MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 66 L-Erbgħa, 14 ta' Mejju, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 66

L-Erbgħa, 14 ta' Mejju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.13 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 14 ta' Mejju, 1997

WERREJ MINUTI 299

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 299

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 304

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET FINANZJARJI

FINANCIAL LAWS (AMENDMENT) BILL (KUMITAT) 305

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-PROTEZZJONI

TAL-PROPRJETA' INDUSTRIJALI

INDUSTRIAL PROPERTY (PROTECTION) ORDINANCE (AMENDMENT)

BILL (IT-TIENI QARI) 317

AĠĠORNAMENT 328

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 333

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 65 li saret fis-13 ta' Mejju, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

HOMPESCH STEEL CO.

LTD

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Psaila Savona) staqsa lill- Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinvestiga jekk Hompesch Steel Co. Ltd ta' Dejma Rd, Tarxien hijiex topera skond il-kondizzjonijiet tal-permessi li nħarġulha peress li bil-ħruġ ta' nugrufun mill-fonderija din qiegħda tikkawża nkonvenjent għar-residenti fl-inħawi?

ONOR.

GEORGE VELLA (Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Il-Hompesch Steel Co. Ltd. qiegħda topera bil- liċenzja, liema l-liċenzja kienet inħarġet mill-Pulizija fil-bidu tas-snin sittin u li baqgħet tiġġedded kull darba.

Din is-sena l-liċenzja iġġeddet mill-Kunsill Lokali tal-Fgura bil-kondizzjonijiet oriġinali li kienet għamlet il-Pulizija.

Huwa dover tal-pulizija li jaraw li l-kondizzjonijiet tal-liċenzja jiġu osservati.

P.A. - KAMRA TAL-PERITI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Jesmond Mugliett) staqsa lill- Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta l-Awtorita' ta' l-Ippjanar beħsiebha tintroduċi proċedura sempliċi sabiex jiġu approvati tibdiliet li jkunu saru matul il-kostruzzjoni minn pjanti approvati mal-permessi tal-bini ?

ONOR.

GEORGE VELLA: Filwaqt li wieħed japprezza li waqt il-kostruzzjoni jkun meħtieġ xi tibdil żgħir, l-implikazzjoni ta' proċedura bħalma qed jipproponi l-Onor.

Membru hija serja għaliex f'dawn il-każi jrid jiġi assigurat li t-tibdiliet ikunu żgħar u aċċettabli.

Hawnhekk wieħed ma jridx jinsa li matul l-ipproċessar il-applikant ħafna drabi jkun intalab jagħmel tibdil fil-proposta biex b'hekk l-iżvilupp propost isir aċċettabli.

Madankollu nista' ngħid li proprju fuq dan is-suġġett il-bord ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar qed jiddiskuti proposta li għandha tiġi adottata wara konsultazzjonijiet mal-Kamra tal-Periti.

PEMBROKE - BINI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Francis Zammit Dimech) staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l- Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk itteħditx deċiżjoni mill- Gvern dwar il-business park f'Pembroke?

Meta hu maħsub li jinbeda u jitlesta x-xogħol kollu li hemm indikat fil-pjan?

Kemm se jinbnew housing units minflok il-business park?

X'persentaġġ ta' dan is-sit se tiġi mibnija?

X'se jkun l-għoli tal-bini propost?

Il-Gvern qiegħed jikkonsidra li jbiddel l-għoli tal-bini tas-650 unit li hemm fil-pjan eżistenti?

X'konsultazzjoni qiegħda ssir mal-Kunsill Lokali ta' Pembroke u r- residenti tal-lokal?

Il-Gvern ippreżenta l-pjani tiegħu lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, u jekk iva, x'kienet ir-reazzjoni min-naħa ta' l-awtorita'?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Gvern qiegħed jikkonsidra l-possibilita' li f'Pembroke jinbnew housing units minflok il-business park.

Din il-proposta trid tiġi kkonsidrata fl-isfond ta' l-iżvilupp kollu li se jsir f'Pembroke u diġa' saru konsultazzjonijiet preliminari mal-Kunsill Lokali ta' Pembroke u ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Minn barra hekk qiegħed isir studju dwar il-vijabilita' finanzjarja ta' dan ix-xogħol u qiegħda tiġi mistħarrġa l-possibilita' li f'dan l-iżvilupp jiġi nvolut ukoll is-settur privat.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar għadha m'esprimietx opinjoni b'mod uffiċjali għalissa minħabba li dawn it-taħdidiet għadhom fi stadju bikri ħafna u għalhekk m'iniex f'pożizzjoni li nagħti aktar dettalji.

PA - 0346/95/AKN

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Tony Abela) staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex il-każ PA 0346/95/AKN għadu pendenti meta l-permess qed jintalab in konformita' mal-liġi?

Meta hu maħsub li jinħareġ dan il-permess?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-applikazzjoni PA 0346/95 hija għal estensjoni ta' starter poultry unit, farmhouse, greenhouse u ta' l-istore eżistenti.

Minħabba s-sensitivita' tas-sit u d-daqs ta' l-iżvilupp propost id- direttorat talab lill-applikant biex jagħmel environment planning statement li fil-fatt ġie sottomess lid-direttorat fis-27 ta' Jannar, 1997.

Id-Direttorat ta' l-Ippjanar bħalissa qiegħed jevalwa dan l-iżvilupp skond il-policies kurrenti biex imbagħad jagħmel ir-rakkmandazzjoni tiegħu lill-bord relevanti.

KALKARA - FORTIZZA TA' RICASOLI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex minnu li hemm il-ħsieb li jsir xi tip ta' żvilupp fil-Fortizza ta' Ricasoli, fil-Kalkara?

Jekk fl- affermattiv, x'tip ta' żvilupp se jsir u x'se jiġri mit-tank cleaning farm tat-Tarzna li hemm fl-entratura tal-forti?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Id-development brief għall-Fortizza ta' Ricasoli saret mill- Planning Authority u għaldaqstant l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel din il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

KONFERENZA EWRO-MEDITERRANJA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'kien ix-xogħol ta' Phil Noble u ta' Serge Duquoc fil-Euro-Med Conference?

Kemm tħallsu?

Għaliex intgħażlu huma biex jagħmlu x-xogħol?

X'nazzjonalita' huma?

Il-persuni ndikati għandhom kumpannija flimkien?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li sar jaf lil Phil Noble waqt il- kampanja elettorali peress li dan kien adviser tal-Partit Laburista?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jiena nformat li ż-żewġ persuni li qed isemmi l- Onor. Interpellant ma għamlu l-ebda xogħol għas-segretarjat ta' l-Euro-Med Conference.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Billi ż-żewġ sinjuri msemmijin, u ċioe' Phil Noble u Serge Duquoc, kienu l-ħin kollu preżenti matul il-Euro-Med Conference, u billi l-ġurnalisti lokali u barranin kellhom struzzjonijiet li jekk iridu jintervistaw lill-Prim Ministru kellhom jirriferu għand dawn iż-żewġ sinjuri, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kif daħlu fl-organizzazzjoni ta' din il-konferenza, kif kellhom il-passes biex jidħlu hemm u kif kellhom dawn il-karigi, ladarba llum qed jgħid li dawn ma tqabdux mis-segretarjat u ladarba l-Prim Ministru l-bieraħ qalli li lil dawn il-Gvern qatt ma tahom xogħol?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Madam Speaker, mhux veru li l-bieraħ jien għidt hekk għax li għidt kien riferibbli għall-Euro-Med Conference u għas-segretarjat tal-Euro-Med Conference.

Hemm bżonn li nkunu ċari u preċiżi x'qed ngħidu.

Barra minn hekk l-Onor.

Interpellant, jekk jogħġbu, m'għandu l-ebda dritt ipoġġili l-kliem f'ħalqi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Id-domanda tal-bieraħ kienet jekk mill-1 ta' Novembru sal-lum Phil Noble - Serge Duquoc ma kienx imsemmi fil-mistoqsija - ingħatax xi kuntratt mill-Gvern u, jekk fl-affarmattiv, kemm tħallas għal dan ix-xogħol, filwaqt li r-risposta kienet li dan ma ngħata xejn.

ONOR.

ALFRED SANT: Biex inkunu preċiżi fuq li qed ngħidu r-risposta kienet li dan ma' ngħata xejn u li ma kellu l-ebda xogħol riferibbli għas- segretarjat ta' l-Euro-Med Conference.

ONOR.

AUSTIN GATT: Apparti x'kienet id-domanda tal-bieraħ - ħaġa li nistgħu nivverifikawha mid-debates tal-Kamra - jien issa għamilt domanda supplimentari lill-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, fuq din il-ħaġa qed jinbnew ħafna sigrieti u insinwazzjonijiet li jien nista' nispjegahom bl-aktar mod ċar.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' l-Euro-Med Conference, qua Euro-Med Conference u l-organizzazzjoni tagħha, ma kien hemm l-ebda parteċipazzjoni fis-sens indikat min-naħa tal-persuna konċernata.

Li ġara huwa li l-Gvern iddeċieda li kien xieraq li fl-okkażjoni tal-Euro-Med Conference ikun hemm kampanja pubbliċitarja fil-media Ewropea biex jiġi pproġettat l-image ta' Malta u allura aħna tlabna konsulenti barranin biex ikunu jistgħu jieħdu dan ix- xogħol.

Dan ix-xogħol ingħata fuq bażi ta' kwotazzjonijiet li tressqu.

Biex inkunu ċari dan ix-xogħol ma kellu x'jaqsam xejn mal-Euro-Med Conference, li ma jjmurx ikun hemm nies min-naħa tagħkom li joqogħdu jiktbu lil Brussels li daħħalna lil xi Phil Noble fl-ispejjeż tal-Euro-Med Conference.

Aħna nafu intkom kif taħdmu u għalhekk qegħdin nippreċiżaw l- affarijiet.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Sinjura President, jiena qed nagħmilha ċara li fl-organizzazzjoni tal- Euro-Med Conference ma ntużat assolutament l-ebda konsulenza barranija kif qed jipprovaw jallegaw u jħammġu tan-naħa l-oħra.

Kulma sar kien eżerċizzju ta' relazzjonijiet pubbliċi nazzjonali - li kull gvern li għandu rasu f'postha jagħmlu - li kien maħsub biex jkun hemm sistema ta' relazzjonijiet pubbliċi mal-ġurnalisti barranin u mal-media barranija biex l-image ta' Malta tkun inkwadrata tajjeb.

Hija ħaġa ċara li kull pajjiż għandu l-interess li meta jkun hemm konferenza ta' dik il-kwalita' jużha biex jipproġetta l-image tiegħu mal-pajjiżi barranin u aħna hekk għamilna fl-interess nazzjonali.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed nifhem sewwa jekk ngħid li l-kumpannija ta' Phil Noble u Serge Duquoc tqabbdet mill-Gvern fuq inkarigu ħafna aktar wiesa'?

Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk dan huwiex inkariġu speċifiku, jiġifieri determinat bi żmien, jew inkella huwiex kuntratt ta' konsulenza miftuħ?

ONOR.

ALFRED SANT: L-Onor.

Gatt qed jifhem ħażin għax il-kumpannija konċernata m'hijiex il-kumpannija tan-nies li qed isemmi hu.

Il-kumpannija konċernata hija kumpannija ta' relazzjonijiet pubbliċi u politiċi bbażata fl-Isvezja - jekk niftakar tajjeb - li kienet ressqet il-kwotazzjonijiet tagħha u li ħadmet biex tipproġetta l-image ta' Malta kemm qabel kif ukoll waqt il-Konferenza ta' l-Ewro-Med.

Dan kien assignment speċifikamnet għal dik il-konferenza kbira li kellna f'pajjiżna.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Fid-dawl tal-fatt li l-Prim Ministru qed jgħid li kien hemm kumpannija biex tagħmel dan ix-xogħol, jista' jgħid jekk ix- xogħol li għamlu Phil Noble u Serge Duquoc kienx parti mix-xogħol li għamlet din il-kumpannija?

Fil-każ li r-risposta hija fin-negattiv, jista' jgħidilna jekk Phil Noble u Serge Duquoc jifformawx kumpannija oħra u x'kienu qegħdin jagħmlu waqt il-Euro-Med Conference?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, ir-risposta hija faċli ħafna għax iż-żewġ persuni msemmija kienu assenjati biex jagħmlu ċertu xogħol ta' relazzjonijiet pubbliċi mill-kumpannija li ħadet il-kuntratt.

Din hija ħaġa normali li tiġri f'dawn l-affarijiet.

Barra minn hekk, nista' ngħid lill-Onor.

Interpellant li aħna m'għażilniex lil J. P. Advertising & Marketing Ltd. jew lil xi kumpannija oħra li kienu jużaw huma għaliex dawn m'humiex tajbin għal dan it-tip ta' xogħol.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Billi Phil Noble kien il-konsulent tal-Partit Laburista, jien ma naħsibx li l-Prim Ministru għandu għalfejn joqgħod jagħmel ....

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Iva, aħna sirna nafu lil Phil Noble fuq dik il-bażi.

Peress li l-Euro-Med Conference ġiet fuqna f'daqqa, u dan minħabba s- suċċess kbir li kellha l-politika tagħna ta' Svizzera fil-Mediterran, lill- dan l-individwu staqsejtu bħala l-aħjar kuntatt li kellna għal dawk li huma relazzjonijiet politiċi - u dan huwa pprovat kemm hu tajjeb għaliex fl- aħħar elezzjoni kaxkarkhom (Onor. Membri: Hear, hear) - Tista', jekk jogħġbok, tirrakkmandali aġenziji ta' relazzjonijiet pubbliċi, b'knowhow politiku, fl-Ewropa?

Dan għamilli s-suġġerimenti tiegħu u wara li aħna għamilna l-kuntatti meħtieġa dawn l-aġenziji ssottomettew il-briefings tagħhom.

Sinjura President, aħna ħdimna fuq din il-bażi, xejn aktar u xejn anqas.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-Prim Ministru ma jarahiex stramba li jistaqsi lil Phil Noble biex jirrakkmandalu kumpannija u wara li dan irrakkmandalu kumpannija Svediża din qabbdet lil Phil Noble stess biex jagħmel ċertu xogħol?

Ħaġa oħra li nixtieq spjegazzjoni fuqha mingħand il-Prim Ministru hija li, jekk fhimtu sewwa, fl-ewwel intervent li għamel qalilna li huma talbu quotations u li din il-kumpannija kienet l-aktar waħda vantaġġuża, filwaqt li aktar tard qal li lil dawn qabbduhom direttament, jiġifieri ma nafx liema verżjoni hija żbaljata.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

ALFRED SANT: Jiena mhux veru għidt hekk.

Kif tbiddilli l-kliem li għadni kemm għidt?

Aħna staqsejna għal quotations u dawn intagħżlu wara talba għal quotations.

X'jiġifieri direttament?

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Inti hekk għidt.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiena mhux hekk għidt.

Jiena għidt li rrakkmandali l- kumpanniji u, jekk jogħġbok, isma' sewwa.

ONOR.

AUSTIN GATT: L-aħħar waħda ma smajthiex.

ONOR.

ALFRED SANT: Dażgur!

Naħseb li allura aħjar tirranġa s-sound level tal-vokali!

ONOR.

GEORGE VELLA: GĦadek imdamdam wara t-telfa!

ONOR.

JOE DEBONO GRECH(Ministru tal-Portijiet u Trasport): GĦadek imdamdam!

ONOR.

ALFRED SANT: Jiena staqsejtu fuq bażi personali biex jirrakkmandali kumpanniji li għandhom dawn il-kuntatti u effettivament jien niftakar li kien hemm tnejn żgur ta' ċerta importanza, waħda Ġermaniża u l- oħra Svediża.

Jekk l-Onor.

Interpellant qed jistaqsini għaliex qalu lil Phil Noble biex jagħmel kuntatt jien ngħidlu: Għaliex le?

Jien ħadt gost li staqsewh għax il-provi li kellna juru kemm Phil Noble hu effettiv għax kaxkarkom u għen lilna nkaxkrukom fl-aħħar elezzjoni.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk il-Prim Ministru għandu bżonn l-għajnuna ta' l- Amerikani biex jipprova jirbaħ elezzjoni naħseb li ma tantx qed jagħti ċertifikat tajjeb wisq tal-politika tal-Partit Laburista.

Pero' issa ħalli ninsew dawn il-battibekki għax proprjament bħalissa mhux fuq hekk qed nitkellmu.

MADAM SPEAKER: Onor. Debono Grech, jekk jogħġbok żomm l-ordni.

Onor. Gatt, jekk jogħġbok ejja għad-domanda.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-kuntratt huwiex għal terminu speċifiku jew inkella huwiex an ongoing contract?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Dwar dak li għandu x'jaqsam ma' konsulenzi Amerikani biex aħna nwasslu r-relazzjonijiet pubbliċi tagħna fejn irridu, l-Onor.

Interpellant ma tantx għandu biex jiftaħar għax fl-imgħoddi ħlief lil Von Hassel u lil nies oħra li joħolqu tixwix ma kienx kapaċi jimpjega.

Wieħed minn dawk li mpjega fi żmienu kien l-ex-Ambaxxatur Licari li t-tip ta' xogħol li kien jagħmel xejn m'hu ta' kredtu għalihom għax hija ħaġa ċertament importanti li r-relazzjonijiet pubbliċi fil-qasam tal-politika jitħaddmu b'mod diċenti u ċivili u mhux b'mod personali kif kienu jħaddmuhom huma.

Madam Speaker, jien nixtieq nikkonferma lill-Onor.

Interpellant li l-Euro- Med Conference kienet a one-off assignment imma jien ma neskludix li jkollna għaddejjin konsulenzi fuq bażi internazzjonali għax jien naqbel ma' dawn it-tip ta' konsulenzi kif, wara kollox, isir f'pajjiż moderni.

Hawnhekk biżżejjed insemmi kemm nefqu flus huma f'dak li għandu x'jaqsam ma' relazzjonijiet pubbliċi fuq il-Crans Montana forum - Lm1 miljun one-off u Lm300,000 one-off!

(Interruzzjonijiet) Dan biex ma nsemmix ukoll il-Lm1 miljun li nefqu f'konsulenzi Amerikani fil-qasam ta' l-offshore biex taparsi jagħmlu leġislazzjoni li tkun aċċettabbli għall-Amerka biex l- Amerikani issa qed jgħidulna li dik il-leġislazzjoni li għamilna ma tiswa għalxejn.

GĦaldaqstant dawn nefqu dan il-Lm1 miljun fuq konsulenti Amerikani għalxejn għax din il-leġislazzjoni ma tiswa assolutament xejn.

Dwar kemm jiswa dan il-kuntratt, jien nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jagħmel mistoqsija bil-miktub u jkollu risposta bla ebda diffikulta.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' pajjiżi li magħhom Malta għandha ftehim ta' koperazzjoni fil- qasam taż-żgħażagħ, sport u kultura, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5197.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH : Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 58 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li jemendaw ir- Regolamenti dwar id-Dmirijiet u s-Setgħat ta' Enforcement Officers fit- Trasport Pubbliku.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-konsum ta' ilma f'Malta u GĦawdex bejn l-1 ta' Frar 1997 u t-30 ta' April 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5420.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' letter of intent bejn il-Gvern Malti u l-Brothers of Charity, Gent Belgium, dwar is-servizzi tal-kura tas-saħħa mentali f'Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5278.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET FINANZJARJI

FINANCIAL LAWS (AMENDMENT) BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Anġlu Farrugia, Viċe-President tal-Kumitati, jippresjedi.

Klawsola 2 - Emenda ta' l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income (Kap. 123).

Clause 2 - Amendment of the Income Tax Act (Chp.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Chairman, jien naħseb li f'dan l-istadju jkun tajjeb, anke għal min qed jismagħna, li l-Ministru jispjega l- implikazzjonijiet ta' l-emenda li qed jipproponi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Sur President, l- ewwel se nipproponi l-emenda li għandi għal klawsola 2 u mbagħad inkun nista' nagħti ftit dettalji dwar l-għan ta' din l-emenda.

Sur President, għal klawsola 2 għandi din l-emenda:

"A" Il-klawsola 2 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) fil-paragrafu (a) tagħha,

(1) minflok it-tifsira ta' "qligħ ta' income miġmugħ" għandu jidħol dan li ġej:

""qligħ ta' income miġmugħ" tfisser -

(i) fil-każ ta' xi titoli preskritti u maħruġin għal żmien li jeċċedi tnax-il xahar kalendarju, l-ammont ekwivalenti għall-kalkolu matematiku ta' l-imgħax jew income ieħor miġmugħ fuq it-titolu li jiġi bbażat fuq -

(a) iż-żmien li dan jinżamm minn min jittrasferixxi mill-aħħar ħlas li jsir permezz ta' kupun, jew

(b) iż-żmien li dan jinżamm minn min jittrasferixxi mid-data minn meta jkun inkiseb it-titolu,

skond il-każ.

