MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 210 L-Erbgħa, 15 ta' Diċembru, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 210

L-Erbgħa, 15 ta' Diċembru, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.08 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 15 ta' Diċembru, 1999

WERREJ MINUTI 327

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 327

TQEGĦID TA' KARTI 332

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA KUMITAT TA' PROVVISTA ESTIMI ĠENERALI 2000 IL-ĦDAX-IL JUM STABBILIT MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN 333

AĠĠORNAMENT

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 366

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 376

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 209 li saret fil-15 ta' Diċembru, 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

BENEFIĊĊJU TAL-QGĦAD - ABBUŻ

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

Jean Pierre Farrugia) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm inqabdu persuni jieħdu l-benefiċċju tal-qgħad u jaħdmu fl-istess ħin f'dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni) (f'isem il- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): F'dawn l-aħħar ħames snin in-numru ta' nies li nqabdu jaħdmu waqt li kienu qegħda huwa mqassam hekk:

|1995 |533 | |1996 |651 | |1997 |537 | |1998 |275 | |Jan - Set 1999|278 |

Id-dipartiment tas-sigurta' soċjali fil-preżent ma jżommx statistika dwar dawk il-persuni li jitwaqqfilhom il-benefiċċju jew l-għajnuna għal disimpjieg għax ikunu nqabdu jaħdmu.

DJAR - REQUISTION ORDER

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jintervjeni sabiex requisition order no. 0048/94 - maħruġa fis-16 ta' Marzu, 1994 - titneħħa minħabba li huwa lampanti li llum m'għadx hemm lok għal dan?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Viċi Prim Ministru): Jien informat illi r- rekwiżizzjoni titneħħa meta jiġi aċċertat li l-inkwilin qed toqgħod fil- post regolarment.

PENSJONANTI - LAQGĦAT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Karl Chircop) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm-il darba ltaqa' ma' l-għaqda nazzjonali tal-pensjonanti mill-5 ta' Settembru 'l hawn u x'kienu d-dati ta' meta ltaqgħu?

B'riferenza għar-riżoluzzjoni maħruġa waqt il-konferenza ġenerali annwali ta' l-għaqda nazzjonali tal-pensjonanti, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk fil-budget li jmiss hux se jilqa' t-talba ta' l-għaqda, li jibdew diskussjonijiet minnufih sabiex il-pensjonanti jieħdu ż-żidiet li jistħoqqilhom wara l-ftehim kollettiv għas-servizz pubbliku?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Viċi Prim Ministru): Mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-lum saru erba' laqgħat li fihom ġew diskussi diversi suġġetti ta' interess għall-għaqda nazzjonali tal-pensjonanti.

Lil dan il-ministeru isirulu ħafna talbiet li mbagħad jiġu evalwati fid-dawl tal-prijoritajiet u l-esiġenzi tal-pajjiż.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

George Vella, domanda supplimentari.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, il-Ministru qed jgħid li saru erba' laqgħat u nimmaġina li d-diskussjoni kienet fuq affarijiet ta' interess kemm għall-pensjonanti kif ukoll għall-gvern - m'hemmx dubju li dawn iddiskutew il-miżuri tal-budget, kemm qabel kif ukoll wara l-budget - u għalhekk nitolbu jgħidilna x'kienet il-pożizzjoni ta' l-għaqda nazzjonali tal-pensjonanti rigward il-miżuri tal-budget u x'intqal f'dawn id- diskussjonijiet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, mill-file li għandi quddiemi ma jirriżultax jekk il-laqgħat sarux qabel jew inkella wara pero' lest inwassal il-kumment ta' l-Onor.

Interpellant lill-Viċi Prim Ministru.

DJAR - XIRI TA' APPARTAMENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-iskemi tax- xiri ta' appartamenti tal-gvern bi prezz sussidjat li kienu jsiru fis-snin tmenin u li għad għandhom il-kondizzjoni li s-sussidju jiġi ritornat lill- gvern mill-benefiċċjarji mingħajr l-ebda kondizzjoni ta' żmien, u ċioe' li jittrasferuh meta jridu u mhux sa ċertu żmien, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni tal-gvern dwar dawn l-ammonti ta' sussidju?

Jekk jgħaddi ċertu perijodu ta' żmien, ma jkunx hemm l-obbligu li jiġu refunded lill-gvern bħalma jsir fi skemi oħrajn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-awtorita' tad-djar tonora l-kondizzjonijiet tal- kuntratt iffirmat bejnha u l-benefiċċjarji.

DJAR - INSTALLAZZJONI TA' LIFTS

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

Jean Pierre Farrugia) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10059, jistgħu jingħataw l- indirizzi ta' l-entraturi li fihom jistgħu jiġu nstallati lifts fil-Belt u fil-Floriana?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Lawrence Gonzi) Il-lifts jistgħu jiġu nstallati f'dawn l-indirizzi:

VALLETTA

Proġett ta' Bieb il-Belt, Ordinance Street, Door 1 Proġett ta' Bieb il-Belt, Ordinance Street, Door 2 Proġett ta' Bieb il-Belt, Ordinance Street, Door 3 125, Triq San Pawl 131, Triq San Pawl 77, Triq Santa Luċija Proġett ta' Bieb il-Belt, Triq il-Kavalier, San Gwann Door 1 88, Triq il-Merkanti 80, Triq il-Merkanti Sorijiet ta' l-Ursolini, Triq Marsamxett Blk 4, Triq Marsamxett 4, Triq il-Punent Door 1, Triq ir-Repubblika, City Gate Door 2, Triq ir-Repubblika, City Gate Door 3, Triq ir-Repubblika, City Gate 197B, Triq ir-Repubblika Door 1, Triq Pope Pius V Door 2, Triq Pope Pius V Door 3, Triq Pope Pius V 80, Triq San Nikola

FURJANA

Blk 5, Triq il-Fosos Blk 6, Triq il-Fosos Blk 7, Triq il-Fosos Blk 8, Triq il-Fosos 43, Triq il-Miratur 18, Triq Sant'Anna La Vallette Flats, Triq Vilhena

ETC - QTUGĦ MIR-REĠISTRU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Karl Chircop) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari numru 10770, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm nqatgħu persuni mir-reġistru tal-qgħad minn Settembru 'l hawn fil-ħames kategoriji li semma huwa stess fit-tweġiba tiegħu?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Lawrence Gonzi): Qed inpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

PA - SAN GWANN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex kamra li nbniet bla permess fi Triq il-Mensija - li dwarha l-awtorita' ta' l-ippjanar ġiet informata mill-kunsill lokali ta' San Ġwann permezz ta' ittra datata 11 ta' Frar, 1999 - tiġi mneħħija?

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat li l-każ li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant ġie investigat mill-awtorita` ta` l-ippjanar u jirriżulta li s- sit huwa kopert mit-tiġdid tal-permess PA 1775/93 b'permess PA 5936/94 approvat fis-17 ta` Lulju, 1996.

Dan il-permess approva t-twaqqiegħ tal- kamra msemmija u minflok jittella` garaxx tul il-plot kollu.

Irriżulta wkoll li minħabba li hemm xi kawżi privati fil-qorti, dan ix-xogħol ma jistax jinbeda.

L-awtorita` ta' l-ippjanar se tibqa` ssegwi l-iżviluppi tal-każ u tirregola ruħha skond il-liġi u ċ-ċirkostanzi.

Il-kunsill lokali ġie nformat bir-riżultat ta` dan fil-laqgħa tat-8 ta` Lulju, 1999.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' s-Segretarju Parlamentari jgħid jekk qattx kien hemm xi enforcement fuq dak is-sit mill-awtorita' ta' l-ippjanar u jekk kienx hemm xi applikazzjoni oħra illi l-awtorita' ma pproċessatx?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-informazzjoni li qed jitlob l-Onor.

Membru ma tirriżultax mill-file u għaldaqstant nitolbu jagħmel mistoqsija bil-miktub.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Kien hemm ordni ta' enforcement min-naħa ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar biex jitwaqqgħu żewġ siti ġewwa Għawdex.

F'dik l- istess ġurnata li dawn is-siti kellhom jitwaqqgħu, is-sidien għamlu kawża l- qorti u b'hekk ix-xogħol ma sarx.

Jista' s-Segretarju Parlamentari jgħidli jafx xi ħaġa dwar dan il-każ?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Naf li dan l-aħħar kien hemm xi mandati li ġew uffiċjalizzati fil-qorti fuq każi ta' enforcement pero' m'għandix l- informazzjoni kollha dwarhom.

Jekk l-Onor.

Membru jagħmel il-mistoqsija tiegħu bil-miktub inkun nista' ngħaddilu l-informazzjoni kollha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma jidhirlux is-Segretarju Parlamentari li dan il-każ li għadni kif semmejtlu għandu jiġi investigat?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Membru illi meta jiena sirt naf li f'okkażjoni oħra sar mandat proprju fl-istess ġurnata li kellu jitwaqqa' bini partikolari - mhux qed nirriferi għall-każ li qed isemmi l-Onor.

Mizzi imma għal każ ieħor - tlabt liċ-chairman ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar biex jinformani dwar min kien qed jattendi għal- laqgħa li ssir ta' kull ġimgħa, sabiex jiġu detailed l-azzjonijiet diretti li jkunu se jittieħdu, u anke tlabt li f'dak il-meeting jattendi numru żgħir ta' persuni sabiex ikun hemm aktar riservatezza ta' l-informazzjoni.

Nimmaġina li l-Onor.

Membru jifhem illi dan huwa biss suġġeriment li jista' jagħti l-ministeru għax ovvjament ma nistgħu bl-ebda mod nobbligaw lill-awtorita' ta' l-ippjanar dwar x'għandha tagħmel.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, domanda supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Jidhirlux is-Segretarju Parlamentari li wasal iż- żmien illi l-awtorita' ta' l-ippjanar issir aktar accountable.

Il-fatt li hemm complaints unit - illi kif smajna suppost se jibda jaqa' taħt l- uffiċċju taċ-chairman - m'għandux il-pubbliku in ġenerali jkollu mezz li jieħu sodisfazzjon u jkollu l-informazzjoni li għandu bżonn?

Fl-aħħar mill- aħħar aħna l-membri taż-żewġ naħat we are accountable lejn l-elettorat kull ħames snin u naħseb li istituzzjoni importanti bħall-awtorita' ta' l- ippjanar għandu jkollha xi mezz kif tkun aktar customer-friendly, u anke biex min iħoss li ma saritx ġustizzja miegħu jew li l-każ tiegħu dam iżżejjed, imur jitlob l-informazzjoni u jkun hemm xi ħadd li hu accountable.

Ma nistgħux nippermettu li jkollna repubblika f'repubblika, kif fl-opinjoni tiegħi qegħdin bl-awtorita' ta' l-ippjanar.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-ewwelnett l-uffiċċju tal-complaints ġie taħt l- uffiċċju taċ-chairman minn Ottubru tas-sena l-oħra.

Mill-ħafna każi li jidħlu jirriżulta li ħafna drabi tittieħed azzjoni fuqhom, jintbagħat rapport darba fix-xahar fuq dawk il-każi li jkunu ġew mistħarrġa mill- complaints office u, kif diġa' kellna ċans ngħidu l-ġimgħa l-oħra meta ddiskutejna l-estimi ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, fl-emendi għat-tibdil tal-liġi hemm maħsub li jkun hemm aktar possibbilta' ta' redress min-naħa tal-pubbliku.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Is-Segretarju Parlamentari qal illi l-awtorita' ta' l- ippjanar għandha tkun awtonoma iżda fl-istess waqt intqal li l-ministru għandu kull dritt jgħid li għandhom jitnaqqsu ċerti spejjeż mill-vot ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar.

Ma jidhirlux imma li meta jispeċfika direttament kif għandhom jintaqqsu l-ispejjeż ikun qed jindaħal lill-awtorita' ta' l- ippjanar?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Kif diġa' wieġeb il-Ministru Tonio Borg il- ġimgħa l-oħra fid-diskussjoni dwar l-estimi, mhux talli dan m'huwiex indħil imma huwa dritt assolut li għandu kull gvern u kwalunkwe' membru, inkluż l- Onor. Membru li qiegħed fuq in-naħa ta' l-oppożizzjoni, li jitlob li jkun hemm tibdiliet fl-estimi u anke fil-voti speċifiċi ta' l-estimi.

Jiġifieri mhux biss il-ministru jew jiena imma kwalunkwe' persuna oħra f'din il-Kamra tista' tipproponi tibdil, anke fid-dettall, fl-estimi ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar, għax proprju dik hija l-unika accountability illi għandu dan il- parlament fuq l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Huwa dan il-parlament li jivvota l-flus għall-awtorita' ta' l-ippjanar u huwa dan il-parlament ukoll li jrid jagħmel l-iskrutinju fil-voti speċifiċi ta' l-awtorita'.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mela allura la s-Segretarju Parlamentari qed jgħid illi dan huwa bi dritt - u jien ma naqbilx miegħu għax ngħid li dan huwa ndħil - issa bi dritt se jerfa' r-responsabbilta' jekk ir-riżultat se jkun fin- negattiv?

Jiġifieri jekk l-awtorita' ta' l-ippjanar mhux se tkun effiċjenti, lest is-Segretarju Parlamentari jerfa' r-responsabbilta' kollha?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jiena ma niddejjaq xejn nerfa' responsabbiltajiet li jaqgħu fuqi, kif irrid nifhem li jerfgħu wkoll il-membri tal-bord li finalment ikunu approvaw l-estimi ta' l-awtorita' innifisha, u kif ovvjament jerfgħu wkoll ir-responsabbilta' l-membri ta' din in-naħa meta jivvotaw favur l-estimi ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Jidhirlux is-Segretarju Parlamentari li hija redikola illi l-politiċi jkollhom jerfgħu r-responsabbilta' ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar meta l-istess politiċi taż-żewġ naħat tal-Kamra lanqas biss jistgħu jagħmlu mistoqsija parlamentari u jirriferu għal xi każ partikolari, peress li dik tista' titqies bħala political pressure!

F'dawn iċ-ċirkostanzi, meta l-awtorita' ta' l-ippjanar għandha awtonomija assoluta - naħseb għalhekk saret repubblika f'repubblika! - u meta l-istess liġi ma tagħti ċans lil ebda ministru jew lil ebda politiku biex b'xi mod jindaħal fl-operat ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, ma jidhirlux li fl-aħħar mill- aħħar il-politiċi m'għandhomx jerfgħu r-responsabbilta' u, kif għedt tajjeb int, għandu jkun iċ-chairman u l-board li jerfgħu r-responsabbilta' ta' għemilhom ladarba ħadd ma jista' jindaħlilhom?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Hekk qiegħda l-liġi.

Barra minn hekk il-liġi tgħidlek ukoll illi d-deċiżjonijiet li tieħu l-awtorita' ta' l-ippjanar m'għandux jindaħal fihom il-ministru jew kwalunkwe' membru ieħor.

(Interruzzjonijiet) Anke wara dak li korrettement kien qajjem fil-bidu ta' din il-leġislatura l-Onor.

George Vella, konna ddeċidejna li hawnhekk ma niddiskutux applikazzjonijiet partikolari sabiex nevitaw li dan il- parlament jintervjeni fuq każi li jkunu qegħdin jiġu pproċessati.

Fil-fatt dik id-deċiżjoni kienet ġiet ċirkolata lill-Onor.

Membri ta' din il-Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, jiena rrid nirreġistra li ma naqbel assolutament xejn ma' dak li qed jgħid il-kollega tagħna.

Aħna qegħdin nitkellmu fuq l-awtonomija ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar u s-Segretarju Parlamentari qed jgħid li jerfa' ir-responsabbilta' ta' deċiżjonijiet dwar qtugħ jew tnaqqis ta' fondi allokati lilha.

Ma jaħsibx li jekk inwaqqfu lill-planning authority milli taħdem u se ngħidulha li ma naqblux fuq ċerti voti u allura se nnaqsuhomlha - bħal fil-każ tal-vot li bih se testendi s- sistema tal-computers, jew il-vot biex jibagħtu aktar trainees jew biex jimpjegaw aktar nies - inkunu qegħdin nindaħlu direttament fl-operat tagħha?

(Interruzzjonijiet) Jiddispjaċini imma ma naqbilx miegħek.

Il-vot totali jgħaddi mill-parlament biex jiġi jew ma jiġix approvat imma mbagħad hemm il-board biex iqassam skond il-bżonnijiet u jara kif jista' jmexxi sabiex ikampa u jilħaq l-għanijiet u l-objectives tiegħu, u m'għandux il-ministru jew is-segretarju parlamentari jew il-gvern jindikalha lill-planning authority minn fejn tnaqqas u mil-liema budget line tagħmel l-ekonomija.

Qed nistaqsik direttament biex tikkommetti ruħek fuqha għax għalija dan huwa assolutament kontra s-sens kollu ta' l- awtonomija ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jien li nista' ngħid hu li meta l-uffiċjali tal- ministeru ltaqgħu mal-persuni responsabbli mill-finanzi ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, biex jagħtuhom direzzjoni dwar liema items jistgħu jitnaqqsu, finalment kien il-bord ta' l-awtorita' li qabel fuq dak it-tnaqqis.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Dan li qed jgħid l-Onor.

Pullicino mhuwiex korrett.

Il- board tal-planning authority, li jien membru tiegħu, kien approva l-estimi kif kienu oriġinarjament preżentati lilna, u meta erġajna ntqajna qalulna ċar u tond li l-ministeru kien qalilhom biex inaqqsu ċertu ammont.

Ċertament li jiena vvotajt kontra għax ma naqbilx li l-ministeru għandu jiddetta hu x'għandu jitnaqqas.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Veru li l-awtorita' ta' l-ippjanar kienet approvat estimi bi kważi Lm0.25 miljun deficit għas-sena li ġejja u l- gvern, kif għandu dritt jagħmel, qal illi dak id-deficit m'huwiex aċċettabbli għalih u allura ta' direzzjoni li jkun hemm ċertu qtugħ sabiex jonqos id-deficit.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Joe Borg.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

JOE BORG (Ministru għal għall-Affarijiet Barranin): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Cv tas-Sur Walter Balzan, ambaxxatur ta' Malta għall-Istati Uniti ta' l-Amerika, u rappreżentant permanenti ta' Malta għan-Nazzjonijiet Uniti, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11302.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA - ESTIMI ĠENERALI 2000

IL-ĦDAX-IL JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Il-Kumitat għandu quddiemu d-diskussjoni tal-Voti tal- Ministeru għall-Affarijiet Barranin.

Nixtieq ninforma lill-Kumitat li skond il-Mozzjoni Nru. 111 tas-17 ta' Novembru, 1999 il-ħin tad-diskussjoni tal-lum għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l- oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għan-naħa tal-gvern.

Nitlob issa liIl-Ministru għall-Affarijiet Barranin biex, jekk jogħġbu, iressaq ir-riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

JOE BORG: Mr Chairman, nipproponi:

VOT 55 - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm7,204,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 55 - Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' nefqa għas-sena 2000.

VOT XIV - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm610,000 li titħallas mill-Fond Konsolidattiġi applikata tħat il-Vot XIV - Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2000.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, nipproponi din l-emenda:

Vot 55 - Ministeru għall-Affarijiet Barranin - Personal Emoluments

Item 11 - Holders of Political Office.

Ħassar iċ-ċifra ta' Lm10,531 u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra ta' Lm10,530.

Delete the figure Lm10,531 and substitute therefor the figure of Lm10,530.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Chris Cardona.

ONOR.

CHRIS CARDONA: Mr Chairman, bħala wieħed mill-kelliema għan-naħa ta' l-oppożizzjoni fuq il-qasam ta' l-affarijiet barranin, illum imiss lili flimkien mal-kelliemi ewlieni ta' din in-naħa tal-Kamra u mal-kelliema tal- gvern biex niddiskutu l-estimi tal-budget għal dan il-ministeru u nagħtu l- perspettiva tagħna fuq is-setturi li jaqgħu taħt dan il-ministeru.

Bla dubju ta' xejn l-issue ta' l-Unjoni Ewropea għandna importanza u relevanza kbira ma' dan il-ministeru għaliex matul dawn l-aħħar snin tista' tgħid li ddominat l-aġenda politika tal-pajjiż.

U dan bir-raġun għaliex il-mod ta' kif niżviluppaw ir-relazzjonijiet ta' pajjiżna ma' l- Unjoni, sija jekk tkun permezz ta' sħubija sħiħa u sija jekk tkun permezz ta' triq oħra li hija dik ta' tqarrib mill-aktar viċin ma' l-Unjoni, għandu konnessjonijiet ferm akbar minn sempliċi deċiżjoni eżekuttiva.

Fil- fatt l-impatt fuq is-setturi kollha tal-pajjiż, inkluż is-settur ekonomiku, is-settur finanzjarju, is-settur politiku u s-settur soċjali huwa wieħed enormi u għalhekk ma tistax ma tikkonsidrahx u ma titkellimx fuqu.

Ftit tal-ġimgħat ilu din il-Kamra ddiskutiet l-aħħar rapport li ħareġ mill-Kummissjoni Ewropea u ħafna mill-argumenti li ġew preżentati dakinhar kienu argumenti tajbin u għadhom relevanti sal-lum, pero' nkunu patetiċi u nkunu qed naħlu l-ħin ta' din il-Kamra jekk illum noqogħdu nerġgħu nirrepetuhom kollha u żgur li dik m'hijiex l-intenzjoni tagħna.

Jiena naħseb li llum fil-ħin li għandna għad-dispożizzjoni tagħna għandna nieħdu l-opportunita' biex nagħmlu analisi kritika tal-messaġġ u tat-triq li qabad il-ministeru għall-affarijiet barranin, dejjem fil-perspettiva tal-budget li għandna quddiemna.

Tajjeb li mill-ewwel nistaqsu, infittxu u naraw x'inhi l-bażi ta' din id-diskussjoni.

L-ikbar sfida li għandu l-gvern tal-ġurnata hija li nidħlu membri sħaħ ta' l-Unjoni Ewropea llum qabel għada u akkost ta' kollox, jew inkella li nippjanaw u nassiguraw livell ta' għajxien tajjeb għall-poplu Malti?

U kif se nagħmlu dan?

X'se jkunu l-konsegwenzi, il-vantaġġi u l-impatt tal- politika li qegħdin nadottaw?

Jien konvint li d-direzzjoni li se nadottaw fil-konfront tar-relazzjonijiet tagħna ma' l-Unjoni Ewropea hija determinanti fil-konfront ta' sfida akbar li jiena nemmen li għandna nieħdu bl-ikbar serjeta'.

Id-deċiżjonijiet li għandhom iwassluna biex ikollna livell ta' għajxien għoli għandna neħduhom aħna pero' dan ma jistax isir permezz tal-politika tal-gvern preżenti.

Jiddispjaċini ngħid li b'għamad ma' għajnejh dan il-gvern inqabad fi sqaq li ma jistax idur lura minnu u fil-fatt l-iktar deċiżjonijiet importanti li qegħdin jittieħdu bħalissa huma kjarament u indubjament xprunati - biex ma ngħidx dettati - mill- istrutturi ta' l-istess Unjoni.

Naħseb li f'din il-Kamra ħadd ma jaħseb bl- istess mod u naħseb li fuq il-kwestjoni ta' l-Unjoni hemm diversi gradi ta' fanatiżmu, ta' simpatija, ta' xettiċiżmu u anke ta' intolleranza.

(Interruzzjonijiet) Għall-anqas lili ħadd ma jista' jakkużani li jiena xi fanatiku jew inkella intolleranti, u bħala persuna moderata llum aktar minn qatt qabel qiegħed nara li permezz ta' dan il-budget li qegħdin niddiskutu, il-gvern qiegħed jikkonferma li t-triq li qabad hija waħda mgħaġġla u li in the long term se tipproduċi iktar żvantaġġi milli vantaġġi.

Mr Chairman, jien nistaqsi: Issa li deħlin fis-sena 2000 il-pajjiż jiflaħ jitgħabba b'piżijiet iżjed milli għandu?

Jiena naħseb li permezz ta' dan il-budget, il-gvern la qiegħed jiminimizza l-ħsara eventwali li jista' jkun hemm u lanqas qiegħed jimmassimizza l-vantaġġi u l-profitti li nistgħu noħorġu mill-politika barranija tagħna.

U dan qiegħed ngħidu anke fid-dawl ta' ċerti paroli fil-vojt, jiddispjaċini ngħid, li joħroġ mhux minn ħalq il-Ministru Joe Borg imma mill-Prim Ministru.

Fl-opinjoni tiegħi, meta l-Prim Ministru joqgħod jattakka b'mod personali membri minn din in-naħa tal-Kamra minħabba deċiżjoni kollettiva li ħadet din in-naħa tal-Kamra, billi jgħajjarna iżolati - qisu l-Partit Laburista ħiereġ minn xi tribu ta' xi pajjiż li għadu lanqas ġie skopert - la jkun qiegħed jagħmel ġieħ lill-partit tiegħu, la lill-gvern tiegħu u lanqas se jgħin biex finalment jwettaq dak li jemmen huwa stess.

Ma nixtieqx inkun polemikuż u partiġġjan meta qegħdin niddiskutu l-estimi tal-budget, iżda l- Prim Ministru suppost jaf li m'hemmx dubju li l-mexxejja kollha ta' l- Unjoni jridu li Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea u li Malta tkun tifforma parti mill-politika komuni ta' sigurta' u ta' difiża ta' l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt jien nasal biex naqbel ma' dak li kiteb l-Onor.

Bartolo f'artiklu fil-ġurnal "Il-KullĦadd" ta' nhar il-Ħadd li għadda meta qal hekk:

"Għalihom, għall-mexxejja Ewropej, Malta hija dik il-gżira fil- Mediterran li aħjar jikkontrollawha huma milli jikkontrolla xi ħadd 'il barra mill-Unjoni Ewropea, iżda x'jaqbel lilna aħna l-Maltin u l- Għawdxin narawh aħna.".

Sur President, dan iwassalni biex ngħid li la l-Prim Ministru Blair, la l-Prim Ministru Jospin, la l-Kummissarju Verheugen, la l-President tal- Kummissjoni Ewropea Prodi u l-ebda mexxej ieħor m'hu qed jagħmel xi analisi kritika u profonda ta' kif se nintlaqtu aħna bi sħubija sħiħa fl-Unjoni.

Meta Prodi lil Blair qallu li l-Ingilterra qed tadotta ċerta politika ta' iżolament fir-rigward tal-euro, min-naħa tiegħu Blair qallu li dik hija deċiżjoni li tispetta li jitkellmu fuqha huma u ħadd ma jista' jindaħlilhom għaliex fin-nofs hemm l-impjiegi u l-għajxien tal-familji Ingliżi u bil- euro u bil-withholding tax ikissru l-vantaġġi fis-settur tas-servizzi finanzjarji u jbatu l-familji Ingliżi.

Issa aħna rridu nfasslu relazzjoni ma' l-Unjoni skond l-interessi tal-Maltin u l-Għawdxin, u konferma ta' dan tathielna l-istess Unjoni meta ddeċidiet li tikkonsidra l- applikazzjoni għal sħubija sħiħa tal-kandidati differenti fuq il-merti individwali tagħhom.

