MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 70 L-Erbgħa, 21 ta' Mejju, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 70

L-Erbgħa, 21 ta' Mejju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.12 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 21 ta' Mejju, 1997

WERREJ MINUTI 512

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 512

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 517

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-EUROCONTROL

EUROCONTROL (AMENDMENT) BILL (IT-TIENI QARI) 518

AĠĠORNAMENT 538

MISTOQSIJIET GĦALL-TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 544

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 552

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 69 li saret fl-20 ta' Mejju, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

UNIVERSITA' - STIPENDJU TA' L-ISTUDENTI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3992 u anke diskrepanzi li hemm, jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm studenti li nqatgħalhom l-istipendju matul il-perjodu Ottubru - Frar?

Kemm kienu l-istudenti li nqatgħalhom l-istipendju u mil- liema fakultajiet?

Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni jew raġunijiet għaliex inqatgħalhom l-istipendju?

X'kontroll isir biex jiġu ċċekkjati li dawk l-istudenti li f'Ottubru 1996 kienu ntitolati għall-istipendju baqgħu ntitolati għalih fix-xhur ta' wara?

Jekk student ikollu part-time job xorta jibqa' ntitolat għall-istipendju?

Sakemm huwa permess li jaħdem bħala part-time biex student jibqa' ntitolat għall-istipendju?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Id-diskrepanza fil-figuri bejn xahar u ieħor hi dovuta għall-fatt li studenti jew ikunu applikaw tard minħabba r-riżultati ta' l-eżamijiet, jew għax kellhom xi dokumenti nieqsa, jew għax temporanjament twaqqfilhom l- istipendju għax ikunu jridu jħallsu lura xi overpayment li jkun sar qabel, inkella għax ikunu irriżenjaw jew abbandunaw il-kors tagħhom.

In-numru ta' studenti li nqatgħalhom l-istipendju għar-raġunijiet imsemmija f'paragrafu 1 kien ta' 391, imqassmin kif ġej:

BA 25 BED 52 B COMM 50 B COMM HONS 6 BSC 18 BSC B & C 5 BSC I T 14 B ENG 50 B PSYCH 20 B E & A 45 B COMMUN 10 B A LEGAL 41 LLD 7 STH B 3 MD 4 B PHARM 23 B CH D 1 BA SOC ADMIN 7 B A THEO & HUM 3 BSC COMM THER 1 BSC NURSING 1 BSC PHYSIO 4 MA 1

Hija l-prattika li wieħed jivverifika mal-fakulta' li student ikun qed jattendi regolarment u jagħmel progress sodisfaċenti.

Meta jiġi nnotat li student mhux jattendi jew mhux jippreżenta xogħol mitlub minnu jew ma joqgħodx għat-testijiet jew għall-eżamijiet, il-fakulta' tinforma lill- uffiċċju ta' l-istipendji fejn tittieħed azzjoni biex jitwaqqaf l- istipendju.

Jekk student ikollu part-time job jibqa' ntitolat għall-istipendju.

Ir- rimunerazzjoni għax-xogħol m'għandhiex teċċedi l-ammont ta' l-istipendju imma f'każ li r-rimunerazzjoni għax-xogħol teċċedi l-ammont ta' l- istipendju, mill-istipendju jitnaqqas ammont ekwivalenti għad-differenza bejn il-ħlas għax-xogħol u l-ammont ta' l-istipendju.

Biex student fulltime jagħmel part-time job irid ikollu permess bil-miktub mid-dekan tal- fakulta' tiegħu fejn jiddikjara li dak il-part-time job ma jtellifx l- istudju ta' l-istudent.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Joe Psaila Savona, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE PSAILA SAVONA: Madam Speaker, jista' l-Ministru jagħti konsiderazzjoni għal kif qed jitqassmu l-lectures f'dak li għandu x'jaqsam ma' ħinijiet?

Qed ngħid hekk għaliex ħafna drabi qed jiġri li student ikollu lecture fit-8.00 a.m. u mbagħad jerġa' jkollu lecture ieħor fis-1.00 p.m u b'hekk ċerti studenti - uħud minnhom mid-distrett tiegħi - iridu jqumu fis-6.00 a.m. biex jattendu l-lecture tat-8.00 a.m. u jekk għal xi raġuni l-lecture ma jsirx allura dawn ikunu ħlew nofs ta' nhar sħiħ.

Hawnhekk ta' min jgħid li għalkemm dawn l-istudenti jistgħu jmorru fil- librerija, l-ispazju li hemm huwa limitat ħafna minħabba li llum il- complement ta' l-Universita' huwa ta' 7,000 student.

Lanqas ma jistgħu jagħmlu bħall-istudenti fil-kors tal-mediċina li jmorru jagħmlu xogħol fil- wards.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Irrid ngħid li l-mod kif jitqassmu l-ħinijiet tal- lectures huwa responsabbilta' ta' l-Universita'.

L-Onor.

Membru jaf li bin- numru ta' studenti li hemm fil-preżent qed ikun hemm problema ta' spazju u allura jkun hemm bżonn li jintuża l-ħin kollu possibbli.

Jien ma naħsibx li l-istudenti jinħaqru ħafna jekk jiġu mitluba jattendu lecture fit-8.00 a.m. imma l-agħar ħaġa hija meta dawn iqumu kmieni biex jattendu għal- lecture biex imbagħad il-lecturer ma jattendix.

Jien pero' se ngħaddi dan l-ilment għall-konsiderazzjoni ta' l-awtoritajiet ta' l-Universita'.

PA - KIOSK F'SAN ANTON

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fiex wasal il-proċess dwar l-applikazzjoni tal-kiosk ta' l-injam f'San Anton u dan meta l-licensee minn dejjem kien kopert b'liċenzja?

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): L-applikazzjoni PA 4903/96 għall-kiosk ta' l- injam f'San Anton ma tistax tkompli tiġi proċessata qabel ma l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tirċievi l-clearance mingħand id-drainage department għall- ittra li ntbagħtet fis-7 ta' Mejju 1997.

PA - MDP

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħd fiex waslet l-applikazzjoni li l-MDP għamlet lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar dwar il-bini ta' dairy ġdida?

ONOR.

GEORGE VELLA: Mir-records ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma jidhirx li hemm applikazzjoni għal żvilupp ta' dairy ġdida.

Mill-banda l- oħra ta' min jgħid li għal diversi snin kienu saru attentati biex jinstab sit adattat għall-MDP u fil-fatt riċentement reġa' kien hemm kuntatt bejn id-Dipartiment ta' l-Agrikoltura u d-direttorat ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar biex jinstab sit xieraq għal din id-dairy.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Għalkemm mir-risposta jidher li f'dan ir-rigward m'hemm l-ebda applikazzjoni pendenti quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, jista' pero' jagħti l-każ li hemm xi outline application li kienet ġiet sottomessa żmien ilu dwar sit li hemm quddiem l-Għammieri u li l-Gvern stess kien identifikah għall-iżvilupp ta' dairy?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nistqarr li m'iniex f'pożizzjoni li nirrispondi għal din il-mistoqsija off the cuff.

Mill-informazzjoni li għandi hawnhekk jirriżulta li kien hemm kuntatt mill-ġdid bejn id- Dipartiment ta' l-Agrikoltura u d-direttorat ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex jinstab sit għal din id-dairy.

L-Onor.

Membru probabbilment qed jirriferi għal xi applikazzjoni li forsi ilha hemmhekk, imma fil-każ nixtieq li ssirli mistoqsija speċifika ħalli nkun nista' nagħtih l- informazzjoni meħtieġa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea:.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jekk il-Ministru jitlobni nagħmel din id-domanda bil-miktub jien lest nagħmilha pero' s-sit speċifiku li qed nirriferi għalih huwa proprju dak li hemm quddiem l-Għammieri u li għal snin twal kien jagħmel parti mis-Central Supplies li kien jaqa' taħt id- Dipartiment tat-Teżor.

Fiż-żmien l-amministrazzjoni l-oħra dan is-sit kien ġie identifikat għal dan l-iskop u safejn naf jien il-Malta Dairy Products għamlet outline application biex f'dak il-post isir dan it-tip ta' żvilupp.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam, Speaker, jien la qed neskludi u lanqas qed nikkonferma dan li qed jgħid l-Onor.

Membru għax kif diġa' għidt bħalissa jien m'iniex f'pożizzjoni li nagħti din l-informazzjoni, pero' jekk jagħmel din il-mistoqsija bil-miktub inkun nista' nagħtih l-informazzjoni mitluba.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Madam Speaker, peress li r-residenti tal- Ħamrun ilhom diversi xhur jilmentaw dwar diversi nuqqasijiet min-naħa ta' l- MDP - fost l-oħrajn li hemm ħafna vetturi li huma unserviceable kif ukoll li hemm ammont ta' skart - jista' l-Ministru jieħu passi sabiex l-MDP tneħħi dawn l-affarijiet li jistgħu jġibu magħhom mard u problemi oħra?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, napprezza jekk l-Onor. kollega jagħmel dawn ir-rapporti lill-pulizija, lill-kunsill lokali u lil awtoritajiet l-oħra direttament kkonċernati.

Dan qed ngħidu għax il-liġi fil-fatt tagħti l-poter lill-pulizija biex ineħħu vehicles abbandunati u fir-rigward ta' affarijiet li jġibu l-irwejjah wieħed għandu jaqbad mad- Dipartiment tas-Saħħa kif ukoll mal-kunsill lokali.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Madam Speaker, pero' l-vehicles huma ta' l- MDP stess.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jien naħseb li meta tiġbdilhom l- attenzjoni li xi ħaġa m'hijiex skond il-liġi, l-pulizija jridu jieħdu azzjoni kemm jekk il-vetturi jkunu ta' l-MDP - jew ta' xi dipartiment tal- gvern - kif ukoll jekk ikunu tal-privat.

Għalkemm l-MDP ma taqax taħti jien xorta se nieħu nota ta' dan li qed jgħid l-Onor.

Interpellant u se nara x'jista' jsir dwaru.

XEMXIJA - TISWIJIET TA' TOROQ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'wassal biex fl- Erbgħa, 30 ta' April, 1997 ingħalqet it-triq tax-Xemxija li tagħti għall- bypass?

Jista' l-Ministru jgħid għaliex min kien qed jagħmel dan ix-xogħol ma poġġa l-ebda sinjal li jindika li t-triq kienet magħluqa kollha, bil- konsegwenza li numru ta' karozzi kellhom jerġgħu jduru lura biex jaqbdu l- bypass mit-tarf l-ieħor?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Il- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma kellha twettaq xogħlijiet fuq devjazzjoni ta' mains fl-inħawi ta' madwar l-Olympic Gardens peress li xi żmien ilu kienu għaddew main ta' l-ilma fil-fond u allura kellu jitwettaq dan ix-xogħol sabiex f'każ ta' telf ta' ilma minn dan il-main jiġi evitat li ssir ħsara lil dan il-ġnien.

It-triq ingħalqet taħt is-sorveljanza tal-pulizija u dan l-għeluq affettwa lit-traffiku kollu b'eċċezzjoni għat-trasport pubbliku.

Dan l- inkonvenjent seħħ għal ftit sigħat sakemm għaqad it-tarmac li ngħata lil din il-parti tat-triq.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jiena nifhem li kultant ikun hemm il- bżonn li ċerti toroq jingħalqu minħabba xogħlijiet li jkunu qed isiru pero' naħseb li jkun xieraq li fejn triq tkun se tingħalaq jitwaħħlu sinjali tat- traffiku adegwati.

F'dan il-każ il-karozzi li kienu ġejjin minn San Pawl il- Baħar għax-Xemxija kellhom jerġgħu jduru u jmorru lura biex jaqbdu l- bypass.

Jien naħseb li f'dan il-każ wieħed seta' faċilment evita dan l- inkonvenjent kieku ngħata indikazzjoni minn qabel.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, jien ma nafx jekk il-każ kienx kif qed jingħad jew le pero' jiena naqbel li l-affarijiet għandhom isiru bħalma qed jgħid l-Onor.

Membru.

Ix-xogħlijiet fit-toroq għandhom isiru b'ċerta serjeta' u jien naħseb li wasal iż-żmien li min hu responsabbli għandu jara li dawn l-affarijiet ma jibqgħux iseħħu.

MALTA RACING CLUB - KAMPJONAT TAT-TROTT

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk fl-1998 hux se jiġi organizzat f'Malta il-kampjonat tat-trott għal professjonisti?

Jekk ir- risposta hija fin-negattiv, jista' l-Ministru jgħid għaliex se jiġri dan u jekk jaqbilx ma' din id-deċiżjoni tal-Marsa Racing Club?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Għalkemm il-kumitat il-ġdid tal-Malta Racing Club sab dejn ta' aktar minn Lm200,000, xorta waħda fis-sena 1998 beħsiebu jorganizza l-kampjonat għal sewwieqa professjonali li ġie fdat lilu mill- Unjoni Ewropea tat-Trot.

Għal dan il-għan il-kumitat diġa' beda jaħdem fuq l-organizzazzjoni ta' dan l-avveniment, kif ukoll biex isib sponsors ħalli jkopri dawn l- ispejjeż.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Psaila Savona, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA: Madam Speaker, minkejja dan id-dejn li kien hemm, fi żmien l-amministrazzjoni ta' qabel kien hemm il-ħsieb li l-korsa l- antika tal-Marsa tiġi rranġata biex id-dilettanti taż-żwiemel ikunu jistgħu jużawha għat-tlielaq biex b'hekk dawn it-tlielaq ma jibqgħux isiru fit- toroq.

Hemm xi ħsieb li jsir xi ħaġa f'dan ir-rigward?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nitlob lill-Onor Interpellant jagħmel il- mistoqsija bil-miktub biex b'hekk inkun nista' nagħtih it-tagħrif mitlub.

TAL-QROQQ - PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Peress li f'diversi stqarrijiet li għamel is- Segretarju Parlamentari l-Onor.

Joe Cilia ntqal li sab ħsarat fil-pixxina nazzjonali f'Tal-Qroqq, jista' l-Ministru jgħid jekk saritx it-tiswija meħtieġa u kemm sewa dan ix-xogħol?

Jista' l-Ministru jiżgura li t-tiswija li saret hi waħda permanenti u li xogħol huwa ta' kwalita' għolja?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fil-31 ta' Jannar, 1997 ġie maħtur acting management committee li l-inkarigu tiegħu kien jinkludi, fost affarjiet oħra, li fi żmien erba' xhur iħejji rapport fuq dan il-kumpless sportiv li jinkudi l-pixxina nazzjonali.

Il-Perit Anthony Satariano għadu għaddej bit- tħejjija ta' dan ir-rapport.

Fost it-tiswijiet li saru fil-pixxina kien hemm dak ta' replacement ta' madum maqlugħ, xogħol fuq id-deck biex ineħħi l-periklu li kien hemm għal min juża l-pool, bdil ta' żewġ heat exchangers tube batteries, kif ukoll qed jittieħdu l-passi biex jinxtraw żewġ heat exchangers tube batteries oħra biex jinbidlu aktar tard matul din is-sena.

Barra minn hekk sar xogħol ta' plumbing biex jissewwew il-leakages li kien hemm fix-shower rooms.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA: Madam Speaker, fi żmien l-aħħar amministrazzjoni l-ex-pixxina nazzjonali ta' Wied il-Għajn kienet għaddiet, semi-uffiċjalment, lill-kumitat tal-waterpolo club ta' Wied il-Għajn.

Jista' l-Ministru jgħid x'inhija s-sitwazzjoni preżenti f'dan ir-rigward?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, niftakar li dan it-tagħrif ingħata diġa' meta dan l-aħħar kelli xi mistoqsija bil-miktub dwar l-istess suġġett.

Pero' jekk l-Onor.

Interpellant irid jaġġorna ruħu fuq din is- sitwazzjoni nitolbu jagħmel il-mistoqsija tiegħu bil-miktub.

PROPRJETA' SKEDATA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għan-notifikazzjoni tal-Gvern Nru. 303 dwar skedar ta' proprjeta', jista' l-Ministru jfisser għaliex sar dan it-tibdil fil-pjanti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari Nru.5564.

SKEJJEL - GĦAJNUNA MEDIKA

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistqosija parlamentari numru 4136 u peress li n-numru ta' inċidenti fl-iskejjel jidher li huwa numru għoli ħafna - f'199 każ kellu jissejjaħ tabib jew kellha tingħata attenzjoni medika - jista' l-Ministru jgħid kemm minn dawn il-każijiet ġraw waqt il-break ta' filgħodu u ta' nofs inhar rispettivament?

Se jittieħdu xi miżuri biex titjieb is-supervision waqt dawn il-breaks?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Meta niftakru li f'kull ġurnata skolastika jattendu fl-iskejjel primarji, sekondarji u tas-snajja' 'l fuq minn 50,000 student, naħseb li wieħed jibda japprezza li s-superviżjoni għal waqt il- breaks fil-fatt hija waħda adegwata.

Madam Speaker, qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Madam Speaker, peress li hemm diversi skejjel governattivi li bħala playground space m'għandhomx surface area adegwata, jista' l-Ministru jgħid x'qiegħed isir sabiex jipprova jsolvi din il-problema?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, dan li qed jgħid l-Onor.

Interpellant jiddependi mill-post fejn tkun tinstab l-iskola pero' aħna napprezzaw kull suġġeriment li jista' joffri l-Onor.

Membru dwar kif nistgħu nipprovdu spazju għal dawk l-iskejjel li la għandhom bitħa u lanqas recreation area.

Peress li kien hemm skejjel li wrew xewqa li jkun hemm playing area fuq il-bejt ta' l-iskola, aħna ħadna l-parir ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u tal-periti li għandhom x'jaqsmu mal-bini ta' l-iskejjel u dawn qalulna li ma jkunx għaqli li nagħmlu playing areas fuq il-bjut ta' l-iskejjel għax noħolqu aktar perikli minn dawk li qed nipprovaw nevitaw.

Waħda mir- raġunijiet li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar qed tindikalna hija li, fil-każ ta' skejjel li ħdejhom hemm spazji miftuħa jew spazji li diġa' qed jintużaw bħala faċilita' rikreattiva u sportiva, kemm jista' jkun m'għandhomx jittieħdu għall-bini imma b'xi mod jew ieħor għandna nagħmluha aċċessibbli biex it-tfal għallinqas ikollhom fejn iqattgħu ftit mill-ħin ħieles tagħhom.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħadu issa għat-Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

GEORGE VELLA: Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

L-ewwel rapport annwali ta' l-Uffiċċju ta' l-Ombudsman għall-perijodu bejn il-31 ta' Lulju, 1995 u l-31 ta' Diċembru 1996.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 65 ta' l-1997 - Ordni ta' l-1997 dwar Ħelsien minn Taxxa Doppja (Taxxa fuq l-Income) (Rumanija); u

Informazzjoni dwar bini ta' substations ġodda ta' l-Enemalta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5570.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar id-dħul ta' pazjenti fl-Isptar San Luqa u t- trasferiment tagħhom għar-Residenza San Vincenz de Paule, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5513.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, f'isem il-Ministru tal-Biedja u Sajd inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Kopja tal-kuntratt li għandu l-Personal Driver/Security Officer fil- Ministeru tal-Biedja u Sajd, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5108.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali.

Mozzjonijiet.

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-EUROCONTROL

EUROCONTROL (AMENDMENT) BILL

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Debono Grech, jekk jogħġbu jressaq it-Tieni Qari.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Madam Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Att dwar l-Eurocontrol.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE MIZZI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Madam Speaker, l-għan li għalih qed inressqu dan l-abbozz ta' liġi huwa sabiex id-Department of Civil Aviation ikun jista' jistabilixxi rata ta' imgħax li tkun ogħla minn 8% għal pagament tardiv ta' ħlasijiet en route li jsiru mill-ajruplani.

Ir-route charges system tal- Eurocontrol hija sistema mħaddma mis-central route charges office ta' l- organizzazzjoni li permezz tagħha ssir talba waħda għall-ħlas għal kull titjira mingħand dawk li jużaw l-ispazju ta' l-ajru tal-pajjiżi membri.

Fil-prattika din tfisser li, per eżempju, għal titjira ta' l-Air Malta bejn Malta u Londra is-CRCO tikkalkula r-route air navigation charge li tkun trid tħallas lil kull pajjiż membru tagħha - għalkemm l-ajruplan jgħaddi minn fuq xi erba' pajjiżi ċ-charge jitħallas darba biss - tagħmel talba waħda lill-Air Malta u mbagħad l-CRCO tqassam dawk il-ħlasijiet lill- pajjiżi konċernati.

L-istess nistgħu ngħidu għal dawk l-ajruplani li jgħaddu minn fuq Malta.

Hawn ta' min jgħid li dawn it-titjiriet jiġu trasmessi elettronikament lis-CRCO skond kalendarju ta' trasmissjoni fejn kull Stat irid jirraporta t-titjiriet li jitilqu mill-ajruporti tiegħu, it- titjiriet li jaslu minn pajjiżi li m'humiex membri, kif ukoll dawk it- titjiriet li jibqgħu għaddejjin mingħajr ma jinżlu għandu.

Madam Speaker, biex pajjiż ikun jista' jipparteċipa fir-route air navigation charge ta' l-Eurocontrol l-ewwel irid jiffirma l-multilateral agreement relating to route charges li kien daħal in vigore fl-1 ta' Jannar ta' l-1986.

Fil-fatt Malta daħlet fil-konvenzjoni tal-Eurocontrol u fil- multilateral agreement relating to route charges fl-1 ta' Lulju ta' l-1986 filwaqt li fl-1 ta' Jannar ta' l-1990 bdiet tipparteċipa fir-route air navigation charge.

Bejn l-1990 u l-1996, Malta rċeviet madwar ¥17 miljun mingħand il-Eurocontrol bħala route charges filwaqt li din is-sena huwa mistenni li ndaħħlu madwar ¥2.9 miljun.

