MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 57 L-Erbgħa, 27 ta' Jannar, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 57

L-Erbgħa, 27 ta' Jannar, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.12 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 27 ta' Jannar, 1999

WERREJ MINUTI 1012

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 1012

TQEGĦID TA' KARTI 1016

MOZZJONIJIET ESTIMI TA' NFIQ TAL-KORPORAZZJONI GĦAX-XOGĦOL U TAĦRIĠ GĦAS-SENA 1998/1999 1017

AĠĠORNAMENT 1037

MISTOQSJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 1042

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 56 li saret fis-26 ta' Jannar, 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

IPSE - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda ma' l-IPSE mill-31 ta' Ottubru sal-31 ta' Diċembru, 1998?

Jekk ir-risposta hija fl-affermattiv, jista' l-Ministru jgħid meta ħarġu l-applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr ma ħarġu applikazzjonijiet, jista' l- Ministru jgħid kemm kien ilhom li applikaw għall-imsemmi impjieg?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Jien informat li fil-perijodu msemmi ġiet impjegata persuna waħda fil-grad ta' segretarja/accounts clerk ma' l-IPSE.

Dan l-impjieg sar wara li fit-12 ta' Ottubru, 1998 il-Korporazzjoni għax- Xogħol u Taħriġ kienet bagħtet żewġ applikanti biex jimtela' l-imsemmi grad.

It-talba lill-korporazzjoni saret fil-5 ta' Ottubru, 1998 wara li ebda persuna mill-MDC, METCO u MIMCOL ma kienet applikat.

Jien informat ukoll li din il-persuna bdiet taħdem fid-9 ta' Novembru, 1998.

FREEPORT - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mal- Malta Freeport Corporation mill-31 ta' Ottubru sal-31 ta' Diċembru, 1998?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr ma ħarġu applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm kien ilhom li applikaw għall-imsemmi impjieg?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li fil-perijodu li għalih qed jirriferi l-Onor.

Interpellant ġew impjegati ħames ħaddiema ġodda fil-Malta Freeport Corporation imqassmin hekk: Tnejn fil-grad ta' supervisor/purchasing officer, wara li saret talba lill-Korporazzjoni għax- Xogħol u Taħriġ fis-17 ta' Novembru, 1998; tnejn fil-grad ta' mechanic, wara li saret talba lill-ETC fis-16 ta' Lulju, 1997; u wieħed fil-grad ta' electrician electrical technician wara li saret talba lill-ETC fis-17 ta' Ġunju 1997.

L-ebda ħaddiem ġdid ma ġie impjegat f'din l-azjenda mingħajr ma ħarġet sejħa għal applikazzjonijiet.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Cuschieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, wara li tlesta x-xogħol fuq terminal two fil-freeport, jista' l-Ministru jgħidilna meta huwa mistenni li jibda jopera u jekk humiex se jiġu impjegati ħaddiema ġodda fuq dan it- terminal?

Jista' jgħid kemm huwa n-numru ta' ħaddiema li se jiġu impjegati?

MR SPEAKER: Il-Ministru Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni li għandi hija li t-terminal huwa mistenni li jkollu l-makkinarju fuqu sa Ġunju biex ikun fully operational.

Naturalment dan jista' jirrikjedi xi ħaddiema ġodda pero', kif qal iċ- chairman, proprju dan l-aħħar meta sar il-ftehim kollettiv ma' l-union involuta u staqsewh din it-tip ta' mistoqsija, l-għan tal-korporazzjoni huwa li kemm jista' jkun ma jiġux impjegati nies iktar milli jkun hemm bżonn għaliex dan ikun ifisser piż żejjed fuq il-korporazzjoni.

Il- pożizzjoni hija li x-xogħol qiegħed dejjem jiżdied u allura jista' jkun hemm bżonn ta' xi żieda fin-numru ta' ħaddiema, pero' m'għandi l-ebda informazzjoni dwar dan in-numru ta' ħaddiema.

Fil-fatt fil-collective agreement illi ġie ffirmat hemm kontemplat xi reorganisation illi taffettwa wkoll in-numru ta' ħaddiema illi jista' jkun hemm bżonn għal terminal two.

M'hemmx dubju illi wieħed ma jistax jargumenta li għaliex hemm terminal ieħor se jirdoppjaw il-ħaddiema għax irridu noqogħdu attenti illi f'dawn is- sitwazzjonijiet ma nitgħabbewx b'ħaddiema li ma jagħmlux xogħolhom b'mod effiċjenti.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista' l-Ministru jgħidilna eżattament kif inhuma sejrin il-pjanijiet dwar ir-ristrutturar ta' l-industrija?

Peress li qed jintqal li m'hemm l-ebda targets definiti dwar kif se jinħadem ir- ristrutturar ta' l-industrija, jista' jgħidilna jekk għadux isegwi r- rapport Ramboll fuq dak li għandu x'jaqsam ma' ristrutturar ta' l- industrija?

Jista' jgħidilna wkoll x'inhuma l-proġetti attwali li għaddejjin, għal dak li għandu x'jaqsam ma' ristrutturar u modernizzar ta' l-industrija lokali?

Jista' jgħidilna jekk hemmx diġa' xi proġetti approvati li għandhom x'jaqsmu ma' ristrutturar fir-rigward ta' taħriġ, ta' expertise fuq marketing u fuq għajnuna ta' investiment għall-immodernizzar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ewwelnett irrid ngħid li għalkemm ir-Ramboll report huwa tajjeb, pero' la l-amministrazzjoni preżenti ma taqbel miegħu mija fil-mija u naħseb lanqas l-amministrazzjoni preċedenti ma kienet taqbel miegħu mija fil-mija.

Dan ir-rapport fih ħafna elementi li jistgħu jiġu applikati u waħda mill-affarijiet li jsemmi hija li jkun hemm xi tip ta' organizzazzjoni - u fil-fatt il-gvern preċedenti waqqaf l- IPSE - illi tibda tħares kif jista' jkun hemm ir-ristrutturar ta' l- industrija, speċjalment għal dik il-parti ta' l-industrija li 'l quddiem tista' titlef il-protezzjoni mil-levies.

Sfortunatament meta jien rajt xi pjanijiet fit-tul kellha l-IPSE - li kienet ingħatat ċertu press coverage - sibt li kienu xi ftit nebulużi.

Per eżempju, dwar il-mod kif għandha tiġi ffinanzjata l-IPSE, il-gvern preċedenti - u naħseb li dik kienet inizjattiva tajba - l-ewwel qal li 20% mill-privatizzazzjoni tal-Maltacom, u evantwalment tal-Malta International Airport, kienu se jintużaw bħala fond biex l-IPSE tkun tista' tagħmel programmi ta' ristrutturar - għaliex mingħajr finanzi ma tistax tagħmel restructuring programme sewwa - imbagħad iktar tard il-gvern preċedenti kien qal illi d-dħul minn dan l-eżerċizzju ta' privatisation kien se juża għal benefiċċji soċjali.

Fil-fehma tiegħi, hija daqsxejn ereżija u riċetta għal problemi li tipprova tiffinanzja l-benefiċċji soċjali li huma recurrent expenses b'one- off.

Fil-fatt aħna sibna sitwazzjoni fejn il-fondi li kienu qed jiġu pprovduti mill-gvern preċedenti lanqas kienu biżżejjed biex l-IPSE tagħmel il-programmi tagħha għal tliet snin.

Għalhekk ridna naraw li għallinqas ikun hemm fondi biżżejjed għal tliet snin biex l-IPSE tkun tista' tagħmel xi tip ta' restructuring biex jekk, per eżempju, bniedem li jkun jagħmel l- għamara għas-suq lokali ikun irid jaqleb għal esportazzjoni jew saħansitra jaqleb għal prodott ġdid, ikun jista' jingħata assistenza fil-marketing jew fil-management, barra li tkun tista' tingħata assistenza wkoll lil dawk in- negozji ż-żgħar biex ikunu jistgħu jiddeversifikaw ix-xogħol tagħhom.

L- IPSE kienet qiegħda tagħmel il-programm f'dan l-aspett pero' b'din il- problema finanzjarja in the background.

Issa fid-diskussjonijiet li kelli ma' l-IPSE jien issuġġerejt li, per eżempju, isir programm ta' ristrutturazzjoni għall-bakeries għaliex ilu jissemma żmien twil li hemm bżonn isir ċertu investiment fi fran ġodda, investiment fl-ambjent fejn jaħdem il-furnar u investiment f'makkinarju biex dan ikollu silos żgħar biex id-dqiq ma jkollux għalfejn jinġarr fl-ixkejjer.

Fil-fatt l-IPSE qiegħda taħdem biex tħejji dan it-tip ta' programm.

Sadanittant l-IPSE kellha diversi diskussjonijiet ma' l-EU dwar għoti ta' fondi pero' ma kenitx tat sodisfazzjoni biżżejjed lill-EU bil-programm imħejji.

F'Novembru li għadda saret laqgħa oħra bi preparazzjoni għal- laqgħa ma' l-EU u llum għandi rapport illi se jmur għand l-EU illi juri biċ-ċar kif l-IPSE se tipparteċipa f'dawn it-tip ta' programmi.

L-idea li jitwaqqaf fond li r-return minnu jiġi wżat għall-programmi ta' l-IPSE m'hijiex biżżejjed jekk irridu nħarsu iktar 'il bogħod minn dawn it-tliet snin u allura se jkun hemm bżonn ċertu budgetary input mill-gvern, pero' huwa importanti li naraw jekk nistgħux nieħdu ċertu pre-accession aid.

Jien informat illi Ċipru se jieħu b'madwar ECU5 miljun bħala pre-accession aid għal dawn it-tip ta' programmi u la aħna nerġgħu naqbdu t-triq għal sħubija sħiħa fl-EU, inkunu nistgħu nipprovaw nisfruttaw kemm jista' jkun dawn it-tip ta' opportunitajiet.

Il-verita' hija illi l-finanzi tal-gvern huma problema u ma tistax tagħmel programm ta' ristrutturazzjoni kif kien qed jiġi ppjanat qabel b'one-off mill-partial privatisation tal-Maltacom u ta' l-MIA.

Jiddispjaċini ngħid illi l-ħsieb kien tajjeb pero' l-pjanijiet ma kenux msajrin biżżejjed.

L-ikbar problema li sibt kienet fl-allokazzjoni ta' l-art għax flimkien mal-MDC, fir-run-up to the election l-IPSE kienet ħarġet bl-idea li tagħti small plots lil ħafna negozji żgħar.

Għal dawn il-plots applikaw madwar 300 negozjant u ngħataw madwar mitt plot.

Għalkemm l-idea li jingħataw biċċiet ta' art lil dawn l-individwi kienet tajba, il-programm irid ikun iktar estensiv minn hekk u trid tara jekk l-individwu huwiex kapaċi jiffinanzja l-istruttura li jrid jibni.

Dan ifisser li nħolqot demand kbira u s'issa qed inħarsu lejn sistemi li jistgħu jiġu introdotti biex inkunu nistgħu ngħinu f'din ir-ristrutturazzjoni.

Pero' naqbel ma' l-Onor.

Interpellant illi r-ristrutturazzjoni hija xi ħaġa importanti għal pajjiżna u rridu nagħmluha bil-għaqal biex ikollna riżultati pożittivi u mhux xi ħaġa li ssir one-off, li tkun bl-iskossi u tkun inċerta minħabba l-fatt illi ma tkunx qed tħares fit-tul biżżejjed.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, filwaqt li wieħed jista' jippolemiċizza - u jkollna żmien biex nippolemiċizzaw fuq x'ġara u ma ġarax qabel Settembru 1998 - il-mistoqsija tiegħi ma kenitx indirizzata lejn x'ġara dak iż-żmien imma lejn x'qed jagħmel bħalissa l-Ministru.

Qed nifhem tajjeb illi l-uniku proġett li għaddej 'il quddiem huwa dwar suġġeriment li għamel il-Ministru nnifsu dwar ristrutturazzjoni f'dak li għandu x'jaqsam mal-fran f'Malta, għax dak huwa l-uniku punt konkret illi ssemma mill-Ministru?

Jista', jekk jogħġbu, il-Ministru jilluminana eżattament liema huma l-partijiet tar-Ramboll report li se jiġu implimentati fil-pjani tiegħu?

Jien fhimt li 20% mill-flus li daħlu mill- Maltacom privatisation huma allokati għar-ristrutturar ta' l-industrija; allura jista' l-Ministru jgħidilna eżattament kif qiegħed jipproġetta li jalloka dawk il-flus li hemm?

Issa jekk humiex biżżejjed jew le wieħed jarah aktar 'il quddiem.

Jaf il-Ministru li min-naħa ta' l-industrijalisti Maltin hemm baħħ kbir għax ħadd ma jaf eżattament fejn qiegħed u kif se tiġi implimentata r-ristrutturazzjoni?

Jista' l-Ministru mill-kompetenza tiegħu jilluminana ftit kif beħsiebu jagħti l-prioritajiet bejn settur u ieħor u bejn proġett u ieħor għal dak li għandu x'jaqsam ma' taħriġ u export marketing u essenzjalment ukoll x'inhuma l-pjani li se jkollu biex l-IPSE timxi 'l quddiem anke fl-allokazzjoni ta' l-artijiet li għadu kif semma?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, jien assolutament ma naqbilx mal-Kap ta' l-Oppożizzjoni meta jgħid li għallinqas trid tara x'tagħmel bis-Lm6.9 miljun li ġejjin mill-partial privatisation tal-Maltacom għaliex jien nemmen li l-unika soluzzjoni li hemm hija li jew dawn il-flus tiekolhom imbagħad wara tara x'tagħmel jew inkella - fil-fatt jien kont naħseb li dan li se ngħid kien qiegħed jiġi ppjanat li jsir mill-gvern preċedenti u mill-IPSE - jiġi kkreat fond u r-return minnu jiġi utilizzat għall- programmi ta' l-IPSE.

Pero' biex tkun tista' twettaq dawn il-programmi trid tikkrea fond ferm ikbar għal long-term financing u m'huwiex biżżejjed li jkollok fond ta' Lm6.9 miljun biss plus ECU2 miljun li ġejjin mill- Ewropa.

Jien ma rridx inqajjem polemiċi u semmejt il-każ tal-furnara bħala eżempju, imma hemm diversi setturi msemmija fir-rapport, bħas-settur ta' l-agro-industry, li jinvolvi madwar 589 kumpannija li jħaddmu bejn wieħed sa għaxra; is-settur tal-construction materials, li jinkorpora madwar 251 kumpannija; is-settur ta' l-għamara li jinkorpora madwar 822 kumpannija; u s-settur tal-clothing and textiles, li jinvolvi madwar 240 kumpannija, li kollha għandhom bżonn jidħlu f'dan il-programm ta' restructuring.

Mr Speaker, dan ifisser li x-xogħol qiegħed isir u l- problema hi li qabel, għalkemm konna niftaħru li kellna gvern modern, ma kienx qiegħed isir xogħol u sfortunatament waqaf meta kien għadu lanqas sar l-ewwel pass.

Il-verita' hija li l-programmi qed jiġu mfassla - kieku kienu mfassla qabel, kieku diġa' bdejna - qed jiġu costed u rrid ngħid ukoll li hawnhekk l-Unjoni Ewropea serviet ta' dixxiplina kbira fuq pajjiżna għaliex għalkemm se jagħtuna biss ECU2 miljun, insistew li jkollhom iktar dettalji magħġuna milli kien ipprepara l-gvern preċedenti.

Ir-reazzjoni min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea kienet negattiva għaliex bdew jaraw affarijiet li għadhom fis-sħab.

Pero' issa dan il-programm li għandi quddiemi jagħti dettalji dwar dawk l-affarijiet li jistgħu jinbidlu u nista' nassigura lill- Onor. Interpellant li huwa programm li qiegħed jagħmel costing tajjeb dwar kemm se jiġu jiswew il-business plans.

Naturalment l-Unjoni Ewropea ma tridx tkun taf biss kif se jiġu wżati l-flus tagħha imma trid tkun ukoll kemm se jiġu wżati mill-flus ta' Malta.

Per eżempju, insibu li għall- business plans huwa intiż li jkun hemm madwar ECU52,000 ta' l-Unjoni Ewropea, u min-naħa tal-Gvern Malti jkun hemm finanzjament ta' madwar ECU140,000; għal small enterprise long guarantees huwa kalkolat li se jkun hemm bżonn ECU195,000; għal operations development scheme se jkun hemm bżonn ECU1,300,000; u għal incubators se jkun hemm bżonn ECU920,000; għal export market development grants qed jikkalkolaw li se jkollhom bżonn ECU2.5 miljun; għal human resource investment plan - li ssemma mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni - qed jikkalkolaw li se jkollhom bżonn ECU2.6 miljun iffinanzjati minn Malta u madwar 1.3 miljun Ecu iffinanzjati mill-Unjoni Ewropea; u għal operations development scheme qed jikkalkolaw li se jkun hemm bżonn ECU4.25 miljun ffinanzjati minn Malta u ECU2.1 miljun min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea.

Mr Speaker, dan ifisser li l-programmi dettaljati fil-fatt inħadmu imma sfortunatament ma kenux lesti qabel u, kif diġa' għidt, l-Unjoni Ewropea baqgħet tinsisti li tingħata eżempji konkreti ta' kif se jaħdmu l- programmi, kif se jintnefqu l-flus u kif se jiġu allokati.

Nista' nkompli nitkellem fuq dan is-suġġett imma naħseb li iktar 'il quddiem ikollna opportunita' li ninformaw lill-pubbliku in ġenerali meta wieħed ikun jista' jagħmel launching ta' dawn il-programmi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi. mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, fid-dawl ta' dak li qal il-Ministru li la jispiċċa x-xogħol fuq terminal two fil-freeport se jkun hemm bżonn ta' iktar ħaddiema bħalma huma mechanics, crane operators jew equipment operators, jista' l-Ministru jgħid jekk hux qiegħed jiġi kkonsidrat li l- ħaddiema tal-Kalaxlokk li għandhom esperjenza fuq ix-xogħol li sar fil- freeport 'il quddiem jintgħażlu biex jimlew xi vakanzi fil-freeport?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Naturalment il-ħaddiema tal-Kalaxlokk ikollhom kull opportunita' li japplikaw daqs kulħadd.

L-Onor.

Interpellant qed jistaqsi jekk għandhomx jingħataw preferenza pero' jiddipjaċini ngħid li ma naħsibx li huwa għaqli li jkollna dawn it-tip ta' preferenzi.

Ma rridux ninsew li l-ħaddiema tal-Kalaxlokk qegħdin fis-settur tal-kostruzzjoni u m'għandhomx l-esperjenza biex joperaw a computerised crane li hemm fil- freeport.

Ma naqgħux fl-assuridita' li nibdew ngħidu li kull xogħol huwa l-istess jew li għaliex dawn il-ħaddiema ħadmu fuq crane, allura jistgħu jaħdmu fuq crane li jiswa $5 miljun u li jitla' sa tmien sulari b'mekkaniżmu komputerizzat.

L-opportunitajiet għal impjiegi se jkunu għal kulħadd u ma rridux ninsew li meta spiċċa l-gvern preċedenti kien hemm 7,200 nies qiegħda li minnhom jista' jkun hemm nies li għandhom abilitajiet ferm iktar biex jagħmlu ċertu xogħol.

Naħseb li ma jkunx għaqli li naqbdu u niddeċiedu minn dan il-parlament jew il-gvern jiddeċiedi li dawn l- impjiegi għandhom ikunu riservati għal ċerti nies.

Din it-tip ta' preferenza m'hijiex għaqlija u m'hijiex xi ħaġa li dan il-gvern jaqbel magħha.

Fir-rigward tal-ħaddiema tal-Kalaxlokk għaddejjin bid-diskussjonijiet u qed joħorġu diversi options għaliex dawn il-ħaddiema jridu jagħmlu xi ħaġa produttiva u jien naħseb li d-diskussjonijiet li għaddejjin bħalissa għandhom iwasslu għal ftehim aħħari.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Dalli.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 20 ta' l-1999 – Regolamenti ta' l-1999 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud (Ħlas lura ta' Taxxa tas- Sisa fuq Ħażniet Kummerċjali);

Avviż Legali Nru. 21 ta' l-1999 – Regolamenti ta' l-1999 li jemendaw l- Erbatax-il Skeda li tinsab ma' l-Att dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud; u

Avviż Legali Nru. 22 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 li jemendaw il-Ħmistax-il Skeda li tinsab ma' l-Att dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li tagħti l-konsum tal-petrol biċ-ċomb, petrol bla ċomb u diesel matul is-snin bejn l-1989 u l-1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3488.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

Nitlob lill-Ministru Gonzi jressaq il-mozzjoni li tidher fuq l-aġenda.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' NFIQ TAL-KORPORAZZJONI GĦAX-XOGĦOL U TAĦRIĠ GĦAS-SENA 1998/1999

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, nipproponi:

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Nfiq tal-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ għall-perjodu mill-1 ta' Ottubru, 1998 sat-30 ta' Settembru, 1999.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Nifhem li hemm qbil li bħas-soltu d-diskussjoni fuq din il- mozzjoni tieħu żewġ seduti, bil-ħin jinqasam indaqs bejn il-membri ta' l- oppożizzjoni u l-membri tal-gvern, bil-kelliema jalternaw u bil-winding-up għan-naħa tal-gvern.

Rimarki?

Il-Ministru Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, illum qegħdin niddiskutu l- Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ li hija waħda mill-iktar korporazzjonijiet importanti f'dan il-pajjiż.

Jien naħseb li f'din il- Kamra kulħadd jaqbel li din hija korporazzjoni kruċjali għal dak li għandu x'jaqsam mal-qasam ta' l-impjiegi f'pajjiżna.

L-ETC ilha stabilita għal numru ta' snin u bil-mod il-mod fuq il-firxa ta' dawn is-snin bdiet tieħu sehem iktar attiv u iktar qawwi fl-iżvilupp tal-qasam ta' l-impjiegi, li aħna nikkonsidrawh bħala l-iktar wieħed importanti.

Pero' meta wieħed jagħmel statement bħal dan irid jiċċara punt, anke għal dawk li jkunu qed isegwu dan id-dibattitu għaliex ħafna drabi n-nies li ma jkunux involuti f'dan il-qasam ma jirrealizzawx li l-funzjoni ta' l-ETC m'hijiex li toħloq l-impjiegi.

