MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 117 It-Tlieta, 7 ta' Ottubru, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 117

It-Tlieta, 7 ta' Ottubru, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.00 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 7 ta' Ottubru, 1997

WERREJ MINUTI 919

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 919

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 927

MOZZJONIJIET ABBOZZ TA' LIĠI BIEX IKOMPLI JEMENDA L-ATT DWAR IS-SIGURTA' SOĊJALI (L-EWWEL QARI) 928

PERMESS TAL-KAMRA 929

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-LOTTU PUBBLIKU PUBLIC LOTTO ORDINANCE (AMENDMENT) BILL (IT-TIENI QARI) 929 ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-POOLS TAL-GVERN MALTI FUQ IL-LOGĦOB MALTESE GOVERNMENT FORECAST POOLS (AMENDMENT) BILL (IT-TIENI QARI) 939 ABBOZZ TA' LIĠI LI JKOMPLI JEMENDA L-ATT DWAR ID-DAZJU TAS-SISA EXCISE DUTY (AMENDMENT) (NO.

2) BILL (IT-TIENI QARI) 944

AĠĠORNAMENT 953

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 959

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 981

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 116 li saret fis-6 t'Ottubru, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

TARZNA TA' MALTA - SERVIZZI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jinformana jekk il-Partit Laburista ordnax xi servizzi mit-Tarzna ta' Malta bejn Mejju u Novembru 1996?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid kemm kienet l-ispiża f'kull każ, jekk tħallsux il-kontijiet u meta tħallsu?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Nirriferi l-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 4336 f'Seduta Nru. 46.

TASK FORCE - MOLL TA' L-IMĠARR

L-ONOR.

JOE CASSAR (f'isem l-Onor.

Anton Tabone) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti iktar tagħrif fuq il-kompetenza tat-task force dwar il-bini ta' mollijiet u faċilitajiet għal passiġġieri fl-Imġarr, Għawdex u fiċ-Ċirkewwa u min huma l-membri ta' dan it-task force?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi l-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 5891 f'Seduta Nru. 71.

MALTA RACING CLUB - ŻJARA FI FRANZA

L-ONOR.

JOE CASSAR (f'isem l-Onor.

Richard Muscat) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat- tweġibiet għall-mistoqsijiet parlamentari numri 3638, 3846 u 4116 dwar is- safra li għamel is-Segretarju Parlamentari Cilia fi Franza aktar kmieni din is-sena, jista' l-Ministru jgħid x'kienet "in-natura tat-taħdidiet li kellhom isiru" f'Pariġi?

X'ġie konkluż fil-laqgħa li kellu s-Segretarju Parlamentari biex isir titjib fil-korsa tal-Marsa?

Min kienu l-membri tal-Malta Racing Club li akkumpanjaw lis-Segretarju Parlamentari fi Franza?

Min kienu l-membri tal-Malta Racing Club li "diġa' kellhom sehem fid-diskussjonijiet" qabel ma d-delegazzjoni telqet lejn Franza?

Meta bdew dawn id-diskussjonijiet mill-membri tal-Malta Racing Club?

Ma' min saru?

Fejn saru?

Mill-Lm550 li ntnefqu biex is-Segretarju Parlamentari jmur Franza, kemm ħareġ il-Gvern Malti?

Għaliex il-Ministru qal li l-ispiża f'dan il-każ kienet "waħda minima"?

Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-istedina uffiċjali li s-Segretarju Parlamentari rċieva mingħand Paul Essartial?

Jirriżultalu lill-Ministru jekk Paul Essartial ġiex xi darba Malta b'konnessjoni mal-korsa tal-Marsa jew jekk weriex il-ħsieb li jiġi jew inkella jekk effettivament l-Onor.

Cilia stednux jiġi jżurna?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): It-taħdidiet kienu jikkonċernaw proġett li jekk jitwettaq ikun ta' benefiċċju għall-Malta Racing Club u għal Malta mill-att turistiku billi jiġu fostna għadd ta' dilettanti tat-tlielaq tat-trott.

Dan il-proġett jinvolvi upgrading tal-faċilitajiet tal-Malta Racing Club, li eventwalment ikun iffinanzjat mid-dħul li jirriżulta.

Il-membri tal-Malta Racing Club kienu l-istess membri li kienu taw bidu għad-diskussjonijiet, jiġifieri s-Sur Mario Farrugia u s-Sinjura Lorraine Cunningham.

It-taħdidiet saru ma' Paul Essartial u ma' uffiċjali oħra ta' l-SEFC ġo Vincennes wara stedina mill-istess Essartial lis-Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti.

Kopja ta' din l- istedina qed titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

Is-somma ta' Lm550 ħariġha l-Gvern pero' din tammonta għal wisq inqas minn dik meta fl-1995 delegazzjoni ta' ħamsa min-nies mill-ministeru ta' qabel kienet żaret Franza in konnessjoni ma' tiġrijiet taż-żwiemel biex forsi jiġu mħajra jinteressaw ruħhom fiż-żwiemel.

Jekk jitkomplewx id-diskussjonijiet jiddependi minn diversi fatturi mhux taħt il-kontroll tal-Gvern u jekk jinħass il-bżonn li 'l quddiem Essartial jiġi Malta, jiġi mitlub jagħmel dan.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U TA' L-AMBJENT - FONDI VVOTATI

L-ONOR.

JOE CASSAR (f'isem l-Onor.

Joe Borg) staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l- Viċi Prim Ministru jgħid kemm mill-fondi vvotati għall-1997 għall-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin kienu ntnefqu globalment sat-30 ta' Ġunju, 1997?

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Sat-30 ta' Ġunju, 1997 il-Ministeru għall- Affarijiet Barranin kien nefaq is-somma ta' Lm2,542,495 fuq spejjeż rikorrenti, jiġifieri 45.6% tal-Lm5,558,000 ivvotati taħt Vot Numru 12 fl- Estimi Ġenerali għal din is-sena.

AMBAXXATI - OPERATIONAL AND MAINTENANCE EXPENDITURE

L-ONOR.

JOE CASSAR ( f'isem l-Onor.

Joe Borg) staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l- Viċi Prim Ministru jagħti għal kull ambaxxata individwalment u speċifikament il-perċentwali tal-vot għal operational and maintenance expenditure għall-1997 li kien diġa' intnefaq sat-30 ta' Ġunju, 1997?

ONOR.

GEORGE VELLA: Qed nagħti skeda li turi l-infiq sat-30 ta' Ġunju, 1997 fi spejjeż operattivi u ta' manutenzjoni ta' kull ambaxxata Maltija u l-perċentwali ta' kull nefqa fuq l-ammont ivvotat għal dik l-ambaxxata għal matul din is-sena:

|03 |Algiers|Xejn |0% | |04 |Baghdad|Lm |67% | | | |12,373 | | |05 |Beijing|Lm |33% | | | |25,229 | | |06 |Bonn |Lm |47% | | | |27,280 | | |07 |Brussel|Lm |48% | | |l |35,269 | | |08 |Kajr |Lm |82% | | | |32,981 | | |09 |Canberr|Lm |55% | | |a |20,727 | | |10 |Ginevra|Lm |45% | | | |28,747 | | |11 |Londra |Lm28,31|16% (Kera | | | |9 |tħallset | | | | |f'Lulju | | | | |1997) | |12 |Madrid |Lm |43% | | | |21,250 | | |13 |Moska |Lm |54% | | | |16,859 | | |14 |Pariġi |Lm |52% | | | |65,761 | | |15 |Riyadh |Lm |30% | | | |17,667 | | |16 |Ruma |Lm |46% | | | |47,012 | | |17 |Tripli |Lm |41% | | | |7,219 | | |18 |Tuneż |Lm |50% | | | |17,953 | | |19 |Washing|Lm |67% | | |ton |18,229 | | |20 |New |Lm |31% | | |York |18,870 | | |21 |Strasbu|Lm |57% | | |rgu |8,521 | | |22 |Vjenna |Lm |53% | | | |34,208 | | |23 |Toronto|Lm |40% | | | |6,518 | | | |Total |Lm490,9|41% | | | |92 | |

INIZJATTIVI KULTURALI - KONTRIBUZZJONIJIET

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' l-inizjattivi kulturali li saru f'pajjiżna bejn Novembru 1996 u Ġunju 1997 u li għalihom il-ministeru ta kontribuzzjonijiet finanzjarji jew kontribuzzjonijiet f'materjal?

F'kull każ, ta' liema għaqda jew soċjeta' kienet l-inizjattiva kulturali?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Bħala parti mill-cultural support programme ingħataw dawn l-għajnuniet:

|Tanya Bayona |Partecipazzj|500 | | |oni f'Parigi| | |Bird Breeder's Ass|Exhibition |500 | |Yada Dance Co. |Fire Dance |180 | |Sliema Band Club |Kunċert |200 | |Malta Int.

Project|Audio & |500 | |of Computer Music |visual | | | |equipment | | |Mike Spiteri |Kunċert |150 | |Malta Cultural | |350 | |Inst. | | | |Socjeta' Muzikali |Tunisia |100 | |tal-Gilju,Mqabba | | | |Ghaqda Muzikali |Kuncert |200 | |Marija Assunta, |Muzikali | | |Gudja | | | |Fsobians Club, |Magazine |50 | |Floriana | | | |Ghaqda Muzikali |Akk.

Musiko,|100 | |Melita, Msida |Letterarja | | |Arcikonfraternita'|Attivitajiet|200 | |ta' S. Guzepp, |Kulturali | | |Rabat | | | |Ghaqda Dilettanti |Restawr |100 | |Mudelli | | | |tal-Knejjes | | | |Ghaqda Voluntieri |Wirja |100 | |S. Verera |Agrikola | | |Gabriel Caruana, |Rent |100 | |Mithna ta' Ganu | | | |Ghaqda Kazini |Festival |150 | |Baned | | | |Malta Photographic|Colour Slide|400 | |Society |Exhibition | | |Joe Xuereb, Ta' | |110 | |Peppi Sculptors | | |

Għar-rigward ta' għajnuna f'forma ta' self ta' materjal qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' żewġ paġni.

Qed inpoġġi wkoll lista ta' għajnuna finanzjarja li ngħatat għall-istess perijodu fuq rakkmandazzjoni tal-Kumitat Festi Nazzjonali għaċ- ċelebrazzjoni tal-karnival fil-villaġġi.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U TA' L-AMBJENT - IMPJIEGI

L-ONOR.

JOE CASSAR (f'isem l-Onor.

Austin Gatt) staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għall-perijodu 1 ta' April sat-30 ta' Ġunju, 1997 kemm ġew impjegati persuni b'kuntratt indefinit, b'kuntratt definit, on a casual basis u konsulenti?

Kemm ingħataw transfers fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entitajiet statutorji ndipendenti, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-gvern jew li fihom il-gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti l-informazzjoni skond il-ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fih ġew impjegati l- persuni ndikati minnu u jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

GEORGE VELLA: Bejn l-1 ta' April u l-aħħar ta' Ġunju, 1997 fil- ministeru tiegħi ġew impjegati 19-il persuna b'kuntratt indefinit ma' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar, maqsumin hekk: 1 avukat, 1 uffiċjal għar-riċerka u dokumentazzjoni, 1 personnel officer I, 1 assistent personali fil- Planning Authority, 2 enforcement officers, 9 survey technicians u 4 field survey assistants.

F'dan il-perijodu ġie wkoll impjegat ambaxxatur residenti barra minn Malta, f'Washington, b'kuntratt ta' tliet snin: Nista' ngħid li ma kien hemm l-ebda ingaġġ fuq bażi każwali u l-ebda konsulent ma ġie mpjegat matul dan il-perijodu.

Kien hemm żewġ impjegati ttrasferiti 'l barra mill-ministeru, ċioe' assistant principal fuq talba tiegħu stess u executive officer mibdul ma' clerk.

F'dan il-perijodu ġiet ifformalizzata ċ-ċaqliqa ta' 97 impjegat għal mal- Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni wara li, skond it-tqassim ġdid tal-ministeri, ġie ddeterminat li l-qasam tax-xogħol li fih kienu qed jaħdmu dawn l-impjegati jaqa' taħt ir-responsabbilita' ta' dak il- ministeru, minflok dak ta' l-ambjent.

Kif għidt drabi oħra, ma nħossx il-ħtieġa u lanqas ma hija etika professjonali kummerċjali tajba illi tagħrif dwar il-kondizzjonijiet tax- xogħol ta' l-impjegati reklutati jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

AMBAXXATA MALTIJA F'WASHINGTON

L-ONOR.

JOE CASSAR (f'isem l-Onor.

Tony Abela) staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l- Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra kemm tiswa lil Malta l-ambaxxata li għandna fl-Istati Uniti ta' l-Amerka?

Minn kemm persuni hija mmexxija l-istess Ambaxxata?

X'pożizzjoni għandhom dawn il-persuni u x'rimunerazzjoni għandhom, wieħed wieħed, inkluż l- Ambaxxatur u kemm għandhom allowances oltre l-paga/rimunerazzjoni?

Il-proprjeta' wżata bħalha ambaxxata hija proprjeta' tal-Gvern Malti?

B'liema titolu hija posseduta?

Kemm huwa t-terminu ta' l-appointment ta' l-istess Ambaxxatur?

Kemm huwa kkalkolat li jinġieb kummerċ mill-istess ambaxxata lejn pajjiżna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Vot għall-1997 biex jagħmel tajjeb għall-ispejjeż biex titmexxa l-Ambaxxata Maltija ġewwa Washington huwa ta' Lm94,566.

Fl- ambaxxata hemm jaħdmu 1 ambaxxatur, 1 counsellor, 2 segretarji, 1 messaġġier/sewwieq, 1 seftur/ajjutant u 1 ħassiela.

L-Ambaxxatur għandu ħatra f'din il-kariga għal massimu ta' tliet snin, li jistgħu jiġu rinnovati.

Kif għidt fir-risposti li tajt għal mistoqsijiet simili li saruli mill- Onor. Membru, ma jidhirlix li għandi nispeċifika r-rimunerazzjoni li jirċievi kull wieħed minn dawn l-impjegati.

Nista ngħid iżda illi, dejjem skond il-figuri fl-Estimi Ġenerali għal din is-sena, huwa stmat li n-nefqa totali f'dawk li jissejjħu personal emoluments fl-Ambaxxata Maltija ta' Washington tkun ta' Lm 67,424.

L-uffiċċju okkupat mill-Ambaxxata Maltija ġewwa Washington huwa proprjeta' tal-Gvern Malti.

Rigward l-aħħar parti tad-domanda infakkar lill-Onor.

Interpellant illi diġa' tajt tweġiba ġenerika għal mistoqsijiet simili li għamilli dwar l- ambaxxati Maltin f'pajjiżi oħra.

Dik ir-risposta ġenerika tapplika wkoll għal din il-mistoqsija (ara mistoqsija parlamentari numru 5787).

Madam Speaker, l-Onor.

Interpellant għamel sensiela ta' mistoqsijiet u qabbad lill-computer jagħtih il-183 pajjiż tad-dinja, fis-sens li kull mistoqsija titbiddel ma' kull pajjiż.

Kemm l-istaff tiegħi u kemm l-istaff tiegħek u kull min irid jipproċessa dawn il-mistoqsijiet parlamentari qiegħed jaħli ħin u karta b'mod esaġerat fuq mistoqsijiet li huma frivoli u kapriċċużi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Francis Zammit Dimech, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Madam Speaker, ma jaħsibx il-Viċi Prim Ministru li bħala Leader of the House qed jonqos fir-rispett tiegħu lejn il- membri parlamentari meta jagħmel kummenti bħal dawn fuq mistoqsijiet parlamentari li bħalhom saru diversi fis-snin passati u li r- responsabbilta' tiegħu hija li jagħti tweġiba u mhux li jikkummenta bil-mod li għadu kif ikkummenta b'disprezz lejn din il-Kamra?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jiena nerġa' nsostni li dawn huma mistoqsijiet frivoli u kapriċċużi.

Ir-rispett lejn il-Kamra jitnaqqas meta membru jistaqsik kif qed nieħdu ħsieb l-interessi tal-Maltin li hemm ġewwa l-Belize, Gabon, Comoros u d-dinja kollha, bil-konsegwenza li tispiċċa f'sitwazzjoni fejn tkun trid tipproċessa 183 mistoqsija.

Naturalment dan ix-xogħol jirrikjedi wkoll ħafna ħela ta' karti u ta' żmien, iktar u iktar meta wieħed iqis li dawn ir-riżorsi jistgħu jiġu utilizzati b'ħafna iktar rispett lejn din il-Kamra.

Kieku l-Onor.

Membru ried ikun jaf dik l- informazzjoni ta' 183 mistoqsija kien faċli jistaqsina fejn huma l- ambaxxati Maltin madwar id-dinja u konna nagħtuh tweġiba waħda.

L-Onor.

Membru għandu dritt jagħmel dawn il-mistoqsijiet pero' jien ukoll għandi d-dritt li ngħid li dan huwa frivolu u kapriċċuż u ma naħsibx li nkun qed ninsulenta lill-Kamra jew lill-Onor.

Membru meta ngħid li dan seta' ffranka ħafna xogħol lill-ministeru.

Jien m'iniex qed ngħid li m'iniex se nagħti tweġiba għal dawn il-mistoqsijiet, pero' min qed jagħmel dispett lill-Kamra m'huwiex jien imma min huwa tant kappriċċuż u frivolu li joqgħod jokkupana naħlu l-karti u naħlu l-ħin.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, din il-mistoqsija tirrigwarda l- Ambaxxata ta' Malta fl-Istati Uniti ta' l-Amerka fejn fost l-oħrajn l-Onor.

Interpellant staqsa kemm hu n-numru ta' persuni li jmexxu din l-ambaxxata u kemm huwa kkalkolat li jinġieb kummerċ mill-istess ambaxxata lejn pajjiżna.

Jiġifieri ma nafx għaliex qed jittieħed dan it-ton fil-konfront ta' domandi bħal dawn.

Madam Speaker, fil-fatt jien nixtieq nistaqsi lill-Viċi Prim Ministru jekk huwiex se jsir studju biex wieħed jara li kemm jista' jkun ċerti pajjiżi importanti li magħhom għandna relazzjonijiet diplomatiċi, l- affarijiet li għandhom x'jaqsmu mat-turiżmu u ma' l-ambaxxata jkunu f'post wieħed, bħalma hemm f'Londra.

(Interruzzjonijiet) Iva, hawn ħafna nies li meta jkunu fl-oppożizzjoni jgħidu mod u mbagħad meta jkunu fil-gvern jgħidu mod ieħor!

Jien naħseb li l-Ministru Bartolo aħjar ma jitkellimx fuq dawn l-affarijiet għax issa dannu li għandu enerġija ġdida li jipperswadi lil sħabu tan-naħa tal-gvern.

Meta kienu fuq in-naħa ta' l-oppożizzjoni ma kienx ipperswadihom dwar l-istipendji ta' l-istudenti.

(Interruzzjonijiet) Anke jien lill-Ministru Bartolo nixtieq nirringrazzjah talli nterrompieni.

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġbok, ejja għall-mistoqsija.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, kont qed ngħid li jien nixtieq nistaqsi lill-Viċi Prim Ministru jistax isir studju biex fejn hu meħtieġ tkun tista' tinbidel saħansitra l-allokazzjoni ta' l-ambaxxata.

Per eżempju, l- Ambaxxata ta' Pariġi għandha tibqa' fejn hi llum jew tista' tmur f'post ieħor?

Lill-Viċi Prim Ministru nixtieq nistaqsih ukoll jekk jistax jiġi segwit l-eżempju ta' dak li sar f'Londra, fejn l-affarijiet kollha li għandhom x'jaqsmu ma' Malta jkunu miġburin flimkien.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jien smajt ir-rimarki kollha li għamel l-Onor.

Borg pero' ma naħsibx li huwa opportun li noqgħod nidħol f'kull każ partikolari.

Nibda biex ngħid li din hija t-tieni serje ta' mistoqsijiet li qed jagħmel l-Onor.

Tony Abela.

Is-serje l-oħra li għamel kienet tittratta dwar kif inhuma meqjusin u mħarsin id-drittijiet tal- Maltin ġo kull pajjiż tad-dinja, saħansitra dawk li huma l-iktar imbegħdin.

Jiġifieri l-ewwel jien għalhekk għamilt dik ir-rimarka.

Rigward jekk nemminx li għandu jkun hemm pooling tar-riżorsi tagħna barra minn Malta nixtieq ngħid lill-kollega tiegħi li kull każ irid jiġi studjat on its own merits.

Per eżempju, fil-każ ta' l-Italja, filwaqt li l- ambaxxata qiegħda ġo Ruma iċ-ċentru tal-kummerċ qiegħed Milan u għalhekk f'dan il-każ huwa impossibbli li ngħaqqdu lill-ambaxxata u liċ-ċentru tal- kummerċ flimkien.

Mill-banda l-oħra huwa possibbli li wieħed jaħseb fuq dawn il-linji f'ċerti pajjiżi, speċjalment meta wieħed iqis ir-riżorsi limitati li għandna u anke l-output li ħafna drabi jagħtu dawn l-ambaxxati.

GĦalhekk kif għidt diġa' kull każ irid jiġi studjat on its own merits.

Madam Speaker, madanakollu jien ma nafx għaliex dan l-aħħar qed isir dan l-aċċent kollu fuq l-Ambaxxata ta' Pariġi.

F'daqqa waħda din ġiet in the limelight u qegħdin ngħidu li mhijiex f'postha.

Jista' jkun li hemm ċerti argumenti li ta' min wieħed jiddiskutihom pero' niskanta kif issa ġiet daqshekk taħt il-lenti meta taħt l-amministrazzjoni l-oħra ma ġiex taħt il- lenti l-fatt li hemmhekk kellna ħela ta' flus bl-għama, fosthom anke ambaxxatur li filwaqt li kien singolu kien qed jitħallas, għal snin twal, bħala miżżewweġ u għandu jirrifondi xi Lm8,000.

Dan imissu kien taħt il- lenti dak iż-żmien!

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit Dimech, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: B'riferenza għall-mistoqsijiet li għadu kif wieġeb, billi l-Viċi Prim Ministru jidher li jibdel it-ton tiegħu skond mill-liema naħa tal-Kamra jitkellem, nixtieq nifriskalu ftit il-memorja.

Fil-mistoqsija preċedenti l-Viċi Prim Ministru qal li mhijiex etika professjonali kummerċjali tajba li ssaqsi dwar il-kondizzjonijiet tax- xogħol ta' diversi persuni fl-impjieg b'mod jew b'ieħor fil-ministeru tiegħu.

Forsi fid-dawl anke tal-mistoqsija li għadu kif wieġeb, il-Viċi Prim Ministru jiftakar jew jipprova jiftakar kemm-il darba saru mistoqsijiet simili minn membri parlamentari, il-lum fuq in-naħa tal-gvern, meta kienu fuq in-naħa ta' l-oppożizzjoni?

Madam Speaker, jekk il-Viċi Prim Ministru jrid jara kemm hemm kontradizzjonijiet kbar bejn dak li jingħad min-naħa tal-gvern issa ma' dak li kien jingħad meta kienu fuq in-naħa ta' l-oppożizzjoni, nixtiequ jiffriska l-memorja tiegħu billi jirriferixxi għall-ittra dwar l-istipendji li bagħat l-Onor.

Alfred Sant fil-15 ta' Ottubru, 1996 - 11-il ġurnata qabel id-data ta' l-elezzjoni - fejn ta assigurazzjoni lill-istudenti li jaqbel mal-prinċipju ta' l-istipendji.

Dan qed ngħidu biss bħala eżempju biex il-Viċi Prim Ministru jkun jista' jiggwida ruħu dwar kemm in-naħa tal- gvern titkellem b'ton differenti mill-bankijiet tal-gvern għal meta kienet titkellem mill-bankijiet ta' l-oppożizzjoni.

MADAM SPEAKER: Dan li qed jgħid l-Onor.

Membru huwa out of order għax il- kwestjoni ta' l-istipendji m'għandhiex x'taqsam mad-dekasteru tal-Viċi Prim Ministru.

L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Madam Speaker, mingħajr ma noqogħdu nsemmu l-Belize u l-Comoros, għax kull pajjiż għandu d-dinjita' tiegħu, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna għandux il-ħsieb li jwaqqaf xi ambaxxata f'xi pajjiż ieħor fil-ġejjieni qarib?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jekk se niftħu xi ambaxxati żgur li mhux se niftħuhom fil-Guyana, fil-Belize, fil-Comoros jew inkella f'xi pajjiż ieħor fit-tarf tad-dinja!

KAĊĊA ILLEGALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew misjuba mhux ħatja mill-qorti, kaċċaturi u nassaba illi ttellgħu il-qorti mill-Pulizija għax allegatament kisru l-liġi f'dawn l-aħħar ħames snin?

Kemm instabu ħatja fl- istess żmien?

X'weħlu dawk li nstabu ħatja?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi f'dawn l-aħħar ħames snin sal-11 ta' Lulju, 1997 in-numru ta' persuni lliberati minn akkużi dwar regolamenti tal-kaċċa u nsib kien ta' 69.

Fl-istess perijodu 194 persuna nstabu ħatja u ngħataw sentenzi li kienu jvarjaw minn multa ta' Lm10 sa multa ta' Lm400 u konfiska ta' l-esebiti.

MINISTERI - STAFF PERSONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li kienu jifformaw parti mill-istaff personali ta' kull ministru u segretarju parlamentari fiż-żmien l-amministrazzjoni preċedenti?

X'kien il- grad li kellhom f'kull każ?

ONOR.

ALFRED SANT: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella bit- tagħrif mitlub.

LOGĦOB TAN-NAR - MWIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem L-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li mietu u li korrew meta kienu qed jaħdmu l-logħob tan-nar f'dawn l-aħħar għaxar snin, sena b'sena?

Kemm kien in-numru ta' persuni li weġġgħu waqt l-isparar u ħruq tan-nar u kemm weġġgħu wara li sabu nar mhux maħruq wara li ġie sparat fl-istess żmien?

Kemm minn dawn il-persuni kellhom anqas minn 16-il sena?

ONOR.

ALFRED SANT: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra t-tagħrif mitlub.

LOGĦOB TAN-NAR - PERSUNI MRESSQA L-QORTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni mtellgħin il-qorti sena b'sena f'dawn l-aħħar għaxar snin għax ħadmu n-nar mingħajr liċenzja u f'postijiet fejn mhux suppost?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li n-numru ta' persuni mtellgħin il- qorti, sena b'sena fil-perijodu indikat mill-Onor.

Interpellant għax ħadmu n-nar mingħajr liċenzja u/jew f'postijiet fejn mhux suppost kien kif ġej : -

|1987 |1 | |1988 |xejn | |1989 |xejn | |1990 |xejn | |1991 |xejn | |1992 |2 | |1993 |4 | |1994 |1 | |1995 |xejn | |1996 |4 | |1997* |1 |

* (Sas-7 ta' Lulju)

PULIZIJA - ARMI TAN-NAR

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Billi ta' kull sena jidħlu numru konsiderevoli ta' armi tan- nar fil-pajjiż - fil-fatt is-sena l-oħra daħlu iktar minn 14,000 senter u airgun - u n-numru ta' armi liċenzjati bejn wieħed u ieħor ma jiżdiedx meta mqabbel ma' l-importazzjoni, dan ifisser li numru ta' persuni ma jibqgħux iħallsu l-liċenzja ta' l-arma li jkollhom?

Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi tagħmel il-Pulizija dwar dan?

ONOR.

ALFRED SANT: Le, ma jfissirx li n-numru ta' persuni ma jibqgħux iħallsu l-liċenzji ta' l-armi li jkollhom.

Skond kif ninsab informat l- armi kollha li jiġu importati f'Malta, kemm mid-dealers u kemm minn persuni individwali, jiġu spezzjonati individwalment fid-Dwana u d-dettalji tagħhom jiġu meħuda mill-esperti tal-ballistika u mdaħħla f'reġistru magħruf bħala stock register li kull dealer liċenzjat mal-Pulizija għandu wieħed allokat għalih.

Meta l-armi jinbiegħu lil terzi persuni jew jiġu ttrasferiti minn dealer għal ieħor id-dettalji ta' l-armi mibjugħa jew trasferiti jiġu rreġistrati fuq il-persuna li tkun xtrat l-arma jew inkella fuq l-istock register tad-dealer l-ieħor.

B'hekk il-Pulizija dejjem ikollha record ta' fejn tkun imxiet l-arma minn meta tiġi importata sakemm tinbiegħ jew tiġi trasferita.

Għalhekk ma jfissirx li l-armi kollha li jiġu importati f'sena jinxtraw kollha minn terzi persuni.

PULIZIJA - BOMB HOAXES

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' bombi hoaxes irrapportati lill-Pulizija jew lill-Armata f'dawn l-aħħar għaxar snin?

Fejn suppost li kienu dawn il-bombi li wara li saret it-tfittxija għalihom b'ħafna ħela ta' ħin, biża' u ta' flus il-poplu ma nstab xejn?

Dawn il-hoaxes jiġu investigati mill-Pulizija?

Jekk iva, kien hemm xi każ fejn persuni tressqu l-qorti f'dan iż-żmien?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li matul dawn l-aħħar għaxar snin kien hemm 235 theddida ta' bomba magħmula lill-Pulizija u 439 magħmula lill- Forzi Armati.

Fost il-postijiet fejn sar dan it-theddid kien hemm stabilimenti, uffiċini, residenzi, vetturi, skejjel, lukandi, dipartimenti u l-isptar.

F'kull każ ittieħdu l-prekawzjonijiet meħtieġa.

Ma kienx hemm każijiet li tressqu nies il-qorti fuq dan l-abbuż.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: GĦalkemm reati bħal dawn joħolqu ħafna inkonvenjent, apparti li wieħed ma jistax jikkwantifika l-ispejjeż konsiderevoli li jinvolvu, safejn naf jien ma jeżisti l-ebda reat speċifiku għal min jagħmel din it-theddida ta' bomba.

GĦalhekk in vista tan-numru konsiderevoli ta' bomb hoaxes, għalkemm mhux allarmanti, il-Gvern jista' jikkonsidra li jiġi emendat il-Kodiċi Kriminali sabiex jiġi kkreat reat speċifiku għal dan l- abbuż?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, jekk stess m'hemmx reat speċifiku fil-Kodiċi Kriminali dawn il-persuni xorta jitressqu fuq xi akkuża jew oħra.

Il-punt huwa li minn dawn il-każi kollha li ssemmew, lanqas tressqet persuna waħda l-qorti u għalhekk huwa inutli li tagħmel reat speċifiku għal dan l-abbuż, ġaladarba ma tkunx taf jekk il-Pulizija hijiex se taqbad lil dawn il-persuni.

