MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 47 It-Tlieta, 25 ta'Marzu, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 47 It-Tlieta, 25 ta' Marzu, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.23 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 25 ta' Marzu, 1997

WERREJ MINUTI 410

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 410

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 412

MOZZJONIJIET

MOZZJONI BIEX JIĠU APPROVATI L-ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ

TAL-KORPORAZZJONI TELEMALTA GĦAS-SENA FINANZJARJA 1996/1997 413

AĠĠORNAMENT 439

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 445

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 461

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 46 li saret fl-24 ta' Marzu, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

BUĠIBBA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3014, jista' l-Ministru jgħid jekk l-Action Committee ta' Buġibba ssottomettiex applikazzjonijiet għax-xogħlijiet li qed isiru f'Buġibba?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru Mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Le, l-Action Committee ta' Buġibba ma ssottometta l-ebda applikazzjoni għax- xogħlijiet li qed isiru fuq Buġibba.

MADAM SPEAKER(L-Onor Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Mugliett, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk sarux applikazzjonijiet oħra mid-Direttur tax-Xogħlijiet u, jekk saru, f'liema stadju waslu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: M'inhiex f'pożizzjoni li nikkonferma.

BUĠIBBA/QAWRA - MAINS TA' L-ILMA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Edwin Vassallo) staqsa lill- Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru mains ta' l-ilma f'toroq ġewwa Buġibba u l-Qawra bejn l- 1995/1996?

Jista' l-Ministru jagħti l-ismijiet ta' dawn it-toroq u jgħid ukoll x'tip ta' xogħol sar fihom?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Bejn l-1995 u l-1996 il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma wettqet xogħlijiet fuq is-sistema tad-distribuzzjoni ta' l-ilma f'67 triq f'Buġibba u l-Qawra, skond kif jidher mit-tabella li qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dawn ix-xogħlijiet kienu jikkonsistu f'bdil ta' mains prinċipali u servizzi mill-main tat-triq sal-meter ta' l-ilma ġewwa d- djar.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Fid-dawl ta' informazzjoni li għandi li minnha jirriżulta li hemm xi ħaġa ħażina fil-mains ta' l-ilma tal-Ħamrun, tant li f'diversi bnadi kien qed ikun hemm qtugħ fil-provvista ta' l-ilma mhux għal ġurnata jew tnejn imma anke għal ġimgħatejn sħaħ, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għal dan il-qtugħ fil-provvista ta' l-ilma għal perijodu daqshekk twil u jekk hux se jsir xi ħaġa dwar din il-problema?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Ħamrun ma jaqax fil-konfini ta' Buġibba u l-Qawra!

MADAM SPEAKER: l-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Naf li żgur li ma jaqax fil-konfini tal-Kalkara!

(Interruzzjonijiet) Madam Speaker, hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq il- provvista ta' l-ilma u mhux sew li l-Ministru mingħajr Portafoll jaħrab minn domanda bħal din b'dan il-mod.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: M'għandi xejn x'inżid ma li diġa' għidt fir-risposta.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jista' l-Ministru jgħidli jekk it-tibdil ta' mains u servizzi oħra f'67 triq f'Buġibba humiex indikazzjoni ċara ta' kemm kien qed isir xogħol preparattiv għal diversi xogħlijiet, b'mod partikolari f'dak li jirrigwarda għoti ta' tarmac?

Il-Prim Ministru qiegħed jidħak, imma naħseb illi hawn diġa' kellu konferma mill-Ministru tax-Xoglijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni fis-sens li m'hu se jagħmel l-ebda xogħol ta' tarmac fit-toroq jekk fihom ma jkunx hemm is-servizzi diġa' lesti.

Jekk id- daħka tal-Prim Ministru tfisser li se jingħata t-tarmac fit-toroq allavolja ma jkunux ġew mgħoddija s-servizzi neċessarji, forsi l-Prim Ministru jista' jagħtina spjegazzjoni ta' dan.

Pero' jekk it-tarmac se jingħata fit- toroq li fihom diġa' hemm is-servizzi mgħoddija allura ma narax li hemm lok għal dan id-daħk.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR ALFRED SANT (Prim Ministru): Madam Speaker, jien nista' nidħak hawnhekk jew ma nistax?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Nixtieq nirringrazzja lill-Onor.

Galea talli qed jikkonferma f'liema stat diżastruż tħallew it-toroq ta' dik l-area mill- Gvern tagħhom.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Madam Speaker, jiena residenti l-Ħamrun u ili għal dawn l-aħħar 15-il ġurnata inbati minn nuqqas fil-provvista ta' ilma.

Barra milli qed ikun hemm qtugħ fil-provvista ta' l-ilma, il- pressure ta' l-ilma qed tkun regolarment baxxa ħafna u allura jien nixtieq inkun naf għaliex il-korporazzjoni m'hijiex tavża liċ-ċittadin meta jkunu se jsiru t-tiswijiet?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Safejn naf jien, il-korporazzjoni toħroġ avviż meta jkun hemm qtugħ programmat fil-provvista ta' l-ilma, pero' f'każ ta' ħsara li trid tissewwa b'urġenza jkun kważi impossibbli li jinħareġ avviż dwaru.

Jekk l-Onor.

Membru għandu x'ilment partikolari nistiednu jagħmel mistoqsija bil-miktub.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, il-Ministru jista' jikkonferma li t- tarmac se jingħata biss f'dawk it-toroq li diġa' għandhom is-servizzi mgħoddija?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Nitlob lill-Onor.

Membru li jagħmel mistoqsija bil- miktub sabiex il-ministru responsabbli jkun jista' jgħidlu f'liema toroq sar u f'liema se jsir dan it-tip ta' xogħol.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Għallinqas il-Ministru mingħajr Portafoll jista' jgħidilna meta saru l-avviżi dwar il-qtugħ tal-provvista ta' l-ilma li kien hemm fil-Ħamrun?

(Interruzzjonijiet) Mhux hekk hu t-titolu tiegħu!

Allura ngħidlu li għandu portafoll meta m'għandux portafoll!

Jien naħseb li kieku kien hemm xi avviż fil-gazzetta xi ħadd minn naħa tagħna jew min-naħa l- oħra tal-Kamra kien jinduna bih wara 15-il ġurnata!

Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba deher avviż fil-gazzetta, fis-sens li l-provvista ta' ilma fil-Ħamrun kienet se tinqata' għal 15-il ġurnata sħaħ?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Lill-ex-ministru tal-Gvern sfiduċjat mill-poplu nissuġġerilu li jagħmel mistoqsija bil-miktub ħalli jingħata risposta.

MADAM SPEAKER: Grazzi, il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' Karti, il-Ministru Spiteri.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

LINO SPITERI (Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport Annwali tal-Malta Financial Services Centre għas-sena 1996;

Report and Financial Statements tal-Malta Financial Services Centre għas-sena li għalqet fil-31 ta' Diċembru, 1996;

Kopja ta' skeda li turi l-offerti li ntefgħu biex jitwaqqaf Adult Training Centre, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3619; u

Lista ta' korporazzjonijet, kummissjonijiet, kumitati, boards u enti pubbliċi oħra li huma mwaqqfa mill-Gvern jew li b'xi mod il-Gvern għandu sehem fin-nomina taghħom, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W331.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi n-numru ta' applikanti bħala Supply Teachers bejn il-15 ta' Novembru 1996 u s-6 ta' Marzu 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3875.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, f'isem il-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-lokalitajiet fil-11 u t-12-il Distrett Elettorali fejn għadu ma twassalx is-servizz ta' l-ilma, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 4029.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' impjegati preżentement fil-Medical Stores, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 4341;

Lista ta' impjegati fil-Medical Stores fis-26 ta' Ottubru 1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4344; u

Lista ta' mediċini out of stock fis-16 ta' Frar 1997, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 4356.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' koperattivi marbuta mal-qasam ta' l-agrikoltura u sajd li turi d-data ta' reġistrazzjoni u n-numru ta' membri fl-1 ta' Jannar 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3949.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

MOZZJONI BIEX JIĠU APPROVATI L-ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TAL-KORPORAZZJONI TELEMALTA GĦAS-SENA FINANZJARJA 1996/1997

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi:

"Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' dħul u nfiq tal-Korporazzjoni Telemalta għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru 1996 sat-30 ta' Settembru 1997 skond l-Att XVI ta' l-1975 dwar il-Korporazzjoni Telemalta, Kap. 250 tal-Liġijiet riveduti ta' Malta.".

"Illi wkoll skond l-istess Att ta' l-1975 dwar il-Korporazzjoni Telemalta, il-Kamra tapprova bħala Estimi Supplimentari dak l-infiq għas-sena finanzjarja 1995/1996 li jeċċedi l-ammont totali ta' nfiq approvat mill-Kamra għall-istess sena, kif jidher dettaljat fl-Estimi għas-sena finanzjarja 1996/1997 taħt il-kolonna msemmija "Actual 1995/96.".

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO ABELA.

Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Membri li l-ħin disponibbli għad-diskussjoni se jinqasam b'mod ugwali bejn iż-żewġ naħat, bil-winding up għall-Gvern.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, meta ftit ġimgħat ilu konna qegħdin niddiskutu fi stadju ta' Kumitat ta' Provvista l-Voti li jaqgħu taħt il- Prim Ministru - fejn hemm ukoll il-Korporazzjoni Telemalta - sfortunatament ma kellix ħin biżżejjed biex inkun nista' nispjega l-policy ta' dan il- Gvern dwar dan il-qasam tant vitali u importanti għall-pajjiż.

Dak inhar lanqas kelli ċ-ċans li ngħid f'liema sitwazzjoni sibna dan il-qasam u kif se nsolvu l-problemi li hemm.

(Interruzzjonijiet) Dażgur li naf!

Meta kont fl-Oppożizzjoni jien kont nikkritika wkoll, imma kont nagħmel dan b'mod kostruttiv billi fl-istess ħin kont nipproponi x'jista' jsir.

Jien se nibda billi nuri s-serjeta' ta' dan il-Gvern għax meta nħatar il-bord tal-Korporazzjoni Telemalta, l-ewwel ħaġa li għamel dan il-Gvern immexxi mill-Prim Ministru, l-Onor.

Alfred Sant, kienet li wera biċ-ċar il-problemi li hemm fit-Telemalta u wera x'se tkun it-triq li din trid tieħu.

X'qal il- Prim Ministru liċ-chairman meta bagħat jinformah u jifraħlu għall-ħatra tiegħu?

Il-Prim Ministru qal hekk:

"It-Telemalta trid tkun tassew enti li tiżviluppa proġetti li jkunu teknoloġikament avvanzati, kemm fl-oqsma ta' investimenti ġodda u kemm f'dawk ta' tmexxija u adattazzjoni rikorrenti.

Biex tilħaq dan il- għan it-Telemalta tfittex li ssieħeb magħha investituri privati Maltin u barranin.

Fix-xogħol tagħha t-Telemalta trid tibqa' qrib iċ- ċittadin u tassigura li l-konsumatur jingħata servizz dejjem aħjar.

Għan ta' l-investiment li jrid isir ikun dak li fuq medda ta' tul il- prezz lill-pubbliku għas-servizzi offruti mit-Telemalta jitbaxxa f'termini reali.

It-Telemalta għandha tfittex li tmexxi l-proġetti kollha tagħha bi ħsieb dwar il-konsegwenzi finanzjarji.

Dan fid-dawl ta' return on capital adegwat u fid-dawl tas-sitwazzjoni finanzjarja prekarja li wiret u sejjer isolvi l-Gvern preżenti, kif ukoll fid-dawl ta' ħtieġa li kull proġett ikun ibbażat fuq pjan finanzjarju serju u li jiġi segwit b'kontrolli maniġerjali effettivi li jwaqqfu kull ħela.".

Madam Speaker, meta tħabbar il-bord tad-diretturi l-poplu mill-ewwel induna illi t-Telemalta se tibda titmexxa b'mod serju u li se ssolvi l-problemi kbar li għandha.

It-Telemalta kienet miexja lejn diżastru għax ma kien hemm l-ebda sens ta' direzzjoni u dan joħroġ minn ħafna fatti.

Hawn jiena nixtieq nibda billi nispjega f'liema sitwazzjoni finanzjarja sibna lil din il-korporazzjoni għax sfortunatament minflok ma' l-Oppożizzjoni kkonfermat li veru hemm dawn il-problemi ipprovat tagħmel attentat biex tiżvija l- opinjoni pubblika.

Qed ngħid hekk għax wara r-rapport tas-Sur Mejlaq, l-ex-chairman ħareġ press release fejn qal li għall-1995 u l-1996 it-Telemalta għamlet profitt ta' Lm7 miljun, liema dikjarazzjoni saret ukoll minn kelliem tan-naħa l- oħra f'dan il-Parlament.

Din mhijiex il-verita' kollha għax minn din is- somma ta' Lm7 miljun irid jitnaqqas l-ammont li l-korporazzjoni tħallas lill-gvern tal-liċenzja li jagħtiha, irid isir l-aġġustament fuq dħul żejjed tas-sena ta' qabel, u fuq kollox irid jitnaqqas ammont sostanzjali ta' Lm2 miljun f'imgħaxijiet.

Dawn ma kenux jidhru u allura tista' tgħid li l-profitt ma kienx iżjed minn Lm4.5 miljun.

Issa meta wieħed iħares lejn is-sena finanzjarja 1996/97 isib illi l-profitt se jinżel għal Lm4 miljun u s-sena ta' wara se jkollna daqqa ta' ħarta akbar għax il-profitt se jinżel għal Lm2 miljun, u dan għaliex fl-1998 se jkollna l-konferenza tal-WTDC li se tiswielna Lm900,000.

Anke hawnhekk, meta wieħed jara li t- Telemalta kienet se tivvota Lm1.8 miljun għal din il-konferenza - għax huma daqshekk ħasbu li kienet se tiġi tiswa - dan kien se jkun ifisser li l- profitt kien se jibqa' nieżel għal taħt Lm1 miljun, imma aħna konna aktar bil-għaqal minn hekk.

Bħas-soltu, l-Oppożizzjoni pprovat tiddevja billi turi l-affarijiet b'mod differenti tant li, meta poġġejna r-Rapport Annwali u l-Estimi tat- Telemalta fuq il-Mejda tal-Kamra, "in-nazzjon" ħarġet tgħid li l-profitt kien se jkun ta' Lm5.8 miljun, meta jidher ċar li kieku dawn raw l- affarijiet bis-serjeta' żgur li ma kenux jgħidu hekk.

Minn dan wieħed jara li l-Oppożizzjoni ipprovat u għadha qed tipprova tiżvija, mentri aħna konna trasparenti u serji għax urejna lill-poplu x'inhuma l-fatti jiġifieri li l-profitt se jkun ta' kważi Lm7 miljun u mhux ta' Lm5.8 miljun kif intqal f"in-nazzjon".

Madam Speaker, diġa' rriferejt għall-konferenza tal-WTDC u ppermettili nsemmi xi affarijiet li juru l-pjanijiet bl-addoċċ u t-taħwid li kien hemm.

Fil-bidu kienu stmaw li din il-konferenza kienet se tiġi tiswa Lm800,000, aktar tard dan l-ammont tela' għal Lm1.5 miljun, biex imbagħad din l-istima reġgħet telgħet għal Lm1.8 miljun, jiġifieri kull delegat kien se jiġi jiswa madwar Lm1,500.

Imma l-isbaħ waħda hi li ma' din il-konferenza kienet se ssir exhibition - u aħna nafu li meta ssir exhibition normalment wieħed idaħħal il-flus minnha ħalli jtaffi xi ftit mill-ispejjeż - u peress li t-Telemalta dejjem kienet taħseb b'mod avvanzat, kienet qed tistma li se titlef madwar Lm274,000 minn fuq din l-exhibition!

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux u allura bilfors iġiegħluk tifhem li t- Telemalta kienet miexja bla direzzjoni.

Ara aħna, niżżilna l-istima ta' l- ispiża kollha għal Lm900,000 u nista' nassigura lin-naħa ta' l-Oppożizzjoni li din il-konferenza m'hi se jonqsilha assolutament xejn minn dak li hu importanti u essenzjali.

Sabiex nuri l-impenn li għandna f'dan il-qasam u biex nuri li aħna committed li din il-konferenza fil-fatt issir, nista' nikkonferma li ftit ġimgħat oħra ġej xi ħadd mill-ITU biex flimkien mal- Prim Ministru jiffirma l-protokoll dwar din il-konferenza .

Madam Speaker, meta wieħed jidħol fid-dettall u jqabbel iċ-ċifri li joħorġu mill-istatistika malajr jinduna f'liema direzzjoni kienet miexja t- Telemalta u malajr jara kemm kienu qed jgħidu affarijiet biex jingannaw lill-poplu.

Per eżempju, l-istatistika turi li f'Malta l-ħsarat huma 34 għal kull 100 linja li għandna available, jiġifieri 34%, filwaqt li f'Barbados ir-rata hija ta' 5%, f'Ċipru 28%, fl-Italja 17% u fil-Belġju 10%.

Dan kollu juri li minkejja l-miljuni li nfaqna u minkejja li ngħidu li f'dan il-qasam Malta hija x-xempju ta' l-Ewropa u tad-dinja, ir-rata ta' ħsarat għal kull 100 linja għadha għolja wisq.

Meta tikkompara kemm hemm linji għal kull 100 abitant, issib li f'Malta għandna 46 linja, f'Barbados għandhom 35 linja, fil-Greċja għandhom 49 linja, f'Ċipru għandhom 47 linja, fl-Italja għandhom 44 linja u fil-Belġju għandhom 46 linja, u għalkemm hawnhekk qegħdin f'pożizzjoni tajba, xorta waħda m'aħniex kuntenti u diġa' ħadna passi biex intejbu din is-sitwazzjoni u fil-fatt, f'perijodu ta' tliet xhur, diġa' għamilna pass kbir 'il quddiem.

Meta nikkomparaw kemm linji għandhoma l-intrapriżi għal kull impjegat insibu li f'Malta għandna 93 linja, f'Barbados għandhom 82 linja, fil- Greċja għandhom 210 linja, f'Ċipru għandhom 148 linja, fl-Italja għandhom 241 linja u fil-Belġju għandhom 178 linja.

Minn hawnhekk joħroġ li r-rata f'Malta qiegħda baxxa wisq u f'dawn il-ftit xhur diġa' għamilna qabża kbira 'l quddiem.

Din hija s-serjeta'.

Hawnhekk ma rridtx ninsa li meta nagħtu l-linji aħna ma nħarsux biss lejn il-kwantita' imma lejn il-kwalita' wkoll.