Ċertament li l-opportunitajiet tax-xogħol ma jiġux għaliex tkun ħolqithom l-ETC.

Il-funzjoni ta' din il-korporazzjoni hi li filwaqt li tanalizza r- realtajiet soċjali u ekonomiċi li jkun għaddej minnhom il-pajjiż - mhux biss għal xi perijodu partikolari li nkunu qed ngħixu fih imma anke għall- bżonnijiet futuri f'dak li għandu x'jaqsam mal-qasam ta' l-impjiegi - hi stess b'mod attiv u bl-inizjattiva tagħha stess tressaq lil dawk il- persuni li jkunu qed ifittxu x-xogħol kemm jista' jkun viċin l- opportunitajiet li jkunu qed jiġu identifikati.

B'dan il-mod l-ETC tkun tista' tfassal programmi ta' taħriġ li jkunu adattati għat-talenti u għall-kapaċitajiet ta' dawn l-individwi pero' fl-istess ħin ikunu mmirati biex tippreparahom għad-dinja tax-xogħol.

Fil-fatt ta' min jirrifletti ftit dwar x'għandha tkun il-missjoni ta' l-ETC f'pajjiżna.

Tista' l-ETC tkun korporazzjoni li tindirizza dan il-qasam b'mod reattiv, jiġifieri tara l-bżonnijiet immedjati tal-mument partikolari li nkunu qed ngħixu u taħdem biex tindirizza dawk il-bżonnijiet?

Jien naħseb li kieku kellha taħdem b'dan il-mod, l-ETC tkun qed tara sal- ponta ta' mneħirha u tkun qed taqdi parti żgħira ħafna mir- responsabbilta' li ngħatat.

Forsi kieku kellha taħdem b'dan il-mod, wieħed jista' jgħid li tkun iktar viċina l-management by crisis għaliex jekk f'daqqa waħda jkollok problema fl-ekonomija u l-qgħad jibda jiżdied, allura l-ETC tiffunzjona u jekk is-sitwazzjoni ekonomika tkun miexja tajjeb, l-ETC toqgħod b'idejha fuq żaqqha tistenna l-manna taqa' f'ħalqha.

Jien naħseb li dik qatt ma kienet u m'hijiex il-funzjoni ta' l-ETC.

L-ETC m'għandux ikollha funzjoni reattiva imma għandu jkollha funzjoni katalista.

X'irrid infisser?

Jiġifieri bħala organizzazzjoni bil-ħidma tagħha stess u bil-programmi ta' taħriġ ċċaqlaq u tistimola s-suq tax- xogħol billi tipprovdi programmi ta' taħriġ lil dawk l-individwi li jkunu qed jirreġistraw ħalli jkunu jistgħu jadattaw ruħhom għat-tibdiliet li kontinwament qed iseħħu b'ritmu mgħaġġel ħafna fil-ħajja ekonomika u industrijali ta' dan il-pajjiż.

Mr Speaker, pajjiżna bħal pajjiżi oħra għaddej minn din l-esperjenza u lkoll kemm aħna rridu nagħrfu li l-iżviluppi li qed iseħħu fil-qasam tat- teknoloġija mad-dinja kollha qed ikollhom effett fuq pajjiżna wkoll.

Pero' dawn l-iżviluppi teknoloġiċi qed iġibu wkoll tibdiliet kbar fil- kwalita' tax-xogħol li nagħmlu, fil-kondizzjonijiet tax-xogħol u fil- flessibilita' li jkun hemm bżonn biex aħna nadattaw ruħna għal dawn ir- realtajiet fuq il-post tax-xogħol tagħna.

Din hija d-dinja tax-xogħol tal- lum u l-ETC trid tirrikonoxxi li kontinwament trid iżżomm ruħha aġġornata ma' dawn l-iżviluppi li qed iseħħu b'mod li tkun tista' tidentifika mhux biss x'se jkunu l-bżonnijiet immedjati ta' pajjiżna imma l-bżonnijiet ta' pajjiżna fi żmien ħames snin oħra.

Nirrepeti li xogħol l-ETC m'huwiex li toħloq il-postijiet tax-xogħol imma li tipprepara u tressaq lil dawk li qed ifittxu x-xogħol għar-realta' li nkunu qed ngħixu fiha jew li għad irridu ngħaddu minnha.

Jien naħseb li biex l-ETC tkun kapaċi tagħmel din il-bidla li tħalli l-effett tagħha fis-soċjeta tagħna trid toqgħod għal dawn il-ħames kondizzjonijiet li se nsemmi.

L-ewwel kondizzjoni hi li l-ETC trid tirrealizza li bħala korporazzjoni m'hijiex qed taħdem f'vacuum imma qed taħdem f'realta' ekonomika fil-pajjiż u f'din ir-realta' ekonomika tikkrea hi stess ir-ritmu li bih trid taħdem.

Allura l-kejl tas-suċċess fix-xogħol tagħha jrid kontinwament isir fid-dawl tas-sitwazzjoni ekonomika li jkollna f'pajjiżna fil-mument u anke għal dak li jista' jiġri fil- futur.

It-tieni kondizzjoni li npoġġi fuq l-ETC hi li trid tagħraf li l-funzjoni tagħha m'hijiex li tkun sensara tax-xogħol imma xogħolha huwa li tressaq lil min qed ifittex ix-xogħol lejn l-opportunitajiet li jkunu qed jiġu identifikati billi tipprovdilu t-taħriġ.

Fl-opinjoni tiegħi, il-qasam tat- taħriġ għandu rwol importanti u kruċjali ħafna fil-missjoni li għandha l- korporazzjoni u għalhekk l-ETC ma tistax tnaqqas mill-importanza tiegħu.

Jien m'iniex qed ngħid li għamlet dan imma qed nenfasizza biss il-punt li din hija kondizzjoni sine qua non biex l-ETC tkun tista' verament taqdi l-funzjoni li dan il-parlament għaddilha meta twaqqfet.

It-tielet kondizzjoni li npoġġi fuq l-ETC biex ikollha suċċess fil-ħidma tagħha hi li ma tistax taħdem waħedha.

Issa din hija differenti mill- ewwel kondizzjoni meta qabel għidt li m'hijiex qed taħdem f'vacuum imma qed taħdem f'realta' ekonomika.

Fix-xogħol tagħha l-ETC trid tirrealizza li biex ikollha suċċess trid timxi id f'id ma' setturi oħra importanti ħafna li direttament jew indirettament jinfluwenzaw x'tip ta' ħaddiema qed ikollna noħorġu għad-dinja tax-xogħol.

Per eżempju, żgur li ż-żewġ naħat tal-Kamra naqblu li l-ETC ma tistax taħdem indipendentement minn dak li jkun qed jiġri fil-qasam ta' l-edukazzjoni għaliex fuq il-kotba tagħha se jkollha, fost nies oħrajn, grupp qawwi ta' nies li jkunu għadhom kemm spiċċaw mill-istudji tagħhom u jibdew jifirxu għajnejhom fuq id-dinja tax- xogħol.

Allura bla dubju ta' xejn naħseb li lkoll naqblu li jrid ikun hemm relazzjoni viċina ħafna f'sens ta' kordinazzjoni u koperazzjoni qawwija bejn l-ETC u s-sistemi edukattivi f'pajjiżna.

Qed nuża frażi "sistemi edukattivi f'pajjiżna" biex ħadd ma jifhimni ħażin u m'iniex qed nalludi għall-edukazzjoni fis-settur pubbliku biss imma qed nirriferi għall-iskejjel kollha ta' pajjiżna li minnhom ħerġin il- ħaddiema tal-lum u ta' għada.

L-ETC irid ikollha interface qawwi fil-mod kif tikkomunika u tikkordina l-inizjattivi tagħha mhux biss mas-settur ta' l-edukazzjoni f'pajjiżna imma wkoll mas-settur ta' l-industrija kollha kemm hi.

Dan ifisser li l-ETC trid tkun il-ħin kollu għajnejha miftuħin fil-kamp industrijali biex tkun taf x'inhu jiġri ħalli hi stess tagħraf x'inhi d-domanda ta' l-industrija llum u x'se tippretendi għada.

Fl- opinjoni tiegħi, irid ikollha wkoll input qawwi ta' sens ta' ekonomija immedjata u futura għal dak li għandu x'jaqsam mal-pajjiż.

Mr Speaker, jien naħseb li dawn it-tliet kondizzjonijiet li semmejt huma l-iktar importanti biex l-ETC tkun tista' tagħraf preċiż x'inhu mistenni minnha u x'inhuma t-targets tagħha.

Ir-raba' kondizzjoni li jien inpoġġi fuq il-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ biex tkun tista' tilħaq l-għanijiet tagħha hija li hemm ċerti servizzi essenzjali li min-natura tagħhom ikunu parti mix-xogħol ta' l-ETC, dawk li bl-Ingliż jissejħu core activities.

Kieku kelli nagħżel minn fost il-funzjonijiet kollha li tagħmel l-ETC illum liema huma l-core activities l-iktar importanti nsemmi l-placements, it-taħriġ u l-inforzar tal-liġi.

L-ewwelnett is-servizz ta' placements li fl-annual report jirriferu għalih bħala l-employment service huwa wieħed mill-attivitajiet prinċipali li taqdi l-ETC.

Nerġa' ngħid li bl-ebda mod ma rrid inwassal il-messaġġ li l- ETC hija xi aġenzija tax-xogħol pero' żgur li l-placement huwa wieħed mill-kejlijiet l-iktar importanti li għandna neżaminaw biex inkunu nafu jekk l-ETC hijiex qed tilħaq l-oġġettivi tagħha.

It-tieni attivita' prinċipali ta' din il-korporazzjoni hija l-programmi ta' taħriġ li tipprovdi.

Jien nistieden lil din il-Kamra biex waqt dan id- dibattitu nikkummentaw u nanalizzaw - jien se nkun qed nisma' l-interventi taż-żewġ naħat tal-Kamra - l-aspetti ta' taħriġ li hemm involuti fix-xogħol ta' l-ETC, anke kif spjegati fl-annual report li tqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra.

Il-qasam tat-taħriġ huwa kruċjali wkoll u naħseb li jekk bħala deputati u jien bħala ministru rridu naqdu dmirna f'sens nazzjonali, irridu nanalizzaw il-programmi ta' taħriġ li kellha l-ETC s'issa u forsi nidentifikaw aħna stess minn hawnhekk u noħorġu b'xi suġġerimenti dwar programmi ta' taħriġ oħra.

Jien nassumi - u nispera li huwa hekk - li l- lista ta' programmi ta' taħriġ li diġa' jeżistu hija riżultat ta' analisi tal-bżonnijiet tas-suq għaliex ma tistax taqbad u tivvinta programmi ta' taħriġ sempliċement biex ikollok lista twila ta' programmi imma trid tiddeċiedi t-tip ta' programmi ta' taħriġ skond l-indikazzjonijiet li jkunu qed joħorġu mis-suq, ħalli jgħinu lil dawk kollha li jkunu qed jieħdu sehem f'dawn il-programmi ta' taħriġ sabiex ikollhom iktar opportunitajiet ta' xogħol.

Dan jgħodd b'mod partikolari - u naħseb li se jkun hawn min jintervjeni fuq dan il-punt f'dan id-dibattitu - għal dawk li ilhom jirreġistraw għal żmien twil, dawk li aħna nsejħulhom il-long-term unemployed.

Fil-verita' dawn it-tliet kelmiet jfissru ħafna għaliex ħafna drabi dawk li ilhom jirreġistraw għal żmien twil isibu ruħhom fi problemi soċjali li kultant lanqas aħna stess ma nirrealizzawhom.

Insibu każijiet fejn dawn in-nies ikollhom nuqqas ta' kapaċita' akkademika u ta' illitteratiżmu.

Għalhekk huwa importanti li f'dibattitu bħal dan nanalizzaw x'għamlet u x'għandha tagħmel l-ETC biex tkompli ġġib 'il quddiem il-qasam tat-taħriġ.

It-tielet attivita' prinċipali ta' din il-korporazzjoni hija l-inforzar tal-liġi.

L-ETC għandha r-responsabbilta' mogħtija lilha bil-liġi li tibgħat l-ispetturi tagħha biex taċċerta ruħha li ma tkunx qed tinkiser il- liġi, li ma jkunux qed isiru abbużi, li ma jkunux qed jiġu impjegati nies bla ktieb ta' xogħol, li ma jkunux qed jiġu impjegati persuni taħt l-eta', li l-kondizzjonijiet tax-xogħol ikunu qed jiġu osservati u li min ikun qed jirreġistra ma jkunx qed jaħdem b'mod illegali jew inkella b'mod mhux dikjarat.

Jien nistenna li f'dan id-dibattitu ssir analisi ta' x'sar u ma sarx s'issa u jsiru suġġerimenti dwar x'nistgħu nagħmlu iżjed.

Il-ħames kondizzjoni li npoġġi fuq l-ETC hija li l-prioritajiet tagħha jkunu ssettjati b'mod ċar.

Jien nieħu pjaċir ninnota li ċ-chairman preżenti fl-introduzzjoni ta' l-annual report qal li l-ETC se tagħti priorita' lil long-term unemployed li jsibuha diffiċli biex isibu x-xogħol.

Fil-fatt mill-aspett ta' ġustizzja soċjali dawn il-persuni jitolbu bi dritt li jirċievu l-ewwel attenzjoni għaliex huma l-isfida ta' l-ETC.

Jien naħseb li l-ETC ma ssibhiex daqshekk diffiċli li ssib xogħol lil min għadu frisk, lil min għandu t-talent u lil min huwa entużjast biex jidħol fid- dinja tax-xogħol pero' naħseb li baħri tajjeb huwa dak li kapaċi jaħdem fil-maltemp u kwalunkwe biċċa għodda li għandna nkunu nafu kemm hi tajba jekk taħdem proprju f'dak il-qasam li l-iktar hemm bżonn.

Issa fil-każ tal-qasam tax-xogħol l-ewwel attenzjoni trid tingħata lil dawk il-persuni li ilhom jirreġistraw għal żmien twil u ma jistgħux isibu impjieg adattat għalihom.

Jien nemmen li biex l-ETC tilħaq l-għanijiet tagħha trid tkun katalista u tagħmel il-bidliet li jkun hemm bżonn minn xahar għal xahar u minn sena għal sena u tiffoka fuq dawn il-ħames kondizzjonijiet li semmejt.

Mr Speaker, naturalment hemm affarijiet oħrajn li m'iniex se noqgħod insemmihom u bl-ebda mod ma jien qed nippretendi li dawn il-ħames kondizzjonijiet ikunu l-oraklu ta' l-ETC pero', fl-opinjoni tiegħi, jekk l- ETC trid tħalli l-effett tagħha huwa importanti li tħares lejn dawn il- ħames aspetti.

Issa meta niġu biex niddibattu l-estimi ta' l-ETC irridu nħarsu lura u 'l quddiem ukoll.

Fil-fatt huwa importanti li nanalizzaw bl-iktar mod oġġettiv dak li għamlet l-ETC fit-12-il xahar bejn Ottubru ta' l-1997 u Settembru ta' l-1998 u naraw fejn morna tajjeb u fejn morna ħażin.

Meta nħares ftit lejn ir-riżultati li rnexxielha tikseb l-ETC matul it-12-il xahar sa Settembru li għadda jkolli nikkonkludi li bla dubju ta' xejn l- ETC ħadmet f'ċirkostanzi diffiċli ħafna.

Għaliex?

Għaliex, kif għidt qabel, ir-realta' ekonomika qatt ma tista' taħrab minnha u, fl-opinjoni tiegħi, jidher ċar li l-ETC fit-12-il xahar li għaddew ħadmet f'realta' ekonomika li kienet xi ftit jew wisq imwegħra, diffiċli u iebsa u kellha tistinka kontra l-kurrent biex tkun tista' tilħaq il-livelli tas-snin l- imgħoddija.

M'iniex se nidħol fid-dettall għaliex m'huwiex il-ħsieb tiegħi li ntawwal f'dan l-istadju ta' introduzzjoni pero' biex sempliċement ninkanala d-dibattitu nixtieq niġbed l-attenzjoni għaċ- ċifri tal-placements.

Għal din is-sena li għaddiet l-ETC irnexxielha tagħmel 1,878 placement.

Dan ifisser li l-ETC irnexxilha ssib 1,878 impjieg għal dawk il-persuni li kienu qed jirreġistraw wara li tkun avviċinat lill-employers biex tħeġġihom jimpjegaw lin-nies, tara x'inhuma l-kondizzjonijiet li għandhom bżonn u tipprova tipprovdi mill-aħjar li tista' mill-pool li jkollha.

Issa meta nqabblu din iċ-ċifra mal-placements li kellna fis-snin l-imgħoddija mill-ewwel joħroġ ċar li din is-sena l-ETC ma rnexxilhiex tagħmel dak li għamlet fis-snin l-imgħoddija.

Per eżempju, fl-1992/1993, meta l-ETC kienet għadha qed tibda, kienu saru 1,706 placement; fl-1993/1994 irnexxielha tagħmel 2,478 placement, fl- 1994/1995 il-placements telgħu għal 3,113 u fl-1995/1996 il-placements komplew jitilgħu għal 3,317.

Dan ifisser li minn mindu twaqqfet l-ETC, it- trend kienet qed tiżdied regolarment sena b'sena.

Pero' mbagħad f'daqqa waħda fl-1997/1998 dan l-ammont ta' placements niżel għal 1,878 u jekk wieħed jara daqsxejn x'ġie placed fis-settur privat isib li kien hemm tnaqqis sostanzjali paragunat mal-placements fis-settur privat fis-snin ta' qabel minħabba l-problema tar-realta' ekonomika li kien għaddej minnha l- pajjiż.

Fil-fatt fl-1995/96 minn 3,317 placement kien hemm 2,811 li kienu fis-settur privat.

Fl-aħħar 12-il xahar il-placements fis-settur privat minn 2,811 niżlu għal 1,511.

Għalhekk wieħed mill-ewwel jinnota kemm kienet iebsa iċ-challenge li kellha quddiemha l-ETC fiċ-ċirkostanzi ekonomiċi li kien għaddej minnhom pajjiżna.

Meta wieħed janalizza ftit dawn iċ-ċifri jasal għall-konklużjoni - għalkemm forsi ż-żewġ naħat tal- Kamra ma jaqblux fuq ir-raġunijiet - li bejn Ottubru ta' l-l-1997 u Settembru ta' l-1998 l-ekonomija f'pajjiżna kienet staġnata tant li ma kenux qegħdin jinħolqu postijiet tax-xogħol, bil-konsegwenza li l-ETC kienet qed issibha dejjem iktar diffiċli biex tilħaq it-targets tagħha.

Irridu nammettu - u tajjeb li dan ikun parti minn dan id-dibattitu - li bejn Ottubru ta' l-1997 u Settembru ta' l-1998 pajjiżna għadda minn diffikultajiet ekonomiċi kbar.

Issa n-naħa tal-gvern għamlet l-analisi tagħha - jista' jkun li i l-kollegi tan-naħa l-oħra ma jaqblux ma' din l- analisi - u għandha r-raġunijiet tagħha għaliex inħolqot din is-sitwazzjoni f'pajjiżna.

Waħda mir-raġunijiet prinċipali hija li meta l-Gvern Laburista fl-1996 ffriża l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni Ewropea, dakinhar ġie iffriżat ukoll il-pajjiż.

Meta konna fl-oppożizzojni pprovajna niftħu għajnejn il-gvern ta' dak iż-żmien u għidnielu biex joqgħod attent għaliex dik id-deċiżjoni kienet se ġġib staġnar magħha.

Pero' dak il-żmien il-Gvern Laburista għażel it-triq li deherlu li kellu jagħżel u la sema' minn dak li konna qed ngħidulu aħna u lanqas minn dak li kienu qed jgħidulu l-korpi kostitwiti f'pajjiżna, li kienu qegħdin jixegħlu l-allarm lill-Gvern Laburista li wara li kienet ittieħdet d- deċiżjoni ta' l-iffriżar ta' l-applikazzjoni tagħna biex insiru membri sħaħ ta' l-Unjoni Ewropea, il-pajjiż staġna u ma setax jiċċaqlaq.

Fil-fatt iż- żmien tana parir u ċ-ċifri ekonomiċi pprovaw dak li konna għidna.

Issa meta ngħidu dan il-pajjiż iffriża jfisser li naqset l-inizjattiva, naqas l-investiment u naqsu l-opportunitajiet tax-xogħol għaliex il- fabbriki u l-ħwienet tagħna ma komplewx jespandu u ġralna bħal bebbuxu li daħal f'qoxortu u ma riedx joħroġ ħalli jerġa' jibda jiċċaqlaq.

Il-Gvern Laburista baqa' jżomm iebes u kienet biss bis-saħħa ta' l-elezzjoni ġenerali tal-5 ta' Settembru, 1998 meta l-poplu Malti għażel lill-Partit Nazzjonalista biex jerġa' jiggverna lil dan il-pajjiż u mill-ewwel ittieħdet id-deċiżjoni biex Malta terġa' taqbad it-triq lejn l-Unjoni Ewropea.

Il-ħsara li saret ma tissewwiex daqslikieku għandek bozza mitfija u tixgħel is-switch biex ikollok id-dawl.

Kultant huwa diffiċli ħafna biex tibni dak li fil-fatt ħaddieħor ikun żarma pero' mill-5 ta' Settembru 'l hawn dan il-gvern reġa' beda jistinka biex kemm jista' jkun malajr pajjiżna jerġa' jaqbad it-triq lejn l-Unjoni Ewropea u nittamaw li din is-sitwazzjoni tiġi ċċarata malajr kemm jista' jkun.

Forsi xi ħadd jistaqsi: Dan x'għandu x'jaqsam ma' l-ETC?

Jien ngħid li għandu x'jaqsam ħafna u għalhekk iktar qabel għidt li l-ETC ma taħdimx f'vacuum imma taħdem f'realta' ekonomika u din hija xi ħaġa marbuta wkoll mal-ħajja tagħna lkoll.

Il-fatt li pajjiżna jaf f'liema direzzjoni miexi, huwa determinat li jsir membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea, jaf bi preċiż x'inhuma l-isfidi li għandu quddiemu u li kapaċi jirbaħhom b'fiduċja sħiħa fil-kapaċitajiet tagħna bħala Maltin, nistgħu nirbħu dawk l-isfidi kollha u nerġgħu npoġġu lil pajjiżna fit-triq it-tajba.

