MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 50 It-Tlieta, 22 ta' April, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 50

It-Tlieta 22 ta' April, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.14 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 22 ta' April, 1997

WERREJ MINUTI 602

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 602

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 606

MOZZJONIJIET

ĦATRA TA' MEMBRI FUQ IL-KUMITAT PARLAMENTARI KONĠUNT

BEJN MALTA U L-UNJONI EWROPEA 607

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SELF LOKALI U SELF IEĦOR

LOCAL AND OTHER LOANS BILL (IT-TIENI QARI U KUMITAT) 608

AĠĠORNAMENT 631

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 636

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 658

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 49 li saret fil-21 ta' April, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

SEGRETARJAT PARLAMENTARI ŻGĦAŻAGĦ, SPORT, KULTURA U ARTI - TENDERS

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-memo li nħareġ fis-26 ta' Diċembru li għadda mis-Segretarju Parlamentari Cilia lill-kapijiet tad-dipartimenti, li fih is-Segretarju Parlamentari ta struzzjonijiet biex id-dipartimenti jagħtu pre-avviż suffiċjenti dwar tenders li jkun hemm il-bżonn li jinħarġu u jassiguraw li t-tenders kollha jiġu approvati u aġġudikati minn bord li jiġi maħtur minnu, jista' l-Ministru jgħid jekk l-istruzzjonijiet tas- Segretarju Parlamentari jmorrux kontra l-prassi amministrattiva?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja taċ-ċirkolari riveduta datata 24 ta' Marzu 1997 minflok il-memo msemmi fil-mistoqsija.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Richard Muscat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Jekk jogħġbu, jista' l-Ministru jgħid x'kienet il- ħtieġa li tiġi riveduta din iċ-ċirkolari li jien għadni ma rajtx għax għadha kemm tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Nitlob lill-Onor. kollega jagħmel mistoqsija bil-miktub biex jingħata risposta.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: In vista li s-Segretarju Parlamentari qiegħed preżenti fl-awla, minflok ma terġa' ssir domanda bil-miktub kif qed jitlob il- Ministru mingħajr Portafoll, ma jistax iwieġeb l-Onor.

Cilia nnifsu?

(Interruzzjonijiet) Ħalli nkompli, Madam Speaker.

Il-mistoqsija ta' l- Onor. Muscat kienet jekk jistax jgħid jekk il-memo - dan kien inħareġ mis- Segratarju Parlamentari Cilia preżenti hawnhekk illum - li kien jgħid li kull tender għandu jiġi riferut għall-bord maħtur minnu qabel ma jinħareġ it-tender, ġiex rivedut u għaliex ġie rivedut.

Ladarba hawn is-Segretarju Parlamentari hawnhekk li ħareġ il-memo jista' jweġibna hu stess.

Għaliex għandu jweġibna l-Ministru mingħajr Portafoll li m'għandux informazzjoni x'jagħtina biex imbagħad joqgħod jitlobna nagħmlu d-domanda bil-miktub?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-mistoqsija originali ma kenitx kif qed tgħidt inti.

Jien nerġa' ngħidlek li jekk trid tingħata risposta, agħmel il-mistoqsija bil-miktub.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Richard Muscat.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Madam Speaker, b'riferenza għall-kopja taċ- ċirkolari li għadha kemm tqiegħdet fuq il-Mejda tal-Kamra jien nista' ngħid li ma tlabtx li jkollna kopja tagħha, pero' la issa ġiet f'idejja nixtieq nistaqsi lis- Segretarju Parlamentari hawn preżenti għaliex ħareġ din iċ- ċirkolari b'din id-data.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru ħareġ iċ-ċirkolari u allura m'għandekx tistaqsi lis-Segretarju Parlamentari u nerġa' ngħidlek li jekk trid l- informazzjoni agħmel il-mistoqsija bil-miktub u tingħata risposta.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Jista' l-Ministru jinformana f'liema dipartimenti nħarġet ċirkolari simili li biha tenders iridu jiġu riferuti lill-bord maħtur mill-ministeru qabel ma jinħarġu?

Hemm xi ċirkolari f'dipartimenti jew ministeri oħrajn sabiex jingħata pre-avviż suffiċjenti dwar tenders li jkun hemm bżonn li jinħarġu?

Fil-ministeru li għalih huwa responsabbli l- Onor. Evarist Bartolo nħarġet ċirkolari simili, jew fil-qasam tas- Segretarju Parlamentari Cilia biss ħarġet din iċ-ċirkolari?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma jidhirlux l-Onor.

Interpellant li jekk irid ikun jaf din l-informazzjoni kollha għandu jagħmel mistoqsija bil-proċedura normali biex tkun tista' tinġabar l-informazzjoni?

Ma jidhirlux li ma jistax ikun li tingħata informazzjoni bħal din f'dan il-mument?

(Interruzzjonijiet) Jekk jagħmel il-mistoqsija bil-miktub tinġabar l-informazzjoni u jingħata tweġiba.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru almenu jgħidilna b'mod speċifiku, kif hemm fid-domanda, jekk fil-fatt dan il-memo tbiddilx u ħareġ ieħor minfloku għaliex l-ewwel wieħed kien kontra l-prassi amministrattiva?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: M'iniex f'pożizzjoni li nikkonferma u lanqas li ninnega.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Richard Muscat.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Madam Speaker, din il-mistoqsija parlamentari partikolari qed tiġi trattata fil-preżenza tas-Segretarju Parlamentari nnifsu li ffirma l-memo u li ċertament kien jaf x'kien qed jgħid.

Mhux sew li kull darba qed jiġi mgħoddi l-ballun lill-Ministru mingħajr Portafoll.

Ikolli nosserva li hawn min qed iħoss ruħu imbarazzat b'din id-domanda u allura nitlob lill-Ministru mingħajr Portafoll, li assolutament jidher li huwa sajjem għal kollox mir-risposti, biex jinforma lil dan il-Parlament dwar liema hi dik il-parti ta' l-Estacode jew liema hi dik il-prassi taċ- Ċivil, fejn għandha x'taqsam ma' l-għoti tat-tenders, li tirrispekja dan il- memo.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: M'għandi xejn x'inżid ma' dak li diġa' rrispondejt.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, qed issir domanda lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni li mhux hawn; fid-domanda jissemma s-Segretarju Parlamentari li qiegħed hawn; issa għal din id-domanda qed iqum iwieġeb il-Ministru mingħajr Portafoll u qed jgħidilna li ma jaf xejn; imbagħad meta nistaqsu d- domanda dwar kif u għaliex ħarġet din iċ-ċirkolari jgħidilna biex nagħmlu l- interpellanza bil-miktub.

Allura x'niġu nagħmlu nistaqsu d-domandi?

Is- Segretarju Parlamentari qiegħed hawnhekk preżenti iżda qed iżomm mutu.

L- Onor. Muscat qed jakkużah li din mhix skond il-prassi amministrattiva u ma jweġibx, iżda jwieġeb il-Ministru mingħajr Portafoll.

(Interruzzjonijiet) Jekk ma jridux question time jistgħu jaqbdu u jneħħuħ.

Imma ma jistax ikun niqbgħu sejrin hekk, għax inkella xi skop hu li jsir il-question time!

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Nixtieq nistaqsi jekk l-Onor.

Cilia huwiex direttament responsabbli għax milli jidher id-deċiżjoni ħadha l-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali u mhux is-Segretarju Parlamentari.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Għal darba oħra jekk tridu risposta agħmlu l-mistoqsija bil-miktub.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Richard Muscat.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Min qed jirrispondi f'isem il-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali jikkonferma li din hija tattika biex tgħatti żball li sar mis-Segretarju Parlamentari Joe Cilia?

ONOR.

JOE MIZZI: Le, ma nikkonfermax.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jikkonferma li fil-fatt l-Ministru ta' l-Edukazzjoni ġibed l-attenzjoni tas-Segretarju Parlamentari li kien żbalja?

ONOR.

JOE MIZZI: Le, ma nikkonfermax.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħid min ħa d-deċiżjoni aħħarija fuq dawn it-tenders.

Forsi hawn il-Prim Ministru u jista' jirrispondi hu wkoll.

ONOR.

JOE MIZZI: Diġa' għidt li jekk tagħmlu mistoqsija bil-miktub tingħataw risposta.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Richard Muscat.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Qed nieħu pjaċir nara li għadu kemm wasal il- Ministru ta' l-Edukazzjoni u allura ħa nagħmillu din id-domanda wara din il- battikata kollha.

Jista' xi ħadd jgħidilna jekk il-fatt li s-Segretarju Parlamentari waqqaf il-bord li japprova u jaġġudika t-tenders hijiex prattika normali u trasparenti kif irid il-Gvern?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Fil-fatt kont beħsiebni li fil-ħin tat-Tqegħid ta' Karti nqiegħed kopja taċ-ċirkolari riveduta datata 24 ta' Marzu, 1997 minflok il-memo imsemmi fil-mistoqsija.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jgħidilna għaliex inħasset il- ħtieġa li joħroġ memo rivedut?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien kont bgħatt iċ-ċirkolari msemmija tas-26 ta' Diċembru lin-nies tad-dipartiment biex jagħmlu l-vetting tagħha fid-dawl tar-regolamenti finanzjarji tal-gvern u qgħadt fuq il-pariri tagħhom li kien hemm bżonn li toħroġ ċirkolari ġdida datata 24 ta' Marzu, 1997 minflok dik li diġa' semmejt.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Għandi nifhem li l-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali qed jassumi r-responsabbilta' aħħarija għal dak li ġara?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiena qiegħed nassumi r-responsabbilta' primarja, intermedjarja u aħħarija għal dak li ġara u għal dak li hemm imniżżel fiċ- ċirkolari ta' l-24 ta' Marzu, 1997.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Richard Muscat.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Peress illi din id-data ġġib l-24 ta' Marzu u llum diġa' qegħdin fl-aħħar ġimgħa ta' April - voldieri diġa' għadda aktar minn xahar minn din id-data - jista' jgħidilna f'liema proċess waslu t-tenders u jekk humiex diġa' aġġudikati?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Peress li l-informazzjoni li qed jitlob l-Onor.

Interpellant tirrikjedi mingħandi li nistudja l-każi kollha tat-tenders li setgħu ġew aġġudikati, nitolbu jagħmel il-mistoqsija bil-miktub ħalli mbagħad jien nagħtih l-informazzjoni kollha li qed jitlob.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Jekk fhimt sew il-Ministru qal li jassumi responsabbilta' primarja, intermedjarja u aħħarija għaċ-ċirkolari ta' l-24 ta' Marzu, 1997.

Fuq liema grad ta' responsabbilta' jieħu fuqu l-kontenut taċ-ċirkolari tas-26 ta' Diċembru, 1996?

Aħna nixtiequ nkunu nafu jekk kienx jaf biha, jekk ħariġhiex hu, jekk ħariġhiex ħaddieħor għan-nom tiegħu jew jekk ħariġhiex ħaddieħor mingħajr ma nformah.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Malli ġiet a konjizzjoni tiegħi ċ-ċirkolari tas- 26 ta' Diċembru, 1996 jien indikajt lill-persuni li hemm fid-dipartiment biex jistudjawha fid-dawl tar-regolamenti finanzjarji tal-gvern biex jittieħdu l-passi li hemm bżonn ħalli kollox ikun konformi u kif suppost.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: In vista tar-risposta li għadu kemm ta l-Ministru, nassumi tajjeb li ċ-ċirkolari nħarġet mis-Segretarju Parlamentari mingħajr ma raha l-Ministru oriġinarjament u mbagħad sussegwentement ġiet a konjizzjoni tiegħu?

Din hija assunzjoni korretta jew le?

Nassumi tajjeb illi t-tibdil sostanzjali bejn iċ-ċirkolari tas-26 ta' Diċembru, 1996 u l- 24 ta' Marzu, 1997 kienet il-fatt li fiċ-ċirkolari oriġinali s-Segretarju Parlamentari kien qed jinsisti li jinnomina hu l-bordijiet li jaġġudikaw it- tenders u li l-Ministru oġġezzjona għal dan għax m'huwiex skond il-prassi amministrattiva?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Naħseb li s'issa kont ċar biżżejjed f'dak li għidt.

Għalhekk m'għandix xi nżid ma' dak li għidt qabel u l-Onor.

Interpellant jista' jara ż-żewġ dokumenti ħdejn xulxin u jkollu tweġiba għal dak li talab hu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Richard Muscat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Madam Speaker, wara li l-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali ta r-risposti tiegħu għall-interpellanzi li ġew sottomessi jien qed nassumi li l-memo li nħarġet fis-26 ta' Diċembru, 1996 kienet tmur kontra l-prassi amministrattiva viġenti ta' dakinhar.

MADAM SPEAKER: Din m'hijiex domanda.

PA - WIED IL-GĦAJN - TWAQQIGĦ TA' ĦAJT

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: L-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħarġet enforcement notice sabiex jitwaqqa' ħajt li nbena fit-tarf ta' Triq Nigel Dennis ġewwa Wied il-Għajn mingħajr permess?

Dan il-ħajt li s'issa għadu ma twaqqax qiegħed joħloq inkonvenjent lir-residenti.

Fid-dawl ta' dan kollu, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'passi beħsiebha tieħu l- Awtorita' ta' l-Ippjanar fuq dan il-każ?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Huwa minnu li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħarġet enforcement notice kontra dan il-ħajt, pero' peress li hemm appell pendenti kontra l-istess notice ma tkunx tista' taġixxi qabel ikun deċiż l-appell imsemmi.

PA - DIRECT ACTIONS

L-ONOR.

JOE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm saru direct actions mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar fin-naħat tas-south, central, north u f'Għawdex fl-1996 u fl-1997?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent):

|Sena |Centra|South|North|Gozo | | |l | | | | |1996 | 3 |8 | 3 | 5 | |1997 |nil |4 |12 |nil |

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' oġġetti li l-priġunieri jistgħu jżommu fiċ-ċelel tagħhom, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3057; u

Kopja ta' ittra mibgħuta mill-Prim Ministru lill-Kap ta' l- Oppożizzjoni fis-26 ta' Marzu 1997 dwar talba mill-Partit Nazzjonali għal liċenzja għax-xandir bit-televiżjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4238.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar tenders maħruġa mill-Korporazzjoni Enemalta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3007; u

Tabella li turi n-numru ta' persuni reġistrati u di-reġistrati ma' l- Uffiċċju tal-VAT bejn Jannar 1996 u Frar 1997, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 4413.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella b'informazzjoni dwar xogħol ta' iċċangjar ta' bankini fuq il- promenade ta' Buġibba, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4477.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-ammont ta' konsum annwali ta' mediċini matul l-1995 u l-1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4446.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

ĦATRA TA' MEMBRI FUQ IL-KUMITAT PARLAMENTARI KONĠUNT BEJN MALTA U L-UNJONI EWROPEA

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, nipproponi li:

Billi dan il-Parlament jidhirlu li għandu jiġi mwaqqaf Joint Parliamentary Committee flimkien mal-Parlament Ewropew kompost minn 12-il Membru nominati mill-Parlament Ewropew u 12-il Membru nominati minn dan il-Parlament;

Hu għalhekk riżolut li din il-Kamra tinnomina lil dawn il-Membri bħala r- rappreżentanti tagħha:

L-Onor Lino Spiteri L-Onor Evarist Bartolo L-Onor Leo Brincat L-Onor John Attard Montalto L-Onor Joe Cilia L-Onor Jose' Herrera L-Onor Sandro Schembri Adami L-Onor Guido de Marco L-Onor Joe Borg L-Onor Tonio Borg L-Onor Michael Frendo L-Onor Francis Zammit Dimech

Hu wkoll riżolut illi din in-nomina ta' kull rappreżentant tibqa' fis-seħħ sakemm dawn ir-rappreżentanti jibqgħu Membri ta' dan il-Parlament jew sakemm din il-Kamra ma tiddeċidix xort'oħra.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CENSU GALEA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hemm rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MADAM SPEAKER: Ngħaddu issa għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SELF LOKALI U SELF IEĦOR

LOCAL AND OTHER LOANS BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-21 ta' April, 1997.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cilia huwa in possession of the House.

ONOR.

JOE CILIA: Madam Speaker, il-bieraħ f'din il-Kamra smajna diversi akkużi min-naħa ta' l-Oppożizzjoni Nazzjonalista li dan il-Gvern m'huwiex miexi bi trasparenza u li lill-poplu m'huwiex qed jgħidlu l-verita'.

Fil- fatt jirriżulta li l-ikbar ħabi kien isir mill-Gvern preċedenti u fil-fatt illum il-poplu l-ħin kollu qed jistaqsi u huwa għatxan li jkun jaf kif fl- aħħar snin ta' l-amministrazzjoni tiegħu l-Gvern Nazzjonalista kellu l-ħila jgħatti u ma jurix l-istampa vera ta' dak li kien qed jiġri fl-isfera ekonomika tal-pajjiż.

Fil-fatt għalkemm l-Oppożizzjoni preżenti kienet tiftaħar li kellha xi proġetti ta' estimi finanzjarji ta' barra minn hawn illum jidher li kollox kien miexi fid-direzzjoni opposta.

Aħna llum rajna kif il-Gvern kien qed jinstiga lill-korporazzjonijiet u lill-entitajiet pubbliċi biex jidħlu għal self huma ħalli f'dak li għandu x'jaqsam ma' ekonomija jipprova jimmanipula ċ-ċifri.

Fil-fatt ir-riżultat ta' din is- sitwazzjoni huwa li matul is-sena li għaddiet id-dejn pubbliku kiber b'mod sfrenat tant li sa l-aħħar tas-sena kien laħaq is-somma globali - huma qed jikkwotaw biss il-figuri li jaqblilhom - ta' Lm514 miljun b'imgħaxijiet li jlaħħqu l-Lm21 miljun fis-sena.

Din hija l-istampa tas-sitwazzjoni li l- pajjiż kien sab ma' wiċċu sa l-aħħar tas-sena li għaddiet.

Jien ma nafx kif l-Oppożizzjoni llum qed tippretendi passi immedjati u dan qed tagħmlu bi skop għax kif għidt diġa' l-bieraħ kieku ried il-Gvern kellu żewġ toroq minn fejn jista' jagħżel; jew li jżid it-taxxi biex jilħaq mal-commitments li sab ma' wiċċu jew inkella li jnaqqas in-nefqa kapitali.

Pero' l-Gvern Laburista kien wiegħed lill-poplu li mhux se jissikka ċ-ċinturin u għalhekk ma għażel l-ebda waħda minn dawn it-toroq, anzi għażel it-triq li jqajjem u jistimula l-ekonomija li għandna bżonn u fl-istess ħin jara li l-flus ikunu qed jintnefqu sew.

Madam Speaker, fil-budget li ppreżenta l-Gvern Laburista kien hemm tliet punti ewlenin li naħseb li jkun tajjeb jekk nerġa' nelenkahom għax dawn huma l-fulkru li fuqhom għandha ddur diskussjoni fuq abbozz ta' liġi bħal dan li għandna quddiemna.

Fil-fatt l-ewwel punt li wieħed isib f'dan il- budget huwa li l-estimu ta' l-iżbilanċ fiskali li l-Gvern Nazzjonalista ippjana kien żbaljat b'mod esaġerat - dan hu l-ippjanar li kien isir! - għax minn Lm38 miljun tela' għal Lm112 miljun.

L-expenditure gap kienet ta' Lm132 miljun, jiġifieri aktar mid-doppju ta' dak li kien ipproġettat mill-Gvern Nazzjonalista.

L-iktar li huwa nkwetanti imma huwa l-fatt li meta tanalizza din l-expenditure gap issib li filwaqt li l-infiq rikorrenti qabeż dak proġettat - dan m'huwiex xi nfiq li jħallilek ir-revenue imma huwa infiq li jsir minn sena għal oħra bl-għan

li l-amministrazzjoni jkollha biex taħdem - l-infiq kapitali, ċioe dak l- investiment li nagħmlu biex iħallielna r-revenue, kien inqas minn dak ipproġġetat.

Dan bħal meta għandek żewġ kxaxen bil-flus, wieħed biex jagħmel tajjeb għal xi investiment u l-ieħor għan-nefqa ordinarja.

Issa waqt li l-flus li kellhom disponibbli għall-investiment kapitali ma nefquhomx kollha, il-flus li kellhom għar-rikorrent mhux talli nefquhom talli qabżu bil-kbir l-ammont li kellhom jonfqu.

It-tielet problema kbira li qed insibu ma' wiċċna tikkonsisti f'ammont straordinarju ta' kontijiet pendenti li l-Gvern preżenti b'xi mod irid iħallas għal prodotti u servizzi li ta' qabilna kienu kapaċi jordnaw imma ma kenux lesti li joħorġu ta' rġiel u jħallsu għalihom.

Uħud minn dawn il- kontijiet imorru lura tliet snin u anke erbgħa.

M'hemmx dubju li l-Gvern Nazzjonalista ħallielna ekonomija li dejjem kienet qed tmajna u l-operaturi ekonomiċi dan kienu jgħiduhulu iżda dawn ma kenux jagħtu kas u baqgħu jaħbu l-verita' mill-poplu.

Aħna nemmnu tabilħaqq li rridu nżommu l-iżvilupp ekonomiku tal-pajjiż għaddej u dan ma nistgħux nagħmluh jekk ma nissellfux.

GĦalhekk il-Gvern qed iressaq dan l-abbozz ta' liġi u nitkellmu iktar fid- dettal dwar dan is-self għax il-kwestjoni m'hijiex biss li tissellef imma hawn tidħol ukoll il-kwestjoni ta' kif tonfoq il-flus li għandek disponibbli.

Nerġa' ntenni li dan huwa gvern li qed iressaq soluzzjonijiet.

Dan m'huwiex gvern li tela' hawnhekk biex jordna u jibqa' għaddej kif kien jagħmel Gvern Nazzjonalista mingħajr ma jħallas għall- commitments li jkun daħal għalihom imma huwa gvern responsabbli u dak li jagħmel irid jerfa' l-piż kollu tiegħu.

L-iżbilanċ li kellna s-sena l-oħra ta' Lm112 miljun kien jammonta għal tliet darbiet u aktar ta' dak li kien ipproġetta Gvern Nazzjonalista.

Barra minn din is-sitwazzjoni kerha għandek ukoll il-qagħda xejn sabiħa li jinsabu fiha korporazjonijiet u entitajiet pubbliċi li kien jieħu pjaċir jistaħba warajhom il-Gvern preċedenti.

Forsi jkun hawn min jaħseb li f'sitwazzjoni bħal din żewġ alternattivi għandek, ċioe jew iżżid it-taxxi jew tnaqqas in-nefqa.

Aħna qed ngħidu li t-triq hija li ma nagħżlu l-ebda waħda minnhom imma rridu nimxu b'mod kawtel, għax waqt li rridu naqbdu ritmu tajjeb ta' espansjoni ekonomika rridu noqogħdu attenti li f'dak li nagħmlu l-infiq isir kif għandu isir.

Fil-fatt din is-sena hemm ipproġettat li l-budgetary gap tibqa' tonqos minn Lm112 miljun għal Lm90 miljun.

Naturalment irridu naraw li nżidu r-Revenue imma l-aktar ħaġa mportanti - u din ngħidha b'mod enfatiku - hi li noqogħdu attenti ħafna fuq x'nonfqu u ma nonfqux.

(Interruzzjonijiet) Iva, rridu nnaqqsuh l-iżbilanċ imma fl-istess ħin nafu li rridu nkomplu nonfqu flejjes kbar biex intejbu l- infrastruttura.

Tant hu hekk, li għal din is-sena li qegħdin fiha l-ispiża totali fuq l-infrasttruttura hija stmata li tilħaq Lm12 miljun fuq is-sena l-oħra.

Dik hija l-kapaċita' amministrativa tal-Gvern preżenti.

B'hekk kulħadd għandu jifhem u japprezza li l-Gvern mhux beħsiebu jirristrinġi l- infiq f'dak li għandu x'jaqsam ma' infrastruttura u investiment kapitali għax minn hawn tiddependi l-ħajja ekonomika tal-pajjiż.

Biex l-ekonomija tespandi rridu aktar xogħol u aktar dħul u jekk il-Gvern se jonfoq irid jara fuqiex se jonfoq.

Ta' min jgħid li l-bieraħ sar ċertu diskors irresponsabbli speċjalment fejn tidħol il-VAT u l-Unjoni Ewropea.

Sal-bieraħ l-Oppożizzjoni Nazzjonalista, wara sitt xhur ta' bidla, kienet qiegħda tippriedka żewġ policies prinċipali li tellfuha l-elezzjoni b'mod allarmanti.

Il-poplu Malti wera li l-VAT u s-sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea ma jridhomx pero l- Gvern Nazzjonalista għadu jinsisti li l-VAT hija l-aħjar taxxa għall-pajjiż minkejja li aħna qegħdin nuru fejn kienet se twassal din il-politika tagħhom.

Issa ħalli nagħti ftit eżempji dwar kif se jsir dan is-self għaliex m'huwiex biżżejjed li niġu hawn u ngħidu li se nissellfu 'l fuq minn Lm800 miljun.

Minn dan is-self, is-somma ta' Lm25 miljun sejra tagħmel tajjeb għad-dejn marbut mal-kontribuzzjonijiet tan-national insurance, il-PAYE u djun ieħor li kien hemm fit-Tarzna ta' Malta.

GĦall-Gvern kien komdu li jħalli din is- sitwazzjoni għaddejja imma aħna qbadna l-barri minn qrunu u ma qgħadniex inħarsu lejn il-popolarita' elettorali f'dawn id-deċiżjonijiet.

Aħna nemmnu li l-popolarita' tiżdied mar-riżultati miksuba u jekk hemm bżonn jittieħdu deċiżjonijiet diffiċli dawn jittieħdu basta jkunu fl-interess nazzjonali.

Nemmnu wkoll li dan l-infiq irid jiġi onorat biex is- sitwazzjoni tiġi regolarizzata.

Forsi l-Oppożizzjoni ma taqbilx ma' dan imma aħna nippreferu li kieku l-infiq li qed insemmi se jsir fuq xi investimenti milli fuq spejjeż rikorrenti għaliex kieku l-affarijiet saru bil-għaqal kieku dan l-investiment sejjer f'investiment kapitali fit-Tarzna u mhux f'investiment rikorrenti biex naqtgħu d-dejn li ħalla l-Gvern preċedenti.

Kieku dawn il-Lm25 miljun ntnefqu fi spiża kapitali, kieku dan l-infiq kien ikun maqsum fi tliet direzzjonijiet, fis-sens li l-ewwel li jipproduċu ġid għall-futur, it-tieni li titranġa l-infrastruttura - għaliex din tifforma l-bażi ta' l-attivita' ekonomika fil-pajjiż - u t- tielet li toħloq proġetti b'għanijiet soċjali.

Dawn ma nistgħux ma nsemmuhomx għaliex meta titkellem fuq l-ekonomija ma tistax taljena mill- aspetti soċjali li jolqtu liċ-ċittadin.

Imma, kif diġa' għidt, ir-realta' hija li minħabba l-politika ħażina u negattiva li mexa biha l-Gvern Nazzjonalista dawn il-Lm25 miljun minn dan il-pakkett iridu jmorru f'infiq rikorrenti minflok f'infiq kapitali.

Nixtieq nirriferi wkoll għalll-Estimi li ppreżentajna fil-bidu tas-sena biex wieħed jifhem aħjar għalfejn il-Gvern ipproġetta li jnaqqas l-iżbilanċ u fl-istess ħin ikabbar l-infiq infrastrutturali.

Il-Gvern se jonfoq madwar Lm12 miljun aktar mis-sena l-oħra fuq l-infiq kapitali.

Dawn se jmorru l-ewwelnett fuq l-infrastruttura f'dak li għandu x'jaqsam mat-toroq, mad-drenaġġ u sistemi li jeħtieġ pajjiż modern dieħel għal seklu ġdid, u t- tieni nett fuq l-ispiża soċjali, speċjalment fuq l-edukazzjoni.

Hawnhekk ma nistax ma nsemmix l-impenn li għandu l-Gvern lejn l-edukazzjoni fejn hemm proġettat spiża kapitali ta' aktar minn Lm9 miljun, jiġifieri Lm6 miljun aktar mis-sena l-oħra.

Kulħadd jaf li f'pajjiżna, fejn m'għandniex riżorsi naturali, trid tingħata importanza kbira lill-edukazzjoni għaliex meta inti tinvesti fl-edukazzjoni tkun qiegħed tinvesti fl-iskills.

Qed ngħid dan għax peress li pajjiżna jiddependi ħafna mis-servizz li noffru jrid ikollna riżorsi umani adattati, speċjalment issa li deħlin f'millenju ġdid.

