Amministrazzjoni preċedenti koperattiva minnhom marret 'il quddiem permezz ta' l-appoġġ li kellha mill-Gvern preċedenti filwaqt li l-koperattiva l- oħra, għaliex kienet meqjusa li tħaddan sentimenti laburisti, tħalliet tbati flimkien mas-sajjieda membri tagħha.

F'dan il-każ il-Gvern Laburista biddel dik l-atmosfera li kienet teżisti bejn dawn ż-żewġ koperativi u minn hawn irrid nifraħ lis-sajjieda għall-appoġġ u għar-rispett li wrew għal xulxin speċjalment fil-konfront ta' dik il-koperattiva li minkejja t- tbatija li ffaċċjat matul id-disa' u nofs li għaddew kienet serja biżżejjed li laqgħet ir-rakkmandazzjonijiet tiegħi sabiex nibdew paġna ġdida ħalli flok ikollna żewġ koperattivi tas-sajd mifruda jkollna ż-żewġ koperativi tas-sajd li fil-veru sens tal-kelma jikkoperaw flimkien.

B'hekk biss nistgħu nassiguraw li l-isforzi kollha li jsiru jwasslu biex is-settur tas- sajd jissaħħaħ u jimxi 'l quddiem b'mod iktar koordinat u trasparenti.

Wieħed irid iżid li bil-mod kif mexxejna l-proċess għall-esportazzjoni tat- tonn din is-sena rnexxielna nġibu 20ċ aktar għal kull kilo tonn li esportajna.

Naturalment, dan kien riżultat ta' l-effort li għamel il- Ministeru sabiex id-diskussjonijiet u n-negozjati li saru mat-tenderer ħadu forma aktar trankwilla u fl-istess ħin aktar qawwija u organizzati.

Sur President, aħna rnexxielna nġibu dan l-iżvilupp kollu u se nkomplu nġibu aktar żvilupp għas-sajjieda tagħna għaliex hemm l-għaqda bejn is- sajjieda u allura m'hemmx dubju li f'din il-klima jistgħu jiżviluppaw ħafna attivitajiet oħra.

Per eżempju, aħna qed naħsbu biex lill-industrija tal- fish farming ma nħalluhiex tinfirex biss fil-baħar imma rridu naraw kif 'il quddiem din l-industrija tiżviluppa iktar f'dak li huwa ipproċessar tal-ħut u biex ikollna varjeta' akbar ta' ħut, partikolarment dawk imkabbra fl-ilma ħelu.

Minkejja dak kollu li qed jintqal, aħna għad għandna swieq kbar fejn nistgħu noperaw u għalhekk b'aktar riċerka u b'aktar investiment nistgħu nifirxu u nsaħħu aktar l-iżvilupp f'dan il-qasam.

Fil-fatt aħna qed naraw x'għajnuna nistgħu noffru biex is-settur ta' l-akwakultura nsaħħuħ u biex l- investituri jegħlbu l-problemi li qed jiffaċċjaw preżentement bħal, per eżempju, il-problemi kbar li qed jiltaqgħu magħhom dawk l-industrijalisti li jridu jagħmlu estensjonijiet tal-fish farms tagħhom minħabba l-permessi li għandhom bżonn mill-Planning Authority.

Aħna qegħdin fil-proċess biex nevalvaw l-arranġamenti li jeżistu bejn in- National Aquaculture Centre u l-Malta University Services biex nassiguraw li dawn iż-żewġ organizzazzjonijiet ikunu jistgħu joffru tmexxija ta' fejda u b'ċerta effiċjenza ħalli jilqgħu għall-isfidi kemm tal-preżent u tal- ġejjieni.

Jiena nappella biex f'din l-evalwazzjoni li qed issir ikun hemm l-għajnuna u l-koperazzjoni kemm tal-Ministeru ta' l-Agrikoltura u Sajd kif ukoll ta' l-Universita' sabiex din l-istruttura tkompli tiffinanzja lilha nnifisha għaliex aktar 'il quddiem se jkun diffiċli ħafna għall-Gvern li jkompli jagħti l-fondi f'dan is-settur.

Rigward il-Micropropagation Centre, li tant ilna nisimgħu bih matul dawn l- aħħar snin, qed naħdmu biex fl-aħħar il-bidwi jibda jgawdi minnu tabilħaqq billi matul din is-sena se jibdew jingħataw għajnuna oħra permezz ta' pjanti ħielsa mill-mard.

Dwar dawk li huma għotjiet ta' loans u grants, jiena sibt problema fis- sens li kien hemm infiq eċċessiv ta' flus minbarra li kien hemm ukoll ammont ta' Lm237,000 x'jitħallsu f'pagamenti ta' konkos li, naturalment, saru l-aktar fid-distrett fejn jikkontesta l-ex-Ministru ta' l-Agrikoltura u Sajd.

Dan ifisser li filwaqt li f'dan il-budget għandi Vot ta' Lm100,000 li suppost qegħdin hemm biex inkun nista' nagħmel ċertu xogħol, fiċ-ċirkostranzi se jkolli nħallas aktar mid-doppju ta' li għandi f'kontijiet pendenti li writt mingħand il-Gvern preċedenti.

Jien ma naħsibx li sitwazzjoni bħal din hija ġusta u, fl-opinjoni tiegħi, meta bniedem jabbuża mill-poteri li għandu biex jaqdi l-kostitwenti tiegħu għal finijiet politiċi ikun qed idgħajjef il-kwalitajiet tiegħu stess.

GĦalhekk, filwaqt li nuri d-diżappunt tiegħi għal dan l-aġir ta' l-ex- Ministru, irrid ngħid lill-bdiewa li minkejja dawn id-diffikultajiet kollha se nagħmel dak kollu possibbli biex matul din is-sena mhux biss nlaħħaq mad- domanda li diġa' hemm imma li nintroduċi servizzi oħra bħal, per eżempju, il-bini ta' ħitan tas-sejjiegħ - fejn diġa' bdejna nagħmlu xi xogħlijiet - u t-tħaddim mill-ġdid ta' l-irdejjen ta' l-ilma li tħallew jaqgħu fi stat ħażin ħafna.

Flimkien mal-Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni waqqafna kumitat sabiex jistabbilixxi l-prijoritajiet u biex jara li x- xogħol isir bl-iktar mod effiċjenti ħalli l-bidwi jirċievi servizz tajjeb u f'waqtu.

Qegħdin naħsbu wkoll fuq l-introduzzjoni ta' sistema dwar kif se nibdew inwettqu xogħlijiet fil-ġonna pubbliċi biex noħolqu l-faċilitajiet u l-ambjent xieraq fejn il-pubbliku jkun jista' jirrikreja ruħu peress li ċerti ġonna bħal, per eżempju, dawk tal-Buskett u ta' San Anton tħallew jaqgħu fi stat miżerabbli.

Permezz ta' l-extension service se nniedu aktar għajnuna lill-bdiewa dwar kif jagħmlu użu inqas mill-bexx, mill-mediċini u minn sustanzi artifiċjali oħra li mhux biss qegħdin jiswewlhom ħafna flus imma qegħdin ikunu ta' dannu għall-ambjent naturali.

Għalkemm fil-ġejjieni qarib se nibdew inżuru lill-bdiewa individwalment, bħalissa ninsabu għaddejjin bl-aħħar preparamenti sabiex lill-bdiewa nqassmulhom informazzjoni dwar kif għandu jipproteġi ruħu waqt xogħlu kif ukoll dwar kif irid jikkontrolla l-użu tal- bexx billi jagħmel taħlita li għalkemm ikun fiha anqas bexx xorta waħda tagħtih riżultati tajbin.

F'dan ir-rigward ukoll stabbilejna kuntatt dirett mal-Ministru tal-Kummerċ biex jinvestigaw rapporti li jkollna mill- bdiewa dwar prodotti li għalihom qed ikollhom iħallsu prezzijiet esaġerati u fil-fatt, permezz ta' din il-ħidma, ftit tal-ġimgħat ilu kien hemm roħs f'iktar minn 12-il prodott agrikolu.

Mr Chairman, minkejja dak kollu li tgħid in-naħa l-oħra tal-Kamra qed nagħtu provi ċari li qegħdin inwettqu dak kollu li konna wegħedna b'riżq il-bidwi.

Sur President, issa se nitkellem ftit dwar id-diffikultajiet li sibna fl- industrija tat-tiġieġ tas-simna kif ukoll fl-industrija tal-bajd.

Jien nixtieq ninforma lill-Kamra li għalkemm matul is-snin li għaddew kellhom jinħarġu avviżi legali sabiex ikun hemm aktar kontroll u aktar serjeta' f'din l-industrija dawn l-avviżi qatt ma ħarġu.

Fil-ftit żmien li ilna fil- gvern aħna diġa' bgħatna lill-Kunsill Mediku r-rapporti u l-legal notices dwar dan is-settur u fi żmien qasir, jekk il-Bambin irid, inkunu nistgħu nippubblikawhom.

Mr Chairman, nixtieq nitlob il-permess tal-Kumitat sabiex inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra draft ta' dawn ir-regolamenti.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Regolamenti ta' l-1997 dwar Reġistrazzjoni ta' Rżiezet għaż-żamma ta' Tjur għall-produzzjoni tal-Bajd u tas-Simna.

Dawn ir-regolamenti saru sabiex din l-industrija tingħata l-inċentiv li għandha bżonn biex b'mod legali toħroġ mid-diffikultajiet kbar li għandha u tilqa' għall-isfidi tal-ġejjieni.

Mr Chairman, fost il-problemi li sibna kien hemm in-nuqqas ta' nvolviment f' dan il-qasam min-naħa taż-żgħażagħ u allura hemm bżonn li fis-snin li ġejjin inħarrġu aktar żgħażagħ sabiex intejbu l-istandard ta' l-uffiċjali tekniċi tad-dipartimenti biex b'hekk fill-futur nassiguraw servizzi ta' kwalita' għal dan il-qasam.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Infakkrek li fadallek erba' minuti.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Irrid nitkellem ukoll dwar in-nuqqas ta' kordinament li jeżisti fl-inizjattivi ġodda bħal, per eżempju, kif għandna nintegraw f'dan il-qasam aktar persuni b'diżabilita' biex mhux biss ikollhom l-għajxien tagħhom minn dan il-mestier imma biex f'dan il-qasam noħolqu spazju biex dawn il-persuni jkunu jistgħu jgħaddu l-ħin ħieles tagħhom.

Bħalissa għadna għaddejjin bl-ewwel fażi ta' proġett fejn waqqafna kummissjoni biex tintroduċi l-hands on farming għat-tfal ta' l- iskejjel biex b'hekk it-tfal flok ma' jiġu jagħmlu sempliċi żjara fill-farm esperimentali ta' l-Għammieri jiġu biex iqattgħu ġurnata xogħol fil-biedja.

Aħna se nipprovaw nestendu din l-opportunita' għal persuni b'diżabilita' wkoll.

Mr Chairman, fil-ġimgħat li ġejjin se ngħaddi aktar informazzjoni dwar il- ħidma tal-Gvern biex ikompli jassigura politika indirizzata lejn il- bżonnijiet tal-bdiewa, tas-sajjieda u tar-raħħala li issa saru urġenti peress l-Amministrazzjoni preċedenti kienet skartathom u tefgħathom taħt it- tapit.

Aħna għandna l-kuraġġ li nerfgħu r-responsabbilta' kbira li dħalna għaliha u f'dan il-kuntest se nwettqu ħidma kordinata u se noħolqu aktar inċentivi biex il-bidwi, ir-raħħal u s-sajjied tagħna jiddefendi d-dritt ta' l-għajxien tiegħu filwaqt li jkompli jgħin fl-iżvilupp ta' l-ekonomija tagħna.

Grazzi, Mr Chairman.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista.

Il-mistoqsija hi l-emenda għal Vot 51 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Ninu Zammit.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 37 tal-15 ta' Jannar, 1997 din id-Division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kumitat ġie sospiż fid-9.30 p.m. u rriżuma ħames minuti wara.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Ninu Zammit.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 31

L-Onor

|Abela Tony |Gonzi Lawrence | |Agius |Hyzler George | |Francis | | |Bonnici |Mifsud Bonnici Antoine | |Josef | | |Bonnici |Mugliett Jesmond | |Michael | | |Borg Joe |Muscat Claude | |Borg Tonio |Muscat Richard | |Cassar Joe |Psaila Savona Joe | |De Marco |Pullicino George | |Guido | | |Debono |Pullicino Orlando Jeffrey | |Giovanna | | |Deguara |Refalo Michael | |Louis | | |Farrugia |Tabone Anton | |Jean Pierre | | |Fenech Adami|Vassallo Edwin | |Eddie | | |Galea Censu |Vella John | |Galea Louis |Zammit Ninu | |Galea Pace |Zammit Dimech Francis | |Victor | | |Gatt Austin | |

KONTRA : 34

L-Onor

|Abela Carmelo|Farrugia Noel | |Agius Chris |Grech Edwin | |Attard |Gulia Gavin | |Montalto John| | |Bartolo |Herrera Jose' | |Evarist | | |Borg Karmenu |Mangion Charles | |Brincat Leo |Mintoff Dom | |Buhagiar |Mizzi Joe | |Charles | | |Buhagiar |Pace Bertu | |Louis | | |Camilleri |Portelli Alfred | |Maria | | |Cardona Chris|Refalo Anton | |Chircop Karl |Sant Alfred | |Cilia Joe |Sceberras Trigona Alex | |Dalli Helena |Schembri Adami Sandro | |Debono Grech |Spiteri Lino | |Joe | | |Farrugia |Vassallo Adrian | |Anglu | | |Farrugia Joe |Vella George | |Farrugia |Vella Karmenu | |Michael | |

L-Emenda m'għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se npoġġi issa l-mistoqsija fuq il-Voti tal- Ministeru tal-Biedja u Sajd:

VOT 51 - MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 6,517,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 51 - Ministeru tal-Biedja u Sajd, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas- sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 51 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT XIV - MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,685,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XIV - Ministeru tal-Biedja u Sajd, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas- sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot XIV għaddiet.

Fid-9.37 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta li l-Voti 51 u XIV taħt il-Ministeru tal-Biedja u Sajd ġew approvati mill- Kumitat ta' Provvista.