Meta nikkompara d-dħul għal kull impjegat insib li fil-każ ta' Malta għal kull impjegat id-dħul huwa ta' $US487, f'Barbados huwa ta' $US1,687, fil- Greċja huwa ta' $US492, f'Ċipru huwa ta' $US478, fl-Italja huwa ta' $US735 u fil-Belġju huwa ta' $US771.

Hawnhekk naraw li f'Malta r-rata qiegħda baxxa wisq.

(Interruzzjonijiet) L-Afghanistan inħallih għalik forsi titfarrak bħalma tfarrak dak il-pajjiż!

Jekk imbagħad naraw kemm jirrendu l-investimenti, insibu li tat-Telemalta jirrendu 14%, tal-British Telecom jirrendu 19%, tat-Telecom (Ireland) jirrendu 17%, tan-Netherlands jirrendu 21% u tas-Singapore Telecom jirrendu 35%.

Mela f'dan ir-rigward ukoll ir-rata fil-każ ta' Malta hija waħda baxxa.

B'dan qegħdin niftaħru li aħna eżempju għall-Ewropa u għad-dinja!

Mela hawnhekk qegħdin naraw li minkejja li nvestejna dawk il-miljuni kollha xorta waħda għad għandna dawn il-problemi.

Meta niġu għall-aspett ta' kemm il-profitti jkopru l-imgħaxijiet fuq id- dejn, insibu li r-rata tat-Telemalta hija ta' 3.25%, tal-British Telecom hija ta' 7.43%, tan-Netherlands hija ta' 11.48% u ta' Singapore hija ta' 48.75%.

M'iniex se nsemmi r-rata tat-Telecom (Ireland) u tal-Ġappun għaliex waħda hija baxxa u l-oħra hija għolja.

Meta tara dawn l- affarijiet, mill-ewwel tinduna li t-Telemalta kienet riesqa lejn diżastru.

Sewwa jgħidu li Alla jaf x'inhu jagħmel, għaliex li kieku ma ġibidx lil pajjiżna minn xagħru billi poġġa gvern serju, modern u trasparenti u gvern għaċ-ċittadin kieku ma nafx kemm kien fadal żmien qabel ma t-Telemalta kienet titkisser.

Jien ma nafx x'inhi r-raġuni għal dan għaliex investiment sar.

Forsi t-Telemalta kienet waslet biex taqa' f'idejn xi ħadd privat u forsi kien hemm min qed jimbotta għal dan il-għan!

Jiena diġa' għidt li l-ewwel ħaġa li għamel il-bord il-ġdid tad-diretturi kien li b'mod ċar u serju wera x'direzzjoni trid taqbad il-Korporazzjoni Telemalta.

Jien dan ma kontx qed ngħidu biċ-ċajt għaliex meta tipparaguna l-mod kif jimxi dan il-bord ma' kif kien jimxi l-bord ta' qablu - kulħadd jaf kemm il-bord l-ieħor kien jonfoq bl-addoċċ - malajr tinduna kemm kien hemm tberbiq ta' flus u kif ħadd ma kien jagħti kas ta' xejn.

Per eżempju, hemm il-każ dwar il-EuroMed information society action plan steering committee - dan kien involut fih id-deputy chairman.

Fl-10 ta' Lulju, 1996 is-Sur Louis Padovani, deputy chairman tat-Telemalta, kien ġie nominat biex jattendi l-laqgħa tal-Ministeru tat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija u fil-fatt seba' t'ijiem wara is-Sur Padovani attenda għal din l-ewwel laqgħa.

Id-dokument li għandi f'idejja jgħid hekk:

"During the meeting it was agreed that each representative from the host country will count with a supporting person from another country as well as a representative from the European Commission acting as information provider.

Louis Padovani (Malta) Herman Boderseher (Austria) Alberto Valpato (DGIII)

No visit report, apart from the minutes of the meeting could be traced".

Ara x'affarijiet dawn!

Jidher ċar illi meta d-deputy chairman suppost kien qed imur għal dawn il-laqgħat importanti jew ma kienx qed jattendi inkella kien qed imur x'imkien ieħor!

Fil-15 ta' Settembru, 1996 ingħata deadline biex jintbagħat il-workshop proposal lic-chairman, għax sa dak iż-żmien kien għadu ma ntbagħat xejn.

Fil-25 ta' Settembru, 1996 reġgħet saret reminder biex jiġu sottomessi dawn il-proposti u d-deadline ġie estiż sa l-4 ta' Ottubru, 1996 għax id- deputy chairman reġa' kien għadu ma għamel xejn.

Fl-10 ta' Ottubru, 1996 saret stedina lis-Sur Louis Padovani biex jattendi għas-second steering committee meeting liema laqgħa saret fi Spanja fit-18 ta' Ottubru, 1996.

Id-dokument li minnu qed nikkwota jgħid hekk:

"Mr L. Padovani attended the meeting.

No visit report, apart from the minutes of the meeting could be traced.

In the minutes of the second meeting, it is pointed out that no proposals were received on "Financing the CIT Infrastructure" or "Networks for Information"."

Jiġifieri minn hawn jidher ċar li minkejja li kienu qed isiru dawn il- ħniżrijiet li kienu qed joskuraw lil Malta, ħadd ma ta' kas u ħadd ma ħa l- passi neċessarji dwarhom.

Il-fatt li l-bord tad-diretturi flimkien mal- management ma kenux qed jieħdu passi dwar dawn l-affarijiet juri ċar u tond li hawnhekk ma kien hemm l-ebda direzzjoni u l-ebda responsabilita'.

Meta niġu għall-infiq forsi tgħidli: Imma l-infiq li se jsir din is-sena mhuwiex l-istess infiq li kien propost mill-Gvern Nazzjonalista?

Sfortunatament iva.

Is-sitwazzjoni hija li aħna ma nisgħtux ninvestu f'affarijiet oħra imma rridu nkomplu bil-kuntratti li diġa' hemm peress li sibna apparat obsolete u apparat ieħor diffettuż li jrid jinbidel.

Hawnhekk ma ttieħdu l-ebda passi biex jaraw min kien responsabbli għal dawn id-difetti u min kien responsabbli għan-nuqqas ta' informazzjoni li kien hemm dwar it-teknoloġija, fejn jirriżulta li ma kien veru xejn li t- teknoloġija kienet se tispiċċa wara sentejn.

Meta tara dawn l-affarijiet bilfors ikollok tistaqsi: Imma x'kien qed jiġri f'din il-korporazzjoni?

Madam Speaker, meta aħna konna fl-Oppożizzjoni ma konniex nikkritikaw biss, imma konna ngħidulhom liema huma d-difetti biex jieħdu ħsieb jirranġawhom.

Minn dak li kienu jgħidu li din it-teknoloġija moderna suppost kellha tkun garantita li sservi għal ċertu żmien ma kien minnu xejn u l-ikbar prova ta' dan hija li wara sentejn, il-FATME kienet informat lit- Telemalta - dan wara li xtrat l-equipment għas-servizz tal-190 u l-194 - li dawn is-sistemi bilfors kellhom jinbidlu għax minbarra li kien fihom id- difetti ma kienx hawn spare parts għalihom.

Meta fl-Oppożizzjoni aħna konna ngħidu dawn l-affarijiet kienu jiġu jgiddbuna biex imbagħad f'board meeting tat-22 ta' Marzu, 1995 ingħad dan dwar din is-sistema :

"The chairman said that he was surprised by the contents of the report on the OPS system ..."

- jiġifieri għal din is-sistema ta' l-operator 190 -

"... because of its obsolescence and its technical defects which not even an excellent technician could remedy.".

Tifhimhom dawn!

Kienet kostruttiva l-Oppożizzjoni dak iż-żmien meta kienet tgħidilhom b'dawn l-affarijiet?

Fil-Parlament kienu jgħidu li dan m'hu veru xejn biex imbagħad fil-minuti tal-bord insibu dawn l-affarijiet.

Ħalli nkompli ngħid dawn il-minuti x'jgħidu iktar:

"Mr Bugeja gave a detailed explanation of the report he submitted.

He said that in the circumstances there were three alternatives to remedy the situation: Diverting all 190 traffic to PABX system; upgrading the international exchange with a new central processor; and a separate exchange dedicated to handle operator traffic.".

Madam Speaker, meta tara dawn l-affarijiet bilfors tibda tinkwieta anzi, meta tisma' l-aħħar biċċa aktar tinkwieta:

"The board, after discussing this issue, agreed to proceed with the PABX solution, however the Chairman directed that AGM Finance should be informed not to process any invoices so that Telemalta would be in a postiion to counter any criticism.".

Madam Speaker, għalkemm konna għidnielhom li l-approval test ma sarx, kienu se jiffirmaw il-kuntratt xorta waħda biex wara jkollhom jibilgħu kollox b'ħafna tbatija għall-poplu.

Hawn jidher biċ-ċar li riedu jingannaw għax ma riedux jiffirmawha dak il-mument biex ma jidhirx li kien hemm xi ħaġa ħażina.

Jien ma nistax nifhem kif meta kellhom Oppożizzjoni kostruttiva, li tgħidilhom il-verita' u li tgħidilhom ukoll x'għandu jsir, xorta waħda baqgħu mexjin f'dik il-linja biex spiċċajna f'sitwazzjoni illi kieku ma telax il-Gvern Laburista, fi ftit żmien ieħor it-Telemalta kienet se tispiċċa f'katastrofi.

Fi ftit xhur aħna diġa' bdejna nbiddlu t-triq u bdejna mexjin 'l hemm minn din il-katastrofi.

Hemm irrapportat ukoll illi:

"He also directed AGM Networks that he would like to receive a report on the international exchange."

Kien qiegħed jgħid hekk għax minkejja li kienu se jonfqu l-miljuni fit- teknoloġija moderna li tant kienu jiftaħru biha, aħna konna qed ngħidulhom li qed jagħmlu żball fix-xiri ta' l-international exchange.

Tant kien hekk li issa se nibnu exchange ġdid proprju għaliex dak li hemm diġa' sar outdated.

Kieku mxew fuq il-pariri li konna tajnihom illum ma kienx ikun hemm għalfejn nonfqu dawk il-miljuni f'investiment ġdid imma konna nagħmlu biss upgrading tiegħu u ma kienx ikun hemm għalfejn inġibu lill-poplu f'sitwazzjoni li jkun piż biex wieħed ikollu s-servizz tat-telephone.

Infakkar li dawn baqgħu mexjin b'din is-sistema tat-taħwid sa l-aħħar.

Fil-31 ta' Ottubru, jiġifieri wara l-elezzjoni tas-sena l-oħra, il-Prim Ministru u jien morna ltqajna mal-bord tad-diretturi tat-Telemalta u wieħed mid-diretturi, fost ħafna affarijiet oħra, qalilna li "xi investimenti u servizzi bħal, package switching u r-radio maritime coast station, m'humiex vijabbli".

Madam Speaker, jekk wieħed ifittex fid-debates ta' dan il-Parlament isib li snin ilu l-Oppożizzjoni Laburista qalet lill-Gvern Nazzjonalista biex ma jkunx iblah u jaċċetta is-sistema ta' San Marino, liema sistema riedu jagħtuhielna b'xejn għaliex inkella kien se jkun hemm konsegwenzi ħżiena.

L-Oppożzzjoni kienet qalet li din is-sistema kellha l-problemi bħal, per eżempju, li biex wieħed juża dak l-apparat bilfors irid jgħaddi minn San Marino, li allura kien ifisser li aħna ma jkollniex terminal tagħna imma jkollna nużaw it-terminal ta' San Marino.

Aħna konna għidnielhom li San Marino għamlet hekk għax jekk Malta ma tagħmilx it-terminal tagħha hi tilħaq tiġbor l-abbonati ta' madwar, u allura jekk 'l quddiem it-Telemalta kienet tiġi biex tagħmel it-terminal ma jkunx għad fadal min juża s-servizz tagħha.

Fil-fatt, wara ħafna snin it-Telemalta għamlet il-package switching - jiġifieri ma ndunatx bl-iżball u rranġatu mill-ewwel imma wara ħafna żmien meta kien too late - biex issa huma stess qed jammettu li s- sistema tal-package switching m'hijiex vijabbli, daqskemm m'hijiex vijabbli wkoll il-maritime coast station.

Madam Speaker, konna wissejnihom ħafna drabi wkoll fuq il-maritime coast station.

Minkejja dawn il-problemi kollha, issa rridu naraw li din is- sena l-maritime coast station jkollha s-sistema tal-GMDSS.

Jien kuntent li se nkunu, tista' tgħid, l-uniku pajjiż fil-Mediterran li jkollu din is- sistema.

Aħna mhux talli ma rridux inwaqqfu l-investiment li kien għaddej talli rridu ninvestu aktar, pero' kemm kien ikun aħjar li kieku ma sarx dak il-ħela ta' flus biex inkunu nistgħu ninvestu f'affarijiet oħra ħalli nagħtu servizzi ġodda liċ-ċittadini u biex konna nkunu nistgħu nraħħsu s- servizz tat-telephone għall-poplu!

Madam Speaker, jien illum mhux se nieħu ħin aktar biex inħalli lin-naħa ta' l-Oppożizzjoni tagħmel il-kritika.

Jien qed nistenna kritika kostruttiva u qed nistenna wkoll xi suġġerimenti li l-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra jista' jkollhom.

Illum ma jien nistenna l-ebda ftaħir, la min-naħa tal-Gvern u lanqas min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

Aħna nemmnu verament fit- trasparenza u fis-serjeta' u jekk irridu nimxu 'l quddiem fl-interess tal- pajjiż rridu nkunu lesti li naċċettaw il-kritika, nevalwawha, ninvestigawha u rridu nkunu lesti nisimgħu s-suġġerimenti li jsiru, kemm jekk isiru minn naħa kif ukoll jekk isiru minn naħa oħra.

Sfortunatament pero' ma jidhirx li hemm din ir-rieda min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

Jiena nispera li l- argumenti li tagħmel in-naħa l-oħra għallinqas ma tagħmilhomx bi skop partiġjan.

Madam Speaker, jien nista' naċċerta lil kulħadd li t-Telemalta miexja b'mod serju u li fit-tmexxija tagħha m'hemmx partiġjaniżmu.

L-interess ta' din il-korporazzjoni huwa biss li jkun hemm l-effiċjenza u s-serjeta' - dan qed nagħtu prova tiegħu - u mhux skond il-kulur tal-ħaddiema.

It- Telemalta miexja b'mod li tieħu ħsieb il-ħaddiem u aktar 'il quddiem jien se nispjega kemm din il-korporazzjoni se tagħti lill-ħaddiema tagħha d- dinjita' li jixirqilhom.

Kif diġa' għidt, it-Telemalta għandha bord tad- diretturi li għandu r-responsabbilta' li jilqa' għal-ħtiġijiet u jilqa' l- ideat kollha tal-poplu Malti u Għawdxi kollu kollettivament, irrispettivament mill-politika li dak li jkun iħaddan u minn jekk huwiex sinjur jew jekk huwiex kapaċi.

Fil-fatt, dan il-bord għalhekk sar u t- tibdil li kien hemm fil-management seħħ proprju minħabba dak li wieħed isib fir-rapport.

Nista' ngħid li kien hemm ħafna affarijiet oħra li meta kont fuq in-naħa ta' l-Oppożizzjoni kont ġibt il-provi dwarhom, pero' forsi wieħed ma setax jinkludi dawn l-affarijiet u d-dettalji kollha fir-rapport minħabba li ma kienx hemm żmien biżżejjed meta sar dan ir-rapport.

Madam Speaker, jien għal-lum se nieqaf hawn biex issa nisma' l-kritika li se ssir fuq dan il-qasam.

Peress li dan il-Gvern huwa serju u modern jien se noqgħod nisma' u nevalwa dak li għandu xi jgħid ħaddieħor biex imbagħad nieħu passi ħalli t-tajjeb li jingħad jitwettaq.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Madam Speaker, nixtieq nirringrazzja lill-Onor.

Membru għall-istedina li għamilli u aħjar issa jlesti ruħu għall- kritika li jien se nagħmel fl-interess ta' pajjiżna.

(Interruzzjonijiet) Onor. Mizzi, nispera li issa tagħtini ċans nitkellem!

Billi ġejt fdat bir- responsabbilta' ta' spokesperson għat-Telemalta allura huwa naturali li nsegwi mill-qrib l-iżviluppi kollha li jseħħu fil-korporazzjoni u għaldaqstant illejla għandi xi ftit x'ngħid.

Aktar ma qed nifhem it-triq li llum qabdet din il-korporazzjoni iktar qed nirrealizza kemm is- sitwazzjoni li llum din tinsab fiha hija mera ta' dak li qed jiġri f'pajjiżna bħalissa.

Il-ħafna wegħdiet li saru mill-kamp Laburista u l- ħafna slogans li kienu joħorġu bihom - kemm smajnieha l-għajta tat- trasparenza! - illum kulħadd qed jagħraf li fil-verita' ma jsarrfu xejn.

Madam Speaker, naħseb li qabel l-elezzjoni forsi kien hemm min emmen li l-Partit Laburista, hekk imsejjaħ "ġdid", kien se jkun verament trasparenti f'għemilu u f'ħidmietu.

Tant smajnieha l-kelma "trasparenza" li kienet saret kważi monotona.

Imma issa fejn spiċċat din l-imbierka trasparenza?

Waħda mill-ewwel miżuri li se jkun ħa l-Gvern Laburista preżenti se tkun it- tneħħija tad-dritt ta' l-Oppożizzjoni li tinnomina diretturi ta' fiduċja tagħha fuq bordijiet ta' korpi parastatali, inkluża l-Korporazzjoni Telemalta, Għaldaqstant, għall-ewwel darba minn kemm ilna indipendenti, minn kemm ilna li ħadna t-tmun ta' artna f'idejna, l-Oppożizzjoni se jitnaqqsulha d-drittijiet b'mod leġislattiv.

Dan huwa għajb għalikom, sinjuri!

Dawn qalu li ma jridux spjuni fuq dawn il-bordijiet għalkemm jiena ma nistax nimmaġina x'għandhom x'jaħbu.

Jien ma nistax nimmaġina kif partit li tant jippoża li huwa trasparenti joħroġ b'dikjarazzjonijiet bħal dawn!

Bħala rappreżentanti tal-poplu, huwa dover tagħna li niġġieldu bil- qawwa kollha li tagħtina l-liġi kontra miżuri bħal dawn, kif wara kollox wegħdna li se nagħmlu, kif fil-fatt qed nagħmlu u kif se nibqgħu nagħmlu.

Uffiċjalment il-Malta Labour Party qiegħed jiddikjara li huwa kontra l- konċett li l-Oppożizzjoni tkun parti mill-amministrazzjoni pubblika.

