MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 126 It-Tnejn, 20 ta' Ottubru, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 126

It-Tnejn, 20 ta' Ottubru, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.03 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 20 ta' Ottubru, 1997

WERREJ MINUTI 276

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 276

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 283

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR SELF LOKALI U SELF IEĦOR LOCAL AND OTHER LOANS (AMENDMENT) BILL (KUMITAT U TIELET QARI) 284 ABBOZZ TA' LIĠI LI JKOMPLI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA EXCISE DUTY (AMENDMENT) (NO.

2) BILL (IT-TIENI QARI) 304

MOZZJONIJIET RIŻOLUZZJONI DWAR IT-TWAQQIF TA' KUMMISSJONI DWAR L-INDUSTRIJA TAL-BINI F'MALTA (KONTINWAZZJONI) 311

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR ID-DAZJU TAS-SISA (EMENDA NRU.2) EXCISE DUTY (AMENDMENT) (NO.2) BILL (VOTAZZJONI) 314

AĠĠORNAMENT 315

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 320

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 125 li saret fl-20 ta' Ottubru, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SAĦĦA - MARD INFETTIV

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' mard infettiv rrapportati s-sena l- oħra u din is-sena u jagħti breakdown ta' kemm kien in-numru għal kull marda infettiva?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

SAĦĦA - ENDOSCOPY

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru operazzjonijiet ta' l-endoscopy din is-sena u x'tip ta' endoscopy kienu?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' endoscopies li saru fl-Isptar San Luqa bejn Jannar 1997 u Awissu 1997 kien ta' 3,276, mqassma hekk :-

|Cystoscopies | 833 | |bougie cystoscopies |80 | |prostate biopsies |48 | |oesoghogastro |1235 | |-duodenoscopies | | |colonoscopies |453 | |bronchoscopies |155 | |proctoscopies |378 | |ERCP's |48 | |oħrajn |46 | |TOTAL |3276 |

FORZI ARMATI - ROAD BLOCKS

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm saru road blocks mill-AFM din is-sena u x'kien ir-riżultat s'issa?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Mill-1 ta' Jannar, 1997 sat-30 ta' Settembru, 1997 il-Forzi Armati ta' Malta wettqu 566 road block f'Malta u 88 f'Għawdex.

B'kollox ġew iċċekjati 6,664 vettura.

Matul dan il-perijodu, total ta' 42 persuna ġew mgħoddija lill-Pulizija minħabba sejbiet ta' ammonti żgħar ta' sustanzi suspettati li kienu droga.

Ġew maqbuda wkoll żewġ karozzi misruqa u pistola kkargata.

Ma' dawn, ġew irraportati wkoll 188 kontravvenzjoni li eventwalment kollha ġew riferuti lill-Pulizija.

PULIZIJA - ROAD BLOCKS

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm saru road blocks mill- Pulizija din is-sena u x'kien ir-riżultat s'issa?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 8083 fis-seduta numru 123 tal-15 ta' Ottubru, 1997.

PULIZIJA - ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm tat ċitazzjonijiet is- sezzjoni tal-Pulizija tat-Traffiku u kemm tellgħu nies il-qorti din is- sena, u għaliex?

ONOR.

ALFRED SANT: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi lista ta' ċitazzjonijiet mogħtija mill-Pulizija tat-Traffiku din is-sena, sal-31 ta' Awissu.

Ma tinżammx statistika separata ta' kemm jittellgħu persuni l-qorti minn sezzjoni partikolari tal-Pulizija.

Kull persuna li ma tħallasx it-traffic offence ticket tiġi mressqa l- qorti.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Lino Spiteri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LINO SPITERI: Madam Speaker, jiena persważ li l-Prim Ministru, bħal kulħadd, huwa mħasseb biż-żieda ta' traffic accidents fatali f'pajjiżna, l- aħħar tnejn f'dan il-weekend.

Jista' l-Prim Ministru jinforma lil din il- Kamra jekk il-Pulizija, in vista ta' l-irresponsabbilta' li kultant inkunu ħatja tagħha aħna stess, jien l-ewwel wieħed, li qed juru ħafna sewwieqa - mhux qed nirriferi għal dawk li mietu - hijiex qiegħda tagħmel pjan aġġornat biex tattakka l-għemil tas-sewwieqa fit-toroq?

Huwa evidenti - u dan jirriżulta mhux biss mill-għadd ta' dizgrazzji fatali, li jista' jiddispjaċina biss għalihom mingħajr ma noqogħdu nidħlu fil-mertu ta' kif saru, anke għal min isuq każwalment fit-toroq - li dan il-pajjiż qiegħed jiġġennen fejn jidħol it-traffiku.

M'hemmx regolamenti, m'hemmx attenzjoni u assolutament m'hemm l-ebda rażan.

Jaf il-Prim Ministru li din hija xi ħaġa li rrimarka fuqha l-bieraħ stess espert tat- traffiku mqabbad mill-maġistrat ta' l-għassa fir-rigward ta' l-aħħar dizgrazzji fatali li kellna f'Tas-Sliema?

Fiċ-ċirkostanzi jħoss - kif naħseb li jħoss; il-mistoqsija qed nagħmilha rettorika - li għandu jkun hemm pjan akut u immedjat?

Dak li kien qed jiġri s'issa m'huwiex biżżejjed u allura għandu jkun hemm pjan aġġornat li bih turi li l-Pulizija hija konxja li teħtieġ tittieħed azzjoni ġdida, vigoruża u minnufih.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, jiena naqbel ma' l-Onorevoli ħabib tiegħi li f'dan il-qasam hawn problema akuta u jekk nibqgħu sejrin hekk din se twassal għal-livell ta' kriżi.

Illum stess kellna diskussjoni fil- Kabinett fuq din il-problema u spuntat l-idea li hemm bżonn naraw x'jista' jsir mhux biss fuq il-livell tal-Pulizija imma anke fuq livelli differenti wkoll.

Per eżempju, jirriżulta li waħda mill-affarijiet li wieħed jista' jinnota f'ċerti inċidenti li qed ikun hemm sewqan kmieni fil-għodu minn nies li jkunu qejjin min-night spots.

Allura wieħed jista' jistaqsi jekk il- ħinijiet li fihom in-night spots qed jinżammu miftuħin matul il-lejl huwiex eċċessiv b'mod li żgħażagħ li jkunu qegħdin isuqu lura fil-għodu kmieni minn fejn qabel ikunu xorbu mhux ħażin, ikunu għajjenin u allura dan qed iwassal għal sewqan perikoluż.

Allura, apparti mill-fatt li l-Pulizija għandha tkun impenjata bil-kbir ħalli nassiguraw li r-regolamenti tat- traffiku jiġu enforzati, apparti kif qal Dr Micallef Stafrace, dalgħodu jew il-bieraħ, li għandu jkun hemm impenn iktar fl-edukazzjoni tat-traffiku, għandna naraw ukoll jekk ċerti drawwiet ta' aġir soċjali li qed jiżviluppaw f'pajjiżna għandniex nirriflettu fuqhom minħabba li qed iwasslu għal din il-problema u dan aktar u aktar bin-numru ta' karozzi dejjem jiżdied fit- toroq tagħna.

Il-Kabinett dalgħodu ddeċieda li għandhom jiltaqgħu l-ministeri li għandhom x'jaqsmu mal-Pulizija, mat-trasport u mas-saħħa, biex nevolvu kumitat li jippjana malajr kemm jista' jkun kif dawn l-oqsma differenti jistgħu jmexxu 'l quddiem eżerċizzju ġdid ħalli nilqgħu għal din il- problema.

Dan l-eżerċizzju jrid jitħaddem malajr kemm jista' jkun għaliex ma nistgħux nibqgħu sejrin b'din ir-rata ta' disgrazzji, li aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qiegħda taċċellera.

Il-ħsieb tagħna hu li jkun hawn kumitat, li jkun taħt il-presidenza ta' Dr Micallef Stafrace - jekk jaċċetta; I'm thinking aloud bħalissa - b'rappreżentanza tal-Pulizija u b'rappreżentanza wkoll tal-ministeru tas-saħħa jew ta' espert fil-qasam tas- saħħa biex fi żmien ta' tlieta, erbgħa jew ħames ġimgħat joħroġ bi pjan komprensiv li jkopri b'mod ċar il-qasam tal-Pulizija u jkopri wkoll l-oqsma l-oħra ta' mġieba soċjali li hemm bżonn issa f'sens responsabbli li naraw jekk għandniex nevolvu politika aktar stretta f'dan ir-rigward.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jekk m'iniex sejjer żball diġa' kien hemm leġislazzjoni ppreparata dwar il-breathalyser test.

Jista' l-Prim Ministru jgħidilna jekk huwiex il-ħsieb tal-Gvern li, qabel jew waqt li jkun hemm dan il-kumitat, idaħħal fis-seħħ din il-liġi?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, l-abbozz relattiv fil-każ tal- breathalyser huwa avvanzat ħafna.

Il-ministeru għat-trasport u l-ministeru tas-saħħa qegħdin jiddiskutu l-aħħar deċiżjonijiet dwar il-livelli tal- konċentrament ta' alkoħol fid-demm u l-avvjament ta' dan l-abbozz miexi 'l quddiem u se jibqa' miexi 'l quddiem, indipendentement minn dak li għadni kemm għidt ftit ilu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, jiena naħseb li barra li nħarsu lejn il-breathalyser test, huwa importanti wkoll li nħarsu lejn l-introduzzjoni ta' l-MOT, żewġ affarijiet li kienet qiegħda taħdem fuqhom l- amministrazzjoni ta' qabel, kif ukoll dik ta' issa.

Qed ngħid dan għaliex naħseb li s-soluzzjonijiet ma tistax tarahom iżolament għax ma tistax tara kampanja edukattiva biss imma trid tara kollox ma' kollox.

Importanti wkoll li tidħol ftit iktar għaġġla fir-riforma tad-doveri tal-pulizija, speċifikatament fid-devoluzzjoni taċ-ċitazzjonijiet tat-traffiku, li titkellem fuqhom id-domanda.

Illum il-kawżi depenalizzati taċ-ċitazzjonijiet, jiġifieri dawk li jinstemgħu wara nofs inhar mill-kummissarji tal-ġustizzja, huma effiċjenti ħafna pero' kull darba li jkun hemm dawn is-seduti jkollok madwar 50 pulizija hemmhekk biex jixhdu fuq ċitazzjonijiet ta' no parking, fuq seat belts u fuq ipparkjar ta' karozzi fuq il-bankini.

Dawn huwa affarijiet li faċilment jistgħu jagħmluhom il-wardens u b'hekk ma nimpenjawx dan in-numru ta' pulizija darbtejn jew tliet darbiet fil-ġimgħa fil-qorti.

L-istess nista' ngħid għas-seduti hekk imsejħa "tat-traffiku" li jsiru mill-maġistrati fil-għodu.

Għal dawn is-seduti, minflok 50 pulizija, ikollok madwar 70 jew 80 pulizija, għax dawn is-seduti jinvolvu ċitazzjonijiet ta' kolliżjonijiet, ta' eċċess ta' dħaħen u affarijiet bħal dawn u jkollok dan in-numru kbir ta' pulizija għaliex ħafna drabi dawn iċ- ċitazzjonijiet jingħataw mill-pulizija tat-traffiku li ġeneralment ikunu tlieta flimkien.

Jiena naħseb li b'sistema ta' wardens imħaddma tajjeb mill-kunsilli lokali - din tidħol fir-riforma li qed issir fil-Korp tal- Pulizija - niffrankaw x-xogħol tal-pulizija u jkollna sistema aktar effiċjenti.

Ma nafx jekk il-Prim Ministru jistax jikkummenta fuq il-ħsieb li għandu l-Gvern sabiex jaċċellera iktar milli huwa maħsub preżentement id-dħul tal- wardens fit-tħaddim tas-sistema tal-kunsilli lokali biex b'hekk norbtu kollox ma' din ir-riforma li qed issir fil-Korp tal-Pulizija u l-ħteġijiet li hemm bżonn biex wieħed jirregola t-traffiku b'mod iktar serju.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR: ALFRED SANT: Ċertament li din hija kwestjoni interessanti fis- suġġetti li qegħdin nitrattaw.

Min-naħa tiegħi, jiena ninsab aktar anzjuż li jkollna l-modernizzazzjoni tal-Korp tal-Pulizija miexja 'l quddiem, anke fuq il-bażi ta' l-abbozz ta' liġi li se nressqu minn hawn u ftit ieħor.

Bħalissa qiegħda ssir it-traduzzjoni bl-Ingliż ta' dan l-abbozz qabel jitressaq quddiem dan il-Parlament fis-sura finali tiegħu għad-diskussjoni.

Jiena nemmen li huwa kruċjali li jkun hemm streamlining tax-xogħlijiet tal-pulizija u għalhekk qed isiru sforzi min-naħa taċ-Ċivil u min-naħa tal- Pulizija biex ikun hemm dan l-istreamlining ħalli l-pulizija jkunu aktar iffokati fuq ix-xogħol tagħhom.

Ħafna mill-problemi kienu qed jinħolqu min- nuqqas ta' ffokar f'ċerti oqsma tax-xogħol tal-pulizija u allura, f'ħafna każijiet kien qed ikun hemm, u qed ikun hemm sal-lum, ċertu ammont ta' duplikazzjoni ta' riżorsi u ħela ta' żmien.

Jiena nemmen li fuq dan il-binarju permezz ta' l-iffokar tar-riżorsi tal- Pulizija u l-isteamlining ta' l-istrutturi tagħhom, inkunu f'pożizzjoni aħjar biex nirrispondu għall-problema li qed jirrileva l-Onor.

Interpellant.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Victor Galea Pace, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

VICTOR GALEA PACE: Fid-dawl ta' din il-problema tat-traffiku, jista' l-Prim Ministru jikkonsidra s-sistema ta' points għad-drivers?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Din hija waħda mill-ideat tajbin li ġew rilevati lilna, kemm min-naħa tal-Kanada u mingħalija anke mill-Awstralja.

Din hija sistema fejn min jinqabad jagħmel kontravvenzjoni ta' ċerta serjeta' jitlef numru ta' punti.

Jekk jibda bi 15-il punt, l-ewwel jitlef ħames punti, imbagħad jitlef għaxra u jekk imbagħad jispiċċa taħt ċertu numru jitlef il- liċenzja tas-sewqan.

Allura b'din is-sistema taqbad aħjar - kważi b'mod awtomatiku - lil min qiegħed jabbuża.

Frankament, biex inkun ċar, safejn naf jien għad m'hemmx pjani diretti sabiex tidħol din is-sistema imma nikkonferma li ġiet diskussa u nemmen ukoll li wara li nkunu aċċertajna ċerti strutturi tal-modernizzazzjoni li jkunu qed jaħdmu b'mod tajjeb, imbagħad nimxu għal din is-sistema li fl-opinjoni tiegħi hija sistema tajba.

L-Onor.

Gatt semma s-sistema ta' l-MOT.

Kif tafu, din ħarġet white paper fuqha u ħarġu ċerti ideat.

Irrid ngħid pero' li minkejja l-fatt li din is- sistema tqanqal ċerta impopolarita', beħsiebna nimplimentawha b'mod li tkun raġonevoli, b'mod li ma tpoġġix ċerti piżijiet żejda fuq iċ-ċittadini u ċertament b'sens ta' responsabbilta' għaliex l-istock ta' karozzi fit-toroq tagħna kemm jista' jkun irid ikun stock ta' karozzi li huma roadworthy u li tabilħaqq jipproteġu lis-sewwieq.

Imbagħad ma' dan iridu niżguraw li jkun hemm sewwieqa li jżommu ċerta dixxiplina fit-toroq.

MADMAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Prim Ministru jgħidilna jekk baqax pulizija li qed jagħmlu xi xogħol klerikali, li m'għandux x'jaqsam strettament maż- żamma tax-xogħol ta' l-ordni pubblika?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Nemmen li għad baqa' imma ma jidhirlix li baqa' ħafna.

L-eżerċizzju li sar biex inneħħu l-pulizija li qed jagħmlu xogħol klerikali u nitfgħuhom fuq xogħol li huwa direttament tal-pulizija mexa 'l quddiem.

Kellna l-problema li ridna nsibu nies miċ-Ċivil biex jidħlu u jagħmlu dan ix-xogħol għax ma kenitx idea tajba li nneħħu lill-pulizija minn fuq ix-xogħol klerikali u ndaħħlu nies ġodda minflokhom, għaliex inkella minflok inkunu qegħdin nużaw il-flus b'mod iktar effettiv inkunu qegħdin inżidu l-piżijiet finanzjarji.

Allura sar eżerċizzju li permezz tiegħu ġew identifikati nies miċ-Ċivil li setgħu jagħmlu dan ix-xogħol klerikali tal-pulizija, bdew jingħataw it-taħriġ meħtieġ u bil-mod il-mod ħdimna fuq proċess li bih il-maġġoranza sħiħa tal-pulizija li kienu qed jagħmlu xogħol klerikali tneħħew minn fuq dan ix-xogħol.

Għad baqa' numru ristrett ħafna ta' pulzija li qegħdin jagħmlu dan ix-xogħol pero' l-ħsieb huwa li minn hawn u ftit ieħor dan il-proċess ikun terminat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Fil-qrati hemm drawwa li fl-opinjoni tiegħi tinvolvi ħafna ħin tal-pulizija għal xejn.

Qed nirriferi għas-seduti hekk imsejħa "tad-distrett", fejn il-Pulizija tagħmel il-prosekuzzjoni u fejn jiġu ttrattati rapporti li jsiru fl-għases.

F'dawn is-seduti jtellgħu lis- surġent, per eżempju, imħarrek mill-Pulizija stess sabiex jixhed, imma dan kull darba ma jixhidx għas-sempliċi raġuni li ġeneralment ikun każ ta' hearsay u allura, ladarba dan ikun għamel rapport, il-maġistrat jibagħtu 'l barra pero' l-Pulizija, minkejja li jafu li se jitla' għalxejn, jibqgħu jħarrkuh.

Jista' l-Attorney General, per eżempju, jagħti direttiva biex lil dawn il-pulizija ma jħarrkuhom xejn ladarba ma jkunux se jixhdu?

Naħseb li dan huwa ħela ta' ħin pero' milli jidher ħadd m'hu qed jieħu l- briga sabiex din jagħmliha.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Fil-proċess ta' modernizzazzjoni li qegħdin naħdmu fuqu ġew rilevati għadd ta' proċeduri li jaħdmu fuqhom il-Pulizija u, kif qal l-Onor.

Interpellant, huma time wasting aktar minn ħaġa oħra.

Bħalissa qegħdin fil-proċess li nidentifikawhom u nagħmlu streamlining tagħhom, dejjem in line ma x'tgħid il-liġi eżattament illum.

Jiġifieri huwa veru li hemm ċerti proċeduri legali li huma mibnija fil-liġi li jwasslu, anke permezz tal-proċeduri amministrattivi li ġew segwiti, biex ċerti proċeduri jibqgħu jsiru anke jekk m'għadhomx jagħmlu sens.

Allura l-idea tagħna hija li tidħol liġi ġdida li tagħtina l-ispazju biex ikun hemm dan l- istreamlining ta' proċeduri li m'għadhomx jagħmlu sens u b'hekk ikunu jistgħu jitneħħew.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jiena napprezza l-modernizzazzjoni, l-istreamlining u t-tibdil ta' proċeduri, pero' bir-rispett kollu din li għadni kemm semmejt hija xi ħaġa li jgħixha kull avukat, kemm ta' din in-naħa kif ukoll tan-naħa l-oħra, u jafuha l-ispetturi tal-pulizija li huma prosekuturi.

U kulma jrid isir huwa li xi ħadd jgħid biex lil dawn in-nies ma jħarrkuhomx iktar għaliex dan qed jinvolvi ħafna ħela ta' ħin.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Ma jidhirx li huwa daqshekk faċli għaliex xejn m'hu faċli f'din id-dinja.

Din mhijiex kwestjoni li xi ħadd jagħti ordni biex lil dawn in-nies ma jħarrkuhomx iżjed għaliex mid-dehra jista' jkun hemm xi proċeduri preċedenti li jridu jsegwuhom.

Allura l-aħjar li jsir huwa li nneħħulhom kollox f'salt permezz ta' streamlining tal-liġi.

TURIŻMU - VAPURI TAT-TURISTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' vapuri tat-turisti li żaru l-gżejjer tagħna din is-sena?

Kemm ġarrew turisti dawn il-vapuri?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru)(f'isem il-Ministru tat-Turiżmu): Skond informazzjoni miġbura mill- Ufficċju Ċentrali ta' l-Istatistika, in-numru ta' vapuri tal-passiġġieri li żaru l-gżejjer Maltin minn Jannar sa Ġunju 1997 kien ta' 74, waqt li n- numru ta' passiġġieri għall-istess perjodu kien ta' 42,031.

ETC - JOB PLACEMENTS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru job placements mill-ETC matul Lulju, 1997?

Kemm placements kienu mas-settur privat u kemm placements saru mill- Job Centre minn Ħal Far u minn Għawdex?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Il-placements li saru matul Lulju 1997 huma kif ġejjin:

|Parastat| |23 | |ali | | | |Privat |Ħal Far |113 | | |Job Centre (Malta) |86 | | |Għawdex |1 | | |Job Centre |1 | | |(Għawdex) | |

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna, dejjem jekk għandu l- informazzjoni hawnhekk, jekk instabux xi mpjiegi permezz tax-xogħol li l- ETC tagħti lill-kunsilli lokali?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ovvajment ir-risposta għal din il-mistoqsija trid tingħata minn min hu responsabbli.

Jiena m'għandix din l-informazzjoni fil-file u allura nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jagħmel mistoqsija bil-miktub lill-ministru konċernat.

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru talbiet għal impjiegi matul Lulju 1997 mis-servizz pubbliku, minn enti statutorji, minn enti u kumpanniji li l- gvern direttament jew indirettament għandu mill-anqas nofs l-ishma tagħhom u mis-settur privat, u jindika d-dipartiment, enti jew kumpannija kif ukoll ix-xogħol mitlub f'kull każ?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali): It-talbiet li saru matul ix-xahar ta' Lulju mis-settur privat kien ta' 256 u t-talbiet li saru minn entijiet statutorji u minn entijiet u kumpaniji li l-gvern direttament jew indirettament għandu mill-inqas nofs ishma tagħhom kien ta' 103.

Qed inpoġġi tabella fuq il-Mejda tal-Kamra li turi x-xogħol mitlub f'kull każ mis-settur pubbliku, esklużi d-dipartimenti tal-gvern.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni bdew jirreġistraw għax-xogħol għall- ewwel darba f'Lulju 1997?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali): In-numru ta' persuni li bdew jirreġistraw għax-xogħol għall-ewwel darba matul ix-xahar ta' Lulju 1997 kien ta' 755.

VAPURI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il vapur u kemm total ta' tunnellaġġ ġie rreġistrat f'Lulju 1997?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru W774.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, ir-risposta li l-Ministru rrifera għaliha tgħid li din l-informazzjoni tiġi ppubblikata fl-annual report u allura jiena rrid nistenna l-annual report biex inkun nafha.

Fil-fatt, qabel ma ngħatat dik it-tweġiba, il-Ministru kien jagħti dawn iċ-ċifri xahar b'xahar regolarment.

Allura s-suspett tiegħi huwa li xi ħadd ddeċieda li m'għandux jagħtihom iktar u għalhekk appella lill-Ministru biex nerġgħu mmorru għas-sistema ta' qabel.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Madam Speaker, huwa veru li dawn iċ-ċifri qabel konna nagħtuhom, pero' dawn jiġu ppubblikati fl-annual report u allura l- Onor. Interpellant jista' jarahom fl-annual report li jmiss.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jista' l-Ministru jgħidilna kemm kien hemm vapuri li ma baqgħux irreġistrati taħt il-bandieta Maltija fl-istess xahar?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Madam Speaker, din hija mistoqsija kompletament differenti u ma nistax nirrispondiha off hand.

(Interruzzjonijiet) L- istatistika ta' kemm jinqatgħu u kemm jiġu rreġistrati vapuri toħroġ darbtejn fis-sena.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: B'riferenza għar-risposta preċedenti li tani l- Ministru, xorta waħda ma nistax nifhem għaliex l-informazzjoni li tlabt qabel kienet tingħata u issa xi ħadd iddeċieda li m'għandhiex tingħata aktar.

Din hija informazzjoni li tkun available għall-ministeru u tant tkun available li qabel kienet tingħata xi għaxart ijiem jew 11-il ġurnata wara li jkun għalaq ix-xahar.

Issa biex inkunu nafu informazzjoni li hija readily available fil-ministeru rridu nistennew annual report li l-figura ta' Jannar, 1997 jagħtihielna f'Marzu, 1998.

Ma naħsibx li dan huwa l-mod kif wieħed għandu jittratta lil dan il-Parlament, anke meta tikkonsidra l- fatt li nafu li dawn iċ-ċifri jiġu kkompilati kull xahar mid-dipartiment u l-Ministru jirċevihom kull xahar ukoll.

Jiġifieri li noħolqu battibek fuq xi ħaġa li hija pubblika u m'hijiex xi sigriet ta' l-Istat, naħseb li hija xi ħaġa li m'għandhiex tiġri f'dan il-Parlament.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Madam Speaker, jiena naqbel ma' l-Onor.

Interpellant li dan mhuwiex xi sigriet ta' l-Istat imma hija prattika li l- Awtorita' Marittima toħroġ l-istatistika darbtejn fis-sena u jekk jara l- aħħar statistika li ħarġet sitt xhur ilu jsib kollox fiha.

Lill-Onor.

Interpellant ngħidlu wkoll li l-istatistika li jmiss ħierġa dalwaqt.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Georege Hyzler, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Allura għandi nifhem li minn issa 'l quddiem, ġaladarba dalwaqt ħiereġ l-annual report, kwalunkwe mistoqsija li se ssir f'dan ir-rigward m'hijiex se tingħata tweġiba?

F'dak il-każ, din hija policy li hija adottata biss minn dan il-ministeru, jew hija policy li se jadottaw anke ministeri oħrajn għal dawn it-tip ta' mistoqsijiet?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena ma nafx x'qed jifhem l-Onor.

Interpellant għaliex jiena m'iniex qiegħed f'moħħu.

Pero' rrid ngħidlu li fejn joħorġu annual reports u fejn ikun hemm statistika li tiġi ppublikata kull xahar, ma naħsibx li għandu jinħela l-ħin tad-dipartiment biex nirrispondu għal tali mistoqsijiet.

X'se jagħmlu ministeri oħrajn ma nistax ngħidlu, jiena qiegħed nitkellem għall-ministeru tiegħi.

Ħaġa oħra li rrid ngħid hija li l-istess mistoqsijia ġieli ssirilna għaxar darbiet għax l-ewwel issir minn membru u mbagħad issir minn xi membru ieħor.

Dan ifisser li hawn ċerti membri li lanqas biss ikunu jafu x'mistoqsijiet inkunu rrispondejna.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għat-Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-għadd ta' servizzi tat-telefon mogħtija fis-7, 8, 11 u 12-il Distrett, kif ukoll in-numru ta' applikazzjonijiet pendenti fl- istess distretti, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8919.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' proġetti sottomessi lill-Gvern Taljan għall-finanzjament taħt ir-Raba' Protokoll Finanzjarju, u li għadhom ma ġewx approvati, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8971.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali.

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tabella li turi n-numru ta' studenti li applikaw u għaddew mill-GCE Oxford fil-livell Ordinarju u Avvanzat fis-sessjoni tas-sajf ta' l- 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9049; u

Tabella li turi n-numru ta' kandidati li applikaw għal postijiet vakanti ta' Uffiċjal Edukattiv fid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9050.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-Financial Statements tal-Korporazzjoni Telemalta għas-sitt xhur li għalqu fit-30 ta' Settembru 1996;

Kopja tal-Financial Statements tal-Korporazzjoni Telemalta għas-sena li għalqet fit-30 ta' Settembru 1996;

Kopja tal-Financial Statements tal-Korporazzjoni Telemalta għas-sitt xhur li għalqu fil-31 ta' Marzu 1997;

Kopja ta' l-Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Korporazzjoni Telemalta għas- sena 1997/1998; u

Rapport Annwali tal-Korporazzjoni Telemalta għas-sena 1996/1997;

F'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għas- sena 1997/1998;

Report and Accounts tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għas- sena li għalqet fit-30 ta' Settembru 1996;

Report and Accounts tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għas- sitt xhur li għalqu fit-30 ta' Settembru 1996;

Rapport Annwali tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għas-sena 1996/1997;

Report and Financial Statements tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma għas-sitt xhur li għalqu fil-31 ta' Marzu, 1997; u

Lista li turi t-toroq li għad irid isir xi xogħol ta' rikostruzzjoni fuqhom, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8850; u

F'isem il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-klassifika ta' eta' tan-nies li rreġistraw għax- xogħol fl-Ewwel Parti tar-Reġistru matul ix-xahar ta' Lulju 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9045.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Lista li turi l-impjegati fis-Segretarjat tal-Ministeru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja u fl-Uffiċċju tas- Segretarju Parlamentari għall-Kura ta' l-Anzjani, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 9000.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR SELF LOKALI U SELF IEĦOR

LOCAL AND OTHER LOANS (AMENDMENT) BILL

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

Klawsola 2 - Emenda ta' l-artikolu 2 ta' l-Att prinċipali Clause 2 - Amendment of section 2 of the principal Act

THE CHAIRMAN (Onor. Michael Bonnici): Il-Ministru Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Sur President, klawsola 2 qiegħda temenda artiklu 2 ta' l-Att prinċipali.