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħoġu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 17 ta' Frar, 1997 fis-6.00 b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 1997

It-Tnax-il Jum Stabbilit

Voti tal-Ministeru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 17 ta' Frar, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.

Fid-9.39 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija skond il- Mozzjoni Nru 37 tal-15 ta' Jannar 1997.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SAN PAWL IL-BAĦAR - TRIQ SAN ĠORĠ - TISWIJA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi l-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar nefaq ammont sostanzjali ta' flus biex ikun jista' jirranġa parti minn Triq San Ġorġ b'mod tajjeb, iżda l-istess kunsill jidher li m'għandux flus biżżejjed biex ikun jista' jkompli l-istess triq b'mod tajjeb, jista' l-ministeru jieħu l- passi neċessarji biex il-parti tat-triq li fadal tiġi rranġata, is-servizzi jiġu mibdula fejn meħtieġ u jiġi mogħti wiċċ ġdid simili għal dak li ta l- kunsill?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-Dipartiment tat-Toroq innota s-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant, iżda minħabba mpenji oħra li diġa' għandu ma jistax jinkariga ruħu li jagħmel dan ix-xogħol għalissa.

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - PAZJENTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm pazjenti żaru l-polikliniċi tas-saħħa fid-diversi lokalitajiet matul it-12-il xahar li għaddew?

Hu possibbli li minn dawn iż-żjarat wieħed ikun jaf kemm huma l-persuni li jidħlu fil-polikliniċi minħabba inċidenti tat-traffiku?

Jekk iva, kemm kien in-numru ta' persuni li daħlu fil-polikliniċi minħabba din ir-raġuni?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta` nies li attendew fil-polikliniċi fid- diversi lokalitajiet matul l-1996 kien hekk:

|Mosta |67,659 | |Gzira |50,184 | |Rabat |35,634 | |Floriana |53,644 | |Qormi |49,097 | |Raħal Gdid|109,366 | |Bormla |37,333 |

L-istatistika mitluba mill-Onor.

Interpellant fit-tieni parti tal- mistoqsiija ma tinġabarx.

NTOM - KAMPANJA TA' REKLAMAR

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar x'tip ta' promotion ġdid se jsir mill-NTOM matul l-1997 biex jattira turiżmu ġdid lejn Malta?

F'liema pajjiżi se tkun din il-promotion?

Fuq kemm tul ta' żmien hu mistenni li tinfirex din il- kampanja?

X'effett hu mistenni li jkollha din il-kampanja fuq in-numru ta' turisti?

Liema mill-pajjiżi li fihom se ssir il-kampanja huma ġodda għat- turiżmu Malti?

ONOR.

KARMENU VELLA: Il-marketing plan ta' l-NTOM tinkludi kampanja ta' reklamar, kampanja ta' relazzjonijiet pubbliċi, parteċipazzjoni fil-fieri, għajnuna lit-tour operators u attivatijiet oħra mrawma mill-uffiċċji ta' l- NTOM, dejjem bil-kollaborazzjoni ta' l-Air Malta.

Fost ir-reklamar li qed issir hemm dak immirat lejn suq ta' l-ivvjaġġar specjalizzat u conference and incentive travel.

Il-kampanja promozzjonali mill-NTOM ssir matul is-sena kollha izda tilħaq il-quċċata tagħha bejn Jannar u April.

Din tkun ripetuta ftit qabel is- sajf għall-bookings ta' l-aħħar kif ukoll fir-rebbiegħa għat-traffiku tax- xitwa.

L-NTOM beħsiebha tikkoncentra l-marketing plan fis-swieq il-kbar tagħha bħall-Ingilterra, l-Italja, Franza u l-Germanja.

F'dawn is-swieq li huma diġa' stabbiliti se jsiru sforzi sabiex jintlaħqu partijiet ġodda.

Fl-istess waqt se ssir ħidma sabiex tissaħħaħ il-preżenza fil-Belgju, l- Olanda, l-Awstrija, l-Isvizzera u l-Iskandinavja biex b'hekk tkompli tikber id-diversifikazzjoni tas-swieq.

Hemm il-ħsieb ukoll li titkompla l-ħidma fl-Ewropa tal-Lvant.

Wieħed ma jistax iħalli barra il-possibbilta' ta' swieq ġodda fl-Amerika ta' Fuq, il-Ġappun u r-Russja.

Wieħed jispera li dan il-programm ta' ħidma jkollu l-effett mixtieq fuq l- industrija tat-turiżmu f'Malta.

TA' QALI - CRAFTS VILLAGE

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' craft huts li hemm fil-Crafts Village f'Ta' Qali?

Kemm hu n-numru ta' persuni li hemm impjegati?

Meta hu mistenni li jiżdied in-numru ta' ħwienet li hemm fl-inħawi?

X'inhi l- pożizzjoni ta' l-MDC dwar dawn il-villaġġi?

X'dikussjonijiet saru bejn l- MDC u l-Planning Authority dwar ippjanar aħjar ta' dan il-villaġġ?

Meta hu mistenni li jinbeda xi xogħol infrastrutturali meħtieġ biex dawn l-inħawi jinbidlu?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Skond ir-rekords ta` l-MDC, fil-Crafts Village ta` Ta` Qali hemm 141 craft hut.

Craft huts li huma magħqudin flimkien u okkupati mill-istess kumpannija huma meqjusa bħala hut waħda.

Skond l-aħħar informazzjoni miġbura mill-ETC, hemm 196 ħaddiem fulltime u 26 part-time jaħdmu f`dan il-Crafts Village.

16-il enterprisa ma bagħtux l- informazzjoni mitluba dwar in-numru ta` mpjegati.

Rigward proposti ta` l-MDC dwar żvilupp għal dan il-villaġġ, nixtieq nirriferi għall-mistoqsija parlamentari numru 918.

ħ SPTARIJIET - IMPJEGATI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' mpjegati fl-isptarijiet tal-gvern li huma mpjegati bħala:- principal nursing officer - PNO; senior nursing officer - SNO; nursing officers - N.O; staff nurses - S.N.; enrolled nurses - E.N.; hospital auxiliaries - H. Aux.; u health assistants - H.Ass. f'kull sptar tal-gvern?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-gradi ta` principal nursing officer u senior nursing officer m`għadhomx jeżistu.

L-informazzjoni mitluba dwar il-gradi l-oħra tal-infermiera, hospital auxiliaries u health assistants hija kif ġej:

| |SLH|MCH |BOFFA|S.V.P|GOZO| | | | | |.R. | | |N. O. |57 |20 |7 |33 |11 | |D.N.O |57 |9 |6 |16 | | |S.N. |284|25 |13 |22 |41 | |E.N. |306|171 |51 |128 |78 | |H.Aux |204|57 |37 |108 |66 | |H. Ass|371|119 |38 |258 |167 |

SAN PAWL TAT-TARĠA - TRAFFIKU

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex f'San Pawl tat-Tarġa, f'dik il-parti fejn jiltaqgħu ħames toroq f'salt, jiġi disinjat mod ta' kontroll tat-traffiku biex jiġi evitat iċ-ċans ta' inċidenti fatali, aktar u aktar meta wieħed iqis li f'dan il-post jiltaqa' wkoll it- traffiku li jkun nieżel u tiela' min-Naxxar għas-Salina?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Wara li ttieħdu l-livelli u sar studju taz-zona f'San Pawl tat-Tarġa fil-parti fejn jiltaqgħu il-ħames toroq, tlestiet il- pjanta ta' traffic channelization wara konsultazzjoni mat-Traffic Control Board, id-dipartiment fil-preżent qiegħed fil-proċess li jissottometti dan il-proġett għal approvazzjoni finali tat-TCB.

IMPJIEGI - PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn nies reġistrati f'Malta u Għawdex bħala disabled?

Kemm minn dawn jaħdmu fulltime?

Kemm hawn nies disabled jirreġistraw għax-xogħol?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta` nies reġistrati f`Malta u Għawdex bħala disabled huwa ta` 2,136.

Minn dawn hemm 1,613 li jaħdmu fulltime.

In-numru ta` nies disabled jirreġistraw għax-xogħol għal-Novembru 1996 huwa ta` 262.

QRATI - KAĊĊA - KSUR TA' REGOLAMENTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il kaċċatur jew nassab instab ħati fil-qorti fuq ksur ta' regolamenti ta' kaċċa u nsib sena b'sena mill-1988 'il hawn?

Kemm-il kaċċatur jew nassab ma nstabux ħatja ta' l- akkużi miġjuba kontra tagħhom sena b'sena mill-1988 'il hawn?

Kemm-il senter ġie kkonfiskat mill-qorti sena b'sena mill-1988 'il hawn?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni mitluba ma tinżammx mill-Qorti.

VETTURI - MOT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Peress li minn statistika mħabbra dan l-aħħar irriżulta li ftit ferm kienu dawk l-inċidenti tat-traffiku minħabba ħsarat jew nuqqas ta' manutenzjoni fil-vetturi, id-Dipartiment tat-Trasport għad għandu l- ħsieb li jdaħħal l-MOT għall-vetturi kollha?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien nformat li s-sena l-oħra l-Gvern qabbad konsulent mid-Dipartiment tat-Trasport Ingliż sabiex jagħmel rapport dwar l- intoduzzjoni ta' testijiet tal-vetturi fuq standards Ewropej.

Ir-rapport tlesta u qed jiġi kkonsidrat x'inhu applikabbli għax-xena lokali.

Meta dan jiġi stabbilit, r-riformi li jkun hemm bżonn jiġu ntrodotti gradwalment.

SAĦĦA - BAJJIET PROJBITI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu sena b'sena mill-1988 'il hawn dawk il-postijiet li fihom ma setax isir għawm għax kien ta' periklu għas-saħħa?

Liema kienu dawk il-lokalitajiet, xtut jew bajjiet illi ma setax isir għawm fihom is-sena l-oħra?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-lokalitajiet fejn ma setax issir għawm minn 1988 sa 1995 kienu:

|SENA |NUMRU | |1988 |0 | |1989 |2 | |1990 |1 | |1991 |3 | |1992 |8 | |1993 |4 | |1994 |7 | |1995 |4 |

Minbarra dawn, postijiet li huma dejjem magħluqa għall-għawm jinkludu l- portijiet kollha u dawk il-bajjiet fil-viċinanza ta` l-isbokk tad-drenaġġ.

Dawn jinkludu Wied Għammieq, Ras Prajjet, iċ-Ċumnija f`Malta Ras il-Ħobż, Wied il-Mielaħ, San Blas f`Għawdex, l-Imnieri f`Kemmuna.

Fil-1996, il-bajjiet li ġew magħluqa għall-għawm jinkludu l-Bajja tax- Xgħajra, l-Għadira, San Pawl il-Baħar (ix-xtajta tal-Veċċja), Paceville (Triq Wilġa), il-Bajja tax-Xemxija u l-Bajja tax-Xlendi f`Għawdex

ĊIMITERJI - OQBRA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx oqbra għall-bejgħ f'ċimiterji tal-gvern?

Jekk iva, kemm hemm?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li preżentament m`hemmx oqbra għall-bejgħ f`ċimiterji tal-gvern

TOROQ - RESURFACING

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm nefaq id- dipartiment sena b'sena mill-1988 'il hawn f'resurfacing ta' major arterial roads?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-definizzjoni ta' toroq f'arterial, distributory u local access" hija relattivament riċenti u ma tmurx lura sa l-1988.

Għalhekk mhuwiex possibbli li tingħata l-informazzjoni mqassma kif mitluba mill-Onor.

Interpellant.

Għalhekk qiegħed nippreżenta f'tabella il-figuri li huma ppublikati fil- kotba ta' l-estimi bejn is-snin 1988-1995 taħt il-Vot tal-hot asphalt programme.

|1988 |Lm 850,956| |1989 | | | |987,213 | |1990 | | | |1,254,224 | |1991 | | | |949,999 | |1992 | | | |1,319,793 | |1993 | | | |845,129 | |1994 | | | |223,885 | |1995 | | | |624,985 |

Il-figuri ta' l-1996 għadhom qegħdin jiġu stabbiliti.

GOZO CHANNEL - OPERATURI PRIVATI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk hijiex l-intenzjoni tal-gvern illi jagħti liċenzji lill-operaturi privati biex iħaddmu servizz ta' ġarr ta' passiġġieri u karozzi bejn Malta u Għawdex?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: L-irbit kbir li l-Gvern ta' qabel rabat bih lill- Gozo Channel Co. Ltd., irbit ta' miljuni ta' liri, ma jippermettix li jsir dak li qiegħed isaqsi l-Onor.

Interpellant.

GOZO CHANNEL - RIŻENJI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Peress li kemm iċ-chairman kif ukoll il-membri tal-Bord tad-Diretturi tal- Gozo Channel ilhom iktar minn tliet xhur li offrew r-riżenji tagħhom u peress li ħadd minnhom ma jaf hux se jiġu aċċettati jew le minkejja li għaddew tliet xhur, jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni tal-gvern u meta hu mistenni li jiġi maħtur il-Bord tal-Gozo Channel?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Ir-riżenja taċ-chairman u d-diretturi ġiet aċċetta.

Il-ħatra tal-bord il-ġdid se tkun kompluta dalwaqt.

GOZO CHANNEL - TRIPS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jikkonferma li mhix il-politika tal-Gvern illi tnaqqas il-frekwenza tat-trips tal-Gozo Channel?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Le, ma nikkonfermax.

Nassigura lill-Onor.

Interpellant li meta l-bord il-ġdid ilesti l-istudji meħtieġa jittieħdu d-deċiżjonijiet li jkun hemm bżonn jittieħdu fl-interess tal-kumpannija, tal-ħaddiema u taċ-ċittadin li juża s-servizzi li tipprovdi l-kumpannija.

GOZO CHANNEL - PASSES

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-persuni li għandhom pass tal-Gozo Channel li jindika li ma għandhomx iħallsu meta jużaw il-vapuri tal-Gozo Channel?

