MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 49 L-Erbgħa, 13 ta' Jannar, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 49

L-Erbgħa, 13 ta' Jannar, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.08 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 13 ta' Jannar, 1999

WERREJ MINUTI 587

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 587

KONDOLJANZI 591

TQEGĦID TA' KARTI 593

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IS-SIGURTA' SOĊJALI (IT-TIENI QARI) SOCIAL SECURITY (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 594 ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-AMMINISTRAZZJONI TAT-TAXXA (EMENDA NRU 2) (IT-TIENI QARI) INCOME TAX MANAGEMENT (AMENDMENT) (NO.

2) BILL (SECOND READING) 600

AĠĠORNAMENT 619

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 623

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Numru 48 li saret fit-12 ta' Jannar, 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

KOPERATTIVI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' ħaddiema u tekniċi li jaħdmu f'azjendi privati u koperattivi konnessi ma' l-oqsma tal-biedja u sajd, bħall-Koperattiva Produtturi tal-Majjali, il-Malta Dairy Products eċċ. matul dawn l-aħħar ħames snin, sena b'sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Ministru għall-Politika Soċjali): Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra fiex wasal ix-xogħol tal-job centre ġewwa Bormla billi l-bieraħ qrajna fil- gazzetta li dan qiegħed fi stadju avvanzat?

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra wkoll kemm applikazzjonijiet daħlu għall-iskema l-ġdida ta' l- awtorita' tad-djar, li qed toffri Lm1,800 lil min irid jirranġa d-dar tiegħu?

Xtaqt ukoll nistaqsi lill-Ministru jekk jikkonsidrax li fis-swali ta' l- Isptar St Vincent de Paule tidħol ukoll il-gazzetta "Il-Leħen is-Sewwa"?

MR SPEAKER: Il-Ministru Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, dwar il-job centre ġewwa Bormla nikkonferma li nhar it-Tnejn li għaddew beda x-xogħol ta' refurbishment fuq parti mill-każin tal-banda ta' San Gorg, wara li ntlaħaq ftehim mal-kumitat tal-każin tal-banda biex jinkera spazju minn dak il-każin mill-ETC.

Irrid ngħid ukoll li l-ħsieb tal-ministeru huwa li f'dak l-ispazju mhux biss nagħmlu job centre imma nittrasferixxu l-area office tad-dipartiment tas-sigurta' soċjali mill-post fejn hu qiegħed għal dawn l-uffiċini l- ġodda.

B'hekk inkunu qed noffru ambjent ta' xogħol aħjar milli jeżisti sal- lum u nkunu nistgħu niżviluppaw u ntejbu l-kwalita' tas-servizz li nipprovdu mhux biss bħala ETC u bħala job centre imma anke bħala area office tad-dipartiment tas-sigurta' soċjali.

Dejjem jekk ma jkollniex komplikazzjonijiet, il-pjan huwa li x-xogħol kollu li għandna bżonn nagħmlu nlestuh sa Marzu li ġej.

Allura nittama li f'Marzu nkunu f'pożizzjoni li nawgurawh.

Dwar l-iskema ta' l-awtorita' tad-djar għal tibdil strutturali fi djar privati rrid ngħid li kellna response tajjeb ħafna u jekk tagħmluli mistoqsija speċifika fuq dan il-punt inkun nista' nagħti dettalji ta' statistika.

Pero' bla dubju ta' xejn ir-response huwa tajjeb u jidher li l- iskema ntlaqgħet tajjeb mill-pubbliku.

Irrid ngħid ukoll li fuq struzzjonijiet tiegħi, il-bord ta' l-awtorita' tad-djar beda proċess biex jirrivedi l-iskemi kollha li ħaddem s'issa u fil-fatt diġa' ħabbarna xi tibdiliet f'xi skemi u se nħabbru tibdiliet oħrajn fi skemi oħra li l- awtorita' tad-djar tamministra sal-lum.

Dwar il-gazzetta "Leħen is-Sewwa" fl-Isptar San Vinċenz, jien se nressaq is-suġġeriment quddiem il-persuna li hija responsabbli mill- amministrazzjoni ta' l-isptar biex dan il-ġurnal ikun jista' jitqassam lir- residenti ta' hemmhekk.

MR SPEAKER: L-Onor.

Karmenu Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

KARMENU BORG: Fil-kontest ta' din l-iskema ta' l-awtorita' tad- djar li ssemmiet, jaħsibx il-Ministru li hemm il-ħtieġa li jingħata forma ta' kumpens minħabba l-introduzzjoni tat-taxxa tal-VAT fuq is-servizzi għaliex dawn issa se jkollhom iħallsu 15% taxxa u mhux aktar 5%?

Ngħidu aħna fuq somma ta' Lm1,550 dejjem se jkollok mal-Lm240 li hija somma sostanzjali.

Għalhekk jidhirlu l-Ministru li għandu jingħata xi forma ta' kumpens jew żieda fuq l-ammont ta' l-Lm1,500?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, kif spjegajt diġa', jien inkarigajt lill-awtorita' tad-djar biex tagħmel reviżjoni ta' l-iskemi tagħha u naturalment, fost il-konsiderazzjonijiet li qiegħda tistudja, hemm ukoll dan il-punt li qed isemmi l-Onor.

Karmenu Borg.

Pero' għandna nżommu quddiem għajnejna l-prinċipju li aħna qegħdin hemmhekk biex nipprovdu akkomodazzjoni soċjali bħala prijorita' u naturalment il-housing authority għandha l-funzjoni partikolari tagħha.

Jien dejjem ninsisti li l-perspettiva soċjali ma nistgħux inwarrbuha minn quddiem għajnejna.

Forsi tgħidli: Imma x'għandu x'jaqsam dan ma' ħlas ta' taxxa fuq servizzi?

Għaliex jien insostni li jekk xi ħadd għandu l-finanzi biex jibni dar ta' Lm10,000 jew Lm15,000, naħseb li m'huwiex fil- livell ta' min ma jistax jaffordja lanqas li jħallas Lm50 jew Lm60 fil- kera.

Jiġifieri l-ewwel riżorsi u enerġija tagħna, limitati kemm huma limitati, għandhom imorru dejjem lejn dawk li l-iktar għandhom bżonn.

B'danakollu l-punt li semma l-Onor.

Borg qiegħed jiġi studjat bħalissa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħid jekk dak il-ftehim li sar mal- każin tal-banda San Gorg huwiex l-istess ftehim li ġie diskuss u kien kważi ntlaħaq mill-ministru preċedenti, il-Prof.

Edwin Grech, fejn kellu jsir job centre ukoll.

Rigward il-mistoqsija l-oħra dwar il-gazzetti fl-isptar San Vinċenz, jista' jgħidli x'gazzetti jidħlu hemmhekk u jekk tidħolx il-gazzetta "KullĦadd"?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Dwar l-ewwel mistoqsija ma nafx inwieġeb su due piedi jekk il-ftehim huwiex identiku għal dak li kien qed jiġi diskuss mal- Prof. Edwin Grech.

Li naf żgur huwa li d-diskussjonijiet kienu bdew fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti, il-konklużjonijiet saru issa u l- ftehim ġie ffirmat.

Jekk fil-każ li l-kollega tiegħi jkun irid kopja ta' dan il-ftehim ma nsibx problema biex ngħaddihulu.

Dwar il-gazzetti li jitqassmu fl-Isptar San Vinċenz jien weġibt mistoqsija fis-seduta tal-bieraħ fejn għedt li l-gazzetti li jitqassmu fl- Isptar San Vinċenz huma "The Independent", "l-orizzont", "In-Nazzjon'', "Il-Ġens", "It-Torċa", "KullĦadd" u "il-mument".

SAĦĦA - BUYING OF SERVICE

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid bejn l-1992 u l-1996 kemm ġew impjegati persuni taħt skema buying of service fis-settur tas-saħħa?

X'servizz kienu qed joffru?

Minn liema belt jew raħal ġew dawk li kienu mpjegati taħt din l-iskema?

Min kien jiffirmalhom l-invoice li kienet tintbagħat kull xahar?

X'kienu l- prezzijiet mitluba f'kull każ?

Min approva d-dħul ta' dawn il-persuni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa) : Mir-records li għandu d- dipartiment toħroġ din l-informazzjoni:

(a) 1.

Bejn l-1992 u l-1996 għal perijodi diversi gew impjegati total ta' 31 persuna taħt l-iskema buying of service;

Il-persuni kienu joffru xogħol klerikali fil-maġġoranza tagħhom; kien hemm min kien joffri consultancy services, public relations u xogħol ta' supervizjoni;

Il-persuni kienu minn dawn l-ibliet jew irħula: disgħa mill-Mosta; ħamsa minn B'Kara; wieħed minn Ħad-Dingli; tlieta mill-Għargħur; wieħed mill-Imsida; sitta minn Naxxar; wieħed minn Raħal Ġdid; wieħed mir-Rabat; wieħed mis-Siġġiewi; wieħed minn Ħal Tarxien; wieħed mill-Belt; u wieħed minn Ħaż-Żebbuġ;

L-invoice kienet tigi ffirmata mill-uffiċjal inkarigat mis-sezzjoni rispettiva li taħtha kienu jagħtu s-servizz;

Il-prezzijiet mitluba kienu jvarjaw hekk: Lm343.85, Lm422.00, Lm376.33, Lm605.76, Lm690, Lm460, u Lm345 fix-xahar; kien hemm min kien jitħallas Lm1.88, Lm1.85 jew Lm2.82 fis-siegħa;

Id-dħul ta' dawn il-persuni kien jiġi approvat jew mis-segretarju parlamentari, mis-CGMO jew mid-diretturi rispettivi jew mill-MPO.

(b) 1.

Ma' l-FMS ġew impjegati 11-il persuna taħt l-iskema buying of service;

Dawn kienu joffru xogħol ta' segretarjat, xogħol klerikali, xogħol ta' nursing, task force co-ordination, financial consultancy, hotel management consultancy, refurbishment consultancy, public relations, professional support and advisory services, recruitment consultancy u executive secretariat;

Dawn kienu ġejjn mis-Siġġiewi, l-Imsida, Ħ'Attard, St. Julian's, iż-Żejtun, Ħaż-Żebbuġ u Sta Luċija;

L-invoice kienet tigi ffirmata minn membru tal-bord jew mill-kap eżekuttiv, hekk kif approvat mill-FMS board;

Il-prezzijiet mitluba kienu jvarjaw hekk: secretarial services: Lm85 - 125 monthly; nursing task force co-ordinator: Lm380 - 456 monthly; financial services: Lm666 monthly; hotel management: Lm 750 - 810 monthly; SLH refurbishment Lm25 monthly; public relations: Lm140 monthly; professional support and advisory services: Lm737 - 993 monthy; u recruitment consultant: Lm833 monthly;

Id-dħul ta' dawn il-persuni kien jiġi approvat mill-FMS board.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: In vista tad-diversi artikoli li dehru fil- gazzeta rigward is-settur tas-saħħa, jista' l-Ministru jispjega lil din il- Kamra x'inhuma l-prijoritajiet li fuqhom miexi bħalissa l-ministeru tas- saħħa?

X'inhi l-enfasi li qed tingħata għad-diversi problemi?

Hemm il- ħsieb li l-workload li hemm fl-Isptar San Luqa tiġi b'xi mod imnaqqsa jew faċilitata?

Jikkonsidrax ukoll il-Ministru li forsi jkun hemm studju rigward l-użu aħjar jew ftit differenti tad-diversi bereġ li writna minn wara l-gwerra li mill-1945 sal-ġurnata tal-lum servew għal ċertu użu?

Jista' wieħed jużahom aħjar speċjalment minħabba l-fatt li f'ċerti lokalitajiet dawn il-bereġ jokkupaw djar ta' ċertu kobor?

Bħalissa qed tiġi quddiem għajnejja l-berġa tal-Birgu, dar enormi li forsi tista' tiġi utilizzata aħjar jew inkella tista' tingħata għal xi skopijiet oħra.

MR SPEAKER: Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Kif jaf l-Onor.

Interpellant, bħalissa għandna outbreak ta' influwenza qawwija, li ġeneralment tippreżenta ruħha fl-ewwel ġimgħat ta' Jannar.

Is-sena l-oħra l-istess tip ta' outbreak kienet preżentat ruħha ġimgħatejn iktar tard milli ġiet din id-darba.

Kull sena ħafna mill-pazjenti li jiġu rekuperati minħabba dawn it-tip ta' influwenzi jkunu anzjani.

Fil-fatt jekk wieħed jara l-average tan-nies li qed jiddaħħlu l-isptar bl-influwenza jsib li l-maġġoranza tagħhom huma pazjenti li jkollhom 'il fuq minn 80 sena.

Ovvjament mhux biss qed ikun hemm strain fuq is-servizzi ta' l-isptar, pero' wieħed jifhem li l-isptar mhuwiex lukanda.

Għandna sptar ġenerali wieħed biss fil-pajjiż u allura wieħed ma jista' jagħmel l-ebda forma ta' restrizzjoni fuq in-nies li ġenwinament ikollhom bżonn jidħlu l-isptar.

Il-problema tinqala' primarjament minħabba li wara li tkun għaddiet il-fażi akuta, dawn l-anzjani jibqgħu dgħajfa u ovvjament ma jkunx dejjem possibbli li jerġgħu jirritornaw id-dar iktar u iktar meta ħafna minnhom ikunu jgħixu waħedhom jew inkella jkunu żewġ anzjani li jgħixu flimkien.

Allura meta wieħed minnhom jirritorna lejn id-dar ma jsibx is-servizzi tal-familja u sal-lum sfortunatament għad m'għandniex servizzi fil-komunita' żviluppati biżżejjed biex dawn il-pazjenti jiġu mgħejjuna ħalli jerġgħu jintegraw ruħhom fis-soċjeta'.

Kien għalhekk li fil-fatt konna ħriġna bil-konċett li beda jaħdem sptar ġdid - qed nirriferi għal Sptar Zammit Clapp - speċifikament biex jgħin fir-ri-integrazzjoni ta' dawn it-tip ta' pazjenti.

Sfortunatament ukoll in-numru ta' sodod fl-Isptar Zammit Clapp huma limitati u ovvjament meta jkollok outbreaks ta' din it-tip ta' influwenza anke hemmhekk ma jkunux jistgħu jlaħħqu mal-workload li tiġi riferita mill- isptarijiet tagħna.

Dan dejjem iwassal biex kull meta jkun hawn outbreaks ta' influwenza n-numru ta' sodod fis-swali tal-mediċini jitla' sew u fejn sala suppost li takkomoda 30 pazjent qed ikun hemm madwar 50 pazjent.

Ovvjament dan jikkrea strain kemm fuq ir-riżorsi umani kif ukoll fuq riżorsi oħra tas-servizz tagħna.

Din m'hijiex xi ħaġa li qed tiġri f'pajjiżna biss.

Fil-fatt kien rapportat li fl-Italja, meta kien hemm din it-tip ta' influwenza, f'ġimgħa minnhom kien hemm madwar 7 miljun pazjent rikoverat fl-isptarijiet.

Fil- fatt għaddejjin mill-istess kriżi - jekk tista' ssejħilha kriżi - li tinqala' kull darba li jkun hemm din it-tip ta' outbreak ta' influwenza matul ix-xitwa.

Ħafna drabi anke meta tgħaddi din l-outbreak ta' l- influwenza li hawn, in-numru ta' każi li jiqbgħu ġewwa l-isptarijiet bħala social cases ovvjament jibqa' għoli ħafna, sempliċement għaliex illum għad m'għandniex sistema żviluppata tajba biżżejjed biex tibgħathom lura d-dar fejn jistgħu jiġu mgħejjuna minn servizzi fil-komunita', u ovvjament in- numru ta' nies li jistgħu jiddaħħlu fl-isptarijiet ġerjatriċi huwa limitat ukoll.

Bħalissa l-gvern għaddej b'diskussjonijiet biex naraw kif nistgħu nsolvu din il-problema mhux fuq long-term basis għaliex jekk tipprova ssolviha fuq short-term basis naħseb li tikkrea iktar problemi milli ssolvi.

Barra minn hekk għandna popolazzjoni anzjana li dejjem qed tikber, jiġifieri n-numru ta' anzjani li se jkunu rikoverati wara li jkun hawn dawn il bouts ta' influwenza qawwijin dejjem se jibqa' jikber.

Allura wieħed irid jaħseb għal soluzzjonijiet long-term, aktar u aktar għaliex din il-problema ilha tirripeti ruħha għal snin twal u nistgħu ngħidu li dejjem tinqala' għall- perjodu tal-Milied u tkompli sejra sa Frar u ħafna drabi tkarkar ferm iktar f'dak li għandu x'jaqsam ma' każijiet soċjali.

Dwar il-bereġ, naħseb li llum inbidlet radikalment il-funzjoni tagħhom, fis-sens li kellhom funzjoni tajba meta kien hemm id-DMO u kienu jipprovdu kopertura ta' tabib tul 24 siegħa, minbarra li kienu joffru servizzi limitati.

Dawn kienu ġew introdotti immedjatament wara l-gwerra fuq il- mudell ta' l-NHS fl-Ingilterra, pero' llum anke l-konċett tal-mediċina nbidel radikalment tant li nbidlet il-funzjoni tal-bereġ.

Fil-fatt illum nistgħu ngħidu li l-bereġ qed ikollhom funzjoni limitata ħafna, li primarjament hija l-kitba tar-riċetti, fejn għal ħin limitat ipoġġi tabib on a roster basis biex jikteb dawn ir-riċetti u jkun jista' jagħmel affarijiet minuri bħal iċċekkjar ta' pressjoni u affarijiet oħrajn.

Il-funzjoni limitata li kienet tingħata mill-bereġ illum nistgħu ngħidu li ttieħdet mill-health centres il-kbar, fejn hemm servizz ferm aħjar li jkopri 24 siegħa.

It-tip ta' servizzi li huma pprovduti llum mill-health centres m'għandhom x'jaqsmu xejn mas-servizzi li kienu jingħataw mill- bereġ.

Fejn hemm health centres nistgħu ngħidu li l-funzjoni tagħhom ġiet obsolete pero' għad hemm funzjoni limitata f'dak li għandu x'jaqsam ma' servizzi ta' bereġ fl-irħula.

Barra minn hekk, naħseb li ż-żewġ partiti qed naqblu li għandna nespandu s-servizzi tagħna fil-komunita'.

Fil-fatt kemm il-gvern kif ukoll l-oppożizzjoni npoġġu s-servizzi fil-komunita' bħala l-pedament ta' l-iżvilupp tas-saħħa.

Dan il-gvern huwa mpenjat ukoll biex ilesti l-berġa ta' Bormla - li l- Onor. Interpellant għandu interess partikolari fiha - kif ukoll il-berġa ta' Birkirkara.

Pero' llum, meta qed nitkellmu fuq il-komunita', mhux biss irridu nibqgħu għaddejjin bil-proġetti li kellna qabel tal-health centres imma rridu wkoll immorru oltre.

B'servizzi fil-komunita' rridu nifhmu servizzi personalizzati li jingħataw ġewwa d-djar.

Nafu li llum it-trend fil-mediċina hija li tipprovdi aktar servizzi personalizzati.

Kif semmejt l-ewwel, ħafna minn dan l-iffullar li hemm ġewwa l-isptarijiet jista' jitnaqqas drastikament kieku aħna għandna servizzi fil-komunita' li nistgħu nipprovdu trattament lil dawn l-anzjani.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għall-kondoljanzi.

Il-Ministru Gonzi.

KONDOLJANZI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, dan il-lejl tħabbret il-mewt tas- Sinjura Laura Refalo, il-mama` ta' l-Onor.

Michael Refalo, il-Ministru għat- Turiżmu.

Bħalma huwa xieraq li jsir f'dawn l-okkażjonijiet, din il-Kamra qed tesprimi s-sogħba tagħha f'dan il-mument, li żgur li huwa diffiċli għall-familja Refalo kollha kemm hi.

Jien ma kontx nafha personalment lis-Sinjura Refalo, il-mama' ta' Michael, pero' sirt naf li hi kienet romlot ta' eta' żgħira, ta' 31 sena.

Allura s-Sinjura Refalo tirrappreżenta l-figura ta' l-omm Maltija li f'mumenti diffiċli terfa' r-responsabbilta' tat-trobbija ta' familja.

Kellha tlett itfal żgħar u kellha terfa' r-responsabbilta' mhux biss ta' omm imma anke ta' kap ta' familja li trid tieħu ħsieb l-edukazzjoni u l- bżonnijiet kollha tagħhom.

Huwa f'mumenti bħal dawn li fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż wieħed mhux biss jieqaf biex juri s-sogħba u s- solidarjeta' u jesprimi l-kondoljanzi tiegħu lil deputat, kollega tagħna f'din il-Kamra, imma anke biex issir riflessjoni iktar wiegħsa.

Jien naħseb li r-riflessjoni li tixraq f'din iċ-ċirkostanza partikolari hija fuq il-figura ta' l-omm u l-importanza ta' dik l-omm fit-trobbija u t- tmexxija 'l quddiem ta' dik il-familja, bid-diffikultajiet kollha li tista' tiffaċċja.

Meta wieħed jara figura bħal din ta' Mrs Refalo, li rnexxielha tirbaħ id-diffikultajiet li żgur iffaċċjat u rnexxielha trabbi familja, allura jagħmel il-kuraġġ billi jara l-eżempju ta' min ikun għadda minn mumenti diffiċli, issuperahom u rat lil uliedha jagħtuha s-sodisfazzjon għax huma personaġġi li stabilixxew ruħhom fis-soċjeta' Maltija.

Jien m'għandix dubju li Mrs Refalo kienet kburija b'uliedha, daqskemm m'għandix dubju li huma kburin b'ommhom.

Jien f'isem din il-Kamra nesprimi s-solidarjeta' tagħna lill-familja Refalo kollha kemm hi, b'mod partikolari lill-ministru tat-turiżmu l-Onor.

Michael Refalo.

Nesprimi l-kondoljanzi sinċieri tagħna u nitlob lill- Iskrivan tal-Kamra jwassal dawn is-sentimenti lill-familja Refalo b'mod uffiċjali.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, f'isem l-Oppożizzjoni nixtieq nestendi l- kondoljanzi u s-simpatija tagħna lejn il-kollega tagħna l-Onor.

Michael Refalo għall-mewt ta' ommu, l-għażiża Sinjura Laura Refalo.

Lilu u lill- familja tiegħu aħna nestendulhom is-simpatija tagħna u s-sens ta' sogħba tagħna u nħeġġuhom li jiftakru kif fil-ħajja twila u siewja li qattgħet is- Sinjura Refalo għallinqas hemm sens sħiħ ta' faraġ u sens sħiħ ta' ħajja bil-galbu li tkun ta' eżempju għall-familji oħra Maltin.

Nagħtuhom is- simpatiji tagħna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Jien ukoll nixtieq naqsam is-sentimenti espressi miż-żewġ naħat tal-Kamra u nitlob lill-Iskrivan tal-Kamra biex iwassal il- kondoljanzi lill-familjari tas-Sinjura Refalo.

L-Onor.

Michael Refalo.

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Mr Speaker, qed inqum biex nirringrazzjakom għal din l-espressjoni ta' solidarjeta' li wrejtu fil- konfront ta' persuna li hi għażiża ħafna għalija u għall-familja tiegħi.

Ommi kienet mara kwieta u umli ħafna li rnexxielha tiffaċċja d- diffikultajiet tad-dinja u bil-kapaċita' tagħha wasslitna fejn stajna naslu.

Huwa ironiku l-fatt illi din il-mara, li ma kenitx tħobb il- politika, kellha tissemma f'din il-Kamra wara mewtha.

Din hija xi ħaġa li hi qatt ma kienet tistennieha, pero' jien inħossni kburi li qed tissemma hawnhekk illum għaliex kif qal sieħbi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni, hija tirrappreżenta l-figura ta' kull mara u omm li kienu jgħixu fi żmien l- avversita' li kienu jistinkaw ħafna għall-familji tagħhom.

Ta' min jgħid li missieri kien miet fi żmien il-gwerra, fl-1941, jiġifieri ommi rnexxielha ttella' l-familja tagħha weħidha.

Hawn Malta hawn ħafna nisa oħra li spikkaw u li kienu strumentali biex in- nisġa soċjali ta' pajjiżna baqgħet soda u b'saħħitha u għalhekk jien kburi li ommi ssemmiet f'dan il-kontest u għal dan nixtieq nirringrazzjakom ilkoll.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Ngħaddu issa għat-Tqegħid ta' Karti.

Il- Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar kuntratti mogħtija b'direct order mid-dikasteru li għalih hu responsabbli l-Prim Ministru għall-perjodu bejn il-11 ta' Novembru u l-1 ta' Diċembru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2159.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar vetturi fid-dikasteru tal-ministru għall-politika soċjali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2118;

Lista li turi d-daily average attendance fid-day centres ta' l-anzjani bejn Marzu u Novembru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2694; u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 6 ta' l-1999 – Regolamenti ta' l-1999 tal-Kors għad- Diploma in Probation Services;

Avviż Legali Nru 7 ta' l-1999 – Ordinamenti ta' l-1999 għall-Grad ta' Master of Philisophy - M. Phil. – fl-Istitut għat-Teknoloġija ta' l- Enerġija;

Avviż Legali Nru 8 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 biex jemendaw ir-Regolamenti ta' l-1994 tal-kors għall-Grad ta' Bachelor of Arts in Legal and Humanistic Studies – B.A. Leg. & Hum.

St.;

Avviż Legali Nru 9 ta' l-1999 – Ordinamenti ta' l-1999 għall-Grad ta' Doctor of Philosophy – Ph.D. – fl-Istitut għat-Teknoloġija ta' l- Enerġija; u

Avviż Legali Nru 10 ta' l-1999 – Regolamenti ta' l-1999 tal-Korsijiet għas-Certificate in Criminology, Diploma in Police Studies, Diploma in Correctional Services and Degree of Bachelor of Arts in Criminology.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar tenders ta' valur aktar minn Lm1,000 mogħtija mid- dikasteru li għalih jien responsabbli għall-perijodu bejn il-5 ta' Settembru u l-1 ta' Diċembru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2958; u

f'isem il-Ministru ta' l-Intern inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd ta' pulizija li spiċċaw mill-Korp tal-Pulizija bejn l-1993 u l-1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2878.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IS-SIGURTA' SOĊJALI

SOCIAL SECURITY (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mit-12 ta' Jannar, 1999.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Il-Ministru Gonzi huwa in possession.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, il-bieraħ bdejt il-winding-up ta' dan l-abbozz ta' liġi billi għamilt riferenza għat-tliet konċetti li semma l- Onor. Bartolo waqt id-diskors tiegħu u għidt illi jien naqbel magħhom perfettament.

Ħalli nerġa' nagħti spjegazzjoni qasira dwar dawn it-tliet konċetti.

Fil-fatt l-ewwel konċett hu li kull żvilupp soċjali li jista' jkollna f'pajjiżna għandu jkun marbut intimament ma' żvilupp ekonomiku li jippermetti li jinħoloq il-ġid u li mbagħad dak il-ġid ikun jista' jitqassam b'sens ta' ġustizzja soċjali.

It-tieni konċett hu li hemm bżonn li pajjiżna jinvesti f'iktar enerġija u riżorsi u jagħti iktar importanza lil dak li jissejjaħ preventive social spending.

Dan m'iniex qed ngħidu għaliex naħseb li m'hu qed isir xejn f'pajjiżna fuq dan il-qasam - anzi jien nemmen li f'dawn l-aħħar snin pajjiżna rrikonoxxa l-bżonn li nagħmlu azzjonijiet preventivi iktar milli noqogħdu nindirizzaw il-kriżi li nsibu ma' wiċċna kull meta titfaċċa xi problema soċjali - imma għaliex bla ebda dubju llum jenħtieġ li d-dipartimenti u l-aġenziji kollha li jaħdmu fil- qasam soċjali jiġu mħeġġa biex jiddedikaw iktar attenzjoni fuq l-azzjoni preventiva.