B'hekk nilqgħu għall-isfidi ekonomiċi fl-isfera internazzjonali li jeħtieġ li pajjiż modern ikollu.

Dan l-infiq fl- edukazzjoni ma jistax isir jekk ma tinvestix f'apparat, f'teknoloġija u fi skejjel ġodda.

B'hekk biss il-pajjiż jista' jkollu qabża fl-edukazzjoni ta' uliedna li tant ilna nixtiequ naraw f'pajjiżna.

Pero' mill-argumenti ta' l-Oppożizzjoni jidher li dan m'għandux jissemma fil-pajjiż.

Biex nagħlaq fuq l-infiq kapitali rrid ngħid li l-Gvern huwa mpenjat li mhux biss joqgħod attent li l-infiq kapitali jsir b'mod ġust imma wkoll li dan isir b'mod li r-return li jagħmel ikun kemm jista' jkun sostanzjali.

Qed ngħid hekk għax għalkemm kull tip ta' investiment jista' jagħtik return trid toqgħod attent li tinvesti b'mod għaqli li jagħtik l-aħjar return.

Għalhekk irridu naraw kif l-affarijiet jitqassmu u jsiru b'ċertu għaqal.

Fl-aħħarnett nixtieq nikkummenta wkoll illi kieku ma sibniex il-ħofor li ħalla l-Gvern preċedenti naħseb li lanqas qegħdin hawn niddiskutu din il- liġi.

Pero' nista' nassigura lill-Oppożizzjoni li l-Gvern mhux se jaqa' fit-tentazzjoni li jkompli jdgħajjef il-makkinarju ta' l-ekonomija billi jrażżan kull tip ta' infiq iżda se jkun bil-għaqal biżżejjed - mhux magħna nfusna biss imma mal-poplu kollu - li nissellfu l-ammont ta' flus li jidher f'dan l-abbozz ta' liġi.

B'hekk ma nżidux il-piżijiet tat-taxxi fuq il- poplu u nkunu nistgħu nkabbru l-investiment f'pajjiżna.

L-appell aħħari tiegħi huwa li wara sitt xhur ta' bidla fl- amministrazzjoni naħseb li mhux biss wasal il-waqt li l-Oppożizzjoni tħares ftit madwarha imma tkun ftit prattika f'dak li tagħmel, partikolarment fil-policies li qed tressaq rigward il-pożizzjoni li qed tieħu fil-konfront ta' l-Unjoni Ewropea u fil-kwestjoni dwar il-VAT li llum għadna nħossu l-effetti tagħha.

Aħna għadna ma bdejniex inħaddmu s- sistema l-ġdida li jixtieq jintroduċi Gvern Laburista ġdid.

Kieku tan-naħa l-oħra sabu s-sitwazzjoni li sibna aħna x'kienu jgħidu?

Nerġa' ngħid li aħna għadna nbatu l-effetti tal-politika żbaljata li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern baqa' jinsisti li jdaħħal kontra r-rieda tal-poplu.

(Interruzzjonijiet) Minn fuq qed jattakkaw lill-Gvern li qed jipprova jdaħħal sistema ta' tassazzjoni aktar ġusta li se tgħin lil manifattura lokali - settur li tan-naħa l-oħra abbandunaw totalment - lit-turiżmu u lill-biedja.

Liż-żgħażagħ m'għandkomx għalfejn issemmulhom l-Unjoni Ewropea.

Per eżempju, l-bieraħ l-Onor.

Bonnici qal li aħna qed inħarsu lejn l-emigrazzjoni.

Dawn li għandhom storja mimlija jridu jitkellmu fuq l-emigrazzjoni!

Kien ikollna l-emigrazzjoni kieku baqa' fil-gvern il- Partit Nazzjonalista u baqa' jinsisti fuq sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea.

Kif qal dan il-kelliemi l-bieraħ, kieku sar dan, l-aħjar element tal- pajjiż konna nitilfuh minn hawn Malta għax hawnhekk ma kienx ikun hawn opportunitajiet xierqa biżżejjed.

Din hi l-politika li għadkom tippriedkaw liż-żgħażagħ tagħna u titfgħuhom f'borma nkwiet?

Liż-żgħażagħ aħna qed noffrulhom l-opportunitajiet u dan irrealizzawh.

Fil-fatt tawhom risposta fl-elezzjoni li għaddiet dwar kif jaħsbuha fuq il-politika li baqa' jinsisti fuqha l-Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Jekk tridu tibqgħu b'għajnejkom magħluqin, kif bqajtu fil-passat, dik hija l-għażla tagħkom, imma naħseb li fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż għandna d-dmir li nirrispettaw l-opinjoni tal-poplu Malti.

Nirringrazzjak.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Madam Speaker, meta wieħed jiddiskuti liġijiet bħal dik li qed niddiskutu llum naturalment irid janalizza minn x'hiex irriżulta dak il-bottom line.

Se nerġgħu nirrepetu l-argumentazzjoni li ssir kull darba li niddiskutu liġijiet bħal dawn u nenfasizzaw li l-bilanċ jew l-iżbilanċ u l-ħtieġa jew in-nuqqas ta' ħtieġa ta' self finalment jirriżultaw mir-revenue u l-expenditure tal-Gvern.

Madam Speaker, konna ngħidu u għadna ngħidu sal-lum li l-ispiża tal-gvern hija waħda strutturata u għalkemm meta kienu fl-Oppożizzjoni konna nisimgħuhom lil tan-naħa l-oħra jgħidu għal sena wara l-oħra li kif jitilgħu fil-gvern se jnaqqsu l-ispiża tal-pajjiż, illum li ġew wiċċ imb'wiċċ mar-realta' tal-ħajja rrealizzaw li dan huwa mpossibbli għaliex l- ispiża tal-gvern, fil-biċċa kbira tagħha, hija magħmula minn żewġ elementi kbar u prattikament fissi.

Dawn huma l-pagi li l-gvern jagħti lill- ħaddiema tiegħu, li bejn wieħed u ieħor jammontaw għal 35% mill-ispiża totali tiegħu, u l-benefiċċji li bejn wieħed u ieħor jammontaw għal 50% minn din l-ispiża.

Mela b'kollox insibu total ta' 85% u din l-ispiża llum m'hijiex qed tonqos imma qed tiżdied għax il-pajjiż dejjem qed jespandi.

Mela dan juri li min kien jgħid li dawn l-ispejjeż jew xi spejjeż oħra se jonqsu ma kienx jaf x'inhu jgħid.

Għandna wkoll l-element tad-dħul tal-gvern.

U hawn fejn irridu ngħarrxu daqsxejn iktar fil-profond ħalli naraw effettivament x'ġara fil-passat u x'inhu jiġri bħalissa.

Meta wieħed jara l-budget li ppreżenta l-Gvern f'din il-Kamra f'Jannar li għadda ...

U fuq dak nistgħu nitkellmu għax minn dak inhar sal-lum għadu ma ġie ppubblikat xejn mill-Gvern li juri x'inhu r- revenue tiegħu.

L-aħħar ċifri li għandna f'idejna biex inkunu nistgħu ngħaddu ġudizzju huma ċ-ċifri li ppubblika l-Gvern għal Novembru u l-estimi tar-revenue li ppubblika fil-budget tiegħu illi kienu jkopru sa Diċembru.

Iċ-ċifri attwali ta' Diċembru u ta' Jannar għadhom ma ġewx ippubblikati u se nieqaf hemm.

Ir-revenue tal-gvern huwa affettwat minn ħafna fatturi, per eżempju, mis-sistemi ta' kif jinġabar ir-revenue, mill-kultura ta' kif titħallas it-taxxa, u mil-livell li fuqu tkun qed timxi l-ekonomija li allura tagħti l-bażi fuqhiex jinġabar ir-revenue.

Għax jista' jkollok l- aqwa sistema ta' tassazzjoni fid-dinja, jista' jkollok poplu li għandu kultura perfetta ta' ħlas ta' taxxi, imma jekk ikollok ekonomija bażwija, jekk ikollok ekonomija mejta, allura din is-sistema perfetta ta' poplu perfett ma tirrendi xejn f'revenue lill-gvern għax ma jkunx hemm il-bażi fuqhiex jinġabar ir-revenue.

Din l-analisi li rridu nagħmlu fuq x'inhu jiġri fil-pajjiż illum.

L-Onor.

Cilia li għadu kemm spiċċa d-diskors tiegħu, ammetta li qegħdin f'qagħda ekonomika ħażina llum!

Qalilna: Mur ġibna daħħalna t-taxxi l- ġodda u qegħdin fiex qegħdin x'kontu tgħidu?

Jiġifieri "qegħdin fiex qegħdin" għax qegħdin ħażin u jaf hu li qegħdin ħażin.

U meta ngħidu aħna li qegħdin ħażin jgħidulna li qegħdin inxewxu, qegħdin nipprovaw nagħtu l- gambetti u li qed nipprovaw intellfu l-ekonomija.

Bħallikieku m'aħniex ngħixu f'pajjiż wieħed, ma nkellmux lin-nies tal-ħwienet, ma nkellmux lill- importaturi, ma nkellmux lill-manifatturi, ma nkellmux lill-bennejja, ma nkellmux lin-nies li qegħdin fin-negozju tat-turiżmu u naraw fiex qegħdin.

Għax anke fit-turiżmu, mhux imbilli nimlew is-sodod bi Lm3.

Mhux imbilli ngħidu: Kemm hawn nies jiġru fit-toroq tagħna!

Huwa tajjeb li jkun hawn in-nies jiġru fit-toroq tagħna pero' finalment irridu dejjem nitkellmu fuq fatturi ta' revenue li jirrendu lill-gvern.

Il-problema li għandna f'pajjiżna llum hija appuntu l-problema tar-revenue.

L-ispiża qiegħda hemm u se tibqa' hemm u jekk il-Gvern - kull gvern, ikun min ikun - irid li jqarreb u jċekken l-iżbilanċ li jirriżultalu fil-pajjiż irid dejjem jenfasizza u jaħseb fuq in-naħa tar-revenue li jrid idaħħal.

U hawn fejn id- diskors li qed nagħmlu aħna fuq il-VAT u fuq l-Ewropa għandu rilevanza kbira għaliex għandu rilevanza fuq ir-revenue tal-gvern.

Aħna nitkellmu b'dan il-mod fuq il-VAT għaliex nemmnu - u mhux il-Partit Nazzjonalista biss jemmen; temmen il-komunita' kummerċjali kollha fil- pajjiż - li l-poplu Malti llum qed jirrealizza li għalkemm taxxa ma xtaqx pero' m'hemmx alternattiva tajba għaliha.

Dan jemmnuh ukoll l-esperti barranin li ġew jagħmlu l-audits tagħhom lill-Gvern bħalma għamlu dejjem.

Dan jifhmu kull min għandu ftit melħ ġo rasu, kull min hu ftit oġġettiv fid- deċiżjonijiet li jieħu, kull min ma jdaħħalx rasu fir-ramel u jgħid "għax hekk irrid" u jifhem l-implikazzjonijiet ta' dak li jkun qed jagħmel, jifhem fejn ikun se jagħmel tajjeb jew ħażin u jkun raġel li jaħrab dak li hu ħażin biex jagħmel dak li huwa tajjeb.

F'pajjiżna għaddejjin minn fażi li għax hekk irridu, għax rasna iebsa, nafu li se nagħmlu l-ħażin u qed nippersistu fil-ħażin.

L-effetti ta' dan il-ħażin qed jidhru diġa' u l-effetti ta' dan il-ħażin se jkomplu jidhru fis-sena li ġejja u f'ta' warajha jekk inkomplu nippersistu fil-ħażin għaliex is-sistemi jew nuqqas ta' sistemi li qed jiġu proposti mill-punt tekniku ngħid li m'humiex se jiġbru revenue adegwat u diċenti għall-Gvern.

Se jkunu sistemi dilettanteski, se jkunu sistemi li se jħallu lok għal evażjoni tremenda, fil-mod kif isir in-negozju f'pajjiżna.

Din hija responsabbilta' fuq dan il-Gvern li jara li dan ma jseħħx.

Hija responsabbilta' fuq spallejn il-Gvern li jara li jagħmel minn kollox biex jassigura li jkun hawn nuqqas ta' evażjoni u allura jkun hawn ġustizzja soċjali vera f'dan il-pajjiż.

Aħna ngħidu b'wiċċna minn quddiem li mhux biss parlajna fuq il-moralita' fiskali imma aħna wettaqniha l-moralita' fiskali.

Aħna mhux biss għidna kemm hi sabiħa l-moralita' fiskali imma aħna ħadna dawk il-miżuri kollha meħtieġa biex f'pajjiżna tiddaħħal kultura vera ta' moralita' fiskali.

Mhux faċli taf, imma hekk titlob il-ġustizzja, hekk jitolbu s-setturi tas- soċjeta' tagħna li għandhom id-dħul tagħhom kontrollat u allura kienu jħallsu t-taxxa kollha.

Hekk jitolbu s-setturi tas-soċjeta' tagħna li jiddependu għall-eżistenza tagħhom mill-għajnuna li jirċievu mill-Istat u li din l-għajnuna tista' tingħata biss jekk il-Gvern jiġbor dak li għandu jiġbor mit-taxxi ġusti li jagħmel.

U aħna fuq dan qegħdin nitkellmu.

Aħna qegħdin nitkellmu fuq is-sistemi ta' kif jinġabru t-taxxi fil-pajjiż ħalli dawn jiġu utilizzati bl-aħjar mod.

Madam Speaker, smajna wkoll xi kummenti dwar xi mandat elettorali u qegħdin nerġgħu nisimgħu li l-poplu vvota biex titneħħa l-VAT.

Taf kemm hu faċli li l-poplu jivvota biex ineħħi xi taxxa!

Ejja nagħmlu elezzjoni llum u ngħidu li se nneħħu t-taxxi li hawn fil-pajjiż u naraw kif jivvota l- poplu!

Pero' għal liema taxxa vvota l-poplu fl-elezzjoni li għaddiet?

X'mandat ta' taxxa għandu l-Gvern biex idaħħal f'pajjiżna?

X'alternattiva poġġa quddiem il-poplu għal-liġi tat-taxxa fil-pajjiż?

Nerġa' nirrepeti: Għal xiex ivvota l-poplu Malti?

Żgur li l-poplu ma vvotax għal dawn is- sistemi li qegħdin jivvintaw issa, Madam Speaker.

Il-poplu ma vvotax għall- ETSS, għall-ETS, għall-ETP, għas-sisa, għad-dazji u ma nafx għal kemm-il taxxa oħra hemm fil-kawlata!

Il-wegħda tal-Partit Laburista kienet li se jneħħu l-VAT biex torħos il-ħajja.

Dan kien il-mandat imma ma qalux kif u x'fatta.

U jekk il-ħajja togħla, allura l-azzjoni li tkun ittieħdet se tkun kontra l-mandat elettorali li għandu dan il-Gvern.

Qegħdin nisimgħu wkoll ċerti ċifri li semmejnihom anke aħna pero' bis- sistemi ta' tassazzjoni li jidher li se jkun hawn .....

Għaliex li nistgħu ngħidu s'issa huwa x'naħsbu li se jsir.

Kienet inħarġet white paper imma milli qegħdin nisimgħu din tqattgħet biċċiet.

Issa hemm xi sistema oħra li qiegħda tinħema u rajna biċċa karta b'erba' paragrafi fuqha li prattikament qiegħda tgħid li se jagħmlu turnover tax u se jsejħulha ETS, pero' mbagħad qalu li dawn kienu opinjonijiet biss.

Jidher ukoll li l- GRTU qiegħda tikteb il-liġi hija għaliex jidher li s-Sur Vince Farrugia qed jagħmel kollox hu pero' aħna nafu x'inhu jiġri fil-pajjiż.

Ir-rati li qegħdin jissemmgħu issa huma ta' bejn 21% u 26% minflok ir-rata ta' 15% li kellna.

Issa kif din ma tgħollix il-ħajja nixtieq li n-naħa l-oħra jispjegawli.

Nixtieq spjegazzjoni kif taxxa ta' bejn 21% u 26% flok 15% m'hijiex se tgħolli l-ħajja għax din ma nistax nifhimha.

Almenu se nħallu l- cash registers u jidher ukoll li se jagħmlu lotterija biex jesiġu li jitħallsu u jinġabru l-irċevuti fiskali.

Din m'hijiex xi idea li jiena se nidħak biha għaliex din kienet waħda mill-affarijiet li fil-ministeru tiegħi konna qegħdin naħsbu fuqha attivament.

Aħna konna qegħdin naħsbu kif ninċentivaw lill-poplu Malti ħalli huwa jesiġi d-dritt u l-obbligu tiegħu li jara li t-taxxa qiegħda titħallas minn kulħadd.

Pero' jekk ma jkollokx is-sistema tagħlaq minn kullimkien bħalma kienet is-sistema tal- VAT ma timxix.

U kif donnu huma s-suġġerimenti bħalissa, jekk kulħadd se jinqata' għalih waħdu u jirrapporta t-turnover tiegħu biss, allura l-audit trail li hawn fil-pajjiż se jinqata' u kulħadd jirrapporta li jrid.

Pero' fuq dawn id-dettalji nkunu nistgħu nikkummentaw meta xi darba naraw l- abbozz ta' liġi u nkunu nistgħu nidħlu fil-punti tekniċi u naraw jekk il- Gvern daħalx fihom sewwa.

Qed ngħid dan għaliex meta tiġi biex tikteb liġi tat-taxxa - u jiena naf x'jiġifieri - m'huwiex biżżejjed li jkollok il- konċetti, m'huwiex biżżejjed li jkollok il-ħsieb, m'huwiex biżżejjed li jkollok is-sistema imma jrid ikollok id-definizzjonijiet preċiżi għaliex inti taf li kull kelma li se ddaħħal fil-liġi se jkun hemm 100,000 ruħ li se jaraw kif se jinterpretawha biex ma jħallsux sitt ħabbiet.

Din hija d- diffikulta' meta tikteb liġi tat-taxxa; u mhux imbilli jkollok sistema sabiħa u ideat sublimi.

Irid ikollok kollox jagħlaq.

U tagħlaq kemm tagħlaq, xorta se jiftħulek beraħ twieqi u bibien fil-liġi u jaraw minn fejn jgħaddu.

Hekk jiġri meta jkollok liġi li tkun mirquma sewwa, aħseb u ara kemm se tkun aktar u aktar faċli biex jgħaddu minn sistema li ma tkunx intiża li tagħlaq sewwa.

Madam Speaker, fil-bidu għidt li r-revenue tal-gvern jiddependi fuq sistema tajba u effiċjenti ta' ġbir u fuq kultura ta' ħlas fil-pajjiż.

Ta' min jgħid ukoll li r-revenue tal-gvern jiddependi fuq ekonomija li tkun miexja b'mod tajjeb u huwa hawn fejn tidħol l-Unjoni Ewropea.

U tidħol l- Unjoni Ewropea għaliex il-messaġġi li qed jibgħat il-Gvern fil-politika barranija tiegħu, b'mod speċjali fuq l-Unjoni Ewropea, huma messaġġi negattivi għall-komunita' ekonomika finanzjarja imprenditorjali barranija.

Wieħed irid jifhem li l-Unjoni Ewropea, barra li hija viżjoni politika, hija wkoll realta' ekonomika għax hija suq ta' 300 miljun ruħ.

Jekk in- nies minn barra ġejjin biex iġibu t-teknoloġija magħhom u jinvestu flushom hawn b'ċertu riskju - kull investiment fih ċertu riskju - m'humiex se jagħmlu dan għal suq ta' 370,000 ruħ.

Dan jagħmluh għal suq ta' 300 miljun ruħ u jrid ikollhom assigurazzjoni li se jkollhom aċċess sħiħ u mingħajr restrizzjoni ta' xejn, bħalma diġa' għandhom dawk il-pajjiżi li qegħdin jimbuttaw qatigħ biex jidħlu huma wkoll fl-Ewropa.

Qed ngħid għal dawk il- pajjiżi ex-komunisti f'Eastern Europe li għarfu l-vera triq x'inhi biex isaħħu l-ekonomija tagħhom.

Jekk ma tidħolx fl-Unjoni Ewropea Malta se tkun emarġinata fl-ispectrum ta' investiment.

Dan m'aħniex ngħiduh biex inbeżżgħu jew biex ingerrxu xi investiment imma qed ngħiduh biex forsi nġibu lill-Gvern f'sensih għax dawn huma r-realtajiet tal-ħajja.

Ma nistgħux nemarġinaw lil pajjiżna b'dan il-mod.

Pajjiżna huwa żgħir wisq u jimxi biss meta jintegra ruħu fi blokk ekonomiku - bħalma hija l-Ewropa - li jkun jista' joffrilu l-vantaġġi li aħna fil-limitazzjonijiet tagħna m'għandniex.

X'inhija l-problema li għandu l-Gvern illum?

Il-problema li għandu l- Gvern illum - u din ħoloqha hu - hija li għandna pajjiż fi stat ta' inċertezza tremenda.

Għaddejjin minn stat fejn ħadd ma jaf fejn qiegħed.

Ħadd ma jista' jaħseb għall-futur u kulħadd ineħħi l-istocks mill-ħwienet.

F'din is-sitwazzjoni jinsab il-pajjiż.

Il-politiċi tan-naħa l-oħra għandhom bżonn jaraw min qed jerfa' l-piż ta' l-ekonomija għax dan mhux għal kemm tgħid "nixtieq li jkun hekk".

M'għandniex xi lampa ta' Aladin!

Biex tmexxi ekonomija ħielsa ma tridx tuża l-istess metodu li bih tmexxi ekonomija kkontrollata.

Min ipprova jmexxi ekonomija kkontrollata billi jikkontrolla kollox hu falla.

Min imexxi ekonomija ħielsa jrid ikun moħħu hemm il-ħin kollu għax xejn ma jiġi bħal manna mis-smewwiet.

Ikollok żmenijiet fejn l-affarijiet jimxu ħafna 'l quddiem u jkollok żmenijiet fejn l-affarijiet jibdew ibattu u inti trid tkun on the ball il-ħin kollu.

Is- sitwazzjoni ekonomika tal-pajjiż trid taqraha inti u mhux it-tekniċi - iva, it-tekniċi jaraw il-parti tagħom u jagħtuk parir - għax fl-aħħar mill- aħħar inti l-politiku u inti trid tqis l-ekonomija, il-finanzi u l-elementi soċjali fil-pajjiż.

Irridu nifhmu li ħafna li jkunu qed jagħtuk parir ekonomiku ma jkunux qed jaraw spin-offs soċjali ta' dak li jkunu qegħdin jgħidu.

Jiġu esperti u jgħidulek "għalaq hemm u għalaq hawn" u ma jimpurtahomx mill-qgħad u l- frustrazzjoni u t-tbatija li jakkawżaw lill-poplu.

Dak trid tarah inti bħala politiku.

Kulħadd jaf jagħti l-pariri meta ma jkunx qed jerfa' hu r- responsabbilta' ta' l-effett ta' dawk il-pariri.

Taf kemm hu faċli li tagħti parir, speċjalment meta m'intix terfa' inti r-responsabbilta' u l- konsegwenzi ta' x'jiġri fuq dak il-parir!

Il-politiku jrid jerfagħha r- responsabbilta', pero' rridu naraw x'inhu jiġri u jkollna saqajna ma' l- art.

Mhux billi tgħid issa nissellef Lm100 miljun u nerġa' nagħti ż-żejt lill-ekonomija.

L-affarijiet ma jaħdmux hekk, Madam Speaker.

Min jaħseb li l-ekonomija ta' pajjiżna taħdem billi titfgħalha Lm100 miljun u b'hekk terġa' tqajjimha qed jaħseb ħażin.

Dan qed ngħidu mill- esperjenza.

Ma taħdimx hekk l-ekonomja tagħna.

Irridu noqogħdu attenti għax dak li qal Keynes għall-Ingilterra ma japplikax għal pajjiżna għax pajjiżna mhuwiex l-Ingilterra.

Il-leakages li hawn f'pajjiżna huma enormi.

Il- veloċita' ta' kif jaħdmu l-flus f'pajjiżna hija wisq inqas mill-veloċita' li jaħdmu f'pajjiżi oħra għax aħna rridu nimportaw kollox.

Il-leakages li hemm fis-sistema ta' l-importazzjoni huma kbar.

Jien nistaqsi: Jekk tonfoq Lm100 miljun, kemm verament se jkunu minfuqa f'pajjiżna u kemm se jkunu diġa' nqatgħu barra mill-ekonomija tagħna f'importazzjoni?

Dak huwa element, fattur u criterion fil-formola ekonomika li ma japplikax l-istess għal kulħadd.

Imbagħad hemm il-fatturi l-oħra kollha tal-mod kif isir in- negozju, bħalma hu l-bartering flok il-bejgħ u l-affarijiet l-oħra kollha li jiġru.

Trid tkun taf x'inhu jiġri biex tieħu l-policy.

Madam Speaker, irridu noqogħdu attenti għax dan li qed jiġri llum f'pajjiżna mhux veru huwa frott ta' dak li kien hemm qabel.

Qabel il- pajjiż kien miexi u l-poplu Malti jaf kif kien miexi l-pajjiż.

M'hemmx għalfejn nipperswaduh li kien miexi l-pajjiż.

Matul id-disa' snin li ggvernajna aħna kellna problemi għax l-Ewropa kienet għaddejja mill-agħar riċessjoni li qatt għaddiet minnha.

Waqt li aħna konna fil-gven l-Ewropa kienet għarkobbtejha u l-ekonomija ta' Malta kienet qed tespandi b'rata ta' 8% kull sena.

Dik hija l-ekonomija li kien kapaċi jiġġenera Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Issa r-riċessjoni fl-Ewropa spiċċat.

L-Ewropa reġgħet qamet fuq saqajha u Malta donnha destinata biex tkun l-antitesi ta' l-Ewropa għax aħna waqajna.

U waqajna għax qed jittieħdu policies ħżiena, għandna mismanagement fl-ekonomija tagħna u qegħdin nagħtu messaġġi ħżiena lid-dinja ta' liema direzzjoni jrid imur pajjiżna.

Grazzi ħafna.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Hemm iktar rimarki?

L-Onor.

Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Madam Speaker, xtaqt li nagħmel xi kummenti fuq dan l- abbozz ta' liġi li l-Kamra għandha għall-konsiderazzjoni tagħha.

Għalkemm liġi bħal din iddiskutejna diversi drabi, fil-fehma tiegħi ma naħsibx li kellna abbozz ta' liġi li jitlob lill-Parlament jawtorizza self ta' din l- entita'.

Il-Gvern qed jagħmel proposta li jkun awtorizzat li jissellef sa Lm100 miljun f'din is-sena.

Għalina l-Maltin Lm100 miljun mhijiex xi somma żgħira għax din is-somma kważi tammonta għall-parti minn ħamsa tan-nefqa kollha tal-Gvern f'sena waħda.

Jekk illum aħna niftaħru li kull wieħed mill-banek tagħna f'idejhom għandhom 'il fuq minn biljun lira Maltin, allura meta qed nawtorizzaw lill-Gvern jissellef sa Lm100 miljun inkunu qed nawtorizzawh li jissellef kważi parti minn għaxra ta' l-assi kollha li għandu kull wieħed mill-banek tagħna.

Allura l-entita' tas-self pubbliku li qed jipproponi li jsir dan il-Gvern hija entita' li l-Kamra m'għandhiex tħalliha għaddejja fid-diskussjoni bħallikieku din hija miżura amministrattiva ta' amministrazzjoni ta' finanzi normali illi kull gvern għandu jagħmel.

Madam Speaker, kelli l-okkażjoni li ngħid li kienet il-politika tal-Gvern Nazzjonalista, taħt it-treġija ta' l-Onor.

Eddie Fenech Adami, li wara dawk iż-żmenijiet ta' ekonomija orjentata fuq stil soċjalista mmexxija b'mod ċentralizzat fejn l-istat dejjem irid jikkontrolla kemm jista' jkun, fehem li biex l-iżvilupp ekonomiku u soċjali ta' pajjiżna jkun jista' jieħu r-ruħ u jġib lill-poplu tagħna fuq saqajh ħalli jħaddem it-talenti kbar u l- intelliġenza kbira li għandu, kien meħtieġ li waħda mill-karatteristiċi tal- politika ekonomika tal-Gvern tkun illi fil-budgets tiegħu jagħmel deficits, jiġifieri jissellef biex ikun jista' jinvesti fil-poplu tagħna u f'dawk il- ħwejjeġ kollha essenzjali li mingħajrhom pajjiżna ma seta' qatt isir pajjiż modern.

Pero' il-Gvern Nazzjonalista ma mbarkax fuq din il-politika ta' budget deficit bħala politika arbitrarja.