In vista ta' dan kollu jkun aħjar jekk l-ewwel naraw kif se jinqabdu dawn il-persuni u għalhekk għandna nżidu s-sorvelja ħalli telefonati anonimi u abbużivi jkunu sorveljati u kkontrollati aħjar.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet skada.

Ngħaddu għat- Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-għadd ta' numru ta' persuni li nstabu ħatja ta' offiża kriminali bejn l-1987 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7484;

Tabella li turi n-numru ta' każijiet ta' swat fuq nisa, irraportati lill-Pulizija bejn l-1987 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7486; u

Tabella li turi n-numru ta' każijiet irraportati ta' serq, każijiet solvuti u persuni mressqa l-Qorti bejn l-1987 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7856.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Kopja tal-module: Managing Health and Safety at Work fil-kors part- time fil-Middle Management fl-Industrija tal-Bini fl-Universita' ta' Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7919;

Tabella li turi l-Informazzjoni dwar travel allowance mogħtija lil co- ordinators u impjegati tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija matul l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8304;

Kopja tal-memo maħruġa miċ-Chief Executive tal-Kunsill Malti għax- Xjenza u Teknoloġija fil-15 ta' Lulju 1997 dwar subsistence allowance lill-impjegati, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8305; u

Kopja tas-sottomissjonijiet ta' proġetti evalwati min-National Co- ordinating Unit għall-4th Framework Programme ta' l-Unjoni Ewropea, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8306.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Lista li turi l-pharmacological names tal-mediċini mraħħsa minn Novembru 1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8309.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION (Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Lista li turi l-kawżi kostituzzjonali li saru mill-1990 'il hawn, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8052;

Kopja taċ-ċirkolarijiet/memos maħruġa mill-Ministeru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali lill-kunsilli lokali matul Awissu 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W 976; u

Kopja taċ-ċirkolarijiet/memos maħruġa mill-Ministeru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali lill-kunsilli lokali matul Lulju 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W 977.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:- Lista li turi x-xogħol mitlub mis-settur pubbliku, esklużi d- dipartimenti tal-gvern, matul Settembru 1997, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 8498.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Lista li turi n-numru ta' applikazzjonijiet li daħlu fid-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali u n-numru ta' applikanti li ġew allokati mid-dipartiment bejn Lulju u Settembru 1997, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 8473.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Staqrrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX IKOMPLI JEMENDA L-ATT DWAR IS-SIGURTA' SOĊJALI

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN GRECH: Madam Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali, Kap. 318".

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali, Kap. 318" ikun moqri l- Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

PERMESS TAL-KAMRA

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, nitlob il-permess tal-Kamra biex inressaq l-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi.

MADAM SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att ta' l-1997 dwar Self Lokali u Self Ieħor.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CHARLES MANGION: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att ta' l-1997 dwar Self Lokali u Self Ieħor" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

MADAM SPEAKER: Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-LOTTU PUBBLIKU

PUBLIC LOTTO ORDINANCE (AMENDMENT) BILL

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku, Kap. 70".

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Traport u Portijiet): Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Rimarki.

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, il-lum f'din il-Kamra qed inressqu żewġ liġijiet, waħda wara l-oħra, li jekk wieħed iħares lejhom u jara l-kontenut tagħhom isib li huma żewġ liġijiet, biex ngħid hekk, komplimentari għal xulxin, għax l-ewwel liġi titkellem dwar emendi għall-Ordinanza dwar il- Lottu Pubbliku u t-tieni liġi temenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il-Logħob.

Biss għall-fini ta' dibattitu, dawn se nitrattawhom separatament għax huma żewġ abbozzi ta' liġi separati minn xulxin.

Nibda l- ewwel bil-liġi li tikkonċerna l-emendi għall-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku, Kap 70.

Dan l-abbozz ta' liġi x'qed jipproponi?

Madam Speaker, apparti li f'dan l-abbozz ta' liġi qed jiżdiedu l-penali, qed jiġi wkoll introdott il-konċett tal-preżunzjoni legali fil-każ ta' reati li jolqtu l-lottu bil-moħbi - fil-fatt fil-Kodiċi Kriminali diġa' hemm diversi konċetti ta' preżunzjoni legali għal-logħob ta' l-azzard - fosthom il-pussess ta' biljetti tal-lottu bil-moħbi u ta' lotteriji barranin li huma soġġetti għal sanzjonijiet kriminali.

Fil-fatt f'dan l- abbozz ta' liġi qed tiġi mneħħija anke parti minn subartiklu (8) ta' artiklu 11 għax dan kien jirrendi l-liġi bħala waħda iktar ristrettiva.

Ikun tajjeb jekk wieħed jgħid li permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi ċerti multi qegħdin saħansitra jiġu rdoppjati billi issa, kull min jagħmel lottu klandestin jew jiġbor il-flus tal-ġukaturi, minflok ma jeħel multa ta' mhux inqas minn Lm1,000 u mhux iżjed minn Lm5,000 flimkien ma' priġunerija ta' minn sitt xhur sa 12-il xahar, se jibda jeħel multa ta' mhux inqas minn Lm2,000 u mhux iżjed minn Lm20,000 flimkien ma' priġunerija ta' minn sitt xhur sa tliet snin.

Hawnhekk ikun tajjeb jekk wieħed jgħid ukoll li dawn il-penali l-ġodda se jkunu japplikaw ukoll għal kull min jimporta, kull min ibiegħ, kull min iqassam u kull min jakkwista sabiex ibiegħ dawn il- biljetti ta' logħob illegali.

Fil-fatt se jiġu imposti multi fuq kull min jinstab li jkollu pussess mhux awtorizzat ta' biljetti tal-lottu klandestin jew ta' xi lotterija barranija.

Dan, permezz ta' artiklu 20A ġdid - kif propost fi klawsola 6 ta' dan l-abbozz ta' liġi - se jibda japplika wkoll għal:

"Kull min jinsab li jkollu pussess mhux awtorizzat ta' reġistri, kupuni, poloz, kartelli, matriċijiet, counterfoils, tikketti tal-ħlas, flus, għodod tal-logħob jew oġġetti jew mezzi oħra li normalment jintużaw sabiex isir il-lottu bil-moħbi ...".

Jekk wieħed jinqabad bi kwantita' kbira ta' affarijiet bħal dawn fil- pussess tiegħu b'tali mod li jagħti lil wieħed x'jifhem li qiegħed jorganizza l-lottu bil-moħbi, sakemm ma tinġiebx xi prova xort'oħra, se jibda jiġi kkonsidrat ħati għal dan kollu.

B'hekk l-onus of responsibility issa waqa' fuq l-individwu nnifsu li jipprova li mhux ħati u mhux bħal qabel, fejn il-Pulizija kienet tkun trid tipproċedi u tipprova l-każ ta' dawn l-individwi.

Madam Speaker, madanakollu jien nemmen li billi nżidu l-penali dan mhux se jkun biżżejjed għax għalkemm inkunu qed nagħmlu pass tajjeb u progressiv meta nżidu l-penali, jien naħseb li biex nilħqu l-għan tagħna hemm bżonn li jkollna enforcement qawwi ħalli liġijiet bħal dawn jitħaddmu kif suppost u kif jien persważ li hu mixtieq miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Per eżempju, jien insibha daqsxejn diffiċli biex nemmen kemm huwa żgħir in-numru ta' raids li jsiru fuq nies li jorganizzaw dan il-logħob meta l-istabilimenti, il- każini, il-ħwienet u l-postijiet l-oħra fejn isir dan il-logħob huma magħrufa sew ma' Ċikku l-poplu.

GĦaldaqstant jien nixtieq nappella lill- administrative law enforcement biex tagħmel l-isforzi kollha tagħha u biex il-ħidma li tagħmel f'dan ir-rigward tiġi msaħħa iktar għax jien nemmen li jekk wieħed iqabbel il-każi li tinvestiga mal-każi li għandha potenzjal li tinvestiga isib li hemm baħar x'jaqsam.

Madam Speaker, nistgħu nieħdu bħala eżempju l-kwestjoni tal-clamping tal- karozzi.

Forsi jkun hawn min jistaqsini: X'għandu x'jaqsam il-clamping mal-lottu illegali?

Dan għandu x'jaqsam fil-kontest li se ngħid.

GĦaliex il-clamping tal-karozzi rnexxa u laqat lil ħafna nies fil-laħam il-ħaj?

GĦax kien hemm livell qawwi ta' enforcement ta' dawn ir-regolamenti, taqbel jew ma taqbilx mal-kwestjoni tal-clamping.

Jien nemmen li l-istess għandu jsir fil-każ tal-lottu u tal-lotteriji klandestini.

Jekk ma jkollniex enforcement qawwi jkun inutli li nżidu l-penali u nsaħħu l-liġijiet għax inkunu wasalna biss f'nofs triq.

Hawn irrid nagħmilha ċara li jien m'iniex qed ngħid li ma sar xejn f'dan ir-rigward pero' nħoss li jista' jsir ħafna iktar permezz ta' impenn ferm iktar qawwi f'dan il-qasam.

Madam Speaker, il-logħob huwa fenomenu li diffiċli teqirdu mill-pajjiż, iktar u iktar meta qed nitkellmu fuq pajjiż Mediterranju bħal tagħna, li biex ngħid hekk, jilgħab fuq kull oġġett li jkun għaddej u mhux sempliċement fuq xi tip ta' sports.

GĦalhekk ikun tajjeb jekk wieħed jifhem li meta jiġi meħud fl-estrem tiegħu ħafna drabi l-logħob jista' jikkawża li wieħed jispiċċa msallab finanzjarjament għaliex proprju jispiċċa f'sitwazzjoni fejn ma jkunx kapaċi jrażżan il-kilba għal-logħob.

Ħafna drabi dan iġib konsegwenzi ħżiena kemm għal-lagħba u sfortunatament anke għall-familjari tagħhom.

Il-problema mhijiex waħda ristretta għal- lottu illegali biss iżda wkoll anke għall-gambling illeċitu kollu kemm hu, li spiss isir f'residenzi privati, kif ukoll f'postijiet oħrajn magħrufa mingħajr il-permessi meħtieġa.

Tajjeb li wieħed jgħid li ftit xhur ilu ġurnal lokali kien svela li kien hemm bini kbir fil-Wardija li qed jintuża bħala Mecca tal-lottu illegali kull nhar ta' Sibt u tajjeb li wieħed jistaqsi jekk itteħdux passi jew le f'dan ir-rigward, issa li għaddew madwar sitta jew seba' xhur minn mindu deher dan id-double feature f'ġurnal ewlieni ta' nhar ta' Ħadd.

Jekk ma tteħdux passi, jiena ngħid li din hija ħaġa stramba għax ċertu logħob mhux biss isir f'postijiet fissi iżda ħafna drabi isir ukoll fl-istess ħinijiet.

Jiena nemmen li għalkemm f'dan it-tip ta' logħob hemm ħafna runners, l- organizzaturi ewlenin fil-qasam tal-gambling illegali, fil-fehma tiegħi, mhumiex f'numru daqstant kbir.

Għalhekk jekk isir sforz u jsir drive intensiv jiena persważ li nkunu kapaċi li naqbdu l-barri minn qrunu.

Dan kollu li qed nitkellmu dwaru mhu xejn ħlief industrija klandestina li qed ittellef lill-pajjiż eluf kbar ta' liri u dan biex ma ngħidx anke miljuni.

Xi ħadd dan l-aħħar allega li din l-industrija saħansitra tiġġenera l-miljuni u mhux l-eluf ta' liri u huwa mifhum li hija waħda mir- raġunijiet għaliex ikollna ċerti każijiet ta' petty roberies, ċerti hold- ups u anke kriminalita', li mhux neċessarjament tkun waħda organizzata.

Wieħed irid iżomm f'moħħu li min jorganizza l-logħob illegali m'għandux l- ispejjeż amministrattivi li għandu l-gvern u apparti dan, ovvjament ikun qed juża l-prodott tad-Dipartiment tal-Lottu bħala l-bażi għall- operazzjonijiet illegali minn tiegħu.

Kulħadd jaf kif l-organizzaturi ta' dan il-logħob klandestin imbagħad saħansitra jgħaddu f'qasam ieħor billi jirriċiklaw il-flus tagħhom f'self b'imgħax għoli lil nies li jkunu qegħdin midjunin finanzjarjament.

Dan kollu qiegħed ngħidu biex inkompli nuri li l- problema hija kobba mħabbla ħafna u hija waħda li mhux biss għandha l- aspett, biex ngħid hekk, tal-kriminalita' tagħha imma għandha wkoll dimensjoni soċjali negattiva ħafna.

Illum l-organizzaturi tal-logħob illegali tant għandhom firxa wiesgħa illi ssibhom rappreżentati f'diversi bliet u rħula u saħansitra f'diversi postijiet tax-xogħol.

Inutli nipprovaw neqirdu t-tendenza tal-Maltin għal gambling.

Jiena ngħid illi bil-wishful thinking biss ma naslux.

Jiena naħseb li anke l-introjtu tal-gvern għal dak li hu logħob leċitu jindika li l-poplu Malti huwa poplu li jħobb jilgħab ħafna.

Fil-fatt jekk irridu konferma ta' kemm il-Maltin huma lagħba, biżżejjed wieħed iżomm f'moħħu li bejn lottu u Super 5 jintlagħbu Lm15 miljun fis-sena.

Kull nhar ta' Sibt jintlagħbu Lm200,000 fuq il-lottu u madwar Lm100,000 fuq is-Super 5.

Il- profitti għall-gvern fil-fatt huma kbar ukoll tant li dan jirrendilu xi Lm7 miljun fis-sena, u dan a paragun ma' l-1988 jew l-1989 meta d-dħul kien ftit iktar minn Lm4 miljun.

Jiena nagħlaq għaliex ma nħossx li għandi ntawwal fuq dan is-suġġett billi ngħid illli din hija liġi li qed iddaħħal żewġ konċetti ġodda li huma penali aktar ħorox u l-fatt li qed titfa' l-onus fuq min jinqabad biex jipprova li mhuwiex ħati, għaliex qabel, kif spjegajt fl-introduzzjoni tiegħi, kien sta għall-Pulizija biex tipprova li ċerti persuni kienu involuti fil-logħob illegali.

Nirringrazzjak.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Madam Speaker, aħna ta' din in-naħa tal-Kamra favur li jittieħdu miżuri bħalma huma elenkati f'din il-liġi li għandna quddiemna.

Huwa tajjeb illi jitkabbar id-deterrent biex kemm jista' jkun nikkombattu l- logħob klandestin fil-pajjiż.

Il-logħob fih innifsu mhuwiex xi ħaġa sabiħa għax il-logħob ta' l-azzard jilgħab fuq flaw fil-karattru tal-bniedem li dejjem jittama li tiġih xi ħaġa tajba bi ftit sforz.

Hawn nies li jipprovaw ix-xorti tagħhom b'konsegwenzi soċjali koroh fuq il-familji tagħhom u fuq pajjiżna.

Pero' ladarba wieħed jifhem ir-realta' li din is-sitwazzjoni teżisti huwa tajjeb li jekk għandu jsir dan il-logħob ta' l-azzard isir b'mod organizzat.

Dan għandu jsir b'mod li almenu jkun hemm il-kontrolli neċessarji li jassiguraw li l-affarijiet ikunu qed isiru sew u li l- profitti tagħhom finalment jgħaddu biex huma wkoll, b'mod dirett jew indirett, isostnu l-attivitajiet pożittivi fil-pajjiż.

Il-Gvern preċedenti kien ħa l-inizjattivi li jabbina logħob partikolari ma' attivitajiet sportivi u filantropiċi u parti mill-qligħ kien imur biex isostni dawn l- attivitajiet.

Kienu jingħataw donazzjonijiet li f'ċerti każi kienu ta' importanza kbira biex ċerti attivitajiet filantropiċi u sportivi setgħu jkomplu għaddejjin.

Aħna favur li nippruvaw inneħħu u neqirdu l-logħob klandestin.

Jien naqbel mal-Ministru li sfortunatament bil-pieni iebsa biss m'aħniex se naslu.

Irridu impenn qawwi mill-forzi taż-żamma ta' l-ordni biex jiġi miġġieled dan l-att kriminali li qiegħed jiżvija miljuni ta' liri mill- Kaxxa ta' Malta għall-bwiet ta' nies mingħajr kuxjenza.

Irridu wkoll pero' nagħtu l-messaġġi tajbin u l-kumment tiegħi hu li l-Gvern għandu joqgħod attent li ma jiġix f'pożizzjoni li b'xi mod jew ieħor ipoġġi l-logħob klandestin fuq bażi li jista' jidher li jkollu vantaġġ fuq il-logħob organizzat mill-gvern.

Qiegħed nirriferi l-aktar għall-azzjoni li ttieħdet xi xhur ilu meta l- premijiet tal-lottu kienu qabżu ċertu limitu u l-Gvern, għall-ewwel darba f'ħafna snin, iddeċieda li jnaqqas l-ammont tal-premju tal-lottu.

Dan ċertament li kien sinjal negattiv u azzjoni bħal din isservi ta' inċentiv biex in-nies imorru fi ħdan dawk li jorganizzaw il-lottu klandestin.

Naturalment hemm limitu u l-Ministru u l-Gvern għandu d-diskrezzjoni jekk jużax jew le dan il-limitu meta fil-fatt jinqabeż.

Aħna l-limitu ma applikajnihx anke meta nqabeż u r-raġuni ewlenija u unika li tista' tgħid għalfejn dawn id-deċiżjonijiet ittieħdu, kienet minħabba li stajna nifhmu li meta tnaqqas l-ammont ta' premijiet li jingħataw mil-lottu uffiċjali allura tkun qiegħed tieħu deċiżjoni ħażina vis-a-vis l-ġlieda kontra l- logħob klandestin.

Hemm ħaġa oħra teknika li rridu niddiskutu meta niġu għall-istadju tal- Kumitat ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Qiegħed ngħid dan għaliex forsi ta' min jagħmel differenza bejn reat u ieħor meta niġu għal pieni.

Jiena naħseb li ċerti reati ħaqqhom penali ħafna aktar ebsin minn dawk li qegħdin nipproponu pero' xi reati oħrajn ħafna iżgħar ħaqqhom penali eħfef minn dawk li qegħdin nipproponu hawnhekk.

Dan hu li kelli xi ngħid fuq dawn l- emendi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, jiena naħseb li l-intenzjoni ġenerali ta' dan l-abbozz ta' liġi hija waħda tajba.

Jekk m'iniex sejjer żball, dan l-abbozz konna ddiskutejnih f'forma simili ħafna taħt l-amministrazzjoni preċedenti anke għaliex kienu saru rappreżentazzjoniet mill-Public Lotto Association li naturalment kienu qegħdin jilmentaw mil-lottu klandestin.

Dan għaliex, kif qal il-kollega tiegħi l-Onor.

Dalli, il-lottu klandestin mhux biss itellef mill-qligħ lill-Kaxxa ta' Malta imma wkoll lil min hu liċenzjat biex imexxi l-lottu pubbliku.

Qed nieħu gost nara wkoll li kien hemm lakuna fil-liġi li qiegħda tiġi magħluqa.

Hawnhekk qiegħed nirriferi għal klawsola 2 li qiegħda temenda subartiklu (8) ta' artiklu 11.

Qegħdin ngħidu li jekk xi ħadd jinqabad jikser aritklu 11 għaliex jagħmel xi lotterija pubblika jew xi tombla bla permess, dan jeħel piena li tiġi mposta mill-Qorti Kriminali.

Qed ngħid hekk għaliex kif inhi l-liġi llum, din il-multa tinġabar mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fejn kien ikollha ssir anke ċitazzjoni u ħafna teknikalitajiet ta' dan it- tip.

B'dan il-mod ġew liberati anke xi nies għaliex hekk kellu jsir teknikament.

Irrid ngħid ukoll li jiena nassoċja ruħi ma' l-argumenti kollha ta' l-Onor.

Dalli.

Fil-professjoni tagħna, aħna niltaqgħu ma' nies li jkunu akkużati b'dawn ir-reati u meta tipprova tifhem għaliex il-vizzju tal-lottu klandestin huwa mifrux daqshekk f'pajjiżna, ħafna drabi tistaqsi lilek innifsek: Imma l- gvern għandu jorganizza hu l-lottu?

Iqumu wkoll kwestjonijiet ta' natura morali, jiġifieri jekk dan il-logħob - jista' jkun anke logħob ta' l-azzard - għandux jiġi mbierek mill-Istat fil-forma ta' Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku.

L-argumenti favur li għandu jkun hemm lottu pubbliku huwa l-fatt li, tagħmel x'tagħmel, in-nies xorta waħda għandhom il-ħajra li jilagħbu l- flus u allura aħjar tirregola dan il-logħob b'liġi u l-profitt li jsir minnu jmur għal skop soċjali tajjeb.

Jidhirli li fl-aħħar budget konna għamilna rabta mal-qligħ li jsir mil-lottu pubbliku għal skopijiet ta' sussidju f'attivitajiet sportivi.

Jiena naħseb li r-raġuni għaliex ikun hemm dan il-logħob klandestin hija - kif jgħidulek dawk li jilagħbuh stess - li għandek iċ-ċans li tieħu premjijiet akbar mil-lottu pubbliku.

Aħna rridu noqogħdu attenti li l-lottu pubbliku ma jkunx b'mod li wieħed jirbaħ premijiet tant kbar li kważi toħloq isteriżmu fil-pajjiż u kulħadd jilgħab aktar, pero' meta n-nies jirbħu somma m'għandekx iċċaħħadielhom għaliex inkella nkunu qegħdin inħajruhom jilagħbu l-logħob klandestin.

Jiena ma nafx kemm ittellgħu persuni l-qorti din is-sena minħabba reati ta' dan it-tip pero' m'għandix l-impressjoni li dan huwa xi ammont kbir.

Il-vilta ta' dan il-logħob klandestin huwa li dan jintlagħab man-numri li jtella' l-gvern stess, jiġifieri huwa forma ta' parassitiżmu fuq is-sistema uffiċjali tal-lottu pubbliku.

Qiegħed ninnota li l-piena għal min jinqabad jorganizza jew jieħu sehem fill-lottu klandestin sa seba' snin ilu kienet ta' ¥50, fl-1990 żdiedet għal minimu ta' ¥1,000 u issa żdiedet għal minimu ta' ¥2,000 u massimu ta' ¥20,000 flimkien ma' priġunerija minn sitt xhur sa sena.

Jiena naħseb li dan huwa deterrent qawwi u naqbel ma' dawn il-pieni, pero' issa mhux biss irridu naraw x'effett se jkollhom dawn il-miżuri imma kemm se nkunu kapaċi ntellgħu lil dawn in-nies il-qorti.

Jiena naf li fost l-iskwadri speċjali tal-Pulizija hemm l-iskwadra kontra l-vizzji, pero' naħseb li jista' jsir aktar f'din id-direzzjoni sabiex wieħed jikkontrolla dan il-vizzju għaliex, kif diġa' għidt, m'għandix l-impressjoni li ċ-ċifra ta' nies li jittellgħu l-qorti fuq logħob klandestin hija xi ċifra kbira.

Bħalma fil-logħob ta' l-azzard normali hemm il-preżunzjoni legali taħt il- Kodiċi Kriminali li min jinqabad jilgħab qiegħed jilgħab proprju għal skop ta' qligħ, din il-preżunzjoni issa qiegħda tiġi ttrasferita anke fil-qasam tal-lottu fejn isir ħafna aktar logħob ta' l-azzard.

Fil-fatt fl-artiklu ġdid 20A qegħdin ngħidu:

Kull min jinsab li jkollu pussess mhux awtorizzat ta' reġistri, kupuni, poloz, kartelli, matriċijiet, counterfoils, tikketti tal-ħlas, flus, għodod tal-logħob jew oġġetti jew mezzi oħra li normalment jintużaw sabiex isir il-lottu bil-moħbi, jew ta' biljetti tal-lottu bil-moħbi f'tali kwantita' li tkun tista' b'mod raġonevoli tagħti wieħed x'jifhem li dik il-persuna tkun qiegħda torganizza lottu bil- moħbi, għandu jkun preżunt li jkun qiegħed jieħu sehem f'lottu bil- moħbi kemm-il darba ma tinġiebx prova xort'oħra.".

Jiena naħseb li din hija preżunzjoni wiesgħa biżżejjed sabiex jinqabad min qed jabbuża imma fl-istess ħin ma jeħilx min forsi jkun qiegħed imexxi lotterija tal-kappillan.

Jiġifieri s-sempliċi pussess ta' affarijiet li jintużaw mill-bejgħ tal-lottu klandestin huwa preżunzjoni li inti kkommettejt reat.

Din hija ħaġa tajba għaliex qegħdin nagħlqu lakuna oħra fil-liġi.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Josef Bonniċi.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Madam Speaker, is-suġġett ta' dan l-abbozz tista' tħares lejh minn żewġ angoli.

L-ewwel wieħed huwa l-angolu ekonomiku.

Dan huwa qasam li jirrendi lill-gvern ammont ta' dħul sinifikanti li partijiet minnu jmorru għand għaqdiet filantropiċi li jgħinhom fl-għanijiet tagħhom.

Minn dan l-aspett, wieħed jista' jgħid li l-logħob li huwa sanctioned mill- Istat huwa xi ħaġa pożittiva.

Kultant pero' ninsew għaliex jeżisti dan il- logħob.

Ir-raġuni għal dan hija li l-logħob fih innifsu jwassal għal problemi finanzjarji li jistgħu anke jwasslu għal tifrik ta' familji sħaħ li allura jsiru burden fuq is-soċjeta'.

Forsi hawn min jistaqsi: Imma x'jista' jsir ladarba l-poplu jrid jilgħab?

Mhux aħjar li l-gvern jorganizza l-logħob huwa u juża l-profitt li jkollu minnu għal skopijiet tajbin milli jintużaw għal skopijiet ħżiena?

Jiena dan il-prinċipju nifhmu pero' huwa prinċipju li jdejjaqni.

Dan huwa bħas-sigaretti.

Il-Gvern jaqla' miljuni kbar mill-vizzju tat-tipjip pero', kif qed ngħid, dan huwa vizzju ħażin li jista' jwasslek anke sal-qabar u għalhekk aħna llimitajna r-reklamar tas-sigaretti.

Imma qed ikun hemm limitazzjoni fuq ir-reklamar tal-lottu?

Dan huwa punt importanti għaliex jiena ma naħsibx li tgħaddi ġurnata li ma jkunx hemm reklami tal-lottu, tas- Super 5, tat-Tiritombla u issa anke tal-lotterija ta' l-irċevuti fiskali fuq it-televiżjoni fil-ħin li n-nies l-aktar li jkunu qegħdin isegwuh, bħall-ħin ta' l-aħbarijiet li ma jagħmilx ħlief jinkoraġġixxi dan il- logħob.

Dan iġegħelni nieqaf u naħseb kemm l-Istat għandu jinkoraġġixxi din il-ħaġa negattiva.

Dwar il-lotterija ta' l-irċevuti fiskali rrid ngħid li huwa veru li din qiegħda tinkoraġġixxi l-moralita' fiskali pero' tajjeb li ninnotaw li dan qegħdin nagħmluh b'xi ħaġa li bażikament hija immorali.

Kif semma l-Onor.

Tonio Borg, qegħdin inżidu l-pieni għal dawk li jinqabdu jorganizzaw jew jieħdu sehem f'logħob klandestin pero' jiena naħseb li dan qed isir biex kemm jista' jkun kulħadd jipparteċipa f'din il-lotterija ta' l-irċevuti fiskali.

Nerġa' nistaqsi: Jekk aħna llum għamilna l-limitazzjoni li fuq it- televiżjoni ma jkunx hemm reklami tas-sigaretti, għaliex għandna nirreklamaw il-lottu tal-gvern, għalkemm napprezza li dan iħallilu ċertu dħul?

Jiena mmur oltre minn hekk.

F'pajjiżna għandna ċerti regolamenti anke dwar min jixtri u jikkonsma s-sigaretti u l-alkoħol pero' ma naħsibx li hemm regolamenti ta' dan it-tip fil-każ tal-logħob tal-lottu.

Jekk m'hemmx naħseb li huwa about time li jkun hemm pero' jekk hemm żgur li dawn m'humiex qegħdin jiġu enforzati.

GĦalhekk naħseb li rridu neżaminaw bir- reqqa il-mod kif l-Istat qiegħed jippromwovi dan il-logħob u rridu naraw x'limitazzjonijiet għandhom jiġu ntrodotti.

Irridu naraw ukoll li ma jibqax ikun hemm dan it-tip ta' reklamar persistenti u kontinwu biex wieħed jipparteċipa fil-lotterija ta' l-irċevuti fiskali.

Jiena ma naħsibx li l-messaġġ lis-soċjeta' tagħna għandu jkun dak li tipparteċipa f'din il-lotterija imma li l-logħob huwa xi ħaġa negattiva u li twassal għal problemi li jista' jkun li ċerti individwi ma jkunux jistgħu jikkontrollawhom, bħal meta bniedem isir alcoholic u ma jkunx jista' jikkontrolla x-xorb.

Jiena nixtieq li l-Ministru jikkonsidra li l- logħob tal-lottu npoġġuh fl-istess livell li npoġġu t-tabakk u l-alkoħol.

Huwa veru li ċertu logħob se jsir b'mod klandestin pero' jiena għalhekk għidt li nixtieq nara li nedukaw lill-minuri dwar dan il-logħob u x'iġib miegħu.

Barra minn hekk jeħtieġ li l-ġenituri ma jesponux lill-minuri għal dan il-logħob u forsi wieħed jasal biex jistaqsi wkoll kemm huwa ġustifikat li jkollna logħob tal-lottu sanctioned u promoted mill-Istat.

Hawnhekk nixteq niftaħ parentesi oħra dwar il-kwestjoni ta' l-użura.

Fis-soċjeta' tagħna għandna diversi individwi u familji li huma affetwati bl-aktar mod negattiv mill-użura għaliex l-imgħax li jiġi ċċarġjat fuq il- flus li jissellfu mill-idejn huwa fenomenali u jista' jkun ukoll li l- ammont li jkollhom jagħtu fi ftit xhur mhux jirdoppja jew jitrippla imma jiżdied anke b'għaxar darbiet.

Kif diġa' għidt, dan joħloq problemi kbar pero' sfortunatament fil-liġijiet tagħna donnu hemm lakuna għaliex safejn jiena informat dan ma jitqiesx li huwa reat.

Ikun hemm ukoll min japprofitta ruħu minn dawn is-sitwazzjonijiet u jkun hemm min tant jinqabad f'diffikultajiet li, kif nafu, sa jasal biex jikkommetti suwiċidju.

Jiena nissuġġerixxi li bħalma l-Gvern qiegħed iressaq din il-mozzjoni biex jillimita l-logħob klandestin u fl-istess ħin jidderieġi dik il-faxxa ta' nies biex jilagħbu logħob legali, jipprepara wkoll programm li jipprova jiskoraġġixxi l-logħob.