It-tielet konċett li semma l-Onor.

Bartolo u li, kif għidt diġa', jien naqbel miegħu perfettament, huwa l-bżonn li ssir kordinazzjoni wiesgħa u sħiħa, mifruxa fuq il-livelli kollha, biex inkunu nistgħu noħorġu mill- mudell li s'issa dejjem għexna fih, jiġifieri li npoġġu kollox fil- garżelli.

Jien dejjem ikkritikajt il-fatt illi aħna nindirizzaw il- problemi li jeżistu fil-qasam soċjali billi npoġġu kollox fil-garżelli bħal meta, per eżempju, id-dipartiment tal-housing jittratta l-problemi li jeżistu f'dak il-qasam biss mingħajr ma jżomm xi forma ta' relazzjoni u kordinazzjoni ma' dipartimenti oħra li ħafna drabi jkunu qed jaħdmu fuq il- problemi ta' l-istess nies li jkollhom problema ta' housing.

L-istess nistgħu ngħidu għad-dipartiment tas-sigurta' soċjali għax ħafna mill- individwi li jieħdu xi relief jew xi benefiċċji soċjali oħra minn dan id- dipartiment ġeneralment ikollhom jagħmlu użu mis-servizz li jagħti d- dipartiment tal-housing għax ma jkollhomx post diċenti fejn jgħixu.

Hawn ta' min isemmi wkoll iċ-ċirkostanza ta' meta kap ta' familja ma jkunx jaħdem u allura dik il-familja li tkun qed tiffaċċja ċerti problemi, ġieli jkollha tagħmel użu minn diversi dipartimenti tal-gvern u aġenziji.

Il- verita' hi li sal-lum għad m'għandniex livell ta' kordinazzjoni bejn id- dipartimenti u l-aġenziji li għandhom x'jaqsmu mal-qasam soċjali, bil- konsegwenza li għadna m'aħniex qed nindirizzaw il-problemi li jiffaċċjaw dawn il-familji verament imma pjuttost qed noqogħdu nduru mal-lewża mingħajr ma noffru s-servizz mixtieq, li idealment għandu jkun wieħed personalizzat.

Forsi hawnhekk wieħed jista' jgħidli li l-kliem li qed ngħid huwa sabiħ fit-teorija imma mbagħad fil-prattika huwa diffiċli li din il-mira tintlaħaq.

Pero' jien nista' naċċerta lil din il-Kamra li hemm impenn sħiħ biex dan jitwettaq u b'hekk finalment inkunu nistgħu naraw lid-dipartimenti tal-gvern u lill-aġenziji li jaħdmu fil-qasam soċjali jittrattaw il- problemi u l-isfidi li jiltaqgħu magħhom flimkien.

Hawnhekk ta' min ifakkar ukoll li kumbinazzjoni din il-ġimgħa stess waqt il-mistoqsijiet parlamentari semmejna l-fatt illi l-qasam tas-saħħa mentali mhux biss jitlob l-attenzjoni u l-interventi tal-ministeru tas-saħħa imma bla dubju ta' xejn anke tal-ministeru għall-politika soċjali u tal-ministeru tal- finanzi sabiex nassiguraw li r-riżorsi li jiġu allokati jkunu qed jintużaw bl-iktar mod effiċjenti.

Mr Speaker, aspett importanti ieħor li wkoll huwa marbut ma' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa l-bżonn li nkunu effiċjenti u li nassiguraw li ma jkunx hemm abbużi fit-tqassim tal-benefiċċji soċjali ħalli b'hekk inserrħu moħħ il-poplu Malti li l-miljuni kbar ta' liri li l-gvern qed jiddedika għall-benefiċċji soċjali qed jitqassmu b'sens ta' ġustizzja soċjali, jiġifieri qed imorru għand dawk li l-iktar għandhom bżonnhom.

Fil- fatt nistgħu ngħidu li hemm qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra dwar dawn il- konċetti pero' mbagħad f'uħud mill-interventi dwar dan l-abbozz ta' liġi saru ċerti kummenti, speċjalment min-naħa ta' l-oppożizzjoni, li jien ma naqbel magħhom assolutament xejn.

Per eżempju, fl-opinjoni tiegħi l-iktar kumment inġust sar minn mill-inqas tliet kelliema min-naħa ta' l- oppożizzjoni - fosthom mill-Onor.

Karl Chircop, mill-Onor.

Michael Farrugia u minn xi ħaddieħor li qed nipprova niftakar min kien - meta pprovaw jikkritikaw lill-gvern talli dam tliet xhur biex iressaq dan l- abbozz ta' liġi quddiem il-parlament.

Meta nisma' dawn it-tip ta' kummenti jien jagħtini d-daħk - u ejjew ngħiduha kif inhi, bir-rispett kollu, xi kultant f'dan il-parlament mument umoristiku jrid ikun hemm! - għax li dan il-gvern jiġi kkritikat minħabba li dam tliet xhur biex iressaq dan l- abbozz ta' liġi quddiem il-parlament juri li lħaqna l-apiċi ta' l- assurdita' f'dan il-pajjiż.

Hawnhekk jien se nerġa' nirripeti dak li għidt meta kont qed nintroduċi dan l-abbozz ta' liġi f'Novembru li għadda, jiġifieri li dan l-abbozz ta' liġi qed iwettaq dawk il-miżuri li l-Gvern Laburista kien ħabbar fil-budget ta' Novembru 1997 u li kellhom jiġu applikati matul is-sena 1998, imma fit-tmien xhur li l-Partit Laburista dam fil-gvern f'dik is-sena dan ma sabx il-ħin biex iressaq dan l-abbozz ta' liġi quddiem il-parlament u jimplimenta l-miżuri li kien ħabbar huwa stess.

Għall-kuntrarju, dan il-gvern x'għamel, Mr Speaker?

Hekk kif dan il-gvern rebaħ l-elezzjoni tal-5 ta' Settembru huwa poġġa dan l-abbozz ta' liġi bħala wieħed mill-prijoritajiet għax kien ovvju li ċerti miżuri li ġew imħabbra s-sena ta' qabel kellhom jiġi implimentati mill-iktar fis possibbli u fil-fatt dan kien l-ewwel abbozz ta' liġi li ġie diskuss quddiem dan il-parlament minn wara l-elezzjoni għax s'issa l-iskeda ta' xogħol parlamentari kienet tinkludi d-dibattitu fuq il-Messaġġ tal- President, il-finanzjament u l-fondi speċjali li ġew ivvotati lill-kunsilli lokali u mbagħad immedjatament wara, l-ewwel u l-uniku abbozz ta' liġi li ġie diskuss, bl-eċċezzjoni tal-VAT, kien proprju l-abbozz ta' liġi dwar is- sigurta' soċjali.

Għalhekk, bir-rispett kollu, jien naħseb li hija inġustizzja u stupidaġni u naħseb li l-pubbliku jistagħġeb illi qiegħda ssir din il-kritika fil-konfront tal-Gvern Nazzjonalista meta l-ewwel abbozz ta' liġi li ressaq dan il-gvern quddiem il-parlament kien proprju dak tas-sigurta' soċjali.

Żgur li l-pubbliku jirrealizza li din il-kritika ma tagħmilx sens, bħalma ma jagħmilx sens ukoll illi ħadna sitt seduti biex niddiskutu dan l-abbozz ta' liġi, li wara kollox ma kienx xi wieħed kontroversjali.

Fuq kollox kulmin tkellem jidher li qabel li dan l-abbozz ta' liġi qed jipproponi miżuri li għandhom jiġu implimentati u għalhekk ma jidhirlix li kellna nieħdu dan iż-żmien kollu biex naslu għal din il- konklużjoni.

Pero' nsomma, issa l-ħin ħadnieh u għalhekk irridu naraw li nagħmlu l-aħjar użu minnu.

Issa għandi xi punti oħrajn li nixtieq insemmihom malajr kemm jista' jkun.

Diversi kelliema min-naħa ta' l-oppożizzjoni sostnew li dan l-abbozz ta' liġi jipprova kemm il-gvern preċedenti kellu kuxjenza soċjali u b'ċertu sens ta' difiża għall-kritika li l-Partit Nazzjonalista ressaq fil-konfront tal-Gvern Laburista matul is-sentejn li għaddew, dawn irriferew għall-fatt illi aħna konna nikkritikaw lill-Gvern Laburista li kien qed iwettaq politika li kienet nieqsa kompletament mill-kuxjenza soċjali.

Dan l-abbozz ta' liġi żgur li bl-ebda mod m'hu qed ineħħi jew itaffi din l-akkuża li aħna konna għamilna lill-Gvern Laburista matul il-perijodu ta' żmien li kien qed jamministra lil pajjiżna.

Illum il-poplu Malti u Għawdxi jaf li jekk iħares lura lejn l-esperjenza li għaddejna minnha bejn Ottubru ta' l- 1996 u l-5 ta' Settembru, 1998 isib illi kellu gvern li meta kien jiġi biex jimplimenta ċerti miżuri u deċiżjonijiet kien jikkalkola kollox bil- calculator - dak iż-żmien aħna konna nużawha ħafna l-metafora tal- calculator - mingħajr ma jeżamina u jidħol fl-impatt ta' kif dawk il-miżuri kienu se jolqtu lill-iktar kategoriji batuti li għandha s-soċjeta' tagħna.

Jien naħseb li m'għandix għalfejn noqgħod insemmi l-kwestjoni tar-rati ta' l-ilma, it-taxxa fuq il-mard u t-taxxa fuq iċ-ċertifikati, li huma l-ikbar prova ta' kemm kellu raġun il-Partit Nazzjonalista meta għamel dik il- kritika għax persważ li l-poplu kollu jiftakru dan u naħseb ukoll illi m'hijiex difiża li wieħed jiġi hawnhekk u joqgħod jgħidilna li dan l-abbozz ta' liġi b'xi mod jew ieħor inaqqas l-akkuża li saret min-naħa tal-Partit Nazzjonalista matul is-sentejn li għaddew.

Bla dubju ta' xejn pajjiżna ħa lezzjoni fis-sentejn li għaddew u, kif jgħid il-Malti, kull deni ħudu b'ġid.

Il-fatt aħna kull deni ħadnieh b'ġid u l-lezzjoni li ħadna mill- esperjenza ta' matul is-sentejn li għaddew kienet illi ma nistgħux naqbdu u nieħdu d-deċiżjonijiet minn fuq il-karta, mingħajr ma jkun sar l-ebda studju ta' xejn, imma għandna naraw li ċ-ċifri li nistabilixxu jkunu jagħmlu sens u li nistudjaw x'se jkun l-impatt ta' dawn iċ-ċifri fuq dawk il-familji li jifilħu l-inqas.

Ovvjament imbagħad jekk l-impatt ta' dawn iċ-ċifri jkun se jkun piż kbir wisq fuq dawk il-familji li jifilħu l-inqas, il-gvern huwa fid-dmir li jara kif jista' jnaqqas dak l-impatt jew ineħħih għal kollox ħalli l-familji li l-iktar huma dgħajfa jkunu l-inqas li jintlaqtu b'dawn il-miżuri.

Issa nispera li din il-lezzjoni li pajjiżna ħa minnha jibqa' jżommha quddiem għajnejh anke matul is-snin li ġejjin.

Mr Speaker, waqt li kien qed jagħmel id-diskors tiegħu, l-Onor.

Michael Farrugia semma diversi affarijiet li għalkemm naqbel ma' xi wħud minnhom, m'oħrajn ma naqbilx.

Per eżempju, darba minnhom semma punt li enfasizzawh diversi kelliema oħra wkoll, ċioe' li hemm bżonn li l-liġi dwar is-sigurta' soċjali tiġi ssimplifikata.

Fil-fatt din hija liġi kkomplikata u dejjem ngħidu li hemm bżonn li tiġi ssimplifikata pero' l-verita' hi li iktar m'hu qed jgħaddi ż-żmien iktar qegħdin nikkomplikawha milli nissimplifikawha.

Jien naqbel ukoll li għandna nagħmlu sforz biex nissimplifikaw l-affarijiet u biex nirrendu s-servizzi koperti b'dik il-liġi b'mod li bniedem ikun jista' jara xi drittijiet u x'benefiċċji għandu bil-liberta' kollha mingħajr ma jkollu jagħmel gabirjoli mentali jew inkella jdur ruxxmata uffiċjali biex jara jekk għandux dritt jew le għal ċerti benefiċċji.

L-Onor.

Farrugia aċċenna wkoll għas-servizzi in ġenerali li jingħataw mid- dipartiment tas-sigurta' soċjali u dwar dan nixtieq ngħid li bħalissa qed tiġi studjata inizjattiva min-naħa tal-ministeru, liema inizjattiva tirrigwarda s-servizzi li joffru l-area offices kollha li għandna fil- pajjiż.

Ta' min jgħid li d-dipartiment tas-sigurta' soċjali għandu madwar 22 area office mifruxa ma' Malta u Għawdex u jekk wieħed idurhom isib li filwaqt li hemm uħud b'ambjent aċċettabbli, imbagħad hemm oħrajn li għandhom bżonn li jsirilhom refurbishment jew saħansitra li jinstabilhom post ieħor.

Madanakollu l-istudju li qed isir bħalissa, wara rapport li kien sar mill-management efficiency unit, ma jirrigwardax biss l-ambjent ta' dawn l-area offices imma qed jiġi studjat ukoll jekk wasalx iż-żmien li nbiddlu l-karattru tas-servizz li nagħtu mill-area offices għax sal-lum l- area offices tagħna qegħdin iservu pjuttost bħala reception desk għal min ikollu bżonn jimla xi formola biex jieħu xi benefiċċju, liema formola mbagħad tintbagħat il-head office biex tiġi assessed hemmhekk.

Prattikament nistgħu ngħidu li min qed jagħmel użu minn dawn l-area offices illum qed ikollu jistenna mhux ħażin għax sakemm il-formola li jkun mela tmur il-head office, tiġi ċċekkjata u mbagħad forsi jibagħtu jgħidu lill-individwu konċernat li għandhom bżonn xi dokumenti oħra u joħroġ ir- riżultat ta' jekk dan għandux dritt għal xi benefiċċju jew le, jilħqu jgħaddu xhur sħaħ.

Għalhekk bla ebda dubju s-sistema preżenti jeħtieġ li tinbidel u hemm bżonn li l-uffiċjali li jaħdmu fl-area offices jingħataw iktar empowerment, anke billi, per eżempju, ċerti assessments li sal-lum għadhom isiru mill-head office jibdew isiru mill-area offices stess.

Illum qed jiġi studjat ukoll dwar kemm l-area offices jistgħu jwessgħu s-servizzi li qed jagħtu bħalissa, u dan sabiex ma jibqgħux qishom reception desks, kif għidt diġa', imma jkunu iktar viċini tal-poplu, dak li barra minn Malta jissejjaħ a citizen advisory bureau.

Madanakollu dawn huma studji li għadhom qed isiru u meta naslu f'xi konklużjonijiet jien se ninforma lill- Kamra b'dan.

Mr Speaker, fid-diskors tiegħu l-Onor.

Farrugia għoġbu jsemmi wkoll l- Isptar Monte Carmeli, fosthom ward 10 u dan meta r-running ta' l- isptarijiet m'għandu x'jaqsam assolutament xejn ma' dan l-abbozz ta' liġi li qed niddiskutu u għalhekk ma nafx kif daħal fin-nofs.

Fil-fatt dwar dan kelli l-opportunita' li nwieġeb lill-Onor.

Farrugia fil-ħin tal- mistoqsijiet tal-bieraħ.

Jien jidhirli li d-deċiżjoni li ward 10 għandha tingħalaq ittieħdet fl-interess tal-pazjenti u, bla ebda dubju, din id- deċiżjoni hija marbuta ma' deċiżjonijiet oħrajn illi għandna bżonn nieħdu fil-pajjiż biex ir-riforma fis-saħħa mentali tkompli tieħu l-istimolu li kellha sa qabel l-1996 u li sfortunatament kollox raqad jew miet matul is- sentejn li għaddew.

Mr Speaker, issa nixtieq naċċenna wkoll għal dak li qal l-Onor.

Silvio Parnis li Alla jbierek, kellu l-privileġġ li jitkellem darbtejn f'dan il- parlament, liema privileġġ huwa rari ħafna u li naħseb illi jista' jidħol fl-istorja.

Fil-fatt l-Onor.

Membru semma diversi aspetti li għandhom x'jaqsmu mal-persuni b'diżabilita' waqt l-intervent tiegħu.

Per eżempju, fost l-oħrajn huwa semma l-bżonn illi iktar persuni b'diżabilita' jagħmlu użu mill-iskemi li ħarġet il-housing authority sabiex il-persuni b'diżabilita' jew l-anzjani li minħabba l-eta' tagħhom jiżviluppaw xi diffikulta' fil-mobilita' jkunu jistgħu jagħmlu l-postijiet tagħhom aċċessibbli u iktar adattati għalihom ħalli b'hekk jgħixu ħajja ta' kwalita' aħjar.

L-Onor.

Parnis semma wkoll il-kwestjoni tar-reserved parking space, u fil- fatt jien kont diġa' weġibt fuq dan il-punt waqt li kont qed inwieġeb xi mistoqsija supplimentari waqt il-ħin tal-mistoqsijiet.

Jien ikolli ħafna talbiet mill-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita' u mit-traffic control board biex isiru iktar reserved parking spaces, pero' hawn irrid nerġa' nirripeti - u din għandha ssir ċerta enfasi fuqha ħalli ma nimlewx l- irjus tan-nies fuq servizz li twieled għal skop tajjeb - illi jekk se nispiċċaw nagħtu dan is-servizz lil kulħadd mingħajr kriterju u mingħajr parametri ta' xejn, allura se jispiċċa jkollna servizz bla sens li minflok ma jservi ta' ġid iktar ikun iservi ta' deni.

Ikun tajjeb jekk ngħid illi s-servizz ta' reserved parking space kien inħoloq f'kontest ta' miżuri oħrajn li kienu marbutin mal-ħsieb ta' meta persuna jkollha problema ta' mobilita', jiġifieri tkun wheelchair case, u tkun għamlet sforz biex tixtri karozza ħalli bis-saħħa tal-karozza hija tiftaħ iktar opportunitajiet biex tintegra ruħha fis-soċjeta' u forsi saħansitra biex issib impjieg.

Għalhekk aħna dehrilna li safejn hu possibbli, dawk il-persuni li huma wheelchair users u li għandhom il-karozza tagħhom għandhom jipparkjawha ħdejn il-bieb tad-dar tagħhom għax jekk persuna b'diżabilita' tipparkja l- karozza tagħha xi 100 metru jew 200 metru 'l bogħod mid-dar, din se jkollha bżonn lil xi ħadd jgħinha tasal sad-dar, u dan meta llum qed issir enfasi kbira biex persuni b'diżabilita' jgħixu ħajja indipendenti.

Jien nemmen illi dan is-servizz ma jistax jitwessa' iktar minn hekk għaliex inkella wisq nibża' li nkunu qed nagħmlu iktar ħsara milli ġid.

Hawnhekk irrid ngħid ukoll illi l-punt li dan is-servizz ikun jista' jingħata anke fil-livell ta' kunsilli lokali qed jiġi kkonsidrat, pero' mbasta jibqa' jkun hemm ħsieb u filosofija wara dan is-servizz u mhux jibda jitwessa' mingħajr l-ebda limitu ta' xejn.

Il-ħabib tiegħi l-Onor.

Silvio Parnis għamel ukoll aċċenn għal Dar il- Wens.

Jien naqbel li aħna, bħala gvern għandna nkomplu nappoġġjaw l- inizjattivi li twieldu b'sens ta' sħubija bejn il-gvern u l-volntarjat u fil-fatt Dar il-Wens kienet il-mudell, anzi kienet il-pijunier ta' din it- tip ta' sħubija għax kienet l-ewwel riżultat ta' esperiment li sar bejn għaqda volontarja u gvern biex jitwaqqaf servizz residenzjali għal persuni b'diżabilita' mentali.

Jien niftakar li Dar il-Wens kienet twaqqfet bil- ħsieb illi tingħata l-ewwel preferenza lil dawk il-persuni b'diżabilita' mentali li kienu residenti fl-Isptar Monte Carmeli, pero' aħna dejjem sostnejna li dik ma kenitx l-aħjar ħaġa li ssir.

Aħna qed naraw kif nistgħu nkomplu nagħtu s-support tagħna lil min juri li jixtieq jieħu inizjattiva bħal din u ...

(Interruzzjonijiet) MR.

SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, bil-permess tal-Ministru Gonzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, kont jien li staqsejt lill-ministru jekk kenitx inbidlet l-policy f'każijiet fejn jidħol reserved parking space għal min qiegħed f'wheelchair.

Ir-risposta ċara tal-ministru kienet li ma nbidlitx.

Issa lili jirriżultali li f'dawn l-aħħar erba' ġimgħat kien hemm min talab permess biex ikollu reserved parking area meta lanqas biss għandu wheelchair u xorta ngħata permess.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sal-bieraħ din il-policy kienet għadha l-istess.

Din il-policy ma nbidlitx, pero' jista' jkun hemm każijiet ta' xi wheelchair users illi jkollhom bżonn dan is-servizz temporanjament.

Fil- fatt ftit ilu ġie jkellimni xi ħadd dwar anzjana li nqalagħlha l-bżonn li tmur l-isptar regolarment għal ftit żmien u dan qalli li huwa diffiċli biex issib tipparkja l-karozza quddiem id-dar tagħha bil-konsegwenza li kull darba li lil din l-anzjana jkunu se jeħduha l-isptar, ikollhom jipparkjaw il-karozza 'l bogħod.

Għalhekk jien tlabt lill-kummissjoni biex tinvestiga dan il-każ ħalli tara jekk tistax tinstab xi soluzzjoni temporanja, pero' nikkkonferma li l-policy baqgħet l-istess u għadha ma nbidlitx.

Mr Speaker, irrid ngħid ukoll illi jien innotajt il-punti li għamel l- Onor. Jose' Herrera waqt l-intervent tiegħu u naħseb illi hawnhekk ta' min isemmi wieħed mill-punti li għamel hu u li kienet għamlet aċċenn għalih anke l-Onor.

Helena Dalli meta għamlet l-intervent tagħha numru ta' seduti ilu rigward is-segretarjat għad-drittijiet tan-nisa fejn qalet illi rridu naħdmu biex kemm jista' jkun dan is-segretarjat jaqdi l-funzjonijiet tiegħu ħalli b'hekk in-nisa Maltin u Għawdxin ikomplu jsibu iktar opportunitajiet għall-iżvilupp tal-karattru, tal-personalita' u tal-karriera tagħhom.

Fil- fatt nixtieq nieħu din l-okkażjoni biex ngħid illi proprju nhar it-Tnejn li għaddew l-ETC inawgurat kors li huwa mfassal apposta għal dawk l-impjegati nisa li kienu ddeċidew li jirtiraw mix-xogħol, min biex irabbi familja, min għal raġuni u min għal oħra, u li mbagħad ġiethom il-ħajra li jerġgħu jidħlu fid-dinja tax-xogħol, għax wieħed irid jirrikonoxxi li wara li dawn ikunu nqatgħu mid-dinja tax-xogħol għal numru ta' snin isibuha diffiċli biex jerġgħu jaddattaw ruħhom għar-realtajiet tal-post tax-xogħol fejn huma jkunu qed jaħdmu, u dan jiġri għax ħafna drabi ma jibqgħux jaħdmu fl-istess uffiċċju li kienu jaħdmu fih qabel jew inkella minn dak iż-żmien 'l hawn l- uffiċċju fejn dawn kienu jaħdmu żviluppa iktar f'dik li hi informatika.

L- isfidi li għandna quddiemna llum qed ifissru li d-dinja tax-xogħol qed tinbidel kontinwament u għalhekk minn din il-ġimgħa l-ETC bdiet torganizza kors apposta għal dawk in-nisa li jkunu qed jitħajru jerġgħu jidħlu għad- dinja tax-xogħol biex dawn ikunu jistgħu jaddattaw ruħhom għal dawk ir- realtajiet.

Naturalment aħna qed nagħmlu dan f'kontest iktar wiesa' għax aħna nirrikonoxxu li għandna bżonn inżidu r-rata tal-parteċipazzjoni tan- nisa fil-ħajja ekonomika tal-pajjiż u allura rridu nieħdu diversi miżuri f'dan ir-rigward, pero' jien qed insemmi din il-miżura bħala waħda fost miżuri oħrajn li rridu nkomplu nieħdu matul ix-xhur u s-snin li ġejjin.

Mr Speaker, punt ieħor li ridt insemmi u li nixtieq nagħlaq fuqu hu li hija verita' sagrosanta li meta tagħsar id-diskorsi kollha li saru dwar il- kontenut ta' dan l-abbozz ta' liġi ma tantx issib kritika negattiva, u hawnhekk nixtieq insemmi punt wieħed biss illi għamel l-Onor.

Bartolo l- bieraħ u li jidhirli għamlu xi ħaddieħor ukoll.

L-Onor.

Bartolo qabad ċerti ċifri illi naħseb ġabhom minn tweġiba li jien tajt għal mistoqsija parlamentari ta' l-Onor.

Karl Chircop numru ta' seduti ilu fejn konna ppubblikajna x'kienu ċ-ċifri tal-prodott gross domestiku sena b'sena mill- 1975 sa l-1997.

Fil-fatt fit-tabella li aħna ppubblikajna bħala tweġiba għal dik il-mistoqsija aħna konna tajna perċentwali differenti li joħorġu meta wieħed jara x'inhi l-ispiża ta' pajjiżna f'dak li hu qasam soċjali.

Ta' min jgħid illi din it-tabella hi maqsuma f'żewġ kolonni; waħda minnhom tagħti l-ammont ta' spiża għall-parti kontributorja tas-servizzi soċjali u tistabilixxi x'inhu l-persentaġġ ta' din l-ispiża mal-prodott gross domestiku u l-kolonna l-oħra tagħti t-total ta' l-ispejjeż li jmorru fuq dawk is-servizzi li m'humiex kontributorji.

Issa l-Onor.

Bartolo u anke l- Onor. Chircop għamlu plejtu sħiħ għax qalu li l-ogħla persentaġġ f'dak li huwa prodott gross domestiku kien proprju dak ta' l-1997, jiġifieri huma qed jargumentaw illi fl-1997 il-Gvern Laburista għamel l-ikbar spiża li qatt saret fl-istorja tagħna f'dak illi hu perċentwal tal-prodott gross domestiku, pero' l-kollegi tagħna ma ndunawx li żelqitilhom xi ħaġa importanti ħafna.

Kif għidt diġa', anke l-Onor.

Karl Chircop semma dan il- punt u għalhekk ġaladarba issa jinsab dieħel fil-Kamra nixtieq niġbidlu l- attenzjoni għal dan li qed ngħid.

Mr Speaker, fil-fatt meta jien ħarist lejn ir-rata taż-żieda tal-prodott gross domestiku sena b'sena nnotajt illi taħt l-Amministrazzjoni Nazzjonalista mill-1987 sa Settembru ta' l-1996 iż-żieda fil-prodott gross domestiku kienet waħda regolari u fil-fatt bejn l-1987 u l-1988 dan kien jammonta għal 10%, fl-1989 kien żdied għal 10.5%, imbagħad fl-1990 kien ġie jammonta għal 9.6% u fl-1991 kien ta' 9.8%.

Ta' min jgħid illi skond ċifri li ġew ippubblikati, fl-1995 saħansitra kien hemm qabża ta' 11.3% fil- prodott gross domestiku, pero' f'daqqa waħda, malli tela' l-Gvern Laburista, dan il-pajjiż ħa xokk qawwi għax dan niżel għal 4.8% u għal 6.2% u allura, bir-rispett kollu, imbagħad bilfors li l-persentaġġ ta' l-ispiża fuq in-nefqa soċjali jogħla!