GĦall-għanijiet ta' dan il-kalkolu, għandu jitqies li l-imgħax jew income ieħor li jiġi hekk kalkolat ġie miġmugħ b'mod regolari mill-aħħar ħlas li jsir permezz ta' kupun jew matul iż-żmien kollu tat-titolu relattiv, skond il-każ;

(ii) fil-każ ta' titoli maħruġin għal żmien li ma jeċċedix tnax-il xahar kalendarju, id-differenza żejda, jekk ikun hemm, tal-valur ta' trasferiment jew il-valur tal-fidi, skond il-każ, fuq il-valur ta' akkwist, b'kull valur jinkludi l-imgħax miġmugħ, jekk ikun il-każ;"; u

(2) minflok it-tifsira ta' "titoli" għandu jidħol dan li ġej:

""titoli" tinkludi bonds, debentures, notes, loan stock, certificates of deposit, commercial paper, bills tat-Teżor, discount securities u strumenti oħra bħal dawk li jkollhom data fissa jew determinabbli ta' fidi, li joħolqu jew jirrikonoxxu debitu favur min ikollu pussess tagħhom;"; u

(b) fit-test Ingliż tal-paragrafu (b) tagħha, minflok il-kliem "of subsection (i)" għandhom jidħlu l-kliem "of subsection (1)".

"A" Clause 2 shall be amended as follows:

(a) in paragraph (a) thereof,

(1) for the definition of "accrued income earnings" there shall be substituted the following:

""accrued income earnings" means -

(i) in the case of any prescribed securities issued with a term exceeding twelve calendar months, the amount equivalent to the mathematical calculation of the interest or other income accrued on the security based on -

(a) the time it is held by the transferor from the last coupon payment, or

(b) the time it is held by the transferor from the date of acquisition of the security,

as the case may be.

For the purposes of this calculation, it shall be presumed that the interest or other income being so calculated has accrued evenly from the last coupon payment or throughout the life- span of the relative security, as the case may be;

(ii) in case of securities issued with a term not exceeding twelve calendar months, the excess, if any, of the transfer value or redemption value, as the case may be, over the acquisition value, all values inclusive of accrued interest, if any;"; and

(2) for the definition of "securities" there shall be substituted the following:

""securities" includes bonds, debentures, notes, loan stock, certificates of deposit, commercial paper, treasury bills, discount securities, and other similar instruments having a fixed or determinable date of redemption, which create or acknowledge indebtedness in favour of the holder;"; and

(b) in the English text of paragraph (b) thereof, for the words "of subsection (i)" there shall be substituted the words "of subsection (1)".

Sur President, issa jkun tajjeb jekk nirriferi ftit għall-iskop ta' dawn li jekk m'iniex sejjer żball ġew iċċirkolati anke fost il-Membri ta' l- Oppożizzjoni.

L-ewwelnett irrid ngħid li fid-definizzjoni ta' "accrued income earnings", minflok il-kliem "in the case of interest bearing securities and discount securities", qed indaħħlu l-kliem "in the case of any prescribed securities" biex b'hekk tiġi limitata l-applikazzjoni ta' l- accrued income earnings għal selected securities kif jistgħu jiġu preskritti mill-ministru nnifsu.

Din l-emenda għandha tiġi viewed fil- kontest ta' ċerti problemi tekniċi li jistgħu jinqalgħu fl-implimentazzjoni ta' dawn il-provvedimenti.

Min-naħa l-oħra, il-kliem "whether issued at par or otherwise" li jinsab f'subartiklu 2 (i) kif propost fi klawsola 2 qed jitqies bħala superfluwu u għalhekk qed jiġi ssuġġerit li dan għandu jitneħħa.

Hawn ta' min jgħid ukoll li l-kliem "from the last coupon payment, or" huwa intenzjonat li jikkjarifika l-interpretazzjoni tal-kalkolu matematiku fir-rispett ta' l- interest bearing securities li jistgħu jiġu preskritti.

Sur President, minflok il-kliem "in case of any other securities, whether issued at par or otherwise", li jinsab f'subartiklu (2) (ii) kif propost fi klawsola 2 qed jiddaħħal il-kliem "in case of securities issued with a term not exceeding twelve calendar months" biex jiġi evitat kull ekwivoku li jista' jirriżulta, given it-tibdil propost.

Iż-żieda tal-wording "all values inclusive of accrued interest, if any;" f'subartiklu (1) (ii) kif propost fi klawsola 2 huwa intenzjonat sabiex jikkjarifika li meta jsir il- kalkolu ta' l-accrued income, it-trasferiment jew ir-redemption value u l- acquisition value, including l-accrued interest, ikun irid jittieħed in konsiderazzjoni.

Fid-definizzjoni tal-kelma "securities", iż-żieda tal-frażi "discount securities" hija intenzjonata sabiex turi li hemm discount securities oħra oltre t-treasury bills innifishom, filwaqt li l-frażi "or determinable" qed tiżdied mad-definizzjoni tal-kelma "securities" sabiex din tkun tapplika wkoll għal dawk il-każi fejn ir-redemption date tkun tista' ssir fi kwalunkwe data fiż-żmien ta' perijodu speċifikat.

Sur President, l-aħħar emenda tikkonċerna subartiklu (2) (b) (i) kif propost fi klawsola 2 u din għandha x'taqsam mar-renumbering tas- subsection.

L-emendi l-oħra li għandna quddiemna huma dwar is-subjecting tat-tax intermediate gains fuq is-secondary market trading ta' dawk li huma fixed income securities, li tinkludi wkoll id-discount securities, sabiex jiġi stabbilit il-metodu ta' kalkolu ta' dak li huwa l-intermediate gains fuq secondary market trading ta' żewġ tipi ta' fixed income securities, jiġifieri dawk maħruġin b'terminu li jeċċedi t-twelve calendar months u dawk maħruġin b'terminu li ma jeċċedix it-twelve calendar months.

GĦall- għanijiet ta' paragrafu (ċ) ta' subartikolu 4(1), kif propost fi klawsola 2, "intermediate gain on secondary market trade" jirriferi għal "accrued income earnings" bħala mod distint minn dak li huwa capital gain.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Forsi issa nistgħu nibdew nikkummentaw fuq dan il-punt għaliex hawnhekk qegħdin nagħmlu emendi li ħassejna - anke fiż-żmien li jien kont ministru tal-finanzi - li kellna bżonnhom biex jiġi ċċarat preċiż l-interessi tat-treasury bills għall-fini ta' l-income tax.

Meta għamilna d-diskussjoni fuq it-treasury bills konna għidna li dan huwa medium tajjeb ta' investiment li rridu nipprovaw niftħu għall-pubbliku.

Tant hu hekk li issa għaddiet il-liġi minn dan il-Parlament u saru emendi wkoll biex il-ministru jkun jista' jiddetermina l-face value ta' dawn it- treasury bills għaliex bħalissa l-face value tagħhom huwa ta' mill-inqas Lm1,000.

Il-ħsieb huwa li l-face value jonqos għal, per eżempju, Lm100 biex hekk ikun medium tajjeb għal dawk in-nies li jridu jinvestu short term biex minflok ipoġġu flushom f'savings account bi 3% ikunu jistgħu jpoġġu flushom fi treasury bills li jagħtuhom rati ta' interessi ikbar.

Kif konna spjegajna dak inhar - pero' tajjeb li wieħed jerġa' jispjega u jirripeti għall-benefiċċju ta' kulħadd - dawk li aħna in layman terms insejħulhom interessi, fuq it-treasury bills ma jitħallsux bħala interessi imma jitħallsu bħala qligħ fuq il-valur tat-treasury bill għaliex meta t- treasury bill jinbiegħ dan ma jinbigħx bil-prezz tal-face value tiegħu ta' Lm1,000 imma jinbiegħ Lm990 u xi ħaġa, imma mbagħad meta jiġi mifdi mill- gvern, normalment wara tliet xhur, dan jagħtik Lm1,000.

Id-differenza ta' bejn kemm tixtri u kemm tbiegħ tikkomprendi l-interessi li wieħed ikun qiegħed jaqla'.

Hawnhekk kien hawn problema teknika dwar jekk dawn humiex interessi jew capital gains u bl-emenda issa qegħdin nagħmluha ċara li għall-finijiet ta' l-income tax dawn għandhom jitqiesu bħala interessi.

Kien hemm ukoll il-problema ta' min se jħallas il-final withholding tax, fis-sens jekk iħallashiex dak li se jkun qala' l-flus jew dak li jkun tgħabba fl-aħħar bil-profitt sħiħ fi treasury stocks illi fit-terminu tiegħu jkun bidel l-idejn.

Per eżempju, jekk joħroġ treasury stock li jixtrih "A" u wara xahrejn, qabel ma jkun skada, jixtrih "B", hawnhekk naturalment min jixtri u min ibigħ jikkalkola fil-prezz dawk l-interessi li jkunu akkumulaw f'dawk ix-xahrejn u issa qegħdin ngħidu li fil-punt tal- bejgħ irid isir il-kalkolu pro-rata ta' l-interessi u l-final withholding tax tiġi applikata anke fil-punt tal-bejgħ intermedjarju.

Jiġifieri hawnhekk inti qed tagħmel emenda li tgħid li fil-punt intermedjarju, meta bniedem qed ibigħ, b'xi mod se jiġu kkalkolati l-interessi u tiġi charged il-withholding tax at that point, hux hekk?

Imma dan kif se jsir?

Jien niftakar li din kont iddiskutejtha ma' l-uffiċjali u kien hemm problemi kbar ta' prattiċita' kif din tista' tiġi solvuta.

Jien nifhem li meta t- treasury bills jiġu ppopolarizzati iktar, kif nemmnu li għandhom ikunu, għandu jiġi stabbilit preċiż kif se titħallas il-final withholding tax.

Mill-banda l-oħra, min qed ibigħ u jixtri, bħalma normalment jikkalkola l- interessi li ġew accrued jikkalkola wkoll il-withholding tax li tkun ġiet accrued.

Jiġifieri fil-prattika din se ddaħħal daqsxejn komplikazzjonijiet u allura kif qegħdin fl-istadju ta' Kumitat nixtieq li l-Ministru Brincat jispjegalna ftit din kif se taħdem fil-prattika.

Per eżempju, jekk "A" xahrejn wara jbigħ lil "B" u, ngħidu aħna, jkun qala' Lm10 interessi, dan se jiġi charged withholding tax fuq dik l-Lm10?

Kif se titħallas u min se jiġborha din il-withholding tax?

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tekniċi qed jikkonfermawli li fil-fatt għadhom għaddejjin diskussjonijiet bejn il-Bank Ċentrali u t-Teżor dwar dawn il- modalitajiet.

Pero', bħala punt ta' prinċipju, at the point of sale is- seller m'huwiex se jirċievi l-interess sħiħ jekk huwa jiddeċiedi to opt għall-final withholding tax.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: S'hemmhekk fhimna, pero' jekk dan jagħżel li jagħmel il-final withholding tax u allura dan mhux se jirċievi l-valur sħiħ, il- bilanċ min se jżommu?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-bilanċ jgħaddi mill-Bank Ċentrali lill- Commissioner of Inland Revenue.

ONOR.

JOHN DALLI: Ħalli niftehmu sewwa.

Aħna qegħdin ngħidu li s- Central Bank huwa l-counter li minnu qegħdin jgħaddu dawn it- transazzjonijiet kollha u allura se jkun il-kompitu tas-Central Bank li jżomm it-taxxa fuq dak l-ammont ta' l-interess relattiv maħdum fuq bażi proporzjonali ta' żmien.

Again, ġew stabiliti proċeduri biex meta treasury bill jiġi mifdi nkunu nafu li biċċa minn dik il-withholding tax diġa' ġiet imħallsa?

ONOR.

LEO BRINCAT: Kif spjegajt diġa', dwar dan għadhom għaddejjin diskussjonijiet bejn is-Central Bank u t-Teżor.

Forsi aħjar jekk nipposponuha din u nerġgħu niġu għaliha aktar tard jew inkella ngħaddu għal parti oħra ta' l-emenda għax għalissa m'hemm xejn ċar fuq din min-naħa tagħna.

ONOR.

JOHN DALLI: Sur President, jien kont fil-kċina waqt li dawn l- affarijiet kienu qed jiġu moħmijin u kien minħabba dawn it-tip ta' problemi tekniċi li din qatt ma ġiet pushed.

Aħna naqblu li ladarba saret id- deċiżjoni li t-treasury bills jiġu ppopolarizzati għandu jkun hemm metodu - metodu li jkun jista' jifhmu l-poplu kollu u mhux l-esperti finanzjarji biss - ta' kif qed jinħadmu l-profitti fuq l-investiment tiegħu u x'taxxa qed iħallas fuqhom.

Jien m'iniex ċert li b'dan il-mod se jintlaħaq l-għan li għandna f'moħħna anzi jien kważi ngħid - issa qed nitkellem mil-lat- tekniku għax il-policy diġa' nafu x'inhi - li teknikament tant se tpoġġi burden ta' kalkoli u xogħol ieħor bħal dan fuq il-Bank Ċentrali ...

Jiġifieri aħna se nagħmlu reġistru fil-Bank Ċentrali?

Ir-reġistru se jkun il-Malta Stock Exchange li diġa' huwa attrezzat għal dan ix-xogħol?

Jien naqbel li hekk għandu jkun għax Allaħares immorru lura fis-sens li s- Central Bank jerġa' jsir stock exchange ieħor għal dawn it-treasury bills!

Kemm jista' jkun aħna għandna nikkonċentraw dawn is-servizzi partikolari f'idejn il-Malta Stock Exchange għaliex illum dan hu attrezzat permezz ta' sistemi komputerizzati tajbin u hemm nies bl-esperjenza f'dan ix-xogħol.

F'dawn it-transazzjonijiet se ndaħħlu l-element tat-taxxa fil-punt tal- bejgħ bejn individwu u ieħor?

Fl-opinjoni tiegħi hawn tidher daqsxejn ta' stunatura.

Hawnhekk qed insib diffikulta' biex nifhem eżatt x'se jsir mil- lat prattiku.

Bħala suġġeriment jiena naħseb li jkun aħjar jekk ngħallmu lil kulħadd illi meta wieħed qiegħed jikkalkola interim profit fuq l-investiment tiegħu - qed ngħid profit biex jifhem kulħadd - taxxa fuqu ma jkunx qed iħallas u għalhekk meta hu jbigħu lit-tieni persuna l-prezz għandu jonqos xi ftit biex jagħmel tajjeb għat-taxxa zejda li tħallas il-persuna li se tixrih.

Hemm bżonn li nsibu metodu prattiku u ħafif, li jindara malajr u li bih ma ngħabbux is-sistema, kemm tas-Central Bank kif ukoll tal-Malta Stock Exchange, b'burokrazija u eżerċizzji żejda.

Għalfejn ma nħallux f'idejn in-nies li qegħdin jinnegozzjaw bejniethom li jsiru konxji li meta jikkalkolaw prezz tal-bejgħ dan għandu jkun net of interest għax l- interessi accrued fuq dak il-profitt mhux se jħallsu hu imma se jħallsu min fl-aħħar se jispiċċa bit-treasury bill f'idejh?

Jiena naħseb li dawn il- kalkoli mhux daqhekk diffiċli biex jinħadmu.

Jekk m'hemmx xi raġuni oħra speċifika - li sa fejn naf jiena m'hemmx - m'għandniex għalfejn noqogħdu nakkontaw ċentralment għal dawn it-transazzjonijiet.

Is-sistema għandha tkun waħda sempliċi u nħallu f'idejn il-persuni konċernati biex jagħmlu l- kalkoli huma.

Meta wieħed iħares lejn x'jiġri fir-realta' jsib li ftit ikun hemm bejgħ u xiri ta' dawn it-treasury bills u l-bejgħ li jkun sostanzjali jkun ta' istituzzjonijiet finanazjarji illi żgur ma jsibuhiex diffiċli biex jagħmlu dawn it-tip ta' kalkoli.

Meta wieħed jaħseb iktar fil-fond fuq dan il-punt jiena tal-parir li jkun aħjar li l-interess jitħallas kollu fl-aħħar, pero' min qiegħed ibigħ u min qed jixtri jrid ikun ikun jaf illi min qed ibigħ qed jiffranka t-taxxa waqt li min ikun qed jixtri se jkollu jħallas it- taxxa hu u allura l-prezz irid jagħmel tajjeb għal dik it-taxxa li min jixtri se jkollu jħallas.

ONOR.

LEO BRINCAT: Fil-fatt għad irridu niġu għall-Income Tax Act li tagħti l-poter lill-ministru tal-ġurnata li jagħmel regolamenti dwar kif għandha taħdem is-sistema u li din għandha anke tispeċifika x'obbligazzjonijiet japplikaw f'dan l-istadju intermedjarju kemm għall- buyer kif ukoll għas-seller.

Huwa maħsub ukoll illi l-accrued income provisions ta' dan it-tip ta' trading intermedjarju ma japplikawx għal dawk is-securities illi huma listed fuq l-iStock Exchange.

ONOR.

JOHN DALLI: Jekk qed nifhem sew dawn l-emendi ma japplikawx għal- listings li preżentement hemm fuq l-iStock Exchange?

ONOR.

LEO BRINCAT: Iva, hekk hu.

ONOR.

JOHN DALLI: Jien naqbel ma' dan għax hekk jagħmel sens.

Għalhekk jiena iktar u iktar naħseb li t-treasury bills għandhom jitħallew jaħdmu bl- istess sistema.

ONOR.

LEO BRINCAT: Din qed tiddaħħal hemmhekk mhux biex ikun hemm sistema ta' kontroll imma iktar għax qegħdin nitkellmu fuq items li huma non-listed u allura jista' jagħti l-każ illi meta il-buyer u l-vendor jiġu biex jaħdmu dawn il-kalkoli bejniethom jista' jkun hemm xi komplikazzjonijiet.

Ma nafx hekk hux qiegħed inkun ċar biżżejjed fl- ispjegazzjoni tiegħi.

ONOR.

JOHN DALLI: Jiena hawnehkk ma ridt nimplika l-ebda sens ta' kontroll.

ONOR.

LEO BRINCAT: Dik m'hijiex l-intenzjoni tagħna, anzi jekk hemm xi suġġeriment f'dan ir-rigward aħna lesti li nilqgħuh.

ONOR.

JOHN DALLI: Jiena naqbel perfettament u ma rridx nimplika li qed isir xi kontroll.

ONOR.

LEO BRINCAT: Imma anke jekk inti taħseb li b'riżultat t'hekk nistgħu naslu f'din is-sitwazzjoni u forsi għandek xi suġġeriment dwar dan aħna lesti li nisimgħuh.

ONOR.

JOHN DALLI: Le, jien ma kontx qed ngħid għalhekk għax li kont qed ngħid huwa minħabba l-hassle amministrattiv.

Jiena lanqas biss għaddieli minn rasi dan l-element ta' kontroll, jiġifieri ma ndaħħlux flieles f'rasna.

Jiena kulma qed nistaqsi hu: Għalfejn għandu jidħol fiha s- Central Bank?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-parir tekniku li għandi huwa li għandna ndaħħluh għax is-Central Bank huwa il-main market maker.

ONOR.

JOHN DALLI: Jiena naħseb li s-Central Bank għandu jistudja din il- ħaġa ħalli meta l-ministru jiġi biex jagħmel ir-regolamenti jkun jista' jqis il-cost benefit fuq l-amministrazzjoni żejda li din tinvolvi.

Jista' jkun li s-Central Bank ikollu bżonn ta' xi computer system ġdida biex ikun jista' jaħdem dawn il-kalkoli.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-Emenda "A" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 2 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 2, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata ssir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 3 - Emenda ta' l-Att dwar il-Bills tat-Teżor ta' Malta Clause 3 - Amendment of the Malta Treasury Bills Act

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, kif aċċennajna aktar kmieni u kif għidna - kemm jien kif ukoll l-ex-Ministru John Dalli - fis-Second Reading, l-emenda li qed tiġi proposta hija intenzjonata biex tippermetti iktar flessibilita' kemm fil-forma u anke fil-modalita' fil-ħruġ ta' treasury bills.

Mr Chairman, aħna qed nużaw il-kelma "notes" b'żieda mal-kelma "bills" sabiex inkunu nistgħu niddifferenzjaw f'mod iktar ċar bejn id- different target markets li jkun hemm għal dawn ix-short term securities.

Raġuni oħra hija, kif qal tajjeb l-Onor.