Nixtieq ukoll li l-liġijiet tagħna jiġu aġġornati sabiex il-problema ta' l-użura tittaffa u tiġi kkontrollata.

Jiena naħseb li kwalunkwe soċjeta' li trid trawwem tip ta' standard of living tajjeb u valuri tajbin, ma tistax tħares biss lejn il-pieni mingħajr ma tagħti kas dawn il-punti u mingħajr ma tħejji programm biex titratta dawn il-problemi u b'hekk ittejjeb is-sitwazzjoni.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Aktar rimakri, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Madam Speaker, bħalma qal il-kelliem ta' qabli, l- Onor. Josef Bonnici, jiena nħoss li l-logħob klandestin huwa pjaga soċjali li qiegħda tkisser ħafna familji.

Ma nistax ma ngħidx dan, aktar u aktar meta nara li din il-pjaga qiegħda tikber kuljum ġewwa pajjiżna.

Jiena kemm-il darba għidt f'dan il-Parlament u ktibt ukoll fil-gazzetti li l-pulizija jkunu jafu fejn qed isir dan il-logħob klandestin pero' ma jeħdux passi.

Ngħid ukoll li bħalma dan l-aħħar ittieħdu inizjattivi mill- pulizija u rnexxielhom jaqbdu lil xi nies li jittraffikaw id-drogi li jirrovinaw lil min jeħodhom kemm minn saħħtu u kemm finanzjarjament, hekk ukoll għandu jsir fejn jidħol il-logħob klandestin.

Jiena nistħi nara privates u minibuses li jieħdu l-ommijiet, darbtejn u anke tliet darbiet fil-ġimgħa, jaħlu l-belli liri f'tombli organizzati f'garaxxijiet jew postijiet pubbliċi.

Dawn iħallu l-familji tagħhom, lil uliedhom u lil żwieġhom u d-diversi responsabbiltajiet tagħhom u ma tiġihom l-ebda ħniena mill-flus li jitilfu.

Imbagħad jekk jogħla xi prodott, tarahom jitkażaw!

Illum għandna wkoll kwalitajiet ta' lotteriji li jiġu minn barra 'l pajjiż.

Jien kemm-il darba ġejt imħajjar biex nilgħab f'dan il-logħob tal-pools għax mhux l-ewwel darba li rċivejt ċerti pakketti d-dar.

Fuq il-kuxjenza tiegħi dawn il-pakketti dejjem nibgħathom lid-Direttur tal-Lottu Pubbliku biex jieħu l-passi neċessarji.

Dawn il-pakketti qegħdin jirċevuhom ħafna nies.

Minn dan il-Parlament nixtieq ngħid lin-nies li mhumiex se jsiru sinjuri minn dan il-logħob klandestin u tal-mistħija.

Tisma' wkoll min jagħmel imħatri dwar min jinżel l-ewwel minn xarabank, tinżilx mara jew inkella raġel.

Logħob b' mod goff isir fuq il-lotterija Super 5 li titla' kull nhar ta' Erbgħa.

Kull meta jitla' l-premju tara ħafna nies jonfqu Lm20, Lm50 u anke Lm100 f'logħob.

Jien nixtieq nappella lill-Ministru biex jikkontrolla l-ammont ta' flus li jistgħu jintrebħu f'din il-lotterija.

Xi 15-il ġurnata ilu s-somma telgħet għal Lm120,000.

Kieku tafu n-nies kemm lagħbu mijiet u eluf kbar ta' liri!

Fallew familji u kien hemm anke nies li ċaħħdu lil uliedhom minn diversi affarijiet biex lagħbu dan il-logħob.

Huwa veru li s-Super 5 introduċiha l-Partit Nazzjonalista.

Huwa vera wkoll li kien introduciha biex inaqqas il-logħob klandestin imma jeħtieġ li l-Ministru jagħmel daqsxejn kontroll.

Hemm bżonn li dan l-ammont ma jitlax b'mod esaġerat u jkun hemm ċertu limitu biex ma jkunx hemm dawk in-nies ta' regħba li jaħsbu li se jsiru sinjuri mis-Super 5.

F' pajjiżna għandna diversi lotteriji.

Għandna l-lotterija nazzjonali, is- Super 5, il-lottu u għandna t-Tiritombla.

Dan il-pajjiż sar pajjiż tal- lotteriji.

Anke biex tidħol fi skola tkun trid titla' lotterija!

Ma jistax ikun li dan il-pajjiż żgħir jibqa' sejjer hekk.

Għal ċertu bżonnijiet ma nsibux il-mezzi imbagħad għal ċertu logħob klandestin insibu flus kemm irridu!

Imissna verament nistħu!

Jien għalhekk irrid nagħmel appell lill- irġiel, missirijiet ta' familja, lill-ommijiet u lit-tfal ukoll.

Bħalma qal sieħbi qabli, anke t-tfal qed jittantaw xortihom billi jilagħbu l-flus fil- lotteriji biex iħallsu l-karozza jew biex forsi jixtru d-droga.

Ma jafux li min jilgħab huwa dejjem tellief.

Jien m'inix qed nagħmel priedka hawnhekk imma nixtieq inwassal messaġġ bħala membru ta' dan il-Parlament.

Lill-poplu Malti kollu ngħidlu li qed jagħmel żball meta jagħti kas dawn id-diversi lotteriji u lottu klandestin.

Il-lottu klandestin irid jiġi miġġieled bħalma hi miġġielda d-droga.

Jekk aħna qegħdin nagħmlu gwerra kontra l-alkoħoliżmu u d-droga, għandu jkollna skwadra tal-pulizija wkoll biex tikkontrolla dan il-logħob klandestin.

Dan it-tip ta' logħob ma jistax jinqered għax il-bniedem huwa rgħib.

Dan mhux Malta biss isir imma kullimkien.

Anke fit-tiġrijiet taż- żwiemel, għalkemm ikun hemm dawk li huma awtorizzati, minn taħt l-idejn jgħaddu mijiet u eluf ta' liri f'imħatri.

Jien nappella lill-poplu Malti biex joqgħod attent u ma jaħlix flus f'dawn il-lotteriji.

Forsi wieħed irid jimmodera daqsxejn u jikkontrolla f'dawk li huma lotteriji legali imma fil-logħob klandestin wieħed irid joqgħod attent.

Nisteden lill-pulizija biex jikkontrollaw bis-sħiħ.

Il- pulizija jafu fejn iridu jattakkaw imma kultant jagħlqu għajnejhom.

Ġieli quddiem imneħirhom stess isir il-logħob klandestin.

Ġewwa l-Hamrun - u ma nibżax insemmi l-post - isir logħob klandestin quddiem l-għassa tal- pulizija stess.

Kulħadd jikteb u jħazzez u Alla jbierek il-pulizija ma jafu b'xejn minn dan.

Din hi ħaġa tal-mistħija.

Ir-responsabbilta' tal- pulizija biex jikkontrollaw dawn l-affarijiet hija kbira u nitlobhom biex ma jdawrux għajnhom għal din it-traġedja li qed ikollna ġewwa pajjiżna.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Maria Camilleri.

ONOR.

MARIA CAMILLERI: Grazzi, Madam Speaker.

Nieħu gost nisma' li l- Kamra kollha kemm hi taqbel dwar il-miżuri li għandhom jittieħdu sabiex kemm jista' jkun jitrazzan dan il-logħob klandestin.

Hu x'inhu l-logħob, speċjalment fejn jidħlu l-flus, dejjem huwa ta' ħsara mhux biss lill- familja imma anke lis-soċjeta'.

Waqt li qgħadt nisma' lill-kelliema ftakart f'każ li ltqajt miegħu jiena wiċċ'imbwiċċ meta kont għadni kap ta' skola.

Niftakar li darba minnhom ġiet mara ġewwa l-uffiċċju.

Kienet tidher inkwetata ħafna u qaltli li riedet tkellimni privatament.

Jien aċċettajt bil-qalb kollha u poġġejna bil-qiegħda flimkien.

Imbikkma qaltli li kienet mara li rikibha l-logħob.

Il-flus li kien ġemma żewġha biex jixtri xi għamara fid-dar ħadithomlu ftit ftit minn wara dahru.

Ħadithomlu għaliex dejjem kienet tittama li l-ftit li tieħu tkun tista' troddlu lura mir-rebħ fuq il-logħob.

Ix-xorti ma għenithiex u dik is-somma ta' flus li żewġha kien ġemma berbqithielu fil-logħob.

Kulma kien baqgħalha kien envelope vojt.

Jiddispjaċini li qed nitkellem b'dan il-mod.

Veru li f'dan il-każ mara kienet involuta imma dan ma jfissirx li n-nisa biss jilagħbu.

Hemm tendenza li n-nisa jattendu aktar attivitajiet fejn ikun hemm logħob għal flus imma l-logħob jintlagħab minn kulħadd.

Waħda mill-affarijiet li tkiddni hija li aħna nitkellmu dwar miżuri li rridu nieħdu għan-nies il-kbar imma f'dan il-każ irridu noqogħdu attenti wkoll anke għall-miżuri li rridu nieħdu fejn jidħlu t-tfal.

Per eżempju, jekk tmur speċjalment is-Sibt filgħodu ssib li l-ġenituri jibagħtu lil uliedhom biex jilagħbu l-lottu.

Xi jfisser dan?

Ifisser li minn eta' żgħira lil dawn it-tfal diġa' qegħdin iħajruhom sabiex jersqu lejn il- logħob u jġiegħluhom jaspiraw li xi darba bis-saħħa tal-logħob se jirbħu somma flus li forsi tagħmilhom sinjuri.

Madam Speaker, dawn l-affarijiet huma ħżiena ħafna u hawnhekk tidħol l-edukazzjoni.

Il-kelma "edukazzjoni" ma tfissirx biss li nedukaw lit-tfal dwar x'għandhom jistudjaw, fejn iridu jaslu u x'inhuma l-aspirazzjonijiet tagħhom imma l-edukazzjoni tidħol anke fil-mod ta' kif għandhom jgħixu.

U hawnhekk jidħlu l-valuri.

Illum diżgrazzjatament insejna x'inhuma l-valuri umani li jagħmluna nies u li jagħmluna ċittadini u qegħdin nibnu l-ħajja tagħna fuq ħaġa waħda.

Illum il-flus saru kollox għalina u m'għadx għandna edukazzjoni dwar x'inhuma l- valuri tal-ħajja.

X'inhu l-aktar importanti fil-ħajja?

Li tgħix kuntent bil-mezzi li għandek u bil-mezzi li tista' takkwista jew inkella bil-mezzi li taf li huma remoti li tilħaqhom?

U jekk lil uliedna ma nfissrulhomx dawn l-affarijiet miċ-ċkunija, jiddispjaċini ngħid li għada pitgħada se jkollna aktar mil-lum soċjeta' li se tibbaża ħajjitha u xortiha fuq il- flus.

Issemmiet ukoll l-użura.

GĦal min jilgħab mingħajr trażżin u bla kontroll hemm qawl bil-Malti li jgħid: Tieħu mingħajr ma trodd sas-swar tħott.

U dan jgħodd ħafna għaliex ħafna drabi qegħdin insibu li meta n- nies jiġu daharhom mal-ħajt jaslu biex imorru għand ħaddieħor sabiex jiddejnu b'imgħaxijiet għoljin.

B'hekk dawn se jkollhom problema akbar għaliex, minbarra l-problema li m'għandhomx flus fil-but biex jgħixu ħajja diċenti, se jżidu piena oħra li jissellfu mingħand ħaddieħor u allura se jkabbru d-dejn tagħhom minħabba imgħaxijiet għoljin.

Jekk wieħed jidħol fil-fond ta' dawn l-affarijiet isir jaf bil-pjaga kbira li hawn.

Jien naqbel ma' dak li ntqal, jiġifieri li għandhom jittieħdu miżuri min-naħa ta' l-awtoritajiet ikkonċernati.

GĦaliex le?

Hawn postijiet fejn dan il- logħob klandestin jintlagħab aktar minn f'postijiet oħrajn u jekk l- affarijiet iridu jittieħdu bis-serjeta' l-Pulizija għandha tieħu passi kontra min jinqabad jilgħab b'dan il-mod.

Jiddispjaċini ngħid li llum ma rridux noqogħdu ngħidu "jaħasra dak għandu familja" jew "jaħasra dik għandha t-tfal" imma rridu nkunu ebsin għaliex wara kollox ħafna drabi mhux aħna l-kbar inbatu imma min hu iżgħar minna.

Dan qed ngħidu mill- esperjenza għax mhux l-ewwel darba li rajt nies maqbudin fil-vizzju tal- logħob jaħlu flushom fil-logħob, biex imbagħad meta jiġu għal affarijiet aktar bażiċi u importanti jgħidulek: Isma', jien m'għandix flus.

Per eżempju, tibgħat tgħidilhom li t-tfal għandhom bżonn xi affarijiet għall- edukazzjoni tagħhom u jgħidulek li m'għandhomx flus imbagħad tkun taf li flus għandhom imma jħalluhom biex imorru jilagħbu.

Jien hawnhekk nerġa' nappella biex it-trażżin tal-liġi, kif se tiġi emendata, jittieħed bis-serjeta' u nemmen li jekk kemm-il darba tittieħed bis-serjeta' l-ewwelnett titnaqqas sewwa t-tbatija fil-familja u barra minn hekk jitnaqqas ukoll il-ġlied fil-familji.

Nafu li dan id-dejn qed iwassal anke biex ikun hawn separazzjonijiet u firdiet fil-familji.

Allura aħna, li qegħdin hawnhekk bħala nies responsabbli sabiex inħarsu l-interessi taċ- ċittadin, għandna nagħmlu minn kollox biex nieħdu ħsieb dawn l-affarijiet u ma nħalluhomx ikomplu jmermru lis-soċjeta' ħalli kemm jista' jkun insalvaw mhux biss is-soċjeta' Maltija imma fuq kollox insalvaw il-familja Maltija.

Grazzi ħafna.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) La m'hawnx aktar rimarki nistieden lill-Ministru Brincat biex jgħaddi għall-winding- up.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, f'dan id-dibattitu ta' madwar siegħa li kellna fuq dan is-suġġett naħseb li koprejna l-ispectrum kollu, għaliex apparti l-problema soċjali li qamet u li kienet valida ħafna, bħala problema naħseb li koprejna żewġ estremi.

Kellna min ikkritika li l-Gvern kien għamel ċertu capping fuq ir-rebħ u allura b'hekk kien qed jivvantaġġa lil min jorganizza l-logħob klandestin.

Imbagħad fl-estrem l-ieħor saru suġġerimenti li l-Gvern għandu jillimita ċertu logħob, bħalma hu s-Super 5, għaliex meta r-rebħ jitla' ħafna 'l fuq qed ikun ta' inċentiv qawwi żżejjed għal dak li jkun biex jilgħab u jilgħab u jkompli jilgħab.

Jien irrid inħares lejn is-sitwazzjoni kollha oġġettivament u nemmen li joffri x'joffri l-gvern, min qed jorganizza l-logħob klandestin dejjem se jibqa' joffri xi ftit aktar bħala inċentiv għaliex, kif semmejt fl- introduzzjoni tiegħi, dawn m'għandhomx l-istess overhead u operational expenses li jkollu l-gvern u allura huwa aktar faċli għalihom li dak li joffri l-gvern, kemm jekk huwa ftit u kemm jekk huwa ħafna, iżiduh xi ftit iktar ħalli jkollhom l-edge fuqu u b'hekk ikunu jistgħu jiġbdu aktar nies lejhom milli jmorru jilagħbu b'mod legali.

Jien persważ li d-Dipartiment tal-Lottu Pubbliku jżomm ruħu aġġornat ħafna dwar il-qasam tal-lotteriji internazzjonali.

Illum id-direttur innifsu mhux biss huwa rappreżentant fil-European Association of State Lotteries imma bil-ħidma ta' Malta fi ħdan l-assoċjazzjoni ta' l-istate lotteries, jekk m'iniex sejjer żball sentejn oħra f'pajjiżna stess se jiġi organizzat il-kungress ta' din l-assoċjazzjoni.

Dan juri reward, biex ngħid hekk, pro-attiv li Malta tieħu fi ħdan din l-organizzazzjoni, fejn ovvjament ikun hemm skambju ta' ideat u anke bdil ta' informazzjoni dwar kif jitħaddmu l-lotteriji statali fid-diversi pajjiżi, stati u reġjuni Ewropej.

Jien naħseb li l-penali li qed nagħmlu f'din il-liġi qed tiżdied b'mod notevoli u konsiderevoli u nemmen li dan se jkun ta' deterrent qawwi.

Biss, kif spjegajt jien stess fil-bidu u kif spjegaw diversi kelliema oħra, b'mod partikolari l-kollega tiegħi l-Onor.

Michael Bonnici, jekk ma jkunx hemm l- enforcement huwa inutli li ngħollu l-penali.

Nistgħu nirdoppjawha u nagħmluha t-triplu għax jekk ma jkunx hemm enforcement il-liġi tibqa' sabiħa fuq il-karta.

GĦalhekk jien minn hawnhekk nerġa' nappella lill- awtoritajiet tal-law enforcement biex f'pajjiż żgħir bħal Malta, fejn kulħadd huwa magħruf u kulħadd jaf lil kulħadd, jieħdu l-passi neċessarji kif qed jieħdu tant tajjeb fil-ġlieda li għandna għaddejja fil-pajjiż bħalissa fil-qasam tad-droga.

GĦamlu tajjeb id-diversi kelliema li trattaw il-problema kemm mill-angolu ekonomiku u anke mill-aspett soċjali u naħseb li wieħed mill-punti li qamu u li ta' min jirrifletti fuqu kien l-aspett tal-marketing li għamel il- gvern innifsu.

Il-gvern qiegħed jagħmel a hard sell campaign meta jagħmel dawk ir-reklami kollha?

Jien naħseb li dan huwa, biex ngħid hekk, demarcation line irqiq ħafna li diffiċli taqbad u taqta' fuqu.

Jekk il- gvern qed jagħmel marketing tal-lotteriji u l-lottu, ovvjament irid jagħmel ċertu marketing effettiv.

Irid ikun marketing li jasal u fl-istess ħin meta jkun hemm ċerti winnings irid jagħti ċertu sodisfazzjon lill-pubbliku ħalli jżommu aġġornat dwar l-eżitu ta' dawk il-lotteriji li jkunu ġew organizzati.

Biss jien xorta waħda nemmen li għandu jkun hemm ċertu limitu anke fuq il-budgeting tal-gvern għar-reklamar biex b'hekk ikun cost effective kemm jista' jkun u fl-istess ħin ma naqgħux f'dik in-nassa li semmew diversi kelliema.

Pero', jien naħseb li l-aktar punt importanti huwa li f'lotteriji bħas-super 5 nemmen li għandu jkun hemm ċertu capping fuq ir-rebħ li jsir ħalli filwaqt li dawn il-lotteriji jkunu attraenti biżżejjed għal min hu interessat li jilgħab, ma jkollhomx dik il-ġibda esaġerata li jiġbdu lejhom nies li f'ċirkostanzi normali ma kenux ikunu nteressati li jipprovaw ix-xorti tagħhom fil-logħob innifsu.

L-aħħar osservazzjoni li rrid nagħmel hija dwar il-minorenni.

Ninsab informat li d-dipartiment innifsu regolarment joħroġ guidelines lir- riċevituri tal-lottu biex dawn ma joffrux is-servizzi tagħhom lit-tfal taħt l-eta'.

Jekk mhux qed ikun hemm enforcement biżżejjed fuq il-livell tar- riċevituri huwa impossibbli li jsir l-enforcement min-naħa tad-dipartiment.

Biss jien nappella sinċerament lir-riċevituri tal-lottu biex jimxu mal- guidelines li tahom id-dipartiment għaliex nemmen li jkunu qed jirrendu ruħhom kompliċi għal atti f'kważi kriminali jekk jipprovaw iħajru l- minorenni għal-logħob tal-lottu, anke jekk dan ikun organizzat mill-Istat legalment.

L-aspett ta' l-użura jien semmejtu fl-ewwel intervent tiegħi u għalhekk ma nħossx li għandi nirrepeti dak li diġa' ntqal mill-kelliema l-oħra.

Wieħed ma jridx jinsa d-dimensjoni soċjali qawwija li għandha din il- problema, b'mod partikolari l-mod kif nies bi problemi finanzjarji qed jaqgħu f'din ix-xibka u qed ikollhom iħallsu litteralment minn imneħirhom l- imgħaxijiet kbar li qed jiġu ċċarġjati minn dawk in-nies li jkollhom flus xi jħaddmu u x'jirriċiklaw.

Jien daqshekk għandi xi ngħid fuq din il-liġi, biss nerġa' nappella, kif diġa' appellajt fil-bidu ta' dan l-intervent, li hemm bżonn li jkun hemm enforcement qawwi mill-awtoritajiet jekk irridu li din il-liġi tkun waħda effettiva u li tagħti r-riżultati mixtieqa.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku, Kap 70" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE ABELA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l- Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-POOLS TAL-GVERN MALTI FUQ IL- LOGĦOB

MALTESE GOVERNMENT FORECAST POOLS (AMENDMENT) BILL

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Brincat jekk jogħġbu, jressaq it-Tieni Qari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il-Logħob, Kap 131".

MADAM SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

JOE CILIA (Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti): Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Kif semmejt fl-introduzzjoni ta' l-ewwel liġi li kellna quddiemna, dawn iż-żewġ liġijiet huma komplimentari ħafna mhux biss għaliex huma relatati ma' xulxin imma għaliex anke l-għanijiet tagħhom huma l-istess.

Filwaqt li dawn qed jitfgħu liability fuq l-individwu li jinqabad b'dawn il-pools jew b'dawn il-lotteriji f'idejh, qed iżidu b'mod sostanzjali l-penali li hemm applikabbli.

Jekk nieħdu l-liġi li għandna quddiemna huwa tajjeb li naraw b'liema mod aċċellerat qed jiżiedu l-penali.

Qabel kulmin jidħol fil-logħba tal-pools u jinqabad bħala distributur kien jeħel minn Lm5 sa mhux iżjed minn Lm20.

Illum il-multa qed titla' minn Lm50 għal Lm200.

Jekk nieħdu mbagħad subartiklu (2) ta' artiklu 13 ta' l-Att prinċipali, dan jgħid hekk:

"Kull distributur awtorizzat jew persuna minnu delegata illi, qabel ix- xandir tar-riżultat provviżorju, jaċċetta xi kupun bi prezz li jkun iżjed jew inqas mill-ġugata b'żieda tal-ħlas awtorizzat, ikun jista', meta jinsab ħati, jeħel multa ta' mhux anqas minn għoxrin lira u mhux iżjed minn ħamsin lira jew priġunerija għal żmien ta' minn xahar sa tliet xhur jew sew għal dik il-multa u dik il-priġunerija flimkien.".

Bil-mod kif qed tiġi mibdula l-liġi, fejn qabel kellna penali ta' Lm20 issa qed nagħmluha ta' Lm1,000; u fejn qabel kellna "mhux iżjed minn Lm50" issa se jkollna "mhux iżjed minn Lm5,000".

GĦal dik li hija priġunerija, jekk qabel kienet għal żmien ta' minn xahar sa tlieta, issa qed tiġi estiża għal żmien ta' minn sitt xhur sa 12-il xahar.

Dan juri l-impenn min-naħa tagħna biex kemm jista' jkun il-penali tolqot verament fil-laħam il-ħaj u ma tkunx sempliċement penali nominali li qegħda hemmhekk sempliċement fuq il-karta.

Imbagħad artiklu 15 ta' l-Att prinċipali jgħid li:

"Kull distributur awtorizzat li mingħajr raġuni tajba jonqos li jħallas lid-Direttur l-ammont nett ta' flus li jdaħħal bl- aċċettazzjoni tal-kupuni fil-jum stabilit għal dak il-ħlas fir- Regolamenti tal-Pools jista' jeħel, jekk misjub ħati, multa ta' mhux anqas minn ħames liri u mhux aktar minn għoxrin lira.".

Dan fil-fatt qed jiġi mibdul ukoll għax minflok minn "ħames liri" għal "għoxrin lira" qed nagħmluha minn "ħamsin lira" għall-massimu ta' mhux aktar minn "mitejn lira".

Imbagħad għandna subartiklu (2) ta' artiklu 16 li jgħid li:

"Kull min jorganizza xi pool fuq il-logħob projbit jew jiġbor ġugati dwar hekk sew bi ħlas fil-pront jew bid-dejn, u kull min jgħin jew iħajjar l-istess b'xi mod, ikun jista' meta jinsab ħati, jeħel multa ta' mhux inqas minn ħamsin lira u mhux iżjed minn mitejn lira u priġunerija għal żmien ta' minn xahar sa tliet xhur.".

Dan qed jiġi emendat għal mhux inqas minn "elf lira" u mhux iżjed minn "ħamest elef lira" u priġunerija għal żmien ta' "minn sitt xhur sa tnax-il xahar".

Imbagħad finalment għandna l-emenda l-oħra għal subartiklu (3) ta' artiklu 16 li jgħid li:

"Kull min, li ma jkunx kompliċi kif imsemmi hawn qabel, jilgħab ġugata sew bi ħlas fil-pront jew bid-dejn, ikun jista', meta jinsab ħati jeħel multa ta' mhux inqas minn ħames liri u mhux iżjed minn għoxrin lira.".

Dan qed jiġi emendat għal mhux inqas minn "ħamsin lira" u mhux iżjed minn "mitejn lira".

Jien naħseb li dak li għidna għall-ewwel liġi japplika anke għal din il- liġi.

L-unika osservazzjoni li xtaqt inżid hija l-osservazzjoni li ħafna drabi jagħmlulek diversi nies meta tiltaqa' magħhom.

Jgħidulek: Isma', il- Gvern x'qed jistenna biex jintroduċi l-pools min-naħa tiegħu?

U r-risposta għal din il-mistoqsija hija li l-ewwelnett ma nħossux li huwa żmien opportun li nintroduċu l-pools Maltin - għax nemmnu li s-suq lokali m'huwiex kbir biżżejjed biex jiġġustifika n-nefqa kapitali għal dan - u barra minn hekk id-dipartiment m'huwiex f'qagħda li jorganizza s-sitt logħba b'żieda mal-ħames logħbiet li diġa' qiegħed iniedi bħalissa.

Apparti minn hekk, naħseb li m'għandix xi nżid f'dan l-istadju.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Sur President, filwaqt li l-liġi preċedenti kienet tikkonċentra fuq il-lottu, dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jikkonċentra l-aktar fuq logħob ta' l-azzard marbut mar-riżultati sportivi jew ta' kull xejra oħra marbuta mal-logħob.

L-ewwel sport li forsi jiġi f'moħħ dak li jkun meta jitkellem dwar il- pools u dwar l-abbuż tal-logħob klandestin huwa proprju l-logħob tal- football, forsi għax hija l-aktar logħba popolari mhux biss f'pajjiżna imma anke fuq livell mondjali.

Kulħadd jaf bil-passjoni li hawn fuq għall- football Ingliż u għall-football Taljan u anke xi ftit ukoll għall-football Ġermaniż u hija meravilja kif jivvintaw proprju logħob u pools klandestin għal kampjonati tal-football mhux biss lokali imma anke barranin.

Tiskanta kif jivvintaw litteralment il-logħob marbut mar-riżultati sportivi dwar min jiskorja l-iżjed, min jiskorja l-ewwel, liema teams ġejjin draw, min jirbaħ home, min jirbaħ away, min ikollu tant telfiet jew rebħiet konsekuttivi, min jiskorja f'tant ħin, eċċ, eċċ. Ovvjament ħafna minnhom iħarsu lejn it- totocalcio Taljan jew il-pools fir-Renju Unit u hija ħaġa ta' l-għaġeb kif jinkisru r-regolamenti ta' pajjiżna f'dak li għandu x'jaqsam l-exchange control.

Eluf ta' liri li joħorġu barra mill-pajjiż illegalment huma marbutin ma' dawn il-kampjonati.

Sal-lum il-ġurnata kellna pieni, biex ngħid hekk, redikoli ta' ftit liri 'l hawn u 'l hinn, li ċertament jagħmilha attraenti għal min jorganizza dan it-tip ta' logħob minħabba l-ammonti ta' flus li jkun hemm involuti.

Fil- fatt issa qegħdin ngħidu li dawn iktar qed jitqiesu bħala reat kriminali u l-multi qed jiżdiedu sew, kif qed jiżdied ukoll dak li għandu x'jaqsam ma' pieni ta' priġunerija.

Fil-fatt dawn il-pieni qegħdin jiħraxu mhux biss kontra l-operaturi klandestini imma anke kontra l-lagħba u nispera li dan jixpruna lill-pulizija biex iħarrxu l-isforzi tagħhom kontra din ix-xorta ta' kriminalita' organizzata.

Naħseb li ta' min jgħid x'effett għandu dan il-logħob klandestin anke fuq il-kamp sportiv.

L-effett huwa fenomenali għaliex meta jkun hemm dan it- tip ta' logħob klandestin ikollok min jipprova jimmanipula l-logħba.

Meta titkellem fuq il-football hija ħaġa magħrufa li ħafna drabi ssib operaturi li ma jkunux kuntenti biss li jorganizzaw il-logħob illegali imma barra minn hekk jipprovaw jimmanipulaw ir-riżultat biex idawru x-xejra tal-logħob għal kif jaqbel lilhom.

Ir-redikolaġni ta' din is-sitwazzjoni hi li ssib min jagħmel żball ġenwin u jgħidulu li hu mixtri, imbagħad ssib min ikun tassew mixtri u jkun kapaċi jgħatti l-operazzjoni kollha tiegħu.

Irrid ngħid li dan il-logħob klandestin mhux biss qed ikollu effett negattiv fuq il-football imma anke fuq logħob ieħor.

Jien nemmen li għandna nissapportjaw il-ħidma tal-Pulizija f'dan il-qasam u nixtieq nenfasizza fuq aspett partikolari ta' sports, apparti l-football li biex ngħid hekk hu organizzat fuq linja internazzjonali.

Hawn qed nirriferi għal-logħob li jsir fuq it-tiġrijiet taż-żwiemel.

Hija ħaġa ta' l-għaġeb imma dan huwa wieħed mill-ftit sports fil-pajjiż fejn wieħed jista' jilgħab b'mod legali.

Hemm sistema li jgħidulha tout fejn wieħed jista' jagħmel l-imħatri fuq it-tiġrijiet taż-żwiemel b'mod legali.

Il- ħaġa ta' l-għaġeb m'hijiex din imma kemm jiġi organizzat logħob mhux uffiċjali fil-ħwienet - xi ħadd mill-Oppożizzjoni semmiha din - b'mod li dak li wieħed jista' jirbaħ minn logħob legali jkun biss farka ħdejn dak li jista' jmissu minn dan il-logħob illegali.

