MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 31 It-Tlieta, 18 ta'Frar, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 31 It-Tlieta, 18 ta' Frar, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 18 ta' Frar, 1997

WERREJ MINUTI 618

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 618

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 625

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 1997

IT-TLETTAX-IL JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U TA' L-AMBJENT 626

AĠĠORNAMENT 662

MISTOQSIJET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 663

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 684

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 30 li saret fis-17 ta' Frar, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

WIED IL-GĦAJN - IL-MAGĦLUQ

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid f'liema stadju waslu l-pjanijiet ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar fir-rigward tal-Magħluq ta' Wied il-Għajn?

L-Awtorita' ta' l- Ippjanar tikkonsulta mad-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent qabel ma jinħarġu xi permessi għal xogħlijiet f'lokalitajiet ekoloġikament sensittivi bħalma hu l-Magħluq?

Uffiċjalment x'inhi l-ħsara li saret lill- flora u l-fauna ta' din ir-riserva, kawża ta' xogħlijiet li saru dan l- aħħar?

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): L-Awtorita' ta' l-Ippjanar trid li l-Magħluq ta' Wied il-GĦajn ikun imħares minħabba l-valur ambjentali tiegħu.

Għal dan il- għan, l-awtorita' skedatu - flimkien ma' għadajjar oħrajn naturali jew semi- naturali - bħala area ta' importanza ekoloġika u sit ta' importanza xjentifika ta' livell 1, li huwa l-aktar livell importanti u li jagħti protezzjoni legali skond it-termini ta' artiklu 46 ta' l-Att dwar l- Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

Dan sar b'seħħ mill-5 ta' Mejju 1995.

Minbarra din il-protezzjoni, l-awtorita' tisħaq ukoll fuq il-ħtieġa li nħawi bħal dawn isirulhom pjan - management scheme - li b'mod tanġibbli jwassal għall-ħarsien tagħhom.

Fl-1995, id-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l- Ambjent applika għall-permess - Nru. ta' l-applikazzjoni PA 5920/95 - biex jiżviluppa l-post f'riserva naturali, liema applikazzjoni tqieset fid- dettall mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar u eventwalment ġiet approvata b'numru ta' kondizzjonijiet li jiżguraw li x-xogħlijiet kollha li jsiru mhux biss ma jagħmlux ħsara lill-post, iżda li jgħinu bis-sħieħ sabiex jintlaħaq l- għan komuni ta' l-awtorita' u d-dipartiment.

Il-kondizzjonijiet kienu jinkludu, fost oħrajn, kontrolli fuq tbagħbis fl-ekoloġija delikata tal- post, miżuri sabiex jissolvew il-problemi eżistenti, bħalma huma t-tniġġiż, l-intejjen u rdim, u provvedimenti biex isaħħu l-potenzjal edukattiv tal- post.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar kienet investigat rapporti li kien sar xogħol mhux skond il-permessi maħruġa u minn din l-investigazzjoni jidher li l- agħar li ntlaqtet minn dawn ix-xogħlijiet kienet il-flora ta' qiegħ l- għadira fejn jista' jkun li r-riġenerazzjoni tagħha issa se tkun waħda diffiċli.

F'dan il-każ, l-awtorita' kienet waqqfet ix-xogħol u kienet ukoll ħarġet linji ta' gwida dwar kif jistgħu jsiru xogħlijiet ta' tindif b'mod li ma jkunx daqshekk ta' dannu għall-ekoloġija ta' dan il-post.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Joseph Psaila Savona, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kienx hemm xi applikazzjonijiet għal xi proġetti oħra fill-Magħluq ta' Wied il-GĦajn?

Jekk fl-affermattiv, bl-liema lenti se jiġu kkonsidrati dawn l- applikazzjonijiet?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, bl-amment ma nafx nirrispondih, pero' naf li seta' kien hemm xi ħsibijiet mhux għall-Magħluq proprju imma għal madwar tal-Magħluq.

Jekk l-Onor.

Interpellant jagħmilli mistoqsija speċifika nkun nista' nagħtih aktar detallji.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Psaila Savona.

ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA: Madam Speaker, b'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 873 l-Viċi Prim Ministru kien weġibni li kellu parir fis-sens li ċertu riservi naturali ma jibqgħux meqjusa bħala tali.

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid xi pjanijiet hemm f'dan ir-rigward?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Ir-riservi naturali huma taħt monitoring kontinwu kemm mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar kif ukoll mid-Dipartiment ta' l-Ambjent u kull tant żmien issir reviżjoni tagħhom.

Fil-preżent ma nafx li hemm postijiet li mhux ser jibqgħu meqjusa bħala riserva naturali.

L-uniku sit li nista' nimmaġina li se jkun aktar liberu milli kien qabel, huwa l-area ta' madwar il-post fejn kien hemm l-istazzjon Deutsche Welle u dan għaliex, peress li issa m'għadtx hemm l-istazzjon, qed issir pressjoni biex dan il- post ma jibqax magħluq.

Jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq risposta aktar dettaljata, ikun aħjar jekk jagħmilli mistoqsija bil-miktub.

P.A. - ENFORCEMENT UNIT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fil-perijodu mill-1 ta' Jannar 1993 sal-31 ta' Diċembru 1996, kemm-il azzjoni diretta ttieħdet kull xahar mill-enforcement unit ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Fl-istess perjodu, kull xahar, kemm-il bini jew struttura illegali twaqqfet mis-sid stess?

Kemm hemm każi pendenti li jirrigwardjaw kawżi legali li nqatgħu u li fuqhom l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tista' teżerċita s-setgħat li tagħtiha l-liġi biex twaqqa' dik l-istruttura jew bini illegali?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- Awtorita' ta' l-Ippjanar ħadet dawn l-azzjonijiet diretti fil-perjodu mill- 1 ta' Jannar 1993 sal-31 ta' Diċembru 1996.

|Sena |Xahar |Azzjonijiet| |1993 |April |1 f'jum | | | |wieħed | | |Awissu |2 f'jum | | | |wieħed | | |Ottubru |1 f'jum | | | |wieħed | | |Novembru |1f'jum | | | |wieħed | |1994 |Jannar |2 f'jum | | | |wieħed | | |April |1 f'jum | | | |wieħed | |1995 |April |2 f'jum | | | |wieħed | | |Ġunju |1 f'jum | | | |wieħed | | |Lulju |1 f'jum | | | |wieħed | | |Awissu |2 f'jumejn | | |Settembru|4 f'jum | | | |wieħed | | |Ottubru |3 f'jumejn | | |Novembru |55 f'erbat | | | |ijiem | | |Diċembru |3 fi tlett | | | |iġranet | |1996 |Jannar |1 f'jum | | | |wieħed | | |Marzu |4 f'jumejn | | |Mejju |5 f'erbat | | | |ijiem | | |Awissu |1 f'jum | | | |wieħed | | |Settembru|4 fi tlett | | | |ijiem | | |Novembru |3 f'jum | | | |wieħed |

It-total ta' strutturi mneħħija mis-sidien stess bejn is-snin 1993-1995 kien ta' 110, filwaqt li għas-sena 1996, li fiha wkoll bdew jinżammu records aktar dettaljati dwar dan is-suġġett, in-numru totali kien ta' 121.

Dawn ta' l-aħħar huma mqassmin kif ġej:

Jannar '96 - 2 Frar '96 - 8 Marzu '96 - 2 April '96 - 18 Mejju '96 - 13 Gunju '96 - 9 Lulju '96 - 16 Awissu '96 - 3 Settembru '96 - 6 Ottubru '96 - 26 Novembru '96 - 7 Dicembru '96 - 11

Bħalissa hemm mal-236 każ pendenti fejn il-kawżi legali nqatgħu u allura l- Awtorita' ta' l-Ippjanar tista' teżerċita s-setgħa li tagħtiha l-liġi biex twaqqa' l-istrutturi jew bini illegali.

P.A. - PERMESSI TAL-ĦWIENET

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem l-Onor.

Claude Muscat) staqsa lill- Vici Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 483 fejn intqal li dawn il- ħwienet qegħdin joperaw mingħajr liċenzja tal-pulizija, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk dan ifissirx li dawn il-ħwienet lanqas għandhom permess mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

GEORGE VELLA: It-taqsima ta' l-infurzar ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar indagat dwar il-ħwienet indikati fil-mistoqsija parlamentari numru 996 u ħadet passi billi ħarġet `Avviż Biex Tieqaf u Ta' Twettiq' kontra id- 9 ħwienet li kienu qiegħdin joperaw mingħajr il-permessi meħtieġa.

Lista ta' sidien tal-ħwienet li kienu qed joperaw mingħajr permess hija kif tidher hawn taħt:

Isem/Indirizz ECF Nru.

Mr Stephen Micallef 67/97 "Sardinella" Sqaq il-Qenc Żebbuġ

Mr Richard Cauchi 66/97 Securich Co. Ltd.

Mdina Road Qormi QRM 11

Ms Helen Agius 65\97 16, St. Anthony Street Żebbuġ

Mr Anthony Gauci 64/97 "Shamrock" Mdina Road, Qormi.

Mr Emanuel Vella 68/97 142, Paris Street Żebbuġ.

Mr Alexander Mallia 63/97 Force Forklifters Co. Ltd.

"Begonia" Pitkali Road Attard.

Mr Raymond Mintoff 27/97 Ennegi (Malta Ltd) 207 Mdina Road, Żebbuġ.

Mr Lawrence Agius 261/96 "Lorraine" 15, Patri G A Bonelli Street, Rabat.

Mr Robert Gauci 397/95 Tudor Court "A" Flat No. 12 Triq il-Baħħara Qawra.

P.A. - PEMBROKE - GARAXXIJIET

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem l-Onor.

Edwin Vassallo) staqsa lill- Vici Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'passi ttieħdu mill-enforcement section ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar dwar garaxxijiet ta' djar residenzjali f'Pembroke li qed jintużaw għal skopijiet industrijali - per eżempju, mechanics, car wash, mastrudaxxi u attivitajiet simili - kif ukoll biex jinżammu ċerti annimali bi ksur tal-liġijiet li jirrigwardaw l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l- Awtorita' ta' l-Ippjanar ma jirriżultalhiex li garaxxijiet ta' djar residenzjali f'Pembroke qed jintużaw għal skopijiet industrijali, inklużi ukoll, fiż-żewġ każijiet li ġew irrapurtati mill-Kunsill Lokali ta' Pembroke.

L-Awtorita' se tkompli tagħmel spezzjonijiet fil-lokalita' imsemmija u jekk jirriżulta li jkun hemm xi illegalitajiet se jittieħdu l- passi neċessarji.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Louis Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra jekk f'dan l-istadju tax xi policy guidelines lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar dwar faċilitajiet għal nies li jaħdmu għal rashom fuq skala żgħira, bħalma huma mechanics u mastrudaxxi, u li għandhom bżonn dawn it-tip ta' liċenzji?

Dan qed ngħidu għax, kif inhu xieraq, l-awtorita' mhux qegħda toħroġ permessi għal dan it-tip ta' xogħol fl-abitat u allura jinħass il-bżonn li jinħolqu xi forma ta' oqsma industrijali.

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-Awtorita' ta' l-Ippjanar hijiex tħejji xi policy dwar dan is- suġġett u xi pjanijiet għandha għad-diversi lokalitajiet f'dan ir-rigward?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker din hija kwestjoni li ilha ħafna tiġi ttrattata peress li m'hijiex problema ġdida u allura nixtieq ninforma lill- Onor. Interpellant li, iva, kien sar studju u kien hemm anke l-ħsieb li wieħed jikkonċentra f'ċerti lokalitajiet dawn is-small industries, speċjalment jekk ikunu tat-tip polluting jew noxious, bħalma huma sprayers, panel beaters u min jaqta' l-irħam.

Pero' meta tiġi biex tara fejn se talloka dawn l-industriji ż-żgħar titfaċċja l-problema taċ-ċokon tal- pajjiż, kif spiss jiġri meta jiġu kkonsidrati kwestjonijiet ta' din in- natura.

Jien naqbel mal-kollega tiegħi dwar dan is-suġġett għax huwa minnu li wħud minn dawn kibru u spiċċaw f'nofs l-abitat bil-konsegwenza li issa kulħadd qed ifittixhom legalment sabiex ikeċċihom minn fejn huma.

Min-naħa l-oħra mbagħad hemm il-problema li min irid jibda negozju żgħir bħalma qed isemmi l-Onor.

Interpellant, qed isib diffikulta' għax mhux qed ikun jista' jsib fejn jiftaħ dan it-tip ta' negozju.

Madam Speaker, dwar dan kien hemm ħafna ħsebijiet fosthom, li f'GĦawdex tiġi allokata parti mill-estate industrijali tax-Xewkija speċifikament għal dawn l-industriji ż-żgħar u fil-każ ta' f'Malta kien hemm il-ħsieb li għal dan il-għan jintużaw barrieri li m'għadhomx joperaw.

B'dan irrid infisser li dwar din il-kwestjoni hemm ħafna ħsebijiet, imma kollox għadu f'livell ta' studju.

MADAM SPEAKER: L-Onor Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li l-pjanijiet rigward ix-Xewkija industrial estate ilhom għaddejjin għal xi sentejn jew tlieta, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhija l-pożizzjoni attwali?

Ma nafx jekk il-Viċi Prim Ministru hux f'pożizzjoni li jikkonfermali dan il-mument, pero' f'dan il- każ niftakar li kien hemm xi oġġezzjonijiet mir-residenti ta' l-inħawi.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jien se nirrispondi mill-memorja billi ngħid li l-ħsieb ta' l-MDC huwa li talloka dawk il-fabbriki żgħar li għadhom vojta.

Naqbel ma' l-Onor.

Interpellant li f'dan ir-rigward kien hemm xi oġġezzjonijiet mir-residenti ta' triq partikolari - bħalissa ma niftakarx x'jisimha - li n-naħa ta' wara tad-djar tagħhom tiġi għal fuq fejn kien prospettat li jiġu dawn il-fabbriki.

Fuq din il-kwestjoni kien hemm suġġerimenti biex jinbidel il-pjan kollu u l-fabbriki l-ġodda jiġu allokati f'parti oħra ta' l-estate u kien hemm ukoll il-ħsieb li dawn il- fabbriki jiġu kklassifikati f'dak li huwa storbju u trabijiet li joħolqu.

Barra minn hekk, jekk m'inix sejjer żball għax dejjem qed nitkellem mill- memorja, peress li kien hemm xi parti li kienet baxxa ħafna tant li tiġi f'livell aktar baxx mill-bini, kien hemm il-ħsieb li parti minn dawn il- fabbriki jiġu fil-livell t'isfel u oħrajn fis-sular ta' fuq.

Dan hu li niftakar.

Dwar x'kien ġara qabel dawn l-aħħar sitt xhur ma niftakarx u jekk l- Membru jrid aktar dettalji aħjar jagħmilli mistoqsija bil-miktub.

P.A - PLAYING FIELDS - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' applikazzjonijiet li hemm pendenti għall- bini ta' playing fields li tressqu mill-kunsilli lokali u mid-dipartimenti tal-gvern?

Dawn l-applikazzjonijiet għal liema lokalitajiet jirriferu?

Kemm ilhom pendenti dawn l-applikazzjonijiet u minn liema kunsilli lokali u dipartimenti saru?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-applikazzjonijiet pendenti li hemm quddiem l- Awtorita' ta' l-Ippjanar għall-bini ta' playing fields hu kif jidher fil- lista li qiegħda titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk fost l- applikazzjonijiet pendenti quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar hemmx xi waħda mill-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar jew inkella minn xi dipartiment li bħalissa qed jagħmel xogħol f'San Pawl il-Baħar jew fl- inħawi ta' madwaru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Bl-amment ma nistax nirrispondi u għalhekk aħjar jekk issirli mistoqsija bil-miktub.

L-Onor.

Interpellant japprezza li huwa impossibbli li nkun naf x'applikazzjonijiet daħlu minn Malta kollha.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, qed nagħmel din id-domanda għax għalkemm għall-domanda li saret il-bieraħ mill-kollega tiegħi, l-Onor Jesmond Mugliett, dwar xogħlijiet li qed isiru f'Buġibba, ir-risposta kienet li t-tweġiba tingħata f'seduta oħra, jien qed nassumi li f'dan il- każ partikolari l-informazzjoni kienet diġa' inġabret iżda se tingħata aktar 'il quddiem.

Fi kliem ieħor, li nixtieq inkun naf huwa jekk fir- rigward ta' xogħlijiet li qed isiru f'Buġibba hemmx xi applikazzjoni minn xi dipartiment tal-gvern jew mill-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmilli mistoqsija bil-miktub.

Kif diġa' indikajt, l-applikazzjonijiet deħlin bil-mijiet

u għaldaqstant jien ma nistax inkun naf bl-amment, su due piedi, jekk hemmx xi applikazzjoni partikolari jew le.

Għalhekk nitolbu jagħmilli mistoqsija bil-miktub ħalli niġbor l-informazzjoni u nassigurah li dik l-informazzjoni nagħtihielu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jesmond Mugliett, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-mistoqsija li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Galea għamiltha jien u fit-tweġiba intqal li l-informazzjoni mitluba ma tistax tingħata għalissa.

Pero' kull min hu midħla tal-proċedura ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar jaf li l-awtorita' għandha ħafna informazzjoni stored fil-computer dwar applikazzjonijiet pendenti u għaldaqstant jien ma nistax nifhem għala ingħatat dik it-tip ta' risposta meta kulma trid huwa żewġ minuti biex wieħed ikun jaf x'tip ta' applikazzjonijiet hemm.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni għal dik il-mistoqsija partikolari forsi trid żewġ minuti jew tlieta biex tinġabar, imma għandi u għand l-istaff tiegħi u għand l- Awtorita' ta' l-Ippjanar jasal volum ta' informazzjoni fl-aħħar minuti.

Dawn il-mistoqsijiet l-ewwel iridu jmorru quddiem l-Awtorita' ta' l- Ippjanar, din tagħti risposta, imbagħad jiġu għandna fejn jien niċċekjahom u wara ngħaddihom fis-segretarjat biex jiġu ttajpjati.

Jien m'għandix xi erbgħin ruħ miegħi fuq dan ix-xogħol.

GĦaldaqstant wieħed irid jifhem li aħna m'għandna l-ebda skop li nżommu l-informazzjoni u nassigura lill-Onor.

Membru li f'seduta oħra jkollna l-informazzjoni miġbura.

Jien ma naħsibx li hemm x'taħbi fuq dawn l-affarijiet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, jien naħseb li d-domanda speċifika hi li hemm allegazzjoni li l-Bugibba action committee beda xi xogħlijiet mingħajr ma applika jew mingħajr ma qagħad jistenna l-permessi neċessarji, u allura hawnhekk, indipendentement milli jekk saritx applikazzjoni jew le, nistaqsi lill-Viċi Prim Ministru jekk jafx b'dan il-każ?

In vista ta' din l- allegazzjoni - jekk hija vera, hija waħda gravi - x'miżuri se jieħu biex jinvestigaha kemm jista' jkun malajr?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nerġa' nassigura li l-informazzjon għall-mistoqsija li saret qiegħda tinġabar u malli tasalli ngħaddiha lil din il-Kamra.

Pero' jiena ma nistax nifhem l-"allegazzjoni gravi" x'taħbat għaliex safejn jiena nformat it-toroq li saru qabel l-elezzjoni f'Tal- Barrani kollha saru bla ma kien għadu nħareġ il-permess u allura jekk il- kwestjoni li qed iqajjem l-Onor.

Interpellant hija gravi, din hija kienet gravi aktar minnha.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jidhirli li f'waħda mill-mistoqsijiet parlamentari li kien hawn il-ġimgħa li għaddiet, il-Kunsill Lokali ta' San Gwann kellu enforcement notice fuq xi xogħol li kien qed jagħmel u għaldaqstant nistaqsi lill-Viċi Prim Ministru jistax jgħid jekk ix-xogħol li kien qed isir f'San Gwann huwiex wieħed mix-xogħlijiet li hemm pendenti quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u jekk dan jidhirx fil-lista li għandu quddiemu?

ONOR.

GEORGE VELLA: Inti qed titkellem fuq il-playing fields?

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-ġimgħa li għaddiet kien hawn mistoqsija parlamentari u bi tweġiba ntqal li l-Kunsill Lokali ta' San Gwann għandu enforcement notice fuq xi xogħol li qed jagħmel - jidhirli li dan kien ġnien pubbliku.

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk dan ix-xogħol jidhirx fil-lista li għandha quddiema l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jagħmilli mistoqsija bil-miktub u nirrispondih.

(Interruzzjonijiet) Jien ma nistax niftakar l-eluf ta' każi li hemm quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Il-mistoqsija li għaliha l- Onor. Galea qed jagħmel mistoqsija supplimentari hija jekk nistax nagħti tagħrif dwar kemm huwa n-numru ta' applikazzjonijiet pendenti għall-bini ta' playing fields u ma titrattax affarijiet oħra.

P.A. - SURVEYS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'surveys ġew ikkommissjonati mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar mingħand aġenziji jew kumpanniji privati kemm lokali kif ukoll barranin, matul l- 1995 u l-1996?

ONOR.

GEORGE VELLA: Matul l-1995 u l-1996, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ikkommisjonat is-surveys li jidhru hawn taħt:

1)Employment & Training Corporation - Supply of Data re Employers

2)Alex Camilleri - North West Malta Local Plan Ecological Survey

3)MISCO International Ltd. - Household Migration Survey

4)Ewan Anderson - Agriculture on the Island of Gozo

5)Water Service Contribution - Data Collection Exercise for the Maltese Islands

6)MISCO International Ltd - Research on Development Planning in Cyprus

7)Malta University Services Ltd. - North West Malta LP - Archaeology of Urban Settlement

8)Malta University Services Ltd. - North West Malta Countryside Archaeology

9)Malta University Services Ltd. - Grand Harbours Local Plan

10)Malta University Services Ltd. - Ecology North West Local Plan

11)Malta University Services Ltd. - North Harbour Local Plan

12)Wardell Armstrong - Mineral Resource assessment

13)Misco International Ltd. - Shopper Survey 3500 interviews

14)Theatre Projects - National Arts Centre Malta

15)Malta University Services Ltd. - Beaches database

16)County Planning Dept. - NW Malta Country Plan - Landscape

17)BR Services - Housing Quality Survey 4000 interviews

18)Misco International Ltd. - Cruise Passenger Survey

19)BR Services Ltd. - Tourism & Recreation Community Survey 3500 interviews

20)Misco International Ltd. - Tourist Survey 1250 interviews

21)Misco International Ltd. - Business Survey 800 questionnaires

SAG - SITWAZZJONI PREŻENTI

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem l-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jindaga fuq is- sitwazzjoni preżenti fit-tmexxija ta' l-SAG peress li diversi membri qed jilmentaw mill-fatt li saħansitra qed jiġu sfurzati b'riskju kbir għalihom li joqogħdu fl-istess ċella ma' priġunieri waqt guard duty bl-skuża ta' tisħiħ fis-sistema ta' sigurta'?

Jaf il-Prim Ministru li din l-attitudni awtokratika ta' xi wħud qed tiddemoralizza lill-membri ta' dis is-sezzjoni tant importanti li hemm fi ħdan il-Korp tal-Pulizija?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Ninsab informat illi l-immigranti illegali fil-kumpless tal-S.A.G. f'Ta' Kandja ma jinżammux ġewwa ċelel imma f'dormitorju li huwa wkoll separat mid-dormitorji wżati mill-membri ta' l- S.A.G.

Ninsab informat ukoll illi l-amministrazzjoni tal-Korp tal-Pulizija ma waslilha l-ebda ilment f'dan ir-rigward.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm immigranti illegali f'Ta' Kandja?

Dan qed nistaqsih għax in vista tad-domanda li saret in-numru ta' immigranti illegali li hemm jagħmel differenza fis-sens li qabel il-membri ta' l-S.A.G. kienu jagħmlu għassa fuq dawn l-immigranti illegali minn barra filwaqt li issa qed jgħassuhom minn ġewwa mingħajr ma jkunu armati.

Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi pjan biex dawn l-immigranti illegali li, għalkemm kisru l-liġi, wieħed ma jistax iqishom bħala kriminali u allura mhux xieraq li jinżammu l-ħabs, jinżammu f'xi post ieħor minflok f'Ta' Kandja?

ONOR.

ALFRED SANT: M'inix f'pożizzjoni li nispekula fuq il-bażi ta' l- ewwel mistoqsija li għamel l-Onor.

Interpellant u allura jekk jagħmel mistoqsija preċiża nkun nista' nirrispondih eżattament fuq kemm hemm jew kemm kien hemm minn dawn l-immigranti illegali.

Dwar it-tieni mistoqsija, ir-risposta għaliha tinkwadra ruħha fix-xogħol li qiegħed isir u li se jkompli jsir

fil-programm ta' riforma li għaddej minnu il-Korp tal-Pulizija.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' Karti, il-Ministru Mizzi.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim MInistru): F'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi n-numru ta' impjegati nisa li ħadu sena leave bla ħlas biex jieħdu ħsieb wild addottat bejn l-1990 u l-1996, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 626;

Informazzjoni dwar servizz ta' telefon ċellulari f'dipartimenti tal- gvern u korpi parastatali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 628; u

Tabella li turi n-numru ta' ħaddiema fis-servizz pubbliku li matul l- 1996 id-dħul tagħhom eċċeda Lm7,000, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2990.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: (Ministru tal-Kummerċ) Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Ammont written off mill-Korporazzjoni Enemalta għal konsum ta' dawl fi street lighting bejn il-15 ta' Mejju u l-15 ta' Novembru 1995, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2605.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Deskrizzjoni tax-xogħol ta' consultant geriatrician fid-Dipartiment għall-Anzjani u Bżonnijiet Speċjali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3277;

Lista ta' mard prinċipali li konsegwenza tiegħu ġew ammessi pazjenti fl-Isptar San Luqa bejn Jannar u Novembru 1996 maqsuma skond l-eta', bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W 35; u

Informazzjoni dwar impjegati fid-Dipartiment tas-Saħħa li rriżenjaw mix-xogħol bejn l-1988 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W 38.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 1997

IT-TLETTAX-IL JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U TA' L-AMBJENT

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Illum il-Kumitat għandu quddiemu biex jiġu diskussi l-Voti tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.

Nixtieq ninforma lill-Kumitat li skond il-Mozzjoni Nru. 37 tal-15 ta' Jannar, 1997 il-ħin tad-diskussjoni ta' llum għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema ta' l-Oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall- Gvern.

Issa nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex jekk jogħġbu jressaq ir- riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, nipproponi:

VOT 12 - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U TA' L-AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm5,558,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 12 - Ministeru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT 13 - AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm3,038,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 13 - Ambjent, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT II - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U TA' L-AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm1,027,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot II - Ministeru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

THE CHAIRMAN: Rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Jesmond Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar hija waħda mill-istituzzjonijiet li l-iktar qiegħda taħt l-iskrutinju pubbliku u dan minħabba li fir-rigward ta' din l-istituzzjonil il-pubbliku għandu aspettattiva għolja.

Skond iċ-Chairman ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, il- pubbliku qiegħed jippretendi li din l-awtorita' sservi ta' gwida sabiex ikun hawn żvilupp sostenibbli u sabiex dan l-iżvilupp isir b'ordni u b'effiċjenza.

Il-Partit Laburista kien jikkritika lil din l-awtorita' u kien ipinġiha bħala speċi ta' paraventu biex meta jaqbillu Gvern Nazzjonalista jistaħba warajha.

Fil-fatt, fittixt id-diskussjoni fuq l-Estimi ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ta' meta kien għad hawn il-Gvern Nazzjonalista u sibt li dakinhar, il-Viċi Prim Ministru

George Vella kien qal li meta ma jaqbillux il-Gvern kien qiegħed iwaħħal fl- Awtorita' ta' l-Ippjanar filwaqt li l-istess awtorita' kienet qed tgħid li għandha ċerti restrizzjonijiet dwar kif tista' teżerċita' l-kontrolli tagħha.

Minkejja ħafna kritika, anke tas-Segretarju Ġenerali tal-Partit Laburista li kien sejjaħ lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar bħala imperu, il- Gverm Laburista s'issa għadu ma biddel xejn mill-istrutturi jew mill- għanijiet jew mill-operat ta' l-awtorita'.

Fil-fehma tiegħi, huwa diffiċli li jkollok awtorita' li fl-istess ħin tkun trasparenti, effiċjenti, imparzjali, sensitiva u li tħares 'il quddiem għax hawnhekk wieħed irid jiftakar li qabel din l-awtorita' kien jeżisti biss il-baħħ f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ippjanar.

Ta' min jgħid ukoll li l-Partit Laburista meta tela' fil-gvern talab li jsir audit ta' din l-awtorita' u minkejja li issa għaddew ix-xhur dan l-audit għadu ma ġiex ipubblikat.

Forsi l-Gvern Llaburista hawnhekk ma sabx dik il-ħofra li l-Ministru seta' joħroġ jgħajjat dwarha.

F'dawn il-granet qegħdin ngħixu fi żmien ta' inċertezza f'dak li jirrigwardja l-awtorita' peress li wieħed għix jisma' ħafna għajdut li l- Ministru se jibda jieħu rwol iktar attiv fiha jew li se jibda jintervjeni f'ċerti deċiżjonijiet jew proċessar jew li qed jibdel il-policies.

Per eżempju, smajt li l-policies għall-estensjonijiet f'HOSs se jinbidlu biex ċerti affarijiet li qabel ma kenux permessibbli jkunu jistgħu jsiru.

F'laqgħa li kellu mal-Kamra tal-Periti, il-Viċi Prim Ministru stess qal li se jiddevolvi parti mill-proċess tal-permessi lill-periti li jaħdmu mal- privat.

F'mistoqsija parlamentari jiena staqsejt liema parti ta' l- ipproċessar se tkun devoluta u t-tweġiba kienet li s'issa għadhom qed jistudjaw u allura risposta tingħata fi stadju ieħor.

Mhux sewwa li jibqgħu dawn l-inċertezzi rigward l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għaliex minn barra li din hija istituzzjoni fraġli, ix-xogħol tagħha jimpinġi fuq l- ambjent, xi ħaġa li pajjiżna ma jistax jaffordja li jkompli jiddeterjora.

Il-kritika li rridu nagħmlu llum għandha tkun kritika mhux biex nimminawha imma sabiex xi darba naslu biex l-Awtorita' ta' l-Ippjanar verament tilħaq l-għan li twaqqfet għalih ħalli tkun awtorita' imparzjali, trasparenti u effiċjenti.

Jiena nawgura li dan iseħħ anke issa taħt Gvern Laburista.

Minkejja dan kollu aħna għadna 'l bogħod milli nilħqu dawn l-għanijiet u fil-fatt, anke meta konna għadna fil-gvern aħna konna nagħmlu l-kritika tagħna li ħafna drabi ma kenitx tkun indirizzata lejn l-għanijiet ta' l- awtorita' imma aktar lejn l-operat tagħha.

Sur President, meta wieħed jitkellem fuq l-operat ta' l-awtorita' jrid iżomm f'moħħu li din hija magħmula minn diversi units differenti bi rwoli differenti.

Per eżempju, filwaqt li l-istrategic planning unit twaqqfet biex tagħmel u tirrivedi l-Pjan ta' Struttura, id-development control commission twaqqfet biex toħroġ il-permessi u għalhekk dawn iż-żewġ units għandhom performances differenti.

Hawnhekk ta' min iżid li mbagħad hemm ukoll il-bord ta' l-appell li għalkemm ma jaqax eżattament taħt l-awspiċi ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, il-Vot tiegħu jittieħed minn dak ta' l- awtorita'.

Wieħed jista' jgħid li bi ftit eċċezzjonijiet issib li hemm nuqqasijiet fil-units kollha ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Per eżempju, l-istrategic planning unit, li huwa unit kbir, minkejja li għandu ħafna x'jagħmel, il-kap tiegħu kien jindaħal ħafna fil-major projects li ma kenux jaqgħu strettament taħt ir-responsabbilta' tiegħu, bil-konsegwenza li kien qed ikun hemm ħafna dewmien f'xogħol li għandu x'jaqsam mal-Pjan ta' Struttura.

Dan il-unit jikkordina x-xogħol ma' dak il-unit li jfassal il- pjanijiet lokali.

Fil-fatt, suppost isiru seba' pjanijiet lokali fejn kull pjan lokali jkun maqsum f'diversi setturi u jekk, per eżempju, nieħdu l- Pjan ta' Struttura għall-Majjistral ta' Malta nsibu li dan fih tliet action plans.

GĦalhekk, l-istrategic planning unit irid jagħti wkoll ir-reazzjoni tiegħu fuq kull wieħed minn dawn is-setturi u allura ċertu xogħol, speċjalment dak li għandu x'jaqsam mal-local plans, qiegħed jaqa' dejjem lura.

Din is-sitwazzjoni jista' jkollha effett fuq affarijiet oħra li mhux bilfors għandhom x'jaqsmu direttament ma' l-ippjanar bħal, per eżempju, il- fatt li għakemm il-Korporazzjoni għall-Iżvilupp kellha master plan għall- qasam tas-snajja' ta' Ta' Qali li kien ilu lest xi sentejn, dawn qagħdu jittitubaw biex jipprovaw il-permess meħtieġ.

F'dan il-każ, is-suspett tiegħi huwa li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar żammet lura milli tapprova dan il- pjan sabiex tifformola viżjoni aktar wiesgħa dwar Ta' Qali u mbagħad tinfilza l-ideat kollha ma' xulxin.

Id-dewmien u l-ineffiċjenza ta' l- awtorita' dwar dan il-master plan għal Ta' Qali wasslu biex il-pjanijiet li kellhom ċerti artiġjanati u businessmen biex itejbu s-set-up tagħhom kellhom jibqgħu iffriżati għal xi sentejn.

Sur President, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tiġbed ħafna antipatija minħabba l-operat tagħha, operat li kultant joħloq regoli li minflok ma' jżidu l-effiċjenza pjuttost jikkaġunaw aktar tbatija.

Per eżempju, l- enforcement section dan l-aħħar ħarġet proċedura - jien ma narax li hemm bżonnha - li permezz tagħha jekk koppja takkwista proprjeta' in shell form li tkun parti minn kumpless u tasal biex iddaħħal id-dawl u l-ilma, il- building inspector jiġi jispezzjona l-post u jekk jara li l-aperturi ma jkunux imwaħħla fil-units kollha, l-building inspector's report ma joħroġx qabel ma l-units kollha jkollhom l-aperturi.

Dan qed jirriżulta f'każijiet fejn koppji għandhom il-proprjeta' tagħhom iffriżata u ma jistgħux ilestuha minħabba li ċerti units ikunu għadhom mhux mixtrija.

Jiena smajt - peress li ili nistaqsi fuqha - li l-awtorita' qiegħda taħdem biex issib soluzzjoni għal din il-problema u nawgura li jsibu soluzzjoni tajba u jatwawha għaliex jiena naf każijiet ta' klijenti tiegħi li qegħdin ibatu minħabba f'hekk.

L-ispirtu ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar jitlob li din tkun trasparenti, jiġifieri jekk applikant iħoss li għandu jagħmel sottomissjoni verbali meta l-bord ikun se jiddeċiedi dwar il-permess tiegħu, dan jagħmel talba bil-miktub f'dan is-sens u mbagħad il-bord jgħajjatlu biex jisma' s- sottomissjoni tiegħu.

Pero' f'każ li applikant jagħmel talba biex jagħmel sottomissjonijiet verbali, dan ikun ifisser li l-ħruġ tal-permess ikun ġie pospost f'xi erba' xhur għaliex il-bord iddeċieda li f'kull seduta jisma' biss numru limitat ta' sottomissjonijiet verbali u allura kulħadd irid joqgħod jistenna t-turn tiegħu.

Fil-fehma tiegħi dan m'huwiex l-ispirtu ta' trasparenza li ridna ndaħħlu fl-awtorita'.

L-istess jiġri meta tagħmel appell quddiem id-development control commission fejn mill-inqas qegħdin nistennew sena biex tiġi appuntata l- ewwel hearing u mbagħad, jekk fl-ewwel seduta tintalab li ssir site inspection, ikollok tistenna xi xahrejn oħra sabiex din issir.

Dan biex ma nsemmix li wara jkollok tistenna xi xahar ieħor sabiex ikun hemm l-ewwel seduta għas-smigħ tal-każ.

Dan ifisser li għandna każijiet fejn appell idum sena u tliet xhur biex jibda jinstema' wara li titfa' l-appell.

