MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 161 It-Tnejn, 1 ta' Diċembru, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 161

It-Tnejn, 1 ta' Diċembru, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.09 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 1 ta' Diċembru, 1997

WERREJ MINUTI 1

INFORMAZZJONI TA' MADAM SPEAKER 1

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 1

TQEGĦID TA' KARTI 6

MOZZJONIJIET ESTIMI TA' NFIQ TAL-KORPORAZZJONI TAX-XOGĦOL U TAĦRIĠ GĦAS-SENA 1997/1998 8

AĠĠORNAMENT 29

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 34

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Numru 160 li saret fid-29 ta' Novembru, 1997 ġew konfermati.

INFORMAZZJONI TA' MADAM SPEAKER

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): Ninforma lill-Kamra li, rigward il-każ imqajjem mill-Onor.

Ċensu Galea fis-seduta ta' nhar il- Ħamis, 27 ta' Novembru, 1997 dwar rapportaġġ fil-ġurnal "The People", din il-gazzetta minn jeddha ppubblikat korrezzjoni tar-rapport in kwestjoni u l- Onor. Membru informani li huwa sodisfatt.

Rigward il-każ imqajjem mill-Onor.

Louis Deguara fis-seduta ta' nhar is- Sibt, 29 ta' Novembru, 1997 dwar rapport li xxandar fuq l-istazzjon tar- radju "Super 1", ninforma lill-Kamra li ntlaħaq ftehim bejn l-Onor Membru u l-istazzjon in kwestjoni dwar korrezzjoni għal dan ir-rapport.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

SKEJJEL - EŻAMIJIET

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Peress li mit-timetables li ġew imħabbra - f'każ ta' dawk l-istudenti li s-sena d-dieħla se jersqu kemm għall-eżamijiet tal-GCSE (London), kif ukoll tal-MATSEC - jidher li ħafna minn dawn l-eżamijiet se jsiru fl-istess ġranet u fl-istess ħin, b'mod li dawk l-istudenti li kellhom iċ-ċans li joqogħdu għall-GCSE u għall-MATSEC issa tilfu dan iċ- ċans, jista' l-Ministru jintervjeni biex it-timetables ma jaħbtux flimkien ħalli l-istudenti jkollhom iċ-ċans jagħmlu kemm l-eżamijiet tal-MATSEC kif ukoll dawk tal-GCSE?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant kemm għat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari Nru 5,417, fis-Seduta Nru 64, kif ukoll għar- risposta li kien ta l-predeċessur tiegħi fil-leġislatura preċedenti għall- mistoqsija parlamentari Nru 24,077, li tagħha qiegħda titqiegħed kopja fuq il-Mejda tal-Kamra.

F'dawn ir-risposti hawn spjegat ir-raġunijiet li għalihom m'huwiex possibbli dak li qed jitlob l-Onor.

Interpellant, jiġifieri li t-timetables ta' l-eżamijiet issettjati mill-Universita' ta' Malta jsiru b'mod li ma jaħbtux ma' l-eżamijiet ta' Londra tal-GCSE.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Bonnici, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Allura ma jistax jinstab rimedju biex dawn l- eżamijiet ma jsirux flimkien ħalli student, li jkun irid joqgħod kemm għall-eżamijiet tal-MATSEC kif ukoll għal dawk tal-GCSE, ikun jista' jagħmel dan?

Jiena diġa' semmejt din il-problema meta konna qegħdin niddiskutu l-estimi tal-ministeru ta' l-edukazzjoni fil-Kumitat ta' Provvista, u għalkemm naħseb li huwa veru li m'huwiex possibbli nirranġaw it-timetables ta' barra, naħseb li nistgħu nirranġaw it-timetables ta' l- eżamijiet tal-MATSEC.

Lil dak l-istudent li jkun irid jagħmel kemm l- eżamijiet tal-MATSEC kif ukoll dawk tal-GCSE, għaliex m'għandniex nagħtuh dan iċ-ċans?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien naħseb li din il-kwestjoni rridu nittrattawha bis-serjeta' kollha meħtieġa.

Meta l-amministrazzjoni preċedenti kienet daħħlet l-eżamijiet tas-SEC u tal-MATSEC, kont appoġġjajt din id-deċiżjoni minkejja li kont naf li fiha ċerti żvantaġġi.

Jien ħassejt li wara 30 sena ta' indipendenza s-sistema edukattiva ta' pajjiżna m'għandhiex tkun ikkontrollata minn bordijiet ta' eżamijiet barranin.

Imma jekk issa m'aħniex qegħdin naqblu li l-eżamijiet ta' l-"O" Level u ta' l-"A" Level għandhom jiġu ssettjati hawn Malta, allura għandna nħassru l-esperjenza kollha ta' l-aħħar snin u l-istudenti tagħna jerġgħu jibdew joqogħdu għall-eżamijiet ta' Londra, ta' Cambridge u ta' Oxford.

Nixtieq infakkar li waħda mir-raġunijiet li għaliha l-amministrazzjoni preċedenti kienet ħadet dik id-deċiżjoni kienet li minn pajjiżna kienu qegħdin jinħarġu kważi ¥0.5 miljun fis-sena f'reġistrazzjonijiet għal dawn l-eżamijiet.

Dawn id-dettalji m'humiex qegħdin fit-tweġiba għal din il- mistoqsija parlamentari pero' jiena lest nagħmel kopja tagħhom u ngħaddihom lill-Onor.

Interpellant.

Issa jiena naħseb li m'għandniex nieħdu biss il- konsiderazzjoni finanzjarja meta nitkellmu dwar l-eżamijiet ta' barra imma għandna nikkonsidraw ukoll li s-sistema edukattiva nazzjonali titlob li l- eżamijiet ikunu mfasslin hawn Malta filwaqt li nżommu d-dimensjoni internazzjonali f'moħħna, xi ħaġa li jiena naħseb li għandha tiġi kkorreġuta.

Ta' min jgħid li l-adoloxxenti tagħna huma wħud mill-ftit fid- dinja li fl-istess ħin li jkunu jridu jagħmlu s-sillabu ta' l-Universita' ta' Malta biex jagħmlu s-SEC, ikunu jridu jagħmlu wkoll is-sillabu ta' l- eżamijiet ta' Londra, u jiena ma naħsibx li għandna biex niftaħru b'dan il- fatt. Fil-fatt, minkejja li daħħalna s-SEC u l-MATSEC, il-ġenituri baqgħu jħallsu kważi ¥0.25 miljun fis-sena lill-bordijiet ta' l-eżamijiet barranin ħalli wliedhom ikunu jistgħu jagħmlu kemm l-eżamijiet ta' l-Universita' ta' Malta kif ukoll dawk ta' barra.

Sinċerament, jiena ma naħsibx li għandna niddeċiedu li ma nħallux lill- istudenti Maltin jersqu għall-eżamijiet barranin mil-lum għal għada pero' m'għandniex inħeġġu lill-adoloxxenti tagħna biex f'eta' daqshekk żgħira jagħmlu s-sillabu ta' l-Universita' ta' Malta kif ukoll is-sillabu tal- GCSE.

Jien ma nistax nifhem għaliex uħud mill-għalliema u mill-ġenituri qed jimbottaw lill-adoloxxenti biex jagħmlu dawn iż-żewġ tipi ta' eżamijiet bilfors.

Ta' min jgħid li dawk l-istudenti li qegħdin joqogħdu għall- eżamijiet fil-livell avvanzat qed jagħmlu l-eżamijiet ta' l-Universita' ta' Malta biss u allura iktar u iktar ma nistax nifhem għaliex l-adoloxxenti ta' 14 jew 15-il sena jridu jagħmlu ż-żewġ sillabi.

Allura l-mistoqsija hija: Is-soluzzjoni għal din il-problema hija biss dik li nirranġaw it- timetable?

Jekk inhu hekk sa ċertu punt din nistgħu nirranġawha pero' jekk irridu nkunu serji m'għandniex naraw din il-problema minn dan il-lat biss.

Ta' min jgħid li waqt li kont preżenti għall-prize day tal-Kulleġġ ta' San Alwiġi, ir-rettur ġustament kien qajjem il-punt li minħabba li dawn l- eżamijiet qegħdin isiru kmieni, l-aħħar sena skolastika tas-sekondarja qiegħda tispiċċa kważi f'Marzu.

Fil-fatt jikkalkolaw li l-proċess edukattiv sekondarju ta' pajjiżna jispiċċa sena qabel minn dak ta' studenti ta' pajjiżi oħrajn.

Madanakollu, Madam Speaker, jiena qiegħed f'diskussjonijiet ma' l-Universita' sabiex forsi għal din is-sena nirranġaw l-ikbar clashes li hemm ma' l-eżamijiet tal-GCSE, li huma l-physics, il- Franċiż, l-environmental studies u l-human biology, billi dawn isiru fil- bidu ta' Ġunju, pero' m'jien qiegħed inwiegħed xejn.

Kull ministru ta' l- edukazzjoni li kien hemm qabli dejjem irraġuna bħali, jiġifieri li jew l- istudenti tagħna joqogħdu għall-eżamijiet tas-SEC biss, jew inkella nerġgħu ndaħħlu l-eżamijiet ta' barra, xi ħaġa li jiena ma naħsibx li tagħmel sens edukattivament.

Madam Speaker, jien nistaqsi wkoll: Għaliex il-ġenituri u l-għalliema m'humiex qegħdin jagħtu parir lill-istudenti biex joqogħdu għall-eżamijiet tas-SEC biss?

Forsi għandhom xi dubji dwarhom?

Jekk m'għandniex fiduċja biżżejjed f'dawn l-eżamijiet jew inkella għandna xi suspetti li l- affarijiet m'humiex qegħdin isiru b'mod serju, allura għandna naffrontaw din il-problema u nieħdu ċerti passi.

Jiena personalment inħoss li l-ewwel m'għandna nagħmlu hija li naraw x'inhi r-raġuni vera għaliex l-għalliema u l-ġenituri qegħdin jimbottaw lil uliedhom sabiex jagħmlu żewġ tipi ta' eżamijiet minflok wieħed.

Jista' jkun li dawn qegħdin jgħidu lill- istudenti li aħjar jieħdu żewġ ċansijiet milli ċans wieħed pero' jiena ma naħsibx li dan l-approach jagħmel sens edukattivament għalkemm nista' nifhmu mil-lat uman.

GĦalhekk jekk min-naħa l-oħra l-għalliema u l- ġenituri għandhom ċerti suspetti u nuqqas ta' fiduċja dwar kif qegħdin jitmexxew dawn l-eżamijiet, allura għandna niffaċċjaw din il-problema u naraw kif nibnu fiduċja sħiħa f'dawn l-eżamijiet.

Fix-xhur li ġejjin irridu naraw kif insaħħu s-sistema tas-SEC u jekk hemm bżonn nitgħallmu anke mill-esperjenza ta' bordijiet u ta' universitajiet barranin.

B'daqshekk ma nħossx li nkunu qegħdin numiljaw ruħna għax wara kollox is- sistema universitarja stess taċċetta li fil-finals jiġu l-external examiners sabiex jassiguraw li l-affarijiet isiru fuq livell internazzjonali.

Jiena ngħid li jekk irridu li fis-snin li ġejjin naffaċċjaw bis-serjeta' din il-problema rridu nsaħħu s-sistema lokali ta' l-eżamijiet, nassiguraw li jkunu ta' livell internazzjonali u li jkollhom rikonoxximent minn universitajiet barraninin.

M'għandniex insibu problema biex ikollna dan ir- rikonoxximent, imma mbagħad f'ġieħ il-ġid tagħhom stess għandna naraw li wliedna jagħmlu sillabu wieħed u mhux żewġ sillabi differenti.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Naħseb li l-Ministru rnexxielu jipperswadini f'dan is-sens!

Pero' nixtieq nistaqsih jekk humiex qegħdin isiru xi tentattivi biex is-SEC u l-MATSEC ikunu rikonoxxuti minn universitajiet barra minn Malta.

Jekk it-tweġiba hija fl-affermattiv, liema huma dawn l- universitajiet?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-Universita' nnifisha m'għandhiex problemi biex il-gradi tagħha jiġu rikonoxxuti minn universitajiet oħra, lanqas mill-aqwa universitajiet.

L-uniku suġġett li ma kellniex rikonoxximent għalih kien l- Ingliż, li huwa suġġett importanti ħafna, għax kien hemm xi nuqqas min-naħa ta' l-impjegati ta' l-Universita' biex jibagħtu l-informazzjoni kollha meħtieġa.

Wieħed irid japprezza li m'huwiex faċli li torganizza sistema ta' eżamijiet għal mill-inqas 5,000 ruħ.

Din jiena nifhimha u nifhem in- nuqqasijiet li għandna pero' ma nistgħux nibqgħu ngħidu li għandna n- nuqqasijiet u ma nagħmlu xejn imma għandna niffaċċjawhom.

Meta kont tlabt statistika ta' kemm kien hemm applikazzjonijiet għall- GCSE fl-1996 - hawnhekk m'iniex qed nirriferi għan-numru ta' studenti imma għan-numru ta' applikazzjonijiet għas-suġġetti differenti, għaliex student wieħed jista' japplika għal tliet suġġetti differenti - sibt li kien hemm iktar minn 15,000 applikazzjoni, jiġifieri sal-lum għadna nagħtu madwar ¥254,000 lill-Universita' ta' Londra.

Biex tagħqad, f'Malta ma nħallsux biss ir-registration fees imma qegħdin nissussidjaw dawn l-eżamijiet ta' barra b'iktar minn ¥20,000.

Jiġifieri t-taxpayer Malti qiegħed iħallas ¥20,000 bħala operating costs u kif ukoll għas-supervision.

GĦalhekk ġaladarba l-Maltin għandhom fiduċja fil-bord ta' l-Universita' ta' Londra u ladarba l-Universita' ta' Londra għandha relazzjonijet tajba ma' l- Universita' ta' Malta, għaliex ma npoġġux rasna flimkien, naraw x'inhuma n- nuqqasijiet tagħna u naraw kif nistgħu nsaħħu l-eżamijiet tagħna b'kollaborazzjoni ma' l-istess Universita' u nikkonvinċu lill-għalliema u lill-ġenituri Maltin li se nipproduċu l-istess kwalita' ta' eżamijiet li tipproduċi l-Universita' ta' Londra u b'hekk innaqqsu ftit iktar ġenn mis- sistema edukattiva tagħna?

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħid x'garanziji hemm kontra leakages fil-kontenut tal-karti ta' l-eżamijiet tal-MATSEC?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sinjura President, jista' jkun hemm ħafna garanziji miktubin fuq il-karta imma n-nuqqas ta' fiduċja fl-eżamijiet lokali ma tirrigwardax biss il-leakages.

Fil-fatt hemm ħafna aspetti oħrajn li rridu nagħtu kas, fosthom dak ta' min jissettja l-karta.

Min se jissettja l-karta?

Min ma jistax jissettjaha?

U min jista' jimmarkaha?

Waħda mill-problemI li għandna hija li, minħabba fid-daqs ta' pajjiżna, għandna numru limitat ta' persuni li jistgħu jikkorreġu l-karta.

Jekk fl-istess ħin imbagħad ngħidu li kull min jgħallem tfal li se jagħmlu l-eżamijet ta' l-"O" Level u ta' l-"A" Level ma jistax jimmarka l-karta, kemm se jibqgħu nies li jkunu jistgħu jikkoreġġuha?

Din hija waħda mill-problemi li pajjiżi oħrajn ikbar minna m'għandhomx.

Biex tagħqad, hemm dawk li jagħtu l-privatijiet li l-biċċa l- kbira jkunu jgħallmu wkoll.

Din hija t-tip ta' għajnuna u expertise li jiena nixtieq li jkollna minn universitajiet, bħalma hi dik ta' Londra, li għandha ħafna esperjenza f'dan il-qasam.

Pero' ċerti affarijiet li qed isemmi l-Onor.

Interpellant, ċerti constraints u ċerti ċirkostanzi lokali u nazzjonali aħna rridu naħsbu kif se nsolvuhom, għaliex l-Universita' ta' Londra għandha l-lussu li qiegħda taħdem f'territorju ħafna ikbar u ċerti problemi li għandna aħna ta' personnel lanqas biss jiltaqgħu magħhom.

Irridu niftakru wkoll li ħafna drabi l-karti ta' l-eżamijiet ta' barra - għalkemm ma rrid nallarma lil ħadd - jiġu korreġuti hawn Malta.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna x'inhi l-politika tal- Gvern dwar is-City and Guilds?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jekk l-Onor.

Interpellant isegwi dan il-qasam, jaf li s-City and Guilds għaddej minn agunija.

Dan ifisser li sakemm aħna nibqgħu nagħmlu dawn l-eżamijiet inkunu qegħdin nagħmlu eżamijiet skaduti.

Fl-Ingilterra qegħdin iħossu li dawn m'għadhomx tajbin għalihom iżda għall- ex-kolonji, u allura ma naħsibx li nkunu serji jekk nimxu għal xi ħaġa li l-Ingliżi stess qegħdin jgħidu li m'hijiex tajba għalihom.

L-istess Universita' ta' Londra qiegħda taħdem fuq dik li hija l-B.Tech. pero' għadhom m'humiex konvinti li dak li qed jagħmlu biex jieħu post is-City and Guilds huwa dak li jixtiequ jagħmlu bis-serjeta'.

GĦalhekk aktar kemm naħdmu flimkien biex nagħmlu affarijiet imfasslin għalina skond il- bżonnijiet tagħna pero' bi kriterji internazzjonali, aktar ikun jaqblilna.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Pullicino Orlando, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Nixtieq nespandi ftit fuq l-argument li ressaq l-Onor.

Jean Pierre Farrugia, din id-darba fir-rigward ta' l- eżamijiet ta' l-Universita'.

Ma jaħsibx il-Ministru ta' l-Edukazzjoni li hemm il-possibbilta' li l-biża' li jkun hemm nuqqas ta' serjeta' meta niġu biex nikkorreġu l-karti ta' l-eżamijiet ta' l-Universita' jiżdied minħabba s-suġġeriment li sar fil-budget, cioe' li l-istudenti li jmorru tajjeb ħafna fl-eżamijiet tista' tinħafrilhom il-loan li tingħatalhom?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiena m'iniex se nkun profeta u ngħid x'se jiġri erba' snin jew ħames snin oħra pero' dan il-punt qam meta bgħatna studenti maturi mid-dipartimenti tal-gvern biex jieħdu xi grad jew xi kwalifika mill- Universita' u jkunu ffirmaw kuntratt li jgħid li jekk ma jgħaddux jeħlu multa ta' madwar ¥10,000.

Pero' rrid ngħid li ma rriżultax li għaliex kien hemm dan il-kuntratt - li naħseb li jista' jkun ftit aħjar milli hu - kien hemm tbagħbis fil-karti, jew ingħataw marki li mhux suppost ingħataw minħabba li kien hemm din il-penali.

Ladarba qegħdin nitkellmu fuq l- eżamijiet ta' l-Universita', naħseb li wasal iż-żmien li nħarsu bis- serjeta' lejn il-mod kif qegħdin jingħataw il-kwalifiki.

Lili jispjegawli li hemm korsijiet professjonali li fl-aħħar bilfors trid taħdem bl-eżamijiet, bħalma huwa l-kors tat-tobba, per eżempju.

Fil-kors tat-tobba ma tistax taħdem bis-sistema tal-credit, is-sistema Amerikana, fejn takkumula l-credits u meta jkollok ċertu ammont ta' credits tikkwalifika awtomatikament.

Pero' għandna ħafna korsijiet fl-Universita' fejn għandna taħlita ta' credits u ta' eżamijiet.

Hemm tliet stadji.

Hemm fejn jingħataw assignments, hemm fejn isiru testijiet u mbagħad jingħataw credits, u hemm dawk li fl-aħħar ikollhom l-eżami.

U jiena ma naħsibx li f'ħafna korsijiet hemm għalfejn ikollna din is-sistema pastardjata.

Jekk se naħdmu bis-sistema tal-credits, din trid issir b'mod serju u ma jkunx hemm eżami fl-aħħar li jagħżel it-tajbin mill-ħżiena, bħall-ġudizzju universali, imma taħdem bis-serjeta' matul is-sena u takkumula l-credits.

SPORT - GĦOTI TA' FAĊILITAJIET

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid liema għaqdiet sportivi rrifjutaw li l-faċilita' sportiva tal-gvern li jutilizzaw tingħatalhom b'ċens?

X'kienet ir-raġuni jew x'kienu r-raġunijiet f'kull każ?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fil-preżent il-Kunsill Malti għall-Isport qiegħed għaddej f'laqgħat mal-clubs sportivi dwar l-għoti ta' faċilitajiet sportivi u b'hekk m'huwiex floku li fil-preżent jingħataw l-ismijiet tal-clubs li rrifjutaw dawn il-faċilitajiet sportivi u r-raġunijiet għaliex f'kull każ.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Madam Speaker, aħna qegħdin ngħidu li rridu ngħinu lil dak l-isport li jagħtina riżultati pożittivi, għalkemm forsi mhux popolari daqs il-football u l-waterpolo, li huma l-iktar żewġ dixxiplini sportivi popolari f'pajjiżna.

Peress li mill-kuntratti li diġa' saru ma' xi għaqdiet sportivi se jidħlu biss ¥16,000 fis-sena, kif jista' jkun li b'dan l-ammont hekk żgħir ta' flus l-Kunsill Malti għall- Isport jgħin lill-isport inqas popolari?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ma nafx jekk fhimtx sewwa d-domanda.

L-Onor.

Interpellant qed jifhem li dawn il-faċilitajiet sportivi se jgħaddu biss lill-clubs tal-waterpolo u tal-football?

Jekk inhu hekk, ngħidlu li dan m'huwiex il-każ.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR JEAN PIERRE FARRUGIA: Jiena qed ngħid li mill-kirjiet lill-25 għaqda tal-football u waterpolo, fosthom anke għaqdiet nazzjonali li huma rinomati li huma finanzjarjament b'saħħithom, dan il-kumitat kulma daħħal kien ¥16,000.

Ovvjament meta tiġi biex tagħmel kirjiet lil sport inqas popolari u inqas b'saħħtu finanzjarjament, dawn se jkunu inqas.

Dan ifisser li l-ammont ta' flus ma jirrispekkjax l-ammont ta' għajnuna li jista' jagħti l-Kunsill Malti għall-Isport lil għaqdiet sportivi żgħar.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-ewwelnett m'humiex biss dawn il-25 għaqda li ngħataw kirjiet.

Nista' ngħid li se jkun hemm iktar għaqdiet, anke għaqdiet ta' dixxiplini sportivi oħrajn li se jingħataw kirjiet, bħalma hu l-Luxol Basketball Club ta' St Andrews.

Imma qed nifhem sewwa lill-Onor.

Interpellant li qed jimplika li għandna ndaħħlu iktar mill-kirjiet?

Qed jgħid li jmissna għollejna iktar il-kera lill-clubs tal-waterpolo u tal- football, li għaddejnilhom xi faċilita', għaliex setgħu jħallsu aktar milli qegħdin nitolbuhom?

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jien qed ngħid li l-Malta Football Association, per eżempju, kienet tħallas tant kera fis-sena u issa din il- kera tnaqqset.

Qed ngħid ukoll li peress li n-nefqa tal-gvern għall- isport tnaqqset b'xi ¥80,000, huwa evidenti li dan il-kumitat m'huwiex se jkollu flus biżżejjed biex jgħin lil dawn l-għaqdiet.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ma ninsewx li se jkun hemm fondi anke mil- lotterija u, apparti minn hekk, irridu nirrikonoxxu l-ġid kbir li għamlu b'ħafna sagrifiċċju dawk li jmexxu dawn l-għaqdiet sportivi.

Ħafna minn dawn il-persuni jagħmu anke sagrifċċji finanzjarji personali biex jiżviluppaw il-faċilitajiet tagħhom u ġieli joħorġu garanziji bankarji fuqhom personali.

GĦalhekk jiena u n-naħa tal-Gvern kollha - għax wara kollox din hija politika tan-naħa tal-Gvern - ma naqblux li ma' dawn il- piżijiet u s-sagrifiċċji li jkollhom jagħmlu dawk li jmexxu dawn l- għaqdiet, inżidulhom kirjiet kbar.

Ma naħsibx lanqas li s-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant jintlaqa' biċ- ċapċip mill-assoċjazzjonijiet sportivi!

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għat-Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li tagħti n-nefqa fuq is-servizz tal-life-saving bejn id-19 ta' Lulju u l-14 ta' Settembru 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10,213.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 202 ta' l-1997 - Regoli ta' l-1997 biex jemendaw ir- Regolamenti għad-Dħul ta' l-1997 ta' l-Universita' ta' Malta.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 203 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li jemendaw it-Tielet Skeda li tinsab ma' l-Att dwar it-Taxxa tad-Dwana u tas-Sisa (Emenda Nru 3);

Emendi għall-Bye-Laws tal-Borża ta' Malta datati 25 ta' Novembru 1997;

Lista ta' prodotti mediċinali investigati mid-Dipartiment tas-Saħħa minħabba żieda fil-prezz bejn l-1 ta' Jannar u l-31 ta' Ottubru 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10,217; u

Tabella li tagħti l-ammont ta' VAT refunds li saru bejn Jannar u Ottubru 1996 u fl-istess perijodu matul l-1997, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 10,232.

MADAM SPEAKER: Grazzu, Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru): Madam Speaker, f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 200 ta' l-1997 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' ċerti dispożizzjonijiet ta' l-Att ta' l-1991 dwar il-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma (Att Nru XXIII ta' l-1991).