(Interruzzjonijiet) Imma apparti minn dan kollu, imbagħad hemm konsiderazzjonijiet oħra li ż-żewġ naħat tal-Kamra jridu jirrikonoxxu b'ċerta oġġettivita', u l-ministru tal-finanzi għamel tajjeb ħafna illi mhux biss kien ġibed l-attenzjoni ta' din il-Kamra għalihom imma wkoll tal-pajjiż fid-diskors tal-budget.

F'pajjiżna aħna għandna spiża soċjali li rridu jew ma rridux, hemmhekk qiegħda.

Għalhekk illi mbagħad jiġi l-Onor.

Karl Chircop u joqgħod jiftaħar illi fl-1997 il- gvern tiegħu nefaq ma nafx kemm-il miljun lira fil-qasam tas-sigurta' soċjali ...

Iss, prosit!

Mhux bilfors kellek tonfoq dawk il-flus ġaladarba l-liġi stess tobbligak illi tagħmel hekk?!

Niftakar illi meta kont qed nagħmel d-diskors fuq il-budget filwaqt li kont għidt li l-ispiża ta' dan il-Gvern għas-sena 1999 f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ispiża soċjali se tiżdied b'miljuni ta' liri, jien kont għidt li ukoll li parti minn din iż-żieda hija marbuta maż-żidiet awtomatiċi li jkun hemm fuq il- pensjonijiet u fuq diversi benefiċċji oħra.

Din hi r-realta', u jien naħseb li ġaladarba tqajjem dan il-punt ta' min jagħmel aċċenn għal dak li ġie mwiegħed fid-diskors tal-budget, jiġifieri li din is-sena titwaqqaf kummissjoni nazzjonali għal dak kollu li għandu x'jaqsam ma' affarijiet soċjali.

Jien nispera li din il-kummissjoni, li għandha titwaqqaf malajr kemm jista' jkun, tkun above politics u li fiha jkun hemm parteċipazzjoni ġenwina ħalli b'hekk inkunu nistgħu nsibu s-soluzzjonijiet għall-isfidi li qed iħabbat wiċċu magħhom dan il-qasam, u dan għall-ġid tal-Maltin u l- Għawdxin ta' llum u t'għada.

Mr Speaker, jien ma nixtieqx intawwal iżjed għax minn dak li stajt insegwi jidher li hemm qbil ġenerali dwar il-kontenut ta' dan l-abbozz ta' liġi u huwa dnub li wara sitt seduti u ma nafx kemm il-siegħa ta' dibattitu ftit tkellimna fuq il-kontenut tal-klawsoli li fih dan l-abbozz ta' liġi, pero' nittama li jkollna ċans nagħmlu dan fl-istadju ta' Kumitat.

Grazzi.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali" jiġi moqri t- Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi li dan l-abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi, maħtur skond il-Mozzjoni Nru. 14 tas-27 ta' Ottubru, 1998.

MR SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

JOE MIZZI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali, Kap 318" jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-AMMINISTRAZZJONI TAT-TAXXA (EMENDA NRU 2)

INCOME TAX MANAGEMENT (AMENDMENT) (NO.

2) BILL

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jemenda l-Att ta' l- 1994 dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa".

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki, jekk jogħġobkom?

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa purament tekniku u amministrattiv u hija t-tielet darba li qegħdin nersqu quddiem dan il-Parlament biex inressqu emenda ta' dan it-tip.

Dan l- abbozz ta' liġi qed jawtorizza lid-dipartiment tat-taxxi nterni biex jirrevedi l-ex officio assessments li kienu ħarġu mill-1980 sa l-1984 u għalhekk naħseb li jkun tajjeb li nagħti xi ftit background information dwar x'kien ġara f'dan ir-rigward.

Mr Speaker, fl-1980, bħala sforz biex jiġġieled l-evażjoni tat-taxxa, il- gvern ta' dak iż-żmien iddeċieda li lin-nies tan-negozju jagħmlilhom assessments differenti minn dawk li kienu jiddikjaraw huma u kienu ġew stabbiliti wkoll benchmarks ta' profitti skond il-ġeneru ta' negozju li jkollu negozjant kif ukoll skond kemm iħaddem nies.

Fil-fatt minn dawk il- benchmarks bdew ħerġin assessments li kienu jinkludu wkoll penalitajiet ħorox li ħafna drabi kienu jammontaw għad-doppju ta' l-ammont ta' taxxa li kienet qed tiġi stmata mid-dipartiment.

Huwa stmat li dak iż-żmien kien hemm 22,000 persuna li nħarġulhom bejn ħames u seba' assessments kull wieħed għaliex wara li kienet ittieħdet din d-deċiżjoni ttieħdet ukoll id- deċiżjoni li jiġu assessed anke s-snin 1978 u 1979.

Għalhekk bejn l-1981 u l-1983 komplejna għaddejjin bl-istess metodoloġija u allura s-snin ta' bejn l-1978 u l-1983 kollha kienu effetwati minn dawn l-assessments.

Huwa stmat li b'kollox kienu ħarġu mal-130,000 assessment matul dawk is-snin.

Iżda x'ġara, Sur President?

Billi xi taxpayers ikkontestaw fil-qorti l-proċeduri li bihom kienu qed jinħarġu dawn l-assessments, f'Ottubru ta' l-1991 il-qorti ta' l-appell iddikjarat li dawn kienu nħarġu null and void, jiġifieri prattikament kienu nħarġu kontra l-istess liġi ta' l-income tax.

Ir-raġuni għaliex il-qorti ta' l-appell iddikjarat li dawn kienu nħarġu null and void kienet illi qabel ma dawn l-assessments inħarġu t-taxpayer ma kienx ġie mitlub mid- dipartiment biex jissostanzja d-dikjarazzjoni tiegħu permezz tal-kotba tan- negozju.

Huwa veru li f'xi wħud mill-każijiet dawn il-kotba tan-negozju lanqas biss kienu jeżistu pero' minħabba li dak iż-żmien il-liġi kienet tassattiva u kienet tgħid li qabel ma toħroġ ex officio best of judgement assessment għandek titlob lit-taxpayer iġib il-kotba tan-negozju tiegħu sabiex jiġu vverifikati, allura l-qorti ddikjarat li l-assessments kienu nħarġu null and void.

Naħseb illi m'hemmx għalfejn ngħidu li din poġġiet lill-gvern ta' dak iż- żmien f'pożizzjoni mhux biss antipatika imma ħażina u perikoluża għaliex dan kien ifisser illi anke t-taxxa dovuta fuq id-dikjarazzjoni tat-taxpayer kellha ċ-ċans illi tintilef minħabba li l-assessment sħiħ kien ġie dikjarat mill-qorti bħala null u għalhekk anke dik li tissejjaħ "tax not in dispute", jiġifieri dik it-taxxa li t-taxpayer jaqbel illi għandu jagħti minħabba li jkun iddikjaraha hu stess, kienet fil-periklu li tintilef.

Kienet teżisti anke l-possibbilta' li tintilef xi taxxa li kienet tħallset fuq dawn l-assessments qabel ma l-kawża kienet iddikjarathom nulli, jiġifieri nistgħu naħsbu x'diżastru seta' jsir.

Għalhekk fl-1992 konna ġejna f'dan il-Parlament u għaddejna liġi li permezz tagħha lil dawk it- taxpayers li rċevew dawn it-tip ta' ex officio best of judgement assessments konna tajnihom żewġ options, jew jimlew formola u jaċċettaw li d-dipartiment jagħmlilhom assessment ieħor fi żmien sentejn jew inkella li d-dipartiment joħroġ assessment ieħor wara li jkun bagħat għat-taxpayers individwalment.

Fil-fatt fl-1992 tajna ċans ta' ħames snin biex isir dan il-proċess.

Sur President, dan kien proċess li kien jinvolvi 22,000 taxpayer u dan ix- xogħol ried isir flimkien mad-diversi xogħlijiet oħra li għandu d- dipartiment.

Fir-realta' mit-22,000 taxpayer, 70 biss għażlu l-ewwel option u allura fil-każ tal-21,930 taxpayer oħra d-dipartiment kellu jkompli għaddej bil-proċedura tqila li jeżamina l-kotba ta' xi ħames, sitta u anke seba' snin ta' kull wieħed minnhom u fejn ma jaqbilx joħroġ assessment ġdid skond il-qbil li jkun intlaħaq.

Fl-1995, għalkemm kien għadu m'għalaqx iż-żmien, irrealizzajna li kien għad baqa' ħafna pendenzi ta' dawn l-assessments u allura konna ġejna f'dan il-Parlament u estendejna ż-żmien minn ħames snin għal seba' snin.

Issa s-seba' snin għaddew u minn assessment li għamilna jirriżulta li llum għad baqa' madwar 5,400 persuna u kumpannija b'madwar 30,000 assessment bejniethom li għadhom pendenti.

Dawn l-assessments antiki huma maqsumin f' 1,400 kumpannija u 4,000 individwu u minn informazzjoni li għandi hemm b'madwar Lm31 miljun ta' taxxa assessed.

Naturalment Lm15-il miljun huma tax not in dispute u l- oħrajn huma penalitajiet li normalment f'dawn il-każi jiġu mneħħija.

Illum f'dan il-parlament se nerġgħu nestendu d-data ta' meta d- dipartiment ikun jista' jagħmel u jiffinalizza dawn l-assessments bi tliet snin oħra u nittama li din tkun l-aħħar estensjoni li se nagħmlu.

Fil-fatt jien għamilta ċara mad-dipartiment li nispera li din tkun l-aħħar darba li niġu f'dan il-parlament u nitolbu estensjoni ta' dan it-tip għax naħseb li jkun għadda żmien biżżejjed.

Għalhekk fid-dipartiment organizzajna bordijiet interni bi proċeduri apposta biex ikunu jistgħu iħaffu l-proċess ta' dawn l-assesments u kemm jista' jkun isibu qbil mat-taxpayers biex joħroġ assessment li jitħallas.

Wara mbagħad isibu l-metodu ta' kif il- pagament ikun jista' jsir fuq perjodu ta' żmien u fejn ma jsirx qbil mill- ewwel, allura jgħaddu għall-proċeduri ta' kotba, assessments, special commisisoners u proċeduri oħrajn.

Dan ifisser li attrezzajna ruħna fid- dipartiment biex nieħdu ħsieb li din id-darba dawn l-assesments li baqa' jiġu cleared kemm jista' jkun malajr.

Irrid inżid li fir-realta' dan juri li l-gvern jiltaqa' ma' ħafna intoppi u problemi waqt li jkun qed jagħmel l-isforzi tiegħu kontra l- evażjoni tat-taxxa.

Huwa faċli ħafna li wieħed joqgħod jippontifika f'gazzetti, f'fora u f'meetings u jgħid x'hemm bżonn isir biex tinġabar it- taxxa ta' kulħadd.

Meta tiġi għall-fatti biex tara li l-affarijiet isiru tajjeb issib li l-amministrazzjoni tiltaqa' ma' ħafna problemi.

Għalhekk aħna qed nipprovaw nagħmlu għodda legali tajba biex dawn il-proċeduri jkunu jistgħu jsiru bl-aħjar mod.

Naturalment imbagħad irridu nattrezzaw ruħna b'mod mill-aqwa permezz ta' makkinarju modern, permezz ta' informazzjoni li tista' tinġabar u permezz ta' integrazzjoni ta' nformazzjoni u audit trails li wieħed jista' jagħmel fil-proċess ta' negozju .

Jien qed insemmi n-negozju pero' dan ma jfissirx li l-evażjoni tat-taxxa teżisti biss fin-negozju.

L-evażjoni tat-taxxa teżisti prattikament fis- setturi kollha, anke fis-settur ta' nies bil-paga.

Per eżempju, hawn min ikollu parti mill-paga li ma tidhirx u hawn min jaħdem part-time job u jesiġi li dan m'għandux jidher.

Dawn huma kollha prattiċi li rridu kemm jista' jkun inneħħuhom.

Aħna minn din in-naħa nemmnu - naħseb li kulħadd jemmen - li s-soluzzjoni vera, għalkemm tqila, hija li nibdlu l-kultura fil-mod kif inħarsu lejn il-ħlas tat-taxxa.

Naħseb wieħed irid jifhem x'inhu jiġri fil-pajjiż u għaliex ikun hawn dawn it-tip ta' atteġġjamenti.

Malta tagħna ilha indipendenti għal dawn l-aħħar 34 sena, jiġifieri għadna żgħażagħ bħala pajjiż, imma hawn ġenerazzjonijiet ta' nies li jiftakru li dak li kien jintefaq qabel l-indipendenza tagħna, parti minnu kien jitħallas mit-taxxi li konna niġbru u parti minnu konna neħduh minn dak li jitħallas mit-taxpayers Ingliżi.

Dan illum m'għadux il-każ imma sfortunatament aħna - jien parti mill-poplu wkoll - dan għadna ma fhimnihx.

F'dan il-parlament għadna kemm għaddejna liġi oħra biex naraw kif se ntejbu s-servizzi soċjali, pero' ż-żewg naħat tal-Kamra jridu jifhmu li mhux billi joqogħdu jgħidu li dawn mhumiex biżżejjed u hemm bżonn li jiżdiedu għax fir-realta dak kollu li jrid jintefaq fil-pajjiż irid jiġi mill-ħlas tat-taxxi li rridu nħallsu aħna bħala poplu.

Għalhekk irridu ndaħħlu l-mentalita' li huwa importanti ħafna li nħarsu lejn it-taxxi mhux bħala l-kastig li jkollna ngħaddu bih, imma bħala dover li kull wieħed u waħda minna għandu lejn is-soċjeta' Maltija biex inżommuha sħiħa u umana.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, jien naqbel mal-ministru li din il-liġi hija waħda amministrattiva u ta' natura teknika u min-naħa tagħna, bħala oppożizzjoni, ma nħossu li hemm xejn ta' natura kontroversjali fiha.

Pero' fl-istess ħin ħadt gost nisma' lill-ministru jgħid li ma kienx se jkompli jagħti iktar estensjonijiet għax naħseb li kienet ġiet ftit assurda s-sitwazzjoni li perjodikament din il-Kamra tiġi mitluba biex kull tant żmien tagħmel estensjoni tat-time limit.

Għaldaqstant nixtieq nirreġistra li min-naħa tagħna bħala oppożizzjoni mhu qed insibu l-ebda oġġezzjoni għall-emenda nnifisha.

Bil-permess tiegħek, Mr Speaker, nixtieq nieħu ftit ħin ta' din il-Kamra biex nirriflettu ftit fuq l-issue ta' l-income tax in ġenerali.

Jien mhux se nipprova nħares lejn is-suġġett mil-lat partiġġjan għax naħseb li dan huwa suġġett li jolqot mil-viċin lil kull wieħed u waħda minna u jekk din il-moralita' fiskali aħna m'aħniex se nkunu kapaċi nħaddmuha fil-prattika - u meta qed ngħid aħna mhux qed infisser biss għall-ministru u għalija imma għall-poplu in ġenerali -naħseb li nkunu qed naqgħu lura f'dik li hija maturita' politika, maturita' ekonomika u soċjali fil-mod kif aħna naffaċċjaw il-ħajja tagħna ta' kuljum .

Jien għidt li għandna niffokaw ftit fuq l-income tax għax jekk wieħed jara l-aħħar budget li kellna - forsi iktar minn budgets oħrajn - isib li kien hemm enfasi pjuttost qawwija fuq dik li hija evażjoni tat-taxxa.

Naħseb li bħala prinċipju wieħed ma jistax ma jaqbilx ma' dan imma l-gvern poġġa l- argumenti b'tali mod li donnu kien qed jgħid li s-suċċess fil-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa se jkun iċ-ċavetta jew parti miċ-ċavetta għas-suċċess ta' dan il-budget innifsu.

Għalhekk naħseb li jkun importanti fix-xhur li ġejjin li bl-iktar mod dispassionate wieħed jagħmel monitoring tal- performance tal-gvern u jara jekk il-gvern ikunx qed jilħaq dawk il- benchmarks li għamel huwa stess, mhux biss fil-budget innifsu imma anke f'dak il-ktejjeb ta' projections li l-ministru ħareġ bħala appendiċi, projections li jibqgħu sejrin għas-sitt snin li għandna quddiemna.

Fil-fatt wieħed jara li l-istrateġija tal-gvern hija li jkun hemm effiċjenza msaħħa f'dak li huwa ġbir ta' taxxa.

Il-gvern qed jibbaża ruħu fuq dawk li huma riformi amministrattivi u l-focus tiegħu tidher li hija fuq dawk li huma "revenue earning departments" li huma bażikament tlieta; id-dipartiment tal-VAT, id-dipartiment tat-taxxi interni u l-istess dipartiment tat-taxxi interni li mhux biss iservi bħala kollettur ta' l- income tax imma wkoll bħala kollettur ta' dawk li huma kontribuzzjonijiet għas-sigurta' soċjali.

Huwa importanti li niffokaw fuq dan it-tielet pilastru wkoll għax kultant nitkellmu ħafna fuq l-income tax per se u ma narawx ċerti backlogs li jkun hemm fil-ġbir ta' kontribuzzjonijiet tas- social security.

Għalkemm is-suġġett tal-welfare gap huwa suġġett wiesa' li ma jistax jiġi ttrattat b'mod one-dimensional, naħseb li waħda mill- ewwel affarijiet li kull amministrazzjoni trid tagħmel hija li tagħfas iktar f'dak li huwa ġbir ta' social security contributions.

Naħseb li matul is-snin - din qed ngħidha mhux biex nikkritika naħa jew oħra - kien hemm bżonn ta' iktar infurzar fil-ġbir tal-bolla, b'mod partikolari minn diversi setturi kummerċjali u setturi konnessi man-negozju.

Fl-istrateġija tiegħu, rigward dak li għandu x'jaqsam ma' l-income tax, il- gvern qed jibbaża ruħu fuq l-introduzzjoni ta' diversi miżuri u sistemi ġodda.

Fil-fatt qed igħid li fid-dipartiment irid idaħħal sistemi elettroniċi u jorganizza taħriġ speċjaliżżat.

Fil-prinċipju dawn huma punti li wieħed ma jistax ma jaqbilx magħhom, imma nerġa' ngħid li dawn huma benchmarks li kontra tagħhom wieħed ikun jista' jkejjel is-suċċess reali tal-gvern f'dan ir-rigward matul din is-sena amministrattiva u finanzjarja li għandna quddiemna.

Fil-fatt ikun interessanti li forsi fil-winding up tiegħu, il-ministru jgħidilna x'foreign expertise ġab jew se jġib il-gvern għal dan l-eżerċizzju.

Dan qed ngħidu l-iktar għax anke fid-diskors tal- budget, il-ministru enfasizza li kellu l-ħsieb li jirrikorri għal foreign expertise, li hija ħaġa tajba.

Naħseb huwa importanti li biex iddaħħal ċerta bidla mhux biss fil-mentalita' imma anke fil-kultura tan-nies li jkunu qed jamministraw id-dipartiment - huma min huma n-nies li qed jidħlu għal dan l-inkarigu - hemm bżonn li jkun hemm ukoll bidla ta' ċerti nies fid-dipartiment tat-taxxi interni u hawn qed nitkellem 'il fuq mill- politika.

Din qed ngħidha mhux fil-kontest ta' qtugħ ta' l-irjus imma naħseb li jekk dan ma jsirx, din il-bidla tal-kultura ma sseħħx.

Mr Speaker, matul is-snin taħt diversi gvernijiet, id-dipartiment tat- taxxi interni kellu l-image ta' safe haven għall-kreazzjoni ta' l-overtime.

Naħseb li din it-tip ta' image żgur mhijiex xi ħaġa li twassal għall- effiċjenza li wieħed jippretendi f'dipartiment daqshekk importanti, daqshekk vitali u daqshekk sensittiv għall- Kaxxa ta' Malta.

Jien din għidtha diversi drabi, anke meta tkellimt fuq il-budget, u se nerġa' ngħidha llum.

Hemm bżonn li fid-dipartiment jiġu identifikati dawk in- nies li ma nħossx li qegħdin hemm b'missjoni sinċiera imma iktar qegħdin hemmhekk biex jaqdu ''klijenti'' personali tagħhom dwar kif wieħed jista' jevadi t-taxxa milli biex jagħmlu x-xogħol propju tagħhom li jiżguraw li n- nies li jmorru fid-dipartiment tat-taxxi interni jkunu qegħdin iħallsu dak li hu dovut min-naħa tagħhom.

Naħseb li it is high time li tittieħed azzjoni ta' rimedju f'dan ir-rigward għax sfortunatament hemm din il-marda fid-dipartiment tat-taxxi interni.

Sakemm tibqa' din il-marda f'dan id- dipartiment għalxejn jinbidlu l-gvernijiet, il-ministri u l- amministrazzjonijiet u għalxejn jiddaħħlu miżuri elettroniċi ġodda u sofistikati.

Jekk din id-duda tibqa' hemm, nibża' li l-ebda riforma siewja u l-ebda riforma radikali ma jirnexxilha tagħti l-frott mixtieq mill- amministrazzjoni tal-ġurnata.

Naf li l-ministru waqqaf task force dwar ir- riformi li għandhom isiru fid-dipartiment tat-taxxi interni u jekk qed nifhem sew, il-ministru nnifsu huwa c-chairman tiegħu.

Għalhekk ikun tajjeb li forsi jkollna xi ħjiel dwar fiex wasal ix-xogħol u l-operat ta' din it-task force u forsi jkollna xi ftit indikazzjoni dwar liema timeframes qed jibbaża li jopera fuqhom il-ministru biex jilħaq dawn l- għanijiet.

Dan qed ngħidu għax il-gvern qed jimmira għal ċerti figuri u ċerti projections li jibqgħu sejrin sas-sena 2004.

Għaldaqstant naħseb li biex il-gvern innifsu jkun jista' jpoġġi ruħu on track għal dawn il- projections, irid bilfors jirrestrinġi ruħu b'timeframes qosra li fihom ikun jista' jwettaq, jintroduċi jew jimplimenta dawn ir-riformi daqstant neċessarji fid-dipartiment tat-taxxi interni.

Huwa importanti li wieħed jistaqsi wkoll x'tip ta' kampanja se jniedi l- gvern favur it-tax compliance għax fil-pajjiż naħseb li sal-lum qatt ma kien hemm kampanji serji u intensivi dwar it-tkattir ta' din il-kultura.

Kellna kampanji fuq l-introduzzjoni tal-VAT u fuq l-introduzzjoni tas-CET imma naħseb li fil-pajjiż qatt ma kien hemm kampanja sistematika għaddejja fuq it-tax compliance.

Qed nuża l-kelma "sistematika" għax nemmen li jekk issir kampanja bl-iskossi u li timxi biss bil-burdati, nibża' li din tmut qabel ma titwieled.

Għaldaqstant huwa mportanti li jkun hemm kampanja sistematika u kampanja li tkun waħda ongoing matul medda taż-żmien, li permezz tagħha wieħed ikun jista' jiżgura li tiddaħħal il-mentalita' li naħseb li kull wieħed u waħda minna f'din il-Kamra nixtiequ naraw li tiġi ingrained fit-taxpayers Maltin u Għawdxin.

Billi l-unions, b'mod partikolari fir-run-up għall-budget, kienu tkellmu ħafna dwar l-issue ta' l-evażjoni tat-taxxa - dawn għadhom jitkellmu u tkellmu anke qabel, biex inkun fair magħhom - forsi tkun innovazzjoni interessanti li kieku dawn kellhom jiġu involuti fit-tmexxija ta' din il- kampanja ta' public awareness u fuq il-ħtieġa li jkun hemm tax compliance kemm jista' jkun.

Dan qed ngħidu għax naf li t-trade unions qanqlu diversi drabi l-punt tat-tax evasion, anke fil-livell ta' MCED.

Għalhekk ikun tajjeb li nkunu nafu, fuq il-livell ta' l-MCED, fiex waslu dawn id- diskussjonijiet.

Jien naf li kellhom jibdew xi diskussjoniiet fuq it-tax evasion f'Diċembru imma minn dak inhar 'l hawn, bejn li kien hemm il-budget u bejn li kien hemm l-issue tal-VAT, naħseb li ftit smajna dwar dan is- suġġett.

Barra minn hekk kien hemm ukoll il-lull tal-festi tal-Milied fin- nofs.

Jien irrid inkun fair mat-trade unions.

It-trade unions ilhom snin jitkellmu fuq it-tax evasion u naħseb li wieħed irid jirrikonoxxi li diversi drabi laqtu l-musmar fuq rasu.

Per eżempju, spiss nisimgħu min jgħid min-naħa tat-trade unions, u bir-raġun, li kultant issib bniedem li għandu karozza ta' ma nafx kemm-il ċilindrata jdur biha l-ġurnata kollha, ma jaħdimx, jieħu r-relief u ovvjament ma jħallas ebda taxxa.

Kien hemm żmien meta d-dipartiment tat-taxxi interni forsi kien għarwien minn din it- tip ta' informazzjoni jew minn din it-tip ta' data.

Pero' naħseb li llum ma jistax jinġab iktar l-argument li d-dipartiment mhuwiex attrezzat biex ikollu din l-informazzjoni.

Mill-informazzjoni li għandi, lejn tmiem is- sajf, meta l-amministrazzjoni Laburista kienet għadha fil-gvern, kont ġejt mgħarraf mid-dipartment tat-taxxi interni li kienu ġew aġġornati d- databases ta' l-inland revenue dwar diversi setturi li jistgħu jgħinu lid- dipartiment biex jaqbad aħjar lil dawk in-nies li jevadu t-taxxa.

Dawn id-databases kienu jvarjaw minn yachts reġistrati Malta, karozzi ta' ċerta ċilindrata u karozzi ta' ċertu valur, long let holiday flats, kliniċi, accountants, medical practioners u anke periti.

Ma nafx għaliex fil-lista li kienu bagħtuli ma kenux semmewli l-avukati għax naħseb li jimmeritahom li jkunu inklużi f'din il-lista.

Jekk niftakar sewwa kellu jiġi żviluppat software programme, min-naħa tal- MITTS, biex dan it-tagħrif ikun jista' jiġi applikat mid-dipartiment tat- taxxi interni bl-aktar mod prattiku u fl-iqsar żmien posibbli.

Mill- informazzjoni li kont ingħatajt meta kont għadni ministru, dan l-eżerċizzju mid-dipartiment kellu jitlesta sa tmiem is-sena li għaddiet.

Għalhekk ikun tajjeb li wieħed jistaqsi jekk fil-fatt tlestiex dan l-eżerċizzju u jekk tlesta, effettivament x'sar minn dan it-tagħrif miġbur min-naħa tad- dipartiment tat-taxxi interni.

Dan qed ngħidu għax filwaqt li qabel ma kenitx aċċettabbli s-sitwazzjoni li jkollok dipartiment tat-taxxi interni għarwien u xott daqs il-frawli fil-ġbir ta' din it-tip ta' informazzjoni, min-naħa l-oħra, ftit li xejn jagħmel sens li jkollok dipartiment b'din it- tip ta' informazzjoni at its fingertips li ma tiġix utilizzata b'mod prattiku u b'mod utilitarju biex l-evażjoni tat-taxxa tiġi effettivament kombattuta.

Għalhekk ngħid li jekk kien ħażin li fl-imgħoddi d-dipartiment ma kellux l-informazzjoni neċessarja, xorta waħda m'għandniex nistrieħu fuq il-fatt li d-dipartiment għandu din l-informazzjoni, sakemm ma jkollniex moħħna mistrieħ li din qed tiġi utiliżżata min-naħa tad-dipartiment b'mod konkret u b'mod prattiku biex tikkumbatti l-evażjoni tat-taxxa nnifisha.

Fil-budget il-ministru qal li jrid jenfasiżża ħafna l-ħtieġa tar-riċevuti fiskali u ma nistax ma naqbilx miegħu f'dan ir-rigward.

Naħseb li meta daħlet il-liġi tas-CET konna daħħalna kuxjenza iktar qawwija dwar ir- riċevuti fiskali milli meta daħlet il-liġi tal-VAT fl-1995.