Jiena naħseb li l-bord ta' l-appell qiegħed jikkopja l-aktar element negattivi mis-sistema tal-qorti.

Meta taqra r-rapport annwali ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ssibu mimli kliem pożittiv u fil-fatt jekk wieħed iħares mill-perspettiva nazzjonali ma jistax ma jarax il-kontribut pożittiv ta' l-awtorita'.

Wieħed irid jiftakar li qabel ma ddaħħlu dawn il-konċetti kien hemm biss sistemi arbitrarji u diskrezzjoni assoluta min-naħa tal-ministru, la kien hemm ppjanar u lanqas pjanti aġġornati ta' Malta u GĦawdex ma kien hemm fuq xiex isir l-ippjanar.

Aħna l-periti veru li ngorru mill-awtorita' pero' naħseb li m'hawnx perit serju li jemmen li xi darba nistgħu nreġġgħu l-arloġġ lura bħal, per eżempju, fil-każ ta' l-obbligu li l-gvern ukoll għandu japplika għall-permessi għall-bini.

Illum din saret qisha xi ħaġa naturali pero' disa' snin ilu lanqas biss konna qatt smajna biha.

Dan ifisser li kien it-twaqqif ta' l-awtorita' li tat liċ-ċittadin id-dritt li jkun jista' jagħmel l-oġġezzjonijiet tiegħu f'qafas organizzat, li jsegwi t-teħid tad- deċiżjonijiet u anke d-dritt li jista' jappella minnhom.

Diġa' rajna każijiet fejn individwi u nies komuni, għaliex kellhom struttura fejn jistgħu jipprotestaw għamlu dan u ħadu r-raġun, bħal fil-każ tal-Mare d'Oro.

B'din l-istruttura individwu li ma jkunx kuntent b'deċiżjoni li tkun ħadet l-awtorita' għandu erba' stadji fejn jista' jappella.

GĦall-ewwel darba, illum qegħdin nistudjaw kemm se jservuna r-riservi naturali tal-ġebla Maltija, x'inhuma l-proġettazzjonijiet għall-art li nirrikjedu għal kull xorta ta'bini, anke ta' skejjel.

Permezz ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar bdejna l-iskedar ta' żoni u ta' monumenti storiċi.

Dan huwa meqjus bħala l-ewwel pass biex issir konservazzjoni vera, jiġifieri li tkun taf x'monumenti għandek, fejn huma u x'valur għandhom.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' skedar ta' monumenti, Malta kienet għadha mitt sena lura ħdejn pajjiżi Ewropej għaliex dawn kienu bdew l-iskedar tal-monumenti fl-aħħar tas-seklu l-ieħor.

GĦall-ewwel darba wkoll daħal il-konċett taż-zoning xjentifiku fl- ippjanar.

L-iskemi qabel kienu jitkellmu biss fuq fejn tista' tibni u jekk il-bini jkunx jikkonsisti f'vilel, bungalows jew terraced houses u jekk kont tkun trid tibni uffiċini jew ħwienet ma kellek l-ebda direzzjoni jew gwidi fuqiex timxi.

Illum għandna policies dwar dan u li, fil-fehma tiegħi, jiddefendu anke d-dritt tal-proprjeta' privata, pero' mhux kull zoning li qed isir huwa tajjeb għax fil-fehma tiegħi l-Awtorita' ta' l-Ippjanar kultant qed tagħti interpretazzjoni dejqa wisq ta' x'jista' jsir f'żona residenzjali.

Hawnhekk ma rridux ninsew li fid-dinja tal-lum tista' tmexxi business anke minn dar privata permezz ta' l-informatika.

GĦandna wkoll il-local plans li jittraduċu l-policies tal-Pjan ta' Struttura fuq livell ta' lokal u dawn qed joħolqu proċedura interessanti.

Dan l-aħħar, flimkien ma' deputati oħra ta' din il-Kamra u membri tal- Kunsill Lokali tal-Marsa, ipparteċipajt f'laqgħa fejn iddiskutejna d-draft local plan tal-Marsa, eżerċizju interessanti ferm għax tara l- partiċipazzjoni taċ-ċittadini sseħħ permezz tar-rappreżentanti tagħhom fil- lokal.

Il-ħidma ta' l-awtorita' wkoll daħlet fil-proċess ta' kif il-pajjiż ireġi l-iżvilupp tiegħu, proċess li jinvolvi l-iskrutinju ta' l-Ombudsman - jekk irridu nibdew minn fuq - u li jmur għall-parteċipazzjoni tad- dipartimenti, ta' l-NGO's, tal-kunsilli lokali - per eżempju, l-enforcement officers jiltaqgħu regolarment mal-kunsilli lokali - u ta' l-individwi.

Mr Chairman, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għadha 'l bogħod milli tilħaq l- għanijiet li twaqqfet għalihom, pero' dan m'għandux iżommna milli nistinkaw sabiex ngħinuha tasal għal dan.

Jiena smajt li l-Gvern Laburista talab pariri lill-Avukat Ġenerali biex jara kif jista' jevita milli jgħaddi ċerti permessi mill-Awtorita' u, fl-opinjoni tiegħi, dawn it-tip ta' tentattivi iservu biss biex iġarrfu din l-istituzzjoni fejjieda.

Saru anke mistoqsijiet parlamentari f'dan ir-rigward u hawnhekk jien għandi suspett li l-Gvern ma tefax applikazzjoni għal xogħol li nbeda f'Buġibba.

Jien nerġa' nappella lil dan il-Gvern biex jgħin lill-Awtorita' ta' l- Ippjanar tieħu l-pass li jmiss, jiġifieri li tilħaq l-għanijiet tagħha billi tkun awtorita' effiċjenti, sensittiva u umana.

Grazzi.

Mr Chairman.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki.

L-Onor.

Joe Psaila Savona.

ONOR.

JOE PSAILA SAVONA: Mr Chairman, sa ftit snin ilu meta konna nitkellmu fuq l-ambjent konna nifhmu affarijiet differenti ħafna minn dak li nifhmu bihom illum.

Sa 30 sena ilu, meta konna nitkellmu fuq l-ambjent, konna nifhmu pjuttost hwejjeġ bħal, tiżjin, embellishment jew inkella l- kondizzjonijiet tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol.

Illum il-ġurnata dawn l-affarijiet tbiddlu totalment u kulħadd qed japprezza li l-ambjent għandu konnotazzjonijiet kulturali, xjentifiċi, ekonomiċi u anke rikreattivi.

Dan m'huwiex sempliċiment xi feeling tagħna, imma dan l-aspett ġie rapportat ukoll f'sondaġġi li ma naħsibx li huwa lok li noqgħod nidħol fihom hawnhekk.

Illum il-ġurnata fenomini bħalma huma l-arja, l-istorbju, l- ilma li nixorbu, il-kampanja, it-tnaqqis f'dik li hija art agrikola u kampanja, kif ukoll l-iskart saru parti mill-vokabolarju tagħna ta' kuljum.

Meta njipprovaw nifhmu x'qiegħed iħarbat dan l-ambjent - għax illum l-ambjent nidħlu fih biex iktar nindokrawh u biex nieħdu ħsiebu ħalli ma nitilfuħx - naraw li meta aħna jkollna attivita' produttiva din se jkollha effett fuq l-ambjent u jekk ma jkunx hemm investiment biżżejjed u jekk ikun hemm nuqqas ta' kontroll dawn kollha jħallu effett fuq l-ambjent.

Mr Chairman, fl-opinjoni tiegħi, in-nuqqas ta' qbil li hawn ta' kif l- ambjent jimposta ruħu vis-a-vis il-bniedem hija ħaġa kruċjali biex insalvaw l-ambjent.

Illum il-ġurnata għandna ħafna estremitajiet fejn min-naħa waħda għandek min jgħidlek li l-bniedem huwa suprem u jagħmel li jrid u li jgħoġbu, filwaqt li min-naħa l-oħra għandek ambjentalisti li jgħidulek ħalli n-natura tfendi għar-rasha u tieħu ħsieb liliha nnifisha hi.

Xejn minn dan kollu!

Hawn insibu li l-ħsieb tal-Partit Nazzjonalista jieħu l- għeruq tiegħu mill-konċett ta' ambjent Kristjan fejn il-bniedem tpoġġa responsabbli għal dak li hemm madwaru.

Aħna nħossu li l-bniedem huwa ċ- ċentru ta' l-ambjent, il-bniedem huwa ċ-ċentru tan-natura, iżda għalkemm il- bniedem huwa ċ-ċentru ta' dawn l-affarijiet kollha m'għandux jitqies li l- bniedem qiegħed hemm biex iħarbat id-dinja li jgħix fiha.

Aħna nħossu li l- bniedem għandu kemm drittijiet fuq l-ambjent kif ukoll responsabbiltajiet.

GĦandu d-drittijiet għax hu jifforma parti kruċjali mill-ambjent u allura m'għandniex narawh bħala ħaġa estranja li qegħda tħassar l-ambjent, u mill- banda l-oħra l-bniedem għandu responsabbiltajiet tiegħu lejn l-ambjent, jiġifieri jrid jiżen kif jitmexxa l-ambjent.

Irridu nimmiraw għal ambjent ċivili fejn kulħadd isib in-niċċa tiegħu, fejn kulħadd jgħix ma' kulħadd, fejn mhux inqisu l-bniedem bħala żejjed jew li niddefendu l-ambjent minnu imma għandna naraw li l-bniedem jerfa' r-responsabbilta' tiegħu billi jikkontrolla l-attivitajiet tiegħu.

Il-goal aħħari għandu jkun li nsibu soluzzjonijiet li jigganċjaw l-iżvilupp soċjo-ekonomiku - illum il- ġurnata ħadd ma jista' jżomm l-iżvilupp u dan jenħtieġ li jsir - mar- rispett li għandu jkollna lejn l-ambjent.

Naħseb li l-iktar mod ċar li ġie muri dan il-konċett kien fir-rapport ta' Bruntland għall-Kummissjoni Dinjija ta' l-Ambjent, fejn jgħid li "l-iżvilupp ikun sostenibbli meta jissodisfa l-ġenerazzjoni tal-lum bla ma jagħmel xejn biex jirrovina s- sodisfazzjon tal-ġenerazzjonijiet t'għada."

Illum il-ġurnata, il-poplu tagħna qiegħed japprezza u jemmen ħafna affarijiet.

Il-poplu qiegħed japprezza wkoll li kultant qed inħallu l- emozzjoni taħrab bina, jekk mhux ukoll napprofittaw irwieħna b'ċerti affarijiet għal skopijiet partiġġjani.

Hawnhekk wieħed jista' jsemmi l- kwestjoni tal-kaċċa u l-insib, fejn qabel u wara l-aħħar elezzjoni rajna kemm l-emozzjoni ġriet b'uħud minna, kemm ta' naħa u kemm ta' naħa oħra, kif ukoll bl-ambjentalisti u b'dawk li għandhom għal qalbhom l-insib u l- kaċċa.

Mil-lat partiġjan jiena ma nistax nifhem kif illum il-ġurnata, wara li ħarġu l-aħħar regolamenti ta' l-insib u l-kaċċa, il-Ministru ta' l- Ambjent qed jgħid li rridu ngħolu l-liċenzji għax irridu nimxu bil-policy ta' the polluter pays.

Din għalija hija perverzjoni tas-sens komun.

Jiena naħseb li hawnhekk il-Ministru ta' l-Ambjent allura qed jaċċetta li dawn ir- regolamenti ġodda qed ikollhom ħsara fuq l-ambjent, imma minflok ineħħi l- affarijiet li se jħassru l-ambjent se jagħmel miżata fuqhom biex il- polluter ikun qiegħed iħallas għal dik il-ħsara!

Jiena ma naħsibx li din għandha tkun aċċettabbli u naħseb li dan huwa mod kif aħna qegħdin napprofittaw ruħna mill-ambjent għal skopijiet partiġjani.

Mr Chairman, naħseb li l-poplu llum il-ġurnata qed japprezza u jemmen li l-protezzjoni ta' l-ambjent xi drabi taf iġib magħha wkoll tniġġis ta' l- istess ambjent bħal fil-każ ta' l-impjant ta' riċiklaġġ.

Meta aħna waqqafna l-impjant tar-riċiklaġġ, l-iskop kien biex nissalvagwardjaw l- ambjent billi nkunu nistgħu nutiliżaw u nirriċiklaw l-iskart, imma mbagħad ġara li minnu nnifsu dan beda joħloq proċess ieħor li kien qed jgħarraq l- ambjent b'irwejjaħ jintnu.

Il-poplu qed japprezza wkoll li l-bniedem huwa ħaġa waħda ma' l-ambjent u allura hu għandu jgawdi l-ambjent mingħar ma jgħarrqu.

Hawnhekk qed niftakar li meta kont segretarju parlamentari responsabbli għat-turiżmu kont ipprovajt nagħmel xi ħaġa dwar il-crowded beaches.

Aħna għandna beaches, speċjalment dawk żgħar, li fil-aqwa ta' l-istaġun turistiku jkunu crowded tant li ma jkunx hemm fejn tiċċaqlaq u allura kont ipprovajt nutilizza l-ħafna rocky beaches li għandna.

Ġara pero' li minħabba l-fatt li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar dejjem oġġezzjonat li aħna nużaw dawn ir- rocky beaches kellna nabbandunaw dan il-ħsieb u ħallejna dan il-blat għall- flora u għall-fauna biss u ma ħallejniex lill-bniedem igawdi dan it-tip ta' ambjent.

Illum wieħed qiegħed japprezza wkoll li l-kwestjoni ta' l-ambjent hi waħda urġenti u importanti.

Jien ma nistax nifhem kif l-ambjent, li huwa tant importanti, illum il-ġurnata qiegħed igganċjat ma' ministeru ieħor, jiġifieri dak ta' l-affarijiet barranin.

Il-Gvern ipprova jispjega dan il- fatt imma naħseb li hawnhekk l-ambjent ma ngħatax l-importanza li tixraqlu.

Il-poplu qiegħed japprezza li kwestjonijiet ambjenali m'għandhomx jiġu meqjusa b'kejl differenti bħalma, per eżempju, qiegħed jagħmel il-Ministru preżenti fuq il-problema tal-boat houses.

Hu qed jgħid li, iva, ħafna mill- boat houses li għandna f'postijiet differenti huma illegali imma mill- banda l-oħra rridu nħarsu lejhom ukoll mill-lat soċjali.

Hawnhekk speċi qiegħed jgħid li l-uniku żvog ta' dawn in-nies - imsieken! - huwa dawn il- boat houses u allura jekk f'dawn il-każijiet nissodisfaw il-liġi nkunu qegħdin inneħħulhom l-uniku żvog i li għandhom u allura qed jgħid li rridu nħarsu lejn l-aspett soċjali ta' dawn il-boat houses.

Jiena naħseb li hawnhekk imxew b'two weights and two measures għax min-banda n-nollijiet għal GĦawdex għollewhom għal dawk in-nies li kienu jagħmlu l-btala tagħhom ta' darba fis-sena f'GĦawdex u mbagħad, fl-istess nifs, qed jgħidu li rridu naraw l-aspett soċjali ta' fil-każ ta' dawn il-boathouses.

Jiena naħseb li fiż-żewġ leġislaturi Nazzjonalisti ta' dawn l-aħħar disa' snin u nofs aħna wrejna l-apprezzament tagħna għal dan kollu li qiegħed ngħid u fill-fatt kien fl-1990 li nħoloq is-Segretarjat għall-Ambjent biex imbagħad ftit wara waqqafna saħansitra l- Ministeru għall-Ambjent.

Hawnhekk wieħed irid jiftakar li f'dan il-qasam qabel kien hemm assolutament baħħ.

Imbagħad għaddejna l-Liġi għall- Ħarsien ta' l-Ambjent li pprovdiet il-qafas meħtieġ għall-pubblikazzjoni ta' regolamenti dwar dan il-qasam.

Dan ġab miegħu żviluppi u responsabbiltajiet varji kemm fit-tħejja ta' l-ewwel pjan ta' struttura u kemm bit-twaqqif ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, li kif qal sieħbi l-Onor.

Mugliett, għalkemm għandha l-ħafna difetti kienet żvilupp kruċjali speċjalment wara s-sitwazzjoni li kien hemm fill-leġislatura Laburista ta' qabel l-1987.

Struttura oħra li waqqaf kienet id-Dipartiment għall- Ħarsien ta' l-Ambjent biex jieħu ħsieb il-konservazzjoni tan-natura, il- kontroll tal-pollution, l-iżvilupp tan-non-urban areas u anke it-twaqqif tal-cleaner technology centre.

Pass ieħor li wettaqna kien meta l- amministrazzjoni ta' dawn l-affarijiet kollha għaddejnihom minn idejn il- gvern ċentrali għal għand il-kunsilli lokali.

Mr Chairman, jekk naraw il-ġid kollu li ħareġ minn dawn l-affarijiet li saru f'dawn id-disa' snin u nofs, naraw kemm aħna poġġejna l-ambjent fuq sisien sodi.

Minn dan ix-xogħol kollu ħarġu r-regolamenti għall-ħarsien ta' l-ambjent li mbagħad ġabuna f'pożizzjoni li nkunu nistgħu nirratifikaw il-Konvenzjoni ta' Berna.

Inħolqu numru ta' riservi naturali li tant kellna bżonn, ġie ntrodott il-konċett ta' l-environmental impact assessment, kif ukoll ġie ppreparat is-sewerage master plan fejn hemm ippjanati tliet impjanti ġodda għat-tisfija tad-drenaġġ u fejn ġie stabbilit x'jista' u x'ma jistax jintefa' fid-drenaġġ.

Twaqqaf unit biex tiġi kordinata l-azzjoni meħtieġa għal kontra xi spills taż-żejt, ħaġa illi lilna twerwirna f'baħar magħluq bħalma huwa l- Mediterran, u l-istrateġija ġdida dwar l-immaniġġjar ta' l-iskart li llum il-ġurnata għandu bżonn ta' bidliet radikali, li nisperaw li jitwettqu minn dan il-Gvern.

Fit-tindif pubbliku rajna l-introduzzjoni ta' sistemi totalment ġodda bħal, per eżempju, il-knis mekkanizzat, l-iskips, l-involviment tal- koperattivi u ħafna affarijiet oħra.

Ma ninsewx ukoll il-kampanji edukattivi li saru biex il-poplu tagħna japprezza l-ħtieġa ta' l-ambjent aktar nadif u san.

Mr Chairman, ma rridx ninsa lanqas il-cleaner technology centre ġewwa l- Universita' li jagħti pariri lill-industrija fuq l-użu ta' teknoloġija li tikkawża l-inqas tniġġiż.

F'dan il-kontest rajna tnaqqis fit-tniġġiż li tiġġenera l-power station billi waqaf l-użu tal-faħam.

Rajna ukoll tnaqqis drastiku fl-importazzjoni ta' sustanzi li jagħmlu ħsara lis-saff ta' l- ozone.

Dwar il-prezz tal-petrol, irrid infakkar li meta ġie ntrodott il- petrol mingħajr ċomb, dan għamilnielu prezz inqas mill-istandard petrol biex jiġi promoss l-użu tiegħu.

Mr Chairman, dawn l-iżviluppi kollha seħħew permezz tas-set-up li nħoloq fid-disa' snin u nofs ta' Amministrazzjoni Nazzjonalista.

Dawn il-miżuri kienu qiegħdin ippoġġuna f'pożizzjoni li nagħtu l-kontribut tagħna anke fl- isfera internazzjonali.

Jiena nawgura illi fis-snin li għandu quddiemu dan il-Gvern ikun jista' jagħti l-kontribut tiegħu wkoll lejn l-ambjent bħalma għamlet l-Amministrazzjoni Nazzjonalista billi jimxi b'politika fejn il- bniedem ikun parti fundamentali minn ambjent san u bilanċjat.

Dan iġib miegħu kemm drittijiet kif ukoll doveri biex dak li hemm madwaru llum jitgawda kemm mill-ġenerazzjonijiet tal-lum kif ukoll minn dawk li għad iridu jiġu warajna.

Ix-xewqa tagħna hija li ngħaddu għal ekoloġija konservazzjonista li tkun waħda serena u pożittiva.

Jekk il-bniedem ikollu aċċess għall-informazzjoni dwar dak li jkun qiegħed isir u jekk ikollu l- mezzi legali biex jikkontrolla l-attivitajiet dannużi, jiena naħseb li x- xewqa tagħna, li wara kollox hija x-xewqa ta' din il-Kamra kollha, tkun tista' tiġi realizzata.

Grazzi, Mr Chairman.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Guido de Marco.

ONOR.

GUIDO dE MARCO: Sur President, hija l-użanza ta' din il-Kamra li hawnhekk jersqu ċerti emendi interessanti u għaldaqstant se nressaq din l- emenda għall-Vot 12:

VOT 12 -MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U TA' L-AMBJENT

Personal Emoluments

Item 11 - Ministru

Ħassar iċ-ċifra "Lm 10,297" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm10,296".

Delete the figure "Lm 10,297" and substitute therefor the figure "Lm 10,296".

Sur President, kemm hi sabiħa l-ħajja u kemm hi sabiħa d-demokrazija!

Fil-budget l-ieħor, il-kollega tiegħi ppreżenta emenda f'dan il-kontest fil- konfront tiegħi u llum jien qed nippreżentalu l-istess emenda fil-konfront tiegħu.

Voldieri, hawnhekk tibda tara l-ġmiel ta' demokrazija li temmen preċiżament fl-alternanza.

L-alternanza hija riżultat ta' ħidma li, naħseb, ikkontribwew ħafna individwi għaliha biex illum inkunu nistgħu ngħixu din il-ħajja demokratika fejn inkunu nistgħu ngħixu b'mod illi kulħadd ikollu l-liberta' ta' l-espressjoni tiegħu, kulħadd ikollu l- konvinċiment li qed jivvota kif jaħseb li hu l-aħjar għal pajjiżu u joħloq ukoll konvinċiment daqstant ieħor qawwi illi bniedem li qiegħed jemmen f'linja politika għada jew pitgħada se jkollu l-appoġġ tal-poplu warajh.

Jien naħseb li dan huwa l-mod kif wieħed għandu jaffaċċja d-demokrazij u mhux jaħseb li għax linja politika hija aċċettata llum, din se tibqa' tiġi aċċettata għall-eternita'.

Il-fatt li ċerta linja politika, għal xi raġuni jew oħra, ma ġietx aċċettata - allavolja din il-politika kellha l-appoġġ tal-maġġoranza assoluta tal-poplu għal tliet elezzjonijiet konsekuttivi fl- 1981, fl-1987 u fl-1992 - ma jfissirx li dik waqfet u spiċċat.

Dik il- linja politika li wieħed jemmen fiha għandu jkompli jemmen fiha bl-onesta' kollha u f'kontest demokratiku għandu jkun konsistenti, persistenti u insistenti.

Sur President, hemm żewġ metodi kif ħafna drabi wieħed jagħmel l-kritika lejn budget.

X'jagħmel fill-każ odjern ta' pożizzjoni inversa tal-budget tas-sena l-oħra għall-budget ta' din is-sena?

Wieħed jista' jgħid: Ħalli nara x'qal l-abbli kollega tiegħi, l-Onor.

George Vella, is-sena l-oħra fil- konfront ta' dak il-budget, biex inbagħad nipprova nqiegħed dak id-diskors li kien għamel hu għas-sitwazzjoni tal-lum.

Jekk wieħed jagħmel hekk jista' jkun anke dolċement antipatiku.

Għaliex qed ngħid hekk?

Per eżempju, insib illi l-kollega tiegħi fis-seduta tal-11 ta' Diċembru, 1995 beda d-diskors tiegħu b'naqra ta' kjass u tkaża bl-ammont li kien hemm ivvotat għas-safar.

L-Onor.

Membru hawn kien qed jagħmel il-kritika tiegħu għall-Voti tal-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin li b'kollox kienu jammontaw għal Lm5.3miljun - bejn wieħed u ieħor ftit inqas milli huwa t- total tal-lum għall-istess ministeru - u qal hekk:

"... aktar minn Lm360,000 minnhom huma vvotati għall-infiq fuq safar, jiġifieri madwar Lm1,000 kuljum għas-safar f'pajjiż li għandu dejn ta' aktar minn Lm413 miljun, li jfisser madwar Lm1,100 għal kull persuna."

Hawnhekk irrid inkun dolċement antipatiku għall-mument u ngħid li dan il- Vot tas-safar huwa wieħed mill-voti li żdied f'dan l-ewwel budget ta' Gvern Laburista u minn Lm360,000 tela' għal Lm390,000.

Għaliex qed ngħid dan?

Jien bl-ebda mod mhu qed ngħid illi sar ħażin li f'dan il-budget il-Vot għas-safar minn Lm360,000 tela' għal Lm390,000 għax bqajna fil-kamp tar- raġonevoli u bqajna fil-kamp ta' dak li huwa essenzjali.

Li qed ngħid huwa li s-sena l-oħra għax kien hemm Lm360,000 ivvotati għas-safar jien affrontajt din il-kritika li qed nonfoq Lm1,000 kuljum - mhux jien bħala jien, għax imbagħad sibna li l-ammont li jonfoq il-Ministru huwa infiniteżimu fil-konfront ta' l-ispiża totali ta' delegazzjonijiet li jmorru barra; mingħalija kien ilaħħaq bejn 15% u 16% ta' l-ispiża - imma llum dak il-Vot mhux biss ma naqqastuhx imma żidtuh.

Allura forsi wieħed jgħid: B'liema skop sar dak id-diskors dak inhar?

Wieħed jifhem li meta tkun qiegħed in-naħa ta' l-oppożizzjoni tkun qed tħares minn ċertu angolu, filwaqt li meta tkun qiegħed fuq in-naħa tal-gvern tkun qed tħares minn ċertu angolu ieħor.

Jien ngħid li ċertament ma ġara xejn jekk is-somma għas-safar se titla' għal Lm390,000 (Interruzzjonijiet) U iva, hemm differenza ta' Lm30,000 li jekk tiddividihom bin-numru ta' ġranet li hemm f'sena ma nafx kemm jagħtuk!

Imma hawnhekk wieħed bilfors jasal għall- konklużjoni li jekk biex il-Gvern jattwa l-politika tiegħu jeħtieġ nefqa ta' dak il-proporzjon, il-Gvern hu fid-dover li jonfoq dawk il-flus bl- għaqal u bl-aktar mod essenzjali.

Qed ngħid hekk għax wieħed jista' jgħid ħafna affarijiet meta jitkellem fuq budget.

Per eżempju, iIlum nieħu pjaċir nisma' ċertu kliem dwar kemm hi tajba l- Unjoni Ewropea u affarijiet oħrajn bħal dawn, pero' fid-diskors li kien għamel, il-kollega tiegħi kien qal hekk:

"... din trid tkun l-għażla tal-poplu Malti f'elezzjoni oħra, elezzjoni li trid tiddeċiedi - issa l-poplu huwa informat u jaf iktar fejn hi d-direzzjoni tal-partiti differenti - jekk il-poplu Malti jridx isegwi gvern li l-politika barranija tiegħu twassalna biex nidħlu taħt kontroll ta' struttura politika ekonomika militari li tirriduċina mill-ġdid għal stat ta' kolonjaliżmu - hawn min jgħidilha interdipendenza, jien ngħidilha kolonjaliżmu ġdid - jew inkella gvern li jemmen bis-serjeta' li għandu jsegwi politika barranija li biha jiggarantixxi li pajjiżna jibqa' jgawdi s-sovranita', l-indipendenza u n-newtralita' tiegħu u li l-poplu Malti u Għawdxi jibqa' verament b'rajh f'idejh.".

Jiena nixtieq nimmaġina lill-Onor.

George Vella, meta mar jindirizza lill- kollegi tiegħu fil-marġini - għax issa aħna qegħdin fil-marġini - tal- Kunsill tal-Ministri ġo Brussels, jispjega fil-fehma tiegħu t-tifsira li kieku aħna nidħlu fl-Unjoni Ewropea inkunu qed nidħlu fi "stat ta' kolonjaliżmu ġdid".

Allura dawk il-15-il pajjiż li hemm fl-Unjoni Ewropea, minn pajjiż żgħir daqsna bħal-Lussemburgu, u pajjiżi ftit ikbar minna, bħalma huma l-Irlanda u d-Danimarka, kif ukoll pajjiżi kbar bħall- Italja, l-Ingilterra, Franza u l-Ġermanja, dawn kollha qegħdin fi stat ta' kolonjaliżmu ġdid!

U dan minħabba li din mhix vera interdipendenza imma hija "politika barranija li twassalna biex nidħlu taħt kontroll ta' struttura politika, ekonomika u militari li tirrudiċina mill-ġdid għal stat ta' kolonjaliżmu"!

Sur President, dan qed ngħidu għal darb'oħra biex wieħed ikun kemm kemm antipatiku - mingħajr il-volonta' li nkun antipatiku fil-kontest tal- kollega tiegħi l-Onor.

George Vella - kif ukoll għax huwa essenzjali li l- politika barranija tiġi trattata b'dik ir-realta' politika li hija l-bażi fundamentali ta' l-interess nazzjonali, għax, wara kollox, il-politika barranija m'hi xejn ħlief metodu kif tħares lejn x'inhu l-interess nazzjonali.

X'inhu l-interess ta' pajjiżek?

X'direzzjoni trid tagħti lil dan il-pajjiż?

Dan kif se jaffetwa d-direzzjoni tagħna fis-snin li ġejjin?

Dan qed ngħidu għax huwa essenzjali li nifhmu ftit li meta titkellem ma' ħafna nies dawn jaħsbu li l-politika barranija hija xi ħaġa estranea għalihom.

Hawnhekk irrid ngħid li mhux biss il-politika m'hijiex estranea għaċ-ċittadin kwalunkwe' fil-ħajja nazzjonali tagħna, imma l-politika barranija hija dik li tiddetermina l-għajxien preżenti u futur ta' pajjiżna.

Għalhekk jiena dejjem appellajt li l-politika barranija hija essenzjali li tkun magħrufa mill-poplu u li m'hijiex xi speċjalizzazzjoni ta' ftit min-nies.

Veru li hemm branki speċjalizzati imma l-effett ġenerali tal-politika barranija huwa xi ħaġa li taffettwa l-ħajja ta' kull Malti u tal-ġenerazzjonijiet ta' warajna.

Għaldaqstant huwa essenzjali ħafna li jkun hemm l-għaqal u kemm jista' jkun toroq komuni għal dak li jirrigwarda l-politika barranija tagħna.

Sur President, per eżempju, waħda mill-aktar affarijiet li għamlet b'mod għaġġieli din l-Amministrazzjoni hija l-ħruġ mill-Partnership for Peace.

Jiena nieħu pjaċir naqra d-diskors li għamel b'ħafna għaqal il-kollega tiegħi, l-Onor.

George Vella, meta fil-25 ta' Novembru kien għamel indirizz fil-marġini tal-General Affairs Council ta' l-Unjoni Ewropea fejn, fost affarijiet oħra, qal illi:

"Acting upon the mandate given by the electorate my Government has withdrawn Malta's participation from NATO's Partnership for Peace which is considered incompatible with our neutrality".

Din l-inkompatibilita' ta' newtralita' hija interessanti, pero' xi daqqiet ikun hemm ċertu ironija ta' l-istorja, bħalma ġara proprju dak inhar, għax meta l-Gvern Malti rtira l-parteċipazzjoni tiegħu mill-Partnership for Peace kellha tidħol l-Isvizzera.

Mela ħarġet l-Isvizzera tal-Mediterran u daħlet l-Isvizzera ta' l-Alpi, l-aktar pajjiż ikkonsidrat bħala newtrali.

Hawnhekk naħseb li kien hemm daqsxejn ta' beżżuliżmu għax kellu jkun proprju dak inhar li l-Gvern Malti bagħat lill-emmissarju tiegħu bil-mandat speċifiku biex joħroġ mill-Partnership for Peace, li daħlet l-Isvizzera!

Li kieku dawn iż-żewġ Svizzeri tal-baħar u ta' l-Alpi kellhom jiftehmu biex jagħmlu l-istess ħaġa żgur ma kenitx tirnexxi b'mod daqshekk sinkronizzat!

Sur President, qed ngħid dan għax kulħadd kien jaf li fil-każ ta' Malta, bħal fil-każ ta' pajjiżi newtrali oħra, il-Partnership for Peace ma kenitx a stepping stone biex tidħol fin-NATO imma kienet biss metodu ta' taħriġ għall-Forzi Armati tagħna, kif ukoll servizz umanitarju li jista' jkun - anzi għandu jkun - mhux taħt id-direzzjoni tan-NATO imma taħt il-mandat tan-Nazzjonijiet Uniti jew ta' l-OSCE.

Huwa inutli tgħid, bħalma qal il- kollega tiegħi l-Onor.

George Vella meta ndirizza lill-Kunsill tal- Ministri, fil-marġini tiegħu, li:

"At the same time we will continue our active participation and involvement in the OSCE and we will continue to give our full support for actions and decisions of the United Nations, including where these involve humanitarian or peace keeping activities."

Jiena nieħu pjaċir naqra dan għaliex meta il-Prim Minisitru ta' dak iż- żmien, l-Onor.

Fenech Adami, ressaq il-mozzjoni għall-PFP u qal li dan huwa intiż biss għal skop ta' taħriġ biex jekk Malta, fis-sovranita' u fl- awtonomija tagħha jew taħt id-direzzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti jew ta' l- OSCE, jekk hi jidhrilha, tipparteċipa f'dawn l-attivitajiet umanitarji, allura hi jkollha nies mħarrġa li jkunu jistgħu jagħmlu dan.

Fl-aħħar messaġġ li hemm, dak inhar fid-diskors tal-kollega tiegħi, l-Onor.

George Vella, kien qed jivviżwalizza lill-Onor.

Fenech Adami b'dawn għaddejjin minn quddiemu u jgħidulu: "Hail Caesar, we who are about to die salute you."

Voldieri mmaġina u pinġa lill-kollega tiegħi, l-Onor.

Fenech Adami, fil-vesti ta' xi Ċesri jew xi Neruni bil-gladjaturi għaddejjin quddiemu u dan għaliex aħna konna se nidħlu fil-Partnership for Peace biex inħarrġu lin-nies preċiżament għal dan il-kompitu.

Pero' issa l-Onor.

Vella qed jgħid li Malta bl-ebda mod ma trid li ma tipparteċipax f'dawn l-affarijiet li qabel, għax kien ipproponiha l-Onor.

Fenech Adami, kien jgħid li dawn huma affarijiet ta', kif kienu jgħiduha dari bil-Latin, "Ave Caesar morituri te salutat".

Nimmaġina li lill-Neruni din kienu jgħiduhielu bil- Latin, pero' billi dawk forsi kienu ġejjin mill-Inglilterra qalulhielu bl- Ingliż u l-Onor.

Vella ċċita din tal-gladjaturi bl-Ingliż!

Qed ngħid dan, Sur President, biex nuri kemm hu importanti li fil-politika noqogħdu attenti għal dak li ngħidu għax fiċ-ċirkostanzi li qed ngħid jien dan jixhed, forsi involutament, iktar kontra milli favur.

Sur President, qed jgħidulna li aħna ma żammejniex dibattiti fuq politika barranija.

Hawnhekk jien niftakar meta kellna ċirkostanzi li lanqas il- ftehim li kien sar mal-Gvern Ingliż, meta ġiet imġedda l-preżenza tal-Gvern Ingliż f'Malta biex minfok fl-1974 tispiċċa fl-1979, qatt ma ġie diskuss f'dan il-Parlament.

Jien niftakar li konna għidna: Imma x'jiġifieri qed nestendu l-preżenza tal-Forzi Armati Ingliżi f'Malta mill-1974 sa l-1979 u dan it-trattat li bih Malta qegħda tikri biċċa minnha lill-pajjiż barrani lanqas jiġi diskuss fil-Parlament!

U aħna din konna rreżistejniha u fost affarijiet oħra konna anke għamilna mozzjonijiet fuqha.

Meta jiena qed niġi kritikat għaliex aħna għamilna xi ħaġa del genere, jiġifieri li aħna ma tajniex ħin f'dibattiti, għamilt lista u sibt li kienu saru diversi dibattiti fuq politika barranija.

Dawn saru kemm fuq sanzjonijiet u kemm fuq il-Partnership for Peace, f'liema każ saru mhux seduta jew tnejn imma talli t-tielet seduta damet sejra saħansitra xi ħames sigħat u nofs.

U f'dak il-każ konna għamilna sew li domna daqshekk.

Mhux hekk biss, talli aħna ħloqna l-Kumitat ta' l-Affarijiet Barranin.