Jista' l-Ministru jindika wkoll l- indirizz ta' kull persuna u r-raġuni għaliex ingħatalhu l-pass?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-persuni li nħarġilhom il- pass għas-sena 1997 huma dawn:

(i) Il-Membri Parlamentari kollha;

(ii) Il-membri tal-bord tal-MIMCOL, kif ukoll iċ-chief executive u żewġ senior managers;

(iii) Is-segretarju permanenti, żewġ diretturi, żewġ uffiċjali fis- Segretarjat ta' Għawdex;

(iv) Is-segretarju privat u s-segretarju permanenti fil-Ministeru tat- Trasport;

(v) Iċ-chairman ta' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku; u

(vi) Il-konsulent tal-Prim Ministru.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew impjegati persuni b'kuntratt definit mill-1 ta' Novembru, 1996 sal-31 ta' Diċembru mis-servizz pubbliku minn enti statutorji, minn enti jew kumpannija li huma kontrollati mill-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas 50% ta' l-ishma u mill-kunsilli lokali?

Jista' l-Prim Ministru jagħti t-tweġiba tiegħu xahar b'xahar u maqsuma skond dipartiment jew enti relattivi u jindika x-xogħol li għalih ġiet kuntrattata l-persuna?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni li għandha x'taqsam ma' dan l-uffiċċju qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

Nistieden lill-Onor Membru jiġbor il-bqija ta' l-informazzjoni mill- ministri konċernati.

AIR MALTA - FREE AIR TICKETS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jindika x'inhi l-policy rigward l-għoti ta' air tickets b'xejn mill-Air Malta lil persuni li mhux impjegati tal-kumpannija?

Min għandu l-poter li jawtorizzahom u kemm ingħataw mill-1 ta' Novembru, 1996 sal-lum lil min u għaliex?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ma kien hemm l-ebda tibdil fil-policy dwar l-ghoti ta' biljetti b'xejn mill-Air Malta.

Ma jidhirlix li jkun xieraq li nagħti d-dettalji mitluba mill-Onor.

Interpellant fl-aħħar parti tad-domanda.

FINANZI - TRANSFERS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l- Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm seħħew transfers fid-dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu mis-17 ta' Jannar, 1997 'il hawn?

ONOR.

LINO SPITERI: Mid-data msemmija mill-Onor Interpellant saru tlett transfers fid-dipartimenti li jaqgħu fil-Ministeru għall-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzi.

Tnejn kienu riallokazzjoni ta' nies mis-segretajat privat tal-ministru preċedenti; ieħor kien ta' persuna li talbet transfer għal ministeru ieħor iżda mbagħad xtaqet tiġi lura.

AFFARIJIET BARRANIN - TRANSFERS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm seħħew transfers fid-dipartimenti li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tiegħu mis-17 ta' Jannar, 1997 'il hawn?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-ebda uffiċjal pubbliku ma ġie trasferit mill- ministeru tiegħi għal xi dipartiment jew ministeru ieħor mis-17 ta' Jannar, 1997 'il hawn.

Sadanittant żewġ uffiċjali pubbliċi ġew trasferiti bi qbil min-naħa tagħhom għal mal-ministeru tiegħi fl-istess perijodu.

Nitlob lill-Onor.

Interpellant jinnota d-differenza kbira li teżisti bejn dawn il-figuri u dak li ġara fl-istess dipartiment fl-1987, meta daħal fil- gvern il-Partit Nazzjonalista.

ŻGĦAŻAGĦ - PROBLEMI AMBJENTALI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Filwaqt li t-tweġiba tikkonferma b'mod ċar dak li sostnejt jien fil-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2494 - jiġifieri li l-Planning Authority tara li jiġi rranġat l-ambjent imdallam tal-parking barra mill-precincts ta' St. Francis Ravelin; u li peress li l-Planning Authority qed timmira biex tieħu wkoll il-premises tal-KNZ, tkun l-istess awtorita' li tieħu l-inizjattiva biex jinstab post alternattiv għall-KNZ bl- appoġġ sħiħ tiegħi - x'beħsiebu jagħmel is-Segretarju Parlamentari fir- rigward taċ-ċentru alternattiv għall-KNZ b'mod li jitkompla u anzi jiġi msaħħaħ dak li diġa' kien mibdi a favur l-għaqdiet taż-żgħażagħ rappreżentati fil-KNZ?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq nikkonferma t-tweġiba li tajt lill-Onor.

Interpellant għall-mistoqsija parlamentari numru 2494 u nżid ngħid illi da parti tagħha l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, sal-lum għadha qatt ma ndikat sit lis-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u l-Arti biex jintuża bħala ċentru alternattiv għall-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ.

Madankollu s-Segretarju Parlamentari Dr Joe Cilia qiegħed fil-preżent attivament jikkonsidra xi siti alternattivi.

Hija xewqa tas-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u l-Arti illi dan is-sit jiġi ddentifikat u jsir funzjonabbli kemm jista' jkun malajr, wara tant snin moħlija mill-gvern preċedenti fuq din il-kwestjoni.

FESTIVAL "KANZUNETTA GĦALL-EWROPA"

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2503, f'paragrafu 4, jista' l-Ministru jikkonferma dak li stqarr iċ- chairman, is-Sur Norman Hamilton, f'diversi intervisti li kellu fuq il- mezzi tax-Xandir wara l-festival li r-ripetizzjoni tal-kanzunetti finalisti fiż-żewġ serati kienet tgħodd biss għal din l-edizzjoni tal-festival bħala forma ta' esperiment u mhux awtomatikament se ssir bħala sistema fil-futur?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Iċ-chairman tal-Kumitat Organaizzattiv kien stqarr illi format li ma jkunx hemm fażi eliminatorja kif ġara din is-sena, ma jfissirx li bilfors ser jibqa' jsir hekk.

Fil-fatt il-kumitat ftiehem mal-UKAM sabiex flimkien jirrevedu r- regolamenti attwali biex iwassal għal tibdil li jkompli jtejjeb il- festival.

FESTIVAL "KANZUNETTA GĦALL-EWROPA"

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2503 f'paragrafu 2, jista' l-Ministru jikkonferma jekk il-membri tal- ġurija fil-Festival Kanzunetta għall-Ewropa kenux jafu kif se ssir il- votazzjoni inkluż il-fatt li jiġu ppubblikati l-voti li kellhom jagħtu f'kull kanzunetta, fil-ħin li dawn aċċettaw l-istedina li saritilhom?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mal-wasla tagħhom f'Malta il-membri tal-ġurija internazzjonali fil-Festival Kanzunetta għall-Ewropa kellhom briefing miċ- chairman tal-ġurija, is-Sur Gino Cauchi fejn ġiet spjegata lilhom is- sistema tal-votazzjoni nkluż il-fatt li se jigu ppublikati l-voti kif ukoll min tahom.

Meta ġie spjegat lilhom x'kien jiġri fl-imgħoddi fejn ma kienx isir pubbliku l-vot ta' kull membru tal-ġurija u l-insistenza tal-kumitat il- ġdid għat-trasparenza assoluta li ma tħalli ebda dubju f'moħħ il- parteċipanti, dawn kollha aċċettaw din is-sistema.

Din it-trasparenza kif jitmexxew l-affarijiet kienet konformi max-xewqa tas-Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti l-Onor Joe Cilia meta nħatar il-kumitat ġdid tat-tmexxija tal-Festival Internazzjonali tal- Kanzunetta Maltija.

Poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta, kopja ta' ittra mis-Sur Barry Mason li kien l-ispokesman tal-ġurija internazzjonali li fiha qiegħed juri s-sodisfazzjon kif imxew l-affarijiet u fejn jgħid li l-festival tagħna kien "the best organised and the fairest I have ever experienced".

GĦAQDIET KULTURALI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern hux qed jaħdem fuq l-inizjattiva li kien ħa l-Gvern preċedenti biex jipprovdi faċilita' lill-għaqdiet kulturali li m'għandhomx sede proprja li jkunu jistgħu jagħmlu l-laqgħat tagħhom f'post ċentrali fil-Belt Valletta?

Jaf il- Ministru li l-Ministeru tal-Ġustizzja u Kultura kien identifika post għal dan il-għan u kien ukoll fittex kwotazzjonijiet biex seta' jsir ix-xogħol fih?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Id-Dipartiment tal-Kultura m'għandux tagħrif dokumentat dwar il-ħsieb tal-gvern preċedenti li jipprovdi faċilita' lill- għaqdiet kulturali.

Qed jiġi kkonsidrat li s-servizz indikat jista' jiġi offrut meta jkun lest iċ-Ċentru ta' l-Arti fil-Belt.

BIBLIJOTEKA NAZZJONALI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' promozzjoni ssir fl-iskejjel biex it-tfal jitħajru jużaw dejjem iżjed il-Bibljoteka Nazzjonali?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-Biblijoteka Nazzjonali tal-Belt hija monument storiku u post ta' riċerka għal studjużi Maltin u barranin.

Meta t-tfal ta' l-iskola jagħmlu żjarat kulturali fil-Belt xi drabi jinkludu l- Biblijoteka Nazzjonali.

Meta dan isir jintwerew l-aspetti prinċipali ta' dan il-post mingħajr ma jtellfu lil min ikun qed jagħmel riċerka.

Fl-iskejjel issir aktar promozzjoni biex it-tfal jużaw il-librerija nazzjonali ta' Beltissebħ; dan peress li f'din il-librerija hemm l-akbar kollezzjoni ta' kotba u materjali oħra għat-tfal ta' l-iskejjel ta' kull eta'.

ARKIVJI NAZZJONALI - DOKUMENTI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' dokumenti hemm miżmuma fl-Arkivji Nazzjonali?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fil-preżent, id-dokumenti li hemm miżmuma fl- Arkivji Nazzjonali jinqasmu f'żewġ kategoriji dawk legali u dawk amministrattivi.

L-ewwel kategorija tinkludi l-proċessi tat-tribunali ta' żmien l-Ordni sa mill-1531, kif ukoll dawk tas-sistema ġudizzjarja Ingliża bejn l-1814 - 1899.

Id-dokumenti amministrattivi jinkludu l-korrispondenza bejn l-Uffiċċju Kolonjali u l-Gvernaturi 1800-1964;

Petizzjonijiet lill-Gvernaturi;

Korrispondenza bejn is-segreterija tal-gvern u xi dipartimenti sa mill- 1814;

Files tad-dipartimenti li qabżu 30 sena mill-għeluq tagħhom u għalhekk m'għadhomx ta' użu amministrattiv;

Files personali tas-suldati Maltin li servew fil-Gwerra tal-1939-1945;

Reġistri tad-Dwana li juru d-dħul u ħruġ ta' passiġġieri u vapuri fil- Port ta' Malta 1814-1965;

Rapporti, Gazzetta tal-Gvern, Blue Books, Estimi Finanzjarji, eċċ.; u

Pjanti u disinni ta' bini li kien jaqa' taħt is-servizzi

MALTA UNIVERSITY SERVICES LTD - MEMBRI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tal-Bord tad-Diretturi tal-Malta University Services Ltd. u l-membri tal-management board tal-project management office?

Jista' l-Ministru jagħti d-dati li fihom saru laqgħat taż-żewġ boards bejn l-1 ta' Jannar ta' l-1992 u l-aħħar ta' Novembru ta' l-1996?

Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Membri taż-żewġ boards offrewx ir-riżenja tagħhom mal-bidla tal-Ministru ta' l-Edukazzjoni?

Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopji tal-minuti tal- laqgħat tal-management board tal-project management office li saru tul iż- żmien imsemmi?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-membri tal-bord tad-diretturi tal-Malta University Services Ltd, li ġew appuntati fl-1 ta' Ottubru 1996, huma l- Professur Roger Ellul Micallef, il-Professur Daniel Darmanin, il-Professur Robert Ghirlando, is-Sur Anthony Diacono, il-Professur Albert Leone Ganado u Dr Andrew Muscat.

Il-membri tal-management board tal-project management office, li ġew appuntati fit-12 ta' Novembru 1996, huma l-Perit Vincent Cassar, il- Professur Robert Ghirlando, il-Professur Albert Leone Ganado u Dr Andrew Muscat.

Il-bord tad-diretturi tal-Malta University Services Ltd iltaqa' f'dawn id- dati: fl-4 ta' Frar, 1992, fil-25 ta' Marzu, 1992, fis-27 ta' Awissu, 1992, fis-27 ta' Frar, 1993, fis-26 ta' Ġunju, 1993, fid-29 ta' Jannar, 1994, fit- 18 ta' Awissu, 1994, fl-24 ta' Novembru, 1994, fl-14 ta' Ġunju, 1995, fl-4 ta' Marzu, 1996, fl-24 ta' Ġunju, 1996 u fit-12 ta' Novembru 1996.

Il-management board tal-project management office iltaqa' f'dawn id-dati: fis-16 ta' Diċembru, 1993, fl-20 ta' Jannar, 1994, fis-16 ta' Settembru, 1994, fis-27 ta' Diċembru, 1994 u fit-22 ta' Novembru, 1995.

Jien informat li peress li d-diretturi tal-MUS huma appuntati mill- Kunsill ta' l-Universita' ma kienx hemm għalfejn jagħtu r-riżenja tagħhom mal-bidla tal-Ministru ta' l-Edukazzjoni.

Informat ukoll li l-minuti tal-management board tal-project management office huma meqjusa minnha bħala dokumenti interni tal-kumpannija.

IMPJIEGI B'KUNTRATTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-persuna, li d-dettalji tagħha qed nibagħathom separatament, qattx kellha xi tip ta' kuntratt ma' xi ministeru tal-gvern jew ma' xi enti pubblika oħra fil-perjodu bejn Mejju ta' l-1987 u Novembru ta' l-1996?

Jista' l-Prim Ministru jgħid sena b'sena, x'kien jitħallas dan il-bniedem u x'benefiċċji oħra kellu barra s-salarju?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-persuna li għaliha qed issir riferenza mill-Onor.

Interpellant, is-Sur Norman Bezzina, kienet, b'effett mit-2 ta' Lulju 1989, impjegata b'kuntratt mal-Ministeru tal-Politika Soċjali bħala konsulent fuq il-computerisation b'salarju ta' Lm4,200 fis-sena minbarra l-bonuses u żidiet oħra statutorji.

Dan il-kuntratt, li kien għal sena, kien ġie mġedded minn sena għall-oħra sa Diċembru ta' l-1994.

B'effett mill-1 ta' Lulju ta' l-1992, l-imsemmi salarju kien ġie rivedut għal Lm4,987 fis-sena.

