MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 321 L-Erbgħa, 21 ta' Ġunju, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 321

L-Erbgħa, 21 ta' Ġunju, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.09 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 21 ta' Ġunju, 2000

WERREJ MINUTI 1

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 1

TQEGĦID TA' KARTI 5

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI GĦAT-TWAQQIF TA' AWTORITÀ TA' MALTA DWAR IL-KOMUNIKAZZJONI (KUMITAT) MALTA COMMUNICATIONS AUTHORITY BILL (COMMITTEE STAGE) 6

AĠĠORNAMENT 23

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEBA BIL-MIKTUB 29

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 320 li saret fl-20 ta' Ġunju, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

PULIZIJA - KUNTRABANDU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jinformani kemm kien in-numru ta' rapporti li saru lill-pulizija dwar każi ta' kuntrabandu fuq xorb, sigaretti, ikel, eċċ. matul l-ewwel ħames xhur tas-sena?

Jista' jgħid kemm kien in-numru ta' każi simili rrapportati matul dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja) (f'isem il-Ministru ta' l- Intern): Ninsab informat li fil-perijodu speċifikat il-pulizija kellha 19- il rapport ta' kuntrabandu.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, it-tagħrif mitlub ma jinżammx taħt forma ta` statistika.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR NOEL FARRUGIA: Fiex jikkonsistu dawn id-19-il każ li ġew irrapportati?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR AUSTIN GATT: Skond il-file li għaddieli l-ministru ta' l-intern jidher li dawn il-każi jvarjaw.

Hemm każ ta' mobile phone accessories u oħrajn ta' sigaretti, ġgieget tal-ġild, bathroom ceramics u furniture.

SPTAR SAN LUQA - XORB/DROGA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

15892, jista' l-Ministru jaġġornana għax-xahar ta' Mejju?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Fl-Isptar San Luqa matul ix- xahar ta' Mejju ddaħħlu 20 pazjent b'overdose u tlieta minħabba abbuż ta' alcohol.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR NOEL FARRUGIA: X'follow-up għamel id-dipartiment fix-xahar preċedenti ma' l-għaqdiet li jagħmlu xogħol volontarju - qed ngħid għal dawk l-għaqdiet li jgħinu lill-vittmi kemm ta' overdose kif ukoll ta' alcohol - b'risq il-komunita' Maltija?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR LOUIS DEGUARA: Irrid nistqarr li m'għandix id-dettalji li qed jitlobni l-Onor.

Interpellant pero' fil-każ inġibhomlu f'seduta oħra.

Fuq bażi ġenerali rrid ngħid li dawn l-għaqdiet volontarji jkomplu jsegwu lil dawn il-persuni - per eżempju, għandek is-Sedqa, li tieħu ħsieb dawk il-persuni li jabbużaw mill-alcohol - u ħafna drabi d-diviżjoni tagħti xi tip ta' counselling u tirriferihom għand ħaddieħor.

MELLIEĦA - POMPA TAL-PETROL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-applikazzjoni ġdida għall-pompa tal-petrol fil-Mellieħa, u b'riferenza għall-oġġezzjoni mressqa mir-residenti dwar dan il-proġett, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar il-pożizzjoni ta' l-Enemalta fuq dan il-proġett?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Jien informat li sal-lum l-Korporazzjoni Enemalta ma rċeviet l-ebda applikazzjoni ġdida għall-ftuħ ta` pompa tal-petrol fil-Mellieħa.

Il-liċenzja tal-pompa tal-petrol li kien hemm ħdejn il-pont tal-Mellieħa għadha valida.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR NOEL FARRUGIA: Sur President, b'mod ġenerali jirriżultali li l- pumpiera qed jilmentaw li m'humiex isibu spare parts biżżejjed għall-makni tal-pompi - fil-fatt ilhom ix-xhur jistennew dawn il-parts - u anke li qed ikun hemm nuqqas ta' safety fil-petrol stations.

Il-Ministru huwa informat b'dawn id-diffikultajiet?

Qed isir xi ħaġa mill-Enemalta bil-għan li jiġu rrimedjati dawn il-problemi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR JOSEF BONNICI: Mr Speaker, bis-saħħa ta' l-agreement li kien sar bejn il-Korporazzjoni Enemalta, il-GRTU u l-owners tal-pompi tal-petrol, il- makni kienu ġew supplied bil-patt illi l-maintenance fuqhom jibda jsir mill- owners stess.

Jiġifieri f'dan l-istadju mhijiex responsabbilta' ta' l- Enemalta li tipprovdi l-ispare parts imma tas-settur privat.

Illum ħafna pompi jintużaw bħala self-service u qed ikunu ffrekwentati minn numru kbir ta' nies.

Jien ma nafx li jeżistu problemi partikolari ta' sigurta' u quddiemi ma ġie l-ebda rapport li jindika dan.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, imma ladarba sid ta' petrol station ma jsibx spare parts biex jirranġa l-ħsarat li jkollu fil-makni u lanqas biss jingħata permess biex jimporta dawn l-ispare parts, x'se tkun il-pożizzjoni tal-pubbliku in ġenerali jekk kemm-il darba l-Enemalta - jew min hu responsabbli - ma tindenjax ruħha ssewwi dawn il-ħsarat?

Se noqogħdu nistennew li Allaħares qatt tinqala' xi traġedja u mbagħad naraw x'nagħmlu!

Ikun aħjar jekk il-ministeru jinvestiga u jara kif jirrimedja għal din is- sitwazzjoni.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR JOSEF BONNICI: Mr Speaker, irridu noqogħdu attenti għall-mod kif ninkwadraw l-argumenti tagħna.

L-implikazzjoni ta' dak li qed jgħid l- Onor. Interpellant hija li l-Enemalta tista' b'xi mod tinżamm responsabbli jekk tinqala' xi traġedja minħabba nuqqas ta' provvista ta' spare parts.

Din assolutament ma naċċettahiex, speċjalment wara r-risposta li għadni kif tajt.

L-Enemalta m'għadhiex hi responsabbli mill-pompi u llum m'hemm bżonn ta' l-ebda permess biex wieħed jimporta l-ispares.

Allura b'liema loġika wieħed jasal għall-konklużjoni li tista' tinqala' xi traġedja tort ta' l-Enemalta?

Jekk jiena jkolli bżonn xi spare parts għall-karozza tiegħi nara kif nagħmel u nġibhom u ma nippretendix li ġġibhomli l-Enemalta bl-iskuża li nagħmel użu mill-fuel li tipprovdini bih l-istess korporazzjoni!

(Interruzzjonijiet) Hawnhekk hawn l-istess loġika.

Veru li qabel kien hemm pompi li kienu jiġu supplied lill-owners bi ftehim li ma jkunx hemm żieda fil-prezz tal-petrol - imbagħad matul is-snin ingħataw żieda fil-qligħ, li tkopri s-servicing kif ukoll ir-replacement tal-pompi mill-owners stess - imma llum is-sitwazzjoni hija deregulated u m'hemmx bżonn l-involviment ta' l-Enemalta.

Jekk l-aġent responsabbli minn dawn il-pompi f'Malta mhux qed jipprovdi spare parts, hemm mezzi oħra x'wieħed jista' jagħmel - jista' jordna spare parts hu stess, jista' jmur għand il-konsumatur għax mhux qed jiġi moqdi u jista' jinforma barra minn Malta li min qed jirrappreżenta l-pompi hawn Malta mhux qed jagħmel id- dover tiegħu - imma żgur ma nistgħux ngħidu li l-Enemalta hija b'xi mod responsabbli.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR NOEL FARRUGIA: Minn dak li qal il-Ministru qed nifhem illi l- Enemalta tapprova l-liċenzji hi biex persuna jkollha permess għal petrol station?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR JOSEF BONNICI: Mr Speaker, in-numru ta' petrol stations bilfors li jrid ikun limitat u allura jrid ikun hemm xi ħadd li jikkontrolla, pero' jiena qed nistenna li f'qasir żmien tgħaddi liġi minn dan il-parlament biex titwaqqaf awtorita' regolatorja indipendenti mill-gvern u mill-Enemalta.

Pero' nerġa' nirrepeti - kif irrispondejt għall-mistoqsija li kelli bil- miktub - li l-Enemalta ma tatx permess għall-pompa fil-Mellieħa għax diġa' hemm permess u ma jidhirx li saret applikazzjoni għal liċenzja ġdida.

F'dan l-istadju l-Enemalta qiegħda timxi bil-policy li biex toħroġ liċenzji ġodda tistenna sakemm jiġi maħtur ir-regolatur biex dan jara hu - flimkien mal-planning authority - x'inhu n-numru ta' pompi li hemm bżonn u fejn għandhom ikunu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR NOEL FARRUGIA: La l-Ministru qed jgħid illi Enemalta hija responsabbli biex toħroġ il-permessi, jista' jgħidilna jekk tagħmilx kondizzjonijiet partikolari li s-sid tal-pompa tal-petrol għandu josserva?

Jekk ċerti regoli li toħroġ l-Enemalta ma jiġux osservati, tista' l- korporazzjoni tieħu deċiżjoni li tagħlaq xi pompa tal-petrol?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR JOSEF BONNICI: Mr Speaker, nerġa' nirrepeti li l-Enemalta toħroġ il- liċenzji biex il-konsumatur ikollu minfejn ikun jista' jieħu l-petrol, imma l-importazzjoni tal-pompi tal-petrol m'hijiex responsabbilta' ta' l- Enemalta imma tas-settur privat.

Issa jekk hux fi ħdan il-GRTU jew inkella fi ħdan xi assoċjazzjoni oħra huwa immaterjali, iżda ċertament l-Enemalta m'hijiex involuta.

Dik hi s-sitwazzjoni llum.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, ħalli nerġa' nagħmel il-mistoqsija għax forsi m'iniex qed niftiehem sew.

Meta l-Enemalta tagħti liċenzja, torbot lill-petrol agent jew lis-sid tal-petrol station b'xi kondizzjonijiet ta' safety?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR JOSEF BONNICI: Mr Speaker, dan li qed jgħid l-Onor.

Interpellant ma jirriżultalix mill-file.

Jekk l-Onor.

Membru jrid ikun jaf il- kondizzjonijiet li l-Enemalta tinponi meta toħroġ liċenzja għal pompa tal- petrol, nitolbu jagħmel mistoqsija bil-miktub u nkun nista' nġib id- dettalji fuq din il-materja.

MELLIEĦA - POMPA TAL-PETROL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-applikazzjoni quddiem il-planning authority għal pompa tal-petrol ġdida fil-Mellieħa, u b'riferenza għall-oġġezzjoni mressqa mir- residenti dwar dan il-proġett, jista' l-Ministru jinformani bis-sitwazzjoni attwali?

ONOR AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat li l- applikazzjoni għal pompa ġdida fil-Mellieħa qiegħda tiġi pproċessata u bħalissa qiegħed jiġi evalwat l-environment impact assessment rilevanti għal dan is-sit.

WIED IL-GĦASEL - ĦSARAT - XITA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm huma l-bdiewa li rrapportaw ħsarat kawża ta' l-ilmijiet matul dawn l-aħħar ħames snin?

X'passi ttieħdu u x-xogħlijiet saru sabiex titħammel il-parti minn Wied il-Għasel li l-aktar li tikkawża ħsarat lil dawn il-bdiewa?

Jista' l- Ministru jara jekk hux possibli li għas-sajf li ġej jilħaq arranġamenti mal- missjoni militari Taljana u ħaddiema oħra tad-dipartiment ta' l-ambjent u xogħlijiet pubbliċi ħalli jitħammlu partijiet minn Wied il-Għasel?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Ninforma lill- Onor. Interpellant li skond rapporti miġbura minn uffiċjali ta' l-extension services, ir-rapporti li saru mill-bdiewa dwar ħsarat ikkaġunati minn maltempati ta' xita, silġ, għargħar u rjieħat qawwija huma kif se jingħad:

|Settembru 1995 |177 | |Frar 1996 | 13 | |Settembru 1997 | 51 | |Jannar 1998 |159 | |Novembru 1998 | 79 | |Novembru/Diċembru 1999 |590 |

Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant qed jiġi nnotat flimkien ma suġġerimenti simili li jsiru mill-pubbliku fir-rigward tat-tindif tal- widien.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, peress li huwa fatt li ma jista' jinnegah ħadd illi numru ta' widien jenħtieġu manutenzjoni kbira u peress li forsi d-dipartiment ta' l-agrikoltura m'huwiex possibbli għalih li jlaħħaq ma' dawn il-commitments kollha, jista' l-Ministru jinformani x'sar matul dawn l-aħħar ħames xhur biex tiġi indirizzata din il-problema u jiġi evitat l-għargħar li sfortunatament jikkaġuna ħsara kbira fl-uċuħ tar- raba'?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR NINU ZAMMIT: Mr Speaker, minħabba l-pożizzjoni ġeografika ta' pajjiżna jkollna dawk li jissejħu l-five-yearly storms li jkunu ta' ċerta qawwa, it-10-yearly storms li jkunu ta' qawwa iżjed, il-15-yearly storms li terġa' jkunu ta' qawwa akbar u mbagħad hemm it-20-yearly storms u t-25- yearly storms.

Għandna dan il-fenomenu li kull perijodu jkollna maltempati ta' ċertu qawwa jew ammont ta' xita bħalma kellna s-sena l-oħra.

(Interruzzjonijiet) Il-kollega tiegħi qed isemmi l-15-yearly storms.

Irrid ngħidlu li l-qisien tal-mains tad-drenaġġ jiġi ddisinjat fuq it-20 yearly u t-25 yearly storms biex inkunu safe.

Imbagħad hemm ċerti maltempati li ma tista' tiddisinja xejn għalihom għax tagħmillek ammont ta' xita f'daqqa, tmurlek ġor-raba' u tkaxkarlex kollox.

Jiena naqbel ma' dak il-kollega tiegħi rigward it-tindif tal-widien u jiddispjaċini ngħid li għadna m'aħniex f'pożizzjoni li bis-serjeta' nibdew nieħdu ħsieb dan l-aspett.

Per eżempju, jekk nieħdu Wied Znuber, li qiegħed ħdejn l-industrial estate ta' Ħal Far - wied sabiħ ħafna u anke fih il-footpaths - jiddispjaċik meta tara t-telqa kbira li jinsab fiha.

Din it- telqa ma ġietx tul dawn l-aħħar ħames xhur imma tul is-snin.

Hemm il- ħtieġa li jkollna numru ta' nies apposta li jżommu dawn il-widien f'kondizzjoni tajba, kemm fejn jidħol il-bini ta' ħitan tas-sejjieħ kif ukoll biex iżommu l-mogħdijiet li hemm fi stat tajjeb.

Wied ieħor li huwa popolari u li jgħaddu minn ma' ġenbu ħafna nies huwa Wied Babu, li jagħti miż-Żurrieq għal Wied iż-Żurrieq.

Dan huwa wieħed mill-akbar widien illi għandna u fih varjeta' kbira ta' siġar.

Jiddispjaċini ngħid li l-aħħar li mort f'dan il-wied rajt l-ħitan imwaqqgħin u ċerti mogħdijiet, fejn fi tfuliti konna niġru u anke nilagħbu l-ballun, jinsabu żdingati u mitluqin.