Jekk niftakar tajjeb, qabel is-summit tal-Lussemburgu n-naħa l-oħra kienet qalet li dak kien l-aħħar ċans għalina u li konna se nitilfu l- ferrovija u li kienu se jżommuna fuq is-slow lane u bdew jissemmew il- miljuni kbar dak iż-żmien.

Pero' f'dan it-tieni budget ta' gvern Nazzjonalista fl-ebda kapitlu jew paragrafu ma nsibu xi inkling dwar dawk il-Lm100 miljun li konna ġejna mwiegħda qabel l-elezzjoni li għaddiet, li kellhom jiġu malli nerġgħu nirriattivaw l-applikazzjoni ta' pajjiżna għal sħubija sħiħa.

Imbagħad bil-wiċċ tost kollu jakkużaw lilna li m'aħniex informati meta s-sagrileġġi li qalu kemm mill-oppożizzjoni ftit ġranet qabel l-elezzjoni biex jirbħu xi erba' voti u kif ukoll mill-gvern tista' tikteb ktieb sħiħ fuqhom!

Jien nistieden lin-naħa tal-gvern biex jaqbdu l-istqarrijiet uffiċjali tagħna u jgħidulna fejn bħala Partit Laburista, kif rappreżentat f'dan il- parlament, m'aħniex nonoraw id-dover tagħna biex l-informazzjoni li nagħtu tkun korretta.

M'iniex qed nitlobhom biex jgħidulna fuq il-miljuni, fuq il-proċess tat-tkabbir jew fuq ir-riformi istituzzjonali imma nitlobhom biss biex jaraw jekk jaqbduniex f'gidba waħda.

M'iniex se noqgħod nagħmel eloġji lil sieħbi, l-Onor.

George Vella - apparti li ma tantx inħobb nagħmilhom, naħseb li l-Onor.

Vella m'għandux bżonnhom u ma tantx iħobbhom lanqas - pero' rrid infakkar li aħna konna informati tajjeb meta tkellimna dwar l-iżviluppi interni ta' l-Unjoni, dwar id-dati tat-tkabbir u dwar il- fondi u l-mezzi ta' għajnuna li jingħataw lill-pajjiżi applikanti u lill- pajjiżi membri ta' l-Unjoni.

(Interruzzjonijiet) Jidher ċar ukoll mill- estimi tal-ministeru għall-affarijiet barranin li l-istess ministeru se jbati meta nafu li llum jeżisti consensus bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra - għalkemm hemm storja twila warajha din - fuq l-importanza li għandha tingħata lid-dimensjoni Mediterranja tal-politika barranija.

Għalkemm gvern Laburista preċedenti u diversi gvernijiet Laburisti ta' qabel kienu bdew jieħdu inizjattivi realistiċi u taw iżjed importanza lil dan il-kamp, min-naħa l-oħra issa l-inizjattivi ta' dan il-gvern f'dan il-qasam politiku huma minimi u minħabba l-fissazzjoni tagħhom li jdaħħlu lil pajjiżna fl- Unjoni Ewropea, qegħdin ibatu niċeċ oħrajn li realment pajjiżna jista' jkun promotur fihom.

Fil-fatt din is-sena kelli x-xorta li nakkumpanja lill-Kap ta' l- Oppożizzjoni fiż-żjara li għamel fiċ-Ċina u nista' ngħid li r-relazzjoni bilaterali bejn dan il-pajjiż ġgant u pajjiż żgħir u sovran bħal tagħna hija relazzjoni unika.

Irrid ngħid ukoll li qed isir xogħol impekkabbli u imprezzabbli mill-ambaxxatur tagħna fiċ-Ċina, Saviour Borg u mill-konslu Olav Terribile.

Iżda x'qiegħed jagħmel preżentement il-ministeru għall- affarijiet barranin Malti biex din ir-relazzjoni nisfruttawha, nużawha għall-vantaġġ tagħna, inkattruha u nsaħħuha?

Sfortunatament f'dawn l-estimi li għandna quddiemna ma nsibux inizjattivi li nistgħu niggwadanjaw ħafna minnhom.

Possibbli li d-dinja għalina saret tibda tkompli u tispiċċa fl- Unjoni Ewropea?

In-naħa l-oħra trid tqum minn dan id-dillirju ta' ecstasy li tinsab għaddejja minnu bħalissa u tikkonsidra r-realtajiet tagħna f'dinja ta' globalizzazzjoni.

In-naħa l-oħra tħobb issemmi l-kelma "globalizzazzjoni" pero' ma nistgħux nirristrinġu d-dimensjoni tal- politika barranija tagħna għal żona waħda biss.

Huwa importanti li pajjiżna jingħata l-possibbilta' li jibbenefika kemm jista' jkun mir-relazzjonijiet li jkollu mal-pajjiżi kollha, kif ġara fil- passat ta' l-istorja tagħna.

Huwa veru li ż-żmenijiet jinbidlu, jinbidlu s- sistemi ta' sosteniment u jinbidlu t-tip ta' relazzjonijiet internazzjonali li trid tadotta bħala pajjiż, iżda ma nkunux boloh u nbiddlu l- opportunitajiet li għandna mal-kapriċċi.

U hawnhekk nixtieq insemmi, per eżempju, l-attenzjoni li trid tingħata lir-relazzjonijiet bilaterali ta' pajjiżna ma' l-Istati Uniti.

Possibbli li l-ministeru għall-affarijiet barranin m'huwiex kapaċi - m'iniex qed nikkritika lill-missjonijiet tagħna għaliex naf il-limitazzjonijiet li għandhom kemm f'dawk li huma riżorsi umani u kif ukoll ta' affarijiet oħra - jqanqal ċertu element ta' opportunitajiet u ta' inizjattivi ġodda li nafu li fl-aħħar mill-aħħar se jibbenefikaw finanzjarjament lill-pajjiż, bħalma huwa investiment barrani, għajnuna teknika, taħriġ speċjalizzat u ħafna affarijiet oħrajn?

Dawn huma l-inizjattivi li jistenna l-poplu pero' dawn l-estimi huma xotti minn kull idea ħajja u dan joħroġ ukoll mir-rapport ta' ħidma tal-ministeru għal din is-sena.

Mela lill-ħidma fil-qasam ta' l-Unjoni Ewropea qed nagħtuha chunk ta' importanza, il-ħidma fil-qasam bilaterali li l-aktar jikkonċerna r-rapporti mill-ambaxxati tagħna nagħtuha chunk ieħor, il-ħidma fil-qasam multilaterali kemm mid-direttorat u kif ukoll mill-missjoni permanenti fi New York u f'Ginevra nagħtuha chunk ieħor u nitkellmu wkoll dwar il-qasam amministrattiv, pero' ma jeżistux ideat ġodda u pjanijiet għat-tul.

Mr Chairman, jien nifhem li lill-Unjoni Ewropea irridu nagħtuha attenzjoni kbira għaliex għandna rapporti estensivi, kontinwi u indispensabbli ma' ċerti pajjiżi li jifformaw parti minnha, iżda mhux sal-punt li ninsew kollox u niffokkaw biss fuqha tant li nirrendu lill-pajjiż inkapaċi għal kull forma ta' xogħol internazzjonali ieħor!

Skond l-estimi li għandna quddiemna għas-sena 2000 nafu li se jiġu approvati Lm0.33 miljun għall-Malta EU information centre; se napprovaw aktar minn Lm200,000 f'pagi u salarji għall-affarijiet ta' l-Unjoni; se napprovaw Lm100,000 oħra f'servizzi professjonali għas-settur ta' l-Unjoni; u se napprovaw ukoll Lm100,000 għall-ivvjaġġjar konnessi mas-servizzi ta' l-Unjoni, pero' mbagħad dan il-gvern m'għandux il-kuraġġ li juża l- pożizzjoni tagħna biex jinnegozja opportunitajiet ġodda għal pajjiżna.

Allura kif tista' din in-naħa tal-Kamra li ġġib fuq quddiem nett l-interess tal-poplu Malti u Għawdxi, tilħaq consensus mal-gvern u tkun parteċipi f'dan il-budget ta' mistħija, budget anti-soċjali li permezz tal-miżuri mħabbra fih qed jinsa l-ħteġijiet tal-ħaddiem iż-żgħir, ta' l- industrijalist iż-żgħir, tal-professjonist, ta' l-importatur lokali, ta' l- intrapriżi ż-żgħar u tal-pensjonanti?

Dan il-budget jikkonferma li d- deċiżjonijiet ebsin li qegħdin jittieħdu m'humiex intiżi biex jieħdu ħsieb il-qafas soċjali ta' pajjiżna imma l-miżuri li qegħdin jittieħdu huma primarjament indirizzati biex jinnewtralizzaw it-talbiet u l-esiġenzi li qed isabbtulna ma' wiċċna l-istrutturi ta' l-Unjoni Ewropea.

Barra minn hekk, id-deċiżjonijiet mgħaġġla tal-gvern qed jittieħdu minħabba pressjoni unikament barranija.

Fost dawn il-miżuri nista' nsemmi l-introduzzjoni tal-VAT fuq it-telephone u l-petrol, it-tneħħija tas- sussidju minn fuq id-dqiq, li se twassal għal żieda fil-prezz tal-ħobż, il- liberalizzazzjoni tal-Maltacom sas-2003, it-tneħħija tas-sussidju tat- tarznari u l-iżmantellar mgħaġġel u mhux kalkolat ta' l-istruttura tal- levies.

Mr Chairman, il-verita' hi li d-deċiżjonijiet li jolqtuna bħala Maltin qegħdin jittieħdu minn Brussels.

Aħna ma nippretendux li għandna l- bakketta maġika tal-verita' pero' l-verita' hi li għandna alternattiva ferm aktar serja u ferm aktar responsabbli, pero' sfortunatament u kapriċċożament il-gvern m'huwiex lest li jiddiskutiha.

Mr Chairman, nagħlaq l-intervent tiegħi billi nieħu spunt mill-editorjal ta "The Malta Independent"' tal-bieraħ - bit-titlu "Consensus is still the best policy" - u ngħid lill-gvern li jekk verament jemmen li pajjiżna għandu jkollu postu fl-Unjoni, għandu jisma' bis-serjeta' dak li qed tgħid l-oppożizzjoni mingħajr ebda xamma ta' arroganza jew nuqqas ta' rispett.

Jien nemmen li l-pass fid-direzzjoni ta' l-Unjoni - sija jekk ikun għal sħubija sħiħa u sija jekk ikun għal zona ta' kummerċ ħieles u għal relazzjonijiet mill-qrib li jista' jkollna - huwa pass kbir wisq biex jittieħed minn partit wieħed f'dan il-pajjiż u huwa pass kbir wisq biex jittieħed bl-għaġġla u bbażat fuq fatturi sentimentali.

Jekk il-gvern se jkompli jwebbes rasu se jbati l-poplu Malti u Għawdxi meta jkompli jirrealizza bil-qawwa li qiegħed iħallas prezz għoli ħafna.

U jiddispjaċini ngħid li jekk naslu f'dak l-istadju ma nkunux nistgħu nirritornaw lura minnu.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, bħalma qal sieħbi, illum qed niddiskutu l-budget li għandu x'jaqsam mal-ministeru għall-affarijiet barranin u wieħed irid jgħid li l-eżerċizzju ta' l-apprezzament u l-kritika kostruttiva dwar l-operat tal-gvern u l-ministeri tiegħu huwa diġa' eżerċizzju diffiċli u jsir iktar diffiċli meta wieħed iqis is-sitwazzjoni finanzjarja tal-pajjiż, id-deficit strutturali u dak kollu li xbajna nitkellmu fuqu.

Pero' meta wieħed jara x'qed jiġri jsib li din is- sitwazzjoni diffiċli qed tkompli ssir iktar komplikata bil-politika barranija li minflok ittaffi s-sitwazzjoni ta' pajjiżna, qed tagħmilha agħar minħabba l-għaġġla fit-twettiq ta' miżuri meħtieġa biex titwettaq din l-istess politika barranija.

Mr Chairman, għalkemm il-ħin tiegħi huwa ftit ristrett xtaqt qabel ma ngħaddi għas-suġġett proprju nagħmel ftit rimarki fuq l-operat tal- ministeru għaliex wara kollox fil-budget suppost li nitkellmu fuq dawn l- affarijiet ukoll.

Aħna nieħdu l-okkażjoni li nitkellmu fuq il-politika barranija għaliex ftit huma dawk l-okkażjonijiet fejn inkunu nistgħu niddiskutu dan is-suġġett imma nixtieq niddedika ftit minuti biex nitkellem fuq il-ministeru.

Fil-fatt xtaqt nirrimarka li wieħed irid jifhem li f'nofs triq inbidel il-ministru - u hemm opinjonijiet differenti għaliex saret din iċ-ċaqliqa imma jien m'iniex se nidħol f'dan il-mertu - u wieħed jinnota wkoll li fil-ministeru stess saru numru ta' promozzjonijiet li jien ċert - u dan ngħidu b'responsabbilta' - saru fuq bażi ta' kulur politiku u għal ebda raġuni oħra, tant li wieħed jinnota li nies li taħt gvern Laburista kienu għajjenin u ftit li xejn kienu jaħdmu f'daqqa waħda sabu enerġija ġdida taħt dan il-gvern!

Mr Chairman, irrid insemmi wkoll l-appointments li saru ad hoc, u ma rridx insemmi l-persuni għax jien ma jinteressanix min huma u nixtieq inkun naf, per eżempju, jekk il-post ta' adviser għall-European parliamentary matters ġiex advertised biex min kien interessat seta' japplika, jew inkella tqabbditx persuna u ġiet appuntata mill-ewwel.

Smajna wkoll li alliev ta' l-ex-ministru nħatar bħala inter-ministerial co- ordinator.

Dawn l-affarijiet saru biex ċerti nies jerġa' jkollhom saqajhom fil-ministeru?

Dawn huwa l-mod serju ta' kif irridu nimxu f'dan il- pajjiż?

Biex ma nsemmix ukoll il-ħolqien ta' ambaxxaturi li ma kellniex bżonnhom, bħas-Sur Richard Muscat, li nħatar ambaxxatur għall-Irlanda meta qatt ma kellna ambaxxatur għall-Irlanda; il-programm ta' ftuħ ta' ambaxxati fl-Isvezja u fil-Greċja, sempliċement biex nidhru ħelwin ma' l- Unjoni Ewropea; u l-ħatra ta' high commissioner għas-South Africa.

Qed ngħid dawn l-affarijiet fid-dawl tal-problemi finanzjarji li għaddej minnhom pajjiżna.

Forsi l-flus li ntnefqu għal dawn l-affarijiet ma setgħux ġew allokati għal affarijiet oħra iktar bis-sens?

Nixtieq nagħmel aċċenn ukoll għal xi ħaġa li lili weġġgħatni ħafna, fis- sens li darba kont għamilt mistoqsija parlamentari rigward leakage ta' rapport konfidenzjali, li kien jidher ċar li kellu aċċess għalih ġurnalist mill-istamperija indipendenza, u kont tlabt lill-ministru biex jagħmel inkjesta.

Fil-fatt l-inkjesta saret u quddiemi għandi kopja ta' l- inkjesta ffirmata minn tliet uffiċjali għolja fil-ministeru li tispiċċa tgħid hekk:

"The board would therefore like to recommend that immediate measures be taken for a more adequate and foolproof system of security of files, especially those marked confidential, in all sections and at all times.".

Dan kien f'Mejju ta' l-1999.

Issa f'Novembru li għadda fil-ġurnal "Il- Mument" minħabba l-aċċess miftuħ li hemm fil-ministeru - u min hu responsabbli għandu jkun raġel u jerfa' r-responsabbilta' - dehret photocopy ta' rapport konfidenzjali li kien ingħata lili bħala ministru dak iż-żmien.

Lill-ministru ma kellimtux fuq dan il-każ pero' nemmen li min hu responsabbli għal dawn l-affarijiet fil-ministeru għandu jiġbed l- attenzjoni tal-ministru u jgħidlu li fil-ministeru għandu ċerti ġrieden li għandhom aċċess għal dawn it-tip ta' rapporti.

Din hija s-serjeta' li għandna f'dan il-pajjiż li jitkellem fuq il-valuri Ewropej?

Iktar tard fid- diskors tiegħi nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoġġi dan id-dokument fuq il-Mejda, pero' nixtieq li l-ministru jitlob spjegazzjoni lil min hu responsabbli fil-ministeru ħalli jgħidilna kemm-il darba jidħlu u joħorġu l- edituri ta' "Il-Mument" iqallbu fil-files fil-ministeru.

Kieku ġabu xi file li tkellem fuqu l-ministru u li kien tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra ma kont se ngħid xejn - għaliex anke jien ġieli tkellimt fuq files konfidenzjali, fejn kien hemm rapporti fi żmien il-ministru preċedenti għall-affarijiet barranin u, wara li jien żvelajthom, il-media kellhom dritt iġibuhom - imma llum għandna l-ġrieden iduru hemm ġew u jikxfu meta jridu u x'ħin iridu.

Mr Chairman, l-aħħar kumment li rrid nagħmel fuq il-ministeru huwa rigward it-tbażwira li saret fuq inizjattiva ġenwina u oriġinali ħafna li kienet faqqset fi żmieni minn Dr Borg ta' l-Awstralja flimkien mal- kummissjoni emigranti.

Fil-fatt qed nirċievu korrispondenza minn Maltin li jgħixu f'pajjiżi oħra dwar il-mod oxxen ta' kif qed jiġu magħżula n-nies li suppost se jiġu hawn Malta biex jirrappreżentaw lill-emigranti Maltin.

Skond informazzjoni li għandna dawn in-nies m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' l- assoċjazzjonijiet tal-Maltin ġewwa l-Awstralja.

Għalhekk niġbed l- attenzjoni ta' min hu responsabbli għal dawn l-affarijiet biex jagħti widen għal dawn il-complaints ħalli ma nagħmlux froġa b'xi ħaġa li għandha għanijiet tajbin u li tista' tħalli ħafna ġid.

U iktar tard se npoġġi wkoll kopja ta' ittra li rċevejt fuq din il-kwestjoni.

Mr Chairman, issa ħalli nkompli ftit fejn ħalla sieħbi rigward il-politika barranija ġenerali tagħna.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Cardona, il-politika barranija tagħna hija ffokata fuq l-Unjoni Ewropea u jekk wieħed jgħarbel u jiżen ftit x'ġara matul din is-sena, ma jsib l-ebda inizjattiva oriġinali ma' ebda pajjiż ieħor fil- Mediterran li tista' tagħi xi frott.

Se jkolli nkun telegrafiku għax għandi ħafna xi ngħid u l-ħin jgħaddi malajr.

Per eżempju, nieħdu l-Libja, li huwa pajjiż ġar tagħna u li rridu nagħmlu kuntatti miegħu.

Issa aħna kellna head start għaliex b'xi mod, żgħir jew kbir, konna nvoluti biex jitneħħew is-sanzjonijiet minn fuq il-Libja u fil-fatt il-Ministru Joe Borg kien mistieden biex ikun hemm meta ġew mogħtija f'idejn l-awtoritajiet is-suspettati ta' Lockerbie.

Pero' x'żamm lill-Gvern Malti li jibqa' daqshekk lura u ma jkunx minn ta' quddiem ħalli juri li qiegħed hemmhekk u jisfrutta - mhux b'mod egositiku jew inkella b'mod rgħib, għaliex wara kollox aħna ħbieb antiki tal-Libja - politikament is-sitwazzjoni li żviluppat fil-Libja fil-kuntest Mediterranju?

Fil-fatt Dini mar, D'Alema mar pero' l-Gvern Malti baqa' assolutament ma deherx fl-istorja kollha, u hawnhekk irrid insemmi wkoll dak li qed jiġri mat-Tuneżija.

Jien ipprovajt inkabbar xi sezzjonijiet mill-protokoll ta' ħbiberija u koperazzjoni li kien beda qabel kont jien fil-ministeru imma issa m'hu qed nisimgħu xejn.

Mr Chairman, spikka ħafna n-nuqqas ta' kuntatt uffiċjali ma' pajjjiżi tal-Golf Għarbi.

Aħna konna qed nipprovaw nagħmlu minn kollox biex inkabbru l-kummerċ ma' dawn il-pajjiżi imma issa m'aħniex qed nisimgħu xejn x'qed isir f'dan ir-rigward.

Jien nemmen ukoll li għandha tittieħed pożizzjoni minn dan il-gvern li turi simpatija mal-poplu Iraqi li qed ibati mis-sanzjonijiet tal-Ġnus Magħquda u nużaw ftit pressjoni kemm fil- Ġnus Magħquda u kif ukoll bl-istqarrijiet minn dan il-parlament ħalli dan il-poplu ma jibqax jiġi magħsur b'sanzjonijiet.

Mr Chairman, dwar il-proċess għall-kisba tal-paċi fil-Mediterran m'hu qed naraw l-ebda commitment minn dan il-gvern u m'huma qed isiru l-ebda dikjarazzjonijiet, pero' ma rridux ninsew li mbagħad konna pronti ħafna li nissieħbu fis-sanzjonijiet kontra s-Serbja biex nogħġbu lill-Unjoni Ewropea!

Kif qal sieħbi l-Onor.

Cardona, il-gvern preżenti qed jittraskura r-relazzjonijiet sodi, li niftaħar li kienu ssodaw fi żmien gvern Laburista preċedenti, ma' l-Istati Uniti ta' l-Amerika.

X'ġara minn dak iż-żmien 'l hawn?

Għal dak li jirrigwarda r-relazzjonijiet tagħna maċ-Ċina, kulma nafu huwa li l-Onor.

Zammit Dimech mar hemmhekk biex jitkellem fuq ġnien ieħor Ċiniż li għandu jsir hawn Malta u ma smajna xejn iktar ħlief li nafu li teżisti tellieqa bejn il-ministri għal żjarat fiċ-Ċina għaliex hemmhekk jistgħu jieħdu vaganza sabiħa!

Mr Chairman, irrid insemmi wkoll iż-żieda qawwija li qed ikollna fiż- żjarat ta' vapuri tal-gwerra f'pajjiżna.

Jien nixtieq li l-ministru jgħidilna x'inhi l-policy f'dan ir-rigward u jekk wasalniex f'sitwazzjoni li kulmin jitlob li jidħol fil-portijiet tagħna naċċettawh ħalli ma jkollna x'naqsmu ma' ħadd.

Ma rrid nitfa' l-ebda dell fuq ir- relazzjonijiet tagħna ma' l-Istati Uniti ta' l-Amerika u l-ambaxxatriċi tagħna taf kif aħna nħarsu lejn ir-relazzjonijiet ma' l-Istati Uniti ta' l- Amerika.

Mr Chairman, qed naraw ukoll li qed isiru diversi attentati minn dan il- gvern biex titneħħa s-saħħa ta' non-allineament, xi ħaġa li tant ħdimna għaliha u konna rispettati għaliha.

U hawnhekk irrid nagħmel riferenza partikolari għall-attentat li qed isir biex vapuri navali Amerikani jissewwew fit-tarzna tagħna, biċ-chairperson tat-tarzna jagħti notice mil- lum għal għada lill-membri tal-kunsill biex jiffirmaw kuntratt għaliex qed isiru taħdidiet man-navy Amerikana, qisha l-Kostituzzjoni ta' Malta ma tidħolx hawnhekk u dan il-parlament jibqa' sajjem kompletament fuq din il- biċċa xogħol ukoll.

Din hija replica ta' meta kienet saret il-partnership for peace, li tneħħiet minn gvern Laburista preċedenti, u naħseb li fl- aħħar dan il-gvern irrealizza li kellna raġun għaliex ma reġax missha.

Sur President, dawn huma kollha affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal- politika barranija ta' pajjiżna pero', kif qal sieħbi, dan il-gvern qed jiffoka biss fuq l-Unjoni Ewropea u nixtieq li kelli iktar ħin biex inkun nista' nitkellem dwar l-operat tagħna f'organizzazzjonijiet internazzjonali, x'inhuma l-għanijiet li rridu nilħqu u kif irridu nippreżentaw ruħna flimkien f'dawn il-laqgħat.

Sfortunatament f'dan il- Parlament ftit ikollna dibattiti fuq il-politika barranija u l-laqgħat li jkollna fil-kumitat ta' l-affarijiet barranin huma meħudin kollha mill- kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea.

Il-media hija wkoll dominata mill-politika ta' l-Unjoni Ewropea tant li hawn min jippretendi li hu biss jaf kollox fuq l-Unjoni Ewropea bħan-nies tal-European movement.

F'Awissu li għadda dan il-moviment kiteb artiklu moqżież li semmewh "Armageddon", fejn laħqu l-apice ta' l-arroganza, u mbagħad wieħed mill- mexxejja ta' dan il-moviment jippretendi li jkollu rispett u fiduċja għall- imparzjalita' meta ġie appuntat direttur ta' l-EU information centre!

Naħseb li dan l-individwu nesa kemm għajjar lil min ma jaqbilx magħhom - issa jekk mhux hu jagħmel disclaimer u joħroġ minnha - bħala clowns, know- alls, insignificant, regurgitated rubbish - u sieħbi l-Onor.

Cardona ċċalinġja lill-ministru biex jirrakkontalna x'regurgitated rubbish ħadna matul is-snin aħna - anti-EU scribblers, li qatt ma qrajna ktieb fuq l- Unjoni Ewropea, li qegħdin fuq starvation diet ta' informazzjoni u dawn l- affarijiet kollha.

Din hija t-tip ta' arroganza u insolenza ta' dawn in- nies li jaħsbu li huma mibgħuta minn xi ħadd speċjali u li huma biss jifhmu fuq l-Unjoni!

Dawn huma l-istess nies li meta kienu jingħadu ċ-ċuċati f'dan il-pajjiż fuq l-Unjoni żammew ħalqhom magħluq għaliex kellhom l- interess politiku tagħhom u ma redux ixellfu difrejhom ma' min kien imexxi dan il-pajjiż.

Imbagħad f'dan il-pajjiż min-naħa l-oħra għandna min hu estrem u assolutament kontra l-Unjoni Ewropea u aħna ma naqblux magħhom lanqas.

Dawn it-tip ta' movimenti li qed jiġi espost għalihom il-poplu sfortunatament qegħdin iħawdu l-imħuħ għaliex hemm min jara fl-Unjoni l- unika triq ta' salvazzjoni u hemm min ukoll ħlief diżastri ma jarax.

Imbagħad hemm min jagħmel minn kollox biex jagħti palata favur l-Unjoni tant li qed jara fiha l-post fejn nistgħu naqsmu l-valuri insara tagħna!

Jien nidħak meta nara artiklu fil-faċċata tal-ġurnal "Il-Ġens" tal- Ġimgħa, 12 ta' Ottubru b'artiklu "Familja Maltija tibni l-Ewropa" ta' Dun Charles Vella.