Mr Speaker, raġuni oħra li kienet qed tagħfas fuq l-espansjoni ta' l- ekonomija ta' pajjiżna, li raqdet lil dan il-pajjiż għal sentejn u poġġiet lill-ETC f'sitwazzjoni iktar diffiċli biex tkun tista' taqdi l- funzjoni tagħha, kienet is-sistema ta' tassazzjoni li kienet ġiet introdotta mill-Gvern Laburista.

M'iniex se noqgħod nidħol fid-dettall għaliex m'huwiex il-mument pero' b'mod indirett dik is-sistema ta' tassazzjoni staġnat l-intrapriża u fgat l-inizjattiva ta' dak il- bniedem li ried jinvesti u jespandi n-negozju tiegħu.

Wara l-5 ta' Settembru l- Gvern Nazzjonalista ħa l-miżuri meħtieġa biex ikun jista' jindirizza din il- problema u fil-pajjiż reġgħet daħlet is-sistema tal-VAT għaliex din in- naħa hija konvinta li s-sistema tal-VAT fiha nnifisha tinċentiva għaliex mhux biss hija sistema ta' tassazzjoni effiċjenti imma hija wkoll ġusta għaliex tintaxxa l-iżjed lil min jonfoq l-iżjed.

Barra minn hekk din is- sistema ta' tassazzjoni indirettament tinċentiva l-investiment fin-negozju stess minħabba s-sistema tar-refunds u dak li jkun jitħajjar ikompli jinvesta fin-negozju tiegħu u jkabbar iżjed.

Mr Speaker, jekk bniedem jiddeċiedi li jinvesti fin-negozju tiegħu jfisser li se jkun hemm iktar opportunitajiet ta' xogħol u dawn l-affarijiet huma marbutin bl-iktar mod naturali ma' l-ETC.

Raġuni oħra li ġabet staġnar fil-pajjiż kienet l-inċertezza politika li pajjiżna għadda minnha matul dawk it-12-il xahar u li kompliet tħawwad il- borma u tagħmel l-affarijiet iktar diffiċli.

Issa n-naħa l-oħra jista' jkollha interpretazzjoni differenti u jien nirrispetta l-interpretazzjoni ta' kulħadd, pero' l-verita' hi li ċ-ċifri għall-perijodu ta' Ottubru ta' l- 1997 sa Settembru ta' l-1998 jitkellmu waħedhom u ma jista' jmerihom ħadd għaliex iċ-ċifri m'humiex kwestjoni ta' opinjoni fejn nistgħu ma naqblux.

U hawnhekk nixtieq nagħmel riferenza għat-tweġiba li għadni kemm tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 3817, fejn jien ġejt mitlub nagħti n- numru ta' persuni li bdew jirreġistraw għax-xogħol xahar b'xahar is-sena li għaddiet.

In-numru ta' nies li bdew jirreġistraw f'Jannar ta' l-1998 kien ta' 1,199.

Huwa normali li f'Jannar in-numru ta' nies jirreġistraw ikun iżjed mix-xhur l-oħrajn u wieħed irid jifhem ukoll li jkun hemm ċertu ups and downs matul it-12-il xahar, partikolarment għaliex ikollok mumenti fejn studenti jispiċċaw mill-iskejjel, ikollok peirjodi fejn għandek ix- xogħol tas-sajf u alllura l-qasam tax-xogħol jassorbi numru ta' ħaddiema u meta jasal l-aħħar tas-sajf dawk il-ħaddiema li jkunu ġew impjegati temporanjament, jerġgħu jmorru lura jirreġistraw, jiġifieri għandek dan il- flux fin-numru ta' nies jirreġistraw.

It-tweġiba kienet tgħid li f'Jannar 1998 bdew jirreġistraw 1,199 persuna; fi Frar bdew jirreġistraw 975 persuna; f'Marzu bdew jirreġistraw 984 persuna; f'April bdew jirreġistraw 981 persuna; f'Mejju bdew jirreġistraw 790 persuna; f'Ġunju bdew jirreġistraw 880 persuna; f'Lulju bdew jirreġistraw 1,526 persuna; f'Awissu bdew jirreġistraw 1,341 persuna; f'Settembru bdew jirreġistraw 1,234 persuna; f'Ottubru bdew jirreġistraw 1,353 persuna; f'Novembru bdew jirreġistraw 1,212 persuna u f'Diċembru bdew jirreġistraw 1,071 persuna.

Issa jekk wieħed iħares lejn dawn iċ-ċifri jinnota li t-trend turik li f'ċertu perijodu ta' żmien kien hemm ċerti diffikultajiet li l-ETC kellha tiffaċċjahom u mill-aħjar li setgħet ipprovat tipprovdi s-servizzi li kien hemm bżonn f'ċirkostanzi fejn kienet qed issibha iktar diffiċli biex tlaħħaq man-numru ta' nies li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol u mat- tnaqqis li kien qed ikun hemm fil-postijiet tax-xogħol available għalihom.

Jien nistieden lill-membri ta' din il-Kamra biex iħarsu lejn il-graphs li jinsabu fuq il-parti ta' wara tar-rapport annwali, fejn qed tiġi spjegata t- trend u d-diffikultajiet li wieħed kien qiegħed jiffaċċja.

MR SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il- ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkompli tinstema'

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Nipproponi li l-Onor.

Gonzi jkompli jinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Gonzi jkompli jitkellem.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra għal din l-estensjoni.

Mr Speaker, sfortunatament għadna ma ħriġniex minn din is-sitwazzjoni għaliex in-numru tan-nies li qegħdin jirreġistraw għax-xogħol qiegħed ikompli jiżdied, għalkemm mhux b'mod allarmanti.

Pero' ninnota wkoll li bħalissa l-affarijiet qegħdin jistabilizzaw ruħhom u nittama li jkun hemm anke xi ċaqliq 'l isfel fin- numru ta' nies li qegħdin jirreġistraw għax-xogħol.

Irrid ngħid li ż- żmenijiet li għandna quddiemna jitolbu impenn qawwi mill-ETC u minn kulħadd.

Dan ma jfissirx li rridu naħdmu minn filgħodu sa filgħaxija imma rridu nkunu kapaċi nanalizzaw fid-dettall x'inhuma l-bżonnijiet reali tad- dinja tax-xogħol illum f'pajjiżna u lil dawk li qegħdin jirreġistraw irridu nħarrġuhom biex ikunu kapaċi jadattaw ruħhom għall-bżonnijiet tad- dinja tax-xogħol tal-lum.

Għalhekk għat-12-il xahar li ġejjin irridu nxammru l-kmiem sewwa u nimpenjaw ruħna ħalli nkunu nistgħu naqdu din il- funzjoni.

Mr Speaker, irridu nżommu quddiem għajnejna li qegħdin nittrattaw ma' persuni umani u ma' familji li jridu jaqilgħu l-ħobża ta' kuljum mid-dinja tax-xogħol u għalhekk bilfors iridu jirċievu l-appoġġ kollu mill-ETC biex ikunu ppreparati għar-realta' tal-ħajja tax-xogħol.

Jekk nanalizzaw daqsxejn iċ-ċifri tal-qgħad insibu li n-numru ta' nies li ilhom jirreġistraw għal iktar minn sena qiegħed kontinwament jiżdied, speċjalment għal dak li għandu x'jaqsam ma' persuni li għandhom 'l fuq minn 40 sena u 'l fuq jew forsi ftit inqas.

Din hija waħda mill-ikbar sfidi li l-ETC trid taħdem fuqha fit-12-il xahar li ġejjin.

Fil-fatt l-annual report jispjega li waħda mill-prioritajiet ta' l-ETC hija li taħdem ħafna biex tħarreġ lil dawn l-individwi.

Mr Speaker, qabel nagħlaq nixtieq nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra dokumenti li juru l-estimi ta' flus ivvotati għall-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ għas-sena d-dieħla.

MR SPEAKER: Hawn permess biex l-Onor.

Gonzi jpoġġi dan id-dokument fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

Budget dettaljat tal-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ għas-sena 1998/1999; u

Estimi tal-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ għas-sena 1998/1999, flimkien ma' dettalji dwar infiq mill-istess Korporazzjoni għas-sena 1997/98.

Mr Speaker, fl-opinjoni tiegħi, fit-12-il xahar li ġejjin l-ETC trid tikkonċentra l-ħidma tagħha fuq żewġ affarijiet.

L-ewwelnett trid tara li jkollha at her fingertips analisi tajba u professjonali ta' profil ta' ħaddiem li d-dinja tax-xogħol f'pajjiżna llum għandha bżonn u trid tara x'se jiġri fl-ekonomija ta' pajjiżna fix-xhur u fis-snin li ġejjin.

Per eżempju, jekk f'pajjiżna se jsiru xi proġetti kapitali ta' ċerta entita' matul is-sena li qegħdin fiha, l-ETC trid tara jekk għandniex labour supply biżżejjed biex naqdu l-bżonnijiet ta' pajjiżna u trid tara jekk hijiex kapaċi tħarreġ lil dawk li qegħdin jirreġistraw biex ikunu jistgħu jaqdu dawn il-bżonnijiet.

Din m'hijiex xi ħaġa faċli u biex tagħmel dan l-ETC għandha bżonn l-expertise tan-nies.

Jien naf ukoll li f'dawn l-aħħar tliet xhur l-bord ta' l-ETC għamel analisi ta' x'tip ta' ħaddiem għandu jkollna biex inkunu nistgħu naqdu l-bżonnijiet tal-lum u ta' għada.

It- tieni nett l-ETC trid tara li l-programmi ta' taħriġ li torganizza jkunu professjonali biex in-nies li jgħaddu minn dawn il-programmi jkunu verament ippreparati għall-postijiet tax-xogħol li se jkun hemm.

Jien naħseb li dawn għandhom ikunu l-prioritajiet tal-korporazzjoni għas- sena li ġejja u nemmen li l-ETC għandha tinvesti ħafna fix-xogħol tagħha.

M'għandix il-ħin li noqgħod nidħol fid-dettall ta' aspetti oħrajn bħalma huma l-qasam tan-nisa u l-qasam ta' persuni b'diżabilita' li jridu jaqgħu taħt l-umbrella tar-responsabbilta' ta' l-ETC imma nittama li dawn l-oqsma jiġu ttrattati mill-kelliema ta' warajja.

Nerġa' nirripeti li fit-12-il xahar li għandna quddiemna u fis-snin li ġejjin l-ETC irid ikollha l- kapaċita' teknika u professjonali li tidentifika x'inhuma l-bżonnijiet tad- dinja tax-xogħol f'pajjiżna u x'tip ta' programmi trid taħdem fuqhom biex tkun tista' tipprepara u tħarreġ lil dawk li qed jirreġistraw għax-xogħol.

Mr Speaker, nagħlaq hawn biex inkompli nsegwi d-diskorsi tal-kelliema taż-żewġ naħat tal-Kamra u mbagħad fil-winding-up inkun nista' nwieġeb għal xi punti li jitqajmu u forsi nespandi fuq xi aspetti oħra.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Mr Speaker, illum qed niddiskutu l-estimi ta' l- ETC u ħadt pjaċir li l-Ministru Gonzi firex id-diskors tiegħu fuq l-isfera ekonomika ta' pajjiżna għaliex anke din in-naħa tal-Kamra temmen li l-ETC għandha topera fl-ambitu tas-sitwazzjoni ekonomika ta' pajjiżna u m'għandhiex titqies bħala korporazzjoni on its own.

Il-mission statement ta' din il-korporazzjoni, li jekk m'iniex sejjer żball ilha mwaqqfa għal dawn l-aħħar tmien snin, jenfasizza li din il-korporazzjoni għandha tagħti garanzija li jinstab ix-xogħol għal dawk li huma qiegħda; li twaqqaf korsijiet ta' taħriġ għall-persuni li jkunu qed jirreġistraw u li jkunu interessati fil-qasam industrijali ta' pajjiżna jew fi kwalunkwe sfera ta' xogħol ieħor; li torganizza wkoll korsijiet ta' taħriġ għal dawk il- persuni li jkunu qegħdin jaħdmu imma jkunu jridu jbiddlu s-sengħa tagħhom; u fl-aħħarnett l-ETC għandha tissalvagwarda l-inforzar tal-liġi tax-xogħol f'ċerti oqsma.

Il-Gvern Laburista ried li din il-korporazzjoni jġibha 'l quddiem, speċjalment fil-kontest tal-politika li kien iħaddan għal dak li għandu x'jaqsam mad-dinja tax-xogħol.

Issa meta wieħed isemmi d-dinja tax-xogħol, irid iġib quddiem għajnejh id-diversi aspetti li jolqtu l-interessi ta' kulħadd f'dan il-qasam, mhux biss ta' dawk il- persuni qiegħda imma anke ta' dawk il-ħaddiema li forsi l-ġejjieni tax- xogħol tagħhom ikun qed jiġi mhedded għal diversi raġunijiet.

Għal dak li għandu x'jaqsam mal-livell ta' qgħad f'pajjiżna tajjeb li wieħed jinnota li s'issa - u naħseb li anke n-naħa l-oħra tal-Kamra taqbel fuq dan - meta mqabbel mal-livelli ta' qgħad f'pajjiżi barranin, b'mod partikolari ma' pajjiżi Ewropej - li proprju tan-naħa l-oħra għandhom din il-fissazzjoni li bilfors iridu jsiru parti minnhom - m'huwiex daqshekk allarmanti.

Kif qal anke l-Ministru Gonzi ftit ilu, il-livell ta' qgħad f'pajjiżna jista' jiġi supported pero' naturalment wieħed jara kif jagħmel biex kemm jista' jkun il-qgħad ma jiżdiedx.

Fil-fatt meta aħna konna fil-gvern ma konniex kuntenti b'din is-sitwazzjoni u rajna kif għamilna sabiex nipprovaw nipprovdu opportunitajiet ta' xogħol adegwati mhux biss fl-ammont imma anke fl-aspettativa tal-ħaddiema u ta' min iħaddem.

Xi rrid ngħid b'dan kollu?

Jekk wieħed jeżamina bir-reqqa s- sitwazzjoni lokali jsib li bażikament f'pajjiżna għandna problemi intrinsiċi u endemiċi li huma ta' natura kwalitattiva u ta' natura kwantitattiva.

Tajjeb li ngħidu mill-ewwel li f'pajjiżna għandna shortage kbir ta' ħaddiema mħarrġa fil-qasam tekniku tant li dawk l- investituri barranin li jkunu jridu jiftħu fabbriki li jispeċjalizzaw proprju f'dan il-qasam ma jsibux biżżejjed workforce li jissodisfa d- domanda tagħhom biex ikunu jistgħu jaħdmu f'dawn it-tip ta' azjendi.

Naturalment wieħed irid joqgħod attent li dawn il-kumpanniji jkunu serji u jkollhom ċertu futur u hawnhekk ma nistax ma nsemmix il-kumpannija SGS li nġabet f'Malta minn Gvern Laburista u ma kenitx xi kumpannija frodulenti, bħalma kienet l-AMS, li baqgħet tissemma fl-istorja ta' Malta.

Il-kumpannija SGS-imxiet 'il quddiem, espandiet u beħsiebha tkompli tespandi fil-futur, tant li anke l-garaxx tal-gvern li hemm biswit l-istess premises jrid jitneħħa minn hemmhekk biex ikun jista' jagħmel post għal din il-kumpannija.

Fil-fatt l-esportazzjoni ta' pajjiżna fil-qasam industrijali jiddependi fuq din il-fabbrika - u dan sa ċertu punt huwa ħażin - u aħna meta konna fil-gvern ipprovajna nħajru investituri barranin oħrajn biex jinvestu f'dan il-qasam tekniku ħalli b'hekk inkunu nistgħu nilqgħu għall-isfidi tal-ġejjieni.

Kulħadd jaf kemm huwa importanti li jkollok ħaddiema li jkunu trained fil-qasam tekniku u fost id-diversi inizjattivi li ħadna konna waqqafna n-NIFTE li huwa n-night institute for further technical education, li safejn naf jien huwa rikonoxxut anke barra minn Malta, u sal-ġurnata tal-lum għadu jopera biex jipprovdi b'mod regolari ħaddiema ta' din ix-xorta.

Għalkemm, kif diġa' għidt, il-livell ta' qgħad f'pajjiżna m'huwiex daqshekk allarmanti bħalma qiegħed f'pajjiżi Ewropej, aħna xorta ma serraħniex rasna u fil- fatt implimentajna l-miżuri kollha biex inkunu nistgħu nissalvagwardaw din l-industrija u nipprovdu taħriġ lil dawk il-ħaddiema qiegħda biex ikollhom futur aħjar.

Problema oħra intrinsika f'pajjiżna li ssemmiet ukoll mill-Ministru Gonzi hija proprju l-kwestjoni tal-long-term unemployed.

Fir-rapport ta' l- European social charter wieħed isib b'mod espliċitu li sfortunatament pajjiżna għandu waħda mill-ogħla rati ta' long-term unemployed, speċjalment għal dawk il-ħaddiema li għandhom 'il fuq minn 45 sena.

Il- Gvern Laburista kien konxju minn din il-problema u kulħadd jaf kemm huwa diffiċli biex issib xogħol ieħor lil min ikun qabeż l-eta' ta' 45 sena.

Dan il-fattur iġib anke problemi ta' natura soċjali għaliex ħafna drabi dawn il-persuni jkunu kapijiet ta' familja li jkunu għadhom qed irabbu t- tfal u meta wieħed isib ruħu f'din is-sitwazzjoni tkun kważi traġedja għal dik il-familja.

Fil-fatt fl-aħħar budget li kien ressaq il-Gvern Laburista, li sfortunatament kien ġie tant mgħajjar li ma kellux biżżejjed kuxjenza soċjali, konna daħħalna miżura - u din ġiet ratifikata dan l-aħħar fil-liġi dwar is-sigurta' soċjali - li dawk l-employers li jħaddmu persuni li jkollhom 'il fuq minn 45 sena jkollhom tnaqqis ta' 25% u konna għidna b'mod espliċitu li jekk kemm-il darba din il-miżura ma kenitx biżżejjed, konna lesti li ntejbuha biex ninkoraġġixxu lill-employers iħaddmu lil dawn in-nies.

Aħna konna kommessi li f'budget sussegwenti nibqgħu nenfasizzaw din il-problema pero' proprju fl-ewwel budget li ressaq Gvern Nazzjonalista ma smajna xejn dwar dan.

Problema oħra intrinsika li għandha x'taqsam mad-dinja tax-xogħol huwa proprju l-persentaġġ qawwi ta' ħaddiema fis-settur pubbliku.

Il-Gvern Laburista mill-bidunett u bla tlaqliq ta' xejn kien kommess li jipprova jirranġa din is-sitwazzjoni speċjalment fid-dawl tad-diżastru finanzjarju li konna writtna minn Gvern Nazzjonalista li għalkemm mill-oppożizzjoni kienu jgħajruna li konna qegħdin nivvintaw il-ħofor, issa li qegħdin fil- gvern qed jammettu li dawn il-ħofor jeżistu.

Jekk wieħed jeskludi l- korporazzjonijiet parastatali, isib li madwar 25% tat-total tal-ħaddiema f'pajjiżna huma impjegati direttament mill-gvern.

Aħna mill-ewwel konna għidna li din ma kenitx sitwazzjoni sostenibbli, iktar u iktar meta wieħed iqis li jekk ma' dawn il-ħaddiema tgħodd il-ħaddiema l-oħra kollha impjegati mal-korpi parastatali l-persentaġġ jitla' għal madwar 45%.

Fuq medda qasira ta' 22 xahar aħna konna diġa' ħadna passi biex nipprovaw nirranġaw din is-sitwazzjoni.

Per eżempju, meta kienet qed issir ir-ristrutturazzjoni fil-korp tal- pulizija, konna ttrasferejna nies miċ-ċivil sabiex jaqdu clerical duties li qabel kienu jsiru mill-pulizija nfushom.

B'dan il-mod il-membri tal-korp tal-pulizja stajna nutilizzawhom fejn l-aktar kien hemm bżonnhom u stajna nagħtuhom iċ-ċans li jipprattikaw aħjar ix-xogħol vokazzjonali li jkunu daħlu għalih, proprju dak li jipprovdu sens ta' sigurta' ċivili lill-poplu Malti, speċjalment lil dawk li l-aktar għandhom bżonn bħalma huma l-anzjani li jgħixu waħedhom u li sfortunatament spiss qed jiġu misruqa u kultant maqtula wkoll.

Peress li aħna dejjem emminna li s-settur privat għandu jkun il-mutur ta' l- ekonomija tal-pajjiż, sa Mejju ta' l-1997 konna naqqasna s-settur pubbliku b'madwar 500 ruħ u dan għamilnieh mhux billi keċċejna n-nies imma għaliex ma mpjegajniex iktar nies safejn kien possibbli.

Fl-istess waqt li l- figura totali tal-qgħad baqgħet tiżdied, żidna 1,100 impjieg fis-settur privat.

Għalkemm nammetti li dawn huma ċifri żgħar imma juru f'liema direzzjoni konna mexjin.

Irrid ngħid li 700 impjieg minn dawn l-1,100 impjieg kienu fis-settur turistiku u din hija prova ċara li dan is-settur kien reġa' qabad rankatura 'il fuq u fil-fatt fi żmienna s-settur turistiku li tant huwa importanti għall-ekonomija Maltija żdied b'5.4%.

Kif jaf kulħadd, in-numru ta' turisti li żaru pajjiżna matul is-sena li għaddiet kien numru record.

Barra minn hekk, l-400 ruħ l-oħra ġew impjegati fis-settur tar-retail.

Fi żmien il-Gvern Laburista n-naħa l-oħra kienet dejjem tikkritikana li n- negozju kien sejjer ħażin pero' l-fatt li ġew impjegati 400 ruħ f'dan is- settur fi żmien meta ġiet introdotta t-taxxa tas-CET - għalkemm kienu jgħidulna li din it-taxxa ma kenitx se taħdem - juri li dan is-settur kellu bżonn jimpjega iktar nies.

