MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 366 It-Tlieta, 19 ta' Settembru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 366

It-Tlieta, 19 ta' Settembru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.11 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 19 ta' Settembru, 2000

WERREJ MINUTI 231

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 231

TQEGĦID TA' KARTI 236

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AWTORITA' TA' MALTA DWAR IR-RIŻORSI (KUMITAT)

MALTA RESOURCES AUTHORITY BILL (COMMITTEE STAGE) 237

AĠĠORNAMENT 260

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 264

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 365 li saret fid-19 ta' Settembru, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SPTAR ZAMMIT CLAPP - PAZJENTI MINN ST.

LUKE'S

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Louis Buhagiar) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

10705, jista' l-Ministru jirrispondi għallinqas dwar l-aħħar mitt anzjan li daħlu f'Zammit Clapp Hospital?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): L-informazzjoni inġabret u qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Joseph Cuschieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jgħid xi proċedura tintuża biex l-anzjani jiġu rikoverati fl-Isptar Zammit Clapp?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR LOUIS DEGUARA: L-aktar kriterju li jintuża huwa l-għan proprju li għalih kien inbena dan l-isptar.

L-isptar Zammit Clapp kien inbena speċifikament biex l-anzjani li jkollhom bżonn tal-fiżjoterapija jingħataw din l-opportunita' fuq perijodu qasir u ssirilhom il-kura intensiva li jkollhom bżonn biex ikunu jistgħu jkomplu jgħixu fil-komunita' għal rashom.

Meta l-konsulent tas-sala ta' l-Isptar San Luqa jkun jidhirlu li pazjent ikollu bżonn ta' dan is-servizz, jagħmel talba lill-konsulent ta' l-Isptar Zammit Clapp, il-pazjent jiġi nvistat mill-geriatrician u mit-team tiegħu u jekk jaraw li dan se jibbenefika jintbagħat Zammit Clapp.

Din il-proċedura tintuża peress li n-numru ta' sodod f'dan l-isptar huwa limitat.

Għalkemm il-maġġoranza tal-pazjenti jintbagħtu minn St Luke's, kuntrarjament għal dak li kien jiġri taħt l-amministrazzjoni preċedenti, jiddaħħlu wkoll nies mill-komunita' u ovvjament jintużaw l-istess kriterji.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR JOSEPH CUSCHIERI: X'passi jieħu d-dipartiment tas-saħħa biex jiġi assigurat li l-kondotta tal-persuni li jiġu mpjegati fl-isptarijiet tkun nadifa?

Qatt sarulu rapporti dwar kondotta ħażina ta' ċertu ħaddiema wara li ġew impjegati mill-istess sptarijiet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR LOUIS DEGUARA: Li nista' ngħid hu li fl-aħħar call for application li saret - din kienet għal paramedic aides - konna tlabna biex ma' l- applikazzjoni jiġi ppreżentat ċertifikat tal-kondotta tal-pulizija.

Ovvjament meta wieħed jitkellem dwar rapporti ta' kondotta ħażina jrid jara jekk teżistix storja kriminali, jekk hijiex kwestjoni ta' droga jew jekk dak li jkun kienx arroganti u forsi ma mexiex sew mal-pazjenti tiegħu.

Pero' hawnhekk m'għandix din l-informazzjoni u nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jagħmilli domanda bil-miktub u nkun nista' nirrispondih.

MR SPEAKER: L-Onor.

Louis Buhagiar, mistoqsija supplimentari.

ONOR LOUIS BUHAGIAR: Fil-bidu l-Isptar Zammit Clapp kien intenzjonat li jkun sptar ta' riabilitazzjoni, kif qed jgħid il-Ministru, pero' kien hemm ix-xewqa tal-konsulenti ġerjatriċi li dan l-isptar jagħmluh ukoll an acute geriatric hospital, ħalli dawk l-anzjani li jkollhom ċertu mard jiddaħlu fih.

Kien hemm tibdil fl-atteġġjament tal-gvern f'dan ir-rigward?

MR SPEAKER: Il-Ministru Louis Deguara.

ONOR LOUIS DEGUARA: L-iżjed ħaġa li wieħed irid jikkonsidra qabel ma jittieħdu deċiżjonijiet bħal dawn huwa d-daqs ta' l-Isptar Zammit Clapp.

Kif jaf l-Onor.

Interpellant, diġa' teżisti diffikulta' biex l-anzjani - kemm dawk li qegħdin fl-Isptar San Luqa kif ukoll dawk li qegħdin fil- komunita' - jibbenefikaw mis-servizz li jipprovdi dan l-isptar, u l-waiting list li teżisti tiddependi mhux biss fuq il-kwalita' ta' servizz li jingħata imma fuq in-numru ta' sodod li hemm.

Kif ġie rrimarkat kemm-il darba, minn mindu beda jingħata dan is-servizz fl-Isptar Zammit Clapp, in- numru ta' sodod baqa' kostanti u t-talba għal dan is-servizz hija akbar milli nistgħu nipprovdu.

Ma naħsibx illi fl-ambitu ta' dan kollu jkun xieraq li nibdew nagħtu servizzi akuti ta' geriatrician minn ġewwa l-Isptar Zammit Clapp.

Minn naħa l-oħra d-dipartiment tal-mediċina miexi bi pjani biex ġewwa l- Isptar San Luqa jkun hemm an acute admission ward, li jkun jikkonsisti f'assessment team li miegħu jkollu wkoll geriatrician biex meta anzjan jiddaħħal l-isptar, ikun jista' jagħti kontribut siewi mhux biss dwar il- prognosis tal-pazjent li jkun daħal imma dwar u meta hemm bżonn li tinbeda l-kura rijabilattiva.

MR SPEAKER: L-Onor.

Buhagiar, mistoqsija supplimentari.

ONOR LOUIS BUHAGIAR: Mr Speaker, jien nifhem dak kollu li qed jgħid il- Ministru, jiġifieri li dan iż-żmien hemm il-pressa mix-xjenza medika li anzjani li jkollhom ċertu mard, anke jekk ikun mard akut, jidħlu taħt il- kura tal-geriatricians.

Dan jaqbel miegħu kulħadd minħabba li dawn l- ispeċjalisti jkunu trained apposta biex jieħdu ħsieb lil dawn in-nies.

Hija x-xewqa taż-żewġ naħat tal-Kamra li l-Isptar Zammit Clapp jew istituzzjonijiet oħrajn jipprovdu biex dawn il-pazjenti jkunu taħt speċjalisti apposta, u ċioe' taħt geriatricians biex jieħdu ħsiebhom.

Meta l-Partit Laburista kien fil-gvern konna diġa' bdejna nirrumblaw l- affarijiet biex nipprovdu dan is-servizz anke fl-Isptar Zammit Clapp, pero' dak iż-żmien dan l-isptar ma kienx attrezzat biżżejjed biex dawn il- pazjenti jingħataw il-kura hemmhekk.

Għax jekk ikollok pazjent b'attakk tal-qalb, per eżempju, irid ikollok il-back-up neċessarju biex tieħu ħsiebu u peress li dak iż-żmien ma kellniex dan il-back-up, konna ħadna l-passi li l-pazjenti li jittieħdu fl-Isptar Zammit Clapp ikunu dawk li jkollhom bżonn ta' kura rijabilitattiva kif kienet l-intenzjoni oriġinali ta' dan l- isptar.

Id-domanda hija din, Sur President.

Dan iż-żmien geriatric consultants li jaħdmu fl-Isptar Zammit Clapp qegħdin idaħħlu anzjani mill-komunita' bl-intenzjoni li hemmhekk tingħatalhom kura akuta li l-isptar mhux preparat għaliha?

Għax safejn informat jien fl-isptar Zammit Clapp qed jiddaħħlu anzjani direttament mill- komunita' u tingħatalhom kura akuta meta dan l-isptar għadu m'huwiex preparat biex jilqa' lil dawn il-pazjenti.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR LOUIS DEGUARA: Naħseb li l-Onor.

Interpellant japprezza li jien m'għandix din l-informazzjoni għax din m'hijiex relatata mad-domanda oriġinali, pero' nista' nivverifika u ngħaddilu din l-informazzjoni aktar tard.

Fil-mediċina hemm ħafna affarijiet li wieħed jixtieq jagħmel.

Fil-fatt saret pressjoni - kemm fuq l-amministrazzjoni preċedenti kif ukoll fuqna - biex inkabbru s-servizzi ta' l-Isptar Zammit Clapp, pero' ovvjament wieħed irid ikun saqajh ma' l-art u jara kemm jista' jespandi bir-riżorsi limitati li għandna llum.

Minn naħa l-oħra qabel ma wieħed jiddeċiedi li jkompli jkabbar l-Isptar Zammit Clapp irid jara l-pjan ta' żvilupp kollu fis-settur tas-saħħa, speċjalment meta bħalissa għaddej proċess biex jinbena sptar ġdid, u ovvjament wara li jitlesta l-pjan ta' migrazzjoni, se jkollna faċilita' ferm akbar milli għandna llum biex inkunu nistgħu noffru dawn it- tip ta' servizzi.

UNIVERSITA' - BOOKSHOP CO-OPERATIVE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm se tħallas il- koperattiva lill-KSU għal użu tal-ħanut li tmexxi l-universita'?

Meta sar l-aħħar pagament dovut lill-KSU mill-koperattiva?

Kemm se tħallas il- koperattiva għall-użu tal-ħanut li tmexxi fil-junior college?

Dawn il- pagamenti x'ikopru?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li l- koperattiva m'hi se tħallas xejn lill-KSU għall-użu tal-ħanut.

L-aħħar kontribuzzjoni bħala sponsorship mill-koperattiva lill-KSU saret fl-1999 u hemm ftehim fuq kif se jitħallas il-bilanċ dovut.

Il-koperattiva m'hix se tħallas għall-użu tal-ħanut tal-junior college.

UNIVERSITA' - BOOKSHOP CO-OPERATIVE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'iggwadanjat il- koperattiva mill-ftehim iffirmat ma' terzi persuni?

X'iggwadanjat l- universita'?

X'iggwadanjaw il-membri tal-koperattiva?

X'qiegħed jinbiegħ minn dan il-ħanut?

Min ħallas għad-dekorazzjoni mill-ġdid ta' l-university bookshop?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-koperattiva tqis bħala vantaġġ il-fatt li issa għandha l-ħwienet tagħha operati minn kumpannija li għandha r- riżorsi kollha meħtieġa biex toffri servizz effiċjenti u kompetittiv.

Il- membri tal-koperattiva jippretendu li jieħdu s-servizzi li xtaqu, li wara kollox huma r-raġunijiet għalfejn twaqqfet il-koperattiva, u li jinsabu elenkati fl-istatut.

Barra minn hekk il-koperattiva tqis li issa se tkun f'pożizzjoni li tħallas lill-kredituri tagħha.

L-universita` iddeċidiet li ma tħarisx biss lejn il-gwadann finanzjarju imma wkoll lejn is-servizzi li jingħata lill- korp studentesk u akkademiku.

Informat ukoll li mil-lat finanzjarju, id- djun li kellha l-koperattiva ma' l-universita` sejrin jitħallsu lura.

Informat li l-ħanut qed jopera ta' bookshop u stationery u li d- dekorazzjoni mill-ġdid tal-ħanut sar mill-operaturi l-ġodda.

SKEJJEL - ĠENITURI AGGRESSIVI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid matul din is-sena skolastika kemm kien hemm każi fejn ġenituri daħlu u għamlu fiżikament għall-għalliema fl-iskejjel?

X'passi ttieħdu f'kull każ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li matul is-sena skolastika li għaddiet fl- iskejjel kollha kien hemm tmien każi ta' ġenituri li ppruvaw jaggredixxu xi għalliem jew amministraturi fl-iskejjel.

F'kull każ issejħet il-pulizija u f'numru ta' każi ttieħdu l-passi fil-qorti.

Kien hemm ukoll xi każi fejn studenti aggredew għalliema.

Minn dawn il- każi hemm disgħa fi skejjel sekondarji u tnejn fi skejjel primarji.

Anke hawn ittieħdu l-passi li l-kap ta' l-iskola deherlu xierqa.

Lista b'aktar dettal qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Louis Buhagiar, mistoqsija supplimentari.

ONOR LOUIS BUHAGIAR: Kien hemm għalliema - din id-domanda aktar qed nagħmilha bħala kurżita', pero' tista' tkun importanti f'dan il-qasam - li aggredixxu lill-istudenti jew lill-ġenituri?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR LOUIS GALEA: Jiena m'għandix l-informazzjoni preċiża dwar dan.

Filwaqt li saru lmenti kemm fil-ministeru kif ukoll fil-pubbliku li saret aggressjoni fuq l-għalliema jew fuq persuni nvoluti fl-amministrazzjoni ta' l-iskejjel, ma kelli l-ebda lment li għalliema aggredew studenti.

Tajjeb wieħed jgħid illi llum il-ministeru ta' l-edukazzjoni ffinalizza u diġa' qiegħed jimplimenta qafas ta' miżuri biex jieħu ħsieb diversi ċirkostanzi li jistgħu jkunu konnessi ma' l-imġiba u s-sigurta' ta' l- istudenti.

Għadna qegħdin naħdmu fuq abbozz ta' regolamenti li jkunu jistgħu jirregolaw id-dixxiplina fl-iskejjel u l-protezzjoni tat-tfal.

Il-politika li qegħdin nimplimentaw kontra l-abbuż tat-tfal kif ukoll il- kwestjoni ta' dixxiplina fl-iskejjel, huwa suġġett li qed jingħata l- attenzjoni li tixraqlu.

GARR TA' STUDENTI - INĊIDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' studenti fil-livell primarju u sekondarju tal-gvern li kellhom xi inċidenti waqt it-trip ta' l-iskola?

X'ikkawża dawn l-inċidenti u x'passi ttieħdu?

X'servizzi joffri d-dipartiment lill-iskejjel f'ċirkostanzi bħal dawn?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ma ġew irrapportati ebda inċidenti lill- uffiċjal inkarigat mit-trasport tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni fis-sena skolastika 1999/2000.

F'każ li jinqalgħu inċidenti waqt it-trasport, jittieħdu l-miżuri applikabbli għal inċidenti li jinqalgħu fl-iskola waqt il-ħin ta' l-iskola.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jgħid jekk teżistix xi forma ta' insurance fir-rigward tat-trasport ta' l-iskejjel?

Jiġifieri jekk xi tifel ikun involut f'xi inċident, id-dipartiment ta' l-edukazzjoni għandu xi tip ta' insurance jew xi skema ta' ħlas ieħor biex il-kura li tingħata lil dan it-tifel tkun koperta?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR LOUIS GALEA: It-trasport kollu tat-tfal ta' l-iskola jsir minn vetturi fis-servizz tat-trasport pubbliku u dawn huma kollha koperti bil- polza ta' assigurazzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR JOE MIZZI: Kif jaf il-Ministru, it-tfal dalwaqt jerġgħu jirritornaw l-iskola wara l-vaganzi tas-sajf.

Billi fis-sistema tat-trasport ikun hemm daqsxejn ta' konfuzjoni fil-bidu u anke jkun hemm studenti li jispiċċaw mingħajr trasport, il-Ministru ħa l-passi neċessarji biex kemm jista' jkun dawn l-istudenti ma jkollhomx dan l-inkonvenjent u inċidenti li jistgħu jinqalgħu jiġu solvuti mall-ewwel?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR LOUIS GALEA: L-ewwelnett ma naqbilx ma' l-Onor.

Mizzi li f'dawn l- aħħar snin kellna xi konfużjoni fit-trasport.

Ġieli jkollna xi każi iżolati ta' diffikultajiet, imma l-impressjoni li qed jipprova jagħti l- ħabib tiegħi ta' konfużjoni ma naħsibx li hija ġustifikata.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li l-Istat Malti, permezz tal-gvern - din ma tantx issir f'pajjiżi oħrajn - iġorr eluf kbar ta' studenti mill-iżgħar eta' sa eta' żagħżugħa.

Fl-opinjoni tiegħi dan s-servizz huwa tajjeb imma naturalment dejjem hemm bżonn li ntejbuh aktar u hemm ħafna x'wieħed jista' jagħmel.

Kif qal l-Onor.

Membru, meta terġa' tibda l-iskola wara l-vaganzi tas- sajf ikollok problemi li ngħidulhom teething troubles.

Kemm ilni nsegwi dan il-qasam dejjem ħadt ħsieb li niltaqa' mal-kumpanniji li jipprovdu t- trasport - kemm matul is-sena kif ukoll fil-bidu tas-sajf - u malli tispiċċa l-iskola nerġa' nibda niltaqa' magħhom.

Fil-fatt is-sena l-oħra għamilt working group, magħmul min-nies tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni u nies li jieħdu ħsieb il-ġarr ta' l-istudenti għall-iskejjel pubbliċi, biex nippruvaw insolvu kemm nistgħu mid-diffikultajiet.

Waħda mid-diffikultajiet f'dan is-settur hija l-kwestjoni ta' nuqqas ta' qbil li jkun hemm bejn it-tliet gruppi li jipprovdu dan it-trasport.

Jiena nagħmel ħilti kollha biex kemm jista' jkun is-servizz ikun mogħti b'kordinament bejn dawn il-gruppi u kulħadd ikun jista' jipparteċipa fl- għoti ta' dan is-servizz, madanakollu ma jidhirlix li wieħed jista' jitkellem fuq konfużjoni.

Naħseb li hemm affarijiet x'irridu nirranġaw u dan jiddependi ħafna minn nies li jipprovdu dan is-servizz.

Naturalment id- diffikultajiet qatt ma jonqsu u proprju ftit ġranet ilu ltqajt ma' dawn it- tliet għaqdiet biex naraw x'nistgħu nagħmlu.

Waħda mill-problemi li jien kontinwament ninsisti fuqha hija li t-tfal jitwasslu l-iskola kmieni żżejjed u ġieli jdumu ma jirritornaw lura d-dar.

Dawn il-problemi qegħdin kontinwament jiġu segwiti u fil-fatt għandna taqsima li hija mmexxija minn uffiċjali li huma ddedikati proprju għal dan is-servizz.

Jiena nittama li bis-sens komun u bir-raġun bejn il- partijiet kollha nvoluti, inkunu nistgħu nipprovdu dawn is-servizzi bl- aħjar mod u nagħmlu ħilitna kollha biex ikollna l-inqas problemi possibbli.

MR SPEAKER: L-Onor.

Louis Buhagiar, mistoqsija supplimentari.

ONOR LOUIS BUHAGIAR: Li fil-bidu tas-sena jkun hemm teething trouble tistenniham imma mbagħad is-sajf jagħtik iċ-ċans tipprepara ruħek.

X'għamel din is-sena l-gvern biex jipprepara għal dawn it-teething problems li qiegħed jantiċipa?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR LOUIS GALEA: Sur President, l-ewwelnett id-dover tagħna hu li nipprovdu t-trasport lill-istudenti.

Flimkien mad-diviżjoni ta' l- edukazzjoni ltqajna mat-tliet kumpanniji konċernati, sa minn kmieni ġew imfassla r-rotot, ġie stabilit liema huma dawk it-tfal li se jagħmlu użu minn dan it-trasport oubbliku, mil-liema skejjel, minn fejn għal fejn, u kuntrarjament għal dak li kien isir qabel, dawn ir-rotot ġew mogħtija kmieni biżżejjed biex il-kumpanniji ikunu jistgħu jiddistribwuhom lis- sewwieqa u lill-proprjetarji tal-vetturi involuti f'dan il-kamp, u nista' ngħid li kollox huwa lest biex meta terġa' tiftaħ l-iskola, kulħadd ikun jista' jagħmel użu minn dan is-servizz.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Louis Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR LOUIS GALEA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 172 ta' l-2000 - regolamenti tas-sena 2000 biex jemendaw regolamenti ta' l-1999 tal-Kors għall-B.Ed.(Hons.);

Avviż Legali Nru 173 ta' l-2000 - Regolamenti tas-sena 2000 tal-kors għal Dip.

C.S. Ed.;

Avviż Legali Nru 174 ta' l-2000 - regolamenti ts-sena 2000 tal-kors għall-Grad ta' M.A. (Econ.);

Avviż Legali Nru 175 ta' l-2000 - regolamenti tas-sena 2000 tal-kors għall-Grad ta' M.A. in Islands and Small States Studies;

Avviż Legali Nru 176 ta' l-2000 - regolamenti tas-sena 2000 biex jemendaw regolamenti ta' l-1996 għall-Kors għall-grad ta' B.Sc.

(Hons);

Avviż Legali Nru 177 ta' l-2000 - regolamenti tas-sena 2000 tal-Kors għall-grad ta' M.A in Human Rights and Democratization - M.A.;

Avviż Legali Nru 178 ta' l-2000 - regolamenti tas-sena 2000 tal-kors għall-postgraduate certificate in inclusion and special educational needs;

Avviż Legali Nru 180 ta' l-2000 - regolamenti ta' l-2000 li jemendaw regolamenti dwar għotjiet ta' manteniment għal studenti post- sekondarji u terzjarji;

Tagħrif dwar direct orders u tenders li ngħataw mill-Ministeru lid- ditta Borg Brothers għall-ġarr ta' għamara ta' l-uffiċini, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 17009;

Tagħrif dwar studenti b'diżabilita' fl-iskejjel tal-knisja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari nru 17135;

Lista li turi l-lokalitajiet fejn qed jgħallmu l-għalliema li talbu li jiġu ttrasferiti, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru 17213; u

Tagħrif dwar konsulenti legali li qed jagħtu servizz lid-dikasteru li jaqa' taħt il-ministru tiegħi, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru 17343.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Joe Borg.

ONOR JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar konsulenti li qed jagħtu servizz lid-dikasteru li jaqa' taħt il-ministeru tiegħi, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 18384;

f'isem il-Ministru tal-Finanzi inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar konsulenti li qed jagħtu servizz lid-dikasteru li jaqa' taħt il-Ministru tal-Finanzi, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru 18385;

f'isem il-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 170 ta' l-2000 - avviż ta' dħul fis-seħħ ta' artikolu ta' l-Att ta' l-2000 għat-Twaqqif ta' Awtorita' ta' Malta dwar il- Komunikazzjoni;

Avviż Legali Nru 171 ta' l-2000 - Avviż dwar kumpanniji msemmija skond l-Att biex jirregola t-Telekomunikazzjoni; u

Avviż Legali Nru 181 ta' l-2000 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' ċerti artikoli tar-regolamenti ta' l-2000 dwar servizzi ta' telekomunikazzjonijiet (ġenerali) taħt l-Att biex jirregola t- Telekomunikazzjoni; u

f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:-

Avviż Legali Nru 179 ta' l-2000 - avviż ta' bidu fis-seħħ ta' ċerti artikoli ta' l-Att dwar l-Arbitraġġ.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AWTORITA' TA' MALTA DWAR IR-RIŻORSI

MALTA RESOURCES AUTHORITY BILL

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

(Ikompli mid-19 ta' Settembru 2000)

Klawsola 2 - Tifsir Clause 2 - Interpretation

THE CHAIRMAN: Rimarki?

Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Rigward klawsola 2, dalgħodu rriferejna għal xi aspetti differenti tad-definition clause.

Jiena ċċekkjajt dwar id-diffikultajiet li nqalgħu u għalhekk se nibda bil- kwestjoni ta' jekk hemmx bżonn tiddaħħal il-kelma "distribuzzjoni" fid- definizzjoni ta' "ilma".

Għalkemm din il-kelma tista' faċilment tiġi nkluża, jidher li m'hemmx skop għaliha għas-sempliċi raġuni li anke barra minn Malta hemm distinzjoni importanti bejn min jiġġenera u min jiddistribwixxi jew jittrasmetti l- elettriku, anke għaliex fil-qasam tat-telekomunikazzjoni hemm il-prinċipju simili ta' l-inter-konnettivita', li huwa simili ħafna..

Jista' jkun hemm ġeneraturi differenti ta' enerġija - u din il-liġi tikkontempla din il- possibbilta' b'mod realistiku ħafna u anke tirriferi għal sorsi alternattivi ta' enerġija - li biex jagħmlu sens irid ikollhom aċċess għall- grid nazzjonali.

Fil-qasam ta' l-ilma normalment ma ssirx distinzjoni bejn min jipproduċi u min jiddistribwixxi.

