MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 91 Il-Ġimgħa, 11 ta' Lulju, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 91

Il-Ġimgħa, 11 ta' Lulju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.02 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ġimgħa, 11 ta' Lulju, 1997

WERREJ MINUTI 499

PETIZZJONI 499

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 499

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 508

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

MOZZJONI SABIEX TITWAQQAF IL-KUMMISSJONI NAZZJONALI

TAT-TEKNOLOĠIJA TA' L-INFORMATIKA (KONT.) 509

AĠĠORNAMENT 530

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 536

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 564

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 90 li saret fit-9 ta' Lulju, 1997 ġew konfermati.

PETIZZJONI

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Madam Speaker, xtaqt nippreżenta petizzjoni ffirmata minn 52 resident mill-area ta' City Gate, Valletta biex ikunu jistgħu jixtru l-proprjeta' li joqogħdu fiha.

Dawn ilhom jipprovaw jagħmlu dan għal iktar minn għaxar snin imma s'issa għad ma rnexxielhomx.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għall-mistoqsijiet.

L-Onor.

Joe Cassar.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

EURO-MED ENERGY FORUM

L-ONOR.

JOE CASSAR (f'isem l-Onor.

Joe Borg) staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l- Viċi Prim Ministru jgħidilna jekk Malta kenitx rappreżentata fil-laqgħa tal- Euro-Med Energy Forum li saret fi Brussels f'nofs Mejju li għadda?

Minn min kienet rappreżentata, x'ġie diskuss, x'pożizzjoni ħadet Malta fuq dak kollu li ġie diskuss u x'riżultati nkisbu?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru Mingħajr Portafoll) (f'isem il-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Fil-forum imsemmi sar kontribut mill-parteċipanti kollha lejn l-organizzazzjoni u l- ġbir ta' tagħrif kemm fuq livell nazzjonali kif ukoll fuq il-koperazzjoni fis-settur ta' l-enerġija bejn l-Unjoni Ewropea u s-sieħba l-oħra fil- Mediterran.

Fuq firxa wiesgħa t-tliet oġġetti speċifiċi li sar qbil fuqhom kienu:

a) l-istrutturar tal-koperazzjoni mnedija mit-twaqqif ta' networks reġjonali intra-amministrattivi u l-ġbir u bdil ta' data u djalogu ma' industrija relatata;

b) l-iżvilupp ta' mekkaniżmu trasparenti għall-appoġġ ta' proġetti fl- enerġija skond l-oġġettivi u proċeduri tal-MEDA; u

ċ) wegħda li l-ambjent jiġi rispettat f'dak kollu li għandu x'jaqsam ma' l-enerġija.

Għaldaqstant se jitwaqqaf djalogu permanenti li jinkorpora pjan ta' azzjoni li jinkludi ħolqien ta' workshops u possibbilment identifikazzjoni u twaqqif ta' xi proġetti fuq skala reġjonali.

MĠARR - PROVVISTA TA' L-ILMA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti raġuni għaliex fl-inħawi tas-Santi, l-Abatija u l-Iskrivit, Mġarr ir-residenti ilhom mingħajr ilma għal diversi ġimgħat u anke xhur?

X'passi konkreti qed jittieħdu biex dawn il-persuni jkollhom provvista adegwata ta' ilma matul ix-xhur kollha tas-sena?

Jista' jiġi assigurat li l-ilma mhux qed jasal għand dawn ir-residenti minħabba l-ħsarat jew inkella hux kawża ta' xi ħaġa oħra?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Ir-raġuni għal dan in-nuqqas fil-provvista ta' l-ilma f'dawn l-inħawi hija kanen qodma temporanji twal ħafna u mblokkati.

Il-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma qed tieħu ħsieb biex dawn il-kanen jinbidlu f'kanen permanenti fl-iqsar żmien possibbli.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, bħalma probabbilment jaf il-Ministru parti sostanzjali minn dawn il-pajpijiet qed jinbidlu u fil-fatt xi wħud diġa' nbidlu, pero' issa dawn in-nies ilhom erba' xhur ma jkollhom provvista' ta' ilma b'mod regolari.

Huwa fatt li parti mill-pajpijiet m'għadhomx tajbin, imma li xi kultant ikun hemm pressa qawwija jindika li l-problema mhijiex fil-pajpijiet infushom imma qiegħda x'imkien ieħor.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, jien m'iniex informat b'dak li qed jgħid l-Onor.

Interpellant u għalhekk qabel ma nirrispondih nixtieq nara l-affarijiet sewwa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, niġbed l-attenzjoni tal-Ministru li dawn ir-residenti qed ikollhom pressa qawwija darba fix-xahar u mbagħad jagħmlu erba' ġimgħat bla ilma.

Dan jindika li l-problema m'hijiex qiegħda fil-pajpijiet biss imma hemm ukoll problemi oħra.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ħadt nota ta' dak li qed jgħid l-Onor.

Interpellant u se nivverifika.

P.A. - XOGĦOL TA' KONSULENZA

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI (f'isem l-Onor.

Joe Farrugia) staqsiet lill- Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għamlitx xogħol ta' konsulenza lill-kunsilli lokali matul dawn l-aħħar 12-il xahar?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fiex kien jikkonsisti x-xogħol li sar u kemm kien l-ammont ta' fees li l-awtorita' tħallset mill-kunsilli lokali?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): L-Awtorita' ta' l-Ippjanar għamlet xogħol ta' konsulenza lill-kunsilli lokali matul dawn l-aħħar 12-il xahar kif hu msemmi hawn taħt:

a) Preparazzjoni ta' traffic management schemes lill-

1) Kunsill tas-Sannat li kien jikkonsisti fi tliet pjanijiet għall- ammont ta' Lm1,010.50; u lill-

2) Kunsill ta' l-iMsida li kien jikkonsisti fi pjan wieħed għall- ammont ta' Lm483.00.

b) L-awtorita' tat ħafna xogħol ieħor ta' konsulenza lill-kunsilli lokali li għalih ma tħallsitx u ċioe': 1) konsulenza mit-transport planning unit fuq pjanijiet tat-trasport u traffic management li jikkonsisti f'laqgħat regolari ma' diversi kunsilli.

2) konsulenza mill-environmental management unit kif hu dettaljat fil-lista li qed titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra; u

3) pjan lokali għall-Port il-Kbir fejn saru tmien laqgħat mal- kunsilli konċernati, pjan lokali għall-majjistral fejn saru 50 laqgħa mal-kunsilli konċernati u pjan lokali għall-portijiet tat-tramuntana fejn saru 15-il laqgħa ma' diversi kunsilli konċernati.

(Il-lista ta' xogħol qed titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra).

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, ma nafx jekk il-Ministru jistax jgħidli jekk l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħaditx sehem f'xi tip ta' konsultazzjoni jew inkella diskussjoni mal-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar dwar traffic control għaliex minn xi ftit ġimgħat 'l hawn f'San Pawl il-Baħar twaħħlu sinjali tat-traffiku li huma kontra xulxin u li ma jagħmlux sens.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, is-sinjali tat-traffiku mhux il-Planning Authority tidħol fihom imma t-Traffic Control Board.

Pero' nassumi li saru xi diskussjonijiet jekk kemm-il darba l-kunsill talab li jkun hemm laqgħa mal-Planning Authority.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, il-Ministru jista' jassumi li jrid pero' qed nistaqsih jekk jafx jew le li saru dawn id-diskussjonijiet.

Jekk ma jafx ma ġara xejn.

Jiena m'iniex qed nippretendi li jkun jaf x'diskussjonijiet għamlet il-Planning Authority mas-67 kunsill f'Malta!

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Iva naf li kien hemm ċerti laqgħat fejn kien hemm rappreżentanza tal-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar u naf li din il- materja issemmiet.

Naf ukoll li wara dik il-laqgħa se jittieħdu passi dwar dak il-każ tas-sinjali.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Naturalment jekk il-Ministru jaf li saret laqgħa u jaf li kellhom jittieħdu l-passi dwar dawk is-sinjali, jindika li din il- laqgħa saret.

Dan jindika wkoll li l-laqgħa saret wara li kienu twaħħlu s- sinjali għaliex altrimenti ma kienx ikun possibbli jiddiskutu s-sinjali u t- tgerfix li rriżulta minnhom.

Pero' li qed nistaqsi huwa jekk il-Planning Authority ħaditx sehem f'diskussjonijiet mal-kunsill jew inkella ma' xi assoċjazzjonijiet oħrajn qabel ma twaħħlu dawn it-tabelli?

ONOR.

JOE MIZZI: Lill-Onor.

Membru nista' ngħidlu li fuq l-agenda hemm mistoqsija parlamentari oħra dwar din il-materja u naħseb li l-Onor.

Debono Grech ikun jista' jagħtik spjegazzjoni aħjar.

UNIVERSITA' - INĠINIERA RIĊERKATURI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm postijiet nieqsa ta' inġiniera riċerkaturi fl-Universita' ta' Malta?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Fil-Fakulta' ta' l-Inġinerija ma kienx hemm stabilit il-post ta' inġinier riċerkatur.

Billi l-fakulta' qiegħda tagħmel riċerka u billi kien hemm approvazzjoni ta' proġetti taħt il-Protocol Taljan hemm il-bżonn għal għaxar inġiniera riċerkaturi temporanji.

Fil-preżent qegħdin isiru l-intervisti biex jimtlew ħamsa minn dawn il-postijiet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.Joe Cassar, mistoqsija supplimentari,

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna għaliex ħamsa u mhux għaxra?

Mhux aħjar li dawn l-affarijiet isiru malajr kemm jista' jkun, l- iktar jekk għandna għajnuna għalihom?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-Onor.

Interpellant għandu raġun jagħmel din il- mistoqsija għaliex għamiltha jien ukoll meta għaddewli din id-draft u tlabt aktar informazzjoni għaliex ħamsa u mhux għaxra.

(Interruzzjonijiet) Probabbli minħabba problema finanzjarja.

EDUKAZZJONI - KORSIJIET POST-SEKONDARJI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 5669 u t- tweġiba mogħtija fis-Seduta ta' l-4 ta' Ġunju, jista' l-Ministru jgħid kemm mill-156 student li ma komplewx il-kors post-sekondarju għamlu hekk għax sabu xogħol?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-iskejjel ma jżommux record tar-raġunijet għaliex studenti individwali jħallu l-iskola - u dan huwa żball fil-fehma tiegħi.

Għaldaqstant huwa diffiċli li tagħti ċifra eżatta ta' kemm mill- istudenti li ma jkomplux il-kors post-sekondarju jagħmlu hekk għax ikunu sabu x-xogħol.

Naħseb li għandna nsegwu aħjar x'jiġri mill-istudenti li jagħżlu li ma jkomplux jistudjaw.

U naħseb li hemm bżonn ta' tracer studies f'dan il-qasam.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Minbarra t-tracer studies - dan aktar suġġeriment milli mistoqsija - naħseb li l-eżerċizzju jista' jsir flimkien mal- ministeru tal-ħarsien soċjali għax l-ETC għandha l-istatistika.

Safejn naf jien xi

drabi sar u, għalkemm din mhux bilfors tkun eżatta, bejn wieħed u ieħor wieħed ikun jaf x'qed jiġri.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien napprezza s-suġġeriment tal-kollega tiegħi u se naraw fejn nistgħu naslu b'dan is-suġġeriment - u oħrajn ukoll - biex inkunu nafu aħjar x'qed jiġri miż-żgħażagħ wara li jispiċċaw mill-iskola.

SKEJJEL - SKOLA JOHANN STRAUSS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk it-tagħlim li se jsir fil-master classes tal-vjolin fl-Iskola tal-Mużika Johann Strauss bejn l-4 u t-18 ta' Lulju huwiex se jingħata b'xejn jew bi ħlas?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-parteċipazzjoni ta' l-istudenti fil-master classes tal-vjolin fl-Iskola tal-Mużika Johann Strauss f'Lulju se jkun mingħajr ħlas.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Tista' tgħidli kemm se jipparteċipaw studenti f'dawn il-klassijiet?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Issa nistaqsi għal din l-informazzjoni u mbagħad ngħaddiha lill-Onor.

Interpellant.

ĦAMRUN - VICTOR TEDESCO STADIUM

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Jean Pierre Farrugia) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Gvern jieħu ħsieb li jitkompla l-wiring tal-boundary wall tal-Victor Tedesco Stadium fil-Ħamrun?

Kemm intnefqu flus mill-fondi pubbliċi matul is-snin biex seta' jsir dan l-istadium, sena b'sena?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ix-xogħol fuq il-Victor Tedesco Stadium fil- Ħamrun kien inbeda mill-amministrazzjoni preċedenti u fil-fatt ilu jkaxkar għal dawn l-aħħar għaxar snin.

Matul dan iż-żmien kollu kien hemm xi xogħol ukoll li ma sarx kif suppost jew inkella tħalla nofs leħja, bħax- xogħol indikat mill-Onor.

Interpellant.

Fuq dawn ta' l-aħħar kien intlaħaq ftehim fi żmien il-Gvern preċedenti mal-kumitat ta' tmexxija biex ix- xogħlijiet li kien baqa' kellhom jitlestew mill-kumitat.

Minkejja dan il- ftehim li sab, dan il-Gvern ġdid xorta qed ikollu taħdidiet fuq in- nuqqasijiet li jeżistu u qed jagħti l-għajnuna neċessarja biex dan isir.

Ta' min jirrimarka illi dan ix-xogħol kaxkar għal tul ta' żmien li matulhom kien hemm żidiet fil-prezzijiet biex in-nefqa dejjem baqgħet tiżdied.

Sal-lum diġa' ntnefqu aktar minn nofs miljun lira fuq dan il- proġett kif se nsemmi sena b'sena:

| | LM | |1987 | | | |13,472 | |1988 | | | |12,524 | |1989 | | | |52,359 | |1990 | | | |28,954 | |1991 | | | |50,183 | |1992 | | | |101,380 | |1993 | | | |72,015 | |1994 | | | |107,430 | |1995 | | | |66,600 | |1996 | | | |20,100 | |1997 | | | |1,741 | |TOTAL |LM526,758 |

Ta' min jgħid ukoll li baqa' Lm6,704.20 li għadhom ma tħallsux u għad hemm xi kontijiet li sa llum għadhom ma nġabrux.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jista' l-Ministru jgħidilna jekk il- ministeru jgħinx grounds oħra li jinsabu mferrxin mal-pajjiż?

Hemm xi ħsieb li l-ministeru jgħin lil dawk il-persuni li qed imexxu l-grounds?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fil-ministeru jaslu diversi talbiet minn inħawi differenti ta' Malta u Għawdex għall-manutenzjoni tal-grounds u fejn nistgħu nippruvaw ngħinuhom.

Fil-fatt matul ix-xhur li għaddew kien hemm każi fejn sar xogħol f'areas differenti.

Wieħed jittama li malli fix-xhur li ġejjin ngħaddu dawn il-faċilitajiet lill-clubs u lill- organizzazzjonijiet sportivi, din it-tip ta' manutenzjoni tkun tista' tibqa' ssir fuq bażi regolari u mhux b'mod sporadiku, kif qed isir issa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Filwaqt li jien nifhem id-diffikultajiet tal- Ministru, jista' jgħidli jekk kull talba tiġix meqjusa on its sole merits?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Hekk qiegħed isir pero' naħseb li m'huwiex tajjeb li jsir hekk għaliex it-talba ta' min ikollu l-qaddisin tiġi milqugħa u min ma jkollux qaddisin joqgħod jistenna jew jistenna l-bidla sakemm xi darba jkun hemm ministru min-naħat tiegħu!

P.A. - ĦLAS TA' DPF U ISC

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

George Pullicino) staqsa lill- Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'kien id-dħul ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar minn ħlasijiet għal DPF u ISC ta' applikazzjonijiet ġodda f'Ġunju 1996 u Ġunju 1997?

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Ambjent): Il-flus li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar irċeviet fi ħlasijiet għal DPF u ISC għax-xhur ta' Ġunju, 1996 u Ġunju, 1997 huma dawn:

| |Ġunju '96 |Ġunju '97 | | |Lm |Lm | |DPF | 99,309 | 83,112 | |ISC |121,295 |118,581 |

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Waħda mis-sistemi li ilha tintuża mill-Planning Authority, prattikament mit-twaqqif tagħha, hija li jekk persuna għal xi raġuni jew oħra tagħmel applikazzjoni li tkun differenti minn dik ta' qabel fuq l-istess sit, din ikollha terġa' tħallas parti - jew l-istess somma - mid-DPF u l-ISC.

GĦalhekk jikkonsidra l-Ministru li l-ħlasijiet li jkunu saru jinqatgħu mill-ħlasijiet li mbagħad ikun mitlub li jerġa' jagħmel l- applikant.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jien inħoss li jekk kemm-il darba wieħed ikun qed jagħmel applikazzjoni totalment differenti, din għandha tkun ittrattata bħala applikazzjoni differenti.

Pero' jekk kemm-il darba dawk l-affarijiet li jkunu komuni - bħal komunikazzjoni mas-servizzi - ikunu diġa' mħallsin, allura dawn jitqiesu li jkunu mħallsin diġa'.

Iżda jekk kemm-il darba qegħdin nitkellmu fuq alterazzjoni fl-applikazzjoni oriġinali, nemmen li għandu jkun hemm konsiderazzjoni tal-flus li jkunu mħallsin minn qabel.

Pero' dawn huma affarijiet li għadhom qegħdin jiġu diskussi u nispera li jkun hemm anke żviluppi fuqhom fl-emendi li se nagħmlu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jiena m'iniex qed ngħid li jekk bniedem ikun ħallas Lm100 meta għall-applikazzjoni l-ġdida suppost iħallas Lm200, allura dan ma jħallas xejn.

Dan għandu jħallas il-Lm100 differenza bejn it- tnejn, imma kultant jiġri wkoll li jintalbu l-Lm200 mingħajr ma tinqata' l- Lm100.

Dan huwa l-punt li qed nagħmel jien għax nemmen li d-differenza biss għandha titħallas u mhux l-ammont kollu.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-punt tal-kollega tiegħi nifhmu u huwa jifhem bħali li kultant anke jkun hemm diskussjonijiet u nuqqas ta' qbil rigward kemm għandu jkun il-ħlas u l-ammont dovut.

Pero' rigward dak li qal li għandha titħallas id-differenza jekk kemm-il darba wieħed ikun irid ikabbar il-proġett jew inkella jrid iżid xi sular jew tnejn, naħseb li dan huwa kumment li jagħmel ħafna sens u wieħed jara li jimxi f'dik id-direzzjoni.

MDC - FONDI VVOTATI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Borg) staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid kemm mill-fondi vvotati għall-1997 għall-Korporazzjoni Maltija ta' l- Iżvilupp ntnefqu sat-30 ta' Ġunju, 1997?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l- Industrija): Mill-fondi vvotati għall-1997 għall-Korporazzjoni Maltija ta' l-Iżvilupp, il-ministeru tal-finanzi avvanza s-somma ta' Lm875,000 lill- Korporazzjoni Maltija ta' l-Iżvilupp sat-30 ta` Ġunju, 1997.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jista' l-Ministru jgħidilna dan l-ammont x'persentaġġ tal-vot intenzjonat għas-sena kollha jirrappreżenta?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li m'għandix l-informazzjoni meħtieġa nitlob lill-kollega tiegħi biex jagħmel mistoqsija bil-miktub ħalli tingħatalu risposta.

GĦALLIEMA - BURSARIES

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Michael Bonnici) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm għalliema attendew bursaries tal-Kunsill ta' l-Ewropa minn Jannar 1997 'il hawn?

Kemm kien hemm għalliema li attendew dawn il-bursaries fl-aħħar ħames snin, sena b'sena?

Għalliema mill-iskejjel tal-knisja u mill-iskejjel privati jistgħu jibbenefikaw minn dawn il-bursaries?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: In-numru ta' għalliema li attendew bursaries tal- Kunsill ta' l-Ewropa fl-aħħar ħames snin hu kif se nsemmi: 1993 - 16 1994 - 24 1995 - 16 1996 - 13 1997 - 7 (sal-ġurnata ta' llum)

Il-boroż ta' studju huma miftuħa għall-iskejjel kollha kemm tal-gvern, kif ukoll tal-knisja u l-iskejjel privati.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Peress li mir-risposta li ngħatat m'għandniex ħjiel għal liema suġġetti kienu l-bursaries li attendew dawn l-għalliema, jista' l-Ministru jagħti xi indikazzjoni dwar dan?

Jista' jkun il-każ li l- ministeru jipprova jħeġġeġ l-għalliema ħalli jattendu xi bursary partikolari jekk tkun available?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Hawnhekk għandi l-lista kollha ta' min attenda dawn il-bursaries bejn l-1993 u l-1997 u f'liema suġġett.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jista' l-Ministru jqiegħed din il-lista fuq il-Mejda tal-Kamra.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' għalliema li attendew bursaries tal-Kunsill ta' l-Ewropa bejn l- 1993 u l-1997.

Naħseb li l-mistoqsija li staqsa l-Onor.

Galea dwar jekk isirx ippjanar u liema jkunu s-suġġetti li għalihom l-għalliema jattendu dawn il-bursaries hija aktar importanti.

Naħseb li f'dan il-qasam ma jsirx ippjanar serju biżżejjed u għalhekk irridu naraw li l-persuni li nibagħtu jitħarrġu fl- oqsma li jkollna bżonn.

SKEJJEL

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn skejjel tal-gvern, tal-knisja u privati ġo Malta u Għawdex u jgħidilna ta' liema kategorija huma, jiġifieri primary, secondary, trade, kindergarten, eċċ?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari Nru. 497 mogħtija f'Seduta 8.

SKEJJEL - COMPUTERS

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-ordni għax-xiri ta' computers għall-iskejjel primarji għas-sena d-dieħla saritx jew le?

Jekk iva, mingħand min se jinxtraw u kemm huwa l-prezz globali għal dan ix-xiri?

Dan huwa l-istess kuntrattur tas-sena l-oħra?

Il-prezz ivarja minn tas- sena l-oħra?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-ordni għax-xiri ta' computers għall-iskejjel primarji għas-sena d-dieħla għadha ma saritx għax il-bord tal-kuntratti għadu għaddej bl-aġġudikazzjoni tat-tender u għalhekk id-domandi l-oħra ma jreġux.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Helen D'Amato, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Jista' l-Ministru jassigura li sa Settembru dawn il-computers ikunu stallati ħalli, per eżempju, studenti tat-tieni klassi tal-primarja jkomplu bix-xogħol li kienu qed jagħmlu s-sena ta' qabel?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-Onor.

Membru m'għandhiex għalfejn tinkwieta għax il-computers hemm se jkunu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jekk għandu t-tagħrif hawnhekk, jista' l-Ministru jgħidilna bejn wieħed u ieħor kemm għad baqa' computers x'jidħlu?

Il-Ministru responsabbli mit-trasport qalli li għad baqa' 10,000 pero' ma nafx jekk il-Ministru ta' l-Edukazzjoni jaqbilx miegħu.

(Interruzzjonijiet) Naħseb li se jeħodhomlu bil-karozza!

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Naħseb li l-Ministru kien qed iżid magħhom il- makni elettroniċi tal-biljetti li kellhom jidħlu fil-karozzi tal-linja u ma daħlux!

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Interpellant m'hemmx għalfejn jagħmel mistoqsija bil-miktub għax beħsiebni nġiblu l-informazzjoni sħuna!

ONOR.

CENSU GALEA: Ma naħsibx li għandna bżonn risposti sħan, biżżejjed għandna l-arja sħuna!

WSC - SERVIZZI

L-ONOR.

CENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Psaila Savona) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6525 - oriġinarjament saret lill- Ministru tal-Finanzi u Kummerċ - u ċioe' billi f'ċerti media ġie rrapportat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qed iżżid il-prezz għal servizzi li hi qed tagħti lill-konsumatur bejn 18% u 188% fuq dak li qed jiġu lilha, jista' l-Ministru jekk jogħġbu jikkonferma jew jiċħad dan?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nista' niżgura lill-Onor.

Interpellant illi minn Ottubru 1996 sal-lum il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma ma żiedet l-ebda prezz għas-servizzi li tagħti lill-konsumaturi.

Nixtieq inżid li ħadna miżuri biex innaqsu l-prezzijiet.

Fil-fatt id- deposit ta' Lm100 li kien jintalab qabel lill-konsumatur biex isirulu xogħlijiet ta' l-ilma, issa naqqasnih għal Lm75.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Peress li l-kontijiet bdew jintbagħtu f'perijodu ta' żmien inqas twil, il-Water Services Corporation kif irregolat il-kwestjoni ta' konsum li jkun sussidjat?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Is-sussidju fuq il-kont ta' l-ilma ma jiddependix mill-perijodu ta' żmien imma jiddependi min-numru ta' persuni li jkun hemm f'kull household.

Għalhekk jekk ivarja n-numru ta' persuni l-konsumatur huwa tenut li jinforma lill-korporazzjoni.

Issa ħa ngħid xi ħaġa dwar il-kwestjoni l-oħra li qajjem il-kollega l-ieħor li l-kontijiet qed jintbagħtu iktar malajr.

Kif għidt drabi oħra, kien hemm problema fil-billing system tal- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, bil-konsegwenza li l-kontijiet damu biex inħarġu għal ħafna u ħafna xhur.

F'Ottubru ta' l-1996 kien hemm backlog qawwi ta' aktar minn sena.

Waħda mill-affarijiet li għamel il-bord il-ġdid tal-korporazzjoni kien li jagħti kas li dan il-backlog jiġi eliminat.

Huwa ovvju li minħabba l-backlog, il-cashflow tal-korporazzjoni - kemm ta' l-ilma kif ukoll tad-dawl għax dawn ikunu fl-istess kont - kien qed ibati ħafna.

Fil-fatt il-ħidma tat riżultati pożittivi fis-sens li issa laħħaqna mal-backlog kollu li kien hemm.

Irrid ngħid ukoll li f'dawn l-aħħar xhur minħabba l-mod effiċjenti li bih kienu qed jinġabru l-flus il- cashflow tal-korporazzjoni rdoppjat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jien naħseb li din hija kwestjoni ta' consumption kontra ż-żmien u allura nemmen li jekk il-kontijiet qed jintbagħtu iktar ta' sikwit - minħabba li kien hemm perijodu ta' żmien fejn il-kontijiet ma kenux qed jintbagħtu - wieħed għandu jagħmel tajjeb għal dan il-fatt.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nerġa' ngħid li s-sussidju huwa marbut man-numru ta' persuni li jkun hemm fil-household.

Issa ovvjament in-numru ta' units jirrifletti n-numru ta' persuni li jkun hemm fil-household.

Dik hija maħduma fuq bażi ta' sena.

Issa l-kontijiet huma marbuta ma' perijodu partikolari.

Per eżempju, jekk persuna f'sena għandha - biex nagħmluha faċli - 40 unit fully subsidised, jekk il-kont jintbagħat għal tliet xhur, li huwa kwart ta' sena, ikollok għaxar units issussidjati.

Jiġifieri l-kont minnu nnifsu jirriferi għal perijodu partikolari u sussidju ma titlef xejn għax fil-kont ikun hemm miktub mil-liema perjodu sa liema perjodu jkopri.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jista' l-Ministru jgħidilna kif fil- fatt il-korporazzjoni tara li l-ħsarat li jkollha rrapportati jissewwew malajr u bis-serjeta'?

Hemm diversi każi fejn l-ilma jibqa' ħiereġ għal diversi ġranet, jekk mhux għal ġimgħat ukoll.

X'tip ta' tiswija jagħmlu effettivament in-nies li jsewwu is-sistema tal-mains?

X'jagħmlu fuq it- toroq?

GĦal darba oħra nerġa' nistaqsi meta se tingħata wiċċ ġdid dik l-imbierka triq, il-main road ta' San Pawl il-Baħar, li ilu jingħad li se tingħata wiċċ ġdid minn wara li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għamlet il- pajpijiet?

MADAM SPEAKER: Il-Ministu.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, ngħidha mill-ewwel li ma jien sodisfatt xejn bis-servizz li qed tagħti l-korporazzjoni fejn jidħlu rapporti ta' leakages.

Huwa veru li qed jgħid l-Onor.

Membru, li dawn idumu wisq biex isewwu l-ħsarat li jkunu rrapportati.

Pero' rrid ngħid ukoll li mhux l-ewwel darba li jsiru rapporti ta' ħsarat fuq mains u mbagħad jinstab li mhux veru jkun hemm il-ħsarat, jiġifieri jkunu rapporti foloz.

Nispera u nittama li maż-żmien il-korporazzjoni tagħmel sistema li permezz tagħha meta jiġi rrapportat li hemm xi leakages, dawn jiġu rranġati jekk jista' jkun fi żmien ftit sigħat.

L-Onor.

Membru staqsa fuq ir-re-instatement tat-toroq wara li jsiru r- repairs.

Sa ftit tal-jiem ilu din kienet qed issir mill-ħaddiema tal- kuntrattur.

Is-sistema kienet li joħroġ period contract biex isir re- instatement fit-toroq wara li jsiru r-repairs meħtieġa.

Hija sistema li l- esperjenza għallmitna li ma tantx hija effiċjenti.

Qabel niftakru li sa ftit żmien ilu dan ix-xogħol kien jagħmlu d-Dipartiment tat-Toroq.

Meta kien hawn id-Dipartiment tat-Toroq, erba' jew ħames snin ilu, ma kienx ikollna t-tip ta' ilmenti - ġustifikati ngħid jien - li qed ikollna llum meta jagħmlu re-instatement il-kuntratturi.

Minkejja li l-kuntratturi huma marbuta li jagħmlu tip ta' re-instatement li huwa tajjeb u li l-wiċċ tat- triq iħalluh fi stat tajjeb, effettivament dan mhux qed isir.

Allura wara diskussjonijiet li saru bejn il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma u d- Dipartiment tat-Toroq ġie deċiż li jsir bħalma kien isir qabel - u kien isir b'riżultat tajjeb - cioe' li r-re-instatement tat-trinek li jsiru fit- toroq jerġa' jibda jagħmilhom id-Dipartiment tat-Toroq.

Jiġifieri meta jsiru xogħlijiet fit-toroq u tinfetaħ xi trinka l-korporazzjoni tavża lid- Dipartiment tat-Toroq li sar dak ix-xogħol u dawn minnufih jieħdu ħsieb li jirranġaw dik it-trinka.

MADAM SPEAKER: Il-ħin tal-mistoqisjiet skada.

Tqegħid ta' Karti.

Il- Ministru Karmenu Vella.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

KARMENU VELLA (Ministru tat-Turiżmu): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Ir-Rapport Annwali u Accounts ta' l-Organizzazzjoni Nazzjonali tat- Turiżmu għas-sena 1996; u

Statistika dwar it-turiżmu għas-sena 1996 maħruġ mill-Organizzazzjoni Nazzjonali tat-Turiżmu.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Madam Speaker, f'isem il-Ministru tas-Saħħa u Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' spiżeriji privati f'Malta u Għawdex u lista li turi l- applikazzjonijiet għal spiżeriji ġodda, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7113.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

L-Onor.

Louis Galea.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

MOZZJONI SABIEX TITWAQQAF IL-KUMMISSJONI NAZZJONALI TAT-TEKNOLOĠIJA TA' L- INFORMATIKA (KONT.)

Ikompli mid-9 ta' Lulju, 1997

ONOR.

LOUIS GALEA: Sinjura President, nibda billi fil-qosor nirrikapitola l-punti li għamilt fis-seduta ta' nhar l-Erbgħa.

Fl-ewwel parti ta' l-intervent tiegħi kont għidt li meta niġu biex nagħmlu kummissjoni nazzjonali, biex veru jkun jistħoqqilha li tkun kummissjoni nazzjonali, huwa importanti li jkun hawn proċess ta' konsultazzjoni vera u ġenwina ma' kull min hu involut f'dan is-settur.

Din il-konsultazzjoni għandha ssir ma' dawk li huma fis-settur pubbliku, ma' dawk li huma fis- settur privat u anke ma' għaqdiet volontarji u tredjunjonistiċi.

Fil- fehma tiegħi - naħseb li fil-kultura ta' pajjżna dan huwa importanti - għandu jkun hemm ukoll affjatament u konsultazzjoni ma' l-Oppożizzjoni, speċjalment f'qasam fejn huwa ċar li se jkun hawn qbil.

Punt ta' dettal li l-aħħar darba ma semmejtux, huwa dwar l-isem, jiġifieri jekk hux iktar preċiż li wieħed jitkellem dwar "teknoloġija ta' l-informazzjoni" flok "teknoloġija ta' l-informatika".

Jien informat li t-terminoloġija l-iktar preċiża u li fiha tiġbor iktar it-tifsira tax-xjenza tat-teknoloġija ta' l- iskoperti li għandna f'dan il-kamp, hija "teknoloġija ta' l- informazzjoni".

Punt ieħor li tkellimt fuqu huwa li l-Oppożizzjoni tqis li l-persuni li ġew magħżula għal dan ix-xogħol huma persuni li għandhom kompetenzi validi u li fil-ġabra tagħhom aħna nappoġġawhom u nixtiequ li jkollhom l-akbar suċċess.