Nispera li mad-dħul tal-VAT m'huwiex se jiġri bil-maqlub għaliex skond dak li qed nesperjenzaw bħalissa minħabba d- dħul ta' taxxi ġodda - allavolja lilna kienu jgħajruna li daħħalna 33 taxxa ġdida - b'mod partikolari fis-settur tas-servizzi, qed jintlaqtu b'mod indirett prodotti oħra li suppost huma zero rated, minħabba l-multiplier effect ta' l-ekonomija.

Nittama li dawn il-fatturi kolha m'humiex se jwasslu għal diżaġi kbar f'dan is-settur.

Il-bieraħ smajna fl-aħbarijiet lokali li VAT inspectors intbagħtu jiċċekkjaw il-prezzijiet ta' ċerti ħwienet tal-grocers u tal-laħam għaliex sabu li l-prezzijiet ta' dawn il-prodotti kienu qed jogħlew meta suppost m'humiex jogħlew.

Din iż-żieda sostanzjali fl-affarijiet essenzjali għall-ħajja ta' kuljum dovuta għat-taxxa tal-VAT ġabet piż fuq kulħadd, l- iktar fuq dawk li huma fil-bżonn u ma jagħmilx sens li noqogħdu nwaħħlu fis-serq tan-negozjanti.

Irrid ngħid ukoll li fi żmienna n-numru tal- gainfully employed bħala ammont globali żdied allavolja l-qgħad f'pajjiżna baqa' jiżdied - sfortunatament dan il-fattur għadu jeżisti f'pajjiżna u naħseb li se jibqa' fil-ġejjieni - u dawn il-figuri, limitati kemm kienu limitati, juru li l-politika tal-Gvern Laburista f'dan il-qasam kienet qed trendi l-frott.

Konna qed nerġgħu nġibu fuq saqajh is-settur privat wara t-tisbita li kien ħa bl-introduzzjoni tal-VAT għall-ewwel darba fl-1995 billi tajnih il-kunfidenza li tixraqlu u ridna nagħmluh iktar produttiv kif jixhdu l-figuri tat-tkabbir ekonomiku li kellna fi żmienna.

Hawnhekk irrid nagħmel riferenza għall-mistoqsija parlamentari li għamilt lill-Ministru Gonzi fil-bidu ta' din il-leġislatura fejn kont tlabtu l-persentaġġi ta' l-infiq f'benefiċċji soċjali kif espressi f'termini tal-GDP.

Dawn il-persentaġġi wrew li fl-1997 saret l-ikbar nefqa soċjali f'dawn l-aħħar 20 sena u wrew biċ-ċar li r-rata tat-tkabbir fl- ekonomija Maltija ħadet daqqa 'l isfel fl-1996, proprju sena wara l- introduzzjoni tal-VAT.

Meta tela' l-Partit Laburista fil-gvern, dan it- tkabbir ekonomiku beda tiela' 'l fuq u f'temp ta' 22 xahar ir-rata tal-GDP telgħet għal 11%.

Wieħed jistaqsi: Kif tidħol l-ETC f'dan kollu?

Jien nemmen li l-ETC, id f'id mal-gvern, għandha tkun l-organu li filwaqt li żżomm ruħha aġġornata mal-bidliet li jkunu qed iseħħu fil-qasam tax-xogħol, kemm f'pajjiżna u kif ukoll f'pajjiżi barranin, isservi wkoll biex issolvi dawn il-problemi intrinsiċi f'pajjiżna, anke permezz ta' politika mfassla fuq perijodu twil ta' żmien għall-ġid tal-poplu tagħna.

Mr Speaker, f'pajjiżna ċ-ċifri tal-qgħad minn dejjem ġew mgħarrbla skond kif ikun jaqbel lill-gvern tal-ġurnata.

Sa ftit xhur ilu l-kelliema min- naħa ta' l-Oppożizzjoni Nazzjonalista kienu jistaqsu x'inhuma ċ-ċifri tal- qgħad pero' issa donnhom li daħlu f'raqda twila u dawn it-tip ta' domandi m'għadhomx isiru.

Huwa veru li xi wħud minnhom m'għadhomx membri ta' din il-Kamra pero' għadni niftakar sewwa li kienu jsiru ħafna supplementary questions dwar dan is-suġġett.

Din il-ħaġa llum m'għadhiex issir, forsi għaliex il-mistoqsijiet dwar il-materja tal-qgħad qed nagħtuhom il-ġenb ħalli lanqas ikollna ċans niddiskutuhom viva voce f'din il-Kamra.

Kulħadd jaf li għalkemm tan-naħa l-oħra fil-passat riċenti kienu jitkażaw li l- qgħad kien qiegħed jiżdied b'rata mgħaġġla, illum proprju wara erba' xhur biss ta' Gvern Nazzjonalista li tela' bl-għajta ta' ġid, fiduċja u direzzjoni qed nindunaw li l-pajjiż qabad direzzjoni 'l isfel għaliex il- qgħad żdied b'5% fuq il-figura ta' qabel.

Qabel nagħlaq, Mr Speaker, nixtieq insemmi l-kwestjoni tal-ħaddiema tal- Kalaxlokk li bħalissa qegħdin fuq fomm kulħadd.

Jien ngħid li fl-aħħar elezzjoni dawn il-ħaddiema ġew użati biex jintrebħu voti favur il-Partit Nazzjonalista u hawnhekk għandi kopja tal-fuljett li ġie mqassam lilhom proprju qabel l-elezzjoni fejn fost affarijiet oħra qalulhom hekk:

"Jekk ikollok gvern ġdid Nazzjonalista ma jitkeċċa l-ebda ħaddiem mill- Kalaxlokk.

Barra minn hekk, l-impjieg tiegħek ikun garantit.".

F'dan l-istess fuljett intqal ukoll li:

"Jitnaqqsu l-ispejjeż u l-piżijiet tan-negozju u l-qligħ jiżdied u l- ekonomija terġa' tqum fuq saqajha u b'hekk jiżdiedu anke l-pagi u l- pensjonijiet.".

Naħseb li b'dan il-fuljett li kien intbagħat lill-ħaddiema tal-Kalaxlokk il- Partit Nazzjonalista rnexxielu jisraq il-voti.

Min-naħa tal-Partit Laburista kienet intbagħtet ittra lill-istess ħaddiema u fir-raba' paragrafu ġie mwiegħed li:

"... il-ħħaddiema tal-Kalaxlokk se jingħataw preferenza meta jinħolqu opportunitajiet ta' impjiegi fis-settur pubbliku u fil-kumpanniji tal- gvern u b'hekk nassiguraw futur ċert lilek u lill-familja tiegħek.

Din m'hijiex wegħda iżda xi ħaġa li se nagħmluha żgur.".

Mr Speaker, meta wieħed iqis kif iż-żewġ partiti ttrattaw din il- kwestjoni, bilfors jikkonkludi li l-Partit Nazzjonalista mexa b'politika ta' ingann għaliex s'issa jidher li m'huwiex qed iżomm kelmtu ma' dawn il- ħaddiema.

Jien naf b'mod personali ħafna minn dawn il-ħaddiema u naf li għaddejjin minn trawma familjari u minn żmenijiet diffiċli.

Nittama li dawn il-ħaddiema ma jispiċċawx barra għaliex f'dan il-każ, anke l-istess ETC jkollha load oħra ta' madwar 500 ruħ jirreġistraw u dan huwa wkoll piż fuq pajjiżna.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Helen D'Amato.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Mr Speaker, illum qed niddiskutu l-estimi ta' l- employment and training corporation, u kif qal tajjeb l-Onor.

Gonzi, il- funzjoni ta' l-ETC m'hijiex li tiġġenera x-xogħol iżda wieħed mir-rwoli importanti ħafna tagħha huwa li tipprovdi training - kif fil-fatt diġa' qed tagħmel - u retraining mhux biss għal dawk il-ħaddiema li għadhom jaħdmu imma anke għal dawk in-nies li jixtiequ jerġgħu lura fid-dinja tax- xogħol, bħalma huma, per eżempju, in-nisa.

Fil-ħajja tal-lum huwa ferm importanti li t-training u r-retraining jiffokaw iktar fuq il-bżonnijiet ta' għada.

Għalhekk l-ETC għandu jkollha diversi target groups li janalizzaw dak li li qiegħed isir illum u jaraw jekk dan huwiex se jibqa' relevanti mhux biss għall-futur qarib imma anke għal futur iktar 'il bogħod.

Huwa importanti li t-taħriġ li jingħata jkun jista' jissarraf f'opportunitajiet ġodda ta' xogħol produttiv.

Forsi wasal iż-żmien li jsir studju dettaljat biex naraw jekk it-taħriġ li qed jingħata jkunx qed jissarraf f'impjiegi stabbli.

Naturalment il-qasam tax-xogħol m'huwiex wieħed statiku imma dejjem qed jinbidel u allura dawn it-target groups jistgħu jinbidlu.

Għalkemm hemm xi target groups li l-ETC diġa' qed tagħtihom attenzjoni partikolari nixtieq insemmi oħrajn li jidhirli li għandhom jieħdu prijorita' fuq l- aġenda ta' l-ETC.

Huwa importanti li jingħata taħriġ liż-żgħażagħ għaliex dawn huma l-workforce ta' għada.

Pero' ta' spiss insemmu li l-long-term unemployed jeħtieġu attenzjoni partikolari u forsi ta' min janalizza x'inhi r-raġuni għaliex dawn in-nies ilhom ma jaħdmu.

Dan jista' jkun dovut għal diversi fatturi u għalkemm dawn il-persuni ma jkollhomx xi diżabilita' fiżika jew intellettwali, jista' jkollhom diżabilitajiet oħra li forsi ma jinkwadrawx f'dak li aħna nsejħu diżabilitajiet li tarahom.

Per eżempju, jista' jkollhom problemi ta' saħħa mentali u allura ma jkunux jistgħu jżommu x-xogħol tagħhom, pero' dwar dan nitkellem iktar 'il quddiem.

Lil dawn il-persuni ma nistgħux ngħidulhom li ma jridux jaħdmu imma jeħtieġ li ssir analisi personalizzata biex verament ninżlu fil-qofol tal-problema tagħhom.

Mr Speaker, irridu niffokaw wkoll l-attenzjoni tagħna fuq dawk li għalkemm illum għandhom xogħol, hemm ċans qawwi li l-iskills li għandhom ma jsibuhomx fil-futur.

Għalkemm huma ma jkunux qed jipprevedu li se jitilfu x-xogħol tagħhom, l-ETC, li jkollha viżjoni fit-tul ta' x'se jkun hawn available fil-qasam tax-xogħol, tkun taf li jista' jkollok grupp ta' nies li jistgħu jisfaw bla xogħol fil-futur.

Għalhekk jeħtieġ li dawk il- ħaddiema li jistgħu jitilfu x-xogħol tagħhom minħabba n-nuqqas ta' skills jiġu informati u jkunu huma stess li jitolbu retraining.

Din m'hijiex xi ħaġa li tista' ssir mill-ETC waħedha u jeħtieġ li l-employers jiġu involuti f'dan il-proċess biex jagħrfu l-importanza ta' retraining.

Dan iwassalni biex insemmi target group ieħor, is-small and medium-sized enterprises.

Aħna nafu li ħafna mill-ħaddiema tagħna qegħdin fi small and medium-sized enterprises pero' minħabba l-bidliet li qed iseħħu fil-qasam tax-xogħol, b'mod partikolari fil-qasam tat-teknoloġija dawn jistgħu faċilment jitilfu l-kompetittivita' tagħhom.

Mr Speaker, huwa importanti wkoll li nitfgħu l-attenzjoni tagħna fuq nies li jsibu ruħhom bla xogħol, mhux għax ix-xogħol tagħhom ma jibqax available imma għax ma jkunux jifilħu jagħmlu dak ix-xogħol partikolari - din il-problema jien inħossha ta' kuljum fil-kostitwenza tiegħi taż- Żurrieq, l-Imqabba, Ħal Għaxaq - u proprju qabel ġejt hawnhekk iltqajt ma' individwu li jaħdem fil-ġebel li għad għandu 49 sena - jekk tarah tgħid dan raġel ibiegħ is-saħħa - pero' għandu ċertifikat ta' professur ta' l- ortopedija.

Fl-area tagħna ta' sikwit tiltaqa' ma nies li fiżikament meta jaslu f'ċertu eta' ma jkunux jifilħu jaħdmu iktar fil-qasam tal-ġebel.

Il- qasam tal-ġebel naturalment se jibqa' jipproduċi postijiet tax-xogħol, pero' n-nies ta' dik l-eta' jsibuha diffiċli biex ikomplu jaħdmu f'dak il- qasam.

Dan il-proxxmu li ltqajt miegħu proprju llejla għandu tlett itfal li għadhom l-iskola u hu ma jiflaħx jaħdem iktar fil-ġebel, għalkemm mhux lest li jmur jirreġistra u qed ikompli jaħdem, jiġifieri mhux jidher fil- lista ta' l-unemployed.

M'hemmx dubju li biex kompla jaħdem dan il- bniedem qed jibqa' jisforza għaliex ma jridx li jiġi boarded out.

L-għan tiegħu m'huwiex li jieqaf mix-xogħol imma li jsib xogħol alternattiv.

Jenħtieġ li l-ETC tagħmel l-isforzi tagħha biex tara x'jista' jsir għalihom dawn in-nies.

Forsi issa nista' ngħaddi għal qasam ieħor li rarament nitkellmu dwaru, Sur President.

Kultant, meta tasal il-ġurnata dedikata lis-saħħa mentali, nagħmlu ġimgħa nitkellmu dwar is-saħħa mentali imma mbagħad nitfgħuha taħt it-tapit għaliex forsi hija kondizzjoni xi ftit skomda u ma nkunux nixtiequ nitkellmu dwarha.

Pero' jien nemmen li f'dawn l-aħħar xhur kien hawn awareness tal-problemi ta' dawn in-nies.

Nemmen li anke l-ETC jenħtieġ li titfa' għajnejha fuq il-problemi tagħhom.

Fir-rapport li kellna ppreżentat mill-ETC jissemmew persuni b'diżabilita' fiżika u jissemmew persuni b'diżabilita' intellettwali.

Jiena naqbel ma' l-ETC li taħdem b'kordinament ma' l-Eden Foundation, fejn jidħlu persuni b'diżabilita' intellettwali.

Naqbel li għandu jkun hemm programmi għal persuni b'diżabilita' fiżika u intellettwali wkoll, biex dawn dejjem jiġu żviluppati bl-aħjar mod għalihom personali, biex dejjem ikunu jistgħu jgħixu ħajja indipendenti, biex aħna niffokaw mhux fuq id-diżabilita' ta' dawn in-nies imma niffokaw fuq il-kapaċitajiet li huma għandhom.

Sfortunatament fir-rapport ma nsibu xejn dwar nies li għandhom problemi ta' saħħa mentali.

Tajjeb li ngħidu li nies li għandhom problemi ta' saħħa mentali m'humiex meqjusa bħala nies b'diżabilita' pero' xorta għandhom bżonnijiet speċjali.

Naf li l-ETC għandha kuntatt kemm mar-Richmond Foundation li tmexxi Villa Chelsea u kemm ma' Mount Carmel Hospital.

Iżda wieħed donnu jieħu l- impressjoni li dan il-kuntatt mhuwiex wieħed strutturat imma huwa iktar sporadiku, huwa iktar on a personal initiative basis iktar milli programm intenzjonat kemm għan-nies ta' Villa Chelsea u kemm għan-nies li hemm Mount Carmel.

Naf li f'Mount Carmel jagħmlulhom xi tip ta' taħriġ pero' wieħed irid joqgħod attent biex il-ħajja ta' dawn in-nies ma nagħmluhielhomx iktar monotona permezz tat-taħriġ li nkunu qegħdin nipprovdulhom.

Jien nemmen bi sħiħ li l-ETC għandha tagħti aktar attenzjoni lil dan il-qasam b'mod strutturat.

L-ETC għandu jkollha ħafna iktar awareness għall-bżonnijiet ta' dawn in-nies.

Hemm bżonn ta' aktar kordinament bejn is-social workers f'dan il-qasam u l-planners tat-taħriġ ta' l-ETC.

Jien inħoss li hemm bżonn li titqajjem kuxjenza permezz ta' l-ETC fost min iħaddem, għax dawn fuq kollox ma jiddependux ....

Aħna m'aħniex qegħdin nitkellmu fuq taħriġ biss u nieqfu hemm imma dawn iridu jiġu integrati fil-qasam tax-xogħol ukoll.

Allura min iħaddem irid ikun konxju tal-bżonnijiet ta' dawn in-nies għax dawn għandhom bżonnijiet partikolari.

Jekk bniedem ma jifhimx is-sitwazzjoni u d-diffikultajiet li jgħaddu minnhom f'ċerti perijodi nies li għandhom problemi ta' saħħa mentali, dawn kważi kważi ma jkunux employable.

Mela allura jrid ikollhom struttura ta' support, mhux biss f'sens ta' social work imma support minn min iħaddem u support ukoll ta' dawk il-persuni li jkunu qegħdin jaħdmu magħhom.

Jien naħseb li l-ETC għandha tara kif jista' jinstab xogħol b'sistema ta' reduced hours għal dawn il-persuni li f'ċerti perijodi ta' ħajjithom ma jkunux kapaċi jsostnu l-impjieg tagħhom għal tmien sigħat kuljum bħal ħaddiema oħra, pero' m'għandhomx jiġu ppenalizzati f'dawk iż-żmenijiet meta huma jkunu kapaċi jaħdmu ġimgħa sħiħa ta' 40 siegħa.

Irridu nżommu quddiem għajnejna li jekk dawn in-nies bi problema ta' saħħa mentali se jitilfu x-xogħol, se jħossuhom iktar depressed u s-sitwazzjoni mentali tagħhom se tmur aktar lura, bil-konsegwenza li ma jkunux jistgħu jgħixu ħajja indipendenti u jistgħu jispiċċaw f'xi istituzzjoni.

Naturalment jekk isibu ruħhom f'xi istituzzjoni għall-kura se jkun iktar diffiċli għalihom biex jerġgħu jiġu integrati fil-komunita'.

Issa jekk dawn il-persuni jridu jgħixu ħajja indipendenti jridu fejn joqgħodu u hawnhekk tqum il- problema ta' housing għaliex naturalment jekk m'għandhomx xogħol m'għandhomx biex iħallsu fejn joqogħdu.

Ma nafx jekk qattx sar xi stħarriġ biex inkunu nafu kemm hawn nies li qed jgħixu fil-komunita' li għandhom din il-problema ta' saħħa mentali u li fortunatament huma sostnuti mill-familji tagħhom għaliex s'issa nafu biss b'dawk li qegħdin f'Villa Chelsea u f'Mount Carmel Hospital.

Jien nifhem li din hija sitwazzjoni delikata ħafna għaliex kull persuna għandha d- dritt għall-privatezza tagħha pero' din m'hijiex kwestjoni li persuna tiġi ttimbrata u jekk ma jsirux ċerti assessments min-naħa ta' l-ETC ikun iktar diffiċli biex dawn in-nies jiġu megħjuna.

Huwa importanti li jsiru assessments personalizzati min-naħa ta' l-ETC biex naraw jekk fost il-long- term unemployed għandniex nies bi problemi ta' saħħa mentali ħalli dawn in- nies ikunu jistgħu jiġu megħjuna jegħlbu l-problemi tagħhom.

Fil-fatt nixtieq inkun naf kemm kienu riferuti nies minn Villa Chelsea, minn Mount Carmel jew mill-komunita' lill-ETC biex jieħdu xi tip ta' taħriġ u kemm minnhom sabu impjieg għaliex fir-rapport ma jirriżultax jekk sarx dan l- eżerċizzju.

Jien inħeġġeġ li jkun hemm iktar kordinament bejn l-ETC u min jaħdem f'dan il-qasam ta' saħħa mentali biex jiġu aġevolati dawn in- nies.

Huwa importanti li nifhmu li jeħtieġ tingħata iktar attenzjoni lil dan is-settur u ħadt pjaċir nisma' lill-ministru tas-saħħa, l-Onor.

Louis Deguara jgħid li se tittieħed inizjattiva biex ikun hemm rappreżentant ta' l-ETC fuq il-kummissjoni nazzjonali għas-saħħa mentali.

Dan ifisser li żgur se tikber l-awareness fost min qiegħed jaħdem fl-ETC u se jikber ukoll il-kordinament bejn l-ETC u dawn l-istituzzjonijiet.

La qed nitkellem dwar il-kordinament, nixtieq nara jseħħ iktar fil-fond il-kordinament bejn l-ETC u d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Gonzi, l-ETC ma tistax taħdem f'vacuum u huwa qal kemm huwa importanti li l-ETC u d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni jaħdmu mill-qrib.

Fil-fatt ħadt pjaċir naqra paragrafu f'paġna 8 tar-rapport fejn qed jingħad li uffiċjali ta' l-ETC kellhom laqgħat ma' ġenituri u studenti biex iktar studenti jkomplu l-apprenticeship.

Jien nemmen li l-kordinament bejn l-ETC u l-guidance unit m'għandux ikun biss fl-aħħar sena ta' l-iskola sekondarja.

Huwa tajjeb li jsiru diversi laqgħat iżda dan l-eżerċizzju għandu jkun ongoing u strutturat biex tkun tista' tingħata direzzjoni lill- istudenti, per eżempju, dwar x'suġġetti għandhom jagħżlu biex jidħlu għal ċerti korsijiet fl-Universita'.

Naf li jeżisti dan il-kordinament bejn il- guidance unit u l-universita' pero' dan irid isir iktar kmieni mill-ħames sena ta' l-edukazzjoni sekondarja.

Jien naqbel ukoll ma' dak li ntqal fir- rapport li għandu jkun hemm struttura ta' kordinament bejn il-guidance unit u d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni flimkien ma' l-ETC biex wieħed ikun jista' jimmodifika anke l-curriculum.

Jien nixtieq ngħid ukoll li l-curriculum fil-qasam edukattiv m'għandux ikun job-oriented għaliex kellna żmien fejn it-tfal kienu jiġu mogħtija sengħa partikolari f'xi trade school minn Form III u dan ħoloq problemi għaliex dawn l-istudenti kienu biss kapaċi jagħmlu dik il-ħaġa partikolari u l-iskills tagħhom kienu verament limitati.