Pero' hawn irridu niftakru li meta għamilna d-diskussjoni fuq il-Partnership for Peace konna għadna lanqas emendajna l-iStanding Orders li bihom inħolqu l-Kumitati tal- Kamra u allura kif stajna niddiskutuha fil-Kumitat ta' l-Affarijiet Barranin - l-Onor.

Vella kien ikkritikani fuq dan il-punt - meta dan il- kumitat lanqas kien għadu twaqqaf!

Allura ddiskutejniha mhux f'dan il- kumitat imma fil-Kamra kollha billi għaddejna riżoluzzjoni għal tliet seduti - seduta minnhom ħadet ħames sigħat u nofs - fejn kien hemm diskorsi intelliġenti ħafna, fosthom diskors qawwi u tajjeb ħafna ta' l- Onor. Vella.

Kien hemm diskors twil ta' l-Onor.

Mintoff u diskorsi oħra ta' l-Onor.

Sant, ta' l-Onor.

Fenech Adami u diskors tiegħi wkoll.

Li rrid ngħid jien huwa li altru li għamilna dibattiti fuq il-politika barranija.

Jien nixtieq, anzi jiena ċert - biex inżid l-aċċertazzjonijiet morali tiegħi - li dan il-Parlament, kemm bħala sede u aktar u aktar fil- Kumitat ta' l-Affarijiet Barranin, li aħna nawspikaw li ma jdumx ma jiltaqa' ...

Fuq dan jien konvint li l-Onor.

Vella għandu l-istess fehmiet tiegħi għalkemm bejnietna kien hemm battibekk animat u forsi ma tkellimniex kif nitkellmu s-soltu f'dan il-kontest.

Forsi dakinhar kienet ġurnata ħażina għall-Onor.

Vella bħalma ġieli anke jien ikolli xi ġurnata ħażina.

Iva, jien konvint - u din hija l-iktar ħaġa importanti - li l-Kumitat ta' l- Affarijiet Barranin ma jdumx ma jerġa' jiltaqa' biex jagħmel ix-xogħol tiegħu kif għandu jkun.

Sur President, jien għidt dawn l-affarijiet għax huwa tajjeb li nifhmu ftit il-politika barranija anke f'dawn l-aspetti li forsi jistgħu jidhru kemm kemm marġinali jew inkella li jirriflettu mentalitajiet li nisperaw li huma superati.

L-għaqal fil-politika barranija huwa li fejn nidhru fil- konfront ta' terzi, iż-żewġ partiti politiċi rappreżentati f'dan il- Parlament iħaddnu toroq li huma komuni.

Jien naħseb li hu meħtieġ li ma nenfasizzawx biss dawk l-affarijiet li ma naqblux jew li hemm atteġġament differenti fuqhom, partikolarment għar-rigward ta' politika barranija.

Hemm bżonn li nenfasizzaw kif dan l-Istat żgħir, bil-limitazzjonijiet ġeografiċi u bil-limitazzjonijiet ta' popolazzjoni li għandu imma fl-istess ħin pajjiż sovran u li għandu rilevanza strateġika aċċentwata, jista' jħares lejn il-problemi li jaffettwaw lid-dinja ta' madwaru kemm fil- preżent u anke fil-futur.

Għall-mument se nieqaf fuq it-toroq li hemm komuni bejnietna għaliex huwa tajjeb li l-poplu Malti ma jeħux l- impressjoni li fil-Parlament hemm ġlieda kontinwa, ħajt kontra ħajt, jew illoġika kontra illoġika, jew inkella loġika kontra loġika.

Jien dejjem nemmen li l-politika hija konfront, kif imfissra fil-kontest Taljan u mhux f'dak Ingliż, fejn fid-djalogu ta' l-ideat joħroġ dak li huwa l-aħjar u li huwa l-iktar ta' siwi għal pajjiż.

Sur President, jien naħseb li dan il-Parlament huwa unanimu mhux biss fuq dak li huwa appoġġ għan-Nazzjonijiet Uniti imma wkoll fuq l-appoġġ dwar il- linji politiċi li ħadet Malta fil-kontest tan-Nazzjonijiet Uniti.

Jien ċert li l-Amministrazzjoni attwali se tkompli tiġġieled dwar ir-riformi li jeħtieġ isiru fin-Nazzjonijiet Uniti biex din tagħti aktar saħħa lill- Assemblea Ġenerali, fejn kull pajjiż huwa membru permanenti tagħha.

Ara kemm hemm oqsma, ara kemm hemm organizzazzjonijiet fin-Nazzjonijiet Uniti, ħares lejn is-Security Council, pero' l-uniku organu li kull pajjiż huwa membru permanenti tiegħu huwa l-Assemblea Ġenerali.

Jien konvint li l- Gvern attwali se jkompli fuq dik il-linja li ħa l-Gvern ta' qabel, jiġifieri biex ikun hemm riforma fl-Assemblea Ġenerali wkoll biex din ikollha aktar saħħa, iktar preżenza u iktar attivita'.

Jien konvint ukoll li għall-proposta li saret minn Malta dwar it-Trusteeship Council, proposta li tirrivoluzzjona anke l-funzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti, il-kollega tiegħi, l-Onor.

Vella, u dik il-persuna li l-Gvern Malti se jibgħat biex jirrappreżentah fin-Nazzjonijiet Uniti, se jagħmlu l-isforzi kollha tagħhom biex din il-proposta ta' Malta titwettaq.

Jien fiduċjuż li l-politika Mediterranja tal-Gvern Malti fin-Nazzjonijiet Uniti se titkompla bis-saħħa tal-vigorożita' li aħna dejjem tajniha, anke għal dak li jirrigwarda l- Medju Orjent, partikolarment dwar il-politika fil-konfront tal-poplu Palestinjan.

Aħna writna l-opportunita' mill-Gvern ta' qabel li nkunu rapporteurs fil-Kumitat dwar id-Drittijiet Inaljenabbli tal-Poplu Palestinjan u jien naħseb li din l-opportunita' writniha f'mumenti diffiċli u torturati.

Aħna lil dik it-torċa komplejna nagħtuha iktar dawl bl- inizjattivi li ħadna u jien konvint li l-Gvern attwali se jkompli jmexxi lil dan il-kumitat bl-istess għaqal li mexxejnih aħna .

Sur President, issa nixtieq ngħid ukoll xi ħaġa fuq il-politika Mediterranja.

Fil-fatt, f'waħda mid-diskussjonijiet ta' l-aħħar budget tal- Gvern Nazzjonalista, eżattament fil-11 ta' Diċembru, 1995 niftakar li kien hemm diskors mill-kollega tiegħi li kien ippreokkupani xi daqsxejn, fuq id- differenzi ta' bejnietna - issa niċċita x'qal eżatt.

Ċertament li aħna Mediterranji kif ukoll Ewropej, imma waħda m'hijiex kontra l-oħra.

Aħna għandna l-Mediterranean pillar kif konna niddiskutuh u l-European pillar, jiġifieri żewġ pilastri li m'humiex kontra xulxin.

Is-sena l-oħra l-Onor.

Vella kien qed jgħid li hawn din li tifridna li huma bħala partit huma Mediterranean-centric mentri aħna Euro-centric.

Dan hu żbaljat.

Ħalli niċċita l-kliem testwali ta' l-Onor.

Vella:

"Mr Chairman, fl-aħħarnett - u dan huwa importanti - hemm differenza bejna u bejn in-naħa l-oħra f'din il-kwestjoni.

Irridu naraw li l- focus politiku u ċ-ċentru ta' l-iżviluppi ta' din il-politika ta' koperazzjoni biex takkwista l-paċi, is-sigurta', l-istabilita' u l- prosperita' f'dan ir-reġjun, jibqa' fil-Mediterran.

Din hija importanti.

Irid ikun Mediterranean-centric kontra l-Euro-centric concept li għandhom in-naħa l-oħra.".

Jien nieħu pjaċir jekk illum il-kollega tiegħi ma għadux jaqbel ma' dan imma qed jaqbel li Malta, pajjiż Ewro-Mediterranju, trid tkun kemm Euro- centric kif ukoll Mediterranean-centric.

Kif kien qal tajjeb l-ex-Prim Ministru, l-Onor.

Dom Mintoff, f'Helsinki 1 - dan jien dejjem irrikonoxxejtu pubblikament u għidt li dan kien pass importanti ħafna fl- iżvilupp politiku tagħna - hemm linkage bejn is-sigurta' ta' l-Ewropa u s- sigurta' tal-Mediterran.

Malli aħna nitkellmu fuq Mediterranean-centric u l-Euro-centric inkunu qed niżbaljaw.

Pajjiż Ewro-Mediterranju bħalma huwa Malta bilfors għandu jikkonċentra fuq dak kollu li jaffettwa l- istabbilita' tagħna u allura, billi hemm dan l-agganċ bejn l-istabbilita' u s-sikurezza Ewropea u dik Mediterranja, aħna mhux biss ma nistgħux naraw din l-inkompatibilita' - dik li kien qed jara l-kollega tiegħi sena ilu - anzi nemmnu li hemm kompatibilita'.

Il-linja tal-Gvern ta' qabel li għandu jkollna żewġ pilastri, wieħed Mediterranju u l-ieħor Ewropew, bħala bażi tal-politika barranija tagħna għandha titkompla anke mill-Gvern attwali.

U nieħu pjaċir ħafna li hawn Malta se tinżamm il-Euro-Med Conference.

Sur President, nieħu pjaċir għaliex jekk hemm min ħadem għall-Mediterran u għall-istabbilita' Ewro-Mediterranja huma l-gvernijiet Maltin u dan ktibtu apposta f'artiklu li ppubblikajt dan l-aħħar.

Nista' ngħid li ma nafx pajjiż ieħor li ħadem għar-relazzjonijiet Ewro-Mediterranji b'daqshekk konvinċiment daqskemm ħadmet Malta.

Daqsna setgħu ħadmu imma iktar minna żgur ma ħadmux.

Jien naħseb li dan huwa a feather in our cap u għandna biex niftaħru li aħna ħadna din il-linja.

Għandna biex niftaħru li kienet Malta li ħarġet l-ewwel b'din l-idea meta tkellimna ġo Pariġi, meta kien ġie konkluż il-patt ta' stabbilita' għall-Ewropa, fejn aħna konna għidna li tajjeb ikun hawn patt ta' stabbilita' għall-Ewropa, imma jeħtieġ ikun hemm patt ta' stabbilita' għall-Mediterran ukoll.

Meta mbagħad morna Barcelona ħadna pjaċir naraw lill-Franċiżi jimxu ma' l-istess politika li aħna konna avvanzajna qabilhom ġo Pariġi, għax anke huma jaqblu li għandu jkun hemm patt ta' stabbilita' għall-Mediterran.

Jien nifraħ li dan il- patt ta' stabbilita' għall-Mediterran issa qed jirċievi l-attenzjoni tas- senior officials.

Għadni kif ġejt minn Brussels fejn tkellimt ma' min għandu x'jaqsam ma' dawn l-affarijiet u qed jgħiduli li qed isir progress ukoll fuq dan l-aspett tal-patt jew karta ta' stabbilita'.

Hemm pajjiżi li l-kelma "patt" ma togħġobhomx u allura jippreferixxu l-kelma "charter".

What's in a name!

Jagħtuha liema isem iridu, pero' l-importanti li aħna niġġeneraw din il-preventive dimplomacy.

Dan hu metodu kif abbażi ta' patt ta' stabbilita' aħna nkunu nistgħu verament ikollna dik l-istabbilita' tant essenzjali għall-futur ta' dan ir-reġjun u għal Malta stess għax aħna parti minnu.

Sur President, qed jinqtal li l-Euro-Med ġejja Malta għaliex aħna issa sirna newtrali.

L-ewwelnett il-Kostituzzjoni tagħtina n-newtralita' tagħna u allura mhux "issa" se nsiru jew ma nsirux.

In-newtralita' tagħna qegħda fil-kontest ta' l-iżvilupp ta' l-istorja u ta' dak li sar fl-isfond tagħha.

In-newtralita' tagħna hija bbażata fuq in-non-allinjament.

Hekk tgħid il- Kostituzzjoni tagħna u dan aħna dejjem osservajnih bl-iktar mod attent u bl- akbar skrupoliżita'.

Aħna ħadna pjaċir li pajjiżi newtrali bħalna, bħalma huma l-Awstrija, l-Irlanda, l-Iżvezja u l-Finlandja, li qegħdin fl-Unjoni Ewropea qed jaqblu mal-prinċipji ta' Maastricht, fejn dawn jemmnu li jistgħu jkunu newtrali u parteċipi fi trattat li jista' jiżviluppa ruħu għal common foreign and security policy and eventually also to a common defence policy.

Din hija a common foreign and security policy, mhux a single security and foreign policy.

Din hi d-differenza li nixtieq li n- naħa l-oħra tinnota.

Niftakar li meta tkellimt dwarha ma' Barnier, il- Ministru Franċiż għall-Affarijiet Ewropej, din issottolinjaha u tani raġun u qal li din hija l-linja li għandna nieħdu.

Kif tista' tissostitwixxi l- kelma "common" bil-kelma "single"!

Aħna ngħidu: There is a single market fl-Unjoni Ewropea but not a common market, iżda fil-każ tal-politika barranija u tas-sigurta' it is a common and not a single foreign and security policy.

Tajjeb li nagħmlu dawn id-distinzjonijiet għax b'hekk aħna nkunu nistgħu nkomplu nimxu bil-politika tagħna u naqblu f'politika li tkun konċertata bejna u l-pajjiżi l-oħrajn ta' l-Unjoni Ewropea.

Meta kont Barcelona kienu qaluli li din l-Euro-Med għandha ssir f'pajjiż Għarbi, pero' staqsewni wkoll jekk caso mai jinqala' xi ħaġa li ma tkunx tista' ssir f'pajjiż Għarbi, Malta hijiex disposta li żżomm din il- konferenza.

Jien niftakar li kienet fl-ewwel ġurnata - konna fil-kuridur ta' fejn kienet qed tinżamm il-konferenza ġewwa Barcelona u naħseb li hemm diversi xhieda ta' dan li qed ngħid - u jien mill-ewwel għidtilhom: "Iva, Malta disposta li żżommha".

Niftakar li kont ġejt avviċinat iktar tard, meta konna t-Tuneżija, minn Ben Yahia, l-allura Ministru ta' l-Affarijiet Barranin, li staqsieni jekk nappoġġjax li ssir ġot-Tuneżija u jien għidtlu li jekk kemm-il darba jiftiehmu li ssir ġo pajjiż Għarbi jien nappoġġjaha, pero' jekk ma jiftehmux aħna rriduha li ssir f'Malta.

Effettivament il- Euro-Med se ssir Malta u għalhekk jien nagħti kull appoġġ lill-Gvern għaliex għalkemm din l-Euro-Med kienet proposta mill-Kummissarju Marin għall-Unjoni Ewropea fil-kontest tar-relazzjonijiet bejn l-Ewropa u l- pajjiżi tal-Mediterran, pero' l-mod kif saret, l-ispirazzjoni ta' l- istabbilta' fil-Mediterran u l-agganċ Euro-Mediterranju tas-sikurezza tal- Mediterran, dak huwa kollu wirt ta' Malta li għaddejnieh lill-Mediterran u lill-Unjoni Ewropea.

U aħna kburin b'dan!

(Onor. Membri: Hear, hear) Niftaħru mhux biex noqogħdu ngħidu kemm aħna bravi, imma għax għalkemm il-pajjiż tagħna huwa żgħir xorta għandu r-rikkezza intellettwali li jimxi 'l quddiem bi proposti li huma seminali - u l-proposta ta' karta ta' stabilita' għall-Mediterran kienet proposta seminali - u allura jien naħseb li huwa ta' unur li l-ħmistax-il pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea u t- tnax-il pajjiż li huma fil-proċess ta' Barcelona wrew din il-fiduċja biex f'April li ġej ikomplu jiltaqgħu hawn Malta.

Jien konvint li l-istaff tal- Ministeru ta' l-Affarijet Barranin u n-nies kollha huma wara l-Gvern Malti biex din il-konferenza jkollha s-suċċess li timmerita.

Dan qed ngħiduh pubblikament apposta għaliex ma rridux li minħabba d-diverġenza li għandna bejnietna fuq in-newtralita' din tista' b'xi mod toħloq diverġenza fost il-poplu Malti anke f'ħaġa hekk tajba.

Jeħtieġ li nifhmu li din il- konferenza Euro-Mediterranja hija twettiq ta' sensiela ta' linja politika koerenti li l-gvernijiet ta' Malta dejjem ħadu mill-Indipendenza 'l hawn.

Jien konvint li l-Amministrazzjoni attwali se tkompli tkun koerenti f'dan il-kontest ukoll.

Sur President, sitta jew seba' snin ilu min qatt kien jgħidilna li l- Ewropa li kienet maqsuma f'żewġ kampi avversarji - fejn banda kellek id- demokrazija u n-naħa l-oħra kellek id-dittatura komunista - f'daqqa waħda kienet se tispiċċa u li l-Ewropa se jkollha l-ispażju demokratiku - għaliex dan hu li jfisser il-Kunsill ta' l-Ewropa - li jestendi ruħu għal 40 pajjiż u li ġeografikament jestendi minn Reykjavik fl-Iżlanda sa Vladivostok fit-tarf tas-Siberja.

Dan kien progress kbir ta' liberta'.

Kien hemm min qal: U billi ġew hawn Malta Bush u Gorbachev, xi new world order seħħ?

Altru li seħħ a new world order!

Kien Shevardnadze li testwalment qal dan il-kliem: "Fl-ibħra tempestużi ta' Malta aħna dfinna l- Gwerra Bierda".

Forsi dak inhar lanqas aħna ma rrealizzajna l-kontest storiku ta' dak l-avveniment.

Allura llum meta jien immur il-Kunsill ta' l-Ewropa - u naħseb l-Onor.

Vella mar diġa' fil-Kunsill tal-Ministri li jien attendejt għal disa' snin sħaħ - u nara 40 pajjiż parteċipanti ngħid: Iva, kien storiku dak il-mument ta' Bush u Gorbachev f'Malta għaliex dak kien il-mument li - għal darba oħra ngħid kif qal Edward Shevardnadze fil- ktieb tiegħu "The Future Is For Freedom" li bil-Malti tfisser "Il-futur qiegħed għall-liberta'" - "fl-ibħra tempestużi ta' Malta dfinna l-Gwerra Bierda."

Huwa essenzjali li nifhmu dan bħalma huwa importanti li nifhmu il- Moviment Non-Allineat.

F'dawn l-aħħar xhur ma ssemma xejn partikolari dwar il-Moviment Non- Allineat, pero' jien konvint li l-kollega tiegħi jemmen bħali li dan il- moviment li allavoja ismu inqaleb mill-istorja u llum il-kliem "non- allinjament" m'għandux sinifikat iżjed fih innifsu xorta waħda huwa moviment li jħaddan fih numru ta' pajjiżi hekk imsejħa tat-Tielet Dinja.

Jien konvint li dan huwa moviment li għandu jkollu forza u risonanza politika importanti.

Jien dejjem għidt li sakemm nistgħu nkunu membri ta' dan il-moviment għandna nkomplu nagħmlu ħilitna kollha għaliex huwa essenzjali li jkun hemm il-vuċi ta' moderazzjoni, bħal dik ta' Malta, f'pajjiżi li mhux kollha, minħabba l-istoriċita' taċ-ċirkostanzi tagħhom, neċessarjament għandhom dan is-sens ta' moderazzjoni.

Niftakar meta l-Onor.

Fenech Adami kien mar Belgrade - u anke fis-seduti li kelli l-unur li nipparteċipa fihom jien bħal, per eżempju, fil-laqgħa utli ħafna bejni u l-President Mubarak fejn għidna x'se nagħmlu b'dan il-moviment - konna bdejna nisimgħu min jistaqsi: Imma non-allinjat xi tfisser fis-sens ta' Nasser jew xi tfisser fis-sens ta' Nehru jew xi tfisser fis-sens ta' Tito?

X'inhu dan in-non-allinjament?

Konna għidna li l-kelma "non-allinjament" qed tinżamm biss għal raġunijiet storiċi għax in-non-allinjament ġie capovolt mill-istorja li għaliha naħseb li kkontribwixxa anke dan l-istess moviment.

Dan qed ngħidu għaliex jien nemmen li huwa għaqli li nibqgħu sejrin lejn it-toroq li huma komuni għaż-żewġ naħat fejn tidħol il-politika barranija.

F'dak li jirrigwarda l-pajjiżi bilateralment, jien naħseb li huwa għaqli li aħna noqogħdu dejjem attenti kif ma nenfasizzawx ċerti affarijiet li jkunu ta' ħsara għal Malta anke jekk fihom infushom m'hemm xejn ħażin li wieħed jgħidhom.

Irridu noqogħdu attenti ferm anke għall-mod kif nirbħu l- ħbiberiji tagħna u ma għandniex ngħidu kliem żejjed li jista' jagħmel ħsara, speċjalment jekk dan jista' jagħmel ħsara lill-interess nazzjonali.

Pero' jien naħseb li kollha kemm aħna mexjin b'għaqal f'dan il-qasam.

Aħna dejjem imxejna b'sens ta' bilanċ, b'sens ta' għaqal u b'sens ta' moderazzjoni biex nipprovaw nevitaw il-konfronti, f'sens Ingliż, u biex il- kelma tagħna tkun tiswa ta' ġid u tkun tista' ġġib sens ta' moderazzjoni anke fiċ-ċirkostanzi ta' ċerti pajjiżi li huma kkonsidrati minn xi wħud bħala pajjiżi diffiċli.

Sur President, s'issa tkellimt fuq it-toroq komuni għax sfortunatament teżisti triq li m'hijiex komuni, u forsi din it-triq hija parti essenzjali ħafna għall-futur ta' Malta.

Nibda biex ngħid li jien rajt il-mission statement ta' l-Estimi ta' l-1995 fejn għar-rigward tal-Ministeru għall- Affarijiet Barranin insibu li dan jgħid hekk:

"To enhance the relationship with the European Union and to pursue Malta's objective of full membership under the right conditions;",

jiġifieri mhux akkost ta' kollox, bħalma tniżżel b'mod żbaljat fid-Diskors Presidenzjali tal-ftuħ ta' dan il-Parlament.

Imbagħad, sfortunatament, fl- Estimi għal din is-sena hemm miktub biss:

"To enhance Malta's relationship with the European Union;"

jiġifieri dan il-Gvern ħalla barra l-kliem "to pursue Malta's objective of full membership under the right conditions".

Fil-fehma tiegħi dan huwa żball kbir għall-futur ta' Malta.

Sur President, jien naħseb li meta l-kollega tiegħi, l-Onor.

Vella, mar jitkellem mal-Ministri ta' l-Affarijiet Barranin ta' l-Ewropa, filwaqt li uża kliem diplomatikament matur, ipprova jostor dak li effettivament kien qed jgħid billi qal: "a change in focus or rather a shift in focus", donnu sempliċement hemm daqsxejn ta' ffokar u daqsxejn ta' ċaqliq minn post għall- ieħor.

Jien jiddispjaċini ngħid li dawn mhux hekk ħaduha, anzi jien se naqra mill-komunikat għall-istampa li ħareġ Dick Spring wara l-laqgħa li dawn kellhom ma' l-Onor.

Vella:

"The Council took note that at the meeting between the Ministers of Foreign Affairs of the EU and Malta, the Foreign Minister of Malta set out the reasons why full membership of the Union is not considered feasible for Malta by his Government."

- dan il-kliem kważi huwa lepidarju -

"It followed that the structured dialogue with Malta, which is part of a pre-accession strategy, will be suspended in all its components".

Fi ftit kliem dawn qalu li Malta, permezz tal-Gvern attwali tagħha, qed tagħżel li ma tridx tiġi kkonsidrata bħala pajjiż li jrid jidħol fl-Unjoni Ewropa u bl-iktar kliem lakoniku, imma fl-istess ħin lepidarju, dawn qalu li jirriżulta li d-djalogu strutturat ma' Malta, li huwa parti mill- istrateġija ta' pre-adeżjoni, jkun sospiż fl-aspetti tiegħu kollha.

Dan ifisser dak li se ngħid jien iktar 'il quddiem.

Sur President, aħna ridna nassiguraw il-futur tagħna billi Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea għax il-futur ta' dan il-pajjiż jiddependi minn ħafna fatturi bħal, per eżempju, il-fatt li bis-suq ristrett ta' 400,000 ruħ, kif qatt tista' l-industrija f'Malta tespandi verament?

Jien niftakar it- trattattivi u l-ħafna kontro-kambji li kelli biex inkabbru l-kwota ta' l- esportazzjoni tal-birra, liema trattattivi naħseb li qed jitkom-lew mill- kollega tiegħi, l-Onor.

Vella.

Jekk tidħol fl-Unjoni Ewropea, Malta tkun tista' tesporta l-birra fil-kwantitajiet li trid.

Kemm kellna problemi biex inkunu nistgħu nesportaw il-biskuttini!

Jekk tidħol fl-Unjoni Ewropea, Malta ma jkollha l-ebda problema għar-rigward ta' l-esportazzjoni f'dan il-prodott.

Sur President, aħna naħsbu li l-akwakultura tiddependi biss mill-ftit sajjieda li għandna.

Għalkemm dawk is-sajjieda għandhom jiġu protetti, illum il-ġurnata l-akwakultura ma għadhiex fil-kontest ta' fish hunting għax illum il-ħut trid fil-veru sens tal-kelma trabbih u għalhekk, jekk ma nidħlux fl-Unjoni Ewropea, wieħed ma jistax jipproduċi kemm irid għax l- iktar li nistgħu naspiraw hija għal xi kwota 'l hawn u xi kwota 'l hemm.

L- iżvilupp ta' l-industrija Maltija, bis-salvagwardji għall-perijodu miftiehem għal dak li jirrigwarda l-industrija lokali, ma għandux futur veru jekk Malta ma tkunx parti minn dan is-suq komuni u singlu ta' l-Unjoni Ewropea.

L-istess fejn jidħlu impriżi żgħar u medji, għax jekk dawn ikollhom il-buttressing permezz tal-fondi li tagħti l-Unjoni Ewropea -

u fil-każ tagħna 90% ta' l-impriżi huma mpriżi żgħar jew medji - dawn ikollhom l-għajnuna neċessarja biex jikkompetu.

Imma issa, ladarba Malta m'hijiex fl-Unjoni Ewropeja, ma nistgħux nipparteċipaw f'din il- kompetizzjoni.

Fil-budget debate ta' l-aħħar budget Nazzjonalista, il-kollega tiegħi l- Onor. Vella qisu ddieħak bija meta qal: U iva, intom titkellmu fuq l- istudenti, imma ż-żgħażagħ m'humiex l-istudenti biss!

Wieħed jista' jaqra dan id-diskors tal-kollega tiegħi fejn qal li għalihom anke l-istudenti huma importanti għax il-forza intellettwali ta' Malta jeħtiġilha li jkollha l-għajnuna kollha essenzjali biex tkompli tiżviluppa ruħha.

Hawnhekk ma rridux ninsew li meta tlajna fil-gvern aħna sibna Universita' ta' 700 student u mbagħad meta tlaqna mill-gvern ħallejna Universita' ta' 7,000 student.

Qed niftakar ukoll li ftit wara li ħarġu r-riżultati elettorali u morna fil-Konkatidral ta' San Ġwann għall-okkażjoni tal-quddiesa għall- istudenti li ggradwaw, kont rajt il-knisja ppakkjata bi studenti li ħadu l- lawrja u jien għidt: Dan hu l-isbaħ monument għall-Ammistrazzjoni Nazzjonalista.

(Onor. Membri: Hear, hear) Meta dan l-aħħar mort, flimkien mal-kollega tiegħi l-Onor.

Evarist Bartolo, nitkellem ma' l- istudenti ta' l-Universita' stajna naraw il-volonta' Ewropeja li hemm fl- istudenti u li hija riflessa wkoll fiż-żgħażagħ tagħna li qed jgħidu li l- futur tagħna huwa fl-Ewropa.

Malta hija pajjiż sovran, pero' Malta qegħda fl-Ewropa.

Din hija t-triq ta' Malta.

Issa l-Gvern Laburista Malti qed jgħidilhom: Le, din it-triq ma rriduhiex.

Il-Prim Ministru, bl-iktar mod kawt, qed jgħid kliem bħal "not in the foreseeable future" u "never say never".

Fil-fatt, il-Gvern Malti ma rtirax l-applikazzjoni imma fi Brussels morna ngħidu: Le, aħna ma jinteressaniex li nidħlu fl-Unjoni Ewropea.

U fost l-iktar argumenti kontro-indikati għaliex Malta m'għandhiex tidħol fl-Unjoni Ewropea intqal li kieku kellna nsiru membri sħaħ ta' l-Unjoni din żgur taffettwalna l- agrikoltura, allavolja din hija biss 3% tal-GDP.

Jekk hawn xi mkien fejn l- agrikoltura hija mgħejjuna u għandha l-vantaġġi kollha immaġinabbli, dan huwa fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

Fil-każ tagħna, Malta żgur li tkun tista' tirċievi l-għajnuna kemm għal raġunijiet ambjentali u l-aktar fis-settur ta' l-agrikoltura.

Tressaq argument ieħor li Malta m'għandhiex issir membru sħiħ ta' l- Unjoni għax f'pajjiżna għandna "a combination of mainly small scale entrepreneurship servicing the local market".

Hawn l-argument qegħdin jaqilbuh rasu 'l isfel għax huwa fl-interess ta' l-industrija u ta' l- impriża ż-żgħira li nidħlu fl-Unjoni Ewropea jekk dawn irid ikollhom futur, altrimenti dawn l-industriji se jispiċċaw bit-tip ta' ekonomija liberalizzata li l-Gvern preżenti huwa kommess fuqha.

Aħna ma rridux li l- industrija Maltija medja u żgħira tispiċċa, anzi rridu nassiguraw il-futur tagħha.

Jekk żbaljajna f'xi ħaġa din kienet li dan il-messaġġ ma wassalnihx tajjeb biżżejjed.

Il-verita' hi li min għandu impriża żgħira u jrid ikompli jopera f'sistema liberali - u Malta hija parti mill-World Trade Organisation u l-Ministru Vella mar qal, u qal tajjeb, li aħna se nosservaw dak li tgħid il-World Trade Organisation - m'għandux futur jekk ma nidħlux fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

L-istess fejn jidħol it-turiżmu.

Jekk madwar 90% tat-turiżmu tagħna ġej mill-Ewropa, u mn'Alla hu hekk, kif nistgħu ngħidu li d-dħul fl-Unjoni Ewropea se jafettwana negattivament?!

Sur President, rigward id-Drydocks, illum il-ġurnata qed naraw li anke tan-naħa tal-Gvern ma jaqblux li d-Drydocks tkun emorraġija kontinwa għall- poplu Malti.

Lit-Tarzna tagħna qed iċaħħdulha dawn il-miljuni ta' liri li jistgħu jiġu mill-Unjoni Ewropea sabiex din tkun tarzna effettiva, moderna u kummerċjalment kompetittiva.

Dawn huma fondi li l-Unjoni Ewropea qed tagħti lit-tarzni li jinsabu f'pajjiżi membri tagħha.

Tant hu hekk li għal dak li jirrigwarda għajnuna mill-fondi, ladarba Malta tkun membru ta' l-Unjoni Ewropea, nakkwistaw Lm43 miljun fis-sena.

Għalhekk ma nistax nifhem dan l-atteġġament tal-Gvern preżenti.

Niftakar meta darba kont ħadt sehem f'dibattitu fuq it-television mal- kollega tiegħi, l-Onor.

Vella, fejn kienu qalu li ħarġu bil-pjan tagħhom għas-sigurta' ta' Malta li, fi ftit kliem, kien jgħid li l-United Nations toffri garanzija imma qiegħda 'l bogħod wisq; li l-OSCE hi essenzjali imma it offers a soft protection and a soft security; li l-pajjiżi Għarab , u postijiet oħra bħal dawn, ma tistax tikkonsidrahom bħala garanzija għas- sigurezza ta' Malta; u allura qalu li fadal l-Unjoni Ewropea biss li tista' tiggarantixxi din is-sigurta'.

Pero', meta l-kollega tiegħi mar jitkellem fi Brussels, kien qal: Jekk tridu nistgħu naraw kif nsibu xi termini dwar kif ikun hemm xi forma ta' sigurta'.

Jien ma nafx, pero' l-impressjoni li ħadt hija li qed jitkellmu fuq sigurta' f'teminu limitat ħafna, jiġifieri għal koperazzjoni akbar f'dan il-kamp.

Xi rrid ngħid jien?

Irrid ngħid li anke dak li huma jemmnu fih, jiġifieri li s-sigurezza ta' Malta tista' tiġi garantita biss permezz ta' trattat ma' l-Unjoni Ewropea, dan ma jistax isir ħlief jekk Malta tkun membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan hu li kulħadd għandu jifhem.

Aħna ma rridux pika.

Ma rridx li l-kwestjoni dwar jekk Malta tidħolx fl-Unjoni Ewropea tkun pika bejn iż-żewġ partiti, qisna f'xi pajjiż Sud Amerikan - dik li tissejjaħ colorados - fejn wieħed għandu kulur mod u l-ieħor għandu kulur mod ieħor u allura temmen skond il-kuluri.

X'għandhom x'jaqsmu l-kuluri!

Hawn qed nitkellmu fuq il-futur ta' uliedna.

L-aħħar darba ġejt ikkritikat għax ilni nsemmi l-futur ta' uliedna u ulied uliedna.

Illum, l-Onor.

Vella bħali għandu uliedu u t-tfal ta' uliedu u allura jifhem li meta nitkellmu fuq uliedna u ulied uliedna m'hijiex xi ħaġa distanti imma hija realta' li għandna nitkellmu fuqha.

Xi rridu aħna?

Irridu li t-tfal tagħna u t-tfal tat-tfal tagħna jkunu second class Europeans?

Dan hu l-futur li qed joffri l-Gvern attwali lil uliedna?

Aħna qed ngħidu li l-linja politika m'hijiex linja ta' pika, m'hijiex linja li aħna ngħidu mod u huma jgħidu mod ieħor ħalli nieħdu pjaċir li jkollna fuqhiex ma naqblux.

L-ewwelnett, mhux veru li aħna l-Maltin nieħdu l- pjaċir li jkollna xi ħaġa fuqhiex ma naqblux.

Dan l-aħħar kont qed insegwi programm fejn qalu: Taf int, aħna l-Maltin kull raħal għandu żewġ baned u żewġ qaddisin, donna rridu niggwerraw bejn il-baned, bejn il- qaddisin u issa anke bejn il-Parlament għax min hu favur l-Unjoni Ewropea u min m'huwiex.

Jien nara li dan il-futur irriduh għax aħna nħarsu lejn pajjiżi oħrajn bħal, per eżempju, il-Lussemburgu li llum huwa wieħed mill- iktar pajjiżi sinjuri li hemm fl-Ewropa, għalkemm dan huwa pajjiż daqs tagħna li llum għandu waħda mill-iktar ekonomiji kbar.

Il-Lussemburgu qabel kellu ftit minjieri li spiċċaw fix-xejn għax m'għadx għadhom valur kummerċjali li tista' tkompli tisfruttah, imma llum huwa membru fundatur ta' l-Unjoni Ewropea u huwa wieħed mill-aktar pajjiżi sinjuri fid-dinja.

Sur President, dan l-aħħar kont qed naqra artiklu dwar l-Irlanda, pajjiż il-faqar u fejn kien hemm tant ġuħ.

Illum, dan il-pajjiż li għandu popolazzjoni ta' ftit aktar minn 3 miljuni, grazzi għall-Unjoni Ewropea sar wieħed mill-iktar pajjiżi avvanzati.

Imbagħad niġi nisma' lill-kollega tiegħi jgħid kontra li nsiru membri ta' l-Unjoni Ewropea!

Jien kont ma Dick Spring meta qalli: Guido, kieku taf kemm-il meeting għamilt fejn kont għidt li l-Irlanda m'għandhiex tidħol fl-Unjoni Ewropea, imma llum ngħid li mn'Alla dħalna.

(Onor. Membri: Hear, hear) Illum, dan il-Kap tal-Labour Party Irlandiż, jgħidlek: Imn'Alla dħalna fl-Unjoni Ewropea.

Mhux biss, Sur President, imma qed naqra wkoll li llum hemm ħafna fabbriki u investiment Ġappuniż, Amerikan, Ġermaniż u anke minn postijiet oħra u dan għaliex għandhom mano d'opera tajba u kompetittiva u naturalment jitkellmu bl-Ingliż.