Peress li m'aħniex qegħdin nitkellmu fuq xi qasam li huwa ta' xi teknika speċifika, jew ta' xi settur speċifiku, imma proprju qegħdin nitkellmu fuq qasam li l-implikazzjoni tiegħu tolqot il-ħajja kollha kemm hi tal-poplu tagħna u dwar dak kollu li huwa fundamentali għall-ġejjieni tal-poplu fid-dinja tal-lum, kienx forsi jkun aktar jagħti saħħa lil din il-kummissjoni kieku ċ-chairman tagħha kellu jkun ministru fil-Kabinett, ministru li għandu linja diretta mal-Gvern u allura fejn jersaq qed jersaq bl-istatura ta' ministru.

B'hekk il-Gvern ikollu persuna diretta minn tiegħu li proprju hija nvoluta, għaliex naħseb li dan huwa settur illi l- Gvern - kif nispjega aktar tard - għandu rwol importanti x'jilgħab f'dak li huwa leadership u f'dak li huwa empowerment tal-pajjiż.

Il-punt l-ieħor li għamilt fuq din il-mozzjoni kien dwar ir-rwol taċ- chief executive.

Jien jidħirli li meta jkollok kummissjoni, aħjar li wieħed jagħti liċ-chief executive aktar leeway x'ħin jiġi biex jagħżel l- esperti li jridu jappoġġawh u x'ħin jiġi biex ilaħħam l-istruttura li trid timplimenta u li trid twettaq.

Jista' jkun hemm ċerta diffikulta', sakemm ma jkunux ħaġa waħda, meta jkollok kap eżekuttiv illi għall-appoġġ tal- personnel se jkun jiddependi mill-organizzazzjoni l-oħra, li hija l-MITTS, illi trid tirrekluta hi lil dawn il-persuni.

Imbagħad għamilt punt ieħor fejn għidt li wieħed irid joqgħod attent ħafna li f'qasam li għalina huwa pjuttost ġdid, fejn in-numru ta' nies addestrati u kompetenti huwa ftit - naf li għandna capability fis-settur pubbliku imma naħseb li hemm capability akbar fis-settur privat - irid jara li l-grupp ta' esperti li jifformaw din il-kummissjoni, ġaladarba l-pariri u d-deċiżjonijiet tagħhom jistgħu jiddeterminaw l-iżvilupp anke ta' l- industrija lokali tat-teknolġija ta' l-informazzjoni, ikollhom gwida ċarissima ħafna biex jiġu evitati konflitti ta' interess li, f'dan il-kamp, aktar kemm jgħaddi ż-żmien aktar jista' jkun li jikbru.

Imbagħad għamilt il-punt fuq livell ta' konċett u kont qiegħed ngħid illi lkoll kemm aħna - naturalment issa qed nafdaw lil din il-kummissjoni biex tgħinna nimxu 'l quddiem - irridu inpoġġu ċerti objettivi u ċerti kriterji quddiemna.

Jien ili nsostni - isostniha anke l-Ministru - li huwa ċar li din ir-rivoluzzjoni soċjo-ekonomika u teknoloġika, li aħna dħalna fiha issa - ormai dalwaqt inkunu ilna għaddejjin minnha bħala dinja, biex ngħidu hekk, ċertu numru ta' snin - se tbiddel il-mod ta' kif naħdmu, kif nipproduċu u kif niġġeneraw il-prosperita'.

Hekk kif fid-dinja illi ħerġin minnha, id-dinja tar-rivoluzzjoni industrijali, żviluppaw l-movimenti ta' l- istrata soċjali differenti - fejn kellna dawk li huma ta' fuq u dawk li huma ta' taħt u dawk li għandhom u dawk li m'għandhomx, in-north li huwa żviluppat u s-south li m'huwiex żviluppat - u wara li kważi konna bdejna ħerġin minnha b'ħafna mekkaniżmi ta' awareness kulturali, edukattiv u soċjali - mhux l-inqas anke bl-interventi tal-welfare state u ta' l- assistenza soċjali, bil-miżuri li ġew introdotti nistgħu ngħidu mill-aħħar gwerra 'l hawn - issa erġajna qegħdin naffrontaw dan il-periklu.

Allura wieħed mill-punti prinċipali li min jaħdem f'dan il-kamp irid iżomm il-ħin kollu quddiem għajnejh fil-miżuri li jkun qed jieħu, fil-proposti, fl- ippjanar u fil-mod kif isieħeb lill-kommunita' kollha kemm hi, huwa illi din l-istrateġija tkun aċċessibbli b'mod universali, tkun aċċessibbli għal kulħadd, għax inkella l-prezz li nħallsu soċjalment ikun prezz qares ħafna.

Sinjura President, riflessjoni oħra li nagħmel hija li s-suġġett tat- teknoloġija ta' l-informazzjoni mhux biss ġab rivoluzzjoni, taqliba, u evoluzzjoni li ma konniex nimmaġinaw fis-setturi kulturali, soċjali, ekonomiċi u tal-komunikazzjoni u ġab id-dinja villaġġ globali, imma qed iħalli mpatt qawwi ħafna fuq ir-realtajiet politiċi.

F'dan is-sens naħseb li wieħed irid jara l-importanza tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni fuq ir- realta' politika li qed ngħixu, ir-realta' politika lokali, għaliex id- demokrazija sal-lum kienet demokrazija rappreżentattiva, demokrazija li f'ċertu sens, per necessita', kienet tfisser li l-poplu jivvota perjodikament biex jagħżel lir-rappreżentanti tiegħu, jiġifieri demokrazija li fiha l-komunita' tesprimi x'tixtieq, l-għażliet li trid tagħmel u x'inhuma l-valuri li trid tmexxi 'l quddiem billi tagħżel ir-rappreżentanti tagħha - fil-każijiet tagħna u ta' ħafna pajjiżi oħrajn - permezz ta' għażliet ta' partiti politiċi.

Issa qegħdin naraw, anke f'pajjiżna, kemm din id-demokrazija qiegħda ssir aktar diretta u aktar parteċipattiva.

Dan mhux biss permezz tal-mezzi tal-komunikazzjoni u permezz tal-pluraliżmu fix-xandir - illi l-protagonista tiegħu kien il-Partit Nazzjonalista fil- gvern billi firex u fetaħ il-kanali tal-komunikazzjoni tal-media għall- parteċipazzjoni tal-pubbliku; mhux il-għaliex wasalna t-triq kollha li għandna naslu, jew li dak li qegħdin nagħmlu qegħdin nagħmluh tajjeb daqskemm suppost nagħmluh - imma issa deħlin ukoll fil-fażi fejn it- teknoloġija ta' l-informazzjoni tagħmel possibbli wkoll li l-komunita' tkun tista' tfisser il-fehmiet tagħha, l-għażliet tagħha, anke b'din il- faċilita' li għandna għad-dispożizzjoni tagħna.

Meta wieħed allura jżomm anke din il-perspettiva quddiem għajnejh, illi hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq teknoloġija li se tinfluwixxi wkoll fuq l-iżvilupp tad-demokrazija fil- komunita' tagħna, fis-soċjeta' tagħna, allura huwa importanti ħafna illi sa mill-bidunett din id-demokrazija parteċipattiva tibda tinħass anke fl- iżvilupp ta' l-istrateġija tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni għaliex hawnhekk wieħed jista' jgħid li din jista' javviċinaha minn żewġ toroq.

Wieħed jista' javviċinaha kif għamlu f'ċerti pajjiżi.

Id-dokument li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra li jismu "A Review of the National Strategy for Information Technology" li kien ippreparat minn kumitat apposta ppresedut minn Rena Balzan u Godfrey Vella, huwa biċċa xogħol tajba u biċċa xogħol li diġa' tagħti qafas ta' gwida.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, għandek bżonn extension.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nipproponi li jkompli jinstema'.

ONOR.

ANTON TABONE: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Louis Galea jkompli jitkellem.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

LOUIS GALEA: Niżżiħajr liż-żewġ naħat tal-Kamra ta' l-estensjoni.

Iva, Sinjura President, f'dan id-dokument hemm paragun bejn Singapore u Malta.

Forsi f'dan is-sens, Singapore adottaw dan l-approach, f'ċertu sens politiku, li l-istrateġija tagħhom ta' din it-teknoloġija ta' l- informazzjoni qabduha minn fuq għal isfel u mxew bit-top down approach.

Jien naħseb li jekk f'Singapore wieħed mexa f'din id-direzzjoni għal raġunijiet politiċi, kulturali u ta' ċirkostanzi li fihom jgħix il-poplu ta' dak il-pajjiż, hawn Malta għadna biċ-ċans li nimxu bl-approach oppost, jiġifieri from the bottom up approach, bid-demokrazija parteċipattiva u bil- kollaborazzjoni għaliex b'hekk wieħed mill-ewwel jevita r-resistenza li jkollu minn isfel.

Jiena naħseb li fis-snin li għaddew, anke fil-ħidma tal-Gvern Nazzjonalista f'dan il-kamp, ma naħsibx li kien hemm parteċipazzjoni biżżejjed - u kellna pockets ta' reżistenza - li jista' jkun ukoll li kienet dovuta għal dan l-approach ambivalenti.

Min-naħa trid isseħeb lil kulħadd, imma min-naħa l-oħra kien hemm ċertu attitudni ta' from the top down approach u meta jkollok ir-resistenza minn isfel, din ir- resistenza ittelfek, tisparpaljalek ir-riżorsi, tiddevjak u taħlilek il- ħin.

Naħseb li dan aħna ma naffordjawhx.

Raġuni oħra għaliex rridu nenfasizzaw dan l-aproach b'qawwa kbira hija li din it-teknoloġija ta' l-informazzjoni l-iktar faċli li tagħmel hija proprju n-networking, jiġifieri ssieħeb lill-parteċipanti kollha, u l- istake holders tista' ġġibhom on board proprju mill-bidu- nett tal-ħidma li wieħed ikun qiegħed jagħmel.

Għaliex nerġa' insostni li l-istrateġija trid tkun li l-benefiċċji jridu jkunu aċċessibbli għal kulħadd universalment u trid tkun waħda mill-istrumenti li biha aħna ntaffu l-emarġinazzjoni u l- aljenazzjoni.

F'dan il-kamp irid isir kollox bl-ikbar parteċipazzjoni u biex isir dan din trid tkun parti mill-kultura ta' kull min se jaħdem f'dan il-kamp, għaliex din hija xi ħaġa li fil-futur se tinfluwenza, mhux għada jew pitgħada jew ġimgħa oħra, b'mod qawwi l-mudelli demokratiċi li aħna ħaddimna sal-lum u allura biex ma jiġrux it-traġedji politiċi, biex ma jibqgħux barra ħafna mis-soċjeta', bilfors irridu li kulħadd ikollu din il- kapaċita', ikollu din il-literacy f'dan is-suġġett u dan irridu nagħmluh permezz tal-parteċipazzjoni.

Hemm ukoll aspett ieħor, Sinjura President, li naħseb tajjeb li kull min qed jaħdem fuqu jżommu quddiem għajnejh.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq xi ħaġa li żgur hija l-wirt ta' kulħadd.

M'aħniex qegħdin nitkellmu fuq l-użu tal-kapital ta' xi ħadd partikolari, għalkemm anke hemmhekk hemm x'wieħed jgħid dwar dak is-suġġett.

Imma hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq xi ħaġa li tappartjeni lill-bnedmin kollha, tappartjeni lill-komunita' kollha.

Naħseb li hawnhekk wieħed irid jenfasizza ħafna l-konċett tal- komunita'.

Nagħmel din l-enfasi fuq dawn l-affarijiet għaliex faċli li din it-teknoloġija ta' l-informazzjoni taljenana b'dak kollu li jleqq fiha.

Meta tmur quddiem computer u tkun ma' xi ħadd li jifhem, jibda jurik b'liema metodi ta' faċilita' jista' wieħed jidħol biex jikseb informazzjoni u għarfien mid-dinja kollha.

Hawnhekk irridu noqogħdu attenti - ħalli nistgħaġbu b'dawn l-affarijiet - u rridu nżommu quddiemna dawn il- kwestjonijiet fundamentali.

Naħseb li min qed jaħdem irid jifhem li iktar milli qegħdin nitkellmu fuq soċjeta' - u fl-opinjoni tiegħi l-kelma "soċjeta'" timplika ċertu ġerarkija, timplika ċerta stratefikazzjoni, għandek ċerti klassijiet biex ngħid hekk - iktar irridu nimbottaw 'il quddiem il-konċett ta' komunita' li hija entita' iktar orizzontali u iktar komuni, fejn għandek lil kulħadd flimkien, lill-fqar u s-sinjuri, dawk li għandhom kapaċitajiet kbar u dawk li għandhom inqas kapaċitajiet.

Għaliex hawnhekk qegħdin nittrattaw xi ħaġa li hija wirt tagħna lkoll fejn ħadd m'għandu xi jedd ta' esklussivita' fuq xi parti mill-ħidma li ssir f'dan il-kamp.

Qed nittrattaw il-kamp tan-knowledge, qed nittrattaw il- kamp ta' l-informazzjoni, ta' l-ideat u żgur li huwa wirt komuni għal kulħadd.

Hemm punt ieħor, Sinjura President, li għalina l-Maltin huwa ta' interess partikolari.

Dan huwa li permezz tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni, sar mill-iktar reali, mill-iktar possibbli u ħaġa mill-iktar konkreta li Malta veru jkollha n-niċċa tagħha fl-ekonomija globali fid-dinja li qed ngħixu fiha.

Jien bqajt niftakar, biex ma ngħidx bqajt impressjonat, meta xi tliet snin ilu mort l-iskola fejn imur it-tifel tiegħi u mal-bieb tal-klassi kellhom speċi ta' globu magħmul mit-tfal stess li qiegħed juri lid-dinja bi bnadar tal-pajjiżi kollha kemm huma u fuq dan il-globu kien hemm strixxa li fuqha kien hemm miktub "We are citizens of the world" Qed nitkellem dwar tifel ta' ħames snin li kull fil-għodu kien jidħol fil-klassi u jara dan il-globu fuq rasu li fuqu għandu miktub "We are citizens of the world".

Nafu li fl-iskejjel prinċipali l-istudenti ta' l-ewwel klassijiet diġa' qegħdin jiġu in touch ma' din it-teknoloġija u diġa' qegħdin jidħlu f'din id-dinja l-ġdida.

Jiena naħseb li hawn Malta qegħdin niżbaljaw għax m'aħniex nieħdu bis-serjeta' li jistħoqlu l-konċett li pajjiżna jista' verament isir ċentru rilevanti ta' servizzi fil-parti tad-dinja li aħna ngħixu fiha.

Fl-1990 jien kelli x-xorti li nikkompanja lill-ex-Prim Ministru, l-Onor.

Fenech Adami, fuq delegazzjoni fil-Far East.

Konna żorna l-Awstralja u konna morna Tokyo, il-Korea t'Isfel u Singapore.

Dak iż-żmien Singapore kienu qed jikkommemoraw it-tletin anniversarju mill-indipendenza u apparti l-laqgħa li kellna mal-Prim Ministru ta' dak iż-żmien, Lee Kuan Yew - u l- aħħar li kien qed jitkellem l-Onor.

Josef Bonnici fakkarna meta Lee Kuan Yew kien żar Malta u kien iltaqa' mal-mexxejja politiċi ta' dak iż-żmien; kien bniedem, kif kulħadd jaf, żbukkat u kien qalilna li sa minn dak iż- żmien kien ta' anke parir lill-Onor.

Perit Mintoff fuq it-Tarzna għax kien deherlu li t-Tarzna biex issir iktar kompetittiva kellha bżonn ċerti tibdiliet - kienu ħaduna naraw filmat, preparazzjoni ta' mass media li kienet saret apposta biex tfakkar l-anniversarju ta' l-indipendenza ta' Singapore.

Dan il-filmat kien intwera f'teatru mimli nies minn dik in-naħa tad-dinja, Ċiniżi, Ġappuniżi u Asjatiċi oħrajn li flimkien magħna kienu qegħdin jaraw din il-preżentazzjoni fuq screen kbir.

Ħaġa li laqtitni u mpressjonatni kienet li l-awtoritajiet ta' Singapore dehrilhom li jibdew din il-kommemorazzjoni ta' l-indipendenza b'silta mill-ewwel diskors li kien għamel Sir Thomas Stamford Raffles, l-ewwel Gvernatur Ingliż - nafu li Singapore kienet kolonja Ingliża - u mid-diskors tiegħu siltu din is- sentenza.

Il-Prim Ministru Malti, jien u d-delegazzjoni Maltija ma konniex nafu x'se naraw.

Il-film beda proprju b'din il-kwotazzjoni: "What Malta has been for the west, Singapore shall become for the east".

Gvernatur Ingliż fl- 1814 qiegħed jipproġetta l-politika li l-Gvern Ingliż ried isegwi ġewwa Singapore u biex ngħidu hekk fid-diskors mit-tron li għamel dak iż-żmien kien qal: "What Malta has been for the west, Singapore shall become for the east".

U laqatni ftit allura anke kif fir-"Review of the National Commission for Information Technology" li għandna quddiemna, jinġieb il- paragun proprju bejn Singapore u Malta.

Dan qed ngħidu għaliex nixtieq nenfasizza l-aspett li l-iżvilupp f'din it- teknoloġija ta' l-informazzjoni ma jistax ikun żvilupp li qiegħed isir biex sempliċement aħna nkunu konoxxenti ta' din it-teknoloġija.

Ma jistax ikun li dan l-iżvilupp aħna rriduh biex bejnietna nikkomunikaw b'faċilita' akbar, biex aħna nsiru aktar effiċjenti bejnietna, għaliex inkunu qegħdin nużaw Rolls Royce biex immorru mid-dar sal-knisja jekk nagħmlu hekk.

Jekk irridu niżviluppaw bis-serjeta' din it-teknoloġija ta' l-informazzjoni jrid ikollna viżjoni quddiemna.

Ma rridux nużawha sempliċement biex ngħidu li issa għandna l-faċilitajiet ta' l-internet u noqogħdu nikkomunikaw, imma nikkomunikaw għal liema skop?

Xi rridu nagħmlu bħala poplu?

Fejn se mmorru biex naqbdu din in-niċċa?

Hawn insemmu lil Singapore - hawn min isemmi l- Iżvizzera u min isemmi ħaġa u min isemmi oħra - u nsemmu mexxejja differenti ta' żmenijiet oħra.

Nagħmluha ċara li l-mexxejja politiċi Maltin dejjem kellhom din l-idea li ma jistax ikun li din il-pożizzjoni ġeopolitika tagħna ma tfisser xejn, li din sempliċement intefgħet hemmhekk b'kumbinazzjoni u nibqgħu ngħixu anke aħna b'kumbinazzjoni.

Irridu nagħmlu xi ħaġa minnha.

Gvern Nazzjonalista din fehemha, għamel enfasi fuqha u nvesta ħafna fiha, anke jekk mhux dejjem segwiha bil-konsistenza li fil- fehma tiegħi kien jistħoqqilha.

Naraw li l-Gvern Nazzjonalista mill-bidu nett, anke fl-ewwel diskors li kien għamel l-ex-Prim Ministru Eddie Fenech Adami fil-ftuħ tat-trade fair, meta kien għad ilu xahar prim ministru, kien fisser li fil-kalendarju ta' l- ekonomija Maltija din hija laqgħa ta' ċerta importanza.

Fil-fehma tiegħi kien fetaħ mill-ewwel b'iktar ċarezza, b'iktar impenn milli għamlu mexxejja ta' qablu din l-idea li aħna rridu nistabilixxu lill-pajjiż bħala ċentru ta' servizzi f'din in-naħa tad-dinja.

Din segwiha billi għamel investimenti kbar fil-qasam tal-komunikazzjoni, fil-qasam ta' l- infrastruttura, f'oqsma oħra ta' servizzi finanzjarji, servizzi bankarji, fis-servizzi tal-portijiet tagħna, fis-servizzi ta' l-avjazzjoni ċivili.

Ried li jiftaħ dawn it-toroq kollha, mhux sempliċement biex ikun fetaħhom imma biex proprju l-pajjiż ikun ċentru ta' servizzi.

U t-teknoloġija ta' l- informazzjoni dan tiffaċilitah u tagħtina opportunita' li ħafna mexxejja oħra qabel ma kellhomx.

Għalhekk jiena naħseb li mhux biżżejjed li sempliċement nagħmlu kummissjoni nazzjonali u ngħidulha li għandha tħejji u taġġorna din l-istrateġija nazzjonali, tissorvelja u tikkordina.

Jiena naħseb li nkunu qegħdin niżbaljaw jekk l-ogħla awtoritajiet ta' pajjiżna ma jagħtux id-direzzjoni lil din il-kummissjoni biex tkun tista' timraħ u tgħin lis-settur pubbliku u lis-settur privat biex nimmiraw għal xi ħaġa li hija forsi aktar ambizzjuża milli aħna nkunu lesti li naċċettaw.

Ikollna f'idejna ħaġa ta' potenzjal kbir, ta' opportunitajiet kbar, imma mbagħad minflok inkunu qegħdin neħduha bis-serjeta' nkunu qegħdin sempliċement nibdew nilagħbu biha.

Għal min iqanqal il-kwestjoni tad-daqs ta' pajjiżna, nafu li ċ-ċokon tagħna m'għandu tista' tgħid l-ebda rilevanza fid-dinja tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni.

Diġa' ntqal li sa ftit ta' żmien ilu l-kwestjoni tal- kobor tal-pajjiż, tal-kobor tal-popolazzjoni jew kemm ikollok kapital, kienu fatturi determinanti biex dak il-pajjiż ikun rilevanti fid-dinja, mentri llum mhux dak jgħodd.

Illum jgħodd kemm għandek poplu li huwa edukat, li huwa highly skilled, li huwa teknoloġikament konxju ta' kif jista' jisfrutta l-opportunita' tat-teknoloġija, jiddependi mill- infrastruttura - ħaġa li nerġa' ngħid f'dawn l-aħħar għaxar snin fil-pajjiż għamilna ċertu progress fiha, u jonqos ħafna iktar progress x'isir għax il- progress trid issostnih b'investiment kontinwu - u huma dawn l-affarijiet li fil-fatt se jiddeterminaw il-prosperita' ta' pajjiżna.

Sinjura President, f'dawn il-kwestjonijiet il-qies tal-pajjiż ma jgħoddx ħafna imma jgħodd ħafna ż-żmien u allura hija kwestjoni ta' urġenza.

Din hija mewġa ta' żviluppi li qiegħda sseħħ ġo pajjiżna, li tiftaħ numru ta' twieqi ta' opportunitajiet u aktar kemm jgħaddi ż-żmien aktar dawn it-twieqi jibdew jingħalqu.

Allura minkejja l-isforzi sostanzjali u validi li għamel il- Gvern Nazzjonalista ta' qabel u minkejja dak li qed isir issa, naħseb li qegħdin fil-periklu li t-twieqi ta' ħafna opportunitajiet li tbexxqu hemm ċans li jingħalqu peress li ż-żmien għaddej u jkun diffiċli ħafna li jerġgħu jinfetħu.

Hawnhekk m'iniex nirriferi biss għat-tieqa ta' opportunita' ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, li dwarha tkellmu tajjeb ħafna l-Onor.

Josef Bonnici u anke l-Onor.

Geroge Pullicino, imma wkoll għal opportunitajiet oħra.

Kien hawn mumenti meta fid-dinja ta' madwarna, fir-reġjun li ngħixu fih, inħolqu ċirkostanzi li stajna nużufruwixxu minnhom bħal, per eżempju, il-kriżi li kienet inqalgħet fil-Lebanon u l-kriżi li kienet inqalgħet f'Ċipru.

Ma nafx għaliex rari nagħrfu nisfruttaw tajjeb l-opportunitajiet li jkollna madwarna.

Jekk aħna qegħdin nipprovaw nagħmlu l-aħjar li nistgħu biex niżviluppaw dan is-settur - għaliex niddubita kemm qegħdin nagħmlu l-aħjar li nistgħu - hemm ħaddieħor li wkoll qiegħed jgħaġġel, kif qal tajjeb anke l-Ministru Bartolo.

Laqatni wkoll il-kumment tal-Ministru meta qal li kultant naħsbu li aħna biss nafu nagħmlu l-affarijiet u li tan- naħa t'isfel m'humiex avvanzati bħalna u ma jifhmux bħalna.

Qal ukoll li huwa żball kbir jekk naħsbu li dawn m'humiex kompetituri tagħna u m'humiex qegħdin anke huma jaħsbu fuq li qed jagħmlu.

GĦalhekk huwa importanti ħafna li ma ningħalqux u huwa importanti li jkollna dan l-atteġġament pero' barra minn hekk irridu nissieħbu anke ma' organizzazzjoniet barra dan il- pajjiż.

Jiena kultant nhewden, naħseb u nipprova nifhem il-pożizzjoni tal-Partit Laburista fil-gvern rigward l-Ewropa.

Hemm ħafna aspetti tagħha li tifhimhom u li fehemnihom għaliex fid-dinja mhux kollox sabiħ jew kollox ikrah.

Meta inti tiġi biex tidħol għal ċertu stat issib li d-dinja hija magħmula minn komplessita' ta' fatturi pożittivi u inqas pożittivi, imma meta bl-oġġettivita' kollha nipprova nagħsar x'jaqbel għal pajjiżna għadni qatt ma stajt nikkonvinċi ruħi li pajjiżna se jirbaħ xi ħaġa billi nibqgħu barra mill-Unjoni Ewropea.

Anke fil-kamp tat-teknoloġija ta' l- informazzjoni naħseb li għad irridu nibku l-opportunita' li tlifna minħabba li m'aħniex se nkunu ma' l-ewwel grupp li jidħol fl-Unjoni Ewropea.

Filwaqt li ngħid dan, nixtieq nenfasizza l-importanza li pajjiżna ma jistax iserraħ rasu li aħna żgħar u allura nixtru kollox minn barra; li naraw li nsiru first class technicians ta' din it-teknoloġija u aallura m'hemmx għalfejn inkun kreattivi u m'hemmx għalfejn ikollna nies li għandhom il-ħila kreattiva li jiżviluppaw programmi biex jagħtu l-kontribut għat-teknoloġija.

Jiena naħseb li huwa importanti, li f'dan ir-rigward, niżviluppaw il-capability tagħna f'dan il-kamp.

Hemm raġuni partikolari oħra għaliex dan irridu nagħmluh.

Dan irridu nagħmluh mhux biss biex ma nkunux niddependu esklussivament fuq barra, imma anke għax hawn m'aħniex nitkellmu fuq xi reverse osmosis plant fejn tagħżel kumpannija Amerikana u jekk għandek il-flus tista' tinqeda dejjem b'din il-kumpannija.

Hawn qed nittrattaw ma' xi ħaġa fejn hemm karatteristiċi u elementi illi huma magħġunin fina bħala poplu Malti, poplu li għandu l-identita', l-kultura u l-mentalita' tiegħu, allura iktar nibdew nirrealizzaw - u din iktar jista' jgħidha l-Ministru Bartolo minħabba l-programm ta' l-information technology li għandna fl-iskejjel primarji, sekondarji u fis-sistema edukattiva - kemm huwa importanti li niżviluppaw programmi illi huma adatti għall-kultura tagħna.

Allura importanti ferm li mmexxu.

Jiena naħseb li f'ħaġa bħal din il-Gvern għandu jimbotta u jinċentiva anke lis-settur privat biex jagħmilha.

Dan iġibni għall-punt illi t-teknoloġija ta' l-informazzjoni hija strument kbir ħafna li bih nistgħu nġibu ċertu tkabbir fir-rata ta' l- ekonomija tagħna.

Xtaqt li meta wieħed ikun qed iqis l-aspett ekonomiku wieħed jara ftit x'qiegħed jiġri.

Jiena tajt daqqa t'għajn lejn l-estimi għal din is-sena u dawn jipprovdu għal nefqa kapitali ta' Lm8.75 miljun li huma mxerrda taħt il-voti kapitali tad-diversi ministeri u naħseb li ta' min wieħed jara daqsxejn kif dawn il-flus qed jintnefqu.

Bejn wieħed u ieħor dawn qiegħdin imqassmin hekk: taħt l-Uffiċċju tal-Prim Ministru hemm ivvotati Lm3.5 miljun; taħt il-Ministeru tal-Finanzi hemm ivvotati Lm2 miljun; taħt il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni hemm Lm0.8 miljun; taħt il- Ministeru tal-Ġustizzja hemm ivvotati iktar minn Lm0.25 miljun; taħt il- Ministeru għax-Xogħlijiet u Kostruzzjoni hemm ivvotati Lm0.25 miljun; taħt il-Ministeru tas-Saħħa hemm ivvotati kważi Lm0.9 miljun; u taħt il- Ministeru tal-Ħarsien Soċjali hemm ivvotati Lm0.5 miljun.

Illum li qegħdin over six months down the road, jista' wieħed jgħidilna dan il-vot kapitali ta' kważi Lm9 miljun li huma ddedikati għall-iżvilupp tat-teknoloġija ta' l- informazzjoni fiex qegħdin jintnefqu u kif aħna mexjin.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, reġa' skadielek il-ħin u għandek bżonn Leave of House biex tkompli tinstema'.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirringrazzja lill-Kamra kollha talli reġgħet estenditli l-ħin.

Minbarra s-settur governattiv li kif qegħdin naraw, mhux qed jonfoq sold jew tnejn għax Lm9 miljun hija somma sostanzjali għal pajjiżna, huwa importanti ħafna li l-ispazju tas-settur privat jibqa' spażju miftuħ.

Il-gvern ikun iktar effettiv u iktar jilħaq l-objettivi tiegħu jekk lis-settur privat jimbuttah.

Hawnhekk mhuwiex il-każ li ngħidu li s-settur privat għandu ċans u jekk irid jaħdem.

Jiena naħseb li rridu nagħmlu iktar minn hekk u f'ċertu sens irridu nagħmlu kif qed nagħmlu fis- settur tat-turiżmu.

Minħabba li t-turiżmu huwa fundamentali għall-iżvilupp ta' l-ekonomija ta' pajjiżna, il-gvern ma joqgħodx b'idejh fuq żaqqu.

Il- gvern għandu policy pro-attiva fis-settur tat-turiżmu u mhux l-ewwel darba li t-turiżmu tagħna ma marx biżżejjed 'il quddiem għax il-gvern ma kienx biżżejjed pro-attiv u kreattiv.

Fil-qasam tat-teknoloġija ta' l- informazzjoni s-sitwazzjoni tirrikjedi ħafna iktar minn hekk.

Fejn irridu noqogħdu attenti?

Irridu noqogħdu attenti li l-gvern ma jidħolx hu.

Fit- turiżmu, fejn daħal il-gvern, ma marx tajjeb u jekk il-gvern se jipprova jidħol fit-teknoloġija ta' l-informazzjoni mhux se jmur tajjeb.

Jiena naf li din hija kummissjoni fejn hemm ċerta preżenza ta' nies li huma affjatati u nvoluti fis-settur privat, pero' dan mhux biżżejjed.

Il-gvern irid ikollu fil-fehma tiegħi policy ċara u dikjarata u policy li hija ġenwinament aċċettata mill-istess membri tal-gvern bħala konvinzjoni li x- xogħol tal-gvern huwa li jimbotta, jiffaċilita, jagħti direzzjoni u jirregola dan il-qasam - u dan bil-consensus kollu meħtieġ - u iktar ma jgħin lill-industrija lokali ssir settur ta' tkabbir ekonomiku li jiġġenera prosperita', ir-rivoluzzjoni li qegħdin nitkellmu fuqha iktar tkun tista' tqabbad l-għeruq tagħha fil-pajjiż.

Hawn jidħol sew ir-rwol tal-MSU.

Fuq it-teknoloġija ta' l-informazzjoni, fl-estimi nsibu riferenza taħt id- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni u oħra taħt l-Uffiċċju tal-Prim Ministru fejn f'nota dwar l-Management Systems Unit (MSU) u l-Malta Information Technology and Training Services Ltd.

(MITTS) jingħad li din se tiġi ristrutturata billi jiġi ntrodott a management accounting system, ikun hemm proċess ta' taħriġ għat-technology transfer u tingħata attenzjoni lill- espansjoni tal-MAGNET, the government's wide area network.

Pero' hawn irridu nirriflettu u rridu nitgħallmu anke mill-esperjenza ta' Gvern Nazzjonalista li hija esperjenza li jiena nemmen li għamlet ħafna ġid u ġabet breakthrough fil-qasam ta' l-information technology u hija esperjenza wkoll li meta wieħed iħares lejha b'analisi kritika jsib ukoll id- defiċjenzi f'dan il-kamp.

Filwaqt li huwa tajjeb li l-gvern jagħmel il- parti u l-investimenti tiegħu, l-atteġġament huwa kruċjali.

Kif kulħadd jaf f'din il-Kamra, in-nies tirċievi l-vibes mhux sempliċement b'dak li jingħad minn hawnhekk imma kultant anke b'ħafna affarijiet oħra li ngħidulhom subliminali, li kultant ikollhom influwenza iktar minn dawk l- affarijiet diretti.

L-aħħar darba l-Ministru kien qed jitkellem dwar il- prezzijiet li qed jiċċarġjaw is-servers għall-użu ta' l-internet.

Jiena naħseb li rridu nagħtu daqqa t'għajn anke lejna bħala settur pubbliku.

Ta' min ifakkar daqsxejn li kien hawn żmien li biex timporta computer kont trid tiffirma karta li m'inti se tkeċċi lil ħadd, anke jekk fil-fatt ma kont tħaddem lil ħadd, u kull computer kellu jkun importat for personal use u allura l-importatur kien ikollu jsib li xi ħadd biex taparsi se jdaħħal computer f'ismu.