Sfortunatament forsi llum qed naraw anke l-frott ta' dik is-sistema u għalhekk huwa importanti li tingħata firxa iktar wiesgħa ta' skills fejn trid titgħallem kif titgħallem iktar milli titgħallem biss xi ħaġa partikolari.

Pero' jeħtieġ li l-curriculum jirrifletti r-realta' li qed ngħixu llum u li se ngħixu għada pitgħada għaliex l-istudenti tagħna jridu jiffaċċjaw il-ħajja tax- xogħol bl-isfidi kollha li tippreżentalhom.

Dan il-kordinament mal- guidance unit għandu jgħin biex jiftaħ orizzonti ġodda, b'mod partikolari għat-tfajliet li ħafna drabi sfortunatament għadhom xi ftit jew wisq kanalizzati f'sitwazzjonijiet stereotype u jaqgħu għal tip ta' xogħol li huwa assoċjat mat-tfajliet.

Din it-trend toħroġ mit-tip ta' training li qed jieħdu n-nisa mill-ETC.

Jekk wieħed iħares lejn in-numru ta' nies li jingħataw xi tip ta' taħriġ mill-ETC isib li hemm bilanċ bejn in-nisa u l-irġiel u kważi qegħdin nofs bin-nofs.

Skond Tabella Nru. 1 f'paġna 26, fin-non-trade training hemm iktar nisa milli irġiel li qed jieħdu training pero' f'dak li huwa trade training is-sitwazzjoni tinqaleb kompletament għax għandek 600 raġel u 31 mara biss li qed jieħdu trade training.

U hawnhekk nixtieq nagħmel xi ftit mistoqsijiet.

Għaliex 62% tat-training hours huma utilizzati minn irġiel biss meta kważi n-nofs ta' dawk li qegħdin jieħdu t-training huma nisa?

Sur President, kurżita' oħra hija li 84% ta' dawk in-nisa li ħadu training kienu kkonċentrati f'żewġ tipi ta' korsijiet, kellek 462 mara li ħadu taħriġ fil-care for the elderly u 785 mara ħadu taħriġ fil-computer skills.

Issa dawn bejniethom jagħmlu 1,200 meta b'kollox kien hemm 1,600 mara li ħadu taħriġ mill-ETC.

Irrid ngħid ukoll li bejniethom dawn in-nisa ħadu 15% tat-total training hours li pprovdiet l-ETC.

Dawn huma l- openings li qed noffru lin-nisa fis-soċjeta' tagħna biex inħajruhom jidħlu fid-dinja tax-xogħol?

Fl-opinjoni tiegħi, jekk verament irridu nwessgħu l- orizzonti tan-nisa fil-qasam tax-xogħol l-ETC għandha tistħarreġ sewwa din is-sitwazzjoni.

Nixtieq nistaqsi wkoll: X'qed iżomm lin-nisa milli jieħdu training fil- customer care and telephone skills?

Jien naħseb li dawn huma proprju t-tip ta' korsijiet stereotype li ħafna drabi jattendu għalihom in-nisa.

Pero' għal dan il-kors kien hemm 309 irġiel u 34 mara.

Għall-kors ta' job seeking skills attendew 39 raġel u ħames nisa, għall-kors ta' managing operations attendew 53 raġel u żewġ nisa.

X'inhi r-raġuni li n-nisa m'humiex qed japplikaw għal dawn it-tip ta' korsijiet?

Forsi jsiru f'ċerti ħinijiet li m'humiex komdi għal dik il-mara li m'għandhiex il-mezz tat- trasport personali tagħha?

Għall-kors ta' l-adult learning programme, li jaqa' taħt it-trade training, attendew 135 raġel u l-ebda mara!

Jien qed nipprova nara r-raġuni għal dan in-nuqqas ta' attendenza min-naħa tan-nisa.

Nista' ngħid li għall-kors tal-care for the elderly kien hemm attendenza tajba għaliex dawn saru f'lokalitajiet differenti u allura kienu iktar aċċessibbli.

Għaliex iż-żgħażagħ isibu iktar faċli minn nisa ta' ċertu eta' li jattendu korsijiet tal-computer studies?

Jien naħseb li xi kultant meta nkunu qed nirreklamaw dawn il-korsijiet forsi mhux b'mod intenzjonat inkunu qed nibagħtu messaġġ sottili li għalkemm dawn il-korsijiet ikunu miftuħin għal kulħadd iktar jattendu għalihom l-irġiel.

Għandna min jiggwida u jagħti pariri lil dawk in-nies li qed jirreġistraw biex jiġu channelled f'ċertu setturi tax-xogħol?

Jien nittama li jeżistu risposti pożittivi għal dawn il-mistoqsijiet li qed nagħmel.

Jeħtieġ li l-ETC tanalizza x'inhi r-raġuni għaliex kważi n-nisa kollha li qegħdin jattendu training fl-ETC huma channelled f'żewġ tipi ta' korsijiet.

Jien napprezza jekk l-opportunitajiet tax-xogħol ikunu ħafna iktar wesgħin għan-nisa tagħna.

Sur President, qabel nagħlaq nixtieq ngħid xi ħaġa dwar l-enforcement għaliex xi ħaġa li tinkwetani ħafna hija l-isfruttar tat-tfal fil-postijiet tax-xogħol.

Skond Tabella Nru. 10 fl-aħħar paġna tar-rapport insibu li fl- 1993 inqabdu 27 ruħ li kienu jimpjegaw tfal taħt is-16-il sena, fl-1995 inqabdu 119, fl-1996/97 niżlu għal 103 u fl-1997/98 niżlu għal 44.

Dawn iċ-ċifri jagħmlulek kuraġġ għaliex għallinqas qed ikollna inqas tfal li qed jiġu sfruttati fl-eta' tenera tagħhom u li qed jiġu mċaħħda mill- edukazzjoni li suppost ikunu qed jirċievu.

Jien nittama li dan in-numru huwa riżultat tal-kuxjenza li ġiet mibnija along the years biex dawn it- tfal ma jibqgħux jiġu sfruttati u mhux minħabba nuqqas ta' enforcement.

Sur President, nixtieq nagħlaq billi nirringrazzja lill-ħaddiema kollha ta' l-ETC li qed jagħmlu xogħol siewi bl-aħjar mod possibbli.

Jien għandi fiduċja kbira fil-ħidma ta' l-ETC u nawgura li din il-korporazzjoni li sa ftit tas-snin ilu lanqas kienet teżisti tkompli tikber ħalli nkunu nistgħu nirriferu lilha iktar, nissuġġerulha x'tista' tagħmel u hi tagħtina l-frott.

Jien persważa li permezz tal-ħidma ta' l-ETC jkollna workforce ippreparata biex tilqa' l-isfidi li għandna fil-qasam tax-xogċol għall-millenju li ġej.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. Chris Agius.

ONOR.

CHRIS AGIUS: Sur President, illum qed niddiskutu l-infiq ta' l- ETC u quddiemna għandna rapport li jkopri x-xogħol li sar meta fil-pajjiż kellna amministrazzjoni Laburista.

Qabel ma ngħaddi biex nitkellem dwar il-kontenut tar-rapport, nixtieq nagħmel kumment qasir dwar it-tfassil tar- rapport innifsu, li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra ftit tal-ġranet ilu.

Din is-sena dan ir-rapport sar bil-lingwa Ingliża biss u safejn niftakar jien is-sena l-oħra dan kien bil-lingwa Maltija wkoll.

Għalhekk nispera li meta sena oħra nerġgħu niġu f'din il-Kamra sabiex napprovaw l-estimi ta' l-ETC, ir-rapport ikun bil-Malti u bl-Ingliż.

Nixtieq nifraħ lill-ETC għall-home page interessanti li għandha fuq l- internet pero' nixtieq nissuġġerixxi li fuq din il-page ikun hemm lista tal-courses available, kif ukoll lista tal-vakanzi li jkunu qed jintalbu lill-ETC.

Nistgħu nħarsu lejn l-eżempju tal-home page li għandha l- planning authority, fejn nistgħu naraw l-applikazzjonijiet kollha li hemm quddiem l-istess awtorita' u f'liema stadju jkunu waslu.

B'dan is- servizz żgur li aħna r-rappreżentanti tal-poplu nkunu f'pożizzjoni aħjar li ngħinu lil kull min jersaq fuqna għal xi informazzjoni dwar xi servizz li toffri l-ETC.

Illum qed niddiskutu rapport ta' korporazzjoni statali li għandha kontroll serju u dixxiplinat fuq il-finanzi tagħha u din għandha sservi ta' eżempju għall-korporazzjonijiet l-oħra dwar kif għandhom jħaddmu l-flus impoġġija għad-dispożizzjoni tagħhom.

Pero' b'daqshekk ma rridx ninftiehem li din il-korporazzjoni m'għandhiex fejn ittejjeb l-operat tagħha, anzi jien nemmen li l-ETC għandha tagħmel kull sforz sabiex dejjem ittejjeb il- ħidma tagħha fil-qasam tax-xogħol li huwa importanti u delikat.

Jien nemmen li kull gvern, ikun min ikun, għandu jagħmel l-almu tiegħu sabiex jinħolqu postijiet ġodda tax-xogħol kemm għaż-żgħażagħ tagħna u kif ukoll għal dawk li m'humiex sabiex ikunu jistgħu jħarsu lejn il-futur b'tama u b'serħan il-moħħ.

Wieħed mill-guiding principles ta' din il-korporazzjoni huwa li timpenja ruħha biex tħarreġ lil dik il-parti tas-soċjeta' li tkun qed tfittex ix-xogħol u kif ukoll lil dawk li jkunu jixtiequ jbiddlu l- impjieg tagħhom sabiex itejbu l-livell ta' għajxien tagħhom.

Jien naħseb li lkoll kemm aħna ta' kuljum niltaqgħu ma' persuni li jkunu qed ifittxu x-xogħol u żgur li lkoll naqblu li hemm bżonn nuru impenn ikbar sabiex ngħinu u nifhmu aħjar lil dawn il-persuni.

M'hijiex xi ħaġa pjaċevoli li ssib ruħek bla xogħol, speċjalment meta tkun breadwinner u trid tgħix fuq il-benefiċċju soċjali li joffrilek id-dipartiment tas- sigurta' soċjali.

Jien nemmen li hemm bżonn li l-ETC tifhem iktar, tagħder u tkun iktar prudenti lejn dawn in-nies biex b'hekk tkun qed twettaq dak li hu mistenni minnha u tagħti sehem effettiv lejn l-iżvilupp soċjali u ekonomiku ta' pajjiżna.

L-Oppożizzjoni Nazzjonalista kienet tikkritika lill-amministrazzjoni Laburista minħabba l-fatt li din il- korporazzjoni kienet taqa' taħt il-kappa tal-ministeru għall-ħarsien soċjali mentri fi żmien l-amministrazzjoni Nazzjonalista preċedenti kienet taqa' taħt il-ministeru ta' l-edukazzjoni.

Pero' llum qed jagħtuna raġun għaliex jidher li segwew l-eżempju tagħna.

Sur President, wara li għamilt din l-introduzzjoni nixtieq ngħid xi ħaġa rigward il-ħidma li twettqet is- sena l-oħra mill-istess korporazzjoni u nibda billi nsemmi t-taħriġ li huwa wieħed mir-rwoli importanti ħafna ta' l-ETC.

Illum nafu kemm huwa importanti li persuna tkun imħarrġa sabiex tkun tista' tikkompeti fil-ħajja tax-xogħol pero' nafu wkoll li qed ikollna numru kbir ta' żgħażagħ li wara li jkunu għamlu xi għaxar snin l-iskola joħorġu illiterati u mingħajr lanqas biss ikollhom xi tagħlim bażiku ta' xi sengħa.

Fl-istess waqt qed niltaqgħu ma' numru sostanzjali ta' żgħażagħ bi kwalifiki li jkunu mingħajr impjieg u, skond mistoqsija parlamentari li wieġeb l-istess Ministru Gonzi, insibu li f'Awissu ta' l- 1998 kellna 57 professjonist jirreġistraw għax-xogħol li mbagħad f'Settembru niżlu għal 41.

Għalhekk il-ħidma ta' l-ETC f'dan ir-rigward hija importanti għaliex permezz tal-programmi ta' tagħlim li toffri tista' tkun il-muftieħ għall-ħajja aħjar għal xi individwu.

Jekk inkomplu nħarsu lejn ir-rapport ta' ħidma ta' l-ETC insibu li s- sena li għaddiet ingħataw 287 programm ta' taħriġ li minnhom ibbenefikaw 3,800 persuna, mentri fl-1996/97 saru 550 programm ta' taħriġ li minnhom ibbenefikaw 7,267 persuna.

Pero' jekk imbagħad inħarsu lejn l-ammont tat- training hours insibu li fl-1997 ingħataw 270,424 siegħa ta' taħriġ u s- sena li għaddiet ingħataw 221,060 siegħa ta' taħriġ.

Jekk dawn il-figuri naqsmuhom ras għal ras insibu li fl-1997 kien hemm 37.2 siegħa għal kull trainee mentri s-sena li għaddiet din il-figura telgħet għal 58.1 siegħa ta' taħriġ għal kull persuna.

L-istess korporazzjoni rabtet in-nuqqas fin-numru ta' korsijiet provduti mal-fatt li bdiet tikkonċentra iktar ir- riżorsi tagħha fuq priority areas.

Fost dawn ta' min isemmi l-korsijiet fil-welding, li saru mill-Malta Drydocks għall-klijenti ta' l-ETC, u kif ukoll il-korsijiet ta' taħriġ għall-persuni li jieħdu ħsieb l-anzjani li għalihom attendew 467 persuna.

Sur President, nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll dwar il-mainstream courses li ġew organizzati is-sena l-oħra mill-ETC.

Jekk inħarsu lejn il-figuri kif inhuma maqsuma skond is-sessi naraw li għan-non-trade courses attendew numru kważi indaqs ta' nisa u rġiel, pero' mbagħad għal dawk li huma programmi ta' taħriġ tas-snajja' attendew 599 raġel u 31 mara biss, li minnhom 23 attendew għal-literacy courses.

Kif qalet tajjeb l-Onor.

D'Amato, dan juri li n-nisa għadhom jipprovaw jitħarrġu għall-impjiegi li huma tradizzjonalment tan-nisa.

L-iktar programm frekwentat kien tal-computer skills u fil-fatt l-ETC ipprovdiet 140 computer courses li għalihom attendew 1,709 persuna.

Dan juri l- interess u l-importanza kbira li għandu l-computer fil-ħajja tal-lum u żgur li fost dawk li ħadu dan il-kors kien hemm min diġa' kellu impjieg pero' l-ETC aġixxiet b'mod għaqli u tat ċans lil kull minn ried jagħmel kors fuq il-computer.

Nittama li li l-ETC tibqa' toffri taħriġ skond id- domanda tas-suq għax ma jiswiex li li norganizzaw korsijiet ta' snajja' li llum m'għadx hawn domanda għalihom.

Sur President, skond dan ir-rapport naraw ukoll li kien hemm nuqqas ta' attendenza għal xi korsijiet ta' taħriġ offruti mill-ETC minn dawk li qed jirreġistraw għax-xogħol u nafu li saret trend magħrufa li dawk li jirreġistraw għax-xogħol jaħarbu dawn il-courses.

Ta' min jinnota li fir-rapport intqal li s-26 persuna li attendew għall-kors li wassal għal diploma fil-computer studies spiċċaw il-kors b'suċċess u rnexxilhom isibu impjieg.

Pero' jiddispjaċini ninnota li fir-rapport ma ntqalx kemm persuni minn dawk li attendew il-mainstream courses sabu impjieg.

Jien naħseb li informazzjoni bħal din għandha tingħata sabiex inkunu f'pożizzjoni li nevalwaw x'riżultati qed iħallu dawn il-programmi ta' taħriġ.

Mir-rapport rajt ukoll li fil-futur viċin l-ETC beħsiebha torganizza iktar courses fil-qasam tekniku sabiex il-ħaddiema tagħna jkunu iktar ippreparati u aġġornati għall-bżonnijiet li se tħabbat wiċċha magħhom l-industrija lokali.

Din hija realta' li rridu niffaċċjaw fil-futur qarib u għalhekk hemm bżonn li nkunu ppreparati sabiex ma naqgħux lura mal- kompetituri tagħna.

Is-sena li għaddiet l-ETC kompliet issaħħaħ l-impenn tagħha sabiex toffri programmi ta' taħriġ għal persuni bi bżonnijiet speċjali li għandhom kull dritt daqs ħaddieħor li jaħdmu u żgur li mingħajr dawn it-tip ta' programmi maħluqa apposta persuni bi bżonnijiet speċjali jsibuha diffiċli ħafna li jsibu impjieg.

Fil-fatt is-sena li għaddiet kien hemm 325 persuna bi bżonnijiet speċjali jirreġistraw għax-xogħol u l-ETC irnexxielha tkun strumentali sabiex 59 minnhom isibu impjieg.

Is-sena li għaddiet l- ETC organizzat 12-il programm ta' taħriġ għall-persuni b'diżabilita' li għalihom attendew 68 persuna.

Ta' min jgħid li l-istess korporazzjoni ffirmat ftehim ma' l-Eden Foundation sabiex permezz ta' fondi pprovduti mill-ETC tkun tista' tittrejnja persuni li għandhom diżabilita' mentali iżda li jixtiequ jkollhom impjieg.

Sur President, xtaqt ngħid xi ħaġa wkoll fuq in-night institute for further technical education.

Fl-introduzzjoni ta' dan ir-rapport iċ- chairman tal-korporazzjoni jgħid li jħossu sodisfatt bis-suċċess tat- twaqqif ta' din l-iskola li malajr saret popolari, pero' jgħid ukoll li xorta qegħdin tard.

L-iskop ta' din l-iskola huwa li nħarrġu ħaddiema tekniċi f'dawk l-oqsma moderni li żgur se jkun hemm bżonnhom fl-industrija ta' pajjiżna fil-futur qarib u permezz tat-taħriġ li toffri din l-iskola dawk l-intrapriżi moderni li jiddeċiedu li jinvestu f'pajjiżna se jsibu ħaddiema lesti u mħarrġin.

Jidher li l-esperiment li l-ETC taħdem flimkien ma' l-organizzazzjoni internazzjonali ORT ta' Israel, li hija magħrufa għall-ħidma li toffri f'dak li huwa taħriġ, wassal biex din l-iskola tilħaq livelli li jkunu rikonoxxuti anke barra minn Malta.

Wara li tajt ħarsa lejn il-programmi ta' taħriġ li organizzat l-ETC fis-sena li għaddiet, xtaqt indur biex nitkellem fuq il-qasam tax-xogħol.

Sur President, sa l-aħħar ta' Settembru ta' l-1998 kellna 77,184 persuna jirreġistraw għax-xogħol u minkejja li l-Oppożizzjoni Nazzjonalista għamlet sentejn sħaħ tippriedka li taħt amministrazzjoni Laburista l-qgħad beda jiżdied, il-fatti juru - u dan joħroġ minn statistika uffiċjali tal-gvern - li n-numru ta' persuni jirreġistraw għax-xogħol beda tiela' fi żmien amministrazzjoni Nazzjonalista.

Fil-fatt f'Settembru ta' l-1995 kien hemm 4,951 persuna jirreġistraw għax-xogħol u f'perijodu ta' sena dan in-numru żdied b'535, tant li sa ftit ġranet qabel l-elezzjoni ta' Settembru ta' l- 1996 kellna 5,486 persuna jirreġistraw għax-xogħol.

Is-sitwazzjoni xejn feliċi li wiret Gvern Laburista riedet iż-żmien tagħha biex tiġi rranġata u fis-sentejn li għamilna fil-gvern aħna ħdimna bil-għaqal u bis-serjeta' minkejja li forsi kultant kellna nagħmlu xi sagrifiċċji lkoll flimkien.

Iżda l-fatti juru li konna qbadna ndawru r-rota anke fil-qasam tax-xogħol, u dan joħroġ ċar miċ-ċifri ppreżentati ftit ġimgħat ilu mill-ETC.

Nafu li f'Diċembru ta' l-1997 kien hemm 7,149 persuna jirreġistraw għax- xogħol u xahar wara l-ieħor dan in-numru kien beda jonqos b'mod kostanti.

F'sitt xhur in-numru ta' nies jirreġistraw għax-xogħol naqas b'591 sabiex f'Ġunju ta' l-1998 kellna 6,558 persuna jfittxu x-xogħol.

Kulħadd jaf x'ġara f'din il-Kamra fix-xhur tas-sajf li għadda, li wassal għal bidla fit-tmexxija tal-pajjiż.

Fl-aħħar kampanja elettorali l-Partit Nazzjonalista wiegħed lill-poplu Malti li l-għada li jkun fil-gvern Malta kienet se tieħu r-ruħ, li kien se jinħoloq ix-xogħol u li kien se jkun hawn fiduċja ġdida fil-pajjiż.

Illum qed naraw li dawn l-istess nies qed jitkellmu b'mod totalment differenti għaliex issa jridu jħabblu rashom x'se jagħmlu bis-sitwazzjoni finanzjarja xejn feliċi li qed jiffaċċja l-pajjiż, li wara kollox ħolquha huma stess qabel l-1996.

Irrid ngħid li l-qgħad reġa' beda jerfa' rasu u jidher li laħaq waħda mill-ogħla figuri f'dawn l- aħħar snin tant li f'Novembru ta' l-1998 kien hemm 7,371 persuna jirreġistraw għax-xogħol.

Jien nemmen li l-Ministru għandu jserraħ ras lil min wasal biex jirtira mix-xogħol dwar dak li qed jingħad dwar il- pensjonijiet.

Jekk nagħtu ħarsa lejn it-tabella li turi l-etajiet ta' dawk li qed jirreġistraw għax-xogħol insibu li l-ikbar ammont ta' nies jirreġistraw għandhom bejn l-40 u d-49 sena.

Fil-fatt din iċ-ċifra qed tikber sena wara l-oħra għaliex fl-1995 kien hemm 1,137 persuna, fl-1996 kien hemm 1,266, fl-1997 kien hemm 1,565 u din is-sena ċ-ċifra telgħet għal 1,777 u ma' dawn m'iniex ninkludi d-944 persuna li għandhom iktar minn 50 sena u li jinsabu bla xogħol.

Dan juri li persuni li jaqgħu f'dan l-age group isibuha diffiċli biex isibu impjieg.