Jien informat ukoll li minn Mejju ta' l-1995 sa Ottubru ta' l-1996, il- Fondazzjoni għax-Xjenzi u Servizzi Mediċi kienet tixtri professional support and advisory services mingħand il-persuna in kwestjoni.

Dawn is- servizzi swew lill-fondazzjoni Lm8,400.26 fl-1995 u Lm9,811.90c fl-1996.

SPTAR SAN LUQA - ST.

MICHAEL'S WARD

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid xi swiet lill- Gvern is-St.

Michael's ward fl-iSptar San Luqa biex fiha jitqiegħdu priġunieri li jkollhom bżonn xi kura fl-isptar?

Jista' l-Ministru jgħid min kienu l-kuntratturi li ħadmu f'din is-sala u xi tħallas kull kuntrattur rispettivament?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-biċċa l-kbira tax-xogħol f`St Michael`s ward, sar mill-ħaddiema ta' l-Isptar San Luqa.

Pero' kien hemm xi xogħlijiet li saru minn kuntratturi jiġifieri:

Closed Circuit Television - Lm4,987.50 - Dedicated Micros Ltd Steel Security Gates - Lm 966.00 - B&B Construction Ltd.

POLITIKA SOĊJALI - PROF.

DUN CHARLES VELLA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Prof.

Dun Charles Vella qattx irċieva xi tip ta' remunerazzjoni bħala konsulent tal-Ministeru tal-Politika Soċjali bejn Mejju ta' l-1987 u Novembru ta' l-1996?

ONOR.

EDWIN GRECH: Minn riċerka li saret fir-Registry u fl-accounts section tal-ministeru ma nstab l-ebda dokument li jindika li Dun Charles Vella kien appuntat uffiċjalment bħala konsulent jew li qatt irċeva xi remunerazzjoni bħala konsulent tal-ministeru.

DON LUIGI MARIA VERZE' - ŻJARAT

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba Don Luigi Maria Verze ta' San Raffaele ta' Milan żar is-sit fejn qed jinbena l-iSptar San Raffaele f'Malta u minn min kien akkumpanjat f'dawn iż- żjarat?

Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra xi ritratti li ttieħdu tul dawn iż-żjarat?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Don Luigi Maria Verze` żar is-sit ta` l-isptar il- ġdid tliet darbiet, f`Ottubru 1995, f'Mejju 1996 u f'Settembru 1996.

Kien akkumpanjat minn rappreżentanti ta` San Raffaele, Milan, u tal-Ministru tal- Politika Soċjali.

Ma jidhirx li ttieħdu xi ritratti partikolari waqt dawn iż-żjarat.

SKEJJEL - FGURA/MTARFA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni tad- diviżjoni ta' l-edukazzjoni rigward il-preżenza ta' żwiemel fil-presinti rispettivi ta' l-iskejjel fil-Fgura u l-Imtarfa?

Jista' l-Ministru jgħid min kien li ta l-permessi meħtieġa biex jitpoġġew dawn iż-żwiemel?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fil-presinti ta' l-Iskola ta' l-Imtarfa ma jinżammu l-ebda żwiemel.

Fil-każ ta' l-iskejjel tal-Fgura qed jittieħdu passi bil-Qorti kontra s- sid li qed iżomm żiemel fuq art fl-iskejjel tal-Fgura li d-diviżjoni ssostni li mhix ta' dan l-individwu.

ĠIO PIETRO FRANCESCO AGIUS DE SOLDANIS - WIRJA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk fil-ġejjieni qarib hijiex se ssir il-wirja mid-Dipartiment tal-Libreriji u Arkivji, u jekk iva, dwar xiex?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Is-Soċjeta' Storika, bil-għajnuna tal-biblijoteka, se ttella' wirja dwar Ġio Pietro Francesco Agius de Soldanis ibbażata fuq il-ktejjeb li ħejja Ġuże' Cassar Pulliċino.

Id-dati tal-wirja għadhom ma ġewx iffissati.

Il-bibiljoteka mbagħad, kull sena ttella' wirja bħala attivita' kulturali fil-Fiera tal-Ktieb li ssir fix-xahar ta' Ottubru.

Is-suġġett tal-wirja għal din is-sena għad-irid jiġi deċiż mill-kumitat li jorganizza l-fiera.

LIĊENZJI TAL-ĦWIENET

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsijiet parlamentari numri 2444, 2282 u 2602 dwar liċenzji ta' ħwienet fl-Imdina, ma jidhirlux l-Prim Ministru li l-wirt tal-poplu jiġi qabel il- bejgħ minn ħwienet?

ONOR.

ALFRED SANT: Qabel ma tiġi pproċessata applikazzjoni għall-ħanut, l- applikant jiġi mitlub jipproduċi l-permess ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, li jindika l-post bħala konformi mall-permess li jkun qiegħed jintalab.

Għalhekk nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant li jirrIferi din id-domanda lill-Ministru konċernat.

RAĦAL ĠDID - TRIQ TAL-BORĠ - ILMA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li l-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma tagħmel dak kollu li hu meħtieġ biex ma jibqax jinqata' s-servizz ta' provvista ta' ilma fi Triq Tal-Borġ, Raħal Ġdid?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma investigat il-każ u rriżulta li s-sospensjonijiet fil-provvista ta' l-ilma f'Raħal Ġdid kienu qosra konnessi mall-proġett tal-kontroll tat-telf ta' l- ilma.

ARKIVJI NAZZJONALI - DOKUMENTI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li jissokta jiġbor dokumenti minn dipartimenti tal-Gvern għall-arkivji skond is-sejbiet mogħtija lilu bl- Att IV ta' l-1990?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-ġbir ta' dokumenti li qiegħed isir bħalissa hu ristrett biss għal dawk id-dokumenti ta' interess storiku primarju, u għal dokumenti li ma jistgħux jibqgħu miżmuma f'kondizzjonijiet deterjoranti.

Qiegħed isir sforz biex jinstab bini spazjuż u addattat biex jilqa' fih dokumenti mid-dipartimenti, ministeri u korpi parastatali biex wara li dawn jiġu rranġati fl-ordni oriġinali tagħhom u mnaddfa, jintagħżlu minnhom dawk is-sezzjonijiet ta' valur riċerkattiv biex jiġu mpoġġija fl-arkivji ċentrali.

Il-massa ta' dokumenti pubbliċi li għad trid tinġabar hija kbira wisq għaż-żewġ repositorji tal-Arkivju Nazzjonali: Santo Spirito u l-Banca Giuratale fl-Imdina.

Għalhekk, dawn iż-żewġ postijiet, fejn issir ir- riċerka mill-pubbliku, għandhom jinżammu għal dokumenti li spiss jiġu riċerkati, fil-waqt li l-post l-ieħor jintuża għall-volum kbir ta' dokumenti li jridu jinġabru u li ma jistgħux jiġu distrutti.

Kif jinstab dan il-post u jiġi attrezzat, jitkompla x-xogħol ta' trasferimenti biex ħafna dokumenti jiġu salvati u merfugħa f'kondizzjonijiet xierqa.

IMPJIEGI - PERSUNI SELF-EMPLOYED

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li jaħdmu għal rashom matul ix-xahar ta' Jannar 1997 billi l-Ministru dejjem jgħid li n- numru qiegħed jonqos?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta` persuni li jaħdmu għal rashom matul ix- xahar ta` Novembru 1996 kien ta` 15,758.

Iċ-ċifra mitluba għax-xahar ta` Jannar 1997 ma tistax tingħata peress li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

KOPERATTIVA TABELLI U SINJALI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-profitti li għamlet il-Koperattiva tat- Tabelli u Sinjali tqassmux bejn l-isħab tal-koperattiva?

ONOR.

EDWIN GRECH: Bħalma jaf tajjeb l-Onor.

Interpellant li kien responsabbli mill-koperattivi taħt l-amministrazzjoni l-oħra, it-tqassim tal-profitti f`koperattiva mhux kompitu u mhux fil-kontroll tal-Ministru iżda ta` l-imsieħba fil-koperattiva waqt il-laqgħa ġenerali annwali tagħha.

Il-Koperattiva Tabelli u Sinjali sejra żżomm il-laqgħa ġenerali annwali tagħha nhar l-Erbgħa 26 ta` Frar fuq il-post tax-xogħol u fost affarijiet oħra l-imseħbin fil-koperattiva jiddeċiedu huma stess dakinhar kif iridu li jiġu allokati l-profitti li għamlu bil-ħidma tagħhom.

VALLETTA - DAWL F'LATRINA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir ix-xogħol meħtieġ sabiex tinbidel is- sistema tad-dawl tal-latrina pubblika f'Marsamxett, il-Belt?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ix-xogħol meħtieġ u li għalih qed jirriferi l-Onor.

Membru ilu li tlesta mill-4 ta` Frar, 1997.

SAĦĦA - MAMMOGRAMS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru mammograms, sena b'sena, mill-1986 'il hawn?

Peress li n-numru ta' mwiet fl-1995 minħabba breast cancer kien ta' 95 - il-ħames l-aktar kawża komuni tal-mewt f'pajjiżna - possibbli l-mammograph fl-isptarijiet tal-gvern ikun jista' jsir anke fuq każijiet mingħajr sintomi jew sinjali tal-marda u mingħajr storja ta' din il-marda fil-familja?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta` mammograms li saru fl-Isptar San Luqa mill-1986, sena b`sena, kien kif ġej:-

|1986 |96 | |1987 |102 | |1988 |95 | |1989 |113 | |1990 |268 | |1991 |345 | |1992 |582 | |1993 |707 | |1994 |821 | |1995 |988 | |1996 |1265 |

Ir-rakkomandazzjoni mill-esperti tad-dipartiment hija li screening tat- tip li qed jitkellem dwaru l-Onor Interpellant jenħtieġ unit speċjalizzata u speċifika li jkollha r-riżorsi umani, tekniċi u finanzjarji biex tipprovdi servizz ta` screening komprensiv.

Il-parir huwa li sakemm il- pajjiż ikollu r-riżorsi kollha neċessarji biex jipprovdi dan, ikun ta` detriment li tintroduċi programm ta` screening fuq bażi nazzjonali.

Sadanittant se nkomplu noffru s-servizz ta` mammografija fuq il-bażi ta` symptomatic screening fuq pazjenti referuti mill-ispeċjalisti.

Dan ifisser ukoll li bil-faċilitajiet eżistenti jista jiġi assigurat servizz mingħajr dewmien għall- investigazzjoni ta` għoqod fis-sider.

Qed ikompli wkoll it-taħriġ ta` radjoloġisti u radiographers fil-proċeduri magħrufa bħala stereotactic localization li jkunu meħtieġa fil-futur meta nkunu nistgħu mmorru għal programm iżjed wiesa` ta` screening, fil-futur kif qed jippjana d-dipartiment.

SAĦĦA - CORONARY ARTERY BYPASS GRAFTS/ANGIOPLASTY

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid meta bdew isiru l-coronary artery bypass grafts u Angioplasty f'pajjiżna b'mod regolari matul is-sena kollha?

Kemm saru xahar b'xahar, matul l-1996?

Kemm saru sena b'sena, mill-1986 'il hawn f'pajjiżna u lill-pazjenti Maltin barra minn Malta?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-informazzjoni għat-tweġiba qed tiġi miġbura u nagħti tweġiba f`seduta oħra.

SKEJJEL - FAĊILITAJIET SPORTIVI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid liema mill-private fee paying school u mill-iskejjel tal-Knisja m'għandhomx faċilitajiet sportivi?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-iskejjel privati fee paying li m'għandhomx faċilitajiet sportivi huma': L-iskola Bimbi li, għalkemm għandha bitħa, id- daqs tagħha mhux adegwat għall-faċilitajiet sportivi.

L-erba' klassijiet primarji (years 1 and 2) li hemm temporanjament f'din l-iskola imorru fl-iskola Anthony Lawrence Bartolo School ta' Don Bosco Street, Sliema għal-lezzjonijiet ta' l-edukazzjoni fiżika.

Fl-iskola Accelerated Christian Academy m'hemmx bitħa, pero' l-istudenti huma ftit (15 ħmistax) u l-istess teaching area tiġi ttrasformata fi playing area fil-break.

Barra minn hekk l-istudenti jittieħdu f'post ieħor għal nofs ta' nhar fil- ġimgħa għall-eżerċizzju fiżiku.

L-iskola tal-Komunita' Ewropeja fis-Swieqi għandha Patio wiesgħa għar- rikreazzjoni ta' l-istudenti, pero' għall-edukazzjoni fiżika ta' l- istudenti dawn jużaw il-Luxol gmnasium u grounds u national pool f'Tal- Qroqq.

L-iskola Primarja Little Angels, ta' Ħal-Balzan m'għandhiex bitħa adegwata. pero' għall-edukazzjoni fiżika jużaw regolarment il-playground ta' San Alwiġi.

L-unika skola tal-Knisja li m'għandhiex faċilitajiet sportivi hi l- iskola tal-Pillar fil-Belt Valletta.

Pero' hemm spap magħluq b'xatba tal- ħadid li jinfeda ma' l-iskola u li qiegħed bejn Marsamxett u West Street fejn il-klassijiet individwali jagħmlu l-lezzjonijiet ta' l-Edukazzjoni Fiżika.

P.A. - SLIEMA - BDIL TA' GALLARIJI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2572, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jaħsibx li l- iskema għal bdil ta' gallarijiet għandha tiġi estiża wkoll b'mod immedjat għal Tas-Sliema ġaladarba parti kbira minn Tas-Sliema ġiet inkluża f'area ta' konservazzjoni urbana u applikazzjonijiet minn residenti biex gallarijiet ta' l-injam li jenħtieġ jinbidlu jsiru ta' l-aluminium fuq l- istess stil ta' dawk ta' l-injam mhux qed jiġu aċċettati mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

GEORGE VELLA: Diversi villaġġi f'Malta u Għawdex ġew iddikjarati bħala arei ta' konservazzjoni urbana u f'kull waħda minnhom, l- applikazzjonijiet minn residenti biex gallarijiet ta' l-injam li jenħtieġ jinbidlu jsiru ta' l-aluminium fuq l-istess stil ta' dawk ta' l-injam mhux qed jiġu aċċettati mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

L-awtorita' ħasset li l-prijorita' għandha tingħata għall-Kottonera bħala parti minn skema aktar ġenerali ta' riabilitazzjoni tal-lokal.