Ma nafx jekk l-artiklu li kien hemm in-naħa t'isfel bit- titlu "Ewropa Nisranija" huwiex ta' Dun Charles Vella wkoll, pero' jekk inhu l-istess awtur jiddispjaċini ngħid li dawn il-ħmerijiet m'humiex se jinbiegħu bl-ebda mod lil min jaqra fuq l-Unjoni Ewropea.

Ma jagħmilx sens li nipprovaw inbellgħu lin-nies li se mmorru għall-Unjoni biex insaħħu l- valuri insara tagħna, jew nikkwotaw dak li jkun qal xi isqof li jkun għaddej minn hawnhekk.

Lil min jaqra fuq l-Unjoni nitolbu jikkompara dak li nkiteb f'"Il-Ġens" ma' ktieb riċenti li ħareġ mill-Kunsill ta' l-Ewropa jismu "The Conscience of Europe", edited min John Coleman, li jitkellem verament fuq x'inhi l-kuxjenza u l-valuri insara ta' l-Unjoni Ewropea.

Biżżejjed infakkar x'qal Jacques Delors meta qal: "If we do not find the soul of Europe by the end of the century the game will be up".

Jien naħseb li Jacques Delors, li ġie kkwotat ħafna drabi min-naħa l-oħra, qal ħafna affarijiet li jagħmlu sens u fil-fatt kien bniedem li tkellem fuq il- problemi tal-qgħad fil-pajjiżi ta' l-Unjoni u ħafna affarijiet oħra.

Mr Chairman, hemm ukoll min jitkellem bl-emozzjoni u sirt naf li llum se jitkellem il-ħabib kollega tagħna, l-Onor.

Michael Asciak - u nixtieq li nkun hawn ħalli nisimgħu - għaliex bħal ħafna membri oħra min-naħa tal- gvern huwa wieħed li jitkellem wisq bl-emozzjoni.

Imbagħad hemm min jitkellem mhux b'sens nazzjonali jew b'sens ta' responsabbilta' imma jara jekk il-professjoni tiegħu jew il-kategorija tax-xogħol tiegħu jaqblilhiex nidħlu jew le fl-Unjoni u jħarbex u jimla l-faċċati biex jipprova jikkonvinċi l-maġġoranza tan-nies għaliex ikun jaf li jekk nidħlu fl-Unjoni se jkun jaqbillu.

Tiskanta ukoll kemm jinbidlu l-pożizzjonijiet ta' dawn in-nies!

Per eżempju, jien skantajt dan l-aħħar meta smajt lill-produtturi tal- minerali, li fi żmienna kienu jinsistu li għandna nħallu l-produzzjoni tal- minerali fil-flixken tal-ħġieġ, ħalli ma jkunux esposti għall-kompetizzjoni ta' minerali fi flixken tal-plastic - u kellhom raġun - jitkellmu fuq liberalizzazzjoni kompleta u immedjata.

Imma fejn hi l-kredibilita'?

Ilum ma jimportax li jibdew jidħlu l-minerali fil-plastic!

L-istess ġara fuq il-kwestjoni tal-levies, għaliex fi żmienna kienu jitkellmu mod u issa għaliex hemm gvern b'għajnejh blu qed jitkellmu mod ieħor.

Imbagħad hemm organizzazzjonijet oħra bħall-GRTU li huma down-to-earth u qed jitkellmu b'mod fattwali u qed jagħmlu mistoqsijiet pertinenti u prattiċi dwar x'se jiġri u kif se nintlaqtu.

Iktar tard, Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra artiklu li deher fl-aħħar issue tar-rivista "The Retailer", bit-titlu "Ewropa, Ewropa".

F'dan l-artiklu, li m'huwiex iffirmat, qed isiru mistoqsijiet lil kulmin hu interessat fis- sovravivenza tal-kummerċjant iż-żgħir u jgħid ċar u tond li:

"Min jaħseb li jista' jew li jaqbel għal pajjiżna li b'daqqa ta' pinna naħsdu u nibdlu qed jagħmel żball oħxon.

Min jirraġuna hekk hu l- istess li għaffiġna meta fl-1995 qabad u mpona l-VAT bla ftehim, meta issa qabad u mpona l-VAT bla ftehim u dawn il-bidliet li baqa' jsiru ma sarux mhux għax il-gvern ma jafx li jrid isiru iżda għaliex jaf li jekk jimponi jagħmel froġa u bil-frejjeġ ma mmorrux fl-Ewropa.".

Jien inħeġġeġ lil min huwa interessat li jisma' liż-żewġ naħat biex jaqra dan l-artiklu, ħalli jkun jaf kif jaħsbuha ċerti setturi oħra.

Mr Chairman, imbagħad għandna l-GWU li sal-lum baqgħet kawta u għadha ma kkommettietx ruħha b'mod ġenerali, ħlief għal ċerti setturi u sal-lum qed tgħid li tirriżerva l-pożizzjoni tagħha meta tkun iktar informata.

Jien irrid ngħid li l-Partit Laburista ilu jsegwi l-Unjoni Ewropea u mhux bħalma qalu l-bravi tal-European movement li aħna ''qatt ma qrajna kotba fuq dawn l-affarijiet''.

Meta jridu nagħmlu dibattitu wiċċ imb'wiċċ u mhux jibqgħu jinħbew wara l-maskri, u jgħidulna jekk aħna għidniex xi ċuċati mill-1992 'l hawn.

Forsi mbagħad ikunu rġiel u jsemmu ċ-ċuċati li qalet in-naħa l-oħra, bħal min wiegħed il-miljuni, min qal li d-dockyard m'hijiex se tiġi affettwata u min qal li aħna lesti biex nidħlu, u naraw jekk għandhomx il-guts u jgħidu li dak li ntqal kien żbaljat.

Il-Partit Laburista dejjem tkellem b'mod prammatiku, qatt ma ntilef fl-emozzjoni fuq din il-kwestjoni u dejjem tkellem fl-interess tal-ħaddiema u tas-self- employed iż-żgħir, li huma l-bażi tal-partit tagħna.

Pero' dan m'għamlux b'mod egoistiku jew inkella b'mod settarju imma għamlu wkoll fl-isfond ta' l-interess nazzjonali b'mod ġenerali, għaliex trid tikkonsidra wkoll l- interessi tal-partitarji tiegħek, li jittamaw li jkun il-partit tagħhom li jieħu ħsieb l-interessi tagħhom fit-taqlib politiku li jgħaddi minnu pajjiżna.

Il-Partit Laburista ra x'inhuma ċ-ċirkostanzi tagħna, x'inhuma ċ-ċirkostanzi fl-Unjoni Ewropea u x'jaqblilna nagħmlu jew ma nagħmlux - u nispera li iktar 'il quddiem ikolli ftit ħin biex nispjega iktar din il- biċċa tax-xogħol - u fassal politika li tapplika għas-sitwazzjoni tagħna u ma qalx li la ħaddieħor qed japplika għal sħubija fl-Unjoni, allura għandna nagħmlu bħalu.

Min-naħa l-oħra l-Partit Nazzjonalista li dejjem ftaħar li pajjiżu huwa l-Ewropa, poġġa l-oġġettiv politiku qabel kollox, filwaqt li aħna dejjem semmejna d-diffikultajiet ħalli niftħu għajnejn il-poplu sabiex ikun jaf minn xiex irid jgħaddi.

U min ifittex d-dibattiti jsib li ta' dan lilna kienu jgħajruna Ġeremiji, xewwiexa u allarmisti.

Mr Chairman, aħna nħossu li hemm bżonn li ngħidu x'inhuma d- diffikultajiet li jrid iħabbat wiċċu magħhom pajjiżna jekk jissieħeb fl- Unjoni għaliex għan-naħa l-oħra kollox ward u zahar.

Ma rridux ninsew li l-Partit Nazzjonalista kien jgħid li ma kienx se jkun hemm problemi biex nidħlu u saħansitra ftit taż-żmien ilu xi ħadd min-naħa l-oħra fuq programm tat-television tal-Partit Nazzjonalista kien qal li we are surfing in, qisna se nintefgħu fuq xi surfing board u nibqgħu deħlin!

Dan huwa l-mod żbaljat kif kienet qed tipprova tinbiegħ din il-politika.

Ma ninsewx ukoll li kienu jgħidulna li Malta kienet lesta biex tidħol immedjatament u meta ma daħlitx in-Norveġja kien hemm min kiteb li messhom daħlu lilna flokhom!

Dawn huma affarijiet dokumentati pero' ma kellix ċans infittixhom biex nikkwotahom hawnhekk imma kulħadd jaf li jeżistu.

Ħalli għall-mument ninsew l-avis ta' l-1993 pero' rrid ngħid b'wiċċi minn quddiem li ż-żewġ rapporti li ħarġu fi Frar u f'Ottubru ta' din is-sena dwar is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea tawna raġun fuq kemm konna korretti rigward f'liema pożizzjoni kienet tinsab Malta.

Meta aħna konna fil-gvern konna konxji mill-problemi li kien jinsab fihom pajjiżna u tajna wkoll prova li l-politika tagħna kienet fattibbli kontra dak li kien jgħid ħaddieħor, li ma teżistix triq oħra ħlief sħubija u saħansitra kienu jgħidulna li jew inkunu ġewwa jew inkella nkunu qisna qasba tixxejjer mar-riħ.

Jien ngħid li jekk qabel kellna raġun illum għandna ħafna iktar, speċjalment meta wieħed jikkonsidra s-sitwazzjoni finanzjarja li ninsabu fiha.

Huwa importanti li t-tibdil li naqblu fuqu, bħal per eżempju r-ristrutturazzjoni, issir iktar bil-pass tagħna u mhux bil-pass mgħaġġel li titlob minnha l-Unjoni; jien ma ngħidx timponi fuqna għaliex minn Brussels jgħidulek xi trid tagħmel biex tkun magħhom fit- timeframes li jagħtuk u mbagħad sta għalik jekk toqgħodx għal dak li jgħidulek huma pero' jekk ma tagħmlux lanqas l-għajnuna finanzjarja ma tieħu għaliex tkun marbuta mat-twettiq ta' dak li jkun hemm fir-rapport.

Kif qal sieħbi l-Onor.

Cardona spiċċa d-diskors li se nitilfu t-train u li m'għadniex fuq il-fast track u issa qed nitkellmu fuq tieqa ta' opportunita' li ma nistgħux inħalluha tingħalaq u tinstabat!

Dawn huma kollha cliches li maż-żmien jinżlu fl-istorja tal-politika tagħna u naraw kemm konna qed ngħidu ħmerijiet.

Apparti li l-Partit Laburista jemmen li t-tibdil li hemm bżonn isir irid isir bil-pass tagħna u fl-aħjar interess ta' l-industriji tagħna, irridu nevitaw ukoll li fl-istess ħin nieħdu dawk il-miżuri li jista' jkollhom effett negattiv fuq is-soċjeta' Maltija.

Pero' dawn l-affarijiet ma jistgħux isir bi sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea għaliex ċerti affarijiet iridu jsiru fit-timeframe li joħroġ minn Brussels.

Xi ħaġa li jien naraha stramba f'dan il-pajjiż hija li jekk tgħid li ma taqbilx ma' sħubija sħiħa qisek qed tagħmel xi sagrileġġ u qisek ma tkunx qed tirraġuna jekk tgħid li ma taqbilx ma' sħubija sħiħa!

Allura n-nies ta' l- Iżlanda, tan-Norveġja, ta' l-Isvizzera, tal-Liechtenstein u ta' Andorra huma kollha mġienen bħalna l-Laburisti!?

Per eżempju, Tony Blair qed iħares lejn l-interessi ta' pajjiżu fejn tidħol il-euro u l- armonizzzazzjoni tat-taxxa.

Din il-ġimgħa kont qiegħed Londra u fuq it-television kont qed nara lil Cook jitkellem b'ċertu saħħa rigward il-kwestjoni tal-laħam u qal li issa jarawha fil-qorti jekk il-Franċiżi jaċċettawx il-laħam tagħhom.

Jiġifieri l-Ingliżi qed jipprovaw jimponu fuq pajjiż kbir bħalma huwa Franza biex jagħmel dak li ma jridx il-poplu Franċiż għaliex hemm is-saħħa tar-regolamenti ta' l-Unjoni.

Immaġina aħna kif inkunu f'sitwazzjonijiet bħal dawn!

Meta lil Blair qalulu li qed jadotta politika ta' iżolament qalilhom li dment li jkun qed jieħu ħsieb l-interessi ta' pajjiżu, iħossu kuntent li jkun iżolat.

Din hija l-istorja kollha imma aħna għaliex żgħar ma jistax ikollna opinjonijiet differenti!

Issa n-naħa l-oħra biex tkompli żżid id-doża tal-qerq u tkompli tilgħab il-logħba politika qed jipprovaw jitfgħuna fil-keffa ta' partiti li huma ultra lemini, bħal dawk ta' Le Pen u Jorg Haider, u lill-poplu m'humiex jgħidulu li meta qed nitkellmu fuq l-extreme right qed nitkellmu fuq xi ħaġa totalment differenti, bħalma hija x-xenophobia, ir-razziżmu u n- nazzjonaliżmu esaġerat.

Mr Chairman, jien nappella lin-naħa l-oħra biex ma tkomplix tħawwad moħħ in-nies.

Għaliex ma jgħidux kemm kienu ħbieb huma ma' l-extreme right faction ta' Thatcher, illi mbagħad wasslithom anke għand il-Moonies, li organizzaw konferenzi li konna nibagħtu għalihom ex- ambaxxaturi u nies li għamlu dikjarazzjonijiet f'"The Washington Times".

Dawn l-affarijiet jistħu jgħiduhom għaliex huma għandhom konnessjonijiet ma' l-extreme right Ewropew u mhux aħna!

Meta l-Ingliżi daħlu fl-Unjoni Ewropea u bl-ikbar għaqal ħallew barra l- Isle of Man u ċ-Channel Islands, biex ikunu jistgħu jilagħbu kif jaqblilhom biċ-ċirkostanzi għaliex l-interessi tagħhom hekk kienu jitolbu, kienu qegħdin jagħmlu xi ħaġa barra minn lokha?

Kienu qed jaġixxu ta' mġienen?

U n-nies tal-Faroe Islands, pajjiż b'popolazzjoni ta' 50,000 ruħ biss u b'ħafna riżorsi wkoll, huma mġienen għaliex qegħdin jipprovaw jagħmlu minn kollox biex jieħdu l-indipendenza mid-Danimarka u joħorġu mill-Unjoni?

Allura dawn se jiġu iżolati u m'humiex se jibqgħu Ewropej?

Qed insemmi dawn l-affarijiet mhux biex nidħol fil-mertu tal-każ tagħhom imma biex nuri illi mhux il-Partit Laburista biss fl-Ewropa jemmen illi fl-interess ta' pajjiżu għandu jieħu pożizzjoni differenti minn sħubija sħiħa.

Sfortunatament il-Partit Nazzjonalista qed jipprova jimmartella f'moħħ in- nies propaganda żbaljata!

Mr Chairman, aħna nemmnu li l-poplu jrid jiddeċiedi fuq il-fatti u mhux fuq il-misinformazzjoni, fuq il-gideb jew fuq it-theddid ta' l-iżolament qisna jekk ma nidħlux se nibqgħu wara l-kanċell morda bil-pesta u se mmutu bil-ġuħ!

Dan huwa l-iżball li qed isir mill-partit fil-gvern u se jirridonda fuqu għaliex bil-mod il-mod il-poplu qed jibda jinduna li qed jiġi mitmugħ propaganda żbaljata.

Fil-fatt l-appoġġ li kellu l-Partit Nazzjonalista fuq il-kwestjoni ta' l-Ewropa - u huma dan jafuh bħalna - qed jonqos u qed jirriżulta wkoll illi bil-mod il-mod il-politika tal- Partit Laburista qed tiġbor aktar appoġġ min-nies li kienu forsi xettiċi jew inkella ma fehmux eżatt il-politika tagħna.

Il-fatt huwa li dawn l- affarijiet qed jiċċaraw bil-mod il-mod u issa bdejna nitkellmu iktar bis- serjeta' fuq dak li qabel kien meqjus bħala plain sailing u no problem.

Niftakar li meta fl-1992 semmejt il-kwestjoni ta' kif jintlaqtu t-tarznari tagħna bi sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea tgħidx kemm għajruni li kont qed inxewwex lin-nies tat-Tarzna.

Issa qabel ma l-Prim Ministru mar Helsinki, wieħed mill-ġurnalisti staqsieh x'jaħseb li se tkun l-aktar issue diffiċli fin-negozjati u l-Prim Ministru rrispondih li kienet il-kwestjoni tat-tarznari.

Għalhekk nappella lill-poplu biex jiftaħ widnejh u għajnejh ħalli jkun jaf min huma dawn in-nies li qegħdin jipprovaw ibellgħulu dan kollu!

M'iniex se nidħol fil-kwestjoni tal-kaċċaturi u nassaba pero' lil dawn kienu wegħduhom ukoll li kienu se jinvolvuhom fin-negozjati, imbagħad qalulhom li se jgħinuhom jaslu sal-ministeru u minn hemmhekk jieħu over ħaddieħor.

Iktar kmieni fid-diskors tiegħi għedt li qabel kont inħoss li l-Partit Nazzjonalista ried jissieħeb fl-Unjoni Ewropea għal għan politiku, pero' issa li aċċettaw li l-ħofra m'għadhiex ħrafa imma saret realta' aktar qed nieħu l-impressjoni anke mill-mod kif jitkellmu u mill-mod kif jagħmlu l- interventi tagħhom illi aktar qishom iridu jmorru fl-Ewropa biex isolvu l- problemi finanzjarji li għandna bħalissa għaliex ħlief fondi ma jsemmux u jridu li l-Unjoni Ewropea tagħtihom palata.

Pero' rrid nagħmilha ċara wkoll, mingħajr ebda dispett lejn l-Unjoni Ewropea, li għalkemm illum hemm membri tal-Parlament Ewropew stess li huma kontra l-Unjoni imma b'mod ġenerali kollha jaqblu li l-Unjoni għandha tikber u aktar ma jkollhom membri aktar aħjar.

Għalhekk se jipprovaw jgħaġġlu l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija sħiħa għaliex jafu li l-Prim Ministru Malti diġa' kkommetta ruħu mija fil-mija u prattikament lest biex jaċċetta kollox f'perjodu ta' tranżizzjoni.

Pero' kif se nkun ċert bħala ċittadin Malti li l-Prim Ministru mhux qed iqarraq bija issa meta naf li fil-passat qarraq bija bl-iktar mod sfaċċat?

Biżżejjed insemmi l-wegħda li għamel lill- ħaddiema tal-Kalaxlokk qabel l-elezzjoni li posthom kien assigurat jekk kemm-il darba jivvotaw lill-Partit Nazzjonalista u xahar wara li tela' fil- gvern keċċihom, fi żmien disa' xhur tahom il-flus u ħeles minnhom!

L- istudenti ġew imwiegħda li se jingħataw stipendji sħaħ pero' din il-wegħda ma nżammitx u meta ħmistax qabel ma tressaq il-budget il-Prim Ministru ġie mistoqsi jekk hux se tiżdied l-income tax irrisponda li l-income tax m'hijiex se tintmiss u mbagħad fil-budget skoprejna li l-income tax se tiżdied!

Mr Chairman, jien kont se nirremetti meta smajtu jipprova jdawwar kif tista' tifhem ir-risposta ta' "le" b'risposta ta' "iva" għax trid tkun ġenju ta' dawn l-affarijiet.

Imbagħad insemmi l-famuża wegħda tal-Lm100 miljun għaliex din ma nixba' qatt insemmiha!

Dakinhar stess li l-ex-ministru kien tkellem fuqha fil- Fgura, jien kont giddibtu waqt li kont qed nitkellem f'Ħal Qormi għaliex għedt li din il-ħaġa ma setgħetx tkun!

Pero' ħadd mill-bravi ta' l- European movement ma ħareġ jgħid li min qal hekk kien żbaljat u li ma kienx veru imma taw il-backing tagħhom.

Kull meta kien jiġi lura minn Brussels il-Prim Ministru dejjem kien jagħti verżjoni differenti lill- poplu Malti għaliex daqqa kien jgħidlu li konna se nidħlu fi żmien sitt xhur, daqqa kien jgħidlu li konna se nidħlu s-sena ta' wara u daqqa kien jgħidlu li konna se nidħlu ma' l-ewwel tkabbir!

Kif jista' l-poplu jkollu fiduċja fi prim ministru illi mill-wegħdiet li għamel ma wettaq xejn?

U hawnhekk irrid insemmi l-wegħda tat-tax rebate li saret lil dawk il- ġenituri li jibagħtu lil uliedhom fi skejjel privati u l-wegħda li saret lill-kaċċaturi qabel l-1996 li ma kienx se jmiss ir-regolamenti u mbagħad kif tela' fil-gvern messhom.

Sfortunatament illum għandna prim ministru li għandu record ta' gideb u ta' misinformazzjoni għaliex dan jirraġuna li l- ewwel jieħu l-poter f'idejh u mbagħad jagħmel li jrid.

Allura jien ngħid lill-poplu Malti: Kif qatt tista' temmen lil dan il-bniedem li qed jgħidlek x'se jiġri fil-futur?

Illum għandna prim ministru li l-forma ta' difiża li juża hija li jattakka kontinwament lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni, ħalli l-attakk li jsir fuqu jitfgħu fuq ħaddieħor, u fl-istess ħin jgħid li l-Onor.

Alfred Sant huwa iżolat u li ħadd ma jaqbel miegħu.

U kien kollu ta' xejn meta sfidajnih kemm-il darba f'dan il-parlament biex isemmi persuna waħda li tgħid li ma taqbilx magħna.

Jien ngħid li faċli tigdeb u - anke jien nista' nigdeb u ngħid li waqt li kont ġej hawn rajt ħmar tiela' l-qamar - pero' ma naħsibx li meta tigdeb se tibqa' kredibbli mal-poplu, ma' min ikun jafek u ma' min ikun qed jinnegozja miegħek.

Għalhekk ngħid illi l- kredibilita' tal-Prim Ministru m'hijiex dik li għandu jkollu prim ministru ta' pajjiż u ma jaqbillux ikompli jxewwex u jigdeb għaliex l-ewwelnett ma' din in-naħa m'għandniex xi Mintoff ieħor u l-gideb fil-passat dwar l- Ewropa nkixef, bħalma nkixef il-gideb li kien jagħmel fl-Ewropa stess meta kien imur jgħid illi d-deficit nazzjonali huwa bejn 3% u 4%, u meta jien għedt personalment lil Prodi li d-deficit nazzjonali huwa bejn 11% u 12% beda jrodd is-slaleb.

Issa meta jiġi Prodi hawn Malta f'Marzu staqsuh jekk hux veru dan li qed ngħid jien.

Mr Chairman, il-Prim Ministru jaf li għandu bżonn l-appoġġ ta' din in-naħa biex imexxi l-politika tiegħu pero' mbagħad bl-iktar mod arroganti, għaliex għandu maġġoranza ta' ħames siġġijiet f'din il-Kamra, f'kull nifs li jieħu jinsulenta lill-Kap ta' l- Oppożizzjoni u lilna lkoll miegħu.

Ħalli nanalizzaw issa s-sitwazzjoni li nħolqot fl-aħħar żviluppi, Sur President.

Jiena ċert li sieħbi l-Onor.

Borg se jagħmel eloġju dwar kemm imxejna 'l quddiem, dwar kemm f'daqqa waħda ħadna żvolta oħra u dwar kemm l-Ewropej iriduna.

Pero' l-verita' tal-fatti x'inhi?

Il-verita' tal-fatti hi - u dan mhux qed ngħidu biex inneħħi l-mertu lill-kollega tagħna tan-naħa l- oħra - li kien hemm problema ta' sigurta' fl-Ewropa minħabba dak Ii nqala' fil-Kosovo u kien hemm il-bżonn ta' kontroll fuq stati ta' l-Ewropa tal- lvant u ta' l-Ewropa ċentrali u allura l-Unjoni Ewropea ddeċidiet li f'daqqa waħda tkabbar malajr kemm tista', allavolja hi stess taf li għandha problemi kbar, fosthom problemi soċjali u problemi ta' qgħad u taf ukoll li biex tkabbar hemm diffikultajiet istituzzjonali.

Pero' l-Unjoni kienet qed tibża' illi minħabba d-dewmien il-pajjiżi applikanti setgħu jitilfu l- interess u għalhekk iddeċidiet li jkun hemm ftuħ urġenti għal kulħadd, inkluż il-Bulgarija, it-Turkija u naturalment Malta, għaliex pajjiżna ma setax jitħalla barra ladarba kien wieħed mill-pajjiżi applikanti.

U jiena ngħid li ma saret l-ebda rebħa, la politika u lanqas diplomatika, imma sempliċement dħalna fit-timeframe ta' l-Unjoni Ewropea mingħajr ma nafu x'se jiġri la jsir it-tibdil istituzzjonali.

Li nafu fiż-żgur huwa illi ħafna aktar suġġetti se jibdew jiġu deċiżi bil- qualified majority u mhux bil-veto, jiġifieri pajjiż mhux se jkollu d-dritt li jimblokka li ċerti affarijiet ma jsirux, nafu li se jkun hemm tqassim ġdid fil-kunsill ta' l-Unjoni u anke fir-rappreżentanza tal-Parlament Ewropew.

U hawnhekk nixtieq nistaqsi lill-Prim Ministru, lil sħabu u lill- Ministru Borg jekk humiex kuntenti li nkunu f'Unjoni fejn se jkollna vot wieħed fost il-130 vot li bejn wieħed u ieħor se jkun hemm fil-kunsill il- ġdid?

Il-Gvern Nazzjonalista se jaċċetta li se jkollna membru wieħed biss fil-Parlament Ewropew li jħaddan fih 700 membru?

Il-kalkoli huma li jkun hemm membru għal kull 700,000 ċittadin ta' l-Ewropa pero' aħna ma nistgħux nibagħtu nofs bniedem u allura l-iktar li jista' jkollna huwa membru wieħed fil-parlament..

Nixtieq li l-ministru jirrispondini.

Mr Chairman, nafu wkoll li se jibdew in-negozjati pero' nafu wkoll x'qed titlob minna l-Unjoni għaliex l-accession partnership fih x'tomgħod mhux ħażin u qed jgħidilna ċar u tond x'irridu nagħmlu sa l-aħħar tas-sena 2000 u fost affarijiet jissemmew is-single market, il-customs union, it- tneħħija ta' state aids u d-dħul tal-competition policy.

Nafu wkoll illi ċerti miżuri li jissemmew fl-iscreening diġa' bdew jiġu implimentati u fosthom insemmi t-taxation policy.

Fil-fatt il-VAT fuq il-fuel li tħabbret f'dan il-budget m'hi xejn ħlief riżultat ta' dak li ntqal fl- iscreening exercise u hemm bżonn li dawn l-affarijiet ngħiduhom għaliex huma mniżżlin fir-rapport u ġew diskussi.