L-Att prinċipali jitkellem dwar limit ta' Lm100 miljun u issa, billi l-għan ta' l- abbozz ta' liġi huwa li jawtorizza lill-Gvern li jissellef somom addizzjonali sa ammont ta' Lm75 miljun mal-Lm100 miljun, qed inżidu Lm75 miljun.

B'hekk, minflok il-kliem "mitt miljun lira Maltija" għandhom jidħlu l-kliem "mija u ħamsa u sebgħin miljun lira Maltija".

Naħseb li din hija klawsola li tispjega lilha nnifisha.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Qabel ma din il-Kamra tawtorizza lill-Gvern biex iżid is-self b'Lm75 miljun, irrid nirrimarka li fl-istadju tat-Tieni Qari ta' dan l-abbozz ta' liġi tqajmu diversi punti li sfortunatament fil- winding-up li għamel il-Ministru ma ġewx ittrattati u jiena naħseb li għandu jkollna xi forma ta' risposta.

Qed nirriferi b'mod partikolari għall-fatt illi meta l-Ministru ressaq il-mozzjoni u għamel l-opening statement, huwa qal li d-deficit se jilħaq 12% tal-GDP.

Jiena diġa' spjegajt għaliex din iċ-ċifra ta' 12% tal-GDP tidher li m'hijiex korretta u r-raġuni hija sempliċi.

Fil-fatt, jekk wieħed jieħu Lm117 miljun, li huma 12% tal-GDP, jasal għall-konlużjoni li mis-sena li għaddiet għal din is- sena l-GDP naqas b'mod massiċċ.

Allura nixtieq nerġa' nistieden lill- Ministru jispjegalna sew x'inhi s-sitwazzjoni.

Nixtiequ jgħidilna l-GDP x'kien fl-ewwel xhur ta' din is-sena u jgħidilna wkoll x'ċifri kien qed jaħdem fuqhom meta kkalkola li d-deficit se jilħaq 12% tal-GDP.

Jiena nixtieq nirrimarka li din hija xi ħaġa ta' importanza nazzjonali u nixtieq ukoll niftaħ parentesi oħra wara li smajna lill-Onor.

Sceberras Trigona jitkellem dwar kemm għandu dejn il-Gvern.

Fil-fehma tiegħi, qed ikollna sitwazzjoni fejn il-letters of comfort qed jiġu magħduda mad-deficit li għandna u noħorġu b'ċifri enormi.

Din il- Ministru m'għamilhiex - ħalli nkun fair miegħu - imma jiena ma naħsibx li dan jagħmel ġid għal pajjiżna, speċjalment meta wieħed jikkonsidra l-aspett ta' l- istituzzjonijiet internazzjonali ta' credit rating u meta wieħed jikkonsidra li anke skond ir-rapport ta' l-IMF assolutament m'huwiex minnu li għandna madwar Lm1000 miljun bejn dejn u letters of comfort.

Jien ngħid li rridu nkunu accurate.

Jekk pajjiżi oħrajn jużaw is-central government obligations, allura għandna nitkellmu fuq dawk is-central government obligations u mhux noqogħdu nitkellmu u nkabbru l-problema biex imbagħad ngħidu kemm għandna ħofor u kemm hu fallut il-Gvern.

Aġir bħal dan iħalli effett negattiv.

Irridu nittrattaw il-problemi li għandna quddiemna u n-naħa tal-Gvern m'għandhiex tipprova tħallat il-ħass mal-basal għaliex inkunu qegħdin nagħmlu iktar ħsara milli ġid.

Jekk irridu nżidu l- fiduċja fil-pajjiż, ma naħsibx li se nżiduha billi nippompjaw dawn iċ- ċifri.

Dan kien it-tip ta' argument li ppreżenta llum wara nofs inhar l- Onor. Sceberras Trigona meta tkellem fuq id-dejn tal-Gvern, pero' għalkemm jiena ma stajtx inqum nirrispondi, għax kont diġa' tkellimt fuq dan l- abbozz, inħoss li dawn huma punti li huma ta' sinifikat kbir.

U jekk immur lura għar-ratio ta' 12%, jagħmel differenza kbira li tkun taf jekk humiex 10% jew 12%.

Għalhekk allura wieħed irid joqgħod attent u juża ċ- ċifri b'mod accurate u b'mod inqas konfuż milli sar s'issa.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Chairman, I stand by the figure of Lm117 million li semmejt aktar kmieni.

Forsi ċ-ċifra ta' 12% stands to be corrected.

Biss nista' nassigura lill-Onor.

Josef Bonnici li għalkemm m'għandix il- figuri tal-GDP, kif evolva matul dawn l-ewwel tliet quarters tas-sena, nista' ngħidlu li overall l-evolution kienet waħda pożittiva u ovvjament il- figuri jitħabbru meta jiġi ppubblikat l-economic survey.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Chairman, jekk tieħu ċ-ċifra tas-sena li għaddiet issib li l-GDP kien ta' Lm1,144 miljun.

Issa jekk dan kien pożittiv, allura kien hemm xi tkabbir fih.

Jiġifieri żgur li d-deficit ta' din is-sena m'huwiex ta' 12% tal-GDP.

Issa qed jgħidilna li jista' jkun li ċ-ċifra ta' 12% m'hijiex korretta.

Possibbli li ma jistax jgħidilna eżattament x'inhi l-figura?

Wara kollox qegħdin nittrattaw ċifri ta' interess nazzjonali, li wieħed ma jistax jeħodhom b'mod leġġer.

THE CHARMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Mr Chairman, ma naħsibx li f'dan l-istadju għandna għalfejn noqogħdu nintilfu fuq il-preċiżjoni tal-figuri.

Il-punt li qed jagħmel l-Onor.

Bonnici u l-mod kif wieġeb il-Ministru huma t-tnejn korretti.

L-istima ta' l-iżbilanċ - nenfasizza li qed ngħid stima - għal din is-sena hija ta' Lm117 miljun.

Ikollna stima aġġornata dak inhar li l- Ministru jressaq il-budget għaliex din tibqa' tiġi updated iżjed sa dak inhar.

Hemm xi ħaġa li qiegħda tgħidli li nistgħu nkunu anke f'pożizzjoni aħjar pero' issa nkunu nafu fl-aħħar tas-sena meta jingħalqu l-kotba.

Allura għalfejn toqgħod tagħmilha tal-profeta?

Tajjeb li nkunu nafu li l- GDP - l-istima tal-parti tan-nefqa li tidħol fil-GDP tan-nefqa totali fil- pajjiż - jitkejjel at current market prices u mhux at factor cost jew affarijiet oħra, u dawn m'humiex affarijiet politiċi imma ta' statistika.

Issa il-Ministru qed jgħid li din is-sena se jkun hemm żieda fil-GDP.

Kif diġa' għidt, dwar kemm hija at current market prices, jiġifieri meta tieħu l-effett tal-prezzijiet mhux in real terms, għadna ma nistgħux ngħidu għalkemm jien ċert li fil-budget ikun hemm stima għall-qagħda u meta taħdem waħda ma l-oħra ssib il-persentaġġ attwali.

Ma naħsibx li hemm għalfejn noqogħdu ngħidu b'reliġjożita' li huwa 12% jew li huwa 9%.

Il- probabbilta' hija li se jkollna deficit li se jkun ekwivalenti għal madwar 10% tal-GDP.

Imma għaliex se jkollna deficit ekwivalenti għal 10% tal-GDP għandna nqajmu xi punt politiku?

Għandna problema kbira u rridu ngħidu li rridu nagħrfu li għandna din il-problema mingħajr ma noqogħdu ngħidu li hija Armageddon, l-aħħar tad-dinja jew l-apokalissi u ejja naqblu li għandna nindirizzawha.

Dak l-iżjed li huwa importanti u mhux li noqogħdu naqblu eżattament kemm se tkun il-figura.

Jekk il-figura tkun 9%, 10% jew xi ħaġa hekk, xorta waħda hija esaġerata u mhijiex sostenibbli.

Qatt ma jmissna wasalna sa hawnhekk, imma issa qegħdin hawnhekk u għandna din il- problema nazzjonali.

U ejja naqblu kif se nsolvu din il-problema iżjed milli x'inhi l-figura eżattament.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Li nista' ngħid huwa li jekk nieħdu l-GDP tas-sena li għaddiet u nżidu ċ-ċifra ta' Lm117 miljun insibu li d-deficit huwa ta' 10%.

Jiena naħseb li l-Gvern għandu jieħu pjaċir li d-deficit mhuwiex ta' 12%, għaliex il-problema mhijiex kbira daqs kemm kien qed jaħseb il- Ministru l-ġimgħa li għaddiet.

Jiena qed inqajjem il-punt illi din iċ- ċifra tidher li hija żbaljata.

Jekk inhi żbaljata ma nistgħux noqogħdu ngħidu li roughly hemm qegħdin, għax dawn huma affarijiet illi jkollhom impatt fuq ir-ritmu ekonomiku.

Il-Ministru tal-Finanzi huwa responsabbli għall-istatistika wkoll u s-soltu bħal dan iż-żmien kien ikollna ċ-ċifri ta' l-ewwel quarter u anke tat-tieni quarter.

Jekk il-Ministru m'għandux dawn iċ-ċifri ma ġara xejn, avolja nkunu qegħdin naħdmu daqsxejn fl-għama, pero' jekk ma kienx hemm growth allura bħala ratio tiġi 10% u jekk kien hemm tkabbir tal-GDP, din taf tiġi anke 9% u jiena naħseb li minn 9% għal 12% hemm differenza sostanzjali.

Nixtieq li fuq dan il-punt ikolli risposta sewwa u mhux jgħidulna li se nkunu nafu eżatt meta jitressaq il- budget.

Din mhijiex serjeta'.

Jekk il-Ministru qalilna li d-deficit huwa ta' 12% u jiena qed ngħidlu li għandu żball, allura għandu jkun hemm korrezzjoni għal dak l-iżball.

X'hemm ħażin li l-Ministru jgħidli li kien żbaljat u flok 12% jgħid li trid tkun 9.5%?

Possibbli li din hija xi ħaġa daqshekk kbira?

Għallinqas inkunu nafu li l-problema mhijiex ta' 12% imma ta' 9.5%.

Nixtieq inkun naf ukoll għaliex iċ-ċifri waqfu milli joħorġu.

Għaliex illum li qegħdin f'nofs Ottubru - u madwar ġimgħatejn oħra se jkollna l- budget - iċ-ċifri tal-GDP ta' l-ewwel quarter għadhom ma ħarġux?

Din hija xi ħaġa li tħassibni u tinkwetani għaliex ma narax kif wieħed jista' jikkummenta fuq livell ta' attivita' ekonomika mingħajr ma jkollu t-tools.

Għax meta ngħidu li hawn staġnar fl-ekonomija tgħidulna li qegħdin nesaġeraw u jekk ngħidulkom biex tagħtuna ċ-ċifri ma tirrispondux!

F'din is-sitwazzjoni qegħdin.

L-Onor.

Lino Spiteri qal li għandna naraw x'nagħmlu sabiex insolvu din il-problema tad-deficit.

Dan huwa punt tajjeb, pero' tajjeb li ngħidu li meta l-Ministru għamel il-winding-up ma weġibx fuq din il-problema, li diġa' qed tidher fis-CET u x'jista' jsir biex tiġi megħluba.

Jiena tkellimt bl-iktar mod ċar u bit-tabelli quddiemi meta għidt li fuq l-ewwel sitt xhur ta' din is-sena d-dħul mill-VAT żdied bi 12% u fl-ewwel tliet xhur tas- CET, imqabbel ma' l-istess tliet xhur tas-sena li għaddiet, id-dħul naqas b'9%.

Allura se noqogħdu nistennew 18-il xahar sabiex ngħidu li veru teżisti problema meta nafu li bis-sistema tas-CET qed ikollna dħul inqas?

Jiena diġa' għidt li ma kienx għaqli li l-Gvern ibiddel is- sistema tat-tassazzjoni u dawn iċ-ċifri qed juruna li fil-fatt hekk hu għaliex għandna dħul inqas.

U l-Gvern qiegħed jiġi f'din il-Kamra u jitlob biex iżid is-self.

Jiena nistaqsi: Qegħdin nitilfu dawn il-flus għaliex il- GDP mar lura u allura s-sistema tat-tassazzjoni qegħda tirrendi inqas?

Qegħdin nitilfu l-flus għaliex is-sistema hija ineffiċjenti?

Qegħdin nitilfu l-flus għaliex jingħataw tant exemptions u b'hekk qed ikollna telf?

Qegħdin nitilfu l-flus għaliex is-servizzi qed nintaxxawhom b'mod differenti u allura nfetħitilna toqba oħra?

Nerġa' ngħid, dawn il-punti kellhom jiġu ttrattati fil-winding-up qabel ma għaddejna għall-istadju tal-Kumitat ta' dan l-abbozz ta' liġi biex naraw kif se nsolvu din il-problema.

Aħna m'aħniex rubber stamp hawn ġew u ma ġejniex biss biex niddibattu klawsola klawsola.

Kieku l-istadju tat- Tieni Qari ġie konkluż kif kien imissu ġie konkluż, dawn il-punti ma kontx inqajjimhom f'dan l-istadju.

Imma jekk ma nagħmilx hekk ma jibqagħli l-ebda opportunita' li nqajjem dawn il-punti għaliex Il-Ministru ma rrispondinix għalihom.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 2.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 2 għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 3 - Emenda ta' l-artikolu 3 ta' l-Att prinċipali.

Clause 3 - Amendment os section 3 of the principal Act.

ONOR.

LEO BRINCAT: Rigward din il-klawsola m'għandix x'ngħid pero' b'risposta għal dak li kien qed jgħid l-Onor.

Josef Bonnici nixtieq ngħid li jista' jagħti l-każ illi t-tekniċi tagħna kienu wisq konservattivi u taw a worst case scenario meta kienu qed jikkwotaw il-persentaġġ tal-GDP.

Jien naħseb li l-figura ta' Lm117 miljun hija approximation korretta u għalhekk għandna nimxu fuqha.

(Interruzzjonijiet) Kif qal tajjeb l-Onor.

Lino Spiteri fl-intervent tiegħu, għandna nistennew sa żmien il-budget biex ikollna figuri aktar approssimattivi.

Dwar l-ippubblikar tal-GDP, nista' nassigura lill-Onor.

Josef Bonnici li min-naħa tal-ministeru jew min-naħa tiegħi personali żgur li ma kien hemm l- ebda intervent biex dawn jiġu held back.

In-nies li qed joperaw f'dawn id- dipartimenti huma l-istess nies li kienu joperaw taħt l-Onor.

Bonnici meta kien hu ministru responsabbli għall-istatistika.

Barra minnhekk, min-naħa tiegħi jien qed inħeġġeġ lid-dipartimenti konċernati biex ifittxu joħorġu l- figuri relevanti għas-sodisfazzjon tal-pubbliku in ġenerali.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Kieku, kif jgħidu l-Ingliżi, the tables were turned u jiena kont qiegħed in-naħa l-oħra tal-Kamra u l-Ministru Brincat kien din in-naħa, kontu tgħiduli li qed naħbi ċ-ċifri għaliex qegħdin f'sitwazzjoni fejn lanqas il-figuri ta' l-ewwel tliet xhur għadhom ma ġew ippubblikati.

Jiena nerġa' nistaqsi: Għaliex dan?

X'inhi r-raġuni?

Hemm xi taħwida fl-imports?

Hemm xi taħwida fl-exports u l-GDP ma jistax jinħadem?

Hemm xi taħwida fit-turiżmu?

Dan il-Parlament m'għandux ikun informat b'mod daqsxejn iktar dettaljat?

Kieku the tables were turned, nerġa' ngħid, żgur li kont niffaċċja kritika qawwija li qed naħbi ċ-ċifri - dan kien it-ton tal-kritika li kienet issir qabel għalkemm ma naħsibx li kienet tkun kritika ġusta għax m'huwiex normali li jgħaddu għaxar xhur mis- sena u lanqas biss inkunu nafu x'ipproduċa l-pajjiż fl-ewwel tliet xhur!

Jien ċert li n-nies qegħdin jagħmlu x-xogħol tagħhom pero' jekk hemm xi diffikulta', f'ġieħ it-trasparenza, naħseb li l-Kamra għandha tkun informata dwar din id-diffikulta'.

Aħna konna nkunu kkritikati li nbagħbsu l-istatistika u jiena qiegħed ngħid li llum this Parliament is not being properly served għax għaddew għaxar xhur u lanqas biss nafu x'kienet il-produzzjoni fl-ewwel tliet xhur tas-sena.

Nixtieq nirrimarka wkoll li l-Ministru fil-winding-up qalilna li tant hawn fiduċja fis-sistema preżenti li kien hemm Lm25 miljun li ġew subscribed minn "others", jiġifieri la mill-Bank Ċentrali u lanqas mill- banek kummerċjali.

Din hija informazzjoni interessanti pero' sfortunatament hija informazzjoni parzjali.

Għaliex biex jiena nkun naf x'sinifikat għandha il-figura ta' Lm25 miljun irrid inkun naf kemm hu t- total globali ta' l-offerti li ntefgħu.

Aħna qed nitkellmu fuq somma ta' Lm75 miljun.

Allura jiena nkun korrett li nikkonkludi li hemm Lm50 miljun li ġew subscribed mill-banek kummerċjali u mill-Bank Ċentrali?

Veru li kien hemm xi Lm90 miljun li ġew subscribed u dawn kollha ġew mill-banek, barra mill-Lm25 miljun subsribed mill-privat?

Barra minn hekk, din il-likwidita' kollha tal-banek ma nafx minn fejn ġiet u dan lili jinkwetani u jħallili s-suspett illi l-attivita' ekonomika ġġammjat, in-nies m'humiex qegħdin jonfqu u allura r-rota m'hijiex iddur.

Li nista' ngħid huwa li meta titkellem ma' xi ħadd li jaħdem fil- kostruzzjoni jgħidlek li l-barrieri weqfin, li l-pagamenti m'humiex qegħdin isiru u meta jmorru għand il-banek jibagħtuhom jiġru 'l barra.

Issa jekk il-banek għamlu over-subscription lill-Gvern b'xi Lm50 miljun u l-Gvern se jaċċetta l-offerta tal-banek, naħseb li wieħed irid jikkonsidra wkoll l-impatt ekonomiku li dan jista' jkollu biex ma niġux f'pożizzjoni li l-Gvern ikun qed jagħmel crowding-out lis-settur privat.

It-tielet punt li nixtieq nagħmel huwa dwar il-foreign loans, għalkemm il- kelma "foreign" ma tidhirx f'dan l-abbozz.

Xi pjanijiet għandu l-Gvern dwar foreign loans?

L-exposure li jista' jinbena fuq foreign loans hija xi ħaġa of concern.

Anke rigward il-flus mill-Kunsill ta' l-Ewropa għall- Isptar San Raffaele, mkien ma jissemma jekk humiex grant jew loan.

Fil- gazzetti ġie rrapportat li l-Kunsill ta' l-Ewropa se jiffinanzja nofs l- Isptar San Raffaele, jiġifieri xi Lm50 miljun, imma kif diġa' għidt imkien ma jissemma jekk dawn humiex grant jew loan.

Issa fil-gazzetti ħarġet li se jagħtuna Lm20 miljun pero' nixtieq li l-Ministru jikkummenta dwar xi pjanijiet għandu għal foreign loans.

Din hija xi ħaġa ta' interess kbir, speċjalment meta qegħdin nitkellmu fuq dawn iċ-ċifri kbar.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Huwa preokkupanti illi dawn iċ-ċifri tal-GDP m'humiex qegħdin jiġu ppubblikati, pero' jiena iktar ninsab preokkupat li l- Ministru ma jafx x'inhuma dawn iċ-ċifri.

Jiġifieri l-Ministru wasal biex jipprepara l-budget, li suppost huwa l-pjan ekonomiku għas-sena d-dieħla, u dan il-budget qegħdin nippreparawh f'vacuum sħiħ għaliex lanqas nafu kif morna din is-sena, lanqas nafu x'tip ta' ekonomija ġġenerajna din is-sena u ma nafux l-ekonomija tagħna kif inhi sejra.

Dan huwa li jimmeraviljani l- iktar.

Huwa ħażin li l-GDP figures m'humiex qegħdin jiġu ppubblikati pero' huwa tal-biki li għandna l-Ministru quddiemna u kważi qed jgħidilna - jekk qed nifhmu tajjeb - li lanqas hu ma jaf x'inhu l-GDP, liema setturi mexjin tajjeb, liema mexjin ħażin u x'inhi l-analisi li qed jagħmel u suppost dan qiegħed fl-aħħar irtokki biex jipprepara l-pjan ekonomiku għas-sena d- dieħla.

Dawn affarijiet tal-meravilji!

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Veru affarijiet tal-meravilji, Mr Chairman, għaliex tassew illi ż-żmien ibiddel il-bniedem!

Tassew li ż-żmenijiet jitbiddlu u l- bnedmin jitbiddlu, imma mhux suppost jitbiddlu daqstant, la l-ex-Ministru tal-Finanzi, l-Onor.

Dalli, li qam issa u lanqas sieħbu - jew ma nafx jekk hux sieħbu jew le - l-ex-ministru ta' l-ekonomija!

Għaliex il-Ministru tal- Finanzi qiegħed jippilota dan l-abbozz fil-Committee stage u s-Sinjorija Tiegħek qiegħda tkun tolleranti u qegħda tħalli kummenti li m'għandhom x'jaqsmu assolutament xejn mal-Committee stage.

Jekk se nibqgħu sejrin hekk, ejjew nibdlu l-committee stage f'dibattitu politiku.

Ħa noqogħdu sejrin b'dawn il-ksuħat!

(Interruzzjonijiet) Mr Chairman, nista' nkompli mbagħad il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jindirizza lill-Kamra?

Jekk irid għandu kull dritt u nieħdu pjaċir nisimgħuh, u iktar ma nisimgħuh iktar nieħdu pjaċir, għaliex ikun hemm x'tisma' mingħandu bħalma jkun hemm x'tisma' mingħandi.

Ninsabu fil-Committee stage meta suppost qegħdin niddiskutu d- dettal ta' dan l-abbozz qasir li għandna quddiemna.

Dawn l-affarijiet li qegħdin nitkellmu dwarhom tqajmu fis-Second Reading u issa l-Onor.

Dalli saħansitra qiegħed jikkonkludi li l-budget qiegħed jitħejja mingħajr ma l- Gvern jaf x'inhi l-qagħda ekonomika.

U ejja ma nesaġerawx!

Jekk nesaġeraw hekk, id-dibattitu se jsir parodija ta' dak li suppost ikun hawn f'dan l- Parlament.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Jiena tkellimt fuq li qed nisma' issa mingħand il- Ministru.

Ma jiena qed nagħmel l-ebda konklużjonijiet fuq xi artiklu ta' xi gazzetta.

Lanqas il-Ministru ma jaf x'inhu l-GDP għaliex kieku kien iwieġeb.

Ma ridtx nikkonkludi hekk.

Jekk jaf jgħidilna li jaf.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Mr Chairman, jiena qed nisma' bl-istess attenzjoni li qiegħed jisma' l-Onor.

Dalli.

L-Onor.

Brincat ma qalx li lanqas hu ma jaf.

Bi tweġiba għal dak li qal l-Onor.

Josef Bonnici qal illi l- pubblikazzjoni ta' l-istima tal-GDP fl-ewwel żewġ quarters - għaliex ta' l- ewwel żewġ quarters tista' tagħti - għadha ma saritx u ma jafx għaliex għadha ma saritx.

Ma qalx li ma jafx x'inhuwa l-GDP jew li ma jafx x'inhi l- qagħda ekonomika.

Jekk nibdew nagħmlu parodiji f'xulxin, dawn il-parodiji ma jiqfux għaliex insiru parodiji lkoll kemm aħna.

Nerġa' ngħid li bi tweġiba għall-osservazzjoni li għamel l-Onor.

Bonnici, il-Ministru qal illi l-figuri ta' l-istima tal-GDP - għaliex din stima tkun għadha - għadhom ma ġewx imxandra beyond March.

Qal ukoll li l-ministeru tiegħu ma ndaħalx u ma jafx għaliex ma ġewx imxandra.

Dak li qal, u mhux li ma jafx x'inhija l- qagħda ekonomika.

Għar-rigward ta' kummenti oħra li saru, ngħid li m'aħniex qegħdin nipprovaw inkunu serji u dawk m'humiex affarijiet li neħduhom bil- leggerezza politika li qegħdin jiġu ttrattati biha.

Il-punti politiċi jridu jsiru imma f'kontest serju.

L-Onor.

Bonnici qed iħares lejn il-Kap tiegħu u qed jistaqsi - djalogu tas-silenzju u mhux djalogu tal-ħrief għax ħrief m'humiex - jekk il-Kunsill ta' l-Ewropa huwiex se jagħtina xi grant.

U ejja, Onor. Bonnici!

Ma tafx x'jagħmel il-Kunsill ta' l-Ewropa?

Il- Gvern qal - u jiena smajt bħalkom minn barra imma naf ninterpretah wkoll - li se javviċina lill-Kunsill ta' l-Ewropa għall-finanzjament ta' parti mill- isptar.

Intom ukoll kontu avviċinajtuhom.

Mela nsejtu li kontu fil- Kabinett?

Issa għaliex irid javviċinahom?

Għaliex l-istima u l- commitment ta' l-ispiża fuq l-isptar żdiedet.

Tajjeb jew ħażin żdiedet.

Allura trid terġa' tavviċina lil min kien se jipprovdi l-finanzjarjament minn barra biex jirrevedi dak il-finanzjament.

Issa l-Onor.

Bonnici lill- gallarija - għalkemm gallarija ma tantx hawn hawnhekk - qed jgħidilha li se jagħtuhomlna bi grant.

Onor Bonnici, lanqas li ma għamiltx sentejn jew tliet snin ministru u lanqas li m'ilekx issegwiha l-qagħda ekonomika!

(Interruzzjonijiet)

Mr Chairman, dan mhux każ ta' point of order.

Din hija diskussjoni fil- Committee stage u min irid jirrispondi jqum jitkellem warajja.

Ejja nkun nafu kif jaħdem il-Committe stage!

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ma nafx għaliex l-Onor.

Spiteri qed jgħidli li naf jew ma jafx u qed jitfa' ħafna dubbji.

Jiena kont ċar u għidt x'deher fil- gazzetti.

L-Onor.

Spiteri ma jistax jimplika dawn l-affarijiet.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Għandna konferma li l-Onor.

Bonnici l-gazzetti jaqrahom, bħalma naqrahom jiena.

Imma forsi mhux dejjem taqra l-istess ħaġa u tinterpretaha bl-istess mod.

Fil-gazzetti kien hemm parti minn dak li smajna f'dan il-Parlament u parti minn dak li ntqal f'xi waħda mil-laqgħat pubbliċi li l-mexxejja tal-partiti tagħna qegħdin jagħmlu.

Jiġifieri waqgħet id-dinja għaliex ikun hemm iżjed espożizzjoni tal-kummenti ta' dak li qiegħed jiġri fil-media?

Mhux pajjiż tal-media sirna issa?

Għandna ħames gazzetti ta' kuljum u għandna żewġ mexxejja tal-partiti li kull nhar ta' Ħadd jiddedikaw ruħhom għall-politika, flok jisimgħu minn Alla u mill- Griegi jgħidu: Never on Sunday.

Imma xi trid tagħmel!

Fuq il-Council of Europe, fid-dibattitu ta' nhar l-Erbgħa smajna li saret talba għal iżjed finanzjament għall-isptar kif ġie rivedut.

It-tweġiba għad trid tiġi imma l-Gvern qiegħed jittama li t-tweġiba se tkun tajba.

Issa jekk hux se tkun tajba jew le għad iridu naraw.

Allura jekk il-qagħda hija hekk għalfejn qegħdin nagħmlu dawn is-suppożizzjonijiet kollha, qisu wasalna għal stat fejn il-Gvern irid ikollu l-informazzjoni llum qabel għada?

Mela dawn li qegħdin jistaqsu dawn l-affarijiet insew kif kienu jmexxu huma?

Mela nsew x'tagħrif ma ngħatax f'dan il-Parlament?

Mhux għaliex huwa tajjeb li ma jingħatax issa u għandu jingħata, imma mhux joqogħdu jilagħbuha tal-verġni meta żgur li huma xi ħaġa oħra u mhux verġni!

Għar-rigward ta' dak li ntqal dwar it-take-up tal-loans li ħareġ il- Gvern, għal darba oħra, għalfejn qegħdin nimxu b'din il-manjiera?

L- extension tal-loans għalqet fit-18 ta' Ottubru, jiġifieri din il-ġimgħa.

Mela llum il-Ministru lanqas jista' jkun jaf eżattament x'applikazzjonijiet kien hemm wara l-extension, min applika u kif ġew analizzati.

Allura mhux ksuħat li jsiru dawn il-mistoqsijiet!

Dawn huma ksuħat politiċi, ħalli ma joqgħodx jieħu għalih l-Onor.

Bonnici.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ewwelnett noġġezzjona li l-Onor.

Spiteri, bl-istil tiegħu, joqgħod jgħid li dawn huma ksuħat.

Ta' min jgħid ukoll li waqt il- laqgħa tal-Public Accounts Committee l-uffiċjal tad-dipartiment kellu sheet quddiemu pero' ma riedx jgħidilna kemm kien it-take-up tal-loans qabel ma jikklerjaha mal-Ministru.

(Interruzzjonijiet) Dan kollu diskors żejjed u għandna jkollna naqra ordni kif nittrattaw lil xulxin hawn ġew.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Ħalli nkun fil-qosor, Mr Chairman.

Id-dettalji jistgħu jkunu għand il-Ministru u jekk irid jagħtihom, imma jekk għadu ma tahomx m'għandniex noqogħdu nagħmlu plejtu u niffantasizzaw li hemm crowding-out.