Jiena kellimt lin-nies tad- dipartiment biex b'xi mod nibdew nirranġaw dawn il-widien wieħed wieħed kemm biex il-flow ta' l-ilma tkun tista' tinżel għal baħar mingħajr ma twaqqa' ħitan tas-sejjieħ kif ukoll biex nagħmlu pjanti bil-footpaths indikati, ħalli t-turisti li jiġu jżuruna - hawnhekk jidħol l-agro turiżmu li jħobb isemmi l-Onor.

Noel Farrugia - jkunu jistgħu jinżlu f'dawn il- widien.

Dawn iż-żewġ widien li għadni kif semmejt għandhom siġar kbar u tista' faċilment tagħmilhom picnic areas puliti għax l-ambjent sabiħ immens.

Jiena se nkompli nħeġġeġ u nagħmel l-almu tiegħi biex is-sezzjoni tal- ministeru tiegħi li tieħu ħsieb il-manutenzjoni tal-pajsaġġi, torganizza ruħha b'mod illi tkun tista' twettaq ix-xogħlijiet.

Huwa għajb għal dawk in-nies li jmorru jitfgħu ż-żibel u l-ħmieġ f'dawn il-widien.

Per eżempju, jekk tmur fil-bidu ta' Wied Znuber issib munzelli ta' żibel.

Għarukaża!

L-istess jekk tmur Wied Babu, in-naħa taż-Żurrieq, fejn tara anke karozzi dumped hemmhekk.

Mnejn sa fejn in-nies, bl-aktar mod selvaġġ, minflok ma jieħdu l-imbarazz fil-miżbla jaqbdu u jmorru jwaddbuh f'dawn il- widien!

Jiena nagħmel appell lil kulħadd biex nagħmlu ħilitna kollha biex ma nħammġux u jekk naraw lil ħaddieħor iħammeġ nirrapportawh.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar inkwilini f'residenzi governattivi li għamlu użu minn Skema "I", bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru 17077.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar studenti mill-junior lyceums li qagħdu għall-eżamijiet tas-SEC ta' Mejju 1999, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR AUSTIN GATT: Mr Speaker, f'isem il-Ministru ta' l-Intern inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar reati kommessi minn persuni taħt is-16-il sena bejn Jannar u Ġunju 2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI GĦAT-TWAQQIF TA' AWTORITÀ TA' MALTA DWAR IL-KOMUNIKAZZJONI

MALTA COMMUNICATIONS AUTHORITY BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi

(Ikompli mill-20 ta' Ġunju 2000)

Klawsola 32 u t-Tieni Skeda (Kont.) - Revoka u riservi.

Clause 32 and Second Schedule (Cont.) - Revocation and savings.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, il-bieraħ konna bdejna niddiskutu d- definitions li qed jiddaħħlu taħt artiklu 2 tat-Telecommunications (Regulation) Act ta' l-1997, iddiskutejna l-emendi u anke t-tneħħija ta' ċerti definizzjonijiet eżistenzi fil-liġi; fi kliem ieħor qed naħdmu fuq tliet binarji differenti.

Jien nixtieq li għallinqas ikollna ftit spjegazzjoni ta' x'inhu l-kriterju li bihom qed jiddaħħlu ċerti definizzjonijiet tekniċi li minnhom infushom ma jkoprux l-ispectrum tekniku kollu.

Il-kriterji huma dawk li se jissemmew aktar tard fil-liġi jew inkella huma affarijiet li għandhom jissemmew fil-liġi?

X'kien il-kriterju li fuqu ntgħażlu dawn id-definizzjonijiet jew dawn it-topics tekniċi biex ikunu definiti u aktar tard użati fil-liġi?

Per eżempju, lili qaluli li d- definizzjonijiet li qed jingħataw teknikament mhumiex exhaustive biżżejjed.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt, kif għedna l-bieraħ filgħaxija, ċerti definizzjonijiet li kienu jeżistu fil-liġi l-qadima qegħdin jiġu sostitwiti b'definizzjonijiet ġodda.

Min-naħa tiegħu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jgħid li ngħata l-parir li dawn id-definizzjonijiet li għandna quddiemna mhumiex exhaustive biżżejjed, pero' jien nista' ngħidlu li meta kienet qed tiġi drafted il-liġi nħasset il-ħtieġa li dawn huma t-terminoloġiji li għandhom jiġu definiti.

Issa jekk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jemmen li għandhom jidħlu xi terminoloġiji partikolari nitolbu jgħidilna liema huma jekk ma jridx li nkunu qed nitkellmu fl-ajru!

THE CHAIRMAN: ll-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, jien m'inix tekniku u minn forsi nofs tużżana li qed jisimgħuna mal-pajjiż kollu forsi jkun hemm tnejn li huma tekniċi.

Jien qed nistaqsi bl-aktar mod ċar x'inhuma l-kriterji tekniċi li ntużaw biex ikunu listed dawn id-definizzjonijiet biss?

Jien mhux qed ngħid li għandhom jidħlu aktar jew għandhom jidħlu anqas, imma għallinqas għandu jkollna on record x'inhuma l-kriterji tekniċi li ntużaw.

Issa l-Ministru jista' jgħidli li l-kriterji li ntużaw huma dawk li ssemmew fil-liġi.

Fair enough, imma għallinqas għandna nkunu nafu fejn qegħdin!

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, il-parir li għandi jien huwa li dawn id- definizzjonijiet huma meħtieġa għal dan l-abbozz ta' liġi partikolari u ma jinħassx il-bżonn ta' aktar definizzjonijiet.

Pero' jekk hemm xi ħaġa li forsi tkun meħtieġa, nistgħu ndaħħluha wkoll.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mela nibqgħu hekk u issa se ngħid xi ħaġa dwar id- definition ta' "open network provisions", Sur President.

Jekk qed nifhem tajjeb din tirregola "access to public telecommunications systems and public telecommunications services" li jistgħu jkunu privati.

Hawnhekk il-kelma "public" x'inhi tindika?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt hawnhekk għandna l-kelma "public" għax din hija aċċessibbli għall-pubbliku b'mod ġenerali u mhux għax hija tal-gvern.

ONOR.

ALFRED SANT: Hawnhekk għandna li open network provisions may include conditions with regard to tariff principles.

Jista' l-Ministru jispjegali xi tfisser din?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Hawnhekk qed nitkellmu fuq rati ta' ħlasijiet li jsiru meta wieħed jiġi biex jagħmel interconnection bejn sistema u oħra.

ONOR.

ALFRED SANT: Hawnhekk qed ngħidu li l-kondizzjonijiet ta' free and fair market se japplikaw għall-price setting?

Jew se jkun hemm skedi ta' tariffi li jiġu ssettjati fuq bażi ta' prinċipju regolat mill-gvern jew mill-awtorità?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt l-idea hi li attwalment jekk kemm il-darba s- suq waħdu ma jkunx f'pożizzjoni li jirregola t-tariffi, l-awtorità jkollha l-possibbiltà li tintervjeni biex tistabilixxi t-tariffi hi.

ONOR.

ALFRED SANT: Din id-diċitura mhijiex tajba għax qisu hemm xi prinċipji ta' tariffi meta l-Ministru qed jgħid li price setting taqa' taħt il-kondizzjonijiet ta' free and fair market.

Issa din m'għandhiex x'taqsam ma' tariff principles.

Tariff principles jirrigwardaw aġenzija pubblika, fejn il-gvern jissettjalek il-mod kif tagħmel it-tariffi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Hawnhekk qed nitkellmu fuq tariffi - naturalment jitħallsu per month jew per year - li jistgħu jkunu bbażati fuq kriterji oħrajn.

ONOR.

ALFRED SANT: Għaliex qed jinħass il-bżonn li nagħmlu "public" ma' "telecommunications systems"?

Il-kunċett ta' "public" minn fejn ġej?

Qed nistaqsi dan għax qed inħawdu lil kulħad biha din, inkluż lili!

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Kif ingħad aktar kmieni, it-terminoloġija "public" qegħda fis-sens li din hija sistema wżata minn diversi persuni u minn diversi entitajiet u mhux għax hija xi ħaġa governattiva jew semi- governattiva.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Dan kollu ġej mill-punt li l-microwave signals u l- electro-magnetic transmission frequencies, per eżempju, jistgħu jitqiesu bħala proprjetà pubblika.

Minn hemm ġejja l-kelma "public", jekk qed nifhem tajjeb.

Hawnhekk l-ewwel hawn "public telecommunications services" imbagħad ftit 'l isfel għandna d-definizzjoni ta' "subscriber" li tgħid hekk:

" "subscriber" means a person who is a party to a contract with a provider of publicly available telecommunications services for the supply of such services.".

Hawnhekk hawn xi ħaġa li mhijiex konsistenti.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jgħid li fid- definizzjoni ta' "subscriber" hemm kontradizzjoni għal dak li huwa "public telecommunications services", kif definita f'din l-istess liġi.

ONOR.

ALFRED SANT: Jien qed nistaqsi jekk "publicly available telecommunications services" hijiex riferibbli għal "public telecommunications services"?

Jien mhux qed nikkontesta li "subscriber" trid tiġi defined.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-differenza hija li "public" tinkludi "publicly available", pero' fir-realta' jista' jkun li d- definizzjoni ta' "public" hija aktar wiesgħa.

Fil-fatt "public" tista' tkun "available" għal kulħadd u "publicly available" tista' tkun "available" għal numru li mhux bilfors jinkludi lil kulmin qed jingħata s- servizz.

ONOR.

ALFRED SANT: Mela issa għandna "public telecommunications service" u "publicly available telecommunications services" li mhux qed tiġi definita.

Għalhekk hawnhekk nixtieq nistaqsi għalfejn hawn dan il-bizarre splitting.

Issa parti minn "public telecommunications service" tista' tkun "publicly available telecommunications services" li mhux qed tiġi definita.

Barra minn hekk il-kelma "subscriber" qed niddefinuha limitatament għal "publicly available telecommunications services" li mhijiex definita.

X'inhu l-ħsieb warajha din?

Id-definizzjoni ta' "subscriber" kif qed issir b'dan il-mod?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien nixtieq nagħti interpretazzjoni differenti għal dak li qed jgħid il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

L-ewwelnett hemm żewġ definizzjonijiet li huma ċari; hemm "public telecommunications service" li hija definita u riferibbli għall-organiżżazzjoni li tipprovdiha; u mbagħad hemm id-definizzjoni ta' "telecommunications service" - qegħda f'paragrafu (g) - li hija definita wkoll.

"Subscriber" kif definit hawn huwa l- persuna li qed tagħmel il-kuntratt ma' waħda jew ma' l-oħra.

F'dan il-każ "publicly available telecommunications services" mhijiex "telecommunications service" li konna qed nitkellmu qabel dwarha, pero' t- telecommunications service li ġejja wara fid-definizzjoni ta' "telecommunications service".

Hawnhekk qed nitkellmu fuq the telecommunications service which is publicly available.

That is why he is a subscriber, otherwise he wouldn't be a subscriber.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Frankament ma naħsibx għax I would retain li "telecommunications service" tinkludi "public telecommunications service".

Id-definizzjoni ta' "telecommunications service" fil-liġi oriġinali tinkludi "public telecommunications service".

THE CHAIRMAN: Il- Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Iva, pero' hawnhekk id-definizzjoni ta' "telecommunications service" hija fil-kuntest ta' dan l-Att.

Dik hi d- differenza.

ONOR.

ALFRED SANT: I would retain li "public telecommunications service" tagħmel parti minn "telecommunications service".

Issa f'daqqa waħda għandna "telecommunications service", "public telecommunications service" u "publicly available telecommunications services" li mhijiex definita.

ONOR.

AUSTIN GATT: Id-differenza hija li "public telecommunications service" tinkludi s-servizz.

ONOR.

ALFRED SANT: Iva, imma frankament naħseb li hemmhekk "publicly available" is wrong.

Fl-opinjoni tiegħi, fid-definizzjoni ta' ''subscriber'' kellhom jagħmlu "public telecommunications service" mill- ewwel.

ONOR.

AUSTIN GATT: Id-drafting m'għamiltux jien.

Jien nifhem li "subscriber" huwa anyone who subscribes to a telecommunications service.

ONOR.

ALFRED SANT: Li rrid ngħid jien huwa li ftit ilu għadna kemm iddefinejna ''public'' mod u issa f'daqqa waħda għandna ''publicly available'' which is not defined, u l-Ministru qed jgħidilna li ''publicly available'' is a subset of ''public telecommunication service''.

Mela għandek "telecommunications service", "public telecommunication service" u "publicly available telecommunications services".

Issa ''publicly available telecommunications services'' mhijiex defined.

Dan hu l-punt tiegħi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt ''publicly available'' m'għandhiex bżonn ta' definizzjoni għas-sempliċi raġuni li din tfisser dak li kull wieħed minna jifhem, ċioe' available għall-pubbliku.

Hawnhekk m'hawnx kwestjoni li tagħmel definizzjoni oħra.

Id-definizzjoni ta' ''subscriber'' li qed tidħol għall-ewwel darba u li ma kenitx teżisti fit-Telecommunications (Regulation) Act ta' l-1997 hija kwestjoni differenti minn dik li qed titqajjem bħalissa.

Fil-fatt jekk kien hemm difett kien li ma kienx hemm definizzjoni ta' ''subscriber'' fil-liġi l-qadima.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mil-lat legali nista' ngħid li billi għandna definizzjoni ta' ''public telecommunications system'', il-kliem ''public telecommunications service'' jista' jqajjem possibbilta' ta' miżinterpretazzjoni.

Naħseb li hawnhekk tista' ssir emenda.

Jekk l-idea hija li l-kliem operattiv huwa ''telecommunications service'', naħseb li tista' ssir emenda li tgħid:

"means a person who is party to a contract with a provider of telecommunications service which is publicly available".

Jekk il-kliem ''publicly available'' inġibuh wara ma jkollniex taħwid fid- definizzjonijiet ladarba qed nitkellmu fuq ''telecommunications service'' li hu pubbliku.

(Interruzzjonijiet)

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jistaqsi jekk il-parti fejn hemm ''publicly available telecommunications services'' tfissirx id-definizzjoni ta' ''public telecommunications service" li għandna aktar 'il fuq.

(Interruzzjonijiet) Jien naħseb li kif qegħda din tista' tifhimha hekk.

(Interruzzjonijiet) Peress li l-advisors qed jgħidu le, biex żgur ma jkunx hemm il-possibbilta' li din tiġi interpretata hekk, naħseb li nistgħu npoġġu l-kliem ''publicly available'' wara l-kliem ''telecommunication services'' u allura tbiddel l-istruttura u tħalli l-istess intiża.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Din ma tagħmilx differenza għalija u allura l-emenda tista' tiġi drafted accordingly.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Il-bieraħ jien qajjimt il-punt li hija ħaġa stramba li f'abbozz ta' liġi bħal dan iddaħħal definizzjoni ta' "exclusive privilege".