Dalli iktar kmieni fl-intervent tiegħu, li issa qed nitkellmu fuq issues li m'għadhomx jippermettu biss minimum denomination ta' Lm1,000 imma fuq issues li jippermettu minimum denominations iżgħar ħalli b'hekk ikollok suq b'potenzjal aktar wiesa'.

Punt ieħor huwa li hemm issues b'rati ta' fixed interest rates in addition ma' fixed rates of discount sabiex ikunu jistgħu jipprovdu għal market segments li huma differenti minn xulxin.

Fl-aħħarnett qed jiġi propost li titneħħa Section 7 - naħseb din aħjar naqraha bl-Ingliż - li kienet tgħid hekk:

" Where any treasury bills are or are about to be paid off, the Minister may for the purpose of replacing the amount required to pay off the principal money of such bills or any of them, raise a sum not exceeding the amount of such principal money by the issue of treasury bills.",

u dan biex ikun hemm iktar flessibilita' meta jkun hemm bżonn li jiġu launched fresh issues sabiex jieħdu post dawk il-bills li jkunu mmaturaw.

ONOR.

JOHN DALLI: Jiena nixtieq li l-Ministru jispjega l-aħħar biċċa għax mhux billi tgħid li biex jitħallas il-capital amount jistgħu jinħarġu treasury bills oħrajn.

B'daqshekk kif se żżid flessibilita'?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-Intenzjoni hija li jekk inti jkollok sitwazzjoni fejn għandek 100 treasury bills li qed jimmaturaw ma tirriplejsjahomx awtomatikament.

Allura jien naħseb li din tagħti iktar flessibilita' lit- Teżor meta jkun hemm issues - bħalma għandna bħalissa - fejn t-Teżor ma jkunx qed jispeċifika bil-quddiem kemm ikun l-ammont li se jiġi raised.

ONOR.

JOHN DALLI: Imma Section 7 l-antika hija tassattiva, fis-sens li meta jagħlqu Lm100 treasury bills trid toħroġ b'Lm100 treasury bills oħra.

ONOR.

LEO BRINCAT: Iva, għax Section 7 tgħid:

"... not exceeding the amount of such principal money by the issue of treasury bills."

ONOR.

JOHN DALLI: Jiena nifhem il-konċett ta' flessibilita' kif ukoll il- bżonn li f'dawn l-affarijiet wieħed irid ikun flessibbli.

Hawnhekk aħna qegħdin ngħidu li din is-section se nneħħuha għal kollox, hux hekk?

ONOR.

LEO BRINCAT: Iva, hekk hu.

ONOR.

JOHN DALLI: Meta qed tneħħiha m'intix qed tneħħi d-dritt li toħroġ treasury bills biex tħallas?

Jiġifieri inti m'għandekx bżonn ta' enabling clause li biex tħallas principal sum toħroġ treasury bill ieħor u allura jekk fil-liġijiet ta' Malta din teżisti hawnhekk biss, din issa se nneħħuha?

Jien ma stajtx indur il-liġijiet kollha ħa nara jekk din hijiex qegħda hawn biss imma forsi hawnhekk l-Attorney General jkun jista' jgħidilna.

Jiena għamilt dan il-kumment għax inħoss li jkun ħażin jekk il-Ministru jneħħi minn idejħ il-possibbilta' li jagħmel din il-ħaġa.

Fi clause 7 kull m'hemm hija l-kelma "may", jiġifieri din m'hijiex tassattiva u allura din ma jridx jagħmilha bilfors.

Jekk tneħħi l-kelma "not exceed" din se tibqa' empowering clause - jekk hija empowering clause - u xorta waħda jkollok il-flessibbilta' kollha.

Jekk m'hemmx bżonn li jkun hemm an empowering clause allura nneħħuha, pero' again, hawnhekk I defer għall-uffiċċjali li għandna fuq il-bankijiet riservati għall-esperti.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: L-enabling clause hija l-maximum illi jkun approvat mill-Parlament li llum, jekk m'iniex sejjer żball, huwa Lm200 million.

Imma given li l-issues tat-treasury bills qed jiġu carried fuq bażi ta' kull ġimgħa m'għadux iktar opportun li Section 7 tiġi retained.

Il- prattika għandha tkun illi l-issue ta' dan l-ammont bħala treasury bills jiġi regolat from time to time b'mod ieħor milli bil-limitu ta' l-ammont li jkun qed jimmatura.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Sakemm il-Ministru tal-Finanzi huwa kuntent illi b'hekk m'hu qed ineħħi l-ebda dritt milli għandu biex jamministra dan il- portfolio tal-loans jien m'iniex se nikkumenta iktar għax il-fatt li jżomm u jżid il-flessibilita' fil-management tal-cash flow hija ħaġa tajba.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 3.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk Kontra?

Agreed.

Klawsola 3 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 4 - Emenda ta' l-Att dwar il-Bank Ċentrali ta' Malta (Kap. 204).

Clause 4 - Amendment of Central Bank of Malta Act (Chap.

ONOR.

LEO BRINCAT: Din l-emenda li qed nagħmlu għal Section 15 qed tiġi proposta biex tippermetti lill-Bank Ċentrali biex fid- diskrezzjoni tiegħu jkun jista' jagħmel short term advances lill-banek u lill-financial institutions kollha f'Malta u mhux neċessarjament lil dawk li huma nkorporati f'Malta.

B'żieda ma' dan, l-emenda għal paragraph (1 ) ta' l-istess artiklu qed tippermetti lill-Bank Ċentrali biex jidħol f'repurchase u f'reverse repurchase agreements mhux biss mal-banek inkorporati f'Malta imma wkoll ma' non-bank corporate bodies u ma' branches lokali ta' banek inkorporati barra l-pajjiż bħal, per eżempju, fil-każ li kellna dan l-aħħar ta' bank li beda jopera f'Malta.

L-emenda proposta għal Section 37(1) hija biex tipprovdi għall- possibbilta' li r-required reserve deposits tal-bank jistgħu jinżammu f'accounts miftuħa f'termini ta' Section 33(1) ta' l-Att - bħal, per eżempju, settlement accounts - iktar milli jkun hemm il-ħtieġa ta' a separate account miftuħ f'termini ta' Section 37 tal-Liġi.

Għal darb'oħra l-intenzjoni hi biex ikun hemm flessibbilta' akbar, speċjalment fid-dawl tar-reserve requirements mechanism illi l-Bank Ċentrali kien introduċa fl- 1995.

Fuq iż-żewġ emendi l-oħra għal Section 37 irrid ngħid illi l-emenda għal Section 37(2) hija ntenzjonata biex tipprovdi għal sitwazzjonijiet fejn il- Bank Ċentrali jkun jista' ma' jitlobx illi bank iżomm ammont speċifiku bħala working balance filwaqt li l-emenda proposta għal Section 37(4) hija ntenzjonata biex tippermetti flessibbilta' akbar fir-rigward ta' drawings li jsiru mill-banek mir-reserve deposits tagħhom li jkunu miżmuma mal-Bank Ċentrali u din qed tiġi assoċjata wkoll mar-reserve requirements mechanism li diġa' tkellimna fuqu.

L-aħħar punt li jikkonċerna l-Att dwar l-Bank Ċentrali huwa the proposed deletion tas-second proviso ta' subsection (4) ta' Section 37, li hija konsegwenza tal-liberalizzazzjoni fir-rati ta' l-imgħax li saret riċentement.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

L-Onor.

Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Jiena naqbel li dawn l-emendi għandhom isiru kollha u fil-fatt l-unika ħaġa li qed idejjaqni xi ftit hija l-inclusion tal-kliem "at its discretion" fil-kontest tal-Bank Ċentrali.

Il-Ministru għalfejn ħass il-bżonn illi għandna nagħtu diskrezzjoni hekk speċifika lil Bank Ċentrali?

Jien naqbel mal-fatt illi neħħejna "grant to any bank" u għamilniha "incorporated in Malta" kif ukoll li daħħalna "financial institution", pero' għalfejn qed nagħmlu "at its discretion"?

ONOR.

LEO BRINCAT: Jiena qed nifhem l-osservazzjoni li għamel l-Onor.

Dalli, biss hawnhekk nixtieq nispjega li, filwaqt illi Section 15 (l) tirriferi għall-operazzjonijiet tal-money market minn naħa tal-Bank Ċentrali għall-implimentazzjoni tal-politika monetarja li allura din tiġi applikata bla ebda diskrezzjoni ta' xejn, Section 15(k) hija biex ngħid hekk faċilita' bilaterali - dik li tissejjaħ equilateralised loan facility - illi l-Bank Ċentrali jista' jidhirlu li din m'għandiex tkun available għal kull tip ta' istituzzjoni bħal, per eżempju,f'ċerti ċirkostanzi li jikkonċernaw xi branch ta' bank inkorporat barra l-pajjiż.

THE CHAIRMAN (L-Onor.

Michael Bonnici): Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 4.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 4 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 5 - Emenda ta' l-Att dwar il-Borża ta' Malta (Kap. 345).

Clause 5 - Amendment of the Malta Stock Exchange Act (Cap.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, din il-klawsola tikkonċerna emenda għall-Att dwar il-Borża ta' Malta fejn filwaqt li qed temenda Section 2 u x- schedule qed tagħmel repeal ta' Section 11 tal-Malta Stock Exchange Act.

Rigward l-emenda ta' section 2 u tax-schedule ta' dan l-Att, id- definizzjoni eżistenti tal-kelma "securities" hija kkonsidrata restrittiva għax tirrikonoxxi biss lil dawk is-securities ta' kumpanniji jew ta' body corporates stabiliti bil-liġi jew mill-Gvern ta' Malta.

Hawn ta' min jgħid li meta kienu qed jiġu diskussi l-prospetti ta' World Bank loan, wara applikazzjoni għall-ammissjoni f'unofficial list, kien instab li b'riżultat tad-definizzjoni eżistenti seta' ma kienx ikun possibbli li tiġi kkwotata l- World Bank loan jew kwalunkwe tip ta' loan oħra.

Għaldaqstant min-naħa ta' l-iStock Exchange qed tinħass il-ħtieġa li tiġi ntrodotta definizzjoni ġdida intenzjonata biex tpatti għal dawn it-teething problems - għax dawn jien lanqas ngħidilhom defiċjenzi - li seta' kien hemm fid-definizzjoni oriġinali.

Ta' min jgħid li raġuni oħra għalfejn kellha tiġi aġġornata d- definizzjoni tal-kelma "securities" kienet biex din tiġi in line mad- definizzjoni eżistenti li hemm fl-Investment Services Act ta' l-1994.

Klawsola 5 qed temenda kemm Section 2 kif ukoll l-ewwel schedule u kif għidna f'okkażżjonijiet oħra waqt id-diskussjoni dwar l-emendi oħra li hemm f'dan il-pakkett ta' liġijiet li għandna quddiemna, l-intenzjoni prinċipali wara din hija li jkun hemm iktar flessibbilta' billi jitnaqqsu ċerti komplikazzjonijiet u billi jkunu jistgħu jiġu adattati għaċ- ċirkostanzi ġodda li jinqalgħu.

Subartiklu 8 (1) ta' l-Att prinċipali jgħid li kull emenda ġdida li tista' ssir għal din id-definizzjoni trid issir b'regolamenti li joħroġ il-ministru responsabbli mill-finanzi tal- ġurnata stess u għalhekk wieħed ma jkollux għalfejn joqgħod jiġi kull darba fil-Parlament biex jagħmel emenda leġislattiva.

Fil-fatt din il-pożizzjoni tipprevali at par ma' l-Investment Services Act ta' l-1994.

Sur President, dwar Section 11 tal-Malta Stock Exchange Act irrid ngħid li din id-deletion qed issir bħala riżultat ta' l-emenda introdotta taħt l- Investment Services Act fl-1994 għax kien instab li din is-sezzjoni partikolari ma kienet qed isservi għall-ebda għan partikolari għax the need for a stockbroker to report to the Exchange on trading carried out in quoted securities is not necessary because the Exchange has direct access to all this information.

Il-ħieġa li l-istockbroker jirrapporta lill- iStock Exchange fuq kwalunkwe trading li jsir barra mill-iStock Exchange innifsu kienet tinħass qabel ma saret din l-emenda fl-Investment Services Act ta' l-1994.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG: Sur President, huwa possibbli li cheques, bills of exchange, banker's drafts jew letters of credit jiġu floated fuq l-iStock Exchange?

GĦax jekk dan m'huwiex possibbli - fl-opinjoni tiegħi, din assolutament m'hijiex possibbli - id-definition kważi qed tgħid li bniedem m'huwiex żiemel u allura jien ma naħsibx li għandna nagħtu definizzjoni ta' dan it-tip.

Jien naħseb li d-definizzjoni għandha tagħti l-poter lill- ministru li b'regolamenti jispeċifika jew jiftaħ iżjed skond kif ikun hemm bżonn.

ONOR.

LEO BRINCAT: L-intenzjoni tad-drafters kienet li f'dan il-każ ikun hemm iktar ċertezza bħalma rriżulta fil-każ ta' l-Investment Services Act.

ONOR.

JOE BORG: Imma l-iskop huwa differenti.

Meta tgħid li for the purposes of the Investment Services Act l-kelma "securities" ma tinkludix cheque, bill of exchange, banker's draft jew letter of credit forsi tagħmel sens, imma li taqbad definition għall-iskopijiet ta' l-Investment Services Act u titfagħha fl-iStock Exchange Act meta l-iskop tagħhom huwa kompletament differenti jien nara li, għalkemm legalment forsi m'hemm xejn ħażin, inti kważi tkun qed tgħid dak li bil-Latin jgħidulu reductio ad adsurdum.

Sur President, qed ngħid dan għax jien ma nistax nimmaġina li cheque jista' qatt jiġi floated fuq l-iStock Exchange.

Se mai jien kieku kont nieħu dawk il-partijiet minn din id-definizzjoni li jagħmlu sens - per eżempju, jien naqbel li l-collective investment scheme għandha tiżdied ma' din id-definizzjoni - u mbagħad nagħti poter lill-ministru li jirregola kif ikun meħtieġ kif fil-fatt hemm provdut f'subartiklu 12 (1) ta' l-Investment Services Act.

ONOR.

LEO BRINCAT: Għalkemm l-intenzjoni tad-drafters f'dan ir-rigward kienet li jitneħħa ċertu element ta' ambigwita', jien qed nifhem il-punt li semma l-Onor.

Borg u fil-fatt se nitaqsih jekk hux se jipproponi emenda għaliha.

ONOR.

JOE BORG: Jien kieku nipproponi emenda fis-sens li titneħħa dik il-proviso li tirriferi għal ""Securities" means shares, stocks, bonds, debentures, ..." - fil-fatt għadna kemm għaddejna emenda fl-Income Tax Act għad-definizzjoni ta' "securities" - u imbagħad nagħtu l-istess poter lill- ministru kif hemm f'subartiklu 12(1)(a) ta' l-Investment Services Act..

Jiġifieri (a) inħalluha u se mai nagħmlu (b), (c) u (d)

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, fil-kontest ta' items 1, 2 u 3 huwa veru li l-Onor.

Borg ġab l-eżempju taċ-cheque pero' jien naħseb li l- intenzjoni tad-drafters kienet li jipprovaw jagħmlu xi ħaġa all-embracing li teskludi l-possibbiltajiet kollha ħalli b'hekk titneħħa dik l-ambigwita' li semmejt fil-bidu.

Hawn xi oġġezzjoni għal din?

ONOR.

JOE BORG: Jien m'għandi l-ebda oġġezzjoni.

ONOR.

LEO BRINCAT: Onor. Borg, jiena xorta waħda fhimtu l-punt tiegħek.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 5.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Kontra?

Agreed.

Klawsola 5 għaddiet nem. con. u kienet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 6 - Emenda ta' l-Att ta' l-1995 dwar il-Kumpanniji.

Clause 6 - Amendment of the Companies Act, 1995.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, l-emenda li għandna quddiemna kienet ġiet proposta wkoll mill-Malta Stock Exchange ħalli jkunu jistgħu jilqgħu għal ċerti problemi amministrattivi li jistgħu jinqalgħu in konnessjoni man- notifika tal-pledges relatati mas-securities, kemm dawk li jkunu quoted u anke dawk li jkunu unquoted li pero' d-dettalji tar-reġistrazzjoni tagħhom ma' jkunux miżmuma mill-Exchange.

Kif inhuma l-affarijiet, notice ta' pledge trid tiġi servuta għand l-Exchange jekk security hija quoted u dan irrispettivament minn jekk ir-reġistru tal-holders ta' dik is-security partikolari huwiex qed jiġi miżmum mis-securities depositary ta' l- Exchange jew le.

Jekk ir-reġistru m'huwiex miżmum mill-Exchange, għalkemm notice bħal dan ma jservi għal xejn, bil-liġi xorta hemm l-obbligu li dan l- avviż jiġi servut fuq l-Exchange.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 6.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 6 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

KLAWSOLA ĠDIDA 7

NEW CLAUSE 7

ONOR.

LEO BRINCAT: Nitlob il-permess sabiex inressaq klawsola 7 għall- Ewwel Qari.

L-Iskrivan tal-Kamra qara n-nota marġinali u l-klawsola tqieset li nqrat l- Ewwel Darba, skond l-Ordni Permanenti Nru. 101.

ONOR.

LEO BRINCAT: Nipproponi t-Tieni Qari ta' Klawsola Ġdida 7.

"B" Minnufih wara l-klawsola 6 għandha tiżdied din il-klawsola ġdida li ġejja:

"Emenda ta' l-Att ta' l-1995 dwar Kumpanniji Kontrollati (Proċeduri ta' Stralċ).

Att Nru XVII ta' l-1995.

L-Att ta' l-1995 dwar Kumpanniji Kontrollati (Proċeduri ta' Stralċ) għandu jiġi emendat kif ġej:-

(a) l-artikolu 9 għandu jiġi enumerat mill-ġdid bħala s-subartikolu (1) tiegħu u minnufih wara s-subartikolu (1) kif enumerat mill-ġdid għandhom jiżdiedu dawn iż-żewġ subartikoli li ġejjin:

"(2) Il-Ministru jista' jaħtar Segretarju tal-Bord għal dak iż-żmien li l-Ministru jista' jistabbilixxi fl-ittra tal-ħatra li jibgħat lis- Segretarju, liema perjodu m'għandux ikun ta' iktar minn tliet snin.

(3) Is-Segretarju għandu jwettaq il-funzjonijiet kollha li huma vestiti bil-liġi fir-Reġistratur."; u

(b) minnufih wara l-artikolu 17 għandu jiżdied dan l-artikolu li ġej:

"Il-Ministru jista' jagħmel regolamenti.

Il-Ministru jista' jagħmel regolamenti li ma jkunux inkonsistenti ma' xi dispożizzjoni ta' dan l-Att sabiex ikunu jistgħu jitwettqu d-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att.".

"B" Immediately after clause 6 there shall be inserted the following new clause:-

"Amendment of the Controlled Companies (Procedure for Liquidation) Act, 1995.

Act No XVII of 1995.

The Controlled Companies (Procedure for Liquidation) Act, 1995 shall be amended as follows:-

(a) section 9 thereof shall be renumbered as subsection (1) thereof and immediately after subsection (1) as renumbered there shall be added the following two subsections:-

"(2) The Minister may appoint a Secretary to the Board for such period as the Minister may establish in the Secretary's letter of appointment, which period shall not exceed three years.

(3) The Secretary shall perform all functions which are vested at law in the Registrar."; and

(b) immediately after section 17 thereof there shall be added the following section:

"Minister may make regulations.

The Minister may make regulations not inconsistent with any of the provisions of this Act for the carrying out of the provisions of this Act.".

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi li Klawsola Ġdida 7 tiġi moqrija t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u Klawsola Ġdida 7 ġiet moqrija t-Tieni Darba.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Chairman, nipproponi li din il-Klawsola Ġdida 7 tifforma parti mill-Abbozz ta' Liġi.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, meta kien għadda l-Att Nru. XVII ta' l- 1995, f'Artiklu 7 kien hemm riferenza speċifika għall-ħatra ta' appeals board li kellu jiġi kostitiwit ħalli kull persuna jkollha d-dritt ta' l- appell jekk tħoss ruħha aggravata bir-rapport u b'xi skema ta' distribuzzjoni li ssir mill-Kontrollur fir-rigward ta' controlled assets li jkun ġie ordnat għal-liquidation.

L-Att Nru. XVIII ta' l-1995 jistipula wkoll il-kompożizzjoni, il-poteri, il-ġurisdizzjoni u l-funzjonijiet tal-bord kif ukoll il-kwalifiki taċ- chairman u tal-membri.

Sfortunatament meta kienet għaddiet il-liġi ma saret l-ebda riferenza speċifika għas-segretarju tal-bord.

