MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 285 It-Tlieta, 2 ta' Mejju, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 285

It-Tlieta, 2 ta' Mejju, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.07 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 2 ta' Mejju, 2000

WERREJ MINUTI 155

KUNSENS GĦAL ATTI 155

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 155

TQEGĦID TA' KARTI 161

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR AWTORITA` DWAR IT-TRASPORT PUBBLIKU (IT-TIENI QARI) PUBLIC TRANSPORT AUTHORITY (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 162

AĠĠORNAMENT 180

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 185

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 284 li saret fit-12 ta' April, 2000 ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Nixtieq ninforma lill-Kamra li l- President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru XII ta' l-2000 - Att ta' l-2000 li jemenda Diversi Liġijiet dwar Servizzi fl-Ajruport; u

Att Nru XIII ta' l-2000 - Att ta' l-2000 dwar it-Drittijiet ta' l- Awtur.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

FINANZI - RIĊEVIMENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus f'riċevimenti mill-ministeru, dipartimenti, korporazzjonijiet u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bejn l-1987 u l-1996, sena b'sena?

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li m'għandi xejn xi nżid mar-risposta li tajt f'mistoqsija parlamentari nru.

AFFARIJIET BARRANIN - RIĊEVIMENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus f'riċevimenti mill-ministeru, dipartiment, korporazzjonijet u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu, bejn l-1987 u l-1996, sena b'sena?

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Diġa` kelli l- okkażjoni ngħid li sakemm ma ningħatax raġuni għalfejn qed tintalab din l- informazzjoni, ma narax għalfejn għandha tinġabar.

OPM - RIĊEVIMENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm intnefqu flus f'riċevimenti mill-ministeru, dipartmenti, korporazzjonijiet u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu, bejn l-1987 u 1996, sena b'sena?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, ir-risposta tiegħi hija simili bħal fil-każ tar-risposti l-oħra, u ċioe` li diġa` kelli l- okkażjoni ngħid li sakemm ma ningħatax raġuni għalfejn qed tintalab din l- informazzjoni, ma narax għalfejn għandha tinġabar.

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jekk m'iniex sejjer żball, fi żmien l- amministrazzjoni Laburista preċedenti l-awditur kien intalab jivverifika kemm intnefqu flus f'ospitalita` u affarijiet bħal dawn.

Allura ladarba l- Prim Ministru kien qabel ma' din il-proposta, ma jidhirlux li issa għandu jagħti din l-informazzjoni wkoll?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ma fhimtx preċiż id-domanda, pero` jekk l- Onor. Interpellant qed jistaqsini dwar kif mexa l-gvern ta' qabel, ngħidlu li allura din id-domanda mhux jien għandi nirrispondiha imma għandu jirrispondiha min kien prim ministru dakinhar!

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, il-poplu kollu jaf kif mexa gvern Laburista.

Il-poplu jaf li l-gvern Laburista qal il-verita` kollha dwar l- inkwiet li kien sab ma' wiċċu.

Kien il-Partit Nazzjonalista li ma qalx il- verita` meta qabel l-aħħar elezzjoni qal li se jagħmel ħafna affarijiet imbagħad wara li tela' fil-gvern għamel kollox bil-maqlub!

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, jiddispjaċini pero` ma fhimtx id- domanda.

Jekk jispjegali forsi nkun nista' nirrispondih.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, naħseb li l-Prim Ministru fehem sewwa d- domanda li għamilt jien imma ma jridx jirrispondiha.

Li nixtieq inkun naf jien huwa jekk dak kollu li qal qabel l-elezzjoni kienx veru jew le, għaliex ħafna affarijiet li kien qal li se jagħmel qabel l-elezzjoni ma wettaqhomx u affarijiet oħra li ma semmiex għamilhom.

MR.

SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, ma nafx dan x'għandu x'jaqsam mad- domanda oriġinali li kienet titkellem dwar riċevimenti li saru bejn l-1987 u l-1996.

Lill-Onor.

Interpellant ngħidlu li meta jkun il-mument, jiġifieri erba' snin oħra neqsin xahrejn, nissottometti l-aġir tiegħi għall- ġudizzju tal-poplu.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, xtaqt nistaqsi lill-Prim Ministru jekk japprezzax li taħt l-amministrazzjoni Laburista kienu saru madwar 24 mistoqsija simili li as a matter of policy kienu kollha ġew imwieġba mill- amministrazzjoni ta' dakinhar.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiena responsabbli għal din l-amministrazzjoni u diġa` għedt li m'iniex dispost naħli dak iż-żmien kollu biex tinġabar din l-informazzjoni, sakemm almenu ma jkollix indikazzjoni li l-informazzjoni għandha xi skop għalfejn qiegħda tinġabar.

X'għamel prim ministru ieħor u ministri oħra m'hijiex responsabbilta` tiegħi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mela allura l-iskop ta' l-oppożizzjoni Nazzjonalista ta' dak iż-żmien kien li jaħli l-ħin tal-gvern Laburista!

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jekk l-Onor.

Membru jidhirlu hekk ngħidlu li allura bħala ministru naqas mid-dmir tiegħu meta qagħad jirrispondi dawk id- domandi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jien kont irrispondejt għal dawk id-domandi għaliex deherli li f'ġieh it-trasparenza l-poplu kellu jkun jaf dik l- informazzjoni.

Jikkonferma l-Prim Ministru allura li huwa gvern Nazzjonalista li jaħseb li m'għandux ikun trasparenti u jagħti l- informazzjoni mitluba lill-poplu?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, ħalli nerġa' naqra d-domanda oriġinali biex kulmin qed jisma' jkun jaf fiex tikkonsisti.

Din tgħid hekk:

"Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm intnefqu flus f'riċevimenti mill- ministeri, dipartimenti, korporazzjonijiet u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bejn l-1987 u l-1996, sena b'sena?"

L-ewwelnett huwa evidenti li l-ministeru m'għadux l-istess.

Jiena ma nifhimx x'inhu l-iskop ta' din id-domanda u t-trasparenza m'għandha x'taqsam xejn.

Jekk kien hemm xi diffikultajiet dwar l-accounts ta' dak iż- żmien setgħu tqajmu matul is-sentejn li għaddew - jistgħu jitqajmu anke issa mill-awditur fil-public accounts committee jew fejn hemm bżonn - imma ma naħsibx li hija serjeta` noqogħdu naħlu ż-żmien biex naraw kemm inxtraw pastizzi u prodotti oħra simili f'riċevimenti li saru minn dipartimenti, korporazzjonijiet u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dikasteru tiegħi għal disa' snin sħaħ, sena b'sena!

Jekk l-Onor.

Membru jsemmi raġuni għalfejn din l-informazzjoni għandha tinġabar - jista' jkun li sar xi ħaġa x'imkien - nassigurah li ninvestiga u nitlob l-informazzjoni meħtieġa, imma l-bqija naħseb li domanda ġenerika bħal din ma tagħmel l-ebda sens u m'għandhiex issir f'dan il-parlament.

SAĦĦA - RIĊEVIMENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus f'riċevimenti mill-ministeru, dipartimenti, korporazzjonijiet u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu, bejn l-1987 u 1996, sena b'sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Mr Speaker, diġa` kelli l- okkażjoni nirrispondi li sakemm ma ningħatax raġuni għalfejn qed tintalab din l-informazzjoni, ma nara l-ebda skop li għandha tinġabar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Borg, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO BORG: Mr Speaker, jidhirli li għandu jkun hemm ftit aktar serjeta` fir-risposti li ningħataw għad-domandi li jsiru f'dan il- parlament.

L-aħħar darba tlabt informazzjoni dwar l-ammont ta' flus li għandhom jieħdu f'arretrati l-ħaddiema f'diversi oqsma f'Għawdex, u fir- risposta li ngħatajt bil-miktub intqal li l-ħaddiema tal-public works biss għandhom jieħdu l-arretrati.

Issa jirriżulta li hemm numru ta' ħaddiema fl- Enemalta u fl-isptar li wkoll għandhom arretrati x'jieħdu.

Jien jidhirli li l-mod li bih qed niġu ttrattati xejn m'hu serju u għalhekk nitlob li jittieħdu passi biex l-affarijiet ma jkomplux sejrin b'dan il-mod, għaliex dan lanqas jirrifletti tajjeb fuq min jagħti dawn it-tip ta' risposti.

GĦAWDEX - RIĊEVIMENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm intnefqu flus f'riċevimenti mill-ministeru, dipartiment, korporazzjonijiet u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tagħha, bejn l-1987 u 1996, sena b'sena?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Sakemm ma ningħatax raġuni għalfejn din l-informazzjoni qed tintalab ma nara l-ebda skop li għandha tinġabar.

REVENUE - 1999

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi ċ-ċifra għas-sena 1999 dwar ġbir ta' provisional capital gains tax u ġbir ta' taxxa dwar dokumenti u trasferimenti skond l-Att XVII ta' l-1993?

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, din id-domanda m'hijiex dwar riċevimenti u se nweġibha għaliex tagħmel sens.

(Interruzzjonijiet) Għandek xi dubju li dawn huma ċ-ċifri li għandu d-dipartiment?

Hekk kont tagħmel int, tbagħbas fil-files u fl-informazzjoni?

(Interruzzjonijiet) Fejn marru l- files tal-pulizija li int kont tiċċekkja kontra l-liġi?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ministru, jekk jogħġbok wieġeb għad-domanda u indirizza lis- Sedja.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ċ-ċifra għas-sena 1999 ta' ġbir ta' capital gains tax hi ta' Lm6,334,973.

Dik tat-taxxa dwar dokumenti u trasferimenti skond l-Att XVII ta' l-1993 hi ta' Lm15,851,054.

SKEJJEL - KOTTONERA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

14372, fejn il-Ministru semma "miżuri ta' diskriminazzjoni pożittiva li jiffavorixxu aktar lil dawn it-tfal tal- Kottonera", jista' jgħid matul din is-sena skolastika x'miżuri konkreti ttieħdu ta' din ix-xorta?

X'miżuri ta' din ix-xorta qed jiġu ppjanati għas- sena skolastika d-dieħla?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li minbarra għajnuna li ngħatat mis-servizz mogħti mill-peripatetic teachers, beda wkoll jitħejja literacy programme li se jiġi mwettaq, fost skejjel oħra, f'dawk ta' Bormla, l-Isla u l-Birgu.

Dan il-programm ikun imfassal fuq il- bżonnijiet ta' l-iskola partikolari, hekk kif ġew identifikati fil-baseline assessment li sar f'Mejju 1999.

Il-programm jinħadem b'kollaborazzjoni mill-qrib ħafna ma' l-għalliema u jkun iggwidat mil-literacy unit ta' l-universita` u mill-complementary education unit tad-dipartiment tal-kurrikulu.

Informat ukoll li l-programm se jibda jkun implimentat minn Settembru 2000.

PA - STRUTTURI ILLEGALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid meta se tiġi inforzata d- deċiżjoni ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar biex mill-Pescatore, f'San Pawl il- Baħar, jitneħħew l-istrutturi illegali, ħġieġ u aperturi ta' l-aluminium li jservu ta' sound-proofing?

Jista' jgħid x'qed iżomm lill-awtorita` milli tesegwixxi d-deċiżjoni tagħha?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Filwaqt li nirriferi lill- Onor. Interpellant għat-tweġibiet li tajt għal mistoqsijiet parlamentari 12263 u 12264, ninsab informat li l-awtorita` ta` l-ippjanar qed tikkonsidra dan il-każ ma' ħafna oħrajn li hemm.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jista' l-Ministru jgħidli ġiex informat dwar kamra fi hemm fit-triq int u sejjer lejn il-wied fis-Siġġiewi, li l- permess għaliha mhux suppost li nħareġ?

Il-Ministru ġie informat dwar dan il-każ?

Jekk iva, x'informazzjoni ngħatatlu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, jekk l-Onor.

Interpellant jagħmel id- domanda bil-miktub inkun nista' nindaga u nagħtih risposta.

Irid japprezza li fil-memorja tiegħi ma nistax nikkontjeni l-każi kollha li jsiru għax lanqas dawk li naqra dwarhom ma niftakarhom kollha, aħseb u ara dawk li ma nkunx qrajt dwarhom!

Bl-abbozz ta' liġi li ġie approvat diġa' mill-kabinett - dalwaqt nippubblikawh fil-gazzetta tal-gvern - se nsaħħu l-liġi dwar l-awtorita` ta' l-ippjanar f'dak li huwa enforcement, partikolarment minħabba li jeżistu diversi proċeduri li jtawlu ż-żmien.

Qed ikollna ħafna staġnar fil- progress biex jiġu esegwiti dawn l-enforcement notices, anke minħabba li jsir appell minnhom u fl-istess ħin issir ukoll applikazzjoni għall- iżvilupp, bil-konsegwenza li l-ewwel irid jinqata' l-ewwel appell mill- enforcement notice imbagħad tiġi pproċessata l-applikazzjoni nnifisha u anke l-appell minn dik l-applikazzjoni.

Fl-emendi li sejrin nipproponu qed ngħidu li ma tistax tagħmel iż-żewġ affarijiet f'salt, jiġifieri malli tapplika tkun qed tgħid li l-enforcement notice allura ħareġ sew u jista' jiġi esegwit minkejja li inti tkun applikajt għal sanzjoni ta' dak l- iżvilupp.

Ċertament li ma jagħmilx sens li inti tappella minn enforcement notice u fl-istess ħin tapplika għall-permess fuq dik il-ħaġa li dwarha nħarġet l-enforcement notice.

Il-fatt li inti qed tapplika għaliha qed tammetti li m'għandekx permess.

Dan se nipprojbixxuh bil-liġi biex ma jkunux jistgħu jsiru ż-żewġ affarijiet f'salt u allura anke waqt l- ipproċessar ta' l-applikazzjoni tkun tista' tiġi esegwita l-enforcement notice.

L-Onor.

Interpellant, membru ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar, irid japprezza wkoll li jkun hemm diversi notices ta' enforcement u ma jistax ikun li jiġi tackled kollox f'salt.

Jien nemmen li f'dawn l-aħħar sena u nofs sar progress f'dak li huwa nfurzar fiċ-ċirkostanzi kollha li tinsab fihom l-awtorita` ta' l-ippjanar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jikkonferma l-Ministru li l-awtorita` ta' l-ippjanar, minbarra li tara l-kwestjoni from a planning point of view, għandha r- responsabbilta` li taraha wkoll milll-aspett ambjentali?

MR SPEAKER: Il-Ministru

ONOR.

TONIO BORG: Wieħed mill-vantaġġi li għandha l-awtorita` ta' l- ippjanar, għalkemm dan mhux dejjem jiġi apprezzat, huwa li fil-pajjiż m'għadx għandna liġi li tirregola biss il-permessi - għalkemm f'moħħ ħafna nies l-awtorita` ta' l-ippjanar hekk tfisser u allura tiġi kkritikata jew minn dawk li jridu li joħroġ permess u l-permess ma' joħroġx, jew inkella meta joħroġ permess minn dawk li xtaqu li l-permess ma jinħariġx - u xogħol awtorita' ta' l-ippjanar, isimha magħha, hu li tippjana wkoll u fost pjani oħra hemm dak għall-ħarsien ta' l-ambjent.

Jien nemmen li minn mindu daħlet il-liġi ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar, bid-difetti kollha li għandha li kull amministrazzjoni tipprova ssolvi, daħlet aktar dixxiplina fil-pajjiż għar-rigward ta' bini illegali u issa bl- abbozz ta' liġi li se nippreżentaw se nsaħħu l-enforcement tagħha.

L- enforcement ma jikkonsistix biss fi twaqqiegħ imma hemm mezzi oħrajn kif tista' tenforza; hemm il-kwestjoni tad-dawl u l-ilma u l-kwestjoni tal- projbizzjoni tat-trasferiment tal-bini.

Illum niltaqgħu mad-diffikulta` - kienet diġa' teżisti qabel ma sirt ministru jien responsabbli mill- awtorita` ta' l-ippjanar - fejn ikollok proprjeta` li dwarha l-awtorita` tkun tixtieq toħroġ inġunzjoni biex ma tkunx tista' tinbiegħ.

Illum dan il- poter diġa` jeżisti pero` huwa mxekkel mill-fatt li skond il-liġi tar- reġistru pubbliku, biex inti toħroġ ordni ta' inibizzjoni biex ma jsirx trasferiment ta' bini llegali, trid tkun taf l-irjiħat u d-dettalji tal- persuna u affarijiet oħra bħal dawn.

Minħabba f'hekk f'seba' snin ħarġu biss żewġ inibizzjonijiet ta' dan it-tip.

Dan huwa poter qawwi ħafna u m'għandux jiġi abbużat, jiġifieri altru wieħed jagħmel canopy mal-bieb u altru jibni barra l-iskema.

Nisperaw li bl-abbozz ta' liġi li se nippreżentaw, se niffaċilitaw l-użu ta' dan il-poter billi ssir reġistrazzjoni ta' l-art tal-bini llegali fir- reġistru ta' l-artijiet u tiġi rreġistrata dak li jgħidulu caution taħt il- liġi tar-reġistru ta' l-artijiet, biex b'hekk wieħed ikun jista' jinibixxi lil min għamel l-iżvilupp illegali milli jbigħ dik il-proprjeta` b'ħafna aktar faċilita` milli tista' ssir illum.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: F'mistoqsijiet li kont għamilt lill-Ministru dwar scrapyards illegali li hemm f'Tal-Barrani, huwa kien ikkonferma li dawn verament jeżistu pero` qal li hemm xi proċeduri għaddejjin fil-qrati.

Safejn naf jien, kif inhi l-liġi llum tippermetti lill-awtorita` ta' l- ippjanar tieħu passi biex din l-illegalita` tieqaf.

Peress li l-proċeduri fil-qrati jieħdu fit-tul, jaħseb il-Ministru li għandhom jittieħdu passi immedjati biex sadanittant din l-iscrapyard ma tibqax tintuża?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nixtieq li kieku l-affarijiet kienu daqshekk sempliċi pero` nassigura lill-Onor.

Interpellent li se nippruvaw nagħmluhom kemm jista' jkun sempliċi.

F'dawn l-affarijiet jqumu wkoll kwestjonijiet ta' interpretazzjoni u allura lil dak li jkun trid tippermettilu ċerti garanziji.

Il-fatt li persuna ma jkollux permess li jiġġestixxi xi negozju jagħti lok għal żewġ azzjonijiet; jagħti lok għal azzjoni mill-awtorita` ta' l-ippjanar u jagħti lok ukoll għal azzjoni mill- pulizija għaliex skond il-liġi, biex wieħed jiġġestixxi negozju, trade or profession, għandu bżonn il-permess tal-pulizija.

Jiġifieri jekk tkun qed issir xi ħaġa b'mod illegali hemm il-possibilita` wkoll li tittieħed azzjoni bil-pulizija.

Pero` taħt il-liġi ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar hemm sistema ta' appelli li sfortunatament ġiet abbużata.

U ġiet abbużata minn diversi nies li jemmnu li anke fejn m'għandekx raġuni għal appell, il- fatt li tappella jissosspendi l-esekuzzjoni ta' l-enforcement notice.

Li qed nippruvaw nagħmlu huwa li l-ewwel appell ikun mogħti b'garanzija lil kulħadd.

Għaliex irridu ngħidu li jeżisti appell quddiem il-bord ta' l- appell li huwa indipendenti mill-awtorita` ta' l-ippjanar - aħna xorta waħda nsejħulu bord ta' l-appell ta' l-awtorita` - pero` imbagħad jeżisti wkoll dritt ta' appell quddiem qorti ta' appell fuq punt ta' liġi biss.

Li se jsir huwa li l-imħallef ikun jista', mingħajr ma jisma' l-każ seduta stante imma jkollu l-argumenti bil-miktub taż-żewġ naħat ....

Jekk jara li huwa ovvju li mhux punt ta' liġi jiċħad l-appell in camera, fis-sens li ma jkunx hemm għalfejn isejjaħ il-kawża, jappunta l-kawża u jisma' l-avukati; imma meta jara t-teżi ta' l-appellant u t-teżi ta' l-awtorita` u jara li m'hemmx punt ta' liġi, ikun jista' jiċħdu ħalli dan l-abbuż tad-dritt ta' l- appell jinqata'.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 67 ta' l-2000 - regolamenti ta' l-2000 li jemendaw ir-regolamenti dwar il-ħruġ u validita` ta' karti ta' l-identita`; u

Rapport annwali ta' l-awtorita` tax-xandir għas-sena 1999.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport annwali ta' l-uffiċċju ta' l-ombudsman għas-sena 1999;

Avviż Legali Nru 65 ta' l-2000 - regolamenti ta' l-2000 dwar it- twaħħil ta' sinjali tas-saħħa u tas-sigurta` fuq postijiet tax-xogħol; u

Tagħrif dwar l-għadd ta' persuni li weġġgħu fuq il-post tax-xogħol, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd ta' studenti assenti mill-Iskola Erin Serracino Inglott, Bormla, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru 15617.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 66 ta' l-2000 - regolamenti ta' l-2000 dwar informazzjoni għal klassifika obbligatorja qabel id-dħul f'Malta.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' liċenza għal servizz bl-ajru mogħtija lill-European flight academy, skond paragrafu 7 ta' l-Att dwar l-Avjazzjoni Ċivili;

Żewġ pjanti li juru t-toroq arterjali u distributorji f'Malta u Għawdex li l-manutenzjoni tagħhom hija responsabbilta` tad-dipartiment tat-toroq, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru 15636; u

f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:-

K.L.B.L. Nru 35/4/2000 – bye-laws ta' l-2000 dwar reklami fuq għamara tat-toroq (Marsascala);

K.L.B.L. Nru 67/5/2000 - bye-laws ta' l-2000 dwar skips u bins-on- wheels (Zurrieq);

K.L.B.L. Nru 6/6/2000 – bye-laws ta' l-2000 dwar l-organizzazzjoni ta' korsijiet (Qormi);

K.L.B.L. Nru 6/7/2000 – bye-laws ta' l-2000 dwar reklami fuq għamara tat-toroq (Qormi);

Memorandum u rapport dwar l-effiċjenza milħuqa mill-kunsilli lokali għall-perijodu bejn Settembru 1999 u Jannar 2000;

Lista tas-sindki u l-viċi sindki f'kull lokalita`, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru 15652.

MR SPEAKER: Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 70 ta' l-2000 - ordni ta' l-2000 li jemenda l-ordni dwar il-klassijiet ta' użu fl-ippjanar ta' l-iżvilupp.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR AWTORITA` DWAR IT-TRASPORT PUBBLIKU

PUBLIC TRANSPORT AUTHORITY (AMENDMENT) BILL

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku" - Kap. 332.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

GEORGE HYZLER (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, illum għandna quddiemna għad-diskussjoni l- Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku, proprju bil-għan li din l-awtorita` tingħata poter iktar wiesa', billi tibda tkun responsabbli minn setturi li b'xi mod jew ieħor huma marbuta mal- qasam tat-trasport imma li sal-lum għadhom regolati minn dipartimenti u minn entitajiet oħra.

Wieħed jista' jgħid li l-għan prinċipali ta' dan l- abbozz ta' liġi hu li minbarra li l-awtorita` dwar it-trasport pubbliku tkun responsabbli mit-trasport pubbliku u minn dak privat, tibda tkun responsabbli wkoll mill-kostruzzjoni tat-toroq u mill-amministrazzjoni tagħhom.

Ta' min jgħid ukoll li dan l-abbozz ta' liġi qed jemenda madwar disa' liġijiet, bil-għan li kull fejn hemm riferenza għal xi body ieħor minbarra l-awtorita` dwar it-trasport pubbliku li sal-lum għadu b'xi mod jew ieħor jirregola xi qasam tat-trasport, tibda ssir riferenza għal din l-awtorita` l-ġdida.

Wara kollox jien naħseb li kull wieħed u waħda minna nagħrfu l- ħtieġa li d-diversi funzjonijiet li huma marbuta ma' l-amministrazzjoni tat- traffiku jitpoġġew taħt l-istess kappa, jekk xejn biex inkunu ċerti li dak li jkun qed isir u dak li jkun qed jiġi amministrat għal dan il-qasam ikun iktar lineari.

Naturalment ġaladarba dan l-abbozz ta' liġi jgħaddi mill- parlament u l-awtorita` dwar it-trasport pubbliku tibda tmexxi anke dawk is- servizzi li sal-lum għadhom jitmexxew minn entitajiet oħra, nistennew li naraw il-qasam tat-trasport jieħu spinta 'l quddiem.

Jien nemmen bis-sħiħ li hekk kif jgħaddi dan l-abbozz ta' liġi se nibdew naraw ħafna iktar riżultati pożittivi għax, kif għedt diġa', issa din l-awtorita` mhux se tibqa' tkun responsabbli biss mit-trasport pubbliku imma wkoll mit-toroq, mis-sistema tal-liċenzjar, mill-ittestjar tas-sewqan u mill-immaniġġjar tat- traffiku.

Dawn l-erba' direttorati se jkunu taħt il-kappa t'awtorita` waħda u dan waħdu għandu jgħin biex jiġi evitat li jsir xogħol dupplikat, xi kultant b'deċiżjonijiet konfliġġenti.

Irridu nammettu li llum il- mezzi tat-trasport saru parti importanti ħafna minn ħajjitna u għalhekk jekk jirnexxielna ntejbu dawn il-mezzi, ċertament li nkunu qed intejbu l- livell ta' l-għajxien tagħna, Sur President.

Waħda mir-raġunijiet li għalihom se titwaqqaf din l-awtorita` hija biex nevitaw il-ħtieġa li wieħed ikollu joqgħod idur minn dipartiment għall- ieħor biex jinqeda.

Vantaġġ ieħor li se jkun hemm bit-twaqqif ta' din l- awtorita` huwa li issa t-toroq se tibda tkun responsabbli għalihom entita` waħda u b'hekk mhux se jibqgħu jinqalgħu iktar diffikultajiet fuq, per eżempju, min hu responsabbli mis-central strips, min hu responsabbli mill- istil ambjentali, min hu responsabbli mill-arbli tad-dawl u diversi diffikultajiet oħra bħal dawn.

Min-naħa tiegħi nista' ngħid ukoll li matul is-sena u tmien xhur li ili responsabbli minn dan il-qasam għamilt minn kollox biex forsi fl-aħħar nibdlu l-mod ta' kif nibnu t-toroq u ma nibqgħux bis-sistema mdorrijin biha.

Hemm bżonn li mhux biss il-perit li jkun inkarigat mill-kostruzzjoni tat-triq imma anke l-kuntrattur u dawk l- entitajiet kollha li jkunu involuti fix-xogħol, jassiguraw rwieħhom li t- triq ma jkollhiex għalfejn terġa' tinqala' hekk kif tkun tlestiet u bdiet tintuża.

Hija verament ħasra li hekk kif triq tkun tlestiet ikollha terġa' tinqala' għal darba, tnejn, tlieta, bil-konsegwenza li kull darba jkollu jsir l-istess xogħol, biex ma nsemmux ukoll l-ispejjeż li jintnefqu bla bżonn.

Jien naħseb li ħafna minna semgħu li matul is-sena li għaddiet kellna diversi każi fejn kuntratturi m'għamlux xogħolhom kif kien mistenni u kellhom jerġgħu jagħmluh mill-ġdid a spejjeż tagħhom.

Madanakollu dan m'hux biżżejjed u wieħed irid jippjana iktar fit-tul sabiex nassiguraw irwieħna li triq li tkun għadha kif tlestiet ma' terġax tinqala'.

B'hekk biss jiġu evitati ħafna inkonvenjenzi, speċjament meta t-triq tkun waħda residenzjali.

Kif għedt diġa', fejn sal-lum is-central strips, ir- roundabouts, it-traffic islands, il-mogħdiji, is-sistemi tad-drenaġġ u s- servizzi li jgħaddu minn taħt il-wiċċ tat-triq kienu jaqgħu taħt ir- responsabbilta` ta' entitajiet differenti, issa dawn se jibdew jaqgħu kollha taħt ir-responsabbilta` ta' l-awtorita` dwar it-trasport pubbliku.