Hu possibbli li fil-futur l-iskema tiġi estiża għal aktar arei ta' konservazzjoni urbani dejjem skond il-prijoritajiet imfassla mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

YACHTING

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-preparazzjonijiet ta' l- Awtorita' Marittima fir-rigward ta' identifikazzjoni ta' siti għal yacht marina oħra?

Liema siti qed jiġu kkonsidrati?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien informat li l-Awtorita' Marittima u l- Awtorita' ta' l-Ippjanar qegħdin jagħmlu studju sabiex isir subject plan fuq yachting f'Malta.

Dan l-istudju għadu għaddej.

Għaldaqstant, jiena mhux f'pożizzjoni li nagħti dettalji qabel ma' dan l-istudju jkun finaliżżat.

EDUKAZZJONI - SOFTWARE DEVELOPMENT UNIT

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm riżenji f'dawn l-aħħar tlett xhur mis-software development unit tad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni?

Intbagħat xi ħadd minflokhom sal-lum?

Xi programmi edukattivi kienu laħqu twettqu minn din il-unit?

Xi programmi kienu previsti li jinħadmu fil-ġejjieni qarib?

Mill-programmi li twettqu, hemm xi programmi li jinsabu għall-bejgħ kummerċjalment?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: F'dawn l-aħħar tlett xhur irriżenjaw tlett membri mis-software development unit tad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni.

Le.

Qed isiru taħdidiet ma' l-Universita' biex jitwaqqaf Unit li suppost twaqqaf fl- 1992.

Il-programm għat-tagħlim tal-Malti fl-ewwel snin ta' l-iskejjel Primarji - "Rokkit".

Il-membri tal-unit irriżenjaw meta suppost kienu fl- istadju li jippjanifikaw xogħol ta' żvilupp ta' programmi matul l-1997.

Le.

SLIEMA - PEDESTRIAN CROSSING

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jara li t-Traffic Control Board jinstalla pedestrian crossing ġo Triq Sir Adrian Dingli, f'Tas-Sliema, fil-parti fejn tispiċċa Triq Norfolk u tibda Triq San Gwann Bosco minħabba li bosta jaqsmu din it-triq biex imorru lejn il-Knisja ta' San Girgor jew lejn il-Knisja ta' St. Patrick's?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor Interpellant jirriferi din il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

SKEJJEL - STUDENTI TAL-PGCE

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Fl-għoti ta' l-istipendju lill-istudenti tal-PGCE fl- 1997/98, jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb li jitnaqqsu jew jiżdiedu s-suġġetti ta' speċjalizzazzjoni li jintitolaw lill-istudenti għall-istipendju?

Jekk fl-affermattiv, liema huma s-suġġetti li se jiżdiedu jew jitnaqqsu?

U għaliex?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: M'hemm l-ebda ħsieb li l-ispeċjalizzazzjonijiet li jintitolaw lill-istudenti tal-PGCE għall-istipendju jinbidlu għas-sena skolastika 1997-8.

TELEMALTA - PROĠETT TAL-GSM

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra fiex wasal il-proġett tal-GSM għal Malta li fuqu kienet qed taħdem it-Telecell, liema kumpannija l-Korporazzjoni Telemalta għandha ishma ta' 20%?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li Telecell Ltd., ġiet mogħtija liċenzja esklussiva għal 20 sena fl-1989.

Permezz ta' din il-liċenzja, Telecell tista tħaddem is-sistema tat-telefon ċellulari f'Malta.

Jien informat ukoll li fil-liċenzja msemmija hemm speċifikat li jekk tara li hija kummerċjalment vijabbli, Telecell tista' tintegra s-sistema GSM mas-sistema eżistenti.

Inżid ingħid li bħalissa għaddejjin diskussjonijiet bejn Telecell Ltd. u l-Korporazzjoni Telemalta bil-għan li tiġi ntrodotta s-sistema GSM aktar tard din is-sena.

PENSJONI TAS-SERVIZZI INGLIŻI

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Mnistru jekk jogħġbu jgħid kemm huwa l-ammont li qiegħed jiġi vvotat biex ikopri l-ewwel fażi tal-miżura mħabbar mill-gvern fil-konfront ta' pensjonanti li jirċievu pensjoni tas-Servizzi Ingliżi u jekk inhu possibbli, jista' jagħti ukoll indikazzjoni tan-numru tal-persuni li huwa maħsub li se jibbenefikaw minn din il-miżura?

ONOR.

EDWIN GRECH: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, sew fid-diskors tal- Budget, kif ukoll fid-diskors tiegħi waqt id-dibattitu dwar ir-rati li jaqgħu taħt il-ministeru tiegħi, il-Gvern preżenti stqarr id- determinazzjoni tiegħu li b`seħħ minn Ottubru ta` din is-sena tiġi mplimentata l-ewwel fażi tal-miżura li biha dawk li qed jirċievu pensjoni tas-Servizz imħallsa mill-Gvern Ingliż, ma jkollhomx din il-pensjoni mnaqqsa fil-kalkolazzjoni tal-Pensjoni tas-Sigurta` Soċjali.

Jiena spjegajt kif iż-żieda li hi stmata għal din is-sena ta` Lm12-il miljun aktar fuq in-nefqa tas-sena l-oħra, tkopri fost miżuri oħra, l-miżura li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant.

L-Onor.

Interpellant jifhem li matul it-tmien xhur li baqa`, qabel ma tiġi mplimentata l-ewwel fażi ta` din il-miżura, qed isir studju sabiex jiġi assigurat li din il-miżura tkun tinkwadra tajjeb mal-provvedimenti eżistenti tal-liġi, kif ukoll ma` oħrajn li għad iridu jsiru, bl-iskop li jitneħħew l-anomaliji b`eżerċizzju ta`reviżjoni kif qed twiegħed l-amministrazjoni preżenti.

Għaldaqstant, l-Onor.

Interpellant jifhem li mhux indikat f`dan l-istadju li jsiru statements mgħaġġla, u li kawża tagħhom jinħoloq diżgwid f`dan il- mument.

SEDQA - PREVENTION PROGRAMME

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jgħid jekk is-Sedqa hijiex se tkompli bil- programm mniedi minnha magħrufa bħala prevention programme fl-iskejjel, b'kooperazzjoni mal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni u jekk iva, jinforma l- Kamra dwar l-inizjattivi programmati għas-sena kurrenti?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninformak li s-Sedqa se tkompli bil-programmi ta` prevenzjoni fl-iskejjel b`koperazzjoni mal-Ministeru ta` l-Edukazzjoni.

Nagħrfek li dawn il-programmi huma magħrufa bħala TFAL (Tfal Favur Ambjent Liberu) u JEANS.

L-inizjattivi pprogrammati għas-sena kurrenti huma kif indikati hawn taħt:-

Skejjel Primarji - Mit-3 sena sas-6 sena -Programm TFAL li hu maqsum kif ġej:

It-tielet sena: Programm BABES (l-ewwel fażi tal-programm TFAL); ir-raba` sena (Programmi ta` Prevenzjoni li jitrattaw:* Relazzjonijiet Soċjali il- ħames sena:* użu tajjeb tal-mediċina; s-sitt sena * saħħa mentali

Skejjel Sekondarji: Form 1 sa Form 5 - Programm JEANS; Form I Programm ta` Prevenzjoni li jitratta: it-Tabakk; Form II: l-Alkoħol; Form III : Drogi oħra; Form IV: leadership skills; Form V: Proġetti ta' Prevenzjoni fl-iskola.

Matul is-sena kurrenti, l-Aġenzija Sedqa flimkien mal-Ministeru ta` l- Edukazzjoni, se jiżviluppaw programmi ta` prevenzjoni mmirati għal skejjel tas-Snajja', skejjel għat-Tfal bi Bżonnijiet Speċjali; l-Junior College; u skejjel tas-6th Form.

SOCIAL WORKERS

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jagħti indikazzjonijiet dwar il-pożizzjoni tal-Gvern fil-konfront tal-professjoni tas-social workers u jekk huwiex beħsiebu jiffinalizza l-abbozz ta' liġi li kien qiegħed jitħejja biex is- social work jingħata status ta' professjoni?

ONOR.

EDWIN GRECH: Is-social workers jaqgħu taħt id-Dipartiment taċ- Children and Family Services, u allura nitlob lill-Onor.

Interpellant jgħaddi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

CHILD DEVELOPMENT ADVISORY UNIT

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jagħti indikazzjonijiet dwar il-pożizzjoni tal-Gvern fil-konfront taċ-child development advisory unit - CDAU- partikolarment dwar l-irwol ta' dan il- unit mhux biss mill-aspett mediku iżda ukoll b'mod speċjali mill-aspett ta' servizz fil-komunita' u ta' support għall-familji b'ulied b'diżabilita'; u l-kompożizzjoni tal-unit u lejn min jirrapporta jew iwieġeb?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Is-CDAU toffri servizzi għat-tfal bi problemi ta` żvilupp ta` natura fiżika, mentali jew it-tnejn.

Dawn is-servizzi jinkludu servizzi mediċi, servizzi ta` riabilitazzjoni u ta` support.

Is-servizzi huma kordinati ma' servizzi fil-komunita`, fiċ-ċentri tas-saħħa u fl- iskejjel kif ukoll bħala support kontinwu għal ġenituri, joffri pariri meħtieġa f`oqsma differenti ta` terapija, kif ukoll jara li l-ġenituri jieħdu l-benefiċċji kollha neċessarji.

It-team multidixxiplinarju hu bbażat taħt saqaf wieħed fic-CDAU.

Għalhekk it-tfal u l-ġenituri m'għandhomx ħafna skariġġ 'l hemm u 'l hawn għax għandhom is-servizzi kollha ċentraliżżati għall-benefiċċju tagħhom.

Barra minn hekk l-appuntamenti ma' membri tat-team differenti jiġu kordinati kemm jista' jkun f`ġurnata waħda għall- benefiċċju tat-tfal u tal- ġenituri.

Fost il-membri tat-team hemm konsulent tat-tfal speċjaliżżata fl-iżvilupp tat-tfal, psikoloġista kliniku, fiżjoterapisti, occupational therapists, speech therapists, awdjoloġista, ortopista infermiera.

Hemm ukoll il- parteċipazzjoni ta' l-early intervention teachers imħarrġa fil-portage teaching kif ukoll il-Kap tal-Edukazzjoni Speċjali.

Il-unit huwa parti mid-Diviżjoni tas-Saħħa u jirrapporta konġuntament liċ- chairman Kliniku fid-Dipartiment tal-Pedjatrija u d-Direttur tal-Kura Primarja.

UE - PROGRAMM LEONARDO

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk jistgħux jiġu ppreżentati da parti ta' Malta applikazzjonijiet għall- parteċipazzjoni fil-programm Leonardo da Vinci għal din is-sena, ġaladarba s-sejħa għall-applikazzjonijiet relattivi tagħlaq fl-1 ta' April, 1997 (ara Ġurnal uffiċjal Nru C/381 tas-17 ta' Diċembru, 1996)?

Jekk jistgħu isiru applikazzjonijiet, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk saritx xi applikazzjoni jew applikazzjonijiet s'issa?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta li kont tajt fuq il-mistoqsija parlamentari numru 2329.

Rigward it-tieni parti nitlob l-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

AMBAXXATUR GEORGE SALIBA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta li ta l- Viċi Prim Ministru għall-mistoqsija parlamentari numru 2661 magħmula minni, jista' jekk jogħġbu jirrispondi speċifikament għall-mistoqsijiet li għamiltlu minflok ma joqgħod jgħid ħafna kliem sabiħ iżda ta' natura ġenerika dwar il-mod kif qed timxi din l-Amministrazzjoni fuq il-postings?

ONOR.

GEORGE VELLA: M'għandi xejn xi nżid mar-risposta li tajt lill-Onor.

Interpellant għall-mistoqsija tiegħu numru 2661.

UE - PROGRAMM TA' RIĊERKA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta tal-Viċi Prim Ministru għall-mistoqsija parlamentari numru 2658 magħmula minni, ġaladarba l-Viċi Prim Ministru rrispondieni li m'għandu xejn x'iżid mar- risposta li tani għall-mistoqsijiet parlamentari tiegħi numri 860 u 2349, huwa ried jikkonferma li l-ministeru tiegħu ma rċieva l-ebda komunikazzjoni jew informazzjoni dwar il-programm ta' riċerki li rriferejt għalih fil- mistoqsija parlamentari numru 860 magħmula minni?

ONOR.

GEORGE VELLA: Inħoss li r-risposta li tajt lil-Onor.

Interpellant għall-mistoqsija oriġinali tiegħu numru 860 hija ċara biżżejjed.

SPTAR SAN LUQA - BREATHYLISER

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk qatt xi darba ntuża il-breathyliser fl-iSptar San Luqa wara xi inċidenti tat- traffiku fejn pazjenti ġew riferuti fid-Dipartiment ta' l-Emerġenza?

F'liema okkażjonijiet oħra ġie wżat il-breathyliser" u kemm kienu l-każi pożittivi u x'persentaġġ kellhom?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: M' hijiex il-proċedura tad-Dipartiment ta` l- Emerġenza li jintuża analisi tan-nifs biex jistima il-livell ta` l-alkoħol fid-demm.

Meta jkun indikat klinikament, jiġifieri għall-kura tal-pazjent isir analisi tad-demm li hu iktar preċiż.

ŻEBBUĠ - TRIQ LUCAS GARNIER - BOLLARDS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jikkonsidra l-Ministru li jsiru kaptelli fuq id- dorga għall-ilma tax-xita li hemm fi Triq Lucas Garnier, f'Ħaż-Żebbuġ?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ikun aktar għaqli li flok ma jsiru kaptelli fuq l- imsemmija dorga jitpoġġew bollards tal-konkos jew tube railings biex anke jevitaw kull problema li tista' tinħoloq għat-traffiku u l-pubbliku ġenerali.

Din il-problema qiegħda tingħata l-attenzjoni meħtieġa.