Ir-risposta tal-Ministru dwar dan kienet li d-definizzjoni ta' "exclusive privilege" daħlet f'każ li ma jkunx se jitneħħa d-dritt ta' exclusive privilege.

Il-Ministru qal ukoll li din hija konsegwenzjali, pero' meta fittixt fl-Att prinċipali l-frażi "exclusive privilege" ma sibtha imkien.

Issa jien qed nistieden lill-Ministru jindikalna fejn hemm riferenza għal "exclusive privilege" biex ninkwadrawha aħjar.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Bir-rispett kollu, jien ma qgħadtx indur it-text kollu, pero' nista' ngħid li l-iskop mhuwiex li tiddefinixxi kull kelma li teżisti fl-abbozz ta' liġi imma biex tagħti tifsira għall-applikazzjoni ta' l-abbozz ta' liġi li qed nitkellmu dwaru.

Meta l-bieraħ tkellimna fuq "exclusive privilege" għedna li din id-definizzjoni qegħda tingħata bħala konsegwenza ta' l-emendi li għandna quddiemna u li ċerti drittijiet esklussivi li għandhom sal-lum l-operaturi se jitnaqqsu u wħud minnhom se jitneħħew.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jien ma naqbilx ma' dak li qed jgħid il-Ministru għax meta tagħmel definizzjoni, wieħed jifhem li din se tintuża ripetutament fl-abbozz ta' liġi.

Ngħid għalija l-bieraħ bqajt sorpriż li l- frażi "exclusive privilege" ma sibtha mkien.

Forsi fil-liġi hemm kliem ieħor li għandu l-istess portata u ma tniżżilx fid-definizzjoni.

Dan il- punt huwa importanti ħafna meta l-għan ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa li jneħħi l-exclusive privilege ta' ċerti kumpanniji.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt fil-liġi prinċipali l-kelma "exclusivity" teżisti fl-artiklu 38, pero' fl-emendi tat-Tieni Skeda li għandna quddiemna l-"exclusive privilege" jissemma diversi drabi.

Apparti minn hekk f'paġni 708, 709 u 710 ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna l- frażi "exclusive privilege" tissemma diversi drabi u qed tissostitwixxi s- sens ta' "exclusivity" kif inhi fil-liġi l-qadima.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Hawnhekk il-kelma "privileġġ" qed nużawha bħala right.

Issa privileġġ mhuwiex right anzi huwa kontradizzjoni ta' right.

Qabel konna qed nużaw il-kelma "exclusivity" bħala terminoloġija pero' issa, jekk fhimt tajjeb, din il-kelma qed tinbidel bil-frażi "exclusive privilege".

Fl-opinjoni tiegħi din il-frażi hija żbaljata u allura jew għandna nħallu l-kelma "exclusivity" jew inkella nagħmlu "exclusive right" mill-ewwel.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien ma naqbilx ma' dan.

Nistgħu nagħmlu dibattitu semantiku imma li l-gvern jagħti privileġġ lil xi ħadd, jirradika d-dritt ta' dak ix-xi ħadd li jippretendi kontra ħaddieħor.

Il-privileġġ huwa mogħti min-naħa tal-gvern, pero' lil min tajtu mbagħad tagħtih dritt li jista' jissostanzjah versus terzi.

Per eżempju, jekk jien tajt privileġġ ta' monopolju lil xi ħadd, il-monopolju jirradika dritt fil-kumpannija li qed teżerċita dak il-monopolju li ħaddieħor ma jeżerċitax kontra tagħha.

Il-privileġġ huwa tal-gvern li jeżerċitah.

Dan huwa l-kunċett kollu.

Pero' jien ma nara l-ebda diffikultà li tbiddel "privilege" għal "exclusive right".

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiddispjaċini imma ma naqbilx ma' dak li għadu kif qal sieħbi għar-raġuni sempliċi li d-diversi operaturi li jeżistu fis-suq fil-preżent m'għandhomx xi dritt partikolari li ġej minn x'imkien, pero' hemm privileġġ mogħti mill-gvern li at any given moment jista' jitneħħielhom.

Dan huwa l-kuntrarju tal-punt tad-dritt.

ONOR.

ALFRED SANT: Issa ħawwadniha aktar is-sitwazzjoni!

Jekk fhimt tajjeb il-Ministru qed igħid li issa għandhom privileġġ.

Allura kif f'daqqa waħda privileġġ qed niddefinuh bħala dritt?

Kif għadu kif qal il- Ministru Gatt, "privileġġ" jiddefinixxi xi ħaġa mill-perspettiva ta' min qed jagħti, waqt li "dritt" ikun mill-perspettiva ta' min qed jirċievi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: L-advisors qed jgħiduli li hawnhekk qed nużaw l- istess diċitura li użaw fl-Ingilterra.

Għalhekk is-suġġeriment tagħhom huwa li nibqgħu nużaw il-kelma "exclusive privilege" għax dik tindika l- oriġini u mbagħad, minflok nagħmlu "means the rights", nagħmlu "means the privilege" biex nibqgħu konsistenti.

B'dan il-mod "dritt" jiġi "privileġġ".

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Il-bieraħ issemmiet id-definizzjoni ta' "telephony" li tgħid hekk:

" "telephony" means the commercial provision for the public or direct transport of real-time speech ...".

Il-kliem "or direct" għalxiex qed jirriferu hemmhekk?

Qed nistaqsi dan għax jien qed nifhem li telephony automatically hija riferibbli għal public transport, public telecommunications system, eċċ.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jien nissuġġerixxi li l-Ministru jikkonsidra li minflok "direct transport" idaħħal "direct conveyance" biex inkunu konsistenti mad-definizzjonijiet u l-intenzjonijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt jidher li l-kelma "or" fid-definizzjoni tal- kelma "telephony" trid tiġi "of".

Fuq il-punt li ssemma li l-kelma "transport" għandha tiġi "conveyance" nista' ngħid jidher li m'hemmx diffikultà biex tibqa' kif inhi anke għaliex hemm definizzjoni ta' trasport li titkellem fuq conveyance.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jekk inħarsu lejn sub-paragrafu (a) ta' paragrafu (7) ta' partita 2 tat-Tieni Skeda insibu hekk:

"In paragraph (a) for the words "transmission, by means of a telecommunications infrastructure" there shall be substituted the words "conveyance by means of a telecommunications system."."

Dan ifisser li hawnhekk apparti l-bidla minn "infrastructure" għal "systems", hemm il-bidla mill-kelma "transmission" għal "conveyance".

X'inhi r-raġuni għal dan?

Nixtieq nistaqsi wkoll għalfejn fit-test Ingliż daqqa ssib "transport" u daqqa ssib "conveyance" u fit-test Malti daqqa ssib "trasport" u daqqa ssib "ġarr"?

MR CHAIRMAN: Il-Ministu.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Dwar il-kliem "transmission" u "conveyance" nitkellem aktar tard, pero' nista' ngħid li fil-verżjoni Maltija l-kelma "trasport" u l-kelma "ġarr" qed jingħataw l-istess definizzjoni.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jien kont qed nifhem li l-kelma "conveyance" tintuża meta jkollok messaġġ jew spoken words u tuża "carrier" biex ikollok sens ta' conveyance.

Min-naħa l-oħra bil-kelma "trasport" nifhem meta wieħed jgħaddi xi ħaġa minn port għal ieħor.

Issa din il-kelma ma tispeċifikax x'tip ta' carrier qed tuża.

Imbagħad għandna l-kelma "transmit" fejn wieħed jagħmel movement min-naħa għal oħra.

Naħseb li dawk li fasslu dan l-abbozz ta' liġi użaw il-kelma "conveyance" biex idaħħlu l- kunċett li inti qed tuża infrastruttura minn taħt jew carrier frequency biex iġġorr spoken words jew visual image.

Dan l-intervent qed nagħmlu biex jew nagħtu definizzjoni ta' x'qed nipprovaw nifhmu, jew inkella nużaw kelma waħda u nkomplu nużaw lilha ħalli l-abbozz ta' liġi jkun ċara.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-parir li għandi mil-lat legali huwa li l-kliem "conveyance", "transport" u "transmission" ifissru l-istess u sakemm m'hemmx kontradizzjoni f'dawn it-tifsiriet ma tinħassx il-ħtieġa li dawn jinbidlu u jsiru kollha bħal xulxin.

ONOR.

ALFRED SANT: Bir-rispett kollu mhux hekk.

Fil-fatt id-definizzjoni tal-kelma "convey" tgħid hekk:

" "convey" includes transmit, switch and receive and "conveyance" shall be construed accordingly.".

Issa fl-istess ħin id-definizzjoni antika tal-kelma "transmission" fil-liġi eżistenti mhux qed titneħħa.

Din id-definizzjoni tgħid hekk:

" "transmission" includes emission, switching and reception.".

Frankament issa se jkollna żewġ definizzjonijiet u naħseb li din hija taħwida.

Barra minn hekk jibqa' l-argument li għadu ma ġiex iċċarat dwar il-kelma "ġarr" u l-kelma "trasport".

Għalfejn daqqa nużaw waħda u daqqa nużaw l- oħra?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Id-definizzjoni tal-kelma "transmission" li se tibqa' l-istess hija ripetuta fil-kelma "conveyance" għax id-definizzjoni tal- kelma "convey" includes transmit.

Mela jekk napplikaw it-terminoloġija "transmit" - transmit u transmission huma l-istess - li hemm fil-liġi eżistenti nistgħu nagħmluha hekk:

" "convey" includes emit, switch and receive ...".

Hawnhekk użajt il-kelma "emit" li hija d-definition tal-kelma "transmit".

Għalhekk "convey" hija wider than "transmit."

Legalment il-kelma "transmit" means what is already defined u hawnhekk "switching" hija ripetuta darbtejn.

Għalhekk "switching" nistgħu nnneħħuha għax qegħda in the original "transmit" u nagħmlu " "convey" includes transmit and receive" u niġu tajjeb.

ONOR.

ALFRED SANT: Imma hemm xi raġuni teknika għaliha din?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ma nafx!

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Dawn huma l-istess definizzzjonijiet u daqqa nużaw "convey", daqqa nużaw "transmit" u daqqa nużaw "transport".

Naturalment m'hemmx għalfejn ngħid li dawn mhumiex konsegwenzjali max-xogħol li għamilna taħt il-Malta Communications Authority Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jistaqsi x'raġuni teknika jista' jkun hemm li jkollna definizzjoni ta' "conveyance" u "transmission".

Dawn huma żewġ definizzjonijiet li f'diversi aspetti jistgħu jfissru l-istess pero' tinħass il-ħtieġa li t-tnejn li huma jibqgħu inklużi.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Imma jista' jagħtina eżempju ta' kif dawn iż-żewġ definizzjonijiet jistgħu jkunu useful in separate ways?

Qed ngħid dan għax frankament jekk se tiddeċiedi li ddaħħal kunċett bħal dan, għandek iddaħħlu.

Kulma għandu jagħmel il-Ministru hu li fi klawsola 2, fejn hemm "the following definitions shall be deleted", ineħħi "transmission" ukoll.

Jien ma nistax nifhem għalfejn qed indaħħlu din l-ambigwità u ma nistax nifhem għalfejn il-Ministru qed jgħid li ż-żewġ definizzjonijiet hemm bżonnhom.

Apparti minn hekk nixtieq nerġa' nqajjem il-punt għalfejn bil-Malti daqqa qed nużaw "trasport" u daqqa qed nużaw "ġarr" u bl-Ingliż daqqa qed nużaw "transmission", daqqa nużaw "conveyance" u daqqa "transport".

Issa safejn qed nara jien il-kelma "trasport" mhijiex definita.

MR CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Id-definizzjoni tal-kelma "transmission" li hemm fit- Telecommunications Act tgħid hekk:

" "transmission" includes emission, switching and reception.".

Min-naħa l-oħra d-definizzjoni tal-kelma "convey" tgħid hekk:

" "convey" means transmit, switch and receive".

Hawnhekk wieħed jista' jgħid li ladarba l-kelma "switch" hija ripetuta fid- definizzjoni ta' "convey", għandna nneħħu l-kelma "switch" minn din id- definizzjoni.

Pero' dawn m'humiex definizzjonijiet li huma exhaustive imma huma definizzjonijiet li jinkludu funzjoni partikolari.

Issa qed ngħidu li l-kelma "convey" tinkludi fiha "transmit and receive" u l-kelma "transmission" tinkludi "emission, switching and reception".

ONOR.

ALFRED SANT: Fl-opinjoni tiegħi din hija xi ħaġa ċara għax iż- żewġ definizzjonijiet fihom il-kelma "includes".

Fil-fatt id-definizzjoni ta' "transmission" hija "emission, switching and reception" u d- definizzjoni ta' "conveyance" tinkludi "transmission".

Dan ifisser li jekk fid-definizzjoni ta' "conveyance" għandna "transmission", awtomatikament għandna inkluż "switching, emission and reception" u m'għandniex għalfejn nerġgħu noqogħdu nsemmuhom.

Għalhekk kif inhi qegħda, id-definizzjoni ta' "convey" diġà hija redundant u kulma għandu jagħmel il- Ministru hawnhekk hu li jagħmel " "convey" includes transmit" u jieqaf.

"Conveyance" u "transmission" mean the same thing u m'għandniex nagħmluhom it-tnejn la t-tnejn ifissru l-istess.

Hawnhekk wieħed jistaqsi: What exactly are we gaining by putting on superfluities f'dan l-abbozz ta' liġi?

Nispera li issa ma niġix akkużat li qed naħli l-ħin għax kieku l-gvern aċċetta l-proposta li għamilna l-bieraħ, kieku din id-diskussjoni qed issir bejn seba' min-nies f'sub-committee tal-parlament u l-parlament qed jiddiskuti affarijiet oħra.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien għadni kemm tkellimt ma' l-advisors u s- suġġeriment li tawni huwa li billi l-kelma "convey" hija wżata fl-abbozz ta' liġi u rridu nkunu ċari xi tfisser - fil-fatt qed naqblu mal-Kap ta' l- Oppożizzjoni li d-definizzjonijiet huma l-istess - għandna nagħmlu emenda fis-sens li " "convey" means transmit" u nieqfu hemmhekk.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Issa nixtieq nistaqsi lill-Ministru għalfejn daqqa qed nużaw "convey" u daqqa qed nużaw "transport".

Ma nafx għalfejn joħolqu dawn il-problemi meta jkunu qed ifasslu abbozz ta' liġi.

Hawnhekk mhux qed nagħmlu Shakespeare u billi tkun ripetittiv ma jkun ġara xejn!

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Is-suġġeriment tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni nifhmuh u l- idea hi li nagħmlu " "transport" includes conveyance" imbagħad "conveyance" torbot ma' "transmission".

Skond il-pariri tekniċi l-liġijiet barranin jużaw kemm "conveyance", kemm "transport" kif ukoll "transmission" u allura nżommu konsistenza f'dan is-sens.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, fid-definizzjoni tal-kelma "telephony" hemm il-kelma "direct" li fl-opinjoni tiegħi hija żejda u m'għandha l-ebda użu ħlief li ttellef is-sens kollu tad-definizzjoni.