Qed ngħid dan kemm mill-esperjenza ta' pajjiżna kif ukoll mill-esperjenza ta' dawk il-pajjiżi li lliberalizzaw is-servizzi ta' l-ilma.

Jekk ikun hemm diversi sorsi li jipproduċu l-ilma u jitfgħuh fl-istess mains, x'garanzija se jkun hemm li jekk wieħed mis-sorsi jkollu xi forma ta' kontaminazzjoni din mhix se taffettwa s-sistema kollha?

Fil- każ ta' l-enerġija, għalkemm jista' jkun hemm diffikultajiet tekniċi, mil- lat tas-saħħa tal-bniedem dawn dejjem se jkunu inqas serji u f'kull każ dejjem ikunu jistgħu jittieħdu l-prekawzjonijiet.

Il-kunċett ta' grid nazzjonali wieħed huwa applikabbli għall-qasam ta' l-enerġija, pero' ma naħsibx li f'dan l-istadju jista' jkun applikabbli għall-ilma wkoll.

Huwa għalhekk li ma jagħmilx sens li tinħoloq definizzjoni għad-distribuzzjoni ta' l-ilma, kif sar fir-rigward ta' l-enerġija.

Domanda oħra li saret dalgħodu kienet dwar jekk fid-definizzjoni ta' "riżorsi minerali" għandhiex issir xi riferenza għall-arja, peress li anke mill-arja jistgħu jittieħdu xi riżorsi.

Il-parir tekniku li ngħatajt f'dan ir-rigward huwa li meta wieħed jitkellem fuq riżorsi minerali normalment ikun qed jirriferi għar-riżorsi fi stat likwidu, solidu jew gass, pero' f'forma konċentrata, bħalma huwa l-argon.

Anke f'dan ir-rigward, m'huwiex desiderabbli li f'dan l-istadju jiġu nklużi r-riżorsi estratti mill-arja mad-definizzjoni ta' riżorsi minerali.

Diffikulta' oħra li nqalgħet kienet dwar jekk hemmx bżonn ta' definizzjoni ta' parti tad-definizzjoni, b'riferenza partikolari għad- distribuzzjoni ta' l-elettriku, fejn hemm riferenza għal vultaġġ medju, baxx jew għoli fil-każ tat-trasmissjoni.

Ninsab ċert li dawn id- definizzjonijiet m'humiex soġġetti għal min hu espert f'dan il-qasam u għalhekk anke hawn ma naħsibx li jagħmel sens li nibdlu lil din il-liġi f'textbook għall-electricians.

Dawn in-nies jafu x'jiġifieri medium, low u high voltage, jiġifieri f'din il-liġi m'hemmx bżonn li tingħata definizzjoni daqshekk teknika.

Qamet ukoll diffikulta' dwar il-possibbilta' ta' overlapping fid- definizzjoni ta' "pitrolju" u "żejt".

Hawnhekk korrettement jidher li l- oppożizzjoni osservat li l-kelma "fuel" għandha definizzjoni ħafna aktar wiesa' mill-kelma "żejt".

Naturalment id-diffikulta' f'dan l-istadju hija dwar it-traduzzjoni eżatta tal-kelma "fuel", li naħseb li ma teżistix.

Għalhekk jekk il-Kamra taqbel li hawn din il-problema partikolari, nistgħu nsolvuha billi kull fejn tidher il-kelma "żejt" fid-definizzjonijiet li qed tagħti klawsola 2 din tiġi sostitwita bil-kelma "fuel", għaliex aħjar nużaw kelma Ingliża milli nużaw kelma Maltija li jista' jkollha interpretazzjoni differenti.

Diffikulta' oħra li tqajmet dalgħodu kienet dwar jekk hemmx overlap jew le fid-definizzjoni ta' "fuel" u fid-definizzjoni ta' "petroleum".

Iva, huwa naturali li jkun hemm overlap, għaliex "fuel" għandha definizzjoni wiesa', waqt li d-definizzjoni ta' "petroleum", li wkoll huwa fuel, hija iktar ristretta.

Din l-overlap hija intenzjonata għal meta wieħed jitkellem dwar forma waħda ta' żejt, il-pitrolju.

Naturalment id- definizzjonijiet huma meħtieġa t-tnejn għax hemm partijiet ta' l-abbozz li jirriferu għal fuel in ġenerali, waqt li hemm partijiet oħra li jirriferu partikolarment għall-petroleum.

Jiġifieri d-diffikulta' ta' overlap ma hija diffikulta xejn għax kien intenzjonat li jsir hekk.

S'issa li hemm bżonn li jsir huwa li l-kelma "żejt" tiġi sostitwita bil-kelma "fuel".

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr. Chairman, nixtieq nagħmel ftit osservazzjonijiet fuq dak li għadu kif qal il-Ministru.

Rigward id- definizzjoni ta' "distribuzzjoni", il-Ministru qed jgħid li ngħata parir tekniku li jħalli d-definizzjoni kif inhi għaliex fil-qasam ta' l-elettriku jista' jkun hemm grid nazzjonali ta' distribuzzjoni provdut bl-enerġija minn operaturi differenti.

Jien ngħid li huwa għalhekk li hemm bżonn ta' definizzjoni partikolari f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-enerġija elettrika.

L-istess bżonn ma jinħassx fil-qasam ta' l-ilma għaliex għal dan is-settur in-national grid ma japplikax minħabba li, kif qal il-Ministru, jekk ikun hemm iktar minn operatur wieħed jippumpjaw l-ilma ġo network wieħed jistgħu jinqalgħu problemi ta' kontaminazzjoni.

Pero' issa, peress li l-intenzjoni tal-gvern hija li jiftaħ il-produzzjoni ta' l-ilma għall-kompetizzjoni, nispera li ma nadottawx is-sistema li jkun hemm sistema ta' distribuzzjoni għal kull operatur għax inkella t-toroq jispiċċaw fi stat diżastruż iktar milli qegħdin.

Rigward l-arja jiena dalgħodu qajjimt il-punt li din tista' titqies bħala riżors minerali naturali għaliex jista' jkun hemm entitajiet kummerċjali li jieħdu xi affarijiet minnha.

Il-ħsieb tiegħi huwa li għall-kuntrarju tal- ġebel u taż-żejt li xi darba għad jispiċċaw, l-arja hija riżors tant infinit li kważi kważi tista' tissejjaħ riżors globali.

Pero' mbagħad jistgħu jinqalgħu sitwazzjonijiet fejn jekk per eżempju jsir wind farm f'post ta' ċertu vantaġġ, imbagħad titressaq applikazzjoni għal wind farm ieħor wara l-ewwel wieħed, jista' jinqala' diżgwid għax l-ewwel wind farm tkun qed tilqa' l-enerġija tat-tieni waħda.

Huwa veru li dawn l-affarijiet jidhru 'l bogħod imma peress li f'dan il-parlament nitkellmu ħafna fuq l- użu ta' enerġija alternattiva, tajjeb li anke f'dan l-istadju nibdew nitkellmu fuq hekk.

Rigward id-definizzjoni ta' "fuel", jiena naqbel mal-Ministru għaliex dak kien suġġeriment ta' l-oppożizzjoni li l-kelma "fuel", għalkemm kelma Ingliża, hija aħjar għax tkopri kollox u telimina l-possibbilta' ta' ambigwita' jew konfużjoni.

Pero' bl-istess mod irridu naraw x'se nagħmlu biex niddefinixxu l-kelma "petroleum", għaliex f'dan l-abbozz hemm ħafna referenzi għall-idrokarburi.

Biżżejjed ngħid li f'paġna C888 biss hemm il- kliem "petroleum", "żejt", "fuel" u "gass".

Jien naħseb li minflok iċċarajna l-affarijiet iktar ikkomplikajnihom bid-definizzjoni li tajna lil dawn il-kelmiet għax għalkemm se nissostitwixxu l-kelma "żejt" bil-kelma "fuel", jekk ma niddefinixxux jew għall-anqas nirrazzjonalizzaw x'irridu ngħidu bil-kelma "petroleum" f'paġna C888, xorta ma nkunux qed ninkwadraw kollox u l-konfużjoni xorta se tibqa'.

Ma nafx jekk il-Ministru jew il- konsulenti tekniċi jħossux bħali l-bżonn li l-kelma "petroleum" tingħata definizzjoni.

Fl-opinjoni tiegħi il-kelma "petroleum" iżjed tirriferi għall-idrokarburi li jkunu riżultat ta' refining u extraction minn crude oil.

Teknikament il-kelma "petroleum" tinkludi żejt, grease, petrol, pitrolju, gass likwidu, bottled gas eċċ. Jiena nħoss li nkunu qed nonqsu jekk ma niddefinixxux din il-kelma.

Rigward id-definizzjoni ta' low, high and medium voltage il-Ministru qal li dan l-abbozz ta' liġi m'huwiex xi dizzjunarju għat-tekniċi.

Jiena ċert li kieku dan l-abbozz kien xi ħaġa teknika żgur li ma kienx ikun hemm diżgwid bejn it-tekniċi dwar x'inhu vultaġġ għoli, medju jew baxx, imma dan huwa text legali li fuqu rridu nargumentaw fil-qrati.

Jiġifieri jiena wisq nibża' li jekk fil-liġi ma jkunx hemm definizzjoni ċara ta' l-affarijiet tekniċi, jista' faċilment jinqala' diżgwid bejn operaturi differenti.

Jekk aħna l-membri ta' dan il-parlament se nħallu l-ambigwita', fil- qorti l-avukati se jkunu jistgħu jqabbdu difrejhom ma' kull nitfa li jsibu.

Jiġifieri filwaqt li aħna minn hawnhekk qed nippruvaw inkunu ċari, fil- fatt mhu qed inkunu ċari xejn għax qed inħallu dawn il-loopholes li se jkunu jistgħu jintużaw minn min jiftaħ xi kawża l-qorti.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, rigward il-possibbilta' ta' diffikulta' li tista' tinqala' meta naslu f'paġna C888, imbagħad naraw dak il-ħin jekk ikunx aħjar li l-kelma "petroleum" tkun sostitwita bil-kelma "fuel" jew b'xi kelma oħra.

F'subparagrafu (ii) ta' paragrafu (d) ta' subklawsola (2) ta' klawsola 4 m'hemmx diffikulta' biex il-kelma "żjut" tiġi sostitwita bil-kelma "fuel", peress li hemm riferenza speċifika għal- liġi dwar it-taxxa fuq il-bunkering taż-żejt.

Għalhekk ma jkunx jagħmel sens li nagħtu definizzjoni differenti minn dik tal-liġi li għaliha qed nagħmlu riferenza.

B'mod ġenerali, fejn il-kelma "żejt" m'hijiex tirriferi għal xi liġi oħra, din se tiġi sostitwita bil-kelma "fuel", liema emendi se jsiru as we go along.

Rigward il-vultaġġ l-Onor.

Buhagiar tani x'nifhem li m'hemmx bżonn ta' definizzjoni għax għal aktar minn darba qal li t-tekniċi jafu eżatt xi jfisser dan il-kliem.

Rigward il-problemi legali li jistgħu jinqalgħu, avolja t-tekniċi mhux se jkollhom problemi, bejn nifhem u bejn ma nifhimx!

Huwa veru li f'kawżi legali ħafna drabi jkun hemm min ifettaq fuq ħafna affarijiet, pero' ma jfissirx li għax fil-liġi ma jkunx hemm definizzjoni ta' kelma teknika, il-qrati se jippermettu li jsir dan.

Hemm diversi rimedji lejn xiex il-qorti tkun tista' ddur f'każi bħal dawn, bħal per eżempju li jitqabbad perit tekniku li jkun indipendenti u li jfiehem lil min ikun involut fil-kawża teknikament xi jfisser vultaġġ baxx, medju u għoli.

Alla ħares f'kull liġi jkollna nagħtu definizzjoni ta' kull kelma teknika li jkun hemm għax nispiċċaw nagħmlu enċiklopedija!

Fi ftit kliem huwa għaliex it-tekniċi jafu eżattament xi tfisser dik il-kelma li aħna m'għandniex għalfejn niddefinuha.

THE CHAIRMAN: Ministru, se tipprepara x'emenda?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Iva, imma sakemm nippreparaw l-emenda nistgħu forsi ngħaddu għal klawsola 3.

THE CHAIRMAN: Nistgħu ngħaddu għal klawsola 3?

(Onor. Membri: Iva)

Klawsola 2 ġiet posposta.

Klawsola 3 - Twaqqif u kompożizzjoni ta' l-Awtorita' ta' Malta dwar ir- Riżorsi

Clause 3 - Establishment and composition of the Malta Resources Authority

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Klawsola 3 hija l-klawsola li tipprovdi għat-twaqqif u l-kompożizzjoni ta' l-awtorita' dwar ir-riżorsi, awtorita' indipendenti mill-gvern u awtorita' regolatorja fil-qasam ta' l-enerġija, ta' l-ilma u tar-riżorsi minerali.

Din il-klawsola li dwarha tkellimna fit- tul anke fl-istadju tat-Tieni Qari, hija klawsola kruċjali għaliex proprju tipprovdi għat-twaqqif ta' din l-awtorita'.

Din il-klawsola tipprovdi wkoll għall-kompożizzjoni ta' l-awtorita' u kif din tista' taġixxi.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: L-intenzjoni tal-gvern hija li jkollna awtorita' regolatorja indipendenti.

Kif għedna anke rigward liġijiet oħra, ma jagħmilx sens li din l-awtorita', kemm għall-ħatra tagħha kif ukoll għat- tiġdid tal-ħatra tal-membri tagħha, se tkun soġġetta għall-istess ministru.

Dan għaliex awtomatikament l-awtorita' se tagħmel minn kollox biex togħġob lill-ministru ħalli terġa' tiġi maħtura.

Jiġifieri l-fatt li l-istess ministru se jaħtar il-membri, jippretendi li dawn jaġixxu b'mod awtonomu, imbagħad ikunu soġġetti għalih stess biex tiġi mġedda l-ħatra tagħhom, jagħti wieħed x'jifhem li l-affarijiet hemm bżonn li jiġu rranġati.

Kien suġġeriment tajjeb dak ta' l-oppożizzjoni li jekk irridu li l- affarijiet ikunu awtonomi u indipendenti, ma rridux inħallu l-ħatra jew it- tiġdid tal-ħatra ta' din l-awtorita' daqshekk dipendenti mill-ministru.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, naħseb li rridu nagħmlu distinzjoni bejn li titwaqqaf awtorita' li fl-aġir tagħha ta' kuljum tkun indipendenti mill-gvern u li l-gvern jitneħħa mir-rwol tiegħu ...

F'qasam bħal dan il-gvern, ikun min ikun, għandu responsabbilta' kruċjali.

Dan għaliex hawnhekk qed nitkellmu dwar ir-regolamentazzjoni tar-riżorsi tal- pajjiż, ir-riżorsi li huma essenzjali għall-ħajja ta' kuljum, bħall- enerġija li tipprovdi d-dawl u l-ilma li huma vitali għall-bniedem u r- riżorsi minerali bħaż-żejt li jaffetwaw l-ekonomija tal-pajjiż.

Għalhekk il-gvern ma jistax ma jerfax parti mir-responsabbilta' huwa wkoll.

F'pajjiżna għandna ħafna awtoritajiet u l-proċedura normali hija li dawn jinħatru mill-gvern li jagħżel l-iktar nies kompetenti, li jispiraw fiduċja u li jkunu kapaċi jamministraw mingħajr il-bżonn ta' xi ħadd li jiggwidahom.

Imbagħad meta t-terminu jiskadi, sta għall-gvern li jew jerġa' jaħtar lill-istess nies jew jaħtar nies differenti jew jagħmel xi forma ta' rotazzjoni.

Din hija r-responsabbilta' politika li għandu jerfa' l-gvern.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr. Chairman, nixtieq nirriferi għal paragrafu (b) ta' subklawsola (5) ta' klawsola 3 li jgħid:

"Bla ħsara għad-dispożizzjoni ta' dan l-artikolu, il-kariga ta' membru ta' l-awtorita' ssir vakanti jekk ikun hemm ċirkostanzi li jikkaġunaw, li kieku ma kienx membru ta' l-awtorita', li jkun skwalifikat milli jinħatar bħala tali".

Issa jiena nixtieq nistaqsi lill-Ministru: F'ċirkostanzi bħal dawn, li jistgħu jkunu dibattibbli, min se jiddeċiedi li t-tali membru jiġi skwalifikat, l-awtorita' jew il-ministru?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, subklawsola (5) ta' klawsola 3 tirriferi għall-kwalifika jew l-iskwalifika ta' persuni li ma jkunux membri ta' l-awtorita'.

Hija subklawsola (4) ta' l-istess klawsola li tirriferi għall-membri ta' l-awtorita' u fil-fatt din tgħid li:

"Persuna ma tkunx kwalifikata li jkollha l-kariga ta' membru ta' l- awtorita' jekk:-

(a) tkun ministru, segretarju parlamentari jew membru tal-Kamra tad- Deputati; jew

(b) tkun imħallef jew maġistrat fil-qrati tal-ġustizzja; u

(ċ) ikollha xi interess finanzjarju jew ieħor f'xi impriża jew attivita' li x'aktarx tolqot it-twettiq tal-funzjonijiet tagħha bħala membru ta' l-awtorita'".

Paragrafu (ċ) jagħmel riferenza diretta għad-diskrezzjoni tal-ministru li jista' jwarrab skwalifika jekk il-persuna konċernata tiddikjara l-interess finanzjarju.

Kemm id-dikjarazzjoni kif ukoll it-twarrib ta' l-iskwalifika jiġu pubblikati fil-gazzetta tal-gvern.

Rigward paragrafu (a), jiena ma naħsibx li se jkun hemm xi ħadd li jiġi f'diffikulta' jekk persuna hijiex membru tal-Kamra tad-Deputati jew le.

Fil-fatt bis-sistema ta' pajjiżna stajna waqafna wara "segretarju parlamentari" - għax ma jistax ikun hemm ministru jew segretarju parlamentari li ma jkunx awtomatikament membru tal-Kamra tad-Deputati - imma aħna niżżilnihom it-tlieta għal li jista' jkun, forsi niġu f'sitwazzjoni fejn inkunu rridu naħtru tekniċi li ma jkunux membri tal- Kamra tad-Deputati.

Frankament jien ma nsibx diffikulta' jekk membru ta' l-awtorita' jikkontesta elezzjoni ġenerali u jsir membru tal-Kamra tad- Deputati għax, jekk ma jirriżenjax hu, skond dan il-paragrafu l-iskwalifika tkun awtomatika.

Paragrafu (b) jgħid li persuna ma tikkwalifikax għall-kariga ta' membru fl-awtorita' jekk tkun imħallef jew maġistrat fil-qrati tal-ġustizzja.

L- istess bħall-paragrafu ta' qabel, jekk avukat ikun wasal biex jinħatar imħallef jew maġistrat u jaċċetta, jekk ma jirriżenjax hu minn membru ta' l- awtorita', l-iskwalifika tkun awtomatika, jiġifieri m'hemmx bżonn li tkun determinata mill-ministru jew minn xi ħadd ieħor.

Ma naħsibx li l- affarijiet jistgħu jkunu iżjed ċari minn hekk.

L-istess qed jingħad f'paragrafu (ċ), fejn jekk il-ministru jirriżultalu li xi membru ta' l-awtorita' għandu interess finanzjarju f'xi impriża, jista' jieħu l-passi neċessarji biex dik il-persuna tiġi skwalifikata.

Għalija dawn iċ-ċirkostanzi li għadni kif spjegajt tant huma ċari u m'għandniex għalfejn noqogħdu nargumentaw fuqhom.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Id-diffikulta' tiegħi ma kenitx rigward paragrafi (a) u (b) għax żġur m'hemmx diffikulta dwar min hu membru fil-Kamra tad- Deputati u min m'huwiex.

Id-diffikulta' li tista' tinqala' hija jekk ikun allegat li membru ta' l-awtorita' jkollu interess finanzjarju f'xi impriża li jkollha x'taqsam ma' l-istess awtorita' imma ovvjament dak il-membru jiċħad l-allegazzjonijiet u għalhekk jinħoloq id-dubju.

Min se jsolvi dak id-dubju?

Milli nista' nifhem il-Ministru qed jipprova jispjega li se jkun il-ministru li jagħmel dan.

Jekk il-ministru se jiddeċiedi min jiġi skwalifikat minn membru ta' l-awtorita', allura għandu jkun il-ministru wkoll li jiddeċiedi jekk membru għandux interess f'xi intrapriża, liema interess jista' jiskwalifikaħ minn membru fl-awtorita'.

Id-domanda tiegħi hi din: Se jkun il-ministru li jiddeċiedi jekk membru għandux xi interess jew le, jew se jkun hemm xi mekkaniżmu differenti?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-iskwalifika hija awtomatika, jiġifieri m'hemmx għalfejn tkun determinata mill-ministru.

Issa wieħed forsi jistaqsi x'inhu l-mekkaniżmu jekk il-ministru u l-awtorita' ma jaġixxux u jekk il-membru ma jirriżenjax.

Il-mekkaniżmu f'dak il-każ huwa li tista' tintalab l-iskwalifika ta' dik il-persuna partikolari quddiem il-qorti.

Qed ngħid dan għax il-liġi ma tagħmilx l-iskwalifika dipendenti fuq xi eżerċizzju ta' diskrezzjoni tal-ministru.

Jien għedt biss li l-ministru għandu d-diskrezzjoni li jwarrab l-iskwalifika jekk ikun sodisfatt bid- dikjarazzjoni ta' l-individwu li jammetti li għandu dak l-interess.

Il- ministru ma jistax jirrinunzja mid-doveri tiegħu u għalhekk jekk isir jaf li xi membru ta' l-awtorita' għandu interess fit-tali ditta u għalhekk huwa skwalifikat, il-ministru għandu d-dmir li jinvestiga u jieħu l-passi meħtieġa.

Dan hu dak li spjegajt jien, imma l-liġi kif inhi miktuba ma tagħmilx l-iskwalifika dipendenti fuq il-ministru imma tgħid li l- iskwalifika hija awtomatika.

Jiġifieri f'dan is-sens il-liġi hija aktar riġida minn dak li qed jifhem l-Onor.

Membru.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, smajt l-ispjega li ta l-Ministru dwar paragrafu (ċ) ta' subklawsola (4) ta' klawsola 3.

Qiegħed nifhem tajjeb li jekk dik il-persuna ma tiddikjarax l-interess imma jkun il-ministru li jinduna biha, il-ministru m'għandu l-ebda poter li jwarrab l-iskwalifika?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jiena nikkonferma l-interpretazzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Huwa fundamentali li persuna tagħmel id-dikjarazzjoni li mbagħad tkun pubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern jekk il-ministru jiddeċiedi li jwarrab l-iskwalifika, pero' l-ministru m'għandux diskrezzjoni jekk il-persuna ma tiddikjarax l-interess tagħha.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jekk il-persuna ma tkunx iddikjarat l-iskwalifika tagħha u din tiġi żvelata f'xi gazzetta, il-ministru hemmhekk ukoll m'għandux il-poter li jneħħi l-iskwalifika.

Din tista' titneħħa biss jekk il-persuna konċernata tkun l-ewwel waħda li pubblikament tiddikjara l- iskwalifika tagħha.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Le, il-liġi ma tgħidx li trid tkun l-ewwel persuna li tippubblika l-iskwalifika tagħha - naħseb jinqalgħu ħafna ċirkostanzi fejn xi ħadd jagħti indikazzjoni li persuna partikolari għandha interess - għax li jiġri hu li l-ministru jibgħat għall-persuna konċernata li min naħa tagħha tgħid li kienet se tagħmel dikjarazzjoni, imbagħad sta għall-ministru jwarrabx l-iskwalifika jew le.

Ma naħsibx li huwa possibbli li nżidu li bilfors trid tkun l-ewwel waħda li tiddikjara l-iskwalifika tagħha stess għax inkella nispiċċaw bħal fl-argumenti tal-metafiżika!

Jien naħseb li l-essenzjali huwa li l-persuna tiddikjara l-interess tagħha, għax lanqas il-pubblikazzjoni tad-dikjarazzjoni u tat-twarrib ta' l-iskwalifika fil-Gazzetta tal-Gvern ma huma kondizzjoni.