SAĦĦA - SKART TOSSIKU

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Il-Gvern għandu xi informazzjoni dwar jekk fil-pajjiż hawnx toxic waste maħżun minn xi manifatturi lokali?

Jekk fl-affermattiv, x'passi qegħdin jittieħdu dwar leakages u proper storage?

Qiegħed isir xi survey mill-occupational health inspectors f'azjendi f'Malta biex jaraw jekk hemmx minn dan l-industrial toxic waste u x'qegħdin jagħmlu bih?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nitlob lill-Onor Interpellant jagħmel id-domanda lill-ministru kkonċernat.

GĦASAFAR - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għal xi kitba f'gazzetti barranin dwar l-importazzjoni ta' għasafar f'Malta mill- Ingilterra, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra ċ-ċertifikati li ġew ma' dawn l-għasafar?

Dawn l-għasafar kienu mportati wara li nasbu għalihom fir-Renju Unit jew inkella kienu mrobbija domestikament?

ONOR.

GEORGE VELLA: Kopja taċ-ċertifikat tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

L-oħrajn kollha bħalu, ħlief għall-isem ta' l- importatur u n-numru ta' l-għasafar.

L-importazzjoni hija permessa biss, jekk ikunu mrobbija fil-magħluq.

Skond il-prattika fl-Ingilterra, il- veterinarju ma jistax jirrilaxxa ċertifikati ta' esportazzjoni jekk l- għasafar ma jkunux imrobbija fil-magħluq u b'ċurkett magħluq.

Dawn iċ- ċrieket jiġu spezzjonati minn spetturi tad-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l- Ambjent hekk kif jaslu Malta.

L-eżami jsir skond il-kriterji mpoġġija fuq il-Mejda tal-Kamra.

Fejn id-dipartiment ħass li kien hemm xi rregolaritajiet, ħa l-passi neċessarji fil-qorti.

TOROQ - MERKANZIJA DOMESTIKA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb li l-mezzi ta' trasport ta' merkanzija domestika ta' ġarr ta' materjal għal bini u affarijiet simili jiġi ndikat lilhom l-ammont ta' piż li jistgħu jġorru minħabba li ċertu toqol mhux rakkomandabbli għat-toroq tagħna?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Billi d-Dipartiment tat-Toroq m'għadux inkluż fil-Ministeru għat-Trasport u Portijiet, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub li jagħmel din id-domanda lill-ministru konċernat.

PITKALIJA - BEJGĦ TA' PRODOTTI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu stmat li jiswa l-prodott agrikolu li ma jinbiegħx fil-Pitkalija xahar b'xahar fl-aħħar sentejn, jiġifieri fl-1995 u fl-1996?

X'isir minnu dan il-prodott żejjed?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-Informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant ma tinżammx mid-dipartiment.

P.A. - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti statistika dwar kemm approvat jew ċaħdet applikazzjonijiet għal żvilupp, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, xahar b'xahar, fix-xhur ta' Diċembru 1996 u Jannar 1997, b'riferenza għal kull belt jew raħal f'Malta u f'Għawdex?

ONOR.

GEORGE VELLA: Statistika kif mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PEMBROKE - PJAN TA' AZZJONI

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra x'konsultazzjonijiet saru mill-Gvern preżenti mal-Kunsill Lokali ta' Pembroke għar-rigward ta' kull tibdil propost fil- Pjan ta' Azzjoni għal Pembroke?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li s'issa ma saret l-ebda konsultazzjoni, mal-kunsill lokali rigward xi tibdil li jista' jkun hemm.

WIED IL-GĦAJN - ŻONQOR/XGĦAJRA - AREA

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra jekk hemmx il-ħsieb li l-area bejn iż-Żonqor u x-Xgħajra f'Wied il-Għajn titneħħa minn green area?

ONOR.

Interpellant li skond il- pjan ta' struttura ma jista' jsir l-ebda tibdil sostanzjali fl-iskemi ta' żvilupp jekk mhux permezz ta' reviżjoni tal-pjan ta' struttura a bażi ta' proposti nkluża fil-pjan lokali.

Il-pjan lokali għan-Nofsinhar ta' Malta li jkopri l-inħawi ndikati fil-mistoqsija għad ma nbediex.

TELEPHONES - APPLIKAZZJONIJIET PENDENTI

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm huwa l-għadd ta' applikazzjonijiet pendenti għas- servizz tat-telefon, b'riferenza għal kull belt u raħal f'Malta u f'Għawdex?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li l-għadd ta' applikazzjonijiet li għadhom ma ġewx ipproċessati f'Malta u Għawdex, skond l-istatistika miġbura fil-5 ta' Frar 1997, hija ta' 1,634.

Dawn ġejjin minn 1,172 klijent.

Tabella li turi n-numru ta' applikazzjonijiet li għadhom mhux ipproċessati f'kull belt u raħal f'Malta u Għawdex tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

QRATI - KAWŻI PENDENTI

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar kemm hemm kawżi pendenti quddiem il-Qrati Maltin u dawk ta' Għawdex, u jistax jagħti l-istatistika tiegħu b'riferenza għall-Qrati differenti f'Malta u f'Għawdex?

ONOR.

CHARLES MANGION: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant li l-kawzi pendenti fil-Qrati Superjuri u Inferjuri huma kif gej:

|MALTA | | |Appelli Civili | | |Kostituzzjonali | | | |23 | |Civili Superjuri |1098 | |Civili Inferjuri | 105| |Kriminal | | |Gurijiet | | | |90 | |Appelli minn | | |Gurijiet |28 | |Appelli Inferjuri| 393| |Civili Prim Awla |8282 | |Qorti | | |tal-Magistrati | | |Civili |1440 | |Kriminal |9458 |

|GĦAWDEX | | |Appelli | 19 | |Civili | | |Gurisdizzjon|871 | |i Superjuri | | |Gurisdizzjon|175 | |i Inferjuri | | |Kriminal | | |Sommarji |748 |

MUŻEWIJIET - DĦUL MILL-MALTIN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilu jsir il-ħlas tad- dħul mill-Maltin nhar ta' Ħadd fil-mużewijiet u jekk jistax jikkonsidra li dawn isiru bla ħlas għal nhar ta' Ħadd biss kif kienu qabel jew ta' lanqas isir bi prezz aktar baxx għal nhar ta' Ħadd, b'hekk aktar familji jkunu jistgħu jżuru dawn il-mużewijiet u jsiru konxji mill-istorja ta' pajjiżna?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-ħlas għad-dħul mill-Maltin nhar ta' Ħadd fil- mużewijiet, ilu jsir mill-1 t'Ottubru 1994.

Mill-istess data wkoll, persuni taħt id-19-il sena w anzjani 'l fuq mill-65 sena kienu ġew eżentati minn kull ħlas għad-dħul matul il-ġranet kollha tal-ġimgħa, inkluż il-Ħadd.

Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li s-suġġerimenti li għamel fil- mistoqsija tiegħu dwar dħul b'xejn għall-Maltin nhar ta' Ħadd fil- mużewijiet ser jiġu kkonsidrati.

MUŻEWIJIET - ARKEOLOĠISTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk fil-preżent fid- Dipartiment tal-Mużewijiet hemmx arkeoloġisti bi kwalifiki professjonali?

Kemm minn dawn qed jagħmlu xogħol amministrattiv biss?

Fil-preżent x'xogħol ta' skavi qiegħed isir mill-arkeoloġisti l-oħrajn?

F'dawn l-aħħar ħames snin, kemm gradwaw studenti mill-Fakulta' ta' l-Arti fil-Kors ta' l- Arkeoloġija?

Kemm minn dawn ġew impjegati mid-Dipartiment tal-Mużewijiet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant, li minn żmien Sir Temi Żammit 'il hawn id-Dipartiment tal-Mużewijiet dejjem kellu arkeoloġi bi kwalifiki professjonali.

Fil-preżent hemm ħames arkeoloġi jaħdmu mad-dipartiment.

Dawn ħadu l-kwalifika professjonali tagħhom mill- Universitajiet ta' Malta, Ruma, Cambridge, York u Reading.

Tlieta minn dawn il-ħamsa ġew impjegati f'dawn l-aħħar ħames snin, wara li ggradwaw mill-Universita'.

Wieħed minn dawn, illum qed jaqdi l-funzjoni ta' Direttur tal-Mużewijiet.

L-erbgħa l-oħra jaħdmu fi ħdan is-sezzjoni ta' l-arkeoloġija fejn huma responsasbbli għall-iskavi, il-ħarsien u l-preservazzjoni ta' siti arkeoloġiċi, kif ukoll għat-tlett mużewijiet ta' l-arkeoloġija li d- dipartiment għandu f'Malta u Għawdex.

L-Onor.

Interpellant jifhem, u jaqbel, li dan in-numru għadu żgħir wisq biex jaqdi bi sħiħ id-dmirijiet imsemmija.

Għalhekk, għandi pjaċir ninformah li fil-futur qarib se jiġu mpjegati mad-dipartiment aktar gradwati fl-arkeoloġija.

Rigward in-numru ta' studenti li ggradwaw fil-kors ta' l-arkeoloġija fl- aħħar ħames snin, it-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

GĦAWDEX :MARSALFORN - TAS-SALVATUR

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid huwiex possibbli li jiġi floodlit is-Salvatur, fil-limiti ta' Marsalforn, Għawdex?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ġejt avżat mill-Korporazzjoni Enemalta li l-inħawi tas- Salvatur huwa madwar 750 metru `l bogħod minn fejn jista` jittieħed id- dawl.

Minbarra dan, il-post qiegħed fuq art wieqfa u mħarbta u, minħabba f`hekk, jagħmel ix-xogħol aktar diffiċli u mhux prattiku.

WIRJA ARTI PREISTORIKA MALTIJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġiet tiswa lill-poplu Malti l-wirja Arti Pre-Istorika Maltija li ttellgħet f'Firenza f'Ġunju tas- sena l-oħra?

Din is-somma x'persentaġġ tagħmel mis-somma vvotata lid- Dipartiment tal-Mużewijiet is-sena l-oħra?

Kemm kien in-numru ta' viżitaturi għal din il-wirja meta ttellgħet Għawdex mill-Fondazzjoni Patrimonju Malti u kemm kien meta ttellgħet f'Firenze?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-ispejjeż biex ittellgħet il-wirja Arti Preistorika Maltija ġewwa Firenze f'Ġunju tas-sena l-oħra, laħqu b'kollox (insurance, trasport, arranġamenti għas-sigurta' stampar u pubblikazzjoni tal-katalogu, eċċ.)

Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li dawn l-ispejjeż ma tħallsux mid- Dipartiment tal-Mużewijiet, iżda minn fondi amministrati mill-Ministeru għall-Ġustizzja u Kultura għall-avvenimenti kulturali internazzjonali u sport.

Meta l-wirja ttellgħet Għawdex, f'April ta' l-istess sena, żaruha bi ħlas 'il fuq minn 11,000 persuna.

Tfal, u persuni diżabilitati, kellhom id-dħul b'xejn.

Peress li ġewwa Firenze ma kienx hemm ħlas għad-dħul, ma nżammitx statistika ta' kemm nies żaru l-wirja kemm damet hemmhekk.

SCRAPYARDS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm-il scrapyard li hemm fit-Triq tal-Barranin, bejn Bir id-Deheb u Triq San Leonardu, huma koperti bil-permessi neċessarji?

Jekk hemm scrapyards bla permess, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħarġet ordni ta' twettiq kontra min qiegħed bla permess?

Meta ħarġet din l-ordni?

X'inhuma r-raġunijiet li dawk illegali, jekk hemm, għadhom hemm?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jenħtieġ aktar żmien biex tinġabar l-informazzjoni.

P.A. - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm applikazzjonijiet li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għadha ma tistax tipproċessahom minħabba li qed tistenna risposta għall- konsultazzjoni li saret mad-Dipartiment tal-Mużewijiet?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li hemm 19- il applikazzjoni li qed jistennew risposta għall-konsultazzjoni li saret mad-Dipartiment tal-Mużewijiet mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

ATTARD JOE - AMBAXXATUR BARRA MINN MALTA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li s-Sur Joe Attard, is-Sindku tal-Kunsill Lokali taż-Żejtun, ġie offrut kariga ta' Ambaxxatur residenti barra minn Malta u li hu rrifjuta din il-kariga?

Jekk il-Viċi Prim Ministru jikkonferma dan, jista' jgħidilna ta' liema pajjiżi jew organizzazzjoni ġie offrut li jkun Ambaxxatur s-Sur Joe Attard?

ONOR.

GEORGE VELLA: Le, ma nikkonfermax.

GRECH LOUIS - AMBAXXATUR F'WASHINGTON

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna jekk hux veru li s-Sur Louis Grech li qed jagħmilha ta' chief executive ta' l-Air Malta, se jinħatar bħala l-Ambaxxatur Malti f'Washington?

U jekk huwa veru, meta se jinħatar Ambaxxatur u fiex jikkonsisti l-pakkett finanzjarju miftiehem miegħu?

ONOR.

GEORGE VELLA: Le, mhux veru.

KONFERENZA "EURO TRANSIT '97"

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk Malta ġietx mistiedna u jekk ġiet, ħadet sehem fil-Konferenza ntitolata Euro Transit '97 li nżammet bejn is-6 u t-8 ta' Frar, 1997 fuq inizjattiva tal-Kummissjoni Ewropea, liema konferenza kellha bħala skop prinċipali li jintlaħaq ftehim, jekk possibbli għar- riforma tal-commuting customs transit system?

Jekk Malta ħadet sehem, jista' jgħidilna x'kienet l-pożizzjoni li ħadet Malta fuq is-suġġetti diskussi f'din il-konferenza?

ONOR.

LINO SPITERI: Dan il-ministeru ma kienx involut fit-tħejjijiet tal- konferenza msemmija.

METALFOND

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk fil-proċess ta' investigazzjonijiet li qegħdin jitħabbru mill-ministri dwar il-fallimenti ta' xi korporazzjonijiet jew nuqqas ta' responsabbilta' minn xi membri ta' bordijiet, għandux il-Gvern preżenti jinvestiga wkoll ir-raġuni għat-telf ta' Lm3 miljun mill- Metalfond?

ONOR.

ALFRED SANT: Ħaġa bħal din kienet il-kompitu tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni preżenti meta kien Prim Ministru.