Nafu wkoll li biex, per eżempju, kont iddaħħal telex, it-Telemalta kienet twaħħlek flus, bħala kera, iktar milli kienet tiswa l-makna u mbagħad kont trid tħallas ta' kull messaġġ li tgħaddi u biex twaħħal fax kont trid tħallas madwar Lm600, prezz ogħla milli tiswa l- fax machine innfisha.

Dan kollu kien biddlu Gvern Nazzjonalista, immedjatment meta kien tela' fil-gvern, għax ħass li jrid jiftaħ.

Anke f'dan is-sens, jekk naraw, per eżempju, il-prezzijiet li għadha tiċċarġja t- Telemalta, naħseb li wieħed irid jarahom daqsxejn sew, għax jekk it- teknoloġija ta' l-informazzjoni hija ta' prijorita' strateġika għall- iżvilupp ta' pajjiżna allura l-prezzijiet li tiċċarġja t-Telemalta ta' min wieħed jirrivedihom, għax dawn il-prezzijiet f'ċerti oqsma tas-servizzi tat- telekomunikazzjoni, fil-fehma ta' diversi, għadhom għoljin, probabbilment attribwibbli għall-istat ta' monopolju li għandha t-Telemalta f'dan il- kamp.

Wieħed ukoll irid joqgħod attent kif jinċentiva jew jissuġġerixxi lit-Telemalta li tidħol f'dan il-kamp.

Meta dawk ta' qabilna 40 sena ilu, ħarsu lejn is-suġġett tat-turiżmu u qalu li minnu se jagħmlu industrija kbira ma qalux li se jdaħħlu fih lill- gvern, imma qalu li se jkun f'idejn is-settur privat.

Il-gvern jimbotta, jinċentiva, jirregola. eċċ. eċċ. Anke f'dak li jirrigwarda t-teknoloġija ta' l-informazzjoni huwa ferm importanti li nħarsu lejha bl-istess metodu biex b'hekk niżviluppawha f'industrija kbira.

Jiena qed nitkellem dwar kif wieħed għandu jħares lejn dan is-suġġett minn din il-perspettiva.

Jekk inħarsu lejha b'dan il-mod, jiena naħseb li l-gvern irid jikkonsidra li bħalma jgħin lis-sajjieda, lill-bdiewa, lis-settur tat-turiżmu u setturi oħra, għandu jgħin ukoll f'dan il-qasam ħalli l-industrija tat-tekonoloġija ta' l-informazzjoni tikber u tiżviluppa.

Naf li permezz ta' l-Industrial Development Act se jingħataw ċerti faċilitajiet u concessions għal dan l- iskop li għandna quddiemna, imma naħseb li jkun iktar utli jekk, minflok li wieħed iħalliha ħaġa ġeneralizzata, li dawn jistgħu jgħinu lilhom infushom bħall-industriji oħra, ikun hemm qafas ta' policies u inċentivi ta' għajnuna f'dan il-kamp in partikolari.

Kif diġa' intqal, u tajjeb li jiġi enfasizzat, qegħdin nitkellmu fuq l- opportunita' illi nagħmlu dak li nsejħulu re-engineering tal-makna soċjo- ekonomika tagħna.

Allura l-isfida importanti u l-opportunita' li għandna quddiemna hija proprju l-punt ta' ħidma flimkien, liema punt beda bih id- diskors tiegħu l-Ministru.

Dan huwa l-human networking.

Jekk dejjem kien veru li no man is an island issa sar aktar u aktar veru.

Sfortunatament pero' insubha diffiċli ma naġixxux ta' "island" u allura naħseb li huwa importanti li din in-networking, l-ispirtu ta' kollaborazzjoni ta' team flimkien indaħħluh f'ħafna u ħafna affarijiet.

L-iskop li dħalna għalih aħna meta twaqqfet l-MSU, biex nirriformaw is-servizz pubbliku, intlaħaq parti minnu għax għad fadal ħafna x'isir, pero' f'dan ir-rigward waqqafna ħwejjeġ li huma importanti.

L-ewwelnett naraw illi qegħdin niddiskutu dawn l-affarijiet, nivvotaw dawn il-flus kollha għall-information technology, imbagħad kellek proġetti li kienu bdew jitwettqu mill-MSU imma issa waqfu.

Sieħbi l-Onor.

George Pullicino tkellem dwar in-network ta' point of information kiosk systems.

Din mhux biss kellha tinfirex imma kellha tiġi żviluppata billi ċ-ċittadini jmorru f'dawn il-kiosks u mhux biss jitolbu informazzjoni imma anke jieħdu servizzi utli, bħalma huma konsenja ta' ċertifikati u affarijiet oħra u jifrankaw li joqogħdu jmorru fl-uffiċini l- Belt.

L-istess ħaġa nista' ngħid għall-proġett ta' l-electronic tax returns u l-electronic payments.

F'dan ir-rigward għandna sitwazzjoni fejn ma baqax isir l-iżvilupp kollu li kien mistenni li jsir.

Ħadna wisq żmien - u f'dan għandna tort anke aħna - biex tiġi żviluppata t-tekonoloġija ta' l-informazzjoni fl-għases tal-pulizija fejn seta' sar progress bil-bosta iktar milli fil-fatt sar s'issa.

Dwar il-qasam tas-saħħa rrid ngħid li l-proċess li konna qegħdin naħdmu fuqu biex fl-isptarijiet jkollna point minn fejn wieħed jikkomunika u jtella' fuq monitor l-istorja tal-pazjent, ir-radjoloġija, l-X-Rays li jkunu ttieħdu u anke r-riżultati tat-testijiet li jkunu saru waqaf.

Illum mhux biss waqaf ir-refurbishment ta' l-Isptar San Luqa imma waqfet din is- sistema wkoll.

Fit-tliet swali ta' l-ortopedija li kienu saru diġa' hemm il-cables għaddejjin biex wieħed ikun jista' jħaddem din is-sistema.

Din is- sistema hija possibbli li ssir għax tintuża f'ħafna postijiet oħra.

Din hija sistema utli ħafna għax tagħti ħafna benefiċċji kbar lill-pazjenti, lit-tobba, lin-nurses u lis-sistema ta' l-isptarijiet, imma jidher li llum waqafna milli nkomplu niżviluppawha.

Jidher ukoll li waqaf il-progress li kien qed isir fuq it-taqsima li kienet qiegħda tiżviluppa l-għodda tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni għal persuni b'diżabilita'.

Veru li kien unit li kien għadu fil-bidu tiegħu imma kien diġa' sar ċertu ammont ta' xogħol biex in-nies li għandhom ċerti diżabilitajiet jkunu jistgħu mhux biss jitgħallmu u jkunu jafu xi tfisser din it-tekonoloġija għalihom imma jiġu żviluppati wkoll għodod li jkunu jistgħu jħaddmuhom biex anke jkunu jistgħu jintegraw ruħhom fis-soċjeta'.

Allura huwa importanti ferm li r-rwol tal-gvern f'dan il-kamp ma jkunx rwol li jwaqqaf dan l-iżvilupp.

L-esperjenza tiegħi tindika li l-kordinament huwa ferm importanti u filwaqt li rridu noqogħdu attenti li ma noħolqux sistemi li ma jkunux kapaċi jikkomunikaw ma' xulxin u li jkollok lil xi ħadd li qiegħed jistabilixxi l-prioritajiet f'kamp ta' dan it-tip, naħseb li huwa importanti ferm ukoll li nħallu ħafna iktar inizjattiva sew lid- dipartimenti u sew lill-organizzajonijiet li għandu l-gvern biex l- affarijiet wieħed ikun jista' jiżviluppahom b'ħafna iktar faċilitajiet milli għamilna sal-lum.

Ħaġa li wieħed irid joqgħod ftit attent fuqha hija r-ristrutturazzjoni ta' l-MSU, għax ma nafux eżattament din ir-ristrutturazzjoni fejn waslet, kif qed tiġi riorjentata u ridiretta, jekk qed tiġi ridiretta.

Fil-fehma tiegħi ma jkunx tajjeb jekk lill-MSU nagħtuha xi funzjoni li tkun tikkonsisti fit-tfassil u li toffri soluzzjonijiet tekniċi lill-klijenti, anke lil dawk li mhumiex tal-gvern.

Li toffri soluzzjonijiet lill-gvern innifsu naħseb li hija ħaġa tajba u tajjeb li niżviluppawha - u fil-fehma tiegħi dan m'għandux isir b'esklużjoni tas-settur privat - imma illi l- gvern taħt din il-kappa ta' offerta ta' soluzzjonijiet tekniċi lill- klijenti jidħol b'xi mod f'kompetizzjoni diretta ma' l-industrija lokali, għar-raġunijiet li diġa' semmejt, naħseb li ma jkunx tajjeb.

Jiena għamilt enfasi li l-gvern m'għandux jittanta ruħu li jidħol f'ċerti operazzjonijiet, anzi għandu jimbotta lis-settur privat li jagħmilhom.

Fl- istess ħin irrid ngħid li huwa importanti ħafna li permezz ta' din l- istrateġija nazzjonali l-gvern għandu jkun forza li teduka sew lis-suq, kif ukoll lis-soċjeta' in ġenerali, fl-użu effettiv ta' din it-teknoloġija.

L- objettiv tagħna huwa li rridu nwasslu din l-edukazzjoni biex noħolqu modus operandi fil-ħajja tagħna ta' kuljum.

Jekk nagħmlu dan żgur li wieħed ikun qed isaħħaħ anke s-suq partikolari u f'dan il-kamp ir-rwol tal-ministeru ta' l-edukazzjoni u ta' l-istrutturi edukattivi ta' pajjiżna huwa ta' importanza fundamentali.

Kien tajjeb li l-gvern beda b'din l-istrateġija billi mar mill-ewwel fl- iskejjel primarji u huwa importanti ferm li dan l-isforz jiġi sostnut u żviluppat għax permezz ta' hekk irridu nibnu l-ingredjenti tas-suċċess ta' din l-istrateġija.

B'hekk aħna jkollna poplu li jkun qed jiffamiljarizza ruħu ma' din il-kultura ġdida u nkunu wkoll qed niżviluppaw is-sistemi ġodda ta' tagħlim li huma meħtieġa.

Illum l-edukazzjoni ma tistax tibqa' tiġi mgħallma bil-metodi ta' l-antik, għax illum mhux biss għandna teknoloġija ġdida imma għandna wkoll metodi ġodda ta' kif aħna nistgħu nagħtu t-tagħlim, bħalma huma d-distance learning u l-metodi ġodda ta' telepresence, li jistgħu jużufruwixxu minnhom anke l-persuni b'diżabilita'.

Fil-qasam ta' l-edukazzjoni ta' l-adulti u wisq iktar fil-kultura tal- learning society, ta' tagħlim tul il-ħajja kollha, din it-teknoloġija ġdida għandha importanza kbira.

Madam Speaker, fl-aħħarnett għandi tliet punti li rrid nagħmel.

L-ewwel punt huwa li nixtieq li din il-kummissjoni tagħti prijorita' lill-qasam tal- persuni b'diżabilita'.

Naħseb li dan għandu jkun punt li l-kummissjoni trid mill-ewwel taġixxi fuqu.

Qed ngħid hekk għax it-tendenza tista' tkun li din inħalluha għal aktar tard.

Nixtieq nagħmel appell biex il- kummissjoni mill-ewwel tagħmel working group u tagħtih mandat biex jaħdem b'enerġija ħalli jiżviluppa s-settur tal-persuni b'diżabilita'.

F'dan il- qasam qegħdin lura iktar milli qegħdin f'oqsma oħra.

Id-diffikutaljiet huma akbar u għal dawn ir-raġunijiet jistħoqqlu li l-kummissjoni tagħtih prijorita' kbira.

It-tieni punt li huwa importanti ħafna huwa dwar ir-rwol tal-mara fis- soċjeta' tagħna, vis-a-vis it-teknoloġija ta' l-informazzjoni.

M'hemmx dubju li din it-teknoloġija se tagħmilha ħafna iktar possibbli għall-mara tad-dar u għall-omm li qegħda trabbi li tibqa' parti importanti mill- komunita'.

Huwa iktar possibbli li tibqa' parti kreattiva, produttiva u tkun tista' sseddaq lilha nnifisha anke waqt li qed taqdi d-dmirijiet tagħha ta' omm u ta' mara tad-dar.

Jiġifieri t-teknoloġija ta' l- informazzjoni tista' tgħinna negħlbu l-ikbar ostaklu fil-qasam ta' l- ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel.

S'issa l-ikbar ostaklu fil-qasam ta' l- ugwaljanza qed ikunu l-kwestjonijiet li jinqalgħu fid-dinja tax-xogħol.

Għandna dinja tax-xogħol li hija mfassla għall-irġiel u dinja tax-xogħol li hija marbuta mas-swieq internazzjonali li ma jagħtu l-ebda konsiderazzjoni għar-rwol ta' l-omm li trid trabbi u li għandha funzjoni ta' importanza fundamentali fit-trobbija tal-familja.

It-teknoloġija ta' l-informazzjoni hija mezz importanti ħafna kif dawn ir-rwoli differenti jistgħu jiġu kkombinati.

Anke hawnhekk jidhirli li l-kummissjoni għandha taħtar xi sotto-kumitat tagħha u tagħtih mandat li jikkonċentra fuq kif it- teknoloġija ta' l-informazzjoni tolqot lill-mara Maltija, speċjalment dik li trid trabbi u fl-istess ħin trid taħdem fil-qasam tax-xogħol.

Tkellimna ħafna dwar l-elementi pożittivi ta' din it-teknoloġija ta' l- informazzjoni, Madam Speaker, pero' hemm ukoll l-element negattiv.

Hemm il- periklu - irridu noqogħdu attenti għalih - tad-disumanizzazzjoni taċ-- ċivilta' tagħna.

Dan il-periklu hu kbir daqs kemm kien kbir il-periklu tad- disumanizzazzjoni fir-rivoluzzjoni industrjali.

Nistgħu ngħidu li l-makna lill-ħaddiem ħaditlu l-kreattivita' tiegħu.

Il-linja tal-produzzjoni tal- massa - dan rajnih ukoll fil-film ta' Charles Chaplin - iddisumanizzat lill- bniedem u xellfitlu sew l-umanita' tiegħu għax ġabitu estensjoni tal-makna.

Flok li l-makna saret estensjoni tal-bniedem, il-bniedem innifsu sar estensjoni tal-makna.

Dan jorbot mal-punt li sar fil-bidu dwar l-aċċess universali għal din it- teknoloġija.

Huwa importanti, Madam Speaker, li ma nispiċċawx li jkollna information processors flok nies li jikkomunikaw ma' xulxin.

Qabel kellna nies li għal diversi raġunijiet soċjo-ekonomiċi u kulturali spiċċaw fuq il- linja ta' produzzjoni tal- massa.

Issa wkoll nistgħu nispiċċaw hekk imma flok fuq il-linja ta' produzzjoni tal-massa bla ebda kreattivita' u bla moħħ li qiegħed jikkomunika, nistgħu nispiċċaw fuq il-linja tal-massa ta' l-information processors.

Fil-fatt diġa' naraw ħafna dipartimenti u uffiċini b'ħafna computers li fil-verita' ma jkunx qed isir it-tħaddim tat- teknoloġija ta' l-informazzjoni fil-milja tagħha iżda l-operaturi jkunu qed jipproċessaw din l-informazzjoni.

Huwa importanti li naħsbu ħafna biex wieħed ma jaqax f'din id-disumanizzazzjoni.

Dan il-kamp huwa rwol kbir anke tal-qasam edukattiv.

L-aħħar periklu li rrid nitkellem fuqu, Madam Speaker, huwa dwar il-qafas li jirregola.

It-teknoloġija ta' l-informazzjoni hija teknoloġija li tista' tneħħi l-privatezza tal-bniedem.

Tista' ġġib il-bniedem għarwien min kull ħaġa quddiem l-Istat u quddiem min ikun irid jisfrutta din il-privatezza.

Għalhekk naħseb li issa li qegħdin mexjin f'din it-triq huwa importanti wkoll li pajjiżna jkollu l-liġijiet meħtieġa.

Meta kont għadni ministru konna bdejna naħdmu fuq l-information practices act.

Kien sar xogħol iddettaljat ħafna.

Konna nkarigajna lill-Dr Joe Cannataci - wieħed mill- persuni li ħadt gost ħafna nara li ġie magħżul biex iservi fuq din il- kummissjoni - li flimkien ma' l-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali tar- Repubblika kien għamel xogħol biex il-pajjiż ikollu information practices act.

Din tistabilixxi x'inhuma d-drittijiet taċ-ċittadin biex jikseb l- informazzjoni li l-Istat ikollu maħżuna dwaru mill-istrutturi tiegħu.

F'dan l-abbozz hemm ukoll regolamentazzjoni ta' x'tip ta' informazzjoni tista' tinżamm fuq kull individwu.

Dan minbarra li wieħed irid jirregola wkoll b'liema mod wieħed jista' jinterċetta komunikazzjoni li tkun qed issir bil- mezzi tat-telekomunikazzjoni u b'dawn il-mezzi elettroniċi.

Naħseb li dan huwa suġġett li għandu jkun urġenti u l-Gvern għandu jagħtih ċertu prijorita'.

Madam Speaker, jien nirringrazzja lill-membri tal-Kamra li semgħuni u nawgura li wieħed ikun jista' jagħmel riflessjoni fuq il-kummenti kollha li jsiru.

Aħna bħala Oppożizzjoni nixtiequ li nkunu mistiedna li nagħtu l- kontribut kostruttiv u pożittiv tagħna.

Nawgura wkoll li din il-kummissjoni tkun pace setter li tgħin lill-komunita' tagħna biex din it-tieqa li għandna miftuħa nżommuha miftuħa.

Minn din it-tieqa jidħlu l-opportunitajiet kollha.

Dawn irridu nisfruttawhom biex niġġeneraw il-prosperita'.

Din it- teknoloġija toffrielna l-faċilita' li nikkomunikaw ħafna iktar bejnietna u tgħinna nsiru parti sew minn dan il-villaġġ globali.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Sceberras Trigona.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Madam Speaker, din l-inizjattiva għat- twaqqif ta' kummissjoni nazzjonali fuq l-informatika konċettwalment taqa' fil-kategorija ta' utilizzazzjoni aħjar ta' skoperti fil-qasam tax-xjenza u teknoloġija.

Naħseb tajjeb li naraw kemm qegħdin nisfruttaw dan il- qasam ta' skoperti xjentifiċi u teknoloġiċi għat-titjib u l-prosperita' taċ- ċittadini ta' Malta u Għawdex.

Naħseb li dan huwa l-iktar qies li rridu nkomplu għaddejjin bih meta nidħlu fis-subdivision ta' l-informatika.

Jidher li bħala pajjiż għadna lura milli jkollna links strateġiċi ma' skoperti u ma affarijiet ġodda fit-teknoloġija fl-industriji, fid- dipartimenti, fis-settur kulturali u fil-mod kif ngħixu bħala soċjeta' ċivili u mingħajr ma trid f'ħafna areas taqa' r-responsabbilta' fuq il- gvern biex ikun jista' joħloq il-links neċessarji ma' l-iskoperti li jsseħħu madwar id-dinja.

F'Malta għadna m'aħniex qed nieħdu dawk il- vantaġġi li jmissna qed nieħdu bħala pajjiż li wasal għas-sena 2000.

Pajjiżi oħra għandhom kummissjonijiet apposta biex jirrelataw dawn il-links ma' pajjiżhom.

Naħseb li jekk inżommu dan il-qafas f'moħħna, tajjeb li l-ewwel mandat li jmissna qegħdin nagħtu huwa lill-Malta Council for Science and Technology biex jaħdem aktar u jippreżenta aktar rapporti lill dan il-Parlament dwar dawn il-potential links.

Jekk dawn il-links ikunu applikati fil-pajjiż jiġġeneraw iktar prosperita'.

Issa d-definizzjoni ta' prosperita' se tkun differenti f'oqsma differenti għax fil-qasam tal-produzzjoni se tkun definita b'mod differenti milli tkun definita fil-qasam tat- tagħlim.

Qabel ma nidħlu għall-informatika għandna bżonn ta' ċentru nazzjonali li jibda jagħmel aktar links ma' skoperti barranin u ma' dak li huwa ta' bżonn fil- pajjiż.

Naħseb li dan huwa qafas li tista' tidħol fih din il-kummissjoni biex tagħmel dan ix-xogħol għar-rigward l-informatika.

Meta wieħed jgħid dan ma jfissirx illi l-informatika se tkun applikata fis-settur ta' l- informatika biss.

L-informatika tapplika f'tant oqsma differenti li kważi kważi tista' teżawrixxi x-xogħol tal-kummissjoni, kif ukoll tal-Malta Council for Science and Technology.

Qed ngħid dan għaliex kien hawn diversi membri minn din il-Kamra li bdew jikkritikaw it-twaqqif tal-kummissjoni - qalu li din diġa' twaqqfet - qishom tilfu l-punt illi hija din il-Kamra li toħloq il-mandat lil din il- kummissjoni.

Hija din id-diskussjoni f'dan il-Parlament li qegħda toħloq il- wider terms of reference ta fuq xiex se taħdem din il-kummissjoni.

Kif għidt ukoll waqt id-diskussjoni fuq il-Kummissjoni Nazzjonali għall- Edukazzjoni, dan il-Parlament qiegħed jikkontribwixxi billi jiddefinixxi t- terms of reference ta' din il-Kummissjoni Nazzjonali għat-Teknoloġija ta' l- Informatika.

Dan il-Parlament se jkollu stabilit il-kejl sabiex meta jiġu r- rapporti annwali ta' dawn il-kummissjonijiet, kull wieħed li jkun tkellem hawnhekk se jkollu kull raġun u kull dritt li jqum u jistaqsi dwar x'għamlu wara sena mit-twaqqif tagħhom fuq ċerti punti li kienu ssemmew hawn ġew.

Qiegħed ngħid dan għax jidher ċar illi dan il-Parlament huwa l-post ta' awtorita' sovrana minn fejn joħorġu t-terms of reference illi kummissjoni tassew nazzjonali tkun se taħdem fuqhom.

Dan qed ngħidu biex il-membri tal- kummissjoni josservaw bir-reqqa l-proceedings ta' dan il-Parlament u jwieġbu għal bosta mistoqsijiet u rimarki validi li jixirqilhom iktar approfondiment.

B'hekk ikun hawn feedback, u la l-Parlament u lanqas il- kummissjoni nazzjonali ma jkunu qed jitkellmu waħedhom.

B'hekk ikun hawn interazzjoni aktar sħiħa, iktar salutarja u iktar produttiva għal dak li qegħdin infittxu bħala riżultat għal dan il-pajjiż.

Meta jiġi l-waqt biex nerġgħu neżaminaw ix-xogħol ta' dawn il-kummissjonijiet, kull membru f'din il-Kamra li qajjem ċerti punti se jkun qiegħed jiċċekkja xi jkun ġara u ma ġarax mit-terms of reference li jkun ikkontribwixxa għalihom huwa wkoll.

Huwa tajjeb li nimxu bħala pajjiż li qed jipprova jlaħħaq ma' l- iskoperti li qegħdin isiru daqstant malajr barra minn Malta.

Din hija s- sitwazzjoni kważi mwiegħra, biex ngħid hekk, ta' dan il-pajjiż.

Huma ftit dawk il-persuni, dawk il-believers, biex ngħid hekk, li huma mpenjati fuq ċerti skoperti xjentifiċi u teknoloġiċi.

Dan jiddependi ħafna mill-persuni għaliex għalkemm jista' jkollok kummissjonijiet nazzjonali, kunsilli nazzjonali, policy papers u seminars - u naħseb li f'dan il-pajjiż qed ikollna wisq seminars, kuljum b'xi seminar - jekk fl-aħħar mill-aħħar ma jkunx hemm l-action person, l-anchorman, li fih innifsu jkollu tassew l- impenn, u li jkun a true believer fil-kawża li qed jippromwovi, xejn ma jiċċaqlaq.

F'kelma waħda, huwa faċli li jkollok seminar li jattendu għalih 100 ruħ, tnejn jippreżentaw paper u t-tnejn oħra jweġbuha u tkun għaddiet ġurnata oħra, pero' jiena ma naħsibx li dan is-sens ta' kważi letarġija huwa tajjeb u aħjar niffokaw fuq min huwa tassew impenjat, fuq min huwa believer f'dawn il-kawżi teknoloġiċi li jistgħu jiffrankawlna ħafna ħela ta' riżorsi u li jistgħu jagħtuna spinta 'l quddiem liema bħalha u li tant għandna bżonnha.

Nixtieq insemmi wieħed minn dawn it-true believers li huwa ġurnalista, u dan m'iniex qed insemmih għaliex kien preżenti hawnhekk u issa m'huwiex qiegħed hawnhekk.

Qed nirriferi għal Martin Debattista li waħdu tella' web page, waħdu mexxa kampanja fil-gazzetti biex joħloq interess nazzjonali f'kull qasam tas-soċjeta' u mhux f'xi qasam partikolari, waħdu mexxa faċċata ġo gazzetta u qed imexxi interess f'gazzetti oħra fuq l-internet u għaddej bi programm fuq ir-radju rigward l-internet.

Din hija t-tip ta' persuna li għandna bżonn biex immexxu 'l quddiem dawn l-iskoperti.

Martin Debattista, bl-interess u bit-twemmin li għandu f'dan il-qasam - jiġifieri l-belief li jekk ninvestu aktar f'dan il-qasam u jekk nuru aktar interess fih nistgħu negħlbu ċerta letarġija u ċerta backwardness teknoloġiku li għandna fil-pajjiż - u nies oħrajn ta' dan it-tip jagħmlulna ġieħ.

L- ewwelnett għaliex juru li l-iżviluppi xjentifiċi u teknoloġiċi m'huma monopolju ta' ħadd u meta wieħed jara l-aċċess li hemm għal dawn l-avvanzi fix-xjenza u fit-teknoloġija allura kull ċittadin f'dan il-pajjiż ikun jista' jippromwovi dawn l-iskoperti u jkun jista' jirrelatahom u joħloq interess fihom għal setturi ta' nies li forsi qatt ma kellhom l-iċken ħajra.

Darba kien stedinni tard filgħaxija, f'xi l-10.30 p.m., għal programm fuq is-Super 1 dwar l-internet u tgħidx kemm kienu ċemplu nies li bdew juru interess f'dawn is-sensiela ta' programmi; mingħalija dan il- programm kien anke rebaħ xi premju bħala wieħed mill-aktar programmi interessanti u b'kontenut xjentifiku.

Jiena ngħid li għandna bżonn iktar u iktar minn dawn it-tip ta' anchormen u minn dawn it-tip ta' true believers għaliex jekk mhux se jkun hawn dawn it-tip ta' anchormen il-policy in ġenerali m'hijiex se jkollha r-reference points li dak li jkun jaf li jista' jaqbad mat-tali għaliex huwa tassew impenjat f'dan ix-xogħol.

Having said all this, ejja niġu issa għall-iżviluppi veri fl- informazzjoni u fil-komunikazzjoni li huma tant rilevanti għalina.

L-ewwel ħaġa li toħloq rilevanza kbira ħafna għal pajjiżna - u f'ċertu sens hija challenge għalina - huwa l-fatt li Malta hija gżira.

Il-fatt li Malta hija gżira u allura ma tistax taqbad karozza u tmur oltre l-fruntiera u tasal f'pajjiż ieħor - u minn hemm tmur f'pajjiż ieħor, u forsi minn dan il- pajjiż terġa' tmur f'pajjiż ieħor - u l-fatt li hawn dawn l-avvanzi teknoloġiċi fl-informazzjoni u fil-komunikazzjoni, huwa ta' preġju enormi għalina għaliex b'hekk jonqos l-iżolament ta' Malta min-naħa ġeografika u jiftaħ il-possibbilta' ta' komunikazzjoni mad-dinja kollha, daqslikieku konna qegħdin f'nofs kull kontinent tad-dinja.

Ovvjament dan m'huwa xejn ġdid.

Dan m'huwiex xi statement novell imma l-parti li hija importanti għalina hija li bis-saħħa tat-teknoloġiji l-ġodda se nkunu qegħdin inwaqqgħu l-problemi li d-distanza toħolqilna.

Allura iktar u iktar jenħtieġ investiment f'dan is-settur u jenħtieġ li nagħtu mportanza lil dan is-settur biex naraw kif nistgħu negħlbu l-handicaps li għandna f'kull qasam bħala gżira permezz tat-teknoloġiji l-ġodda.

Hemm diversi oqsma li Malta ssofri fihom minħabba li hija gżira u għalhekk mill-ewwel wieħed jara kemm kien hemm progress għall-pajjiżi u villaġġi li qegħdin 'il bogħod miċ-ċentru minħabba l-iżviluppi fl- informazzjoni u t-teknoloġija.

Riċentement rajna ċerti operazzjonijiet isiru fil-kesħa tas-Siberja permezz ta' komunikazzjoni li kellhom mal- Ġermanja, permezz ta' l-internet.

Jiġifieri dawn kienu qegħdin jagħmlu ċerti operazzjonijiet kirurġiċi, b'għajnuna u b'konsulenza ma' surgeons mill-Ġermanja, meta qabel biex din il-ħaġa setgħet issir dawn is-surgeons mill-Ġermanja kellhom joqogħdu jivvjaġġaw lejn is-Siberja biex jagħtu l- assistenza tagħhom.

B'hekk ingħelbet l-problema tad-distanza.

Billi issa l-komunikazzjoni qiegħda tieħu forma mhux biss ta' kliem u smigħ bħalha sound imma anke bħalha text, animation u video anke bis-sound, f'daqqa waħda qegħdin naraw li l-problema tad-distanza qed tiġi megħluba.

GĦalhekk iIlum il-ġurnata - u dan semmejtu diġa' tliet snin ilu fuq il-programm dwar l-internet ta' Martin Debattista - anke fil-kwestjoni ta' sħubija sħiħa fl- Unjoni Ewropea, hemm ċerti elementi li jistgħu jiġu megħluba minħabba t- teknoloġiji ġodda fl-informazzjoni u l-komunikazzjoni.

L-ewwel hemm il-vantaġġ li issa hemm ħafna iktar aċċess għad- dokumentazzjoni sħiħa li għandha l-Unjoni Ewropea u jekk hemm xi standards, jekk hemm xi regoli, jekk hemm xi liġijiet fil-European Union li huma interessanti u japplikaw għalina - mingħajr m'għandna għalfejn inkunu membri sħaħ u nibilgħu l-istandards kollha li ġew magħġuna u ppreparati nternament għall-finijiet tagħhom biss - aħna nistgħu napplikawhom u nwettquhom għalina.

Għalhekk wieħed jara li waħda mill-konklużjonijiet immedjati tal-vantaġġi l-kbar tat-teknoloġiji ġodda fl-informazzjoni u l- komunikazzjoni hija li preċiżament il-kwestjoni kollha tat-tħambiq ta' iżolament ta' Malta jekk hi tibqa' barra mill-Unjoni Ewropea - qisha se tibqa' xi dgħajsa f'baħar qawwi f'nofs oċean enormi! - taqa' kollha kemm hi.

Hawn wieħed jara li tibda taqa' din il-ħrafa kollha li Malta se tibqa' waħedha.

Huma preċiżament l-iżviluppi fit-teknoloġija tal-komunikazzjoni u fl-informatika li se jgħaqqdu lil Malta mhux biss ma' l-Ewropa imma ma' l- Amerka, mal-pajjiżi ta' l-Amerka Latina, mal-pajjiżi fil-Lvant Imbiegħed, mal-pajjiżi f'South East Asia, mat-tigers ta' l-Asja, b'mod ħafna iktar dinamiku, ħafna aktar indipendenti u ħafna iktar awtonomu.

Hawnhekk huwa importanti li wieħed jibda jelenka l-livelli tal-kuntatti li qed jiġu megħjuna b'dawn it-teknoloġiji ġodda.

Issa mhux il-gvernijiet biss se jkollhom is-saħħa biex jikkomunikaw ma' gvernijiet oħra, mhux biss ġo l- Ewropa imma mad-dinja kollha, imma anke l-kumpanniji kollha kemm huma li għandhom aċċess b'dawn it-teknoloġiji u l-istituzzjonijiet li jservu lill- pubbliku, li jistgħu jipparagunaw x'qegħdin jagħmlu istituzzjonijiet oħra li jservu l-pubbliku fl-istess oqsma bnadi oħra.

Iżda l-iktar importanti - u dan l-iktar huwa sottolineat mill-guru ta' l- information technologies fl-Amerka; qed nirriferi għall-Viċi President Al Gore - huwa l-empowerment taċ-ċittadin permezz tat-teknoloġiji l-ġodda fil- komunikazzjoni u fl-informatika.

Allura meta wieħed jara l-increase ta' empowerment liċ-ċittadin mad-dinja kollha permezz tat-teknoloġija ġdida fl- informatika u fil-komunikazzjoni u d-decrease tal-poter ta' gvernijiet li qabel kellhom ċertu monopolju ta' setgħa, ta' awtorita' u ta' kontroll, allura wieħed jistaqsi għaliex qed inkomplu nisħqu fuq l-iżolament mill- Unjoni Ewropea, qisna għadna qed nitkellmu f'perijodu ta' mitt sena ilu, fejn pajjiżi żgħar bilfors kellhom ikunu mwaħħlin ma' pajjiżi kbar biex ikampaw.