Jien niftakar meta ġew jarawni madwar 20 investitur Ġappuniż u staqsewni meta Malta dieħla fl-Unjoni Ewropea.

Kont għidtilhom li meta dieħla eżatt ma nistax ngħidilhom imma naħseb li fi żmien sitt xhur wara l- IGC għandhom jibdew in-negozjati li ma naħsibx li jieħdu fit-tul u allura Malta għandha tkun fl-Unjoni Ewropea fi żmien relattivament viċin.

Għidtilhom: Intom għalfejn qegħdin tistaqsuni?

U dawn tawni l-istess tliet raġunijiet li jiena għadni kif tajt fil-każ ta' l-Irlanda.

Sur President, jien nagħmel appell lill-kollega tiegħi, li ċertament huwa ġenwin fil-linja tal-politika tiegħu bħalma hu jakkreditani fil-ġenwinita' tiegħi, biex ma ngħaġġlux.

L-IGC probabbilment se tagħlaq f'Ġunju li ġej u allura aħjar nistennew u naraw x'inhija s-saħħa li se jkollhom pajjiżi bħal tagħna.

Ejjew nistennew qabel ma nieħdu linji politiċi li jkunu kontra l- interess tagħna.

B'hekk imbagħad tkunu tistgħu tgħidu: Ara, aħna stennejna, rajna r-riżultat u biddilna l-fehma tagħna.

(Interruzzjonijiet) Għandhom kwalunkwe' dritt jagħmlu hekk.

Dan hu l-appell sinċier tiegħi ta' Malti li qed iħares lejn il-futur tagħna għax b'hekk biss nistgħu navvanzaw 'il quddiem.

Sur President, meta aħna ngħidu li rridu nkunu fl-Unjoni Ewropea m'hijiex xi poeżija imma hija loġika ta' ħsieb u garanzija għall- istabbilita' ta' Malta.

Dan huwa bżonnjuż għall-impriżi ż-żgħar, il-medji u l-kbar li għandna.

Dan huwa l-futur taż-żgħażagħ tagħna.

Dan huwa l- futur tal-forzi intellettwali ta' pajjiżna.

Dan huwa mod kif id- demokrazija tagħna titħabbeb u ssir ħaġa waħda ma' l-Unjoni Ewropea li tħaddem id-demokrazija fil-liberta' u li tħaddem l-iżvilupp industrijali.

Dan huwa l-futur li aħna ħaqqna u ma jistax ikun li nipperikolawh għax ma rridux li nkunu second-class Europeans.

Sur President, jien konvint li tkun xi tkun il-linja politika tal-Gvern attwali, meta għal darb'oħra il-Partit Nazzjonalista jkun fil-gvern - ma ninsewx li l-Partit Nazzjonalista għandu 48% tal-voti, voldieri b'inqas minn 2% aħna nsibu ruħna fil-maġġoranza assoluta peress li d-differenza bejna u bejn in-naħa l-oħra hija biss ta' 3% - it-triq għall-Ewropa hija u se tibqa' miftuħa.

Bil-konvinċiment ta' dan il-partit li kien dejjem konsistenti fit-twemminu għax jemmen li dan huwa fl-interess tal-futur ta' Malta, jien ngħid li aħna se nkunu fl-Unjoni Ewropea għax dan hu għall- ġid tal-poplu Malti tal-preżent u tal-futur.

(Onor. Membri: Hear, hear)

THE CHAIRMAN: Nirringrazzjak.

Skada l-ħin disponibbli għall- Oppożizzjoni u l-ħin li fadal huwa kollu għall-Gvern.

Il-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, l-ewwel ħalli nibda fuq nota aktar kwieta u ngħid xi ħaġa dwar il-Planning Authority.

Il-kollega tagħna, l- Onor. Jesmond Mugliett, reġa' uża l-istess kliem li issa saru stock phrases - "l-inċertezza" u "l-baħħ".

Fil-fatt, anke għal dak li jirrigwarda l- qasam tas-saħħa dawn qalu li qabel l-1987 kien hemm baħħ u mbagħad meta bdejna nistaqsu dwar x'kien hemm qabel l-1987 bdew isemmulna lista sħiħa ta' affarijiet li ma kienu baħħ xejn imma kienu fatti konkreti.

Imma issa ħalli naraw daqsxejn x'sibna fil-Planning Authority għax ikun tajjeb li issa, li għalaqna tliet xhur u nofs li tlajna fil-gvern, naraw jekk il- kritika hijiex ġusta.

Ħalli naraw aħna x'għamilna fi tliet xhur u nofs u naraw x'għamel ħaddieħor f'dawk is-snin kollha li kien ilu fit-tmexxija.

L-ewwelnett irrid inserraħ ras il-kollega tiegħi billi ngħidlu li bl-ebda mod u mkien m'hu qed jiġi kkontemplat li jien nintervjeni direttament fil- kwestjoni tal-planning u għalhekk nista' nassigurah li min tah dik l- informazzjoni huwa żbaljat.

Lill-Onor.

Mugliett nista' ninformah ukoll li l-kwestjoni li ġustament semma fuq il-completion u l-compliance certificate - jiġifieri f'dawk il-każi meta l-klient ma jkunx sodisfatt bis-servizzi li jkun ingħata, bħal ngħidu aħna, meta l-aperturi ma jkunux kollha f'posthom - diġa' ġiet deċiża mill-Planning Authority u qed nistennew lill-Kamra tal- Periti tiddeċiedi jekk taqbilx jew le mal-miżuri proposti.

Aħna sibna problemi kemm trid, iżda ħaġa li jien bħala l-ministru responsabbli ma sibtx hija xi sinjal ta' concern min-naħa tal-ministru ta' qabli jew xi forma ta' pjan biex tiġi trattata din il-problema.

Jidher li għalkemm il- problema kienet qiegħda hemm donnu ħadd ma kien qed jagħti kasha.

Kulħadd jaf x'inhi l-impressjoni tan-nies dwar il-Planning Authority u hawn irrid ngħid bil-quddiem li mhux qed inwaħħal fl-istaff għax dawn qed jipprovaw jagħmlu minn kollox biex jaqdu d-doveri tagħhom.

Sfortunatament il-burokrazija hija ġġammjata u allura hemm bżonn ta' ċertu tibdil u fil- fatt dan huwa proprju d-dover li għandi jien.

GĦalkemm m'iniex se mmexxi l-Planning Authority pero', bħala manager irrid nara x'nista' nagħmel biex din l-awtorita' taħdem aħjar.

Min-naħa tal-ministru ta' qabel kien hemm apatija kompleta li daqqa bi skuża u daqqa b'oħra ma kienx qed jipprova jsolvi l-problemi tal-Planning Authority li ma nqalgħux minn tliet xhur u nofs 'l hawn.

Jien nista' ngħid għaliex kont fuq il-bord u għalhekk naf xi problemi kien hemm.

Aħna x'irridu mill-Planning Authority?

Kif diġa' għidt, aħna la rridu nindaħlu lill-Planning Authority, la rridu nwaqqfuha milli taħdem u lanqas irridu nagħmlu xi witch-hunt.

Aħna rridu li fil- Planning Authority jkun hemm l-effiċjenza, is-serjeta' u l-integrita' min- naħa ta' l-impjegati kif ukoll ikun hemm kontroll effettiv fuq l-ippjanar, li ssir ekonomija - jiġifieri ma noqogħdux nonfqu bl-addoċċ għax m'għandniex flus x'nisparpaljaw - ikun hemm il-ġustizzja f'dik li hija s- sistema u l-għoti tal-permessi u jkun hemm ukoll il-professjonalita'.

Jien naħseb li fuq dan kulħadd jaqbel għax ma jistax ikun li min jimxi mod u min jimxi ieħor u hawnhekk, nerġa' ngħid, jien m'hu qed nagħmel riflessjonijiet fuq ħadd.

Dawn huma l-parametri li jien irrid naħdem fihom ħalli bl- għajnuna ta' kulħadd, jiġifieri kemm ta' l-istess Awtorita' ta' l-Ippjanar kif ukoll ta' sħabi min-naħa tal-Gvern, nipprovaw inħallu xi ħaġa aħjar milli sibna.

Sur President, aħna x'għamilna s'issa?

L-Onor.

Membru semma r-rapporti.

Iva, jien tlabt li jsir management audit professjonali tas-sistema u hawnhekk, kif diġa' għidt, kelli s-servizzi ta' Carmelo Farrugia, ekonomista magħruf u rispettat.

Ngħid ukoll li meta l-Planning Authority rat li aħna ridna nattakkaw il-problema - mhux biex insolvuha bilfors imma għallinqas ridna nagħmlu xi ħaġa fuqha - hija stess għamlet studju dettaljat interessanti u intelliġenti - ċertament li huma qegħdin f'pajjiżna li jagħmlu analisi bis-serjeta' - u flimkien wasalna fl-istadju li l-punti prinċipali li wieħed iddikjara li jistgħu jitbiddlu ħalli l- awtorita' tkun aktar effiċjenti nlaqqgħuhom flimkien ħalli noħorġu qafas tat-tibdil li jrid isir.

Probabbilment nagħmlu xi sotto-kumitat tal- Kabinett ħalli nistudjaw is-suġġett iktar bis-serjeta' u jiena għandi f'rasi wkoll li wara li jkun hemm xi forma ta' white paper dwar x'se jsir inħalli ftit ġimgħat għar-reazzjoni tal-pubbliku u mbagħad isir it-tibdil fil-liġi.

Imma dan ma jsirx fi tliet xhur u nofs taf, imma għallinqas il- concern qiegħed hemm.

Jiena nista' ngħid bl-ikbar rispett li kemm ilna li wassalna dan is-sens ta' concern u l-fatt li qegħdin ninkwetaw lill-Planning Authority, ħeġġew lill-awtorita' tagħmel ċertu tibdil ħalli l-affarijiet imorru aħjar.

Jien naqbel miegħek li l-Planning Authority għandha setturi differenti u sfortunatament hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq parti minnha, fejn in-nies għandhom kuntatt dirett ma' l-awtorita'.

F'dawn it-tliet xhur u nofs, minkejja l-problemi l-oħra li għandi jien għamilt minn kollox biex nara kif nistgħu ma nħallux lill-Planning Authority tistaġna.

Issa dan huwa kollu soġġettiv għax wieħed jista' jgħid: Imma barra kemm idumu biex jieħdu l- permess?

U mbagħad noqogħdu nikkomparaw.

Aħna dejjem nipprovaw nagħmlu mill-aħjar, pero' l-pubbliku dejjem jippretendi, anzi għandu dritt jippretendi, li jkun moqdi għax wara kollox din qed tiswa lill-Gvern ammont sostanzjali ta' flus.

Mill-banda l-oħra pero' wieħed irid jgħid illi din m'hijiex xi ħaġa li tagħmel profitt imma qiegħda hemm biex toffri servizz.

Iva, nikkonferma li dik is-sezzjoni li taqdi lill-klijent fuq il-permessi tal-bini għandha l-problemi u qed nipprova nitkellem fil-qosor mhux biex nevita d-diskussjoni imma għaliex minn hawn u ftit ġranet oħra se jkollna seduta sħiħa biex niddiskutu u nitkellmu fuq l-accounts tal-Planning Authority.

Sur President, jien mhux qed nipprova nagħlaq jew inżomm lill-Planning Authority, lanqas qed nindaħal; u dan jistgħu jixhduh id-diriġenti tal- Planning Authority.

Pero' mbagħad dan ma jfissirx li l-Gvern m'għandux jagħmel policy changes jew inkella jagħti policy input lill-Planning Authority fejn iħoss li hemm il-ħtieġa.

Jekk kemm-il darba aħna jidhrilna li hemm bżonn naħsbu f'din id-direzzjoni, irridu nagħtu l-imbuttatura, irridu nagħtu indikazzjoni lill-Planning Authority li trid taħseb f'dik id- direzzjoni u dan bla ma nidħlu fid-dettall ta' jekk tagħmilx kamra ta' għaxar piedi jew ta' żewġ piedi.

Bħalissa qegħdin nipprovaw nagħmlu diversi affarijiet.

Waħda minnhom hija, kif diġa' għidt, li l-ħaddiema tal- Planning Authority isiru konxji li huma qegħdin hemmhekk biex jaqdu lin- nies u mhux biex in-nies iseftru jew jaqdu lilhom - dan qed ngħidu b'mod ġenerali u bl-ebda disprezz.

Aħna rridu li din timxi aktar smooth, li tkun aktar functional - jiġifieri l-management tagħha jkun aktar effiċjenti - u tkun aktar customer friendly.

Illum kulħadd jitkellem fuq customer friendly - mhux environmental friendly biss imma customer friendly - u f'dan il-każ il-customer huwa kemm il-klijent - inti tgħallimni, Onor. Mugliett, f'din il-kwestjoni - u kemm il-perit li jiġi f'kuntatt mal- Planning Authority.

Aħna qegħdin ngħidu: Ejjew naraw kif nintegraw lil dawn in-nies li huma nteressati f'dan is-settur.

Sur President, l-Onor.

Membru tan-naħa l-oħra għamel riferenza għall-fatt li jiena tkellimt mal-Kamra tal-Periti ħalli nipprovaw nirresponsabbilizzawhom.

Iva, jiena nemmen li bħala professjonisti hemm il- lok li gradwalment jibdew jieħdu parti mir-responsabbilta' ħalli nħaffu ftit mix-xogħol li għandha l-Planning Authority filwaqt li nagħmlu x-xogħol tagħha aktar faċli permezz ta' aktar responsabbilta' min-naħa tal-periti.

Bħalma hemm tobba ħżiena u tobba tajbin, bħalma hemm qassisin ħżiena u qassisin tajbin, hemm periti li huma ħżiena u periti li huma tajbin, imma rridu nammettu wkoll li hemm ċerti periti li huma kemm kemm laxki.

Qed ngħid dan għaliex huwa inutli li ngħidu li rridu nbiddlu l-istruttura jekk mhux se jkun hemm koperazzjoni mis-setturi kollha li huma nvoluti għax inkella mhux se naslu.

Dawn is-setturi huma tlieta, jiġifieri l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, il-professjonist li jwassal liċ-ċittadin lejn l-awtorita' u ċ-ċittadin innifsu.

Aħna rridu li dawn jaħdmu flimkien b'mod effiċjenti ħalli kulħadd ikun kuntent bis-servizz li qed jieħu u hekk ma jkunx hawn tgergir.

Din hi l-istorja kollha.

Il-Gvern qed jonfoq il-flus, kif għamel il-Gvern ta' qabilna - u nisperaw li jagħmel il-Gvern ta' warajna - biex jagħti dan is-servizz.

Pero' imbagħad is-servizz ma jiddependix minn hekk biss imma jrid ikun hemm ukoll l-osservazzjoni tar-regolamenti.

Bħalma diġa' semmejt, fil-Planning Authority stess aħna nippretendu li jkun hemm l- integrita' ta' l-uffiċjali kollha billi jimxu fuq regolamenti u skond etika.

Jien nemmen ukoll li għandu jkun hemm osservazzjoni tar-regolamenti mill-professjoni tal-periti billi jagħtu lill-klijent stampa ċara ta' x'inhuma ċ-chances tiegħu ħalli dan ikun jaf x'qed jiġri u ma jiġrix u b'hekk jgħinu lill-awtorita' fix-xogħol tagħha.

Min-naħa l-oħra, iċ- ċittadin ukoll irid jobdi r-regolamenti.

Per eżempju, fi tweġiba li tajt illum għal mistoqsija parlamentari semmejt kemm hemm każi ta' nies li jibnu mingħajr permess jew li jbiddlu l-pjanti.

Hawnhekk imbagħad tinħoloq il-problema ta' kif se tagħmel l-enforcement, għax jekk lil min ikun bena bla permess iġġiegħlu jwaqqa' dan jispiċċa biex jieħu għalih.

Allura, Sur President, nixtieq li nħallu d-diskussjoni f'dan il-livell ħalli mbagħad, meta fi ftit ġimgħat oħra niġu għad-diskussjoni fuq il-Planning Authority, nidħlu aktar fid-dettall.

Mr Chairman, ngħaddi issa għall-parti l-oħra li għandha x'taqsam ma' l-ambjent.

Biex inkunu ċari fuqhiex qed nitkellmu, il-parti ta' l-ambjent li taqa' taħt il-ministeru tiegħi hija differenti minn kif kien miftiehem l-ambjent qabel, fis-sens li dak li huwa l-ġbir ta' l-iskart, il-proġġet ta' Ta' Qali u parti sew mill-countryside, li qabel kien magħruf bħala n-non-urban roads, jaqgħu taħt il-Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni.

Kien hawn min ikkritika l-fatt li l-ambjent qiegħed mal-Ministeru ta' l- Affarijiet Barranin - imma din spjegajtha kemm-il darba u mhux se noqgħod naħli ż-żmien fuqha.

Li qed nipprova nagħmel huwa li jkun hemm koerenza, jiġifieri li jkun hemm ministeru li jkun responsabbli għall-ħsieb fuq l- ambjent u għall-mod kif se napplikaw ix-xjenza ta' l-ambjent.

(Interruzzjonijiet) Issa mbagħad ngħidlek fuq il-kaċċa!

Jien naqbel mal- kollega tiegħi meta jgħid li llum l-aspett ta' l-ambjent jidħol kullimkien u li meta wieħed jiġi biex jieħu xi miżuri żgur li jrid iħares mill-ottika ta' l-ambjent.

Qabel kien hemm Segretarjat għall-Ambjent u anke Ministeru għall-Ambjent, imma jien x'sibt Mr Chairman?

Sibt li l-istaff lanqas biss kellu spazju fejn jaħdem u nistħi ngħid li sal-lum is-sitwazzjoni hekk għadha ħlief għall-pollution unit li qiegħed f'post sabiħ fejn wieħed jieħu gost iħares għal fuq il-Port.

Pero', imbagħad sibt li għalkemm il- head tal-pollution unit kien wasal biex jispiċċa lanqas ħadd ma ndenja ruħu jħalli under-study għalih.

Paroli fuq l-ambjent isir ħafna imma dwar pjanijiet ma sibt xejn.

Dan hu l-baħħ!

Nerġa' ngħid li dan m'huwiex tort ta' l-istaff imma huwa tort tan-nuqqas ta' planning.

Sieħbi semma l-kwestjoni ta' l-iskart.

Jinsab kuntent bis-sitwazzjoni dwar is-separazzjoni ta' l-iskart jew bil-mod kif ġew mgħallma n-nies fuq din il-ħaġa?

Jien naħseb li l-ikbar falliment li kien hemm f'din il- kwestjoni kien meta pprovaw jintroduċu s-separation at source ta' l-iskart għax ma sibna xejn.

Il-miżbliet?

Ejjew u araw issibux xi studju jew għallinqas xi indikazzjoni ta' tħassib dwar il-problema tal-miżbliet!

Araw issibux li l-ministru ta' qabli jew is-Segretarjat għall- Ambjent kenux b'xi mod concerned jew inkella ħejjewx xi dokument jew xi studj ħalli jaraw x'se jagħmlu bl-iskart!

Sar ħafna paroli imma meta mort ma sibt assolutament xejn.

L-istess fuq l-Impjant ta' San'Antnin.

L-ex-ministru Zammit Dimech, li qiegħed hawn quddiemi, kien wegħedna - dan kien żmien ilu - li jekk dan l-impjant jibqa' jrejjaħ iwaqqa' l- kuntratt u jagħlaq il-post, imma minn dan kollu ma sar assolutament xejn għax irejjah kien u jrejjaħ għadu sal-lum.

Hawnhekk writna problema enormi u ma sibna assolutament xejn u jekk xi ħadd jistaqsini bħalissa x'qegħdin nagħmlu - u din ngħidha b'simpatija ma' dawk ir-residenti ta' Wied il-Għajn li ċempluli għax sal-ġimgħa l-oħra ċemplu ruxmata nies id- dar għaliex ma setgħux jissaportu; (Interruzzjonijiet) anke miż-Żejtun inxommuha tinten! - ngħidlu li kulma għamilna kien li ġbarna l-proġetti u s- suġġerimenti xjentifiċi u serji, u mhux xi ħmerijiet li ntbgħatulna, ħalli jiġu studjati.

Hemm numru ta' nies biex jistudjawhom u nispera li joħorġu b'xi proposta li eventwalment tkun tista' tiġi applikata.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq infiq ta' miljuni ta' liri, u allura jekk se niġġustifika l- infiq tal-miljuni tal-liri rrid inkun ċert li jkunu flus minfuqa bis- serjeta', u mhux inkompli nippompja u nitfa' biex ngħatti l-iżbalji ta' qabel bir-riżultat li r-riħa tibqa' hemm.

Dan li sibt jien!

M'hemm assolutament xejn serju ppreparat.

Sibna wkoll li bejn l-environment monitoring unit tal-Planning Authority u d-Dipartiment ta' l-Ambjent hemm ċertu nuqqas ta' kongruwenza bejniethom.

Din hija xi ħaġa li forsi wieħed jista' jirranġaha, pero' ma kien hemm ħadd li resaq 'l quddiem u qalilna: Isma', hawnhekk konna pprovajna nirranġaw xi ħaġa pero' ma wasalniex.

Mr Chairman, fid-Dipartiment ta' l-Ambjent sibt li kien hemm part-time instructor li kien fuq il-kotba tad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni li eventwalment kien ġie ssekondat mas-Segretarjat għall-Ambjent biex imbagħad telaq u mar mal-Birdlife Malta u minn hemm mbagħad reġa' telaq u waqqaf kumpannija għal rasu.

Ġara li din il-kumpannija ħadet f'idejha "Xummiemu", bdiet tesplojtah, anke mat-tfal ta' l-iskola, bil-konsegwenza li l-flus kienu deħlin fil-but bla ma kien hemm kuntratt jew tender u mingħajr accountability ta' xejn.

Meta tlabt inkjesta ħalli nara min kien responsabbli għal dan kollu, dan l-individwu anke rrifjuta li jgħaddilna l-kotba ċertifikati minn accountant ħalli nkunu nafu dawn l-eluf ta' liri x'sar minnhom.

Dan li sibt!

Pero' din il-biċċa xogħol għadha sejra u nispera li xi darba naslu x'imkien.

Aħna x'għamilna s 'issa, Mr Chairman?

Jien mill-ewwel ħassejt li ma nistgħux nibqgħu bis-sitwazzjoni li d-Dipartiment ta' l-Ambjent jaħseb mod u mbagħad issib li fid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni hemm in-NEES li taqdef għal rasha, fil-Planning Authority hemm dipartiment ta' l-ambjent li jaħdem on it's own u fid-Dipartiment tas-Saħħa hemm dipartiment ta' l- ambjent ieħor li wkoll jaħdem għal rasu.

Dawn ma kien hemm xejn li jgħaqqadhom, l-ebda ħsieb politiku, l-ebda policy, l-ebda guidelines, imma kulħadd jitlaq għal rasu, forsi min b'ħafna entużjażmu u min b'nuqqas ta' professjonalita', imma kulħadd jaħdem għal rasu.

Jien għidt li l-aħjar li nagħmlu hu li għallinqas ikollna xi ħadd - bord jew grupp ta' nies, għidlu li trid - biex jgħinna nagħmlu ftit thinking bis-serjeta' fuq dawn l- affarijiet.

Illum l-ambjent sar xjenza estiża, komplessa u kkomplikata li r-ramifikazzjonijiet tagħha jmorru fl-oqsma kollha tat-tmexxija.

Għal dan il-għan waqqaft dak li qed ngħidlu l-consultative and executive board li huwa magħmul minn nies ta' l-affari tagħhom u li għandhom ċertu knowledge xjentifiku sabiex dawn ikunu jistgħu jaraw il-problemi b'mod distakkat.

Dawn m'għandhom x'jaqsmu xejn mal-ministeru u l-parir tagħhom m'huwiex wieħed eżekuttiv, jiġifieri jiena nista' nieħdu dak il-parir u nista' niskartah.

Dawn jistgħu jaħsbu fuqxiex iridu huma u jagħtuni l-pariri biex jien inkun nista' niggwida ruħi dwar x'nista' nagħmel.

Dak li jiġi aċċettat imbagħad jiġi msarraf f'policy li tiġi applikata u followed up mid-dipartimenti l-oħra.

Per eżempju, waħda mill-affarijiet li saħansitra kienet tema pubblika, hija l-miżbla tal-Magħtab fejn qegħdin nagħmlu studju dwar x'se nagħmlu b'din il-miżbla.

Jien nerġa' ngħid li ma sibtx l-iċken concern minn ta' qabilna għax dawn donnhom kien moħħhom mistrieħ li din tkompli tinxtered u tinxtered u meta fl-aħħar tasal sal-baħar, forsi nibdew narmu fil-baħar ukoll!

Mr Chairman, bħalissa qegħdin nagħmlu studju ħalli naraw x'jista' jsir bil-materjal tal-bini li qegħdin narmu hemmhekk għax fil-fatt 80% ta' dak li jintrema' fil-Magħtab huwa materjal ta' ġebel.

Qegħdin nistudjaw ukoll il-possibilita' li nerġgħu nużaw il-barrieri li m'għadhomx jintużaw.

Se nipprovaw inwaqqfu monitoring station biex inkunu f'pożizzjoni aħjar li nanalizzaw il-kwalita' ta' l-arja għax wara l-ħafna paroli li konna nisimgħu lanqas hekk ma kellna.

Se nibdew bl-inħawi tal-Furjana, fejn għandek konċentrazzjoni ta' tniġġis b'dak il-ħafna emission ta' carbon monoxide, forsi jibda jkollna x'idea.

Jiena jidhirli li biex ikollna studju xjentifiku ta' l-affarijiet irid ikollna l-informazzjoni għax bla informazzjoni ma nistgħu naslu imkien.

Għaldaqstant se nipprova nagħmel minn kollox ħalli jkollna monitoring stations madwar il-gżejjer tagħna biex biex inkunu nistgħu nafu kemm hemm għabra, gassijiet u veleni fl-arja ħalli nkunu nistgħu nanalizzaw il-problema b'mod xjentifiku u bis-serjeta'.

Għalhekk qiegħed nieħu passi immedjati ħalli fi żmien qasir nirrakkmanda lill-Kabinett biex nadottaw il-konvenzjoni rigward it-trans boundary pollution u xi protokolli minnha ħalli forsi nkunu nistgħu nieħdu xi fondi biex inkunu nistgħu nagħmlu dawn il-proġetti.

Kritika oħra tal-kollega tiegħi kienet dik tal-eco-taxes.

Iva, qegħdin nippruvaw nimplimentaw sistema li tirrifletti l-prinċipju li "the polluter pays".

Rigward l-argument tiegħu fejn qal li ma jagħmilx sens li lil tal- kaċċa żidnielhom l-liċenzji għax dawn qegħdin ikissru u joqtlu, jien ngħidlu mela allura bl-istess argument flok ngħolli l-liċenzja tal-karozzi nwaqqaf il-karozzi!

Din hi l-loġika tiegħek!

Jekk inti ma taqbilx li ngħollu l-liċenzji tal-karozzi biex ma nkomplux niskoraġġixxu lil min iħammeġ minħabba ċ-ċilindrata kbira tal-karozzi, allura jkollna nwaqqfu l-karozzi.

Issa ħalli niġi għall-kaċċa.

Sur President, jien poġġejt il-legal notice li tittratta dwar il-kaċċa fuq il-Mejda tal-Kamra u issa, jekk intom ma taqblux, għandkom 28 ġurnata biex tersqu bl-oġġezzjonijiet tagħkom.

Ma noqogħdux nilagħbu bl-ekwivoċi!

Jew intom favur jew m'intomx u jekk m'intomx favur għandkom il-mezz legali biex tressqu protest u mbagħad wara dibattitu li jsir hawnhekk naraw kif nibqgħu.

Din hija l-istess ħaġa bħal meta l-kollega tiegħi qabad fuq il- boathouses, xi ħaġa li lanqas ippretendejtha minnu.

Intom se taqbdu fuq il- boathouses meta għadkom ħerġin minn disa' snin u nofs fil-gvern u m'għamiltu xejn fuqhom!

Issa se jinbex lili, l-Onor.

Membru!

(Interruzzjonijiet) Jiena qatt ma għidt li se nwaqqagħhom.

Il-Prim Ministru ta' qabel kien qal li se jwaqqagħhom u mbagħad ma waqqagħhomx.

Hemm hi l-ipokresija!

Aktar ma qorbot l-elezzjoni, dan l-argument aktar evitajtuh.

Aħna dejjem għidna li dan huwa fenomenu sfortunat li żviluppa u li gvern wara gvern ħalla l-problema tikber - mushrooming.

Minħabba li issa din il-problema għandha ċertu għeruq, aħna għidna li wieħed ma jistax jaqbad u jgħaddi bil-gaffa minn fuq dawn il-boathouses għax dawn fihom element kulturali u soċjali u allura jekk m'aħniex se niddiskutu l- problema kollha se nkunu faċċoli.

Min ma għamel xejn f'disa' snin u nofs ma nafx kif issa għandu l-wiċċ jiġi hawnhekk u jistaqsina aħna x'se nagħmlu fuq il-boathouses!

Issa naraw.

Iż-żmien għad jurina min kien l-aktar bil- għaqal f'dan ir-rigward.

Sur President, jien nemmen li wara kollox, iż-żewġ naħat għandna ċertu interess fl-ambjent imma huwa importanti li minbarra li nippriedkaw għandna nitilqu mill-aktar ħaġa fundamentali li hija l-edukazzjoni ambjentali.

Hemm bżonn li nedukaw liċ-ċittadini miċ-ċokon għax jekk kemm-il darba ma jkunx hemm din l-edukazzjoni allura se nispiċċaw ikollna bżonn pulizija ma' kull persuna u pulizija ieħor ma' kull pulizija.

Jien ċert li dwar dan kulħadd jaqbel u jien konvint li kulħadd jixtieq jara lil pajjiżna, aħjar l- ewwelnett għalina ħalli nkunu nistgħu ngawduh aħna stess, kif ukoll għat- turisti li jżuruna.

Bħalma semmejt fil-kwestjoni tal-Planning Authority hemm ukoll il-bżonn ta' l-enforcement.

L-edukazzjoni u l-enforcement huma l-iktar żewġ affarijiet li titkellem fuqxiex titkellem dejjem tispiċċa biex tgħid li hemm bżonnhom.

Issa ħalli ngħaddi għall-intervent tal- kollega tiegħi l-Onor. de Marco.

Mr Chairman, kull meta l-Onor.

Membru tan-naħa l-oħra jagħmel intervent f'din il-Kamra dejjem nieħu pjaċir nisimgħu u fl-aħħar tad-diskors kważi kważi nkun se nċapċaplu jien ukoll, imma mbagħad ninduna li jekk inċapċaplu nkun qiegħed inċapċap għall-forma tad-diskors u mhux għas-sustanza.

Iva, rigward il-forma kieku jien inċapċaplu għax togħġobni, imma mbagħad fuq is-sustanza ma naqblux.

Fil-bidu ta' l-intervent tiegħu, l-Onor. de Marco ipprova jiġbidli saqajja fuq il-kritika li kont nagħmillu jien fuq l- ammont ta' flus ivvotati għas-safar fil-Ministeru għall-Affarijiet Barranin.

Iva, jien ngħid li hemm ħafna flus ivvotati għas-safar u nista' ngħidlu li aħjar inħallu dan il-punt fuq kemm se nonfqu għas-sena d-dieħla meta nkun f'pożizzjoni - u nispera li nkun - li ngħidlu li għamilna ċerti savings bla ma nkunu għamilna ssikkar taċ-ċintorin u bla ma nitqammlu.

Dan qed ngħidu għaliex jien, bħala l-bniedem responsabbli minn dan id- dipartiment, beħsiebni nagħmel ċerta ekonomija.

Meta dħalt sibt li l- kollega tiegħi - hawnhekk nixtieq li bl-ebda mod ma jeħodni b'mod personali imma se nitkellem biss fuq fatti li sibt - kellu staff segretarjali ta' 15-il ruħ u sitt PROs, jiġifieri kien hemm b'kollox 21ruħ.

Jien sal-lum miexi b'disgħa u nispera li ma jkollix bżonn ta' iktar minn wieħed sa tnejn.

Per eżempju sibt li hemmhekk kellna messaġġier bil- karozza li addirittura rrifjuta darbtejn li jdur dawra mal-kantuniera ta' Kastilja biex iwassalli ittra fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

Dwar dan m'hemmx għalfejn ngħid li tlabt lid-Director Corporate Services biex jara x'jagħmel u jieħu ħsieb il-każ.

Mr Chairman, sibt ukoll li fl-24 ta' Ottubru li għadda, jumejn qabel l- elezzjoni, ġiet ittra mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru bid-data tas-7 ta' Ottubru, 1996 fejn bagħtu jgħidu lill-political appointees kollha - lil dawk li kienu ambaxxaturi appuntati politikament u anke min kien appuntat politikament fis-segretarjat - li ġie deċiż li jekk jinbidel il-gvern u huma jitilfu posthom għandhom dritt għal tliet xhur paga.

Sfortunatament dan ifisser li jien se jkolli - għax il-kollega tiegħi qal kemm għamilna żieda fil-budget, iżda jien naħseb li min talab il-fondi pprova jagħmel ftit riservi 'l hemm u 'l hawn ħalli jkollna minn fejn niffaċċjaw dawn it- tip ta' spejjeż żejda - noħroġ mat-Lm22,000 lil dawn in-nies ta' xejn, għax wara kollox talli għamlu d-dover tagħhom dawn ħadu l-paga li kellhom jieħdu.

Per eżempju, għandi ambaxxatur minnhom li se jieħu mas-Lm6,000 - dan kien każ speċjali għax barra l-paga hemm l-other emoluments ukoll - filwaqt li hemm tnejn li kienu fis-segretarjat tal-kollega tiegħi, Albert Rutter u Richard Sladden, li se jieħdu Lm1,170 u Lm877 rispettivament.

Ta' xiex ma nafx.

Mr Chairman, naf ukoll li sar kuntratt fid-9 ta' Ottubru, 1996, jiġifieri ħmistax wara l-ħruġ tar-writ ta' l-elezzjoni, bejn Tony Mallia tal-PBS u Dr Simon Busuttil u Dr Joanna Drake - żewġ ismijiet popolari u nies li huma intelliġentissimi u kapaċi fl-affarijiet ta' l-Unjoni Ewropea - biex itellgħu serje ta' erba' programmi fuq it-television li għal kull wieħed kellhom jieħdu Lm150 ir-ras.

Dan huwa ġust, pero' f'dan il-kuntratt kien hemm ukoll li jekk sa l-aħħar ta' Novembru din is-serje ta' erba' programmi ma tixxandarx kollha jkollhom dritt għal penali ta' Lm3,000.

Dan ġara meta kienet ġejja l-elezzjoni u kulħadd kien jaf li kienet fifty-fifty jitlax il-Partit Laburista jew il-Partit Nazzjonalista u kulħadd kien jaf ukoll li ż-żewġ partiti jħarsu b'mod differenti lejn l-Unjoni Ewropea.

Ġara li laħqu ntwerew xi programm jew tnejn u meta lili wrewni wieħed minnhom ma stajtx naqbel li l-kumplament tal-programmi jibqgħu għaddejjin bihom għax l-orjentament kien kif kien jaħseb il-Gvern ta' qabel - veru li jien nirrispetta l-opinjoni ta' kulħadd - u allura tajt parir biex dawn il-programmi ma jkomplux jixxandru.

Għaldaqstant fl-aħħar ta' Novembru spiċċajt b'talba ta' Lm4,200 li kienet tinkludi l-penali ta' Lm3,000, liema ħlas għoġbu jirregalalhom il-Gvern ta' qabilna.

Mr Chairman, ridna wkoll nieħdu deċiżjoni fuq il-famuża konferenza tal- Crans Montana li kienet se tħalli telf ta' Lm0.75 miljun.

Calderon, li huwa l-organiser, kien diġa' ħa xi Lm250,000 - dawk ħadhom franki svizzeri bil-quddiem! - u jekk kemm-il darba konna nagħmlu din il-konferenza kien jonqos noħorġu xi Lm0.5 miljun ieħor biex nagħmlu tajjeb għat-telf, bħalma kien ġara fis-sena ta' qabel.

Meta aħna staqsejna jekk is-sena ta' qabel kienx sar studju biex jaraw għaliex kien sar dak it-telf u għaliex Calderon kien qal: "Jien skantajt kif hawn Malta qamet id-doppju talli qamet fl- Isvizzera", sibna li ħadd ma kien għamel ebda studju u ħadd ma kien għamel ebda kalkolu biex darba oħra ma jkunx hemm dak it-telf kollu.