Għalfejn, Madam Speaker?

Aħna m'aħniex ukoll rappreżentanti tal-poplu?

Naħseb li d-differenza bejn il-partit fl-oppożizzjoni u dak fil-gvern hija li l-partit tagħna wera biċ-ċar x'kien qed joffri lill-elettorat u l-partit tagħhom ħeba l-verita' sħiħa għaliex beża' li għalih il-verita' setgħet tfisser ir-raba' telfa elettorali konsekuttiva u allura għażel li jitla' b'ingann.

B'daqshekk allura għandhom jgħaffġu d-drittijiet mogħtija bil- liġi?

Imisshom jistħu!

Jiena xtaqt nistaqsi lill-Onor.

Mizzi: Il-Korporazzjoni Telemalta x'kienet se titlef kieku s-Sur Johnny Camilleri baqa' fuq il-bord tad- diretturi?

Huwa veru li dan kien se jkun hemm biex iservi ta' għodda ta' sorveljanza f'idejn l-Oppożizzjoni, imma hawn nerġa' nistaqsi: X'għandhom x'jaħbu?

L-esperjenza tas-Sur Camilleri żgur li hija utli għall-bord u allura t-tneħħija tiegħu tkun tfisser li l-korporazzjoni jkollha tiċċaħħad minn din l-esperjenza kollha.

It-trasparenza ġieli nassoċċjawha mal- fantażmi u l-fantażmi nassoċjawhom ma' l-istejjer fittizji u hawnhekk jiena wisq nibża' li l-programm elettorali tal-Partit Laburista se jispiċċa fl- istess kategorija.

Nixtieq infakkar lill-Kamra fil-white paper intitolata "Il-Bidla Tkompli" li l-Gvern Nazzjonalista kien ippubblika fil-11 ta' Novembru, 1993 fejn kien għamel diversi proposti biex tissaħħaħ is-sistema demokratika, fosthom dik li ssir dik il-liġi li issa dan il-Gvern qed jgħid li jrid iħassar.

Fl-introduzzjoni għal din il-white paper wieħed isib dawn il-kliem:

"Sabiex id-demokrazija taħdem għall-ġid tal-poplu kollu m'huwiex biżżejjed li jsiru elezzjonijiet kull ħames snin.

Jeħtieġ wisq aktar, jeħtieġ li l-poter ikun mifrux, li fit-tħaddim tiegħu jinvolvi ruħu ċ- ċittadin u li t-trasparenza tkun prinċipju li naħdmu bla heda biex inwettquha.".

Hekk għamilna meta għaddejna din il-liġi fil-Parlament.

Għalina l-kelma "trasparenza" mhux sempliċement buzz word propagandistika iżda hija minsuġa fit-twemmin politiku tagħna.

Ta' spiss il-Prim Ministru jirriferi għal dak l-imbierek "stil maniġerjali" li suppost kellu jmexxi bih il-Partit Laburista fil-gvern.

Meta s-soltu wieħed jitkellem fuq "stil maniġerjali" jfisser li jkun qed jimxi b'sistema ta' tmexxija fejn ix-xogħol jiġi delegat lil min hu kapaċi jagħmlu.

Fil-fatt, fil-mission statement tat-Telemalta jissemma wkoll ir- rispett reċiproku li għandu jkun hemm bejn l-impjegati u l-korporazzjoni.

Hawn nistaqsi: Imma veru li l-entitajiet pubbliċi tagħna qed jitmexxew b'dan il-mod jew inkella qed jiddiġeneraw bil-mod il-mod u pass wara pass f'xempju ta' inġustizzja u ta' tmexxija partiġjana?

Dan l-aħħar saru mijiet ta' transfers fost ħaddiema tal-gvern u korpi parastatali - mhux waħdiet imma mijiet - u fost il-korpi affettwati kien hemm il-Korporazzjoni Telemalta.

Kontra dak li qal l-Onor.

Mizzi, jidher ċar li t-transfers qed isiru b'motiv politiku sabiex jiġu ppreferuti l-benjamini ta' tnejn min- nies li l-istil maniġerjali soċjalista fdalhom f'idejhom it-tmexxija ta' din il-korporazzjoni.

Huwa fatt li llum la l-Prim Ministru, la l-Ministru mingħajr Portofoll u wisq anqas iċ-chairman u l-bord ma għandhom kontroll fuq din l-azjenda pubblika daqskemm għandhom dawn iż-żewġ impjegati ta' l- istess korporazzjoni.

Jien m'iniex se noqgħod insemmi lil dawn b'isimhom, għax ma nħobbx insemmi nies b'isimhom meta dawn ma jkunux jistgħu jiddefendu lilhom infushom, pero' min-naħa l-oħra kull ħaddiem tal- korporazzjoni u kull membru tal-bord il-ġdid jaf għal min qed nirriferi.

Hawn irrid nerġa' nsostni li l-uniku skop li għandhom dawn it-tnejn min- nies huwa li jkabbru l-influwenza tagħhom mingħajr m'huma qed jikkonsidraw il-ħsara kbira li qed issir.

Huwa inutli li tiftaħar u tiddandan bi stil maniġerjali meta mbagħad tafda l-korporazzjoni f'idejn managers bħal dawn.

Għalkemm kull każ ta' transfer fih l-istorja tiegħu, kull każ ifisser dieqa u qtugħ ta' qalb għal dak li jkun peress li dan jirriżulta f'ħaddiem ieħor diżilluż u demotivat, li jkompli jżid it-taħwid li nħoloq fil-korporazzjoni f'dawn l-aħħar ftit ġimgħat.

Madam Speaker, issa jien se nsemmi każ partikolari u se nsemmi dan il-każ biss mhux għax huwa uniku imma għaliex jien investigajtu fid-dettall u naħseb li jkun aħjar li niffokaw fuq każ wieħed ħalli nkunu nistgħu napprezzaw it-tbatija u d-dieqa li llum qed jgħaddu minnha ċerti ħaddiema tal-korporazzjoni.

Il-każ li se nsemmi jirrigwarda lis-Sur Norman Farrugia, STO (scale 8).

L-Onor.

Mizzi qed jidħak għaliex ma jinsabx fil- pożizzjoni tiegħu.

(Interruzzjonijiet) Nerġa' ngħidlek li intom qegħdin fil-gvern b'ingann.

Intom qegħdin fil-gvern għax wegħedtu li se tneħħu l- VAT għax kieku m'intomx qegħdin fil-gvern.

(Interruzzjonijiet) Kieku għadkom fl-oppożizzjoni tikkritikaw b'mod distruttiv.

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, tindirizzawx lil xulxin.

Kompli Onor. Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Jien fuq it-Telemalta qed nitkellem u se nsemmi dan il-każ partikolari biex nuri x'qed jiġri f'Malta Laburista ta' llum.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Sceberras Trigona.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Madam Speaker, jien ma nistax naċċetta l- allegazzjonijiet ta' l-Onor.

Pullicino Orlando li r-rebħa elettorali saret b'ingann.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Onor. Alex Sceberras Trigona, jien għandi l-fatti f'idejja u jekk toqgħod bil-qiegħda jkollok iċ-ċans tismagħni.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Madam Speaker, skond il-Liġi Kostituzzjonali kieku l-Onor.

Membru ried kellu tliet ijiem ċans biex japplika lill-Qorti Kostituzzjonali għal rimedju u allura la dan ma għamlux ifisser li hu aċċetta r-riżultat elettorali.

(Interruzzjonijiet) Kieku ried kellu tliet ijiem ċans biex jikkontesta r-riżultat elettorali.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: X'għandu x'jaqsam!

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: La inti ma applikajtx għal dan ir-rikors allura jfisser li aċċettajt ir-riżultat elettorali u għaldaqstant, Madam Speaker, nitlob li l-Onor.

Membru ma jkomplix sejjer b'dawn l- allegazzjonijiet fil-vojt.

MADAM SPEAKER: Onor. Pullicino Orlando, kompli bid-diskors tiegħek u ndirizza lis-Sedja.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Grazzi, Madam Speaker.

Onor. Sceberras Trigona, kull meta int tkellimt f'dan il-Parlament jien qatt ma nterrompejtek u allura jekk jogħġbok tinterrompinix.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, jekk jogħġbok indirizza lis-Sedja.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Jien ġbitlek l-attenzjoni għall-ordni u nibqa' niġbidlek l-attenzjoni għall-ordni.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Inti qed ittellef l-ordni għaliex fil- fatt bħalissa jien qiegħed in possession of the Houseouseh.

MADAM SPEAKER: Onor. Pullicino Orlando, jekk jogħġbok kompli bid-diskors tiegħek u indirizza lis-Sedja.

Onor. Sceberras Trigona, il-punt tiegħek issa għamiltu.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Madam Speaker, kont se nibda ngħid li qabel l-1987 dan l-istess ħaddiem kien ġie maqbuż għal promotion li kien jistħoqqlu minħabba motivi politiċi.

Tant hu hekk li kien ressaq il-każ tiegħu quddiem il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji, rebaħ il-każ u ħa dik il-promotion li kien jistħoqqlu.

Dan il-ħaddiem għamel disa' snin jaħdem b'mod eżemplari.

Bħala kjarifika nixtieq ngħid li dan il- ħaddiem m'huwiex kostitwent tiegħi u allura m'iniex qed nużah biex nieħu xi gwadann politiku.

Jien iċċekjajt bir-reqqa min hu dan il-bniedem u xi kwalitajiet għandu u biex insostni dak li qed ngħid se nikkwota x'qalu fuqu diversi entitajiet.

Madam Speaker, f'idejja għandi ittra ffirmata mis-Sur E. Attard, estate and works manager ta' l-Universita' ta' Malta, li tgħid hekk fuq is-Sur Norman Farrugia:

"The University frequently required the services of a qualified person to shift and install new extension lines and to plan new extension lines for additional buildings.

We found that Mr. Norman Farrugia has always carried out all this work to our satisfaction.

He is very reliable in his work.

In view of his senior grade Mr. Farrugia was not expected to attend to our requirements in person.

The fact that he did so is a clear indication of his dedication and sense of service.".

Ittra oħra b'kummenti fuq is-Sur Norman Farrugia hija dik iffimata minn Julian P. Zammit, il-managing director ta' The Plaza Complex - klijent ieħor ta' Telemalta Corporation - li tgħid hekk:

"Mr. Farrugia has always responded efficiently to any call made by our company.".

Klijent ieħor ta' Telemalta Corporation, din id-darba s-Sur T. Busuttil, f'isem Park Towers, qal hekk:

"This is to confirm that over the past year we have received excellent services from Telemalta thanks to the endeavours of Mr. Norman Farrugia, scale 8 officer in charge of Sliema Exchange.

Whenever we had a problem Mr. Farrugia was very prompt to assist us and personally attended to the problem even though it was not expected of him to do so in person.

His services are highly appreciated and it is absolutely not true that in any way he neglected his duties.

His continuous on-site presence is a credit to him and should be unequivocally acknowledged.".

Madam Speaker, dan huwa ħaddiem li meta tawh it-transfer qalu li hu ħaddiem ineffiċjenti u li ma kienx kapaċi jerfa' d-dmirijiet li tgħabba bihom.

Dawn huma l-ħaddiema li qed ikunu disillużi bit-transfers politiċi li qed isiru, liema transfers l-Onor.

Mizzi qed jinsisti li m'humiex qed iseħħu.

Madam Speaker, l-aħħar ittra li għandi f'idejja hija ffirmata mill- Inġinier R. Cuschieri, li jiġi direttament fuq is-Sur Norman Farrugia, voldieri dan huwa l-bniedem li jista' japprezza x-xogħol ta' dan l-impjegat għaliex jaqa' taħtu direttament.

Fl-ittra tiegħu dan l-inġinier jgħid hekk:

"The position occupied by Mr Farrugia should not make him so heavily involved in grassroot diagnostics.

However, the scarcity of qualified staff did not allow me to change the situation and since Mr Farrugia was not pulling rank and was giving an extremely efficient service, I agreed to retain the system as long as other work was not being prejudiced.".

Madam Speaker, għalkemm dan il-ħaddiem kien qed jagħmel iktar xogħol milli suppost, dan xorta waħda ġie transferred għaliex qalu li huwa ineffiċjenti.

Dawn huma t-transfers politiċi, Onor. Mizzi!

Imbagħad l-inġinier kompla jgħid li:

"Mr Farrugia was always at the forefront to lead when required and spared no effort to solve problems as they rose.

He is the best technical person under my responsibility and he is always willing to follow instructions to the minutest detail."

Hawn irrid nerġa' ngħid li dan m'huwiex każ uniku imma jien għażilt li nsemmi lilu biex nagħti eżempju ta' x'qed jiġri f'din il-korporazzjoni.

Fuq mistoqsija parlamentari li għamilt dwar dan il-ħaddiem irrispondieni l-Prim Ministru - dak inhar l-Onor.

Mizzi kien qiegħed il-Jamaica fejn nispera li ddiverta; (Interruzzjonijiet) pero' xorta naħseb li ħadt xi ftit gost ukoll - li ġab l-iskuża li t-transfer tas-Sur Norman Farrugia kien sar minħabba r-riorganizzazzjoni.

Fil-fatt, il-Prim Ministru kien bagħat ittra lis-Sur Farrugia datata 5 ta' Marzu fejn qallu:

"Għażiż Sur Farrugia,

F'dan l-eżerċizzju l-management ħa ħsieb ..."

- hawn qed jirriferi għall-eżerċizzju ta' transfers u ta' ċaqliq tal- ħaddiema -

"... li kemm jista' jkun il-ħaddiema konċernati jingħataw xogħol konness mal-grad u ma' l-esperjenza tagħhom.

Għal dan il-għan inħasset il-ħtieġa li biex tiġi amministrata aħjar iż-żona ċentrali, li tkopri s-Sliema/San Ġorġ Exchange u l-Marsa Exchange, għandu jintbagħat uffiċjal grade 8 b'esperjenza twila fuq xogħol ta' lines u cables.

Infatti, f'din iż-żona nstab li l-qagħda tal-lines u l-cable faults kienet waħda disorganizzata."

Ovvjament, il-Prim Ministru bagħat din l-ittra lis-Sur Farrugia wara li kkonsulta ma' min kellu jikkonsulta.

GĦalhekk lill-Prim Ministru rrid niġbidlu l-attenzjoni li min għenu biex jifformola din ir-risposta qarraq bih jew ingannah.

Qed ngħid dan għax meta fl-ittra ssemma l-fatt li kellu jintbagħat uffiċjal grade 8 minflok is-Sur Farrugia, donnu li ħadd ma rrealizza li s-Sur Farrugia huwa wkoll grade 8!

GĦalhekk dan l-argument ma jreġix.

Peress li fl-ittra ntqal ukoll li "l-qagħda tal-lines u l-cable faults f'Tas Sliema kienet waħda disorganizzata", irrid nerġa' niġbed l-attenzjoni tal-Prim Ministru li forsi anke hawn kien hemm min ipprova jqarraq bih għax għalkemm f'dan l-exchange hemm 35,000 subscriber qatt ma kien hemm irrapportati iktar minn 100 fault.

F'din l-ittra ssemma wkoll li minflok is-Sur Farrugia kellu jintbagħat uffiċjal grade 8 b'esperjenza twila fuq lines u cables meta fil-fatt is-Sur Farrugia kien ilu fuq dan ix-xogħol mill-1991, mentri l-esperjenza li għandu l-impjegat li ntbagħat minfloku - mhux se nsemmi ismu għax mhux lok li nsemmih - ċertament bl-ebda mod ma tavviċina l-esperjenza li għandu s- Sur Farrugia fuq dan ix-xogħol.

Madam Speaker, x'inhu r-riżultat ta' dan kollu?

Ir-riżultat hu li dan il- ħaddiem - ma ninsewx li dan tant kien effiċjenti li kienu bosta s- subscribers li għoġobhom jagħmlulu ittra ta' riferenza u għalkemm dan kellu 100 ħaddiem taħt idejh kien anke lest li jagħmel ix-xogħol tal- ħaddiema stess - issa spiċċa ntbagħat ġo kamra fl-Exchange taż-Żejtun fejn lanqas biss għandu telephone u kulma għandu taħt idejh huma erbgħa min- nies biss.

Minn xogħol delikat, xogħol ta' preċiżjoni u xogħol komplikat li kellu bħal, per eżempju, l-involviment tiegħu fil-proġetti tal-Plaza Enterprises Ltd, issa waqa' jbiddel il-wires il-qodma ma' dawk ġodda.

B'daqshekk min se jitlef, Madam Speaker?

L-ewwel mhu se jitlef huwa l- ħaddiem stess għax bħalissa dan jinsab diżilluż għall-aħħar; se titlef il- korporazzjoni; u se jitlef wisq aktar il-konsumatur għax se jitlef ħaddiem li kien ilu jagħti servizz tajjeb u ġenwin.

Prosit sinjuri, xi stil maniġerjali għandkom!

Managers li jaħlu ħaddiema tajbin kapriċċożament jaslu biex ifallu kwalunkwe kumpannija.

Malta wkoll qisa kumpannija u allura hawn nistaqsi: Malta kif se tispiċċa b'dan l-istil maniġerjali?

Madam Speaker, mill-ħbieb tagħna tan-naħa l-oħra spiss nisimgħu s-slogan "Iċ-Ċittadin l-Ewwel" - naħseb li se jibqgħu famużi għalih - pero' hawnhekk ta' min wieħed jistaqsi min verament ipoġġi liċ-ċittadin l-ewwel.

Jien infakkar li kienet l-Amministrazzjoni Nazzjonalista li raħħset it- tariffi s-sena li għaddiet, li ntroduċiet diversi servizzi ġodda u li saħansitra kienet lesta toħroġ il-manifest tal-klijent li, għalkemm ix- xogħol fuqu kien diġa' tlesta fl-1 ta' Novembru tas-sena li għaddiet, xorta waħda baqa' ma ħariġx.

Kienet l-Amministrazzjoni Nazzjonalista li tant ħadmet biex isir improvement fit-teknoloġija tat-Telemalta biex b'hekk setgħu jiżdiedu dawk l-mpjiegi li qabel qatt ma konna noħolmu bihom (Interruzzjonijiet).

Onor. Mizzi, ħalli ngħidlek min kien jagħmel il- pjanijiet bl-addoċċ.

Il-pjanijiet bl-addoċċ kien jagħmilhom Gvern Laburista li kien ħela l- flus fuq apparat second hand - hemmhekk żgur kien sar ħela ta' flus - biex meta aħna tlajna fil-gvern kellna narmuh.