Mentri llum mhux biss il-pajjiż, bħala Stat, qed ikun daqshekk importanti li jingħaqad ma' pajjiżi kbar imma huwa ċ-ċittadin individwali, awtonomu, fl-indipendenza tiegħu u fil-ħinijiet li jagħżel hu.

Nafu li l- iktar li n-nies jaqbdu fuq l-internet ikun matul il-lejl, kemm minħabba l- ħinijiet tax-xogħol, kif ukoll minħabba l-cost tat-telefon u hemm tara li hawn min jippreferi ma joqgħodx jaħli żmien quddiem it-television, iktar u iktar jekk ikun qed jaqbad fuq l-internet mad-dinja kollha, ibiddel texts, għaddej bil-web chat, jikkomunika l-ideat daqslikieku mar konferenza internazzjonali u jingħaqad ma' gruppi ta' nies li jkunu għaddejjin biċ- chats u bil-konferenzi tagħhom.

Jiġifieri hawn issa qed tinħoloq dimensjoni totalment ġdida li, int membru ta' l-Unjoni Ewropea jew m'intix assolutament ma tagħmilx differenza, anzi twaqqa' iktar u iktar 'il bogħod ir-rilevanza ta' membership bħala Stat.

Kienu qegħdin jgħidu li bix- Schengen Agreement se jneħħu ċerti passaporti biex wieħed jivvjaġġa ġewwa l- Ewropa, imma xorta trid tieħu l-briga u tħallas l-ispejjeż ta' l-ivvjaġġar u tat-trasport biex inti titlaq minn Malta bil-vapur jew bl-ajruplan sa l- Italja, u mbagħad timxi biċċa oħra sa pajjiż ieħor u sa pajjiż ieħor.

Mentri bis-saħħa tat-teknoloġija l-ġdida fl-informazzjoni u l- komunikazzjoni, jekk ridt taqbad ma' universita' fl-Ingilterra, fil- Ġermanja, jew jekk inti kumpannija qiegħed taqbad ma' ċerti ditti ġo l- Ewropa jew ġo l-Amerka, illum il-ġurnata tista' tikkomunika kważi overnight b'ċerta ħeffa li assolutament il-kwestjoni ta' membership jew mhux membership ma tagħmillekx differenza.

Mela hawnhekk f'daqqa waħda qegħdin naraw panorama ġdida quddiemna ta' kuntatti aktar attivi u iktar intensi, fejn kull wieħed miċ-ċittadini tagħna jkun jista' japprofondixxi l-interess tiegħu.

Is-saħħa tat- teknoloġiji l-ġodda hija l-iktar fl-empowerment taċ-ċittadin, tal-bniedem fuq kollox.

U jekk kien hawn invenzjoni li tat saħħa lill-bniedem bħala individwu hija eżattament l-invenzjoni tat-teknoloġija ġdida fl-informatika u partikolarment il-world-wide web u l-internet in partikolari, għax hemm oqsma oħra tat-teknoloġiji fl-informatika u l-kommunikazzjoni bħal micro- electronics, fibro electronics u opto-electronics li hawnhekk m'aħniex se nidħlu fuqhom.

Illum se niffoka iktar fuq il-vantaġġi għaċ-ċittadin, a kuntrast ta' l-Istat, bl-empowerment il-ġdid permezz tat-teknoloġiji l- ġodda fl-informatika u l-komunikazzjoni.

Minn hawnhekk wieħed jibda jara li bl-istess mod kif Malta, bħala entita', tista' tegħleb il-problema tagħha ta' iżolament ġeografiku u allura ċ-ċittadini Maltin jistgħu jegħlbu l-problema tat-trasport - li hija n-naħa l-oħra ta' l-iżolament ġeografiku - permezz tal-komunikattiva u l-informatika l-ġdida, anke internament, hemm vantaġġi ġodda li diġa' ssemmew dwar possibilitajiet għall-anzjani.

Hawn Malta għandna soċjeta' li kulma mmorru qed issir iktar anzjana u jekk isir xi ħaġa biex l-anzjani jkunu iktar armati bit-teknoloġija l-ġdida ta' l-informatika naħseb li nkunu qegħdin nagħtu ċertu valur ġdid lil din it-terza eta' li tant qiegħda tieħu persentaġġ mill-popolazzjoni Maltija u li tant isir ftit għaliha fil-qasam ta' interess tal-moħħ.

Veru li saru ċerti openings, bħalma huwa l-aċċess għall- mużewijiet, u saru anke ċerti korsijiet fl-istorja ta' Malta, imma ejja nibdew nelenkaw minn naħa fejn hawn iktar domanda għal komunikazzjoni u min-naħa l-oħra x'nistgħu nfornu fuq dawn il-mezzi ta' komunikazzjoni.

Permezz tat-teknoloġiji l-ġodda fil- komunikazzjoni u fl-informatika, lill-anzjani aħna nistgħu ntejbulhom il- ħajja tagħhom.

Hemm iż-żewġ naħat ta' demand and supply min-naħa ta' l- anzjani, ċioe' d-demand li nkunu nistgħu ntejbulhom ħajjithom b'xi ħaġa li hija rħisa fiha nnifisha imma timla ħafna l-ħin liberu - kważi l-ħin żejjed liberu għax ikollhom ħafna u ħafna ħin li ma jkunx qed jiġi użufruwit - u s-supply side li f'pajjiżna għadna qegħdin lura ħafna fiha u hemm bżonn li din il-kummissjoni nazzjonali tagħmel ir-rakkmandazzjonijiet tagħha u permezz tas-sitt executives li se jkollha tara jekk tistax anke tiġi mwettqa.

Fuq id-demand side għandna ħafna nies bi special needs li jistgħu jiġu megħjuna bit-teknoloġiji l-ġodda fl-informatika.

Għal dawk il-persuni neqsin mid-dawl hawn computers apposta għalihom li jgħinuhom jikkomunikaw u allura jnaqqsulhom it-tbatija ta' l-iżolament, kif tista' tnaqqas it- tbatija ta' l-iżolament ta' l-anzjani.

Hawn oħrajn li minħabba wheelchairs ikollhom nuqqas ta' aċċess fiżiku għal ċerti postijiet u permezz tat- teknoloġiji l-ġodda ta' l-informatika tista' tnaqqsilhom il-problemi ta' isolation.

Hawn oħrajn li għandhom special needs oħra li, permezz tat- teknoloġiji l-ġodda, tonqsilhom il-problema li għandhom.

M'hijiex se titneħħa l-problema imma ċ-ċivilta' moderna kapaċi tnaqqsilhom l-istrain u l-istress tal-problemi li jkollhom.

Fuq naħa waħda din hija l-lista tad- demand u fil-qasam soċjali hemm persuni oħrajn li għandhom special needs u special demands u l-kummissjoni nazzjonali trid tkun iktar engineered preċiżament biex fuq is-supply side ikun hemm a core content ta' materjal fuq il-heritage nazzjonali, li għadu sadly lacking f'pajjiżna, għax anke min għandu aċċess minn Malta għal barra ma jsibx wisq materjal fuq l- istorja rikka kulturali ta' pajjiżna.

Dan il-core content jista' jkun ta' interess kbir ħafna għal dawk li huma bi special needs u jista' jkun ta' interess ukoll għaċ-ċittadini normali.

Mela jkun tajjeb li din il- kummissjoni nazzjonali tagħmel dan il-core content fl-aġenda tagħha.

Imma mbagħad tajjeb li din il-kummissjoni tfassal ukoll ċerti productions tagħha, biex ngħidulhom hekk, anke b'multi media approach, li llum jistgħu jkunu tant ta' benefiċċju għal dawk li huma bi special needs.

Allura hawnhekk naraw utilita' ġdida li toħroġ mit-teknoloġija l-ġdida li sa għaxar snin ilu lanqas biss kont tista' tikkontemplaha.

Tajjeb li wieħed jikkummenta wkoll fuq ċerti botti li kien hawn f'din il- Kamra, li f'amministrazzjoni oħra Laburista ma kienx hawn daqstant interess fil-computers.

Hawnhekk jien nistaqsi: Mela ma kenitx l-amministrazzjoni Laburista li lejn l-aħħar tas-snin sebgħin daħħlet mainframe computer?

Dak iż-żmien kien state of the art għax kien mainframe computer u l-personal computers ma kenux għadhom daqstant żviluppati.

U nerġa' nistaqsi: - għax botta tirrikjedi para botta jew kontra botta - Min kienu dawk li għamlu l- bombi mas-Swatar fejn kien hemm dan il-mainframe computer?

Min kien qed iħoss ruħu mhedded mill-introduzzjoni tal-computer f'dan il-pajjiż, Madam Speaker?

Il-Gvern stess u s-segwaċi tal-Gvern li ntroduċa l-ewwel mainframe computer hawn Malta, jew min kien irid taparsi jirreżisti l- image ta' big brother li l-computer dieħel biex jindaħal fl-affarijiet personali ta' kulħadd?

Nieqaf hawn Madam Speaker, għax ma nixtieqx noqgħod nitkellem fuq il-passat, għax dak huwa passat li mexa ma' l-iżvilupp teknoloġiku kullimkien.

Nafu li kien biss fl-1980/81 li s-sigrieti ta' komunikazzjoni minn computer għal ieħor ġew declassified - sa dak iż-żmien kienu għadhom monopolju tad-Dipartiment tad-Difiża fl-Amerka - u beda jiżviluppa network minn post għal ieħor.

Niftakar fl-1988 kont qiegħed nagħti xi lectures f'xi universitajiet Amerikani u veru nteressawni meta ħaduni fir-residence ta' l-istudenti u wrewni kif permezz ta' personal computers li kienu linked ma' universitajiet oħra - kienet għadha xi ħaġa ġdida ta' xi sentejn, mis-snin 1985/86 - inti stajt tagħmel access u tagħmel downloading ta' articles minn journals li s-soltu meta inti tikteb biex jibagħtuhomlok ma jifhmukx liema wieħed trid u jibagħtulek wieħed b'ieħor!

B'dan il-mezz inti tista' tagħmel browsing minn journal għal ieħor, kif ukoll tagħmel downloading ta' liema suġġett trid ġo kull dormitorju jew ġo kull studju ta' kull student.

Mela jekk għaxar snin ilu l-istudenti universitarji ta' l-Amerka kienu diġa' qed jagħmlu hekk, illum Malta li għadha b'diffikulta' li kull student jista' jagħmel hekk, kemm għandna bżonn iktar investiment biex inkunu nistgħu nistimulaw dan l-interess!

Mela hawnhekk għandna another demand li l-kummissjoni trid tinvestiga s-supply constraints u tagħmel ir- rakkmandazzjonijiet tagħha, u jekk tista' anke twettaq uħud minnhom biex id- demand u s-supply għal tekonoloġija fl-informatika u fil-komunikattiva tkun tista' tiġi bridged għall-aqwa posterita' tal-poplu tagħna kollu kemm hu.

Madam Speaker, hemm lista sħiħa ta' demand u supply li wieħed jista' jkompli jsemmi, imma issa minflok li nirriferi għas-settur totalment privat nixtieq naqleb l-attenzjoni għas-settur pubbliku.

Naħseb li l-interface bejn is-settur pubbliku u ċ-ċittadin illum il- ġurnata huwa moqdi l-iktar mill-kunsilli lokali.

Hawnhekk nirrikkmanda, bl- ikbar sinċerita' ta' konċetti, li ċ-ċittadini Maltin jistgħu jiġu moqdija ħafna iktar minn ġol-kunsilli lokali - illum dawn saru reference point ġo kull raħal, ġo kull lokal u ġo kull belt Maltija u Għawdxija - jekk din id- demand tiġi supplied b'informazzjoni mid-diversi dipartimenti.

B'hekk jista' jkollok demand and supply, b'interface mill-kunsilli lokali li, jekk tkun engineered tajjeb, se sserraħ ħafna mill-pressjoni minn fuq id- dipartimenti u allura ċ-ċittadini jkollhom aktar aċċess fil-lokalitajiet tagħhom għall-entijiet kollha tal-gvern li jaffettwawhom.

B'hekk tiffranka lil dak iċ-ċittadin il-hassle li joqgħod jiġri minn post għal ieħor - minħabba l-klima ta' sħana ta' kważi ħames xhur fis-sena - kultant anke jmur f'uffiċċju b'ieħor, biex l-ewwel iġib xi ċertifikat tal-mewt tan- nanna u mbagħad jitolbuh iġib xi ċertifikat ieħor!

Dan it-tip ta' ġiri, li fl-aħħar mill-aħħar huwa ħela ta' żmien għaċ-ċittadin, jista' jiġi mnaqqas konsiderevolment.

Mela jekk tassew aħna npenjati biex tiġi bridged id- demand u supply għall-informazzjoni, din il-kummissjoni nazzjonali trid tara kif iċ-ċittadin jiġi empowered billi jkun jista' jinqeda mill-kunsill lokali tiegħu, imqar għallinqas fl-ewwel sena għal għaxar servizzi li s'issa kien ikollu joqgħod jidħol il-Belt biex jinqeda u jmur id- dipartiment konċernat jistenna u xi drabi jgħidulu li lill-pubbliku ma jaqduħx wara l-11.00 a.m. u allura jkollu jerġa' jmur darb'oħra.

Anke fir- rigward ta' Għawdex ċittadini Għawdxin ikollhom jiġu Malta, jaħlu ġurnata sħiħa jiġru minn dipartiment għal ieħor meta dawn jistgħu jiksbu informazzjoni permezz ta' sempliċi personal computer bl-internet ġewwa l- kunsill lokali tiegħhom.

Jekk isir dan, iċ-ċittadin igawdi, hu min hu, ta' liema kulur hu u ta' liema eta` hu.

Hawnhekk nerġa' nagħmel il-kwalifika li bdejt biha, li dawk bi special needs se jkunu f'daqqa waħda reġgħu ġew ċittadini ta' 40 sena u ċittadini normali, jekk nista' nuża din il-kelma f'dan il-kontest.

Jekk il- kummissjoni nazzjonali tikkonċentra biex jiġu bridged is-supply u demand li hawn għall-informatika u għall-informazzjoni bażika mid-dipartimenti tal- gvern, ikollha a double effect għax se tkun qed tagħmel servizz ġenerali għaċ-ċittadini kollha, imma se jkun servizz ukoll partikolari għaċ- ċittadini bi special needs li biex joqogħdu jiġru minn banda għal oħra jsibuha iktar u iktar diffiċli.

L-Għawdxin għandhom a very special problem minħabba l-problemi fiżiċi ġeografiċi li jaqsmuna imma permezz tat- teknoloġija moderna fil-komunikazzjoni u l-informatika jkunu jistgħu jiġu bridged ħafna u ħafna aħjar.

Madam Speaker, għalhekk hawn bil-mod il-mod qed naraw lista li qed tiżviluppa punt wara punt fuq kull waħda miż-żewġ kolonni li qed nipprova nelenka, ċioe' id-domanda taċ-ċittadini bi special needs.

Qed ngħid li l-anzjani għandhom special needs għax iktar ma nixjieħu iktar jibdew imorrulna fakultajiet u għalhekk as time goes by l-anzjani jsiru iktar u iktar ċittadini bi special needs.

Ovvjament imbagħad hemm nies oħra li għandhom special needs, jew minħabba li twieldu b'xi inkapaċita' jew inkella minħabba li jkun ġralhom xi ħaġa matul ħajjithom.

Għalhekk aħna għandna nagħtu mandat minn dan il-Parlament lil din il- kummissjoni biex tieħu ħsieb tfassal supply ta' informazzjoni apposta għal dawn in-nies ħalli at the mere click of a mouse ikunu jistgħu jsibu l- informazzjoni li jkollhom bżonn.

Jekk minn dan il-Parlament aħna nagħtu poter lil din il-kummissjoni li tissodisfa d-demand u s-supply ta' informazzjoni lil dawn il-persuni bi special needs u anke liċ-ċittadini in ġenerali, inkunu qed nagħmlu xi ħaġa tajba ħafna għall-koeżjoni soċjali u għall-għaqda nazzjonali li f'dan il-pajjiż għandha ċerta validita'.

B'hekk inkunu qed inwettqu eżattament dak il-konċett li bdejt bih, jiġifieri li hemm bżonn li pajjiżna jisfrutta iktar l-invenzjonijiet xjentifiċi u teknoloġiċi għall-użu, għall-benefiċċju u għall-prosperita' taċ-ċittadini tagħna lkoll.

Madam Speaker, forsi hawn wieħed jista' jistaqsi x'se nagħmlu biex inwettqu dan l-għan.

Fil-fatt ta' min jgħid li fil-budget li għadda l-gvern diġa' ddedika Lm8 miljun fl-estimi għal dan il-qasam.

Forsi jekk wieħed jipparaguna x'qed jagħmlu pajjiżi oħra jara li Lm8 miljun huma ftit, pero' ovvjament dan kien l-optimum li seta' jalloka l-gvern fil-constraints tal- budget tiegħu.

Pero' s-settur privat qed jistrieħ totalment fuq il-gvern biex jidħol hu wkoll f'din il-kultura ta' teknoloġiji ġodda fl-informatika u l-komunikazzjoni.

Jien naf li fis-settur privat kienu ħafna dawk li pprovaw jużaw it-teknoloġija fl-informazzjoni u fil-komunikazzjoni biex jiffrankaw il-flus għax per eżempju, l-E-mail fuq l-internet tiġi irħas minn fax, pero' dan huwa l-mod intelliġenti li bih aħna rridu nlaħħqu ma' kumpanniji ta' pajjiżi oħra li qed javvanzaw ħafna aktar permezz ta' l- internet?

Bdejna naraw jekk għandniex possibbilta' aħna wkoll li jidħol f'pajjiżna t-teleshopping u li jintużaw il-credit cards għat-teleshopping minn fuq l-internet?

Naħseb li dan jista' jsir jekk din il-kummissjoni tfassal regolamenti għal dan l-għan.

Madam Speaker, hawnhekk nixtieq nieħu l-okkażjoni billi nappella lill- għaqdiet tar-retailers biex huma wkoll jieħdu inizjattiva f'dan il-qasam - qed nappella lill-għaqdiet tar-retailers għax forsi huwa diffiċli ħafna li retailer jieħu din l-inizjattiva waħdu - u din il-kummissjoni għandha tagħmel liaison ma' diversi għaqdiet tas-settur privat, bħall-GRTU, l-FOI u L-MEA ħalli tkun tista' tiżviluppa qafas ta' strateġija iktar koerenti għas- snin li ġejjin.

Jekk f'dan il-pajjiż tidħol is-sistema tat-teleshopping, huwa importanti li ndaħħlu ċerti regolamenti biex ma jsirx frodi billi wieħed iwiegħed li qed ibigħ ċerti affarijiet fuq l-internet u dan ma jkunx veru.

Fil-fatt pajjiżi oħra diġa' bdew jiffaċċjaw dawn il-problemi u għalhekk bdew jiżviluppaw ċerti regolamenti fuq electronic commerce.

Madanakollu din is-sistema mhux biss hija tajba għan-nisa tad-dar għax tiffrankalhom il-ħin imma hija tajba wkoll għal dawk li għandhom special needs, bħall-anzjani, li ma jkollhomx għalfejn jinqalgħu minn djarhom u joqogħdu wara l-queue bi tbatija kbira biex jagħmlu x-xiri tagħhom.

Dan biex ma nsemmix ukoll li peress li, ħafna mill-anzjani u mill-persuni bi special needs ma jkunux jifilħu joħorġu jixtru, iqabbdu lil xi ħadd jew iħallsuh talli jmur jaqdihom.

Fil-fatt dan huwa wieħed mill-benefiċċji li bdew jiżviluppaw fl-Amerka u anke fl-Ewropa, u allura għaliex dan it- teleshopping m'għandux jiġi żviluppat hawn Malta wkoll?

Madam Speaker, minn hawn se nibda nersaq bil-mod il-mod lejn l-aspett tar- regolamentazzjoni ta' din l-attivita' ġdida li qed tiġi maħluqa permezz tat- teknoloġija ta' l-informatika u tal-komunikazzjoni.

Jekk mhux se jkun hemm xi tip ta' regolamentazzjoni se nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn ikollna speċi ta' anarkija.

Huwa diffiċli biex tikkontrolla dud money jew bejgħ ta' dud products għax s'issa l-liġijiet ta' pajjiżna għadhom ma japplikawx għal dawk l-affarijiet li għandhom forma diġitalizzata imma jkolli ngħid li, kif din intużat diġa' bħala eċċezzjoni legali fi tribunal barra minn Malta, tista' tintuża wkoll quddiem it-tribunali tagħna hawn Malta u b'hekk issir eċċezzjoni legali għal-liġijiet normali tal-pajjiż.

S'issa l-liġijiet ta' pajjiżna jittrattaw dwar aġir minn bniedem għal bniedem, dwar skambju ta' korrispondenza bil-miktub, dwar dokumenti, dwar filmati u dawk il-mezzi ta' komunikazzjoni li kienu vvintati sa għaxar snin ilu u għalhekk f'kull liġi Maltija teżisti toqba għax dawn ma jittrattawx il-forma diġitalizzata li biha personal computer jista' jikkomunika ma' personal computer ieħor.

Fit-18 ta' Mejju, 1997 meta qamet l-emenda dwar il-liġi tal-copyright, trade marks u patents, kont għidt li tajjeb li konna qegħdin nagħmlu l- emendi li kienu ġew issuġġeriti fl-aħħar laqgħa li kien hemm f'Geneva ħalli f'pajjiżna nkunu aġġornati għal dawn iż-żmenijiet.

Minħabba n-nuqqas ta' riferenza għal digitalised copyright, digitalised trade marks u digitalised patents din kienet loophole kbira li kellha tiġi magħluqa.

Issa llum li qed nindirizzaw dawn it-terms of reference lill-kummissjoni nazzjonali fuq l-informatika u komunikazzjoni, tajjeb ukoll li nagħtuha dan il-mandate biex tiċċekkja jekk għandniex bżonn riforma fil-liġijiet Maltin biex ħafna mill-interazzjoni bejn individwu u individwu ieħor permezz ta' personal computers tiġi wkoll taħt il-ġurisdizzjoni tal-qrati Maltin, għaliex inkella qisu se jkollna medium li huwa extraterritorial, jiġifieri barra mill-ġurisdizzjoni tal-qrati Maltin.

Naħseb li dan il-punt huwa importanti li ndaħħluh in vigore għax jekk wieħed qed jitkellem ma' ieħor barra minn Malta, x'ġurisdizzjoni għandha l-qorti Maltija fuq dan il-mezz?

Hemm diversi liġijiet li jiġuni f'moħħi u nibda ovvjament mil-liġi li waqqfet it-Telemalta li għandha tiġi rikonsidrata minn dan il-punto di vista.

Wara diskussjonijiet li kelli f'diversi pajjiżi ma' diversi awturi u esperti f'dan il-qasam kelli okkażjoni f'dan il-Parlament, eżattament fit- 18 ta' Mejju, 1997 ngħid li din is-sitwazzjoni ta' anarkija - ngħid ukoll li hemm diversi awturi li jtennu li din il-komunikazzjoni extraterritorial permezz ta' l-internet m'hija proprjeta' ta' ħadd, anzi għandek diversi awturi li jgħidulek no one owns the internet - m'hijiex tant aċċettabbli bħala framework legali u bħala framework ġuridiku biex wieħed jifhem u jikkategorizza t-traffiku kollu li issa ġie introdott permezz tat- teknoloġiji ġodda fl-informatika u bil-komunikazzjonijiet il-ġodda.

Dan qisna qegħdin nikkategorizzawh bħal dak il-konċett tad-Dritt Ruman li jgħidlek li dan huwa res nullius, li jfisser li m'huwa proprjeta' ta' ħadd.

Imma huwa diffiċli li wieħed jgħid li dan m'huwa proprjeta' ta' ħadd, li huwa res nullius, meta qed tiġi transacted din l-interaction bejn individwu u ieħor f'extraterritorial level u allura l-qrati lanqas għandhom ġurisdizzjoni u lanqas hemm indirizz ta' persuna ma' min jittrattaw.

Allura qed tinħoloq a parallel world, dik tal-virtual reality mingħajr ebda regolamentazzjoni ta' xejn.

Se nagħmel pawsa biex insemmi l-argumenti li jtennu dawk li jgħidu li aħjar ngħidu li no one owns the internet.

Dawn jgħidu li jekk inħallu l-internet proprjeta' ta' ħadd u jekk inħalluha barra minn kull ġurisdizzjoni ta' kull qorti iktar se ngħinu f'renaissance ta' ideat, f'renaissance ta' produzzjonijiet artistiċi letterarji.

Veru li se niġu qisu kulħadd jiġri u jipproduċi, imma jekk tibda tagħmel xi tip ta' regolamentazzjoni you're going to restrain, control and kill dan il-flowering.

Dan huwa l-argument min-naħa l-oħra.

Biss, jien u oħrajn ma naħsbux li dan it-tip ta' raġunament se jkollu saħħa għal żmien twil.

Wara l-eċitament u l-ewforija tal-bidu tal-bidu, fejn kulħadd mad-dinja kollha jitkellem fuq l-internet, kulħadd jibgħat dokumenti u videos kif ġieb u laħaq, teleconferencing, video conferencing għaddejjin permezz tal-komunikazzjoni l-ġdida, issa beda l-ħażen - kif għandu dejjem il-bniedem - u mill-ħażen ħarġu ħafna affarijiet li bdew jinkwetaw diversi nies, mhux awtoritajiet statali biss, mhux kumpanniji jew intrapriżi multi-nazzjonali imma anke f'livell ta' ġenituri.

Jiddispjaċini li hawn Malta gazzetta bħal "The People" kienet qabdet mad-diskors li kont għamilt hawn u ġabet biss erba' nudes f'centre spread u waħħlitilhom "censored".

Jiddispjaċini għax qabdet it-tail-end ta' l-argument.

Li qed nipprova ngħid jien huwa li l-ewwel hemm bżonn ta' regolamentazzjoni ta' din l-interattivita' internazzjonali.

Għadu kif sar survey ta' l-OECD u l-membri tagħha kollha sabu li allavjolja inti tkun għamilt liġijiet interni nazzjonali, x'utilita' għandhom mingħajr il-qafas internazzjonali?

Għalhekk fit-18 ta' Mejju hawnhekk kont għamilt dik il-proposta li minflok anarkija, minflok res nullius nikkonsidraw it-traffiku ta' l-internet u l-oġġetti fuq l-internet bħala res comunis omnium, bħala proprjeta' ta' kull ċittadin tad-dinja.

Dan issuġġerejtu bħala framework biex minnu nkunu nistgħu mbagħad noħorġu l- liġijiet derivanti u anċillari.

Jekk mhux se jkollna framework li minnu nikkonsidraw dan it-traffiku se nibqgħu f'anarkija.

U hemm interessi privati sinjuri li jaqblilhom jekk nikkonsidraw din l-interattivita' bħala xi ħaġa li it doesn't belong to anyone għaliex inkella jidħlu taħt ġurisdizzjonijiet nazzjonali, jirreġistraw il-purchasing tagħhom, anke ta' xogħlijiet letterarji antiki biex jerġgħu jagħmlu l-copyright u jkunu tagħhom u b'hekk ikunu qegħdin jiċħdu l-aċċess liberu taċ-ċittadini tad- dinja kollha.

Madam Speaker, naħseb li bil-konċett li qed inressaq tar-res comunis omnium għal din it-teknoloġija ġdida fl-informatika u komunikattiva, Malta tista' bl-innoċenza ġeopolitika tagħha - għax Malta żgur m'hija se tibla' lil ħadd u żgur li lil hinn mix-xtut tagħna ħadd m'hu se jkollu dik il-perception, anke jekk hawn xi Malti li għandu xi intenzjoni li jagħmel hekk - tagħmilna pajjiż idoneu tassew biex nissuġġerixxu dan il-konċett li l-internet ikun res comunis omnium.

U b'hekk inkunu qegħdin nassiguraw ħafna iktar l-aċċess liberu ta' kull ċittadin għal kulma huwa għaddej fuq l-internet għaliex it- tendenza llum hija li wara l-ewwel euphoria li kont qed insemmi fil-bidu se jibdew il-miżati.

Diversi entitajiet diġa' qed jibdew jiċħdu l-aċċess liberu, qed idaħħlu ċerti tolls tant esaġerati li issa għandna l-aspett tal- kummerċjalizzazzjoni.

Issa mhux se jsir iktar kummerċ permezz ta' l- internet imma kummerċjalizzazzjoni ta' l-assets tal-bnedmin kollha fuq l- internet.

Imbagħad inutli titkellem fuq aċċess għan-nies bi special needs għax dawn kollha jsiru pious hopes peress li lanqas tkun tista' tagmilhom available jekk mhux se jirnexxilna nidħlu għall-qofol tal-problema li huwa l-livell internazzjonali - u mhux biss nazzjonali - billi ngħidu li l- konċett li ħadd m'huwa l-proprjetarju ta' l-internet għandu jaqa' u jiġi replaced bil-konċett li kull ċittadin huwa il-co-owner, co-user, co-enjoyer ta' kull asset li hemm fuq l-internet.

Madam Speaker, jekk m'aħniex se nisħqu fuq dan il-konċett f'kull forum internazzjonali, allura hemm riskju kbir li l-euphoria kollha se tispiċċa malajr u terġa' tingħalaq u tiġi kompletament f'idejn erba' multinazzjonali li diġa' qegħdin jirreġistraw kemm Alla ħalaq minn dawn ix- xogħlijiet artistiċi u letterarji a skapitu taċ-ċittadin.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, skada l-ħin u għandek bżonn extension.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nipproponi li jkompli jinstema'.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Alex Sceberras Trigona jkompli jitkellem.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Nirringrazzja lill-proponent, lis- sekondant u lill-Kamra kollha talli estendewli l-ħin.

Kif kont qed ngħid, dan il-punt ta' denial of access, bħala dritt veru mhux se jiġi denied, imma meta wieħed jagħmel prezz għoli, jekk mhux se jkun denied, se jkun hemm a discriminatory access on the basis of price u l-price se jkun stabilit purament fuq kriterji kummerċjali.

Allura naħseb hemm bżonn li nkomplu nisħqu wara l-konċett ta' res comunis omnium biex inkunu nistgħu noħorġu iktar il-validita' għaċ-ċittadini kollha tad-dinja għal dawn l- assets li hemm u iktar u iktar se jkun hemm fuq l-internet.

Riċentement kelli laqgħat fuq dan il-punt fil-UNESCO u hemmhekk ftehimna li nkomplu nikkonsidraw din it-teknoloġija fl-informatika ġdida bħala public utility bil-free access għal kulħadd fid-dinja u tajjeb li din l-inizjattiva tiġi rikonoxxuta bħala derivanti mill-konċett ta' res comunis omnium.

Madam Speaker, komplejt nara wkoll introduzzjoni ta' inizjattiva ġdida li permezz tagħha l-UNESCO se tipprova toħloq memory of the world programme u b'hekk allura nibdew nifhmu x'hawn in ballo, x'hawn li qed jiġi kkontestat.

Mela minn naħa għandna ditti internazzjonali li qed jipprovaw jaqbdu xogħlijiet ta' arti, xogħlijiet letterarji, xogħlijiet anke industrijali li llum għandhom iktar minn mitt sena jew mitejn sena, isakkrulhom l-aċċess jekk m'huwiex bil-flus kbar u allura se jerġa' jiġi r-recommercialisation.

Mela hawn mhux se jkollna r-renaissance ta' produzzjoni u ta' ideat ġodda imma r-recommercialisation ta' invenzjoni, ta' teknoloġija ġdida, ta' xogħol letterarju ġdid li bil-liġijiet tal-copyright u tal-patent ...

Veru l-inventur ħaqqu li jkollu ċertu reward għal ċertu ammont ta' snin għal dak li ħoloq hu, imma wara 30, 60 jew100 sena dan lanqas bil-liġi tas- suċċessjoni ma tibqa' tintiret mill-werriet ta' l-inventur.

Jiġifieri fil- livell ċivili r-regoli tal-copyright, trademarks u patents jagħlqu imma meta mbagħad tiftaħ għar-rikummerċjalizzazzjoni ta' dawn l-invenzjonijiet antiki, skaduti mill-copyright u patents u trademarks, hawnhekk f'daqqa waħda se nidħlu għal kummerċ ġdid - għalhekk qed ngħidu "rikummerċjalizzazzjoni" - ta' nies li kulma għandhom bħala claim għal dan ix-xogħol artistiku huwa l-flus.

Peress li għandhom biżżejjed flus biex jirreġistraw qisu sole distributorship ta' ċerti oġġetti, ta' ċerti produzzjonijiet qegħdin jiċħduhom lil ħafna mill- internet users jekk mhux against a high toll against a high price.

GĦalhekk naħseb li Malta għandha tagħti l-appoġġ kollu tagħha lill-UNESCO fl-isforzi tagħha biex tiżviluppa dan il-programm tal-memory of the world programme għaliex hija l-memorja taċ-ċivilta' tal-bniedem li qed tiġi threatened minn kummerċjanti bla ebda kuxjenza ta' xejn li se jiċħduha lil ħafna ċittadini tad-dinja.