Skond id-draft ta' din il- liġi, ma jirriżultax li jekk xi ħadd ikun tkellem qabel, il-persuna konċernata ma tkunx tista' tiddikjara l-interess tagħha.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiġifieri jekk persuna tiddikjara l-interess wara li tkun ġiet żvelata fil-gazzetta, jiġifieri wara li jkunu għaddew ix-xhur, il- ministru xorta jkun jista' jneħħi l-iskwalifika.

Ngħid għalija dan m'huwiex sew.

Il-persuna konċernata trid tkun l-ewwel waħda li tiddikjara l-interess tagħha biex imbagħad il-ministru jkun jista' jneħħi l- iskwalifika.

Għax jekk ma jsirx hekk, x'bona fide jkun hemm?

MR CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, jien nazzarda ngħid mill- ewwel li l-prattika amministrattiva korretta hekk tkun.

Ma rridux ninsew li qed nitkellmu fuq skwalifika li tirriżulta wara d-data tal-ħatra, u għalhekk naħseb li wieħed irid jara ċ-ċirkostanzi tal-każ, għax jista' jkun hemm sitwazzjoni fejn persuna, minn membru fi ħdan l-awtorita', tikkontesta l-elezzjoni ġenerali u ssir membru fil-Kamra tad-Deputati, u jista' jkun hemm sitwazzjoni fejn membru ta' l-awtorita' jkollu interess finanzjarju.

Iktar minn hekk, ħafna drabi s-sitwazzjoni tagħna tkun min se jiġri l-iktar biex ikun l-ewwel wieħed li jagħtina l-informazzjoni.

U aħna lil min se nafdaw?

Almenu l-gazzetta hija prova attwali, imma jekk ikun hemm tliet persuni li jgħidu l-istess ħaġa, irid ikun il-ministru li jgħid min qallu l- ewwel.

Għall-eżempju li ta l-Kap ta' l-oppożizzjoni li jimplika abbuż, mingħajr eżitazzjoni ngħid li anke jekk teknikament ikun possibbli, il-ministru m'għandux iwarrab l-iskwalifika.

Imma jekk per eżempju jkun hemm każ fejn persuna ħadet directorship u sakemm marret tgħid lill-ministru li trid tagħmel dikjarazzjoni, semgħet il-kumpannija kompetitriċi u qalet lill- ministru qablu, dik ma tkunx bona fide wkoll?

Li qed ngħid hu li l-liġi kif miktuba ma tagħmilx din ir-restrizzjoni, pero' wieħed għandu jara l- każi individwalment, u fejn jara li hemm l-abbuż ma jwarrabx l-iskwalifika.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu biss fuq l-abbużi imma fuq ir-rules of the game, fuq kif se tintlagħab il- logħba.

Hawnhekk il-ministru qed jingħata l-possibbilta' li jwarrab l- iskwalifika.

Issa jiena rrid inkun naf il-kondizzjonijiet li taħthom il- ministru jista' jwarrab l-iskwalifika.

Jekk il-persuna soġġetta għall- iskwalifika tkun l-istess waħda li tiddikjara, f'dak il-każ il-ministru jista' jwarrab l-iskwalifika.

Jekk hemm persuna li tkun taf li l-ewwel persuna soġġetta għall-iskwalifika hija l-persuna fuq il-board - u għalhekk fuqha jaqa' d-dmir li tiddikjara minnufih li t-tali persuna hija soġġetta għall-iskwalifika - jekk dik il-persuna ma tagħmilx dikjarazzjoni, jien ma naqbilx li l-ministru xorta jkun jista' jilliberaha mill-iskwalifika.

Għax inkella x'rules of the game ikollna?

Jien ma naqbilx li jekk xi ħadd jiddikjara qabilha, xorta tiġi liberata mill-iskwalifika.

MR CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, f'dan l-istadju qed ninterpretaw x'hawn miktub f'dan l-abbozz.

Jiġifieri jekk għall-argument naqblu li għandna nagħmlu riżervi differenti, allura nagħmlu emenda għall- abbozz.

Jien qed ngħid li f'dan l-abbozz m'hawnx il-kwalifika li l-persuna li jkollha interess trid tkun l-ewwel waħda li tiddikjarah.

Issa dwar x'għandha tkun il-prattika korretta naħseb li diġa tajt eżempji biżżejjed.

Jekk persuna tmur għand il-ministru biex tagħmel dikjarazzjoni u biex titolbu jikkonsidra t-twarrib ta' l-iskwalifika, u jumejn wara b'mod sensazzjonali toħroġ l-aħbar fuq xi gazzetta, allura l-ministru se jkun soġġettat li jgħid le għax kien jaf qabel?

(Interruzzjonijiet) Iva bil- kitba, imma dan m'huwiex att pubbliku.

Jiġifieri jista' jiġri bil-maqlub, tmur għand il-gazzetta ħamest ijiem wara u tagħmel id-data ta' jumejn qabel.

Jien qed ngħid li skond dak li hawn imniżżel, dan l-abbozz ma jagħmilx din ir-restrizzjoni.

Jien naħseb li għandna nżommu l-wording li hemm f'liġijiet oħra, ejja nivverifikaw il-wording tal-liġijiet li waqqfu awtoritajiet oħra u nimxu magħhom, għax inkella se nispiċċaw li kull liġi se tgħid xi ħaġa differenti!

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Subklawsola (6) tgħid li membru ta' l-awtorità jista' jitneħħa mill-kariga mill-ministru jekk fil-fehma tal-ministru dak il-membru ma jkunx idoneu biex ikompli f'dik il-kariga jew ikun sar inkapaċi milli jwettaq sew dmirijietu bħala membru.

Din qiegħda f'liġijiet oħrajn ukoll, imma tajjeb wieħed ifisser x'irridu ngħidu bil-kelma "idoneu".

Naħseb li fit-test Ingliż it-traduzzjoni hija "suitable".

Il- kelma "idoneu" jista' jkollha meaning wiesa' ħafna.

Jekk il-ministru - f'dan il-każ inzerta l-Ministru preżenti li qed jippilota din il-liġi - jidhirlu jew għandu suspett li xi membru jkollu interess finanzjarju, dak il-membru jista' ma jkunx iżjed idoneu għall-ministru.

Jiġifieri tajjeb li għallinqas il-Ministru jgħid lil din il-Kamra x'jinkwadra fil-kelma "idoneu".

Hawnhekk wieħed qed jirriferi sempliċement għas-saħħa mentali ta' xi membru, jew din għandha implikazzjonijiet oħrajn aktar wiesgħa?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-ewwlnett fit-test Ingliż il-kelma mhijiex "suitable" jew "unsuitable" imma l-kelma hija fin-negattiv mill-ewwel għax tgħid hekk:

"A member of the authority may be removed from office by the Minister if, in the opinion of the Minister, such member is unfit ...".

U jidhirli li fid-dritt amministrattiv hemm ħafna eżempji wkoll ta' xi tkun is-sitwazzjoni meta jkollok membru f'board u jispiċċa li ma jkunx fit to carry on the duties.

Ġeneralment tkun diffikultà partikolari ta' natura mentali jew ta' natura fiżika qawwija.

Dawk huma r-riferenzi u mhux sempliċement għaliex il-ministru m'għadux jaqbel miegħu jgħidlu: Int itlaq 'l hemm!

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Iva, dan il-punt għandu ċerta validità.

Il- Ministru qed jgħid li fit-test Ingliż il-kelma hija "unfit".

Issa din tirriferi għal kondizzjoni medika fiżika jew mentali.

Nifhimha u hekk għandu jkun.

Il-kelma Maltija "idoneu" għandha konnotazzjonijiet iżjed dwar "suitability".

Ikkorreġini jekk sejjer żball.

Jekk jitqajjem suspett li membru għandu interess finanzjarju, dak jista' ma jkunx idoneu li jibqa' membru ta' l-awtorità.

Allura f'dak il-każ il-ministru jista' bil-libertà tal-liġi jaġixxi biex ineħħih minn membru fuq bażi ta' din il-klawsola.

Imma fuq bażi tal-klawsola kif inhi bl-Ingliż ma jkunx jista' jaġixxi b'dak il-mod, għax il-kelma "unfit" ma tirriferix għaċ-ċirkostanza meta jkun hemm suspett li membru jkollu interess finanzjarju.

Dan qed inqajmu bħala eżempju.

Jiġifieri t-test Ingliż għandu ċerti konnotazzjonijiet li jagħti saħħa lill-ministru jaġixxi b'ċertu mod, filwaqt li t-test Malti, li suppost huwa l-istess, ma jagħtix dik l-istess saħħa lill-ministru.

U lill- Ministru ngħidlu li dan ma jgħoddx għal din il-liġi biss għax din il- klawsola tirriferi għal ħafna liġijiet oħra li tkellimna dwarhom u ddiskutejna f'dan il-parlament.

Tajjeb li qed nitkellmuha din għaliex jekk bit-traduzzjoni nistgħu nagħmlu l-affarijiet aktar ċari, naħseb li din id- diskussjoni forsi tista' tagħti dan il-frott ukoll.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naturalment jien daqsxejn reluttanti li hawnhekk nibdlu din il-kelma li issa stabilejnieha f'ħafna liġijiet oħra.

Però nivverifika jekk il-kelma "unfit" hijiex l-aħjar traduzzjoni.

Jiġifieri donnu li qed naqblu li l-kelma "unfit" hija adattata u d- diffikultà issa hija jekk il-kelma "mhux idoneu" hijiex traduzzjoni tajba bil-Malti.

Jidhirli li hemm riferenza għall-kelma "unfit" anke fil- Kostituzzjoni, b'riferenza għall-imħallfin.

Jiġifieri huwa terminu wżat ħafna fil-liġi.

(Interruzzjonijiet) Ninsab informat li hija l-kelma t- tajba bil-Malti.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR CARMELO ABELA: Mr Chairman, għar-rigward paragrafu (a) ta' subklawsola (4), fejn għandek li persuna ma tkunx kwalifikata li jkollha l- kariga ta' membru ta' l-awtorità jekk tkun ministru, segretarju parlamentari, eċċ., ma jidhirx li f'dan l-abbozz ta' liġi saret emenda biex ikun inkluż membru ta' kunsill lokali.

Qed ngħid dan għax f'diversi liġijiet li qed jiġu diskussi hawnhekk daqqa jkun inkluż membru ta' kunsill lokali u daqqa le.

A case in point huwa l-abbozz ta' liġi dwar l-awtorità ta' l-istatistika li għadda dalgħodu mill-istadju ta' kumitat, fejn ma ssemmiex li membru ta' kunsill lokali għandu jkun skwalifikat milli jkun membru fuq dik l-awtorità.

Hawnhekk il-Ministru jaħseb li membru ta' kunsill lokali għandu jkun skwalifikat milli jkun membru fuq l-awtorità?

THE CHAIRMAN : Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jekk qed tgħidli li f'liġi oħra ġiet aċċettata din l-emenda, nivverifika u nara x'għandna nagħmlu hawn mil-lat ta' policy.

Jekk nista' nagħti an off-the-cuff reaction, jien għandi riżervi kbar dwar kemm għandna nagħmlu dawn l-esklużjonijiet kollha.

Mela għandna 65 deputat kollha skwalifikati u issa qed tgħidli biex nagħmluha li kulmin jaqdi l-pajjiż f'kunsill lokali wkoll huwa skwalifikat millli jkun membru!

Wara kollox dawn, almenu l-parti l-kbira tagħhom, jagħmlu dan ix- xogħol b'sens ta' dover ċiviku.

Jien personalment intendi kontra dawn l- iskwalifiki kollha f'pajjiż - jekk nista' nuża l-kelma riżorsi fis-sens uman tagħha u mhux fis-sens minerali - fejn irridu nagħtu aktar opportunitajiet lir-riżorsi umani tagħna u mhux innaqqsuhom.

Imma jekk qed tgħid li l-emenda kienet aċċettata f'liġijiet oħra, nivverifika jekk l- argument t'hemmhekk huwiex validu għal hawn.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Fil-fatt għandi quddiemi l-abbozz ta' liġi dwar l- awtorità ta' l-istatistika.

F'paragrafu (a) ta' subklawsola 5(5) hemm li membru ta' xi kunsill lokali għandu jkun ukoll skwalifikat.

Għalhekk qed nagħmel din l-osservazzjoni.

Ma nafx issa x'deċiżjoni beħsiebu jieħu l- gvern fuq dan l-abbozz.

To be fair, jien personalment naħseb li jista' jagħti l-każ li membru ta' kunsill lokali jista' jkollu aktar influwenza milli jkollu deputat jekk ikun maħtur membru fuq awtorità.

Dan id-diskors kien qam ukoll meta twaqqfet l-awtorità tat-turiżmu.

Kien intqal li minħabba li l-lokal tagħhom ikun turistiku jew inkella minħabba interess personali li jkollhom fis-settur turistiku, ċerti kunsilliera jew sindki, jekk jiġu maħtura membri fuq l-awtorità, jista' jkollhom influwenza jew konflitt ta' interess.

U għalhekk qed insemmiha f'dan l-istadju.

Imbagħad f'subklawsola (8) hemm li jekk jirriżulta li membru ta' l- awtorità jkollu xi interess dirett f'xi kuntratt magħmul jew propost li jsir mill-awtorità, huwa mistenni li fl-ewwel laqgħa wara li jibda jiġi diskuss jew jitħabbar xi ħaġa, dak għandu jiżvela li għandu interess f'dak il-kuntratt partikolari, dan jitniżżel fil-minuti ta' l-awtorità u l- ministru jkun informat mingħajr dewmien.

Jien għandi żewġ mistoqsijiet.

Waħda hija dwar l-aħħar sentenza fejn jgħid:

"Meta l-interess tal-membru jkun tali li jiskwalifikah milli jibqa' membru, huwa għandu jirrapporta l-fatt minnufih lill-Ministru u jissottometti r-riżenja tiegħu."

Kif se jitkejjel jekk wieħed għandux jiġi skwalifikat, mitlub li jirriżenja jew inkella jitneħħa?

Barra minn hekk, dak il-konflitt ta' interess u d- dikjarazzjoni li ssir għandha tkun magħmula pubblika?

Jiġifieri mhux biss tiġi minuted mill-awtorità u jingħata avviż lill-ministru bla dewmien, imma anke tiġi ppubblikata fil-gazzetta tal-gvern.

Qed ngħid dan biex tkun fl- istess linja ta' dak li konna qed nitkellmu ftit aktar qabel f'subklawsola (4), fejn hemm li l-ministru jista' jwarrab l-iskwalifika jekk dik il- persuna tiddikjara l-interess u dik id-dikjarazzjoni u twarrib ta' l- iskwalifika jiġu ppubblikati fil-Gazzetta tal-Gvern.

Fuq l-istess linji dak il-konflitt ta' interess għandu ikun dikjarat mill-ewwel u jkun pubbliku wkoll u mhux biss jiġi minuted u jkun informat il-ministru.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-ewwelnett b'riferenza għall-kumment li sar qabel - jien nipproponi li ma ndaħħlux l-iskwalifika kontra l-membri ta' kunsilli lokali f'din il-liġi ukoll - l-Onor.

Abela qal li f'liġijiet kienet mod u f'liġijiet oħra kienet mod ieħor.

Naturalment jista' jkollok liġi li tolqot suġġett forsi aktar delikat minn oħrajn.

Nimmaġina li fl- istatistika kulħadd irid ikun ċert li m'għandekx xi forma ta' ħidma politika, allura hemmhekk nista' nifhem l-argument.

Però hawnhekk qed nitkellmu fuq awtorità li trid l-aktar nies esperti u kwalifikati, u jekk ikollna x-xorti li nsibu lil xi ħadd membru f'kunsill lokali li jrid jidħol fl-awtorità, għalfejn nagħmlu l-iskwalifika?

Jekk qed nifhem tajjeb l- oppożizzjoni ma tridx iżżid din l-iskwalifika.

Rigward subklawsola (8), naħseb li l-uniku mod kif tinterpretaha hu li nerġgħu nagħmlu riferenza preċiżament għall-paragrafu (ċ) ta' subklawsola 3(4) li jgħid li persuna ma tkunx kwalifikata jekk ikollha xi interess finanzjarju jew ieħor f'xi impriża jew attività li x'aktarx tolqot it- twettiq tal-funzjonijiet ta' l-awtorità dwar ir-riżorsi.

Jekk l-interess huwa ta' dik il-gravità li x'aktarx jolqot it-twettiq tal-funzjonijiet tagħha, allura għandek l-iskwalifika minn membru li f'dak il-każ irid bilfors jirrapporta minnufih - u din torbot ftit mad-diskussjoni li kellna ta' kemm jista' jdum jew ma jdumx - lill-ministru u jissottometti r-riżenja tiegħu.

Però f'subklawsola (8) qed nitkellmu dwar interess ta' natura ferm anqas minn hekk.

Fil-fatt qed ngħidu "xi interess dirett jew indirett, anke indirett, f'xi kuntratt magħmul jew propost li jsir mill-awtorità, li ma jkunx interess li jiskwalifika lil dak il-membru milli jibqa' membru".

Mela għalfejn hawn din il-klawsola?

Preċiżament biex nagħlqu l-loopholes.

Inti ma tridx li jkollok każ li jgħid: Mela l-interess li għandi jien se jolqot lill-awtorità fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet tagħha?

Per eżempju, l-awtorità qed tagħmel sempliċement procurement ta' office equipment, ta' apparat ieħor li għandha bżonn biex tiġġestixxi l-attività tagħha, u dak għandu interess indirett għaliex jekk ikun tali kuntratt u mhux ieħor jista' b'xi mod igawdi jew ma jgawdix.

Hemmhekk tqum id- diffikultà li l-interess mhux tali li jikkaġuna skwalifika minn membru.

Jekk hu hekk għandu xorta waħda jiżvela l-interess tiegħu.

Jiġifieri l- iskop ta' subklawsola (8) huwa biex kull interess jiġi ddikjarat prattikament, għaliex anke l-interess li ma jiġix iddikjarat lill-ministru għal skopijiet biex miegħu jkun hemm ir-riżenja, u mbagħad il-ministru jara jekk dik ir-riżenja jaċċettahiex jew jeżerċitax dik id-diskrezzjoni li konna qed nitkellmu dwarha qabel, anke dan l-interess indirett ikun ikkommunikat lill-ministru.

U l-ministru awtomatikament se jistaqsi lilu nnifsu: Dan l-interess jaqa' taħt paragrafu (ċ) ta' subklawsola (4), jew nistgħu nillimitawh fil-konfini ta' subklawsola (8)?

L-iskop tagħha huwa preċiżament biex nagħlqu iżjed mhux biex niftħu b'xi mod.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Fil-fatt jien m'argumentajtx kontra subklawsola (8), anzi tajjeb li kemm jista' jkun kulmin għandu interess dirett jew anke indirett dan jiddikjarah.

Nagħtu każ li ħarġet tender għall-kunratt u forsi jkun hemm membru li ħuħ se jixħet tender għalih - f'dak il-każ dak il- membru jkollu interess indirett - huwa tajjeb li dak il-membru jiddikjara l- interess, jiġi minuted fil-minuti ta' l-awtorità u l-ministru jiġi informat.

Issa ma' dan jien staqsejt jekk dak l-interess għandux jiġi ddikjarat b'mod pubbliku, jiġifieri jiġi ppubblikat fil-gazzetta tal-gvern, bħalma hemm f'paragrafu (ċ).

Il-mistoqsija l-oħra li għamilt, li forsi l-Ministru ma fehemx, kienet x'inhuma l-kriterji li bihom wieħed jiddeċiedi jekk membru jiġix skwalifikat jew le meta jiddikjara interess.

Jiġifieri x'inhu l-interess li jkun tant gravi li wieħed ikollu jirriżenja waqt li membru ieħor ma jkollux għalfejn jirriżenja?

Veru li kull każ irid jittieħed għalih waħdu, imma kif se nieħdu kull każ għalih?

Dwar il-punt tal-membri tal-kunsilli lokali, jien m'għedtx li għandna niskwalifikawhom milli jkunu membri ta' l-awtorità imma staqsejt jekk il- politika tal-gvern hijiex li f'kull abbozz ta' liġi fejn ikun hemm ħatra ta' awtorità jagħmilx dik l-iskwalifika.

Mir-risposta tal-Ministru għandi nifhem li kull każ se jittieħed fuq il-merti tiegħu, jiġifieri m'hemmx linja politika komuni għal kull abbozz ta' liġi jekk fhimt sewwa.

Fil-fatt f'dak l-ispirtu kien il-kumment li għamilt jien.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Rigward l-aħħar parti naturalment fhimt tajjeb.

Il-fatt li jien stess qed ngħid: Ejja ma nżidux din l-iskwalifika fejn assolutament mhux meħtieġa, ifisser li bħala gvern m'għandna l-ebda politika li membru ta' kunsill lokali għandu jiġi skwalifikat dejjem.

Donnu issa daħlet il-prassi li dik l-iskwalifka nagħmluha dejjem għall- membri parlamentari, u jien qed ngħid li biżżejjed li nillimitaw din l- iskwalifika għalina nfusna li qegħdin 65 ruħ hawn ġew.

M'hemmx għalfejn nestenduha għal mijiet ta' membri li hemm fil-kunsilli lokali - għandek 68 kunsill lokali, jiġifieri għandek madwar 450 membru - għax ma naħsibx li nkunu qed nagħmlu użu tajjeb tar-riżorsi umani jekk niskwalifikaw 450 ruħ oħra.

Naturalment jista' jkollok xi awtorità partikolari fejn ikun aħjar li nagħmlu hekk.

Jiġifieri naqbel li għandna naraw kull każ on it's own merits.

Rigward il-mistoqsija jekk għandniex nippubblikaw fil-Gazzetta tal-Gvern dak li jidher fil-minuti ta' l-awtorità fejn jiġi dikjarat interess dirett jew indirett, naħseb li nkunu qed nesaġeraw, jiġifieri we will be overgilding the lily.

Jekk bniedem ikun korrett fl-aġir tiegħu billi jiddikjara l-interess tiegħu lill-awtorità nnifisha, dan ikun minuted fil- minuti ta' dik l-awtorità, huwa lanqas biss jattendi l-laqgħat fejn dik id- deċiżjoni qed tittieħed u joħroġ 'il barra meta tittieħed dik id-deċiżjoni, naħseb li dawn diġà huma miżuri ta' korrettezza biżejjed.

Għaliex ħafna drabi jekk tipprova żżid fuq dan, flok li jkollok salvagwardji aħjar ikunu agħar.

Biex nagħti l-istess eżempju ta' l-Onor.

Membru, jista' jkollok membru li għaliex ħuh għandu interess fuq tender partikolari, jiddikjara interess indirett, jiġi minuted, joħroġ mil-laqgħa u ma jipparteċipax iżjed.

Imma jekk dak jiġi ppubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern, naturalment min jaf kemm nisimgħu kritika mid-ditta l-oħra li riedet tissupplixxi dak il-prodott fejn jgħidu: U iva, min jaf kemm qagħad ikellem lill-membri!

Billi ma nafux nispekulaw!

Jiġifieri naħseb li ma nkunux qed nagħmlu ġid li nagħmlu proċedura daqshekk drakonjana ta' pubblikazzjoni fil-Gazzetta tal-Gvern meta qed nitkellmu fuq kejl by definition inferjuri ta' x'interess ikun hemm.

Issa fejn hi l-linja ta' demarkazzjoni, Sur President?

Meta naqra t-test ma nistax ngħid li hawn linja riġida assoluta, però jekk wieħed jerġa' jirriferi għal paragrafu (ċ) ta' subklawsola (4) donnu li l-linja ta' demarkazzjoni hija li l-ewwelnett jekk l-interess ikun finanzjarju - għax paragrafu (ċ) ta' subklawsola (4) jitkellem fuq interess finanzjarju jew ieħor, jiġifieri hawn tinkludi interess ieħor, però tibda billi ssemmi interess finanzjarju - huwa wieħed li x'aktarx jolqot it- twettiq tal-funzjonijiet tal-persuna bħala membru ta' l-awtorità.

Jiġifieri huwa interess li jolqot kif dan jeżerċita l-funzjonijiet tiegħu bħala membru ta' l-istess awtorità.

F'dak il-każ ikun hemm skwalifika totali.