Ta' min jgħid li l-Partit Laburista pprova jwikki lil dan il-pajjiż b'apparat second hand li kien ġie skartat minn pajjiżi żviluppati, biex b'hekk setgħu jżidu erba' linji 'l hawn u 'l hemm qabel l-elezzjoni.

Dik ħela ta' flus!

Imbagħad jiġi l- Onor. Mizzi u jsemmilna l-kwalita'!

Jien nixtieq inkun naf fejn kien l- Onor. Membru qabel l-1987, għalkemm ma għandix dubju li kien jagħti servizz kbir lill-Partit Laburista, liema partit lanqas biss kien jaf xi tfisser il-kelma "kwalita'", speċjalment meta wieħed jara f'liema direzzjoni kienet miexja l-Korporazzjoni Telemalta dak iż-żmien.

Madam Speaker, imma issa ħalli nkomplu naraw kemm verament dan l-imbierek ċittadin qed jiġi l-ewwel.

Jien ma rridx nagħti l-impressjoni li għandi xi ħaġa kontra ċ-chairman il-ġdid anzi, jien fil-fatt nixtieq li jkolli l- opportunita' niltaqa' miegħu b'mod soċjali.

Jien diġa' tkellimt kontra r- rapport tiegħu waqt id-diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista fuq il-Voti tal-Prim Ministru u allura jiddispjaċini li se jkolli nerġa' nirriferi għalih, imma peress li minn dakinhar 'l hawn is-Sur Tony Mejlaq ingħata l- ħatra ta' chairman, wisq nibża' li issa iktar hemm iċ-ċans li jitwettqu ċerti affarijiet li ssemmew fir-rapport tiegħu, jiġifieri fl-istrategic resource audit li kien ġie kkommissjonat mill-Onor.

Alfred Sant u li ġie ppubblikat fil-5 ta' Diċembru 1996.

GĦalhekk hawn se niffoka fuq xi ftit punti li nħoss li se jolqtu liċ-ċittadin li suppost qegħdin inpoġġuh fl- ewwel post. Madam Speaker, ikun tajjeb jekk l-ewwelnett wieħed isemmi li fir-rapport ġiet ikkritikata d-deċiżjoni tat-Telemalta, fejn traħħsu t-tariffi internazzjonali, għaliex intqal li dan wassal għal telf, liema kritika kienet ukoll saret mill-Ministru Lino Spiteri fil-budget speech.

Allura f'dan il-każ liċ-ċittadin qed inqiegħduh l-ewwel?

L-Onor.

Mizzi semma li ta' min iraħħas it-tariffi u fil-fatt din kienet imsemmija fil-programm elettorali "Iċ-Ċittadin l-Ewwel".

Allura kif l-Onor.

Mizzi qed jgħid li ta' min iraħħas dawn it-tariffi biex imbagħad jiġu l-Onor.

Lino Spiteri u s-Sur Tony Mejlaq jgħidulna li għamilna ħażin li raħħasnihom għax b'hekk komplejna ndaħħlu lit-Telemalta f'ħofra immaġinarja!

Madam Speaker, il-manifest tal-klijent, li kien se jorbot lit-Telemalta b'servizz ta' livell garantit u f'ħin stabilit, għadu ma ġiex ippubblikat u l-ispjegazzjoni li l-Onor.

Mizzi ta kienet li l-ħaddiema tat-Telemalta għadhom m'humiex ippreparati għal din is-sistema.

Jien ngħid li l-ħaddiema tat-Telemalta se jkunu wisq inqas ippreparati għal din is-sistema minħabba t-transfers li ngħataw dan l-aħħar u d-disorganizzazzjoni li issa nħolqot.

Is-Sur Mejlaq ikkritika wkoll l-isponsorships li jingħataw lil diversi entitajiet mill-Korporazzjoni Telemalta - din se nerġa' naċċenna għaliha għax laqtitni b'mod partikolari - u ried jagħti x'jifhem li dawn l- isponsorships ma għandhomx isiru jekk ma jkunux ta' benefiċċju kummerċjali għat-Telemalta.

F'dan il-kontest jien se nsemmi wħud mill-entitajiet li rċevew sponsorships mit-Telemalta u nistaqsi lill-Onor.

Mizzi - mhux se nagħmel dawn il-mistoqsijiet lis-Sur Mejlaq għax ma jistax jitkellem fil- Parlament - kif aħna se nieħdu benefiċċju kummerċjali minnhom.

Per eżempju, se nneħħu l-isponsorship lis-SEDQA?

L-istess nistgħu ngħidu għar- restawr li qed isir f'ċerti postijiet bħal, per eżempju, fit-Torri ta' Kenuna f'Għawdex.

Aħna x'gwadann kummerċjali se nieħdu minn dan ir- restawr?

Allura se nwaqqfu dan ix-xogħol ta' restawr?

Nista' nsemmi wkoll l-għajnuna li t-Telemalta tagħti permezz tas-support line li għandha għat- tfal abbużati u għan-nisa msawtin.

Hawnhekk se nsemmi wkoll l-ECO u l-Young Enterprise.

Allura dawn inwaqqfuhom għax m'aħna qed nieħdu l-ebda gwadann kummerċjali minnhom?

Mela t-Telemalta, kemm bħala entita' pubblika, kif ukoll għall-fatt li hija monopolju, peress li ma għandhiex kompetizzjoni fis-suq lokali, m'għandhiex dmir soċjali wkoll?

Madam Speaker, fl-imbierek strategic resource audit report, is-Sur Mejlaq ikkritika wkoll il-fatt li l-fergħat kienu qed jibqgħu miftuħin wara l-ħin ta' l-uffiċċju u allura dan kien jinvolvi ħafna tberbiq ta' flus f'overtime.

Aħna qatt smajna bil-kelma "servizz"?

Nafu xi tfisser din il- kelma?

Fejn hu ċ-ċittadin l-ewwel?

Fejn hu s-sens ta' direzzjoni?

Dan huwa s-sens ta' direzzjoni tal-bord il-ġdid li ċ-ċittadin komuni se jibqa' jistgħaġeb bih?

Madam Speaker, fil-parti finali ta' l-istrategic resource audit report - din issemmiet illum ukoll mill-Onor.

Mizzi - hemm riferenza għal "precarious financial situation" tal-Korporazzjoni Telemalta.

Meta wieħed iqis l-investiment kbir li sar mill-korporazzjoni li wassal biex illum il- ġurnata għandna l-uniku carrier fl-Ewropa u sistema diġitali kompleta trid tkun qed tazzarda bil-kbir biex titkellem hekk.

Huwa minnu li l-profitti naqsu b'Lm0.66 miljun mis-sena ta' qabel, imma ma rridux ninsew li kien hemm żieda ta' Lm1.03 miljun f'pagi tal-ħaddiema, liema żieda hija dovuta minn żieda f'overtime, minn żieda f'pagi tal-ħaddiema professjonali u minħabba r-riforma fis-salarji.

Barra minn dan kien hemm diversi spejjeż oħra ġejjin mit-tqassim u l-pubblikazzjoni tad-direttorju l-ġdid li sewa lill-korporazzjoni Lm0.3 miljun.

Hawn ta' min wieħed isemmi wkoll li l- korporazzjoni ħallset il-VAT għan-nom tal-klijenti tagħha fuq ħafna mis- servizzi li tagħti.

(Interruzzjonijiet) Mela ma niftaħarx, Onor. Mizzi!

Niftaħar għax aħna liċ-ċittadin inpoġġu l-ewwel u mhux il-flus.

Mela din hija azjenda li tara biss x'se tagħsar mill-poplu Malti?

Din hija azjenda li qed tagħti servizz tajjeb, liema servizz il-poplu Malti japprezzah, kif tixhed ir-riċerka li saret fejn instab li 90% tal- konsumaturi Maltin japprezzaw is-servizz li qed jingħata mit-Telemalta u fejn jingħad ukoll li dan is-servizz huwa wieħed ta' livell għoli.

Għalhekk jien ma nafx kif tan-naħa l-oħra qed igħidu li qed jingħata servizz ħażin meta l-konsumatur Malti japprezza s-servizz u l-qabża enormi fil-kwalita' li kien hemm bejn l-1987 u llum.

Jien se nerġa' nsemmi li fejn qabel kien pjaċir biex tieħu telephone, illum il-ġurnata dan huwa dritt u f'ħafna każijiet is-servizz jingħatalek ftit ġimgħat wara li tkun applikajt għalih.

Illum il-ġurnata spiċċat l-użanza li għal telephone trid tmur tiġri wara dak u wara l-ieħor biex ma ngħidx ukoll li kont trid iċċappas idejn dak u l-ieħor!

Dan kulħadd jafu.

Għalhekk 90% tal- konsumaturi japprezzaw is-servizz li llum qed jingħata mill-Korporazzjoni Telemalta.

Il-poplu japprezza d-differenza kbira li saret f'dawn l-aħħar ftit snin.

Jista' jkun li l-Onor.

Mizzi din ma japprezzahiex imma l-poplu japprezzaha.

(Interruzzjonijiet) Jista' jkun ukoll għax il-ħafna ċifri li tajtni ma jfissru xejn u jiddispjaċini li qed ngħidlek dan.

(Interruzzjonijiet) Jien qed insemmilek l-iswed fuq l-abjad.

Id-dħul tal-Korporazzjoni Telemalta żdied b'1.5% u wasal għal total ta' Lm31.8 miljun.

Dawn l-affarijiet sibthom fi ktejjeb li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra, jiġifieri mhux qed nivvintahom jien.

Azjenda b'total income ta' Lm31.8 miljun ma naħsibx li tista' tgħidilha azjenda falluta.

Allura ta' min jgħid li l-income daħal, il-profitti qegħdin hemm u kellna t-tkomplija tal-programm kapitali li għalih il-Korporazzjoni Telemalta ħarġet Lm7.8 miljun.

Aħna moħħna ma kienx biss fil-ħofor u kif se nimlewhom imma kif se nagħmlu biex kemm jista' jkun nagħtu servizz tajjeb lill-konsumatur Malti.

Jien ma nistax nifhem kif l-Onor.

Mizzi jgħid li l-Korporazzjoni Telemalta hija falluta u kif is-Sur Mejlaq jgħid li qiegħda f'sitwazzjoni finanzjarja prekarja u mbagħad il-Bank ta' Tokyo Mitsubishi, wieħed mill- akbar banek li hawn fid-dinja, jislifha $US 18 miljun mingħajr l-ebda garanzija mingħand il-Gvern Malti.

Allura l-bank qed jiġġennen?

Dawn l- investituri kbar barranin huma mġienen?

Jew forsi mġienen huma dawk li qed jgħidu li l-korporazzjoni hija falluta!

Jien ma nħobbx intawwal ħafna u allura se nasal għall-konklużjoni tad-diskors tiegħi.

Fil-World Telecommunication Development Conference li kienet saret fi Buenos Aires fl-1994, l-ITU kienet irrikonoxxiet lil Malta bħala mudell ta' żvilupp mgħaġġel fit-telekommunikazzjoni.

Jien nerġa' nsostni li llum il- ġurnata Malta tista' tiftaħar li hija l-uniku carrier fl-Ewropa li toffri infrastruttura kompletament diġitali.

Meta aħna konna nħarsu lejn l- istandard li konna rridu naslu għalih dejjem konna nħarsu lejn l-Ewropa, lejn min kien aħjar minna.

Din hija l-istess bħal meta wieħed jiġi biex jeduka lil uliedu.

Jien lit-tfal ma ngħidilhomx iħarsu lejn min hu agħar minnhom imma nipprova ngħallimhom biex iħarsu lejn min hu aħjar minnhom għax b'hekk biss ikunu jistgħu jimxu 'l quddiem.

F'dan il-qasam aħna pprovajna nġibu lil Malta fuq livell Ewropew u mhux biss irnexxielna imma qbiżna lill-Ewropej.

Aħna ħallejna lill-Korporazzjoni Telemalta bħala mudell ta' eċċellenza.

Issa naraw kif se jħallu lit-Telemalta ħames snin oħra, meta nispera li nerġgħu nieħdu t-tmexxija ta' dan il-pajjiż f'idejna.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Madam Speaker, it-Telemalta hija korporazzjoni oħra li huwa unur ta' dan il-Parlament li niddibattu l-estimi u r-rapport tagħha għax hija kreatura Soċjalista li tat il-frott mhux taħt l-Amministrazzjoni Nazzjonalista biss jew taħt l-Amministrazzjoni Soċjalista biss, imma taħt gvernijiet suċċessivi.

Kellha suċċessi, pero' ma nistgħux lanqas ngħidu, bit-ton li l-ħabib tiegħi - veru ħabib tiegħi - l-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando spiċċa bih, li l-mod kif mexxew huma huwa xempju ta' mudell li għandna nħarsu lejh proprju f'dan il-kontest.

Madam Speaker li kieku baqa' fil-gvern il-Partit Nazzjonalista, kien hemm ħafna affarijiet li ma kenux tant sbieħ li kienu qed jiġu moħmijin fit- Telemalta.

Il-liġi li kienet qiegħda tiġi mħejjija, li biha kien se jkun hemm il-qsim fejn jidħol l-aspett regolatorju, kienet ippjanata b'mod li diversi servizzi kienu se jiġu lliberalizzati mingħajr ma wieħed qies b'reqqa, b'impenn u bi ħsieb l-effett li dan seta' jkollu fuq l-impjiegi.

Dan għaliex, kif jafu l-Onor.

Membri ta' din il-Kamra u kif tapprezza s- Sinjorija Tiegħek, kieku Malta baqgħet fit-triq ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, it-Telemalta, din li qegħdin ngħidu li hija l-mudell, kien ikollha tikkonforma mad-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea bl-effetti negattivi kollha li politika bħal din ikollha fuq is-settur tat- telekomunikazzjonijiet, settur li wieħed ma jistax jissottovalutah f'dinja ta' progress kontinwu.

Allura dan huwa eżempju ċar, eżempju klassiku, eżempju li jgħajjat kontra l-Partit Nazzjonalista, li juri li din il- fissazzjoni żejda kienet bla sens mhux mil-lat ta' politika barranija biss imma wkoll mil-lat ta' politika lokali f'setturi partikolari, anke f'dan il- qasam tat-Telemalta.

Għalhekk jiena ninsab persważ li l-Gvern immexxi mill- Partit Laburista se jbiddel ukoll il-politika ħażina li kienet ġiet adottata f'dan is-settur, dejjem iqis l-ewwel l-interess taċ-ċittadin, dejjem iqis l-ewwel l-interess nazzjonali, bħalma qegħdin inqisuh fl-oqsma vitali kollha ta' l-ekonomija ta' pajjiżna.

Veru li t-tendenza mondjali hija ta' aktar liberalizzazzjoni f'dan is-settur imma wieħed għandu wkoll jipprepara u jistinka ħalli jekk hemm xi impatti negattivi nkunu nistgħu tabilħaqq niġġieldu kontra tagħhom.

Ingħatat l-impressjoni li kien hemm aċċenn anke fuq il-parteċipazzjoni attiva u ħajja fl-industrija tat-telekomunikazzjoni meta taħt il-Partit Nazzjonalista fil-gvern, minn fuq nett, kienu jsiru diversi affarijiet f'dan il-qasam minn wara dahar it-Telemalta.

F'dan ir-rigward ma jagħmilx sens li n-nies li l-aktar jifhmu f'dan is-settur jitħallew barra minn deċiżjonijiet importanti.

Il-politika tal-Gvern tagħna - tal-Partit Laburista li ġab l-appoġġ massiċċ tal-poplu - fis-settur tat- telekomunikazzjoni hija li t-Telemalta għandha tingħata l-opportunita' sabiex tinvolvi ruħha ma' l-interessi privati Maltin fil-proġetti kollha li jsiru f'dan il-qasam, ovvjament sakemm ikun jidhrilha li pass bħal dan ikun fl-interess tagħha.

Konna aħna li wellidna lit-Telemalta għax konna u għadna narawha bħala waħda mill-pilastri fl-iżvilupp ta' pajjiżna.

Aħna qed ngħidu lis-Sur Tony Mejlaq u lill-bord tiegħu: F'idejkom għandkom xi ħaġa li tridu tivvalorizzawha, issaħħuha u tmexxuha fid-direzzjoni t-tajba ħalli dan is-settur verament jimxi aktar 'il quddiem.

Fit-Telemalta jidher ukoll l-effett ta' deċiżjonijiet finanzjarji ħżiena li kien ħa l-Gvern l-ieħor, dak li għalih il-flus ma kenux problema.

Għalkemm b'mod realistiku u b'mod mill-aktar oġġettiv aħna nistgħu ngħidu li taħt il-Gvern preċedenti t-Telemalta kienet waħda mill-korporazzjonijiet li finanzjarjament ma kenitx mgħarrqa daqs setturi oħra, xorta waħda wieħed jinnota li din kienet diġa' qabdet it-triq tan-niżla.

Il-Gvern ta' qabel donnu ried idaħħal rasu fil-ramel peress li kien ħa ċerti deċiżjonijiet bl-iskop li jaħleb lit-Telemalta biex forsi jpatti għad- diżastru finanzjarju li kien qed ikollu f'ħafna setturi oħra ta' l- ekonomija.

Donnu t-Telemalta kienet dik il-baqra li tagħmel tajjeb għad- diżastri li kien hemm f'oqsma oħra.

Fil-fatt, waqt li Gvern preċedenti kien qed jipprova jimla' l-ħofra li ħaffer huwa stess, fl-istess waqt kien qiegħed fil-proċess li gradwalment iħaffer il-qabar ta' waħda mill-aħjar azjendi pubbliċi f'pajjiżna.

Aspett ieħor huwa li t-Telemalta kienet qegħda tiġi ntaxxata b'mod insensat bil-VAT, taxxa inġusta u bla bżonn.

Jien ma narax għalfejn servizz essenzjali bħal dak tat-telefon għandu jiġi ntaxxat b'dan il-mod u lanqas nemmen li għandha tiġi mposta xi forma ta' taxxa indiretta fuq it- Telemalta bħalma għamel il-Gvern preċedenti u bħalma pprova jiddefendi, bla ebda ġustifikazzjoni, l-kelliemi ta' qabel.

Ċeretament li d-deċiżjonijiet tal-Gvern l-ieħor iridu jiġu meqjusa fl-isfond ta' obbligi oħra li t- Telemalta trid iġġorr u allura hemm bżonn ta' investiment aktar qawwi biex il-korporazzjoni żżomm ruħha aġġornata maż-żmenijiet u biex tipprovdi l- aħjar servizzi lill-poplu Malti.

Jien ninsab ċert li dwar il-qasam tat- telekomunikazzjonijiet il-Gvern Laburista qed jieħu kollox in konsiderazzjoni u qed jagħmel l-affarijiet b'serjeta' u b'ċertu qies u mhux biex jipprova jingħoġob mal-barranin jew billi l-problemi aktar joħloqhom milli jsolvihom.