Il-banek ħadu l-parti l-kbira tas-self, kif ġara fl-imgħoddi u hekk ġara fi żmien l-amministrazzjoni l-oħra.

L-Onor.

Bonnici qiegħed juża x-xafra miż-żewġ naħat.

Imma jekk trid taqta' x'imkien trid tuża naħa waħda tax-xafra u mhux iż-żewġ naħatl.

Min-naħa qed jgħid li l-banek m'humiex jisilfu u min-naħa l-oħra qed jgħid li l-banek kellhom likwidita' u għalhekk ħadu l-loans li ħarġu.

Issa l-Onor.

Bonnici huwa ekonomista imma jien ngħid li lanqas lilu nnifsu m'hu jirrispetta, bħala ekonomista aktar minn politiku.

Jew se tuża naħa tax-xafra jew inkella se tuża n-naħa l-oħra; ma tistax taqta' biha miż-żewġ naħat f'daqqa.

Is-sitwazzjoni fil- pajjiż hija li hemm akkumulu ta' self, probabbilment għaliex il-konsum naqas.

Issa biex infakkar lill-Onor.

Bonnici, kienet il-policy tal-kollega tiegħu l-Onor.

John Dalli meta ressaq il-budget għall-1996 - li kien rinforzat mill-policy monetarja tal-Bank Ċentrali - li jipprova jnaqqas il- konsum.

Għalfejn se noqogħdu ngħidu affarijiet qisu qed jiġri xi ħaġa li ma kenitx ippjanata?

Jista' jkun li l-konsum naqas għal raġunijiet oħrajn u allura hemm aċċellerazzjoni tat-tnaqqis, imma l-policy tal-budget ta' l- 1996 u anke ta' l-1995 ta' l-Onor.

John Dalli - qiskom insejtu li għamiltu disa' snin fil-gvern intkom - kienet li jnaqqas il-konsum.

Saħansitra għolla l-livell ta' l-imgħaxijiet li jistgħu jiġu ċċarġjati f'dan il- pajjiż.

Allura l-banek kienu qegħdin jiċċarġjaw ċerti aspetti tas-self bid-9.5%.

Allura tiskanta li naqas ċertu konsum?

Jekk se tagħmlu diskussjoni anke fil-Committee stage - meta m'għandhiex issir - għamluha fuq punti relevanti u bis-serjeta', ħalli tkompli d-diskussjoni.

Imma jekk kemm-il darba sempliċement qegħdin nilagħbu għall-gallarija, kemm tista' tilgħab ħażin għaliha l-gallarija, kif qegħdin tagħmlu intom!

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman, se nintervjeni għaliex daħħalni fil-kredu l-Onor.

Spiteri, kif iħobb jagħmel, anke meta jikteb fil- gazzetti.

Naturalment għandu kull dritt jagħmel hekk u ma niddejqu xejn li jdaħħalna fil-kredu.

L-Onor.

Spiteri staqsiena jekk nafux li qegħdin fl- istadju tal-Kumitat.

Dażgur li nafu li qegħdin fl-istadju tal-Kumitat u għalija fl-istadju tal-Kumitat irridu nidħlu f'dak li jgħidulu n-nitty- gritty.

Il-Gvern għaliex irid Lm75 miljun oħra?

L-Onor.

Leo Brincat tana raġuni għal dan u qalilna li l-Gvern se jissellef din is-somma għaliex din is-sena d-deficit se jkun jammonta għal Lm117 miljun.

Jiġifieri filwaqt li l-Prim Ministru qed jgħid li d-deficit se jilħaq il-Lm120 jew Lm130 miljun, il-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ irriduċa dan id-deficit għal Lm117 miljun u llum ikkonferma li aktarx din hi l-figura t-tajba.

Pero' meta kien qed jippilota dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qal ukoll li dan id-deficit huwa 12% tal-GDP.

Allura huwa naturali li wieħed meta jisma' dan kollu jistaqsi lill-Ministru jekk huwiex veru li d-deficit huwa 12% tal-GDP.

U jekk dan hu veru u l-Gvern għandu bżonn Lm75 miljun, sinjal li ġara xi ħaġa għaliex Lm117 miljun maħdumin fuq il-GDP tas-sena l- oħra jiġu 10%.

Għalhekk dan ifisser li l-Ministru qed jistenna li din is- sena l-GDP minflok jitla' se jinżel.

Aħna m'għandniex figuri pero' hija stramba li meta nistaqsu fuq dan ir- rigward il-Ministru jaħsel idejh billi jsemmi lit-tekniċi.

Il-Ministru ma nnotax li l-figuri ta' l-ewwel tliet xhur, tat-tieni tliet xhur u tat- tielet tliet xhur ma ġewx ippubblikati?

Possibbli li l-Ministru, waqt li qed jipprepara l-budget b'daqstant serjeta' - tant li qed jgħidilna li qed jagħmel sforz kbir biex iġib il-finanzi tal-gvern fuq saqajhom - ma jafx li l-figuri la huma available għall-pubbliku, la għalina l-Membri ta' dan il- Parlament u mid-dehra lanqas għalih stess?

Għax jekk dawn il-figuri huma available għall-Ministru, dan għandu jgħidilna li l-figuri nħadmu imma għadhom ma ġewx iffinalizzati u ppubblikati.

Jien nippretendi li l- Ministru għandu d-dover u d-dmir għalih innifsu li jkun jaf fuqiex qed jitkellem u li jindikalna l-figuri.

U jekk kien hemm growth ta' 1% jew ta' 5% jew inkella kien hemm minus growth fil-GDP għandu jinformana.

Dawn l- affarijiet jiġru f'diversi pajjiżi, u bid-diżastru li qed jgħidu li hawn fil-pajjiż - fil-fatt m'aħniex nisimgħu ħlief tinwiħ dwar kemm il-pajjiż hu fallut f'kollox - jien ma nistagħġibx li kien hemm minus growth fil-GDP.

J'Alla dan m'huwiex il-każ pero' jien bilfors jgħaddili xi suspett minn moħħi u issa - wara li l-Ministru fid-diskors tiegħu stess qal li l-Lm117 miljun deficit ta' din is-sena jammontaw għal 12% tal-GDP - ma jistax ikun li aħna fl-istadju tal-Kumitat ma nistaqsuhx x'inhu jgħid għax jew għandu żball x'imkien jew inkella għandu jispjegalna x'ġara fil-GDP.

Jien niskanta kif imbagħad jiġi l-Onor.

Lino Spiteri u jipprova jnaqqas id- dibattitu f'dan il-Parlament billi jgħidilna li fl-istadju tal-Kumitat mhux suppost nitkellmu fuq dawn l-affarijiet.

Jien anzi ngħid li fl-istadju tal- Kumitat dan hu xogħolna u f'dan l-istadju għandna nistaqsu lill-Ministru għaliex irid Lm75 miljun żieda mas-self li se jagħmel.

Niskanta wkoll kif l-Onor.

Spiteri, bħala wieħed mill-anzjani ta' dan il-Parlament - fil-fatt hu u l-Onor.

Mintoff ilhom f'dan il-Parlament mill- 1962, għalkemm l-Onor.

Spiteri kien nieqes għal xi żmien - jiġi jagħtina lezzjoni biex ma nħallux id-dibattitu jimxi.

L-Onor.

Leo Brincat kien imissu ta r-risposti fil-winding-up għaliex biex aħna fl-istadju tal- Kumitat nivvotaw favur jew kontra l-figura preċiża ta' Lm75 miljun irridu nkunu nafu l-Gvern verament għandux bżonnhom ħalli jekk jidhrilna li m'għandux bżonn dan l-ammont forsi nagħmlu emenda u ngħidu li, per eżempju, għandu jissellef Lm60 miljun u mhux Lm75 miljun.

Għalhekk fl- istadju tal-Kumitat għandna nkunu nafu dan kollu u l-Onor.

Spiteri jaf iktar minn kulħadd b'dan.

Jien naf li l-Onor.

Spiteri li jikteb ħafna artikli.

Jien naqrahom kollha u nammirahom u anke ninterpretahom, bħalma wara kollox huwa jinterpreta ħafna mid-diskorsi tiegħi u wkoll il-mozzjonijiet tal-Prim Ministru.

L-Onor.

Spiteri huwa ġurnalist u jaf li lili u lill-Prim Ministru - hawnhekk qed niddefendih - jirrapportawna fuq dak kollu li ngħidu, tajjeb u ħażin.

U ma jħallsuniex!

Filwaqt li ħaddieħor jikteb l- artikli - good luck to him - u jikkummenta fuq kulħadd.

Imma issa ejjew inkunu serji!

Wara kollox, l-Onor.

Spiteri stess ħafna drabi jgħidilna biex inkunu serji.

Iva, fl-istadju tal-Kumitat dan il-Parlament għandu dritt jistaqsi mistoqsijiet bħal dawk li qegħdin nistaqsu aħna fuq dan l- abbozz ta' liġi.

Il-Ministru qalilna li l-Gvern għandu bżonn jissellef Lm75 miljun oħra għax din is-sena se jkollu żbilanċ ta' Lm117 miljun pero' din iċ-ċifra ma tikkorispondix għat-12% tal-GDP, u din m'hijiex ċajta għax hemm differenza bejn deficit ta' 10% u deficit ta' 12%.

Għalhekk għandna noqogħdu attenti hawnhekk, kif qal l-Onor.

Bonnici stess.

F'artiklu ta' xi gazzetta - issa nsejt liema gazzetta kienet - ġie mistoqsi x'ifissru r-ratings ta' Moody's u Standard and Poor's. Aħna stess meta konna fil-gvern għamilna mod li jsiru ratings għal Malta u dawn kienu ratings tajbin.

S'issa minn dak li smajna u qrajna jidher li r-ratings m'humiex ħżiena għal Malta u għalhekk f'ġieh is-sewwa u f'ġieh pajjiżna m'għandniex noqogħdu ngħidu li dan il-Gvern huwa fallut, kif qal l-Onor.

Sceberras Trigona.

Hawn pajjiżi li l-public debt tagħhom huwa ikbar mill- GDP, bħall-Italja u l-Belġju, u jekk m'iniex sejjer żball l-Ingliżi se jipprovaw iniżżluh għal 50%.

Imma li aħna noqogħdu ngħidu li dan il-pajjiż huwa fallut, li dan il-pajjiż m'għandu kredibilita' ta' xejn, li dan il- pajjiż m'għandu jkollu l-fiduċja ta' ħadd, li dan il-pajjiż għandu ħafna letters of comfort tal-gvern ...

Aħna ma nafux x'inhuma l-letters of comfort?

Allura huwa rilevanti ħafna li l-Ministru jgħidilna x'inhi dik l- istorja li qal hu stess jumejn ilu jew il-bieraħ f'dan il-Parlament, ċioe' li d-deficit ta' din is-sena jammonta għal 12%.

Id-deficit huwa ta' 12% jew le?

Issa ma nippretendix li l-Ministru jgħidilna li huma t-tekniċi li jafu x'inhuma jħawdu għax huwa l-Onor.

Brincat li huwa responsabbli għall- istatistika, għall-politika ekonomika u għall-finanzi tal-Gvern.

Għalhekk il-Ministru Brincat għandu jagħtina r-risposti għall-mistoqsijiet tagħna u, jekk kien hemm żball u d-deficit mhux veru jammonta għal 12%, għandu jgħidilna li din il-figura hija ħażina għax il-kalkoli li qed nagħmlu llum, fl-20 ta' Ottubru, juru li d-deficit ta' din is-sena jammonta għal 10%.

B'hekk almenu nkunu nafu kif mexjin l-affarijiet bis-serjeta'.

Issa jekk il-Lm117 miljun ma jammontawx għal 12% tal-GDP imma għal 10% tal-GDP jien nistaqsi: Allura l-Prim Ministru kif imur jitkellem kull nhar ta' Ħadd u jgħid li din is-sena se jkollna deficit ta' Lm120 miljun ta' Lm130 miljun jew ta' Lm140 miljun?

Din x'politika hi?

B'din il-politika rridu nagħtu fiduċja lill-pajjiż?

Jew qed nużaw din il-politika biex lil pajjiżna ngħaddsuh 'l isfel?

Għal ġiehna llum qegħdin f'lejliet il-budget!

Għalhekk, iva, fl-istadju tal-Kumitat għandna nagħmlu dawn il- mistoqsijiet u għandu jkollna risposti għal dawn il-mistoqsijiet għaliex lili jinkwetani l-fatt li l-Gvern ma ppubblika xejn fuq il-GDP ta' l-ewwel tliet xhur jew tat-tieni tliet xhur.

Safejn naf jien is-soltu dawn il- figuri mhux biss jippubblikahom il-Gvern imma anke l-Bank Ċentrali.

Fil- fatt il-Bank Ċentrali għandu l-obbligu li jagħmel ir-riċerki tiegħu ħalli jara kif inhi sejra l-ekonomija ta' pajjiżna, l-iktar issa li għandu l- politika monetarja f'idu, u mhux niġu għall-budget f'Novembru u mbagħad ngħidu li din is-sena morna lura!

Il-ministeru suppost jaf xahar b'xahar kif għaddejja l-ekonomija, biex ma ngħidx ġimgħa b'ġimgħa.

Allura possibbli li llum il-Ministru qed jgħidilna li ma staqsiex u ma jafx kif mar il-GDP din is-sena u qed jistenna l-budget biex jgħidilna kif morna?

Bir-rispett kollu, il-Ministru ma jistax ma jsegwix dawn l-affarijiet u għalhekk aħna qegħdin ngħidu li ġaladarba għandna dan l-abbozz ta' liġi quddiemna għandu jkollna r-risposti għall-mistoqsijiet tagħna ħalli jew napprovaw dawn il-Lm75 miljun jew inkella ngħidu li l-Gvern għandu bżonn jissellef inqas.

Imma l-argument li tant hawn fiduċja f'dan il-Gvern li kien hemm over subscription għal-loans u allura l-Gvern iddeċieda li jagħmel Lm75 miljun dejn iktar milli kien previst, m'huwiex argument serju u m'għandux jintuża biex inġibu abbozz ta' liġi bħal dan quddiem dan il- Parlament.

Grazzi, Sur President.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Sur President, m'hemmx għalfejn noqogħdu niddibattu l-proċedura imma l-Kap ta' l-Oppożizzjoni m'għandux raġun.

Fl-istadju tal- Kumitat niddiskutu d-dettall ta' l-abbozz ta' liġi u jekk se joqgħod jgħidli li jien jmissni nafhom sew l-affarijiet għax ilni f'dan il- Parlament mill-1962, ngħidlu li jiena nafhom l-affarijiet u naf li fl- istadju tal-Kumitat niddiskutu d-dettall ta' l-abbozz ta' liġi li jkollna quddiemna u mhux nagħmlu dibattitu, kif qegħdin nagħmlu bħalissa.

Din hija l-proċedura.

Issa l-konswetudini ta' xi drajna nagħmlu hija ħaġa oħra.

Il- konswetudini hija li niftħu l-argument f'dan l-istadju pero' dan ma jfissirx li nqumu, kif għamel l-Onor.

Bonnici u kif għamel anke l-Kap ta' l- Oppożizzjoni issa, u naslu għall-konklużjonijiet fuq premessa falza li għamilna aħna stess.

Dan mhuwiex sewwa.

Li wieħed jgħid li talab informazzjoni waqt l-istadju tat-Tieni Qari u ma ngħatatlux nifhimha, pero' mbagħad dan m'għandux joqgħod jasal għall-konklużjonijiet fuq premessi li ġabhom mill-arja.

Dan m'għandux ikun u hemmhekk issirlu l-ħsara lill- pajjiż.

Jekk se nitkellmu fuq il-ħsara tal-pajjiż għandna noqogħdu attenti li ma nenfasizzawx iż-żejjed id-defiċjenzi tagħna mingħajr ma nenfasizzaw ħafna l-capabilities tagħna.

Sur President, kienet l-Oppożizzjoni li meta kien għadu bilkemm nixef ir- riżultat ta' l-elezzjoni fuq il-karta, bdiet ittambar u tbeżża' lill-poplu bid-diżastru li ġej fuq dan il-pajjiż.

Qed ngħid dan għaliex issa qegħdin jilagħbuha tal-qaddisin, b'ħafna sanctimoniousness.

Qaddisin m'humiex, bħalma m'iniex qaddis jien!

(Interruzzjonijiet) Mela ma ninterpretawhomx aħna d-diskorsi u mela ma titkellimx int ukoll kull nhar ta' Ħadd!?

Mhux għalhekk inti mħallas mill-poplu u kien hemm żmien fejn inti kont megħjun daqsxejn oħra wkoll.

Onor. Fenech Adami, aħjar noqogħdu attenti għax id- dinja żgħira.

Huwa tajjeb li ninterpretaw dak li ngħidu pero' għandna ninterpretaw b'sens ta' responsabbilta' fl-interess tal-pajjiż.

Jekk jien nagħsar dak li ntqal u ninqala' lura mill-kontroversja, li jiena stess qed nikkontribwixxi għaliha, ngħid li l-punt li għandna nenfasizzaw hu li għandna diversi problemi.

Sur President, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni m'huwiex jgħid kif ġew dawn il- problemi.

Pero' issa ħalli ma noqgħodx naqla' kontroversja fuq dan il-fatt ukoll u ngħid biss li għandna l-problemi.

Ejjew naraw eżattament x'inhuma dawn il-problemi.

Illum se noqogħdu nkejlu kemm huwa l-persentaġġ tad- deficit kontra l-GDP?

Illum se noqogħdu nagħmlu dan l-eżerċizzju ġurnata b'ġurnata?

Ħalli nagħmlilkom dan l-eżerċizzju jien.

Ejjew nieħdu l-GDP at market prices li kien hemm is-sena li għaddiet.

Nassumu li kiber at market prices b'6% - m'iniex qed nitkellem in real terms - nieħdu l-figura ta' Lm117 miljun li ta l-Ministru u naslu għal deficit ta' 9.6% tal-GDP.

Issa għax jien ħadt il-figuri li ssemmew u ħdimthom bil-calculator b'daqshekk qed ngħid xi ħaġa differenti mill-Ministru?

Jien qed ngħid li din hi l- qagħda attwali imma għada s-sitwazzjoni se tkun differenti.

Issa l-Kap ta' l-Oppożizzjoni u l-Onor.

John Dalli jafu - l-Onor.

Bonnici jmissu jaf ukoll imma mhux dejjem juri li jaf - li iktar ma joqrob il-budget u iktar ma toqrob l-aħħar tas-sena wieħed iktar ikun qiegħed f'pożizzjoni li jitkellem b'mod definit għax ħafna mir-revenue tal-gvern jidħol l-iżjed lejn l-aħħar tas-sena.

Anke meta jressaq il-budget il-ministru tal- finanzi, ikun min ikun, ukoll ikollu varjazzjoni - is-soltu l-budget jitressaq lejn l-aħħar ta' Novembru u l-bidu ta' Diċembru - minn meta tagħlaq is-sena u wara ċertu żmien joħroġ il-financial report li juri x'kienu l-figuri attwali, jew inkella minn meta fil-Gazzetta tal-Gvern joħroġ il-comparative return of revenue and expenditure xi xahar jew xahrejn wara li tagħlaq is-sena.

Naturalment dan jiġri għaliex dawn huma kollha stimi, u fuq l-istimi ma tistax toqgħod titkellem bl-istess preċiżjoni li għandhom l-Għaxar Kmandamenti.

Allura l-Onor.

Bonnici din ma jafhiex!

Affarijiet bħal dawn hu jgħallimhom, u hawnhekk qed nitkellem bl- ikbar serjeta'.

Pero' l-parti politika tgħid li għandna nservu ta' harassment għall-ministru billi ngħidulu li jrid jagħtina l-qagħda preċiża to the second decimal point?

Bħalissa l-istima hija ta' madwar 10% imma ċertament li m'hijiex 12% u dawn l-affarijiet għandna niċċarawhom.

Pero' l- persentaġġ ta' 10% xorta hu kbir ħafna u għalhekk wieħed irid jara għaliex filwaqt li fl-1996 kien ipproġettat deficit ta' 3.3%, spiċċajna b'deficit ta' over 9%.

Illum kellna stima ta' deficit li turi li dan se jkun ikbar minn dak li stmajt jien.

Huwa veru li jien għamilt l-istima tiegħi fuq bażi teknika, pero' r-responsabbilta' politika f'isem il-Gvern mhux jien irrid inġorrha?

Għalkemm wieħed jaħdem l-istima fuq il-bażi li jaslu għaliha t-tekniċi, ir-responsabbilta' politika tkun ta' min iressaq din l- istima.

Illum sibna li dik l-istima m'hijiex eżatta, pero' ladarba joħorġu l-figuri finali nkunu nistgħu naraw eżattament kemm se tkun il-varjazzjoni u għaliex kien hemm dik il-varjazzjoni.

Jien nispera li hawnhekk m'iniex qed inkun kontroversjali.

Sur President, ħalli nkun inqas kontroversjali billi ngħid li l-qagħda tal-public deficit hija dik li hi.

Għalfejn noqogħdu ngħidu li ma teżistix?

Jekk teżisti, ejjew ngħidu li teżisti.

Dan il-Gvern għandu xi interess - jien ma nafx għax wara kollox m'iniex ministru - li jgħid li teżisti din il-qagħda iktar milli fil-fatt teżisti?

Il-qagħda teżisti u issa l-preċiżjoni tagħha nkunu nafuha fl-aħħar tas-sena jew as we go along.

Il-letters of comfort u l-garanziji li hemm jeżistu wkoll.

(Interruzzjonijiet) Wieħed lanqas biss ikollu contingent liability fuq letter of comfort, pero' jien naħseb li m'hemmx bżonn noqogħdu nispjegaw dan il-fattur lil xulxin.

Il-pubbliku jifhem li letter of comfort m'hijiex garanzija.

(Interruzzjonijiet) Ippermettuli.

Jien naf x'qed ngħid.

Hawn ilkoll qegħdin nisimgħu lil xulxin u jien qed ngħid dan biex niċċara l- affarijiet.

Kont qed ngħid li letter of comfort m'hijiex garanzija ġaladarba l-azjenda tkun miexja tajjeb, għax imbagħad jista' jkun hemm ċirkostanzi - fil-fatt sieħbi l-Onor.

Sceberras Trigona għal dan kien qed jirriferi - fejn letter of comfort - issa oqogħdu attenti u tantx toqogħdu ċċaqilqu raskom għax nikkwotakom u iktar nagħmel ħsara - ma tkun letter of comfort xejn imma tkun garanzija.

Għalhekk din ma tibqax tissejjaħ iktar letter of comfort imma contingent liability.

Fil-fatt hemm ċirkostanzi bħal dawn, bħad-Drydocks u oħrajn, imma ma naħsibx li hemm bżonn noqogħdu nsemmuhom waħda waħda.

Sur President, għalhekk ikun tajjeb jekk ma noqogħdux insemmu l-problemi biss.

Aħna għandna problemi - u mela m'għandniex problemi! - u jien wieħed minn dawk li nemmen li jekk jien marid għandhom jgħiduli li jien marid ħalli nkun nista' nikkura ruħi.

Meta nsemmi l-problemi fil-kitba tiegħi jien ma nagħmilx dan biex nattakka jew biex nifraħ imma biex nagħrfu x'inhi s- sitwazzjoni ħalli b'hekk nagħrfu wkoll il-kapaċita' tagħna li negħlbuhom.

Fil-fatt aħna hekk qegħdin ngħidu.

Qegħdin ngħidu li għandna l-kapaċita' li negħlbu dawn il-problemi, imma dan għandna nagħmluh b'ċerta lealta' lejn il- pajjiż.

Jien m'għidtx li dan għandna nagħmluh b'ċerta lealta' lejn xulxin, għax m'għadni nistenna mirakli minn imkien.

Lejn xulxin m'aħniex se nsibu l-lealta' meħtieġa, imma lejn il-pajjiż m'aħniex se nsibuha?

(Interruzzjonijiet) Onor. Fenech Adami, jien xorta waħda nirrispettak, kemm jekk tkun prim ministru kif ukoll jekk tkun kap ta' l-oppożizzjoni, għax l-importanti għalija huwa l-bniedem u mhux il-kariga tiegħu.

Kont qed ngħid li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni fid-diskors tiegħu semma l- credit rating ta' Moody's u Standard and Poor's. Imma l-Onor.

Fenech Adami jaf x'inhi d-differenza.

Id-differenza hija li meta aħna konna fl- oppożizzjoni u dawn il-konsulenti kienu jiġu jkellmuni personalment bħala bniedem tekniku - jien m'iniex xi espert, pero' tekniku biżżejjed, kemm minħabba l-karriera tiegħi fil-Bank Ċentrali, kemm minħabba x-xogħol tiegħi, kif ukoll minħabba l-mod kif inżomm abreast ma' l-affarijiet - flok għamilt l-affarijiet b'mod differenti ħafna meta kien sar assessment minħabba l-loan li kienet se tingħata lill-Freeport, għażilt li nagħmel l- affarijiet b'mod li l-ewwel u qabel kollox inżomm quddiem għajnejja d- dimensjoni nazzjonali.

U llum il-ġurnata, kemm jekk inżommu d-dimensjoni nazzjonali quddiem għajnejna kif ukoll jekk ma nżommuhiex, l-esperti li jiġu xorta waħda se jdaħħlu subgħajhom u jgħawru ħalli jsibu dak kollu li jistgħu jsibu.

Pero' huwa fatt li dak li jsibu m'huwiex sabiħ.

Aħna rridu noqogħdu attenti li ma nkomplux inpinġu stampa iktar kerha milli hi, bħalma rridu noqogħdu attenti li nuru li hi x'inhi s-sitwazzjoni nistgħu noħorġu minnha.

Pero', kif għidt diġa', rridu noħorġu minnha b'sens ta' lealta' lejn il-pajjiż u mhux billi, per eżempju, ngħidu li l-bieraħ il- privatizzazzjoni kienet tajba imma llum saret ħażina jew billi ngħidu li l- bieraħ il-privatizzazzjoni kienet ħażina u llum saret tajba.

Mela dan il- pajjiż se jibqa' sejjer hekk b'kull naħa tbiddel il-qagħda tagħha skond kif ikun qed jonfoħ ir-riħ?

(Interruzzjonijiet) Iva, dik hi l-impressjoni tiegħu.

Il-Gvern preċedenti kien jgħid li m'huwiex favur il-privatizzazzjoni, imma kien hemm ċerti ċirkostanzi fejn qal li jrid jipprivatizza parzjalment permezz ta' riżorsi short-term ħalli sadanittant ikun jista' jieħu passi long-term.

Pero' llum l-Oppożizzjoni, li meta kienet fil-gvern kienet qed tipprivatizza kemm minħabba raġunijiet ideoloġiċi kif ukoll minħabba raġunijiet li kellhom x'jaqsmu ma' l-applikazzjoni għal sħubija fl-Unjoni Ewropea, qed tgħid li ma taqbilx mal-privatizzazzjoni.

(Interruzzjonijiet) U x'mhux veru!

Interpreta dak li tgħid l-Oppożizzjoni!

Qatt smajna lill- Onor. Fenech Adami jitkellem fuq il-privatizzazzjoni bħalma tkellem meta mar jindirizza - u ma ġralek xejn dakinhar, Onor. Fenech Adami, mhux imbilli ħsibt li se jiġrilek! - lill-kunsilliera tal-General Workers' Union?

L-Onor.

Fenech Adami nkwieta li kien se jiġrilu xi ħaġa imma fil- fatt ma ġralu xejn!

Dawk nies ċivili.

Intom ma tħarsux lejhom bl-istima li għandkom tħarsu lejhom.

THE CHAIRMAN: Jekk jogħġobkom, toħorġux barra mis-suġġett.

ONOR.

LINO SPITERI: Sur President, jien irrid nenfasizza l-punt li m'għandniex noqogħdu nbiddlu skond il-vantaġġ politiku li nistgħu nieħdu.

Li nbiddlu minħabba l-esiġenzi ekonomiċi huwa mod, imma li nbiddlu minħabba l-vantaġġ politiku li rridu niksbu, kif għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, huwa mod ieħor.

Fil-fatt dan hu li jagħmel il-ħsara lill-pajjiż, Onor. Fenech Adami!

Grazzi, Sur President.

THE CHAIRMAN: Nirringrazzjak.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Sur President, jien nieħu pjaċir nisma' lill- Onor. Spiteri jitkellem pero' kultant ikolli diffikulta' biex ninduna 'l fejn tkun indirizzata l-kritika tiegħu.

Aktarx li din il-kritika tkun indirizzata lejn iktar minn naħa waħda u għalhekk naturalment tkun trid tagħmel, kif kiteb huwa stess, ħafna eżerċizzji intellettwali biex tifhem sew xi jkun il-messaġġ.

Jien nippretendi li nifhmu, jew almenu nifhmu fil- mod kif jaħdem moħħi għax jien jien u m'iniex ħaddieħor, pero' hawn nixtieq insemmi żewġ punti.

Ħalli nibda billi nsemmi l-kwestjoni tad-deficit tal- Gvern.

Jien nisma' lil min jgħid - fosthom lill-Ministru Brincat fil-winding-up illum stess - li l-Oppożizzjoni, anzi jien partikolarment, qatt m'għidt li d-deficit li għandna illum m'huwiex sostenibbli.

Dan m'huwiex veru għaliex jien għidt ripetutament li d-deficit li qed jitkellem fuqu l-Gvern għal din is-sena m'huwiex sostenibbli, bħalma m'huwiex sostenibbli d-deficit li rriżulta s-sena l-oħra.