Pero' mhijiex l-intenzjoni tiegħi llum li nidħol f'dibattitu mill-ġdid fuq il- vantaġġi u l-iżvantaġġi tas-CET u tal-VAT fil-prattika.

Jien ngħid li jekk irridu nikkombattu l-evażjoni tat-taxxa m'għandniex nieqfu biss sempliċement billi nenfasiżżaw u nivvalorizzaw aħjar ir-riċevuta fiskali imma rridu nimxu fid-direzzjoni li semmejt iktar kmieni, li d-data li għandu f'idejh id-dipartiment tiġi utilizzata b'mod konkret u b'mod prattiku biex l-evażjoni tat-taxxa tiġi kkombattuta b'mod li jagħti riżultat.

Dan qed ngħidu għax naf li l-gvern beħsiebu jdaħħal diversi riformi fid-dipartiment - bħall-upgrading ta' sistemi elettroniċi - pero' ma naħsibx li wieħed għandu joqgħod jistenna li jkollok xi sistema state of the art biex tibda tagħmel dawn ir-riformi neċessarji.

Jien mhux qed ngħid li dawn ir-riformi m'għandhomx isiru, ħalli ħadd ma jifhimni ħażin, imma qed ngħid li rridu nimxu fuq żewġ binarji.

Irridu nimxu fuq il-binarju ta' dak li hemm bżonn għal medium term u għat-tul, u rridu nimxu fuq il- binarju l-ieħor ta' dak li hemm bżonn li jsir fl-immedjat, ħalli bejn issa u dak inhar ma jkunx hemm vacuum li fih kulħadd jitħalla għal-riħu.

Fil-budget il-Ministru Dalli qal li f'dik li huwa ġbir ta' taxxa, jistenna l-koperazzjoni tal-pubbliku in ġenerali dwar dak li jkun qed isir.

Għalhekk naħseb li biex dan l-għan jintlaħaq, huwa importanti li l-poplu jiġi informat, edukat u mgħallem jaħseb mod ieħor.

Fl-istess waqt nemmen li huwa imporanti li tintuża l-arma tal-persważjoni u mhux l-arma tat- theddid.

Per eżempju, jien ma qbiltx ma' dak li l-ministru qal fil- budget, meta qal:

"... if notwithstanding these efforts these targets are not met, then we shall resort to sustainable taxation to make up for the imbalance."

Veru li dan jidher bħala argument loġiku jekk taqrah fil-kontest tal- budget kollu, imma naħseb li ċ-ċittadini m'għandhomx jiġu ntaxxati iktar milli hemm bżonn, iktar u iktar biex iħallsu l-prezz ta' xi ineffiċjenzi li jista' jkun hemm fid-dipartiment tat-taxxi interni nnifsu.

Tajjeb li ladarba qegħdin nitkellmu fuq dan is-suġġett, niffukaw ftit fuq il-figuri li l-gvern ħejja għalih innifsu, mhux għal din is-sena biss imma anke għas-sitt snin li ġejjin.

Jekk niftakar sew il-gvern qed jimmira biex b'effiċjenza akbar fir-revenue raising departements u riformi oħrajn, bejn is-sena 2,000 u s-sena 2004 idaħħal Lm37 miljun.

Dan apparti mill-Lm21 miljun oħra li għandu proġettati f'dawk li huma taxxi ġodda.

Għalhekk jien se nerġa' lura għal kif bdejt nitkellem fuq dan is-suġġett.

Jien nixtieq nagħmel enfasi li l-gvern għandu jiżgura li mhux biss ikollu manpower imħarreġ biex jagħmel dan ix-xogħol imma għandu jkollu l-aqwa manpower għal dan id-dipartiment.

Jien nittama li ma jkunx hemm kriterji politiċi fl-għażla tan-nies involuti - għalkemm mhux qed ngħid li l- ministru qed jimxi b'dan il-mod - imma huwa importanti li l-gvern jirrikorri għal nies li huma l-iktar kapaċi biex jaqdu dan id-dmir u dawn it-tip ta' funzjonijiet.

Naf li l-gvern qed jikkonsidra skemi ta' inċentivi fid-dipartiment tat- taxxi interni u naħseb li jkun tajjeb li din il-Kamra tkun informata jekk bdewx xi taħdidiet dwar dan is-suġġett mat-trade unions.

Dan qed ngħidu għax jekk se jitħaddmu xi inċentivi fost il-ħaddiema f'dan id-dipartiment, huwa importanti li jkun hemm il-koperazzjoni tal-ħaddiema kollha biex ma jkunx hemm reżistenza mil-bidu nett.

Jekk ikollok xi tip ta' reżistenza, li nafu li faċli ssibha fi kwalunkwe dipartiment governattiv - hemm min hemm fil-gvern - ovvjament ċerti targets u ċerti għanijiet tal-gvern tal- ġurnata jistgħu jiġu mminati mil-bidu nett.

Din ta' l-inċentivi kienet xi ħaġa li kienet ġiet suġġerita anke lilna meta kien sar ir-rapport mill- konsulent Ingliż Mr Keith Deaken, li kien ġie Malta mingħalija f'Jannar ta' l-1998.

Mingħajr ma ntawwal wisq mix-xogħol ta' din il-Kamra, tajjeb li nirriflettu ftit fuq l-osservazzjonijiet li għamel Mr Deaken fir-rapport tiegħu.

Jien naħseb li dan għamel ċerta kritika li kienet forsi tolqot diversi amministrazzjonijiet ta' l-imgħoddi u fl-istess ħin identifikat ċerti feriti, li jew konna nafu bihom imma konna neħduhom for granted, jew ħafna drabi konna ninjorawhom għax nibqgħu għaddejjin bix-xogħol amministrattiv ta' kuljum.

Naħseb li l-iktar ħaġa li weġġgħet lili personali mill-osservazzjonijiet tiegħu kienet l-impotenza tad-dipartiment meta kien jiġi biex jikkumbatti n-non compliance estensiv f'dak li huwa ġbir ta' taxxi.

Din hija marda qerrieda u kronika li ilha taħkem lid- dipartiment għal diversi snin u naħseb li għadha taħkmu sal-lum.

Nemmen li jekk din il-marda ma tiġix megħluba, ħafna mill-miri li qed jitpoġġew quddiemna ma jkunux jistgħu jintlaħqu b'mod fattibbli.

Osservazzjoni oħra f'waqtha li kien għamel Mr Deaken meta kien hawn Malta kienet li fil-pubbliku hemm it-tendenza li l-gvernijiet jibbumbardjawhom b'ħafna ċifri, figuri bl-addoċċ u somom dovuti lid-dipartiment, li meta tagħsarhom issib li jkunu qed jiddevjaw l-attenzjoni mill-messaġġ ewlieni li l-gvern tal-ġurnata jkun irid iwassal.

Dan ifisser li l-gvern effettivament ikun kommess li jieħu azzjoni konkreta kontra l-evażjoni tat- taxxa mifruxa li hawn fil-pajjiż.

Jien nemmen - anke Mr Deaken kien irrimarka f'dan ir-rigward - li l-provvedimenti li hemm biex jippenalizzaw lil min jevadi t-taxxa huma adegwati iżda ovvjament ftit li xejn ġew applikati matul is-snin li għaddew.

Dan ifisser li bil-Malti qed ngħid li mhijiex kwesjtoni li d-dipartiment m'għandux l-għodda imma li għandu l- għodda iżda mhux dejjem intużat kif suppost.

Naf li matul is-snin id- dipartiment kellu ċerti limitazzjoniiet ta' manpower, iżda fuq l-issue ta' l-evażjoni tat-taxxa nħoss li d-dipartiment għal ħafna snin inħakem wisq minn stat ta' paralisi.

Naħseb li dan huwa ħażin għax mhux biss imur kontra l-kultura ta' moralita' fiskali, li naħseb li kull wieħed u waħda minna jemmen fiha u jixtieq li jaraha titħaddem fil-prattika, imma anke jkun qed juri li d-dipartiment bħala dipartiment ma jkunx qed jagħti lit- taxpayer in ġenerali - mhux lil min għandu jagħti t-taxxa biss imma wkoll lil min qed iħallas it-taxxa - il-value for money li wieħed jippretendi minn dipatiment daqshekk kruċjali u importanti bħalma hu d-dipartiment tat- taxxi interni.

Mr Deaken irrimarka wkoll li jidher li matul is-snin id-dipartiment tat- taxxi interni tilef ħafna nies tajbin.

Dawn in-nies tilifhom mhux għax kien hemm xi bojja li qatgħalhom rashom imma għax irriżenjaw u marru fil- private practice, għax irtiraw u għax ġew trasferiti.

Jien mhux qed ngħid li dawk in-nies ġew trasferiti minħabba kriterji politiċi imma ħafna drabi ġew trasferiti biex jieħdu promozzjoni u marru f'dipartiment ieħor.

Wara kellek drain li seħħ meta twaqqaf il-VAT department, għax ovvjament in-nies tajbin u ta' ċerta esperjenza marru hemmhekk bil-konsegwenza li d- dipartiment tat-taxxi interni ġie effettivament żarmat iktar minħabba f'hekk.

Meta ġie biex jagħmel ċerti kalkoli u ċerti estimi, l-konsulent Deaken wasal għall-figura ta' Lm70 miljun li mhijiex tasal għand il-gvern.

Jekk tagħsar din il-figura ssib li hija ekwivalenti għal dawk li huma l-business taxes li suppost jinġabru f'sena jew f'sena u nofs.

Apparti minn hekk, hu qed jikkalkola li hemm madwar Lm20 miljun li qegħdin jaħarbu mix-xibka tal- kollezzjoni kull sena.

Hemm it-tendenza li dawn il-figuri jikbru iktar ma l-ekonomija tal-pajjiż tkun qiegħda tespandi.

Hu għamel ir- rakkommandazzjoni - li ma nafx l-MPO taħt kwalunkwe gvern kemm tkun f'pożizzjoni li taddotaha there and then - li jkun hemm żieda ta' 40 investigatur fid-dipartiment.

Naf li forsi l-figura ta' 40 hija daqxejn goffa biex tiġi pprattikata imma naħseb li huwa importanti ħafna li d- dipartiment ta' l-investigazzjoni jiġi msaħħah f'dak li huwa manpower u msaħħaħ b'nies li jkollhom taħriġ intensiv f'dan ir-rigward.

Naħseb li meta qegħdin f'sitwazzjoni fejn għandek lid-dipartiment għandu jiġbor dawn l-ammonti kbar ta' flus, huwa importanti li d-dipartiment jagħmel enfasi akbar fuq dak li huwa prioritsation u anke l-enforcement tal-kollezzjoni ta' dawk li huma l-iktar taxxi dovuti kbar li hemm outstanding.

Ma jfissirx li fejn għandek ammonti żgħar m'għandekx tiġborhom, imma jekk inti għandek il-laħma l-kbira x'tiġbor u għandek riżorsi limitati b'min tiġri wara dawn in-nies, trid ovvjament tiffoka l-iktar fuq dawk li huma ta' dahrhom wiesa' u li tkun tista' tittargitja bir-riżorsi limitati li għandu d- dipartiment tat-taxxi interni.

Il-konsulent Deaken semma' wkoll l-element ta' benefits in kind, li f'dawn l-aħħar snin forsi ġew injorati u, kif diġa semmejt f'okkażjoni oħra, aħna bħala Gvern Laburista konna diġa' qed naħsbu serjament li nintroduċu liġi fuq il-benefits in kind, fuq il-perks, għax kif aċċenna l- ministru fid-diskors ta' introduzzjoni tiegħu, din hija xi ħaġa mifruxa b'mod partikolari fis-settur privat.

Naħseb li inutli nipprovaw nintaxxaw ċerti areas u ċerti tip ta' nies mingħajr ma nipprovaw nintaxxaw fl-istess ħin nies oħrajn li ma jkunux qegħdin jiddikkjaraw il-parti sħiħa tas- salarju u tal-paga li jkunu qed jaqalgħu.

Naħseb li huwa importanti wkoll li f'dak li huwa ħsieb li bih wieħed jersaq lejn il-problemi u l-isfidi li jimponi dan id-dipartiment, wieħed irid jimxi fuq livell iktar strateġiku.

Importanti li d-dipartiment ikun attrezzat u jkun quick biex jikkombatti kemm dik li hija tax evasion, kemm dik li hija tax avoidance u anke dawk li huma interpretazzjonijiet inkoretti legali tal-leġislazzjoni li tikkonċerna t-taxxa nnifisha.

Għalhekk jiena ngħid li biex jiġu kkombattuti dawn il-problemi hemm bżonn ta' rimedji short term imma fl-istess ħin hemm bżonn ta' strateġiji anke għat-tul.

Nerġa' ngħid, kif għedt iktar kmieni, li l-focus tagħna f'dawn iċ-ċirkostanzi għandu jkun l-iktar fuq dawk l-affarijiet u setturi li jista' jkollhom impatt sinifikanti fuq it-tax yield tal-pajjiż.

Importanti li n-nies li jkunu fid-dipartiment mhux biss jiżdiedu fin-numru imma importanti wkoll li jkun hemm nies li jkollhom taħriġ u anke esperjenza biżżejjed biex ikunu jistgħu jlaqqgħu flimkien l-esperjenza ma' l-expertise flimkien ma' tagħrif aġġornat u updated kemm jista' jkun dwar ir-responsabbilitajiet tagħhom ħalli meta jiġu biex jittekiljaw dawk il- materji l-iktar komplessi, ikollhom is-sengħa neċessarja biex ikunu jistgħu jlaħħqu ma' dawk l-isfidi li jkollhom quddiemhom.

Naf li d-dipartiment tat-taxxi interni, anzi l-gvern vis a vis id-dipartiment tat-taxxi interni, dejjem jipprova jżomm ċertu bilanċ bejn li tiġbed investiment ġdid, bejn li ma tgerrixx dak eżistenti u bejn dak li żżid it-tax yields tad-dipartiment mingħand taxpayers Maltin.

Żewġ osservazzjonijiet li ridt nagħmel u waħda minnhom nagħmilha f'forma ta' mistoqsija hija li fir-rapport tiegħu l-konsulent Deaken kien semma' li ma kienx qed ikun hemm azzjoni effettiva mid-dipartiment biex jimponi penali fir-rigward ta' dawk in-nies u kumpanniji li ma jibagħtux ir-returns tagħhom.

Huwa qal li fl-1993 l-assessuri kienu ġew instructed biex ma jgħaddux il-files ta' evażuri potenzjali tat-taxxa lid-dipartiment ta' l- investigazzjonijiet.

Forsi fil-winding-up tiegħu, il-ministru jkollu ċans li jagħmel ċerta riferenza għal dan billi Mr Deaken kien qed jirriferi għal żmien meta kien hemm amministrazzjoni Nazzjonalista fil-poter.

Hu kien qal hekk:

"In 1993, the assessors were instructed not to pass files for possible evaders to the investigations department."

Biex inkun fair fiha l-biċċa xogħol, hu ma kienx elabora, biss kienet xi ħaġa li ma kienx irnexxilna nagħmlu follow-up fuqha dak iż-żmien, meta konna għadna fil-gvern.

L-aħħar żewġ kummenti li xtaqt nagħmel fuq l-aspett tat-taxxa qabel ma nagħmel żewġ rimarki żgħar fuq it-tax harmonisation, huwa li importanti li dan id-dipartiment jidher u juri li qed jaħdem b'impenn.

Qed ngħid hekk għaliex huwa importanti li jaħdem b'impenn biex jagħti r-riżultat neċessarju, imma huwa iżjed importanti li juri li qed jaħdem b'impenn anke għall-effett psikoloġiku li jista' jkollu fuq it-taxpayer, b'mod partikolari għal dak li jkollu f'moħħu li jevadi t-taxxa.

Ir-raġuni hija sempliċi għax jekk ikollok taxpayer li jħares lejn id-dipartiment tat-taxxi interni bħala dipartiment dgħajjef u bħala dipartiment bla sinsla, dan ovjament se jkollu inċentiv biex ikompli jevadi u inqas se jkollu inċentiv biex jirregolariżża l-pożizzjoni tiegħu.

Naħseb li f'dan il-pajjiż nkunu wasalna meta d-dipartiment tat-taxxi interni jkun dipartiment li mhux ikun awtoritarju imma jkun dipartiment li jnissel sens ta' responsabilita' u sens ta' biża', bħalma jagħmlu dipartimenti tat-taxxi interni f'pajjiżi oħrajn bħall-Istati Uniti, fejn bniedem li jirċievi karta mill-IRS mill-ewwel joqmos għax jaf li huwa dipartiment li kapaċi jigdem fejn ikun hemm bżonn.

Sfortunatament sal-lum, taħt diversi amministrazzjonijiet, id-dipartiment tat-taxxi interni ma kellux din l-image u għalhekk imporanti li din l-image titjieb u tinbidel fis-snin li ġejjin.

Fi żmien li konna fil-gvern aħna, il-Gvern Ingliż kien wera li lest li jħarreġ diversi Maltin f'dan ir-rigward tat-taxxa.

Hu kien lest li jorganizza training courses kemm f'Malta u anke fl-Inglilterra għal personnel Maltin u Mr Deaken stess kien offra li jressaq it-talbiet speċifiċi tal-Gvern Malti lill-kap ta' l-inland revenue international systems unit ġewwa l-Ingilterra.

Nittama u jista' jkun li fil-fatt hekk ġara, li l-gvern ikun jista' jagħmel follow-up effettiv f'dan ir-rigwad għax naħseb li minħabba l-kultura tagħna, jekk hemm dipartiment li nistgħu nikkolaboraw miegħu b'mod effettiv, huwa propju d-dipartiment tat-taxxi interni ġewwa l-Ingilterra.

Osservazzjoni oħra li għamel il-konsulent Ingliż Deaken meta kien Malta, kien li għandu jkun hemm merging ta' l-assesments u l-investigation sections u għandhom jiġu introdotti quality improvement programmes għal dak li huwa l-personnel innifsu.

Fuq dak li huwa manpower personnel, hu kien tkellem dwar il-ħtieġa li jkun hemm promotion policy effettiva li timmotiva lin-nies.

Hu kien tkellem dwar performance based annual assesments għall- uffiċċjali kollha tad-dipartiment tat-taxxi interni u kien tkellem ukoll dwar il-ħtieġa li jkun hemm merit payments bħala kumpens għan-nies, one-off bonuses skond il-performances li jkunu kapaċi jagħmlu.

Kien issuġerixxa wkoll li f'dak li huwa senior management, il-gvern kellu jikkonsidra l- possibbilta' li jingaġġa nies minn barra bil-kuntratt biex forsi jkun jista' jdaħħal nies b'ċertu expertise, li mhux daqshekk faċli li trawwimhom sempliċiment b'taħriġ li jkun għaddej as one goes along.

Semmejt it-tax harmonisation mhux biex indaħħal l-argument ta' xi kontroversja imma għax naħseb li hu importanti li dan il-kumment ta' armoniżżazzjoni tat-taxxa ma nipprovawx inneħħuh minn fuq l-aġenda ta' pajjiżna.

Naħseb li għalkemm Malta mhijiex membru ta' l-Unjoni Ewropea u billi l-gvern tal-lum huwa kommess li jimxi f'din id-direzzjoni, huwa imporanti iktar u iktar li nsegwu u niflu kif qed jiżviluppa dan id- dibattitu fil-kamp internazzjonali.

Dan qed ngħidu b'mod partikolari llum li hemm presidenza Ġermaniża ta' l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt għadni kif rajt diskors li għamel il-bieraħ Joschka Fischer, il-foreign minister tal- Ġermanja, fejn qal ċar u tond mingħajr ma qagħad idur mal-lewża li hija l- ambizjoni, hija l-mira tal-Gvern Ġermaniż li jġib fit-tmiem id-dritt tal- veto fuq tax harmonisation li jrid ikompli jeżerċita l-Gvern Ingliż.

Fischer kompla jgħid li hija l-mira tal-Gvern Ġermaniż li jillimita l- prinċipju tal-votazzjoni, votazzjoni ta' kunsens, votazzjoni ta' unanimita' fi ħdan l-Unjoni Ewropea sempliċiment għal każi li jkunu deċiżjonijiet kostituzzjonali u fundamentali.

Jekk jitneħħa l-aspett ta' l-unanimita' f'dak li għandu x'jaqsam m'affarijiet ta' armoniżazzjoni ta' tassazzjoni, naħseb li llum li hemm munita komuni ġewwa l-Ewropa, iktar naħseb jgħaġġel dan il-proċess.

Fil-fatt dan qalu anke l-istess ministru Ġermaniż li kkwotajt iktar kmieni, għax hu qal li partikolarment minn mindu ġiet launched a single currency, l-integrazzjoni Ewropea kellha timxi fid- direzzjoni li ssib areas komuni f'dik li hija tassazzjoni.

Dan qed ngħidu mhux biex inqanqal xi kontroversji imma qed ngħidu għax hu mportanti li bħala pajjiż applikant għas-sħubija fl-Unjoni Ewropea, bħala pajjiż li suppost qed niflu l-vantaġġi u l-iżvantaġġi ta' din l-isħubija prospettiva, naħseb li hu importanti li l-poplu Malti jkun konxju l-ħin kollu dwar kif qed jevolvi d-dibattitu f'dan ir-rigward.

Mr Speaker, l-aħħar osservazzjoni li nixtieq nagħmel hija li huwa fatt magħruf minn kulħadd illi għalkemm l-income tax ħadd ma jieħu gost iħallasha, fl-istess ħin kulħadd huwa obbligat li jħallasha.

Sfortunatament kien hemm żmien meta l-income tax kienet naqset fid-dħul tagħha - qed nirriferi għall-1996 - għax filwaqt li fl-1995 il-gvern kien daħħal Lm99.8 miljuni, fl-1996 id-dħul kien niżel b'6.6%.

Dan ġara għaliex f'dik is-sena, li kienet is-sena ta' l-elezzjoni, ir-rati ta' l-income tax kienu tbaxxew u kienu anke żdiedu ċerti deductions.

Fil-fatt fl-1996, anke r-revenue ordinarju kien spiċċa niżel u dan niżel b'9% - issa hawnhekk jien qed nirriferi għat-taxxi in ġenerali u mhux għall-income tax biss - u filwaqt li fl-1995 il-GDP kien jammonta għal 30.3%, fl-1996 dan niżel għal 28.2%.

Dawn huma l-kummenti li xtaqt nagħmel min-naħa tiegħi imma qabel ma nagħlaq nixtieq nerġa' nenfasizza dak illi għidt fil-bidu tad-diskors tiegħi, jiġifieri li l-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa hija importanti u naħseb li billi l-gvern tal-lum fil-budget li ppreżenta bbaża ħafna mill- aspirazzjonijiet u mill-projections tiegħu fuq il-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa, il-kejl ta' l-effikaċja ta' dawn id-diversi miżuri li ħa se jkun l-istess kejl ta' effikaċja li biha se jirnexxielu, jew ma jirnexxielux, jikkombatti l-evażjoni tat-taxxa.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Mr Speaker, jien ukoll xtaqt nagħmel ftit riflessjoni fuq dan l-abbozz ta' liġi.

Ċertament jekk wieħed iħares lejn dan l-abbozz ta' liġi jsib li dan m'huwiex xi wieħed polemikuż, li għandu jqanqal xi dibattitu sħun f'din il-Kamra, anzi jien naħseb li kien pass pożittiv li tressaq u ta' min jinforzah.

Qed jidher ċar li llum id-deficit finanzjarju huwa rikonoxxut bħala problema nazzjonali u mhux bħala problema ta' natura partiġjana, kif wara kollox għandu jkun, għaliex problema bħal din ikollu jħabbat wiċċha magħha l-pajjiż kollu u mhux xi naħa jew oħra tal-Kamra.

Għalhekk din in-naħa tal-Kamra se tagħmel kull sforz u se tipprova ssib kull mezz possibbli biex dak li huwa dovut lill-gvern jinġabar bl-iktar mod effiċjenti possibbli u, bla ebda dubju, il-poteri li qed jagħti dan l- abbozz ta' liġi, fejn qed jgħid li se jestendi ż-żmien preskritt qabel ma jkunu jistgħu jitħassru ċerti assessments, ħalli l-gvern ma jitlifx revenue sempliċement għaliex ikun għadda ż-żmien preskritt, ikunu jistgħu jiġu mwettqa bla xkiel ta' xejn.

Mr Speaker, illum qed tissemma ħafna l-moralita' fiskali u fil-fatt l- amministrazzjoni Laburista preċedenti kienet enfasizzatu ħafna dan il- konċett billi pprovat tnissel fost il-poplu sens ta' responsabbilta' biex dak li jkun iħossu fid-dmir li jħallas it-taxxi.

Pero' biex tissawwar din it-tip ta' mentalita' jeħtieġ li jgħaddu medda ta' snin u wieħed irid jibqa' jeduka lill-poplu kontinwament matul iż-żmien u għalhekk huwa tajjeb li f'dan il-kontest wieħed jara li titfassal strateġija li biha l-proċess tal-ġbir tar-revenue tal-gvern jitjieb u jitħaffef iktar.

Biex jinġabar ir- revenue, jeħtieġ li ndaħħlu enforcement procedures iktar effikaċi u kif qal anke sieħbi l-Onor.

Leo Brincat, meta rrifera għad-Deaken report, irid ikun hemm enforcement priority, fis-sens illi filwaqt li rridu nħarsu lejn kulmin għandu jagħti xi arretrati lill-gvern, l-ewwel għandna nagħtu kas l- iktar lil dawk li jagħmlu l-ikbar akkwisti.

Madanakollu biex ma nħallux l- arretrati dovuti lill-gvern dejjem jiżdiedu u d-deficit finanzjarju dejjem jikber, irridu nħarsu wkoll lejn l-istruttura eżistenti tad-dipartiment tat- taxxi interni għax f'dan id-dipartiment jidher li għad hemm ċerti limitazzjonijiet li għalkemm uħud minnhom irridu nibqgħu ngħixu bihom, hemm oħrajn li nistgħu negħlbuhom.

Mr Speaker, l-ewwel se nirriferi b'mod partikolari għal dak li għandu x'jaqsam mal-personnel tad-dipartiment tat-taxxi interni u nibda biex ngħid li ħafna drabi l-ħaddiema tajbin mhux biss ikunu iktar in demand u għalhekk ma jkunux jistgħu jlaħħqu mal-domanda tax-xogħol li hemm f'dan id- dipartiment daqstant importanti u delikat, imma jkun hemm ministeri u dipartimenti oħra li jipprovaw jeħduhom huma biex imexxulhom l-accounts section tagħhom, li għalkemm huwa xogħol importanti wkoll jien naħseb li d- dipartiment tat-taxxi interni għandu jara li kemm jista' jkun il-ħaddiema taċ-ċivil li huma ta' ċerta kwalita' u li għandhom kontribut x'jagħtu f'dan il-qasam jutilizzahom iktar f'dan l-ambitu'.

Jien informat li bħalissa fuq l-arretrati u l-assessments hemm xi 12-il persuna li bejniethom iridu jaħdmu eluf ta' assessments ta' l-income tax u ċertament lanqas jekk dawn huma l-iktar ħaddiema tajbin li hemm maċ-ċivil u l-iktar nies li jagħmlu effort m'huma se jlaħħqu ma' din id-domanda kbira ta' xogħol u għalhekk wieħed għandu jgħin lil dawn il-ħaddiema b'kull mezz possibbli.

Issa nixtieq nagħmel aċċenn fuq l-informazzjoni teknoloġika.

Mr Speaker, naħseb li kulħadd jaqbel miegħi meta ngħid li tul is-snin saru ħafna sforzi minn amministrazzjonijiet differenti sabiex ikun hemm sistema ta' linkage permezz tal-computers bejn dipartiment u ieħor, partikolarment għal dak li għandu x'jaqsam ma' taxxi ta' natura differenti biex, per eżempju, id-dipartiment tat-taxxi interni jkun jista' jara kemm in-nutara qed iħallsu boll u anke x'inhuma l-fees li r-reġistru pubbliku jkun qed idaħħal.