Irridu nżommu quddiem għajnejna li l-logħob li jsir b'mod legali finalment se jgawdu minnu anke l-istess għaqdiet u oqsma sportivi u se jintuża għal għanijiet tajbin, imma meta tara l-flus deħlin fil-bwiet ta' dawn in-nies minflok ma jmorru għall- avvanz ta' l-isport hija problema gravi.

Jien niftakar li waħda mill-ewwel azzjonijiet li kont ħadt min-naħa tiegħi bħala segretarju parlamentari dwar it-tiġrijiet taż-żwiemel kienet li biddilt il-kompożizzjoni tal-kumitat li kien imexxi l-Marsa Racing Club.

Kien hemm min ikkritika dawn il-manuvri imma min-naħa tiegħi l-kuxjenza hija clear għax l-għanijiet tiegħi kienu ċari.

Waħda minn dawn l-għanijiet kienet proprju biex niġġieldu bl-iktar mod iebes il-logħob klandestin fuq iż-żwiemel.

Fil-fatt nistgħu ngħidu li matul din is-sena kien hemm numru record ta' madwar 30 ruħ li tressqu mill-pulizija, l-aktar f'dak li għandu x'jaqsam mal-logħob klandestin tat-tiġrijiet taż-żwiemel.

U minn hawn nixtieq infaħħar il-passi li ħadu l-pulizija f'din id-direzzjoni.

Naf li din hija xi ħaġa perikoluża għax ikun hemm min jipprova jheddek biex ma tirfisx fejn m'għandekx tirfes, imma nassigurakom li f'din il-ġlieda ninsabu lkoll magħqudin biex jittieħdu il-passi u tinżamm id-dixxiplina kif jixraq.

Nista' ngħid li riċentement kellna laqgħa mal-Kummissarju tal-Pulizija u mas-supretendent Michael Cassar li hu nkarigat mit-taqsima ta' l-inforzar tal-liġi kontra l-vizzji u minn hawnhekk nixtieq infaħħru tas-suċċess li qed ikollu fil-ħidma tiegħu fejn qed jistudja l-possibbiltajiet ta' kif tista' tiġi monitored aħjar din it-tip ta' attivita'.

Per eżempju, wieħed mill-ilmenti li kien ikolli mill-bookmakers uffiċjali fil-Marsa kien li huma qegħdin hemmhekk b'mod legali biex jaqilgħu l-biċċa tal-ħobż tagħhom imbagħad imur ħaddieħor fl-istess korsa ftit metri 'l bogħod minnhom u joffri lil dak li jkun odds ħafna aħjar b'mod klandestin.

Mela dawn kienu qed itellfu lill-istess nies li kienu qed jagħmlu xogħolhom b'mod organizzat.

Illum qed nistudjaw anke kif jistgħu jiġu nstallati monitors u cameras biex jistudjaw aħjar is-sitwazzjoni ta' manuvri suspettużi anke fl- istess korsa għaliex finalment l-għan tagħna huwa li dan isir post li jiġbed il-familji u mhux lil min irid jilgħab b'mod klandestin.

Din il- ħidma qed issir għal min irid tassew jieħu pjaċir u jagħti gost lill- familja tiegħu f'dan ir-rigward.

Apparti dak li għandu x'jaqsam mat-tiġrijiet taż-żwiemel issemmew ukoll xi ħwienet, partikolarment dak li hemm fil-Hamrun, u dwar dan nixtieq ngħid storja żgħira.

Niftakar li qabel l-elezzjoni kont qed nagħmel il- canvassing fl-area tal-Marsa li tagħti għall-Hamrun, fejn hemm dan il-ħanut partikolari li jorganizza logħob ta' l-azzard - bosta minn dawn il-membri li ssemmew li tressqu riċentement kienu proprju f'dan il-ħanut - u ġejt avviċinat minn wieħed li qalli: Tridx nagħmillek imħatra fuq ir-riżultat ta' l-elezzjoni?

Qed ngħid dan biex nuri kif dawk li huma vvizzjati huma lesti li jilagħbu litteralment fuq kollox u aħna ma nkunux serji jekk ma neħdux passi biex jiżdiedu l-pieni kontra dawn in-nies u kontra min jipprova jikkapitalizza mill-aktar affarijiet serji fil-pajjiż.

Jien naħseb li dan l-abbozz ta' liġi qiegħed fuq sisien sodi f'din id- direzzjoni.

L-aħħar ħaġa li nixtieq insemmi dwar l-effett tal-logħob illegali hija l- użura.

Din il-problema li kont niltaqa' ħafna magħha fil-professjoni tiegħi ta' nutar issemmiet mill-kollega tiegħi l-Onor.

Maria Camilleri u jidhirli anke minn xi membri oħra min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

Issib nies li jibqgħu jilagħbu tant bit-tama li jirbħu sabiex forsi xi darba jerġgħu jġibu lura dawk il-flus li jkunu ħarġu fuq logħob illegali.

Min jaf kemm- il darba kienu jiġu individwi quddiemi, ħafna drabi anke nisa tad-dar, jgħiduli biex insibilhom x'imkien minn fejn jissellfu għax iridu jissellfu akkost ta' kollox.

Meta kont nistaqsihom kif waslu f'din is-sitwazzjoni tant gravi kienu jgħiduli li lagħbu fuq xi ħaġa jew li għandhom ir-raġel ivvizzjat fuq il-logħob u qed jipprovaw jilqgħu għall-iżbalji tiegħu.

Din hija problema serja ħafna f'pajjiżna u naħseb li dan l-abbozz ta' liġi qed iħares lejn din is-sitwazzjoni b'serjeta'.

Irridu noqogħdu attenti għaliex issa mhux qed nitkellmu biss fuq l-isports u l-flus li qed joħorġu illegalment imma qed nitkellmu fuq tifrik ta' żweġijiet u tifrik ta' familji li bi ftit sforz u b'ċerta serjeta' wieħed jista' jiffaċċa biex ma nibqgħux neżlin in-niżla li ħafna drabi ma jkunx possibbli li nerġgħu nitilgħu minnha.

Min-naħa tiegħi m'għandix aktar x'inżid ħlief li ngħid li dan l-abbozz ta' liġi juri l-impenn tal-Gvern kontra l-logħob illegali.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Sur President, qabel xejn irrid ngħid li, bħalma għadu kif qal il-kollega tiegħi l-Onor.

Joe Cilia, meta l-logħob ikun eċċessiv jista' jagħmel ħsara kbira lill-individwu.

Minn tweġiba għal mistoqsija parlamentari li għamilt jien stess f'din il-leġislatura irriżulta li fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena daħlu diversi nies, fosthom żgħagħagħ, fl-Isptar Monte Carmeli minħabba logħob eċċessiv għaliex dan jista' jaffettwa l-istat mentali ta' dak li jkun b'mod negattiv.

Mill-banda l-oħra jien xtaqt nenfasizza kif id-dħul tal-gvern mil-lottu jista' jgħin l-isports u m'hemmx dubju li ż-żidiet fil-pieni huma meħtieġa għall-kontravvenzjonijiet ta' l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob.

Jirriżulta li l-aktar nies li jipparteċipaw f'pools illegali sportivi huma l-aktar nies li jħobbu l-isport.

Dan iġibni biex nargumenta li dawn in-nies ma jirrealizzawx li meta huma qegħdin jipparteċipaw f'lottu illegali flok dak legali m'humiex qegħdin jgħinu lid-Dipartiment tal-Lottu biex ikollu l-income li hu meħtieġ biex jgħin lill-isport.

Jekk nagħmel riferenza għall-estimi ta' din is-sena malajr insib li filwaqt li l-ħruġ lill-attivitajiet u għaqdiet sportivi jlaħħaq ma' l-Lm400,000, din is-sena l-kontribuzzjoni tad-Dipartiment tal-Lottu lill-iSports Fund tlaħħaq mal- Lm200,000.

Jiġifieri żgur li d-Dipartiment tal-Lottu qiegħed jagħti kontribut kbir lill-isport f'pajjiżna.

Jien ma nemminx li l-isport għandu jkun iffinanzjat mill-Istat biss imma nemmen li, per eżempju, iktar ma jiżdiedu televisions f'pajjiżna iktar tibda dieħla anke l-possibbilta' li clubs sportivi jkunu jistgħu jingħataw television rights.

Jekk f'pajjiżna tiġi nforzata kif suppost il-liġi tal- copyright, bħalma qed ngħidu li għandha tiġi nforzata wkoll il-liġi dwar il- kontravvenzjonijiet fil-qasam tal-lottu, żgur li clubs sportivi jkollhom aktar possibbiltajiet li jkollhom dħul minn merchandising rights.

Sakemm jiġri dan żgur li se nibqgħu f'sitwazzjoni fejn l-isport lokali jippretendi l-finanzi mingħand il-gvern.

Proprju dan l-aħħar iltqajt ma' wieħed li pparteċipa fit-team tal-cricket lokali li kellu suċċessi tajbin dan is-sajf f'xi kompetizzjoni li saret barra minn Malta.

Din il-persuna lmentat miegħi li l-gvern qatt ma ta għajnuna finanzjarja b'xi mod jew ieħor lit-team nazzjonali tal-cricket.

Irrid ngħid li anke dawk li jipprattikaw il- cricket f'pajjiżna - li huwa sport assoċjat ma' nies ta' ċertu income finanzjarju tajjeb - jippretendu li l-gvern jgħinhom.

U la l-gvern qiegħed jgħin sport ieħor nemmen li għandu jgħin lil dan l-isport ukoll.

Il-Ministru Brincat għadu kif qal li l-Gvern s'issa hu tal-fehma li ma jsirux pools ta' sports lokali biex ma nkomplux inżidu mal-lottu li diġa' jiġi pprattikat, imma wieħed irid joqgħod ftit attent hawnhekk.

Jien ukoll nemmen li m'għandniex inżidu l-opportunitajiet ta' logħob f'pajjiżna imma ejja naraw jekk fl-isport lokali nistgħux nikkompetu permezz ta' pools ma' dawn l-eluf ta' nies li qegħdin jilagħbu f'pools illegali dwar sport li qed jiġi pprattikat sew f'pajjiżna kif ukoll barra.

Allura l-flus li wieħed qiegħed joħroġ biex jilgħab f'dawn il-pools illegali, flok ma jmorru fid-Dipartiment tal-Lottu li jista' jisponsorja l-isport lokali, iktar qiegħed imur fuq l-irjus u l-gvern ma jdaħħal xejn.

Allura għandu jkun hemm aktar pubbliċita' fis-sens li jekk il-gvern stess jorganizza pools lokali sportivi jkun qed jinkoraġġixxi biex in-nies ma jilagħbux f'pools illegali u b'hekk ikunu qed jgħinu l-isport lokali.

Ovvjament jien qed ngħid li l-gvern idaħħal il-pools sportivi legali flok forom oħra ta' lottu.

Nerġa' ngħid li jien ma nemminx li pajjiżna għandu jżid il-forom ta' lottu li għandna f'pajjiżna diġa' iżda jista' jibdel forma ma' oħra.

Per eżempju, flok is-Super 5, it-Tiritombla jew xi oħra li l-gvern ma tantx qed tirrendilu flus, ikun jista' jdaħħal dawn il-pools sportivi.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) La m'hawnx aktar rimarki nistieden lill-Ministru biex jgħaddi għall-winding-up.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, ma tantx hemm winding-up x'nagħmel fuq din il-liġi għax diġa' tkellimna fit-tul fuq l-abbozz li ressaqna qabel, li huwa komplimentari ħafna għal din il-liġi.

Permezz ta' dawn iż-żewġ liġijiet, apparti milli daħħalna deterrenti qawwija ħafna biex insaħħu l- ġlieda kontra l-logħob illegali, naħseb li anke mir-rapportaġġ ta' dan id- dibattitu nittama li nkunu qajjimna ftit dibattitu nazzjonali dwar dan is- suġġett.

Jien nemmen li għalkemm din forsi m'hijiex pjaga kbira daqs il- pjaga tad-droga jew ta' l-alkoħol, hija pjaga li xorta waħda qed tolqot diversi familji Maltin u GĦawdxin u naħseb li tagħmel tajjeb is-soċjeta' Maltija li f'ċirkostanzi bħal dawn tieqaf ftit u tirrifletti fuq l-impatt ta' dawn l-affarijiet.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att ta' l-1997 li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il-Logħob, Kap. 131" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

ONOR.

LEO BRINCAT: Nipproponi li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il-Logħob jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jisseskonda?

ONOR.

JOE ABELA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l- Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il-Logħob jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JKOMPLI JEMENDA L-ATT DWAR ID-DAZJU TAS-SISA

EXCISE DUTY (AMENDMENT) (NO.

2) BILL

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, għandi messaġġ mingħand il-President.

THE DEPUTY SPEAKER: Se naqra l-messaġġ tal-President:

UGO MIFSUD BONNICI PRESIDENT

Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett ta' l-Abbozz ta' Liġi "biex ikompli jemenda l-Att ta' l-1995 dwar Dazju tas-Sisa" jirrakkommandah għall-konsiderazzjoni tal-Kamra tad-Deputati.

7 ta' Lulju 1997

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-1997 li jkompli jemenda l-Att dwar Dazju tas- Sisa".

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, din il-liġi li għandna quddiemna llum emendajniha ftit ġimgħat ilu biex ġibna in vigore il-miżuri ta' l-aħħar budget dwar ir-rati tal-fuel, sigarretti u anke spirti.

Dan kien sar bil- għan li l-Kaxxa ta' Malta żżid fid-dħul annwali tagħha biex b'hekk anke jittaffa l-iżbilanċ bejn id-dħul u l-infiq ta' l-amministrazzjoni.

Iżda din id-darba l-għan ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa kompletament differenti u pjuttost l-iskop aħħari, kif nispjega iktar 'il quddiem, huwa dħul marġinalment anqas għall-Kaxxa ta' Malta, għall-benefiċċju tal-konsumatur jew ta' min qed jipprovdi l-prodott partikolari.

Ir-rati ta' dazji tas- sisa fuq fuel, sigarretti, tabakk u anke xorb alkoħoliku li kienu eżistenti sa l-aħħar ta' Ġunju fil-fatt qed jiġu riveduti u qed jiddaħħal id-dazju tas-sisa fuq il-birra wara r-revoka ta' l-Att dwar il-VAT.

Dan l- aġġustament fir-rati u l-introduzzjoni ta' rata ġdida beda b'effett mill-1 ta' Lulju ta' din is-sena bis-saħħa tal-Proklama tal-President u anke bis- saħħa tar-Revenue (Safeguard) Act.

Dan it-tibdil kien neċessarju minħabba l-fatt li fuq dawn il-prodotti partikolari t-taxxa tad-dwana u sisa tirrendi dħul għall-gvern inqas mid-dħul taħt is-sistema tal-VAT.

Hawnhekk tajjeb wieħed jirrileva li bil-bidla mis-sistema ta' dazji u sisa għas-sistema tal-VAT fl-1995, ċerti prodotti manifatturati lokalment kienu ġew ippenalizzati għax il-15% VAT - li sakemm il-prodott jasal għand il-konsumatur, it-taxxa tista' tlaħħaq madwar 23% u 26% tal-prezz oriġinali - kienet ogħla mid-dazju tas-sisa.

Dan jgħodd għall-ilma minerali, għas- soft drinks u anke għall-birra nnifisha.

GĦaldaqstant bit-tneħħija tal- VAT, il-pressjoni fuq il-prezzijiet tal-prodotti manifatturati lokalment tnaqqset sew.

Permezz ta' dawn l-emendi rriżultat sitwazzjoni ekwa biex il- prezzijiet jibqgħu stabli għall-benefiċċju tal-konsumatur, biex il-bejjiegħ ikollu l-qligħ tiegħu kollu mistħoqq garantit u biex il-gvern ovvjament idaħħal dak li hu dovut lejh.

Dawn l-aġġustamenti kienu neċessarji minħabba l-fatt li minkejja li issa s-sistema ta' refunds tbiddlet drastikament, il-15% VAT fuq dawn il-prodotti partikolarment kienet tirriżulta f'aktar dħul għax kienet imposta, per eżempju, fuq dazju għall- oġġetti barra mill-EU, fuq id-dazju tas-sisa u fuq il-levy, sintendi minbarra l-15% fuq il-valur kollu miżjud fuq profitti eċċ. Illum il-15% VAT fuq il-valur miżjud kollu nbidel f'5% ETP u dan sal-grossista biss.

Issa se nagħti ftit dettalji tat-tibdil li hemm fir-rati nfushom.

Nibdew l-ewwel bix-xorb alkoħoliku.

Ġie kkalkolat l-ammont ta' dħul gross li l- gvern kien idaħħal permezz tar-rati tad-dazji tas-sisa u l-VAT, mingħajr ma wieħed jikkontja għar-refunds fuq l-inputs; u wara li l-Gvern ra kemm se jdaħħal direttament f'ETI u ETP fuq il-prodotti, ppermetta l-element ta' profitt għan-negozjant fuq il-fixed costs u għat-taxxi fuq dawk l-inputs li issa mhumiex rikoverabbli.

Id-differenza tirriżulta fir-rati l-ġodda tad- dazju tas-sisa fuq ix-xorb alkoħoliku, kif jidher fl-abbozz ta' liġi, li hija fil-fatt żieda medja ta' 4.4%.

Bi pjaċir ngħid li permezz ta' dan l- eżerċizzju kien possibbli li l-prezzijiet għall-konsumatur fuq xorb alkoħoliku jorħsu mill-1 ta' Lulju.

Niġi issa għat-tabakk.

Il-Gvern ra kemm kien qed idaħħal net VAT mill- prodott, imbagħad ġie kkalkolat l-effett tat-taxxa ġdida tad-dwana u sisa fuq l-istess prodott u d-differenza ħarġet bħala r-rata l-ġdida tad-dazju u tas-sisa.

Fil-fatt din tirriżulta f'żieda ta' 41.5% fuq ir-rata ta' qabel Lulju.

S'intendi reġa' kien ikkalkolat il-profitt mistħoqq tal-manifattur u anke ġiet determinata l-istabilita' tal-prezz għall-konsumatur innifsu.

Fil-każ tas-sigarretti baqgħet tgħodd il-price order li kienet teżisti u għalhekk ġie assigurat il-prezz fiss għall-konsumatur u sar biss aġġustament intern biex kulħadd jieħu dak li ħaqqu, kemm il-manifattur, il- bejjiegħa bl-ingrossa u bl-imnut u kemm il-gvern.

Qabel ma ġiet iffissata r-rata l-ġdida tad-dazju tas-sisa ttieħed in konsiderazzjoni l-effett tat- taxxa tad-dwana u sisa fuq l-inputs, biex b'hekk id-dazju tas-sisa żdied biss 1c9 għas-sigaretti king size u 1c4 għal dawk li huma standard size.

Fil-każ tas-sigarretti importati l-prezz għandu jorħos għaliex iż-żieda fid- dazju tas-sisa, l-istess bħal tal-king size, hija anqas mill-VAT li kienet titħallas fuq l-importazzjoni meta llum ma titħallasx ETI minħabba l-levy u l-VAT li kienet imposta fuq il-levy u fuq id-dazju tas-sisa.

Nieħdu issa l-prodotti tal-fuel.

Meta l-gvern ta' qabel iddeċieda li l- 15% VAT għandha tbatiha l-Korporazzjoni Enemalta naħseb li ma kkonsidrax sewwa xi flaġell kien qed isallabha bih.

Fil-fatt l-Enemalta tilfet il- miljuni u ġiet fi stat li lanqas biss setgħet tħallas lill-gvern la l- istess taxxa li ġiet imposta fuqha u lanqas id-dazji u t-taxxi l-oħra.

GĦalhekk il-Gvern preżenti issa jrid jikkorreġi din is-sitwazzjoni billi jinstab ekwilibriju realistiku bejn id-dħul tal-gvern u l-piż li għandu jinġarr mill-korporazzjoni nnifisha.

Effettivament l-Enemalta ġiet eżentata mill-ETI u l-ETP biex tinqata' ċerta burokrazija żejda u biex b'hekk anke l-korporazzjoni tiffranka l-15% fuq il-kontijiet ta' l- elettriku.

Barra minn hekk, l-eżerċizzju tad-dazju tas-sisa nħadem fuq bażi li l-gvern idaħħal biss 80% ta' dak li kien idaħħal qabel fuq il- petrol, id-diesel, il-gas u anke l-pitrolju.

B'hekk it-taxxa kollha li l- korporazzjoni kienet tħallas qabel fuq l-inputs tagħha issa se tiffranka mija fil-mija.

Dan kollu qed isir bil-għan li jitnaqqas l-impatt negattiv fuq il-cash flow tal-korporazzjoni.

Ta' min iżid ukoll li ż-żidiet netti fid-dazju tas-sisa f'kull litru jvarjaw bejn 1c u 3c għal petrol, diesel, gas u kerosene filwaqt li, kif diġa' għidt, issa l-kontijiet ta' l- elettriku huma mingħajr taxxa, għall-benefiċċju ta' l-Enemalta.

Sur President, nieħdu issa l-item li jikkonċerna l-birra.

Id-dazju tas- sisa kien diġa' jeżisti fuq il-birra manifatturata lokalment qabel daħlet il-VAT f'Jannar ta' l-1995.

Fil-fatt bl-introduzzjoni tal-VAT tneħħa dan id-dazju tas-sisa li fil-fatt kien jissarraf f'taxxa iktar baxxa minn 15% VAT.

Issa li tneħħiet it-taxxa tal-VAT qed indaħħlu dazju tas-sisa minimali ta' 1c fil-litru fuq il-birra kollha, kemm dik manifatturata lokalment kif ukoll dik importata.

Ir-rata tad-dazju tas-sisa nżammet għal tapposta baxxa biex it-taxxi imposti żgur li ma jkunux kaġun ta' xi żieda fil-prezz tal-birra għall-konsumatur Malti u GĦawdxi.

Anzi billi l-birra ta' barra ma teħilx ETI minħabba l-levy u minħabba li se tiffranka l-15% fuq il-levy li qabel kienet teħel bħala VAT, issa l-prezz tal-birra ta' barra effettivament roħos.

Il-prinċipju ewlieni li nżamm f'dan l-eżerċizzju metikoluż huwa li biċ- ċaqliq li ġie ppreparat - b'affarijiet oħra li jibqgħu ugwali; il-prezz għall-konsumatur, il-profitt għan-negozjant u d-dħul globali għall-gvern iżommu l-bilanċ li kien eżistenti qabel l-1 ta' Lulju, 1997 - fejn stajna u fejn ippermettiet is-sitwazzjoni roħos il-prezz għall-konsumatur iżda żgur li fl-ebda każ ma bata l-konsumatur innifsu.

Biex setgħu jsiru dawn l- aġġustamenti u biex l-affarijiet ma jsirux għad-dannu ta' xi qasam jew settur, saru l-konsultazzjonijiet kollha meħtieġa u sar anke bdil ta' fehmiet ma' min hu kkonċernat, jiġifieri manifatturi, importaturi, eċċ. Jiġifieri żgur li wieħed ma jistax jgħid li ressaqna din il-liġi hawnhekk u għamilna xi xogħol bl-addoċċ mingħajr ma ħadna l-konsiderazzjonijiet kollha neċessarji.

B'hekk, fil-fehma tagħna, kellna u għandna riżultat finali li huwa ġustifikat u raġonevoli għal kulħadd.

Madam Speaker, din hija xiehda oħra ta' kif irid jimxi l-Gvern preżenti meta s-setturi konċernati huma lesti li fi spirtu ta' kollaborazzjoni jikkoperaw miegħu biex it-tibdil ma jweġġa' lil ħadd u t-tibdil ikun wieħed ta' ġid u ta' fejda għall-pajjiż kollu.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Madam Speaker, din il-liġi li għandna quddiemna hija, kif qal il-Ministru, konsegwenza tat-tibdil li sar fis-sistema ta' tassazzjoni indiretta.

Sa Ġunju ta' din is-sena pajjiżna kien qiegħed jopera tip ta' taxxa li hija magħrufa mad-dinja kollha, li hija implimentata fil-pajjiżi kollha żviluppati - b'eċċezzjoni ta' l-Amerka, li minn żmien għal żmien ukoll qegħdin isemmu l-possibbilta' li jdaħħlu sistema simili għall-VAT - u li hija implimentata f'ħafna pajjiżi li qed jiżviluppaw.

Din hija sistema ta' taxxa li hija pprovata minn dawn il- pajjiżi kollha li għandha l-inqas impatt negattiv ekonomiku li jista' jkollha xi tip ta' taxxa għaliex tassigura level playing field għal kulħadd.

Din is-sistema tassigura li jkun hemm newtralizzazzjoni kompleta ta' l-impatt ta' taxxa fuq l-inputs ekonomiċi kollha wżati fil-linji tal- kummerċ, il-mod kif bniedem jindirizza l-operat tiegħu, kif wieħed jorganizza ruħu fis-sistema tan-negozju li jkun irid jagħmel mingħajr ma jkollu l-ebda effett ta' taxxa jekk jeħux deċiżjoni waħda jew l-oħra.

Dan ifisser li d-deċiżjonijiet li jittieħdu jkunu xprunati biss fuq l- effiċjenza finali ta' triq partikolari minflok triq oħra.

Din kienet is- sistema tal-VAT li kienet tassigura li fil-katina kollha tan-negozju, mill- bidu sa l-aħħar, ma jkun hemm l-ebda impatt ta' taxxa li jeħel mas-sistema tan-negozju, jiġifieri li t-taxxa tkun newtralizzata kompletament fis- sistema tan-negozju.

U din, għal min żviluppa din it-taxxa u għal min roqomha f'dawn l-aħħar 40 sena, tista' tgħid li ġrat għax raw x'effett pożittiv għandha fil-mod kif jista' jiġi ġestit in-negozju.

Il-VAT - dan qed ngħidu biex wieħed jeqred xi immaġini fittizja oħra - ma nħolqotx mill- Unjoni Ewropea imma l-VAT ġiet adottata mill-Unjoni Ewropea meta l-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea raw kemm hi taxxa effiċjenti.

Il-VAT ġiet adottata minn ħafna pajjiżi mhux għax għandhom xi xamma li qatt ikunu fl-Unjoni Ewropea imma għax raw kemm hija sistema li tagħmel sens u kemm hija sistema effiċjenti.

Il-Gvern Malti llum, minħabba esiġenzi purament politiċi, elettorali, ta' voti u purament ta' wegħdiet fierħa li għamel qabel l- elezzjoni f'widnejn ħafna nies, ħass ruħu kostrett li jibdel din is- sistema u minflokha jdaħħal sistema oħra.

Madam Speaker, f'dan il-pajjiż kellna nassistu għal drama fejn rajna gvern li kien qed jgħid li se jbiddel it-taxxa imma ma kienx jaf biex se jbiddilha u ma kienx jaf liema sistema se jdaħħal minflokha.

Rajna d- drama, il-kummiedja, il-farsa, att wara att, laqgħa wara laqgħa mal- pubbliku, ta' gvern li qed jipprova jimplimenta taxxa li ma jafx x'inhi huwa stess u narawh ibiddel il-parametri skond l-esiġenzi li bdew jinqalgħu minn laqgħa għal oħra u skond kemm u kif ried jikkuntenta lil dawk li kienu quddiemu u li kienu qed iġibulu diffikulta' waħda wara l- oħra ta' kif se jkunu mplimentati dawn it-taxxi.

Rajna wkoll kif is- sistemi li kienu qegħdin jiġu proposti tbiddlu mil-lejl għan-nhar u ma jgħidulniex li dawn tbiddlu b'riżultat ta' djalogu għax dawn tbiddlu b'riżultat li l-Gvern ma kellux pożizzjoni biex beda biha.

Dawn tbiddlu b'riżultat li l-Gvern ma kienx jaf x'qed jagħmel u ma ħasibx minn qabel fl- implikazzjonijiet li dawn it-taxxi kien se jkollhom fis-setturi differenti.

Illum, Madam Speaker, diġa' qegħdin naraw l-effett ta' dawn it-taxxi.

Diġa' qegħdin naraw kif negozjanti qegħdin jorganizzaw in-negozju tagħhom b'mod li jisfruttaw it-toqob kbar li hemm fis-sistema biex jevadu.

Dawn mhux biss jevadu l-ħlas ta' dawn it-taxxi imma wkoll il-ħlas ta' taxxi oħra bħat-taxxi tad-dħul.

Qed naraw kif in-nies fin-negozju qegħdin ineħħu nies minn magħhom jekk dan ikun meħtieġ biex ikunu jistgħu jidħlu f'ċerti livelli ta' ħlas ta' taxxi.

Qegħdin naraw kif id-dħul tal-gvern sfronda għal kollox minħabba d-dħul ta' dawn it-taxxi.

Qegħdin naraw kif waqaf ir- ritmu aċċellerat li bih kienet qed tinġabar il-VAT.

Illum dan il-ġbir sejjer lura minħabba li din is-sistema tat-taxxa hija sistema teknikament żbaljata, ħażina u ma taħdimx tajjeb.

Ir-riżultat tagħha hu li d-dħul tal- gvern mar il-baħar.

Waqt li konna qegħdin ngħaddu din il-liġi, minn dawn il-bankijiet konna għidnilu lill-Gvern x'kien se jkun ir-riżultat ta' dan it-tibdil.

Il-problema mhijiex biss li din hija sistema intrinsikament ħażina.

Hemm il-problema tal-ħafna eċċezzjonijiet u eżenzjonijiet li l- Gvern ħass li kellu jgħaddi biex iraqqa' t-tiżrit li kien qed jidher minn ġurnata għall-oħra u li din is-sistema ta' taxxa kienet se tagħmel fuq il- mod kif isir in-negozju f'pajjiżna.

Rajna kif meta kien iqum xi ħadd u jgħid li din is-sistema se toħloqlu problema fuq xi materjal li kien jimporta, minn fuq it-television konna ngħidulu - biex nuru lin-nies li mhux se nweġġgħuhom - li se nagħtuh eżenzjoni.

U lill-ieħor ngħidulu biex ma jikkonfondix għaliex b'xi mod nirranġawlu.

U dan il-ħafna rranġar ta' sistemi kompla jagħmel passatur mis-sistema ta' tassazzjoni għax dan hu passatur li minnu jista' jgħaddi kulħadd.

Madam Speaker, il-VAT hija sistema serja u hija sistema li bil-mod il- mod, kif bdiet titħaddem, kienet qed tagħti riżultati ħafna aħjar.

Fl- amministrazzjoni ngħidu b'wiċċna minn quddiem li ma bżajniex inħaddmu din is-sistema.

Urejna lil kulħadd kif is-sistema se taħdem u kif is-sistema se tnaqqas il-possibbilta' ta' l-ekonomija s-sewda.

Dawn huma affarijiet li ma jiġrux f'daqqa imma jiġru bil-mod.