Jekk ikun interess li ma jwassalx biex jolqot dan it-twettiq tal- funzjonijiet jew anke jkun interess indirett li definittivament mhux kopert minn paragrafu (ċ), allura jiddikjara l-interess tiegħu, jiġi mniżżel fil- minuti, ma jipparteċipax fil-laqgħa, però xorta jinforma lill-ministru biex jekk il-linja ta' demarkazzjoni tkun inqabżet, allura awtomatikament ikun hemm l-iskwalifika totali jew billi jirriżenja hu stess jew il-ministru jiġbidlu l-attenzjoni li aħjar jirriżenja.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jien qed nifhem il-ħsieb tal-Ministru dwar kif rabatha ma' paragrafu (ċ).

Allura jaħsibx il-Ministru li jkun għaqli li f'subklawsola (8) issir riferenza biex wieħed ikun jista', kif qal hu, jara fejn tkun il-linja ta' demarkazzjoni għal paragrafu (ċ), fis-sens li l- iskwalifika tkun tali jekk ma jkollux interess finanzjarju.

B'dan il-mod tkun aktar definita.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-ewwelnett għandna l- istess kliem f'diversi liġijiet oħra fejn qed nagħmlu dawn it-tip ta' skwalifiki u ma jkunx għaqli li nibdew invarjaw it-terminoloġija wżata.

Però d-distinzjoni prinċipali li hemm bejn il-paragrafu (ċ) ta' subklawsola (4) u subklawsola (8) hija li l-ewwel wieħed jolqot każi ġenerali, fis-sens li l-interess finanzjarju ta' persuna jew interess ieħor f'impriża huwa tali li jolqot b'mod ġenerali t-twettiq tal-funzjonijiet ta' l-istess persuna f'dik l-awtorità - per eżempju, wieħed għandu interess f'kumpannija taż-żejt, interess kostanti li jolqot anke l-formolazzjoni ta' policies ta' dik l-awtorità - waqt li subklawsola (8) hija intenzjonata li tolqot kuntratti speċifiċi, tenders partikolari.

Pero' f'kull każ wieħed irid jagħmel il-minuta, javża lill-ministru u jekk il-ministru jħoss li hija skwalifika ta' natura ġenerali, jieħu l-passi meħtieġa.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jien qed ninnota dan id-diżgwid bejn paragrafu (ċ) ta' subklawsola (4) u subklawsola (8).

Issa jekk m'iniex sejjer żball f'okkażjonijiet oħrajn in-naħa ta' l-oppożizzjoni insistiet li provvedimenti bħal dawk li hemm f'subklawsola (8) għandhom jitneħħew kompletament.

Għax jekk membru ta' l-awtorità jkollu interess dirett jew indirett f'xi kuntratt, mill-pożizzjoni tiegħu stess u mill-ħbiberija u rispett uman li jkollu ma' membri oħra ta' l-awtorità, dejjem tibqa' l- possibbiltà li dan l-interess jaffettwa l-funzjoni ta' l-awtorità.

Jiġifieri aħna dejjem insistejna li kemm jista' jkun il-membri ta' l- awtoritajiet ma jkunux involuti direttament jew indirettament fit-twettiq tal-funzjonijiet tagħha jekk ikollhom xi interess personali.

Issa nixtieq nistaqsi ħaġa oħra lill-Ministru, Sur President.

F'liġijiet oħrajn, anke fil-liġi li għadna kif iddiskutejna, kien hemm ċirkostanzi fejn il-ministru jieħu passi biex ineħħi lil membru partikolari ta' l-awtorità jekk dan ikun assenti ripetutament mill-laqgħat ta' l- awtorità.

Jien naqbel ma' dan minħabba li aħna rridu li l-membri ta' dawn l-awtoritajiet jew bordijiet ikollhom ċertu impenn, kif insistejna kemm il- darba għaliex dan huwa importanti fit-twettiq tal-politika kemm ta' naħa u kemm ta' oħra.

Jekk membri ta' awtoritajiet bħal dawn ikunu assenti ripetutament jew b'xi mod ieħor juru nuqqas ta' interess fil-funzjoni tad- dmirijiet tagħhom il-ministru għandu jkollu l-fakultà li jneħħihom.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, onestament ma nifhimx x'ikun l- akkwist amministrattiv jew politiku, anke għall-oppożizzjoni, kieku kellna nneħħu subklawsola (8).

Dak li jaqa' taħt paragrafu (ċ) ta' subklawsola (4) jaqa' taħt subklawsola (8) għaliex din ma tnaqqasx minn dak li huwa provdut f'paragrafu (ċ).

Subklawsola (8) at worst ma tgħid xejn - u jien ma naqbilx li ma tgħid xejn - u at best tipprovdi għal xi sitwazzjonijiet li jibqgħu mhux koperti b'paragrafu (ċ) ta' subklawsola (4).

Għaliex jista' jkollok każ fejn l-interess huwa indirett u allura dan il-membru jgħidlek: Għalfejn niddikjarah jekk huwa indirett!

Paragrafu (ċ) ta' subklawsola (4) jgħid "interess finanzjarju jew ieħor", jiġifieri l- interess irid ikun tal-persuna.

Nerġa' nieħu l-eżempju li semma l-kollega, fejn l-awtorità tkun trid tikri maħżen, u s-sid tal-post jinzerta ħu membru fl-awtorità.

Jiġifieri l- interess indirett jidħol f'kuntratt wieħed partikolari.

Dik hija skwalifika totali?

Ma naħsibx li hija skwalifika totali, però b'subklawsola (8) almenu dan il-fatt jiġi ddikjarat.

Jiġifieri jekk aħna rridu nagħmlu salvagwardji akbar, se mai l-argument għandu jkun li nsaħħu subklawsola (8) u mhux li nneħħuha.

Naturalment lanqas ma' dak ma naqbel għax issa għandna formola li qed nużaw f'liġijiet differenti u naħseb li jkun perikoluż li nvarjaw minn liġi għal oħra fuq dan il-punt partikolari.

Nerġa' ngħid li subklawsola (8) ma tnaqqas xejn minn dak li jaqa' taħt paragrafu (ċ) ta' subklawsola (4), imma timla l-loopholes li jħalli paragrafu (ċ) u tgħid li jekk membru jkollu interess għandu jiddikjarah, jitniżżel fil-minuti u jitlaq 'il barra mil-laqgħa.

Mhux hekk biss iżda javża lill-ministru ħalli jekk jara li dak l-interess huwa aktar serju jgħidlu biex jirriżenja.

Jiġifieri hija intenzjonata li tagħlaq u ssaħħaħ il-parti ta' qabel u jekk inneħħuha jien ċert li jkollha l-effett kuntrarju.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, l-interpretazzjoni tiegħi hija differenti.

Subklawsola (8) at best ma tfisser xejn u at worst tfisser li jkun hemm haven għall-membri li jista' jkollhom interess finanzjarju jew interess mod ieħor fit-twettiq tal-funzjonijiet ta' l-awtorità, għax permezz tagħha jistgħu jiskappaw biex ma japplikax għalihom paragrafu (ċ) ta' subklawsola (4).

Tkun haven għalihom għax jiddikjaraw li għandhom interess, però minflok jiġu skwalifikati permanentement jitolbu li joħorġu minn dik il-laqgħa partikolari.

Għalhekk jien ngħid li dik il-klawsola rridu nistudjawha sew ħalli nkunu ċerti li membri ta' l-awtorità ma jkollhomx interessi li jkunu kuntrarji għall-funzjonijiet tagħhom.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Assolutament ma naqblux.

Subklawsola (8) ta' klawsola 3 ma toħloq l-ebda haven għall-paragrafu (ċ) ta' subklawsola (4) ta' l-istess klawsola, anzi qed toħloq monitoring kontinwu għax jekk xi ħadd ikollu xi interess li iżda ma jkunx biżżejjed biex jiskwalifikah, jekk ma jkunx hemm subklawsola (8) dan l-interess lanqas biss jiddikjarah, la għand il-ministru u lanqas fil-minuti tal-bord.

Aħna qed ngħidu li jekk persuna jkollha dubju ġenwin trid tagħmel dikjarazzjoni ta' l-interess, anke jekk ikun indirett, għax jista' jkun li għal kuntratt partikolari membru fl-awtorita' jew xi ħadd jiġi minnu jkollu xi interess.

La l- kuntratt ikun wieħed partikolari u ma jkunx il-membru stess li jkollu interess fih imma xi qarib tiegħu, ma jkunx hemm lok għal skwalifika.

Imma kieku subklawsola (8) ma teżistix, għalkemm xorta ma jkunx hemm lok ta' skwalifika, lanqas dikjarazzjoni ma ssir.

Permezz ta' din is-subklawsola, avolja l-membru ma jiġix skwalifikat, xorta jrid jagħmel dikjarazzjoni u ma jattendix għal-laqgħat dwar dak il- kuntratt partikolari li fih hu jew xi membru tal-familja tiegħu jkollhom interess.

Allura b'daqshekk qed nagħmlu l-havens!

Jiena jidhirli li qed ngħalqu kemm nistgħu biex minn liġi għal oħra dejjem inkabbru s-serjeta' fl- amministrazzjoni.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Chairman, it-tweġiba li ta l-Ministru wara li kkonsulta ma' l-esperti ma tantx għoġbitni, kemm għaliex jien m'iniex avukat u ċerti affarijiet legali ma nifimhomx, kif ukoll għaliex se nibqgħu marbutin ma' liġijiet oħra mingħajr possibilita' ta' tibdil.

Apparti minn hekk, il-Ministru qal li subklawsola (8) ta' klawsola 3 qed tagħlaq il- loopholes.

Li ma qalx hu li dawn il-loopholes qed jingħalqu f'subklawsola (8) u jinfetħu f'paragrafu (ċ) ta' subklawsola 3(4), għax kieku din ta' l- aħħar ma tippermettix li l-ministru jiskwalifika, ma jkunx hemm lok għal subklawsola (8).

Barra minn hekk, filwaqt li subklawsola (8) qed tirriferi biss għall- kuntratt partikolari, jiġifieri m'hijiex miftuħa daqs paragrafu (ċ) ta' subklawsola (4), xorta t-tnejn li huma se jwasslu għall-istess riżultat, jiġifieri r-riżenja jew l-iskwalifika ta' membru ta' l-awtorita'.

Huwa għalhekk li jiena tlabt id-demarkation line ta' f'liema sitwazzjonijiet għandha ssir skwalifika għax, milli nista' nifhem, interess dirett ta' membru ta' l-awtorita' jista' jwassal għal skwalifika imma interess dirett ta' persuna oħra li wkoll tkun membru ta' l-awtorita' jista' ma jwassalx għal skwalifika.

B'liema kriterji se jiġri dan?

Forsi bħalissa l-Ministru qed jgħid li aħna nimmaġinaw ħafna affarijiet, imma jekk ma naħsbux f'sitwazzjonijiet bħal dawn issa, aktar 'il quddiem jistgħu jinqalgħu l-problemi.

L-interessi li jkun hemm mhux bilfors ikunu ta' natura politika imma jistgħu jkunu wkoll ta' natura kummerċjali, u jista' jkun hemm il-miljuni ta' liri fin-nofs.

Il-problemi li jistgħu jinħolqu bejn il-kumpanniji se joħolqu ċerta sfiduċja fl-awtorita'.

Jien naħseb li huwa tajjeb li f'dan l-istadju nitkellmu fuq dawn l-affarijiet.

Jien m'iniex konvint b'din il-klawsola u naħseb li jekk ma tiġix irranġata, iktar mill-nagħlqu l-loopholes, se nkunu qed inħalluhom miftuħin.

Għalhekk naħseb li tajjeb li l-Ministru jikkonsidra b'aktar serjeta' dak li qed tgħid l-oppożizzjoni.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jekk irridu nkunu iktar ċari, kull interess dirett jew indirett li membru ta' l-awtorita' jista' jkollu f'xi kuntratt partikolari, by definition se japplika għal paragrafu (b) ta' subklawsola (5) ta' klawsola 3.

Jekk membru ta' l-awtorita' jkollu interess finanzjarju f'dawn l-affarijiet ikun skwalifikat minn membru.

Jista' jkun hemm membru ta' l-awtorita' li inizjalment ma jkollux interess pero' biż- żmien jiżviluppa interess finanzjarju dirett jew indirett.

Dawn iż-żewġ sitwazzjonijiet jaqgħu taħt paragrafu (b) ta' subklawsola (5), fejn il- ministru jkun jista' jiskwalifika membri mill-awtorita'.

Il-punt tiegħi huwa li jekk membru jkollu nteress dirett jew indirett li japplika għal subklawsola (8), awtomatikament se jkun japplika wkoll għal paragrafu (b) ta' subklawsola (5), għaliex kif qal l-Onor.

Abela, m'hemmx definizzjoni tal-gradi differenti ta' interess.

Huwa għalhekk li jiena ngħid li subklawsola (8) hija sempliċement haven għal min jista' jkollu nteress dirett jew indirett fl-affarijiet ta' l-awtorita'.

Semmejt il-kelma "haven" għax wieħed jista' jinforma liċ-chairman ta' l-awtorita' u lill- ministru, joħroġ minn dik il-laqgħa imma jerġa' jidħol għal-laqgħa ta' wara; jiġifieri flok jiġi applikat paragrafu (b) ta' klawsola 5, li jiskwalifika kompletament, tiġi applikata subklawsola (8) li tippermetti li l-membru konċernat jattendi għal laqgħat dwar kuntratti oħrajn.

Il-punt tiegħi hu li membri ta' l-awtorita', li jkun u close ta' xulxin, jekk wieħed minnhom ikun skwalifikat għal laqgħa waħda biss għax ikollu interess fil-kuntratt li jkunu se jiddiskutu fiha, xorta se jgħinuh jakkwista dak li jrid.

Jien inħoss li nkunu iżjed ċari jekk subklawsola (8) tiġi eliminata, għax b'hekk jekk il-membri ta' l-awtorita' jkollhom xi interess dirett jew indirett anke f'kuntratt wieħed biss, jiġu skwalifikati minn membri ta' dik l-awtorita'.

Wara kollox, il-ministri, is-segretarji parlamentari, il-membri tal-kabinett, l-imħallfin u l-maġistrati kollha qed jiġu esklużi, avolja m'għandhom l-ebda interess, jiġifieri m'għandhiex tkun ħaġa kbira biex neskludu lil min ikollu xi tip ta' interess f'xi kuntratt partikolari.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kumment fil-qosor dwar l-aħħar kumment ta' l-Onor.

Buhagiar.

Jekk nagħmlu hekk inkunu qed nikkundannaw lill-aqwa awtoritajiet ta' pajjiżna għal min jew ma jifhem f'xejn jew huwa biss akkademiku.

Jekk f'pajjiż ta' 370,000 ruħ mhux biss se neliminaw lil min ikollu interess dirett fil-funzjonament ġenerali ta' l-awtorita' imma anke lill-familjari ta' min ikollu xi interess, allura min se jibqa' kompetenti li jista' jservi f'din l-awtorita'?

Huwa ovvju li min għandu xi linja partikolari ta' l-enerġija postu m'huwiex fl-awtorita', imma jekk se nipprovaw neliminaw lil min għandu membri tal-familja tiegħu konnessi mal- kumpanniji tal-computers, ta' l-office equipment, tat-telephones eċċ, x'se jifdal?

Pajjiżna kif jista' jimxi b'dan il-mod!

Pajjiżi li huma ikbar minna, b'popolazzjoni ta' miljuni kbar, ifittxu l-aqwa mħuħ.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Rigward dan jien assolutament ma naqbilx.

Per eżempju, jien ma nħossx li hija xi ħaġa sewwa li fuq il-bord ta' l-Enemalta jkun hemm persuna li l-familja tagħha regolarment titfa' l-offerti għall- kuntratti tal-korporazzjoni.

Meta ġbidna l-attenzjoni tal-ministru, ir- risposta kienet li meta l-bord ta' l-Enemalta jiddiskuti l-kuntratti li possibbilment ikunu jistgħu jaħdmu tal-familja ta' dan id-direttur, hu ma jkunx preżenti.

Jien hawn nistaqsi: Kemm huwa sew li f'dan il-pajjiż nitkellmu b'dan il-mod?

Kemm huwa sew li llum jitlaq 'il barra dak, għax ikun qed jiġi diskuss il-kuntratt tiegħu, u għada jitlaq 'il barra l-ieħor?

Ġejna fis-sitwazzjoni ta' ħokkli dahri biex għada nħokk tiegħek!

Ilna nitkellmu tant kontra dawn l-affarijiet u saħansitra għandna eżempji ċari ta' kemm dawn jagħmlu ħsara lill-pajjiż, imbagħad jiġi l-Ministru jgħidilna li se nibqgħu fuq l-istess sistema!

M'hijiex skuża li tant m'għandniex nies kapaċi jmexxu li bilfors irridu ngħaddu minn dawn l-affarijiet.

Jien inħoss li dawk li se jippromwovu l-prinċipju ta' din il-liġi għandhom ikunu persuni nodfa minn kull indħil, kemm dirett kif ukoll indirett, u jiena ċert li hawn nies kompetenti li m'għandhom l-ebda interessi.

Forsi jekk ikunu nvoluti fl-awtorita' tar-riżorsi jkollhom interessi f'awtoritajiet oħra, imma ta' l-inqas mhux fl-istess awtorita'.

(Interruzzjonijiet)

Sur President, ippermettili niġbidlek l-attenzjoni li l-Ministru għadu ma rrispondiex għall-mistoqsija li għamiltlu dwar jekk hux se jkollu l- fakulta' li jneħħi lil dawk il-membri li juru nuqqas ta' mpenn fl- awtorita'.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jekk xi membru ma jattendix b'mod regolari jaqa' taħt id-definizzjoni ta' "mhux idoneu".

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Fit-test Ingliż il-kelma proprja kienet "unfit", imma aħna għedna li din iktar għandha x'taqsam ma' każi mediċi, bħal meta ngħidu unfit fiżikament jew mentalment.

Jiena għedt li fit-test Malti "idoneu" tfisser "suitable" u għalhekk il-ministru għandu iżjed fakulta' li jneħħi dak il-membru ta' l-awtorita' li ma jkunx qed jaqdi l-funzjoni tiegħu tajjeb.

Il-Ministru stess aċċertani li t-traduzzjoni ta' "unfit" hija "mhux idoneu", imma issa qed jgħid li iżjed tfisser "unsuitable" milli "unfit".

Irridu niddeċiedu xi tfisser il-kelma "idoneu" biex jekk il- Ministru jinterpretaha b'dak il-mod, jien ma nkomplix ninsisti li tidħol klawsola oħra bħalma daħlet f'liġijiet oħrajn.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Apparti mill-fatt li t-test Malti huwa dak li jipprevali fil-qorti, jien informat li t-test li qed nużaw huwa dak li "mhux idoneu".

Hawnhekk dorna dawra full circle, fejn tlaqna minn jekk għandniex nagħmlu kelma bil-Malti iktar adattata għal "unfit", u issa qed ngħidu li l-kelma bil-Malti hija tajba u l-argument huwa jekk għandniex nagħmlu kelma aħjar bl-Ingliż.

Ma nafx l-esperti u d-drafters iridux jissostitwixxu "unfit" bil-kelma "unsuitable", pero' napprezza kieku nimxu b'terminoloġija simili bħal dik li hemm f'liġijiet l-oħra.

Jekk liġi tkun tgħid mod u liġi oħra tkun tgħid mod ieħor inkunu qed noħolqu periklu fl- interpretazzjoni tagħhom min-naħa tal-qrati.

Pero' f'kull każ jien qed ngħid li l-frażi "mhux idoneu" m'hijiex limitata biss on medical grounds.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 3.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 3 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 2 - Tifsir Clause 2 - Interpretation

(Posposta aktar kmieni fil-Kumitat)

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda għal klawsola 2:

"A" Fit-test Malti tal-klawsola 2, minflok il-kelma "pitrolju" kull fejn tinstab għandha tidħol il-kelma "petroleum" u fid-definizzjoni ta' "żejt" minflok il-kelma "żejt" għandha tidħol il-kelma "fuel", u d- definizzjoni relattiva għandha tidher fl-ordni alfabetiku li jirriżulta skond din il-bidla.

"A" In the Maltese text of clause 2, for the word "pitrolju" wherever it appears, there shall be substituted the word "petroleum", and in the definition of "żejt" for the word "żejt" there shall be substituted the word "fuel", and the relative definition shall appear in the proper alphabetical order resulting from such change.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l-emenda "A" għal klawsola 2, kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "A" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 2, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 2, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 4 - Funzjonijiet ta' l-Awtorità.

Clause 4 - Functions of the Authority

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, naħseb li klawsola 4 hija l- qalb ta' din il-liġi għaliex titkellem proprju dwar il-funzjonijiet ta' l- awtorità.

Fit-Tieni Qari għamilt spjega pjuttost estensiva u għalhekk ma jidhirlix li għandi għalfejn nelabora f'dan l-istadju wkoll.

Għal skopijiet ta' diskussjoni naħseb ikun aktar faċli li naqsmu din il-klawsola skond id-diviżjonijiet tagħha.

Għandna subklawsola (1) li minn paragrafu (a) sa (p) tittratta dwar il-funzjonijiet ta' natura ġenerali ta' l- awtorità.

F'subklawsola (2) għandna paragrafu (a) li jitkellem speċifikament fuq il-qasam ta' l-enerġija; paragrafu (b) huwa speċifiku għall-qasam ta' l- ilma; paragrafu (ċ) jittratta l-funzjonijiet speċifiċi għar-rigward ta' l- estrazzjoni tal-minerali; u paragrafu (d) jitkellem speċifikament dwar il- pitrolju.

Nifhem jien li bl-emenda li għadna kif għamilna mbagħad ikollna bżonn emenda hawnhekk ukoll biex flok "pitrolju" ngħidu "petroleum".

Imbagħad għandna subklawsola (3) li titkellem b'mod ġenerali u tgħid li:

"il-provvedimenti ta' dan l-artikolu għandhom ikunu mingħajr preġudizzju għall-eżerċizzju tal-funzjonijiet ta' xi awtorità stabbilita minn jew taħt xi liġi għar-rigward tas-saħħa pubblika, l- ambjent jew kull ħaġ'oħra li tinkwadra fil-funzjonijiet ta' xi awtorità simili."

Naħseb li l-ispjega dettaljata tkun pjuttost twila u diġà għamilnieha.

Però billi qed nitkellmu fuq il-core article ta' din il-liġi, jkun utli li almenu naqsmu d-diskussjoni b'dan il-mod, il-parti ġenerali tagħha u dawn id-diviżjonijiet li għandha.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, in-naħa ta' l-oppożizzjoni ilha tinsisti li fir-rigward tar-riżorsi hemm bżonn li jkun hemm korp regolatorju separat u indipendenti mill-korp operattiv.

Jiġifieri kif qal il-Ministru, din il-klawsola hija l-core ta' din il-liġi.

In-naħa ta' l- oppożizzjoni taqbel ukoll li għandu jkun hemm awtorità li tirregola u tissorvelja dak kollu li japplika f'dan il-qasam, fosthom li tagħti l- liċenzji, li tiżgura li jkun hemm interkonnessjoni għall-produzzjoni u li tiżgura li jkun hemm kompetizzjoni ġusta.

Din hija importanti ħafna għaliex għalkemm ninsistu ħafna li jrid ikollna kompetizzjoni ġusta, mhux biss irridu ndaħħluha fil-liġi imma għandha tidħol ukoll fl-ispirtu ta' dak kollu li nagħmlu.

Għalhekk naqblu li għandu jkun hemm awtorità li tissorvelja li f'kull qasam ikun hemm kompetizzjoni ġusta, jekk għandu jkun hemm kompetizzjoni f'ċerti entitajiet wara kollox.

L-awtorità għandha wkoll l-funzjoni li tistabilixxi standards tajbin u effiċjenti.

Mr Chairman, in-naħa ta' l-oppożizzjoni taqbel ma' subklawsola (1), fejn qed nitkellmu dwar il-funzjonijiet ġenerali li qed nagħtu lil din l- awtorità.

Però jekk se nieħdu paragrafu paragrafu, nixtieq li l-Ministru jagħti iżjed informazzjoni dwar paragrafu (ċ) li jgħid li waħda mill- funzjonijiet ta' l-awtorità hija:

"li tirregola u tiżgura li jkun hemm interkonnessjoni tal-produzzjoni, trasmissjoni u distribuzzjoni tas-servizzi jew tal-prodotti regolati minn jew taħt dan l-Att."