Jien konvint li l-politika ta' dan il-Gvern se tkun tfisser is-salvazzjoni tal-Korporazzjoni Telemalta u l-protezzjoni ta' eluf ta' mpjiegi.

Jien issa xtaqt nieħu ftit ħin biex nagħmel analisi ta' xi aspetti li laqtuni l-aktar fl-estimi u fir-rapport li ġie ppreżentat, konformament ma' dak li hu mitlub mit-Telemalta Act.

Jien naħseb li rridu naraw jekk l- infiq mgħaġġel bħal, per eżempju, il-proġett ta' Lm80 miljun, kienx sostnut bi dħul u ppjanar serju, jew inkella dan il-piż kellux jitħallas mill-poplu Malti b'rati ogħla fuq il-kera u fuq il-pulses.

Madam Speaker, ma nistgħux ninsew li fl-istrategic resource audit -jiġifieri l-SRA, report imħejji tant tajjeb mis-Sur Tony Mejlaq, illum iċ-chairman tat-Telemalta - hemm twissija ħarxa kif għandhom jiġu mħaddma l-flus tat-Telemalta jekk din ma tridx tispiċċa f'ħofra hija wkoll.

Jekk allura hawnhekk hemm xi nuqqasijiet dawn għandhom jiġu ndirizzati u ma rridux ninsew ukoll li hawn trid tiġi mwettqa l-għajta ta' accountability.

Jekk issa nħarsu lejn paġna 4 ta' l-annual report ta' l-1994/95, insibu li s-Sur Tony Debono kien stqarr hekk:

"During the past 12 years I have had the opportunity not only to observe at first hand the international trends but to actively participate in the process of guiding local telecommunications along the road of development to its present modestly claimed role as a model in rapid development through the invaluable and continuous support from the ITU".

Imma mbagħad, f'paragrafu 3 ta'pagna 6 tar-rapport tas-Sur Mejlaq, insibu dan li ġej:

"The eight departments within the Corporation are working without proper co-ordination of their functions.

The level of communication between Board, CEO and AGM's/Heads is weak."

Sorry Sur Tony Debono u Sur Tony Mejlaq, imma hawn x'inhu jiġri?

Aħna ma rridux ninsew li f'sistema maniġerjali, daqskemm hija importanti li tenerġizza u li timmotiva, daqshekk ieħor huma importanti l-komunikazzjoni u l-kordinament li min-naħa tiegħu ċ-chairman il-ġdid qed jgħidilna li kienu neqsin.

Waqt li s-Sur Tony Debono jgħidilna li qatt ma kien hawn kordinazzjoni daqskemm kellna, ħaddieħor jgħid hekk:

"The situation is exacerbated by the absence of regular monthly segmental accounts leading to a situation where accountability is unclear."

Intom, tal-Partit Nazzjonalista, li ġejtu tiftaħru x'għamiltu fi żmienkom u kemm mexxejtu lit-Telemalta 'l quddiem, qed taraw x'inhu jingħad fuq dak li kien għaddej!

Veru jew mhux veru li

"Declines in revenue, increases in expenditure and loss making activities are not identified in time for remedial action to be taken"?

Jekk din is-sitwazzjoni kienet se twassal għall-ħofra, min kien se jieħu r- responsabbilta' għaliha?

Tgħiduli l-poplu Malti.

Għax jekk it-Telemalta m'hijiex tal-poplu, allura ta' min hi, ta' xi baruni?!

Dawn huma d- domandi li qed jistaqsi l-poplu, li hu sovran - wara kollox aħna l-forza legali sovrana tal-pajjiż, pero' l-forza politika li tikkmanda u li tgħidilna x'għandna nagħmlu qiegħda fil-poplu - u li sab l-espressjoni tiegħu fil-kelma tas-Sur Tony Mejlaq.

Imbagħad naqraw anke dwar it-tberbiq ta' flus fejn insibu:

"The new structure ..."

- meta nħatru s-CEO, l-AGMs u l-Heads -

"... is aimed at being more streamlined and efficient as part of the Corporation's overall drive for greater accountability."

F'"The Malta Independent" tal-15 ta' Jannar 1995 insibu:

"Telemalta Corporation has updated its executive and planning structure".

Mela fuq naħa għandek li hemm updating ta' l-istruttura eżekuttiva tat- Telemalta u fuq in-naħa l-oħra, f'pagna 31 ta' l-SRA report, naqraw li hemm:

"... a situation where departments are working without co-ordination, to the detriment of a team effort to attain corporate objectives,"

Jista' xi ħadd jgħid x'inhi r-raġuni li saret din l-istruttura?

Għaliex inħatru dawn in-nies?

Biex jagħmlu ħofra mit-Telemalta?!

Interessanti huwa dak li qal is-Sur Debono fil-perjodiku numru 17, maħruġ mill-ħaddiema tat- Telemalta, ta' Novembru 1995, fis-sens li l-korporazzjoni tista' timxi b'mod effiċjenti anke b'nofs l-għadd ta' ħaddiema li għandha fil-preżent.

Is-Sur Debono sostna wkoll li rridu nrawmu kultura fost il-ħaddiema biex dawn jerfgħu r-responsabbiltajiet tagħhom.

Jien ngħid lis-Sur Debono: Int, li darba kont ħaddiem, li bdejt minn taħt u grazzi għat-Telemalta spiċċajt fost l-ogħla pożizzjonijiet, tiġi tkellem lill-ħaddiema hekk!

Imma ħalli neqaf hawn.

Fir-rapport tas-Sur Mejlaq jissemmew il-human resources u fil-fatt, f'paġna 9, dwar il-workforce tat-Telemalta insibu hekk:

"An adequate human resources policy is not in evidence, resulting in overstaffing in certain areas and understaffing in others,".

Għal li jista' jkun ma jridux jiġġustifikaw dan billi jgħidu li huma ma kenux jagħtu transfers jew li dawn huma affarijiet li nagħmluhom aħna biss!

Jissemma wkoll:

"under-utilisation of some staff and the performance by some employees of work below their level.".

Dan iktar iħassbek għax skond ir-rapport annwali li qed nirriferi għalih issib li fl-AGM Human Resources and Staff hemm affarijiet differenti, kif qed jingħad hawn taħt:

"Human Resources Management Unit in collaboration with trade unions was mainly involved in job evaluation and a regrading exercise.".

X'inhu jiġri?

Min qed jgħid il-verita' dwar it-Telemalta?

Min se jgħasses fuq dawn l-affarijiet u lil min irid jgħasses?

L-ewwel laqgħa dwar dan kienet saret nhar il-Ġimgħa 18 ta' Marzu, 1994, kważi tliet snin ilu u fil- fatt, f'paġna 32 ta' dan ir-rapport, dan qed jitkaża billi jgħid hekk:

"Work on this exercise has already been going on for too long and its progress should be closely monitored to ensure completion by the target date of 1st January, 1998.".

Hawnhekk dan qed jgħidilhom biex jgħaġġlu.

Aħna ma rridux ninsew li l- uniċi ħaddiema fit-Telemalta li għandhom il-job description huma l-ħaddiema li hemm fil-customer service unit, ħaġa li kienet saret fl-1 ta' Ġunju, 1993.

Jekk nitkellmu fuq il-workforce ikun interessanti kieku l-AGM Human Resources jgħidilna kemm ġew impjegati nies mat-Telemalta bejn l-1987 u l- 1996 u kemm spiċċaw ħaddiema fl-istess żmien.

Dan qed ngħidu għax hawnhekk nixtieq infakkar li waħda mill-wegħdiet tal-Gvern Nazzjonalista kienet li jnaqqas in-nies minn mas-settur pubbliku u mill-korporazzjonijiet.

L-ex- chairman, Dr Richard Galea Debono, fl-14 ta' Novembru, 1993 kien stqarr hekk mal-gazzetta "The Malta Independent":

"Since reducing the workforce is not possible even if the Corporation is overmanned ..."

Mela dan kien ammetta li fl-1993, jiġifieri wara sitt snin ta' Gvern Nazzjonalista, il-korporazzjoni kienet diġa' overmanned.

Jiena nistaqsi: Meta skond l-annual report 1989/90 it-Telemalta kellha staff ta' 1,962, kemm kien l-istaff fl-1987?

Fl-1996 il-workforce tat-Telemalta kienet ta' 1,841, tnaqqis ta' 121 fuq dik tas-sena 1989/90, imma anke hawnhekk jien nistaqsi: Imma dan ifisser li f'seba' snin spiċċaw mix-xogħol 121 ħaddiem biss?

Allura mhux ta' b'xejn li ma kienx hawn rata għolja ta' qgħad!

Dan kien isir biex ningħoġbu ma' l-Unjoni Ewropea?

Imma dan ix-xogħol kien qiegħed jiġi minn barra, jiġifieri kienu qed jiġu xi kumpanniji kbar bħall- SGS-Thomson?

Fejn hu l-investiment Amerikan?

Fejn huma l-kumpanniji minn Hong Kong?

Hawn Malta l-AMS ġiet li mbagħad telqet bil-grants li ħadet b'kollox.

Fl-1990 espert Awstrijak fi ħdan l-ITU beda żjara ta' tliet ġimgħat f'Malta sabiex iħejji rapport dwar id-disinn u l-implimentazzjoni ta' l-in- house computerisation system.

Din is-sistema fil-fatt inxtrat mingħand id- ditta Megabyte Ltd u bdiet tiġi stallata fl-1994.

Dwar din is-sistema magħrufa bħalha Girafe insibu li din:

"... promotes greater productivity of user services, implements a genuine sales policy...."

Insibu li din tipprovdi wkoll:

".... statistics essential to decision makers; enhances the work of personnel ....".

Imbagħad, meta tara l-SRA report, f'paġna 23 is-Sur Mejlaq jgħid:

"The Girafe system is inflexible and lacks user friendliness.".

Din m'hijiex xi ċajta meta wieħed jara li din is-sistema ġiet tiswa Lm1.4 miljun.

Fejn kienu l-AGM Finance jew the new management structure?

Issa se jqum xi ħadd minn dawn il-pampaluni biex jgħidilna li aħna m'għamilna xejn u li kull ma sar għamluh kollu huma!

Mela la m'hu se jqum ħadd ifisser li għandi raġun u li l-Gvern Laburista għandu raġun.

Ta' min jgħid li b'din is-sistema: "It was envisaged that in the near future the corporation's branches had to be connected with the wide area network".

Hawnhekk ma ninsewx li l-branches jagħmlu parti wkoll mis-CSU u f'dan ir- rigward Dr Galea Debono, l-ex-chairman - f'linja numru 13 - qal hekk:

" The Corporation has already taken over a number of premises and is carefully choosing sites with the aim of setting up a network of outlets".

Pero' mbagħad naraw li l-istrategic resource audit report, f'paragrafu 5 ta' paġna 9, jgħid:

"Under-utilisation of staff is particulary prevalent in the Corporation's branches."

Dan żgur m'huwiex tort tal-customer service officers jew ta' l-assistants tagħhom, imma mill-banda l-oħra jekk is-sistema m'hijiex taħdem tajjeb xi ħadd għandu jkun responsabbli.

Min hu responsabbli jrid jgħid: Jiena accountable u jekk hemm xi nuqqas dak huwa tort tiegħi.

Irrid infakkar li s-CSU twaqqfet fl-1 ta' Ġunju ta' l-1993 biex taqdi aħjar il-ħteġijiet tal- pubbliku u hawn nerġa' nfakkar li dawn kienu l-ewwel ħaddiema tat-Telemalta li ngħataw job description.

Ta' min jirrimarka wkoll li dawn huma l-uniċi ħaddiema li - u hawn se nagħmel battuta żgħira - għadhom ma bbenefikawx mir- riforma tal-Gvern tagħna.

GĦaldaqstant, hawnhekk jien nagħmel appell biex ma nkunux partitarji u jekk se nagħmlu riforma nagħmluha għal kulħadd.

Ta' min jinnota li dawn il-ħaddiema ilhom mill-1991 jistennew biex jieħdu l- parti dovuta lilhom.

Imbagħad, l-ex-chairman, is-Sur John Camilleri, ex- segretarju privat tal-Prim Ministru Nazzjonalista, f'ċirkolari maħruġa f'Settembru ta' l-1995 jiġi jiftaħar li kważi l-ħaddiema kollha tat- Telemalta ibbenefikaw mir-riforma li ta l-Gvern meta l-impjegati li qegħdin jaħdmu fuq wieħed mill-ikbar proġetti tat-Telemalta, jiġifieri dak li l- korporazzjoni tkun fully computerised, għadhom ma ħaduhiex!

F'paġna 20, paragraph 13, jingħad hekk fuq dak li għandu x'jaqsam ma' debtors and billing:

"The Corporation recently introduced a new billing electronic system.

The external auditors were particularly concerned with the inordinate amount of incorrect bills being produced by the system."

Qed tara l-kontijiet mnejn kienu ħerġin!

Poplu Malti tkellem, qum u għidilhom lin-Nazzjonalisti għax inti sovran.

Ladarba dawn kienu jgħidu li dik ma kenitx tort tagħhom imma kienet tort tas-sistema, allura jiena ngħid li s-soluzzjoni hija li tbiddel is-sistema b'waħda aħjar.

Qed jiġri li ġieli joħorġu kontijiet doppji jew bl-arretrati nklużi fil-kont meta dawn ikunu diġa' tħallsu.

Qed jiġri wkoll li subscribers li jħallsu b'cheque qed jibqgħu jirċievu l-kont ta' l-arretrati peress li l-korporazzjoni tkun għadha ma pproċessatx iċ-cheques tagħhom.

Hawnhekk jiena nixtieq nagħmel suġġeriment li min iħallas b'cheque jingħata riċevuta bil-posta biex b'hekk jitnaqqas it-tgergir għaliex għallinqas hekk is-subscriber ikun informat li l-ħlas ikun sar.

Irrid ngħid ukoll li fejn qabel il-kontijiet kienu joħorġu kull xahrejn u l-ammont ta' kera tal-meter f'post residenzjali kien ta' Lm4, issa l- kontijiet qegħdin joħorġu kull tliet xhur u allura r-rata tal-meter residenzjali qed tkun ta' Lm6 u f'dan ir-rigward għadha qatt ma ħarġet press release biex il-pubbliku jiġi nformat li l-kera fil-fatt ma għolietx.

Dan qed ngħidu sabiex jinqata' dak il-paroli vojt ta' ċerti nies li qegħdin jgħidu li għollejna r-rata, kif jipprovaw ipinġu s-sitwazzjoni xi erba' ġrieden li għandna mas-saqajna.

Il-verita' hi li taħt in-Nazzjonalisti t-Telemalta kienet waslet fi stat li bdiet tiddejjen biex tħallas id-dejn li diġa' kellha.

Ma ninsewx li f'"The Times" tas-17 ta' Mejju, 1996 intqal hekk:

"Telemalta Corporation has made its debut in the international financial market with a multi-currency euro-syndicated term loan of $US15 million from a group of international banks ...

Telemalta is using the proceeds of this loan to refinance a more expensive loan from the European Investment Bank.".

Prosit ħej!

Għax ma titkellmuhomx dawn l-affarijiet?

Għax ma tgħidux il- verita'?

Veru jew mhux veru dan?

U jekk dan hu veru, allura kien minnu dak li jien għidt fil-bidu, fis-sens li intom kontu qed tqarrbu lit- Telemalta biex tkun qabar ieħor minn dawk li ħallejtu lil dan il-Gvern Laburista?

Madam Speaker, jien nixtieq nispiċċa billi ngħid li d-direzzjoni - jekk fil-fatt kien hemm min qed jipprova jipproġetta direzzjoni - kienet li kulħadd jgħaffeġ u jħawwad għalih bil-konsegwenza li l-Korporazzjoni Telemalta kienet se tispiċċa falluta u ta' piż fuq il-poplu.

Mhux ta' b'xejn l-Onor.

Michael Frendo - dak ta' "Drittijiet, mhux Pjaċiri" - waqt dibattitu fuq l-estimi ta' l-1995 kien stqarr li:

"It would be a mistake to open up for competition at the moment".

Barra minn hekk f'paġna 34 ta' l-SRA report hemm li:

"These shortcomings were leading the Corporation to a precarious financial situation".

Hawnhekk f'moħħi jien nibda ngħid: Telemalta, jekk id-direzzjoni kienet waħda ħażina biddel ir-rotta biex b'hekk u permezz ta' chairmanship u bord ġdid is-sitwazzjoni tmur għat-tajjeb fl-interess kemm tal-ħaddiema kif ukoll tal-poplu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Madam Speaker, meta wieħed jiddiskuti l- estimi ta' korporazzjoni bħal din, barra li jħares 'il quddiem, irid ukoll iħares ftit lura.

Jekk naraw il-Korporazzjoni Telemalta fiex kienet tinsab għaxar snin ilu nsibu li kien hemm teknoloġija antikwata, li ħafna minnha kienet inxtrat second hand, kien hemm infrastruttura antikwata u kien hemm cables dejjem jiddeterjoraw.

Kien hemm ukoll ħafna limitazzjonijiet bħal, per eżempju, li pajjiżna kellu telekommunikazzjoni ma' 14-il pajjiż biss.

Għaxar snin ilu kien hemm ukoll domanda qawwija għal-linji tat-telefon u fil-fatt fl-1987 kien hemm mal-15,000 applikant li kien ilhom jistennew għal mill-inqas sentejn.

Aħna lkoll nafu li meta d- domanda tkun ferm akbar mis-supply allura jiżdied il-klijenteliżmu u nafu wkoll li hemmhekk tinbet it-tentazzjoni li wieħed jasal biex, għal diversi raġunijiet, fosthom għal raġunijiet politiċi, anke jagħmel diskriminazzjoni.

Madam Speaker, irrid infakkar li l-ewwel passi sabiex il-Korporazzjoni Telemalta terġa' tissaħħaħ kienu ttieħdu minn Pierre Muscat, li dak iż- żmien kien Segretarju Parlamentari responsabbli mit-Telemalta.

Fil-ftit snin li kien imexxi dan is-segretarjat, il-mibki Pierre Muscat, ħa diversi passi importanti fir-rigward tat-Telemalta bħal, per eżempju, l-bini ta' exchanges lokali ġodda, il-pjanijiet għall-fibre optic cable ġdid - dawn eventwalment saru realta' - u l-bini ta' exchange internazzjonali ġdid li ppermetta li pajjiżna ma jibqax marbut ma' 14-il pajjiż biss imma beda jkollna komunikazzjoni ma' 'l fuq minn 100 pajjiż.