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 199 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Kuluri għall-Użu fi Ħwejjeġ ta' l-Ikel; u

Avviż Legali Nru 201 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li jemendaw ir-Regolamenti dwar it-Tikkettjar u l-Preżentazzjoni ta' Ħwejjeġ ta' l- Ikel.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Madam Speaker, kif jitlob l-Artiklu 19 tal-Kostituzzjoni ta' l-Organizzajoni Dinjija tax- Xogħol li tagħha Malta hija membru, qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' l-instruments for the amendment of the Constitution of the International Labour Organisation adopted by the Conference at its eighty-fifth session li saret fid-19 ta' Ġunju, 1997 f'Ġinevra;

Konvenzjoni Nru 181 tal-Konferenza Internazzjonali tax-Xogħol dwar private employment agencies; u

Rakkmandazzjoni Nru 188 tal-Konferenza Internazzjonali tax-Xogħol dwar private employment agencies.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il- Ministru Grech.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' NFIQ TAL-KORPORAZZJONI TAX-XOGĦOL U TAĦRIĠ GĦAS-SENA 1997/1998

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, nipproponi:

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Nfiq tal-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ għall-perijodu mill-1 ta' Ottubru 1997 sat-30 ta' Settembru 1998 kif maħsub fl-Att Numru XXVIII ta' l-1990 dwar is-Servizzi ta' Impjieg u Taħriġ.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Rimarki, jekk jogħġobkom?

Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, qed inressaq għall-approvazzjoni ta' din il-Kamra l-Estimi ta' Nfiq tal-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ għas-sena li tibda mill-1 ta' Ottubru, 1997 sat-30 ta' Settembru, 1998.

Kif juri r-rapport li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra, l-ispiża tlaħħaq għal ¥1,460,733, maqsumin kif se ngħid.

Hemm nefqa kapitali ta' ¥40,930, hemm somma ta' ¥270,020 għal programmi u inizjattivi u hemm somma ta' ¥1,149,783 għan-nefqa rikorrenti.

Din in-nefqa hija dettaljata fl-estimi li tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra ftit tal-ġimgħat ilu.

Irrid ngħid ukoll li din in- nefqa totali ta' ¥1,460,733 m'hijiex se tinħareġ kollha mill-Fond Konsolidat matul din is-sena li ġejja.

Fil-fatt mill-Fond Konsolidat se joħorġu biss ¥1.1 miljun u allura l-ammont ta' ¥1.46 miljun se jintlaħaq skond kif dettaljat fin-noti li nistgħu naraw fl-estimi.

Fil-fatt dawn jgħidu li l-korporazzjoni se tirċievi biss sovvenzjoni ta' ¥1.1 miljun għas- sena mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Diċembru, 1998.

Id-differenza bejn din is-somma u dik li qiegħda tipproponi bħala expenditure l-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ - tammonta għal ¥1,460,733 - se tkun magħmula kif se nispjega.

L-ewwel hemm it-¥300,000 bħala sovvenzjoni mill-gvern għall- aħħar tliet xhur tas-sena 1997, li hija meħuda bħala l-ewwel tliet xhur għas-sena finanzjarja 1997/1998.

Imbagħad is-¥60,733 li jibqa' se jinħarġu minn fondi li normalment kienet iżżomm il-korporazzjoni.

Fil-fatt irrid infakkar lil sħabi, kemm ta' din in-naħa kif ukoll tan- naħa l-oħra, li s-sena l-oħra waqt dan id-dibattitu kont għidt li l-ETC ma kenitx waħda minn dawk l-entitajiet statali li ma żżommx kontroll strett fuq l-infiq tagħha.

Anzi nista' ngħid li l-korporazzjonijiet l-oħrajn li smajna dwarhom - jew li se nisimgħu dwarhom fil-ġranet li ġejjin - imisshom jieħdu eżempju mill-ETC.

Pero' kont għidt ukoll, Madam Speaker, li xorta waħda hemm x'wieħed jirranġa u x'itejjeb biex ir-riżorsi finanzjarji u umani li l-ETC għandha għad-dispożizzjoni tagħha jintużaw aħjar.

Fil-fatt kont għidt li jidher ċar li wasal iż-żmien li nagħmlu evalwazzjoni profonda dwar l-operat ta' l-ETC u kont issuġġerejt l-oqsma prijoritarji li l-ETC kellha taħdem fuqhom għal din is-sena li qegħdin fiha.

L-ewwel minn dawn l- oqsma prijoritarji li kont issuġġerejt kien li l-ETC, flimkien ma' l- employers tas-settur privat, tidentifika dawk il-ħaddiema fl-oqsma tal- manifattura u kif ukoll tas-servizzi li jistgħu jispiċċaw mingħajr xogħol jekk ma jingħatawx it-taħriġ meħtieġ li għandhom bżonn fil-preżent jew li se jkollhom bżonn fil-futur qarib.

Kont issuġġerejt ukoll li rridu nidderieġu l-operaturi ekonomiċi tagħna lejn produzzjoni u servizz ta' l-ogħla kwalita' li jirrendi l-aktar qligħ, kemm għalihom u kemm għall-ħaddiema tagħna, u naraw x'taħriġ jeħtieġ isir biex il-ħaddiema jilħqu dawk l-istandards u dak il-livell meħtieġ għal din it-tip ta' attivita' ekonomika, fejn il-mira għandha tkun dik ta' total quality performance.

Fl-istess ħin issuġġerejt li l-ETC trid tipperswadi lill-unions li l-flessibbilta' hija desiderabbi u importanti, basta l- employers joħolqu l-opportunitajiet għat-taħriġ meħtieġ biex il-ħaddiema jkunu jistgħu jsiru flessibbi.

Kont wissejt ukoll li l-flessibbilta' ma għandhiex twassal biex l-employers jisfruttaw lill-ħaddiema.

Ir-raba' kumment li kont għamilt kien li l-ETC trid tassigura li t-taħriġ jingħata l-aktar lil dawk li għandhom bżonn, kemm dawk li qegħdin jaħdmu imma huma kkonsidrati li huma unskilled, u kemm dawk li huma unskilled u jinsabu qiegħda.

Ma nistgħux nibqgħu naċċettaw, per eżempju - din hija xi ħaġa li kont osservajt fir-rapporti tas-sena l-oħra - li 24% biss ta' dawk li huma qiegħda jintgħażlu jew jattendu għall-korsijiet li tipprepara l- ETC.

Kont għidt ukoll li l-ETC trid tibda tinteressa ruħha anke mis-settur tal-management development, billi huwa fatt li dan is-settur s'issa kien ittraskurat u huwa magħruf li l-aktar intrapriżi li jkollhom inkwiet, kemm dawk kummerċjali kif ukoll dawk industrijali, huma dawk fejn m'hemmx management imħarreġ sewwa u professjonali.

Kont urejt ukoll, Madam Speaker, li l-ETC għandha tkun proattiva u taħdem ma' l-employers u l-imsieħba soċjali biex jiddiversifikaw f'operazzjonijiet li jagħmlu enfasi fuq il-produzzjoni u s-servizz ta' kwalita' billi din hija t-triq li twassal għal suċċess ekonomiku.

Spiċċa dak iż-żmien fejn nikkuntentaw ruħna bi profitti għoljin li jistgħu jibqgħu sejrin għal ftit taż-żmien imma mbagħad wara ma nkunux kompetittivi iktar u allura jkollna nagħlqu l-fabbriki u jibda jiżdied il-qgħad.

Fl-aħħar kont għidt li fuq kollox irridu naslu sabiex nikkonvinċu kemm lis-settur pubbliku u kemm lis- settur privat li min ma jinvestix fir-riżorsi umani jkun qed jiffirma l- kundanna ta' l-intrapriża tiegħu.

Għalhekk f'din l-ewwel parti ta' dan id- dibattitu nixtieq nagħmel aċċen għal kif l-ETC bdiet twettaq u qiegħda tasal biex tilħaq dawn il-prijoritajiet li għadni kemm semmejt.

L-ewwel li se nitkellem huwa fuq il-performance ta' l-ETC f'din is-sena li qegħdin fiha billi nisħaq fuq dawk il-kisbiet li għamlet fit-twettiq tal-miri li għadni kemm semmejt.

Meta wieħed jitkellem fuq il-performance ta' l-ETC, l-ewwel ħaġa li jrid isemmi hija li, kuntrarjament għal dak li kienet tgħid l-Oppożizzjoni meta kienet fil-gvern u anke waqt dan id-dibattitu s-sena l-oħra, mhux kollox deher li kien ward u żahar fit-tmexxija ta' din il-korporazzjoni.

Dan joħroġ mill-memorandum estensiv tal-mangement letter li l-awdituri kienu bagħtu lill-bord tad-diretturi ta' l-ETC mar-rapport finanzjarju għas-sena 1995/96, li ġie għall-konjizzjoni tagħna iktar tard wara d-dibattitu tas- sena l-oħra.

Allura kien hemm żmien biżżejjed biex dan jitressaq għall- attenzjoni tiegħi, jew tal-ministru li kien ikun fil-gvern min-naħa ta' l- Oppożizzjoni kieku l-elezzjoni ntrebħet mill-Partit Nazzjonalista.

F'dan il-memorandum l-awdituri jelenkaw disa' punti li fl-opinjoni tagħhom kellhom bżonn jitranġaw.

Jiena se nsemmi ftit min dawn il-punti u iktar 'il quddiem inpoġġi xi karti fuq il-Mejda tal-Kamra biex nipprova dak li qed ngħid.

Wieħed mill-punti importanti li kienu semmew kien dak li jikkonċerna dawk li huma magħrufa bħala l-Industrial Development Act training grants.

Punt ieħor kien jitkellem dwar l-amminstrazzjoni tal-korsijiet għaliex, kif diġa' għidt, persentaġġ żgħir biss ta' dawk il-persuni li kienu qegħdin jirreġistraw kienu jiġu magħżula biex jattendu għall-korsijiet li kienet toffri l-ETC.

Kien hemm ukoll kummenti fuq l-amminstrazzjoni ta' l-iskemi ta' l-impjiegi u kummenti fuq l-ispiża rikorrenti u l-ispiża kapitali.

Kien hemm kummenti mhux favorevoli fuq is-sistema tal-payroll, kien hemm kummenti fuq is-sigurta' tas-sistema tas-software tal-computers, kummenti fuq il-kustodja u l-ħarsien ta' l-assi fissi li għandha l-korporazzjoni u fl-aħħar kien hemm kumment fuq it-titlu għall-proprjeta' li tippossjedi l- korporazzjoni.

Din il-management letter hija datata 22 ta' Ottubru, 1996 u għal raġunijiet li jafhom hu biss, l-ex-chairman ta' l-ETC wieġeb lill-awdituri għal din l-ittra fit-28 ta' Jannar, 1997, u minflok qalilhom li se jagħmel ħiltu kollha biex jirranġa dawn l-affarijiet li kkummentaw fuqhom u jieħu l- pariri li kienu qed jagħtuh, ħaqqaqa magħhom.

L-awdituri weġbuh fl-istess ġurnata li kitbilhom u reġgħu sostnew l-osservazzjonijiet tagħhom li dehrilhom li kellhom isiru.

Wara dak iż-żmien ġie fformat il-bord il-ġdid tat-tmexxija tal-korporazzjoni li ħtarna fl-1 ta' Frar u rrid nuri kif dan il-bord il-ġdid mexa b'mod differenti fejn jidħlu dawn is-suġġerimenti li kienu qed jagħmlu l-awdituri fil-management letter.

Fil-fatt, kif jirrapporta ċ-chairman il-ġdid tal-korporazzjoni, is-Sur Tonio Portughese, fil-ftuħ tar-rapport annwali ta' l-ETC li jien poġġejt fuq il-Mejda tal- Kamra, il-bord il-ġdid adotta attitudni professjonali lejn l-awdituri billi talabhom jagħmlu interim audit.

Dan l-interim audit is-Sur Porteghese talbu biss erba' xhur wara li kien ġie fformat il-bord il-ġdid ħalli jkun jista' jara sarx progress fuq il-pjan ta' azzjoni li tfassal biex jitranġaw l-affarijiet li ġibdu l-attenzjoni għalihom l-awdituri stess.

Irrid ngħid li għal dan ix-xogħol ma qabbadniex awdituri ġodda imma qabbadna l-awdituri li kellha l-ETC fis-snin ta' qabel għaliex l-affarijiet hekk għandhom isiru.

U bi pjaċir nista' ngħid li sar progress sostanzjali fuq l-items kollha li l-awdituri kienu ġibdu l-attenzjoni għalihom is-sena ta' qabel.

Dan jista' jiġi vverifikat mill-memorandum għall-management letter ta' din is-sena li wkoll se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Meta wieħed iqabbel il- kontenut ta' dawn iż-żewġ memoranda jsib li l-korporazzjoni tassew għamlet progress f'dak li huwa l-operat tagħha.

Ejja nieħdu, per eżempju, l-item dwar l-amministrazzjoni u nitkellmu dwar it-training grants li l-ETC tamministra f'isem il-Malta Development Corporation għall-finijiet ta' l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali.

Fl- ewwel memorandum tagħhom l-awdituri kienu qalu:

"We have in previous years repeatedly set out our views ..."

- jiġifieri din ma kenitx l-ewwel darba li għamlu dawn il-kummenti imma għamluhom sena wara l-oħra, izda la l-bord u lanqas iċ-chairman ma taw kashom -

".... about the ways in which the payment of training grants is administered by the Corporation.

In our opinion, many of the weaknesses pointed out in previous years still exist, especially with reference to the following:

The possibility of inconsistencies in the duration of training periods allowed within similar trades and employee experience; and

the lack of appropriate authorisation procedures, especially in the case of amendment and updating of standing data.".

B'kuntrast ma' dan, fl-interim audit li talab iċ-chairman il-ġdid dwar l- istess item tat-training grants ta' l-IDA, l-awdituri qegħdin jgħidu:

"We have satisfactorily performed tests on the controls introduced as a result of restructuring which took place in the administration of the IDA training grants within the training division.

We have also satisfactorily noted that controls over the completeness and accuracy of input are being carried out properly and evidenced.".

Dan ukoll jistgħu jiċċekkjawh l-Onor.

Membri tal-Kamra mill-karti li beħsiebni npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

GĦalhekk din is-sena kien hemm tnaqqis fil-vot ta' l-IDA training grants għaliex żidna l-effiċjenza u naqqasna l-abbużi li kien hemm qabel.

Dan il-vot niżel ukoll għaliex jidhrilna li kien qed isir ħafna abbuż serju li għad jista' jiġi nvestigat u allura ma kienx hemm bżonn li jibqa' kif kien.

Jekk inqabblu l-items l- oħra li kont semmejt u li fuqhom irrimarkaw l-awdituri fir-rapport tagħhom is-sena l-oħra, insibu li tant sar progress sodisfaċenti li lanqas biss jissemmew fil-memorandum ta' din is-sena.

Fil-fatt din is-sena ma nsibux kummenti dwar l-amminstrazzjoni tal-korsijiet u l-amministrazzjoni ta' l- iskemi ta' mpjiegi.

Lanqas insibu kummenti dwar ir-revenue expenditure u l- capital expenditure, u lanqas ma kien hemm kummenti fuq il-payroll system u kummenti fuq l-application of software security.

Ħalli ngħaddi issa biex nitkellem dwar ir-ristrutturazzjoni li, fl-opinjoni tiegħi, kellha ssir fl- ETC.

Ir-rapport dwar l-operat ta' l-ETC, li kont ikkummissjonajt mill- ispeċjalisti Dr G Baldacchino, PJ Baldacchino u J Brincat, poġġejtu fuq il- Mejda tal-Kamra fil-5 ta' Mejju li għadda.

Dan ir-rapport kien jenfasizza tliet fatturi; l-ewwel li l-korporazzjoni ma kellhiex viżjoni jew, jekk kellha viżjoni donnu li fiż-żmien li kienet ilha mwaqqfa donnu tilfitha; it- tieni li l-ETC kienet fil-periklu li tispiċċa vittma tal-burokrazija tagħha stess; u t-tielet li s-sistema ta' reklutaġġ intern għall-vaganzi li jinħolqu kienet qiegħed twassal għal riċiklaġġ u staġnar ta' ideat u snajja'.

Meta rajt hekk, niftakar li kont ktibt liċ-chairman il-ġdid u indikajtlu l-linji stateġiċi li deherli li kellhom ikunu segwiti mill-ETC.

Jiena deherli li l-ETC kellha bżonn li tiġi rianimata billi jkun hemm ċertu tibdil, l-ewwelnett li jsir tisħiħ u ristrutturazzjoni ta' l-istruttura maniġerjali tal-korporazzjoni u t-tieni li jiġu introdotti sistemi ta' kontroll biex l-accountability tal-korporazzjoni ssir iktar effikaċi.

Kont għidt ukoll li l-ETC għandha tagħti attenzjoni speċjali lejn l-uffiċċju li għandha f'Għawdex, li huwa kkonsidrat bħala taqsima għalih.

Fl-aħħar kont għidt ukoll li l-ETC għandha tifrex ħidmietha minn sempliċement aġenzija tradizzjonali li tipprovdi taħriġ u tgħin fis-sejbin ta' impjiegi għal sistema proattiva li twassal għal forom ġodda ta' xogħlijiet u karrieri.

Kien għalhekk li l-bord tad-diretturi mhux biss iddiskuta r-rapport ta' l- esperti li konna qabbadna meta kkummissjonajt ir-rapport iżda ħa wkoll diversi miżuri li deherlu li kienu opportuni.

Fost dawn il-miżuri kien hemm dik fejn il-bord tad-diretturi, permezz ta' qbil unanimu, iddeċieda li jirriorganizza u jirristruttura l-korporazzjoni f'ħames diviżjonijiet operattivi, jiġifieri d-diviżjoni għas-servizzi ta' impjiegi, id-diviżjoni għas-servizzi ta' taħriġ, it-taqsima għal Għawdex, it-taqsima għar-riċerka u informazzjoni u taqsima għar-riżorsi umani.

U r-riżultati ta' din ir- ristrutturazzjoni diġa' bdew jidhru, kif se nispjega iktar 'il quddiem f'dan id-dibattitu.

Irrid niżvela wkoll li malli l-bord iddeċieda fuq din l-istruttura l- ġdida u malli għadda biex jiftaħ ir-reklutaġġ għall-postijiet li nħolqu permezz tagħha, l-istess bord għadda biex ħatar bord ta' għażla indipendenti.

Dan il-bord ta' l-għażla ma kellu l-ebda membru tiegħu li kien jaħdem ma' l-ETC jew jaħdem fil-ministeru tiegħi.

Din kienet għażla kompletament indipendenti biex ix-shortlisting u l-intervisti jagħmilhon dan il-bord bla ebda indħil min-naħa tal-ministru, la minn nies politiċi oħra u lanqas miċ-chairman jew mill-bord tad-diretturi.

Jidhirli li s- serjeta' titlob aġir bħal dan u mhux bħal ma kien isir meta l-Oppożizzjoni kienet fil-gvern fejn iċ-chairman magħżul kien ikollu l-aħħar kelma fuq il- ħatriet għall-vaganzi li jinħolqu.

Wara li jsir l-ewwel interview, kien jagħmel it-tieni interview huwa u mbagħad l-għażla tiegħu kienet tmur għall- approvazzjoni tal-ministru.

Aħna għidna li se mmexxu b'mod modern u serju u allura l-bord inkariga bord ta' l-għażla indipendenti li, kif diġa' għidt, l-ebda membru tiegħu ma kien jaħdem fl-ETC jew fil-ministeru tiegħi.

Allura dak li jiddeċiedi dan il-bord indipendenti jitressaq quddiem il- bord tad-diretturi u la jkun hemm indħil miċ-chairman u lanqas mill- ministru.

GĦalhekk meta ngħidu li rridu nkunu gvern tal-Maltin u l- Għawdxin kollha, dan mhux biss ngħiduh bis-serjeta' imma nwettquh bil- fatti.

Hekk qegħdin nagħmlu fil-każ ta' reklutaġġ għal postijiet li nħolqu fil-korporazzjoni.

Madam Speaker, jiena naħseb li se nieqaf hawnhekk f'din l-introduzzjoni tiegħi sabiex nagħti l-opportunita' lil sħabi l-membri ta' din il-Kamra, kemm minn din in-naħa u kemm min-naħa ta' l-Oppożizzjoni, biex jagħmlu r- rimarki tagħhom.

Ninsab ċert li l-Oppożizzjoni se tiffoka fuq ħaġa waħda biss, jiġifieri fuq iċ-ċifra tal-qgħad li f'dawn l-aħħar ftit xhur - iktar u iktar meta resaq il-budget, fejn din il-kritika kkargat - smajna ħafna dwarha.

Minkejja dan, meta niġi biex nagħlaq dan id-dibattitu, ikolli l- opportunita' nwieġeb għal din il-kritika u nuri kif it-titjib fil- performance tal-korporazzjoni, flimkien mar-ristrutturazzjoni u r- rianimazzjoni li rnexxielna ndaħħlu fl-isfond tal-politika ekonomika ġenerali tal-Gvern, kif imħabbra f'dan il-budget, se twassal ukoll biex anke din il-problema tal-qgħad, li m'hijiex problema kbira, negħlbuha.

Nitlob formalment il-permess biex inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d- dokumenti li rriferejt għalihom f'din l-introduzzjoni tiegħi.

MADAM SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Silta minn management letter tal-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ datata 22 ta' Ottubru 1996 dwar IDA training grants; u

Silta minn memorandum of audit findings tal-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ datat 30 ta' Settembru 1997.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Madam Speaker, biex inwieġeb mill-ewwel għall-aħħar kumment tal-Ministru, għaliex il-bqija ta' l-affarijiet li qal huma miktubin fir-rapporti u ilna nisimgħuhom, ngħidlu li kien hu li s-sena l- oħra ħareġ bil-kliem u stagħġeb li kien hawn eluf ta' nies jokorbu għax- xogħol.

Issa aħna nafu li fl-aħħar ta' Ottubru tas-sena l-oħra kien hemm 5,400 persuna jirreġistraw għax-xogħol u din is-sena dawn żdiedu għal 7,100 jew iktar.

Jiġifieri aħjar jara x'irid isir u mhux jgħidilna biss x'qalu l- awdituri!

L-Onor.

Evarist Bartolo, fis-Seduta Nru 471 tat-13 ta' Novembru, 1995 kien qal dan il-kliem:

" .... rapporti li jkunu sbieħ, glossy u b'ħafna ritratti iżda mbagħad ma jkunx hemm l-informazzjoni sostanzjali li wieħed ikun qed jistenna meta jiġi biex janalizza qasam tant importanti tal-ħajja, bħalma hu l-qasam tax-xogħol, u allura iktar joqgħod attent u jinkwieta.".

Għalhekk meta nara rapport bħal dan jiena ninkwieta, u ninkwieta wkoll b'dak li għadu kemm qal il-Ministru, li bbaża dan ir-rapport ta' l-awdituri fuq qasam wieħed, li qed jipprova jgħidilna għaliex fir-rapport m'hemmx analisi serja ta' dak li qed jiġri u li qed jipprova joħroġ 'l barra mill- argument li rridu niddiskutu llejla.

Jien m'iniex se nikkritika l- bordijiet ta' qabel jew il-bordijiet tal-lum għaliex naf li kulħadd jagħmel dmiru u naf li kull gvern jipprova jibni fuq l-ieħor, imma l-ETC ma tistax taħdem f'dan il-baħħ.

Jekk fil-pajjiż hawn staġnar, jekk fil-pajjiż hawn nuqqas ta' investiment, kif tista' taħdem l-ETC?

Kif tista' ssib impjiegi meta m'hawnx vaganzi ta' mpjiegi?

Għalfejn tħarreġ lin-nies meta l- impjiegi qegħdin jonqsu?

L-ETC ma tistax taħdem fil-baħħ!

Dan hu li jmissu jfissrilna r-rapport.

Jiena lill-Ministru ilni ngħidlu biex iwieġeb fuq ir-rapport li huwa qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra fil-5 ta' Mejju, fejn f'paġna 49 fost l- oħrajn qegħdin jgħidulu li dment li jkun hemm opportunitajiet ta' xogħol fis-suq, il-persentaġġ ta' dawk jirreġistraw għax-xogħol jista' jonqos b'ħidma iktar effettiva mill-ETC.

Pero' fil-pajjiż m'hawnx xogħol u għal dan jiena ma nwaħħalx fl-ETC, ma nwaħħalx fil-bordijiet u lanqas fil- ħaddiema imma nwaħħal fil-politika tal-Gvern.

Jekk nieħdu, per eżempju, il- job vacancies insibu li s-sena l-oħra kien hemm 6,330 u din is-sena skond ir-rapport li għadu kemm ġie ppreżentat kellna 5,277, jiġifieri kellna 1,053 job vacancy inqas mis-sena l-oħra.

Dan huwa l-istat li qiegħed fih pajjiżna.

Niġu issa għar-rapport li l-Ministru pprova jaħrab minnu.

Ħalli nerġa' nikkwota lill-Onor.

Evarist Bartolo, din id-darba mid-diskors li għamel fis-seduta tat-28 ta' Novembru 1994.

Huwa qal:

".... tgħid fejn irnexxielha tasal u mbagħad għandu jkun hemm ukoll sezzjoni fejn tiddeskrivi xi problemi li tiltaqa' magħhom u tagħti ġudizzju dwar fejn ma rnexxilhiex tagħmel biżżejjed.

Naturalment aħna qegħdin f'dinja ta' nies imperfetti u wieħed realistikament ma jistenniex li korporazzjoni li għandha xogħol diffiċli, bħalma għandha l-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ, tressaq rapport li mill-bidu sa l- aħħar ikun jgħid kemm sejrin tajjeb u li qed jirnexxu f'kull ħaġa li jagħmlu.".

L-Onor.

Evarist Bartolo aktar 'l isfel fl-istess diskors kompla jgħid:

"GĦalina kull kisba hija importanti, għaliex wara kollox ħafna minna, bir-raġun, ngħidu li r-riżors uman huwa l-uniku ġid naturali li għandu l-pajjiż u allura l-iżvilupp tar-riżorsi umani f'pajjiżna huwa tajjeb għall-pajjiż kollu u għandu jifraħ bih kulħadd, hu min hu fil-gvern u huma x'inhuma l-fehmiet politiċi ta' min qed iwettaq dan l-iżvilupp.

Ma rridux inkunu daqshekk moħħna żgħir li ma neħdux pjaċir bi żvilupp bħal dan.

Fejn il-korporazzjoni jkollha raġun tagħmel sewwa li tiftaħar b'dak li tkun għamlet, imma mbagħad naħseb li jkun tajjeb li nibdew nagħmlu assessments reali ta' l-affarijiet biex fejn nirnexxu ngħidu li rnexxejna u fejn ma nirnexxux nipprovaw nifhmu għaliex ma kienx hemm suċċess u naraw x'għandu jsir biex intejbu l-affarijiet.".