Nissuġġerixxi l-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija lilu.

MOSTA - SANTA MARGERITA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara xi ħsara hemm fid- drenaġġ li għaddej minn Triq in-Naħal, f'żona ta' Santa Margerita, l-Mosta u kif tista' tiġi rranġata?

Jidher li fil-preżent il-katusa hija mkisra u għalhekk id-drenaġġ qiegħed joħroġ f'plots vojta No. 8 u 9 fl-istess triq.

Fid-dawl ta' dan, jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex jara jekk dak l-ilma li ħiereġ f'dawn il-plots vojta u fil-basements ta' djar f'din it-triq, huwiex drenaġġ?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Peress li jidher li m'hemm l-ebda ħsara fil-main tad-drenaġġ fi Triq in-Naħal, Mosta, se jittieħed sample ta' l-ilma li hemm fil-plots vojta biex jiġi stabbilit x'inhu l-ilma li hemm fihom.

MAGĦTAB - MIŻBLA

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Billi l-Viċi Prim Ministru indika li hemm bżonn urġenti li jsir xogħol fuq il-miżbla tal-Magħtab, imma fl-istess ħin qal li dan ikollu jistenna sa ma jitlesta l-pjan lokali ta' l- inħawi, jista' jgħid jekk itteħdux il-passi mmedjati biex dan jingħata l- prijorita' li jixraq?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ma jidhirlix li għidt li biex isir xogħol fuq il- miżbla tal-Magħtab, dan għandu jistenna sa ma jitlesta l-pjan lokali ta' l- inħawi.

Għalhekk il-problema tal-miżbla se tingħata prijorita'.

DIVORZJU

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid jekk l-istatement pubbliku li għamel fuq id-divorzju "Għad jidħol u għandu jidħol" huwiex profezija jew statement personali tiegħu, jew inkella hux item fuq l-aġenda tal-Gvern attwali?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-profeżiji nħallihom għal Iżaija, Eżekjel u Danjel. statements personali nagħmilhom skond kif inħoss li jkun id-dover tiegħi li nagħmilhom.

L-aġenda tal-Gvern attwali jiddeterminaha l-Kabinett.

Għalhekk meta għidt li d-divorzju għad jidħol u għandu jidħol f'pajjiżna kont qed nagħti xhieda kif inhu d-dover tiegħi li nagħmel, ta' problema soċjali importanti f'pajjiżna li tajjeb li tkun riżolta skond mudelli li huma prattikati f'pajjiżi Ewropej kollha.

AIR MALTA

3120 L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Il- Ministru kif jispjega l-fatt li filwaqt li allega li f'dawn l-aħħar snin l- Air Malta għamlet telf regolarment meta din il-kumpannija ġiet biex tissellef minn banek ta' isem, dawn ma qagħdux lura milli jagħtuha kredtu u dan għamluh, jien m'għandiex dubbju, wara li għamlu l-istudji tagħhom?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-Onor.

Interpellant huwa żbaljat hafna f'dak li qed jgħid.

Il-fatti huma kontra u jien nerġa' nsostni li fil-core business taghha l-Air Malta tilfet il-miljuni f'dawn l-aħħar tliet snin.

Meta l-kumpannija giet biex tissellef mill-banek ta' isem u wara li l- istess banek għamlu l-istudju tagħhom, dawn l-istess banek ma riedux jisilfu lill-kumpannija jekk ma jieħdux garanzija mingħand il-Gvern.

Għalhekk, għall-kuntrarju ta' dik li kienet tagħmel il-kumpannija fil- passat meta kienet tissellef bla garanzija ta' ħadd, din id-darba setgħet tissellef biss bl-appoġġ kondizzjonali tal-Gvern Malti.

PULIZIJA - KONTRAVENZJONIJIET TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

KARMENU BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid: kemm ingħataw tickets mill-Pulizija Maltija minħabba kontravenzjoni tat-traffiku bejn l-1987 u l-1996?

Tista' tingħata lista mogħtija speċifika ta' kemm ingħataw minħabba pparkjar ħażin, sewqan negliġenti, sewqan eċċessiv, eċċ?

ONOR.

ALFRED SANT: Ma tinżammx statistika dwar id-diversi tipi ta' kontravenzjonijiet tat-traffiku separatament.

Pero' ninsab informat li bejn is-snin 1987 u 1996 ingħataw traffic offence tickets kif ġej:-

|1987 |27,158 | |1988 |49,832 | |1989 |49,220 | |1990 |72,252 | |1991 |77,055 | |1992 |85,615 | |1993 |120,030| |1994 |125,114| |1995 |131,411| |1996 |105,580|

BANDA TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il servizz tat il-banda tal-pulizija mit-28.10.96?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li, mit-28 ta' Ottubru 1996, l-banda tal-pulizija kellha tesegwixxi programm nhar is-7 ta' Frar, 1997 ġewwa Bormla.

Dan, pero', ġie mħassar minħabba l-maltemp.

PULIZIJA - SPIŻA KAPITALI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kienet l-ispiża kapitali attwalment minfuqa għar-rigward il-Korp tal-Pulizija?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindika għal-liema perijodu qed jirriferi.

PTA - BILJETTI

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew ordnati biljetti bin- nollijiet riveduti tat-3 ta' Frar?

Minn fejn ġew ordnati u stampati?

Kemm swew?

Kemm fadal minn dawn il-biljetti?

Kemm ġew ordnati biljetti bin- nollijiet riveduti tal-11 ta' Frar?

Minn fejn ġew ordnati u stampati?

Kemm swew?

Għaliex sa l-10 ta' Frar ma ngħatawx il-biljetti skond kemm-il passiġġier jew/u vettura ħallsu?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li biljetti bin-nollijiet riveduti tat-3 ta' Frar ġew ordnati 18-il kategorija li huma:

|Tip ta' Biljett |Lm |Kwantit| | | |a | |Passenger Standard |1.75|80,000 | |Fare | | | |Gozo Res.

Passenger|0.75|48,000 | |Subsidized Fare | | | |Senior Citizen |0.50|104,000| |Subsidized Fare | | | |Frequent Passenger |2.50|10,200 | |Fare | | | |Car & Driver |5.75|17,600 | |Standard Fare | | | |Car & Driver (Gozo |4.75|20,000 | |Res.

Subsidized | | | |Fare) | | | |Car & Driver |4.50|1,600 | |(Senior Citizen | | | |Subsidized) | | | |Car & Driver |15.0|5,100 | |(Frequent Traveller|0 | | |Fare) | | | |Motorcycle & Driver|3.00|1,600 | |Fare | | | |Motorcycle & Driver|2.00|1,600 | |(Gozo Res.

Fare) | | | |Towed Trailer |5.00|1,600 | |Bicycle |0.50|1,600 | |Commercial & Other |7.00|10,400 | |Vehicle Cat.

1 | | | |Commercial & Other |10.0|1,600 | |Vehicle Cat.

2 |0 | | |Commercial & Other |15.0|1,600 | |Vehicle Cat.

3 |0 | | |Commercial & Other |23.0|1,600 | |Vehicle Cat.

4 |0 | | |Commercial & Other |29.0|1,600 | |Vehicle Cat.

5 |0 | | |Commercial & Other |38.0|1,600 | |Vehicle Cat.

6 |0 | |

Dawn il-biljetti ġew ordnati u stampati l-Printex fuq security paper u swew Lm2,047 VAT inkluża.

Issa, l-istess biljetti sejrin jiġu ttimbrati u wżati għaldaqstant ma ġewx stampati biljetti oħra sakemm jintuża l-istock stampat fit-3 ta' Frar.

GĦAWDEX - TRIQ LAMPUKA - ASFALTAR

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li Triq Lampuka, Żebbuġ, Għawdex, tingħata kisja tarmak meta llum il-ġurnata għadha fl-istat oriġinali tagħha u kważi mpossibbli li tidħol vettura?

Jekk iva, meta se jsir dan ix-xogħol?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ix-xogħol ta' asfaltar fi Triq Lampuka, Żebbuġ Għawdex għandu jsir mill-aktar fis possibbli.

KUNSILLI LOKALI - LAMPI

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra, il-lista li turi t- talbiet għal-lampi mil-kunsilli lokali, bid-data ta' kull talba u jindika dawk li għadhom pendenti?

Meta sar ix-xogħol mitlub mil-Korporazzjoni Enemalta għal dawn it-talbiet?

ONOR.

LEO BRINCAT: Mhuwiex prattiku li nagħtu lista li tibqa` sejra lura sew għal żmien l-Amministrazzjoni l-oħra.

Il-Korporazzjoni qed tagħti l- attenzjoni tagħha lil dawk it-talbiet l-aktar vijabbli u urġenti.

GĦAWDEX - SANNAT - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-press release Nru.165 bid-data 31/1/97, maħruġa mid-DOI, jista' l- Prim Ministru jgħid f'liema data sar il-ftehim bejn is-Segretarju Parlamentari għal Għawdex u l-Kunsill Lokali ta' Sannat, sabiex ix-xogħol ta' bażi fuq Triq Gerxija issir mid-Dipartiment tat-Toroq u l-kisi tat- tarmac ta' l-istess triq, isir mill-Kunsill Lokali?

Jista' l-Prim Ministru jgħid min iffirma l-ftehim għan-naħa tas-segretarjat għal Għawdex?

Jista' l-Prim Ministru jipprovdi kopja ta' dan il-ftehim?

ONOR.

ALFRED SANT: L-arrangamenti dwar ix-xogholijiet mehtiega fi Triq Gherxija Sannat saru f-laqgha bejn is-Segretarjat Parlamentari ghal Ghawdex u l-Kunsill Lokali ta Sannat li saret nhar l-Erbgha 14 ta Jannar 1997.

GĦAWDEX - BINI TA' "MAISONETTES"

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jinbnew "maisonettes" ġewwa Għawdex?

Jekk iva, kemm-il post se jinbena u fejn?

Huwa possibbli li jkun hemm bini bħal dan f'kull lokal?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Fil-preżent l-Awtorita' tad-Djar għaddejja b'xogħol ta' bini ta' "maisonettes" f'Għawdex kif ġej:

LOKAL NUMRU TA' MAISONETTES

Kercem 2 Qala (Ta'Kassia) 20 Xaghra (Dun Anton) 2 Victoria (Tal-Far) 2

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

GOZO CHANNEL - NOLLIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT: staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-minuti tal-laqgħa fejn il-Gvern preċedenti kien iddeċieda li jgħolli n-noll tal-Gozo Channel wara l-elezzjoni ġenerali?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li bejn Diċembru ta' l-1995 u Jannar ta' l-1996 saru preżentazzjonijiet fuq il-proġett u fuq l- iffinanzjar tiegħu mill-Bord tal-Gozo Channel.

Għal dawn il-laqgħat kienu preżenti sew il-Ministru tal-Finanzi kif ukoll il-Ministru ta' Għawdex.

Dan joħroġ mill-minuti tal-Bord tad-Diretturi tal-Gozo Channel fejn ma hemm l-ebda ndikazzjoni li l-Ministri msemmija xi darba oġġezzjonaw għall-mod kif il-financial projections kienu ppremjati fuq żieda fin-nollijiet.

GOZO CHANNEL - NOLLIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-Bord tad-Diretturi tal-Gozo Channel qatt ma ltaqa' biex jiddiskuti n-nollijiet il-ġodda tal-Gozo Channel qabel ma tħabbru ż-żidiet?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Le, ma nikkonfermax.

GOZO CHANNEL - NOLLIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm qed tbassar li se ddaħħal aktar il-Gozo Channel wara ż-żidiet fin-nollijiet?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kemm il- Gvern mistenni li jħallas iktar f'sussidju lil setturi differenti u kif maqsumin?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Kif jaf sewwa l-Onor.

Interpellant, it-tariffi ġew riveduti wara diskussjonijiet li saru mal-partijiet konċernati.

L- informazzjoni li qiegħed jitlob l-Onor.

Interpellant qegħda tinġabar.

ENEMALTA - PREZZIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Peress li l- Korporazzjoni Enemalta minn dejjem awtorizzat il-bejgħ ta' "petrol" u "diesel" bi prezz ftit ogħla f'Għawdex milli f'Malta sabiex l-ispejjeż addizzjonali tal-ġarr mid-distributuri jiġu koperti, jista' l-Ministru jgħid jekk wara ż-żieda fin-nolijiet tal-Gozo Channel hijiex se tawtorizza żieda fil-prezzijiet ta' bejgħ tal-"petrol" u "diesel" f'Għawdex biex il- piż jerfgħu l-konsumatur jew huwiex se jitlob li l-piż addizzjonali jinżamm mid-distributuri?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li t-tagħrif li għandu huwa ħażin, għax il-petrol, id-diesel u l-pitrolju u kull prodott tal- pitrolju ieħor li tbigħ l-Enemalta għandu l-istess prezz kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex għax jaqgħu taħt l-istess price order.

Għalhekk l-assunzjoni li qiegħed jagħmel l-Onor.

Membru ma treġix.

BIEDJA - SUSSIDJU

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Peress li l-prodott agrikolu tal-bdiewa Għawdxin igawdu mis-sussidju fuq l- ispejjeż tat-trasport li l-bdiewa jkollhom biex iġibu lejn Malta, jista' l- Ministru jgħid jekk din hijiex l-intenzjoni tiegħu li jżid is-sussidju wara ż-żieda fin-nollijiet tal-Gozo Channel?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dan is-sussidju ma' jaqax taħt il-Vot tal-Ministeru tal-Biedja u Sajd.

MDC - SUSSIDJU

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: In vista li ż-żidiet fin-nol tal-Gozo Channel laqtu wkoll merkanzija ta' fabbriki tal-manifattura f'Għawdex li għandhom sussidju mill-MDC għall- ispejjeż ta' trasport, jista' l-Ministru jgħid jekk l-MDC huwiex se jżid is- sussidju lil dawn il-fabbriki?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Is-sussidju mogħti mill-MDC għall-ispejjeż ta' trasport ta' merkanzija ta' fabbriki tal-manifattura f'Għawdex se jiżdied skond iż-żidiet tal-Gozo Channel.