Fil- fatt jekk ikollok xi sistema ta' telefonija li ma tkunx diretta, fis-sens li jkun hemm ħafna interchanges, interfaxes u interconnections, wieħed jista' jinterpreta l-kelma "direct" bħala li tmur kontra l-użu ta' telefonija li tinvolvi switches u interconnections.

Allura aħna qed nissuġġerixu minn din in-naħa tal-Kamra li biex dan l-abbozz ta' liġi jkun ċar din il-kelma titneħħa.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-punt li qed jagħmel l-Onor.

Buhagiar nifhmu, pero' l-ħtieġa tal-kelma "direct" fejn hi qegħda tirriżulta mill-fatt li "telefonija" għall-skopijiet ta' din id-definizzjoni jrid ikun messaġġ li jasal għand dak li jkun eżatt x'ħin jintbagħat jiġifieri ma jridx ikun hemm perijodu ta' ftit sekondi.

Fil-fatt f'każ li l-messaġġ ma jasalx għand dak li jkun istantanjament malli jintbagħat, ma jibqax aktar telefonija.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jien il-punt tal-Ministru fhimtu u allura naħseb li l-kelma "direct" mhijiex preċiża għax jekk wieħed ikun qed juża xi sistema ta' telefonija fejn ikun hemm transmission of spoken words li tgħaddi minn sistema ta' interconnection jew minn sistema ta' switches, wieħed jista' jinterpretaha li ma tkunx diretta.

Għalhekk naħseb li l- kelma "instantaneous" tkun iżjed xierqa għall-ħsieb ta' dan l-abbozz ta' liġi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-pożizzjoni internazzjonalment hija li t- terminoloġija wżata hija "direct" u f'dan il-każ din il-kelma m'għandhiex tinbidel biex tiġi sostitwita b'kelma differenti.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jekk kelma tintuża f'liġijiet internazzjonali mhux bilfors nużawha aħna wkoll, speċjalment jekk din ma tkunx qed turi eżattament il-ħsieb tal-leġislatur.

Pero' biex ma nkomplix intawwal mhux se nkompli ninsisti fuq dan il-punt.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ir-realtà hi li din hija terminoloġija wżata internazzjonalment u aħna rridu li f'dan is-settur partikolari nkunu in line ma' dak li qed jiġri internazzjonalment.

Jekk indaħħlu kelma ġdida kulma nkunu qed nagħmlu hu li nikkonfondu d-definizzjoni proprja.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjzoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jien se nistaqsi jekk l-ewwel fhimtx sew li se jkun hemm xi definizzjoni li tgħid " "conveyance" means transmission".

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Iva, se nagħmlu emenda u ngħidu li ""conveyance" means transmission" u " "transport" means transmit" ukoll.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Il-punt tiegħi huwa li hawnhekk irridu noqogħdu attenti għax in a way inkunu qed nirredikolaw il-meaning ta' subklawsola (a) ta' klawsola 7 ta' partita 2 tat-Tieni Skeda li qed tgħid li "transmission by means of a telecommunications infrastructure" shall be substituted by the words "conveyance by means of a telecommunications system".

Jekk qed ngħidu li "conveyance means transmission" imbagħad "transmission" se nbiddluha għal "conveyance", is-substantive change li hawn fiha din hija li "infrastructure" se tinbidel għal "system".

Qed ngħid dan għax jekk qed ngħidu li "transmission means conveyance" ma tantx tagħmel sens li nibdlu "transmission" għal "conveyance".

Jekk tfisser l- istess ħalliha kif inhi.

Nixtieq nirriferi wkoll għal subklawsola (b) ta' klawsola 7 ta' partita 2 tat-Tieni Skeda li qed tgħid li "any means whatsoever" għandha tiġi sostitwita bil-kliem "means of a telecommunications system".

Naħseb li din għandha tiġi spjegata ftit għax qed tagħlaq.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li attwalment ir-restrizzjoni fid- definizzjoni qed issr għal tapposta għax peress li hawnhekk qed nitkellmu fuq sistemi ta' telekomunikazzjoni u mhux fuq sistemi ta' messaġġi antiki rridu nkunu ċari.

THE CHAIRMAN: II-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Bir-rispett kollu dan m'għandux x'jaqsam għax paragrafu (b) ta' artiklu 2 tat-Telecommunications (Regulation) Act tgħid li:

"a directory information service consisting in the provision by any means whatsoever of directory information ...".

Mela ''by any means whatsoever'' hija riferibbli għal ''directory information service'' u dan għalhekk huwa relatat mat-telecommunications regulation.

Hawnhekk il-mezzi tekniċi antiki m'għandhomx x'jaqsmu.

Kwalunkwe directory information service li huwa awtomatikament riferibbli għal telecommunications kif inhu propagat jista' jaqa' taħt telecommunications service.

Għalhekk kif inhi tagħmel sens u mhux kif qed jiġi propost.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Hawnhekk ir-riferenza qegħda għal min jaqbad it- telephone u jċempel 190 biex jingħata xi numru li jkun qed ifittex.

Għalhekk qed ngħidu li din it-tip ta' informazzjoni għandha tingħata ''by any means whatsoever'', mhux billi xi ħadd iwaddablek karta min-naħa għal oħra jew inkella xi ħadd jixgħel ma nafx xiex fuq il-bejt bħala sinjal min-naħa għal oħra.

F'dan il-każ dan irid ikun qed jiġi trasmess fuq sistema ta' telekomunikazzjoni.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jien mhux qed nifhem għalfejn "directory information service" għandha tkun ristretta għal "telecommunications means" eċċ.

Nixtieq nistaqsi wkoll jekk meta ngħidu ''directory information service'' inkunux qed nirriferu għall-abbonati tat-telephone.

Dak li qed nifhmu biha din?

Jien fhimt ħafna affarijiet aktar minn hekk inkluż, per eżempju, directories ta' l-internet, informatika u dawn l-affarijiet kollha.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Hawnhekk qed nitkellmu fuq informazzjoni li wieħed jitlob fuq subscriber partikolari, kif nagħmlu llum permezz tal-190.

Issa jekk dan is-servizz nestenduh għal servizzi li jistgħu jingħataw fuq direttorji oħrajn, xorta ma jistax jingħata permezz ta' sistemi li mhumiex sistemi ta' telekomunikazzjoni.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jien ma rridx inwaqqa' l-argument għall-assurdita' imma nixtieq nistaqsi jekk allura d-direttorju tat-telephone hux se jkun kontra l-liġi?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Hawnhekk mhux qed ngħidu li d-direttorju tat- telephone ikun kontra l-liġi.

Li qed ngħidu huwa li liġi bħal din trid tirregola l-affarijiet li jgħaddu minn fuq sistemi ta' telekomunikazzjoni.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Paragrafu (c) ta' subklawsola (7) ta' partita 2 tat-Tieni Skeda igħid li ''telecommunications service'' se tinkludi wkoll "cable television, video on demand and interactive services, but excluding broadcasting as defined in the Broadcasting Act".

Dan ifisser li hawnhekk qed nillimitaw id-definizzjoni ta' ''telecommunications service'' b'dan il- mod?

Qed ngħid dan għax peress li llum il-qasam tat-telekomunikazzjoni qed jiżviluppa b'mod mgħaġġel, 'il quddiem jaf ikun hemm ħafna hybrids ta' servizzi.

Per eżempju, llum nafu li diġa' qed jitħaddmu servizzi fejn parti mill-internet jingħata permezz tal-mobile telephony.

Il-punt tiegħi hu li ma naħsibx li din id-definizzjoni għandha tingħalaq b'dan il-mod għax l-implikazzjonijiet ta' dan is-servizz se jikbru.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt jekk din id-definizzjoni npoġġuha fil- perspettiva tagħha nsibu li aktar qed inwessgħuha milli nagħlquha.

Hawnhekk mhux qed ngħidu li din id-definizzjoni hija dawn it-tali affarijiet imma qed ngħidu li fost affarijiet oħra din tinkludi "cable television, video on demand u interactive services".

Issa jekk l-Onor.

Buhagiar jaħseb li hemm xi sistemi eżistenti li nistgħu inżiduhom, allura nżiduhom bil-qalb kollha.

Din id-definizzjoni hija magħmula b'dan il-mod biex jekk għada jkun hemm xi sistema ġdida li tiġi skoperta tkun tista' tagħmel parti minnha.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Nixtieq ngħid ukoll li hawnhekk m'hawn l-ebda riferenza għal "satellite transmissions", għalkemm forsi din ma tapplikax at this point.

Apparti minn hekk x'irid igħid il-Ministru b'interactive services?

Naħseb li dawn huma sistemi fejn parti tittieħed min-naħa u parti tittieħed min- naħa l-oħra bħall-mobile telephony u l-internet services li semmejt qabel.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Id-definizzjoni ta' ''telecommunications service'' tgħid hekk:

'' ''telecommunications service'' means any one or more of the following:

a service consisting in the transmission, by means of a telecommunications infrastructure, of any form of telecommunications ...".

Huwa diffiċli li tagħmilha aktar wiesgħa minn hekk u l-emenda li għandna fil-prattika ma teskludi xejn minn dak li jista' jiġi żviluppat 'il quddiem.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Meta ngħidu ''interactive services'', x'servizzi eżistenti nkunu qed nirriferu għalihom bħalissa?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Bħalissa l-aktar terminoloġija wżata li tirrappreżenta an interactive service huwa n-negozju li jsir permezz ta' l- e-commerce, l-e-business u affarijiet oħra li jeżistu fil-preżent, fejn dak li jirċievi messaġġ ta' negozju jkompli bl-azzjoni tiegħu biex jikkonkludi jew ma jikkonkludix in-negozju partikolari li jkun qed jagħmel.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Issa se nitkellem ftit fuq id-definizzjoni ta' ''universal service obligation'', peress li hemmhekk qed nagħmlu alteration.

Id-definizjoni oriġinali kienet tgħid hekk:

'' "universal service obligation'' means an obligation to provide telecommunications services that are designated by the regulator as basic services for social reasons at an affordable price or free of charge".

Safejn qed nifhem jien l-emenda qegħda sempliċement tbiddel il- punteġġatura.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt għamilna semicolon għax wara dik id- definizzjoni daħħalna definizzjoni oħra tal-kelma ''user''.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Min-naħa tiegħi dan hu l-aħħar punt li rrid nagħmel.

Nixtieq nistaqsi jekk is-satellite transmisisons jaqgħux taħt dan l- abbozz ta' liġi jew inkella jaqgħux taħt il-Broadcasting Act, għax milli nista' niftakar il-Broadcasting Act ma tkoprix is-satellite transmissions u l-Ministru kellu jiċċekkja dwar dawn l-affarijiet.

Naf li l-Ministru se jgħid li l-kontenut jaqa' taħt il-Broadcasting Act u t-transmission medium jaqa' taħt dan l-abbozz ta' liġi, imma kif inhi definita hawn mhux ċara daqs kemm qed jgħid hu.

Per eżempju, naħseb li hemm il-possibbilta' li satellite transmissions of television content jaqgħu taħt dan l-abbozz ta' liġi u mhux taħt il-Broadcasting Act.

Jien mhux qed inqajjem dan il-punt biex il-Ministru jirrispondini bilfors imma jkun tajjeb li nkunu ċari fuq dawn l-affarijiet.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Dak li qed jissemma issa huwa xandir u jaqa' taħt il- Broadcasting Act

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Nixtieq nirrimarka wkoll li "systems of telecommunications" qed niddefinuha b'mod li tinkludi "speech, music and other sounds, visual images" eċċ. Allura dan mhuwiex kontenut ukoll?

Hemmhekk mhux qed nitkellmu biss fuq the means of propagation.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ta' min igħid li x-xandir f'dan is-sens mhuwiex servizz u allura s-servizz proprju jaqa' taħt il- Broadcasting Act.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jekk inħarsu lejn artiklu 3 tat-Telecommunications Act insibu li qed inbiddlu numru ta' riferenzi dwar il-mod kif nirregolaw dan is-settur.

Per eżempju, l-ewwel emenda titkellem dwar il-fatt li telecommunnications regulator se tinbidel f'awtorita' kompetenti li tirregola t-telekomunikazzjonijiet u se nibqgħu sejrin b'riferenzi bħal dawn tul il-provisos kollha li għandna quddiemna.

ONOR.

ALFRED SANT: Subartiklu 3(1) kif propost taħt partita 3 qed nieħdu bħala klawsola transitorja li sakemm titwaqqaf il-Malta communications authority u allura din issir regolatur.

Qed nispeċifikaw kif il-ministru jinnomina lil min jagħmel il-funzjonijiet ta' regolatur taħt it- Telecommunications (Regulation) Act li għaddiet fl-1997.

Hawnhekk nixtieq nistaqsi għalfejn din qed issir b'dan il-mod għax hawnhekk qed ngħidu li "the Minister shall by order in the Gazette nominate a person or body to be the competent authority", jiġifieri r-regolatur.

Għalfejn qed tintagħżel din il-formola?

Tajjeb li nagħmilha ċara li n-natura transitorja ta' subartiklu (1) toħroġ minn subartiklu (2), li qed jgħid li malli titwaqqaf il-Malta communications authority din issir regolatur.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jifhem tajjeb li din hija miżura ta' transizzjoni fejn sakemm titwaqqaf din l-awtorità jkun hemm il-possibbiltà li jkun hemm persuni li jieħdu ħsieb il-funzjoni ta' l- awtorita'.

ONOR.

ALFRED SANT: Li hemm stramb ħafna f'din il-proposta huwa li qed nitkellmu fuq person or body li lanqas huwa public officer.

Bħalissa l-liġi eżistenti tgħid li min se jkun regolatur irid ikun public officer.

Pero' issa din insejniha kompletament u għal dan iż-żmien transitorju qed ninnominaw biss person jew body li jista' jkun Ċikku Flieles!

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, peress li din hija funzjoni temporanja u transitorja qed ngħidu li jista' jagħti l-każ li minħabba xi diffikultajiet li għamilna riferenza għalihom matul id-dibattitu kollu, ikun hemm problema biex issib lil xi ħadd mis-servizz pubbliku biex jagħmel din il- funzjoni u allura ma rridux nillimitaw il-possibbiltà ta' għażla ta' persuni li jokkupaw din il-kariga.

ONOR.

ALFRED SANT: L-ewwelnett dan iż-żmien ta' transizzjoni se jkun delikat ħafna u jista' jkun kruċjali ħafna l-mod kif jiġu stabiliti l- parametri tas-suq il-ġdid fil-qasam tat-telecommunications.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar żmien fejn se jkun hemm ċertu ċaqliq.

Per eżempju, bħalissa hemm public officer skond il-liġi li huwa marbut b'ċerti constraints u l-constraints ta' dawk li se jiġu appuntati fil-Malta communications authority għamilnilhom jixbħu l-constraints tal-public officials.

Issa allura f'daqqa waħda hawnhekk nistgħu, f'dan iż-żmien delikat ta' transizzjoni li jista' jitwal kemm jidhrilhom ċerti nies, nappuntaw lil xi ħadd li jista' jkun Ċikku Flieles li m'għandu l-ebda constraint ta' xejn u li jista' jkun appointee magħżul b'mod arbitrarju?