Dan ifisser li se jiġu evitati diversi diffikultajiet li sal-lum għadna niltaqgħu magħhom kuljum, fosthom li hekk kif triq tkun għadha kif tlestiet jiġu l-ħaddiema ta' xi korporazzjoni partikolari u jerġgħu jaqilgħuha, u dan peress li qabel ma t-triq tkun ingħatat it-tarmac, dik il- korporazzjoni ma tkunx avżat lid-dipartiment tat-toroq li hemmhekk għad trid tagħmel ix-xogħol.

Mr Speaker, jista' jkun li matul dan id-dibattitu jkun hemm min jagħmel riferenza għall-co-ordinating unit li kien waqqaf il-gvern Laburista u anke jikkritika lilna għax dan il-unit żarmajnieh.

Forsi għal xi wħud dan il- unit kien qed jaħdem b'mod perfett.

(Interruzzjonijiet) Veru li fiha nnifisha l-idea konċettwalment ma kenitx ħażina, imma nafu bid- diffikultajiet li jinqalgħu meta ngħaddu mit-teorija għall-prattika.

Għalhekk qegħdin inwaqqfu din l-awtorita' l-ġdida, ħalli nassiguraw li jkun hemm iktar prattika milli teorija u jkollna kordinament sħiħ minn meta triq tkun għadha kif bdiet tinbena sakemm titlesta.

Hawnhekk irrid nirrimarka wkoll li għalkemm aħna qed ngħidu li l-amministrazzjoni tat-toroq se tkun responsabbilta` ta' l-awtorita` dwar it-trasport pubbliku, l-informazzjoni fuq ix-xogħol li jkun qed isir fit-toroq se tkun aċċessibbli għal dawk kollha interessati.

Ma nistax ma nappellax għal darb'oħra biex dawk l- entitajiet li b'xi mod jew ieħor għandhom x'jaqsmu mat-toroq jikkoperaw ma' l-awtorita` dwar it-trasport pubbliku, u dan fost affarijiet oħrajn billi jippjanaw ix-xogħol li jkunu se jagħmlu minn xhur qabel u ma ngħidx minn snin qabel għax forsi nkun qed nippretendi żżejjed!

L-awtorita` dwar it-trasport pubbliku se tistabilixxi kodiċi dwar l- istandards u l-ispecifications tat-toroq, ħalli b'hekk jiġi assigurat li t- toroq jinbnew skond il-liġi u skond il-ħteġijiet li jkun jirrikjedi s-sit.

Sfortunatament sal-lum ma tantx kienet qed tingħata importanza fuq jekk triq tkunx qed tinbena fuq il-blat jew inkella fuq it-tafal, u dan meta f'dawn iċ-ċirkostanzi l-metodu ta' kostruzzjoni jrid ikun differenti.

Dan m'hu xejn għajr nuqqas ta' ħsieb jew inkella ppjanar ħażin, liema nuqqas ta' ħsieb u ppjanar ħażin jikkawża ħafna lmenti ġustifikati.

Hija xi ħaġa ovvja li jekk kemm-il darba nagħrfu nieħdu l-miżuri neċessarji biex ix- xogħol involut ikun ta' ċertu livell, ma jibqax ikun hemm dawn l-ilmenti u b'hekk it-toroq iservu wisq iktar milli qed iservu sal-lum.

M'għandniex xi ngħidu li l-kodiċi dwar l-istandards u l-ispecifications tat-toroq li se jkollha l-awtorita` dwar it-trasport pubbliku għandu jkun implimentat bl- iktar mod serju wkoll.

Irridu anke nenfasizzaw il-ħtieġa li tinbidel il- mentalita` tal-kuntratturi u tal-korporazzjonijiet pubbliċi, ħalli b'hekk din l-awtorita` ma jkollhiex għalfejn toqgħod tiġri warajhom meta dawn ikunu jridu jagħmlu xi xogħol fi triq li tkun għadha qed issir.

Huwa importanti li l-istandards u l-ispecifications ma jibqgħux biss fuq il- karta imma għall-kuntrarju ngħaddu għal iktar fatti, għax fl-aħħar mill- aħħar huwa l-poplu li qed iħallas għall-kostruzzjoni tat-toroq u n-nies tippretendi li almenu tibbenefika u tkun sodisfatta b'dak kollu li jkun qed isir f'dan ir-rigward.

Punt li ma tantx jissemma u li jkun tajjeb jekk nenfasizzawh huwa dak li jrid jiġi assigurat li meta triq titlesta din tkun tilħaq anke l-istandards li għandhom x'jaqsmu ma' sigurta`, u hawn qed nirriferi b'mod partikolari għas-sinjali tat-traffiku.

Għalkemm dak li għandu x'jaqsam ma' sigurta` fit-toroq ilu miktub fuq il-karta għal snin twal, nistgħu ngħidu li għad fadal ħafna xogħol x'isir anke f'dan ir- rigward.

Mr Speaker, punt ieħor li rrid nagħmel huwa li hemm bżonn illi fil-każ ta' ħsarat jibda jidħol responsabbli għalihom min ikun inkarigat mill- kostruzzjoni ta' dik it-triq partikolari, ħalli b'hekk jiġi assigurat li x- xogħlijiet li jsiru fit-toroq, speċjalment il-mod kif is-servizzi jiġu mgħoddija minn taħt il-wiċċ tat-triq, isiru bl-iktar mod tajjeb u serju.

Bħalma jafu ħafna minna, illum bil-mod il-mod hawn Malta qed tiddaħħal is- sistema li s-servizzi jibdew jiġu mgħoddija mal-ġenb tat-triq, ħalli b'hekk jekk jirriżultaw xi ħsarat ma jkollhiex għalfejn tinqala' t-triq kollha.

Trid tinqata' wkoll il-mentalita` li kulmin irid jista' jaqbad u jħaffer trinka fit-triq biex jgħaddi s-servizzi li jkollu bżonn.

Sinċerament nemmen li hekk kif titwaqqaf l-awtorita` dwar it-trasport pubbliku, dak li diġa' beda jiġi implimentat mid-dipartiment tat-toroq jibda jsir b'pass iktar mgħaġġel.

Forsi ġieli kien hemm min staqsa dwar meta l-ħolma li s-servizzi tat-toroq kollha jkunu mgħoddija mill-ġenb tat- triq se ssir realta`.

Ir-risposta tiegħi għal din id-domanda hi li jekk ma nibdewx żgur li din il-ħolma qatt m'hi se ssir realta` u għalhekk huwa importanti li kulmin hu involut fil-kostruzzjoni tat-toroq jikkopera kemm jista' jkun sabiex dan iseħħ.

Anke dawk it-toroq li għal xi raġuni jew oħra jkollhom jiġu reconstructed, is-servizzi tagħhom għandhom jibdew jiġu mgħoddija minn taħt il-ġnub tat-triq.

Għal darb'oħra hawnhekk se nerġa' nsemmi t-triq ta' l-Imtarfa, fejn wara ħafna insistenza min-naħa ta' l-awtorita` tad-djar is-servizzi ġew mgħoddija mill-ġnub tagħha.

Fil-fatt nista' ngħid li sal-lum din it-triq tinsab f'qagħda ferm aħjar milli jinsabu toroq oħra li saru fl-istess perijodu, għax ovvjament ma kellhiex għalfejn tinqala' meta ġew ikkawżati xi ħsarat.

Jien nawgura li l-awtorita` dwar it-trasport pubbliku u l- entitajiet l-oħra konċernati jieħdu t-triq ta' l-Imtarfa bħala mudell ta' kif għandhom jiġu mgħoddija s-servizzi fit-toroq.

Fil-fatt ta' min jgħid li diversi kunsilli lokali diġa' wrew ix-xewqa li jgħaddu s-servizzi mill- ġnub tat-toroq ta' l-ibliet u l-irħula tagħhom u b'hekk jassiguraw irwieħhom li t-toroq ma jkollhomx għalfejn jinqalgħu meta jiżviluppaw xi ħsarat.

Ovvjament min-naħa l-oħra lanqas nistgħu noqogħdu nilludu ruħna li b'dan il-mod it-toroq se jibqgħu kif kienu saru għal dejjem u li l-wiċċ tagħhom m'hu se jkun hemm bżonn jinqala' qatt.

Jien naħseb li mkien fid- dinja m'hemm xi triq li l-wiċċ tagħha ma' jinqala' qatt, hu x'inhu d-daqs u hi x'inhi l-importanza tagħha.

Per eżempju, diffikulta` li niltaqgħu magħha kontinwament hi li jkun hemm okkażjonijiet fejn ix-xogħol mhux dejjem isir minn kuntratturi preparati, bil-konsegwenza li l-prodott finali mhux dejjem ikun ta' livell aċċettabbli.

Aħna kemm-il darba ġbidna l-attenzjoni tal-kuntratturi biex jagħmlu x-xogħol tagħhom bl-iktar mod għaqli u responsabbli, imma madanakollu għad fadal numru ta' kuntratturi li għalkemm jippretendu li huma kapaċi jagħmlu x-xogħol, fil-verita' m'humiex preparati u mħarrġa biżżejjed biex jagħmlu dan.

Bħalma għedt diversi drabi f'dan il-parlament, jeħtieġ li l-kuntratturi jifhmu li jekk kemm-il darba jħossu li m'humiex preparati u kapaċi biex jagħmlu x-xogħol li jkunu tqabbdu jagħmlu, ikun aħjar għal kulħadd li ma jindaħlux biex jissottomettu applikazzjoni għal dan it-tip ta' xogħol.

Mr Speaker, kif jaf kulħadd, mhumiex biss il-korporazzjonijiet pubbliċi u l-entitajiet l-oħra li jaqilgħu t-toroq imma anke r-residenti stess.

Ta' min jgħid ukoll li minkejja li suppost illi kulmin ikun se jaqla' xi parti tat-triq huwa obbligat li javża lid-dipartiment konċernat b'dak li jkun se jagħmel, mhux darba jew tnejn li dak li jkun jaqbad u jagħmel ix-xogħol bla ma javża lil ħadd, bil-konsegwenza li ġieli d-dipartiment tat-toroq lanqas ikun jaf min qala' t-triq u għal liema raġuni jkun għamel dan.

Jeħtieġ li bit-twaqqif ta' din l-awtorita` li qed niddiskutu llum isir xi ħaġa biex kulħadd jerfa' r-responsabbilta` ta' dak li jkun għamel.

Per eżempju, jekk min hu konċernat jara li tħaffret trinka quddiem id-dar tiegħi, suppost għandu jkun aktar minn evidenti għalih min ikun tqabbad jagħmel dak ix- xogħol, u għalhekk jeħtieġ li jara li jżommu responsabbli u b'xi mod iġiegħlu jsewwi l-ħsara li jkun għamel.

L-awtorità l-ġdida jrid ikollha l-mezzi biex iżomm responsabbli lil min ikun qed jagħmel it-tkissir u tara li jirranġa l-ħsara li jkun għamel.

Sur President, ma jistax ikun li t-toroq ma jissemmewx u nenfasizza li d- dipartiment tat-toroq illum qiegħed fil-pożizzjoni li jimplimenta l-pjan dwar l-interventi li jridu jsiru fuq it-toroq arterjali u distributorji, pjan li kien ippubblikat għall-ewwel darba ħalli kulħadd ikun jaf liema huma t-toroq li għandhom bżonn ta' intervent immedjat.

Kważi t-toroq kollha għandhom bżonn ta' xi tip ta' intervent imma l-urġenza tvarja.

Ir- rapporti dwar dan il-pjan kienu mqiegħda fuq il-Mejda tal-Kamra u ngħataw lil kull ġurnal li għandna f'pajjiżna u allura niskanta kif hemm edituri ta' ġurnali li disa' xhur wara li ppubblikajniehom għadhom ma jafux li ġew ippubblikati, jew jafu u apposta jsemmu problemi partikolari u jibqgħu jirripetuhom minn ġimgħa għall-oħra meta hemm risposti ċari f'dawn ir- rapporti.

Wieħed jista' jgħid li minkejja d-diffikultajiet kollha li hemm fl-eżekuzzjoni tax-xogħlijiet, speċjalment fejn jidħlu toroq arterjali u distributorji, mexjin sew fuq dan il-programm biex nassiguraw li biċċa biċċa jsiru dawk it-toroq li ġew eżaminati f'distanza ta' 200 metru minn xulxin.

Nistgħu ngħidu li għandna X-ray tat-toroq kollha f'distanzi li huma qrib ħafna ta' xulxin, għax 200 metru m'huma xejn meta tqis id-daqs ta' pajjiżna.

Jien konvint li bil-funzjonijiet il-ġodda li se jkollha l- awtorità, din se tkun f'pożizzjoni li tmexxi iktar ix-xogħol biex ikollna toroq ta' livell li kull wieħed minna jixtieq jara.

Mr Speaker, għandna d-diffikultà l-oħra li hija iktar ikkomplikata għax tolqot mill-qrib lil diversi ċittadini.

Qed nirriferi għall-fatt li skond l-aħħar informazzjoni li tawna l-kunsilli lokali, fil-pajjiż għandna madwar 800 triq li għadhom sal-lum jew qatt ma saru jew jekk xi darba saru, tant ilhom li llum dawn iridu jinbnew mill-ġdid.

Dawn it-800 triq huma mifruxa madwar il-gżira kollha taħt ir-responsabbiltà tad-diversi kunsilli lokali.

Ma naħsibx li hemm kunsill lokali wieħed li jista' jgħid li m'għandux problema, forsi bl-eċċezzjoni tal-Belt Valletta u tat-Tlett Ibliet li ilhom mibnijin ħafna snin, imma l-ibliet u l-irħula l-oħra li kellhom żvilupp ġdid matul is-snin riċenti nistgħu ngħidu li għandhom problemi marbutin mal- kostruzzjoni jew rikostruzzjoni tat-toroq.

Hemm kunsilli lokali li huma ta' ċerta dimensjoni fejn għandhom sebgħin triq li għadhom mhux lesti, u dawn mhumiex toroq li nbnew f'daqqa waħda matul dawn id-19-il xahar li għaddew u li dan il-gvern m'għamilhomx, imma huma toroq li wħud mir- residenti ilhom joqogħdu fihom is-snin.

Mr Speaker, id-dipartiment tat-toroq talab lill-kunsilli lokali li jibagħtulu lista tat-toroq li qatt ma saru, jew li għalkemm inbnew iridu jerġgħu jinbnew mill-ġdid.

Filwaqt li d-dipartiment għamilhielhom ċara li ma jistax ikun li x-xogħol kollu jsir f'salt, insista u għadu jinsisti li l- kunsilli lokali juruh liema huma t-toroq li jeħtieġu prijorità.

Hawnhekk tlabna l-kollaborazzjoni ta' dawn il-kunsilli lokali u tiskanta kif l-iktar kunsilli lokali li tiġri warajhom biex jgħaddulek l-informazzjoni huma l- iktar kunsilli li jimlew l-ispazju fil-gazzetta biex jilmentaw dwar il- problemi tat-toroq.

Ma jfissirx li kulmin ikun bagħat lista sħiħa ta' toroq se jkollu t-toroq kollha asfaltati u mogħtija t-tarmac mil-lum għal għada, però nkunu f'qagħda li nagħmlu programm ta' xogħol skond il- prijoritajiet li jindikawlna l-kunsilli lokali.

Irridu nassiguraw li dawn it-toroq isiru b'mod ordnat, jiġifieri naraw li l-ewwel jgħaddu d-diversi servizzi meħtieġa qabel ma nagħtu t-tarmac.

Ikun hemm ħafna domandi parlamentari miż-żewġ naħat tal-Kamra fejn jitolbu biex isiru toroq partikolari u r-risposta konsistentement kienet u se tibqa' tkun li dawn it- toroq ikunu jsitgħu jsiru biss meta x-xogħlijiet kollha marbutin ma' servizzi oħrajn f'dik it-triq partikolari jkunu saru, ħalli ma jkollniex għalfejn nagħmlu xogħol ripetut.

Hemm ukoll numru ta' bidliet oħrajn marbutin mal-mod kif it-toroq li huma parti min-network li huwa uffiċjalment tal-gvern jgħaddu għand l-awtorità.

Min jaf kemm-il darba smajna u għadna nisimgħu sal-lum lil min jgħid li huwa ħallas il-contribution u t-triq baqgħet ma saritx.

Veru li kulmin bena jkun ħallas il-kontribuzzjoni - almenu kulmin bena bil-permess - però jekk irridu nkunu onesti u ma nagħtux impressjoni ħażina lill-pubbliku, naħseb li ta' min jispjega x'inhi din l-imbierka kontribuzzjoni li wieħed iħallas.

Naħseb li meta oriġinarjament tawha l-isem ta' "kontribuzzjoni" tawha l-isem proprju tagħha, għax l-ammont li jinġabar huwa daqslikieku xi ħadd imur bil-kopp u jiġbor dak li jagħtuh!

Għaliex skond il-liġijiet ta' pajjiżna suppost bniedem li qed jibni jħallas kontribuzzjoni bbażata fuq il- flus li jkunu meħtieġa biex titlesta dik it-triq partikolari.

Nistaqsi lil kulmin bena u ħallas il-kontribuzzjoni jekk jaħsibx li l-flus li ħallas kenux biżżejjed biex isir ix-xogħol li sar biex titlesta t-triq.

Jien konvint li r-risposta tkun fin-negattiv.

Mr Speaker, għandna problema oħra marbuta mal-private streets li tajjeb ngħidu liema huma ħalli ma niftehmux ħażin.

Private streets huma t-toroq li fihom isir il-bini imma li ma jwasslux minn raħal għal ieħor jew minn belt għal oħra.

F'din il-Kamra hawn min jaf x'inhi private street però sfortunatament isirulna interpellanzi li juru bl-iktar mod ċar li hawn min ma jafx x'inhi private street.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li se tinqata' s-sistema li għandna sal-lum fejn triq issir pubblika meta jkun hemm il- kuntratt tax-xiri jew tal-bejgħ lid-dipartiment ta' l-artijiet.

Dawn il- kuntratti safejn naf jien qatt ma saru matul is-snin jew ilhom ħafna ma jsiru, però t-toroq jibqgħu jinbnew u jingħatalhom il-wiċċ u ħadd ma jaf taħt liema kappa qegħdin isiru.

Għalhekk qegħdin ngħidu li dawn it-toroq se jgħaddu uffiċjalment għand l-awtorità dwar it-trasport il-mument li jkun hemm dikjarazzjoni uffiċjali, skond kif hawn stipulat fil-liġi li għandna quddiemna.

Minbarra d-dipartiment tat-toroq hemm dipartimenti oħra li għandhom funzjoni importanti wkoll li issa jridu jgħaddu taħt ir-responsabbiltà ta' din l-awtorità l-ġdida.

Fost dawn hemm it-trasport pubbliku fih innifsu flimkien mat-trasport privat, il-management tat-traffiku u l-ittestjar, ir- reġistrazjzoni u l-liċenzjar kemm tal-vetturi kif ukoll tas-sewwieqa.

Jekk wieħed iħares lejn id-dipartiment responsabbli mill-ittestjar, reġistrazjzoni u liċenzjar ta' vetturi wieħed jista' jgħid li b'mod ġenerali dan id-dipartiment jirnexxilu jlaħħaq max-xogħol li suppost jagħmel, anke jekk bħal kull dipartiment ieħor ikollu xi lmenti.

Dan jiġri minħabba li numru sostanzjali ta' nies jiddeċiedu li minn xahar sħiħ, minn 20 jew 22 working days, imorru jagħmlu l-ħlasijiet tagħhom fl-aħħar tlett ijiem tax-xahar.

Għalhekk insibu li d-dipartiment ma jkollux daqshekk x'jagħmel fl-ewwel tliet ġimgħat tax-xahar biex imbagħad ikollu konfużjoni sħiħa fl-aħħar ftit ġranet għax minn 30,000 sewwieq 25,000 imorru jħallsu fl-aħħar ġimgħa.

Għalkemm nista' ngħid li matul is-sena li għaddiet id- dipartiment ħadem ħafna biex ibiddel il-format tal-liċenzja tas-sewqan ta' l-individwu, hemm bżonn li l-pubbliku in ġenerali jikkopera aktar meta jmur iħallas il-liċenzja.

Matul ix-xhur li għaddew dan id-dipartiment kellu jindirizza numru ta' problemi, b'mod partikolari meta daħal fis-seħħ il-VRT, però nistgħu ngħidu li llum qegħdin insolvu dawk il-problemi inizjali.

Għalkemm konna avżajna u ppubblikajna diversi drabi li mhux il-vetturi kollha kienu se jiġu ttestjati fl-ewwel batch u konna anke għamilnieha ċara li bejn wieħed u ieħor nofs dawk il-vetturi li tagħlqilhom il-liċenjza f'xahar partikolari se jkunu msejħa biex imorru għat-test biex imbagħad in-nofs l-ieħor imorru għall-VRT s-sena ta' wara, fadal nies li għadhom ma fehmux jew għadhom ma jridux jifhmu kif qed titħaddem din is-sistema.

Għal darb'oħra nirripeti li dan id-dipartiment qed jibgħat għal nofs il-vetturi li l- liċenzja tagħlqilhom biex jagħmlu t-test din is-sena, imbgħad is-sena d- dieħla jagħmlu t-test in-nofs l-ieħor.

Nistgħu ngħidu li x-xogħol marbut mal-VRT ġie phased b'mod li t-test jidħol għal kulħadd u, kif kien intenzjonat mill-bidu, sa sena minn Ottubru li ġej il-vetturi kollha jkunu ttestjati qabel ma titħallas il-liċenzja.

Naħseb li lkoll kemm aħna jkollna naqblu li fl-aħħar mill-aħħar dak id- diżastru li xi wħud tkellmu dwaru fl-ewwel ġimgħat li ġie introdott dan it- test la mmaterjalizza ruħu u lanqas se jimmaterjalizza ruħu fiż-żmien li ġej għaliex iktar ma għadda żmien iktar żdiedu l-persuni li bdew jagħmlu dan it-tip ta' test u iktar bdew jinftiehmu r-raġunijiet għaliex dan il- pajjiż kellu bżonn li jagħmel dan it-test fuq il-vetturi kollha li għandna.

Jien konvint li malli dan id-dipartiment jgħaddi taħt l-awtorità dwar it- trasport, ix-xogħol tajjeb li għamel matul is-snin se jkompli jitjieb u l- pubbliku se jkun jista' jgawdi minn din l-effiċjenza.

Wieħed jista' jgħid li l-immaniġġjar tat-traffiku huwa kkontrollat u organizzat mit-traffic control board flimkien mal-kunsilli lokali.

Id-diversi kunsilli lokali kultant jagħmlu talbiet konfliġġenti ma' oħrajn li jsiru minn kunsilli lokali oħrajn u t-traffic control board irid jagħmel assesment tagħhom ħalli jasal għad-deċiżjoni t-tajba.

Nemmen li d-direttorat li se jkun responsabbli mill-immaniġġjar tat-traffiku se jkun jista' jkompli jaħdem fuq ix-xogħol tajjeb li sar sal-lum mit-traffic control board biex ikollu riżultati ferm iktar tajba 'l quddiem.

Mr Speaker, l-awtorità dwar it-trasport pubbliku ilha teżisti għal numru ta' snin u għandha diversi responsabbiltajiet.

Kif kelli okkażjoni ngħid diversi drabi, malli ssemma l-awtorità tat-trasport il-pubbliku dejjem jorbot din l-awtorità mas-servizz tal-karozzi tal-linja.

Għalhekk wieħed irid għal darb'oħra jagħmel enfasi li l-awtorità dwar it-trasport pubbliku kif inhi s'issa għandha diversi funzjonijiet oħra marbutin ma' tipi ta' trasport differenti, fosthom taxis, minibuses, coaches u karozzi tal-kiri.

Dawn id-diversi funzjonijiet se jgħaddu minn taħt l-awtorità dwar it- trasport pubbliku għal direttorat li jkun imwaqqaf apposta taħt l-awtorità l-ġdida.

Hawnhekk għal darb'oħra se jkolli nagħmel l-iżball li jsir mill- pubbliku, li nitkellem iktar fit-tul dwar il-karozzi tal-linja, li huma l- iktar element li miegħu l-pubbliku jiġi f'kuntatt.

Ħafna mill-Maltin u anke barranin li jiġu f'pajjiżna jagħmlu użu regolari mis-servizz tal- karozzi tal-linja, allura kontinwament nisimgħu l-istess argumenti li qatt ma nbidel xejn u li qatt ma sar xejn fid-direzzjoni t-tajba.

Però hawnhekk l-enfasi għandha tkun fuq dak li verament għandu bżonn isir f'dak li huwa servizz marbut mal-karozzi tal-linja.

Ma nistgħux nibqgħu nilmentaw li l- karozza tal-linja ġiet tard, li l-karozza kienet maħmuġa, li x-xufier ma ġabx ruħu tajjeb man-nies.

Dawn huma kollha fatturi li rridu nagħmlu riflessjoni dwarhom, però jekk verament irridu li jitjieb il-livell tas- servizz tal-karozzi tal-linja - biex ma ngħidx "ikompli jitjieb" għax forsi jkun hawn min jgħid li ma nafx x'qed ngħid - hemm bżonn naraw li dawn il- funzjonijiet li hemm sal-lum taħt l-awtorità dwar it-trasport pubbliku jiġu implimentati b'mod aħjar.

Fil-fatt nista' ngħid li se jittieħdu diversi miżuri marbutin mar-rotot, mal-ħinijiet u mal-vened tal-karozzi tal-linja.

Fost affarijiet oħra jeħtieġ naraw jekk għadux iż-żmien li bilfors il- parti l-kbira tan-nies jridu jidħlu l-Belt biex imorru fid-destinazzjoni tagħhom.

Għandna eżempji ċari li fejn saru ċerti rotot partikolari fil- fatt kien hemm titjib sostanzjali fin-numru ta' passiġġieri.

Biżżejjed insemmi rotot bħal dik li minn Buġibba teħdok tas-Sliema, dik li minn Buġibba teħdok Marsaxlokk u hemm rotot oħra li minn Buġibba jeħduk destinazzjonijiet oħrajn.

Kif għedt kemm-il darba f'dan il-parlament matul is-sena u nofs li għaddew u kif għedt lis-sidien tal-karozzi tal- linja, dawn iridu jifhmu li l-eżistenza tagħhom iktar minn ħaġa oħra tiddependi minn jekk ikunx hemm xogħol f'dan is-settur.

Inutli li ninsistu li jkun hemm 508 karozza tal-linja jekk imbagħad dawn l-istess karozzi tal- linja ma jkunux jistgħu jintużaw biex iġorru l-passiġġieri fuq ir-rotot li jixtieq il-pubbliku li jrid jagħmel użu minnhom u mhux kif jixtieq ix- xufier, l-inspector jew il-ministru.

In-nies li tuża' s-servizz tal- karozzi tal-linja jimpurtaha minn ħaġa waħda biss, kemm se tasal fil-ħin fid-destinazzjoni tagħha.

M'għandix dubju li llum l-iktar ħaġa importanti għall-maġġoranza assoluta tal-passiġġieri li jużaw il-karozzi tal-linja mhuwiex il-prezz imma hija r-reliability tas-servizzz.

Mr Speaker, huwa żbaljat min jaħseb li llum għad baqa' persuni li jaffordjaw iqattgħu sigħat jistennew fuq l-istage.

Importanti ferm li bil- bidla li ssir nikkonvinċu lill-pubbliku li jekk imur fuq stage se jasal fid- destinazzjoni li jrid fil-ħin li jkun jixtieq.