Biex inkunu għidna kollox u fl-istess ħin inkunu fair anke mad-drafters tal-liġi oriġinali, jista' jagħti l-każ li dan ġara għaliex il-bord kien iżomm is- sittings tiegħu fil-bini tal-qorti ta' Malta u allura l-ħsieb kien li meta tqum l-okkażjoni kull assistent reġistratur tal-qorti seta' jservi bħala segretarju tal-bord.

Peress li issa ġew appuntati ċ-chairman u l-membri tal-bord, wieħed irid isegwi ċertu set pattern dwar il-proċeduri tal-bord liema proċeduri għandhom x'jaqsmu ma' issues ta' ċerta komplessita' u allura qed jinħass il-bżonn li tinħatar persuna speċifika bħala segretarju tal-bord.

Għaldaqstant qed jiġi propost li l-Att għandu jiġi emendat biex jagħmel il-provvediment meħtieġa għal din il-ħatra.

Peress li jista' jagħti l-każ li fi stadju ulterjuri jkun hemm bżonn ta' xi tibdil żgħir għar-regolamenti dwar din il-ħatra jkun opportun li tiddaħħal klawsola ġdida - kif għamilna f'leġislazzjonijiet oħrajn f'dan il-pakkett stess - li tippermetti lill-ministru jagħmel ċerti regolamenti biex b'hekk wieħed ma joqgħodx jiġi l-Parlament kull darba li jkun irid xi jemenda f'dan ir- rigward.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG: Fil-prinċipju aħna ma nsibu xejn kontra din l-emenda pero' hawnhekk setgħet instabet soluzzjoni oħra billi, per eżempju, minflok li r-reġistru ta' dan il-bord jinżamm il-qorti, jinżamm fil-Bank Ċentrali biex b'hekk l-istaff tal-bank ikun jista' jaqdi l-funzjoni ta' segretarju ta' dan il-bord.

Barra minn hekk l-istaff tal-Bank Ċentrali huma nies esperti f'din il-materja.

Pero' nerġa' ngħid li, jekk biex jibqa' jintuża dan ir-reġistru hemm il-ħtieġa li jiġi appuntat segretarju għal dan il- bord, din in-naħa ma ssibx oġġezzjoni.

Dwar is-subartiklu (3), fejn hemm:

"The Secretary shall perform all functions which are vested at law in the Registrar.";....

peress li f'din il-liġi l-kelma "Registrar" tintuża xi darbtejn, fejn darba minnhom huwa ċar li din qed tirriferi għar-Reġistratur tas-Soċjetajiet, mentri hawnhekk ir- riferenza tidher li hija għar-Reġistratur tal-Qorti, jien naħseb li jkun aħjar jekk din tiġi speċifikata bil-kliem "are vested at law in the Registrar of Courts" biex b'hekk ma jkunx hemm dubju għal liema registrar qegħdin nirriferu.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Chairman, jidher li hawnhekk qed naqblu fil- prinċipju u għalhekk se nipproponi din l-emenda verbali:

Fil-paragrafu (a) ta' klawsola ġdida 7, minflok il-kliem "fir- Reġistratur." li hemm fis-subartikolu (3) ta' l-artikolu 9 għandhom jidħlu l-kliem "fir-Reġistratur tal-Qorti.".

In paragraph (a) of new clause 7, for the words "in the Registrar." in subsection (3) of section 9 there shall be substituted the words "in the Registrar of Courts.".

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda verbali kif imressqa mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda verbali għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi li Klawsola Ġdida 7, kif emendata verbalment, tkun tifforma parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola Ġdida 7, kif emendata verbalment, għaddiet nem. con u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 1 - Titolu fil-qosor u bidu fis-seħħ.

Clause 1 - Short title and commencement.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda għal klawsola 1.

"Ċ" Minflok il-kliem "l-Att ta' l-1996" fil-klawsola 1 għandhom jidħlu l- kliem "l-Att ta' l-1997".

"C" For the words "Act, 1996," in clause 1 thereof there shall be substituted the words "Act, 1997,".

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda għal klawsola 1.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "Ċ" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 1, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 1, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

It-Titolu għadda nem. con. u ġie ordnat biex isir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, nipproponi li l-Iskrivan tal-Kamra jiġi awtorizzat biex jikkorreġi xi żbalji ta' l-ortografija, jagħmel xi emendi żgħar u jagħmel ir-renumbering li jista' jkun hemm bżonn.

THE CHAIRMAN: Hawn qbil?

(Onor. Membri: Iva)

Fuq mozzjoni tal-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ il-Kumitat qabel li jawtorizza lill- Iskrivan tal-Kamra biex jikkorreġi xi żbalji ta' l- ortografija, jagħmel xi emendi żgħar u jagħmel ir-renumbering li jista' jkun hemm bżonn.

Fis-7.57 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ irrapporta l-Abbozz ta' Liġi mgħoddi b'emendi.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR

IL-PROTEZZJONI TAL-PROPRJETA' INDUSTRIJALI

INDUSTRIAL PROPERTY (PROTECTION) ORDINANCE (AMENDMENT)

BILL

ONOR.

LEO BRINCAT: Nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Min jissekonda?

ONOR.

JOSEPH ABELA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, għalkemm l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jinkorpora biss żewġ emendi għall-Ordinanza dwar il-Protezzjoni ta' Proprjeta' Industrijali li tirregola t-trademarks, fil-fatt dawn l- emendi jwasslu biex jintlaħqu mill-anqas tliet għanijiet.

L-ewwel għan hu biex tiġi eliminata d-diskriminazzjoni, biex ngħid hekk, bejn gazzetta lokali u oħra fir-reklami għar-reġistrazzjoni ta' trademarks, ħaġa li konna ilna nisimgħu dwarha taħt diversi gvernijiet.

Raġunijiet oħra huma li jiġu armonizzati u simplifikati l-proċeduri amministrattivi biex b'hekk isiru ċerti cost reductions f'dan l-uffiċċju, kif ukoll biex il- pubbliku jingħata servizz aktar effiċjenti.

Biex wieħed japprezza dan kollu jkun tajjeb li nispjega l-proċeduri attwali dwar ir-reġistrazzjoni ta' trademarks.

Il-liġi preżenti tobbliga lill-kontrollur biex jirreklama a trademark registration fil-Gazzetta tal-Gvern kif ukoll f'żewġ ġurnali oħra.

Kuntrarju għal dak li jaħsbu ċerti diriġenti tal-ġurnali lokali - u dan qed ngħidu bl-ebda sens partiġġjan - il-gvern ma jindaħalx f'liema gazzetti jsiru dawn ir-reklami iżda jħalli l-għażla f'idejn l-applikant innifsu għax wara kollox huwa l-applikant li jkun qed iħallas il-fees tar- reġistrazzjoni.

Pero' minħabba l-kritika li kultant ikollna f'ċerti gazzetti, ħafna nies jaħsbu li jkun hemm xi input min-naħa tal-ministru jew min-naħa tad-dipartiment li tinfluwenza jew tiggwida lin-nies f'liema gazzetti għandhom jirreklamaw.

Aħna niċħdu din l-allegazzjoni bil-qawwa kollha.

Madanakollu, xorta waħda nħossu li s-sistema preżenti hija waħda difettuża u li għaldaqstant għandha tiġi reviewed.

Bis-sistema preżenti qed jiġri li meta xi ħadd jirreklama f'xi ġurnal ta' l-għażla tiegħu dan ikun qed jagħti vantaġġ lill-qarrejja ta' dak il-ġurnal, a skapitu ta' qarrejja ta' ġurnali oħra.

Ħalli nispjega ruħi aħjar.

Jekk jien ġibt reklam f'gazzetta "X" - ħadd ma għandu jżommni milli nġibu f'gazzetta "X" għax wara kollox dak qed inħallsu minn flusi - se jaqrawh biss il-qarrejja ta' gazzetta "X" u, biex ngħid hekk, b'hekk inkun qed niddiskrimina kontra dawk li ma jaqrawx gazzetta "X".

Dan ikun qed jiġri mingħajr ebda intenzjoni ħażina.

Sur President, wieħed mill-ilmenti li dejjem nisma' min-naħa tad- dipartiment responsabbli mill-industrial property huwa li l-vetting tal- gvern huwa laborious ħafna minħabba li ma jeżisti l-ebda kontroll effettiv dwar f'liema parti u f'liema ordni l-ġurnali jġibu dawn ir-reklami.

Skond statistika li nġabret mid-dipartiment instab li jintilef numru kbir ta' man- hours fis-sena biex id-dipartiment jamministra din is-sistema, pero' hawn irrid inkun fair billi ngħid ukoll li waħda mir-raġunijiet għal dan hija li n-numru ta' trademark applications żdied matul is-snin tant li f'dawn l- aħħar sitt snin żdiedu b'madwar 200%.

Hawn ta' min jgħid ukoll li bħalissa qed naħsbu biex inressqu quddiem il-Parlament trademark law ġdida minħabba li mistennija żieda qawwija fil-patent applications jekk pajjiżna jaderixxi - kif jidher li se jagħmel - għall-European Patent Convention Association Agreement.

Argument li diġa' tressaq u li għall-ewwel jista' jidher attraenti hu dak li tiddaħħal sistema ta' rotazzjoni biex b'hekk inkunu iktar ġusti, pero' minn barra li s-sistema ta' rotazzjoni għandha l-istess difetti tas- sistema preżenti din iżżid ir-red tape dipartimentali, tirrestrinġi l- għażla ta' l-applikant u tista' anke twassal biex iġġiegħel lill-applikant jirreklama f'gazzetti li altrimenti, minħabba raġunijiet morali jew politiċi, hu ma kienx jappoġġjahom bil-flus li jkun ħareġ għar-reklam tiegħu.

Min-naħa l-oħra jekk nippubblikaw ir-reklami fil-ġurnali kollha veru li ma nkunux qed niddiskriminaw kontra l-qarrejja pero' nkunu qed inżidu piż finanzjarju fuq l-applikant, kif ukoll inkunu qed nimmultiplikaw id-drawbacks l-oħra li għadni kif semmejt.

Għaldaqstant aħna qed nipproponu li l-Kontrollur għandu jaqta' għal kollox ir-reklami fil- gazzetti u jippubblika esklużivament fil-Gazzetta tal-Gvern.

Għall-ewwel din tista' tinstema' daqsxejn stramba imma fil-fatt din hija s-sistema adottata dwar it-trademark registrations f'diversi pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea kif ukoll f'pajjiżi ta' l-EFTA u f'xi pajjiżi tal-Lvant ta' l- Ewropa u ta' l-Afrika.

Barra minn hekk din is-sistema tiffranka ħafna xogħol lid-dipartiment u telimina r-red tape amministrattiv billi tnaqqas id-dewmien għax applikazzjoni ġieli ddum xahrejn jew aktar biex tiġi pproċessata.

Aħna qed nipproponu wkoll li minflok il-fees għall-application registration u advertising għandu jkun hemm a single non-refundable deposit fee.

(Interruzzjonijiet) Sur President, meta għidt li applikazzjoni ġieli ddum xahrejn biex tiġi pproċessata forsi kont qed inkun modest iżżejjed għax qed igħiduli li kien hemm każi fejn ċerti ġurnali ġieli damu mas-sitt xhur biex jistampaw trademark, ħaġa li ċertament kompliet tkabbar il-problema tal- vetting min-naħa tad-dipartiment.

Fil-verita' meta tlabt ftit informazzjoni fuq is-sistema amministrattiva li hemm fil-preżent dawn iddeskrivewha bħala ħmar il-lejl amministrattiv u minn dak li smajt u minn dak li tgħallimt ikolli naqbel ma' din l-analisi.

Ta' min jgħid li aktar 'l quddiem beħsiebna nintroduċu r-reġistrazzjoni ta' service marks u factory sound marks u anke r-reġistrazzjoni ta' shapes.

Bħalissa l-Uffiċċju tal-Proprjeta' Industrijali qed jikkompjuterizza madwar 27,000 trademark li għandu fir-reġistru u fl-istess ħin qed iżomm il- paper system li għadha in vigore.

Sur President, għalissa se nieqaf hawnhekk filwaqt li nirriżerva d-dritt li nagħmel ir-rimarki tiegħi fil-konklużjoni tad-diskussjoni f'dan l- istadju.

THE DEPUTY SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, nista' ngħid mill-ewwel li n-naħa ta' l-Oppożizzjoni m'hijiex se ssib diffikulta' għal dawn il-ftit tibdiliet li hawn proposti.

Jien smajt lill-Ministru jispjega kif dan l-abbozz ta' liġi qed jipprova jnaqqas il-costs għad-dipartiment, jagħti servizz iktar effiċjenti kif ukoll li jipprova jelimina l-possibbilta' ta' l-hekk imsejħa diskriminazzjoni fil-gazzetti.

Jien nemmen li għandna niffokaw fuq l-importanza li jkollna liġi dwar it-trademarks li tmur ħafna oltre minn dak li qed jiġi propost illum u għalhekk jien ħadt gost nisma' lill- Ministru jgħid li qed jipprepara bidla aktar profonda fil-liġi.

Ikolli nammetti li dan l-abbozz ta' liġi huwa daqsxejn sfortunat għax kieku forsi kellu l-ġwenħajn li suppost ikollu kien jilħaq livell ħafna iktar għoli.

Kieku dan l-abbozz ta' liġi rabat kollox flimkien kien ikun fih ħafna iktar sustanza milli kif inhu għax kif ġie ppreżentat huwa pjuttost imkittef u ma jolqotx dawk il-bidliet li verament hemm bżonn isiru fil-qasam tat- trademarks.

Jien ma rridx naħseb li din il-liġi inġabet quddiemna sempliċement biex ikollna xi ħaġa fuqiex niddiskutu - issa dalwaqt se jkollna ħafna x'niddiskutu! - imma da parti ta' l-Oppożizzjoni jien nerġa' nenfasizza l-bżonn kbir u urġenti li hemm biex il-liġi tat-trademarks tiġi riformata u aġġornata.

Skond l-informazzjoni li għandi dan il-bżonn kien diġa' qed jiġi ndirizzat meta din-naħa tal-Kamra kienet fil-gvern u dak ix- xogħol li kien laħaq sar il-Ministru għandu jsibu utli ħafna minkejja li għad hemm ħafna xogħol ieħor li għad irid isir f'dan ir-rigward.

Sa ċertu punt dan l-abbozz ta' liġi jagħtina l-okkażjoni li norbtu anke mad-diskussjoni li kellna dwar il-bidliet fl-Industrial Development Act għax jagħtina l-possibilita' li nirriflettu fuq kemm id-dritt tal- proprjeta' intellettwali huwa importanti għall-iżvilupp industrijali ta' pajjiżna.

Id-dinja ta' l-industrija qed tħoss aktar u aktar il-bżonn illi permezz ta' trademarks u mezzi oħra tagħti protezzjoni effettiva lid-dritt tal-proprjeta' intellettwali biex tkun tista' tassigura li l-kummerċ, li qed isir dejjem iktar kummerċ internazzjonalizzat, ikollu l-qafas legali neċessarju għat-tisħiħ tiegħu.

Biex nagħti eżempju f'dan ir-rigward ngħid li ftit tal-jiem ilu kont qiegħed naqra li fil-Brażil għaddiet liġi dwar id- dritt tal-proprjeta' intellettwali li suppost hija waħda mill-iktar liġijiet moderni u li hija speċifikament indirizzata lejn it-tkabbir tas- settur tal-phamaceuticals, peress li l-Brażil huwa ċentru fl-attivita' tal- pharmaceuticals fis-South America kollha.

Minn dak li qrajt jirriżulta li wara li għaddew din il-liġi fil-Brażil ġie reġistrat iktar investiment f'dan il-qasam u din iż-żieda fl-investiment ma ġietx biss minn investituri ġodda imma anke minn dawk li kienu diġa' qed joperaw hemmhekk.

Dan ifisser li meta qegħdin nitkellmu fuq liġijiet li għandhom x'jaqsmu ma' trademarks u mad-dritt ta' proprjeta' intellettwali m'aħniex qed nitkellmu fuq xi ħaġa akkademika li tinteressa biss lill-avukati jew lill-politiċi imma nkunu qed nitkellmu fuq xi ħaġa li tista' tfisser investiment, impjiegi u mezz li jattira lejk lil min ikun irid jużak għall-attivita' tiegħu minħabba li għandek protezzjoni kbira bil-liġi.

Hawn nista' anke nsemmi, bħala eżempju, il-liġi tax-shipping li kienet għaddiet minn dan il- Parlament taħt il-Gvern preċedenti.

Dak inhar kienu saru tibdiliet fil-liġi li saħħew dawk is-sections li jittrattaw dwar il-mortgages u dwar id-drittijiet tal-banek meta dawn jiġu biex jirreġistraw drittijiet fuq vapur.

Forsi tgħidli: Imma din x'għandha x'taqsam ma' dak li qed niddiskutu llum.

Qed insemmi dan bħala eżempju għax meta turi li inti tagħti protezzjoni tajba il-probabbilta' hi li inti jkollok riżultati pożittivi.

Fil-fatt kulħadd jirrikonoxxi li fil-qasam tax-shipping is-saħħa tal-protezzjoni li l-liġi tagħti fir-rigward ta' mortgages għenet bil-kbir biex dak il-qasam seta' jiżviluppa u għandna ċ- ċans li nagħmlu l-istess f'dan is-settur.

Ċertament li pajjiżna jrid jintegra ruħu mal-bqija tad-dinja fis-settur tas-servizzi u dan huwa l- mument biex insaħħu l-liġijiet tagħna fir-rigward ta' proprjeta' intellettwali.

Il-proprjeta' intellettwali, trade marks u affarijiet oħra konnessi beda jinħass il-bżonn tagħhom immedjatament wara r-rivoluzzjoni industrijali tant li mill-ewwel bdew jittieħdu diversi miżuri u saħansitra saru konvenzjonijiet internazzjonali bl-iskop li jkomplu jsaħħu dan ir- reġim legali.

Inti ma tistax topera f'iżolament meta qed titkellem fuq protezzjoni għal min ikun qed jagħmel kummerċ miegħek.

Għaldaqstant inħeġġeġ b'mod mill-aktar pożittiv u kostruttiv sabiex il-Gvern iħares bis- serjeta' lejn dak li qed jiġri fir-rigward tal-protezzjoni li qed tingħata fil-ġurisdizzjonijiet ta' madwarna għax dawn qegħdin jikkompetu magħna biex jattiraw investiment minħabba li jaf ikollhom qafas legali iktar b'saħħtu minn tagħna.

Apparti dan, kif diġa' semma l-Ministru, f'dawn l-aħħar sitt snin kellna żieda ta' 200% fir-reġistrazzjonijiet tat-trademarks li minnha nnifisha tista' tkun għajn ta' revenue għall-pajjiż.

Żgur li rridu nikkonċentraw biex ikollna liġijiet li jkunu aktar aġġornati u liġijiet li jagħtu l-possibilita' li dan is-settur jikber fih innifsu kif ukoll li jkun settur li jagħti l-infrastruttura neċessarja għall-iżvilupp tas-setturi ekonomiċi f'pajjiżna.

Issa rrid nitkellem ftit dwar x'inhi r-realta' ta' l-Unjoni Ewropea għax din tolqotna direttament kemm jekk inkunu membri u kemm jekk ma nkunux u allura għandna nikkonsidrawha serjament.

Meta nħarsu lejn x'ġara fl- Ewropea nsibu li waħda mill-affarijiet li l-Unjoni Ewropea ħasset li kellha tagħmel biex tgħin il-kummerċ fi ħdanha u l-kummerċ bejnha u s-swieq internazzjonali kienet illi ma tħallix sitwazzjoni - sa ċertu punt din baqgħet teżisti wkoll - fejn kull pajjiż ikollu l-liġijiet tiegħu biex jirreġistra trademark.

L-Unjoni Ewropea ħolqot strument ġdid li permezz tiegħu ssir trademark komunitarja, jiġifieri tirreġistraha darba u dik ir- reġistrazzjoni tkun applikabbli fit-territorju kollu ta' l-Unjoni Ewropea.

L-istess ħaġa kienet saret ħafna snin qabel għar-rigward tal-European patent office.

Dan iċ-ċentru ta' reġistrazzjoni jinsab fi Munich u hawn wieħed jara l-importanza enormi li tingħata lill-protezzjoni tad-dritt tal- proprjeta' intellettwali.

Barra minn hekk dan ikejjel l-iżvilupp ta' pajjiż u l-prospetti li dak il-pajjiż għandu għall-futur permezz tan-numru ta' reġistrazzjonijiet li jsiru.

Biex nagħti eżempju ta' kemm huwa importanti dan is-suġġett għall-kummerċ u għall-industrija ta' min jgħid li fl-Ewropa qed isir paragun kontinwu bejn kemm qed jiġu rreġistrati patents fl-Ewropa ma' kemm qed jiġu rreġistrati fil-Ġappun u fl-Istati Uniti ta' l- Amerika.