Dan kien qalu l-Onor.

Evarist Bartolo u għalhekk illum kont nistenna li l- Ministru jagħtina tifsira tal-qagħda li hawn fil-pajjiż u mhux jgħidilna li ttieħdu diversi miżuri strateġiċi sabiex nassiguraw li l-korporazzjoni tkun rianimata u ssir waħda proattiva u li twieġeb għall-isfida tal-millenju l- ġdid.

Kont nistenna wkoll li r-rapport jagħmel analisi sewwa tal-qagħda fil-pajjiż, tal-cost effectiveness, ta' x'qed jiġri min-nies li m'humiex qegħdin ikomplu jirreġistraw, kemm minn dawn li ġew redundant sabu mpjieg eċċ. Jien dan kont nistenna li nsib fir-rapport anke jekk il-Ministru ma jsemmihomx, imma l-figuri li għandna quddiemna - dan la hu tort ta' l- impjegati, la hu tort tal-bord u forsi lanqas huwa tort tal-Ministru nnifsu imma huwa tort tal-Gvern - juru li qegħdin f'qagħda ħażina.

Li jrid jifhem il-Ministru huwa li f'din is-sitwazzjoni l-ETC inqabdet f'morsa u li l-importanti huwa kif se jinstab ix-xogħol.

GĦaliex għalfejn iħarrġu lin- nies meta għandna din il-qagħda fil-pajjiż?

Din il-problema la se nsolvuha billi ngħidu x'qalu l-awdituri u lanqas se nsolvuha billi nnaqqsu l- grants.

Ħalli ngħaddi issa għal dak li qed jingħad fir-rapport annwali.

Fl-ewwel paġna nsibu:

"Il-Korporazzjoni ntalbet tkun aktar konkreta, dinamika u pro-attiva ....".

F'paġna 2 insibu:

"Qed jitħejja wkoll video pubbliċitarju ġdid u aġġornat li jippreżenta l-ħidma tal-Korporazzjoni b'mod effettiv".

F'paġna 8 insibu: ".... il-Korporazzjoni qed tippromwovi l-ħolqien ta' Politika Nazzjonali għall-Iżvilupp tar-Riżorsi Umani li jkunu jaqblu dwarha l- imsieħba soċjali.".

F'paġna 11 insibu:

"Il-Korporazzjoni ssieħbet ukoll fl-Assoċjazzjoni Ġinevra - Malta li qed tkun ta' għajnuna siewja biex tiżviluppa relazzjonijiet ta' kooperazzjoni fl-Isvizzera.".

Mela issa anke l-ETC poġġejniha ma' l-Isvizzera!

Forsi fl-aħħar il- muntanji ta' l-Isvizzera nġibuhom hawn u l-baħar Mediterran nitfgħuh hemmhekk!

Imma din serjeta' fil-qagħda li qiegħed fiha dan il-pajjiż?

Imbagħad f'paġna 14 insibu:

"Il-Korporazzjoni qed tfittex ukoll li tqabbel l-istandards u r- riżultati tagħha ma' leaders stabbiliti fis-settur privat u għal dan il-għan qiegħda fil-proċess li tissieħeb fil-Malta Benchmarking Group.".

F'paġna 15 insibu:

"Il-Korporazzjoni qiegħda ssegwi linji moderni ..." - dan il-Gvern kollox modern għandu minbarra kif isib ix-xogħol! -

".... fil-qasam ta' rikonoxximent formali u nformali lid-dipendenti tagħha.".

Jien dan ma nafx xi kliem hu u ma nafx x'irid jgħid bih il-Ministru.

Għalija dan huwa kliem żejjed li assolutament ma jfisser xejn.

Is-sena l-oħra l-Ministru ppreżenta r-rapport u qal - donnu nesa li kien fil-gvern, u allura nittama li din is-sena fehem li qiegħed fil-gvern - li n-numru ta' nies bejn is-16 u d-29 sena li qegħdin jirreġistraw huwa kbir.

Dan in-numru s-sena l-oħra kien ta' 2,466 u din is-sena huwa ta' 2,873, jiġifieri llum għandna 470 żagħżugħ u żagħżugħa bejn is-16 u d-29 sena aktar li qegħdin jirreġistraw.

L-istess nistgħu ngħidu għal dawk bejn it-30 u 39 sena.

Is-sena l-oħra kellna 1,335 u din is-sena għandna 1,622, jiġifieri għandna żieda ta' 287ruħ.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Edwin Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Jista' l-Onor.

Cassar jgħidilna minn fejn qed jieħu din l-informazzjoni?

ONOR.

JOE CASSAR: Jiena nitlob lill-Ministru jara r-rapport li ppreżenta din is-sena u r-rapport li ppreżenta s-sena l-oħra.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Jiġifieri nkun korrett jekk ngħid li l-Onor.

Cassar qed jgħid li din l-informazzjoni qiegħda kollha fir-rapport?

ONOR.

JOE CASSAR: Iva.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: L-Onor.

Cassar qed jikkonfermali li din l- informazzjoni li qed jaqra qiegħda fir-rapport u allura għandu jkun kuntent li tajnih dik l-informazzjoni kollha!

ONOR.

JOE CASSAR: Imma trid tara wkoll ir-rapport tas-sena l-oħra.

(Interruzzjonijiet) Jien ma nafx kif il-Ministru m'huwiex qed jifhimni għaliex li jrid jagħmel huwa li jiftaħ iż-żewġ rapporti, iqiegħdhom ħdejn xulxin, jagħmel il-kontijiet u jara li jiġu għal dak li qed ngħid jien.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Jiena staqsejt din id-domanda għaliex bil-mod kif kien qed jitkellem l-Onor.

Cassar kien qed jgħid li din l-informazzjoni aħna ma tajnihielux.

Imma l-informazzjoni li qed jagħti issa lill-Kamra qiegħda fir-rapport u allura ma jistax jgħid li r-rapport m'huwiex jagħtih l-informazzjoni li suppost jagħtih.

Fil-fatt f'dak ir-rapport hemm informazzjoni iktar mir-rapport tas-sena l-oħra.

ONOR.

JOE CASSAR: Jien għidt li fir-rapport m'hemmx analisi.

Dawn il- figuri li qed insemmi l-Ministru jaf fejn qegħdin imma jiena ridt analisi tagħhom.

Jiena ridt inkun naf għaliex qiegħed jiżdied il-qgħad u għaliex qiegħed jiżdied f'kull saff ta' l-eta'.

Nieħdu, per eżempju, il-figuri ta' dawk bejn l-40 u d-49 sena.

Is-sena l-oħra kien hemm 1,266 qiegħda bejn dawn l-etajiet u din is-sena għandek 1,565, jiġifieri żieda ta' 299.

Bejn il-50 u iktar is-sena l-oħra kellek 667 qiegħda u din is-sena hemm 841, jiġifieri żieda ta' 174.

Dawn huma l-figuri tal-qgħad imma l-Ministru qiegħed jehda bir-rapporti finanzjarji.

Il-Ministru qatt ma qalilna, per eżempju, li sa Settembru kellu 1,121 li huma redundant u li sa Ottubru żdiedu 907, jiġifieri b'kollox kellu 2,028.

Dan jirriżulta minn mistoqsijiet parlamentari li ġentilment għoġbu jwieġeb il-Ministru stess.

Madam Speaker, matul is-snin li l-ETC ilha mwaqqfa għamlet ħidma kbira.

Bejn l-1991 u l-1992, per eżempju, sabet impjiegi għal 1,625 ruħ, is-sena ta' wara żdiedu għal 1,706, fl-1993/94 żdiedu għal 2,478, fl-1994/95 żdiedu għal 3,113 u fl-1995/96 żdiedu għal 3,317.

Jiġifieri sa l-1996 l-ETC irnexxielha ssib 12,239 impjieg.

Issa x'ġara din is-sena?

Din is-sena nstabu biss 2,538 impjieġ, 600 inqas fil-privat u 1,800 inqas fis-settur pubbliku, jiġifieri erġajna morna lura tlieta jew erba' snin.

U dawn huma figuri li qegħdin fir-rapporti u mhux figuri li vvintajthom jiena, kif ħaseb li qed nagħmel il-Ministru.

Mela x'qed jiġri f'dan il-pajjiż?

Fejnhom l-impjiegi?

Jiena m'iniex qed ngħid li l-impjegati m'humiex qegħdin jagħmlu ħilithom biex jimpjegaw lin-nies imma qed ngħid li dan juri li fil-pajjiż m'hawnx xogħol.

L-istess nistgħu ngħidu għar-ratio bejn placements u vacancies.

Dan filli kien ta' 52% u filli sar 48%.

Il-Ministru s-sena l-oħra kellimna fuq il-long-term unemployed.

Fid- debate tas-Seduta Nru. 5 tas-16 ta' Diċembru, 1996 qalilna hekk:

"Din hija problema kbira u hawn fl-opinjoni tagħna l-ETC ma akkwistatx riżultati tajba.

Barra minn hekk irrid ngħid ukoll li fl-opinjoni tiegħi l-ETC lanqas ma ndirizzat tajjeb grupp kbir ta' unemployed li għandhom bejn it-18 u d-29 sena u li jammonta għal 2,466.

Huwa tajjeb li għall-ħajja tax-xogħol tkun ippreparat f'diversi affarijiet - bħal f'xi snajja' - pero' hawnhekk aħna qed nitkellmu fuq grupp ta' ħaddiema li huma żgħar fl-eta'.

Jien nifhem li llum meta wieħed ikun ilu 40 jew 45 sena jaħdem irid ikun ippreparat li jbiddel ix-xogħol tiegħu, imma l-fatt inniffsu li hemm grupp sostanzjali ta' nies ta' eta' żgħira li fl-ewwel sena ma jafux fejn iridu jaħdmu, jinkwetak ħafna u din il-figura qed tirrepeti ruħha.".

Hawnhekk il-Ministru verament laqat il-musmar fuq rasu għaliex din is-sena din il-figura qiegħda tirripeti ruħha u ġralu kif qal hu stess minkejja li joqgħod jaqra r-rapporti!

F'dan id-diskors kompla jgħid:

"GĦalhekk jidher li lanqas hawnhekk l-ETC ma għarfet, ma studjat jew indirizzat din il-problema biżżejjed.".

Dan kien kliem profetiku tal-Ministru s-sena l-oħra.

Veru laqat il-likk!

Ħalli naraw issa n-nies kemm qegħdin idumu jirreġistraw.

Jiena kont nifraħ lill-Ministru kieku ċ-ċifri li ppreżentalna kienu mod ieħor għaliex f'dan il-qasam irridu naħdmu flimkien imma l-qagħda tal- pajjiż hi dik li hi.

Per eżempju, in-nies li ilhom jirreġistraw minn 25 ġimgħa sa 52 ġimgħa din is-sena żdiedu b'453 għaliex sa Settembru tas-sena l-oħra kienu 980 u din is-sena saru 1,430.

Dawk li ilhom jirreġistraw iktar minn 53 ġimgħa s-sena l-oħra kienu 2,242 u din is-sena żdiedu b'631 għal total ta' 2,873; u nistgħu nibqgħu sejrin hekk f'kull kategorija.

Dan huwa s-suċċess li ġab gvern ġdid, gvern dinamiku, gvern proattiv, gvern modern u gvern maniġerjali.

Kif diġa' għidt, Madam Speaker, il-qgħad huwa kbir u żdied f'kull saff ta' l-eta', żdied fost iż-żgħażagħ, żdied fost dawk li għandhom 30 sena u aktar u żdied fost dawk li għandhom aktar minn 50 sena.

Barra minn hekk il- problema tal-qgħad hija mifruxa f'kull settur.

Pero' kif diġa' għidt fir- rapport ma nsibu l-ebda analisi dwar dan.

Lanqas dwar il-part-timers ma nsibu l-ebda analisi.

Permezz ta' risposta għal mistoqsija parlamentari, il-Ministru qalilna li l-part-timers li kellhom ukoll full-time job minn Lulju sa Settembru - għalkemm fir-risposta hemm Diċembru imma naħseb li dan huwa żball tat-tipa għaliex ma naħsibx li l-Ministru seta jkun jaf x'se jiġri f'Diċembru! - naqsu, u anke hawnhekk wieħed irid joqgħod ftit attent.

F'dan id-dibattitu li kont qed nikkwota minnu, il-Ministru kompla jgħid:

"Per eżempju, jien sibt li mis-60 persuna li kienu qed jiġu trained, irnexxielhom isibu impjieg fis-settur privat għal 50 minnhom.

Minkejja dan kollu hemm bżonn li jsir iktar xogħol u l-ETC għandha bżonn taħdem ma' aġenziji differenti.

Per eżempju, l-ETC taħdem l- iktar ma' l-Eden Foundation u hemm il-possibbilta' li tista' tkabbar dan ix-xogħol.

Hemm bżonn li dan ix-xogħol ikun ta' fejda għal dawn in-nies, u aħna se naraw li nagħtuh l-importanza li jixraqlu.".

Issa din is-sena kien hemm biss 41 persuna li kienu qegħdin jiġu trained, jiġifieri anke hawnhekk kellna tnaqqis.

Irrid ngħid ukoll li min kiteb dan ir-rapport irid ikun ftit aktar uman għaliex b'dak li qed jingħad hawnhekk, jiġifieri li xi persuni b'diżabilita' minbarra li daħħlu xi ħaġa tal-flus tħalltu ma' ħaddiema oħra, huwa insult lil dawn in-nies għaliex fid-dinja kulħadd għandu l-jeddijiet tiegħu, kulħadd għandu d-difetti tiegħu u kulħadd għandu l-ħtiġijiet tiegħu.

Fl-aħħar mill-aħħar anke l-istess esperti li semma l-Ministru .....

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: L-Onor.

Cassar qiegħed jgħid li hemm partijiet minn dan ir-rapport li huma miktubin b'ċertu disprezz lejn xi sezzjoni taċ- ċittadini tagħna.

Dan m'hu veru xejn u għalhekk dan il-kliem irid jirtirah.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE CASSAR: Madam Speaker, jien qed ngħid li fl-opinjoni tiegħi l- kliem "minbarra li daħħlu xi ħaġa tal-flus, tħalltu ma' ħaddiema oħra" m'għandux jingħad f'rapport bħal dan.

(Interruzzjonijiet) Naħseb li għandi jedd għall-opinjoni tiegħi!

Jiena dejjem emmint li s-soċjeta' trid tħares lejn min huwa mwarrab u dejjem emmint li s-soċjeta' m'għandha twarrab lil ħadd u li m'għandha tħalli lil ħadd taħt il-bankina.

U għalhekk qed ngħaddi dan il-kumment dwar dan il-kliem għaliex ma rridx li dawn l-affarijiet jiġru f'dan il-pajjiż.

Ix-xogħol huwa ċavetta għal min għandu ħteġijiet speċjali u jisgħobini li nkiteb dan il-kliem f'dan ir- rapport.

Ħalli niġi issa għall-qasam tal-koperattivi.

Is-sena l-oħra dawn kellhom ¥5,500 ivvotati għalihom imma minn dawn ma ntnefaq xejn minnhom u allura din is-sena ma ġie vvotat xejn.

F'dan ir- rapport il-Ministru qalilna li qed isir kors għall-ġardinara imma jiena naħseb li kien ikun aħjar kieku dawn il-ġardinara ġew imħarrġa u mħejjija għax-xogħol u mbagħad bl-għajnuna ta' dawn il-ftit flus - għax naf li l- flus ikunu għand id-dipartiment - jagħmlilhom koperattiva.

B'dan il-mod dawn il-flus almenu kienu jservu biex ftit nies isibu x-xogħol.

Fir-rapport insibu wkoll: "Il-popolarita' tal-job centre dejjem qiegħda tikber.

GĦalhekk, għall- ewwel darba, għall-kumdita' ta' dawk li jfittxuh, il-job centre beda jiftaħ għall-pubbliku kull jum wara nofs inhar kif ukoll is-Sibt fil- għodu.".

Iżda minkejja dan filwaqt li s-sena l-oħra l-job centre rnexxielu jsib 1,075 impjieg, din is-sena sab biss 851 impjieg.

Mela minkejja li l-job centre qed jiftaħ filgħodu u filgħaxija sab 224 impjieg inqas.

Nixtieq ukoll nistaqsi lill-Ministru: X'se jiġri mill-programm Leonardo da Vinci?

Diġa' ġie deċiż li Malta tilfet kollox?

X'se jiġri mir-reġistrar?

Min se jieħu ħsieb ir-reġistrar?

Dan se jibqa' jsir darba fil-ġimgħa, darbtejn jew tlieta?

Se jitwaqqaf job centre ieħor kif intqal fir-rapport?

L-ETC se tibqa' f'Ħal Far jew sejra x'imkien ieħor?

Il-fiera tal-karrieri se tkompli ssir?

Qed ngħid dan għaliex din is-sena ma kenitx se ssir u mn'Alla li qajjimna l-punt aħna mill-Oppożizzjoni għaliex għamilt mistoqsija lill-Ministru u dan qalli li m'huwiex mistieden u staqsejt ukoll lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura u wera li m'hemmx ħsieb li din il- fiera ssir.

Imma mbagħad f'daqqa waħda l-Prim Ministru waqt li kien Għawdex lill-Għawdxin qalilhom li l-fiera se ssir hemmhekk u s-sitwazzjoni tranġat.

X'se jiġri mbagħad mill-grants ta' l-IDA?

Il-Ministru qalilna li naqsu, imma se jkomplu?

Bejn l-1987 u l-1995 kien hemm 1,116-il kumpannija li bbenefikaw minn dawn il-grants u l-ħaddiema mħarrġa kienu 36,858.

Fl- istess seduta tas-16 ta' Diċembru ta' l-1996 il-Ministru qalilna:

"Madam Speaker, ma ssemma xejn fuq il-grants li tamministra l- korporazzjoni.

Din hija a trading grant scheme li l-korporazzjoni qed tieħu mingħand il-Korporazzjoni Maltija għall-Iżvilupp.

Din l- iskema tipprovdi sussidju għal dawk il-kumpanniji fil-qasam tal- manifattura li jimpjegaw nies u jħarrġuhom fuq il-post tax-xogħol.".

Imma x'se jiġri mill-IDA?

X'se jiġri mis-settur tal-manifattura li kien jibbenifka minn dawn il-grants?

GĦaliex se tonqos l-ispiża?

Mhux aħjar innaqqsu xi ħaġa oħra?

Ħalli nkompli issa fuq ir-rapport.

Fir-rapport insibu suġġeriment li min japplika quddiem in-National Employment Authority, jekk jitlef il-kawża, irid iħallas.

Imma dan se jsir?

Jiena nixtieq li l-Ministru jgħidilna wkoll x'ħidma qiegħda ssir ma' dipartimenti u għaqdiet oħrajn, bħalma huma l-għaqdiet tas-self-employed, apparti l-fiera tal-karrieri.

Per eżempju, x'sar mir-rapport ta' l-ORT, aġenzija Iżraeljana?

Saru ħafna mistoqsijiet f'din il-Kamra biex inkunu nafu jekk dan ir-rapport tlestiex u mir-risposti li ngħatajna fhimna li m'huwiex finalizzat, imma issa f'dan ir-rapport qed jingħad li dan ir- rapport tlesta.

Allura dan ir-rapport tlesta jew ma tlestiex?

U jekk dan ir-rapport huwa lest, nistenna li l-Ministru jqiegħdu fuq il-Mejda tal- Kamra.

(Interruzzjonijiet) Allura nitolbok taqtgħu mir-rapport li għamilt u j'Alla taqta' wkoll il-kliem li semmejtlek qabel li ntqal fuq ċerti nies.

F'dan ir-rapport hemm figura importanti ħafna dwar il-ħidma ta' l-ETC.

Jissemma ngaġġ differenti ta' xogħol reġistrat matul l-1996, li huma nies li jsibu impjieg ġdid jew li jbiddlu l-impjieg tagħhom, u li kienu 42,930.

Jiena nistaqsi: Din l-attivita' għadha sejra?

Jew inkella minħabba l- kollass fl-investiment anke dawn naqsu?

Fil-programm elettorali tal-Partit Laburista qalu ħafna affarijiet, fosthom li l-politika ġdida Laburista tħares l-interessi tan-nies tax-xogħol kollha.

Kienu qalu wkoll li l-mira ewlenija ta' politika ekonomika għandha tkun dik li tassigura l-ogħla livell possibbli ta' mpjiegi.

Imma llum nafu li dawn huma affarijiet li ma seħħew għaliex il-figuri li tana l-istess Ministru jġiegħluk titħasseb.

Dawn huma figuri tassew inkwetanti, huma figuri li juru li l-ekonomija ta' dan il-pajjiż sejra lura.

Pero' kif diġa' għidt dan la huwa tort ta' l- impjegati jew tal-bordijiet imma huwa tort tal-Gvern.

Dan ir-rapport ma fihx spjega imma n-numri tifhimhom waħdek u tifhimhom sewwa jekk tgħarbel, taqra u tqabbel ma' affarijiet oħrajn.

Nerġa' ngħid li jiena kont nistenna li r-rapport jidħol f'dawn il-problemi u li l-Ministru ma joqgħodx jiġi jgħidilna x'qalulu l-awdituri, bħalma għamel is-sena l-oħra.

Kont nistenna li l-Ministru jagħtina analisi ta' x'qed jiġri f'dan il-pajjiż u ta' x'se jagħmel biex jinħoloq ix-xogħol.

Ftit ilu lill-Ministru għamiltlu mistoqsija parlamentari u fir-risposta tiegħu qalli hekk:

"Gvern Laburista ta lil dan il-pajjiż Kostituzzjoni msejsa fuq ix- xogħol."

U xogħol fil-pajjiż m'hawnx!

Sabiħa din!

U jekk il-Ministru għad-diskorsi li se jsiru matul dawn il-jumejn ta' dibattitu se jibqa' jwieġeb b'dan il- mod, ma naħsibx li lil dan il-pajjiż se ngħinuh.

Jeħtieġ li dan il-Gvern ikollu politika serja u politika li tkattar ix-xogħol.

Jeħtieġ li l-Gvern joħloq ambjent li jkattar ix-xogħol u li l-ETC ikollha l-wisa' kollha fejn taħdem, fejn issib l-impjiegi lin-nies u fejn tħarriġhom fit-teknoloġija moderna biex isibu x-xogħol u mhux jitħarrġu għal xejn.

Sur President, jiena dan nixtieq li l-ETC tagħmel u j'Alla tagħmlu.

Nawgura wkoll lill-Ministru li għas-sena d-dieħla jkollna rapport li juri li l-qagħda rranġat.

Kull gvern irid jaħdem għall-ġid tal-poplu u għalhekk j'Alla sena oħra jkollna rapport li jagħtina stampa ċara ta' sitwazzjoni li m'għadhiex kif inhi llum.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Mr Speaker, l-Onor.

Cassar ħass li parti mir- rapport huwa miktub b'mod inġurjuż, biex ngħid hekk.

Jien rajt il-paġna 12 li tirriferi għal dak li għamlet il-korporazzjoni għal dawk il-persuni b'diżabilita' li jsibu x-xogħol, fejn hemm miktub li l-korporazzjoni kisbet żewġ kuntratti temporanji fejn xi wħud minn dawn in-nies setgħu jieħdu l- opportunita' biex jakkwistaw esperjenza tax-xogħol.

Imbagħad hemm sentenza li tgħid hekk:

"Minbarra li daħħlu xi ħaġa tal-flus, tħalltu ma' ħaddiema oħra u tejbu u tgħallmu ħiliet ġodda.".

Huwa veru li d-drafting tal-Malti - għaliex jiena naf li l-Onor.

Cassar huwa dilettant ħafna tal-lingwa Maltija - forsi m'huwiex daqshekk feliċi imma m'hemm xejn ħażin li tgħid li dawn in-nies "minbarra li daħħlu xi ħaġa tal-flus, tħalltu ma' ħaddiema oħra u tejbu u tgħallmu ħiliet ġodda."

Jiġifieri ma naħsibx li l-Onor.

Cassar huwa korrett, imma ħalli niġi issa għas-suġġett tal-lum.

Dwar dawk li huma financial statements ta' l-ETC, jekk tara dak li ntnefaq bejn l-1996-97 issib li kien hemm total ta' madwar ¥1,167,000. u f'dak li huwa propost fl-estimi għall-1997-98 għandna żieda ta' iktar minn ¥300,000, għaliex issa qed nitkellmu fuq budget ta' aktar minn ¥1,460,000.

Hawnhekk wieħed jara l-impenn tal-Gvern f'dak li huwa investiment.

Xtaqt nagħmel riferenza wkoll għall-Employment and Training Services Act, liema liġi daħlet in vigore fl-1992.

Artiklu 41 ta' dan l-Att jgħid li l- ministru responsabbli għall-edukazzjoni jista' jagħmel regolamenti biex isaħħaħ il-funzjoni ta' din il-liġi, li hija l-funzjoni li għandha x'taqsam mas-servizz ta' mpjiegi u taħriġ, u hawn tidher is-serjeta' ta' dan il- Gvern.

U kellha tkun inizjattiva tal-Partit Laburista sena wara li tlajna fil-gvern, biex jinħareġ avviż legali - Avviż Legali numru 117 - li jitkellem dwar regolamenti importanti ħafna dwar il-kwalifiki okkupazzjonali u nazzjonali, jiġifieri dwar kif għandhom jiġu kkategorizzati dawk il-persuni li qegħdin jaħdmu u kif ukoll dawk li qegħdin jirreġistraw għax-xogħol fuq il-kapaċitajiet tagħhom u fuq il- livelli ta' ċertifikazzjoni.

Din hija xi ħaġa li hija in konformita' ma' dak li jeżisti fl-Ingilterra u anke fil-kontinent u xi ħaġa li hawn Malta qegħdin nagħmluha għall-ewwel darba proprju wara sena ta' Partit Laburista fil-gvern.