Jekk ma jkunx hemm din il- konvinzjoni wieħed isibha ferm iktar faċli li jaqbad il-karozza tiegħu u jitlaq biha, naturalment bil-konsegwenza li jżid il-konġestjoni tat- traffiku, pero' jaf li mhux se jkollu l-problema li jagħmel ħinijiet twal jistenna fuq l-istage.

Trid tara x'inhu jitlob il-commuter u xejn aktar.

Inutli li tagħmel venda fit-tarf ta' raħal jekk lill-kumplament tar-raħal mhux qed taqdih u tippretendi li n-nies kollha tar-raħal jagħmlu xi tliet kwarti jimxu biex imorru sa fuq il-venda kif kienu mdorrijin jagħmlu n- nanniet.

Illum diversi rħula u bliet nbidlu u m'għadhomx kif kienu u allura l-ħteġijiet fit-trasport pubbliku nbidlu wkoll, barra l-fatt li iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar persuni - partikolarment żgħażagħ li jkunu għadhom kemm għalqu 18-il sena - qed jixtru karozza.

Hawnhekk nixtieq nagħmel parentesi żgħira dwar ir-riforma tal-liċenzjar tas-sewwieqa li dwarha diġà kienet ippubblikata white paper.

Nafu li hemm bżonn jinbidel radikalment il-mod kif isir it-test tas-sewqan u l-mod kif irid ikun preparat min se jieħu l-liċenzja l-ewwel darba.

Diġà sar ħafna xogħol mid-dipartiment tal-liċenzji, xogħol li jien konvint li se jitkompla matul iż-żmien li ġej minn din l-awtorità, bil-għan li titwettaq kemm jista' jkun malajr ir-riforma fil-liċenzjar.

Ma rridux ngħidu li dak li sar sal-lum huwa ħażin, però żgur li hemm bżonn li dan l-ittestjar isir b'mod differenti u l-preparazzjzoni tas-sewwieqa trid tkun aħjar minn dak li għamilna sal-lum ħalli ntejbu l-livell tas-sewqan.

Kont qed nitkellem dwar is-servizzi li jagħtu l-karozzi tal-linja.

Kumment li għaddejt diversi drabi lis-sidien u lil dawk li huma parti integrali mis-sistema tat-trasport pubbliku huwa li wasal iż-żmien li l- karozza tal-linja mhux bilfors tkun waħda li ġġorr 45 persuna.

Għandna nibdew nużaw karozzi li jesgħu inqas ħalli s-servizz ikun iktar effiċjenti, b'mod partikolari fl-inħawi fejn it-toroq mhumiex daqshekk wiesa' bħalma huma toroq oħrajn.

Barra minn hekk illum qed tinħass il-ħtieġa li partijiet minn raħal jew belt partikolari li jinsabu 'l bogħod miċ-ċentru ta' l-istess raħal jew belt ikollhom aċċess għalih.

Illum għandna bliet u rħula li t-tarf tagħhom qiegħed 'il bogħod ħafna miċ-ċentru tar-raħal, allura rridu naraw kif dan is-servizz jista' jibda jingħata aħjar.

Din l- awtorità l-ġdida trid tieħu ħsieb ukoll dawn is-servizzi differenti tant bżonjużi.

Mr Speaker, issa se nagħti daqqa t'għajn lejn diversi emendi li wieħed jista' jsejħilhom konsegwenzjali.

Fil-parti l-kbira tagħhom dawn l-emendi għandhom l-intenzjoni li funzjonijiet oħrajn li sal-lum kienu qegħdin jagħmluhom il-pulizija ma jibqgħux jagħmluhom huma imma jgħaddu wkoll taħt l-awtorità dwar it-trasport pubbliku.

Dan qed isir bil-għan li jkollna body wieħed li jamministra kollox u ma jkunx hemm friegħi li ma jkunux taħt l-amminstrazzjoni diretta ta' l-istess awtorità.

Bħala riżultat ta' dan it- tibdil se jkollna emendi għall-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija, Kap. 10, li jirrigwarda s-settur tat-trasport; emendi għat-Traffic Regulation Ordinance, Kap. 65; għat-Traffic (Visibility) Ordinance, Kap. 67; għall- Fixed Electrical Power and Telegraphic Communication Systems Ordinance, Kap. 81; għall-Motor Vehicles Insurance (Third Party Risks) Ordinance, Kap. 104, li wkoll se tgħaddi taħt l-amministrazzjoni ta' din l-awtorità.

Se jsiru wkoll emendi għall-Police Licences Act, Kap. 128; għall-Public Transport (Regulation of Employment) Act, Kap. 214; għad-Development Planning Act ta' l-1992, li parti mill-funzjonijiet tiegħu marbutin mar- reklamar u mat-tabelli li jridu jsiru fit-toroq se jgħaddu wkoll taħt l- amministrazzjoni ta' l-awtorità dwar it-trasport pubbliku.

Fl-aħħarnett se tiġi emendata wkoll il-Motor Vehicles Registration Tax Act, Att Nru. X ta' l-1994.

Dawn huma kollha liġijiet li jolqtu l-amministrazzjoni u l- immaniġġjar ta' dak kollu li għandu x'jaqsam mat-trasport, mal-liċenzjar u ma' l-ittestjar tal-vetturi.

Jekk wieħed iħares lejn id-diversi aspetti li għamilt riferenza għalihom fid-diskors tiegħi jsib li biex din l-awtorità tkun tista' taqdi l-funzjoni tagħha bl-aħjar mod possibbli, mhux se jkollna awtorità fejn iċ-chairman tagħha jiddeċiedi kollox hu imma se jkun hemm erba' direttorati li jistgħu jitneħħew jew jiġu sostitwiti b'oħrajn.

Quddiemna għandna abbozz ta' liġi li fl-opinjoni tiegħi se jwassal biex l-andament totali tat-trapsort ikun jista' jinbidel b'mod radikali.

Mhux biss aħna bħala gvern, bħala awtorità, imma anke d-diversi korporazzjonijiet iridu jbiddlu kompletament il-mod kif iħarsu lejn dan il-qasam, lejn is-servizzi li jistgħu jingħataw permezz tad-ducts li hemm taħt it-toroq.

Hemm definizzjoni ta' kif jista' jkun hemm aċċess għal dawn is-servizzi li diġà qegħdin jingħataw.

Hemm ukoll indikazzjoni ċara ta' kif din l-awtorità se tbiddel il- limitazzjonijiet li għandhom id-dipartimenti u se tagħtihom funzjoni iktar wiesgħa għaliex issa minflok għandek dipartimenti kkonċentrati fuq xi ħaġa partikolari se jkun hemm awtorità li taħtha jaqgħu l-elementi kollha li semmejt iktar kmieni.

Però iktar importanti hija l-viżjoni ta' din l- awtorità li se tkun waħda ta' amministrazzjoni aħjar, iktar integrata u kapaċi tilqa' l-isfidi ġodda li għandna quddiemna.

Mr Speaker, sa ftit snin ilu li nitkellmu dwar l-immaniġġjar tat-trasport u tat-traffiku kienet xi ħaġa li bosta minna konna narawha bħala xi ħaġa li hija 'l bogħod ħafna.

Però meta wieħed jiftakar li bejn l-1 ta' Jannar u l- aħħar ta' Marzu ta' din sena ġew reġistrati iktar minn 4,300 karozza ġdida, malajr nirrealizzaw kemm qiegħda tiżdied il-pressjoni għal management aħjar tat-trasport, kemm dak privat kif ukoll dak pubbliku.

Żieda ta' 1,400 karozza ġdida kull xahar matul l-ewwel tliet xhur ta' din is-sena - jew aħja żieda ta' bejn wieħed u ieħor 40% fuq l-istess perijodu tas-sena l- oħra - mhijiex ċajta.

Wieħed jista' jgħid li dan huwa tajjeb fih innifsu għax ifisser li hemm żieda ta' karozzi ġodda fit-toroq u aħjar tara karozza ġdida milli karozza qadima fit-triq, però dan ifisser ukoll aktar problemi fl-immaniġġjar tat-traffiku għax kull min jixtri karozza se joħroġ biha u se jiżdied it-traffiku.

Hawnhekk tidħol mill-ġdid il-parteċipazzjoni tal-kunsilli lokali permezz ta' pariri li jagħtu ħalli l-amminstrazzjoni tas-setturi kollha marbuta ma' din l-awtorità tkun tista' ssir b'mod aktar integrat.

Aktar kmieni għamilt riferenza għall-parteċipazzjoni tal-kunsilli lokali fl-ippjanar tat-toroq u għedt li bħala ministeru konna tlabna lill-kunsilli lokali biex jagħtu pariri dwar x'inhuma r-rotot tal-karozzi tal-linja li jixtiequ li jsiru fid- diversi destinazzjonijiet.

Jekk il-pubbliku in ġenerali huwa dispost li jibgħat ukoll il-kummenti tiegħu dwar dan is-suġġett, għandu wkoll l- opportunità li jressaqhom sal-15 ta' dan ix-xahar.

Mr Speaker, l- immaniġġjar tat-traffiku bilfors irid isir ukoll f'kollaborazzjoni sħiħa mal-kunsilli lokali.

Jiena nawgura li fid-dibattitu li se jkollna dwar dan is-suġġett ma nitkellmux b'mod negattiv dwar diversi aspetti f'dan il- qasam.

Naturalment irridu nwasslu l-ilmenti fejn hemm bżonn li nwassluhom però rridu nagħmlu wkoll suġġerimenti kostruttivi.

Jien konvint li din l-awtorità se tintegra l-funzjonijiet differenti li sal-lum kienu amministrati minn dipartimenti oħra jew mill-kunsilli lokali u mhux biss se tagħti direzzjoni aħjar f'dawn is-servizzi kollha imma se twassal ukoll li aħna bħala Maltin ikollna immaniġġjar tat-traffiku aħjar u trasport pubbliku aktar effiċjenti.

Mr. Speaker, fl-aħħar mill-aħħar din l- awtorità trid ittejjeb u tqawwi l-livell tal-ħajja tagħna ilkoll.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Speaker, smajt b'attenzjoni l-intervent tal- ministru fuq dan l-abbozz ta' liġi dwar l-awtorità dwar it-trasport pubbliku.

Il-ministru qal li meta nitkellmu m'għandniex inkunu negattivi, għalkemm nistqarr li ma nafx għalfejn qal hekk għax meta titkellem dwar it- trasport ma tista' qatt tkun negattiv.

Fil-fatt aħna naqblu ma' ħafna mill- aspetti ta' din il-liġi però hemm affarijiet li ma naqblux magħhom u 'l quddiem ngħid x'inhuma.

Meta sirt ministru kont tal-fehma li ma jistax ikun li jkollna ħafna dipartimenti imferrxin, bid-dipartiment tat-traffic control board għalih, id-dipartiment tal-liċenzji għalih u l-awtorita' dwar it-trasport pubbliku għaliha.

Għalhekk kien sar studju u konna ppreżentajna white paper - kien ħadem fuqha l-Avukat Joe Micallef Stafrace - fejn għedna li konna wasalna għall-konklużjoni li dawk l-entitajiet li jirrigwardjaw it-trasport pubbliku kellhom jaqgħu taħt il-ministeru tat-trasport, bl-awtorità tat- trasport tkopri kollox, però ċertament ma konniex qbilna li x-xogħlijiet tat-toroq kellhom jaqgħu taħt dan il-ministeru, partikolarment għaliex kien ikollna nittrasferixxu ħafna ħaddiema minn mal-public works għal ma' l- awtorità dwar it-trasport.

Għax meta taf li għandek ħafna ħaddiema li ma jkunux iridu jmorru ma' l-awtorita' - jew ejja ngħidu jmorru mbagħad bħas- soltu jkunu jridu jmorru lura minn fejn ġew - allura konna niġu f'pożizzjoni li kien ikollna nimpjegaw nies ġodda, liema spiża l-gvern żgur ma jiflaħx għaliha.

Issa hawn nispera li m'aħniex se noħolqu kappa oħra biex, kif għamilna drabi oħra, ikun min ikun il-ministru, jibda jfarfar ir- responsabbiltà u jitfagħha fuq l-awtorità dwar it-trasport.

Illum qed jiġri hekk fil-każ tal-kunsilli u meta jsiru domandi parlamentari l- ministri jwieġbu li dik il-materja ma taqax taħt il-ministeru tagħhom imma taħt il-kunsilli lokali, imbagħad tmur għand il-kunsill lokali u jgħidlek: Jien xi tridni nagħmel jekk flus m'għandix biex nagħmel dawn l- affarijiet!

Sur President, jien inħobb inkun straightforward u ma noqgħodx indur mal- lewża u għalhekk ngħid li jekk din l-awtorità li se jwaqqaf il-gvern mhux se jkollha flus, ma nafx kif se tkun tista' twettaq id-doveri li qed nippretendu minnha.

S'issa ħlejna sena u tmien xhur nistudjaw dawn l- affarijiet għax irridu nammettu li l-gvern Laburista kien lesta ħafna mix- xogħol fuq din il-liġi.

Wara kollox il-gvern li hawn illum ma telax il- bieraħ imma kellu disa' snin li fihom suppost għamel dawn l-affarijiet.

Barra minn hekk fis-sena u nofs li għamel il-gvern Laburista kien sar ħafna mix-xogħol tat-toroq, imma llum qed jgħidu li dan ix-xogħol sar ħażin għax ma kienx hemm kordinazzjoni bejn id-dipartimenti li jagħmlu x- xogħlijiet.

Per eżempju, l-ewwel iħaffru t-triq il-ħaddiema tad- dipartiment tad-drenaġġ u wara li tingħata t-tarmac, tara lill-ħaddiema tat-telephones jew tad-dawl ġejjin biex jerġgħu jaqilgħuha u mbagħad warajhom jiġu tal-water services corporation!

Dawn l-affarijiet ilna nafuhom, ma sarux il-bieraħ jew sentejn ilu imma ilhom isiru żmien twil.

Meta sirt ministru, kif għedt fil-bidu, l-ewwel ma ħsibt kien li għandu jkun hawn awtorità li tkopri t-trasport pubbliku kollu.

Issa kif qal il-ministru, kull meta ssemmi t-trasport kulħadd jiġuħ f'moħħu l-karrozzi tal-linja u t-taxis, qisu t-trasport pubbliku jikkonsisti f'dawk biss.

(Interruzzjonijiet) Dak li jkun idaħħal xi ħaġa f'moħħu u s'hemm naslu!

Per eżempju, kont sorpriż meta smajt lil min jgħid li min iħaffer u min ikisser it-triq huwa responsabbli hu għall-ħsarat.

Dejjem hekk kien u ma kellux għalfejn jgħidha din il-ministru!

Jekk kien hemm xi dipartiment li ma ħax ħsieb jirranġa t-triq wara li kissirha dak mhu tort ta' ħadd ħlief ta' dak l-istess dipartiment.

U inutli ngħidu li se nagħmlu awtorità ħalli tara li min iħaffer it-triq biex jgħaddi xi servizzi jerġa' jirranġaha biex imbagħad niġu hawnhekk u l-ministru, ikun min ikun, jgħidlek li mhux hu responsabbli imma l-awtorità!

Dan jiġri f'ħafna każi meta nagħmlu l-mistoqsijiet parlamentari, bħal meta tagħmel mistoqsija fuq l-MIA u l-ministru responsabbli jgħidlek li dik entità kummerċjali u l-gvern ma jindaħlilhiex.

Hekk se jibda jiġri meta jkollna din l-awtorità?

F'lok l-MIA nista' nsemmi l-MMA u nista' nsemmi kull korporazzjoni pubblika u kull awtorita' li ħlaqna.

Mhux billi darba fis- sena niġu hawnhekk fil-parlament nitkellmu fuq dik l-awtorità u l-oħra, bil- poplu joħroġ il-flus u taparsi ningħataw biċċa rendikont darba f'sena.

Bħala rappreżentanti ta' l-istess poplu aħna rridu nkunu nafu fejn il-flus qed imorru.

Sur President, waħda mill-inġustizzji li saret minn kull gvern li kien hawn hija li meta wieħed jibni d-dar iġegħluħ iħallas tat-triq, però mbagħad meta niġu biex nirranġaw it-triq ħadd ma jkun jaf x'sar minnhom dawk il-flus u t-triq tibqa' mkissra.

Jien għamilt domanda parlamentari lill-kollega tiegħi rigward triq żgħira f'Birkirkara - qabel l-elezzjoni tgħidx x'festa għamlu biex waħħlu tabella u t-triq semmewha għal Sta.

Rita u mar kulħadd għall-ftuħ, għax nista' ngħid li kien hemm aktar mistednin milli residenti għaċ-ċerimonja tal-ftuħ! - u tlabtu biex tiġi rranġata għax se ssir festa fiha u qalli li dik qiegħda fil-programm.

Din it-triq li lanqas fiha daqs din il-Kamra baqgħet ma saritx u nista' ngħid li ħadd ma jkun jista' jgħaddi minnha meta tagħmel ix-xita.

Jiġifieri llum qegħdin fis-sitwazzjoni li nagħmlu interpellanzi fuq diversi toroq u l-ministru jweġibna li dawn huma responsabbli minnhom il-kunsilli lokali, u issa la titwaqqaf l-awtorità jibda jgħidilna li dawn jaqgħu taħt l-awtorità, imbagħad l-awtorità tibda tgħid li dawn mhux responsabbiltà tagħha imma tal- kunsilli lokali u nibqgħu sejrin hekk u ma jsir qatt xejn!

Meta għamilt domanda parlamentari biex isir il-patching hawnhekk ġabu l-iskuża li kienet għamlet ix-xita meta x-xita kienet ilha li waqfet minn Marzu u llum huwa t- 2 ta' Mejju u xorta ħafna mill-patching għadu ma sarx u ħafna mill-ħofor għadhom ma sarux.

Issa l-ministru se jibda jgħidli li l-patching huwa responsabbiltà tal-kunsilli lokali u meta titwaqqaf l-awtorità dwar it- trasport pubbliku, il-kunsilli lokali jibdew jgħiduli li l-patching responsabbiltà ta' l-awtorità.

Il-ministru qal li kien hemm xi kunsilli li kienu traskurati - u nafu li between the lines dan kien qed jirriferi għall- kunsilli li ma jaqblux mal-gvern - però fi żmien gvern Laburista kien hemm kunsilli li kellhom il-flus u xorta waħda ma għamlu xejn, u f'daqqa waħda malli spiċċa l-gvern Laburista dawn il-kunsilli qalgħu l-irħula kollha.

Hekk se nibdew nimxu?

Jiġifieri l-awtorità se jkollha s-saħħa li lill- kunsilli lokali tgħidilhom biex jirranġaw it-toroq?

Jew se jibdew jgħidu dawn li mhumiex responsabbiltà tagħhom għax m'għandhomx flus u nibqgħu sejrin hekk?

Il-ministru semma li issa għandna l-wardens.

Tajjeb li għamilniehom il- wardens imma ma naħsibx li għamilniehom biex jekk wieħed jitfa' l-ilma barra jew jaħsel il-karozza barra jwaħħluħ ċitazzjoni.

Wasalna fl- assurdità li dawn waqqfu driver għax kellu pupu imwaħħal fuq quddiem tal- karozza u qalulu biex ineħħih għax jista' jfixkel vetturi oħra li jkunu ġejjin mid-direzzjoni opposta.

F'din l-assurdità wasalna!

U meta tmur tkellem lill-kunsill jgħidlek li m'għandux awtorità fuq il-wardens għalkemm iħallashom hu.

Wasalna anke fl-assurdità li fit-toroq nagħmlu d-double yellow lines biex ma jipparkjawx karozzi, però jekk jien għandi garaxx faċċata tiegħi nagħmel il-lines ukoll ħalli lanqas hemm ma tkun tista' tipparkja karozza!

Għalhekk nerġa' nistaqsi: Din l-awtorità x'saħħa se jkollha?

Se noqogħdu nżidu aktar red tape?

Biżżejjed għandna l-awtorità ta' l-ippjanar li kissret pajjiż.

Assolutament naqbel li ssir l-awtorità dwar it-trasport pubbliku, però din l-awtorità se nagħtuha s-saħħa biex tkisser bħalma qed tagħmel l- awtorità ta' l-ippjanar?

Imbagħad bil-wiċċ tost kollu nisma' liċ-chairman ta' l-awtorità ta' l-ippjanar, li lill-gvern Laburista dam iħabbtu sena u nofs fuq il-permessi tal-proġetti, jgħid fuq it-television li llum għandna kollox lest.

Mela fi żmienna għaliex kien isib dawk l-oġġezzjonijiet kollha?

Jekk se jiġri hekk b'din l-awtorità allura jkun aħjar jekk ma nagħmluha xejn.

Jien naqbel li ssir awtorità imma jekk se jkollna gvern ġo gvern jien ma naqbilx magħha.

Biżżejjed għaddejt minn martirju minħabba t- traffic control board, li minn kollox kienu jivvintaw ħalli l-affarijiet ma jsirux.

It-traffic control board kien magħmul minn nies minn oqsma differenti, kif se tkun magħmula din l-awtorità.

Jien ma naqbilx ma' dan.

Jien nemmen li għandu jkun hemm awtorità serja li jkollha s-saħħa u mhux awtorità li fiha kulħadd jiġbed lejh.

L-interess ta' din l-awtorità għandu jkun kif se jitjieb it-trasport pubbliku.

Nispera wkoll li mhux se nagħmlu awtorità li tibda tiddeċiedi r-rates li wieħed għandu jħallas għat-triq skond it-tul tal-faċċata tad-dar, kif jagħmlu fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Dawn l-affarijiet diġà smajniehom idoqqu min-naħa l-oħra imma mbagħad forsi jgħidulna li mhux huma jkunu għamluhom imma l-awtorità!

Meta daħal il-VRT u kien hawn partita tgergir kienu qalu li Debono Grech kien għamilha dik is-sistema, iżda llum qed jgħidu li hija tajba.

Fi żmien il-gvern Laburista missek għedt li din kienet tajba u mhux qgħadt twaħħal fija!

Aħna rridu li din l-awtorità tieħu ħsieb dawn l-affarijiet?

Jien naqbel li l-awtorità tieħu ħsieb it- toroq iżda mhux li timpjega nies oħra biex inkunu nistgħu ngħidu li m'għandniex nies qiegħda!

Jien nemmen li għandu jkun hemm liaison bejn il- public works department u l-awtorità.

Dawn għandhom jaħdmu flimkien għaliex pajjiż żgħir bħal tagħna ma jiflaħx għal dawn l-awtoritajiet kollha.

Illum fl-awtorità ta' l-ippjanar hemm 500 ruħ mma mur ipprova għaddi permess!

Morru għaddu permess!

Jekk se nagħmlu awtorità bħal din jien se nivvota kontra.

Jien irrid awtorità li l-affarijiet tħaffifhom.

Jien kont dejjem niftaħar u nibqa' niftaħar bl-impjegati fid-diparatiment tal-liċenzji, Sur President.

Kellna licensing department li bid-diffikultajiet u x-xogħol kollu li kien ikollu kien jaqdi lin-nies u l-inqas tgergir li kelli kien fuq dak id- dipartiment.

Meta sirt ministru għedt lid-direttur, is-Sur Paul Galea, li rridu nibdlu l-pjanċi kollha.

Huwa qalli li rridu ċertu żmien biex isir dan kollu u fil-fatt xahar qabel dak iż-żmien li qalli konna ħlisniehom.

Dak kien dipartiment li tista' tiftiehem miegħu u taf fejn qiegħed.

Jekk b'din l-awtorità se nneħħu l-effiċjenza mid-dipartiment u nkissru kollox lili tqisunix.

Bħalissa għandna t-traffic wardens u għandna l-pulizija tat- traffiku li qed jagħmlu l-istess xogħol.

Se nibqgħu sejrin hekk, bit- traffic wardens jagħtu ċ-ċitazzjonijiet għax isibu karozza pparkjata 'l hawn u 'l hemm?

Jien ma naqbilx li wieħed għandu jipparkja ħażin, imma aħna nedukaw lin-nies irridu jew niġbru l-flus?

Jekk irridu niġbru l-flus ħaġa żgħira għax nistgħu nagħmlu ċitazzjonijiet ma' Malta kollha!

Per eżempju, din il-ġimgħa qed norganizzaw il-festa tal-football f'Birkirkara u bdejt nidħak meta rajt it-traffic wardens ġejjin jagħmlu ċ-ċitazzjonijiet.

Dak ġenn!

Mela f'Birkirkara se tara fejn se jipparkjaw il-karrozzi l-Ħadd filgħodu u fil-festi!

Wieħed irid jibda jirraġuna - jekk irridu niġbru l- flus issa se jibdew il-festi u tgħidx kemm issib karrozzi ipparkjati 'l hawn u 'l hemm! - għax ma jagħmilx sens lil nagħmlu ħaġa u nkissru oħra.

Il-ministru tkellem fuq ix-xogħol ħażin li jsir meta jkunu qed jgħaddu s- servizz tad-drenaġġ u s-servizz ta' l-ilma.

Jien naqbel miegħu li x-xogħol għandu jsir tajjeb mill-ewwel.

F'Birkirkara, in-naħa tas-suq u n-naħa tal- każin ta' fuq - u anke n-naħa ta' l-Imsida - tant hemm toroq antiki li llum is-servizzi tad-drenaġġ u ta' l-ilma kollha spiċċaw.

Anzi hemm perit ta' l- affari tiegħu impjegat mill-kunsill lokali li xogħlu jagħmlu tajjeb.

F'ċerti culverts nista' ngħid li sar xogħol bl-għaġġla mill-kunsilli preċedenti u llum sibna li se jkollna nerġgħu naqilgħu kollox għax kien hemm xi ħadd irresponsabbli li għamel culverts li ma jlaħħqux u l-ilma qed jitħallat mad-drenaġġ.

Illum trid tqis li l-wied ta' Birkirkara, il-wied ta' Ħal Qormi u l-widien kollha m'għadhomx jifilħu l-ilma għaliex bnejna fihom - l-istess jekk nieħdu l-wied ta' Ħal Qormi peress li nbena Ħaż- Żebbuġ - u l-ilma li jkun hemm fir-raba' m'għadux isib fejn jiskula imma jibqa' sejjer fit-triq għall-wied.

L-ilma min-Naxxar, mill-Mosta u mill- Għargħur jibqa' nieżel kollu għall-wied ta' Birkirkara mbagħad jispiċċa kollu l-Imsida.

Jien niftakar li kienu saru festi kbar meta rranġaw l- Imsida għaliex kienu qalu li l-Partit Laburista ma kienx kapaċi jirranġa l- problema tal-flooding fl-Imsida, u llum nafu li l-Imsida trid terġa' tinqala' kollha għaliex dawk il-flus li ntnefqu ma swew għalxejn.

Bix- xogħol mgħaġġel li sar f'ċerti toroq in-naħa ta' Ganu f'Birkirkara llum qed jegħrqu u jien lest li npoġġi r-ritratti ta' dawn it-toroq fuq il-Mejda tal- Kamra.

Sur President, meta saret il-bypass ta' Birkirkara saret mina biex l- ilma minnha jmur ġo vaska kbira li konna ilna ħafna nibku biex jirranġawha, għax min jgħid li hija responsabbiltà tal-gvern u min jgħid li tal-kunsill lokali.

Jien mhux se noqgħod inwaħħal f'ħadd għax anke meta konna fil- gvern konna nitħabtu biex jirranġawha għax meta din il-vaska timtela bl- ilma tibda tara kull nemusa daqs helicopter!

Anke fl-inħawi ta' Birbal Street f'Ħal Balzan taw it-tarmac u flok għamlu t-triq taqleb għal fejn m'hemmx bini għamluha taqleb għan-naħa tal-bini, u meta jinżel l-ilma d- djar ta' hemmhekk jegħrqu u r-residenti jixbgħu jilmentaw miegħi meta mmur nagħmel il-house vists.

Imbagħad immur nitkellem u jgħiduli li dik mhix responsabbiltà tal-gvern ċentrali imma tal-kunsill u tal-kunsill jgħiduli li mhix responsabbiltà tagħhom għax dik triq passaġġa.