Kellna parametri ċari li aħna ridna nimmiraw għalihom, parametri u limiti li aħna ridna nagħmlu ħilitna kollha biex nosservaw għaliex huwa ċar li meta wieħed jidħol fuq il- mekkaniżmu li jagħmel deficit budgeting u allura jkollu jissellef anke għar-raġuniijiet l-iktar validi, din hija politika li għandha l- limitazzjonijiet tagħha fil-kwadru kollu ekonomiku.

U għalhekk aħna dejjem ħdimna - u dan sar b'enfasi ħafna ikbar meta l-Unjoni Ewropea bdiet tagħti ċerti indikazzjonijiet ta' f'liema limiti għandhom isiru n-nefqiet pubbliċi, f'liema limiti wieħed jista' jkollu livelli ta' inflazzjoni, f'liema limiti għandu jimmira li jkollu deficit fin-nefqa pubblika - biex dawk il-limiti li kienu fiċ-ċirka ta' 3% tal-prodott gross domestiku nassiguraw li jiġu osservati.

Ħdimna wkoll biex nossservaw li bħala self pubbliku globalment ma jkollniex iktar mir-rata ta' 66% ta' dak li jipproduċi l-pajjiż kollu kemm hu.

U għalhekk aħna l-liġijiet li konna ressaqna kienu liġijiet li kienu jaħsbu għal self ta' Lm20 miljun u Lm30 miljun.

Illum għandna abbozz ta' liġi li qed jipproponi li l-Gvern jissellef Lm100 miljun.

Il-liġi tgħidilna kif u għaliex qed jiġu mitluba dawn il- Lm100 miljun .

Il-bieraħ smajt kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra jgħidu li dawn il-Lm100 miljun qed nitolbuhom għax il-Gvern Nazzjonalista għamel deficit ta' Lm100 miljun is-sena li għaddiet.

Hawnhekk qed jibdew jitfgħu l-figuri bl-iktar mod arbitrarju.

It-test tal-liġi li għandna quddiemna mkien ma jgħid li d-deficit tas-sena li għaddiet kien ta' Lm100 miljun.

Klawsola 3 ta' dan l-abbozz ta' liġi tgħid li:

"L-iskop ta' dan is-self huwa biex somma ta' mhux iżjed minn Lm75 miljun jagħmel tajjeb għad-deficit fil-Fond Konsolidat fin-nefqa li saret fis-sena 1996."

Mela mhux sewwa li jkun hawn min jgħid li dawn il-Lm100 miljun qed jintalbu għaliex is-sena li għaddiet il-Gvern Nazzjonalista għamel deficit fil-Fond Konsolidat ta' Lm100 miljun.

Dan l-abbozz ta' liġi li qed iressaq il-Gvern stess qed jgħidilna li mhux Lm100 miljun kien hemm deficit imma Lm75 miljun.

U l-Lm25 miljun l-oħra se jiġu mislufa lit-Tarzna ta' Malta u din għandha tużahom biss biex sa Lm20 miljun jiġu mħallsa f'kontribuzzjonijiet dovuti tas-sigurta' soċjali, tal-PAYE u djun oħra u Lm5 miljun biex it- Tarzna tħallas arretrati ta' imgħax.

Jiġifieri minn dawn il-Lm100 miljun, Madam Speaker, Lm5 miljun minnhom qed imorru sempliċement biex jitħallsu arretrati ta' imgħax fuq debiti dovuti għall-faċilitajiet ta' overdraft u faċilitajiet bankarji oħra li għamlet it-Tarzna ta' Malta u jidhirli li dan għandna niffokaw fuqu.

Ċertament li jien kont nistenna li wieħed jieħu l- opportunita' biex fl-introduzzjoni ta' dan l-abbozz ta' liġi jagħti kwadru ċar tal-politika ekonomika li jrid isegwi l-Gvern biex ikun jista' jiġġustifika iktar din il-proposta tiegħu.

L-istess fuq it-Tarzna, Sinjura President.

Ftit taż-żmien ilu aħna konna vvotajna f'dan il-Parlament għal tibdil fis- sistema tal-management tat-Tarzna bit-tama li wieħed ikun jista' jirrapporta progress ħalli t-Tarzna tieqaf fuq saqajha, il-ħaddiema tat- Tarzna jkollhom ix-xogħol u jġibu x-xogħol għal Malta u kemm jista' jkun it- Tarzna ma tibqax tieħu piż daqshekk qawwi mill-finanzi tal-gvern.

Imma anke hawnhekk ma kellniex l-iċken attentat biex wieħed jgħidilna: Isma', f'dawn l-aħħar ġimgħat minn meta aħna nidejna l-management il-ġdid aħna qegħdin ninnotaw li qed isiru dawn il-kambjamenti fil-management tat- Tarzna.

Naħseb li l-Parlament li qiegħed jintalab jivvota Lm25 miljun għat- Tarzna biex jitħallsu d-djun għas-sena li għaddiet u tal-passat, imgħaxijiet, eċċ., għandu dmir jistaqsi lill-Gvern x'qed jiġri ġot-Tarzna llum.

X'inhuma l-prospetti kif qed jarahom il-kunsill il-ġdid, x'inhuma l- prospetti kif qed jarahom il-management il-ġdid?

Naħseb li biex id- diskussjoni tkun oġġettiva, serja u kompleta, jidhirli li l-Gvern huwa obbligat li lill-Parlament mhux sempliċement jgħid li jrid Lm100 miljun; Lm10 miljun għal "hekk", Lm5 miljun għal "hekk", Lm10 miljun oħra għal "hekk", Lm25 miljun għat-Tarzna u fullstop.

Ma naħsibx li l-affarijiet isiru tajjeb b'dan il-mod.

Wisq iktar imbagħad isiru ħażin meta jkollok membri tan-naħa l-oħra li jaqilgħu mill-arkivju d-diska li konna drajniha ħafna fiż-żmien il-Gvern li kien imexxi l-Prim Ministru Mintoff u anke fiż-żmien il-Gvern li kien imexxi l-Prim Ministru Karmenu Mifsud Bonnici, id-diska li kienet tlaqqam kull ħaġa li tgħid bi kritika l-Oppożizzjoni bħala tixwix, bħala diskors li jagħmel ħsara lill-pajjiż.

Aħna gvernajna għal disa' snin u nofs, u f'dawn id-disa' snin u nofs kellna okkażjonijiet fejn kellna l-Partit Laburista u l-General Workers' Union li pprovaw jipparalizzaw lill-pajjiż billi mblokkaw il-Port.

Kellna diffikultajiet bħalma jkollu kull gvern u iblah min jaħseb li jista' jwiegħed lill-poplu Malti li se jitla' fil-gvern u mhux se jiffaċċja problemi jew inkella se jkollu biss il-problemi li jkun qed jara dak il-ħin.

Il-ħajja tas-soċjeta' hija dinamika, tevolvi, hija influwenzata l-ħin kollu minn kwantita' kbira ta' kurrenti li jseħħu fid- dinja u l-gvernijiet iridu bilfors jiffaċċjaw problemi li lanqas qatt jaħsbu li jkollhom jiffaċċjaw.

Aħna ffaċċjajna problemi, pero' fl-ebda mument ma mbarkajna fuq kampanja vili kif qed jagħmel il-Gvern, kif anke poġġiha f'termini li ma jixirqux lil Prim Ministru fil-weekend li għadda, li jattakka lill-Oppożizzjoni u jerġa' jipprova jibda proċess ħalli jrażżan lill-Oppożizzjoni billi jagħmel brainwashing fuq il-poplu Malti u jgħid li l-iskop ta' l-Oppożizzjoni huwa li xxewwex u li tagħmel il-ħsara.

Dan aħna għaddejna minnu għal 16-il sena sħaħ, imma l-fatt xorta jibqa' li l- ħsara ma saritx għax tkellmet l-Oppożizzjoni.

Meta aħna konna fil-gvern, kellna fl-oppożizzjoni Partit Laburista li ġieli kien jgħid affarijiet tajbin u jagħmel kritika tajba u ġieli qal affarijiet li kienu xniegħat, qlajjiet, gideb u ma nafx x'aktar, pero' minkejja li l-poplu kien jisma' lill-Oppożizzjoni - ġieli emmen u ġieli le - il-pajjiż xorta baqa' jiżviluppa għax kellu politika ekonomika soċjali tajba.

Mela allura ma niġux inkomplu nipprovaw inqajmu din l-istrateġija tal-passat.

Minn ħafna diskorsi u sinjali li kultant tara, jien kont ħsibt li din il-fażi għaddejniha.

Ma jistax ikun li kull meta Gvern Laburista jħossu marsus f'xi sitwazzjoni allura r-reazzjoni tiegħu għall-kritika leġittima tkun li l-Oppożizzjoni qiegħda xxewwex u tagħmel il-ħsara.

Jien naħseb li din hija attitudni żbaljata u li ma tiġbidx is-simpatija tal- poplu.

Il-verita' hi li dan jagħmel ħsara lill-istess programm u politika tal-gvern tal-ġurnata għaliex is-soċjeta' ma tmexxihiex b'dak il-metodu.

Aħna nafu li fil-fatt dan huwa kontro-produċenti mhux għall-iskopijiet propagandistiċi tal-Partit Laburista - dak jista' jkun li jaħseb li qed jiggwadanja b'daqshekk, almenu fix-short term - imma għall-istess image tal- pajjiż, għall-istess mod ta' kif għandna niżviluppaw ġo pajjiżna u anke għall-istess riżultati ekonomiċi.

Għalhekk, Madam Speaker, jiena naħseb li mhux sewwa li jsir dan il-ħafna diskors li għaliex aħna qegħdin insostnu t-teżi tagħna favur l-element prinċipali tal-politika fiskali bil-VAT u għaliex qegħdin insostnu l- politika li Malta għandha x'tiggwadanja kieku kellha tkun sieħeb attiv u sħiħ fl-Unjoni Ewropea, in-naħa l-oħra tgħidilna: Mela għadkom ma rrealizzajtux li tliftu l-elezzjoni?

Mela għadkom ma rrealizzajtux li l- poplu dawn l-affarijiet ma jridhomx?.

Jiena naħseb li jekk irridu niddiskutu bis-serjeta' irridu niddiskutu fuq il-merti oġġettivi tal- proposti u tal-policies li nkunu qegħdin nipproponu.

Kieku kelli nagħmel analisi tal-pożizzjoni tal-Gvern fuq il-VAT, per eżempju, ikolli nasal għall-konklużjoni li llum il-Gvern ma fadallux argument wieħed oġġettiv u validu għaliex jopponi l-VAT.

Tant ma fadallux li issa l-unika ħaġa li qalilna l-Prim Ministru kienet: Għidu li tridu.

Ma jinteressanix.

Dan hu l- mandat li tani l-poplu u hekk se jsir.

Jien għandi rispett kbir lejn l-opinjoni tal-poplu tagħna u f'dan il- pajjiż għandu jsir dak li trid il-maġġoranza tal-poplu u rrid ngħid li għamel sew il-Prim Ministru meta qal: Isma', imma jien għandi mandat elettorali.

Jien mort quddiem il-poplu u għidtlu li se nneħħu l-VAT.

Dik hija ħaġa serja.

Dażgur li hija ħaġa serja!

Dażgur li dik hija wegħda importanti!

Nafu li dik kienet il-pern tal-programm elettorali tal-Partit Laburista.

Dażgur li dik hija ħaġa li ma terġax lura fuqha faċilment!

Aħna nifhmuh dan.

Nifhmu li hawn problema mhux biss ekonomika u ta' politika fiskali.

Nifhmu li hawn problema politika li iktar hija problema tal-gvern, imma dak huwa l-gvern tagħna wkoll.

Nifhmu li hija problema, Madam Speaker.

Allura għax hawn problema ma narawx kif se nsibu l-metodu ħalli ngħelbuha?

Nibqgħu nagħmlu bħat-tfal, insabbtu saqajna ma' l-art u ngħidu: Imma hekk hu għax jien għandi l-mandat!

Jien ngħid oħra.

Jekk l-ikbar diffikulta' li għandu l-Prim Ministru hija l-mandat, jekk il- Prim Ministru ma jridx li s-soluzzjoni għal din il-problema tal-mandat tkun il-kunsens bejn il-partijiet soċjali kollha u l-Oppożizzjoni - li offrietu dan - jista' jagħmel ħaġa oħra u jgħid: Jien m'għandi bżonn lil ħadd, pero' jien raġel u mhux se noqgħod nimpika ħalli niġġustifika l-eżistenza tal- karriera politika personali tiegħi, pero' ma rridx lilkom biex insolvi din il-problema u rrid immur għand il-poplu.

Imur għand il-poplu u jgħidlu: Isma', qabel l-elezzjoni għamilnilek wegħda solenni li jekk nitilgħu fil- gvern inneħħu l-VAT u issa wara li ilna numru ta' xhur nikkonsidraw kif nistgħu nagħmlu dan, wara d-diskussjonijiet interminabbli li kellna mal- korpi kostitwiti u ma' l-unions, wara d-djalogi li kellna mas-social partners, aħna llum serji biżżejjed biex niġu quddiemek u ngħidulek xi problemi jeżistu biex inneħħu l-VAT.

Ngħidulek x'inhuma l-prospetti li jistgħu jevolvu jekk il-politika fiskali tagħna ma tkunx waħda serja, veru moderna, li qed naqblu fuqha li ma tkunx tal-yoyo - illum indaħħluha u fi ftit snin oħra nneħħuha - imma li tkun politika li aħna jidhrilna li hija ta' ġid.

Allavolja għamilnilkom ċerti wegħdiet, issa rajna dawn l- affarijiet u jidhrilna li huwa fl-interess tal-poplu li nġibuhom a konoxxenza tagħkom.

Issa li tafu l-fatti kollha, issa li qed nitkellmu fuq il-VAT mhux bi spirtu ta' partiġjaniżmu imma fid-dawl tad-djalogu li sar, se nerġgħu nitolbukom tgħidulna jekk jaqbilx li nneħħu l-VAT jew inkella għandux isir dak li qed jgħid kull min hu nvolut fl-iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna, jiġifieri li għandna nżommu l-arkitettura tal-VAT u nirfinawha u nbiddluha biex inkunu nistgħu nagħtu iktar inċentivi għall-iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna.

Għalhekk naħseb li d-deputati tal-Gvern m'għandhomx jibqgħu sempliċement jgħidulna "għax għandna mandat".

Qabel l-elezzjoni, waqt id-diskussjoni dwar il-VAT, l-Oppożizzjoni Laburista pprovat iġġib xi argumenti sew dwar l-impatt fiskali u ekonomiku, kif ukoll dwar il-kwestjoni ta' l-impatt fuq l-inflazzjoni u fuq l-għoli tal-ħajja.

Dak iż-żmien huma kienu fl-oppożizzjoni u aħna konna fil-gvern u pprovajna nfiehmu lilhom u lil kulħadd li dak li qed tgħid l- Oppożizzjoni Laburista m'huwiex validu, m'huwiex se jagħtina soluzzjonijiet li l-pajjiż għandu bżonn fil-qasam fiskali kemm biex ikun jista' jimmaniġġja tajjeb l-ispiża pubblika u d-dħul pubbliku, kif ukoll biex ikun jista' jżomm koeżjoni soċjali, għaliex bis-saħħa tat-twettiq tal- moralita' fiskali allura għandu l-fondi għall-programmi u l-inizzjattivi soċjali tiegħu.

Dak iż-żmien dan għidnih, imma l-Oppożizzjoni ma riditx tisma', ma riditx tbiddel il-fehma tagħha.

Kienet mogħmija u li kien jinteressaha at that point in time kien li tilgħab mas-sentiment tal-poplu biex ikun jista' jivvotalha, u rnexxielha.

Pero' llum, il-Partit Laburista fil-gvern ma jistax jgħidu dan.

Illum argument b'argument, argument ta' ekonomija, argument ta' politika fiskali, argument ta' politika dwar l-inflazzjoni, it-teżi tal-Gvern oġġettivament qed tfalli.

L-ikbar alleat li kellha l-Oppożizzjoni Laburista f'din il-materja, il-GRTU, ukoll lill-Gvern qed tagħtih avviso ai naviganti, qed turih ir-red light, u meta jfalli argument b'argument fuq kull qasam li verament huwa ta' interess pubbliku ...

Il-poplu Malti jinteressah li l-mandat tiegħu jiġi rispettat - dażgur li jinteressah! - imma l-poplu Malti jinteressah il-mandat li jagħti għax jinteressah il-ġid tiegħu, il-ġid tal-familji tiegħu, il-ġid ta' uliedu, il-ġid tal-ħaddiema tiegħu u l-ġdid tal-pajjiż tiegħu.

Liema hu dak l-iblah li jagħti prokura għall-ġid u ma jibdilx dik il-prokura jekk jinduna li se tagħmillu l- ħsara?

Mela allura mhux veru li hawn ostaklu assolut biex aħna nkunu nistgħu nagħmlu żvilupp ta' pajjiż matur u ta' pajjiż modern biex ikollna l- aħjar politika fiskali f'dan il-qasam.

Mhux veru li l-ostakolu assolut huwa dak li qed jgħid il-Prim Ministru, għax għandu mandat.

Nifhmuh dan u niddiskutu kif, jekk hemm bżonn, inġibu reviżjoni tiegħu bl-unuri kollha, bl-onesta' u bl-irġulija kollha.

Kellna riżenja ta' ministru wkoll u ma naħsibx li issa fadal xi ħadd li għadu jibla' r-ross bil-labra li dan il- ministru ma rriżenjax b'konnessjoni ma' l-approach kollu kemm hu fil-qasam ta' l-ekonomija u b'mod partikolari fil-qasam tal-finanzi pubbliċi.

Għalhekk jien naħseb li jekk wieħed irid li dan il-bill li qed niddiskutu biex il-Gvern jissellef Lm100 miljun u jekk irridu li lill-poplu Malti ngħidulu biex ma jinkwetax allavolja dan is-self tista' tgħid li huwa tliet darbiet daqs kull self li għamel Gvern Nazzjonalista kull sena għaliex, nerġa' ngħid, normalment il-limiti tagħna kienu jkunu fir-reġjun ta' Lm30 miljun ...

Il-poplu tagħna se ngħidulu: Tinkwetax għaliex aħna bħala pajjiż qegħdin mexjin b'politika soċjo-ekonomika ċara, li hawn consensus fuqha.

Aħna qegħdin inħossuna sodi daqs il-blat.

Imxi warajna għaliex m'għandniex għax naqtgħu qalbna.

Il-poplu Malti qatt ma qata' qalbu u lanqas issa m'hu se jaqta' qalbu allavolja qed jinħassu dawn id- diffikultajiet.

Fid-dinja mgħaġġla tal-lum kull minuta li tintilef tgħodd - qabel forsi kienet tgħodd kull sena li tintilef; illum fid-dinja mgħaġġla tal-lum kull minuta li tintilef mhix f'direzzjoni ċara, f'direzzjoni li taspira fiduċja, f'direzzjoni li tirrendi, kull minuta li nitilfu nħallsu prezz qares ħafna tagħha u għalhekk wieħed m'għandux jibqa' jieħu dan l-atteġġjament partiġġjan li joqgħod jgħid għaliex l-Oppożizzjoni ma tirrealizzax li tilfet l-elezzjoni.

Anzi jien kultant naħseb li l- Gvern ma rrealizzax li rebaħ u li jrid jaffaċċja l-problemi mhux ta' partit politiku imma ta' Gvern li jrid iħares lejn il-poplu kollu, lejn il-kwadru kollu u l-options kollha tal-problemi.

Allura jien naħseb li f'din il- materja, meta għandna quddiemna din it-tip ta' proposta, wieħed irid anke ma jispirax ċertu atteġġjament ta' riġidita' fil-konfront tad-dibattitu u tad-diskussjoni li tkun qiegħda ssir.

Madam Speaker, qegħdin ngħidu wkoll li f'ċertu sens l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa intimament marbut ma' l-amministrazzjoni finanzarja tal-pajjiż.

Sieħbi l-Onor.

John Dalli qal li rridu noqogħdu attenti li mhux għaliex il-famuż Keynes kien qal li waqt ċerta riċessjoni jew slowdown wieħed għandu jinjettja l-finanzi pubbliċi fl-ekonomija biex imbagħad jirristrinġi l-finanzi pubbliċi waqt il-boom, dan bilfors ifisser li l- prinċipju japplika għal pajjiżna.

Mhux biss li mhux bilfors japplika għal pajjiżna imma anke għaliex dan il-prinċipju kien li jekk inti għandek pajjiż fejn l-ekonomija qiegħda tbatti, wisq agħar jekk ikollok riċessjoni, il-gvern m'għandux joqgħod b'idejh fuq żaqqu imma għandu jara kif se jħaddem rasu ħalli dik l-ekonomija jagħtiha injection - u kultant trid tagħtiha injection billi l-gvern innifsu jinvesti ħalli tagħtiha l-ħajja mill-ġdid - imbagħad dak l-istess gvern għandu jiġbed il-ħabel tal-finanzi pubbliċi meta dik l-ekonomija tkun qabdet ritmu u tkun qiegħda tirrendi.

Kulħadd jaf li Keynes kien qal dan żmien twil ilu, imma d-dinja tal-lum hija totalment differenti u diversi prinċipji li tkellem dwarhom Keynes u oħrajn ta' shades differenti, anke fl-orjentament tal-ħsieb tagħhom, huma validi anke għal-lum, imma trid tinterpretahom fid-dawl ta' ċirkostanzi radikalment differenti minn ta' dak iż-żmien.

Wieħed bilfors irid joqgħod attent li l-fulcrum ta' kollox irid ikun kemm is-soċjeta' tagħna se jirnexxielha tkattar prosperita'.

Jekk kull ħaġa li ssir mill-Gvern, mill-unions u mis-social partners ma tissarrafx skond il- kejl ta' kemm se tkattar prosperita' allura m'għandhiex tingħata marki tajbin.

U f'din l-equation kollha, kull min jara x'qed jiġri f'pajjiżi oħra llum jinduna li wieħed mill-ħafna argumenti li qed jaqbad hija l- preżenza tal-gvern fl-ekonomija tal-pajjiż.

U jidher li preżenza goffa tal- gvern fl-ekonomija tal-pajjiż hija preżenza li xxekkel l-iżvilupp, it- tkattir tal-prosperita' ta' dak il-pajjiż.

Issa hawnhekk ta' min jgħid li l-preżenza tal-Gvern tagħna fl-ekonomija tal-pajjiż hija ta' kważi 55% u biex ma ninftehimx ħażin irrid ngħid li m'aħniex waħedna f'din is- sitwazzjoni għaliex jekk inħarsu lejn il-Ġermanja naraw li l-gvern hemmhekk għandu preżenza ta' madwar 45%, il-persentaġġ fl-Italja huwa ta' kważi 45% u fi Franza għandhom preżenza ta' iktar minn 50%, wieħed mill- argumenti li fuqu ġiet imsejħa elezzjoni bikrija ġo dan il-pajjiż.

Imma ma jfissirx li għaliex hawn pajjiżi oħra li għandhom din il-preżenza aħna m'għandniex naħdmu ħalli nnaqsuha.

L-ewwelnett anke dawn il-pajjiżi mexjin u biex nifhmu x'qegħdin ngħidu insemmi l-każ ta' l-Amerika fejn il-preżenza tal-gvern bħala gvern hija ta' madwar 10%.

Ma rridx ninftiehem ħażin u niddikjara bil-quddiem li jien m'iniex qed nipproponi policies soċjo- ekonomiċi kif jitħaddmu ġo l-Amerka - fuq dan l-argument forsi jkolli ċans 'il quddiem ngħid xi ħaġa wkoll - imma qed ngħid li filwaqt li ngħidu li qed nissellfu Lm100 miljun ngħidu wkoll li mexjin f'din id-direzzjoni biex nagħmlu dawn il-miżuri ħalli maż-żmien il-preżenza tal-gvern inkunu nistgħu innaqqsuha għaliex tkun żdiedet il-prosperita' u l-ġid li qed jitkattar mill-poplu tagħna bl-inizjattiva privata u bl-inizjattiva personali tal- poplu tagħna.

U allura huwa importanti li aħna nagħfsu ħafna, infehmu u nitkellmu.

Huwa veru li aktar tard se titressaq liġi f'dan il-Parlament li tittratta dwar inċentivi li se jingħataw fil-qasam industrijali u ta' intrapriżi żgħar u għalhekk ikollna ċans nitkellmu dwar dan, pero' jiena għadni m'iniex qed nifhem biżżejjed x'inhuma l-elementi li qiegħed jistrieħ fuqhom il-Gvern għat-tkabbir ekonomiku tal-pajjiż tagħna.

Madam Speaker, il-bieraħ filgħaxija kont qiegħed nattendi seminar ta' l- Unjoni Ewropea li qiegħed jagħmel il-European Documentation and Research Centre u kien hemm l-Ambaxxatur ta' l-Unjoni Ewropea, Dott. Boggio, li kkwota lil Delors meta kien qal that nobody falls in love with the rate of growth".

Jien ngħid li huwa veru li tikber kemm tikber l-ekonomija finalment ħadd m'hu se jeħodha miegħu għaliex dik qiegħda hemm biex isservi lill-bniedem għaliex il-bniedem għandu jkun fiċ-ċentru ta' kollox, imma filwaqt li jien nifhem li din għandha tkun l-aspirazzjoni nobbli tagħna, jiġifieri li l-bniedem ikun fiċ-ċentru ta' kollox biex ikollu l-aħjar kwalita' tal-ħajja li mhux neċessarjament ifisser li nissodisfaw, naċċelleraw u ngħollu bla sens l-aspirazzjonijiet tagħna lkoll - forsi tajjeb li dan id-diskors isir fi kwadu ieħor - ma nistax niċħad li fid- dinja xejn m'hu b'xejn u li kull gvern bilfors irid il-fondi f'idejh biex ikun jista' jmexxi lill-pajjiż 'il quddiem.

U inqas ma l-gvern ikollu nies jiddependu fuqu biex isostnu l-kwalita' tal-ħajja tagħhom iktar aħjar għaliex il-fondi li jkollu f'idejh il-gvern ikun jista' jipprioritizzahom b'sens akbar ta' ġustizzja, b'effettivita' akbar u jkun jista' jżid iktar il-valur f'dak kollu li jkun qiegħed isir fil-pajjiż.

Jekk aħna rridu nikbru u jekk irridu li jkollna żieda tajba fir-rata ta' l-economic growth tagħna, allura bilfors irridu naħdmu ħafna biex pajjiżna jkun kompetittiv.

Filwaqt li jien nemmen ħafna - ġieli tkellimt dwar dan ukoll - dwar il- ħtieġa ta' kompetittivita' b'saħħitha għal pajjiżna - hawnhekk nirriferi ftit għal dak il-kumment li għamilt fuq l-Istati Uniti ta' l-Amerka - nemmen ukoll li din trid timxi id f'id ma' solidarjeta' b'saħħitha ġo soċjeta'.

U għalhekk aħna rridu naħdmu sabiex dan it-tkabbir inġibuh, anke issa meta nisselfu.

Madam Speaker, nerġa' ngħid, li nisselfu Lm100 miljun m'hijiex xi ħaġa li tiġri ta' spiss.

Fil-fehma tiegħi jekk naħdmu tajjeb m'għandux ifisser li waqgħet id-dinja.

Naħseb li aħna bħala poplu kapaċi that we take it in our stride, pero' bil-kondizzjoni li nassiguraw politika soċjo-ekonomika li tagħmel sens, li verament tirrendi u li jkollha bħala l-ewwel objectives tagħha mhux il-propaganda, mhux l-interessi partiġjani, imma fl-aħħar mill- aħħar il-progress tal-poplu tagħna.

Għax il-ħin kollu nagħtu bejnietna biex nilħqu l-objectives partiġjani, imma jien ċert li kull wieħed u waħda minna hawn ġew x'ħin imur jorqod u jpoġġi rasu fuq l-imħadda il-bottom line ikun li l-iktar ħaġa mportanti hi li l-poplu tagħna jimxi 'l quddiem.

Qed ngħid dan għax irridu noqogħdu attenti li ma jiġrix kif ġara fil-Belgju.

Aħna ma nistgħux niġu fl-istat li 22% tat-taxxi li jħallas il-poplu jmorru sempliċement biex jitħallas l-imgħax fuq id-dejn pubbliku ta' dan il- pajjiż.

MADAM SPEAKER: Onor. Galea, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

ONOR.

LEO BRINCAT: Nipproponi li jkompli jinstema'.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Galea jkompli jitkellem.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha u nipprova ma ndumx ħafna.

Irridu noqgħodu attenti għaliex qed nara li fil-poplu tagħna - mhux il-Gvern biss, mhux l-Oppożizzjoni, mhux il-unions imma kull wieħed u waħda mill-poplu tagħna - għandna in- built kultura u mentalita' li ilha ġejja snin twal.