Il-Partit Nazzjonalista qatt ma ħass il-ħtieġa li jwaqqaf kunsill nazzjonali għall-kwalifiki okkupazzjonali u llum aħna qegħdin ngħidu li f'dan il-kunsill għandu jkun hemm rappreżentanza kemm tal- korporazzjoni li qegħdin nitkellmu fuqha, għandu jkun hemm rappreżentanti mit-taqsima ta' l-edukazzjoni, mill-Universita' ta' Malta, mill-Kulleġġ Malti dwar l-Edukazzjoni Vokozzjonali, mit-taqsima li tirrappreżenta t- trade unions Maltin u anke mit-taqsima li tirrappreżenta lill-employers.

Din hija xi ħaġa li hija importanti ħafna biex nibdew naraw kif se nistabilixxu strateġija nazzjonali għal dawn il-kwalifiki għaliex huwa inutli li nitkellmu fuq dawk li qegħdin jaħdmu u fuq dawk li qegħdin jirreġistraw għax-xogħol u mbagħad ma jkollniex sistema ta' livelli ta' ċertifikazzjoni.

Il-pajjiż issa jrid jibda jiffunzjona b'mod professjonali imma dawn huma affarijiet li biex tagħmilhom irid ikollok kollox organizzat taħt sistema legali, kif sar permezz ta' dan l-avviż legali li, kif jidher mill-Gazzetta tal-Gvern, ġie in vigore f'Awissu ta' din is-sena.

Issa, kif se jiġu klassifikati l-kwalifiki okkupazzjonali?

L-ewwelnett hawnhekk qegħdin ngħidu li kull tip ta' xogħol se jiġi mqassam skond il- kategorija li hija elenkata taħt diversi heads.

Per eżempju, l-iktar kategorija għolja, il-ħames kategorija, titkellem - u hawnhekk se nikkwota - fuq:

"kompetenza li tkun tinvolvi l-applikazzjoni ta' firxa sew ta' prinċipji fundamentali u teknika komplessa fi ħdan varjeta' ta' kuntesti wesgħin u li ta' spiss ma jkunux jistgħu jitbassru.

Jidhru b'mod ċar l-awtonomija personali sostanzjali u responsabbilta' ta' spiss sinjifikattiva għax-xogħol ta' l-oħrajn u għall-allokazzjoni ta' riżorsi sostanzjali, l-iess bħalma jidhru responsabbiltajiet personali għal kull analiżi u dijanjosi, disinn, pjanifikazzjoni, eżekuzzjoni u evalwazzjoni;

Din il-kategorija se tiġbor fiha kemm dawk li qegħdin jirreġistraw u kemm dawk li qegħdin jaħdmu għaliex aħna ma rridux li l-leġislazzjoni toħloq xi diskriminazzjoni, għalkemm se niċċertifikaw kemm lil min qed jaħdem u kemm lil min qed jirreġistra għax-xogħol.

B'dan il-mod il-pajjiż ikun jaf ukoll x'livell għandna f'dak li għandu x'jaqsam ma' employees.

Kategorija oħra tinkludi dawk li għandhom responsabbilta' għax-xogħol ta' persuni oħrajn u kategorija oħra titkellem dwar persuni li għandhom ir- responsabbilta' li ta' spiss ikollhom bżonn il-kontroll u t-tmexxija ta' oħrajn.

Irrid ngħid ukoll li meta wieħed jikklassifika dan kollu, ikun jista' jikkategorizza wkoll it-taħriġ li torganizza l-ETC.

Dan l-avviż legali fih innifsu huwa żvilupp pożittiv għal dak li għamlet l-ETC s'issa u huwa importanti ħafna li nagħtu d-dinjita' li hija mistħoqqa f'dik li hija ċertifikazzjoni lil dik il-persuna li qiegħda tfittex ix- xogħol jew li qiegħda taħdem.

Illum bilfors irridu nitkellmu f'dawn il- livelli u l-liġi trid tibqa' tevolvi.

Jiena m'iniex qed ngħid li huwa biżżejjed li wieħed jimxi fuq dan l-avviż legali pero' huwa tajjeb li f'din is-sena ta' ħidma tal-Partit Laburista fil-gvern wasalna wkoll biex nikkategorizzaw l-iskills kollha tal-workforce.

Dan qed nagħmluh bl-iktar mod responsabbli u b'mod li huwa aċċettat f'pajjiżi żviluppati iktar minna mingħajr ma nersqu ħafna lejn l-Unjoni Ewropa.

Qed ngħid dan għaliex meta tqabbel din il-legal notice ma' ċerti direttivi li jitkellmu fuq il- workforce fl-istess Unjoni Ewropea, issib li din il-legal notice hija superjuri.

Dan qed ngħidu biex nuri lill-poplu Malti li aħna qegħdin immexxu b'ċerta responsabbilta', b'ċerta serjeta' u b'ċerta dinjita'.

Il-Partit Laburista dejjem kien serju fit-tmexxija tiegħu u dak li huwa tajjeb għal pajjiżna jagħmlu mingħajr il-bżonn li jiġi mkaxkar minn xi ħadd.

Dan irridu nagħmluh għall-ġid ta' dawk li jaħdmu, kemm dawk li huma unskilled u dawk li huma skilled f'kull tip ta' xogħol, u wkoll għal dawk li qegħdin jirreġistraw biex b'hekk id-dinjita' tagħhom tibqa' dejjem miżmuma fl- intier.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR JEAN PIERRE FARRUGIA: Sur President, nixtieq nibda l-intervent tiegħi billi nitkellem dwar il-part-timers.

Tajjeb li wieħed jinnota li filwaqt li qiegħed jiżdied il-qgħad, qed ikompli jiżdied ukoll in-numru ta' nies li jaħdmu part-time.

Minn dan ir-rapport ta' l-ETC jirriżulta li tul is-sena li għaddiet kien hawn 13,769 ħaddiem li kellhom part-time job bħala a primary job, u jekk wieħed jieħu t-total tal-gainfully occupied population u jżid magħhom dawn il-ħaddiema jasal għall-konkużjoni li n- numru ta' part-timers li kellhom part-time job bħala a primary job jilħqu ċ- ċifra ta' 9%.

Jirriżulta li 5.2% tal-gainfully occupied population, meta tgħodd ukoll dawn il-part-timers huma rġiel u 17.6% huma nisa.

Allura jidher ċar li meta nitkellmu fuq dawk li għandhom part-time bħala a primary job, jiġifieri dawk li m'għandhomx full-time job ukoll, in-nisa huma aktar.

Imbagħad hemm ukoll dawk il-part-timers li għandhom a full-time job, u t- total ta' dawn huwa ogħla minn dawk li għandhom a part-time job bħala a primary job.

Fil-fatt dawn jammontaw għal 14,102 u hemm aktar irġiel milli nisa għaliex hemm 11,148 li huma irġiel u 2,954 li huma nisa.

Sur President, qabel il-budget, it-taqsima żgħażagħ tas-CMTU pproponiet li wieħed għandu jikkonsidra li jkun hemm tnaqqis fis-sigħat tax-xogħol u kien hemm anke għaqda oħra, il-Graffiti, li xtaqet li din il-miżura tiġi kkonsidrata.

Kien hemm imbagħad il-Kamra tal-Kummerċ li ħarġet kontra din il-proposta.

Il-verita' hi li meta jitnaqqsu n-numru ta' sigħat ta' xogħol tiżdied in-nefqa għal min iħaddem minħabba tiftix u taħriġ ta' nies ġodda u sabiex tiġi kkordinata workforce akbar.

Barra minn hekk naħseb li huwa diffiċli li jitnaqqsu n-numru ta' sigħat ta' xogħol mingħajr ma titnaqqas ukoll il-paga.

GĦalhekk huwa aktar importanti li jkun hemm aktar flessibbilta', inqas restrizzjonijiet u aktar inċentivi li jħajru lill- employers iħaddmu nies fuq bażi part-time.

Huwa importanti wkoll li l-part- timers ikollhom id-drittijiet tagħhom salvagwardati.

Mill-magazine "The Economist", f'waħda mill-ħarġiet ta' Ottubru ta' din is-sena, jirriżulta li f'pajjiżi Ewropew fejn hemm anqas restrizzjonijiet fuq is-sigħat ta' xogħol, hemm aktar ħaddiema part-time u anqas qgħad.

Fost dawn insibu l-Olanda fejn għandek 38% tal-workforce li huma part- timers u r-Renju Unit fejn għandek 24% tal-workforce li huma part-timers.

Min-naħa l-oħra fil-pajjiżi Ewropew fejn għandek persentaġġ anqas ta' part- timers, mill-workforce bħal Franza, il-Ġermanja u anke l-Italja, issib li l- qgħad huwa ogħla.

F'pajjiżna, minkejja li tul dawn l-aħħar snin kien hemm żieda fin-numru ta' ħaddiema part-time minn sena għall-oħra, in-numru ta' part-timers bħala persentaġġ mill-workforce għadu pjuttost baxx u dan jispjega wkoll għaliex għandna livell ta' qgħad pjuttost għoli.

Irrid ngħid ukoll, Sur President, li f'pajjiżna għandna part-timers f'kull livell.

Issib cleaners fl-iskejjel li huma part-timers u ssib ukoll li 56% ta' l-istaff akkademiku fl-Universita' huma part-timers.

Fil-qasam tas-saħħa għandna nurses - li fil-parti l-kbira huma nisa - u anke tobba li jaħdmu fiċ-ċentri tas-saħħa li huma part-timers.

Minn diversi mistoqsijiet parlamentari li saru f'din il-Kamra tul din il-leġislatura, jirriżulta li ċerti dipartimenti tal-Gvern m'għandhomx informazzjoni dwar il-ħaddiema part-time, fosthom id-dipartiment tal-VAT.

Imbagħad id-dipartiment ta' l- agrikoltura, per eżempju, għar-rigward ta' bdiewa u sajjieda, ma jafx kemm minn dawn huma full-timers u kemm minnhom huma part-timers.

Iżda mbagħad issib li fil-port ta' l-Imġarr f'Għawdex jafu kemm hemm sajjieda part- timers u kemm hemm sajjieda full-timers.

Jiġifieri hemm diskrepanza minn dipartiment għall-ieħor dwar informazzjoni dwar ħaddiema part-timers fid- diversi dipartimenti.

Irrid ngħid li l-amministrazzjoni Nazzjonalista ħasbet fiż-żewġ kategoriji ta' part-timers, kemm dawn li għandhom a full-time job u kemm dawk li m'għandhomx.

Dawk li għandhom part-time bħala a primary job ibbenefikaw min-national standard order li ħarġet f'April ta' l-1996 u li permezz tagħha għandhom dritt għal pro-rata ta' kull tip ta' leave, tal- vacation leave, tas-sick leave, tal-bereavement leave u tal-maternity leave.

GĦar-rigward ta' part-timers li għandhom ukoll full-time job, l- amministrazzjoni Nazzjonalista kienet ħarġet konċessjoni li jħallsu income tax fuq 15% biss tad-dħul mix-xogħol part-time u dan kien għen anke sabiex iktar nies jiddikjaraw id-dħul mix-xogħol part-time fl-income tax return tagħhom.

Fid-diskors tal-budget issemma li l-Gvern se jinkorraġġixxi użu aktar wiesgħa ta' flexitime iżda ma ntqal xejn dwar kif dan għandu jsir.

Ta' min jgħid li l-Gvern, fejn irid, jaf jagħtihom l-inċentivi, bħal meta kien hemm it-tnaqqis ta' 25% mill-kontribuzzjoni tan-national insurance dovuta minn min iħaddem f'kull każ ta' impjieg ta' ħaddiem ta' 40 sena jew aktar li jkun ilu jirreġistra għax-xogħol għal ċertu żmien.

Iżda din hija miżura li kienet ikkupjata minn żmien l-amministrazzjoni NazzjonalistaIżda.

Il- Gvern ma setax jagħmel l-istess fil-każ tal-part-timers għaliex prinċipal qatt ma jaqbillu jħaddem żewġ part-timers flok full-timer wieħed fir- rigward ta' kontribuzzjonijiet tan-national insurance.

Fil-fatt minn mistoqsija parlamentari li għamilt dan l-aħħar jirriżulta li filwaqt li l- liġi ma tagħmilx distinzjoni bejn ħaddiema full-time u part-time, is-sehem tal-prinċipal huwa ta' wieħed minn għaxra tal-paga bażika sakemm l-impjieg ikun ta' tmien sigħat jew aktar fil-ġimgħa, iżda l-inqas kontribuzzjoni li tista' titħallas hi dik li għandha titħallas mal-paga minima nazzjonali.

Dan ifisser li prinċipal qatt ma jaqbillu jħaddem iktar minn part-timer wieħed flok full-timer għaliex l-inqas kontribuzzjoni tan-national insurance li jista' jħallas hija dik li titħallas mal-paga minima nazzjonali, ikunu kemm ikunu s-sigħat ta' xogħol li jaħdem dak il-part- timer.

Sur President, f'sitwazzjoni fejn l-impjiegi full-time huma mhedda, jekk irridu għallinqas nistgħu nagħtu l-opportunita' lil min iħaddem li jimpjega nies fuq bażi part-time.

Bla dubju din tkun soluzzjoni parzjali għall- qgħad f'pajjiżna - ninsisti li tkun soluzzjoni parzjali - iżda wieħed kien jistenna li tiġi indirizzata l-problema tal-ħlas tan-national insurance contributions ta' min iħaddem, anke biex jitħajru jitħaddmu persuni part- time li ma jkollhomx diġa' impjieg full-time.

Dan għaliex għal dawk li diġa' għandhom impjieg full-time ma terġax titħallas il-bolla għall-impjieg part-time, għax tkun diġa' qed titħallas ma' l-impjieg full-time.

Għalhekk is-sitwazzjoni preżenti qiegħda tiffavorixxi lil min diġa' għandu full-time job u allura għandna l-konċett ta' min mejjet għall-qatra u min mejjet fis- sakra.

Tant hu hekk li, kif diġa' għidt, in-numru ta' part-timers li għandhom ukoll a full-time job huwa ogħla min-numru ta' dawk li l-part-time job tagħhom huwa a primary job.

Sur Presdient, illum xtaqt nitkellem ukoll dwar iż-żgħażagħ u kif l-ETC tindirizza l-problema tan-nuqqas ta' opportunitajiet ta' xogħol f'pajjiżna għaż-żgħażagħ.

Tajjeb li wieħed isemmi li f'pajjiżna hawn mat-80,000 żagħżugħ u żagħżugħa.

Għandna mas-17,000 li qegħdin jipparteċipaw f'xi sistema edukattiva; għandna 2,900 li qegħdin jirreġistraw għax-xogħol; għandna mas- 7,000 li jaħdmu mal-gvern; għandna kważi 800 fil-Forzi Armati; u għandna ma' l-2,200 li jaħdmu f'korporazzjonijiet parastatali u entitajiet kummerċjali tal-gvern.

Dan ifisser li madwar 50,000 żagħżugħ u żagħżugħa jew qegħdin jaħdmu mas-settur privat jew inkella huma totalment esklużi mil- labour supply, jiġifieri huma żgħażagħ li qatt ma wrew ix-xewqa li jaħdmu.

Lill-Ministru Edwin Grech għamiltlu mistoqsija parlamentari dwar dawn iż- żgħażagħ u għadni qed nistenna tweġiba.

Irrid ngħid pero' li l-mission statement tal-Gvern fir-rigward taż- żgħażagħ fl-estimi għas-sena li ġejja jirriferi għan-national youth policy, li bħala waħda mill-prijoritajiet tagħha ssemmi l-qasam ta' l-impjiegi.

Iżda minkejja l-wegħda elettorali li ż-żgħażagħ isibu xogħol adattat għalihom skond il-kapaċitajiet tagħhom u minkejja ż-żieda fil-qgħad fost iż- żgħażagħ ta' taħt it-30 sena, fil-budget kien hemm inċentivi biss għal min iħaddem nies ta' 'l fuq minn 40 sena.

Dan l-istess żball jirripetih ir- rapport annwali ta' l-ETC għas-sena 1996/1997, fejn fl-appendiċi ta' l- istatistika jirriżulta li f'Settembru ta' din is-sena kellna 42% ta' dawk li jirreġistraw għax-xogħol kienu żgħażagħ taħt it-30 sena.

Ta' min jgħid li dan huwa l-ogħla persentaġġ f'dawn l-aħħar snin għax jekk wieħed iħares lejn is-snin li jelenka l-istess appendiċi ta' l-istatistika fir-rapport ta' l-ETC, wieħed isib li l-figura għall-1993 kienet ta' 39%, il-figura għall-1994 kienet ta' 33%, il-figura għall-1995 kienet ta' 38%, fl-1996 kienet ta' 40% u din is-sena hija ta' 42%.

Tabella oħra li hawn mehmuża mar-rapport ta' l-ETC tirriferi għan-numru ta' minuri li nstabu jaħdmu.

Din turi li bejn l-1996 u l-1997 kellna total ta' 103 każ ta' minuri li nqabdu jaħdmu u dan ukoll huwa numru pjuttost qawwi fejn snin oħra għaliex bejn l-1992 u l-1993 kien hemm 19-il każ, bejn l-1993 u l-1994 kien hemm 27 każ, bejn l-1994 u l-1995 kien hemm 85 każ u bejn l-1995 u l-1996 kien hemm 119.

Huwa veru li dan jirrifletti wkoll li l-ETC qiegħda tagħmel xogħolha aħjar imma mill-banda l-oħra dan juri li għandna problema ta' minuri li qegħdin jinqabdu jaħdmu illegalment.

Minkejja dawn iż-żewġ problemi reali li wieħed isib f'dan ir-rapport ta' l- ETC - jiġifieri li l-persentaġġ taż-żgħażagħ li qegħdin jirreġistraw għax- xogħol u l-persentaġġ ta' minuri li nqabdu jaħdmu llegalment huma fost l- ogħla f'dawn l-aħħar snin - l-istess rapport juri li ftit li xejn ingħata importanza l-qasam tax-xogħol fost iż-żgħażagħ.

L-unika inizjattiva li tissemma f'dan ir-rapport tirrigwarda l-fatt li uffiċjali tal-Youth Employment Section żaru 16-il skola biex jitkellmu ma' studenti ta' l-aħħar sena sekondarja bħala parti mill-ischool leavers programme.

U jiena nistaqsi: Il-Youth Employment Section ta' l-ETC hija b'saħħitha biżżejjed?

Għandha biżżejjed ħaddiema?

Il-ħaddiema li jaħdmu f'din is-sezzjoni huma mħarrġa biżżejjed u għandhom biżżejjed tagħmir biex jagħmlu x-xogħol tagħhom?

Għaliex minkejja li l-problema tal-qgħad fost iż-żgħażagħ hija tant kbira, f'dan ir-rapport ma jidhirx li hemm inizjattivi biżżejjed tajbin u biżżejjed qawwijin sabiex niffaċċjaw din il-problema.

Irrid nagħlaq, Sur President, billi nissolleva punt ieħor.

Filwaqt li s- sena l-oħra minn 7,000 li tħarrġu fl-ETC madwar nofshom kienu żgħażagħ taħt it-30 sena, dan il-fenomenu rrepeta ruħu anke din is-sena.

Fil-fatt minn 7,267 li għamlu xi kors ta' taħriġ fil-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ, kważi nofshom huma żgħażagħ taħt it-30 sena.

Iżda hemm differenza, Sur President, għaliex filwaqt li bejn l-1995 u l-1996 il-korporazzjoni irnexxielha ssib impjieg lil 72% ta' dawk li għamlu xi kors, is-sena l-oħra rnexxielha ssib impjieg lil 45% biss ta' dawk li rrikorrew għandha.

Dan juri li hawn problema ta' nuqqas ta' opportunitajiet ta' xogħol, anke għal dak li jirrigwarda ż-żgħażagħ ta' taħt it-30 sena.

GĦalhekk jiena nappella lill-ETC sabiex tagħti ferm aktar importanza lil din il-kategorija ta' nies.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

Is- Segretarju Parlamentari, l-Onor.

Joe Cilia.

ONOR.

JOE CILIA (Segretarju Parlamentari): Sur President, nieħu pjaċir nara min jipprepara ċ-ċifri u ċertament li dawn għandna nikkonsidrahom u nanalizzawhom, imma meta nisma' ċerti kelliema min-naħa ta' l-Oppożizzjoni nibda ngħid li dawn bilfors insew il-passat li għadhom ħerġin minnu.

Allura naħseb li nkunu qegħdin naqdu dmirna sewwa jekk nitfgħu l-attenzjoni tagħna għal dak li sab il-Ministru Grech fl-ETC, korporazzjoni abbużata u ħafna drabi manipulata, b'riħa tinten ta' partiġjaniżmu.

Min ma jiftakarx, per eżempju, il-famuża skema ta' l-Awżiljari li kienet marbuta mal-qasam tax-xogħol?

Min ma jiftakarx il-kwestjoni tal- files li għebu jew ma nstabux aktar?

Forsi dawn il-files setgħu jagħtuna xi tagħrif fuq kif kienu qed jiġu abbużati ċerti affarijiet, imma fid-dlam tal-lejl, minn ġurnata għall-oħra, Alla jbierek dawn il-files għebu!

Anke numru ta' computers, li forsi setgħu jipprovduna b'informazzjoni li tista' tkun ta' ġid u ta' għajnuna għall-Gvern tal-lum, spiċċaw mitlufa.

X'kienet ir-raġuni vera li ġegħlithom iżarmaw lid-dipartiment tax-xogħol meta f'Repubblika bbażata fuq ix-xogħol ċertament li d-dipartiment tax- xogħol għandu rwol ewlieni.

Kemm konna nisimgħu dwar kuntratti ta' pampaluni, ta' ħbieb ta' dak u l-ieħor, li kienu marbutin anke ma' dan il- qasam u anke ma' l-iskema ta' l-Awżiljari!

Imma l-agħar ħaġa kienet li ma kien hemm l-ebda ppjanar, ma kien hemm l-ebda viżjoni u lanqas kien hemm il- professjonaliżmu li wieħed jistenna minn entita' bħalma hija l-ETC.

Biżżejjed ngħidu li ċerti skedi kienu qegħdin jinħarġu mingħajr ma wieħed janalizza jew jimmoniterja x'inhu jiġri, bħalma ġara, per eżempju, fil-każ tal-famuża skema sabiex jgħinu lis-self-employed, fejn ħarġu l-miljuni ta' liri imma minn xtara xi trakk jew xi van.

Saħansitra kien hemm min xtara garaxx u wara erbat ijiem Alla jbierek falla!

Dawn huma l-affarijiet li kienu jiġru fil-qasam tax-xogħol.

Dan hu li sab sieħbi l-Ministru Grech meta ħa over l-inkarigu l-ġdid tiegħu.

Issa x'sar din is-sena, f'din l- ewwel sena ta' Gvern Laburista?

L-ewwelnett dan il-Gvern ordna diversi rapporti.

Din hija xi ħaġa li għamilniha sistematikament f'diversi oqsma, għaliex it-taħwid enormi li sibna u l-affarijiet mistura fil-pajjiż kienu xi ħaġa inkredibbli.

Dan għamilnih għaliex wegħedna trasparenza, għaliex wegħedna li l-affarijiet joħorġu aktar fil-beraħ u ċertament li dawn ir-rapporti għenu biex dan isir quddiem il-poplu tagħna.

Bdejna nipprovdu wkoll aktar taħriġ speċjalizzat u anke riċerka xjentifika.

Kif diġa' għidt, jiena nieħu pjaċir li jkun hemm min isemmi ċ-ċifri, u huwa veru li fis-soċjeta' tagħna għandek nies li minħabba l-eta' tagħhom ma jistgħux isibu xogħol, u jekk ma nirrealizzawx dan inkunu qegħdin naħarbu mir-realta' tal-ħajja.

Issemmew partikolarment iż-żgħażagħ li meta jiġu biex ifittxu x-xogħol l-ewwel li jitolbuhom hija l- esperjenza.

Mela dan huwa żvantaġġ marbut ma' l-eta' pero' ħafna drabi bl- entużjażmu li jkollhom dawn iż-żgħażagħ huma kapaċi jegħlbu dan in-nuqqas.

Settur ieħor li wkoll għandu l-handicap ta' l-eta' huwa s-settur tal- 45 year-olds and over pero' dan il-Gvern, kif rajna anke fil-budget, diġa' qed jaħseb għal dawn in-nies.

Huwa veru li t-tagħlim u l-iskills li għandhom dawn in-nies ħafna drabi jkunu limitati, għaliex fil-passat ma kienx hemm l- opportunitajiet ta' edukazzjoni li hemm illum, imma din hija r-realta' u huwa ħażin ħafna li jkollok kap ta' familja li jrid jaħdem pero' ma jsibx fejn.

GĦalhekk l-ewwel dmir tagħna huwa li ngħinu sabiex dawn il-kapijiet tal-familja jsibu posthom fis-soċjeta'.

Fil-fatt għall-ewwel darba f'pajjiżna - għalkemm din hija problema li ilha teżisti s-snin imma donnu għall-membri ta' l-Oppożizzjoni ma kien hemm xejn ħażin - f'dan il-budget qegħdin ninkorraġġixxu lill-employers iħaddmu persuni ta' din l-eta' billi qegħdin ngħidulhom li l-Gvern se jħallas parti mill-kontribuzzjonijiet tas- sigurta' soċjali ta' dawn il-ħaddiema.

Jiena m'iniex qed ngħid li b'dan il- mod sibna s-soluzzjoni perfetta jew is-soluzzjoni dejjiema imma żgur li qegħdin nagħmlu pass fid-direzzjoni t-tajba.

Sur President, nista' ngħid li aħna mpenjati anke sabiex insibu x-xogħol għaż-żgħażagħ.

Nista' ngħid li bħalma għamilna riċentement bejn il- ministeru tad-djar u s-segretarjat parlamentari għaż-żgħażagħ, bħalissa għaddej eżerċizzju ieħor bejn rappreżentanti mill-ministeru tal-ħarsien soċjali, l-ETC u s-segretarjat parlamentari għaż-żgħażagħ.

Dan huwa importanti għaliex biex negħlbu sfidi bħal dawn ma jista' jinqata' għalih ħadd imma rridu naħdmu f'unjoni u bħala gvern magħqud.