Fil-fatt ikun tajjeb jekk ngħid li l-gvern għandu madwar 5,000 computer imqassma fid-dipartimenti tal-gvern u kull sena jonfoq xi Lm8 miljun f'maintenance.

Pero' jien naħseb li ħafna drabi jiġri li minkejja li l-uffiċjali ta' dipartiment ma jkunux qed iħaddmu l- faċilitajiet kollha li jipprovdilhom is-software li jkollhom, hekk kif toħroġ xi verżjoni ġdida ta' software jaqbdu u jmorru jixtruha u meta tistaqsihom għaliex xtraw software iktar sofistikat u expensive meta lanqas biss għadhom jafu jħaddmu s-software li għandhom, jgħidulek li dik il- verżjoni hija iktar attrezzata u moderna.

Għalhekk minn hawn jien nappella biex l-informazzjoni teknoloġika li għandu l-gvern titħaddem b'mod iktar effiċjenti u konċiż u biex il-personnel jiġi inċentivat għaliex, ejjew ngħiduha kif inhi, ħafna mill-impjegati jgħidulek li ġaladarba jekk jagħmlu tmien sigħat jegħrqu l-għaraq tad-demm bil-kwantita' ta' xogħol li jagħmlu, u jekk jagħmlu tmien sigħat jieħdu kollox bil-mod u bil-pawsa jirċievu l- istess paga, allura jaqblilhom ma jaħdmux ħafna.

Din hija mentalita' ħażina imma hija komuni ħafna fost il-ħaddiema bil-paga u għalhekk iktar jikber il-bżonn li dawn il-ħaddiema, partikolarment dawk li jaħdmu f'dan il- qasam li qed niddiskutu llum, jiġu apprezzati u nkoraġġiti iktar u forsi meta jkun qed jagħmel il-winding-up il-ministru jkun jista' jgħidilna xi pjanijiet għandu l-gvern f'dan ir-rigward.

Mr Speaker, issa nixtieq nagħmel aċċenn għas-sistema tas-set-offs.

Fid- diskors tal-budget tqajjem il-punt li hemm il-ħsieb li jsiru s-set-offs għal dawk il-każi meta taxpayer ikollu kemm jieħu kif ukoll jagħti lill- gvern.

Jien naf li s-sistema tas-set-offs issemmiet diversi drabi pero' naħseb li jkun tajjeb jekk wieħed jimbotta din is-sistema xi ftit iktar 'il quddiem biex fl-aħħar narawha tibda taħdem u jien nixtieq nisma' wkoll bl- aħħar żviluppi li qed iseħħu f'dan il-qasam.

Mr Speaker, biex inkompli ma' dak li kont qed ngħid dwar il-personnel irrid ngħid li ħafna drabi meta bniedem ikollu ċerta edukazzjoni, ikun kapaċi jsib impjieg tajjeb fis-settur privat u jkollu salarju doppju milli kieku jkollu fiċ-ċivil.

Għalhekk hawn nerġa' nisħaq biex nibżgħu għal dawn il-ħaddiema għax huwa permezz tagħhom li aħna nistgħu nkomplu nibnu fuq dan il-qasam.

Jien jiddispjaċini meta jiġi xi ħadd barrani biex jgħinna negħlbu l-problemi li għandna f'dak li hu ġbir ta' taxxa u jgħidilna li aħna impotenti f'dan il-qasam, pero' din jien ma nsejħilhiex impotenza imma ngħid sempliċement li m'aħniex qed nagħtu l-massimu ta' dak li nistgħu nagħmlu f'dan il-qasam.

Huwa importanti li d-dipartiment tat-taxxi interni jibni ċertu image building.

Issa hawnhekk jien m'iniex qed ngħid li dan id-dipartiment irid ikun ta' theddida għall-poplu, bħall-IRS li fl-Amerka b'mod partikolari huwa magħruf għall-fatt illi dan mhux talli jieħu lit-taxpayers dak li jkun dovut lilu imma talli jġibhom bla sold u, kif jgħid il-Malti, iqaxxarhom ħajjin.

Aħna ma rridux li fost it-taxpayers tinbet din it-tip ta' mentalita' fil- konfront tad-dipartiment tat-taxxi interni, pero' bla ebda dubju hemm bżonn li dan id-dipartiment juri lit-taxpayers li it means business, juri ċertu meaningfulness f'dak li jagħmel u juri li huwa se jasal għal dak li jrid jasal.

Hija ħasra li meta dan id-dipartiment ikollu jirrikorri għall-qorti fuq xi każijiet partikolari - u din il-problema ma jiltaqax magħha d- dipartiment tat-taxxi interni biss imma anke dipartimenti oħra, fosthom id- dipartiment għall-politika soċjali, minħabba n-national insurance contributions - isib ħafna ntoppi u proċeduri twal li jieħdu s-snin u għalhekk l-unika alternattiva li jkollu huwa li jasal għal kompromess, pero' huwa importanti li l-kompromessi ma jkunux magħmula b'ċertu mod li jħallu lil dak li jkun jagħmel li jrid.

Nerġa' ngħid li l-gvern għandu s- sostenn ta' din in-naħa tal-Kamra għal dak li għandu x'jaqsam ma' arretrati biex dak li hu dovut lill-gvern jinġabar, anke minħabba t-theddida tas- sustainable tax li rrifera għaliha sieħbi jekk l-affarijiet ma jimxux skond kif wieħed jixtieq.

Huwa importanti wkoll li kulmin jaħdem f'dan il-qasam iżomm dejjem quddiem għajnejh il-konċett tal-ġustizzja għax finalment il-moralita' fiskali hekk tfisser, ġustizzja.

Aħna ma rridux inbażwru lil min ma jiflaħx imma hemm bżonn li jkollna sistema effikaċi biex niġbru t-taxxi dovuti mingħand dawk li jifilħu u għandhom ċertu introjtu, partikolarment mingħand il-professjonisti.

Jien naħseb li din hija xi ħaġa perenni u l- unions għandhom raġun jitkellmu kif jitkellmu fuq l-evażjoni tat-taxxa għax huma jafu li s-sistema ta' taxxi li għandna ġġiegħel lill-ħaddiema jħallsu dak li huwa dovut minnhom, li hija xi ħaġa tajba, imma mbagħad meta niġu għal dawk li huma professjonijiet, il-mekkaniżmu huwa ħafna iktar diffiċli minn hekk għax, per eżempju, ħafna drabi meta n-nies imorru għand tabib lanqas biss jikkalkolaw ċerti affarijiet, bħal ngħidu aħna li dan it-tabib jagħtihom fiscal receipt għax jgħidulek li l-iktar ħaġa importanti hija s- saħħa, u għalhekk huwa importanti li nenfasizzaw li dawn ukoll għandhom rwol x'jagħtu f'dak li għandu x'jaqsam ma' ġbir ta' revenue.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) La m'hawnx iktar rimarki, nistieden lill-Ministru biex jgħaddi għall- winding-up.

ONOR.

JOHN DALLI: Sur President, qabel xejn nixtieq nibda billi nirringrazzja lill-Onor.

Membri li tkellmu fuq dan l-abbozz ta' liġi għax nista' ngħid li kważi naqbel ma' kulma ntqal waqt dan id-dibattitu, partikolarment meta ssemma l-bżonn li jkun hemm iktar effiċjenza fid- dipartiment tat-taxxi interni u li jsiru iktar sforzi sabiex jinġabru t- taxxi kollha dovuti lill-gvern.

Wara kollox aħna ma nistgħux ma naqblux fuq din il-materja għax aħna żewġ partiti politiċi li lkoll amministrajna u għalhekk il-membri taż-żewġ naħat jafu xi jfisser il-piż ta' l- amministrazzjoni.

Sur President, l-Onor.

Cilia spiċċa d-diskors tiegħu billi semma l- ġustizzja.

Fil-fatt il-ġustizzja hija l-pedament ta' kulma qed nipprovaw nagħmlu billi qed naħdmu sabiex kemm jista' jkun kulmin jgħix fis-soċjeta' Maltija jkun qed jgħix f'ambjent fejn ikun jista' jiżviluppa l-personalita' tiegħu bl-aħjar mod possibbli.

Il-konċett tal-ġustizzja jrid ikun ħolistiku u hemm bżonn illi aħna nħarsu lejh mill-ambjenti kollha li rridu naraw.

Imma mbagħad irridu noqogħdu attenti li ma narawx li nkunu qed niġbru t-taxxi b'mod ġust u nieqfu hemm imma rridu naraw ukoll kif qed jintnefqu dawn it-taxxi.

Jien m'iniex beħsiebni noqgħod nirripeti kull argument li sar waqt dan id-dibattitu u ngħid li naqbel miegħu għax bażikament jidher li hemm qbil miż-żewġ naħat tal-Kamra li hemm bżonn nagħmlu xi ħaġa f'dik li hi amministrazzjoni tat-taxxa.

Sur President, l-Onor.

Brincat ikkwota estensivament mir-rapport li kien għamel Mr Deaken, li jekk m'iniex sejjer żball kien ġabu hu stess biex jagħti xi pariri fuq l-amministrazzjoni tat-taxxa, fejn kien uża kliem iebes bħal "impotenti" u "stat ta' paralisi".

Huwa qal ukoll li fid- diskors li għamilt fuq il-budget jien ma tkellimtx fuq riformi imma fuq ir- re-engineering tad-dipartiment.

Fil-fatt jien nemmen li huwa proprjament minħabba li jeżisti dan l-istat ta' paralisi u minħabba li, kif qalu sħabi tan-naħa l-oħra, id-dipartiment tat-taxxi interni m'huwiex konsidrat bħala dipartiment illi huwa effettiv daqskemm għandu jkun effettiv, illi għandu jkun hemm re-engineering sħiħ f'dan id-dipartiment, kemm f'dawk li huma targets, kemm f'dawk li huma konċetti, kemm f'dawk li huma proċeduri kif ukoll f'dak li hu personnel.

Sur President, fl-opinjoni tiegħi huwa importanti ħafna li l-ħaddiema tad- dipartiment tat-taxxi interni mhux biss ikollhom ċerta kompetenza imma wkoll li ma jkollhomx konflitt ta' interess.

Per eżempju, ma naħsibx illi jista' jkun li jibqa' jkollna każijiet fejn il-ħaddiema ta' dan id- dipartiment jimlew it-tax returns bħala konsulenti tat-taxpayers u mbagħad dawn ħafna drabi jassessjaw it-tax returns li jkunu mlew huma stess.

Din hija xi ħaġa inkongruwenti u ma tistax tibqa' tiġi ttollerata.

Naħseb li issa wasal iż-żmien li nneħħu dawn il-konflitti ta' interess.

Fil-fatt huwa proprjament għal dan il-għan illi aħna erġajna fformajna t-task force li kienet teżisti fi żmien il-Gvern Nazzjonalista preċedenti, meta jien kont ministru tal-finanzi, u li permezz tagħha bdejna nfasslu diversi konċetti ta' riorganizzazzjoni totali ta' dan id-dipartiment.

Hawn ikun tajjeb jekk wieħed ifakkar li dak iż-żmien, bis-saħħa tat-task force, mhux biss konna bdejna riforma fil-qasam tal-komputerizzazzjoni imma wkoll f'diversi oqsma oħra, u hawn nista' nsemmi fost l-oħrajn il-final settlement system li kienet intiża biex kemm jista' jkun tnaddaf lid- dipartiment minn ċerta amministrazzjoni.

Issa ħalli niġi biex nispjega mill-ewwel x'tip ta' riformi u ta' ideat beħsiebna nieħdu.

Sur President, l-ewwelnett ikun tajjeb jekk ngħid li minn din is-sena n- numru ta' tax returns li jidħlu fid-dipartiment tat-taxxi interni se jonqos.

Pero' issa wasal iż-żmien illi nneħħu l-assessments minn dan id- dipartiment billi t-tax returns li jidħlu f'dan id-dipartiment ikunu l- assessments innifishom, ħalli b'hekk il-ħaddiema ma jerġgħux jagħmlu l- istess xogħol li jkunu għamlu t-taxpayers stess.

Jien naħseb li issa t- taxpayer ġie mħarreġ biżżejjed dwar kif għandu jagħmel self assessment u kull darba li t-taxpayer irċieva income tax return dejjem kien jingħata instructions li kienu jiggwidawh x'għandu jagħmel biex ikun jaf kemm suppost ħallas taxxa u allura kemm għandu jieħu jew jagħti.

Għalhekk jien naħseb li issa wasal iż-żmien li l-income tax return timtela tassattivament, bħalma jiġri f'pajjiżi oħra, u tittieħed mid-dipartiment bħala assessment biex nibdlu l-konċett li kull meta nibdlu return irridu nagħmlu assessment.

B'hekk id-dipartiment ikun jista' jiġi geared kemm jista' jkun fuq l-investigazzjonijiet; u meta ngħid "investigazzjonijiet" inkun qed nirriferi għal studju dettaljat tar-returns li jirċievi d- dipartiment, għal analisi kontra benchmarking ta' professjonijiet, ta' trades u ta' negozju ieħor, għal assessments li jiġu indirizzati fuq livelli ta' spejjeż u għal tqabbil ma' informazzjoni oħra li wieħed jista' jieħu minn dipartimenti differenti.

Dan huwa l-mod li bih irridu nimxu fil- futur.

Sur President, f'dan id-dibattitu ssemmew ukoll il-multi u iva, waħda mill-problemi kbar li kellu d-dipartiment u li biha, fl-opinjoni tiegħi, tilef il-kredibilta' u rrenda ruħu impotenti kien il-fatt li l-ewwel kien jiċċarġja lit-taxpayer multi esaġerati u mbagħad meta dan imur ikellimhom personalment, għal xi raġuni jew oħra, multa ta' Lm90,000 kienet tispiċċa f'lira.

Min jimxi b'dan il-mod jitlef il-kredibilita' għax dak li jkun jgħid: U iva, imbilli bagħtuli din il-multa, issa ma jaħfruhieli!

Ara meta fassalna l-liġi tal-VAT u tas-CET aħna daħħalna ċerti dixxiplini anke fit-taxpayers u b'hekk illum it-taxpayers jafu li jekk jeħlu multa din la se titnaqqas u lanqas se tinħafer jekk ma jipprovawx illi għandhom raġun.

Jafu li jekk hemm rata ta' imgħax għalxejn imorru jitkarrbu u jkellmu lil dak u lill-ieħor għax dawk l-igħaxijiet jridu jitħallsu u jafu wkoll li se jkun hemm multa jekk ir-returns ma jintbagħtux lid-dipartiment sa data fissa.

Kif kelli l-okkażjoni ngħid qabel, id-dipartiment tal-VAT laħaq livelli għoljin f'dik li hi amministrazzjoni, liema livelli ma ntlaħqu fl- ebda dipartiment ieħor, lanqas f'dawk id-dipartimenti li jagħtu l- benefiċċji.

Għalhekk l-importanti huwa li filwaqt illi l-multi jservu ta' deterrent biex kulħadd joqgħod attent li ma jiksirx il-liġi, mill-banda l- oħra dawn ikunu ta' livell li jistgħu jiġu esegwiti u mhux isiru multi esaġerati li ma tkunx tista' tinforzahom.

Naturalment aħna rridu naħdmu biex nissimplifikaw is-sitwazzjoni u l-proċeduri kemm jista' jkun ħalli noħolqu l-inċidenza ta' l-income u ta' taxxa at source, bħalma kienet il- PAYE, bħal m'hi l-FSS, bħalma huma d-dividends fuq interessi u bħal m'huma l-interessi fuq il-banek, ħalli b'hekk neqirdu l-bżonn ta' rapportar minn sena għall-oħra mill-individwu nnifsu.

L-Onor.

Cilia semma s-set-offs u spjega kif se taħdem din is-sistema.

Hawn jien se nerġa' nirripeti li l-ministeru tal-finanzi se jintroduċi s- sistema tas-set-offs għal dawk it-taxpayers li jkollhom jagħtu lill-gvern u li l-gvern ikollu jagħtihom fl-istess ħin, ħalli b'hekk ikun jista' jiġi mħallas biss l-ammont nett li jirriżulta.

Fid-diskors li għamel l-Onor.

Brincat semma li Mr Deaken kien ikkummenta li kien hemm xi struzzjonijiet biex files ta' evaders ma jgħaddux lid- dipartiment ta' l-investigazzjoni.

Jien assolutament ma nafx għal xiex kien qed jirriferi f'dan il-kontest, pero' jekk l-Onor.

Brincat ma laħaqx ra fiex kien jikkonsisti dan il-każ meta kien ministru nixtieq nidħol fiha jien u nara x'eżattament x'inhi s-sitwazzjoni f'dan ir-rigward.

Sur President, f'dan id-dibattitu ssemma wkoll il-bżonn li jkun hemm ċerti inċentivi fid-dipartiment tat-taxxi interni.

Jien diġa' għidt illi huwa importanti ħafna li l-istaff ta' dan id-dipartiment ma jkollux konflitt ta' interess u jkun staff motivat, pero' l-motivazzjoni ma tridx tiġi mill-overtime, kif qed isir illum.

Illum id-dipartiment tat-taxxi interni huwa magħruf għal kemm il-ħaddiema tiegħu jagħmlu overtime għax dawn jaraw li jagħmlu tant assessments u mbagħad jagħmlu tant assessments oħra fil-ħin ta' l-overtime, ħalli jitħallsu xi ħaġa extra tagħhom, pero' bla ebda dubju mhux dan huwa l-mod kif irridu naħdmu.

Aħna rridu naħdmu b'mod effettiv, b'mod effiċjenti u b'mod illi nħarsu lejn l-oġġettiv reali li għandna, li bażikament huwa d-dħul, pero' fl-istess ħin ma rridux innisslu harassment fuq in-nies għax id-dipartiment tat-taxxi interni mhux qiegħed hemm biex iddejjaq lin-nies imma biex jassigura li kull individwu f'dan il-pajjiż iħallas sehmu kif dovut mil-liġi.

Meta dan l-għan jintlaħaq allura għandu jkun hemm sistema ta' inċentivi lil gruppi ta' nies, u qed ngħid "gruppi ta' nies" għax aħna m'għandniex il-ħsieb li noħolqu inċentivi individwali imma dawn l-inċentivi se jkunu indirizzati għal gruppi ta' nies jew għal dipartiment sħiħ ħalli b'hekk jinħoloq team- work u l-istess nies li jkunu f'dan it-team awtomatikament ikunu qed jaraw li kulħadd ikun qed jaqdi dmiru u jiġbed ħabel wieħed.

Sur President, ma nixtieqx niftaħ kapitlu fuq it-tax harmonisation fl- Ewropa għax jien wieħed minn dawk li nemmen illi t-tax harmonisation f'dik li hija taxxa diretta hija xi ħaġa wishful biss u hija problematika biex tintlaħaq għax b'hekk tkun qed tattakka l-effiċjenza ta' pajjiż kontra tip ta' effiċjenza oħra.

Ejjew ninsew għal mument id-deficit illi għandu pajjiżna llum.

Jekk f'pajjiżna naslu għal dawk il-livelli ta' effiċjenza li aħna qed nittamaw li għandna nilħqu, xi ħadd se jġiegħel lil pajjiżna jiġbor taxxi li m'għandux bżonn għax jgħidilna li ġaladarba l-Ġermanja qed tiġbor 50% taxxa fuq l-income, Malta trid tiġbor l-istess ammont ta' taxxa allavolja ma jkollhiex bżonn tiġbor daqshekk?

Imbagħad x'se nagħmlu bihom dawn il-flus?

Se nerġgħu nagħtuhom lura lin-nies jew nonfquhom biex inkunu nfaqniehom?

Meta wieħed iħares lejn pajjiżi oħra jsib li hemm ċerti differenzi, anke f'dak li hu dħul ta' income, jiġifieri rridu noqogħdu attenti li ma nesaġerawx.

Per eżempju, huwa interessanti l-fatt li filwaqt li l-Ġermanja, li hija pajjiż b'saħħtu, qed tinsisti għat-tax harmonisation, min-naħa l-oħra l-Ingilterra, li hija pajjiż daqstant b'saħħtu, qed tinsisti li m'għandux ikun hemm din it-tax harmonisation, u għalhekk irridu noqogħdu moħħna hemm għax ġaladarba t-target tagħna huwa li nkunu membri fl-Unjoni Ewropea - u qed ngħid "tagħna" għax iż-żewġ partiti rridu li nkunu membri fl-Unjoni Ewropea u l-unika differenza hi li aħna rridu nidħlu issa u l-oppożizzjoni trid li nidħlu minn hawn u ftit snin oħra - l-importanti huwa li nkunu bilqiegħda madwar dik il-mejda fejn ikunu qed jittieħdu d-deċiżjonijiet u mhux inkunu barra nistennew lil ħaddieħor jieħu d-deċiżjonijiet hu.

Din hija realta' li rridu nifhmuha u napprezzawha.

Mr Speaker, nixtieq nagħlaq dan id-diskors billi nirriferi għall-kumment li għamel l-Onor.

Brincat meta qal li hu ma jaqbilx mat-theddid u rrifera għad-diskors tal-budget li għamilt jien meta għidt li aħna qed nagħmlu l- pjanijiet tagħna, u fil-pjanijiet tagħna qed ngħidu li rridu niġbru t- taxxi, pero' dan m'għandniex nagħmluh billi nagħmlu taxxi ġodda imma billi nkabbru l-ekonomija u billi nkabbru l-effiċjenza fid-dipartimenti tat-taxxi interni, u jekk imbagħad dawn it-taxxi ma jinġabrux finalment il-gvern ikollu jirrikorri għal taxxi ġodda.

Imma forsi din m'hijiex xi ħaġa ovvja u loġika?

Allura jekk jibqgħu ma jinġabrux it-taxxi, sejrin ma nħallsux lill-ħaddiema tal-gvern?

Jew sejrin ma nħallsux lill-pensjonanti.

Imbagħad x'se nagħmlu; se noqogħdu ngħidu li m'hemmx livelli ta' effiċjenza fid-dipartimenti tal-gvern u nieqfu hemm!

Il-ministri tal-finanzi mhux dejjem insistew li d-dipartimenti tal-gvern għandhom ikunu effiċjenti u għamlu dak kollu possibbli biex dawn id-dipartimenti jkunu effiċjenti!

Allura m'hijiex ħaġa ovvja li jekk il-livelli ta' tassazzjoni ma jintlaħqux ikollna nirrikorru għal taxxi oħra?

Aħna llum lill-poplu Malti qed ngħidulu: Ipparteċipa attivament fil-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa.

L-Onor.

Brincat semma l-irċevuti fiskali, u jien proprjament fuq dawn l- affarijiet qed nitkellem meta qed ngħid li jekk ma nkunux effiċjenti fil- ġbir tat-taxxi se jkollna ndaħħlu taxxi ġodda.

Aħna lill-poplu Malti qed ngħidulu: Isma', poplu Malti, fir-realta' huwa fl-interess tiegħek li jinġabru t-taxxi mingħand min għandhom jinġabru u inti tista' tkun strumentali biex dan iseħħ.

Il-poplu qiegħed jipparteċipa kontinwament fit- transazzjonijiet li qed isiru f'pajjiżna u għalhekk kulma qegħdin ngħidulu lill-poplu Malti hija ħaġa waħda biss: Esiġi li jkollok irċevuta fiskali bl-ammont li tkun ħallast mingħand kulħadd.

Aħna dak hu li qed nesiġu mingħand il-poplu Malti u jekk il-poplu Malti jagħmel dan illi qed nitolbuh, il-problemi tagħna se nsolvuhom flimkien għax il-problema ma jistax isolviha John Dalli u lanqas jista' jsolviha Leo Brincat imma jrid isolviha l-poplu Malti kollu.

Din hija problema tagħna lkoll u lill-poplu Malti rridu nispjegawlu għaliex qed nitolbuh jagħmel dan billi nagħmlu kampanji ta' pubbliċita' u ta' marketing apposta b'mod konsistenti, kif ingħad iktar kmieni f'dan id-dibattitu stess.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jemenda l-Att ta' l-1994 dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, nitlob li nissospendu r-regolamenti sabiex il-Kamra tgħaddi għall-istadju ta' Kumitat ta' dan l-abbozz ta' liġi.

MR SPEAKER: Hawn permess?

L-Onor.

Abela

ONOR.

CARMELO ABELA: Min-naħa ta' l-oppożizzjoni m'hawn l-ebda oġġezzjoni għal dan, anzi aħna naqblu li ngħaddu għall-istadju ta' Kumitat mill-ewwel.

Il-permess ingħata.

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

Klawsola 2 - Emenda ta' l-artikolu 32 ta' l-Att prinċipali.

Clause 2 - Amendment of section 32 of the principal Act.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Sur President, din il-klawsola qiegħda sempliċement testendi ż-żmien minn seba' għal għaxar snin biex inżidu tliet snin mat- terminu li konna tajna fil-liġi oriġinali.

MR CHAIRMAN: Iktar rimarki?

L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jien irrid inżid ngħid biss li ħadt gost li fid-diskors li għamel il-ministru fl-istadju tat-Tieni Qari qal li 'l quddiem din m'hijiex se tibqa' tiġi estiża.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hi klawsola 2.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 2 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi

Klawsola 1 - Titolu fil-qosor u bidu fis-seħħ.

Clause 1 - Short title and commencement.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Sur President, għal klawsola 1 nipproponi din l-emenda:

"A" Minflok "1998" għandu jidħol "1999" u l-kliem "(Emenda Nru. 2)" għandhom jitħassru.

"A" For the words "(No 2) Act, 1998" there shall be substituted the words "Act 1999".

THE CHAIRMAN: Rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda għal klawsola 1.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "A" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 1, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 1, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

It-Titolu għadda nem. con. u ġie ordnat biex isir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Fit-8.44 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta l- Abbozz ta' Liġi mgħoddi b'emenda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-ĦABS

PRISONS (AMENDMENT) BILL

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, għandi messaġġ mingħand il-President tar-Repubblika.

MR SPEAKER: Se naqra l-messaġġ tal-President.

UGO MIFSUD BONNICI PRESIDENT

Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett ta' l-Abbozz ta' Liġi "biex jemenda l-Att dwar il-Ħabs, Kap. 260", jirrakomandah għall- konsiderazzjoni tal-Kamra tad-Deputati.

2 ta' Novembru 1998

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Ħabs.".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, din il-liġi għandha storja twila.

Fil- fatt ġiet preżentata u ppubblikata bħala abbozz fl-1996, kienet anke tqiegħdet fuq l-aġenda ta' dan il-parlament, pero' kienet waqgħet max- xoljiment tal-parlament minħabba l-elezzjoni ta' Ottubru 1996.

Din il-liġi mbagħad reġgħet tfaċċat u kkupjata kelma b'kelma mill-amministrazzjoni preċedenti, l-abbozz tpoġġa fuq l-aġenda pero' reġgħet ġiet l-elezzjoni u max-xoljiment tal-parlament f'Lulju 1998 reġgħet waqgħet.

Issa dan l-abbozz qed jiġi ppreżentat għat-tielet darba, kelma b'kelma, u ġaladarba ż-żewġ amministrazzjonijiet ipproponewh, jiena nassumi li m'għandux ikun hemm kontroversja dwar il-provvedimenti tiegħu.

X'inhuma l-iskopijiet prinċipali ta' dan l-abbozz?

F'ordni ta' importanza ngħid li l-iktar provvediment importanti huwa li għall-ewwel darba f'Malta dawk li jagħtu servizz fil-faċilita' korrettiva ta' Kordin - li skond il-Kostituzzjoni huma rikonoxxuti bħala membri ta' korp dixxiplinat - se jingħataw l-istess kondizzjonijiet għar-rigward pensjoni bħalma jeżistu f'korpi dixxiplinati oħra, jiġifieri fl-armata kif ukoll fil-pulizija.

X'inhuma dawn id-drittijiet speċjali ta' pensjoni li jgawduhom biss il-membri ta' korpi dixxiplinati?