Meta kont ftit iżgħar kienu jiddiskrivuha bħala l-mentalita' tar-reġina; hemm ir-Reġina tħallas hi!

Iktar tard din il-mentalita' daret fuq il-gvern, hemm il-gvern jagħmel hu, għax tal-gvern ma jimportax u għax tal-gvern huwa b'xejn.

Għandna in- built fina u dan hu l-mekkaniżmu li rridu nfiehmu lill-poplu.

Il-poplu kollu jrid jifhem li kull ħaġa li jagħmel kull wieħed minna jista' jkollha dan l-impatt li ma rriduhiex twassal biex proprju naslu fejn l-ikbar share mit-taxxi tagħna jmur mhux biex inħallsu d-dejn, għax kieku ħaġa tajba, mhux biex ninvestu fil-kapital, għax hija ħaġa iktar tajba, imma biex inħallsu l-imgħax.

Naħseb li huwa mportanti li dan nifhmuh u għalhekk nerġa' nagħmel l-enfasi li rridu nimxu lejn din l-ekonomija li tissarraf fir-realta' u mhux fil-propaganda li nistgħu nagħmlu aħna jew li tista' tagħmel in-naħa l-oħra u li tissarraf b'mod konkret u fir-realta' proprju f'dan it-tkattir ta' prosperita'.

Madam Speaker, l-ismall and medium sized enterprises m'humiex xi ħaġa li għadhom se jiġu vvintati llum, anzi Malta dejjem għexet u kibret permezz tan-negozjant iż-żgħir u n-negozjant medju.

Mela allura aħna għandna nkabbru u niffaċilitaw dak li diġa' għandna u fil-fatt għandna ħafna x'nagħmlu f'dan ir-rigward.

Hawn ta' min jgħid li 98% tal-kumpanniji fl- Ewropa huma small and medium sized enterprises u dawn għandhom 66% ta' l- impjiegi.

Ikun tajjeb jekk ngħid ukoll li 65% tat-turnover ta' dawn il- kumpanniji ġej minn dawn it-tip ta' intrapriżi.

GĦalhekk aħna rridu nibnu inizjattiva personali u privata fuq żvilupp ekonomiku li jkun b'saħħtu għax ikun kompetittiv u għax fil-pajjiż ikun hawn il-koeżjoni soċjali minħabba li jkun hawn solidarjeta' b'saħħitha.

Naturalment biex dan isir hemm bżonn kbir ta' djalogu soċjali bejn il-partijiet kollha involuti.

Sinjura President, fil-fatt jien nieħu gost ninnota li f'dawn l-aħħar għaxar snin, inkluż illum - għalkemm qabel dawn l-aħħar għaxar snin kellna mumenti pożittivi ta' dan it-tip ukoll - f'pajjiżna pjuttost kien hemm sinjali pożittivi ta' disponibilita' sħiħa tal-partijiet soċjali għal dan id-djalogu bl-iskop komuni li nimxu 'l quddiem ilkoll flimkien.

Naturalment forsi l-Gvern għandu piż ikbar minn ħaddieħor biex jara li jkollu kemm jista' jkun appoġġ għall-policies ekonomiċi tal-pajjiż u biex jara li ma jersaqx lejn dawn il-policies b'ċerti preġudizzji li jagħmlu ħsara.

GĦalhekk anke dak li tgħid l-Oppożizzjoni u m'iniex qed nirriferi biss għall-Membri preżenti ta' l-Oppożizzjoni.

Għalkemm nemmen li ż-żewġ naħat tal-Kamra għandhom għal qalbhom l-interessi fundamentali tal-poplu Malti, jien naħseb li partit li ilu mwaqqaf 100 sena għandu xi ftit esperjenza.

GĦalhekk jien naħseb li huwa importanti li ma nittrattawx il- kummenti li jsiru bħallikieku huma motivati ulterjorment għax f'dawn l- affarijiet hemm ħafna ħwejjeġ li wieħed irid iżomm quddiem għajnejh.

Jien naħseb li hemm bżonn niċċaraw u nifhmu d-diskors tagħna biex naraw fejn hi sejra l-politika ekonomika, fiskali u monetarja ta' pajjiżna għax ma nistgħux niġu b'abbozz ta' liġi li jitlob l-awtorizzazzjoni għal Lm100 miljun u niddivorzjaw id-diskussjoni mill-aspetti l-oħrajn li jorbtu flimkien kwadru li jispira l-fiduċja meħtieġa.

Fil-fatt dan il-pass qiegħed isir u dan għandu jeħodna fid-direzzjoni t-tajba.

Grazzi, Sinjura President.

MADAM SPEAKER: Iktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, għalkemm kellna diskussjoni illi f'ċerti mumenti kienet imqanqla all in all kienet waħda nteressanti u l- uniku diżappunt tiegħi huwa illi ftit li xejn tkellimna fuq il-qagħda attwali fl-1996 li wasslitna biex effettivament nilleġislaw dak li qegħdin nilleġislaw illum.

Smajna ħafna diskors dwar ir-referenda u donnu li issa dawn saru moda.

Fil-fatt fil-pajjiż għandna lobby group li jixtieq li jsir referendum dwar l-Unjoni Ewropea.

Meta mbagħad tmur tfittex issib li wara dan il-moviment m'hemm ħadd ħlief is-segretarju privat jew l-ex-assistent personali ta' l-ex-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin.

Jien ngħid li għandna naraw l-affarijiet kollha fil-perspettiva tagħhom u ma nħallux l- arma tar-referendum tintuża bħala skop propagandistiku, kif donnu ġie ssuġġerit issa fuq leġislazzjoni ta' tassazzjoni illi tħares lejha mil- liema angolu tħares lejha l-Gvern tal-lum żgur li għandu mandat jilleġisla dwarha, kif beħsiebu jagħmel bla dubju ta' xejn fil-ġimgħat li ġejjin.

Jien kont nippretendi illi kellhom jiġu pprovduti x-rays tal-qagħda ekonomika kif kienet fl-1996 ħalli naraw jekk dak li qed jagħmel il-Gvern illum huwiex ġustifikat jew le.

Madam Speaker, quddiemi għandi ftit economic indicators fil-qosor imħejjija mill-Economic Planning Division illi jekk teħodhom settur settur juruk kemm kienet effettiva s-slowdown illi kien hemm fl-1996, liema slowdown donnu n-naħa ta' l-Opożizzjoni għadhom sal-lum ma jridux jirrikonoxxu.

Meta ġew għall-general comments qalu ċar u tond illi r- ritmu ta' l-ekonomija Maltija kien diġa' naqas sostanzjalment fl-1996 u meta ġew għall-economic growth qalu ċar u tond illi l-estimi ta' l-1996 indikaw żieda fil-GDP growth rate ta' 5%, li żgur ma tipparagunax tajjeb ma' stima li kellha ta' 9%.

F'dak li huwa l-labour market kien hemm trend ta' żieda fl-unemployment li bdiet sew matul l-1996.

Fil-qasam tal- manifattura kien hemm decline fil-produzzjoni minn Lm906 milljun fl-1995 għal Lm862 miljun fl-1996.

Naħseb li llum it-turiżmu huwa t-talk of the town, biex ngħid hekk, imma l-figuri jitkellmu weħidhom.

Fil-fatt fl-1996 kellek toruist arrivals ta' 1.053 miljuni pparagunat mal-figura ta' l-1995 ta' 1.115 miljun.

Fl-1996 l-earnings globali mit-turiżmu - forsi fuq per capita basis kien hemm ċaqlieqa żgħira għalkemm wieħed irid jagħmel aġġustament anke għall-inflation - għal darb'oħra kienu inqas milli kienu fl-1995.

Fil-fatt fl-1996 il-figura kienet ta' Lm228.9 miljun u fl-1995 kienet ta' Lm232.8 miljun.

Jekk nibqgħu sejrin hekk insibu li din id- decline tapplika għas-setturi kollha.

Ħalli nsemmi, per eżempju, l-foreign trade and balance of payments.

Il- figuri proviżorji għas-sena kollha ta' l-1996 juru decline kemm f'dawk li huma imports u kemm f'dawk li huma exports.

Per eżempju, l-imports naqsu b'2.6% għal Lm1010.3 miljun meta pparagunat ma' l-1995.

Għalkemm kien hemm żieda fl-imports ta' consumer goods, l-imports ta' supplies industrijali li juru verament fejn tkun l-attivita' ekonomika niżlu bi Lm23.2 miljun għal Lm598.1 miljun - dan a paragun mas-Lm621.3 miljun for the previous year.

Jista' jkun li dak li semma l-Onor.

Josef Bonnici għandu raġun fuqu.

Jekk nieħdu l-provisional balance of payments figure għas-sena 1996, insibu d- deficit tal-current account kien qiegħed Lm130 miljun u għalhekk għat-tieni sena konsekuttiva konna qed naraw current account deficit ta' ċerta magnitude li bilforsi tinkwieta lil dak li jkun għaliex turi wkoll biex ngħid hekk, il-long term trend kif evolviet.

Issa qabel nirribatti xi punti li tqajmu fid-diskussjoni tal-bieraħ, nixtieq ngħid li nħoss li l-kritika li saret min-naħa tal-Partit Nazzjonalista fuq dawn il-famużi Lm100 miljun kienet verament a storm in a teacup għaliex jekk wieħed janalizza ftit u jagħmel breakdown ta' dawn il- Lm100 miljun malajr jasal għall-konklużjoni sempliċi li turi li m'hemm l- ebda każ ta' allarm jew każ ta' tħassib pubbliku.

L-ewwelnett il-Lm75 miljun huwa l-bilanċ kopert mid-deficit akbar ta' Lm107 miljun għaliex l- Amministrazzjoni preċedenti diġa' kienet issellfet Lm35 miljun għal parti minn dan id-deficit.

U jien nistaqsi: Għaliex dan l-istorbju kollu fuq il- kobor tas-self preżenti ta' Lm100 miljun?

Wara kollox jekk tneħħi s-self ta' Lm25 miljun għat-Tarzna, il-kumplament tal-Lm75 miljun m'huma xejn ħlief ekwivalenti għal-livell ta' Lm70 miljun li ssellfet l-istess Amministrazzjoni preċedenti tul l-1996.

Jien irrid nuri wkoll b'ċerti figuri kif anke f'din is-sena li qegħdin fiha, il-Gvern qed jimxi b'ċertu prudenza u bi prioritajiet li jagħmlu ħafna iktar sens milli kien qed jimxi bihom il-Gvern ta' qabel.

Ejja nieħdu, per eżempju, l-infiq rikorrenti u naraw x'qed jagħmel il-Gvern preżenti dwaru.

Huwa veru, kif qal l-Onor.

Dalli, li jkun hemm min ikun hemm fil-gvern l-infiq dejjem ikompli jikber, imma mbagħad trid tara r-rata li biha jikber l-infiq u trid tara l-enfasi fejn tkun; jekk tkunx fuq l-aspett rikorrenti, kif kien qed jiġri qabel, jew jekk tkunx fuq l-aspett kapitali.

L-infiq rikorrenti huwa maħsub li jkun ta' Lm493.7 miljun, żieda ta' Lm22 miljun fuq dak attwali ta' l-1996, imma mbagħad dan trid tqabblu maż-żieda aktar sostanzjali ta' Lm50 miljun li kien hemm fin-nefqa rikorrenti bejn l-1995 u l-1996, li turi li taħt il-Gvern preċedenti kien hemm enfasi aktar qawwija fuq dak li kien infiq rikorrenti.

Infakkar li għal dik li hija nefqa kapitali fl-1997 hemm maħsub li jintnefqu Lm85.6 miljun as against Lm73.5 miljun tas-sena 1996, b'dan ikollu d-deficit tal-Gvern qed innaqqsuh minn Lm107 miljun għal Lm82.6 miljun f'din is-sena.

B'dan qed nuru ċar u tond li bil-politika tagħna diġa' qed inqiegħdu l-pedamenti biex nissannaw l- infiq pubbliku filwaqt li m'aħniex qegħdin noqogħdu lura biex nipprovaw nirriversjaw is-slowdown fl-ekonomija tal-pajjiż permezz ta' infiq kapitali ta' aktar ħtieġa għall-ekonomija tal-pajjiż.

Madam Speaker, jien kont nippretendi li anke biex jiġġustifikaw ir-record tagħhom, in-naħa l-oħra kienu jagħmlu xi riferenza għall-economic performance tagħhom tul l-1996.

Jien naħseb li l-iktar punt importanti huwa li fl-1996, kif qal anke l-Bank Ċentrali u kif għidna aħna anke l- bieraħ, l-Amministrazzjoni Nazzjonalista donnha abbandunat il-policy li żżomm d-deficit fil-limitu ta' 3% tal-GDP, il-famuż kriterju applikabbli għall-Istati membri ta' l-Unjoni Ewropea.

U r-raġuni vera u effettiva ovvjament kienet li l-Amministrazzjoni tilfet il-kontroll fuq l-operat tagħha b'mod partikolari billi nsistiet li tibqa' miexja fuq ċertu programm ta' infiq meta kien jidher ċar li t-targets tagħha għal dak li huwa dħul ma kenux se jintlaħqu.

L-istess Amministrazzjoni kellha t-tendenza li meta tiġi ffaċċjata bi problemi finanzjarji tissagrifika l-ispiża kapitali għal dik kurrenti.

Dan jirriżulta mill-fatt li ġew applikati prijoritajiet żbaljati u irrazzjonali favur l-infiq rikorrenti li għadni kif semmejt kemm issa kif ukoll iktar kmieni.

Jien naqbel ma' min qal li l-ikbar shortfalls kienu fir-revenue.

Fil-fatt 88% ta' l-excess deficit huwa dovut primarjament għal shortfall fir-revenue maħsub li jkun hemm u kważi 50% tax- shortfall kien dovut għal return iktar baxx mill-VAT.

Fil-fatt l- Oppożizzjoni donnha qiegħda in two minds dwar kif għandha tikkritikana l- operat tal-VAT bħalissa minħabba l-commitment tagħna li nneħħu din it-taxxa fi żmien qasir.

Madam Speaker, l-ewwelnett irrid nagħmilha ċara li nies tekniċi jgħidulek li l-istima ta' Lm110 miljun li l-Gvern bassar bħala dħul mill-VAT fl-1996 kienet waħda minfuħa għax fil-fatt għalkemm sar ħafna tidwir u tiftix il- kriterji li fuqhom inħadmu dawn il-projections għadhom m'huma ċari għal ħadd.

Li huwa interessanti wkoll huwa - għax in-naħa l-oħra qed jagħtu l- impressjoni żbaljata li d-dħul mill-VAT naqas sempliċement għax inbidel il- gvern u tela' gvern li huwa kommess li jneħħi l-VAT - li huwa fatt magħruf - dan ftit li xejn jissemma min-naħa l-oħra - li sa minn April ta' l-1996 il-VAT Office kien diġa' informa lill-Ministeru tal-Finanzi li l-istima tad- dħul mill-VAT minn Lm110 miljun kellha tinżel għal Lm92.25 miljun, jiġifieri dan juri li sa mill-ewwel erba' xhur tas-sena Gvern Nazzjonalista kien diġa' qed jara the writing on the wall u huwa stess diġa' kien qed jintebaħ li l-projections tiegħu għad-dħul tal-VAT ma kienu xejn realistiċi u kienu maqtugħin mir-realta'.

Imbagħad jekk wieħed jara x'kien id-dħul tal-VAT xahar b'xahar isib irregolarita' u anke inkonsistenza f'dak li għandu x'jaqsam ma' tax collections.

Biex forsi wieħed ikollu stampa ċara jrid jifli wkoll ir-refunds li ġew settled u l-monthly net VAT revenue li kien hemm.

Ovvjament ma' dan wieħed irid jiddetermina wkoll l-ammont ta' VAT avoidance kemm fil-collecting stage kif ukoll fir-refund stage.

Ladarba qed nitkellmu fuq it-taxxa tal-VAT ikun tajjeb li niċċaraw ftit l- affarijiet għax in-naħa l-oħra tal-Kamra donnha hi indeċiża fuq kif se tikkritikana dwar il-ġbir tal-VAT.

Ħalli nispjega ruħi aħjar.

Madam Speaker, qabel xejn irrid ngħid li kemm il-predeċessur tiegħi kif ukoll jien qed nagħmluha ċara, all across the board, li sakemm tibqa' fis- seħħ il-liġi tal-VAT din għandha tiġi osservata u miġbura kemm u kif suppost.

Imma madanakollu kultant l-Oppożizzjoni qed tagħmel ċerti insinwazzjonijiet li għalkemm m'humiex ċari xorta jwasslu messaġġ ċar.

Jekk qed nifhimhom tajjeb, l-Onor.

Membri ta' l-Oppożizzjoni filli qed jinsinwaw li aħna rridu nżommu l-figura tad-dħul mill-VAT baxxa biex nuru kemm din it-tassazzjoni m'hijiex effettiva u kemm ma tirrendix, u filli qed jgħidu li m'aħniex qed indaħħlu flus mill-VAT għax taħtna qed tikber l- evażjoni u għax peress li n-nies jafu li din it-taxxa se titneħħa qed jiġu jaqgħu u jqumu minnha, bħallikieku ma teżistix.

Fil-fatt il-bieraħ iltqajt ma' xi ftit figuri li wieħed żgur isibhom interessanti u dawn jirrigwardaw id-dħul mill-VAT fuq bażi komparattiva bejn Jannar u Marzu ta' l-1996 u ta' l-1997.

Filwaqt li fuq bażi akkumulattiva bejn Jannar u Marzu ta' l-1996 id-dħul totali mill-VAT kien ta' Lm27.4 miljun, b'net balance ta' ¥17.5 miljun, fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena għalkemm il-gross VAT kien marġinalment ftit aktar baxx - kien ¥25.2 miljun - il-VAT net balance kien ta' ¥21.5 miljun.

Niġi issa għall-punt ta' kritika li għamel il-ħabib tiegħi l-Onor.

Josef Bonniċi meta fir-rigward ta' xi ħaġa li għidt jien qal: "Kif jista' jkollok allegazzjoni min-naħa tal-Gvern li jkollok ekonomija overheating u slowdown f'daqqa?"

Dan ovvjament qalu biex juri ċertu sens ta' konfużjoni u taħwid min-naħa tagħna.

L-ewwelnett m'hemmx għalfejn ngħidha jien li l- ekonomija kienet overheating għaliex il-figuri jitkellmu waħedhom.

Dwar is- slowdown m'iniex se nitkellem jiena imma tkellmu diversi drabi pubblikament, anke f'ġurnali li ma jissimpatizzawx magħna, diversi korpi kostitwiti - biex inkunu ċari kienu favur il-VAT - li qalu ċar u tond li s- slowdown ilu ġej mill-1995.

Anzi kien hemm min qal ukoll li dan is- slowdown m'għandu x'jaqsam xejn mat-tibdil li kien hemm fl-amministrazzjoni tal-pajjiż.

Dawn huma argumenti li dehru fl-istampa lokali u safejn naf jien ma ġewx irribattuti min-naħa tal-Partit Nazzjonalista.

Jiena nħoss li m'hemm l-ebda inkonsistenza f'dak li għidna dwar overheating u slowdown għaliex li ġara fil-fatt kien li għalkemm kellna overheating ta' l- ekonomija għaliex il-Gvern kien qed jippompja kemm jista' flus u fondi pubbliċi aktar milli kien sostenibbli, biex ngħid hekk, fil-pajjiż, ir- riżultat nett ma kienx riżultat parallel għal dak l-ippumpjar min-naħa tal- Gvern imma kien rifless f'attivita' ekonomika baxxa jew mhux parallela magħha ġġenerata fis-settur kummerċjali.

Nerġa' ngħid, hawnhekk m'iniex qed nikkwota għejjun Laburisti.

Kemm għal dak li huwa overheating u kemm għal dak li huwa slowdown qed nikkwota sorsi li tradizzjonalment aktar kellhom ġibda lejn il-Partit Nazzjonalista milli qatt kellhom lejn il- Partit Laburista imma huma nies li wieħed irid jirrispetta l-opinjoni tagħhom, jaqbel jew ma jaqbilx magħha.

L-Onor.

Bonnici tmasħan ukoll mhux ftit għax qal li l-leader tagħna akkuża lill-Partit Nazzjonalista li qiegħed jagħmel ħsara lill-pajjiż bil- kummenti tiegħu.

Jiena naħseb li kull wieħed minna huwa matur biżżejjed li kapaċi jiddistingwi bejn kritika u oħra.

Żgur li aħna m'aħniex daqshekk sensittivi li hekk kif nisimgħu ċerta kritika noħorġu ngħidu li dik tagħmel ħsara u hija tixwix, imma ċertu kliem li sar fuq l-andament ta' l-ekonomija kien kważi inducing a recession, kien kważi accelerating a slowdown, u bilfors jiġi perceived bħala ħsara anke meta titkellem ma' nies li jgħidulek li ħafna kliem dwar ir-riċessjoni jwassal biex jiġġenera riċessjoni fil-pajjiż.

Din kienet il-kritika prinċipali tagħna; li l- kritika li saret, id-doża li saret, l-istil li bih saret, kienet sejra tagħmel ħsara lill-ekonomija tal-pajjiż.

Jiena ngħid li ħadd m'għandu jiskanta b'dawn l-affarijet għaliex nies li forsi ilhom ċertu żmien fil-politika żgur jiftakru f'ċerti diskorsi li kienu jsiru mill-istess Kap ta' l-Oppożizzjoni bejn l-1981 u l-1987.

Jista' jkun li dak inhar il-klima politika kienet pjuttost differenti imma xorta waħda l-kritika kienet issir u f'din il-kritika tal-lum jiena nara ċertu sens ta' déjà vu.

Dan ifakkarni f'każ speċifiku meta żżifnet fin- nofs allegazzjoni li l-banek Ġermaniżi kienu qed jaħsbu li jwaqqfu l- export credit guarantees lejn Malta.

Wara li saret din l-outburst min-naħa tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni, l-awtoritajiet Ġermaniżi ħarġu jirrifjutaw din l-allegazzzjoni li dak inhar, fil-fehma tagħna, kienet għamlet ħsara kbira lill-kredibilita' ta' pajjiżna.

Il-bieraħ issemma wkoll l-affjatament tal-Ministeru tal-Finanzi u l- Kummerċ mal-Bank Ċentrali u s-self tal-banek.

Ovvjament aħna naraw li mal- Bank Ċentrali jkollna l-aqwa relazzjonijiet u konsultazzjonijiet fuq bażi regolari, preferibbilment anke fuq bażi ta' kull ġimgħa.

Li rrid ngħid fuq il-banek huwa - u pprovajt nagħmel reading tiegħi anke f'kuntatti li kelli f'dawn il-ftit ġimgħat li ili responsabbli għall-finanzi - li s-sitwazzjoni fil-banek hija li filwaqt li llum qed jimxu b'ċerta serjeta' u kawtela, kien hemm żmien meta sar ċertu self li kien over-generous kważi b'mod mill- aktar suspettuż, biex ma ngħidx anke abbużiv, li spiċċa ppompja flus fi proġetti li ngħid, mingħajr ma nkun kattiv ma' ħadd, li ma kenux kummerċjalment vijabbli.

U llum għandek proġetti li jinsabu mdendlin b'ħajta wara l-ultra-dipendenza tagħhom fuq fondi bankarji.

Kien hemm diversi proġetti li ġew inawgurati b'ħafna pompi u ċerimonji għax intqal li se jdaħħlu state of the art techniques u affarijiet bħal dawn - ma rridx nitkellem dwar dan is-settur għax ma nħossx li jkun fair li nitkellem dwar il-proġetti nfushom - imma min jaqra l-gazzetti jsib li ħafna mill-proġetti li ġew launched b'ħafna pompa llum ġew f'sitwazzjoni li għadhom lanqas biss ħallsu l-kuntratturi li bnew dawn l-istess proġetti sentejn jew tlieta ilu.

Jiġifieri din m'hijiex kwestjoni li llum il-banek għandhom xi direttiva min-naħa tagħna biex joqogħdu jissikkaw għall-gost jew b'vendikazzjoni, imma naħseb li l-banek qed jeżerċitaw ċerta prudenza biex ikopru lilhom infushom wara l-mod over-exposed li mxew bih fl-imgħoddi, forsi minħabba l- politika differenti li kienet qed titmexxa biha s-sistema finanzjarja tal- pajjiż dak inhar.

Il-bieraħ l-Onor.

Bonnici, jekk fhimtu sew, qal ukoll li s-self minn barra fi żmienhom kien dejjem ikun linked ma' ċertu dħul jew return fuq xi proġett partikolari.

(Interruzzjonijiet) Jista' jkun, jien noqgħod għall- korrezzjoni tiegħek u naqbel li għandu jkun hekk primarjament, imma fl- imgħoddi kien hemm diversi każi fejn żgur ma kienx hekk.

Niddejjaq noqgħod insemmi kull darba lill-Enemalta, imma nista' ngħid li kellek korporazzjonijiet bħall-Enemalta li s-self u d-dejn barrani, minflok ma kienu jużawh biex jiffinanzjaw proġetti ġodda, ħafna drabi kienu jużawh għall-working capital tagħhom jew biex iħallsu l-imgħaxijiet u l-interessi fuq dejn ieħor li kellhom akkumulat.

Jiġifieri dan kien jinvolvi finanzjament barrani li żgur li kien imur ferm oltre l-iskop oriġinali li għalihom kien awtorizzat dan it-tip ta' ftehim u finanzjament.

L-Onor.

Bonnici u l-Onor.

Dalli ddedikaw parti sostanzjali mill-ħin tagħhom iktar dwar it-tassazzjoni l-ġdida milli dwar is-self li għandna quddiemna jew dwar il-qagħda finanzjarja tal-pajjiż on an as is basis.

Jien ngħid li għalkemm, fil-fehma tiegħi, dan kien diskors barra minn loku, naħseb li rridu nwieġbu fuq żewġ punti mportanti.

Naħseb li fuq dan is- suġġett tat-tassazzjoni se jkollna okkażjoni niddiskutu għax nhar il-Ħamis se tiġi diskussa l-mozzjoni mressqa mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni, imbagħad ovvjament ikun hemm ample time bl-ebda giljottina ta' xejn meta niġu biex niddiskutu l-better tax system, ladarba tibda tiġi diskussa fil-Parlament.

Issa ħalli niġi għaż-żewġ punti li xtaqt nippreċiża dwar dak li qal l- Onor. Bonnici l-bieraħ.

L-ewwelnett, dwar l-obbligi internazzjonali tagħna nerġgħu ntennu li aħna se nirrispettawhom bis-sħiħ - dan jafu ħaddieħor ukoll - meta niġu biex nattwaw il-liġijiet li qed nitkellmu dwarhom.

Barra minn hekk, l-Onor.

Bonnici m'għandux għalfejn jitmasħan u jeħodha kontrina dwar il-kwestjoni tal-levies għax din m'hijiex issue li qajjimniha aħna ma' l-EU, imma kienet issue li qajmu huma magħna fil-konsultazzjonijiet li saru l-ġimgħa li għaddiet.

U l-Onor.

Bonniċi jkun qed jimmislijdja lill-Kamra meta jgħid li dwar il-levies qatt ma kien hemm problemi.

Naħseb li kulħadd jaf kif l- Unjoni Ewropeja dejjem ħarsu lejn dawn il-levies għax indunaw li dawn filli kienu jitneħħew fi żmien qasir u mbagħad kienu qegħdin jibqgħu hemmhekk għal żmien itwal, imma l-interessanti huwa dan.

Meta sar is-summit bejn il- Prim Ministru u l-korpi kostitwiti, min-naħa tal-Prim Ministru dak inhar kien intqal ċar, għal min beda jaħseb li nistgħu nkunu qed niksru xi obbligi internazzjonali, li jekk hemm xi problema ma' l-Unjoni Ewropeja m'hijiex it-tassazzjoni li qed nipproponu aħna.

Qalilhom: Jekk hemm xi ħaġa li tistona huma l-levies.

Jien mhux se noqgħod ngħid li għandna Prim Ministru profetiku, f'sens bombastiku.

Effettivament li ġara kien li sar is-summit mal-korpi kostitwiti fit-28 jew id-29 tax-xahar li għadda, saru l- konsultazzjonijiet ta' l-Unjoni Ewropea l-ġimgħa li għaddiet u effettivament il-focus tagħhom, minn rajhom, kien proprju fuq il-levies u aċċettaw ferm l-ispjegazzjonijiet li tajnihom fuq it-tassazzjoni li għandna proposta min-naħa tagħna.

L-aħħar osservazzjoni li xtaqt nagħmel qabel ma ngħaddi għal xi kummenti oħrajn hija dwar it-treasury bills li ftit issemmew hawnhekk.

Donnu hawn l- impressjoni li aħna se jkollna self ta' treasury bills imbagħad self ieħor ta' dan il-Lm100 miljun.