Fil-bidu ta' l- Amministrazzjoni Nazzjonalista rajna wkoll roħs fir-rati tat-telex u tal- fax, kif ukoll fit-telfonati għall-Awstralja.

Meta nsemmu roħs fit- telefonati għal barra ma rridux ninsew li ħafna Maltin u GĦawdxin għandhom qrabathom jgħixu fl-Awstralja, fil-Kanada, fl-Amerika u f'pajjiżi oħra.

Irrid ngħid ukoll li fi żmien Pierre Muscat, kien hemm l-introduzzjoni u l- istallazzjoni ta' eluf ta' linji diġitali.

Illum wieħed jista' jara ċerti riżultati bħal, per eżempju, li l-linji privati żdiedu minn 85,000 għal 172,000, jiġifieri rdoppjaw, u li t-telefonati għal barra żdiedu minn 8 miljun minuta għal 28 miljun minuta.

Dan kollu seħħ minħabba roħs fit- tariffi.

Imma r-raġuni prinċipali għala xtaqt nitkellem f'dan id- dibattitu mhuwiex it-tibdil radikali li seħħ f'dawn l-aħħar għaxar snin, imma għaliex inħoss li l-Korporazzjoni Telemalta mhux biss ma tridx toħnoq id-dinjita' tal-bniedem talli anzi trid tkun ta' sostenn kbir għad-dinjita' tal-bniedem, minkejja l-iżvilupp kollu fil-qasam tat-teknoloġija.

Irrid ngħid ukoll li tul dawn l-aħħar snin it-Telemalta kellha ishma f'kumpanniji li joperaw fil-qasam tat-telekomunikazzjoni bħal, per eżempju, fit-Telecell, fejn permezz ta' mobile telephone wieħed ikun jista' jirċievi u jittrasmetti messaġġi; fl-iSkytel, li tipprovdi servizz fejn wieħed ikun jista' jirċievi messaġġi; kif ukoll fit-Terranet, li nvestiet f'digital data network - jiġifieri l-Internet - biex illum permezz ta' l-infrastruttura li għandha t-Telemalta nistgħu nirċievu din is- sistema.

Fil-fatt, proprju f'dan il-Parlament aħna l-Membri Parlamentari wkoll għandna aċċess għall-Internet u dan ma kienx ikun possibbli kieku t- Telemalta m'aġġornatx ruħha sabiex ikollha digital data network.

Irrid inżid li dan m'huwiex xi privileġġ għal Membri Parlamentari għax l- applikazzjonijiet għas-servizz ta' l-Internet qegħdin dejjem jiżdiedu.

Biex inkompli fuq il-qasam ta' żvilupp teknoloġiku irrid insemmi l- pjanijiet tat-Telemalta għal global maritime distress safety system.

Jekk wieħed jara r-rapport tat-Telemalta jsib kif din il-komunikazzjoni marittima hija importanti ħafna għal gżira bħal ma hija Malta, peress li kemm bċejjeċ tal-baħar Maltin kif ukoll vapuri barranin jkunu jistgħu jagħmlu użu minn din is-sistema.

Kien hemm ukoll titjib intern fil-qasam teknoloġiku tat-Telemalta bħal, per eżempju, fil-komputeriżżazzjoni tal-kontijiet u ta' l-istores, kif ukoll kien sar audit fuq il-vetturi tal-korporazzjoni.

Permezz ta' dawn il-miżuri ġew iffrankati madwar Lm1.1 miljun.

Kif qal aktar kmieni sieħbi, l-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando, l-isbaħ ċertifikat li seta' jkollha l-Korporazzjoni Telemalta kien meta ssellfet $US15 miljun minn bank ta' fama mondjali, bħal ma huwa it-Tokyo Mitsubishi Bank, mingħajr il-bżonn ta' garanzija mingħand il-Gvern Malti.

GĦalhekk, meta wieħed jara self ġej minn bank li hu tant magħruf fil-qasam finanzjarju bilfors wieħed jistaqsi: Allura għaliex dan il-kliem kollu fuq ħofor u mhux ħofor finanzjarji?

Mir-rapport tal-Korporazzjoni Telemalta jirriżulta li s-sena d-dieħla se tiġi organizzata f'pajjiżna l-World Telecommunication Development Conference.

L-ITU, l-għaqda internazzjonali tat-telekomunikazzjoni, se tagħmel din il-konferenza f'Malta bħala rikonoxximent għall-iżvilupp mgħaġġel li seħħ f'pajjiżna f'dan il-qasam.

Madam Speaker, ma kontx inkun sodisfatt kieku l-Korporazzjoni Telemalta mxiet biss fil-qasam ta' żvilupp teknoloġiku - għalkemm dan huwa importanti u kien mistenni li jseħħ biex b'hekk inkunu nistgħu nħarsu 'l quddiem b'fiduċja - għax l-iktar li jinteressa lili hu li minbarra li nara żvilupp teknoloġiku nara wkoll fil-prattika dak ir-rispett sħiħ lejn id-dinjita' tal-bniedem.

Min hu l-bniedem?

Il-bniedem huwa l-konsumatur, il-klijent li juża s-servizzi tat-Telemalta, bħal ngħidu aħna l-familji ta' l- emigranti u l-persuni b'diżabilita'.

Per eżempju, għal dawk li huma neqsin mis-smigħ, il-Korporazzjoni Telemalta rnexxielha twaqqaf text telephone relay service.

Telemalta tat ukoll id-dinjita' li jixraq lill-anzjani għax permezz ta' l- introduzzjoni tat-telecare l-anzjani għandhom mezz ta' sigurta' mhux biss għal saħħithom, jiġifieri li mingħajr wisq diffikulta' jsejħu għall- għajnuna medika jew paramedika, imma anke sigurta' kontra l-kriminalita'.

Biex tkompli żżid l-għajnuna lill-anzjani, it-Telemalta kienet iddeċidiet li dawk li huma intitolati għall-karta r-roża, jiġifieri dawk li għandhom dħul finanzjarju baxx, m'għandhom iħallsu l-ebda kera għas-servizz tat- telecare.

Il-Korporazzjoni Telemalta ma waqfetx hemm f'dak li jirrigwarda għajnuna lill-anzjani għax kompliet billi għamlet ftehim mal-Malta Football Association u mal-Gozo Football Association biex l-anzjani jkunu jistgħu jidħlu u jaraw il-partiti tal-football mingħajr ħlas billi jippreżentaw il- karta anzjan.

Rajna wkoll li t-Telemalta kienet qed torganizza manifest li bih il- korporazzjoni kienet qed tintrabat li tagħti garanzija ta' servizz lill- klijent b'limitu ta' żmien u dan japplika mhux biss għas-servizz tat- telephone imma anke għal diversi servizzi li toffri.

Fl-istess garanzija ta' servizz, kellu jkun hemm ukoll it-twaqqif ta' bordijiet ta' kontestazzjoni u ta' appell li xogħolhom kellu jkun li jistħarrġu l- ilmenti.

Ħaġa oħra li għamlet it-Telemalta kienet li raħħset mhux biss it- telefonati għal barra minn Malta, imma anke għamlet roħs fuq is-servizz tad- digital data network, jiġifieri raħħset anke s-servizzi l-ġodda.

Kien hemm oqsma oħra li l-Korporazzjoni Telemalta wriet li lesta ssostnihom bħal, per eżempju, fil-qasam taż-żgħażagħ, kultura u sport fejn rajna l- isponsorship tal-young enterprise, tal-jazz festivals, ta' artisti Maltin u anke ta' għaqdiet sportivi.

Il-korporazzjoni ħasbet ukoll fl-emarġinati meta sponsorjat lill-għaqda SEDQA, liema għaqda tieħu ħsieb dawk li għandhom problemi minħabba abbuż ta' droga jew ta' l-alcohol u m'għandha l-ebda ntrojtu.

Fl-idea tiegħi, allaħares ma jkunx għall-korporazzjonijiet pubbliċi, bħalma hija l- Korporazzjoni Telemalta, li b'kuxjenza soċjali għenu lil diversi għaqdiet, bħas-SEDQA.

Il-korporazzjoni tat il-kontribut tagħha wkoll fil-qasam ambjentali billi kienet sponsor ta' għaqda ta' l-ambjent magħrufa bl-isem ta' ECO barra li sponsorjat ukoll ir-restawr tat-torri ta' Kenuna ġewwa Għawdex.

Madam Speaker, ħaġa li ili nosserva u li erġajt ikkonfermajtha f'din id- diskussjoni hija li l-Partit Laburista sar partit tal-lemin iktar mill- Partit Nazzjonalista.

Qed ngħid dan għaliex il-Partit Nazzjonalista fil- gvern kien favur li l-korporazzjonijiet pubbliċi jgħinu lill-anzjani, liż- żgħażagħ, lil persuni b'diżabilita', lil dawk li għandhom qrabathom emigrati u lill-istess ħaddiema tal-korprazzjoni, mentri llum il-Partit Laburista donnu qed jitkaża b'dawn l-affarijiet.

L-istess rapport li sar mis-Sur Meilaq - fuq talba tal-Prim Ministru - jitkaża bl-isponsorships li kienet toffri t-Telemalta, bħallikieku sponsorship tfisser biss li tieħu xi ħaġa lura.

Il-politika soċjali mhijiex li bilfors tieħu xi ħaġa lura imma l-politika soċjali hija li kulħadd jimxi 'l quddiem, anke min għandu problemi kbar.

Meta wieħed jiftakar li l-Korporazzjoni Telemalta għenet finanzjarjament għaqdiet bħas-SEDQA żgur li ma jistax jilmenta jew jitkaża dwar dan.

Madam Speaker, meta wieħed jaqra r-rapport li għandna quddiemna jsib li l- iktar ħaġa li tispikka hija kemm il-management tal-Korporazzjoni Telemalta wera stima lejn il-ħaddiema tiegħu.

Per eżempju, hawn insibu li l-ħaddiema kellhom in-service training u peress li n-numru tal-parteċipanti kien ikbar min-numru ta' l-impjegati li hemm f'din il-korporazzjoni, allura wieħed malajr jista' jikkonkludi li kien hemm ħaddiema li għamlu iktar minn kors wieħed.

Ta' min jgħid li t-Telemalta tat ukoll importanza kbira lill-qasam tas-sigurta' fuq il-post tax-xogħol - sfortunatament dan rari ssibu f'kumpanniji privati u f'korporazzjonijiet pubbliċi lokali - u jien naf li saru anke korsijiet dwar dan il-qasam.

Żgur li ħadd ma jista' jgħid li l-management ma kellux relazzjonijiet tajbin mat-trade unions u li l-korporazzjoni ma pprovatx twaqqaf koperativi għall-ħaddiema ħalli dawn ikunu jistgħu jipparteċipaw fuq il-post tax- xogħol tagħhom.

Il-management tat-Telemalta ma kkuntentax ruħu billi lill- ħaddiema tat-Telemalta, li jlaħħqu għal madwar 2,000 ruħ, ħarġilhom health insurance policy, imma mar pass aktar minn hekk billi estenda din l- assigurazzjoni għall-membri tal-familja tagħhom.

Naturalment hawn ma rridx ninsa nsemmi wkoll iż-żieda fil-pagi li ħadu l-ħaddiema tat-Telemalta minbarra l-opportunitajiet li kellhom biex jagħmlu sahra.

GĦalkemm kellha Lm1.2 miljun inqas fi profitti, meta jien nara din is-solidarjeta' bla qies ta' din il-korporazzjoni pubblika nħoss ċertu sodisfazzjon għax dan ifisser li t-Telemalta mhux qed tħares biss lejn l-aspett finanzjarju imma qed tara wkoll il-ġid komuni billi qed tassigura li s-soċjeta' kollha timxi 'l quddiem, mhux fil-qasam tat-telekomunikazzjoni biss.

Meta tara programm soċjali bħal dan malajr tibda tifhem min kien iċ-chairman ta' din il- kumpannija parastatali, jiġifieri s-Sur John Camilleri, li jien personalment naf kemm jemmen fid-dinjita' tal-bniedem, speċjalment tal- ħaddiem.

Madam Speaker, jien osservajt ukoll li l-Ministru responsabbli mit- Telemalta uża wisq kliem negattiv, bħal "diżastru", "nuqqas ta' direzzjoni" u "'l bogħod miċ-ċittadin".

Il-korporazzjoni mhux talli mhijiex 'il bogħod, anzi Gvern Nazzjonalista ħadem ħafna biex tkun qrib iċ-ċittadin.

Huwa veru li żdiedu t-tariffi għal telefonati lokali imma anke hawn jiena ninsab sorpriż b'din il-kritika kollha ta' l-Onor.

Mizzi għax meta wieħed jaqbad il-programm elettorali tal-Partit Laburista - u jiena hawnhekk għandi l-pubblikazzjoni fil-qosor - fil-paragrafu taħt "Trasport u Komunikazzjoni" jsib li l-unika sentenzza li tissema dwar it-Telemalta hija li:

"Issir reviżjoni tar-rati tat-tariffi tat-telephonbe li għamel Gvern Nazzjonalista."

Din hija l-unika ħaġa li l-Partit Laburista jsemmi fil-programm elettorali tiegħu.

GĦalhekk jien qed insibha ftit sorprendenti kif qabel l-elezzjoni kienu kontinwament jilmentaw mill-għoli tat-tariffi lokali biex issa qegħdin jgħidu li t-Telemalta kienet f'diżastru u li ma kellha l-ebda sens ta' direzzjoni.

L-Onor.

Mizzi għoġbu jsemmi li n-numru ta' faults f'ħafna pajjiżi huwa ferm inqas minn tagħna.

Jiena nistaqsi lill-Onor.

Membru: X'inhuma r- rates, f'US cents, f'kull pajjiż li semma?

Madam Speaker, jien ninsisti li l-Onor.

Membru jweġibni fuq dan il-punt għax m'għandix dubju li jsib li f'dawk il-pajjiżi r-rates huma ferm ogħla minn tagħna.

(Interruzzjonijiet) Jien ma nistax nifhem kif min-naħa tgħid li r-rates m'għandhomx jogħlew u min-naħa l-oħra tinsisti għal servizzi ta' kwalita' ogħla!

Nixtieq ngħid ukoll li s-solidarjeta' li l-Korporazzjoni Telemalta wriet mal-ħaddiema tagħha tul is-snin li għaddew ma tantx tidher li għadha hemm għax minn risposta għal mistoqsija parlamentari li għamilt fl-14 ta' Frar, 1997 dwar transfers li seħħew fil-korporazzjonijiet jew aġenziji li jaqgħu taħt ir-responsabilita' tiegħu, il-Prim Ministru rrispondieni hekk:

"Fid-dawl tar-ristrutturazzjoni li qed issir fil-Korporazzjoni Telemalta xi sezzjonijiet ġew amalgamati ma' oħrajn u twaqqfu oħrajn ġodda.

Dan kollu sar biex il-proċess tax-xogħol isir b'mod aktar effettiv u effiċjenti.

B'dan l-eżerċizzju kienu affettwati 143 ħaddiem."

Mela allura f'din il-korporazzjoni kien hemm mal-143 transfer u minn barra hekk jien informat li proprju f'dawn l-aħħar jiem saru transfers oħrajn.

Forsi issa l-Onor.

Mizzi jispjega lili, lill-Kamra u lill-poplu eżattament liema huma dawk is-sezzjonijiet li kellhom jiġu amalgamati u liema huma dawk li twaqqfu ġodda u kif dawn is-sezzjonijiet se jgħinu biex it- Telemalta ssir aktar effettiva u effiċjenti.

Qed nitlob din l-ispjega għax wara dan id-diskors wieħed ma jarax ħlief skużi li permezz tagħhom l- Amministrazzjoni l-ġdida qed tippermetti li jsiru transfers bl-addoċċ u, sfortunatament, anke transfers vendikattivi.

Is-Sur Norman Farrugia, li semma l-Onor.

Pullicino Orlando, inzertajt nafu personalment u fil-fatt jien it-tabib personali tiegħu.

Hawnhekk jien nisfida lill-Onor.

Mizzi jgħidli kemm-il ġurnata sick leave jieħu f'sena s- Sur Farrugia għaliex jien naf u ċert li dan il-bniedem imur għax-xogħol anke meta jkun marid.

Jien ma nistax nifhem kif proprju nies bħal dawn jingħataw transfer daqshekk bl-addoċċ.

Biżżejjed ngħid li dan l-impjegat bagħtuh mill-exchange ta' Tas-Sliema għal dak taż-Żejtun, kif ukoll bidlulu x-xogħol li kien jagħmel.

GĦalhekk jien nixtieq spjega ta' dan għax nixtieq li kieku nista' nsib raġunijiet validi għal dan l-atteġġament.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anton Refalo.

ONOR.

ANTON REFALO(Segretarju Parlamentari għal-Għawdex): Madam Speaker, f'dawn il-ftit minuti li għandi rrid nibda biex ngħid prosit tassew lill- Ministru Mizzi u lill-bord il-ġdid tat-Telemalta, speċjalment liċ-chairman, tal-mod kif qed titmexxa din il-korporazzjoni.

Madam Speaker, peress li fid-diskussjoni fuq dawn l-estimi ssemmew ħafna t-transfers, nibda biex ngħid li fis-sezzjoni tat-Telemalta f'Għawdex ma sar l-ebda transfer ħlief li ċertu Joe Debrincat, li fiż-żmien il-Partit Nazzjonalista kien laqqat transfer, reġa' mar lura fejn kien.

Jien naħseb li dan huwa l-mod kif għandu jitmexxa l-pajjiż, pero' jiddispjaċini nisma' lil min jgħidilna: Iż-żiemel tagħkom, imma nirkbuh aħna.

Iż-żiemel huwa tal-poplu Malti u Għawdxi kollu u għalhekk hemm bżonn li f'dan il-pajjiż indaħħlu ftit serjeta' jekk verament irridu nimxu 'l quddiem u aħna dan li proprju rridu nagħmlu, li nimxu 'l quddiem bi pjan u bis-serjeta'.

Xbajna nisimgħu b'nies li qed ifixklu u li jagħtu l-gambetti.

Dawn forsi għadhom joħolmu li qegħdin fil-gvern u jaħsbu li l-poplu għadu jafda lilhom.

Hemm bżonn li fil-Korporazzjoni Telemalta ndaħħlu s-serjeta' u min m'hux se jaħdem bis-serjeta' - u dan qed ngħidu b'mod kategoriku - jien inkun l- ewwel wieħed li ma nkunx irridu hemm.

Fis-sezzjoni tat-Telemalta t'Għawdex hemm post għal kulħadd, hu x'inhu l-kulur politiku tiegħu, basta nimxu b'mod serju skond il-pjan tal-Gvern Laburista.