Allura bħalissa hemm il-constraint li jkun public official; meta titwaqqaf il-Malta communications authority hemm il-constraints li daħlu meno male fil-liġi - għalkemm ma daħlux daqskemm kellhom jidħlu - u hawnhekk f'dan iż-żmien kruċjali l-ministru kważi għandu l-fakultà li jappunta lil min irid bla ebda terms of reference jew parameters kif jaħdem.

Il-fatt li bħalissa din qegħda public official tillimita ċerti għażliet ta' nies u ċerti kompetenzi, pero' min-naħa l-oħra dan ma jfissirx li għandna niftħu coach and horses biex jista' jiġi nnominat kulħadd u jistgħu jiġu maqbuża ċerti parameters ta' kif jaħdem dan il-bniedem li effettivament se jkun regolatur fi żmien meta l-perijodu ta' transizzjoni hu mill-aktar delikat.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Hawnhekk nixtieq nistaqsi kemm hu maħsub li se jkun twil dan il-perijodu transitorju?

Fl-opinjoni tiegħi ladarba tgħaddi l- liġi ma naħsibx li dan għandu jkun perijodu transitorju twil.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Naħseb li aktar ma jkun qasir il-perijodu transitorju aktar ikun aħjar u huwa importanti li wieħed jgħid li hawnhekk mhux qed neskludu li dan ikun public officer.

Jien nifhem il-preokupazzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni li dan huwa perijodu delikat u l-ministru responsabbli għandu r-responsabbiltà li attwalment jagħżel l-aħjar persuna li tkun available fil-pajjiż f'dak il-mument partikolari.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Aħna mhux qed ngħidu li dan bilfors irid ikun public officer imma qed ngħidu li bħalissa r-regolatur tat-telecommunications huwa public officer u kienu ttieħdu kriterji sħaħ biex, jekk wieħed ma jkunx a public officer, għallinqas ikun qed jaħdem skond kriterji ta' trasparenza li jissodisfaw kriterji ta' public service.

Aħna mhux qed ngħidu li dan bilfors ikun public officer imma qed ngħidu li f'dan iż-żmien ta' transizzjoni, bejn meta jiġu fis-seħħ dawn l-emendi u meta titwaqqaf il- Malta communications authority, qisu f'daqqa waħda qed nillaxkaw kollox u qed ngħidu li dan jista' jkun any person li jkun nominat mill-ministru mingħajr ma ndaħħlulu xi forma ta' constraint jew parameters għall-action tiegħu li jirriflettu l-istess konsiderazzjonijiet li hemm bħalissa bħala public officer u l-istess konsiderazzjonijiet li jista' jkun hemm 'il quddiem meta titwaqqaf il-Malta communications authority.

Ma nistgħux kull darba ngħidu li l-ministru mhux se jkun daqshekk baħbuħ jew baħnan li jiftaħ idu, għax mhux dak argument.

Nafu li dan iż-żmien ta' transizzjoni se jkun delikatissimu f'ċerti oqsma, nafu li se jkun hemm ċerti deċiżjonijiet jew guidelines li jingħataw li bilfors ikunu serji u delikati u Alla jbierek għal dak iż-żmien il-kriterji li għandna llum jew il-kriterji li se jkollna għada ma napplikawhomx.

Ħadd mhu qed jisħaq li għandu jkun public officer, imma min-naħa l-oħra jrid ikun hemm ċertu ammont ta' kriterji li jirriflettu dawn il-konsiderazzjonijiet importanti.

Lanqas ma nistgħu ngħidu li l-Malta communications authority mhux se ddum ma tiitwaqqaf.

Fejn nafu x'se jiġri?

Ħafna drabi the road to hell is paved with good intentions.

Ħadd ma jista' jgħidilna li l-Malta communications authority se titwaqqaf għada jew pitgħada jew ix-xahar iddieħel u allura nispiċċaw li dan iż-żmien ikun għaddej u l-persuna appuntata Alla jbierek ma jkollha l-ebda constraints fuq il-ħidma tagħha u tista' tiddeċiedi u tmexxi hi fi żmien tassew delikat.

THE DEPUTY CHAIRMAN (Onor. Carmelo Mifsud Bonnici): Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mhux qed nifhem għal kollox il-punt li qed jipprova jagħmel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar x'tip ta' constraints jixtieq li b'xi mod jiġu mposti fuq il-persuna li tkun qed taqdi din il-funzjoni f'dan il-perjodu transitorju.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Nistgħu nimponu fuqu l-istess parameters ta' constraints li ġew ikkonsidrati għall-membri ta' l-awtorità?

Per eżempju, m'għandna xejn dwar il-mod kif taħdem din il-persuna, dwar is-segretezza tagħha u dwar ir-relazzjoni tagħha mal-Criminal Code.

Din hija persuna li tidħol u toħroġ b'fiat ministerjali mingħajr ebda cover fuq l-action tagħha fl-aktar żmien delikat.

Allura issa kif inhuma l-affarijiet hemm public official, tajjeb jew ħażin; meta titwaqqaf il-Malta communications authority ikollna ċerti constraints li tkellimna dwarhom, li mhumiex tajbin biżżejjed imma hemm qegħdin; u għal din il-persuna appuntata ad hoc m'hemm xejn.

Li qed ngħid jien huwa li għallinqas l-istess kriterji li ġew ikkonsidrati u aċċettati għall-Malta communications authority representatives japplikaw ukoll għal din il-persuna.

Biex tgħaxxaqha din tista' tkun ukoll kumpannija privata.

Fl-opinjoni tiegħi teżisti soluzzjoni aktar sempliċi u ma nafx għalfejn qed noħolqu dan il-bniedem jew dan il-body li hu nnominat mis-sħab sakemm titwaqqaf il-Malta communications authority.

Jiena nara li l-aktar ħaġa eleganti f'din il-ħaġa hija li r-regolatur eżistenti jibqa' sakemm titwaqqaf din l-awtorità, anke ħalli aktar ikun hemm push biex il-gvern isolvi l-problemi li jkollu jsolvi biex iwaqqaf il-Malta communications authority.

Malli mbagħad titwaqqaf l-awtorita' jispiċċa r-regolatur bħala public official.

Pero' minflok qed nikkomplikaw is-sitwazzjoni u qed ngħidu li jispiċċa l-public official minn regolatur, jidħol dan il-proxxmu l-ġdid u meta mbagħad titwaqqaf il-Malta communications authority jispiċċa l-proxxmu l-ġdid li m'għandu l-ebda parameters madwaru.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il- Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Bir-rispett kollu, i-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed imur ferm 'il bogħod minn dak li hawn miktub hawnhekk.

Il-proxxmu li sal-lum huwa regolatur hu wieħed mill-proxxmi li hawn hawn Malta u bl-ebda mod mhu qed jiġi eskluż li dan ikun ir-regolatur eżistenti jew public official.

ONOR.

ALFRED SANT: Din hija risposta?

Mela hawn qed ngħidu "eskluż" u "inkluż"!

Dażgur li mhux eskluż li public official jista' jintgħażel hu, imma skużi mhux dak hu l-punt.

Issa la d-diskussjoni qed iddur b'dan il-mod nixtieq nistaqsi għalfejn qed jinħass il-bżonn ta' din il-miżura transitorja.

U ladarba se jkun hemm bżonn ta' dan it-transition arrangement, fejn jispiċċa l-public official preżenti u jiġi nnominat a person or body li jista' jkun hu u jista' ma jkunx biex imexxi r-regolazzjoni sakemm jidħol fis-seħħ il-Malta Communications Authority Act, għaliex ma norbtuħx lir-regolatur b'ċerti parametri?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien nixtieq nissuġġerixxi li f'dan il-każ jiġu applikati l-istess esklużjonijiet li hemm għall-membri ta' l-awtorità.

Pero' qed jgħiduli wkoll li hemm klawsola li tgħid li għal ċertu perijodu definit il-ministru jista' jeżerċita l-funzjonijiet ta' din il-persuna hu.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Il-punt mhuwiex biss dwar l-esklużjonijiet imma dwar il-code of conduct li tkellimna dwaru fl-abbozz ta' liġi ta' qabel.

Jiġifieri apparti minn kif jintgħażel u ma jintgħażilx dan il-bniedem, irridu naraw ukoll x'tip ta' constraints ikollu fuq l-imġiba tiegħu u dawn huma l-aktar affarijiet importanti.

Imbagħad rigward il-parti fejn jidħol il-ministru rridu naraw l- implikazzjonjiet tagħha.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ladarba r-regolatur huwa marbut bil-code of conduct kollu li hemm fil-liġi, l-liġi kollha se tapplika għalih.

ONOR.

ALFRED SANT: Dan mhuwiex il-każ għax dan ir-regolatur temporanju se jkun qed jaħdem taħt it-Telecommunications Act, filwaqt li dan ir- regolatur temporanju se jkun qiegħed jaħdem fi żmien meta l-Malta communications authorty tkun għadha ma ġietx fis-seħħ.

Mela dawk l- affarijiet li jirrigwardaw il-code of conduct tiegħu li qegħdin fil-Malta Communications Authority Act ma jistgħux japplikaw għalih għax din tkun għadha ma ġietx fis-seħħ u malli tiġi fis-seħħ xogħlu jispiċċa.

Dak li joħroġ mit-Telecommunications Act fejn hemm li r-regolatur huwa public official ma japplikax għalih għax il-public official qed inneħħuħ min-nofs.

Għalhekk mhux biss l-għażla tiegħu hija importanti imma jien ngħid li l- code of conduct li hemm fil-Malta Communications Authority Act li tkun għadha ma ġietx fis-seħħ fiż-żmien li jkun qed jopera għandu japplika equally għalih.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien qed nifhmu l-punt tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni, pero' l-argument huwa li r-regolatur għandu funzjoni totalment differenti taħt il-liġi eżistenti li se tiġi emendata mill-awtorità taħt il-liġi l- ġdida.

Ir-regolatur mhux qed jassumi l-funzjonijiet kollha ta' l-awtorità taħt il-liġi l-ġdida.

Il-liġi l-ġdida għandha ħafna aktar poteri lejn l- awtorita' milli lejn ir-regolatur temporanjament.

ONOR.

ALFRED SANT: Jekk fhimt tajjeb, il-liġi l-ġdida se taħdem b'mod li jista' jkun hemm regolatur għat-telecommunications biss bħala parti mill- awtorità.

Effettivament li jiġri hu li l-awtorità tieħu over ir- regolamentazzjoni tat-telecommunications waħedha, imma l-mod kif l-awtorità teżerċita l-poteri tagħha qua regolatur fit-telecommunications, huwa l- istess mod kif ir-regolatur jopera fis-settur tiegħu.

Il-punt tiegħi huwa li tkun xi tkun il-formola, min ikun qiegħed għal dan iż-żmien temporanju jeżerċita l-funzjoni ta' regolatur irid ikun marbut b'xi forma ta' kodiċi ta' imġiba li trid tixbaħ il-constraints u l- parametri jew ta' dak li hemm fil-Malta Communications Authority Act kif envisaged jew inkella ta' public official ħalli mhux biss ikun hemm it- trasparenza imma jkun hemm l-accountability u ċertu kontroll fuq l-imġiba.

Dan hu l-punt tiegħi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jgħid li hemm ċerti klawsoli oħra li jixtieq jarahom riflessi minn liġi għall-oħra li jikkontrollaw the conduct of the regulator.

Per eżempju, klawsola minnhom tgħid li r-reati kriminali envisaged għall-public official huma applikabbli f'dan il-każ.

Ovvjament jekk ir-regolatur ma jkunx public official dak ma tistax tagħmilhomlu għax fil-Kodiċi Kriminali dawn huma reati speċifiċi marbuta mal-persuna ta' public official.

Għalhekk jekk il-Kap ta' l- Oppożizzjoni jindikalna liema huma dawn l-artikli wieħed jikkonsidrahom.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jien ma nistax nagħti risposta speċifika f'dan is- sens.

Li nista' ngħid hu li fuq din il-persuna għandu jkun hemm rifless l-istess constraints li japplikaw għal public official fil-funzjoni tiegħu bħala regolatur.

Bħala regolatur dan m'għandux ma jkun marbut b'xejn.

Per eżempju, il-kwestjoni ta' professjonalità, il-kwestjoni ta' trasparenza, il- kwestjoni ta' informazzjoni, il-kwestjoni ta' konfidenzjalità u l-kwestjoni li dan irid isegwi ċerti proċeduri joħorġu mill-kuntest ta' public policy.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, naħseb li naqblu li dawn it-tip ta' constraints li jorbtu lill-uffiċjali l-oħrajn li se jkunu membri ta' l- awtorità jiġu mniżżla fil-letter of appointment tal-persuna li tkun.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Naħseb li suġġeriment ieħor li jagħmel sens u ma nafx kif ma ġiex ikkonsidrat biżżejjed huwa li r-regolatur eżistenti taħt il-liġi oriġinali jibqa' fis-seħħ sakemm tiġi fis-seħħ il-liġi l-ġdida.

Jien ma nafx għalfejn kellha tidħol klawsola bħal din li permezz tagħha qed inħallu bniedem li jista' jkun differenti mir-regolatur jistenna awtorità ġdida tiġi nominata.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nerġa' nirrepeti li mhux eskluż li r-regolatur eżistenti jkun f'din il-kariga f'dan il-perijodu ta' transizzjoni.

Ħadd mhu qed jeskludi din il-possibbiltà.

Huwa diffiċli li tintrabat b'liġi li tgħid li dan ir-regolatur se jieħu din il-funzjoni fil-perijodu transitorju.

Ħalli nieħu każ estrem.

Jekk Allaħares qatt ir-regolatur eżistenti ma jibqax f'din id-dinja x'nagħmlu?

Niġu fil-pożizzjoni li ma jkun hemm ħadd min jeħodlu postu!

Huwa propju għalhekk li qed ngħidu li r- regolatur huwa wieħed minn dawk il-persuni li jista' jikkwalifika ukoll għal dan il-għan.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Dawn it-tip ta' argumenti jġegħluni naħseb li wara xi klawsola innoċenti, biex ngħid hekk, ikun hemm xi ħaġa midfuna.

Huwa veru li hawnhekk mhux qed neskludu l-possibbiltà li r-regolatur eżistenti jerġa' jiġi maħtur imma din ma teskludix il-possibbiltà li hemm xi ħsieb li jiddaħħal xi bniedem differenti, bil-komplikazzjonijiet u bid- diffikultajiet kollha li semma l-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Allura hawnhekk tqum il-mistoqsija: Għalfejn hemm il-possibbiltà li ddaħħal bniedem li jista' jkun differenti mir-regolatur eżistenti sakemm tiġi in vigore l- awtorità l-ġdida meta inti tista' tħalli r-regolatur eżistenti hemmhekk?

Mhux argument li tgħid li dan jista' jiġi nieqes għax dan seta' ġie nieqes il-bieraħ, xahar ilu eċċ!

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nerġa' ntenni li jekk Allaħares qatt jiġri xi ħaġa lil dan ir-regolatur, ma nkunu nistgħu naħtru lil ħadd għal dak il-perjodu partikolari u jkollna noqogħdu nbiddlu l-liġi biex naħtru lil xi ħaddieħor.