Jien irrid nippreċiża li fl-1996 dan il-Gvern għolla l-ammont massimu ta' treasury bills minn Lm100 miljun għal Lm200 miljun iżda l-iskop kien biex sakemm tgħaddi l-liġi dwar is-self, li l- Parlament għandu quddiemu, Il-Gvern ikollu l-likwidita' f'idejh.

Issa la tgħaddi din il-liġi u la l-Gvern jissellef kif hemm ipprovdut, dan ovvjament se jerġa' jirripaga t-treasury bills li kien dar fuqhom.

Għalhekk qed nagħmilha ċara ħafna li s-self taħt din il-liġi m'huwiex self addizzjonali mit-treasury bills iżda huwa self li effettivament se jieħu post dawn l-istess treasury bills.

Jien issa se nagħmel xi żewġ osservazzjonijiet oħra dwar dak li ntqal f'dawn l-aħħar jumejn fuq ix- shortfall fl-income tax.

Kif diġa' ġie spjegat ix-shortfall li kien hemm fl-income tax ġiet attribwita għal non-payment taċ-children's allowances li ġie kkumpensat bi tnaqqis f'income tax liability, ħaġa li fil-fehma tiegħi turi nuqqas ta' koordinament effettiv bejn id-Dipartiment tat-Taxxi Interni u d-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali.

Jien nista' ngħid li diġa' ħadna passi min-naħa tagħna biex ikun hemm affjatament aħjar bejn dawn iż-żewġ dipartimenti ħalli f'dak li għandu x'jaqsam ma' revenue collection ma jkunx hemm duplication of work imma jkun hemm riżultat ferm iktar effettiv mingħajr ma jkun hemm skumditajiet għall-pubbliku in ġenerali.

Madam Speaker, il-bieraħ tajt stampa mċekkna ta' l-impatt ta' l- Enemalta fuq in-nuqqas tad-dħul tal-Gvern għaliex jien semmejt biss aspett wieħed, jiġifieri l-fatt li ma tħallsitx excise duty fuq il-petroleum products.

Fil-fatt l-impatt ta' l-Enemalta fuq in-nuqqas ta' dħul tal- Gvern kien wieħed kbir għaliex kien jolqot mill-inqas tliet setturi importanti ta' dħul għall-Kaxxa ta' Malta.

Kien hemm Lm3 miljun li ma tħallsux minħabba nuqqas ta' profitt realizzat b'kuntrast ma' xi snin ta' qabel; kien hemm Lm3 miljun li ma ġewx imħallsin f'excise duty on petroleum products importati fl-1996 minħabba li dawn kellhom cashflow problems; u kien hemm Lm1.8 miljun f'dik li hija VAT li ma tħallsux fl-1996 għall-istess raġuni.

Jien li nista' ngħid fuq l-azjendi parastatali huwa li beħsiebna niżguraw li jkun hemm iktar serjeta' u iktar prontezza fil- financial reporting tagħhom.

Aħna nippretendu li mhux noqogħdu nistennew li jiġu l-estimi fil-Parlament darba fis-sena biex ikollna ħjiel ta' l- andament finanzjarju tal-korporazzjonijiet varji.

Aħna nemmnu li min qed imexxi dawn il-korporazzjonijiet għandu jkollu l-obbligu li perjodikament lill-poplu jżommu informat dwar l-andament ta' dawn il-korporazzjonijiet, iżjed u iżjed jekk huma korporazzjonijiet li jkunu ta' piż fuq il-Kaxxa ta' Malta.

Dan qed ngħidu f'ġieħ it-trasparenza u f'ġieħ l-accountability ħalli l-poplu Malti mhux darba fis-sena biss ikun jaf b'dawn il-problemi imma jkun dejjem jaf xi tkun il-qagħda attwali f'diversi korporazzjonijiet iffinanzjati minn fondi pubbliċi.

Osservazzjoni oħra li rrid nagħmel hija iktar ta' natura ġenerali.

Din tikkonċerna l-Amministrazzjoni l-oħra għal meta kienet tapplika l- prijoritajiet tagħha.

Konferma ta' kemm l-Amministrazzjoni l-oħra ġieli applikat prijoritajiet irrazzjonali toħroġ mill-fatt li l-ispiża rikorrenti qabżet il-limitu bi Lm23.1 miljun, filwaqt li dik kapitali kienet ta' Lm16 miljun inqas minn dak ipproġettat.

Jien nirrikonoxxi l-fatt illi seta' kien hemm każi fejn kellek over-expenditure li kienet dovuta iktar għal erratic estimation aktar milli sempliċi over-spending deliberata.

Għal dak li qed jiġi propost dwar it-Tarzna jiena ngħid li nittamaw li l-istess ażjenda għandha tibda tidħol direttament responsabbli għall-piżijiet finanzjarji tagħha.

Jiena nista' ngħid li għalkemm aħna jkollna talbiet ta' finanzjament mid-Drydocks m'għadniex noħorġu ċ-ċekkijiet bħala blank cheques imma qegħdin neżaminaw il-kotba tagħhom b'ċertu reqqa u qabel ngħaddu biex nagħtu ċerti advances lid-Drydocks ikollna diskussjonijiet magħhom ħalli nkunu sodisfatti li l-avvanzi li ngħaddulhom ikunu ġustifikati.

Bil-passi li qed nieħdu issa, u se nieħdu anke 'l quddiem, il-Gvern qed juri li bil-mod il-mod il-Malta Drydocks għandha tibda tassumi r-responsabbilta' hi għall-financial management tagħha ħalli jekk Alla jrid tinqata' darba għal dejjem il-marda kronaka, li ma teżistix fid-Drydocks biss imma anke f'korporazzjonijiet oħrajn, li jkollok employers li ma jħallsux ir-revenue dovut lill-Gvern, bħalma huma n-national insurance contributions, il-PAYE, ir-rents u affarijiet oħra simili.

Jien naħseb li fil-ħin li kellna għad-dispożizzjoni tagħna ż-żewġ naħat tal-Kamra elaborajna biżżejjed fuq il-punti mqajma u nagħlaq bl-appell finali li dan m'huwiex każ ta' allarmiżmu żejjed.

Jien inħoss li bil-figuri li semmejt, speċjalment illum, urejt li l-Gvern Laburista qed ikun prudenti u oġġettiv ħafna f'dak li qed jipproponi u għaldaqstant inħeġġeġ sabiex nivvotaw favur din il-leġislazzjoni li hija ferm meħtieġa mhux biss għaċ- ċirkostanzi tal-lum u ta' għada imma iżjed u iżjed minħabba dak li sab il- Partit Laburista wara li ħa over mill-Ammistrazzjoni preċedenti.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jawtorizza li jsir self ta' somma ta' Lm100 miljun" ikun moqri t- Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MADAM SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni il-Kamra ġiet sospiża fil-11.36 a.m. u rriżumiet 20 minuta wara.

MADAM SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l- Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jawtorizza li jsir self ta' somma ta' mitt miljun lira Maltija" jkun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MADAM SPEAKER: Onor. Membri, ġejt informata li għal din il-votazzjoni l- Onor. John Attard Montalto, l-Onor.

Maria Camilleri, l-Onor.

Chris Cardona, l-Onor.

Karl Chircop, l-Onor.

Alex Sceberras Trigona, l-Onor.

George Vella u l-Onor.

Karmenu Vella se jiġu paired ma' l-Onor.

Helen D'Amato, l-Onor.

Guido de Marco, l-Onor.

Jean Pierre Farrugia, l-Onor.

Eddie Fenech Adami, l- Onor. Richard Muscat, l-Onor.

Anton Tabone u l-Onor.

John Vella.

Nitlob lill-Iskrivan tal-Kamra sabiex jekk jogħġbu jsejjaħ l-ismijiet ta' l-Onor.

Membri.

VOTAZZJONI NRU : 31

FAVUR: 27

L-Onor.

|Abela Carmelo|Grech Edwin | |Abela Joseph |Gulia Gavin | |Agius Chris |Herrera Jose' | |Bartolo |Mangion Charles| |Evarist | | |Brincat Leo |Mintoff Dom | |Buhagiar |Mizzi Joe | |Charles | | |Buhagiar |Pace Bertu | |Louis | | |Cilia Joe |Portelli Alfred| |Dalli Helena |Refalo Anton | |Debono Grech |Sant Alfred | |Joe | | |Farrugia |Schembri Adami | |Anglu |Sandro | |Farrugia Joe |Spiteri Lino | |Farrugia |Vassallo Adrian| |Michael | | |Farrugia Noel| |

KONTRA: 25

L-Onor.

|Abela Tony |Gonzi Lawrence | |Agius Francis|Hyzler George | |Bonnici Josef|Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Bonnici |Mugliett | |Michael |Jesmond | |Borg Joe |Muscat Claude | |Borg Tonio |Psaila Savona | | |Joe | |Cassar Joe |Pullicino | | |George | |Dalli John |Pullicino | | |Orlando Jeffrey| |Deguara Louis|Refalo Michael | |Frendo |Vassallo Edwin | |Michael | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech | | |Francis | |Gatt Austin | | | | |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

FTEHIM TAL-KAMRA

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nitlob li bil-permess tal-Kamra ngħaddu għall-istadju ta' Kumitat ta' dan l-istess abbozz ta' liġi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Nhar il-Ġimgħa li għaddiet fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra qbilna li ngħaddu din il-liġi mill-istadji kollha, naturalment jekk ikollna ħin.

GĦalhekk naqblu li issa ngħaddu għall- istadju ta' Kumitat.

MADAM SPEAKER: Mela dan ifisser li hawn ftehim li issa ngħaddu għall- istadju ta' Kumitat.

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

Klawsola 2 - Awtorita' li jsir self.

Clause 2 - Authority to raise loan.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru tal-Finanzi.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Chairman, għal klawsola 2 nixtieq nipproponi din l-emenda:

"A" Fit-test Malti tal-paragrafu (b) tas-subklawsola (2) tal-klawsola 2, fin-nota marġinali tiegħu, minflok il-kliem "Kap. 169" għandhom jidħlu l-kliem "Kap. 161".

"A" In the Maltese text of paragraph (b) of subclause (2) of clause 2, in the marginal note thereof, for the words "Cap.

169" there shall be substituted the words "Cap.

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

L-Onor.

Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Peress li din il-klawsola qed tipprovdi għal self minn barra jista' l-Ministru jispjega ftit - għalkemm dan il-punt issemma fit-Tieni Qari safejn naf jien ma kienx hemm riferenza għalih fl- għeluq tiegħu - kif il-Gvern qed jippjana li se jsellef dawn il-Lm100 miljun?

Dawn il-flus ġejjin minn xi protocol jew se jiġu ffinanzjati b'xi mod ieħor?

Dawn il-punt huwa rilevanti għal dan l-abbozz ta' liġi.

ONOR.

LEO BRINCAT: Aħna m'aħniex qed nirriferu għal self minn xi protocol imma qed nirriferu għal self minn capital markets barranin.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Aħna konna staqsejna kif se joħorġu dawn il-bonds għax il-mekkaniżmu m'huwiex ċar.

Dawn se jkunu f'isem il-Gvern għad- Drydocks?

Il-bonds tad-Drydocks se joħorġu barra minn Malta jew jew se jkunu bonds tal-Gvern?

Jista' l-Ministru jgħidilna bejn wieħed u ieħor x'ammonti se jissellef mis-suq lokali u x'ammont se jissellef mis-suq barrani?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-ammont għadu mhuwiex wieħed speċifiku.

Li nista' ngħid biss huwa li l-Lm25 miljun self tal-Malta Drydocks se jkun iffinanzjat billi lokalment we raise government bonds.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-uniku punt li xtaqt nagħmel huwa li għalkemm l- intenzjoni fir-rigward tad-Drydocks hija li nużaw is-suq lokali, qegħdin nirriżervaw id-dritt li jkollna l-options kollha available quddiemna biex ma nkunx qiegħed nimmiżlijdja lill-Kamra.

Jiġifieri l-intenzjoni bħalissa hija li we raise government bonds lokalment.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l- emenda "A" kif imressqa mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "A" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 2 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 2, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 3 - GĦan.

Clause 3 - Purpose.

ONOR.

LEO BRINCAT: Din l-emenda hija korrezzjoni ta' xi ħaġa grammatika.

Din tgħid hekk:

"B" Fil-paragrafu (b) tas-subklawsola (1) tal-klawsola 3, minflok il-kliem "ammonti dovuti tal-Gvern" għandhom jidħlu l-kliem "ammonti dovuti lill-Gvern".

"B" In paragraph (b) of subclause (1) of clause 3, for the words "debts of the Government" there shall be substituted the words "debts due to the Government".

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Bonniċi.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Naħseb li din hija l-ewwel darba li l-Gvern qed jissellef biex jiffinanzja dan it-tip ta' dejn li għandha d-Drydocks mal- Gvern stess.

Jista' l-Ministru jinformana daqsxejn dwar is-sitwazzjoni?

Id-Drydocks qiegħda f'pożizzjoni li tagħmel tajjeb għal dan is-self forsi b'xi improvements fil-management u fis-sistema biex ma jkollniex il- problema li ċerti pagamenti dovuti minnha għall-PAYE u s-social security - li parti minnhom skond il-Ministru hija multa ....?

Jista' l-Ministru jgħidilna jekk huwa jħossux konfidenti li dan se jkun biżżejjed jew inkella aħniex se jkollna bżonn niġu quddiem il-Kamra biex inkunu nistgħu niffinanzjaw l-infiq tad-Drydocks?

ONOR.

LEO BRINCAT: Billi l-Malta Drydocks ma tistax tissellef hija stess, li se jiġri huwa li dawn se jiġu avvanzati lilha biex hija tkun tista' tħallashom lura lill-Gvern.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiġifieri issa se jkollha d-dejn mal-Gvern?

ONOR.

LEO BRINCAT: Iva.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Dwar id-dejn li kien hemm mal-banek, hemm xi ħsieb li jkun hemm xi trattament simili?

ONOR.

LINO SPITERI: Mr Chairman, għalkemm l-Onor.

Bonnici qiegħed jitkellem fuq dan is-suġġett u qiegħed jieħu ħsieb l-affarijiet tal- finanzi, jidher li ma kienx briefed mill-ex-Ministru tal-Finanzi dwar il- qagħda li kien hemm fid-Drydocks u dwar dak li sab dan il-Gvern.

Kieku ġie briefed kien isib li l-proposta li jkun hemm konsolidament ta' dak li d- Drydocks għandha tagħti lill-Gvern, qua gvern, kienet diġa' qiegħda quddem l-ex-Ministru tal-Finanzi, jiġifieri l-Onor.

Dalli, fi żmien l- Amministrazzjoni Nazzjonalista.

Jiġifieri diġa' kien hemm din il-proposta li hija inkorporata f'dan l-abbozz ta' liġi li qiegħed fl-istadju tal- Kumitat.

Dan ifisser li l-proposta kienet waħda ċara u speċifika, u dak li hemm fl-abbozz ta' liġi.

Dan l-abbozz ta' liġi żgur kien jitressaq mill- ministru shadow tal-finanzi attwali kieku rebaħ l-elezzjoni l-Partit Nazzjonalista.

Il-proposta hija li d-debiti tad-Drydocks għar-rigward ta' national insurance, taxxa u ħlasijiet oħra dovuti lill-gvern jiġu konsolidati permezz ta' din il-klawsola - li qed jirriferi għaliha l- Ministru tal-Finanzi u Kummerċ, li qiegħed jiġi mistoqsi dwarha, biex ikun hemm a paper transaction - imma l-qagħda tkun kristalizzata b'tali mod li waqt li d-Drydocks jibqgħu debituri lejn il-gvern tiġi konvertita f'debitu differenti.

Li kien fiha tajjeb din il-proposta - u ġaladarba kien fiha tajjeb dan li se ngħid ma kien hemm l-ebda raġuni għaliex m'għandhiex tiġi mwettqa minkejja li kienet saret lill-Ministru tal-Finanzi ta' Gvern Nazzjonalista - huwa li permezz tagħha se tiġi regolarizzata l-qagħda tad- Drydocks ma' l-Inland Revenue, ma' diversi korporazzjonijiet u mad- Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

S'hemmhekk tasal il-proposta.

Issa dak li qed jistaqsi l-Onor.

Josef Bonnici hija xi ħaġa kompletament differenti għax qed jipprova jibni ipotesi fuq x'se jagħmel il-Gvern għall- quddiem.

Mhux hekk trid tagħmel imma trid tirreaġixxi għal dak li l-Gvern ressaq hawnhekk u mhux toqgħod tistaqsi lill-Ministru x'intenzjoni għandu.

Huwa jagħmel dak li jista' u dak li jkun meħtieġ fiċ-ċirkostanzi.

Fid- Drydocks saru diversi affarijiet, allura wieħed irid jara għall-quddiem x'se jiġri.

Imma d-domanda speċifika tiegħu, jekk hux se jiġri ma l- istituzzjonijiet tal- krediti, l-istess ħaġa fir-rigward ta' debiti li d- Drydocks għandha mal-banek kummerċjali, ma treġix.

GĦaliex il-gvern tal- ġurnata, hu min hu, għandu jidħol hu awtomatikament - mhux li m'għandux jikkonsidraha - biex jieħu fuqu debiti li m'humiex tiegħu?

Illum is- sistema bankarja hija mferrxa, parti pubblika u parti privatizzata.

Hemm il-garanziji tal-gvern imma ma ġewx u ma kienx ġie propost mill- Amministrazzjoni preċedenti li jiġu konvertiti - u għadu mhux propost li jiġu konvertiti - f'mekkaniżmu kif qed jitressaq hawnhekk.

Il-Kamra għandha quddiemha dan il-mekkaniżmu attwali u lanqas huwa in order fil-fatt li wieħed joqgħod jistaqsi u jipotizza fuq affarijiet li huma a twinkle in the eye ta' min qed jagħmel dawn il-mistoqsijiet.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Jien qed insegwi wkoll x'inhu jiġri.

GĦalissa din mhijiex kwestjoni ta' handover u jidher li ma tantx ingħatat handover bejn l-Onor.

Spiteri u l-Ministru attwali.

Pero' dan li qiegħed isir illum fuq it-Tarzna fir-realta', kif qal l-Onor.

Spiteri, kien maħsub li jsir fil- budget għal din is-sena, jiġifieri kien maħsub li jsir is-sena l-oħra biex ikun inkluż bħala parti mill-attwali ta' din is-sena.

Naturalment din hija waħda mill-affarijiet li tiġi spustjata minn sena għall-oħra u fil-fatt spustjat ukoll parti mill-iżbilanċ li rriżulta s-sena l-oħra għal din is- sena.

Ir-realta' hija li, kif qal l-Onor.

Spiteri, din kienet maħsuba li ssir matul l-1996, naturalment parti mill-budgeting process li konna qegħdin nagħmlu fl-1996.

Kien hemm ukoll ħaġa oħra.

Min kien qed isegwi dak iż-żmien x'kien qed jiġri jiftakar illi parti oħra li konna qed nipprovaw nagħmlu kienet li naslu sabiex nirrazzjonalizzaw id-djun li kellha t-Tarzna mad-dipartimenti tal-gvern, li minħabba fihom kienu qed ibatu ħafna l-ħaddiema tat-Tarzna għax kellhom sitwazzjoni fejn n-national insurance contributions tagħhom ma kenux tħallsu u kienu qed isibu diffikulta' min-naħa tas-Social Security Department meta jiġu biex jieħdu l-pensjonijiet u lanqas ma kienu qed jieħdu refund fuq taxxa li kienu ħallsu żejda bħala parti mill-paga tagħhom.

Jiena din kont qed norbotha mat-tneħħija tal-Baċir nru.1, liema baċir aħna konna nemmnu li huwa ta' importanza kbira biex jiġi żviluppat is- south ta' Malta.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Se jkolli nwaqqafkom għax sar il-ħin.

F'12.24 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin għall-Aġġornament.

L-Onor.

Joe Mizzi.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal- lejla, it-Tlieta, 22 ta' April, 1997 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi dwar Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji;

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali u Self Ieħor;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazju tas-Sisa;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika tal-Konvenzjoni dwar l-Armi Kimiċi;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet Finanzjarji; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali

MADAM SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Madam Speaker, naħseb li huwa fatt magħruf minn kulħadd li l-ġimgħa d-dieħla se niċċelebraw Jum il-Ħaddiem.

Din hija festa internazzjonali li biha d-dinja tirrikonoxxi l-kontribut li jagħti l-ħaddiem lis-soċjeta'.

Naħseb li din is-sena hawn bosta ħaddiema Maltin li qed jistaqsu: Liema hu l-vera partit tal-ħaddiema f'Malta?

Niftakru li sa ftit żmien ilu l-Partit Laburista Malti kien aktar magħruf għall-korpi paramilitari li fihom il-ħaddiem kien jitpoġġa taħt dixxiplina militari mingħajr ebda drittijiet li wieħed jassoċjahom mad-drittijiet komuni tal-ħaddiema.

Il-Partit Laburista Malti kien magħruf ukoll għall- famuż time-off-in-lieu li kien jingħata flok il-ħlas għall-overtime.

Kien magħruf ukoll għat-tnaqqis fil-vaganzi, għall-vjolenza politika fuq il-post tax-xogħol, għad-diskriminazzjoni fl-għoti tal-promotions u għat-transfers relatati mal-politika.

Issa minkejja l-ħafna wegħdiet li saru qabel l- elezzjoni li għaddiet dawn l-affarijiet qed narawhom issa wkoll.

Ta' min ifakkar ukoll li l-Gvern Laburista tas-sebgħinijiet u t-tmeninijiet kien magħruf ukoll għall-wage freeze li bih ipprova jrażżan id-diżastru ekonomiku li kienu qed jiffaċċjaw il-ħaddiema Maltin dak iż-żmien.

Il- gvernijiet Laburisti preċedenti tant kienu qatgħu qalbhom li jiġġeneraw ix- xogħol produttiv li saħansitra mpjegaw madwar 8,000 ħaddiem mal-gvern u korpi parastatali fil-ftit xhur ta' qabel l-elezzjoni ta' l-1987.

Hemmhekk kienet inħolqot il-ħofra kolossali li kellu jiffaċċja l-Partit Nazzjonalista meta tela' fil-gvern.

Madam Speaker, jiena nsostni li l-Partit Nazzjonalista huwa l-partit tal-ħaddiema bil-provi u mhux bil-paroli.

Il-fiduċja li nissel f'dan il- pajjiż u l-kwiet industrijali li kellna fid-disa' snin ta' amministrazzjoni Nazzjonalista wasslu biex inħolqu 21,000 impjieg fis-settur privat u mhux fis-settur pubbliku.

Ta' min wieħed jgħid li dawn kienu mpjiegi kompletament ġodda.

Filwaqt li bejn l-1983 u l-1986 id-dħul medju fil- ġimgħa għall-ħaddiema Maltin naqas minn Lm45 għal Lm42, sa l-1995 id-dħul medju tal-ħaddiema tela' għal Lm75, jiġifieri qabża ta' Lm33 fil-ġimgħa.

Hekk kien ilaħħaq ma' l-għoli tal-ħajja l-ħaddiem, mhux bil-kliem imma bil- fatti.

Ta' min wieħed isemmi wkoll li filwaqt li sa l-1986 il-qgħad kien kważi laħaq is-7%, sa l-1996 iċ-ċifra tal-qgħad kienet ta' 3.4%, liema ċifra ftaħar biha saħansitra l-Onor.

Alfred Sant stess il-ġimgħa l-oħra waqt intervista relatata mal-Konferenza Ewro-Mediterranja.

In-numru ta' persuni b'impjieg temporanju naqas, minn 6.5% fl-1986 għal 2.9% fl-1996.

Din hija ċifra oħra li turi l-kontribut kbir li ta l-Partit Nazzjonalista fil-gvern għax-xogħol f'pajjiżna.

Dan huwa l-partit tal-ħaddiema, il-partit li rregala u ggarantixxa x-xogħol lill-ħaddiem Malti.

Ħaġa oħra li rrid insemmi hija li n-numru ta' nisa jaħdmu żdied bi 30% fuq iċ-ċifra li kien hemm fl-1986, filwaqt li n-numru ta' nisa jirreġistraw għax-xogħol naqas b'66%.

Qabel l-elezzjoni li għaddiet l-Onor.

Alfred Sant wiegħed lill-mara tad-dar li mhux se jkollha bżonn toħroġ taħdem biex tlaħħaq ma' għoli tal-ħajja.

Il-ħmerija hi li jekk verament il-mara tixtieq toħroġ taħdem biex tlaħħaq ma' l-għoli tal-ħajja, issa xogħol ma tistax issib.

Fatti oħra li juru t-titjib sostanzjali li sar għall-ħaddiem Malti fi żmien l-amministrazzjoni Nazzjonalista huma li s-servizzi soċjali minn Lm75 miljun fl-1986 qabżu għal Lm175 miljun fl-1995 u ċ-ċifra ta' depożiti fil- banek minn Lm497 miljun fl-1986 qabżet għal Lm1,340 miljun fl-1995.

Dan juri li l-ħaddiema tagħna mhux biss bdew jaqilgħu iktar iżda bdew ifaddlu iktar ukoll.

Madam Speaker, indikattiv tas-sistema ekonomika tajba li wiret dan il- Gvern mill-amministrazzjoni preċedenti huwa l-fatt li, per eżempju, id-dħul mit-turiżmu żdied minn Lm21 miljun fl-1987 għal Lm33 miljun fl-1995.

Imbagħad jiġu jitkellmu fuq kriżi fis-settur tat-turiżmu!

Ta' min wieħed isemmi wkoll li l-esportazzjoni fl-1987 kienet tlaħħaq għal Lm209 miljun filwaqt li fl-1995 iċ-ċifra qabżet għal Lm672 miljun.

Nerġa' nisħaq fuq il-fatt li dawn iċ-ċifri ftaħar bihom l-Onor.

Alfred Sant stess meta tkellem il-ġimgħa l-oħra waqt intervista ma' ġurnalist televiżiv Franċiż.

Dawn iċ-ċifri juru wkoll il-qagħda tajba ta' l-ekonomija Maltija li hija frott l-għaqal tal-Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Din hija r- raġuni prinċipali għalfejn il-ħaddiem Malti tjieblu drastikament il-livell ta' l-għajxien fl-aħħar disa' snin.

Wieħed ma jridx jinsa li tant żdiedu l- benefiċċji soċjali li familja b'paga minima fl-1996 kienet iddaħħal aktar minn familja b'paga medja fl-1987.

B'hekk familja skomda fl-aħħar sena tal- Gvern Nazzjonalista kienet aħjar minn familja b'paga medja fl-aħħar sena tal-Gvern Laburista preċedenti.

Madam Speaker, jiena nerġa' nistaqsi: Min hu l-vera partit tal-ħaddiema f'Malta?

Madam Speaker, x'ingħidu għall-ħrafa ta' l-għoli tal-ħajja?

Peress li ma stajniex niġu attakkati fuq xi nuqqas ta' xogħol, fuq pagi baxxi jew servizzi soċjali inadegwati, attakkawna fuq l-għoli tal-ħajja.

Mhux billi nivvinta ħafna slogans fuq l-għoli tal-ħajja għax meta mbagħad tħares lejn il-fatti tara li l-verita' hija kompletament differenti.

Bejn l-1982 u l- 1986 iż-żieda reali fis-servizzi soċjali, wara t-tnaqqis minħabba l-għoli tal-ħajja, kienet ta' 2.5%; u bejn l-1987 u l-1996 iż-żieda reali fis- servizzi soċjali, wara t-tnaqqis ukoll minħabba l-għoli tal-ħajja, kienet ta' 15.5%.

Hekk kien ilaħħaq mal-ħajja l-ħaddiem Malti.

Madam Speaker, tan-naħa l-oħra kienu jgħajruna li ma stmajniex lill- ħaddiema fis-settur tas-self-employed.

Hawnhekk wieħed ta' min isemmi li kien il-Partit Nazzjonalista li neħħa l-provvediment li permezz tiegħu s- self-employed kienu jiġu mċaħħda milli jirċievu l-pensjoni minima nazzjonali miżjuda.

Kien il-Partit Nazzjonalista fil-gvern li neħħa l- provvediment li kien jimpedixxi s-self-employed taħt il-65 sena li kellhom dħul aktar minn Lm630 fis-sena milli jirċievu l-pensjoni taż-żewġ terzi.

Kien il-Partit Nazzjonalista fil-gvern li neħħa l-provvediment li kien iċaħħad numru ta' self-employed milli jirċievu l-pensjoni tas-sigurta' soċjali għax kellhom liċenzja tan-negozju.

Kien ukoll il-Partit Nazzjonalista li ta lis-self-employed li jirċievu l-benefiċċju tal-mard bħal kull ħadiem ieħor.