Jien nifhem, per eżempju, li għandu jkun hemm interkonnessjoni f'dik li hija enerġija elettrika.

Meta konna qed niddiskutu l-awtorità dwar il-komunikazzjoni tkellimna fit-tul dwar kemm huwa importanti li jkun hemm interkonnessjoni.

Fil-qasam tal-komunikazzjoni l-interkonnessjoni hija kruċjali.

Per eżempju, fil- qasam ta' l-internet, operatur jista' jopera imma jekk ma jkunx hemm interkonnessjoni ma' providers oħrajn, il-konsumatur se jbati minn dan in- nuqqas ta' ftehim.

Però fil-qasam ta' l-enerġija elettrika, u iżjed u iżjed fil-qasam tar-riżors ta' l-ilma, tajjeb li l-Ministru jagħti iżjed spjega għalxiex qed jirriferi f'dik li hija interkonnessjoni.

Jien nifhem li fil-qasam ta' l-enerġija elettrika, kif tkellimna aktar kmieni f'dan id-dibattitu, ma jagħmilx sens li jkollok iżjed minn sistema ta' distribuzzjoni waħda.

Mhux sewwa li ma nagħmlux l-istess riferenza fil-qasam ta' l-ilma, fis- sens li jkollok sistema ta' distribuzzjoni ta' l-ilma waħda, għax inkella tista' tagħti lok għal operaturi differenti fil-qasam ta' l-ilma li jagħmlu sistema ta' distribuzzjoni differenti.

Imbagħad f'dan il-pajjiż nerġgħu niġu fis-sitwazzjoni primittiva li t-toroq tagħna jerġgħu jinfetħu għal yet another service lid-djar Maltin.

Jiġifieri hawnhekk tajjeb li l-Ministru jagħti iżjed spjegazzjoni dwar x'viżjoni għandu meta qed jitkellem dwar l- interkonnessjoni.

Nerġa' ngħid li meta titkellem dwar il-komunikazzjoni jew l-enerġija elettrika wieħed jifhem eżattament għalxiex qed tirriferi interkonnessjoni, imma ssib iżjed diffikultà biex tifhimha meta tipprova testendiha għal servizzi jew riżorsi oħrajn.

Jekk irid il-Ministru nista' nieqaf hawnhekk biex forsi jagħti spjegazzjoni għal dan u mbagħad niġi għall-punti l-oħra li nixtieq inqajjem iżjed 'il quddiem.

THE DEPUTY CHAIRMAN (Onor. Carmelo Mifsud Bonnici): Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, hawn nista' nagħti indikazzjoni ta' policy iktar milli definizzjoni ta' l-abbozz għaliex nifhem li l-wording huwa iktar wiesa' mill-policy f'dan l-istadju.

Normalment min jilleġisla jagħmel hekk apposta għaliex hu ma jkunx irid jorbot idejh għal possibbiltajiet eventwali fil-futur, però ma jfissirx li bħala policy għandu ħsieb li jaqbad u jiftaħ beraħ mil-lum għal għada.

F'dan l-istadju, bħala policy, b'"interkonnessjoni" qed nifhmu l- possibbiltà li wieħed għad irid jara b'riferenza partikolari għall- produzzjoni ta' l-enerġija.

Jekk irridu nitkellmu dwar il-fakultà li xi ħadd jagħmel impjant ta' l-enerġija elettrika, jew dwar impjanti ta' sorsi alternattivi ta' enerġija, ma nistgħux nitkellmu fuqhom b'mod realistiku jekk ma jkollhomx il-fakultà li jagħmlu feeding fin-national grid.

Jekk din it-teorija kollha tapplikaha fuq skala kemm kemm ikbar mid-domestika, per eżempju, li tagħmel sistema fotovoltajka fuq il-bejt tar-residenza jew ta' l-industrija tiegħek, x'inhu wieħed mill-inċentivi li jingħata barra?

Mhux qed ngħid għal min jagħmel sempliċi solar panel għalih, imma għal min jagħmilha fuq skala kemm kemm ikbar m'hemmx għalfejn xi skala enormi.

Barra minn Malta jagħtu l-inċentiv li jekk inti jkollok units ta' enerġija aktar milli tuża għalik, dawk il-units iż-żejda titfagħhom fil- grid u l-meter tiegħek litteralment jimmarka - forsi hawn qed nissimplifikaha żżejjed - biż-żewġ metodi, jimmarka l-konsum li inti qed tieħu u jimmarkalek l-units li qed tagħti, jiġifieri jnaqqaslek.

Jiġifieri għal dak qed nirriferu prinċipalment meta qed nitkellmu fuq interkonnessjoni.

Għar-rigward tal-qasam ta' l-ilma din m'hijiex realistika.

Min qed jipproduċi l-ilma jrid ukoll jiddistribwixxih.

Issa l-mistoqsija li saritli qabel u reġgħet saret issa hija: Allura jekk tiftaħ fil-qasam ta' l-ilma jfisser li se niftħu t-toroq ta' Malta u ngħaddu l-mains kollha ta' l-ilma tad-distributuri differenti?

Le, bħala policy huwa evidenti li din mhix realistika.

Immaġina ngħidu li f'xi toroq għaddej il-main tal-water services corporation, f'oħrajn għaddej il-main ta' XYZ Water Ltd u hawn għaddej il-main ta' l-ABC Water Ltd.

Le, ma naħsibx li xi ħadd qed jipproġetta dan.

Però ikun żball li l-awtorità min-naħa l-oħra ma tħallix lil xi ħadd jipproduċi l-ilma fuq skala limitata u jiddistribwixxih.

Fl-esperjenza li għandna s'issa, jiġifieri mingħajr il-ftuħ tal- liberalizzazzjoni u ta' kompetizzjoni ġusta li l-liġi qed tipprevedi, illum l-istess korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma - hi direttament u permezz tas-sussidjarja tagħha li qiegħda preċiżament fuq dan il-qasam - tgħidlek li jekk inti trid tagħmel impjant tar-reverse osmosis għal-lukanda tiegħek tista' tagħmlu.

Anzi mhux biss tgħidlek biex tagħmlu iżda tbigħlek l- impjant hi, jiġfieri hi stess tinkoraġġik tikkompeti magħha.

Wieħed jista' jargumenta li jekk lukanda tagħmel impjant tar-reverse osmosis għall- produzzjoni ta' l-ilma biex tissupplixxi l-kmamar tagħha, din tkun qed tikkompeti mal-WSC għaliex tipproduċi tant galluni ta' ilma kuljum u mhux qed teħodhom mill-korporazzjoni.

Il-korporazzjoni mhux biss ma qaltilhiex li qed tagħmel ħażin, talli qaltilha biex tixtri l-impjant tar-reverse osmosis mingħandha.

Mela dan diġà qed jiġri.

U hemmhekk naturalment ikun hemm id-distribuzzjoni interna, ikun hemm feeding mill-impjant għal ġol- kmamar.

Dan qed jiġri wkoll biex ikollna sors sekondarju ta' ilma, li ambjentalment jagħmel ħafna sens.

Aħna m'għandniex nibqgħu nużaw l-istess kwalità ta' ilma biex ninħaslu u għall-ikel, u nużawh ukoll għall-flushing u għal skop industrijali.

Għandna ninkoraġġixxu sistemi ta' second-class water.

Illum id-dipartiment tad-drenaġġ - li għadu intenzjonat li jiġi jifforma parti mill-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma - qed jipproduċi second-class water billi jagħmel trattament tas-sistema tad-drenaġġ.

L- iskop huwa li sas-sena 2004 - 2005 inkunu qed nittrattaw id-drenaġġ kollu tal-pajjiż u possibbilment nużawh għal skop agrikolu.

Imma jista' jagħti l-każ li jkun hemm min irid jagħmel trattament tas- sistema tad-drenaġġ u jipprovdi l-ilma għal leisure activity.

Per eżempju, dan l-argument jissemma fir-rigward ta' provvista ta' second-class water għal skop ta' golf course - tagħmilha fejn tagħmilha, anke jekk tagħmilha fil-Magħtab, għax qed nara għajnejn l-oppożizzjoni jħarsu 'l fuq! - jew għal skop industrijali.

Mela huwa ħażin li ma tħallix lil xi ħadd jipproduċi l-ilma u jiddistribwixxih - per eżempju, il-lukandier fil- lukanda tiegħu, min jagħmel impjant għat-trattament tad-drenaġġ għall- għelieqi ta' madwaru, xi ħadd għal skop immedjat industrijali - però huwa ovvju li m'għandniex policy li ngħaddu mains ta' l-ilma oħra fit-toroq ta' Malta.

Ma naħsibx li hemm il-wisa' meħtieġa biex jgħaddu dawn il-mains kollha ta' l-ilma.

Lanqas pajjiżi ferm ikbar minna, bil-liberalizzazzjoni u l-privatizzazzjoni kollha immaġinabbli, m'għamluhom dawn l-affarijiet, ħalli ma niġrux bl-immaġinazzjoni!

Però d-domanda hija leġittima u t- tweġiba nispera li tajtha ċara biżżejjed.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Iktar rimarki?

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Kif għedt fil-bidu jien, il-kelma "interkonnessjoni" għandha meaning speċifiku fil-qasam ta' l-enerġija elettrika, u j'Alla tkun il-funzjoni ta' l-awtorità li tippromwovi ideat ħalli anke l-households jipproduċu huma stess enerġija elettrika minn renewable sources, bħas-solar panels, imbagħad dawk il-units ta' enerġija żejda matul il-ġurnata jitfgħuhom fil-grid nazzjonali.

Għalhekk fil-bidu ta' din il-leġislatura jien darba kont staqsejt lill-ministru konċernat jekk l-Enemalta għandhiex dawk li jissejħu reverse meters.

Dawn ir-reverse meters jaħdmu b'mod li matul il-ġurnata, meta jkun hemm ħafna xemx, dawn is- solar panels jipproduċu enerġija li tmur lura fil-grid nazzjonali, u allura matul il-ġurnata jkollok l-industrija li se tuża din l-enerġija elettrika u l-meters jaħdmu bir-reverse u jduru lura biex matul il-lejl fejn dik id-dar ikollha bżonn enerġija mill-grid nazzjonali, tieħdu lura u allura jkun hemm ċertu bilanċ.

Jiġifieri in essence matul il-ġurnata dawk id-djar li għandhom is-solar panels ikunu qed ibigħu l-enerġija lill-grid nazzjonali u matul il-lejl ikunu qegħdin jixtru l-enerġija mill-grid nazzjonali.

Dan wieħed jifhmu.

Imma f'dak li huwa qasam ta' l-ilma l-Ministru ma tkellimx dwar interkonnessjoni.

Jien ma rridx inkompli ntawwal ħafna dan l-argument.

Imma m'hijex interkonnessjoni li jkollok impjant li jipproduċi l-ilma f'lukanda biex jissupplixxi l-kmamar tiegħu, u lanqas hija kompetizzjoni għaliex safejn naf jien ma tkunx kompetizzjoni li tipproduċi l-ilma għalik stess.

Per eżempju, ma tkunx qed tikkompeti mal-WSC jekk inti tagħmel bir.

Meta tagħmel bir se jkollok ammont ta' ilma għall-użu personali tiegħek u ma naħsibx li tkun qed tikkompeti mal-WSC.

Jiġifieri lukanda jew sptar li jipproduċu l-ilma permezz ta' reverse osmosis plant għall-użu tagħhom ma jkollhomx bżonn sistema ta' interkonnessjoni u m'għandhomx bżonn jagħmlu connection mal-grid nazzjonali.

Jiġifieri dan ma japplikax għall-qasam ta' l-ilma.

Pero' dan l-argument m'hu se jwassalna imkien jekk inkomplu nsegwuh.

(Interruzzjonijiet)

Issa nirriferi għal paragrafu (f) li jgħid li se tkun waħda mill- funzjonijiet ta' l-awtorità:

"li tiżgura u tirregola l-iżvilupp u l-manutenzjoni ta' sistemi effiċjenti sabiex tiġi sodisfatta, daqskemm ikun ekonomikament possibbli, kull domanda raġonevoli għall-provdiment tar-riżorsi regolati minn jew taħt dan l-Att."

Din hija importanti ħafna u għandha tkun il-core function ta' din l- awtorità li tara li fil-qasam tar-riżors ta' l-elettriku u ta' l-ilma tkun sodisfatta d-domanda nazzjonali, imma m'għandux ikun hemm il-kwalifika li hemm fil-liġi, fejn hemm "daqskemm ikun ekonomikament possibbli", speċjalment fil-viżjoni tal-gvern - li aħna ma naqblux magħha - li fil- qasam tar-riżorsi essenzjali jiftaħ għall-operaturi privati.

Dan huwa l- ġist ta' l-argumenti min-naħa ta' l-oppożizzjoni għaliex dawn ir-riżorsi tant huma importanti li mhux biss l-awtorità għandu jkollha l-funzjoni li tara li d-domanda hija sodisfatta, imma irrispettivament minn kemm huwa ekonomikament possibbli.

Per eżempju, nafu li fil-qasam ta' l-ilma l-gvern jitlef il-flus, sena wara l-oħra.

Fil-qasam tal-ġenerazzjoni ta' l- enerġija l-gvern ukoll jitlef il-flus imma mbagħad iġib il-flus mill-qasam tal-bejgħ tal-pitrolju.

Jiġifieri diġà qed ngħidu li minkejja li mhuwiex ekonomikament possibbli li l-gvern jipproduċi l-ilma u jbigħu kif qiegħed jagħmel, minkejja li mhux ekonomikament possibbli li jipproduċi l-elettriku kif qiegħed jagħmel, xorta l-gvern huwa mpenjat skond il-liġi li jkompli jipproduċi dawn ir-riżorsi importanti.

Imma issa qegħdin ngħidu li 'l quddiem se niftħu għall-operaturi differenti u se ndaħħlu l-kompetizzjoni.

Barra minn hekk qed ngħidu li l- awtorità se jkollha l-funzjoni li tiżgura li jkun hemm dawn ir-riżorsi kruċjali fil-pajjiż sabiex id-domanda tiġi sodisfatta "daqskemm ikun ekonomikament possibbli".

Jien ma naqbilx li għandha tidħol din il-frażi għaliex jistgħu jiġu ċirkostanzi fejn tiftaħ għall-operaturi differenti, li għall-bidu forsi jkun ekonomikament possibbli li dawn jipproduċu dawn ir- riżorsi importanti fil-pajjiż, imma mbagħad jinqalgħu ċirkostanzi fejn ma jkunx iżjed ekonomikament possibbli għalihom li jipproduċuhom.

Allura mbagħad x'se jiġri?

Skond il-liġi dawn l-operaturi jistgħu f'daqqa waħda ma jipproduċux iżjed enerġija elettrika jew ilma f'dan il-pajjiż għaliex jargumentawlek - u jkollhom raġun bil-mod kif qiegħda l-liġi - li it is not financially feasible li jkomplu jagħmlu hekk?

B'din il-liġi qegħdin nagħtu saħħa lil dawn l-operaturi differenti li jiftħu u jikkompetu f'dan il-qasam, imma mbagħad meta jaraw li ma jistgħux jagħmlu profitt iżjed, se jkollhom id- dritt li ma jkomplux jipproduċu dawn ir-riżorsi.

Jien inħoss li l-awtorità għandha jkollha l-funzjoni imperattiva li tara li d-domanda nazzjonali fil- qasam ta' l-enerġija u l-qasam ta' l-ilma tkun sodisfatta, irrispettivament minn kemm ikun ekonomikament possibbli jew le.

Nitlob lill-Ministru biex jagħti spjegazzjoni dwar dan.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Meta jkollna xi diffikultà fuq xi parti jew oħra ta' din il-liġi rridu nirriferu għat-test Ingliż ukoll.

Ir-raġuni hi li bħal ħafna liġijiet oħra ta' natura teknika, id-drafting ikun sar bl- Ingliż u ġieli jkollok diffikultà bit-traduzzjoni.

Ċertament li l-ebda gvern - żgur li mhux il-gvern preżenti - m'għandu l-intenzjoni li jgħid li mhux ekonomikament possibbli li jwassallek id-dawl jew l-ilma għax qiegħed 'il bogħod u allura trid toqgħod mingħajr dawl jew ilma.

Fil-fatt fit-test Ingliż hemm miktub "as economically as possible", mhux "as long as it is economically possible", jiġifieri inti tagħmel dan kollu però b'mod li jkun ekonomiku.

Fil-fatt tlabt lill-avukat ġenerali biex ikollna emenda f'dan is-sens biex il-kliem bil-Malti jiġi jaqbel mat-test Ingliż.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jiena nilqa' u napprezza l-ispjegazzjoni tiegħek li hemm differenza fit-test Ingliż u jeħtieġ li nbiddlu t-test Malti.

Issa niġi għal paragrafu (ġ) ta' subklawsola (1) li jgħid li waħda mill- funzjonijiet ta' din l-awtorità se tkun "li tagħmel kull studju, riċerka jew investigazzjoni dwar kull ħaġa li jkollha x'taqsam mar-riżorsi regolati minn jew taħt dan l-Att."

Dan il-qasam qed jiżviluppa b'passi mgħaġġlin ħafna u f'dan il-pajjiż għandna naraw li nsegwu r-riċerka, anzi nieħdu parti direttament fir- riċerka li ssir f'dawn l-oqsma ta' l-ilma u l-enerġija.

Safejn naf jien hemm diġà korp kostitwit, il-Malta council for science and technology - u naf li l-Ministru at one stage kien involut fih -li waħda mill-funzjonijiet tiegħu hija li jagħmel studju u riċerka f'dan il-qasam.

Issa d-domanda tiegħi hija din: X'se jkun ir-role il-ġdid ta' l-MCST?

Dan il-kulleġġ se jispiċċa jew se jkun hemm lok għal żewġ bordijiet bl-istess funzjoni?

Għax bħala parti mill-funzjonijiet tiegħu, l-MCST għandu r-riċerka u l- investigazzjoni fil-qasam ta' l-enerġija u l-qasam ta' l-ilma.

Jiġifieri f'din il-liġi kif se jidħol l-MCST?

X'se tfisser din il-liġi għalih?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ir-role tal-Malta council for science and technology huwa wieħed aktar mifrux - forsi jkollu l-opportunità jitkellem fuqu l-ministru konċernat - bħal meta jkollok think-tank nazzjonali li jagħtik u jagħmel ċertu ammont ta' riċerka fuq oqsma differenti.

Naħseb li bħala istitut indipendenti, minkejja l-limitazzjonijiet tagħna, huwa korrett li anke f'pajjiżna jkollna kunsill li jippromwovi din it-tip ta' riċerka.

Hawn qed inkunu speċifiċi u qed ngħidu li din l-awtorità hija responsabbli għall-provvista ta' dawn ir-riżorsi, se tkun hi l-korp regolatorju, se tagħti hi l-liċenzji f'dawn l-oqsma u trid tkun hi li wkoll tippromwovi r-riċerka f'dawn l-oqsma differenti.

Jiġifieri l-awtorità mhux biss għandha dritt imma għandha dover li tagħmel ir-riċerka, speċifikament f'dawn l-oqsma ta' dawn ir-riżorsi.

L-awtorità tista', jekk trid, tiddelega dik ir-riċerka lill-MCST.

Jiġifieri mhux inkompatibbli li jkollok istitut indipendenti qed jagħmel ir-riċerka, bl-awtorità li jkollha obbligu speċifiku għall-qasam tagħha.

Jekk ma tkunx sodisfatta bix-xogħol ta' l-MCST, tista' tiddelega lil istituzzjoni oħra li llum ħafna qed jużaw ir-riżorsi tagħha - qed nirriferi għall-Malta university services - u tista' tiddelega lill-konsulenti barranin u lil min trid.

Jiġifieri ma jfissirx li hi tagħmel direttament, imma la għandha r-responsabbiltà ta' dawn ir-riżorsi, hi għandha wkoll tagħmel riċerka relatata għal dawn ir- riżorsi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Issa niġi għal paragrafu (h), li jgħid li waħda mill-funzjonijiet ta' l-awtorità tkun "li tipprovdi informazzjoni u toħroġ linji direttivi lill-pubbliku u lil entitajiet kummerċjali u entitajiet oħra dwar ħwejjeġ li għandhom x'jaqsmu ma' dawk ir-riżorsi."

F'dan il-parlament kemm jien u kemm kelliema oħrajn, anke min-naħa tal- gvern, tkellimna kemm-il-darba dwar kemm huwa importanti li nedukaw lill- poplu dwar il-qasam ta' l-ilma u l-enerġija.

Fuq il-qasam ta' l-ilma għedna kemm dan ir-riżors huwa skars u kemm qed jiġi jqumilna flus għax f'din il-gżira mhux bħal pajjiżi oħrajn fejn l-ilma huwa abbundanti.

Tkellimna dwar kemm huwa importanti li l-pubbliku jkun edukat kif jagħmel użu tajjeb minn dawn ir-riżorsi.

Jeħtieġ li l-poplu jkun edukat biex ma jaħlix l-enerġija - u llum il-ġurnata l-edukazzjoni hija kkomplikata f'dan il-qasam - billi juża energy saving bulbs, per eżempju.

Jien inħoss li l-qasam edukattiv f'dawn ir-riżorsi tant huwa importanti li għandna nagħmlu emenda speċifika li turi l-impenn taż-żewġ naħat tal- Kamra fil-qasam edukattiv dwar l-użu aħjar ta' dawn ir-riżorsi fil-pajjiż.

Jien nipproponi li nagħmlu emenda fejn ngħidu hekk: "li tipprovdi informazzjoni u toħroġ linji direttivi jew edukattivi lill-pubbliku u lil entitajiet kummerċjali u entitajiet oħrajn dwar ħwejjeġ li għandhom x'jaqsmu ma' dawn ir-riżorsi" ħalli nenfasizzaw l-importanza li din l- awtorità teduka l-poplu dwar kif l-aħjar użu ta' dawn ir-riżorsi, hekk importanti f'dan il-pajjiż.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Forsi l-avukat ġenerali jerġa' jieħu nota ta' dan.

Jiena fil-prinċipju m'għandix diffikultà fuq hekk.

Il-kliem "linji direttivi" huma aktar iebsa milli tgħid "edukattivi", però naħseb li inti trid tgħaddi l-messaġġ edukattiv li tipprovdi informazzjoni u toħroġ linji direttivi.

Naħseb li "edukattivi" riedet tissemma qabel għaliex "direttivi" hija aktar b'saħħitha, imma assolutament m'għandix l-iċken diffikultà li ssir emenda f'dan is-sens biex nenfasizzaw li jistgħu jkunu wkoll linji edukattivi u mhux biss direttivi.

It-test Ingliż jgħid "to provide information and issue guidelines".

Jien naħseb li flok "linji direttivi" tista' tagħmel "linji gwida" u tkopri dak li qed tgħid, jew tagħmel "linji edukattivi" flok "linji direttivi" u tiġi torbot ma' guidelines.

(Interruzzjonijiet) Mela nagħmlu emenda biex flok "linji direttivi" tiġi "linji gwida".

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Paragrafu (i) ta' subklawsola 4(1) jgħid li din l- awtorità se jkollha l-funzjoni "li tirregola l-istruttura tal-prezzijiet".

Allura nistaqsi lill-Ministru biex jispjega aktar kif din l-awtorità se tirregola l-istruttura tal-prezzijiet fil-qasam ta' l-ilma u ta' l- enerġija.

X'għandu f'moħħu l-Ministru?

X'viżjoni hemm dwar il-funzjoni ta' l-awtorità li tirregola l-istruttura tal-prezzijiet f'dan il-qasam?

Issa ħalli mmorru daqsxejn fuq il-kunċett ta' supply and demand.

Jekk inti se tiftaħ dan is-suq u tilliberalizzah se jkun hemm il-kompetizzjoni ġusta fejn suppost il-forzi tas-suq stess jiddettaw il-prezzijiet.

Allura l- awtorità x'funzjoni se jkollha biex tiġbed l'hawn jew l'hemm fuq dawn il- forzi tas-suq?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Preċiżament il-gvern daħħal klawsola bħal din għaliex ma jridx li materja bħal din tkun regolata biss mill-forzi tas- suq.

L-ewwelnett nemmnu li awtorità regolatorja għandha role importanti wkoll li tagħmel dawk li jissejħu tariff structures u li tagħmel ukoll il- modalitajiet ta' dawk it-tariff structures.