U għalhekk il-konċett ċentrali għandu jkun li l-oġġetti fuq l- internet jitqiegħdu mill-gvernijiet bħala national heritage tagħhom u mbagħad la jiġu available internazzjonalment ikunu res comunis omnium u barred għar-rikummerċjalizzazzjoni minn entijiet multinazzjonali li qegħdin jipprovaw jagħmlu qligħ ġdid minn dawn l-affarijiet għaliex jafu kemm huma tajbin, rewarding u bnini għaċ-ċittadini the world over.

Madam Speaker, fid-dibattitu bejn regolamentazzjoni u anarkija jien qiegħed niġbed iktar il-linja favur ir-regolamentazzjoni ta' dak li għaddej fit-teknoloġiji l-ġodda ta' informatika u komunikattiva.

Is-suġġeriment tiegħi huwa li bl-istess mod kif kull pajjiż jipprova jagħmel liġijiet biex jassigura l-freedom of access filwaqt li jassigura wkoll ċertu privacy u d- dritt ta' data protection - għaliex dawn huma ż-żewġ poles li jridu jiġu bbilanċjati f'dan il-qasam - hemm bżonn li l-konċett ċentrali ta' harmonisation ta' information practices ma jkunx biss fil-livell domestiku imma jasal eventwalment għal-livell internazzjonali.

Allura għaliex ma nipproponux mal-ewwel li jkun hemm a United Nations convention on the harmonisation of information practices?

(Interruzzjonijiet) Kumbinazzjoni tiġi UN chip!

Pero' filwaqt li naqbel li għandu jkun hemm eventwalment u gradwalment xogħol biex tiġi evoluta din il-convention ma nistgħux nitilqu niġru biex din titfassal u tiġi mplimentata mal-ewwel, mal-ħakka t'għajn.

Anzi huwa importanti li l-ewwel għandu jkun hemm sistema ta' conflict resolution fuq l-internet għaliex id-disputi qegħdin jiżdiedu u jqumu minn ġurnata għal oħra, bejn iċ-Ċina u l-Amerka, bejn Hollywood producers u utenti min-naħa Ewropea, u bejn oħrajn multinazzjonali li jixtru oġġetti ta' l-arti - għallinqas għal distributorship world-wide - u non- governmental organisations li qegħdin jaqbżu għad-dritt taċ-ċittadin li jkollu aċċess għal dawn l-affarijiet.

F'konferenza li nżammet hawn Malta fid-Diplomat Hotel xahar u nofs ilu, li kienet tittratta fuq information technology and diplomacy, għamilt suġġeriment li għandu jsir arbitration mechanism fuq l-internet stess li jkun trasparenti u miftuħ għal kulħadd u mhux b'xi mod magħluq wara l- kwinti u ħadd ma jkun jaf x'inhu qed jiġri.

U issa għandi pjaċir ngħid f'dan il-Parlament li wara dak is-suġġeriment li kont għamilt f'dik il- konferenza - again taħt il-konċett ċentrali tas-res comunis omnium bħala l- konċett li minnu mbagħad jiġu derivati r-regolamenti eventwali ta' kif tiġi wżata u ta' min hija din it-teknoloġija l-ġdida fl-informatika - ħabib tiegħi li ħadem ħafna miegħi, Jovan Kurbalja, li huwa l-head ta' l- information technology fl-istess Akkademja għad-Diplomatic Studies, issa tella' website - l-indirizz huwa HTTP:\\WWW.Diplomacy.EDU\internet - li fuqha hemm imwaqqaf dan l-arbitration mechanism.

Għal dawk li jsegwu x'inhuwa għaddej fuq l-internet din il-website turi dawn l-inizjattivi li kont qiegħed nieħu dan l-aħħar li diġa' ġabru appoġġ anke fil-Kunsill ta' l- Ewropa fejn kont qed nitkellem dwarha x-xahar li għadda fl-assemblea parlamentari tal-Kunsill ta' l-Ewropa.

Infatti hemmhekk ir-rapporteur intrabat li jieħu dawn is-suġġerimenti - u fil-fatt hekk għamel - għall- konferenza tat-23 pajjiż li għadha kif għalqet ġewwa Bonn, il-Ġermanija fuq global information highways.

Hekk wieħed jibda jara bil-mod il-mod li inizjattiva bħal din qiegħda tibda toħloq il-possibbilta' biex b'mod volontarju - u nenfasizza l-kelma "volontarju", għalhekk hija għażla ta' mekkaniżmu ta' arbitration u mhux ta' qorti b'xi ġurisdizzjoni tassattiva fuq kull pajjiż u fuq kull individwu - jkun hemm is-sens ta' arbitration li ma jkunx b'dokumenti magħluqa imma b'dokumenti digitalised - ovvjament ikunu qegħdin fuq l-internet stess biex wieħed ikun jista' jara kif qiegħda tiġi artikolata l-claim, kif ukoll il-counter claim - li tagħti lok, anke taħt proċedura li għadha qegħda tiġi diskussa internazzjonalment, li anke partijiet oħra li jħossu li għandhom interess f'disputa bejn tnejn ikunu jistgħu jipparteċipaw f'dik l-arbitration process.

Imbagħad ikun hemm kummissjoni indipendenti internazzjonali li tagħti l-award tagħha minn żmien għal żmien, preferibbilment mhux iktar minn sena wara li tkun ġiet inizjata l-ewwel claim.

Mela hawnhekk, Madam Speaker, mhux biss qegħdin naraw bidu ta' rieda għar-regolamentazzjoni imma minħabba li l-internet jippermetti ċertu degree ta' self- regulation, qegħdin naraw li b'mekkaniżmu volontarju - li huwa l-arbitration par excellence - jista' jidħol in vigore metodu ta' conflict and dispute resolution fuq l-internet stess li jagħti wens mhux biss lil min għandu d-dispute bejn naħa u oħra imma anke liċ-ċittadini kollha li għandhom aċċess għal din it-teknoloġija l- ġdida fl-informatika u fil-komunikazzjoni.

Allura wieħed jara li l-kummissjoni Nazzjonali għat-teknoloġija ta' l- Informatika għandha ħafna x'tagħmel u s-suġġeriment tiegħi minn din il- Kamra huwa li din il-kummissjoni tkun tista' hija stess tressaq ċerti claims fejn tara li d-drittijiet tal-Maltin ikunu se jiġu mittiefsa jew jidher li hemm theddid li jistgħu jiġu mittiefsa minħabba f'ċerti assertions oħra internazzjonali.

Jiena naħseb li l-kummissjoni se jkollha tkun hi l-protettriċi ta' l-interessi li jiġu perceived illum u anke ta' l- interessi li jistgħu jiżviluppaw as technology develops and as time goes on. Allura għandha tkun hi li tista' tiddefendi kontra ċerti claims li jkunu qegħdin jagħmlu ċerti ditti kbar jew anke Stati.

S'issa m'hemm l- ebda Stat li ħareġ għonqu biex jagħmel disputi f'dawn l-affarijiet imma d- ditti l-kbar qegħdin joħorġu għonqhom għaliex ovvjament il-kummerċ jirrenja anke f'dan il-qasam.

Li qiegħed nipprova nfiehem, Madam Speaker, huwa li l- kummissjoni se tkun tista' tippromwovi l-interessi ta' Malta permezz ta' dan l-arbitration mechanisim.

B'hekk se tkun tista' tartikola ċerti interessi wkoll u tiddefendihom kontra min ikollu xi ħjiel li jista' jnaqqar minnhom.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, reġa' skadielek il-ħin u għandek bżonn Leave of House biex tkompli tinstema.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva).

Il-permess ingħata.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Nirringrazzja lill-Kamra kollha talli għal darb'oħra reġgħet estendietli l-ħin.

Madam Speaker, permezz tal-Commonwealth li għadu kif għamel laqgħa ma' l- internet society ġewwa l-Malasja, kelli l-okkażjoni li nerġa' nressaq dawn iż-żewġ konċetti ċentrali ta' res comunis omnium bħala the regulatory framework u arbitration mechanisim volontarju bħala l-arm li tista' tibda bil-mod il-mod tistabilixxi customary practice amongst States and amongst individuals fil-qasam internazzjonali li eventwalment jista' jwassal biex jiġi maħluq ċertu corpus iuris dwar l-użu u l-problemi legali li jiffaċċjaw dawn it-teknoloġiji l-ġodda fl-informazzjoni u l-komunikazzjoni.

Ovvjament ir-reazzjoni li kelli fil-Commonwealth kienet favorevoli ħafna minħabba li l-Commonwealth hija magħmula minn ħafna pajjiżi li huma fi stat ta' żvilupp jew huma l-least developing countries.

Hawnhekk allura naraw dimensjoni oħra tal-benefiċċju tat-teknoloġiji l-ġodda fl-informatika.

Huma eżattament id-developing countries l-aktar li qegħdin jagħtu appoġġ għall- konċett ta' res comunis omnium bħala regulatory framework u ta' voluntary arbitration mechanism biex ikunu jistgħu jiġu konklużi b'mod miftuħ u trasparenti d-disputes li jista' jkun hemm dwar l-internet.

Imma ironikament huma the least developed in the advanced industrialised countries li huma rappreżentati permezz ta' bosta NGOs li jartikolaw interessi simili kontra the most developed and the most advanced industrialised countries li jridu jżommu kollox għalihom u lill-oħrajn jgħidulhom: Bil-flus biss tistgħu taraw x'għandna!

Jiena qiegħed nipprova nqassar kemm jista' jkun, Madam Speaker, imma hawnhekk wieħed jibda jara li f'affari ta' xahrejn, mit-18 ta' Mejju s'issa, irnexxielna niġġeneraw ċertu interess internazzjonali kemm minn hawn Malta - għax kitbulna diversi entitajiet minn barra - kif ukoll bil- parteċipazzjoni li kellna ġewwa l-Information Technology and Diplomacy Conference li nżammet fid-Diplomat Hotel ix-xahar li għadda kif ukoll ġewwa l-OECD, ġewwa l-UNESCO, ġewwa l-Council of Europe u ġewwa l-Commonwealth li permezz tal-Comnet, il-website tagħha fuq information technology, hija l- isponsor ta' din l-inizjattiva li qiegħed nipprova mmexxi internazzjonalment.

Allura meta se nisimgħu l-feedback li tibda dieħla mill-konferenza tal-global information highways, inkunu nistgħu nibdew nartikolaw kif in-National Commission for Information Technology tkun tista' tagħmel ċertu approfondiment u back-up għal din l-inizjattiva għall- ġejjieni, anke għal sensiela ta' laqgħat li jmisshom jsiru wara s-sajf.

Insemmi b'mod partikolari s-second summit tal-Council of Europe li se jsir ġewwa Strasbourg u s-summit tal-Commonwealth heads of government li għandu jsir ġewwa Edinburgh.

Il-UNESCO ukoll għandu jkompli fuq din l-inizjattiva u allura wieħed jibda jara ċertu confluence ta' interessi li naħseb li bihom jagħtu ġieħ lil Malta, jagħtu ġieħ lil din il-kummissjoni nazzjonali dwar it-teknoloġiji l-ġodda fl-informazzjoni u fil-komunikazzjoni u barra minn hekk naħseb li tiftaħ it-triq sabiex Malta tkun tista' tipparteċipa f'ċerti pilot projects li l-UNESCO qiegħed iniedi.

Per eżempju, ssemmew diġa' l-long distance education u d-distance learning li l-UNESCO ovvjament qiegħed jagħtihom ċerta importanza.

Jiena semmejt ukoll it-telemedicine, it-telebanking u t-telecommerce u dawn huma kollha inizjattivi li l-UNESCO lesta biex anke tagħti ċerta assistenza ħalli dawn il-pilot projects jitwaqqfu f'Malta.

Allura hawn wieħed mill-ewwel jifhem kemm il-problema tkun tista' tingħeleb jekk naslu biex nassoċjaw ruħna mal-UNESCO f'dan il-qasam.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ippermettili nwaqqfek għax sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi jek jogħġbu jressaq l- Aġġornament.

F'nofsinhar id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar il-Ġimgħa, 11 ta' Lulju, 1997 fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Mozzjoni sabiex titwaqqaf il-Kummissjoni Nazzjonali għat-Teknoloġija ta' l-Informatika - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Garanziji ta' Self lil Impriżi Żgħar - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - it- Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awditur Ġenerali u l-Uffiċċju Nazzjonali tal- Verifika - it-Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Madam Speaker, proprju din il-ġimgħa wasalt lura mill-Polonja - flimkien ma' l-Onor.

John Vella - fejn kien unur kbir għalija li mmexxi delegazzjoni li ħadet sehem fis-sessjoni ta' l- Assemblea Parlamentari ta' l-OSCE, l-Organizzazzjoni għas-Sigurta' u Koperazzjoni fl-Ewropa.

Ħassejtu unur doppju għalija peress li, proprju fil-ftuħ ta' din is-sessjoni ta' l-Assemblea Parlamentari, l-istess President tal-Parlament Pollakk - isejħulu Marshal of the Sejm - fl- indirizz li għamel lill-plenary session iddikjara mingħajr tlaqliq li ma jistax ikollna verament paċi fl-Ewropa mingħajr djalogu kontinwu mar- reġjun tal-Mediterran.

Dan id-diskors lili imlieni b'kuraġġ għax qatt ma stennejt li Josef Zich, għan-nom ta' l-istess host country, jiftaħ b'diskors bħal dan u jindirizza kwestjoni li mill-bidu tas-sebgħinijiet Malta dejjem saħqet fuqha.

Għax kif qatt jista' jkollna paċi dejjiema fl- Ewropa jekk il-problemi tal-Mediterran ma jiġux tackled.

Dan qal ċar u tond li, jekk irridu nitkellmu bis-sens, fejn tidħol is-sigurta' kollettiva fl- Ewropa ma nistgħux inħallu barra lill-pajjiżi tal-Mediterran.

Allura Malta bilfors kellha tinsisti fuq dan il-punt u meta jiena ndirizzajt is-sessjoni plenarja għamilt enfasi dwar il-bżonn ta' iktar Mediterranean awareness min- naħa ta' l-OSCE.

Huwa inutli li noqogħdu nitkellmu fuq il-Mediterran meta l-OSCE ma tirrappreżentax il-pajjiżi kollha tal-Mediterran.

Infakkar ukoll li waħda mir-rakkmandazzjonijiet fil-Warsaw Declaration kienet proprju li l-Kunsill tal-Ministri ta' l-OSCE - għaliex hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq l-Assemblea Parlamentari, waħda mid-diversi organi fl- OSCE - jidħol aktar fil-fond f'dik li hija subregional co-operation fl-OSCE area u partikolarment fil-Mediterran billi tinħoloq organizzazzjoni li tinkludi l-Mediterran kollu.

Jiena għalhekk ħassejt il-ħtieġa, proprju qabel ħareġ dan id-dokument, li meta nindirizza s-sessjoni plenarja nidħol f'dan il-punt.

U dħalt f'dan il-punt għaliex anke l-istess chairman in office, il-Ministru Daniż ta' l-Affarijiet Barranin, Pettersen, qal li ma jistax ikollok a co-operative security jekk ma jidħlux il-partijiet kollha.

Aħna nafu li l-OSCE għandha importanza speċjali anke f'dik li hija election monitoring u nafu wkoll li l-Albanija, li huwa pajjiż Mediterranju, kellu ħafna problemi f'dan is-sens.

Hemm ukoll il-problemi, wara d-Dayton Agreement tal-Bosnia Herzegovina u l-proċess tal-paċi li s'issa nistgħu ngħidu li ftit jew wisq ġie onorat.

Dawn ukoll huma pajjiżi li jmissu max-xtut tal-Mediterran.

Hemm ukoll il-problema kbira ta' Ċipru li għal iktar minn 20 sena għadu jbati minn problemi kbar ta' pajjiż maqsum.

GĦalhekk jekk qegħdin nitkellmu fuq is-sigurta' tal-pajjiżi tal-Mediterran, li jistgħu jsofru mis-sigurta' tagħhom minħabba kriminalita' organizzata fil-Mediterran, jekk qegħdin nitkellmu fuq immigrazzjoni llegali minn pajjiżi tax-xatt t'isfel tal-Mediterran għall- pajjiżi ta' fuq ta' l-Ewropa jew pajjiżi oħra li jmissu magħhom fil- Mediterran, allura kif bħala organizzazzjoni kbira, b'saħħitha u li għandha importanza enormi fid-dinja, ma tinkludix il-pajjiżi kollha tal-Mediterran?

Kif tista' tgħid li hemm bżonn li we widen and deepen the subregional co- operation in the Mediterran region u fl-istess nifs ma ddaħħalx il-pajjiżi kollha tal-Mediterran?

Anke l-istess President tar-Repubblika ta' Polonja, Alexandre Kwasniewski, daħal ukoll fil-punt li fl-Ewropa ma jistax ikollok solidarjeta' jekk kemm-il darba din ma tespandihiex għan-nazzjonijiet kollha, imma dan għamlu mingħajr ma rrifera għall-Mediterran direttament.

Pero' l-President tal-Parlament Pollakk irrifera għall-Mediterran u qal li għandhom jiġu inklużi l-pajjiżi u n-nazzjonijiet kollha.

GĦalhekk jien ngħid li l-OSCE ma għandhiex issib diffikulta' biex tespandi, għax jekk qed naqblu li dawn huma l-problemi reali tas-sigurta' li jeżistu fir-reġjun ...

Illum aħna m'aħniex qed nitkellmu aktar fuq problemi ta' żmien il-cold war għax nafu li r-Russja għandha mnejn issir membru tan-NATO u allura qed nitkellmu fuq in-NATO - Russia charter, li fih innifsu jżid l-importanza ta' l-OSCE.

(Interruzzjonijiet) Aħna nafu li r-Russja hija close man-NATO daqs kull membru ieħor għax tant resqet lejn din l-organizzazzjoni li aktarx se ssir membru.

Fil-fatt hawn ta' min jgħid li n-NATO u r-Russja għamlu charter flimkien biex jiltaqgħu fl-Ewropa - x'aktarx se jiltaqgħu f'Lisbona - u dan fih innifsu qed iżid l-importanza ta' l-OSCE.

Ovjament l- OSCE m'hijiex bħan-NATO - u ċertament they do not necessarily move in step - imma hija strument primarju li jidħol fil-preventive diplomacy jew inkella f'dik li hija conflict prevention.

Per eżempju, l-OSCE rat kif għamlet biex daħlet preventive conflict systems fil-kwestjoni ta' Ġeorġja.

L-istess għamlet l-OSCE fil-kwestjoni ta' l-Armenja ma' Azerbaijan biex ma jkunx hemm stepping up min-naħa ta' l-armati rispettivi ħalli ma jmorrux jerġgħu jibdew jiġġieldu.

Madam Speaker, ċertament illum ma nistgħux nibqgħu nitkellmu fuq għaxar snin ilu għax minn dakinhar 'l hawn m'għadux jeżisti l-Warsaw Pact, running in parallel man-NATO.

Illum jekk in-NATO u l-OSCE jridu jimxu flimkien ċerti pajjiżi ma jistgħux jitħallew barra.

Biżżejjed ngħidu li preżentement l-OSCE għandha fi ħdanha bħala osservaturi lill-Ġappun u lill- European Union u minbarra l-Ewropa, bħala membri għandha anke lill-Amerka u lill-Kanada.

GĦalhekk illum ma nistgħux ma nagħmlux il-pass li jmiss, jiġifieri li dawn il-pajjiżi jsiru full members.

Fil-fatt jien qed nagħmel din l-enfasi fid-diskors tiegħi għax inħoss li din hija l-iktar ħaġa importanti għall-pajjiżi ġirien tagħna.

Aħna, bħala pajjiż, għandna l- obbligu li naraw li l-pajjiżi ġirien tagħna tal-Mediterranean basin ikunu qed jgħixu fil-paċi permezz ta' qafas ta' organizzazzjoni b'saħħitha, bħalma hi l-OSCE.

Madam Speaker, ikun tajjeb jekk ngħid ukoll li f'din l-assemblea ta' l- OSCE kien hemm diversi attivitajiet importanti.

Fil-fatt meta l-kumitat, li jien kont membru fih, tratta kwestjonijiet kbar ta' human rights iktar irrealizzajt li ċerti affarijiet ma għandhomx jibqgħu jsiru, lanqas fil- Mediterran.

Ta' min isemmi li l-kummissjoni li tittratta dwar il-human rights iffinanzjat ombudsman biex dan ikun jista' jara dawk il-każijiet li fihom kien hemm ksur qawwi ta' human rights fl-ex-Jugoslavja, partikolarment fil-Bosnia Herzegovina.

Fil-fatt ir-rapport li għamel dan l- ombudsman huwa kommoventi ħafna u meta taqrah iktar tirrealizza li ma tistax temmen fid-demokrazija jekk ma tidħolx fil-human rights issue.

Hemm min jgħid li fil-Bosnia Herzegovina għad jista' biss ikun hemm paċi dejjiema jekk kemm-il darba l-Bosnia tinqasam almost in two states skond l- ethnic grouping, pero' min jemmen fid-demokrazija verament jaf li dan m'huwiex argument ta' prinċipju għax b'hekk l-issue tal-human rights jintesa.

Biex verament ikun hemm rispett lejn id-drittijiet fundamentali tal-bniedem, skond il-Konvenzjoni Ewropea, bilfors irid ikollok Stat wieħed ħalli l-każijiet ta' ksur tad-drittijiet tal-bniedem ikunu jistgħu jiġu investigati verament u jingħataw ir-rimedji meħtieġa.

Fil-fatt f'dan ir- rapport iddettaljat hekk sar u jien ħadt pjaċir li kelli sehem fih għax biżżejjed insemmi li ltqajt ma' każijiet fejn fil-Bosnia Herzegovina qassisin ma kenux jitħallew jeżerċitaw il-missjoni spiritwali u reliġjuża tagħhom u spiċċaw f'sitwazzjoni fejn bil-ftehim għall-paċi b'kollox dawn xorta ma tħallewx jidħlu fl-areas fejn kienu jipprattikaw u kellhom jaħarbu minn dawn il-postijiet.

Naturalment minħabba li dawn il-każijiet kienu jmorru kontra d-dritt tal-liberta' ta' l-espressjoni u ta' l-istess sigurta' tal-persuna kienu qed jiksru b'mod mill-iktar dirett artiklu 5 ta' l-European Convention on Human Rights.

GĦalhekk wara li jiġi ppreżentat ir- rapport ta' l-ombudsman to all concerned, kull naħa rispettiva trid tagħti dawk ir-rimedji li jkunu ġew proposti mill-istess ombudsman u f'każ li dan ma jsirx dawn il-każijiet jiġu riferuti lir-rappreżentant għoli, skond id- Dayton Agreement, liema agreement kien sar fl-Amerka fil-preżenza tal- President Clinton.

Madam Speaker, hawn wieħed jista' jara l-importanza ta' dawn l- organizzazzjonijiet internazzjonali u japprezza li bis-sistemi u l-membri tagħha l-OSCE tista' tagħti riżultati pożittivi.

Fuq kollox meta aħna nitkellmu fuq pajjiż, għalkemm insemmu x'inhuma r-responsabbiltajiet tiegħu minħabba l-pożizzjoni ġeografika li jkollu, inkunu dejjem qed nitkellmu fuq in-nies u l-iktar ħaġa li bniedem jista' jbati minnha anke fil-kamp internazzjonali huwa meta jkollu vjolazzjoni mill-iktar massiva tal-ksur tad-drittijiet tiegħu bħala bniedem.

Madam Speaker, dan li qed ngħid iwassalni biex nagħmel il-mistoqsija: Allura fil-Mediterran m'hu qed isir xejn biex isir djalogu fuq din l-issue?

Fil-fatt il-ksur tad-drittijiet tal-bniedem hija biss issue waħda għax imbagħad fost l-oħrajn hemm ukoll il-qasam tat-teknoloġija, il-qasam ta' l- ambjent - dan il-qasam żgur ikun ta' interess għall-pajjiżi ta' l-Ewropa vis-a-vis l-Mediterran - u l-qasam ekonomiku.

Biżżejjed naraw li llum, bl- għajnuna li qed jingħataw l-ex-Eastern Europe countries anke mill-istess OSCE, qed jagħmlu avvanzi kbar fl-economic planning u f'affarijiet oħra bħal dawn u għalhekk iktar għandna nirrealizzaw kemm huwa importanti li ngħinu lill-pajjiżi ġirien tagħna jissieħbu fl-OSCE ħalli b'hekk din l- organizzazzjoni tibqa' tkun fuq quddiem nett li tiġġieled għas-sigurta' tal- paċi fid-dinja.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Adrian Vassallo.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Madam Speaker, f'dan l-Aġġornament nixtieq nitkellem fuq il-qasam ta' l-ambjent li dan il-Gvern diġa' beda jagħtih importanza kbira.

Dan il-qasam jolqot lil kull wieħed u waħda minna u ladarba wieħed jibda jitkellem fuqu jkollu jidħol f'ħafna setturi li jaqgħu taħt ministeri differenti.

Ġaladarba ssir il-ħsara jkun diffiċli biex tirranġaha u għalhekk il-mira ta' dan il-Gvern għall-qasam ta' l-ambjent hija li ma titħalliex issir ħsara għax ġaladarba din issir ħafna drabi jkun tard wisq biex tirranġaha.

Biss qabel ma nkompli nitkellem iktar fil-fond fuq dan il-qasam u fuq il-pjanijiet li għandu l-Gvern preżenti nixtieq insemmi x'sibna meta tlajna fil-gvern.

GĦalkemm sibna affarijiet li wieħed jista' jirranġahom sibna affarijiet oħra li fuqhom ma tantx jista' jsir wisq għax il-ħsara tant daħlet fil-fond li kważi kważi saret irreparabbli.

Pero' biex inkun iktar preċiż jien nixtieq immur xi għaxar snin lura ħalli nfakkar x'kien qal il-Partit Nazzjonalista qabel l-elezzjoni ta' l-1987.

Fil-fatt dan kien qal li meta jitla' fil-gvern se jagħti importanza kbira lill-qasam ta' l-ambjent u Malta se tibda twarrad bil-fjuri.

Ta' min jgħid li dan kien wieħed mill- famużi "20 punt" li kienu mwiegħda mill-Partit Nazzjonalista dak iż-żmien.

Pero' mhux hekk ġara u fil-fatt il-ferita li sibna fil-qasam ta' l-ambjent hekk kif tlajna fil-gvern tant hi kbira li biex tagħlaq u forsi tibda tfiq trid ħafna iktar minn 20 punt!

Jien nixtieq nistaqsi lill-Oppożizzjoni preżenti fejn huma dawn il-fjuri li kellha timla lil pajjiżna bihom u li suppost kellhom ħafna kuluri u fwieħa!

Madam Speaker, ħalli nduru dawra mal-gżejjer tagħna biex inkun nista' nsemmi x'sab il-Gvern Laburista f'Ottubru li għadda.

Fil-fatt nista' nibda billi nsemmi lil Marsaxlokk - villaġġ pittoresk li jattira kuljum mijiet jekk mhux eluf ta' Maltin u turisti, liema villaġġ minħabba l-pika ġie rrovinat għal dejjem.

Min-naħa l-oħra f'Marsaskala minflok ma nsibu l- fwejjaħ u l-fjuri nsibu rwejjaħ ħerġin mill-Impjant ta' Riċiklaġġ Sant'Antnin - liema impjant sewa l-miljuni kbar biex inbena - bil- konsegwenza li bosta residenti qed ikollhom jitilqu minn dan il-lokal minħabba dan l-inkonvenjent.

Hawn ta' min jgħid li minkejja li l-Gvern Nazzjonalista nefaq eluf kbar ta' liri biex forsi jipprova jirranġa s- sitwazzjoni din l-problema baqgħet ma ssolvietx, pero' dan il-Gvern se jibda jittekiljaha bis-serjeta' u jekk il-problema tibqa' ma tiġix solvuta lest li jagħlaq l-impjant.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Madam Speaker, nixtieq nagħmel point of information.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ladarba l-Onor.

Vassallo qed jitkellem fuq l- impjant tar-riċiklaġġ f'Sant' Antnin, nixtieq nistaqsih jekk jafx li d- deċiżjoni li jsir l-impjant li qed jirriferi għalih ittieħdet qabel Mejju ta' l-1987.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Adrian Vassallo.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Madam Speaker, jien m'iniex qed ngħid x'kienet id- deċiżjoni jew meta ttieħdet imma qed nispjega x'ġara fi żmien il-Gvern Nazzjonalista.

Il-fatt hu li minn meta nbena dan l-impjant tar-riċiklaġġ fi żmien il-Gvern Nazzjonalista, f'Marsaskala bdew ħerġin ħafna rwejjaħ u ħadd ma seta' joqgħod hemm.

L-importanti m'huwiex meta ttieħdet id- deċiżjoni biex isir dan l-impjant tar-riċiklaġġ imma kif tħaddem, x'kien l- użu tiegħu u x'kienu r-riżultati li ta.

(Interruzzjonijiet) Dan l-impjant tar-riċiklaġġ għadu hemm, bħalma taf inti.

Intom tafu li minkejja li nfaqtu eluf kbar ta' liri biex tirranġaw dan l-impjant fil-fatt spiċċajtu biex ma rranġajtu xejn bħalma żgur li tafu li minn meta tela' l-Gvern Laburista l-affarijiet diġa' tjiebu f'dan ir-rigward u li l-wegħda tal- Gvern Laburista hija li jekk nibqgħu ma nsolvux din il-problema dan l- impjant tar-riċiklaġġ jingħalaq.

(Interruzzjonijiet) Oqgħod kwiet!

Jekk trid illejla ħu Aġġornament u naċċertak li ma nipprovax ninterrompik bħalma qed tagħmel int bħalissa.

MADAM SPEAKER: Kompli, Onor. Vassallo.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Madam Speaker, għalkemm kien Gvern Laburista li beda juża Wied Fulija bħala post fejn jintrema l-iskart il-problema fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti tant kibret li bil-foga li kienet toħroġ minn hemm ħafna mir-residenti taż-Żurrieq u ta' Ħal Safi ma setgħux jibqgħu joqogħdu iktar f'dawn in-naħat għax dan kien qed iservi ta' detriment għal saħħithom.

Madanakollu l-problema baqgħet hemm sakemm wara snin twal il-miżbla tant imtliet li l-Gvern Nazzjonalista ddeċieda li jagħlaqha.

Hawn ta' min isemmi wkoll il-problema tal-Magħtab għax bl-irdim li sar dan illum wasal sal-coast road.

Min jgħaddi minn din it-triq li tintuża minn eluf ta' nies kuljum minflok ma jara fjuri, siġar u affarijiet sbieħ oħra, ma jarax ħlief żibel.

Pero' l-Gvern Laburista ħa passi mill-ewwel biex f'dan il-lokal ma jibqax ikun hemm dak l-iskart kollu u fil-fatt qed jagħmel minn kollox biex jipprova jsib soluzzjoni għal din il-problema.

Imbagħad xi ngħidu għal Wied id-Dies li jinsab fil-Madliena u għal ħafna widien oħra?

Ta' min jgħid li sa ftit ilu Wied id-Dies kien wieħed mill- ftit widien pittoreski li għad fadal f'pajjiżna imma bħalma jaf kulħadd taħt il-Gvern preċedenti nħarġu permessi għall-bini bil-konsegwenza li llum hemmhekk ġew mibnija blokki sħaħ ta' ħames sulari, għalkemm suppost kellhom ikunu għolja biss żewġ sulari.

GĦalhekk anke hawn saret ħsara irreparabbli Dan biex ma nsemmix ukoll diversi widien oħra li sibnihom f'sitwazzjoni ta' ħmieġ u żdingar u għalhekk nixtieq nieħu l-okkażjoni biex nirringrazzja u nagħti prosit lid-Dipartiment ta' l-Agrikoltura għall-programm ta' tindif li beda f'dawn il-postijiet.

Ħaġa oħra li nixtieq insemmi hija li l-car park li saret il-Furjana kellha tkun taħt l-art u fuqu kellu jsir ġnien imma llum minflok ġnien hemm ħofra kbira - din id-darba minflok ħofra finanzjarja hemm ħofra ta' veru! - li qed tkun ta' ostaklu kbir għax qed ittellef il-veduti tas-swar kif ukoll id-dehra maestuża tal-Belt.

Madam Speaker, ta' min jgħid ukoll li filwaqt li qabel fl-Imselliet, li jinsab ħdejn iż-Żebbiegħ, kien hemm art rurali u pittoreska, f'daqqa waħda l-Gvern Nazzjonalista ħareġ il-permess għall-bini bil-konsegwenza li din l- area nqerdet għal kollox.

Veru li f'din l-area nbniet skola li kienet ilha tinħass il-ħtieġa tagħha, pero' din bilfors hemm riedet issir minn tant postijiet li jeżistu ġo Malta?

Ma setgħetx issir x'imkien ieħor fejn forsi ma ssirx daqstant ħsara ambjentali?

Tas-Sliema, Buġibba u Marsascala huma tliet lokalitajiet li fihom jilqgħu eluf ta' Maltin u turisti kuljum imma fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti dawn kienu saru building sites ġiganteski.

Pero' kif kulħadd jaf il-Gvern preżenti ta prijorita' lil dawn il-postijet u m'hemmx għalfejn noqgħodu nsemmu d-differenza bejn kif kienet Buġibba sitta jew seba' xhur ilu u bejn kif inhi llum.