Dan biex ma nsemmix li jista' jagħti l-każ li din il-persuna tkun at pensionable age.

Fil-fatt dan huwa constraint li daħal wara mhux waqt it- tfassil ta' dan l-abbozz ta' liġi għax ir-regolatur ukoll wasal għall- pensjoni.

Li qed ngħidu huwa li r-regolatur għandu jkun persuna ta' ċittadinanza Maltija li tgħix hawn Malta u possibbilment tkun available biex timla din il-kariga, pero' qed ngħidu ukoll li mhux qed nirrestrinġu lilna nfusna għal din il-kariga f'dan il-mument partikolari.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Klawsola 30 ta' dan l-abbozz ta' liġi tgħid hekk:

"Il-membri ta' l-awtorità, il-membri tal-kumitati konsultorji u l- uffiċjali u l-impjegati kollha ta' l-awtorità għandhom jitqiesu li huma uffiċjali pubbliċi għall-iskop tat-tifsira tal-Kodiċi Kriminali.".

Jien Kap. 9 ma nafx preċiżament xi jkopri imma jekk ikopri l-imġiba ta' uffiċjal pubbliku kif għandna fil-Kostituzzjoni u din il-persuna jkollha dawk il-kriterji li bihom jimxi uffiċjal pubbliku, miżura bħal dik tkun biżżejjed biex tkopri lil dik il-persuna li tiġi appuntata.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, aħna ma nsibux diffikultà li l-persuna li tkun qegħda f'din il-kariga partikolari ta' transizzjoni tkun koperta bl- istess regoli ta' klawsola 30 kif emendata.

ONOR.

ALFRED SANT: Hawnhekk qed nitkellmu dwar persuna li se tagħmilha ta' regolatur fi żmien transitorju, jiġifieri l-provvedimenti tal-Malta Communications Authority Act mhux se jkunu qed japplikaw.

Il-persuna li se tinħatar bħala regolatur tat-telecommunications f'dan iż-żmien transitorju jrid ikollha f'dan il-kuntest xi ħaġa ad hoc li torbotha ma' dak li għadna kemm għedna.

Pero' l-Malta Communications Authority Act ma tistax tapplika għaliha għax mhijiex membru ta' l-awtorità imma xi ħaġa bħalha.

Naħseb li din hija proposta sempliċi u kulma trid huwa sentenza waħda.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Kif diġà għedt aktar kmieni, jekk ikun hemm bżonn, fil-letter of appointment inniżżlu dawn il-kondizzjonijiet u nżidu wkoll li għall- perijodu ta' transizzjoni dan ikun meqjus ukoll bħala public official.

Dwar dan m'hemm l-ebda diffikultà.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Il-Ministru għadu ma spjegalniex għalfejn ir- regolatur eżistenti m'għandux jibqa' hemmhekkk sakemm tidħol in vigore din l-awtorità'.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Issa jien se noqgħod nitkellem fuq l-affarijiet privati tar-regolatur preżenti!

L-ewwel semmejt il-każ estrem li Allaħares qatt dan jista' jmut u għedt ukoll li dan qiegħed qrib ħafna l-età tal- pensjoni u ma nafx jekk ikunx lest li jibqa' jokkupa l-kariga.

Issa dan x'iridni ngħidlu aktar?

Forsi jridni nagħtih iċ-ċertifikat tat-twelid u ta' l-irtirar mix-xogħol!

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jien mhux qed nirriferi għar-regolatur bħala persuna imma għar-regolatur bħala uffiċċju u bħala kariga.

Is-suġġeriment tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien li l-funzjonijiet ta' l-uffiċċju tar- regolatur jibqgħu in vigore sakemm tiġi magħżula l-awtorità l-ġdida.

Kulma qed nitlob jien huwa sempliċement spjegazzjoni.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sfortunatament sal-lum l-istruttura tar-regolatur hija magħmula minn persuna waħda għax peress li l-liġi li għaddiet fl-1997 fir-realtà baqgħet fuq il-karta u ma waslet imkien, ma kienx hemm mod kif ikun hemm uffiċjali oħrajn.

THE CHAIRMAN: Onor. Membri, naħseb li aħjar nieqfu hawn għalissa għax sar il-ħin.

F'nofsinhar il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Nitlob lill-Ministru biex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 21 ta' Ġunju, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi għat-Twaqqif ta' Awtorita' ta' Malta dwar il- Komunikazzjoni – Kumitat (Kont);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Malti għall-Artiġjanat – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' Maltija għall-Għemil ta' Standards - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Privattivi Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Rifuġjati - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Helen D'Amato.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Nixtieq nibda billi l-ewwelnett nifraħ lil Maria Pace, tfajla ta' 15-il sena, li llum qed tingħata l-premju "Papa Ġwanni XXIII" għat-tjubija u għall-mod kif hija qed turi sensittivita' kbira lejn seħbitha, Maria Mamo, tfajla oħra ta' 15-il sena.

Sfortunatament din it- tfajla għandha l-marda tal-kanċer u kif Maria Pace qed turi solidarjeta' magħha, hi wkoll minkejja li għandha problemi kbar ta' saħħa qiegħda turi l- mod pożittiv - dan ġie deskritt ukoll dalgħodu f'intervista li saritilha u anke lill-ġenituri tagħha mill-ġurnalisti tal-gazzetta "The Times" - ta' kif tħares lejn ħajjitha.

Nixtieq nifraħ ukoll lill-ġenituri ta' dawn iż- żewġt itfal kemm għat-trobbija li huma tawhom kif ukoll għall-mod kif qed jissapportjaw lil uliedhom f'mumenti diffiċli bħal dawn.

Sur President, naqleb is-suġġett u għal ftit minuti niffoka fuq konferenza dwar in-nisa li saret dan l-aħħar fl-Amerika.

Ftit tal-ġranet ilu kelli l-opportunita' li nirrappreżenta lill-Gvern Malti ġewwa New York waqt konferenza organizzata mill-United Nations bl- isem ta' "Beijing +5" u, kif jindika l-isem, din il-konferenza kienet follow-up tar-raba' konferenza dinjija li kienet saret f'Beijing.

Minn dik il-konferenza kienet ħarġet dikjarazzjoni kif ukoll ġie mfassal "Platform for Action", fejn il-gvernijiet ta' pajjiżi madwar id-dinja wrew l-impenn tagħhom biex l-iżvilupp tad-drittijiet umani tan-nisa f'kull qasam tas- soċjeta' jiġi mħares.

Kienu diversi l-konferenzi li saru mhux biss fi ħdan in-Nazzjonijiet Uniti imma anke fl-IPU, fejn jiltaqgħu l-membri parlamentari - kif ukoll fi ħdan il-commonwealth - biex bi preparazzjoni għal din il-konferenza jsiru surveys u anke rapporti ta' evalwazzjoni ta' xogħol.

Dawn saru fi ħdan l-istess Nazzjonijiet Uniti u tant kien hemm preparamenti kbar li nistgħu ngħidu li l-konferenza nnifisha kienet konferenza maratona fejn il-workshops kienu jibqgħu għaddejjin sat-3.00 a.m. u ġieli anke sa l-4.00 a.m. Id-diskussjoni kienet waħda ħajja u f'ċerti każi ukoll imqanqla, speċjalment meta kienu jiġu diskussi kwestjonijiet bħall-abort, id-dejn fenominali tal-least developed countries, il-problema ta' l-HIV u ta' l-AIDS, b'mod partikolari f'pajjiżi anqas żviluppati, u nista' nibqa' nsemmi.

Hawnhekk il-parteċipazzjoni kienet tinkludi delegazzjonijiet minn kull rokna tad-dinja, kulħadd bil-problemi partikolari tiegħu, bil-kultura tiegħu, bl-avvanzi tiegħu u bl-ostakoli tiegħu, iżda l-għan aħħari ta' kulħadd kien li jkollna dokument li wieħed jista' jaħdem fuqu u li m'huwiex mimli retorika.

Nistgħu ngħidu li d-dokument "Platform for Action", li kien ħareġ ħames snin ilu f'Beijing, intuża tajjeb f'diversi pajjiżi u serva ta' catalyst biex isir ċertu progress tanġibbli u irriversibbli.

Forsi mhux fil- pajjiżi kollha ntuża bl-istess assidwita' u mhux fil-pajjiżi kollha seħħew l-istess avvanzi, iżda żgur li kien strumentali għal bosta nisa madwar id- dinja biex setgħu jgawdu drittijiet li kieku ma kienx jeżisti dan id- dokument ma kenux igawdu jew forsi kienu jieħdu aktar fit-tul.

Mr Speaker, hawnhekk forsi jkun hawn min jgħidli: Mela nsejt li l-ifqar fost il-fqar madwar id-dinja huma n-nisa minkejja dan id-dokument li qed issemmi?

Mela nsejt li l-akbar numru fost l-illitterati u fost dawk li għandhom l-anqas dħul huma n-nisa?

Fil-fatt għad għandna nisa li għadhom qed jitħallsu ħafna anqas mill-irġiel għall-istess xogħol li jagħmlu, fost dawn hemm nisa li huma kapijiet ta' familja b'ġenitur wieħed u allura normalment id-dħul tagħhom ikun aktar baxx bil-konsegwenza li jbatu huma u anke dawk li jiddependu minnhom.

Anke hawn nista' nibqa' nsemmi problemi li qed jiffaċċjaw nisa madwar id-dinja iżda la jiena ma nsejthom lil dawn u l-anqas il-konferenza.

Il-fatt li għad hawn nisa li qed jiffaċċjaw problemi kbar, f'ċerti każi għall-fatt biss li huma nisa, għandu jsaħħaħna biex flimkien, nisa u rġiel, naħdmu u negħlbu dawn il-problemi li wara kollox l-effett tagħhom ma jaħkimx biss lin-nisa imma wkoll lill-uliedhom, lil dawk dipendenti minnhom u anke lis-soċjeta' in ġenerali.

Għalija d-dokument li jrid joħroġ wara "Beijing +5" għandu jservina ta' handbook biex inkomplu dejjem nanalizzaw dak li jkun qed isir, naraw x'ikun inkiseb permezz tal-ħidma li tkun saret, naraw jekk it-triq li nkunu qbadna hijiex dik adattata għar-realtajiet tal- lum u fl-istess ħin nadottaw inizzjattivi oħra biex il-pass tagħna jibqa' wieħed sostnut.

Nixtieq insemmi fiex jikkonsisti dan id-dokument u fuqhiex kienet din id-diskussjoni.

L-ewwelnett tajjeb li nifhmu li d-dokument li kien maqbul f'Beijing ma nbidilx iżda saret evalwazzjoni tiegħu, ġew identifikati l-kisbiet li seħħew fuq 12 critical areas - kif imsejħa fid-dokument - iżda barra minn hekk ġew identifikati l-ostakoli li żammew lura lil ċerti pajjiżi milli jimplimentaw dak li kien miftiehem f'Beijing.

Kien hemm partijiet oħra tad- dokument li jittrattaw l-isfidi ġodda li n-nisa qed iħabbtu wiċċhom magħhom illum.

Wieħed irid iżomm f'moħħu il-bidla mgħaġġla li qed isseħħ fil-qasam tat-teknoloġija, l-effett tal-globalizzazzjoni li qed tinħass dejjem iżjed kemm fil-pożittiv kif ukoll fin-negattiv u nkunu konxji ta' kemm nisa madwar id-dinja fil-qasam tekonoloġiku mhux biss ma jistgħux jisfruttaw l- opportunitajiet kbar li jagħti dan il-qasam għax f'pajjiżhom forsi ma jeżistux dawn it-teknoloġiji, iżda agħar minn hekk għax is-sistemi edukattivi tagħhom ma jippermettux li l-bniet ikollhom din it-tip ta' edukazzjoni.

Fl-aħħar parti tad-dokument imbagħad insibu proposti ta' x'għandhom ikunu l-azzjonijiet u x'inhuma l-inizzjattivi li għandhom jittieħdu mill- gvernijiet biex jingħelbu l-ostakoli biex dan id-dokument "Platform for Action" verament jiġi implimentat b'kemm jista' jkun ħeffa.

U jekk irridu li l-eżerċizzju jirnexxi, l-onus ma jaqax biss fuq il-gvernijiet imma fuq is-social partners, il-unions, l-NGO's u l-organizzazzjonijiet internazzjonali li jekk iridu li verament nimxu 'l quddiem mhux biss għandhom jaħdmu flimkien imma għandhom ukoll jikkumplimentaw lil xulxin fil- policies li jittieħdu.

Mr Speaker, nistgħu ngħidu li l-Gvern Malti qed jadotta dan id-dokument fit-totalita' tiegħu ħlief għal ħaġa waħda, u ċioe' fejn jidħol l-abort.

Fil-fatt erġajna rriaffermajna l-pożizzjoni tagħna f'dan is-sens u din mhux l-ewwel darba li Malta qiegħda tagħmilha.

Saret fil-Council of Europe, saret f'Beijing ħames snin ilu, saret fl-international conference on population and development u reġgħet ġiet irriaffermata issa fi New York.

Pajjiżna dejjem esprima bl-aktar mod ċar li hu kontra l-abort u r-raġuni hi li dan huwa meqjus bħala qtil tal-ħajja umana, qtil ta' xi ħadd li żgur ma kellux għażla f'liema ġuf isib ruħu u li żgur ma jistax jiddefendi ruħu.

Meta qed ngħidu li aħna kontra l-abort qed inkunu konsistenti.

Aħna nemmnu li l-ħajja tibda mil-konċepiment, sew jekk huwa fil-fażi ta' l-embryo - bejn wieħed u ieħor ta' 12-il ġimgħa - sew jekk huwa foetus - sa madwar 25 ġimgħa - u sew jekk għandu potenzjal jgħix barra l-ġuf ta' l- omm.

Qed nipproteġulu d-dritt tal-ħajja għax wara kollox dan hu l-istess bniedem li jibda ċ-ċiklu tiegħu mal-konċepiment u jkompli l-iżvilupp tiegħu fil-ġuf ta' l-omm u aktar tard barra l-ġuf ta' l-omm, sakemm jasal sal-mewt naturali.

Dan hu dritt ta' kulħadd li għandu jiġi protett.

Issa fl-istess waqt li pajjiżna kien qed jagħmel ir-riżerva tiegħu fil-United Nations, fil- gazzetti ssemma' l-pjan li għandha t-Tabiba Rebecca Gomberts mill-Olanda, li toffri servizz ta' abort lil dawk in-nisa li f'pajjiżhom l-abort huwa illegali u din qed tippjana li tiġi Malta wkoll.

Jiena segwejt dak li ntqal fil-gazzetti u anke fil-website ta' "Women on Waves" u nistqarr bl-aktar mod ċar li jien kontra l-abort, imma b'daqshekk ma jfissirx li m'iniex sensittiva għall-fatt li jista' jkun hawn nisa li jsibu ruħhom f'sitwazzjonijiet diffiċli, li tant iħossuhom vulnerabbli li l- unika soluzzjoni li jaraw għalihom f'dak il-mument ikun l-abort.