Pajjiżi oħra li jippartiċipaw fir- route charges system huma l-Belġju, Lussemburgu, il-Ġermanja, Franza, l- Ingilterra, l-Olanda, l-Irlanda, l-Isvizzera, il-Portugall, l-Awstrija, Spanja, il-Greċja, it-Turkija, l-Italja, Ċipru, l-Ungerija, in-Norveġja, id- Danimarka, is-Slovenja, l-Isvezja, ir-Repubblika Ċeka u r-Repubblika Slovakka.

Is-somma li s-CRCO titlob li titħallas f'isem il-pajjiżi membri tammonta għal miljuni kbar ta' liri u fil-fatt għall-perijodu bejn Jannar u Diċembru ta' l-1996 din telgħet għal ¥2,867 miljun.

Ċertament li l-ġbir tar-route charges huwa wieħed mill-għanjiet prinċipali tas-CRCO u nżid ngħid li l-kumpanniji ta' l-ajru huma obbligati li jħallsu fi żmien 30 ġurnata mid-data tal-kont.

Ta' min jgħid li sa ftit ta' żmien ilu ma kien hemm ebda inċentiv għall-kumpanniji ta' l-ajru biex iħallsu dawn il- kontijiet fiż-żmien stipulat.

Għall-pajjiżi membri dan in-nuqqas kien ifisser telf ta' imgħax u possibbilment anke problemi ta' cash flow, kif ukoll djun li probabbli jibqgħu ma jinġabrux.

Il-problema dwar id-dewmien fil-ħlas ta' kontijiet ġiet indirizzata mill- enlarged committee for route charges f'Diċembru ta' l-1994 li sarulu rakkmandazzjonijiet biex jiġu mposti nteressi fuq ħlasijiet li jsiru tard.

Wara din id-deċiżjoni - jiġifieri fl-1 ta' Jannar ta' l-1995 - ġie ntrodott l-interest on late payment bir-rata ta' 9.25%, liema rata niżlet għal 8.69% fl-1996 u għal 7.27% fl-1997.

Din ir-rata hija bbażata fuq sitt xhur mal-London Interbank offer rate miżjuda bi tliet punti.

Wara t-tibdil fil- Eurocontrol Act, is-civil aviation route charges for navigation services regulations ta' l-1989 - li permezz tagħhom Malta tosserva l- kondizzjonijiet tar-route charges system - se jkollhom jinbidlu wkoll biex ikopru l-interess u l-late payment tar-route charges dovuti lil Malta.

Dan qegħdin nagħmluh għaliex bħala firmatarji ta' din il-konvenzjoni aħna konna qegħdin insibuha diffiċli u kellna nitħabtu biex niġbru l-flus.

Peress li konna qegħdin nirċievu l-ħlasijiet tard, konna qegħdin nitilfu mill-imgħax b'detriment kemm għall-amministarazzjoni ta' l-ajru tagħna - in charge minnu d-DCA - kif ukoll għalina, għax filwaqt li aħna konna nħallsu fil-ħin għaċ-charges dovuti lill-pajjiżi li tagħhom nużaw l-airspace, konna qegħdin inbatu biex niġbru ċerti ħlasijiet dovuti lilna minn pajjiżi oħra through the Eurocontrol system.

Madam Speaker, aħna qed nipproponu din l-emenda għall-approvazzjoni ta' dan il-Parlament kemm għax hija bżonnjuża għal Malta kif ukoll għax qegħdin niġu mitluba mill-Eurocontrol biex aħna niġu in line mal-pajjiżi l-oħra.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Madam Speaker, dan l-abbozz ta' liġi qiegħed jemenda l-Att dwar il-Eurocontrol li daħal in vigore wara li Malta saret parti minn ċerti konvenzjonijiet, partikolarment il-Konvenzjoni dwar il- Koperazzjoni għas-Sigurta' fin-Navigazzjoni ta' l-Ajru u l-protokolli addizzjonali ta' l-1970, 1978, 1981 u oħrajn.

Qed nagħmel riferenza għal dan għaliex fost l-għanjiet ewlenin ta' din il-konvenzjoni hemm il-ġbir tat- tariffi dovuti lejn il-pajjiżi firmatarji, jiġifieri l-contracting parties.

Malta hija waħda minn dawk li rratifikat din il-konvenzjoni, jiġifieri Malta din għamlitha b'liġi.

Artiklu 2 ta' din il-konvenzjoni jgħid li l-Eurocontrol għandha tistabilixxi sistema biex tiġbor iċ-charges li għandhom jiġu mposti fuq dawk li jagħmlu użu mill-airspace u għal dan il-għan, kif qal tajjeb il- Ministru, hemm is-central route charges office li qiegħed Brussels.

Kull pajjiż membru ta' din il-konvenzjoni għandu l-obbligu li jinforma lil dan l- uffiċċju b'dak li hu jaħseb - ovvjament mill-informazzjoni li jkollu dwar l- ajruplani li jkunu użaw il-faċilitajiet tiegħu - li huwa due lilu.

Dan huwa fattur importanti għax jekk ma jkollokx koperazzjoni internazzjonali ma tistax tiġbor dawn l-ammonti kbar ta' flus.

Is-sena l-oħra minn dak li hu dovut lilna ġbarna kważi Lm1.8 miljun u ovvjament iktar ma jikber it- traffiku iktar ikollna x'niġbru.

Artiklu 6 ta' l-Att dwar il-Eurocontrol jgħid b'mod ċar li l-ministru responsabbli - f'dan il-każ il-Ministru Joe Debono Grech - jista' jagħmel regolamenti biex ikun jista' jiffaċilita dak li hu dovut lilna minn dawn ir- route charges.

Iżda meta wieħed jifli Artiklu 6, li llum qegħdin nemendaw, isib li dan għandu ingredjent nieqes li jirrigwarda dawk il-ħlasijiet li ma jsirux in time.

Dan għaliex sakemm wieħed iħallsek wara 30 ġurnata kollox sew, imma mbagħad mhux sew li kumpanniji kbar ta' l-ajru ma jħallsux fil-ħin, speċjalment jekk dan jagħmluh biex jieħdu vantaġġ minnek.

Tajjeb li ngħidu li teżisti a permanent commission, li nistgħu ngħidu li hija l-gvern jew aħjar l-executive body ta' din il-konvenzjoni.

Il-voting power ta' membru ta' din il-konvenzjoni jkun b'saħħtu skond kemm ikun il- persentaġġ tiegħu meta mqabbel mal-persentaġġ globali ta' dak li ddaħħal il- Eurocontrol.

Skond il-konvenzjoni, jekk ikollok 1% allura l-voting power tiegħek ikun ta' vot wieħed; jekk minn 2% jitla' sa 3% allura l-voting power tiegħek jitla' għal tliet voti; u jekk dan jitla' għal 4.5% ikollok ħames voti.

Din il-kummissjoni tista' tagħmel regolamenti biex tistabilixxi l-mod kif se tirregola l-ġbir ta' dak li hu dovut lejn il-contracting parties, jiġifieri lejn dawk il-pajjiżi li huma parti mil-konvenzjoni.

Fil-fatt, kif qal tajjeb il-Ministru, taħt is-Second Schedule ta' din il-konvenzjoni hemm il-multilateral agreement li jitkellem fuq dak li għandu x'jaqsam ma' route charges.

Din ix-schedule tgħid li l-kummissjoni - li Malta tagħmel parti minnha għax għandha ċertu voting power - tista' tistabilixxi jew tgħolli r-route charges li huma dovuti lejn il-pajjiżi u li dawn għandhom jiġu collected mill-Eurocontrol as a single charge per flight.

Jekk il- liġi tagħna ma tkunx qegħda in line ma' l-iżviluppi li jkunu qed iseħħu fil-kamp internazzjonali taħt dawn il-konvenzjonijiet, allura aħna nkunu qegħdin fi żvantaġġ meta niġu biex nibbenefikaw minn dak li nistgħu nieħdu.

Il-kummissjoni ta' l-Eurocontrol tista' tistabilixxi li dawk il-pajjiżi li jdumu aktar minn 30 ġurnata biex jagħtuha l-flus jibdew jeħlu interessi ta' 8%, 9%, 10% u anke ta' 11%, u jekk ma nagħmlux regolament għal dan ir- rigward legalment aħna ma nkunux f'pożizzjoni li niġbru d-dues dovuti lilna bl-interessi.

GĦalhekk klawsola 2 ta' dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna hija importanti għal dawk il-każi fejn hemm pajjiżi li għad iridu jħallsuna, kif fil-fatt għad hemm.

Hawn ta' min jgħid li, minn informazzjoni li għandna, l-Eurocontrol preżentement qed timponi rati iktar għolja minn 8% u għalhekk we have to keep abreast ma' dan l-iżvilupp biex b'hekk niġbru wkoll l-interessi skond dan il-ftehim internazzjonali.

Din il-klawsola hija importanti għax tirrigwarda r-revenue tal-pajjiż u allura għandna nemendaw l-Att dwar il-Eurocontrol ħalli nkunu nistgħu ndaħħlu iktar flus.

Madam Speker, din l-organizzazzjoni twaqqfet 30 sena u minn dak iż-żmien 'l hawn għamlet ħafna progress.

Fil-fatt, throughout all these years, l- Eurocontrol baqgħet tittratta b'mod serju u fuq bażi long-term l-bżonnijiet futuri fit-teknoloġija tat-traffiku ta' l-ajru.

Biex jinġabru l-flus illum m'għadhiex tintuża s-sistema tradizzjonali - il-Ministru għamel sew li aċċenna għal din is-sistema - fejn il-pajjiżi membri li jkunu għadhom ma ħallsux jingħataw 30 ġurnata ċans to settle their dues, imma peress li llum it-traffiku ta' l-ajru tant kiber u tant qed isir negozju f'dan il-qasam wieħed bilfors irid jaġġorna s-sistema ta' kif jiġu miġbura dawn il- ħlasijiet.

Ma jistax ikun li pajjiż jinvesti fil-qasam ta' l-avjazzjoni ċivili, li jinvolvi investiment kbir, biex imbagħad ma jiġborx il-flus dovuti lilu u allura hemm bżonn li wieħed jaġġorna is-sistema għal dan ir- rigward.

GĦalhekk huwa tajjeb li fi Brussels hemm is-central route charges office ta' l-Eurocontrol biex jieħu ħsieb jiġbor il-ħlas dovut lilna, għalkemm tajjeb ngħidu wkoll li l-liġi nnifisha ma teskludix il- possibbilta' li pajjiżna jiġbor flusu hu stess jew xi flus dovuti lil xi pajjiż ieħor.

Fil-fatt, għalkemm Artiklu 6 jagħti delegated power lill- uffiċċju tas-CRCO, dan l-artiklu jgħid ukoll li f'dak li huwa ħlas il- ministru jista' jagħmel regolamenti biex jitlob li jsiru l-ħlasijiet dovuti u f'Subartiklu (2) ta' Artiklu 6 insibu wkoll li aħna nistgħu nieħdu azzjoni bil-qorti kontra xi operatur ta' l-ajru jew kontra xi sid ta' ajruplan li jkun għadu ma ħallasx il-levies u r-route charges dovuti.

F'każ bħal dan l-operatur ikun responsabbli in solidum, jiġifieri jkun irid jagħmel tajjeb għal dak kollu mitlub lilu.

Madam Speaker, għalhekk jien inħoss li din l-emenda hija waħda f'postha għax qed iżommna abreast ma' l-iżvilupp internazzjonali għal dak li għandu x'jaqsam ma' route charges billi tagħmilha possibbli li f'każ li jsiru xi ħlasijiet b'lura r-rata ta' imgħax tkun tista' taqbeż 8%.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Censu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Madam Speaker, meta llum wieħed jisma' lill-Ministru u lill-Onor.

Anġlu Farrugia bilfors li jieħu pjaċir jinnota li fl-aħħar mill-aħħar dak li f'pajjiżna beda bħala kontroversja spiċċa biex illum hawn qbil fuqu miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Qed ngħid dan għax meta fl-1989 ġejna hawn biex nirratifikaw din il-konvenzjoni d-diskussjoni mhux biss ħadet fit- tul mil-lat ta' ħin imma talli n-naħa l-oħra kienet xettika għall-aħħar u beżgħana mill-konsegwenzi tar-ratifika.

Imma illum, tmien snin wara, qed nirrealizzaw li quddiemna għandna sitwazzjoni differenti għal kollox u li min kien ressaq din il-konvenzjoni għar-ratifika tal-Parlament fil-fatt kellu raġun.

Madam Speaker, kif jgħidu r-raġun jagħtihulek iż-żmien u fil-fatt jien ħadt pjaċir nisma' lill-Onor.

Anġlu Farrugia jitkellem dwar l-oġġettivi long-term ta' din l-organizzazzjoni, kif ukoll dwar il-fatt li din hija organizzazzjoni serja ħafna.

Minn mindu twaqqfet, jiġifieri fl-1960, din l- organizzazzjoni kompliet tiżviluppa u tespandi l-influwenza tagħha b'mod li iktar pajjiżi waslu biex jirratifikaw il-konvenzjoni.

Fil-fatt il-Gvern Nazzjonalista ressaq din il-konvenzjoni għar-ratifika tal-Parlament għax minn dak iż-żmien kien diġa' fehem u apprezza li l-Eurocontrol hija organizzazzjoni serja li tagħti direzzjoni u li toffri diversi benefiċċji lil min jissieħeb fiha.

Tant hu hekk, li fl-introduzzjoni tiegħu il- Ministru qal li mill-1990 sa llum pajjiżna daħħal Lm17.7 miljun fi ħlasijiet dovuti minn diversi kumpanniji internazzjonali.

Bla dubju ta' xejn meta wieħed jinkwadra id-dħul fil-pożizzjoni finanzjarja u ekonomika ta' pajjiżna jkollu jammetti li dan huwa ammont sostanzjali u jiġġustifika l-pass li kien ħa Gvern Nazzjonalista fl-1989.

Madam Speaker, irrid ngħid mill-bidu nett li din in-naħa tal-Kamra taqbel ma' l-emenda li llejla għandna quddiemna għax, safejn naf jien, dan l- abbozz ta' liġi kien ġie ppreparat minn qabel l-aħħar elezzjoni.

Anke kieku għall-argument dan l-abbozz ta' liġi kien frott ix-xogħol ta' Gvern Laburista, aħna xorta waħda konna naqblu ma' din l-emenda għax fl-aħħar mill-aħħar din qed tagħti l-possibbilta' li r-rata ta' imgħax tkun ogħla minn 8% u allura din il-miżura żgur li se tfisser dħul akbar.

Madam Speaker, forsi hawn tajjeb li nfakkar lill-Kamra li meta konna ġejna biex nirratifikaw din il-konvenzjoni għan-naħa tal-Gvern kienu tkellmu l-Onor.

Eddie Fenech Adami u Ray Bondin, filwaqt li għan-naħa ta' l-Oppożizzjoni kien hemm sensiela ta' kelliema, fosthom l-Onor.

Leo Brincat, l-Onor.

Tony Nicholl, l-Onor.

Alfred Sant, l-Onor.

Alex Sceberras Trigona, l-Onor.

John Attard Montalto, l-Onor.

Dom Mintoff, l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici u l-Onor.

Ġuże' Cassar.

X'ħin wieħed jara d-diskorsi kollha li saru minn naħa tal-Partit Laburista jsib li kien hemm linja waħda, fis- sens li kollha qalu li pajjiżna kien se jitlef parti mis-sovranita' tiegħu.

Kien intqal ukoll li pajjiżna se jkun servili lejn in-NATO, kif ukoll li aħna konna se naċċettaw kondizzjonijiet li ħaddieħor ried ibellgħalna għal skopijiet tiegħu.

Imma r-realta' urietna mod ieħor u dan huwa evidenti anke mill-fatt li llum għandna din l-emenda quddiemna.

In- naħa l-oħra ndunat - anke jekk s'issa m'ammettewx u ma naħsibx li se jammettu pubblikament - li dak inhar kellhom żball u li d-deċiżjoni li konna ħadna li nirratifikaw din il-konvenzjoni kienet waħda tajba.

Għadni niftakar lill-Onor.

Fenech Adami jitkellem b'mod ċar dwar il-benefiċċji li Malta takkwista mir-ratifika tal-konvenzjoni, jiġifieri kemm bħala dħul finazjarju dirett kif wkoll bħala opportunita' ta' taħriġ bla ħlas għal min għandu x'jaqsam ma' dan it-tip ta' xogħol.

Dan it-taħriġ kien u għadu importanti għal dawk li jagħmlu dan it-tip ta' xogħol u fil-fatt kien hemm diversi nies li bbenefikaw minn dan it-taħriġ b'xejn.

Fl-1989 kien hemm min staqsa kif jista jkun li d-dħul jiżdied b'ammont hekk sostanzjali, jiġifieri li fejn qabel kien hemm dħul ta' xi Lm130,000 f'daqqa waħda dan kien se jiżdied għal bejn wieħed u ieħor Lm1 miljun fis- sena.

Jekk taqra' d-dibattiti twal ta' dak inhar tara li kważi l-kelliema kollha li kienu fuq in-naħa ta' l-Oppożizzjoni Laburista staqsew kif seta' jkun hemm din iż-żieda kollha jekk mhux għal raġuni waħda, li kien se jkun hemm xi żieda enormi fin-numru ta' ajruplani li jidħlu fl-ispazju ta' l- ajru tagħna.

Madam Speaker, kien hemm ukoll min qal li din il-qabża sostanzjali fid-dħul kienet tfisser rati ogħla għal-linji ta' l-ajru u allura beda jistaqsi b'kemm se jiżdiedu dawn il-ħlasijiet u x'kien se jkun l-effett ta' dan fuq it-turiżmu.

Kienu ħafna li qajmu dan il-punt mingħajr ma fehmu - jew aħjar mingħajr ma riedu jifhmu, almenu pubblikament - li permezz ta' din il-konvenzjoni aħna konna se nibbenefikaw aktar mill-ħlas ta' l-ajruplani li jgħaddu mill-ispazju tagħna.

Madam Speaker, fl-introduzzjoni tad-diskors tiegħu l-Ministru Debono Grech qal li hemm grupp ta' nies apposta biex jaraw li jitqassmu l- ħlasijiet dovuti lill-pajjiżi li huma membri ta' din il-konvenzjoni.

Fil- fatt, argument ieħor li qed niftakar li kien issemma diversi drabi fid- diskussjoni parlamentari dwar din il-konvenzjoni kien li Malta għandha flight information region pjuttost kbir għad-daqs tagħha.

Matul is-snin li għaddew aħna rnexxielna minn sena għal sena nżidu l-ammont ta' flus li ndaħħlu minn dan is-sors u hawn biżżejjed ngħidu li filwaqt li fl-1989 tħallasna s-somma ta' Lm130,000, fl-1990 din is-somma telgħet għal Lm1.3 miljun u din baqgħet tiela' sakemm fl-1993 laħqet Lm3.7 miljun - għalkemm hawn irrid ngħid li dik is-sena rċevejna ħlasijiet li kienu dovuti għas- snin ta' qabel - biex fis-snin ta' wara dan l-ammont stabilixxa ruħu għall- ammont ta' Lm2.7 miljun fis-sena, li jfisser, bejn wieħed u ieħor, 20 darba iktar milli konna ndaħħlu mill-istess sors qabel l-1989.

Għalhekk wieħed irid japprezza dan l-avvanz li ġabet magħha matul dawn l-aħħar snin din l- adezjoni tagħna u dan mingħajr ma ġiet mittiefsa s-sovranita' ta' pajjiżna, mingħajr ma ġiet affettwata l-politika barranija ta' Malta, mingħajr ma dħalna f'rabta akbar milli kien hemm qabel l-1989 fir- relazzjonijiet tagħna man-NATO u mingħajr ma ġew imposti fuqna kondizzjonijiet minn xi alleanza militari.

Hawnhekk ikun tajjeb jekk nirriferi għal xi wħud mid-diskorsi li kienu għamlu diversi kelliema matul id-diskussjoni li kienet saret dak inhar, fosthom l-Onor.

Brincat li kien qal li għalkemm ma riedx jallarma lill- poplu wieħed għandu jaċċetta s-sitwazzjoni li ġeografikament Malta qiegħda ftit mili biss 'l bogħod minn waħda mill-ikbar konċentrazzjonijiet ta' air bases li għandha n-NATO.

L-Onor.

Brincat kien kompla l-argument tiegħu billi qal li peress li aħna żgħar konna se nsibuha diffiċli biex insibu postna f'din l-organizzazzjoni, liema organizzazzjoni qalilna l-Onor.

Membru hija ta' "theddida kbira għal pajjiżna".

Matul din id-diskussjoni l- Oppożizzjoni kienet immirat il-kritika l-aktar qawwija tagħha bejn in-NATO.

Tant kien hawn oppożizzjoni qawwija fil-Parlament għal din il-liġi li, minbarra li kienu ħadu kważi l-ħin kollu disponibbli matul tliet seduti, in- naħa l-oħra kienet ħasset il-bżonn li ssejjaħ division għax beżgħet li jekk pajjiżna jkun membru ta' din l-organizzazzjoni seta' jkun hemm konsegwenzi negattivi.

Kienu anke jgħidu li konna se nkunu servili lejn xi potenzi u għaqdiet barranin, fosthom lejn l-Unjoni Ewropea, għax kienu jaħsbu li jekk aħna nkunu membri ta' l-Unjoni se nkunu kontinwament servili billi nobdu d- direttivi li jiġu minn Brussels.

Pero' fil-verita' l-Partit Nazzjonalista fil-gvern kien qed iħares kontinwament lejn l-interessi ta' pajjiżna, kif wara kollox għadu jagħmel sa llum mill-bankijiet ta' l-Oppożizzjoni.

Fil- verita' ż-żmien ta raġun lill-Gvern Nazzjonalista għax illum kulħadd jirrikonoxxi li d-deċiżjoni li kienet ħadet din in-naħa tal-Kamra kienet waħda tajba.

Nifhem li l-emenda li għandna quddiemna jista' jkollha ċerta importanza f'dak li għandu x'jaqsam ma' dħul ta' flus imma m'hijiex xi emenda ta' sinifikat qawwi.

L-importanti huwa li llum kulħadd jirrealizza li din il-liġi hija tajba u li għandna nkomplu nħaddmuha.