Madam Speaker, fi żmien il-Gvern preċedenti, mill-bajjiet riħa ta' fjuri kienet toħroġ jew riħa ta' affarijiet oħra?

Biżżejjed ngħidu li sas-sena l- oħra l-iktar bajjiet popolari kienu kollha mniġġsa bid-drenaġġ u għalhekk ħadd ma seta' jgħum fihom, imma bil-miżuri li ħa l-Gvern preżenti s'issa diġa' qed jidher li din il-problema bdiet tittaffa u fil-fatt din is-sena ħafna mill-bajjiet tagħna se jkunu jerġgħu jistgħu jitgawdew min-nies wara diversi snin.

Madam Speaker, illum il-fjuri qegħdin f'dawk il-postijiet li l-Gvern preċedenti ried jeqred għall-iżvilupp.

Li kieku ma kienx għall-Partit Laburista, għal diversi kunsilli lokali kif ukoll għall-għaqdiet li jeżistu favur l-ambjent kieku dawn il-postijiet illum inqerdu wkoll.

Biżżejjed wieħed isemmi l-Munxar ġewwa Wied il-Għajn li l-Gvern Nazzjonalista ried jagħtih għall-iżvilupp u l-art saqwija tal-Marsa fejn ried li tinbena fabbrika ħalli jkollha l-provvista ta' l-ilma b'xejn, imma grazzi għall- protesti li saru dak iż-żmien dan baqa' ma seħħx.

Wieħed jista' jsemmi wkoll li l-Gvern Nazzjonalista ried ukoll jibni airstrip f'Għawdex imma bis- saħħa tal-Gvern Laburista baqa' ma sar xejn minn dan kollu.

Madam Speaker, issa ħalli nsemmi l-pjanijiet li għandu l-Gvern Laburista għall-qasam ta' l-ambjent.

Il-Partit Laburista dejjem kellu l-qasam ta' l- ambjent għal qalbu u fil-fatt kien dan il-partit li waqqaf l-istitut għall- ħidma ta' l-iżvilupp ta' l-ambjent biex itejjeb l-ambjent, partikolarment dak ta' l-iskejjel.

Fil-fatt ladarba semmejt l-iskejjel ma rridx ninsa nsemmi li l-Gvern preżenti qed jenfasizza li fit-tagħlim li jsir fl- iskejjel tiddaħħal kuxjenza ikbar favur l-ambjent.

Aħna għandna diversi proġetti oħra favur l-ambjent imma żgur li l-anarkija li hawn fl-iżvilupp tal-bini qed isservi ta' theddida għal dan il-qasam u għalhekk hemm bżonn li nirrivedu l-Pjan ta' Struttura ħalli ma tibqax issir iktar ħsara.

Hemm bżonn li jsir studju wkoll fuq id-djar li jinsabu vojta ħalli dawn ikunu jistgħu jerġgħu jintużaw.

Il-Gvern Laburista għandu wkoll proġett biex jerġa' jagħti l-ħajja lill-qalba ta' l-irħula billi jipprova jnaqqas it- traffiku minnhom u fil-fatt se jfassal pjan ħalli l-kwalita' tat-toroq titjieb u ma nibqgħux iktar bis-sistema li wara ftit li jingħata t-tarmac, it-triq ikollha terġa' tinqala' ħalli jsir id-dawl, l-ilma u d-drenaġġ.

Dan il-Gvern se jara wkoll li jnaqqas it-tniġġiż ta' l-arja minħabba l- karozzi, il-power stations, l-isptar u l-ħruq ta' l-iskart.

Fil-fatt hawn ta' min jgħid li aħna diġa' bdejna nieħdu diversi miżuri għar-rigward tal- power stations, pero' ċertament dawn m'humiex biżżejjed u għalhekk se nibdew nagħmlu monitoring tat-tniġġiż ta' l-arja ħalli mbagħad inkunu nistgħu nieħdu l-miżuri neċessarji biex it-tniġġiż jonqos.

Iktar nies għandhom jiġu mħajra jużaw petrol bla ċomb u għandna ndaħħlu l-MOT mill- iktar fis - fil-fatt id-draft hija lesta - ħalli nkunu nistgħu nagħmlu monitoring ta' l-exhaust tal-karozzi.

Fil-fatt hemm bżonn li l-pulizija jieħdu din il-problema iktar bis-serjeta'.

In-nies għandhom jiġu mħajra wkoll jixtru karozzi ta' ċilindrata żgħira ħalli b'hekk jonqos l-exhaust.

Jien naħseb li l-ikbar theddida li teżisti u li rridu nsibu soluzzjoni għaliha hija kif se nnaqqsu n-numru kbir ta' karozzi li qed jiġu importati għax ma jistax ikun li nibqgħu nimportaw 12,000 karozza kull sena.

Madam Speaker, għar-rigward tad-drenaġġ irrid ngħid li aħna bdejna nimplimentaw il-master plan biex naraw kif se nirriċiklaw id-drenaġġ ħalli minnu nkunu nistgħu nieħdu ilma tat-tieni klassi u b'hekk il-każijiet ta' tniġġis fil-bajjiet tagħna jonqsu.

Hawn ikun tajjeb jekk wieħed jgħid li l- Gvern preżenti diġa' ħa diversi passi biex jekk Alla jrid sas-sena 2000 din il-problema tiġi solvuta.

Madam Speaker, għal dak li għandu x'jaqsam mal-bunkering ta' min jgħid li l-Gvern se jixtri vapur biex jekk ikun hemm xi oil spills ikun jista' jikkumbattihom.

Ta' min jgħid ukoll li fi ftit żmien ieħor l-iskart se jibda jinqasam f'dak organiku u f'dak li mhux u rridu nsibu metodu biex inkunu nistgħu nirriċiklaw l-iskart, speċjalment dak ta' l-industrija tal- bini li l-maġġoranza l-kbira tiegħu jintefa' fil-Magħtab.

Madam Speaker, hemm bżonn ukoll li nipprovdu iktar liġijiet li jipproteġu l-flora, il-fawna, is-siġar, l-annimali, l-għasafar u l-ħut, speċjament dawk li huma endemiċi għal pajjiżna.

Jien wieħed minn dawk li nemmen li hemm bżonn li l-areas protetti jiżdiedu.

Fil-fatt aħna se nsaħħu l-ALE u se nwaqqfu korp ta' environmental inspectors u wardens.

Ta' min isemmi wkoll li din is-sena se naraw li l-villaġġi - għalkemm illum ftit baqa' villaġġi - u l-bliet tagħna, bħall-Imdina, jerġgħu jingħataw il-ħajja.

MADAM SPEAKER: Onor. Vassallo, jekk jogħġbok ikkonkludi għax sar il-ħin.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Madam Speaker, fid-diskors tiegħi jien ipprovajt nispjega fi ftit kliem x'sibna meta tlajna fil-gvern u x'se nagħmlu fis- snin li ġejjin.

Baqa' ħafna affarijiet oħra x'nagħmlu pero' l-iktar ħaġa importanti hija li jkun hemm tagħlim u enforcement serju u għalhekk jien konvint li bil-miżuri li ħa s'issa l-Gvern preżenti is-sitwazzjoni se tirranġa bil-mod il-mod għall-ġid tal-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għall-Ġimgħa, 11 ta' Lulju, 1997 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru Mizzi.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

KONSOLAT TA' MALTA F'MILAN

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6071, jista' l-Ministru jikkonferma li l-awtoritajiet Taljani ma rtirawx l-Exequatur tal-ħatra tas-Sur Mario Cal, iżda dan skada f'Lulju 1996 u ladarba l-Gvern Malti ma esprimiex l- intenzjoni tiegħu li jikkonferma lis-Sur Cal bħala Konslu Ġenerali Onorarju għal Malta f'Milan, il-Farnesina ma setgħetx tikkonferma l-Exequatur?

ONOR.

GEORGE VELLA: Intenni li l-Awtoritajiet Taljani stess b'Note Verbale datata 28 ta' Novembru 1996 annullaw l-Exequatur tas-Sur Mario Cal, bħala Konslu Ġenerali Onorarju għal Malta f'Milan, minkejja l-fatt li f' Lulju 1996 il-Gvern Malti permezz ta' l-Ambaxxata f'Ruma talab li tiġġedded il-Karta ta' l-Identita' tiegħu.

KONSOLAT TA' MALTA F'MILAN

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari numru 6071, jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li s-Sur M. Cal ma ġiex akkużat b'korruzzjoni iżda fil-fatt huwa qed jiġi mitlub jagħti prova li bħala Viċi President tal-Fondazzjoni Monte Tabor ma kienx jaf li setgħu saru xi tixħim minn xi ħadd fl-istess Fondazzjoni intiż biex iħaffu l-proċess tal-kontroll tal-finanzi tal-Fondazzjoni?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li s-Sur Cal personalment mhux akkużat li xaħħam iżda huwa akkużat li fil-kariga tiegħu suppost kien jaf b'kollox u għalhekk "preżunt" ħati skond il-liġi Taljana u l-ġuri sal-lum għadu ma sarx?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Onor.

Interpellant għandu jkun jaf li dan il- Ministeru mhuwiex la l-Ministeru ta' l-Intern Taljan u lanqas il-Ministeru tal-Finanzi Taljan u għalhekk mhuwiex qiegħed biex jirrispondi mistoqsijiet, li jidher li l-Onor.

Interpellant huwa nfurmat mhux ħażin dwarhom, u li jaf sewwa minn fejn għandu jikseb risposti għad-domandi tiegħu.

Li jimporta lil dan il-Ministeru huwa l-fatt li l-awtoritajiet Taljani stess ħassew li m'għandhomx ikomplu jaqblu li Sig. Mario Cal jibqa' jitqies bħala dehen li jservi ta' Konslu f'pajjiżhom u li minħabba f'hekk irtirawlu l-exequator.

KONSOLAT TA' MALTA F'MILAN

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6071, jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li kien il- Gvern Malti preżenti li talab ir-riżenja tas-Sur Mario Cal minn Konslu Ġenerali Onorarju ta' Malta f'Milan permezz ta' l-Ambaxxatur ta' Malta f'Ruma?

ONOR.

GEORGE VELLA: Mhux minnu li l-Gvern Malti preżenti talab ir-riżenja tas-Sur Mario Cal permezz ta' l-Ambaxxatur Malti f'Ruma.

Kif diġa' weġibt kienu l-Awtoritajiet Taljani stess li fit-28 ta' Novembru, 1996 avżaw lill- Ambaxxata ta' Malta f'Ruma bl-annullament ta' l-Exequatur tal-ħatra tas- Sur Mario Cal.

Jien informat li fil-bidu ta' Jannar 1997, meta s-Sur Cal għamel mawra fl-Ambaxxata biex jagħti x-xewqat tajba lill-Ambaxxatur ta' dak iż-żmien, kien dan ta' l-aħħar li ħa l-opportunita' biex jinfurmah li l- Farnesina kienu nnotifikawh uffiċċjalment li l-Exequatur tiegħu kien ġie rtirat u li l-każ kien qed jiġi kkonsiderat f'Malta.

KONSOLAT TA' MALTA F'MILAN

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija Parlamentari numru 6071, jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li s-Sur M. Cal spjega l-pożizzjoni tiegħu lil Gvern u talab lil-istess Gvern Malti reazzjoni għal din il-qagħda personali tiegħu; u minn Marzu 1997 sal-lum ir- reazzjoni mitluba għadha ma waslitx u kien is-Sur Cal li offra r-riżenja tiegħu li għaliha l-Gvern għadu ma weġibx?

ONOR.

GEORGE VELLA: Is-Sur Mario Cal kien informat bil-miktub fis-6 ta' Frar, 1997 li l-ħatra tiegħu bħala Konslu Ġenerali Onorarju għal Malta f'Milan kienet ġiet irtirata.

Is-Sur Cal permezz ta' ittra ndirizzata lill- Ambaxxatur Malti f'Ruma waqt li rrefera għall-ittra ta' l-Ambaxxatur tas-6 ta' Frar, talab spjegazzjoni għall-qagħda.

B'risposta fl-4 ta' Marzu 1997 is-Sur Cal ġie nformat li r-raġunijiet tar-revoka tal-ħatra tiegħu kienu ġew imwassla lilu verbalment waqt laqgħa li hu kellu ma' l-Ambaxxatur ta' qabel f'Jannar 1997 u għalhekk ma kien hemm xejn li jbiddel dal li (Sur Cal) kien diġa' jaf.

Mhux minnu għalhekk li tweġiba għall-ittra tas-Sur Cal ma ngħatatx: lanqas m'hu korrett li s-Sur Cal innifsu offra r-reżenja tiegħu.

WSC - GĦAMARA ĠDIDA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6599, jista' l-Ministru jgħid kemm-il quotation kien hemm (irċeviet) il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għal xiri ta' għamara ġdida għall- Uffiċċju taċ-Chairman u għall-Boardroom; kemm kien il-valur ta' kull quotation; liema quotation ġiet aċċettata; u min kienu l-persuni/ditti li għamlu l-quotations?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-korporazzjoni irċeviet żewġ quotations rigward xiri ta' bibien, tliet quotations għall-għamara, erba' quotations għax-xiri tas-siġġijiet u tliet quotations għax-xiri tas-sufan.

Il-valur ta' kull quotation kien kif murija:

* bibien - Lm506 u Lm738.30 * skrivanija, wall unit, coat hanger, service unit u coffee table: Lm5,111.75; Lm 5,222.15 u Lm5,585.20

* sufan: Lm2,036.88; Lm1,400; Lm1,627/Lm1,665.20

* siġġijiet: Lm1,482.93; Lm1,604.25; Lm2,745.05 u Lm 3,121.00

Il-bibien inxtraw mingħand C.Fino & Sons.

Ltd għal prezz ta' Lm506, l- iskrivanija, wall unit, coat hanger, service unit u l-coffee table inxtraw mingħand C. Fino & Sons Ltd. għal prezz ta' Lm4,103, is-sufan inxtara mingħand Form għal prezz ta' Lm1,217.39.

Is-siġġijiet għal mejda tal-board u għall-iskrivanija taċ-Chairman kif ukoll għal visitors room swew Lm1,380 u nxtraw mingħand C. Fino & Sons Ltd.

BAĦRIJA - MAIN TAS-SEWER

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hu mistenni li jibda jitqiegħed il-main ġdid tas-sewer li jieħu d-drenaġġ mill-inħawi tal- Baħrija?

Liema nħawi oħra, bħal Kunċizzjoni, Tas-Salib, Bieb ir-Ruwa u areas residenzjali oħra, f'dawn l-inħawi fil-fatt se jiġu servuti b'dan il- main?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-proġett li kien maħsub għas-sistema tad- drenaġġ fil-Baħrija huwa f'fażi avvanzata ħafna u qiegħed jiġi maqsum f'fażijiet differenti sabiex jitmexxa b'aktar reqqa u dettal.

Il-proġett mistenni jinħadem fuq perjodu ta' madwar tliet snin minħabba li jinvolvi madwar 15-il kilometru ta' mains tad-drenaġġ flimkien ma żewġ pumping stations.

L-ewwel fażi ta' dan il-proġett li tinvolvi it-tqegħid ta' main ġdid ta' madwar żewġ kilometri fl-inħawi ta' Ħ'Attard, għada kif ġiet imħejjija mid- Dipartiment tad-Drenaġġ sabiex tinħareġ sejħa għall-offerti għaliha.

L- hekk imsemmi main ġie ddisinnjat biex jelimina diversi żbroffi ta' drenaġġ fl-inħawi ta' Ħal Balzan, kull darba li tinżel ix-xita.

Bħalissa qegħdin isiru l-preparamenti amministrattivi meħtieġa, li jinkludu permessi mill-Awtorita ta' l-Ippjanar u lokalizzar ta' servizzi eżistenti ta' l-ilma, dawl etc. sabiex id-dipartiment jissokta jipproċedi bid-disinn u l-preparazzjoni tal-contract documents għall-kumplament tal- proġett.

Fost l-inħawi msemmija fil-Baħrija, Bieb ir-Ruwa se jkun fost dawk li ser jiġu servuti direttament bil-main il-ġdid filwaqt li l-inħawi Tas-Salib u l- Kunċizzjoni jistgħu jiġu moqdija eventwalment wara estensjoni tal-proġett prinċipali, minħabba l-widien li hemm jifirduhom mill-main prinċipali.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm inħarġu direct orders fil- proġett ta' Buġibba u jagħti lista għal xiex kienu, l-valur ta' kull wieħed minnhom u lil min ingħataw?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PULIZIJA - GĦOTI TA' TENDER

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid fiex waslu l-investigazzjonijiet dwar allegata rregolarita' fl-għoti ta' tender għal-lampi tad-dawl f'Buġibba?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi din l-investigazzjoni għadha m'hijiex konkluża.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandhom jitħallsu l- kuntratturi li ħadmu fuq il-proġett ta' Buġibba u kemm tħallsu s'issa?

ONOR.

TAL-QROQQ - PROĠETT TA' TOROQ

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallsu l-kuntratturi li ħadmu fuq il-proġett tat-toroq ta' Tal-Qroqq u kemm għad baqagħlhom jitħallsu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-kuntrattur prinċipali li ħadem fuq il-proġett tal-Qroqq s'issa tħallas ftit aktar minn Lm1.64m.

Il-valur tal-kuntratt ta' dan ix-xogħol jammonta għal madwar Lm1.83M iżda l-kuntrattur qed jagħmel claim għal ħlas addizzjonali ta' ftit aktar minn Lm1.34m fuq l- ammont li diġa tħallas għal xogħol li diġa' sar.

Ovvjament din it-talba trid tiġi annalizzata bir-reqqa qabel ma tkun tista' tiġi kkonsidrata.

ENEMALTA - KONSUM TAL-PITROLJU

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-konsum tal-pitrolju fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena kienx aktar jew anqas minn dak fl-istess perjodu s-sena l-oħra wara li kien hemm żieda fil-prezz tiegħu fl-aħħar budget?

ONOR.

LEO BRINCAT: Bejgħ ta` pitrolju -Litri

1997 1996

Jannar 2,513,970 2,471,940 Frar 2,294,180 2,651,540 Marzu 2,123,920 2,622,850 April 2,364,860 2,068,160 Mejju 1,659,370 1,784,090 Gunju 1,424,740 1,471,400 12,381,040 13,069,980

Il-bejgħ juri li kien hemm tnaqqis ta` 5.3% bejn Jannar u Gunju 1997 meta mqabbel ma` Jannar u Gunju 1996.

Kif wieħed jista` jara, minkejja l-fatt li ghola l-prezz tal-pitrolju, baqa` jsir użu illeċitu minnu, jigifieri ghal skopijiet mhux domestiċi.

ENEMALTA - OVERTIME/ALLOWANCES

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallas overtime u allowances lill-ħaddiema tal-Korporazzjoni Enemalta fl-ewwel sitt xhur ta' l-1996 u kemm tħallsu fl- ewwel sitt xhur ta' din is-sena?

ONOR.

LEO BRINCAT: Fis-sitt xhur ta` bejn Jannar u Gunju 1997 tħallsu - Lm969,778.22 f`overtime u allowances.

Fis-sitt xhur ta` bejn Jannar u Gunju 1996 tħallsu - Lm1,076,720.78 f`overtime u allowances.

AMBAXXATURI TA' MALTA - CURRICULUM VITAE

L-ONOR.

MICHAEL FRENDO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6785?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6785 li għamel riferenza għaliha l-Onor.

Interpellant hija:

M'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 4940.

SKEJJEL - TOBBA

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 6828?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SKEJJEL - RAPPORT F'THE TEACHER

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 6826?

ONOR.

SKEJJEL - RAPPORT F'THE TEACHER

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 6827?

ONOR.

EDUKAZZJONI - GENDER ISSUES

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 6685?

ONOR.

SKEJJEL - SANTA LUĊIJA - JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 6686?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 6686 f'Seduta Nru. 88.

ŻURRIEQ - BINI TA' SKOLA SEKONDARJA

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 6687?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 6687 f'Seduta Nru. 88.

TRAFFIC CONTROL BOARD - TIBDIL TA' TABELLI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema kienu t-talbiet li ġew ikkonsidrati mit-Traffic Control Board għal tibdil tat-tabelli u s-sistemi tat-traffiku fl-inħawi ta' Buġibba, San Pawl il-Baħar, inkluż ix-Xemxija u Burmarrad mill-1/11/96 sal-lum?

Liema minn dawn it-talbiet, kemm dawk li ġew approvati kif ukoll dawk li ma ġewx approvati?

Kemm-il zebra crossing ġdida ġiet approvata fl-istess perijodu fl-inħawi?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li t-talbiet li ġew ikkonsidrati mill-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku għat-tibdil fis-sistema tat-traffiku u tabelli relattivi, fl-inħawi ta' Buġibba u l-Qawra ġew ittrattati fir- risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 6146 meta qegħidt fuq il-Mejda tal-Kamra pjanta li turi l-iskema kompleta għal din iż-zona.

Dan ma jfissirx li s-sistemi ma jinbidlux jekk jinħass il-bżonn.

Jiena nformat ukoll li fir-rigward ta' San Pawl il-Baħar, għall-perijodu msemmi, l-Bord irrakkmanda dawn id-deċiżjonijiet:-

1) Approva li titneħħa pedestrian crossing minn quddiem il-Kunvent tal- Franġiskani u li din issir aktar viċin tal-Knisja Parrokkjali.

2) Approva li jitqiegħdu tabelli li jillimitaw id-dħul ta' Heavy Vehicles fi Triq San Pawl u Triq il-Mosta.

3) Approva numru ta' tabelli biex jillimitaw il-parking ħlief għal-loading and unloading fit-Triq iċ-Ċagħaq, Triq Qawra u Triq il-Fliegu.

4) Ma approvax talba biex isir 10 minute parking fi Triq San Pawl.

5) Ma approvax talba biex isir parking fi Triq San Publiju.

Jiena nformat li fix-Xemxija, l-Bord irrikmanda li jitqiegħdu tabelli ta' Give Way mar-roundabouts ta' Xatt il-Pwales u ta' Triq Għajn Tuffieħa.

Talba biex issir zebra crossing fit-Telgħa tax-Xemxija ma ġietx approvata.

Jiena nformat ukoll li f'Burmarrad, il-bord approva re-siting ta' petrol station iżda din l-approvazzjoni ma nvolvietx ebda tabelli.

Fl-istess perjodu fl-inħawi ġew approvati għaxar zebra crossings kif ġej:-

1) maġenb St. Simon Pharmacy f'Islet Promenade, Buġibba.

2) maġenb il-ħanut tal-Verkerbe f'Islet Promenade, Buġibba.

3) maġenb Swift, Rent-A-Car f'Islet Promenade, Buġibba.

4) maġenb Rox In Boutique f'San Pawl il-Baħar.

5) maġenb Brooklyn Fuji Colour Service f'San Pawl il-Baħar.

6) fi Triq it-Trunċiera - Buġibba.

7) fi Triq Qawra (żewġ crossings) - Qawra.

8) fi Triq il-Pijunieri (żewġ crossings) - Buġibba.

PATATA - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm ġiet esportata patata f'ammonti skond il-varjeta' fl-istaġun li għadu kif spiċċa?

Meta marret l-ewwel kunsinja u meta marret l-aħħar kunsinja f'kull każ?

Kemm kien l-ammont ta' patata li ġiet esportata u li kienet għadha ma nbigħetx fit-30.06.97?

Meta hu mistenni li jitħallsu l-bdiewa tal-prodott esportat?

Xi prezz hu mistenni li jieħdu l-bdiewa ta' dan il-prodott esportat?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni tingħata meta jkun il-waqt wara li jsir ix-xogħol kollu meħtieġ.

ĠIBJUN TA' LIMBORDIN - FAWRAN TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex fl-inħawi tal-ġibjun ta' Limbordin ma jibqax iseħħ fawran tad-drenaġġ bħalma kien qed iseħħ fil-lejl ta' bejn il-5 u s-6 ta' Lulju, 1997?

Meta hu mistenni li jitlesta l-EIA f'dawn l-inħawi biex jiġi deċiż kif se tgħaddi l-mina li trid twassal id-drenaġġ minn San Pawl il-Baħar għaċ- Ċumnija, fil-Mellieħa?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

TOROQ - CASH BARRIERS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex fit-Triq ta' San Martin bejn ir-roundabout tat-triq ta' Għajn Tuffieħa u l-Palazz, jitwaħħlu crash barriers fi tnejn jew tliet partijiet tat-triq li għad ma fihomx crash barriers?

Fejn hu ppjanat li jitwaħħlu iktar crash barriers fl-inħawi tal-11 u 12-il distrett elettorali?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq biex jispezzjona l-post indikat mill-Onor.

Interpellant u biex jagħmel ix- xogħlijiet li jista' jkun hemm bżonn biex jekk hemm xi periklu jitneħħa.

ŻERRIEGĦA TAL-PATATA - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kienet il-kwantita' ta' żerrigħa tal-patata mportata għall-istaġun li għadda, varjeta' varjeta'?

Meta hu mistenni li tibda l-kitba taż-żerriegħa għall-istaġun li jmiss?

Liema varjetajiet mhux mistennija jitħallew jinkitbu għal dan l-istaġun?

Liema varjetajiet ġodda hu mistenni li jiġu mportati?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni tingħata meta jkun il-waqt u wara li jsiru d-diskussjonijiet meħtieġa mal-membri ta' l-Agricultural Marketing Board u ta' għaqdiet oħra tal-bdiewa.

PULIZIJA - SAHRA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kienet is-sahra li tħallset lill-pulizija matul il-perijodu 1/1/97 - 30/6/97?

Kif jitqabbel dan l-ammont ma' l-istess perijodu fl-1995 u fl-1996?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi l-ammont ta` sahra li tħallset lill-Puliija matul il-perjodu 1/1/97-30/6/97 kien ta` Lm268,191.

Matul l- istess perjodu fl-1995 u fl-1996 l-ammont ta` sahra li tħallset kien ta` Lm177,032 u Lm234,733 rispettivament.

PTA - PAGI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid x'differenza hemm bejn il-"pagi" ta' Ġunju, 1996 u Ġunju, 1997 li tħallsu mill-Public Transport Authority lis- sidien tal-karozzi tal-linja?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku ma tħallas l-ebda pagi lis-sidien tal-karozzi tal-linja.

Is- sidien tal-karozzi tal-linja f'Malta jaqsmu bejniethom kull ħmistax il-flus li jidħlu mill-bejgħ tal-biljetti.

KUNSILLI LOKALI - EMENDI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Gvern hux qiegħed jaħseb li jagħmel emendi fil-Liġi tal-Kunsilli Lokali sa l-elezzjoni ta' Marzu li ġej?

ONOR.

CHARLES MANGION: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 185.

Jekk ikun opportun l-emendi jsiru sa Marzu li ġej.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hi d-differenza bejn il- budget tal-proġett ta' Buġibba u kemm attwalment intnefaq?

Jista' l-Ministru jgħid ir-raġuni tad-differenza li tħallset, lil min tħallset u kif tħallset?

Jista' l-Ministru jgħid b'kemm jiswa t-tarmac li ngħata lil proġett ta' Buġibba u min huma l-kuntratturi li ħadmu f'dan il-proġett?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

BUĠIBBA ACTION COMMMITTEE - SPONSORSHIP CAMPAIGN

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni dwar Sponsorship Campaign li kien responsabbli minnha l-Buġibba Action Committee u fiha jgħidilna kemm inġabru sponsors?

Jista' l-Ministru jgħid jekk il-prezzijiet ta' lista li ntbagħtet mill- BAC dwar l-isponsorship campaign, kemm raħsu?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-ammount globali li kienet iġġenerata s'issa permezz ta' l-Isponsorship Campaign laħqet is-somma ta' Lm27,956.

Parti minn din is-somma għandha qed tithallas permezz ta' installments.

Kunsinja ta' street furniture mistennija tasal aktar tard din il-ġimgħa.

Għalkemm għad ma jistgħux ikunu kkonfermati l-prezzijiet wara l- introduzzjoni tas-sistema l-ġdida ta' taxxi, hemm indikazzjonjiet li l- prezzijiet il-ġodda mhux se jaqbżu l-prezz li kien inħareġ mill-BAC meta ħarġet is-sejħa għall-isponsorships.

Dan il-prezz l-anqas ma kien jinkludi l-VAT.

KUNSILL LOKALI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslet l-iskema ta' l- assenjar ta' ħaddiema tal-gvern mal-kunsilli lokali?

Kemm hemm ħaddiema tal-Gvern li wrew interess u jridu jkunu assenjati mal- kunsilli lokali?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Jiena nformat li bħala parti mill-iskema ta' assenjar ta' ħaddiema tal-Gvern mal-Kunsilli Lokali ntbagħtet ċirkolari lil madwar 4,000 ħaddiem tax-Xogħlijiet Pubbliċi fejn barra li ngħataw dettalji ta' l-iskema dawn il-ħaddiema, fuq bażi voluntarja, ġew mitluba jindikaw tlett preferenzi jekk jixtiequ jieħdu parti fl-iskema.

Dawn il-ħaddiema ngħataw sat-18 ta' Lulju biex jagħtu r-risposta tagħhom.

Sa llum kien hemm 14-il risposta pożittiva.

CENTRAL STRIPS - TINDIF TA' ĦAXIX ĦAŻIN

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jikkonsidra li d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura jieħu ħsieb li s-central strips ta' toroq prinċipali tal-Bypass ta' B'Kara sa l- Universita' u l-Bypass ta' Ħal Qormi biex jitnaddfu mill-ħaxix niexef u skart ieħor?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dawn iż-żewġ imkejjen huma diġa' imniżżla fil- programm ta' tindif li għandu d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura u x-xogħol fuqhom mistenni jibda fil-ġranet li ġejjin wara li jkun spiċċa xogħol f'toroq principali oħra.

KENNIESA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 6878 li oriġinarjament kienet saret lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsill Lokali - u li issa ġiet riferuta lilek - ċioe' jgħid x'inhi l-policy tal-Gvern rigward l-impjieg ta' kenniesa mal-Gvern fil-preżent peress li n-numru ta' kunsilli lokali li qed imorru għal mechanised sweeping kull ma jmur qed jiżdied?

Jista' isir użu aħjar minn dawn in-nies, bħal tindif minn materjal goff, per eżempju, f'widien?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jirriferi l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

POWER STATION - MARSA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex veru li f'post pubbliku ġewwa l-Marsa Power Station - il-kamra tar-recorders - hemm ritratti ta' natura politika partiġjana?

ONOR.

LEO BRINCAT: Wara l-mistoqsija ta` l-Onor.

Membru, instab li kien hemm ritratt politiku flimkien ma` diversi ritratti ta` natura religjuża u sportiva fuq mejda li jużaw ir-recorders in-naħa ta` gewwa, u mhux fejn ikun hemm il-ħaddiema jippanċjaw.

Dan ir-ritratt issa tneħħa.

Se jinħargu istruzzjonijiet xierqa lill-ħaddiema.

ENEMALTA - SAHRA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti overview ta' għoti ta' sahra fil-Korporazzjoni Enemalta, xahar b'xahar matul l-1996 u l-ewwel sitt xhur ta' l-1997?

Jista' jgħid jekk hemmx xi policy biex titnaqqas is-sahra fil-Korporazzjoni Enemalta?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nirriferi lill-Onor.

Membru għar-risposta li ngħatat ghall-mistoqsija parlamentari numru 848.

Qiegħed inżid is-sahra li tħallset f`Mejju u Gunju 1997 biex ikollu t-taghrif kollu mitlub.

Mejju 1997 Lm 69,814 Gunju 1997 Lm101,474

Ma hemm l-ebda policy gdida dwar is-sahra fil-Korporazzjoni Enemalta.

Qed jigi żgurat biss li flok li din tinħadem bl-addoċċ, tinħadem strettament skond il-ħtiega.

POWER STATION - MARSA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti dettalji dwar x'wassal biex toħroġ kwantita' ta' żejt mill-Power Station tal-Marsa?

X'miżuri ttieħdu biex titnaqqas il- ħsara?

Saret ħsara u jekk iva, kemm ġiet tiswa?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-ħrug ta` fuel oil origina meta tqaċċat cover bolt li jagħlaq strainer fis-sistema taż-żejt tal-boiler numru 8.

Dan l- istrainer far u ħarget kwantita' ta` żejt.

Il-biċċa l-kbira taż-żejt inqabad fl-interceptor, iżda madwar żewg tunnellati żejt spiċċaw fil-baħar.

Ittieħdet azzjoni mmedjata biex il-parti effettwata tingħalaq minn booms, u biex jingabar iż-żejt.

Minbarra l-Enemalta fl-operazzjoni ħadu sehem, il-PCCU, il-forzi armati u l- kuntratturi Cassar, Bezzina u Falzon.

Ma jidhirx li saret ħsara permanenti u ma nistax ngħid kemm ġiet tiswa l- operazzjoni billi l-kontijiet għadhom qed jaslu.

POSTA LTD.

L-ONOR.

CLAUDE MUSCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid minn mindu twaqqfet Posta Ltd. kemm saru inspections minn naħa tal-Gvern, skond id-dritt li kellu l-Gvern f'paragrafu 9 (1) tal-kuntratt bejn Posta Ltd. u l-Gvern ta' Malta?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: X'sar qabel l-elezzjoni ta' l-1996 ma nafx u lanqas hemm records.