Aħna lis-self-employed nistmgħuhom mhux bil- paroli imma bil-fatti.

Ngħaddi issa għaċ-ċajta l-kbira li hija waħda mill-wegħdiet elettorali tal-Partit Laburista meta wiegħed li:

"Il-paga soċjali għandha tkun tali li tipprovdi għall-ħteġijiet tal- familja u l-membri tal-familja jekk iridu biss jagħmlu xogħol extra.

Jagħmlu dan għax jagħżlu huma u mhux għax imġiegħla mill-fatt li l- paga ma sservihomx."

Il-verita' hija - u jiena niltaqa' man-nies u m'iniex qed ngħix fl-ajru, kif forsi qed jagħmlu xi wħud mill-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra - illi issa verament il-paga mhux qed isservihom għall-ħajja minħabba żidiet sostanzjali fil-prezzijiet, uħud minnhom b'riżultat tal-miżuri meħuda fl- ewwel budget tal-Gvern Laburista, minħabba ż-żieda redikola fil-paga mħabbra fil-budget li għadda u minħabba ż-"żero" kbir fil-miżuri soċjali ġodda mħabbra fil-budget li għadda mill-Minitru tal-Finanzi.

Huwa indikattiv ħafna li l-Partit Laburista m'għandux ix-"xogħol" fuq l- aġenda tiegħu u fil-fatt lanqas biss issemma darba fid-diskors tal-ftuħ ta' dan il-Parlament mill-President ta' Malta.

Issa hawn ħafna li jixtiequ jaħdmu xogħol extra iżda xogħol ma jsibux minħabba l-ħofra kbira li nħolqot f'pajjiżna frott tan-nuqqas ta' fiduċja fl-amministrazzjoni preżenti.

Din in-nuqqas ta' fiduċja wassal ukoll għal żieda kbira fid-disimpjieg, għalkemm dan għalissa mhux qed jiġi rikonoxxut pubblikament u uffiċjalment mill-Gvern preżenti.

Illum il-ġurnata imma għandna lis-Segretarju Ġenerali tal-GWU li huwa kkwotat li qal hekk:

"Il-qagħda fis-settur tal-manifattura hija ferm agħar minn sitt xhur ilu."

F'dawn l-aħħar sitt xhur Gvern Laburista kien hemm.

Wieħed jistaqsi: Għaliex ġara dan?

Li ġara huwa li intilfet kompletament il-fiduċja f'pajjiżna.

Bħalissa l-Kamra qed tiddiskuti abbozz ta' liġi li jittratta dwar self li jrid jidħol għalih il-Gvern Malti.

Li qed jiġri huwa li minħabba n-nuqqas ta' fiduċja li għadni kemm semmejt hawn kriżi fl-ekonomija lokali u jidher li biex inpattu għal din il-kriżi u biex forsi nimlew xi ħofra, il-Gvern Malti se jiddejjen ħafna flus biex jippompjahom fl-ekonomija ħalli jipprova jagħtiha spinta.

Bħas-soltu, qed nerġgħu naqgħu għas-soltu skuża li dan huwa kollu tort tat-tixwix tal-Partit Nazzjonalista.

Qed jgħidu li l-miżuri negattivi li l-Unjoni Ewropea se tieħu fil-konfront ta' Malta - il-Prim Ministru stess ammetta li dawn il-miżuri jistgħu jheddu eluf ta' impjiegi - huwa tort tat-tixwix tal-Partit Nazzjonlista.

Huwa verament tort tat- tixwix jew tort tat-taħwid fil-politika barranija tal-Gvern preżenti?

Jiena naħseb li iktar huwa tort, per eżempju, ta' l-iffriżar ta' l- applikazzjoni għal sħubija fl-Unjoni Ewropea.

B'din id-deċiżjoni li ħa l- Gvern preżenti sirna l-uniku pajjiż fid-dinja fi stat ta' animazzjoni sospiża.

Kien hemm bżonn li l-pajjiż iżomm sakemm jerġa' jkollu tmexxija serja u ma jikkrollax.

Madam Speaker, viva l-vera partit tal-ħaddiema, il- Partit Nazzjonalista.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Angelo Refalo.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Madam Speaker, jiena xtaqt li llum, eżattament kif fetaħ il-festival tal-Belt, nagħmel xi kummenti u xi riflessjonijiet dwar li dik jiena nemmen li hija l-industrija mutur ta' l- ekonomija ta' dan il-pajjiż u l-industrija li minnha jiekol kulħadd, jiġifieri l-industrija tat-turiżmu.

Għandi pjaċir ngħid li ħafna mill- affarijiet li qed isiru llum ġew imfasslin, mnebbħin u ħafna minnhom varati minni stess fiż-żmien twil li għamilt responsabbli mit-turiżmu.

Hawn min forsi jgħid li qed niftaħar, imma jekk wieħed ikollu biex jiftaħar jista' jiftaħar.

Dawn l-attivitajiet kienu bdew mill-Imdina, imbagħad sussegwentement komplejna bil-festival tal-Birgu u anke tal-Belt.

Dawn huma attivitajiet tajbin ħafna u jagħmel sew il-Gvern tal-lum u National Tourism Organisation li jibnu fuq dawn l-affarijiet.

Imma jiena ngħid li mhux tibni billi sempliċiment tvarja, issaħħaħ u tkabbar il-programm, imma wieħed irid jara wkoll x'inhuma l-iskopijiet għaliex qed isiru dawn il- programmi.

Jiena f'moħħi dejjem kien ikolli - u għalhekk kont inħallihom għal ċerti żmenijiet - li jkunu fihom nnifishom attrazzjoni biex iktar jiġu nies f'dan il-pajjiż u jaraw fih xi ħaġa differenti minn pajjiż ieħor.

U għalhekk l-ewwel punt li rrid nagħmel hawnhekk huwa li ma nemminx li saret promozzjoni speċifika li ġġib in-nies speċifikatament għal dawn l- attivitajiet, liema attivitajiet l-NTOM qegħda toffri b'xejn bħala on site entertainment lil kull min jiġi.

Huwa veru li min ikun qiegħed hawn din is- sena jista' jmur lura u jgħid li jerġa' jiġi s-sena d-dieħla għax ikun hawn l-istess attivitajiet?

Tabilħaqq dak huwa l-iskop li għandu jkun?

U jiena ngħid li huwa żball li ma nagħmlux il-promozzjoni.

M'iniex ngħid permezz tat-television għax jiena naf mill-esperjenza kemm tiġik flus il- promozzjoni tabilħaqq b'saħħitha kontinwa fuq it-television, imma għandha ssir b'riklamar u permezz tal-ġurnalisti xhur qabel ma jibdew dawn l- attivatjiet.

It-tieni punt li rrid nagħmel dwar l-industrija tat-turiżmu huwa dan.

Riċentement kien hemm intervista li għamel il-general manager tal-Lukanda Dragonara Westin fl-okkażjoni meta ġew il-Conference and Incentive Organisers u Buyers hawn Malta, li hija attivita' tajba li ġiet sostnuta wkoll mill-Air Malta - mhux l-ewwel darba li saret, kellna diversi bħalha - u l-punt li l-aktar laqatni mid-dikjarazzjoni li għamel dan il-general manager kien meta qal illi rridu nuru lil dawn in-nies "Malta ġdida".

Ma naħsibx li meta qal hekk kien qed jagħmel riferenza għall-bidla fil- gvern!

Dan huwa barrani u ċertament ma jidħolx f'dawn l-aspetti.

Nista' ngħid li b'fortuna għalija, l-iżvilupp tal-parti tal-Bajja ta' San Ġorġ u l- lukandi kollha li qed jinbnew u li hemm lesti, sew min-naħa tad-Dragonara kif ukoll min-naħa tal-Bajja ta' San Ġorġ, kif ukoll l-Istitut tat-Turiżmu, huma kollha affarijiet li ġew imfasslin fi żmienna u jien segwejt l- iżvilupp tagħhom meta kont responsabbli mill-industrija tat-turżmu.

L- istess manager tal-Lukanda Dragonara Westin qal li dan huwa tajjeb għax kieku ma kellniex dawn il-5-star hotels - u il-Kamra tiftakar kemm kien ikollna kritika għax kienu jinbnew 5-star hotels - kieku llum ma nistgħux inħajru negozju ta' incentives u konferenzi kif qegħdin nagħmlu għax ma kienx ikun hawn sodod biżżejjed.

F'dan il-kontest wieħed irid jistaqsi jekk f'dan il-pajjiż konniex inkunu nistgħu nospitaw il-Euro-Med Conference b'dawk id-delegazzjonijiet, media people, gurnalisti u television crews kollha kieku fil-fatt ma kellniex is-sodod adegwati li jistgħu jakkomodawhom.

Allura wieħed irid iqiegħed fil-perspettiva ġusta tagħha l-impronta li kont tajt biex ma' l-accommodation stock l-ieħor li kellu l-pajjiż - acommodation stock li jiena nieħu pjaċir nara wkoll li jsir aħjar - ikollna wkoll niċċa soda ta' 5-star accommodation.

Pero' l- iżvilupp tal-Bajja ta' San Ġorġ ma kienx se jieqaf bl-Istitut tat-Turiżmu u bil-lukandi li jinbnew imma kien jinkorpora fih - u jiena inħeġġeġ lil min hu responsabbli llum biex ifittex fost il-karti u fost l-istudji li hemm fil-Ministeru tat-Turiżmu - it-twaqqih ta' dak il-bini antik ta' żmien is- servizzi li qiegħed in-naħa ta' ta' wara ta' l-Istitut tat-Turiżmu, liema bini huwa delapidat u qed ikerrah l-ambjent.

Nitlob ukoll lil min hu responsabbli biex iħares ftit lejn il-pjanti u l-istudji li kienu saru minn esperti barranin, jekk niftakar sew konna ġibna lil ċertu Dott. Fabbri, eżattament biex titwessa' t-triq li hemm quddiem Villa Rosa - triq li hija relattivament dejqa għat-traffiku li hawn bħalissa - u biex tiġi estiża l- bajja tar-ramel.

Din tista' fil-fatt tiġi estiża u jkun importanti li f'dik il-lokalita', li llum hija tourist area number one, ikun hemm ukoll bajja tar-ramel.

Jiena nħeġġeġ lill-Gvern biex iħares ftit lejn dawk l- istudji li tabilħaqq huma importanti u nistgħu mmexxuhom.

Madam Speaker, irrid ukoll nagħmel kumment żgħir dwar dak li qed isir f'Buġibba.

Jiena diġa' qiegħed on record li għidt li dak huwa proġett tajjeb, proġett bżonnjuż u proġett li seta' jsir wara li ġew istallati s- servizzi kollha, għax meta inti jkollok cake l-icing tagħmlu wara, imma l- icing huwa importanti daqs il-cake għax l-ewwel ma tiekol hija l-għajn.

Il- Gvern qiegħed jgħid li se jonfoq Lm3 miljun.

Issa Lm3 miljun fi żmien meta l-Gvern stess qed jgħid li m'għandux flus huwa ammont sostanzjali.

Il- parir li rrid nagħti huwa dan: L-iktar ħaġa importanti meta jkollok investiment ta' dik l-entita' u l-iktar ħaġa li hija ta' siwi meta l-pajjiż qed jonfoq dawk il-flus kollha hija li x-xogħol isir tajjeb.

U jiena ma nixtieqx li biex taparsi naqtgħu iż-żigarella fiż-żmien li hemm stipulat ċertu xogħol isir bl-għaġġla.

Jiena qed ngħidu dan għax min jifhem - jiena nitla' hemmhekk u nsegwi, imma ma nifhimx daqs nies li huma tekniċi f'dawn l-affarijiet - jgħidli li f'ċerti postijiet ix-xogħol qed isir bl-għaġġla wisq.

U tkun sfortuna jekk l-investiment li jkun qed jagħmel il-poplu permezz tal-Gvern ma jkunx investiment li verament jagħti l-frott li huwa intiż li jagħti.

Għax jekk inti s-sena ta' wara jkollok terġa' tibda taqla' u ssewwi dak li tant tkun infaqt għalih is-sena ta' qabel, jiena ma naħsibx li huwa għaqli li wieħed għandu jinvesti b'dak il-mod.

L-aħħar punt li rrid nagħmel, u nispera li nagħlaq hawnhekk, huwa li l- Gvern donnu ddeċieda li jikkonċentra fuq it-turiżmu biex jagħti kick-start lill-ekonomija.

Huwa veru li l-industrija tat-turiżmu hija l-ewwel ħaġa li twieġeb għall-inizjattivi ta' funding, imma huwa veru wkoll li din l- industrija hija l-ewwel waħda li tikkrolla meta jkun hemm l-inkwiet.

Pero' sfortunatment - wara ngħid li hemm xi ħaġa pożittiva wkoll - dan il-Gvern iddeċieda li l-industrija tat-turiżmu jirbaħha bin-numri.

Jiena hawnhekk kemm-il darba għidt li l-iktar numru li huwa importanti huwa n-numru ta' l- impjegati u l-ammont ta' flus li jidħol mit-turiżmu u mhux l-ammont tat- turisti li jiġu.

Jiena ninsab sbalordit kif ġiet stabbilita t-TOSS rate għax-xitwa li ġejja.

Din ġiet stabbilita b'mod ġeneruż iż-żejjed u dan meta l-isterlina qegħda b'saħħitha.

Dan huwa mod li bih wieħed qed juri li jrid iġib it-turisti bix-xejn u meta iġġib it-turisti bix-xejn ma tantx iħallulek fil-pajjiż għax min jaffordja li jiġi bl-irħis ħafna huwa dak biss li inti qed tinduċi li jiġi Malta flok band'oħra għax għandu budget limitat.

L-istess ħaġa nista' ngħid dwar l-attivita' tat-Tedeski li hawn magħna bħalissa - jiena wkoll kont ħabbart li se ssir għax fil-fatt kienet ippjanata fi żmienna - għax sew ir-rati tal-lukandi kif ukoll il-profile huwa very low yield u allavolja dan se juri li s-suq Tedesk se jirpilja, kif jien għidt xi tliet xhur jew erba' xhur ilu, fil-fatt ekonomikament - wara kollox it-turiżmu għalina huwa servizz ekonomiku - mhux se jkollu r- return ekonomiku mistħoqq.

Pero' huwa pożittiv li lill-kumpanniji li ġabu dawn it-turisti, l-NTOM, l-MIA u l-Air Malta tawhom sussidji kbar.

Dan ifissser li qed jaraw li t-TOSS mhijiex mezz biss ta' kif inti tiffissa rate of exchange, imma wkoll li tista' tagħti premju ta' kif iġġib ix- xogħol.

Mela filwaqt li l-prinċipju huwa tajjeb jiena naħseb li it- targeting huwa ħażin.

Is-suġġeriment li rrid nagħmel, għax jien nemmen ħafna li din l-industrija tista' tagħtina ħafna frott bħala pajjiż, huwa li filwaqt li nużaw it-TOSS għall-inċentivar bħala premju għal min iġibilna x- xogħol, niżguraw li x-xogħol li jiġi jkun xogħol verament tajjeb u ekonomikament vijabbli għall-pajjiż u għall-poplu Malti.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla, it-Tlieta, 22 ta' April, 1997 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif kommunikata mill- Onor. Joe Mizzi.

Fis-12.55 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

P.A. - KONSULENTI MALTIN

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti lista ta' konsulenti Maltin li l-Awtorita ta' l-Ippjanar (inkluż id- direttorat) kkumissjonat matul l-1996 sal-lum?

X'kienu t'tasks u terms of reference ta' kull konsulent?

ONOR.

GEORGE VELLA:

Konsulenti Maltin Tasks and Terms of References

Vella & Associates Konsulent Legali Harrison & Company Testijiet laboratoriċi u rapport

fuq il-barriera

tal-Mithna Dr Joseph Micallef & Ivan Grech Spezzjoni u rapport fuq il-car park Micallef Offices Ltd Tfassil ta' regoli fuq it-tmexxija tal- laqghat

li jikkonċernaw

il-Planning Consultative

Committee Mediterranean Tech Services LTD Spezzjonijiet u rapporti tekniċi fuq sigurta

li huma stipulati fuq

il-permess

tal-progetttal- carparkf'ta'Sliema.

P.A. - KONSULENTI BARRANIN

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti lista tal-konsulenti barranin li jaħdmu ma' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar u x'tasks għandu kull wieħed/waħda u meta hu maħsub li jtemm ix- xogħol ta' konsulenza kull konsulent?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-konsulenti barranin li jaħdmu ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar huma:-

1 Is-Sur Chris Stratford 2 Is-Sur Graham Rogers 3 Is-Sur Christopher Amos

It-tasks ta' dawn il-konsulenti huma:-

Is-Sur Chris Stratford

Konsulenza dwar il-Pjan ta' Struttura u Acting Unit Manager ta' l- Istrategic Planning Unit.

Dan ix-xogħol jinvolvi preparazzjoni u reviżjoni ta' l-istrateġija għall-implimentazzjoni tal-pjan ta' struttura nkluż il- kejl tal-performance u monitoring tal-proċessi u proċeduri.

Is-Sur Graham Rogers

Konsulenza dwar il-Local Plans.

Dan ix-xogħol jinvolvi pariri esperti, analiżi, investigazzjonijiet, rapporti u pjanijiet, transfer ta' esperjenza fil-planning techniques, prattika u adattament ta' dan għal-Local Planning Environment, provvediment ta' training għall-istaff Malti li qegħdin fil-Local Planning Unit; provvediment ta' expert support lid- Direttur u l-Unit Manager (Local Plans) kif ukoll kontribuzzjoni fl- iżvilupp ġenerali tas-servizzi li toffri l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Is-Sur Christopher Amos

Konsulenza għal dak li għandu x'jaqsam mar-reviżżjoni ta' development control procedures u assistenza esperta lid-Direttur f'diversi oqsma fl- iżvilupp ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Is-Sur Stratford tefa' r-riżenja tiegħu b'effett mill-4 ta' Mejju 1997.

Minħabba l-esperjenza vasta tas-Sinjuri Rogers u Amos, huwa diffiċli għall- Awtorita' li tindika meta dawn in-nies ser itemmu l-konsulenza tagħhom għall-fatt li għad m'hemmx Maltin bl-esperjenza neċessarja biex ikomplu fuq ix-xogħol ta' Rogers u Amos.

TELEMALTA - TENDERS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk matul il-leġislatura preċedenti kienx hemm tenders mal-Korporazzjoni Telemalta li ma ġewx awarded?

U jekk kien hemm, jista' l-Prim Ministru jgħid:- 1) liema huma; 2) kemm kienet it-tender oriġinali; 3) kemm ħarġet l-istess tender wara u lil min kienet awarded?

ONOR.

ALFRED SANT: Matul il-leġislatura preċedenti (jiġifieri bejn l- 1992 u l-1996) kien hemm erbgħa u erbgħin (44) tender li ma ġewx awarded mill-Korporazzjoni Telemalta.

Uħud minn dawn it-tenders reġgħu ġew re-issued u oħrajn le.

Peress li l-informazzjoni mitluba hija waħda ta' natura kummerċjali, il- Korporazzjoni Telemalta tħoss li ma għandhiex tagħmel din l- informazzjoni pubblika.

Għaldaqstant, jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq aktar tagħrif dettaljat dwar is-suġġett, lest li ngħaddihulu b'mod kunfidenzjali.

ENEMALTA - TENDERS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk matul il-leġislatura preċedenti kienx hemm tenders mal-Korporazzjoni Enemalta li ma ġewx awarded?

U jekk kien hemm, jista' l-Ministru jgħid:- 1) liema huma; 2) kemm kienet it- tender oriġinali; 3) kemm ħarġet l-istess tender wara u lil min kienet awarded?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-Tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'qed isir, jekk hu l-każ, biex wieħed jiddifferenza bejn persuna li qed tistenna li tgħaddi l-proċess ġudizzjarju (taħt arrest preventiv) u dik sentenzjata?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 433.

ĦABS ĊIVILI - ĊELEL

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk fil-Ħabs għad hemmx ċelel bil-wall paper, bil- fitted carpets" kif ukoll għamara speċjali għal xi priġunieri/persuni speċjali?

ONOR.

ALFRED SANT: Fil-passat, xi priġunieri li kienu talbu biex jagħmlu xi dekorazzjonijiet jew jagħmlu tapit fiċ-ċella tagħhom, ingħataw il- permess biex jagħmlu dan taħt ċerti kundizzjonijiet, fosthom li dan isir għas-spejjes tagħhom.

L-għamara li hemm fiċ-ċelel tiġi fornuta mill-Awtoritajiet tal-Ħabs b'mod kemm jista' jkun uniformi jekk ma jkunx hemm xi raġuni medika li għaliha għandu jkun hemm għamara differenti.

ĦABS ĊIVILI - WORKSHOPS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' Workshops li fil-preżent qed jintużaw fil-Ħabs?

Kien hemm xi refurbishment tul dawn l-aħħar għaxar snin biex jgħin lill-priġunieri jitgħallmu snajja' ġodda li jkunu jiswewlhom għal meta jiġu biex joħorġu mill-Ħabs u jsibu xogħol għalihom?

ONOR.

ALFRED SANT: Fil-Faċilita' Korretiva ta' Kordin hemm sitt workshops li jintużaw għal taħriġ mill-priġunieri.

Dan barra li priġunieri jiġu mħarrġa wkoll fix-xogħol tal-bini, kisi u tibjid.

Minn żmien għal żmien isir xogħol ta' refurbishment fuq dawn il-workshops.

Bħalissa qed jinbena workshop ġdid biex jintuża għal taħriġ tal-priġunieri nisa kif ukoll qed isir refurbishment u kostruzzjoni ta' klassijiet fejn preżentement hemm il-librerija bil-ħsieb li ssir sezzjoni għat-tagħlim tal- kompjuter.

Fil-proġett ta' l-iżvilupp tal-Faċilita' hemm ippjanat il-bini ta' workshops ġodda li jkunu mgħammra kif jixraq biex jintlaħaq l-iskop li qed jirreferi għalih l-Onor.

Interpellant.

ĦABS ĊIVILI - ĊELEL

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hux il-priġunieri kollha għandhom id-dritt li jdaħħlu fiċ-ċella tagħhom home possessions?

X'inhi l-policy għar-rigward il-mod kif ċella tkun dekorata, l-għamara li wieħed għandu jkollu fiċ-ċella u l-allokazzjoni ta' ċelel għall-priġunieri?

ONOR.

ALFRED SANT: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' oġġetti li l-priġunieri jistgħu jżommu fiċ-ċelel tagħhom.

Iċ-ċelel jinżammu fi stat xieraq ta' manutenzjoni u ndafa u jiġu fornuti bl- għamara meħtieġa għall-użu tal-priġunieri u ċioe' sodda, mejda, siġġu u locker għall-ħwejjeġ.

Rigward id-dekorazzjoni taċ-ċelel nirriferi l-Onor Interpellant għat- tweġiba li ngħatat għal mistoqsija numru 3055 li qed nagħti llum stess.

DJAR - BDIL TA' POSTIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi l-policy tal-Gvern rigward bdil bejn (a) inkwilini li huma t-tnejn f'post tal-Gvern; (b) bejn inkwilin li hu f'post tal-Gvern u ieħor f'post ta' l-Uffiċċju Konġunt; (c) bejn inkwilin f'post ta' l- Uffiċċju Konġunt u inkwilin f'post tal-privat; u (d) inkwilin f'post tal- Gvern u inkwilin f'post tal-privat?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Il-Policy dwar bdil ta' inkwilini hi li fejn, wara investigazzjoni meħtieġa, jinstab li ma jkun hemm xejn kontra, u fejn il-postijiet ikunu taħt il-kontroll tad-Dipartiment ta' l-Akkomodazzjoni Soċjali u tal-Uffiċċju Konġunt, talbiet għal bdil jiġu milqugħa.

DJAR - INKWILINI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi l-policy tal-Gvern rigward rikonoxximent ta' persuna bħala inkwilin ta' fond tal-Gvern li jkun preċedentement ingħata lil persuna oħra?

Jekk hemm policy bil-miktub, jista' jpoġġi kopja tagħha fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Kull talba għal rikonoxximent tiġi mistħarrġa fuq il-meritu tagħha u fejn jinstab illi tkun ġenwina tiġi aċċettata.

M'hemmx policy bil-miktub.

NEGOZJI LIĊENZJATI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għar- risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 2413 u peress illi m'għandi ebda diffikulta' biex nirranġa għal ġarr ta' l-informazzjoni relattiva minkejja li tiżen 17.5 kilos, jista' l-Prim Ministru jgħid hux lest li nieħu l-informazzjoni jew inkella jridnix biss niġi neżaminaha l-uffiċċju tiegħu u dan in vista tal-fatt li fid-domanda oriġinali tiegħi jien tlabt li l-informazzjoni titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra, li jidher li l-Prim Ministru mhux qed isib oġġezzjoni, bil-konsegwenza li kulħadd ikun jista' jieħu kopja?

ONOR.

ALFRED SANT: M'għandix aktar xi nżid ma' dak li diġa' għidt fit- tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentari numru 2413.

KUNSILLI LOKALI - KENNIESA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jiġi rivedut l- istudju li kienet għamlet l-MSU dwar in-numru ta' kenniesa li kull kunsill lokali għandu bżonn u jekk iva, kif se jsir dan l-eżerċizzju, minn min, min se jkun involut u meta se jsir?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hemm il-ħsieb li d-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali bl-għajnuna tal-Management Efficiency Unit jagħmel update ta' l-istudju li kien sar biex jinstab il-volum ta' xogħol li hemm bżonn f'kull lokalita' biex isir it-tindif tat-toroq.

Dan huwa pprogrammat li jibda ma jdumx.

VAT - PROFS.

D.W. WILLIAMS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallas jew sejjer jitħallas il-Profs.

D.W. Williams għal konsulenza tiegħu dwar il-liġijiet li sejrin jissostitwixxu l- VAT?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tas-cv tal- Profs.

Williams fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx konsulenti oħra li qed jaħdmu fuq l-istess suġġett u jekk iva min huma u kemm se tħallsu jew se jitħallsu?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-ħlas dovut lill-Professur David W. Williams għall- konsulenza tiegħu dwar l-ewwel fażi tal-proġett biex jitħejjew il-liġijiet li sejrin jissostitwixxu l-VAT li twassal sal-preparazzjoni tal-White Paper kien ta` 7,500 lira Sterlina.

It-tagħrif l-ieħor mitlub se jingħata f'seduta oħra

TOROQ - TINDIF

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ivvotati flus għal din is-sena għat-tindif mekkanizzat ta' toroq li għadhom responsabbilta' tal- Gvern?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Flus biex issir manutenzjoni u tindif ta' toroq, arterial and distributor roads u allura biex isir tindif mekkanizzat, jekk ikun hemm il-ħtieġa, jidhru vvutati taħt vote 39 item 23 (repair & upkeep) fis-somma ta' Lm207,000.

P.A. - PARKEĠĠ GĦALL-PERITI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Billi jidher li l-Awtorita' ta' l- Ippjanar m'għandha l-ebda pjan biex fl-inħawi tagħha tipprovdi parking għall-periti u l-pubbliku li jżur dawn l-uffiċċji, jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar min jista' jagħmel użu mill-car parking facilities li hemm enumerati kemm fil-precints ta' l-istess awtorita' kif ukoll madwar il-bini ta' l-istess awtorita'?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Faċilita ta' l-ipparkjar madwar u ġol-bini ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar hija mqassma kif jidher hawn taħt:

|Car Park|40pos|Impjegati ta' | |A |t |l-Awtorita' fuq | | | |servizz ta' min | | | |jasal l-ewwel | | | |jinqeda | |Car Park|20pos|Is-Senior | |B |t |Management Team | | | |ta' l-Awtorita' | |Car Park|20pos|Viżitaturi/Membri | |C |t |tal-Bord ta' | | | |l-Awtorita' | |Car Park|19pos|Karozzi ta' | |D |t |l-Awtorita', | | | |Middle Management | | | |u staff ta' | | | |l-Awtorita'. |

KEMMUNA - ŻVILUPP

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar x'tip ta' żvilupp hu mistenni jitħalla jsir f'Kemmuna?

Billi fil-passat iktar minn darba kien hemm problema dwar l-użu ta' Kemmuna bħala post li fih jitrabbew l-annimali, jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar x'inhi l-qagħda tal-Planning Authority f'dan ir-rigward illum?

Meta hu mistenni li jiġi finalizzat pjan dwar l-iżvilupp, (jew nuqqas tiegħu) permess f'Kemmuna mill-Planning Authority sadanittant, x'jużu jista' jsir minn din il-gżira?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-gżira ta' Kemmuna tagħmel parti mportanti mill- Pjan Lokali għal Għawdex.