Hawnhekk m'għandix kopja ta' dan l-iscreening report u għalhekk ma nistax inpoġġih fuq il-Mejda tal- Kamra pero' fih jissemmew affarijiet oħra - u naħseb li dawn huma affarijiet to look forward to għall-budget li ġej - fosthom it-tneħħija ta' l-exemption with credit fis-sistema tal-VAT, jispiċċa z-zero rating u jkun hemm ukoll attentat biex tiġi kkordinata t-taxxa.

Kif diġa' qal sieħbi, it-tneħħija ta' l-għajnuna mill-Istat u tal-monopolji diġa' qed ikunu riflessi fit-tneħħija tas-sussidju fuq id-dqiq, fil-kwestjoni tat- tarznari, il-problema tal-Maltacom u għada pitgħada, skond kif isemmi r- rapport, l-ilma u d-dawl iridu jkunu priced skond is-suq.

Dawn huma affarijiet illi rridu niffaċċjawhom fis-snin li ġejjin, biex ma ngħidx fix-xhur li ġejjin, għaliex wara kollox issa nafuh biżżejjed lil dan il- gvern u meta jkun irid idaħħal xi miżura ma joqgħodx jistenna budget ieħor imma jagħmel avviż legali matul is-sena u l-affarijiet jitbiddlu.

Imma x'nafu min-naħa tal-gvern?

S'issa għadu ħadd ma jaf xejn fuq il-programm għall-implimentazzjoni ta' l-acquis li suppost għandu jsir sa l-aħħar ta' din is-sena.

U jiena nistaqsi lill-gvern ma' min qed jikkonsulta biex iwettaq dak li jgħid l- accession partnership fi żmien daqshekk qasir?

Għaliex mhux se jkun hemm chief negotiator bħalma jkollhom il-pajjiżi kollha?

X'ġara?

Kien hemm xi ġlieda tal-clans fil-partit għaliex kien hemm min ried lil wieħed u min ried lil ieħor u allura ġie deċiż li ma jsir ħadd!

Jiena nixtieq li l- ministru jispjegalna għaliex mhux se jkun hemm chief negotiator li jikkordina kollox!

Pero' jien ngħid wkoll li aktar ma jimplimentaw minn dawn il-liġijiet aktar il-poplu jifhem għaliex il-politika tal-Partit Laburista hija fl-aħjar interess tiegħu.

Il-poplu diġa' ħass l-effett tagħhom fil-budget u għalhekk qed nispjega minn fejn ġew dawn l-imbuttaturi biex isiru t-taxxi fuq it-tali oġġett jew fuq it-tali servizz u bil- quddiem nistgħu ngħidu lill-poplu Malti li t-taxxi se jiżdiedu.

Jiena ngħid illi l-gvern li qed jieħu pjaċir li se jibdew in-negozjati irid jirrealizza illi n-negozjati m'huma xejn ħlief eżerċizzju illi fihom se nitħabbtu, se nagħmlu minn kollox u nużaw l-aqwa riżorsi umani u diplomatiċi li għandna biex inżommu safejn nistgħu dak li diġa' huwa tagħna bi dritt.

Se niġu f'sitwazzjoni assurda li ninnegozjaw biex nipprovaw nżommu għandna dak li huwa diġa' tagħna u se nċeduh għall-gost għaliex il-benefiċċji wieħed irid jitkellem fit-tul fuqhom.

Jista' dan il- parlament jew għallinqas il-kumitat ta' l-affarijiet barranin ikun jaf safejn lest jinnegozja l-gvern ma' l-Unjoni Ewropea?

Jista' jgħid jekk hux se jkun hemm xi suġġetti li m'huwiex se jinnegozja fuqhom?

Jien nifhem li l- pajjiżi li qed iħabbtu l-bieb bħalissa biex jidħlu fl-Unjoni għandhom fernesija biex jidħlu - għaliex għadhom kemm ħarġu minn dak il-jasar kollu li kienu ġo fih u għalihom li jidħlu fin-NATO hija s-salvazzjoni tagħhom - imma nafu wkoll li pajjiżi oħra bħall-Iżvezja u l-Awstrija kienu aktar kawti u ma kenux lesti li jbiddlu ċerti affarijiet minħabba l-Unjoni Ewropea.

Pero' nispera li aħna ma ntfajniex fil-livell ta' pajjiżi bħall- Bulgarija, ir-Rumanija, ir-Repubblika Ċeka u lesti li naċċettaw kollox għaliex sfortunatament il-Prim Ministru għamel dikjarazzjonijiet bħal dawn diversi drabi!

Issa, kif diġa' għedt qabel, il-Partit Nazzjonalista fil-gvern qed jaljena lill-poplu billi qed jipprova jagħti l-impressjoni li wara li narmu dak li hu tagħna, se jiġu l-fondi u għalhekk għedt illi issa pjuttost morna għall-oġġettiv finanzjarju.

Issa dawn huma n-nies illi qarrqu bil-poplu - u jekk hemm bżonn din nerġa' ngħidha għal mitt miljun darba - meta l-ex-ministru għall-affarijiet barranin qal li l-għada li nġeddu l-applikazzjoni għal sħubija sħiħa fl-Unjoni kellhom jiġu Lm100 miljun u lanqas ikollna għalfejn nagħmlu taxxi u jkollna biex nirranġaw it- toroq u kollox!

Imbagħad laħaq is-suċċessur tiegħu u qal li fl-ewwel sena kulma se nġibu huma Lm1.3 miljun.

Mr Chairman, l-irġulija titlob li ssir apoloġija minn min qal dan id-diskors u jgħid li kien żbaljat u misinformat u mhux l-aqwa li qarrqu bil-poplu, rebħu l-voti u issa jagħmlu li jridu għaliex għandhom maġġoranza ta' ħames siġġijiet f'dan il- parlament.

Issa fil-każ ta' pajjiżna għadna lanqas nafu kemm se jmissna għaliex il-kummissjoni għadha qed tagħmel special financial regulations marbuta wkoll ma' kif nippreżentaw l-istatistika tagħna fuq il-purchasing power parity, ħalli jkunu jistgħu jikkalkolaw bejn wieħed u ieħor kemm jista' jmissna qabel insiru membri.

Fil-fatt diġa' qed jitfgħu l-botti u qegħdin jgħidu li l-GDP ta' Malta huwa wieħed mill-ogħla tal-pajjiżi applikanti u allura m'għandniex għalfejn noqogħdu nimmaġinaw li ġejjin xi miljuni kbar.

Sur President, il-composite paper li ppreżentaw mar-rapport ta' Ottubru tgħid - għalkemm din titkellem fuq il-pajjiżi ta' l-Ewropa ċentrali tapplika wkoll għalina - illi l-fondi li se jagħtu:

"... can only meet a very small proportion of the financial needs of the candidate countries, but pre-accession aid can continue to act as a catalyst by co-financing operations which are undertaken by the European Investment Bank and the international financial institutions.".

Dan huwa l-istess diskors li qalulna fil-laqgħa tal-Joint European Parliament Committee fi Brussels.

Dan ir-rapport ikompli jgħid li:

"... the cost of modernising the economies of the candidate countries and of aligning their infrastructures with the acquis are considerable.

They will mainly be borne by the private sector but will also require sustained public investment programmes.

The EU has been providing financial and expert assistance to the candidate countries since the beginning of the pre-accession period.".

Jiġifieri dawn qed jgħidulna li m'humiex se jagħtuna l-miljuni li għandna bżonn imma li dawn il-fondi jridu jiġu prinċipalment mis-settur privat u huma lesti li jagħtuna karta ta' rakkomandazzjoni bħala pajjiż applikant biex ikollna ċerta kredibilita' meta nirrikorru għand il-financial institutions, fosthom il-EIB għal self li forsi jkun xi ftit issussidjat.

Jiġifieri jekk normalment isir self b'imgħax ta' 7%, dawn l- istituzzjonijiet finanzjarji jsellfu b'4% jew bil-5%, li jfisser li jkunu qed jiġu ffrankati Lm2 miljun interessi.

Dawn huma l-affarijiet li qed nitkellmu fuqhom.

Fid-diskors tal-budget il-ministru tal-finanzi qalilna li mill- privatizzazzjoni ta' ċerti entitajiet pubbliċi l-gvern se jdaħħal Lm50 miljun li se jmorru biex joqtlu d-deficit.

Issa din il-composite paper qed tgħid li l-użu mill-flus tal-privatizzazzjoni għall-finanzjament ta' l- ispiża kurrenti huwa fattur inkwetanti, speċjalment meta wieħed jikkonsidra li hemm bżonn kbir għall-investiment fl-infrastruttura fil-pajjiżi kollha kandidati u hemm bżonn ta' sostenibbilta' fiskali in the medium term.

Jiġifieri ma tistax tuża l-flus tal-privatizzazzjoni billi tbigħ dak li għandek biex tagħmel tajjeb għall-ħofra li jkollok fil-finanzi tal-pajjiż.

Din il-composite paper tkompli tgħid li: "... restructuring of certain large industrial sectors is proving difficult in some countries due to the painful social consequences.".

Jiġifieri r-ristrutturazzjoni jista' jkollha wkoll konsegwenzi soċjali u għalhekk hemm bżonn li l-poplu jkun jafhom dawn l-affarijiet.

Issa ħalli ngħid ukoll x'qal ir-rappreżentant tal-kummissjoni hawn Malta, skond kif ġie rapportat fil-gazzetta "The Malta Independent" ta' l- 10 ta' Diċembru dwar l-ispejjeż kbar li rridu nagħmlu biex nimplimentaw the environmental acquis.

F'dan l-artiklu Dott. Boggio jgħid li rridu ndaħħlu madwar 300 direttiva u li jrid isir investiment kbir.

U se nikkwota verbatim:

"Dott. Boggio said national resource mobilisation was crucial and should make use of tariffs, fees and charges as well as environmental funds and private sector finance.".

Jiġifieri hawnhekk qed jgħidilna li biex isiru dawn l-affarijiet jridu jiżdiedu t-taxxi għaliex wara kollox tariffi, fees u charges huma taxxi u f'isem il-Kummissjoni Ewropea qed jgħid lill-poplu Malti li "this is the way to go about it".

Probabbilment dawn huma affarijiet li ma tantx jawguraw tajjeb għall-budget tas-sena d-dieħla jew inkella iktar qabel!

Mr Chairman, jien nerġa' ngħid li għalkemm l-uffiċċju ta' l-Unjoni Ewropea kien jaf li l-Partit Nazzjonalista kien żbaljat meta kien jgħid li se jagħtuna Lm100 miljun, qatt ma kkoreġih u jiddispjaċini ngħid li ħalla tiġi miżrugħa l-miżinformazzjoni.

Waqt il-laqgħa tal-JPC fi Brussels, Verheugen qalilna li l- armonizzazzjoni ta' l-istrutturi u r-regolamenti Maltin ma' l-acquis ta' l- Unjoni Ewropea se jpoġġi piżijiet fuq pajjiżna u qal ukoll li jittama li qabel ma l-Gvern Malti applika għal sħubija sħiħa għamel il-kalkoli tiegħu u jaf kemm pajjiżu jiflaħ jerfa' piż fuq spallejh.

Jiġifieri dan ħasel idejh għaliex kien il-Gvern Malti li applika u suppost li qabel applika - jew waqt li kien qed japplika - kien qed jagħmel il-kalkoli tiegħu u kien jaf kemm jista' jonfoq u ma jonfoqx.

Dan huwa l-verdett tal-fatti li dieħel għalihom il-poplu Malti għaliex dan il-gvern se jibqa' jimmiżlidjah billi jaħbilu l-fatti u jmexxih fejn irid hu.

Jien nixtieq li l-ministru jgħidilna x'inhu l-prezz finanzjarju, ekonomiku u soċjali li rridu nħallsu biex jiġi implimentat il-programm ta' tibdil hemm fl-accession partnership fi żmien daqshekk qasir.

Jaf jgħidilna l-effett li se jkollha r- ristrutturazzjoni mgħaġġla deċiża minn dan il-gvern għal pajjiżna u x'effett se jkollu dan it-tibdil fuq l-impjiegi?

Kemm huwa previst li jintilfu impjiegi?

Jaf isemmilna programmi li qed jitħejjew biex jiġu mħarrġa mill-ġdid nies li huwa previst li jitilfu posthom b'din ir- ristrutturazzjoni?

Jaf kemm huwa previst li jintilfu impjiegi fl- industrija, fl-agrikoltura u fl-agro-industrija?

Kif se nagħmlu tajjeb għar-revenue li se jintilef?

Qed nagħmel dawn il-mistoqsijiet għaliex la n- naħa l-oħra qed tgħid li din il-politika taqbel għal pajjiżna, allura trid tagħtina r-risposti.

Dawn l-affarijiet staqsejnihom drabi oħra u qatt ma kellna risposti, imma naħseb ormai l-poplu Malti issa għandu jibda jiġi mogħti għallinqas ħjiel ta' xi tfisser din il-biċċa xogħol kollha u mhux jibqgħu jitkellmu fi sħab bl-affarijiet sbieħ, bl-istilel f'għajnejhom u ma jgħidux l-verita' tal-fatti.

Mr Chairman, meta bniedem ikun se jagħmel xi operazzjoni ma tistax tqarraq bih imma trid tgħidlu minn xiex se jgħaddi, kemm se jkun muġugħ u x'inhuma l-effetti li se jħoss wara l-operazzjoni u mhux tgħidlu li m'hu se jiġrilu xejn.

Mistoqsija li jien għamilt drabi oħra hija: Minn fejn ġej l-investiment biex jinħolqu opportunitajiet ta' xogħol ġdid f'dan il-pajjiż?

Dan il- fattur żgur m'huwiex marbut direttament ma' sħubija fl-Unjoni Ewropea, għaliex l-investiment jiġi jekk ikollok suq lokali li jħajjar l-investitur jew jekk tkun kompetittiv f'dak li tipproduċi jew fis-servizzi li tagħti.

Il-gvern għandu pjani biex jiġbed l-investiment lejn pajjiżna, jew il-flus għal dawn l-affarijiet kollha ġejjin miċ-charges, fees and tariffs li semmielna Dott. Boggio?

Mr Chairman, mhux ta' b'xejn li l-kummissjoni fil- composite paper tgħid - u hawn huwa l-qofol ta' kollox għaliex il- kummissjoni taf li ċerti affarijiet huma diffiċli għalina - li: "Preparing for your membership is not just a matter of governments but for all the political leaders in the candidate countries.

Progress can only be made when the executive government and parliament are all agreed on the need to work together."

Jiġifieri l-kummissjoni qed tgħid li hemm bżonn li jkun hemm consensus fuq dawn l-affarijiet fil-pajjiż u fuq dan se nitkellem fl-aħħar ħames minuti tad-diskors tiegħi.

Mr Chairman, meta ddiskutejna t-tieni rapport li ħareġ mill-kummissjoni f'dan il-parlament jien kont għamilt enfasi enormi fuq dan il-punt, tant li l-ġurnal "The Times" intitola l-artiklu tiegħu "Vella stresses consensus comment in EU report".

Din hija xi ħaġa li ħarġet b'mod ċar mir- rapport u iktar tard nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoġġi kopja ta' dan l-artiklu fuq il-Mejda tal-Kamra.

Verheugen għamel l-istess enfasi meta konna Brussels fl-aħħar laqgħa li kellna u jien skantajt kif il- ġurnalisti għamlu għaġeb fuq din il-kwestjoni issa meta ġiet enfasizzata ġewwa Helsinki għaliex din diġa' ħarġet fir-rapport mingħand Verheugen u aħna bħala Partit Laburista għamilna anke press release fuqha.

Pero' nerġa' ngħid li għalkemm l-Onor.

Fenech Adami jaf li għandu bżonn l- appoġġ tal-Partit Laburista jibqa' bl-arroganza kollha tal-poter li għandu jgħid kontra l-Onor.

Alfred Sant u jgħid li bina u mingħajrna jista' jimxi.

Jien ngħidlu biex ma jikkonfondix u jimxi mingħajrna, ħalli naraw kemm hu kapaċi jasal, u nispera li dak kollu li jgħid - li m'għandux bżonn jilħaq consensus hawn Malta għaliex se jimxi xorta - jasal għand il- kummissjoni.

Dan igiddeb ir-rapporti kollha li hemm tal-composite paper, igiddeb dak li qal Verheugen u jgiddeb is-sistema kollha.

Mr Chairman, issa kulħadd irid il-consensus - kelma li qisha twieldet f'Ottubru ta' l-1998 - mentri qabel ħadd ma kien jitkellem fuq consensus u dak iż-żmien kien aktar faċli li taqbel fuq biċċa milli taqbel fuq kollox illum.

Fl-aħħar laqgħa tal-JPC, Verheugen reġa' rrepeta li għalkemm il- kwestjoni tal-consensus m'hijiex daqshekk bżonjuża biex jibdew in- negozjati imma hija mixtieqa u qal li m'humiex se jagħtuna t-torturi biex naqblu.

Dan kien id-diskors li ntqal u jiddispjaċini li ma nistax nikkwota minnu peress li għad m'għandniex transcript għaliex ġejt informat li xi tapes ta' dik il-laqgħa ġew misplaced.

Verheugen ma jistax jgħid li ma jafx bil-pożizzjoni Maltija għaliex fil-JPC jien spjegajthielu bl-iktar mod ċar u ma qgħadtx indur mal-lewża u fil-fatt ġie rrapportat li qal li ma jistax jifhem il-pożizzjoni tagħna.

Allura kif il-kummissarju ta' qablu, Van den Broek fehem il-pożizzjoni ta' Malta u konna wasalna anke biex niffirmaw joint declaration dwar kif se mmexxu l-politika tagħna?

Onestament ngħid li ma jgħaddilix minn rasi u lanqas biss nikkonċepiha li l- Kummissjoni Ewropea, li hija mibnija fuq il-konċett tad-demokrazija, se teżerċita xi pressjoni morali fuq partit li għandu twemmin differenti.

Naħseb li Verheugen qed jgħid dak li jemmen pero' ma naħsibx li qed jgħidu biex ipoġġi pressjoni morali fuqna.

Jien hawn nistaqsi: Fejn kienu ta' l-Unjoni Ewropea meta fl-1998 gvern elett demokratikament f'dan il-parlament sab ruħu assedjat minn min ried bi kwalunkwe mezz iqaċċtu mill-poter għaliex ma kienx jaqbel mal-politika ta' l-Unjoni Ewropea?

Dak iż-żmien ħadd ma tkellem fuq consensus u ħadd ma bagħat delegazzjonijiet mill-Parlament Ewropew biex jipprovaw jirranġaw l- affarijiet.

Min kien involut dak iż-żmien issa qiegħed jitkellem ħafna fuq il-bżonn ta' l-għaqda u tal-consensus!

Ma nipprovawx indaħħku!

Min illum qed jitkellem ħafna fuq il-consensus għaliex ma pprovax iġib flimkien il-partijiet dak iż-żmien biex jintlaħaq consensus dak iż-żmien?

Mr Chairman, meta nibda nara dawn l-affarijiet jiddispjaċini ngħid li nibda bis-serjeta' nissuspetta li m'hawnx ġenwinita' f'din il-biċċa xogħol.

Min qed jiġbed lejn din il-politika, min akkwista l-poter u qed jiftaħar li għandu l-poter għal raġunijiet li kulħadd jafhom hawn ġew, qed jiġbed lejn għanijiet politiċi biex isewwi l-problemi finanzjarji tal- pajjiż, pero' żgur li m'huwiex qed ipoġġi l-ewwel u qabel kollox l-aħjar interessi tal-poplu Malti.

Mr Chairman, nixtieq nikkummenta ukoll fuq artiklu li deher fil-ħarġa ta' "Il-Mument" tat-12 ta' Diċembru ntitolat "Soċjalisti Ewropej jħejju delegazzjoni biex tiltaqa' mal-Malta Labour Party".

Nerġa' ngħid li aħna m'hu se naċċettaw l-ebda pressjoni morali mingħand ħadd.

Dan ma jfissirx li m'aħniex lesti niltaqgħu magħhom, anzi aħna niltaqgħu mas-soċjalisti Ewropej b'mod regolari, nitkellmu magħhom u l-pożizzjoni tagħna qatt ma stħajna ngħiduha, dejjem kien hemm min qabel magħna u kien hemm min ma qabilx, u iktar ma spjegajnilhom ħafna minnhom iktar bdew jindunaw kemm għandna raġun.

Meta jkunu jridu jiġu they are most welcome, aħna lesti li nitkellmu magħhom u nispjegawlhom, pero' taħt l-ebda pre-kondizzjonijiet, taħt l-ebda theddid u taħt l-ebda ċirkostanzi m'aħna se nbaxxu rasna sempliċement għaliex tiġi delegazzjoni mill-Parlament Ewropew.

Ħafna minnhom huma ħbieb tagħna u ilna nafuhom is-snin u meta jridu jiġu they are most welcome.

Mr Chairman, qabel nagħlaq dan l-intervent tiegħi nixtieq nappella biex inżommu quddiem għajnejna l-ewwel u qabel kollox l-interess tal-poplu Malti u ma nħallux li ninqabdu fil-logħba tat-tkabbir ta' Unjoni li iktar ma jgħaddi ż-żmien qed issir unjoni ta' poter.

Xi ħadd fil-ktieb "Conscience of Europe" jitkellem fuq id-distinzjoni bejn il-valuri li jiġġestixxi l-Kunsill ta' l-Ewropa, li kabbar dawn il-valuri u baqa' inter- governamentali, u t-twaħħid ta' l-Unjoni Ewropea li minn forza ekonomika issa miexja lejn il-poter militari.

Kulmin jaqra jaf li li ditta Franċiża ta' l-armamenti se tingħaqad ma' ditta ta' armamenti Ġermaniża ħalli l- Unjoni ssir ukoll għaqda militari.

Ċertament li aħna m'hu se naċċettaw l- ebda strong pressure mingħand ħadd għaliex l-istrong pressure tagħna tiġi moralment mill-elettorat tagħna meta nkejlu x'inhu l-aħjar għall-poplu Malti u dik tagħmel pressjoni kbira ħafna fuq il-kuxjenza tagħna biex nagħtu l-aħjar għall-poplu tagħna.

Għalhekk aħna nemmnu li l-politika ta' Malta bħala Svizzera fil-Mediterran hija l-aħjar politika għaliex biha nkunu qegħdin nissalvagardaw is-sovranita', l-indipendenza u n-newtralita' ta' pajjiżna u dawn l-affarijiet m'għandna għalfejn nagħtuhom lil ħadd.

Mr Chairman, jien nappella biex ma nitgħabbewx b'piżijiet u b'doveri li m'għandniex għalfejn nitgħabbew bihom.

Jekk ma nagħmlux hekk, bla dubju ta' xejn inkunu qegħdin insalvaw is-settur agrikolu, l-industrija tat- turiżmu u s-settur tas-sajd.

Sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea tkun tfisser li li rridu naqsmu l-jobs u l-opportunitajiet tagħna mal-barranin.

X'se nieħdu minnu dan kollu?

Kull ċittadin Ewropew se jkollu dritt jikklejmja daqs kull Malti ieħor biex jaħdem hawn Malta, biex jagħmel in-negozju hawn Malta u biex jixtri l-art hawn Malta.

Il-politika tal-Partit Laburista għandha l-vantaġġ li nistgħu nwettquha bil-pass tagħna u mhux bl-għaġġla.

Jekk nidħlu f'ċerti sistemi ta' customs union nkunu qed nitilfu l- kompetittivita' tagħna.

Jien ngħid li għandna nibqgħu ngawdu dawk il- benefiċċji speċjali li għandna ma' ċerti pajjiżi, l-ispecial agreements li għandna ma' l-Unjoni stess, fejn jidħol il-kummerċ u jkollna skema ta' preferenzi bħalma għandna ma' l-Amerika.

B'dan il-mod litteralment ikollna ċavetta f'idejna biex noffru opportunitajiet differenti lil min irid jinvesti f'pajjiżna minn dawk li qed toffri l-Unjoni.

X'jibqgħalna jekk aħna noffru l-istess opportunitajiet bħalhom u ma jkollna xejn differenti?

Mr Chairman, bil-politika tal-Partit Laburista nkunu nistgħu naġġustaw dak li noffru lill-investitur ħalli nħajruh jiġi hawn Malta u jagħmel il-ġid għall-ekonomija ta' pajjiżna.

Qabel nagħlaq nitlob il-permess tal-Kumitat biex inpoġġi d-dokumenti li semmejt fid-diskors tiegħi fuq il-Mejda tal-Kamra.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

GEORGE VELLA: Inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' mistoqsija parlamentari numru 6609 magħmula mill-Onor.

George Vella lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin f'April 1999 dwar leakage ta' karti u informazzjoni uffiċjali ta' natura konfidenzjali flimkien ma' rapport ta' bord intern ta' inkjesta dwar l-istess materja;

Artiklu li deher fil-gazzetta "Il-Mument" ta' l-14 ta' Novembru 1999 intitolat "Niżvelaw rapport ta' żmien il-Gvern Laburista - rapport dwar il-Korp Diplomatiku fi żmien George Vella";

Kopja ta' ittra mibgħuta mill-President tal-Maltese Cultural Association of Victoria Inc ta' l-Awstralja, lill-Prim Ministru, l -Onor.

Fenech Adami, fit-8 ta' Novembru 1999 dwar l-għażla ta' kelliema għal Malta's Convention of Community Leaders li se ssir f'Jannar 2000;

Kopja ta' artiklu li deher fil-ħarġa tar-rivista "Retailer" ta' Novembru 1999 intitolat "Ewropa, Ewropa!";

Kopja ta' artiklu li deher fil-ħarġa ta' "Il-Ġens" ta' l-10 ta' Diċembru 1999 intitolat "Ewropa Nisranija";

Kopja ta' artiklu intitolat "Armageddon!" li deher fil-ħarġa ta' "The Sunday Times" ta' l-1 ta' Awissu 1999;

Kopja ta' artiklu intitolat "The EU Environmental Acquis: Can we implement it?" li deher fil-ħarġa ta' "The Malta Independent" ta' l-10 ta' Diċembru 1999;

Kopja ta' rapport li deher fil-ħarġa ta' "The Times" tal-5 ta' Novembru 1999 intitolat "Vella stresses consensus comment in EU report";

Kopja ta' rapport li deher fil-ħarġa ta' "Il-Mument" tat-12 ta' Diċembru 1999 intitolat "Is-Soċjalisti Ewropej iħejju delegazzjoni biex tiltaqa' mal-MLP"; u

Kopja ta' artiklu li deher fil-ħarġa ta' "The Times" tal-11 ta' Diċembru 1999 intitolat "EU Summit - Malta gets the green light".

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin disponibbli għall-oppożizzjoni u l-ħin li fadal huwa kollu għan-naħa tal-gvern.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Mr Chairman, dan huwa tassew mument storiku għal pajjiżna għaliex ix-xogħol li ilu għaddej għal dawn l-aħħar 30 sena minn tant nies se jwassal biex idaħħal lil pajjiżna bħala membru sħiħ ta' l- Unjoni Ewropea.

Fid-dinja ma tistax tagħmel kollox malajr u lanqas ma nistgħu ngħidu li we are out of the woods imma għamilna passi ta' ġgant fil-mixja tagħna lejn sħubija sħiħa fl-Unjoni.