Hekk sejrin!

Issa bit-twaqqif ta' din l-awtorità se ndaħħlu il terzo incognito għax il- ministru jibda jgħid li mhux hu responsabbli imma l-awtorità u nibqgħu nduru ċirku tond.

Se nagħmlu awtorità li verament ikollha s-saħħa li tordna lill-kunsill jirranġa x'imkien fejn ikun sar xogħol ħażin?

Jiġifieri meta ssir xi ħaġa ħażina se jkun hemm min jieħu r-responsabbiltà?

Jien għedt li f'Birkirkara saru culverts fejn l-ilma jibqa' sejjer fis- sistema tad-drenaġġ.

Min hu responsabbli għal dan?

Min approva x-xogħol li sar ħażin?

Dan ix-xogħol irid jerġa' jinqala', jiġifieri jekk intnefqu Lm10,000 hemmhekk irridu nonfqu Lm20,000 oħra.

F'Malta kollha jsiru dawn l-affarijiet u ħadd ma jieħu responsabbiltà ta' xejn għaliex l-affarijiet ma nagħmluhomx bis-serjetà.

Jien mhux se noqgħod ngħid li tort tal- ministru li x-xogħol sar ħażin għax jien kont ministru u naf minn xiex jgħaddi.

Dan mhux qed ngħidu biex ninċensa lill-Onor.

Ċensu Galea - għax jien ma ninċensa lil ħadd u li jkolli fl-istonku tiegħi ngħidu - imma mhux sewwa li ħadd ma jieħu responsabblità ta' xejn.

Nista' nsemmi każ meta darba ħarġet tender biex isir proġett u kien hemm offerta ta' Lm100,000 waqt li l-offerta ta' min ħa t-tender kienet ta' Lm50,000.

Jien lil dan l- individwu bgħatt għalih u staqsejtu jekk kienx żgur li jekk nagħtuh l-order jagħmilha b'Lm50,000 u qalli li jagħmilha.

Dan intrabat b'bond ta' xi Lm120,000 u meta għadda ż-żmien u staqsejtu meta se jibda qalli li ma kellux flus biex jibda.

Imbagħad għax żammejtlu l-bond tella' lill-gvern il-qorti għax qal li dawn l-affarijiet qatt ma kienu saru qabel.

X'jimpurtani jekk qatt ma kienu saru!

Għalhekk isiru dawn l-affarijiet għax meta aħna norbtu lin-nies għandna naraw li l-affarijiet isiru sura ta' nies.

F'Birkirkara, ħdejn il-każin tal-banda ta' Santa Liena u n-naħa tal- knisja ta' San Pawl, fejn jarmaw il-vara ta' Kostantinu, ilu maqlugħ erba' xhur.

Qlajna kullimkien u issa min suppost qed jagħmel ix-xogħol qal li ma jistax isib tarf.

Min qed ibati?

Mhux in-nies!

Issa meta jiġi s- sajf u joħorġu l-ġrieden, kull wieħed jaf jaqra u jikteb, x'se nagħmlu?

Kif niġu ngħidu li ħadd m'hu responsabbli meta min ħa l-kuntratt t'hemmhekk kien marbut biż-żmien?

Mhux il-ministru huwa responsabbli għal dak ix- xogħol u lanqas il-public works imma l-kunsill.

Min ħa l-kuntratt kien jaf x'xogħol hemm qabel ma daħal għalih u ħadd m'għandu jipprova jgħaddi ż- żmien bin-nies.

Ħalli nġib l-eżempju tal-vapur ta' Għawdex, li lkoll niftakru kemm għamilna festi kbar meta beda jaħdem, Sur President.

Issa sibna li dan il-vapur ta' Għawdex ma jistax jitrakka peress li m'għamilnielux il-moll għaliex fi żmien il-gvern Laburista, meta konna bdejna nnaddfu r-ramel taċ-Ċirkewwa, l-awtorità ta' l-ippjanar żammietna minħabba li qalu li hemm xi qroll.

Qed nerġa' nsemmiha din għax naf li jistħu minnha ta' l-awtorità ta' l-ippjanar.

Kienu qalulna li jekk naqbdu r-ramel li hemm iċ-Ċirkewwa u nħalltuh mar-ramel li hemm l-Għadira jinqered ċertu dud.

Mela minħabba dan id-dud il-vapur ta' Għawdex ma jitrakkax!

Jekk taraw ir-rapport ta' l-awtorità ta' l-ippjanar issibu li waħda mir- raġunijiet kienet minħabba l-għaddasa.

Issa jien ma nistax nifhem kif f'daqqa waħda il-Perit Cassar ftiehem magħhom għax lilna ma nafx kemm-il oġġezzjoni kien jaqilgħulna!

Niftakar li kienu jsiru l-laqgħat - u kont nistenna li din tissemma hawnhekk - u s-Sur Cassar White kien jgħidli li rridu nagħmlu breakwater jekk irridu li jkollna an all-weather port.

L- awtorità ta' l-ippjanar damet sena biex tiddeċiedi u mbagħad żammietna għax qlajna r-ramel.

Allaħares ikollna awtorità bħal din!

Jekk issibu r- rapporti dwar l-oġġezzjonijiet li kienu jagħmlulna taraw kif kienu ġennewna bihom.

Bħalma diġà semmejt, darba minnhom żammewna biex ma jitħallatx id- dud taċ-Ċirkewwa mad-dud ta' l-Għadira, biex issa għandna vapur u ma jistax jaħdem għax m'għandux fejn jorbot!

Aħna kellna kollox ippjanat biex isiru l-mollijiet u ma sar xejn minn dak kollu.

Inutli noqogħdu ngħidu li dan irid ikun servizz effiċjenti għax huwa servizz bżonjuż għall-poplu jekk imbagħad m'għandux fejn jittrakka l-vapur.

Jiena naqbel ma' dan kollu imma l-awtorità dwar it-trasport trid tifhem li trid tiġġeldilha lill-awtorità ta' l-ippjanar jekk trid tagħmel xi ħaġa għall-ġid tal-poplu u mela għall- ġid tad-dud li hemm fir-ramel!

Mr Speaker, hemm involuti diversi aspetti f'dak li għandu x'jaqsam mat- trasport fit-toroq.

Ċertament li naqbel li min ikisser kanna għandu jħallas għaliha u mhux kulħadd iħaffer u jħalli l-ħofor warajh.

Il- kuntrattur irid ikun responsabbli li x-xogħol li jagħmel jagħmlu tajjeb, mhux imbagħad insibu li wara l-ewwel xita li tagħmel jinqala' kollox.

Il- gvern Laburista kien beda jagħmel it-toroq bil-mod il-mod, għamel il- proġett ta' Buġibba u n-naħa t'isfel ta' Malta u għamel dawk l-affarijiet kollha f'sena u tmien xhur.

Issa ejja ma noqogħdux nidħku bina nfusna għax aħna nafu kif kienet Buġibba u kif kien Wied il-Għajn, in-naħa ta' Marsaxlokk.

Anke x-xogħol fuq in-naħa ta' Tas-Sliema kien bdieh gvern Laburista u mhux illum noqogħdu ngħidu li dak proġett tal-gvern Nazzjonalista.

Il-Partit Nazzjonalista kien ilu disa' snin fil-gvern u m'għamel xejn hemm!

(Interruzzjonijiet) Il-gvern Nazzjonalista kellu programm lest u li kieku tela' fl-1996 seta' kompla.

Mela dawn kienu sena u nofs moħlija għax la kellu l-programm lest seta' baqa' għaddej u mhux issa noqogħdu ngħidu li għamilna awtorità għax l-awtorità jmissha saret mill-ewwel jekk kienet ippjanata.

Iżda fil-verita' din kien ippjanaha gvern Laburista għax jien ma sibt xejn preparat meta sirt ministru.

Jien ridt inġib kollox taħt kappa waħda u għalhekk naqbel magħha, iżda żgur ma naqbilx li d-dipartiment tat-toroq inpoġġuh taħt l-awtorità dwar it- trasport għaliex ma rridux li jsiru affarijiet doppji.

Inkella nistgħu nżarmawh dan id-dipartiment għaliex ċertu xogħol fit-toroq illum isir mill- kunsilli lokali, il-permessi ma baqgħux taħtu imma ġew taħt l-awtorità ta' l-ippjanar - għax din hi l-bidu u t-tmiem ta' kollox - u issa se nneħħulu t- toroq, xi ħaġa li assolutament ma naqblux magħha.

Naqblu li l-awtorità għandha jkollha liaison mad-dipartiment tat-toroq ħalli flimkien ifasslu fejn ġejjin it-toroq, imma x-xogħol għandu jsir min-naħa tad-dipartiment tat-toroq.

Meta kien hemm liaison bejn il-ministeri sar ħafna xogħol.

Mr Speaker, meta ġejna biex nibnu l-posta l-ġdida, gvern Laburista ffranka Lm2 miljun fuqha għax tliet kwarti mix-xogħol - bħat-tqegħid tal- madum, xogħol taż-żebgħa, xogħol ta' twieqi u ħafna xogħol ieħor - sar mid- dipartiment tax-xogħlijiet, għalkemm kellna tenders li kienu ħarġu qabel li ma stajniex noħorġu minnhom.

Għaliex m'għandux ikun hemm liaison meta dan hu gvern wieħed?

Naturalment lill-ħaddiema se ngħidulhom li kulħadd jista' jmur ma' dik l-awtorita' u ma' l-oħra!

Forsi din qed nagħmluha biex ċerti nies li ma jistgħux ikunu mal-gvern naħbuhom taħt din l-awtorita' u taħt l- awtoritajiet l-oħra li għad irridu nagħmlu?

Aħna nafu li l-awtorità tat- trasport hija awtorità finta għax ma ddaħħal flus minn imkien.

Meta kont ministru kont ħadtha b'dejn ta' Lm0.6 miljun, la bolol ma kellha imħallsa, xejn.

Xejn ma kellha mħallas ħlief il-karrozza taċ-chairman, imma aħna d-dejn ħallasnieh.

Jiġifieri hawnhekk qegħdin nagħmlu awtorità biex il- gvern jibqa' joħroġ il-flus hu bħalma kien isir fil-każ tal-posta?

Mela l- posta għamilnieha kumpannija u l-flus kien joħroġhom il-gvern għaliex jekk ma jagħmilx letter of comfort favur dawn il-kumpanniji finta ma jsir xejn.

Mhu veru xejn li l-gvern Nazzjonalista ħalla Lm500 miljun dejn imma ħalla Lm1,000 miljun dejn, għaliex is-Lm0.6 miljun dejn ta' l-awtorità tat- trasport pubbliku taparsi ma kienx tiegħu imma ta' l-awtorità; id-dejn li kellha l-Gozo Channel taparsi ma kienx tal-gvern imma tal-Gozo Channel; id- dejn tal-posta ma kienx tal-gvern imma tal-kumpannija tal-posta; id-dejn tat-Telemalta u l-Enemalta ma kienx tal-gvern imma kien tagħhom......

Imma min irid iħallas għal dan id-dejn jekk mhux il-poplu Malti?

Il-gvern kien jissellef fuq dawn il-kumpanniji u mbagħad jagħmlilhom letter of comfort.

Kienu jiġu tal-posta jgħiduli biex nagħmlilhom letter of comfort - u hawn ngħidlu lil Gejtu Vella ħalli ma jinsiex - biex tagħmel tajjeb għaż-żieda li wiegħdu lill-ħaddiema fil-collective agreement.

Meta staqsejtu jekk kellhomx flus biex jagħti ż-żieda qalli li flus m'hemmx.

Jien għedtlu: Prosit, mela għalfejn għamiltu l-collective agreement?

Meta kont fl-oppożizzjoni u kont nagħmel mistoqsijiet fil- parlament ma kenux iweġbuni għax kienu jgħiduli li dik kumpannija privata.

Kollox sew, good luck to them, però ladarba hija kumpannija privata issa l- flus jiġbruhom huma u mhux niġborhom jien.

Mela dawn il-kumpanniji taparsi privati però l-flus joħroġhom il-gvern, tajjeb hekk!

Issa waħda mir-riformi li saru fi żmien gvern Laburista u rnexxiet kienet fid-dipartiment tal- liċenzji - ara din ħadd ma jsemmiha - fejn għedna li kulmin ikollu ċitazzjoni pendenti l-ewwel irid imur iħallasha qabel jingħata l-liċenzja.

(Interruzzjonijiet) Dik aħna għamilniha mill-ewwel.

Għalhekk jien faħħart u nibqa' nfaħħar lid-dipartiment tal-liċenzji; hemm jien ħallejt nies li qatt ma ħarsu lejn kuluri u x-xogħol kien isir.

Jien ma noqgħodx nibża' ngħidhom dawn l-affarijiet.

Kien hemm nies li kont nieħu pjaċir naħdem magħhom għax kienu jafu fejn ridt nasal.

Nispera li meta tiġu biex tagħmlu din l-awtorità ma tkissrux dak id-dipartiment, wieħed mill-ftit li jaħdmu b'effiċjenza.

Mr Speaker, qabel l-elezzjoni ta' l-1996 il-gvern Nazzjonalista kien wiegħed lis-sidien tal-karrozzi tal-linja li se jagħtihom Lm22,000 għal kull bus biex jibdluhom kollha.

L-ewwel kienu se jġibuhom low floor u mbagħad qalu li se jġibuhom super low floor, imbagħad meta sirt ministru jien u dawn ġew għal sehemhom ma sibt xejn ivvotat għalihom.

Kulma kien hemm kien vot nominali biżżejjed biex inġibu ħames karrozzi tal-linja.

Tan- naħa l-oħra bdew jattakkawna għax ma ġibnihomx, imma jekk ma kienx hemm il- flus kif stajna nġibuhom?

Il-ministru jaf kemm jiswew dawn il-karrozzi.

Lilna kienu talbuna mal-Lm65,000-il waħda biex inġibuhom super low floor.

Barra minn hekk, skond ir-rapport dawn iridu jiġu daqs l-għoli tal-bankina.

Jien bdejt nistaqsi daqs liema bankina għax hawn ħafna qisien ta' bankini!

Basta għamilna l-bankini biex nagħmlu pjaċir lil xi canvasser ta' dak jew ta' l-ieħor, imbagħad il-bankini għamilnihom ta' qisien differenti!

Illum qed jgħidu li l-karrozzi tal-linja mhux se jibdluhom u li ma jistgħux jibqgħu jiġu ta' dak il-kobor.

Aħna qatt m'għedna hekk imma meta ġejt b'dik il-proposta hawnhekk jekluni riedu!

Meta konna fil-gvern aħna għednielhom li l-gvern kien lest li joħroġ Lm1 miljun u jirranġaw huma bejniethom.

Aħna qatt ma ridna nnaqqsuhom il-karozzi tal-linja, imma allura kif issa qed tgħidu li se tnaqqsuhom?

Għaliex?

Forsi qed nibżgħu ngħidulhom li l-għada li nidħlu fl-Unjoni Ewropea ma nkunux nistgħu nħallu monopolji?

Allura qed ngħidulhom li m'hemmx bżonn iġibu 500 karozza tal- linja għax bi 300 ninqdew.

Mhux b'kollox tinqeda' f'Malta!

Jien smajt lill-ministru jgħid - u naqbel miegħu - li ma jistax ikun li nibqgħu bis- sistema li biex tmur Ħad Dingli trid tmur il-Belt l-ewwel.

Aħna hekk ridna nagħmlu u konna diġà bdejna naraw fejn ġejjin l-erba' bus termini.

Kien se jsir wieħed Buġibba, li jkollu fergħa ċ-Ċirkewwa, wieħed kien se jsir Wied il-Għajn, ieħor Marsaxlokk u ieħor il-Belt.

Meta ressaqna l-pjani tagħna 'l quddiem l-awtorità ta' l-ippjanar din bdiet issib l-oġġezzjonijiet kollha u lill-ministru nawguralu li ma jsibx l-oġġezzjonijiet li sibt jien.

Bi ftehim mas-sidien tal-karozzi tal-linja, il-gvern kien diġà kkommetta ruħu għal Lm1 miljun fis-sena għal erba' snin biex nibdew nibdlu l-karozzi bil-mod il-mod għal żewġ raġunijiet.

L-ewwelnett kulħadd jaf kif sibna l- finanzi tal-gvern.

Imma kien hemm raġuni oħra wkoll għax kien hemm xi sidien li kienu għadhom kemm lestew it-trakk - għax huma trakk jgħidulu - u naturalment dawn nefqu l-eluf tal-liri fuqhom.

Allura se nkissruhomlhom lil dawn u narmu dawk l-eluf ta' liri biex inġibu l-ġodda?

Issa ħafna minna qed jgħidu li l-karrozzi tal-linja għandhom ikunu super low floor minħabba l-handicapped.

Jiena naqbel magħha, imma allura l-coaches ikunu b'erba' tarġiet?

Dawn l-affarijiet ma nistax nifhimhom jien.

X'se nagħmlu bil-coaches?

Nibdew nagħmlu l-ilma imbierek u dak li jkun ifieq biex ikun jista' jitla' l-coach!

Meta kont bdejt nagħmel dawn il-mistoqsijiet ħadd ma tani tweġiba.

Jiġifieri l-coaches jista' jkollhom seba' tarġiet u l- oħrajn bilfors irridu nonfqu Lm65,000 biex inġibuhom super low floor!

Għiduli għax din għadni ma nistax nifhimha jien.

Barra minn Malta dawn mhux kollha huma super low floor għax hemm ċerti karozzi, li jgħaddu kull siegħa, li jista' jirkeb fihom kulħadd.

Imma ejja nibdew nirraġunaw għax fejn jaqblilna kulħadd iġebbed u fejn jaqblilna narmu l-flus.

Il-gvern preċedenti Nazzjonalista kien wegħedhom li l-karozzi tal-linja kellhom jinbidlu kollha meta kien jaf li għal operazzjoni bħal din irridu nonfqu ma' l-Lm10 miljun.

Min għamel id-depożitu ta' Lm500 kien se jieħu Lm22,000 u lil min m'għamilx id-depożitu kienu se jagħtuh Lm20,000.

Meta jien staqsejt lill-attorney general qalli li jien kont marbut li nagħtihomlhom dawn il-flus.

Issa x'sar minnha din ir-rabta?

Jista' jkun li taret għax illum smajt li m'għadhomx marbutin li jagħtuhom il-flus!

Mela m'għadniex se nibdluhom il-karrozzi tal-linja?

Issa qed ngħidu li se nġibuhom iżgħar?

Ejja ngħidu x'irridu għax dawn huma ħwejjeġ ta' interess għal kulħadd.

Jiġifieri dan il-gvern issa se jorbot lill-gvern ta' warajh li l-karrozzi ma jġibhomx b'seating capacity ta' 45 imma ta' 100, bħalma kien ipprova jorbot lilna għax kienu jafu li kienet ġejja l-elezzjoni?

Kien wiegħed ħafna affarijiet meta flus ma kienx hemm, Jien nista' nwiegħdek li jekk tivvota lili ma tmutx, imma kemm inkun realistiku jekk nagħmel dik il- wegħda?

U hekk ġralna fil-każ tas-sidien tal-karrozzi tal-linja.

Jien sibt dak it-trouble għax kulħadd wegħedhom kollox qabel l-elezzjoni.

Dawn riedu kollox meta ma kienx hemm flus ivvotati għalihom.

Għal din ir-raġuni li kellna dawk il-kwestjonijiet kollha.

Imma issa lanqas naqbel li issa nwaħħlu kollox fix-xufiera!

Mr Speaker, l-awtorità dwar it-trasport se tkun tista' tagħmel rotot ġodda?

Qed nistaqsi dan għax darba kelli kwestjoni fuq ir-rotta tar-Rabat għax ix-xufiera ma riedux imorru l-Imtarfa.

Jien għedtilhom li kellhom dritt jirrifjutaw li jagħmlu l-vjaġġ għax il-karrozza tagħhom u ma stajtx nikkmandahom, imma lili ma jistgħux jorbtuli jdejja jekk irrid nagħmel linja ġdida.

U llum għandna dan il-każ ta' Wied il-Għajn, fejn jaqblilna nagħmlu linja għat-turisti u anke għall-ħaddiema.

Hemmhekk qlajna l-linja tar-residenti, għamilnieha għat-turisti biss u meta tasal f'ċertu post il- bus tkun diġà mimlija bit-turisti u l-ħaddiema jibqgħu jistennew fuq l- istage fil-ħin tax-xogħol.

M'hemmx dubju li s-servizz tal-karozzi tal- linja jrid jitjieb fuq ir-rotot kollha, partikolarment fuq ir-rotta taċ- Ċirkewwa.

Niftakar li meta konna żgħar u konna mmorru Għawdex, qabel ma jitlaq il-vapur mill-Imġarr il-pulizija tax-xatt kien iċempel il-Marfa biex javża dwar in-numru ta' passiġġieri abbord, biex meta naslu Malta nsibu lil tal-linja jistennew u mhux tasal u ma ssib xejn.

Ġieli n-nies damet tistenna hemmhekk nofs siegħa fix-xita.

Issa din l-awtorità se jkollha s-saħħa li teħodlu l-liċenzja lil min jagħmel hekk?

Jien kont ngħidilhom li t-trakk tagħhom iżda l-liċenzja tiegħi!

Din l-awtorità se jkollha din is-saħħa?

Ma jien nara xejn dwar dan f'dan l-abbozz ta' liġi.

Issa dan mhux qed ngħidu għal tal-karozzi tal-linja biss imma għal kulħadd.

U jekk il-ministru jgħidli li l-awtorità se jkollha din is- saħħa, kif se tkun?

Li ċerti affarijiet nagħmluhom u ċerti affarijiet le!

Jien ħadt pjaċir li l-ministru se jimxi fuq il-passi li kont bdejt jien rigward il-liċenzja u jekk irid iwaħħal fija fuq din ma jimpurtax għax il- poplu favur tiegħi!

Il-liċenzja għandha tkun bil-punti u wieħed irid jagħmel test kull tant żmien u mhux tibqa' għal dejjem.

Għax inkella malli wieħed jagħlaq 18-il sena jieħu l-liċenzja tas-sewqan u jibda jkisser u jfarrak u l-liċenzja tiegħu tibqa' għal dejjem.

Il-gvern se jikrihielek il- liċenzja u dment li inti tibqa' ssuq sew tibqa' għandek.

Din bħal-liċenzja tal-ħanut għax jekk tal-ħanut jikser il-kundizzjonijiet tal-liċenzja l- gvern għandu dritt li jeħodhielu.

Nerġa' ngħid li ħadt pjaċir li l-Onor.

Ċensu Galea qal li se nkunu aktar severi fejn tidħol il-liċenzja.

Ma jistax ikun li nibqgħu sejrin hekk, li wieħed jieħu l-liċenzja u jsuq kif irid.

Jien mhux qed ngħid għaż-żgħażagħ biss għax hawn kbar li jsuqu bl- addoċċ ukoll.

Qed ikollna wisq diżgrazzji u mbagħad noqogħdu ngħidu miskin.

Kulħadd moħħu fis-seatbelt, li hija xi ħaġa tajba, imma ejja nagħtu kas ta' kollox.

Jiddispjaċini ngħid li dixxiplina fit-traffiku ma hawn imkien, u jekk tara ċ-ċitazzjonijiet issib li fuq il-parking l-aktar li jingħataw.

Jiena naqbel li jsiru l-cameras fit-toroq ħalli jinqabad min jagħmel overspeeding, bħalma qbilt ukoll mal-liġijiet li għandhom x'jaqsmu mas- sewqan perikoluż, imma kemm kien hemm każi li ttellgħu l-qorti u żammejnielhom il-liċenzja?

Kultant tisma' li wieħed żammewlu l-liċenzja għal sena u smajna żewġ każi fejn nies ħadu somma flus għax sfaw disabled.

L-awtorità għandu jkollha bord li jkollu saħħa ta' qorti, li quddiemu ttella' lil dawn ix-xufiera li tinżammilhom il-liċenzja.

Mhux sewwa li ċerti xufiera, inklużi tat-taxis, tal-linja u anke tal-kiri, jagħmlu li jridu għax dawn jagħtu name ħażin lit- trasport pubbliku.

Jien qrajt l-emendi li se jsiru fl-abbozz ta' liġi li għandi quddiemi - hawn kif se taħdem l-awtorità, kif se timpjega lin-nies u x'se jkollha taħtha - iżda m'hawn xejn provdut biex din l-awtorità jkollha s-saħħa ħalli verament iżżomm dixxiplina fit-toroq.

Dawn l-affarijiet iridu jkunu ċari biex il-poplu jkun jaf ma' xiex se jħabbat wiċċu b'din l- awtorità.

Mr Speaker, aħna pajjiż imdawwar bil-baħar u allura rridu naraw ukoll li l-inġenji tal-baħar joqogħdu għar-regolamenti.

Dawn suppost jaqgħu taħt l- awtorità tat-trasport iżda meta jinqala' xi każ ta' irregolarità l-MMA tgħid li dawk jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tagħha.

Is-sabiħa hi li wieħed li jidħol u jfarrak bi speedboat intellgħuh il-qorti iżda l-maġistrat jilliberah u jgħidlu biex ma jerġax u jekk ikun ħalla lil xi ħadd immankat qisu ma ġara xejn!

Illum jekk wieħed ikollu avukat tajjeb jeħlisha ħafif u min jibqa' mmankat jibqa' jħares, anzi jgħidulu: Irringrazzja lill-Bambin li għadek ħaj!

Għaliex m'għandux ikun hawn sistema ta' punti biex jekk wieħed jagħmel xi kontravenzjoni jista' jitlef anke l-liċenzja?

Se nibqgħu bis-sistema li ma nikkonsidrawx l-età ta' l-inġenji tal-baħar, b'wieħed li jkollu mutur f'idejh nippermettulu jieħu l-liċenzja faċilment?

L-awtorità dwar it-trasport se tieħu ħsieb tiċċekkja li l-laneċ kollha li jġorru t- turisti jkunu verament seaworthy, jew inkella kulmin għandu biċċa dgħajsa se nagħtuh il-liċenzja?

Meta kont nitkellem ma' l-uffiċjali ta' l- awtorità marittima dwar dan kienu jgħiduli: Aħna naraw humiex seaworthy imma l-liċenzja toħroġha l-awtorità dwar it-trasport.

Għandna nibdew nagħmlu inspections biex naraw min qed isuq dawn l-inġenji u jekk humiex qed isuqhom sew.

Issa aħna se nitfgħu dawn l-affarijiet kollha fuq l- awtorità l-ġdida jew le?

Mr Speaker, nerġa' ndur fuq it-toroq u nistaqsi jekk hux se jkun hemm min hu accountable jekk, per eżempju, wieħed jgħaddi minn triq u jikser siequ minħabba xi ħofra.

Fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea wieħed jista' jfittex lill-kunsilli lokali jew lill-awtorità f'dak il-każ, imma f'Malta lil min tista' tfittex jekk ħofra tkun ilha hemmhekk u m'għamilha ħadd?

Il- kunsilli lokali kollha qed jagħmlu sleeping policemen ma' kullimkien u kulmin jgħaddi bil-karozza jtajjar is-silencer għax dawn lanqas biss huma miżbugħin imma ssibhom ma' wiċċek u jkorruk!

Min hu responsabbli għal dan?

Ħaġa oħra li ssir ta' spiss hija li jagħmlu triq one-way imma mbagħad jinsew jaqilgħu l-one-way sign min-naħa l-oħra; jew inkella bħalma ġara f'Buġibba kulħadd jaqla' u jwaħħal s-signs u s-sewwieqa jduru u jerġgħu jsibu one-way oħra ma' wiċċhom.

Dan ġara għax kien hemm it-traffic control board li ried mod, il-kunsill lokali ried mod ieħor u l-awtorità dwar it- trasport riedet mod ieħor!

Min se jkun responsabbli minn dawn l- affarijiet?