Jien infakkar f'żewġ eżerċizzji li għamilna.

Dawn ma stajniex nagħmluhom qabel għaliex l-informazzjoni bdiet tinbena mill-1 ta' Jannar, 1995 u kellna l-ewwel informazzjoni ta' sena sħiħa f'nofs l-1996.

Jiġifieri dak iż-żmien stajna nibdew norganizzaw azzjoni fuq l-użu ta' din l-informazzjoni li kienet qed tinkiseb.

L-ewwel eżerċizzju li wettaqna kien fuq l-ironmongers.

Il-Ministru tal-Finanzi jista jara x'kien ir-riżultat tiegħu.

L-eżerċizzju l-ieħor li konna bdejna kien dwar rapporti li tlabna lill-importaturi dwar lil min kienu biegħu l- affarijiet li mportaw.

U dawn tlabnihom għaliex bis-sistema li kellna stajna nirrikonċiljaw dawn iċ-ċifri maċ-ċifri ta' turnover u input tax li kienu qed jiġu claimed down the line taċ-ċirku tan-negozju.

Wara li nbidel il-gvern jien kont nistaqsi jekk dan it-tieni eżerċizzju tkompliex jew le u kelli l-assigurazzjoni li dan l-eżerċizzju tkompla.

Nixtieq li l-Ministru preżenti jgħidilna x'sar minnu dan l-eżerċizzju u jekk fil-fatt ġiex iffinalizzat jew le.

Jien m'iniex qed nitlob riżultati ta' individwi kif marru u ma marrux pero' nixtieq inkun naf x'kien l-outcome ta' dan l- eżerċizzju.

Nixtieq inkun naf jekk id-dipartiment ħax aktar azzjoni biex jassigura li d-dikjarazzjonijiet li kienu saru - u li naturalment għadhom isiru - humiex tajbin jew le.

Madam Speaker, kontra l-parir ta' kulħadd il-Gvern webbes rasu u bidel bl-addoċċ.

Minħabba f'hekk illum għandna sitwazzjoni fejn il-Gvern qiegħed jgħid bil-problema kbira ta' l-iżbilanċ.

L-iżbilanċ li għandu l-Gvern illum huwa attribwibbli totalment għall-fatt li dan it-tibdil nawwar il- muturi ta' l-ekonomija tagħna b'mod li tista' tgħid li l-ekonomija tagħna hija at a standstill, jekk mhux agħar.

Nixtieq kieku l-Bank Ċentrali jagħti d-dawl lill-aħħar rapporti tiegħu ħalli nkunu nafu eżattament, bl- istatistika tiegħu, x'inhu jiġri fl-ekonomija.

Is-sistema ta' tassazzjoni preżenti mhijiex sistema effiċjenti.

Żgur li mhijiex sistema sempliċi għax ħafna nies għadhom ma fehmu xejn.

Anke llum li suppost ilhom iħaddmuha tliet xhur għadhom ma' fehmu xejn.

Pero' żgur li mhijiex effiċjenti.

L- ekonomija fil-pajjiż illum għaddejja fuq ritmu baxx ħafna u allura l-Gvern qed ibati sew fil-kisba tad-dħul neċessarju biex isostni l- ekonomija ta' pajjiżna.

Il-Gvern irid jgħid mea culpa u jrid ikollu l- bonsens kif ukoll il-kuraġġ li jieħu azzjonijiet drastiċi.

U l-azzjonijiet drastiċi m'għandhomx ikunu li jdaħħal taxxi ġodda li jkomplu jgħarrqu l- ekonomija ta' pajjiżna imma li l-Gvern jerġa' jmur lura lejn sistema ta' tassazzjoni li tagħmel sens u li tista' terġa' ddaħħal f'pajjiżna ingranar tajjeb fid-dħul li għandu bżonn il-gvern.

Madam Speaker, il-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ qed jipproponi ċerti żidiet fit-taxxa tas-sisa.

Jien m'iniex se noqgħod nidħol fit-tibdil li sar fl-ammonti ta' sisa li titħallas jew fil-mod kif ġiet ikkalkolata s- sisa fuq l-ispirti u fuq is-sigaretti, pero' nixtieq ngħid xi ħaġa rigward is-sisa li ddaħħlet fuq il-birra.

Waħda mill-affarijiet li kienet saret meta konna daħħalna l-VAT kienet li neħħejna s-sisa fuq l-ilma minerali, fuq is-soft drinks u fuq il-birra.

Dan ma kienx ifisser biss li neħħejna t- taxxa tas-sisa fuq dawn il-prodotti minħabba li l-VAT kienet ħadet post is- sisa, imma kien ifisser ukoll li l-industrija tal-manifattura kienet se tikseb diversi vantaġġi għax l-Att dwar it-Taxxa tad-Dwana u tas-Sisa jdaħħal ħafna restraints fuq il-manifattura ta' dawn il-prodotti.

Minnu nnifsu l-Att dwar it-Taxxa tad-Dwana u tas-Sisa - anke fil-każ ta' sisa fuq it-tappijiet - idaħħal ħafna restraints fuq il-mod ta' manifattura u anke fuq il-mod ta' ppakkjar.

Per eżempju, minn mindu neħħejna s-sisa fuq l-ilma minerali, l- manifatturi kienu setgħu jippakkjaw l-ilma f'containers b'qies differenti imma dan issa ma jistgħux jagħmluh bit-taxxa tas-sisa għax id-Dipartiment tad-Dwana joġġezzjona għal dan minħabba li m'huwiex prattiku li wieħed jeħel taxxa skond il-qies li jagħżel li jipproduċi l-manifattur.

Per eżempju, jien niftakar il-problemi kbar li kienu nqalgħu rigward it-tip ta' makkinarju li seta' jiddaħħal f'fabbrika partikolari li timmanifattura l- birra minħabba li l-Kontrollur tad-Dwana kien sab diffikulta' biex ikejjel is-sisa, jiġifieri jekk ikejjilx is-sisa qabel il-brewing, wara jew inkella at the bottling stage.

Dawn huma problemi li aħna konna qridnihom kollha hekk kif neħħejna s-sistema tas-sisa permezz tal-VAT u għalhekk issa, li qed nerġgħu ndaħħlu din it-taxxa, nispera li m'aħniex qed nerġgħu ndaħħlu dawn it-tip ta' problemi lura fil-qasam tal-manifattura.

Il-Ministru qal li kkonsulta ma' kulħadd pero' jien nispera li dawn il-konsultazzjonijiet saru anke f'dan il-kontest.

Jien nassumi li jekk il-manifatturi kienu involuti f'dawn id-diskussjonijiet ħadu ħsieb dawn l-affarijiet ukoll.

Madam Speaker, nixtieq nispiċċa d-diskors tiegħi billi nagħmel dan il- kumment.

F'dan il-pajjiż aħna konna resqin biex nissimplifikaw is-sistemi amministrattivi u burokratiċi tagħna billi s-sistemi ta' taxxi li konna se nużaw kienu se jaħdmu weħidhom mingħajr il-ħtieġa ta' kontrolli żejda u esaġerati li fihom infushom iġibu spejjeż żejda u diversi ineffiċjenzi fis- sistemi kummerċjali u industrijali.

Aħna konna resqin ukoll biex nillivellaw lit-taxpayers b'mod li kulħadd seta' jifhem u seta' jkun jaf x'għandu jħallas u li kif kien qed jiġi trattat hu kien se jiġi trattat ħaddieħor.

Hawn ta' min jgħid ukoll li aħna neħħejna mis-sistemi tagħna dawk il-ħafna deċiżjonijiet suġġettivi li ħafna drabi jieħu min ikun qed imexxi, kemm jekk dan ikun bniedem politiku kif ukoll jekk dan ikun bniedem burokratiku, b'mod li kien spiċċa ż-żmien li biex bniedem jagħmel xi ħaġa kien ikun irid jitlob permess lil xi ħaddieħor.

Il-pajjiż kien wasal f'sitwazzjoni fejn bniedem li ried jopera fl-ekonomija tagħna seta' jaħseb, seta' jiddeċiedi u seta' jimplimenta d-deċiżjonijiet tiegħu immedjatament mingħajr ma joqgħod jistenna l-burokrazija tagħtih eżenzjonijiet u permessi.

Madam Speaker, pero' issa dan kollu reġġajnieh lura.

Ċertament dan m'huwiex pass 'il quddiem imma huwa pass lura li minnu jbati kulħadd, kemm l-ekonomija, kemm l-operaturi ekonomiċi, kemm il-konsumatur, kif ukoll il- gvern minħabba n-nuqqas ta' dħul li qed ikollu.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Madam Speaker, illum qed nassistu għal dibattitu dwar id-dħul tad-dazju u tas-sisa minħabba l-miżuri li ħa l-Gvern fl-1 ta' Lulju li għadda.

Qabel ma nibda niddiskuti dan l-abbozz ta' liġi fid- dettall jien nixtieq nerġa' nagħmel xi mistoqsijiet.

Qed ngħid "nerġa'" għax proprju l-bieraħ, meta konna qed nagħmlu dibattitu dwar it-taxxi, jien għamilt ċerti mistoqsijiet li fl-opinjoni tiegħi huma ta' interess nazzjonali.

Per eżempju, fost l-oħrajn jien staqsejt jekk huwiex minnu r-rapport li deher fil-gazzetta "The Times" tal-bieraħ, jiġifieri li s-sistema tad-dazji u tas-sisa qed toħloq diffikultajiet u qed twassal saħansitra għal sitwazzjoni negattiva ma' l-Unjoni Ewropea.

Staqsejt jekk huwiex veru li l- Unjoni Ewropea qed tgħid li s-sistema li daħħal il-Gvern qed tikser l- Association Agreement li Malta ffirmat fl-1970.

Jien għamilt dawn il- mistoqsijiet hawnhekk proprju għaliex peress li dan ir-rapport huwa inkwetanti ferm, deherli li dan is-suġġett għandu jiġi diskuss f'din il- Kamra fl-ewwel ġurnata li fiha kellu jiltaqa' dan il-Parlament wara l- vaganzi tas-sajf.

L-Oppożizzjoni kienet ilha twissi lill-Gvern li l-pass li qabad jaf joħlaq diffikultajiet kbar, liema diffikultajiet jistgħu saħansitra jwasslu biex eluf ta' ħaddiema jkunu fil-periklu li jitilfu l- impjieg tagħhom u biex jagħmluha ferm iktar diffiċli li Malta u l-Unjoni Ewropea jinnegozjaw ftehim dwar il-qasam tal-kummerċ.

Jien għamilt dawn il-mistoqsijiet fil-kontest ta' problema nazzjonali imma madanakollu meta l-bieraħ il-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ kien qed jagħmel il-winding-up ma għamel l-ebda riferenza għal dawn il-mistoqsijiet u ħallihom għaddejjin qisu ħadd ma staqsa xejn.

GĦallinqas jien kont nistenna li fid-dibattitu ta' llum, liema dibattitu jittratta dwar l-Abbozz ta' Liġi li jkompli jemenda l-Att dwar Dazju Tas-Sisa, il-Ministru kien se jgħidilna x'inhi s-sitwazzjoni preżenti.

Fil-fatt is-sitwazzjoni tidher li hija waħda inkwetanti għall-aħħar.

Jien ma rridx ninstema' allarmista pero' rrid nasal għall-implikazzjonijiet ta' dak li qed jingħad, liema implikazzjonijiet jafu jwasslu għal problemi kbar fir-relazzjonijiet bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Jidher li s-soluzzjoni għal dawn il-problemi hija li nerġgħu mmorru lura għas-sistema ta' taxxi li kellna qabel ma ddaħħal l-Att dwar it-Taxxa tad-Dwana u tas-Sisa fl-1 ta' Lulju li għadda għax is-sistema li daħħal dan il-Gvern hija diskriminatorja u m'hijiex aċċettabbli għall-Unjoni Ewropa.

Madam Speaker, m'hemmx dubju li llum fiċ-ċirkostanzi ekonomiċi tagħna din hija waħda mill-affarijiet li qed tqajjem tħassib serju, speċjalment fost l- eluf kbar ta' ħaddiema li jaħdmu fis-settur tal-manifattura.

Fil-fatt huwa kkalkolat li hemm fuq l-20,000 impjieg li jiddependu mill-esportazzjoni ta' prodotti lejn l-Unjoni Ewropea imma madanakollu l-Gvern, permezz tal- Ministru tal-Finanzi u Kummerċ li huwa responsabbli minn dan il-qasam, qed jibqa' sieket u ma jgħid xejn dwar din il-materja ta' interess nazzjonali.

Hija ta' sorpriża għalija li dan il-Gvern qed jiddeċiedi li joqgħod kwiet u din hija xi ħaġa iktar inkwetanti għax tikkonferma li veru hemm xi sustanza f'dawn ir-rapporti - s'issa dawn ir-rapporti diġa' dehru f'żewġ ġurnali - li jindikaw li għaddejjin diskussjonijiet bejn Malta u l-Unjoni Ewropea li jaffettwaw saħansitra lil dan l-abbozz ta' liġi li qed niddiskutu.

Jien nistenna li l-Gvern juri xi reazzjoni, jgħidilna x'pożizzjoni qed jieħu f'dan ir-rigward u f'ġieħ it-trasparenza jispjega x'inhi s-sitwazzjoni reali għax fil-fehma tiegħi hija xi ħaġa inaċċettabbli li l-pajjiż jitħalla f'din is-sitwazzjoni inċerta.

Hemm bżonn li l-Gvern jispjega lill-poplu x'inhuma l-implikazzjonijiet ta' dak li għamel u jekk hux veru jeżistu dawn id-diffikultajiet serji li semmiethom kemm-il darba l-Oppożizzjoni u li issa qed jitqajmu anke minn uffiċjali tal-Kummissjoni Ewropea.

Madam Speaker, jien nispera li pajjiżna ma jsibx quddiem wiċċu dawn id- diffikultajiet pero' jiddispjaċini ngħid li meta wieħed jaqra l-Association Agreement bejn Malta u l-Unjoni Ewropea u jqabbel dan ma' l- implikazzjonijiet tas-CET isib li jeżisti konflitt.

Imma meta pprovajt niġbed l-attenzjoni tal-Gvern għal dan f'din il-Kamra ġejt mgħajjar traditur, xewwiexi u li qed naħdem kontra l-interessi ta' pajjiżna.

Meta kien jitkellem fuq din il-materja l-Gvern kien jgħidilna li m'hemmx problema pero' llum jidher li din m'hi "no problem" xejn għax jidher ċar li għandha problemi serji.

L-impressjoni li kienet ingħatat, kemm qabel l- elezzjoni kif ukoll qabel ma daħal fis-seħħ l-Att dwar it-Taxxa tad-Dwana u tas-Sisa, kienet li l-Unjoni Ewropea ma kenitx qed issib problema għal din it-tip ta' sistema, pero' llum qed jidher li din l-impressjoni kienet żbaljata għax għall-kuntrarju l-Unjoni Ewropea qed issib problemi kbar li jista' jkollhom implikazzjonijiet koroh għal pajjiżna.

Għalhekk jien qed nerġa' nistieden lill-Ministru biex jispjega dawn l-affarijiet u jinforma lil pajjiżna dwar id-diskussjonijiet li qed jagħmel fuq dan ir-rigward, dwar il-pożizzjoni li qed tieħu l-Unjoni Ewropea, kif ukoll dwar dik li qed jieħu hu.

Huwa importanti wkoll li l-Ministru jgħidilna għal liema soluzzjoni qed jersaq.

Jien nistieden lill-Ministru jgħidilna wkoll kif din is-sistema se taffettwa r-relazzjonijiet li huwa jgħid li l-Gvern irid ikollu ma' l-Unjoni Ewropea.

S'issa l-Gvern kien qed jgħidilna "no problem" għal dawn l-affarijiet pero' issa jidher li jeżistu diffikultajiet kbar.

Madam Speaker, issa nixtieq indur għal xi aspetti oħra li għandu dan l-abbozz ta' liġi.

Meta l-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ kien qed jintroduċi dawn l-emendi, qal b'ċertu sodisfazzjon, jekk mhux ukoll b'ċertu ftaħir, li permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi l-Gvern se jraħħas id-dazji fuq is-sigaretti importati, fuq ix-xorb alkoħoliku u fuq il-birra, bir-riżultat li finalment anke l-konsumatur se jgawdi minn dan ir-roħs.

Issa hawn ta' min ifakkar li proprju f'Jannar ta' din is-sena meta l-ministru responsabbli mill-finanzi ta' dakinhar kien ressaq il-budget kien qalilna li, minħabba ċ-ċirkostanzi finanzjarji, il-Gvern kien kostrett li jżid id-dazji u s-sisa fuq dawn l- istess prodotti ħalli b'hekk jiżdied id-dħul tal-gvern.

Issa llum il- Ministru tal-Finanzi u Kummerċ ġie jgħidilna kemm hu bravu l-Gvern li raħħas il-prezz tax-xorb alkoħoliku, tal-birra u tas-sigaretti importati.

Fil-fatt, minn dan l-abbozz ta' liġi jidher li permezz tad-dazju l-prezz tas-sigaretti importati raħas meta mqabbel mal-prezz tas-sigaretti manifatturati lokalment.

Pero' apparti l-implikazzjonijiet li hemm għar- rigward tal-produzzjoni lokali, jien nixtieq nistaqsi x'sens hemm f'dawn il- miżuri.

X'ifisser il-fatt li l-ewwel jiġi hawnhekk l-Onor.

Spiteri u jgħidilna li se jkollu jżid id-dazji fuq is-sigaretti importati, fuq il- birra u fuq xorb alkoħoliku u mbagħad sitt xhur wara l-Onor.

Brincat jiġi jgħidilna kemm huwa bravu l-Gvern li qed iraħħas il-prezz ta' dawn il- prodotti?

Il-Gvern jaf x'inhu jagħmel?

Madam Speaker, jekk il-Gvern għandu problema finanzjarja u qed jgħid li se jdaħħal taxxi ġodda - fil-fatt qed jissemmew anke charges fuq id-dawl - jagħmel sens li l-Gvern iraħħas prodotti li huma pjuttost negattivi?

Is- soltu l-gvern mhux biss jagħmel it-taxxa fuq dawn il-prodotti sabiex idaħħal il-flus imma wkoll inaqqsilhom l-attrazzjoni tagħhom għax finalment, iktar ma l-poplu jikkonsma minn dawn il-prodotti, iktar tikber l- ispiża tas-settur tas-saħħa minħabba li mbagħad ikollhom jiġu ttrattati l- problemi mediċi li jaqilgħu prodotti bħal dawn.

Meta l-ex-Ministru Spiteri qal li l-Gvern ħassu kostrett jgħolli l-prezz ta' dawn l-affarijiet, jien fhimt li l-Gvern kien qed jieħu a revenue raising measure li kellha wkoll implikazzjonijiet fuq is-saħħa.

Pero' llum l-Onor.

Brincat qalilna li dan l- abbozz ta' liġi se jreġġa' lura parti mill-effett li dan il-Gvern stess introduċa proprju f'Jannar ta' din is-sena.

Jien għalhekk ngħid li teżisti konfużjoni sħiħa għar-rigward ta' x'irid jagħmel il-Gvern.

Kieku l-Gvern ħalla l-prezz ta' dawn il-prodotti l-istess jien kont nifhmu - għalkemm jien hawn nistaqsi jekk parti minn dawn il-problemi finanzjarji jistgħux jiġu mtaffa b'ċerti miżuri li jsiru fuq dan is-settur - imma li llum jiġi l- Ministru jgħidilna kemm hu bravu l-Gvern li qed iraħħas dawn il-prodotti u jinsa kompletament x'qal l-ex-Ministru tal-Finanzi proprju ftit xhur ilu ma nifhmux.

(Interruzzjonijiet) GĦall-kuntrarju hawnhekk jien qed nara inkonsistenza u konfużjoni sħiħa fid-direzzjoni li qed jieħu l-Gvern.

ONOR.

LEO BRINCAT: Kont qed nitkellem fuq marginal adjustments, jiġifieri żgur li ma ridtx nagħti l-impressjoni li għamilna xi riduzzjonijiet fil-prezzijiet.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Qed nieħu pjaċir li l-Ministru semma l-marginal adjustments għax b'hekk fakkarni li ftit ilu rċevejt booklet - fil-fatt anke reklami fuq il-ġurnali rajt dwar dan - li fih tgħidx kemm sar ftaħir dwar dawn l-hekk imsejħa marginal adjustments.

Imma l-Gvern jaf x'inhu jagħmel jew bagħat dan il-booklet fid-djar kollha biex joqgħod jiftaħar li raħħas il-prezzijiet imsemmija?

Issa l-Ministru qed jgħidli li dawn huma marginal adjustments u li dawn l-adjustments tant huma żgħar li huma negliġibbli u l-prezz qisu baqa' l-istess.

Wieħed ma jistax jagħmel l- argumenti b'dan il-mod għax jew il-prezz raħas, kif qalilna llum il- Ministru, jew inkella prattikament ma nbidilx.

Il-Ministru m'għandux ibiddel l-argumenti li jagħmel u għalhekk nixtieq nappella lil dan il-Gvern biex juri iktar konsistenza fil-mod ta' kif jargumenta.

Per eżempju, fis-sajf fuq il-media kienu qed jidhru diversi reklami fejn fost l-oħrajn kien jissemma kull prodott ta' l-inbid u tal-birra li raħas, meta dawn fil-verita' raħsu biss b'madwar ċenteżmu.

Allura jagħmel sens li l-prodotti jorħsu b'dan l-ammont, iktar u iktar meta l-istess Gvern, permezz ta' l-ex-Ministru Spiteri, wera li jrid iżid il-prezzijiet ta' dawn il-prodotti?

Kif għidt diġa' dan il-Gvern għandu juri iktar konsistenza u mhux fil-bidu tas-sena jgħid mod u mbagħad jgħid mod ieħor u joqgħod jiftaħar liema prodotti raħsu permezz ta' reklami a spejjeż tal-poplu biex imbagħad jiġi jgħidilna li dan kien roħs marġinali.

Allura l-flus li ntnefqu fir-reklami li saru kienu worthwhile u value for money jew kienu qed iservu bħala propaganda rħisa għal dan il-Gvern?

Ġaladarba llum il- Ministru ġie jgħid li dan it-tnaqqis kien wieħed marġinali, bilfors li din kienet propaganda rħisa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jien ma nħobbx ninterrompi lil dak li jkun pero' bilfors ikolli nagħmel hekk għax għalkemm illum qed nitkellmu biss fuq affarijiet ristretti bħalma huma l-alkoħol, is-sigaretti u l-birra, l-Onor.

Bonnici qed jifrex l-argument tiegħu fuq l-items kollha li hemm imniżżla fil-booklet li ħareġ Gvern Laburista.

Dawn l-affarijiet assolutament m'għandhom l-ebda rilevanza għal dan li qegħdin niddiskutu llejla.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Madam Speaker, il-verita' hi li 50% tal-prodotti li dehru f'diversi reklami kienu proprjament dawn li qed insemmi.

Jekk il- Ministru jixtieq li nħares lejn il-prodotti kollha li jissemmew f'dan il- ktieb, jien ma nsib l-ebda oġġezzjoni li nagħmel dan.

Dan il-booklet juri li il-prezz ma nbidilx f'65% tal-prodotti li ssemmew meta fil-fatt il-mara tad-dar taf li l-prezz tela' b'mod sostanzjali fuq diversi oġġetti essenzjali.

Dan il-booklet juri wkoll li r-roħs ta' ċerti prodotti, bħal inbid u birra, kien wieħed marġinali u għalkemm kien hemm ċerti prodotti li raħsu, dawn m'humiex daqshekk neċessarji.

Veru li bil-miżuri tal-Gvern ċerti servizzi suppost raħsu.

Per eżempju, żgur li kulħadd jieħu pjaċir jiekol barra, imma li tiekol barra mhijiex xi ħaġa daqshekk essenzjali daqs affarijiet oħra li l-prezz tagħhom żdied.

Fir-reklami ma semmewx prodotti li għolew imma semmew biss prodotti li baqgħu l-istess jew li raħsu.

Fuq prodotti li għolew, Alla jbierek ma smajna xejn.

Kellna sitwazzjoni ta' bias komplet fil-mod kif il-Gvern mexxa s-sistema ta' riklamar ta' dawn il- miżuri.

Il-prodotti essenzjali anke għas-settur tal-manifattura ta' pajjiżna għolew.

Per eżempju, prattikament is-settur kollu ta' l-ispare parts għola.

Dan is-settur jaffettwa mhux biss is-settur tal-manifattura imma jaffettwa wkoll lill-poplu Malti.

Meta jkollok xi appliance u jmurilha xi ħaġa se tiġi bżonn tixtri l-ispare parts biex issewwiha.

Illum b'din is-sistema li daħħal il-Gvern għola l-prezz ta' dawn l-ispare parts.

Pero' l-Gvern ħass li m'għandux jinforma lill-poplu Malti dwar iż-żieda li kien hemm fil- prezzijiet.

Lill-poplu trid tinformah anke biex ma jkunx hemm qerq.

Jekk is-sistema li kien qed jintroduċi l-Gvern bdiet tgħolli l-prezzijiet ta' ċerti affarijiet - u għolliethom, kif jaf il-poplu Malti kollu - din bilfors kienet twassal għal sitwazzjoni li l-Gvern kellu jinforma.

Pero' għax beża' mill-kritika u beża' li jkollu jikxef li hawn tant prodotti li għolew, baqa' sieket sal-ġurnata tal-lum.

Aħna staqsejna diversi mistoqsijiet, kemm barra u anke f'dan il-Parlament, imma l-Gvern baqa' sal- ġurnata tal-lum ma taniex rendikont sewwa ta' liema prodotti għolew u b'kemm għolew.

Dik hija importanti wkoll biex il-konsumatur ikun informat tajjeb.

Madam Speaker, meta wieħed iħares lejn dan l-abbozz jara li hawnhekk għandna periklu għal pajjiżna minħabba s-sistema kollha li daħlet.

GĦandna periklu minħabba r-relazzjonijiet bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Għandna sitwazzjoni fejn dan il-Gvern qiegħed juri li mhuwiex konsistenti.

Filli jgħid li jrid iżid il-prezz ta' l-ispirti u tat-tabakk u filli jgħid li dawn l-oġġetti se jraħħashom.

Anke dan l-abbozz u d-diskors tal-Ministru juru konfużjoni fil-politika ekonomika ta' dan il-Gvern.

Din il-konfużjoni hija bbażata fuq il-fatt li ma sar l-ebda studju tajjeb fuq l-impatt ta' din is-sistema.

Kemm staqsejna, Madam Speaker, f'dan il-Parlament biex il- Gvern joħroġilna ċerti projections u jgħidilna dwar l-impatt fuq l- ekonomija Maltija x'se jkun! llum stess sabuni industrijalisti biex ikellmuni dwar din is-sistema ta' dazju u sisa li daħħal il-Gvern.

Peress li neħħa s-sistema tar-refunds u daħħal din is-sistema ta' clawback ta' 16% fuq local purchases, jirriżulta li l-costs ta' dawn l-export oriented firms żdiedu.

Qabel kienu jieħdu ammont ta' refunds minn taħt il-VAT.

Dawn ir-refunds kienu jammontaw għal Lm1,000 fix-xahar jew għal Lm1,000 fil- ġimgħa, jiddependi mid-daqs ta' l-intrapriża.

Illum l-evidenza qed turi li l-ammont ta' clawbacks li qed jieħdu bis-sistema preżenti naqas sostanzjalment.

Jien nerġa' nistaqsi l-Gvern x'riċerka u xi studji għamel biex jara l-impatt ta' din is-sistema.

Kull darba li nistaqsu mistoqsija fuq din is-sistema, l-Ministru jgħidilna li m'ilhiex fis-seħħ biżżejjed u rridu nistennew anke sa 18-il xahar biex nevalwaw is-sistema l-ġdida.

Jgħidilna li rridu nagħtuha ċans taħdem.

Imma skużi!

Aħna qegħdin nilagħbu bil-ħajja ta' Malta u bil-ħajja tan-nies?

Possibbli li l-Gvern ma jistax jagħmel studji xjentifiċi li juru l-impatt kif se jkun?

Jien, Madam Speaker, nixtieq nirriferi wkoll għal kontradizzjoni oħra.

Illum il-Ministru qalilna li raħas il-prezz tal-birra importata.

Sa Ottubru 1996 jien kont responsabbli mis-settur tal-kummerċ.

Naf li kienu għaddejjin negozjati ma' l-Unjoni Ewropea biex l-Ewropej inaqqsu d-dazji fuq birra esportata minn Malta waqt li aħna nnaqqsu d-dazji fuq l- importazzjoni tal-birra minn pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Dawn it- tip ta' negozjati kienu jsiru biex aħna jkollna aċċess iktar għas-swieq Ewropej.

Aħna m'għandniex aċċess liberu imma għandna aċċess limitat, b'impożizzjoni ta' ċerti dazji.

Biex huma jagħtuna aċċess aktar, kienu qed jistennew li aħna nnaqqsu d-dazji fuq il-birra ta' l-Ewropa.

Jirriżulta li f'din il-miżura dan il-Gvern qiegħed inaqqas b'mod li qiegħed jiddeċiedi waħdu li jagħmel hekk.

GĦalhekk minn dan il-pass, il-Gvern ma rnexxielu jiggwadanja xejn għax ma rnexxilux jiddiskuti ma' l-Unjoni Ewropea dwar trattament simili għall-birra li nesportaw.

GĦalhekk jien irrid ngħid li dan l-abbozz li għandna quddiemna huwa half baked.

Huwa half baked għax filwaqt li min-naħa tagħna qegħdin innaqqsu d-dazji fuq birra importata, min-naħa ta' l-Ewropa dawn ma naqqsu xejn fuq il-birra li aħna nesportawlhom.

Imma għaliex dan il-Gvern qed jimxi b'dan il-mod?

X'jiggwadanja pajjiżna minn dan?

Għandna kapaċita' li nesportaw aktar birra?

Nistgħu nħaddmu aktar nies?

Il-verita' hi li għandna diġa' surplus capacity fis-settur tal-birra.

B'dawn il-miżuri jiena ngħid li l-Gvern kompla għarraq is-sitwazzjoni.

Il-birra ta' barra raħset fil-prezz a paragun tal-birra lokali u l-Gvern jiġi hawnhekk u jiftaħar b'din il- miżura!

Madam Speaker, jien ngħid li dan huwa każ klassiku li juri li x-xogħol li kellu jsir fuq din is-sistema ta' tassazzjoni ma sarx.

Ma saritx analisi tajba.

Il-Gvern ma qagħadx jipprova jara l-implikazzjonijiet kollha u b'ħafna għaġġla ntroduċa sistema li wasslet għal diffikultajiet fis-settur lokali.