Id-deċiżjoni tagħna kellha tkun waħda, penuża għax aħna ma ħadniex gost ngħidu li mhux se norganizzaw l-Crans Montana, imma aħna ma kellniex l-istonku li wara li konna diġa' tlifna Lm0.25 miljun - għax kien diġa' tefagħhom fil-but Calderon - noħorġu Lm0.5 miljun ieħor biex ngħidu li għandna l-Crans Montana!

Din kienet deċiżjoni li n-naħa l-oħra pprovaw jgħidu li kienet waħda ħażina, imma jien inħoss li fl-interess tal-poplu Malti għamilna deċiżjoni li kienet tajba ħafna.

Sur President mill-Foreign Affairs toħroġ news bulletin ta' folja waħda li fl-1 ta' Ottubru kellha din il-kwotazzjoni: "He who is young and is not a socialist has no heart and he who is old and remains a socialist has no head."

Issa jekk tagħmel din f'dipartiment bħal dan, fejn suppost li hemm it-taħlit - u issa ngħid kemm ma kienx hemm taħlit - allura din tagħmilha biex tipprovoka lil xi ħadd ieħor.

Ħadd ma qal xejn fuqha din.

Jien kont tlabt - u nerġa' ngħidha u nirrepetiha hawnhekk - u xtaqt li ħafna min- nies li sibt hemm jibqgħu jaħdmu miegħi.

Qed nagħtihom il-fiduċja kollha tiegħi u ċert li dawn se jkunu leali lejja u jien se nesiġi li jkun hemm lealta'.

Jien nixtieq li hawnhekk, anke b'kuntrast ma' l-approach tagħna u mal-mod kif aħna qed inħarsu lejn l-impjegati tal-gvern, ngħid il- verżjoni ta' Evarist Saliba u ta' min kien jgħid: "Insiru lkoll aħwa Maltin".

Mr Chairman, jien għandi x'kiteb Evarist Saliba f'Ġunju ta' l-1987 fejn tkellem fuq il-fatt li fil-ministeru hemm "delicate and confidential material" u qal: "For obvious reasons ħafna uffiċjali li hemm barra minn Malta will have to be recalled".

Imbagħad filwaqt li qal li jrid ikun hemm "humane and caring image" l-iskuża ta' l-ispazju rrikkmanda li "these should be transferred to other departments immediately on their return."

Mhux se noqgħod nidħol fid-dettall għax huwa dokument twil ħafna imma nixtieq inpoġġi kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra ħalli n-nies ikunu jafu x'sar fid-Dipartiment ta' l-Affarijiet Barranin.

THE DEPUTY CHAIRMAN (L-Onor.

Anġlu Farrugia): Hawn permess biex l-Onor.

George Vella jpoġġi dan id-dokument fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Dokumenti datati Ġunju u Awissu 1987 dwar reklutaġġ u transfers ta' impjegati fil-Ministeru għall-Affarijiet Barranin.

Barra minn hekk id-dipartiment ikkrea vojt għax qal li:

"A number of the general service officers who had openly demonstrated anti-government political bias in their behaviour at their place of work and publicly outside could not possibly be retained in sensitive posts.

These were transferred to other branches of the general service and in several cases no replacements were provided."

Iktar tard hu stess qal li huwa stmat li bejn Mejju u l-aħħar ta' Settembru ta' l-1987 ried ibiddel 75% ta' l-istaff tal-ministeru.

Jekk din m'hijiex mistħija jien ma nafx x'inhi mistħija!

Iktar tard imbagħad dan beda jgerger għaliex hemm ġew tant żvojtah li qal li rridu nsibu xi mezz biex nimlew it-toqob vojta fuq id-desks politiċi li kważi ġew żvojtati kollha.

Sur President, issa minn hawnhekk jien nixtieq nirringrazzja lil ċerti ambaxxaturi - dan qed ngħidu mingħajr ebda plaġjariżmu - li kienu political appointees għall-mod korrett u għall-professjonalita' li wrew miegħi f'dawn it-tliet xhur.

Hawn nixtieq insemmi b'mod partikolari lil Joe Cassar, lil Noel Buttigieg Scicluna, kif ukoll lil John Vassallo li ħadmu bl-akbar professjonalita' u kkoperaw biex jagħmlu d-dover tagħhom, kif fil-fatt kellhom jagħmlu.

Pero' mbagħad jiddispjaċini ngħid li kien hemm oħrajn li minħabba fihom għandi problemi kbar għax meta telqu minn posthom dawn lanqas biss taw handover u jien ngħid li dan għamluh apposta.

Fil-fatt, smajt ħafna tgergir minn nies li marru minflokhom għax dawn qed jgħidu ċar li ma kellhomx il-benefiċċju li jkollhom handover - bħalma taw lil ta' warajhom - bil-konsegwenza li dawn ma sabu xejn li jmexxihom u għadhom qed jipprovaw jagħmlu heads or tails of the outdated inventory of this chancery.

Dan qalu wieħed li bħala diplomatiku serju ħalla lil ta' warajh informat kif suppost - hawnhekk qed nirriferi għas-Sur Carmel Aquilina li ħalla kollox kif għandu jkun ġo Ruma.

F'Pariġi s-sitwazzjoni fl-Ambaxxata tagħna kienet agħar għax mhux talli l-Ambaxxatur il-ġdid ma sabx min jagħtih handover talli lanqas ir-records uffiċjali li kull diplomatiku suppost iħalli warajh ma sab.

Fil-fatt, dan qed jitlobna biex nibagħtulu l-kopji ħalli jkun jista' jimxi.

Dawn l-affarijiet irridu ngħiduhom biex il-poplu jkun jaf x'ħallewlna warajhom.

Sur President, s'issa jien tkellimt fuq l-istruttura u allura issa tajjeb naraw daqsxejn x'sibna fil-qasam politiku.

Jien hawnhekk se ngħid x'kienet ir-raġuni vera li għaliha aħna konna nattakkaw lil dik in-naħa li kienu qed jaħbu, li kienu qed jidħku bin-nies, li kienu qed jgħidu affarijiet li m'humiex veri u li dak li kienu jafu kienu qed jaħbuh mill-poplu.

GĦalhekk se nsemmi ruxxmata dokumenti li qegħdin għandi u dawn imorru mhux xi sentejn jew tlieta lura imma xi għaxar xhur biss.

Ħalli nibda mit- twissijiet tan-naħa l-oħra kienu jirċievu, ċioe' li dawn l-affarijiet kienu se jdumu u mhux kif kienu qed jgħidu lill-poplu li se jidħlu l-ġimgħa d-dieħla, imbagħad ix-xahar id-dieħel, imbagħad fl-1 ta' Jannar, 1995 u mbagħad ma' l-ewwel grupp u ħwejjeġ oħra bħal dawn.

Hawnhekk jien għandi evidenza li ġbart mid-dipartiment rigward x'qalilhom Profs.

Ludlock, li jumejn ilu konna qegħdin miegħu u li huwa ċ-Chairman tas-Centre for European Political Studies, li kien qed iwissi dwar "longish negotiations".

Fit-13 ta' Frar l-Ambaxxatur Malti f'Bonn qed jgħid li l-Ambaxxatur ta' Ċipru wissih dwar kif il-Belġjani jaħsbuha fuqna.

L-Ambaxxata ta' Malta fi Brussels, minn fejn kellna korrispondenza twila ħafna - u lil sieħbi ngħidlu li jiddispjaċini għalih li kellu min jimmiżlijdjah daqshekk minn Brussels - hawnhekk qed tirrapporta li "ħafna jiddipendi mill-Kanċillier Kohl u li hemm bżonn li Fenech Adami jiltaqa' miegħu; imma għandna noqogħdu attenti li ma nippressawx għal xi time- frame għaliex dan jaf ikun kontro-produttiv għax jekk nagħmlu hekk nagħmlu aktar ħsara milli ġid".

Insomma kien hemm sens kbir ta' diżappunt.

Kien hemm rapporti mill-Ambaxxatur tagħna f'Washington li fiha qed iwassal x'qallu l-kap tad-delegazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea, fis-sens li aktar ma nantiċipaw u nikkonformaw ruħna mal-policy ta' l-Unjoni Ewropea aktar id-dħul tagħna jittieħed for granted.

John Vassallo, bi frustrazzjoni kbira, fit-12 ta' April jikteb li l- metodi li qegħdin jintużaw minn pajjiżna "lack incisiveness", jiġifieri m'għandhomx il-gidma li hemm bżonn, m'humiex iffokati, "m'hemmx ix- sharpness and focus li jkun hemm bżonn biex nagħmlu n-negozjati jekk dawn se jibdew fis-sitt xhur li ġejjin."

Dan kien għadu qed joħlom li fi żmien sitt xhur kien se jsir kollox!

F'Mejju ta' l-1996 jiġifieri s-sena l-oħra u mhux seba' snin ilu, Joe Licari jfakkarna f'dak li kien qal soċjalista prominenti, Claude Cheysson, li qal li "jekk kemm-il darba tiġġudika lill-Maltin mil-lingwa tagħhom għandhom ċans jidħlu fl-Unjoni Ewropea daqskemm għandhom ċans tat- Tadzhikistan!"

Dawn l-affarijiet lill-poplu qatt ma ġabuhomlu.

Evarist Saliba, diplomatiku li għandu esperjenza u ta' min wieħed jiżnu, qalilna li kellu laqgħa mad-Deputy Director General for Institutional Co- ordination fl-Unjoni Ewropea u hawn qed jgħid li "there is an increasingly strong movement that the process" - jiġifieri l-proċess kollu ta' wara l- IGC - "will have to be subject not only to national parliaments but also to national referenda.".

Hawnhekk nerġgħu niġu għall-istorja antika jekk kemm- il darba għandiex ssir ratifikazzjoni jew inkella referendum.

Ikompli jgħid li dan qallu li "ħadd ma jista' jagħmel profezija minn issa kemm se ddum sejra l-IGC, x'suċċess se jkollha" - jekk ikollha! - "u x'se jkun fihom il-konklużjonijiet u allura diffiċli li wieħed jgħid x'ikun ifisser madwar sena oħra", jiġifieri meta tgħid sitt xhur wara l-għeluq ta' l-IGC.

Allura hawnhekk kellna sensiela sħiħa ta' dan it-tip ta' informazzjoni dieħla kontinwament għand il-ministeru biex imbagħad pubblikament jiġu jgħidu li mexjin tajjeb, li kollox sewwa u li m'għandniex problemi!

Fit-28 ta' Ġunju, l-Ambaxxata Maltija fi Brussels rrapportat li minkejja l-isforzi kollha min-naħa Maltija biex issir is-16-il membru ta' l-Unjoni Ewropea - hawn se nikkwota - "unfortunately we have received too few positive signals from the Union in return".

Imbagħad hawnhekk niġu ngħidu kemm jilqgħuna, kemm ikellmuna u kemm qed immorru tajjeb magħhom!

Il-paniku jidher f'ittra ta' l-Ambaxxatur Vassallo ta' l-10 ta' Ġunju fejn jitkellem dwar il-famuż summit ta' Firenze li wara ppretendejna li se niġu ngħidu li deħlin minn għada.

Dan jasal anke biex jirrakkomanda t-text - ara f'liema assurdita' konna wasalna! - ta' kif għandha tkun imsemmija Malta fid-dokument finali ta' Firenze.

Fost ħolm ieħor jgħid li "t-trick qiegħed li nġiegħlu lil Jacques Santer jinsisti mal-Kummissjoni biex tagħmel mini-group ħalli jipprepara negotiating framework għal Malta u Cipru bejn Lulju u Diċembru ta' l-1996" - jiġifieri konna għadna nhewdnu fuq affarijiet li kulħadd kien qed jgħid li kienu affarijiet impossibbli - "ħalli mbagħad meta ninżlu għand il-Ġermanja din taċċetta l-metodu tagħna bħala possibbli għax imbagħad hi tkun tista' tagħmel l-istess mal-pajjiżi ta' l-Ewropa Ċentrali".

Ara naqra meta taqbad dan it-tip ta' ħolm u tqabblu ma' dak li qalet Pauline Green, jiġifieri li kienu xebgħu jwissuhom li mexjin ħażin!

Dan kien kif kienu qegħdin jirreaġixxu u x'kienu qegħdin iwasslu kontinwament l-ambaxxaturi li kellu barra l-ex- Ministru de Marco, biex imbagħad il-poplu kien jinżamm assolutament sajjem minn din l-informazzjoni kollha.

Evarist Saliba, fuq il-kwestjoni tad-dħul ta' Malta bħala membru sħiħ fl-Unjoni Ewropea, iddeskriva dak li qara f'ċerta gazzetta bħala "disturbing echoes".

Imbagħad - din hija xi ħaġa interessanti ħafna - lill-Onor. de Marco qallu li "the new draft treaty ta' l-IGC probabbilment se toħroġ f'Diċembru ta' l-1996 u allura bilfors li se jkun hemm xi diżappunti f'termini ta' public consumption Maltija għax dan ifisser li se jkun hemm uncertainties".

Kompla qallu li "hu, bħal ħafna oħra bħalu, din diġa' raha" - oriġinarjament kienu qed jippjanaw li l- IGC tispiċċa għas-sajf ta' l-1997 - "u jekk din tiġi 'l quddiem b'sitt xhur din se tagħti a field-day" - jiġifieri se tagħtihom għalqa fejn jixxalaw - "lil dawk li ilhom jitfgħu d-dubju fuq kemm huwa għaqli li nidħlu fl-Unjoni Ewropea".

Jiġifieri Evarist Saliba kien qed jipprevedi u kien qed jinkwieta li n-new draft treaty ta' l-IGC ġejja sitt xhur qabel, liema żmien allura suppost kellu jaħbat maż-żamma ta' l-elezzjoni f'Malta.

Mela dan kien inkwetat u lill-Onor. de Marco qallu li minħabba li ħierġa sitt xhur qabel se tagħmlilhom ħafna ħsara.

Mr Chairman, dan kien Gvern li kien lest li jaċċetta kollox, basta jimxi 'l quddiem, u dan jirriżulta minn dawn il-famużi kwotazzjonijiet li għandi.

F'Novembru ta' l-1995, per eżempju, meta l-Onor.

Fenech Adami ltaqa' ma' Klaus Haensch, mar jiftaħar li dħalna fil-Partnership for Peace u Haensch qallu: "Malta fil-Partnership for Peace u bħala osservautur futur fil-Western European Union, kif se tiffitja f'dik li fil-futur tkun il-politika barranija tas-sigurta' komuni ta' l-Unjoni Ewropea?"

U mela dħalna fil-PfP għall-gost li nidħlu!

Aħna dħalna fil-PfP biex nintgħoġbu ma' dawn it-tip ta' nies.

Il-kollega tiegħi qal li aħna konna qegħdin fuq il-marġini tal-Joint Association tal-Council, pero' intom kontu fuq il- marġini ta' l-Unjoni Ewropea fejn mingħalikom li deħlin, deħlin, deħlin!

(Interruzzjonijiet) U x'kont taf inti!

Issa tini ċans inkompli.

Ħalli naraw kif konna nirredikolaw lil pajjiżna.

Haensch kompla jgħid: "Bħalissa għandna sitt siġġijiet fl-Unjoni Ewropea, pero' jekk ir-ratio tal- pajjiżi jitbiddel ma nafx x'se jiġri".

Qabeż l-ex-Prim Ministru u qallu: "Ma jimpurtax, Malta taċċetta n-numru l-ġdid".

Dawn kienu n-negozjati li kellna.

Imbagħad biex ikompli jbenġilha, biex jiċċajta qallu: "Wara kollox Malta fiha wieħed minn ħamsa mill-kostitwenza tiegħek, Sur President Haensch".

Ara kemm konna naqgħu baxx!

Dwar il-krib mal-pajjiżi barranin biex jgħinuna, għandna ruxxmata ta' kwotazzjonijiet.

F'Marzu ta' l-1996, per eżempju, l-Ambaxxatur Vassallo informa lill-Onor. de Marco dwar il-laqgħa ta' Turin u qallu li hemmhekk "l-aktar li nistgħu nakkwistaw huwa jekk nidħlux fir-reserved area għaliex those corridor contacts" - ara x'diskussjonijiet profondi kienu jiġifieri! - "with the representatives of the Member States are usually the most useful ones.

This has been the situation in both Cannes and Madrid."

Iva, verissimu, hekk konna stmati aħna, fil-kuriduri!

F'din l-ittra Dr Vassallo kompla jgħid li ma jaqbilx mal-messaġġ ta' l-Ambaxxatur Aquilina li kien qal hekk: Naħseb li bil-politika tagħna li ma npoġġux il-pożizzjoni tagħna rigward l-IGC substance to paper u billi sempliċement nattendu għall- information sessions u nirrepetu l-pożizzjoni taż-żwieġ tagħna bejn is- sovereign state u l-popolazzjoni, mhux se jkun hemm diskriminazzjoni aktar 'il quddiem.

L-Onor. de Marco qallu: GĦandna nevitaw a kwalunkwe kost li niġu nvoluti f'xi diskussjoni formali li ċertament tintuża kontra tagħna jew mill-pajjiżi il-kbar jew inkella mill-pajjiżi ż-żgħar.

Ara f'liema pożizzjoni konna aħna, lanqas pożizzjoni ma kellna għax konna qegħdin niggalleġġjaw fejn l-importanti kien li forsi nimxu kemm kemm 'il quddiem!

(Interruzzjonijiet) Meta trid nagħtik kopja tagħhom.

Inti kollha qrajthom għax kollha għaddew minn idejk.

Inti taf bihom dawn u qed tilgħabha li ma tafx bihom imma dawn kollha għaddew minn idejk.

(Interruzzjonijiet) Mela kompli isma' għax għandi ħafna iktar xi ngħidlek.

(Interruzzjonijiet) Le, paċenzja m'għandekx għalfejn tieħu għax tista' titlaq il-barra, tħabbilx rasek.

(Interruzzjonijiet) Inti qed tgħid li trid tieħu paċenzja.

Min irid jista' jitlaq u ma jkomplix jisma'!

THE DEPUTY CHAIRMAN: M'hemmx interruzzjonijiet, ikompli l-Ministru Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, il-laqgħa tal-Prim Ministru ma' Bruton kienet interessanti wara d-doċċa kiesħa ta' Firenze u ta' Turin.

Xi jħalluh jiltaqa' magħna!

U x'ma jagħmlux biex aħna ma niltaqgħux miegħu!

Hawnhekk hawn id-dokument immarkat "confidential" tal-laqgħa ma' Bruton u hemm tara l-inċertezza, il-biża', it-tħassib u d-dubbji għax wara kollox, l- ex-Prim Ministru staqsih: Imma hemm political will mill-Ewropa biex ikellmuna ħalli nidħlu għax dan id-dewmien kollu aħna ma nistgħux naċċettawh?

Hawnhekk hawn ħafna affarijiet x'wieħed jogħmod, għax fid- diskors li għamel meta indirizza lil Bruton qallu ċar u tond: "Isma', l- impazjenza politika fl-aħħar se tiżdied u dan taf x'se jġib?

Dan jġiegħel lin-nies jitilfu l-interess fil-membership ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea".

Ara kemm konna mexjin u kemm konna mexjin 'il quddiem!

Ara kemm kienu qegħdin jigdbu lill-poplu u kemm kienu qegħdin jaħbu mill-poplu!

Issa jiena se ngħid xi ħaġa dwar dak li qalilhom l-Ambaxxatur Boggio.

Dan ta x'jifhem lill-Gvern li l-Kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea kienet qed taħseb biex lil pajjiżna ġġiegħlu jagħmel avis ieħor - diġa' għaddejna minn wieħed u jriduna nagħmlu avis ieħor - u r-reazzjoni kienet li l-avis kien ikun ta' "ħsara politika".

Din ġiet imsemmija partikolarment fis-sena ta' l- elezzjoni u qalulu li "qatt qabel ma kien ġara hekk u allura f'każ bħal dan kien ikun unfair għalina li naċċettaw".

Hawnhekk jien għandi d-dokument li jitkellem ċar fuq il-possibbilta' li Malta jkollha tgħaddi mit-tieni avis.

Din ma kenitx l-unika riferenza għaliex f'ittra li kiteb l-Ambaxxatur Vassallo lill-ex-ministru dan ukoll tkellem fuq il-possibbilta' tat-tieni avis u fuq il-possibilta' li jkollna nistennew ir-ratifikazzjoni ta' l- IGC.

Il-kandidati kollha tawh x'jifhem - Dr Vassallo kien qiegħed fl- għajn ta' l-informazzjoni u għalhekk kien qiegħed iwassal l-informazzjoni korretta - li fost affarijiet oħra "they would require an avis, and entry documents commanded from the Commission by the Council".

Hawn kienu qed jirriferu għal studju fuq l-impatt tat-tkabbir u affarijiet oħra.

Imma lill-poplu qatt ma qalulu li se jkollna nerġgħu ngħaddu minn avis ieħor!

Żgur li l-ex-Viċi Prim Ministru kien inkwetat fuqha din għaliex f'laqgħa li kellu ma' l-Ambaxxatur Portugiż qal ċar u tond li m'huwiex sew li jerġa' jkollna avis ieħor.

Jiġifieri din il-kwestjoni ma baqgħetx fil-livell ta' ambaxxaturi, imma kienet ukoll parti mid-diskorsata li għamel il-kollega tiegħi, l-Onor. de Marco, ma' l-Ambaxxatur Portugiż.

Dan kollu ġara meta lill-poplu konna qegħdin ngħidulu li kollox sew, li wasalna u li dalwaqt insiru membri ta' l-Unjoni Ewropea!

Illum jien nifhem kemm kemm iktar x'kienet is-sitwazzjoni reali, għax mhux billi sieħbi tan-naħa l-oħra jiġi jiftaħar li hawnhekk ġol-Parlament iddibattejna fuq l-affarijiet barranin għaliex fil-fatt aħna konna sajmin ħafna minn dawn id-dibattiti.

Jien naf li f'erba' snin, minn Lulju ta' l- 1992 sa Mejju ta' l-1996, iltqajna għaxar darbiet biex niddiskutu dan il- qasam u f'okkażjoni minnhom, kif intqal korrettament, kien hemm tliet seduti fuq il-PfP; nista' ngħid ukoll li erbgħa seduti oħra minn dawn l- għaxra li qed insemmi kienu jikkonsistu f'dibattiti tal-budget bħal dan li qed nagħmlu llum.

Kellna wkoll l-mozzjoni ta' sfiduċja li għamilna fil- Gvern ta' dak iż-żmien, ħalli jkollna skuża biex niddibattu, u kellna riżoluzzjoni fuq il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Liġi tal- Baħar, li strettament m'hijiex politika barranija.

Naturalment l-aqwa żewġ okkażjonijiet kienu l-kwestjoni tal-PfP u dik tal-Kunsill tas-Sigurta' dwar is-sanzjonijiet.

Il-bqija, minn Diċembru 1993 sa Diċembru 1994 - jiġifieri lejliet l-1995 meta suppost kellna nsiru membri - f'dan il-Parlament ma sarx dibattitu wieħed fuq il-politika barranija.

Illum nifhem aktar u aktar għaliex ġara dan għax kieku nkixfu dawn l-affarijiet kienu jallarmaw ħafna nies.

Jekk il-poplu qed jara li ġie mqarraq minħabba li min kellu l- fatti f'idejh ma kixifhomx u minħabba li min kellu ċerti indikazzjonijiet baqa' biex jimmislijdjah, jiena għandi xi ħaġa oħra li naħseb li se tinkwetahom kemm kemm iktar.

Sur President meta kulħadd kien qiegħed jgħid ejja nidħlu għax jaqblilna u għax ikun hawn ħafna vantaġġi, l-Ambaxxatur Vassallo bagħat lista ta' agreements lill-ex-Ministru u qallu: Isma', aħjar nistudjawhom dawn ħalli nippreparaw għax l-accession waslet u dalwaqt nidħlu, u anke ħalli jkollna reazzjoni fuqhom.

L-Onor. de Marco talab rapport fuqhom u hawnhekk jien slitt ftit minnhom.

Dan kien fis-16 ta' Ottubru ta' l-1995, żmien il-pre- accession package meta konna qegħdin fil-marġini taħt l-għatba!

Mela ħalli nsemmi xi affarijiet li ġew rapportati lill-Onor. de Marco.

L-ewwel ma qalulu kien hekk: "Huwa mportanti li dan id-dossier ikun għall-użu tiegħek biss" - naturalment dan id-dokument kien jitratta l-pożizzjoni Maltija fuq is-suġġett in kwestjoni u b'ittri kbar kien hemm miktub li dan id-dokument għandu jiġi trattat bħala "strictly confidential".

Dażgur, għax li hawn hawnhekk huwa splussiv!

Mela x'qalulu lill-ex-Ministru de Marco dak iż-żmien?

Qalulu dwar il-ftehim biex jitħaffef it-transit ta' ċittadini Maltin fl-airport Ewropej, biex meta vjaġġatur Malti ngħidu aħna jasal Heathrow jgħaddi min-naħa ta' l-EU citizens u mhux ma' l-oħrajn.

Qalulu hekk: "Il-vantaġġ ta' dan huwa li b'daqshekk inkabbru l-image ta' l- Unjoni Ewropea f'għajnejn il-pubbliku Malti filwaqt l-iżvantaġġ huwa li din tpoġġi pressjoni fuq l-awtoritajiet ta' l-immigrazzjoni f'Malta" - naturalment aħna jkollna nagħmlu l-istess ħaġa u allura l-awtoritajiet ta' l-immigrazzjoni jitilfu kull xorta ta' kontroll fuq il-passiġġieri li jidħlu - "u l-effett għal Malta jista' jkun li tkun impossibbli li nagħmlu kontroll effettiv fuq persuni mhux mixtieqa milli jidħlu f'pajjiżna u l- istess japplika għall-kontroll tal-bagalji".

Niġi għal parir ieħor li taw lill-ex-Ministru fuq it-trade agreement bejn Malta u l-European Union.

(Interruzzjonijiet) Dan hu d-dokument li kellek inti, dawn mhumiex affarijiet ċuċeski kif qed tgħid int, imma huma fatti.

Hawnhekk qalulu li "meta jitneħħew il-levies fuq setturi sensittivi, speċjalment fuq il-prodotti agrikoli, il-produtturi Maltin ikollhom share iċken tas-suq Malti" - mentri hawn kienu jiġu jgħidu li se nkabbru s-suq għall-produttur Malti! - "u f'ċerti każi, minħabba regolamenti dwar rules of origin, ditti Maltin se jsibuha diffiċli biex jikkompetu ma' kompetituri ħafna akbar minnhom ġejjin mill-Unjoni Ewropea".

Din l-istess bħalma konna ngħidulek aħna Onor. de Marco, u dak inhar kienu qed igħidulek l-istess ħaġa l-esperti tiegħek.

Dan qatt m'għidtuhulu lill-poplu!

(Interruzzjonijiet) Mhux esperti?

Mela issa ngħidlek min huma l-esperti li kellek.

Dawn komplew jgħidulu li "hemm dubbju jekk il-flus li jidħlu minn levies u dazji jkunux tal-Gvern Malti jew inkella tal-Kummissjoni Ewropea".

Fuq ftehim reċiproku li jħalli liċ-ċittadini ta' l-Unjoni Ewropea u lil dawk Maltin jivvotaw fl-elezzjonijiet fil-pajjiż fejn ikunu residenti, dawn qalulu li l-vantaġġ ikun "li dan it-trattat ikun fattur pożittiv għaliex huwa mod kif il-pubbliku Malti jħares lejn l-Ewropa u b'hekk jgħin ħalli jikber is-sens fil-Maltin li jappartjenu lil xi ħadd, a sense of belonging, u li jkunu ċittadini ta' entita' ikbar minn pajjiżhom, jiġifieri ċittadini ta' l-Unjoni Ewropea".

Araw x'meskinita'!

(Interruzzjonijiet)

Hawn għandhom jiftħu widnejhom l-istudenti u l-professjonisti li xebgħu jisimgħu min ibellgħalhom ħmerijiet fuq kemm huma kbar iċ-ċansijiet li wieħed jista' jaħdem barra!

Dwar il-ftehim li jippermetti għarfien reċiproku ta' degrees u kwalifiki oħra, l-parir lill-Onor. de Marco kien li hemm bżonn ta' "iktar studju biex jiġu mkejla l-konsegwenzi li jista' jkun hemm, speċjalment jekk dan ikollu impatt fuq ir-reġim li jirregola l- liberta' ta' barranin li jaħdmu f'Malta".

Mela allura inti tippretendi li n-nies tiegħek jaħdmu barra u l-barranin ma jaħdmux hawn Malta!

Mhux hekk, Sur ex-Ministru!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

GUIDO de MARCO: Dawk huma affarijiet li tinnegozjahom.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mela kellek x'tinnegozja!

Niġi għall-ftehim fuq ir- reċiproċita' għall-benefiċċji ta' sigurta' soċjali u pagamenti ta' national insurance.

Dawn qalulu li jekk dan il-ftehim jiġi applikat, "is-sigurta' soċjali f'Malta tagħmel pressjoni kemm fuq ir-riżorsi finanzjarji kif ukoll fuq il-kapaċitajiet amministrattivi tagħna."

Sur President, il-kbir għadu ġej!

(Interruzzjonijiet) Ħalli niġi għal ftehim ma' Medigrain Ltd. biex jixtru l-qmuħ issussidjat.

THE DEPUTY CHAIRMAN: No cross debates, jekk jogħġobkom.

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Kummissarju ta' l-Agrikoltura ta' dak iż-żmien, Rene' Steichen, f'Diċembru ta' l-1993 kien wiegħed li se jara kif jagħmel biex jipprovdielna 60,000 tunnellata qamħirrun fis-sena billi jawtorizza sussidju għal Malta.

Dan fil-fatt ma seħħx għax din il-wegħda kienet ġiet irtirata fi Frar, 1995.

Meta mbagħad ġie biex isemmilu l-hard wheat, dan qallu li l-ħobż Malti huwa magħmul minn qamħ iebes.

Allura minn hawn nibdew nifhmu għaliex bdew imorru dawk il-furnara kollha jitgħallmu kif jagħmlu l-ħobż ġo Brussels minkejja li aħna ilna nagħmlu l-ħobż minn żmien żemżem!

Araw għalfejn kienu qed jeħduhom hemmhekk!

Dawn qalu hekk:

"Aħna nimportaw 30,000 tunnellata fis-sena mill-Canada, minn North America u mis-Saudi Arabia għax fl-Ewropa m'hemmx qamħ bħal dan.

Bħalissa Malta tħallas prezz tas-suq u huwa importanti li jintlaħaq ftehim ma' l-Unjoni Ewropea li dan jibqa' jsir anke wara li nsiru membri sħaħ.

Jekk ma nitħallewx nimportaw bi prezzijiet bħal-lum, at world prices, ikollna jew ngħollu l-prezz tal-ħobż b'mod sinifikanti jew il-ħobż tradizzjonali Malti jkollu jisparixxi mis-suq.

Ir-raġuni prinċipali għaliex Malta għadha tinnegozja dawn l-arranġamenti hija għaliex inkella l-cost of living jiżdied drastikament".

Dan kollu biex insiru membri ta' l-Unjoni Ewropea!

(Interruzzjonijiet) Idħak, għax għandek biex tidħak!

Onor. de Marco, hawn ħaddieħor qed jidħak għax din iddoqqlu għal widnejh!

Ħalli naraw x'komplew jgħidu dawn:

"Jekk il-ġwież ikun mixtri bil-prezzijiet ogħla ta' l-European Union, Malta ma tibqax kompetittiva u dan ikollu riperkussjonijiet ekonomiċi u soċjali serji fuq is-settur agrikolu".

- dan is-settur, skond l-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra, tgħidx kemm kien se jikber! -

"Riperkussjonijiet simili jiġu wkoll iffaċċjati mis-settur tal- manifattura, inkluż il-manifattura ta' l-għalf, l-ipproċessar tal- prodotti u setturi marbutin magħhom, bħal dawk ta' l-ippakkjar, tat- trasport eċċ. Fil-fatt dan kollu jista' jkollu effett negattiv fuq setturi varji industrijali, inkluż it-turiżmu minħabba l-għoli li jirriżulta mill-cost of living.

Il-prezzijiet għolja ta' l-għalf jistgħu jirriżultaw f'nuqqas fil-popolazzjoni ta' bhejjem f'Malta u dan ikollu effett negattiv fuq il-produzzjoni ta' wċuh tar-raba lokali, speċjalment il-produzzjoni tal-patata, wieħed mill-prodotti li nesportaw lejn l-Unjoni Ewropea.".

Imbagħad, l-aħħar biċċa parir li tawh lill-Onor. de Marco kien biex jiftakar li Malta ma tipproduċix xgħir u allura ma tistax tibbenefika mis- sussidju ta' l-Unjoni Ewropea fuq din il-produzzjoni agrikola jekk issir membru sħiħ fl-Unjoni Ewropea.

Dawn huma l-pariri kollha li kellu l-kollega tiegħi, l-Onor. de Marco.

Jien għandi d-dokumenti kollha u naħseb li l-Onor.

Membru qed jagħraf dan l- envelope li għandi f'idejja.

Jien naħseb li anke l-Onor.

Joe Borg qed jagħrfu dan l-envelope għax din hija l-kitba ta' dak li llum qed jgħid li jrid iktar informazzjoni u li l-Ewropa kienet is-salvazzjoni tagħna.

Dan id-dokument jixlikom!

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: No cross debates, jekk jogħġobkom.

ONOR.

GEORGE VELLA: Dan id-dokument jixlikom u dawn messkom ippubblikajtuhom żmien ilu.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Kompli, Onor. Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Intom kontu qed taħbu, mela tistudjaw!

Intom kontu qed tipproduċu r-rapporti u tidfnuhom (Interruzzjonijiet) Issa nżomm l- oriġinal u npoġġilek kopja tiegħu!

(Interruzzjonijiet) Inpoġġihom meta jasal il-waqt, Onor. Borg.

Daqskemm poġġejtuh intom dan il-highly confidential report u dak li bgħattu lill-Unjoni Ewropea!

GĦalkemm konna nitolbuhomkom over and over again, intom qatt ma tajtuhomna.

Issa ħudu paċenzja u nagħtukom l-informazzjoni meta jkun il-waqt.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Jekk jogħġobkom, żommu l-ordni.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, fl-interess ta' Malta aħna ma rridux noqogħdu naħbu mill-pubbliku.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Onor. Galea, jekk jogħġbok indirizza lis-Sedja.

Kompli Onor. Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: L-importanti huwa li llum il-poplu jaf iktar u kellu raġun ineħħikom mill-gvern għax intom kontu qed taħbu l-fatti minnu.

Illum il-poplu huwa iktar kuntent.

(Onor. Membri: Hear, hear) Onor. de Marco, jiġifieri dan inti tinnegah?

(Interruzzjonijiet) Ħudu ħalli tarah!

Qed ngħidlek biex tieħdu ħalli tarah!

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Onor. Vella, ippermettili ftit.

Onor. Galea, jekk jogħġbok no cross debates.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, l-Onor.

Galea qed jinkwieta għax bħala part-time farmer kien se jkun affetwat ħażin!

Dik hi l-istorja!

(Onor. Membri: Hear, hear) (Interruzzjonijiet) Issa oqgħod hemmhekk u oqgħod idħak!

(Interruzzjonijiet) Issa oqgħod hemm!

Sur President, nitlob il-protezzjoni tiegħek biex inkun nista' nkompli bid-diskors tiegħi.

Min ma jridx jisma' jista' jitlaq 'il barra!

THE DEPUTY CHAIRMAN: Onor. Galea, jew tieqaf immedjatament jew inkella oħroġ mill-Kamra.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

GEORGE VELLA: Eżatt.

GĦax issa kellu ħin biżżejjed biex ilablab!

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ippermettili Onor. Vella.

Onor. Galea, jew tieqaf immedjatament jew inkella oħroġ mill-Kamra.

Onor. Vella, tista' tkompli.

ONOR.

GEORGE VELLA: U inti lanqas qatt ftaħt ħalqek hawn ġew se tgħallimna kif nagħmlu debate!

Jekk għamilt maiden speech!

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ministru Vella, indirizza lili.

(Interruzzjonijiet) Onor. Vella, kompli u indirizza lili jekk jogħġbok.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, aħna x'għamilna f'dawn it-tliet xhur u nofs?

Il-kollega tiegħi ilmenta mill-fatt li ħriġna mill-PfP.

Iva, ħriġna b'unur u ħriġna għax kellna wegħda mal-poplu u l-poplu tana l-approvazzjoni tiegħu biex nagħmlu hekk.