Meta flimkien mal-Ministru Mizzi żort il-post stajt nifhem li hemm bżonn innisslu aktar serjeta' u hemm bżonn ukoll li nagħtu aktar enfasi lill-customer care service.

Biex nimxu 'l quddiem irridu naħdmu fuq firxa ta' ħames snin b'serjeta', bi pjan u b'għaqal.

Madam Speaker, rigward proġetti tajjeb li l-poplu jkun jaf li x-xogħol fuq il-primary cable network fl-irħula tax-Xagħra, Għajnsielem u l-Imġarr issa huwa lest.

Ix-xogħol konness mal-proġett ta' l-Għasri, l-Għarb u San Lawrenz mistenni li jkun komplut fil-futur immedjat, filwaqt li mistenni jibda dalwaqt ix-xogħol fuq il-proġetti tan-Nadur u ż-Żebbuġ.

Fl-irħula tas-Sannat, l-Għarb, l-Imġarr, in-Nadur u Għajnsielem saru diversi trinek sabiex nespandu s-secondary cable network, filwaqt li xogħol simili f'Għajnsielem u fin-Nadur huwa mistenni li jkun lest sa l-aħħar ta' April.

Madam Speaker, ngħaddi issa biex nitkellem dwar servizzi ġodda.

In-numru ta' applikanti li kienu għadhom jistennew is-servizz tat-telefon fl-aħħar ta' Diċembru tas-sena l-oħra kien ta' 14 u sas-6 ta' Marzu, 1997 dan tela' għal 16.

Matul is-sena 1996 ġew istallati 63 cardphone f'diversi lokalitajiet f'Għawdex u t-total tagħhom issa tela' għal 130.

Il- korporazzjoni ħasbet ukoll għas-servizz tat-tqassim tat-telecards fil- ħwienet, liema servizz qed nagħtuh enfasi sabiex il-poplu jkun moqdi aħjar.

Matul is-sena 1996 ġew imqassma 94,375 telecard filwaqt li din is-sena diġa' tqassmu b'kemm jiswew Lm7,400 f'telecards.

Ġiet istallata PABX ġdida biex it-total ta' PABXs fid-dipartimenti tal-gvern issa tela' għal 10.

Rigward il-manutenzjoni f'Għawdex irrid ngħid li matul is-sena 1996 is- sezzjonijiet ta' l-external plant għamlu tiswijiet fuq 5,700 linja u mill- ewwel ta' Jannar s'issa għamlu 890 tiswija.

Riċentement saret manutenzjoni pprogrammata fir-raħal taż-Żebbuġ fejn b'kollox qed isir xogħol fuq 386 linja.

Minnufih wara li tlajna fil-gvern inbeda x-xogħol fil- bajja ta' Marsalforn fejn diġa' sar xogħol fuq 52% tal-linji, liema xogħol mistenni jkun lest aktat tard din is-sena, filwaqt li x-xogħol fir-raħal tax-Xagħra issa nbeda u miexi b'ritmu tajjeb, tant li diġa' saret manutenzjoni fuq 30% tal-linji u x-xogħol f'dawn il-lokalitajiet ta riżultat pożittiv.

Dwar l-AXE exchange f'Għawdex irrid ngħid li fil-preżent dan għandu kapaċita' ta' 14,336 linja, filwaqt li n-numru ta' servizzi issa tela' għal 12,673 linja.

Dwar il-branch office tar-Rabat nista' ngħid li s-servizz kompla jitjieb billi riċentement introduċejna s-sistema komputerizzata biex b'hekk issa sar possibbli li subscriber jingħata s-servizz l-għada li jiffirma l-agreement.

Dan kollu xi jfisser, Madam Speaker?

Dan ifisser li f'Għawdex it- Telemalta miexja bi pjan serju u aħna rridu nkomplu naħdmu b'koperazzjoni ma' kulħadd.

Min irid jgħin u min irid verament jaħdem biex f'Għawdex titfassal politika li tkun waħda ta' ġieħ u ta' fejda għall-poplu Għawdxi, aħna lesti li naħdmu miegħu, ikun min ikun.

Kif diġa' għidt pero', aħna m'aħniex lesti li ċerti nies jipprovaw jagħtuna l-gambetti, kif fil-fatt qegħdin jipprovaw jagħmlu, minħabba raġunijiet ta' politika.

It-Telemalta qiegħda tagħti sehem kbir ukoll f'dak li huwa ambjent billi laħqet ftehim mad-Dipartiment ta' l-Artijiet li permezz tiegħu ingħatat b'kera it-Torri ta' Kenuna.

Il-korporazzjoni żammet laqgħat mal-Kunsill Lokali tan-Nadur dwar kif dan it-torri jista' jiġi żviluppat u utilizzat aħjar.

Hemm il-ħsieb illi l-Korporazzjoni Telemalta tiżviluppa t-Torri ta' Kenuna b'tali mod u manjiera li tagħmlu ċentru u mużew tat- telekomunikazzjoni.

Bħalissa t-Telemalta qiegħda tipprepara biex toħroġ is- sejħiet għal offerti biex isir ix-xogħol fuq dan is-sit.

Fil-parti li se sservi ta' mużew se jibdew jiġu esibiti oġġetti li juru u jfissru l- iżvilupp tat-telekomunikazzjoni f'pajjiżna, filwaqt li l-parti l-oħra se tiġi żviluppata biex titpoġġa microwave link - b'mod li ma tidhirx, biex b'hekk it-torri jżomm id-dehra ta' kif kien oriġinarjament - għal telefonati lejn u minn Malta li se tkun ta' alternattiva u back-up għal dak li diġa' hemm fl-exchange tax-Xewkija.

Jien naħseb li dan huwa żvilupp pożittiv kemm mil-lat ta' komunikazzjoni u mill-aspett ambjentali.

Il-Korporazzjoni Telemalta qiegħda tinvesti ħafna flus mhux biss f'dan il-qasam tat-telekomunikazzjoni imma anke fl-isports.

Fil-fatt, ġimgħatejn ilu tela' Għawdex iċ-chairman tal-Korporazzjoni Telemalta biex jagħti sponsorship ta' xi Lm3,000 lil Gozo Football Assocation.

Naħseb li dan huwa l-mod kif għandha titfassal il-politika għal Għawdex.

Jien inħoss li l-gżira tagħna m'għandhiex tiġi mgħejjuna biss permezz ta' servizzi imma għandha tiġi mgħejjuna wkoll f'oqsma oħra bħal dawk sportivi w ambjentali.

Madam Speaker, jien nixtieq nerġa' nirringrazzja minn qiegħ qalbi liċ- chairman u lil dawk li qegħdin imexxu l-Korporazzjoni Telemalta għax fi ftit xhur diġa' wrew kemm verament għandhom għal qalbhom l-iżvilupp t'Għawdex u kemm verament japprezzaw il-wirt kulturali, storiku u ambjentali tal-gżira tagħna.

J'Alla nibqgħu mexjin b'sens ta' koperazzjoni, b'sens ta' pjan u b'serjeta' sabiex lil Għawdex inġibuh 'l quddiem .

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Madam Speaker, fid-dinja industrijali li qed tissawwar mit-teknoloġija elettronika l-forma ta' tmexxija li l-aktar tagħti qligħ għandha tkun - mhux biss fil-biedja u fl-artiġjanat - waħda li fiha jissieħeb u jipparteċipa kulħadd.

Il-Gvern ta' qabel kien wettaq ħidma sħiħa biex fit-Telemalta tiġi mwaqqfa koperattiva fost il-ħaddiema, liema ħidma, għal xi raġuni jew oħra, ma komplietx taħt dan il-Gvern.

Għaldaqstant, jien nixtieq inkun naf mingħand il-Ministru responsabbli minn dan il-qasam jew mingħand il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali għaliex ma tkomplietx il-ħidma biex il-ħaddiema tat-Telemalta jissieħbu f'koperattiva.

Kien Gvern Nazzjonalista li ħoloq żewġ skemi - magħrufa bħala skemi A u B - li permezz tagħhom il-ħaddiema tal-gvern setgħu jissieħbu f'koperattivi biex filwaqt li jaħdmu f'għaqda jkunu jistgħu jagħmlu iżjed qligħ.

Proprju għalhekk li qomt nitkellem sabiex il-ħidma li titwaqqaf koperattiva fit-Telemalta terġa' tingħata l-ħajja.

J'Alla din il-koperattiva sseħħ!

Aħna kellna laqgħat ma' l-Assoċjazzjoni Internazzjonali tal-Koperattivi u ma' l-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol biex il-ħaddiema tal-gvern jingħaqdu f'koperattivi.

Jien nixtieq inkun naf jekk dan il-Gvern għadux iżomm dawn il-kuntatti ma' dawn l-għaqdiet internazzjonali.

Aħna ta' spiss konna norganizzaw konferenzi fejn kienu jiġu esperti mill-pajjiżi tal- Mediterran biex nipprovaw naraw li Malta tkun il-fus tal-moviment koperattiv.

Il-programm elettorali tagħna jgħid li l-Partit Nazzjonalista jemmen bis- sħiħ fl-idea ta' koperattivi u dan jidher mill-fatt li fis-snin li konna ilna fil-gvern rajna żieda sostanzjali fin-numru ta' koperattivi.

Aħna daħħalna numru ta' miżuri li jħajru ħaddiema tal-gvern iwaqqfu koperattivi ħalli jibdew jieħdu xogħol tal-gvern.

L-inċentivi li għandu joffri l-gvern ma jridux ikunu biss ta' natura finanzjarja iżda jridu jieħdu forom oħra, bħal, għajnuna amministrattiva - jiġifieri lil dawn il-ħaddiema trid tneħħilhom it-toqol ta' l-amministrazzjoni - l-għoti ta' pariri u għajnuna oħra biex jagħrfu l-opportunitajiet u jegħlbu l-mumenti iebsa tal-bidu.

Aħna dan kollu diġa' konna fassalnieh u issa jmiss li niġu għall-fażi li nibdew nattwawh b'ċertu ħeġġa.

Għal dan il-għan aħna konna waqqafna support unit biex jagħti pariri lill-koperattivi dwar management, accounting u marketing.

Jien nittama li dan il-unit - kif fil-fatt kellna l-ħsieb li nagħmlu - ikompli jissaħħaħ biex issir iktar ħidma b'riżq il- koperattivi u biex dawn jinfirxu fl-oqsma kollha tal-ħajja.

Qabel wieħed kien jitkellem l-iktar fuq koperattivi tal-biedja u s- sajd.

Il-Gvern Nazzjonalista ħadem ħafna fil-qasam tal-koperattivi tal- bdiewa u tas-sajjieda li jaħdmu fulltime u fil-fatt dawn kienu jieħdu lura nofs il-ħlas tal-bolla.

Gvern Nazzjonalista kien ħadem ukoll biex koperattiva tkun meħlusa mit-taxxa tad-dħul.

B'din il-ħidma li wettaqna fuq il-koperattivi konna diġa' bdejna nifirxu f'dan il-qasam għax fil-fatt konna għamilna l-koperattivi tal-burdnara, ta' l-artiġjanat, tal-minibuses, tal-bejgħ ta' kotba, ta' management, tad-dipartimenti tal-gvern u ta' affarijiet oħra.

Dan żgur li m'għamilniehx minħabba li kien hawn il-qgħad biex b'hekk insibu xogħol għall-ħaddiema imma għall-kuntrarju aħna daħħalnihom meta kellna sitwazzjoni ta' full employment bħala sinjal ta' sħubija u ta' parteċipazzjoni.

Aħna kellna wkoll proġett fl-iskejjel u minn hawnhekk nixtieq nirringrazzja lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali li kompla għaddej bil-proġett "Scoops" li kien proġett li jgħaqqad liż- żgħażagħ ta' bejn it-12 u l-14-il sena u jgħinhom jiżviluppaw it-talenti tagħhom permezz tal-ħolqien ta' school co-operatives.

Għalkemm il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali qed ikompli b'din il-ħidma, min-naħa tal-Ministeru tal-Ħarsien Soċjali ma tantx jidher li qed issir wisq ħidma għaliex s'issa x-xogħol fuq il-koperattivi li twaqqfu - minbarra xi waħda - kien diġa' sar taħt l-Amministrazzjoni ta' qabel.

Fil-fatt, ftit ilu deher avviż stramb fil-Gazzetta tal-Gvern li kien jgħid li l-Ministru tal-Ħarsien Soċjali huwa responsabbli mid-Dipartiment tal-Koperattivi, donnu qabel il- Gvern lanqas kien jaf li jeżisti dan id-dipartiment!

Meta għamilt mistoqsija lill-Prim Ministru fuq dan l-avviż stramb li deher fil-Gazzetta tal-Gvern, il-Prim Ministru wieġeb li l-Ministru tal-Ħarsien Soċjali kien de facto ministru tal-koperativi.

Kulħadd jifhem il-Prim Ministru x'ried ifisser u allura m'hemmx għalfejn ta' aktar spjegazzjonijiet.

Aħna konna se nagħtu inċentivi kbar lill-ħaddiema tal-gvern li jidħlu f'koperativi.

Fil-fatt, il-qasam soċjali huwa kbir ħafna u l-koperativi huma wieħed mis- sisien li fuqhom trid tinbena l-ekonomija ta' dan il-pajjiż.

Aħna ma ridna nġiegħlu lil ebda ħaddiem jidħol bilfors f'koperativa - fil-fatt dan dejjem jista' jidħol f'kumpannija jew jimpjega ruħu mal-gvern jew jimpjega ruħu mal-privat - imma għamilna biss kulma stajna biex inħajru ħaddiema ħalli flimkien jifformaw koperativi u biex dawn ikunu mifruxa f'setturi differenti.

Issa li twaqqaf il-bord tal-koperativi nispera li dan il-bord jibda jaħdem bis-serjeta'.

Il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali għandu team biex jgħinu jmexxi f'dan il- qasam u fil-fatt fis-seduta tal-11 ta' Marzu dehret it-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari nru.

4098 fejn l-Onor.

Edwin Grech semma l- mekkaniżmu li bih se jsaħħaħ il-possibilita' li jitwaqqfu koperativi f'kull settur ta' l-ekonomija.

Il-Ministru jħobb ħafna juża dawn il-frażijiet ambigwi li jistgħu jfissru ħafna affarijiet f'daqqa u minħabba f'hekk kelli nagħmel mistoqsija oħra fejn tlabtu biex ifissirli x'inhu dan il- mekkaniżmu.

Illum il-Ministru weġibni hekk:

"Il-mekkaniżmu li rriferejt għalih huma l-istrutturi li għandu jkollu l-bord għad-dispożizzjoni tiegħu biex jintlaħqu dawn l-għanijiet."

Meta l-Onor.

Grech iwieġeb hekk għandi nifhem li dan il-mekkaniżmu ma jeżistix, kif ma jeżistux lanqas l-istrutturi u l-għanijiet.

Minn kif qed jiġu mwieġba ċerti mistoqsijiet għandi nifhem li m'hu qed isir assolutament xejn f'dan il-qasam kif, wara kollox, m'hu qed isir xejn f'oqsma oħra wkoll.

Minn barra din il-ħidma tidher li għandha faċċata sabiħa f'laqgħat ma' unions u ma' ħaddiema; iżda mbagħad x'sar s'issa?

Meta wieħed jifli x'sar s'issa jsib li għadu ma sar xejn u allura mhux ta' b'xejn il- koperativa tat-Telemalta ma komplietx!

Dan huwa eżempju ċar tan-nuqqas ta' ħidma min-naħa ta' dan il-Gvern li qed ifalli anke fil-qasam soċjali għax fil-fatt, kif deher mill-budget, ir-ruħ soċjali qiegħda tgħib minn dan il- pajjiż.

Dan il-Gvern x'qed jagħmel għall-koperattivi?

Se jkompli bil-ħidma fuq il-koperattiva tat-Telemalta?

Per eżempju, fil-craft and cottage industry aħna konna għamilna koperattiva għall-artiġjana ta' prodotti lokali f'GĦawdex.

Dan il-Gvern lest li jkompli din il-ħidma favur il-koperattivi?

Nittama li l-Gvern ma jagħmilx kif għamel fit-Telemalta għax hemm verament bżonn li l-prodott lokali Malti mmexxuh 'il quddiem.

L-ewwel għan tal- koperattivi huwa l-għan soċjali u mhux l-effiċjenza jew il-qligħ.

Nerġa' ngħid li l-ewwel għan huwa l-għan soċjali, ħaġa li kulma jmur jidher li qiegħda tonqos għax il-Gvern f'kull tweġiba li jagħti għal mistoqsijiet parlamentari dwar koperattivi dejjem isemmi biss l-effiċjenza u l-qligħ u l- element soċjali tal-koperattivi ma jsemmihx.

Il-koperattivi ilhom jeżistu ħafna f'Malta, tant hu hekk li fl-1920 kien hemm koperattiva fl-Isla, speċi ta' supermarket kbir, li lill-membri tagħha kienet tbiegħelhom b'rati ssussidjati.

Kull ħaddiem li kien sieħeb f'din il-koperattiva, jiġifieri kemm min kien ibiegħ u kemm min kien iqassam l- affarijiet lin-nies, kien ukoll sieħeb sħiħ fil-koperattiva.

Qed ngħid dan għaliex illum għandna koperattivi fejn minbarra li għandek is-sħab għandek ukoll il-ħaddiema u kien għalhekk li aħna dejjem għamilna l-isforzi tagħna biex anke dawn il-ħaddiema jkunu sħab ukoll biex b'hekk ikun hemm verament parteċipazzjoni sħiħa.

Id-dinja tax-xogħol illum m'għadhiex waħda ta' konfrontazzjoni, ta' grupp kontra grupp.

Illum m'għadtx baqa' konflitt bejn min jaħdem u min iħaddem għax kulħadd qed jirrealizza li l-firda ma hi ta' ġid għal ħadd.

Wieħed mill-valuri li għandu l-bniedem tal-lum huwa l-jedd għal komunikazzjoni ħielsa fejn il-bniedem jista' jgħid li jrid kif ukoll li jista' jisma' lil kulħadd.

Kien għalhekk li qabel jiena għidt li l-qasam soċjali, li forsi huwa l-aktar qasam importanti, għandu jidħol anke fit- Telemalta.

Per eżempju, is-servizz tat-telecare, kien jingħata b'xejn lil min huwa nieqes minn ċerti mezzi u jiena nemmen li hekk għandu jsir f'soċjeta' li trid tinbena fuq is-solidarjeta'.