Jien nieħu pjaċir li l-Gvern preżenti jidher li nesa l-kritika kollha li għamel fl-1989 u llum qed iħares lejn il-Eurocontrol Convention bħala mezz ta' dħul ekonomiku u ta' ġid għall-pajjiż.

Madam Speaker, it-training tal-ħaddiema f'dan il-qasam huwa importanti għax ikunu jistgħu jaġġornaw ruħhom bl-iżviluppi li jkunu qed iseħħu f'dan is-settur.

Ċertament li hawn irridu nżommu quddiem għajnejna li f'dan ix- xogħol ma nistgħux naffordjaw li jsiru żbalji - għall-grazzja t'Alla f'Malta l-inċidenti ta' l-ajru huma rari jekk mhux ineżistenti - għax f'każ ta' inċident il-konsegwenzi jbatihom mhux biss l-individwu imma jbatuhom ukoll diversi familji u saħansitra l-pajjiż kollu kemm hu.

Minbarra dan it- taħriġ wieħed irid isemmi ukoll il-kontribuzzjoni kontinwa tal-ħaddiema tagħna fid-diversi laqgħat li jiġu organizzati matul is-sena.

Forsi xi ħaġa li ma konniex qegħdin nistennew fiż-żmien meta rratifikajna l-konvenzjoni kienet li Malta setgħet b'xi mod tinfluwenza l-andament ta' din l-organizzazzjoni.

Fil-verita' mhux biss dħalna membri imma talli għal ċertu żmien - jidhirli għal sena - Malta kellha wkoll il-presidenza ta' din l-organizzazzjoni fejn tajna s-sehem tagħna kemm fl-andament ekonomiku kif ukoll mil-lat ta' ippjanar.

Aħna fil-fatt tajna kontribut illi għadu rikonoxxut sal-lum minn din organizzazzjoni u li kompla juri li għalkemm pajjiżna huwa ċkejken xorta waħda aħna kapaċi nagħtu sehem siewi anke f'livell ta' organizzazzjonijiet internazzjonali.

Fl-1989 din l-organizzazzjoni kienet ifformata minn tmien pajjiżi, jiġifieri s-sitt pajjiżi oriġinali flimkien ma' Malta u pajjiż ieħor pero', kif qal il-Ministru, din l-organizzazzjoni kompliet tikber u jiena konvint li aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar se jkun hemm pajjiżi li jifhmu u japprezzaw x'inhu r-rwol tagħha, speċjalment meta l-kontroll tat-traffiku ta' l-ajru dejjem qed iżid fl-importanza tiegħu.

Jekk wieħed jillimita ruħu għall-flights li direttament jużaw lil Malta insibu li fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena diġa' niżlu f'pajjiżna madwar 4,000 ajruplan, li minnhom kien hemm 2,500 scheduled flight, 1,300 chartered flight, 160 flight ta' ajruplani privati u 32 flight minn ajruplani militari.

Ta' min jinnota li n-numru ta' ajruplani li jillandjaw f'pajjiżna qiegħed jiżdied kontinwament.

Madam Speaker, kif qal il-Ministru, tajjeb li wieħed ifakkar li aħna ma nibbenefikawx biss minn dawk l-ajruplani li jużaw l-ajruport tagħna imma hemm ftehim internazzjonali - originarjament kien sar fl-1960 u kompla jiġi aġġornat matul is-snin - għar-rigward ta' kif isir u kif jinqasam il- ħlas fil-każ ta' dawk l-ajruplani li jgħaddu mill-ispazju ta' l-ajru tagħna biex imorru minn destinazzjoni għal oħra.

Ovvjament organizzazzjoni bħal din hija kapaċi tikkontrolla t-traffiku li jgħaddi mill-ispazji ta' l-ajru b'mod aktar effikaċi milli kieku jista' jagħmel pajjiż individwali.

Jekk il-pajjiżi li oriġinarjament iffirmaw din il-konvenzjoni fehmu li kien hemm bżonn ta' dan it-tip ta' kontroll, allura dan kien aktar u aktar bżonnjuż fil-każ tagħna ħalli b'hekk inkunu jistgħu nikkontrollaw l-air space tagħna b'mod li nieħdu l-fair share tagħna minn dawn il-ħlasijiet.

Dik il-biża' li kienet uriet l-Oppożizzjoni Laburista, fis-sens li l-Gvern Nazzjonalista kien se jkollu bilfors jgħaddi xi parti minn pajjiżna lil din l- organizzazzjoni, ma mmaterjalizzatx u lanqas se timmaterjalizza għax mhux l- għan ta' din l-organizzazzjoni li tipprova tieħu xi biċċa minn pajjiżna.

Madam Speaker, għaddew tmien snin minn meta dan l-Parlament approva s- sehem ta' Malta f'din il-Konvenzjoni u llum nistgħu ngħidu li dan huwa eżempju ieħor ċar li meta tippjana bis-serjeta' u fit-tul tirnexxi.

Aħna bi pjaċir naqblu ma' l-emenda li qed iressaq il-Gvern għaliex fl-aħħar mill- aħħar din qed issir f'waħda mil-liġijiet li tirrifletti x-xogħol siewi li sar fil-passat.

Din hija liġi li permezz tagħha kien sar pass fid- direzzjoni t-tajba u aħna se nkunu konsistenti billi nivvotaw favur tagħha għal ġid tal-pajjiż.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Madam Speaker, l-għanijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi huma dawk biex jagħtu lok li tiġi stabilita' rata ta' imgħax ogħla mill-massimu ta' 8% għal ħlasijiet en route.

Jiġifieri din hija emenda li qegħda tmiss liġi viġenti li kien għamel l-Partit Nazzjonalista u li dwarha l-Onor.

Ċensu Galea ħass li għandu jieħu għoxrin minuta biex jgħidilna x'tip ta' dibattitu kien sar fuqha dak iż-żmien.

Nixtieq li nkunu ftit iktar pożittiv milli kien il-ħabib tiegħi tan-naħa l-oħra imma biex nagħmlu hekk irridu nħarsu lejn dan l-abbozz ta' liġi mill-perspettiva korretta tiegħu għax jien naħseb li wieħed ma jistax jitkellem sew fuq dak li qiegħed jiġi propost mill-Ministru Debono Grech mingħajr ma jinkwadra kif ħarġet id-diskussjoni dwar l-iżvilupp tal-Eurocontrol kif ukoll dwar ir- route charges system li l-Ministru tkellem tant tajjeb dwarha.

Nibda biex ngħid li fl-1960 sitt Stati Ewropej - qiegħed nirriferi għar- Renju Unit, Franza, il-Ġermanja, il-Belġju, il-Lussemburgu u l-Olanda - kienu fasslu u ffirmaw konvenzjoni dwar koperazzjoni f'dak li jirrigwarda s-safety fl-air navigation, liema konvenzjoni kienet waqqfet l- Eurocontrol.

Din il-konvenzjoni, li nsejħulha Eurocontrol jew inkella l- Brussels Convention - peress li s-sede tagħha hija fi Brussels - kellha l- iskop li tipprovdi organizzazzjoni komuni għas-servizz ta' air traffic, l- aktar dak li jgħaddi mill-upper air space - jiġifieri qegħdin nitkellmu fuq dak l-ispazju a' l-ajru 24,000 feet above sea level - għall-Istati firmatarji tal-Eurocontrol Convention.

F'dawk iż-żmenijiet kien hemm diversi fatturi li kienu qed jinfluwenzaw it-trasport ta' l-ajru bħal, per eżempju, l-introduzzjoni ta' jet-propelled air transport aircraft, il- konfrontazzjoni dejjem tiżdied bejn il-blokki militari tan-NATO u tal- Warsaw Pact, kif ukoll il-fatt li hekk kif l-ekonomiji tal-pajjiżi tal- punent imxew 'il quddiem konsegwentement rajna espansjoni fl-air travel kemm mil-lat ta' kummerċ kif ukoll mil-lat ta' turiżmu.

F'dak l-istess żmien li dawn l-Istati kienu għaddejjin minn dan il-well-being dawn kienu kommessi biex jiddefendu s-sovranita' tagħhom.

Hawnhekk qed nirriferi għal dak li huwa theddid militari mill-Istati tal-Warsaw Pact għas-sovranita' ta' ċerti pajjiżi u fil-fatt waħda mill-kolonni tad-difiża tan-NATO kienet proprju l-qawwa ta' l-ajru.

Jien naħseb li wieħed irid jifhem l-element storiku li fih ħarġet il-Eurocontrol Convention għax fil-fatt din kellha l- iskop ewlieni li tipprovdi għal mekkaniżmu u struttura biex jiġu kkordinati l-attivitajiet ta' avjazzjoni ċivili kif wkoll militari.

Wieħed mill-għanijiet kien li l-avjazzjoni ċivili titħalla topera bl- iktar mod wiesa' u b'aktar liberta' fir-rispett tal-constraints li jiġu mposti mir-requirements tan-NATO collective national defence requirements.

Din il-konvenzjoni fil-fatt talbet ukoll għat-twaqqif ta' agenzija, l- Eurocontrol Agency, li kellha l-għan li tesegwixxi politika komuni - mfassla mill-pajjiżi li oriġinaw il-konvenzjoni dwar l-upper air space - biex tikkordina l-ATS activities ta' dawk il-pajjiżi li m'humiex membri u anke biex issir riċerka u żvilupp fil-qasam ta' air traffic management, li semma' l-Onor Ċensu Galea.

Hawn irid ngħid li l-management ta' l-agenzija tal-Eurocontrol jikkonsisti f'żewġ bodies li huma l-permanent commission - li kellha tkun magħmula mill-ministri tat-trasport ta' l-Istati membri - u l-kumitat tal-management li huwa magħmul minn persuni li jirrappreżentaw is- civil aviation authorities ta' l-Istati membri ta' din il-konvenzjoni.

Filwaqt li l-kumitat jagħmel management ta' rutina u xogħol ta' natura teknika, il-kummissjoni tipprovdi l-kontroll, is-support u d-direzzjoni fuq il-livell politiku.

Ix-xogħol biex jiġi mħares l-interess ta' l- avjazzjoni kemm militiari kif ukoll ċivili jitwettaq permezz ta' rappreżentanti kemm ċivili kif ukoll militari ta' kull Stat membru.

Inizjalment l-Istati membri tal-Eurocontrol kienu favur li jkun hemm the surrender of the national upper space tagħhom favur l-organizzazzjoni tal- Eurocontrol.

Pero' l-interessi ta' difiża nazzjonali dejjem kienu hemm u allura wieħed ma jistax jissottovaluthom u jien naħseb li f'dan il-kontest tal-Eurocontrol huwa importanti li dan jittieħed in konsiderazzjoni.

Din il-konvenzjoni, li kienet u għadha importanti sal-lum, hija kkumplimentata minn multilateral agreement relating to route charges li kien sar fl-1970 u li kien ġie redrafted fl-1981, kif ukoll iffirmat mis- sitt Stati membri oriġinali li diġa' semmejt.

Fil-fora internazzjonali llum qed isir żvilupp fis-sens li l-multilateral agreements se jiġu ħaġa waħda mal-Eurocontrol b'mod li se jkollok korp legali wieħed li jirregola din l-istruttura biex b'hekk il-Eurocontrol tkun tista' tissodisfa aħjar l- għanijiet u l-objettivi li twaqqfet għalihom.

Il-multilateral agreeement kellu l-objettiv li jittrasferixxi l-ġbir taċ-charges tan-navigazzjoni ta' l-ajru mill-air space users u anke mill-membri individwali għall- Eurocontrol.

L-iskop kien li jkollok organizzazzjoni Ewropea li tissorvelja u tamministra - żewġ elementi importanti għas-safety - dan il-qasam biex b'hekk ikun hemm aktar sigurta'.

B'mod komparattiv, dan il-konċett ta' amministrazzjoni u anke ta' sorveljanza joħroġ anke fil-qasam marittimu.

Il-Eurocontrol tidħol fil-prinċipji ta' charging u ta' cost recovery biex imbagħad wara li tiġbor il-flus tirridistribwihom lill-Istati firmatarji skond il-prinċipju ta' l-ekwita'.

Il-Konvenzjoni ta-Eurocontrol kienet ġiet emendata fl-1981 permezz ta' protokoll li neħħa dawk l-ostakli għal accession ta' aktar Stati.

Bħala riżultat ta' dan rajna li fl-aħħar parti tas-snin tmenin żdiedu l-membri fi ħdan din l-organizzazzjoni - qed nirriferi għall-Greċja, it-Turkija, l- Isvizzera u l-Awstrija li kienu għamlu multilateral agreements.

Bil-mod il- mod beda jsir aktar evidenti li din l-organizzazjoni bdiet tieħu over dawk li huma specialised co-ordinating functions tal-European Office ta' l- International Civil Aviation Organisation.

L-Eurocontrol tista' tgħid li llum tkopri il-periferija ta' kważi l-Ewropa kollha meta bħala membri għandek pajjiżi bħall-Awstrija, il-Belġju, Ċipru, id-Danimarka, Franza u diversi pajjiżi oħra, fosthom Malta.

Malta kienet daħlet fil-Eurocontrol f'Lulju ta' l-1989 u f'Jannar ta' l-1990 kienet integrata b'mod sħiħ fix- xogħol tas-central route charges office, is-CRCO, li għamel riferenza għalih l-Onor.

Debono Grech.

Dan l-uffiċċju jesegwixxi l-funzjonijiet neċessarji biex wieħed ikun jista' jirrealizza dak li huwa l-multilateral agreement, li bażikament huwa sistema għall-ġbir ċentrali ta' en route charges mingħand l-operaturi ta' l-ajruplani biex b'hekk ikun hemm aktar uniformita'.

Biex ikun hemm aktar sens ta' ekwita' fil-ġbir u fid- distribuzzjoni tal-ħlasijiet beda jinħass il-bżonn ta' ċerta integrezzjoni fis-CRCO.

Qabel ma daħlet fil-Eurocontrol Malta kellha tinnegozja hi l- kwestjoni ta' l-air navigation charges mal-IATA.

Illum dan in-negozjar qed isir permezz ta' l-Eurocontrol għalkemm xorta waħda għad hemm il- possibbilta' li f'dan ir-rigward Malta, bħala pajjiż, tista' tieħu l- inizjattiva hi stess.

Dan ix-xogħol qed jsir bl-istess cost charging u bl- istess recovery principles li diversi Stati oħra kienu ftehmu fuqhom ma' l- IATA.

F'dan ir-rigward jien kont għamilt eżerċizzju dwar kif Malta tista' tiġbor id-drittijiet dovuti lilha b'mod iktar effettiv.

Bħala riżultat ta' l-inizjattiva tal-European Civil Aviation Conference, il-ministri tat-trasport Ewropej kienu ltaqgħu fi Frankfurt fl-1988 biex isibu soluzzjoni għas-sitwazzjoni serja li kienet żviluppat fit-trasport ta' l-ajru fl-Ewropa minħabba dewmien eċċessiv fit-titjiriet bl-ajru bħala riżultat ta' defiċjenzi infrastrutturali.

Malta, bħala membru ta' l-ECAC, ipparteċipat f'din il-laqgħa tal-ministri fejn ingħatat assignment dwar il- management ta' l-Eurocontrol. |l-fatt li fl-1989 aħna aderejna għal din il-konvenzjoni ifisser li aħna nikkwalifikaw biex nieħdu sehem b'mod effettiv fid-diversi programmi

li jiġu organizzati mill-Eurocontrol.

Fil-fatt, l-Eurocontrol Agency ikkollaborat mad-Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili biex isir pjan għall- modernizzazzjoni tal-Maltese air traffic control system, liema pjan kien ġie implimentat fl-1993 biex b'hekk Malta setgħet tikkonforma ma' standards tal-Eurocontrol.

Hemm il-possibilita' wkoll li sa l-aħħar ta' din is-sena jkollna radar services li jkopru l-partijiet kollha ta' Malta.

Żgur li l- membership ta' Malta fl-Eurocontrol inkoraġġiet koperazzjoni ma' ħafna pajjiżi, bħal, per eżempju, mal-Greċja li taw riżultati pożittivi.

Kif semma' wkoll l-Onor.

Censu Galea, ibbenefikajna wkoll fit-taħriġ ta' staff fejn, per eżempju, il-Eurocontrol għenitna nistabilixxu u noperaw l- ewwel radar simulator.

Fil-bidu dan is-simulator kien qed jintuża biss biex jipprovdi additional training lill-air traffic controllers tagħna mentri llum dan qiegħed jintuża mit-training centre ta' l-ETC.

Madam Speaker, qed nieħu gost li l-Oppożizzjoni wkoll taqbel ma' din l- emenda.

Jekk il-Gvern Nazzjonalista ried jagħmel din l-emenda, kif intqal, ma nistax nifhem għaliex ma ressquhiex fi żmienhom.

Il-ministru ta' dak iż- żmien, l-Onor.

Michael Frendo, kien qal li hu oppona li ssir din l-emenda għax ħass li ma kienx hemm bżonnha.

Allura dan ifisser li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern kien jaqbel ma' din l-emenda mentri l-ministru li kien responsabbli dak iż-żmien ma xtaqx li jkun hemm emenda hekk importanti għal din il-liġi?

Se nserġa' nistaqsi: L-ex-Ministru, l-Onor.

Michael Frendo, kien għamel xi forma ta' oppożizzjoni dwar din l-emenda?

Ma nafx jekk l-Onor.

Ċensu Galea jħossx li għandu jistaqsi lis-segretarju permanenti ta' dak iż-żmien, pero' huwa importanti li wieħed jiċċarah dan il-punt għax ma nafx wieħed għandux jieħu l-kelma tal-ħabib tiegħi, l-Onor.

Censu Galea, jew inkella jeħux il-kelma tal-ħabib tiegħi, l-Onor.

Michael Frendo.

La qed nitkellmu fuq dan il-livell ta' min jinnota li l-qasam tas-civil aviation għadda minn diversi idejn, fis-sens li kien hemm żmien meta dan kien taħt l-Onor.

Patrick Holland, mbagħad spiċċa taħt il-Prim Ministru u llum jinsab taħt il-Ministeru tat-Trasport u Portijiet kif inhu xieraq, u mhux bħal meta kien taħt il-Ministry for the Development of Infrastructure fi żmien il-Perit Michael Falzon.

Issa xtaqt ngħid xi ħaġa fuq ir-route charges system, għax bażikament din l-emenda tittratta ż-żieda ta' l-imgħax fuq dawn iċ-charges.

Fir-route charges system tal-Eurocontrol, li hija mħaddma mis-CRCO, għandek a single charge għal kull flight li jsir fl-air space ta' l-Istati membri.

L-Onor.

Joe Debono Grech tana l-eżempju ta' flight ta' l-Air Malta bejn Malta u Londra fejn semma kif is-CRCO hija l-organu kompetenti li tikkalkola r- route air navigation charge pagabbli lil kull Stat membru li minn fuqu tkun għaddiet dik il-flight u mbagħad toħroġ ukoll charge wieħed, f'dan il- każ, lill-Air Malta.

It-titjiriet huma trasmessi b'mod elettroniku lis-CRCO skond transmission calender fejn kull Stat irid jirrapporta biex b'hekk ikun hemm two-way traffic u tinħoloq forma ta' kordinazzjoni.

Dan ifisser li kull Stat membru jrid jirrapporta dwar il-flights li jitilqu mill-mitjar tiegħu, dwar il-flights li jaslu minn airports ta' non-member States u dwar overflying f'dak l-air space.

Mill-informazzjoni li għandi jiena jidhirli li l-ammont li qed jiġi billed mis-CRCO għan-nom ta' l-Istati membri laħaq livell formidabbli u qed ikompli jeskala mentri sa ftit taż- żmien ilu ma kienx hemm limitu ta' data partikolari li fih l-airlines kellhom iħallsu id-dues tagħhom.

Dan id-dewmien fil-ħlas kien ifisser li l-Istati membri kienu qed isofru telf ta' interessi, liema sitwazzjoni setgħet toħloq a cash flow problem.

Il-problema ta' late payment of bills kienet ġiet indirizzata mill-kumitat dwar ir-route charges li fl-1994 irrikkmanda li jiġu mposti l-interessi fuq dawk l-airlines li jħallsu wara d-due date.

Din il-miżura fil-fatt kienet ġiet introdotta fl-1 ta' Jannar, 1995 u r-rata ta' l-interessi hija bbażata fuq six month London Interbank offer rate plus li magħha mbagħad jiżdiedu an additional three percentage points.

Fl-1996 ir-rata ta' interessi kienet ta' 8.6% filwaqt li għal din is-sena r-rata se tkun 7.2%.

Sur President, jiena kont għamilt ftit domandi dwar sena partikolari meta Malta kienet daħħlet somma sostanzjali ta' flus fil-perijodu ta' bejn Jannar u Marzu, għax għalkemm aħna nieħdu gost li l-pajjż jaqla' dawn il- flus pero' jista' jkun hemm raġuni għaliex ġara hekk u allura nitlob lill- ħabib tiegħi l-Onor.

Frendo biex jirrispondini għal dan fil-kontribuzzjoni li se jagħmel aktar 'l quddiem.

Issa se nikkwota minn rapport li deher f'ħarġa ta' ġurnal lokali:

"Servizz ieħor marbut mal-ħidma tad-Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili hu t-taħriġ li jsir minn ajruplani mill-ajruport internazzjonali ta' Malta.".

Dan ir-rapport imbagħad ikompli jgħid hekk:

"GĦal darba oħra l-kumpannija ta' l-ajru Swissair għandha programm intensiv li jestendi bejn Jannar u l-aħħar ta' Mejju.".

Hawnhekk m'hawnx ċerti figuri u dettalji, pero' la qegħdin nitkellmu f'dan is-sens forsi jkun tajjeb li l-ministru ta' qabel jagħtina xi nformazzjoni dwar dan.

Sur President, jiena ħadt gost meta fil-qasam internazzjonali Malta kellha sehem attiv meta l-Onor.