Se jibda jinżamm xi ħadd responsabbli meta jitħaffer gandott u ma jkunx hemm dawl maġenbu?

Qatt smajna li xi ħadd ttella' l-qorti għalhekk?

Mr Speaker, jeħtieġ li l-awtorità dwar it-trasport ikollha inspectors biex jaraw li, per eżempju, ħadd ma jipparkja trakk m'għola sular jew xarabank wara l-bieb tan-nies.

Infatti l-liġi tgħid li jekk wieħed jitlob permess għal coach, l-awtorità l-ewwel tara jekk għandux garaxx fejn ipoġġiha.

Naturalment dejjem se ssib xi perit li jkun lest jiffirmalu lill- applikant li taparsi beħsiebu jibni garaxx u nispiċċaw b'kull trailer daqshiex ipparkjat barra, qisu ma ġara xejn.

Jien niftakar li darba minħabba traskuraġni ta' bniedem li ħalla gaffa mingħajr dawl fit-triq, ħabib tiegħi li kien bil-mutur ħabat magħha u qatgħetlu rasu barra u ħadd ma nżamm responsabbli.

Nammetti li wieħed għandu dritt jipparkja karozza żgħira quddiem bieb imma mhux gaffa jew xarabank, trailer jew trakk!

Qabel ma tagħti l-liċenzja ta' trakk l-awtorità trid tara li dak li jkun ikollu fejn ipoġġih, jew għallinqas il-kunsill għandu jipprovdi ċerti postijiet, bħalma hemm barra, fejn wieħed iħallas xi ħaġa żgħira u jipparkja hemmhekk, għax jien nemmen li bniedem li għadu kemm xtara trakk tal-linja u ħareġ Lm40,000 mill-but bilfors isibha naqra diffiċli biex jixtri garaxx kbir mill-ewwel li jiġi jqumlu ħafna aktar minn hekk.

Għalhekk irid ikun hemm parking spaces għal dawn il-vetturi l-kbar għaliex illum anke l-kunsilli sikwit ikollhom ilmenti mingħand in-nies biex dawn ma jipparkjawlhomx iktar wara l-bieb.

Ħaġa oħra li rrid insemmi hija li minn toroq dojoq tara għaddejjin trakkijiet daqs hawn, però mbagħad issib li minn toroq wesgħin f'postijiet tal-puliti - ma nsemmix fejn biex ma nweġġa' lil ħadd - trakkijiet ma jitħallewx jgħaddu jekk mhux for loading or unloading.

Imbagħad minn ġo triq dejqa, għax hemmhekk joqgħod Ċikku l-poplu, jgħaddi trakk li jekk ma toqgħodx attent jgħaffġek mal-ħajt!

Se nirranġawhom dawn l-affarijiet?

Il- kunsilli lokali jafuhom dawn il-problemi imma meta tmur għandhom jgħidulek li l-pulizija hija responsabbli minn dawn l-affarijiet.

Jien naqbel ma' ħafna affarijiet li hawn f'din il-liġi, speċjalment dwar it-twaqqif ta' din l-awtorità għaliex dan hu li kellu f'rasu l-gvern Laburista, imma ma nistgħux inħallu l-affarijiet fl-ajru.

Jiġifieri mhux nagħmlu awtorità bil- pompa kollha u ma neħdux ħsieb dawn l-affarijiet iż-żgħar - għalina żgħar imma għall-poplu huma xi ħaġa kbira - li jkollna nħabbtu wiċċna magħhom kuljum.

Jien smajt lill-ministru jitkellem fuq il-culverts u d-drenaġġ - l-Onor.

Ċensu Galea żgur li jaf x'inhu jgħid iktar minni għax huwa perit! - imma għalkemm m'iniex perit xi naqra sens komun għandi wkoll.

Kif kont qed ngħid fil-bidu, f'Birkirkara sar xogħol bl-għaġġla mill-kunsilli preċedenti u llum sibna li se jkollna nerġgħu naqilgħu kollox għax kien hemm xi ħadd irresponsabbli li għamel culverts li ma jlaħħqux u l-ilma qed jitħallat mad- drenaġġ.

Min kien dan il-miġnun li għamilhom?

Min se jieħu r- responsabbiltà fuq spallejh talli saru dawn?

Ikun hemm sindku li saru fi żmienu imma mbagħad la telaq m'għadux iktar responsabbli u qisu ma ġara xejn!

Dan x'jiġifieri, mela inti flusek infaqt?

Dawk flus il-poplu!

Barra minn hekk, mhux talli qlajna l-wied ta' Birkirkara u ħallejnieh hekk talli tajna l-permess li jibnu fih ukoll!

Ejjew araw id-diżastru li hemm, kif hemm fi bnadi oħra.

Issa ladarba b'din il-liġi li se ngħaddu t-toroq se jaqgħu taħt l-awtorità dwar it-trasport, allura din se tgħid li mhux tort tagħha imma ta' l-awtorità ta' l-ippjanar għax hi tat il-permessi hemmhekk?

Jien naqbel li jsiru ċerti affarijiet imma ma rridux noħolqu iktar red tape.

Nerġa' nistaqsi jekk l-awtorità dwar it-trasport hix se jkollha s-saħħa li timponi li jkun hemm servizz effiċjenti mill-Imġarr għaċ-Ċirkewwa u li l- Għawdxin jkollhom servizz tal-linja adegwat miċ-Ċirkewwa għall-Belt.

Ġieli lanqas ikun hemm karozza waħda għal vapur sħiħ fis-7.00 a.m meta l- Għawdxin ikunu ġejjin għax-xogħol!

Se jibda jsir bħalma kien isir qabel, li l-pulizija taċ-Ċirkewwa jċemplu lil ta' Malta biex javżaw kemm hemm nies fuq il-vapur li jridu jużaw tal-linja?

Wara li ħadu ż-żieda se jkun hemm kontroll fuq ix-xufiera tal-karozzi tal-linja ġo Għawdex ħalli mhux jiddeċiedu huma jekk imorrux il-Qala, jekk imorrux in-Nadur jew jitilgħux ir-Rabat u jgħidulek biex issib trasport minn hemm?

L-awtorita' dwar it- trasport se tieħu ħsieb tiċċekkja li dawk il-laneċ kollha li jġorru t- turisti jkunu verament seaworthy, jew inkella kulmin se jkollu biċċa dgħajsa nagħtuh il-liċenzja?

Meta kont nitkellem ma' l-awtorita' marittima kienet tgħidli: Jien nara humiex seaworthy imma l-liċenzja l-awtorita' dwar it-trasport toħroġha!

Dawn huma l-affarijiet li jdejqu lill-poplu.

Mr Speaker, nistaqsi wkoll aħniex se nżommu ċerti monopolji, għax aħna fejn jaqblilna nżommu l-monopolji u fejn jaqblilna le.

Ġo Għawdex se nibqgħu bis-sistema li l-buses iservu għat-turisti u għal kulħadd?

Il- ministru qal li t-turist m'għandekx tħallih jistenna, pero' lanqas naqbel li ġo Għawdex il-karozza tal-linja tmur għat-turist, tmur għat-tfal ta' l- iskola, imbagħad jekk jibqagħlu ħin imur għall-commuters Għawdxin.

Ma tistax taħdem hekk.

Jew inkella jitlaq it-tfal ta' l-iskola hemm biex imur għat-turisti, jew jieħu lit-tfal ta' l-iskola u jitlaq lit-turist!

Ma jistax ikun li kulħadd jagħmel li jrid.

Ejja ħa nitkellmu kollox.

L- awtorita' se tieħu ħsieb li t-traġitt tal-merkanzija bejn Malta u Għawdex ma jibqax isir kif inhu llum, x'ħin ifettillhom itellgħuha u x'ħin ifettillhom ma jtellgħuhiex.

Dawn l-affarijiet jaqgħu wkoll taħt l- awtorita' li se nwaqqfu għaliex l-awtorita' dwar it-trasport ma tinkludix biss is-servizz tal-karozzi tal-linja.

Jekk se mmorru għal- liberalizzazzjoni, issa li l-poplu qed iħallas 4c iżjed għall-karozza tal- linja ħa l-valur lura?

Għax meta żidna l-4c għedna li se jsir ċertu titjib imma ma sar xejn minn dan għax il-karozzi tal-linja ħafna minnhom m'għandhomx ħinijiet.

Biż-żieda li tajna xorta bqajna fejn konna.

Se jsir titjib biex il-poplu jkun moqdi għax jekk il-poplu mhux se jkun moqdi inutli nagħmlu awtorità.

Jiena nemmen li l-intenzjoni tal-kollega tiegħi hija tajba għax allaħares il-ministru - ikun min ikun, jista' jkun minn din in-naħa - jagħmel xi ħaġa sempliċement biex ikun għamel xi ħaġa.

Il- ministru huwa bniedem serju - konna naħdmu flimkien fil-qasam ta' l- agrikoltura u erġajna ġejna flimkien fil-qasam tat-trasport - u naf li dak li jagħmel jagħmlu biex il-poplu jinqeda aħjar.

Aktar kmieni għedt li għamilna awtorità ta' l-ippjanar li ġiet qisha xi alla.

Din jien ma nemminx li se tkun hekk.

Allaħares tkun hekk għax allura aħjar ma nagħmlu xejn!

Imma l-awtorita' jrid ikollha s-saħħa li jekk għada tibda tippjana t-toroq, jekk għada se tippjana aktar stages, ma tmurx għand l-awtorita' ta' l-ippjanar u ddum is-snin tistenna l-permess.

Illum wasalna fi stat li biex tibdel gallerija trid iddum tistenna l- permess sitt xhur!

Jekk ix-xogħol li trid tagħmel l-awtorita' tat-trasport se jkun jiddependi fuq x'deċiżjonijiet tieħu l-awtorita' tal-bidu u tat- tmiem - għax jien hekk insejħilha l-awtorita' ta' l-ippjanar, l-alpha u l- omega; kollox hi u li tgħid hi biss tajjeb, m'hawn ħadd jifhem, huma biss jifhmu! - allura se jiġrilha bħalma ġara lili meta ridt nagħmel il-bus termini u spiċċajt m'għamilthomx għax żammewni.

Kieku dawk lesti llum!

Kienu se jsiru bis-saħħa tal-gvern, bis-saħħa tan-nies tal-gvern u jiena nemmen li l-awtorita' t-toroq veru għandha tippjanahom hi- u għandu jeħodni in good faith il-ministru - imma x-xogħol għandu jsir min-naħa tal-public works.

MR SPEAKER: Onor. Debono Grech, ippermettili mwaqqfek għax-sar il-ħin.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, nippropona l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 3 ta' Mejju 2000 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' Maltija għall-Għemil ta' Standards - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi għat-Twaqqif ta' Awtorita' ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ix-Xandir – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Rifuġjati - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Privattivi Industrijali - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Immunitajiet u l-Privileġġi Diplomatiċi – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Jose` Herrera.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Mr Speaker, illum xtaqt nitkellem fuq tliet aspetti li huma ta' natura pjuttost legali u li naħseb jimmeritaw konsiderazzjoni minn dan il-parlament.

L-ewwel xtaqt nibda billi nitkellem ftit fuq l- użura, ċioe' meta dak li jkun jislef il-flus u minflok ma jieħu imgħax skond dak li tippermetti l-liġi, jesaġera u jieħu, per eżempju, iktar minn 20% jew 30%.

Kif jaf kulħadd - u għalhekk qed inqajjimha biex forsi ssir bidla fil- liġi, u jekk hemm bżonn għada pitgħada anke nippreżenta abbozz ta' liġi f'dan is-sens - fil-liġi tagħna l-kwestjoni ta' l-użura hija kkontemplata biss fil-Kodiċi Ċivili għax m'hemm xejn li jikkontempla l-użura fil-Kodiċi Kriminali.

Qed ngħid dan għaliex naħseb li qed isiru ħafna abbużi.

Bħala avukat jien għandi esperjenza ta' ħafna klijenti li rrovinaw ruħhom minħabba l-użura u kien hemm min anke saħansitra kkommetta jew ittanta jikkommetti suwiċidju għaliex l-użura s'hemm twassal, fis-sens li bniedem ikun issellef ammont żgħir u jħallas kemm iħallas minflok ma jonqoslu l- ammont dejjem jiżdiedlu.

Ħafna drabi min jislef b'dan il-mod ikun ta' ċerta notorjeta` u dak li jkun ikun jibża' minnu u allura min jissellef jispiċċa f'pożizzjoni fejn isir qisu l-iskjav.

Min jissellef b'dan il-mod irid jaħdem u jagħmel ħafna sforzi biex jissaldja d-debitu.

Jien għandi klijent mill-Marsa li kien iddejjen b'dan il-mod u spiċċa tant għandu dejn li jaħdem żewġ jobs hu - martu taħdem ta' seftura wkoll - u jħallas kemm iħallas xorta d-dejn dejjem jiżdiedlu.

Mr Speaker, qed inqajjem dan il-punt għaliex nixtieq nirrikkmanda lil dan il-parlament sabiex jagħti ftit attenzjoni fuq dan il-punt - trid tkun fil- professjoni legali biex verament tkun taf minn xiex jgħaddu dawn in-nies - u ssir leġislazzjoni ħalli min jabbuża b'dan il-mod ikollu wkoll sanzjoni kriminali.

Għandu jkun hemm sanzjoni kriminali li tikkontempla li min jinqabad jesaġera fl-imgħax jeħel piena permezz ta' multa jew ħabs.

Naturalment meta wieħed jitkellem b'dan il-mod irid iħalli ċertu spazju fis- sens li min jislef fuq l-idejn qed jieħu riskju akbar minn bank jew minn xi ażjenda jew ditta rikonoxxuta li tislef il-flus - meta bank jew soċjeta` kummerċjali jisilfuk il-flus, dawn ikollhom a favur tagħhom garanziji tajbin, mentri min jislef fuq l-idejn ikun qed jieħu r-riskju hu għaliex m'għandu l-ebda assigurazzjoni li se jitħallas lura - u allura bilfors li wieħed irid iħalli ċerta latitudni li l-limit ta' l-imgħax jista' jitla' anke sa 13%, 14% jew 15% minħabba r-riskju li jkun qed jittieħed, pero` mhux inħalluha kif inhi fejn hemm min f'sena jieħu anke 100% imgħax.

Jien naħseb li għandu jkun hemm sanzjoni kriminali biex dawn l-abbużi jieqfu darba għal dejjem għaliex mhux sew li nħallu nies jissallbu b'dan il- mod.

Niskanta kif fil-Kodiċi Kriminali tagħna m'hemm xejn li jikkontempla dan l-istat ta' fatt u naħseb li dan huwa suġġett li l-parlament irid jikkonsidra b'ċerta urġenza.

Fil-fatt jekk ma jkunx hawn żvilupp f'dan is- sens jien inressaq a private member's bill fuq dan is-suġġett.

Dan hu l- ewwel punt li xtaqt nitkellem fuqu.

It-tieni punt li xtaqt nitkellem fuqu - kif diġa` għedt qed nitkellem dwar punti legali - huwa dwar il-kwestjoni ta' community service.

Dan l- aħħar erġajna osservajna li l-istituzzjoni tal-ħabs reġgħet ġiet in the limelight minħabba li ħarġu l-priġunieri, pero` reġa' nfetaħ dibattitu sħiħ fuq il-faċilita' korrettiva ta' Kordin.

U qed ngħid "faċilita` korrettiva ta' Kordin għaliex l-iskop aħħari ta' piena m'huwiex biss dak retributtiv, jiġifieri li tpattiha lil dak li jkun, u lanqas huwa biss ta' deterrent - xorta għadu l-iskop ta' deterrent għaliex jekk ma jkunx hemm ħabs kulħadd jibda jabbuża - imma hemm skop riformatorju wkoll.

Kien il-Partit Laburista li bil-Probation of Offenders Act ta' l-1958 żviluppa dan il- kunċett modern ta' piena, jiġifieri li bniedem mhux biss iġġiegħlu jpatti għal dak li jkun għamel, u lanqas li tbeżża' lil ħaddieħor milli jagħmel dak id-delitt, imma li lil dak li jkun tipprova tirriformah u terġa' ġġibu f'pożizzjoni fejn ikun jista' jerġa' jintegra ruħu fis-soċjeta`.

Kif diġa` għedt, għal dan il-għan kien sar il-Probation of Offenders Act, liema liġi kienet reġgħet ġiet emendata meta daħħalna s-sentenza sospiża, sistema li l-maġistrati u l-imħallfin għarfu jħaddmuha b'kawtela u bi prudenza u qed imexxuha b'mod tajjeb ħafna.

L-Istat stess kien ukoll irrikonoxxa l- bżonn li jistituzzjonalizza u jgħolli għal livell professjonali l-karriera ta' welfare officer u ta' probation officer u b'hekk pajjiżna llum igawdi minn ammont sostanzjali u raġonevoli ta' nies speċjalizzati f'din il-linja, pero` minkejja dan kollu l-maġistrati għadhom jibku għal riforma oħra, u nispjega x'irrid ngħid b'dan.

Ħafna drabi maġistrat jiġi ffaċċat b'sitwazzjoni fejn ma jkunx irid jitfa' lil dak li jkun il-ħabs jew għaliex ikun a first-time offender jew għaliex ir-reat ma jkunx daqstant gravi li jimmerita sentenza ta' ħabs, pero` la m'għandux alternattiva bilfors jispiċċa jikkundanna lil dak li jkun għal dak li nsejħulu conditional discharge, jiġifieri jilliberah bil- kondizzjoni li ma jagħmilx reat ieħor fi żmien perijodu stipulat.

Kemm fuq il-kontinent kif ukoll f'ċerti stati Amerikani żviluppa l-kunċett li biex lil dak li jkun tgħallmu li dak li jkun għamel mhux kwestjoni ta' xejn m'hu xejn - għax ħafna min-nies li jitressqu l-qorti meta jieħdu din it-tip ta' probation sfortunatament iqisuha bħala li ma weħlu xejn - trid tgħabbih b'ċertu element ta' responsabilita`, fis-sens li jekk ikun weġġa' lis- soċjeta` irid iroddilha xi ħaġa lura biex is-soċjeta` stess tifhem li min qed jagħmel ħsara kontra tagħha b'mod qed ipatti għaliha.

F'pajjiżna wkoll saru suġġerimenti f'numru ta' sentenzi interessanti minn uħud mill- maġistrati tagħna sabiex tiġi introdotta din is-sistema.

U m'iniex l-ewwel deputat parlamentari li qed nitkellem fuq dan il-punt.

Fil-bidu ta' din il- leġislatura, jiġifieri madwar sena u nofs ilu, il-kollega tiegħi l-Onor.

Jason Azzopardi kien ħajjar lill-gvern jagħmel riforma billi jemenda l- Probation of Offenders Act b'mod li jagħti poter lill-ġudikanti li jekk iħossu li huwa l-każ jistgħu jikkundannaw lil dak li jkun għal community service.

Dan ifisser li dak li jkun, minflok ma tagħtih conditional discharge u tgħidlu li qisu ma ġara xejn, tgħidlu li huwa kkundannat jagħmel 80 siegħa community service biex ipatti għal dak li jkun għamel u b'hekk dak li jkun iħoss ir-responsabilita` ta' dak li jkun għamel u min- naħa l-oħra s-soċjeta` tkun tista' tapprezza li dak li weġġagħha qed iroddilha xi ħaġa lura.

Ħalli issa ngħaddi għat-tielet punt li xtaqt nitkellem dwaru li huwa l-plea bargaining, Sur President, xi ħaġa li kont qajjimt xi sentejn ilu waqt id-diskussjoni tal-budget.

Dakinhar kont spjegajt li barra minn Malta hemm istituzzjonalizzat il- plea bargaining, jiġifieri hemm leġislazzjoni idonea ta' kif tirregolarizza l-plea bargaining.

Dan isir billi l-prosekuzzjoni u l-avukat, wara li jkunu tkellmu bejniethom, imorru quddiem il-maġistrat jew l-imħallef u jgħidulu kif iħossu li għandha tkun il-piena.

L-imħallef jew il-maġistrat jara jekk dak li jkunu ftehmu l-avukati bejniethom huwiex raġonevoli u jekk ikun ta' dik il-fehma allura l-kawża tieqaf hemm.

F'Malta din is-sistema m'hijiex regolata pero` ma jfissirx li m'hijiex qed issir.

Fil-fatt qed issir b'mod informali għax tmur ma' l-ispettur quddiem il-maġistrat, jew jekk il-kawża tkun quddiem imħallef fil-qorti kriminali tmur mal-prosekutur u titkellem ma' l-imħallef, u tgħidlu x'inhu il-ħsieb taż-żewġ partijiet u ħafna drabi l-maġistrat jew l-imħallef joqgħod fuqek, pero` imbagħad għandek imħallfin u maġistrati oħra li ma tistax tavviċinahom b'din it-tip ta' proċedura.

U jien naħseb li m'huwiex fair imbagħad li avukat jispiċċa f'pożizzjoni fejn ikun ftiehem ma' l-ispettur, ikunu qed jaqblu li ċerti reati jirriżultaw u oħrajn le u kważi jkunu qed jaqblu fuq il-piena, ikun ta parir lill-klijent tiegħu imbagħad imur quddiem il-ġudikant u jispiċċa b'sentenza sospiża.

Barra minn hekk il-plea bargaining taqta' persentaġġ qawwi mill-kawżi kriminali.

Jien nista' nassigura lil dan il-parlament li f'70% jew 80% tal-kawżi kriminali l-avukati difensuri jkunu lesti u disposti li jittransiġu l-kawżi b'dan il-mod u jammettu.

Jiġifieri jekk aħna nilleġislaw u nagħmlu din it-tip ta' liġi nkunu l-ewwelnett qed inħaffu b'mod tremend il-proċedura fil-kamp kriminali, fejn għandna stagnation kbira ta' kawżi għaliex il-proċedura hija twila u ħadd ma jista' jaqbad jammetti in aria, u t-tieni nett ikollna l-istess tip ta' ġustizzja ma' kulħadd.

Mr Speaker, la qed nitkellem dwar affarijiet tal-qrati xtaqt li qabel nagħlaq nagħmel osservazzjoni.

Ftit tal-ġimgħat ilu rtira l-ħabib kollega tagħna l-Imħallef Frank Camilleri wara li serva madwar 12-il sena fuq il- bank tal-ġudikatura - u minn hawnhekk insellimlu u nawguralu retirement feliċi - pero` ma nistax ma nsemmix il-fatt li filwaqt li kien ġie rakkmandat, anke mill-kamra ta' l-avukati stess, li jkun hemm min qed jiġi ppreparat bħala ġudikant sabiex jieħu post ġudikant li jkun irtira, sal-lum għadu ma ġie appuntat ebda mħallef minflok Dr Frank Camilleri.

L-idea kienet li l-ġudikant il-ġdid jiġi appuntat f'Jannar, pero` għalkemm ninsabu f'Mejju għadu ma ġie appuntat ebda mħallef u l-ammont ta' kawżi pendenti qed ikompli dejjem jikber.

Jien minn hawnhekk ninkoraġġixxi lill-gvern sabiex jaqbad u jappunta mħallef b'mod spedit.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, illum kont se nitkellem fuq xi affarijiet li jolqtu l-kostitwenza tiegħi.

Problema li ċertament tolqot lil dawk li joqogħdu n-naħa tat-tramuntana u tal-grigal ta' Malta hija l- miżbla tal-Magħtab.

Dan minbarra l-fatt li f'dawk in-naħat hemm numru ta' barrieri li jiċċirkondaw tista' tgħid in-Naxxar kollu u partijiet minnhom iwasslu anke sa taħt il-Mosta.

Pero` apparti dawn il-problemi jeżistu problemi oħrajn li jien nassoċjahom ma' telqa kbira, l-aktar f'dawk l-areas li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-gvern ċentrali.

Nibda billi nsemmi l-ħajt li kien waqa' ftit tax-xhur ilu f'Labour Avenue, fejn ix-xorti riedet li dakinhar ma kenux għaddejjin nies minn hemmhekk u allura ma weġġa' ħadd għalkemm kien hemm xi ftit ħsara lil xi proprjeta` faċċata.

Sal-lum għaddew ix-xhur u minkejja li tneħħa ċertu ammont ta' terrapien xorta waħda dan il-ħajt għadu ma telax.

Jien naħseb li huwa importanti ħafna li mill-iktar fis possibbli jittellgħu l-ħitan neċessarji ħalli kwalunkwe periklu li jista' jkun hemm f'dik l-area jitneħħa darba għal dejjem.

Niġi issa għal xi punti żgħar oħra li xtaqt nitkellem dwarhom.

Jekk wieħed jitla' mit-Telgħa t'Alla u Ommu jsib li apparti li din hija kollha miżgħuda jew bi żrar kbir fid-dawrien tagħha jew inkella b'konkos li jaqa' mit-trakkijiet u mill-mixers li jagħmlu t-telgħa perikoluża għall- karozzi li jkunu għaddejjin minn hemmhekk, biż-żmien kulma tmur qiegħda dejjem titħaffer u ssir mewġ mewġ u b'hekk qed tkompli żżid il-periklu li diġa` jeżisti.

Apparti minn hekk, hemmhekk hemm bypass li qiegħda tgħaqqad it-Telgħa t'Alla u Ommu ma' l-area ta' Xwieki, liema bypass minkejja li ilha fformata għal madwar 12-il sena għadha fl-istadju oriġinali li fil- fatt kienet.

Issa tajjeb li ngħidu li waħda mill-problemi kbar li jinqalgħu fl-areas ta' l-Iklin, parti mill-Għargħur u parti min-Naxxar hija l-konġestjoni tat-traffiku b'mod speċjali meta jkun hemm xi fiera popolari bħal dik ta' Lulju.

Huwa żgur li jekk issir din il-bypass issolvi ħafna mill-problemi ta' konġestjoni li jinħolqu f'dawk iż-żmenijiet.

Issa apparti minn hekk, fil-viċinanzi ta' din il-bypass, fl-area ta' Birguma, hemm toroq li l-bini fihom ilu li tela' għal snin twal u minkejja dan għadhom ma rawx taqtira qatran.

Jien naħseb li wasal iż-żmien li mill- iktar fis possibbli jibdew jittieħdu l-passi kollha neċessarji sabiex jgħaddu s-servizzi kollha neċessarji biex b'hekk ikun jista' jingħata l- asfalt mill-aktar fis possibbli.

L-istess problema imbagħad nistgħu ngħidu li tinsab fl-area tas-Salini u f'ċerti partijiet ta' Baħar iċ-Ċagħaq.

F'ħafna postijiet tas-Salini wieħed isib residenzi li minkejja li ilhom abitati għal bosta snin għad hemm toroq li huma agħar minn wiċċ il-qamar.

Anke hawnhekk nibqgħu nisimgħu l-iskuża li dawn għadhom ma ngħatawx l-asfalt għaliex għad m'għandhomx is-servizzi kollha neċessarji, pero` jien ma nara l-ebda raġuni għalfejn dawn ma jingħatawx dawn is-servizzi biex b'hekk ikun jista' jingħata l-asfalt.

Wara kollox ħafna minn dawn ikunu ħallsu sehemhom għat-triq meta jkunu bnew u naħseb li wasal iż-żmien li l-affarijiet ma jibqgħux jitwalu aktar.

Issa ħalli niġi daqsxejn għall-kwestjoni ta' triq oħra li hija ta' importanza kbira fl-areas li konna qegħdin insemmu.

Fl-area tal-Għargħur teżisti kamra tan-nar li jaħdmu fiha grupp ta' persuni li huma attivisti kbar u li jaħdmu bil-qalb u kulmin imur għall- festa ta' San Bert jista' jinnota kemm huwa kbir d-delizzju ta' dawn in- nies.