Dan il-pajjiż ma jistax ikollu d-deficit li kellu s-sena l-oħra u lanqas jista' jkollu d-deficit li ġie ppjanat, għax lanqas kif ġie ppjanat m'huwa sostenibbli, iktar u iktar meta qed naraw li d- deficit żdied.

Pero' jien dejjem ninsisti li għandna naraw ir-raġunijiet veri li għalihom qed jikber dan id-deficit.

Huwa faċli ħafna li nsemmu d- deficit strutturali pero' rridu naraw xi tfisser din il-frażi.

Sur President, jien li nista' ngħid huwa li r-record tal-Gvern tiegħi kien li fl-1987 konna bdejna b'deficit ta' 7.7% imma għax kellna l-kuraġġ li nissellfu minkejja li l-Oppożizzjoni ta' dakinhar kienet twerwer lin- nies li l-agħar ħaġa li jista' jkollu gvern huwa li jkollu żbilanċ fil- budget ...(Interruzzjonijiet) Dan m'hu veru xejn.

Fil-fatt jien niftakarni nqum f'dan il-Parlament u ngħid li l-kotba ta' l-ekonomija kollha jitkellmu fuq il-fatt li l-public sector borrowing requirement għandu jkun ikbar mid-deficit tal-budget li jkollu kull gvern għaliex l- ekonomiji b'hekk biss jistgħu jiżviluppaw.

Jien kemm-il darba għidt li meta l-ekonomija ma tkunx żviluppata bilfors li jkollna żbilanċ fid- deficit, pero' b'daqshekk ma jkun ġara xejn sakemm dan l-iżbilanċ ikun sostenibbli.

Fil-fatt jien insostni li fid-disa' snin u nofs li għamilna fil-gvern il-budget deficit ta' kull sena kien wieħed sostenibbli, tant li filwaqt li fl-1987 kellna deficit ta' 7.7% fl-1995 dan niżel għal madwar 3.2%.

Pero' fl-1996 lil dan il-Gvern irriżultalu deficit li m'huwiex wieħed sostenibbli.

Jien, min-naħa tiegħi, eżaminajt dan kollu u, kif għidt diġa', rriżultali li l-ikbar chunk tad-deficit kien ġej mill-fatt li l-forecast ta' Lm110 miljun mill-VAT m'avverax ruħu u kien hemm shortfall ta' Lm31 miljun.

Issa jien insostni - hawnhekk l-Onor.

Membri tan-naħa l- oħra m'humiex qegħdin jaqblu miegħi - li dan is-shortfall kien daqshekk kbir għar- raġuni li l-Partit Laburista għamel sentejn sħaħ jgħid li hekk kif jirbaħ l-elezzjoni se jneħħi l-VAT.

Dan għenu biex jirbaħ l-elezzjoni pero' issa qed igawdi r-riżultat.

Biżżejjed nerġa' nsemmi x-shortfall ta' Lm31 miljun li kellu l-Gvern is-sena l-oħra fil-budget tiegħu.

Għalkemm is- sena l-oħra kien ippjanat li l-budget deficit ikun jammonta għal madwar Lm40 miljun, dan fil-fatt tela' għal Lm71 miljun.

Kif qal l-Onor.

Spiteri, fl-aħħar xhur tas-sena jiġru ħafna affarijiet għax il-Gvern mhux dejjem jirnexxielu jdaħħal flus daqskemm jaħseb.

Issa, sena wara, ilkoll nafu li l-Gvern Nazzjonalista, partikolarment il-ministru tal-finanzi ta' dak iż-żmien, kien għamel arranġamenti biex l-income tax arrears tad-Dockyard - li jammontaw għal Lm7.8 miljun - u s-Lm6 miljun tas- social security, jitħallsu lill-gvern.

Pero' dan il-Gvern se jdaħħal dawn il-flus, li b'kollox jammontaw għal iktar minn Lm13 miljun, fil-budget ta' din is-sena.

Jiġifieri mal-Lm31 miljun deficit li ġie kkaġunat minħabba n- nuqqas ta' dħul mill-VAT din is-sena hemm Lm13 miljun oħra, u dan meta l- Gvern stess qed jgħid li kellhom jidħlu s-sena l-oħra.

Jekk wieħed jara l- ammont li daħħal il-Gvern mill-income tax u mill-VAT din is-sena jinduna li, filwaqt li f'Diċembru dan daħħal ammont relattivament żgħir, f'Jannar daħħal ammont kbir u għalhekk dawn il-flus faċilment setgħu jkunu attribwibbli għas-sena l-oħra.

Fil-fatt is-sena l-oħra spiċċajna b'miscellaneous revenue item ta' Lm15 miljun.

Issa hawnhekk ta' min jgħid li waqt il-budget, l-Onor.

Lino Spiteri kien qal li dawn il-flus ma daħlux ''because of a change of policy by the new Government''.

Hekk hemm miktub fil-budget speech tiegħu.

Dan huwa kollu minnu għax parti minnhom kienu ġejjin minn dik li tissejjaħ ''privatizzazzjoni'' u għalhekk l-Onor.

Spiteri fil-budget li għamel kien kiteb li hu, bħala l-ministru tal- finanzi, f'isem il-Gvern, bidel il-policy u ma kienx se jagħmel privatizzazzjoni u dan bil-konsegwenza li b'hekk il-Gvern ma daħħalx Lm15- il miljun oħra!

Meta nara dan kollu, jien ngħid li d-deficit tas-sena l-oħra żgur li m'huwiex sostenibbli għax meta nara li Lm15 miljun ġejjin mill- privatizzazzjoni, ma nafx kemm-il miljun lira ġejjin mill-income tax u mill- VAT ...

Allura f'din is-sitwazzjoni għandi naqta' rasi u ngħid li dan il- pajjiż kien mormi u spiċċa?

Dażgur li le!

Li kieku rbaħt l-elezzjoni jien - imma ma rbaħthiex; fortunatament għalija u forsi sfortunatament għall- pajjiż, imma dwar dan kulħadd jgħid li jrid - is-sitwazzjoni ma kenitx tkun l-istess.

Pero' l-verita' hi li l-attenzjoni tal-Gvern - u dan kien il- famuż memorandum li għamilli l-ex-Ministru John Dalli ...

(Interruzzjonijiet) Iva, f'Ġunju tas-sena l-oħra l-Onor.

Dalli qalli li kien se jkollna deficit ikbar milli vvotajna għaliex il-flus li pproġettajna li jidħlu mill-VAT ma kenux se jidħlu.

Dik kienet ir-raġuni prinċipali għad-deċiżjoni tiegħi, tiegħu u ta' sħabi li nagħfsu aktar fuq il-VAT u mhux li nneħħu l-VAT għax ġejja l-elezzjoni.

Issa l-Gvern neħħa l- VAT, mela jsofri l-konsegwenzi.

Issa naraw mnejn se jġib il-flus.

Ħalli niġi għall-punt l-ieħor li semma l-Onor.

Spiteri.

L-Onor.

Spiteri semma l-privatizzazzjoni u qal li jien mort inkellem lill- GWU kontra l-privatizzazzjoni.

Dan m'hu veru xejn.

Jiena kont u għadni favur li dawk l-attivitajiet kollha tal-gvern li m'għandux għalfejn jagħmilhom hu, m'għandux jagħmilhom hu u għandna nipprivatizzaw.

Jiena hekk nemmen; hekk kont nemmen u hekk għadni nemmen.

Imma ma nemminx f'dak li qed jgħid il-Prim Ministru meta qed jgħid li kieku kien għalih ma jipprivatizzax, imma issa għax għandu l-ħofor - hu qed jgħid li mhux tort tiegħu imma tort tal-Gvern preċedenti - se jkollu jipprivatizza.

Allura qed jgħid li se jkollu jbigħ biċċa mit-Telemalta u biċċa mill-Enemalta u se jagħmel hekk mhux għax jemmen fil-privatizzazzjoni imma minħabba d-deficit.

Jien ma' dan ma naqbilx.

Imma dan ma jfissirx li ma naqbilx mal- privatizzazzjoni.

Dażgur li naqbel!

Jekk il-Prim Ministru jgħidli li se jbigħ shares oħra mill-bank, ngħidlu: Mela le!

Għalfejn għandu jkollna l-kontroll tal-bank?

Kien hemm perijodu ta' transizzjoni li kien għaqli li ma tbigħx kollox f'daqqa.

Imma għaliex m'għandux ibigħ shares mill-Korporazzjoni Telemalta?

Fil-fatt fil-files għandhom isibu li l-Gvern kien qed jaħseb biex jaqsam il-funzjoni regolatorja tat-Telemalta mill-operazzjonijiet kummerċjali jew ta' servizz biex b'hekk inkunu nisgħtu nipprivatizzawha fis-sens li ma tibqax monopolju.

U diġa' neħħejnilha parti mill-monolpoju meta daħħalna l-mobile telephones, meta tajna l-liċenzja għall-cable, meta tajna l-liċenzja l- oħra li għadna kif morna nawguraw ta' Elsat.

Imma imbagħad mhux jiġi l- Prim Ministru u jgħidli: Jien ma naqbilx li nbigħ parti mit-Telemalta imma se jkolli nbigħha għax għandi bżonn il-flus"!

Dan huwa żbaljat għaliex allura lill-Gvern jien nista' nistaqsih: Allura xi darba dawn inti se terġa' tixtrihom?

Jiġifieri se terġa' tinnazzjonalizzahom?

F'ġieħ is- sewwa u f'ġieħ art twelidna, jiena naf li l-Onor.

Spiteri huwa leali lejn art twelidu, imma din mhux tiktibha biss trid imma trid tittraduċiha f'fatti.

Irridu wkoll nitkellmu bis-serjeta' u mhux jiġi jgħidli li jien biddilt il-pożizzjoni tiegħi fuq il-privatizzazzjoni!

Jien naf li l-Onor.

Spiteri huwa ntelliġenti daqsi u iktar minni u naf li jifhem daqsi u iktar minni, imma ma jiġix ibellagħli li jien biddilt il-pożizzjoni tiegħi!

Il- pożizzjoni biddilha hu fil-budget speech għaliex qal li l-policy tal-Gvern tiegħu, bih bħala ministru tal-finanzi, kienet kontra l-privatizzazzjoni, u fil-fatt ''because of a change of policy by the new Goverment''.

Issa jiġi l-budget u naraw x'jivvota l-Onor.

Spiteri.

Naraw jekk iqumx u jgħid li dan huwa żbaljat.

Jien fil-gazzetti qrajt li l-Prim Ministru - forsi seta' kien il- Ministru Leo Brincat - qal li beda n-negozjati ma' l-unions fuq il- privatizzazzjoni tal-Korporazzjoni Telemalta.

Dan għalija huwa misteru għaliex ma tistax tipprivatizza minn issa sal-budget.

Tista' tbigħ, tista' ddaħħal xi kumpannija fil-Korporazzjoni Telemalta u tgħidilha biex tixtri nofs jew kwart mit-Telemalta, imma dan huwa differenti ħafna milli jkollok azjenda u tgħid li se tipprivatizzaha.

Issa naraw x'ġej.

Imma ma jiġix l- Onor. Spiteri, f'ġieħ id-diċenza u r-rispett lejn xulxin, u jgħidli li jien biddilt il-pożizzjoni tiegħi!

Meta jien mort nitkellem mal-GWU għidt preċiż dak li għidt hawn, jiġifieri li l-privatizazzjoni rridha bħala privatizzazzjoni u mhux bħala stopgap għall-Gvern li jgħid li ma jemminx fiha u mbagħad biex isodd it-toqba li għandu jgħid li se jbigħ.

Jien naħseb li wasal iż-żmien li nibdew nitkellmu daqsxejn b'lingwa li tinftiehem u mhux bid-double speak u bl-interpretazzjonijiet.

GĦandna nitkellmu b'lingwa sempliċi bil-Malti li jifhmha kulħadd bl-istess mod.

U hemm bżonn li nifhmuh kollha bl-istess mod u naraw x'inhuma l-interessi veri ta' pajjiżna.

Jekk dan il-Parlament irid jiddiskuti x'inhi privatizzazzjoni, nistgħu niddiskutiha imma jien il-kritika tiegħi nagħmilha.

U fost il-ħafna affarijiet li għidt meta mort il-GWU, għidt dan ukoll għaliex naħseb li huwa tajjeb li dan il-pajjiż - li għal 12-il xahar kien maħkum mill-problema tad-deficit li hija problema reali ...

Pero' m'għandniex ngħidu li għandna problema tad-deficit u li dan il-pajjiż se jegħreq.

Soluzzjoni waħda hemm biex insolvu dan id-deficit u din m'hijiex li nagħmlu miżuri ta' awsterita' li jkomplu jkissru l-ekonomija.

Illum il- gazzetti huma mimlija b'artikli f'dan is-sens.

Kiteb rappreżentant tal- GRTU, kiteb is-Sur Godfrey Baldacchino u kitbu oħrajn u kollha qegħdin jgħidulna li l-awsterita' ġġib ħafna problemi.

Li hemm bżonn huwa li l- ekonomija tqum fuq saqajha u li l-Gvern idaħħal it-taxxi.

U hawn taxxi x'jidħlu!

Jien il-bieraħ għidt, u se nerġa' ngħid, li l-Onor.

John Dalli u jien konna għamilna eżerċizzju fuq r-returns tal-VAT ta' l-1995 u m'huwiex diffiċli biex tinduna fejn hemm evażjonijiet kbar.

Dak hu li jmissu għamel il-Gvern.

Imma dan l-Gvern, minflok ma ra fejn is-sistema tal-VAT kienet qiegħda taħdem verament u għalaq ix-xibka biex kulħadd ikollu jħallas - anke dawk li ma jmmorrux fil-moralita' fiskali - rema kollox il-baħar u daħħal sistema li ħolqitlu problema kif se jġib il-flus.

U jagħmel ħażin li jgħid li għax għandu din il-problema se jġib il-flus bil-privatizzazzjoni.

Jekk hu jidhirlu li għandu jipprivatizza jipprivatizza, imma m'hijiex raġuni tajba li jipprivatizza għax għandu bżonn urġenti tal-flus.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Mr Chairman, huwa interessanti dak li qed jgħid l- Onor. Fenech Adami.

Qed jgħid li hu u l-Onor.

John Dalli għamlu exercise fuq ir-returns tal-VAT u li ma kienx diffiċli għalihom li jsibu min b'mod flagranti ma kienx qiegħed iħallas it-taxxa li għandu jħallas.

Imma x'għamlu?

M'għamlu xejn.

Ġiet elezzjoni u ma qalu xejn.

Qalu biss kemm huma tajbin l-affarijiet!

(Interruzzjonijiet) Ippermettili nitkellem jien issa.

Dawn marru quddiem il-poplu u ma qalu xejn.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-Onor.

Spiteri ma jiftakarx fl-ordni li kienet ħarġet mill-ministeru tal-finanzi biex l-importaturi kollha jagħtuna l-VAT number tal-persuni li bigħulhom dak kollu li mportaw?

ONOR.

LINO SPITERI: Dan hu li għamiltu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Xejn m'huwa dak?

Imbagħad għandek il- kategoriji kollha tal-VAT - inti m'għadekx ministru imma nistiednek sabiex tarahom bil-computer malajr issibhom - u jekk kien hemm 200 ironmonger tara d-differenzi bejn l-ironmongers; jekk kien hemm 500 avukat tara d- differenzi bejn l-avukati; jekk kien hemm 500 accountant tara d- differenzi bejn l-accountants; u jekk kien hemm min hu b'negozju ta' bar tara d-differenzi bejn min hu b'negozju ta' bar.

Għajnejnha qegħdin f'wiċċna u widnejna qegħdin hawn.

Aħna ngħixu f'pajjiż ħolqa u m'huwiex diffiċli biex tasal għal konklużjonijiet.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Kulma għamel l-Onor.

Fenech ADami huwa li qal x'eżerċizzju għamel fuq l-ironmongers.

THE CHAIRMAN: Jien ngħid li suppost qegħdin niddiskutu klawsola 3.

ONOR.

LINO SPITERI: Iva u ilna nofs siegħa nisimgħu lill-Kap ta' l- Oppożizzjoni jitkellem u jgħid affarijiet li jien se nweġibhom fi tliet minuti.

Jiena ngħid li sewwa għamlu li għamlu dan l-eżerċizzju fuq l- ironmongers u sewwa għamlu li komplewh.

Imma l-ironmongers kienu l-ikbar culprits?

Dawk kienu l-ħatja?

Fuq il-klassi professjonista x'għamlu?

Fuq il-kapitalisti x'għamlu?

Fuq is-sostenituri tagħhom x'għamlu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nista' ngħidlek.

ONOR.

LINO SPITERI: Se toqgħod tqum kull darba!

Issa qum igħidli u semmihom b'isimhom.

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: Onor. Fenech Adami, irrispondi aktar tard.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Kollha kienu se jiġu ttekkiljati?

(Interruzzjonijiet) Dawn huma ċ-ċangaturi tat-triq ta' l-infern.

Isimgħuh: Konna se nagħmlu hekk, konna se nagħmlu hekk.

Imma minflok sejħu elezzjoni, qalu kemm qegħdin tajjeb u ma semmew xejn minn dan kollu!

Lill-poplu qalulu li kollox qiegħed pinna u li kollox perfett.

Imma x'għamlu fuq il-VAT?

Aħna - nerġa' ngħidha għax qed nappellaw għad- diċenza lejn xulxin - ma waqqafna xejn minn dawk l-eżerċizzji li nbdew mill- VAT Office u meta l-Onor.

Fenech Adami jgħid ....

Toqgħodx tgħid ''ċiss'', ''ċiss'' ''ċiss''.

THE CHAIRMAN: M'hemmx interruzzjonijiet.

Kompli Onor. Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: X'jiġifieri ''ċiss''?

Ma kellekx il-guts u ma kellekx affarijiet oħra li toħroġ qabel l-elezzjoni u tgħid: Jiena mhux biss qiegħed niġġieled biex inżomm il-VAT imma hemm dak, hemm dak, hemm dak u hemm dak - ismijiet li jagħrfuhom in-nies - li qegħdin jisirqu lill- poplu.

Kellek il-guts tagħmel hekk?

Mhux billi issa se toqgħod tgħid ''ċiss''!

(Interruzzjonijiet) Dażgur li ma tkunx irresponsabbli mal- ħbieb tiegħek!

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Iddaħħaknix taf!

ONOR.

LINO SPITERI: Eh, ddaħħaknix!

Dażgur li ma tkunx irresponsabbli mal-ħbieb tiegħek!

Iddaħħaknix taf!

Ma noqogħdux sejrin hekk!

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jekk nispiċċa minn hawn immur ngħix bil- pensjoni.

U ħadd ma' jdaħħalni lura naħdem miegħu.

THE CHAIRMAN: Onor. Spiteri, jekk jogħġbok kompli bid-diskors tiegħek.

ONOR.

LINO SPITERI: Imma kemm inti baxx!

Sewwa qallek dak.

(Interruzzjonijiet) Mhux veru!

Qiegħed tifhmu int, Onor. Gonzi?

Qiegħed tifhmu kemm qed ikun personali dan il-bniedem li baqa' hemmhekk għax intom m'għidtux kliem ieħor?

THE CHAIRMAN: Ippermettuli.

Jekk jogħġobkom, m'hemmx cross-debates.

ONOR.

LINO SPITERI: Qiegħed tifhmu?

Qed tifhem x'inhu jgħid, Onor. Gonzi?

(Interruzzjonijiet) Għax ma tgħidx x'għamlu qabel l-elezzjoni ta' l-1987 miegħek?

THE CHAIRMAN: Nitlob lill-Onor.

Spiteri u lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni biex ma jibqgħux sejrin hekk.

Qegħdin niddiskutu klawsola 3.

ONOR.

LINO SPITERI: Imma qed tifhem x'inhu jgħid?

(Interruzzjonijiet) Bil-mod!

Tkellem il-generator ta' Kemmuna, l-Onor.

Richard Muscat!

Bil- mod taf!

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: No cross debates.

ONOR.

LINO SPITERI: Għax ma smajtx x'inhu jgħid?

(Interruzzjonijiet) Iva ngħallimkom jien.

Tant ngħallimkom li meta attakkaw lill-Onor.

Gonzi fuq xi ħaġa simili għal dak li qed jattakani l-Onor.

Fenech Adami, jien għidt li min qed jattakka lill-Onor.

Gonzi ...

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: Onor. Spiteri, kompli bid-diskors tiegħek fuq klawsola 3.

Ma jistax ikun li nibqgħu sejrin bl-interruzzjonijiet.

ONOR.

LINO SPITERI: Mr Chairman, l-Onor.

Richard Muscat qed jistaqsini jekk Balzunetta hijiex hawnhekk.

Ma nafx!

Milli jidher hu jafha Balzunetta!

Jien ma nafhiex u ngħidlu li qatt ma mort hemmhekk.

THE CHAIRMAN: Dan id-diskors m'iniex se nippermettih.

ONOR.

LINO SPITERI: Lili toqgħodx tidħolli f'dawn l-affarijiet.

Ara inti fejn tmur u x'kont tagħmel!

X'kull waħda!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Qisek wieħed tat-triq!

Daqshekk waqajt baxx.

ONOR.

LINO SPITERI: Waqa' baxx il-Kap tiegħek u jmissu jiskuża ruħu.

Il- Kap tiegħek waqa' baxx u għalhekk għidtlu hekk, għax min hu nisrani ma jitkellimx hekk.

THE CHAIRMAN: Onor. Muscat, biżżejjed.

Kompli Onor. Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Mr Chairman, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għamel il-punt li fl-aħħar tas-sena jidħlu ammonti ta' flus li effettivament jidhru f'Jannar.

Xi jrid jimplika?

Qed jimplika li aħna żammejna xi flus milli jidħlu?

Aħna ma żammejna assolutament l-ebda flus milli jidħlu.

Għaliex irridu mmorru fuq binarju li m'għandniex immorru fuqu apparti s-sħana meta nkunu offiżi personalment?

GĦaliex jiena kont offiż personalment.

Jekk għidt xi affarijiet li personalment huma ħżiena nirtirahom għaliex ma rrid inweġġa' lil ħadd imma jiena kont offiż personalment mingħajr ħtieġa.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiena wkoll ħassejtni offiż personalment u jiddispjaċini jekk għidt xi kelma żejda, imma aħjar kulħadd iżomm il-kalma.

THE CHAIRMAN: Kollox sew.

Kompli Onor. Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Tajjeb li nżommu l-kalma pero' fuq dan il-punt tal- ġbir tal-flus ma kien hemm asolutament xejn miżmum lura.

Saħansitra - niftakar mill-memorja - kien hemm waħda mis-subsidiaries ta' waħda mill- holding companies li għandna interess fiha - mhux se nsemmiha hawnhekk - li kellha dividend ta' ¥0.25 miljun u dawn staqsewni jekk għandhomx jiddikjarawh.

Jiena għidtilhom: Dażgur li tridu tiddikjarawh la huwa dovut għal dik is-sena!

Dażgur li għandna nħallsuh dan id-dividend jekk huwa dovut għal dik is-sena!

Kif ma tħallsux?

Għaliex il-Kap ta' l- Oppożizzjoni jrid jgħid li fl-aħħar tas-sena għamilna xi ħaġa li biha żammejna l-flus milli jidħlu?

Għaliex niddubitaw mill-integrita' politika ta' xulxin?

Mela aħna boloh?

X'affarijiet dawn!

(Interruzzjonijiet) Mhux jien kont inkarigat mill-finanzi?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-argument m'huwiex dan.

Jiena m'għidtx li l- Onor. Spiteri bħala l-ministru tal-finanzi qabad u għamel dawn l-affarijiet apposta.

Jien għidt li bħala fatt ġraw dawn l-affarijiet.

Ħalli nerġa' nsemmi l-item li kien hawn interpellanza fuqu f'dawn il-ġranet.

Kif sejħilha l-Ministru Leo Brincat, kien hemm transazzjoni li taħt il-Gvern tiegħi kellha ssir is-sena l-oħra.

Issa din ma saritx għaliex kien hemm l- elezzjoni, għaliex il-Gvern kellu affarijiet oħra eċċ. Pero' bħala fatt, kien hemm ammont ta' flus li kien ippjanat u kienu budgeted for is-sena l- oħra.

Hemm ukoll il-kwestjoni tal-¥15 miljun ivvotati għall-privatizzazzjoni, imma nbidel il-gvern u, kif għandu kull dritt jagħmel, il-Gvern il-ġdid qal li se jimxi mod ieħor.

Jiena m'iniex qed ngħid li l-Onor.

Spiteri għamel xi ħaġa apposta biex ikabbar il-budget jew biex ikabbar id-deficit imma effettivament dawn jispjegaw kif kiber id-deficit.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Jekk ipoġġiha hekk, kien hemm affarijiet li jmisshom saru u li l-Gvern ippjana li jagħmilhom u ma laħaqx għamilhom, jiġifieri mhux waqqafhom.

Milli jidher il-Kap ta' l-Oppżizzjoni qed jikkwota bl- Ingliż min-notamenti li jkun hemm ma' kull ministeru, li niddubita kemm il- ministru jkun qrahom.

Jiena tiegħi żgur li ma kellix ċans naqrahom imma xorta tibqa' responsabbilta' tiegħi.

Issa l-Onor.

Eddie Fenech Adami kkwotani fil-budget speech, imma fil-budget speech ma kien hemm xejn li jgħid li se nagħmlu privatizzazzjoni.

Pero' jiena fl-għeluq tal-budget speech apposta - għax m'iniex iblah, għalkemm bravu ħafna, kif qal l-Onor.

Fenech Adami, m'iniex lanqas - ftaħt il-bieb u għidt li hemm ċerti affarijiet li wieħed jista' jħares lejhom with an open mind.

Dan hu li għidt jiena.

Issa jekk dak iwassalx għall-privatizzazzjoni li se ssir issa, dak huwa argument ieħor.

Iċ-ċirkostanzi huma differenti.

L- atteġġament li qed jieħu l-Gvern, qed jieħdu għar-raġunijiet tiegħu li jiena ma nidħolx fihom.

U meta jasal il-budget jiena nivvota man-naħa tal- Gvern bħalma l-Kap ta' l-Oppożizzjoni u sħabu jivvotaw man-naħa tiegħu għax aħna hekk nivvotaw.

U se nivvota anke b'konvinzjoni għaliex - anke jekk inħarsu lejn ix-xena fl-Italja - meta jkollok problema, trid tieħu miżuri li jattakkaw dik il-problema u mhux miżuri li jkomplu jaggravaw dik il- problema.

Naħseb li jekk inpoġġuha hekk, inkunu poġġejniha bl-aħjar mod li nistgħu npoġġuha.

Għar-rigward ta' l-income tax u ta' ġbir ieħor, jiena diġa' kkummentajt u m'huwiex il-każ li b'xi mod jew b'xi fantasija tal-moħħ noqogħdu ngħidu li l-budget li għandna huwa xi ħaġa li ħoloq dan il-Gvern u li m'għandux jippreokkupana.

Għaliex?

L-Onor.

Fenech Adami kkwota l-gazzetti tal- bieraħ u qal li dawn huma mimlijin b'ċerti artikli u semma wkoll rappreżentant tal-GRTU - kien qed jgħid għal Vince Farrugia - u semma' lil Dr. Godfrey Baldacchino.

Issa ħalli nsemmilu artiklu ieħor jiena, għalkemm ma nħobbx insemmi ismijiet.

Mhux jien qed ngħid li l-budget huwa strutturali, mhux in-naħa tal-Gvern qed tgħid li l-budget huwa strutturali.

Lil Dr. Delia jemmnuh jew ma jemmnuhx?

Dan la huwa ekonomista Laburista u lanqas ekonomista Nazzjonalista u kien Direttur tal-Bank Ċentrali u jgħid l- affarijiet kif għandu jgħidhom.

Fil-fatt dan għamel analisi fil-magazine tal-Bank Ċentrali, fejn b'mod dettaljat spjega li għandna budget strutturali, deficit strutturali.

Niġi issa għall-aħħar punt, Mr Chairman, għaliex naħseb li dejjaqt lilek u anke lili nnifsi.

Jekk kemm-il darba għandna budget strutturali, jekk kemm-il darba għandna deficit strutturali, x'sens jagħmel li ma ngħidux li għandna problema reali?

Ħadd m'għandu jkabbarha u lanqas iċekkinha imma m'għandhiex inħalluha taqtgħalna qalbna għax jekk kemm-il darba nimxu bis- sens, jekk kemm il-darba nkunu flessibbli fejn hemm bżonn inkunu flessibbli għandna l-kapaċita' li negħlbuha.

Imma l-Oppożizzjoni lanqas din ma trid tammetti?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qiegħed jgħid li l-budget kif irriżulta s-sena l-oħra u l-budget kif qed jirriżulta din is-sena m'humiex sostenibbli.

Jiena bħala biċċa ekonomista - mhux xi ekonomista kbir - ngħidlu li ladarba l-budget huwa budget strutturali - u mhux x'irriżulta s- sena l-oħra jew din is-sena - allura m'huwiex sostenibbli.

GĦalhekk irridu nieħdu l-aħjar passi li nistgħu nieħdu fiċ-ċirkostanzi biex inbiddlu s- sitwazzjoni.

L-Onor.

Fenech Adami jista' jgħid li dak li qed jagħmel dan il-Gvern ma jaqbilx miegħu.

Jiena nista' ngħidlu li naqbel ma' 90% u ma naqbilx ma' 10%.

B'daqshekk x'fiha!

Nista' nbiddel il-proporzjonijiet ukoll, imma l-Gvern għandu dritt jieħu l-miżuri li jrid jieħu.

Fuq il- miżuri tista' tikkritikah imma lkoll għandna nammettu li hemm din il- problema.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiġri x'jiġri, jiena dejjem sostnejt l-istess ħaġa.