Michael Frendo u John Vassallo assumew d- dmirijiet ta' president u ta' vici president tal-Eurocontrol rispettivament.

Aħna nieħdu gost b'dawn l-affarijiet u naħseb li huwa importanti li nseddqu l-ħidma tagħna f'dan ir-rigward.

Sur President, permezz tar-revised convention jidher li l-multilateral agreements se jispiċċaw u jsiru parti minn konvenzjoni waħda.

Dan il-fatt għandu jgħin biex isseħħ ċerta harmonisation biex b'hekk l-attivita' tat- traffiku ta' l-ajru tkun aktar kordinata u effettiva.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (L-Onor.

Michael Bonnici): Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, jiena se nitkellem fuq dan l-abbozz ta' liġi kemm għaliex l-objective ta' din l-emenda għandu ċerta rilevanza u kemm għaliex l-Onor.

Membru tan-naħa tal-Gvern qajjem xi punti li naturalment irrid inwieġeb għalihom.

L-ewwel punt li xtaqt nagħmel huwa dwar dak li ntqal fuq l-imgħaxijiet.

Probabbilment xi ħadd informa lill-Onor.

Membru dwar dan u min informah kien korrett għaliex meta konna fil-gvern kienet tqajmet il-kwestjoni dwar kif nistgħu niġbru imgħaxijiet ogħla mir-rata ta' 8% mingħand min ma jħallasx fil-ħin it-tariffi dovuti.

Naturalment, kif jagħmel kull ministru meta jkollu materja legali, jien kont irriferejt din il-materja lis-segretarju permanenti biex min-naħa tiegħu jirriferiha lill-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali.

Jien niftakar li kienu qalulna li hemm bżonn emenda fil-liġi u fil-fatt jien kont bgħattha lura għar-rikonsiderazzjoni ta' l- Avukat Ġenerali fejn staqsejt jekk, minflok li ssir emenda u noqogħdu niġu biha fil-Parlament, jistax jinstab xi mezz ieħor kif nistgħu nagħmlu bidla ta' natura teknika bħal din.

Aħna konna ħassejna li kien hemm metodi oħra li permezz tagħhom pajjiżna seta' jiġbor dawn il-flus dovuti lilna permezz tal-ftehim internazzjonali pero' l-Avukat Ġenerali kien baqa' jinsisti fuq il-pożizzjoni tiegħu u peress li mbagħad kienet waslet l-elezzjoni din l- emenda ma laħqitx saret fi żmienna.

Sur President, aħna naqblu ma' din l- emenda u żgur li qatt ma stajna qatt inkunu kontriha għax trid tkun baħnan meta għandek mezz kif tista' tiġbor aktar flus u ma tagħmlux.

Din l- emenda mhix kwestjoni ta' xi prinċipju imma sempliċiment ħaġa li hemm bżonn issir.

Jien naħseb li l-Ministru għamel sew li l-emenda li ġab hija magħmula tali li mhux se jkollu bżonn joqgħod jiġi fil-Parlament kull darba li fil- futur ikun irid iżid ir-rata.

Fil-fatt din kienet waħda mill-affarijiet li jien fittixt f'dan l-abbozz ta' liġi għax kieku jien stess kont nissuġġerixxi li jsir hekk.

L-emenda li għandna quddiemna hija miktuba b'mod li jagħmel ħafna sens għaliex filwaqt li huwa importanti li l-Gvern ikun accountable għall-Parlament pero' dan il-fatt lanqas għandu b'xi mod ixekkel lill-Gvern milli jagħmel ix-xogħol normali tiegħu.

Sur President, aħna se nagħtu s-support tagħna għal dan l-abbozz ta' liġi u hawnhekk jien naħseb li l-Ministru preżenti għandu l-vantaġġ - jien ma nafx kellix dan il-vantaġġ fi żmieni - li għandu quddiemu Oppożizzjoni leali li m'hijiex se tħares lejn din il-kwestjoni b'lenti politika imma se tara biss dak li hu meħtieġ għall-pajjiż.

Sur President, kif qalu l-Onor.

Membri li tkellmu qabli din hija wkoll okkażjoni biex nagħtu daqqa t'għajn lejn l-Eurocontrol, hija organizzazzjoni importanti ħafna għall-Ewropa peress li kulma jmur dejjem qed tinħass il-ħtieġa li jkun hemm organizzazzjoni li tieħu ħsieb il- kontroll ta' l-ajru għaliex il-pajjiżi Ewropej huma konxji li jekk l- airlines tagħhom mhux se jkunu organizzati u kompetittivi daqs, per eżempju, dawk ta' l-Istati Uniti allura se jitilfu parti mis-suq mondjali bil-konsegwenza li jitilfu l-qligħ kemm għal pajjiżhom kif ukoll għax- shareholders tagħhom.

Dan ifisser ukoll li hawnhekk għandna anke element ekonomiku marbut ma' din l-organizzazzjoni, li prinċiparjament hija intiża biex tikkontrolla l-avjazzjoni ċivili, u mhux ta' b'xejn li din ikollha kwestjonijiet ma' awtoritajiet militari għaliex normalment dawn ta' l-aħħar ma tantx ikunu ħerqana li jagħtu informazzjoni peress li jkun hemm anke interessi nazzjonali li jkunu qed jaħdmu kontra dak li tkun qed tipprova tagħmel il-Eurocontrol.

Sur President, jien naf li qed nitkellmu fuq affarijiet ta' l-ajru pero' meta smajt dak li qalu l-Onor.

Membri tal-Gvern naħseb li mhux biss kienu fl-ajru imma wkoll daqsxejn surreali!

Dan qed ngħidu għax kien hawn kantaliena sħiħa dwar kemm l-Eurocontrol hija importanti u kemm aħna ggwadanjajna minnha, meta aħna iggwadanja mhux biss mid-dħul - u kif semma l-Onor.

Ċensu Galea daħħalna madwar Lm17 miljun f'dawn l-aħħar snin - imma wkoll mill-fatt li meta dħalna f'din il-konvenzjoni aħna ntegrajna fil- ħsieb kollu ta' x'qed jiġri fl-Ewropa f'dak li għandu x'jaqsam dwar il- kontroll ta' l-ajru.

Sur President, jien naħseb li forsi dan huwa fattur iktar importanti għal pajjiżna mil-lat ta' benefiċċju long term.

L-idea li Malta ssir membru tal-Eurocontrol kienet ġiet indikata lill-Gvern anke min-nies li għandu f'diversi pajjiżi li jsegwu x'qed jiġri f'organizzazzjonijiet internazzjonali u jien naħseb li l-Gvern ta' dak iż- żmien għamel sew li studja u mplimenta din l-idea.

Id-diskussjoni li kien hawn f'din il-Kamra meta kien tressaq l-abbozz ta' liġi dwar il-Konvenzjoni tal-Eurocontrol sa ċertu punt kienet micro discussion dwar l-Ewropa.

Mid- dibattitu kien ħareġ l-element ta' biża' li aħna konna se ninbelgħu minn pajjiżi oħrajn, jew li Malta se tinbiegħ lil pajjiżi oħrajn, inkella li pajjiżna se jispiċċa parti mill-organizzazzjoni tan-NATO.

Id-dibattitu dwar din il- konvenzjoni kien wieħed mill-iktar sħan f'dan il-Parlament u saħansitra kienu ttieħdu d-divisions.

Dan kien dibattitu li sar meta kienu għaddejjin ħafna kwestjonijiet u ħafna kelliema importanti ta' l-Oppożizzjoni ta' dak inhar - illum ħafna minnhom qed jokkupaw pożizzjoni ministerjali - kienu tkellmu kontra li Malta ssir membru tal-Eurocontrol.

Jien nara li l- argumenti li ġabu dak inhar huma l-istesss argumenti li llum għadhom qed isiru dwar kif Malta għandha tħares lejn sħubija fl-Unjoni Ewropea, għax għalkemm is-sħubija fl-Eurocontrol hija fuq skala iżgħar ċerti issues huma komuni.

Jien nispera li kif tan-naħa l-oħra bidlu fehemthom fuq il- Eurocontrol, din il-konverżjoni testendi ruħha fir-rigward tal-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea.

GĦaliha hija xi ħaġa inevitabbli li l-Partit Laburista eventwalment jikkonverti pero' peress li m'iniex profeta ma nistax ngħid kemm dan se jieħu żmien biex iseħħ.

Dan qed ngħidu għaliex meta aħna nipprovaw nagħmlu babaw minn xi ħaġa li mhijiex babaw, jiġifieri mill-inizjattiva kreattiva tal-Gvern ta' dak iż-żmien li biha kien qed jipprova jiftaħ orizzonti ġodda għal dan il-pajjiż, allura jekk nagħmlu gwerra kontra affarijiet bħal dawn inkunu qegħdin nagħmlu gwerra kontra l- futur li xorta waħda irid jiġi.

Malta gawdiet ħafna mill-Eurocontrol minħabba l-fatt li teknikament ġiet integrata f'diversi programmi, bħalma huwa l-ICIP.

Aħna kellha ħafna għajnuna mill-Eurocontrol fil-bidliet li saru fis-sistema tar-radar li konna ntroduċejna meta konna fil-gvern.

Jekk m'iniex sejjer żball is- sistema tagħna kienet l-ewwel waħda li mxiet mal-programmi tal-Eurocontrol u b'hekk ma baqgħux iħarsu lejn pajjiżna bħala pajjiż li qiegħed fil- periferija.

Aħna m'għamilniex dan biex noqogħdu niftaħru b'dak li għamilna għax jien ma naħsibx li dan huwa l-mod kif għandna nagħmlu l- politika imma bħala parti mill-poltika tagħna li dejjem kienet indirizzata lejn kif wieħed jista' jagħmel il-ġid għall-pajjiż.

Jien naħseb li meta llum wieħed iħares lejn l-esperjenza tal-Eurocontrol jara li l-pajjiż gawda finanzjarjament għaliex, fejn qabel mit-tariffi għall-uża l-airspace tagħna konna ndaħħlu biss għexieren jew mijiet ta' eluf ta' liri, minn meta dħalna fl-Eurocontrol bdejna ndaħħlu l-miljuni.

Fil-fatt l-ewwel bdejna b'Lm1 miljun biex imbagħad tlajna għal Lm2 miljun u llum jidher li qegħdin niggwadanjaw bejn Lm2 miljun u Lm3 miljun.

Dan id-dħul jiddependi mill- attivita' ta' l-avvjazzjoni f'dik is-sena partikolari kif ukoll minn fatturi oħrajn.

Dan huwa dħul li qed ikollna sena wara sena grazzi għad- deċiżjoni għaqlija li kien ha l-Gvern imexxi mill-Partit Nazzjonalista meta daħħal lil Malta fil-Eurocontrol.

Qed ngħid dan għax id-diskussjoni m'għandhiex tkun biss fuq l-emenda li għandna imma għandha tkun ukoll fuq l- importanza ta' l-Eurocontrol għall-ġid ta' pajjiżna.

Għalija din il-bidla li saret hija eżempju ta' kif il-Partit Nazzjonalista fil-gvern ta lil dan il-pajjiż viżjoni ħafna iktar wiesa' milli kien qiegħed joffri l-Partit Laburista mill-Oppożizzjoni.

Il-Partit Laburista fil-gvern qed jenfasizza ħafna iktar l-aspetti amministrattivi milli l-viżjoni politika u dan jikkonferma li l-Partit Laburista fil-gvern għadu għaddej bl-istess parametri li kien għaddej bihom meta kien fl-Oppożizzjoni.

Jien naħseb li huwa importanti li nagħmlu dan il-punt għaliex huwa punt indikattiv tad- dibattitu kollu li kien sar tmien snin ilu dwar il-Eurocontrol.

F'dawn is-snin li għaddew il-pajjiż mhux biss gawda mid-dħul imma gawda wkoll mill-fatt li l-Eurocontrol tat possibbilta' li jkun hemm taħriġ kontinwu għan-nies li għandhom x'jaqsmu ma' dan il-qasam u saħansitra anke l-possibbilta' li ċerti nies tagħna jsiru air traffic controllers ma' l- Eurocontrol.

Akkwistajna wkoll il-konsulenza ta' l-Eurocontrol fuq ix- xogħol kollu li sar fuq ir-radar ġdid u fuq is-sistema kollha marbuta ma' l- air traffic control li llum hija computerised, digitalised u mill-aktar moderna.

L-air traffic controllers u l-personnel li jaħdmu f'dak il-qasam jistqarru li din is-sistema għamlitilhom ix-xogħol tagħhom ferm aktar professjonali u sa ċertu punt aktar faċli, kif ukoll kompliet tgħollilhom il-livell ta' expertise.

L-Eurocontrol tatna l-okkażjoni biex bħala pajjiż nagħtu kontribut fuq dan il-livell fl-Ewropa.

Waħda mill-ironiji tal-politika hija li kultant tagħmel ħafna xogħol li ħadd ma jirrikonoxxihulek - forsi kif ġara lili fl- aħħar elezzjoni - biex imbagħad ikun hemm okkazjonijiet oħra fejn ma tagħmel xejn u tispiċċa tieħu ħafna mill-mertu.

Waħda mill-okkażjonijiet fejn jien ma għamilt xejn u ħadt ħafna mertu kienet proprju meta kellna l- presidenza ta' l-Eurocontrol, fejn il-fatt li jiena kont il-ministru responsabbli għat-trasport kienet xi ħaġa aċċidentali.

Kienet ħaġa sabiħa li matul il-presidenza tagħna kellna l-unur li niftħu l-headquarters tal- Eurocontrol fi Brussels li jikkonsisti f'serje ta' bini enormi.

Fil-fatt il- mara tiegħi kienet qaltli li jien irbaħt il-battalja tal-plakek għax irnexxieli nagħmel plakka fi Brussels ukoll!

Jiena din ngħidha b'ċajta, imma ngħidha wkoll għaliex nafu li fil-politika kulħadd iwaħħal il-plakek u kienet okkażjoni ta' unur kbir kemm għalija kif ukoll għal Malta li nikxef plakka ta' organizzazzjoni internazzjonali.

Imma apparti dawn l- affarijiet ċerimonjali, l-iktar ħaġa importanti tibqa' li l-Gvern illum qed iħares lejn l-Eurocontrol b'lenti differenti milli kien jħares lejha meta kien fl-Oppożizzjoni u dan jidher ċar mid-diskorsi li saru fejn ma ġie espress l-ebda biża' bħalma kien ġara meta tressqet din il-liġi fil- Parlament.

Tajjeb li ngħidu wkoll li din il-liġi kienet karatterizzata wkoll mill- fatt li l-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien kienet sejħet division għax riedet turi li hija mhux biss ma taqbilx ma' dik il-liġi imma talli riedet tissottolinja dan il-fatt.

Illum din in-naħa tal-Kamra qegħda tagħmel divisions meta tħoss li għandha tagħmilhom u jien naħseb li min jikteb fil- gazzetta biex jgħid li għax aħna nsejħu divisions allura qisna xi Oppożizzjoni rresponsabbli, jkun qed juri li ma jifhimx x'inhi l-ħajja parlamentari u jkun qed jagħmel disservice lill-qarrejja tiegħu, għaliex huwa ċar li fejn ma tħossx li għandha tagħmel divisions l-Oppożizzjoni m'hijiex qed tagħmilhom.

Biex nagħti biss ftit eżempji nsemmi l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna fejn l-Onor.

Ċensu Galea, ix-shadow minister responsabbli, informani li mhux se jkollna division fuqu għaliex dan huwa abbozz li naqblu miegħu.

Insemmi l-abbozz ta' liġi li jitkellem dwar it- trademarks, fejn minkejja li aħna ridna li ssir xi ħaġa aħjar milli fil- fatt sar, ma tlabniex division għaliex all in all huwa abbozz pożittiv.

L- anqas fuq l-Abbozz ta' Liġi dwar Ratifika tal-Konvenzjoni dwar Armi Kimiċi ma tlabna division.

GĦalhekk jien inħoss li m'huwiex ġust li jkun hemm min jipprova jgħid li din hija xi Oppożizzjoni li qiegħda ssejjaħ ħafna divisions biex tkun tista' tfixkel għax dan assolutament m'huwiex minnu.

Pero' mbagħad lanqas nistgħu mmorru għall-esaġerazzjoni l-oħra fejn ngħidu li l-Oppożizzjoni trid tagħmel xi apoloġija meta tagħmel id-divisions meta dawn għandha dritt tagħmilhom biex tissottolinja d-disapprovazzjoni tagħha għal xi ħaġa li tkun qiegħda ssir.

Kif diġa' għidt, fil-każ ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna aħna mhux se nitolbu division għaliex naqblu ma' l-emenda li qed issir.

L-Att dwar il-Eurocontrol kien suċċess għal pajjiżna u l-oppożizzjoni kbira li kien għamel il-Malta Labour Party għal dan l-Att juri li l-viżjoni tal-Partit Nazzjonalista hija viżjoni aktar wiesa' u matura, kif ukoll hija alternattiva li ġġibilna aktar ġid.

Tan-naħa l-oħra kienu jgħidulna li ladarba nissieħbu fil-Eurocontrol allura pajjiżna qisna tfajnih down the drain.

Kien hemm anke min qajjem kwestjonijiet dwar jekk din il-konvenzjoni hijiex xi lunga manus tan-NATO u affarijiet oħra bħal dawn.

Jiena naħseb li l-Partit Laburista issa biddel il-fehma tiegħu għaliex jien ili xi żmien li nnotajt li għalkemm wieħed mill-ewwel abbozzi ta' liġi li ressaq il-Prim Ministru Alfred Sant meta ħa l-gvern f'idejh kien dak li permezz tiegħu ħareġ lil Malta mill-Partnership for Peace, pero' ma kienx lest li joħroġ lil Malta mill-Eurocontrol.

Jiena ma naħsibx li din hija xi ħaġa li qabżitlu imma għalija dan ifisser li f'dawn l-aħħar snin il-Prim Ministru seta' jifhem aħjar li l-Eurocontrol żgur m'hijiex lunga manus tan-NATO, għalkemm mill-banda l-oħra ma jidhirx li fehem l-ispirtu tas-solidarjeta' internazzjonali tal-Partnership for Peace.

Jiena naħseb li llum il-Gvern jaqbel li meta aħna daħħalna lil Malta fil- Eurocontrol mhux talli ma tajnihiex lill-barrani imma għamilnilha servizz billi qallajniha aktar fondi għall-ekonomija tagħha u billi tajna lil min jaħdem f'dak is-settur training kontinwu, kif ukoll billi ntegrajna lil Malta fis-sistema Ewropeja tal-kontroll ta' l-ajru biex b'hekk stajna nżidu s-safety fil-qasam ta' l-avjazzjoni.

L-Eurocontrol m'hijiex organizzazzjoni fejn wieħed joqgħod jgħaddi d-dokumenti lil xulxin imma hija organizzazzjoni li żiedet is-sigurezza għal kull min isiefer bl-ajru f'dan ir-reġjun.

Jiena nemmen li s-sħubija tagħna f'din il-konvenzjoni kienet suċċess, pero' aħna dejjem irridu nsegwu kontinwament dawk l- iżviluppi li jkunu qed isiru b'mod li filwaqt li nħarsu l-interessi tagħna ma nibżgħu qatt minn dawn l-żviluppi għax aħna rridu nkunu pajjiż li jagħti kontribut pożittiv fl-Ewropea.

Madam Speaker, il-Gvern fehem li ma rridux noħolqu biża' bla bżonn u fehem ukoll li l-Eurocontrol hija organizzazzjoni, kif kien spjega l-Gvern Nazzjonalista ta' dak iż-żmien, ta' benefiċċju għal Malta.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Alex Sceberras Trigona.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Madam Speaker, jien ma kontx se nitkellem fuq dan is-suġġett imma naħseb li tajjeb nikkjarifika xi ftit punti.

L- ewwel rimarka tiegħi hija li bejn l-1988 u l-1989 ġraw affarijiet kbar fil- qasam internazzjonali u preċiżament l-isfaxx ta' l-Unjoni Sovjetika.

Fil- fatt dawn l-avvenimenti tassew kbar u kataklismiċi biddlu n-natura tal- qasam internazzjonali globali u reġjonali - l-istess kif kien ġara wara tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija - bil-konsegwenza li nħall il-Patt ta' Varsavja u allura spiċċat is-sitwazzjoni taż-żewġ superpotenzi bil-blokki rispettivi tagħhom.

Wieħed bilfors irid jibda minn din ir-radda ta' salib għaliex din ġabet a cataclysmic change fir-relazzjonijiet internazzjonali u allura wieħed bilfors irid jibda billi jieħu konjizzjoni tagħha.

Madam Speaker, x'jiġrilek jekk ma teħux konjizzjoni tagħha?

Jiġrilek bħalma qiegħed jiġrilhom ir-rappreżentanti tal-Partit Nazzjonalista f'dan il-Parlament, jiġifieri li qed jibqgħu jitkellmu b'mod lineari qisu qatt ma ġara xejn, qisha d-dinja kienet u għadha b'żewġ super potenzi fejn Malta, fil-fehma tagħhom, hija mxaqilba lejn il-punent għaliex għandna l-istess ideali, prinċipji, twemmin u aspirazzjonijiet u konsegwentement għandha tkun membru tal-punent.

Imma dan x'punent hu?

Kif se nkomplu nitkellmu billi lanqas biss nagħtu kas li d-dinja tbiddlet?

Meta nara dan jien jkolli ngħid li l-Partit Nazzjonalista tilef l-aħħar elezzjoni għaliex baqa' bil-fissazzjoni li forsi at one time kellha r- raġunijiet tagħha - jien m'iniex qed ngħid li naqbel ma' dawk ir-raġunijiet - f'kontest ta' cold war bejn iż-żewġ super potenzi, pero' ladarba dik is- sitwazzjoni internazzjonali tbiddlet inti trid torjenta l-policy tiegħek biex tiġi taqbel mas-sitwazzjoni internazzjonali preżenti.