Ara aħna ma nagħmlux bħalkom!

Intom dħaltu fil- PfP biex tkunu tistgħu tidħlu fid-WEU ħalli lill-President Haensch tkunu tistgħu tgħidulu li issa faċli li Malta tidħol fl-EU!

(Interruzzjonijiet) Kellna ċans nitkellmu fuq x'tgħid il-Kostituzzjoni, kif qal korrettement il- kollega tiegħi meta rrifera għat-tliet seduti li saru hawnhekk fuq il-PfP.

Aħna għamilna dak li kellna nagħmlu Mr Chairman u nista' nassigurak li ħadd ma qalilna: Intom għaliex ħriġtu mill-PfP?

Kemm intqal diskors li korrispondenti barranin ġew biex jgħallmuna, biex jikkonvinċuna u saħansitra biex jgħajruna!

Imma jien nista' ngħidlek li dwar dan ma setax ikun hemm smentita iktar b'saħħitha minn dik tat-tliet uffiċjali mill- ministeru tiegħi - dawn ma qabbadthomx jien biex jagħmluha - li ma ħamlux dan il-gideb fil-gazzetti u allura ħarġu din l-ismentita u lili qaluli li d- dover kien jitlob minnhom li jagħmlu hekk għax żgur li Pangalos ma ġiex jgħidilna biex nidħlu.

Mela aħna xi tfal żgħar!

Tifel żgħir huwa min kien imur jgħidlu: Imbuttawna, daħħluna, għinuna, ma jimpurtax kemm ikollna siġġijiet sitta, erbgħa jew tlieta.

Aħna qatt m'għamilna bħal dan u qatt mhu se nagħmluh.

Mr Chairman, aħna xejjinna l-kampanja ta' qerq dwar li aħna anti- Ewropej, liema kampanja kienet oriġinat minn hawn Malta.

Mela jiġu jgħidu li jien, bħala Ministru ta' l-Affarijiet Barranin, qed nagħmel il-ħsara!

Il-ħsara jagħmilha min kien imdorri jagħmilha u kien diġa' beda jagħmilha wara l-elezzjoni.

Din il-kampanja li aħna anti-Europe bdiet ħierġa minn kullimkien qisha diska!

Aħna giddibna l-media lokali li riedu jgħawġu l- fatti billi tajna messaġġ ċar.

Il-kollega tiegħi kkwota l-messaġġ li tajt jien lill-General Affairs Council.

Jien mort hemmhekk b'wiċċi minn quddiem għax jien nirrappreżenta pajjiż li għandu dritt ikun sovran u għandu dritt li jitlob u jgħid xi jrid u mhux jgħidulu: Jew dan jew xejn!

(Onor. Membri: Hear, hear) Aħna qegħdin ngħidu li nirrispettaw lill-Unjoni Ewropea u li m'aħniex kontra l-Unjoni Ewropea.

(Interruzzjonijiet) Jistgħu jdumu jgħidu għax illum m'għadhomx emmnuti għax illum inkixef x'kienu jmorru jgħidulhom kontra tagħna.

Illum jafu li aħna qed nipprovaw ikollna l-aħjar relazzjonijiet ma' l-Unjoni Ewropea.

Jien mort b'messaġġ ċar u għidtilhom li aħna rridu nagħmlu "hekk", "hekk" u "hekk".

X'fiha din?

Qed tgħid li dan sar fil-ġenb!

Ma jimpurtax.

L-importanti hu li l-15-il ministru kienu qegħdin hemmhekk.

Nista' ngħidlek li barra dik l-ispjega tajna spjega wkoll lid-diplomatiċi akkreditati lil Malta f'Ruma fejn wrejna sens ta' prattiċita' u mhux ħolm.

Dan jikkontrasta ħafna ma' x'qalet Pauline Greene, jiġifieri li tan-naħa l-oħra kienu qegħdin joħolmu.

Pauline Greene qabel kienet tgħidli: Aħna ma naqblux magħkom, imma lin-naħa l-oħra għalxejn ngħidulhom li qegħdin jittamaw fil-vojt għax għad fadlilhom ħafna x'jaqdfu.

Anke meta ġiet hawn Malta qaltli hekk ukoll.

Lili ħadd ma keċċieni, għalkemm il-kollega tiegħi kien jgħid li aħna se nkunu qasba tixxejjer mar-riħ.

Mhux biss ma keċċewnix, talli jien ngħid li sirna iktar rilevanti.

Lilna ħadd ma pprova jipperswadina, anzi nista' ngħid li kulħadd offrielna l-koperazzjoni tiegħu u hawnhekk nista' nsemmi nies bħal Malcolm Rifkind li fuq insistenza tiegħu mort għandu l-għada li attendejt il- General Affairs Council u qalli li se jkollna full cooperation min-naħa tagħhom.

Insemmi lil Lamberto Dini li kelli l-pjaċir u l-okkażjoni niddiskuti miegħu għal darba, tnejn, tlieta kif ukoll lil Pangalos tal- Ġreċja, lil Schuessel ta' l-Awstrija u lil Lena Hjelm-Wallen ta' l-Iżvezja, li kollha kemm huma qalulna: Iva, we go along ma' dak li qed tgħidu intom u se ssibu l-appoġġ tagħna.

Jien nippretendi li meta fil-bidu tax-xahar id- dieħel mmur għand Klaus Kinkel tal-Ġermanja anke dan jifhem il-pożizzjoni tagħna u ma jaraniex bħala nies li qed nipprovaw inkunu kbar daqs l-istess Ġermanja jew li rridu nieħdu d-drittijiet bħall-Ġermanja.

Aħna għidna x'beħsiebna nagħmlu u meta mort Brussels mpjegajt il-politika tagħna f'erba' messaġġi ċari.

L-ewwel messaġġ kien li aħna, bħala pajjiż żgħir u sovran, u bħala gvern li għandu l-backing tal-maġġoranza assoluta tal-poplu, ridna verament insaħħu r-relazzjonijiet tagħna ma' l-Ewropa.

It- tieni messaġġ kien li wara l-politika tagħna kien hemm l-interessi nazzjonali u mhux ideoloġiċi.

Il-kollega tiegħi kkwota mid-diskors li jien għamilt - qal li kien diskors diplomatiku u ta' dan il-kompliment jiena nirringrazzjah - diskors ċar u tond u mingħajr ekwivoċi, mhux bħalma qed jgħid hu.

It-tielet messaġ kien li aħna ma xtaqniex li r-relazzjonijiet tagħna jgħaddu minn żmien li fih ikun hemm "perijodi sterili", biex nuża l- istess espressjoni li kien jgħid il-kollega tiegħi.

Ir-raba' ħaġa kienet li aħna ridna nibnu fuq dak li ġie akkwistat fil-25 sena li pajjiżna ilu assoċjat ma' l-Unjoni Ewropea.

Aħna mhux talli ma morniex ngħidulhom li ma naqblux magħhom jew li nħarsu lejhom b'mod ta' disprezz, talli bħala preambolu aħna dejjem ngħidu li naqblu mal-konċett ta' l-Unjoni Ewropea u naqblu li l-Ewropa għandha tkun iktar b'saħħitha ekonomikament, imma fiċ- ċirkostanzi tagħna aħna ma jaqblilniex li nkunu membri sħaħ.

Allura aħna rridu nibnu fuq dak li ġie akkwistat f'dawn il-25 sena ħalli intejbu dak li hu tajjeb u niskartaw dak li ma kienx jaqbel lilna.

Jien kont ikkonfortat bil-kbir bir-reazzjoni tal-Presidenza tal-Kunsill li mmedjatament talbet lill-Kummissjoni biex tieħu din il-materja f'idejha.

Kieku riedu dawn setgħu qaluli: Thank you very much u nitlaq 'il barra u nagħmlu xi sebgħa jew tmien xhur ma nisimgħu mingħandhom.

Jiena ngħid li aħna grati li ġejna mogħtija dan it-trattament mill-Unjoni Ewropea għax aħna morna b'ideat u b'talbiet ċari u tondi u allura hekk jixirqilna.

Jekk immorrux 'il quddiem jew le jkollna nistessew u ż-żmien jagħtina parir, pero' jien ngħid li l- fatt li aħna morna b'wiċċna minn quddiem irrifletta ruħu fil-mod kif dawn irreaġixxew.

(Interruzzjonijiet) Xi ħadd qed isemmili l-questionnaire.

Aħna nafu li dwar il-questionnaire ma għamilna l-ebda sforz biex dan ikun sigriet u fil-fatt naf li kulħadd għandu kopja tiegħu.

Il-kollega tiegħi, l-Onor.

Joe Borg, probabbilment xeba' jaqrah, u jerġa' jaqrah imma dan ma hemm xejn speċjali fih.

(Interruzzjonijiet) Tidħak, dażgur li tidħak!

Aħna qisna dak il-barmil kollu mtaqqab li kien jidher fil-poster waqt il-kampanja elettorali!

(Interruzzjonijiet) Issa għar-risposti ħu daqsxejn paċenzja għax dawk huma kemm kemm twal u aktar 'l quddiem ikollok ir-risposti wkoll.

Pero' meta f'Marzu jiġi Van den Broek biex nagħmlu d- diskussjonijiet ...

(Interruzzjonijiet) Dażgur li ġej Van den Broek!

Lilna ma jgħaddux żmien bina.

(Interruzzjonijiet) Onor. Borg, għad ma għandix data eżatta, pero' l-commitment huwa għall-ġimgħa ta' qabel l- GĦid.

Imbagħad jekk dan irid jiġi xi ġimgħa jew ħmistax qabel aħna nilqgħuh bil-qalb kollha.

(Interruzzjonijiet)

Sur President, issa jien irrid ngħid ċar x'irridu għax dan ikun tajjeb anke for the record (Interruzzjonijiet) Dan huwa l-ewwel dibattitu li qed isir fuq il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent u jien inħoss li minkejja li nkun qed nirripeti l-istess affarijiet, dawn l- affarijiet iridu jitniżżlu.

Aħna x'qed ngħidu u x'qed nippretendu li jkollna mill-Unjoni Ewropea.

Dan qed ngħidu għax kulħadd għandu l-interess li jgħawweġ il-fatti, li jkabbarhom jew iċekkinhom jew jipprova jisfoka l- affarijiet.

Aħna qed ngħidu ċar li l-ewwel u qabel kollox irridu relazzjonijiet diplomatiċi li fihom ikun hemm konsultazzjoni u kordinazzjoni fuq livelli differenti.

Irid ikun hemm il-livell parlamentari fejn allura jkollok an ongoing consultation u fl-istess ħin ikun hemm anke sorvelja dwar kif jiżviluppaw ir-relazzjonijiet.

Imbagħad, bil-mod il-mod - dan għidnieh kemm-il darba - irridu nibnu bejnietna żona ta' kummerċ industrijali ħieles u ta' koperazzjoni ekonomika, finanzjarja, kummerċjali u anke teknika.

Aħna rridu koperazzjoni anke fil-qasam soċjali, jiġifieri fil-kultura, fl-edukazzjoni, fiż-żgħażagħ, fit-training u f'affarijiet simili.

Din għamilniha ċara u l-argument inftiehem li m'aħniex qed nipprovaw naqbdu ma' dak li huwa tajjeb imma li rridu nagħmlu huwa li nattakkaw dak li huwa ħażin.

Aħna qed ngħidu u nkomplu nirripetu li lesti nagħmlu diskussjonijiet għal ftehim f'kull settur sakemm dan ikun kemm fl-interess tagħna kif ukoll ta' l-Unjoni Ewropea.

Fil-mument li ma jibqax fl-interess ta' l-Unjoni Ewropea jew fl-interess tagħna li nsegwu dak it-tip ta' arranġament aħna nistgħu nieqfu.

Aħna għidna wkoll li rridu koperazzjoni fuq is-sigurta' u mhux imbilli tan-naħa l-oħra qed jirredikolawha billi qed jgħidu li din hija xi ħaġa...(Interruzzjonijiet) Jien ngħid lill-kollega tiegħi tan-naħa l-oħra li jekk hemm ċans li nibdew nitkellmu, l-ewwel settur se jkun il-qasam tas- sigurta' għax qatt ma rajt u ma ħassejt li hemm daqshekk entużjażmu li jkollna koperazzjoni fil-qasam tas-sigurta'.

Kemm meta mort għand Lamberto Dini kif ukoll meta ġie Theodore Pangalos, kulħadd kien ħerqan li ssir xi ħaġa f'dik li hija sigurita', anzi f'dik li hija soft security għaliex il- problema tal-lum m'hijiex li jinvadik xi ħadd imma l-problemi tal-lum jikkonsistu f'theddid ambjentali, theddid ekonomiku, theddid soċjali, id- drogi, il-kuntrabandu, il-ġarr illegali ta' l-armi, it-terroriżmu, il- kriminalita' organizzata u dawn l-affarijiet kollha li sfortunatament il- Mediterran huwa mifni bihom.

Aħna għidna kemm-il darba li fil-politika tagħna se mmoru kemm jista' jkun għal dik li hija diplomazija preventiva u se nipprovaw nibnu djalogu mal-pajjiżi kollha li huma interessati li jkollhom djalogu magħna.

(Interruzzjonijiet) Qegħdin jagħmluli sinjal li ma tantx baqagħli ħin u darba oħra forsi jkun aħjar, jekk nagħmlu żewġ seduti u b'hekk anke ikollna aktar ħin sabiex niddiskutu l-ambjent.

Sur President, il-kollega tiegħi għamel riferenza għan-Non-Aligned Movement u fuq dan jiena nista' ngħidlu li mhux talli aħna m'aħniex qed nikkontemplaw li nnaqqsu l-importanza li se nagħtu f'din id-direzzjoni, talli dan huwa wieħed mill-postijiet fejn jiena qed nittama - u I am really eager - li fil-bidu ta' April nattendi l-laqgħa li se ssir fi New Delhi għaliex hemmhekk se jkolli esperjenzi ġodda u m'hemmx dubju li se nwassal il-messaġġ tal-Gvern Malti li jemmen li għad hemm relevanza għal dan il- moviment.

M'hemmx dubju li fil-passat iż-żewġ naħat ħdimna flimkien f'postijiet bħall-Inter-Parliamentary Union, li kien forum siewi, u naħseb li dan għandna nikkultivawh bi kwalunkwe mezz ħalli anke hemmhekk inkunu nistgħu nsemmu leħinna.

Hawnhekk m'hemmx għalfejn wieħed joqgħod isemmi l- Kunsill ta' l-Ewropa u l-OSCE.

Aħna nittamaw, anzi nemmnu, u forsi nista' ngħid anke noħolmu, li xi darba dan l-OSCE jkun kapaċi jestendi l- influwenza, il-kontroll tiegħu, il-benessere tiegħu u l-affarijiet tajbin li għamel fl-Ewropa anke għar-reġjun tal-Mediterran.

Rigward il-Ġnus Magħquda nista' ngħid li hemm ħafna affarijiet li naqblu fuqhom.

Jiena nixtieq - u dan għidtu kemm-il darba bħalma jaf il-kollega tiegħi - li l-Ġnus Magħquda tkun aktar demokratika, aktar rappreżentattiva, aktar kapaċi ta' azzjoni u li taħdem aktar favur il- pajjiżi ż-żgħar.

Apparti dan, jiena nemmen li fi ħdan il-Ġnus Magħquda rridu naraw dibattitu ġdid u serju fir-rigward tas-sanzjonijiet kif inhuma użati u applikati llum.

Dan għidtu drabi oħra u ma nħossx li nkun qed nagħmel xejn ħażin billi nirripeti li ma naqblux mal-mod kif qegħdin jiġu applikati s-sanzjonijiet tal-lum, kemm idumu jseħħu, min jiddeċiedi li jġeddidhom, x'forma qegħdin jieħdu u l-argumenti l-oħra kollha li hemm dwar din il-kwestjoni.

Mr Chairman, aħna nemmnu li l-bażi tal-politika tagħna għandha tkun in- newtralita'.

Ħaddieħor jista' jgħid li jrid dwar x'qallu Barnier għax l- unika ħaġa li naf hija li meta Barnier kien hawn, Licari kien irrapporta:

"During his meeting with the Deputy Prime Minister, he seemed to be hammering on neutrality as a problem.".

Dan ir-rapport ta' Licari huwa ddatat 31 ta' Lulju, 1996 u jittratta ż- żjara li kien qed jagħmel Barnier f'pajjiżna.

Issa jiena ma nafx liema hi l-verita', jekk hux dak li qed jgħid il-kollega tiegħi jew dak li qed ngħid jiena, imma huwa fatt li hawnhekk jiena għandi bil-miktub x'qal Barnier.

Rigward il-Mediterran irrid ngħid li aħna, kif qal korrettement il- kollega tiegħi - u hawnhekk ħadt pjaċir li għamel riferenza anke għall- mexxej anzjan tal-Partit tagħna l-Onor.

Perit Mintoff - dejjem kellna politika konsistenti fuq il-Mediterran.

Aħna niftaħru li konna kważi injettajna din il-politika anke fin-naħa l-oħra u aħna nieħdu gost b'dan għax hemmhekk hemm possibbiltajiet kbar u hemm għalqa kbira fejn wieħed jaħdem.

Filwaqt li ż-żewġ naħat tal-Kamra għandhom ċerta konsistenza dwar kif naħsbu fuq il-Mediterran, bla dubju ta' xejn wieħed jirrealizza li l- problemi huma kbar u li wieħed ma jistax jimminimizzahom.

Jien nixtieq insemmi malajr malajr dawk li nara li huma konflitti potenzjali futuri fil- Mediterran.

Filwaqt li t-teknoloġija u x-xjenza ġabu rivoluzzjoni fuq il-livell internazzjonali, fil-Mediterran għad hemm nuqqas ta' integrazzjoni.

Il- pajjiżi mhux żviluppati għadhom jiddependu wisq minn dawk li huma iktar żviluppati u dan qed iġib konflitti razzjali, etniċi u reliġjużi bħal, ngħidu aħna, il-fundamentaliżmu.

Mr Chairman, konflitt ieħor huwa r-relazzjoni li trid teżisti bejn l- iżvilupp u l-ambjent.

Fil-Mediterran hemm problemi - li aħna forsi ma tantx qed nirrealizzawhom - tad-desertification, jiġifieri dwar il- problemi tan-nuqqas ta' ilma, it-telf tal-ħamrija u l-erosion, imbagħad għandek il-kontroll fuq ir-riservi tal-gass u taż-żejt kif ukoll il- kontroll fuq ix-xmajjar u allura fuq il-provvista ta' l-ilma ta' ċerti pajjiżi.

Fl-opinjoni tiegħi, problema li wieħed irid jagħtiha l-ikbar importanza hija l-immigrazzjoni.

Din qed tirriżulta mill-fatt li mill-popolazzjoni ta' 380 miljun li hawn jgħixu madwar dan il-baħar għandek 50% minnhom li huma min-naħat t'isfel u tax-xlokk ta' dan ir-reġjun u barra minn hekk huwa kkontemplat li jekk din tibqa' tiżdied bl-istess rata, fi żmien 25 sena din il-popolazzjoni se tinħaq bejn 520 miljun u 570 miljun u l- persentaġġ ta' dawk tan-naħa t'isfel u tax-xlokk se jiżdied min 50% għal 60%.

Hawnhekk interessanti li wieħed jirrifletti fuq il-fatt li fil- preżent dawk li fin-naħa ta' fuq għadhom taħt il-25 sena huma biss minn 21% sa 26% mentri dawk ta' l-istess eta' fin-naħa t'isfel huma bejn 37% u 49%.

Dan ifisser li jekk mhux se jkun hemm min jieħu ħsieb dan il- fenomemu se jkollna niffaċċjaw il-problema ta' l-immigrazzjoni massiva ta' nies, anke permezz tad-dgħajjes, bil-problemi tal-xenophobia u tar-razziżmu li ġġib magħha, liema problemi diġa' qed jiżviluppaw fl-Ewropa.

Jien nemmen li s-sigurta' - u dan iġibni anke għall-konferenza tal-Euro- Med illi rrid nagħmel xi rimarki fuqha - trid tkun komprensiva u li fiha kulħadd irid ikun meqjus indaqs.

L-ewwel ħaġa li trid issir hija li jitnaqqsu l-armamenti, għax sakemm is-sitwazzjoni dwar l-armamenti tibqa' kif inhi ma jistax ikun hemm paċi la fil-Mediterran u lanqas f'xi parti oħra tad-dinja.

Iridu jiġu żviluppati wkoll relazzjonijiet fuq bażi ta' ugwaljanza u ta' rispett reċiproku, mingħajr ma jsiru kondizzjonijiet bil- quddiem u bla ma jkun hemm l-ebda preġudizzju, anzi billi jkun hemm ammont ta' tolleranza għad-diversi kulturi u twemmin.

Mr Chairman, għalhekk jien inħoss li d-deċiżjoni li tinżamm il-Euro-Med f'dan il-pajjiż ...

(Interruzzjonijiet) Jien mhux se nidħol fil-mertu ta' min tkellem u ma tkellimx għax kulma naf hu li n-naħa l-oħra kienet - u hawn id-dokumenti - qed titlob li jkun hemm laqgħa ministerjali fuq id- droga u l-kriminalita' u hawnhekk hawn ċar u tond li f'dik id-darba li din ġiet proposta s-Sirja kienet opponiet.

Fid-dokumenti ma sibt imkien li n- naħa l-oħra b'xi mod għamlet xi canvassing jew xi lobbying ħalli din il- konferenza tiġi hawn Malta.

Pero' jekk għamlu nirringrazzjawhom - ħalli naqtgħu dan l-argument - u j'Alla l-konferenza li ġejja tkun suċċess mill- kbar.

Qed ngħid "tkun suċċess" mhux fis-sens li jkun hemm ħafna nies imma nittama li dawn jutilizzawha b'mod li nkunu nistgħu nwasslu l-messaġġ li dan il-pajjiż Mediterranju kapaċi jilqa' fih kemm pajiżi Ewropej u kemm pajjiżi GĦarab u dan għaliex dawn iħossu li l-istand newtrali tagħna - u nerġa' nsostni jien li din kienet importanti ħafna - ma jnaffar lil ħadd, la lil min jemmen li m'għandux joqrob lejn l-Ewropa u lanqas lil min jemmen li m'għandux jitħallat mal-pajjiżi ta' l-Afrika, imma li dawn huma affarijiet li rridu naċċettawhom.

Jien nemmen li l-konferenza tal-Euro-Med trid tagħti lil dan il-pajjiż spinta ġdida, image ġdid u ċerta rilevanza f'dik li hija politika Mediterranja.

Mr Chairman, fil-ftit ħin li kelli pprovajt nuri d-differenza li teżisti fil-qasam tal-politika barranija kif imħaddma mill-Gvern Nazzjonalista u kif se titħaddem mill-Gvern Laburista.

Jiena naħseb li rnexxieli nikxef x'kien għaddej minn wara dahar il-poplu fis-snin li għaddew meta filwaqt li kollox kien jindika li l-affarijiet ma kenux sejrin kif mixtieq, l- Amministrazzjoni Nazzjonalista kienet qiegħda tuża l-mezzi kollha tal- propaganda biex tpinġi f'moħħ il-poplu stampa totalment differenti mir- realta' tal-fatti.

Jien nerġa' nsostni li l-poplu ma kienx jixraqlu dan it- trattament.

Issa l-logħba ta' l-ingann intemmet għax il-poplu beda jinduna li ma kienx hemm serjeta', ma kienx hemm onesta' u fuq kollox ma kienx hemm it-trasparenza.

Il-poplu beda jinduna li l-interessi tal-pajjiż kienu qed jiġu negozjati fl-interess ta' politika partiġjana falluta, li ma waslet imkien u li ma kienet se twassal imkien peress li tan-naħa l-oħra ma ridux jaċċettaw il-verita' li bdiet taslilhom.

Il-verita' kienet qiegħda tgħidilhom ċar u tond li l-pjanijiet li kellhom kienu tħarbtu u li x-xewqat tagħhom għall-mument kellhom jintnesew.

Lill-poplu stħaw jgħidulu l- verita'.

Ma kellhomx politika alternattiva.

Dak kien l-iżball li ma setgħux jagħtu alternattiva u nemmen li permezz ta' dawn il-ftit fatti li kxift illum kulħadd jista' jifhem aħjar x'kienet is-sitwazzjoni.

Mr Chairman, il-Partit Laburista wiegħed lill-poplu li jkun miftuħ u onest, wiegħed li jħares l-interessi nazzjonali l-ewwel u qabel kollox, wiegħed dak li huwa possibbli u mhux ħolm.

Lanqas ma libes lbies li tfassal għall-kbar u allura jekk inti tipprova tilbsu jiġik kbir u jibdew jiddieħku bik.

Il-messaġġ tagħna huwa ċar u jinftiehem minn kulħadd, jiġifieri li dan il- pajjiż ċkejken irridu nagħtuh is-sliem, il-paċi, l-istabbilita' u l- prosperita' li jixraqlu u dan se nagħmluh billi nżommu quddiem għajnejna ċ- ċokon tagħna u r-realtajiet ġeografiċi u politiċi ta' madwarna.

Ħaġa oħra hi li mingħajr ma nħossuna nferjuri rridu naċċettaw ir- rilevanza tagħna.

Bla ma nħallu rasna tikbrilna rridu nużaw bl-aħjar mod ir-riżorsi li għandna.

Bla ma niksruha ma' ħadd irridu niddefendu d- drittijiet tagħna kif ukoll li mingħajr ma jieħu għalih ħadd irridu nibqgħu għajjurin għall-indipendenza, għas-sovranita' u għall-identita' tagħna.

L- identita' tagħna hija waħda partikolari magħġuna mall-mixja taż-żmien u mill-avvenimenti politiċi li seħħew matulu u li jagħmilna dak li aħna, poplu ta' oriġini semitika b'identita u kultura Ewropea li jgħix fuq gżira f'nofs il-Mediterran.

Dan hu li wiegħed il-Gvern u ninsab konvint li bir- rieda ta' kulħadd dan il-programm politiku li wegħedna lill-poplu se nwettquh u se nwettquh għas-sodisfazzjon ta' kulħadd.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-kumitat ta' provvista.

Il-mistoqsija hi l-emenda għall-Vot 12 kif imressqa mill- Onor. Guido de Marco.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Skond il-Mozzjoni Nru 37 tal-15 ta' Jannar 1997 il-Kumitat huwa sospiż għal ħames minuti.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kumitat kien sospiż fid-9.30 p.m. u rriżuma ħames minuti wara.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda għal Vot 12 kif imressqa mill-Onor.

Guido de Marco.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 33

L-Onor

|Abela Tony |Gatt Austin | |Agius Francis|Gonzi Lawrence | |Bonnici Josef|Hyzler George | |Bonnici |Mifsud Bonnici | |Michael |Antoine | |Borg Joe |Mugliett Jesmond | |Borg Tonio |Muscat Claude | |Cassar Joe |Muscat Richard | |Dalli John |Psaila Savona Joe | |De Marco |Pullicino George | |Guido | | |Debono |Pullicino Orlando | |Giovanna |Jeffrey | |Deguara Louis|Refalo Michael | |Farrugia Jean|Tabone Anton | |Pierre | | |Fenech Adami |Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo |Vella John | |Michael | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech | | |Francis | |Galea Pace | | |Victor | |

KONTRA : 34

L-Onor

|Abela Carmelo|Farrugia Noel | |Agius Chris |Grech Edwin | |Attard |Gulia Gavin | |Montalto John| | |Bartolo |Herrera Jose' | |Evarist | | |Borg Karmenu |Mangion Charles | |Brincat Leo |Mintoff Dom | |Buhagiar |Mizzi Joe | |Charles | | |Buhagiar |Pace Bertu | |Louis | | |Camilleri |Portelli Alfred | |Maria | | |Cardona Chris|Refalo Anton | |Chircop Karl |Sant Alfred | |Cilia Joe |Sceberras Trigona | | |Alex | |Dalli Helena |Schembri Adami | | |Sandro | |Debono Grech |Spiteri Lino | |Joe | | |Farrugia |Vassallo Adrian | |Anglu | | |Farrugia Joe |Vella George | |Farrugia |Vella Karmenu | |Michael | | | | |

L-Emenda m'għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Issa se npoġġi l-mistoqsija fuq il-Voti tal- Ministeru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent:

VOT 12 - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U TA' L-AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 5,558,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 12 - Ministeru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l- Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 12 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 13 - AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 3,038,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 13 - Ambjent, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 13 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT II - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U TA' L-AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,027,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot II - Ministeru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot II għaddiet.

Fid-9.37 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta li l-Voti 12, 13 u II taħt il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u ta' l- Ambjent kienu ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 19 ta' Frar, 1997 b'din l-agenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 1997

L-Erbatax-il Jum Stabbilit

Voti ta' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru

Infakkar lill-Onor.

Membri li peress li għada għandna żewġ seduti mħollija għall-Voti li jaqgħu taħt l-Uffiċċju tal-Prim Ministru, il- mistoqsija għar-riżoluzzjonijiet kollha u l-emendi li jista' jkun hemm għalihom titqiegħed fl-aħħar tad-diskussjoni, jiġifieri fid-9.30 p.m.

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar l-Erbgħa, 19 ta' Frar, fid-9.00 a.m. bl- aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.39 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija skond il- Mozzjoni Nru 37 tal-15 ta' Jannar 1997.

MISTOQSIJET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ESTACODE - PERFORMANCE RATING REPORT

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jindaga dwar il-persuna li d-dettalji tagħha qed nibgħathom under separate cover, jekk sarx performance rating report skond ma trid l- Estacode?

Jekk dan ma sarx, kien hemm xi rapport mid-direttur li l-istess persuna ma kellha ebda opportunita' li tikkontesta?

ONOR.

ALFRED SANT: Minn stħarriġ li għamilt jirriżulta li meta kienet qiegħda tiġi kkunsidrata l-progression tal-grupp ta' uffiċjali li kien jinkludi l-individwu ndikat kien sar arranġament bejn il-Management and Personnel Office u l-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku biex fejn l- Uffiċjal ikun serva għal aktar minn sentejn fl-istess Dipartiment, il-Kap ta' dak id-Dipartiment jagħmel rapport qasir fuq il-perjodu ta' sentejn u jgħid fl-aħħarnett jekk l-Uffiċjal għandux jieħu jew le l-iskala jew il- grad li jmiss.

Dan minnflok il-performance rating report.

Ninsab infurmat li l-persuna indikata mill-Onor Interpellant ma kenitx rakkomandata għal progression wara li ġew kapijiet differenti tad- dipartiment fejn taħdem kienu rrappurtaw dwarha avversament.

Jien infurmat ukoll li din il-persuna irrikorriet għand il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, għand il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji u anki, saħansitra, quddiem l-Ombudsman u mkien ma ħadet ir-raġun li qed tippretendi.

PULIZIJA - LIĊENZJA TA' HAWKER

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il liċenzja ta' hawker fuq il-monti kif ukoll liċenzji ta' kiosks ġew trasferiti fuq terzi kontra l-ħlas ta' fee ta' Lm1,000 favur il-Gvern matul l-1996?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li, matul l-1996, kien hemm tnax-il trasferiment ta' liċenzji ta' hawkers ta' fuq il-Monti u tlieta ta' fixed hawkers (li jinkludu kiosks) li t-transfer fee tagħhom hija ta' Lm1,000.

ĦABS ĊIVILI - AMNESTIJA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Billi l-Prim Ministru qies illi d-deċiżjoni li tingħata amnestija lil żewġ ħabsin li qatlu anzjana kienet "liberali żżejjed", jista' jassigura kif deċiżjonijiet bħal dawn ma jerġgħux jirrepetu ruħhom 'il quddiem?

ONOR.

ALFRED SANT: Infakkar li l-amnestija mogħtija fil-każi msemmija kienet ġiet definita mill-Kabinett b'mod rigoruz li eskluda minnha ħafna każi li preċedentement, taħt Gvern Nazzjonalista, kienu ġew mogħtija tnaqqis kbir fil-piena.

L-interpretazzjoni tal-linji li ħarġu mill-Kabinett tħalliet f'idejn is- servizzi legali tal-Gvern, taħt l-Avukat Ġenerali, għall-applikazzjoni ta' l-amnestija każ każ.

Żgur li la jien u l-ebda Ministru ieħor ma dħalna f'din l-interpretazzjoni.

Żgur li l-Kabinett bid-deċizjoni tiegħu ried jeskludi mill-amnestija persuni misjuba ħatja ta' omiċidju volontarju.

L-interpretazzjoni fil-każ imsemmi mis-servizzi legali kienet li l- amnestija kienet tapplika għax il-persuni konċernati teknikament instabu ħatja ta' serq aggravat b'omiċidju, u mhux ta' omiċidju volontarju.

Għal li ġej, jekk u meta tingħata amnestija oħra (li jien m'inix inklinat li naqbel magħha) id-definizzjoni ta' min hu eskluż tiġi marbuta b'mod aktar legalment preċiż.

Għal li ġej ukoll, s-servizzi legali konċernati se jkunu mistennija li jagħtu interpretazzjoni ristretta kull fejn jibqa' lok għal xi ambigwita'.

ĦABS ĊIVILI - TABIB

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid min hu t-tabib li jieħu ħsieb li joffri s-servizz tiegħu lill-ħabsin?

Kif inhuma organizzati s-servizzi mediċi fil-ħabs?

Huwa minnu li hemm tabib wieħed biss għall-ħabs kollu?

Jeżisti servizz ta' psikjatra fil-ħabs li hu importanti biex jiġu ttrattati każi ta' abnormality mentali?

Hemm staff mediku fil-Ħabs skond il-European Prison Rules?

ONOR.

ALFRED SANT: Hemm żewġ tobba li qed jagħtu servizz fil-Ħabs.

Dawn huma:-

Dr Chris Muscat, MD; u Dr Ivan Zammit Montebello, MD

Dr Muscat huwa t-tabib tal-Ħabs skond Regolament 31(2) tar-Regolamenti ta' l-1995 dwar il-Ħabs u huwa responsabbli għall-kordinazzjoni u t-tmexxija tas-servizz mediku fil-Ħabs.

Dr Zammit Montebello, li jaħdem il-Ħabs fuq bażi part time huwa l- kordinatur f'Division VII, is-Substance Abuse Therapeutic Unit (SATU).

Barra s-servizz ta' dawn it-tobba qiegħed jingħata wkoll servizz part time ta' Dentista, Psikjatra u servizz ta' Nurses.

Bħalissa qiegħed isir ukoll il-proċess mal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku biex jiġu mpjegati tliet psikoloġisti, tnejn kliniċi u wieħed forensiku.

ĦABS ĊIVILI - KASTIGI KORRETTIVI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi forma ta' skala ta' kastigi korrettivi għal min fil-Ħabs jonqos milli jobdi dak li jordnaw l-awtoritajiet tal- Ħabs?

Jidhirlu l-Gvern illi biex dawn jingħataw b'ġustizzja ikun aħjar li jingħataw minn awtorita' indipendenti?

ONOR.

ALFRED SANT: L-Artikolu 77 ta' Regolamenti tal-Ħabs ta'l-1995 jipprovdi x'tip ta' kastigi d-Direttur jista jimponi fuq il-priġunier li jkun kiser xi regolament.

F'ċerti każi l-priġunier għandu dritt li jressaq il-każ tiegħu quddiem Tribunal ta' l-Appelli kif hemm provdut fl- Artikoli 78 u 79 ta' l-istess Regolamenti.

SERVIZZ ĊIVILI - SENA LEAVE BLA ĦLAS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm saru talbiet tul is-snin 1990-1996 sena b'sena biex impjegati nisa jieħdu dik is-sena leave bla ħlas biex jieħdu ħsieb wild adottat?

Kemm intlaqgħu minnhom?

Kemm ġew rifjutati talbiet u għaliex kien hemm dan ir-rifjut?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru hija dik kif tidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta

TAQSIMA TAL-WIRELESS TELEGRAPHY

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid x'inhu l-irwol li t-Taqsima tal-Wireless Telegraphy twettaq in konnessjoni ma' apparat tar-radju stallat fuq vapuri għal skopijiet ta' sigurta' tal-ħajja fuq il-baħar u kommunikazzjoni bejn il- vapur u l-art?