Waqt li aħna baxxejna l-protezzjoni li għandna u ma ggwadanjajna xejn, jirriżulta li l-Ewropa lanqas m'hi sodisfatta b'dan għax l-UE qed tgħid lill-Gvern li din is-sistema ta' tassazzjoni hija diskriminatorja u fiha l-problemi.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, se jkolli ninterrompik għax sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nibqa' in possession.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Nitlob lill-Ministru Mizzi sabiex, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI Nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 8 ta' Ottubru, 1997 fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Mozzjonijiet

Mozzjoni dwar it-twaqqif ta' Kummissjoni dwar l-Industrija tal-Bini f'Malta.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jkompli jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari (Kont.); u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti (Kont.);

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Madam Speaker, meta wieħed iħares lejn żewġ affarijiet milli qed jipproponi il-Gvern f'dawn l-aħħar ġimgħat isib li fejn irid il-Gvern jgħaġġel ħafna u, per eżempju, nistgħu naraw għaġġla kbira biex jitneħħew l-istipendji ta' l-istudenti.

Jien minn hawnhekk irrid nappella ħalli l-Universita' li ilha b'xejn għal kulħadd sa mill- aħħar tas-snin sittin tibqa' b'xejn għal kulħadd.

Rajna wkoll għaġġla kbira biex titwaqqaf l-orkestra nazzjonali u fil-frattemp kapijiet ta' familji, missierijiet, tilfu l-impjieg tagħhom peress li diversi mużiċisti kwalifikati fi strument partikolari ma setgħux japplikaw sabiex jibqgħu jipparteċipaw fl-orkestra nazzjonali.

Min-naħa l-oħra f'affarijiet ta' importanza kbira ssib dewmien esaġerat.

Madam Speaker, illum nixtieq nitkellem ftit fuq is-suġġett tat-tniġġiż ta' l-arja u nirriferi b'mod partikolari għall-air pollution li teżisti fid- distrett li nirrappreżenta jien fejn hemm il-problema tal-power station tal-Marsa.

Ta' min ifakkar kif l-amministrazzjoni Nazzjonalista kienet qalbet mill-faħam għaż-żejt u b'hekk naqas it-tniġġiż ta' l-arja.

Kien ukoll fl-aħħar snin ta' l-amministrazzjoni Nazzjonalista li din bdiet tintroduċi s-sistema PEP 99 f'erba' boilers differenti tal-power station tal-Marsa - b'din is-sistema wieħed inaqqas in-numru ta' pollutants fl- arja, b'mod partikolari is-sulphur dioxide.

Irrid ngħid li dan il-Gvern kompla billi ntroduċa din is-sistema fil-ħames boiler iżda, skond il- Ministru tal-Finanzi, għad irridu nistennew sal-bidu tas-sena d-dieħla sabiex naraw jekk is-sistema PEP 99 tkunx introdotta fil-boilers l-oħra.

Madam Speaker, illum stess, meta l-Ministru tal-Finanzi kien qed iwieġeb għall-mistoqsija parlamentari li għamiltlu, qal li bħalissa l-Korporazzjoni Enemalta qed tinstalla sistema ta' monitoring tal-gass li joħroġ miċ-ċmieni tal-power station tal-Marsa.

Il-gasses imkejla huma sulphur dioxide, nitrous oxide kif ukoll particulates - nugrufum.

Mit-tweġiba li tagħni l- Ministru jirriżulta li s-sulphur dioxide u l-carbon monoxide huma inqas mil- livell ta' l-occupational exposure limit li nafu li hemm stabiliti f'konvenzjoni internazzjonali.

Irrid ngħid iżda li s-sitwazzjoni dwar l-inċineratur ta' l-Isptar San Luqa fl-istess inħawi hi ta' iktar gravita', kemm għaliex fl-Isptar San Luqa jiġi mneħħi sew l-iskart ta' l-Isptar San Vincenz kif ukoll ta' l- isptarijet privati St. Philip u Capua Palace, iżda agħar minn hekk għaliex il-Ministru tas-Saħħa - issa kuntrarjament għall-ministru responsabbli mill-Enemalta - meta jien u membri oħrajn tlabnih figuri dwar il-livell ta' dioxen fl-arja fl-inħawi ta' l-isptar qatt ma wieġeb għall- mistoqsijiet li għamilnilu.

Hu dejjem jgħid li l-informazzjoni dwar sistema moderna ta' hospital waste management qed tiġi miġbura imma issa ilna għaddejjin b'din il-kantaliena sa minn Mejju, wasalna sa Ottubru u f'mistoqsija parlamentari li wieġeb proprju llum il-Ministru tas-Saħħa reġa' qal li d-Dipartiment tas-Saħħa qed jistudja bid-dettal pjanijiet ta' waste management għall-futur.

Il-Ministru qal li saru xi żviluppi, fis- sens li kemm materjal tal-plastic kif ukoll saqqijiet li kienu qed jikkawżaw ħafna nugrufum fl-inħawi dawn illum qed jiġu mibgħuta l-Mgħatab.

Pero' jien nippretendi li l-gvern ikollu apparat biex ikejjel il-livell ta' dioxen fl-arja u jekk jista' jkun jinforma lill-Kamra dwar il-livelli ta' dawn il-pollutants li huma ta' tant ħsara għas-saħħa.

Madam Speaker, proprju l-ġimgħa l-oħra, fl-1 ta' Ottubru, rajna kif f'Pariġi - dan ġie rrapportat f'diversi gazzetti internazzjonali - kien hemm inizjattiva ħalli nofs il-karozzi ma jitħallewx jidħlu Pariġi għal ġurnata minnhom, proprju nhar l-Erbgħa li għaddew, allavolja huma regolarment liċenzjati.

Ir-riżultat kien li l-ammont ta' smog f'Pariġi naqas drastikament.

Irrid ngħid pero' li f'pajjiżna ilna mill-1994 nistennew li tiġi ntrodotta s-sistema ta' park and ride li biha sewwieqa ta' karozzi jipparkjaw il-karozza barra l-Belt u l-Furjana.

Il-proposta, sew ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar kif ukoll ta' l-Awtorita' dwar it- Trasport Pubbliku, kienet li l-karozzi jipparkjaw f'Belt il-Ħażna u mbagħad is-sewwieqa jużaw sistema ta' trasport pubbliku biex imorru f'postijiet strateġiċi fil-Belt u fil-Furjana.

Meta tlabt lill-Ministru biex jgħidli xi żviluppi seħħew f'dan il-qasam, dan weġibni li trid issir bidla fin-network tat-toroq fl-inħawi sabiex ikun hemm aċċess effettiv għall-karozzi tal-linja - dan kien fi Frar li għadda.

Erġajt għamilt din il- mistoqsija u minn Frar 'l hawn għadu ma sar xejn.

Hemm bżonn li l-kwestjoni ta' l-air pollution nittrattawha aktar bis-serjeta'.

Madam Speaker, f'rivisti internazzjonali kif ukoll fuq l-Internett taqra kif, per eżempju, jekk wieħed ikollu karozza serviced, ibiddel iż-żejt tal- karozza regolarment, ikollu l-brakes jiffunzjonaw aħjar, ikollu t-tyres allinjati sew u minfuħin kif suppost, jitnaqqas il-livell ta' tniġġiż ta' l- arja.

Għalhekk jien nappella lill-Gvern biex idaħħal l-MOT sabiex il- karozzi jkunu ta' livell ħafna aħjar u b'dan il-mod inkunu nistgħu nnaqqsu t-tniġġiż ta' l-arja.

Madam Speaker, nixtieq nirriferi għall-konferenza nazzjonali ta' speċjalisti li kienet saret fl-Istati Uniti fl-1994.

F'din il-konferenza ġie maqbul li t-tniġġiż ta' l-arja ma jagħmilx ħsara biss lis-sistema respiratorja, jiġifieri lill-bronki, lill-pulmuni, eċċ., iżda jagħmel ħsara lil diversi sistemi oħra li jekk wieħed isemmihom isib li jagħmel ħsara lill-bniedem sħiħ.

Per eżempju, hemm ħafna problemi tal-psikjatrija dwar il-moħħ tal-bniedem li huma marbutin ma' l-air pollution.

Minħabba l- air pollution issir ħsara lill-istonku u lill-imsaren, issir ħsara lis- sistema tad-demm u ta' l-immunoloġija tal-bniedem, issir ħsara lill-kliewi u lis-sistema uriġenitali tal-bniedem, issir ħsara lill-għadam, lin- nervituri, lill-widnejn, lill-imnieħer, lill-griżem u anke lill-għajnejn, ħalli ma nsemmiex ukoll il-ġilda tal-persuna.

Madam Speaker, l-appell tiegħi huwa wieħed, ċioe' kwestjonijiet bħall- air pollution għandhom jiġu trattati mill-Gvern b'iktar serjeta'.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, illum xtaqt ngħid xi ħaġa dwar il-ħabs.

Il-ħabs huwa istituzzjoni, huwa post, li faċilment titkellem fuqu imma naturalment huwa diffiċli li tmexxih.

Jien għandi esperjenza ta' sena u nofs bħala ministru responsabbli mill-intern u, ngħiduha kif inhi, li wieħed ikun politikament responsabbli mill-ħabs ċivili hu ta' uġigħ ta' ras mhux biss hawn Malta imma fid-dinja kollha, l-iktar meta wieħed iqis li f'din l-aħħar sena kien hemm żieda sostanzjali ta' persuni ġewwa l-ħabs.

Bħalissa l-average population tal-ħabs qiegħda ta' xi 250 persuna u għalhekk kważi kważi tista' tgħid li l-ħabs ċivili, li minnu nnifsu jġib ċerti problemi, qiegħed full up.

Għall-Grazzja t'Alla f'Malta m'għandniex il-problemi li forsi għandhom pajjiżi oħrajn ta' sovra-affollament, pero' nista' ngħid li kienet għaqlija d-deċiżjoni ta' l-amministrazzjoni preċedenti, konfermata mill- amministrazzjoni preżenti, li nibnu kumpless ġdid fil-ħabs ta' Kordin, l- ewwel ħaġa ħalli nagħtu iktar spazju għal din iż-żieda fil-popolazzjoni u sabiex tkun tista' ssir klassifikazzjoni aħjar tal-priġunieri.

B'risposta għal domanda tiegħi l-Prim Ministru qal li s-sezzjoni femminili se tkun lesta sa nofs is-sena d-dieħla u mbagħad is-sezzjoni l-oħra ta' persuni li qed jistennew il-ġuri tkun lesta sa l-aħħar ta' l-1999.

Dan juri l-għaqal ta' l-amministrazzjoni preċedenti li, minkejja l-kritika u minkejja li kien hemm min qal li se nberbqu l-flus fuq il-ħabs meta stajna nużawhom għal skopijiet aħjar, ħadet dik id-deċiżjoni.

Pero' mhux l-istrutturi u mhux il-bini biss huma importanti fil-ħabs imma hija importanti wkoll it- tmexxija.

Jien semmejt diversi inċidenti li nkwetawni u li ġraw f'dawn l-aħħar 12- il xahar u semmejt il-każ ta' uffiċjal tal-ħabs - dan kien ġie ttrasferit mill-ħabs imma ftit wara l-elezzjoni kien reġa' daħal lura - li addirittura mar jiġbor il-firem tal-priġunieri kontra uffiċjal ieħor tal- ħabs.

Kien hemm każijiet ta' żewġ priġunieri li tħallew għarwenin fiċ- ċella u li għadna ma ħadniex spjegazzjoni sodisfaċenti dwar x'wassal għal dan il-każ.

Nafu li saret inkjesta mill-bord tal-viżitaturi pero' l-Prim Ministru la għoġbu jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra ir-rapport ta' l-inkjesta tal-bord tal-viżitaturi u lanqas ma qalilna imqar jekk il-bord wasalx għall- konklużjoni li kien hemm ġustifikazzjoni li żewġ priġunieri jitħallew għarwenin fiċ-ċella tagħhom.

Nista' ngħid li lanqas ingħatajna informazzjoni jekk itteħdux passi dixxiplinari dwar każ ta' nuqqas ta' attenzjoni medika li kważi wassal biex imut priġunier għax ma ndunawx mill- ewwel x'għandu anzi, minkejja li kellu ċerti sintomi, ma ngħatax attenzjoni medika immedjata.

Dawn huma inċidenti li wieħed jista' jgħid li jinqalgħu f'kull ħabs, għalkemm il-ħabs ta' Malta għandu jkun għandu ċerta tendenza li dawn l-inċidenti jinqalgħu aktar ta' spiss.

Li qed jinkwetani huwa dak li ilu jiġri f'dawn l-aħħar 11-il xahar, fejn ċerti priġunieri qegħdin jiġu trattati aħjar minn oħrajn.

Reċentement wasluli rapporti li mill-gate tal-ħabs daħal vann li ma ġiex imfittex u kulħadd jaf li jekk tmur il-ħabs individwalment ifittxulek minn rasek sa saqajk.

Saru ċerti spekulazzjonijiet dwar x'kien fih dan il-vann u hawn min addirittura qed jgħid li kien fih kwantita' kbira ta' għeneb.

Dan il-vann għadda min-naħa ta' fejn kienet reċentement l-entratura tal- ħabs meta kien qed isir xi xogħol fuq il-gate prinċipali, in-naħa ta' Gaddafi Gardens, u ftit wara li daħal sar raid, ordnat mill-awtorita' tal- Ħabs, fl-inħawi tal-guardroom tal-ħabs innifsu.

Aħna nixtiequ nkunu nafu x'instab f'dan ir-raid u jekk dak li nstab għandux x'jaqsam ma' dak li ġie mdaħħal b'kuntrabandu ġewwa l-ħabs.

Hemm min qed jgħid li nstab xi ikel li m'huwiex awtorizzat li jidħol fil-ħabs u hemm min addirittura qed jgħid li nstab xorb alkoħoliku.

Jekk inhu hekk nispera li dan ix-xorb alkoħoliku ma ġiex magħmul mill-għeneb li daħal fil-vann li ma ġiex imfittex!

Issa ma rridux ninsew li lanqas l-uffiċjali tal-ħabs ma jistgħu jixorbu l-inbid, aħseb u ara kemm jistgħu jixorbuh l-priġunieri li jkunu ma' l-uffiċjali jew l-impjegati tal-ħabs!

Jiena nixtieq nagħmel din id-domanda: Huwa veru li ċerti priġunieri jgawdu drittijiet u privileġġi aktar minn ħaddieħor?

Fi żmien id-Direttur Cassar, per eżempju, kienet daħlet l-użanza u r-regola - din għadha viġenti anke taħt l-Ispettur Cordina li reċentement ġie maħtur Direttur tal-Ħabs u nawguralu għax għandu kariga diffiċli - li għal xi perijodu wara nofsinhar il-priġunieri jinqaflu fiċ-ċella tagħhom biex jistrieħu u anke biex jistrieħu l-gwardjani li xogħolhom m'huwiex daqshekk faċli, pero' jien informat li mhux il-priġunieri kollha jinqaflu dak il-ħin.

Nifhem li x- xogħol ta' ċerti priġunieri jirrikjedi li ma jinqaflux f'ċertu ħin, bħal- cleaners, per eżempju, pero' għandi suspett li lanqas priġunieri oħra li m'għandhom x'jaqsmu xejn max-xogħol ta' tindif ma jinqaflu.

Allura dawk il- priġunieri li jinqaflu jħossuhom diskriminati meta jaraw li priġunieri oħrajn m'humiex qegħdin jinqaflu bħalhom u dan jiġri mhux biss wara nofsinhar imma anke filgħaxija!

Nispera li ssir investigazzjoni għala sar ir-raid in-naħa tal-guardroom għax skond l-informazzjoni li għandi il-priġunieri u l-impjegati tal-ħabs kienu jixorbu u jieklu flimkien fl-inħawi ta' l-outside gate.

Din għidtha pubblikament f'dan il-Parlament u kien hemm min kważi sfidani biex ngħidha wkoll barra minn din il-Kamra.

Jien issa mhux talli qed nerġa' ngħidha imma talli ngħid li reġa' ġara dak li għidt u pprevedejt qabel u li donnu issa din il-ħaġa ġiet ikkonfermata - issa naraw ir-riżultat ta' l-inkjesta jekk se sir inkjesta dwar din il-ħaġa - minn dan ir-raid li sar reċentement u li ġie ordnat mid-Direttur tal-Ħabs.

Jien inneħħilu l-kappell li għamilha, għax hekk għandu jagħmel, imma kieku sema' r-rapporti li kienu qed jasluli u li jien semmejt f'dan il-Parlament, forsi ma kienx ikun hemm għalfejn isir dan ir-raid.

Nispera li issa ssir inkjesta u investigazzjoni interna suret in-nies u b'mod serju.

Nippretendi li r-riżultati ta' l- investigazzjoni jsiru pubbliċi ħalli jekk hemm xi ħadd li qed jipprova jrabbi l-ġwienaħ fil-ħabs, dawk il-ġwienaħ jinqatgħulu.

Id-dixxiplina b'mod umana trid issir ma' kulħadd.

Jekk ma ssirx ma' kulħadd, ikun hemm min min iħossu diskriminat.

Jekk hemm xi ħaġa li ddejjaq lil priġunier din hija proprju dik li jħossu diskriminat.

Biżżejjed iħossuhom maqtugħin mil-bqija tal-komunita' minħabba li jkunu msakkrin.

Jien dejjem kont ngħid li l-kastig għandu jkun dak li qiegħed fil-ħabs.

M'għandekx ikollok kastig ġewwa l-kastig.

Huwa kastig ġewwa kastig li tara ċerti nies igawdu ċerti privileġġi u ħaddieħor ma jgawdix dawk il-privileġġi.

Jien konvint li jekk issir investigazzjoni serja dawn l-affarijiet jinqatgħu mill-ħabs.

Grazzi.

Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker se nerġa nitkellem dwar modi differenti dwar kif wieħed jista jimmaniġġja t-traffiku f'dan il-pajjiż.

Nafu li għall- area li għandu pajjiżna hawn numru konsiderevoli - kbar u żgħar - ta' vetturi.

Dan hu numru pjuttost kbir u jfisser li wieħed irid kontinwament jaġġorna r-regolamenti li għandhom x' jaqsmu mat-traffiku.

Irridu nagħmlu dan it-tip ta' kontroll b'mod ippjanat.

F'okkażjoni oħra tkellimt dwar iż-żoni tal-clamping u tat-towing li kienu saru qabel ir-recess tal-Parlament.

Dawn saru speċjalment fl-inħawi ta' tas- Sliema u San Ġiljan.

Minn dak iż-żmien sal-lum saru numru ta' zoni simili f'inħawi oħrajn.

Wieħed jista' jargumenta li dan it-tip ta' kontroll kellna bżonnu u jista' jargumenta wkoll li dan jinstab ukoll f'diversi pajjiżi.

Pero, minkejja dan, dawn it-tip ta' żoni ma jistax ikun li jkomplu jfaqqsu kullimkien.

Dawn qed ifaqqsu b'mod li qisu juri li l-uniku skop tagħhom hu li jirrendu l-flus lill-Kaxxa ta' Malta.

Jien kont naħseb li ma konniex se nagħmlu dawn iż-żoni b'dan il-mod wara r-reazzjoni li kellna f'Tas-Sliema u f' San Ġiljan.

Illum hemm clamping zones fil-Furjana, Strada Rjali fil- Ħamrun, fis-Siġġiewi u f'Ħaż-Żebbuġ.

Nista' ngħid li r-reazzjoni li ġabet l- introduzzjoni tal-clamping u t-towing f'dawn iż-zoni kienet pjuttost negattiva għaliex ma saritx b'mod ippjanat u setgħet saret ferm aħjar.

Fl- opinjoni tiegħi m'għadniex nintroduċu l-clamping u t-towing zones sempliċement biex isir bħalma sar fi bliet u rħula oħrajn imma dan għandu jsir biex tassew nikkontrollaw it-traffiku.

GĦalhekk nixtieq nerġa' nappella li qabel ma nintroduċu dan it-tip ta' kontroll għandu jkun hemm konsultazzjoni man-nies konċernati ħalli naraw x'inhi s-sistema preżenti tal-kontroll tat-traffiku f'pajjiżna, mhux biss rigward parking imma wkoll dwar kif għandu jgħaddi t-traffiku minn toroq partikolari, speċjalment fejn jidħlu l-one-way systems.

Meta staqsejt lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet ma' min saru l- konsultazzjonijiet dwar is-sinjali tat-traffiku li ġew introdotti fl-inħawi ta' Buġibba u l-Qawra, weġibni li dawn saru mal-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar, mal-Buġibba Action Committee u ma' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku.

Hu żied jgħid ukoll li wħud mit-traffic signs li kien hemm fi Triq it-Turisti kienu twaħħlu bi żball u allura reġgħu nqalgħu.

Huwa veru li wħud mis-sinjali f'dawk l-inħawi nqalgħu, imma d-domanda tiegħi hi kemm huwa minnu li t-traffic control system li ġiet introdotta fl-inħawi ta' Buġibba u l-Qawra qed taqdi l-bżonnijiet ta' l-inħawi fil-funzjoni tat- traffiku.

Nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku u tal-bord għall-kontrol tat-traffiku, li flimkien suppost jaraw li jkun hemm kontroll tat-traffiku, li wħud mis-sinjali li qed isiru huma assolutament bla sens għax qed ibiegħdu b'mod sostanzjali d-destinazzjoni ta' dawk li jgħaddu minn dawn it-toroq.

Dan huwa kontra s-sens tat-traffiku u għalhekk nappella sabiex dawn it-tabelli jiġu riveduti qabel ma jkun hemm konsegwenzi serji.

Per eżempju, ma jagħmilx sens li parti sostanzjali mit- traffiku li jkun dieħel lejn Buġibba, kemm jekk jidħol minn Triq San Luqa u kemm jekk jidħol minn Triq Toni Bajjada, jispiċċa f'konġestjoni sħiħa ħdejn il-Gillieru.

Din l-area diġa' għandha problema minħabba l-mod kif żviluppa l-post matul is-snin u ma nistgħux nitfgħu aktar traffiku f'dak il-lokal għax qed jikkawża konfużjoni sħiħa.

Wieħed jista' jgħid l-istess ħaġa għall-area fejn Triq il-Pijunieri tiżbokka għal mal-kumplament tas-sistema tat-traffiku li jkun għaddej mal- coast road.

Hemm ukoll twaħħlu xi traffic signs u wieħed jista' jgħid li dawn b'xi mod qegħdin jikkontrollaw is-sistema tat-traffiku, imma meta l- karozzi jiġu biex joħorġu minn din it-triq, peress li għad m'hemmx traffic lights, issib persuni li jibqgħu ħerġin bl-addoċċ u qed jikkawżaw ħafna inċidenti.

Dawn iċ-ċirkostanzi naturalment ikomplu jiggravaw ruħhom minħabba l-istat li jinsabu fih ċerti toroq.

Matul is-sena li għaddiet għamilt domanda parlamentari xi erba' jew ħames darbiet dwar parti mit-triq prinċipali ta' San Pawl il-Baħar, dik li twassal minn fejn kien il-Pescatore sal-Veċċa.

F'din it-triq sena ilu sar xogħol ta' tqegħid ta' mains ta' l-ilma u t-triq kellha tinqala.

Sfortunatament, minkejja dak kollu li pprovajt nagħmel matul is-sena li għaddiet, din it-triq għadha fi stat verament tal-biki.

Diġa' kien hemm sospensjoni tas-servizz tal-karozzi tal-linja għal madwar tliet ġimgħat għaliex is-sidien tal-karozzi tal-linja pprotestaw u ma redux jibqgħu jgħaddu mit-triq prinċipali ta' San Pawl il-Baħar, allura n-nies li joqogħdu f'dawk l-inħawi kellhom jimxu biċċa mhux ħażin biex jirkbu l- karozza tal-linja.

Għaddiet sena u kull darba li nagħmel domanda parlamentari f'dan ir-rigward nispiċċa ningħata r-risposta li l-Water Services Corporation flimkien mal-kuntrattur qegħdin jaraw kif isibu mod biex din it-triq tiġi rranġata.

Naħseb li jekk irridu li jkollna sistema ta' kontroll tat-traffiku suret in-nies ma nistgħux inħallu arterja tat- traffiku bħalma hi t-triq prinċipali ta' San Pawl il-Baħar fl-istat li hi bil-konsegwenzi kollha li ġġib magħha.

Fil-ħin li fadalli rrid nagħmel riferenza għall-mod kif jingħataw il- permessi biex jingħalqu ċerti toroq.

Jien nifhem li ċerti toroq bilfors ikollhom jingħalqu minħabba x-xogħol ta' kostruzzjoni li jkun għaddej fuq siti partikolari, pero' żgur ma jagħmilx sens li fl-istess ġurnata jgħalqu tliet toroq ħdejn xulxin bil-konsegwenza li biex tmur minn triq għall-oħra bilfors ikollok tgħaddi kontra l- one-way u jekk tiltaqa' ma' xi pulizija - forsi l-istess pulizija li jkun ta l-permess biex it-toroq jingħalqu - tispiċċa taqla' ċitazzjoni wkoll.

Allura huwa tajjeb li naraw li meta nagħtu permessi biex isir xi xogħol, li hija ħaġa li bilfors trid issir, almenu ma jkunux toroq ħdejn xulxin b'mod li biex tgħaddi jkollok bilfors tikser ir-regoli li suppost qegħdin hemm biex jgħinu ħalli t-traffiku jimxi smooth.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l- Erbgħa, 8 ta' Ottubru, 1997 fis-6.00 p.m. bl-agenda kif ikkomunikata mill- Ministru Mizzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

BONN - AMBAXXATA MALTIJA

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra: (a) kemm tiswa lil Malta l-ambaxxata li hija fil- Ġermanija; (b) minn kemm persuni hija mmexxija l-istess ambaxxata; (ċ) x'pożizzjoni għandhom dawn il-persuni; x'remunerazzjoni għandhom (wieħed wieħed) inklużi l-Ambaxxaturi u kemm għandhom allowances oltre il- paga/remunerazzjoni (wieħed wieħed); (d) jekk il-proprjeta' wżata bħala ambaxxata hija proprjeta' tal-Gvern Malti jew b'liema titolu hija pposseduta; (e) kemm huwa t-terminu ta' l-appointment ta' l-istess ambaxxatur; u (f) kemm huwa kkalkolat li jinġieb kummerċ mill-istess Ambaxxata lejn pajjiżna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Vot għall-1997 biex jagħmel tajjeb għall-ispejjeż biex titmexxa l-Ambaxxata Maltija ġewwa Bonn huwa ta' Lm 190,855.

Fl-Ambaxxata Maltija ġewwa Bonn hemm jaħdmu

- 1 Ambaxxatur - 2 Second Secretaries - 1 Segretarja - 2 Skrivani Tajpisti - 1 Uffiċjal għar-Riċerka u PRO - 1 Messaġġier/Sewwieq - 2 Servi/Ħassiela

Kif għidt fir-risposti li tajt għal mistoqsijiet simili li saruli mill- Onor. Membru, ma jidhirlix li għandi nispeċifika r-remunerazzjoni li jirċievu kull wieħed minn dawn l-impjegati.

Nista' ngħid, iżda, illi, dejjem skond il-figuri fl-Estimi Ġenerali għal din is-sena, huwa stmat li n- nefqa totali f'dawk li jissejjħu Personal Emoluments fl-Ambaxxata Maltija ta' Bonn tkun ta' Lm133,247.

L-Ambaxxatur f'din l-Ambaxxata huwa uffiċjal pubbliku, u bħala diplomatiku tal-karriera m'għandux terminu fil-kariga li għandu bħala Ambaxxatur.

Madankollu, il-perijodu li normalment wieħed iservi fl-istess pajjiż huwa ta' tliet snin.

L-uffiċċju okkupat mill-Ambaxxata Maltija ġewwa Bonn huwa mikri.

Rigward id-domanda f'(f), infakkar lill-Onor.

Interpellant illi jiena diġa' tajt tweġiba ġenerika għal mistoqsijiet simili li għamilli dwar l-ambaxxati Maltin f'pajjiżi oħra.

Dik ir-risposta ġenerika (ara mistoqsija parlamentari numru 5787) tapplika wkoll għal din il-mistoqsija.

INIZJATTIVI KULTURALI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' issa l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 6795?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6795 mogħtija f'din is-seduta.

AMBAXXATURI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta tal-Viċi Prim Ministru għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 4585, fejn ta l- flejjes li tħallsu bħala settling in allowances lill-ambaxxaturi sat-30 ta' April, 1997, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid: a) għaliex hemm differenza kbira bejn is-somma mħallsa lill-Ambaxxatur Victor Camilleri fi Brussels (Lm1389) u lill-ambaxxaturi l-oħra (kollha bejn Lm3487 u Lm4227); u b) x'kienu s-somom l-oħra mħallsa bħalha settling in allowances lill- Ambaxxaturi sat-30 ta' Ġunju, 1997?

ONOR.

GEORGE VELLA: B'riferenza għat-tweġiba preliminari li kont tajt lill-Onor.

Membru għal din il-mistoqsija, se nagħtih issa l-informazzjoni li talabni.

(a) Skond direttiva interna maħruġa fil-Ministeru tiegħi f'Jannar li għadda, jekk issir ċaqlieqa ta' uffiċċjal diplomatiku minn Ambaxxata għal oħra fl-ewwel sitt xhur minn mindu jkun sar il-`posting' oriġinali, allura l-uffiċjal għandu dritt għal terz (u mhux l-ammont sħiħ) tas-settling in allowance fil-pajjiż il-ġdid tiegħu jew tagħha.

Peress li l-Ambaxxatur Victor Camilleri kien intalab mill-Gvern biex imur Brussell meta kien ilu inqas minn sitt xhur Londra, allura tħallas settling in allowance għal 14- il jum biss (minflok it-42 ġurnata ta' meta jsir posting oriġinali).

B'hekk, l-ammont li tħallas huwa inqas mill-ammonti li tħallsu lill- Ambaxxaturi l-oħrajn, li ħadd minnhom ma kien fl-istess sitwazzjoni bħas- Sur Camilleri.

(b) B'żieda ma' l-informazzjoni dwar settling in allowances li tħallsu lill-Ambaxxaturi Maltin, li kont tajt bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4585, tħallsu wkoll dawn li se nsemmi sat-30 ta' Ġunju 1997:

- Ambaxxatur E C Farrugia (Riyadh) SR 22,260 (Lm2,236) - Ambaxxatur M Micallef (Washington) US $8,148 (Lm3,140) - Ambaxxatur G Saliba (New York) US $8,442 (Lm3,244)

PULIZIJA - OFFIŻI KRIMINALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni convicted of a criminal offence sena b'sena mill-1987 'il hawn?

Kemm kienu nisa u kemm irġiel?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZJA - WIFE BATTERING

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' każi ta' wife battering irrapportati lill-pulizija sena b'sena mill-1987 'il hawn?