Huwa ħażin li ngħidu li kollox huwa tort tal-Gvern ta' qabel u li għandna deficit li ma nafux x'se nagħmlu bih.

Dan m'huwiex minnu.

Id- deficit m'huwiex sostenibbli u żgur li huwa strutturali.

L-Onor.

John Dalli f'kull budget speech kien jgħid x'għandna eżattament bħala spejjeż, per eżempju, 53% f'benefiċċji soċjali, 33% f'pagi tan-nies tal-gvern u 14% bħala administration.

U kien jgħid: GĦiduli minn fejn se naqta'!

Jien niftakarni nistaqsi l-istess domanda min-naħa l-oħra tal-Kamra meta ressaqna l-ewwel budget speech.

Kont staqsejt: GĦiduli x'nagħmel.

Ma nagħtix is-sussidji lid-Dockyard jew innaqqas il-pensjonijiet?

U s- soluzzjoni li jiena sibt fid-disa' snin u nofs tal-Gvern tiegħi kienet li nkabbar l-ekonomija billi nżid ir-revenue.

Hawn hi d-differenza bejn iż- żewġ naħat.

Dażgur li dan il-budget huwa strutturali imma allura għandna naqtgħu l-pensjonijiet?

Kulħadd qed jgħid "le".

Imma allura nnaqqsu s- salarji?

Jiena ma naqbilx lanqas li għandna nnaqqsu s-salarji.

Allura niddemotivaw lin-nies u ngħidulhom li m'għandhomx prospetti ta' żidiet?

Aħna m'għidniex li ma rridux nimlew il-ħofor - biex nużaw l-espressjoni tal-lum - imma dawn timlihom billi tiġbor il-flus mit-taxxi.

U m'huwiex veru li aħna dan ma fhimniehx.

Aħna mill-1992 fhimna li hemm bżonn surgical operation f'dan il-pajjiż imma mhux fl-infiq.

Kulħadd jaqbel li għandna naqtgħu l-ħela, imma s-surgical operation li għamilna kienet fir-revenue.

Għidna li ma jistax ikun li dan il-pajjiż ma jdaħħalx ir-revenue kollu skond il-liġijiet viġenti.

GĦalhekk daħħalna s-sistema tal-VAT sabiex tgħinna nagħmlu dan.

Aħna kellna l-kuraġġ indaħħlu l-VAT u ngħidu, għall- ewwel darba f'dan il-pajjiż, li se nintaxxaw 15% fuq is-servizzi għax hekk hemm bżonn.

Dan kien ir-rimedju li tkabbar l-ekonomija, in-nies jaqilgħu iktar flus u jħallsu t-taxxi.

Min-naħa l-oħra, dan il-Gvern qed jingħi kuljum kemm għandu deficit strutturali li m'huwiex sostenibbli - u dan huwa veru - u mingħalih se jsolvih billi neħħa l-ikbar għodda li kellu biex jiġbor il-flus.

Jiena ma rridx nerġa' ndaħħal fil-kredu lill-Onor.

Lino Spiteri imma almenu l-Onor.

Spiteri kellu l-kuraġġ jikteb u jistaqsi: GĦamilna sewwa li neħħejna l-VAT u daħħalna s-CET?

Għaliex ma neżaminawhiex din il-biċċa?

U dan hu li qegħdin ngħidu aħna.

Dażgur li rridu nsolvu l-problema tad-deficit!

Imma din ma nsolvuhiex billi nġiegħlu lin-nies ibatu minn awsterita'.

Insolvu l- problema tad-deficit billi ninkorraġġixxu u nkabbru l-ekonomija, ninkorraġġixxu l-flessibbilta' u nkabbru d-dħul tal-gvern.

Dik hija l-qofol tal-kwestjoni kollha.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

Il-Ministru Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Chairman, xtaqt nagħmel tliet rimarki.

L- ewwelnett, min semagħni nikkummenta ftit wara l-intervent ta' l-Onor.

Bonnici, semagħni ngħid li l-indications fuq il-GDP għal din is-sena huma overall positive.

Jiġifieri din il-qlajja li l-Gvern lanqas għandu biss ħjiel tal-GDP għandha tiġi disclaimed darba għal dejjem.

It-tieni nett, ma nafx għaliex qam l-element tal-foreign loans component fil-kontest tas-self li għandna hawnhekk.

L-isem tal-liġi huwa dak li hu u m'għandna l-ebda intenzjoni li fil-kontest ta' dan il-liġi jkollna self barrani.

It-tielet, nerġa' ngħid, li m'iniex sodisfatt li l-Uffiċċju ta' l- Istatistika ma ħarġux il-GDP figures.

Sal-ġimgħa l-oħra stess kelli meeting kemm magħhom u kemm mal-head ta' l-Economic Planning biex ifittxu joħorġu l-istatistika kollha.

Pero' nerġa' ntenni bl-ikbar responsabbilta' li żgur ma kien hemm l-ebda indħil min-naħa tiegħi, la personali u lanqas min-naħa tal-ministeru, biex dawn il-figuri ma jinħarġux għal xi raġuni jew oħra.

Dwar il-kwestjoni ta' l-istocks li ħareġ il-Gvern, jiena fl-ebda mod ma rrid nagħti ad intendere li l-figuri ta' l-istocks huma xi sigriet ta' l- Istat li we do not want to disclose.

Jekk wieħed jara over the years kif kienet tkun ir-ratio, isib illi r-ratio bejn is-Central Bank, il-banek kummerċjali u l-pubbliku dejjem kienet 2:5:2 u din id-darba ir-ratio hija l- istess.

Fil-fatt is-Central Bank għandu xi ftit iktar minn ¥20 miljun u fil-każ tal-commercial banks għandek ¥54 miljun.

L-aħħar osservazzjoni li rrid nagħmel hija fuq il-privatisation tal- Korporazzjoni Telemalta, għalkemm m'għandhiex x'taqsam mal-kontest ta' din il-liġi.

Imma billi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ta ad intendere - dejjem jekk fhimtu tajjeb - li l-privatisation tal-Korporazzjoni Telemalta kienet xi ħaġa li aħna għidna li se ssir qabel il-budget, jiena dan ma jirriżultalix, la min-naħa tiegħi u lanqas min-naħa tal-Prim Ministru nnifsu, li kien hemm indikazzjonijiet simili.

Kulma kien hemm kienu xi konsultazzjonijiet mill-ministru kkonċernat mat-trade unions u xi laqgħat min-naħa tiegħi biex ngħidulhom overall kif inhi l-istrateġija tagħna f'dan ir-rigward.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jidher li qed naslu x'imkien.

Il-Ministru Brincat qalilna li s-Central Bank ħa take-up ta' ¥20 miljun u l-commercial banks ħadu take-up ta' ¥54 miljun u others ħadu ¥25 miljun.

Jiena qed nipprova nasal għal xi ċifra li tidher li hija fuq il-¥100 miljun.

Bħala ekonomista rrid nistaqsi l-ewwelnett jekk huwiex għaqli li jkollok take-up daqshekk qawwi.

Meta l-Bank Ċentrali jieħu take-up ta' ¥20 miljun, bażikament dan ifisser li l-Bank Ċentrali se jaqbad ¥20 miljun li għandu fil-vaults tiegħu u jgħaddihom lill-gvern.

Il-Bank Ċentrali se jkollu l- bonds tal-gvern u at some stage se jidħol fis-suq biex jissapportja l-prezz u biex jagħmel ċerti operazzjonijiet monetarji.

Pero' dak li jinkwetani huwa l-aspett ekonomiku għaliex issa qed nitkellmu fuq ċifri massivi ta' ¥100 miljun u m'għadniex nitkellmu fuq ¥30 miljun, kif konna nagħmlu qabel.

Jiena nixtieq kieku l-Bank Ċentrali joqgħod naqra attent ukoll għaliex jekk jieħu take-up ta' ¥20 miljun f'daqqa jkun ifisser that new money is being created.

(Interruzzjonijiet) Imma fuq perijodu ta' sena jew sentejn u mhux issir f'daqqa.

Fil-verita' l-Gvern kulma jkun qed jagħmel huwa li jistampa l-flus.

Jiena nispera li jittieħed ukoll in konsiderazzjoni l- fatt li mhux għaliex il-Bank Ċentrali jistampa b'¥20 miljun, allura l-Gvern bilfors għandu jaċċetta l-¥20 miljun.

Għandhom il-monetary policy tagħhom u hemm l-istaff li għandu l-esperjenza, imma wieħed irid jistaqsi - għaliex għalkemm il-Bank Ċentrali huwa awtonomu, sa ċertu punt m'huwiex awtonomu għal kollox u l-ministeru tal-finanzi żgur ikollu ċerta informazzjoni - jekk ħadux in konsiderazzjoni li mill-Lm100 miljun, Lm20 miljun qed jeħodhom il-Bank Ċentrali, Lm54 miljun qed jeħduhom il-private banks u Lm25 million are being taken up by others.

Qed ngħid dan għaliex ma tistax tiskossja s-sistema billi toħroġ somma kbira f'daqqa, speċjalment fil-każ tal-Bank Ċentrali.

Id-deficit tas-sena li għaddiet kien ta' ¥108 miljun, bejn wieħed u ieħor, għallinqas hekk huwa ndikat fil-budget papers.

Issa ¥108 miljun fuq ¥1,144 tal-GDP jiġu 9.4%.

Jiġifieri l-persentaġġ tad-deficit tas-sena li għaddiet kien 9.4%.

Allura jien interessat ħafna biex inkun naf jekk din is-sena aħniex se nkunu agħar mis-sena li għaddiet.

Għaliex għalkemm il-pjan ta' l-Onor.

Spiteri - meta kien ministru tal-finanzi - kien li d- deficit ikun ¥90 miljun u issa se jkun ¥117 miljun, jekk din is-sena sar it-tkattir ekonomiku jista' jkun li l-persentaġġ is not worse than it was last year.

Imma ċ-ċifra ta' 12% li semmielna l-Prim Ministru hija allarmanti u dan wara li dan il-Gvern suppost ħa l-miżuri kollha biex itejjeb is-sitwazzjoni finanzjarja u wara li daħħal sistema ta' tassazzjoni ġdida, kważi unika fid-dinja, li tidher li qed tirrendi inqas.

Dażgur li huwa inkwetanti!

U l-messaġġ lis-suq finanzjarju huwa messaġġ negattiv ħafna.

Min-naħa l-oħra jekk il-Gvern qed jgħid li d-deficit bħala persentaġġ tal-GDP se jkun bejn wieħed u ieħor bħal dak tas-sena li għaddiet, allura s-sitwazzjoni hija allarmanti wkoll pero' għallinqas is- sitwazzjoni m'hijiex agħar, kif qal il-Ministru tal-Finanzi meta ntroduċa dan l-abbozz ta' liġi.

L-interess tiegħi m'huwiex sempliċement li nkun naf jekk huwiex 12% jew 12.1%, imma rrid inqabbel mas-sena li għaddiet u m'iniex qed nipprova nkabbar il-problema.

Anzi qed nipprova ngħin lill- Gvern u lil pajjiżi billi ngħid li naħseb li hemm żball u ma jistax ikun li din iċ-ċifra qiegħda 12%.

Probabbli hija iktar between 9% and 10%.

Imma għaliex m'għandix ikolli risposta f'dan is-sens min-naħa tal-Gvern u jgħidli li hemm żball u li ċ-ċirkostanzi jindikaw li d-deficit se jkun taħt l-10% jew bejn wieħed u ieħor l-istess bħal tas-sena li għaddiet?

Fil- fehma tiegħi din tkun sitwazzjoni ferm iktar pożittiva għal pajjiżna.

Dak kien il-punt prinċipali li ridt nagħmel.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija Klawsola 3.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor.Membri: No) Carried

Klawsola 3 għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi

Klawsola 1 u t-Titolu għaddew u ġew ordnati biex isiru parti mill-Abbozz ta' Liġi.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, nitlob lill-Kamitat biex jawtorizza lill-Iskrivan tal-Kamra jikkorreġi xi żbalji ta' l-ortografija, jagħmel xi emendi żgħar u xi renumbering li jista' jkun hemm bżonn.

THE CHAIRMAN: Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Kumitat qabel li jawtorizza lill-Iskrivan tal-Kamra biex jikkorreġi xi żbalji ta' l-ortografija, jagħmel xi emendi żgħar u xi renumbering li jista' jkun hemm bżonn.

Fit-8.10 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta l- Abbozz ta' Liġi mgħoddi mingħajr emendi.

PERMESS TAL-KAMRA

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, nitlob il-permess biex inressaq it- Tielet Qari ta' dan l-Abbozz ta' Liġi.

MADAM SPEAKER: Hawn permess biex jitressaq it-Tielet Qari ta' dan l- Abbozz ta' Liġi?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att ta' l-1997 dwar Self Lokali u Self Ieħor.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE MIZZI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hija illi l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-1997 dwar Self Lokali u Self Ieħor" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ll-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JKOMPLI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA

EXCISE DUTY (AMENDMENT) (NO.

2) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-20 t'Ottubru, 1997.

Il-mistosija reġgħet tqiegħdet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Grazzi, Madam Speaker.

Fil-kors tad-diskussjoni ta' dan l-abbozz ta' liġi ntqalu affarijiet li jirrigwardaw l-industriji ta' l- inbid, tal-birra u tas-sigarretti.

Naturalment min qalhom min-naħa ta' l- Oppożizzjoni għandu kull dritt għall-veduti tiegħu u aħna għandna dritt li ninterpretawhom; u jien se ninterpretahom.

L-enfasi li saret kienet li bit- tibdiliet li saru bħala riżultat tal-customs and excise tax il-prezz tal- birra u ta' l-inbid importat raħas iżjed milli raħas il-prezz ta' l-istess prodotti kif maħduma lokalment.

Imbagħad il-kumment inqasam f'diversi partijiet.

Kien hemm kumment kritiku soċjali fejn intqal li min jixrob inbid u birra li jqumu ħafna kellu ċertu roħs u għal min jixrob - kif jagħmlu l-parti l-kbira - inbid u birra ta' Malta kellu ħafna inqas roħs, sew f'sens relattiv kif ukoll f'sens assolut.

Dak huwa kumment fattwali li mhux se noqgħod nidħol fih għax għalkemm għandu l-implikazzjonijiet tiegħu, jien ma qomtx biex nitkellem dwar dak l-aspett.

It-tieni aspett tal- kummenti li saru kien li ttieħdet miżura li biha l-industrija lokali ġiet żvantaġġata fir-rigward ta' l-industrija li tikkompeti magħha barra minn Malta, meta qegħdin nitkellmu fuq is-suq Malti.

Hawnhekk jiena nara d- defiċjenza tal-politika kollha kif kienet qiegħda titmexxa mill-Partit Nazzjonalista fil-gvern, fir-rigward ta' l-Unjoni Ewropea, u anke kif kienu qed jirreaġixxu għaliha u jitkellmu dwarha dawk fl-industrija lokali li l- iżjed jinstemgħu.

Għaliex, Madam Speaker?

Jekk kien hemm xi ħaġa li kienet mhux biss impliċita imma espliċita fit- tħejjija għat-tmexxija 'l quddiem ta' l-applikazzjoni ta' Malta għas- sħubija fl-Unjoni Ewropea, din kienet li l-industrija ta' Malta trid tadatta biex tkun tiflaħ tieħu l-impatt - lanqas ngħidilha d-daqqa - u mbagħad il-kontinwazzjoni ta' l-impatt tal-ftuħ tas-suq.

Meta tagħsar it- tħejjija kollha - apparti t-tħejjija li trid issir fis-settur amministrattiv - issib li din kienet il-preparazzjoni biex l-industrija tagħna tassorbi l-impatt meta ssib ruħha esposta għall-kompetizzjoni mill- importazzjoni.

U llum min-naħa ta' l-Oppożizzjoni kellna l-analisi li bil- miżuri li ttieħdu taħt is-CET - f'dan l-istadju m'iniex se noqgħod nidħol fil-merti komparattivi tagħha mal-VAT - l-industriji lokali kif rappreżentati mis-setturi li jipproduċu l-inbid u l-birra marru lura.

Jiena nistaqsi: Kien qiegħed isir ristrutturar fl-ekonomija tas-settur industrijali bi tħejjija għal sħubija eventwali fl-Unjoni Ewropea?

Jew inkella d-diskors kollu li kien qed jingħad u anke li ntqal illum kien diskors fl-arja?

Jien qed nagħmel din il-mistoqsija għaliex jien tkellimt - u għadni nitkellem - fuq l-Unjoni Ewropea u għidt li jekk wieħed iħares lejn is-sħubija llum, waqt li hemm impatti ekonomiċi li għad trid tkejjilhom, u waqt li hemm impatti finanzjarji li ħaġa ta' l-għaġeb f'dan il-pajjiż lanqas in-naħa tal-Gvern u wisq inqas in-naħa ta' l-Oppożizzjoni ma ħarġu b'evalwazzjoni xi ftit konkreta fuqhom - kulma qegħdin nisimgħu huma estimates - waqt li għandek dan kollu, jista' jkun hemm impatt psikoloġiku pożittiv.

Imma meta mbagħad tpoġġi kollox fil-kontest ta' l- argument ta' l-Oppożizzjoni u tħares lejha min-naħa tagħha jkollok tistaqsi: Imma dawn in-nies x'kienu jgħidu l-bieraħ?

Dak li qed ngħid jien illum huwa ċar għall-aħħar u l-pożizzjoni tiegħi hija dik li hija u m'għandi l-ebda raġuni għaliex ngħid li m'għandux ikun hemm diversi opinjonijiet fil-pajjiż, fil-Parlament u fil-partit biex wieħed ikun jista' jistimula d-diskussjoni.

Imma min-naħa ta' l- Oppożizzjoni, min-naħa tal-promoturi tas-sħubija suppost kien hemm pożizzjoni ċara u definita.

Suppost kellna partijiet ta' l-industrija tagħna li kienu ħejjew għas-sħubija, u l-iżjed partijiet li kienu avvanzati kienu proprjament is-setturi li jipproduċu l-inbid u l-birra.

Illum qed nisimgħu - din mhux illum biss smajniha, imma ilna nisimgħuha - ir- ripetizzjoni tal-punt li dawn l-industriji se jieħdu daqqa ta' ħarta għaliex il-prezz tal-prodotti importati li jikkompetu ma' l-oġġetti li jipproduċu huma rħas minħabba kif ġew effettwati t-tariffi u l-levies, peress li fejn hemm levy m'hemmx l-excise tax on imports.

Imma jekk il- punt huwa validu llum, allura l-bieraħ fuqhiex konna qegħdin nitkellmu, x'kienet din it-tħejjija suppost li ilha ssir sitt snin biex dik il-parti mill-industrija Maltija li tista' tikkompeti tabilħaqq tikkompeti?

Għaliex mhux imbilli wieħed jitkellem b'mod ġenerali fuq dawn l-affarijiet; meta tiġi għall-ispeċifiku trid tara fejn l-argument kien korrett, fejn ma kienx korrett u allura fejn hemm bżonn allura jiġi modifikat.

Jien ngħid li dan l-argument li sar ristrutturar hawn Malta m'huwiex korrett.

Imbagħad trid tmur għal dawk is-setturi ta' l-industrija Maltija stess li jgħidu li kienu lesti biex nersqu iżjed lejn sħubija u tistaqsi x'inhuma jgħidu, għaliex dawn jitkellmu b'mod li taħsibhom li lesti li jiftħu l- bibien għall-kompetizzjoni.

Illum jiġi kelliemi ta' l-Oppożizzjoni hawnhekk, jaf fuqhiex qed jitkellem, għamel l-argument b'mod b'saħħtu u qed jgħidilna li m'humiex kapaċi jikkompetu.

Mela għad għandhom protezzjoni qawwija u minkejja dik il-protezzjoni li għad għandhom - li issa hija inqas milli kellhom tliet xhur ilu - m'humiex kapaċi jikkompetu u anke smajna li qisu hemm ħjiel ta' theddid għal xi mpjiegi!

Dawn l-affarijiet għandhom iweġbuhom in-nies stess li ġew imdaħħla fl-argument għaliex meta jitkellmu l-politiċi jagħmlu l-argument f'kontest politiku.

Nemmen li dan l-argument irid isir f'kontest industrijali.

F'kontest politiku għal darba oħra ntqalu affarijiet f'dan id-dibattitu li ma jistgħux jitħallew għaddejjin.

Intqal, per eżempju, li l-Gvern preċedenti lil dawn is-setturi ma kienx esponihom għal iżjed kompetizzjoni.

Imma le, mhux hekk kien ġara.

Kien ġara agħar minn hekk.

Meta daħlet il-VAT - u jien għidt u nerġa' ngħid li l-VAT bħala mekkaniżmu għandha ċerta effiċenzja, anke fuq bażi komparattiva - il-Gvern kien ħa miżuri li baxxew unilateralment, mingħajr ma ħa xi ħaġa lura tagħhom għall-pajjiż, il-vantaġġ li kellhom fis-swieq tagħna proprju dawn l-istess prodotti li llum ġew imsemmija hawnhekk b'tant kommiżerazzjoni, fis-sens li l-element ta' protezzjoni ġie mnaqqas.

U allura terġa' tiġi l-mistoqsija: Meta l-bieraħ il-Gvern Nazzjonalista kien qiegħed jgħid kemm ħa ħsiebhom lil dawn l-industriji, kien qiegħed jgħid il- verita' jew kien qiegħed misleading the public and even misleading those industries?

Għaliex jien nafha - u nafha b'mod tekniku u b'mod dirett - li dawn in-nies kienu gergru - gergru privatament - għaliex il-protezzjoni u l-vantaġġ li kellhom fis-suq lokali kien naqsilhom.

Ħalli nagħmel punt ieħor.

Għaliex illum ngħidu x'inhi l-qagħda ta' l-Oppożizzjoni li ma tibqax fuq bażi oġġettiva u tammetti li kien hemm il-commitment li jitneħħew il-levies fuq 400 prodott mit-850 li għad hemm levy fuqhom?

Madam Speaker, aktar kmieni l-kelliem tan-naħa donnu ried jagħti l-impressjoni li din kienet xi ħaġa leġġera u qal li din ma kienet xejn.

X'jiġifieri ma kienet xejn!

Il- Gvern preżenti jista' jgħid li din ma kienet xejn għaliex illum qiegħed fuq bażi differenti, imma meta l-Gvern preċedenti kien qiegħed iħejji għal sħubija skond il-programm tiegħu, din kienet tgħallem, għaliex kien hemm rabta min-naħa tiegħu li saret fuq bażi uffiċjali li kienet tgħid li se jneħħi 400 levy.

U ma kienx hemm dawk l-affarijiet li smajna hawnhekk li kienu se jitneħħew l-irqaqat.

Mela l-Unjoni Ewropea taġixxi fuq l-irqaqat?

Mela jekk inti qed tipprova ssib sħubija ma' xi ħadd qiegħed titkellem fuq affarijiet li m'għandhomx importanza?

Madam Speaker, jiena qomt biex nagħmel dan l-intervent għaliex huwa ċar li d-dibattitu kif sar il-bieraħ, u anke llum stess, m'huwiex qiegħed ikun fuq binarju tajjeb.

Jekk kemm-il darba m'aħniex se niddiskutu dawn l- affarijiet fattwalment u oġġettivament, b'mod li ma jaħrabx mill-verita' u mir-realta', qatt m'hu se jkollna d-diskussjoni li għandu jkollna f'dan il- Parlament, jiġifieri diskussjoni li tpoġġi l-interessi ta' Malta l-ewwel u qabel kollox.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Ma jidhirx li hawn rimarki minn kelliema oħra u għalhekk nistgħu ngħaddu għall-konklużjoni ta' dan is-Second Reading.

Madam Speaker, kif kien mistenni, l-Oppożizzjoni nqdiet b'dan l-abbozz ta' liġi tekniku biex tinfexx fi kritika partiġjana favur il-VAT u kontra s- CET.

Qed ngħid li dan huwa abbozz ta' liġi tekniku għaliex, minkejja dak li ntqal min-naħa l-oħra, dan l-abbozz huwa frott ta' diskussjonijiet intensivi li saru bejn in-nies tekniċi tal-ministeru u diversi fergħat tas- settur privat.

Pero' kien ironiku li l-Oppożizzjoni nqdiet bih biex tinfexx fi kritika partiġjana favur il-VAT u kontra s-CET, donnha biex tpatti għal meta f'Ġunju li għadda kienet naqset f'dan il-Parlament li tiddiskuti t-taxxa l-ġdida bis-serjeta' li kien jixirqilha.

Kulħadd jiftakar kif meta kellna l-liġi tas-CET għaddejja fil-Parlament kulħadd stenna li kien se jkollna xi maratona li ma tispiċċa qatt imma effettivament l-liġi kienet għaddiet bħal leħħa ta' berqa.

Jiena ngħid li mhux talli l-Oppożizzjoni nqdiet b'dan l-abbozz ta' liġi biex tagħmel dan iżda, kif ammetta l-Onor.

Dalli nnifsu, lanqas biss indenjat tindirizza l- liġi nnifisha mill-aspett tekniku, tant li l-Onor.

Dalli qiegħed on record li qal li mhux se joqgħod jidħol fil-liġi nnifisha.

Madam Speaker, huwa interessanti wkoll li wieħed jinnota li filwaqt li tal-Partit Nazzjonalista qabel l-elezzjoni kienu jgħidu li l-VAT kienet se trebbaħhom l-elezzjoni, issa biddlu d-diska għal kollox u donnhom qegħdin jallegaw li tilfu l-elezzjoni proprju minħabba l-VAT għaliex permezz tagħha pprovaw idaħħlu s-serjeta' fil-pajjiż.

L-Onor.

Dalli qalilna li meta kienet dieħla s-CET kellna nassistu għal drama bil-Gvern ibiddel il-ħin kollu għaliex ma kienx jaf kif iħaddem is-sistema l-ġdida.

Jiena ngħidlu li l-mod kif daħħalna s-CET jikkuntrastja bil-kbira mal-mod kif daħħlu l- VAT, għaliex filwaqt li dan l-abbozz ta' liġi huwa frott tal- konsultazzjoni, tagħhom kien sar b'impożizzjoni.

Din iġġibni issa għall- mod kif erbat ijiem ilu l-ex-Ministru Dalli ħareġ qatta bla ħabel kontra l- Gvernatur tal-Bank Ċentrali, is-Sur Manwel Ellul.

Jiena nixtieq nistaqsi għaliex l-Onor.

Dalli uża dan it-ton mas-Sur Ellul meta dan ta' l-aħħar fl-intervent tiegħu fil-konferenza li kien hemm tal-Mid-Med Bank ġewwa l-Holiday Inn, fil-fehma tiegħi, kien oġġettiv ħafna u qagħad attent ħafna li ma jkunx partiġjan.

Donnu l-ex-Ministru Dalli nesa kemm huwa stess kien wissa lill-Gvern tiegħu biex jiġi mrażżan l- iżbilanċ li kellhom ftit qabel tilfu l-elezzjoni.

L-ex-Ministru Dalli tant infexx f'isteriżmu li donnu, biex jagħti daqqa lill-Bank Ċentrali għaliex inbidel il-gvernatur, ħareġ jakkużahom anke li waqgħu lura fid-dati tal- ħruġ tal-quarterly report tagħhom.

Min segwa lill-Onor.

Dalli fl- intervent tiegħu fil-bidu tad-diskussjoni ta' dan l-abbozz ta' liġi, semgħu jitfa' kważi ċerti dellijiet fuq il-Bank Ċentrali u jistaqsi għaliex il- Bank Ċentrali ma kienx għadu ħareġ ir-rapport tiegħu.

Anzi, jekk fhimtu sew, qal li l-pajjiż - ħalli nipprova nikkwota min-notamenti li ħadt - jinsab "at a standstill u ma nafux x'qed jiġri sewwa sew fl-ekonomija."

Dan kollu għaliex ma kienx għadu ħareġ il-quarterly review tal-Bank Ċentrali!

Madam Speaker, l-ewwelnett dan id-diskors qegħdin nagħmluh bir-report tal- Bank Ċentrali quddiemna għaliex tqassam fuq il-Mejda tal-Kamra proprju llum.

Naħseb li din tifqa' l-bużżieqa tal-kritika li kien hemm min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

Imma anke for the record u għal min forsi jrid isegwina, nixtieq niċċara l-fatt li r-rapport ħareġ proprju fi żmienu, kif kienu joħorġu rapporti oħrajn.

Jiena tlabt daqsxejn ġbir ta' data biex nara x'kien isir fi snin oħra fl- ippubblikar tar-rapporti tal-Bank Ċentrali.

Biex nagħti eżempju, fl-1995 ir-rapport ta' Ġunju ħareġ fil-25 ta' Lulju, 1995; filwaqt li r-rapport ta' Diċembru 1995 ħareġ fis-26 ta' Jannar, 1996.

Fiż-żewġ każi kellek xahar minn mindu jkun għalaq il-quarter innifsu.

Is-sena l-oħra r-rapport ta' Settembru lanqas kienu laħqu ppubblikawh sa l-elezzjoni ġenerali, tant li kellu joħroġ fit-13 ta' Novembru, 1996.

Għaldaqstant jiena naħseb li l- Onor. Dalli kien qed jipprova joħloq a storm in a teacup dwar kwestjoni li kienet verament a non-issue u kien qed jaqbad ma' xi ħaġa sempliċement biex jattakka l-Bank Ċentrali għaliex inzerta nbidel il-gvernatur dan l- aħħar.

Fuq il-kummenti li saru mill-Onor.

Bonnici dwar Malta u l-Unjoni Ewropea, jiena ngħid li nawgura li l-kuntatti u t-taħdidiet li għandhom isiru bejn Malta u l-Unjoni jagħtu l-frott tagħhom.