Dawn huma li wara 25 sena servizz ikollhom id-dritt li jirtiraw bil-pensjoni mill-korp dixxiplinat.

Aħna deherilna li ladarba għal skopijiet tal-Kostituzzjoni dawn huma membri ta' korp dixxiplinat u għandhom ukoll l-istess dmirijiet, oneri u restrizzjonijiet ta' korp dixxiplinat - per eżempju dawn ma jistgħux ikunu membri ta' trade union u jistgħu jiġu sforzati jagħmlu ċertu xogħol li mpjegati oħra tal-gvern ma jistgħux jiġu sforzati għaliex m'humiex membri ta' korp dixxiplinat - allura dawn għandhom jerfgħu mhux biss il-piżijiet imma wkoll igawdu wkoll il-vantaġġi u d-drittijiet li jgawdu membri ta' korpi dixxiplinati oħrajn.

Wieħed minn dawn id-drittijiet huwa proprju d-dritt għall-pensjoni wara 25 sena servizz.

Biex nifhmu x'qegħdin ngħidu, Mr Speaker, dan ifisser li jekk xi ħadd jidħol fis-servizz tal-ħabs, tal-pulizija jew ta' l-armata fl- eta' ta' 18-il sena, ikun jista' joħroġ bil-pensjoni ta' 43 sena.

Dan ikun intitolat għall-pensjoni u fl-istess ħin ikun jista' jaħdem xogħol ieħor mhux bilfors konness mal-ħabs, ma' l-armata jew mal-pulizija.

Nixtieq ngħid li għalkemm dan id-dritt minn dejjem kien jeżisti, kien hemm żmien meta ġie mnaqqar u kien taħt l-amministrazzjoni Nazzjonalista li ngħata lura sħiħ.

Dawn huma l-uniċi pensjonanti li jistgħu jaħdmu waqt li jkunu bil-pensjoni wkoll, u jistgħu jagħmlu dan wara 25 sena servizz.

Dan sar proprju biex jirrifletti x-xogħol iebes li għandhom - xi kultant ukoll ta' periklu - l-armata, il-pulizija u anke l-uffiċjali u l-ħaddiema tal-ħabs.

Artiklu 11 ġdid ta' l-Att dwar il-Ħabs jipprovdi li l-ministru responsabbli mill-ħabs, bi ftehim mal-ministru responsabbli għall-finanzi, jista' jagħmel regolamenti dwar l-għoti ta' pensjonijiet lil persuni li kienu fis-servizz tad-dipartiment tas-servizzi korrettivi jew lir- rappreżentanti legali jew dipendenti tagħhom.

Fil-fatt se jkun hemm bżonn ukoll nemendaw l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet sabiex nissiġillaw dan il- ftehim li konna għamilna snin ilu dwar il-ħaddiema tal-ħabs biex dawn jibdew igawdu wkoll il-pensjoni mal-25 sena servizz.

Qed nagħmlu wkoll li:

"Ir-regolamenti kollha li jsiru bis-saħħa ta' dan l-artikolu jista' jkollhom effett retrospettiv sabiex jikkonferixxu benefiċċju lil, jew ineħħu xi diżabilita' li, persuna jew klassi ta' persuni jista' jkollhom."

Bħal fil-każ tal-ħaddiema li jaħdmu fil-pulizija u fl-armata, biex dawn ir- regolamenti jidħlu fis-seħħ iridu mhux biss jitqiegħdu fuq il-Mejda tal- Kamra imma jridu jiġu approvati wkoll b'riżoluzzjoni.

Mela hawnhekk għandna każ rari fejn ir-regolamenti li jgħaddi l-eżekuttiv iridu jiġu mhux biss sottomessi fuq il-Mejda tal-Kamra imma jridu jiġu approvati bilfors minn din il-Kamra b'riżoluzzjoni pożittiva.

Dawn is-somom kollha li jinħarġu għal skopijiet tal-pensjoni jkunu debitu tal-Fond Konsolidat, u dan jispjega għaliex bdejna dan id-dibattitu proprju bil-Messaġġ tal- President.

Fl-emenda li għandna għall-Ordinanza tal-Pensjonijiet qed nagħtu l- faċilita' lill-membri tal-korp tal-pulizija li jaħdmu l-ħabs biex jaqilbu u jsiru impjegati tal-ħabs mingħajr ma jitilfu s-snin ta' servizzi għal skopijiet tal-pensjoni.

Hemm grupp ta' xi 24 jew 25 ruħ li ħafna minnhom jaħdmu fl-ispecial response team li jieħu ħsieb il-qalba tas-sigurta' fil- ħabs stess.

Ħalli nagħti eżempju.

Jekk xi ħadd ilu għaxar snin fil-korp tal- pulizija u mbagħad jagħmel 15-il sena fis-servizz tal-ħabs, dawk l-għaxar snin li jkun għamel fil-korp tal-pulizija jitqiesu wkoll daqslikieku għamilhom il-ħabs minkejja li jkun irriżenja mill-korp tal-pulizija u jidħol fis-servizz tal-ħabs.

Din tkun applikabbli wkoll għal dawk fl- armata - illum m'hemmx imma ġieli kien hemm fl-imgħoddi - li ħadmu fil-ħabs ukoll.

It-tieni punt importanti ta' dan l-abbozz huwa li l-uffiċjali tal-ħabs se jingħataw il-poteri li għandhom il-pulizija meta dawn ikunu skorta mal- priġunieri.

Ħalli nispjega ruħi aħjar u nispjega lill-Kamra għaliex qegħdin indaħħlu dan il-provvediment.

Illum is-sorveljanza ġewwa l-ħabs issir mill- impjegati tal-ħabs mgħejjunin minn grupp żgħir, li qabel kien ħafna ikbar, ta' pulizija.

Meta l-priġunier joħroġ mill-ħabs - per eżempju, sabiex imur il-qorti ħalli jkompli l-proċess tiegħu, jew għal skopijiet ta' leave, ta' sptar jew għal xi attivita' fil-familja - taħt ir-regolamenti li konna għamilna fl-1995, is-sigurta' taqleb minn idejn il-ħabs għal idejn il- pulizija.

Hemm sistema kkomplikata u anakronistika li l-għassa tal-post fejn sar l-inċident li għalih il-ħabsi qiegħed il-ħabs hija responsabbli għall-iskorta ta' dak il-prinġunier barra l-ħabs.

Ħalli nagħti eżempju.

Jekk sar hold-up f'Buġibba u l-persuna nqabdet u qiegħda l-ħabs, il- pulizija tad-distrett ta' Buġibba huwa responsabbli kull darba li dak il- priġunier joħroġ mill-ħabs.

Issa dan ifisser li l-pulizija, li aħna dejjem nippretendu li għandhom ikunu preżenti fit-toroq tagħna biex jipproteġuna, ħafna drabi jkollhom jinqalgħu mill-għassa - u xi kultant ikollha tingħalaq l-għassa wkoll - sabiex issir l-iskorta mal-priġunier.

Bis-saħħa ta' din l- emenda din l-iskorta tal-priġunieri tista' tibda ssir mill-gwardjani tal- ħabs innifishom.

Biex ngħinuhom f'dan l-inkarigu, bil-liġi qed nagħtuhom id-drittijiet li għandhom il-pulizija.

Per eżempju, fit-twettiq tad-dmirijiet tagħhom dawn jistgħu jarrestaw.

Dawn is-soltu m'għandhomx poter li jarrestaw, pero' waqt li qed jeżerċitaw id-dmirijiet tagħhom ta' gwardjani fi skorta, ikollhom il- poteri tal-pulizija li jarrestaw u anke li jagħtu ordnijiet leġittimi.

Jistgħu wkoll jagħmlu l-manetti u jneħħuhom, jiġifieri dawn huma l- affarijiet li s-soltu jagħmlu l-pulizija u li issa bil-liġi qed nagħtuhom bi dritt lill-gwardjani.

Dan qed nagħmluh biex bil-mod il-mod - mhux mill- ewwel - innaqqsu x-xogħol tal-pulizija fl-iskorta tal-priġunieri.

U diġa' qed naħsbu fuq sistema li biha jkun jista' jsir it-trasport tal-priġunieri bl-inqas numru possibbli ta' gwardjani.

Imbagħad fil-qorti din ir- responsabbilta' tiġi maqsuma anke mal-pulizija ħalli inti ma jkollokx bilfors tibgħat gwardjan kull darba ma' kull priġunier.

Hawnhekk bil-liġi se nibdew it-triq sabiex inkomplu l-proċess li kien beda mill-Gvern Nazzjonalista u anke tkompla mill-Gvern Laburista li nneħħu l-pulizija minn fuq xogħol li jista' jagħmlu ħaddieħor.

Naturalment hemm ċertu xogħol li ma jistax jagħmlu ħaddieħor.

Per eżempju, l-investigazzjoni kriminali ma nistgħux nipprivatizzawha jew nagħtuha lil ħaddieħor u Allaħares isir hekk.

Lanqas il-ħabs ma nistgħux nipprivatizzawh, kif ġieli ġara f'pajjiżi oħrajn, għaliex kumpannija tkun interessata biss fis-sigurta' u mhux fir-riabilitazzjoni u r-riforma ġewwa l-ħabs.

Veru li wieħed jiffranka jekk jagħtiha lill-privat imma t-tmexxija u s-sigurta' għandha tibqa' f'idejn l-amministrazzjoni.

Li qegħdin nagħmlu huwa li qed inkomplu dan il-proċess li nneħħu l-pulizija minn xogħol li jista' jagħmlu ħaddieħor ħalli l-pulizija jagħmlu dak ix-xogħol li l- pubbliku jistenna minnhom, li huwa mhux biss li jaqbdu lill-kriminali imma iktar importanti li jipprevjenu t-twettiq tar-reati.

Aħjar nipprevjenu milli naqbdu n-nies wara li jkun sar ir-reat innifsu.

Dan il-proċess ilu li beda.

Niftakar li l-pulizija qabel kellhom il-liċenzji tal-karozzi kollha f'idejhom.

Niftakar li kif tidħol fid-depot kien hemm dik is-sala, illum is-Sala Vilhena, li kienet proprju ddedikata biss għall-pulizija li jagħmlu xogħol konness ma' liċenzji tal-pulizija.

Sena u nofs ilu wkoll kienu tneħħew il-pulizija li jittimbraw il-passaporti fl-airport.

Huwa veru li għad hemm nukleu ta' pulizija biex jieħdu ħsieb is-sigurta' ta' l-airport u jissorvelja wkoll in-nies li huma uffiċjali ta' emigrazzjoni, imma l- uffiċjali ta' l-emigrazzjoni llum huma civilians.

Anke fid-depot tal- pulizija, is-civilians żdiedu wkoll.

B'din ukoll se nneħħu l-pulizija bħala regola minn ċertu xogħol ta' skorta.

Ma jfissirx li qatt m'hu se jkun hemm pulizija fix-xogħol ta' skorta, pero' żgurissimu se jkun hemm bżonn ta' ħafna inqas milli hemm bżonn illum.

MR SPEAKER: Ippermettili Onorevoli, sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

TONIO BORG: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin għall-Aġġornament.

Il-Ministru Gonzi.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar il-Ħamis, 14 ta' Jannar 1998 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Mozzjoni dwar l-Avviż Legali Nru 254 ta' l-1998 ippreżentata mill-Onor Leo Brincat.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali (Nru. 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 3) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa (Emenda Nru 2) - it-Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.). --------------------------------

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali – Kumitat Permanenti.

Mr Speaker, il-Mozzjoni dwar l-Avviż Legali Nru. 254 hija mozzjoni ta' l- oppożizzjoni, iddiskutejniha fl-aħħar laqgħa tal-Kumitat tax-Xogħol tal- Kamra u ntlaħaq qbil li tiġi dedikata seduta sħiħa għad-dibattitu tagħha.

Għax hija mozzjoni mressqa mill-oppożizzjoni, din għandha tiġi ntrodotta u magħluqa min-naħa ta' l-oppożizzjoni pero' l-ħin tas-seduta jkun maqsum b'mod ugwali bejn in-naħa ta' l-oppożizzjoni u n-naħa tal-gvern.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, waħda mill-affarijiet li tul dan l- aħħar ftit ġimgħat ħafna nies qegħdin jitkellmu dwarha - u kien hemm aċċenn żgħir dwarha u ħsibtu se jkun hemm iktar diskussjoni fil-ħin tal- mistoqsijiet -tirrigwardja s-sitwazzjoni li jinstab fiha l-Isptar San Luqa.

Is-sitwazzjoni hija waħda fejn qiegħda tisplodi.

Dan l-aħħar ftit jiem kelli mmur biex nara xi pazjenti ġewwa l-isptar u sibt sitwazzjoni li titlob li tiġi tackled bl-iktar mod urġenti.

Biżżejjed insemmu li anke rappreżentanti kemm tas-settur mediku kif ukoll tas-settur paramediku ġibdu l-attenzjoni u ħarġu stqarrijiet fejn intqal li s-sitwazzjoni hija tali - u din safejn naf jien l-ewwel darba li qatt intqalet - li dawn ma jistgħux jerfgħu r-responsabbilta' ta' dak li jista' jiġri.

X'inhi s-sitwazzjoni?

Is-sitwazzjoni hi li għandek swali li l-maġġorparti tagħhom, speċjalment fis-swali tal-mediċina, jesgħu bejn wieħed u ieħor madwar 30 pazjent li f'xi ġranet kellhom anke 50 ruħ.

Dan ifisser li għandek is-sodod normali mimlijin, li għandek il-kurituri fis-swali mimlijin u jfisser ukoll li għandek il-kurituri li huma barra mis-swali bis-sodod ukoll.

Apparti minn hekk, hemm ċirkostanzi fejn hemm sitt pazjeni f'ċerti swali li suppost jesgħu erbgħa.

Kif qegħdin iżommuhom is-sitt pazjenti?

Is-sitt pazjenti qegħdin iżommuhom b'tali mod li għandek is-sodod tas-soltu fil-kamra normali, imbagħad fil-kuritur jitpoġġew żewġ sodod waħda wara l-oħra.

Għandek ir-ras tas-sodda ta' pazjent minnhom tmiss mas-sieq tas-sodda ta' warajh.

Apparti minn hekk, anke l-mod kif qed ikunu mqassmin il-pazjenti irid jiġi tackled.

Ma tagħmilx sens li pazjenti li jkollhom puplesija - li allura għandhom mobilita' inqas - ikunu fl-istess swali ta' pazjenti oħra li qegħdin ibatu mill-influwenza.

Ħafna drabi pazjenti li jinżammu l-isptar ma jkunux pazjenti li jkollhom l-influwenza biss imma jkollhom il-komplikazzjonijiet ta' l-influwenza bħal attakk qawwi tal-bronki jew inkella każi ta' pnewmonja.

F'ħafna każi t-tobba jittrattaw pazjenti bl-influwenza, d-dar pero' meta jkun hemm xi komplikazzjonijiet jew inkella ma jkunux qegħdin jirrispondu għat-trattament dawn ikollhom jiġu riferuti l-isptar.

Barra minn hekk wieħed irid jirrikonoxxi wkoll il-fatt li l-influwenza li għandna llum hija pjuttost aktar qawwija mill-influwenzi li ġieli jkollna u hemm iktar każi ta' komplikazzjonijiet.

Madankollu din il-problema ta' spazju tinkwieta lil ħafna individwi - lili tinkwetani żgur - u jkun tajjeb li wieħed jipprova jagħmel xi ħaġa.

Per eżempju, meta tmur tara pazjenti d-dar jew anke l-isptar tinduna kemm jintqalu affarijiet li jallarmaw lin nies.

Hemm ukoll il-bżonn ta' aktar edukazzjoni b'mod speċjali fejn jirrigwarda pazjenti li jbatu b'xi forma ta' komplikazzjonijiet respiratorji jew bil- qalb.

Dawn għandhom ikunu aktar edukati dwar il-fatt li għal ħabta ta' Settembru jew Ottubru jkun hemm it-tilqim kontra l-mard ta' l-influwenza.

Bħalissa għandna l-Australian flu wkoll u dan it-tilqim jgħin - mhux qed ngħid li jipprevjeni - biex l-attakki ma jkunux daqshekk qawwijin.

U huwa importanti li jkun hemm iktar edukazzjoni, ikun hemm iktar enforzar tal- promozzjoni tas-saħħa ħalli kemm jista' jkun wieħed jilqa' ħalli ma jkollniex ammonti sostanzjali ta' persuni, b'mod speċjali anzjani, li jkunu qegħdin ibatu mill-mard ta' l-influwenza.

Barra l-edukazzjoni jkun tajjeb li għal darba oħra nenfasizza l-importanza li jsir xi ħaġa malajr dwar dak li għidt aktar kmieni fuq l-isptar San Luqa.

Mhux qed ngħidu jien, Mr Speaker, kien qiegħed fil-ġurnali f'dawn l- aħħar jiem u ma naħsibx li l-istqarrija xotta li ħareġ id-dipartiment tas- saħħa tindirizza l-problema.

Din l-istqarrija tgħid li m'hemmx għalfejn wieħed jinkwieta u mhijiex tirrealizza s-sentiment u l-allarm tal-poplu.

Tajjeb ukoll li wieħed jieħu ħsieb għall-futur ta' l-Isptar San Luqa meta jitlesta l-isptar il-ġdid ġewwa Tal-Qroqq.

Ħafna drabi nibda ninkwieta dwar ċerti preparamenti, ħsebijiet u anke rapporti li tressqu dwar x'għandha tkun il-funzjoni ta' l-Isptar San Luqa wara li jinfetaħ l-isptar il-ġdid.

L-Isptar San Luqa għandu jipprovdi backing services għall-isptar il-ġdid apparti servizzi oħra ta' riabilitazzjoni kif ukoll anke servizzi ġodda.

U ladarba qed insemmi l-isptar il-ġdid, naħseb li tajjeb ukoll li naċċenna wkoll xi ħaġa dwaru.

Xi ġimgħat ilu f'dan il-parlament kien tressaq memorandum of understanding għall-proġett ta' l-isptar il-ġdid hawn Malta.

Sfortunatament dak il-memorandum, flok ta risposti, naħseb li aktar ħoloq mistoqsijiet.

Tajjeb li wieħed jgħid ukoll li sa l-aħħar ta' dan ix-xahar huwa mistenni li jitressaq estimu tat-target value għall-proġett ta' l- isptar.

Nibda biex ngħid li waħda mill-options li kien hemm għad-disinji kien ħareġ biha l-gvern u fil-fatt konna warrabniha kemm bħala konċett kif ukoll bħala idea, għaliex?

Għas-sempliċi raġuni għax m'hijiex għall-benefiċċju taċ-ċittadini Maltin u m'hijiex ta' benefiċċju għall-gvern.

Tista' tidher attraenti minħabba li l-konċett ta' design and build, jiġifieri min jieħu l- kuntratt jiddisinja u jibni wkoll, jista' jħaffef il-proċess tal-bini.

Issa nfakkar lil din il-Kamra li kien intqal li l-proġetti ta' Tal-Qroqq minflok fis-sena 2001 se jitlesta fl-2003.

U jiena ma nistax nifhem kif minn banda qed ngħidu li hemm bżonn ngħaġġlu dan il-proġett u mill-banda l- oħra qed ngħidu li se jitlesta sentejn wara ż-żmien li kien qed jiġi targeted.

Biss tajjeb ukoll li wieħed jistaqsi jekk il-gvern għandux it-tekniċi biex ikunu jistgħu jidħlu fid-dettal u jivverifikaw jew inkella jikkontradixxu l-figuri tat-target value meta dan jitressaq.

Ejjew ngħiduha kif inhi, il-kuntrattur sa ċertu punt għandu interess li jressaq estimi għoljin, iktar u iktar jekk inhuma l-istess konċetti li kellhom diskussjonijiet dwarhom mal-Foundation of Medical Services li attendejt għall-parti minnhom jiena.

Il-kuntratturi żgur li għandhom interess li jressqu estimi għoljin u għalhekk wieħed jisħaq fuq l-importanza li l-gvern ikollu lil min ikun kapaċi jivverifika jew inkella jikkontradixxi dawn il- figuri fl-inqas żmien possibbli.

M'għandniex nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn ix-xogħol ta' evalwazzjoni jdum għaddej xhur sħaħ u allura x-xogħol ikompli jaqa' lura.

F'ħafna mix-xogħol li kien sar fl-amministrazzjoni preċedenti, il-kuntratturi tad-disinji kienu separati mill-kuntratturi tal-bini.

Dawn ma kenux ingħataw il-kuntratt b'direct order imma kienu ħarġu b'tender, fiha kien imdaħħal ukoll id-dipartiment tal-kuntratti, kollox sar above board, kollox sar min nies li kienu tekniċi li fl-ebda ħin ma kien hemm involviment politiku.

Xi ħaġa oħra li forsi kienet qiegħda tinkwieta lil ħafna nies kienet li lill-kuntratturi Norman & Dawburn issa tħassrilhom il-kuntratt sempliċement b'daqqa ta' pinna.

Dawn kienu għamlu ħafna konsultazzjonijiet mas-setturi mediċi u paramediċi.

Xi ħaġa li wieħed jinnota hija n-nuqqas ta' intenzjoni f'dan il-memorandum biex ikun hemm konsultazzjoni mas-setturi mediċi u paramediċi.

Fl-aħħar mill-aħħar irridu niftakru li apparti l-pazjenti, the end users se jkunu n-nies li se jmexxu dawn l-isptarijiet li huma l-mediċi u l-paramediċi, u dawn huma l-aktar nies li jistgħu jagħtu kontribut bħala konsultazzjoni.

Tajjeb li wieħed jgħid ukoll li jekk se jsir kif qed jipproponi l-gvern, ix-xogħol kollu li diġa' sar se jerġa' jintilef u se nerġgħu nibdew kollox mill-ġdid.

Xi ħaġa wkoll li ma jsemmix dan il-memorandum huwa x'se jiġri mill-claims li qed jgħid li għandu l-kuntrattur.

Parti minnhom jistgħu jkunu ġustifikati pero' parti minnhom jistgħu ma jkunux ġustifikati.

Klawsola interessanti ħafna li daħlet f'dan il-memorandum hija klawsola 4 li ssemmi li l-kuntrattur jitħallas qabel isir ix-xogħol.

Din safejn naf jien hija xi ħaġa ġdida, hija xi ħaġa li sa ċertu punt hija perikoluża wkoll u wieħed jistaqsi wkoll jekk il-gvern huwiex se jimxi b'dan il- konċett li jħallas qabel isir ix-xogħol anke' f'setturi oħrajn.

Din hija ħaġa inkwetanti għax jidher li għal darba oħra l-kuntrattur se jkun vantaġġjat ħafna aktar milli se jkun il-gvern.

U jien inħoss li għandu jkun hemm ftehim biex ix-xogħol isir.

Ma naqbilx li l-kuntrattur għandu jkollu disinjatur li jieħu ħsiebu hu għaliex din il-ħaġa qatt m'hija ta' ġid għall-gvern, bħalma m'humiex ta' ġid għall-gvern ħafna mill-punti li jiena semmejt u li jinsabu f'dan il-memorandum.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Nirringrazzjak, Mr Speaker.

Meta konna qegħdin niddiskutu r-ri-introduzzjoni tal-value added tax lejn tmiem is-sena l- oħra, jiena kont għamilt intervent fl-istadju tal-kumitat dwar realta' li qiegħda tiddomina x-xena fil-qasam tal-liġijiet fiskali fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

Kont tkellimt dwar il-ħsieb li huwa mbottat minn pajjiżi b'saħħithom ħafna fl-Unjoni Ewropea, fosthom Franza u l-Ġermanja, biex it- taxxi jiġu armonizzati.

U meta aħna nitkellmu dwar armonizzazzjoni ta' taxxi nfissru li jispiċċaw is-sistemi differenti ta' tassazzjoni fil- pajjiżi li huma msieħba fl-Unjoni u jkun hemm tassazzjoni komuni għall- pajjiżi kollha.

U dan jagħmel sens għaliex jekk hija riesqa lejn aktar integrazzjoni, l-Unjoni Ewropea ma tridx tidher bħala xi ħaġa li hija sempliċement kappa ta' diversi sistemi politiċi, ekonomiċi u fiskali differenti imma jagħmel sens li jkun hemm sistema waħda ta' taxxi li tkun applikabbli b'mod uniformi fil-pajjiżi imsieħba fl-Unjoni.

Bħalissa, per eżempju, fl-Ingilterra s-sistemi fiskali huma differenti minn dawk applikati fil-Ġermanja; u dawk tal-Ġermanja jistgħu jkunu differenti minn dawk li japplikaw fi Franza jew fl-Italja.

U ġaladarba issa daħlet is- single currency, allura jagħmel aktar sens li mbagħad ikun hemm sistema komuni mhux biss ta' munita imma wkoll ta' tassazzjoni.

Jekk naqraw il-ġurnali barranin naraw li bħalissa għaddej konflitt - li nistgħu nsejħulu burraxka - fi ħdan l-Unjoni dwar dan l-iżvilupp.

Hemm pajjiżi bħalma huma l-Ġermanja u Franza li jridu li mill-aktar fis possibbli jkun hemm sistemi komuni ta' taxxa fi ħdan l-Unjoni, filwaqt li hemm pajjiżi oħra bħall-Ingilterra, l-Irlanda u l-Lussemburgu - u l- Lussemburgu nsemmih b'mod partikolari għaliex għandu d-dimensjonijiet ta' pajjiż bħal Malta - li qegħdin jirreżistu dan l-iżvilupp.

Qegħdin jirreżistuh għaliex iħossu li ġaladarba jkun hemm sistema waħda ta' taxxi, allura s-sistema ekonomika tagħhom tista' tbati.

Jien niftakar meta kont tkellimt dwar dan fl-istadju tal-kumitat meta konna qegħdin niddiskutu l- value added tax, il-ministru tal-finanzi kien qal li jien kont out of order u li m'għandniex nikkonsidraw dan bħallikieku huwa realta' li qegħda sseħħ fl-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt din hija realta' realissima li għaddejja u bħala pajjiż li issa għandna sistema ta' VAT u li huwa aspiranti li jsir membru sħiħ fl-Unjoni Ewropea, dawk l-iżviluppi huma ta' importanza kardinali.

U jgħidu x'jgħidu tan-naħa l-oħra li dan ma jfisser xejn, jew li jekk isiru dawn l-iżviluppi kapaċi jsiru xi ħamsin sena jew mitt sena oħra - hekk kien ikkummenta dakinhar il-ministru tal-finanzi - dawn huma fatti realissimi.

Jien illum ġbart il-kummenti li saru min nies li m'humiex Eurosceptics imma għandhom pożizzjoni importanti fi ħdan l-Unjoni.

Dawn tkellmu dwar dan l-iżvilupp bħala żvilupp li huwa imminenti, b'mod partikolari issa li daħlet il-Euro.

U persuna importanti ħafna fi ħdan l-Unjoni huwa Mario Monti, li huwa t-tax commissioner fi Brussels.

Dan ġie kkwotat mid-Daily Mail tas-26 ta' Novembru, 1998 li qal hekk:

"When VAT reform is discussed in future Britain, zero rates would have to be reviewed".

Qal affarijiet oħrajn ukoll.

Se nerġa' nikkwota lilu:

"He predicted that once the single currency is launched on January 1st, 1999 Brussels will step up its efforts to harmonise VAT, excise and energy rates."

Hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu biss fuq il-value added tax imma qed nitkellmu fuq taxxi oħrajn.

Qal ukoll li:

"The Commission has a programme of work on a common VAT system.

There will have to be modification and simplification of VAT rates.".

Inċidentalment ix-shadow chancellor Ingliż Francis Maude qal:

"Britain is one of just two countries in the EU that has zero rated VAT on food, children's clothes and books.

The other is Ireland.

No other country is zero rated on newspapers and magazines.

Across the Union, rates change from 5% to more than 20%.

France, for example, imposes 20.6% on children's clothes while Denmark imposes 25% on food".