Pero` jeżisti difett u dan huwa li t-trejqa li tagħti mit-Triq ta' Xwieki għall-kamra tan-nar tal-Għargħur hija dejqa b'tali mod li jekk Allaħares qatt ikun hemm bżonn ta' ambulanza jew fire-engine - j'Alla qatt ma jkun hemm dan il-bżonn imma wieħed irid jaħseb għal kull każ possibbli li jista' jinqala' - dawn ma jkunux jistgħu jidħlu b'mod komdu anzi f'ċerti partijiet lanqas biss jistgħu jgħaddu.

Biżżejjed ngħid li darba minnhom ippruvajt ngħaddi minn hemmhekk bil-karozza u sibtha diffiċli ħafna, aħseb u ara jekk wieħed jiġi biex jgħaddi b'fire-engine jew ambulanza.

Issa tajjeb li wieħed jgħid li diġa` kien hemm pjanti kif din it- trejqa tista' titwessa' imma sfortunatament minn Settembru ta' l-1998 sal- lum donnu li l-pjanti kollha tqiegħdu fuq l-ixkaffa u nispera li ma ntilfux!

Jien minn hawnhekk nappella sabiex mill-iktar fis possibbli tittieħed l-azzjoni kollha neċessarja sabiex din it-trejqa tiġi mwessa' biex ma jmux allaħares qatt jinqala' xi każ ta' emerġenza, għaliex imbagħad għalxejn noqogħdu nibku.

Issa tajjeb li nsemmi xi ħaġa li tirrigwarda l-area tal-Magħtab.

Kull xitwa meta tagħmel ħafna xita r-residenti ta' dawk l-inħawi jinħolqulhom problemi kbar minħabba li t-trakkijiet li joħorġu minn ġol-miżbla u jgħaddu mit-toroq tal-Magħtab iħallu m'għola ċentimetri ta' tjun warajhom - u m'iniex qed nesaġera - li mill-miżbla tal-Magħtab iwasslu saħansitra sat- tarf ta' fuq tat-Telgħa t'Alla w Ommu u dan biex ma nsemmix ukoll li meta dawn jgħaddu min-naħa ta' Baħar iċ-Ċagħaq iwasslu anke bit-tjun sa l-area tal-Madliena.

F'risposta għal mistoqsijia parlamentari li għamilt ftit ilu ntqal li se jinxtara apparat apposta biex it-trakkijiet li jkunu ħerġin mill-miżbla tal-Magħtab jitnaddfulhom it-tyres permezz ta' jets ta' l-ilma.

Kemm-il darba nisimgħu li din l-imbierka miżbla se tingħalaq - naħseb li ilna nisimgħu din l-istess kantaliena kważi 13-il sena - pero` mhux talli ma ngħalqitx talli lejn l-aħħar tat-tmenijiet u l-bidu tad-disgħinijiet kienet ħarġet ordni għall-estensjoni tal-miżbla u din fil-fatt illum testendi sat-triq li tgħaddi max-xatt ta' l-area tas-Salini.

Ilna nisimgħu ħafna li din il-miżbla se tingħalaq, pero` jekk m'hemmx il-ħsieb li din tingħalaq sal-bidu tax-xitwa li ġejja allura hemm hemm bżonn li jinxtara l- apparat kollu neċessarju ħalli t-tyres tat-trakkijiet li jkunu ħerġin mill- miżbla jinħaslu u mhux inittnu kullimkien.

Waħda mill-problemi li għandna hija dik tat-trabijiet u minn studju li sar - minkejja li riċentement kien hemm xi ħadd f'ġurnal li pprova jgħawweġ ċerta statistika - insibu li fl- area tan-Naxxar u tal-madwar teżisti rata allarmanti ta' ażma fit-tfal żgħar u għalkemm fit-tfal daqsxejn akbar m'għandniex dik l-istess problema, xorta waħda r-rata hija ogħla minn dik ta' postijiet oħra f'Malta u Għawdex.

Għalhekk naħseb li ta' min wieħed jibda jieħu ħsieb din il- problema bis-serjeta`.

Irridu nieħdu wkoll bis-serjeta` ċerti problemi oħra li jeżistu fil- housing estates.

Kważi l-housing estates kollha tal-Mosta jinsabu mitluqin u mimlija ħofor, ħmieġ u anke ġrieden.

Naħseb li jkun tajjeb li nieħdu dawn l-affarijiet bis-serjeta`.

Nista' nsemmi per eżempju Triq in-Naqqax ġol-Mosta, fejn għalkemm ir-residenti ilhom jgħixu hemmhekk is-snin għad m'hemmx is-servizzi essenzjali mgħoddija u minħabba f'hekk it-triq għadha mħarbta.

Meta dawn ir-residenti jistaqsu dwar dan ħadd ma jagħtihom risposta definita meta se jsir ix-xogħol, sempliċement jgħidulhom li qegħdin fil-lista.

L-istess jista' jingħad għall-areas ta' San Pawl il- Baħar, il-Qawra u Buġibba fejn apparti t-telqa tal-proġett tax-xatt li jdawwar Buġibba u l-Qawra, liema proġett kien sar mill-amministrazzjoni Laburista, għad hemm toroq sħaħ li huma mitluqin għal kollox.

Hemm bżonn li din it-telqa, li m'hijiex ġejja min-naħa tal-kunsill lokali imma ġejja min-naħa tal-gvern ċentrali, tispiċċa darba għal dejjem u jiġu rranġati l- problemi li jeżistu f'dawn l-areas.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 3 ta' Mejju, 2000 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ASSOĊJAZZJONIJIET MALTIN - RAKKMANDAZZJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'sar konkretament mill-gvern matul ix-xhur ta' Frar u Marzu, 2000 biex jintlaqgħu u jiġu implimentati r- rakkmandazzjonijiet li saru lill-gvern tiegħek mill-mexxejja ta' l- assoċjazzjonijiet tal-Maltin f'pajjiżi oħra li ltaqgħu fil-konvenzjoni fostna ta' bejn il-25 ta' Jannar u l-1 ta' Frar, 2000?

Mill-21 rakkmandazzjoni li saru liema ntlaqgħu u liema beda jsir xi xogħol fuqhom?

ONOR.

TONIO BORG: Kienet koinċidenza ferrieħa li waqt li kienet qed tiltaqa` l-konvenzjoni l-proposti taċ-ċittadinanza doppja ġew mgħoddija mill-parlament.

Apparti milli twettqet wegħda elettorali ma' l-emigranti Maltin, din il-proposta ntlaqgħet b`sodisfazzjon kbir mill-Maltin li jgħixu barra.

PUBLIC SERVICE (PROCUREMENT) REGULATIONS - KLAWSOLA 13

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu r-raġunijiet li għalihom reġgħet daħlet fis- seħħ, mill-15 ta' Marzu, 2000, klawsola 13 tat-tmien skeda tal-Public Service (Procurement) Regulations?

Mindu reġgħu daħlu dawn il-proċeduri kemm ħarġu sejħiet għall-offerti li jiswew Lm250,000 u iżjed?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li r-raġuni bażika li għaliha reġgħet iddaħlet fis-seħħ Klawsola 13 u t-Tmien Skeda tal-Public Service Procurement Regulations hija li din il-proċedura hija mmirata li tiżgura aktar serjeta` u professjonaliżmu fil-mod kif jiġu mitfugħa offerti għall-kuntratti ta` valur sostanzjali.

Barra minnhekk din il-proċedura ddaħħal element qawwi ta` dixxiplina f`dawk li jippreparaw tenders kif ukoll f`dawk li jitfgħu offerti bħal dawn, minħabba l-fatt illi ksur tal- kundizzjonijiet ta` l-offerta, safejn għandha x`taqsam proċedura u speċifikazzjonijiet, tirriżulta fl-iskwalifika ta` l-offerta.

Mill-15 ta` Marzu `l hawn id-dipartiment tal-kuntratti ħareġ sejħa waħda għall-offerti li tiswa `l fuq minn Lm250,000.

MUT - FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jaħseb il-Ministru li fi ftehim kollettiv ġdid mal-Malta Union of Teachers ikun hemm linji ċari tar-responsabbiltajiet tal-kapijiet ta' l-iskejjel fuq il-minor staff biex dan ma jibqax jiġi mċaqlaq mis-segretarjat tal- ministeru bla konsultazzjoni u kunsens tal-kapijiet, u jaħsibx li wasal iż- żmien li jkun hemm definizzjoni ċara tad-dmirijiiet tal-general hands biex il-kapijiet ikunu jafu x'jistgħu jqabbduhom jagħmlu fl-iskejjel?

ONOR.

LOUIS GALEA: Diġa' qed isir xogħol biex jiġu ċċarati r- responsabbiltajiet tal-kapijiet ta' l-iskejjel fuq il-minor staff u d- definizzjoni tad-dmirijiet tal-general hands.

MUT - FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jaħseb il-Ministru li fi ftehim kollettiv ġdid mal-Malta Union of Teachers għandhom jitneħħew ċerti riġiditajiet fil-ftehim ta' l-1994 dwar min jista' jikkwalifika biex jimla' l-postijiet ta' subject co-ordinators, assistenti kapijiet, kapijiet, uffiċjali edukattivi u assistenti diretturi biex tittaffa l-problema li nħolqot li ftit qed ikun hemm japplikaw għal dawn il- postijiet tant importanti għat-tmexxija tajba tas-sistema edukattiva f'pajjiżna?

ONOR.

LOUIS GALEA: Iva.

RSC - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm fil-fatt mix-xogħol ta' l-RSC ikun qed isir mill-korp tal-pulizija?

X'inhuma r-raġunijiet li ġabet din il-bidla, u jekk huwa l- każ x'kien qed isir ħażin min-naħa tal-membri ta' l-RSC sabiex tilfu dan ix- xogħol?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li l-korp tal-pulizija ma ħa l- ebda xogħol li qabel kien qiegħed isir mill-membri tar-Revenue Security Corps (RSC).

Jien infurmat ukoll li b'effett mill-1 ta' April, 2000 ix- xogħol ta' sigurta li l-RSC kienet twettaq f'Hal Far Groupage Complex beda jitwettaq minn gwardjani tad-dipartiment tad-dwana.

Dan seħħ għaliex id- dipartiment tad-dwana kien f'pożizzjoni li jagħmel l-istess xogħol ta' sigurta bil-membri tad-dwana stess u mhux għaliex il-membri ta' l-RSC kienu qegħdin jagħmlu xi ħaġa ħażina.

AFM/RSC - MIA - XOGĦOL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien il-ħlas li l-Armata u l-RSC li rċevew mill-MIA għal xogħol li għamlu matul l-1998 u 1999?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien infurmat li d-dħul li rċevew l-Armata u l- RSC mingħand l-MIA kien hekk:

1998 1999 Armata xejn Lm 600,000 RSC xejn xejn

RSC

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Peress li issa r-reġimenti ta' l-RSC saru fuq bażi ta' shift ta' 24 hrs, jirriżulta li l- gvern qed jagħmel studju sabiex l-istess sistema ta' shift tiġi applikata għar-reġimenti ta' l-Armata wkoll?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li fil-Forzi Armati, inkluż r- Revenue Security Corps (RSC), xogħol b'sistema ta' xift jitħaddem biss f'dawk il-postijiet fejn ix-xogħol ikun jeħtieġ jibqa għaddej 24 siegħa sħaħ is-sena kollha.

Fejn dan ma jkunx meħtieġ is-suldati jaħdmu bil- ġurnata u jagħmlu għassa bil-lejl kull meta jkun imisshom skond sistema ta' roster.

Dan l-aħħar ixogħol ta' sigurta li xi membri ta' l-RSC kienu jwettqu b'sistema ta' xift għad-dipartiment tad-dwana f'Hal Far Groupage Complex beda jitwettaq mill-istess membri tad-dwana.

Dawn il-membri ta' l-RSC issa qegħdin jaħdmu bil-ġurnata u jagħmlu għassa bil-lejl kull meta jkun imisshom skond ir-roster.

Għalkemm fil-Forzi Armati hemm sezzjonijiet diversi li jaħdmu b'sistemi ta' xift, bħalissa ma hemm ebda ħtieġa li dawn is-sistemi jitbiddlu.

Tibdil bħal dan iseħħ biss jekk ikun meħtieġ.

RSC

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex il-membri tar-Revenue Security Corps spiċċaw b'shift ta' 24 siegħa flok dak ta' day, night, rest u off?

Kif dan affettwa s- salarji tal-membri u kemm fil-fatt tnaqqset il-paga ta' dawn il-membri konsegwenza ta' dan it-tibdil li sar fil-kondizzjonijiet tal-membri ta' l- RSC?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nifhem li l-Onor.

Interpellant qiegħed jirriferi għal servizz ta' sigurta li membri tar-Revenue Security Corps (RSC) kienu jwettqu b'sistema ta'xift għad-dipartiment tad-dwana f'Hal Far Groupage Complex sa ftit ġranet ilu.

Dan l-istess xogħol issa qiegħed isir mill-istess dipartiment tad-dwana.

Il-membri tal-RSC involuti issa qegħdin jerġgħu jaħdmu bil-ġurnata u jmisshom għassa ta' bil-lejl skond ir-roster.

Għalkemm is-salarju bażiku ta' dawn il-membri ma nbidilx, id-dħul globali tagħhom naqas peress li issa li qegħdin jaħdmu bil-ġurnata m'għadhomx jidħlu xogħol il-Ħdud daqskemm kienu jidħlu qabel meta kienu bix-xift.

Għalkemm il-Forzi Armati jagħmlu minn kollox biex jiġu evitati ċirkostanzi bħal dawn, wieħed irid jifhem li fejn ma hemmx ħtieġa ta' xogħol bix-xift dak li jkun irid jaħdem bil-ġurnata.

Għalkemm fil-Forzi Armati hemm sezzjonijiet diversi jaħdmu bix-xift, il-maggoranza tal-membri jaħdmu bil- ġurnata u jagħmlu għassa bil-lejl u fil-Ħdud kull meta jmisshom skond ir- roster.

AGRIKOLTURA - UFFIĊJALI TEKNIĊI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm kien in-numru ta' uffiċjali u tekniċi mad-dipartiment ta' l-agrikoltura f'Għawdex li ġew trasferiti mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn?

X'responsabbiltajiet kellhom u min huwa responsabbli llum minn dan ix-xogħol?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn ġew trasferiti erba' uffiċjali mis-Sezzjoni ta' l-Agrikoltura għal Sezzjonijiet oħra fil-Ministeru għal Għawdex.

Ir-responsabbilitajiet li kellhom dawn il-ħaddiema kienu jikkonsistu minn xogħol klerikali u amministrattiv li ġie mgħoddi lill-uffiċjali oħrajn fl- istess fergħa.

ŻURRIEQ - TRIQ SAN LEONE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinvestiga l-possibbilta' li Triq San Leone ġewwa Bubaqra, Żurrieq, titwessa' b'mod li jkun jista' jgħaddi truck issa li l-fond li kien jimblokka tali twessigħ twaqqa', u dan bħalma riċentement ġara f'Ħal Balzan?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq biex jara x`inhu l-każ.

SKEJJEL - ERIN SERRACINO INGLOTT

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti statistika ta' l-istudenti li jattendu l-iskola Erin Serracino Inglott, Bormla?

Kemm hemm tfal fl-iskola?

Kemm kien in-numru ta' studenti li kienu assenti mill-iskola ġurnata b'ġurnata mill-1 ta' Frar sa l-aħħar ta' Marzu?

X'kienet ir-raġuni ta' dan l-assenteiżmu mill-iskola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li studenti li jattendu fl-iskola Erin Serracino Inglott, Bormla, huma:

Form I - 134 Form II - 109 Form III - 68 Form IV - 104 Form V - 97

Total - 512 Lista bin-numru ta' studenti li kienu assenti tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

VETTURI - TIĠDID TAL-LIĊENZJI

L-ONOR.

DOLORES CRISTINA staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' vetturi li s'issa kellhom il-liċenzja tagħhom imġedda wara li ssuperaw it-test tal- VRT?

Kemm kienu dawk il-vetturi li t-tiġdid tal-liċenzja tagħhom kien rifjutat minħabba li ma ssuperawx it-test?

Kemm kien hemm każi fejn ittieħdu passi kontra xi stazzjonijiet liċenzjati għat-test tal-VRT minħabba xi nuqqas?

Liema kienu dawn l-istazzjonijiet?

X'kien in-nuqqas f'kull każ?

X'passi ttieħdu u min ħa d-deċiżjoni dwar in-nuqqas f'kull każ?

Hemm xi forma ta' appell minn dawn id-deċiżjonijiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li sa l-aħħar ta` Frar kien hemm 32,027 vettura li għaddew mit-test tal-VRT.

S`issa d-dipartiment ħa passi kontra stazzjon wieħed biss li ħareġ ċertifikat li vettura kienet tajba għat-triq meta fil-fatt dan mhux suppost li ħareġ.

Dan l-istazzjon huwa XTC Service Facilities Ltd.

Billi b`dan l-aġir l-operatur imsemmi naqas li jħares il-kondizzjonijiet tal-kuntratt li għandu mad-Dipartiment tal-Liċenzji u Testijiet, weħel il- penali kif imniżżla fil-kondizzjonijiet tal-kuntratt imsemmi.

Bħalissa ma hemm l-ebda forma ta` appell, iżda d-dipartiment, f`konsultazzjoni mar-rappreżentanti ta` l-operaturi taħt kuntratt, qed jipprepara emendi għar-regolamenti sabiex jittwaqqaf tribunal għal dan il- għan.

TA' QALI - PARK NAZZJONALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-ħin tax-xogħol tal-wardens fil-park nazzjonali f'Ta' Qali?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-ħin tax-xogħol tal- wardens fil-Park Nazzjonali f'Ta' Qali huma:

Day Shift 0700 - 1900 hrs.

Night Shift 1900 - 0700 hrs.

Dawn jaħdmu fuq sistema ta' day - night - rest - off.

WSC - XKEJJER TAS-SIMENT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tipprovdix lill-kuntratturi privati bi xkejjer tas-siment meta dawn jagħmlu xi xogħol għall-istess korporazzjoni?

Fuq liema tip ta' xogħlijiet jiġi pprovdut dan is-siment?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li mhux normali li l-Korporazzjoni ghas-Servizzi ta` l-Ilma tipprovdi lill-kuntratturi privati bi xkejjer tas- siment.

Meta kien hemm kuntrattur li ngħata xi xkejjer tas-siment, dan ġie ppreżentat bil-kont relattiv u min-naħa tiegħu għamel il-pagament dovut.

WSC - SERQ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każi ta' serq irrapportati mill-istores tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, f'Kordin f'dawn l-aħħar 12-il xahar?

F'liema data ġie rrapportat dan is-serq u x'kienu l-oġġetti li nsterqu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li matul il-perjodu li għalih qed issir riferenza, ma kien hemm l-ebda każ ta` serq irrapportat mill-imħażen tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l-Ilma f`Kordin.

Kien hemm biss każ ta` attentat ta` serq li twaqqaf fil-pront u minhabba t-trivjalita` tiegħu ma kienx gie rrapportat bil-miktub.

PWD - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba huma obbligati li jiffirmaw il- ħaddiema tad-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi, matul il-ġurnata, kemm dawk industrijali kif ukoll dawk klerikali?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-ħaddiema kollha fi ħdan it-Taqsima tax-Xogħlijiet, jiġifieri kemm dawk industrijali, klerikali u anke tekniċi jiffirmaw darbtejn kuljum, darba filgħodu u ċioe' fil-ħin tad-dħul u darba qabel il-ħin tal-ħruġ.

DRENAĠĠ - RELIEVE MAIN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju wasal ix-xogħol ta' relieve main għas-sistema ta' drenaġġ li jkun ġej mir-Rabat u li jgħaddi minn Ħ'Attard?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-ewwel fażi tal-proġett li tinvolvi xogħlijiet f'Ħ'Attard u Ħal Qormi mistennija titlesta sa nofs Lulju li ġej.

Il-kuntratt għat-tieni fażi, li jinkludi t-tqegħid ta' mains fl-inħawi ta' Ħ'Attard u r-Rabat, ingħata, u x-xogħol kollu ppjanat li jitlesta għall-aħħar ta' din is-sena.

Għat-tielet fażi li tikkonsisti f'xogħlijiet estensivi ġewwa r-Rabat, tlesta d-disinn preliminari u x- xogħol huwa ppjanat li jitlesta bejn is-sena 2001 u 2002.

DRENAĠĠ - ŻBROFF

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 15536?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li n-numru ta' żbroffi fl- aħħar 12-il-xahar (Marzu 1999 sa Marzu 2000) kien ta' 1,650.

KAROZZI LIĊENZJATI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn karozzi liċenzjati f'Malta u Għawdex?

Kemm hemm minnhom li ma jaqbżux it-20cc?

Kemm hemm li jaqbżu l-20cc?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li n-numru ta' karozzi lliċenżjati sa l-aħħar ta' Marzu 2000 kien 177,714.

Minn dawn 172,076 karozza għandhom makna taħt 2000cc waqt li 5,638 għandhom makna `l fuq minn 2000cc. (mhux 20cc)

BĊEJJEĊ TAL-BAĦAR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn bċejjeċ tal-baħar reġistrati f'isem persuni Maltin ta' mhux aktar minn 20 pied?

Ta' mhux aktar minn 40 pied?

U dawk li jaqbżu l-40 pied?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li n-numru ta` bċejjeċ tal-baħar reġistrati f`isem persuni Maltin huwa kif ġej:

Taħt l-Att ta` Taħt l-Att ta` l-1973 dwar l-Awtorita` il-Bastimenti Marittima Merkantili Sezzjoni 29

Inqas minn 20 pied 17 10528 Bejn 20 u 40 pied 600 881 Aktar minn 40 pied 100 28

BORMLA - MINA TA' STA.

LIENA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jara x'jista' jsir sabiex il-mina ta' Sta.

Liena, Bormla, tingħata manutenzjoni li hemm bżonn?

Jista' wkoll jara li jekk u meta dan ix-xogħol isir, ma jipparkjawx aktar karozzi taħt l-istess mina storika?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nissuġġerixxi lill-Onor.

Membru jirriferi din il- mistoqsija parlamentari lill-Ministru għall-Ambjent peress li l- manutenzjoni tal-bini in kwistjoni huwa r-responsabilta` tal-Kottonera Rehabilitation Committee filwaqt li l-management tat-traffiku hija r- responsabbilta` tad-Dipartiment tat-Toroq.

TOROQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema toroq fit-Tieni Distrett elettorali huma responsabbilta' tal-gvern u mhux tal-kunsilli lokali?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Pjanta li turi t-toroq arterjali u distributorji fil- pajjiż li l-manutenzjoni tagħhom hija responsabbilta` tad-Dipartiment tat- Toroq tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Barra dan id-dipartiment hu responsabbli li jasfalta t-toroq ġodda kollha li qatt m'għadhom ġew asfaltati u li n-numru tagħhom ivarja minn lokalita` għal oħra.

COTTONERA REHABILITATION PROJECT - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' xogħlijiet u fejn se jsiru sal-aħħar ta' din is- sena mill-Cottonera Rehabilitation Project?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat illi l-proġetti prinċipali li qed isiru mill-Proġett għar-Riabilitazzjoni tal-Kottonera (u dan ma jinkludix xogħlijiet oħra li qed isiru minn dipartimenti oħrajn) għal matul din is-sena huma:

F'Bormla jitkompla l-ewwel fażi tal-proġett ta' Santa Margerita, restawr fuq is-sur ta' Santa Margerita, restawr fuq iz-zuntier tal-parroċċa ta' Bormla, restawr fuq is-sur ta' Santa Liena u bidu ta' restawr tal-Bieb ta' Santa Liena, restawr fuq faċċata tal-Knisja ta' San Pawl, bankina ġdida fi Triq Alexandra u restawr ta' qawwi fi Triq id-Dejqa.

Fil-Birgu jitkompla xogħol fil-belvedere ta' Couvre Porte, parti mix-xogħol ta' Triq Boffa, restawr ta' qawwi fi Triq il-Majjistral, Triq il-Kunsill Popolari u Triq Wenzu Dyer, restawr fuq faċċata tal-Vittoriosa Stars, restawr fuq is-swar, restawr ta' paviment tal-qawwi ħdejn il-parroċċa, restawr fl-Auberge de France, restawr fiċ-ċimiterju tal-Birgu, kif ukoll jitpoġġew bollards u street furniture ieħor.

Fl-Isla sar titjib fil-ġnien tal-Gardjola, se tiġi restawrata l-Istatwa ta' San Mikiel u jibdew xogħol fuq żewġ pavimenti hekk kif jiġu l-permessi mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Fil-Kalkara qed jitkompla xogħol fil-bajja ta' Rinella, saru xogħol ta' ħitan f'żewġ inħawi u kif jingħata l-permess mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar jibda xogħol ta' restawr tal-kappella tas-Salvatur.

Il-proġett għar-riabilitazzjoni tal-Kottonera wettaq ukoll ħafna xogħlijiet żgħar oħrajn fl-erba' lokalitajiet u qed jagħmel minn kollox biex fil-limitazzjonijiet li għandu jilqa' s-suġġerimenti tal-kunsilli lokali.

Il-proġett għar-Riabilitazzjoni tal-Kottonera rrestawra wkoll il- post tiegħu stess fil-Fortini u għen finanzjarjament f'ħafna attivita' kulturali.

DJAR - TAL-GVERN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhuma r- raġunijiet meta post tal-gvern jista' jittieħed lura mingħand il-kerrej?

Jista' jgħid kemm hemm postijiet tal-gvern magħluqa għax il-kerrej rikonoxxut ikun daħal f'xi home tal-anzjani?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Postijiet tal-gvern jittieħdu lura meta jinstab li l-inkwilin ma jkunx qed jagħmel użu mill-post jew għandu post ieħor tiegħu li jista' jużah għar-residenza tiegħu.

Id-dipartiment m'għandux statistika dwar kemm hemm inkwilini ta' postijiet tal-Gvern li qed joqogħdu f'xi dar ta' l-anzjani.

SKEJJEL - ASSENTEIŻMU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid, b'mod ġenerali, x'inhi tagħmel id-diviżjoni ta' l- edukazzjoni dwar il-problema ta' l-assenteiżmu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li matul din is-sena skolastika s-Sezzjoni Welfare tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni ffukat l-attenzjoni tagħha fuq numru ta' skejjel sekondarji partikolari.

B'dan il-għan is-social workers ħadmu mat-tfal, mal-ġenituri, il-familji, l-istaff ta' l-iskejjel u professjonisti oħrajn biex jippruvaw inaqqsu l-assenteiżmu f'dawn l- iskejjel.

Eżerċizzju simili qiegħed isir fil-primarji.

FURJANA - ARENA TA' L-INDIPENDENZA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport li tlesta dwar ir-riabilitazzjoni tal-faċilitajiet sportivi fl-arena ta' l- Indipendenza fil-Furjana?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Arena ta' l-Indipendenza se tkun riabilitata sa dan is-sajf.

Ta' min jgħid li x-xogħol fuq it-turf se ssir mill-Floriana FC skond programm li tfassal ma' esperti fis-suġġett u dak skond il-proċeduri normali li jsiru fuq grounds ta' dan it-tip.

PULIZIJA - PERSUNI MRESSQA L-QORTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 15135, jista' l-Ministru jgħid jekk sarux rapporti lill-pulizija iżda minħabba nuqqas ta' evidenza/provi l-persuni konċernati ma setgħux jitressqu l-qorti?

Jekk iva, kemm kienu dawn ir-rapporti u liema kienu dawk id-dixxiplini nvoluti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li ma kienx hemm każijiet kif imsemmija mill-Onor.

Interpellant.

KUNSILLI LOKALI - SINDKI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid min huma s-sindki u l-viċi sindki tat-68 kunsill f'Malta u f'Għawdex?

Jista' jgħid ukoll f'isem min ikkontestaw l- elezzjonijiet lokali?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet guq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MDC - CHAIRMAN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 14919, jista' l-Ministru jgħid jekk mill-ħatra tiegħu sal-lum, iċ-chairman ta' l-MDC qattx iddikjara li kellu xi konflitt ta' interess?