Jien ngħid li dan huwa wkoll il-mument tal-politika u l-presidenza ta' Prodi fit-tmexxija tal-kummissjoni.

Dan il-fattur u l-fattur l-ieħor ta' instabilita' li wasslet għall-gwerra fil-Balkini reġgħu enfasizzaw l- importanza ta' l-element politiku fil-proċess Ewropew.

Apparti l-isforzi li saru minn kulħadd u x-xogħol konsistenti li ilu għaddej is-snin, aħna benefiċjarji ta' dan kollu.

F'Helsinki l-Unjoni Ewropea ddikjarat l- inevitabilita' li tilqa' fi ħdanha membri ġodda u li tifrex il-fruntieri tagħha biex toħloq saħħa kbira ekonomika u politika fid-dinja.

Fil-fatt għal dak li jirrigwarda pajjiżna m'għadniex fil-queue u n-negozjati se jibdew magħna wkoll.

Jien ma skantajtx wisq meta fil-laqgħa li kellna ftit ġimgħat ilu tal- JPC, Verheugen tkellem ukoll fuq il-pożizzjoni tal-Malta Labour Party.

Jien li ilni membru ta' dan il-kumitat għal dawn l-aħħar 12-il sena nista' ngħid li ftit rajt kummissarji li tkellmu b'mod mill-iktar dirett, pero' kien interessanti wkoll il-fatt li semma li wara l-iscreening u n- negozjati hemm finalita' politika.

Fi kliem ieħor, Mr Chairman, dan m'huwiex xi eżerċizzju notarili fejn trid tagħmel l-iscreening jew tagħmel in-negozjati jew xi eżerċizzju fejn tagħżel waħda u mhux l-oħra imma fih innifsu huwa proċess politiku marbut ma' l-oġġettiv ta' l-Unjoni li tkabbar u ddaħħal membri ġodda.

It-tkabbir ta' l-Unjoni huwa tkabbir b'oġġettiv għal kollox politiku u m'huwiex xi eżerċizzju burokratiku u li l-Ewropa tagħti importanza li Malta ssir parti mill-Unjoni hija konsiderazzjoni strateġika għall-Ewropa daqskemm hija għal Malta.

Għalhekk bħala nazzjon irridu nkunu sodi u ċari f'dak li nagħmlu għaliex f'dawn l-affarijiet m'hemmx lok għall- inċertezza fejn daqqa ngħidu li se nidħlu u daqqa ngħidu li ma rridux nidħlu għalissa.

Dawn huma affarijiet li ġraw fil-passat u li jtellfuna l- kredibilita' li għal pajjiż żgħir bħal tagħna huwa l-qofol ta' kollox.

Jien nemmen li aktar ma jkollna inċertezza, aktar inkunu qegħdin indgħajfu lilna nfusna bħala poplu.

Huwa veru li l-għażla li Malta tidħol fl-Unjoni hija għażla strateġika li bilfors trid tħares fit-tul imma xorta rridu ninnegozjaw biex niksbu l-aħjar deal li jtaffi t-tbatijiet meħtieġa u jagħtina malajr kemm jista' jkun il-frott tal-benefiċċji.

Dawn huma ż-żewġ headings kbar li taħthom irridu ninnegozjaw.

Jien ngħid ukoll li magħhom nistgħu nagħmlu derogi fuq xi ħwejjeġ li għalina huma importanti ħafna bħal, per eżempju, ir-riżors ta' l-art li ma tantx għandna minnu.

Mr Chairman, huwa mistenni minna li ninnegozjaw u ma rridux ninsew li hemm pajjiżi żgħar li diġa' huma membri ta' l-Unjoni bħalma huwa l- Lussemburgu, li żgur għandhom interess jaraw li pajjiż b'popolazzjoni bħal tagħhom ikollu a good deal.

Jekk ma jirnexxilniex niksbu a good deal, il- pożizzjoni futura tagħhom tista' tkun preġudikata allavolja dan kien wieħed mill-pajjiżi fundaturi ta' l-Unjoni.

Kif kien jgħid tajjeb Ċensu Tabone meta kien ministru għall-affarijiet barranin, madwar il-mejda kulħadd indaqs.

Fi kliem ieħor is-saħħa ta' l-argument huwa importanti ħafna u mas- saħħa ta' l-argument irid ikun hemm il-qawwa ta' l-entużjasmu li jiġi mill- konvinzjoni u mill-formazzjoni politika favur post Malta fl-Ewropa.

Ir- rispett fuq livell Ewropew u internazzjonali tirħbu billi taġixxi fl-etika tal-politika Ewropea u billi tinnegozja bis-serjeta' u bi preparazzjoni u mhux billi tgħid "Yes Sir, yes Sir, three bags full", u billi tbaxxi rasek għaliex tħossok inferjuri minn ħaddieħor!

Mr Chairman, jien nittama li ma jsirux il-frejjeġ li saru fl-imgħoddi meta f'Helsinki stess u f'Madrid Malta tilfet ġieħha għall-mod kif għamlet l-affarijiet.

Fil-fehma tiegħi, dawk kienu żmenijiet fejn il-politika barranija tagħna kienet tintuża ħażin.

Niftakar każ fejn kien intbagħat civil servant mill-ministeru għall-affarijiet barranin fi Stockholm biex jiċċekkja min kienu n-nies li kienu jifformaw il-grupp ''Ħielsa''.

Ma naħsibx li dan kien il-mod kif jitmexxa ministeru għall-affarijiet barranin u għalhekk huwa importanti li wieħed isib il-mod tajjeb kif il-politika barranija jutilizzaha għall-ġid tal-pajjiż.

Jien ngħid ukoll li hemm mod u mod kif tinnegozja.

Għadni kif spiċċajt naqra l-istorja ta' Chris Patten, li kien l-aħħar gvernatur ta' Hong Kong, gvernatur ta' belt żgħira, dinamika, powerhouse ekonomika tar-reġjun u parti miċ-Ċina.

Il-burokratiċi tal-foreign office - dawk il-mandarins li jduru madwar il-politiċi u li għalkemm ma jeleġġihom ħadd jippretendu li jmexxu huma - kienu jgħidulu biex jakkomoda liċ-Ċiniżi u ma joqgħodx iħaqqaqha magħhom.

Imma Patten bħala politiku kien iħaddan ċerti prinċipji li f'ġieħ id-diċenza u l-kredibilita' storika ma ċedihomx.

Wieħed mill-aqwa prinċipji li kien iħaddan kien fuq id-drittijiet tal- bniedem u bil-foreign office prattikament kontrih xorta nnegozja u, anke jekk ma ġabhiex żewġ daqskemm xtaq, spiċċa biex kulħadd irrikonoxxa li għolla t-threshold demokratiku f'Hong Kong u l-kuxjenza politika f'dik il- belt.

Għaliex qiegħed insemmi dan l-eżempju?

Għaliex dan il-politiku uża l-karti kollha li kellu anke jekk kien inevitabbli li tasal is-sena 1997 u r-Renju Unit jitlaq minn dik l-aħħar kolonja ta' ċertu sinifikat.

Forsi l- politiċi u dawk li jduru mal-politiċi qalulu li ma kellu l-ebda karta x'jilgħab pero' huwa lagħab il-karta tad-diċenza politika li kienet importanti fil-politika.

Il-vuċi u l-kuxjenza ta' dan il-politiku kienet tgħid mod ieħor minn dawk tal-burokratiċi.

F'dak il-mument rebħet il-vuċi u l-kuxjenza tal-politiku għaliex meta l-pajjiż jinvesti fil-politiċi u jrawwimhom tajjeb isibhom fil-mument importanti li jkollu bżonnhom.

Mr Chairman, Malta qed titlob lill-Malta Labour Party biex ma jirrinunzjax li jagħti l-kontribut tiegħu u ma jabdikax mir- responsabbilta' storika li għandu quddiemu.

Fil-fehma tiegħi, il-fatt li l- Malta Labour Party qed jirrifjuta milli jipparteċipa fil-proċess ta' sħubija hija abdikazzjoni li storikament se tħalli effett kbir li jista' jkun ta' deni kbir għall-istess partit u allaħares qatt anke għal Malta.

Jien ngħid li ħafna minn dak li qed jagħmel il-Malta Labour Party huwa marbut mal-fatt li tilef il-gvern wara ftit taż-żmien.

Imma issa l-Malta Labour Party irid jaġixxi ta' gvern alternattiv u mhux ta' tifel li għaliex ħadulu l-ġugarell jinfexx isabbat saqajh u jixher!

Il-pożizzjoni li qed jieħu l-Malta Labour Party meta jgħid li m'huwiex lest jaċċetta r-riżultat tar-referendum juri li they defy democratic logic.

Kieku l-Partit Laburista jara l-interessi politiċi tiegħu għandu jifhem li din il-politika se tpoġġih fi sqaq li jagħlaq u jekk min-naħa l-oħra jibdel l-atteġġjament tiegħu fuq il-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea, ikun qed isaħħaħ lilu nnifsu politikament.

Il-Partit Laburista qed jgħid li se jżomm il-prinċipji tiegħu u ma jagħtix kas il-voti.

Allura bl-istess raġunament aħna nistgħu ngħidu li minħabba l-voti forsi lanqas jaqblilna li jbiddlu l-politika tagħhom.

Imma, fil-fehma tiegħi, huwa fl-interess ta' pajjiżna li jintlaħaq consensus fuq il-kwestjoni ta' l-Unjoni.

Ċertament li l-gvern nazzjonalista żgur li m'huwiex qed jagħlaq il-bibien lill-Partit Laburista imma qed jistiednu biex jipparteċipa u jagħti sehmu għax f'dan il-mument il-pajjiż għandu bżonn tal-forzi politiċi tiegħu kollha kemm f'dan il- Parlament u kif ukoll barra minn dan il-Parlament.

Jien nemmen li dan huwa verament l-aħħar ċans biex Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea.

Kif qal il-Prim Ministru l-għażla jekk Malta tidħolx fl-Unjoni jew le ssir mill-gvern elett demokratikament u hawnhekk ta' min ifakkar li b'mod konsistenti mill-1981 'l hawn il-Partit Nazzjonalista dejjem ġab maġġoranza ta' voti favur il-programm tiegħu li jdaħħal lil Malta fl- Ewropa, ħlief għal dawk is-sentejn bejn l-1996 u l-1998 meta kien hemm gvern Laburista.

Jiġifieri żgur li din m'hijiex xi idea ġdida għall- elettorat Malti imma kif qal il-Prim Ministru jkun dejjem aħjar jekk ikun hawn consensus fil-pajjiż dwar l-Unjoni Ewropea.

It-train miexja ġmielha imma lesta li tieqaf biex ittella' lill-Partit Laburista anke fl-aħħar stazzjon, imma jekk l-Onor.

Sant ma jridx jitla t-train għandha tibqa' għaddejja.

Dawn l-affarijiet m'iniex qed ngħidhom b'xi sens ta' trijonfaliżmu għax għalija hija traġedja għal Malta li l-Partit Laburista m'huwiex jinvolvi ruħu f'dan il-proċess.

Fil-fatt ħadd ma jista' jifhem, la fl-Ewropa u lanqas f'Malta, il-pożizzjoni tal-Partit Laburista meta jgħid li ma jaċċettax ir-riżultat tar-referendum popolari wara li jsiru n-negozjati jekk dan ikun favur id-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Mr Chairman, f'''Alice in Wonderland'' il-mad hatter jipponta lejn il- lemin u jgħidilhom biex iduru lejn ix-xellug għax jgħid kollox bil-maqlub.

(Interruzzjonijiet) ''Alice in Wonderland'' huwa ktieb għat-tfal pero' jista' jkun ukoll ktieb filosofiku.

Jien ngħid li fil-verita' m'aħniex daqshekk 'il bogħod għaliex il-Partit Laburista qed jgħid li issa ma jaqbilx li nidħlu fl-Unjoni Ewropea pero' jista' jkun li wara li jgħaddu xi seba' snin oħra, jikkonsidra l-possibilita' ta' sħubija.

Issa jekk dawn is-seba' snin ngħodduhom mill-1996, allura naslu viċin ħafna d-data meta probabbilment inkunu wasalna biex nidħlu fl-Unjoni Ewropea.

Il-poplu Malti qed jistaqsi lill-Partit Laburista proprjament x'irid, jekk iridx aktar żmien, jekk iridx aktar perjodi ta' transizzjoni jew xi derogi.

Għaliex minflok din l-intransiġenza kollha ma jkollniex il-possibbilta' li nkunu nafu x'inhuma d-dettalji li jrid il-Malta Labour Party?

Kultant jien inħoss li din hija l-intransiġenza ġejja mill-fatt li l-Partit Laburista jħossu mweġġa' li tilef il-gvern wara sentejn biss fil-poter.

Pero' huwa ħażin li affarijiet bħal dawn jikkondizzjonawlna d-diskorsi tagħna għaliex f'dan il-mument storiku pajjiżna qed jitlobna li negħlbu s-sentimenti personali tagħna u ħadd m'għandu jfittex li li jumilja lil xi ħadd għaliex tajjeb jew ħażin kulħadd jista' jħalla l-marka tiegħu, anke jekk ikun għamel xogħol li mhux kulħadd ikun jaqbel miegħu.

Sfortunatament f'din il- Kamra hawn min għandu ħabta jitkellem b'mod li jindika li n-naħa li jkun jappartjeni lejha - u nispera li d-diskors tiegħi ma jaqax f'din il- kategorija - tagħmel kollox tajjeb mentri n-naħa l-oħra tagħmel kollox ħażin.

Il-poplu Malti xeba' b'din it-tip ta' poltika u jrid politika li tipprova tfittex iktar li tasal għal ftehim.

Din is-sena qegħdin niċċelebraw il-25 sena minn meta pajjiżna sar Repubblika u rrid infakkar li dak inhar il-vot kien sar ukoll across party lines u fil-fatt kien hemm numru kbir ta' membri fi ħdan il-Partit Nazzjonalista li kienu vvotaw kontra kif kien ivvota l-mexxej tal-Partit Nazzjonalista ta' dak iż-żmien.

Din hija xi ħaġa li forsi għandna nħarsu lejha meta niġu għall-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea.

Se jkun hawn a free vote fuq l-issue ta' l-Unjoni Ewropea biex kull membru f'din il-Kamra, kemm tal-Partit Laburista u kif ukoll tal-Partit Nazzjonalista jivvota kif jixtieq hu, ħalli dan il-parlament tassew ikun jirrifletti dak li jemmnu fih il-membri parlamentari li jiġu eletti hawnhekk?

Jien naħseb li għandna nitgħallmu mill-esperjenza ta' meta Malta saret Repubblika.

Jien ma rridx nagħti xi impressjoni li għax se nidħlu fl-Unjoni se nidħlu bid- daqq tan-Nabucco u se jispiċċaw il-problemi tagħna kollha.

Din tfakkarni fl-istorja ta' ''Le petit prince'' miktuba mill-awtur Saint-Exupery - dan l-aħħar qed naqra ħafna minn dawn il-kotba! - fejn jirrakkonta l-istorja ta' dak ix-xjenzat Tork li skopra l-asteroid B612 u mar jannunzja din l- iskoperta f'kungress kbir internazzjonali ta' l-astronomija.

Peress li x- xjenzat kien liebes ilbies Tork ħadd ma emmnu u Saint-Exupery jgħid li "les grandes personnes sont comme ca"."

Pero' 11-il sena wara reġa' għamel l-istess preżentazzjoni u din id-darba libes ilbies Ewropew eleganti għax fit-Turkija kien tela' dittatur li ġiegħel lil kulħadd jilbes ilbies Ewropew - naħseb li kien qed jalludi għal Ataturk - u din id-darba kulħadd emmnu.

Fil-fatt Saint-Exupery jgħidilna li r-reputazzjoni ta' l- asteroid B612 kienet salvata mill-ilbies Ewropew!

Irridu nifhmu li meta nidħlu fl-Unjoni Ewropea r-realtajiet se jibqgħu dawk li huma imma huwa l-mod ta' kif se naffrontawhom li se jinbidel għaliex il-problemi nibdew naffrontawhom fi ħdan qafas akbar u nisperaw f'qafas ta' solidarjeta'.

L-opportunitajiet jingħataw qafas akbar fejn jimirħu, l-edukazzjoni u l-formazzjoni ta' uliedna u taż-żgħażagħ tagħna jingħataw dimensjoni ħafna ikbar u l-ħsieb u l-mentalita' tagħna jmorru 'l hinn mis-swar ta' pajjiżna.

Fil-fehma tiegħi, illum iż-żewġ partiti f'din il-Kamra jemmnu li hemm rwol importanti għal Malta fl-Ewropa u fil- Mediterran u li huwa importanti wkoll li pajjiżna jkun miftuħ għas-swieq Ewropew, li wara kollox hija esiġenza wkoll tal-world trade organization.

Fil-fatt iż-żewġ partiti jitkellmu fuq il-kultura Maltija Mediterranja u Ewropea u fuq l-importanza ta' l-Unjoni Ewropea, pero' ma jaqblux meta jiġu biex jagħżlu bejn sħubija sħiħa u żona ta' kummerċ ħieles.

Għalkemm nemmen li l-Partit Laburista żbalja meta ma kompliex bl-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni, pero' fl-istess ħin kien prudenti għaliex minflok irtira l-applikazzjoni ffriżaha.

Mr Chairman, irrid nagħlaq dan id-diskors billi b'umilta' kbira nappella lill-Partit Laburista li issa li reġgħet ġiet riattivata l-applikazzjoni ta' pajjiżna għal sħubija sħiħa, iħares lejn l-azzjoni tiegħu u jieħu dawn l-erba' passi.

L-ewwelnett ma jkomplix bil-pożizzjoni tiegħu li huwa kontra l-Ewropa imma jistenna biex jara x'se joħroġ min-negozjati qabel ma jieħu d- deċiżjoni finali; it-tieni nett għandu jagħmel l-aġenda tiegħu għan- negozjati u jgħid eżattament x'irid ħalli l-gvern b'mod prammatiku ikun jista' jara hemmx possibbilta' ta' consensus, anke fid-dettall; it-tielet pass li għandu jieħu huwa li jiddeċiedi li jipparteċipa f'dan il-proċess ta' negozjati kif stiednu l-gvern fl-istrutturi eżisenti jew f'xi strutturi oħrajn li nistgħu nsibu bejnietna; u fl-aħħarnett tkun xi tkun il- pożizzjoni tal-Malta Labour Party wara li jsiru n-negozjati, għallinqas għandu jkollu l-kredenzjali demokratiċi u jaċċetta r-riżultat tar- referendum.

Naturalment dan jgħodd ukoll għall-Partit Nazzjonalista li wkoll irid jrid jaċċetta r-riżultat tar-referendum.

Nemmen li jekk il- Partit Laburista jimplimenta dawn l-erba' affarijiet jista' jkun ta' ġid għal pajjiżna.

Mr Chairman, hemm ħafna iktar suġġerimenti li wieħed jista' jagħmel u jikkonsidra imma huwa importanti li we engage in debate u nipprovaw nagħmlu kulma nistgħu biex naslu għal xi forma ta' consensus f'dan il-pajjiż jew għallinqas jekk ma naqblux, nissottotmettu ruħna għar-rieda tal-maġġoranza tal-poplu tagħna.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Chairman, sitt snin ilu saret il-konferenza tal-Euro-Med f'Barcelona, fejn il-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea għamlu ftehim mal-pajjiżi tal-Mediterran, inkluż dawk Afrikani, pajjiżi oħra Ewropej, fosthom Malta, u pajjiżi Asjatiċi.

Permezz ta' dan il-ftehim il-Mediterran kellu jsir suq li minnu jgawdu mhux biss l-aspirazzjonijiet kummerċjali tal-popli imma anke s-sigurta' fil-Mediterran.

Minn dak iż- żmien 'l hawn tista' tgħid li l-pajjiżi kollha fit-tramuntana tal- Mediterran, barra xi ftit pajjiżi fl-ex-Jugoslavja, applikaw biex isiru membri ta' l-Unjoni Ewropea, biex ma nemmnux li anke l-Marokk kien interessat fi sħubija fl-Unjoni imma peress li huwa pajjiż Afrikan ma setax isir membru.

Dan l-aħħar il-Ministru Josef Bonnici poġġa white paper fuq il-Mejda tal- Kamra - ''Prosperity in change - Malta a potential future axis'' - u min qara dan id-dokument jaf li Malta hija indikata fil-kummerċ Mediterranju bħala assi ta' potenzjal futur li minnu jista' jgħaddi l-kummerċ kollu mill-Afrika ta' Fuq għall-Unjoni Ewropea u l-kummerċ lejn il-pajjiżi tal- Middle East jew ta' l-Asja.

Il-mistoqsija hawn toħroġ waħedha: Bħala dan l-assi ta' potenzjal, Malta kif tista' tiggwadanja l-iktar, billi tkun fl- Unjoni jew billi tibqa' barra?

Bħala pajjiż fil-Mediterran li għandu kultura Ewropea, li huwa Ewropew fl-affarijiet li jagħmel, kif jaġixxi, fl- edukazzjoni tiegħu, fl-istil ta' ħajja li jgħix, jaqbillu jibqa' barra u jipprova jsir potenzjal kummerċjali barra l-Unjoni?

Ir-risposta jagħtihilek is-sens komun għax min irid jesporta lejn l-Unjoni ovvjament jaqbillu jesporta direttament u jekk Malta tibqa' barra se tiġi maqbuża minn dawk il-pajjiżi li jkunu jridu jesportaw lejn l-Unjoni u minflok jgħaddu minn Malta jmorru dritt l-Italja u minn hemm jitilgħu għall-Greċja, Spanja, Franza u pajjiżi oħra li huma membri ta' l-Unjoni.

Jiġifieri kummerċjalment Malta jaqblilha tkun membru ta' l-Unjoni biex mill-Afrika jew mill-Asja l-prodotti jidħlu fl-Unjoni via Malta, u l-istess ħaġa fil- każ ta' dawk il-prodotti ta' l-Unjoni li jridu jilħqu s-suq Afrikan u s- suq Asjatiku jgħaddu minn Malta wkoll.

(Interruzzjonijiet) Mr Chairman, ta' min ifakkar li s-segretarju ġenerali tal-Lega Għarbija kien qal b'mod ċar li għall-Għarab jaqblilhom li Malta tkun membru ta' l-Unjoni għax ikollhom ħabib li jkun minn ta' ġewwa u naħseb li hawnhekk qed inkun razzjonali u mhux emozzjonali.

Mr Chairman, l-għada tal-laqgħa f'Helsinki xegħel dawl aħdar għal Malta u l-poplu Malti għandu appuntament mad-destin li huwa importanti li jsarrfu.

Naħseb li għall-Partit Laburista l-laqgħa ta' Helsinki kellha tkun a soul- searching event għax ħafna pajjiżi u partiti soċjalisti fi ħdan l-Unjoni - u ma ninsewx li llum il-partiti soċjalisti qegħdin kważi kollha fil-gvern fl-Ewropa - qegħdin jistaqsu lill-Partit Laburista biex jerġa' jeżamina l- pożizzjoni tiegħu.

L-Onor.

Chris Cardona talabna ngħidulhom fejn qatt gidbu huma pero' rrid ngħid li kultant il-gidba tant tkun kbira li lanqas min ikun qed jgħidha jew min ikun qed jgħix fiha ma jinduna!

Imma mbagħad jaslu mumenti fil-ħajja meta l-bniedem ikollu jammetti li jkun hemm xi ħaġa ħażina f'dak li jkun qiegħed jagħmel.

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: L-Unjoni Ewropea m'hijiex biss enti kummerċjali - u issa se nkun emozzjonali għaliex, kif jgħid Shakespeare f'Julius Caesar, l-emozzjoni u r-raġuni flimkien huma l-aqwa arma biex tegħleb argumenti oħra - imma għandha wkoll dimensjoni morali u hawnhekk fejn qiegħed ifalli l-Partit Laburista.

Għaliex minn 50 sena 'l hawn ma faqqgħux iktar gwerrer fil-pajjiżi li llum huma membri ta' l-Unjoni?

Mr Chairman, f'medda ta' 50 sena dawn il-pajjiżi minn pajjiżi mfarrkin illum huma fost l-iktar pajjiżi avvanzati fid-dinja u juru solidarjeta' ma' xulxin fl-oqsma tal- ħidma politika, soċjali u ta' trade unjonistika.

Bniedem b'valuri morali li kapaċi japplikahom fil-preżent u jġeddilhom għall-futur jissejjaħ profeta għaliex il-profeti m'humiex nies partikolarment illuminati imma huma nies average li kapaċi japplikaw valuri morali għall-futur u hemm bżonn li l-partiti politiċi jkollhom viżjoni profetika.

Kien profetiku l- Partit Nazzjonalista meta ħadem għall-indipendenza, kien profetiku l-Partit Laburista meta wettaq inizjattivi soċjali u llum reġa' huwa profetiku l- Partit Nazzjonalista li qed jaħdem għal sħubija sħiħa fl-Unjoni.

Mr Chairman, biex ksibna l-indipendenza ta' pajjiżna kien hemm żvantaġġi wkoll pero' ħdimna flimkien għax kellna l-viżjoni profetika u għelibna dan l-iżvantaġġi.

Fi żmien gvern Laburista, meta telqu s-servizzi Ingliżi minn pajjiżna kellna żvantaġġi wkoll pero' ħdimna flimkien u għelibnihom ukoll.

Issa wasalna għall-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea.

Kulħadd jaf li bid-dħul ta' Malta fl-Unjoni se jkollna vantaġġi u żvantaġġi pero', bħal kull bniedem li jasal biex jagħżel l-istat tiegħu fil-ħajja, ma jħarisx biss lejn il-ġid attwali li se jkollu imma anke lejn il-pożizzjoni morali u ta' sigurta' li se jikseb.

Bħalissa l-poplu Malti qiegħed f'salib it- toroq u għalhekk jenħtieġ li nħarsu lejn il-futur b'mod profetiku għax minn din il-viżjoni jiddependi l-futur tagħna u ta' wliedna.

Ma jagħmilx sens li l-oppożizzjoni tiġi tokrob li bid-dħul ta' pajjiżna fl-Unjoni se jkun hawn nuqqas ta' opportunitajiet ta' xogħol u ta' investiment għaliex l- investiment, ix-xogħol u l-opportunitajiet vera għalina u għal uliedna qegħdin fl-Unjoni.

L-oppożizzjoni taf li tkun qed tilgħab bid-diskors meta titkellem mod ieħor u hemm bżonn li we call a spade a spade.

(Interruzzjonijiet)

Biżżejjed niftakru minn xiex għadda pajjiżna fis-sentejn li l-Partit Laburista għamel fil-gvern meta ffriża l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija sħiħa fl-Unjoni u kemm żdied il-qgħad, naqas l-investiment u xi ħadd li kien membru tal-partit tagħhom spiċċa biex ivvota kontra tagħhom.