Punt ieħor huwa li minħabba l-fissazzjoni biex idaħħlu lil Malta fl- Unjoni Ewropea dawn baqgħu jsegwu din il-viżjoni - biex ma nkunx dispreġjattiv - bl-istess intensita' anke wara li spiċċat din il-qasma fir- relazzjonijiet internazzjonali, u din turi li inti lanqas biss qiegħed tirrealizza li fejn qabel kellek ċerta saħħa ta' appoġġ - mhux biss lokalment imma anke internazzjonalment - issa dan l-appoġġ naqaslek proprju għax spiċċat dik il-qasma internazzjonali.

Allura sub-conclusion oħra hija li l-Partit Nazzjonalista u s-seġwaċi tiegħu għandhom jirrealizzaw il- konsegwenzi ta' dan it-tibdil billi jibdew jaġġornaw il-policies tagħhom biex Malta tassew ikollha Oppożizzjoni aġġornata għas-sitwazzjoni internazzjonali tal-lum.

Jekk ma jsirx hekk se nkunu qed nitkellmu qisu għadna fiż-żmenijiet taż-żewġ super potenzi fejn in-naħa tal-Partit Nazzjonalista għadha bil-ħerqa kbira li tingħaqad mal-punent.

Madam Speaker, dan kollu qed ngħidu bħala premessa għaliex illejla qed ninnota - u din qed ninnotaha f'ħafna mid-dibattiti li qed ikollna kif ukoll mir-riżoluzzjonijiet li ħerġin mill-Partit Nazzjonalista - li l- ħerqa min-naħa ta' l-Oppożizzjoni biex idaħħlu lil Malta bħala membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea għadha għaddiet bl-istess intensita' tas-sebgħinijiet u anke tas-sittinijiet.

Dawn għadhom ma rrealizzawx li tar-right wing - u aktar u aktar ta' l-extreme right - ta' l-Ewropa qabel kienu jappoġġawhom proprju minħabba l-fatt li kien hemm żewġ super potenzi li l-ħin kollu kienu lesti biex iħebbu għal xulxin u allura malli l-Onor.

Fenech Adami offra li jdaħħal lil Malta dawn fil-fatt riedu jirreklutawha.

Pero' mbagħad ġara li meta wara l-1989 is-sitwazzjoni nbidlet dawk li kienu jappoġġawhom insewhom u minfolk daħħlu lill-Awstrija, lill-Finlandja u lill- Isvezja li meta tefa' l-applikazzjoni tiegħu l-Gvern Nazzjonalista, jiġifieri fl-1990, lanqas biss kienu għadhom applikaw.

Allura hawnhekk hawn xi ħaġa li bilfors trid tieħu cognisance tagħha inkella m'aħniex se nifhmu l-pożizzjoni li qegħdin fiha.

Huwa proprju f'dan il-background li wieħed irid jara l-Eurocontrol x'kienet qabel l-1989 u x'inhi illum għax huwa żball fattwali enormi li qegħdin ikomplu jitkellmu fuq il-Eurocontrol qisha kienet, għadha u se tibqa' l-istess ħaġa u dan forsi qed ikun misleading kemm għal din il-Kamra imma agħar minn hekk għall-poplu.

Din m'hijiex l-istess Eurocontrol li kien hemm qabel l-1989 għax dik kienet Eurocontrol eżatt kif kienet ġiet deskritta ċara u tonda meta aħna konna fl-Oppożizzjoni fil-laqgħat twal li kellna fis-Second Reading - qed ifakkruni li jien kont tkellimt darbtejn, fis-sens li kont bqajt in possession of the House, biex nispjega l-links li kien hemm dak iż-żmien bejn il-Eurocontrol u n-NATO, fejn in-NATO kienet parti mill-west u kif l- Eurocontrol kienet miftuħa l-aktar għall-membri tal-west - imma llum l- Eurocontrol inbidlet totalment għax għandha bħala membri r-Repubblika Ceka, is-Slovakkja , is-Slovenja u l-Ungerija.

Fit-tmeninijiet jew fis- sebgħinijiet, qatt wieħed kien jobsor li dawn kienu se jkunu membri tal- Eurocontrol?

Very, very far from it!

Illum anke n-NATO stess għadha kemm għamlet ftehim storiku mar-Russja.

Wieħed qatt kien jobsor li n-NATO u s- Soviet Union, li dejjem kienu lesti li jibilgħu lil xulxin, kienu se jagħmlu ftehim ta' koperazzjoni bħalma għadhom kif għamlu riċentement.

Dan huwa fehim tassew storiku għax qatt ma ntlaħaq livell għoli ta' koperazzjoni daqskemm intlaħaq f'dan l-aħħar ftehim li sar bejn il- President Yeltsin u s-Segretarju Ġenerali tan-NATO Solana.

Madam Speaker, jekk m'aħniex se naraw f'liema kontest qed niddiskutu s- sħubija ta' Malta fl-Eurocontrol allura m'aħniex se nkunu korretti fl- estimate tagħna ta' x'inhu u x'mhuwiex importanti f'din l-organizzazzjoni.

F'dan il-kontest allura iktar u iktar ikun dover tagħna li issa niġbru kemm jista' jkun dak li ngħidulu l-peace dividend, il-qligħ mill-paċi.

Ladarba fl-Ewropa qed tirrenja l-paċi iktar u iktar aħna għandna nfittxu kif se nieħdu aktar fondi għal pajjiżna u għalhekk jien nieħu gost b'din l- inizjattiva tal-kollega tiegħi l-Onor.

Debono Grech għax permezz ta' dan l- abbozz ta' liġi se jkun jista' jgħolli l-imgħaxijiet għal dawk li jkunu waqgħu lura fil-ħlasijiet tagħhom.

Barra minn hekk jien hawnhekk nistenna li l-Eurocontrol tagħti l-għajnuna kollha tagħha sabiex dawn l-imgħaxijiet jinġabru kollha kemm huma.

Hawnhekk wieħed jinnota wkoll il- possibbiltajiet li l- Eurocontrol tista' tiġi riformata aktar biex tgħin lill-pajjiżi, partikolarment lill-pajjiżi ż-żgħar ta' l-Ewropa - u aħna niġu wieħed mill iżgħar membri ta' l-Ewropa - biex jiżviluppaw iktar koperazzjoni fil-qasam ta' l-ajru.

Madam Speaker, f'din il-leġislatura jien diġa' tennejt il-potenzjal enormi li għandha Malta bħala ċentru ta' reġistrazzjoni ta' ajruplani barranin.

Hawnhekk naħseb li hemm lok fejn l-Eurocontrol - issa li qegħdin fi żmien ta' paċi u allura inqas għandha għalfejn toqgħod tara x'se jgħidulha ċ--chiefs of staff tan-NATO - tista' tgħin billi tibgħat esperti fuq dan il-qasam biex b'hekk tintefa' aktar fuq l-aspetti ta' żvilupp ekonomiku tal-membri tagħha.

Veru li aħna għandna liġi li tista' tirreġista ajruplani barranin imma din hija liġi naqra restrittiva.

F'dan il-qasam hemm bżonn iktar ftuħ pero' dan irid isir billi fl-istess ħin dejjem inżommu kontrolli xierqa ħalli ma jkollniex abbużi għax ta' min jgħid li f'dan il-qasam hemm sogri ħafna ikbar mill-qasam tal-baħar minħabba l-fatt li hawnhekk m'hawnx il-kwestjoni tal-freedom of the high seas kif hemm f'dak li jidher analogu - imma li fil-fatt mhuwiex tant analogu - jiġifieri fir-reġistru tal-merchant shipping.

Pero' mill-banda l- oħra hemm ċerti analoġiji għax fil-fatt Malta tista' tagħmel ħafna qligħ mir-reġistrazzjoni ta' ajruplani barranin.

Madam Speaker, mela l-ewwel punt li rrid nagħmel huwa li jien nistenna li l-Eurocontrol tgħin lil Malta b'aktar expertise ħalli fil-ġejjieni immedjat inkunu nistgħu nagħmlu emendi għal-liġijiet viġenti biex inkabbru dan is-settur.

Nixtieq ngħid ukoll lil din il-Kamra li minn mindu tela' l-Partit Laburista fil-gvern kien hawn iktar żviluppi f'dak li għandu x'jaqsam ma' ditti barranin konnessi ma' l-ajruplani.

Dawn id-ditti qegħdin jiġu hawn Malta mhux biss biex jirreġistraw il-kumpanniji tagħhom imma anke biex janalizzaw il-possibbiltajiet - dawn qegħdin janalizzaw l-affarijiet min- naħa ta' l-inċentivi industrijali li għaddejjin concurrently f'din il-Kamra - li jwaqqfu f'Malta ċentru tekniku ta' maintenance, repairs u servizzi tekniċi.

Dan l-iżvilupp jagħmlilna ġieħ, jiftaħ opportunitajiet ta' xogħol u għall-finijiet ta' servizzi ta' l-ajru jqiegħed lil Malta mhux biss fuq il-mappa ta' l-Ewropa imma fuq il-mappa internazzjonali.

Madam Speaker, hemm ditti barranin oħra li qegħdin iħabbtulna l-bieb biex iwaqqfu skola ta' tagħlim ta' titjir.

F'dan il-każ aħna rridu naraw kif dawn ikunu konċiljabbli ma' l-exercise tal-Eurocontrol, fis-sens li titjiriet ta' testing minn Malta jistgħu jgħaddu minn fuq flight information regions oħra u allura hawnhekk wieħed ikun jixtieq li joffri eżenzjonijiet minn ċerti ħlasijiet għall-fini ta' titjiriet ta' testing.

Peress li l-Eurocontrol kien baby tad-dinja tal-cold war, liema dinja issa spiċċat - kif ġara lil ħafna minna li konna babies ta' żmien il-gwerra bierda imma li issa kbirna f'dinja fejn fl-Ewropa hawn il-paċi - ma jistax ikun li nkomplu għaddejjin bil-cold war invective mitfugħ min-naħa għall- oħra.

Lanqas nistgħu nibqgħu għaddejin bl-aspirazzjonijiet li għandhom l- għeruq tagħhom ġol-cold war imma rridu nagħmlu adjustment ta' l- aspirazzjonijiet tagħna għal żmien il-paċi biex nibdew nerdgħu minn dawn id- dividends tal-paċi bħal, per eżempju, mill-qligħ u l-profitt li qed insemmi f'dawn it-tliet setturi prinċipali ta' l-ajru, jiġifieri r-reġistrazzjoni ta' l-ajruplani, it-twaqqif ta' ċentri tekniċi għat-tiswija, għall- maintence u repairs u għal xogħol anċillari, kif ukoll f'dak li huwa ftuħ ta' skola jew skejjel fejn jitgħallmu bdoti, navigators, engineers u professjonijiet oħra konnessi ma' dan il-qasam.

B'hekk wara li 25 sena ilu l-Gvern Laburista kien waqqaf l-Airmalta, aħna nkunu qegħdin nilħqu t-tieni livell, biex ngħid hekk, f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-avjazzjoni .

Fl- imgħoddi kien hawn ħafna kritika fasulla bi kliem bħal, ngħidu aħna, "għasfur taċ-ċomb" u "kif jista' jkollna pilot Malti li jtajjar ajruplan!", imma mbagħad bdejna niftaħru bil-pilots Maltin.

Meta wieħed jara dik il- kontradizzjoni jinduna kemm kien fasull il-ħsieb ta' min kien jikkritika l- potenzjal li pilot Malti jtajjar ajruplan Malti.

Minn hawnhekk jien nixtieq insellem lill-ewwel mara li dan l-aħħar tajret ajruplan Malti.

Ftit ilu meta kont qiegħed ma' erbat iħbieb qrajna li l-Isvediżi qegħdin jiftaħru li huma għandhom l-ewwel mara li qiegħda ittajjar SAS f'titjira minn Stockholm għal Dublin.

Aħna dan għamilih qabilhom għax f'Marzu ta' din is-sena kellna l-ewwel pilot Maltija li tajret ajruplan Malti u magħha kellha team kollu nisa.

Madam Speaker, qed ngħid dan kollu għax mill-ewwel fażi li kienet tinvolvi t-training tal-Maltin, is-setting up u l-establishment ta' l- Airmalta, kumpannija li għamlet ġieħ lil Malta, issa wasalna għat-tieni fażi fejn se ngħallmu mhux biss lill-Maltin biex itajru l-ajruplani tagħna imma se nwaqqfu skejjel fejn jitgħallmu l-barranin.

Diġa' kien hawn is- Swiss Air li kienet qed tagħmel ċertu training hawn Malta imma jekk aħna nieħdu dan l-aspett b'mod aktar deċiżiv u jekk aħna nisfruttaw ir- relazzjonijiet tagħna mal-Eurocontrol, allura Malta tkun tista' tgawdi tassew minn dawn it-tliet avenues li diġa' semmejt.

Jekk mill-banda l-oħra se noqogħdu naħsbu li għadna qegħdin f'cold war context allura din in-naħa tal-Kamra biss tista' timxi għax in-naħa l-oħra se tibqa' ffissata b'dan l- inkubu ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea meta din ma ridithomx.

Madam Speaker, hawnhekk ikolli nżid li fl-analisi tiegħi ta' meta dak iż- żmien - skond ir-records ta' din il-Kamra id-data eżatta kienet 6 ta' Frar 1989 - kont qed nitkellem f'din il-Kamra dwar l-Eurocontrol wieħed mill- punti l-iktar qawwijin kien jitrattta r-regolamentazzjoni ta' l-FIR, li hija regolamentata b'mod ta' pooling.

Issa jekk ikun hemm min jikkritikana li dak iż-żmien aħna konna kontra filwaqt li issa aħna favur, naħseb li - kif kont qed ngħid fil-bidu nett ta' l-intervent tiegħi llejla - min jagħmel dan it-tip ta' kumment ma jkunx qed jagħti kas dan it-tibdil radikalissimu u kataklismiku li kien hawn fir-relazzjonijiet internazzjonali ta' madwarna.

Dak iż-żmien aħna konna qegħdin ngħidu li ma ridniex li Malta tavviċina ruħha ma' alleanza militari permezz ta' l- Eurocontrol fi żmenijiet meta kien hemm taqbida bejn dik l-alleanza u l- alleanza opposta.

Illum hawn min qed jistaqsi jekk dik l-alleanza li baqgħet survivor hemmx għalfejn tibqa' survivor, jiġifieri ladarba llum m'hawnx dawk it-tensjonijiet il-mistoqsija hija: Dik l-alleanza għalfejn għadha hemmhekk?

Jekk wieħed irid jidħol fil-mertu ta' dan kollu, il- mistoqsija allura terġa' ddur fuq min qed jipprova jikkritika, fis-sens li kemm-il darba m'għadx hawn dinja ta' żewġ superpotenzi, għalfejn allura se noqogħdu naqilgħu l-iskeletri ta' żmien il-cold war, Madam Speaker?

Jien għalhekk naħseb li l-membership fil-Eurocontrol hija utli għal Malta għax, kif spjegajt, illum din tinkludi dawk il-pajjiżi tal-Lvant ta' l-Ewropa li kienu membri tal-Patt ta' Varsavja bħall-Ungerija, ir- Repubblika Ċeka u s-Slovakkja kif ukoll is-Slovenja, li pero' kienet parti mill-Yugoslavia li kienet non-allinjata (Interruzzjonijiet).

Aħna newtrali konna, għadna u se nibqgħu.

Allura aħna se noqogħu nżommu l-istess kelma ta' l-1989?

Le, anzi kif diġa' wrejt mhux in-naħa tagħna li qegħda stuck in the past imma n-naħa l-oħra.

Għalhekk jien inħeġġeġ biex permezz tal-ministeru ta' l-Onor.

Joe Debono Grech niżviluppaw il-kuntatti mal- Eurocontrol ħalli l-peace dividend Malta tkun tista' tgawdih kollu kemm hu permezz tar-reġistrazzjoni tal-kumpanniji ta' l-ajruplani, ta' ditti ta' ajruplani li jridu jagħżlu lil Malta bħala ċentru ta' servizzi, maintenance, repair u ta' depot ta' l-ispare parts, kif ukoll permezz tat- tagħlim lill-bdoti u lill-crews ta' kumpanniji barranin.

Madam Speaker, hemm ukoll is-suq li ma jiġix min-naħa ta' l-Ewropa ta' l- ex-punent biss imma hemm suq li ġej anke mill-Ewropa ta' ex-Lvant u ta' dawk li illum huma jifformaw il-Commonwealth of Independant States.

Dan għaliex għad hemm ħafna ajruplani ta' marka tal-pajjiżi tal-Lvant, bħall- "Antonovs", li kienu nbiegħu lill-pajjiżi ta' l-Afrika, bħall-Angola, is- Sud Afrika u l-Mozambique, li biex dawn il-pajjiżi jeħdu dawn l-arjuplani għal service, maintenance, repairs jew anke biex iġibu l-ispare parts ikollhom itellgħuhom saċ-ċentru li hemm f'Kiev u allura dan ix-xogħol jiġi għali ħafna.

Jekk dawn il-pajjiżi jkunu jistgħu jinqdew minn ċentru tekniku hawn Malta dawn jiffrankaw ħafna spejjeż permezz ta' servizz orħos u distanzi iqsar.

Madam Speaker, mill-banda l-oħra hemm il-possibbilta', kif diġa' indikajt darba oħra f'din il-Kamra, li minħabba s-sistema ta' tassazzjoni akuta li hemm fil-Ġermanja riunifikata, hemm ditti Ġermaniżi ta' l-ajruplani li qed juru ħafna interess biex jirreġistraw l-arjuplani tagħhom hawnhekk, ħaġa li aħna nilqgħuha bil-ferħ, għax dawn ikunu jistgħu jgawdu mid-double taxation exemption agreements li għandna mal-Ġermanja.

Dan jista' jsir ukoll ma' pajjiżi oħra tal-Punent ta' l-Ewropa.

Madam Speaker, meta wieħed jara dawn il-possibbiltajiet wieħed malajr jinduna li jista' jaħdem ma' l-Eurocontrol fis-sens ta' konsulenza, fis- sens ta' assistenza biex Malta tiggwadanja minn dak id-dividend tal-paċi li jixirqilna lkoll wara li bdiet isseħħ il-paċi fl-Ewropa.

Grazzi ħafna.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Nitlob liIl-Ministru Joe Debono Grech biex jgħaddi għall-winding up.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Madam Speaker, jiena ħadt pjaċir nisma' d- dibattitu miż-żewġ naħat tal-Kamra fejn daħħalna wkoll daqsxejn ta' storja meta ntqal li l-Gvern tal-lum, dak inhar fl-Oppożizzjoni, kien kontra li nsiru membri tal-Eurocontrol.

Aħna veru konna kontra u għadna kontra ċerti alleanzi għax aħna qatt ma ħbejna ċerti affarijiet.

Kif qal tajjeb il- kollega tiegħi, l-Eurocontrol twaqqfet fl-1960 u kienet tinkludi l- Ingilterra, Franza, l-Ġermanja, l-Belġju, il-Lussemburgu u l-Olanda permezz ta' l-iffirmar tal-Konvenzjoni tal-Koperazzjoni għas-Sigurta' tan- Navigazzjoni ta' l-Ajru.

Minn dak iż-żmien sal-lum inbidlu ħafna l- affarijiet billi waqa' l-Ħajt ta' Berlin, spiċċa l-imperu komunista, kif ukoll ġew u marru Gorbachev u Bush.

F'affarijiet bħal dawn aħna ma nistgħux noqogħdu nimxu fuq l-istorja għax ma naħsibx li dan għandu wisq x'jaqsam ma' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Madam Speaker, qed ngħid dan għax inqalu ċerti affarijiet u saħansitra kien hawn min ħallat il-Partnership for Peace man-newtralita'.

Fil-programm elettorali aħna għidna mill-ewwel li se ninħallu mill-Partnership for Peace appena nitilgħu fil-gvern.

Jien ma naqbilx ma' min jgħid li din kienet xi "missjoni ta' ħniena" għax fil-fehma tiegħi missjoni ta' ħniena jagħmluha dawk il-missjonarji, bħal Madre Theresa u dawk li jmorru jħennu għan-nies.

Jien ma nistax nifhem kif xi ħadd jista' jħenn għalik billi jisparalek.

Dan tkun qisek qed tagħmel bħal meta għandek il-ġrieden u tħenn għalihom billi tagħtihom il-ġobon bil-velenu.

Imma dik m'hi ħniena xejn.

(Interruzzjonijiet) Mhux kulħadd qaddis l-istess imma jien għadni qatt ma rajt qaddis bi xkubetta f'idejh.

(Interruzzjonijiet) U ħallina!

Madam Speaker, kif kont qed ngħid, il-Eurocontrol twaqqfet fl-1960 biex l- Istati membri jingħaqdu biex jikkoperaw fin-navigazzjoni ta' l-ajru.

Bħalma qal il-kollega tiegħi, dak iż-żmien l-upper air space tat-traffiku ta' l-ajru kien jibda 'l fuq minn 24,000 pied fuq livell tal-baħar.

Din l- organizzazzjoni twaqqfet minn sitt pajjiżi u mhux mill-pajjiżi kollha ta' l- Unjoni Ewropea, tant hu hekk li l-Ġermanja ma kenitx għadha daħlet allavolja hija founder member ta' l-EU.

Minn dak iż-żmien sal-lum saru bidliet enormi kemm bl-introduzzjoni ta' l-ajruplani li jġorru l-armamenti kif ukoll li minn makni bl-iskrejjen qlibna għal makni tal-jet.

Meta Malta daħlet membru konna għadna fiż-żmien il-gwerra bierda u kien għalhekk li dakinhar aħna ħassejna li ma kellniex għalfejn inbiegħu s-sovranita' tagħna.

Il-fatt li llum qegħdin inġibu l-flus hija ħaġa tajba imma l-flus mhux kollox.

Kieku l-Gvern Laburista li tela' fl-1971 ried il-flus kien jagħmel trattati oħra imma l-Gvern ta' dak iż-żmien ma ħalliex bażijiet hawn Malta għax ma kienx jaqbel magħhom.

Aħna konna nafu li kieku ħallejna bażi Amerikana u l-bażijiet tan-NATO forsi kienu jagħtuna flus aktar imma meta għamilna t-trattat ma' l-Ingilterra aħna xorta għidna li hi tista' toqgħod hawn imma lill-oħrajn ma ridnihomx.