Dan it-tqabbil isir biex jaraw min huwa at the forefront fit- teknoloġija l-ġdida u min qiegħed ikun kreattiv l-iktar, liema indikazzjonijiet juru min se jakkwista s-swieq ta' għada.

Jiena m'iniex qed ngħid li aħna neċessarjament irridu nsiru ċentru - j'Alla jkollna din il-possiblita'! - imma nenfasizza li dawn it-tip ta' liġijiet iservu biex nies li jkollhom ċerta inventiva jkollhom il-possibilita' li jirreġistraw l-invenzjoni tagħhom u b'hekk jissalvagwardaw id-drittijiet tagħhom ta' proprjeta' intellettwali u jiddispjaċini li jkolli nirrimarka li dan l-aspet bil-kemm qegħdin immissuh hawnhekk.

Bir-raġun il-Ministru jgħid li l-Gvern qiegħed iħares lejn bidla fil-liġi dwar it-trademarks u jien nispera li din tkun bidla radikali u nixtieq nħeġġu biex jgħaġġel dan il-proċess u ma jintilefx fil-ħafna affarijiet amministrattivi u burokratiċi li kull minn ikun fil-gvern ikollu jħabbat wiċċu magħhom għax huwa importanti ħafna li l-liġijiet tagħna jkunu f'posthom.

Jiena kont naħseb li waħda mill-problemi li għandna setgħet faċilment tidħol anke f'dan l-abbozz qasir li għandna quddiemna.

Hawn qed nirriferi għall-problema li f'pajjiżna tista' tirreġistra prodotti pero' ma tistax tirreġistra servicemarks.

Artiklu 80 tal-Liġi Prinċipali jgħid bl-iktar mod ċar li:

"Il-marki li huma qegħdin biex bihom jintgħarfu minn oħrajn il- prodotti ta' industrija jew l-oġġetti ta' kummerċ, jitqiesu bħala trademarks,..."

Imbagħad fl-artiklu 91 jingħad li:

"It-trademark għandha tiġi irreġistrata għal oġġetti partikolari jew għal klassijiet partikolari ta' oġġetti."

Naturlament din il-parti tal-liġi tagħna kienet relevanti għal meta saret imma llum nafu li l-konċett kummerċjali kiber u qed jikber ħafna iktar minn hekk u allura inti issa trid tipproteġi wkoll is-servicemark tiegħek li tiddistwingwi servizz li inti qed tagħti f'din l-ekonomija ta' servizzi għax Malta inevitabbilment tifforma parti minn dan il-kummerċ fuq skala internazzjonali.

Hija tassew ħasra li Malta għad m'għandhiex liġi li tkopri din it-tip ta' reġistazzjoni u fil-fehma tiegħi din setgħet saret anke f'abbozz qasir bħal dan, ħalli mbagħad ċerti affarijiet oħrajn li forsi huma iktar onerużi biex wieħed jagħmel id-drafting tagħhom jiġu kkonsidrati iktar tard.

Kull min isegwi x'qed jiġri f'dan il-qasam jaf li hemm diffikultajiet kontinwi fuq dawn il-kwestjonijiet li ma joriġinawx biss lokalment.

Dawn d-diffikultajiet jinqalgħu għaliex Malta hija integrata fid-dinja tal- kummerċ u ċerti operaturi internazzjonali għadhom ma jistgħux jifhmu kif f'pajjiżna, per eżempju, għadu mhux possibbli li wieħed jirreġistra servicemark - ngħidu aħna isem ta' ħanut jew isem ta' hotel - meta ħafna pajjiżi oħra diġa' ħadu ħsieb biex ikollhom il-possibbilita' ta' reġistrazzjoni ta' servicemark.

Kien hemm anke l-każ fejn inħolqot diffikulta' għar-reġistrazzjoni ta' visa card peress li din hija kkonsidrata bħala servizz u mhux bħala prodott.

GĦalhekk irridu noqogħdu attenti li f'dan il-qafas leġislattiv aħna ma nidhrux bħala pajjiż li għadu ma żviluppax biżżejjed dan l-aspett legali u għal dak li huwa reġistrazzjoni ta' service marks m'għandniex ħin aktar x'nitilfu għax jekk wieħed jara l-iżviluppi li saru f'dan il-qasam jinduna li saħansitra hemm reġistrazzjoni tat-three dimensional marks.

Il-World Trade Organisation - dik l-organizzazzjoni li wara l-Uruguay Round ħarġet mill-esperjenza tal-GATT - illum għandha responsabbiltajiet mhux biss fuq il-kummerċ fid-diversi aspetti tiegħu imma tidħol ukoll fil- qasam tal-protezzjoni tad-dritt tal-proprjeta' intellettwali kif jorbot mal- kummerċ dinji.

Din hija organizzazzjoni - ħalli issa nkun daqsxejn politiku u forsi ftit kontroversjali għalkemm mhux strettament mas-suġġett tal-lum - li qiegħda taħdem ukoll biex tipprova tneħħi d-dazji mad-dinja kollha, pero' jidher li f'Malta din ma kellhiex suċċess kbir!

Naħseb li huwa importanti li nħarsu daqsxejn lejn l-agreement li sar fit-twaqqif tad- WTO, sewwasew lejn dik il-parti li titkellem fuq trade related aspects of intellectual property rights - TRAIPS - illi jorbot lill-membri ta' din l- organizzazzjoni li jagħmlu l-bidliet li semma l-Ministru u li dawn il- bidliet jagħmluhom fl-iqsar żmien.

Aħna għandna l-bżonn inbiddlu l- liġijiet tagħna dwar it-trademarks mhux biss għax din hija xi ħaġa ta' importanza għalina peress li tista' twassal għal aktar investiment f'pajjiżna imma wkoll għax aħna għandna obbligu internazzjonali li dan nagħmluh.

L-obbligu internazzjonali jinkludi wkoll li għandna nħarsu lejn trademark mhux iktar bil-mod magħluq li qed inħarsu lejha fil-liġi preżenti imma bil-mod li hemm fl-istess annex tal-ftehim li permezz tiegħu twaqqfet id-WTO, fejn f'artilklu 15 jiddefinixxi trade mark bħala:

"Any sign or any combination of signs capable of distinguishing the goods or services of one undertaking from those of other undertakings shall be capable of constituting a trademark."

Għalhekk huwa importanti li din il-bidla ssir u fil-fehma tagħna din il- bidla kellha ssir f'dan l-abbozz li għandna quddiemna.

Pajjiżna għandu bżonn dan l-iżvilupp u dan qed ngħidu għax, kif diġa' għidt waqt id-diskors fuq l-emendi għall-IDA, l-atteġġjament ta' din l-Oppożizzjoni jrid ikun u qiegħed ikun li tagħmel suġġerimenti kostruttivi biex pajjiżna jkollu bidliet li jservu ta' ġid.

Naturalment dan ma jfissirx li aħna ma nagħmlux, kif inhu d-dritt u dover tagħna li nagħmlu, il-kritika għal dak li jagħmel il-Gvern.

F'dan il-każ il-kritika tiegħi mhijiex diretta lejn dak li qed jagħmel il-Gvern imma hija diretta lejn dak li mhux qed jagħmel, cioe' li l-Gvern mhux qed jippreżentalna bidla fil-liġi li għandha sustanza għar-rigward tat- trademarks meta tant hawn ħtieġa urġenti għal din il-bidla.

Minflok il- Gvern qed jippreżentalna liġi żgħira li naħseb li lanqas ma kien ikun hawn il-possibilita' li wieħed jiddiskutiha kieku kellna programm ta' xogħol parlamentari aktar mimli u mpenjattiv.

Jiena naħseb li jkun iktar għaqli kieku f'liġi bħal din forsi jiġi kkonsidrat li tingħata aktar sustanza għar- rigward ta' ċerti bidliet li mhux neċessarjament jitolbu ħafna xogħol, partikolarment fejn tidħol il-protezzjoni u r-reġistrazzjoni tas- servicemarks, li tant għandna bżonn f'dan il-pajjiż.

Naħseb li kif inhi msawra din il-liġi tagħti l-possibilta' li jkun hemm inqas burokrazija - u hawn nieħu l-kelma tal-Ministru - li jkun hemm cost reductions għad-dipartiment u li wieħed jirregola aħjar ċerti affarijiet dwar ir-reklamar tat-trademarks.

Pero', kif diġa' għidt, in-naħa ta' l- Oppożizzjoni tħoss li din hija liġi li setgħet tinkludi bidliet ħafna iktar meħtieġa.

Jien insostni li kieku dan l-abbozz mar ftit iktar 'il bogħod, minflok li kien ikun biss abbozz proċedurali kien ikun abbozz li fih ċerta sustanza billi jittratta xi ftit mill-problemi leġislattivi sostanzjali li jeżistu f'dan il-qasam.

Għaldaqstant aħna m'aħniex kontra dan l-abbozz, anzi aħna favur li jkun hemm titjib fl-amministrazzjoni ta' dan il-qasam pero' nħossu li aktar minn titjib fl-amministrazzjoni kien hemm bżonn aktar urġenti li Malta tirregola ruħha minnufih skond l-obbligi internazzjonali li għandha biex b'hekk tintegra ruħha bla dewmien ma' dak kollu li qed jiġri fil-bqija tad-dinja.

Aħna għandna bżonn ta' qafas ta' protezzjoni tad-dritt tal-proprjeta' intellettwali biex bħalma f'dawn l-aħħar snin għamilna passi ta' ġgant f'ħafna oqsma differenti tal-ħajja niżviluppaw ukoll dan il-qasam.

Aħna kemm-il darba għidna li nemmnu fil-politika fejn kulħadd għandu jimxi 'l quddiem flimkien pero' dan huwa każ li nimxu flimkien 'l quddiem għar-rigward ta' qafas leġislattiv.

L-appell min-naħa ta' l-Oppożizzjoni huwa li l-qafas leġislattiv huwa wieħed importanti li għandna nagħtu kasu u għalhekk, fl-opinjoni tagħna, din il-liġi kellha tkun ta' ħafna iktar sustanza għax kif inhi ma tindirizzax il-problemi veri li hemm f'dan is-settur.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Hyzler.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Sur President, quddiemna għandna abbozz biex jemenda l-l-Ordinanza dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali li mad-daqqa t'għajn tgħid li huwa wieħed ta' poca relevanza u mhux daqshekk kontroversjali.

L-iskop dikjarat ta' l-abbozz huwa sabiex issir reviżjoni tal-proċedura kurrenti ta' avviżi dwar trademarks u privattivi bl-iskop li din tiġi ssimplifikata u b'hekk tonqos il-burokrazija.

Fis-sustanza din l- emenda tolqot Artikli 19 u 87 ta' l-Ordinanza dwar il-Protezzjoni tal- Proprjeta' Industrijali billi tirriduċi n-numru ta' dehriet meħtieġa fil- Gazzetta tal-Gvern ta' l-aċċettazzjoni ta' l-ispeċifikazzjoni, fil-każ ta' privattivi, u għat-talba tar-reġistrazzjoni għal avviż wieħed minflok tnejn fil-każ ta' trademarks.

Pero' hawnhekk din qiegħda iżżid il-poter tal- Ministru tal-Finanzi u Kummerċ għax minflok fil-Gazzetta tal-Gvern jista' jagħżel xi pubblikazzjoni oħra.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, jekk m'hemmx oġġezzjoni nixtieq nagħmel a personal explanation.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Brincat għandu l-permess jagħmel a personal explantion.

ONOR.

LEO BRINCAT: Dik qegħdin nagħmluha in the eventuality illi l-Gvern jiddeċiedi li jdaħħal xi gazzeta oħra u m'aħniex qed ngħidu li se nippubblikaw f'xi gazzetta lokali li toħroġ kuljum.

Li rrid ngħid hu li jekk intom tħossu li l-wording mhuwiex felici aħna nkunu nistgħu nemendawh fil-Committee stage.

Jiena kulma xtaqt huwa li ngħidl x'inhi l-intenzjoni tal-Gvern wara din l-emenda.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Jien qiegħed nieħu gost li l-Minsitru tani din l- ispjegazzjoni għax din kienet waħda mill-affarijiet li kienu qed jinkwetawni peress li fid-dawl tal-kummenti li l-Ministru għadda fl- introduzzjoni ta' dan l-abbozz, fejn semma li waħda mir-raġunijiet hija l- element ta' diskriminazzjoni li kien qed ikun hemm bejn gazzetta u oħra, ma kienx qed jagħmel sens li min-banda tgħid li se telimina r-requirements tal- pubblikazzjoni fil-gazzetti biex tneħħi d-diskriminazzjoni u mill-banda l- oħra tgħid li l-ministru għandu d-diskrezzjoni proprju li jagħżel f'liema gazzetta għandu jippubblika.

Jien xorta waħda ngħid li għal dik li hija diskrezzjoni tal-ministru ma naħsibx li huwa daqstant għaqli li wieħed jiddelega din id-diskrezzjoni kompletament f'idejn il-ministru.

Lanqas naħseb li tali pubblikazzjoni, jekk kemm-il darba jkun hemm direttiva dwar f'liema gazzetta għandha ssir, għandha ssir biss bl-ilsien Malti għax bħalma jaf kull min jaħdem f'dan il-qasam il-parti l-kbira ta' dan ix- xogħol isir ma' ditti barranin u allura din kieku kienet tirrikjedi li kull darba jkollha ssir traduzzjoni tal-pubblikazzjoni.

Pero' jekk kemm-il darba l-pubblikazzjoni tibqa' ristretta għall-Gazzetta tal-Gvern wieħed jaf li din toħroġ kemm bil-Malti kif ukoll bl-Ingliż.

Sur President, hemm xi tgħid ukoll dwar l-aspett ta' pubbliċita' għax b'din ir-riduzzjoni fir-requirement ta' pubbliċita' għal gazzetta waħda inti qed tnaqqas il-possibilta' illi wieħed li għandu interess li jara dak l-avviż ikun jista' jaġixxi fiż-żmien li tistabilixxi l-liġi stess.

Dan huwa argument li forsi wieħed ta' min jarah aktar fil-fond għax l-aspett ta' pubbliċita' għandu ċerta importanza.

L-aħħar kumment li xtaqt nagħmel fuq dan l-abbozz ta' liġi - fih biss tliet klawsoli, nkluż it-titolu, u allura bilfors li wieħed ma tantx isib wisq xi jgħid dwaru - jitratta dak li jien naħseb li huwa żball - nispera li m'għandix żball jien! - fis-sens li meta qed nirriferu għal gazzetta qed neħduha for granted li din tfisser il-Gazzetta tal-Gvern.

Safejn naf jien imkien m'hemm imsemmija l-Gazzetta tal-Gvern u jien naħseb li jekk din kienet intenzjonata għall-Gazzetta tal-Gvern allura għandha tiġi korretta fl-istadju opportun għaliex fil-liġi prinċipali r-riferenza hija dejjem għall-Gazzetta tal-Gvern u allura jien ma narax għaliex l-emenda m'għandhiex issegwi l-istess diċitura.

Issa se niġi biex nispjega dak li ma jagħmilx l-abbozz, liema punt diġa' saħaq dwaru l-Onor.

Frendo.

Qabel xejn nagħti ftit background billi ngħid li l-Ordinanza dwar il-Protezzjoni ta' Proprjeta' Industrijali li qegħdin nemendaw għandna fuqha aktar minn 85 sena għax kienet ġiet ippromulgata fl- 1911, jiġifieri qabel il-Gwerra l-Kbira, u ġiet sostitwita fl-1967.

Naturalment l-Ordinanza hija ntiża biex toffri protezzjoni lill- proprjetarji tat-trademarks, patents u industrial designs billi tistabilixxi r-reġistrazzjoni tagħhom u proċeduri oħra relatati.

Apparti t- trademarks, il-patents u l-industrial designs din għandha wkoll protezzjoni għall-copyright, li mhijiex inkluża f'din il-liġi billi hija liġi ad hoc.

Dan qed ngħidu għaliex kull min jaħdem f'dan il-qasam jaf kemm hemm bżonn ta' tibdil radikali fil-liġi.

Dan il-bżonn ta' tibdil ma bediex jinħass llum għax jekk naraw dak li kien qal fl-1966 il-ministru tal-finanzi ta' dak iż-żmien l-Avv.

Giovanni Felice meta saret l-emenda għal Artikolu 80 - fejn kien daħal is- subartikolu (d), l-unika emenda ta' relevanza li saret matul dan is-seklu - insibu li għalkemm huwa kien qed jippreżenta din l-emenda xorta waħda kien tal-fehma li hemm bżonn issir emenda radikali tal-liġi kollha għaliex minn dak iż-żmien diġa' kien inħass li din il-liġi kienet outdated.

Sfortunatament mill-1966 'l hawn għadna ma sibniex iż-żmien f'dan il- Parlament biex nintroduċu l-emendi meħtieġa biex iġibuna in line mal- kumplament ta' l-Ewropa, ma' l-Amerka u mall-bqija tad-dinja żviluppata, kif ukoll biex naderixxu għall-obbligazzjonijiet kuntrattwali li għandna taħt trattati internazzjonali.

Kif kont qed ngħid, il-wegħda ta' l-ex- Ministru Felice naturalment illum hija preskritta għaliex għaddew iżjed minn 30 sena minn fuqha, pero' il-ħtieġa tar-riforma mhux talli għadha hemm talli saret waħda aktar urġenti.

L-emendi l-oħra li saru fl-Ordinanza kienu dejjem ta' poca importanza u, jekk ma niżbaljax, kollha kienu jikkonċernaw l-aspett tat-tariffi biex tirreġistra t-trademarks u ħwejjeġ bħal dawn.

Allura issa ġara li meta dawk interessati semgħu bl- introduzzjoni ta' l-Ewwel Qari ta' din il-liġi dawn ġustament ħasbu li fl- aħħar se ssir ir-reviżjoni li tant ilha mistennija.

Allura hawn wieħed jifhem ukoll id-diżappunt meta raw dan l-abbozz ta' liġi għax, kif diġa' qal il-kollega tiegħi, tajna l-impressjoni li konna se nagħmlu xi emendi sostanzjali f'liġi li hija, kif jgħidu l-Ingliżi, crying out for reform imma bqajna biex dan iċ-ċans ma ħadnihx.

Hawnhekk id-diżappunt kien doppju għax mhux biss ma saritx ir-reviżjoni li qed nitkellem fuqha iżda minn kif ġie ppreżentat dan l-abbozz wieħed jifhem li x-xogħol li hemm in the pipeline ma jidhirx li jinsab fi stadju avvanzat li jista' jiġi ppreżentat fil-futur qrib.

Pero' jien mbagħad ħadt gost meta l-Ministru serraħli rasi li s-sitwazzjoni m'hijiex hekk imma li fil-fatt qed jiġi ppreparat abbozz.

Jekk fhimt tajjeb - u nixtiequ jikkorreġini jekk jiena fhimt ħażin - it-thrust ta' l-emendi li l-Ministru għandu f'moħħu hija li ssir ir- ratifika min-naħa tagħna tal-European Patent Convention.

Jiena nixtieq li l-Ministru jserraħli rasi wkoll li dan l-abbozz ma ġiex ippreżentat minħabba n-nuqqas ovvju u serju ta' liġijiet li dan il-Gvern għandu mħejjija għad-diskussjoni f'dan il-Parlament.

F'dan ir-rigward nixtieq inżid li jien għandi kurżita' kbira biex inkun naf x'se nkunu qegħdin niddiskutu fin-nofs ta' l-iljieli li l-Gvern ippjana għalina b'tant entużjażmu u li tant qed jinkwetaw lin-nies.

Jien m'għandix diffikulta' li niltaqgħu fil-Parlament f'nofs ta' lejl pero' jekk se niltaqgħu f'dawk il-ħinijiet biex niddiskutu dawn it-tip ta' liġijiet żgur li l-entużjażmu malajr imurilna.

Għalhekk nixtieq li l-Onor. kollega jikkonferma li ressaq din il-liġi mhux għaliex ma kellux abbozzi x'iressaq quddiem il-Parlament imma għaliex ma kienx beħsiebu li għalissa jwettaq reviżjoni ta' l-Ordinanza dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali.

Jiena nawgura li, kemm-il darba ssir ir-reviżjoni li l-Ministru semma fl- introduzzjoni tiegħu, ma jipprovawx jivvintaw xi skema oriġinali u komplikata kif se jiġri issa fl-introduzzjoni tad-dazji - issa qed isejħulhom sisa fuq l-importazzjoni - kif ukoll ta' taxxi tas-sisa fuq il- prodotti u fuq servizzi selezzjonati, li issa jidher li ma baqgħux selezzjonati.