Jekk iva, fuq liema każi kien?

ONOR JOSEF BONNICI: Jiena nformat li kull meta xi membru tal-Bord tad- Diretturi tal-Korporazzjoni għall-Iżvilupp ta` Malta, inkluż iċ-chairman, jista` jkollu xi konflitt ta` interess minħabba x-xogħol privat tiegħu, tiġi segwita invarjabbilment il-proċedura kontemplata fi klawsola 7 ta` l- iSkeda annessa ma` l-Att dwar il-Korporazzjoni ghall-Izvilupp ta` Malta.

In kwantu għal dak li jirrigwarda każijiet speċifiċi fejn iċ-chairman tal- korporazzjoni ddikjara konflitt ta` interess, l-Onor.

Interpellant japprezza li l-informazzjoni li qed jitlob ma tistax tigi ppubblikata peress li hija ta` natura kummerċjali u koperta bil-konfidenzjalita` skond l-Att dwar l-Izvilupp Industrijali u l-Att dwar is-Segretezza Professjonali.

AMBAXXATI BARRA L-PAJJIŻ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex il-ħsieb tal-gvern li jkollu ambaxxata f'kull pajjiż membru jew applikant ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

JOE BORG: S'issa m'hux il-ħsieb tal-Gvern li jkollu ambaxxata f'kull pajjiż membru jew applikant ta' l-Unjoni Ewropea, iżda li maż-żmien tinfetaħ Ambaxxata Maltija f'kull kapitali li l-Gvern jidhirlu li tkun għall-benefiċċju ta' Malta kemm fil-qasam politiku kif ukoll dak ekonomiku.

POLICE - RESIDENCE PERMITS

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Why are bank statements now being requested of non-Maltese residents applying for six month extensions of their residence permits?

Why are such bank statements, which need to include details of ongoing bank transactions, not given back to applicants once they have been presented to the Immigration Office at the Police General Headquarters?

What precautions are being taken to ensure that these measures, which intrude into the privacy of applicants, do not lead to the abuse of people's rights?

ONOR.

TONIO BORG: I have been informed that in certain cases when foreigners apply for an extension of their visa to stay in Malta, the Immigration Authorities request proof relating to the financial means of these persons.

This procedure requirement has been in place for a considerable number of years.

This is done to ensure that, as far as possible, such persons neither become a financial burden on the state nor work illegaly in Malta.

The proof which is usually required consists of either a written declaration by the person concerned, or a written declaration by a commercial bank or a bank statement.

The original documents are sent back to the applicant on his request and a copy is retained for record purposes.

In all cases, the Immigration Authorities merely require proof that, during the period of extension of stay in Malta, the applicant possesses sufficient financial means of his own.

I am also informed that the documents provided or their copies are kept in the relative file and the circulation of such file is restricted.

SAĦĦA - ENROLLED NURSES

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta l-enrolled nurses li applikaw biex jidħlu fulltime mad- dipartiment tal-kura ta' l-anzjani, u li fl-4 ta' Marzu ħareġ ir-riżultat ta' l-interviews tagħhom, se jingħataw iċ-ċertifikat ta' l-appointment?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob l-Onor.

Interpellant jagħmel id-domanda lill- Ministru ikkonċernat.

ENEMALTA - SAFETY EQUIPMENT

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ħaddiema fl-Enemalta li għandhom bżonn safety shoes mhux qed jingħatawlhom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-ħaddiema tal-Korporazzjoni Enemalta li għandhom l-obbligu li jilbsu s-safety shoes, fil-fatt qed jiġu pprovduti b`dan it-tagħmir ta` sigurta`.

Fejn għal xi raġuni ta` saħħa jew ta` natura personali l-ħaddiem ma jiġix ipprovdut b`dan it-tip ta` żarbun, huwa ma jingħatax jagħmel xogħol li jkun jitlob l-użu ta` tali tip ta` żarbun.

Tajjeb jingħad li dan l-aħħar, għal perjodu ta` żmien, kien hemm talba għas-safety shoes aktar mill-provvista.

Dan seħħ peress li ż-żraben li nxtraw wara l-aħħar sejħa għall-offerti li ngħatat kienu ta` kwalita` inferjuri u diversi ħaddiema tal-korporazzjoni rritornaw dawn it-tip ta` żraben peress li kienu qed jikkawżawlhom diversi problemi.

Minħabba din is- sitwazzjoni l-bord tal-korporazzjoni approva x-xiri permezz ta` direct order tal-kwantita` li kienet meħtieġa.

SIGURTA' SOĊJALI - LIĠI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Skond l-emendi għal-liġi tas-sigurta' soċjali hekk kif imfassla mill-Gvern Laburista bħala parti mill-politika ta' għajnuna għal dawk il-ġenituri li jaħdmu u għandhom tfal taħt it-tliet snin, u kif mgħoddija minn din l-amministrazzjoni, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta ġenituri li jibagħtu lit-tfal tagħhom taħt it-tliet snin f'nurseries privati se jibdew jibbenefikaw - dawk li jikkwalifikaw - minn sussidju fuq il-miżati li jħallsu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Dan il-ministeru qiegħed fi proċess ta' diskussjoni biex jiġu ppubblikati regolamenti kif provdut taħt l-emenda msemmija mill-Onor.

Interpellant.

GWU/FOI - KONFERENZA TA' BIRMINGHAM

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għalfejn iż- żewġ rappreżentanti (tal-GWU u tal-FOI) fuq il-kummissjoni tas-saħħa u sigurta' fuq il-post tax-xogħol mhumiex se jattendu għall-konferenza ta' Birmingham bejn it-8 u l-11 ta' Mejju?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li r-raġuni għaliex iż-żewġ delegati fuq il-Kummissjoni għal-Promozzjoni tas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol, wieħed mill-GWU u l-ieħor mill-FOI, m'humiex se jattendu għal konferenza ta' Birmingham hija waħda finanzjarja, minħabba li l-biċċa l- kbira tal-fondi li hemm ivvutati għall-Kummissjoni għal Promozzjoni tas- Saħħa u Sigurta' fuq il-Post tax-Xogħol se jiġu utilizzati għal bżonnijiet ta' l-awtorita' li għandha titwaqqaf fi żmien qarib.

Il-President tal-Kummissjoni għal Promozzjoni tas-Saħħa u Sigurta' fuq il-Post tax-Xogħol se jattendi għal l-laqgħa msemmija hawn fuq.

OPM - ŻJAJJAR BARRA L-PAJJIŻ

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il darba, tul din l-amministrazzjoni, ħa ġurnalisti miegħu fuq żjarat barra l-pajjiż?

Jista' jgħid kemm kien in-numru ta' ġurnalisti f'kull okkażjoni?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Matul din l-amministrazzjoni kien hemm disa' okkazjonijiet fejn ġurnalisti ntbagħtu jirrapportaw żjarat uffiċjali tiegħi barra l-pajjiż.

Dawn kienu hekk:

Laqgħa mal-Prim Ministru tal-Lussemburgu u tal-Belgju fi Brussels Ġurnalist: 1 Cameraman: 1

Żjara uffiċjali f'Helsinki u Dublin Ġurnalisti: 6 Fotografu: 1

Żjara fi Praga Ġurnalisti: 8 Fotografu: 1 Cameraman: 1 (Mistiedna tal-Gvern u l-Air Malta)

Żjara uffiċjali fil-Grecja Ġurnalisti: 6 Fotografu: 1 Cameraman: 1

CHOGM f'Durban Ġurnalisti: 7 Fotografu: 1 Cameraman: 1

OSCE f'Istanbul Ġurnalisti: 7 Fotografu: 1 Cameraman: 1

L-EU Council Meeting f'Helsinki Ġurnalisti: 7 Fotografu: 1 Cameraman: 1

Working visit fi Stockholm Ġurnalisti: 5 Fotografu: 1 Cameraman: 1

Żjara uffiċjali fil-Libya Ġurnalisti: 7 Fotografu: 1 Cameraman: 1

OPM - ŻJAJJAR BARRA L-PAJJIŻ

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il darba tul l-amministrazzjoni Laburista (1996-1998) il-Prim Ministru ħa ġurnalisti miegħu fuq żjarat barra l-pajjiż?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Matul l-amministrazzjoni preċedenti (1996- 1998) kien hemm ħames okkażjonijiet fejn ġurnalisti ntbagħtu jirrapurtaw żjarat uffiċjali tal-Prim Ministru barra l-pajjiż.

Dawn kienu hekk:

World Food Summit - Ruma Ġurnalisti: 4 Cameraman: 1

OSCE Summit - Lisbona Ġurnalisti: 7 Fotografu: 1 Cameraman: 1

Summit tal-Kapijiet ta' Stat tal-Kunsill ta' l-Ewropa - Strasbourg Ġurnalisti: 7 Fotografu: 1 Cameraman: 1

CHOGM - Edinburgh Ġurnalisti: 7 Fotografu: 1 Cameraman: 1

Żjara uffiċjali - Parigi Ġurnalista: 1 Fotografu: 1 Cameraman: 1

WSC - KAROZZI TAL-KIRI

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jipprovdi lil din il-Kamra bil-lista kollha tal-karozzi mikrija mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma?

Jista' jindikalna kull karozza fejn u għaliex qed tintuża, u jekk sarux xi studji sabiex din in-nefqa titnaqqas?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 15538 waqt is-Seduta Nru. 281.

WSC - PJAN TA' ŻVILUPP

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra pjan ta' żvilupp tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għal ħames snin li ġejjin?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qatt ma kellha pjan ta' żvilupp għal ħames snin li jkopri l-attivita sħiħa tagħha.

Li kellha kien pjan li jkopri setturi partikolari ta' l-attivita tagħha.

Ninsab informat li qed isiru l-preparamenti biex fl-iqsar żmien possibbli jkun formulat pjan ġdid li jkun komprensiv.

UE - PROTOKOLL FINANZJARJU

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw flus lil Malta mill- Unjoni Ewropea minn meta sar l-ewwel protokoll finanzjarju?

Kemm saru protokolli finanzjarji, meta u kemm involvew flus?

ONOR.

JOE BORG: Fil-perjodu ta' bejn l-1978 sal-lum ġew ffirmati erba' protokolli finanzjarji bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

L-ewwel protokoll finanzjarju (1978-1983) kien jipprovdi għal 26 MECU f'għajnuna finanzjarja għal Malta.

Minn dawn il-flus kien hemm ħames MECU bħala grants u 21 MECU bħala self mill-Bank ta' l-Investiment Ewropew li minnhom ħames MECU kienu soft loan.

It-Tieni Protokoll Finanzjarju (1983-1988) kien jipprovdi għal 29.5 MECU għajnuna finanzjarja għal Malta.

Minn dawn il-flus kien hemm 10.5 MECU bħala grants, 19 MECU bħala self mill-Bank ta' l-Investiment Ewropew (EIB) li minnhom 3 MECU kienu bħala soft loan.

It-Tielet Protokoll Finanzjarju (1988-1993) kien fih 38 MECU li minnhom 12.5 MECU kienu grants, 23 MECU kienu taħt forma ta' self mill-Bank ta' l- Investiment Ewropew (EIB) u 2.5 MECU Risk Capital.

Ir-Raba' Protokoll Finanzjarju (1995-1999) - dan ġie ffinaliżżat fl-1996 u, oriġinarjament, kien jinkludi 13 MECU bħala grants, 2 MECU bħala risk capital u 30 MECU f'self mill-EIB.

L-għan ta' dan il-Protokoll kien li jassisti lil Malta fit-triqtha lejn is-sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Wara t- tibdil tal-Gvern fl-1996 u minħabba li l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni Ewropea ġiet ffriżata, il-programm indikattiv li kien diġa sar għal dan il-protokoll kellu jiġi rivedut.

Għal din ir-raġuni Malta kienet għada ma bdietx twettaq il-proġetti taħt dan il-protokoll.

Il- kummissjoni għalhekk iddeċidiet li testendi dan il-protokoll, sal-aħħar tal- 1999 iżda l-ammont tal-grants ġie rivedut 'l isfel għal seba' MEURO, inklużi żewġ MEURO risk capital.

GĦAWDEX - UFFIĊĊJU TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 14935, taf il-Ministru li nhar il-Ħamis 23 ta' Marzu, 2000 l-awditur ġenerali tal-Gvern qabad lill-kap tas-sezzjoni ta' l-anzjani, u xi impjegati oħra, li kienu għadhom ma daħlux għax-xogħol fuq siegħa aktar tard mill-ħin li fih suppost irrapportaw għax-xogħol?

X'passi ttieħdu kontra min inqabad jabbuża u kontra min ipprova jgħattilhom?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ninsab informat li l-ispezzjoni li qiegħed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant saret nhar il-Ħamis 23 ta' Marzu, 2000 fis-7.28 a.m. jiġifieri tmienja u għoxrin minuta wara l-ħin li fih l- impjegati jirrapportaw għax-xogħol u mhux fuq siegħa kif intqal fil- mistoqsija.

Qegħdin jittieħdu passi skond ir-Regolamenti tal-1999 tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku (Proċedura ta' Dixxiplina) kif jiġri f'każijiet simili.

GĦAWDEX - MUŻEWIJIET - DĦUL

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'kien id-dħul tal-gvern (ir-revenue) tat-taqsima tal-mużewijiet f'Għawdex għas-snin mill-1995 sa l-1999, sena sena?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ninsab informat li d-dħul tal-Gvern (revenue) tat-taqsima tal-Muażewijiet f'Għawdex mill-1995 sa l-1999 kien kif jidher fil-lista hawn taħt:

1995 Lm64366.00,0 1996 Lm64317.00,0 1997 Lm60560.00,0 1998 Lm62647.50,0 1999 Lma66584.50,0

GĦAWDEX - TIĠRIJIET TAL-BHEJJEM

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid liema huma t-tiġrijiet tradizzjonali tal-bhejjem f'Għawdex li jirċievu għotja ta' flus mingħand il-gvern?

Tista' tgħid jekk hemmx xi ħsieb li din l-għotja tiżdied biex tkun tirrifletti ż-żmenijiet tal-lum?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li t-tiġrijiet tradizzjonali tal- bhejjem f'Għawdex li jirċievu għotja ta' flus mingħand il-Ministeru għal Għawdex huma dawk li jinżammu fil-festi ta' Santa Marija u ta' Santa Margerita.

M'hemmx il-ħsieb li din l-għotja tiżdied.

GĦAWDEX - SEZZJONI TAS-SERVIZZI SOĊJALI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Billi l-uffiċjal tas-sezzjoni tas-servizzi soċjali f'Għawdex (Victoria area office) se jispiċċa bl-eta', tista' l-Ministru tgħid jekk bdewx jittieħdu passi ħalli jsir xi ħadd minfloku?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Qed jittieħdu l-passi meħtieġa.

ŻEBBUĠ - TISWIJA TA' LAMPA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 13744, jista' l-Ministru jagħtini informazzjoni dettaljata dwar il-pożizzjoni tal- Korporazzjoni Enemalta vis-a-vis il-post differenti li kellha tiddentifika sabiex terġa' titwaħħal il-lampa fit-trejqa li tagħti għal kamra tan-nar f'Wied Qirda, Ħaż-Żebbuġ?

Hemm xi raġuni għal dan id-dewmien kollu meta wieħed jikkonsidra l-ħtieġa urġenti f'każ ta' inċident li jista' jinqala' f'dan il-lok?

Meta hemm il-ħsieb li tittieħed id-deċiżjoni u din tiġi mplimentata?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-lampa li għaliha qed issir riferenza se titwaħħal ma` kamra li għadha kif inbniet biswit it-triq f`Wied Qirda f`Haz-Zebbug.

Ix-xoghol mistenni jibda dalwaqt.

SERVIZZ PUBBLIKU - PSC

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid x'rimedji effettivi hemm meta persuna fiċ-Ċivil, li qiegħda b'kuntratt, tingħata performance rating li qed jiġi kontestat minnha u din ma tistax tmur quddiem il-PSC?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li dawk l-uffiċjali li jkunu qegħdin fuq kuntratt marbut ma' performance għandhom mezi stabbiliti fil- kuntratt stess kif jistgħu jikkontestaw performance rating.

Jekk issir xi talba f'dan is-sens u l-kontestazzjoni ta' l-uffiċjal ikkonċernat tinstab ġustifikata dan jingħata r-rimedju li jkun xieraq.

PENSJONANTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kif se tiġi milquta l-qagħda tal-pensjonanti tal-gvern wara li jiġi fis-seħħ il-ftehim ta' Jannar, 2001, wara li l-lump sum tkun daħlet fil-pagi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skond kif jipprovdi l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Kap 318), b'effett mill-ewwel Sibt ta' Jannar ta' kull sena trid issir stima mill-ġdid tad-dħul pensjonabbli li fuqu tinħadem ir-rata tal-pensjoni tas-sigurta' soċjali ta' kull pensjonant.

F'din ir-reviżjoni, fost ħwejjeġ oħra, jiġu kkunsidrati dawk iż-żidiet li jkun hemm fis-salarji bażiċi tal-post li fuqu jkun inħadem id-dħul pensjonabbli oriġinali.

Dan japplika għall-istruttura tal- pagi ġdida b'seħħ minn Jannar, 2001, nkluż kull ammont li dik l-istruttura tkun tinkludi fiha.

SPTAR SAN LUQA - JUM IL-ĦELSIEN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jikkonferma rapporti li, kuntrarju għal snin ta' l-imgħoddi, din is-sena l-faċċata ta' l-Isptar San Luqa ma kenitx mixgħula fil-jiem tal- festi ta' Jum il-Ħelsien kif kien isir fi snin imgħoddija?

Jekk iva, għaliex?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li s-switch li jixgħel il-faċċata ma nxtegħelx bi żvista.

GĦARGĦUR - TRIQ DUN SALV ZARB - TOROQ

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se ssir l-esproprjazzjoni meħtieġa u x-xogħol fi Triq Dun Salv Zarb, Għargħur, biex din it-triq finalment tiġi formata bit-tarmak jew bil-bitmac biex ir-residenti jibdew igawdu d-dritt, bħal residenti oħrajn fil-qrib li jgawdu t-triq tagħhom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li qed jittieħdu passi mid-dipartiment biex art li mhijiex żvilupabbli u li qegħda tinblokka l-ftuħ tat-triq tkun tista` tinxtara mingħand is-sidien tagħha.

SERVIZZ ĊIVILI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 15461?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat illi n-numru ta' ħaddiema tal- gvern li qegħdin fuq light duties hu ta' 298.

WSC - MANAGER CORPORATE SERVICES

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti spjegazzjoni għaliex qed jidher fil- gazzetti lokali avviż biex isir reklutaġġ ta' manager corporate services u financial controller u communication manager, tliet postijiet li diġa' huma okkupati?

Għaliex qabel ma ħarġu dawn l-avviżi ma saritx sejħa interna għal mili ta' dawn il-postijiet meta l-pjan tal-KSI huwa li jnaqqas ir-reklutaġġ minn barra?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li mit-tliet postijiet imsemmija fil- mistoqsija, dawk attwalment okkupati huma ta' financial controller u head of administration.

Min qed jokkupa dawn il-postijiet għandu kuntratt li wasal biex jiskadi.

Il-korporazzjoni m'għandha ebda obbligu li biex jimtlew dawn il-postijiet tagħmel sejħa interna.

Il-politika tal-korporazzjoni li jonqos ir- reklutaġġ minn barra ma tinkorporax vakanzi fit-top management u nies bi kwalifiki fi speċjalizazzjonijiet partikolari.

SAĦĦA - PORTABLE COMPUTER

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid min fid-dekasteru tiegħu għandu portable computer li jappartjeni lill-istess dekasteru?

X'inhu l-grad tagħhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-portable computers li jaqgħu taħt il-Ministeru tas-Saħħa huwa mqassam kif jidher hawn taħt:

Sezzjoni Nru. minn min jintuża Ministry 3 personal assistant Communications Co-Ordinator Private Secretary Permanent Secretary`s Office 2 Permanent Secretary -Internal Auditor Department of Coperative Services 1 Director Corporate Services

Government Pharmaceutical Services 1 Director

Health Division 19 Director General Director Policy and Planning Consultant, Policy and Planning -Consultant, Policy and Planning SMO Policy and Deputy Nursing Officer Policy & Planning -Director Health -Medical Officer Health Promotion Principal Health Promotion - Health Promotion -Senior Health Promotion Officer- Health Promotion -Scientific Nutrition Officer- Promotion -Scientific Nutrition Officer-Promotion Director Nursing Services-Director Finance and Administration Chief Engineer -Senior Engineer -Director Health Information Senior Manager Health Information Director National Blood Transfusion Centre ________________________Foundation for Medical Services 3 President FMS -Chief Executive -Head Institutional Operations ________________________________________________________________

Zammit Clapp Hospital 1 -General Manager ________________________________________________________________

TARXIEN - TRIQ IL-PELLIKANI - ARBLU TAD-DAWL

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jara li jitwaħħal arblu tad-dawl fi Triq il-Pellikani, Tarxien - fil-parti tat-triq segregata mill-kumplament ta' Triq il-Pellikani - peress illi din tinsab imdallma ħafna għad-detriment tar-residenti?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

TARXIEN - TRIQ IL-PELLIKANI - GĦALQA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid x'hemm ippjanat li jsir bl-għalqa li tinsab faċċata tad-djar fi Triq il-Pellikani, Tarxien - il-parti maqtugħa mill-kumplament tat-triq - u li hija mifnija minn ħmieġ u ġrieden?

Tista' titnaddaf u jittella' ħajt madwarha skond il-liġi?

Veru li din hija green area?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Minn investigazzjoni li għamel id- dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent jirriżulta li l-lokalita' hi waħda fejn qed isir ħafna bini.

Fil-lokalita' jeżistu pockets li għadhom ma ġewx żviluppati u li fihom qed jintefa' skart tal-bini mill-attivitajiet tal- viċin.

Skond il-provisional development plan, l-area msemmija mill-Onor.

Interpellant hi ndikata għall-bini ta' terraced houses.

Billi l-area tappartjeni lil sit privat, ġie nfurmat il-kunsill lokali ta' Ħal Tarxien biex jieħu l-miżuri għat-tindif tal-post skond il-liġi.

TARXIEN - TRIQ IL-PELLIKANI - TABELLA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li tinbidel it-tabella tat-triq fil-parti ta' Triq il-Pellikani, Tarxien li tinsab segregata mill- kumplament tat-triq u li fiha hemm tabella li irronjament taqra "Triq Xandur Farrugia" li qed toħloq inkonvenjent kbir għar-residenti ta' din it- triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-dipartiment tat-toroq informa lill-kunsill Lokali bil-kummenti ta' l-Onor.

Interpellant u qed jieħu l- azzjoni neċessarja.

TECHNICAL INSTITUTE ELECTRIANS - STUDENTI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex minnu li lill-istudenti ta' l-ewwel sena tat-Technical Institute Electricians qed jgħidulhom li jew isibu sponsor huma inkella jaqtgħulhom l-Lm40 allowance tas-sajf u fl-istess ħin dawn l-istudenti ma jistgħux jaħdmu part-time?

Jista' jikkjarifika x'inhi s-sitwazzjoni ta' dawn l-istudenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-awtoritajiet edukattivi jiċħdu kategorikament li ntqal diskors simili lill-istudenti.

Informat ukoll li l-ETC ippruvat issib xogħol lil kull apprendist sa minn Lulju ta' l-ewwel sena ta' l-apprendistat 'il quddiem.

Fl-aħħar nett informat li l-istudenti għandhom dritt għal għotja ta' Lm100 fix-xahar, bejn Lulju u Settembru, kemm jekk jinstabilhom xogħol u anke jekk le.

Madanakollu kemm il-darba l-apprendist jinstablu xogħol, jekk ma jattendix ma jitħallasx.

TARXIEN - SLEEPING POLICEMEN

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jsiru sleeping policemen fl- entratura ta' Triq l-Imqaddes tal-Qedem, Tarxien, partikolarment kif tikser għal ġo fiha minn ġo Triq Ġorġ Caruana, Tarxien peress li din qed tintuża minn fast traffic li juża t-triq bħala short cut għal Zabbar Road?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li s-suġġeriment ta` l-Onor.

Interpellant qed jiġi kkunsidrat kemm mill-bord għall-kontroll tat-traffiku kif ukoll mill-kunsill lokali ta` Hal Tarxien.

TARXIEN - TRAB ISWED

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid xi żviluppi kien hemm u xi progress sar fil-kwestjoni tat- trab iswed li qed jifni diversi rħula fin-nofsinhar ta' Malta, fosthom Ħal Tarxien?

Peress li fil-fehma tiegħi l-gvern qiegħed jittratta din kwestjoni b'mod leġġer, jista' jara li s-sitwazzjoni tiġi rimedjata mill- aktar fis?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari nru.

15502 - seduta 280.

ARTIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jara li biċċa art abbandunata, li l-partikolaritajiet tagħha qed jidhru separatament minn din il-mistoqsija, hijiex tal-privat, ta' l- uffiċċju konġunt jew tal-gvern?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-art li għaliha qed jirriferi l- Onor. Interpellant tinsab kemm f`Annex 8, il-lista ta` proprjeta` li ġiet trasferita lill-Gvern mill-Knisja, kif ukoll f`Annex 2, il-lista ta` proprjeta` li nżammet mill-Knisja.

Ninsab infurmat ukoll li ntalbet korrezzjoni mill-Knisja biex l-art in kwestjoni titneħħa mill-lista ta` proprjeta` li ġiet trasferita lill-gvern.

TAXXI INTERNI - ARRETRATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid meta se jintbagħtu l-arretrati ta' l-income tax?

Jekk bdew jintbagħtu, sa liema sena waslu u kemm ammontaw?

ONOR.

JOHN DALLI: Nippreżumi li l-Onor.

Interpellant qiegħed jirriferi għar-refunds ta` taxxa li d-dipartiment tat-taxxi interni għandu jagħti għas-snin l-imgħoddija.

Ninsab infurmat li refunds joħorġu regoralment matul is-sena kollha skond kriterji elenkati fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari nru.

Minn Jannar sal-lum tħallsu Lm644,265 f`refunds li kienu dovuti għas-snin ta` qabel l-1998.

Skond l-Estimi Ġenerali għal din is-sena il-flus ivvotati għal dan l-iskop ilaħħaq Lm3,000,000.

Dawn il-figuri ma jinkludux ir- refunds li tħallsu jew li għad iridu jitħallsu matul din is-sena dwar is- snin ta` stima 1999 u 2000.

DJAR

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid post, li l- partikolaritajiet tiegħu qed jintbagħtu separatament, ta' min hu, jekk huwiex tal-privat, tal-gvern jew allokat?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat illi l-post indikat mhuwiex tal- gvern u mhux f'idejn id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali.

GĦAJNUNA SOĊJALI - SORIJIET TA' L-URSOLINI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta se joħroġ is-sussidju ta' child carer lis-sorijiet ta' l-Ursolini ta' Angela House, Gwardmanga, peress li issa hemm madwar 67 tarbija/tfal u kif jaf hu stess dawn is-sorijiet qegħdin jagħtu kontribut kbir għall-ġid tal-komunita'?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Twaqqfet kummissjoni li qiegħda tistudja s- sitwazzjoni taċ-child care f'Malta li fosthom jidħlu wkoll id-djar immexxija mill-Ursulini.

Fost affarijiet oħra qed jiġi ssuġerit x'personnel, fosthom child carers għandhom bżonn dawn il-faċilitajiet residenzjali sabiex ikunu f'pożizzjoni li jiżvolġi x-xogħol tagħhom b'mod adegwat.

SPTAR SAN LUQA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jwieġeb mistoqsijiet parlamentari numri 15244 u 15077 b'riferenza għall-operazzjonijiet?

ONOR.