Irridu nirrikonoxxu ukoll li m'hijiex faċli li persuna tagħżel li tagħmel l-abort u dawn in-nisa għandhom bżonn tal-kompassjoni mhux tal-kundanna tagħna.

Iżda fuq kollox għandna bżonn ta' strutturi biex iċ-ċans li jagħmlu l-abort ma tkunx l-unika triq li huma jqisuha possibbli għalihom fis-sitwazzjoni li jsibu ruħhom.

Mr Speaker, problema ma tissolvhiex b'oħra imma tissolva billi wieħed janalizza xi jkun il-kaġun għaliex mara tasal li tabortixxi u jindirizza dawn il-problemi b'azzjonijiet pożittivi.

Niġġieldu l-mentalita' abortista mhux billi nagħmlu l-kruċjati bil-kliem, mhux billi nkunu isteriċi jew billi nippruvaw inżeffnu l-Unjoni Ewropea fin-nofs - bħalma kien hemm f'artiklu ta' l-Onor.

Hose' Herrera fuq "l-orizzont" - għax b'daqshekk ma nkunux qed niġġieldu din il-mentalita'.

Irridu nipprovdu strutturi biex min ikun qed jiffaċċja l-problema jsib ħajt ta' kenn.

Mr Speaker, l-aktar ħaġa importanti fil-mixja tagħna huma l-valuri tar- rispett tal-ħajja, il-valuri tar-rispett tad-dinjita' umana, valuri li fil- verita' kull familja għandha tgħaddi lil uliedha, iżda jekk nieqfu hawn inkunu qed indaħħlu rasna fir-ramel għax dan m'huwiex biżżejjed.

L- edukazzjoni sesswali għandha portata daqstant ieħor importanti u m'għandhiex tingħata lit-tfal tagħna meta jkunu ta' eta' vulnerabbli, meta jkunu diġa' adoloxxenti u allura jkunu fl-eta' li jibdew jesperimentaw bis- sess imma għandha tingħata minn kmieni.

S'issa din it-tip ta' edukazzjoni kienet nieqsa mill-iskejjel tagħna u nirrikonoxxi l-għarfien ta' din il- ħtieġa, anke kif espressa fil-curriculum nazzjonali.

Numru 6 ta' dan id-dokument jitkellem proprju fuq l-edukazzjoni dwar is- sesswalita' umana u nsibu elenkati l-għerf, it-tagħrif, il-ħiliet u l- attitudnijiet li għandu jkollhom it-tfal u l-addoloxxenti tagħna.

U dan jirrikjedi impenn mhux biss minn naħa tad-diviżjoni imma anke minn naħa ta' l-għalliema għax jekk ma jkunx hemm dan l-impenn, dan jibqa' biss biċċa għodda fuq karta.

Għalhekk din trid tiġi trażmessa fl-iskejjel lit-tfal tagħna minn kmieni kemm jista' jkun.

F'paġna 55 ta' dan id-dokument insibu li fost l-iżviluppi li jenħtieġ ikollhom dawn it-tfal tagħna minn kmieni kemm jista' jkun, hemm il-ħtieġa li jagħrfu l-firxa ta' mard marbut mas-sesswalita' u l-prevenzjoni tiegħu.

Insibu forom differenti ta' kontraċezzjoni, insibu dwar is-sesswalita' u l- media, il-firxa sħiħa ta' identitajiet sesswali, l-istereotipi marbuta mas- sesswalita'; u mbagħad insibu li permezz ta' esperjenza kurrikulari l- istudenti jiżviluppaw ħiliet dwar l-abbuż sesswali u kif dawn għandhom jirrapportawh.

Mr Speaker, l-importanza ta' l-edukazzjoni sesswali li twassal għal nuqqas ta' ħtieġa ta' abort mhux qed ngħidha jien li ma naqbilx ma' l- abort, iżda qalitha proprju s-Secretary of State Olandiża fi New York ftit tal-ġranet ilu.

Din qalet hekk:

"Let us seriously deal with sexual education to young people so that pregnancies may be avoided.

In the Netherlands we know that it works."

Nixtieq hawn niġbed l-attenzjoni ta' Dott. Gomberts li l-mod kif in-nisa għandhom jingħataw l-empowerment huwa li jevitaw li joħorġu tqal.

Irrid ngħid hawnhekk li fi ħdan id-dipartiment ta' l-edukazzjoni għandna unit apposta biex dawk it-tfajliet li joħorġu tqal jiġu ttrattati b'mod pożittiv u biex iħarsu lejn it-tqala tagħhom b'mod pożittiv ladarba din tkun bdiet.

Nerġa' ngħid li problema ma tissolviex b'oħra.

Ma nistgħux nrawmu mentalita' fejn ninkoraġġixxu l-permessivita', li tagħmel li trid u li jogħġbok għax mhux problema u mbagħad insolvulek il-problema billi nipprovdulek l-abort.

Meta s-sess ikun abbużat, ir-riskji m'humiex biss ta' tqala imma huma wkoll relatati ma' mard infettiv li jiġi trasmess sesswalment.

U dan ma jaffettwax biss lill-bniet iżda anke lis-subien.

Mr Speaker, f'pajjiżna għandna l-family planning clinics u għandna clinics oħra li jittrattaw l-mard trasmess sesswalment, iżda din l-issue għandha tiġi ttrattata f'eta' ħafna iżgħar.

Għandna nkunu preventivi aktar milli kurattivi.

Hawnhekk nixtieq nagħmel ukoll riferenza għall- ħtieġa li jiġi mwaqqaf id-dipartiment għall-adoloxxenti fil-qasam tas- saħħa.

Naf li bħalissa hemm working group fi ħdan tliet ministeri u jiena nħeġġeġ biex dan il-unit jitwaqqaf kemm jista' jkun malajr.

Anke s- servizzi ta' counselling, kemm fl-iskejjel kif ukoll fil-komunita', għandhom dejjem jibqgħu jiġu msaħħa, per eżempju s-servizzi li joffri l- SWDP.

Insemmi wkoll il-bżonn li l-liġi ta' l-adozzjoni tiġi aġġornata u anke l-liġi tal-fostering li s'issa għadha ma teżistix iżda naf li qed isir xogħol fuqha.

Bl-impenn ta' dawn id-diversi setturi rridu nikkumbattu l- mentalita' kontra l-abort li qed jiġi ssuġġerit li jidħol f'pajjiżna minn din it-tabiba Olandiża, u fil-qosor xtaqt nirriferi għal xi kummenti li għamlet u li qrajnihom fil-gazzetti.

Din qalet li aħna qed nesportaw il-problema.

Huwa minnu li għandna numru żgħir ta' nisa li jirrikorru għall-abort barra l-pajjiż.

Il-problema ta' 'l hekk imsejħa esportazzjoni ma teżistix hawn għax l-abort huwa llegali imma teżisti f'pajjiżi oħra wkoll fejn l-abort huwa legalizzat iżda mhux laxk daqs pajjiżi oħra.

Għandek l-Irlandiżi li jmorru l-Ingilterra, per eżempju, u l-Franċiżi li jmorru Spanja.

Qrajt ukoll li s-servizz jingħata biss sa l-ewwel 12-il ġimgħa għax f'dan il-perijodu l-proċedura hija bla periklu u ssir fi żmien qasir.

Din qalet li biex tagħmel abort tieħu biss ħames minuti jew għaxra, qisu ma jimporta xejn.

Apparti mill-fatt li dan huwa xorta qtil, xi trid tgħid biha meta tgħid li dan huwa bla periklu?

Forsi għall-omm hemm nuqqas ta' riskju fiżikament dak il-ħin imma lit- tarbija min se jipproteġilha d-drittijiet tagħha?

Minn dokument li ħareġ il-Gvern Fillandiż naraw li għalkemm wieħed jista' jitkellem fuq "safe abortion", in-nisa li jabortixxu għandhom aktar ċans li jmutu fl-ewwel sena wara dik l-esperjenza min-nisa li jwelldu t-tarbija tagħhom.

Mr Speaker, nixtieq nagħmilha ċara li bl-ebda mod ma nixtieq nuża l-arma tal-biżgħa biex niġġustifika l-illegalita' ta' l-abort.

Minn dak li qrajt fil-gazzetti, Dr Gomberts ma ssemmi xejn dwar it-trawma psikoloġika li tiġi wara l-abort.

Bosta riċerkaturi jgħidulek li din it-trawma l-omm tibqa' ggorrha magħha għomorha kollu.

U qed ngħid dan għax kif ġie rrapportat fil- gazzetta "l-orizzont" il-bieraħ, tingħata l-impressjoni li donnu xejn m'hu xejn u li dan il-proċess ma jġorrx miegħu konsegwenzi oħra meta nafu li dan m'huwiex minnu.

Jekk wieħed jidħol fuq il-website ma jsib l-ebda limitu ta' żmien u kważi kważi din l-esperjenza fuq il-vapur "Sea Change" tpinġiha bħala ġita.

Insibu hekk:

"It will be possible to sail to international waters, perform abortions and return, all in one day.".

U dan kollu free of charge.

Mr Speaker, huwa forma ta' ingann, ngħid jien, li wieħed ipinġi l-abort b'daqshekk mod simplistiku għaliex huwa żgur li ma nistgħux ngħidu li hemm informed choice li tant jistħqu fuqha dawk li jsostnu li l-abort huwa dritt fundamentali.

Mr Speaker, nagħlaq billi nsellem lil dawk l-ommijiet li minkejja d- diffikultajiet kollha li kellhom iħabbtu wiċċhom magħhom meta kellhom tqala mhux ippjanata, kienu x'kienu ċ-ċirkostanzi, huma għażlu li jerfgħu r- responsabbilta' u taw iċ-ċans u d-dritt li dik it-tarbija tgħix.

Din il- kwestjoni li nillegalizzaw l-abort m'għandniex nikkumbattuha billi nitfgħu l-problema taħt it-tapit bil-kundanni jew bl-isteriżmu imma billi flimkien naħdmu biex ikollna strutturi dejjem aktar sodi, biex dawk li jsibu ruħhom f'diffikulta' jsibu ħajt għal kenn u mhux jirrikorru għal abort f'pajjiżi barranin jew fuq xi vapur.

Grazzi, Mr Speaker, u nixtieq niskuża ruħi ma' Dr Jean Pierre Farrugia li ħadtlu ftit mill-ħin tiegħu.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Mr Speaker, jiena ningħaqad mal-kollega tiegħi, l-Onor.

Helen D'Amato, fid-diskors meqjus u studjat tagħha dwar l- abort u rrid ngħid li jiena xxokkjajt ruħi meta qrajt fil-gazzetti li din it-tabiba Olandiża kienet se toffri servizz barra l-ibħra territorjali ta' pajjiżna, fost l-oħrajn, lil dawk in-nisa li ma xtaqux li jwelldu t-tarbija tagħhom f'pajjiżi fejn l-abort m'huwiex legalizzat.

Jekk wieħed jirriferi għad-dokument "In the Service of Life, Instrumentum Laboris" li nħareġ mill- Vatikan aktar kmieni f'dan id-diċenju, insibu li f'kull sena li tgħaddi minn mindu l-abort ġie legalizzat fis-snin 60 fl-Ingilterra, isiru madwar 40 miljun każ ta' abort legali fid-dinja.

Dan huwa ovvjament allarmanti ħafna.

Il-Qdusija tiegħu, il-Papa Gwanni Pawlu II, fl-enċiklika tiegħu "Centesimus Annus", kien tkellem dwar "the culture of death".

Wieħed irid joqgħod attent ukoll - jiena nzertajt tabib - li ma jużax forom li huma abortivi għall-iskop ta' contraception.

Għaldaqstant huwa importanti li wieħed ma jużax intra-uterine devices li jikkonsistu f'coils li huma abortivaċenti, għas-sempliċi raġuni li jneħħu l-bajda meta din diġa' tkun fertilizzata.

Tajjeb li wieħed jgħid li meta l-Partit Nazzjonalista kien qiegħed jiddiskuti r-reviżjoni tal-fehmiet bażiċi tiegħu fil-workshop li ken immexxi mill-Onor.

Tonio Borg - proprju għax lill-Onor.

Tonio Borg nqisuh bħala persuna li hi on a high moral ground u fejn jidħlu l-morali m'hemm l- ebda kompromess - tratta fost l-oħrajn il-kwestjoni ta' l-abort u l- kwestjoni ta' l-euthanasia.

Dan id-dokument li diġa' rriferejt għalih jgħid ċar u tond li anke f'sitwazzjonijiet ta' sofferenza, ta' tbatija u ta' mard serju terminali, wieħed m'għandux jippretendi li jieħu post Alla u jtemm il-ħajja.

Dan jgħid hekk:

"Life belongs to God alone and the mystery of suffering confronts us with the mystery of the person, which in turn reflects the very msytery of God."

Huwa importanti wkoll, anke fejn jidħlu kunċetti oħrajn, bħal prokreazzjoni artifiċjali, li wieħed ma jkollux wastage ta' fertilised embryos.

Allura filwaqt li jiena naf b'każi ta' koppji li ma setax ikollhom tfal u sabu dan il-mezz biex ikollhom it-tfal, ovvjament permezz taż-żerriegħa tal-missier stess, huwa importanti li ma' dawn il-każi ma jkunx hemm wastage ta' embryos u allura l-embryos kollha jiġu wżati.

Dan ovvjament iġibna għar- rispett tad-dinjita' tal-bniedem, għad-dritt tal-ħajja mill-conception, mill-bidunett tal-ħajja sal-mewt naturali tal-bniedem.

Huwa preokuppanti llum li meta tfittex informazzjoni dwar mard terminali fuq l-internet issib riferenzi pjuttost ta' spiss ta' euthanasia.

Huwa importanti li dawn il- morali nżommuhom anke fejn jidħol il-każ tad-droga.

Huwa ħażin ħafna li d- droga tiġi legalizzata għax b'hekk inkunu qegħdin nillegalizzaw mezz kif wieħed jinqered.

Imma ħalli ndur għal suġġett ieħor, Sur President.

Fl-aħħar aġġornament tiegħi kont irriferejt għall-problema tal-ġrieden li hemm fl-iskola primarja tal-Belt.

U biex inkun etiku u fair mal- headmistress ta' din l-iskola għaddejt mall-ewwel l-informazzjoni li hi bagħtitli - fejn qaltli x'passi ttieħdu - lill-Ministru Louis Galea.

Il- ministeru ta' l-edukazzjoni mall-ewwel informa lir-rodent section li marru jagħmlu l-velenu fil-klassijiet u l-għada filgħodu kienu jneħħuh malli t- tfal jidħlu fl-iskola, qabdu pest control agency kif ukoll ditta tat-tindif biex jgħinu lill-caretakers ta' l-iskola u t-teachers ħadu wkoll l- inizjattiva li jiddisinfettaw it-toys kollha kif ukoll l-cushions u xi oġġetti oħrajn.

F'dan ir-rigward nixtieq insemmi żewġ problemi kbar.

Maġenb l-iskola hemm il-Magdalene Chapel li qed tintuża għall-floats tal- karnival u l-materjal li jintuża jiġbed ħafna ġrieden.