Il-Pjan Lokali huwa intenzjonat li jagħti direzzjoni għall-użu ta' l-art u l-proċess ta' żvilupp fuq il-gżira ta' Kemmuna għal għaxar snin minn meta jiġi approvat.

Dan għandu jistudja fid-dettal is-sitwazzjoni preżenti tal-gżira b'mod partikolari: ambjent, turiżmu, rikrejazzjoni, konservazzjoni u agrikoltura, li jinkludi t-trobbija ta' l-annimali.

Il-Pjan ser jitratta wkoll dwar il- konflitt bejn l-iżvilupp mhux aċċettabli u 'natural habitat' rari tal- gżira.

Il-gżira kollha ta' Kemmuna hija ddikjarata bħala Riserva Naturali skond l- Att ta' l-1991 biex iħares l-Ambjent, u Area ta' Konservazzjoni Rurali skond it-termini tal-Pjan ta' Struttura għall-gżejjer Maltin.

Kemmuna tgawdi minn wieħed mill-isbaħ ambjenti prestiġjużi naturali tal- gżejjer tal-Mediterran.

Il-Pjan Lokali ser ikompli isaħħaħ il-liġijiet eżistenti biex iħarsu dan l-ambjent naturali uniku permezz ta' proposti oħra għall-protezzjoni.

MOC - PROĠETTI U PROGRAMMI TEKNIĊI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex is-Segretarju Parlamentari l-Onor.

Cilia insista li l-MOC iżżomm informat dwar il- proġetti u l-programmi tekniċi ta' l-Assoċjazzjonijiet/Federazzjonijiet Sportivi membri ta' l-MOC li jkunu irċevew funds mill-grant ta' Lm55,000 mogħti mill-Gvern lill-MOC bħala spejjeż għat-tħejjija tal-Logħob Mediterran, meta l-istess Onor. Cilia qal li kien konxju li l-MOC għandha strutturi tajbin biex tara u issegwi sewwa l-infiq ta' dawn il-funds?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-Gvern iħoss li għandu jkun hemm accountability dwar użu ta' fondi pubbliċi kif nispera li l-Onor.

Interpellant japprezza li għandu jkun il-każ.

Apparti dan il-prinċipju bażiku, huwa mportanti li dwar kif jintnefqu l- flus ikun hemm kordinazzjoni bejn is-Segretarjat Parlamentari għaż- Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti u l-Kumitat Olimpiku Malti biex ma jiġrix kif ġara fil-passat taħt l-Amministrazzjoni preċedenti min jieħu l-ħafna fondi u min ma' jieħu xejn.

B'hekk tkun tista' ssir distribuzzjoni aktar ġusta ta' fondi pubbliċi a favur l-isport f'pajjiżna.

PARTIT NAZZJONALISTA - STAZZJON TELEVIŻIV

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 3869, peress li l-mistoqsija kienet tgħid x'inhuma l-problemi tekniċi u mhux jekk għax hemm problemi, jista' l-Prim Ministru jirrispondi u jgħid x'inhuma eżattament dawn il- problemi?

ONOR.

ALFRED SANT: M'għandi xejn xi nżid mar-risposta li diġa tajt fil-mistoqsija parlamentari numru 3869 fis-17 ta' Marzu 1997 ħlief li ninsab fiduċjuż li s-soluzzjoni ser tinstab fi żmien raġonevoli.

Kopja tal-ittra mibgħuta riċentement lill-Kap tal-Oppożizzjoni dwar dan.tpoġġiet fuq il-mejda tal-kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SAMMUT MARK A.

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jikkonferma l-Ministru dak li ġie allegat f'Radio 101, li saret diskriminazzjoni favur Mark A. Sammut fil-ħruġ tal-warrant ta' Nutar?

Jekk fl-affermattiv, il-Ministru huwa intenzjonat li jieħu miżuri xierqa biex jara li ssir ġustizzja ma' l-istudenti kollegi ta' Sammut?

X'inhuma l-miżuri?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma saret l- ebda diskriminazzjoni favur il-persuna msemmija fil-ħruġ tal-Warrant ta' Nutar.

Id-data tal-Warrant tan-nutar imsemmi hija l-istess waħda li tidher fuq il- Warrants tan-nutara l-oħra.

Li ġara kien biss li fuq talba tiegħu l-Warrant ġie ppreżentat lilu jumejn qabel l-oħrajn u ismu deher fil-Gazzetta tal-Gvern qabel ta' l-oħrajn.

Kieku kien hemm xi talba simili minn xi nutar ieħor kienet tintlaqa' bl- istess mod.

SAMMUT MARK A.

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jikkonferma l-allegazzjoni ta' Radio 101, li saret forma ta' pressjoni ma' l-ambjenti fil-Ministeru tiegħu minn Mark A. Sammut u missieru, li hu mpjegat fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru f'Kastilja, biex isir trattament preferenzjali fil-ħruġ tal-warrant lill- istess Mark A. Sammut?

Jekk fl-affermattiv, x'kienet il-pressjoni?

Jista' l-Ministru jagħti nformazzjoni dokumentata lil din il-Kamra dwar dan il-każ skond it-trasparenza u l-verita'?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ma saret l-ebda pressjoni kif qed isemmi l-Onor.

Interpellant.

GĦAWDEX - FINAL TAL-KANZUNETTA MALTIJA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid min kien in-nutar għall- Gvern waqt il-polza li telgħet biex tassenja t-Teatru għall-final tal- Kanzunetta Maltija f'Għawdex?

Fuq liema kriterji ġie nnominat u kemm tħallas?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 4346.

SAMMUT MARK A.

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-kriterji biex innomina lin-Nutar Mark A. Sammut bħala membru fil-Bord tal-Koperattivi?

Kemm qed jitħallas ta' dan?

Kif jispjega l-fatt li n-nomina saret fis-17 ta' Jannar, 1997 meta Mark A. Sammut ma' kienx għadu rċeva l-warrant ta' Nutar?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-Nutar Mark A. Sammut ġie magħżul għaliex fil-fehma tiegħi jaqdi l-kriterju għal din l-għażla.

Bħala membru fil-Bord tal- Koperattivi dan jitħallas Lm500 fis-sena bħala onorarja, jiġifieri l-istess rata bħal membri l-oħra.

Il-kriterji għal sħubija f'dan il-Bord m'mhumiex marbuta ma' xi warrant jew xi degree iżda ma' esperjenza u abbilta'.

BIĊĊERIJA - QATLA TAL-MAJJAL

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2325, jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-rakkmandazzjonijiet tal-KIA dwar il-kwoti tal-majjal?

X'inhi l-pożizzjoni tal-Ministeru u tad-dipartiment tas-servizz veterinarju dwar it-tibdil f'dawn il-kwoti?

Kemm hu fil-preżent il-konsum tal-majjal, kemm għall-ikel kif ukoll għall-ipproċessar?

X'qed jiġri mill- majjal li skond tweġibiet parlamentari qed jilħaq il-qatla ta' 2,700 fil- ġimgħa meta l-kwota hi ta' 2,340 fil-ġimgħa?

X'inhu l-piż average tal-majjal li nqatel kull ġimgħa mill-1 ta' Jannar, 1997 sal-lum?

Kif jitqabbel mal-piż average tal-qatla matul l-ewwel tlett xhur ta' l-1995 u l-1996?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija ninforma lill- Onor. Interpellant li ma kelli l-ebda rakkomandazzjoni tal-KIA dwar il- kwoti tal-majjal.

Rigward il-piżijiet tal-qatla, ġimgħa b'ġimgħa ta' din is-sena, l-informazzjoni hija kif tidher hawn taħt:

Ġimgħa Numru 1 80.4 kgs Ġimgħa Numru 2 80.3 kgs Ġimgħa Numru 3 79.0 kgs Ġimgħa Numru 4 79.9 kgs Ġimgħa Numru 5 79.8 kgs Ġimgħa Numru 6 79.6 kgs Ġimgħa Numru 7 79.0 kgs Ġimgħa Numru 8 80.0 kgs Ġimgħa Numru 9 78.9 kgs Ġimgħa Numru10 77.8 kgs Ġimgħa Numru11 79.2 kgs Ġimgħa Numru12 82.1 kgs

F'dawn l-aħħar tlett snin il-medja tal-piż żdiedet minn 77 kgs fl-1995, 78 kgs fl-1996 u 79.6 kgs fl-1997.

SPTAR MONTE CARMELI - MANAGEMENT

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'miżuri ttieħdu mill-amministrazzjoni preżenti biex jissaħħaħ il- management ġewwa l-iSptar Monte Carmeli?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ġie mwaqqaf Hospital Management team.

Ġiet ristrutturata l-Kummisjoni Nazzjonali għall-Kura Mentali tali mod li tista tkun verament effettiva.

SPTAR ĠENERALI - MANAGEMENT

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'miżuri ttieħdu mill-amministrazzjoni preżenti biex jissaħħaħ il- management ġewwa l-iSptar Ġenerali ta' Għawdex?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Peress li l-Isptar Generali ta' Għawdex għal dak li jirrigwarda finanzi u amministrazzjoni jaqa taħt il-Ministeru responsabbli minn Għawdex, nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel id- domanda tiegħu lill-Onor Prim Ministru.

NAĦAL - ESPERTI BARRANIN

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm ġew f'Malta esperti barranin dwar in-naħal matul l-1994, l-1995 u l-1996, kif ukoll matul l-1997 sal- lum?

Min kienu dawn l-esperti li ġew u kemm damu Malta f'kull każ?

X'tip ta' rapporti għamlu dwar l-Agrikoltura f'Malta?

Jista' l-Ministru jikkonferma li minbarra dawn l-esperti kellhom jiġu Malta wkoll żewġ esperti oħra minn Iżrael, li fil-fatt ħassru ż-żjara tagħhom f'Malta minħabba raġunijiet ta' sigurta' wara l-mewt f'Malta ta' uffiċjal ieħor barrani?

Meta kellhom jiġu dawn l-esperti?

Jikkonferma l-Ministru li fil- fatt, imbagħad ġew f'Malta żewġ esperti oħra mill-istess pajjiż?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KEMMUNA - ORGANIC FARMING

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar min kien jew kienu l-esperti Ġermaniżi li flimkien mal-MTARYC fasslu l-istudju dwar l-Organic Farming ġewwa Kemmuna?

Xi kwalifiki kellhom dawn l-esperti li ħadmu dwar dan ir- rapport?

Kemm-il rapport ieħor bħal dan kien sar dwar l-Organic Farming f'pajjiżi oħra minn dawn l-istess espert jew esperti?

F'liema pajjiżi saru dawn l-istudji?

Kemm tħallas dan l-espert Ġermaniż għax-xogħol tiegħu?

Meta beda l-istudju u meta spiċċah?

Kemm-il darba ġie Malta biex iwettaq l- istudju tiegħu, u kemm dam kull darba f'Malta?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ġermaniżi li flimkien mal-MTARYC ħejjew ir- rapport dwar l-Organic Farming huma żewġ esperti, li wieħed huwa kwalifikat fuq l-impatt Ambjentali u l-ieħor huwa kwalifikat fuq l-Organic Farming u l- Integrated Pest Management.

Dawn l-istudji dwar l-Organic Farming saru f'ħafna pajjiżi u ta' min isemmi li dawn kollha jivvalorizzaw l-importanza ambjentali fil-qasam.

Dawn l-esperti ġew kemm-il darba fil-gżejjer Maltin għall-waqfien ta' ġimgħa jew ħmistax.

Dawn l-esperti ma' ħadu l-ebda ħlas tax-xogħol li għamlu.

BDIEWA - SERER

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm saru inspections fis-serer tal- bdiewa mill-1 ta' Novembru, 1996 sal-lum?

X'tip ta' prodott kien jitkabbar fis-serer li fihom saru l-inspections?

Fejn huma s-serer li ġew inspected, raħal raħal?

X'tip ta' prodotti kienu qed jitkabbru f'dawn is-serer?

Liema tipi ta' mard irriżulta fuq il-pjanti differenti li kien hemm fis- serer?

Xi prekawzjonijiet ġodda ġew suġġeriti lill-bdiewa f'dawn l- okkażjonijiet?

ONOR.

SPTAR SAN LUQA - PATIENT ADMINISTRATION SYSTEM

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid meta u f'liema swali ta' l-iSptar San Luqa l-Patient Administration System se tibda topera?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li l-Patient Administration System ser tibda topera fit-28 ta' dan ix-xahar.

L-ewwel stadju tas- sistema huwa l-Patient Master Index u dan ser jibda jopera fid-dipartiment tal-Medical Records, fil-Main Reception, fl-Outpatients Reception, fir- Reception tal-Emerġenza, fit-tliet swali l-ġodda tal-Ortopedija u fil- Klinika tad-Dijabete ta' l-Isptar San Luqa, fiċ-Ċentru tas-Saħħa tal- Furjana, u fid-Dipartiment tal-Health Information fi G' Mangia.

Fl-erba' xhur ta' wara, is-sistema se tinfirex fis-swali, l-kliniċi u d-dipartimenti l-oħra ta' l-isptarijiet u ċ-Ċentri tas-Saħħa l-oħra tal-Gvern.

EURO MED CONFERENCE

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu maħsub li jkunu l-ispejjeż għal pajjiżna sabiex ix-xahar id- dieħel jospita l-Euro Med Conference?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

BALLUTA - SUB-POST OFFICE

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4000 u peress li d-Dipartiment tal-Posta kien informa lill-Ministru Michael Frendo fl-1995 li d-dipartiment kien qed jieħu l-passi neċessarji sabiex jinfetaħ sub-uffiċċju tal-Posta fil-Balluta tant, li l-Ministru Frendo rrapporta dan f'paġna 58 tar-'Rapport tat-Tielet Sena tat-Tieni Leġislatura tal-gvern preċedenti' li kien ġie ppubblikat fl-1995, jista' l-Ministru jitlob lil Posta Ltd. tirrikonsidra li jinfetaħ dan is-sub-uffiċċju fil- Balluta sabiex il-pubbliku u t-turisti jkunu jistgħu jinqdew aktar f'dawn l- inħawi?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien infurmat li l-Posta Limited qatt ma kellhom pjan biex jinfetaħ Sub-Post Office fl-inħawi ta' Balluta.

Madankollu, jekk tinħass il-ħtieġa ta' Sub-Post Office fil-lokalita' msemmija, tingħata konsiderazzjoni serja minn Posta Limited.

Ta' min ifakkar li Fergħa tal-Posta tinsab fejn l-uffiċċju tat-Telemalta fi Triq San Ġorg, San Ġiljan.

UFFIĊĊJU TAL-VAT - PERSUNI RREĠISTRATI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni rreġistrati mal- VAT Office f'kull xahar bejn Jannar, 1996 u Frar, 1997?

Kemm kien in-numru ta' persuni rreġistrati mal-VAT Office li għal xi raġuni jew oħra kkanċellaw ir-reġistrazzjoni tagħhom bejn Jannar, 1996 u Frar, 1997?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-il-Mejda tal- Kamra.aktar kmieni f'din is-seduta.

LOGĦOB TAL-LOTTU

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'kien l-ammont ta' flus fuq logħob tal-lottu li ntlagħab matul l-1996?

Kemm kien l-ammont ta' rebħ mil-lottu matul l-1996?

Kemm-il darba matul is-sena 1996 l-ammont ta' rebħ qabeż is-somma stipulata fir-regolamenti tal-lottu, u b'kemm kien l-ammont?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-ammont ta` flus fuq logħob tal-Lottu li ntlagħab matul l-1996 kien ta` Lm10,571,749.

Minn dawn intrebah l-ammont ta` Lm5,407,324.

Fl-1996 l-ammont ta` rebh stipulat fir-regolamenti tal-Lottu nqabeż darbtejn u dawn kienu darba bi Lm15,006 u darba oħra b`Lm39,595.

WIED IL-GĦAJN - BUS SHELTER

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar meta se jsir il- bus shelter fil-Pjazza Dun Tarcisio Agius (f'Wied il-Għajn) ħdejn id- Downtown Bar?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien infurmat li dan l-istage diġa' hu ordnat mill-Awtorita' dwar it- Trasport Pubbliku biex jinħadem mid-Dipartiment tal- Manifattura u Servizzi tat-Taqsima tax-Xogħlijiet.

WIED IL-GĦAJN - FAIR WAY

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar meta l-Awtorita' tal-Port se tagħmel fair way fin-nofs tal-bajja ta' Wied il-Għajn kif ukoll jorganizza l-irmiġġi għad-diversi dgħajjes fil-bajja?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien infurmat li l-Awtorita' Marittima qegħda għaddejja b'konsultazzjonijiet ma' rappreżentanti tas-sajjieda u ta' sidien oħra li għandhom id-dgħajjes ġewwa Marsaskala bi skop li tiġi immarkata fairway u jiġu organizzati l-irmiġġi fl-iqsar żmien possibli.

SPTAR SAN LUQA - NURSING OFFICER

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk intbagħatx replacement flok in-nursing officer li ġie trasferit mill-VCCI Cardiology Clinic fl-Isptar San Luqa?

Huwa minnu li flok SRN hemm casual ward clerk li qed imexxi din il-klinika?

X'inhuma l-kwalifiki meħtieġa sabiex persuna tagħmel kors ta':- a) ward clerks u b) SRN?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Għalkemm għadu ma ġiex identifikat replacement għall-post vakant ta' Nursing Officer f'din is-sezzjoni ninsab assigurat li saru arranġamenti alternattivi biex ix-xogħol tal-klinika jibqa miexi.

Il-Casual Ward Clerk għadu jaqdi l-istess doveri li kellu għall-dawn l- aħħar snin.

Dwar kwalifiki biex tagħmel il-korsijiet :-

(a) Ta' Ward Clerk - ma jeżistux korsijiet.

Il-postijiet jimtlew wara sejħa pubblika għall-applikazzjonijiet li kienet miftuħa għal dawk li kellhom ċertifikat li għallinqas temmew Edukazzjoni Sekondarja sal-livell ta' Form 2.

(b) Ta' SRN - jeżistu diversi modi kif wieħed jilħaq SRN.

Dawn ilkoll jinvolvu korsijiet ta' livell post sekondarju jew universitarju.

Għall- aktar dettalji l-Onor Interpellant għandu jagħmel mistoqsija speċifika lill- Onor Ministru ta' l-Edukazzjoni.

SAĦĦA - MARD TAT-THYROID

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Ma jidhirlux il-Ministru li ma jagħmilx sens li filwaqt li pazjent/a li għandu/ha l-glandola tat-Thyroid taħdem bil-mod (Hypothyroidism) għandu/ha dritt għall-mediċini b'xejn, iżda meta pazjent/a għandu/ha t-Thyroid taħdem mgħaġġla (Hyperthyroidism) m'hemmx dan id-dritt?

Jaqbel il-Ministru li kull tip ta' mard tat-Thyroid għandha tiġi nkluża fl-iskeda V?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Is-sitwazzjoni dwar il-lista tax-Schedule V għada ma tbidlitx.

Is-suġġeriment tal-Onor Interpellant ser jiġi kkonsidrat.

SAĦĦA - ISMIJIET FARMAKOLOĠIĊI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Ma jidhirlux il-Ministru li għandu jkun hemm proof reading ta' dokumenti b'ismijiet farmakoloġiċi u ta' ditti peress li kien hemm diversi żbalji fil-lista ta' offerti għal Frar 1997 mogħtija mit-Taqsima tas-Servizzi Farmaċewtiċi tal-Gvern tad-Diviżjoni tas-Saħħa, kif dehret f'paġni 2141 u 2142 f'ħarġa numru 16,432 tal-Gazzetta tal-Gvern ta' Malta, fejn jien għoddejt ta' l-anqas sitt żbalji?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Membru li minn naħa tat-Taqsima tas-Servizzi Farmaċewtiċi tal-Gvern isir proof readingtad- dokumenti b'ismijiet farmakoloġiċi qabel ma jintbagħtu għall-publikazzjoni fuq il-gazzetta tal-gvern.

Madankollu d-dmir li jsir il-proof reading ta' l-aħħar qabel ma tiġi maħruġa l-gażetta tal-gvern taqa' taħt ir- responsabilita' ta' dipartiment ieħor.

SPTAR SAN LUQA - KAŻI TAT-THYROID

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Il-Ministru ma jidhirlux li peress li ċerti investigazzjonijiet ma jkunux jistgħu jiġu ordnati minn GP's (e.g.

Thyroid Function Tests, RA factor) dan qed jirriżulta f'aktar każijiet li jiġu riferuti sew fid-dipartiment ta' l-Emerġenza kif ukoll fid- dipartiment tal-outpatients ta' l-iSptar San Luqa?

Peress li l-iffullar f'dawn iż-żewġ dipartimenti hu allarmanti - fl-outpatients hemm waiting lists ta' xhur sħaħ - jidhirlu l-Ministru li jekk ikun hemm ċerti ndikazzjonijiet speċifiċi ikunu jistgħu jiġu ordnati ċerti investigazzjonijiet anke minn GP's?

F'każijiet bħal Thyroid Function, fejn skond ir-riżultat tad-demm jiżdied jew jitnaqqas l-ammont ta' mediċina li tingħata, il-pazjent għax għandu jiġu riferut jew followed up fi sptar ċentrali jew ċentru tas-saħħa minn speċjalista?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li ftit xhur ilu kienet twessgħat il-firxa ta' testijiet li setgħu jiġu ordnati mill-G.P's privati.

Għadu kmieni biex wieħed jikkonsidra tibdil ieħor f'dan l-istadju meta d- Dipartiment tal-Patoloġija għadu qiegħed jassessja l-impatt tal-miżuri li ttieħdu.

Huwa fl-interess ta' kulħadd li testijiet speċjaliżżati jiġu ordnati minn konsulent jew speċjalista.

Din hi ħaġa xierqa biex il-pazjent ikollu l- aħjar parir possibbli.

SAĦĦA - MRSA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid humiex qed jingħataw antiseptics u antibiotiċi b'xejn bħala kumpens għall-fatt li pazjenti li jkunu ġew admitted fi sptar pubbliku jkunu ġew infettati bl- MRSA?

Huwa minnu li fl-iSptar San Luqa qed jiġu posposti operazzjonijiet mhux urġenti minħabba ż-żieda fil-każijiet ta' MRSA?

Huwa minnu li qed jiġi evitat li pazjenti jintbagħtu fl-iSptar Zammit Clapp minħabba każijiet ta' MRSA fl-istess sptar?

Huwa minnu li kien hemm każijiet li għamlu kawżi legali kontra d- Dipartiment tas-Saħħa minħabba li persuni ġew infettati bl-MRSA fi sptar pubbliku?

Jekk fl-affermattiv, kemm u meta saret kull kawża?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Paragrafu 1) Dawn il-każijiet jiġu ttrattati bħal kull każ ieħor meta jiġi biex jiġi liċenzjat mill-Isptar għal dak li jirrigwarda tkomplija ta' kura d-dar.

2) Le mhux minnu.

3) Le għaliex bejn il-31 ta' Marzu 1997 u d-9 t'April 1997 kien hemm 14-il pazjent li ġew trasferiti mill-Isptar San Luqa għall-Isptar Zammit Clapp.

4) Le, mhux minnu.

SERVIZZ CIVILI - IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4090 tal- 11/3/97, jista' l-Prim Ministru jinfurmani kemm kien hemm uffiċjali esekuttivi nvoluti fir- Reform & Commission Report li dwarhom saret anomalija?

Jidhirlu l-Prim Ministru li wara li diġa' għaddew ħames snin u dawn għadhom ma tħallsux u wara li dawn lanqas tpoġġew fl-iskala tas-salarji li ħaqqhom speċjalment dawk li kienu ilhom iżjed minn tmien snin fil-grad ta' uffiċjal esekuttiv, issa wasal iż-żmien biex dan isir?

ONOR.

ALFRED SANT: Ir-Reform and Commission Report ma jeżistix iżda għandi nifhem illi l-Onor.

Membru qiegħed jirreferi għal grupp ta' Uffiċċjali Eżekuttivi li kienu ġew promossi minn Skrivani.

Kien hemm xi diffikultajiet ta' interpretazzjoni tal-ftehim dwar il-Gradi tas-Servizz Ġenerali fejn jirrigwardja lil dawn l-Uffiċċjali Eżekuttivi.

Jien infurmat illi din il-kwistjoni issa ġiet solvuta u ġie deċiż illi, dawk l-Uffiċċjali Eżekuttivi li jkollhom il-performance tagħhom sodisfaċenti, ikunu jistgħu jitilgħu fuq skala ta' salarju 13.

Qegħdin jittieħdu passi biex dan isir.

MEDIĊINI - LISTA' TA' MEDIĊINI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħtini l-annual consumption tal-lista tal-mediċini tas-snin 1995 u 1996 li qed tintbagħat separatament?

Fiż-żmien li dawn il-mediċini kienu out of stock, kemm kien l-ammont ta' kull mediċina li nxtrat mis-suq lokali sakemm wasal l-istock ordnat mill- Medical Stores?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-tweġiba għall din il-mistoqsija ser titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

SAĦĦA/SIGURTA' FUQ IL-POST TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għar-rapport dwar il-ħidma tal-Kummissjoni għall-Promozzjoni tas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax-Xogħol għas-sena 1996, fejn tissemma l-ħidma li saret dwar il-kodiċi ta' Prattika għall-Industrija tal-Bini u Kostruzzjoni, jista' l-Ministru jgħid meta dan il-kodiċi se jiġi ppubblikat?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-Kummissjoni għall-Promozzjoni tas-Saħħa u s- Sigurta' fuq il-post tax-Xogħol qiegħda tieħu passi biex jiġi pubblikat il- Kodiċi ta' Prattika għall-Industrija tal-Bini u tal-Kostruzzjoni.

Kopji ta' dan il-Kodiċi ġa ġew imqassmin lil organizzazjonijiet interessati.

ETC - PROGRAMM "LEONARDO"

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4095 dwar il- programm"LEONARDO", jista' l-Ministru jgħid liema huma l- "organizzazzjonijiet Ewropej" li saru kuntatti magħhom u min ħa sehem f'dawn il-kuntatti? (seduta ta' l-24 ta' Marzu, 1997).

ONOR.

EDWIN GRECH: L-organizzazzjonijiet Ewropej li magħhom il- Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ għamlet kuntatti rigward il-programm Leonardo huma dawn li ġejjin:

Keski-Uusimaa Institute for Further Education, Finland.

Flemish Support and Development Centre for Adult Basic Education, Belgium.

Turku Employment Office, Finland.

Berufsforderungswerk Frankfurt am Main, Germany.

Centre de Readaptation Professionnelle et Fonctionnelle de Nanteau sur Lunain, France.

Le Lycee Marcel Sembat, France.

Idjuberg, Iceland.

Don Bosco International, Belgium.

Il-kuntatti saru minn uffiċjali tal-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ.

SAĦĦA U SIGURTA' - KORSIJIET

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid meta beħsiebu jniedi xi forma ta' kors għal dawk li jixtiequ jaħdmu mal-Gvern fil-qasam tas-saħħa u sigurta' fuq il-post tax- xogħol?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-Occupational Health and Safety Unit tad-Dipartiment tax-Xogħol avviċinat lill-Institute of Health Care bil-għan li jitħejja kors Universitarju li jwassal għal kwalifiki fil-qasam tas-saħħa u sigurta' fuq ix-xogħol.

Din l-inizjattiva mhix limitata biss għal uffiċjali fis- settur pubbliku, iżda tapplika wkoll għal persuni interessati fis-settur privat.

SIMPLEX BUSINESS SOLUTIONS LTD

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid meta bdew it-taħdidiet/inizjattivi biex titwaqqaf il-Koperattiva Simplex Business Solutions Co-operative Ltd?

Jista' l- Ministru jgħid kemm huma l-imsieħba f'din il-koperattiva u x'inhu l-għan soċjali ta' din il-koperattiva?

ONOR.

EDWIN GRECH: It-taħditiet/inizjattivi bdew f'Settembru 1996.

In- numru ta' msieħba huwa 7.

Fid-dinja ta' żvilupp kontinwu fil-qasam ta' l- informatika din il-Koperattiva tkun tista toffri s-servizzi tagħha lill- pubbliku u lill-Moviment Koperattiv.

KOPERATTIVA GĦAS-SERVIZZI FARMAĊEWTIĊI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid meta bdew it-taħdidiet/inizjattivi biex titwaqqaf il-"Koperattiva għas-Servizzi Farmaċewtiċi limitata"?

Jista' l-Ministru jgħid kemm huma l-imsieħba f'din il-koperattiva u x'inhu l-għan soċjali ta' din il-koperattiva?

ONOR.

EDWIN GRECH: It-taħditiet/inizjattivi bdew f'Lulju ta' l-1996.

In- numru ta' msieħba hu ta' 7 u l-għan soċjali hu li l-konsumatur jista' jibbenefika minn kwalita approvata mill-World Health Organisation u bi prezzijiet vantaġġjużi.