Anke fit-telekomunikazzjoni hekk għamilna.

Min jaf kemm kien hemm kitba u xi kultant anke protesti!

Min jgħid li applika biex iraħħas u r-regolatur għadu ma tahx il-permess, jew bil-maqlub jitlob biex jirrevedi t-tariffa 'l fuq u għadu mingħajr permess.

Naturalment mingħajr ma nidħol fid-dettalji ta' xi każ minn dawk - għax mhux fil-kompetenza tiegħi u trid tara verament x'inhi t-talba u xi tkun ir-reazzjoni u xi jkun ġara - imma nsemmihom biss għal skop ta' paragun.

L-istess f'dawn l-oqsma tar-riżorsi.

Ma jistax ikun li għaliex tkun illiberalizzajt kulħadd jibda jżomm kemm irid ta' kull unit ta' l-elettriku u ta' kull unit ta' l-ilma, imma hemm il-poter ta' l-awtorità li tagħmel dawn it-tariff structures, li tagħmel tariff policies ukoll u li tgħid ukoll x'ikunu l-fatturi li jkunu kkonsidrati.

Żgur li m'humiex purament il- fatturi tas-suq ħieles għaliex kieku huma dawk, kieku ma niktbu xejn!

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

Ministru, jimporta tippreżenta l- emendi li għedt li se tagħmel.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, nipproponi dawn l-emendi għal klawsola 4.

"B" Fit-test Malti ta' paragrafu (f) ta' subklawsola (1) ta' klawsola 4, minflok il-kliem "daqskemm ikun ekonomikament possibbli" għandhom jidħlu l- kliem "bl-aktar mod ekonomiku possibbli".

In the Maltese text of paragraph (f) of subclause (1) of clause 4, for the words "daqskemm ikun ekonomikament possibbli" there shall be substituted the words "bl-aktar mod ekonomiku possibbli".

"C" Fit-test Malti ta' paragrafu (h) ta' subklawsola (1) ta' klawsola 4, minflok il-kliem "linji direttivi" għandhom jidħlu l-kliem "linji gwida".

In the Maltese text of paragraph (h) of subclause (1) of clause 4, for the words "linji direttivi" there shall be substituted the words "linji gwida".

"D" Fit-test Malti ta' paragrafu (d) ta' subklawsola (2) ta' klawsola 4, minflok il-kelma "pitrolju" għandha tidħol il-kelma "petroleum".

In the Maltese text of paragraph (d) of subclause (2) of clause 4, for the word "pitrolju" there shall be substituted the word "petroleum".

Dawn huma t-tliet emendi li nifhem li jirriflettu qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, immorru issa għal subklawsola (2) ta' klawsola 4, fejn l-awtorità se tingħata wkoll funzjonijiet partikolari f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-enerġija u ma' l-ilma.

Il-mistoqsija tiegħi tirrigwarda subparagrafu (ii) ta' paragrafu (a) ta' subklawsola 4(2), fejn l-awtorità se tingħata l-funzjoni partikolari biex "tinkoraġġixxi l-użu ta' sorsi alternattivi ta' l-enerġija."

Fl-interventi li għamilna n-naħa ta' l- oppożizzjoni għedna li naqblu magħhom u li f'dan il-pajjiż għandna ħafna lok li nużaw sorsi alternattivi ta' l-enerġija u m'aħniex qed nużawhom.

Issa għandu jkun hemm korp li jippromwovi, jgħin u jinkoraġġixxi l-użu ta' sorsi alternattivi ta' enerġija.

Però iżjed 'il quddiem fil-paragrafu jingħad "skond dawk ir-regolamenti li jistgħu jiġu preskritti, li tagħmel imposti fuq l-enerġija li tiġi prodotta minn sorsi li ma jiġġeddux u tagħti sussidji f'dak li għandu x'jaqsam mal-produzzjoni ta' enerġija minn sorsi li jiġġeddu."

Jien qed nifhem li li l-awtorità se tkun tista' tagħmel imposti, jiġifieri tariffs, fuq l-użu ta' enerġija li tkun ġejja minn sorsi li ma jiġġeddux u tagħti sussidji fuq l-użu ta' enerġija li tiġġedded.

Issa jien qed nistaqsi lill- Ministru għal spjegazzjoni.

L-awtorità jista' jkollha dawn il-funzjonijiet skond il-liġi?

L-awtorità tista' tieħu passi biex tagħmel imposti fuq l- użu ta' enerġija li tkun ġejja minn sorsi li m'humiex renewable?

L- awtorità jista' jkollha l-fakultà li tagħmel tariffs fuq l-użu ta' l- enerġija ta' naħa u mhux ta' l-oħra?

Ma nafx jekk skond il-liġi tistax awtorità tagħmel tariffs b'dan il-mod.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: It-tweġiba hija li tista' tagħmel hekk jekk ikollha l-fakultà bil-liġi u hawn qed nagħtuha l-fakultà li tagħmel hekk bħala awtorità regolatorja.

Ma rridux ninsew li vis-à-vis l-operaturi din l-awtorità se tkun f'pożizzjoni li tagħmlilhom licensing fee jew li tagħmillhom xi tariffi partikolari bħala awtorità regolatorja.

Nerġa' nagħmel il-paragun mal-kamp tat-telekomunikazzjoni.

Qed ngħidu li għandha wkoll id-dritt b'mod partikolari li tagħmel imposti biex toħloq speċi ta' inverse differentiation favur l-ambjent.

Nifhem li dan huwa prinċipju li l-oppożizzjoni taqbel miegħu.

Biex tippromwovi renewable sources, li ġieli ma jitilqux għat-tellieqa tal- provvediment ta' enerġija mill-istess binarju ta' sorsi tradizzjonali, trid litteralment tgħin lis-sors alternattiv u timposta lil dak li huwa tradizzjonali u li joħloq inkwinament ambjentali.

U qed nagħtu dan id- dritt lill-awtorità.

Jiġifieri kieku m'hawnx din il-liġi ovvjament ma tistax, imma jkun jista' jagħmilha biss il-ministru tal-finanzi taħt il- poteri ġenerali.

Imma la qed nagħmluha f'liġi se tkun tista' tagħmel hekk l- awtorità.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Sar il-ħin.

Għalina nieqfu hawn.

Id-diskussjoni fuq din il-klawsola u l-emendi għaliha kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

Fid-9.00 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar il-Ġimgħa, 22 ta' Settembru, 2000, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar Awtorita' ta' Malta dwar ir-Riżorsi - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita' tal-Prodotti - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' ta' l-Istatistika ta' Malta - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

----------------------------------- Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur - Kumitat Permanenti.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

JOE MIZZI: Waqt il-vaganzi tas-sajf l-poplu Malti u Għawdxi kellu l- ooportunita' li jkompli jikkonferma li l-pajjiż jinsab f'sitwazzjoni ddisprata.

Qed ngħid hekk għax il-pajjiż jinsab f'telqa minn kull lat.

F'pajjiżna għandna ħmieġ kullimkien, attitudni li kulħadd jagħmel li jrid, indixxiplina, qgħad u għoli tal-ħajja.

Quddiem dan kollu l-gvern ipprova jiddevja b'kull mezz biex inessi dawn l-affarijiet lill-poplu.

Għamel kampanja qarrieqa ta' misinformazzjoni u insinwazzjonijiet u saħansitra beda jakkuża bl-addoċċ lil din in-naħa b'ipokrezija.

Beda jaqbad kull tip ta' suġġett biex jipprova joskura lil din in-naħa billi juri lill-poplu Malti u Għawdxi li aħna iprokriti u li aħna qegħdin nigdbu.

Minkejja dan b'xorti tajba l-poplu llum qed jirrealizza li dan kollu li ppruvaw jagħmlu m'hu minnu xejn.

B'xorti tajba wkoll il-poplu llum jaf is-sitwazzjoni ddisprata li jinsab fiha l-pajjiż u jaf illi dak li qed jgħid il-Partit Nazzjonalista huwa kollu gideb.

Minkejja dan, il-Partit Nazzjonalista, illi jemmen bid-demokrazija, ma kellux id-diċenza jammetti li pprova jigdeb u jinfama.

Ħalli nsemmi waħda mill-affarijiet li saru.

Per eżempju, fl-ewwel paġna ta' "il-mument" ta' l-20 t'Awissu u anke fuq it-television, deher it-titlu "Ipokrezija Laburista dwar il-Kottonera.

Illum jattakkaw it-twaqqigħ tal-bini fix-xatt tal-Birgu, il-bieraħ applikaw biex iwaqqgħu l-istess bini."

Tan-naħa l-oħra qalu illi permezz ta' mistoqsija parlamentari li għamel l-Onor.

Michael Bonnici irriżulta li fi żmien il-gvern laburista kien hemm applikazzjoni u ħareġ permess - u taw ukoll in-numru tal-permess - biex jaqgħu l-istores li issa għedna li m'għandhomx jaqgħu għax dan huwa wirt li m'għandux jitneħħa.

Saħansitra tan- naħa l-oħra kkwotawni li kont għedt li meta ppruvajt niftaħ it-twieqi ta' dawk l-imħażen, li qabel kienu l-arkivji tal-Maltacom, ma ħallewnix niftaħhom.

Jiena ngħid bil-ġurament u lest intella' ix-xhud li dan m'hu veru xejn.

Saħansitra anke l-Onor.

Francis Zammit Dimech akkużana b'ipokresija fuq ir-radju tal-partit.

Wara dan kollu jiena mort fuq ir- radju tagħna u sfidajt lill-Ministru Zammit Dimech, lil ta' "il-mument" u lil 101 li jekk iġibu l-provi jien lest li nirriżenja.

Wara dan ħadd ma tkellem minnhom!

U jien ġibt il-provi li l-applikazzjoni li rriferew għaliha u semmewha fil-gazzetta kienet applikazzjoni biex titwaqqa' latrina u biċċa kantuniera mitluqa.

Dan kien l-uniku permess li ħareġ fl-1998.

U jiena se npoġġi dawn id-dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra biex nuri bil- provi l-gideb sfaċċat tal-Partit Nazzjonalista.

Mr. Speaker, jiena nerġa' nisfida lil tan-naħa l-oħra li tant jemmnu bid- demokrazija biex ikunu rġiel u jgħidu illi waqqagħhom għaċ-ċajt xi ħadd li tahom informazzjoni żbaljata.

Dawn ippruvaw jinqdew b'din l-informazzjoni biex ikomplu bil-kampanja qarriera u giddieba li qed jagħmlu.

Dan kollu m'għedtux biss f'dan il-parlament imma għedtu barra wkoll biex nuri kemm tan-naħa l-oħra huma giddibin u kemm jaħdmu bi stil faxxist.

Tan-naħa l- oħra taparsi jemmnu fid-demokrazija imma fil-verita jaħdmu bi stil faxxist biex jeqirdu lil xi ħadd minħabba l-interess politiku tagħhom.

Dan bħalma pprovaw jagħmlu lill-mexxej tagħna imma ma rnexxilhomx.

X'irriżulta aktar, Mr Speaker?

Irriżulta illi dak li għedt jien fl-awtorita' ta' l-ippjanar dwar il- proġett tal-Kottonera kien kollu minnu.

Jiena kont preokkupat għaliex l- arkitettura li se ssir ma taqbilx ma l-ambjent ta' hemmhekk u dan ġie kkonfermat fil-ktieb li ħarġet "Din l-Art Ħelwa" dan l-aħħar.

Minkejja dan tan-naħa l-oħra jippruvaw jgħidu illi aħna qed nagħmlu minn kollox biex inwaqqfu l-proġett.

Dan m'hu veru xejn.

Li ma rridux aħna hu li jsiru dawk il-ħniżrijiet li se jgħarrqu l-istorja ta' Sant' Anġlu u li se jgħarrqu l- arkitettura ta' hemmhekk.

Se jkun hemm ukoll ċerti affarijiet li se jkunu ta' detriment għan-nies ta' l-akkwati għax se jġibu impatt soċjali negattiv.

Kieku ridt inwaqqaf il-proġett nista' nwaqqfu jien għax hemmhekk saru affarijiet illegali, imma mhux dak l-iskop tiegħi.

L-iskop tiegħi hu li ma nħallix l-affarijiet isiru ħżiena.

Mr, Speaker, nixtieq insemmi wkoll il-kwestjoni ta' l-iskola tar-restawr ta' Bighi.

Il-vilta' hi illi għax tagħmel xogħlok u tgħid il-verita' li qed issir ħniżrija tiġi attakkat u mhedded minn xi ħadd li mill-istil jidher ċar li huwa nazzjonalist.

F'"in-nazzjon" dan qal li jiena u sieħbi l- Onor. Evarist Bartolo qed nipprovaw nagħmlu minn kollox biex nostakolaw ix- xogħol siewi li qed isir fiċ-ċentru.

Dan qal li jiena għedt li jekk l- awtorita' ta' l-ippjanar ma tridx li ssir kompliċi fil-ksur tal-liġi jmissha tieħu passi kontra dan il-ksur.

Minflok jgħid li huwa l-obbligu tiegħi bħala membru fil-bord li jiena ngħid lill-awtorita' ta' l-ippjanar biex tagħmel l-affarijiet kif suppost, dan qed jheddidni u qed jipprova jintimidani.

Lil dan jiena ngħidlu li jiena la se nibża' mit-theddid u mill-intimidazzjoni tiegħu u lanqas minn tal-partit tiegħu.

Jien id-dover tiegħi dejjem għamiltu u se nibqa' nagħmlu.

Ngħidlu wkoll li jiena se ninsisti li l-awtorita' timxi skond il-liġi.

Mr. Speaker, x'qal aktar dan l-individwu?

Qal li jiena tant qed nagħmel pressjoni fuq l-awtorita' ta' l-ippjanar li saħansitra diġa' ħarġet stop notice fuq ix-xogħol ta' restawr ta' Villa Bighi u b'hekk waqqaft ix- xogħol.

Skużi jiena m'għandix għalfejn nagħmel pressjoni fuq l-awtorita' biex twaqqaf affarijiet li jkunu qed isiru ħażin.

Dak huwa l-obbligu tagħha.

Dan qal ukoll li kellu jagħmel l-affarijiet bla permess għax kien hemm l-urġenza u kien hemm ukoll il-periklu.

Dan huwa wieħed mill-ikbar giddibin nazzjonalisti.

Jiena ngħidlu li ma kien hemm l-ebda periklu.

Tant ma kienx hemm periklu li bena fuqu dak il-post.

Mr. Speaker, dan qal ukoll li kien ilu li japplika u ma setax jistenna aktar.

Din hija gidba oħra għax anke l-awtorita' ta' l-ippjanar qaltlu li l-applikazzjoni ġiet konvalidata fit-3 ta' Diċembru u mhux fil-11 ta' April.

U ġara hekk għax hu ma ħallasx dak li kien dovut.

Jiena se npoġġi kopja tad-dokumenti rilevanti għal-din il-kwestjoni fuq il-Mejda tal-Kamra.

Mr. Speaker, hemm question mark ukoll anke fuq l-applikazzjoni.

L-ewwel hemm proposed extension and interior alterations to existing restoration centre" imbagħad "of existing new school".

Din se npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra wkoll biex nuri kemm hemm logħob f'din il-kwestjoni.

Dan m'għamel xejn ta' restawr.

Dan għamel biss bini illegali!

L-ironija hi li mbagħad jiġi l-ministru ta' l-edukazzjoni u jgħid li xtaq li kieku kellu mqar għaxra min-nies oħra bħalu!

Jiġifieri l-Ministru jrid għaxar giddibin, għaxra min-nies li jibnu bla permess, ma jirrestawraw xejn u jagħmlu affarijiet li ma jaqblux ma' l-arkitettura t'hemm?

Il-ministru jrid għaxra min-nies li indirettament jhedduni u jipprovaw jintimidawni?

Jiena naf li l-Partit Nazzjonalista mdawwar bin-nies ta' dan it-tip, illi jekk ma tagħlaqx ħalqek tisparixxi minn din id-dinja.

Ara l-Partit Laburista mhux hekk jimxi.

Fil-Partit Laburista kulħadd jitkellem u kulħadd jgħid tiegħu!

Imma issa ħalli nkompli fuq dan Cannataci.

Dan il-bniedem suppost imexxi ċentru ta' restawr imma l-aperturi flok ta' l-injam għamilhom ta' l-aluminium.

Jiena nistaqsih: Ir-restawr hekk isir?

Possibbli l-Prim Ministru ma rahomx dawn l-affarijiet meta mar jiftaħ dan iċ-ċentu uffiċjalment?

Possibbli ma qalulux li dak huwa bini llegali meta mar jaqta' ż-żigarella?

Possibbli l-Prim Ministru u l-ministri l-oħra ma rawx l-aluminium hemmhekk?

U hawnhekk jidħol l-abbuż.

Jiena naħseb li huwa l-ministru li qed jagħfas lill-awtorita' għax ta' l-enforcement ma qalu xejn dwar dawn l-aperturi ta' l-aluminium.

Ara meta japplika xi ħadd għal xi dish antenna u jsibu li hemm xi ħaġa ta' l-aluminium, dawn jgħidulu li ma jistgħux jagħtuh permess qabel ma jneħħi dik l-istruttura illegali.

Imbagħad ġo Bighi, bini ta' storja bħal dik, jiġi u jagħmillek l-aluminium!

Dan Alla jbierek baqa' għaddej u ma ssemma' xejn, affarijiet li ma jitwemmnux.

Issa dan suppost qed jagħti eżempju ta' kif tagħmel restawr.

Mr. Speaker, jiena ngħid lil dan Cannataci li hu giddieb u li m'għamel l- ebda applikazzjoni bis-serjeta' għar-restawr.

L-applikazzjoni biex isir ir-restawr kienet saret mill-Perit Torpiano u dik il-parti li bena Cannataci lanqas kienet inkluża fir-restawr.

Jiena rajt il-files, m'inix nitkellem bl-amment.

U l-ministru jaf li qed jigdeb meta jgħid li mank għandu għaxra oħra bħalu.

Dan huwa każ fejn għandna membru tal-kabinett Nazzjonalista illi jrid għaxar giddibin li suppost jagħtu eżempju kif ikun ir-restawr u jagħmlu bil-kontra.

Il-ministru jrid għaxra min-nies li suppost joqogħdu mal-liġi u mhux qed joqogħdu mal-liġi u għaxra li jheddu indirettament bi stil faxxista.

Forsi dawn in-nies spiċċawlu u jrid aktar minnhom?

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux!

Mr. Speaker, minkejja dan kollu qisu li l-pajjiż miexi fuq ir-rubini u meta xi ħadd jitkellem fuq dawn l-affarijiet jgħidulu li qed jipprova jagħmel pressjoni jew li qed ikun partiġġjan.

X'jiġifieri partiġġjan?

L- ewwelnett jiena qiegħed membru fuq il-bord u meta nara l-affarijiet mhux sejrin sew għandi d-dover li nressaqhom.

It-tieni, hija dawgħa kbira mingħand xi ħadd li suppost jagħti eżempju li jagħmel aperturi ta' l- aluminium.

Nerġa' ngħid li jiena ma qabbadx lill-planning authority biex iċċanfru.

Din ċanfritu pero' issa għandha tara wkoll ir-raġuni għaliex fl- enforcement ma mxietx mal-liġi.

U jien diġa' esiġejt mal-planning authority biex timxi skond il-liġi, li tgħid li meta xi ħadd ikollu enforcement u dan jibqa' sejjer bix-xogħol u jaqbduh, suppost l- applikazzjoni tiġi rtirata.

Nispera li din il-liġi tgħodd għal dan l- individwu wkoll!

Mr. Speaker, il-planning authority tista' wkoll twaqqagħlu dak li bena.

(Interruzzjonijiet) Issa affari tagħha x'tagħmel, imma żgur li suppost timxi mal-liġi u nispera li timxi mal-liġi.

Dak li qed ngħid qed ngħidu bil-provi u jiena lest nagħti xhieda.

Jiena la se nibża' mill- intimidazzjoni u mit-theddid tiegħu u lanqas minn dak tal-partit tiegħu.

Meta jrid nagħmlu diskussjoni fil-pubbliku ħalli ngħidlu kemm huwa giddieb.

Dan imissu jistħi!

Minflok jagħti eżempju hu qed jagħmel dan il-ħmieġ kollu għax jaħseb - u jgħid - li ħadd ma jista' għalih.

Hekk jgħid dan li ħadd ma jista' għalih.

Issa naraw jekk għandux saħħa biżżejjed biex jitfa' lill- planning authority, li suppost hija indipendenti, taħt saqajh.

Jiena ngħidlu li sakemm inkun għadni fil-bord, mhux se nħallih jagħmel hekk.

Jien nesiġi li l-affarijiet jimxu mal-liġi kif suppost.

Mr. Speaker, nixtieq insemmi xi ħaġ'oħra biex nuri li dan il-gvern jaħseb li qed jidħaq bin-nies kollha ta' Malta u Għawdex, b'mod speċjali bin-nies tan-naħa t'isfel ta' Malta.

Kulħadd jaf kemm ilhom igergru n-nies tan-naħa t'isfel ta' Malta minħabba t-trab iswed.

Dan it-trab hu ta' detriment għas- saħħa kif ukoll inkonvenjent għalina r-residenti.

Jiena kemm-il darba ġbidt l-attenzjoni tal-ministru biex jirriferi għal studju li diġa' sar li jindika l-oriġini ta' dan it-trab.

Għedt ukoll li wara l-vaganzi tas-sajf kont se npoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra, u hekk se nagħmel illum.

Se npoġġi dan l-istudju li sar minn student issa universitarja - "Monitoring and analysis of black dustfall in the south-east of Malta".

Dan l-istudju juri biċ-ċar li dak li dak li kont ngħid jien li l-maġġoranza assoluta tiegħu ġejja mill-power station huwa minnu.

Issa x'għamel il-Ministru?

Minflok qabad dan l-istudju u ħa passi - u kieku diġa' ħa passi kieku min jaf kemm evita mard f'ċerti tfal u f'ċerti nies min-naħa t'isfel ta' Malta - dan qabbad lill-Ingliżi biex jagħmlu l-istudju huma.

Skużi, x'jiġifieri?

Meta inti diġa' għandek studju bħal dak għalfejn għandek tqabbad l-Ingliżi?

Jekk se ġġib skuża li ma kienx hemm apparat jiena ngħidlek giddieb, għax din l-istudentessa użat apparat.

Huwa veru li m'għandhiex apparat tagħha jew apparat tal-gvern, imma kien hemm min kellu apparat privat u kien hemm ukoll tal-forensic laboratory tal-pulizija li taw l-għajnuna u saret l- analisi.

Irriżulta li dan it-trab iswed ġej mill-power station.

Wara li fuq l- inizjattiva tas-sindku tal-Kalkara l-kunsilli konċernati heddew li se jieħdu passi, il-Ministru qed jagħti x'jifhem li dan it-trab ġej mill-power station.

Issa x'se jiġri?

L-ewwelnett jien se npoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra kopja ta' din it-teżi biex kulħadd ikun jista' jirriferi għalih ħalli jkunu jafu x'sitwazzjoni allarmanti jinsabu fiha l-lokalitajiet tan- naħa t'isfel ta' Malta u ħalli jkunu jafu bl-attenzjoni speċjali li dan il- gvern qed jagħti lil din in-naħa.

Jien kont naf li l-gvern jaf bl-oriġini ta' dan it-trab, bħalma kien jaf li ċertu apparat kien available, imma minkejja dan xorta waħda qabbad lill-Ingliżi.

Għalfejn?

Biex jagħtihom somom kbar ta' flus?

Jiena nistenna lill-ministru jgħidli kemm ġie jiswa dan l-istudju.

Irrid ngħid ukoll li dan l-istudju jinsab lest u ma nafx għaliex qed iġib skuża li għadu ma tawhulux.

Ir-riżultati li ħarġu minnu jien ili naf bihom.

Allura la jiena naf, kif ma jafx il-Ministru?

U ma jdaħħaqx nies!

Il- biċċa xogħol hija li jrid joqgħod jgħaddi lin-nies tan-naħa t'isfel ta' Malta biż-żmien biex jipprova jaljena lill-poplu mis-sitwazzjoni li jinsab fiha.

Il-gvern irid jagħti l-impressjoni li taparsi se nagħmlu l-affarijiet sew, mentri l-verita' hi li se nerġgħu nagħmlu studju komplimentari għall- analisi li għamlet dik l-istudentessa universitarja.