Fil-fatt qegħdin nistennew li matul is-sena li ġejja jkollna targets preċiżi fejn irridu naslu fuq dan il-punt.

Din is-sena l-koperazzjoni mad-dipartiment tax- xogħol rajniha terġa' tikber għaliex biex negħlbu l-problemi fil-qasam tax- xogħol irridu naħdmu flimkien.

Dan il-Gvern irid jaħdem b'sistemi moderni u bil-metodi xjentifiċi li hemm bżonn.

Fi tmexxija bħal din huwa importanti wkoll li jkun hemm konsultazzjoni ma' kull min huwa interessat f'dan il-qasam, xi ħaġa li l-ETC sa ftit xhur ilu ftit li xejn kienet tagħmel, u mhux ikun hemm biss il-kelma tal-ministru.

Qegħdin naraw ukoll li jkun hemm espansjoni fl-ekonomija u li niżviluppaw industriji ġodda li huma partikolarment marbuta mal-qasam turistiku li tant huwa vitali għal pajjiżna għaliex il-Gvern Nazzjonalista donnu qatt ma ta importanza lil dan il-qasam.

U dan kollu qed isir fl-ewwel xhur ta' dan il-Gvern.

Sur President, jiena ma nixtieqx nagħmel xi intervent twil pero' naħseb li kien importanti li nagħmlu saqajna ma' l-art, li naraw x'kienet ir- realta' tas-sitwazzjoni fil-qasam tax-xogħol u li bħala gvern nagħtu direzzjoni ċara, preċiża u konkreta f'dan il-qasam.

Il-qasam tax-xogħol qatt ma kien xi ħaġa li jaqta' qalb Gvern Laburista u ninsab fiduċjuż li r- riżultati li se jinkisbu fis-snin li ġejjin f'dan il-qasam se jkunu ta' awgurju għall-pajjiż u anke għalina bħala rappreżentanti tal-poplu.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nixtieq nagħti l-kontribut tiegħi f'dan id- dibattitu dwar l-ETC billi nqajjem problema li fil-fehma tiegħi hija problema serja, li forsi hija sintomu tan-nuqqas ta' ħsieb ta' dan il- Gvern.

Qed nirriferi hawnhekk għall-bidliet sostanzjali li saru fiċ-ċifri ta' l-istatistika dwar l-impjiegi mill-ETC mill-aħħar ta' l-1993 sa l-1997.

Is-Segretarju Parlamentari Gavin Gulia poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra ittra datata 30 ta' Jannar 1997, li l-ex-chairman ta' l-ETC kien bagħat lill- ministru responsabbli mill-ETC ta' dak inhar.

Din l-ittra tgħid bl-iktar mod ċar:

"We are conducting an exercise in order to revise the gainfully occupied figures from 1980 until 1995 so as to incorporate changes due to data misclassifications arising from untimely reporting by employers and input errors.".

Li jkun hemm xi korrezzjonijiet hija xi ħaġa li ssir fi kwalunkwe statistika pero', kif tindika l-ittra, dawn il-korrezzjonijiet kellhom imorru lura għall-1980.

Iżda dan il-Gvern, jiena ngħid b'nuqqas ta' ħsieb, irreveda biss il-figuri minn Settembru ta' l-1993 sa Settembru ta' l-1997, u l-bidliet huma sostanzjali.

Jekk inħarsu, per eżempju, lejn l-istatistika tal-gainfully occupied ta' Settembru ta' l-1996, kif kienet ippubblikata u kif ġiet riveduta, insibu tnaqqis ta' madwar 4,000.

Issa l-implikazzjoni ta' din il-bidla parzjali ħolqot diffikultajiet kbar biex wieħed ikun jista' jagħmel analisi serja ta' l-istatistika, u jiena naħseb li dan il-Gvern irnexxielu jagħmel xi ħaġa li qatt ma saret mill-Indipendenza 'l hawn.

Illum għandna break serja fis-series ta' l-istatistika, b'mod li lanqas tista' biss tagħmel graph ta' l-impjiegi li tmur lura minn issa sa għaxar snin ilu, għax ikollok tieqaf fl-1993, għaliex s'hemmhekk jaslu ċ-ċifri riveduti.

Jien ngħid li din hija irresponsabbilta' kbira li waqfu hemmhekk, għaliex dawn it-tip ta' revisions nejja - għax, kif tgħid l-ittra ta' l-ex-chairman ta' l-ETC, wieħed irid imur to the logical begining - influwenzaw anke l-istatistika tal-GDP.

Qed ngħid dan għaliex kif kulħadd jaf - neħħi l-membri tan-naħa l-oħra li huma responsabbli mill-ETC, imma tajjeb li jkunu jafu - il-GDP hija maħduma b'żewġ modi, waħda skond l-infiq u l-oħra skond id-dħul, li huwa bbażat fuq l-impjiegi.

Bħala konsegwenza ta' din il-bidla, li ħaditna lura biss sa l- aħħar ta' l-1993, il-GDP ġie aġġustat 'l isfel b'xi ¥10 miljun u, jekk tara l-economic survey li għadu kif ħareġ dan il-Gvern, issib ħafna asterisks u jgħidulek li ċ-ċifri ta' qabel l-1994 ma tistax tqabbilhom ma' dawk ta' wara għaliex hemm bidla fil-mod kif qegħdin jiġu mkejla l-impjiegi.

Prattikament hemm bidliet f'kull settur ta' l-impjiegi u allura din introduċiet a break in the series.

Ma jistax ikun li għal dawk li huma employment figures ma tistax tmur lura iktar minn tlieta jew erbgħa snin, qisu d-dinja ta' l-istatistika għal dan il-Gvern bdiet mill-aħħar ta' l- 1993!

Din hija xi ħaġa redikola u hija xi ħaġa li la turi rispett lil min qed jagħmel ir-riċerka f'pajjiżna u lanqas turi l-ebda rispett lill- istituzzjonijiet barranin li jippubblikaw l-istatistika ta' Malta.

Dan huwa żball li jrid jiġi rrimedjat mill-aktar fis għaliex ma jistax ikun li bħala konsegwenza ta' din il-bidla jkollna break in the series, meta suppost li r-reviżjoni bdiet minn meta nstab li kien hemm xi diffikultajiet fiċ-ċifri.

Wieħed jinnota, per eżempju, li kien hemm bidliet sostanzjali fis-settur ta' l-agrikoltura u fis-settur tal-kostruzzjoni.

F'dawn iż-żewġ setturi dejjem ikun hemm ċerta diffikulta' biex wieħed jiddetermina min ikun qed jaħdem part-time u min ikun qed jaħdem full-time u allura jkollok ċerti bidliet, pero' dawn il-bidliet saru biss sa ċertu perijodu.

Issa l- Ministru at some stage se jqum jgħid li din għadha l-ewwel fażi imma l- credit institutions li jagħmlu l-analisi fuq Malta ma jistgħux jistennew sakemm it-tieni fażi tar-revisions ta' l-istatistika, inkluż tal-GDP, tkun lesta u mbagħad ikunu jistgħu jitkellmu fuq l-ekonomija Maltija.

Fil- fehma tiegħi, Sur President, il-Ministru Grech u s-Segretarju Parlamentari Gulia ngħataw parir li m'huwiex aċċettabbli għal pajjiż żviluppat.

Kieku l-bidliet ġew spjegati u wieħed ikun jista' jifhem x'ġara u x'ma ġarax forsi tkun tista' sserraħ moħħok, pero' meta tħares lejn iċ-ċifri u tara fiex irriżultaw - se nikkonċentra fuq statistika li tittratta s-self- employed, għaliex jiena ilni nsemmi ċerti problemi li qed jiffaċċja dan is- settur - issib xi ħaġa li lanqas titwemmen.

Qed nirriferi hawnhekk għal tabella li tqiegħdet fuq il-Mejda tal-Kamra mill-Onor.

Gavin Gulia fl-aħħar tal-ġimgħa li għaddiet, tabella li turi kif ġew aġġustati ċ-ċifri tas-self- employed minn Jannar 1996 sa Settembru 1997 xahar b'xahar.

Skond l-istatistika kif kienet ipubblikata, minn Ottubru tas-sena li għaddiet sa Settembru ta' din is-sena n-numru tas-self-employed naqas b'956.

Issa jien kont ili għal żmien niġbed l-attenzjoni tal-Gvern li fis- settur tas-self-employed kellna diżastru pero' kien hemm min merieni u qal li ma kienx veru li ċ-ċifri naqsu daqshekk.

(Interruzzjonijiet) Il- Ministru qed jgħidli li jien ħadt żball imma jiddispjaċini ngħidlu li huma ħadu żball - u żball oħxon - għaliex waqt li ċ-ċifra fit-tnaqqis tas-self- employed qabel ir-reviżjoni kienet ta' 956, iċ-ċifra wara r-reviżjoni niżlet għal 245.

Allura huwa l-Ministru li ħa żball għaliex waqt li jiena kont ngħid li ċ-ċifri tas-self-employed qed jonqsu b'ritmu qawwi, jekk huwa kien au courant ma' l-istatistika riveduta u kien jaf li dan ma kienx minnu, allura jmissu qal li l-problema qiegħda fir-revisions ta' l- istatistika.

Imma mhux hekk ġara għax meta tara l-istatistika mhux biss issib li bir- reviżjonijiet it-tnaqqis tas-self-employed niżel għal 245 - għaliex għad m'għandniex iċ-ċifri kollha kif ġew riveduti; kulma għandna huma ftit tabelli li ġew imqiegħda fuq il-Mejda tal-Kamra u xi tabelli fl-"Economic Survey"; imma spjegazzjoni għaliex dan ġara m'għandniex - imma ssib li ċ- ċifra ppubblikata f'Jannar ta' l-1996 kienet 16,337 u ċ-ċifra riveduta kienet ta' 15,870, jiġifieri tnaqqis ta' 467, dejjem minħabba data problems, misclassifications etc. Imbagħad iċ-ċifra ppubblikata f'Settembru ta' l-1997 kienet ta' 14,926 u ċ-ċifra riveduta kienet ta' 15,472.

Jiġifieri minflok inaqqsu issa bdew iżidu.

Tajba din!

Mela f'Jannar ta' l-1996 naqsu b'467 u f'Settembru ta' l-1997 Alla jbierek żdiedu b'546!

U kif diġa' għidt, s'issa ma kien hemm l-ebda spjegazzjoni dwar dan.

(Interruzzjonijiet) Imma aħna rridu nkunu sodisfatti għaliex din hija xi ħaġa serja.

THE DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

JOSEF BONNICI: (Interruzzjonijiet) Jiena rrid li dan il-Parlament ikollu spjegazzjoni dettaljata u m'iniex se nieqaf sakemm ikollna din ir- risposta għaliex l-affarijiet ma jsirux b'dan il-mod.

(Interruzzjonijiet.)

Sur President, jiena ma nterrompejt lil ħadd, u ma nafx għalfejn il- Ministru qiegħed jitbaqbaq.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Bonnici, għandek il-protezzjoni tas-Sedja.

Kompli, jekk jogħġbok.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-Ministru qed jgħid li qiegħed jiskanta.

Imma issa intom qegħdin fil-gvern u ilkom fil-gvern għal dawn l-aħħar 15-il xahar.

Ċifra li kienet turi tnaqqis ta' 457 fis-self employed, iddawret f'żieda ta' 546.

Min se jemmen li hemm raġuni valida għal dan?

Jiena rrid nemmen li hemm xi raġuni valida u rrid nemmen li qegħdin f'pożizzjoni li għandna xi ħaġa li tagħmel sens, pero' jekk inħares lejn il-pattern tal- bidliet, speċjalment għal dak li jirrigwarda s-self-employed, għad irrid nifhem xi żball jista' jwassal biex in-numru tas-self-employed fi żmien Gvern Nazzjonalista jonqos b'457, u fi żmien Gvern Laburista jiżdied b'546!

Hawnhekk il-Ministru għadu qed jagħtina parti żgħira ta' l-istampa li wasslet għal discontinuity fl-istatistika ppubblikata u li wasslet għal diffikultajiet kbar biex wieħed jinterpreta x'qed jiġri.

GĦalhekk jeħtieġ li mill-aktar fis possibbli naraw li r-revision ta' l-istatistika tinbeda mill-1980, kif kien qal fl-ittra tiegħu l-ex-chairman ta' l-ETC lill- ministru ta' dak iż-żmien.

Issa, bir-rispett kollu, Sur President, jien nifhem li biex wieħed lesta ċ-ċifri ta' dawn l-aħħar erba' snin, sinjal li lesta l-istatistika tas-snin ta' qabel ukoll - għax hawnhekk imbagħad jibdew jidħlulek is-suspetti - għax biex wieħed jirrevedi l-figuri tal-lum irid ikun irreveda l-figuri ta' qabel, u mhux jibda bil-maqlub jew jaqbad xi ħaġa minn denbha, kif għamel dan il-Gvern.

Il-Gvern imissu beda jirrevedi mill-1980 u baqa' nieżel sal- lum u mhux bil-maqlub, għaliex issa għandna discontinuity fl-istatistika.

(Interruzzjonijiet) Il-Ministru qed jgħid li m'għandix x'ngħid.

Kemm għandi x'ngħid, Sur President!

Qegħdin f'sitwazzjoni fejn għall-ewwel darba f'għaxar snin il-qgħad żdied b'iktar minn 1,500 u allura dan il-Gvern tal-Labour qed ifalli proprju fl- iktar qasam li kien jgħid li għandu biex jiftaħar bih.

Imma s'issa l- passat wera li dan il-partit dejjem falla f'dan is-settur u qed ifalli llum ukoll għaliex it-termometru ta' l-ekonomija tagħna, jiġifieri t-termometru ta' l-impjiegi u t-termometru tal-qgħad, qiegħed juri li l-ekonomija tagħna għandha deni ta' żiemel li sfortunatament, bil-miżuri mħabbra fil-budget, se jibqa' tiela' għaliex huma miżuri goffi u esaġerati u li se jkomplu jwasslu għal iktar qgħad.

Jiena ma nixtieqx nara iktar qgħad, anzi nixtieq li l-Gvern jimxi b'policy li twassal għal tnaqqis fil-livell tal-qgħad imma mhux hekk qed jiġri.

Dan għaliex bil-policy ta' sħab il-ministru responsabbli mill- ħarsien soċjali, huwa se jkun iffaċċjat bi problema ferm ikbar għaliex inti ma tistax timbotta 'l fuq il-cost tal-produzzjoni b'mod goff, kif għamel dan il-Gvern fil-budget, u ma tistax tirrevedi dawn iċ-ċifri bla ħsieb u tieqaf fin-nofs.

Anke t-tfal ta' l-iskola jitgħallmu li l-ewwel tibda mill- bidu u mhux mill-aħħar għaliex inkella mhux titfixkel u titgerbeb imma tagħmel diversi żbalji wkoll!

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari l- Onor. Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA (Segretarju Parlamentari għas-Self Employed): Sur President, jiena kont qed nistenna li l-Onor.

Josef Bonnici jagħmel l- intervent tiegħu fuq dan l-argument, partikolarment wara l-pubblikazzjoni ta' artiklu li kiteb huwa stess f'"The Sunday Times", li kien jgħid proprju dak li qal illum.

L-Onor.

Membru qabad ma' biċċa minn korrispondenza li jiena poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra nhar il-Ħamis, meta konna qegħdin niddiskutu s-self-employed fil-Kumitat ta' Provvista.

Pero' nfakkar lill- Onor. Membru li jien ma qegħedtx biss il-korrispondenza li huwa konvenjentement qiegħed jiċċita minnha llum, cioe' l-ittra li l-ex-chairman ta' l-ETC, is-Sur Lawrence Zammit, kien bagħat lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali, imma qegħedt ukoll korrispondenza oħra li ġġib id-data ta' l-20 ta' Settembru ta' l-1996.

Issa nispera li ma nibdewx ngħidu li l-iswed huwa abjad u l-abjad huwa iswed!

Kulħadd jaf li fl-20 ta' Settembru ta' l- 1996 ma kienx hawn Gvern Laburista imma Gvern Nazzjonalista.

Din l-ittra datata 20 ta' Settembru, 1996 hija miktuba mill-ex-chairman ta' l-ETC, is-Sur Lawrence Zammit, lill-ex-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani, il-Perit Michael Falzon, li kien responsabbli wkoll mill- ETC, u tgħid hekk:

"Hon.

Minister,

The Employment and Training Corporation and the Economic Planning Division of the Ministry of Finance have been working over the last three years ..."

- nirrepeti "over the last three years", jiġifieri l-aħħar tliet snin ta' Gvern Nazzjonalista -

"... on having an accurate database as possible of persons in employment.".

Dan ifisser li l-ETC indunat li l-istatistika li kienu qegħdin jippubblikaw dak iż-żmien - l-istess ċifri li kienu qegħdin jiġu ppubblikati sa ftit ilu - kienet żbaljata.

U din hija sempliċi biex tispjegaha, Sur President.

Mela x'kien qed jiġri?

Meta xi ħadd jiġi biex jaħdem bħala self-employed, dan għandu jimla dik li ngħidulha engagement form u jibgħatha lill-ETC, jekk ikollu naqra kortesija.

Mela jekk jiena Gavin Gulia rrid nibda naħdem ta' avukat, irrid nimla engagement form u nibgħatha lill-ETC, biex ninformahom li bdejt naħdem għal rasi.

U meta jiena nibgħat dik l-engagement form, in-numru tas- self-employed fir-reġistru tas-self-employed jiżdied b'wieħed.

GĦalhekk, jekk għall-grazzja ta' l-argument kien hemm għaxra self-employed f'dik id- data li jiena bgħatt l-applikazzjoni tiegħi, dawn minn għaxra saru ħdax.

Pero' l-istatistika ma tinġabarx biss għal min jibda imma tinġabar ukoll għal min jispiċċa - żgur li l-Ministru Grech ikollu l-opportunita' li jispjega aktar fid-dettal dwar dan, għaliex din għandha x'taqsam mad- dikasteru tiegħu, pero' naturalment jiena staqsejt u ndagajt u naf li dan li qiegħed ngħid huwa sagrosant u preċiż - u meta jiena Gavin Gulia nispiċċa minn self-employed, nibgħat termination form lill-ETC u nitneħħa minn fuq ir-reġistru tas-self-employed.

Imma x'kien qed jiġri?

Kien qiegħed jiġri - forsi din hija l-ispjegazzjoni li qed jistenna l- Onor. Josef Bonnici, u għandu kull dritt għaliha ....

(Interruzzjonijiet) Imma dan intom kontu tafuh u m'għandix għalfejn nispjegah jien.

Forsi inti ma kontx taf imma l-Perit Michael Falzon kien jaf.

Imma ħalli ngħidu li għall-grazzja ta' l-argument ma kontux tafu x'kien qed jiġri.

(Interruzzjonijiet) Jien ma nterrompejtekx.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Gulia, indirizza lis-Sedja, jekk jogħġbok.

ONOR.

GAVIN GULIA: Sur President, kont qed ngħid li jekk jiena kont nibgħat it-termination form illum, din ma kenitx tiġi rreġistrata llum stess.

U dan l-Onor.

Cassar kien jafu, u jaf li dak li qed ngħid huwa sagrosant.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar on a point of order.

ONOR.

JOE CASSAR: Sur President, hawnhekk kulħadd għandu jindirizza lis- Sedja.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

GAVIN GULIA: M'inix nindirizza lilu, Sur President.

Li kien qed jiġri wkoll huwa li kemm l-engagement forms u kif ukoll it-termination forms ma kenux qegħdin jintbagħtu fil-ħin.

GĦalhekk ġara li ġara fl-ETC, u din mhux aħna ndunajna biha imma ndunaw bih il-kollegi tagħna tan-naħa l- oħra u kixfithom il-korrispondenza.

Per eżempju, ikun hemm min jaqleb għal self-employed fl-1994 u jibgħat l- engagement form fl-1995.

Allura dan jiġi rreġistrat li beda jaħdem bħala self-employed fl-1995, mentri suppost jiġi indikat li beda fl-1994.

L- istess jista' jingħad għat-termination forms.

Jekk xi ħadd jibgħat termination form sena wara li jkun spiċċa bħala self-employed, l-ETC tirreġistrah bħallikieku waqaf mix-xogħol f'dik il-ġurnata li jirċevuha u mhux f'dik il-ġurnata li fil-fatt jieqaf.

GĦalhekk kellna taħwid kbir fl- istatistika u naqbel perfettament ma' l-ex-Gvern Nazzjonalista li beda dan l-eżerċizzju għaliex dawn ma kenux qegħdin jirriflettu r-realta' u l- verita', u barra minn hekk dan ma kienx ġust.

L-Onor.

Josef Bonnici, b'ċertu emozzjoni, qal li jrid ikollna rispett lejn min jagħmel ir-riċerki.

Imma allura għandna nimxu fuq statistika li m'hijiex reali?

Dan huma kienu jafuh u anke aħna nafuh u għalhekk komplejna b'dan l-eżerċizzju li bdew huma.

Sur President, kont qed ngħid li dan ma kienx ġust għaliex kien hemm min kien jibda bħala self-employed fl-1996, jiġifieri taħt Gvern Nazzjonalista, imma jibgħat l-engagement form fl-1997, u jiġi rreġistrat bħallikieku żdied mas-self-employed taħt Gvern Laburista.

Hawn żgur li jaqblu miegħi mill-Oppożizzjoni, imma l-argument iregi wkoll meta xi ħadd li jieqaf minn self-employed fl-1996 jibgħat it-termination form illum u allura jidher li naqas fi żmienna.

Dan hu li kien qed jiġri.

Nerġa' ngħid, Sur President, dan kienu jafuh u għalhekk bdew dan l-eżerċizzju.

Imma jiddispjaċini ngħid li kien hemm traskuraġni enormi għaliex fi tliet snin ma waslux biex jippubblikaw l-istatistika riveduta.

Imma ħalli nkompli fuq dak li qal l- Onor. Josef Bonnici.

L-Onor.

Bonnici qal li jmissna nistħu u li ma jagħmilx sens li din il- biċċa xogħol bdejniha b'lura.

Qal ukoll li jmissna bdejniha mill-1980, u jiena ngħidlu li jekk aħna bla sens, huma bla sens aktar minna għax huma hekk ukoll bdewha.

L-Onor.

Josef Bonnici ma qarax il-korrispondenza kollha.

Qara l-ittra li rċieva l-Ministru tal-Ħarsien Soċjali, l-Onor.

Edwin Grech, imma ma qarax dik li rċieva l-Perit Michael Falzon, meta kien responsabbli mill-ETC.

Din l-ittra, fit-tielet paragrafu tagħha, tgħid hekk:

"It is advisable that any amendments to publish data be effected in December 1996 and backdated to previous years.".

Jiġifieri l-ex-chairman ta' l-ETC, is-Sur Lawrence Zammit - li għamluh huma - fl-20 ta' Settembru, 1996 kien qiegħed jinforma lill-ministru ta' dak iż- żmien li dawn ir-reviżjonijiet kienu ilhom jagħmluhom, li kienu qegħdin jagħmluhom backdated u li huwa advisable li jagħmluhom backdated.

U safejn naf jien - imbagħad jilluminani l-Ministru responsabbli mill-ETC meta jiġi biex jagħmel il-winding-up - il-Perit Michael Falzon ma bagħatx jgħidlu li se jagħmel xi diżastru għaliex dan se jkollu effett fuq il-GDP, kif qiegħed jgħid l-Onor.

Josef Bonnici.

Dak iż-żmien ma ntqal xejn minn dan kollu u issa qegħdin jakkużawna li qegħdin nagħmlu eżerċizzju backdated!

(Interruzzjonijiet) Onor. Bonnici, jiena ngħid li din il-korrispondenza qabżitlek għaliex lanqas fir-rapport tiegħek f'"The Sunday Times" ma semmejtha, u qed ngħid hekk għaliex din jiena esebejtha mal-korrispondenza l-oħra u inti għoġbok tiċċita biss parti mill-korrispondenza.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Josef Bonnici on a point of order.

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-Onor.

Gulia qed jgħid li din il-korrispondenza qabżitli imma dan m'hu veru xejn.

L-unika ħaġa li tgħid din il- korrispondenza huwa li l-istatistika għandha tiġi backdated.

Jiena għalhekk għidt li l-istatistika għandha tmur lura għall-1980.

Jiġifieri dak li qed jgħid l-Onor.

Gulia huwa konsistenti ma' dak li qed ngħid jiena, imma s-Segretarju Parlamentari għadu ma spjegax x'ġara fis-settur tas-self- employed.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

GAVIN GULIA: Sur President, din l-ittra li rċieva l-Perit Michael Falzon tkompli tgħid:

"It is expected that December 1996 data be published around March/April 1997.".

Jiġifieri kienu se jibdew biha, kienu se jibdew b'ta' l-1996.

Allura kieku ppubblikawha dak iż-żmien, kont tqum Onor. Josef Bonnici u tgħid li qiegħed isir diżastru fl-istatistika?

(Interruzzjonijiet) Le, ma kont tgħid xejn minn dan kollu.

Aħna komplejna bl-eżerċizzju li bdejtu intom.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

GAVIN GULIA: Sur President, Gvern Laburista m'hu jagħmel l-ebda gabirjola u m'hu qed jagħmel xejn ġdid jew li jiddipartixxi minimament minn dak l-eżerċizzju li kienet qiegħda tagħmel l-ETC taħt Gvern Nazzjonalista.

Dak li beda Gvern Nazzjonalista qed inkompluh aħna.

Imma aħna għamilna aktar għaliex aħna dan għamilnih f'sena waħda u Gvern Nazzjonalista lanqas f'erba' snin ma rnexxielu jasal!

Pero' jiena naf għalfejn l-Oppożizzjoni qiegħda toqmos.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Tonio Borg, jekk jogħġbok, m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

GAVIN GULIA: Sur President, dawn hekk iridu.

GĦalihom bad news is good news!

Imma meta kienu bdew eżerċizzju huma stess, għaliex ma kellhomx fiduċja fl-istatistika li kienet toħroġ l-ETC, rikbu fuq il-karru xorta waħda u bdew jgħidu li s-self-employed naqsu bi 800, b'900, b'1,000 eċċ. (Interruzzjonijiet) Onor. Josef Bonnici, la qed tinterrompini għandek xi interess.