Naħseb li l-oppożizzjoni taf aktar minni li l- attitudni ta' l-ewwel Chairman ta' Posta Ltd. kienet li hu għandu kumpannija kummerċjali wara l-elezzjoni ta' l-1996 aktar minn inspection ordnajt investigazzjonijiet sħaħ li r-riżultati tagħhom tqegħdu fuq il- Mejda tal-Kamra.

POSTA LTD./EUROPA VERSAND LTD.

L-ONOR.

CLAUDE MUSCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien id-dħul mill-kuntratt Nru. 5096 għal ġarr tal-bulk mail bejn Posta Ltd. u Europa Versand Ltd.?

Jista' jgħid jekk hemmx xi bilanċ dovut lil Posta Ltd.?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bħalissa hemm il-Likwidatur li jrid żmien deċenti biex joħroġ id-dettalji kollha.

POSTA LTD./WORLD BUSINESS CORP.

L-ONOR.

CLAUDE MUSCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien id-dħul mill-kuntratt Nru. 1096 għal ġarr tal-bulk mail bejn Posta Ltd. u World Business Corp.?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 7008.

POSTA LTD./EUROMAIL LTD.

L-ONOR.

CLAUDE MUSCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien id-dħul mill-kuntratt Nru. 9501 għal ġarr tal-bulk mail bejn Posta Ltd. u l-EuroMail Ltd.?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirriferi lill-Onor.

POSTA LTD. - EX-ĦADDIEMA

L-ONOR.

CLAUDE MUSCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm huma l-ħaddiema, kategorija b'kategorija, li ġew impjegati minn mindu twaqqfet Posta Ltd. u taħt liema kuntratt tax-xogħol?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li Posta Ltd. impjegat 341 ħaddiem f'diversi kategoriji kif imsemmija hawn taħt:-

|1 Chief |Bla kuntratt | |Executive | | |1 Designate |Kuntratt | |Financial |Indefinit | |Controller | | |1 PR/Marketing |Kuntratt | |Executive |Indefinit | |2 Accountants |Kuntratt | | |Indefinit | |1 Segretarja ta'|Kuntratt | |Chief Executive |Indefinit | |1 Technician |Sponsorjat minn | |Apprentice |Posta Ltd | |264 Pustiera |Ittra ta' ħatra | |(Skala 16) | | |54 Postal |Ittra ta' ħatra | |Auxiliaries | | |(Skala 17) | | |9 Messaġġiera |Ittra ta' ħatra | |(Skala 17) | | |3 Watchmen |Ittra ta' ħatra | |3 Ħassiela |Ittra ta' ħatra | |1 Garage |Ittra ta' ħatra | |Attendant | |

POSTA LTD. - BULK MAIL

L-ONOR.

CLAUDE MUSCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid, wara li skada l-kuntratt bejn Posta Ltd. u l-EuroMail Ltd. fil-31/12/96, wara li l-kuntratt bejn Posta Ltd. u l- World Business Corporation ġie terminat fl-10/4/96 u wara li l-kuntratt bejn Posta Ltd. u l-Europa Versand Ltd. ġie terminat fit-2/5/96, jista' jgħid jekk Posta Ltd. iffirmatx xi kuntratti ġodda għal ġarr tal-bulk mail?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirriferi l-Onor.

TRIQ REĠJONALI - CRASH BARRIERS

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: In vista ta' l-inċidenti li jiġru regolarment f'dik il- parti ta' Triq Reġjonali bejn fejn hemm l-inkroċju tat-toroq għas- Swieqi/Ta' l-Ibraġġ u għal Paceville/San Ġiljan jew vice versa minn naħa waħda u t-tunnels ta' taħt Ta' Ġiorni minn naħa l-oħra, ġaladarba saru għadd ta' inċidenti li kellhom jew seta' kellhom konsegwenzi gravi li kienu jinvolvu kolliżjonijiet ta' vetturi fil-ħitan jew ċnut li jinsabu maż-żewġ ġnub tat-triq, fosthom inklużi ħitan tal-btieħi tar-residenzi li jinsabu hemm, jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex possibbli li jsiru crash barriers mat-tul ta' Triq Reġjonali fuq iż-żewġ naħat jew issir xi ħaġa oħra sabiex jitnaqqas ir-riskju kontinwu ta' inċidenti, b'konsegwenzi gravi sew għas- sewwieqa tal-karozzi kif ukoll għar-residenti tad-djar li hemm mal-ġnub ta' din il-parti ta' Triq Reġjonali?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq biex jispezzjona l-post indikat mill-Onor.

Interpellant u jassigura li hemm bżonn isir.

MSIDA - ĠRIEDEN

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: In vista tal-fatt li hemm problema serja ta' ġrieden fil-parti ta' fejn il-baħar, fl-Imsida u speċifikament fil-parti tax-xatt ta' quddiem il-Knisja Parrokkjali ta' San Ġużepp u l-parti li minn hemm tieħu lejn Ta' Xbiex min-naħa waħda u lejn il-Pieta' min-naħa l-oħra, jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji sabiex din il-problema serja titneħħa?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari rigward problema ta' ġrieden fl-areas indikati mill-Onor.

Interpellant, ninsab informat li din l-akwata diġa' ġiet diversi drabi trattata kontra l- preżenza tal-ġrieden.

Din se tibqa' tinżamm taħt l-osservazzjoni tal-Pest Control Section tad- Dipartiment tas-Saħħa Pubblika u flimkien mal-Kunsill Lokali ta' l-Imsida se jittieħdu passi biex tiġi ntensifikata b'dan it-trattament kontra l- preżenza tal-ġrieden.

AVJAZZJONI ĊIVILI - DIRETTUR ĠENERALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk huwiex minnu li minkejja li d-Direttur Ġenerali ta' l- Avjazzjoni Ċivili għamel ir-rakkmandazzjonijiet tiegħu sabiex jimtela' l- post vakanti ta' uffiċjal in charge tal-Kontroll ta' l-Ajru lill-Kap Kmandant tal-Forzi Armati ta' Malta, dan il-post għadu vakant?

Jista' l-Prim Ministru jagħti d-data tar-rakkmandazzjonijiet tad-Direttur Ġenerali ta' l-Avjazzjoni Ċivili u d-data tal-passi amministrattivi li seta' għamel il-Kap Kmandant tal-Forzi Armati ta' Malta, jekk dawn ittieħdu?

ONOR.

ALFRED SANT: Huwa kkonfermat li d-Direttur Ġenerali ta' l- Avjazzjoni Ċivili għamel ir-rakkomandazzjonijiet imsemmija fl-aħħar ta' Diċembru 1996.

F'dak iż-żmien l-Establishments kollha ta' l-Armata kienu qed jiġu riveduti.

Issa, wara li din ir-reviżjoni tlestiet, qed jiġi pproċessat dan il-każ.

KONTROLLURI TA' L-AJRU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jassigura lil dawn il-persuni, madwar sitta, li jirċievu s-salarju u l-allowances ta' uffiċjali ta' Kontrolluri ta' l-Ajru mid-data li ħadu l- liċenzja rikjesta mil-liġi u li fil-fatt bdew jagħmlu dawn id-dmirijiet diġa'?

ONOR.

ALFRED SANT: Waqt li nirriferi l-Onor.

Membru għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 7019, nixtieq inzid li ma hemm l-ebda raġuni għaliex l-individwi kkonċernati m'għandhomx jirċievu s-salarju u l-allowances applikabbli mid-dati li jigu commissioned, u li ħadu l-liċenzja rispettivament fil-grad ta' Air Traffic Control Officer (ATCO).

KONTROLLURI TA' L-AJRU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti d-dati ta' meta, madwar sitt Kontrollur ta' l-Ajru ngħataw l-liċenzja ta' uffiċjali kontrolluri ta' l-ajru?

Meta bdew jagħmlu x-xogħol ta' uffiċjali tal-Kontroll ta' l-Ajru?

Meta d-Direttur Ġenerali ta' l-Avjazzjoni Ċivili bagħat ir- rakkmandazzjonijiet tiegħu lill-Kap Kmandant tal-Forzi Armati ta' Malta sabiex dawn jiġu commissioned?

Meta ttieħdet azzjoni, jekk ittieħdet, mill-Kap Kmandant tal-Forzi Armati ta' Malta, sabiex jittieħdu passi amministrattivi biex dawn jiġu commissioned?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li s-sitt kontrolluri konċernati ħadu liċenzji ta' kontrollur fid-dati 6/3/96, 27/6/96 (tnejn), 20/3/97, 22/4/97 u 25/6/97.

Dawn il-kontrolluri bdew jaħdmu fix-xogħol tagħhom wara l-ħruġ tal-liċenzja.

Ir-rakkmandazzjonijiet biex dawn il- kontrolluri jiġu commissioned intbagħtu lill-Kmandant tal-Forzi Armati ta' Malta rispettivament fil-5/3/96, 24/4/96, 28/5/96, 14/3/97, 10/4/97 u 18/6/97.

Ġejt informat ukoll li issa qed jittieħdu passi mill-Kmandant tal-Forzi Armati biex dawn jiġu commissioned.

AIR TRAFFIC CONTROL CORPS - ASSISTENTI KONTROLLURI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti r-raġunijiet għaliex madwar sitt Assistenti Kontrolluri ta' l-Ajru fl-Air Traffic Control Corps tal-Forzi Armati ta' Malta, minkejja li ilhom li ngħataw il-liċenzja u bdew jagħmlu d-dmirijiet ta' kontrolluri ta' l-ajru mad-Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili għadhom ma ġewx commissioned bħala uffiċjali tal-Kontroll ta' l-Ajru fil-Forzi Armati ta' Malta?

ONOR.

ALFRED SANT: L-Establishments kollha tal-Forzi Armati kienu jinħtieġu li jiġu riveduti.

Ninsab informat li parti minn dan l- eżerċizzju kien beda wkoll kmieni fl-1996.

Issa wara li din ir-reviżjoni tlestiet, il-ħatriet imsemmija mill-Onor Membru qed jiġu pproċessati.

SERVIZZ ĊIVILI - AIRPORT SECURITY MANAGER

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li l-metodu u l-proċedura li ntużaw mill- amministrazzjoni preċedenti sabiex jimtela' l-post ta' uffiċjal pubbliku fil-Headship Post ta' l-Airport Security Manager kenux konformi mal- kostituzzjoni u man-normi tas-Servizz Ċivili?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li kemm il-metodu kif ukoll il- proċedura li ntużaw mill-amministrazzjoni preċedenti sabiex jimtela' l-post ta' Manager, Airport Security kienu konformi mal- Kostituzzjoni u man-normi tas-Servizz Pubbliku.

Dan il-post imtela' fuq il-parir tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku wara li saret sejħa pubblika fil-Gazzetta tal-Gvern.

WIED IL-GĦAJN - TRIQ IX-XATT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex meta saret Triq ix-Xatt, f'Wied il-Għajn bit-tarmac, sqaq żgħir (li jinsab ħdejn Brighton) ma sarx ukoll bit-tarmac, meta hemm jabitaw in-nies ukoll?

ONOR.

CHARLES MANGION: Bħalma jaf il-Membru, il-kunsilli lokali huma korpi statutorji ta' gvern lokali u fil-qadi tal-funzjonijiet tagħhom jaġixxu skond il-prijoritajiet esiġenzi u l-mezzi tagħhom.

Għaldaqstant nissuġġerixxi l-Onor.

Membru li jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-Kunsill tal-lokalita' billi dak li irrefera għalih l-Onor.

Membru fil-fatt huwa wieħed mir-responsabilitajiet tal-Kunsilli.

PARLAMENT - QTUGĦ FIL-PROVVISTA TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid għaliex fil-Parlament qiegħed jinqata' spiss id- dawl (anke jekk għal ftit ħin) u jkun hemm vultaġġ baxx bi ħsara fix-xogħol li jsir bil-computer?

Jikkonferma l-Ministru li dan jista' jkun effett ta' qtugħ ta' feeders għal Belt Valletta li ġew skonnettjati ftit żmien ilu?

ONOR.

LEO BRINCAT: Minn investigazzjonijiet li ghamlet il-Korporazzjoni Enemalta ma jirriżultax li l-interruzzjonijiet qeghdin jigu kkawżati minn vultagg baxx.

Fil-preżent il-vultagg huwa adekwat ghall-ħtigijiet eżistenti.

Apparentement hemm xi problema fl-istallazzjoni nterna tal-Palazz u li diga` qed tigi segwita.

NET DIRECT AND PORTFOLIO INVESTMENT

L-ONOR.

JOSEF BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari numru 5480, jista' l- Ministru jgħid x'inhu s-sors ta' din l-informazzjoni u jistax jipprovdi l- informazzjoni mogħtija b'mod gross u mhux biss net, kemm għal Private Direct Investment kif ukoll għal Private Financial Investment?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 7025 tingħata f`seduta oħra.

AMBAXXATA MALTIJA FL-AMERKA

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra:- a) kemm tiswa lil Malta l-ambaxxata li hija għandha fl-Istati Uniti ta' l-Amerka; b) minn kemm persuni hija mmexxija l-istess Ambaxxata; c) x'pożizzjoni għandhom dawn il-persuni u x'remunerazzjoni għandhom (wieħed wieħed) inklużi l-Ambaxxatur u kemm għandhom allowances oltre l-paga/remunerazzjoni (wieħed wieħed); d) jekk il-proprjeta' wżata bħalha ambaxxata hijiex proprjeta' tal-Gvern Malti jew b'liema titolu hija posseduta; e) kemm huwa t-terminu ta' l-appointment ta' l-istess Ambaxxatur; u f) kemm huwa kkalkolat li jinġieb kummerċ mill-istess Ambaxxata lejn pajjiżna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

AMBAXXATA MALTIJA FI FRANZA

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra:- a) kemm tiswa lil Malta l-ambaxxata li hija għandha fi Franza; b) minn kemm persuni hija mmexxija l-istess Ambaxxata; c) x'pożizzjoni għandhom dawn il-persuni u x'remunerazzjoni għandhom (wieħed wieħed) inklużi l-Ambaxxatur u kemm għandhom allowances oltre l- paga/remunerazzjoni (wieħed wieħed); d) jekk il-proprjeta' wżata bħalha ambaxxata hijiex proprjeta' tal-Gvern Malti jew b'liema titolu hija posseduta; e) kemm huwa t-terminu ta' l-appointment ta' l-istess Ambaxxatur; u f) kemm huwa kkalkolat li jinġieb kummerċ mill-istess Ambaxxata lejn pajjiżna?

ONOR.

ĦABS ĊIVILI - TWIN-BAY PROJECT

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex jikkonsisti t-twin-bay project tal-Ħabs?

Min applika fil-pre-qualification stage?

Min intgħażel?

X'kienu l-kriterji wżati fl-għażla?

Min kien imdaħħal fl-għażla?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SAĦĦA - OMEPRASOLE

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm inxtraw omeprasole tat-20mg mid-Dipartiment tas-Saħħa mill-1 ta' Jannar, 1997?

Kemm-il darba nxtara, mingħand min, kif u b'liema prezz?

Ġew ikkonsidrati sostituti għal dawk li nxtraw?

Jekk le, għaliex?

Huwa l-każ li kien hemm sejħa għall-offerti u twaqqfet?

Jekk iva, għaliex?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

QASAM TAL-KOSTRUZZJONI - CARTELS

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx x'jindika li fil-qasam tal-kostruzzjoni fejn jidħlu tenders tas-settur pubbliku kienx hemm u/jew qegħdin jiżviluppaw cartels formali jew informali?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Aktar milli cartels formali fil-qasam tal- kostruzzjoni fejn jidħlu tenders tas-settur pubbliku b'mod partikolari tenders dwar kostruzzjoni ta' toroq u tenders dwar bdil ta' mains ta' l- ilma, jeżistu sistemi li permess tagħhom kuntratturi li jridu jagħmlu dan ix-xogħol jirreġistraw mad-dipartiment tal-kuntratti u jingħataw ix-xogħol kemm-il darba dawn jaċċettaw ir-rati tad-dipartiment.

Dan wassal għas- sitwazzjoni fejn f'dawn l-oqsma, b'mod partikolari fis-settur tat-toroq ġew iffurmati cartels informali.

Din il-proċedura tneħħi l-element ta' kompetizzjoni bejn il-kuntratturi bil- konsegwenza li l-gvern mhux dejjem jingħata l-aħjar rati għax-xogħol li jrid iwettaq.

Għal din ir-raġuni, din il-proċedura ġiet limitata biss għal xogħlijiet żgħar li d-daqs tagħhom ma jagħmiliex vijabbli li tinħareġ sejħa għall-offerti b'sistema ta' tenders.

ATTARD - TRIQ IN-NUTAR ZARB

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-awtorita' responsabbli nnotatx li t-tarmac li ngħata fi Triq in-Nutar Zarb, Ħ'Attard, diġa' niżel fil-ġnub tat-triq, l-iżjed fid-direzzjoni tar-Rabat?

Jista' jgħid jekk inġibditx l-attenzjoni tal-kuntrattur jew kuntratturi u x'passi rimedjali se jittieħdu?

ONOR.

PULIZIJA - TRADER LICENCE

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jekk jogħġbu jgħid għal-liema raġuni l-applikant għal trader licence tal-Pulizija, bir-riferenza TL/B/2/88 baqgħet ma nħarġitlux minkejja li ġiet approvata wara li għaddiet mill-proċeduri meħtieġa, inklużi dawk ta' l-appell?

Jista' jara li issa jittieħdu l-passi meħtieġa?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li l-permess ma ħariġx minħabba li kien hemm diversi ilmenti minn ġirien tal-post fejn saret l-applikazzjoni dwar l-istorbju li kien se jiġi kkawżat mill-makni li kienu diġa' installati mill-applikant.

Il-Police Licences Advisory Board irrifjuta l-applikazzjoni fis-7 ta' Jannar, 1993.

Wara dan, fit-2 ta' April, 1993 il-Police Licences Appeal Tribunal irikkmanda l-ħruġ tal-liċenzja bil-kondizzjoni li kull attivita' kummerċjali ssir biss bejn id-9.00 a.m. u s-7.00 p.m.

Din id-deċiżjoni reġgħet qajmet reazzjoni kbira mill-ġirien għax il-ħsejjes tal-Cold Store ma kellhomx x'jaqsmu ma' l-attivita' kummerċjali kif argumenta t-Tribunal imma kien konsistenti regolarment matul il-ġurnata kollha u aktar u aktar matul il-kwiet tal-lejl.

Skond Regolament 6(1) ta' l-Avviż Legali 18 ta' l-1991 dwar proċeduri rigward liċenzji tal-Pulizija, it-Tribunal ta' l-Appell "jisma' u jagħti l- parir finali" lill-Kummissarju.

Iżda, id-deċiżjoni tibqa' dejjem fid- diskrezzjoni tal-Kummissarju, li f'dan il-każ, wara li ddiskuta l-kwestjoni tal-Ministru ta' l-Intern ta' dak iż-żmien, laqa' l-ilment tal-ġirien.

PIRATI LI ĦATFU AJRUPLAN TA' L-AIR MALTA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid fiex waslu t-trattattivi bejn Malta u l-Ġermanija għar- rigward ta' l-estradizzjoni taż-żewġ pirati li ħatfu ajruplan ta' l-Air Malta fit-8 ta' Ġunju, 1997?

Il-pirati jinsabu f'xi ħabs fil-Ġermanija?

ONOR.

ALFRED SANT: Għadni mhux f`pożizzjoni li nagħti l-informazzjoni mitluba minhabba li l-każ għadu taħt investigazzjoni fil-Ġermanja fejn għadhom qed jinżammu mill-pulizija dawn il-persuni.

P.A. - PERSUNA LI GĦALQET L-ARJA TA' ĦADDIEĦOR

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta se jittieħdu passi mill-awtoritajiet konċernati kontra persuna li isimha qed jintbagħat separatament li qabad u għalaq l-arja ta' ħaddieħor?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi x- xogħol imsemmi fil-mistoqsija tiegħu huwa fil-fatt kopert bil-permess PA4194/93 maħruġ fit-13 ta' April 1994.

SKEJJEL - APPRENDISTI TAT-TELEMALTA

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm apprendisti tal-Korporazzjoni Telemalta li qed jistudjaw fl-iskejjel post- sekondarji fl-ESTS u fit-TAS?

F'liema korsijiet qegħdin u f'liema sena tal- kors qegħdin?

Isir xi monitoring dwar dawn l-istudenti waqt il-frażi tax- xogħol mid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SKEJJEL - XOGĦOL MILL-KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk huwiex qed jagħmel kuntratti mal-kunsilli lokali biex dawn il-kunsilli jagħmlu xogħol tal-maintenance fl-iskejjel primarji?

Kemm saru jekk saru minn dawn il-kuntratti?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dawn il-kuntratti?

ONOR.

SKEJJEL - EXEMPTIONS

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm talbiet minn studenti li għadhom ma għalqux is-16-il sena li talbu exemption mill-iskola mill-1 ta' April s'issa?

Kemm kienu subien u kemm bniet?

Minn liema skejjel?

Kemm ingħataw din l-exemption?

Xi kriterji juża l-Ministru biex jagħti jew jiċħad dan il-permess?

ONOR.

WIED IL-GĦAJN - WIED TA' GULIERMU

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Peress li jirriżulta li l-Wied ta' Guliermu ġewwa Wied il- Għajn huwa mblukkat minn kważi żewġ metri terrapien u dan il-wied iservi ta' lqugħ għall-ilma tax-xita, dan qiegħed ifur fi Triq San Ġwakkin b'inkonvenjent kbir għar-residenti li qiegħed jidħlilhom ħafna ilma fi djarhom, jista' l-Ministru jgħid meta se jitnaddaf dan il-wied u b'hekk jittaffa dan l-inkonvenjent?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: It-tindif neċessarju tal-wied in kwestjoni huwa nkluż fil-programm tax-xogħol.

Bħala fażi preliminari, qiegħed isir studju u kuntatti ma diversi għaqdiet u rappreżentanti ta' l-Ambjent, inkluż l-Awtorita ta' l-Ippjanar sabiex ikun assigurat li ma jkun hemm l-ebda impatt Ambjentali negattiv waqt jew wara l-eżekuzzjoni tax-xogħol.

Hekk kif jitlesta dan l-istudju, ix-xogħol jibda mmedjatament.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - BORDIJIET TA' INKJESTI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħidli kemm-il bord ta' inkjesta ġie maħtur fil-Ministeru ta' l-Edukazzjoni minn Ottubru, 1996 sal-lum?

Għal-liema skop kull bord ta' inkjesta ġie maħtur?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-riżultati ta' dawn l-inkjesti?

ONOR.

TA' STRONKA - ŻVILUPP

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 4299, jista' l-Viċi Prim Ministru jinformani bl- outcome ta' l-inkjesta dwar l-area Ta' Stronka?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-Bord ta' Inkjesta dwar l-area Ta' Stronka (fejn illum hemm Busietta Gardens) għadu ma għalaqx il-każ.

SAĦĦA - MEDIĊINI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6492, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l- lista ta' mediċini li hemm approvati għal 911-il pazjent li għadhom ma rċevewx in-notifika li jistgħu jieħdu dawk il-mediċini?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - SEWWIEQA MRESSQA L-QORTI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti informazzjoni ta' kemm tressqu l-Qorti sewwieqa minħabba:- a) sewqan taħt influwenza ta' droga ; b) sewqan taħt influwenza ta' alkoħol; u c) sewqan mingħajr liċenzja tas-sewqan matul l-ewwel sitt xhur ta' l-1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi fl-ewwel sitt xhur ta` din is- sena ma` tressaq ħadd quddiem il-Qorti fuq akkużi ta` sewqan taħt influwenza ta` droga jew alkoħol, filwaqt li tressqu 19 il-persuna fuq sewqan mingħajr liċenzja.

SKEJJEL - BEAUTY THERAPY SCHOOL

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jinformani kemm huma s-sigħat pendenti ta' ħlas li għandha tieħu l-casual instructress li isimha qed jintbagħat separatament tax-xogħol li ħadmet fil-Beauty Therapy School ta' Triq Rudolph, Tas-Sliema?

Għaliex din il-casual instructress tnaqqsulha s-sigħat ta' xogħol drastikament?

X'se tkun il-pożizzjoni tagħha fis-sena skolastika li ġejja?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĊIMITERJU TA' BRAXIA - OQBRA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għall-Avviż Legali Nru. 93 ta' l-1997, jista' l-Ministru jgħidli jekk l-oqbra li huma disponibbli fiċ- Ċimiterju ta' Braxia humiex ġodda u jekk hu l-każ, meta nbnew?

Kemm hemm oqbra għall-bejgħ?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nixtieq ninforma l-Onor.

Interpellant li l-oqbra referiti fl-avviż Legali Numru 93/97 huma ġodda.

Dawn l-oqbra ġew kostruwiti bejn Novembru, 1996 u Marzu, 1997.

Hemm 44 qabar għall-bejgħ.

BANEK - MID-MED - REKLAMAR

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm nefaq il-Mid-Med Bank f'reklamar fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena f':- (i) Super 1 TV; (ii) Super 1 Radio; (iii) Radio 101; (iv) "Il-mument"; (v) "It-Torċa"; (vi) "KullĦadd" każ b'każ f'Lm?

ONOR.

LEO BRINCAT: Fl-ewwel sitt xhur ta` din is-sena, l-ispiża tal-Mid- Med Bank fir-reklamar fuq il-mezzi tax-xandir imsemmijin mill-Onor.

Interpellant kienu hekk:

i) Super 1 TV: Lm3600 ii) Super 1 Radio: Nil iii) Radio 101: Nil iv) Il-Mument: Lm2550 v) It-Torca: Lm2826 vi) KullHadd: Lm2456

AIR MALTA - REKLAMAR

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm nefqet il-kumpannija Air Malta f'reklamar fl- ewwel sitt xhur ta' din is-sena f':- (i) Super 1 TV; (ii) Super 1 Radio; (iii) Radio 101; (iv) "Il-mument"; (v) "it-Torċa"; (vi) "KullĦadd" każ b'każ f'Lm?

ONOR.

KARMENU VELLA: Il-kumpannija Air Malta jidhrilha li l-infomazzjoni mitluba hija ta' natura kummerċjali u kunfidenżjali.

UNIVERSITA' - STUDENTI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Fid-dħul li jmiss ta' studenti fl-Universita', l- eżamijiet fil-livell avvanzat se jibqgħu jkollhom ta' bilfors isiru f'sessjoni waħda?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SKEJJEL - PROGRESS TESTS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid għadhomx isiru progress tests ta' ċertu importanza fl-iskejjel pubbliċi u fl-Universita' li fihom l- istudenti ma jiġux index-numbered?

Jekk fl-affermattiv, f'liema skejjel/fakultajiet?

Jista' l-Ministru jara li dan għandu jiġi rimedjat?

ONOR.

UNIVERSITA' - KARTI TA' L-EŻAMI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilha teżisti l- opportunita' li student universitarju jitlob reviżjoni ta' karti ta' l- eżami?

Kemm kien hemm każijiet kull sena mindu bdiet il-faċilita' fl- Universita'?

F'kemm-il każ kien hemm riżultat oriġinarjament żbaljat kull sena?

Hemm l-istess opportunita' fl-iskejjel pubbliċi, fl-eżamijiet għall- Junior Lyceum u tal-Matsec?

Kemm ilha f'kull każ?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SKEJJEL - EŻAMIJIET

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid liema skejjel ma jużawx il- metodu tal-polza għall-mistoqsija f'eżamijiet?

Għaliex?

Liema fakultajiet fl-Universita' ma jużawx dan il-metodu?

Għaliex?

Jintuża dan il-metodu wkoll fil-Junior Lyceum u Matsec exams?

Jekk le, għaliex?

ONOR.

TURIŻMU - APPARTAMENTI LIĊENZJATI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' appartamenti liċenzjati biex jinkrew lit- turisti?

F'liema lokalitajiet jinstabu?

Kemm kien hemm applikazzjonijiet li saru din is-sena u ma ġewx aċċettati?

Għal-liema raġuni?

Kemm hemm djar/appartamenti li huma liċenzjati biex jakkomodaw biss l-istudenti barranin?

ONOR.

KARMENU VELLA: F' Malta u f'Għawdex hawn 1,862 appartamenti liċenżjati biex jinkrew lit-turisti li huma mqassmin kif ġej:-

B'Bugia 43 Bidnija 2 G'Mangia 1 Gudja 1 Gzira 34 kappara 2 M'Scala 41 M' Xlokk 1 Mdina 4 Mellieħa 200 Mosta 2 Msida 1 Naxxar 1 Pieta 1 San Gwann 1 Siggiewi 1 Sliema 185 St. Julians 95 Paceville 30 St. Andrews 2 The Village 1 St. Paul's Bay 247 Bugibba/ Qawra 610 Ta' Xbiex 7 Zebbug 2 Għawdex 347

Ma kienx hemmx applikazzjonijiet li ma ġewx aċċettati din is-sena.

Hawn 967 djar licenzjati biex jakkomodaw biss studenti barranin.

SKEJJEL - TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6620, jista' l-Ministru jgħid: (1) minn min hu ffurmat il-bord li qed jieħu ħsieb ir-regolamenti dwar l-iskejjel li jgħallmu l-Ingliż lill- barranin? (2) X'miżuri ħa s'issa sabiex jiżgura li l-iskejjel josservaw ir- regoli? (3) F'liema skejjel saru spezzjonijiet s'issa? (4) X'instab li kellu jiġi rranġat?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

TA' QALI - STADIUM NAZZJONALI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'għajnuna se jagħti l-Gvern biex jgħin fit-tiswijiet fl-Istadium Nazzjonali f'Ta' Qali?

Liema huma t- tiswijiet li se jsiru?

Meta?

Se jsir xogħol fuq it-tinda tal-VIP area li tinstab fi stat ħażin?

Saru rapporti tekniċi min-naħa tal-gvern dwar it- tiswijiet li hemm bżonn li jsiru?

ONOR.

SKEJJEL - P.E. MASTERS BARRANIN

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' P.E. Masters barranin li jgħallmu fl-iskejjel ta' l-Istat, tal-Knisja u privati?

Kemm minnhom għandhom permess ta' xogħol awtomatiku eż. għaliex miżżewġa Maltin u kemm applikaw u ngħataw biex jaħdmu hawn?

F'liema skejjel jgħallmu?

Fuq bażi fulltime u/jew part-time?

Ma jaħsibx il-Ministru li hemm biżżejjed Maltin bi kwalifiki tajba biex jieħdu post dawn il-barranin?

ONOR.

SKEJJEL - TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' għalliema li għandhom warrant biex jgħallmu speċifikament fl-iskejjel li jgħallmu l- Ingliż lil barranin?

Jista' l-Ministru jagħti lista skola b'skola?

Għalkemm huwa minnu li l-maġġoranza ta' għalliema f'dawn l-iskejjel jiżdied b'part-timers, x'kontrolli isiru biex ikun assigurat li kull min jgħallem f'dawn l-iskejjel jkollu l-warrant?

Kemm saru spezzjonijiet minn uffiċjali tad-dipartiment fl-ewwel sitt (6) xhur ta' din is-sena?

F'liema skejjel?

B'liema riżultat?

ONOR.

SKEJJEL - TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Numru ta' għalliema li jaħdmu ma' skejjel li jgħallmu l-Ingliż lill-barranin qed jiġu mpjegati fuq bażi ta' kuntratt definit, minkejja li ilhom is-snin jaħdmu hemm.

Jista' l-Ministru jara li l-pożizzjoni tagħhom tiġi regolarizzata biex is- sistema ma tkomplix tiġi abbużata u biex dawn l-għalliema li taw u qed jagħtu servizz utli u ta' ġid ma jibqgħux jiġu sfruttati u mbeżża' kull darba li jitkellmu biex jirranġaw il-kondizzjonijiet tagħhom?

ONOR.

WSC - GĦAMARA ĠDIDA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 6896 dwar xiri ta' għamara għall-Uffiċċju taċ-Chairman u għall- Boardroom tal-Headquarters tal-Water Services Corportation?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 6896 - Seduta Nru. 91.

KUMITAT TAS-SAJJIEDA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid: (i) min huma l-membri li jiffurmaw il-Kumitat tas-Sajjieda fi ħdan is-Segretarjat għal Għawdex; (ii) jekk dan l-istess kumitat kienx ġie kkonsultat fuq l-iżgumbrament ta' karrijiet u nġenji miż-Żewwieqa u mix- Xlendi liema żgumbrament seħħ dan l-aħħar, u jekk fl-affermattiv, f'liema laqgħa tal-kumitat seħħet din il-konsultazzjoni?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-Kumitat tas-Sajjieda fi ħdan is-Segretarjat għal Għawdex huwa fformat hekk:

Chairman: Mario Tabone Segretarju:Brian Gauci Membri; Joseph Sacco Anthony Cordina Michael Cordina George Borg John Vella Edmond Cachia John Mary Sciberras

Is-Segretarju Parlamentari għal Għawdex attenda żewġ seduti mit-tlieta li saru s'issa.

Il-membri tal-Kumitat tas-Sajjieda gie kkonsultat informalment fuq l- iżgumbrament ta' karrijiet u nġenji oħra miż-Żewwieqa u mix-Xlendi.

Barra minn dan saret konsultazzjoni aktar wiesa' ma sajjieda oħra kif ukoll ma' residenti ta' l-inħawi konċernati.