Il-flus li ħriġna għal dan ir-rapport stajna wżajnihom biex nieħdu passi ħalli nirranġaw is- sitwazzjoni, imma mhux hekk għamlu dawn li tant għandhom qalbhom marbuta ma' l-ambjent?

Mr. Speaker, kif semmejt l-ambjent irrid ngħid li fejn jidħol l-ambjent is-sitwazzjoni hija tal-biki.

Għandna telqa u ħmieġ kullimkien.

Saħansitra anke l-gazzetti li jissapportjaw lill-Partit Nazzjonalista u l-gazzetti bl- Ingliż, li fil-maġġoranza tagħhom huma kkontrollati mill-Partit Nazzjonalista, jgħiduh dan.

Il-mezzi tax-xandir tagħhom jgħiduh ukoll.

Meta konna aħna fil-gvern, ix-shadow ministers kienu jibagħtu għalihom għall- kumment imma issa le, issa d-demokrazija m'għadhiex teżisti!

Saħansitra jipprovaw jgħawġu l-kummenti li nagħmlu, affarijiet li ma jitwemmnux.

Mr. Speaker, biex inkompli fuq il-kwestjoni tat-trab iswed irrid ngħid li l-gvern m'għandux għalfejn joqgħod jistenna r-rapport ta' l-Ingliżi.

Għandu r-riżultati f'idejh u jista' jibda.

Irrid ngħid ukoll li l-gvern għandu jgħidilna wkoll kemm flus intnefqu fuq dan ir-rapport u żmien inħela.

Jien m'inix se ngħid lill-ministru għall-ambjent biex jirriżenja, għax din diġa' qaluhielu, ħafna minnhom partitarji Nazzjonalisti.

Jiena ngħidlu biss li għandu jkollu d-diċenza u jgħid l-affarijiet kif inhuma, kemm rigward il-kwestjoni tat-trab iswed kif ukoll rigward il-permess li ħareġ fi żmienna biex titwaqqa' l-latrina.

Ngħidlu wkoll li hu falla totalment f'dak li hu ambjent u issa qed ibatu l-konsegwenzi iċ-ċittadini kollha, speċjalment dawk tan-naħa t'isfel ta' Malta.

Dawn qed ibatu minħabba r-ras iebsa tiegħu u tal-gvern tiegħu għaliex ma redux jaċċettaw analisi ta' ċittadina Maltija u aċċetta dik ta' xi ħadd barrani.

Fl-aħħarnett ngħid li l-impressjoni li għandhom tan-naħa l-oħra hija li aħna l-Maltin m'aħniex kapaċi imma l-barranin iva.

Huwa minħabba f'hekk li l-għajta tagħhom hija lejn l-Ewropa.

Naċċerta lill-gvern li din l- impressjoni hija żbaljata għax fil-fatt aħna l-Maltin kapaċissimi.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nifhem li hawn xi dokumenti biex jitpoġġew fuq il-Mejda tal- Kamra.

Hawn il-permess?

(Onor. Membri: Iva) Il-permess ingħata.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar il-Ġimgħa, 22 ta' Settembru, 2000 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

DITTA BORG BROS

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti rendikont dettaljat tat-tenders kollha ta' ġarr u trasport ta' għamara u merkanzija oħra, tkun xi tkun, li ġew awarded lid- ditta Borg Bros ta' Triq id-Demnuq, Siġġiewi, minn Settembru, 1998 sal- ġurnata tal-lum, inklużi dawk li għadhom operattivi sal-lum?

Jista' jgħid liema tenders ingħataw lil din id-ditta b'direct order u liema tenders ingħataw wara sejħa għall-offerti?

Jista' l-Ministru jagħti l- informazzjoni mitluba għal kull dipartiment, korporazzjoni u awtorita' li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

EU - TABAKK/ALKOĦOL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari nru.

16537, jista' l-Ministru jgħid meta bdew id-diskussjonijiet, fiex waslu u x'kienet ir-raġuni prinċipali sabiex bdew dawn id-diskussjonijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li din il-materja hi fl-inkarigu tal- Ministeru tal-Politika Soċjali u, allura, miniex informat preċiżament dwar id-diskussjonijiet.

KURRIKULU MINIMU NAZZJONALI - BUSINESS STUDIES

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex is-suġġett tal-business studies ma jifformax parti mill-kurrikulu minimu nazzjonali?

Jista' jgħid jekk dan is- suġġett huwiex se jkun imdaħħal?

ONOR.

LOUIS GALEA: F'paġna 81, il-kurrikulu minimu nazzjonali jsemmi s- suġġetti bażiċi f'dan il-livell, iżda ma jillimita b'ebda mod il-firxa ta' suġġetti optional li skola tista' toffri lill-istudenti biex minnhom jagħmlu l-għażla tagħhom.

Informat ukoll li l-business studies dejjem kien wieħed minn dawn is- suġġetti optional.

SKEJJEL - TFAL B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid matul din is-sena skolastika kemm kien hemm tfal b'diżabilita', inklużi fil-main stream, tal-kindergarten, primarji u sekondarji ta' l-iskejjel tal-Knisja?

F'liema skejjel, każ b'każ?

ONOR.

SKEJJEL - NURSERIES - PERMESSI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu mitlub mid-dipartiment ta' l-edukazzjoni, sabiex jinħareġ permess ta' nursery?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif diġa' kelli okkażjoni nwieġeb mistoqsija simili numru 17211, Seduta 324, informat li s-sezzjoni tan-nurseries ma tidħolx fil-parametri ta' l-Att ta' l-Edukazzjoni (1988) u għalhekk ma taqax taħt il-ministeru ta' l-edukazzjoni.

GĦALLIEMA - TRANSFERS

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru talbiet għal transfers minn għalliema minn Jannar, 2000 sal-lum?

F'liema lokalita' qed jgħallmu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li mill-iskejjel Sekondarji, Junior Lyceums, Skejjel tas-Snajja' u Skejjel Primarji ta' l-Istat saru 277 talba għal transfers minn għalliema.

Il-lista tal-lokalita` fejn qed jgħallmu dawn l-għalliema ser titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

Informat ukoll li t-talbiet għal transfers fl-iskejjel post sekondarji li saru minn Jannar 2000 sal-lum kienu 7.

Il-lokalitajiet fejn kienu qed jgħallmu dawn l-għalliema huma kif ġej:

Numru ta' Lokalita` ta' l-Iskejjel talbiet għal transfers

6 Paola (Corradino Post Secondary Complex) 1 Ħamrun Education Broadcasting Centre).

SKEJJEL - STUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid, kemm hemm tfal fis-sitt klassi tal-primarja ta' l- iskejjel governattivi ta' Malta u Għawdex tul din is-sena skolastika?

Kemm minnhom qagħdu għall-eżami tal-Junior Lyceum?

Kemm għaddew minnhom: (a) f'ħames suġġetti; (b) f'erba' suġġetti; (ċ) fi tliet suġġetti; (d) f'żewġ suġġetti; u (e) f'suġġett wieħed?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li minn 4,349 student fis-sitt klassi tal- primarja ta' l-iskejjel governattivi ta' Malta u Għawdex, 3,805 qagħdu għall-eżami tal-Junior Lyceum matul din is-sena skolastika.

Minn dawn:

1860 għaddew f'ħames suġġetti 458 għaddew minn erba' suġġetti 595 għaddem minn tliet suġġetti 426 għaddew minn żewġ suġġetti 377 għaddew minn suġġett wieħed.

REGISTRY - XOGĦOL B'LURA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li s-sezzjoni tar-registry tad- diviżjoni ta' l-edukazzjoni għandha ħafna xogħol b'lura u l-impjegati ta' din is-sezzjoni qegħdin jaqilgħu t-telefon inkella ma jirrisponduħx jew xi drabi jirrisponduħ u jaqtgħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma naħsibx li hemm xi nżid mat-tweġiba tal-Mistoqsija Parlamentari nru.

EDUKAZZJONI - KONSULENTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-avukati, għaqdiet ta' avukati jew konsulenti legali li taw jew qegħdin jagħtu servizz lid-dipartimenti, awtoritajiet jew korpi/entitajiet li jiffurmaw parti mid-dekasteru tiegħu li taw dan is-servizz minn Jannar, 1999 sal-lum?

X'tip ta' servizz ingħata f'kull każ?

X'kienet in-nefqa jew ħlas li ngħata u li qiegħed jingħata f'kull każ?

Jekk ħarġet sejħa, min kienu l-applikanti?

Min jew liema bord ta' għażla jew xorta oħra għażel din il-konsulenza u abbażi ta' liema kriterji u kundizzjonijiet intgħażlet?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba ser titpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra.

DIVIŻJONI TA' L-EDUKAZZJONI - IMPJEGATI - RELIĠJUŻI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' reliġjużi - saċerdoti u sorijiet - li qed jaħdmu mad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni?

X'inhu x-xogħol tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-numru ta' reliġjużi (saċerdoti) li qed jaħdmu mad-dipartiment ta' l-istudji ogħla u edukazzjoni ta' l-adulti huwa ta' erba' li tlieta minnhom huma għalliema full-time u wieħed visiting.

Saċerdoti u sorijiet li qed jaħdmu fl-iskejjel sekondarji, junior lyceums, primarji u tas-snajja', hemm 9 li huma kollha għalliema tar-reliġjon.

Tnejn minnhom, apparti r-reliġjon jgħallmu wkoll it-taljan u wieħed, apparti r-reliġjoni jgħallem ukoll il-franċiż.

Fid-dipartiment pjanar u żvilupp, kif ukoll fid-dipartiment tal-kurrikulu hemm reliġjuż wieħed, Education Officer (Non-State Schools) u Education Officer (German) rispettivament.

EDUKAZZJONI - IT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Fid- dawl tad-diskors li sar li f'pajjiżna m'aħniex insibu ħaddiema fejn għandu x'jaqsam ma' l-IT u li lanqas għalliema mħarrġa biex jgħallmu dan is- suġġett fl-iskejjel ma għandna, jista' l-Ministru jgħid x'inhu jsir min- naħa tal-ministeru/dipartiment ta' l-edukazzjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni matul dawn l-aħħar snin għamlet diversi korsijiet għall-għalliema biex ikunu mħarrġa aħjar f'dan il-qasam.

Dawn il-korsijiet isiru fl-ICT Learning Centre, kif ukoll fis-CITEDUC is-Swatar.

Mis-sena l-oħra, bħala parti mill-iskola sajf bdew isiru korsijiet għall- għalliema kollha fit-taħriġ tal-kompjuters.

Barra minn hekk għal dawn l-aħħar tlett snin, id-diviżjoni qed jisponsorja għalliema biex jattendu korsijiet li jwasslu għal diploma fl-edukazzjoni ta' l-IT fl-Universita` ta' Malta.

MEDIA - TAPES

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid, mill-1 ta' Jannar 2000 sal-lum, kemm intalbu, mid-dekasteru li hu responsabbli, kopji ta' tapes ta' items minn stazzjonijiet tar-radju u/jew televiżjoni?

Minn liema stazzjonijiet intalbu?

X'inhi r-raġuni li qed jintalbu dawn it-tapes?

Kemm jitħallas kull stazzjon għal kull servizz?

Kemm tħallas kull stazzjon mill-1 ta' Jannar 2000 sal-lum għal dawn is-servizzi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA:

Divizzjoni tas-Saħħa

Il-Communications Unit tad-Divizzjoni tas-Saħħa talab kopja waħda ta' tape ta' item minn stazzjon tar-radju.

L-istazzjon kien is-Super One Radio Ir-raġuni tat-talba kienet biex id-Divizzjoni tas-Saħħa tkun tista' tirrispondi għal xi allegazzjonijiet li jkunu saru.

Is-Super One Radio tħallas Lm5.75.

Mill-01/01/00 ħallasna Lm5.75 għal dawn is-servizzi.

Fondazzjoni għas-Servizzi Medici

Mill-1 ta' Jannar sal-lum intalbu kopji ta 15 il-tape minn stazzjonijiet tat-televizjoni.

Dawn intalbu minn Public Broadcasting Services, Super 1 TV u Net TV.

Dawn it-tapes jintalbu biex jinżamm rekord ta' xi avveniment jew biex jiġi kkjarifikat xi rappurtaġġ.

L-istazzjonijiet jitħallsu b'dan il-mod u tħallsu dawn it-totali:

Super 1 TV (5 tapes b'Lm8.63) Lm43.15

Public Broadcasting Services (5 tapes b'Lm7.36) Lm36.80

Net TV (5 tapes b'Lm5.00)Lm25.00 DEKASTERU TAS-SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid, fid-dekasteru li hu responsabbli għalih kif ukoll bordijiet ta' tmexxija, kemm hemm persuni li għandhom aktar minn 65 sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li hemm disa (9) membri li għandhom aktar minn 65 sena u li ġew appuntati jew eletti biex iservu fuq diversi bordijiet/kumitati li jaqgħu taħt ir-responsabbilita' tal-Ministeru tas- Saħħa.

SAĦĦA - NURSING AIDES

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm Nursing Aides fid-dekasteru tiegħu li mhux qed jagħmlu xogħol skond il-job description tagħhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li hawn 12 nursing Aides fid- diviżjoni tas-saħħa li mhux qed jagħmlu xogħol skond il-job description taghħom.

Dawn jinsabu:

4 fil-Medical Stores 3 fis-sezzjoni tal-Patoloġija 1 fl-X-Rays Department 1 fir-Reception area 2 fil-Provision Stores 1 fl-istores

SAĦĦA - MEWT TA' PERSUNA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid fiex waslet l-investigazzjoni dipartimentali tal-persuna li isimha u l-ID card tagħha qed jintbagħtu separatament li mietet fis-16 ta' Jannar, 1999?

Jekk l-inkjesta tlestiet, x'passi ttieħdu?

Il-familja qed tiġi nformata?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li l-investigazzjoni dipartimentali rigward il-persuna li mietet fis-16 ta' Jannar, 1999 ġiet konkluża.

Investigazzjonijiet dipartimentali jsiru sabiex jiġi skrutinizzat is- servizz innifsu bil-għan li jsir titjib.

Għalhekk loġikament wara kull inkjesta jsiru rakkomandazzjonijiet sabiex jitjieb is-servizz offrut lill- pazjenti.

F'dan il-każ ukoll ir-rakkomandazzjonijiet tal-bord qed jiġu mplimentati għall-benefiċċju ta' kull min jirrikorri għas-servizz tas- saħħa pprovdut mill-Gvern.

Għandha ssir distinzjoni bejn l-informazzjoni li l-familjari għandhom dritt għaliha, bħal per eżempju f'dan il-każ l-aċċess għall-file mediku tal- pazjenta, u nformazzjoni li minħabba n-natura amministrattiva tagħha dan id- dritt awtomatiku ma jissustitwixxix.

Il-familja f'dan il-każ qed tiġi aċċertata li għandha aċċess għall-file mediku kif ukoll tingħata l-għajnuna kollha sabiex l-informazzjoni medika titwassal b'aktar faċilita'.

SKEJJEL - STUDJU FIN-NURSING

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jkun hemm il-possibbilta' li studenti Maltin ikomplu l-istudji tagħhom fin-nursing fil-livell ta' certificate (jew ekwivalenti)?

Konxju l-Ministru li jekk dan ma jseħħx numru ta' studenti Maltin ma jkunux jistgħu ikomplu bl-istudji tagħhom f'din il-materja tant meħtieġa għas-servizz tas-saħħa tal-pajjiż?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li s-Senat ta' Malta fil-laqgħa tiegħu ta' l- 20 ta' Lulju, 2000 aċċetta r-rakkomandazzjoni taċ-chairman tal-bord ta' l- istitut għall-ħarsien tas-saħħa, li l-kors fin-nursing fil-livell ta' certificate jiġi offrut f'Ottubru 2000.

SKEJJEL - LATIN

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid u jinforma lill-Kamra x'passi qed jittieħdu mid-dipartiment sabiex studenti li jagħżlu li jieħdu l-Latin bħala suġġett jiġu effettivament mgħallma dan u mhux jiġu disważi, bħalma ġara fi snin oħra, milli jieħdu dan taħt l-iskuża li l-klassi se tiġi maqsuma?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni tagħmel l- almu tagħha sabiex tipprovdi tagħlim f'suġġetti offruti fil-kurrikulu skond ix-xewqa ta' l-istudenti.

Mill-banda l-oħra, hemm regola ta' prassi tradizzjonali, illi fejn ikun hemm anqas minn għaxar studenti fi skola waħda li japplikaw għal tagħlim f'suġġett partikolari, id-diviżjoni mhix obbligata tiftaħ klassi f'dak is-suġġett.

Fil-prattika, id-diviżjoni iżżomm bilanċ raġunevoli fl-applikazzjoni ta' din ir-regola.

KALAXLOKK - INĠENJI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu jammontaw l-inġenji li nbiegħu mill-kumpannija Kalaxlokk mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-lum?

Jista' jgħid lil min inbiegħu u kull biċċa inġenji kemm inbiegħet?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li skond il-ftehim milħuq bejn il- Kalaxlokk u l-kumpanija NOVITA' f' Novembru ta' l-1994, din ta' l-aħħar kellha l-obbligu li tixtri l-inġenji kollha, kemm ta' l-art kif ukoll tal- baħar, għas-somma ta' Lm700,000.

Permezz ta' kuntratt milħuq fit-18 ta' Jannar 2000, bejn in-NOVITA', Kalaxlokk u l-Kumpanija Salv.

Bezzina and Sons, in-NOVITA' qablet li l- inġenji għandhom jinbiegħu lill-kumpanija Salv.

Bezzina and Sons.

MALTACOM - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru 18056?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li bħalissa hemm 15-il ħaddiem mislufa lill-Maltacom.

Ix-xogħol li jagħmlu huwa varju u fost l-oħrajn jinkludi xogħol ta' labourer, uffiċjal tas-sigurta', welder/burner u senior executive.

MALTACOM - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari numru 17848 u 18054, jista' l-Ministru japprezza l-ħidma li taw dawn il-ħaddiema u eventwalment jingħataw xi tip ta' inċentiv?

ONOR.

JOSEF BONNICI: F'dan l-istadju m'għandi xejn xi nżid mat-tweġibiet li tajt għall-mistoqsijiet li għalihom qed issir riferenza.

OPM - KONSULENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li l- informazzjoni tingħata fis-seduta li jmiss.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN - KONSULENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOE BORG: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra t-tagħrif mitlub mill- Onorevoli Interpellant.

MINISTERU TAL-FINANZI - KONSULENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru 18060?

ONOR.

JOHN DALLI: It-tagħrif mitlub qiegħed jitpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra.

TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI - PROS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinfurmani min kien jew kienu l-PROs tal- ministru mill-5 ta' Settembru 1998 'l hawn?

X'rimunerazzjoni kellu jew kellhom?

X'benefiċċji u kundizzjonijiet addizzjonali ingħatawlhom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fis-segretarjat privat tal-ministru d-dmirijiet marbuta mal-Public Relations jitwettqu mill-Communications Coordinator.

Ir- rinumerazzjoni u kundizzjonijiet marbuta mal-post huma regolati mad- dokument engagement of staff for private secretariat li tqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra f'Seduta Nru. 124 tas-16 ta' Ġunju 1999.

Il-Communications Coordinator fil-Ministeru tiegħi minn Ottubru 1999 'il hawn huwa is-Sur Saviour Farrugia.

Qabel din id-data, din il-kariga kienet vakanti.

STATEMENTING BOARD - ĦLASIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li dawk li huma fuq l- istatementing board u li jagħmlu xogħol għalih b'xi mod jew ieħor jibdew jitħallsu għal dan ix-xogħol?

X'rati ta' ħlas se jingħataw?

Minn liema vot se jitħallsu?

Kemm hu maħsub li jkun it-total tan-nefqa f'sena waħda?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li s'issa m'hemmx ħsieb li jsir ħlas għall- membri ta' l-istatementing board attwali.

Nieħu l-okkażjoni, sabiex nuri l- apprezzament tax-xogħol siewi li qed jagħtu l-membri ta' dan l- istatementing board.

EDUKAZZJONI - PROS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinfurmani min kien jew kienu l-PROs tal-ministru mill-5 ta' Settembru 1998 'l hawn?

X'rimunerazzjoni kellu jew kellhom?

X'benefiċċji u kundizzjonijiet adizzjonali ingħatawlhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fis-segretarjat privat ta' Ministru d-dmirijiet marbuta ma' Public Relations jitwettqu mill-Communications Co-ordinator.

Ir-rimunerazzjoni u kondizzjonijiet marbuta mal-post huma regolati mid- dokument engagement of staff for private secretariats li tqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra f'seduta numru 124 tas-16 ta' Ġunju 1999.

Il-Communications Co-ordinator fil-Ministeru tiegħi huwa s-Sur Claude Sciberras.

DR. JOE CANNATACI - ASSIGNMENTS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' issa l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru 17037?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-assignments li ingħata Dr Joe Cannataci mill- Ministeru ta' l-Edukazzjoni jinkludu:

It-twaqqif u t-tmexxija tal-projects office tal-Ministeru li qed jaqdi l-funzjonijiet tiegħu sakemm jiġi finalizzat it-twaqqif ta' taqsima ġdida għall-istess skopijiet: 2.

It-twaqqif u tmexxija taċ-ċentru Malti għar-restawr u tal-proġett tar- rijabilitazzjoni ta' Bighi: 3.

Project Director tal-Kulleġġ Malti ta' l-Arti, Xjenza u Teknoloġija.

Dr Cannataci ma jitħallasx mill-Ministeru fuq bażi ta' assignments iżda x- xogħol tiegħu jingħata fil-kuntest ta' pakkett ta' servizzi li jingħataw lill-Ministeru mill-Malta University Services Ltd.

Peress li Dr Cannataci hu mpjegat tal-Malta University Services Ltd u mhux tal-Ministeru ta' l- Edukazzjoni, huwa ma jirċievi ebda ħlasijiet jew allowances mill-Ministeru iżda jirċievi dak biss miftiehem fil-kunttratt bejn il-Ministeru u l-MUS Ltd.

Informat ukoll li Dr Cannataci jirċievi mill-MUS Ltd rimunerazzjoni b'rata fis-siegħa simili għal dik li l-MUS tħallas lil konsulenti oħra fuq proġetti li jiġu fdadi lilha.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - PROJECT OFFICE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' issa l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 11587?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari nru 17573 f'Seduta 341.

DR. JOSEPH A. CANNATACI - EMPLOYMENT ENGAGEMENT FORM

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' issa l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru 17319?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi għat-tweġiba għall-mistoqsijiet nru 17573 u 18491.

ĊENTRU RESTAWR BIGHI - APPARAT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' issa l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru 17035?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li r-restawr li sar fuq kotba u manuskritti jinkludi:

Histoire de Pierre D'Aubusson, Grand-Maistre du Rhodes; The Life of the Blessed Virgin Mary; The Holy Bible; A Victorian Album; Le Petit Journal; Notarial Deeds drawn up by Notary Graziano Vassallo (ms.); Lyods Register 1916-17; I martiri della scienza; rare woodblock with ms.

Insertions; 5 volumes of Histoire de Malte; Instituzioni d'anatomia del dottore Michel Angiolo Grima; Della medicina traumatica del dottore Michelangiolo Grima; L- Art de Tourner en perfection.

L-apparat li nġarr Bighi ġie użat kollu biex jiġu restawrati dawn il-kotba u manuskritti iżda bħal ma jsir kullimkien fid-dinja tar-restawr m'hemm ebda raġuni għala għandhom jinżammu records ta' kull apparat jew biċċa għodda li jintuża waqt ir-restawr.

Jinżammu iżda rekords professjonali ta' kull intervent li jsir fuq il-kotba.

L-apparat fil-laboratorju tal-karta fiċ-ċentru Malti għar-restawr ta' Bighi jitħaddem mis-sur Joe Schiro, li qabel kien ilu tmintax-il sena jieħu ħsieb il-laboratorju tal-Bibljoteka Nazzjonali, flimkien mas-sinjura Theresa Żammit Lupi li, wara li spiċċat l-istudji tagħha fl-Universita` ta' Malta, tħarrġet fir-restawr tal-kotba għal tlett snin fuq bażi full-time ġo Firenze, fl-Italja.