Allura aħna għamilna ħażin dak iż-żmien?

Madam Speaker, tajjeb li niftakru li meta fis-sittinijiet kien hemm għaddejja ġlieda kbira bejn żewġ blokki kbar, jiġifieri n-NATO, li kien il- blokk immexxi mill-Amerka, u l-Patt ta' Varsavja, li kien immexxi mir- Russja.

Dawn il-blokki kellhom ħafna ajruplani tal-gwerra, bħal bombers u fighters - dawn ta' l-aħħar kellhom ħeffa kbira - li kienu jieħdu kważi l- ispazju ta' l-ajru kollu u allura bilfors ried isir xi ħaġa biex l- ajruplani ċivili, li kienu qed jinbidlu wkoll, ikollhom l-ispazju tagħhom.

Kien għalhekk li dak iż-żmien dawn is-sitt pajjiżi ingħaqdu f'din il- konvenzjoni.

Meta spiċċa l-komuniżmu, l-ekonomija tal-pajjiżi tal-punent bdiet miexja 'l quddiem b'pass imgħaġġel filwaqt li dik tal-lvant bdiet miexja wkoll imma bil-mod il-mod.

Barra minn hekk, bejn dawn il-pajjiżi beda jiżdied it- trasport kemm fil-qasam turistiku kif ukoll fil-qasam kummerċjali u fl- istess ħin l-istess pajjiżi kienu kommessi ma' xulxin illi jiddefendu s- sovranita' tagħhom.

Meta sħabi tkellmu min-naħa ta' l-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien dejjem sostnejna illi s-sovranita' ta' Malta m'għandha tinbiegħ qatt.

Aħna dejjem hekk għidna u dan mhux għax bżajna mill-babaw tan-NATO jew mill-babaw komunista imma aħna għidna li la għandna minn wieħed u lanqas għandna mill-ieħor.

Kieku dak iż-żmien ma sarx hekk kieku llum m'għandna xejn.

Dak iż-żmien l-Ewropa ma qalitx li meta titlaq 'il barra Malta mhux se jkollha difiża.

Jekk immorru aktar lura fl-istorja, meta l- Onor. Mintoff kien Prim Ministru, in-naħa l-oħra mhux bil-babaw kienet tbeżża' imma kienet tgħid li jekk jitilqu l-air controllers Ingliżi aħna se nispiċċaw għax ma jkunx hawn min iniżżel l-ajruplani.

Pero' llum rajna li għandna air traffic controllers kapaċi, ta' l-affari tagħhom u li marru jitgħallmu barra kif ukoll marru jgħallmu lil ħaddieħor.

Min qatt kien jobsor li aħna kien se jkollna DCA Malti!

Dak iż-żmien kienet xi ħaġa li ma kenitx immaġinabbli li l-airport jitmexxa mill-Maltin u fil-fatt meta kienu se jitilqu l-Ingliżi bdew jgħidu: X'se nagħmlu issa?

X'se jiġri?

Min se jmexxih l-airport?

Kellna n-nies tagħna li mexxewh.

Għaliex qed ninsewhom dawn l-affarijiet?

Kif qal sieħbi, ejjew niftaħru b'dawn l- affarijiet.

Jien niftakar kemm kien hawn reklami u kemm nies libsu ta' stewards u ta' pilots meta konna se nagħmlu l-Air Melita.

Dan ġara meta l-Air Melita kienet serqet ħafna flus u ma għamlet xejn.

Ħadd ma jsemmihom dawn l- affarijiet!

Hawnhekk l-vjolenza biss tissemma?

Imma din hija vjolenza wkoll għax kien hawn ħafna nies li tilfu flushom meta xi ħadd kien ivvinta l-Air Melita.

Hawnhekk mhux qed insemmu xi ħaġa li saret xi 200 sena ilu.

Qed insemmu s-snin sittin, proprju meta twaqqfet il-Eurocontrol.

Dak iż- żmien kulħadd beda jixtri x-shares għax qalu li kien se jkollna l-Air Melita biex imbagħad min kien responsabbli ħadilna l-flus u telaq.

Meta fl-1974 ġejna biex nagħmlu l-Air Malta kulħadd kien qal li din se tkun xi ħaġa konnessa mal-BEA.

Meta mbagħad ġibna l-ewwel ajruplan mill- Pakistan kienu qalu li se narmaw bil-karettuni kif ukoll li dan kien "għasfur taċ-ċomb".

Kien hemm min saħansitra talab li dan l-ajruplan jieħu xi tkaxkira, pero' wara 20 sena l-poplu Malti għandu l-pilots tiegħu, l- cabin crew tiegħu, l-ajruplani tiegħu u kull ħaġa oħra konnessa ma' dan il- qasam.

Min qatt kien jobsor dan!

Meta mmur barra, bħalma jmorru sħabi, ikun hemm nies li jgħiduli: Imma kif jista' jkun li f'pajjiż daqshekk żgħir għandkom l-airline tagħkom?

Dan mhux qed ngħidu b'sens ta' tgħajjir.

Ilqajt ma' ministru tal-Brunei - dan hu l-aktar pajjiż sinjur li hawn fid- dinja - u sirt naf li dawn issa bdew il-linja ta' l-ajru tagħhom.

Dan meta aħna, pajjiż relattivament fqir, mix-xejn kien irnexxielna nagħmlu l-Air Malta!

Meta għalqet żmienha l-Air Malta kien hemm xi ħadd li kiteb f'"The Times": Din aħna konna bdejniha.

Xi bdejt inti?

X'Air Malta għamilt?

Kemm kienu jaħdmu pilots?

Biex ikollok il-linja ta' l-ajru tiegħek irid ikollok il-pilots tiegħek u ħafna affarijiet oħra kollha tiegħek.

Illum għamilna airport fejn kollox huwa mmexxi mill-Maltin.

Jien mhux qed ngħid li dan kollu għamlu l-Gvern Laburista, għax dawn huma affarijiet li jsiru biż-żmien, imma Gvern Laburista kien għamel il-pedament.

Aħna niftaħru meta nitilgħu fuq ajruplan u tismagħhom ikellmuk bil-Malti għax fi żmieni meta konna konna nitilgħu fuq ajruplan l-ewwel lingwa li kont tisma kienet l-Ingliż, għax il-BEA biss kienet topera hawn u ħadd aktar mentri llum ftaħna orizzonti u toroq ġodda.

Dak iż-żmien ma konniex naqblu li mmorru fil-Eurocontrol għax konna nibżgħu.

Dak iż-żmien kulħadd kien jibża'.

Mela aħna konna nafu li Gorbachev kien se jiltaqa' ma' l-Onor.

Fenech Adami u l-President Bush biex itemmu l-gwerra l-bierda!

Mela aħna konna nafu li l-blokk komunista kien se jispiċċa hekk?

Ħadd ma kien jafu dan.

Min kien jobsor li fi tmint ijiem se jaqa' l-ħajt ta' Berlin?

Min kien jobsor li l-blokk komunista se jaqa' hekk?

Jien niftakar - dawn sigrieti li llum jafhom kulħadd - meta darba ltqajna ma' l-Onor.

Perit Mintoff u kien qalilna li l-blokk komunista kien spiċċa.

Dakinhar kulħadd kien tbissem imma l-Onor.

Mintoff huwa wieħed li jara fil-bogħod.

Illum li l-blokk komunista spiċċa nistgħu nħarsu lejn l- Eurocontrol mhux mil-lenti militari.

Aħna llum mhux qed inħarsu lejha bħala xi organizzazzjoni li begħnilha l-ajru tagħna.

Jien ħadt pjaċir nisma' li l-kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra qablu ma din l-emenda.

Illum anke sħabna tan-naħa ta' l-Ewropa tal-Lvant ġejjin biex jingħaqdu f'din l- organizzazzjoni u dan meta għad hemm pajjiżi oħra mill-Ewropa tal-Punent li għadhom ma ffirmawx din il-konvenzjoni.

Madam Speaker, aħna qegħdin nagħmlu din l-emenda mhux għall-flus imma biex jinġabru l-flus.

Mela aħna qatt ivvotajna kontra li l-poplu Malti jdaħħal il-flus!

Mela aħna konna mmorru ngħidu lil-Libja jew lill- Ingilterra li jekk ma jaslux il-flus kien jaqa' l-gvern!

Hawnhekk aħna qed ngħidu biss li qed naqblu ma' din il-konvenzjoni, imma għamilna din l- emenda żgħira għal dak li jirrigwarda l-imgħax biex, kif qal il-kollega tiegħi tan-naħa ta' l-Oppożizzjoni, ma jkollniex għalfejn noqogħdu nressqu din il-liġi fil-Parlament kull darba li jkun hemm bżonn ngħollu r-rata stabilita.

Kulma qed nagħmlu huwa li nippermettu li r-rata ta' l-imgħax tkun ogħla minn 8% kull sena fuq dawk il-flus dovuti lilna.

Madam Speaker, jien ħadt pjaċir nisma' lill-kollega tiegħi tan-naħa ta' l- Oppożizzjoni jgħid li hu kien preżenti meta nfetħu l-headquarters ta' l- Eurocontrol fi Brussels għax għalina dan kien unur għal Malta.

GĦax kif għidt il-bieraħ jien nixtieq li meta niġu biex niddiskutu l-abbozzi ta' liġi minflok ma noqogħdu nagħmlu ħafna emendi għandna l-ewwel nanalizzaw tajjeb l-affarijiet.

Per eżempju, jien nixtieq li jekk minn 100 emenda jien nagħmel 50 ħżiena, l-Oppożizzjoni tiġbidli l-attenzjoni għal dan il- fatt qabel ma niġu fil-Parlament biex b'hekk ma noqogħdux naħlu l-ħin tagħna u tal-poplu.

Jien naħseb li għalkemm jista' jkun hemm xi nuqqas ta' qbil bejn iż-żewġ naħat fuq xi punti xorta waħda għandna nsibu mezz kif naslu għax jekk ma nfasslux liġi b'mod tajjeb ibati l-poplu kollu.

F'dan ir- rigward jien ngħid li ma għandniex noqogħdu nġibu argumenti li mit-tali liġi se jgawdu l-Laburisti u jbatu n-Nazzjonalisti jew viċi-versa.

Jien naħseb li meta jkollna liġijiet bħal din li għandna quddiemna aħna għandna nfassluha b'tali mod li noħorġu minnha dak li hu ta' ġid għall-poplu.

Madam Speaker, jien ma tkellimtx ħafna fuq it-teknikalita' ta' dan l- abbozz ta' liġi għax fuq dan l-aspett diġa' tkellmu diversi Onor. Membri miż-żewġ naħat tal-Kamra u għalhekk diġa' nafu x'nixtiequ f'dan ir-rigward.

Fil-fatt jien ħadt pjaċir li għalkemm dan l-abbozz ta' liġi jirrigwarda l- finanzi għadda mingħajr division filwaqt li nixtieq nirringrazzja liż-żewġ naħat tal-Kamra tal-kontribut tagħhom.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Att dwar l-Eurocontrol, Kap. 333" ikun moqri t- Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Madam Speaker, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi trattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi trattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MADAM SPEAKER: Issa nistieden lill-Ministru Mizzi biex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 26 ta' Mejju fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar it-Taxxa tad-Dwana u tas-Sisa - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awditur Ġenerali u l-Uffiċċju Nazzjonali tal- Verifika - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni; u

Xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Portijiet Ħielsa ta' Malta - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorita' Marittima ta' Malta - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Eurocontrol - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Hemm rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Madam Speaker, ftit ta' jiem ilu, eżattament nhar l- Erbgħa, 7 ta' Mejju, 1997 il-Prim Ministru, l-Onor.

Alfred Sant, għamel stqarrija fil-Parlament fejn ħabbar proġett ta' modernizzazzjoni fil-Korp tal-Pulizija.

Naħseb li kulħadd jaqbel li kien hemm, u għad hawn bżonn, li fil-Korp tal-Pulizija ssir xi tip ta' riforma.

F'qasir żmien il-Gvern Laburista rnexxielu jibda jagħmel din ir-riforma u dan għamlu bi proċess ta' konsultazzjoni kemm ma' min hu nvolut direttament, jiġifieri mal- pulizija, kif ukoll mal-pubbliku in ġenerali.

Madam Speaker, din hija wegħda oħra elettorali li qegħdin fil-proċess li nwettqu.

Dan juri kemm il-progamm elettorali tagħna huwa mimli u varjat mhux bħalma konna nisimgħu qabel l-elezzjoni li huwa programm bi ftit faċċati.

Fl-aħħar mill-aħħar, li jgħodd huwa s-suġu tal-kontenut u mhux il- ħxuna tiegħu.

Jidher ċar li l-manifest elettorali tal-Partit Laburista fih ħafna aktar sugu u dan joħroġ ukoll f'dak li għandu x'jaqsam mall-Pulizija.

Dan l-impenn juri wkoll li l-Gvern hu determinat li jwettaq dak li wiegħed mingħajr ħafna logħob bid-dkiskors.

L-aħħar manifest elettorali tal-Partit Nazzjonalista ma jsemmi l-ebda ħtieġa ta' riforma fil-Korp tal-Pulizija.

Fil-manifesti ta' elezzjonijiet ta' qabel, il-Partit Nazzjonalista kien wiegħed li se jagħmel riforma fil- Korp tal-Pulizija u fit-tmexxija tal-ħabs.

Kellna wkoll il-famuża wegħda li kienet tgħid: "Tgħix f'darek bla biża'.", kif ukoll li l-Pulizija kellha tħares lil kulħadd bl-istess mod.

Iżda x'ġara minn dawn il-wegħdiet, Madam Speaker?

Bħal bosta ħwejjeġ oħra dawn il-wegħdiet baqgħu biss wegħdiet fuq il-karta.

F'dawn l-aħħar snin mhux veru li twettaq progress fit-tmexxija tal-forzi li jħarsu s-sigurta' taċ-ċittadini fil-ħajja ta' kuljum għax l-indħil politiku żamm lura dan il-progress b'detriment għaċ-ċittadini kif ukoll għall-istess membri tal-Korp tal-Pulizija.

Dan in-nuqqas ta' progress żied il-problemi amministrattivi fil-ħidma tal-pulizija billi żdiedu n-numru ta' għases magħluqa kif ukoll li bosta għases m'għandhomx faċilitajiet biex il- pulizija jkunu jistgħu jaħdmu b'mod effeċjenti.

Barra minn hekk hemm numru mhux ħażin ta' puliżija li baqgħu mgħobbija b'doveri li mhumiex ix-xogħol proprju ta' pulizija.

Dan kollu u ħwejjeġ oħra wasslu biex il-pulizija jkunu mhux biss demoralizzati iżda anke orfni minn għodda oħra li hija importantissima biex il-Korp tal-Pulizija jkun jista' jiġġieled dawk il- problemi li qed joħolqu diffikultajiet soċjali kbar.

Hawnhekk biżżejjed insemmi t-traffikar tad-droga, il-ħasil ta' flus, l-immigrazzjoni illegali - l-aktar mill-Afrika għall-Ewropa - kif ukoll il-kuntrabandu.

Madam Speaker, ta' min jgħid ukoll li ħafna mil-liġijiet li għandhom x'jaqsmu max-xogħol tal-Korp tal-Pulizija baqgħu ma ġewx riveduti għaż- żmenijeit tal-lum.

Dan, flimkien ma' fatturi oħra bħal, ngħidu aħna, il- politika partiġjana, wasslu biex tonqos id-dixxiplina u s-serjeta' mhux biss fil-korp iżda anke fil-pajjiż in ġenerali.

Xiehda ta' dan huwa li kuljum qed naraw mijiet ta' ksur ta' regolamenti kif ukoll it-twettiq ta' atti kriminalita' f'kull ħin tal-ġurnata.

Per eżempju, fejn żmien ilu konna naħsbu li s-serq isir bil-lejl biss, f'dawn l-aħħar snin is-serq beda jsir anke fid-dawl tax-xemx għax il-kriminal ma baqax jibża' mill-forzi ta' l- ordni tant li l-affarijiet li kien jagħmel bil-lejl beda jagħmilhom anke fid-dawl tax-xemx.

F'dawn l-aħħar snin sirna qisu xejn m'hu xejn u l-atti llegali komplew jiżdiedu bla rażan bħal, per eżempju, l-ipparkjar ħażin, is- sewqan bl-addoċċ, il-bini illegali, it-traffikar ta' droga bil-miftuħ, il- konsum ta' alkohol minn minorenni li ħafna drabi jsir f'postijiet ta' divertiment magħrufa, is-serq u l-ħsara fil-proprjeta'.

Barra minn hekk, imbagħad hemm atti iżgħar anqas gravi iżda li xorta huma illegali bħal, ngħidu aħna, id-daqq ta' stereo jgħajjat, it-trobbija ta' annimali fl- abitat u bosta nuqqasijiet oħrajn.

Hawnhekk nixtieq niftaħ parentesi żgħira dwar il-qasam tal-ħabs.

Madam Speaker, dwar dan il-qasam konna nisimgħu bosta kliem sabiħ dwar ir-riforma li għandha ssir iżda fil-verita' qatt ma kien hemm laxkezza u abbużi daqs kemm kien hemm f'dawn l-aħħar snin.

Il-Gvern preżenti jaf bil-problemi tat- tmexxija tal-ħabs u għalkemm huwa konxju li dan huwa qasam diffiċli u delikat, kif rajna fix-xhur li għaddew il-Gvern diġa' beda jagħmel xi ħaġa aktar konkreta milli kien isir qabel.

Jien naħseb li l-iżball tal-Partit Nazzjonalista kien li parla ħafna sabiex jaħbi l-verita' mill-poplu għax fl- aħħar mill-aħħar din ħadmet mhux biss kontra l-Gvern ta' dak iż-żmien iżda aktar imma aktar u aktar kontra l-priġunieri u konsegwentement anke kontra s-soċjeta'.

Fil-kontest ta' dan kollu, il-Partit Laburista ħass li fil-manifest elettorali għandu jwiegħed li jagħmel riforma fil-Korp tal-Pulizjia sabiex fuq medda ta' żmien u bi pjan fit-tul il-Korp tal-Pulizija jieħu lura l- prestiġju u l-fiduċja li tul dawn l-aħħar snin sfortunatament kienu naqsu bil-kbir.

Jiena nħares lejn dan il-proċess ta' modernizzazzjoni minn diversi aspetti.

Aspett minnhom huwa dak fejn jidħlu l-kondizzjonijiet tal- membri tal-pulizija fejn jiena nħoss li għandu jsir titjib, fost l-oħrajn, fil-ħlas, fl-ekwita' fit-tmexxija u anke fis-sistemi ta' taħriġ.

Jiena naħseb li hemm bżonn naslu fi stat fejn mhux biss isir taħriġ fil-qasam tal-liġi u fid-doveri l-oħra tal-pulizija imma anke taħriġ fiżiku.

Permezz ta' din ir-riforma se jiġu individwati l-problemi l-aktar akuti u waħda minnhom li żgur tiġi f'moħħ kulħadd hija l-problema tad-droga.

Il- Pulijiza għandha bżonn li tiġi mogħtija l-mezzi kollha meħtieġa sabiex ikunu jistgħu jiġġieldu dawn l-isfidi relattivament ġodda.

Minkejja li ċ- ċirkostanzi nbidlu l-istruttura tal-Pulizija għadha kif kienet ħafna snin ilu u allura l-korp ma jistax jirrispondi għall-esigenzi ġodda tal-lum.

Aspett ieħor li nara f'din ir-riforma huwa dak li mingħajr ma jkun hemm indħil - u din nenfasizzaha - ikun hemm sorveljanza sħiħa mill-Kamra tar- Rappreżentanti fuq it-tmexxija u x-xogħol tal-Korp tal-Pulizija.

Jiena ma rridtx nidħol fid-dettall tar-riforma fil-Korp tal-Puliżija, imma se nsemmi xi punti li fuqhom nixtieq nagħmel xi suġġerimenti.

L-ewwel punt li nixtieq insemmi huwa li għandu jkun hemm liaison kontinwu bejn l-Armata u l-Korp tal-Pulizija, speċjalment fejn jidħlu li jinvolvu liż-żewġ korpi.

Ħaġa oħra li nixtieq insemmi hija r-road blocks li issa se jsiru responsabbilta' tal-pulizija.

Jien nixtieq infaħħar il-mod professjonali kif kienu jagħmlu r-road blocks is-suldati u fl-istess ħin nittama li l- pulizija jkollhom l-istess faċilitajiet u sistemi li użat l-Armata ħalli nkomplu bir-riżultat tajbin li kien qed ikollna.

F'dak li għandu x'jaqsam mas-sorvelja ta' l-ibħra, liema ħidma issa se tiġi vestita kollha kemm hi f'idejn l-Armata, naħseb li l-Armata għadha mhijiex attrezzata biżżejjed sabiex, per eżempju, bil-patrol boats tagħha tlaħħaq ma' ċerti speed boats.

Jiena nħoss li għandu jsir l-investiment meħtieġ sabiex il-forzi tas-sigurta' jkunu jistgħu jagħmlu xogħlhom professjonalment fil-ġlieda tagħhom kontra t-traffikar tad-droga, il- kuntrabandu u l-immigrazzjoni illegali.

Madam Speaker, nixtieq nagħmel appell lill-membri tal-Korp tal-Pulizija sabiex din ir-riforma jeħduha b'serjeta' u b'entużjażmu li ma jispiċċax wara biss ftit ġimgħat.

Għalkemm fil-Korp tal-Pulizija hemm ħafna membri li jaqdu tajjeb id-doveri tagħhom għax iqisu li x-xogħol tagħhom huwa vokazzjoni, sfortunatament mhux kulħadd iħoss dan id-dover lejn pajjiżu u lejn iċ-ċittadini.

Jien nittama wkoll li din ir-riforma tagħti l-frott ukoll f'dawk l- affarijiet ż-żgħar li jolqtu liċ-ċittadin ta' kuljum.