Ftit ġranet ilu konna qed napprovaw emendi għal-liġi dwar is-sigurta' soċjali bis-saħħa tal-miżuri mħabbra fl- aħħar budget imressaq minn Gvern Laburista u waħda minn dawn il-miżuri kienet tgħid li dawk l-employers li jimpjegaw persuni ta' 40 sena jew aktar ikollhom dritt għal tnaqqis fil-ħlas tal-kontribuzzjonijiet tas- sigurta' soċjali.

Jien nifhem li dan m'huwiex biżżejjed imma almenu għall- ewwel darba sar xi ħaġa.

Nispera li l-ETC flimkien mal-gvern tkompli taħdem biex dawn il-persuni li żgur baqgħalhom ħafna iktar x'joffru fil- ħajja tax-xogħol, jinstabilhom impjieg.

F'paġna 31 tar-rapport insibu tabella li turi li 5,764 persuna li qed jirreġistraw għax-xogħol jippreferu xogħol manwali filwaqt li 1,420 persuna qed ifittxu xogħol li m'huwiex manwali.

Mil-lista ta' xogħol manwali insibu li l-aktar xogħol popolari huwa dak ta' labourer, fejn ħafna minn dawk li jfittxu dan it-tip ta' impjieg ikunu nies bla sengħa.

Jien inħeġġeġ lill-ETC biex tkompli tħejji programmi ta' taħriġ, kif fil-fatt qed tagħmel, biex dawk li qed ifittxu xogħol ta' labourer ikunu jistgħu jsibu impjieg li għalih ikunu ġew imħarrġa.

Problema oħra li qed inħabbtu wiċċna magħha hija tal-long-term unemployed li huma persuni li ilhom jirreġistraw għax-xogħol għal iktar minn sena.

Il-figura tal-long-term unemployed baqgħet tiżdied sena wara l-oħra u minn 2,224 fl-1996 telgħet għal 3,318 f'Settembru tas-sena l-oħra.

Irrid niftakru li persuna li ssib ruħha bla xogħol wara tant snin f'post issibha diffiċli sabiex issib xogħol ieħor u hawnhekk nixtieq insemmi l-ħaddiema tal-Kalaxlokk.

Fil-fatt uħud minn dawn il-ħaddiema li għamlu x-xogħol kollu mitlub minnhom biex lestew terminal two tal-Freeport spiċċaw inaddfu t-toroq jew jaqilgħu l-ħaxix ħażin u hemm oħrajn li għadhom id-dar jistennew li xi darba jibagħtu għalihom.

Ħafna minn dawn il-ħaddiema huma nies kapaċi u tas-sengħa u x-xogħol fuq rerminal two fil-freeport huwa xhieda ta' dan.

Għalhekk il-gvern preżenti, li fil-kampanja elettorali tahom garanzija li ma kenux se jispiċċaw mingħajr impjieg, huwa fid-dover li jserraħ moħħ dawn il-ħaddiema u l-familji tagħhom għaliex m'huwiex sewwa li lil dawn il-ħaddiema li servew lil din il-kumpannija b'tant lealta' u b'impenn ma jgħidulhomx x'se jsir minnhom.

Naħseb li issa li terminal two huwa lest il-Freeport Corporation se tkun f'pożizzjoni li timpjiega nies ġodda, pero' nispera li dan m'huwiex se jkun xi eżerċizzju biex jinħoloq xogħol għal xi numru ta' nies li huma diġa' lesti u jkun aktar minn xieraq li l-gvern jara li l-ħaddiema tal- Kalaxlokk, dejjem skond il-kapaċitajiet tagħhom, jingħataw ċans daqs ħaddieħor li jifformaw parti mill-work force ġdida li se jkun hemm fil- Freeport.

Il-proposta li saret lill-ħaddiema tal-Kalaxlokk kienet li jingħataw xi Lm400 għal kull sena li jkunu ħadmu ma' din il-kumpannija u allura persuna li tkun ilha taħdem għaxar snin mal-Kalaxlokk tingħata terminal benefit ta' Lm4,000.

Għalija din hija farsa.

Jiena niftakar li ħaddiema mill-Malta Shipbuilding kienu daħlu għal din it-tip ta' nassa u llum ħafna minnhom għadhom mingħajr impjieg.

Ma naħsibx li dan huwa mod ġust kif nittrattaw lill-ħadiema tagħna.

Nispera li f'qasir żmien tinstab soluzzjoni sabiex dawn il-ħaddiema jkollhom moħħhom mistrieħ għall-futur.

Naħseb li l-maġġoranza taż-żgħażagħ u school leavers li qed jirreġistraw għax-xogħol, xi darba jew oħra żgur li marru sal-job centres biex jipprovaw isibu impjieg u dan juri li l-importanza tal-job centres qed tiżdied.

Is-sena li għaddiet 623 persuna rnexxilhom isibu impjieg mill- job centre.

Bħala rappreżentant tat-Tieni Distrett, nixtieq nifraħ lill- ETC u lil seħibna l-Prof.

Edwin Grech għall-pass li ħadu s-sena l-oħra meta ddeċiedew li iktar tard din is-sena jinfetaħ job centre f'Bormla.

Nixtieq nirringrazzja wkoll lill-kumitat tal-banda San Ġorġ ta' Bormla li offrew b'xi ħlas kamra mill-każin tagħhom sabiex dan il-job centre li minnu se tiggwadanja l-komunita' tal-Kottonera jiffunzjona minn hemmhekk.

Kulħadd jaf li n-numru ta' persuni bla xogħol min-naħa t'isfel ta' Malta - b'mod partikolari mill-Kottonera - huwa kbir u fil-fatt minn informazzjoni li tani l-Ministru Gonzi għall-mistoqsija li għamiltlu jirriżulta li mit- Tieni Distrett hemm 252 persuna qiegħda f'Bormla, 164 persuna qiegħda fil- Fgura, 65 jirreġistraw għax-xogħol mill-Kalkara, 115 persuna bla xogħol fl- Isla, 67 persuna qiegħda fil-Birgu u 18-il persuna bla xogħol fix-Xgħajra, li b'kollox iġibu total ta' 681 persuna jirreġistraw għax-xogħol mit-Tieni Distrett biss.

Jien nemmen li waħda mir-raġunijiet għaliex l-ETC iddeċidiet li tiftaħ dan il-job centre fiċ-ċentru tal-Kottonera kien minħabba l-persentaġġ kbir ta' nies qiegħda f'din l-area.

Irrid ngħid ukoll li minn mistoqsijijiet parlamentari li għamilt lill-Ministru Gonzi jirriżulta li 272 persuna minn dawn is-681 persuna bla xogħol għandhom inqas minn 30 sena.

Għalhekk din l-inizjattiva se tgħin biex dawn il-persuni jsibuha aktar faċli li jersqu 'l quddiem u jaraw x'ikun qed joffri l-job centre.

Nispera li f f'dan l-ewwel ċentru reġjonali ta' l-ETC ikun hemm l-istess okkażjonijiet available bħalma jkun hemm fil-job centre tal-Belt u jinkisbu riżultati li ta' min ikompli jibni fuqhom.

Sur President, issa nixtieq nikkummenta fuq Tabella Nru. 9 fir-rapport li titratta dwar l-employment services.

Għas-sena 1997/1998 ġew placed 1,878 persuna li minnhom 1,511 kienu mas- settur privat u 367 mas-settur pubbliku.

Jidher li se nkomplu mexjin fuq il-politika tal-Gvern Laburista li ma jidħlux ħaddiema ġodda mal-gvern jekk ma jinħolqux vakanzi.

Fil-fatt meta kienet riesqa l-elezzjoni aħna ma waqajniex għat-tentazzjoni li noħolqu xi numru ta' vakanzi mal-gvern biex nikkuntentaw lil tal-qalba.

Anzi għall-kuntrarju naraw li fi żmien Gvern Laburista n-numru ta' impjegati mas-settur pubbliku naqas u minn mistoqsija ta' l-Onor.

Noel Farrugia lill-Prim Ministru jirriżulta li bejn Jannar u Novembru ta' l-1998, 1,000 ħaddiem full-time fis-servizz pubbliku temmew l-impjieg tagħhom.

Nixtieq nirriferi wkoll għal Tabella Nru. 10 fir-rapport li titkellem dwar l-enforcement ta' l-ETC.

Is-sena li għaddiet l-inspectors ta' l-ETC wettqu 6,060 spezzjoni fuq postijiet tax-xogħol u minn dawn irnexxilhom isibu 2,542 li kienu qegħdin jiksru waħda mill-kondizzjonijiet ta' l-ETC.

F'din l-istess sena kien hemm 762 persuna li nqatgħu minn fuq ir-reġistru għax inqabdu jaħdmu.

Issa 685 persuna appellaw kontra d-deċiżjoni ta' l-ETC quddiem in-national employment authority li min-naħa tagħha laqgħet l-appell ta' 253 minnhom.

Dan ifisser li l-ETC kellha raġun f'432 każ ta' qtugħ ta' reġistrazzjoni.

L-ispetturi ta' l-ETC qabdu numru sostanzjali ta' persuni jaħdmu mingħajr ktieb tax-xogħol u dan ifisser li dawn kienu qegħdin jonqsu milli jħallsu dak dovut minnhom bħala bolla tan-national insurance.

Ma' dawn wieħed jista' jżid ukoll 301 persuna li nqabdu jaħdmu waqt li kienu qegħdin jirreġistraw għax-xogħol u jieħdu l-benefiċċju tar-relief.

Sur President, jien niskanta bin-numru relattivament baxx ta' ħaddiema barranin li jinqabdu jaħdmu f'Malta mingħajr permess - u m'iniex qed nirriferi biss għas-sena li għaddiet għax fl-1997 inqabdu 163 barrani li kienu qed jaħdmu mingħajr permess -għaliex naħseb li lkoll kemm aħna niltaqgħu ma' barranin jaħdmu f'bars, restaurants u issa għandna wkoll bajjada u kaħħala.

Ma nixtieqx ninftiehem li m'għandniex inħennu għall- barranin li qed ifittxu kenn f'pajjiżna iżda, kif jgħidu l-Ingliżi, charity begins at home u l-ewwel għandna naħsbu f'uliedna li jinsabu bla xogħol.

Għalhekk nemmen li l-inspectors ta' l-ETC jistgħu jsibu aktar barranin jaħdmu mingħajr permess hawn Malta.

L-istess nista' ngħid għal numru ta' tfal li jaħdmu taħt l-eta'.

Kulħadd jaf li hija kontra l-liġi li jiġu mħaddma tfal taħt l-eta' u żgur li f'ċerti każi dawn ikunu jiġu abbużati għaliex meta jitħallsux biżżejjed jew inkella jiġu mqabbda jagħmlu xogħol li ma jkunx adattat għat-tfal.

Għalhekk l-ETC għandha tkompli tifrex l- ispettorat tagħha biex min qed jikser il-liġi jinqabad.

Qabel nagħlaq nixtieq nirringrazzja personalment lill-ħaddiema kollha ta' l-ETC u nħeġġiġhom sabiex ikomplu bil-ħidma fejjieda tagħhom u jkomplu joffru s-servizz tagħhom lil dawk kollha li jiġu bżonnha.

Nagħlaq, Sur President, billi nikkwota żewġ sentenzi qosra minn ktieb li kont qed naqra bl-Ingliż:

"Unemployment matters because it generally reduces output and aggregates income.

It increases inequality since the unemployed lose more than the employed.

It erodes human capital and finally it involves psychic costs.

People need to be needed.

Though unemployment increases leisure, the value of this is largely offset by the pain of rejection."

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari): Sur President, naħseb jekk għandna korporazzjoni f'pajjiżna li wieħed m'għandux iħares lejha mil-lat partiġġjan politiku hija żgur il-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ.

Din il-korporazzjoni hija ta' benefiċċju kbir għall-poplu Malti, speċjalment fil-qasam importanti tax-xogħol.

Il-Partit Nazzjonalista dejjem emmen li l-aqwa servizz soċjali li gvern jista' jipprovdi huwa x- xogħol lill-ħaddiema, li joħloq opportunitajiet ta' xogħol għal dawk kollha li jridu jaħdmu.

Fil-programm elettorali ta' l-1998 li bih irbaħna l- elezzjoni li saret erba' xhur ilu nsibu li:

"Il-Partit Nazzjonalisa jemmen li l-bniedem jilħaq il-milja tiegħu meta jsib l-opportunita' li jħaddem it-talenti tiegħu f'xogħol li jagħtih sodisfazzjon u li jagħtih livell ta' għajxien għoli kemm jista' jkun.

Għalhekk mira ewlenija ta' Gvern Nazzjonallista tibqa' dik li joħloq opportunitajiet ta' xogħol xierqa għal kull min irid jaħdem, b'hekk kulħadd jingħata ċans li jieħu sehem dirett fil-ħolqien tal-ġid tal-pajjiż.".

Naturalment il-ħolqien ta' xogħol ġdid fil-pajjiż jippreżumi li jrid jinħoloq ambjent li jkun miftuħ beraħ għal aktar żvilupp, li jħajjar investiment ġdid kemm lokali kif ukoll barrani u li jkun ispirazzjoni ta' fiduċja f'min iħaddem u fil-ħaddiema nfushom.

F'dawn l-aħħar erba' xhur il- Gvern Nazzjonalista qiegħed jipprova jagħmel dan wara s-sitwazzjoni xejn feliċi li wiret fil-qasam tax-xogħol mill-amministrazzjoni preċedenti.

Naturalment bħal kull istituzzjoni oħra, għalkemm l-ETC għamlet ħafna ġid taħt amministrazzjonijiet differenti, għad għandha ċerti nuqqasijiet u huwa d-dover tagħna lkoll li naraw li kemm jista' jkun din il- korporazzjoni taqdi dmirha b'suċċess għaliex jekk isir dan, ma jkunx qed igawdi l-Gvern tal-ġurnata iżda jkun qed igawdi l-poplu Malti li jkun qed jakkwista l-ġid bil- funzjonament tajjeb ta' din il-korporazzjoni.

Il- mission statement ta' l-ETC huwa dan:

"...to provide and ensure an equitable access to training programmes and employment services to contribute towards the social and economic development of the community.".

Huwa d-dover tagħna lkoll li naraw li l-ETC tonora l-mission statement tagħha.

Mir-rapport annwali tal-korporazzjoni li jkopri l-perijodu minn Ottubru 1997 sa Settembru 1998, wieħed ma jistax ma jikkonkludix b'sodisfazzjon ċerti riżultati miksuba mill-korporazzjoni iżda mill-banda l-oħra wieħed irid isemmi ċerti fatti inkwetanti li joħorġu minn dan ir- rapport.

Per eżempju, jekk wieħed iħares lejn Tabella Nru. 6 li tiddeskrivi l- qgħad analizzat skond l-eta' jsib li f'Setembru ta' l-1998 kien hemm 1,777 persuna jirreġistraw għax-xogħol ta' bejn l-etajiet ta' 40 u 49 sena u kien hemm 944 persuna oħra jirreġistraw għax-xogħol li għandhom minn 50 sena 'l fuq.

Dawn in-nies qed isibuha diffiċli biex isibu x-xogħol għaliex huma preklużi kważi definittivament mill-eta' tagħhom.

Din il-pjaga ilha teżisti u sfortunatament għadha magħna sal-ġurnata tal-lum.

Il-Gvern Nazzjonalista permezz ta' l-ETC irid jaħseb f'din il-kategorija ta' ħaddiema li ilhom bla xogħol għal ħafna żmien għaliex is-sitwazzjoni tagħhom hija preokkupanti.

Hija xi ħaġa tal-biki li jiġi ħaddiem li jkun għalaq l-40 sena jew iktar u jkun għadu fl-aħjar żmien ta' ħajtu u jrid irabbi familja u jeduka lil uliedu u jgħidlek li wara xi 20 sena jaħdem fl-istess post tax-xogħol ingħata s-sensja u qiegħed jirreġistra.

Dawn il- ħaddiema jisfaw bla xogħol mhux tort tagħhom u ma jsibux min iħaddimhom mhux għaliex ma jkunux kapaċi jew għaliex ikunu għażżenin imma għaliex sempliċement ikunu qabżu l-40 sena.

Din hija raġuni inġusta iżda r-regola fis-settur privat hi li ma jimpjegawx persuni li jkunu qabżu l-40 sena.

Kif diġa' għidt, ħafna minn dawn il-ħaddiema jkunu għadhom qed irabbu l- familja u x-x-xogħol għalihom ikun vitali.

Għalhekk ma nistgħux inħallu iktar lil dawn in-nies ifendu għal rashom mingħajr ma nagħtu kashom.

Din hija pjaga li ilha fostna għal ħafna żmien pero' s'issa għadna ma rrnexxilniex intaffuha.

Nappella lill-Gvern biex permezz ta' l-ETC jara x'jista' jsir.

Ma rridux ninsew li fil-programm elettorali aħna stqarrejna ċar u tond li Gvern Nazzjonalista jsaħħaħ l-ETC biex tkun tista' twieġeb għall-bżonnijiet ta' dawk kollha li qed jirreġistraw għax- xogħol, speċjalment għal dawk li għandhom 'il fuq minn 40 sena, għal-long- term unemployed u għal dawk il-persuni bi bżonnijiet speċjali li jkunu jridu jaħdmu.

Nappella lill-ETC biex tagħmel l-aħjar li tista' ħalli dawn il-kategoriji ta' nies jingħataw b'mod ġust dak li ilhom jistennew.

Mr Speaker, Tabella Nru. 7 ta' dan ir-rapport tagħti l-istatistika ta' dawk li ilhom jirreġistraw għal żmien twil biex isibu x-xogħol u nsibu li f'Settembru ta' l-1998 kien hemm 1,276 persuna li kien ilhom jirreġistraw bejn 25 u 52 ġimgħa u 3,318 li kienu ilhom jirreġistraw 'il fuq minn 53 ġimgħa.

Hemm bżonn li l-ETC tagħmel iktar sforz ħalli dawn il- ħaddiema jsibu x-xogħol.

MR SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għaliex sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Ministru għall-Politika Soċjali biex iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal--Kamra għal nhar it-Tnejn, 1 ta' Frar, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali – it-Tielet Qari;

Estimi ta' Nfiq tal-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ għas-sena 1998/1999 – Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar Self Lokali (Stock u Titoli Reġistrati) – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali (Nru. 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru. 3) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru. 2) – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.);

U xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, spiss niltaqa' ma' nies b'fehmiet politiċi differenti li jgħiduli kemm jieħdu gost li fil-qasam ta' l- edukazzjoni qed jirnexxilna naħdmu id f'id għall-ġid ta' uliedna u ta' pajjiżna.

Meta konna fil-gvern u kif ukoll issa li qegħdin fl- oppożizzjoni aħna jidhrilna li għandna nagħmlu minn kollox biex ma ndaħħlux politika partiġġjana fil-qasam ta' l-edukazzjoni.

Pero' din il- ħidma flimkien bl-ebda mod m'għandha tfisser li dan huwa xi arranġament mafjuż biex ngħattu n-nuqqasijiet ta' xulxin, anzi fejn naraw li hemm xi nuqqasijiet għandna nikkritikawhom u nikxfuhom.

Dan li se ngħid issa huwa b'riferenza għar-rapport tas-Sur Maurice Zarb Adami dwar il-Matsec, li tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra fil-bidu ta' din il-ġimgħa, u rrid nagħmilha ċara li m'iniex se nuża l-immunita' parlamentari tiegħi u dak li ngħid hawn ġew lest ngħidu barra kelma b'kelma.

Qed ngħid dawn l-affarijiet għaliex inħoss li l-kollaborazzjoni li teżisti bejnietna fil-qasam ta' l-edukazzjoni hija pperikolata u tista' ssirilha ħafna ħsara mill-imġieba irresponsabbli tal-president tal-kunsill ġenerali tal-Partit Nazzjonalista, Dr. Frank Portelli.

Wara li fil- kampanja elettorali nsista li kellu jinħatar bord indipendenti biex jinvestiga dak li ġara fil-Matsec fis-sajf li għadda, f'Ottubru li għadda lanqas kellu d-diċenza jidher quddiem dan il-bord li ħatar il-Gvern Nazzjonalista stess biex juri bil-fatti dak li kien allega bl-aktar mod oxxen waqt il-kampanja elettorali.

Fil-fatt quddiem dan il-bord ħadd ma ressaq fatti bħala prova ta' l-allegazzjonijiet serji li għamel Dr. Portelli.

Waqt il-kampanja elettorali tas-sajf li għadda Dr. Portelli u l- Partit Nazzjonalista allegaw li f'dawn l-eżamijiet saru xi manuvri skandalużi biex jonqos in-numru ta' studenti li jidħlu fl-universita' u qalu li l-iżbalji li saru ma kienu żbalji xejn iżda kienet logħba biex studenti jitħallew barra.

F'paġna 17 tar-rapport, il-bord ippresedut mis- Sur Zarb Adami jaċċetta li dawn l-iżbalji kienu żbalji u jsejħilhom miżavventuri sfortunati.

Imbagħad f'paġna 28 tar-rapport tas-Sur Zarb Adami hemm stqarrija ċara dwar kif il-bord ma sab l-ebda fatti li juru li saret xi ħaġa biex f'dawn l-eżamijiet jitnaqqas in-numru ta' studenti li jkunu jistgħu jidħlu l-universita'.

Fil-fatt fl-1998 daħħlu 2,614 student fl-universita', li kien l-ikbar numru ta' studenti li qatt daħal fl- universita' s'issa fl-istorja ta' pajjiżna.

L-iktar ħaġa li xxokkjatni kienet li Dr. Portelli reġa' rrepeta dawn l-allegazzjonijiet serji proprju l-bieraħ u li ġew rapportati llum f'wieħed mill-ġurnali lokali bl-Ingliż.

Jiena lest naċċetta li fid-deni tal-kampanja elettorali wieħed ma jqisx kliemu u ma joqgħodx attent kif jitkellem imma li jgħaddu dawn ix-xhur kollha, fejn kellu ċans jersaq quddiem il-bord biex iressaq il-provi tiegħu, u jerġa' jirrepeti l-istess gideb li qal xhur ilu għalija hija allegazjoni serja, huwa nuqqas serju u qed juri sens ta' irresponsabilita'.