Nawgura li jkollhom eżitu ekwu u pożittiv u nappella lin-nies lokali, kemm lill-media u anke lill-politiċi taż-żewġ naħat tal-Kamra, biex f'ċirkostanzi bħal dawn, flok inpaxxu lill-barranin, biex mingħalina niskurjaw xi goal lokalment, nirrikorru għad-diplomazija ħiemda, kif qed jagħmel il-Gvern Laburista Malti dwar din il-kwestjoni.

L-Onor.

Bonnici nqabad f'morsa wkoll anke dwar l-effett li t-taxxi l- ġodda kellhom fuq il-prezzijiet, liema prezzijiet huma bassru li kienu se jogħlew bil-kbir.

Tajjeb li dan il-punt infakkruh Huma ma kenux jgħidu li dawn il-prezzijiet se jibqgħu statiċi u lanqas kienu jgħidu li l-prezzijiet se jorħsu, anzi kienu qalu li l-introduzzjoni tas-CET kienet se ġġib inflazzjoni rampanti.

Mela filli kellna l-Onor.

Bonnici jgħajjarna għaliex għamilna xi aġġustamenti pożittivi fuq ċerti items li jattiraw s-sisa fuqhom; filli qabad mal-frażi "minor adjustments" li wżajt jien biex jgħid li l-prezzijiet kienu roħsu bi ftit; u filli qal li ħafna items li kien hemm fil-ktejjeb li ħareġ il-Gvern dwar il-prezzijiet ma kenux verament roħsu.

Madam Speaker, l-Onor.

Bonnici insinwa wkoll li ddiskriminajna kontra l- industrija lokali meta aħna stess forsi ma ssikkajnihomx iż-żejjed biex iraħħsu biex dawn inħallulhom ċertu marġini ta' qligħ adegwat.

Naħseb li you can't have the cake and eat it.

F'ċirkostanzi bħal dawn trid tgħid x'għamilna, fis-sens jekk issikkajniex lill-industrija lokali jew jekk saħħaħniex il-protezzjoni tagħha.

Jiena nistieden lill-Onor.

Membru biex jitkellem maċ-ċittadini komuni dwar dan, kif għamilna anke bħala Labour Party meta għamilna l-opinion poll tagħna dwar dan is-suġġett.

Għaliex qed ngħid hekk, Madam Speaker?

Qed ngħid hekk għaliex wieħed isib, kif sibna aħna, li fil-maġġoranza tagħhom in-nies jemmnu li bit-taxxi l-ġodda l- prezzijiet jew naqsu jew baqgħu stabli, ħaġa li effettivament kienet it-tir tagħna sa mill-bidunett, jiġifieri sa minn qabel daħħalna t-taxxa tas-CET innifisha.

Jekk se nitkellmu dwar loopholes fis-sistema tat-taxxi, l-iktar loophole kienet dik tal-liġi tal-VAT għaliex minħabba s-sistema tar-refunds, eluf ta' operaturi kienu kull darba qed jispiċċaw għandhom jieħdu mingħand il- gvern aktar milli l-gvern għandu jieħu mingħandhom.

Tant hu hekk, li d- dipartiment tal-VAT matul is-sentejn u nofs li kienet ilha taħdem il-VAT, kellu jwaqqaf il-ħlas tar-refunds lill-eluf ta' operaturi sakemm il- pożizzjoni tagħhom tiġi verifikata.

Dan apparti eluf ta' każijiet oħra li operaturi tan-negozju appellaw minnhom quddiem il-bord ta' l-appell.

Dan kollu kien qed jirriżulta f'iġġammjar sħiħ tas-sistema burokratika li kienet titratta lil kulħadd l-istess u li kienet eliminat id-diskrezzjoni fid-deċiżjonijiet.

Allura assolutament hija ħrafa li wieħed jgħid li l- iżbilanċ finanzjarju tal-gvern matul l-1996 kien tort tas-sistema l-ġdida ta' tassazzjoni.

L-ewwelnett il-liġi daħlet fis-seħħ fl-1 ta' Lulju, 1997 u t-tieni nett is-sistema għadha lanqas biss hija fully operational.

Ta' min jispjega li b'kollox hemm madwar 48,000 persuna jew kumpannija reġistrata għal skop ta' taxxa mad-dipartiment tas-CET.

Naturalment, kull sena, kull wieħed minn dawn il-persuni jew kumpanniji reġistrati jrid iħallas taxxa fuq il-bejgħ mill-attivita' ekonomika li jkun għamel is-sena kollha, kemm-il darba l-valur tal-bejgħ tiegħu jaqbeż is-Lm6,000 fil-każ tal-provvedimenti tas-servizzi jew Lm12,000 fil-każ tal-bejgħ tal-prodotti.

S'issa kulma rċieva d-dipartiment bħala taxxa tas-CET kien darba biss fil- 15 ta' Settembru, 1997 minn madwar 10,000 operatur.

Dawn kważi kollha kienu bejjiegħa ta' prodotti u għalhekk it-taxxa dovuta minnhom kienet primarjament ETP.

Għalhekk baqa' madwar 38,000 operatur li ftit ftit iridu jibagħtu t-tax return tagħhom meta jmisshom.

Ta' min jgħid, Madam Speaker, li t-tax return li bagħtu dawn l-10,000 operatur taħt is-sistema tas-CET mhux biss kienet tkopri ix-xahar ta' Lulju imma wkoll l-kumplament tat-tax period tagħhom li kien għadu jaqa' taħt is-sistema tal-VAT.

Din forsi tinstema' xi ftit komplikata imma jekk wieħed jifliha ftit bir-reqqa jifhem il-loġika tagħha.

It-tieni batch ta' taxpayers huwa ta' madwar 11,000.

Fil-fatt dawn kellhom jibagħtu t-tax return tagħhom sal-15 ta' Ottubru, 1997.

Il-biċċa l-kbira ta' dawn huma operaturi li jipprovdu servizzi u għalhekk iħallsu l-ETS.

Il-parti tat-tax period tagħhom li taqa' taħt is-sistema tas-CET hija ta' xahrejn biss, jiġifieri Lulju u Awissu, 1997.

Il-kumplament, bħalma semmejt fil-każ ta' qabel, għadha taqa' taħt is-sistema tal-VAT.

Imbagħad fil-15 ta' Novembru, 1997 id-dipartiment għandu jirċievu batch ieħor ta' tax returns illi jappartjenu lit-taxpayers li l-parti tat-tax period tagħhom li taqa' taħt is-sistema tas-CET tkun ta' tliet xhur, jiġifieri ta' Lulju, Awissu u Settembru, 1997.

Mela l-ewwel kellek ta' xahar, imbagħad kellek ta' xahrejn u issa għandek ta' tliet xhur u nibqgħu sejrin hekk all along.

Huwa veru li l-ġbir ta' l-ETI mid-dipartiment tad-dwana beda jsir mill-1 ta' Lulju, 1997 hekk kif bdiet isseħħ il-liġi tas-CET; u veru wkoll li kien hemm xi tnaqqis fid-dħul meta kkomparat ma' l-ammont tal-VAT li kien jinġabar qabel mill-istess dipartiment.

Iżda hawnhekk wieħed irid joqgħod attent li jkun qed jikkompara like with like, iżjed u iżjed meta jikkompara l-ammont ta' VAT li kienet tinġabar qabel u l-ammont ta' l-ETI li jinġabar illum mill-istess dipartiment tad-dwana.

Dan qed ngħidu għaliex taħt is- sistema tas-CET ħafna mill-prodotti huma eżentati milli jħallsu t-taxxa at source.

Dan jgħodd prinċipalment għall-materjal industrijali u makkinarju illi qabel, taħt is-sistema tal-VAT, kienu soġġetti għat-taxxa, u kien wara ċertu żmien biss li din it-taxxa kienet terġa' tittieħed lura bis-sistema tar-refunds jew bis-sistema tad-deferred payments.

Fis-sistema tas-CET, l-aktar li hemm bżonn ta' audit trail huwa fil-ġbir tat-taxxa ta' l-ETP, fejn prodott irid jgħaddi minn id għal oħra u fejn kull darba trid tinġabar it-taxxa, kif kien isir taħt is-sistema tal-VAT.

Hawnhekk ukoll, kull min ibigħ prodotti li fuqhom ikun diġa' ħallas l-ETP meta xtrahom, għandu dritt li jitlob l-ammont ta' taxxa li effettivament ikun ħallas.

Allura m'hu veru xejn li l-audit trail, bis-sistema l-ġdida b'xi mod jew ieħor, se tiddgħajjef.

Dan għaliex l-obbligazzjonijiet taħt l- liġi tas-CET dwar irċevuti, fatturi, żamma ta' kotba, eċċ., għadhom l- istess bħalma kienu taħt il-liġi tal-VAT, anzi f'ċerti każi anke ssaħħu.

Jekk nieħdu l-evażjoni tat-taxxa wieħed ma jistax jgħid li bis-sistema l- ġdida ta' tassazzjoni din l-evażjoni żdiedet.

Jekk xejn, taħt is-sistema tas-CET wieħed jistenna li tonqos u dan għal diversi raġunijiet.

L- ewwelnett, l-ETI tinġabar direttament mid-dipartiment tad-dwana, l-istess kif jinġabar id-dazju u kif kienet tinġabar il-VAT, imma bid-differenza importanti li bis-sistema l-ġdida m'hemmx refunds fuqhom u għalhekk l- abbuż ta' evażjoni mit-taxxa għandu jonqos u mhux jiżdied.

L-ETS ukoll se tinġabar direttament mill-gvern, din id-darba mid- dipartiment tas-CET b'mod aktar sempliċi.

M'hemm l-ebda raġuni għaliex hawnhekk għandha tiżdied l-evażjoni, anzi bil-maqlub.

Jiena nemmen li l- fatt li r-rata tat-taxxa issa hija biss 5% u mhux 15%, kif kienet taħt il- liġi tal-VAT, għandu jnaqqas l-inċentiv li wieħed jipprova jevadi t-taxxa.

Taħt is-sistema tas-CET l-unika taxxa li trid tinġabar minn operaturi tan- negozju hija l-ETP, iżda in-numru ta' operaturi li huma obbligati li jiġbru t-taxxa huwa ferm iżgħar minn dak taħt is-sistema tal-VAT.

Biżżejjed wieħed isemmi l-eluf ta' retailers u eluf oħra ta' operaturi żgħar li l-bejgħ tagħhom ma jaqbiżx Lm12,000 fis-sena jew Lm6,000 fil-każ tas-servizzi.

Dawn m'humiex obbligati iktar li jiġbru t-taxxa.

Għaldaqstant dawn kollha m'għandhomx skop li jevadu t-taxxa għaliex effettivament huma barra mis-sistema ta' taxxa nnifisha.

Barra minn hekk peress li n-numru ta' operaturi li huma obbligati li jiġbru t-taxxa taħt is- CET huwa wieħed żgħir wieħed jista' jikkontrollahom ferm aħjar u b'mod iktar effettiv.

Ħalli nagħti ħarsa qasira issa lejn l-enforzar tal-liġi nnifisha.

Il-liġi tas-CET tipprovdi biex kull sena jittella' numru ta' operaturi minn kull sfera tan-negozju b'mod xjentifiku u at random biex dawn jiġu audited fil-fond minn awdituri professjonali.

Dan jassigura li darba fis- sena jkun hemm numru ta' kotba ta' negozji kbar u żgħar, huma min huma, li jiġu eżaminati fil-fond.

Provvediment bħal dan ma kienx jeżisti fil-liġi tal-VAT, u l-ażjendi kienu jintgħażlu skond iċ-ċirkostanzi.

Allura dan il- provvediment fil-liġi tas-CET għandu jgħin bis-sħiħ fl-enforzar tal-liġi.

Miżura oħra hija ż-żieda fil-multi dwar ksur tal-liġi.

Miżura oħra kienet il-lotterija li, għalkemm sal-lum għadha ma ntrebħitx, żgur li għenet bis- sħiħ biex tqajjem kuxjenza akbar dwar l-irċevuti.

Sadanittant id- dipartiment qiegħed jieħu miżuri biex ikabbar kemm jista' jkun iċ-ċans illi wieħed jirbaħ.

Fil-fatt, it-tibdil beda jseħħ mil-lotterija li daħlet fis- 16 ta' Ottubru, 1997.

Huwa ppjanat ukoll li l-lotterija ta' l-irċevuti mogħtija bl-idejn tibda tittella' fil-bidu tax-xahar id-dieħel minn hawn u ftit ġranet oħra.

Barra minn hekk, naħseb li tajjeb li wieħed isemmi li d- Dipartiment tas-CET qiegħed jieħu miżuri amministrattivi konkreti biex isaħħaħ is-sezzjonijiet fi ħdanu, kemm dawk li huma konnessi ma' l- ispettorat kif ukoll dawk ta' l-enforcements anke billi jżid in-numru ta' spetturi.

Jiena ma fhimtx l-osservazzjoni li saret min-naħa ta' l-Oppożizzjoni, mingħalija mingħand l-Onor.

Dalli, dwar ħaddiema li tkeċċew mill-impjieg.

Ma jagħmilx sens li wieħed jgħid li hemm ħaddiema li qed jitkeċċew mill- impjieg biex wieħed ikun jista' jiffittja f'tax brackets ġodda bil-ħsieb li ma jħallasx taxxa.

Hawnhekk jidher li r-riferenza qiegħda ssir għat- thresholds li hemm taħt is-sistema tas-CET.

Li kieku t-thresholds huma marbuta man-numru ta' impjegati forsi wieħed kien jifhimha, iżda skond il- liġi tas-CET it-tresholds huma marbuta mal-valur tal-bejgħ u għaldaqstant, fil-fehma tiegħi, l-argument ma tantx ireġi.

Issemmew wkoll il-prezzijiet ta' l-ikel servut minn stabilimenti ta' l- ikel.

Huwa assolutament żbaljat li wieħed jgħid li meta wieħed imur jiekol barra jkun qed jagħmel xi ħaġa ta' lussu.

Jekk wieħed jara kif ikunu mimlijin ir-ristoranti fil-weekends, bil-Maltin, jinnota li hemmhekk ikollok l-istrata kollha tas-soċjeta' Maltija u mhux sempliċement xi high income earners li forsi għandhom xi mezzi iktar minn ħaddieħor.

Wieħed irid joqgħod attent li ma jpoġġix kull sitwazzjoni fl-istess kategorija.

Żgur li jekk wieħed imur jieħu xi ħobża jew xi pizza minn barra ma tistax issejħilha xi ħaġa ta' lussu.

Barra minn hekk, wieħed irid iqis ukoll li hawnhekk wieħed qegħed jitratta ma' sfera marbuta mal-qasam turistiku.

Ma kenitx tagħmel sens li wieħed inaqqas it-taxxa fuq il-lukandi biex ikun jista' jitbaxxa l-prezz ta' btala f'Malta u mbagħad iħalli livell ta' taxxa għolja fuq ir-ristoranti.

Dan apparti l-fatt li kieku sar hekk kienet tinħoloq diskriminazzjoni bejn tal-lukandi u tar-ristoranti, ħaġa li effettivament ġejna mitlubin nikkonsidraw serjament fid-diskussjonijiet li kellna mal-korpi kostitwiti meta kienet qegħda titħejja l-liġi tas-CET.

Wieħed mill-aħħar kummenti li xtaqt nagħmel huwa dwar ir-rifużjoni lil ażjendi li jesportaw.

Ma jistax ikun illi ażjendi li jesportaw jibdew jaraw l-ammont ta' rifużjonijiet jonqsilhom.

L-ewwelnett, is-sistema tar- rifużjonjiet tal-VAT għadha għaddejja u trid tibqa' għaddejja għal numru ta' xhur sakemm it-tax periods ta' l-operaturi kollha jkunu nqalbu mis- sistema tal-VAT għas-sistema tas-CET.

It-tieni nett, taħt is-sistema tas- CET, kull min jesporta b'aktar minn 80% tal-produzzjoni tiegħu huwa kważi kompletament meħlus mit-taxxa tas-CET innifisha jew għax huwa eżentat mill- ewwel, jiġifieri at source, bħal fil-każ tal-materja prima jew oġġetti kapitali li jimporta minn barra, jew billi jieħu lura t-taxxa li jkun ħallas fuq prodotti mixtrija lokalment.

Fattur ġdid li hemm taħt il-liġi tas-CET li ma kienx jeżisti taħt il-liġi tal-VAT huwa l-fatt illi anke minn jesporta inqas minn 80% tal-produzzjoni tiegħu xorta waħda huwa intitolat għall-eżenzjoni proporzjonalment minn tiegħu.

Naħseb li f'dan l-istadju nagħlaq hawnhekk.

Inħoss li b'dawn il-kummenti koprejt il-punti prinċipali li tqajmu min-naħa l-oħra.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jkompli jemenda l-Att ta' l-1995 dwar Dazju tas-Sisa" ikun moqri t- Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk Kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MADAM SPEAKER: Skond il-mozzjoni ta' proċedura Nru. 60 din il-votazzjoni tittieħed fil-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol.

MOZZJONIJIET

RIŻOLUZZJONI DWAR IT-TWAQQIF TA' KUMMISSJONI DWAR L-INDUSTRIJA TAL-BINI F'MALTA (KONTINWAZZJONI)

Ikompli mit-13 ta' Ottubru, 1997

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jesmond Mugliett huwa in possession.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Madam Speaker, peress li d-diskussjoni fuq din il-kummissjoni dwar l-industrija tal-bini qiegħda ssir eżatt wara d- diskussjoni fuq l-ekonomija, forsi hawn min jaħseb li dan jista' jkun suġġett pjuttost sekondarju.

Pero' tajjeb li wieħed iżomm f'moħħu li l- ekonomija ta' pajjiżna hija mibnija fuq setturi differenti u wieħed minn dawn is-setturi huwa proprju s-settur tal-bini.

Kif kont qed ngħid fl-ewwel intervent tiegħi, l-industrija tal-bini hija industrija importanti ferm għal pajjiżna u ħafna drabi hija wkoll meqjusa bħala t-termometru ta' l-ekonomija.

Għax jekk l-industrija tal-bini tkun sejra tajjeb ifisser li l-ekonomija tkun sejra tajjeb u jekk l-industrija tal-bini tkun sejra ħażin ifisser li l-ekonomija tkun sejra ħażin.

Din hija sitwazzjoni li qegħdin ngħixuha bħalissa għax fil-fatt kulħadd qed jitkellem fuq deficits u fuq ekonomija falluta, għalkemm mhux kulħadd jaqbel dwar kemm fil-fatt l-ekonomija hija falluta.

Pero' huwa fatt - dan semmih qabli l-Onor.

Zammit Dimech - li bħalissa l-industrija tal-bini għaddejja minn żmien ħażin u ntilfu numru kbir ta' impjiegi.

Fil-fatt qed jingħad li ntilfu mal-200 impjieg.

Ta' min jgħid li dawn il-200 impjieg li ntilfu huma mpjiegi diretti u allura wieħed irid jara wkoll kemm impiegi oħra indiretti jistgħu jintilfu.

Għaliex l-industrija tal-bini m'hijiex biss dik tal-kostruzzjoni u tal-barrieri imma hija industrija li tinvolvi fiha s-snajja' tal-plumbers, electricians, kaħħala, mastrudaxxi, kif ukoll is-settur tas-servizzi, settur kbir ħafna.

Qiegħed nirriferi hawnhekk għal dawk li jinstallawlek l-air-conditioning u affarijiet oħra bħal dawn.

Il-fatt li l-industrija tal-bini tinkorpora fiha dawn is- setturi juri wkoll li din l-industrija għaddiet minn żvilupp kbir.

Tista' tgħid li din l-industrija hija mera tal-livell ta' l-għajxien tagħna.

Qabel, meta l-poplu Malti kien jgħix from hand to mouth, b'bini wieħed kien jifhem li tidħol f'dar li tipprovdilek akkomodazzjoni kontra l-klima u kontra l-elementi tan-natura.

Imma llum nistennew ħafna iktar mill-bini.

Nistennew ċerta kumdita' u ċerti servizzi bħalma huma air-conditioners, heating systems u affarijiet bħal dawn.

Dawn l-affarijiet juru s- sofistikazzjoni u kemm hija sinjura s-soċjeta' tagħna; u dan imbagħad huwa rifless f'kemm huwa sinjur il-bini li jkollna madwarna.

Pero' dan l- iżvilupp li wieħed jara fl-industrija tal-bini b'xi mod irid ikun rifless ukoll fil-liġijiet li jirregolawh.

Din hija waħda mill-ideat wara din il- kummissjoni dwar l-industrija tal-bini, għax f'dawk ir-regolamenti li suppost jirregolaw lil dan is-settur qegħdin lura wisq.

Ir-regolamenti li jirregolaw lil dan is-settur saru 'l fuq minn mitt sena ilu u ħafna drabi ma jirriflettu xejn mir-realtajiet ta' x'bini qegħdin nibnu.

Fenomenu ieħor li wkoll huwa rifless fil-qasam tal-bini huwa l-prezz enormi li saret iġġib l-art, affarijiet li 20 sena ilu wieħed lanqas biss kien joħlomhom.

Imbagħad, attached mal-fattur tal-prezzijiet, hemm l- istandards li jkunu imposti mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Kważi fi kwalunkwe żvilupp li jsir, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar saret tesiġi ċerti standards ta' parking, li allura joħolqu realtajiet ġodda.

Imbagħad hemm dawk li aħna fl-arkitettura ngħidulhom typologies, jiġifieri tipi ta' bini differenti, li ħafna drabi lanqas biss jidħlu fil-liġijiet u fir- regolamenti tagħna.

U dawn it-tipi ta' bini ġodda wieħed irid jibda jindirizzahom għaliex meta għandek art li ġġib ċertu valur u għandek l- Awtorita' ta' l-Ippjanar li timponi ċerti standards ta' parking, ovvjament ir-riżultat naturali huwa li se jkollok bini, per eżempju, b'xi tliet livelli ta' parking.

Dan joħloqlok esiġenzi ġodda bħalma huma l-bżonn ta' ventilazzjoni u l-bżonn ta' rampi.

Ċerti pajjiżi li huma f'ċerti livell ta' żvilupp għandhom ċerti regoli li f'pajjiżna għadna 'l bogħod milli narawhom, bil-konsegwenza li llum il-ġurnata qegħdin naraw lill-Awtortia' ta' l-Ippjanar toħroġ permessi għal bini bħal dan imma mbagħad għandha lakuna fis-sistema tagħha fejn ir-regoli ta' ventilazzjoni, fire escapes u standards ta' dawl ma jeżistux u allura jkollha timponi standards kultant anke b'mod ad hoc.

Barra minn hekk, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għandha l- problema li m'għandhiex nies li jagħmlu monitoring ta' dawk l-istandards li tkun imponiet għax m'għandhiex building inspectors imma għandha - kif jgħid tajjeb il-Ministru stess - enforcement officers li xogħolhom huwa differenti.

Dawn jaraw jekk il-kondizzjonijiet inżammewx imma ċ-checking li kien isir b'mod regolari meta jkun tiela' xi bini, jiġifieri jekk il- qatran sarx kif suppost jew sarux id-drains, m'għadhomx isiru.

Jekk wieħed jirrifletti naqra jara li llum ir-relazzjoni ta' min qed juża l-bini mal-bini nnifsu sar fiha ħafna aspetti differenti.

Jekk nieħdu l- fabbriki, irridu naraw li dawn ikunu joffru sigurta' għall-ħaddiema li jaħdmu fihom.

Jekk nieħdu l-iskejjel irridu nkunu ċerti li dawn huma msaħħna sew fix-xitwa u li ma jipprovdux iż-żejjed dawl tax-xemx matul is- sajf.

Irridu naċċertaw ruħna ukoll li t-toroq tagħna ikunu ta' standards tajbin.

Is-sewwieq huwa konsumatur ukoll u bħala konsumatur għandu ċerti drittijiet.

Allura t-toroq iridu jkunu ta' ċertu standard u mhux l- konsumatur jispiċċa jkisser il-karozza.

Hemm ukoll ir-relazzjoni tat- turist mal-hotel.

F'pajjiżi barranin, ħafna drabi, ssib li turist jista' jfittex sid ta' hotel jekk din ma toffrix is-servizzi u s-sigurta' fil-bini kif suppost.

Din hija r-realta' ta' relazzjonijiet differenti bejn dawk li jużaw il-bini u l-bini nnfisu u aħna rridu naraw li dawn ikunu parti mir- regoli u r-regolamenti li nikkontrollaw l-iżvilupp fil-bini nnifsu.

Ħaġa li kultant ma nżommux f'moħħna f'dan il-pajjiż hija li l-bini stess jista' jkun catalyst ta' ċertu żvilupp u ta' ċertu image tal-pajjiż.

L- Onor. Francis Zammit Dimech għamel aċċenn għal dan il-fattur fl-aħħar tad- diskors tiegħu meta semma l-proġett taċ-Ċentru ta' l-Arti li kien nieda l- Gvern Nazzjonalista u tlesta sena ilu.

Huwa tajjeb li l-pajjiż ma jibnix biss bini li huwa utilitarju imma jibni anke bini li jagħti ċertu image tas-soċjeta'.

Qed ngħid dan għaliex il-bini utilitarju forsi jservi l-iskop għal xiex ikun iddisinjat, pero' ma jagħtik xejn iktar u ma jagħtix dik l-ispinta għall-iżvilupp ta' madwaru.

Il-bieraħ kont qed nara "The Sunday Times" ta' Londra u kont qed naqra fuq żewġ mużewijiet, wieħed f'Manchester u ieħor f'Bilbao.

F'dan ir-rapport intqal li dawn l-ibliet jagħmlu bini ta' ċertu impatt anke biex iġibu ċertu żvilupp madwarhom u jiena naħseb li dan huwa li kellu f'moħħu l-Gvern Nazzjonalista meta kien qed jibni ċ-Ċentru ta' l-Arti.

Jien naħseb li f'pajjiżna rridu mmorru oltre milli nibqgħu nibnu sempliċement biex naqdu funzjoni.

Irridu nibdew nibnu anke biex nuru li aħna poplu żviluppat u matur.

Huwa tajjeb li kultant nieqfu u nħarsu b'mod sħiħ lejn l-industrija tal-bini u l-faċċati tagħha bin-nuqqasijiet u konsegwenzi tagħhom.

Din il-mozzjoni li għandna quddiemna hija pjuttost wiesgħa għax il-funzjonijiet u l-oġġettivi ta' din il-kummissjoni huma pjuttost wesgħin u allura tagħtina l-opportunita' li nħarsu lejn din l-industrija b'mod wiesa'.

Pero' waqt li qed niflu din il-mozzjoni għandna nħarsu wkoll lejn it-twaqqif ta' din il-kummissjoni konsultattiva minn dawn l-aspetti u nagħmlu ċerti mistoqsijiet.

Per eżempju, irridu nistaqsu jekk is-set-up li qiegħed ikun propost f'din il- mozzjoni huwiex l-aħjar wieħed, jekk l-għanijiet kif elenkati humiex komprensivi, jekk hemmx ċertu overlap ma' ċerti awtoritajiet li diġa' jeżistu bħalma huma l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u l-Universita'.

Irridu naraw ukoll jekk hemmx xi għanijiet li mhumiex qegħdin ikunu indirizzati u allura u forsi qegħdin ninsew xi qasam ieħor partikolari li huwa importanti.

Irridu nanalizzaw jekk il-funzjonijiet proposti jikkonformawx ma' l-għanijiet u jekk joħolqux duplikazzjoni ma' funzjonijiet ta' awtoritajiet oħrajn.

Irridu naraw wkoll jekk il-mod kif inhu propost li taħdem din il-kummissjoni huwiex l-aħjar mod, jekk hijiex komposta mill- aħjar nies u jekk hijiex se tilħaq l-iskop li se tkun imwaqqfa għalih.

Madam Speaker, qiegħed ikun propost li din il-kummissjoni tkun magħmulha minn disgħa min-nies u chairman, nagħtuha post, nivvotalwlha flus u nissekondawlha n-nies miċ-ċivil sabiex tagħmel ix-xogħol kif elenkat mill- oġġettivi, liema oġġettivi huma pjuttost wesgħin.

Wieħed minn dawn l- oġġettivi huwa li tipprovdi forum fejn ikunu diskussi l-problemi u l- issues relatati mal-bini u ma' l-industrija tal-bini.

Oġġettiv ieħor huwa li tagħti pariri lill-gvern u lis-settur privat ta' kif tkun upgraded, imtejba u monitored l-industrija tal-bini u fl-istess ħin tieħu in konsiderazzjoni s-sitwazzjoni partikolari fil-gżejjer Maltin.

Oġġettiv ieħor li għandha l-kummissjoni huwa li tħares lejn ir-regoli tal-bini.

Hawnhekk wieħed għandu jinkludi kif isir il-kejl tal-bini, il-kuntratti tax- xogħol, kif ikunu ddettaljati l-working drawings, il-klassifikazzjoni tal- kuntratturi u t-tradesmen u l-quality assurance standards, jiġifieri kif ikun assigurat li l-kwalita' li bih isir ix-xogħol ikun dak speċifikat fil- kuntratt.

Il-Gvern Nazzjonalista kien nieda diversi kummissjonijiet biex jagħmlu dan ix-xogħol għaliex huma ħafna l-kuntratturi stabiliti li jħossu li jkollhom kompetizzjoni inġusta minn kuntratturi oħrajn li forsi għadhom jibdew.

Issa qegħdin ngħidu li din il-kummissjoni dwar l-industrija tal- bini se tinkorpora dawn ix-xogħlijiet kollha.

Oġġettiv ieħor ta' din il- kummissjoni hu l-health and safety standards li fil-fatt f'pajjiżna ma jeżistux.