(Interruzzjonijiet) Dan kien kollu għal xejn għaliex issa ġew f'cul de sac għaliex ħriġna r-riżultati ta' dak l-eżerċizzju li bdew huma stess u filli kienu qegħdin jiftaħru li s-self-employed naqsu b'1,000 filli rrealizzaw li naqsu b'183.

GĦalhekk l-Onor.

Bonnici ma rraportax tajjeb il- bieraħ f'"The Sunday Times" meta qal li s-self-employed naqsu b'250.

(Interruzzjonijet) Intom tgħajruna bil-politika tal-calculator, imma l- calculator intom ma tafux tużawh.

Flimkien ma' l-artiklu ta' l-Onor.

Bonnici hemm ippubblikata wkoll tabella li turi li f'din is-sena, minkejja l-kliem kollu li ntqal, is-self-employed naqsu b'183, mentri fi żmien l- amministrazzjoni Nazzjonalista, bil-viżjoni ta' l-Unjoni Ewropea, bil-VAT u bl-inizjattivi tas-settur privat, is-self-employed naqsu b'240.

Dan kollu juri li fi żmienna r-ritmu tat-tnaqqis naqas.

U jridu jew ma jridux, jogħġobhom jew ma jogħġobhomx, ikollkom jibqgħu biha.

(Interruzzjonijiet) Mur ara, Sur President, kieku bdejna dan l-eżerċizzju aħna!

THE DEPUTY SPEAKER: Ippermettili Onorevoli.

Sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

GAVIN GULIA: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Mizzi, jekk jogħġbu, jressaq l- Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornat.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 2 ta' Diċembru fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Estimi ta' Nfiq tal-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ għas-sena 1997/98 - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi kontra l-Korruzzjoni - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 3) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 3) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Brokers fl-Assigurazzjoni u Intermedjarji oħra - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummerċ ta' l-Assigurazzjoni - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq Dokumenti u Trasferimenti - it-Tieni Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar Malta u l-Unjoni Ewropea - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti (Kont.);

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, fid-dibattitu dwar il-budget, meta konna qegħdin niddiskutu l-qasam ta' l-intern, jiena erġajt urejt illi r- rata tal-kriminalita' f'pajjiżna din is-sena żdiedet, u erġajt urejt il- preokkupazzjoni tiegħi li f'ċerti oqsma żdiedet b'mod allarmanti ħafna.

Qed ngħid erġajt urejt għaliex dan jiena kont diġa' tkellimt u ktibt dwaru.

Meta f'dan il-Parlament għidt illi r-rata ta' kriminalita' fl-ewwel seba' xhur ta' din is-sena żdiedet b'5.2%, jiġifieri r-reati kollha rrapportati lill-Pulizija fl-ewwel seba' xhur tas-sena żdiedu b'5.2%, ħsibt li se jkun hemm xi forma ta' reazzjoni min-naħa tal-Gvern, imma ma kellna assolutament l-ebda reazzjoni.

Meta jiena għidt li fl-ewwel seba' xhur tas-sena, minn ċifri ppubblikati mill-Gvern stess, ir-reati vjolenti, attentat ta' qtil, feriti ta' natura gravi, omiċidji u dawn l-affarijiet, żdiedu b'100%, jiġifieri rdoppjaw, ħsibt illi se jkn hemm xi forma ta' reazzjoni min-naħa tal-Gvern imma ma kellna assolutament l-ebda reazzjoni.

Meta għidt illi r- reati ta' natura sesswali, li l-vittmi tagħhom ħafna minnhom ikunu nisa u tfal, fl-ewwel seba' xhur tas-sena żdiedu b'145%, ħsibt li se jkun hemm xi forma ta' reazzjoni min-naħa tal-Gvern, imma ma kellna assolutament l-ebda reazzjoni.

Meta għidt u anke ktibt li fl-ewwel seba' xhur tas-sena s-serq, bħala serq globali, żdied u li s-serq hekk imsejjaħ urban, jiġifieri serq minn areas residenzjali, żdied ukoll b'9%, ħsibt li se jkun hemm xi forma ta' reazzjoni min-naħa tal-Gvern, imma assolutament ma kellna l-ebda reazzjoni.

Meta għidt dan id-diskors, il-Prim Ministru f'ħin verament qasir, qal: L- Onor. Borg ma jafx li l-Pulizija biddlet is-sistema ta' kif tirreġistra r- reati u daħħlet sistema komputerizzata?

Donnu l-Prim Ministru ried jgħidilna li b'din is-sistema komputerizzata qed jiġu rreġistrati aktar reati. |mma dan m'huwiex minnu.

Imma anke kieku kien minnu, din is- sistema daħlet f'Awissu, u kien għalhekk li jiena qabbilt dak li ġara fl- ewwel seba' xhur ta' din is-sena ma' dak li ġara fl-ewwel seba' xhur tas- sena li għaddiet, ħalli ħadd ma jakkużani illi m'iniex inqabbel like with like.

Dan apparti l-fatt illi ma saret l-ebda differenza f'ċerti reati fil- mod kif qed jiġu rrapportati issa.

Per eżempju, ma kien hemm l-ebda tibdil fil-mod kif jiġu rreġistrati r-reati sesswali jew ir-reati ta' frodi, iżda xorta waħda kien hemm żieda sostanzjali f'dawn it-tip ta' reati, mhux biss fl-ewwel seba' xhur tas-sena imma anke fix-xahar ta' Awissu - meta ġiet introdotta s-sistema l-ġdida - fix-xahar ta' Settembru u anke fix-xahar ta' Ottubru.

U l-agħar ħaġa li nistgħu nagħmlu, Sur President, hija li flok nirrikonoxxu li hemm problema, nipprovaw naħbuha jew inkella nipprovaw nipperswadu lin-nies li kollox miexi sewwa meta fil-fatt m'huwiex hekk.

Li huwa aktar inkwetanti m'huwiex li kien hemm żieda ta' 5.2% fir-reati totali, għaliex jista' jkun li żdiedu ċerti reati illi m'humiex daqshekk gravi, imma f'dawk ir-reati serji - bħar-reati vjolenti kontra l-persuna, il-ħsara volontarja kontra l-persuna, ir-reati ta' natura sesswali u r- reati ta' frodi - kienet reġistrata żieda u f'ċerti oqsma, bħal fil-qasam tal-frodi, kien hemm żieda ta' 1000%.

GĦalhekk ejja nirrikonoxxu li hemm problema u mhux nipprovaw nipperswadu lin-nies li kollox huwa normali għaliex biddilna s-sistema!

Nerġa' ngħid, is-sistema daħlet f'Awissu u jiena semmejt iċ-ċifri ta' qabel Awissu, imma jidher li min-naħa tal-Gvern qegħdin jipprovaw jikkonslaw billi jgħidu li l-valur ta' l-affarijiet misruqa din is-sena naqas!

Imma għalija dan huwa aktar inkwetanti għaliex jekk żdied is-serq imma naqas il-valur totali ta' l-affarijiet misruqa, dan ifisser li qegħdin jintlaqtu aktar nies.

Mela minflok qed ikun hemm serqa waħda tajba, qed ikun hemm ħafna serqiet differenti f'ammonti iżgħar li qegħdin jaffetwaw aktar nies, l-aktar dawk li għandhom mezzi limitati bħall- anzjani.

Fid-dibattitu tal-budget dwar l-intern issemmiet ukoll il-protezzjoni ċivili, din id-darba mill-Ministru Mizzi illi ta l-impressjoni illi fi żmien il-Gvern Nazzjonalista ma sar xejn f'dan il-qasam.

Issa jiena għamilt sena u nofs ministru tal-protezzjoni ċivili u niftaħar - mhux f'ismi personali imma għan-nom tal-Gvern Nazzjonalista - li jekk kien hawn gvern li ħa l-qasam tal-protezzjoni ċivili bl-akbar serjeta' u mhux biss bil-kliem imma wkoll bil-fatti, dan kien il-Gvern Nazzjonalista.

L- ewwelnett kien Gvern Nazzjonalista illi fassal il-protokoll finanzjarju mal- Gvern Taljan, sabiex inkunu nistgħu nieħdu sussidju qawwi finanzjarju fil- qasam tal-protezzjoni ċivili.

Kien ukoll Gvern Nazzjonalista li uża dan il- protokoll finanzjarju sabiex jagħmel għall-ewwel darba f'Malta pjan nazzjonali fil-qasam tal-protezzjoni ċivili.

Fil-fatt konna ġibna esperti mill-Italja li damu hawnhekk mill-inqas sena jaħdmu u jistudjaw, u ħarġu bi pjan ta' kif għandna nilqgħu f'każijiet ta' emerġenzi naturali.

Kien Gvern Nazzjonalista wkoll illi uża dan il-protokoll finanzjarju sabiex għall-ewwel darba f'Malta jinxtraw żewġ fire-engines ġodda fjamanti, għax Alla jbierek il-Pulizija ma kellhiex fire-engines ġodda u dejjem kienet tiddobba bis-second-hand!

Kien biss f'Awissu tas-sena li għaddiet illi taħt il-protokoll Taljan inġabu żewġ fire-engines Taljani li jqumu ¥80,000-il waħda sabiex inkunu nistgħu nsaħħu l-ġlieda kontra t-tifi tan- nar fuq l-art.

Qed ngħid Taljani għaliex, taħt il-protokoll finanzjarju, meta tixtri xi ħaġa trid tixtriha bilfors mis-suq Taljan, għaliex huma l- flus Taljani li jifformaw is-sussiddju fil-qasam tal-protezzjoni ċivili.

Barra minn hekk, sakemm inġabu dawn il-fire-engines ġodda nxtraw xi fire- engines oħra second-hand mill-Ingilterra.

Imbagħad ikun hemm min jiġi f'dan il-Parlament u bil-wiċċ tost kollu jgħid li fil-qasam tat-tifi tan- nar ma sar xejn, meta jiena naf kemm il-Gvern Nazzjonalista ta importanza lill-fire brigade fil-qasam tal-Korp tal-Pulizija.

Din hija ipokrezija mill-kbar nett, bħalma hija ipokrezija wkoll u nuqqas ta' realta' li wieħed jgħid li l-Gvern issa se jixtri lanċa mill-Italja għat-tifi tan-nar.

Dik il-lanċa għat-tifi tan-nar kont ftehemt dwarha jiena personalment mal- ministru tal-protezzjoni ċivili, Franco Barberi, illi ġie Malta f'Settembru tas-sena li għaddiet, u kkonkludejna agreement sabiex nużaw il-protokoll finanzjarju Taljan sabiex, wara li saħħaħna l-fire brigade għat-tifi tan- nar fuq l-art, ikollna għall-ewwel darba mezz adegwat kif nikkombattu n-nar meta jinqala' fuq il-baħar.

Forsi ftit jafu wkoll li sa l-1992 lanqas kellna lifter, dak is-sellum twil li bih wieħed jista' jilħaq nar f'bini ta' aktar minn ħames sulari.

Meta jiena staqsejt x'kienu jagħmlu qabel l-1992 f'każ li jkun hemm ħruq f'bini ta' 13-il sular, qaluli li kienu jistennew sakemm in-nar jinżel sal- ħames sular.

Jiġifieri kien ukoll bis-saħħa ta' Gvern Nazzjonalista li nġab il-lifter, li qiegħed f'idejn il-fire brigade tal-Korp tal-Pulizija, li bih tkun tista' titla' sa 11-il sular biex tkun tista' tagħmel it-tifi tan-nar.

Sur President, jiena naħseb li din il-ħaġa li kulma saret min-naħa hija tajba u kulma sar min-naħa l-oħra hija ħażina hemm bżonn li naqtgħuha, hemm bżonn li nikbru ftit f'dan il-Parlament.

Din kont nistenniha mingħand ħaddieħor imma mingħand il-Ministru bla Portafoll kont nistenna xi ħaġa aħjar.

Lanqas ma kont nistenna illi jattakkana fuq il-fire station tax- Xemxija.

Qabel il-fire brigade kienet ibbażata l-Furjana u Corradino, u jekk kien ikun hemm xi ħruq San Pawl il-Baħar, Buġibba jew Santa Maria Estate, il-fire engine riedet titlaq minn Corradino.

Veru li xi kultant kienu jaslu f'20 minuta, imma kemm kien ikun aħajr kieku kellna fire station fin-north ta' Malta?

GĦalhekk konna għamilna fire station fix- Xemxija u ftaħniha f'temp qasir ta' erba' xhur biex tkun tista' sservi n- naħa tat-Tramuntana ta' Malta u tajnihom l-aħjar equipment li kellna.

Issa jekk ħaddieħor fis-sena li għaddiet neħħa l-equipment tajjeb u poġġa l- equipment antik, m'huwiex tort tal-Gvern Nazzjonalista imma tort ta' min qed imexxi llum.

Sur President, fi żmienna konna nieħdu l-qasam tal-protezzjoni ċivili bis- serjeta' mhux biss fil-pjan nazzjonali imma anke f'affarijiet żgħar.

Per eżempju f'Malta ma kienx hawn għajnuna lill-għaqdiet tal-life-saving?

Mela aħna mdawrin bil-baħar, nirċievu miljun turist fis-sena u ma kellniex sistema organizzata u megħjuna mill-gvern għal-life-saving!

GĦalhekk f'Ġunju ta' l-1996 il-Gvern Nazzjonalista kien issussidja b'eluf kbar ta' liri lill-għaqdiet volontarji, bħas-St.

John Ambulance, is-St.

John Rescue Corp u r-Red Cross, sabiex ikunu jistgħu jorganizzaw b'mod aktar professjonali l-life-saving fix-xtut tagħna.

Biex ma norganizzawx ħafna affarijiet f'salt b'mod li l-workload tant tkun qawwija li ma jsir xejn, għidna li se nibdew bi tliet bajjiet li kienu Għajn Tuffieħa, l-Għadira u Pretty Bay f'Birżebbuġa.

Meta ftit tal-ġimgħat ilu staqsejt domanda dwar x'qed jiġri din is-sena, il-Prim Ministru qalli li dak li sar is-sena li għaddiet sar bl-għaġġla għaliex kienet ġejja l-elezzjoni - għalkemm ma nafx x'għandha x'taqsam l-elezzjoni mal-fatt li nbeda life-saving service f'dawn it-tliet bajjiet - li saret fi tliet bajjiet biss, li saret fil-weekends biss u li l-Gvern Laburista se jingaġġa lifeguards professjonali.

Illum lill-Prim Ministru staqsejtu fejn inbeda s-servizz tal-life-saving f'pajjiżna.

Jiena ħsibt li se jgħidli fil-bajjiet kollha imma semma l- istess bajjiet li konna għamilna aħna, jiġifieri l-Għadira, Pretty Bay u Għajn Tuffieħa.

Meta staqsejt meta qed isir qaluli li qed isir fil- weekends, fil-Ħdud u fil-festi.

Imbagħad staqsejthom: Il-lifeguards professjonali fejn qegħdin?

U r-risposta kienet li din is-sena ma ġie ngaġġat l-ebda lifeguard.

Irrid ngħid li jiena dan m'iniex qed ngħidu biex nikkritika, imma ma jagħmilx sens li wieħed jikkritika dak li jagħmel ħaddieħor għal xejn b'xejn u b'mod stupidu u mbagħad jagħmel l-istess ħaġa!

Sur President, l-appell tiegħi lill-Gvern huwa sabiex ma naħsbux biss għall-emerġenzi u għad-diżastri naturali l-kbar imma naħsbu wkoll għall- affarijiet iż-żgħar.

Pajjiżna huwa pajjiż turistiku fejn jiġu 1.1 miljun turist fis-sena u allura jkun tajjeb li norganizzaw b'mod iktar professjonali u regolari s-servizz tal-life-saving fix-xtut tagħna.

Fl- Għadira ma tistenniex li jmutu nies, għaliex il-livell ta' l-ilma huwa baxx, imma meta ssib ruħek f'diffikulta' huwa differenti.

Fil-fatt ftit ilu mietet persuna pero' kieku konna organizzati aħjar forsi din ma kenitx tmut.

GĦalhekk jeħtieġ li naħdmu sabiex dawk it-traġedji li nistgħu nevitaw inkunu f'pożizzjoni li nevitawhom.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Helen D'Amato.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Sur President, fl-aħħar ġimgħa ta' Ottubru, jiġifieri bejn wieħed u ieħor bħal-lum xahar, l-aġenzija Sedqa organizzat il-konferenza internazzjonali bl-isem ta' "Euro-Med Networking In Substance Abuse Prevention".

Din kienet konferenza ferm interessanti u kellha attendenza tajba ħafna, li turi li l-professjonisti f'dan il-qasam, sew jekk huma għalliema, sew jekk huma social workers eċċ., huma sensittivi ferm u jqisu xogħlhom mhux biss bħala forma ta' dħul iżda bħala missjoni.

Waqt din il-konferenza ġie ppreżentat ir-rapport ESSPAD, il-European School Survey Project on Alcohol and other Drugs, li kien sar fost l-istudenti ta' l-iskejjel sekondarji u ħareġ ukoll ir-rapport dwar x'patterns u attitudes ħarġu minn dan is-survey.

Sur President, filwaqt li kulħadd jagħti importanza kbira lill-abbuż mid- droga - u bir-raġun, għaliex din tista' titqies bħala l-qerda u l-pesta fost iż-żgħażagħ - forsi ma nagħtux daqstant importanza lill-abbuż mill- alkoħol.

L-alkoħol ma jidhirx li hu qerriedi daqs id-droga iżda daqstant ieħor jista' jwassal għal sitwazzjonijiet xejn feliċi.

Id-differenza bejn l-alkolħol u d-droga huwa li filwaqt li l-fatt li wieħed jixrob huwa soċjalment aċċettabbli, li tieħu d-droga m'huwiex soċjalment aċċettabli.

Huwa għalhekk li forsi ma nagħtux daqstant importanza lill-alkoħol għaliex, ngħiduha kif inhi, m'hijiex xi ħaġa ta' barra minn hawn jekk wieħed jixrob bil-limitu u bil-galbu.

Kif joħroġ mir-rapport ESSPAD, is-sitwazzjoni fost iż-żgħażagħ m'hijiex waħda allarmanti, iżda fl-istess ħin joħroġ ukoll li t- tfal tagħna huma esposti għax-xorb.

Il-birra u l-inbid huma parti mill- kultura tagħna ta' kuljum u ma neħduhiex bi kbira li tifel tat-13-il sena waqt xi party jew waqt xi tieġ jieħu flixkun birra jew inkella jieħu l- inbid waqt l-ikel.

Filwaqt li huwa llegali li jinbiegħ l-alkoħol lill-minorenni, jiġifieri dawk ta' taħt is-16-il sena, minn dan is-survey joħroġ li dawk it-tfal li ġew intervistati qalu li huma jiksbu x-xorb mill-bars, pubs u discos, u din għandha tiftħilna xi ftit għajnejna dwar l-importanza ta' l-enforcement tal- liġijiet u li min imexxi dawn l-ambjenti ta' divertiment għaż-żgħażagħ għandu jħoss ruħu responsabbli mid-dmirijiet tiegħu lejn dawn iż-żgħażagħ.

Interessanti wkoll li minn dan is-survey joħroġ il-fatt li bosta żgħażagħ jammettu li x-xorb jista' jagħmillek ħsara iżda xorta waħda jibqgħu jixorbu.

Għalhekk huwa ferm importanti li jitkompla u jiġi intensifikat il- programm ta' primary prevention u jiġi estiż il-programm ta' secondary prevention ma' żgħażagħ li nqisuhom at risk.

Hawnhekk nixtieq nagħmel parentesi żgħira.

Hemm bżonn li niftakru fil- grupp ta' żgħażagħ ta' taħt is-16-il sena li ma nistgħux nilħquhom mill- iskola, għalkemm suppost għadhom jattendu l-iskola.

Għandna numru sostanzjali ta' żgħażagħ li jitolbu exemption, numru li s-sena l-oħra tela' għal madwar 500, imma agħar minn hekk għandna numru ta' żgħażagħ li jfallu l-iskola billi jipproduċu ċertifikat mediku fit-tul.

Allura forsi huma dawn iż-żgħażagħ li huma l-iktar at risk għaliex la qegħdin jintlaħqu bil- programm ta' primary prevention u wisq inqas qegħdin jintħalqu bil- programm ta' secondary prevention.

Hija problema wkoll li fost dawk li jabbużaw mill-alkoħol, irrispettivament jekk humiex żgħażagħ jew le, ftit huma dawk li jammettu li għandhom problema u jfittxu l-għajnuna, għalkemm l-għajnuna hawn fejn issibha.

Insemmi fost l-oħrajn Dar iż-Żernieq fil-Furjana li nfetħet fl- 1995 u li tagħmel xogħol imprezzabbli f'dan il-qasam.

Hemm ukoll għaqdiet volontarji bħalma huma l-Alcoholics Anonymous u l-Oasi f'Għawdex.

Li hemm bżonn huwa li dawn l-istituzzjonijiet ikollhom professjonisti biżżejjed biex ilaħħqu max-xogħol b'mod professjonali kif jixtiequ.

Jeħtieġ ukoll li nkunu aktar konxji tal-problemi li jġib miegħu x-xorb eċċessiv.

Hemm problemi li jolqtu s-saħħa tal-persuna nnifisha imma hemm ukoll problemi li jaffetwaw lil dawk ta' madwarhom.

B'din il-problema jipperikolaw ukoll ix- xogħol tagħhom u tiżdied l-inċidenza ta' vjolenza sew fuq familjari kif ukoll waqt xi ġlieda fit-triq.

Żgur li problema gravi ħafna hija x-xorb u s-sewqan.

Għalija din hija problema ħafna iktar gravi għaliex issa m'għandekx biss dawk li huma meqjusa bħala alkoħoliċi imma tidħol ukoll firxa usa' ta' nies li jkunu sejrin lura d-dar minn xi ċelebrazzjoni tal-familja, bħal xi tieġ jew xi party.

U issa li qegħdin joqorbu l-festi tal-Milied, din l-eventwalita' hija aktar probabbli jekk ma jiddaħħalx deterrent.

Statistika fl-Ewropa tindika li bejn 25% u 40% ta' l-inċidenti fatali huma kkawżati minn persuna xurbana.

Insibu wkoll li terz tal-vittmi huma vittmi innoċenti għaliex huma ma jkunux taħt l-effett tax-xorb.

Studji xjentifiċi fl-Amerika juru li r-riflessi waqt is-sewqan jibdew jiġu affettwati meta fid-demm ikollok livell ta' 20mg fil-mija ta' alkoħol, jiġifieri grokk wieħed, iżda jiġu affettwati ħafna aktar meta jkollok 50mg fil-mija ta' alkoħol fid-demm, jiġifieri madwar tliet grokkijiet.

Dawn huma l-livelli fuq l-irġiel għaliex in-nisa huma iktar suxxettibbli għax-xorb.

Imma din hija statistitka magħrufa u għalhekk ma nistax nifhem għaliex donnha qegħdin inkaxkru saqajna biex f'pajjiżna jidħol il-breathalyser test, li jista' jservi ta' deterrent li jwassal sabiex ikollna inqas inċidenti b'relazzjoni max-xorb.

Sur President, nafu li abbozz ta' liġi hemm.

Infatti dan inqara għall-ewwel darba f'din il-Kamra fil-31 ta' Lulju ta' l-1995 u li jonqos huwa li jiġi diskuss.

Din in-naħa tal-Kamra, sa mit-tieni seduta ta' dan il-Parlament, f'Diċembru li għadda, qajmet dan is-suġġett.

Ir-risposta tal-Prim Ministru dik inhar kienet li l-Gvern se jaħdem fuqha matul din is-sena, jiġifieri l- 1997.

Aktar tard, f'Seduta Nru. 116, il-Prim Ministru - hawnhekk se nikkwota - qal:

"Il-pjani tal-Gvern ta' qabel biex jintroduċi l-breathalyser test kienu pjani li baqgħu fir-ramel u aħna qed neħduhom b'aktar serjeta'.".

Huwa faċli li bil-kliem tgħid li qed tieħu l-affarijiet bis-serjeta', imma x'qed jiġri fir-realta'?

Għaliex għandna qegħdin inkarkru saqajna?

L-1997 waslet biex tispiċċa u l-mistoqsijiet baqgħu dejjem ġejjin minn din in-naħa tal-Kamra u ftit tal-ġimgħat ilu kemm jien u kemm l-Onor.

Tonio Borg erġajna staqsejna x'se jiġri.

Ir-risposta li ngħatajna kienet li sa l- aħħar ta' din is-sena m'huwiex possibbli li niddiskutu dan l-abbozz ta' liġi għaliex il-Gvern għandu prijoritajiet oħra u għalhekk se niddiskutuh sena oħra.

Allura qed nerġgħu nipposponu għal aktar żmien, qed nerġgħu nipposponu din il-problema.

Il-ġimgħa l-oħra smajna li l-multa għal min jinqabad isuq taħt l-effett tax-xorb se tkun ta' ¥200 u dan se jkun regolat mill-breathalyser test.

Imma ma jidhirlekx, Sur President, li hawnhekk għandna każ fejn qegħdin inpoġġu l-karru qabel iż-żiemel?

F'dan l-abbozz ta' liġi jingħad li l- multa għal min jinqabad taħt l-effett tax-xorb l-ewwel darba hija ¥200 u ¥500 f'każ li ma tkunx l-ewwel darba.

Tissemma wkoll is-sospensjoni tal- liċenza.

Jiġifieri hawn fuq xiex wieħed jaħdem.

Imma ma kienx ikun aħjar li qabel noqogħdu nitkellmu fuq il-multi naraw kif dan l-abbozz, li qed jiġbor it-trab fuqu, niddiskutuh biex imbagħad ikun jista' jidħol fis-seħħ u eventwalment nimplimentawh?

Huwa f'dan l-istadju li rridu nibdew nitkellmu dwar il-multi.

Fl-opinjoni tiegħi, l-ikbar deterrent hija s- sospensjoni tal-liċenzja iktar milli l-multi, għaliex min jiflaħ iħallas ¥200 jiġi jaqa' u jqum mill-flus imma jekk teħodlu l-liċenzja iktar se jħossha.