L-Onor.

Interpellant għandu japprezza li dawn il-karrijiet u nġenji ohra kienu qed jagħtu dehra ferm kerha kemm lix-Xlendi kif ukoll liż-Żewwieqa.

Wara dan l-izgumbrament iż-Żewwieqa u x-Xlendi jidhru ferm aktar nodfa u hemm aktar ordni għal benefiċċji tas-sajjieda u ta' l-eluf ta' persuni li jżuru dawn iż-żewg lokalitajiet.

HOMPESCH STEEL CO.

LTD

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Billi uffiċjali mid- Dipartiment ta' l-Ambjent għamlu spezzjoni fuq l-operat tal-Hompesch Steel Co. Ltd f'Ħal Tarxien u qablu mar-residenti li qed issir ħsara lill- ambjent, kif għamel ukoll il-Prim Ministru fit-tweġiba għall-interpellanza numru 6364, jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti informazzjoni dwar x'passi qegħdin jittieħdu?

ONOR.

GEORGE VELLA: Dan id-dipartiment ħa l-passi neċessarji billi għamel l-investigazzjonijiet xierqa sabiex jiġbor l-informazzjoni neċessarja u talab lill-Kummissarju tal-Pulizija biex jieħu passi kontra l- Hompesh Steel Co. Ltd, skond il-liġi.

Ġew identifikati numru sostanzjali ta' xhieda biex jgħinu lill- prosekuzzjoni f'dan il-każ.

L-Onor.

Interpellant ġentilment mitlub jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill- ministru responsabbli mill-pulizija għal aktar tagħrif dwar il-proċeduri.

CASMA LTD

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 6501 li oriġinarjament kienet saret lill-Ministru tal- Finanzi u Kummerċ u li issa ġiet riferuta lilu u ċioe' jista' jgħid meta jagħlaq il-ftehim li għandu l-Gvern ma' Casma Ltd?

X'diskussjonijiet saru biex dawn jagħtu franchise lil xi hotels biex dawn ikunu jistgħu jagħtu servizzi ta' Casino mill-hotel?

L-idea hi li dawn is-servizzi jkunu jistgħu jingħataw qabel jew wara li jagħlaq il-kuntratt li għandu Casma Ltd?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Il-liċenzja ta` Casma Limited biex topera Casino tiġġedded kull sena.

Casma Limited m`għandix dritt esklussiv li topera Casino f`Malta.

Iċ-Chairman tal-Casino jifforma parti mill-project team li se jimplimenta t-tibdil fl-Industrija tal-Casino f`Malta.

Il- liċenzji biex joperaw Casinos oħra mistennija joħorġu sa l-aħħar ta' l-1997

GOLF COURSES

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 6505 li oriġinarjament kienet saret lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni u li issa ġiet riferuta lilu u ċioe' billi l-Prim Ministru tkellem fuq il-ħsieb tal-Gvern li fi żmien qasir jiġu żviluppati xi lokalitajiet bħala golf courses, jista' jekk jogħġbu l-Viċi Prim Ministru jindika x'time-frame hemm propost u jekk ġewx identifikati xi lokalitajiet?

ONOR.

GEORGE VELLA: S'issa ma ġewx identifikati siti għal żvilupp ta' golf courses.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar waslet biex tikkonkludi l-ewwel fażi tal-Golf Development Subject Study, kif jirrikjedi l-Pjan ta' Struttura, u minħabba d-deċiżjoni tal-Gvern li jiġu żviluppati dawn it-tip ta' faċilitajiet qed taħdem flimkien mal-Ministeru tat-Turiżmu biex jitfasslu guidelines li jiggwidaw proġetti ta' dan it-tip u l-kriterji li għandhom jiġu kkunsidrati meta qed jiġu identifikati xi siti għal dan it- tip ta' żvilupp.

SAĦĦA - FIŻJOTERAPISTI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm postijiet ta' fiżjoterapisti x'jimtlew fid-Dipartiment tas-Saħħa?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' postijiet ta' fiżjoterapisti biex jimtlew fid-Dipartiment tas-Saħħa huwa għoxrin (20).

QRATI - KUMMISSARJI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn kummissarji b'setgħa li jagħtu ġurament (a) f'Malta; u (b) f'Għawdex?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li peress li l- informazzjoni qed tinġabar nagħti tweġiba f'xi seduta oħra.

TEŻOR - BILLS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm irċeva offerti l-Accountant General għall- Bills tat-Teżor ta' 91 ġurnata maħruġa skond l-Att II ta' l-1952 (Avviż tat- Teżor Nru. 157)?

ONOR.

LEO BRINCAT: Għall-Bills tat-Teżor ta' 21 gurnata (Avviż tat-Teżor Nru 157) l-Accountant General irċieva 11-il offerta li jammontaw ghal Lm20,534,000 li ntlaqghu kollha.

DIPARTIMENT TAL-BINI U INĠINERIJA - SURVEYORS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Issa li tħabbar ir-riżultat għall-postijiet ta' Senior Quality Surveyor fid-Dipartiment tal-Bini u Inġinerija tat-taqsima tax- xogħlijiet, jista' l-Ministru jgħid: (a) kemm kienu l-applikanti; (b) kemm għaddew applikanti; u (ċ) kemm minn dawk li għaddew se jidħlu fil-kariga msemmija?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

TAS-SLIEMA - AVVIŻ NRU.

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-Avviż Nru. 459 ippubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern tas-17 ta' Ġunju, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex saru l-bidliet isemmija f'Tas-Sliema?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-bidliet imsemmija f'Ta' Sliema saru bħala riżultat ta' eżerċizzju ta' konsultazzjonijiet fit-tul mal-pubbliku li wara li segwew l-ipproċessar intern, ġew approvati mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar u ippublikati fil-Gazzetta tal-Gvern kif mitlub mil-liġi.

SKEJJEL - EŻAMIJIET

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Issa li ċ-ċertifikati ta' l-eżamijiet tas-City and Guilds (London Institute - Diċembru 1996) waslu Malta għand l-Aġent Direttur ta' l- eżamijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm (a) studenti qagħdu għal dawn l- eżamijiet; u (b) kemm studenti għaddew?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SAN ĠILJAN - TRIQ REĠJONALI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk isirux spezzjonijiet u testijiet regolari fuq l-istruttura tal-bridges ta' Regional Rd, f'San Ġiljan, speċjalment fuq il-pilastri ta' l-istess bridges?

Jekk fl-affermattiv, meta l-aħħar li saru u min għamilhom?

ONOR.

PEMBROKE - PROĠETT ĠDID

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6688, jista' l- Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-pjanti li ġew sottomessi lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar sabiex jinbnew 40 maisonette u 66 garage f'site F, f'Pembroke?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Għalkemm ma nsib ebda diffikulta' li npoġġi l- pjanti mitluba fuq il-Mejda tal-Kamra, ma tagħmilx sens jekk kull applikazzjoni li ssir, nintalab inpoġġi l-kopji tal-pjanti meta dawn jistgħu faċilment ikunu aċċessibbli kemm jekk wieħed imur l-uffiċċju ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar, il-Furjana u kemm jekk imur l-Uffiċċju tad- Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar Sta.

Venera.

Għalhekk nistieden lill-Onor.

Interpellant iżur l-Uffiċċju tal-Kunsill Lokali ta' Pembroke fil- ġranet li ġejjin.

TIFTIX GĦAŻ-ŻEJT

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hux maħsub li l-Gvern Malti jawtorizza tiftix għaż-żejt fuq il-blata kontinentali ta' Malta din is-sena?

Jekk fl-affermattiv, meta hu maħsub li jsir dan?

ONOR.

ALFRED SANT: Iva.

Meta jkun il-waqt, il-Gvern jagħmel stqarrija pubblika kif dejjem kienet il-prattika.

YMCA - PREMISES

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslet it-talba tal- Malta Canoe Club (YMCA) sabiex ikollhom premises taħt it-Torri ta' San Ġiljan f'Tas-Sliema?

ONOR.

GĦADIRA - CAMPING SITE

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-ħlas mitlub mid-Dipartiment ta' l-Artijiet għall-biċċa art fl-Għadira sabiex din tintuża bħala camping site minn assoċjazzjoni bl-isem The Adventure Campers Association, liema ħlas eventwalment inbidel?

X'kienet ir-rata ta' ħlas ġdid mitluba mid-Dipartiment ta' l-Artijiet?

X'wassal għal dan il-bdil fl- ammont ta' ħlas mitlub?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

ĊANGA - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħmel dikjarazzjoni pubblika sabiex iserraħ moħħ il- pubbliku in ġenerali li fl-aħħar tmien xhur ma daħalx f'Malta laħam li huwa l-prodott ta' bhejjem li kienu jbatu mill-Mad Cow Disease fid-dawl ta' dak li deher fl-istampa barranija u lokali li ġie esportat laħam ta' dan it-tip mir-Renju Unit f'numru ta' pajjiżi, fosthom l-Eġittu u r-Russja?

Jista' l-Ministru jgħid xi prekawzjonijiet ittieħdu mill-Ministeru u/jew mid-Dipartiment ta' l-Agrikoltura sabiex jassiguraw li ma jiġix impurtat laħam ta' dan it-tip f'pajjiżna?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-importazzjni taċ-ċanga mir-Renju Unit u mill- Isvizzera hija projbita.

Kull laħam taċ-ċanga li jiġi mpurtat jiġi spezzjonat mill-uffiċjali tas-Servizz Veterinarju biex jiġi assigurat l- origini tal-laħam.

Jittieħdu wkoll kampjuni ta' laħam impurtat biex jsiru it-testijiet neċessarji.

Fl-aħħar nett, biex jkompli jiġi assigurat li ma' jkun hemm l-ebda riskju, il-laħam li qed jiġi mportat huwa mnaddaf mill-għadam, glandoli u nervituri.

SAĦĦA - CASUAL SOCIAL ASSISTANTS

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kif u meta nħarġu applikazzjonijiet għal xogħol ta' Casual Social Assitants mal-Care for the Elderly f'dawn l-aħħar tmien xhur?

Saret talba lill-ETC għal dawn?

Tqabbdu nies li ma kenux jirreġistraw għax-xogħol?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Is-sistema ta' l-ingaġġ tal-Casual Social Assistants mid-Dipartiment għall-Anzjani u Bżonnijiet Speċjali ma nbidlet xejn minn dik użata taħt l-amministrazzjoni ta' qabel.

Kienet inħarġet talba għall-applikazzjonijiet għal dawn il-postijiet darba biss fl-1988 meta nbdiet l-iskema tal-Home Care Help, u d-Dipartiment baqa' jżomm lista ta' nies li jixtiequ jaħdmu f'dan is-servizz.

Il-kwestjoni tat-talba lill-ETC u jekk qabbdux nies li ma kienux jirreġistraw għax-xogħol ma treġix għax il-post ta' Casual Social Assistants huwa meqjus skond il-liġi bħala self-employed.

SUPER FIVE - REBĦ

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid minn mindu bdiet il-lotterija Super Five, kemm-il darba ntrebħet bit-tlugħ tal-ħames numri f'daqqa u f'liema snin?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-lotterija Super Five bdiet f`Jannar 1990.

It-tlugh tal-ħames numri f`daqqa kull sena kienu kif ġejjin:

Sena Rebħ b`ħames numri

1990 4 darbiet 1991 9 darbiet 1992 15 il-darba 1993 16 il-darba 1994 19 il-darba 1995 17 il-darba 1996 21 darba 1997 12 il-darba sa 2-07-97

FORTI DELIMARA

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6461 u t-tweġiba għaliha, billi d-diskussjonijiet li kienu saru ma' l- inkwilin ta' Forti Delimara kienu wasslu biex dan juri l-interess tiegħu li joħroġ mill-Forti s'intendi bi ftehim ta' kondizzjonijiet adegwati, u billi r-riċerki li kienu saru fi żmieni issa ġew sorpassati, jista' d-Dipartiment ta' l-Artijiet jidħol f'diskussjoni mill-ġdid ma' l-inkwilin biex jikkonferma dan li qed ngħid u wkoll jasal fi ftehim li llum ikun aktar attwali?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-proposta ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata.

LIĠI TAD-DAZJU U SISA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm saru laqgħat bejnu jew esperti mqabbdin minnu ma xi għaqdiet u/jew korpi kostitwiti, unions eċċ., dwar il-Liġi tad-Dazju u Sisa li għaddiet mill-Parlament fil-bidu ta' Ġunju?

Ma liema għaqdiet eċċ. kienu dawn il-laqgħat?

Kemm saru laqgħat wara li għaddiet il-liġi f'Ġunju sakemm tneħħiet il-VAT fl-ewwel ta' Lulju?

Ma min saru?

Kemm saru laqgħat mal- pubbliku in ġenerali fl-istess żmien?

Kemm kien in-numru ta' sigħat ta' dawn il-laqgħat fit-total tagħhom?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li billi l- informazzjoni mitluba hija vasta ħafna u tieħu ħafna żmien biex tinġabar, it-tweġiba għal din il-mistoqsija tingħata f'xi seduta oħra.

CARDPHONES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn cardphones ġewwa Malta u Għawdex u jagħti breakdown fejn jew f'liema post qegħdin?

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena nformat li n-numru ta' cardphones installati f'Malta u Għawdex huwa ta' 1,606.

Dawn jinsabu f'dawn il-lokalitajiet:

|Armier |2 | |Attard |21 | |Birżebbugia |15 | |Birkirkara |50 | |Baħar iċ-Ċagħaq |7 | |Balzan |6 | |Bidnija |2 | |Bigħi |1 | |Bir id-Deheb |1 | |Blata l-Bajda |6 | |Buġibba |68 | |Bulebel |15 | |Burmarrad |4 | |Buskett |2 | |Ċirkewwa |6 | |Bormla |24 | |Dingli |4 | |Fgura |9 | |Fleur-de-Lys |2 | |Floriana |24 | |Għadira |6 | |Għajn Tuffieħa |3 | |Għar Lapsi |1 | |Għargħur |3 | |Għaxaq |5 | |G'Mangia |61 (kollha | | |l-Isptar San| | |Luqa) | |Gudja |6 | |Gżira |25 | |Ħal Far |10 | |Ħal Farruġ |2 | |Ħamrun |33 | |L-Ibraġġ |1 | |Iklin |5 | |Kalafrana |4 | |Kalkara |12 | |Kappara |2 | |Kirkop |7 | |Kordin |5 | |Lija |10 | |Limbordin |1 | |Luqa |74 | |Marsaskala |30 | |Marsaxlokk |7 | |Manikata |1 | |Manoel Island |2 | |Marsa |58 | |Mdina |8 | |Mellieħa |23 | |Mġarr |2 | |Mosta |23 | |Mqabba |3 | |Mrieħel |11 | |Msida |45 | |Mtarfa |5 | |Naxxar |18 | |Paceville |11 | |Paola |23 | |Pembroke |9 | |Pieta' |7 | |Qajjenza |1 | |Qawra |34 | |Qormi |32 | |Qrendi |5 | |Rabat |35 | |Rikażli |2 | |Sa Maison |1 | |Safi |2 | |Salini |3 | |San Ġwann |29 | |San Pawl tat-Tarġa |1 | |Selmun |2 | |L-Isla |8 | |Siġġiewi |3 | |Sliema |102 | |St. Andrews |7 | |San Ġorġ |30 | |San Ġiljan |52 | |Santa Luċija |5 | |San Pawl il-Baħar |24 | |Il-Bajja ta' San |2 | |Tumas | | |Santa Venera |14 | |Swatar |1 | |Swieqi |2 | |Ta' Ġiorni |2 | |Ta' Qali |11 | |Ta' Xbiex |3 | |Tarxien |15 | |Tigne' |4 | |Valletta |86 | |Birgu |11 | |Wardija |1 | |Xemxija |7 | |Xgħajra |4 | |Zabbar |25 | |Żebbiegħ |1 | |Żebbuġ |10 | |Żejtun |26 | |Żurrieq |10 | |Għawdex |142 |

TRADE UNIONS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn Trade Unions ġewwa l-pajjiż illum?

Jista' jgħidilna kemm għandhom membri kull union?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nitlob lill-Onor.Interpellant jaghmel il-mistoqsija lill-ministru kkonċernat.

TELEMALTA - TELECARDS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm inqabdu persuni jużaw telecards foloz sal-lum?

Ta' liema nazzjonalita' kienu?

Kemm inqabdu nies ibigħuhom u/jew jimmanifatturawhom?

Kemm huwa stmat illi t-Telemalta tilfet revenue minħabba l-użu ta' dawn il-cards foloz?

X'inhuma jagħmlu t-Telemalta u l- pulizija biex jingħeleb dan l-abbuż?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- investigazzjonijiet għadhom għaddejjin u għaldaqstant miniex f'pozizzjoni li nagħti t-tagħrif mitlub.

KAĊĊATURI/NASSABA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew misjuba mhux ħatja mill-Qorti, kaċċaturi u nassaba illi ttelgħu il-qorti mill-pulizija għax allegatament kisru l-liġi f'dawn l- aħħar ħames snin?

Kemm instabu ħatja fl-istess żmien?

X'weħlu dawk li nstabu ħatja?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar u tweġiba tingħata f`xi seduta oħra.

SAĦĦA - SPIŻERIJI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn spiżeriji privati fil-pajjiż illum?

Kemm hawn clinics privati fejn jistgħu jsiru operazzjonijiet fil-pajjiż illum?

Kemm hawn applikazzjonijiet għall- ftuħ ta' spiżeriji ġodda?

Jista' l-Ministru jgħid fejn qegħdin l- ispiżeriji privati u għal liema post huma dawk li għadhom jistennew il- permess?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: F'Malta bħalissa hawn 12-il klinika jew sptar privat fejn jistgħu jsiru operazzjonijiet.

In-numru ta' spiżeriji privati llum huwa ta' mitejn u tmienja (208).

In-numru ta' applikazzjonijiet għall-ftuħ ta' spiżeriji ġodda huwa ta' 232.

Appendiċi A turi lista ta' spiżeriji privati kompluta bil-lokalitajiet fejn jinsabu.

Din se titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

Appendiċi B turi n-numru ta' applikazzjonijiet għal spiżeriji ġodda bil- lokalitajiet fejn qed jiġi mitlub il-permess.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

MOSTA - TRIQ ĠUŻEPPI HYZLER

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 702 (7/1/97) fejn l-Ministru indika li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma ma tistax tgħaddi kanen għal main ta' l-ilma fi Triq Ġużeppi Hyzler, tistax għallinqas tindika minn fejn jistgħu r-residenti iqabbdu l-kanen huma bħala xogħol privat biex dawn ma jibqgħux bla servizz ta' ilma għaż-żmien twil sakemm il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tgħaddi dan is-servizz?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Kif diġa' ngħatat ir-risposta tal-mistoqsija parlamentari numru 702, minħabba l-kondizzjoni tat-triq imsemmija, ma tistax tingħata l-provvista ta' l-ilma f'din it-triq, la permanenti u lanqas temporanja.

Is-soluzzjoni hija li tiġi llivellata t-triq, kif spjegajt fir-risposta msemmija.

Darba din titranġa, il-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma tkun tista' tieħu l-passi meħtieġa biex tipprovdi l- provvista ta' l-ilma.

PULIZIJA - APPLIKAZZJONIJIET GĦAL FTUĦ TA' ĦWIENET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm saru applikazzjonijiet mal-Pulizija biex jinfetħu ħwienet f'Ġunju, 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi f`Gunju 1997 kien hemm 40 applikazzjoni għall-ftuħ ta` ħwienet.

VETTURI - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew reġistrati vetturi ġodda f'Ġunju, 1997 u jagħti l-informazzjoni maqsuma skond it-tip ta' vetturi?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li n-numru ta' vetturi ġodda li ġew irreġistrati f'Ġunju, 1997 huwa 1,107 maqsumin kif ġej:-

Karozzi privati 763 Vetturi kummercjali 192 Vetturi għall-kiri 90 Buses u Mini-Buses 2 Muturi 60

PLEASURE BOATS - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew reġistrati pleasure boats f'Ġunju, 1997 u jagħti l-informazzjoni maqsuma skond it-tip ta' boat u t-tul tagħhom?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qegħda tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

VAPURI - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il vapur u kemm total ta' tunnellaġġ ġie rreġistrat xahar b'xahar mill-1 ta' Jannar, 1992 sa' l-aħħar ta' Ġunju, 1997?

ONOR.

FRIEĦ TAL-MERILL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'sar minn dawk il-frieħ tal-merill illi nqabdu ġewwa dar fil-Marsa xi ġimgħat ilu mill-ALE?

Min ħa ħsiebhom, kemm għexu, u jekk intelqux fis- salvaġġ?

Peress li għasfur salvaġġ li jiġi mrobbi fl-idejn irid jitgħallem ifittex għall-ikel hu waħdu meta jintelaq fis-salvaġġ, x'miżuri jieħdu dawk li rabbewhom biex jiżguraw illi dawn l-għasafar ikunu kapaċi jgħixu għal rashom meta jintelqu?

Jekk ġew mitluqa, fejn intelqu, ġewx irringjati, baqax isir xi forma ta' studju fuqhom ħalli jaraw kemm minnhom għadhom ħajjin?

Fil-każ ta' merilli adulti illi jkunu trabbew fl-idejn u mgħoddija f'idejn ta' l-ambjent, xi jsir minnhom dawn?

Il-merill tant irabbi namra tal-post illi dan anke jekk tibdillu l-gaġġa jew il-post fejn ikun imut, allura dawk illi jaqgħu f'idejn l-ambjent jintelqu għal mewt ċerta jew jinżammu in captivity u x'aktarx imutu xorta?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-merill, l-għasfur nazzjonali, ilu mħares bil-liġi sa mill-1937.

Taħt il-liġijiet preżenti, li taħthom ukoll il-merill huwa protett, ebda persuna ma għandha jkollha fil-pussess tagħha xi għasfur protett, ħaj jew mejjet, jew parti minnu.

Barra minn hekk, ebda persuna ma tista' tikkaċċja, jew tipprova tikkaċċja, tieħu jew tipprova tieħu, jew tiddisturba b'xi mod li jkun, xi bejta ta' l-għasafar, il-ġenituri jew il- frieħ tagħhom.

In-numru ta' merilli li ġew elevati mill-ALE minn dar fil-Marsa kien 13.

Dawn kollha kienu għadhom frieħ ta' ftit ġranet li għadhom ma jtirux u kollha ġew meħuda mill-bejtiet tagħhom.

Kif jaf l-Onorevoli Membru, dawn jinsterqu mill-bejtiet, illegalment, biex wara jinbiegħu.

Preżentament dawn qegħdin taħt ir-responsabbilta' tad-Dipartiment għall- Ħarsien ta' l-Ambjent li qiegħed jagħmel minn kollox biex dawn jiġu salvati u wara dawn jerġgħu jintelqu fis-salvaġġ.

Kif japprezza l-Onorevoli Membru hemm problemi għal dawk l-għasafar li jittieħdu mis-salvaġġ illegalment u wara dawn jerġgħu jintelqu.

Iżda dan ma jiġġustifikax iż- żamma illegali tagħhom.

Rigward merilli miżmuma illegali fil-gaġġeġ dawn kellhom jiġu rraportati biex jinħelsu sal-14 ta' Marzu 1997 skond l-aħħar amendi fir-regolamenti.

GĦalhekk jekk l-Onor.

Membru jaf b'xi possess ta' merilli illegali, dan għandu jirrapportahom lill-Pulizija.

GREĊJA - RELAZZJONIJIET BILATERALI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra:- a) kif inhuma mmexxija r-relazzjonijiet bilaterali u bżonnijiet ta' Maltin fil-Greċja; b) kemm jiswew finanzjarjament lil Malta; c) minn kemm persuni hija mmexxija l-istess rappreżentanza; d) x'pożizzjoni għandhom dawn il-persuni u x'remunerazzjoni għandhom (wieħed wieħed) inklużi r-rappreżentant uffiċjali u kemm għandhom allowances oltre l-paga/remunerazzjoni (wieħed wieħed); e) jekk il-proprjeta' wżata bħalha ambaxxata/konsolat hijiex proprjeta' tal-Gvern Malti jew b'liema titolu hija posseduta; f) kemm huwa t-terminu ta' l-appointment ta' l-istess rappreżentant; u g) kemm huwa kkalkolat li jinġieb kummerċ mill-istess rappreżentanza lejn pajjiżna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ir-relazzjonijiet bilaterali ta' Malta mal-Greċja huma parti mill-funzjoni ta' l-Ambaxxata Maltija f'Ruma.

Fil-Greċja, Malta hija rappreżentata minn Viċi Konslu Onorarju f'Ateni u Konslu Ġenerali Onorarju f'Piraeus.

Il-konsli b'titolu onorarju ma jirċievu ebda remunerazzjoni u l-konsolat mhux proprjeta' ta' Malta.

Il-konsli onorarji huma normalment maħtura għal perijodu ta' ħames snin.

GĦall-aħħar parti tal-mistoqsija ma hemmx tweġiba.

GRENADA - RELAZZJONIJIET BILATERALI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra:- a) kif inhuma mmexxija r-relazzjonijiet bilaterali u bżonnijiet ta' Maltin fil-Grenada; b) kemm jiswew finanzjarjament lil Malta; c) minn kemm persuni hija mmexxija l-istess rappreżentanza; d) x'pożizzjoni għandhom dawn il-persuni u x'remunerazzjoni għandhom (wieħed wieħed) inklużi r-rappreżentant uffiċjali u kemm għandhom allowances oltre l-paga/remunerazzjoni (wieħed wieħed); e) jekk il-proprjeta' wżata bħalha ambaxxata/konsolat hijiex proprjeta' tal-Gvern Malti jew b'liema titolu hija posseduta; f) kemm huwa t-terminu ta' l-appointment ta' l-istess rappreżentant; g) kemm huwa kkalkolat li jinġieb kummerċ mill-istess rappreżentanza lejn pajjiżna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ir-relazzjonijiet bilaterali ta' Malta ma' Grenada huma mmexxija mill-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent f'Malta.

Malta m'għandha l-ebda reppreżentanza fi Grenada iżda jeżisti arranġament li permezz tiegħu l-Maltin, bħala ċittadini ta' pajjiż membru tal- Commonwealth jistgħu jirrikorru għall-bżonnijiet konsolari tagħhom għand ir- rappreżentant diplomatiku tar-Renju Unit.

GUYANA RELAZZJONIJIET BILATERALI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra:- a) kif inhuma mmexxija r-relazzjonijiet bilaterali u bżonnijiet ta' Maltin fil-Guyana; b) kemm jiswew finanzjarjament lil Malta; c) minn kemm persuni hija mmexxija l-istess rappreżentanza; d) x'pożizzjoni għandhom dawn il-persuni u x'remunerazzjoni għandhom (wieħed wieħed) inklużi r-rappreżentant uffiċjali u kemm għandhom allowances oltre l-paga/remunerazzjoni (wieħed wieħed); e) jekk il-proprjeta' wżata bħalha ambaxxata/konsolat hijiex proprjeta' tal-Gvern Malti jew b'liema titolu hija posseduta; f) kemm huwa t-terminu ta' l-appointment ta' l-istess rappreżentant; g) kemm huwa kkalkolat li jinġieb kummerċ mill-istess rappreżentanza lejn pajjiiżna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ir-relazzjonijiet bilaterali ta' Malta ma' Guyana huma mmexxija mill-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent f'Malta.

Malta m'għandha l-ebda reppreżentanza f'Guyana iżda jeżisti arranġament li permezz tiegħu l-Maltin, bħala ċittadini ta' pajjiż membru tal-Commonwealth jistgħu jirrikorru għall-bżonnijiet konsolari tagħhom għand ir- rappreżentant diplomatiku tar-Renju Unit.

HAITI - RELAZZJONIJIET BILATERALI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra:- a) kif inhuma mmexxija r-relazzjonijiet bilaterali u bżonnijiet ta' Maltin fil-Haiti; b) kemm jiswew finanzjarjament lil Malta; c) minn kemm persuni hija mmexxija l-istess rappreżentanza; d) x'pożizzjoni għandhom dawn il-persuni u x'remunerazzjoni għandhom (wieħed wieħed) inklużi r-rappreżentant uffiċjali u kemm għandhom allowances oltre l-paga/remunerazzjoni (wieħed wieħed); e) jekk il-proprjeta' wżata bħalha ambaxxata/konsolat hijiex proprjeta' tal-Gvern Malti jew b'liema titolu hija posseduta; f) kemm huwa t-terminu ta' l-appointment ta' l-istess rappreżentant; g) kemm huwa kkalkolat li jinġieb kummerċ mill-istess rappreżentanza lejn pajjiżna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ir-relazzjonijiet bilaterali ta' Malta ma' Haiti huma mmexxija mill-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent f'Malta.

Malta m'għandha l-ebda reppreżentanza f' Haiti iżda jeżisti arranġament li permezz tiegħu l-Maltin, bħala ċittadini ta' pajjiż membru tal-Commonwealth jistgħu jirrikorru għall-bżonnijiet konsolari tagħhom għand ir- rappreżentant diplomatiku tar-Renju Unit.

GABON - RELAZZJONIJIET BILATERALI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra:- a) kif inhuma mmexxija r-relazzjonijiet bilaterali u bżonnijiet ta' Maltin fil-Gabon; b) kemm jiswew finanzjarjament lil Malta; c) minn kemm persuni hija mmexxija l-istess rappreżentanza; d) x'pożizzjoni għandhom dawn il-persuni u x'remunerazzjoni għandhom (wieħed wieħed) inklużi r-rappreżentant uffiċjali u kemm għandhom allowances oltre l-paga/remunerazzjoni (wieħed wieħed); e) jekk il-proprjeta' wżata bħalha ambaxxata/konsolat hijiex proprjeta' tal-Gvern Malti jew b'liema titolu hija posseduta; f) kemm huwa t-terminu ta' l-appointment ta' l-istess rappreżentant; g) kemm huwa kkalkolat li jinġieb kummerċ mill-istess rappreżentanza lejn pajjiżna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ir-relazzjonijiet bilaterali ta' Malta mal-Gabon huma mmexxija mill-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent f'Malta.

Malta m'għandha l-ebda reppreżentanza fil-Gabon iżda jeżisti arranġament li permezz tiegħu l-Maltin, bħala ċittadini ta' pajjiż membru tal-Commonwealth jistgħu jirrikorru għall-bżonnijiet konsolari tagħhom għand ir- rappreżentant diplomatiku tar-Renju Unit.

GAMBIA - RELAZZJONIJIET BILATERALI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra:- a) kif inhuma mmexxija r-relazzjonijiet bilaterali u bżonnijiet ta' Maltin fil-Gambia; b) kemm jiswew finanzjarjament lil Malta; c) minn kemm persuni hija mmexxija l-istess rappreżentanza; d) x'pożizzjoni għandhom dawn il-persuni u x'remunerazzjoni għandhom (wieħed wieħed) inklużi r-rappreżentant uffiċjali u kemm għandhom allowances oltre l-paga/remunerazzjoni (wieħed wieħed); e) jekk il-proprjeta' użata bħalha ambaxxata/konsolat hijiex proprjeta' tal-Gvern Malti jew b'liema titolu hija posseduta; f) kemm huwa t-terminu ta' l-appointmenet ta' l-istess rappreżentant; g) kemm huwa kkalkolat li jinġieb kummerċ mill-istess rappreżentanza lejn pajjiżna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ir-relazzjonijiet bilaterali ta' Malta ma' Gambia huma mmexxija mill-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent f'Malta.

Malta m'għandha l-ebda reppreżentanza f' Gambia iżda jeżisti arranġament li permezz tiegħu l-Maltin, bħala ċittadini ta' pajjiż membru tal-Commonwealth jistgħu jirrikorru għall-bżonnijiet konsolari tagħhom għand ir- rappreżentant diplomatiku tar-Renju Unit.

MOSTA - TRIQ IĊ-ĊINJU

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-ittra li qed nibgħat separatament li l- Kunsill Lokali tal-Mosta bagħat lis-Sur Vince Borg (fil-Ministeru tax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni b'data tat-30 ta' Ġunju, 1997), jista' l- Ministru jieħu passi meħtieġa biex jara li ladarba hemm il-kunsens ta' sidien ta' art biex parti mit-Triq iċ-Ċinju titwessa' għal ġid tar- residenti kollha ta' dik iż-zona dan ix-xogħol jsir, li prinċiparjament huwa l-bini ta' ħajt u l-ippustjar (shifting) ta' materjal min-naħa ta' fejn hemm il-ħamrija fil-preżent għal wara l-ħajt li għad irid jinbena, jsir?

Bħalissa qiegħed jsir xogħol minn kuntrattur ta' l-Enemalta li minħabba d- djuq ta' triq qiegħed joħloq problemi għar-residenti u ftit jista' jaħdem tajjeb, għaldaqstant ikun eħfef għal dan il-kuntrattur li jagħmel x-xogħol ta' l-Enemalta u jwessa' t-triq pero' qabel jrid jinbena l-ħajt ta' l- għalqa.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Co-Ordinating" fi ħdan il-Ministeru għax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni qiegħed fil-preżent iħejji sejħa għall- offerti biex isir xogħol mhux biss fi Triq iċ-Ċinju iżda anke fit-toroq tal- viċin.

Ix-xogħol imsemmi mill-Onor.

Interpellant se jkun kopert f'din is- sejħa.