GOZO CHANNEL - NOLLIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk iż-żieda fin-nollijiet tal-Gozo Channel tfissirx wkoll żieda fiċ-"chartering" tal-vapuri tagħha u b'mod partikolari fil-ġarr ta' "fuels" lejn Għawdex?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li għadu kmieni biex tiġi kkonsidrata rata taċ-Chartering tal-vapuri, partikolarment fil-ġarr tal- fuels.

GOZO CHANNEL - NOLLIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu u kemm huma n-nollijiet tal-Gozo Channel għall-vetturi kummerċjali wara li seħħew żidiet ta' dan l-aħħar?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għall-avviż legali numru 30 ta' l-1981, 13 ta' l-1997 u 22 ta' l-1997?

BIEDJA - SUSSIDJU

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallas sussidju lill-bdiewa Għawdxin fl-1996 għat-trasport bejn Malta u Għawdex tal-prodott agrikolu tagħhom?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dan is-sussidju ma jaqax taħt il-Vot tal-Ministeru tal-Biedja u Sajd.

INTRAPRIŻI - SUSSIDJU

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallas sussidju fl-intrapriżi stabbiliti f'Għawdex fl-1996 għat-trasport bejn Malta u Għawdex ta' merkanzija manifatturata minnhom?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Fl-1996 l-ammont ta' sussidju fl-intrapriżi stabbiliti f'Għawdex għat-trasport bejn Malta u Għawdex ta' merkanzija manifatturata minnhom kien ta' Lm56,626.27.

ĦADDIEMA/STUDENTI - SUSSIDJU

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm tħallas sussidju lill-ħaddiema tal-Gvern u lill- istudenti Għawdxin fl-1996 għat-trasport tagħhom bejn Malta u Għawdex?

ONOR.

ALFRED SANT: Is-sussidju li thallas lill-haddiema tal-Gvern u lill- istudenti Ghawdxin fl-1996 ghat-trasport taghhom bejn Malta u Ghawdex jammonta ghal Lm 39,132.640.

GOZO CHANNEL - SHAREHOLDINGS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk hijiex l-intenzjoni tal-Gvern li jixtri l- ishma tax-Shareholders privati fil-Gozo Channel? 05/02/97 ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tieni parti tat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 2756.

Nista' nikkonferma żgur li l-Gvern preċedenti ntrabat, lejliet l- elezzjoni ġenerali li jidħol f'kuntratt ta' xiri ta' l-ishma tal-privat bi prezz li ma kienx jirrifletti f'pożizzjoni finanzjarja kerha tal- Kumpannija.

Inħalli f'idejn il-poplu jiġġudika jekk kienx hemm etika fl-azzjoni li ħa l-Gvern ta' qabel proprjament lejliet l-elezzjoni.

GĦAWDEX - GRTU

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid għaliex la hu u lanqas rappreżentant tiegħu ma attendew laqgħa tal-GRTU għall-operaturi kummerċjali Għawdxin milquta miż- żidiet fin-nolijiet tal-Gozo Channel u li nżammet il-Ġimgħa, 31 ta' Jannar?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li meta kien iż- żmien opportun il-Gvern ma qagħadx lura milli jiltaqa' mal-G.R.T.U. u l- operaturi kummerċjali Għawdxin fi ħdan il-G.R.T.U..

Ir-riżultati pożittivi ta' dawn il-laqgħat illum jafhom il-poplu kollu.

GĦAWDEX - GRTU

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Rigward il-laqgħa li l-"Gozo University Group" u l-GRTU għamlu nhar il-Ħadd 2 ta' Frar għall- Għawdxin milquta biż-żidiet fin-noll tal-vapuri, ma jidhirlux l-Prim Ministru li kellu jkun preżenti l-Onor.

Segretarju Parlamentari għal Għawdex?

ONOR.

ALFRED SANT: Fl-istess ħin tal-bidu tal-laqgħa, Dr Anton Refalo kien impenjat bi programm fuq ir-Radio Calypso.

Floku kien hemm il- Ministru tal-Kummerċ.

Malli spiċċa l-programm fuq ir-radio, Dr Refalo attenda għall-kumplament tal-laqgħa.

PATRIJOTTI MALTIN - QIMA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2727 u t- tweġiba mogħtija dwar li għandha ssir tifkira tal-patrijotti Maltin li taw ħajjithom għall-pajjiżhom (fis-snin 1798-1800), ma jidhirlux il-Ministru li Malta u Għawdex għandhom biżżejjed riżorsi biex jagħtu qima lil dawk li mietu għalihom u li drabi jintnesew fid-daħna ta' petrol u diesel tal- karozzi li jipparkjaw quddiem il-Palazz tal-Belt, proprju fil-post fejn għadd ta' Maltin ġew iffaċilitati u minkejja t-tortura ma biegħux lil ħuthom?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-Ministeru jkun grat jekk l-Onor.

Interpellant jgħaddi s-suġġerimenti tiegħu dwar kif għandhom jingħataw il-qima mistħoqqa l-patrijotti Maltin fis-snin 1798-1800.

PULIZIJA - SERQ TA' ILMA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'passi ħa l-Kummissarju tal-Pulizija fuq serq ta' ilma mxandar f'paġna 9 tal-ġurnal "KullĦadd" tat-18.09.94 u rapportat lid-Duty Officer l-ispettur Ronald Cilia fl-istess ġurnata?

Għaliex ma saritx inkjesta maġisterjali kif suppost li jsir f'dawn il-każijiet?

Għaliex għadhom ma ttieħdux passi kriminali meta dan ir-reat hemm piena ta' tliet snin priġunerija?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi, f'dan il-każ ittieħdu proċeduri Kriminali li ġew deċiżi fis-6 ta' Frar 1997, fejn l-akkużat ma nstabx ħati.

PEMBROKE - KWALITA' TA' ILMA

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-kwalita' ta' l- ilma, għallinqas fit-togħma ħżienet ħafna f'dawn l-aħħar xhur fin-naħat ta' Pembroke?

Jaf il-Ministru li tant hu ħażin, li salesmen tar-Reverse Osmosis għad-djar għandhom business tajjeb?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tikkonferma li l-provvista ta' l-ilma li titqassam f'Pembroke hija diretta mill-impjant tar-"Reverse Osmosis" li jinstab f'din l-istess lokalita' u għalhekk ma hemmx raġuni għala t-togħma ta' l-ilma għandha teħżien.

Il- kwalita' ta' l-ilma hija ta' livell għoli u m'hemm l-ebda raġuni li l- konsumatur jkun imħajjar li jinstalla "Reverse Osmosis" domestiku fid-dar.

Il-bejgħ ta' impjanti ta' "Reverse Osmosis" imur kontra l-liġi kif jidher fl-att ta' l-1991 dwar il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma (Att XXIII/1991).

Il-Korporazzjoni qed tagħmel kull sforz biex tassigura li l- kwalita' ta' l-ilma tkun bilanċjata fis-sistema tad-distribuzzjoni f'Malta u Għawdex.

Jekk l-Onor.

Interpellant jaf b'xi każ fejn il-kwalita' ta' l-ilma ħżienet hu mitlub jagħti l-informazzjoni dettaljata ħalli l-każ jiġi nvestigat.

WSC - BDIL TA' METERS

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il meter biddlet il- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma matul l-1995 u l-1996, sena b'sena?

Kemm hu ppjanat li jinbidlu matul din is-sena?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma matul is-snin 1995 u 1996 biddlet 65,685 meters.

Dawn huma maqsuma kif ġejjin:- 1995 53,419 1996 12,266 L-iskop ta' dan ix-xogħol kien li jinbidlu l-meters li kellhom 'il fuq minn 20 sena.

Fil-fatt dawn it-tip ta' meters inbidlu kollha u bħalissa qed tiġi studjata policy ġdida tal-bdil tal-meters.

BANEK - LOHOMBUS - AVUKATI

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi: Jikkonferma l-Ministru li dan l-aħħar tbidlu sebgħa avukati li kienu jidhru għal Lohombus Corporation fuq kuntratti ta' self?

Jista' jikkonferma wkoll li dawn tbidlu b'avukati oħra li wħud minnhom qabel kienu diġa' avukati tal-Lohombus?

Jista' jikkonferma wkoll li fost l-avukati l-ġodda hemm id- Deputy Leader tal-Partit Laburista, u kif ukoll Dr. Pawlu Lia li diġa' ġie nominat f'diversi bordijiet, kummissjonijiet u nħatar ukoll legal advisor ta' diversi kumpanniji?

Jista' l-Ministru jikkonferma li l-kriterji li ntużaw kienu ta' first in, first out u ġie għal kollox injorat il-kriterju ta' effiċjenza u kapaċita'?

ONOR.

LINO SPITERI: Nikkonferma li saru tibdiliet fil-lista ta' l- avukati tal-Lohombus Corporation.

Biex ikun hemm id-dettalji kollha ta' min kien hemm, kemm ilu, u min daħal qed nehmeż il-lista sħiħa ma' din it- tweġiba.

Irrid inżid fil-każ ta' l-avukat H. Vassallo, huwa għandu jkun offrut li jkun konsulent tal-Korporazzjoni.

Ma sarx dan sa ma tajt it-tweġiba għax kien imsiefer.

Dwar ir-riferenzi personali li għażel li jagħmel l-Onor.

Sinjur dwar tnejn mill-avukati, naħseb li aħjar ma nweġibx bit-ton tiegħu u b'eżempji simili.

|Lawyer |Date of|Date of| | |Appoint|Termina| | |ment |tion | |Woods Dr Edward |29/06/8|10/02/9| |LLD |4 |7 | |Vassallo Dr Harry|15/05/8|10/02/9| |LLD |7 |7 | |(Consultant | | | |Co-ordinator | | | |Lawyer) | | | |Debono Dr Edward |17/06/8|10/02/9| |LLD |7 |7 | |Fenech Adami Dr |17/06/8|10/02/9| |Ethelbert LLD |7 |7 | |Mifsud Dr Melvyn |17/06/8|10/02/9| |LLD |7 |7 | |Sammut Dr Austin |17/06/8|10/02/9| |LLD |7 |7 | |Tortell Dr Simon |17/06/8|10/02/9| |LLD |7 |7 | |Fenech Adami Dr |02/02/8| | |Raphael LLD |8 | | |Galea Debono Dr |02/02/8| | |Richard LLD |8 | | |Micallef Stafrace|02/02/8| | |Dr Simon LLD |8 | | |Meilak Dr Stefan |01/02/8| | |LLD |9 | | |Bonello Dr Rachel|10/04/8| | |LLD |9 | | |Galea Salomone Dr|28/01/9| | |Arthur LLD |2 | | |Schembri Orland |30/06/9| | |Dr Lorraine LLD |2 | | |Sladden Dr |02/05/9| | |Richard LLD |6 | | |Abela Dr George |11/02/9| | |LLD |7 | | |Abela Dr Thomas |11/02/9| | |LLD |7 | | |Azzopardi Dr |11/02/9| | |Joseph LLD |7 | | |Borg Dr Reno LLD |11/02/9| | | |7 | | |Cilia Dr |11/02/9| | |Christopher LLD |7 | | |Lia Dr Pawlu LLD |11/02/9| | | |7 | | |Sammut Dr Joseph |11/02/9| | |LLD |7 | |

Gozo Lawyer |Grech Dr Alfred |17/09/87 | |LLD | | |Scerri Dr Mario |01/08/96 | |LLD | |

ŻEJTUN - PLAYING FIELD

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Billi ż-zona ta' madwar il-Ġibjun ta' Ġebel San Martin, fiż-Żejtun u l-ġnien biswit kienu identifikati bħala sit għall- playing field, x'għajnuna hemm ipproġettata li tingħata mis-Segretarjat taż- Żgħażagħ u Sport biex jintlaħaq dan il-għan?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Is-Segretarjat taż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti m'għandu quddiemu l-ebda talba għall-għajnuna dwar is-sit indikat mill- Onor. Interpellant.

ŻEJTUN - TRIQ BORMLA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi Triq Bormla, fiż-Żejtun kienet inbniet fuq barriera u niżlet b'inkonvenjent enormi kull meta tagħmel daqsxejn xita, jista' l-Ministru jara li tingħata l-attenzjoni meħtieġa biex dan ix-xogħol isir?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Diġa' tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat- Toroq sabiex isewwi l-ħsara f'din it-triq.

ŻEJTUN - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Il-village core tar-raħal taż-Żejtun għandu ħafna problemi ta' traffiku li jistgħu jiġu riżolti billi titkompla r-ring road ta' madwar it-toroq ċentrali.

Din ir-ring road, li tieqaf fi Triq Falkunier fuq naħa waħda u Triq E. Attard Bezzina fuq in-naħa l-oħra, jonqosha xi 700 metru ta' wied u allura tippreżenta xi diffikultajiet tekniċi.

Billi nifhem li llum il-ġurnata hemm tali diffikultajiet fuq medda ta' 700 metru, ma jidhirlux il-Ministru li għallinqas ix-xogħol fuq 130 metru minnha għandhom jitkomplew?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-parti tar-ring road bejn Triq il-Falkunier u Triq E. Attard Bezzina ma għadiex tifforma parti miż-zona ta' żvilupp ta' dan il-lokal u għalhekk mingħajr approvazzjoni mill-Awtorita' l-Iżvilupp din ma tistax tinbena.

Min-naħa tat-Triq E. Attard Bezzina id-Dipartiment tat-Toroq qed jieħu passi biex tittieħed art mingħand il-Joint Office sabiex tkun tista' tinfetaħ din il-parti tat-triq li tagħti għal żvilupp li sar wara l-knisja ta' San Klement.

SKEJJEL - CARLO DIACONO

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għaż-zoni arkeoloġiċi fil-grounds ta' l- iSkola Carlo Diacono, fiż-Żejtun, jista' l-Ministru jgħid x'kuntratti qed isiru mad-Dipartiment tal-Mużewijiet biex dawn il-fdalijiet jiġu organizzati?

Mill-banda l-oħra, jista' l-Ministru jikkonsidra li dik il- parti fejn m'hemmx fdalijiet tiġi żviluppata għall-ħteġijiet tal-Liceo kif qed titlob il-Kap ta' l-iskola?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għall- mistoqsija parlamentari numru 2372.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proposta tal-Kap ta' l-iSkola qed tiġi kkonsidrata.