Barra minn hekk fil- bitħa ta' l-iskola hemm ukoll ħajt li ilu fi stat ħażin ħafna għal madwar 13-il sena; jiġifieri barra l-ġrieden hemm ukoll din il-problema.

Għalhekk nemmen li huwa importanti li l-gvern jittratta dawn il-problemi kemm jista' jkun malajr għax it-tfal ma jistgħux joħorġu f'din il-bitħa.

Irrid ngħid ħaġa oħra rigward petizzjoni li tressqet fil-5 ta' Ġunju mill- kollega tiegħi l-Onor.

Jose' Herrera dwar il-fatt li r-residenti li joqogħdu viċin Dar il-Mediterran, fin-naħa t'isfel ta' Triq Sant'Ursola, ilhom jissapportu għal snin twal mużika li ddum anke wara s-1.30 a.m. Dan minħabba li r-restaurant tal-Mediterranean conference centre jinkera lill- privat u s-sala m'hijiex soundproof.

Barra minn hekk qed ikollhom ukoll l- inkonvenjent li trakkijiet kbar jiġu minn filgħodu biex iħottu t-tagħbija minħabba r-receptions li jiġu organizzati u jibqgħu hemm sat-3.00 a.m. meta jerġgħu jibdew jiżbarazzaw l-affarijiet.

Allura jkollok ħafna ħsejjes ta' flixken vojta, laned u tazzi, apparti għajjat u skart li huwa magħruf li jġib il-ġrieden.

Għaldaqstant huwa importanti li dan kollu jiġi ttrattat u forsi s-soluzzjoni hi li tintuża n-naħa l-oħra ta' Dar il-Mediterran li tinsab faċċata tal-baħar.

Jiena nappella lill-awtoritajiet tal- Mediterranean conference centre - kif għamel il-kunsill lokali f'Ottubru ta' l-1998 xejn inqas minn sena u nofs ilu - biex jieħdu ħsieb dawn l- affarijiet għax minkejja li huma wegħdu li se jagħmlu minn kollox biex dan l-inkonvenjent jieqaf, baqa' kollox l-istess.

Il-ġimgħa l-oħra kien hemm ittra fuq "The Malta Independent" fejn bniedem magħruf ħafna - qed nirriferi għal Dr. Abela, li huwa soċjologu - qal ċar u tond li huwa diffiċli li tibqa' tgħix fil-Belt Valleta b'dawn l- inkonvenjenzi.

Dan kien qiegħed jirriferi issa għall-parti ta' fuq ta' Triq Sant'Ursola fejn hemm catering establishment ieħor u confectionery oħra.

Nafu li l-Belt għandha diversi funzjonijiet u fuq kollox għandha l- funzjoni residenzjali imma biex in-nies jibqgħu jgħixu hemmhekk iridu jiġu stmati minn kulmin għandu rwol kummerċjali.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla, l-Erbgħa, 21 ta' Ġunju, 2000 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEBA BIL-MIKTUB

WIED IL-QLEJGĦA - PLAKKA KOMMEMORATTIVA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinformani bl-iżviluppi tat-tweġiba tal- mistoqsija parlamentari 12191 u oħrajn li jindikaw li kellha ssir plakka oħra?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-plakka hija ordnata u kif tkun lesta terġa' teħel fil-post.

JUNIOR LYCEUMS - EŻAMIJIET SEC

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Fis-sessjoni ta' Mejju 1999 tas-SEC, jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm studenti li qagħdu għal dan l-eżami mill-Junior Lyceum ta' Malta u Għawdex u mil-liema suġġetti?

X'riżultati kisbu?

Kemm kien hemm studenti fl-aħħar sena tal-Junior Lyceums ta' Malta u Għawdex?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta

KORSIJIET UNIVERSITARJI - ITALJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm se jkun hemm studenti Maltin li se jgawdu minn boroż ta' studju tal-gvern Taljan u jibdew korsijiet universitarji fl-Italja fis-sena akkademika 2000-2001?

F'liema suġġetti?

ONOR.

JOE BORG: Fis-sena akkademika 2000/2001 se jkun hemm 27 studenti li ser igawdu minn boroż ta' Studju tal-Gvern Taljan.

Dawn huma kollha studenti li l-borża ta' studju tagħhom ġiet imġedda mis-sena ta' qabel.

Is-suġġetti huma kif ġej:

Chemical Engineering Psychology Restoration of:-Paintings Wood Monuments Ph.D. Zootechnological Science Conservation of monuments Anglo-Italian Literary Relations

Veterinary Medicine Music Composition

Construction in Cemento Armato Music: Pianoforte Harp Painting Communications

SKEJJEL - B'BUĠIA - TFAL B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm tfal b'diżabilita' fl-iskola primarja 'A' ta' Birżebbuġa?

X'tip ta' diżabilita' għandhom?

Jirriżulta li hemm numru ta' tfal b'diżabilita' li l-ġurnata fl-iskola qed iqattgħuha ma' bankijiet u apparat ieħor miġbura f'xi kamra?

L-iskola primarja 'A' għamlet xi talba biex tingħata xi kamra mhix użata fl-iskola primarja 'B'?

X'ġara minn din it-talba?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li hemm 14 tfal b'diżabilita` fl-iskola primarja 'A' ta' B'Bugia u li jqattgħu l-ġurnata fil-klassi tagħhom mat- tfal l-oħra tal-klassi.

L-iskola primarja 'A' talbet li tingħata kamra li fil-preżent hija store fi skola B biex fiha jittieħdu t-tfal bi bżonnijiet speċjali meta dawn ikunu jenħteġilhom ftit tal-mistrieħ.

Qed jittieħdu l-passi meħtieġa biex din il-kamra titbattal.

ĊENTRU RESTAWR BIGHI - APPARAT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'xogħol ta' restawr sar s'issa fiċ-Ċentru tar- Restawr ta' Bighi li fih intuża' l-apparat li qabel kien jintuża mir- restawraturi tal-kotba tal-Biblijoteka Nazzjonali?

F'hiex kienet tikkonsisti kull biċċa xogħol?

Min ħadem b'dan l-apparat biex isir ix- xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li l-infomrazzjoni mitluba għadha ma waslitlix tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAWDEX - YACHT MARINA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 16771 li oriġinarjament saret lill-Ministru ta' l-Ekonomija u li issa ġiet riferuta lilek, u cioe': Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm fl- 1999 jottijiet, laneċ u dgħajjes li sorġew fil-Yacht Marina ta' Għawdex?

Kemm kien id-dħul minn din il-marina fl-1999?

Kemm kienet in-nefqa biex titmexxa din il-marina f'dak li għandu x'jaqsam ma' pagi u provvista ta' servizzi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li in-numru ta` jottijiet u laneċ li sorġew fil-Marina ta` l-Imġarr, Għawdex matul is-sena 1999 kien ta` 2267 filwaqt li 165 dgħajsa għamlu użu mill-istess marina.

Id-dħul matul l-1999 kien ta` Lm86,522.

In-nefqa biex titmexxa` din il-marina f`dak li għandu x`jaqsam ma` pagi u provvisti ta` servizzi kien ta` Lm28,633.

DR. JOE CANNATACI - ASSIGNMENTS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-assignments differenti li ingħata Dr. Joe Cannataci mill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u xi ħlasijiet u allowances ingħata għal kull assignment li ġie mqabbad jagħmel?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li l-informazzjoni mitluba għadha ma waslitlix, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

QORTI - TFAL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ittellgħu tfal taħt is-sittax-il sena l-qorti din is-sena u fuq liema akkużi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li bejn l-1 ta` Jannar u l-15 ta` Ġunju ta` din is-sena, ġew imressqa quddiem il-Qorti fuq diversi reati 86 persuna taħt is-16-il sena.

Dawn tressqu l-Qorti dwar ir-reati kif jidher fit- tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZIJA - SPLUSSIVI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqabdu persuni jużaw splussivi fil-baħar waqt sajd illegali f'dawn l-aħħar ħames snin?

Kemm ittellgħu persuni l-qorti fuq akkużi simili fl-istess żmien u x'weħlu f'kull każ?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif hekk kif mitlub mill-Onor.

Interpellant ma jinżammx taħt forma ta` statistika.

PA - RESIDENT PARKING ZONES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Billi l-Planning Authority qed tirrikmanda li jsiru resident parking zones, jista' l-Ministru jgħid jekk ir-residenti humiex se jħallsu għal dan u jekk iva kemm?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li d-dettalji tar-Residents Parking Zones, fejn dawn se jiġu ntrodotti, għandhom jinħadmu individwalment għal kull lokalita'.

Dawn l-iskemi jridu jiddaħħlu mill-kunsill lokali, iżda l- Awtorita' ta' l-Ippjanar toffri li tgħin sabiex dawn l-iskemi jiġu fis- seħħ.

F'pajjiżi oħra fejn dawn l-iskemi qegħdin jiġu operati, hija normali li r- residenti jħallsu ammont nominali fis-sena.

SAĦĦA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm persuni jistennew biex isirilhom hip and knee replacement illum u kemm ilhom jistennew?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qed tinġabar u tingħata risposta f'seduta oħra.

PULIZIJA - ARMI TAN-NAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew rapportati reati lill-pulizija li fihom intużat arma tan-nar din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li bejn l-1 ta' Jannar u d-19 ta' Ġunju ta' din is-sena, il-Pulizija kellha 17-il rapport ta' reati li fihom intużat arma tan-nar.

ĦABS ĊIVILI - SIGURTA'

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid għaliex qed jitpoġġew membri ta' l-Armata madwar il- ħabs, bħala parti mill-miżuri ġodda ta' sigurta', u mhux pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: Il-patrol ta' l-armata mal-ħabs kien isir regolari xi ftit ta' snin ilu.

Id-diriġenti tal-ħabs huma tal-fehma li sakemm jittieħdu ċerta miżuri ta' sigurta' ġodda fil-ħabs se jkun hemm il-ħtieġa li jerġa' jirriżumi dan it-tip ta' patrol.

DJAR - SKEMA "J"

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għar-rigward ta' Skema "J" kemm kien hemm applikazzjonijiet għal perijodu 1/10/99 - Ġunju 2000?

Jista' jagħti l-lokalita', kemm ġew milqugħa u kemm applikazzjonijiet ġew rifjutati u fuq liema bażi għar-rigward ta' l-aħħar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Skema 'J' kienet skadiet qabel l-1 ta' Ottubru, 1999.

DJAR - SKEMA "I"

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kienu dawk li għamlu użu minn Skema "I" sabiex inkwilini f'residenzi governattivi jsiru sid ta' darhom għal perijodu 1/10/99 - Ġunju 2000?

Jista' jagħti l- lokalita' minn fejn l-applikanti jemanaw?

Kemm minn dawn l- applikazzjonijiet jikkonċernaw djar, maisonettes jew flats?

Kemm ġew milqugħa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta

DJAR - SKEMA V

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'possibilita' hemm li l-iskema V, u cioe' l-installar ta' lifts fi proprjetajiet tal- gvern, tiġi estiża għal-lokalitajiet oħra f'Malta u Għawdex u li wkoll ibatu minn turġien?

Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm applikazzjonijiet ġodda għall-perjodu 1/10/99 - Ġunju 2000?

Il-lokalita'?

Kemm ġew milqugħa u kemm rifjutati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fl-okkażjoni tal-Ġimgħa għall-Persuni b'Diżabilita' li saret fis-sena 1999 l-Awtorita' tad-Djar estendiet din l- Iskema għall-blokki kollha tal-gvern madwar Malta u Għawdex fejn jgħixu persuni li għandhom problema ta' mobilita'.

Bejn l-1 ta' Ottubru, 1999 u Ġunju 2000 l-Awtorita' tad-Djar irċiviet 16- il applikazzjoni.

Sal-lum l-Awtorita tad-Djar issottomettiet sitt applikazzjonijiet ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Dawn jinsabu erba' fil- Furjana u tnejn fil-Pieta'.

Ftit ġranet oħra, se tinħareġ sejħa pubblika għall-offerti għal dawn ix- xogħlijiet.

Fl-istess ħin, ser jiġu sottomessi aktar applikazzjonijiet għall-installazzjoni tal-lift ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Kull applikazzjoni fejn tista' tiġi installata s-sistema tal-lift dan ser isir.

Il-lokalitajiet huma:-

|Lokalita' |Applikazzjoni | | | | |Floriana |2 | |Lija |1 | |Pieta' |2 | |Qormi |2 | |San Giljan |1 | |Tarxien |1 | |Ta' Xbiex |4 | |Valletta |3 |

Hi l-intenzjoni ta' l-Awtorita' tad-Djar li aktar il-quddiem testendi din l-iskema għall-lokalitajiet oħra.

DJAR - SKEMA W

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kienu dawk li applikaw taħt l-iskema W u cioe' sussidju fuq xogħlijiet ta' irranġar fi djar proprjeta' tal-gvern għall-perjodu 1/10/99 - Ġunju 2000?

Kemm minn dawn l-applikazzjonijiet ġew milqugħa?

Minn liema lokalita' ġew l-applikazzjonijiet?

X'inhuma t-tip ta' familji li applikaw (ie. n-numru ta' persuni fil-familja?

Kemm hemm djar mibnija qabel l-1960?

Kemm hemm djar mibnija wara l-1960?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li fil-perijodu speċifikat fil- mistoqsija kien hemm 76 applikazzjoni taħt Skema W, li 42 minnhom ġew aċċettati u l-34 applikazzjoni l-oħra qed jiġu pproċessati.

Minn dawk li ġew aċċettati 27 kienu jirrigwardaw postijiet mibnija qabel l-1960 u 15 wara l-1960.

In-numru ta' membri fil-familji kien ivarja minn wieħed sa ħamsa.

L-applikazzjonijiet saru mill-lokalitajiet kif ġej:

Attard, Bormla, Fgura, Fleur-de-Lys, Floriana, Ħamrun, Marsa, Mosta, Paola, Pembroke, Rabat, San Ġwann, Sta Luċia, l-Isla, Tarxien, Valletta, Birgu u Żabbar.

DJAR - SKEMA 3

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għar-rigward ta' skema 3, kemm kien hemm applikazzjonijiet għas-sena 1/10/99 - Ġunju 2000?

Jista' l-Ministru jgħid il-lokalita', kemm ġew milqugħa u kemm-il applikazzjoni ġiet rifjutata u fuq liema bażi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Skema Tlieta kienet skadiet qabel l-1 ta' Ottubru, 1999.

DJAR - SKEMA 1

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għar-rigward ta' skema 1, kemm kien hemm applikazzjonijiet mill-1/10/99 - Ġunju 2000?

Jista' l-Ministru jgħid il-lokalita', kemm ġew milqugħa u kemm applikazzjonijiet ġew rifjutati u fuq liema bażi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li mill-1 t'Ottubru, 1999 sakemm skadiet Skema I fis-7 ta' Ottubru 1999, l-Awtorita' tad-Djar irċeviet tliet applikazzjoniet taħt din l-iskema, li kollha ġew aċċettati.

Il- lokalitijiet minn fejn saru dawn l-applikazzjonijiet kienu:

Balzan Msida San Ġiljan