LOUIS DEGUARA:

E.N.T. Department: ----------------- Waiting list Out-Patients 10 - 15 days Waiting list Operations 4 - 6 weeks

Dental Department: ----------------- Waiting list Out-Patients 260 (Nru li jsiru fil-gimgħa) 36 (Nru li jiżdiedu mal-lista fil-gimgħa) 17 Waiting list Operations Tfal 63 Adults 80 (Nru li jsiru fil-gimgħa) Tfal 5 Adults 3

Department of Medicine: ---------------------- Waiting list Out-Patients : 24-3-00 - 6-5-00

Department of Surgery: ---------------------- Waiting list Out-Patients : 13-3-00 - 19-5-00 Waiting list Operations Mr. N. Formosa No waiting list Mr. C. Swain 3 - 4 weeks Mr. D. Gatt 50 cases - with date 92 cases - without date Prof L. Cutajar 20 cases - new cases 50 cases - endoscopy Prof G. Laferla 147 cases - Major 315 cases - Minor & Intermediate 93 cases - Endoscpopy Mr. G. Felice 60 cases Mr. A. Felice 3 - 4 weeks Mr. A. Zammit 31 cases - Minor & Intermediate Major&Endoscopy-No waiting list Mr. A. Attard 197 cases Mr. K. German 3 - 4 weeks

Paediatric Department: ---------------------- Waiting list Out-Patients: 10-3-00 - 22-3-00 Waiting list Operations: March 28th - 31st 10 April 41 May 23 June 7 July 3 August 2

Orthopaedic Department: ----------------------- Waiting list Out-Patients 2238 Wating list Operations 2953

Opthalmic Department: --------------------- Appuntamenti għal-każi ġodda jsiru bejn 4 u 6 gimgħat.

Jekk għal xi raġuni jew oħra pazjent regolari ma jżommx l-appuntament li jkollu, jidħol fil-lista tal-follow-ups li hija mimlija min sitt xhur qabel.

F`każ ta` emerġenza, pazjent jista' jattendi l-emerġenza ta` l-għajnejn kuljum filgħodu fl-out-patients u filgħaxija fis-sala.

ASSISTENZA SOĊJALI - PERSUNA B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid xi drittijiet u benefiċċji għandha persuna ta' 20 sena li hi unemployed, hi reġistrata bħala permanent disabled mal-kummissjoni nazzjonali persuni bi bżonnijiet speċjali,u li tgħix ma' missierha għax ommha mejta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li persuna li għandha ċ-ċirkostanzi msemmija tista' tkun intitolata għall-pensjoni għal persuni b'diżabilita jekk tbati minn xi waħda mill-kundizzjonijiet indikati fl-Att dwar is-Sigurta' Soċjali.

Għaldaqstant il-persuna konċernata, jew l-amministratur tagħha, għandha tingħata parir li tagħmel applikazzjoni għal din il-pensjoni fl-eqreb uffiċċji distrettwali tad-dipartiment tas-sigurta' soċjali.

DJAR - MANUTENZJONI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li ħaddiema tad- dipartiment tal-housing jibdlu l-madum ta' flat, li partikolaritajiet dwaru qed jintbagħtu separatament, wara li sar xi xogħol mill-water services corporation?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar għall-azzjoni meħtieġa.

SPTAR SIR PAUL BOFFA - AIRCONDITIONERS

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta se jiġu rranġati s-sistemi ta' l-airconditioners li hemm f'ward 2 fl-Isptar Sir Paul Boffa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li mill-erba' air conditioners li hemm f'ward 2 ġewwa l-Isptar Boffa hemm żewġ air conditioners li huma bil- ħsara u li l-ispare parts għal mudelli tagħhom m`għadhomx jiġu manufatturati peress li huma mudelli obsolete.

Għaldaqstant qed nistennew iċ-ċertifikazzjoni neċessarja li permezz tagħha jkun jista` jinbeda l- proċess għal xiri ta` żewġ air conditioners oħra.

TA' XBIEX - TRIQ IL-ĦALG - DAWL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li bozza li hemm fi Triq il-Ħalg tiġi mibdula billi ilha maqtugħa ħafna?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien infurmat li l-manutenzjoni meħtieġa fuq il- bozza msemmija saret f'data preċedenti għall-mistoqsija.

DJAR - TA' XBIEX - DRENAĠĠ

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Billi d-drenaġġ qed jiskula għal ġo Triq Abate Rigord, Ta' Xbiex, minn taħt BkE/5 jew BkE/4, jista' l-Viċi Prim Ministru jara illi din il-ħsara tiġi ndividwata u rranġata?

ONOR.

GŻIRA - DAWL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara illi bozza li hemm fi Triq Carlo Manche', Gżira, bejn Ponsomby Street u Fleet Street, tiġi mibdula billi ilha maqtugħa għal ħafna żmien?

ONOR.

PA - CONFECTIONERY GOODS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru, mingħajr ma jidħol fil-mertu u dan sabiex ma jkunx hemm xi dubju li jista jirrifletti fuq xi proċeduri, jgħid attwalment il-permess 4690/93 kif konċess, jirriflettix dak li kkonċediet l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u cioe' premises for the manufacture of confectionery goods u jgħid jekk bil- kelma confectionery ġiex ukoll konċess il-go ahead sabiex il-kummissarju tal-pulizija jikkonċedi premess għal manifattura u bejgħ ta' pastry fl- istess bini meta pastry żgur ma jammontawx għal confectionery?

Ikkonsulta ma' l-awtorita'?

ONOR.

TONIO BORG: Din hija kwestjoni ta` interpretazzjoni li dwarha, kif diġa` kelli l-okkażjoni ngħid fit-tweġibiet għall-mistoqsijiet fuq l-istess suġġett, hemm proċeduri fil-qorti ċivili li għadhom m`humiex deċiżi.

PA - SMOKING REQUISITES

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru, mingħajr ma jidħol fil-mertu u dan sabiex ma jkunx hemm xi dubju li jista' jirrifletti fuq xi proċeduri, jgħid attwalment il-permess 4690/93, kif konċess, jirriflettix dak li kkonċediet l-Awtorita' ta' l- Ippjnar u cioe' premises for the manufacture of confectionery goods u jgħid jekk bil-kelma confectionery ġiex ukoll konċess il-go ahead sabiex il- kummissarju tal-pulzija jikkonċedi premess għal manifattura u bejgħ ta' smoking requisites fl-istess bini meta smoking requisites żgur ma jammontawx għal confectionery?

Ikkonsulta ma' l-awtorita'?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari nru.

15735 f`din l-istess seduta.

PA - CONFECTIONERY GOODS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru, mingħajr ma jidħol fil-mertu u dan sabiex ma jkunx hemm xi dubju li jista' jirrifletti fuq xi proċeduri, jgħid attwalment il-permess 4690/93, kif konċess, jirriflettix dak li kkonċediet l-Awtorita' ta' l- Ippjanar u cioe' premises for the manufacture of confectionery goods u jgħid jekk bil-kelma confectionery ġiex ukoll konċess il-go ahead sabiex il- kummissarju tal-pulizija jikkonċedi premess għal manifattura u bejgħ ta' cigars fl-istess bini meta cigars żgur ma jammontawx għal confectionery?

Ikkonsulta ma' l-awtorita'?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

15735 f`din l-istess seduta.

PA - CONFECTIONERY GOODS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru, mingħajr ma jidħol fil-mertu u dan sabiex ma jkunx hemm xi dubju li jista' jirrifletti fuq xi proċeduri, jgħid attwalment il-permess 4690/93 kif konċess, jirriflettix dak li kkonċediet l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u cioe' premises for the manufacture of confectionery goods u jgħid jekk bil- kelma confectionery ġiex ukoll konċess il-go ahead sabiex il-kummissarju tal-pulizija jikkonċedi premess għal manifattura u bejgħ ta' cigarettes fl- istess bini meta cigarettes żgur ma jammontawx għal confectionery?

Ikkonsulta ma' l-awtorita'?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

15735 f`din l-istess seduta.

PA - CONFECTIONERY GOODS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru, mingħajr ma jidħol fil-mertu u dan sabiex ma jkunx hemm xi dubju li jista' jirrifletti fuq xi proċeduri, jgħid attwalment il-permess TL/G/16/95 kif konċess, jirriflettix dak li kkonċediet l-Awtorita' ta' l- Ippjanar u cioe' premises for the manufacture of confectionery goods u jgħid għalfejn il-kummissarju tal-pulizija fehem il-kelma confectionery bħala u konċeda premess għal manifattura u bejgħ ta' pastry fl-istess bini meta pastry żgur ma jammontawx għal confectionery?

Ikkonsulta ma' l- Awtorita'?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

15735 f`din l-istess seduta.

PA - CONFECTIONERY GOODS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru, mingħajr ma jidħol fil-mertu u dan sabiex ma jkunx hemm xi dubju li jista' jirrifletti fuq xi proċeduri, jgħid attwalment il-permess TL/G/16/95, kif konċess jirriflettix dak li kkonċediet l-Awtorita' ta' l- Ippjanar u cioe' premises for the manufacture of confectionery goods u jgħid għalfejn il-kummissarju tal-pulizija fehem il-kelma confectionery bħala u konċeda premess għal manifattura u bejgħ ta' cigars fl-istess bini meta cigars żgur ma jammontawx għal confectionery?

Ikkonsulta ma' l- awtorita'?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

15735 f`din l-istess seduta.

GĦAWDEX - KERĊEM - VOR SYSTEM

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi żviluppi wara r-risposta tal- ministru għall-mistoqsija parlamentari nru.

14947, u dan peress illi sal- lum id-dipartiment ta' l-artijiet qed isostni illi ma rċieva l-ebda risposta mill-MIA?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien infurmat li l-MIA qed tagħmel dak li hu possibbli sabiex tipprovdi l-informazzjoni mitluba minnha.

Din l-informazzjoni mistennija tinġabar u tingħata lid-dipartiment ta` l- artijiet qabel l-aħħar ta` dan ix-xahar.

Fis-7 ta` April ta` din is-sena, il-kumpanija nfurmat lill-ombudsman, kif ukoll lill-imsemmi dipartiment, dwar dan.

Ta` min jgħid li dan huwa każ ta` kumpens għal rekwiżizzjoni ta` art li saret madwar 50 sena ilu.

SAĦĦA - PAZJENTI BARRA MINN MALTA

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm intbagħtu pazjenti mill-gvern fir-Renju Unit għal kura ta' mard ta' l-għajnejn?

X'kienet l-indikazzjoni li ntbagħtu f'kull każ?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li n-numru ta` pazjenti li ntbagħtu mill-gvern barra minn Malta għall-kura tal-għajnejn kien ta' 22 miqassmin hekk:

Vitreoretinal surgery (removal of silcone oil) 10 Bilateral Glaucoma (Children) 2 Dacryocystitis (post trauma) 1 Ptosis Surgery 1 Haemangioma orbit and left upper lid 1 Right inferior retinal detachment complcated by AVR and subretinal fibrosis 1 Coat`s Disease 1 Traumatic aphakia (shot gun injury) 1 Left superior oblique palsy 1 Choroidal neurovascular membrane right eye 1

Retinopathy of Prematurity (L) eye blind - for fitting of special lens (R) eye 1

Left orbital haemangioma associated with a cystic microphthalmic remnant 1

IMPJIEGI - -POST TAX-XOGĦOL - KORRIMENTI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm weġġgħu nies fuq il-post tax-xogħol, xahar b'xahar u sena b'sena mill-1990-2000?

Minn liema ndustrija seħħew dawn l-inċidenti?

X'kien ir-riżultat fuq il- morbidita' tan-nies involuti f'dawn l-inċidenti?

Kemm minnhom tilfu ħajjithom, kemm minnhom weġġgħu serjament tant illi spiċċaw b'diżabilita' serja?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tqiegħdet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta. lId- dettalji mitluba kemm weġġgħu u kemm mietu nies fuq ix-xogħol hija markata bħala Dokument A. Wieħed jista' jsib l-istatistika f'liema industrija seħħew l-inċidenti ta' korriment fuq ix-xogħol bejn l-1990 u l-1997 fuq it- tabella ta' analiżi ippublikata fl-Annual Abstract of Statistics.

Qed nagħti l-kopja oriġinali tad-dipartiment mis-sena 1990 sas-sena 1999 Dok.

B1 sa Dok.

L-informazzjoni kemm weġġgħu nies serjament tinsab f'Dok.

C.

Ma tinħassx il-ħtieġa li tinżamm statistika fuq morbidita' tan-nies involuti f'dawn l-inċidenti.

INDUSTRIJA TA' L-GĦAMARA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Billi l-kumpannija responsabbli għall-istudju li sar dwar l-industrija ta' l-għamara li sar f'isem l-IPSE diġa' ppubblika ċerti dettalji dwaru waqt seminar privat li sar, jista' l-Ministru jgħid x'qed jistenna l-gvern biex jippubblika siltiet u/jew l-executive summary ta' dan ir-rapport?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien infurmat li bħalissa l-IPSE qed tikkunsidra liema għandu jkun l-aħjar format sabiex jiġi ppubblikat u jitqassam dan ir- rapport.

Din il-pubblikazzjoni trid tilħaq żewġ għanijiet - dak li l- intrapriżi kollha jintlaħqu bl-aktar mod effettiv u li tkun eskluża informazzjoni ta` natura kummerċjali dwar l-intrapriżi.

Tajjeb jingħad li l-IPSE qed tħejji wkoll programm ta` attivitajiet biex tkun tista` twassal lill-intrapriżi nvoluti s-sejbiet u l-konklużjonijiet ta` dan l-istadju b`mod dirett.

TURISTI INGLIŻI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kif jispjega l-fatt li, filwaqt li t-turiżmu mill- Ingilterra lejn Malta kompla nieżel, dak mill-Ingilterra lejn Ċipru qed jiżdied?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Kif żgur li jaf l-Onor.

Interpellant f'dawn l- aħħar snin l-operaturi kbar Ingliżi qed jikkonċentraw in-negozju tagħhom l- aktar f'dawk id-destinazzjonijiet turistiċi li jifilħu jospitaw volum kbir ta' turisti.

Minħabba ċ-ċokon ta' pajjiżna u ta' settur ta' akkommodazzjoni relativament żgħir fil-pjani ta' dawk l-operaturi Malta tiffigura bħala destinazzjoni sekondarja filwaqt li hi mfittxija iżjed minn operaturi iżgħar u dawk speċjalizzati.

Infurmat li ż-żieda ta' turiżmu miksuba minn Ċipru fis-suq Ingliż hi riżultat ta' tlett fatturi: żieda qawwija fin-numru ta' sodod f'lukandi ta' tlieta u erba' stilel, l-introduzzjoni ta' titjiriet charter minn kumpaniji mhux Ċiprijotti wara li l-kumpanija Cyprus Airways irtirat l- oġġezzjoni tagħha għal dawn it-titjiriet u l-introduzzjoni ta' inċentivi fiskali favur l-operaturi Ingliżi.

Ta' min isemmi wkoll li l-prezz ta' btala lejn Ċipru joħroġ aktar kompetittiv sew għaliex il-lira Maltija hi aktar b'saħħitha minn dik Ċiprijotta kif ukoll għaliex il-fixed costs tal-lukandiera Ċiprijotti huma inqas sew minn dawk li jridu jħallsu l-lukandiera Maltin.

Meta ma' dawn il-fatturi żżid ukoll li s-CTO tgawdi minn fondi kbar għall- pubbliċita' u reklamar l-Onor Interpellant jifhem l-iżvantaġġ ta' l- industrija Maltija fil-konfront ta' dik Ċiprijotta għal dak li jirrigwarda l-penetrazzjoni tas-suq Ingliż.

TOSS - ACQUIS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Minħabba li n-national programme for the adoption of the acquis jgħid li wieħed għad irid jara kemm l-iskema tat-TOSS hija kompatibbli ma' l-acquis, jista' l- Ministru jgħid x'inhuma l-pjani tal-gvern f'dan ir-rigward?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Peress li seta' kien hemm dubji jekk l-iskema tat-TOSS hijiex kompatibbli ma' l-NPAA ġiet varata skema ġdida, li d- dettalji tagħha tħabbru minni fil-25 ta' April 2000, li żgur hi kompatibbli ma' l-NPAA.

GĦAJNUNA SOĊJALI - CARE WORKERS

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta se jiġu mgħajta dawk il-care workers li għamlu l-interview xhur ilu, meta tant hawn nuqqas tagħhom?

Jista' jikkonferma li qed jingħajtu casual care workers mislufa minn Dar il-Wens?

Kemm hemm casual careworkers f'Malta u Għawdex mislufa minn Dar il-Wens f'kull ċentru tat-taħriġ u f'liema ċentri?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: a) F'Settembru 1999, ġie publikat ir-riżultat għas- sejħa ta' care workers maċ-ċentri ta' matul il-jum li l-ministeru għandu f'Malta.

Il-ministeru diġa' bagħat għall-ewwel 34 careworkers skond dan ir- riżultat.

Sitta minnhom ma aċċettawx dan l-impjieg waqt li numru minnhom kienu diġa' jaħdmu f'dawn iċ-ċentri imma mhux fil-grad ta' careworkers.

Fil-preżent saret talba lill-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku biex jidħlu s-sitta li jmiss.

b) Minħabba li l-proċess biex jiġu ngaġġati dawn il-careworkers twal ħafna u minħabba l-bżonn kbir li ċ-ċentri kellhom għas-servizz ta' dawn il- ħaddiema, il-ministeru talab l-għajnuna ta' Dar il-Wens.

Din l- organizzazzjoni mhux governattiva pprovdiet lill-ministeru għaxar casual careworkers għal tlett xhur, liema żmien seta' jiġi mġedded.

Fil-preżent dawn l-għaxar casual careworkes fil-fatt għadhom jaħdmu f'dawn iċ-ċentri.

c) Fil-preżent hemm 10 casual careworkers mislufa minn Dar il-Wens u li kollha qed jaħdmu fiċ-ċentri ta' matul il-jum li l-ministeru għandu f'Malta.

Dawn huma mqassmin hekk:

Ċentru ta' Ħal Far 3casual careworkers Ċentru ta' l-Imtarfa 2 casual careworkers Ċentru ta' M'Scala 2 casual careworkers Ċentru ta' S Venera 3casual careworkers

GĦAJNUNA SOĊJALI - COACHES BIL-LIFT

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi talbiet biex jinxtraw coaches bit-tail lift biex jinġarru wheelchair cases?

Jista' jikkonferma jekk għandux ħsieb jinkrew xi coaches bit-tail lifter?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ma kien hemm l-ebda talba biex jinxtraw coaches bit-tail-lift biex jinġarru wheelchair cases.

Fil-fatt kull ċentru tat- taħriġ għandu coaches biżżejjed biex jinqeda għalissa.

L-aħħar coach bit- tail-lift li nxtara wasal f'Jannar li għadda u ngħata liċ-ċentru ta' Fleur- de-Lys.

M'hemmx ħsieb li jinkrew coaches bit-tail-lift ħlief meta xi coach tal- gvern tkun bil-ħsara għal żmien twil.

GĦAJNUNA SOĊJALI - PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li l-ikel li qed jitqassam fiċ-ċentri kollha ta' Malta lill-persuni b'diżabilita' hux garantit għal ġranet fil-futur?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Ministeru għall-Politika Soċjali għadu kemm ħatar assistent direttur responsabbli mill-ħames ċentri ta' matul il-jum għall-persuni b'diżabilita' li l-ministeru għandu.

Bħala wieħed mill-ewwel inkarigu li dan l-uffiċjali ngħata hu li jagħmel studju tas-servizzi li dawn iċ-ċentri qed joffru biex dak li hu tajjeb inkomplu niżviluppawh, dak li hu inqas tajjeb ntejbuh waqt li dak li mhux tajjeb jew li mhemmx bżonnu nwarbuh.

Fil-preżent, il-ministeru qiegħed f'dan l-istadju ta' studju u għadhom ma ttieħdu l-ebda deċiżjoni.

Dan l-istudju jinkludi wkoll servizz ta' ikla żgħira li ċ-ċentri jipprovdu lill-persuni b'diżabilita' li jattendu fihom.

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid min huma l-persuni nkarigati biex jiffirmaw il-karti meta jidħol il-ħalib fiċ-ċentri tal- persuni b'diżabilita', ċentru ċentru?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopji bil-firem tal-persuni li ddikjaraw id-dħul tal-ħalib fiċ-ċentri, tax- xhur ta' Frar u Marzu kollu, ġurnata ġurnata?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-persuni fiċ-ċentri tat-taħriġ għall-adulti, li jiddikjaraw id-dħul tal-ħalib fiċ-ċentri, matul ix-xhur ta' Frar u Marzu huma kif indikat fit-tabella hawn taħt:

Ċentri ta' Fleur-de-Lys Is-Sur Emy Debono, Kap taċ-Ċentru Is-Sur Paul Scerri, Assistent Kap

Ċentru ta' l-Imtarfa Is-Sinjorina Agatha Dimech, Ass.

Careworker IsSinjorina Carmen Ebejer, Ass.

Careworker

Ċentru ta' Wied il-Għajn Is-Sur Frans Spiteri, Kap taċ-Ċentru Is-Sur Charles Pace, Assistent Kap Ċentru ta' Taħriġ għall- Is-Sinjura Maria Azzopardi, Kap taċ-Ċentru Persuni Neqsin mid-DawlIs-Sinjura Antonia Chambers, Assistent Kap Sta Venera, Is-Sinjura L Friggieri, Cleaner

Ċentru ta' Ħal Far Ma kienux qed jiġu ffirmati karti ta' dħul ta' ħalib

Ċentru ta' Għajnsielem Is-Sur John Camilleri, Kap taċ-Ċentru Għawdex

Dwar iċ-ċentru ta' Ħal Far, l-assistant kap, is-Sur Godfrey Darmanin spjega li d-delivery man idaħħal il-ħalib fiċ-ċentru fil-preżenza tiegħu u kull meta kien bil-leave fil-preżenza tal-kap taċ-ċentru.

Ma jidhirlix li hemm għalfejn inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopji bil- firem ta' kull persuna.

Madanakollu jekk l-Onor.

Interpellant tixtieq tivverifika personalment dawn id-dokumenti, lest li nagħmel l-arranġamenti neċessarji.

ĦAL FAR - PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim MInistru jgħid kemm hemm vannijiet fiċ-ċentru persuni b'diżabilita' ta' Ħal Far?

Kemm minnhom qed jiffunzjonaw?

Jista' jikkonferma li hemm vann li għandu bżonn maintenance fuq il-brejkijiet u xorta qed jaħdem?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Hemm żewġ vannijiet fiċ-ċentru tat-taħriġ ta' Ħal Far biex iġorru persuni b'diżabilita' li qegħdin f'wheelchairs.

Qiegħed jiffunzjona wieħed minnhom, l-ieħor qiegħed għat-tiswija.

Sadanittant inkera van mingħand ditta privata.

RICHARD CACHIA CARUANA - KUNTRATT

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid u jinforma lill-Kamra jekk ġiex iffirmat kuntratt bejn il-gvern u s-Sur Richard Cachia Caruana, liema kuntratt jirregola x-xogħol, kundizzjonijiet, ħlas, eċċ tas-Sur Cachia Caruana fil-kariga tiegħu bħala negozjatur ewlieni fl-applikazzjoni għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea?

Jekk fin-negattiv, jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-ħlas li qed, jew li se jirċievi, is-Sur Cachia Caruana għal dan ix-xogħol?

ONOR.

JOE BORG: Ma għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt għall- mistoqsija parlamentari nru.

ANZJANI - HOME HELPERS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 13950 u t-tweġiba, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm (numru) ta' każi ġew irrapportati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kull każ jiġi ttrattat fuq il-mertu individwali tiegħu u għalhekk kull informazzjoni tinsab fil-personal file ta' l-individwu.

SVDP - SOCIAL WORKERS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm suppost ikun il-complement ta' social workers li jaħdmu ma' l-anzjani f'St Vincent de Paule u fir-residential homes l-oħra tal-gvern?

Ir-residential homes privati għall-anzjani għandhom is-servizzi ta' social worker available għar-residenti tagħhom?

X'qiegħed jagħmel il-gvern biex jara li dan is-servizz jingħata b'mod effiċjenti, kemm fir-residential homes tal- gvern, kif ukoll f'dawk privati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġibiet li kienu ngħataw għall-mistoqsijiet parlamentari numri 13951 u 14418 fejn kien ġie spjegat li d-dipartiment għall-ħarsien ta' l-anzjani għandu pool ċentrali ta' social workers li jindirizzaw kull każ li jiġi riferut u li jirrigwarda lil xi persuna anzjana.

Għaldaqstant m'hemm ebda social worker tad-dipartiment li hu assenjat speċifikament għal xi ċentru residenzjali ta' l-Istat jew privat.

DIPARTIMENT TAD-DRENAĠĠ - SAFETY EQUIPMENT

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid xi progress sar fir-rigward tal-wasla tas-safety equipmemnt għall-ħaddiema fit-taqsima tad-drenaġġ, minn wara t-tagħrif li ta permezz tat-tweġiba parlamentari għall-mistoqsija parlamentari numru 14144, fit-28 ta' Frar, 2000?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Wara li ġie identifikat eżatt il-kwalita' ta' safety equipment meħtieġ u adattat għad-dipartiment tad-drenaġġ, u wara li ġew deċiżi l-kwantitajiet, qegħdin isiru diskussjonijiet mal-Ministeru tal-Finanzi f'dan ir-rigward.

ANZJANI - HEAD OF HOMES

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb il- mistoqsija parlamentari numru 13947 li għamilt fl-14 ta' Frar, 2000?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant, li l-kriterji li ser jiġu kkunsidrati u l-ordni ta' prijorita' huma:

Related Knowledge 30 Relevant Experience 25 Leadership Abilities 20 Qualifications 15 Personal Qualities 10

Total 100 marks Pass 50 marks

SVDP - ANZJANI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

13949 li għamilt fl-14 ta' Frar, 2000?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-kriterji li jitqiesu biex anzjani jidħlu f'San Vinċenz de Paule huma hekk: i. dawk li m'għandhomx carers; ii. każi soċjali li qed jokkupaw sodod fl-Isptar ta' San Luqa; iii. persuni fil-komunita' li t-tobba jew social workers jindikaw li huma każi ta' urġenza; iv. persuni li għandhom aktar minn 75 sena; v. każi li l-bord ta' l-ammissjoni jiddikjara li l-każ huwa ġenwin u jirrikjedi ammissjoni urġenti.

Il-kriterji li jitqiesu biex anzjani jidħlu f'id-djar residenzjali huma hekk:

i. persuni li jkollhom 'il fuq minn 60 sena.

Prijorita' tingħata lil dawk li għandhom eta' avvanzata; ii. homeless (meta ma jkunx hemm alternattiva oħra); iii. kundizzjonijiet mediċi u/jew soċjali li jqiegħdu l-applikant fi stat ta' riskju; iv. meta l-applikant ikollu ftit jew xejn caring support u/jew meta l- carers ma jistgħux ikomplu jieħdu ħsieb l-applikant; v. kundizzjoni tad-dar ta' l-applikant tkun fi stat perikoluż jew substandard.

Il-kriterji li jitqiesu biex anzjani jingħataw is-servizz tal-home help huma hekk:

Prijorita' tingħata lil dawk li għandhom eta' ta' 85 il fuq; ii. persuni li jgħixu waħedhom; iii. persuni li m'għandhomx support adegwat tal-familja; iv. persuni b'diżabilita' u persuni b'mard terminali - cancer.

Il-waiting lists huma hekk:

San Vinċenz de Paule 490 Djar Residenzjali 699 Servizz tal-home help 92

PULIZIJA - QORMI - PARKING

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid meta se jittieħdu l-passi biex fi Triq l-Imdina, Ħal Qormi, wara l-hockey club, ma jibqax isir parking ta' heavy vehicles mal-bankina ta' djar residenzjali li jlaħħqu sal-gallariji tagħhom, b'riskju għas-sigurta' tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari nru.