Din ir-reviżjoni m'għandhiex tkun waħda diffiċli jekk kemm- il darba nsegwu dak li qed jiġri fil-kumplament ta' l-Ewropa.

Hawnhekk aħna nistgħu nimxu fuq l-EU directive li prattikament qiegħda tiġi segwita mill-pajjiżi kollha ta' l-Ewropa kif ukoll minn pajjiżi li m'humiex Ewropej għaliex dawn jaraw fiha mudell ta' liġi progressiva u moderna.

Meta wieħed jieħu in konsiderazzjoni l-entużjażmu li għandu dan il-Gvern biex ikun wieħed modern nappellalu sabiex ma jaqax għat-tentazzjoni li waqa' fiha fil- bidla tal-Liġi dwar il-VAT billi jivvinta xi ħaġa ġdida imma li jsegwi dak li qed jagħmlu pajjiżi oħra għax, fl-aħħar mill-aħħar, il-liġijiet tagħhom ikunu saru wara studju serju u li fil-prattika taw riżultati tajbin.

Personalment jien inkun aktar kuntent b'liġi arkajka milli b'xi liġi mħawda bil-konsegwenzi kollha li din iġġib magħha.

Jien nippretendi li liġi ġdida għandha tirrifletti l-iżviluppi li seħħew f'dan il-qasam kemm lokalment u kemm internazzjonalment.

Illum id-dinja tal-kummerċ m'għadhiex dik li kienet qabel il-Gwerra l-Kbira u għalhekk il- protezzjoni ta' proprjeta' industrijali għandha tgħaddi minn tibdil radikali partikolarment minħabba l-avvanzi teknoloġiċi ta' komunikazzjoni.

Ta' min jgħid li kull min għandu xi proprjeta' x'jipproteġi - hawnhekk qed nitkellmu fuq proprjeta' intellettwali - ikun nefaq flus kbar għall- invenzjoni li jkun għamel kif ukoll fil-marketing u fid-design tagħha.

Meta dan l-individwu jsib min jirkeb fuq dahru billi jisraqlu dawn id-drittijiet naturalment ma jieħu gost xejn għalkemm il-kultura ta' dan it-tip ta' serq għadha ma tantx daħlet f'Malta.

Peress li issa qegħdin nitkellmu fuq il- buzz-word ġdida ta' "moralita' fiskali", jien ngħid li għandna nispjegaw lill-poplu li, per eżempju, l-ikkuppjar ta' tapes huwa serq ukoll.

Dan l- aħħar ġie rrapportat fil-gazzetti li s-Segretarju Parlamentari għaż- Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti qassam CDs ikkuppjati bħala premjijiet fid- dipartiment tiegħu stess.

Dan l-aġir jista' jpoġġina f'dawl ikrah ħafna ma' pajjiżi barranin billi nibdew nitqiesu bħala pajjiż mhux żviluppat biżżejjed u allura għandna noqogħdu attenti biex ma nagħtux lok għal dan it- tip ta' abbuż.

Raġunijiet oħra għaliex f'liġi ġdida għandna nirriflettu l-iżviluppi li jkunu qed iseħħu fuq ix-xena internazzjonali huma kemm għax jaqblilna u kemm għaliex aħna firmatarji ta' trattati li jġibu ċerti obbligi.

Bħalissa għandi f'moħħi l-Agreement on Trade Related Aspects of International Property Rights - dan il-ftehim oriġinarjament kien ifformolat taħt il-GATT u mbagħad mar taħt id-WTO - illi jimponi l-obbligu fuq il-pajjiżi firmatarji biex jikkreaw framework leġislattiv għallinqas għal-livell minimu preskritt u ta' min jgħid li f'dan ir-rigward aħna għadna ma wasalniex f'dak l-istadju.

Kif diġa' għidt, il-liġi tagħna għadha ta' kważi 100 sena ilu u jekk ma niżbaljax aħna lanqas biss għadna wasalna sa l- emendi li kienu saru fil-Paris Convention ta' l-1967.

Jekk tippermettili, Sur President, issa nixtieq insemmi fil-qosor xi diffikultajiet li jiltaqa' magħhom kull min jaħdem f'dan il-qasam.

Peress li d-dipartiment inkarigat minn dan ix-xogħol issa ngħaqad mal- Ministeru tal-Kummerċ nistieden lill-kollega tiegħi biex jitkellem mal- Kummissarju tat-Taxxi Interni dwar problema serja ħafna li qed tqum dwar l- assignment.

Dan għaliex meta, minħabba l-liġijiet li għandhom barra minn Malta, kumpannija minn barra tikteb lil xi trademark attorney hawn Malta biex tgħidlu li t-tali ditta għaddiet mit-tali kumpannija għat-tali kumpannija, dan it-tip ta' agreement ħafna drabi jkollu a nominal consideration.

Per eżempju, jekk trademark famuża bħal Coca Cola tgħaddi minn ditta għal ditta oħra - din il-ħaġa jħobbu jagħmluha ta' sikwit - il- consideration tkun ta' Lm1.

Hawnhekk qed jiġri li peress li jkun hemm din il-consideration il-Kummissarju tat-Taxxi Interni qed jippretendi l-capital gain fuqha.

Sa hawnhekk m'hawnx problema għax il-capital gains tax fuq Lm1 ma tantx se tinkwieta lil dawn id-ditti l-kbar imma li qed jiġri hu li meta l-Kummissarju tat-Taxxi Interni jippretendi l-capital gain u din titħallas, il-kummissarju jippretendi wkoll li dik id-ditta għandha timla l-formola ta' l-income tax.

Ir-riżultat hu li kull darba li jkollna request minn barra biex nagħmlu assignment ta' trademarks qed naqgħu għaċ-ċajt għax dawn id-ditti ma jistgħux jifhmu din il-ħaġa.

Per eżempju, d-ditta tal-Coca Cola ma tistax tifhem li jekk tittrasferixxi d-drittijiet tagħha minn kumpannija għal oħra jkollha timla l-income tax return tagħha hawn Malta minħabba assignment li jiswa Lm1.

GĦalhekk jien nistieden lill-kollega tiegħi li jinkoraġġixxi iżjed kordinament bejn il-Kummissarju tat-Taxxi Interni u l-Kontrollur tal-Proprjeta' Industrijali biex neliminaw l- affarijiet li ma jagħmlux sens fis-sistemi tagħna.

Ħaġa oħra li tinkwetani hija li l-kriterji li fuqhom trademarks jiġu aċċettati mhux dejjem qegħdin ikunu ċari u mhux dejjem qed jiġu applikati għal kulħadd l-istess.

Kultant wieħed jissuspetta li l-aċċettazzjoni ta' applikazzjoni għal trademark tiddependi minn fejn tkun ġejja l- applikazzjoni.

Minn barra li dawn il-kriterji m'humiex ċari biżżejjed jidher li hemm ħafna discretion ta' l-impjegati tad-dipartiment li jkolli nammetti li qegħdin jaħdmu f'kondizzjonijiet diffiċli.

Għaldaqstant jien inħoss li hemm bżonn li jinħoloq mekkaniżmu biex dawn il-kriterji jingħataw ċerta' pubbliċita' u biex jiġu applikati l-istess ma' kulħadd.

Il-kollega tiegħi semma l-ħtieġa li jiġu introdotti servicemarks pero' hawnhekk hemm lok li naqgħu għaċ-ċajt ma' ditti barranin għax ma tistax tispjega lil ditta li tipprovdi servizz li r-reġistrazzjoni tat-trademark tagħha trid taqa' taħt "linen" jew taħt "paper"!

Dan ifisser li jekk ikollok borża u xugaman tista' tirreġistrahom imma jekk ma jkollokx borża u xugaman ma tkunx tista' tirreġistrahom u allura qegħdin f'sitwazzjoni li l- lukandi qed jirreġistrawhom taħt "materials" għax peress li jkollhom l- uniformijiet ta' l-impjegati dawn allura jkunu jistgħu jiktbu isimhom fuqhom.

L-istess fil-każ ta' stationer għax dan irid jirreġistra l-isem tiegħu fuq il-borża li jagħti lill-konsumatur.

Diffikulta' żgħira li teżisti hija dwar il-priority date, jiġifieri dak il-perijodu li wieħed jista' jagħmel nota minn qabel ma ssir l- applikazzjoni tiegħu, li fil-każ tagħna din tista' tmur lura sa erba' xhur filwaqt li fl-Ewropa l-priority date hija ta' sitt xhur.

Li qed jiġri hu li l-barranin qed jassumu li la aħna pajjiż Ewropew il-liġijiet tagħna huma konformi ma' ta' l-Ewropa u allura jaħsbu li aħna wkoll nistgħu mmorru lura sa sitt xhur bil-konsegwenza li ħafna drabi l-applikazzjoni ssir tard ħafna tant li din tkun diġa' waslet biex tiskadi.

GĦalhekk jien nistieden lill-Ministru biex dawn l-affarijiet żgħar imma hekk meħtieġa jiddaħħlu fil- liġi tagħna.

Jien ħadt gost nisma' li f'dawn l-aħħar sitt snin dawn l- applikazzjonijiet żdiedu b'200% - frankament jien bqajt impressjonat b'din il-figura - għax dan jirrifletti ż-żieda fil-liberalizzazzjoni tal-kummerċ li seħħet matul l-amministrazzjoni preċedenti.

Jien nawgura, anzi jien ninsab konvint li dan il-Gvern se jkompli miexi fuq dawn il-passi għaliex kulħadd seta' jara l-ġid li ġabet il-liberalizzazzjoni fil-kummerċ.

Sur President, xtaqt nagħlaq id-diskors tiegħi billi nsemmi l-kriterji li fuqhom jiġu aċċettati jew rifjutati t-trademarks.

F'dan ir-rigward forsi wieħed ta' min jikkonsidra - dan hu l-istil tiegħi, jew aħjar, tal-partit tiegħi li jkun kostruttiv billi jipproponi affarijiet pożittivi - li d- deċiżjoni għar-refusal minflok ma tittieħed mill-Kontrollur tal-Proprjeta' Industrijali tibda tittieħed minn xi tip ta' tribunal li jiġi mwaqqaf apposta.

Dan qed ngħidu għax jien ma nħossx li fuq każ ta' refusal hemm bżonn li tmur il-qorti - m'iniex qiegħed dan biex b'xi mod innaqqas ix- xogħol għall-avukati! - għax, fl-opinjoni tiegħi, li toqgħod tmur il-qorti għal kull ħaġa ta' xejn fiċ-ċirkostanzi m'hijiex sitwazzjoni daqshekk ideali.

L-istess nistgħu ngħidu għal meta jkun hemm objection f'każ li fih ikunu involuti żewġ kumpanniji jew inkella meta ssir applikazzjoni għal trademark.

Hawn ta' min jgħid li f'każ ta' applikazzjoni għal trademark hemm biss perijodu ta' xahrejn li fih tkun trid issir l-objection u f'dan il-każ il-Kontrollur tal-Proprjeta' Industrijali jkun irid jgħaddi l- applikazzjoni, jirċievi l-objection, jerġa' jgħaddiha lura u jekk wieħed jibqa' jinsisti l-każ imbagħad ikun irid jgħaddi għal quddiem il-qorti.

Jien m'iniex konvint li l-qorti huwa l-post ideali li fih jiġu solvuti dawn il-problemi - jien naħseb li dan il-punt jirrikjedi xi ftit iktar ħsieb - għax sakemm jiġi deċiż jekk dik it-tali trademark hijiex reġistrabbli jew jekk min qed joġġezzjona għandux dritt li jagħmel dik l-oġġezzjoni qed ikun hemm persuna li tkun qed issofri danni u normalment din tkun dik il-persuna li jkun qed jittieħed vantaġġ mill-proprjeta' tagħha.

Aħna lkoll nafu li d- dewmien fil-qorti huwa endemiku imma fil-qasam tal-kummerċ id-dewmien huwa ta' preġudizzju kbir u għalhekk jien nappella lill-Gvern biex jikkonsidra metodi, bħalma ssuġġerejt jien bit-twaqqif ta' tribunal, li bihom nevitaw kemm jista' jkun li ssir din il-ħsara.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Sur President, jien naqbel ma' ħafna mill- argumenti li tqanqlu mill-kollegi tiegħi taż-żewġ naħat tal-Kamra, partikolarment dwar l-aspett mhux kontroversjali ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Dan huwa fenomenu li ssibu kull meta aħna niddiskutu abbozz ta' liġi li jolqot id-dinja tal-kummerċ, settur li jirrappreżenta qasam li dejjem qed javvanza u li allura wieħed irid jara li f' dan ir-rigward ikollna liġi razzjonali u b'element ta' ġustizzja.

Minn barra li din il-liġi għandha effett fit-territorju tagħna għandha wkoll dak l-extra-territorial element minħabba li l-kummerċ isir fuq skala internazzjonali li saħansitra wassal għal konvenzjonijiet internazzjonali fuq dan is-suġġett.

Dan l-abbozz ta' liġi għandu l-għan li jemenda Artikli 19 u 87 tal-liġi viġenti u hawnhekk jien naqbel li forsi kien ikun iktar xieraq li titwaqqaf kummissjoni biex tistudja l-iżviluppi li saru f'dan il-qasam.

Jiena ħadt ġost nisma' lill-Onor George Hzyler jagħmel riferenza għal dak li kien qal l-abbli Dr Giovanni Felice, li kien ministru fis-sittinijiet, fuq ċerti aspetti ta' l-Ordinanza dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali.

Allura forsi veru li wasal iż-żmien li mhux biss inressqu l-emendi għal Artiklu 19 u Artiklu 87, kif qed jiġi propost hawnhekk, imma nappella lill- Gvern biex jikkonsidra li titwaqqaf kummissjoni biex tistudja u tirrapporta dwar kif nistgħu ntejbu l-qafas legali għall-protezzjoni tal-proprjeta' industrijali u ntellettwali.

Aħna għandna ħafna ordinanzi u atti dwar dan il-qasam u naħseb li dawn nistgħu niġbruhom flimkien biex ikollna att wieħed li jirregola l-attivita' kummerċjali li tkun parti minn kodiċi tal- kummerċ.

Taħt il-kodiċi tal-kummerċ jista' jkollna riferenza għal diversi liġijiet oħra ta' din in-natura, fosthom il-liġi tal-copyright.

Uħud mill- kelliema ta' qabel esprimew l-opinjoni li l-emendi li qegħdin niddiskutu huma tajbin u m'humiex kontroversjali pero' fl-istess ħin staqsew: Għaliex qegħdin niddiskutu emendi għal Artikli 19 u 87 biss?

Għaliex m'għandniex inġibu emendi oħra meta nieħdu in konsiderazzjoni l-ammont ta' reġistrazzjonijiet li qegħdin isiru, kif ukoll id-diversi konvenzjonijiet li qegħdin joħorġu f'fora internazzjonali?.

L-Onor.

Hyzler semma l-Paris Convention u kompla jgħid li wieħed għandu jżomm paripassu mal- liberalizzazzjoni tal-kummerċ f'pajjiżna u ma' l-iżvuluppi li jseħħu f'pajjiżi oħra.

Issa se ngħid xi ħaġa b'riferenza għall-Industrial Property (Protection) Ordinance li hija reminixxenti taż-żminijiet meta aħna konna għadna kolonja Ingliża.

Għalkemm fil-qasam tal-kummerċ nixprunaw lilna nfusna mis-sistema Ingliża - bħal, per eżempju, fil- ġurisprudenza - il-kelma "ordinanza" llum hija ftit arkajka u dan huwa eżempju wieħed li fil-fatt jenfasizza l-bżonn li jsir tibdil għall- ħtiġijiet tal-lum.

B'riferenza għall-Industrial Property (Protection) Ordinance wieħed irid jara kif nistgħu nikkjarifikaw il-pożizzjoni ta' xi ħadd li jkun irid jipproteġi l-prodott tiegħu f'pajjiżi oħrajn għax fil-fatt it is costing a small fortune lill-individwu Malti li jintroduċi jew ibiegħ il-prodotti tiegħu barra l-pajjiż.

Rigward is-servizzi huwa importanti li wieħed jara how we can patent services f'pajjiżna u ma naħsibx li tkun idea ħażina li wieħed ikollu franchise fuq products and services.

Per eżempju, jien naf b'wieħed Malti li b'suċċess waqqaf franchise fuq packaging fl-Istati Uniti ta' l-Amerka.

Fil-preżent jien nara s-sitwazzjoni tal-franchising bħala ftit nebulous għaliex din taqa' bejn dawk li huma trademarks u leġislazzjonijiet oħra.

Pero' hawn ta' min jgħid li l-idea tal-franchising tidher li qiegħda tiċċaqlaq b'mod aggressiv minħabba l-insistenza ta' l-Unjoni Ewropea fuq il- mod kif aħna nistgħu nilħqu a pan-EU free market.

Allura jiena nistaqsi: GĦaliex aħna ma nistgħux nagħmlu l-istess?

Jiena naħseb li Malti li lest jonfoq madwar $US 4,000 jew $US 12,000 fi Brussels għandu jkun jista' jirreġistra l-franchise tiegħu wkoll.

Id-dinja tal-kummerċ hija waħda evoluttiva u allura l-liġijiet tagħna jridu jirriflettu din l-evoluzzjoni biex ma naqgħux lura u f'dan il-kontest forsi jkun xieraq li nikkonsidraw emendi ulterjuri anke fl-istadju ta' Kumitat.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Ministru MIzzi jekk jogħbu jressaq l-Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru): Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar il-Ħamis, 15 ta' Mejju, 1997, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar il-Liġi tal-VAT - Kontinwazzjoni.

Madam Speaker, infakkar lill-Kamra li skond ftehim milħuq fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra għas-seduta ta' għada l-Ħamis, 15 ta' Mejju, 1997 id-diskussjoni fuq il-mozzjoni se tibda fis-6.00 p.m. u tibqa' sejra sad-9.30 p.m. u l-ħin tal-mistoqsijiet u l-ħin ta' l-aġġornament ma jitteħdux.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Victor Galea Pace.

ONOR.

VICTOR GALEA PACE: Madam Speaker, f'dan l-Aġġornament nixtieq nibda billi ngħid xi ħaġa dwar il-kunsilli lokali.

Issa li l-kunsilli lokali ilhom li ġew kostitwiti tliet snin u nofs qed naraw kemm fil-fatt dawn kellhom riżultati pożittivi bil-ħidma li wettqu.

Iżda minħabba li fil- budget tnaqqsilhom 12% mill-flus dovuti lilhom kif ukoll ma' ngħatawx l-14% żieda li kienu qed jieħdu minn sena għall-oħra - dan it-tnaqqis allura jiġi jlaħħaq mas-26% - fil-kunsilli lokali kollha bħalissa bilfors li teżisti ċerta apatija u indifferenza.

Dan ifisser li ħafna mix-xogħlijiet li kienu ppjanati issa ma jistgħux isiru minbarra l-fatt li ħafna kunsilli lokali saħansitra għandhom deficit.

Hawnhekk jiena nistaqsi: Il-Gvern għandu fiduċja fil-kunsilli lokali jew forsi jrid jibqa' jindaħlilhom?

Jien ngħid li jekk il-Gvern għandu fiduċja fil-kunsilli lokali allura għandu jsaħħaħhom billi jagħtihom aktar awtonomija u aktar responsabbilta' kif ukoll billi jagħtihom l-għajnuna meħtieġa, inkluża dik finanzjarja, biex ikunu jistgħu jwettqu ħidmiethom.

B'hekk il-kunsilli jkunu jistgħu jkomplu jagħmlu xogħol siewi biex il-pajjiż isir wieħed aktar nadif u attraenti kif ukoll idaħħlu ċerta' mentalita' ġdida b'amministrazzjoni aktar effettiva.

Għar-rigward tal-wirt nazzjonali nixtieq ngħid li f'Malta u f'Għawdex għandna ħafna torrijiet li huma abbandunati, fosthom dawk tal-Granmastru de Redin.

B'dispjaċir ngħid li tliet ġimgħat ilu smajt li kien hemm ħruq fit-torri tas-Salina, dak li hemm f'Qalet Marku.

Biex dawn il-monumenti ma jibqgħux abbandunati u fi stat hekk ħażin wieħed forsi jista' jissuġġerixxi li jingħataw lill-privat biex jużawhom għan-negozju bħal, per eżempju, għal servizz ta' catering, bir-rabta u l-kondizzjoni li jieħdu ħsiebhom.

Dwar is-servizz tal-catamaran bejn Malta u Għawdex, servizz li kien utli ħafna għall-Għawdxin, b'mod partikolari għal dawk li jaħdmu f'Malta, nixtieq ngħid li minn meta twaqqaf inħolqot tbatija żejda għall-Għawdxin.