Kif taħdem is-sistema tas-satelliti ta' l-International Maritime Satellite Organisation (INMARSAT) biex taqdi l-istess irwol tat- Taqsima tal-Wireless Telegraphy?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien infurmat li l-irwol tad-Dipartiment tal-Wireless Telegraphy in konnessjoni ma' l-apparat tar-radju stallat fuq vapuri Maltin huwa li joħroġ liċenzji għall-istallazzjoni tar-radju skond ir-Regolamenti Internazzjonali tar-Radju ta' l-Unjoni Internazzjonali tat- Telekomunikazzjoni (ITU), l-Ordinanza dwar it-Telegrafija Mingħajr Fili (Kap. 49) u l-Att XI ta' l-1973.

Id-Dipartiment tal-Wireless Telegraphy għandu wkoll l-irwol ta' Routing Organisation responsabbli għall-apparat stallat fuq vapuri Maltin għall- komunikazzjoni bis-satelliti jiġifieri Ship Earth Station (SES).

Għaldaqstant id-Dipartiment jiċċekkja applikazzjonijiet għal dawn l- istazzjonijiet, jalloka Identities fejn meħtieg u jikkordina l- Commissioning u Decommissioning ta' l-apparat ma' l-International Mobile Satellite Organisation (INMARSAT).

Dwar l-aħħar parti tal-Mistoqsija ninsab infurmat li l-irwol ta' l-INMARSAT huwa li jipprovdi s-servizz għal skopijiet ta' sigurta' tal-ħajja fuq il- baħar u komunikazzjoni bejn vapuri u ma' l-art bis-satelliti fuq skala internazzjonali.

L-irwol tad-Dipartiment tal-Wireless Telegraphy huwa li jwettaq ix-xogħol indikat hawn fuq u li jassigura li l-istallazzjoni ta' SES fuq bastimenti Maltin tkun konformi mal-ħtiġijiet ta l-INMARSAT.

DIPARTIMENTI TAL-GVERN/KORPI PARASTATALI - TELEPHONES ĊELLULARI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' applikazzjonjiet minn Dipartimenti tal-Gvern u Korpi Parastatali li applikaw għas-servizz tat-telephone ċellulari fil-preżent?

Liema huma dawn id-dipartimenti u korpi parastatali li applikaw?

Liema dipartimenti/korpi diġa' qed jutilizzaw dan is-servizz?

Minnu li daqs ħames snin ilu (circa) saru rakkomandazzjonijiet dwar dan is- servizz cellular a rigward dipartimenti/korpi parastatali?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta

L-użu ta' cellular phones fis-settur pubbliku huwa regolat mid- dispożizzjonijiet ta' ċirkulari numru 22/92 maħruġa mill-Uffiċċju tiegħi fit-12 ta' Marzu 1992.

Kopja ta' din iċ-ċirkulari tpoġġiet ukoll fuq il- mejda tal-Kamra. aktar kmieni f'din is-Seduta.

PROPRJETAJIET - AKKWIST MILL-BARRANIN

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' barranin li akkwistaw proprjeta' f'Malta tul is-snin 1990-1996 sena b'sena u kemm kien id-dħul f'taxxa tul l-istess snin?

ONOR.

LINO SPITERI: Nagħti t-tweġiba f`xi seduta oħra.

ENEMALTA - PAGAMENTI DOVUTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Billi skond ir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 2390 intqal li l- Korporazzjoni Enemalta għamlet write off ta' l-ammont dovut bħala pagament għall-ħlas tad-dawl fit-toroq, jista' l-Ministru jekk jogħġbu jagħti tagħrif dwar kemm minn dan l-ammont ġie written off?

Minbarra hekk, jista' jagħti breakdown tal-konsum tad-dawl (f'termini ta' flus) li sar lokal b'lokal matul l-1996?

ONOR.

LEO BRINCAT: Fl-ewwel sitt xhur tas-sena finanzjarja 1995-96, jiġifieri bejn l-1 ta` Ottubru 1995 u l-31 ta` Marzu 1996, il-Korporazzjoni EneMalta għamlet Write off ta` Lm429,894.00 li kien jirrappreżenta l-konsum ta` bejn Mejju u Novembru 1995.

Minħabba l-qalba tal-kontijiet li bdiet f`Ġunju 1996, ir-readings tas- sitt xhur ta` wara bejn Novembru 1995 u Mejju 1996 ma ġewx ipproċessati għax aktar sar konċentrazzjoni fuq il-kontijiet li jinġabru milli dawn li jiġu biss written off.

Għalhekk, għat-tieni sitt xhur inħaddmet stima fuq l-istess paġi ta' l-ewwel sitt xhur u l-ammont li ġie written off għas-sena 1995-96 kien ta` Lm860,000.

Breakdown f` termini ta` flus lokal b`lokal. tpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra, aktar kmieni f'din is-seduta.

Wieħed irid jispjega li jista` jkollok diversi każijiet fejn, għalkemm l-użu jkun isir f`post, il-meter ikun qiegħed installat f'substation f`post ieħor.

Dan l-aktar li jiġri huwa f`dawk il-postijiet li jmissu ma` xulxin, bħall-Kottonera, Tas-Sliema u San Ġiljan, il-Ħamrun u l-Marsa, San Pawl il-Baħar, Buġibba u l-Qawra, Ħal-Lija, Ħal-Balzan, Ħ'Attard u B`Kara.

F`ċertu postijiet oħra jkun jidher ukoll il-konsum tat- toroq prinċipali (Highways).

Minħabba li dawn huma l-ammonti ta` sitt xhur, bejn wieħed u ieħor irid jirdoppja l-ammont biex joħroġ il-konsum ta` sena.

ENEMALTA - POMPI TAL-PETROL AWTOMATIĊI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar meta hu mistenni li jibdew jaħdmu f'kull pompa tal-petrol li għandna f'Malta, l-pompi awtomatiċi?

X'inhi l-pożizzjoni tal- Korporazzjoni Enemalta dwar il-ftuħ tal-pompi tal-petrol fil-Ħdud u l-festi pubbliċi?

X'diskussjonijiet saru mal-Korporazzjoni Enemalta dwar din il- materja matul l-aħħar tliet xhur u x'irriżulta minn dawn id- diskussjonijiet?

X'effett hu mistenni li jkollu l-għoli fil-prezz tal-fuel fuq il-qligħ li tagħmel l-Korporazzjoni Enemalta mill-attivita' marbuta mal- bejgħ u xiri ta' dan il-fuel?

ONOR.

LEO BRINCAT: Fil-preżent għaddejjin taħditiet bejn l-Enemalta u l- GRTU dwar il-ftehim il-ġdid li qiegħed jirreferi għalih l-Onor.

Membru.

Minħabba li dan il-ftehim jinsab fi stadju avvanzat ħafna, inħoss li jkun prematur jekk nagħti dan it-tagħrif għalissa.

Meta jkun il-waqt dan it-tagħrif ikun ippubblikat.

GOZO CHANNEL CO.

LTD. - PASSIĠĠIERI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien in-numru ta' passiġġieri li qasmu permezz tal-vapur bejn Malta u Għawdex u viċi versa matul ix- xahar ta' Jannar, 1997?

Kemm kien in-numru ta' vetturi li qasmu bejn Malta u Għawdex u viċi versa fl-istess żmien?

Kif jitqabbel dan in-numru ta' passiġġieri u vetturi ma' dak ta' l-istess xahar ta' l-1992, l-1993, l- 1994, u l-1995?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien infurmat li n-numru ta' passiġġieri u vetturi li qasmu bejn Malta u Għawdex u viċi versa matul ix-xahar ta' Jannar, 1997 kif ukoll matul l-istess xahar tas-snin ta' qabel kienu kif ġej:-

Sena Vetturi Passiggieri ---- ------- ----------- 1992 22,834 98,220 1993 28,012 132,882 1994 30,180 120,894 1995 29,910 112,280 1996 37,460 141,504 1997 37,652 142,332

Il-figuri għax-xahar ta' Jannar 1997 imqabbla mal-figuri ghax-xahar ta' Jannar tas-snin ta' qabel jitkellmu waħedhom, għax huma l-għola figuri għal dawn l-aħħar 6 snin.

PENSJONIJIET - PENSJONANTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' Maltin li minbarra l-pensjoni lokali jirċievu pensjoni minn xi pajjiż barrani?

Kemm hu n-numru ta' Maltin li jirċievu pensjoni għaliex kienu jaħdmu mas- Servizzi Ingliżi?

Kemm hu n-numru ta' Maltin li jirċievu pensjoni minn xi pajjiż ieħor għaliex kienu jaħdmu mas-Servizz ta' dak il-pajjiż?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Att dwar is- Sigurta` Soċjali (Kap. 318) f`każ ta` pensjonijiet jagħmel distinzjoni bejn persuna li għandha Pensjoni tas-Servizz u dik li m`għandhiex.

Il-liġi ma tagħmilx distinzjoni minn fejn tkun ġejja l-Pensjoni tas-Servizz, ħlief fil- każ ta`dawk li għandhom Pensjoni mħallsa mill-Gvern tar-Renju Unit.

Minn dawn tal-aħħar jidher li hemm 4,043.

Ma tinħassx il-ħtieġa li tinżamm statistika dwar persuni li qed jirċievu Pensjoni minn barra minn Malta li mhix Pensjoni tas-Servizz.

B`kollox hemm madwar 15,348 persuna li għandhom pensjoni tas-servizz, li minnhom madwar 10,667 persuna għandhom pensjoni mħallsa mill-Gvern Malti.

AWTORITA' MARITTIMA - YACHT MARINES

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm huma l-portijiet li bħalissa qed jiġu kkonsidrati mill-Maritime Authority biex isiru yacht marines?

X'diskussjonijiet saru bejn il-Maritime Authority u l-Planning Authority biex jiġi deċiż fejn għandha - jekk għandha - issir marina ġdida?

X'diskussjonijiet saru bejn il-Maritime Authority u l-kunsilli lokali responsabbli minn dawn il-portijiet dwar is-suġġeriment li jkun hemm marina fl-inħawi?

X'kienu r-reazzjonijiet ta' dawk li kienu nvoluti s'issa f'dawn id-diskussjonijiet?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar- risposta li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari numru 2967.

MOSTA - VENDA TAL-KAROZZI TAL-LINJA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Billi xi żmien ilu l-Public Transport Authority kienet ħadet deċiżjoni li l-venda tal-karozzi tal-linja fil-Mosta titneħħa minn fejn kienet u l- istess awtorita' baqgħet issostni l-pożizzjoni tagħha minkejja diskussjonijiet pubbliċi twal dwar dan is-suġġett, jista' l-Ministru jgħid jekk l-Awtorita' reġgħetx riċentement iddiskutiet dan is-suġġett?

Jekk iva, x'kienet il-pożizzjoni li ħadet l-istess awtorita' dwar dan is- suġġett?

Jekk le, tista' l-awtorita' tikkonsidra mill-ġdid il-pożizzjoni tagħha dwar il-venda tal-Mosta?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien infurmat li d-deċiżjoni, li wara kollox saret mill-amministrazzjoni ta' qabel, li l-venda tal-karozzi tal-linja tibda tkun trasferita għal Buġibba wara l-10.00 ta' fil-għodu ttieħdet fid- dawl tal-problema li kien qed ikun hemm fil-venda ta' Buġibba minħabba nuqqas ta' karozzi tal-linja u wara stħarriġ li sar u li minnu rriżulta li l-karozzi tal-linja kienu qegħdin joħorġu mill-venda tal-Mosta jew vojta jew b'numru żgħir ħafna ta' passiġġieri.

Għalhekk kien deċiż li l-istess karozzi li kien qed ikun hemm jaħdmu bejn il-venda tal-Mosta u l-Belt, jibdew wara 10.00 a.m. jaħdmu bejn Buġibba u l-Belt.

Peress li xorta baqa' jkun hemm xi lmenti, ġie deċiż li s-servizz tar- Rotta 58 (li jservi lil Ħal Lija u l-Iklin) ikun eżtiż ukoll għall-Mosta, bir-riżultat li filwaqt li l-Mosta għadu jkollha l-venda tagħha sal 10.00 a.m., minn kmieni fil-għodu, qed tinqeda ukoll bis-serviss ċirkolari tar- Rotta 58, li jfisser li s-servizz fil-Mosta żdied sostanzjalment u jidher li l-pubbliku qed japprezzaħ għaliex l-ilmenti waqfu.

Nassigura lill-Onor.

Interpellant li diskussjonijiet jibqgħu jsiru kull meta jinħass il-bżonn għaliex it-trasport pubbliku hu xi ħaġa ħajja li trid tkun segwita kull ħin.

DELEGAZZJONIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm siefru delegazzjonijiet tal-Gvern mill-1 ta' Novembru, 1996 sal-31 ta' Jannar 1997, x'kien l-iskop ta' kull safar, minn min kienet komposta d-delegazzjoni u kemm intnefqu flus?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni li għandha x'taqsam ma dan l-Uffiċċju qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

Nistieden lill-Onor Membru jiġbor il-bqija ta' l-informazzjoni mill-Ministri konċernati.

PULIZIJA - UŻU TAL-BREATHALYSER

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hijiex l-intenzjoni tal-Gvern li jintroduċi l- breathalyser?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 2573.

PROFESSJONIJISTI - SERVIZZ TA' KONSULENZA LILL-GVERN

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' l-avukati, periti, tobba, awdituri u professjonisti oħra li jagħtu servizz ta' konsulenza lill-Gvern, enti statutorji, korporazzjonijiet u kumpanniji li l-Gvern direttament jew indirettament għandha interess fihom kif ukoll l-arranġamenti finanzjarji li hemm magħhom?

ONOR.

KONSULENTI - ĦATRA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew maħtura konsulenti mill-1 ta' Novembru, 1996 sal-31 ta' Diċembru, mas-Servizz Pubbliku, mill-enti statutorji, minn enti jew kumpanniji li huma kkontrollati mill-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas 50% ta' l-ishma u mill-kunsilli lokali?

Jista' l-Prim Ministru jagħti t-tweġiba tiegħu xahar xahar u maqsuma skond dipartiment jew enti relattivi u jindika x-xogħol li għalih ġiet kuntrattata l-persuna u jsemmi min huma l-persuni maħtura?

Jista' l-Prim Ministru jpoġġi wkoll kopja tal- kuntratt relattiv?

ONOR.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI - POSTIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew allokati postijiet mid-Dipartiment għall- Akkomodazzjoni Soċjali bejn l-1 ta' Ġunju 1987 u l-31 ta' Ottubru, 1996?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Jien infurmat illi matul il-perjodu indikat id- Dipartiment għamel 3153 allokazzjoni.

Dawn jinkludu 339 rikonoxximent fil- kirja u 335 bdil.

GOZO CHANNEL . - BINI TA' TLIET VAPURI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux minnu li ġie kkummissjonat rapport dwar il-bini ta' tliet vapuri ġodda għall-Gozo Channel, il-bini ta' breakwater ġdid u terminal fiċ-Ċirkewwa u terminal, fl-Imġarr, li l-pjani għalihom kienu tlestew mill-Gvern preċedenti?

Jekk iva, min qed iħejji r-rapport, tlestix u jekk le, meta l-Ministru jistenna li jitlesta?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Ma naf bl-ebda rapport li ġie kkummissjonat fis-sens li qiegħed isaqsi l-Onor.

Interpellant.

Bħalissa għaddej studju fuq l-operat tal-Kumpannija u jista' jkun li min qiegħed jagħmel l-istudju jħoss il-bżonn li jgħarbel l-infiq li kien ppjanat li jsir inkonnessjoni max-xiri tal-vapuri ġodda.

FESTIVAL "KANZUNETTA GĦALL-EWROPA"

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 2503, dwar il-Festival Kanzunetta għall-Ewropa fit-2 paragrafu, jikkonferma l-Ministru li l-ewwel darba li r-riżultati tal- ġurija għal kull kanzunetta ġo Festival ta' livell nazzjonali kien f'Awissu 1996 fl-okkażjoni tal-Festival tal-Kanzunetta Maltija meta l- udjenza preżenti u t-telespettaturi ġew murija dawn ir-riżultati dettaljati permezz ta' screens kbar fit-Teatru apert f'Ta' Qali?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fir-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 2503 paragrafu 2 ma kontx qed nirreferi għall-Festival tal-Kanzunetta Maltija li sar f'Awissu imma għall-Festival tal-Kanzunetta għall-Ewropa li sar fis-26 u 27 ta' Jannar 1996.

LIBRERIJI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hijiex il-policy tal-Gvern li l- libreriji li jinsabu fil-bliet u fl-irħula fil-ġejjieni jkunu r- responsabbilta' tal-kunsilli lokali li ħafna minnhom wrew ix-xewqa li lesti jerfgħu dan il-piż?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Se jsiru taħdidiet mill-Kunsilli Lokali dwar it- tmexxija tal-libreriji fl-ibliet u fl-irħula.

TEMPJI TA' L-IMNAJDRA/ĦAĠAR QIM - BINI LLEGALI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-pulizija hijiex se tieħu passi kontra minn beda xogħol illegali f'barriera qrib it-tempji preistoriċi ta' l-Imnajdra u Ħaġar Qim u milli jidher irrifjuta li jobdi lill-pulizija meta dawn issejħu fuq il-post?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li, wara li rriżulta li kien qed isir xogħol barra mill-limiti tal-barriera in kwestjoni, ix-xogħol ġie imwaqqaf u ser jittieħdu proċeduri fil-Qorti.

AIR MALTA - ĦADDIEMA TAL-CABIN CREW

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid: Kemm kien l-għadd ta' ħaddiema tal-cabin crew ta' l-Air Malta, impjegati fuq bażi temporance li dan l-aħħar ma ġġeddilhomx il- kuntratt; Jista' jgħid kemm dawn il-ħaddiema kien ilhom jaħdmu ma' l-Air Malta u x'kien is-salarju tagħhom; Jista' jgħid min ħa u għaliex ħa d- deċiżjoni li l-kuntratti ma jiġux mġeddha; Jista' jgħid meta ittieħdet id- deċiżjoni msemmija?

ONOR.

KARMENU VELLA: Il-Kuntratt t'impjieg temporanju ta' 19 il-cabin crew li daħlu jaħdmu ma l-AirMalta f' Mejju tas-sena l-oħra kellu jiskadi fl-aħħar ta' Ottubru li għadda.

Mingħajr ma kien hemm l-ebda ħtieġa, anzi minkejja tnaqqis fil-volum ta' traffiku fix-Xitwa, il-kuntratt gie estiż f'nofs Ottubru għal perjodu ta' tlett xhur oħra - sa l-aħħar ta' Jannar li għadda.

Is-Servizz ta' dawn l-impjegati b'kuntratt t'impieg temporanju ġie terminat mill-amministrazzjoni tal-kumpannija kif kien antiċipat, dipendenti mill- volum ta' traffiku staġionali fuq ir-rotot tal-kumpannija.

TEMPJI TA' L-IMNAJDRA/ĦAĠAR QIM

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Billi f'dawn il-jiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar waqqfet xogħol llegali li kien qed issir f'barriera qrib it-tempji preistoriċi ta' l-Imnajdra u Ħaġar Qim, ma jidhirlux l-Ministru li:- Id-Dipartiment tal- Mużewijiet għandu b'jedd jingħata aktar leħen u saħħa fuq l-Awtorita' ta' l- Ippjanar; Jista' l-Ministru jgħid jekk ix-xogħol illegali li sar kienx ta' ħsara għat-tempji msemmija u l-bjar tal-Misqa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Id-Dipartiment tal-Mużewijiet ilu mill-1969 jopponi l-barrieri li jinsabu ħdejn l-Imnajdra u Ħaġar Qim.

Fil-jiem illi għaddew, id-dipartiment reġa' esprima l-għadab tiegħu għall-fatt illi waħda minn dawn il-barrieri reġgħet bdiet topera illegalment.

Dan wara li kienet saret talba formali fl-1994 biex il-permess ta' dawn il-barrieri ma jkunx imġedded għal ebda raġuni.

Meta twaqqfet l-Awtorita' ta' l-Ippjanar permezz tal-liġi ta' l-iżvilupp fl- 1992, id-Dipartiment tal-Mużewijiet ma' ngħatax post permanenti fl- Awtorita'.

Id-dipartiment kellu biss post fuq il-Heritage Advisory Committee illi huwa limitat strettament għal pariri mingħajr qawwa legali.

Fl-istess żmien li twaqqfet l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, il-poteri li darba kellu d-Dipartiment tal-Mużewijiet minn mindu dan kien twaqqaf fl-1903, iddajfu b'konsegwenzi serji billi ma kienx kostitwit il-kumitat ta' l- antikitajiet kif titlob il-liġi ta' l-antikitajiet ta' l-1925.

Din il-liġi għadha fis-seħħ, u għal bosta raġunijiet ma jaqbilx li tiġi mħassra qabel ma titfassal liġi ġdida.

Il-protezzjoni tal-wirt nazzjonali tinħtieġ reviżjoni tal-leġislazzjoni eżistenti biex b'hekk tiġi kkoreġuta s- sitwazzjoni li teżisti f'dan il-kamp tant importanti.

Ix-xogħol illegali li sar dan l-aħħar żgur illi ma kkontribwixxa xejn pożittiv għall-protezzjoni tal-Imnajdra u l-bjar tal-Misqa.

SERVIZZ ĊIVILI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema li s-sena li għaddiet (1996) daħħlu aktar minn Lm7,000, Lm9,000, Lm10,000 u Lm12,000?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien infurmat li t-tagħrif mitlub mill-Onor Interpellant huwa kif jidher fit-Tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra.aktar kmieni f'din is-Seduta.

PBS - BORD TAD-DIRETTURI - MEMBRI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jaf il-Prim Ministru li fil-Board tad-Diretturi tal-PBS hemm żewġ membri li jgawdu mill- ftehim kollettiv, wieħed ħaddiem u l-ieħor pensjonant, u allura se jkollhom konflitt ta' interess meta jiġu għat-tratattivi dwar pagi u kondizzjonijiet?

ONOR.

ALFRED SANT: Ma nara l-ebda konflitt ta' interessi fil-każ taż- żewġ membri tal-Bord tad-Diretturi tal-PBS - wieħed ħaddiem u l-ieħor pensjonant.

It-tnejn li huma kkunsidrati bħala persuni integri u serji f'xogħolhom.

Ta' l-ewwel maħtur minn fost il-ħaddiema sħabu, tat-tieni maħtur minni a bażi tal-ħidma twila tiegħu u l-esperjenza vasta li jħaddan fil-qasam tax- xandir nazzjonali.

PBS - BORD TAD-DIRETTURI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li wieħed mill-Bord tad-Diretturi huwa ċ-ċensur ukoll tal-PBS, u għalhekk imħallas extra mill-PBS bir-riskju li jkollu wkoll interessi konfliġġenti?

ONOR.

ALFRED SANT: Huwa minnu li wieħed mill-membri tal-Bord tad- Diretturi tal-PBS jagħmel ix-xogħol ta'ċensur mal-Kumpannija.

Konvint li l-persuna konċernata tħaddan sens ta' responsabbilta sia fil- konfront taż-żewġ rwoli li qed taqdi għall-ġid tal-Kumpannija, liema rwoli ma għandhom l-ebda rabta professjonali waħda ma l-oħra.

PBS - MANAGER

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li Manager tal-PBS, li kien tkeċċa għaliex inqabad ripetutament skartat waqt il-ħin tax-xogħol, reġa' ddaħħal jaħdem?

Ma jidhirlux il-Prim Ministru li dan huwa eżempju ħażin mill-ħaddiema jew inġustizzja magħhom, peress li mill-Managers wieħed jistenna dixxiplina sħiħa, sens ta' responsabbilta' u accountability aktar?

ONOR.

ALFRED SANT: Dwar il-każ tal-Manager imsemmi għandu jingħad li dan tressaq quddiem Bord ta' dixxiplina magħmul minn Chairman u membri maqbula bejn iż-żewġ naħat, Kumpannija u Union.

Kien dan il-Bord indipendenti li rrakkomanda d-dħul lura għax-xogħol tal- persuna konċernata.

Il-fatt li din ir-rakkomandazzjoni saret fid-dawl ta' miżuri dixxiplinarji deċiżi mill-istess Bord, żgur li kien ta' eżempju xieraq għall-ħaddiema kollha.

PBS - RAPPORT TA' JOE A GRIMA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk sarux allegazzjonijiet speċifiċi fir-rapport ta' Joe A Grima dwar il-PBS, inklużi rregolaritajiet u abbużi?

Jekk fl-affermattiv, x'passi ttieħdu dwarhom?

Se ssir inkjesta fuqhom biex ikun hemm trasparenza u toħroġ il-verita'?

ONOR.

ALFRED SANT: Dwar ir-rapport ta' Joe A Grima fuq il-PBS, ta' min ifakkar li dan sar pubbliku u għaldaqstant sar hekk ukoll il-kontenut tiegħu.

Il-Bord tal-PBS qiegħed attwalment jikkunsidra ulterjorment ċerti allegazzjonijiet fih imsemmija, biex jara huwiex rakkomandabbli li wieħed jimxi aktar 'l quddiem dwarhom.

GĦAWDEX - SUSSIDJU LIL STUDENTI GĦAWDXIN

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta se jibda jitħallas is-sussidju speċjali ta' Lm45, imwiegħed mill-gvern preċedenti lill-istudenti Għawdxin, kull tliet xhur, biex jagħmel tajjeb għall-ispejjeż ta' trasport u akkomodazzjoni f'Malta?

ONOR.

ALFRED SANT: Is-Segretarjat Parlamentari ghal Għawdex diġa pproċessa l-applikazzjonijiet li rcieva u ċ-ċekkijiet tas-sussidju se jintbagħtu lill-istudenti matul din il-ġimgħa.

ENEMALTA - ŻIEDA FIL-KONSUM TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l- Ministru jassigura lill-Kamra li mhux se jogħla l-ħlas għall-konsum ta' l- elettriku?

ONOR.

LEO BRINCAT: Meta l-Onor.

Membru jassigurani x`ser jiġri minni u minnu fix-xhur u s-snin li ġejjien, jien inkun nista nagħtih l- assigurazzjoni li talabni.

ŻEJTUN - TRIQ WIED IL-GĦAJN

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi d-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi b'inizjattiva tiegħu ddeċieda li jaqleb il-wied ta' ilma tax-xita minn sqaq oħra għal Triq Wied il-Għajn, Żejtun, bir-riżultat li qed isir xogħol bla ħsieb li joħloq inkonvenjent għar-residenti, kif ukoll li d-drenaġġ ikun għadu ma sarx qabel il-kisi bit-tarmac, jista' l-Ministru jara li jingħata konsiderazzjoni mill-ġdid biex ix-xogħol isir bil-ħsieb?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

ŻEJTUN - TRIQ IL-BAJJA TA' SAN TUMAS - DRENAĠĠ

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Nagħmel riferenza għax-xogħlijiet fuq l- extension tas-sistema tad-drenaġġ li qiegħed għaddej fi Triq il-Bajja ta' San Tumas, Żejtun, jista' l-Ministru jgħid jekk dan ix-xogħol hux se jsolvi l-problema tad-drenaġġ ta' Triq Xrob il-Għaġin kantuniera ma' Triq Anton Buttigieg u ta' Triq il-Kotob?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Se nippruvaw nidentifikaw dawn il-problemi msemmija ta' drenaġġ.

Risposta fuq dan il-każ tista' tingħata aktar il- quddiem.

AIR MALTA - ACCOUNTS

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Billi fid-diskors tiegħek fil-budget debate tal-Ministeru tiegħek, inti tfajt dell ikraħ fuq il-mod kif saru l-accounts ta' l-Air Malta fejn aċċennajt li ċ-Chairman ta' qabel hu accountant tajjeb u bħala tali kapaċi juri dak li m'hux, ma taħsibx li dan ma jagħmilx ġieħ la lill-membru ta' l- Oppożizzjoni li kien qiegħed shadow minister ta' l-Air Malta fil- leġislatura preċedenti u wisq anqas lill-kumpannija ta' l-Awdituri li kienu jivvetjaw l-accounts?

X'passi beħsiebu jieħu l-gvern fil-każ ta' dawn ta' l-aħħar?

ONOR.

KARMENU VELLA: Hemm ħafna affarijiet li ma jagħmlux gieħ lill- oppozizzjoni ta' llum.

Fosthom kif tmexxiet l-AirMalta.

Jien nibqa' nsostni li l-AirMalta għamlet telf minn fuq il-core business tagħha.

Dan joħroġ tajjeb mix-xogħol li għamlu l-awdituri.

Il-ħażin huwa l-mod kif l-ex chairman tal-AirMalta ipprova u għadu jipprova jaħbi dan il-fatt.

ŻEJTUN - ĠEBEL SAN MARTIN - ĠIBJUN

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi d-Dipartiment tax-Xogħlijiet kien ħejja pjanti għaż-żona ta' madwar il-ġibjun ta' Ġebel San Martin, Żejtun u l- ġnien biswit kien ġie identifikat bħala sit għall-żona rikreattiva, f'liema stadju waslu dawn il-pjani biex jintlaħaq dan il-għan?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-pjani għaz-zona msemmija tlestew u ġiet sottomessa applikazzjoni għall-permessi mall-Awtorita ta' l-Ippjanar.

Sadanittant saru nvestigazzjonijiet strutturali fuq is-sit li ddeterminaw li mhux rakkomandabbli li fuq il-ġibjun, fl-istat strutturali preżenti tiegħu, jsiru xogħlijiet ta' ġnien pubbliku kif oriġinarjament propost.

Għal dan il-għan il-proposti ma ġewx segwiti aktar minn dan id-Dipartiment.

AIR MALTA - SHAREHOLDERS

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kif jispjega l-fatt li filwaqt li f'dawn l-aħħar snin, kif allega l-Ministru, li l-Air Malta sena wara l-oħra għamlet telf, ix-shareholders u l-Gvern dejjem ingħataw dividends tajba kull sena?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-Air Malta għamel telf fil-core business tagħha.

Dan it-telf ġie mdawwar fi profitti wara li mdaħħal bħala profitt il-bejgħ ta' ajruplan, wara li kien hemm tibdil ta' l-accounting policy fuq id- deprezzament, u wara li ddaħħlu b'mod xejn normali flus li l-kumpannija għad trid tieħu minn fuq biljetti mibjugħa imma mhux użati.

Għaldaqstant il-fatt li l-Air Malta ħallset dividends lix-shareholders tagħha fuq profitti mhux reali tkompli tgħarraq il-qagħda finanzjara tagħha.

Forsi ma jafx illi wara l-ħlas tad-dividends, l-istess shareholder, jiġifieri l-Gvern, kellu jagħmel garanzija lill-AirMalta biex din tkun tista tissellef minn banek barranin għax-xiri ta' l-ajruplani.

SAĦĦA - BCG VACCINE

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il- ħsieb li d-Dipartiment tas-Saħħa jintroduċi l-BCG Vaccine lit-tfal bħala obbligatorja?

Kemm kien l-ammont ta' tfal li ħadu din il-vaccine fis-snin 1994, 1995 u 1996?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ma hemm l-ebda ħsieb li t-tilqim bil-BCG jiġi obbligatorju.

L-aħħar kampanji ta' tilqim bil-BCG li saru fl-iskejjel kienu fl-1995 - 1996 u fl-1993 - 1994.

Fl-1993 - 1994 kien hemm 93% tat-tfal eliġibbli li ġew imlaqqma filwaqt li fil-kampanja ta' l-1995 - 1996 dan il-persentaġġ tela' għal 96%.

DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET - ATTI TA' AKKWIST

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm ġew ppubblikati atti ta' akkwist ta' proprjeta' da parti tal-Gvern (Land Department) matul Jannar, 1997?

Kemm kien il-prezz totali dovut?

Jekk tħallsux jew kif se jitħallsu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Matul Jannar ta' din is-sena saru tlett kuntratti ta' akkwist ta' propjeta.

Fuq dawn il-kuntratti tħallsu b'kollox tnax il- elf, mitejn u tnejn u disgħin (Lm12,292) Lira Maltija li jinkludi danni li jitħallsu minn meta l-Gvern daħal fuq l-art sad-data tal-kuntratt.

SAN PAWL IL-BAĦAR - AKKWIST TA' ART

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk l-akkwist ta' l- art fejn illum hemm Qawra Road, limiti ta' San Pawl il-Baħar ġiex iffinalizzat meta madwar ħames snin ilu ġie aċċettat il-prezz kif ukoll kienu ingħataw lid-dipartiment ir-riċerki kollha relattivi għall- proprjeta'?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-file relattiv qed jiġi proċessat.

RABAT, HOS

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra għaliex għadu mhux finalizzat da parti tal-Gvern l-art taħt il-Home Ownership Scheme tat-Torri fir-Rabat, Malta?

Meta hu maħsub li dan jiġi finalizzat?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Jidher li l-art fejn saret il-Home Ownership Scheme msemmija mill-Onor.

Interpellant hi propjeta tal-Knisja, u għalhekk l-esproprju jrid jiġi trattat skond id-dispożizzjonijiet tal-Att IV tal- 1992.

RABAT - HOS

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra għaliex għadu mhux finalizzat da parti tal-Gvern l-art fejn illum hemm il-Home Ownership Scheme ta' Għar Barka, fir-Rabat, Malta?

Meta hu maħsub li dan jiġi finalizzat?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Kif jaf l-Onor Interpellant l-art in kwistjoni hi estensiva u l-esproprju sar f'żewġ stadji.

Sar xi xogħol ta' riċerki, iżda billi hemm ħafna sidien fosthom entitajiet eklesjastiċi għad hemm bżonn aktar żmien biex l-esproprju jiġi finalizzat.

DINGLI - HOS

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra għaliex għadu mhux finalizzat da parti tal-Gvern l-art fejn illum hemm l-Home Ownership Scheme ta' Dingli Phase 3 ta' Ħad-Dingli?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-kuntratt għal akkwist ta' l-art sar u din ġiet trasferita lil Awtorita tad-Djar b'Avviż legali numru 86/96 li ġġib id- data tal-25 ta' Marzu, 1996.

TAXXI INTERNI - TRASFERIMENTI TAL-BOLL

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l- Finanzi: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm ġew reġistrati ma' l- Inland Revenue Office fi Triq Merkanti, il-Belt it-rasferimenti għall-fini tal-Boll?

Kemm minn dawn kienu ta' l-Awtorita' tad-Djar bħala transfer?

Kemm fuq il-kumplament se jintbagħtu spezzjonijiet tal-Periti?

ONOR.

LINO SPITERI: Peress li ma jidhirx indikat il-perjodu relattiv ma nistax nagħti risposta għall-ewwel parti tal-mistoqsija.

Rigward il-kuntratti ta' trasferimenti li jikkonċernaw l-Awtorita' tad-Djar nagħmel riferenza għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 153.

It-tielet parti ta' din il-mistoqsija li tikkonċerna n-numru ta' każi li d- Dipartiment jirreferi għal spezzjonijiet mill-Periti, tirrigwarda informazzjoni ta' natura kunfidenzjali u ta' proċedura interna li ma jidhirx li qatt ingħatat.

TELEMALTA - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm ingħataw transfers mis-17/1/97 'il hawn fil- Korporazzjoni Telemalta?

F'liema kategoriji ta' ħaddiema ngħataw dawn it- transfers u għaliex?

ONOR.

ALFRED SANT: Mis-17 ta Jannar 1997 sal-preżent fil-Korporazzjoni Telemalta ġew mogħtija tlett (3) promozzjonijiet.

Ma kien hemm l-ebda kategorija oħra ta' ħaddiema li ngħataw promozzjoni.

SIĠĠIEWI - PROVVISTA TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

BERTU PACE staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Peress li ħafna residenti ta' St. John Street u Alley 2, fl-istess triq, fis-Siġġiewi ilhom żmien twil isofru minn vultaġġ baxx ta' elettriku bil-konsegwenza li ħafna apparat elettriku bilkemm jaħdem, jista' l-Ministru jara li jittieħdu l-passi neċessarji biex din il-problema tispiċċa?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-problema ta` vultaġġ baxx fil-lokalita` indikata mill-Onor.

Membru ġiet identifikata u sejrin jittieħdu l-passi meħtieġa biex din il-problema tispiċċa fil-ġejjieni qrib.

SAĦĦA - DIPARTIMENT TAT-TRASFUŻJONI TAD-DEMM

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk id- Department of Blood Transfusion jissupplixxix demm lill-isptarijiet u kliniċi privati?