Kemm kien hemm każi ta' husband battering fl-istess żmien?

Kemm kien hemm każi ta' child battering fl-istess żmien?

ONOR.

ALFRED SANT: Tabella bit-tagħrif mitlub tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

GRUPP SQALLI AULOS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għar-rapport li deher f'The People nhar l-14 ta' Lulju, 1997, jista' l-Ministru jgħid jekk irċeviex complaints formali jew verbali mingħand il-grupp Sqalli, Aulos, minħabba l-livell baxx ta' akkomodazzjoni li huma ngħataw fil-White Rocks Holiday Complex?

Jekk fl-affermattiv, x'investigazzjoni saret s'issa fuq dawn l-oġġezzjonijiet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-tweġiba għall-ewwel parti hija fl-affermattiv.

Dawn il-complaints kienu verbali, iżda kienu aktar jikkonċernaw l-ikel.

Malli d-dipartiment sar jaf permezz tal-uffiċjal tad-Dipartiment tal- Kultura li ġiet mibgħuta takkumpanja l-grupp Aulos tul iż-żjara kollha tiegħu f'Malta, ir-restaurant manager ta' fejn dawn kienu akkomodati ġie avviċinat u mitlub jirrispondi.

Dan wieġeb li l-ħinijiet tas-servizz ta' l- ikel ġew miftehma bejnu u bejn il-Grupp Leader, u dan ta' l-aħħar talab li jingħataw sandwiches minflok iċ-ċena ta' filgħaxija, li war lmenta dwaru.

Peress li xorta ma ġewx ikkuntentati, saru arranġamenti mid-Dipartiment tal-Kultura ma' l-istabbiliment biex il-grupp joqgħod fuq half-board, u li l-istess grupp wara r-rappreżentazzjoni jingħata ikla fir-restaurant tal- Manoel Theatre u l-affarijiet b'hekk tranġaw.

Nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li dan l- istabbiliment intuża wkoll diversi drabi simili fi snin imgħoddija.

SANTA VENERA - DAR SAN ĠUŻEPP - GROUND

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb l-mistoqsijiet parlamentari numri 5330 u 5538 li oriġinarjament saru lill-Ministru tax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni u lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-talba għall-irranġar tal-ground ta' Dar San Ġużepp qed tiġi ttrattata ma' numru ta' talbiet oħra simili.

GĦAQDIET SPORTIVI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 5837?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5837 mogħtija f'Seduta Nru. 76.

RANGES TA' L-ISPARAR - AIRGUNS

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Peress li issa qed jingħataw permessi għall-użu ta' l-airguns, jista' l-Ministru jgħid meta se jibdew jintużaw ir-ranges ta' l- isparar?

U jekk, fin-negattiv, jista' l-Ministru jgħid x'inhu jżomm milli dawn jintużaw?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Għadu qed jiġi kkonsidrat għandhomx jinħarġu l- permessi meħtieġa mill-pulizija biex ir-ranges ta' l-isparar ikunu jistgħu jintużaw ukoll għall-isparar bl-airguns.

ARMI - PERMESSI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tal- kumitat responsabbli mill-permessi ta' armi, meta ġie mwaqqaf u kemm-il darba ltaqa' sal-lum?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ma jeżisti l-ebda kumitat li hu responsabbli mill- permessi ta' armi.

Il-permessi ta' l-armi huma prerogattiva tal-Pulizija.

PULIZIJA - KAŻIJIET TA' SERQ

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew irrapportati każi ta' serq sena b'sena f'dawn l- aħħar għaxar snin u kemm minnhom ġew solvuti u/jew persuni ġew iressqa l- Qorti fl-istess żmien?

ONOR.

ALFRED SANT: Tabella bit-tagħrif mitlub tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZIJA - TFAL MRESSQA L-QORTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' żgħażagħ jew tfal taħt is-16-il sena li ttellgħu l-qorti wara li allegatament wettqu reati f'San Ġiljan u Paceville u f'Buġibba s-sena l-oħra u din is-sena?

Fi x'ħin ġew imwettqa dawn ir-reati?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li n-numru ta' żagħżagħ taħt is-16-il sena li ttellgħu l-Qorti fuq reati li twettqu f'San Ġiljan u Paċeville u f'Buġibba kien kif ġej : -

Paceville u San Giljan Bugibba 1996 7 4 1997 * 8 1 * (sal-21 ta' Lulju)

Ninsab informat ukoll li ma tinżammx statistika dwar il-ħin li twettqu dawn ir-reati.

ITALJA - KONKORSI TAL-KANZUNETTI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta fit-12 ta' Mejju, 1997 għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5183, li fiha l-Ministru qal li la s-Segretarjat għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti u lanqas xi dipartiment li jaqa' taħtu ma għamel sejħa għall-applikazzjonijiet għal parteċipazzjoni ta' kantanti Maltin f'konkorsi tal-kanzunetti li kellhom jew għandhom isiru fl-Italja din is-sena, jista' l-Ministru jikkonferma li effettivament saret stedina lill-kantanti Maltin biex jipparteċipaw f'żewġ konkorsi internazzjonali f'Salerno (għal tfal bejn 8 snin u 13-il sena) u f'Ruma (għal kantanti liriċi ta' 36 sena jew aktar)?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Naħseb li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal dawk l-avviżi li d-Dipartiment tal-Kultura jagħmel minn żmien għal żmien, bħalma kien jagħmel dawn l-aħħar snin, fejn jinforma l-pubbliku in ġenerali b'informazzjoni li tkun waslitlu li tista' tinteressa lil xi Maltin u Għawdxin.

Naturalment f'każ ta' interessament, l-individwi jingħataw l- informazzjoni kollha biex jekk ikun il-każ, dawk japplikaw direttament.

Fil-fatt, is-sejħa tkun saret direttament mill-organizzaturi u mhux mid- dipartiment.

CILIA ONOR.

JOE - DELEGAZZJONIJIET

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għaż-żjara li għamel fi Franza s- Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti aktar kmieni din is-sena, jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5836 li dehret fis-Seduta Nru. 71?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5836 mogħtija f'din is-seduta.

UNIVERSITA' - KORS FL-INDUSTRIJA TAL-BINI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni qed jieħdu sehem fil- kors part-time ta' sentejn fil-Middle Management fl-Industrija tal-Bini li qed isir fl-Univerista' ta' Malta?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hux qed isiru lectures fl-imsemmi kors dwar saħħa u sigurta' fuq il-post tax- xogħol?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Bħalissa hemm 57 persuna li qegħdin jieħdu sehem fl-imsemmi kors.

Skond dokument li jirregola dan il-kors kif approvat mill- Bord tal-Fakulta' ta' l-Arkitettura u Inġinerija Ċivili, hemm programmat module sħiħ ta' 28 siegħa fuq is-suġġett Managing Health and Safety at Work li sejjer jindirizza diversi aspetti ta' saħħa u sigurta' fuq il-post tax- xogħol.

Kopja ta' dan il-module tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra għall-qari aktar kmieni f'din is-seduta.

SANTA VENERA - DAR SAN ĠUŻEPP - GROUND

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 7753?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7753 mogħtija f'din is-seduta.

ARMATA - KAŻIJIET TA' DIXXIPLINA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7656, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm persuni li ġew akkużati iżda ma nstabux ħatja fl-istess perijodu?

Fost dawk li ma nstabux ħatja kien hemm min kien akkużat b'serq ta' materjali?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li ma jinżammux records ta' każi fejn individwi akkużati b'reati militari ma jinstabux ħatja.

Madankollu nikkonferma li matul il-perijodu msemmi ma kien hemm ebda individwu li kien akkużat b'serq ta' materjali u li ma nstabx ħati.

GRUPP SQALLI AULOS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 7595?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 7595 f'din is-seduta.

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 7919 li saret fil-21 ta' Lulju, u li kienet tgħid hekk:

"Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni qed jieħdu sehem fil-kors part- time ta' sentejn fil-Middle Management fl-Industrija tal-Bini li qed isir fl-Universita' ta' Malta?

Jista' jgħid hux qed isiru lecturers fl-insemmi kors dwar saħħa u sigurta' fuq il-post tax-xogħol?"

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7919 mogħtija f'din is-seduta.

P.A. - PA 5684/96

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għalfejn l-applikazzjoni PA 5684/96 għal estensjoni ta' skola qegħda tkun meqjusa bħala bini mill-ġdid?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għalfejn minkejja li din l-applikazzjoni tissodisfa il-legal notice relevanti u d-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni huwa sodisfatt li tobdi l- ħteġijiet neċessarji, id-Direttorat qiegħed jieħu fit-tul fuq din l- applikazzjoni u jiġġuddikaha skond kriterji mhux pubblikati?

Jista' jiżgura li l-Case Officer's report jinkiteb mingħajr l-indħul ta' min hu ppreġudikat minn din l-applikazzjoni?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-applikazzjoni PA 5684/96 tikkonsisti f'estensjoni konsiderevoli għal skola stabbilita bir-riżultat li n-numru ta' studenti fl- iskola se jiżdied bi 'l fuq minn 70%.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar tinsab f'konsultazzjoni kontinwa mad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni permezz ta' laqgħat li jsiru minn żmien għall-ieħor u li fihom l-applikazzjonijiet kollha li jirrigwardaw skejjel jiġu mgħarrbla biex jaraw jekk jaqdux il- ħtiġijiet moderni ta' l-edukazzjoni skond kriterji stabiliti, kemm dawk lokali kif ukoll dawk internazzjonali.

Il-case officer jibbaża r-rapport tiegħu fuq policies stabiliti fejn dawn jeżistu u wara li jikkonsulta ruħu ma' persuni kkwalifikati fil-materja, b'mod speċjali l-uffiċjali tad- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni kif ingħad qabel.

P.A. - DĦUL MINN DPF

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kif sejra tagħmel tajjeb l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għan-nuqqas ta' dħul minn DPF fuq permessi ta' żvilupp?

ONOR.

GEORGE VELLA: Bħalissa qegħdin isiru diskussjonijiet bejn il- Ministeru ta' l-Ambjent u l-Ministeru tal-Finanzi rigward il- finanzjarjament ta' l-operat ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

ITALJA - KONKORSI TAL-KANZUNETTI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jirrispondi l- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7885?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7885 mogħtija f'din is-seduta.

ARMI - PERMESSI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jirrispondi l- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7839?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7839 mogħtija f'din is-seduta.

RANGES TA' L-ISPARAR - AIRGUNS

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jirrispondi l- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7838?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7838 mogħtija f'din is-seduta.

P.A. - PERMESSI TA' L-IŻVILUPP

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'se jagħmel sabiex case law stabilita mill-Bord ta' l-Appell ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar tidħol fil-kriterja li fuqhom ikunu ġġudikati l- permessi ta' l-iżvilupp?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-case law tal-Bord ta' l-Appell dwar l-Ippjanar qed tiġi studjata mid-Direttorat ta' l-Ippjanar, ħalli minn żmien għal żmien id-deċiżjonijiet tal-Bord jiġu ntegrati fil-policy updates li tħejji l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

VETTURI - LIĊENZJA TAS-SEWQAN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti breakdown ta' l-etajiet tal-persuni liċenzjati biex isuqu vejikoli bil-mutur illum?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant hija kif ġej:-

|Etajiet |Numru ta' | | |persuni | |minn 18 sa 21 | 17,900 | |sena | | |minn 22 sa 25 | 17,776 | |sena | | |minn 26 sa 35 | 42,079 | |sena | | |minn 36 sa 45 | 42,954 | |sena | | |minn 46 sa 55 | 31,864 | |sena | | |minn 56 sa 65 | 16,063 | |sena | | |minn 66 sena | 10,339 | |'il fuq | | |TOTAL |178,975 |

SAĦĦA - PERSUNI JBATU MILL-KANĊER

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hawn persuni jbatu minn cancer is-sena l-oħra?

Kemm mietu bil-cancer is-sena l- oħra?

Kemm kien hemm new cases is-sena l-oħra?

Kemm huma il-figuri għal din is-sena?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li n-numru ta' persuni li mietu minħabba l-kanċer (malignant neoplasm) matul is-sena 1996 kien ta' 703.

Estimi preċiżi ta' l-inċidenza ta' kanċer jirrekjedu ż-żmien biex jiġu preparati.

Ir-Reġistru Nazzjonali tal-Cancer f'Malta għandu lesti figuri għall-1995 u f'dan ir-rigward huwa sentejn iktar avvanzat mir-Reġistri l- oħrajn fl-Ewropa, li qegħdin jippubblikaw figuri għall-1993.

Fl-1995 kien hemm 1357 każ ġdid ta' cancer fil-Gżejjer Maltin.

Estimi ta' prevalenza ma jsirux minħabba li jirrekjedu ħafna riżorsi u records li jmorru lura bejn 20 u 30 sena.

CASINO - LOGĦOB TA' FLUS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew imsarrfa flus biex mbagħad jiġu milgħuba fil-Casino is-sena l-oħra?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

TIĠRIJIET TAŻ-ŻWIEMEL - LOGĦOB TA' FLUS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew milgħuba flus legalment fuq it- tiġrijiet taż-żwiemel is-sena l-oħra?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel, il-Mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

SERVIZZ ĊIVILI - IMPJEGATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' mpjegati tal-Gvern illi għażlu li jitilqu l-impjieg tagħhom mal-gvern u marru jaħdmu mad-diversi korporazzjonijiet u azjendi oħra fejn il-gvern huwa l-major shareholder, li twaqqfu taħt l-Amministrazzjoni preċedenti?

ONOR.

ALFRED SANT: Qed nippresumi li l-informazzjoni li qed jitlob l- Onor. Membru hija rigward dawk l-impjegati tal-Gvern li, skond id- dispożizzjonijiet tal-ligi li bis-saħħa tagħha tkun twaqqfet il- korporazzjoni/ażjenda partikolari, jkun ingħatalhom id-dritt (option) li jagħżlu li jitilqu l-impieg tagħhom mal-Gvern sabiex jimpjegaw ruħhom ma' dik il-korporazzjoni/ażjenda.

F'dan il-każ in-numru ta' ħaddiema huwa ta' 148.

Ma tinzammx informazzjoni dwar dawk l-impjegati tal-Gvern li jkunu telqu mill-impjieg tagħhom mal-Gvern sabiex imorru jaħdmu ma' korporazzjoni/ażjenda pubblika taħt arranġamenti oħra.

QRATI - KAWŻI KOSTITUZZJONALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru kawżi kostituzzjonali mill-1990 'il hawn u jgħidilna min kienu l-partijiet involuti?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mill-1990 sa l- aħħar ta' Ġunju 1997 gew introdotti 152 kawżi kostituzjonali imqassmin hekk:

|1990 | 20 | |1991 | 15 | |1992 | 19 | |1993 | 25 | |1994 | 17 | |1995 | 27 | |1996 | 18 | |1997 | 11 sa' l-aħħar ta'| | |Ġunju | |Total|152 |

L-informazzjoni mitluba dwar min kienu l-partijiet involuti tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Nixtieq, pero' nippreċiża' li d-differenza ta' 44 li hemm bejn it-total tal-kawżi maqsumin sena b'sena (152) u dak tal-lista ta' kawżi fejn jissemmew il-partijiet (108) hija dovuta għal fatt li t-tieni lista hija mehuda mill-computer, u s-sistema tal-kompjuter fil-Qorti bdiet tiffunzjona fl-1992.

Għalhekk il-kawżi ta' l-1990, 1991 u parti minn dawk ta' 1992 m'humiex inklużi fit-tieni lista.

EDUKAZZJONI - EARLY LITERACY

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Issa li l-Ministru kompla bil-programm dwar l-Early Literacy, jista' jikkonsidra jekk hemmx bżonn ta' programm simili dwar problemi ta' Early Numeracy?

Hu sodisfatt il-Ministru bil-livell ta' matematika fil-livelli ta' l-edukazzjoni?

Qed isir xi studju biex jevalwa s-sitwazzjoni ta' tagħlim tal-matematika fl-iskejjel tagħna?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5664 mogħtija f'Seduta Nru. 74.

SKEJJEL - TEACHERS' COUNCIL

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid xi żviluppi saru fil- proposta li kien għamel il-Ministru predeċessur tiegħek dwar il-ħolqien ta' Teachers' Council, li bażikament kellu jkun simili għall-Kunsill Mediku?

Beħsiebu l-Ministru jkompli dan il-proġett?

Kien hemm xi talba mill-MUT f'dan is-sens kemm ilu fil-ħatra minn Ottubru 'l hawn?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5665 mogħtija f'Seduta Nru. 74.

EDUKAZZJONI - SUR ESPRIT PACE

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi eżattament il- funzjoni tas-Sur Esprit Pace li reġa'ġie ngaġġat fid-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni wara li kien ilu diġa' xi xhur bil-pensjoni?

X'remunerazzjoni qed jitħallas is-Sur Pace?

Hemm xi terminu ta' appointment tas-Sur Pace?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-kuntratt tas-Sur Pace li permezz tiegħu reġa' daħal jaħdem mal-Gvern?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5666 mogħtija f'Seduta Nru. 78.

EDUKAZZJONI - EARLY LITERACY PROGRAMME

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-Early Literacy Programme, jista' l- Ministru jagħti definizzjoni preċiża ta' x'qed jifhem hu bit-terminu Illiteracy?

Qed ifisser li persuna ma tkunx taf taqra xejn, taf ftit, jew taf taqra inqas mill-medja?

Ma' xiex qed inkejjlu l-illiteratiżmu f'Malta?

Jista' l-Ministru jindika jekk hawnx xi inħawi f'Malta fejn din il- problema hija akbar minn inħawi oħra għal dawk li qed jistabilixxi l- Ministru?

X'inhuma r-raġunijiet li jikkawżaw dan l-iżbilanċ fl- illiteratiżmu fl-inħawi differenti ta' Malta?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5667 mogħtija f'Seduta Nru. 75.

EDUKAZZJONI - KURRIKULU NAZZJONALI

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Fl-eżerċizzju tar-reviżjoni tal-Kurrikulu Nazzjonali, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk hux qed issir jew se ssir xi diskussjoni dwar l-allokazzjoni tal-ħin fit-timetable ta' kull suġġett?

Hemm xi ħsieb li tingħata l-fakulta' lill-iskejjel biex huma wkoll jallokaw il-ħin għas-suġġetti tal-Kurrikulu Minimu Nazzjonali skond il- ħteġijiet ta' l-istudenti ta' l-iskejjel tagħhom?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5668 mogħtija f'Seduta Nru. 75.

SKEJJEL - KORSIJIET POST-SEKONDARJI

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm numru ta' drop-outs minn Ottubru 1996 'il hawn li kienu qed jagħmlu korsijiet post- sekondarji li jaqgħu taħt id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni?

Sar xi studju għaliex kien hemm dawn id-drop-outs?

Jista' jagħti l-figuri ta' drop-outs skola, skola u kors b'kors?

X'jiġri mit-timetable ta' l-għalliema li jkunu naqsulhom ħafna studenti mill-kors tagħhom kmieni matul is-sena skolastika?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5669 mogħtija f'Seduta Nru. 75.

SCIENCE POPULARIGATION NETWORK

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jikkonferma l-Ministru li hemm overlap sostanzjali bejn is-Science Popularigation Network u s-Science Education Network li twaqqaf ftit tal-ġimgħat ilu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Is-Science Education Network ġie mwaqqaf ftit tax- xhur ilu eżattament fi Frar tal-1997.

Il-possibbilta' ta' koperazzjoni jew inkella ta' areas li huma ta' interess komuni għas-Science Popularization Network u Science Education Network, żgur li ma jistgħux jiġu esklużi; anzi f'ċerti każi huma ta' min ikunu nkoraġġiti.

Biss l-Onor.

Interpellant jista' jserraħ rasu li qed jittieħdu l-passi kollha biex nassiguraw irwieħna li ma jkunx hemm l-overlap li alluda għalih.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA - IMPJEGATI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 6799, jista' l-MInistru jgħid x'jifhem bil-kliem personal driver kif jidher fil-kuntratt tas-Sur Joseph Cassano?

Dan il- personal driver obbligat jagħti s-servizzi tiegħu biss liċ-Chairman u ċ- Chief Executive ta' l-MCST jew anke lill-impjegati l-oħra kollha?

Huwa obbligat jagħti s-servizz tiegħu lill-coordinators kollha jew lil xi wħud?

Fil-każ liema huma dawk il-Coordinators li lilhom dan il-personal driver huwa obbligat li jagħti s-servizzi tiegħu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-kuntratt tas-Sur Joe Cassano, kif sottomess, jirrispondi għall-mistoqsijiet kollha li qajjem l-Onor.

Interpellant.

TAXXI INTERNI - REF.

NO.

88 56895 11

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra in rigward taxpayer reġistrat bin- numru 88 56895 11 li huwa non-resident:

Għaliex meta nħareġ clearance mit-Tax Department Block 6 fi Frar, 1995 skond clearance no. 127/95; ir-refund li hemm dovut lil dik il-persuna għadu ma tħallasx meta skond riċevuta governattiva numru B/055 975 tas- 17.12.1994 tħallset is-somma ta' Lm315 li minnhom madwar Lm220 huma dovuti lura bħala rebate?

Għaliex għadhom ma ħarġux l-assessments relattivi?

Meta huwa maħsub illi jinħarġu l-assessments għas-snin bażi 1981 u 1994?

Meta huwa maħsub li jitħallas l-imsemmi refund?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ma naħsibx li għandi nagħti tagħrif konfidenzjali.

Jekk l-Onor.

Interpellant huwa awtorizzat mit-taxpayer, allura nagħti t- tweġiba lilu jew lill-amministratur tiegħu privatment.

SANTA VENERA - DAR SAN ĠUŻEPP - GROUND

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 7753 (7934)?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7753 mogħtija f'din is-seduta.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħata per diem travel allowance kull Co-ordinator u mpjegat (fulltime u part-time) tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija mill-bidu tas-sena 'l hawn?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Lista tal-per diems travel allowance kif mitlub tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk hux veru li l- Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija mhux se jibqa' jħallas lin-Network Co-ordinators tiegħu per diem travel allowance bir-rati tal-Gvern taħt Klassi "A" kif dejjem għamel s'issa, meta dawn il-co-ordinators isiefru fuq xogħol tal-kunsill?

Jikkonferma l-Ministru wkoll li waħda mill-co- ordinators li kienet inħatret Chief Executive tan-National Co-ordinating Unit għall-4th Framework Programm tal-U.E. se tibqa' tirċievi per diem travel allowance taħt Klassi "A"?

Jista' l-Ministru jgħid f'każ ta' konferma jekk din il-co-ordinator hijiex se tibqa' tirċievi per diem travel allowance taħt Klassi "A" għal xogħol konness biss mal-4th Framework Programm jew f'kull każ ta' safar tagħha marbut mal-kunsill?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ix-xogħol tal-kunsill huwa wieħed varjat u li jiżvolġi fuq livelli varji.

Dan ifisser illi l-għajnuna finanzjarja li l- Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija jħallas lill-coordinators tiegħu waqt li jkunu msiefrin fuq xogħol, ma tistax tkun kollha fuq livell wieħed.

Għaldaqstant, ittieħdet deċiżjoni li l-klassi "A" tal-per diem travel allowance ma tiġix applikata f'kull każ ta' safar fuq xogħol tal-kunsill.

Dan bl-ebda mod ma jfisser li bilfors ma tiġix applikata l-Klassi "A".

Dan ifisser biss illi bħala punt ta' partenza, il-coordinators kollha jgawdu minn benefiċċju ta' klassi "B".

Jekk ikun hemm il-każ fejn ikun ovvju li l- klassi "B" ma tkunx biżżejjed jew ma tkunx xierqa fil-kuntest ta' dak il- vjaġġ partikolari, allura l-benefiċċju mbagħad jista' jaqa' taħt klassi "A".

Nistieden lill-Onor.

Interpellant biex jaqra l-memo kollha kemm hi li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta fejn hemm ċar li tali arranġamenti m'huma bl-ebda mod eskliżi Fost affarijiet oħra l- memo tispeċifika wkoll illi s-support finanzjarju jrid jintalab qabel ma wieħed jiddeċiedi li jitlaq mill-pajjiż.

Kellna każi fejn nies talbu kumpens għal konferenzi li attendew sentejn ilu, eżattament fl-1995.

Dan mingħajr lanqas biss ma kellhom approvazzjoni formali mingħand iċ-Chief Executive, biex jipproċedu bil-ħidma tagħhom (għalkemm jien ċert li dan sar b'bona fede).

Il-memo fir-rigward taċ-Chief Executive tan-National Coordinating Unit għall-Fourth Framework Programme tal-E.U. hija ċara.

NATIONAL CO-ORDINATING UNIT - PROĠETTI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tas-sottomissjonijiet ta' proġetti kollha li evalwa n-National Co- ordinating Unit (NCU) għall-4th Framework Programme ta' l-U.E. u li ntbagħtu għall-evalwazzjoni lill-U.E.?

Kemm-il darba ltaqa' dan l-NCU minn Jannar 'il hawn?

X'kienet l- attendenza f'dawn il-laqgħat?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Is-sottomissjonijiet mitluba tal-proġetti kollha li evalwa n-National Coordinating Unit (NCU) għall-4th Framework Programme ta' l-U.E tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SPTAR MONTE CARMELI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 8117, jista' l-Ministru jgħid meta se jintgħażlu l- Paramedic Trainees?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ir-riżultat huwa mminenti.

SPTAR SAN LUQA - INĊINERATUR

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jwieġeb il- mistoqsija parlamentari numru 8125?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Fiċ-ċumnija ta' l-isptar, hemm ħames exhaust pipes, erbgħa mill-boilers, u waħda mill-inċineratur.

Mill-boiler ġieli joħroġ duħħan iswed, iżda normalment m'hemmx tinġiż visibbli.

Ir-rubbish ta' l-isptar kien analiżżat is-sena l-oħra biex jiġi ddentifikat x'jikkawża duħħan iswed.

Irriżulta li materjal tal-plastic u saqqijiet kienu l-iktar żewġ ħwejjeġ li jagħmlu hekk.

Biex dan jiġi evitat, saqqijiet m'għadhomx iżjed jinħarqu l-isptar iżda mibgħuta l- Magħtab, waqt li l-plastic ġeneralment hu autoclaved u mbagħad jintbgħat il- Magħtab.

F'dan l-istadju jrid jiġi enfasizzat li l-ebda kontaminazzjoni - jew ċans ta' infezzjoni, ma jista' jiġi kawżat billi jintbagħtu l-Magħtab.

Id-Dipartiment tas-Saħħa qiegħed jistudja bid-dettal pjanijiet ta' waste management għall-futur.

UFFIĊĊJU TAL-KOMPETIZZJONI ĠUSTA - MEDIĊINI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti breakdown tal-pharmacological names tal-mediċini mraħħsa skond it-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7857?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

POWER STATION - MARSA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8124, kemm kien il-livell ta' So(2); CO; Nitrous Oxide; u pillutants oħrajn f'Lulju 1997 u fl-istess xahar f'dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-Korporazzjoni Enemalta bħalissa qed tinstalla sistema ta' monitoring tal-gass li joħroġ miċ-ċmieni tal-Power Station tal- Marsa.

Il-gases imkejla huma SO 2, NO x, kif ukoll particulates (nugrugun).

Perijodikament isiru wkoll testijiet biex jiġi aċċertat jekk fl-ambjent tal-power station il-contaminants jeċċedux l-Occupational Exposure Limit (OEL) irrikmandat minn awtoritajiet tas-Saħħa, b'dawn ir-riżultati:

Sulphur Dioxide - OEL, 5 ppm.

Riżultat tat-testijiet, inqas minn 0.2 ppm.

Carbon Monoxide - OEL, 50 ppm.

Riżultat tat-testijiet, inqas minn 5ppm.

SAĦĦA - MEDIĊINI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid għaliex għadhom out of stock Timoptol eye drops; u Salbutamol inhaler?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Kemm it-Timoptol eye drops kif ukoll is- Salbutamol inhaler mhumiex out of stock.

TAXXI INTERNI - REF.

88 56980 14

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra in rigward taxpayer reġistrat bin- numru 88 56980 14 li huwa non-resident għaliex meta inħareġ clearance mit- Tax Department Block 6 fi Frar 1995 skond clearance numru 127/95; ir- refund li hemm dovut lil din il-persuna għadu ma tħallasx meta skond riċevuta governattiva B/066 184 tat-12.01.97 tħallset is-somma ta' Lm525 li minnhom madwar Lm350 huma dovuti lura bħala rebate?

Għaliex għadhom ma ħarġux l-assessments relattivi?

Meta huwa maħsub li jinħarġu l-assessments għas-snin bażi 1959/1994?

Meta huwa masħsub li jitħallas l-imsemmi refund?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ma naħsibx li għandi nagħti tagħrif konfidenzjali.

Jekk l-Onor.

Interpellant huwa awtorizzat mit-taxpayer, allura nagħti t- tweġiba lilu jew lill-amministratur tiegħu privatament

TAXXI INTERNI - REF.

NO.

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra in rigward taxpayer reġistrat bin- numru 885537110 li hu non-resident għaliex meta nħareġ clearance mit-Tax Department Block 6 fl-14 ta' Settembru, 1994 skond clearance numru 421/94, ir-refund dovut lill-persuna konċernata għadu ma tħallasx meta skond riċevuta KO A/061 853 maħruġa mid-dipartiment fit-13.7.94 tħallsu Lm910 li minnhom hemm dovut kważi Lm750 bħalha rebate/refund?

Meta hu maħsub li jinħarġu l-assessments għas-snin bażi 1975 sa l-1994?

Meta hu maħsub li jitħallas ir-refund dovut?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ma naħsibx li għandi nagħti dan it-tagħrif konfidenzjali.

Jekk l-Onor.

Interpellant huwa awtorizzat mit-taxpayer allura t-tweġiba tingħata lilu privatament jew lill-amministratur tiegħu.

TAXXI INTERNI - TAXPAYERS

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għat-taxpayers bin-numri 8856 24904, 8856 24805, 8856 24706, 8856 24607, 8856 24508, 8856 24409, u 8856 24310 u għat-tax files relattivi, ikoll non- residents, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra, ladarba dawn huma kollha identiċi u l-formoli tagħhom ġew ippreżentati flimkien: Għaliex inħarġu l-assessments tas-snin 1989 sa l-1993 fuq formoli (tax nos.) 885624706, 885624508, 885624409 u 885624310 - u fuq l- oħrajn ma nħarġux?

Għaliex l-assessment tas-sena bażi 1994 (sena li fiha inbiegħet il- proprjeta') ma nħarġitx?

Meta hu mistenni li jitħalls ir-rebate ta' Lm23 dovut lil kull wieħed u waħda meta dawn tħallsu bħala Provisional Capital Gains Tax fl-1994?