Hawnhekk tajjeb li wieħed jiġbed l-attenzjoni biex il-poplu kemm jista' jkun ikun prudenti waqt is-sewqan, ma jipparkjax bl-addoċċ u ma jagħmilx ħafna storbju bl- istereos jew bid-daqq tal-ħornijiet, speċjalment matul il-lejl.

Kieku wieħed joqgħod attent biex jevita dawn l-affarijiet jien ċert li l-ħajja tkun ferm aħjar, kemm għal dak li jkun kif ukoll għall-pubbliku in ġenerali.

Għalhekk hemm bżonn li naraw aktar pulizija fit-toroq u li jekk jista' jkun l-għases kollha jinżammu miftuħa għax jiena nħoss li parti essenzjali mix-xogħol tal-pulizija huwa li jippreveni r-reat milli jiġri.

F'pajjiżi barranin - illum tista' tgħid li xi darba jew oħra kulħadd siefer - ix-xogħol tal-pulizija huwa primarjament fit-toroq biex jiddefendu l- interessi ta' dawk li huma l-aktar dgħajfa fis-soċjeta'.

Madam Speaker, s'issa nistgħu niftaħru li l-pulizija tagħna, fil-maġġoranza kbira tagħhom, mhumiex armati b'armi tan-nar u jien nawgura li j'Alla li fil-futur ma nħossux il-bżonn li jkollna narmawhom.

L-aħħar appell tiegħi, Madam Speaker, huwa ndirizzat lejn l-Oppożizzjoni għax minn xi stqarrijiet li ħarġu fuq ir-riforma li l-Gvern Laburista bi ħsiebu jagħmel donnu qegħdin jgħidu li din ir-riforma mhijiex utli imma hija sempliċiment kliem fil-vojt.

Naħseb li attitudni bħal din hija waħda żbaljata speċjalment meta sa ftit xhur ilu huma kienu għadhom fil-gvern fejn setgħu għamlu xi ħaġa imma baqgħu ma għamlu xejn.

Hawnhekk nixtieq nikkwota biċċa mill-istqarrija li ħareġ il-Partit Nazzjonalista, permezz ta' l-ispokesman tiegħu, li tgħid hekk:

"L-hekk imsejħa riforma fil-Korp tal-Pulizija hija tentattiv fqir biex jgħatti d-demoralizzazzjoni u l-inċertezza li teżisti fost il-membri tal-Korp."

F'parti oħra ta' l-istqarrija dan kompla qal hekk:

"Ir-riorganizzazzjoni ta' strutturi u l-ħolqien ta' ismijiet ġodda bl- ebda mod ma jserrħu moħħ il-poplu."

Madam Speaker, din hija konferma minn ħalq l-Oppożizzjoni stess ta' kif ġabu u ħallew il-Korp tal-Pulizija f'dawn l-aħħar disa' snin u nofs.

Għaldaqstant aħna nikkonfermaw aktar minn qatt qabel il-bżonn ta' din ir- riforma sabiex il-korp jakkwista lura l-appoġġ u r-rispett li jixraqlu kif ukoll biex il-poplu Malti u Għawdxi jara fil-Pulizija dak l-istrument li jħares s-sigurta' tiegħu.

Grazzi ħafna.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Hemm iktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Abela.

ONOR.

JOSEPH ABELA: Id-diskors li se nagħmel illum jittratta dwar il- problemi li hemm fiż-Żejtun u x'inhu jagħmel il-kunsill lokali dwarhom.

Minkejja l-limitazzjonijiet li dejjem kellu, dan il-kunsill qed jirnexxielu jiffunzjona tajjeb u safejn seta' dejjem issodisfa l-bżonnijiet tar- residenti.

Barra milli ħa ħsieb ix-xogħlijiet, dan il-kunsill irnexxielu jwettaq inizjattivi fuq livell kulturali li permezz tagħhom ġew imfakkra diversi personaġġi li għamlu ġieħ liż-Żejtun.

Il-kunsill ħa wkoll inizzjattivi infrastrutturali billi rranġa diversi toroq u bankini kif ukoll inizjattivi ta' natura soċjali billi organizza ħafna attivitajiet għat-tfal ta' l-iskola u għall-anzjani.

Madam Speaker, qed ngħid dan kollu biex nuri li meta jkun hemm rieda tajba naslu.

Billi noqogħdu nżeffnu l- politika partiġjana fin-nofs jew billi noqogħdu nġelldu lin-nies ma naslux.

Minkejja dawn l-isforzi kemm tal-kunsill lokali kif ukoll ta' għaqdiet volontarji u korpi oħrajn, iż-Żejtun xorta waħda għad għandu ċerti bżonnijiet li jiddependu mill-gvern ċentrali.

Fost dawn il-bżonnijiet, irrid insemmi l-ħtieġa ta' ring road li għandha tibda minn Triq il- Falkunier u tispiċċa fi Triq San Klement.

Din ir-ring road hija bżonnjuża sabiex nevitaw il-problemi tat-traffiku, speċjalment fil-core village fil- parti l-antika taż-Żejtun billi jkun hemm ċirkolazzjoni adegwata għat- traffiku u aċċess aħjar għaċ-ċentru taż-Żejtun.

Barra minn hekk, fiż-Żejtun hemm bżonn ukoll ta' civic centre, liema proġett issa ilu ppjanat diversi snin.

Dan iċ-ċentru kien proġettat li jsir fi Pjazza Karmnu Grima fil-post fejn illum hemm għalqa ta' sidien privati li tħalliet abbandunata peress li hija ta' ħafna sidien.

Jien naħseb li issa wasal iż-żmien li l-Gvern jesproprja din l-għalqa biex tiġi utilizzata għall-bżonnijiet tal-komunita'.

Iż-Żejtun għandna bżonn ċentru ċiviku ħalli fih jiġbor diversi servizzi bħal, ngħidu aħna, il-posta, il- berġa kif ukoll day centre, li llum hemm bżonnu ħafna peress li ħafna min- nisa miżżewġin qegħdin joħorġu jaħdmu u allura dawn irid ikollhom post fejn iħallu lit-tfal tagħhom.

Problema oħra li għandu ż-Żejtun u li minnha jiddependi mill-gvern ċentrali hija s-sistema tad-drenaġġ.

Hawnhekk jiena qed nirriferi għall- area magħrufa bħala Ħalt il-Wied għax peress li din is-sistema saret xi 20 sena ilu u minn dak inhar 'l hawn sar iżvilupp kbir billi nbnew numru ta' postijiet residenzjali, is-sistema preżenti mhijiex qed tlaħħaq bil- konsegwenza li d-drenaġġ qiegħed ifur għal ġo l-għelieqi b'inkonvenjent kbir lill-bdiewa għax la jistgħu jaħartu u lanqas jiżirgħu l-għelieqi tagħhom.

Triq oħra li hija milquta mill-problema tad-drenaġġ hija Triq Xrob l-Għaġin fejn hemm nurmu ta' residenzi - inkluż razzett - li għadhom jinqdew bil-fossa u jiena naħseb li fiż-żmenijiet tal-lum dan mhuwiex xieraq.

Madam Speaker, jien l-ewwel semmejt il-Kunsill Lokali taż-Żejtun li bil- ħidma tal-kunsillieri, kemm Indipendenti kif ukoll dawk Nazzjonalisti, qed jagħmel sforzi biex jegħleb il-problemi li għandu minkejja ċerti bsaten fir- roti li qegħdin isirulu.

Dawn il-bsaten fir-roti qed isiru minn korpi parastatali, li huma l-Korporazzjoni Enemalta, il-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma u l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Ċertament li d-distrett ta' l-Enemalta ta' Ħal-Luqa qed jagħmel ħafna bsaten fir-roti.

X'jiġifieri li biex il-kunsill ikun jista' jwaħħal żewġ floodlights ħalli jdawwal il- knisja kellu jsib ħafna ntoppi u biex dawn twaħħlu kellu jgħaddi ħafna żmien?

Għaliex għandu jkun hemm dan id-dewmien meta n-nies tal-kunsill qegħdin jagħmlu xogħol volontarju?

L-istess fejn tidħol il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

Il- kunsill għamel applikazzjoni għal servizz ta' l-ilma fil-clubhouse taż- Żejtun u, meta wara erba' xhur jistenna l-ħruġ tal-permess mar jindaga dwar din l-applikazzjoni, it-tweġiba kienet li din l-applikazzjoni qatt ma kienet waslet għand il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

Għaldaqstant il-kunsill reġa' bagħat kopja ta' l-applikazzjoni u l- korporazzjoni baqgħet issostni li dik l-applikazzjoni qatt ma waslitilha.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq sempliċi permess għas-servizz ta' l-ilma, liema permess suppost jinħareġ wara ġimgħa.

Għalfejn dawn il-ħafna bsaten fir-roti?

Għaliex din il-burokrazija kollha li qed twassal għal tbatija għaċ-ċittadin?

Jekk hemm xi individwi li mhumiex effiċjenti allura jmisshom jittieħdu l-passi meħtieġa għax dawn qegħdin jagħmlu ħsara mhux biss lill-komunita' Żejtunija imma wkoll lill-korporazzjoni li tħaddimhom.

Fir-rigward ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar jidher li mhux il-Kunsill Lokali taż-Żejtun biss qed isib l-intoppi imma l-kunsilli kollha.

Jiena naqbel li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għandu jkollha ċertu kontroll biex ċertu żvilupp isir bi ħsieb u s-servizzi jitlestew qabel ma joħroġ il- permess għall-bini.

Mela le!

Dawn l-affarijiet kulħadd jaqbel magħhom.

Pero' meta mbagħad niġu għall-affarijiet iż-żgħar l-awtorita' m'għandiex tiftaħ par għajnejn daqshiex jew li timxi b'ħafna red tape.

Per eżempju, wara ċ-Ċimiterju ta' San Girgor fiż-Żejtun kien hemm blind corner perikoluża immens, tant li dejjem konna nistennew li hemmhekk isir xi inċident fatali u għaldaqstant il-kunsill applika biex titneħħa din il- blind corner.

Ġara pero' li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar qalet li din ma tistax titneħħa għax biex isir dan ix-xogħol ried jaqa' parti mill-Ġnien Luqa Briffa.

Pero' dan mhu veru xejn għax li ġara kien li perit minn hemm ġew stess dawwar il-pjanta li kienu tawh il-kunsill b'mod li minflok ma jaqa' l-ħajt ta' ġnien li ġie mibni riċentement - kif kien indika l-kunsill - ġabha li kellu jaqa' parti mill-Ġnien Luqa Briffa biex b'hekk il-permess ma ħariġx u l-periklu baqa' hemm.

Fil-fatt kellu jkun il-kunsill li ħa l- inizjattiva billi qabbad lin-nies jagħmlu dan ix-xogħol biex b'hekk illum it-triq hija miftuħa u mingħajr periklu.

Mela dan jikkonferma li l- Awtorita' ta' l-Ippjanar qed tagħmel ħafna burokrazija żejda fejn ikun hemm xogħlijiet żgħar biex imbagħad tagħlaq għajnejha fejn jidħlu l- ispekolaturi.

Hawnhekk nixtieq nistaqsi dwar numru ta' garaxxijiet li qed jinbnew fil- core village taż-Żejtun: X'jiġifieri f'partijiet karatteristiċi tar-raħal tagħna qed jinbnew garaxxijiet li qed joħolqu inkonvenjent kbir għar- residenti minħabba li qed ikun hemm trakkijiet kbar deħlin u ħerġin il-ħin kollu?

Għaliex Awtorita' ta' l-Ippjanar qed toħroġ il-permessi f'każi bħal dawn?

Tgħid għax ikun hemm imdaħħal xi baruni!

Hekk se jibqa' miexi dan il-pajjiż?

Każ partikolari li nixtieq insemmi huwa meta l-Awtorita' ta' l- Ippjanar tat permess biex jitwaqqa' l-eqdem forn li kellna fiż-Żejtun - dan kien ġo Main Street - biex minfloku jinbnew garraxxijiet li qed joħolqu inkonvenjent kbir peress li f'dik il-parti tar-raħal it-toroq huma dojoq ħafna.

Madam Speaker, dan biex insemmi każ wieħed biss għax bħalu hemm każijiet oħrajn.

Imma għal affarijiet bħal dawn nagħlqu għajnejna mentri fil-każ tal-blind corner niftħuhom beraħ.

Hemm imbagħad il-każ taż-Żejtun Youth Nursery Football Ground fejn il- permess ilu iktar minn sena biex joħroġ.

Dan huwa permess għall-football ground biex iż-żgħażagħ Żwieten ikollhom fejn imorru jqattgħu l-ħin liberu tagħhom u b'hekk inżommuhom 'l bogħod mill-vizzju qerriedi tad-droga.

Jien jidhirli li permess sabiex jiġi rranġat football ground m'għandux jieħu dan iż-żmien kollu.

Dawn huma t-tip ta' affarijiet li qed iżommu lill-pajjiżna lura!

Apparti minn dawn il-problemi nixtieq insemmi wkoll l-irranġar ta' nurmu ta' toroq, liema xogħol għadu jiddependi mill-gvern ċentrali.

Il-kunsill diġa' għamel il-parti tiegħu f'dan ir-rigward għax diġa' daħal għal xogħol ta asfaltar, pero' mbagħad hemm ċerti toroq li jridu jinbnew mill-ġdid.

Dan huwa xogħol li jrid isir mill-Gvern u mhux mill-kunsill.

Fost dawn it- toroq insibu, Triq it-Tamburin, Triq id-Dwiemes u Triq id-Dejma, li tinsab f'parti ċentrali taż-Żejtun u li r-residenti ilhom ħafna jipprotestaw dwar l-istat diżastruż tagħha.

Imbagħad għandna l-każ ta' Triq Ħaż-Żabbar, li llum saret bypass li tgħaqqad liż-Żejtun ma' Ħaż-Żabbar, li wkoll tħalliet fi stat diżastruż.

Naf b'familja li toqgħod f'din it-triq illi kieku din ikollha bżonn ta' tabib jien ċert li dan ma jaċċettax li jidħol f'dik il- parti tat-triq tant kemm tinsab f'sitwazzjoni tal-biki.

Madam Speaker, fid- dawl ta' l-iżvilupp propost għan-nofs inhar ta' Malta l-gvern ċentrali għandu jieħu ħsieb dawn il-problemi għax mhuwiex fair dak li sar is-sena l- oħra, taħt l-amministrazzjoni preċedenti, meta id-Dipartiment tat-Toroq għamel triq ġewwa Wied il-Għajn biex akkomoda ċerti nies u ma tax kas il- bżonnijiet l-iżjed essenzjali.

Madam Speaker, issa se ngħid xi ħaġa dwar il-faċilitajiet sportivi fir- raħal tagħna fejn huwa pproġettat li fiż-Żejtun ikollna żewġ sport centres.

Wieħed minn dawn huwa l-clubhouse li nbniet fil-parti magħrufa bħala San Girgor.

Oriġinarjament din il-clubhouse kienet intiża għall-logħob tat- tennis imma l-kunsill lokali issa qiegħed jgħid li jrid jagħmilha sport centre.

Pero' ġara li peress li hemm bżonn li jsiru ħafna alterazzjonijiet erġajna weħilna minħabba l-permessi li jridu joħorġu mill-Awtorita' ta' l- Ippjanar.

Barra minn hekk hemm ukoll nuqqas ta' finanzi.

Ir-riżultat ta' dan kollu huwa li ż-żgħażagħ taż-Żejtun se jibqgħu bil-problema gravi li m'għandhomx fejn jiddevertu b'mod xieraq għax apparti l-ground tal-football - l-istat li jinsab fih ma tantx iħajjrek biex tmur tqatta' l-ħin liberu tiegħek fih - m'għandhomx faċilitajiet sportivi oħra fejn imorru.

Imbagħad għandna pproġettat sport centre ieħor fl-area magħrufa bħala Ġebel San Martin.

Din hija area maqtugħa għaliha u mhux talli m'hemm l- ebda faċilita' sportiva talli biex dawn jaslu sal-ground tal-football iridu jużaw il-karozza.

Xi ħaġa oħra li ma xtaqtx inħalliha barra hija l-venda tal-karozzi tal- linja.

Jiena naħseb li l-mod kif qed jiġu ttrattati x-xufiera tal-karozzi tal-linja li jkunu xogħol fuq il-venda taż-Żejtun huwa wieħed inuman għax mhuwiex sewwa li dawn lanqas biss għandhom servizz ta' ilma u aċċessibilta' għal toilet.

Huwa veru li ħafna nies igergru mix-xufiera tal-karozzi tal- linja imma mbagħad li hu tagħhom għandna nagħtuhulhom ukoll.

X'jiġifieri dawn m'għandhomx toilet!

Lil min tgħidhom dawn l-affarijiet!

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġbok ikkonkludi.

ONOR.

JOSEPH ABELA: Madam Speaker, jiena nixtieq nikkonkludi billi nfaħħar lill-Kunsill Lokali taż-Żejtun, kemm li hemm fil-preżent kif ukoll li kien hemm qablu, għax-xogħol li rnexxielu jwettaq minkejja d- diffikultajiet li sab ma' wiċċu.

Jien nagħmel appell lil min hu responsabbli ħalli jirrimedja għal dawn l-ilmenti li għadni kif semmejt għax wara kollox aħna qegħdin f'din il-Kamra bħala il-leħen taċ-ċittadin.

Grazzi

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tnejn, 26 ta' Mejju, 1997 fis-9.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġoenat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦALL-TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

RABAT - ROMAN VILLA

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jindaga jekk hux minnu li qed isir serq mis-sit storiku tar-Roman Villa fir-Rabat minn mindu twaqqa' l-ħajt tiegħu għar-raġunijiet ta' manutenzjoni?

Nistgħu nikkonsidraw is-servizz ta' watchmen biex jiġu evitati abbużi bħal dawn?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant, li ma hemm l- ebda periklu għall-fdalijiet Rumani li jinstabu wara d-dar Rumana, ir- Rabat.

Ir-reċint li jħares dawn il-fdalijiet kien sa ftit ilu fi stat ħażin ħafna.

Wara li parti minnu ġġarrfet f'inċident tat-traffiku, kien ġie deċiż li dan għandu jsir mill-ġdid, fuq l-istess disinn.

Ix-xogħol tal-ġebel fil- fatt twettaq mill-Iskola tal-Bini Ġlormu Cassar, waqt li x-xogħol tal- ħadid twettaq fit-taqsima tal-ħadid fil-workshops tal-Gvern fil-Marsa, u ġie galvanizzat fil-Malta Drydocks.

Kien hemm xi ftit ta' dewmien fit-twettieq tax-xogħol tal-ħadid, minħabba l- fatt li fl-istess waqt kien qiegħed isir volum kbir ta' xogħol ieħor għall- proġett ta' Buġibba.

P.A. - MANAGER

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk saritx sejħa interna jew esterna għall-mili ta' post ta' manager ta' l-Istrategic Planning Unit ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Jekk din is-sejħa saret, jista' jgħid xi kriterja u kwalifiki ntalbu u qegħdin ikunu segwiti għall-mili ta' dan il-post?

Jista' jgħid kemm intefgħu applikazzjonijiet u kemm ġew short-listed?

ONOR.

GEORGE VELLA: Saru żewġ sejħiet, waħda nterna li għaliha intbagħtu żewġ applikazzjonijiet u oħra esterna li tagħlaq fis-26 ta' Mejju 1997 u li għaliha għad ma waslet l-ebda applikazzjoni.

Il-kriterja u kwalifiki mitluba huma kif imsemmi hawn taħt:

Town Planner professjonali b'degree f'Town Planning u preferibbilment minn tmienja sa għaxar snin esperjenza f'funzjoni ta' `Strategic Planning'.

Meħtieġa wkoll `skills' fil-general management, tmexxija (leadership), komunikazzjoni u `interpersonal skills' kif ukoll kreattivita' biex wieħed isib soluzzjonijiet innovattivi.

Skills oħrajn importanti huma dawk li għandhom x'jaqsmu ma' riċerka u preparazzjoni ta' policy.

Fis-sejħa interna ħadd ma ġie short-listed.

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew impjegati persuni (a) b'kuntratt indefinit, (b) b'kuntratt definit; (ċ) konsulenti; u (d) kemm ingħataw transfers f'Marzu 1997 fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, entitajiet statutorji indipendentement, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il- Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal- kunsilli lokali?

Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni skond il- ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fiha ġew impjegati l-persuni ndikati minnu u fil-każ tal-persuni ndikati taħt (b) u (ċ) jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: F'Marzu 1997 la ġew impjegati persuni taħt (a), (b), (c), u lanqas ma ngħataw transfers fid-dikasteru li għalih jien responsabbli.

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati persuni (a) b'kuntratt indefinit, (b) b'kuntratt definit; (ċ) konsulenti; u (d) kemm ingħataw transfers f'Marzu 1997 fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, entitajiet statutorji indipendentement, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni skond il-ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fiha ġew impjegati l-persuni ndikati minnu u fil-każ tal-persuni indikati taħt (b) u (ċ) jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Matul Marzu ġie mpjegat bniedem wieħed b' kuntratt definit mal-Ministeru tal-Biedja u Sajd.

Dan kien is-Sur Emmanuel Mifsud li ġie mpjegat bħala Personal Driver/Security Officer minflok is-Sur Paul Micallef li rrizenja fl-aħħar ta' Frar.

Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt.

Matul Marzu ingħataw dawn it-transfers:

Mid-Dipartiment ġew trasferiti :

Ms Antoinette Coleiro - Executive Officer Mr Mario Mifsud - Technical Officer Mr Carmel Borg - Supervisor Mr Geoffrey Vella - Tradesman

u żdiedu dawn l-impjegati:

Ms Antoinette Briffa - Casual Typist

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru Mingħajr Portafoll jgħid kemm ġew impjegati persuni (a) b'kuntratt indefinit, (b) b'kuntratt definit; (ċ) konsulenti; u (d) kemm ingħataw transfers f'Marzu 1997 fid- dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, entitajiet statutorji indipendentement, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

Jista' l- Ministru Mingħajr Portafoll jagħti informazzjoni skond il-ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fiha ġew impjegati l- persuni ndikati minnu u fil-każ tal-persuni ndikati taħt (b) u (ċ) jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

JOE MIZZI: Fil-perjodu msemmi, jiġifieri Marzu 1997, ma ġiet impjegata l-ebda persuna b'kuntratt definit jew indefinit.