Kwestjoni konnessa ma' dan is-suġġett hija l-wegħda li l-partit fil-gvern kien għamel lill-GĦawdxin li jaħdmu f'Malta, fis-sens li malli jitla' fil- poter kien se jibgħathom jaħdmu Għawdex.

Wara sitt xhur u nofs dawn l- Għawdxin għadhom jaħdmu Malta u dan minkejja li f'Għawdex hemm bżonn ta' numru sostanzjali minnhom. .Meta l-Onor.

Anton Refalo għoġbu jsemmi individwi minn ġewwa u barra din il-Kamra, fil-fehma tiegħi kien qed jitfa' t-tajn bil-ħafna kliem vojt u esaġerat li beda jgħid.

Madam Speaker, biex nagħlaq nixtieq nappella lil dan il-Gvern biex jerġa' jdaħħal il-fiduċja fil-poplu u b'hekk l-ekonomija tkun tista' terġa' tibda tirpilja.

F'dan ir-rigward irrid insemmi l-industrija tal-barrieri li qegħda tbati min-nuqqas ta' xogħol u magħha qed tbati wkoll kategorija sħiħa ta' nies li xogħlha jiddependi minnha bħalma huma l-bennejja, l- electricians, il-plumbers, tal-madum, ta' l-għamara u tant snajja oħrajn.

Madam Speaker, jien nawgura li fix-xhur li ġejjin jiżdied ix-xogħol ħalli b'hekk jiżdiedu l-impjiegi u l-qgħad ma jibqax jerfa' rasu.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

John Vella.

ONOR.

JOHN VELLA: Madam Speaker, f'dan l-Aġġornament beħsiebni nitkellem fuq l-imwiet li qed ikollna kawża ta' inċidenti tat-traffiku.

Sfortunatament fl-aħbarijiet tal-bieraħ smajna li reġa' kien hemm diżgrazzja oħra f'inċident tat-traffiku li ħalliet bniedem mejjet.

Hawn nixtieq infakkar li s-sena li għaddiet ġie ntrodott l-użu obbligatorju tas- seat belts u mill-istatistika li għandna - ma nafx jekk dan ġarax b'kumbinazzjoni jew le - jidher li mwiet kawża ta' inċidenti tat-traffiku għall-istess sena kienu biss 14 meta l-medja għas-snin ta' qabel kienet ta' 20.

Dwar dan il-fatt il-kollega tiegħi l-Onor.

Tonio Borg, li kien responsabbli għad-dħul obbligatorju tas-seat belts, niftakar li kien qal: Dan forsi bis-saħħa t'hekk.

Jiena naħseb li għadu kmieni wisq biex wieħed jgħid dan imma jekk huwa veru li bl-użu tas-seat belts skansajna l-mewt anke ta' bniedem wieħed biss allura jien ngħid li dan kien verament pass tajjeb.

Ma' dan ta' min wieħed iżid ukoll l-introduzzjoni ta' l-użu obligatorju tal-crash helmets, allavolja kultant jien nissuspetta li s- sewwieqa tal-muturi dawn ma jilbsuhomx kif suppost imma sempliċement kemm idaħħluhom f'rashom.

Ħaġa oħra li żgur li tgħin biex issalva l-ħajja ta' bniedem waqt inċidenti tat-traffiku hija li uħud mill-karrozzi moderni qed ikunu mgħammra bl-airbags.

Jien naf mill-inqas b'żewġ persuni li ma mitux bis- saħħa ta' dawn l-airbags.

Jiena ma nafx jekk il-gvern jistax jagħmel xi ħaġa ħalli jkun hawn użu obligatorju ta' dawn l-airbags.

Għallinqas jien m'għandi l-ebda suġġeriment prattiku x'noffri f'dan ir-rigward ħlief li nuri x-xewqa li wieħed għandu jinkoraġġixxi l-użu ta' dawn l-airbags.

Diżgrazzjatament din is-sena diġa' mietu għaxra min-nies b'inċidenti tat- traffiku.

Fuq dan is-suġġett jiena żgur ma rridx inkun partiġjan billi ngħid li dawn l-għaxra minn nies mietu għaliex inbidel il-gvern, għaliex dan m'għandu x'jaqsam xejn!

Pero' l-fatt li fl-ewwel erba xhur u nofs ta' din is-sena diġa' mietu għaxra min-nies iġiegħlni nanalizza daqsxejn x'qed iwassal għal dan biex b'hekk naraw wieħed x'jista' jagħmel biex jipprevjeni dawn id-diżgrazzji.

L-għaxar imwiet li diġa' kellna kienu mqassmin hekk: tnejn mietu bil-muturi meta kienu pillion riders; tliet anzjani ġew imtajra minn karrozzi - dan forsi minħabba nuqqas ta' riflessi min-naħa tagħhom - tnejn mietu waqt li kienu passiġġieri f'karozza - wieħed żgur ma kellux is- seat belt peress li kien riekeb fuq is-seat ta' wara u fil-każ l-ieħor ma ġiex stabilit jekk kellux is-seat belt jew le - u tlieta l-oħra li ħallew ħajjithom kienu drivers, li anke jekk kienu lebsin is-seat belt żgur li ma kellhomx ċans li jsalvaw minħabba l-gravita' ta' l-inċidenti.

Bla dubju ta' xejn kulħadd jaqbel li hemm bżonn li dawn d-diżgrazzji fit-toroq tagħna jonqsu.

Waħda mir-raġunijiet għaliex qed iseħħu dawn id-diżgrazzji hija li f'Malta sfortunatament ma ninforzawx biżżejjed ir-regolamenti.

Hawn ta' min jgħid prosit lill-pulizija tat-traffiku li qed jaħdmu bis-serjeta' biex jiżguraw li kulħadd ikun liebes seat belt u fil-fatt naħseb li llum jidher li dan ir-regolament qed jiġi mħares tajjeb.

Madam Speaker, imma mbagħad xi ngħidu għall-ispeed eċċessiv?

Fit-toroq prinċipali tagħna dari wieħed kien jara lill-pulizija tat-traffiku minn seba' mili bogħod mill-elmu abjad li kienu jilbsu dak iż-żmien u allura dak li jkun malajr kien inaqqas l-ispeed.

F'dan ir-rigward huwa importanti li mhux biss inħarrku lil kull min ikun qed isuq bi speed eċċessiv imma li nissospendulu l-liċenzja tas-sewqan.

Hawnhekk nistaqsi: Kemm isiru ċitazzjonijiet għal sewqan eċċessiv?

Aħna nisimgħu b'każi ta' speed eċċessiv biss meta jiġri xi inċident għax meta dik il-persuna tiġi mħarrka, fost affarijiet oħra, titressaq il-qorti bl-akkuża li kienet qed issuq bi speed eċċessiv.

Imma kemm naraw pulizija tat-traffiku jagħmlu ċitazzjonijiet lil xi ħadd li jkun qed isuq bi speed esaġerat?

Forsi l- pulizija ma għandhomx tort sa barra f'dan ir-rigward għax jien naħseb li m'humiex attrezzati b'apparat apposta biex ikejlu l-ispeed li wieħed ikun għaddej bih.

Hemm bżonn li wieħed jara x'jagħmel biex il-pulizija tat- traffiku mhux biss jibdew jidhru aktar spiss fit-toroq imma jkunu mgħammra b'apparat li bih jikkalkolaw l-ispeed li wieħed ikun għaddej bih biex b'hekk ikunu f'pożizzjoni li jikkontrollaw l-abbużi li jseħħu.

F'ħafna pajjiżi, partikolarment fl-Isvizzera - u anke fil-Kanada - il-pulizija mhux biss għandhom dan l-apparat imma meta tidħol f'ċerti highways javżawk minn qabel li dak il-post huwa monitored b'camera speċjali kontra l-ispeed eċċessiv u fil-fatt min jikser il-liġi jirċievi komunikazzjoni bil-miktub l- għada stess - saħansitra anke r-ritratt tal-karozza jiġbdulu u jibagħtulu u ma jkunx jista' jgħid li mhux tiegħu għax ikun hemm ir-registration number fir-ritratt - fejn jindikawlu l-ispeed li kien għaddej bih u jwaħħluh multa qawwija.

Aħna għadna l-bogħod minn dan l-istat pero' hemm bżonn li nieħdu l-passi neċessarji jekk verament irridu nnaqqsu l-abbuż konness mas-sewqan eċċessiv.

Madam Speaker, issa nixtieq ngħid xi ħaġa dwar l-istat diżastruż li jinsabu fih it-toroq tagħna, li saħansitra qegħdin ikunu ta' perikolu kontinwu.

Jien m'iniex qed ngħid li dan huwa kollu ħtija tal-Gvern preżenti għax forsi anke l-Gvern Nazzjonalista dam ftit biex aġixxa fuq din il-biċċa xogħol imma hawn ta' min jgħid li qabel l-elezzjoni konna wasalna biex nagħtu ċerta prijorita' biex nirranġaw it-toroq, pero' milli jidher dan il- Gvern jew għandu prijoritajiet oħra jew għal xi raġuni jew oħra mhux qed jagħtihom dik l-importanza.

Hawnhekk ta' min jgħid ukoll li l-Gvern Nazzjonalista ma baqax juża l-istess metodu li kien jintuża qabel ta' traqqiegħ u mili ta' ħofor imma beda jirranġa b'mod aħjar billi jaqla' t- triq kollha u jerġa' jagħtiha wiċċ fl-iqsar żmien.

Jien insostni li m'huwiex biżżejjed li tagħmel triq tajba għax imbagħad trid tagħmlilha l- maintenance meħtieġ għax jekk ma tagħmilx hekk maż-żmien it-triq tispiċċa mkissra kollha.

Wieħed ma jridx jinsa wkoll id-dwal li jkun hemm fit-toroq għax ħafna mid-diżgrazzji li jsiru huma kkaġunati min-nuqqas ta' dawl, speċjalment fit-toroq prinċipali, u allura hemm bżonn li mhux biss naċċertaw li għandu jkun hemm dawl adegwat imma li ssirilhom maintenance regolarment.

Madam Speaker, imbagħad xi ngħidu għat-trakkijiet li jġorru ż-żrar u l- ġebel?

Fi żmienna konna għamilna regolament li jgħid li dawn it-trakkijiet għandhom jitgħattew, per eżempju, b'xi biċċa canvas - għalkemm hemm min jgħattihom b'xi biċċa ċarruta jew b'xi liżar! - imma meta dawn it- trakkijiet jiġu biex iduru ma' xi kantuniera jew ma' xi roundabout jew meta jkunu telgħin xi telgħa ma tridx wisq biex tara l-materjal nieżel fl- art b'periklu kbir għal min ikun qiegħed isuq wara dawn it-trakkijiet.

Jien nitwerwer meta nara trakk minn dawn quddiemi u nara kif nagħmel biex jew naqilgħu jew inkella innaqqas il-veloċita' u nitbiegħed minnu.

L- istess nistgħu ngħidu għal dawk it-trakkijiet li jġorru s-siment u l-konkos għax dawn spiss iwaqqgħu materjal li jirrovina t-triq minn barra li jkun ta' periklu għas-sewwieqa ta' warajhom.

Milli jidher il-pulizija tat- traffiku ma jarawhomx dawn l-affarijiet u dan għall-fatt li mhux qed ikunu preżenti fit-toroq u għalhekk hemm bżonn li l-pulizija tat-traffiku jkunu kontinwament preżenti fit-toroq.

Punt ieħor hu li x-xogħol tal-pulizija tat-traffiku m'huwiex li jagħmlu ċ- ċitazzjonijiet għal parking ħażin - dak huwa speċifikament xogħol it- traffic wardens li nispera li jiġu appuntati permezz tal-kunsilli lokali jew tal-gvern ċentrali - imma xogħlhom hu li jkunu dejjem preżenti fit- toroq prinċipali tagħna biex jaraw li r-regolamenti jiġu segwiti skrupolożament għax wara kollox dawn huma intenzjonati proprju biex jiġu evitati l-inċidenti.

Kull wieħed u waħda minna naraw ir-regolamenti tat- traffiku jinkisru kull ħin u kull mument bħal, per eżempju, karozzi għaddejjin wrong way.

Imbagħad jekk tipprova bil-kelma t-tajba tiġbed l- attenzjoni tax-xufier li jkun tista' ssib min jitolbok skuża għax ma jkunx induna bit-tabella u ssib min jasal biex ikellmek ħażin ukoll.

Kemm-il karozza tara taqbeż id-double line biex taqbeż karozza oħra b'periklu kbir għal min ikun ġej min-naħa l-oħra!

Kemm-il karozza tara ħierġa sparata qisha qed ittellaq appena d-dawl tat-traffic-lights jixgħel aħdar!

Kemm-il karozza tara għaddejja bi speed eċċessiv f'toroq prinċipali bix-xufier jitkellem fuq il-mobile phone!

La qed insemmi l-mobile phone naħseb li hemm bżonn isiru regolamenti li ma jippermettux l-użu ta' mobile phones waqt li wieħed ikun qed isuq jew almenu biex wieħed jużah irid iwaħħlu f'post fiss fil-karozza tiegħu biex b'hekk ikollu jdejh liberi waqt is- sewqan.

Imbagħad xi ngħidu għal min fil-karozza tiegħu jgħabbi iktar nies milli suppost, jew għal dawk in-nisa li jkunu b'xi tarbija f'ħoġorhom fuq is-seat ta' quddiem meta dawn suppost joqogħdu fis-seat ta' wara!

Madam Speaker, fuq dan is-suġġett jien xtaqt insemmi wkoll lil dawk il- ħafna nies li jkunu ġejjin minn xi tieġ b'xi qatra żejda f'rashom u minn fuq issibhom isuqu b'mod eċċessiv.

L-ewwelnett huwa perikoluż li ssuq meta tkun taħt l-influwenza tax-xrobt peress li r-riflessi jonqsulek u mbagħad għandek ukoll il-fatt li f'dak l-istat inti tibda tħossok li qiegħed on top of the world.

Fil-fatt hawn ta' min isemmi li l-Gvern Nazzjonalista kien lesta abbozz ta' liġi biex f'pajjiżna jidħol il-breathalyser test.

Jien naf li dan il-Gvern ukoll irid li jidħol dan il-provvediment minkejja xi ntoppi li jista' jkollu mingħand is-sidien tal-ħwienet tax-xorb u jien nawgura li dan jidħol illum qabel għada.

Madam Speaker, element importanti ħafna fil-prevenzjoni ta' dawn l- inċidenti huwa li nedukaw kemm lill-istudenti fl-iskejjel kif ukoll lill- poplu permezz tal-media kif għandhom iġibu ruħhom kemm meta jkunu qed jużaw it-toroq bħala pedestrians kif ukoll bħala sewwieqa.

Jien nenfasizza li għandna ngħallmu dawn l-affarijiet lit-tfal tagħna għax meta tifel ikun mgħallem dan jibda jiġbed l-attenzjoni tal-kbar meta dawn ikunu qed jiksru xi regolament tat-traffiku.

GĦandna noqogħdu attenti wkoll li t-tfal nagħtuhom eżempju tajjeb f'dik li hi mġieba fis-sewqan biex b'hekk għada pitgħada jkollna sewwieqa ta' ċertu galbu.

Madam Speaker, nixtieq nagħlaq id-diskors tiegħi billi ngħid li jien naqbel ma' dak li qrajt dan l-aħħar - jidhirli dan kien f'artiklu ta' xi fuljett dwar il-konsumatur - illi l-liċenzja tal-karozza ma għandiex ġġib id-dettalji ta' l-owner għax dan ħafna drabi jista' jagħti lok għal abbuż.

Wara kollox huwa fatt li jekk pulizija jkun irid id-dettalji ta' sid il- karozza dan jista' faċilment jagħmlu permezz tan-numru tal-karozza.

Qed ngħid dan għax wieħed li jkollu intenzjoni ħażina malajr jista' jikkonkludi li sid id-dar qiegħed barra jekk kemm-il darba ma jarax il-karozza pparkjata quddiem il-bieb.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jien ukoll ninsab imħasseb fuq l- inċidenti li ġraw matul din is-sena għax għalkemm dan in-numru forsi m'huwiex bil-wisq ikbar minn dak ta' snin oħra l-konsegwenzi ta' dawn l- inċidenti żgur li kienu aktar gravi.

GĦalhekk fil-ħin li għandi għad- dispożizzjoni tiegħi nixtieq nitkellem ftit dwar il-problema tat-traffiku u x'jista' wieħed jagħmel biex itaffiha jew għallinqas jikkontrollaha.

L-ewwelnett ta' min jgħid li riċentement ħarġu regolamenti dwar il-car clamps u dwar il-multi li wieħed jeħel.

Ċertament wieħed jista' jgħid bla tlaqliq li l-metodu tal-car clamps huwa wieħed mill-iktar modi effettivi li bih jista' jiġi kkontrollat l-abbuż ta' ċertu pparkjar li jsir bi ksur tar- regolamenti tat-traffiku.

Madanakollu jidher li għal darba oħra minflok ma rajna x'inhuma l-kawżi veri għaliex isir dan l-ipparkjar ħażin qbadna u ħriġna regolamenti malajr mingħajr ma rajna kif nistgħu intejbuhom ħalli jkunu effettivi fl-applikazzjoni tagħhom.

Jien naħseb li hemm bżonn - forsi wieħed jista' jgħid li dan il-bżonn ilu jinħass - nirrivedu ċerti sinjali tat-traffiku bħal, ngħidu aħna, n-no parking u l-one-way signs, fid-dawl ta' l-iżvilupp kbir li seħħ f'dawn l- aħħar snin.

F'dan ir-rigward biżżejjed insemmu li llum għandna iktar minn 100,000 vettura fit-toroq filwaqt li ċerti toroq, speċjalment dawk li qegħdin fil-qalba tal-bliet u ta' l-irħula, oriġinarjament ma ġewx imfassla bil-ħsieb li jgħaddi minnhom dan il-volum kollu ta' traffiku.

Fl-opinjoni tiegħi, waħda mill-miżuri li għandha tittieħed f'dan ir-rigward hija li niggwidaw lit-traffiku biex kemm jista' jkun jgħaddi mill-bypasses u mhux mill-qalba ta' l-irħula.

Jien naħseb li dan il-ħsieb jista' jintlaħaq aħjar billi jsir xi tibdil fil-junctions tal-bypasses pero' żgur mbux billi jibdew jingħataw iċ-ċitazzjonijiet.

Nixtieq ngħaddi xi kummenti dwar ċerti no parking signs.

Aħna għandna diversi toroq li għalkemm minn two-way illum saru one-way in-no parking signs għadhom dawk ta' meta t-toroq kienu two-way, filwaqt li toroq li kienu one-way u saru two-way baqgħu kif kienu qabel.

GĦalhekk jien nappella lill-awtoritajiet biex jibdlu dawn is-signs ħalli jsiru skond il- ħtiġijiet preżenti.

Kif qal il-kollega tiegħi, l-Onor.

Victor Galea Pace, il-kunsilli lokali għandhom juru mpenn akbar filwaqt li l-Gvern għandu jieħu s-suġġerimenti tagħhom dwar liema għandhom ikunu one-way u fuq materji oħra bħal dawn għax wara kollox dawn huma l-iktar nies li jafu l- problemi tat-traffiku fil-lokal tagħhom.

Dan qed ngħidu għax jien ċert li hemm toroq fejn hemm no parking signs imma li jista' jsir parking fihom mentri mbagħad hemm toroq oħrajn li bil-liġi tista' tipparkja fihom meta għandhom jiġu ndikati bħala no parking.

Aktar kmieni ntqal li din is-sena diġa' mietu għaxra min-nies f'inċidenti tat-traffiku u dan allura jfisser li dak li jingħad permezz ta' kampanja televiżiva - "Mill-bidu tas-sena mietu għaxra b'inċidenti tat-traffiku.

Issirx numru!" - diġa' nbidel għaxar darbiet.

Għalkemm huwa veru li t- traffiku żdied sostanzjalment jien insostni li jekk kull wieħed u waħda minna - ibda minni għax jien sewwieq ukoll - nosservaw ir-regolamenti tat- traffiku b'mod iktar rigoruż allura wieħed ikun jista' jevita ħafna minn dawn l-inċidenti.

Mezz ieħor ta' trasport, jekk wieħed jista' jsejjaħlu hekk, li qed jintuża minn numru kbir ta' tfal u żgħażagħ fit-toroq - saħansitra f'toroq prinċipali bħal dik ta' St. Andrews - huwa dak tar-roller skates.

Dawn iż- żgħażagħ qed ikunu f'periklu kbir għaliex jekk jinqalgħalhom xi inċident faċli jispiċċaw taħt xi karozza.

Mill-banda l-oħra dawk li jkunu għaddejjin bir-roller skates min-nofs it-triq qed joħolqu diffikulta' kbira lix- xuffiera.