Dan kollu juri li l-Partit Laburista jrid jirrifletti fuq il-pożizzjoni tiegħu u jaqra aħjar is-sinjali taż-żmenijiet.

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: Onor Mizzi, jekk jogħġbok.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Chairman, nagħlaq dan id-diskors tiegħi billi ngħid li t-triq tagħna llum hija lejn sħubija fl-Unjoni Ewropea u nappella lill-poplu Malti u lill-oppożizzjoni biex naħtfu din l-okkażjoni għaliex jekk nitilfuha min jaf meta jkun it-tkabbir li jmiss u nkunu biss ħlejna l- ħin li ma jagħmel ġid lil ħadd.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Chairman, kif qalu tajjeb ħafna l- kelliema ta' qabli, illum pajjiżna għandu post strateġiku u importanti aktar minn qatt qabel fil-Mediterran.

Għalkemm wieħed irid jammetti wkoll li kien hemm min iħares lejna bħala post strateġiku fis-sens militari, illum pajjiżna qed joffri vantaġġi strateġiċi kbar lill-baċin kollu tal- Mediterran u dwar dawn iż-żewġ naħat tal-Kamra naqblu - fil-fatt kien hawn kelliema qabli li daħlu fil-kwestjoni tal-Euro-Med u fil-vantaġġi u fid- diskussjonijiet li saru - li l-ħidma ta' Malta fil-Mediterran hija importanti ħafna u hija t-triq li fl-ebda mument ma tista' tiġi abbandunata.

M'hijiex esaġerazzjoni li tgħid li pajjiżna forsi huwa l- ewwel balward tad-demokrazija u tad-drittijiet fundamentali fl-Ewropa, fis- sens li l-Arab ta' l-Afrika ta' Fuq żgur li jħarsu lejna bħala pajjiż li qabad ċertu ritmu ta' żvilupp, ċertu avvanz soċjali, ekonomiku u kulturali tant li huma jistgħu jimitaw dak kollu li l-Maltin irnexxielhom jagħmlu b'tant abbilta' u ħila.

Jiena ħadt pjaċir naqra dak li ġara f'Novembru ta' din is-sena f'Wilton Park fejn sar summit ministerjali li ddiskuta l-impatt soċjali tal-kummerċ liberalizzat fir-reġjun Ewro-Mediterranju.

Huwa tassew pass 'il quddiem u progressiv li l-pajjiżi tal-Mediterran jiltaqgħu kollha kemm huma u jiddiskutu xi ħaġa fundamentali u ta' daqshekk importanza b'impatt soċjali mhux biss għall-Mediterran imma anke għad-dinja kollha.

Pero' x-xogħol fil- Mediterran m'huwiex limitat biss għal din il-ħaġa imma hemm punt ta' importanza kbira li għandu x'jaqsam ma' l-ambjent fil-Mediterran.

Huwa importanti ħafna li l-ambjent fil-Mediterran nippreservawh u nieħdu ħsiebu għaliex il-Mediterran huwa baħar li jipprovdi għejxien għal diversi nies.

Barra minn hekk, peress li l-baħar tal-Mediterran huwa magħluq irridu nikkontrollaw dak li jiġri, per eżempju, fi Franza, għaliex dan jista' jaffettwa diversi pajjiżi oħra.

Wieħed irid iħares lejn il-Mediterran bħala baċin li jipproteġi l-interessi mhux ta' pajjiż wieħed imma tal-pajjiżi kollha kemm huma.

Mr Chairman, pajjiżna għandu l-vantaġġ kbir tad- duwalita' pero' ma rridux ninsew li l-pajjiżi Għarab għandhom kultura kbira li sfortunatament ftit pajjiżi fid-dinja jafu biha.

Per eżempju, l-Ewropej saru jafu b'Aristotile mit-trattati miktuba bil- lingwa Għarbija.

Id-dinja Għarbija għandha kultura kbira li aħna mhux dejjem nifhmu u nisfruttaw biżżejjed pero' qiegħda hemm, u l-mentalita' ta' kif aħna magħġunin tippermettilna nifhmu aħjar lil dawn in-nies billi anke aħna stess ngħinuhom jifhmu aħjar x'inhi l-Ewropa.

Forsi f'ċerti mumenti l-Ewropa saret qisha tirrappreżenta l-Amerika f'sekli oħrajn.

L- Ewropa hija post ta' opportunitajiet u l-pajjiżi Għarab dan jagħrfuh u jagħrfu wkoll li Malta tista' tkun strumentali f'din il-ħaġa.

Illum il- funzjoni ta' dan il-ministeru kibret u m'għadhiex sempliċement skambju ta' ambaxxaturi, skambju ta' korrispondenza minn pajjiż għal ieħor jew post fejn wieħed jippreżenta l-kredenzjali biss.

Fil-fatt tant tkissru fruntieri li d-dinja saret qisha belt waħda u allura inevitabbilment il- problemi li jkun hemm f'pajjiżi oħra se jaffettwaw lilna.

Il-ministeru għall-affarijiet barranin għandu jkollu viżjoni li tissupera dak kollu li jsir ġewwa pajjiżna għaliex id-diffikultajiet li jkun hemm f'pajjiżi oħra se jaffettwaw lil pajjiżna wkoll.

Għalhekk jien nemmen li għandna nkomplu nsostnu l-politika ta' viżjoni li qabad dan il-gvern għaliex bħala pajjiż tagħtina dimensjoni ftit ikbar minn dak li għandna.

(Interruzzjonijiet) Jekk ikun hemm bżonn nitkellem kontra u jekk forsi l- Onor. Mizzi ma jasalx biex jagħmilha hu, nista' ngħidlu li jien nasal.

Huwa veru li ġeografikament aħna pajjiż żgħir pero' rridu nammettu wkoll li bħala pajjiż kellna ħafna ideat li ssarrfu f'kontributi fil-kamp internazzjonali.

Biżżejjed insemmi lil Arvid Pardo li miet riċentement u li ġie kkommemorat hawn Malta, xempju ta' ġenju li pajjiżna rnexxielu jagħti lid-dinja.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Mr Chairman, din hija l-ewwel sena li se nitkellem bħala ministru għall-affarijiet barranin fil-budget.

Għalkemm ilni inqas minn sena bħala ministru responsabbli minn dan il-qasam nixtieq ngħid li matul din is-sena diġa' kellna żewġ okkażjonijiet biex nitkellmu fuq dak li għandu x'jaqsam mas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt dawn id-dibattiti ħadu numru ta' sigħat konsiderevoli u allura xtaqt li matul dawn it-tliet kwarti li fadalli niddedika parti mill-ħin li għandi biex inħares ftit lejn aspetti oħrajn li għandhom x'jaqsmu mal-funzjonijiet prinċipali ta' dan il-ministeru u nitkellem iktar tard fuq il-proċess ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni.

Mr Chairman, kif kulħadd jaf meta jiena sirt ministru għall-affarijiet barranin f'April li għadda ħadt il-post tal-Prof.

Guido de Marco, illum President ta' Malta.

Naħseb li kulħadd jaqbel li l-predeċessur tiegħi ħalla wirt enormi warajh għaliex kien bniedem attiv ħafna, b'inizjattiva enormi u kellu bosta ideat dwar dan il-qasam ta' l-affarijiet barranin.

Ma niddejjaqx ngħid li it has been a very hard act to follow pero' nispera li matul dawn ix-xhur li ilni fil-kariga għamilt parti żgħira mid-doveri tiegħi sabiex l-ewwelnett nipprova nitgħallem il-kobor kollu li jfisser dan il-ministeru u t-tieni nett nipprova nwettaq parti żgħira mid-doveri kollha li jiġu ma' din il-kariga.

Huwa veru li matul dawn ix-xhur li għaddew ħafna mill-ħin tiegħi u forsi anke ħafna mill-ħin ta' numru ta' uffiċjali fil-ministeru għall-affarijiet barranin u anke ta' ministeri oħra ttieħed mill-kwestjoni tas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni, minħabba l-fatt li meta tlajna fil-gvern sibna ruħna f'sitwazzjoni fejn l-applikazzjoni ta' pajjiżna għal sħubija kienet iffriżata u l-ewwel deċiżjoni li ħa l-gvern kienet li jitlob li din l- applikazzjoni terġa' tiġi rriattivata.

Allura ġaladarba ħadna dik id- deċiżjoni ridna niffaċċjaw il-konsegwenzi tagħha u ridna nerġgħu nagħmlu dak ix-xogħol kollu biex nirbħu ż-żmien mitluf ta' kważi sentejn u ridna naraw kif nagħmlu biex nerġgħu nqiegħdu lil Malta lura fil-pożizzjoni li kienet qabel ma ġiet iffriżata l-applikazzjoni.

Għalhekk bħala ministeru għall-affarijiet barranin bilfors kellna niddedikaw ħafna ħin, forsi iżjed min-normal, għal dak li għandu x'jaqsam mal-kwestjoni tat-tħejjijiet għas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Mr Chairman, jien personalment nammetti li xtaqt niddedika iżjed ħin fuq aspetti oħra li għandhom x'jaqsmu mal-ministeru għall-affarijiet barranin pero' fiżikament dan ma kienx possibbli.

Pero' rrid ngħid ukoll li sar ħafna xogħol f'dak li għandu x'jaqsam mal-qasam bilaterali, mal- qasam multilaterali u anke ma' oqsma oħra mertu tan-nies professjonali li għandna jaħdmu fil-ministeru, nies li tant jafu x-xogħol tagħhom tajjeb li l-intervent tal-ministru jkun biex huma jħossu li ħadu the political authority milli biex isiru l-affarijiet għaliex fil-fatt ħafna mill- affarijiet jistgħu jsiru fuq livell amministrattiv u fuq livell li m'huwiex politiku.

Fl-opinjoni tiegħi, is-set-up li hemm fil-ministeru tant huwa tajjeb li ħafna mill-affarijiet xorta jkunu jistgħu jsiru.

U se nagħti eżempju għaliex saret ħafna kritika li aħna konna mitlufin wara s-sħubija fl-Unjoni tant li ttraskurajna aspetti oħra, u nibda billi nitkellem fuq il- qasam bilaterali.

Matul is-sena li għaddiet ffirmajna numru mhux ħażin ta' agreements fil- qasam bilaterali fuq diversi suġġetti.

Hawnhekk għandi lista ta' dawn l- agreements li iktar tard beħsiebni npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra, u fost dawn l-agreements insibu ftehim dwar it-tneħħija tat-taxxa doppja, agreement dwar il-protezzjoni ta' l-investimenti, agreement dwar it- tneħħija tar-restrizzjoni tal-visa għall-korp diplomatiku, agreement dwar il-ġlieda kontra t-traffikar ta' droga u l-kriminalita' organizzata, memorandum of understanding ta' koperazzjoni bejn l-Italja u Malta dwar is- servizzi ta' l-ajru, pjan ta' azzjoni fil-qasam tas-saħħa u l-mediċina, ftehim kulturali u ftehim dwar koperazzjoni fis-settur tat-turiżmu.

Il- pajjiżi li magħhom saru dawn l-agreements ivarjaw minn pajjiżi msieħba fl- Unjoni Ewropea, bħar-Renju Unit, l-Isvezja, l-Italja, il-Greċja, il- Ġermanja; pajjiżi applikanti bħal Latvia u Ċipru; pajjiżi tal-Mediterran bħall-Eġittu, il-Lebanon, l-Israel u s-Sirja; pajjiżi Afrikani u anke ċ- Ċina.

Jiġifieri ma naħsibx li jkun ġust li wieħed jgħid li abbandunajna l- pajjiżi l-oħrajn, u li ħdimna biss fuq l-Unjoni Ewropea u li ma ħdimniex fuq id-dimensjoni bilaterali għaliex fil-fatt ġew iffirmati numru ta' agreements li kienu għadhom ma ġewx finalizzati u l-ministeru kkordina x- xogħol u ġera wara ministeri oħrajn biex dawn l-agreements setgħu jiġu ffinalizzati.

Mr Chairman, irrid ngħid ukoll li għas-sena d-dieħla għandna numru ta' agreements li għad jonqoshom xi xogħol biex jiġu ffinalizzati u se tkun prijorita' tagħna biex niġru wara ħaddieħor biex nissiġġillaw dawn l-agreements.

Xtaqt insemmi wkoll il-fatt li fil-qasam bilaterali sar ħafna xogħol ta' kordinament u ta' tħejjija min-naħa tal-ministeru għall-afffarijiet barranin in konnessjoni ma' żjarat dwar kummerċ u dwar attivitajiet promozzjonali.

Biżżejjed insemmi ż-żjarat li saru kemm fuq livell ministerjali u kif ukoll fuq livell tekniku fl-Istati Uniti, fir-Russja, fiċ-Ċina, fil-Ġermanja, fir-Repubblika Ċeka, fl-Afrika t'Isfel, fil-Lvant Nofsani u f'ħafna pajjiżi oħrajn.

L-Onor.

Chris Cardona rrifera għall- kwestjoni taċ-Ċina u staqsa x'qiegħed jagħmel il-gvern biex jieħu vantaġġ minn dan is-suq enormi.

Ir-risposta tiegħi hija li f'perijodu ta' sena diġa' marru numru ta' delegazzjonijiet ċ-Ċina, fosthom mar il-ministru għall-affarijiet ekonomiċi, il-ministru għall-ambjent u mar ukoll il- ministru għat-trasport u komunikazzjoni li fil-kuntest ta' laqgħa multi- laterali li kellu ħa wkoll l-okkażjoni li jitkellem b'mod bilaterali u fil-fatt diġa' hemm il-possibbilta' ta' ċertu frott minn dawn iż-żjarat.

Biżżejjed nagħmel riferenza għal artiklu li deher f'waħda mill-gazzetti dwar il-possibbilta' ta' bini ta' cranes fejn il-Malta Shipbuilding flimkien mat-Tarzna ta' Malta ffirmaw memorandum of understanding ma' kumpannija Ċiniża dwar kuntratt ta' xogħol li żviluppa wara li din il- kumpannija wriet interess li jkollha bażi fil-Mediterran bħala ċentru għall- bini ta' cranes.

Ta' min isemmi wkoll li ntwera interess ukoll minn waħda mill-ikbar kumpannija tat-trasport tal-vapuri biex tibda tuża l- freeeport ta' Malta.

U iktar tard nitlob il-permess biex inpoġġi dan l- artiklu fuq il-Mejda tal-Kamra.

Mr Chairman, skond l-Onor.

Cardona u l-Onor.

Vella pajjiżna seta' jisfrutta aħjar r-relazzjonijet tiegħu ma' l-Istati Uniti u fil-fatt staqsew għaliex dan il-gvern ma kompliex jibni fuq il-passi li kienu bdew huma.

Ir-risposta tiegħi hija li f'din is-sena għamilna ħafna xogħol u biżżejjed ngħid li komplejna b'mod attiv ħafna d-diskussjonijiet li kienu nbdew dwar il-faċilitajiet ta' l-ajruport ta' Malta u ntlaħaq ftehim sabiex l-airport jiġi taħt kategorija numru 1, li tfisser li ajruplani Amerikani jkunu jistgħu jużaw l-airport tagħna għaliex issa għandna ċ- ċertifikazzjoni li l-livell tas-sigurta' jilħaq l-istandards rikjesti mill- Istati Uniti.

Irrid ngħid li marru wkoll delegazzjonijiet lejn l-Istati Uniti u saru kuntatti siewja ħafna pero' dawn l-affarijiet iridu ż-żmien biex ikunu jistgħu jiżviluppaw.

Jien ngħid li hemm possibbilta' tajba ta' investiment ġdid li jista' jiġi mill-Istati Uniti.

Saret riferenza wkoll għall-vapuri navali li ġew Malta, fosthom l-aircraft carrier JF Kennedy ta' l-Istati Uniti u frejgati oħra.

Huwa veru li wieħed jista' iħares lejn dawn it-tip ta' żjarat b'mod negattiv pero' wieħed jista' jħares lejhom ukoll b'mod pożittiv, fis-sens li meta jiġu hawn Malta u l-crew jinżel l- art jonfoq ħafna flus.

Jekk tistaqsu lin-nies tal-ħwienet u lis-sidien tal-postijiet ta' divertiment jikkonfermaw li meta jinżlu l-art il-baħrin jiġġeneraw ħafna kummerċ u r-rota ddur.

Jiġifieri ma narax għalfejn għandna nħarsu lejn żjarat minn vapuri navali qisna qed nibżgħu mill-babaw.

Għal dak li għandu x'jaqsam mal-qasam bilaterali rrid ngħid ukoll li nfetħu ambaxxati ġodda.

Irrid insemmi l-fatt li erġajna appuntajna l- ambaxxatur tagħna f'Madrid wara li kienet ġiet downgraded għal-livell ta' charge d'affaires, peress li l-ambaxxatur kien ġie rtirat minn Madrid.

B'riferenza għall-ftuħ ta' ambaxxata ġdida fl-Isvezja, l-oppożizzjoni qalet li qisna ftaħniha biex nogħġbu lill-Ewropej.

Jien ma naħsibix li llum il- ġurnata huwa lussu li jkollok ambaxxata f'wieħed mill-pajjiżi Skandinavi u naħseb li l-Isvezja huwa l-iżjed pajjiż opportun biex b'hekk tkun tista' tilħaq direttament pajjiżi oħrajn bħan-Norveġja, il-Fillandja u possibbilment d-Danimarka u pajjiżi Baltiċi oħra.

Fl-opinjoni tiegħi, il- ministeru għall-affarijiet barranin jista' jkun mezz fid-dinja moderna tal- lum kif jintlaħaq il-kummerċ u t-turiżmu minn dawn il-pajjiżi u allura naħseb li l-ftuħ ta' ambaxxata ġdida fl-Isvezja kienet deċiżjoni għaqlija ħafna u ma kenitx xi deċiżjoni ddettata mill-Unjoni Ewropea.

Irrid ngħid ukoll li b'kollox matul din is-sena kellna 26 ambaxxatur Malti li ppreżentaw il-kredenzjali tagħhom u fost dawn ta' min isemmi li kien hemm sitta li ppreżentaw il-kredenzjali tagħhom bħala non-resident ambassador minn Malta stess.

U hawnhekk qed nirriferi għall-ambaxxatur għat- Turkija, għall-Bosnia Herzegovina, għall-Kroazja u għall-Bulgarija, għall- Irlanda, għas-Santa Sede u l-Ordni ta' San Gwann, għall-Malasia u Singapore u għall- Afrika t'Isfel.

Naħseb li huwa tajjeb li dawn il-pajjiżi ġew identifikati bħala pajjiżi li magħhom Malta tista' ttejjeb ir- relazzjonijiet kummerċjali tagħha u huwa tajjeb ukoll li ma' dawn il- pajjiżi jkun hemm relazzjonijiet, anke fuq livell ta' ambaxxatur, għaliex meta dawn il-pajjiżi jħossu li qed tagħtihom l-importanza minkejja ċ-ċokon tiegħek u li magħhom qed tgħolli l-livell tar-rappreżentanza għal dik ta' ambaxxatur, iżjed hemm ċans li jittrattawk bis-serjeta' kif wieħed ikun jixtieq.

Mr Chairman, ġaladarba qed nitkellmu fuq il-budget għas-sena li ġejja naħseb li jkun għaqli li wieħed jiffoka fuq dak li huwa proġettat għas-sena d-dieħla fil-qasam bilaterali.

Saret l-kritika li l-ministeru għall-affarijiet barranin ma weriex daqshekk viżjoni.

Naħseb li sħubija fl-Unjoni fiha nnifisha hija viżjoni u att ta' kuraġġ kbir li forsi l-oppożizzjoni qed tibża' minnu.

Pero' apparti mill-viżjoni f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-Unjoni, għandna viżjoni wkoll fejn jidħlu r-relazzjonijiet bilaterali u multilaterali kif se nispjega iktar 'il quddiem.

Fil-fatt għal dak li għandu x'jaqsam mar- relazzjonijiet bilaterali rrid ngħid li s-sena d-dieħla se niftħu ambaxxata ġdida fil-Greċja li permezz tagħha nkunu nistgħu nilħqu anke lil Ċipru.

Ta' min jgħid ukoll li se jiġu ffinalizzati u ffirmati numru ta' agreements oħra.

Barra minn hekk, qed naħdmu fuq sensiela ta' viżiti u b'mod partikolari beħsiebna nilħqu lill-pajjiżi tal-Mediterran peress li kif diġa' spjegajt din is-sena forsi ma stajniex nikkonċentraw biżżejjed fuqhom u fost dawn il-pajjiżi nsibu l-Eġittu, il-Libja, it-Tuneżija u pajjiżi oħrajn tal-Mediterran u anke pajjiżi oħra bħaċ-Ċina u l-Ġappun.

Mr Chairman, se ngħaddi issa biex nitkellem dwar il-qasam tar- relazzjonijiet multilaterali fejn komplejna nagħtu s-sehem tagħna fix-xena internazzjonali f'fora differenti, fosthom fil-Ġnus Magħquda.

U se nibda billi nirriferi għall-kwestjoni tad-diżarm.

Fil-fatt Malta għamlet co- sponsorship ta' għaxar riżoluzzjonijiet fuq diversi suġġetti bħalma huma l- comprehensive nuclear test ban treaty, l-illicit trafficking of small arms u t-transparency of military expenditures.

Iktar tard nitlob il-permess tal-kumitat biex inpoġġi l-lista ta' dawn l-għaxar riżoluzzjonijiet fuq il- Mejda tal-Kamra.

Dwar il-kwestjoni tas-sanzjonijiet irrid ngħid ukoll li Malta segwiet is- sanzjonijiet tal-kunsill tas-sigurta' b'mod assolut għaliex aħna nemmnu li s-sanzjonijiet tal-kunsill tas-sigurta' tan-nazzjonijiet uniti għandhom jiġu segwiti b'mod rett u nemmnu wkoll li din hija manifestazzjoni tal-fatt li għalkemm aħna pajjiż newtrali, pero' n-newtralita' tagħna hija attiva u bl-ebda mod ma timpendina milli ninvolvu ruħna fejn jidħol il-ħarsien tad- drittijiet fundamentali tal-bniedem u fejn jidħlu kwestjonijiet li jkollhom x'jaqsmu mal-ħarsien tad-drittijiet ta' stati oħrajn.

Jekk m'inix sejjer żball diġa' sar l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li se jemenda l-Att ta' l-1993 biex inkunu nistgħu nsegwu deċiżjonijiet tal- qorti internazzjonali u anke deċiżjonijiet oħrajn.

Għalhekk bis-saħħa ta' dan l-Att ġdid mhux se jkollna għalfejn nirrikorru għal liġijiet oħrajn li ma jkunux neċessarjament adattati.

Mr Chairman, nixtieq ngħid ukoll li f'Ġunju ta' din is-sena organizzajna konferenza reġjonali fuq l-implimentazzjoni tal-konvenzjoni dwar il- projbizzjoni ta' armi kimiċi u f'Novembru li għadda organizzajna konferenza fuq il-miżuri biex nikkumbattu traffikar ta' materjal radjoattiv.

Irrid ngħid ukoll li Malta għamlet co-sponsorship ta' 29 riżoluzzjoni li jittrattaw id-drittijiet tal-bniedem in ġenerali u d-drittijiet tal-bniedem f'pajjiżi speċifiċi.

Iktar tard nitlob il-permess tal-Kumitat biex inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra dawn id-29 riżoluzzjoni li ġew co- sponsored minn Malta.

Nixtieq ngħid ukoll li fis-26 ta' Ottubru ta' din is-sena rratifikajna l- Hague Convention on civil aspects of international child abduction li se tiġi fis-seħħ fl-1 ta' Jannar, 2000.

F'Novembru ta' din is-sena saret ukoll laqgħa ministerjali tal-contracting parties tal-konvenzjoni ta' Barcelona fuq il-protezzjoni tal-Mediterran li kienet chaired mill-ministru għall- ambjent, l-Onor.

Francis Zammit Dimech.

Mr Chairman, wara assenza ta' madwar 20 sena erġajna ġejna eletti fuq il-bord eżekuttiv ta' l- international maritime organisation wara ħidma intensiva li saret kemm mill-ministeru għall-affarijiet barranin, kemm mill-Malta maritime authority u kif ukoll mill-ministeru għat-trasport u komunikazzjoni.

Għas- sena 2000 beħsiebna nitfgħu l-kandidatura ta' l-Imħallef Patrick Vella għal fuq il-kumitat tad-drittijiet tal-bniedem u beħsiebna naħdmu u nagħmlu l- almu tagħna kollu biex dan l-imħallef jiġi elett.

Mr Chairman, Malta ħadet sehem attiv ħafna f'dak li għandu x'jaqsam mal- commonwealth u b'mod partikolari qed tieħu sehem fil-programm tal- koperazzjoni tal-commonwealth.

Fil-fatt wieħed jista' jgħid li Malta issa minn benefiċjarja ta' dan il-programm saret soċju ta' koperazzjoni.

Matul din is-sena ġew organizzati erba' seminars f'Malta, wieħed dwar il-post- graduate diploma in diplomacy and IT li sar f'Jannar/Frar, ieħor dwar il- promozzjoni tal-kummerċ u esportazzjoni li sar f'April, ieħor dwar il- management ta' l-assigurazzjoni li sar f'Ġunju u ieħor dwar il-management ta' policy fuq il-portijiet li sar f'Settembru.

Dawn is-seminars tant kienu suċċess li se jerġgħu jiġu ripetuti u huwa previst li għas-sena d-dieħla jsiru żewġ seminars oħrajn, wieħed fuq il-banking and finance in small States u ieħor huwa fuq il-competitive strategies for small States.

Mr Chairman, irrid ngħid ukoll li ħadna sehem attiv ħafna fil-konferenza bi-annwali tal-commonwealth li saret f'Durban ix-xahar l-ieħor fejn Malta ġiet magħżula biex tifforma parti minn task force maħtur apposta biex jirrevedi l-għanijiet tal-commonwealth taħt iċ-chairmanship tal-president tas-South Africa stess.

Nixtieq ngħid li fil-kontest tal-commonwealth beħsiebna nkomplu bil-ħidma kollha li għamilna matul din is-sena u se nipprovaw anke nsaħħuha f'dak li għandu x'jaqsam mas-seminars dwar it- taħriġ.

Għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-organizzazzjoni għas-sigurta' u l- koperazzjoni fl-Ewropa, l-OSCE, din is-sena Malta ħadet sehem attiv ħafna fil-laqgħat tal-kumitati għat-tħejjija għas-summit li sar f'Istanbul u li aħna attendejna għalih ukoll.

F'dan is-summit aħna ffirmajna flimkien mal-membri l-oħra ta' l-OSCE iċ-charter għas-sigurta' fl-Ewropa u komplejna niddiskutu il-possibbilta' ta' ħolqien ta' patt ta' stabilita' għall-Balkani.

Mr Chairman, aħna kkontribwejna wkoll biex id-dimensjoni Mediterranja ta' l-OSCE tingħata l-importanza li ħaqqha.