Imbagħad hemm l-oġġettiv l-ieħor li bih trid tifformola u ttejjeb it-training programmes u l-istrutturi għal taħriġ in the relevant fields of activity f'dawk l-oqsma relevanti għall-industrija tal-bini.

Għandha wkoll l-oġġettiv li tagħmel monitoring of the property market, jiġifieri li żżom ċerta statistika fuq is-suq tal-proprjeta', u wkoll l- oġġettiv li tħares kwalunkwe kwestjoni oħra li the advisory board may determine from time to time.

MADAM SPEAKER: Ippermettili, Onor. Mugliett.

Sar il-ħin.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Iva, Madam Speaker, nibqa' in possession.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR ID-DAZJU TAS-SISA (EMENDA NRU.2)

EXCISE DUTY (AMENDMENT) (NO.2) BILL

MADAM SPEAKER: Peress li aktar kmieni fis-seduta ntalbet votazzjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att ta' l-1995 dwar Dazju tas-Sisa, se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jemenda l- Att ta' l-1995 dwar Dazju tas-Sisa", ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk Kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MADAM SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni fid-9.00 p.m il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet fid-9.20 p.m.

MADAM SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l- Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jkompli jemenda l-Att ta' l-1995 dwar Dazju tas-Sisa" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk Kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 35 L-Onor. |Abela Carmelo|Farrugia Noel | |Abela Joseph |Grech Edwin | |Agius Chris |Gulia Gavin | |Attard |Herrera Jose' | |Montalto John| | |Bartolo |Mangion Charles | |Evarist | | |Borg Karmenu |Mintoff Dom | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar |Pace Bertu | |Charles | | |Buhagiar |Portelli Alfred | |Louis | | |Camilleri |Refalo Anton | |Maria | | |Cardona Chris|Sant Alfred | |Chircop Karl |Sceberras Trigona Alex | |Cilia Joe |Schembri Adami Sandro | |Dalli Helena |Spiteri Lino | |Debono Grech |Vassallo Adrian | |Joe | | |Farrugia |Vella George | |Anglu | | |Farrugia Joe |Vella Karmenu | |Farrugia | | |Michael | |

KONTRA : 34

L-Onor.

|Abela Tony |Galea Pace Victor | |Agius |Gatt Austin | |Francis | | |Bonnici |Gonzi Lawrence | |Josef | | |Bonnici |Hyzler George | |Michael | | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond | |Cassar Joe |Muscat Claude | |Dalli John |Muscat Richard | |D'Amato |Psaila Savona Joe | |Helen | | |De Marco |Pullicino George | |Guido | | |Debono |Pullicino Orlando | |Giovanna |Jeffrey | |Deguara |Refalo Michael | |Louis | | |Farrugia |Tabone Anton | |Jean Pierre | | |Fenech Adami|Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo |Vella John | |Michael | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech Francis| | | |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jemenda l-Att ta' l-1995 dwar Dazju tas-Sisa" ġie moqri t-Tieni Darba.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi, jekk jogħġbu, jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għat- Tlieta, 21 ta' Ottubru, 1997 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Riżoluzzjoni dwar Trasferiment ta' Artijiet.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Riżoluzzjoni dwar it-twaqqif ta' Kummissjoni dwar l-Industrija tal-Bini f'Malta - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - Kumitat;

Riżoluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar Malta u l-Unjoni Ewropea - Kontinwazzjoni; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti (Kont.);

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Bertu Pace.

ONOR.

BERTU PACE: Madam Speaker, fil-ftit ħin li għandi se nipprova nitkellem fuq kemm hu meħtieġ li lkoll kemm aħna nagħmlu sforz akbar biex f'pajjiżna tiddaħħal aktar serjeta' u aktar dixxipplina fl-oqsma kollha tal- ħajja.

Is-serjeta' u d-dixxiplina mhumiex biss responsabbilta' ta' l-Istat li jara li kulħadd jagħti sehemu u li l-affarijiet isiru sewwa imma hija l- ewwel u qabel kollox responsabbilta' ta' l-eluf ta' ġenituri li jmexxu l- familji u li jagħmluna nazzjon.

Per eżempju, ta' min hi l-akbar responsabbilta' li jnisslu serjeta' u dixxiplina fl-eluf ta' żgħażagħ taħt is-16-il sena li fil-weekends jinżlu f'inħawi magħrufa għad-divertiment fejn litteralment qed jitħallew jagħmlu dak li jridu u li jogħġobhom?

F'liema pajjiż ċivilizzat tara żgħażagħ ta' 13, 14 u 15-il sena jixorbu l- birra, l-inbid u l-akoħol mingħajr restizzjonijiet ta' xejn?

Ħafna minn dawn iż-żgħażagħ jagħmlu dan anke fil-preżenza tal-ġenituri tagħhom stess.

Dan tista' tarah ukoll matul is-sajf fil-festi Maltin fejn tara mijiet ta' żgħażagħ, ħafna minnhom taħt is-16-il sena, litteralment mifqugħin bil- birra u l-whisky, meta f'pajjiżna huwa kontra l-liġi li dawn jinbiegħu lil żgħażagħ taħt is-16-il sena.

Dan isir taħt għajnejn l-istess awtoritajiet tal-Pulizija u bil-barka ta' l-istess ġenituri.

Ngħid għalija, ma kienet l-ebda sorpriża li minn riċerka li għamlet għaqda magħrufa lokali rriżulta li minn fost 20 pajjiż Ewropej, Malta hija fl-ewwel post u għandha l-ogħla rata ta' abbuż mill-alkoħol fost żgħażagħ taħt is-16-il sena.

Kull min imur f'pajjiż Ewropew u anke l-Amerka, il- Kanada u l-Awstralja jinduna kemm għadna lura fil-qasam ta' protezzjoni liż- żgħażagħ mill-abbuż ta' l-alkoħol.

Anzi nista' ngħid li lanqas biss bdejna.

Safejn naf jien teżisti liġi li tipprojbixxi l-bejgħ ta' l-alkoħol liż-żgħażagħ taħt l-eta', iżda din teżisti biss fuq il-karta għax kulħadd qed jagħmel li jrid u li jogħġbu.

Donnu f'dan il-pajjiż l-importanti huwa li naqilgħu xi sold; u jekk ikun hemm bżonn inbiegħu l-velenu, inbiegħuh ukoll.

Riżultat inkwetanti ieħor huwa l-fatt li l-abbuż mill-alkoħol huwa relatat ma' l-abbuż mid-droga u riżultat ieħor inkwetanti wkoll huwa li l- abbuż mill-alkoħol huwa direttament konness ma' numru kbir ta' inċidenti tat-traffiku għaliex min ikun qed isuq ma jkollux ir-riflessi tajbin.

Hawnhekk irrid nagħmel appell lill-Gvern sabiex mill-aktar fis possibbli jara li jibdew isiru t-testijiet tal-breathalyser, jiġifieri testijiet għall-għarrieda mill-pulizija ħalli jiġu kkontrollati dawk li jabbużaw mill- alkoħol.

X'ingħidu mbagħad għas-sitwazzjoni tal-biki fid-diskoteki ta' pajjiżna, li ħafna minnhom jagħmlu li jridu u li jogħġobhom?

Dawn idaħħlu żgħażagħ taħt is-16-il sena, naturalment ma tintalabx l-ID card fil-bieb, ibiegħulhom xorb alkoħoliku, u ma jikkontrollawx il-ħoss u l-istorbju biex ma ssirx ħsara lill-widnejn, u dan kollu jsir taħt għajnejn il-pulizija.

Ma nistax ukoll ma nsemmix in-numru kbir ta' żgħażagħ taħt it-18-il sena li hawn jiġru bil-karozzi fit-toroq, ħafna minnhom b'karozzi reġistrati fuq nies adulti li suppost jafu aħjar.

Jien nistgħaġeb mhux ftit bil- mentalita' Maltija.

Qed ngħid dan għaliex meta l-ġenituri jiġu biex jagħżlu l-edukazzjoni ta' wliedhom, ħafna jfittxu u jixtiequ skejjel li barra li jagħtu edukazzjoni tajba joffru serjeta' u dixxiplilna, pero' mbagħad jagħtu l-mano libera lil uliedhom bil-konsegwenzi kollha li din iġġib magħha jew inkella jkunu minn ta' l-ewwel li jibdew igergru meta l- gvern tal-ġurnata jintroduċi xi miżuri ta' dixxiplina jew ordni pubblika għall-ġid ta' wliedhom stess.

Huwa fuq dawn l-affarijiet li jmisshom jitkellmu u jilmentaw il-mexxejja tal-Knisja Maltija llum u mhux jipprovaw jilagħbu l-logħba politika tal-Partit Nazzjonalista billi jgħidu li qed tiżdied it-tensjoni politika, liema tensjoni, fl-opinjoni tiegħi, hija ineżistenti.

Lill-mexxejja tal-Knisja nfakkarhom li l-Gvern Nazzjonalista ta' l-1987 kien tela' bl-għajta - din il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, l-Onor.

Fenech Adami, kien jirripetiha ħafna drabi - li se jsaħħaħ il-fibra morali tal-pajjiż.

Imma r-riżultat kulħadd jafu għaliex f'disa' snin ta' tmexxija Nazzjonalista kellna splużjoni ta' serq, splużjoni fl-abbuż u tmexxija tad- droga, splużjoni fil-kriminalita' organizzata u spulżjoni oħra fit-tkissir tal-familja b'numru record ta' separazzjonijiet.

Dan għaliex fil-pajjiż kienet iddaħħlet il-kultura li kulħadd jagħmel li jrid u li jogħġbu, min hu b'saħħtu jaħtaf l-aktar u li l-mexxejja tal-Knisja ftit li xejn jitkellmu.

Ta' min ifakkar li kważi sena ilu l-Partit Laburista ħa f'idejh it- tmexxija tal-pajjiż bl-aktar mod ċivili u diċenti fl-istorja ta' Malta minkejja l-manuvri tal-Partit Nazzjonalista - bil-famużi dikjarazzjonijiet tal-photofinish meta baqgħu sa l-aħħar mument ma jammettux it-telfa - li jaqla' l-inkwiet u d-diżgwid.

Jekk il-Partit Nazzjonalista mingħalih qed jipprova jilgħab il-logħba ta' qabel l-1987, meta kontinwament kien joħloq tensjoni, ngħidlu li sejjer żmerċ għax din it-tattika issa ndrat.

Huwa d- dover taż-żewġ partiti u tagħna lkoll li filwaqt li nuru l-opinjonijiet diverġenti tagħna, nitgħallmu minn pajjiżi demokratiċi ta' madwarna li wara kull elezzjoni jerġa' jiġi kollox għan-normal u nies ta' opinjonijiet differenti jirrispettaw lil xulxin għax l-interess ta' pajjiżhom jiġi fuq quddiem nett.

Grazzi.

Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Alex Sceberras Trigona.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Madam Speaker, illejla nixtieq nitkellem dwar ir-rwol ta' ċerti ħaddiema li nsejħulhom social workers.

Dan is- suġġett diġa' poġġejtu fuq l-aġenda tal-Kumitat ta' l-Affarijiet Soċjali.

Fil-fatt nhar it-Tlieta li għaddew bdejna niddiskutu dan is-suġġett - tkellmu diversi li għandhom x'jaqsmu mas-social work f'pajjiżna - u għada se nkomplu niddiskutuh.

Xtaqt li fil-kapaċita' personali tiegħi, u mhux aktar bħala President tal-Kumitat ta' l-Affarijiet Soċjali, inqajjem il- kwestjoni tal-bżonn li fid-dawl tal-lista twila ta' problemi soċjali li għandna fil-pajjiż u fid-dawl tal-lista qasira ta' min hu lest biex jaħdem fuq dawn il-problemi, inħeġġu u nużaw kull inċentiv possibbli fil-parametri eżistenti sabiex dik il-lista l-qasira titwal għallinqas indaqs biex tkun tista' ssolvi dawn il-problemi soċjali li għandna.

Fi kliem ieħor qed inpinġi stampa ta' demand and supply għax min-naħa waħda qegħdin iffaċċati bi problemi soċjali u min-naħa l-oħra ftit huma n-nies iddedikati u mħarrġa biex ikunu jistgħu jsolvu dawn il-problemi.

Mill-ewwel konstatazzjoni tal-fatti eżistenti jidher ċar li dan il-pajjiż għad għandu deficit kbir - hawn qed nirriferu għall-qasam finanzjarju u din m'hijiex kwestjoni jekk il-gvern huwiex blu, aħmar, orange jew kannella - fil-qasam ta' training u preparazzjoni ta' social workers u fuq kollox - dan huwa l- punt ċentrali ta' l-intervent tiegħi hawnhekk illejla - għandna nipprofessjonalizzaw il-vokazzjoni ta' social workers.

Madam Speaker, ħalli naqsmu dan l-istatement fi tnejn.

Minn naħa għandek is-sens ta' vokazzjoni tas-social worker għax jekk bniedem ma jkollux din il-vokazzjoni mhux se jsir social worker - dan ix-xogħol ma jsirx biex bniedem jieħu xi pocket money, jew bejn job u ieħor biex jimla l-karriera tiegħu jew għall-gost jew għal xi interess periferiku, għax aktar milli huwa job huwa vokazzjoni - u mill-banda l-oħra, min ikollu l-ġibda għal dan it-tip ta' xogħol, għandu jkollu rikonoxximent mill-Istat ta' Malta, ikun min ikun fil-gvern, biex lil din il-persuna nħeġġuha tgħin lill-għajrha billi taħdem fil-prattika u tiddedika ruħha għall-problemi soċjali li jiffaċċaw sħabha Maltin u Għawdxin.

GĦalhekk nixtieq nipproponi formalment f'dan il-Parlament lill-Gvern preżenti biex mill-aktar fis possibbli jara b'liema mezz jista' jistituzzjonalizza l-professjoni tas- social workers b'mod li jagħtihom warrant - il-warrant li għandi jiena llum ta' nutar, il-warrant li stajt napplika għalih biex naħdem ta' avukat, il- warrant li bih l-Onor.

Gonzi jaħdem ta' avukat - biex permezz tiegħu l- professjonisti jeżerċitaw il-professjoni tagħhom.

Ovvjament, minbarra din il-liċenzja - għax għal ħafna nies il-warrant jammonta għal liċenzja biex dak it-tabib jaħdem, biex dak il-perit jaħdem, biex dak l-għalliem jaħdem, biex dak in-nurse jaħdem, biex dak in-nutar jaħdem - is-social workers għandu jkollhom ukoll ċerti dmirijiet.

Naħseb li wasal iż-żmien li nibdew nikkonsidraw attivament il-bżonn li f'pajjiżna jkollna social workers inċentivati, jiġifieri nagħmlulhom inċentiv billi nagħtuhom il-warrant li permezz tiegħu jkunu rikonoxxuti mis-soċjeta' għax- xogħol li jagħmlu, għad-dedikazzjoni li għandhom u għall-vokazzjoni tagħhom.

Naħseb li permezz ta' din il-warrant se nassiguraw lill-pazjenti li min ikun qiegħed jaħdem ta' social worker ikun tassew awtorizzat, ma jkunx ċarlatan, ma jkunx qed jippoża ta' social worker u ma jkunx wieħed li għandu mnejn anke jabbuża mill-informazzjoni konfidenzjali li jisma' fuq xogħolu.

Barra minn hekk jekk dak l-individwu ma jkollux warrant ma tkunx tista' tiġbidlu l-attenzjoni jekk ikun abbuża mill-informazzjoni li jkun ħa għax jgħidlek li hu m'għamel xejn ħlief qagħad jisma' li xi ħadd li kellu aptit jiftaħ qalbu miegħu, filwaqt li jekk ikollu l-warrant tista' tgħidlu li hu sema' dik l-informazzjoni fl-eżerċizzju professjonali tiegħu u allura ma setax jabbuża minnha billi jieħu xi passi għall-vantaġġ personali tiegħu.

Mela min-naħa waħda hemm il-liċenzja li tikkwalifika lis-social worker biex ikun jista' jopera bħala social worker u min-naħa l-oħra hemm lista ta' dmirijiet li s-social worker għandu josserva.

Wieħed mill-ewwel jinnota kemm huwa importanti dan, mhux biss għal dawk is-social workers li jaħdmu fis-settur pubbliku - bħal dawk li jaħdmu f'Mount Carmel Hospital, f'St. Luke's Hospital, mad-dipartiment ta' l-edukazzjoni, mas-social welfare development programme u dawk li jaħdmu ma' l-anzjani 'l hawn u 'hemm - imma anke għal dawk li jaħdmu fis-settur privat għax ikun tajjeb li simultanjament niżviluppaw dan is-settur ukoll.

Ejja nkunu ċari.

Għandna tobba kemm fis-settur pubbliku kif ukoll fis- settur privat, għandna avukati kemm fl-uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali, f'diversi korpi parastatali, dipartimenti u banek li jikkontrolla l-gvern kif ukoll fis-settur privat.

L-istess nistgħu ngħidu għan-nutara u l- periti.

Hemm dawk li jaħdmu mal-gvern u hemm dawk li jaħdmu mas-settur privat.

GĦaliex m'għandniex inħeġġu lis-social workers billi nuruhom li bil-warrant li se nagħtuhom, se jkunu jistgħu jaħdmu mhux biss ma' dipartimenti tal-gvern, fejn diġa' hemm xi ftit social workers, imma anke mas-settur privat, anke bi klijenti jew pazjenti privati, dment li jkunu rikonoxxuti u dment li jkollna body li jkun jista' jissorvelja complaints fuq abbużi u complaints fuq nuqqas ta' dixxiplina ta' dan il-korp il-ġdid li dan il-pajjiż tant għandu bżonn?

Qed ngħid dan għaliex il-lista ta' problemi soċjali f'pajjiżna, bħala pajjiż li qed jiżviluppa, qiegħda dejjem titwal u ma jistax ikun li dawn il- problemi nħalluhom jiġu solvuti minn jaf minn min - mis-suq jew minn xi forzi tat-temp, fejn forsi wieħed jinzerta jgħinu xi ħadd u l-ieħor jgħinu xi ħadd ieħor - imma għandu jkun hemm intervent sħiħ għax għalhekk aħna umani.

Jekk taqta' idejk u jibda joħroġlok id-demm, ma tħallix il-forzi tas-suq u tan-natura jsolvulek il-problema imma tipprova tintervjeni billi għallinqas tagħmel biċċa elastoplast u tnaddafha minn xi infezzjoni.

GĦalfejn din l-eżitazzjoni kollha u din l-ideoloġija kollha kontra intervent?

F'pajjiżna għandna problemi soċjali, imma apparti mill-kawżi, l- motivazzjonijiet u r-raġunijiet li għalihom qegħdin jiżviluppaw dawn il- problemi soċjali, għandna bżonn ammont konsiderevoli ta' social workers fil- gradi differenti.

Jiena ngħid li m'hemmx għalfejn ikollhom BA; anke diploma hija biżżejjed, u anke jekk għandhom ċertu training u expertise.

Jiena lest ukoll li nirrikmanda li b'mod transitorju, għallinqas għall-15- il sena li ġejjin, dawk li diġa' għandhom ċertu ammont ta' esperjenza, din l-esperjenza tagħhom tiġi rikonoxxuta li tkun biżżejjed għall-warrant.

Aktar 'il quddiem, ta' min jibda jikkonsidra wkoll kemm is-sistema ta' articles - li tintuża fl-Ingilterra għall-avukati, fejn biex issir avukat m'hemmx għalfejn tieħu kors teoretiku fil-liġi imma tilħaq billi tipprattika ma' avukat ieħor - nistgħu nużawha wkoll fis-social work, fejn huwa ovvju li l-qalba tax-xogħol tas-social worker hija l-prattika u żgur mhux it-teorija waħedha u jekk hux ta' min jirrikonoxxi transitorjament lil dawk kollha li diġa' ddedikaw ħinhom biex jgħinu sabiex id-daqqa ta' problema soċjali ma tinħassx bl-asprita' u l-aċidita' li tinħass s-soltu.

Forsi mhux ta' min jgħin u jirrikonoxxi lil dawk id-diversi nies li b'sagrifiċċju kbir personali u anke b'sagrifiċċju finanzjarju jiddedikaw ruħhom għal min għandu bżonn ta' housing, għal min għandu bżonn ta' flus, għal min għandu bżonn ta' kura medika u għal min għandu bżonn ta' nursing fil-każ ta' anzjani jew midruba, billi nagħtuhom il-warrant?

GĦandna ħafna minn dawn u naħseb li jkun tajjeb jekk il-Kumitat ta' l-Affarijiet Soċjali jagħmel ir-rakkmandazzjonijiet tiegħu biex inkunu nistgħu tassew inwassluhom lill-Gvern ħalli jagħti dan il-warrant lis-social worker, biex il-professjoni tiegħu tkun daqs professjonijiet oħra, biex tkun salvagwardata mill-Istat ta' Malta u biex tkun ukoll rikonoxxuta barra.

Nifhem li dak li qed nitkellem fuqu huwa f'ċertu sens impost mill-Kunsill ta' l-Ewropa li, pajjiżna ilu membru tiegħu mill-1964.

Artikli 13 u 14 tas-social charter jgħidu li l-Istat għandu mhux biss jirrikonoxxi imma għandu jippromwovi kull faċilita' biex ikun hemm assistenza soċjali garantita permezz ta' ħaddiema soċjali professjonali.

Il-Council of Europe, bil-European social charter tagħha, qiegħda titlob lill-gvernijiet membri - Malta wkoll hija membru ta' dan il-European social charter - biex toħloq recognition uffiċjali.

U x'hawn aħjar mill-warrant bħala recognition uffiċjali ta' dawn is-social workers li tant għandna bżonnhom f'pajjiżna?

Jien mhux qed ngħid li dan għandna nagħmluh għax tgħidu s-social charter imma għax personalment nosserva li f'pajjiżna għandna bżonn ta' social workers kwalifikati.

Dan l-aħħar sirt naf li minn mindu fl-1986 bdejna l-kors ta' social work, s'issa ggradwaw madwar 168 social worker pero' minn dawn 90 biss qegħdin jagħmlu social work.

Dan ifisser li tlifna kważi 80 social worker li nvestejna fihom biex jitgħallmu fl-Universita' għax għal xi raġuni jew oħra dawn ma sabux lok fejn jaħdmu.

Bir-rispett kollu nissottometti li dawn għandhom mnejn ma sabux fejn jaħdmu għax ma kellhomx recognition uffiċjali.

Li kieku wara li ħadu d-degree ingħataw il-warrant, x'aktarx kien ikollhom aktar recognition, kemm fis-settur pubbliku kif ukoll fis- settur privat.

Għalhekk ir-rakkmandazzjoni personali tiegħi hija li nagħtu l-warrant lis-social workers biex b'hekk inkunu nistgħu nagħtu inċentiv u ħajja ġdida kemm lil dawk it-80 social workers moħlija - forsi siefru jew sabu job ieħor u allura l-pajjiż ma bbenifika xejn mill-kontenut ta' training u tagħlim li ngħataw - kif ukoll lil dawk li se jilħqu fil-futur.

B'hekk dawk li jkunu qed jistudjaw biex isiru social workers jafu li fi tmiem l-istudju tagħhom se jiġu rikonoxxuti u se jingħataw warrant - ħalli ma jużawhx, imma jafu li jekk għandhom warrant għandhom ukoll tariffa tas- servizzi li se jagħtu u allura għandhom kumpens finanzjarju stabilit b'liġi, għandhom body li qed jaċċettahom u jissorvelja d-dixxiplina ta' kodiċi ta' etika li huma qed josservaw - u allura qed tagħtihom recognition b'ċerta serjeta'.

B'hekk ma tagħtihomx biss recognition billi tagħtihom ċertifikat bil-bolla ħamra u tħallihom jiġru mat-toroq imma tkun qed tagħtihom ċertifikat xorta u fl-istess ħin tibqa' tissorvelja l-aġir tagħhom uffiċjali u professjonali.

Jiena ngħid lill-Kamra li dan huwa l- way forward for the next 10 to 15 years.

F'pajjiżna hawn ħafna problemi soċjali f'diversi oqsma, kemm fil-qasam tad-droga, ta' l-alkoħoliżmu, taċ- child abuse, tad-domestic violence u f'diversi oqsma oħra u allura għandna bżonn numru akbar ta' social workers.

Illum għand min se jmur min jinqabad fi problema soċjali?

Jekk imur għand it-tabib dan iħares lejh mill-aspett mediku biss; jekk imur għand il-qassis, dan l-għajnuna tiegħu se tkun limitata; jekk imur fid-dipartiment tas-sigurta' soċjali; dawn jiċċekkjaw il-liġijiet tas-social asistance biex jaraw jekk dak li jkun huwiex intitolat għall-assistenza soċjali finanzjarja, imma social work as such m'hawnx provdut b'mod professjonali, ħlief għal xi waħdiet li jinsabu f'diversi dipartimenti tal-gvern u li huma pjuttost l-eċċezzjoni milli r- regola.

Mela jidher ċar li pajjiżna għandu bżonn il-professjoni ta' social workers.

Naħseb li l-Parlament fuq dan qiegħed jingħaqad miż-żewġ naħat tal-Kamra biex jagħti s-support tiegħu u biex jirrikmandah.

GĦalhekk għada se nkomplu bil-hearings u se ninvestigaw x'qiegħda tagħmel l-Universita' biex tgħin kemm lil dawk li jmorru għall-B.A. - biex ikunu jistgħu jaslu biex jaħdmu u jieħdu l-warrant ta' social workers - kif ukoll lil dawk li jieħdu d-diploma ta' social work, biex naraw kif nistgħu inwassluhom biex jieħdu l- warrant ukoll.

Se naraw is-senior social workers li jeżistu diġa' x'jonqoshom biex ikunu jistgħu jieħdu l-warrant u jkollhom il-liċenzja uffiċjali biex joperaw fil-pajjiż u se nisimgħu ukoll x'qed isir miċ-ċentru ħidma soċjali, mis-social welfare development programme, mid-dipartiment ta' l-edukazzjoni, x'qed jara li hemm bżonn is-CGMO fl-isptar, x'hemm bżonn f'Monte Carmeli u x'hemm bżonn minn dawk li jieħdu ħsieb id-drogati.

F'dawn l-oqsma diġa' qegħdin naraw li hemm bżonn numru kbir ta' personnel u ta' social workers imħarrġin.

Għaldaqstant, mingħajr ma nagħmlu piż żejjed finanzjarju fuq l-estimi tal-gvern - kulħadd jaf f'liema diżastru finanzjarju ninsabu - permezz ta' dan il-warrant se nagħtu recognition uffiċjali biex dak li jkun jiġi rikonoxxut għall-istudju u preparazzjoni li għamel biex isir social worker, jieħu l-għarfien uffiċjali min-naħa ta' l- Istat ta' Malta u jibqa' magħruf tul il-ħajja tiegħu dment li ma jiżloqx fin-niexef u jagħmel xi abbuż mill-professjoni tiegħu.

Madam Speaker, nagħlaq billi ngħid li jidher li fuq din il-kwestjoni, li hija pjuttost kostatazzjoni ta' fatti fil-pajjiż, hawn pjuttost qbil miż- żewġ naħat biex ikollna social workers professionally recognised u għalhekk naħseb li l-Parlament jista' jingħaqad b'vuċi waħda u jgħid: Ejjew flimkien mill-iktar fis possibbli nagħtu warrant uffiċjali lis-social workers, kemm lil dawk li jiggradwaw mill-Universita' kif ukoll lil oħrajn li għallinqas transitorjament ikunu għamlu ċertu xogħol u jiġu rikonoxxuti minn bord indipendenti u mparzjali bħala li huma kwalifikati biex jingħataw warrant ħalli joperaw fis-soċjeta' Maltija kemm fis-settur pubbliku kif ukoll fis- settur privat.

Grazzi ħafna, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta 21 ta' Ottubru, fid-9.00 a.m. bl-agenda kif kommunikata mil- Ministru Mizzzi.

Fid-9.53 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

VAPURI - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il vapur u kemm total ta' tunnellaġġ ġie rreġistrat f'Lulju 1997?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru W774.

PLEASURE BOATS - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew irreġistrati pleasure boats f'Lulju 1997 u jagħti l-informazzjoni maqsuma skond it-tip ta' boat u t-tul tagħhom?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirriferi l-Onor.

VEJIKOLI - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew reġistrati vejikoli ġodda f'Lulju 1997 u jagħti l-informazzjoni maqsuma skond it-tip ta' vejikolu?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li n-numru ta' vetturi ġodda li ġew irreġistrati f'Lulju 1997 huwa 1,059, maqsumin kif ġej: Karozzi privati 827 Vetturi kummerċjali 87 Vetturi għall-kiri 61 Buses u Mini-Buses - Muturi 84 TOTAL 1,059

MOSTA - ROAD MARKINGS

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6091 mogħtija fis-Seduta Nru. 74 tat-03.06.97, jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex jara li f'Valletta Road u Triq Durumblat fil- Mosta jsiru road markings li: (i) juru l-lanes differenti fit-triq; (ii) f'Valletta Road tinkiteb il-kelma slow qabel ma' l-vetturi jersqu lejn ir- roundabouts ta' quddiem ix-showroom tal-Mercedes u tas-Subaru; u (iii) fi Triq Durumblat tinkiteb il-kelma slow qrib il-kantuniera qabel iċ-ċimiterju tal-Mosta li hemm fl-istess triq; (iv) isiru parking lots biex jorganizzaw il-parking quddiem iċ-ċimiterju tal-Mosta fi Triq Durumblat; u (v) jerġgħu jsiru sinjali tal-give way mar-roundabout ta' quddiem ix-showroom tal- Mercedes u mar-roundabout madwar il-monument tal-Qalbiena Mostin li minkejja l-istruzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq kif jidher fi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6091, dawn qatt ma saru?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ix-xogħol mitlub mill-Onor.