Dan mhux qed jiġri biss fit-Triq ta' St. Andrews imma qed jinxtered f'ħafna f'toroq oħrajn għax wieħed jitħajjar mill-ieħor.

Jien ma rridx ngħid li hija xi ħaġa ħażina li jkun hemm min jipprattika dan l- isport imma żgur li dan l-isport m'għandux jiġi pprattikat fit-toroq għax diġa' għandna problemi biżżejjed u għalhekk hemm bżonn li naqtgħu din id- drawwa.

Fil-kontest ta' dawn l-inċidenti fatali li qed ikollna fit-toroq, jiena sa ċertu punt ngħid ukoll li miskin hu dak ix-xufier li jgħaddi mill- esperjenza ta' inċident fejn imut xi ħadd għax mhux biss jittieħdu sensiela ta' proċeduri ġudizzjarji kontrih imma jgħaddi minn trawma li jibqa' jgħixha għal snin twal u forsi anke għal ħajtu kollha.

Kull wieħed u waħda minna nistgħu ngħaddu minn trawma bħal din - sfortunatament jien naf ħbieb tiegħi li għaddew minn esperjenza bħal din - u dan mhux bilfors għax dak li jkun ikollu jerfa' tort ta' l-inċident.

Madam Speaker, biex nagħlaq jien nappella lix-xufiera, lill-passiġġieri u lill-pedestrians biex kemm jista' jkun nevitaw dawn l-inċidenti fatali għax kull wieħed u waħda minna għandu jgħożż ħajtu kif ukoll jieħu ħsieb il- ħajja ta' ħaddieħor.

Grazzi.

Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Ħamis, 15 ta' Mejju fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru Mizzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

P.A. - RAPPORT DWAR L-OPERAT

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma hijiex korretta l-informazzjoni li r-rapport ippreparat mis-Sur Karm Farrugia dwar l-operat tal-Planning Authority lanqas ġie diskuss mill- Bord tal-Planning Authority stess għax iċ-Chairman qal lill-membri li l- Viċi Prim Ministru (jiġifieri inti stess) għaddejtulu in confidence?

Jista' għalhekk il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm tqassmu kopji tar-rapport u lil min?

Ma jidhirlux il-Viċi Prim Ministru li għallinqas il-membri tal- Bord għandhom ikollhom konoxxenza ta' rapport li wara kollox jittratta enti li għaliha huma responsabbli?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Board tal- Planning Authority se jiddiskuti dan ir-rapport fil-laqgħa ta' għada.

SEGRETARJU PARLAMENTARI GĦAL GĦAWDEX - UFFIĊĊJU F'MALTA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk wara sitt xhur fil-Gvern instabx uffiċċju f'Malta għall- Onor. Segretarju Parlamentari għal Għawdex biex b'hekk tkun twettqet il- wegħda li għamel il-Partit Laburista qabel l-elezzjoni li biex Għawdex jingħata aktar importanza jenħtieġ li s-Segretarju Parlamenti jkollu uffiċċju f'Malta fejn jattendi fih regolarment?

ONOR.

ALFRED SANT: Iva.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni bdew jirreġistraw għax-xogħol l-ewwel darba f'Marzu, 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li bdew jirreġistraw għax-xogħol għal ewwel darba matul ix-xahar ta' Marzu, 1997 kien ta' 261.

IMPJIEGI - TALBIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru talbiet għall-impjieg matul Marzu, 1997 (a) mis-servizz pubbliku; (b) minn enti statutorji; minn enti u kumpanniji li l-Gvern, direttament jew indirettament, għandu mill-inqas nofs l-ishma tagħhom; (ċ) u mis-settur privat; (d) u jindika d-dipartiment, enti jew kumpannija fil-każ ta' (a), (b) u (c) kif ukoll ix-xoħgol mitlub f'kull każ?

ONOR.

EDWIN GRECH: It-talbiet għall-impjiegi li saru matul Marzu 1997 minn kumpanniji parastatali kienu 147 u t-talbiet li saru mis-settur privat kienu 303.

Ix-xogħol mitlub f'kull każ minn kumpanniji parastatali hu kif ġej:

Social Welfare Development Finance Officer 1 Social Welfare Development Family Protection Officers (Part-time trainees Gozo) 6

Social Welfare Development Family Protection Officers 4 Social Welfare Development Psychology Officer 1 Social Welfare Development Administrative Support Workers 3

Water Services Corporation Analyst/Programmer 3 Water Services Corporation Systems Analyst 2 Malta Maritime Authority Clerks 5 Malta Maritime Authority Executive Secretary 1 Malta Maritime Authority Flag & Port State Control Inspectors 2

Malta Maritime Authority Port Officer 1 Air Malta Stewards/Stewardesses (Temporary) 50

Air Malta Loaders (Part-time) 40 Planning Authority Personal Assistant 1 Enemalta Corporation General Manager 1 Telemalta Corporation Corporate Co-ordinator 1 Telemalta Corporation Corporate Lawyer 1 Hal-Ferh Holiday Co. Ltd.

Sous Chef 1 Hal-Ferh Holiday Co. Ltd.

Animators 8 Malta Shipbuilding Electronics Technician (Part-time) 1

VAT Fiscal Registers Co.Ltd.

Manager 1 Kunsill Lokali Żejtun Clerk/Receptionist 1 Employment & Training Corp. Trainers (Part-time) 12

B'KARA - ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il- ħsieb li jitlesta u jibda jiffunzjona ċ-Ċentru tas-Saħħa ta' Birkirkara?

Jista' l-Ministru jgħid kif se jkun użat il-blokk kollu?

Jista' l-Ministru jgħid hemmx il-ħsieb li sular minnu jintuża mill-Kunsill Lokali ta' Birkirkara?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Kif jaf l-Onor.

Interpellant, iċ-Ċentru tas- Saħħa ta' Birkirkara se jagħmel parti miċ-Ċentru Ċiviku li qed jinbena f'dan il-lokal.

Ix-xogħol strutturali qed isir kollu mid-Diviżjoni tax- Xogħlijiet u għalhekk m'iniex f'pożizzjoni li ngħid bi preċiżjoni meta dan ser jitlesta.

Id-Dipartiment tal-Kura Primarja jkun lest bil-formiment taċ- Ċentru tas-Saħħa fi żmien tlieta jew erba' xhur minn mindu jitlesta x- xogħol strutturali.

Għat-tieni parti tal-mistoqsija nirriferi lill-Onor.

Interpellant lill- Ministru kkonċernat.

B'KARA - ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm se jiġi jiswa l-proġett taċ-Ċentru tas-Saħħa ta' Birkirkara?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk sarx tibdil fil-pjani oriġinali mis-26 ta' Ottubru, 1996 'il hawn?

Fl-affermattiv, jista' jgħid x'kien dan it-tibdil u x'ġustifikazzjoni kellu?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Kif jaf l-Onor.

Interpellant, iċ-Ċentru tas-Saħħa ta' Birkirkara se jagħmel parti miċ-ċentru ċiviku li qed jinbena f'dan il- lokal.

Ix-xogħol strutturali qed isir kollu mid-Diviżjoni tax-Xogħolijiet u għalhekk m'iniex f'pożizzjoni li ngħid kemm se jiġi jiswa.

It-tagħmir taċ-ċentru tas-saħħa se jiswa madwar Lm 50,000.

F'dak li għandu x'jaqsam maċ-ċentru tas-saħħa, ma sar l-ebda tibdil fil- pjanti minn kif kienu fis-26 ta' Ottubru.

PAJJIŻI BARRANIN - FTEHIM TA' KOOPERAZZJONI FIL-QASAM TAŻ-ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid ma' liema pajjiżi Malta għandha bħalissa ftehim ta' kooperazzjoni fil- qasam taż-żgħażagħ, sport u kultura?

Jista' jgħid meta beda jseħħ kull ftehim u meta tiskadi l-validita' tiegħu?

ONOR.

GEORGE VELLA: Lista ta' pajjiżi li magħhom Malta ikkonkludiet ftehim li jkopru koperazzjoni fl'oqsma taż-żagħżagħ, sport u kultura tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din il-Kamra.

DJAR - MIŻURI/INIZJATTIVI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid x'miżuri u/jew inizjattivi ttieħdu mill-ministeru tiegħu mis- 26 ta' Ottubru, 1996 'il hawn favur iż-żgħażagħ?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: F'diversi miżuri u/jew inizjattivi li ttieħdu mill-Ministeru tiegħi mis-26 t'Ottubru 1996 'il hawn gawdew minnhom ukoll iż-żagħżagħ.

SIĠAR - BEJGĦ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm mis-siġar li ġew mil-Libja nbiegħu u kemm ingħataw b'xejn?

Billi kien hemm min ftaħar li wara li kien ħallas tas-siġar reġgħu ngħatawlu lura l-flus li kien ħallas, jista' l- Ministru jikkonferma li kien hemm min ħallas ta' dawn is-siġar, u wara ngħata l-flus lura?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

VAT - DĦUL

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti breakdown tad-dħul tal-VAT fl-ewwel tliet xhur ta' l-1997?

ONOR.

KARMENU VELLA: Id-dħul tal-VAT fl-ewwel tlett xhur ta' 1997 kien kif ġej:-

Mediterranean Conference Centre Lm10,875.18 Institute of Tourism Studies Lm 1,006.47 White Rocks Holiday Complex Lm 1,373.18 Department of Tourism Lm 2,517.70

FONDAZZJONI GĦALL-ISTUDJI INTERNAZZJONALI - KOTBA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'kotba kienu ppubblikati mill-Fondazzjoni għall-Istudji Internazzjonali mit-twaqqif tagħha sa l- aħħar ta' Frar ta' din is-sena?

Jista' jgħid ukoll kemm swiet kull pubblikazzjoni b'mod dettaljat, lil min saru l-pagamenti relattivi kif ukoll igħid x'daħħlet il-fondazzjoni għal kull pubblikazzjoni?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid sena b'sena x'nefqet il- Fondazzjoni għall-Istudji Internazzjonali fuq ix-xiri ta' kotba għall-firxa tas-snin 1986 sa l-aħħar ta' 1996?

ONOR.

FONDAZZJONI GĦALL-ISTUDJI INTERNAZZJONALI - KUNĊERTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il kunċert ġie organizzat mill-Fondazzjoni għall-Istudji Internazzjonali kemm dawk li saru fil-bini tagħha stess kif ukoll oħrajn li saru barra l-bini tal-fondazzjoni tal-Belt fil-perijodu bejn it-twaqqif tagħha sa l-aħħar ta' Jannar 1997?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll f'kull każ x'sewa kull kunċert u jagħti b'mod dettaljat lista ta' pagamenti li saru b'konnessjoni ma' kull kunċert u lil min?

ONOR.

FONDAZZJONI GĦALL-ISTUDJI INTERNAZZJONALI - PROGRAMM ELDERHOSTEL

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid min jikkordina l-programm Elderhostel fi ħdan il-Fondazzjoni għall-Istudji Internazzjonali peress li dan kull m'hu programm ta' 12-il jum fis-sena?

Jista' għaldaqstant il- Ministru jgħid ukoll x'tagħmel u x'inhu r-rwol ta' din il-persuna li tikkordina dan il-programm fi ħdan il-Fondazzjoni għall-Istudji Internazzjonali peress li ma jidhirx li programm ta' 12-il jum ikollu bżonn persuna s-sena kollha biex tikkordinah?

Jista' l-Ministru jgħid x'iddaħħal il-fondazzjoni minn dan il-programm kif ukoll x'tonfoq fuqu b'mod dettaljat?

Jista' l-Ministru jippreżenta wkoll budget ta' kif kien maħsub li jsir l-infiq fuq dan il-programm?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-programm Elderhostel din is-sena se jirrepeti ruħu għaxar darbiet u kull darba jdum bejn 13 u 14-il ġurnata.

Il-programm huwa f'idejn is-short courses section ta' l-International Office.

L-Assistant Short Courses coordinator responsabbli minn dan il- programm hi Ms Sarah Proudler (salarju Lm4329 fis-sena).

Ix-xogħol tal-Assistant Coordinator hu li tiżgura li l-programm jimxi ħarir u li l-parteċipanti joħorġu kuntenti.

Għalhekk, min-naħa waħda tieħu ħsieb li kull ma hu previst fil-programm iseħħ (jew issib alternattiva bla paniku u f'qasir żmien jekk dan ma jkunx possibbli) u minn naħa l-oħra tieħu ħsieb il-bżonnijiet u x-xewqat tal-parteċipanti.

Peress li dawn ikunu kollha ta' ċerta eta' u f'kundizzjoni ta' saħħa mhux dejjem tajba jkollhom bżonn ta' ħafna attenzjoni personali.

Meta l-grupp ta' Elderhostel jasal Malta, l-organizzazzjoni Amerikana tesiġi li l-grupp ikollu rappreżentant miegħu minn x'ħin jisbaħ sa ma jidlam.

Għaldaqstant meta l-grupp ikun Malta Ms Proudler ikollha taħdem medja ta' tnax-il siegħa kuljum, inklużi s-Sibt u l-Ħadd.

Peress li ma titħallasx overtime, tingħata time-off għas-siegħat li tkun ħadmet.

Għall-aħħar parti tad-domanda filwaqt li noffri lill-Onor.

Interpellant il-possibbilita' li jeżamina l-aspett finanzjarju tal-programm fuq bażi personali ma jidhirlix li din l-informazzjoni għandha ssir pubblika.

MISTRA - BRIDGE

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li l-bridge żgħir li jgħaddi minn fuq l-arkata fid-daħla tal-Mistra (fit-triq prinċipali li minn San Pawl il- Baħar jieħu għal Mellieħa) jiġi spezzjonat biex jiġu evitati xi ħsarat fuq dan il-bridge, u wkoll biex jiġi evitat li b'xi mod it-traffiku jkollu jiġi devjat f'xi direzzjoni oħra?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-Dipartiment tat-Toroq qiegħed jieħu ħsieb jorganizza sistema biex pontijiet fit-toroq jiġu spezzjonati regolarment.

F'dan il-każ tajt struzzjoni lid-Dipartiment tat-Toroq biex jagħmel spezzjoni preliminari immedjatament tal-pont indikat mill-Onor.

Interpellant.

PTA - KAROZZI TAL-LINJA ĠODDA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport li ntalab lill- Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku dwar il-karozzi tal-linja ġodda f'Malta?

Meta ġie mitlub dan ir-rapport u meta kien ippreżentat lil uffiċċju tal-Prim Ministru?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

SANT'ANDRU - PERSUNI BIR-ROLLER SKATES

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Billi dawn l- aħħar ġimgħat diversi drabi kien hemm persuni jiġru bir-roller skates f'toroq prinċipali, bħalma hi dik ta' St. Andews, b'periklu għalihom u għas- sewwieqa tal-karozzi, jista' l-Prim Ministru jgħid x'passi tieħu l-Pulizija biex dan il-periklu jinqata'?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi l-Pulizija se tissorvelja l- lokalita' msemmija sabiex ma jkunx hemm dan l-abbuż.

DJAR - MELLIEĦA - SERVIZZ TAD-DAWL

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jieħu l-passi neċessarji biex jassigura li dawk il-persuni li ħadu maisonette tal-Gvern fil-Mellieħa (ħdejn l-iskola) fil-fatt jitwasslilhom is-servizz tad-dawl sar-residenza tagħhom?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Jien informat li d-Dipartiment tal-Bini u Tiswija tad-Djar qiegħed kontinwament f'kuntatt ma' l-Enemalta biex ix-xogħol li baqa' fuq is- substation ta' l-elettriku li kien hemm bżonn biex il- maisonettes msemmija jitwasslilhom is-servizz tad-dawl, jitlesta mill-aktar fis possibbli.

MSU - LAQGĦA TAL-G7 GOVERNMENT ON LINE

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim MInistru jgħid x'inhi r-raġuni li l-MSU ma attendietx għal-laqgħa tal- G7 Government On Line meeting li sar fil-Kajr, l-Eġittu f'Marzu ta' din is- sena?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor Membru għat-tweġiba tal- mistoqsija parlamentari numru 4675 fejn għidt li ma kienx hemm lok li nintensifikaw il-parteċipazzjoni tagħna fil-G7 Government On-Line Initiative peress li din għadha biss fil-livell ta' diskussjoni.

Għaldaqstant inħass li f'dan l-istadju ma kienx ikun produttiv li Malta tipparteċipa fil-laqgħa li saret fil-Kajr, f'Marzu ta' din is-sena.

MSU LTD

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jikkonferma li l-isem ta' l-MSU Ltd se jibqa' l-istess fid- dawl tal-fatt li l-letterheads li ġew stampati dan l-aħħar iġibu proprju dan l-isem?

ONOR.

ALFRED SANT: L-isem ser jinbidel.

Il-letterheads, li jien informat qamu b'kollox Lm110, riedu jinbidlu bilfors biex ikunu konformi mal-liġi peress li kien inħatar Bord tad-Diretturi ġdid.

KONSUM F'MALTA U F'GĦAWDEX

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-konsum, jum b'jum, f'Malta u f'Għawdex f'daqqa fil-perjodu 1.2.97 sa 27.4.97?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-informazzjoni kif mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

DJAR - FURJANA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid xi żviluppi hemm wara l-proġett pilota dwar djar vojta fil- Furjana?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Wara t-tagħrif utli li nġabar waqt is-survey tal- Furjana fejn ġiet ikkonfermata l-entita' tal-problema ta' djar battala fil- Furjana, id-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali qiegħed fi proċess li jiddentifika s-sidien tal-postijiet vojta.

SERVIZZ ĊIVILI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' ħaddiema tal-Gvern li jaħdmu (i) fil-Belt; (ii) fil-Ħamrun; (iii) fil-Marsa; u (iv) f'Tal-Pieta'?

ONOR.

ALFRED SANT: Fis-Seduta Nru. 56 tat-28 ta' April 1997, l-Onor Membru ngħata tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4274, liema mistoqsija kienet prattikament identika għal din il-mistoqsija, bid- differenza li l-informazzjoni li kienet ntalbet kienet rigward il- Furjana.

Naħseb li l-Onor.

Membru jifhem li biex setgħet ingħatat dik it-tweġiba kien jenħtieġ proċess ta' konsultazzjoni mill-uffiċċju tiegħi mal- Ministeri kollha tal-Gvern, proċess li jinvolvi ammont ta' ħin għal ħafna mpjegati tal-Gvern.

Kien ikun ħafna iżjed xieraq u l-Onor.

Membru kien ikun aktar responsabbli li kieku l-informazzjoni li qed tintalab f'din il-mistoqsija kif ukoll f'mistoqsija parlamentari numru.

5454 intalbet ukoll dak iż-żmien biex b'hekk kien isir eżerċizzju wieħed.

Għalhekk ma nħossx li għandu joqgħod jerġa' jsir eżerċizzju ieħor biex tinġabar l-informazzjoni li qed tintalab issa.

SERVIZZ ĊIVILI - ĦADDIEMA PARASTATALI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' ħaddiema parastatali taħt ir- responsabbilta' tiegħu li jaħdmu: (i) fil-Belt; (ii) fil-Furjana; (iii) fil- Pieta'; (iv) fil-Ħamrun; u (v) fil-Marsa?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 5453.

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET EKONOMIĊI U TA' L-INDUSTRIJA - ĦADDIEMA PARASTATALI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' ħaddiema parastatali taħt ir-responsabbilta' tiegħu li jaħdmu: (i) fil- Belt; (ii) fil-Furjana; (iii) fil-Pieta'; (iv) fil-Ħamrun; u (v) fil-Marsa?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Naħseb li l-Onor.

Interpellant irid ikun jaf in-numru ta` ħaddiema li jaħdmu mal-kumpanniji li fihom l-MGI/MIMCOL għandhom ishma, liema numru jammonta għal 1062, maqsuma kif indikat hawn taħt u li jaħdmu fl-ibliet mitluba fid-domanda:

Marsa Interprint 86 Malta Shipbuilding 714 Medigrain 23 Sea Malta 183

Floriana Tug Malta 56

MINISTERU TA' L-EKONOMIJA U L-FINANZI - ĦADDIEMA PARASTATALI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' ħaddiema parastatali taħt ir-responsabbilta' tiegħu li jaħdmu: (i) fil-Belt; (ii) fil-Furjana; (iii) fil-Pieta'; (iv) fil-Ħamrun; u (v) fil-Marsa?

ONOR.

LEO BRINCAT:

| |Bel|Furj|Pie|Hamr|Mars| | |t |ana |ta'|un |a | |Central |318|- |- |- |- | |Bank of | | | | | | |Malta | | | | | | |Malta |- |21 |- |- |- | |Stock | | | | | | |Exchange | | | | | | |Mid-Med |256|32 |- |38 |29 | |Bank | | | | | | |EneMalta |25 | | | | |