Dan qiegħed nikkwotah għaliex kemm taħt il-VAT I, meta daħlet fl-1995 kif ukoll taħt il-VAT II għandna ċerti oġġetti li huma zero rated, bħalma huma l-ikel u l-ħwejjeġ.

Jidher ċar li ġaladarba l-Unjoni Ewropea tersaq lejn aktar integrazzjoni u jkun hemm - u dan se jidħol żgur - sistema komuni ta' VAT, allura ċertament li se jkun modifikazzjonijiet fil-liġijiet tal-value added tax, anke għal dawk il-pajjiżi li jaspiraw li jidħlu fl-Unjoni Ewropea.

Allura tajjeb li wieħed jgħid li wieħed ma jistax jaħseb li r- rata tal-VAT se tibqa' bil-15%.

Il-probabbilita' kbira - jekk mhux ċertezza - hi li r-rati jkunu jridu jiċċaqilqu 'l fuq.

U dan għaliex diġa' jeżistu sistemi ta' value added tax fil-pajjiżi msieħba fl-Unjoni Ewropea li għandhom rati għoljin ħafna ta' VAT, anke fuq ħwejjeġ li f'sistemi oħrajn huma zero rated.

U forsi wieħed jistaqsi: Imma inti kif tista' tgħid b'ċertezza li ċerti affarijiet li huma eżenti llum mhux se jkunu aktar eżenti?

Fil-fatt ġurnal ieħor Ingliż ta' 30 ta' Novembru, 1998 jiċċita l-EC Document Com.96328 li jgħid ċar u tond li anke small firms, tradesmen and self-employed workers will no longer be VAT exempt.

Dan ifisser li ħafna minn dawk l-oġġetti u servizzi li llum huma VAT zero rated mhumiex se jibqgħu hekk.

Issa dan huwa dokument uffiċjali u ma jistax jiġi miċħud.

U huwa importanti li wieħed isemmih għaliex fil-mudell tal-VAT II diġa' għandna xi differenzi mill-VAT ta' l-1995, u jekk Malta tissieħeb fl- Unjoni Ewropea, din se titbiddel sabiex tiġi armonizzata mas-sistema komuni ta' value added tax li tkun teżisti fl-Unjoni Ewropea.

Jien nixtieq nagħlaq b'kumment ieħor rigward is-sistema tat-thresholds fil- value added tax.

Is-sistema tat-thresholds kienet tajba għas-CET pero' għall-VAT m'hijiex, u se toħloq il-problemi għas-sempliċi raġuni li r- retailers, li qabel taħt is-CET ma baqgħux jiġbru t-taxxa lill-gvern, illum naturalment bil-VAT reġgħu bdew jiġbruha.

Anke jekk huma jagħżlu li joħorġu mis-sistema tat-taxxa tal-VAT, bis-sistema tat-thresholds jiġri li d- distributur se jiġbor il-15% mingħand ir-retailer għaliex id-distributur ċertament jaċċedi l-limitu tat-threshold.

U ġaladarba s-small tradesman will have opted out mis-sistema, dan se jispiċċa li ma jistax jiġbor dawk il-15% li jkun ħallas lid-distributur u allura jkollu jiekol mill-profitt tiegħu stess.

U jien għalhekk għidt li s-sistema tat-thresholds fil-value added tax m'hijiex friendly għas-self-employed iż-żgħir.

Bis-sistema tal- value added tax dan mhux talli reġa' spiċċa jiġbor it-taxxa għall-gvern imma spiċċa jidħol fiha minkejja li ma jaqlax Lm12,000.

Nirringrazzjak, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Ħamis 14 ta' Jannar, 1999 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PENSJONI - PENSJONI TAS-SERVIZZI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti n-numru ta' persuni li gawdew mill-iskema tal-Pensjoni tas-Servizzi kif mogħtija mill-Gvern Laburista?

Jista' jgħid x'kienet in-nefqa u kemm għad hemm persuni li għadhom ma gawdewx minn din l-iskema?

Jista' jgħid ukoll meta se jitħallsu dawn il-każi li għad hemm pendenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minn total ta' madwar 18,000 pensjonant li jirċievu pensjoni tas-Servizz u li qed jirċievu pensjoni tas-Sigurta' Soċjali, 6,799 ibbenefikaw minn żieda fil- pensjoni tagħhom b'riżultat tal-miżuri li ġew fis-seħħ b'effett mill-4 ta' Ottubru, 1997.

In-nefqa minħabba din il-miżura matul l-1997 kienet ta' Lm390,000.

Iż- żieda fl-ispiża rikkorrenti matul l-1998 b'effett ta' dawn iż-żidiet hija ta' Lm1.56 miljun.

Jiena nfurmat li t-taqsima tal-pensjonijiet spiċċat l-eżerċizzju kollu u l- ftit każi li għandhom pendenti huma dawk fejn l-informazzjoni meħtieġa dwar ir-rata oriġinali tal-pensjoni tas-Servizz ma ġietx ipprovduta mill- pensjonant.

Għaldaqstant il-kalkolu tal-pensjoni ma tistax ssir.

Kif din l-informazzjoni tiġi provduta, l-pensjoni tiġi riveduta u kull arretrati dovuti jitħallsu.

In-numru ta' dawk il-pensjonanti li ma gawdewx minn żieda fil-pensjoni minħabba dawn il-miżuri huwa ta' madwar 11,201.

PERSUNI B'DIŻABILITA' - SERVIZZI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm applikaw persuni b'diżabilita' taħt is-60 sena għal dawn is-servizzi u kemm minnhom ingħatalhom sena b'sena mindu l-persuni b'diżabilita' saru ntitolati għalihom: (i) home help; (ii) telecare; (iii) servizz dwar inkontinenza; (iv) servizz ta' handyman; u (v) meals on wheels?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jiddispjaċini ninforma lill-Onor.

Interpellant li wara li ġew ikkuntattjati s-sections kollha msemmija fil-mistoqsija tiegħu, instab li ma tinżammx statistika ta' applikazzjonijiet fejn toħroġ jekk l- applikant kienx disabled jew le.

Sabiex tinġabar din l-informazzjoni llum, irridu mmorru lura xi seba' jew tmien snin, u jeħtieġ li wieħed irid ifittex eluf ta' applikazzjonijiet sabiex jara x'kienet il-pożizjoni ta' l- applikant dak inhar li applika.

Ma nħossx li din il-biċċa xogħol kbira għandha ssir illum.

SAĦĦA - KAROZZI TAL-KIRI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu karozzi tal-kiri mal-ministeru u mad- dipartimenti kollha li jaqgħu taħtu, dipartiment b'dipartiment?

Jista' l- Ministru jgħid ukoll min huma l-kerrejja ta' dawn il-karozzi u jekk il- kirjiet humiex isiru permezz ta' kuntratt li għalih ħarġu l-offerti jew permezz ta' direct orders?

Jista' l-Ministru jgħid kemm qed tlaħħaq l- ispiża kuljum għal kiri ta' dawn il-karozzi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' vetturi mikrija mid-Dipartiment tas- Saħħa huwa ta' għaxra (10).

L-ebda waħda minn dawn il-vetturi m'hi mikrija mill-Ministeru.

Il-kiri ta' dawn il-vetturi sar bi quotations u b'direct orders.

L-ispiża kuljum tlaħħaq Lm101.45.

Il-kerrejja tal-vetturi u min juża l-vetturi hu kif ġej:

|Kerrej |Dipartiment |Data | |Fun |Nursing |01/08/19| |Drive |Manager |97 | | |Health | | | |Centres | | |Fun |Director |01/12/19| |Drive |Nursing |95 | | |Services | | |Swift |Hospital |01/01/19| |Garage |Medical |96 | | |Administrato| | | |r | | |Garden |Lifter Van |01/11/19| |of Eden | |97 | |Garden |Lifter Van |01/11/19| |of Eden | |97 | |Garden |Lifter Van |25/04/19| |of Eden | |97 | |Meli Car|Mount Carmel|01/01/19| |Hire |Hospital |96 | |Meli Car|Director |Ottubru | |Hire |Pharmaceutic|1996 | | |al Services | | |Red |Ambulanza |07/07/19| |Cross | |94 | |Society | | | |Red |Ambulanza |07/07/19| |Cross | |94 | |Society | | |

RABAT (MALTA) - ĊIMITERJU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għall-intervent tiegħi dwar iċ-ċimiterju fir-Rabat, Malta u l-fatt li l- komunita' Rabtija tinsab imdejqa u urtata ħafna li ilha snin twal tistenna dan il-bżonn fir-Rabat, jista' l-Ministru jagħmel time-frame sabiex il- proċess ta' l-istħarriġ għal dan iċ-ċimiterju ma jkomplix jieħu aktar fit- tul?

Jista' l-Ministru jieħu kunsiderazzjoni li ma jintużax raba' tajjeb li diġa' jintuża mill-bdiewa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li qiegħed isir kull mezz possibbli biex l-istħarriġ dwar il-possibbilta' li jinbena ċimiterju ġdid, limiti tar-Rabat jitħaffef u jiġi deċiż fl-iqsar żmien possibbli.

Ma tistax tingħata data definittiva sabiex jitwettaq dan il- proġett.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, biex ma jintużax raba' tajjeb, tiġi mistħarrġa fil-kontest tal-ħtieġa li jsir ċimiterju ġdid.

MINISTERU TAS-SERVIZZI SOĊJALI - VETTURI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il vettura (ta' l-art u tal-baħar) għandu reġistrati f'isem il-ministeru u f'isem id- dipartimenti kollha li jaqgħu taħtu, dipartiment b'dipartiment?

Jista' l-Ministru jgħid kemm-il vettura ġiet mixtrija għal ministeru jew għal xi wieħed mid-dipartimenti mis-6 ta' Settembru, 1998 sat-28 ta' Ottubru, 1998?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

OPM - KUNTRATTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru, għall-perijodu mill-5 ta' Settembru, 1998 sa l-1 ta' Diċembru, 1998, jagħti lista tal-kuntratti li ngħataw b'direct order u għal kull kuntratt: (a) jindika x'kien il-kuntratt; (b) min għamel l-ispecifications; (ċ) min kienu l-persuni li għamlu l-award; (d) lil min intalbu l- quotations; (e) kemm kienet kull quote; (f) min rebaħ il-kuntratt; (g) ingħataw extensions fuq il-kuntratt oriġinali; u (h) kemm kien il-valur totali tagħhom?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-informazzjoni mitluba għall-perjodu mill-11 ta' Novembru 1998 sal-1 ta' Diċembru 1998 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

Nirriferi lill-Onor Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 1260 għall-perjodu 5 ta' Settembru, 1998 sal-10 ta' Novembru, 1998.

SAĦĦA - KUNTRATTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru, għall-perijodu mill-5 ta' Settembru, 1998 sa l-1 ta' Diċembru, 1998, jagħti lista ta' kuntratti li ngħataw b'direct order u għal kull kuntratt: (a) jindika x'kien il-kuntratt; (b) min għamel l-ispecifications; (ċ) min kienu l-persuni li għamlu l-award; (d) lil min intalbu l- quotations; (e) kemm kienet kull quote; (f) min rebaħ il-kuntratt; (g) ingħataw extensions fuq il-kuntratt oriġinali; u (h) kemm kien il-valur totali tagħhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni ghall-perjodu 5 ta' Settembru 1998 sa l-10 ta' Novembru 1998 nghatat permezz tar-risposta ghall-mistoqsija parlamentari numru 1268.

Ghall-perjodu mill-10 ta' Novembru 1998 sal-1 ta' Dicembru 1998 ma nghata l- ebda kuntratt b'direct order.

SAĦĦA - KONSULENTI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm konsulenti jaħdmu mad-Dipartiment tas-Saħħa?

Kemm ilhom jaħdmu mal-gvern?

Kemm minnhom ġew ingaġġati matul dawn l-aħħar sentejn?

X'tip ta' kuntratti għandhom u x'salary scale għandhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-uniku tip ta` konsulenti li jaħdmu fid-Divizjoni tas-Sahha b'kuntratt huma tobba barranin.

Minn dawn hemm tlieta.

L-informazzjoni mitluba dwarhom hija kif gej:

| |Data |Tip ta` |Salarju | | |ta` |Kuntratt | | | |l-Ingag| | | | |g | | | |1. |30/08/8|Ta` sena, |LM7,391 | | |4 |mbaghad |fis-sena, | | | |jiggedded |bla taxxa. | |2. |01/04/9|Ta` Sena |Lm35,000 | | |5 |Snin |fis-sena | | | | |bla taxxa. | | | | |Is-salarju | | | | |jigi | | | | |rivedut | | | | |fis-sena | | | | |2001. | |3. |01/03/9|Ta` tlett |Lm42,000 | | |7 |snin |fis-sena, | | | | |taxxabbli. |

NON-GOVERNMENT ORGANISATIONS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma jekk ġiex ifformat minnu l-kumitat li jieħu ħsieb il-Vot 4070 dwar it-tqassim tal-flus lil Non- government Organisations?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħidilna min huma l- persuni u x'inhi l-kariga tagħhom f'dan il-kumitat?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Beħsiebni naħtar mill-ġdid il-kumitat imsemmi mill- Onor. Membru mill-aktar fis fis-sena l-ġdida.

ETC - ŻJARAT MILL-ISPETTORAT

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jelenka kemm saru żjarat mill-ispettorat ta' l-ETC, sena b'sena f'dawn l-aħħar ħames snin?

Kemm minn dawn ġew solvuti u kemm minnhom għadhom sub judice?

X'inhi l- preskrizzjoni ta' dawk il-każi li għadhom sub judice?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li xi każi li għadhom sub judice jiġu xolti qabel ma tgħaddi l-preskrizzjoni minn fuqhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-aħħar ħames snin in-numru ta' żjarat li saru mill-ispettorat tal-Korporazzjoni tax- Xogħol u Taħriġ hu kif ġej:

SENA TOTAL

1994 3,541 1995 4,272 1996 5,308 1997 5,252 1998 (sa Novembru) 6,336 ------ 24,709

Il-figura preċiża ta' kemm ġew solvuti każi ma tistax tingħata għaliex għad hemm 685 każ li għadhom ma tressqux il-qorti u 29 każ li ġew diferiti mill- Qorti waqt li hemm numru ta' każi li l-akkuża għad trid tiġi preparata.

Il- preskrizzjoni hi ta' 6 snin.

Peress li hemm ammont kbir ta' każi li għadhom pendenti u dawn imorru lura għal numru ta' snin, il-Korporazzjoni qed taħseb li l-każi kollha li seħħew qabel l-1 ta' Ġunju 1997 jiġu rtirati u b'hekk każi relattivament riċenti jistgħu jiġu trattati malajr u b'aktar effiċjenza.

ISTITUTI RELIĠJUŻI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' tfal li qegħdin jgħixu ġewwa xi istitut reliġjuż illum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Minn tagħrif miġbur mid-Dipartiment għall-Ħarsien tal-Familja jirriżulta li preżentament hemm 282 tifel u tifla ta' eta' bejn 0 snin u 18-il sena jgħixu fi sbatax (17)-il dar residenzjali mmexxija minn reliġjużi.

SIGURTA' SOĊJALI - FAMILY THERAPY SUPPORT SERVICES

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Ma jidhirlux il-Ministru li l-vot ta' Lm1,000 għal Family Therapy Support Services huwa ftit wisq għal dan is- servizz tant importanti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nippreżumi li l-Onor.

Membru qed tirriferi għall- allokazzjoni li tidher fl-estimi ta' l-1999 bħala Item Nru. 4340 taħt il- Vot 16 (Rikorrenti) għad-Dipartiment tal-Ħarsien tal-Familja.

Dan l-ammont huwa identiku għal dak li ġie vvotat is-sena l-oħra għal dan is-Servizz taħt il-vot ta' dan id-Dipartiment.

B'danakollu, irrid inżid li dan it-tip ta' Servizz (Family Therapy Service) jiġi pprovdut ukoll mill-Programm Ħidma Soċjali (SWDP) li, kif taf l-Onor.

Membru, għal din is-sena żidnielu l-Vot b'mod sostanzjali.

SAĦĦA - LIVELL TA' ĊOMB

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jagħti figuri tal-livelli ta' ċomb: (i) fl-atmosfera; (ii) fil- ħobż Malti; u (ii) fil-ħamrija għas-snin li dawn huma available?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ahhar studju fuq livelli ta` comb fl-atmosfera u fil-hamrija sar fis-snin 1983 u 1984 u fil-hobz Malti fl-1993.

Dan l-istudju fuq il-livelli ta` comb fl-atmosfera u hamrija kien parti minn studju internazzjonali imniedi mill-UNEP u l- Ghaqda Dinjija tas-Sahha.

Informazzjoni li harget mill-istudju tindika li f'kampjuni li ttiehdu l-mean tal-koncentrazzjoni ta` comb f'mikrogrammi kull metru kubu kien hekk: i. fl-arja

|Area minn fejn |mean | |ittiehdu |ugPb/m3| |l-kampjuni | | |Residential/Indu|0.17 | |strial | | |Background |0.08 | |Heavy Traffic |1.17 |

ii. fil-Ħamrija |Area minn fejn |mean | |ittiehdu l-kampjuni|ugPb/m| | |3 | |Hamrija metru 'l |138 | |boghod mix-xifer | | |tat-triq | | |Hamrija minn 5 sa |54 | |40 metru 'l boghod | | |mix-xifer tat-triq | |

iii.

Minn studju iehor li sar bejn id-Dipartiment tas-Sahha u d- Dipartiment tat-Tossikologija tal-Fakulta tal-Medicina u Kirurgija ta` l- Universita ta` Malta fuq livelli ta` comb fil-hobz Malti li sar fl-1993, irrizulta li l-mean ta` koncentrazzjoni ta` comb fil-hobz kien hekk:

|Hobz Malti li |mean ug| |nhema |Pb/kg | |Fi fran imhaddma|281 | |bl-elettriku | | |Fi fran imhaddma|4063 | |b'mezzi ohra | |

ANZJANI - DAY CENTRES

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet l- attendenza fuq bażi ta' daily average f'dawn l-aħħar tmien xhur f'kull day centre ta' l-anzjani taħt it-tmexxija tal-Gvern?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tabella li tindika l-attendenza fuq bażi ta' daily average ta' kull Day Centre ta' l-anzjani bejn Marzu u Novembru 1998 kif mitlub fil-mistoqsija tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- Seduta.

TAS-SLIEMA - DAY CENTRE

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid minn min hu magħmul il-kumitat tat-tmexxija ta' l-anzjani fid-day centre ta' Tas-Sliema li kien twaqqaf b'inizjattiva tal-Gvern preċedenti?

X'suġġerimenti qiegħed jagħmel għat-titjib fit-tmexxija tal-post?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Kumitat tat-tmexxija tad-Day Centre ta' Tas- Sliema jikkonsisti minn dawn il-persuni:

Chairperson Ms Sylvia Muscat Vice Chairperson Mr Edward Cuschieri Secretary Mr Albert Giglio Vice Secretary Ms Ċettina Mallia Treasurer Mr Vince Portelli Vice Treasurer Mr Charles Aquilina Public Relations Officer Mr Alfred Gera

Membri: Ms S Catania; Ms C Agius; Ms J Sloan; Ms V Vella; Mr J Doggett; Mr F Saliba; Mr A Spiteri.

Il-Kumitat kien issuġġerixxa li l-post jinfetaħ mit-8.30 a.m. sas-7.00 p.m. kuljum, kif fil-fatt beda jsir mill-1 ta' Diċembru, 1998.

Il-Kumitat jixtieq iżid l-attivitajiet f'dan id-Day Centre, pero' jrid jagħmel dan skond il-finanzi li jkollu minn żmien għal żmien.

SAĦĦA - INFERMIERA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-lum, jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l- infermiera li ngħataw transfer?

Kemm minnhom kienu staff nurses u kemm kienu enrolled nurses?

Jista' l-Ministru jagħti wkoll id-dati ta' meta kienu ħarġu dawn it- transfers u kemm kienu l-infermiera trasferiti kull darba?

Jista' l-Ministru jgħid minn fejn u għal-liema post ġew trasferiti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' infermiera li nghataw transfer mill-5 ta' Settembru 1998 sal-lum huwa 31.

Minnhom kien hemm 17 enrolled nurses u 8 staff nurses.

|Data |Nru |Minn |Ghall | |ta' | | | | |trans| | | | |fer | | | | | | | | | |13.10|1 |SLH |Director | |.98 | | |Nursing | | | | |Services'| | | | |Office | |19.10|1 |SLH |SLH | |.98 | | | | | | |(MOT) |(Gynae | | | | |Ward) | | |1 |SLH |SLH | | | |(Gynae |(MOT) | | | |Ward) | | | |1 |MCH |SLH | | | | |(O/P | | | | |Dept) | |23.10|1 |SLH |SLH | |.98 | | | | | | |(ITU) |(Renal | | | | |Unit) | | |1 |SLH |SLH | | | |(Renal |(ITU) | | | |Unit) | | | |1 |SLH |MCH | | | | |(Day duty| | | | |roster) | |30.10|1 |SLH |SLH | |.98 | | | | | | |(Customer|(MOP) | | | |Care) | | | |1 |CGMO's |Dental | | | | |O/P | | | |Office |Clinic | |3.11.|1 |Tal-Ferha|MCH | |98 | | | | | |1 |Minister |Health | | | |for | | | | |Social |Division | | | |Policy | | | | |(Centru | | | | |Hidma | | | | |Socjali) | | |5.11.|1 |Health |SLH | |98 | |Promotion| | | | |Unit |(M3) | | |1 |SLH |Karen | | | | |Grech | | | |(E & A |Theatre | | | |Dept) | | | | | |(Anaesthe| | | | |tic | | | | |Day Duty)| |10.11|1 |HIU |SLH | |.98 | | | | | | | |(SCBU) | |12.11|1 |SLH |SLH | |.98 | | | | | | |(Medical |(MSI) | | | |Records) | | |17.11|1 |SVPR |MCH | |.98 | | | | |25.11|1 |SLH |SLH | |.98 | | | | | | |(Urology)|(MOT) | |26.11|1 |SLH |MCH | |.98 | | | | |2.12.|1 |SLH |SLH | |98 | | | | | | |(Gynae) |(M2) | |7.12.|1 |HIU |SLH | |98 | | | | | | | |(Post-Nat| | | | |al) | | | |MCH |Dental | | | | |Clinic | | | | |Floriana | | |1 |SLH |Boffa | | | | |Hospital | | | |(Ophthalm|(Ward 4) | | | |ic | | | | |Ward) | | | |1 |SLH |SLH | | | |(Dayward)|(Ward M3)| |9.12.|1 |MCH |MCH | |98 | | | | | | |(MW 10) |(Administ| | | | |ration) | | |1 |MCH |MCH | | | |(MW 10) |(Juvenile| | | | |) | | |1 |MCH |MCH | | | |(MW 5) |(MW 6) | | |2 |MCH |MCH | | | |(MW 10) |(MW 3A) | |10.12|1 |SLH |Boffa | |.98 | | |Hospital | | | | |(MOP) | |16.12|1 |SLH |OHU | |.98 | | | | | | |(Dental | | | | |O/P) | | | |1 |MCH |SLH | | | | |(Orthopae| | | | |dicTheatr| | | | |e) | | |31 | | |

Minn dawn it-13-il transfer indikati hawn fuq, 14 minnhom saru fuq talba mill-individwi stess.

SAĦĦA - SAFAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il darba siefer il-Ministru tas-Saħħa fil-perijodu bejn Novembru 1996 u Awissu 1998?

Min kienu l-persuni li akkumpanjawh kull darba?

Kemm swiet kull safra u kemm kien il-perijodu li l-Ministru dam barra minn Malta kull darba?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-Ministru tas-Sahha siefer seba` darbiet fil- perjodu bejn l-1 ta` Novembru 1996 u l-31 ta` Awissu 1998 kif jidher hawn taht: Geneva: Pre-Health Conference of Commonwealth Health Ministers 03/05/97 - 15/05/97 Hon Dr. Michael Farrugia Mr. Mario Azzopardi Mr Godfrey Xuereb Dr Malcolm Micallef Total minfuq: LM3894 Geneva: Meeting with WHO Officials 17/08/97 - 20/08/97 Hon Dr Michael Farrugia Mr Mario Azzopardi Dr Malcolm Micallef Total minfuq: LM2454 Copenhagen: Meeting with WHO Officials 03/09/97 - 05/09/97 Hon Dr Michael Farrugia Mr Mario Azzopardi Ms Amy Genovese Mr Godfrey Xuereb Total minfuq: LM5423 Turkey: 47th Session WHO Regional Committee for Europe 14/09/97 - 18/09/97 Hon Dr Michael Farrugia Mr Mario Azzopardi Mr Godfrey Xuereb Total minfuq: LM5128 Geneva: Ministerial Delegation to attend 50th Assembly of WHO 08/05/98 - 12/05/98 Hon Dr Michael Farrugia Mr Mario Azzopardi Total minfuq: LM2809 Geneva: Ministerial Delegation to attend WHO Convention 14/05/98 - 16/05/98 Hon Dr Michael Farrugia Mr Mario Azzopardi Total minfuq: LM2748 Palermo: International Congress - Lo Statuto dell'Immagine 28/06/98 - 29/06/98 Hon Dr Michael Farrugia Mr Mario Azzopardi Total minfuq: LM407

SAĦĦA - ĊENTRI TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid għaliex iċ-Ċentru Ċiviku ta' Birkirkara se jiftaħ biss bħala Ċentru tas-Saħħa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Din il-mistoqsija ghandha ssir lill-Ministru koncernat minn dawn is-servizzi

QORMI - ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid għaliex l-X-Ray Machine fil-Health Centre ta' Ħal Qormi ilha ġimgħat bil-ħsara?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-X-Ray Machine fic-Centru tas-Sahha ta' Hal-Qormi mhijiex bil-hsara u ma kienetx bil-hsara f'xi zmien ricenti.

BEEF BURGERS - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra għaliex il-levy li tħallset skond il-mistoqsija parlamentari numru 993, Seduta Nru. 26, ma tħallsitx skond l- Avviż Legali Nru. 68/98 ta' l-Att tal-Protezzjoni ta' l-Industrija Lokali CAP 336 u fid-dawl ta' l-ewwel qari ta' dan l-avviż kien tressaq fil- Parlament fil-25 ta' Mejju, 1998?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 993 kienet tirriferi għal-levy imħallsa bejn il-25 ta' Mejju 1998 u t- 30 ta' Novembru 1998, jiġifieri mid-data effettiva ta' l-Avviż Legali numru 68/98 sad-data tat-tweġiba.

F'dan il-perjodu l-levy nġabret skond l- imsemmi Avviż Legali, jiġifieri 80ċ kull kilo impurtat.

Pero` parti minn din il-levy, jiġifieri 70ċ kull kilo, inġabret bħala depożitu.

Dan id-depożitu issa se jiġi mgħoddi lura lill-importaturi konċernati peress li l-Abbozz ta' Liġi msemmi mill-Onor.

Interpellant spiċċa max-xoljiment tal-leġislatura preċedenti.

DIPARTIMENT TAS-SERVIZZI VETERINARJI - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il inspection saret mid-Dipartiment tas-Servizzi Veterinarji lir-raħħala matul ix-xhur ta' Ottubru u Novembru 1998?

Meta u fuq liema tjur u bhejjem u x'kienu r-riżultati?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Id-Dipartiment tas-Servizzi Veterinarji għandu programm on going ta' spezzjonijiet fuq stabilimenti fejn jinżammu l- bhejjem u t-tjur.

Id-dettalji huma ppubblikati fir-Rapport Annwali tad-dipartiment.

DIPARTIMENT TA' L-AMBJENT - LAQGĦAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm saru laqgħat bejn l-uffiċjali tad- Dipartiment ta' l-Ambjent u s-Sezzjoni ta' l-Urban and Rural Landscaping tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura matul il-perijodu tal-5 ta' Settembru u Diċembru?