Matul l-istess xahar, il-Korporazzjoni Telemalta qabbdet bħala konsulent legali lill-avukati Dr.Paul Lia u lil Dr.Edgar Mizzi.

Fl-istess perjodu tlieta u ħamsin (53) impjegat tal-Korporazzjoni kien trasferit minn post għall-iehor skond l-esiġenzi tas-servizz.

Il- Korporazzjoni Telemalta tħoss li mhix etika li tpoġġi fuq il-mejda tal- kamra l-ismijiet tal-imsemmija impjegati.

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati persuni (a) b'kuntratt indefinit, (b) b'kuntratt definit; (ċ) konsulenti; u (d) kemm ingħataw transfers f'Marzu 1997 fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, entitajiet statutorji indipendentement, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni skond il-ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fiha ġew impjegati l-persuni ndikati minnu u fil-każ tal- persuni ndikati taħt (b) u (ċ) jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- kuntratt relattiv?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: M`għandi xejn xi nżid mat-tweġibiet li tajt għall-mistoqsija numru W 308, W442 u W 4528.

Ma saru ebda transfers matul l-istess xahar.

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati persuni (a) b'kuntratt indefinit, (b) b'kuntratt definit; (ċ) konsulenti; u (d) kemm ingħataw transfers f'Marzu 1997 fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, entitajiet statutorji indipendentement, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni skond il-ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fiha ġew impjegati l-persuni ndikati minnu u fil-każ tal-persuni ndikati taħt (b) u (ċ) jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nfurmat li l-informazzjoni li talab l- Onor. Interpellant hija kif ġej.

1) Sar re-deployment ta`persuna minn Posta Ltd għall uffiċċju tal-Prim Ministru,ta` persuna oħra mid-Dipartiment ta`l-Avjazzjoni Ċivili għal ma ċ- Ċentru Ħidma Soċjali,u ta` persuna oħra mill-Ministeru għad Dipartiment ta` L-Artijiet.

2) L-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku bdiet tagħmel użu mis-servizzi ta' Avukat bħala konsulent legali u Tabib bħala konsulent mediku.

3) Gozo Channel Co. Ltd. - ġeddet b'kuntratt definit għall-sena ta' Deckhand u Deckboy/Utility Hands.

Kien hemm talba li ġiet milqugħa biex ħaddiem tal-kumpanija jiġi ttrasferit ma' Dipartiment ta' l-Edukazzjoni u mpejgata oħra ġiet trasferita mill-Universita' għall-Gozo Channel Co. Ltd.

4) Malta International Airport - appuntat Chief Executive li huwa sekondat mill-Air Malta.

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati persuni (a) b'kuntratt indefinit, (b) b'kuntratt definit; (ċ) konsulenti; u (d) kemm ingħataw transfers f'Marzu 1997 fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, entitajiet statutorji indipendentement, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

ONOR.

EDWIN GRECH: F'Marzu 1997 ma kien hemm l-ebda persuna li ġiet impjegata b'kuntratt definit jew bħala konsulent fid-dekasteru tiegħi.

Ġiet impjegata persuna waħda bħala part-time Counsellor, b'kuntratt indefinit mal-Aġenzija Sedqa.

F'Marzu saru 4 transfers kif ġej: 1.

Principal Officer mill-Ministeru għall-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

Executive Officer mill-uffiċċju tal-VAT għal mal-Ministeru.

Messaġġier mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali għal ma' l-Istamperija tal-Gvern.

General Hand miċ-Ċentru ta' Taħriġ għall-Persuni b'Diżabilita' ta' l- Imtarfa għal mal-Qrati tal-Ġustizzja.

SAĦĦA - INFERMIERA

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar kemm saru applikazzjonijiet għall-aħħar sejħa għal nurses part-timers?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Jekk l-Onor.

Interpellant qiegħed jirreferi għas- sejħa li saret permezz tal-ġurnali lokali matul April, ninfurmah li applikaw total ta' dsatax il-nurse u midwife waħda.

SPTAR SAN VINĊENZ DE PAULE - PAZJENT

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jikkonferma li pazjent li daħal ġewwa l-iSptar San Luqa (ġewwa sala tal-mediċina) ġie trasferit ġewwa l-iSptar San Vinċenz de Paule fi żmien 24 siegħa u mingħajr ma lanqas kienet saret l-applikazzjoni għat-trasferiment ta' dan il-pazjent li mbagħad saret wara li l-pazjent ġie trasferit?

X'kienet ir-raġuni valida għal dan l-aġir?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ma nafu l-ebda każ bħal ma qed jissemma'.

SPTAR SAN LUQA - KAŻI ĠEWWA ĦAS-SERĦ

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm intbagħtu każi mill-iSptar San Luqa għal ġewwa Ħas-Serħ mill-1.1.97 sal-lum?

Mil-liema swali ntbagħtu?

Meta kienet id-data ta' dħul ġewwa l- iSptar San Luqa ta' kull pazjent u meta kienet id-data li ġie trasferit għal Ħas-Serħ?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mill-1 ta' Jannar 1997 sa l-14 ta' Mejju 1997 tlieta u tmenin (83) pazjent intbagħtu mill-isptar San Luqa għar-Residenza ta' San Vincenz de Paule.

Dawn il-każi ntbagħtu fir-residenza ta' San Vincenz de Paule minn dawn is- swali fl-Isptar San Luqa M1, M2, M3, M4, M5, M6, M7, M8, MS1, MS2, MS3, S4, WS2, WS3, ENT, Gynaecology, Ophtalmic, l-Orthopaedic Ward 1 u Orthopaedic Ward 3.

Fil-lista li ser titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra jidhru kemm id-dati tad- dħul ta' kull pazjent fl-Isptar San Luqa, kif ukoll il-jum meta ġie trasferit għar-Residenza San Vincenz de Paule.

SPTARIJIET TAL-GVERN - MRSA

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar is-sitwazzjoni ta' l-MRSA ġewwa kull sptar tal-Gvern?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Is-sitwazzjoni ta' l-MRSA fl-Isptarijiet pubbliċi turi li ġewwa l-Isptar San Luqa din hija taħt kontroll, tant li l- każijiet mill-ITU naqsu drastikament.

Il- maġġoranza ta' każijiet fis- swali oħra kienu ta' kolonizazzjoni nasali u mhux infezzjonijiet kliniċi.

Ma jidhirx li hemm problema sostanzjali b'dan il-mikrobu fl-Isptarijiet l- oħrajn, tant li każijiet pożittivi f'dawn l-Isptarijiet dejjem setgħu jiġu għal perjodu reċenti ta' konvalexxenza marbuta ġewwa l-Isptar San Luqa.

Tant huwa hekk li survey imwettaq mill-amministrazzjoni ta' l-Isptar San Vincenz flimkien ma' l-infection Control Unit ta' l-Isptar San Luqa ma sabitx lanqas każ wieħed f'100 pazjent ġewwa s-swali ta' l-Isptar San Vincenz.

ĦAS-SERĦ - WAITING LIST

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hija twila l-waiting list għal dħul ġewwa Ħas-Serħ?

Kemm hemm applikazzjonijiet minn kull sptar tal-Gvern u kemm minn barra?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-waiting list għal dħul ġewwa San Vincenz de Paule hija ta' 664.

Hemm 58 applikazzjoni mill-Isptar San Luqa, 11 mill- Isptar Boffa u 595 minn barra.

Qegħda tiġi aġġornata din il-lista billi ċ-ċirkostanzi ta' l- applikazzjonijiet, jinbidlu spiss.

L-urġenza ta' dawn l-applikazzjonijiet tvarja ħafna u dawk l-aktar urġenti qed jinqdew malajr mingħajr wisq dewmien.

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - TESTIJIET TAD-DEMM

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm tobba fil-privat għamlu użu mill-faċilita' li jitolbu testijiet tad- demm offruti fil-Health Centres?

Jista' l-Ministru ġentilment jipprovdi breakdown ta' testijiet li ntalbu u mil-liema health centre?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li l-istatistika kif mitluba mill-Onor.

Interpellant ma tinġabarx regolarment mid-dipartiment tal-Kura Primarja.

Minn analiżi li saret mill-istess Dipartiment tat-testijiet li saru matul Frar u Marzu ta' din is-sena rriżulta li 10 % tal-pazjenti li attendew biex jagħmlu testijiet kienu riferuti minn tobba privati li ordnaw 11 % tat-testijiet.

Dawn kienu mqassma hekk:

CENTRU TAS-SAHHA % PAZJENTI % TESTIJIET

Bormla 2 3 Floriana 10 14 Gzira 11 25 Mosta 16 17 Paola 8 8 Qormi 5 6 Rabat 13 12

XEMXIJA - TRIQ LI TAGĦTI GĦAL BYPASS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5144?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nitlob l-Onor.

Interpellant jirreferi għat- tweġiba għall-Mistoqsija Parlamentari Numru 5144

SAN PAWL IL-BAĦAR/ĊUMNIJA - SISTEMA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5145 dwar il-parti li tikkonċerna l-EIA?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti kienet saret sejħa għall-offerti biex jitwettqu tlett Environmental Impact Assessments għall-impjanti tad-drenaġġ rispettivi.

Billi dan il-Gvern ħass illi fit-tramuntana u fin-nofs in-nhar ta' Malta kien jinħtieġ Master Plan biex jiddefinizzi it-transmission mains, l-impjanti tat-tisfija tad-drenaġġ u l-outfalls, il-kuntratt eżistenti qiegħed jiġi revedut b'Terms of Reference attwali biex il-parteċipanti kollha ikunu jistgħu jerġgħu joffru għal dawn ix-xogħlijiet.

BUĠIBBA - XOGĦOL MILL-KUNTRATTURI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5213 li oriġinarjament saret lill-Ministru tat-Turiżmu u li issa ġiet riferuta lilek u ċioe' tista' jekk jogħġbok tagħti tagħrif dwar liema kienu l-kuntratturi li ħadmu jew qed jaħdmu fuq xi xogħol f'Buġibba?

Liema kien ix-xogħol li wettaq kull kuntrattur?

X'kien il-valur tal-kuntratturi tax- xogħol li sar mid-diversi kuntratturi?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nieħu gost li l-Oppożizzjoni qiegħda tieħu daqshekk interess fil-proġett ta' Buġibba iżda ma għandi xejn aktar xi nżid mat-tweġiba għad-domanda parlamentari Numru 5470 (Seduta 68).

SUBSTATIONS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar in-numru ta' substations li bħalissa qed jinbnew madwar Malta u Għawdex?

F'liema lokalitajiet jinsabu dawn is- substations li qed jinbnew bħalissa?

Meta saret l-applikazzjoni għal bini ta' kull substation?

Meta ħarġu l-permessi f'kull każ?

ONOR.

LEO BRINCAT: Is-substation li l-EneMalta qed tħejji bħalissa madwar Malta u Għawdex u l-informazzjoni mitluba huma elenkati f'Appendiċi I u II.

Is-substations f'Appendiċi II huma substations li ma jinbnewx mill- Enemalta u għalhekk l-Enemalta ma jkollhiex aċċess għall-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru.

BUĠIBBA - ĦSARAT KKAWŻATI MINN KUNTRATTURI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien hemm rapporti differenti matul dawn l-aħħar tliet xhur ta' persuni li kellhom ħsarat ikkawżati mill-kuntratturi li qed jaħdmu fl-inħawi ta' Buġibba?

Meta saret it-tiswija tal-ħsara kkawżata u min ħallas għaliha?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Fuq ix-xogħol ġewwa Buġibba ma jirriżultax li hemmm xi każ pendenti fejn saret xi ħsara mill-Kuntrattur fuq proprjeta privata.

Għalhekk nitlob l-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba għal mistoqsija numru 5143 (Seduta 64).

BUĠIBBA - TIBDIL FID-DAĦLA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 5264, jista' l-Ministru fil-fatt jikkonferma li l-pjanta approvata kienet sottomessa fis-26 ta' Frar kif qed igħid fir-risposta jew kienet biss l-applikazzjoni, bi pjanta differenti li ġiet sottomessa fis-26 ta' Frar, 1997?

Jista' l-Ministru jikkonferma li l-pjanta approvata mid-DCC fil-11 ta' April, fil-fatt waslet fl-Uffiċċju tad-DCC fil-11 ta' April stess fil-4.45 p.m. u ġiet approvata għal ħabta tal-4.55 p.m. mill-istess DCC?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nikkonferma li l-applikazzjoni għal tibdil fid- daħla ta' Buġibba ġiet sottomessa lill-Awtorita ta' l-Ippjanar fis-26 ta' Frar 1997 u wara li saru diskussjonijiet fit-tul ma' l-Awtorita ta' l- Ippjanar, l-Awtorita ta' l-Ippjanar approvat il-pjan fuq pjanti differenti minn dawk li ġew sottomessi ma' l-applikazzjoni oriġinali.

It-Taqsima tax-Xogħlijiet irċeviet il-permess fl-14 ta' April 1997 u dan kien bid-data tal-11 ta' April 1997.

Għaldaqstant nikkonferma li fir- risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 5264, il-kelma "l- Pjanta ġiet sottomessa fis-26 ta' Frar 1997" riedet tinqara "l- applikazzjoni ġiet sottomessa fis-26 ta' Frar 1997".

Jekk L-Onor.

Membru irid ikun daqshekk preċis u eżatt biex ikun jaf x'ġara fil-11 ta' April, nassumi ta' 1997, bejn il-4:45pm u 4:55pm fl-uffiċju tad- DCC aħjar jagħmel id-domanda lill-Onor.Membru li taħtu taqa' l-Awtorita ta' l-Ippjanar.

DINGLI - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Wara li l-Prim Ministru, dak iż-żmien Kap ta' l- Oppożizzjoni, ftit qabel l-elezzjoni fid-dawl tal-media tat-TV u l-gazzetti kien wera l-preokkupazzjoni tiegħu għall-istat tat-toroq u aċċessibilita' li kien jinsab fih il-Qasam tad-Djar, Fażi 3, Ħad-Dingli, u wara li dak inhar kien tkaża sew li l-Gvern tal-ġurnata ma ħax miżuri b'urġenza biex jirranġa s-sitwazzjoni, jista' issa l-Ministru jgħidli x'miżuri konkreti ħa f'dawn l-aħħar sitt xhur?

X'kienu dawn il-miżuri waħda waħda?

F'liema data wettaqhom?

Jaf il-Ministru li l-familji residenti f'dan il-qasam għandhom bżonn tassew urġenti li t-toroq jiġu asfaltati, tarmakjati, bis- servizzi kompleti ta' l-ilma u d-dawl, u bit-tneħħija tal-perikli f'dawk il- partijiet fejn it-toroq huma adjaċenti għall-għelieqi?

Jista' l-Ministru jagħti l-ogħla priorita' lil dan il-proġett u jagħti l-appoġġ kollu meħtieġ lill-Kunsill Lokali ta' Ħad-Dingli biex il-kontribut li jista' jagħti jwassal għat-tkomplija mill-aktar fis tal-proġett?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Saru diversi laqgħat bejn uffiċjali mit-Taqsima tax-Xogħlijiet biex jiġi finalizzat pjan ta' azzjoni għal din il-lokalita.

VETTURI

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' vetturi li l-pjanċi tar- reġistrazzjoni tagħhom flimkien mal-logbook ġew ritornati mill-1 ta' Jannar, 1997 s'issa lid-Dipartiment konċernat għaliex is-sidien tal-vetturi jkunu ddeċidew li jiggaraxxjawhom?

Jista' jagħti klassifikazzjoni ta' dawn il-vetturi bit-tip u biċ-ċilindrata?

Jista' jagħti l-istatistika mitluba anke għas-snin 1994, 1995 u 1996?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nfurmat li n-numru ta' vetturi li l-pjanċi ta' reġistrazzjoni tagħhom flimkien mal-logbook ġew irritornati lid-Dipartiment tal-Liċenzji u t-Testijiet fl-ewwel erba' xhur tas-snin 1994, 1995, 1996 u 1997, huwa kif ġej:- 1994 1995 1996 1997

Karozzi Privati: sa 1300cc 107 264 554 820 minn 1301 sa 1449cc 4 13 19 36 minn 1450 sa 1500cc 23 52 66 125 minn 1501 sa 1800cc 16 38 72 122 minn 1801 sa 2000cc 12 22 34 102 minn 2001 il fuq 14 20 30 84 Vetturi Kummercjali 75 220 260 464 Vetturi għall-Kiri 3 - 96 47 Buses u Mini Buses - - - - Muturi 9 277 39 60 TOTAL 263 906 1,170 1,860

DINGLI - TRIQ IS-SALEŻJANI

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hu maħsub li Triq is- Sależjani, Ħad-Dingli tingħata t-tarmak?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta għal-mistoqsija parlamentari Nru. 5603 li tgħodd għax-xogħol indikat f'dan il-każ ukoll.

PULIZIJA - UFFIĊJALI KORRETTIVI

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid liema hi d-data uffiċjali tan-nomina ta' l-Uffiċjali Korrettivi li ħadu sehem fil-pass-out parade fis-26 ta' Marzu, 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li għadhom għaddejjin il-proċeduri neċessarji biex il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku tressaq għall- approvazzjoni tiegħi ir-rakkomandazzjoni biex l-Uffiċjali Korrettivi fuq Taħriġ li ħadu sehem fil-pass-out parade fis-26 ta' Marzu 1997, jinħatru Għassiesa u jingħataw kuntratt bħalha Uffiċjali Korrettivi.

Id-data uffiċjali tal-ħatra tkun dik li fiha napprova l-imsemmija rakkomandazzjoni.

ANZJANI - CASUAL SOCIAL ASSISTANTS

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jaqbel il-Ministru li m'hix ħaġa ġusta li r-remunerazzjoni tal-Casual Social Assitants, li qed jagħtu servizz ta' siwi kbir lill-anzjani, minflok tiġi aġġustata biex tagħmel tajjeb għall- għoli tal-ħajja, tispiċċa mnaqqsa minħabba ż-żieda fil-Kontribuzzjoni tas- Sigurta' Soċjali relattiva għal din il-kategorija ta' ħaddiema?

Japprezza l-Ministru li filwaqt li self-employed veri u proprji jgħaddu ż-żieda fil- Kontribuzzjoni tagħhom lill-konsumatur tal-prodott jew is-servizzi li jipprovdu l-Casual Social Assistants bl-ebda mod ma jistgħu jagħmlu dan?

Japprezza l-Ministru li minkejja l-istatus ta' self-employed li ġew mogħtija dawn il-ħaddiema minħabba l-esiġenzi tal-Gvern stess, irid ikun l- istess Gvern li obbligat jassigura li r-remunerazzjoni tagħhom iżomm il- livell ma' l-għoli tal-ħajja kif jagħmlu l-pagi ta' kull kategorija ta' ħaddiema?

Il-Gvern meta beħsiebu jirranġa din is-sitwazzjoni li kienet ukoll inġiebet għall-attenzjoni tal-Prim Ministru f'waħda mill-laqgħat pubbliċi li jkollu nhar ta' Ħadd?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ittieħdet id-deċiżjoni li l-Casual Social Assistants jkollhom żieda fil-paga li tagħmel tajjeb għaż-żieda fil- kontribuzzjonijiet għas-sigurta soċjali.

Naċċerta lill-Onor Membru li din il-kwistjoni qed tingħata l-attenzjoni kollha li jixirqilha.

SURVEY TA' L-ISTAT U BL-BŻONNIJIET TA' L-ISKEJJEL GOVERNATTIVI

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-ħlas dovut lill- impjegati għax-xogħol tagħhom li sar fil-bidu ta' din l-Amministrazzjoni fuq is-survey ta' l-Istat u l-bżonnijiet ta' l-iskejjel governattivi sarx, u jekk le, meta se jsir?

Kemm kien l-ammont ta' din l-ispiża?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni għaddiet is-somma ta' Lm7865 lit-Taqsima tax-Xogħlijiet sabiex jitħallsu l-periti u mpjegati oħra li għamlu xogħol konness mas-survey li sar fl-iskejjel kollha ta' Malta u Għawdex.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

MINISTERU TAT-TURIŻMU - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kemm intnefaq bħala hospitality mid-dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Novembru, 1996 sat-30 ta' April, 1997, maqsum skond kull ministeru, segretarjat, dipartiment jew enti?

ONOR.

KARMENU VELLA: In-nefqa bhala hospitality bejn l-1 ta' Novembru 1996 u t-30 ta' April 1997 kien kif gej :-

Ministeru tat-Turizmu - Lm1403.35 Dipartiment tat-Turizmu - Lm 176.95 Med.

Conference Centre - Lm1397.50

Ghal dak li ghandu x'jaqsam ma l-NTOM u l-Air Malta l-informazzjoni mitluba hija wahda ta' natura kummercjali ghaldaqstant meqjusa bhala kunfidenzjali.

MINISTRU MINGĦAJR PORTAFOLL FL-UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru Mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru Mingħajr Portafoll jgħid kemm intnefaq bħala hospitality mid-dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Novembru, 1996 sat-30 ta' April, 1997, maqsum skond kull ministeru, segretarjat, dipartiment jew enti?

ONOR.

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-perjodu ndikat, ġiet minfuqa s-somma ta' Lm 12,241.86 mill-Korporazzjoni Telemalta.

Din is- somma tiġbor fiha kemm spejjeż ta' rigali u wkoll ospitalita' mogħtija lil delegazzjonijiet barranin li jkunu fuq żjara uffiċjali f'Malta.

F'dan il- perjodu msemmi, hemm ix-xahar ta' Diċembru li jġib miegħu għadd ta' riċevimenti għall-istaff fl-okkażjoni tal-Milied.

Fis-segretarjat privat tiegħi intnefqet is-somma ta Lm 218.36 f'hospitality.