Xtaqt nagħmel riferenza għall-fatt li taħt l-OSCE Malta tat sehemha billi membri ta' l- armata Maltija pparteċipaw f'missjonijiet ta' peacekeeping kemm fil-Bosnia u kif ukoll fir-Repubblika ta' Georgia.

Is-sena d-dieħla beħsiebna inkomplu nipparteċipaw bis-sħiħ fil-laqgħat li jridu jsiru għat-tħejjija tal-laqgħa ministerjali sabiex immexxu 'l quddiem il-patt ta' stabilita' għall-Balkani u sabiex dejjem inkomplu nippromwovu d-dimensjoni Mediterranja fi ħdan l-OSCE.

Din is-sena ċċelebrajna l-50 anniversarju mit-twaqqif tal-Kunsill ta' l- Ewropa.

Fil-fatt kellna ħafna ċelebrazzjonijiet fuq skala nazzjonali u l- ministeru għall-affarijiet barranin kien imdaħħal fihom bis-sħiħ u saħansitra ħareġ ktieb intitolat "A Council for all Seasons".

Ħadna sehem ukoll fil-laqgħa ministerjali li saret f'Budapest u fit-18 ta' Ottubru ta' din is-sena rratifikajna l-konvenzjoni fuq ir-recognition and enforcement of decisions concerning the custody of children li se tiġi fis-seħħ l-1 ta' Frar u fid-19 ta' Novembru ffirmajna wkoll il-konvenzjoni for the laundering, search, seizure and confiscation from proceeds from crime.

Kellna żjara wkoll minn Lord Russell Johnston li huwa l-President ta' l- Assemblea Parlamentari.

Malta bbenefikat ukoll minn tliet fellowships.

Mr Chairman, nista' nibqa' għaddej insemmi l-ħidma li twettqet pero' l-ħin qed jagħfas.

Irrid nagħmel riferenza qasira għall-organizzazzjoni dinjija tal- kummerċ fejn ħadna sehem fl-għażla tad-direttur ġenerali, ħadna sehem ukoll fil-konferenzi preparattivi għall-konferenza ministerjali tad-WTO u ħadna sehem ukoll fil-konferenza li saret f'Seattle li kulħadd jaf kif spiċċat u nisperaw li s-sena d-dieħla l-affarijiet jirriżolvu ruħhom sabiex din il-konferenza tkun tista' taqbad il-binarji tagħha.

Mr Chairman, tkellimt ftit fit-tul fuq dawn l-oqsma kollha biex nuri li għalkemm forsi l-opinjoni pubblika kienet li l-ministeru għall-affarijiet barranin kien qed jiffoka kważi esklussivament fuq l-Unjoni Ewropea, pero' meta wieħed jara din il-lista impressjonanti tax-xogħol kollu li sar, naħseb li wieħed għandu jasal għall-konklużjoni li sar ħafna xogħol ieħor f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-oqsma differenti fi ħdan il-ministeru għall- affarijiet barranin.

Nixtieq nitkellem ukoll dwar ir-riżors uman fil-ministeru.

Din is-sena ħtarna diretturi ġodda u l-kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra jistgħu jserrħu moħħhom li l-ħatra tad-diretturi l-ġodda saret abbażi tal-kompetenza tagħhom.

Fi ħdan l-EU directorate ġew ingaġġati diversi uffiċjali professjonali u fi żmien qasir beħsiebna ningaġġaw uffiċjali oħra biex in- numru ta' uffiċjali professjonali li jaħdmu fl-EU directorate jitla' għal 24 uffiċjal.

Nispera li wara li jiġu ngaġġati dawn l-uffiċjali ma niġux kkritikati li mhux qed nagħmlu x-xogħol kif suppost.

Qed isiru tħejjijiet sabiex jiġu ngaġġati second secretaries ġodda għaliex kienu ilhom ma jiġu ngaġġati second secretaries u fil-fatt fil-ministeru għall-affarijiet barranin spiċċajna b'numru ta' nies nieqsa fuq livell ta' first u second secretaries, b'mod partikolari second secretaries.

Din il-problema se nsolvuha billi fil-ġimgħat li ġejjin se jiġu recruited dawn is-second secretaries.

Meta sirt ministru tkellimt mas-segretarju permanenti biex naraw jekk għandux isir ristrutturar fil-ministeru u waqqafna task force taħt iċ-chairmanship tas-segretarju permanenti biex nanalizzaw n- nuqqasijiet fil-ministeru u nsolvuhom ħalli l-ministeru nagħtuh struttura li tkun taqbel mal-ħtiġijiet moderni ta' ministeru għall-affarijiet barranin fil-ħajja tal-lum.

Ħtarna wkoll uffiċjali għall-Malta - EU information centre li l-għan tiegħu huwa li jipprovdi informazzjoni li għandha x'taqsam ma' l-Unjoni Ewropea.

Fi żmien l-aħħar amministrazzjoni Nazzjonalista l-oppożizzjoni kienet tikkritikana ħafna li bħala foreign office ma konniex nagħtu informazzjoni biżżejjed pero' issa li waqqafna l-information centre nispera li l-oppożizzjoni tkun sodisfatta bih.

Is-sena d-dieħla beħsiebna naħdmu iktar fuq ir-riżorsi umani fil- ministeru ħalli jkun equipped tajjeb biex ikun jista' jiżvolġi l-operat tiegħu kemm jista' jkun b'mod effiċjenti u b'mod effettiv.

Mr Chairman, irrid insemmi wkoll is-sezzjoni tal-protokoll fi ħdan il-ministeru li minn dejjem kienet tagħti servizz tajjeb ħafna.

Ix-xogħol minn din is-sezzjoni jsir b'mod professjonali ħafna u fil-fatt minn mindu sirt ministru ħlief tifħir kemm minn ambaxxaturi, kemm minn konsli u kif ukoll minn nies li li jiġu in kuntatt ma' din is-sezzjoni ma smajtx.

Irrid insemmi d-direttorat tas-servizzi korporattivi fil-ministeru għall- affarijiet barranin li huwa importanti ħafna għaliex fl-aħħar mill-aħħar hu jħoll u jorbot għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-iffinanzjar tal- ministeru.

Meta lħaqt ministru jien id-direttur ta' qabel kien kważi wasal biex jispiċċa u allura l-esperjenza tiegħi hija mad-direttur il-ġdid u nista' ngħid li dan id-direttur huwa metikoluż ħafna f'xogħlu u jagħmlu bi skrutinju kbir.

Jien nawgura li jkompli bil-ħidma tiegħu minkejja li tinvolvi ħafna sigħat ta' xogħol tedjanti, pero' naħseb li r-riżultati diġa' qed jinħassu.

Irrid ngħid ukoll li s-sezzjoni ta' l-ischolarships li għandha x'taqsam ukoll mal-legalizzazzjoni tad-dokumenti, għandha kuntatt mal-pubbliku u dan il-kuntatt tant huwa tajjeb li din is-sezzjoni ngħatat l-quality service charter.

Iktar tard se nqiegħed ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal- boroż ta' studji għall-ewwel sena tal-leġislatura tal-gvern bejn Settembru 1998 u Settembru 1999 fil-qasam bilaterali.

Irrid nagħmel riferenza wkoll għall-programm ta' inter-connectivity li se jinbeda s-sena d-dieħla biex l- ambaxxati kollha tagħna flimkien mal-head office jkunu magħquda flimkien b'mod elettroniku.

Mr Chairman, m'iniex se nitkellem fit-tul fuq il-proċess mediterranju peress li sħabi diġa' tkellmu fuqu.

Jien naħseb li l-kritika li saret li l- qasam tal-Mediterran qed jiġi abbandunat kienet kritika inġusta għaliex dan il-qasam qed jingħata attenzjoni partikolari mill-ministeru għall- afffarijiet barranin.

Jekk m'iniex sejjer żball f'April li għadda saret laqgħa ministerjali tal-Forum Mediterranju f'Malta li minbarra li ddiskutiet il-proċess Mediterranju ħasbet ukoll sabiex jinħolqu forom ta' koperazzjoni bejn il-pajjiżi membri sabiex flimkien jikkumbattu l- kriminalita' organizzata, il-ħasil tal-flus u t-traffikar tad-droga.

Matul din is-sena kellna aġenda twila mhux ħażin għal dak li għandu x'jaqsam mal- proċess Ewro-Mediterranju u nibda billi nsemmi l-laqgħa ministerjali fi Stuttgart f'nofs April li għadda li kienet it-tieni viżita tiegħi barra minn Malta bħala ministru għall-affarijiet barranin.

Fil-fatt din kienet esperjenza ġdida għalija u esperjenza tajba ħafna.

Matul din is-sena saru seba' seminars dwar informazzjoni u taħriġ għad-diplomatiċi, saret konferenza Ewro-Mediterranja għaż-żgħażagħ u saret konferenza f'Wilton Park fuq l-impatt soċjali tal-kummerċ liberalizzat fir-reġjun Ewro-Mediterranju.

Dan kollu juri li matul din is-sena ma qagħdniex kwieti imma ħadna l- inizjattiva fuq diversi oqsma li għandhom x'jaqsam mal-proċess Ewro- Mediterranju.

Mr Chairman, is-sena d-dieħla se tkun impenjattiva ħafna għal dak li għandu jaqsam mal-Euro-Med u biżżejjed insemmi l-laqgħa informali ministerjali li se ssir fil-Portugal matul l-ewwel sitt xhur, ir-raba' laqgħa ministerjali li se ssir taħt il-presidenza Franċiża, ix-xogħol fuq il-Euro-Med peace and stability charter irid jiġi finalizzat u wieħed jawgura li dan jiġi ffirmat fil-laqgħa ministerjali ta' Franza.

Irrid ngħid ukoll li Malta se tkun fost l-isponsors tat-tielet konferenza Ewro- Mediterranja għall-ministri ta' l-industrija li se ssir f'Ċipru f'Ġunju li ġej.

Ngħaddi issa biex nitkellem fuq dak li għandu x'jaqsam ma' l-Unjoni Ewropea.

Malli tlajna fil-gvern l-ewwel ħaġa li għamilna kienet li tlabna r-riattivazzjoni ta' l-applikazzjoni tagħna għal sħubija sħiħa fl- Unjoni Ewropea u mill-ewwel irċevejna kwestjonarju li rrispondejnih u li bis-saħħa tiegħu ħareġ ir-rapport ta' Frar li għadda.

Imbagħad bis-saħħa ta' dak ir-rapport il-Kummissjoni Ewropea rrakkomandat li jista' jibda l- proċess ta' screening ma' Malta li kulħadd jaf x'kien jinvolvi u naħseb li l-uffiċjali Maltin li telgħu għall-iscreening qatgħu figura tajba ħafna.

Fl-aħħar tad-diskors tiegħi se nitlob il-permess tal-Kumitat biex inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista kollha ta' l-iscreening sessions li saru matul din is-sena.

Ta' min jgħid ukoll li kważi lestejna l-iscreening sessions kollha, ħlief dawk għall-qasam ta' l-agrikoltura u għall-qasam tal- justice and home affairs li se jsiru f'Jannar li ġej.

Irrid ngħid ukoll li f'Ġunju li għadda Malta ġiet aċċettata sabiex jerġa' jirriżumi d-djalogu politiku magħha.

Dan ifisser li Malta qed tiġi mistiedna biex tkun tista' tassoċja ruħha ma' deċiżjonijiet li tieħu l- Unjoni Ewropea għal dak li għandu x'jaqsam mal-common foreign security policy.

Nagħmel riferenza wkoll għar-rapport li sar mill-kummissjoni f'Ottubru li għadda f'Helsinki fejn ġie rakkomandat li jistgħu jibdew in-negozjati ma' Malta.

Dik kienet deċiżjoni storika kemm għal dak li għandu x'jaqsam mat- tkabbir ta' l-Unjoni Ewropa, kemm għal dak li għandu x'jaqsam anke mar- riformi istituzzjonali għall-millennju li ġej u kif ukoll fil-kontest ta' Malta.

Il-fatt li konna nafu x'se tkun id-deċiżjoni minn xhur qabel juri li aħna ħdimna għal dan ir-riżultat u beda juri minn qabel li aħna qegħdin fit-triq it-tajba.

Għalhekk il-kummissjoni kienet f'pożizzjoni minn xhur qabel li tirrakkomanda li n-negozjati ma' Malta jistgħu jibdew għaliex Malta kienet avvanzat biżżejjed li kienet laħqet anke ma' pajjiżi iżjed avvanzati.

Ma naħsibx li għax irrekordjajna dan is-suċċess nistgħu ngħidu li f'Helsinki ma ġie deċiż xejn.

Kieku għamilna l-frejjeġ kulħadd jista' jibqa' ċert li f'Helsinki ma kienx jiġi deċiż li n-negozjati ma' Malta jistgħu jibdew.

Fil-fatt in-negozjati se jibdew bejn Jannar u Frar tas- sena d-dieħla u f'Helsinki ġie deċiż ukoll - u naħseb li dan huwa importanti ħafna għal Malta - li kull pajjiż jiġi trattat abbażi tal- kapaċita' u tal-ħili tiegħu u dan il-konċett tad-differentiation jagħtina l- possibilta' li nkunu nistgħu nlaħħqu mal-pajjiżi li magħhom diġa' bdew in- negozjati biex inkunu fl-ewwel tkabbir li jmiss.

Ġie deċiż ukoll li l-Inter- Governmental Conference għandha tittratta biss it-tliet suġġetti li ma ġewx deċiżi fl-IGC ta' xi tliet snin ilu li kienu l-kwestjoni tal- kompożizzjoni tal-kummissjoni, il-kwestjoni tal-weighted majority u l- kwestjoni tal-weighted voting.

Hawnhekk nixtieq nirrispondi lill-Onor.

George Vella meta staqsiena jekk inkunux kuntenti jekk ikollna vot wieħed minn 130 fil-qafas tal-kunsill tal- ministri ta' l-Unjoni Ewropea u jekk inkunux kuntenti b'membru wieħed fil- Parlament Ewropew.

Milli jidher l-oppożizzjoni tant taf fuq l-Unjoni Ewropea li diġa' taf x'se jiddeċiedu l-pajjiżi membri meta għadha lanqas saret il-konferenza inter-governattiva!

Pero' l-Onor.

George Vella nesa jsemmi li għal dak li għandu x'jaqsam mal-kummissjoni kull pajjiż membru se jkollu d-dritt li jżomm kummissarju u dan jfisser li Malta jkollha kummissarju daqskemm ikollha l-Ġermanja li huwa pajjiż 300 darba ikbar minn Malta f'dik li hija popolazzjoni.

(Interruzzjonijiet) Pero' l-fatt huwa li wara li tittieħed deċiżjoni fil-konferenza inter-governattiva fuq dawn it-tliet issues irridu nkunu aħna bħala gvern li niddeċiedu fin-negozjati naċċettawx jew le jekk ikollniex kummissarju wieħed, ikollniex vot wieħed minn 130 jew ikollniex membru wieħed fil-Parlament Ewropew.

Jekk tkun daqshekk ħażina għal Malta, għandna dritt ma naċċettawx u jekk naċċettaw irridu mmorru quddiem il-poplu Malti li jrid jiddeċiedi hu permezz tar- referendum għaliex dik li titlob id-demokrazija fil-pajjiż.

Jekk il-poplu Malti fir-referendum jiddeċiedi li Malta m'għandhiex tissieħeb minħabba t- tibdil istituzzjonali, dak ikun il-verdett tal-poplu Malti.

Nixtieq nitlob il-permess tal-kumitat sabiex inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra l-press releases kollha li ħarġu mill-Malta - EU information centre dwar il-proċess ta' l-iscreening peress li l-kollega tiegħi l-Onor.

George Vella għamel riferenza għal xi screening sessions li saru.

Saret riferenza wkoll għall-kwestjoni tan-national plan for the adoption of the acquis.

Nixtieq ngħid li l-objettivi tagħna għas-sena d-dieħla huma li nispiċċaw l-iscreening matul Jannar, imbagħad immedjatament ngħaddu għall-fażi - u l- indikazzjonijiet min-naħa tal-kummissjoni huma li se nkunu nistgħu ngħaddu - ta' l-additional screening, jiġifieri l-iscreening fuq dak kollu li sar ġdid matul is-sena l-oħra ħalli jkunu jistgħu jibdew in-negozjati li jidher li se jibdew matul l-ewwel xhur tas-sena d-dieħla.

Irrid ngħid ukoll li beħsiebna nibagħtu rappreżentant mill-ministeru għall-affarijiet barranin f'Lisbona sabiex ikun jista' jsegwi l-presidenza minn hemmhekk stess bħalma ġara f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-Irlanda u ma' Helsinki.

(Interruzzjonijiet)

Xtaqt nagħmel riferenza wkoll għall-istrutturi li waqqafna għall-proċess tan-negozjati u se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra għall-benefiċċju tal- kollegi tiegħi, b'mod partikolari ta' l-Onor.

Noel Farrugia li jiddeleta ħafna b'dawn l-affarijiet, l-istrutturi biex naslu għan-negozjati anke fil- kamp ta' l-agrikoltura.

Nagħmel riferenza wkoll għan-national plan for the adoption of the acquis għaliex ġejna mistoqsija jekk aħniex qed naħdmu fuqu, jekk ix-xogħol huwiex miexi jew le u jekk hux se ninvolvu l-partners soċjali u se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra dokument li jagħti dettalji minn issa għax-xhur li ġejjin dwar x'beħsiebna nagħmlu biex niffinalizzaw in-national plan for the adoption of the acquis.

Minn dan id-dokument - m'għandix ċans noqgħod nispjegah pero' kulħadd jista' jaqrah bil-kwiet, inkluż l-Onor.

George Vella - joħroġ biċ-ċar li beħsiebna ninvolvu mhux biss lill-korpi kostitwiti kollha, lit-trade unions kollha u lil organizzazzjonijiet oħra, pero' se nagħmlu l-istudji li hemm bżonn f'dawk l-areas fejn jinħass li jkun hemm bżonn isiru.

Nagħlaq dan id-diskors tiegħi billi nerġa' ntenni li l-ministeru għall- affarijiet barranin ħadem bis-sħiħ matul din is-sena fuq l-aspetti kollha, fosthom il-qasam bilaterali, il-qasam multilaterali, il-qasam tas- servizzi korporattivi, il-qasam tal-protokoll, il-qasam tal-Mediterran u b'mod partikolari l-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea.

Nixtieq nirringrazzja lill-istaff kollu tal-ministeru li għenni immensament matul dawn l-ewwel xhur tiegħi bħala ministru għall-affarijiet barranin.

Is-sena d-dieħla beħsiebna nkomplu nibnu l-qasam bilaterali, il-qasam multilaterali, il- qasam tal-Mediterran u n-negozjati għas-sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Kif wegħidna fil-programm elettorali tagħna wara li jsiru n-negozjati jsir referendum apposta.

Aħna fiduċjużi li se ninnegozjaw pakkett tajjeb u fiduċjużi li l-poplu Malti u Għawdxi se jgħid iva għas-sħubija ta' Malta fl- Unjoni Ewropea fir-referendum sabiex Malta tkun tista' ssib il-post mistħoqq tagħha fl-Unjoni Ewropea għall-ġid tagħna lkoll u ta' wliedna.

Sur President, formalment nitlob il-permess tal-kumitat biex inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d-dokumenti li semmejt matul id-diskors tiegħi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOE BORG: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport dwar "The National Plan for the Adoption of the Acquis (NPAA)";

Lista ta' ftehim bilaterali ffirmati ma' għadd ta' pajjiżi;

Artiklu li deher fil-gazzetta "in-nazzjon" ta' l-14 ta' Diċembru 1999;

Dokument intitolat "UNGA54 First Committee resolutions co-sponsored by Malta" dwar diżarmament;

Lista ta' riżoluzzjonijiet co-sponsored minn Malta fl-54 sessjoni ta' l-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti ta' l-1999;

Tabella li tagħti tagħrif dwar boroż ta' studju fil-qasam bilaterali mogħtija bejn Settembru 1998 u Settembru 1999;

Skeda għall-iscreening ta' Malta għall-ewwel seba' kapitli ta' l- acquis ta' l-Unjoni Ewropea u multilateral screening with 'ins';

Diagram li turi l-istruttura tal-proċess tan-negozjati bejn Malta u l- Unjoni Ewropea; u

Stqarrijiet għall-istampa maħruġa mill-Malta - EU information centre bejn it-28 ta' Mejju u l-15 ta' Diċembru 1999 dwar il-proċess ta' l- iscreening ta' Malta.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda għal Vot 55 imressqa mill- Onor. George Vella.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Skond il-Mozzjoni Nru. 111 tas-17 ta' Novembru, 1999 din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Fid-9.31p.m. il-kumitat ġie sospiż u rriżuma ħames minuti wara.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hija l- emenda għal Vot 55.

Dawk favur?

(Onor. Membri:Aye) Dawk kontra?

Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 30

L-Onor.

KONTRA : 34

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Louis | |Agius Francis |Galea Mario | |Asciak Michael |Galea Pace | | |Victor | |Azzopardi |Gatt Austin | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Gonzi Lawrence | |Bonnici Josef |Hyzler George | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond| |Dalli John |Muscat Claude | |D'Amato Helen |Pullicino George| |Debono Giovanna |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Deguara Louis |Refalo Michael | |Farrugia Jean |Vassallo Edwin | |Pierre | | |Fenech Adami |Vella John | |Eddie | | |Frendo Michael |Zammit Ninu | |Galea Censu |Zammit Dimech | | |Francis |

L-emenda m' għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Issa se nqiegħed il-mistoqsija fuq il-Voti tal- Ministeru għall-Affarijiet Barranin.

VOT 55 - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm7,204,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 55 - Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2000.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-division tittieħed issa stess, dejjem skond l-istess mozzjoni ta' proċedura.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 34

L-Onor.

KONTRA : 30

L-Onor. |Abela Carmelo |Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Attard Montalto |Farrugia Noel | |John | | |Bartolo Evarist |Gulia Gavin | |Borg Karmenu |Herrera Jose' | |Brincat Leo |Law Rita | |Buhagiar Charles |Mangion Charles | |Buhagiar Louis |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sammut Joseph | |Coleiro Marie |Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian | |Dalli Helena |Vella George | |Debono Grech Joe |Vella Karmenu |

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 55 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN:

VOT XIV - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm610,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XIV - Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2000.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri:No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot XIV għaddiet.

Fid-9.40 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta li r-Riżoluzzjonijiet taħt Voti 55 u XIV taħt il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin kienu ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

L-Onor.Tony Abela.

ONOR.

TONY ABELA: Mr Speaker, bil-permess tal-Kamra - u nirringrazzja lil kulħad - nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali 1993 ġie mgħoddi mill-istadju tal-Kumitat għall- Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi bl-emendi.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Ħamis, 16 ta' Diċembru, 1999 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista -Estimi Ġenerali 2000

It-Tnax-il Jum Stabbilit

Voti tal-Ministeru ta' l-Intern

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Ħamis, 16 ta' Diċembru, 1999 fid- 9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.41 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PERSUNA B'DIŻABILITA' - RESERVED PARKING

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fiex waslet l- applikazzjoni għal reserved parking bay ta' persuna b'diżabilita' li d- dettalji tagħha, flimkien ma' l-informazzjoni kollha relatata qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Is-servizz ta' reserved parking lill-persuna indikata għaddiet mill-proċess kollu biex tingħata.

Biss, wara konsultazzjoni bejn il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita', il- Bord għall-Kontroll tat-Traffiku u l-Kunsill Lokali tal-post konċernat, ġie deċiż li dan l-applikant jerġa' jiġi eżaminat minn bord mediku.

Diġa ttieħdu l-passi neċessarji biex din id-deċiżjoni tiġi mplimentata.

AMBAXXATURI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra is-CV tas-Sur Walter Balzan, l-ambaxxatur ta' Malta fil-Ġnus Maqgħuda fi New York u jgħid b'mod speċjali x'inhuma l-kwalifiki universitarji u diplomatiċi li għandu?

ONOR.

JOE BORG: Is-CV tas-Sur Walter Balzan l-Ambaxxatur u r- Rappreżentant Permanenti ta' Malta għan-Nazzjonijiet Uniti tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Kif jirriżulta mill-istess CV is-Sur Balzan għandu esperjenza vasta fis- servizz ċivili li fih serva għal aktar minn 35 sena f'ministeri differenti.

Irid jingħad illi matul din il-karriera twila s-Sur Balzan mexa 'l quddiem progressivament, bis-saħħa ta' eżamijiet, fil-proċess ta' avvanzament applikabbli għas-servizz ċivili.

Jirriżulta wkoll mill-istess CV li s-Sur Balzan għandu esperjenza diplomatika ta' diversi snin, partikolarment fix-xogħol relatat man- Nazzjonijiet Uniti fejn diġa' kien serva b'kompetenza għal-diversi snin kemm bħala Deputat Rappreżentant Permanenti u Charge d'Affaires fil- Missjoni Permanenti ta' Malta għan-Nazzjonijiet Uniti kif ukoll bħala Konslu Ġenerali fi New York.

Matul il-karriera diplomatika tiegħu s-Sur Balzan assuma wkoll kariga fi ħdan in-Nazzjonijiet Uniti bħala Rapporteur tat-Tieni Kumitat li huwa kumitat prinċipali responsabbli għall-affarijiet ekonomiċi u finanzjarji fi ħdan l-Assemblea Ġenerali.

Irid jingħad in oltre li s-Sur Balzan serva, wkoll, fost oħrajn, bħala Rappreżentant Permanenti ta' Malta f'wieħed mill-Kumitati mportanti fi ħdan il-Kunsill ta'l-Ewropa.

AMBAXXATURI - SALARJI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Billi fl-estimi għas-sena korrenti 1999, f'paġna 100 - fost l- infiq stmat għal mission ta' Malta fi Strasbourg m'hemmx provvediment għas- salarju ta' ambaxxatur, jista' l-Ministru jikkonferma li ma kienx il-ħsieb li jiġi nominat ambaxxatur għal kunsill ta' l-Ewropa u jgħid skond liema liġi qed jitħallas is-salarju ta' Dr Joe Licari bħala fulltime ambassador bir-residenza b'kollox?

ONOR.

JOE BORG: Ta' min ifakkar, li għalkemm lanqas biss kien jeżisti Cost Centre għall-Missjoni ta' Malta fi Strasbourg, il-Gvern preċedenti f'Lulju 1998 innomina uffiċjal fil-livell ta' counsellor bħala deputat rappreżentant permanenti għall-Kunsill ta' l-Ewropa fuq bażi residenzjali fi Strasbourg.

Dan il-Gvern ħass illi wasal iż-żmien li għal istituzzjoni importanti bħall-Kunsill ta' l-Ewropa kien jixraq illi l-livell ta' rappreżentanza fuq bażi residenzjali għandu jkun fil-livell ta' Ambaxxatur u ħa l-passi meħtieġa biex iwettaq dan il-għan.

Fiż-żewġ każi s-salarji u spejjeż oħra tħallsu mill-budget tal-ministeru kif approvat taħt l-ATT XXVII ta' l-1997 għal dak li jirrigwarda l-ispejjeż tal-1998 u taħt l-ATT XXI ta' l-1998 għal dak li jirrigwarda l-ispejjeż tal- 1999.