KOPRI KOPERATTIVA LIMITATA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid meta bdew it-taħdidiet/inizjattivi biex titwaqqaf il-koperattiva "Kopri Koperattiva Limitata"?

Jista' l-Ministru jgħid kemm huma l-imsieħba f'din il-koperattiva u x'inhu l-għan soċjali ta' din il- koperattiva?

ONOR.

EDWIN GRECH: It-taħditiet/inizjattivi bdew f'Marzu ta' l-1996.

In- numru ta' msieħba hu 15.

Fi spirtu koperattiv dawn il-membri jkunu jistgħu jagħmlu produzzjoni u distribuzzjoni bi prezzijiet kompetittivi għall- konsumatur.

SPIŻERIJI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l- policy tal-Gvern rigward il-liberalizzazzjoni ta' spiżeriji b'mod partikolari f'żoni ġodda ta' abitazzjoni?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Fil-preżent għaddejin diskussjonijiet bejn id- Dipartiment tas-Saħħa, u l-GRTU u l-Assoċjazzjoni tal-Ispiżjara.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Fir-rigward tal-proġett ta' Buġibba, jista' l- Ministru jgħid min huma dawk il-kuntratturi li qegħdin jaħdmu fuq dan il- proġett?

Liema huma dawk il-kuntratturi li qegħdin jissupplixxu l- concrete, l-iċċanġar tal-bankini, l-arbuxell u pjanti oħra kif ukoll il- materjal tal-ġebel?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Hemm numru ta' kuntratturi li qegħdin jaħdmu fuq dan il-proġett.

Il-kuntratturi li qegħdin jissupplixxu l-konkos huma dawk li ġew mogħtija l-period contracts fuq ir-ready-mix concrete.

L-istess jgħodd għall-kuntratturi li qed jipprovdu l-ġebel.

Ix-xogħol ta' l-iċċangjar ta' bankini fuq il-promenade qed isir mill- kuntratturi li jidhru fil-lista li qegħed titpoġġa fuq il-mejda tal-kamra.

Għal dan ix-xogħol ġew utilzzati tenders li kienu nħarġu biex isiru xogħlijiet fuq bankini f'diversi lokalitajiet ta' Malta liema xogħol ma kienx inbeda jew inbeda u ma tkompliex.

Ix-xogħol ta' pavimentar fuq bankini oħra qed isiru skond il-Period Contracts eżistenti.

Fir-rigward ta' siġar u pjanti għal dan il-proġett, nissuġġerixxu li l-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija lill-Ministeru ta' l-Agrikoltura.

PULIZIJA - TIFTIX GĦAL PERSUNA GĦARBIJA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid fiex waslet it-tfittxija tal-Pulizija għal persuna ta' nazzjonalista' Għarbija, deskritta minn sezzjoni tal-media bħala "traffikant kbir" tad-droga li ħarbet waqt raid f'St. Luke's Street, San Pawl il-Baħar xi ġimgħat ilu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat illi t-tfittxija għal din il-persuna għadha sejra.

B'KARA - NAXXAR ROAD

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' d-dipartiment jintervjeni sabiex isewwi parti mill- arterja prinċipali tat-traffiku, ċioe' Naxxar Rd, Birkirkara, quddiem id- dar Nru. 85, peress li f'din il-parti niżlet xi ftit it-triq, b'mod li vetturi kbar qed joħolqu inkonvenjenza mhux żgħira lir-residenti ta' l- inħawi?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ninsab infurmat illi x-xogħol meħtieġ diġa tlesta.

BUSIETTA GARDENS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 4300 li oriġinarjament kienet saret lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Ambjent, ċioe' ġaladarba fuq il-każ ta' Busietta Gardens hemm deċiżjoni mistennija mill-Qorti ta' l-Appell, il-Prim ma jidhirlux li dak li ġie rrapportat minn Dr Edgar Mizzi fl-istħarriġ li għamel il-Prim Ministru stess jista' jippreġudika l-każ, ċioe' bit-twaqqif ta' inkjesta oħra?

Peress ukoll li l-Qorti ta' l-Appell għandha quddiemha mhux biss id- dettalji tal-ħruġ tal-permess in kwestjoni iżda wkoll il-legend ta' l- iżvilupp, jidhirlu l-Prim Ministru li t-twaqqif tal-Bord ta' l-Inkjesta se jkompli l-preġudizzju b'aktar mod gravi fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja?

ONOR.

ALFRED SANT: L-inkjesta ser issir biex jiġi stabbilit kienx hemm xi nuqqas amministrattiv jew ta' xorta oħra fl-għoti tal-permessi in kwistjoni u mhux ser tidħol fil-mertu ta' xi kawżi pendenti.

Għalhekk, ma kien hemm ebda preġudizzju u anqas ser ikun hemm xi preġudizzju għall- amministrazzjoni tal-ġustizzja kif allegat.

ENEMALTA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti n-numru ta' ħaddiema tal-Korporazzjoni Enemalta li huma assenjati għall-maintenance ta' l-arbli tad-dawl?

Jikkonferma l- Ministru illi t-talbiet biex arbli perikolużi jinbidlu kull ma jmur qed jikber?

Jista' l-Ministru jagħti raġunijiet għaliex dan ix-xogħol qed jieħu ħafna żmien?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-ħaddiema tad-Distretti f`Malta u Għawdex li jammontaw għal madwar 430 ruħ huma disponibbli, flimkien ma` xogħol ieħor, għal xogħol ta` manutenzjoni ta` arbli tad-dawl kif meħtieġ.

Lill- Korporazzjoni Enemalta ma jirriżultalhiex li qegħdin jiżdiedu t-talbiet sabiex jinbidlu arbli perikolużi u nista` nassigura lill-Onor.

Membru li arbli perikolużi jinbidlu mill-aktar fis possibli.

ENEMALTA - VETTURI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm vetturi proprjeta' tal-Korporazzjoni Enemalta li qed jaħdmu ma' l-istess korporazzjoni?

Jista' l-Ministru jgħid ta' liema natura (tip) huma dawn il-vetturi?

Ma' liema diviżjoni qegħdin assenzjati?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-Korporazzjoni Enemalta għandha 131 vettura proprjeta` tagħha.

Dawn huma mqassma kif ġej:-

|Sezzjoni |Karo|Van|Trak|*Ohr| | |zzi |n-i|k-ij|ajn | | | |jie|iet | | | | |t | | | |Amministrazzjon|9 |0 |0 |0 | |i | | | | | |Finanzi |2 |0 |0 |0 | |Planning & |4 |10 |1 |2 | |Development | | | | | |(Development, | | | | | |Maintenance & | | | | | |W. Shop | | | | | |Consumers` | | | | | |Services | | | | | |Consumers' |5 |40 |0 |15 | |Services | | | | | |(District, | | | | | |Meters, | | | | | |Transport & | | | | | |Stand-By) | | | | | |Taqsima |3 |0 |0 |0 | | |tal-Generazzjon| | | | | | |i - Marsa P.S | | | | | | |Ċentru |2 |0 |0 |0 | |tal-Computer | | | | | |Power Station |5 |2 |0 |3 | |ta` Delimara | | | | | |Ċentru ta` |1 |4 |0 |0 | |Tahrig - | | | | | |M`Xlokk | | | | | |Taqsima tal-Gas|1 |5 |0 |0 | |Taqsima |3 |12 |0 |2 | |tal-Pitrolju | | | | |

*Jinkludu Hydraulic Platforms, Oil Plant, Land Rovers, Ambulanza u Route Bus (għall-impjegati).

ENEMALTA - VETTURI MIKRIJA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx vetturi mikrija mill-Korporazzjoni Enemalta?

X'tip ta' vetturi huma dawn?

Ma' liema diviżjoni qegħdin assenjati?

ONOR.

LEO BRINCAT: Fil-Korporazzjoni Enemalta hemm 30 karozza mikrija maqsuma bejn sitt taqsimiet kif se ngħid:

|Sezzjoni |Karozz| | |i | |Amministrazzjoni |5 | |Finanzi |3 | |Planning |6 | |and Development | | |(Development, | | |Maintenance & | | |W`Shop) | | |Consumers` |14 | |Services | | |(District | | |& Meters Section)| | |Ċentru |1 | |tal-Computer | | |Taqsima |1 | |tal-Pitrolju | |

ENEMALTA - VETTURI IMPRESSED

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni fuq impressed vehicles mal- Korporazzjoni Enemalta (i) in-numru; (ii) l-għamla (tip) ta' vetturi; (iii) skond id-diviżjoni li huma assenjati?

ONOR.

LEO BRINCAT: Mal-Korporazzjoni Enemalta hemm 48 vettura impressed, dawn huma kif ġej:

|Sezzjoni |Karro|Vanni|Trakki| | |zzi |jiet |jiet | |Planning & |1 |5 |4 | |Development | | | | |(Development, | | | | |Maintenance & | | | | |W`Shop) | | | | |Consumers` |7 |16 |9 | |Services | | | | |(Distretti u | | | | |Taqsima | | | | |tal-Meters) | | | | |Power Station |2 |3 |0 | |ta` | | | | |Delimara | | | | |Taqsima |0 |0 |1 | |tal-Gass | | | |

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI NISA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm priġunieri nisa fil-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin fl-ewwel ta' kull xahar, mill-1.10.96 sal-lum?

ONOR.

ALFRED SANT: In-numru ta' priġunieri nisa fil-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin fl-ewwel ta' kull xahar mill-1 t'Ottubru 1996 sa llum hu kif jidher hawn taħt:

|Ottubru 1996 |10 | |Novembru 1996 |11 | |Dicembru 1996 |14 | |Jannar 1997 |13 | |Frar 1997 |14 | |Marzu 1997 |15 | |April 1997 |16 |

QRATI - KAWŻI KOSTITUZZJONALI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm kawżi kostituzzjonali pendenti quddiem il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili?

Kif inhuma mqassmin imħallef b'imħallef, dawn il-kawżi kostituzzjonali pendenti?

F'liema snin ġew introdotti dawn il-kawżi kostituzzjonali pendenti?

Kemm hemm kawżi kostituzzjonali pendenti quddiem il-Qorti Kostituzzjonali?

F'liema snin ġew introdotti dawn il-kawżi kostituzzjonali pendenti fl-appell?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' kawżi kostituzzjonali pendenti fil-Prim'Awla huwa ta' 69.

Dawn huma mqassmin kif ġej:- |IMĦALLEF |NUMRU | |Frarnco Depasquale |14 | |Albert Manche' |3 | |Geoffrey Valenzia |4 | |Giannino Caruana |6 | |Demajo | | |Frank G. Camilleri |8 | |Gino Camilleri |13 | |Vincent DeGaetano |6 | |Albert J. Magri |15 |

Is-snin li fihom ġew introdotti dawn il-kawżi kostituzzjonali pendenti huma 1987, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996 u 1997.

In-numru ta' kawżi kostituzzjonali pendenti fil-Qorti Kostituzzjonali huwa ta' 23.

Is-snin li fihom ġew introdotti dawn il-kawżi kostituzzjonali pendenti fil- Qorti Kostituzzjonali huma 1987, 1990, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996.

PAJJIŻI ĠIRIEN - SERVIZZI MOGĦTIJA

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti rendikont ta' x'obbligi finanzjarji għandhom pajjiżi ġirien tagħna għal servizzi li ttieħdu u għadhom ma tħallsux?

Xi sforzi saru mill- Gvern f'dawn l-aħħar ħames xhur biex dawn jiġu mħallsa?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika l-pajjiżi ġirien li għalihom qiegħed jirriferi u jindika wkoll is-servizzi li dawn il- pajjiżi ħadu iżda għadhom ma tħallsux għalihom.

UGWALJANZA BEJN IN-NISA U L-IRĠIEL

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Prim Ministru: Billi fl- okkażjoni tal-preżentazzjoni lilek ta' rapport biex ikun hemm kummissjoni għall-opportunitajiet indaqs mill-Moviment Nisa tal-Partit Laburista, inti għidt li hemm il-ħtieġa għal aktar miżuri ta' diskriminazzjoni pożittiva favur in-nisa tant li għandu jkun hemm bidliet kostruzzjonali biex jiġi ntrodott il-kunċett ta' kwota ta' rappreżentanza femminili fil-Kamra tad- Deputati, biss min-naħa l-oħra l-impenn tal-partit, skond il-politika ġdida tiegħu, hu favur il-jeddijiet indaqs għan-nisa u għall-irġiel, x'inhi eżattament il-politika dwar dan tal-Gvern preżenti?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-politika tal-Gvern Laburista dwar l-ugwaljanza sħiħa bejn in-nisa u l-irġiel hija dik kif espressa fil-Programm Elettorali għall-Elezzjoni Ġenerali tal-1996 u f'paġni 101 sa 109 tad-Dokument Iċ-Ċittadin l-Ewwel- Il-Politika Ġdida Laburista.

SPTAR SAN RAFFAELE

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid issa li ttieħdet deċiżjoni fuq l-Isptar San Raffaele, tista' tidħol f'aktar dettal fuq it-tifsiriet ta' każi akuti u każi kroniċi?

Eżattament liema każi se jilqgħu fihom l-iSptar San Luqa u l-isptar il-ġdid?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Każi akuti huma dawk li jiddaħħlu fl-isptar bi problemi mediċi speċifiċi li jkollhom bżonn trattament speċjalizzat jew faċilita' ta' kura sekondarja jew terzjarja.

Dawn il-pazjenti joqogħdu l- isptar għal żmien definittiv li jista' ivarja min ftit sigħat għal ftit ġranet jew maximum għal ftit ġimgħat skond il-każ u skond l- speċjalizzazzjoni.

Każi mhux akuti jinkludu dawk il-każi li jkollhom bżonn ta' kura u riabilitazzjoni iktar fit-tul.

Dawn jinkludu il-kura tal-anzjani; ir- reħabilitazzjoni tal-anzjani, ta' persunai b'diżabilita u ta' każijiet psikjatriċi; u servizzi oħra li jipprovdu kura u terapija fit-tul.

TRAVEL FAIRS - DIRETTUR TA' L-NTOM

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid f'liema Travel Fairs fl-Istati Uniti u l-Kanada kien hemm attendenza tar-rappreżentant ta' l-NTOM f'dawn l-aħħar sitt xhur?

ONOR.

KARMENU VELLA: Id-Direttur ta' l-NTOM ġewwa New York żar dawn il- fieri u l-workshops:-

Incentive Travel & Meetings Exhibition (ITME) - Chicago .

USTOA - Banff, Alberta, Canada .

ETC Roundtable & Supermarts f'14 il-belt: Denver, Seattle, Portland, San Francisco, San Jose, Los Angeles, Orange City, Boston, White Plains, Long Island, Minneapolis, Milwaukee, Chicago u Detroit. .

Nation Travel Exchange Shows f'6 ibliet: Philadelphia, Baltimore, Washington, Secawcus, Westchester u Hartford. .

Sea Trade Convention - Miami, Florida.

DJAR - FIDI TA' ĊENS

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Minkejja li l-Joint Office jilqa' applikazzjonijiet għall-fidi ta' ċens fuq proprjeta' u jaċċetta wkoll ħlas, jista' l-Ministru jgħid għaliex sa mill- anqas sitt xhur wara l-applikant ikun għadu bla risposta ta' xejn?

Jista' l-Ministru jgħidli fejn waslet l-applikazzjoni biex jinxtara ċ-ċens ta' "St. Joseph House", Triq il-Madonna tal-Ħniena, Żejtun li depożitu għaliha sar fid-9.IX.96 (riċevuta Nru. M 136071) u sal-lum l-applikant għad m'għandux tweġiba?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: L-applikazzjonijiet għall-fidi ta' ċens fuq proprjeta' u xiri ta' djar b'kera għalqu fit-30 ta' Diċembru 1996.

L- Uffiċju Konġunt bħalissa għaddej bil-bejgħ ta' postijiet li huma b'kera taħt l-iskema 'Ixtri Darek'.

Dwar applikazzjonijiet għall-fidi ta' ċnus taħt l-istess skema, jiena nformat li dalwaqt jibda l-ipproċessar tagħhom.

AMBAXXATI MALTIN

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti, sena b'sena, mill-1990 sa l-1996, u għal kull ambaxxata Maltija speċifikament: (a) is-somma ta' flus li ġiet ivvotata mill-Parlament fil- budget jew estimates of expenditure għall-operational and maintenance expenditure ta' dik l-ambaxxata; u (b) in-nefqa effettiva ta' l-istess ambaxxata għall-operational and maintenance expenditure?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

EUROCONTROL ROUTE CHARGE SYSTEM

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm Malta daħħlet flus sena b'sena, mill-1989 'il hawn mill-Eurocontrol?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li Malta bdiet tipparteċipa fl- iskema ta' Eurocontrol Route Charge System mill-1 ta' Jannar u għaldaqstant il-flus li Malta irċeviet mill-Eurocontrol matul is-snin 1990 u l-1996 huma:

|Sena |Ammont LM| |1990 |1,279,538| |1991 |1,433,441| |1992 |3,469,558| |1993 |3,764,756| |1994 |2,719,271| |1995 |2,394,286| |1996 |2,613,300|

AMBAXXATI MALTIN

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 3048 li għaliha l-Viċi Prim Ministru wieġeb li "l- informazzjoni qegħda tinġabar u tingħata f'seduta oħra, jista' l-Viċi Prim Ministru issa jagħti l-informazzjoni mitluba?

ONOR.

SAĦĦA - RECIPROCAL HEALTH AGREEMENT

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta li ta l- Ministru tas-Saħħa għall-mistoqsija parlamentari numru 3703, fejn qal li t- taħdidiet rigward trattat bilaterali ma' Franza (Reciprocal Health Agreement) wasal fi stat avvanzat, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk it-trattattivi humiex jinkludu faċilitajiet biex ċittadini Maltin fi Franza u ċittadini Franċiżi f'Malta jibbenefikaw mis-Sigurta' Soċjali b'mod reċiproku?

ONOR.

AMBAXXATURI ĠODDA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk tax struzzjonijiet lill-ambaxatturi ġodda biex, fiż-żjajjar ta' kortesija li b'konswetudini jagħmlu lill-ambaxxaturi sħabhom, jagħtu priorita' lill-ambaxxatur ta' xi pajjiż jew pajjiżi partikolari?

Jekk fl- affermattiv, liema huwa dan il-pajjiż jew pajjiżi?

Għal kull ambaxxatur ta' Malta, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid liema huma l-ambaxxaturi fil- post fejn huwa akkredidat l-ambaxxatur Malti, li sal-lum saritilhom żjara ta' kortesija mill-ambaxxatur Malti, u għal-liema postijiet huma akkreditati dawn l-ambaxxaturi?

ONOR.

GEORGE VELLA: Mhux fl-interess pubbliku li jingħataw dettalji kif mitluba mill-Onorevoli Membru.

AMBAXXATI BARRANIN - PERSUNI TA' NAZZJONALITA' MALTIJA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 3628 li għaliha l-Viċi Prim Ministru rrisponda li ma jarax il-ħtieġa li l-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin iżomm tagħrif dwar persuni ta' nazzjonalita' Maltija mpjegati ma' ambaxxati barranin f'Malta, u li tagħrif bħal dan jinżamm minn dipartimenti tal-gvern oħra, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna fuq liema ministeru Malti jaqa' l- obbligu li jiddefendi l-interessi ta' impjegati Maltin f'każi ta' differenzi ma' l-ambaxxata li timpjegahom peress li f'ċerti każi din ta' l- aħħar tista' tibbenefika mill-provvedimenti tal-Konvenzjoni ta' Vjenna dwar il-privileġġi u l-immunitajiet diplomatiċi?

ONOR.

TOROQ - TISWIJA

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'qed iżomm lid- Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi biex jitkompla l-programm tax- xogħlijiet mibdi mill-Gvern preċedenti flimkien mal-kunsill lokali biex toroq li ġew indikati mill-istess kunsilli jingħataw it-tarmac?

Jista' l- Ministru jagħti kas li billi l-isforzi tal-Gvern qegħda mixħuta kollha fuq Buġibba, lokalitajiet oħra qed jiġu abbandunati?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-Dipartiment tat-Toroq ma waqafx mill-programm tax-xogħlijiet mibdi mill-gvern preċedenti.

Kif inhu magħruf tkompla x- xogħol tal-Qroqq, tal-Pieta', l-Fgura, ż-Żejtun, l-Imrieħel u bnadi oħra, kif ukoll inbdew xogħlijiet ġodda b'Buġibba u l-Kalkara.

B'hekk kif wieħed jista' jara l-isforzi tal-Gvern mhux qegħdin mitfuha biss fuq Buġibba iżda huma mifruxa f'diversi inħawi tal-pajjiż kollu.

SKEJJEL - XOGĦOL TA' MANUNTENZJONI MILL-PRIĠUNIERI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Peress li l-Aġent Direttur tal-Ħabs ġie rapportat li qal li priġunieri se jagħmlu xogħol ta' manutenzjoni fl-iskejjel tal-Gvern, jista' l-Ministru jgħid x'arranġamenti saru dwar dan is-servizz?

Dan is-servizz se jsir bi ħlas?

Liema huma l-iskejjel li ġew magħżula sabiex isir dan ix- xogħol fil-komunita' mill-priġunieri?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

ĦABS ĊIVILI - SERQ TA' DEHEB

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'investigazzjonijiet saru dwar allegat serq ta' deheb li hu proprjeta' ta' priġunieri nisa fil-Ħabs ta' Kordin?

Minn liema diviżjoni tal-Faċilita' Korrettiva sar dan is-serq?

Fiex waslu l- investigazzjonijiet?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li l-investigazzjonijiet għadhom għaddejjin.

PRODOTTI TAL-BIEDJA U SAJD - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fid- dawl tar-risposta mogħtija fil-mistoqsija parlamentari numru 3258 rigward dazji/levies imħallsa f'pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea fuq prodotti ta' biedja u sajd esportati minn Malta, jista' l-Ministru jgħid fejn waslu l- investigazzjonijiet li d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura (flimkien mal-METCO) qed jagħmlu bil-għan li Malta tibda tibbenefika aktar mill-iskema tal-GSP (Generalised System of Preferences) ta' l-Unjoni Ewropea fuq prodotti tal- Biedja u Sajd?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiena nformat li saret talba lill-Kummissjoni tal- Komunitajiet Ewropej sabiex Malta tibbenefika aktar mill-iskema tal-GSP ta' l-Unjoni Ewropea tal-Biedja u Sajd.

TKABBIR TA' L-GĦENBA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fid- dawl tar-risposta mogħtija fil-mistoqsija parlamentari numru 3257 (18.02.97) dwar "tkabbir ta' l-għenba", jista' l-Ministru jgħid: (i) jekk sal-lum ġewx magħżula gradwati biex jieħdu taħriġ fuq il-Vitikultura u fuq l-Oenoloġija; u (ii) jekk sal-lum twaqqafx il-Wire Advisory Board u, jekk fl-affermattiv, min huma l-membri ta' dan il-bord?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: (1) Sal-lum għadhom ma ġewx magħżula gradwati biex jieħdu taħriġ fil-Vitikultura u l-Oenoloġija.

Saret talba lid-Direttur Ġenerali tal-FAO sabiex Malta tirċievi għajnuna teknika fl-istess qasam.

2) Il-Wine Advisory Board twaqqaf kif ġej:

Chairman: Id-Direttur ta' l-Agrikoltura

Vice-Chairman: Dott Nicholas Bonanno

Membri: Is-Sur T.J. Cassar Is-Sur M. Miceli Farrugia Is-Sur V.G. Delicata Is-Sur J.G. Coleiro Is-Sur J. Camilleri Is-Sur P. Vella Is-Sur A. Azzopardi Is-Sur E. Zahra Is-Sur V. Cortis

Segretarju: Is-Sur A. Meli

NAĦAL - TROBBIJA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fid- dawl tar-risposta mogħtija fil-mistoqsija parlamentari numru 3256 (18.2.97) dwar l-industrija tat-trobbija tan-naħal, jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-proġett ta' twaqqif ta' Breeding Station f'Kemmuna u kemm hu stmat il-capital cost ta' dan il-proġett?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dan il-proġett qiegħed fi stadju ta' studju u għalhekk ma jistax jingħata l-capital cost.

PITKALIJA - PRODOTTI AGRIKOLI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward il-prodotti agrikoli li spiċċaw ma jinbiegħux fil-Pitkalija fix- xhur ta' Jannar sa Marzu, 1997, jista' l-Ministru jgħid, xahar b'xahar:- (1) liema kienu l-prodotti li ma nbiegħux; (2) l-ammonti (kg) ta' l- istess prodotti; (3) il-prezz medju (kull xahar) ta' l-istess prodotti li ġew mibjugħa fl-imsemmi perjodu; u (4) l-prezz medju (kull xahar) ta' l- istess prodotti li kienu ġew mibjugħa fl-istess xhur fil-ħames (5) snin preċedenti?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li ngħatat lill-Onor.

Michael Bonnici għad-domanda numru 3087 (Seduta Nru. 29).

POWER STATION - MARSA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Rigward il-manutenzjoni tat-turbini tal-Marsa 'B' Power Station, jista' l- Ministru jgħid jekk huwiex qed isir/huwiex se jsir xogħol ta' manutenzjoni fuq turbina Nru. 4 u jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jgħid:- (1) liema ditta qed tagħmel/se tagħmel l-imsemmi xogħol ta' manutenzjoni; (2) il-valur tax-xogħol kollu; (3) jekk id-ditta ngħatatx direct order u jekk fin-negattiv, meta nħarġet it-tender/quotation, meta ġiet awarded, u kemm kien in-numru ta' bidders; (4) meta hu kkalkolat li jitlesta x-xogħol?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Membru li bħalissa qed isir major overhaul tat-turbina Nru. 4.

Dan ix-xogħol qed isir mill- ħaddiema ta` l-Enemalta taħt is-supervizzjoni t'inġiniera tad-ditta barranija Ansaldo li mmanifatturat din it-turbina.

Huwa stmat li x-xogħol ta' superviżżjoni u non destruction testing li ser isir mid-ditta Ansaldo ser jiswa madwar Lm88,500.

Ix-xogħol li qed isir mid-ditta Ansaldo huwa ta' natura speċjalizzata.

Hija ħaġa normali li dan isir mid-ditta li tkun immanifatturat l-impjant u li, għalhekk, ikollha aċċess għal disinji u tagħrif li ma jkunux aċċessibbli għal ditti oħra.

Għaldaqstant, id-ditta ngħatat direct order biex tagħmel dan ix-xogħol speċjalizzat.

Huwa kkalkulat li x-xogħol ikun lest fi żmien tliet xhur.

ENEMALTA - WIRES/CONDUCTORS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Rigward it-tip ta' wires/conductors użati mill-Korporazzjoni Enemalta sabiex tissupplixxi servizzi ta' single phase u ta' 3 phase, jista' l- Ministru jgħid:- 1) xi cross-section ta' wires qed jintużaw biex jingħataw l-imsemmija services; 2) l-istock (length) preżenti ta' wires użati għal dan l-iskop; 3) l-ammont totali (length) ta' dawn it-tipi ta' wires użati fl-istess disa' (9) xhur tas-sena 1996?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Membru huwa kif ġej:

| |Cross |Stock |1-4-96 - | | |Section|Metri |31-12-96 | | | | |Metri | |Singl|2X10mm*|226,84|62,462 | |e | |1 | | |Phase| | | | |Three|4X16mm*|30,474|16,497 | |Phase| | | |

*squared

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

UFFIĊĊJU TAL-PRESIDENT - KAROZZI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għaż-żewġ karozzi GVN 005 u GVN 006 li qegħdin fl-Uffiċċju ta' l-Eċċellenza Tiegħu l-President, għaliex il-kliem mal-bibieb tagħhom "Uffiċċju tal- President" inqalgħu u fejn attwalment marret il-karozza GVN 005?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien infurmat li fuq iż-żewġ karozzi msemmija fil- mistoqsija l-kliem "Uffċċju tal-President" kienu żgħar wisq u għalhekk inqalgħu biex isiru ta' dimensjoni akbar.

Ninsab infurmat ukoll li l-karozza GVN 005 kienet u għadha tintuża minn wieħed mill-ajjutanti militari tal-President.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - WARD CLERKS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu ward clerks mill-aħħar eżami u jekk hemmx il-ħsieb li jsir eżami ieħor peress li jidher li hemm bżonn dawn?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' Ward Clerical Assistants li se jidħlu mill-aħħar eżami huwa 103 fid-Dipartiment tas-Saħħa u 29 fid-Dipartiment għall-Kura ta' l-Anzjani, fil-każ li jkun jenħtieġ li jiġu mpjegati aktar, ir-riżultat huwa validu għal sena oħra.

Għalhekk m'hemmx ħtieġa li jsir eżami ieħor għalissa.