MAGĦTAB

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu matul din is-sena biex tibda tiġi solvuta l-problema kbira tal-Magħtab?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kif jaf l-Onorevoli Interpellant, il-Gvern din is-sena ppubblika dokument komprensiv li jittratta l-problema kollha ta' l-immaniġġjar ta' l-iskart fil-pajjiż.

Il-Gvern issa qed jevalwa diversi proposti konkreti li jittrattaw din il-problema, sabiex fi żmien qasir tibda tittieħed l-azzjoni meħtieġa.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - CHILDRENS ALLOWANCE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien in- numru ta' familji u single parents li bdew jirċievu għall-ewwel darba ċ- childrens allowance matul l-ewwel 6 xhur tas-sena?

Kemm kien in-numru ta' familji u single parents li tilfu d-dritt ta' dawn il-benefiċċji fl-istess perjodu minħabba l-assessments?

Kemm huwa n-numru llum ta' familji u single parents f'Malta u Għawdex (separatament) li qed jirċievu dawn il-benefiċċji?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kien hemm 1,040 familja b'żewġ ġenituri jew b'ġenitur wieħed li bdew jirċievu għall- ewwel darba l-allowance tat-tfal matul l-ewwel sitt xhur ta' din is-sena.

Peress li l-ħlas ta' dan l-allowance mhux marbut ma' jekk il-familja hijiex komposta minn ġenitur wieħed jew tnejn qatt ma nħass il-bżonn li tinżamm statistika separata tat-talbiet ġodda.

Ma tinżammx statistika ta' kemm kien n-numru ta' familji b'żewġ ġenituri jew ġenitur wieħed li tilfu d-dritt ta' l-allowance tat-tfal fl-istess perjodu minħabba l-assessment.

F'dan ir-rigward nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta għall-Mistoqsija Parlamentari Nru 18047.

In-numru ta' familji b'żewġ ġenituri u b'ġenitur wieħed li fl-aħħar ta' Lulju 2000 kienu qed jirċievu l-allowance tat-tfal huwa kif jidher aktar 'l- isfel.

Ta' min iżid li hu mistenni li n-numru ta' dawk li jikkwalifikaw għal din l-allowance jaqbeż l-40,000 meta r-reviżjonijiet tal-każijiet kollha pendenti jiġu finaliżżati.

|MALTA |GHAWDEX |TOTAL | |25,409 |3,374 |28,783 |

B'ġenitur wieħed |2,478 |103 |2,581 | |27,887 |3,477 |31,364 |

AEM BOARD - ONORARJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinfurmani kemm hija l-onorarja tal-membri ta' l- AEM Board?

X'benefiċċji addizzjonali għandhom il-membri inkluż iċ- chairman?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Kull membru tal-Agricultural Export Marketing Board għandu onorarja ta' Lm350 fis-sena.

La c-chairman u lanqas il-membri m'għandhom xi benefiċċji addizzjonali.

SAJD - BORD TAS-SAJD

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid meta fil-fatt u f'liema ġurnata l-Bord tas- Sajd approva t-tibdil tas-sistema ġdida li sajjieda tal-lampuki Għawdxin jiġu mqassma fi tlett kategoriji?

Min kienu l-membri tal-bord preżenti?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Infakkar lill-Onorevoli Interpellant li l-Bord tas- Sajd ma japprovax izda jiddiskuti policies ta' management fis-sajd.

Id- deċizjoni ta' l-adozzjoni ta' policies li ser jigu addottati jew effetwati hija f'idejn id-dipartiment tas-sajd u akwakultura u l-Ministeru ta' l- Agrikoltura u Sajd.

Il-membri tal-bord li kienu prezenti huma:

Dr. Anthony Gruppetta Dr. Joe Carabott D'Amato Dr. Tonio Spiteri Mr. William Pomroy Mr. Ivan Portanier Mr. Carmelo Bugeja Mr. Joseph Abela

Osservaturi:

Mr. Corrado Rossitto (Senior Fisheries Officer)

Mr. Mario Tabone (Fisheries Officer - Ghawdex)

Mr. Anthony Xuereb (Sajjied Ghawdxi tad-Distrett tax-Xlendi)

Mr. Jimmy Xuereb (Sajjed Ghawdxi tad-Distrett tax-Xlendi)

SAN LUQA - BY-PASS OPERATIONS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li għamlu l-operazzjoni tal- by-pass fl-isptar San Luqa fl-ewwel 6 xhur tas-sena?

Kemm kienet l-iżgħar eta' u kemm hemm persuni fil-waiting list fil-mument?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li fl-ewwel xhur ta` din is-sena saru dawn l-operazzjonijiet:

|CABG X1 |4 | |CABG X2 |17 | |CABG X3 |48 | |CABG X4 |56 | |CABG X5 |14 |

Operazzjonijiet tal-Bypass 139

|AVR |14 | | | |AVR + CABG |3 | | | |AVR + tricuspid|1 | | | |annuloplasty | | | | |MVR |4 | | | |MVR + CABG |2 | | | |AVR + MVR | | |1 |

Operazzjonijiet tal-Bypass u Valve 25

|ASD + CABG |1 | |ASD |1 |

Operazzjonijiet Oħra 2

TOTALI 166 L-iżgħar pazjent tal-bypass kellu wieħed u erbgħin sena.

Fl-aħħar ġurnata ta` Ġunju kien hemm mija u tmenin persuna fuq il-waiting list.

AMBJENT - KONSULENZA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari nru 18598, jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' konsulenza ngħatat id-ditta MVA (UK)?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li d-Ditta MVA (UK) ngħatat konsulenza biex tmexxi traffic survey tal-junction f'Pjazza Palma, Msida.

Din id-ditta trid tagħmel ukoll transit analysis tad-data li nġabret waqt dan is-survey.

AMBJENT - KONSULENZA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari nru 18598, jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-kuntratt ta' konsulenza mogħti lill- perit Richard England għax-xogħol fuq il-proġett ta' Bieb il-Belt ma ġiex inkluż?

X'inhuma t-termini ta' dan il-kuntratt?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: B'referenza għad-domanda parlamentari nru 18598, nixtieq nelabora li d-ditta England and England ingħatat konsulenza fl-arkitettura fuq iċ-Ċentru Nazzjonali ta' l-Arti li jinkludi l-kavallier ta' San Ġakbu, is-sit ta' l-Opera House u l-master plan għad-daħla ta' Bieb il-Belt.

PULIZIJA - ABBUŻ FUQ IT-TFAL

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il każ ta' abbuż fuq it-tfal ġie nvestigat mill- pulizija tul l-1999 u tul din is-sena?

Fiex kien jikkonsisti l-abbuż?

Tressqu nies il-qorti?

Jekk iva, kemm u fuq liema abbuż?

X'kienet l-eta' medja tat-tfal abbużati?

Bejn wieħed u ieħor, x'inhuma s-sorsi li bihom il-pulizija, tirċievi informazzjoni dwar suspett ta' abbuż fuq it-tfal (eż. sptar, ċentru tas-saħħa, social workers, Dipartiment ta' l-Edukazzjoni, skejjel, eċċ)?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi bejn l-1 ta` Jannar 1999, u l-25 ta` Awissu 2000, il-Pulizija kellha 47 każ ta` abbuż fuq tfal minn 14-il sena l`isfel.

Dawn ir-rapporti jinkludu korruzzjoni, tħajjir għall- prostituzzjoni, stupru u offiża fuq il-persuna.

Wara investigazzjoni fuq dawn ir-rapporti, tressqu quddiem il-Qorti 35 persuna.

Dawn ir-rapporti waslu għand il-Pulizija mill-vittmi stess, minn membri tal-famlija, mill-SWDP, mill-isptar, kif ukoll minn skejjel.

ABBUŻ FUQ IT-TFAL

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Minsitru jgħid kemm-il każ ta' abbuż fuq it-tfal ġie rrapportat tul l-1999 u tul din is-sena?

Fiex kien jikkonsisti dan l-abbuż?

X'kienu l-etajiet tat-tfal abbużati?

Tul l- istess perjodu kemm kien hemm każi ta' child neglect?

Kemm-il care order inħarġet tul l-istess perjodu u x'kienu l-etajiet tat-tfal?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li matul il-perijodu 1 ta' Jannar 1999 u 7 ta' Settembru 2000 ġew rappurtati total ta' 1,114 każ ta' abbuż fuq tfal.

Dawn kienu jikkonċernaw rapporti dwar diversi abbużi jew riskju ta' abbużi fosthom; traskuraġni, abbużi fiżiċi, sesswali, emozzjonali u psikoloġiċi.

L-etajiet kienu jvarjaw bejn l-eta' tat-twelid u sbatax-il sena.

In-numru ta' rapporti dwar traskuraġni (child neglect) kien ta' 285.

Matul l-istess perijodu nħarġu 24 care order u l-etajiet tat-tfal kienu jvarjaw bejn xahar u sittax-il sena.

SPTAR - ABBUŻ FUQ IT-TFAL

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid tul is-sena 1999 u tul din is-sena, kemm idaħħlu tfal l- isptar jew f'xi ċentru tas-saħħa minħabba abbuż (tat-tfal)?

Fiex kien jikkonsisti dan l-abbuż?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li tfal li jidħlu l-isptar bi problemi relatati ma negliġenza jew abbuż jiġu referuti lil Butterfly (Child Crisis) Centre.

Fl-1999, kien hemm 66 każ li ġew referuti mill-isptar u mill-komunita` u bejn Jannar u Awissu ta` din is-sena kien hemm 50 każ.

30% tal-każijiet ma jirriżultax li jkollhom problema ta` abbuż.

70% jkollhom xi problema ta` abbuż, jew negliġenza.

Il-biċċa l-kbira minnhom ikunu f'riskju ta` nuqqas ta` trobbija tajba, educational failure bi problemi ta` mġieba.

5% ta` dawn it-tfal ikollhom abbuż sesswali ċar u 5% oħra jkollhom ġrieħi jew ksur.

VAT DEPARTMENT - ACQUIS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jikkonferma li l-VAT Department ikkummissjona studju biex jara fejn il-liġi eżistenti tal-VAT ma taqbilx ma' l-acquis ta' l-Unjoni Ewropea?

X'inhuma l-konklużjonijiet ta' dan l-istudju?

Jista' jqiegħed kopja ta' dan l-istudju fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li l-materja li għaliha qed jirreferi hija riflessa fid-draft National Plan for the Adoption of the Acquis li hu dokument pubbliku.

Kif hemm indikat fl- istess dokument, il-pożizzjoni li eventwalment jista' jieħu l-Gvern f'dan ir-rigward tiddependi fuq l-esiġenzi tal-pajjiż kif ukoll fuq il-prattika f'pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropeja

VAT DEPARTMENT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid x'inhuwa s-set-up amministrattiv tal-VAT Department bħalissa u kif ġie mibdul jew imsaħħaħ f'dawn l-aħħar xhur?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li s-set up amministrattiv tad-dipartiment tal-VAT bħalissa jirrifletti t-tibdiliet li seħħew bl-Att XXIII ta' l- 1998 dwar it-Taxxa fuq il-valur miżjud.

It- tisħiħ fl-organizzazzjoni u l-istrutturi amministrattivi tad-dipartiment tal-VAT hu proċess kontinwu u jsir skond l-esiġenzi li jseħħu minn żmien għal żmien

DWANA - DIRETTUR/EU MATTERS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jikkonferma l- Ministru li fid-dwana hemm direttur EU matters?

Meta nħatar?

X'inhu x- xogħol speċifiku tiegħu?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-kariga ta' direttur EU Matters ilha fis-seħħ mill-10 ta' Mejju 2000.

Barra mir-responsabbiltajiet komuni għal diretturi oħra, il-funzjonijiet speċifiċi għal din il-kariga huma li d-direttur jagħti l-pariri lid- direttur ġenerali skond il-ħtieġa dwar materji li jikkonċernaw l-Unjoni Ewropea u jiżgura li bil-ko-operazzjoni bejn l-uffiċjali Maltin u esperti mill-UE, id-dipartiment ikun f'qagħda li jaddotta, jimplimenta u jinforza l- provvedimenti ta' l-acquis li jirrigwardaw id-dwana fiż-żmien ta' preparazzjoni għad-dħul ta' Malta fl-UE.

Biex dan iseħħ, id-direttur, bħal ma hu l-każ ta' diretturi oħra fis- settur tagħhom, għandu programm ta' xogħol li jrid iwettaq matul ix-xhur li ġejjin.

Wieħed jista' jsemmi l-ko-ordinament u l-monitoring ta' l- attivitajiet kollha orjentati lejn id-dħul ta' Malta fl-UE, it-twaqqif ta' strutturi neċessarji fid-dipartiment, iż-żamma ta' kuntatti ma' entitajiet oħra nvoluti fil-proċess tad-dħul u t-taħrig neċessarju għall-impjegati tad- Dwana u għal dawk li jużaw il-proċeduri tagħha.

Dan kollu hu mibni fuq numru ta' tasks li jridu jitwettqu.

ECONOMIC PLANNING DIVISION

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'għajnuna barranija u/jew lokali professjonali kisbet dan l-aħħar l-economic planning division?

Minn min ingħatat din l- għajnuna?

X'ħallas għaliha l-Gvern Malti?

Kif saret l-għażla tal- konsulenti/istituzzjonijiet ikkonċernati?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Matul is-snin ġew imnedija diversi inizjattivi sabiex id-diviżjoni ta' l-ippjanar ekonomiku tissaħħaħ u b'hekk il-gvern ikollu l-għodda teknika meħtieġa fil-qasam ta' l-ekonomija.

Dan l-aħħar, qasam li ingħata prijorita' partikulari, kien dak tal- Macroeconometric Modelling fejn għal numru ta' snin ilha tinħass il-ħtieġa ta' tisħiħ.

Peress li dan huwa qasam speċjalizzat ħafna, inħass il-bżonn ta' l-assistenza minn barra l-pajjiż.

Wara konsultazzjonijiet ma' l- Universita' ta' Malta, ġie deċiż li tinkiseb għajnuna professjonali minn cambridge econometrics tar-Renju Unit li għandhom esperjenza f'din il- linja.

Dawn tħallsu fees professjonali li jammontaw għal 26,500 GBP.

Dan l-eżerċizzju ser iwassal biex il-gvern ikollu mudell ekonometriku li jkun jista' jintuża fit-tfassil tal-politika ekonomika tal-pajjiż.

QORMI - MILL STREET - TISWIJA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Possibbli l-Ministru, permezz tar-Roads Department, ġentilment jgħid jekk hemmx il-ħsieb li tiġi rranġata N/S off Mill Street, Qormi li qatt ma kienet irranġata u tinsab fi stat diżastruż?

Billi ilha għaddejja korrispondenza, fosthom mar-Roads Department (Ref.

WD 2780/82) għal dawn l-aħħar snin, possibbli l-Ministru jgħid eżatt jekk hemmx xi ħsieb li din it-triq tiġi rranġata?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-Dipartiment tat-Toroq u d- Dipartiment tad-Drenaġġ ħarġu tenders biex ikunu jistgħu isiru xogħlijiet rispettivi f'din it-triq bi preparamenti biex din tingħata l-asfalt fl-24 ta' Marzu, 1999.

Irriżulta li l-main ta' l-ilma li kien hemm kien instab li hu fil-wiċċ u l-Korporazzjoni ta' l-Ilma trid tieħu passi sabiex dan il-main jitneħħa u jitqiegħed f'postu fil-ġenb tat-triq.

Meta dan ix-xogħol isir, id- Dipartiment tat-Toroq ikun jista' jkompli bix-xogħlijiet.

EMERGENCY LAB - TESTIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru ġentilment jagħti l-figuri ta' kemm-il test saru fl-Emergency Lab tul l-1999 u bil-bidu ta' din is-sena, sa l-ewwel ta' Settembru?

Kemm il-APTT u INR saru fl-Emergency Lab tul-1999 u tul din is-sena sa l- ewwel ta' Settembru?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li n-numru ta` testijiet li saru fil- laboratorju ta` l-Emerġenza fl-Isptar San Luqa tul l-1999 u mill-bidu ta` din is-sena sa l-ewwel ta` Settembru kien kif jidher hawn taħt:-

|Isem |Matul |Mill-bidu | |tat-Test |l-1999 |ta` din | | | |is-sena sa | | | |l-ewwel ta` | | | |Settmbru | | | |(1/9/2000 | | | |inkluża) | |Complete |54693 |37790 | |Blood | | | |Count | | | |Activated |28123 |21854 | |Partial | | | |Thrombopla| | | |stin Time | | | |Prothrombi|29168 |21820 | |n Time | | | |Plasma |606 |1265 | |Phosphates| | | |Blood |9113 |6031 | |Gases | | | |Sodium/Pot|200168 |154370 | |assium/Chl| | | |oride | | | |Osmolality|4704 |2621 | |(serum and| | | |urine) | | | |Plasma |65300 |49004 | |Urea | | | |Plasma |43776 |30327 | |Glucose | | | |Neonatal |1320 |625 | |Total | | | |Bilirubin | | | |Direct |480 |338 | |Bilirubin | | | |Urinalysis|1456 |879 | |CSF |577 |324 | |Glutamate |921 |1900 | |Oxaloaceti| | | |c | | | |Transamina| | | |se | | | |Creatine |26573 |19469 | |Phospho | | | |Kinase | | | |Plasma |6325 |4508 | |Amylase | | | |Plasma |62664 |47799 | |Creatinine| | | |Plasma |6731 |6795 | |Calcium | | | |Serum |422 |279 | |Salicylate| | | |Blood |758 |481 | |Alcohol | | | |Serum |528 |332 | |Paracetamo| | | |l | | | |Plasma |25 |16 | |G-6-PD | | | |Carboxyhae|41 |5 | |moglobin | | | |Cholineste|3 |5 | |rase | | | |Meth-Haemo|2 |2 | |globin | | | |Blood |72 |63 | |Ammonia | | | |Plasma |1719 |918 | |CK-MB | | | |Serum |59 |35 | |Lithium | | | |Serum |370 |312 | |Digoxin | | | |Plasma |1406 |1062 | |Magnesium | | | |Total |548103 |411229 |

KAXXA TA' MALTA - PIŻ

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid sena b'sena x'se jkun il-piż fuq il-Kaxxa ta' Malta tal- ftehim kollettiv għas-settur pubbliku li l-gvern kien iffirma mal-unions f'Diċembru ta' l-1998?

Kif se jiġi ffinanzjat dan il-piż?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li dwar in-nefqa annwali, b'riżultat tal-ftehim kollettiv għas-settur pubbliku, diġa ngħata tagħrif fir-risposta tiegħi għall-mistoqsija parlamentari numru 16,768, f'Ġunju li għadda.

Din l-ispiża, bħal kull spiża pubblika, u speċjalment fejn jidħlu pagi, salarji, sahra, allowances u pensjonijiet, tiġi ffinanzjata minn dħul permezz tat-taxxa fuq l-income u kontribuzzjoni tas-sigurta' soċjali li l- impjegati użjew il-pensjonanti jħallsu fuq id-dħul annwali tagħhom, u mill- erarju ġenerali tal-Gvern.

TARIFFI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid jekk iż-żieda fit-tariffi tal-qorti hijiex b'xi mod jew ieħor relatata mal-ħtieġa ta' finanzjament taż-żieda f'allowances li se jkun hemm għal membri tal-ġudikatura?

ONOR.

JOHN DALLI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru ikkonċernat.

IMPJIEGI - KONDIZZJONIJIET TA' XOGĦOL

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru Ministru jgħid jekk sarx xi progress min-naħa tal-ministeru tiegħu mas-sidien tal- kumpanniji tat-trasport tat-turisti bil-coaches u vannijiet dwar il- kondizzjonijiet tax-xogħol ta' l-impjegati tagħhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li l-kondizzjonijiet tax-xogħol ta' l-impjegati tal-kumpanniji tat-trasport tat-turisti bil-coaches u vannijiet, huma koperti mill-hire cars and buses wages council wage regulation order, 1977".

Uffiċjali tad-Dipartiment tar-Relazzjonijiet Industrijali u ta' l- Impjieg, minn żmien għal żmien jagħmlu spezzjonijiet u jintervistaw kemm lill-ħaddiema kif ukoll lis-sidien ta' dan is-settur biex jinfurzaw il- kondizzjonijiet ta' l-impjieg skond l-imsemmija wage regulation order u l- att li jirregola l-kondizzjonijiet ta' l-impjieg.

Ninsab informat ukoll li kienet saret laqgħa ta' konċiljazzjoni preseduta mid-direttur tar-relazzjonijiet industrijali u ta' l-impjieg f'tilwima industrijali bejn waħda mill-unions u wieħed mis-sidien tal-coaches.

INTERNAL AUDITORS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħidilna kemm kien hemm internal auditors mill-1995 sal- lum?

Min huma (id-dettalji tagħhom)?

Kif inhuma mqassmin fil- ministeri/dipartimenti tal-gvern?

Kemm minnhom spiċċaw?

Min huma li spiċċaw (id-dettalji tagħhom)?

Għaliex spiċċaw?

Wara li spiċċaw, jekk baqgħu jaħdmu, x'xogħol ingħataw u fejn?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li risposta għal din il-mistoqsija se tingħata f'xi seduta oħra.

INTERNAL AUDITOR

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħidilna liema ministeri kellhom internal auditor, iżda bħalissa jinsabu mingħajr internal auditor?

Liema ministeri qatt ma kellhom internal auditor?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

SKEJJEL - VOCATIONAL COLLEGE

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta huwa ppjanat li jiftaħ il- Vocational College?

Meta se jibda jieħu l-ewwel studenti?

Xi kriterji se jintużaw biex student jiġi aċċettat f'dan il-kulleġġ?

X'kordinament hemm bejn il-ministeru ta' l-edukazzjoni u l-korporazzjoni għat-taħriġ u impjiegi?

Ġew recruited l-għalliema li se jgħallmu f'dan il-kulleġġ?

Jekk iva, min huma u x'suġġetti jgħallmu, jekk le meta se jiġu recruited u xi proċedura se tintuża?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif għedt diversi drabi pubblikament il-kulleġġ Malti ta' l-arti, xjenza u teknoloġija twaqqaf fil-11 ta' Awissu, 2000 u hu proġett mifrux fuq numru ta' snin.

Il-bord tal-gvernaturi qed jaħdem biex iwaqqaf l-ewwel istitut u għal dan l-iskop qed jiġi intervistat il-persunal meħtieġ.

Il-kriterji għall-għażla ta' studenti jiġu mgħarrfa hekk kif il-Bord jiddeċidihom.

Hemm koordinament sħiħ ma' l-ETC biċ-chief executive tagħha wieħed mill- gvernaturi.

PBS - TELESERIAL

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru ġentilment jgħid jekk il-PBS hux qed taħseb f'xi teleserial bil-Malti għal TVM?

Jekk iva, meta hu maħsub li jibda kull teleserial jekk hemm aktar minn wieħed?

Kull teleserial, min hu responsabbli għalih, kemm hu twil kull teleserial, kemm fiha, espisodji, x'jismu kull teleserial, u kemm se jħallas il-PBS għal kull telserial u lil min se jitħallsu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-PBS, bħala stazzjoni ta' xandir pubbliku, huwa konxju mill-fatt li teleserials bil-Malti huma mfittxija mill-pubbliku Malti u għalhekk ħaseb li fl-iskeda tal-programmi għax-xhur li ġejjin jinkludi wkoll teleserial bil-Malti.

Minħabba li l-programmi ġodda kollha li ħejja l-PBS għax-xhur li ġejjin se jitħabbru waqt xandira diretta ma nħossx li d-dettalji mitluba mill- Onor. Membru għandhom jingħataw f'dan l-istadju.

Rigward il-ħlas għal dawn il-programmi, naħseb li l-Onor.

Membru japprezza li din hija informazzjoni ta' natura kummerċjali minħabba l- kompetizzjoni li teżisti ma' stazzjonijiet privati oħra u għalhekk m'hux il- każ li tingħata.

INTERNAL AUDITOR - XOGĦOL

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid min jiddeċiedi jekk ix-xogħol ta' l-internal auditor huwiex sodisfaċenti jew le, u fuq liema kriterji jsir dan?

Kemm saru rapporti minn kull internal auditor kull sena?

Individwalment, kemm saru audit reports min kull internal auditor?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li risposta għal din il-mistoqsija se tingħata f'xi seduta oħra.