AMBAXXATURI MALTIN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Billi hemm diskrepanza bejn ir-risposta mogħtija mill- Ministru għall-mistoqsija parlamentari numru 7314, ta' l-Onor.Evarist Bartolo, Seduta Nru.116, fejn qal li l-Ambaxxatur Salvinu Busuttil wasal Malta u għadda mill-VIP fis-27 ta' Frar u fl-1 ta' April ta' din is-sena telaq u għadda mill-VIP fis-7 ta' Jannar u fis-7 ta' Marzu; u r-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 6104 ta' l-Onor.Chris Cardona - Seduta Nru. 83, fejn qal li l-istess ambaxxatur ġie Malta mill-1 sal-5 ta' Marzu, mill-5 sad-9 ta' April u mis-27 sat-30 ta' Jannar, 1999, jista' l-Ministru jgħid eżatt f'liema dati bejn il-ħatra tiegħu fit-22 ta' Jannar u l-15 ta' Novembru l-istess ambaxxatur kien hawn Malta u f'kull każ jgħid għal liema raġuni?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll min ħallas għall-vjaġġi?

ONOR.

JOE BORG: B'risposta għall-mistoqsija tal-Onor.

Interpellant qed nagħti d-dettalji rikjesti:-

ŻJARA RAĠUNI

27-30 ta' Jannar 1999 Laqgħat mal-Ministeri u entitajiet pubbliċi u privati li għandhom x'jaqsmu ma' Franza.

27 ta' Frar - 7 ta' Marzu 1999 Euro-Med Forum 1-9 ta' April 1999 Tkomplija ta' laqgħat kif indikat fiż-żjara ta' Jannar.

29 ta' April - 4 ta' Mejju 1999 Żjara privata.

15-20 ta' Ġunju 1999 Aktar laqgħat mal- Ministeri, kif indikat aktar 'l fuq.

22 ta' Lulju - 1 ta' Awissu 1999 Tħejjija tal-mitt laqgħa taċ-CIHEAM (Ċentru Internazzjonali ta' Studju Avvanzat fuq l-Agronomija Mediterranja [entita intergovernattiva]) li fil-fatt saret f'Malta xi jiem ilu u li tagħha l-Ambaxxatur huwa President.

22 ta' Awissu - 2 ta' Settembru 1999 Vakanza annwali.

10-14 ta' Ottubru 1999 Żjara oħra dwar CIHEAM.

30 ta' Ottubru - 4 ta' Novembru 1999 Żjara privata.

Dawn iż-żjarat kollha tħallsu mill-fondi personali tal-ambaxxatur.

SAN ĠILJAN - PLAYING FIELD

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa u immedjati biex il- playingfield u l-football pitch li hemm fi Triq il-Knisja, San Ġiljan, quddiem fejn qed tinbena l-Hilton Hotel isirilha d-dawl meħtieġ peress li din hi hija mudlama u minħabba f'hekk ma tistax titgawda filgħaxijiet mit- tfal li jgħixu fl-akwati?

Jista' l-Ministru jikkonsidra din it-talba bħala waħda urġenti u bżonnjuża peress li kif l-imsemmija playingfield tinsab preżentement tista' tintuża għal diversi abbużi, speċjalment meta wieħed jikkonsidra li din tinsab ftit passi 'l bogħod minn Paceville?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li meta l-Enemalta ssirilha talba formali biex jiddawwal il-ground tal-football f`San Giljan, din tigi kkonsidrata taħt il-policy tal-korporazzjoni li tipprovdi biss il-materjal meħtieġ.

Fir-rigward tal-playing field, l-Enemalta lesta tikkonsidra li tagħti servizz ta` l-elettriku jekk issirilha talba f`dan is-sens.

SKEJJEL - SPEĊJALI - MIŻURI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex jikkonsistu l-miżuri konkreti li se jittieħdu biex ngħinu studenti żgħażagħ fl-iskejjel speċjali jagħmlu korsijiet transizzjonali bħala tħejjija għal ħajja u għax-xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-Taqsima Edukazzjoni Speċjali għandha għall-ewwel darba għalliema mħarrġa apposta li qed tagħmel ix-xogħol ta' transition co-ordinator.

Bdiet taħdem mat-taqsima mill-bidu ta' din is- sena skolastika.

S'issa din l-għalliema għamlet il-kuntatti kollha neċessarji mal-kapijiet u l-istaff ta' l-iskejjel speċjali, u mal-ġenituri tat-tfal li ġew identifikati u li jistgħu jgawdu minn programm tranżizzjonali.

Saru ukoll laqgħat mal-kapijiet ta' l-Adult Training Centres u ma' l-Employment and Training Corporation.

Se jsiru issa kuntatti ma' l-amministrazzjoni mid-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali sabiex flimkien jiġu diskussi l-ħtiġijiet kollha li hemm bżonn sew bħala faċilitajiet, nies imħarrġa apposta, apparat speċjali u l-programm ta' tranżizzjoni nnifsu.

It-Taqsima Edukazzjoni Speċjali kif ukoll l-iskejjel speċjali se jkollhom konsultazzjoni kontinwa mal-ġenituri ta' l-istudenti kkonċernati dwar dak kollu li jkun qed isir għall-ġid ta' uliedhom.

F'dan il-proċess qed tiġi kkonsultata ukoll il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita`.

KALAXLOKK - NEGOZJATI DWAR IL-PRIVATIZZAZZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux lesti n-negozjati dwar il- privatizzazzjoni tal-Kumpannija Kalaxlokk?

Tista' xxandar il-konklużjonijiet ta' dawn in-negozjati?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 11884 waqt is-Seduta Nru. 201.

SKEJJEL - SKOLA NAWTIKA - RIABILITAZZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi pjan biex tiġi riabilitata l-iSkola Nawtika peress li aktar ma tibqa' fl-istat diżastruż li tinsab fih qed tbiegħed minnha studenti prospettivi?

Meta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li hemm pjan biex l-iSkola Nawtika tiġi riabilitata.

Id-data meta ser jibda x-xogħol għadha ma ġietx deċiża.

SKEJJEL - SKOLA TAL-HAIRDRESSING U BEAUTY THERAPY

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru hemm xi pjan biex tiġi żviluppata u mkabbra l-iSkola tal- Hairdressing u Beauty Therapy ta' Tas-Sliema peress li hemm żgħażagħ li qed jitħallew barra milli jsegwu kors f'din l-iskola?

Meta se jitwettaq dan il-pjan ta' żvilupp u kemm se jqum u fuq kemm żmien?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li wara li l-Awtorita` ta' l-Ippjanar approvat il-pjanti għat-tkabbir kif proposti mid-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni, it-Taqsima Bini ta' Skejjel ta' l-istess diviżjoni ippreparat id-dokumenti ta' l-offerti flimkien mal-pjanti relevanti.

Informat ukoll li x-xogħlijiet ta' konkos, ġebel u finitura huma stmati li se jkunu madwar Lm70,000.

Ix-xogħlijiet fuq servizzi elettriċi u mekkaniċi huma stmati li se jiswew madwar Lm35,000.

Fl-aħħar nett informat li huwa maħsub li dawn ix-xogħlijiet ikunu jistgħu jibdew f'nofs is-sena 2000 u jieħdu madwar sena, jiġifieri sa Awissu 2001.

SKEJJEL - SERVIZZ MEDIKU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm bħalissa persuni fis-servizz mediku fl- iskejjel?

Mindu bdiet is-sena skolastika, fiex kienet tikkonsisti fid-dettal il- ħidma ta' dan is-servizz?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li:

Is-servizz mediku fl-iskejjel jikkonsisti;

* Sitt tobba li jaħdmu fl-iskejjel; * Disa' infermieri li jaħdmu fl-iskejjel; * Tabiba li tiddiriġihom; * Infermiera li tikkoordina xogħlhom.

Mindu bdiet is-sena skolastika fis-27 ta' Settembru 1999, il-ħidma tagħhom kienet:

* Visti ta' rutina lit-tfal ta' l-ewwel, it-tielet u s-sitt sena fl- iskejjel ta' l-Istat u tal-Knisja; * Visti ta' rutina tat-tfal li għandhom jibdew il-kindergarten f'Jannar 2000; * Iċċekkjar tax-xagħar tat-tfal meta mitlubin biex jagħmlu hekk mill- iskejjel; * Tilqim ta' Hepatitis B, MMR u influwenza.

Is-servizz mediku ta' l-Edukazzjoni jikkonsisti f'tabib u assistenta tas- saħħa.

Mindu bdiet is-sena skolastika 1999, il-ħidma tagħhom kienet:

* Servizz ta' pariri mediċi lill-Head Office u s-sezzjonijiet 17-il każ, lill-iskejjel 27 każ u lill- persuni li qegħdin barra mid-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni 7 każi;

* 21 taħdita lill-għalliema;

* 16-il viżta lill-iskejel ta' l-Istat;

* Kontinwazzjoni tal-koordinament tat-tilqim kontra l-Hepatitis B lill- istaff ta' l-iskejjel speċjali, u tat-testijiet tad-demm li jsiru wara t- tilqim;

* Programm organizzat ta' ċċekkjar tar-ras tat-tfal kollha (1408) ta' l- iskejjel primarji ta' l-Istat.

L-infermiera residenti fl-iskejjel speċjali huma sitta f'Malta u waħda f'Għawdex.

Dawn jieħdu ħsieb id-diversi bżonnijiet tat-tfal bi bżonnijiet speċjali u jgħinu lit-tobba fil-viżti tagħhom.

Servizz ieħor f'Għawdex jikkonsisti f'tabib u infermiera.

Mill-bidu ta' din is-sena skolastika l-ħidma tagħhom kienet:

* Kontinwazzjoni ta' l-eżamijiet fiżiċi ta' rutina lit-tfal li bdew il- kindergarten ta' l-Istat u tal-Knisja;

* Tilqim ta' Hepititis B, DDT pol, MMR u BCG.

UNIVERSITA' - SOCIAL WORK

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu r-raġunijiet (anke jekk jingħatawli b'mod konfidenzjali) li wasslu lill-Universita' biex iċċaħħad żewġ persuni mill- Faċilita' Korrettiva ta' Kordin biex isegwu kors degree fil-qasam tas- social work?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li sabiex persuna tkun tista' tiġi reġistrata bħala student fil-kors tal-B.A.(Hons.)

Social Work għandha bżonn tissodisfa r-regolamenti ta' l-istess kors.

Fost dawn hemm regolament numru erba' li jgħid li kandidat jista' jkun reġistrat fil-kors jekk:

a) ikun eliġibbli għad-dħul fl-Universita` bħala student regolari skond it- termini ta' l-Admission Regulations ta' l-Universita`; u

b) jissodisfa lill-Bord ta' Intervisti maħtur apposta għal dan il-għan li huwa għandu l-ħajra li jsegwi dan il-kors.

L-istess regolament ikompli jgħid li għalkemm ir-rekwisiti hawn fuq imsemmija huma r-regola, fil-każ ta' gradwati mill-Universita` u wkoll persuni ta' aktar minn 23 sena li l-bord hawn fuq imsemmi jidhirlu li l- kwalifiki tagħhom huma suffiċjenti, jistgħu jkunu eżenti mill-istess rekwiżiti ħlief għar-rekwiżit ta' l-intervista mill-bord.

Informat li ż-żewġ applikanti msemmija naqsu li jissodisfaw dan ir- rekwiżit ta' l-intervista mill-bord.

ENEMALTA - UNITS B'XEJN LIL ĦADDIEMA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-500 unit b'xejn li kienu jieħdu l- ħaddiema ta' l-Enemalta u li kienu ngħataw mill-amministrazzjoni Nazzjonalista, għadhomx jingħataw?

Jekk le, meta tneħħew u għalfejn?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-ħaddiema ta` l-Enemalta għadhom jieħdu l-units li għalihom qed issir riferenza.

PA - OFFICE ADMINISTRATOR

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11686, jista' l-Ministru ġentilment igħidilna kif filwaqt li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għadha għaddejja minn riforma, nħoloq post ġdid ta' office administrator - liema vakanza mtliet diġa'?

Fl-istess tweġiba ntqal ukoll li l-kariga ta' personnel assistant se tiġi eliminata.

Jekk iva, meta?

ONOR.

TONIO BORG: Il-post il-ġdid ta` HR Office Administrator inħoloq fil- proċess tar-riforma li qegħda ssir fl-Awtorita` ta` l-Ippjanar.

Wara li eżaminat il-bżonnijiet tal-funzjoni tar-Riżorsi Umani, l-Awtorita` ta` l-Ippjanar iddeċidiet li l-pożizzjoni ta` Senior Administrative Assistant (Personnel) m`huwiex bżonnjuż f`dan l-uffiċċju.

PULIZIJA NISA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi l-policy ta' re-instatement ta' pulizija nisa f'dan il-każ, tfajla ta' 26 sena, li diġa' kellha ħames snin servizz fil-Korp tal- Pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 11356.

ZABBAR - SQAQ ĦAS SAJJIED - BOZZA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11273 fejn tlabt trasferiment ta' bozza minn ma' razzett antik fejn qed tagħmel ħsara strutturali għal ma' arblu diġa' eżistenti li huwa faċċata.

Jista' l- Ministru jara għaliex l-Enemalta għadha ma lestitx din il-biċċa xogħol żgħira minkejja li ilhom isiru diversi lmenti dwarha?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li ma jirriżultax li l-ħsara qed tiġi kkawżata mil-lampa msemmija.

Barra minn hekk, is-suġġeriment biex din il- lampa titpoġġa fuq arblu fil-qrib m'huwiex aċċettabbli għall-Korporazzjoni Enemalta peress li hemm lampa oħra fil-qrib.

RAĦĦALA - ORDNI TA' GĦABURA U MUNTUN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' raħħala li ordnaw l- għabura u l-muntun u tħallew b'xejn minkejja li għamlu l-ordni u ħallsu l- pagamenti kollha f'April ta' din is-sena?

Kemm minhom huma Maltin u kemm Għawdxin?

ONOR.

NINU ZAMMIT: In-numru totali ta' raħħala li ordnaw għabajjar u mtaten mill-Ġermanja kienu 26.

Minn dawn kien hemm 12 Għawdxin u 14 Maltin.

It-tqassim sar bil-polza.

Erba' raħħala ma ħadux għabura, iżda tnejn minnhom ħadu muntun.

Wieħed Għawdxi u wieħed Malti ix-xorti ma dahkitilhomx.

WIED IL-QLEJGĦA - PILASTRI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Kif jispjega l-fatt il-Ministru li nbnew żewġ pilastri tal-konkos fil-wied tal-Qlejgħa?

Dawn huma temporanji jew permanenti?

Saru xi talbiet lill-Planning Authority dwar dawn ix-xogħlijiet li saru?

Jekk iva, x'inhi r-riferenza?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni qed tinġabar u r-risposta tingħata f' xi seduta oħra.

WIED IL-QLEJGĦA - ARBLU TAD-DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li l-arblu tad-dawl li tpoġġa ħdejn it-tifkira tal- ftuħ ta' l-ewwel fażi tal-proġett ta' rijabilitazzjoni ta' Wied il-Qlejgħa fil-parti tal-wied magħrufa il-Fiddien qed iħalli mpatt negattiv mal- karatteristika u l-ambjent ta' l-inħawi, jista' l-Ministru jikkonsidra li l- arblu jsir ta' l-injam sabiex ikun aktar kompatibbli ma' l-ambjent fl- inħawi?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Is-suġġerimenti ta` l-Onor.

Interpellant ġie mgħoddi lill-Korporazzjoni Enemalta ghal konsiderazzjoni tagħha.

DJAR - ILMENTI FL-IMTARFA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinformani x'passi ttieħdu mill-Awtorita' tad-Djar sabiex jiġu rimedjati l-ilmenti dwar il- fond Nru.6B Binja Ġebel id-Dwejra, Mtarfa l/o Rabat kif imfissra mill- inkwilini fl-ittra tagħhom tat-22 ta' Settembru, 1999 lill Awtorita' tad- Djar?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li tinstab soluzzjoni mill-aktar fis possibbli u ċioe' l-ilmenti mressqa jiġu rranġati bla aktar telf ta' żmien?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tlabt lill-Awtorita' tad-Djar biex jikkonsidraw it- talba ta' l-inkwilini.

DJAR - ILMENTI FL-IMTARFA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jinfurmani x'passi ttieħdu mill-Awtorita' tad-Djar sabiex jiġu rimedjati l-ilmenti dwar il-fond Nru. 6B Binja Ġebel id-Dwejra, Mtarfa l/o Rabat, kif imfissra mill-inkwilini fl- ittra tagħhom tat-28 ta' Marzu, 1999?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 12036.

DJAR - ILMENTI FL-IMTARFA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinformani x'passi ttieħdu mill-Awtorita' tad-Djar sabiex jiġu rimedjati l-ilmenti dwar il- fond Nru.6B Binja Ġebel id-Dwejra Mtarfa, l/o Rabat, kif imfissra mill- inkwilini fl-ittra tagħhom tal-31 ta' Mejju, 1999 lill-Awtorita' tad-Djar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi għat-tweġiba li tajt għal għall- mistoqsija parlamentari numu 12036.

FURJANA - PLAYING FIELDS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Rigward xogħlijiet ippjanati mill-Valletta Rehabilitation Committee Project fil-King George V playing fields fil-Furjana, jista' l-Ministru jgħid meta hu maħsub li jitkompla x-xogħol fuq dan il-proġett?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 9814 (Seduta Nru. 148).

DJAR - PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk familja li tinkludi persuna b'diżabilita', bi problema ta'mobilita' reġistrata, tapplika għal Skema V ta'l-Awtorita' tad-Djar peress li toqgħod f'binja tal-gvern?

Tista' din il-familja tapplika u tibbenefika mill-Iskema Numru 7 għar-raġuni li l-fond tal-familja jkun inxtara mill-istess familja?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Taħt Skema 7 jista japplika.

Skema V ġiet estiża għal dawk il-familji li joqogħdu fi blokki/entraturi tal-Gvern u li jkollhom xi membru tal-familja ibati minn diżabilita' ta' mobilta'.

Fir-rigward Skema 7, kull minn joqgħod f'residenza okkupata minnhom, kemm bħala inkwilini kif ukoll bħala sid, u xi ħadd mill-membri tal-familja tiegħu ikun ibati minn diżabilita' ikun jista' japplika taħt il- kondizzjonijiet ta' l-iskema.

ĦAMRUN: TAR-RABBAT - TOROQ

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fl-estimi dwar toroq hemmx inkluż l-għoti tat-tarmak fit-toroq fl-inħawi tar-Rabbat, il-Ħamrun?

Jekk fl-affermattiv, liema toroq huma nklużi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li xogħol tat-tip imsemmi mill-Onor.

Interpellant isir taħt il-Vot `VII Capital Item 35 sub head 10 - Levelling and Asphalting of private streets.

Id-Dipartiment tat-Toroq flimkien mal- kunsilli lokali qed jipprepara programm għal asfaltar ta` toroq simili ma` Malta kollha w x-xogħol fil-lokal isir skond il-prioritajiet li se jirriżultaw minn dan il-programm.

DJAR - REVIŻJONIJIET TAL-KERA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta hu maħsub li jinħareġ ir-rapport tal-kummissjoni għar-reviżjoni tal- liġijiet tal-kera?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Avukat J.R. Micallef ġie mitlub jippreżenta r- rapport finali mill-aktar fis possibbli.

WSC - LUQA - TARXIEN ROAD

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jassigurana li l-provvista ta' l-ilma f'Tarxien Road, Luqa, tkun mingħajr sadid?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ilment ta` l-Onor.

Interpellant gie mgħoddi lill- Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l-Ilma sabiex jiġi nvestigat u jekk ikun il- każ jittieħdu l-passi meħtieġa.

FINANZI - KAROZZA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista'l- Ministru jgħid x'kien il-make tal-karozza li ġiet leased mill-Ministeru?

ONOR.

JOHN DALLI: L-informazzjoni ngħatat fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6760.

SERVIZZI EKONOMIĊI - KAROZZA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'kien il-make tal-karozza li ġiet leased mill- Ministeru?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nassumi li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għall- karozza ufficjali li qed tintuza minn wieħed mis-Segretarji Parlamentari li jiffurmaw parti mill-ministeru tiegħi.

Il-karozza wżata hija tat-tip Volvo.

SERVIZZI EKONOMIĊI - EKONOMISTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-ekonomisti li hemm attached mal- ministeru jew li qed jaħdmu fuq bażi ta' konsulenza?

Kif ġew ingaġġati u b'liema rati ta'ħlas?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Fil-preżent il-Ministeru għas-Servizzi Ekonomici qed jagħmel użu mis-servizzi ta` erba` ekonomisti li ġew ingaġġati mill- ministeru fuq bazi ta` konsulenza.

Dawn huma l-Professur Bernard Gauci, il- Professur Joseph Falzon u s-Sinjuri Nazzareno Camilleri u Joseph Vella.

Dawn qed jircievu remunerazzjoni ta` Lm10,000, Lm2,000, Lm5,100 u Lm4,186 rispettivament.

LEVIES - IMPATT SOĊJALI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk ġiex ikkommissjonat xi studju dwar l-impatt soċjali tal-levies fuq l-għoli jew roħs tal- prezzijiet?

Jekk iva, jista' jitqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant hu mitlub jirriferi din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

PRODOTTI IMPORTATI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk ġiex ikkomissjonat xi studju dwar l-eventwalita' li meta prodotti importati jorħsu x'impatt se jħalli fuq kumpanniji li jipproduċu għas-swieq lokali u konsegwentement iħalli impatt negattiv fuq l-qgħad?

Jekk ġie kkommissjonat studju, jista' jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

DAY CENTRES

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid, liema huma ż-żewġ day centres li ġew inawgurati mill-amministrazzjoni preżenti?

Xi pjanijiet hemm biex fil-futur jiġu miftuħa day centres oħra?

Min qed jamministra dawn id-day centres?

Min jużahom iħallas xi kontribuzzjoni?

Jekk iva, kemm hi din il-kontribuzzjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-amministrazzjoni preżenti nawgurat id-day centres ta' l-Imtarfa u ta' B'Kara.

Dalwaqt se jinfetaħ day centre f'Bormla, u fil-futur hemm ippjanat li jinfetħu day centres oħra f'Ħal Luqa, u f'Tal-Pieta'.

Dawn id-day centres huma amministrati temporanjament minn Assistenti Soċjali Każwali.

Min juża d-day centres iħallas kontribuzzjoni ta' minn Lm1 sa Lm2.50 fix- xahar skond kemm-il darba jattendi fid-day centre.

PENSJONANTI TAS-SERVIZZI INGLIŻI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Meta beħsiebu l-Gvern iwettaq il-wegħda elettorali tiegħu li għamel lill-pensjonanti tas-servizzi Ingliżi li fil- programm elettorali tagħhom kienu wegħduhom li se jtejjbu l-pensjoni tagħhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tiegħi dwar dan is-suġġett fil-mistoqsija parlamentari numru 6218.

Il- pożizzjoni tal-gvern fuq dan is-suġġett hija ċara.

Wara li jkollna r- rapport finali tal-Kummissjoni Nazzjonali għar-riforma fil-welfare nkunu nistgħu naħsbu bis-serjeta' għal futur tas-Sigurta' Soċjali f'pajjiżna wara li jkunu ressqu l-fehmiet tagħhom il-partijiet kollha nvoluti f'dan il- qasam.

L-Opposizzjoni wkoll ġiet mistiedna tressaq l-opinjoni tagħha għall- ġid tas-Sigurta' Soċjali f'pajjiżna.

PENSJONANTI - ŻIEDA SĦIĦA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Id-deċiżjoni tal-Gvern li ma jwettaqx il-wegħda elettorali tiegħu u jagħti żieda sħiħa lill-pensjonanti ttieħdet wara konsultazzjoni mal-Kummissjoni għar-Riforma tal-Welfare?

Jekk iva, x'kienu r-rakkmandazzjonijiet tal-kummissjoni rigward dan il-qasam?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Kummissjoni Nazzjonali għar-Riforma tal-Welfare għadha ma ressqet l-ebda rakkomandazzjoni lill-gvern dwar il-welfare u wisq iżjed dwar il- pensjonijiet.

INDUSTRIJA TAL-BINI - RAPPORT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tar-rapport tal- Kunsill Konsultattiv għall-Industrija tal-Bini li dan il-kunsill bil-liġi suppost li joħroġ darba fis-sena?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li r-rapport annwali għas- sena li tagħlaq fil-31 ta' Diċembru, 1999 se jinħareġ fix-xahar ta' Jannar 2000.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

SERVIZZI SOĊJALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għas-Servizzi Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, hijiex qed tieħu s-social assistance kollu dovut lilha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ir-risposta hi fl-affermattiv u l-persuna konċernata ġiet informata.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għas-Servizzi Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara jekk il-persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, huwiex qed jieħu l-pensjoni li fil- fatt għandu jieħu?

Dan qed jieħu Lm28.50 fil-ġimgħa.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Membru illi l-pensjoni tal-persuna minnu ndikata hija maħduma tajba.

Irrid inżid ngħid illi l- istess persuna se tiġi nformata bil-miktub dwar ir-rata ta' pensjoni li qed tirċievi.

SERVIZZI SOĊJALI - ĦLAS LURA LID-DIPARITMENT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għas-Servizzi Soċjali: Jista' l-Viċi Prim MInistru jgħid jekk il-persuna li isimha qed jintbagħat separatament għandhiex verament tagħti lura Lm1084 lid-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali ta' ħlas illi d-dipartiment qed jgħid li ngħatat żejda?

ONOR.

Membru illi l-persuna minnu ndikata diġa' ġiet informata b'ittra separata dwar kif sar dan il- ħlas żejjed.

SERVIZZI SOĊJALI - RELIEF

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għas-Servizzi Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta l-persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, se tingħata r-relief?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-talba għall- għajnuna soċjali tal-persuna li isimha ntbagħat separatament, ġiet miċħuda fit-23 ta' Settembru, 1999, u l-persuna konċernata ġiet informat b'dan.

SERVIZZI SOĊJALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għas-Servizzi Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara jekk il-persuna, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, verament ingħatatx ħlas żejjed ta' Lm1104.170 mis-servizzi soċjali peress li qed isirilha tnaqqis għax id-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali qed jgħidu li sar ħlas żejjed?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tlabt lid- Direttur tas-Sigurta' Soċjali biex jinvestiga l-każ tal-persuna msemmija.

Id-dipartiment għandu jinforma lil din il-persuna bir-riżultat ta' din l- investigazzjoni.

SERVIZZI SOĊJALI - CHILDREN'S ALLOWANCE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għas-Servizzi Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta l-ġenituri tal-persuni li isimha qed jintbagħtu separatament se jirċievu ċ- children's allowance?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ġenituri tal-persuna kkonċernata rċevew u sarrfu ċ-ċekk ta' l-allowance tat-tfal qabel ma saret il-mistoqsija parlamentari.