Sadanittant, Sur President, bosta ġenituri jinsabu ferm imħassbin.

Dan l-aħħar twaqqfet l-assoċjazzjoni ġenituri nħarsu lil uliedna, u fost l-għanijiet tagħha din l-assoċjazzjoni għandha l-għan li tqajjem kuxjenza, tinsisti ma' l-awtoritajiet biex jieħdu miżuri bl-iskop li jonqsu kemm jista' jkun l-inċidenti tat-traffiku dovuti għal xorb żejjed, u biex isir kontroll effettiv u serju fuq il-konsum ta' l- alkoħol fost dawk taħt l-eta' u dawk is-sewwieqa li jixorbu ż-żejjed u jsuqu l-vetturi.

Dawn il-ġenituri qegħdin ukoll jistaqsu ċerti mistoqsijiet, fosthom x'qed iżomm id-dħul tal-breathalyser test.

Il- ġenituri qed jistaqsu wkoll x'effett tista' tħalli l-happy hour, fejn ix- xorb jinbiegħ bi prezz baxx, u naturalment iħajjar aktar nies jixorbu wara li jkunu diġa' xorbu mhux ħażin.

Sur President, jiena nagħlaq billi nħeġġeġ sabiex il-breathalyser test jidħol illum qabel għada.

M'huwiex biżżejjed li nitkellmu dwar multi u dwar x'nixtiequ naraw isir.

Dan irid isir kemm jista' jkun malajr biex verament ikun ta' deterrent għal min qiegħed isuq taħt l-effett tax-xorb.

Fuq kollox issa li wasal iż-żmien tal-Milied u tal-festi, jeħtieġ li tiħrax il-kampanja li x-xorb u s-sewqan ma jmorrux flimkien u dan naturalment għall-ġid tas-soċjeta' in ġenerali.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 2 ta' Diċembru fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru Mizzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

DJAR - EX-PROPRJETA' TAL-KNISJA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien għad baqa' kuntratti xi jsiru u applikazzjonijiet biex jiġu pproċessati taħt id-diversi skemi ta' xiri jew fidi ta' ex- proprjeta' tal-Knisja?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Ninsab infOrmat li 44 applikazzjoni taħt id- diversi skemi, li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għalihom, jinsabu lesti u qegħdin fl-aħħar stadju tal-proċess, jigifieri se jsirilhom il- kuntratt relattiv.

Elf mija sitta u ħamsin applikazzjoni se jibdew jew jinsabu f'xi stadju ta'proċessar.

Tajjeb tkun taf illi għal skop ta' propaganda politika partiġġjana l- Gvern Nazzjonalista kien qabad u ħareġ iż-żewġ skemi "Ixtri darek" u "Ifdi ċ-Ċens" bla ma qabel iggerja lill-Uffiċċju Konġunt biex ikun kapaċi jaħdimhom bix-xogħol kollu li fihom, fosthom il-fidi taċ-ċens.

L-Uffiċċju Konġunt qed jagħmel sforz qawwi biex jorganizza ruħu, biex jagħmel dak kollu meħtieġ mill-ftehim li kien sar bejn l-Istat u l-Knisja.

L-ipproċessar ta' l-applikazzjonijiet ta' dawn l-iskemi hija parti waħda biss mill-eżerċizzju massiv li dan l-uffiċċju jrid u qiegħed jagħmel.

F'kelma waħda qed nagħmel dak li l-Gvern preċedenti m'għamilx mill-1992 sa Ottubru tal-1996.

DJAR - EX-PROPRJETA' TAL-KNISJA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien qed jistma fil-Budget li l-Gvern idaħħal mill- bejgħ ta' l-ex-proprjeta' tal-Knisja matul l-1997 u kemm fil-fatt daħħal s'issa?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Fl-Estimi għas-sena 1997, il-Gvern stima li jdaħħal is-somma ta' Lm1.2 miljun mill-bejgħ ta' proprjeta' tal-Knisja.

Ninsab informat li sat-23 ta' Novembru, 1997 l-Uffiċċju Kongunt kien ġabar is-somma ta' Lm723,182 mill-bejgħ ta' ex-proprjeta' tal-Knisja.

DJAR - EX-PROPRJETA' TAL-KNISJA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Fir-rigward tal-proprjeta' li kienet tal-Knisja, jista' l-Ministru jgħid kemm kien it- total ta' applikazzjonijiet taħt kull skema ta' xiri kif ukoll kemm ġew konklużi kuntratti u kemm daħħal flus il-Gvern għal kull skema sa l-aħħar ta' Ottubru 1997?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija, nirriferi lill- Onor. Inerpellant għat-twegiba tal-mistoqsija parlamentari numru 2206 mogħtija f'Seduta Nru 24 ta' din il-legislatura.

L-informazzjoni, sa l-aħħar t'Ottubru 1997, dwar il-kumplament tal- mistoqsija, hija kif jidher hawn taħt:

|Skema |Kuntra|Dħul | | |tti |Totali | | |Konklu| | | |żi | | |Xiri ta' |240 |Lm | |proprjeta' | |475,680 | |mikrija | | | |Fidi ta'ċens |4 |7,350 | |perpetwu | | | |revedibbli | | | |Fidi ta'ċens |- |--- | |temporanju | | |

DJAR - RIKONOXXIMENTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid min jiddeċiedi jekk persuna li tapplika għar-rikonoxximent tiġix milqugħa jew le t-talba tagħha?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Id-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali jiddeċiedi liema talbiet għar-rikonoxximent humiex ġenwini jew le.

KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid huwiex beħsiebu jiddelega l-istallazzjoni u manutenzjoni ta' fanali u lanterni lill-kunsilli lokali matul l-1998?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-istallazzjoni u manutenzjoni tad-dwal tat-toroq bħalissa qiegħda ssir mill-Enemalta.

Diskussjonijiet biex parti minn dan ix-xogħol jgħaddi f'idejn il-kunsilli lokali għadhom fi stadju prematur, l- aktar minħabba problemi loġistiċi u economies of scale.

KUNSILLI LOKALI - RAPPREŻENTANZA FUQ KORPORAZZJONIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk ir-rappreżentanza tal-kunsilli lokali fuq ċerti korporazzjonijiet hijiex se tkun implimentata matul l- 1998?

ONOR.

CHARLES MANGION: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 8605.

TURIŻMU - TITJIRIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar meta hu mistenni li jibdew it-titjiriet bejn Malta u l-Awstralja?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-aspetti nvoluti fl-operazzjoni ta' servizz bejn Malta u l-Awstralja qed jiġu mistħarrġa mill-Air Malta wara li ġie konkluż l-Air Services Agreement bejn iż-żewġ pajjiżi.

AIR MALTA - ROTOT ĠODDA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar meta hu mistenni li jibdew joperaw rotot ġodda mill-Air Malta?

Għal liema pajjiżi?

B'liema frekwenza se joperaw dawn it- titjiriet?

ONOR.

KARMENU VELLA: Il-Kumpannija Nazzjonali tinsab kontinwament impenjata dwar il-possibbilta' ta' rotot ġodda iżda mhux prudenti li nagħti iżjed informazzjoni qabel ma jkunu ġew finaliżżati t-trattativi meħtieġa.

GĦAWDEX - TISWIJA TA' BANKINI

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid meta se jitkompla x-xogħol fuq il-bankina fi Triq Ta' l- Għajn Fontana peress li dan ix-xogħol ilu wieqaf minn Settembru?

ONOR.

ALFRED SANT: Peress illi l-bankina kif proposta sejra ddejjaq ħafna l-karreġġjata bir-rizultat li sejra ttellef il-free flow of traffic f'post traffikuż ħafna, sejjer l-ewwel jittieħed il-parir tat-Traffic Control Board ta' Malta biex wara tittieħed deċiżjoni x'jista' isir biex tinstab soluzzjoni finali.

KUNSILLI LOKALI - GĦAWDEX - FONTANA

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid għaliex il-Kunsill Lokali tal-Fontana ġie mwiegħed attachment ta' erba' persuni f'Marzu li għadda u s'issa għad ma ġara xejn?

ONOR.

ALFRED SANT: Huwa mistenni li kull Kunsill Lokali f'Għawdex dalwaqt ikun assenjat erba' ħaddiema mis-Segretarjat Parlamentari għal Għawdex.

GĦAWDEX - MEJN TA' L-ILMA

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid għaliex ix-xogħol previst biex jitbiddel il-mejn ta' l- ilma fi Triq Kappillan Hili, Fontana għadu ma sarx?

Din it-triq tinsab fi stat diżastruż, qed ikun hemm inkonvenjenzi kbar għar-residenti u fl-istess ħin il-ħsarat qegħdin ikomplu jikbru.

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

GĦAWDEX - TRIQ IL-MULEJJA - TARMAK

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid għaliex Triq il-Mulejja, Fontana għadha ma ngħatatx tarmak meta s-servizzi kollha lesti u t-triq hija abitata?

Din it-triq għadha fl-istat oriġinali tagħha u kull meta tagħmel ix-xita ikun diffiċli li wieħed jidħol fiha minħabba t-tajn u ċ-ċaflis.

ONOR.

ALFRED SANT: Id-Dipartiment għall-Proġetti u Żvilupp flimkien mal- Kunsill Lokali ta' Fontana qegħdin jistħarrġu l-aħjar soluzzjoni għall- problemi fosthom ta' livelli li hemm biex tigi asfaltata t-triq imsemmija.

KUNSILLI LOKALI - GĦAWDEX

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex għadu ma sarx ftehim mal-Kunsill Lokali ta' San Lawrenz, Għawdex bħalma sar ma' kunsilli oħra f'Malta u meta jaħseb li se jsir dan il-ftehim?

ONOR.

CHARLES MANGION: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jispecifika ghal-liema ftehim qiegħed jirriferi.

GĦAWDEX - DAWL FI TRIQ QALB TA' ĠESU'

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid meta se jissaħħaħ id-dawl fi Triq Qalb ta' Ġesu' u 'l isfel mill-Knisja fi Triq ta' L-Għajn, Fontana?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-provvista tad-dawl fi Triq il-Qalb ta' Ġesu' hija adegwata, waqt li x-xogħol meħtieġ biex titjieb il-provvista tad-dawl fi Triq il-Għajn sejjer isir flimkien ma' xogħlijiet oħra.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid b'kemm titnaqqas il-pensjoni kuljum ta' persuna li toqgħod: (i) f'Dar ta' l-Anzjani tal-Gvern; u (ii) fir-residenza San Vinċenz de Paule?

F'każ li din il-persuna tiġi rikoverata fi sptar tal-Gvern, jerġa' jsir tnaqqis ieħor fil-pensjoni?

Jekk fl-affermattiv, b'kemm (fi flus)?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proċedura dwar tnaqqis fil-pensjoni ta' persuna rikoverata (i) f'Dar ta' l-Anzjani tal- Gvern, u (ii) fir- residenza San Vincenz de Paule, huwa kif ġej:

(i) Fil-każ kemm ta' Pensjoni Kontributorja kif ukoll Pensjoni mhux Kontributorja, r-rata ta' tnaqqis mill-pensjoni tiġi stabilita wara li ssir reviżjoni tal-assi monetarji tal-benefiċċjarju fid-dawl ta' kull tibdil fl- istess assi.

Il-proporzjon meħud bħala kontribuzzjoni lill-Welfare Committee huwa ta' 60% tad-dħul kollu b'massimu ta' Lm1460 fis-sena.

(ii) Fil-każ ta' pensjoni kontributorja ir-rata ta' tnaqqis, f'każ ta' single persons, hija ta' 40% tar-rata tal-pensjoni filwaqt li f'każ ta' koppja miżżewġa r-rata ta' tnaqqis hija ta' 16% meta waħda mill-partijiet tkun rikoverata u ta' 40% meta jkunu rikoverati t-tnejn.

Fil-każ ta' Pensjoni mhux Kontributorja, il-pensjoni tieqaf u minflokha l- persuna titħallas allowance li r-rata preżenti tagħha hi ta' Lm3.57 fil- ġimgħa.

F'każ ta' meta persuna tiġi trasferita kemm minn Dar ta' l-Anzjani tal- Gvern jew minn San Vincenz de Paule u tiġi rikoverata fi sptar tal-Gvern ir- rata tat-tnaqqis fil-Pensjoni Kontributorja tkun ta' 40% jekk tkun single u 16% jekk parti minn koppja miżżewġa.

Tajjeb jingħad ukoll li f'każ li persuna tiġi rikoverata mill-bidu nett fi sptar tal-Gvern, tnaqqis mir-rata tal-pensjoni kemm kontributorja u kemm mhux kontributorja jsir biss wara li l-persuna kkonċernata tkun ilha rikoverata fl-istess sptar għall-perijodu ta' aktar minn sitt xhur.

Wara dan il-perijodu ta' sitt xhur, it-tnaqqis isir kif spjegajt aktar kmieni f'din it-tweġiba.

KUMMISSJONI PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm persuni b'diżabilita' reġistrati quddiem il-Kummissjoni dwar Persuni b'Diżabilita'?

Kemm minnhom jieħdu xi forma ta' benefiċċju?

Liema kategorija ta' diżabilita' huma intitolati għalih?

X'inhu l-benefiċċju u kemm hu f'kull kategorija?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

Nagħti risposta f'xi seduta oħra.

PENSJONANTI ROMOL

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm pensjonanti romol f'pajjiżna?

Kemm huma rġiel u kemm huma nisa?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li statistika globali ta' romol irġiel u nisa ma tinżammx mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

L-unika statistika hija dik tan-numru ta' romol li qed jirċievu Pensjoni Kontributorja tar-Romol.

Preżentament dan in-numru huwa ta' 12,644.

Jista' jkun hemm romol oħra li mhumiex qegħdin jirċievu pensjoni kontributorja għaliex żwieġhom għal xi raġuni jew oħra ma ħallsux il- kontribuzzjonijiet tas-Sigurta` Soċjali jew kienu ħallsu kontribuzzjonijiet tas-Sigurta` Soċjali r-romol stess, u ppreferew jirċievu pensjoni kontributorja fuq il-record ta' kontribuzzjonijiet tagħhom.

Kif għidt, statistika ta' dawn ma teżistix fid-dipartiment.

S'issa m'hemm l-ebda raġel jirċievi Pensjoni Kontributorja tar-Romol.

Bl- emendi li għadna kemm ħabbarna f'dan il-Budget, se ineħħu anomalija li kienet qegħda ttellef id-dritt ta' raġel sabiex hu jikkwalifika għal Pensjoni tar-Romol.

B'dawn l-emendi nistennew li mill-bidu tas-sena d- dieħla jkollna l-ewwel talbiet għal Pensjoni Kontributorja tar-Romol minn Irġiel.

FURJANA - PJAZZA SIR LUIGI PREZIOSI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex baqa' ma nbediex il-proġett fi Pjazza Sir Luigi Preziosi, Floriana?

Meta se jinbeda dan ix-xogħol li ilu ppjanat is-snin?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

MALTA SOCIETY OF ARTS & COMMERCE

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-għalliema tal-Malta Society of Arts & Commerce, jista' l-Ministru jgħid b'liema rata ta' ħlas jaħdmu dawn l-għalliema?

Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jikkonferma jekk dawn humiex dovuti xi arretrati fuq din ir-rata mill-1995 'il hawn?

Jekk iva, meta hemm il-ħsieb li dawn l-arretrati jitħallsu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-għalliema tas-Soċjeta' Maltija ta' l-Arti, Manifattura u Kummerċ, li huma kollha mpjegati fuq bażi part-time tħallsu u jitħallsu għal-lezzjonijiet mogħtija fis-snin skolastiċi 1996/97 u 1997/98 bir-rati kif se nsemmi:

* Suġġetti kklassifikati mid-Dipartiment tal-Edukazzjoni bħala vokazzjonali Lm2.46 is-siegħa * Suġġetti kklassifikati mid-Dipartiment tal-Edukazzjoni bħala akkademiċi Lm3.57 is-siegħa

Dawn ir-rati ġew riveduti fil-1995 u saret talba lill-Ministeru tal- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali biex is-Soċjeta' tingħata l-flus neċessarji biex is-salarji tal-għalliema tas-Soċjeta' jiġu riveduti.

Iċ- ċekk mit-Teżor biex jitħallsu l-arretrati wasal ftit ġranet ilu, u qed jittieħdu passi biex dawn l-arretrati jitħallsu.

Ir-rati reġgħu ġew riveduti b'effett mill-1 ta' Jannar, 1996 u ftit ġranet ilu saret talba oħra lill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni biex jiġu pprovduti l-fondi meħtieġa ħalli jitħallsu l-arretrati fejn dovuti.

Din it- talba saret immedjatament wara li s-Soċjeta' rċeviet iċ-ċekk għal arretrati ta' l-1995.

MOSTA - TRIQ DUN KARM SCIBERRAS

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9393 dwar arblu tad-dawl, jista' l- Ministru jgħid meta se jsir ix-xogħol fi Triq Dun Karm Sciberras, bejn Plot 30 u Plot 31, fil-Mosta u dan peress li l-problema tal-linji li hemm fl- inħawi ilu hemm żmien?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lil Ministru kkonċernat.

TELEMALTA - SPONSORSHIPS

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jiżvela kemm u lil min tħallsu sponsorships mit- Telemalta tul is-sena 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

TELEMALTA - ARRETRATI TAL-ĦADDIEMA

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħidilna jekk fadalx xi ħaddiema tal-Korporazzjoni Telemalta li għandhom jieħdu xi arretrati?

Ta' kemm-il sena għandhom jitħallsu?

Meta hemm il-ħsieb li dawn jitħallsu?

ONOR.

TELEMALTA - LEAVE

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jindaga għalfejn qed isibuha tant diffiċli biex jingħataw leave ħaddiema tas-Security Section tal-Korporazzjoni Telemalta in vista tal-fatt li fl-iStrategic Resource Audit iċ-Chairman kien qal li hemm ħafna ħaddiema żejda f'din is-sezzjoni?

ONOR.

TELEMALTA - SAHRA

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħidilna kemm ħadu overtime tul din l-aħħar sena: iċ-Chief Security Officers; u Security Guards mal-Korporazzjoni Telemalta?

ONOR.

ATTARD - SERVIZZ TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru tax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk hemmx ħsieb li jingħata s-servizz ta' drenaġġ fi Triq iz-Zahar, Ħ'Attard in vista tal-fatt li hemm residenti ta' din it-triq li ilhom snin twal mingħajr dan is-servizz essenzjali?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MOSTA - SERVIZZ TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-kuntrattur tħallasx tax-xogħol li għamel fi Triq Ta' Xkora, Mosta meta għamel xogħol ta' drenaġġ f'din it-triq?

Jista' l-Ministru jgħid jekk din it-triq hijiex se tingħata tarmac ladarba x-xogħol ta' drenaġġ jkun intemm?

ONOR.

KUNSILLI LOKALI - FINANZJAMENT

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-finanzjament tal- kunsilli lokali għal din is-sena 1997/98 huwiex se jkun jinkludi it-tibdil tal-konfini li se jkun approvat meta l-Kummissjoni Elettorali tara li jkun il-waqt?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-finanzjament tal-kunsilli lokali għas-sena finanzjarja li tagħlaq fil-31 ta' Marzu, 1998 mhux se jkun milqut mit-tibdil tal-konfini li se jkunu approvati mill- Kummissjoni Elettorali.

KUNSILLI LOKALI - GĦAJNUNA MILL-UE

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm u min huma l-kunsilli lokali li gawdew minn programmi ta' għajnuna finanzjarja mogħtija mill-Unjoni Ewropea u jsemmi x'kienu dawn il-programmi u kemm ħadu flus b'din l-inizjattiva ta' finanzjament?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex il- finanzjament tal-Med-Urbs lill-Kunsill Lokali tal-Mosta ġie sospiż?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni għadha qed tinġabar u t-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

MOSTA - MEJNIJIET TA' L-ILMA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi biex jinbidlu l- mejnijiet ta' l-ilma fi Triq iċ-Ċinju, Triq l-Alwetta u Triq l-Aħwa Galea, kollha fil-Mosta, peress li r-residenti ta' dawn it-toroq qegħdin jilmentaw mis-servizz baxx ta' l-ilma?

ONOR.

AIR MALTA - TITJIRIET

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Issa li l-Air Malta għandha l-Fifth Freedom Rights fir-Russja, jista' l-Ministru jgħid għaliex il-linja nazzjonali ta' l-ajru mhijiex beħsiebha tkompli tgħin u ssaħħaħ is-suq Russu; tpoġġi ajruplan darba, darbtejn fil-ġimgħa bi skeda biex jibdew titjiriet anke fix-xitwa bejn Malta, Moscow u St. Petersburg?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-Air Malta m'għandiex Fifth Freedom Rights fir- Russja.

PA - PROPRJETA' SKEDATA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-proprjeta' skedata mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar fil-Mosta?

Jista' jgħid x'zoni hemm skedati fil-Mosta?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba qegħda tinġabar.

EDUKAZZJONI - ĠIMGĦA TAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti dettalji dwar l-ingaġġ ta' ċertu persuna, li ismu qed jintbagħat separatament, biex jieħu ħsieb il-PR tal-Ġimgħa tax-Xjenza u Teknoloġija?

Minn min ġie mqabbad?

Fuq liema kriterji?

B'liema ħlas?

Dan il-persuna qed jiġi wżat biss għal din il- ġimgħa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jieħu passi biex dawk il-persuni li għandhom il-karta r- roża u li jgħixu ma' xi qraba jew xi ħaddieħor fl-istess dar; fejn il-meter mhux reġistrat f'isem min għandu l-karta r-roża, jista' jibbenefika mill- eżenzjoni tal-ħlas ta' service charge tad-drenaġġ u tar-rati l-ġodda ta' l- ilma?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il- mistoqsija lill-Onor Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni.

PULIZIJA - SERVIZZ TA' LIFEGUARD

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Fis-sajf li għadda, jista' l-Prim Ministru jgħid f'liema ġranet ġie provdut servizz ta' lifeguard u f'liema bajjiet?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li s-servizz ta' lifeguard ġie pprovdut f'dawn it-tliet bajjiet :

* (Għadira Bay (Mellieħa) * (Pretty Bay (Birżebbuġia) * (Golden Sands (Għajn Tuffieħa)

Is-servizz ġie pprovdut matul il-weekends u fil-festi pubbliċi mid-19 ta' Lulju sal-14 ta' Settembru, 1997.

PULIZIJA - SERVIZZ TA' LIFEGUARDS

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat- Lm30,000 ivvotati għall-Budget ta' l-1997 sabiex jinħoloq servizz ta' lifeguards ta' livell professjonali, jista' l-Prim Ministru jgħid: kemm intnefqu mis-somma in kwestjoni; kif intnefqet din is-somma; u kemm-il lifeguard ġie ngaġġat matul is-sajf li għadda?

ONOR.

ALFRED SANT: Dwar l-ewwel u t-tieni partijiet tal-mistoqsija, it- tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninsab informat li matul is-sajf li għadda ma ġie ngaġġat l-ebda lifeguard.

Is-servizz tmexxa minn għaqdiet voluntarji li huma r-Red Cross, is-St.

John Ambulance u s-St.

John Rescue Corps.

GĦAWDEX - BIR TAŻ-ŻEJT

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid x'arranġamenti saru mal-bdiewa Għawdxin li se jisfaw mingħajr art agrikola wara li l-Gvern iddeċieda li jħaffer il-bir taż-żejt ġewwa Kerċem?

Kemm-il tomna raba' se tittieħed?

Kemm huwa stmat il-valur tal-prodott agrikolu li għandhom preżentement il-bdiewa?

Jikkonsidra l- Prim Ministru li dawn il-bdiewa tingħatalhom art oħra alternattiva għal dik li se tittieħed?

ONOR.

ALFRED SANT: Kif diġa' ġie mħabbar permezz ta' stqarrija tal-Gvern tad-19 ta' Novembru, 1997, hekk kif jispiċċa t-tħaffir tal-bir f'Għawdex, l- art fejn isir it-tħaffir tiġi reklamata għall-kondizzjoni li kienet fiha qabel u tiġi mogħtija lura lill-inkwilini biex ikomplu jaħdmuha.

L-interruzzjoni temporanja f'attivita' agrikola tirrigwarda madwar 10 tomna raba' għal żmien ta' madwar tmien xhur.

Għalkemm it-telf tal-prodott agrikolu se jkun minimu, il-bdiewa kkonċernati se jiġu kkumpensati.

Dan kollu ġie stipulat fil-kuntratt li l-Gvern għamel ma' l-inkwilini ftit xhur ilu.

Bħalissa l-art fiha qamħ.

Il-valur ta' dan il-prodott jiġi stmat ftit qabel ma l-art tiġi okkupata għat-tħaffir jekk dan il-qamħ ikun għadu ma nħasadx.

PRODOTTI MEDIĊINALI - ŻIEDA FIL-PREZZ

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid liema kienu dawk il-prodotti mediċinali li ġew investigati mid-dipartiment dwar il-ġustifikazzjoni taż-żieda fil- prezz mill-1 ta' Jannar sa l-aħħar ta' Ottubru, 1997?

(Itemized)

Jista' l-Ministru jgħid liema kienu dawk il-prodotti mediċinali li ġew investigati mid-dipartiment li l-prezz tagħhom ġie mraħħas?