X'ġie diskuss u x'ġie pproġettat li jsir b'kordinament maż-żewġ awtoritajiet għall-benefiċċju ta' landscaping aħjar fil-gżejjer tagħna?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Filwaqt li għadhom ma sarux laqgħat kif qed isaqsi dwarhom l-Onor.

Interpellant, nista' ninforma lill-Kamra li wara t- taħdidiet fil-ġurnata seminar ta' l-24 ta' Novembru 1998, kien suġġerit u sar qbil biex jiġi mwaqqaf kumitat ad hoc biex jiddiskuti l-ħarsien u l-użu tas-siġar Maltin, u sar l-ewwel pass biex jiġu mistiedna r-rappreżentanti tad-diversi dipartimenti u għaqdiet oħra.

Jiena nispera li l-kordinament li qiegħed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant, u li jien naqbel miegħu, iseħħ fl-ewwel laqgħa ta' dan il-kumitat.

PULIZIJA - EX-MEMBRI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' pulizija li spiċċaw mill-Korp tal- Pulizija, grad grad, matul dawn l-aħħar ħames, snin sena b'sena?

Kemm kien in-numru ta' pulizija li daħlu fil-korp matul l-istess perijodu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub hu kif jidher fit-tabella li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

PULIZIJA - POSTIJIET VAKANTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra liema huma dawk il-postijiet vakanti fil- Korp tal-Pulizija, grad grad, fil-mument?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li n-numru ta' vakanzi, skond il- complement approvat, fil-Korp tal-Pulizija, fil-preżent u grad bi grad hu kif ġej :

Supretendenti 11 Spetturi 8 Surgent Maggur ta' l-Ewwel Klassi 1 Surgenti Magguri 14 Surgenti 23 Kuntistabbli 40

TOTAL 97

BORD TAL-KOPERATTIVI - IPSE/IDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Billi issa s-settur tal-biedja u sajd sa jidħol fl-istruttura ta' l-IPSE u fl-IDA, jista' l-Ministru jinformani x'diskussjonijiet saru mal-Bord tal- Koperattivi u l-Koperattiva tar-Raħħala, Sajjieda u Bdiewa, l-Agro Industrija, biċċeriji u mal-Koperattivi tat-Tjur u annimali li jipproduċu l- laħam mill-5 ta' Settembru 'l hawn u meta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Hija l-intenzjoni tal-Ministeru li jiltaqa' mar- rappreżentanti konċernati, u fil-fatt diġa' inżammu laqgħat ma' uħud minnhom.

Jiena ċert li l-Onor.

Interpellant jifhem li tali laqgħat, li bosta drabi huma ta' natura teknika, jieħdu fit-tul u għalhekk għadu kmieni biex wieħed jagħti dettalji dwarhom.

PBS - AIR-TIME

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonferma rapporti li dehru fil-ġurnali li l-PBS qed tadotta policy li biegħ l-air-time tagħha stess lil bosta individwi u kumpanniji kummerċjali?

Jista' l-Ministru jgħid liema programmi qed isiru fuq dawn it-tip ta' ftehim u x'inhuma l-kondizzjonijiet li qed isirulhom sabiex dawn ma jikkompetux mat-taqsima tar-reklami fi ħdan il-PBS stess?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-PBS tbiegħ parti mill-airtime tagħha stess lil diversi individwi u kumpanniji kummerċjali.

Programmi li fuqhom sar dan it-tip ta' ftehim huma:

Inservik Ġejna Koppji Fiżż Bonġu Sinjura Borġ Basta Mhux Weekend Kraxx Klinika

Informat ukoll li ma' kull ftehim kien hemm klawsola li tesiġi li l- individwu jew kumpannija li tkun qed tixtri l-airtime mingħand il-PBS trid iżżomm il-livell tal-prezzijiet skond ir-rate card uffiċjali tal- kumpannija.

KUMPANNIJI KUMMERĊJALI - PROGRAMMI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru ħlasijiet lil kumpanniji kummerċjali u individwi matul din is-sena għall-produzzjoni ta' programmi għall- istazzjoni nazzjonali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tlabt il-Bord il-ġdid tal-PBS sabiex jikkonsidra t- talba tal-Onor.

Membru u jagħtini tweġiba biex inkun nista' nwieġeb f'xi Seduta oħra.

PBS - KAŻIJIET TA' DIXXIPLINA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm każijiet pendenti ta' dixxiplina fil-PBS li saru tul l-1998?

ONOR.

LOUIS GALEA: Hemm każ wieħed biss li għadu pendenti.

VAT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Min- naħa tal-Ministeru sar xi studju ta' l-impatt tal-VAT fuq ir-ristoranti u l- livell ta' prezzijiet u kompetittivita' u kif dan jolqot il-qasam turistiku f'pajjiżna?

Ma' liema pajjiżi sar l-istudju komparattiv, jekk sar?

Jekk dawn l-istudji saru, x'kienu l-konklużjonijiet tagħhom?

Jista' l-Ministru jpoġġi kopja ta' dan l-istudju fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Kif kelli okkażjoni ngħid qabel, mhux mistenni li jkun hemm xi impatt partikolari fuq l-andament ta' l-industrija tat- turiżmu bħala riżultat ta' l-introduzzjoni tal-VAT.

Meta wieħed iqis li diġa' kellna sentejn esperjenza bejn l-1995 u l-1996 dwar l-effett tal-VAT fuq is-settur turistiku, ma kienx hemm għalfejn isir studju speċifiku bħal dak imsemmi fil-mistoqsija.

Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Membru li filwaqt li hu semma biss l-ikel fir-ristoranti, tajjeb li wieħed ifakkar li r-rata ta' taxxa għall- akkomodazzjoni fil-lukandi tħalliet bil-5% f'dik li hi l-lodging u l-ikel tat-turist sa full-board.

Għat-turisti li jiġu fuq pakketti all inclusive, titħallas it-taxxa ta' 5% fuq 80% tal-pakkett.

Barra minn dan, il-lukandi bl-akkomodazzjoni sa full-board se jieħdu refunds fuq kollox, b'kuntrast ma dak li kien jiġri fis-sistema tas-CET fejn it-taxxa effettiva fuq l- akkomadazzjoni kienet fil-fatt aktar għolja minn 5%.

Meta tieħu kollox flimkien, huwa mistenni li l-industrija tat-turiżmu f'pajjiżna se tibqa' kompetittiva.

Dan jikkonfermawh ukoll iċ-ċifri ta' hawn taħt li jqabblu r-rata ta' VAT f'Malta ma' diversi pajjiżi fil-Mediterran li għandhom industrija kbira tat- turiżmu.

Rata ta' VAT Akkomodazzjoni Ikel Night fil-Lukandi Barra Club

Grecja 18 8 8 18 Spanja 16 7 7 16 Portugal 17 5 17 17 Turkija 23 15 15 23 Malta 15 5 15 15 'Source: EU Commission; Deloitte Touche Tohmatsu International'

Ta' min isemmi wkoll li attivitajiet kulturali f'pajjiżna huma eżenti mill-VAT b'kuntrast ma' dak li hemm f'diversi pajjiżi oħra.

PULIZIJA - SPLUŻJONIJIET FIL-BARRIERI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid meta l-pulizija ntalbet tinvestiga jekk sarux splużjonijiet fil-barrieri qrib it-tempji ta' Ħaġar Qim u l-Imnajdra fl- aħħar tliet xhur?

Fiex waslu l-investigazzjonijiet tal-pulizija?

X'kienu l- konklużjonijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi permezz ta' ittra li ġġib id-data tal-10 ta' Diċembru 1998, l-Aġent Direttur tal-Mużewijiet kien talab lill- Kummissarju tal-Pulizija sabiex isiru nvestigazzjonijiet ħalli jiġi stabbilit jekk kienx sar użu ta' splussiv fil-barrieri qrib it-tempji ta' l- Imnajdra u Ħaġar Qim.

Dawn l-investigazzjonijiet għad m'humiex konklużi.

FORZI ARMATI - SPLUŻJONIJIET FIL-BARRIERI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk tul l-aħħar xahar l-Armata ntalbitx tinvestiga jekk sarux splużjonijiet fil-barrieri qrib it-tempji ta' Ħaġar Qim u l-Imnajdra?

Fiex waslu l-investigazzjonijiet ta' l-Armata?

X'kienu l-konklużjonijiet?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li f'Diċembru ta' l-1998 l- Armata ntalbet tagħmel investigazzjoni dwar is-suġġett imsemmi fil- mistoqsija.

L-awtoritajiet ta' l-Armata ħassew li tali nvestigazzjoni ma kenitx taqa taħt il-kompitu tagħhom, iżda xorta waħda ġabru xi tagħrif relevanti u għaddewh lid-Dipartiment konċernat.

VAT - QASAM TAL-MANIFATTURA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk sarx xi studju ta' l-impatt tal- VAT fuq il-qasam tal-manifattura li jipproduċi għas-suq lokali?

Jekk sar dan l-istudju, x'wera dwar l-impatt tal-VAT?

Jista' l-Ministru jpoġġi kopja ta' dan ir-rapport fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Saru diversi diskussjonijiet mal-korpi kostitwiti, fosthom il-Federazzjoni ta' l-Industriji u l-Kamra tal-Kummerċ dwar l- impatt tal-VAT fuq il-qasam tal-manifattura li jipproduċi għas-suq lokali.

Għadu mhux iż-żmien opportun li wieħed jagħti dettalji peress li l-Gvern għadu qed jistenna r-reazzjoni ta' dawn il-korpi kostitwiti.

Tajjeb wieħed jgħid li l-istess korpi kostitwiti huma favur l-introduzzjoni tal-VAT.

Irid jingħad ukoll li fis-sistema tal-VAT hemm kontemplata l-introduzzjoni tar-refunds li se jkollha effett pożittiv fuq l-investiment fil-qasam tal- manifattura u l-kummerċ in ġenerali.

Barra minn dan meta fl-1995 daħlet fis-seħħ is-sistema tal-VAT, kienu saru diversi studji dwar l-impatt tal-VAT, liema studji kienu ġew ippubblikati.

HCEB - UFFIĊJALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li fit-18 ta' Diċembru, 1998 uffiċjali tal- HCEB daru ristoranti u staqsew għal kopja tal-menu?

F'kemm-il ristorant marru u f'kemm jiem kienu mifruxa dawn iż-żjajjar?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Jien informat li l-ġbir tal-menus huwa parti mix- xogħol normali li jagħmlu l-uffiċjali tat-Taqsima ta' l-Ispettorat ta' l- Hotels and Catering Establishments Board l-istess bħal spezzjonijiet li jsiru biex jikkontrollaw l-iġjene, is-servizz u l-operat ġenerali.

Ninsab infurmat ukoll li dawn l-uffiċjali żaru l-maġġoranza ta' l- istabbilimenti li jservu l-ikel, madwar 500, li kienu miftuħin għall- pubbliku fl-aħħar ħmistax ta' 1998.

VALLETTA - ĊENTRU TA' L-ARTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu stmat li se jitħallas il-perit, li ismu qed jintbagħat separatament, tad-disinji għaċ-Ċentru ta' l-Arti fil-Belt?

Fuq liema kriterji ġie magħżul dan il-perit biex jagħmel dawn id-disinji?

Għaliex persuni oħra ma ngħatawx l-opportunita' biex jagħmlu proposti għal dawn id-disinji?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat- tweġibiet li tajt għall-mistoqsijiet parlamentari numri 758, 1230, 1645, 2026 u 2362.

OPM - KUNTRATTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 2159?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nirriferi l-Onor Membru għar-risposta li ngħatat aktar qabel fis-seduta ta' llum.

UE - IMPORTAZZJONI LEJN MALTA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 1231?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Peress li l-Onor.

Interpellant ma' indikax perjodu speċifiku, se nillimita ruħi għall-perjodu bejn Jannar u Novembru 1998.

L-importazzjoni minn pajjiżi barra l-Unjoni Ewropea kienet tammonta għal Lm294.0 miljun minn total ta' Lm951.7 miljun.

Dan jammonta għal 31% ta' l- importazzjoni totali.

L-importazzjoni totali għall-istess perjodu kienet maqsuma f'dawn is- setturi prinċipali:-

Lm miljun 0.

Ikel 89.3 1.

Xorb u Tabakk 14.8 2.

Materji naturali 13.0 3.

Zjut u Minerali 36.6 4.

Xahmijiet u Zjut 2.7 5.

Kimika 74.05 6.

Materja ghall-manifattura 131.8 7.

Makkinarju u apparat tat-trasport 476.0 8.

Oggetti mahduma 105.9 9.

Affarijiet oħra ta' kummerc 7.6 Total 951.7

Minn dan it-total l-ammont ta' Lm15.7 miljun kienet mediċina.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI - TENDERS

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 2177?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

ENEMALTA - PARTY TAL-MILIED

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid liema kumpannija ħadet ħsieb is-sound fil-party tal-Milied tal-Korporazzjoni Enemalta ta' din is-sena?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-kumpannija mqabbda mill-Welfare Committee ta' l-Enemalta biex tipprovdi s-sound waqt il-party tal-Milied li sar fil-Lukanda Dolmen fis-17 ta' Diċembru 1998 hija l-Audio Power ta' 'Lyness' Triq l-Għerien, il-Mellieħa.

Il-prezz imħallas għal dan is-servizz kien ta' Lm200.

RAĦAL ĠDID - CRASH BARRIERS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2824, il-post indikat huwa fi Triq Kordin, Raħal Ġdid, kantuniera ma' Kordin Road u Paola Hill, tat-Triq Kordin telgħin lejn l-iskola u Triq Sir Paul Boffa 'il fuq mill-pompa tal-petrol?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-lokalitajiet indikati mill-Onor.

Interpellant jidher illi aktar għandhom bżonn ta` railings milli crash barriers u għalhekk id-Dipartiment se jara li dan ix-xogħol isir.

KORPORAZZJONI PUBBLIKA - XIRI TA' DEHEB

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi korporazzjoni pubblika li fl- aħħar sitt xhur xtrat xi deheb?

Jekk iva, x'kien l-ammont u fuq xiex intnefaq dan l-ammont?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-ebda korporazzjoni pubblika li tifforma parti mid-dekasteru tiegħi ma xtrat xi deheb fl-aħħar sitt xhur.

ENEMALTA - REGULATORS POP-ON

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara jekk huwiex vera li madwar 2,000 regulator pop-on dan l-aħħar marru għand il-privat minflok għand il-Korporazzjoni Enemalta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-aħħar konsenja ta' regolaturi pop-on taċ-ċilindri tal-gass li mpurtat il-Korporazzjoni Enemalta kienet ta' 2,000 regolatur.

1,700 minn dawn ir-regolaturi ġew imqassma lil diversi ħwienet ġo Malta u Għawdex, kif ukoll lid-distributuri taċ-ċilindri tal-gass, sabiex il- pubbliku ikun jista' jinqeda aħjar.

300 minn din il-konsenja inżammet fl-istores ta' l-istess Korporazzjoni għal dawk li jiġu biex jinqdew mid-Depot tal-Gass.

GUDJA - TRIQ SAFI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li tingħata t-tarmac Triq Safi, Gudja?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li t-triq imsemmija hija diġa' asfaltata u għandha bżonn ta` manutenzjoni, iżda r-resurfacing tagħha jrid isir mill-Kunsill Lokali.

PTA - ROTTA NRU.

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li terġa' ssir ir-rotta Nru. 5 tal-karozzi tal-linja fil-lokalita' ta' Raħal Ġdid?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nformat li peress li minn Raħal Ġdid jgħaddu karozzi tal-linja minn diversi rotot, ma' tinħassx il-ħtieġa li terġa' tkun introdotta mill-ġdid ir-Rotta Nru. 5, li ilha li spiċċat snin ilu minħabba nuqqas ta' patrunaġġ.

RAĦAL ĠDID - TRIQ IL-BELT VALLETTA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li Triq il- Belt Valletta, f'Raħal Ġdid tingħata t-tarmac?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 2972

FORZI ARMATI - TINDIF

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb, kif kien tal-Gvern preċedenti, li l- Forzi Armati jnaddfu l-ħajt tad-dawra kollu tal-ground ta' Pace Grasso li jinsab f'Raħal Ġdid?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li waqt li kien hemm talba bil- fomm biss biex il-Forzi Armati jnaddfu l-ħajt tad-dawra kollha tal-ground ta' Pace Grasso f'Raħal Ġdid, it-tweġiba minn naħa ta' l-Armata kienet li dan mhux xogħol addattat għalihom.

M'hemmx x'jindika bil-miktub li l-Gvern preċedenti kellu l-ħsieb jordna lill-Forzi Armati jagħmlu dan ix-xogħol ta' tindif u mhux xieraq li l-Armata tiġi mqabbda dan ix-xogħol.

KUNSILL LOKALI - RAĦAL ĠDID

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jagħti kumpens lill-Kunsill Lokali ta' Raħal Ġdid biex fi Ġnien Pawlu Boffa jiġu rranġati l-funtani?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li l-Kunsill Lokali Paola għamel talba lit-Taqsima ta' l-Artijiet fi ħdan il-Ministeru ta' l-Intern sabiex l-imsemmi ġnien jgħaddi f'idejn il-Kunsill Lokali fi stat tajjeb inklużi ż-żewġ funtani.

Din it-talba se tiġi kkonsidrata fil-kontest tal-politika ta' devoluzzjoni lokali introdotta minn dan il-Gvern u li permezz tagħha l-Gvern irid jinkoraġixxi proġetti lokali billi jgħaddi f'idejn il-Kunsill Lokali proprjeta' li sal-lum hi amministrata minnu u li tista' tiġi amministrata aħjar mill-Kunsill Lokali.

DIPARTIMENT TA' L-ISPORTS - DOPING

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonsidra li l-proċedura eżistenti dwar id-doping tests tinbidel fis-sens li l-għaqdiet sportivi jgħaddu r-riżultati lid- Dipartiment ta' l-Isport?

Jaħseb il-Ministru li dan huwa importanti sabiex l-isport f'pajjiżna jibqa', safejn u sakemm hu possibbli, ħieles mit- teħid ta' sustanzi projbiti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li diġa' ttieħdu passi biex il-proċedura eżistenti dwar id-doping tests tinbidel.

Fil-fatt l-Assoċjazzjonijiet li ġew mgħejjuna finanzjarjament biex setgħu jsiru doping tests f'dawn l-aħħar sentejn ġew mitluba jibgħatu rapport dwar dawn it-tests.

GĦAQDIET SPORTIVI/VOLONTARJI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid x'inhuma l-kriterji li jintużaw meta xi għaqda sportiva jew volontarja oħra, jitolbu xi tip ta' eżenzjoni li tkun taqa' taħt il- Ministeru tal-Finanzi?

Isir xi tip ta' liason ma' xi dipartiment jew ministeru ieħor?

ONOR.

JOHN DALLI: Mhux normali li jingħataw eżenzjonijiet lil għaqdiet sportivi jew volontarji.

Għalhekk ma jeżistux xi kriterji partikolari għal tali ċirkostanzi.

Kull każ li jitressaq jitqies fuq il-meriti tiegħu.

GĦAWDEX - FLUS ALLOKATI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kif u lil min ġew imqassma l-Lm20,000 allokati għal għajnuna u li għalihom kien hemm 86 applikazzjoni wara avviż li kien ħareġ?

Barra dawn kien hemm xi għotjiet oħrajn?

Jekk iva, lil min?

Kien hemm sejħiet oħra simili għal dik li kienet żmien ilu?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li ntużat l-istess sistema tas-snin ta' qabel biex ngħatat l-għajnuna finanzjarja lill-għaqdiet mhux governattivi Għawdxin għall-1998.

L-għaqdiet li rċevew għajnuna huma: Għaqda Għawdxija Persuni b'Diżabilita', Past Pupils of Don Bosco (Fergħa t'Għawdex), Ħbieb "Dar San Ġużepp", Għ'Sielem, MUSEUM Subien (Nadur), Little Flowers Day Centre - Bishop's Conservatory, MUSEUM Bniet (Rabat), Kumitat ta' l-Għażla Premju ''Ġieħ in-Nadur'', Ċentru Sant'Antnin Patrijiet Franġiskani Mġarr, Azzjoni Kattolika Ċentrali - Rabat, MUSEUM Bniet (Qala), Tobit Foundation (San Lawrenz), St. Laurence Youth Centre - San Lawrenz, Fergħa ta' l-Azzjoni Kattolika (Xewkija), MUSEUM Bniet (Xewkija), Knisja Parrokjali (Nadur), Fondazzjoni OASI, Azzjoni Kattolika (Xagħra), Soċjeta' Mużikali Santa Margerita (Sannat), Għaqda Mużikali San Girgor (Kerċem) Lourdes Home (Tfajliet) Dar Karolina, Kummissjoni Emigranti (Victoria), SPCA (Gozo), Għaqda Abbatini Uffiċċju Parrokjali (Nadur), MUSEUM Nisa (Għ'Sielem), Victoria Scouts Group, MUSEUM Subien (Xagħra), MUSEUM Subien (Kerċem), MUSEUM Subien (Żebbuġ), MUSEUM Subien (Qala), MUSEUM Subien (Xewkija), MUSEUM Bniet (Rabat), MUSEM Subien (Rabat), MUSEUM Bniet (Nadur), Gozo Association for the Deaf, MUSEUM Subien (Għarb), Ċentru Parrokjali (Kerċem), Sorijiet Franġiskani (Nadur), The Eden Foundation (Gozo), Moviment Azzjoni Soċjali (Victoria), Grupp taż-Żgħażagħ (Munxar), Għaqda Ħidma Soċjali (Ċentru Parrokjali Ragħaj it-Tajjeb, Taċ-Ċawla), Radju Prekursur (Ċentru Parrokjali Xewkija), MUSEUM Bniet (Xagħra), Żgħażagħ Ċentru Parrokjali (Nadur), Oratorju Don Bosco, MUSEUM Bniet (Kerċem), Moviment ta' Kana, MUSEUM Subien (Għ'Sielem), Xewkija Tigers FC, Wirt Għawdex, Għaqda/Kumitat għar-Restawr fi ħdan il-Bażilika ta' San Ġorġ, Fondazzjoni Belt Vittorja (Ċentru Parrokjali San Ġorġ), Dar Ġużeppa Debono, MUSEUM Subien (Sannat), Kumpless Sportiv Seminarju - Seminarju tal-Qalb ta' Ġesu', Munxar Falcons FC (Ċentru Parrokjali Munxar), Musical Youth Group, MAS (Fergħa Munxar, Ċentru Parrokjali Munxar), Ħbieb tal-Morda u ta' l- Anzjani f'Għawdex, Kummissjoni Djoċesana Żgħażagħ, Leġjun ta' Marija, Radju Katidral - Knisja Katidrali - Uffiċċju Parrokjali, Mużew tal-Katidral - Knisja Katidrali - Uffiċċju Parrokjali, Librerija Pubblika tal-Katidral, Kumtiat tat-Tmexxija - Ċentru Parrokjali Katidral, Family & Social Action Group - Cathedral Parish Centre, Malta Hospice Movement, Grupp Universitarji Għawdxin, Nadur Youngsters FC., MUSEUM Subien (Għasri), u Gozo Horse Racing Association.

Ma ngħatat l-ebda għotja oħra taħt din l-iskema.

Nitlob lill-Onor.

Interpellant jekk jogħġbu jiċċara l-aħħar parti tal- mistoqsija tiegħu.

KUMITAT OLIMPIKU MALTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 2411?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-għajnuna finanzjarja li ingħata l- Kumitat Olimpiku Malti f'dawn l-aħħar erba' snin kienet hekk:

1995 Għajnuna għall-promozzjoni ta' elite sports Lm25,000 Għajnuna konnessa ma' Small Nations Games Lm20,000 1996 Għajnuna għall-promozzjoni ta' elite sports Lm40,000 Għajnuna għall-Kumitat Olimpiku Malti Lm10,000 1997 Għajnuna għall-Kumitat Olimpiku Malti Lm85,000 Għajnuna konnessa ma' Small Nations Games Lm50,000 1998 Għajnuna bħala bonus għall-atleti Lm10,500 Għajnuna għat-Top Athletes Programme Lm51,500 Għajnuna konnessa ma' Commonwealth Games Lm34,500

Hu maħsub li din is-sena l-għajnuna lill-Kumitat Olimpiku Malti tammonta għal Lm110,000.

SKEJJEL - TFAL LI JIĠU ABBUŻATI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 1838, jista' l-Ministru jgħid jekk irċeviex xi kummenti u pariri mill-organizzazzjonijiet li semma fir-risposta?

Jekk le, meta għandu jirċevihom u jekk iva, meta hemm il- ħsieb li d-dokument jibda jiġi attwat?

Jekk id-dokument huwa wieħed finali, jista' l-Ministru jpoġġi kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

LOUIS GALEA: Irċevejt kummenti u pariri mill-Ministeru tal- Politika Soċjali illi qed jiġu kkonsidrati.

Sadanittant, saru laqgħat fi ħdan il-Ministeru u beda jitħejja abbozz ta' pjan ta' azzjoni li fih għad iridu jiġu nvoluti dawk kollha konċernati, inkluż l-MUT, qabel ma l- proċeduri proposti jidħlu fis-seħħ.

Għaldaqstant, id-dokument għadu mhux finali.

SPORT - KUNSILL MALTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jinħatar il-Kunsill Malti għall-Isport?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Kunsill Malti għall-Isport se jinħatar fil-ġejjieni qrib.

Fil-fatt id-diversi assoċjazzjonijiet li għandhom dritt ikollhom rappreżentant ġew mitluba jinformawna bl-isem tal-persuna konċernata.

Kif nirċievu l-ismijiet kollha jinħatar il-Bord.

UFFIĊĊJU TAL-VAT - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mid-29 ta' Ottubru sal- 31 ta' Diċembru 1988 fil-VAT Office?

Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għalfejn saru dawn it-trasferimenti?

Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex il-ħsieb li jsiru trasferimenti fil-futur qarib fil-post tax-xogħol hawn fuq imsemmi?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li mid-29 t`Ottubru sal-31 ta` Diċembru 1998 saru żewġ (2) trasferimenti li jikkonċernaw id- Dipartiment tal-VAT.

It-trasferimenti saru fuq talba ta` l-uffiċjali konċernati.

Għalkemm in- numru ta` trasferimenti jinżamm limitat kemm jista` jkun, dejjem jistgħu jinqalgħu ċirkostanzi fil-futur li jkunu jirrikjedu li jsir xi trasferiment.

PIXXINA NAZZJONALI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mid-29 ta' Ottubru sal- 31 ta' Diċembru 1998, fil-Pixxina Nazzjonali?

Jista' l-Ministru jagħti r- raġuni għalfejn saru dawn it-trasferimenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Xejn.

UFFIĊĊJU TAL-BUDGET - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mid-29 ta' Ottubru sal- 31 ta' Diċembru 1998 fl-Uffiċċju tal-Budget?

ONOR.

JOHN DALLI: Ma ngħataw ebda trasferimenti mill-Ministeru tal- Finanzi fil-perjodu msemmi.

Kif jaf l-Onor.

Interpellant, it-trasferimenti ta` impjegati fis-servizz pubbliku huma suġġetti għall-esiġenzi tas- servizz.

DIPARTIMENT TAL-MUŻEWIJIET - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mid-29 ta' Ottubru sal- 31 ta' Diċembru 1998, fid-Dipartiment tal-Mużewijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Xejn.

PBS - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mid-29 ta' Ottubru sal- 31 ta' Diċembru 1998 fil-PBS?

ONOR.

LOUIS GALEA: Xejn.

ETC - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mid-29 ta' Ottubru sal-31 ta' Diċembru 1998, fl-ETC?

Jista' l- Ministru jgħid jekk huwiex il-ħsieb li jsiru trasferimenti fil-futur qarib fil-post tax-xogħol hawn fuq imsemmi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Bejn id-29 ta' Ottubru sal-31 ta' Diċembru 1998, fil-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ ma ngħata l-ebda trasferiment.

Il- policy hi li trasferimenti jingħataw biss jekk u meta jkun meħtieġ għall- effiċjenza tal-Korporazzjoni.