Membru li jaqa' taħt ir-responsabbilta' tal-Gvern Ċentrali, jiġifieri quddiem il-"Mercedes" u quddiem is-"Subaru Showroom" tlesta u li jonqos huma xi sinjali tal-art quddiem is-"Subaru".

Dan ix-xogħol mistenni li jitlesta llum.

TOROQ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra rapport aġġornat sad-data ta' meta tingħata t-tweġiba tal-lista tat-toroq f'Malta li għad irid isir xogħol ta' rikostruzzjoni u l-għoti ta' tarmac fihom?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Lista li turi t-toroq li għad irid isir xi xogħol ta' rikostruzzjoni fuqhom kif mitlub mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

MOSTA - TRIQ GIANNI VELLA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Wara li twaqqaf steering committee bejn il-Ministeru tax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni u l-Ministeru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali, jista' l-Ministru jgħid x'possibbiltajiet hemm li Triq Gianni Vella, fil-Mosta tkun mogħtija t-tarmac?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ninforma lill-Onor.

Membru li filwaqt li l- iSteering Committee imsemmi minnu jiddiskuti u jiddeċiedi fuq kwestjonijiet ta' policy, għandna programm fi ħdan il-Ministeru Co-Ordinating Unit bil- għan li qabel ma jitfassal programm ta' tiswijiet ta' toroq jikkordina ma' entitajiet diversi bħalma huma il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, l- Enemalta, u oħrajn biex jiżgura li s-servizzi jkunu fi stat tajjeb qabel ma jsir xogħol fuq it-toroq u jiġi evitat li l-istess triq ikollha terġa' tinqala' fi żmien qasir.

Din il-Co-ordinating Unit diġa' iddiskutiet ix-xogħol fuq Triq Ġanni Vella fil-Mosta ma dawn l-entitajiet u malli tirċievi minn għandhom l- informazzjoni meħtieġa jkunu jistgħu jinkluduha fil-programm ta' toroq li għandhom jingħataw it-tarmac.

MOSTA - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu passi biex jara li x-xogħol li jonqos li jsir f'zona Ta' Xkora u fi Triq Sir Aurthur Borton, il-Mosta b'konnessjoni ma' l-għoti ta' servizz ta' drenaġġ jkun lest u jekk ikun jista' jingħata wiċċ ta' tarmac lil dawn it-toroq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Jonqos il-permess mill-Planning Authority għall- bini ta' pumping station biex dawn il-proġetti jkunu kompluti.

MOSTA - POMPA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jieħu passi biex jara x'inhuma d-diffikultajiet li qegħdin iżommu l- Awtorita' ta' l-Ippjanar milli toħroġ il-permess għall-bini tal-pompa tad- drenaġġ li jenħtieġ li ssir f'Ta' Xkora u fi Triq Sir Aurthur Borton, il- Mosta?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Awtorita' ta' l-Ippjanar għandha biss applikazzjoni waħda (PA5397/97) li tirriferi għall-bini ta' pompa tad- drenaġġ f'Ta' Xkora.

L-applikazzjoni ġiet sottomessa fil-15 ta' Settembru 1997 bil-kontribuzzjonijiet neċessarji nkorretti u għalhekk l-applikazzjoni ġiet eventwalment validata fit-30 ta' Settembru 1997.

Fid-9 ta' Ottubru 1997, id-Dipartiment tad-Drenaġġ ġie mitlub jirrevedi l- proposti tiegħu għaliex is-sit propost qiegħed fejn jiltaqgħu toroq road junction.

Barra minn hekk, bdew konsultazzjonijiet mad-Dipartimenti ta' l- Agrikultura, tas-Servizzi ta' l-Ilma, tas-Saħħa u ta' l-Ambjent.

MOSTA - TRIQ IL-KULTELLAZZ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ladarba ġie deċiż li jkun mogħti t-tarmac lil Triq il-Kultellazz, Mosta it-tarmac ingħata lil maġġor parti tat-triq iżda baqa' partijiet fejn ma ngħatax tarmac?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: It-tarmak se jingħata fit-triq kollha wara li l- parti li għada mhijiex asfaltata jingħatawlha l-livelli mis-surveyors ta' l- Awtorita' ta l-Ippjanar.

TELEPHONES - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' applikazzjonijiet pendenti għat-telefon f'kull wieħed mil-lokalitajiet tas-7,8, 11 u 12-il distrett elettorali?

Kemm kien in-numru ta' servizzi li ngħataw f'kull wieħed minn dawn il- lokalitajiet fil-perijodu 1/1/97 sa 30/9/97?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

PULIZIJA - FTUĦ TA' ĦWIENET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kondizzjonijiet li l- pulizija timponi fuq persuni li jkunu se jiftħu ħwienet ta' auto dealers?

Barra minn dan, liema huma d-dipartimenti l-oħra li jimponu xi kondizzjonijiet?

Jekk hemm dipartimenti oħra, liema huma dawn id- dipartimenti u x'kondizzjonijiet jimponu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li l-kondizzjonijiet li normalment il-Pulizija timponi fuq persuni li jkunu se jiftħu ħwienet ta` Auto Dealers huma li :-

Ebda karozza ma tista` tiġi esebita għall-bejgħ barra l-garaxx.

Ebda vettura ma tista` titħalla pparkjata barra l-garaxx.

Ma jikkawża l-ebda nkonvenjent lill-ġirien.

Il-Permess jista` jiġi mwaqqaf f`każ li tinkiser xi waħda mill- kondizzjonijiet.

Barra minn hekk id-Dipartimenti tal-Gvern ikkonċernati, bħad-Dipartiment tax-Xogħlijiet u d-Dipartiment ta` l-Ambjent, jimponu xi kondizzjonijiet oħra, fosthom li:

Ebda tiswija fuq xi vetturi ma tista` ssir, kemm barra l-garaxx kif ukoll ġewwa l-garaxx.

Ebda xogħol ta` spray painting/panel beating jew xogħlijiet ta` natura oħra ma jistgħu jsiru kemm ġewwa l-garaxx kif ukoll barra l-garaxx.

ĦSAD TA' ĦAXIX

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni dwar meta hu mistenni li toħroġ it- tender tal-ħsad tal-ħaxix fl-inħawi ta' l-airport, li normalment toħroġ biex ir-raħħala jkunu jistgħu jaħsdu dan il-ħaxix?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-ħasda tal-ħaxix fl-inħawi ta' l-airport normalment issir f'Ġunju.

Bħalissa qed isiru diskussjonijiet bejn id-Dipartiment ta' l-Agrikoltura u d-Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Civili biex jistħarrġu l-possibbilta' li dan ix-xogħol jibda jsir min xi għaqda jew koperattiva jew grupp ta' produtturi tal-ħalib jew bdiewa.

It-tender għal dan il-għan toħroġ fil-bidu tas-sena d-dieħla.

BUĠIBBA ACTION COMMITTEE

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien il-fond amministrattiv mill-BAC (Buġibba Action Committee)?

Minbarra mill-flus li għaddew f'idejn dan il-kumitat mingħand il-gvern, kemm kien l-ammont ta' flus li nġabru mil-lokal mill-istess kumitat?

Fiex intnefqu dawn il-flus?

Mingħand min inġabru u x'xogħol sar bihom?

Meta hu mistenni li jibda x- xogħol fuq it-tieni fażi u x'xogħol hu nkluż?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

FAO - RAPPORT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Billi diversi drabi matul ix-xhur li għaddew kien hemm rapporti li se jinħadem pjan (kollu mill-Maltin) għall-biedja f'Malta sas-sena 2010 u fl- istess waqt qed jingħad ukoll li l-FAO qed tipprepara rapport fuq l-istess suġġett, jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-iskop li jkun hemm żewġ rapporti f'daqqa?

Liema minn dawn hu mistenni li jintuża?

Jista' l-Ministru jgħid meta se jiġu ffinalizzati r-rapporti u kif se jiġi deċiż liema minnhom se jintuża?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Iż-żewġ rapporti li qed jirriferi għalihom l-Onor.

Membru huma komplimentari għal xulxin.

Huwa mistenni li ż-żewġ rapporti jkunu ffinalizzati sa l-aħħar tas-sena.

DJAR - XOGĦLIJIET TAL-BINI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għar- risposta tal-mistoqsija parlamentari numru 8481 u b'mod partikolari għal dik il-parti tar-risposta li tgħid li hemm 146 unit ġodda ppjanati bħala żieda tas-sulari fuq bini eżistenti, jista' l-Ministru jgħid f'liema rħula u f'liema blokki fil-fatt se jsir il-bini indikat?

Kemm se tkun iż-żieda ta' appartamenti u sulari f'kull każ?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: L-applikazzjonijiet li saru s'issa jkopru dawn il- postijiet:

Appartamenti Sulari Zejda.

Ghaxaq 36 2 Attard 12 2 Marsa 16 2 Gudja 24 2 Rabat 4 1 Ta'Xbiex 54 1 Total: 146.

KUNSILLI LOKALI - BOZOZ

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm talbiet (mill-kunsill lokali u anke individwi) għal tiswija ta' bozoz f'dawn l-aħħar tliet xhur fiż- Żurrieq u kemm minn dawn ġew segwiti u kemm għad hemm pendenti?

ONOR.

LEO BRINCAT: F'dawn l-aħħar tliet xhur ġew irrapportati 116-il lampa li ma kenux qed jixegħlu fiż-Żurrieq.

Minn dawn, 109 ġew irranġati u għad baqa' seba' biex jissewwew.

ŻURRIEQ - TRIQ VALLETTA

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li 32 bozza minn 36 fi Triq Valletta, Żurrieq ilhom għal bosta jiem mitfija?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ħsara fis-sistema ta' l-istreet lighting fi Triq Valletta fiż-Żurrieq ġiet irrapportata fl-14 t'Ottubru, 1997.

Minn investigazzjoni li saret instab li l-contactor li jikkontrolla l-istreet lighting in kwestjoni kien difettuż u dan ġie rranġat l-għada.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA - MEMBRI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tas- Science Education Network tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija?

Min hu n-Network Co-ordinator ta' dan in-Network?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: In-Network Co-Ordinator tas-Science Education Network hija Ms Moira Dillon.

Il-lista tal-membri ta' din in-Network hi kif ġej:

Co-ordinator: Ms Moira Dillon Malta Council for Science and Technology

Members: Ms Suzanne Gatt Department of Primary Education Faculty of Education University of Malta

Prof. Frank Ventura Department of Mathematics, Science & Technical Education Faculty of Education University of Malta

Mr David Purchase Department of Mathematics, Science & Technical Education Faculty of Education University of Malta

Mr Joseph Buttiġieġ Science Centre St Patricks

Ms Doris Borg Education Officer Education Division

Mr Charles Sammut Education Officer Education Division

Mr Charles Mizzi Director - General Education Division

Dr Paul Pace Department of Mathematics, Science & Technical Education Faculty of Education University of Malta

ITALJA - PROTOKOLL FINANZJARJU MA' MALTA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari numru 8270, jista' l-Viċi Prim Ministru għallinqas jagħti lista tal-proġetti sottomessi u jgħid liema dipartiment jew aġenzija governattiva il-Gvern Malti ppreżenta lill-Gvern Taljan sabiex jiġu ffinanzjati mill-Protokoll Taljan, iżda li l-Gvern Taljan sal-lum ma approvax?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-lista tal-proġetti sottomessi lill-Gvern Taljan għall-finanzjament taħt ir-Raba' Protokoll Finanzjarju, u li sal-lum għadhom ma ġewx approvati tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta..

SEGRETARJAT - IMPJEGATI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra min huma l-impjegati u l-istaff ġewwa s-Segretarjat tiegħu u dak tas- Segretarju Parlamentari għall-Kura ta' l-Anzjani?

X'kariġa jokkupaw individwalment?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-tweġiba għal din il-mistoqsija tqiegħdet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

SPTARIJIET - REFURBISHMENT

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'refurbishment twettaq ġewwa l-isptarijiet tul l-aħħar sena?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Matul din is-sena fir-Residenza ta' San Vinċenz de Paule sar ir-refurbishment ta' l-Ispiżerija, tal-Provision Stores u tal- Laundry Section.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - CGMO

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra f'liema stadju wasal l-ipproċessar ta' l- applikazzjoni għal ħatra ta' CGMO jew Director General fid-Dipartiment tas- Saħħa?

ONOR.

ALFRED SANT: M'għandi xejn x'inżid ma' l-informazzjoni li kont tajt fit-twegiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6698 dwar l-istess suġġett.

SPTAR SAN LUQA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm saru hip and knee replacement operations tul l-aħħar sena?

Jista' jgħid kull kirurgu kemm għamel minn dawn l-operazzjonijiet?

Kemm isiru operation sessions għal dawn l-operazzjonijiet kull ġimgħa?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li minn Awissu tas-sena l-oħra sa Lulju ta' din is-sena saru 40 total hip replacement (THR) u 136 total knee replacement (TKR) fl-Isptar San Luqa.

Il-Kirurgi li għamlu dawn l-operazzjonijiet kienu:

KIRURGU THR TKR

Mr A.Bernard 13 43 Mr. F. Zammit Maempel 8 28 Mr. C. Grixti 7 22 Mr C. Sciberras 6 19 Mr J. Casha 4 6 Mr C. Apap Bologna 1 6 Mr. R.Gatt 1 4 Dr. M. Slivka 0 5 Dr. G. Pecotic 0 2 Dr. J Balent 0 1

Il-figuri tat-total hip replacement ma' jinkludux żewġ każijiet fejn saret reviżjoni ta' replacement eżistenti.

HEPATITE B - TILQIM PREVENTIV

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hu l-persentaġġ tal-popolazzjoni Maltija li hija carrier tal-Hepatite B?

Kif titqabbel din iċ-ċifra ma' pajjiżi ġirien tagħna?

Meta hemm il- ħsieb li jibda jsir tilqim preventiv tal-popolazzjoni kollha kif suġġerit mill-WHO?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Minn studju li sar f'Malta bejn Jannar 1992 u Diċembru 1993, il-prevalenza tal-Hepatite B fil-popolazzjoni Maltija kienet ikkwotata bejn 0.6% u 2.8 %.

Iċ-ċifri ta' xi wħud mill-pajjiżi ġirien tagħna huma:

PAJJIZ PERCENTWALI TA' CARRIERS TA' HBs AG

Italja 3.1 % Greċja 1.2 % Spanja 1.2 % Portugall 1.25 % Franza 0.8 - 2.0 % Ingilterra 0.03 %

Tilqim kontra l-Hepatite B ser jibda matul din is-sena skolastika għat-tfal ta' l-iskola fil-ħames klassi primarja.

SAĦĦA - MEDIĊINI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il- konsum ta': Enalapril 5mg; Enalapril 20mg u Istin tabs xahar b'xahar tul l- 1996/1997 u x'kienet l-ispiża globali ta' kull item?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-informazzjoni kif iridha l-Onor.

Interpellant, jiġifieri tal-konsum xahar b'xahar, teżisti biss minn Mejju 'l hawn jiġifieri wara li ġiet implimentata l-komputerizzazzjoni.

ENALAPRIL 5mg x 10000: ENALAPRIL 20 mg x 1000:

Mejju 156 Mejju 1 Gunju 567 Gunju 11 Lulju 255 Lulju - Awissu 320 Awissu 172 Settembru 210 Settembru 54 Ottubru (sal-llum) 257 Ottubru (sal-llum) 27

SPIŻA GLOBALI LM 12037 SPIŻA GLOBALI LM 9275

AMLODOPINE 5 mg x 28: AMLODOPINE 10 MG X 128:

Mejju 1000 Mejju - Gunju 1142 Gunju - Lulju 1310 Lulju 280 Awissu 800 Awissu - Settembru 2023 Settembru 320 Ottubru (sal-llum)230 Ottubru (sal-llum) - SPIZA GLOBALI LM 25044 SPIZA GLOBALI LM 3528

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti klassifika ta' l-eta' tan-nies li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol fl-ewwel parti tar-Reġistru f'Awissu/f'Settembru?

Kemm minn dawk li kienu qed jirreġistraw kienu rġiel u nisa?

ONOR.

EDWIN GRECH: Tabelli li juru l-klassifika ta' eta' tan-nies li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol fl-ewwel parti tar-Reġistru, maqsumin f'nisa w rġiel, għax-xahar ta' Lulju 1997 tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

DIPARTIMENT TAL-KULTURA - WIRJIET

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 8807 u t- tweġiba mogħtija fis-Seduta tat-13 t'Ottubru, jista' l-Ministru jgħid x'wirjiet kulturali se jsiru fil-ġejjieni qarib billi r-Reġistru Pubbliku mhux se jorganizza aktar wirjiet kif kien jagħmel qabel u se jħalli kollox f'idejn id-Dipartiment tal-Kultura?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

QRATI - TRIBUNAL GĦAL TALBIET ŻGĦAR

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm tressqu każijiet sal-lum quddiem it- Tribunal għal Talbiet Żgħar minn mindu twaqqaf?

ONOR.

CHARLES MANGION: Fl-1996 tressqu 560 każ quddiem it-Tribunal dwar Talbiet Żgħar, filwaqt li fis-sena 1997 (sa l-aħħar ta Awissu) tressqu 384 każ quddiem l-imsemmi Tribunal.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT - KOPERATTIVA TAL-MASTRUDAXXI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Koperattiva tal-Mastrudaxxi limitata fi ħdan il-Ministeru għall-Ambjent hijiex se taħdem taħt Skema A jew Skema B?

Kemm huma l-imsieħba f'din il-koperattiva?

ONOR.

EDWIN GRECH: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9048 il-Koperattiva tal-Mastrudaxxi limitata fi ħdan il-Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni se taħdem taħt Skema B u n-numru ta'imsieħba s'issa hu ta' tmienja.

SKEJJEL - EŻAMIJIET

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Issa li qed jitqassmu ċ-ċertifikati ta' l-eżamijiet ta' l- Universita' ta' Oxford tas-sajf 1997, jista' l-Ministru jgħid kemm qagħdu studenti għal dawn l-eżamijiet, f'liema suġġetti u xi gradi kisbu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Elf disa' mija u tmienja u tletin (1938) student Malti u mija disgħa u għoxrin (129) student Għawdxi resqu għall-eżamijiet ta' l-Oxford tas-sessjoni ta' Ġunju 1997.

L-istudenti li għaddew mill-eżamijiet ġabu minn A sa C fil-Livell Ordinarju u minn A sa E fil-Livell Avvanzat hekk kif inhu muri f'Appendiċi A li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra għall-qari aktar kmieni f'din is-Seduta.

EDUKAZZJONI - UFFIĊJALI EDUKATTIVI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Issa li ħareġ ir-riżultat għall-postijiet ta' uffiċjali edukattivi mad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-kandidati u kemm minnhom se jiġu mpjegati?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra għall-qari aktar kmieni f'din is-Seduta.

DIPARTIMENT TA' L-OUT-PATIENTS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm raw pazjenti l-konsulenti kollha tal-Mediċina u tal-Kirurġija fid-Dipartiment ta' l-Out-Patients sena b'sena, għal dawn l-aħħar ħames snin?

Kemm għandhom sodod għad-dispożizzjoni tagħhom kull wieħed ġewwa l-Isptar San Luqa?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-istatistiċi mitluba huma dawn:

Il-Konsulenti kollha tal-mediċina raw dawn in-numru ta' każi fl-Out- Patients:

|SENA |KAŻI |FOLLOW-UP | | |ĠODDA | | |1993 |6885 |17394 | |1994 |8108 |20036 | |1995 |8039 |19956 | |1996 |6974 |19681 | |1997 |4908 |14385 | |Jannar - | | | |Settembru| | |

L-istatistiċi għall-Out-Patients li jikkonċernaw id-Dipartiment tal- Kirurġija huma:

|SENA |KAŻI |FOLLOW-UP | | |ĠODDA | | |1993 |7829 |16888 | |1994 |8251 |19281 | |1995 |9661 |21315 | |1996 |9765 |21496 | |1997 |6384 |14245 | |Jannar - | | | |Settembru| | |

L-ispeċjalisti tal-Mediċina għandhom dawn in-numru ta' sodod:

|KONSULENT |NUMRU TA'| | |SODOD | |Prof. A. Psaila |18 | |Dr A. Caruana Galizia|18 | |Dr. M. Vassallo |18 | |Dr. S. Montfort |18 | |Dr. C. Mallia |18 | |Dr. E. Pullicino |18 | |Dr. C. Mallia |18 | |Azzopardi | | |Prof. A. Fenech | 8 | |Dr. L. Buhagiar |19 | |Dr. J. Azzopardi |18 | |Dr. J. Cacciattolo |18 | |Dr. F. Farrugia |18 | |Dr. A. Galea Debono |20 |

L-ispeċjalisti tal-Kirurġija għandhom dan in-numru ta' sodod:

|KONSULENT |NUMRU TA' | | |SODOD | |Prof. L. Cutajar |14 | |Mr. Alex Attard |15 | |Mr. Arthur Felice |20 | |Mr George Felice |20 | |Mr N Formosa |15 | |Mr D Gatt |20 | |Mr K German |13 | |Prof. G. Laferla |20 | |Mr C Swain |20 | |Mr A Zammit |20 |

Barra minn dawn hemm:

1) 3 sodod oħra f'single rooms li jintużaw skond l-esiġenza ta' diversi konsulenti speċifiċi.

2) 29 sodod fl-MS III 3) 20 sodda fid-Day Surgery Unit.

Dawn id-49 sodda jintużaw minn kirurgi differenti skond il-bżonn.

SPTAR SAN LUQA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru total knee replacements minn meta bdew isiru fl-Isptar San Luqa sena b'sena, sal-ġurnata tal-lum?

Jista' l-Ministru jagħti l-istess informazzjoni rigward il-bypass (CABG) open heart operations, inkluż dawk li saru f'Capua Palace?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li fl-Isptar San Luqa saru 118 total knee replacements fl-1995, 138 fl-1996 u 76 din is-sena sa l-aħħar ta' Lulju.

Saru 199 coronary aretery bypass graft fl-1995, 295 fl-1996 u 111 fl-1997 sa Ġunju.

Apparti minn hekk saru 20 coronary artery bypass graft fl-Isptar Capua Palace f'Jannar 1997.

SKEJJEL - SANTA LUĊIJA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju ta' kostruzzjoni wasal il-Junior Lyceum ta' Santa Luċija?

Kemm hemm teachers u purtinara li qed jaħdmu f'din l-iskola?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SPTAR SAN LUQA - SODOD

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm sodod għad-dispożizzjoni ta' l-In-Patients fl-Isptar San Luqa?

Kemm kellhom jitpoġġew pazjenti f'korsijiet f'dawn l-aħħar tliet snin?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li fl-Isptar San Luqa hemm 902 sodod għad-dispożizzjoni ta' l-In-Patients.

In-numru medju ta' sodod żejda kuljum fis-swali kollha ta' l-Isptar San Luqa kien:-

Fl-1994 - 11.3 sodod kuljum Fl-1995 - 11.0 sodod kuljum Fl-1996 - 13.7 sodod kuljum.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn nies jirreġistraw għax-xogħol fil- preżent?

Kemm minn dawn qed jattendu korsijiet organizzati mill-ETC?

Kemm hemm courses ta' din ix-xorta għaddejjin bħalissa?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' nies li kienu qed jirreġistraw għax- xogħol f'Malta u Għawdex sa l-aħħar ta' Lulju 1997, kien ta' 6,855.

L- aħħar figuri ppubblikati huma ta' Lulju.

Il-korsijiet għaddejjin matul Settembru, organizzati mill-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ u n-numru ta' persuni li qed jirreġistraw għax-xogħol u li kienu qed jattendu għalihom hu kif ġej:

Kors Numru ta' Numru ta' Korsijiet Persuni

Managing Operations 1 1 Legel Clerk A 1 4 Legal Clerk B 1 7 Typing 1 2 Managing Finance 1 0 Computer Skills - Word 9 19 Computer Skills - Excel 9 19 Driver/Delivery 2 23 Starting a Business 1 2 Sage 4 26 Customer Care PTA 2 0 Spray Painting 1 3 General Trades/Literacy 3 38

Gozo

Computer Skills - Word 2 7 Computer Skills - Excel 2 0 Electronics 1 0

SAĦĦA - DOWN'S SYNDROME

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hawn twelid b'każijiet ta' Down's Syndrome f'dawn l-aħħar għaxar snin?

X'eta' kellhom l-ommijiet ta' dawn it-trabi?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infOrmat li l-istatistika mitluba mill- Onor. Interpellant bdiet tinġabar fuq bażi nazzjonali mill-1993.

In-numru ta' twelid b'każijiet ta' Down's Syndrome u l-etajiet ta' l-ommijiet ta' dawn it-trabi kienu:

SENA NUMRU ETAJIET TA' L-OMMIJIET

1993 15 29, 30, 32, 33, 36, 36, 36, 38, 39, 39, 39, 40, 41, 43, 43.

1994 7 27, 28, 34, 35, 37, 39, 42.

1995 7 31, 31, 32, 33, 35, 38, 44.

LABORATORJI ĠODDA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: B'riferenza għar-rapport li deher f'The Times fil-15 ta' Ottubru, 1997, jista' l-Ministru jgħid jekk dan il-Gvern iddeċidiex li ma jkomplix bil-pjanijiet tal-gvern preċedenti li jibni bini ġdid għal-laboratorji ntegrati?

Il-gvern sempliċement se jirranġa l-Evans Laboratory?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk dan il-Gvern iddeċidiex li ma jkomplix bil-pjanijiet tal-gvern preċedenti ta' proġett sħiħ għall-integrazzjoni tal- laboratorji tal-gvern?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Ma nistax nifhem it-ton sarkastiku ta` din il-mistoqsija.

L-Onor.

Interpellant ħass li għandu jikkritika lill-Gvern għaliex se jiffranka eluf ta` liri ta` flus il-poplu billi minflok jinbena Laboratorju ġdid se jintuża l-Evans Buildings li huwa bini addattat għal- laboratorju.

Il-Gvern b`determinazzjoni qawwija se jwettaq l-integrazzjoni tal- Laboratorji ta` l-Istandards ta` l-Industrija, tas-Saħħa Pubblika u dak tad- Dwana.

Il-Gvern preżenti wera ħerqa li jwettaq dan il-proġett u juża it- 2.2 miljun Ecu`s taħt it-Tielet Protokoll Finanzjarju iffirmat bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Ittieħdu passi biex ġew maħtura l-membri ta` l-Awtorita` ta` Malta għall-Għemil ta` Standards f`Diċembru 1996 għax din kienet kondizzjoni biex jitkompla l-proġett kollu u reġa' ikkonvinċa l-Unjoni Ewropea li testendi ż-żmien għat-tmiem ta` dan il-proġett sa l-aħħar tas- sena 1999.

Huwa tassew għajb illi dawn il-flus kienu ntilfu kawża ta` dewmien mill-Gvern preċedenti biex iwaqqf din l-Awtorita`.

Kieku ma kienx għall-insistenza tal-Gvern preżenti kif ukoll l-interventi ta` l-Eċċellenza tiegħu Giorgio Boggio u tal-High Commissioner Graham Archer, kieku dawn il- fondi ma reġgħux ġew imġedda.

Il-Gvern tiegħi hu determinat li jibdel l-Evans f`laboratorju nazzjonali modern u li dan ikun akkreditat mill-aktar fiss possibli.

Dan il- laboratorju se joffri lill-industrija Maltija faċilitajiet ġodda biex tkun tista` ittejjeb il-kwalita` tal-prodotti li tipproduċi.

UNIVERSITA' - PAST PAPERS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 8431?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8967 mogħtija f'seduta 125.

UNIVERSITA' - KORS TA' M.SC IN ENVIRONMENTAL PLANNING

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 8686, jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-persuni li applikaw għal kors ta' M.Sc in Environmental Planning?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: 20 persuna applikat għal kors ta' M.SC in Environmental Planning.

SKEJJEL - PART-TIME CLERKS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 8687?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mill-1987 sal-lum saru tlett (3) sejħiet għal skrivani part-time jiġifieri fis-snin 1994, 1995, 1997.

In-numru ta' applikanti huwa kif se nsemmi:

1994 - 335 1995 - 329 1997 - 511

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIER BARRANI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li priġunier barrani ġie msawwat minn uffiċjal tal- Pulizija fil-Ħabs?

Veru li dan il-priġunier ittieħed fl-Isptar Monte Carmeli?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li kien hemm priġunier li allega li kien ġie msawwat minn uffiċjal tal-Pulizija fil-ħabs.

Dan il-każ ġie nvestigat u ma' irriżultax li kien hemm swat, iżda trażżin b'forza, minħabba l-atteġġament reżistenti tal-priġunier.

Hu minnu li aktar tard, dan il-priġunier kellu jittieħed fl-Isptar Monte Carmeli billi beda juri sinjali ta' aġitazzjoni mentali.

PULIZIJA - REATI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kienu ċ-ċifri ta' reati rrapportati lill-Pulizija maqsuma f'infringements u cases tax-xhur ta' Awissu u Settembru 1997?

X'kienu l-istess ċifri hekk maqsuma għal Awissu u Settembru, 1996?

ONOR.

ALFRED SANT: Kif diġa' spjegajt fit-tweġibiet għall-mistoqsijiet parlamentari numri 8446 u 8759, minn Awissu kien hemm reviżjoni ta' kif il- Pulizija żżomm l-istatistika, u għalhekk rapport qed jiġi meqjus bħala każ wieħed case.

Rigward it-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant, ninsab informat li ċ- ċifri huma kif ġej : -

1996 1997 'Infringements' 'Cases' 'Cases'

Awissu 851 765 1415 Settembru 833 748 1290