(Itemized)

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

LUKANDI ĠODDA - PROĠETTI

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 10125, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra bid-data meta l-proġetti msemmija ġew imressqa għall-approvazzjoni ta' l-HCEB, minn min, f'liema kategorija u f'liema lokalita'?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant li tikkonċerna biss dawk il-proġetti pendenti li dwarhom saret applikazzjoni wkoll mill-HCEB hija kif ġej :-

APPLIKAZZJONIJIET PENDENTI QUDDIEM IL-PLANNING AUTHORITY U LI ĠEW IPPREŻENTATI LIL H.C.E.B.

|PROĠE|LOKAL|APPLIK|KLAS|META | |TT |ITA |ANT |SI |SARET L-| | | | | |APPLIKAZ| | | | | |ZJONI | | | | | |LIL HCEB| |Fervi|Sliem|G. |4 |01.06.88| |us |a |Fenech|Star| | |Hotel| | | | | |Almar|M'Sca|A. |3 |03.04.95| |Hotel|la |Cutaja|Star| | | | |r | | | |Hotel|M'Sca|T. |4 |10.10.97| |Proje|la |Fenech|Star| | |ct | | | | | |Xemxi|Xemxi|A. |2/3 |01.05.95| |ja |ja |Vella |Star| | |Hotel| | | | | |EXT | | | | | |Etvan|X'Sca|J. |3 |17.05.95| |Hotel|la |Carabo|Star| | |EXT | |tt | | | |Solem|Mtarf|Polida|4 |31.05.95| |ar |a |no |Star| | |Hotel| | | | | |EXT | | | | | |Atlan|Gozo |G. |3 |14.01.95| |tis | |Farrug|Star| | |Hotel| |ia | | | |EXT | | | | | |Caval|St.Ju|N. |4 |25.06.97| |ieri |lian'|Mifsud|Star| | |Hotel|s | | | | |EXT | | | | | |Festa|Melli|C. |4 |21.09.96| |val |eħa |Mizzi |Star| | |Proje| | | | | |ct | | | | | |San |M'Xlo|P. |4 |12.01.95| |Souci|kk |Galea |Star| | |Hotel| | | | | |Xara |Mdina|J. |4 |04.05.96| |Palac| |Zammit|Star| | |e | |Tabone| | | |Ramla|Ramla|T. |4 |09.04.97| |Bay | |Galea |Star| | |EXT | | | | | |St. |Gozo |V. |4 |21.01.97| |Patri| |Borg |Star| | |ck's | | | | | |EXT | | | | | |Regin|Sliem|A. |3 |05.09.94| |a EXT|a |Fenech|Star| |

LUKANDI ĠODDA - PROĠETTI

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Peress li bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 10125 il-Ministru tat-Turiżmu stieden lis-sottofirmat biex jagħmel l-istess mistoqsija lill-Viċi Prim Ministru, jista' għalhekk il-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra x'inhuma l- proġetti għal-lukandi ġodda li hemm pendenti quddiem l-Awtorita' ta' l- Ippjanar?

Meta saret l-applikazzjoni f'kull każ, minn min, f'liema kategorija u f'liema lokalita'?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar.

ENEMALTA - UNACCOUNTED FOR LOSSES

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti l-unaccounted for losses matul l-1993 1994, 1995, 1996 u din is-sena?

Jista' jgħid kif dawn bdew jitniżżlu?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-Unaccounted for Units fis-snin mitluba mill-Onor.

Membru huma dawk imniżżla hawn taħt:-

1992/93 19.64% 1993/94 14.81% 1994/95 17.26% 1995/96 13.84% 1996/97 8.20% (6 xhur sa Marzu 1997)

Għas-sena li għalqet fit-30 ta' Settembru, 1997, il-kontijiet kienu għadhom ma ngħalqux.

Dawn il-losses jitniżżlu bit-titjib u tisħiħ tas-sistema tad- distribuzzjoni, bl-użu ta' meters aħjar, tibdil tal-meters malajr, inspections, siġilli aħjar, u aktar kontrolli amministrattivi oħra.

ENEMALTA - BEJGĦ TA' ELETTRIKU

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar x'inhu maħsub rigward il- possibbilta' li l-Korporazzjoni Enemalta tingħaqad mal-Grid ta' Sqallija sabiex tkun tista' tbiegħ xi elettriku kif ukoll tkun tista' ssolvi l- problema ta' power cuts fit-tul lokalment?

ONOR.

LEO BRINCAT: Dan il-proġett minbarra li jiswa ħafna flus, iġorr miegħu problemi tekniċi kbar, u dan ammettewh uffiċjali għoljin ta' l-ENEL meta kont tkellimt magħhom.

Naħseb li għadu prematur ħafna biex wieħed jogħqod jenfasizza wisq fuq dan il-proġett.

ENEMALTA - TELF

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti dettalji ta' kemm se jkun it-telf (rikorrenti) tal- Korporazzjoni Enemalta matul l-1998?

ONOR.

LEO BRINCAT: Fl-Estimi għas-sena 1997/98 li tispiċċa fit-30 ta' Settembru, 1998, kien previst li l-Korporazzjoni EneMalta tispiċċa b'telf ta' Lm6.423 miljuni.

Bir-rati l-ġodda ta' l-elettriku, gass u tnaqqis ta' l-użu tal-pitrolju, flimkien ma' aktar effiċjenza fuq ix-xogħol u l-operat ta' l-Korporazzjoni EneMalta, ikun hemm ċans tajjeb li l-Korporazzjoni tnaqqas sewwa dan it- telf u forsi jirnexxilha tkun breakeven.

Il-varjazzjoni ta' kuljum fil-prezzijiet taż-żejt u l-valur tad-dollaru Amerikan, jikkonfermaw li l-figuri msemmija hawn fuq jibqgħu bħala estimi u li jistgħu jinbidlu maż-żmien.

ENEMALTA - RATI ĠODDA TAD-DAWL

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti dettalji ta' kemm se ddaħħal il-Korporazzjoni Enemalta minħabba r-rati l-ġodda tad-dawl imħabbra fil-Budget?

ONOR.

LEO BRINCAT: Huwa stmat li f'sena l-Korporazzjoni ser idaħħal madwar Lm4.5 miljuni aktar bir-rati l-ġodda.

Din il-figura hija ferm il-bogħod mit-telf ta' aktar minn Lm15.7 miljuni li kienu previsti fl-estimi tad-Diviżjoni ta' l-Elettriku qabel ġew fis-seħħ ir-rati l-ġodda.

HOUSEHOLDS LI M'GĦANDHOMX SERVIZZ TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru tax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk itteħditx deċiżjoni finali mill-Gvern dwar jekk fil-fatt households li m'għandhomx is-servizz tad-drenaġġ u jużaw il-fossa; humiex se jiġu esklużi mis-sistema l-ġdida ta' tariffi fuq id-drenaġġ?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nikkonferma li proprjetajiet li mhumiex imqabbda mas-sistema tad-drenaġġ mhux se jintalbu ħlas għas-servizz tad-drenaġġ.

SAĦĦA - MARD TAL-KANĊER

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għar-rapport li deher f'"in-nazzjon"; f'paġna ta' nhar is-27/11/97 rigward fejqan mill-mard tal- cancer, jista' l-Ministru jagħti iktar informazzjoni fuq meta tista' tibda tingħata din it-tip ta' kura?

Il-Gvern jista' jgħid min hu nkarigat biex imexxi tali kura fid-Dipartiment tas-Saħħa?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Niddeplora bil-qawwa l-aġir tal-gazzetta kkonċernata li ma ndenjatx li tiċċekkja l-fatti ma min jifhem.

L-artilku li deher fil-ħarġa tas-27 ta' Novembru 1997 ta' "in-nazzjon" huwa irresponsabbli.

Waħda mill-persuni msemmija fl-artiklu kellha laqgħa mad- Direttur tad-Dipartment ta' l-Onkoloġija.

L-opinjoni medika lokali hija li dak li qed jingħad dwar din it-tip ta' kura mhuwiex ġustifikat sakemm ma jiġix sostanzjat xjentifikament.

Dan ifisser provi xjentifiċi rigorużi magħrufin bħala clinical trials, li jkunu rikonoxxuti bħala validi fil- ġurnali xjentifiċi esperti wara skrutinju bir-reqqa tar-riżultati.

Nafu mill-esperjenza u fil-prattika li aktar ma wieħed ikun sensazzjonali f'dak li jallega li huma l-kisbiet, aktar wieħed jiddubita l-verita' ta' dak li jkun qed jiġi allegat.

Jeżistu nies esperti f'pajjiżna li jistgħu jagħtu parir ċar u xjentifiku u kellha tittieħed l-opinjoni ta' dawn qabel ma wieħed jippublika stejjer mimlija sensazzjonaliżmu li ma jagħmlu xejn ħlief iżidu il-miżerji u -t-tbatija ta' min ikun diġa milqut mill-mard.

Irrid niddeplora dan it-tip ta' ġurnaliżmu irresponsabbli li ma jagħmilx unur lill-pajjiżna u li jqajjem paniku.

Kien messu iċċekkja l-fatti qabel.

Nirrimarka wkoll li espert fis-saħħa pubblika u kollega f'dan il-Parlament li qe jagħmilli din id-domanda f'dan is-sens, missu jaf aħjar kif wieħed għandu jaġixxi f'dawn iċ-ċirkostanzi.

BAĦRIJA - SISTEMA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti ndikazzjoni dwar meta se tinbidel is-sistema tad-drenaġġ fl-inħawi tal-Baħrija?

Fiex waslu l- applikazzjonijiet neċessarji biex dan ix-xogħol ikun jista' jinbeda?

Liema applikazzjonijiet ġew approvati u liema le?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

BAĦRIJA - SUBSTATIONS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti ndikazzjoni dwar kemm-il substation inbniet fl- inħawi tal-Baħrija fil-perijodu 1/11/96 -31/10/97?

Kemm-il substation oħra hi meħtieġa fl-inħawi?

Meta mistenni li jinbnew dawn is-substations?

ONOR.

LEO BRINCAT: Fil-perjodu bejn l-1 ta' Novembru, 1996 sal-31 t'Ottubru, 1997 ma nbniet l-ebda substation fl-inħawi tal-Baħrija.

Minn studju li sar riċentament jirriżulta li hemm bżonn ta' substation oħra fil- Baħrija fl-inħawi tal-knisja iżda minħabba li m'hemmx art tal-Gvern fejn tista' ssir, m'hux mistenni li l-proġett isir fi żmien qasir.

DUNDJANI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti ndikazzjoni dwar kemm hu n-numru ta' dundjani li mistennija jkunu available f'Malta mis-suq lokali għall-ġimgħat li ġejjin?

X'inhi ż-żieda fil-produzzjoni għal dan il-perijodu tas-sena meta mqabbla mal-produzzjoni ta' l-1996 fl-istess perijodu?

X'tip ta' konċessjonijiet ingħataw għal dundjani mportati?

Kemm ġiet liċenzjata mportazzjoni tad- dundjani f'dan il-perijodu?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar u r-risposta tingħata aktar il-quddiem.

QŻIEQEŻ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti ndikazzjoni dwar kemm kien in-numru ta' qżieqeż li kienu tattooed kull ġimgħa fil-perijodu 1/1/97 - 23/11/97?

Kif jitqabbel dan in-numru ta' tattoees li sar din is-sena kull ġimgħa meta mqabbla ma' dak li kien hemm fl-istess perijodu fl-1996?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni li talab hu tinġabar xahar b'xahar għar-raġunijiet ta' amministrazzjoni ta' l-industrija.

Fit-tabella hawn taħt issib id-dettalji kollha:

Xahar 1996 1997 Jannar 11, 046 12, 784 Frar 11, 257 12, 192 Marzu 10, 787 11, 136 April 12, 083 13, 774 Mejju 11, 263 12, 498 Gunju 10, 630 11, 734 Lulju 11, 258 13, 510 Awissu 10, 482 9, 103 Settembru 12, 012 12, 285 Ottubru 9, 165 12, 969 Novembru 13, 046 N/A Dicembru 8, 605 N/A Total 131, 634 121, 985

* Huwa kkalkolat li sa' l-aħħar tas-sena 1997 it-total jkun madwar 146, 000.

TAXXI INTERNI - VAT REFUNDS

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' VAT refunds li saru xahar b'xahar, minn Jannar sa Ottubru tas-sena 1996 u ta' din is-sena?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.aktar kmieni f'din is-seduta.

TAXXI INTERNI - VAT REFUNDS

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li cheques ta' VAT refunds jaslu għand il-persuni konċernati aktar minn xahar wara d-data li hemm fuqhom?

Kelli okkażjoni fejn dawn il-kwalitajiet ta' cheques rajthom personalment.

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li, għalkemm iċ- cheques tar-refunds tal-VAT ikunu diġa' ġew iġġenerati mis-sistema komputerizzata, jista' jkun hemm numru minnhom li tkun tinħtieġ aktar verifikazzjoni fuqhom.

SIGURTA' SOĊJALI - ĊERTIFIKAT TA' MARD

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jwieġeb il- mistoqsija parlamentari numru 10097 li oriġinarjament kienet saret lill- Ministru tal-Ħarsien Soċjali u li issa ġiet riferuta lilek u ċioe' rigward il-ħlas ta' Lm1 għal kull ċertifikat ta' mard, jista' l-Ministru jgħid jekk: (i) din il-miżura tapplikax biss għal min jiġi ċċertifikat minn tabib f'ċentri tas-saħħa jew bereġ; (ii) jekk din il-miżura tapplikax biss għall- ħaddiema tal-gvern u dawk f'kumpanniji parastatali; u (iii) minn se jiġbor il-flus mingħand l-applikant għal benefiċċju ta' sick leave?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għad-diskors tal- budget fejn wieħed jista jifhem ċar li l-ħlas ta' lira jsir minn kull impjegat li jieħu ċertifikat maħruġ minn tabib taċ-Ċentri tas-Saħħa.

Is-sistema għall-ġbir tal-ħlasijiet dovuti tiġi mħabbra qabel l- 1 ta' Jannar 1998.

SPTAR ĠENERALI - XIRI TA' TAGĦMIR

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb għall-mistoqsijiet parlamentari numri 9834 tat-12 ta' Novembru, 1997 u 10078 tal-20 ta' Novembru, 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Mill-1 ta' Jannar ta' din is-sena sal-lum tħallset is- somma ta' Lm42 348.920 fuq tagħmir ghall-Isptar Ġenerali ta' Għawdex.

Huwa stmat ukoll li sa l-aħħar ta' din is-sena ser jitħallsu Lm 31 860 fuq tagħmir li diga' huwa ordnat.

GĦAWDEX - DIPARTIMENT TA' PROĠETT U ŻVILUPP

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb għall-aħħar parti tal-mistoqsija parlamentari numru 10085 u ċioe' jgħid kemm hemm ħaddiema fir-Rodent Control Section?

ONOR.

ALFRED SANT: Hemm seba'impjegati fir-Rodent Control Section, inkluz is-Supervisor.

DISKORS TAL-BUDGET - FLEXI-TIME

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'ħidma qed titwettaq biex jiġi regolat il-flexi- time imsemmi mill-Ministru tal-Finanzi fid-diskors tal-Budget?

ONOR.

EDWIN GRECH: Minħabba fil-provvedimenti attwali ta' Wage Regulation Orders eżistenti, l-introduzzjoni tal-flexitime tkun teħtieġ amenda apposta fil-Conditions of Employment (Regulation) Act (Cap 135).

Għal dan il-għan, u qabel ma tittieħed xi azzjoni dwar dan is-suġġett, iridu jsiru konsultazzjonijiet kemm mal-Unions kif ukoll ma' l- Assoċjazzjonijiet ta' min iħaddem.

FIERA TAL-KTIEB - PARTEĊIPANTI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-parteċipanti fil-Fiera tal-Ktieb u kemm nies żaru l-fiera?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fil-Fiera tal-Ktieb li saret għall-ewwel darba fin- Naxxar kien hemm 49 parteċipant.

Kien hemm uħud li kellhom aktar minn stand wieħed.

In-numru ta' nies li żaru l-fiera qabeż it-30,000.

Dan hu rekord ta' kemm ilha ssir il-fiera.

DISKORS TAL-BUDGET - ILMA/DAWL/DRENAĠĠ

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9736 u mistoqsijiet supplimentari li saru fis-seduta tas-27 ta' Novembru, 1997 (Seduta 154) jista' l-Ministru jgħid kemm ħallas il-Gvern Malti għall-konsulenza li hu semma?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-Gvern Malti ma ħallas xejn għall-konsulenza dwar tariffi ġodda ta' l-elettriku.

EDUKAZZJONI - ĠIMGĦA EWROPEA KONTRA D-DROGA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9916 u t-tweġiba mogħtija fis-26 ta' Novembru, 1997 (Seduta 153) jista' l- Ministru jgħid liema skejjel sekondarji għamlu attivitajiet matul il-Ġimgħa Ewropea kontra d-Droga?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PENSJONIJIET - KAŻ B'ID NO.

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-persuna li għandha l-ID No. 816531(M) u l-NI No. 035984D, jista'l -Ministru jara li jsir ri-eżami tal-pensjoni li beda jieħu wara li rtira fil-5/12/92?

Skond l-informazzjoni li għandi l-paga tal-grad (fid- Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili) ta' din il-persuna ġie rivedut backdated b'dan il-mod:

|Sena |Salarju|Salarju | | |qadim |rivedut | |1989 |2522 |2522 | |1990 |2678 |3089 | |1991 |2866 |3494 |

Skond li qed tirċievi din il-persuna (meta tneħħi ż-żidiet għall-għoli tal-ħajja mill-1992 'il hawn) ma jidhirx li laħaq il-livell taż-żewġ terzi, jekk kemm-il darba hu intitolat għalih.

Jista' għalhekk l-Ministru jara li din il-persuna tingħata tifsira xierqa u jekk hu dovut, issirilha reviżjoni addatta?

Tista' tintbagħat tifsira bil-miktub direttament lil din il- persuna?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-benefiċċjarju ġie nfurmat biċ-ċirkostanzi kollha tal-każ mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

LASER POINTERS - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk tinżammx statistika ta' kemm ġew importati Laser Pointers matul is-sena 1997?

Jekk fl-affermattiv, kemm kien l-ammont totali ta' numru?

Kemm-il importatur qiegħed idaħħal kwalitajiet differenti ta' dan l- apparat elettroniku?

ONOR.

LEO BRINCAT: Mhux possibbli li d-dipartiment jagħti statistika tan- numru ta' laser pointers li ġew importati fl-1997 għax dawn m'humiex imsemmija speċifikament fit-Tariffa tad-Dwana.

Għall-istess raġuni lanqas m'hu possibbli li mis-sistema kompjuterizzata tad-Dipartiment jiġi indikat kemm-il importatur qiegħed idaħħal kwalitajiet differenti ta' dan l-apparat elettroniku.

LASER POINTERS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Il-Gvern huwa konxju mill-periklu li jistgħu jikkaġunaw il-Laser Pointers?

X'passi sejjer jieħu l-Gvern biex jipprojbixxi dawn il-Laser Pointers?

Il-Pulizija hija aware mill-inċidenti serji għas-sewwieqa f'dan l-apparat elettroniku ġdid, partikolarment f'idejn it-tfal?

ONOR.

ALFRED SANT: Dwar il-periklu u l-importazzjoni ta' laser pointers, nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija lill-ministru konċernat.

Ninsab infurmat illi l-Pulizija ma kelliex rapporti ta' nċidenti kawżati bl-użu ta' dan l-apparat.

POLITIKA DWAR L-IMMANIĠĠJAR TA' L-ISKART

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-Abbozz ta' Politika dwar l- Immaniġġjar ta' l-Iskart li kien ippubblikat dan l-aħħar?

ONOR.

GEORGE VELLA: Dan l-abbozz illum huwa pubbliku, u għalhekk din il- mistoqsija tmur kontra l-ispirtu ta' Standing Order 27.

PA - APPLIKAZZJONIJIET PENDENTI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hemm applikazzjonijiet pendenti quddiem l-Awtorita' ta' l- Ippjanar qabel l-14 ta' Awissu, 1997 u kemm minnhom ġew ipproċessati xahar b'xahar s'issa?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

BOATHOUSES - POLICY

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-Gvern għandux policy fuq il-boathouses f'diversi partijiet ta' Malta?

Jista' l-Gvern jgħid fil-qosor fiex tikkonsisti din il-policy?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-mod kif jaħseb il-Gvern preżenti fuq l-issue tal- Boathouses, ġie dikjarat kemm il-darba fi stqarrijiet u diskorsi li saru minn din in-naħa, kemm fl-oppożizzjoni kif ukoll issa li qegħdin fil-Gvern.

TAL-QROQQ - SPTAR ĠDID

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Ministru jgħid x'applikazzjonijiet intefgħu sabiex jitkabbar il-proġett ta' l-Isptar f'Tal- Qroqq?

Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu dawn l-applikazzjonijiet?

ONOR.

PJAN LOKALI TAN-NOFSINHAR TA' MALTA

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid mil-liema vot qiegħed jitħallas ix-xogħol fuq il-Pjan Lokali tan-Nofsinhar u xi ħlasijiet saru s'issa?

ONOR.

CHARLES MANGION: l-ispejjeż għax-xogħol fuq il-Pjan Reġjonali (mhux Lokali) għan-Nofsinhar ta' Malta qed jitħallsu mill-Vot 31 tal-Ministeru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali.

Sa l-aħħar ta' Ottubru 1997 saru dawn il-ħlasijiet:

Membri tal-Kunsill u esperti...................4,670 Salarju liċ-Chairman u overtime lill-istaff....3,627 Kera ta' Karozzi u Fuel........................1,930 Servizzi ta' Informazzjoni....................3,242 Apparat ta' l-Ufficcju.........................2,202 15,671.

NOFSINHAR TA' MALTA - XOGĦOL TAT-TFASSIL

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol tat- tfassil tal-Pjan tan-nofsinhar ta' Malta mill-kumitat immexxi mill-Perit Lino Bianco u meta hu maħsub li jkun lest dan ix-xogħol?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ix-xogħol tat-tfassil tal-Pjan ta' Żvilupp Soċjo- Ekonomiku għan-Nofsinhar ta' Malta beda f'Mejju ta' 1997 wara li fix-xahar ta' qabel kien twaqqaf il-Kunsill ta' l-Ippjanar.

L-ewwel fażi tat-thejjija tal-Pjan, cioe il-preparazzjoni tar-Rapporti Tekniċi, hija lesta.

Din saret wara konsultazzjonijiet diretti mal- partijiet kollha konċernati, kemm dipartimenti u aġenziji tal-Gvern, kif ukoll organiżżazzjonijiet u entitajiet mhux governattivi.

Fuq quddiem nett kien hemm il-11-il-Kunsill Lokali li jiffurmaw ir-Reġjun.

Bħalissa qegħdin ikunu assenjati il-proposti kollha li ħarġu minn dawn ir- Rapporti Tekniċi ħalli wara tkun tista' tingħata priorita xierqa bħala parti minn pjan ta' implimentazzjoni.

Skond il-Brief li kien ingħata l-Kunsill ta' l-Ippjanar mill-Gvern iktar kmieni din is-sena, hu maħsub li l-abbozz finali tal-Pjan ta' Żvilupp għan- Nofsinhar ta' Malta kien ikun lest sa l-aħħar ta' Jannar 1998.

ĦABS ĊIVILI - UFFIĊJALI/IMPJEGATI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat- tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9777, jista' l-Prim Ministru jgħid fuq xiex qed jittieħdu passi dixxiplinarji quddiem il-PSC?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li l-passi dixxiplinarji li qed jittieħdu quddiem il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku huma kif ġej :

Tlett Gwardjani qed jiġu akkużati li aġixxew b'mod inġust u inuman ma' priġunier.

Wieħed minn dawn il-gwardjani qed jiġi akkużat ukoll, f'każ separat, li nstab barra mill-ħabs waqt il-ħin tax-xogħol u li kien taħt l- influwenza ta' xorb alkoħoliku.

Tabib qed jiġi akkużat li naqas li jisgura li jagħti l-kura medika, bil-frekwenza meħtieġa, lill-priġunier.

Kuntistabbli qed jiġi akkużat b'insubordinazzjoni, li aġixxa b'mod diżordinat, li ħabat għal uffiċjal tal-ħabs u uża kliem oxxen, abbużiv jew insolenti lejn l-istess uffiċjal.

Assistent Prinċipal, Uffiċjal Eżekuttiv u Skrivan qed jiġu akkużati li, b'mezzi kontra l-liġi, għamlu qliegħ bi ħsara għall-Gvern, għamlu dikjarazzjoni jew stqarrijiet foloz jew taw tagħrif falz, iffalsifikaw atti awtentiċi u pubbliċi u għamlu użu minnhom u li, bħala uffiċjali pubbliċi, għamlu użu ħażin minn flejjes tal-Gvern.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI BARRANIN

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat- tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9780, jikkonferma l-Prim Ministru li l-Bord tal-Viżitaturi ma ġiex mgħarraf li kien hemm allegazzjonijiet ta' swat?

Jikkonferma li d-Direttur tal-Ħabs ġie mgħarraf b'dawn l- allegazzjonijiet?

ONOR.

ALFRED SANT: Id-Direttur ġie mgħarraf biss b'każ wieħed li ma rriżultalux li kien jinħtieġ li jiġi nvestigat mill-Bord tal-Viżitaturi billi kien preżenti il-viċi Chairman tal-Bord waqt l-inċident.

Dwar il-każijiet l-oħra ninsab infurmat li t-tabib tal-Ħabs ma rreferihomx lid-Direttur tal-Ħabs.

Issa li dawn ġew għall-konjizzjoni tiegħu ser jiġu b'mod preliminarju nvestigati minnu u wara jekk ikun hemm bżonn jiġu riferuti lill-Bord tal-Viżitaturi.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat- tweġiba tal-mistoqsija parlamentari numru 9783, jista' l-Prim Ministru jikkonferma jekk ittieħdux passi dixxiplinarji kontra dak jew dawk l- uffiċjali li għamlu dak l-iżball?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li l-iżball min-naħa ta' l-uffiċjali kien wieħed ġenwin li ma jirrikjedix passi dixxiplinarji.

Fil-fatt wara li l-priġunier wera nuqqas ta' qbil ma' l-informazzjoni li kien ingħata, l- uffiċjali mill-ewwel wegħduh li kienu ser jiċċekkjaw l-informazzjoni, kif fil-fatt sar.

AMBAXXATA MALTIJA F'PARIĠI - TKEĊĊIJA TA' NIES

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li f'temp ta' xahar irriżenjaw jew tkeċċew tlieta mill-erba' mpjegati Franċiżi ta' l-Ambaxxata Maltija f'Pariġi ċioe' segretarja li kienet ilha hemm sitt snin, xufier li kien ilu tliet snin u domestic servant li kien impjegaha l-Ambaxxatur preżenti fil-bidu ta' l-1997?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.