Nerġa' ngħid li kieku kienet xi persuna li qed tagħti l-opinjoni tagħha kieku forsi ma kontx nagħtiha daqshekk piż, imma la din il-persuna nzertat uffiċjali għoli tal-Partit Nazzjonalista jkolli ngħid li l-imġieba irresponsabbli tiegħu qed tippreġudika l-klima tajba u l- kollaborazzjoni li qed nibnu fil-qasam ta' l-edukazzjoni.

Dr. Portelli reġa' rrepeta l-allegazzjoni serja - għaliex jekk tkun veru huwa abbuż serju ħafna - li waqt dawn l-eżamijiet saret xi ħaġa biex jiġu vvantaġġati xi studenti minn xi wieħed miż-żewġ distretti elettorali tiegħi.

Pero' l- bord ma ntwera l-ebda xhieda jew fatti li juru li ġara dan u Dr. Portelli ma kellux id-diċenza li jersaq quddiem dan il-bord biex jipprova dak li allega waqt il-kampanja elettorali.

Dak iż-żmien kien qal li jien kont qed nuża l-immunita' tad-dipartiment ta' l-informazzjoni biex inwieġeb l- akkużi tiegħu u kien sfidani biex nagħmillu libell.

Fil-fatt jien għal libell għamiltlu tnejn u issa niltaqgħu l-qorti ħalli naraw xi provi se jressaq biex jissostanzja l-gideb li qal fuqi.

Waqt il-kampanja elettorali Dr. Portelli kien qassam fuljett fid-distretti elettorali fejn ikkontesta li kien jismu "Frank Times" - nista' nissuġġerilu isem differenti għal dak il-fuljett imma m'iniex se noqgħod ngħidu hawn - fejn kien qal li n-nies se jivvotawlu għaliex kellhom fiduċja fih.

Jidher li l- eluf ta' votanti ma tawx kas ta' l-eluf ta' liri li nefaq fil-kampanja elettorali għax reġgħu ma wrewx fiduċja fih u reġgħu ma tellgħuhx u nittama li l-istudenti tagħna li għamlu l-eżami tal-Malti tal-Matsec kitbu Malti ħafna aħjar minn dak li kien hemm fil-fuljett li ħareġ Dr. Frank Portelli, li kien mimli żbalji ortografiċi u kien fih strutturi fqar ħafna tal-Malti.

Għaddew dan ix-xhur kollha u Dr Frank Portelli ma tgħallimx u għadu jirrepeti l-gideb li qal waqt il-kampanja elettorali.

Dak iż-żmien kien qal ukoll li Miss Miriam Vella, mis-segretarjat tiegħi, kienet qed iċċempel lill-istudenti mid-distretti tiegħi biex tara tistax tgħinhom.

Dan m'hu veru xejn tant li Miss Vella diġa' ċaħdet dan u se tixhed bil-ġurament fil-qorti biex turi li din hija gidba.

Dr. Portelli la kellu d-diċenza jirrikonoxxi li persuna ta' l-affari tagħha u serja li ħadet dan l-iżball minħabba li kellha breakdown fil-computer system tagħha kienet irriżenjat u lanqas kellu d-diċenza jirrikonoxxi li waħda mill-persuni l-iktar serji fuq il-bord tal-Matsec kienet ammettiet li kien tort tagħha imma baqa' jkompli jagħti x'jifhem li dan kien xi taħwid li għamilt jien u li kieku ma kienx dan il-bravu eroj qisu "fantozzi contro tutti", kien jinżamm kollox moħbi u kien ikun hemm xi cover-up.

Fil-fatt il-bord tal-Matsec diġa' ċaħad li kien hemm xi ħadd li ordna xi cover-up u diġa' għamilha ċara li kienu ndunaw bl-iżbalji indipendentement mill-istqarrijiet u mill-allegazzjonijiet ta' Dr. Portelli u kienu ħadu passi biex jirranġawhom.

Minkejja li l-bord tal-Matsec kien għamilha ċara - u lest li npoġġi anke stqarrijiet fuq il-Mejda tal-Kamra - li l-ministru ta' l-edukazzjoni ma jindaħal jew ma jipprova jinfluwenza l-ebda deċiżjoni akkademika u li l-ministru qatt ma ndaħal fl-operat tal-bord, Dr. Frank Portelli baqa' jirrepeti l-gideb tiegħu.

Għaldaqstant b'dispjaċir ikolli ngħid li rrid noqgħod attent kif nitkellem fuq il-qasam ta' l-edukazzjoni u se nagħmel sforz biex ma nħallix dan l-atteġġament ta' Dr. Portelli jħarbat il-klima tajba li teżisti pero' li qed tiġi pperikolata minn dan il-kliem irresponsabbli, diżonest u gideb li ġej minn wieħed mill-ogħla uffiċjali tal-Partit Nazzjonalista.

Jien ma nistax naċċetta logħba doppja fejn mal-Ministru Louis Galea naħdem tajjeb u mbagħad uffiċjal ieħor ta' l-istess partit politiku jibqa' jagħmel akkużi serji fuq l-integrita' personali tiegħi.

Kieku kont veru ħati ta' l-akkużi li għamel hu dwar tbagħbis fis-sistema ta' l-eżamijiet biex nivvantaġġa lil xi ħadd fl-eżamijiet, lanqas imissni nidher barra għax inkun qed inħarbat l-edukazzjoni kollha.

X'jiswa li toqgħod tgħid li trid taħdem għall-ġid ta' l-edukazzjoni biex imbagħad tħarbat dak li tkun qed tagħmel bl-atteġġjament tiegħek dwar l-eżamijiet?

Nerġa' npoġġi responsabilita' kbira fuq Dr. Frank Portelli għaliex qed jagħmel ħsara kbira lill-isforzi li qed isiru biex nimxu 'l quddiem flimkien fl- edukazzjoni.

L-allegazzjonijiet li għamel fis-sajf li għadda għamlu ħafna ħsara lis-sistema tal-Matsec.

Jien naqbel li din is-sistema għandha bżonn tiġi msaħħa u mtejba u nieħu gost li proprju f'ħafna mir- rakkomandazzjonijiet li għamel il-kumitat mmexxi mis-Sur Maurice Zarb Adami laqgħu s-suġġeriment tagħna dwar kollaborazzjoni mill-qrib ma' l- Universita' ta' Londra permezz ta' wieħed mill-aqwa ċentri fid-dinja dwar l-eżamijiet Edexcel biex l-universita' tagħna, flimkien ma' l-awtoritajiet edukattivi tagħna, b'umilta' professjonali - li m'hemmx aħjar minnha - jtejbu s-sistema tal-Matsec u b'kollaborazzjoni mat-teachers tagħna nsaħħu s-sistema tagħna u nagħtuha l-fiduċja li hemm bżonn biex tkun ta' kwalita' tajba kemm nazzjonalment u kif ukoll internazzjonalment.

Fid-dinja tal- lum ma nistgħux inkunu sodisfatti biss bil-livelli li nagħmlu aħna fl- edukazzjoni imma rridu l-ħin kollu nesiġu li jkollna standards internazzjonali f'kull livell minn dak primarju sa dak terzjarju u post- terzjarju.

Nerġa' nirripeti li l-atteġġament negattiv, distruttiv u diżonest ta' Dr. Frank Portelli qed jhedded dan kollu u jien ma nistax ma npoġġix dan kollu fil-kontest ta' politika ta' ingann u propaganda diżonesta, li kien hemm sensiela sħiħa minnhom waqt il-kampanja elettorali.

Mr Speaker, il-Partit Nazzjonalista waqt il-kampanja elettorali qal li se jkun hemm tnaqqis fit-taxxi u mbagħad ma' l-ewwel budget żied it-taxxi fuq il-petrol, is-sigaretti, għolla l-bolla u daħħal t-taxxa tal-VAT li qed tgħolli l-prezzijiet ta' ħafna servizzi u prodotti.

L-istess ħaġa fil-kampanja elettorali qalu li se jitjiebu l-pensjonijiet u diġa' ċaħħdu eluf ta' pensjonanti miż-żieda li taw lill-ħaddiema tal-gvern.

Dak li ntqal dwar il-Matsec huwa bħal dak li ntqal lill-ħaddiema tal-Kalaxlokk li l-ewwel qalulhom li se jiggarantulhom l-impjieg u li se jtejbulhom il- kondizzjonijiet tax-xogħol u issa jridu jagħtuhom is-sensja.

Meta nara dan l-atteġġjament ta' Dr. Frank Portelli dwar il-Matsec, nifhem kemm huwa diffiċli li naħdem bi qbil u id f'id man-nies ta' l-Onor.

Fenech Adami.

Nerġa' ngħid li meta aħna konna fil-gvern għamilna minn kollox biex ma ndaħħlux il-politika partiġġjana fl-edukazzjoni u issa li qegħdin fl- oppożizzjoni qed nuru li lesti naħdmu għall-ġid tat-tfal tagħna, taż- żgħażagħ tagħna u ta' pajjiżna iżda l-atteġjament negattiv, distruttiv u diżonest ta' Dr. Portelli qed jipperikola din il-ħidma.

Qed inpoġġi dan il-piż kollu fuq id-diskors irresponsabbli ta' Dr Frank Portelli għax huwa l-president tal-kunsill ġenerali tal-Partit Nazzjonalista u dak li jagħmel u jgħid hu ma jkunx tiegħu biss iżda tal- partit kollu u fuqu npoġġi responsabilita' serja li bi kliemu jista' jħassar ix-xogħol tajjeb li qed nagħmlu flimkien fil-qasam ta' l- edukazzjoni.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Silvio Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Mr Speaker, f'dan l-ewwel aġġornament tiegħi għal din is-sena li hija ddedikata għall-anzjani, u bħala l-kelliemi għall- anzjani min-naħa ta' l-oppożizzjoni, nixtieq nitkellem dwar l-anzjani tagħna li ħafna minnhom jinsabu fid-djar tagħhom u oħrajn jinsabu f'istituzzjonijet tal-gvern jew privati.

Jien naf li m'hijiex ix-xewqa ta' dawn l-anzjani li wara li jkunu qattgħu ħajjithom fl-ambjent tar-raħal tagħhom jispiċċaw f'xi dar ta' l-anzjani pero' rridu nirringrazzjaw lil diversi gvernijiet li dejjem ħadmu biex l-anzjani, tagħna jkollhom l-aħjar postijiet fejn jgħixu.

Sfortunatament illum l-anzjani Maltin u Għawdxin qegħdin iħabbtu wiċċhom ma' ċerta biża' minħabba l-ħafna diskors li qed jingħad dwar il- pensjonijiet u dawk l-anzjani li jiddependu ħafna minn ċertu individwi qegħdin jibżgħu li l-pensjoni tagħhom m'hijiex se tibqa'.

Il-Partit Nazzjonalista fil-programm elettorali tiegħu kien qal b'mod ċar li se jtejjeb il-pensjonijiet pero' donnu li llum id-diska nbidlet u qed jgħidu li l-pensjonijiet m'humiex sostenibbli.

Naħseb li m'huwiex sewwa li nwiegħdu mod u nagħmlu mod ieħor.

Il-Partit Laburista kien jaf li l- finanzi tal-pajjiż m'humiex sejrin tajjeb pero' għax dejjem kellu għal qalbu lill-anzjani tagħna, dejjem tahom aktar u minn tallaba għamilhom sinjuri.

Huwa tajjeb li ngħallmu lill-poplu li kien Gvern Laburista li daħħal il-pensjonijiet f'pajjiżna u minn hawnhekk insellem lil-Onor.

Alfred Sant li qed iħeġġiġna biex inżommu dak li tant batew biex kisbu l-anzjani tagħna.

Pero' wieħed jistaqsi: X'hemm wara dan il-ħafna kliem dwar il- pensjonijiet?

Jiena persważ li l-Partit Nazzjonalista m'huwiex se jgħid li se jneħħi l-pensjonijiet mil-lum għal għada imma l-Partit Laburista se jkun it-tarka ta' l-anzjani tagħna biex jara li dak li għandhom ma jintmessx.

Fil-fatt fuq inizjattiva personali ta' l-Onor.

Alfred Sant, flimkien ma' sħabi l-kelliema l-oħra għall-affarijiet soċjali, qegħdin inniedu kampanja dwar ''L-Anzjani Jgħidu Tagħhom".

Meta niltaqgħu ma' l-anzjani kemm fid- djar tagħhom u kif ukoll fid-djar ta' l-anzjani, qegħdin ninnotaw li l- anzjani huma mbeżża' dwar il-pensjonijiet.

Nerġa' ngħid li l-pensjonijiet huma l-mimmi ta' għajnejn il-Partit Laburista u fl-aħħar mill-aħħar huma l- mimmi ta' għajnejja għaliex jien kburi li qed niddefendi lill-anzjani tagħna f'dan il-Parlament.

Jekk l-anzjani tal-lum u ta' għada se jkollhom din l-isfida jien se nkun qed niddefendihom mingħajr għamad politiku.

Aħna qed niġu kkritikati li qegħdin nagħmlu ħafna plejtu dwar il-pensjonijiet pero' jien inħoss li għandna kull dritt niddefendu l-pensjonijiet.

Jien nistaqsi: Ftit tax- xhur ilu sar plejtu dwar it-tariffi tad-dawl u l-ilma?

Il-Partit Nazzjonalista kellu dritt jgħid li l-Gvern Laburista kien qed jibgħat kontijiet esaġerati?

Irrid ngħid li l-kwestjoni tal-pensjonijiet m'hijiex qed tinkwieta biss lil-Laburisti imma anke lin- Nazzjonalisti.

Jiena dejjem ngħid lill-anzjani tagħna nagħtuhom aktar milli għandhom illum u mhux immissulhom dak li għandhom illum.

Huwa fatt ukoll li l-anzjani qegħdin ibatu wkoll mill-għoli tal-ħajja f'din is-sena dedikata lilhom lejlet il-millenju l-ġdid.

Jgħidu x'jgħidu tan-naħa l-oħra dwar roħs fil-prezzijiet ta' madwar 40,000 prodott, min imur jixtri jaf li bħalissa l-ħajja dejjem qed togħla minħabba l-VAT.

Meta tkellimt fid-dibattitu dwar il-liġi tal-VAT kont għidt li minnha nnifisha l-VAT toħloq kultura li tgħolli l-ħajja u n-negozjanti qed jgħidu lill- anzjani li jmorru jixtru li l-ħajja għoliet minħabba l-VAT.

Irrid infakkar li minkejja li daħlet taxxa għal kulħadd ta' 15% l-anzjani tagħna ma ħadux iż-żieda kollha ta' l-għoli tal-ħajja meta fil-programm elettorali tal- Partit Nazzjonalista ġie mwiegħed li se jingħataw iż-żieda kollha.

Jiddispjaċini ngħid li meta titkellem ma' negozjanti, ma' sidien ta' restaurants, ma' min jaħdem fix-xogħol tal-catering u f'kull tip ta' azjenda oħra jgħidlek li fil-pajjiż m'hawnx fiduċja.

Għalkemm għall-ewwel darba li tela' fil-gvern fl-1987, il-Partit Nazzjonalista wiegħed il- fiduċja u forsi dak iż-żmien din il-fiduċja dehret, żgur li din id-darba m'hijiex qed tidher.

Mr Speaker, titkellem ma' min titkellem kulħadd jgħidlek li hawn staġnar fil-pajjiż, bil-konsegwenza li qed ikollna ħafna żgħażagħ li qegħdin jispiċċaw bla xogħol.

Sur President, nixtieq issa ndur biex ngħid xi ħaġa dwar il-mediċini.

Fl-1979 Gvern Laburista kien nieda l-iskema tal-mediċini b'xejn iżda dan l-aħħar ġie kkritikat ħafna meta għamel fee ta' 50c fuq il-mediċini biex jitnaqqsu l-abbużi li kienu qed isiru.

Minkejja li llum tneħħiet il- 50c fee, l-anzjani qegħdin imorru fl-ispiżeriji tal-gvern u ma jsibux il- mediċini li jridu.

Jien inħossni obbligat li nsemmi dawn l-affarijiet mhux biex inxewwex imma biex jiġu rranġati.

Kultant żmien nagħmel anke mistoqsijiet parlamentari lill-ministru responsabbli dwar liema mediċini jkunu out of stock f'dak il-mument u sfortunatment dejjem ikun hemm numru ta' mediċini li jkunu out of stock.

Konsegwenza ta' dan ibatu dawk li jiddependu fuq il-pensjoni għaliex ikollhom jixtru dawn il-mediċini u minn hawn nappella biex il-problema dwar skarsezza ta' mediċini tiġi rranġata.

Kif il-Partit Laburista tela' fil-gvern fl-1997, mill-ewwel ħa din il- biċċa xogħol bis-serjeta' u beda jsolvi l-problema tal-mediċini out of stock.

Fl-aħħar minuti li fadalli nixtieq infaħħar l-inizjattiva li qed jieħu l- ħabib tagħna Frans Carabott mill-Marsa, fejn qed iniedi kampanja biex ikun hemm dar għall-anzjani tal-Marsa.

J'Alla jkunu hawn iktar nies bħal Frans Carabott li jaħdmu għal-lokal tagħhom u joħorġu b'dawn l-inizjattivi għall-anzjani tagħna li tant ikunu ħadmu fil-lokal tagħhom u li tant ikunu taw kontribut lil pajjiżna.

Minn hawnhekk nixtieq nieħu l-okkażjoni biex inħeġġeġ lill-poplu Marsi biex joħroġ jivvota għal-elezzjonjiet tal- kunsilli lokali, b'mod speċjali għall-kandidati Laburisti li se jsiru f'Marzu li ġej ħalli jkollhom kunsill li verament ikun jixirqilhom.

Qed insemmi l-Marsa peress li taqa' taħt id-distrett tiegħi pero' 'l quddiem ikolli ċans nitkellem fuq lokalitajiet oħra.

Qabel nagħlaq nixtieq insellem lill-anzjana Maria Vella Ii nqatlet brutalment u nsellem ukoll lill-familjari tagħha.

Forsi min qatel lil Maria Vella qed jismagħna u u minn hawnhekk ngħidilhom li tinqabdu jew ma tinqabdux fil-kuxjenza tagħkom tafu li missejtu mad-demm u qtiltu lil Maria Vella għal ftit flus u deheb.

Nittama li li fil-futur ma jiġrux traġedji bħal dawn.

Dan huwa r-rigal li rridu nagħtu lill-anzjani tagħna?

Leljet il-bidu ta' millennju ġdid l-anzjani tagħna jixirqilhom li jkunu mbeżża' dwar il-pensjonijiet, dwar l-għoli tal-ħajja bl-introduzzjoni tal-VAT u dwar l-iskarsezza fil-mediċini?

Jien inħoss li minn hawnhekk irridu niddefendu lill-anzjani u kuntent bil-kariga li tani l-Onor.

Alfred Sant bħala l-kelliemi fuq l-anzjani għall-oppożizzjoni għaliex nemmen li minn dawn il-bankijiet nista' niddefendi lill-anzjani tagħna.

Nixtieq insellem ukoll lill-ħaddiema tal-Kalaxlokk li qed jiġġieldu biex ma jitilfux il-ħobża tagħhom ta' kuljum.

Kulħadd għandu dritt jaħdem u nittama li l-ħaddiema tal-Kalaxlokk jieħdu dak li ħaqqhom billi l-gvern jagħtihom ix-xogħol.

Mr Speaker, ħafna minn dawn il-ħaddiema li jaqgħu taħt id-distrett tiegħi ġew ikellmuni dwar l-inċertezza li għandhom dwar il-futur tagħhom u nittama li l-65 membru li hawn f'din il-Kamra naħdmu mill-aħjar li nistgħu għall-anzjani tagħna, għat-tfal tagħna, għaż-żgħażagħ tagħna, għall- familji tagħna, għall-persuni b'diżabilita' u għall-ħaddiema tagħna biex meta ngħaddu mit-toroq tagħna u nidħlu fid-djar tan-nies inkunu kburin li qed nirrappreżentawhom f'din il-Kamra.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tnejn, 1 ta' Frar fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru għall-Politika Soċjali.

Fid-9.30p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

AIR MALTA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda ma' l-Air Malta mill-31 ta' Ottubru sal-31 ta' Diċembru 1998?

Jista' l- Ministru jgħid ukoll, jekk ġew impjegati ħaddiema ġodda fl-imsemmi post tax- xogħol, meta ħarġu l-applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr ma ħarġu applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk ingaġġati kienu ilhom applikati għal imsemmi impjieg?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li fil-perjodu msemmi ma ġewx impjegati ħaddiema ġodda ma' l-Air Malta.

MALTACOM - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mal-Maltacom mill-31 ta' Ottubru sal-31 ta' Diċembru 1998?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li fil-perjodu msemmi ma ġewx impjegati ħaddiema ġodda ma' Maltacom plc.

MIA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mal- Malta International Airport mill-31 ta' Ottubru sal-31 ta' Diċembru 1998?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll, jekk ġew impjegati ħaddiema ġodda fl- imsemmi post tax-xogħol, meta ħarġu l-applikazzjonijiet għal dawn l- impjiegi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li fil-perjodu msemmi ma ġew impjegati l-ebda ħaddiema ġodda mal-Malta International Airport.

MALTA DRYDOCKS - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mal- Malta Drydocks mill-31 ta' Ottubru sal-31 ta' Diċembru 1998?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li fil-perjodu msemmi l-ebda ħaddiem ġdid ma ġie impjegat fil-Malta Drydocks.

SANTA LUĊIJA - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Trejqet iż-Żahar f'Santa Luċija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

SANTA LUĊIJA - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq Gardenia, c/w Dawret it-Torri f'Santa Luċija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

SANTA LUĊIJA - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi:

Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq Żnuber ħdejn it-taraġ tal-pjazza f'Santa Luċija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

SANTA LUĊIJA - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jitwaħħlu tliet lampi fejn l-għassa tal- pulizija u l-entratura tal-kunsill lokali ta' Santa Luċija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

SANTA LUĊIJA - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq Begona, c/w Dawret it- Torri f'Santa Luċija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

SANTA LUĊIJA - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li tiddawwal il-faċċata tal-ħwienet fi Triq Dawret it-Torri, quddiem il-Każin Nazzjonalista, f'Santa Luċija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

IMPJIEGI - INVESTIGAZZJONIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi policy biex isiru spezzjonijiet/żjarat/investigazzjonijiet għall-għarrieda fid- djar privati tal-ħaddiema tal-gvern waqt li dawn ikunu għall-ġurnata tax- xogħol tagħhom, bħalma ġara nhar il-Ġimgħa 8 ta' Jannar fir-Rabat, Malta minn uffiċjali tal-korporazzjoni?