ONOR.

Jekk l-Onor.

TAXXI INTERNI - REF.

NO.

88 58711 19

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra in rigward taxpayer reġistrat bin- numru 88 58711 19 li hu non-resident: Għaliex meta nħarġu clearance mit-Tax Department - Block 6 fid-9 ta' Diċembru, 1996 bin-numru 839/96, ir-refund dovut lil persuna konċernata għadu ma tħallasx meta skond riċevuta governattiva tħallsu Lm700 li huma prattikament kollha dovuti b'refund?

Meta hu maħsub li jinħarġu r-refunds dovuti?

Meta hu maħsub li joħorġu l-assessments għas-snin bażi 1989 - 1996?

ONOR.

Jekk l-Onor.

TAXXI INTERNI - REF.

NO.

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra in rigward taxpayer reġistrat bin- numru 885885121 li hu non-resident: Għaliex meta nħareġ clearance mit-Tax Department Block 6 fl-24.6.96 skond clearance numru 699/96 ir-refund dovuta lill-persuna konċernata għadu ma tħallasx meta skond riċevuta governattiva maħruġa mid-dipartimenti tħallsu Lm1750 li minnhom hemm Lm818 jew iżjed dovuti bħala rebate/refund?

Għaliex għadhom ma ħarġux l-assessments relattivi?

Meta hu maħsub li jinħarġu l-assessments għas-snin bażi 1989 - 1996?

ONOR.

Jekk l-Onor.

Interpellant huwa awtorizzat mit-taxpayer, allura nagħti t- tweġiba lilu jew lill-amministratur tiegħu privatament.

THE TIMES - ITTRA "RIP OFF"

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-ittra lill-Editur ta' The Times tat-8 ta' Awissu, 1997 taħt it-titolu Rip Off, jista' l-Prim Ministru jgħid x'passi ttieħdu u minn min biex każi bħal dawn ma jirripetux ruħhom?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi l-persuna liċenzjata sabiex tagħmilha ta' car park attendant fil-post indikat fl-ittra li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant ġiet investigata mill-Pulizija.

Għalkemm l- allegazzjoni ma ġietx konfermata, il-Pulizija qed tagħmel spezzjonijiet sabiex kemm jista' jkun ma jkunx hemm abbużi.

WIED IL-GĦAJN - IMPJANT TA' SANT'ANTNIN

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Billi f'dawn l-aħħar xhur kien hemm waqfien kważi totali fit-tqassim ta' l- ilma tat-tisqija mill-impjant ta' Sant'Antnin minħabba xi xogħlijiet li qed isiru biex tiżdied il-produzzjoni, jista' l-Ministru jekk jogħġbu jindika xi progress sar?

Meta jista' wieħed jistenna dan it-tqassim jerġa' lura għan-normal?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nissuġġerixxi lill-Onor.Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill Ministru responsabbli mill-impjant tar-riċiklaġġ ta' l- iskart li taħtu jaqa' dan ix-xogħol.

IBĦRA - BLAT IPPUNTAT

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Billi t-Taqsima ta' l- Ambjent fi ħdan l-Awtorita' ta' l-Ippjanar kienet kontra l-ħsieb li, b'xi mod jintmiss blat ippuntat biex l-ibħra jkunu aktar aċċessibbli, fi proġett tas-Segretarjat tat-Turiżmu fl-amministrazzjoni preċedenti, u issa qed jerġa' jitressaq għal konsiderazzjoni pjan għall-iżvilupp ta' Baħar iċ- Ċagħaq li jinkorpora dan il-konċett, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi l-policy attwali ta' l-Awtorita' u (wara l-emendi l-ġodda għal din) tal-Ministeru fuq dan?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-pożizzjoni ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar fir- rigward ta' interventi fuq il-blat dejjem kienet li kwalunkwe intervent li jista' jkun maħsub sabiex l-ibħra jkunu aktar aċċessibli għandu jkun wieħed riversibli u li ma jagħmilx ħsara lill-ambjent tal-kosta li f'ċerta postijiet tħaddan fiha speċi ta' interess xjentifiku kbir li huma protetti wkoll fuq livell internazzjonali.

Din il-pożizzjoni għadha l-istess.

SAĦĦA - ENROLLED NURSES

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma t- terms of reference tas-Selection Board li qed jieħu ħsieb tal-kors biex enrolled nurses isiru SRN's?

X'inhi r-raġuni li qed jittella' dan il-kors?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-kors biex Enrolled Nurses jkunu jistgħu jsiru Staff Nurses qed jittella' skond il-ftehim li kien sar bejn il-Gvern u l- Unions kkonċernati dwar il-klassifikazzjoni u r-regrading tal-gradi ta' l- infermiera.

Is-sejħa għall-applikazzjonijiet kienet maħruġa mill-Kummissjoni dwar is- Servizz Pubbliku u qed tiġi pproċessata mill-istess kummissjoni għalhekk m'iniex f'qagħda li nagħti tweġiba għall-ewwel parti tal-mistoqsija.

BAĦAR IĊ-ĊAGĦAQ - WHITE ROCKS HOLIDAY COMPLEX

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' jekk jogħġbu l-Ministru jagħti dettalji fuq nuqqas ta' flus li seħħ mill-uffiċċju tal-White Rocks fil-bidu ta' Settembru?

Dan kien riżultat ta' serq?

X'investigazzjonijiet saru?

Ġiet imdaħħla l-pulizija?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ma jirriżultalix li kien hemm xi nuqqas ta' flus mill-uffiċċju tal-White Rocks.

Madankollu fil-perijodu msemmi kien hemm xi rapporti minn klijenti residenti fil-White Rocks dwar nuqqas ta' flus.

Bħal ma jsir dejjem, anke f'dawn il-każi issejjħet minnufih il-pulizija li min-naħa tagħhom wettqu l-investigazzjonijiet meħtieġa.

QRATI - PENALI MPOSTI

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: B'riferenza għall-ittri uffiċjali li qed jintbagħtu mill-Qrati għal ammonti ta' flus għall-penali mposti, jista' jekk jogħġbu l- Ministru jindika kemm se ddum sejra din l-azzjoni u sa liema sena lura qegħdin imorru l-Qrati biex iċ-ċittadin ikun jista' iserraħ moħħu li ma baqax arretrati xi jħallas?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Qrati qegħdin jiġbru multi li jmorru lura sal-1994.

Din il-proċedura se tibqa sejra sakemm jitlesta l-eżerċizzju tal-ġbir ta' l-arretrati.

MOTHER THERESA - FUNERAL STATALI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Peress li l-Ambaxxatur Malti, Emanuel Farrugia, kien assenti meta kien mitlub jitla' jpoġġi l- kuruna tal-fjuri f'isem il-poplu Malti fil-funeral statali ta' Mother Theresa f'Calcutta u stqarrija Nru.1756 tal-Gvern Malti qalet li l- Ambaxxatur "kien irreġistra oġġezzjoni mal-Kap tal-Protokol f'New Delhi" minħabba li hu ma kienx informat bl-arranġamenti minn qabel, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk intbagħtitx ittra formali ta' protesta lill-Kap tal-Protokol f'New Delhi?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' din l-ittra ta' l-Ambaxxatur Farrugia, kif ukoll xi risposti relattivi minn naħa tal-Gvern Indjan?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Ministeru investiga mill-ewwel in-nuqqas li seħħ fil-konfront ta' pajjiżna fiċ-ċerimonja tal-funeral ta' Mother Tereza.

Il-Kap tal-Protokoll fl-Indja għamel apoloġija lill-Ambaxxatur Farrugia għal xi nuqqasijiet li nħolqu u li permezz tagħhom imbarazzaw ir- rappreżentanza Maltija fil-funeral.

Il-Ministeru aċċetta din l-apoloġija b'sodisfazzjon u ma ħassx li għandu jkompli jtawwal dan l-inċident bla bżonn.

DJAR - SPEZZJONI TA' FOND

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid meta se jiġi spezzjonat mill-Housing il-fond tal- persuna li d-dettalji tagħha qed nibgħathom separatament?

Kif waslu għalihom it-62 punt li għandha?

Inqdew nies bl-istess każ ta' periklu li għandhom 62 jew inqas punti?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: "Jien informat illi l-fond fejn toqgħod l- applikanta gie spezzjonat f'Gunju 1996.

Il-punti ngħataw skond in-numru ta'nies fil-familja tal-applikant, kondizzjoni tad-dar u d-dħul tiegħu.

Kien hemm kaz wieħed bl-istess punti fil-Belt, fejn l-applikanta trid tmur toqgħod, izda dawn kienu ta'zewġ persuni flimkien mentri l-applikanta hi persuna waħeda".

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-persuna li d-dettalji tagħha qed nibgħathom separatament u li għandu 72 punt FAVURIH se jingħata post alternattiv?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jiena nformat illi applikazzjonijiet minħabba saħħa, bħal fil-każ indikat, hemm 795 oħra jistennew.

Għalhekk, il-każ ikun ikkonsidrat skond il-postijiet adattati li jitbattlu.

WIED IL-GĦAJN - TRIQ IX-XATT - DGĦAJJES

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm qed iħallsu dawk l- individwi li qed jokkupaw junctions tad-dgħajjes numru 4 san-numru 8 fi Triq ix-Xatt ġewwa Wied il-Għajn?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-uniku kirja reġistrata hija tas-sitt junction.

Il-kera hi ta' Lm10 fis-sena.

UNIVERSITA' - IMPJEGATI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jikkonferma li kontribuzzjonijiet tas-sigurta' nazzjonali lill-impjegati tal-Universita' (akkademiċi u dawk mhux akkademiċi) tħallsu kollha matul s-snin 1994, 1995,1996 u l-1997?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: B'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 8463 il-kontribuzzjonijiet tas-sigurta' nazzjonali tal-impjegati ta' l- Universita' tħallsu kollha matul is-snin 1994, 1995, 1996 u 1997.

Dawn il- kontribuzzjonijiet jitħallsu kull xahar fid-dipartiment tat-Taxxi Nterni kif jitolbu r-regolamenti.

WIED IL-GĦAJN - FAIRWAY

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Peress li issa għadda s-sajf, jista' l-Ministru jgħid hemmx il-ħsieb li ssir il-Fairway u jiġu organizzati d-dgħajjes ġol-bajja ta' Wied il-Għajn u jekk hemm ħsieb li jsiru meta?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-Awtorita' Marittima ilha tagħmel konsultazzjonijiet ma' l-Għaqda Baħħara, Sajjieda u Dilettanti, Wied il-Għajn u dawn in-negozjati għadhom sejrin bi skop li jsir l-aħjar użu mill-ispazju li hemm f'din il-bajja.

Dan jinkludi passaġġ (fairway) li minnu jkunu jistgħu jidħlu u joħorġu dawn l-opri tal-baħar.

L-Awtorita' Marittima għandha kull ħsieb li dan isir matul ix-xhur li ġejjin.

POSTA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'inhi l-pożizzjoni tal-ħaddiema tal-Posta llum?

X'tibdil sar fil-kondizzjonijiet tax-xogħol ta' l-istess ħaddiema?

X'tip ta' ftehim intlaħaq mal-Mid-Med Bank dwar is-servizz postali f'Malta?

Kemm hu fil-preżent il-complement ta' ħaddiema f'din l- intrapriża?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Ma sar l-ebda tibdil fil-kondizzjonijiet tax- xogħol tal-ħaddiema tal-Posta li kollha kemm huma ġew informati individwalment li l-impjieg tagħhom se jitkompla għal sitt xhur oħra wara l- ewwel xahrejn ta' impjieg.

L-Onor.

Interpellant jaf sewwa li l-Gvern kemm-il darba għamel dikjarazzjoni li ħadd mill-Posta m'hu se jitlef postu.

Jiena nformat li l-complement preżenti ta' ħaddiema tal-Posta huwa 932.

Id-diskussjonijiet mal-Mid-Med Bank għadhom għaddejjin.

BUĠIBBA/QAWRA - SINJALI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'kienet il-konsultazzjoni li saret mal-Ministeru tiegħu biex saru t-tabelli tal-one ways u traffic signs oħra fl-inħawi ta' Buġibba u l-Qawra?

Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'wassal biex numru ta' toroq f'dawn l-inħawi saru fihom sinjali tat-traffiku li huma kontra l-flow ta' l- istess traffiku?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li t-traffic signs fl-inħawi ta' Buġibba u l-Qawra saru wara konsultazzjoni li l-Bord għall-Kontroll tat- Traffiku kellu mal-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar, mal-Buġibba Action Committee u l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku.

Jiena nformat ukoll li l-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku sar jaf li xi traffic signs li jindikaw li Triq it-Turisti hija one-way kienu twaħħlu bi żball u l-bord kien talab lid-dipartiment konċernat biex dawn is-signs jitneħħew.

BUĠIBBA - BUS TERMINUS ĠDID

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar fiex waslet l-applikazzjoni għall- bini ta' bus terminus ġdid f'Buġibba?

Kemm kienet sal-lum in-nefqa kapitali fuq dan il-proġett?

Meta hu mistenni li x-xogħol imsemmi jkun lest?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għadha ma ddeċidietx dwar l-applikazzjoni biex jinbena t-terminus il-ġdid f'Buġibba.

S'issa ntnefqet is-somma ta' Lm4,740 ma' l-applikazzjoni li saret lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

M'iniex f'pożizzjoni li ngħid meta se jitlesta.

PATATA - ŻERRIEGĦA TAL-PATATA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid meta għalqet oriġinarjament il-kitba taż-żerriegħa tal-patata u meta ġiet estiża?

Kemm kien l-ammont ta' żerriegħa minn kull varjeta' li kitbu l-bdiewa sad- data ta' l-għeluq oriġinali u kemm inkitbet sad-data ta' l-għeluq finali?

Meta hu mistenni li tasal Malta kull waħda mill-varjetajiet indikati?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-kitba tal-patata taż-żriegħ oriġinarjament għalqet fit-22 ta' Awissu li għadda iżda eventwalment din ġiet estiża sal- aħħar ta' Settembru.

Sat-22 t'Awissu kienu nkitbu 576 u 120 tunellata Alpha u Arran Banner rispettivament u issa l-ammont żdiedu għal-991 u 383 tunellata.

Dawn huma mistennija li jaslu Malta skond il-kuntratt eżistenti jigifieri l-Alpha bejn dan ix-xahar u d-dieħel u l-Arran Banner bejn Novembru u Diċembru.

Kif jindikaw dawn l-ammonti l-Onor. membru għandu jifhem mill-ewwel x'differenza hemm bejn l-ammont ta' żerriegħa Arran Banner (383 tunnellata) miktuba mill-bdiewa u l-ammont (800 tunnellata) miftiehem fil-kuntratt iffirmat għall-tlett snin (1996, 1997 u 1998) fl-20 ta' Frar meta huwa kien Ministru għall-Biedja u Sajd.

Din id-differenza sejra tfisser telf kbir ta' flus din is-sena kif ġara s- sena l-oħra u kif mistenni li jiġri s-sena d-dieħla tort tal-kuntratt li d- Dipartiment tal-Biedja ntrabat biħ.

Tajjeb li jingħad ukoll li l-ammont ta' żerriegħa Alpha miktuba mill- bdiewa ( 991 tunellata) hija skond il-kuntratt miftiehem (1000 tunellata għal tlett snin).

Il-produzzjoni ta' patata min din il-kwantita' ta' żerriegħa hija mistennija li tkun ferm aktar mill-5000 tunellata patata għall- esportazzjoni li ġew miftehma (għal tliet (3) snin) ma' l-importatur Olandiż meta l-Onor.

Membru kien Ministru għall-Biedja u Sajd.

RABA' - TOROQ FIR-RABA'

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kilometri ta' toroq fir-raba' ngħataw fil-perijodu Marzu 1997 sat-30 ta' Settembru, 1997?

X'materjal intuża f'dawn it-toroq?

F'liema lokalitajiet jinsabu?

Kemm hu l-valur tax-xogħol li sar?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

DJAR - AKKOMODAZZJONIJIET ALTERNATTIVI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar kemm saru applikazzjonijiet għal akkomodazzjoni alternattiva, lokal lokal fix-xhur ta' Lulju, Awissu u Settembru 1997?

Kemm ġew allokati djar/appartamenti fl-istess perijodu?

F'liema lokalitajiet?

Kemm kien in-numru totali ta' applikanti fl-aħħar ta' Lulju, Awissu u Settembru rispettivament?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: In-numru ta'applikazzjonijiet pendenti f'Lulju, Awissu u Settembru kien ta'4929, 4988 u 5053 rispettivament.

Il-kumplament ta' l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ETC - PERSUNI LI NQATGĦU MIR-REĠISTRAR

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jindika kemm persuni nqatgħu mir-reġistrar għax-xogħol f'Settembru 1997 u jagħti informazzjoni skond ir-raġuni li wassal għal qtugħ tagħhom?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li nqatgħu mir-reġistrar għax- xogħol f'Settembru kien ta' 69.

Ir-raġuni li wassal għal qtugħ tagħhom hi kif ġej:

|M'aċċetawx taħriġ |16 | |Jirreġistraw u |41 | |jaħdmu | | |M'aċċetawx xogħol |5 | |M'attendewx |7 | |intervisti | |

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni bdew jirreġistraw għax-xogħol mal-ETC f'Settembru 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li bdew jirreġistraw għax-xogħol mal-ETC f'Settembru 1997 hu ta' 825.

ETC - JOB PLACEMENTS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru job placements mill-ETC matul Settembru 1997, kemm placements kienu mas-settur privat u kemm placements saru mill- Job Centre minn Ħal Far u minn Għawdex?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' Job Placements mill-ETC matul ix-xahar ta' Settembru hu ta' 214.

GVERN 1 PARASTATALI 35 PRIVAT Hal-Far 110 Job Centre (Malta) 62 Ghawdex 2 Job Centre (Gozo) 4

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru talbiet għall-impjiegi matul Settembru 1997 mis-servizz pubbliku; (a) minn enti statutorji; (b) minn enti u kumpanniji li l-Gvern direttament jew indirettament għandu mill-anqas nofs l-ishma tagħhom; u (ċ) mis-settur privat u jindika d-dipartiment, enti jew kumpannija fil-każ ta' (a), (b) u (c) kif ukoll ix-xogħol mitlub f'kull każ?

ONOR.

EDWIN GRECH: Tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8498 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni bdew jirreġistraw għax-xogħol l-ewwel darba f'Settembru 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li bdew jirreġistraw għax-xogħol l-ewwel darba f'Settembru 1997, hu ta' 413.

VAPURI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il vapur u kemm total ta' tunnellaġġ ġie rreġistrat f'Settembru 1997?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija fil-mistoqsija parlamentari numru W774.

PATATA - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fir- rigward ta' l-esportazzjoni tal-patata tas-sajf ta' l-istaġun 1997, jista' l-Ministru jgħid il-valur tar-rate of exchange (lira Maltija/Guilder Olandiż) li ġie wżat fit-tassassjoni kollha ta' l-esportazzjoni tal-patata?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-ħlas għall-patata ta' Malta li ġiet esportata fir- rebbiegħa ta' din is-sena wasal f'sebgħa pagamenti u r-rati tal-kambju taż- żmien relattiv kienu dawn:-

5.0314; 5.042; 5.033; 5.1438; 5.2053; 5.2439 u 5.1919.

Il-mejda tar-rate of exchange (lira Maltija/ Guilder Olandiż) tas-sena l- oħra (1996) kienet 4.7.

SAJJIEDA - COLD STORAGE ROOM

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jikkonferma l-Ministru li minn din is-sena (1997) is-sajjieda reġgħu bdew iħallsu spiża extra għall-użu tal-cold storage rooms li fihom tinħażen il- lixka tat-tonn?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jikkwantifika dan l-ammont ta' spiża "extra" għall-perijodu minn 01.03.97 sa 30.09.97?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Le ma nikkonfermax.

Ma kien hemm l-ebda tibdil fis- sistema ta' kif tinħażen il-lixka tat-tonn.

BIEDJA U SAJD - SUSSIDJU FUQ SELF

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fir- rigward ta' l-aħħar skema ta' sussidju fuq self għall-għotjiet sa Lm3,000 (biedja u sajd) maħruġa mill-Gvern preżenti, jista' l-Ministru jgħid għal perijodu minn mindu bdiet l-istess skema sal-lum kemm-il applikazzjoni għal sussidju fuq self irċieva d-dipartiment; kemm-il applikazzjoni ġiet approvata; u l-valur totali ta' sussidju li nħareġ sal-lum taħt l-iskema?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kemm kienu l-istess figuri għall-istess perijodu fl-1996?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Fir-rigward ta' l-aħħar skema ta' sussidju fuq self għall-għotjiet sa Lm 3,000 fuq biedja u sajd maħruġa mill-gvern id- dipartiment irċieva 76 applikazzjoni.

S'issa ġew approvati 39 applikazzjoni u 22 applikazzjoni oħra ser jiġu approvati fil-Board li jmiss fil- 15 t' Ottubru 1997.

S' issa d-dipartiment għadu ma rċeviex statement mill-Bank biex ikun jista' jħallas l-ewwel sussidju dovuti lill-Bank.

Fl-1996 din l- iskema ma' kienitx teżisti.

KUMMISSJONI DWAR IL-BIEDJA U S-SAJD - PROGRAMMI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fir- rigward tal-Kummissjoni dwar il-Biedja u s-Sajd li fi żmien xahrejn mit- twaqqif tagħha (25.07.97) kellha tlesti l-programm tagħha b'mod dettaljat dwar il-biedja u s-sajd bil-għan li dawn l-oqsma jkomplu jiġu msaħħa, jista' l-Ministru issa jgħid, peress li għaddew l-imsemmija xahrejn, jekk dan il-programm jew rapport ġiex mitmum u, jekk fl-affermattiv, jistax il- Ministru jpoġġi kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Skond it-termini mogħtija lill-kummissjoni r- rapport kellu jkun lest fi żmien tlett xhur u mhux xahrejn.

ILMA - PRODUZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għall-perijodu minn 01.01.97 sa 30.09.97 dejjem fir-rigward ta' produzzjoni ta' ilma kemm kien l-ammont globali ta' ilma li ġie ppumpjat mill-aquifer; kemm kien l-ammont globali ta' ilma li ġie prodott fl-impjanti tar-reverse osmosis; u kemm kienu l- istess figuri fit-tliet snin preċedenti?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

ILMA - BEJGĦ

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid għal perijodu 01.03.97 sa 30.09.97, kemm kien ir- revenue mill-bejgħ ta' l-ilma (WSC) u mill-elettriku (Enemalta) rispettivament, kif ukoll kemm kienu l-istess figuri fis-sentejn preċedenti?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub dwar bejgħ ta' elettriku huwa kif ġej:-

| |1997 |1996 |1995 | | |Lm |Lm |Lm | |Marzu |24,176,0|14,316,4|21,352,8| |sa |66 |65 |47 | |Settemb| | | | |ru | | | |

Rigward il-bejgħ ta' l-ilma nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

NTOM - ADVISORY BOARD

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid għaliex l-Advisory Board ta' l-NTOM ma nnomina lil ħadd minn Għawdex?

ONOR.

KARMENU VELLA: Il-membri li għadhom kif inħatru fuq l-Adisory Board ta' l-NTOM huma l-istess nies li għal dawn l-aħħar xhur qed jaħdmu fuq it-tifsil ta' Strategic Development Plan.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li s-sena l-oħra la fl-Executive Board u lanqas fl-Advisory Board ta' l-NTOM ma kien hemm rappreżentant minn Għawdex.

Din is-sena għall-kuntrarju hemm rappreżentant Għawdxi fl- Executive Board ta' l-NTOM.

ITS - BORD TA' TMEXXIJA

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid għaliex l-MHRA ma ġietx mistiedna tinnomina rappreżentanti fil-Bord ta' Tmexxija ta' l-ITS?

ONOR.

KARMENU VELLA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 4750 f' Seduta Nru. 56.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

KAĊĊATURI - ARMI KONFISKATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Billi f'risposta parlamentari kien intqal illi il-policy tal-Pulizija hija illi jagħtu lura l-armi kkonfiskati mill-kaċċaturi għal xi allegat reat illi kkommettew meta huma jkunu ikkonkludew l-investigazzjoni dwar il-każ, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-pulizija għadhiex tadotta din il-policy u jekk iva jekk fil-każijiet li d-dettalji tagħhom qed jintbagħtu separatament il- pulizija kkonkluditx l-investigazzjoni tagħha?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi f'dawn iż-żewġ każijiet li rrifera għalihom l-Onor.

Interpellant se jittieħdu proċeduri quddiem il- Qorti u s-snieter ser jiġu esebiti l-Qorti.

PULIZIJA - ĠOSTRA WAQT IL-FESTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx bżonn li jkun hemm permess mill-pulizija biex tinżamm il-ġostra waqt il-festi f'pajjiżna?

Jekk iva, kemm ilu jintalab dan il-permess?

Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex ġewwa l-Imsida dan il- permess qatt ma kien mitlub u din is-sena saret din it-talba u kellhom jitħallsu arretrati tas-snin li għaddew?

Kemm huwa fi ħlas il-permess għal attivita' bħal din?

Kemm se jdaħħal il-gvern minn dawn il-permessi?

Hemm ħsieb illi għalkemm għandu jkun hemm talba għal din l-attivita', din tibda ssir mingħajr ħlas?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi skond Section 226 tal-Code of Police Laws sabiex isiru ġostri tenħtieġ liċenza tal-Kummissarju tal- Pulizija.

Il-permess jinħareġ fuq ħlas ta' Lm3.00 għall kull ġurnata li fiha ssir il-ġostra.

Is-sena l-oħra kienet saret talba sabiex issir ġostra fl-Imsida, liema talba kienet ġiet milqugħa, pero' l-applikant naqas li jħallas l-ammont dovut.

GĦaldaqstant meta din is-sena saret talba biex isiru ġostri fl-istess lokal, intalab il-ħlas dovut għal din is-sena, kif ukoll għal dak tas-sena l-oħra.

Id-dħul għall-Gvern minn dawn il-permessi jiddependi minn kemm isiru talbiet.

Ma jidhirx li għandu jkun hemm tibdil fil-liġi dwar din il-materja.

PACEVILLE - ŻGĦAŻUGĦ IMSAWWAT MILL-SAG

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma nċident li seħħ il-weekend li għadda ġewwa Paceville fejn żagħżugħ minn Ta' Xbiex ġie msawwat minn pulizija ta' l-SAG għaliex rema pakkett sigaretti ma' l-art?

Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li dan iż-żagħżugħ sofra diversi daqqiet u anke gidma waqt li kien immanettjat?

Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hijiex se ssir xi nvestigazzjoni dwar dan il-każ, fiex waslu u humiex se jittieħdu passi dixxiplinarji kontra l-pulizija nvolut?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi nbdew proċeduri kriminali kontra kuntistabbli rigward dan l-inċident.

PULIZIJA - FIREM TA' PETIZZJONIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-każ ta' pulizija li allegatament ġabar il-firem għall-petizzjoni flimkien ma' priġunier, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk sarux petizzjonijiet fil-passat?

X'kien ir-riżultat tal-petizzjonijiet?

X'investigazzjoni saret dwar il-każ?

Minn investiga l-każ?

Kienu membru tal-pulizija jew gwardjani tal-Ħabs?

X'irrisponda l-pulizija in kwestjoni?

Se jitla' PSC?

Jekk iva, fuq liema akkuża?

Għaliex ġie trasferit qabel ma nqatgħet l-investigazzjoni u qabel ma' ittella PSC?

Hija proċedura normali li persuna jiġi kastigat qabel ma jinstab ħati taż allużi miġbjuba kontrih?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-każ ġie nvestigat minn Bord ta' Dixxiplina intern u skond id-delegazzjoni ta' poteri mogħtija lid-Direttur tal-Ħabs, fuq rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, l-uffiċjal ġie trasferit mill-Ħabs.

PULIZIJA - ĦANUT FIŻ-ŻURRIEQ

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-ħanut li hemm iż-Żurrieq - li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament - għandux il-permessi meħtieġa mill-pulizija biex jiftaħ sa x'ħin għandu u fuq min qiegħed?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li l-ħanut li qed jirriferi għalih l- Onor. Interpellant huwa liċenzjat mal-Pulizija f'isem Mary Cassar u jista' jinżamm miftuħ sal-11.00 p.m. kuljum.

HELPERS

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-helpers li qegħdin jintbagħtu lil persuni anzjani jew oħrajn li jkollhom ħtieġa ta' dan is-servizz humiex jingħatawlhom xi ordnijiet rigward x'xogħol għandhom jagħmlu fi djar?

Jekk hu hekk, jista' l-Ministru jgħid x'ordnijiet qegħdin jingħataw?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jirriferi l- mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat mill-kura ta' l-anzjani.

VAT - ĠBIR TA' FLUS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġabar mill-VAT il-Gvern tul is-snin 1995 - 1997, sena b'sena minn nutara; avukati; u self-employed żgħar?

ONOR.

LEO BRINCAT: Id-dħul tal-Gvern mill-VAT tul is-snin 1995, 1996 u 1997, min-Nutara u Avukati huwa kif ġej:-

|1995 |Lm145,214 | |1996 |Lm308,604 | |1997 (sa |Lm174,151 | |Ġunju) | |

Ma kienx teknikament possibbli li ċ-ċifri tad-dħul min Nutara u Avukati jingħata separatament.

Dwar it-tielet kategorija msemmija, jiġifieri s-self employed żgħar, ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li fir-records tad-Dipartiment tat- Taxxa tad-Dwana u tas-Sisa ma teżistix kategorija distinta b'dan il-mod.

Jekk l-Onor.

Interpellant jogħġbu jkun aktar speċifiku, jista' jkun possibbli li jingħata t-tagħrif mitlub.

KUNSILLI LOKALI - ĊIRKOLARIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja taċ- ċirkolarijiet/memos maħruġa lill-kunsilli lokali matul Awissu, 1997?

ONOR.

CHARLES MANGION: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

KUNSILLI LOKALI - ĊIRKOLARIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja taċ- ċirkolarijiet/memos maħruġa lill-kunsilli lokali matul Lulju, 1997?

ONOR.

MOSTA - TRIQ IT-TABIB CHETCUTI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Fid-dawl ta' l-ittra OPM/231/97 bid-data tal-25 ta' Ġunju, 1997, jista' l-Prim Ministru jekk jogħġbu jgħid x'passi ttieħdu jew għad iridu jittieħdu fir- rigward ta' Triq it-Tabib Chetcuti, fil-Mosta?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li l-Kunsill Lokali tal-Mosta kien diġa' ħa l-pariri rimedjali meħtieġa fl-20 ta' Ġunju, 1997 jiġifieri jumejn biss wara li l-kunsill irċieva kopja ta' ittra ndirizzata minn ċittadin lit- Traffic Control Board.