Kemm kien l-ammont ta' demm lil kull wieħed mill- isptarijiet u kliniċi privati?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-ammont ta' units ta' demm li huma rreġistrati li ġew mitluba minn u mibgħuta lill-isptarijiet u kliniċi privati:-

|St Philip |- |269 minn | |Hospital medja| |13.11.95 sal-lum| |ta' 18 | | | |fix-xahar | | | |Capua Court |- |162 minn 25.9.96| |medja ta' 32 | |sal-lum | |fix-xahar | | | |St. James |- |352 minn 1.1.96 | |Clinic medja | |sal-lum | |ta' 26 | | | |fix-xahar | | | |St. Mark |- |26 minn 1.1.96 | |Clinic medja | |sal-lum | |ta' 2 | | | |fix-xahar | | | |Oħrajn Homes |- |84 minn 1.1.96 | |medja ta' 6 | |sal-lum | |fix-xahar | | | |MEDJA TOTALI |- |84 FIX-XAHAR | |TA' | | |

ŻEBBUĠ - SMW CORTIS -

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 2358?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- applikazzjoni numru PA 2523/92 tinsab quddiem il-Board ta' l-Appell kif diġa mwieġeb f'mistoqsija parlamentari numru 2283.

Din l-applikazzjoni hija għal estensjoni ta' fabbrika u mħażen.

Applikazzjoni oħra sottomessa mill-istess applikant numru PA 7781/95 hija għal estensjoni tal-fabbrika eżistenti sabiex tkun tista' tilqa makna tas- serrar.

SKEJJEL - STUDENTI - DROGA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' studenti fl-iskejjel sekondarji governattivi li nqabdu b'xi forma ta' droga matul is-sena 1996?

X'passi ttieħedu fil-konfront ta' dawn l-istudenti, jiġifieri tkeċċew jew ġew sospiżi jew qed jiġu riabilitati?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-każi ta' studenti li jinqabdu bid-drogi fl- iskola huwa żgħir.

Matul is-sena 1996 inqabad każ wieħed dwar pussess ta' eroina.

Dan il-każ tressaq il-Qorti tal-Minorenni fejn għadu qiegħed jiġi ttrattat.

Il-persuna konċernata qiegħda tirċievi programm residenzjali ta' rijabilitazzjoni.

Kull każ li jiġi rrappurtat jiġi nvestigat u meta jiġi ppruvat tiddaħħal il- pulizija.

L-għan ewlieni ta' l-iskejjel kien u jibqa' l-edukazzjoni u l- prevenzjoni.

Meta każ ikun ippruvat tingħata priorita' lir- rijabilitazzjoni, pero' meta l-istudent ikun ta' periklu jista' jiġi sospiż jew imkeċċi.

Normalment, isiru wkoll arranġamenti biex l-istudent ikollu counselling sessions biex ikun jista' jkompli l-istudji tiegħu.

DIPARTIMENT TA' L-EDUKAZZJONI - DONATIONS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew irregolati (donations) biċċiet ta' arti lill-Istat f'dawn l-aħħar tliet snin?

Fejn tpoġġew jew fejn qegħdin esebiti?

Fiex kienu jikkonsistu dawn id- donazzjonijiet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-lista ta' xogħlijiet ta' l-arti, ippreżentati lill-Mużew Nazzjonali ta' l-Arti kull sena, tiġi ppubblikata fir-Rapport tad-Dipartiment tal-Mużewijiet tas-sena relattiva.

Jiġifieri listi ta' dawn id-donazzjonijiet għas-snin 1994 u 1995 ġew pubblikati diġa', filwaqt li dik tas-sena 1996 tidher mar-rapport meta dan ikun pubblikat.

Fl-1994, il-Mużew ta' l-Arti rċieva b'kollox 42 biċċa xogħol ta' l-arti bejn pittura, litografiji, ċeramika, akkwarelli, inċiżjonijiet, u disinji.

Fl-1995, l-istess Mużew irċieva 39 biċċa xogħol simili ta' l-arti.

Matul l-1996, 30 xogħol ta' l-arti oħra ġew reġistrati mill-istess Mużew.

Dawn ix-xogħlijiet kollha ġew katalogati malli waslu fil-kollezzjoni nazzjonali.

Ħafna minnhom huma preżentazzjonijiet li saru minn artisti kontemporanji wara li jesibixxu fil-mużew.

Uħud oħra ġew donati mill-Capt O.F. Gollcher Art & Archaeological Foundation, waqt li numru żgħir minnhom inxtraw mill-fondi tad-Dipartiment tal-Mużewijiet.

Minn dawn ix-xogħlijiet, xi wħud jinsabu esibiti fil-Mużew ta' l-Arti mal- kollezzjoni permanenti, waqt li oħrajn ingħataw on loan lil diversi ministeri, dipartimenti u ambaxxati Maltin.

Oħrajn jinżammu fir-Reserved Collection tal-Mużew, sakemm jiġi attrezzat Mużew ta' l-Arti Moderna meta l- aħjar minn dawn ix-xogħlijiet jiġu esibiti għall-pubbliku.

VAT - ĦLAS TA' REFUNDS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l- Finanzi: B'mod ġenerali, jista' l-Ministru jgħid kemm huwa l-ammont li l- VAT Office għandu jħallas lura permezz ta' refunds?

Kemm kien l-ammont ta' refunds li kellhom f'Diċembru ta' l-1995 u l-1996?

Meta hemm il-ħsieb li dan ir-refund jitħallas lura?

ONOR.

LINO SPITERI: Ninforma lill-Onor.

Interepellant li bħala ħlas lura fuq Hażniet Kummerċjali saru dawn il-pagamenti:

Bejn Awissu u Diċembru ta' l-1995 tħallset is-somma ta' Lm5,340,975.

Bejn Jannar u Diċembru ta' l-1996 tħallset is-somma ta' Lm10,054,503.

Għad hemm applikazzjonijiet li qegħdin jiġu pproċessati u malli dawn jitlestew isiru l-pagamenti dovuti skond kif hemm provdut fil-Legal Notice 190/94.

MHRA - PROPOSTI DWAR IS-SETTUR TURISTIKU

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Peress li fir-rubrika regolari tiegħi fil-gazzetta "it-torċa" l-Prim Ministru jsemmi li f'laqgħa ma' l-MHRA ġew diskussi proposti dwar is-settur turistiku u li l-Ministru tat-Turiżmu ressaq suġġerimenti u proposti tal- Gvern maħsuba li jagħtu spazju aktar wiesa' lis-settur, jista' l-Ministru jagħti ħjiel u spjega lill-Kamra dwar il-ħsieb, il-kontenut u l-għanijiet tal-proposti mressqa mill-Gvern?

ONOR.

KARMENU VELLA: Il-ħsieb tal-Gvern preżenti ħuwa li kontra dak li kien isir qabel, il-privat jingħata spazju aktar wiesgħa fis-settur billi dan jiġi involut aktar f'deċiżjonijiet u implimentazzjoni ta' l-istess deċiżjonijiet.

B'hekk ma jiġix ripetut dak li kien jiġri qabel bħal meta per eżempu saret il-Master Plan tat-turiżmu fl-1989 liema pjan ma kien ġie qatt diskuss ma ħadd, ma ġie ppublikat qatt, u l-privat ma kellu ebda sehem fl- implementazzjoni tiegħu.

SKEJJEL - FACILITATORS

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Fir-rigward tal-facilitators, jista' l- Ministru jgħid meta beda s-servizz tagħhom fl-iskejjel tal-Gvern, u meta beda fl-iskejjel tal-Knisja?

Peress li l-Gvern iħallas l-ispejjeż għal dawn il-facilitators kollha, jista' l-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża globali minn meta beda dan is-servizz sena b'sena?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni mitluba qegħda tiġi miġbura u tweġiba tingħata f'seduta oħra.

DIPARTIMENT TA' L-EDUKAZZJONI - ARRETRATI

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid meta sejrin jitħallsu l-arretrati lill-gradi kollha ta' l-instructors skond il-ftehim li kien intlaħaq bejn Gvern Nazzjonalista, l-MUT u l-GWU f'Settembru tas- sena l-oħra, jiġifieri aktar minn ħames xhur ilu?

Kemm se tammonta l- ispiża globali ta' dawn l-arretrati?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq ninforma l-Onor.

Interpellant li f'dawn l- aħħar ħames xhur kien qed isir xogħol voluminuż u meħtieġ biex jiġi ppreżentat l-eżerċizzju ta' l-assimilazzjoni tal-gradi kollha ta' l- Instructors.

Għandi pjaċir ninfurmak li issa l-eżerċizzju tlesta u ser jintbagħat lil PSC fil-ġranet immedjati.

Dwar l-ispiża globali involuta, għalissa m'inhiex f'pożizzjoni li nitkellem, biss il-quddiem, meta joħorġu l-approvazzjonijiet meħtieġa, it- Teżor ikun f'pożizzjoni li jagħti l-informazzjoni mitluba.

TELEMALTA - TRANSFERS

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni għat-transfers daqshekk numerużi li kien hemm fil-Korporazzjoni Telemalta li wasslu għal diżorganizzazzjoni sħiħa fost il-ħaddiema?

ONOR.

ALFRED SANT: Iċ-ċaqliq li sar fil-Korporazzjoni Telemalta kien proprju biex tibda tiġi rranġata xi ftit is-sitwazzjoni diżorganiżżata li wiret dan il-Gvern fl-istess korporazzjoni.

HAMRUN/RABAT - GĦASES

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jindaga ftit fuq it-tqassim ta' xogħol bejn l-għases tar-Rabat u tal-Ħamrun li jidher li qed isir b'mod diskriminatorju?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien infurmat li ma jirriżultax li qed issir xi diskriminazzjoni fit-tqassim ta' xogħol fl-għases tar-Rabat u tal-Ħamrun.

Jekk l-Onor.

Interpellant għandu xi lment partikolari, jista jgħaddihuli under separate cover biex ikun jista jiġi nvestigat.

DIPARTIMENT TA' L-EDUKAZZJONI - RIORGANIZZAZZJONI TAS-SALARJI

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni meta se jibdew it-taħdidiet bejnu u bejn l-MUT dwar xi organizzazzjoni ġdida tas-salarji tal-gradi kollha ta' l-għalliema?

Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni jekk dawn hux se jkopru l-gradi kollha ta' l-għalliema jiġifieri minn Direttur Ġenerali sal-grad ta' Facilitators?

Fil-każ ta' l- instructors min se jirrappreżentahom, il-GWU jew l-MUT?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mhix il-funzjoni jew ir-responsabbilta' tal- Ministeru tiegħi li jagħmel taħdidiet jew li jinnegozja ma' xi Union dwar xi reviżjoni ta' salarji jew struttura ta' gradi. din hi funzjoni tal- Management and Personnel Office ta' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

SPTAR ZAMMIT CLAPP - PAZJENTI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħtini breakdown tal-provenjenza ta' dawk il-pazjenti rikoverati fl-iSptar Zammit Clapp fis- snin 1995 u 1996?

X'inhuma l-proċeduri u l-kriterji li qed jintużaw biex pazjenti jiġu riferuti f'dan l-isptar?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u t-tweġiba tingħata aktar 'il quddiem.

MARSA - MONUMENT TAR-REPUBBLIKA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilu ma jsir xogħol ta' manutenzjoni fuq il-Monument tar-Repubblika fi Triq Diċembru 13, fil-Marsa?

Jista' l-Ministru jgħid hemmx il-ħsieb li l-istat miskin ta' dan il- monument storiku jiġi rranġat u mogħti l-importanza xierqa?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ilha ma ssir manutenzjoni fuq il-Monument tar- Repubblika fi Triq Diċembru 13, iżda issa ngħataw istruzzjonijiet biex issir t-tiswija u li hemm bżonn biex dan il-Monument jiġi rranġat.

NAĦAL - INDUSTRIJA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward it-trobbija u l-industrija tan-naħal, jista' l-Ministru jgħid xi pjan għandu u fiex tikkonsisti l-azzjoni tad-dipartiment biex it-trobbija tan-naħal toħroġ mill-kriżi li tinsab fiha?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Kif jaf l-Onor.

Interpellant, l-Industrija tan- naħal f'Malta u f' Ghawdex tinsab fi kriżi kbira sforz in-nuqqas ta' ippjanar u traskuraġni li kien hemm f' dawn l-aħħar snin.

Tant kienet kbira din il-kriżi li n-naħal intlaqat minn diversi mard u l-popolazzjoni tan- naħal naqset minn 4,000 ferħ għal 1,000 ferħ waqt li l-produzzjoni ta' l- għasel naqset minn madwar 60 tunnellata għal 20 tunnellata.

Il-pjan li għandna għal dan is-settur jinkludi:

(a) Ingaġġ li sar diġa', ta' technician għal din it-taqsima tan-naħal biex insaħħu t-taqsima.

(b) Tkattir ta' l-irġejjen u friegħ biex tiżdied id-dakra.

(c) Diġa' saru laqgħat edukattivi minn esperti Izraeljani lil Maltin kif wkoll lil Għawdxin.

Huwa ppjanat li laqgħat bħal dawn ikomplu jsiru fuq bażi regolari fejn jiġu nvoluti l-Universita' kif ukoll id-Dipartiment tas- Servizzi Veterinarji.

(d) Inkomplu noffru s-servizz tagħna ta' pariri tekniċi dwar maniġġ u mard.

Dan jinkudi l-użu tad-dip jew sterelizzar tal-kaxxi tan-naħal, provi ta' tipi differenti ta' medicini li hawn fis-suq biex inkunu nistgħu mmexxu lil dawk li jrabbu n-naħal fil-kondizzjonijiet lokali.

(e) Kuntatt regolari ma dawk kollha li huma nvoluti f'dan is-settur inklużi l-Ghaqda tagħhom biex it-trobbija tan-naħal fil-ġarar tinqata'.

(f) Twaqqif ta' Breeding station f' Kemmuna.

TKABBIR TA' L-GĦENEB

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward it-tkabbir ta' l-għenba għat-tgħasir, jista' l-Ministru jgħid xi pjan għandu biex din il-fergħa tal-biedja tkompli tiġi żviluppata fuq eżempji diġa' eżistenti bħalma hemm f'Marsaxlokk u f'Ta' Qali?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Taħt il-Gvern Nazzjonalista dan is-settur tħalla abbandunat tant li fid-Dipartiment lanqas biss kien hemm Vitikulturista u Oenologu biex jagħti il-pariri meħtieġa lill-bdiewa f'dan il-qasam.

(a) S'issa diġa bdejna l-proċess biex jingħazel gradwat ħalli jintbagħat jieħu taħriġ fuq il-Vitikultura u fuq l-Oenoloġija.

(b) Fil-Buskett ġew ippreparati madwar 30 tomna (3ha) raba għat taħwil tad- dwieli għall-għasir.

Qeghdin f'negozjati ma erba' għassara dwar dan il- progett.

(c) Minn din is-sena stess id-dipartiment żied il-produzzjoni ta' żraġen tad-dwieli għat-tilqim.

(d) Qegħda ssir ħidma biex il-Wine Advisory Board li mistenni li jiġi mwaqqaf fil-jiem li ġejjin jibda' jaħdem bis-sħiħ biex tkun riveduta il- liġi ta' l-Inbid (Att: Nru. IX ta' l-1969), biex din tkun aktar konformi mal-ħtiġijiet tal-lum u b'hekk tipproteġi l-investiment li qiegħed isir f' dan is-settur.

BIEDJA/SAJD - ESPORTAZZJONI TA' PRODOTTI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward l-esportazzjoni ta' prodotti tal-biedja u s-sajd lejn swieq Ewropej, jista' l-Ministru jgħid x'passi ħa l-Ministeru minn Novembru 1996 'l hawn biex, fejn f'pajjiżi Ewropej jeżistu dazji/levies fuq prodotti esportati minn Malta, dawn l-istess dazji/levies jitnaqqsu u jiġu eliminati gradwalment?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministeru tiegħi qed isegwi mill-qrib l- izviluppi dwar diversi talbiet li għamlet Malta permezz tal-Ministeru ta' l- Affarijiet Barranin u Ambjent u permezz ta' l-istess Ministeru ta' l- Agrikoltura u Sajd għal tnaqqis mid-dazji u levies fuq prodotti tal-biedja u Sajd esportati lejn l-Unjoni Ewropeja.

Flimkien mal-METCO id-Dipartiment ta' l-Agrikoltura qed jinvestiga kif Malta tkun tista' tibbenefika aktar mill-iskema tal-GSP Generalized System of Preferences ta' l-Unjoni Ewropea fuq prodotti tal-Biedja u Sajd.

TREJQIET/SQAQIEN - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk fis-sena rikorrenti huwiex se jsir concreting ta' trejqiet/sqaqien rurali, u jekk fl-affermattiv, kemm hu l-vot allokat għal dan l-iskop u f'liema areas tal-pajjiż se jsir l-istess xogħol?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Minħabba li qabel l-elezzjoni Generali ġew awtorizzati xogħlijiet ħafna aktar milli kien hemm flus ivvotati għal dan il-għan, u minħabba li ħafna mix-xogħlijiet li saru jridu jitħallsu mill- voti ta' din is-sena, xogħlijiet ġodda ta' concreting ta' trejqiet/sqaqien rurali jiġu kkonsidrati fid-dawl ta' prijoritajiet oħra li jkollna.

BIEDJA - COMPOST

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid xi programm għandu d-Dipartiment tal-Biedja dwar provvista ta' compost lill-bdiewa biex jgħin fil-kompożizzjoni tal-ħamrija lokali?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiena nformat li fl-impjant tal-kompost f'Sant Antnin hemm ammont sostanzjali ta' kompost għall-bejgħ bil-Lm5 kull tunnellata.

Huwa mistenni li l-kompost se jibqa' disponibbli mill-Impjant ta' Sant Antnin regolarment matul is-sena.

WIDIEN - PROĠETT TA' TINDIF

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward il-proġett ta' tindif ta' widien, jista' l-Ministru jgħid eżattament fiex se jikkonsisti dan ix-xogħol, kemm hu l-vot allokat għal dan ix-xogħol u f'liema widien se jsir xogħol fis-sena 1997?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni tingħata f' seduta oħra meta jiġu ffinalizzati l-pjanijiet tal-Gvern f' dan ir-rigward.

PULIZIJA - SPIŻA KAPITALI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kienet l-ispiża kapitali attwalment minfuqa għar-rigward il-Korp tal-Pulizija fl-1996?

ONOR.

ALFRED SANT: L-ispiża kapitali attwalment minfuqa għar-rigward il- Korp tal-Pulizija matul l-1996 kienet ta' Lm599,899.

TURIŻMU - TIMESHARE

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Peress li meta dan l-aħħar il-Ministru tkellem fil-laqgħa ta' l-RCI dwar it- timeshare semma' r-regolamentar ta' dan il-qasam ta' l-Industrija tat- Turiżmu, jista' l-Ministru jgħid jekk hijiex l-intenzjoni tal-Gvern li jimxi fuq il-linji suġġeriti mill-Unjoni Ewropea?

Jekk le, jista' l- Ministru jagħti ħjiel dwar l-alternattiva proposta?

Peress li f'din il- laqgħa ssemma li dalwaqt jiftħu tlett stabbilimenti timeshare ġodda, jista' l-Ministru jgħid meta saret l-applikazzjoni tal-HCEB għall-approvazzjoni tal-proġetti; liema u fejn huma u meta ngħata l-permess li jawtorizza l- proprjetarji joperaw f'dan il-qasam?

ONOR.

KARMENU VELLA: Fis-Seminar dwar it-timeshare jiena semmejt il- htiega li din l-industrija, bis-sahha tal-Malta Timeshare Association, tieħu passi biex tkun self-regulated u b'hekk, ittejjeb mhux biss l- istandard tal-prodott izda wkoll tħares l-interessi tal-konsumaturi.

Fil- fatt il-livell meħtieġ minn timeshare units registrati diga' ilahhaq tajjeb fil-kwalita' ma' standards Ewropej.

It-tlett proprjetajiet li beħsiebhom jibdew joperaw fuq sistema ta' timeshare u li huma diġa' irregistrati mill-HCEB biex jintuzaw ghat- turisti, huma l-lukanda Bay Point fil-bajja ta' San Gorg, l-appartamenti Porto Azzuro fix-Xemxija u l-appartamenti Break Point fil-Qawra.

Biex dawn il-progetti joperaw fit-Timeshare ma hemmx bzonn ta ebda permess ladarba jkunu diġa' reġistrati bħala akkomodazzjoni turistika.

ANZJANI - HOMES TAL-GVERN

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kif inhu magħmul il-Bord li jiddeċiedi liema anzjani jidħlu fil-Homes tal-Gvern?

Meta ġie appuntat dan?

Kif kien kostitwit qabel?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-Bord li jiddeċiedi liema anzjani jidħlu fil- Homes tal-Gvern kien kostitwit ħafna snin ilu u għadu jikkonsisti fl-istess personnel: jiġifieri minn: Dr. Joseph Dimech il-Kap tad-Djar ta' l-Anzjani u s-Sur Lino Mizzi.

Dawn jagħmlu assessment ta' kull kas partikolari u d-deċiżjoni min jidħol meta jivvaka post tittieħed b'konsiderazzjoni ta' dan l-assessment.

SAĦĦA - KONSULENT FIL-ĠERJATRIJA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jispjega x'wassal illi konsulent fil-Ġerjatrija li kien għadu kif ġie appuntat reġa' mar lura l- Ingilterra?

Kif kien propost li jkun ix-xogħol ta' dan il-konsulent sew fir-Residenza San Vincenz de Paule kif ukoll fl-iSptar Zammit Clapp?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Dan il-konsulent fil-Ġerjatrija ħa l-post tiegħu ftit qabel l-elezzjoni u beda x-xogħol Immedjatament.

Sar magħruf minnu stess li fl-istess waqt hu żamm il-post tiegħu bħala geriatrician l- Ingilterra.

Mill-ewwel wera x-xewqa li jerġa' jitlaq hemmhekk għal xi żmien.

Billi fil- qasam hemm bżonn ta' Konsulent fil-Ġerjatrija urġenti, din ix-xewqa ma setgħetx tiġi milqugħa.

Hu telaq fuq l-inizjattiva personali tiegħu.

Hu telaq fit-23 ta' Diċembru, 1996 u bagħat l-ittra tiegħu lid-Dipartiment fejn spjega li se jkompli bl-istudju tiegħu fl-istess data.

Għalhekk l- ittra tiegħu ittieħdet bħala ittra ta' riżenja.

Il-kumplament tar-risposta se titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

QRATI - DEĊIŻJONIJIET TAL-QRATI

L-ONOR.

BERTU PACE staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid:- 1) jeżistix xi ftehim bejn il-Qorti u xi ditta Maltija għall-istampar tad-deċiżjonijiet tal-Qrati; 2) jeżistix kuntratt ta' dan il-ftehim u x'jinkorpora dan il-ftehim; 3) kemm ħallas il-Gvern fl-1996 lid-ditta nvoluta; u kemm hemm kontijiet pendenti; 4) min huma r-rappreżentanti ta' din id-ditta?

ONOR.

CHARLES MANGION: Fl-1992 kien ġie ffirmat ftehim bejn il-Gvern u d- ditta Legal (Publishing) Enterprises fejn din kienet ġiet inkarigata biex tippubblika l-ġudizzju u d-deċiżjonijiet tal-Qrati Superjuri.

Skond il- ftehim id-ditta hi responsabbli għall-ispejjeż kollha marbuta ma' l- istampar u l-bejgħ tal-pubblikazzjonijiet, iżda jagħtiha wkoll id-dritt ta' esklussivita' għal dak li jirrigwarda distribuzzjoni u publishing.

Il- Gvern mhux marbut li jħallas l-ebda ħlas iżda jekk ikollu bżonn jixtri xi pubblikazzjoni jrid iħallas għaliha l-prezz normali.

Il-Gvern kellu wkoll jaħtar Bord editorjali li jkun responsabbli għall-editing u l-preparazzjoni tal-materjal biex jiġi ppubblikat.

Il-ftehim kien għal perjodu ta' ħames snin, mill-1 ta' Frar 1993, u jkun imġedded għal tliet snin oħra jekk waħda mill-partijiet ma tagħtix notifika bil-miktub lill-oħra sitt xhur qabel it-tmiem tal-validita' tal-ftehim li tixtieq ittemm il-ftehim.

Fl-1996 il-Qorti ħallset is-somma ta' Lm23,433 u baqa' Lm15,209 x'jitħallsu.

Il-ftehim kien ġie ffirmat f'isem id-ditta mill-Avukat Tony De Gaetano.

AMMINISTRAZZJONI NAZZJONALISTA - SAFAR

L-ONOR.

BERTU PACE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm nefqu fuq safar - vjaġġ bi vjaġġ - il-Ministri Nazzjonalisti fis-snin 1995 u 1996?

X'kienet in-natura ta' kull żjara u minn min kienet komposta kull delegazzjoni?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

UNIVERSITA' - TRANSFERS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm seħħew transfers fl- Universita' mis-17/1/97 'il hawn?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba se tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU TAL-KUMMERĊ - TRANSFERS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm seħħew transfers fil-Korporazzjoni jew Korporazzjonijiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu mis-17/1/97 'il hawn?

ONOR.

LEO BRINCAT: In-numru ta` transfers fil-Korporazzjoni Enemalta fil- perjodu li beda fis-17 ta` Jannar, 1997, kien ta` 16.

MINISTERU TAT-TURIŻMU - TRANSFERS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm seħħew transfers fil- Korporazzjonijiet/aġenziji/kumplessi li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu mis-

ONOR.

KARMENU VELLA: Ma ghandi xejn x' inzid mar-risposta li tajt ghal mistoqsija parlamentari numru 2872.

MINISTERU TA' L-INDUSTRIJA - TRANSFERS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid kemm seħħew transfers fil- Korporazzjonijiet/aġenziji li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu mis- 17/1/97 'il hawn?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Fl-MDC, mis-17 ta` Jannar 1997, kien hemm persuna waħda li ġiet sekondata għall-Ministeru ta` l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali

MINISTERU TAS-SIGURTA' SOĊJALI - TRANSFERS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm seħħew transfers fil- korporazzjonijiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu mis-17/1/97 'il hawn?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jiena tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 2874, seduta numru 27.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

DJAR TAL-GVERN

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għar- risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 2259, nitlob lill-Ministru jinnota li waqt li fit-text tar-risposta jgħid li ġew rifjutati 1423 talba (li taqbel mat-tabella "Ten 9708" impoġġija fuq il-Mejda tal-Kamra) fit- tabella "Ten 9709" ir-refusals huma indikati bħala 7010.

Peress li jista' jkun hemm żball fin-nomenklatura tat-tabella "Ten 9709", jista' l-Ministru jerġa' jikkonferma l-informazzjoni u f'każ li sar żball ipoġġi l- informazzjoni korretta fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nikkonferma li n-numru 7,010 fit-tabella TEN 9709 jirrappreżenta n-numru ta' każijiet fejn it-tiswijiet tlestew waqt li dak ta' 1,423 jirrappreżenta dawk li ġew rifjutati.

Jidher li fit-tieni tabella sar żball tat-typing.

B'hekk l-informazzjoni mogħtija fit-text ta' PQ 2259 hija korretta, u l-iżball kien biss fit-typing (kif jidher evidenti wkoll minn tabella TEN 9708).

SPTAR SAN LUQA - MARD

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema kienu l-mardiet prinċipali li bihom daħlu pazjenti fl-isptar tagħna matul l-1996, skond l-age groups differenti tal-pazjenti?

Jekk hu possibbli, jista' l-Ministru jagħti din l-informazzjoni maqsuma f'age groups:- 1) sa sena; 2) minn sena sa ħames snin; 3) minn ħames snin sa għaxar snin; 4) minn għaxar snin sa 15-il sena; 5) minn 15-il sena sa 25 sena; 6) minn 25 sena sa 35 sena; 7) minn 35 sena sa 45 sena; 8) minn 45 sena sa 55 sena; 9) minn 55 sena sa 65 sena; u 10) 'il fuq minn 65 sena?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta..

SERVIZZ ĊIVILI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienu dawk l-impjegati tal-Gvern illi kienu ġew "boarded out" mill-Gvern għal raġunijiet ta' saħħa qabel l-1987 u reġgħu ddaħħlu mal-Gvern wara l-1987 peress li dawn fiequ mill-marda li kellhom?

ONOR.

ALFED SANT: Jien informat li kien hemm mija u erba' (104) impjegati tal-Gvern illi kienu ġew "boarded out" għal raġunijiet ta' saħħa qabel l-1987 u reġgħu ddaħħlu mal-Gvern wara l-1987 peress li dawn fiequ mill-marda li kellhom.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in- numru ta' mpjegati tad-dipartiment illi rriżenjaw mix-xogħol mill-1988 'il hawn sena b'sena?

X'kien il-grad tagħhom?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' mpjegati bil-grad tagħhom, li rriżenjaw mix-xogħol mill-1988 'il hawn, sena b'sena huwa kif jidher fil- lista.

Din il-lista tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- Seduta.

QRATI - SEPARAZZJONIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu sena b'sena mill-1970 'il hawn dawk il-kawżi ġodda ta' separazzjoni?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni mitluba qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - MEMBRI LI RRIŻENJAW

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienu dawk il-membri tal-Korp tal-Pulizija illi rriżenjaw mill-impjieg tagħhom mill-korp sena b'sena mill-1988 'il hawn?

Kemm kienu uffiċjali u kemm other ranks?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li l-membri tal-Korp tal-Pulizija li rriżenjaw mill-Korp mill-1988 sas-17 ta' Frar 1997 kienu kif ġej:-

|1988|2 Uffiċjali |1993|5 Uffiċjali| | |95 'Other | |75 "Other | | |Ranks' | |Ranks" | |1989|3 Uffiċjali |1994|5 Uffiċjali| | |83 "Other | |45 "Other | | |ranks" | |ranks" | |1990|3 Uffiċjali |1995|4 Uffiċjali| | |83 "Other | |67 "Other | | |ranks" | |ranks" | |1991|2 Uffiċjali |1996|6 Uffiċjali| | |86 "Other | |60 "Other | | |ranks" | |ranks" | |1992|9 Uffiċjali |1997|Uffiċjal | | |100 "Other | |12 "Other | | |ranks" | |ranks" |

SIGURTA' SOĊJALI - IMPJEGATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu dawk il-persuni illi ġew boarded out sena b'sena mill-1988 'il hawn mill-bordijiet tas-Sigurta' Soċjali?

Kemm kienu mpjegati tal-privat?

Kemm kienu mal-Gvern, korpi jew awtoritajiet parastatali?

ONOR.

EDWIN GRECH: Naħseb li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal każijiet imressqa quddiem il-Bord Mediku maħtur taħt l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali biex jagħti pariri dwar talbiet għal Pensjoni ta' l-Invalidita'.

In-numru ta' persuni illi ġew boarded out taħt l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali sena b'sena huma kif ġej:-

|Sena |Persuni | | |Mogħtija | | |Pensjoni | |1988 |474 | |1989 |418 | |1990 |341 | |1991 |457 | |1992 |648 | |1993 |718 | |1994 |558 | |1995 |973 | |1996 |934 |

L-Att dwar is-Sigurta' Soċjali ma jiddistingwix bejn persuni li jaħdmu mal-privat, il-Gvern jew Korpi Parastatali jew li jaħdmu għal rashom.

Għaldaqstant ma tinħassx il-ħtieġa li tinżamm statistika ta' kemm ġew boarded out skond kif talab l-Onor.

Membru.

SAĦĦA - SECURITY GUARDS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Nirriferi lill-Ministru għad-domanda u r- risposta numru 2644 fejn qal illi fl-1991 u fl-1992 kien hemm għaxar security guards mad-Dipartiment tas-Saħħa u fl-1993 kien hemm 233 security guards, jista' l-Ministru jgħid x'wassal lid-Dipartiment tas-Saħħa biex jimpjega 223 security guard ġdid f'sena waħda?

Mil-liema distrett elettorali huma dawn is-security guards?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Id-Dipartiment tas-Saħħa kien ilu jaħseb mill- 1990 biex jimpjega "Security guards" għall-isptarijiet u l-Health Centres.

Fil-fatt fil-Gazzetta tal-Gvern tas-16 ta' Ottubru, 1990 kien ħareġ sejħa għall-applikazzjonijiet għall-kors ta' Hospital Surveillance Officers.

Min temm b'suċċess dan il-kors kellu mbagħad japplika għas-sejħa pubblika li ħarġet fil-Gazzetta tal-Gvern tas-17 ta' Jannar 1992 għall-mili ta' postijiet ta' Hospital Surveillance Officers fid-Dipartiment tas-Saħħa biex ikun jista' jiġi hekk appuntat.

Din is-sejħa ġiet ipproċessata bħas-soltu mill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku u fit-23 ta' Diċembru, 1992 ġew impjegati 223 Hospital Surveillance Officers.

Il-ħatriet tagħhom ġew ipproċessati f'Jannar 1993 u għalhekk dehru bħala żieda fin-numru ta' Hospital Surveillance Officers fl-istess xahar.

Dawn l-impjegati huma mid- distretti elettorali kif jidher hawn taħt:-

|DISTRETT |NUMRU | |1 |11 | |2 |7 | |3 |22 | |4 |14 | |5 |26 | |6 |34 | |7 |46 | |8 |13 | |9 |6 | |10 |1 | |11 |10 | |12 |10 | |13 |23 | |TOTAL |223 |

TAL-MAGĦLAQ L/O QRENDI - BARRIERA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u Ambjent: Billi fl-1994 wara li waqa' xi ġebel ġewwa t-Tempju ta' l-Imnajdra, il-barriera "Tal-Magħlaq" limiti tal-Qrendi u li hija l-aktar barriera viċin it-tempji, tneħħielha jew inżammilha il- permess biex tuża furnelli għall-qtugħ tal-blat fil-barriera u billi issa f'diversi ġurnali lokali dehru artikoli fejn esperti ddikjaraw illi l-ħsara saret minħabba il-maltemp u mhux minħabba il-ħruq ta' furnelli, jidhirlu l- Viċi Prim Ministru illi dan "l-istop order" għandu jiġi annullat peress li minħabba din id-deċiżjoni 15-il familja sofrew danni finanzjarji kbar mingħajr ħtija ta' xejn?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jenħtieġ aktar żmien biex tinġabar l-informazzjoni meħtieġa.

KAĊĊA/INSIB

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u Ambjent: In vista ta l-artikolu li deher fid-9 ta' Frar ġewwa gazzetta Ingliża dwar kaċċa u insib u importazzjoni ta' għasafar ta' l-għana għall-ikel, artikolu li għamel ħafna ħsara lil Malta, jista' l- Viċi Prim Ministru jgħid x'passi se jieħu l-Ministeru tiegħu f'dan ir- rigward?

ONOR.

GEORGE VELLA: Permezz tal-High Commission ta' Malta f'Londra, il- Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent nsista li d- dikjarazzjoni li saret mid-Dipartiment ta' l-Ambjent u li tagħti l-fatti kif inhuma fil-verita', tintbagħat lis-Sunday Times ta' Londra biex tiġi ppubblikata ħalli tirranġa l-impressjoni ħażina u żbaljata li ta dan l- artiklu.

Ninsab informat li l-Kummissarju Għoli Malti f'Londra sab xi diffikultajiet biex jikkuntaTtja l-Editur, u r-rettifika li ridna nġibu ma deheritx fil-ħarġa tal-bieraħ fil-ġurnal.

Għalissa l-Ministeru se jara x'miżuri oħra jistgħu jittieħdu.

INSTITUTE OF HEALTH CARE - DIPLOMA NURSING

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-persuna msemmija, li isimha qed jintbagħat under separate cover, ma ġietx aċċettata fil-kors tad-diploma nursing li beda f'Ottubru ta' l-1996?

Peress li minkejja diversi talbiet din il-persuna għadha ma ngħatat l-ebda risposta bil-miktub għaliex ma ġietx magħżula minkejja li għandha il-kwalifiki meħtieġa, tista' din il-persuna tappella mid-deċiżjoni?

Tista' din il-persuna tagħmel resit?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-persuna kkonċernata kienet diġa' qed tagħmel kors ieħor fl-Institute of Health Care is-sena ta' qabel.

Kienet sejra ħażin u ma kien hemm xejn li juri li l-istudent kapaċi jlaħħaq ma' kors ieħor fl-istess livell.

Kellu intervista minn bord separat, wara li kienet irrifjutata l-applikazzjoni tiegħu għall-kors tan-Nursing, u dan ikkonferma d-deċiżjoni ta' l-ewwel bord.

Ġie nformat b'din id-deċiżjoni verbalment ftit ġranet wara u bil-miktub b'ittra fis-27 ta' Diċembru, 1996.

It-tieni Bord li ntervista lill-istudent kien il-Bord ta' l-Appell, dan għalhekk diġa' sar.

Ma hux il-każ ta' resit għaliex hawnhekk ma kienx hemm eżami.

L-istudent m'għandux l-aptitude għal nurse.