Kemm saru spezzjonijiet/żjarat/investigazzjonijiet simili mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn?

Min kienu dawn il-persuni u fuq liema bażi qed isiru dawn l- investigazzjonijiet fuq nies innoċenti bħall-familjarji ta' dawn il- ħaddiema?

Ma' liema unions saru dawn l-arranġamenti u ma' min saru l- konsultazzjonijiet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma teżisti l- ebda policy biex isiru spezzjonijiet/żjarat/investigazzjonijiet għall- għarrieda fid-djar privati tal-ħaddiema tal-gvern waqt li dawn ikunu għall- ġurnata tax-xogħol tagħhom.

Fil-każ indikat, li ġara nhar il-Gimgħa 8 ta' Jannar fir-Rabat, il- Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ irċeviet ittra anonima fejn ġie allegat li persuna - dan inzerta li jaħdem mal-Gvern - qed jagħmel xogħol bla permess.

Ġie allegat ukoll li dan ix-xogħol qed isir matul il-ġurnata meta dan l-individwu suppost ikun fil-garaxx tal-gvern.

Il-Kororazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ, bħalma ġara dejjem, tinvestiga kull allegazzjoni li tirċievi.

POPEYE VILLAGE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra jekk Popeye Village għaddietx b'ċens, b'tender, b'kirja eċċ lill-kumpannija li qed topera llum?

Kull meta jiġġedded il-perijodu taċ-ċens/tender/kirja eċċ lil din il- kumpannija?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-kumpannija Anchor Bay Services Ltd baqgħet topera Popeye Village wara ftehim li kienet waslet għalih mal- MIMCOL f'Jannar 1990.

Hemm il-ħsieb li l-Gvern joħroġ sejħa għall-offerti għall-kiri ta' l- istess sit fil-futur immedjat.

ENEMALTA - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-konsum tal-petrol (biċ-ċomb u bla ċomb) u diesel matul dawn l-aħħar għaxar snin sena b'sena fil-gżejjer tagħna?

X'inhi r-raġuni li l-Gvern qed iċaħħad liċ-ċittadini li huma konxji mill- ħarsien tal-ambjent fil-gżejjer tagħna li jibbenefikaw minn prezz kompetittiv għal petrol ta' bla ċomb?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1985.

MDINA/RABAT - BINI STORIKU - RESTAWR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista'l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jsiru xogħlijiet ta' restawr fuq bini storiku fl-Imdina u r-Rabat, Malta?

Jekk iva, liema huma dawk ix-xogħlijiet ta'restawr proġettati li jsiru fit-tliet snin li ġejjin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li d-Dipartiment tal-Mużewijiet f'dan l- istadju m'għandux proġetti li se jwettaq fil-futur immedjat.

Il-mistoqsija għandha tiġi mressqa wkoll lid-Diviżjoni għax-Xogħlijiet fi ħdan il- Ministeru għall-Ambjent.

SKEJJEL - RABAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għal bżonn ta' bini ta' hall/sala f'waħda mill-iskejjel tar- Rabat, Malta, liema neċessita' ilha pendenti s-snin, jista'l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li tinbena fil-futur?

Jekk iva, meta u x'daqs?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li għalkemm bħala parti mill-iSchools Building Programme tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni hemm maħsub il-bini ta' sala fl-iskola sekondarja tar-Rabat, s'issa ma ttieħdet ebda deċiżjoni konkreta li tista' tindika d-daqs u t-tkomplija ta'din is-sala.

PERSUNA B'DIŻABILITA' - TRASFERIMENT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Kif jispjega l-fatt il-Ministru li qed issir ġustizzja ma' persuni b'diżabilita' meta ħaddiem li jbati minn diżabilita' permanenti u kritika ġie trasferit minn Kalaxlokk għal mal-Ministeru għall- Agrikoltura u Sajd - ittra mibgħuta minn Kalaxlokk lil dan l-individwu qed tintbagħat separatament - meta imbagħad fit-12 ta' Jannar ġie nformat mill- uffiċjali tal-Pitkalija li l-Ministru ma approvax it-transfer tiegħu?

In vista ta' dawn iċ-ċirkostanzi, jista' l-Ministru jinvestiga u jawtorizza lil dan il-ħaddiem jkompli bil-missjoni tax-xogħol tiegħu fil- Pitkalija Ċentrali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant li jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru responsabbli.

Madanakollu jiena persważ li fil- konsiderazzjoni ta' dan il-każ tingħata attenzjoni xierqa lill-fatt li l- ħaddiem in kwestjoni hu persuna b'diżabilita'.

WIED IL-GĦAJN - GĦASSA TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: In vista' ta' l-aħħar tweġiba parlamentari rigward il-manutenzjoni ta' l- għassa tal-pulizija ġewwa r-raħal ta' Wied il-Għajn, jista' l-Ministru jikkunsidra li jinkariga uffiċjali sabiex isir rapport ta' dak li hemm bżonn li jsir bħala tiswija u jistax jinkludi rappreżentant tad-Dipartiment tal-Mużewijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant se jkun ikkonsidrat fid-dawl ta' dak li ngħad fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2483 f'Seduta Nru. 29.

LAND DEPARTMENT - KIRJIET/ĊNUS

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm kirjiet u ċnus mogħtija mil-Land Department lill-pubbliku in ġenerali ta' partijiet mis-swar tal- Kottonera u tal-Belt?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għad trid tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

LAND DEPARTMENT - KIRJIET/ĊNUS

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: In vista tat-tweġiba parlamentari numru 3332, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk humiex se jittieħdu passi għat-terminazzjoni tal-lokazzjoni tal-Fortizza ta' San Anard, jew hux se jkun hemm ripresa ta' parti biss minnha jew hux se jkun hemm tiġdid tal-lokazzjoni, billi jidher li din ġiet fit-tmiem fit-18 ta' Ottubru, 1997?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li d-Dipartiment ta' l-Art għadu mhux f'pożizzjoni li joffri sit alternattiv liż-żewġ farms li preżentement qed jokkupaw l-istess forti.

LAND DEPARTMENT - KIRJIET/ĊNUS

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: In vista tat-tweġiba parlamentari numru 3332, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk hux se jittieħdu passi għat-terminazzjoni tal-lokazzjoni tal-Forti San Tumas, Wied il-Għajn, jew hux se jkun hemm ripresa ta' parti biss minnha, jew hux se jkun hemm tiġdid tal-lokazzjoni billi jidher li din ġiet fit-tmiem fis-16 ta' Awissu, 1998?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-lokazzjoni ġiet terminata u ċ- ċwievet tal-Forti San Tumas issa qegħdin f'idejn id-Dipartiment ta' l- Estate Management.

Qiegħed jiġi studjat l-aħjar użu li jista' jsir minn din il-proprjeta', anke fid-dawl ta' talba li saret mill-Kunsill Lokali ta' Wied il-Għajn.

LAND DEPARTMENT - KIRJIET/ĊNUS

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm kirjiet u ċnus mogħtija mil-Land Department lill-pubbliku in ġenerali li huma 'l fuq minn Lm200 iżda li ma jaqbżux il-Lm500 bħala ħlas fis-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li n-numru ta' kirjiet u ċnus mogħtija mill-Land Department lill-pubbliku in ġenerali li huma 'l fuq minn Lm200 iżda li ma jaqbżux il-Lm500 fis-sena hu ta' 1,107.

DIPARTIMENT TA' L-AGRIKOLTURA U SAJD - ARTIJIET

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm għandu art f'idejh id-Dipartiment ta' l-Agrikoltura u Sajd u din b'liema titolu u mingħand min, fl-akkwati tat-Tieni Distrett elettorali?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Skond ir-rekords, l-artijiet li d-dipartiment għandu f'idejh fl-akkwati tat-Tieni Distrett elettorali huma mikrija mingħand il- Kummissarju ta' l-Artijiet.

Dawn huma:

Żabbar Olive Grove Senglea Point Garden Ex-Military Cemetry, Kalkara Romm 1st Floor, Civil Centre, Żabbar

SKEJJEL - MANUTENZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Wara li neħħa xi nies li xogħlhom kien li jduru l-lantijiet tax-xogħol biex jaraw li l-kuntratturi jagħtu livell tajjeb ta' xogħol fl-iskejjel, x'arranġamenti ġodda qed isiru issa biex jiġi żgurat li l-kuntratturi qed jagħtu value for money fix-xogħol tagħhom peress li qed jasluli rapporti li f'diversi skejjel ix-xogħol mhux qed isir kif mistenni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li ma jirriżulta bl-ebda mod li tneħħew xi nies kif semma' l-Onor.

Kollega, id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni s'issa għadha qed tuża l-istess struttura u l-istess nies li kien hemm qabel inbidel il-Gvern f'Settembru 1998.

B'danakollu jirriżultali li hemm djugħfija sew fl-istruttura kif ukoll fil-kwalita' u l-kompetenza tan-nies meħtieġa.

Dan hu wieħed mis-suġġetti li qed niddiskuti ma' l-awtorita' kompetenti.

SKEJJEL - MANUTENZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Wara li l-kapijiet ta' l-iskejjel ntalbu jgħidu x'inhuma l-ħtiġijiet ta' l- iskejjel li jmexxu biex ikunu jistgħu jidħlu fil-programm ta' xogħol fl- iskejjel, jista' l-Ministru jgħid x'talbu l-kapijiet, skola bi skola, u xi pjan hemm biex dawn it-talbiet jiġu milqugħa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-talbiet li ntbagħtu mill-kapijiet ta' l- iskejjel għal xogħlijiet diversi fl-iskejjel tagħhom fil-preżent qegħdin jiġu katalogati u evalwati skola bi skola, u fil-mument opportun, darba jsir dan il-proċess, kull skola tkun informata bl-ammont ta' xogħol li jkun jista' jitwettaq fl-1999.

RABAT - SERVIZZ TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li jiġu nvestigati rapporti li fi Triq Vjal il- Ħaddiem, Rabat, Malta, ħiereġ id-drenaġġ minn ġo tappiera min-naħa ta' Triq Ħad-Dingli u jibqa' sejjer ġo katusi li saru bl-ispralli biex jgħaddi l- ilma tax-xita?

X'jista' jsir biex jieqaf dan il-fawran ta' drenaġġ?

Meta se jsir ix-xogħol?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li fil-fatt l-iżbruffar sar minħabba ksur ta' main fi Vjal il-Ħaddiem, Rabat.

Ir-rising main ta' Ħad- Dingli iferra' f'dan il-post u għalhekk id-drenaġġ ma kellux minn fejn jgħaddi.

F'survey bil-CCTV camera illokajna l-biċċa main li riedet tinbidel.

Din fil-fatt inbidlet u kollox tlesta sa tmiem il-ġimgħa l-oħra biex ġie solvut dan il-fawran imsemmi.

QAWRA - PROĠETT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jitkompla x-xogħol tal-proġett tal- Qawra, taħt il-Qawra Palace, fejn hemm 60 boathouse li s-sidien tagħhom ilhom erba' xhur ma jistgħux joħorġu d-dgħajjes għax inqala' quddiem il- garaxxijiet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat illi x-xogħol fuq dan il- proġett jinsab wieqaf.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar talbet lit-Taqsima tax- Xogħlijiet għal pjanti riveduti.

Dawn saru u ġew sottomessi iżda qabel ma joħorġu l-permessi meħtieġa ma jistax jitkompla x-xogħol.

KON-KATIDRAL TA' SAN ĠWANN - FONDAZZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk itteħdux xi passi biex tibda taħdem il-fondazzjoni msemmija fil-budget biex tieħu ħsieb il-Kon-Katidral ta' San Ġwann?

Iltaqgħet xi darba s'issa?

Min qed jieħu sehem f'dawn il-laqgħat u min qed jirrappreżenta l-Gvern f'din il-fondazzjoni?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li l-Fondazzjoni Kon-Katidral ta' San Gwann se titwaqqaf fil-ġimgħat li gejjin.

SKEJJEL - JUNIOR LYCEUM MARIA REĠINA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm se jdumu l-istudenti ta' Form III u Form IV mingħajr għalliema tal-Business Studies fil-Junior Lyceum ta' Maria Regina?

X'se jsir biex dawn l-istudenti jġibu lura dak li tilfu tul dan iż-żmien kollu mingħajr lezzjonijiet f'dan is-suġġett?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-istudenti tal-Form III u Form IV fil- Junior Lyceum ta' Maria Reġina issa għandhom għalliema tal-Business Studies.

Saru arranġamenti biex l-istudenti jkunu jistgħu jgħaddu s-syllabus kollu.

ETC - TRAINEE WELDERS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew mibgħuta listi mill-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ lill-Malta Drydocks għal trainee welders u meta ntbagħtu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ ma rċeviet l- ebda talba mill-Malta Drydocks għal trainee welders.

Il-Malta Drydocks għamlet talba f'Lulju 1998 lill-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ għal certified welders għal impjieg każwali ta' tmien ġimgħat.

Il-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ bagħtet tliet listi lil Malta Drydocks biex tissodisfa din it-talba.

MANOEL ISLAND - PROĠETT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk itteħdux deċiżjonijiet mill-gvern minn fejn se tgħaddi il-link road li se tgħaqqad Manoel Island mal-bypass ta' Regional Road?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jiena nformat li d-Dipartiment tat-Toroq issottometta applikazzjoni lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar fuq it-triq il- ġdida li għandha tgħaqqad Manoel Island ma' Regional Road abbażi ta' konsultazzjonijiet li saru ma' l-istess Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Din l- applikazzjoni qed tieħu l-proċess tagħha normali.

Jekk l-Onor.

Interpellant irid aktar informazzjoni fuq dan, huwa mitlub li jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru ikkonċernat.

MANOEL ISLAND - ART

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-art kollha li hemm ġewwa Manoel Island hijiex tal-Gvern?

Jista' l-Ministru jgħid jekk il-kumpannija Medserv xtratx xi art mill-gvern ġewwa Manoel Island?

Jekk iva, meta inxtrat u għal kemm?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat illi l-art ta' Manoel Island hija kollha tal-Gvern.

Jekk l-Onor.

Interpellant irid aktar informazzjoni huwa mitlub li jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru ikkonċernat.

BARRANIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn residenti barranin li għandhom 'il fuq minn 60 sena jgħixu ġo pajjiżna llum?

ONOR.

TONIO BORG: Nassumi li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal barranin li għandhom permess ta' residenza (residence permit) biex jgħixu Malta.

Ninsab informat li għalkemm s'issa ma tinżammx statistika dwar l-eta' ta' din il-kategorija ta' persuni, minn riċerka li għamel id-dipartiment konċernat huwa stmat li hawn madwar 700 minnhom li għandhom 'il fuq minn 60 sena.

BARRANIN MIŻŻEWĠIN MALTIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni barranin miżżewġin Maltin li qed jirreġistraw għax-xogħol u x'tip ta' għajnuna soċjali jieħdu dawn il-persuni u l-familji tagħhom meta ma jkunux qegħdin jaħdmu u kemm swew lill-pajjiżna s-sena l-oħra?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' persuni barranin miżżewġin Maltin li qed jirreġistraw għax-xogħol hu ta' 165.

Fejn persuna barranija tkun miżżewġa persuna Maltija, din tiġi nkluża f'din il-familja bħala membru intitolat għall-għajnuna soċjali daqs li kien ċittadin Malti.

Għaldaqstant mhux possibbli li jiġu ddentifikati persuni barranin.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - PERSUNI FUQ IR-RELIEF

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni fuq ir-relief li huma separati?

Kemm kienet in-nefqa tal-gvern f'relief lil dawn il-persuni sena b'sena għal dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 1094.

MINISTRU TAL-FINANZI - SAFAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus mill-gvern għal kull ministru jew segretarju parlamentari u delegazzjoni li akkompanjawhom fuq kull safra illi saret mill-5 ta' Settembru sal-lum?

ONOR.

JOHN DALLI: In-nefqa pubblika fuq safar minn ministri u segretarji parlamentari fil-perijodu msemmi hija kif gej:

Prim Ministru Hames safriet a) Lm 316.06 b) Lm2,677.15 c) Lm1,813.48 d) Lm 861.75 e) Lm1,267.26 Ministru tal-Finanzi Safra Wahda Lm3,435.00 Ministru tat-Turizmu Erbgha Safriet a) Lm1,913.00 b) Lm1,737.00 c) Lm1,536.00 d) L-ispiża ġħad mhix maghrufa Ministru ta` Safra Wahda Lm1,996.60 l-Agrikoltura u Sajd Ammont moghti bil- quddiem-safra ghad mhix iffinalizata Ministru ghat-Trasport u Safra Lm1,272.00 Komunikazzjoni Ministru ghas-Servizzi Safra wahda Lm1,940.68 Ekonomici

Segretarju Parlamentari Safra wahda Lm2,797.66 Dr G Hyzler

Ministru tas-Sahha Safra wahda Lm4,166.16

Ministru ta` l-Intern Safra wahda Lm1,423.86

Segretarju Parlamentari Safra wahda Lm 770.40 G. Pullicino

Ministru ghall-Ambjent Zewg safriet a) Lm1,257.28 b) Id-delegazzjoni għadha ma rritornatx

Ministru ta` Zewg safriet a) Lm 474.02 l-Edukazzjoni b) Lm 900.87

Segretarju Parlamentari Zewg safriet a) Lm 305.69 Jesmond Mugliett b) Lm 92.90

Ministru ta` l-Affarijiet Tlett safriet a) Lm2,357.00 Barranin b) Lm5,961.00 c) Lm2,245.00 Sitt safriet mhux iffinalizzati Segretarju Parlamentari Erbgha safriet a) Lm 576.00 Dr J Borg b) Lm1,347.00 c) Lm 597.00 d) Lm 393.00

BORMLA - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li numru ta' toroq żgħar madwar il-blokkijiet ta' appartamenti, lesti u bin-nies fihom, li nbnew fl-area ta' Santa Liena, Bormla tingħatalhom kisja tarmac?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li dawn it-toroq huma asfaltati, iżda jidher illi tkissru meta nbena l-iżvilupp fil-ġnub tagħhom.

Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq sabiex dan jikkonsidra li dawn it-toroq jiġu nklużi fil-programm tax-xogħol.

MARSA RACING CLUB - DĦUL/ĦRUĠ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti breakdown item, item tad-dħul u l-ħruġ li sar mill- 5 ta' Settembru, 1998 sal-lum fil-Marsa Racing Club?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li d-dħul u l-ħruġ tal-Marsa Racing Club ma jinvolvux flus ivvotati mill-Estimi Ġenerali approvati minn dan il- Parlament.

Għalhekk qed jiġi kkonsidrat hux il-każ li jintalbu dawn id- dettalji lill-Marsa Racing Club.

ENEMALTA - GRAPHIC DESIGNER

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru W8?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-Korporazzjoni Enemalta għadha kif għamlet auditing tar-riżorsi umani.

Ħatriet fi gradi ġodda li huma kkontemplati fir-rapport jimtlew skond l-esiġenzi tal-korporazzjoni.

MARSA RACING CLUB - LOGĦOB FUQ TLIELAQ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-permess sabiex ikun jista' jsir logħob fuq it-tlielaq taż-żwiemel fil-Marsa Racing Club?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

MARSA RACING CLUB - FLUS MAĦRUĠA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm se joħroġ flus il-ministeru din is-sena lill- Marsa Racing Club?

Jista' jgħid kemm hu maħsub li jiġġeneraw dħul il- Marsa Racing Club u minn xiex ġej dan id-dħul?

Jista' l-Ministru jgħid jekk ġiex imħejji business plan?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li din is-sena l-ministeru mhux se joħroġ flus lill-Marsa Racing Club.

Dwar it-tieni parti tad-domanda nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 3907.

MARSA RACING CLUB - TERMS OF REFERENCE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kif inhi regolata r-relazzjoni bejn il-ministeru u l-Marsa Racing Club?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma t-terms of reference tal-Marsa Racing Club?

ONOR.

LOUIS GALEA: Parti mill-Marsa Racing Club Committee jinħatar mill- Ministru.

It-terms of reference tal-kumitat huma li jkollu r- responsabbilta' u l-awtorita' fuq il-Korsa tal-Marsa, li jorganizza u jamministra t-tiġrijiet taż-żwiemel u sport ekwestru, u jagħmel dak kollu meħtieġ li għandu x'jaqsam ma' dawn.

Tliet membri tal-kumitat huma eletti mill-membri ta' l-Għaqda tas-Sidien u Ġerrejja taż-Żwiemel.

GĦARGĦUR - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta mistenni li t-toroq Luigi Catania, San Bartolmew u Santa Katerina kollha fil-Għargħur jingħataw it- tarmac?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li Triq Luiġi Catania u Triq Santa Katerina huma t-tnejn asfaltati, għalhekk titjieb fihom irid isir mill- kunsill.

Il-parti tat-Triq San Bartolomew li mhijiex asfaltata għadu qed isir l- izvilupp fiha u għad iridu jiġu nstallati s-servizzi meħtieġa.

SAĦĦA - ADVISORS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru issa jirrispondi mistoqsija parlamentari numru 3697?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-persuni li ngħataw kuntratt mis-6 ta' Settembru, 1998 kienu l-istaff fis-segretarjat tal-Ministeru tas-Saħħa viz:-

Mr. Saviour Sciberras I.D. 83040G Ms. Denise Vella I.D. 464170M Ms. Marilyn Schembri I.D. 95159M Mr. Carmel Fenech I.D. 279448M Mr. Joe Baldacchino I.D. 335248M Ms. Marinella Mifsud I.D. 74078M Ms. Eleanor Muscat I.D. 311571M Mr. Stephen Gauci I.D. 331474M Mr. Colin Mercieca I.D. 296270M Mr. Antoine Galea I.D. 360566M Mr. Ivo Bonnici I.D. 606160M Mr. Raymond Muscat I.D. 362365M

Il-kuntratti li ngħataw huma standard u ġew magħmula fuq dawk stabbiliti permezz taċ-ċirkolari MPO 52/72 ta' 28 ta' Ottubru, 1998 u li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra fit-2 ta' Novembru, 1998 Seduta Nru. 5 b'risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 81.