Is-solidarjeta' m'hijiex karita' fejn wieħed jagħti xi ħaġa miż-żejjed li għandu, jew li wieħed jagħti milli għandu, imma solidarjeta' tfisser għaqda fejn kulħadd jaħdem flimkien għal dak li jissejjaħ il-ġid komuni.

Madam Speaker, jiena nittama li l-ħidma li saret biex titwaqqaf koperattiva fit-Telemalta mhux biss titkompla u finalment isseħħ imma nixtieq nara ħidma simili f'azjendi oħra tal-gvern.

Wara taħdidiet twal mal-partijiet soċjali kollha l-Gvern ta' qabel kien għamel ċerti skemi u għalhekk il-Gvern preżenti jrid jagħmel il-parti tiegħu wkoll, speċjalment rigward il-bżonn li jissaħħaħ is-support unit.

Il-Bord tal-Koperattivi jeħtieġ li jżid il-ħidma tiegħu u jekk il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali beħsiebu jwaqqaf strutturi oħra, j'Alla li dan jagħmlu ma jdumx u li dawn l- istrutturi jagħtu servizz għall-ġid tal-pajjiż.

Il-Gvern għandu jagħti eżempju f'dan il-qasam billi jwaqqaf koperattivi fid-dipartimenti u fil- korporazzjonijiet tiegħu għaliex b'hekk ikun qiegħed jagħmel ukoll pass kbir lejn il-parteċipazzjoni.

Fil-fehma personali tiegħi, il-ħatra ta' direttur ħaddiem m'hijiex forma ta' parteċipazzjoni għax is-sisien tas- sħubija u tal-parteċipazzjoni hija l-koperattiva.

Madam Speaker, illejla għamilt dan id-diskors biex fil-qasam soċjali, speċjalment fil-qasam tal-koperattivi, il-Gvern ikompli l-ħidma li għamel il-Gvern ta' qablu ħalli jsaħħaħ il-moviment koperattiv u jifirxu f'oqsma oħra għall-ġid tal-poplu tagħna.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, nibda l-intervent tiegħi dwar il- Korporazzjoni Telemalta proprju billi nikkwota dak li hemm imniżżel fil- fuljett żgħir li tqassmilna.

Fil-bidu nett ta' dan il-fuljett hemm dawn il- kelmiet:

"L-iskop ewlieni tagħna hu li nipprovdu servizzi ta' telekomunikazzjoni ta' kwalita' u nużaw it-teknoloġija biex kontinwament niksbu vantaġġ għall-klijent, qligħ fuq l-investiment u nkattru l-impenn soċjo-ekonomiku nazzjonali tagħna.

Dan nagħmluh permezz ta' taħriġ kontinwu f'kull qasam tal-ħajja tal- Korporazzjoni u trawwim ta' rispett reċiproku bejn impjegati, unions u Korporazzjoni, għall-ġid universali.".

Jien u naqra dawn iż-żewġ paragrafi ftakart f'meta dħalt f'dan il-Parlament għall-ewwel darba, kif ukoll fl-iżvilupp kollu li ġara matul is-snin l- imgħoddija fil-qasam tat-telekommunkazzjonijiet.

Jien niftakar - ċertament li bħali jiftakar kulħadd - li għar-rigward tat-telekommunikazzjonijiet, b'mod partikolari tat-telephones, konna f'sitwazzjoni fejn meta wieħed kien jiġi biex jikkomunika ma' xi ħadd ieħor, kien idum aktar biex jaqbad milli kien idum jitkellem.

Is-sitwazzjoni kienet tali wkoll li sakemm tasal biex taqbad lill-persuna li tkun trid tkellem kont tispiċċa taqbad ma' nofs ir- raħal.

Matul is-snin li għaddew saru investimenti b'mod li l-Ministru responsabbli minn din il-korporazzjoni llum b'ċertu sodisfazzjon jista' jgħid li l-iskop ewlieni tat-Telemalta għall-quddiem huwa li tuża l-iktar teknoloġija avvanzata ħalli tipprovdi servizz ta' telekommunikazzjoni ta' kwalita'.

Madam Speaker, żgur li kull wieħed minna jiftakar żmenijiet differenti minn tal-lum u meta tisma' ċertu tip ta' diskors fir-rigward ta' din il- korporazzjoni, bħal dak li ntqal f'dawn l-aħħar ġimgħat, tinnota li sfortunatament hawn min jieħu pjaċir jagħmel enfasi aktar fuq il-ħażin milli fuq it-tajjeb li sar.

It-tajjeb kollu li sar ma gawdietx minnu xi naħa jew oħra ta' din il-Kamra, imma gawda minnu l-poplu kollu u gawdiet minnu wkoll l-ekonomija tal-pajjiż.

Aħna kellna bżonn sistema aħjar ta' komunikazzjoni mhux biss għal skopijiet interni - għalkemm hawn ġew kien hawn min qal li konna qed niddubbaw! - imma kellna bżonn kommunikazzjonijiet ġodda għall-avvanz tal-kummerċ, tan-negozju u biex jitjiebu l-kuntatti ma' pajjiżi oħrajn.

Jekk wieħed ipoġġi r-rapport tas- sena li għaddiet fl-istampa ġenerali ta' l-iżvilupp li seħħ f'pajjiżna malajr jinduna illi llum għandna qagħda għal kollox differenti minn dik li kellna fl-1987.

Dan seħħ għax matul is-snin li għaddew sar investiment kbir li ta u għad irid jagħti riżultati tajbin.

MADAM SPEAKER: Ippermettili nwaqqfek, Onor. Galea, imma sar il-ħin.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

CENSU GALEA: Iva, se nibqa' in possession.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi jekk jogħġbu jressaq l- Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 26 ta' Marzu, 1997 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Korporazzjoni Telemalta għas-sena finanzjarja 1996/1997 - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa - it-Tieni Qari (Kont.); u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet Finanzjarji - it-Tieni Qari.

Madam Speaker, tajjeb li nfakkar li l-agenda tas-seduta ta' għada għadha kemm tqassmet u l-Onor.

Membri jsibu l-Minuti quddiemhom qabel il- bidu tas-seduta.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Anton Refalo.

ONOR.

ANTON REFALO: Madam Speaker, fil-programm elettorali tal-Partit Laburista konna wegħedna li rridu nwaqqfu kunsill reġjonali għal Għawdex u li rridu nimxu b'politika sostenibbli mifruxa fuq pjan ta' ħames snin.

Aħna nafu li ż-żewġ pilastri ta' l-ekonomija Għawdxija huma l-biedja u s- sajd min-naħa waħda u t-turiżmu min-naħa l-oħra.

Matul iż-żmien li l-Partit Nazzjonalista għamel fil-gvern tlifna l-biedja u s-sajd, u t-turiżmu, l- uniku mutur li kien fadal għall-ekonomija Għawdxija, ftit ftit kollna qegħdin nitilfuh ukoll.

Għalhekk aħna rridu nimxu bi pjan serju biex nerġgħu nwaqqfu s-settur tal-biedja u s-sajd fuq saqajh.

Fil-fatt, diġa' bdejna programm li permezz tiegħu lill-bdiewa u lis-sajjieda qegħdin nagħtuhom kull għajnuna possibbli ħalli dawn jerġgħu jiġu f'sitwazzjoni li jkunu jistgħu jaqilgħu l-għajxien tagħhom minn dan ix-xogħol.

Fl-istess ħin, aħna rridu nagħtu enfasi speċjali lit-turiżmu għaliex tassew nemmnu li dan huwa l-veru mutur ta' l-ekonomija Għawdxija.

X'inhi l-problema dwar it- turiżmu f'Għawdex?

Filwaqt li llum Għawdex għandu bżonn turiżmu ta' kwalita' ma rridux ninsew ukoll lil ħafna turisti l-oħra, speċjalment dawk li jiġu minn Malta, għax dawn xorta waħda huma sors importanti għall-ekonomija tal-gżira tagħna.

Fuq inizjattiva tas-Segretarjat Parlamentari għal Għawdex u tal- Ministeru tat-Turiżmu waqqafna kumitat ta' azzjoni - bħalma sar fil-każ ta' Buġibba - biex jieħu ħsieb il-manutenzjoni ta' postijiet storiċi u tal- bajjiet tax-Xlendi u Marsalforn u biex b'hekk intejbu l-prodott tagħna.

Madam Speaker, aħna l-ħin kollu nenfasiaw li s-settur privat għandu jkollu rwol speċjali fit-tmexxija tal-qasam turistiku u għalhekk irridu li s- settur privat ikun il-mutur ta' dan il-kumitat għaliex nemmnu li dan il- kumitat għandu rwol importanti ħafna x'jaqdi f'dan il-qasam.

Kien għalhekk li f'dan il-kumitat ta' azzjoni għall-gżira Għawdxija daħħalna s-settur privat, li hu kompost minn rappreżentanti tal-lukandiera u tar-restaurants li hemm fil-bajjiet tax-Xlendi u ta' Marsalforn.

Għaliex bdejna bil-bajja tax-Xlendi?

Dan għamilnih għax, għal xi raġuni jew oħra, l-ex-ministru għal Għawdex kien jagħmel enfasi speċjali fuq il-bajja ta' Marsalforn, donnu bajjiet u postijiet oħra ma kenux jeżistu.

Fil-fatt il-fondi tal-Kunsill Lokali ta' Ħaż-Żebbuġ dejjem kienu jintużaw għall-bajja ta' Marsalforn bir-riżultat li sew ir-raħal taż-Żebbuġ kif ukoll il-bajja pittorestika tax-Xlendi tħallew żdingati.

Kien għalhekk li aħna qbadna mill-ewwel il-bajja tax-Xlendi u wara li ddentifikajna l-postijiet u s-siti li jridu jiġu rranġati għamilna pjan ta' azzjoni fuq żewġ fażi.

L-ewwel fażi għandha x'taqsam ma' dawk ix- xogħlijiet li ma jirrikjedux permess mingħand il-Planning Authority u min imur sax-Xlendi jinduna li dan ix-xogħol diġa' jinsab miexi ġmielu.

Fit- tieni fażi aħna ddentifikajna dawk ix-xogħlijiet li jirrikjedu permess mingħand il-Planning Authority u li tagħhom bħalissa qegħdin isiru l-pjanti meħtieġa.

Jien nispera li dalwaqt inkunu nistgħu nagħmlu an open day fejn kull min hu interessat ikun jista' jiġi fl-Uffiċċju tas-Segretarjat għal Għawdex ħalli jara u jiddiskuti magħna dan il-pjan biex wara nissottomettu l-applikazzjoni tagħna lill-Planning Authority.

Jien nawgura li x-xogħol fuq din it-tieni fażi jkun jista' jibda fil-futur qarib.

Madam Speaker, kif diġa' għidt, dan kollu qegħdin nagħmluh sabiex inġibu 'l quddiem il-qasam turistiku fil-gżira Għawdxija u f'dan l-isforz li qed isir aħna ċertament ma nsejniex il-bajja ta' Marsalforn.

Biss jiddispjaċini ngħid li meta l-kumitat ta' azzjoni beda jitfa' ħarstu lejn din il-bajja, mill-ewwel induna bl-istat ta' abbandun li l-promenade jinsab fih, u dan meta suppost li kellu jkun wieħed mill-proġetti l-kbar tal- Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Fuq dan il-proġett il-Gvern ta' qabilna nefaq eluf kbar ta' liri, pero' min imur sa hemmhekk illum jista' jara li kollox qed jitmermer u jissaddad.

Fil-fatt illum kellna diskussjoni fis- Segretarjat għal Għawdex fejn ġie deċiż li d-dawl jerġa' jinqala' kollu.

Dan minħabba li l-cables kienu għaddewhom minn taħt l-art u malli tagħmel l- ewwel ftit xita tmur is-salvavita u d-dawl jinqata'.

Dan ifisser li se jkollna naqilgħu d-dawl kollu u se jkollna naqilgħu wkoll dawk it-tined li hemm għax dawn issaddu kollha.

Fi kliem ieħor se jkollna nergġħu nibdew kważi mill-ġdid bir-riżultat li għal darba oħra se jintnefqu eluf kbar ta' liri fuq xogħol li ma sarx skond is-sengħa, fuq xogħol li sar mingħajr pjan u fuq xogħol li sar għal għajnejn in-nies biss.

Hekk kien jaħdem il-Partit Nazzjonalista!

Kien jaħdem bi bluff, taparsi juri lin-nies li x-xogħol miexi sew, biex imbagħad wara ftit taż-żmien issib li kollox kien messa in scena, kollox kien smokescreen, għax fil-verita' kollox ikun sar ħażin u bla pjan, bir-riżultat li jkollok terġa' tagħmel kollox mill-ġdida.

Proġett ieħor li qed jirriżulta li fih ċerti difetti huwa l-gymnasium li sar fil-gżira Għawdxija, fejn l-esperti qed igħidu li l-parquet irid jerġa' jinqala' bi spiża ta' Lm15,000, peress li meta sar dan ix-xogħol - minn ditta Maltija - ma kienx tħalla spacing tajjeb, bil-konsegwenza li meta wieħed iħabbat il-ballun ma' l-art dan mhux qed ikollu bounce tajba.

Difett ieħor li hemm f'dan il-gymnasium huwa li biex jinbidlu l-bozoz maħruqa wieħed ikollu joqgħod idaħħal apparat tqil fuq il-parquet għax ma saritx sistema alternattiva kif wieħed jista' jibdel il-bozoz.

GĦalhekk hawn irridu nsibu sistema oħra biex nevitaw din l-inkonvenjenza.

Ċertament li ma kontx nistenna dawn l-affarijiet minn gvern li kien jgħid li jimxi bis-serjeta'.

Fil-fatt, għalkemm ntnefqu eluf kbar ta' liri għal kull proġett li sar fil-gżira Għawdxija, ix-xogħol sar mingħajr pjan u għal dak il-mument biss biex imbagħad wara ftit taż-żmien qed ikollna nerġgħu nagħmlu x-xogħol mill-ġdid.

Dan m'huwiex il-mod kif tagħmel politika u kif tippjana l-affarijiet.

Jekk verament irridu li f'Għawdex ikun hemm żvilupp sostenibbli l-ewwel irridu nippjanaw bis-serjeta', niddiskutu ma' kull min ikun involut f'dak il-proġett u mbagħad inwettqu l-pjan li nkunu ħejjejna flimkien.

Nerġa' ngħid li iktar ma qed jgħaddi ż-żmien iktar qed nintebħu li għalkemm f'Għawdex kienu jintnefqu l-flus, ix-xogħol kien qed isir ħażin bil-konsegwenza li issa qed ikollna nerġgħu naqilgħu kollox u nerġgħu nagħmlu x-xogħol mill-ġdid.

Madam Speaker, proġett ieħor li ridna nibdew huwa dak li nirrestawraw is- siti storiċi f'Għawdex.

Jien iddispjaċieni b'dak li ntqal fil-press release li ħarġet l-Għaqda Wirt Għawdex, jiġifieri li x-xogħol ta' restawr fiċ-Ċittadella għamel xhur wieqaf.

Jien dan niċħdu kategorikament għax wara li nvestigajt personalment sibt li dan m'huwiex minnu għax ix-xogħol fil-fatt kien għadu għaddej, liema xogħol huwa pjuttost perikoluż.

GĦaldaqstant, Madam Speaker nitlob il-permess biex inpoġġi xi ritratti fuq il-Mejda tal-Kamra sabiex min hu nteressat jara li x-xogħol għadu għaddej.

MADAM SPEAKER: Hawn permess biex is-Segretarju Parlamentari għal Għawdex ipoġġi dawn ir-ritratti fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

ANTON REFALO: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Sitt ritratti li juru xogħol ta' restawr fiċ-Ċittadella.

GĦalhekk jien nappella lill-Għaqda Wirt Għawdex biex tivverifika u tinvestiga ftit qabel ma tagħmel allegazzjonijiet bħal dawn.

F'dawn l- aħħar xhur fiċ-Ċittadella tkompla xogħol fuq l-arloġġ, inbidlu l- balavostri, l-mina qed tiġi rranġata, sar xogħol estensiv fejn il-qniepen, kif ukoll sar xogħol ta' tikħil u manutenzjoni.

Jien għandi lista sħiħa tax-xogħlijiet li qed isiru f'dan il-post u għalhekk nerġa' ngħid li l- Għaqda Wirt GĦawdex imissha rat l-affarijiet sewwa qabel ħarġet dik il- press release.

Hawn tajjeb li l-poplu jkun jaf li din l-għaqda ma kenitx tiffunzjona għal żmien twil u aħna erġajna qajjimniha u poġġejniha fuq saqajha.

Dawn imisshom qalulna grazzi ta' l-għajnuna li tajnihom, li kienet tinkludi wkoll somma ta' Lm500 li tajna lill-NGOs.

Ġejna kkritikati wkoll għax il-kumitat tal-Gozo heritage ma kienx qiegħed jiffunzjona.

Huwa tajjeb li l-poplu jkun jaf li issa dan il-kumitat ġie rikostitwit wara li kien ilu ma jiltaqa' minn Diċembru ta' l-1993.

Tajjeb ngħid ukoll li dan l-istess kumitat kien iltaqa' sitt darbiet biss bejn l- 1987 u l-1993.

Meta twaqqaf il-kumitat bl-isem ta' Gozo Historical Heritage and Cittadella Advisory Committee, mill-ewwel kien hemm id-diżgwid bejn ic-chairman ta' dan il-kumitat, Dr Albert Camilleri, u l-ex-Ministru għal Għawdex, li kienu qatta' bla ħabel kontra xulxin.

Filwaqt li c- chairman kien jgħid lill-Ministru għal Għawdex kif għandhom isiru x- xogħlijiet u anke kien jiġbidlu l-attenzjoni għal xogħlijiet li ma jmisshomx saru - bħal meta sar it-tkissir tas-sur taċ-Ċittadella - l-ex- Ministru għal Għawdex ma kienx jagħti widien għad-diversi pariri li kien jagħtih il-Gozo Historical Heritage and Cittadella Advisory Committee, bir- riżultat li ċ-chairman spiċċa biex irriżenja u l-kumitat baqa' ma ltaqax iktar.

Madam Speaker, aħna nemmnu li l-Għaqda Wirt Għawdex għandha sehem importanti x'tagħti u allura rridu nagħtuha kull appoġġ.

Kif diġa' semmejt, aħna diġa' tajnihom għajnuna ta' Lm500 u tajnihom ukoll post minn fejn jistgħu joperaw għax sa meta tlajna aħna fil-gvern dawn lanqas biss kellhom post minn fejn jaħdmu.

Fil-fatt lil dawn aħna tajnihom dak il-post li xtaqu huma stess, jiġifieri dawk il-kmamar fuq l-Arkata ta' l- Annunzjata.

Fid-dawl ta' dan kollu mhux sewwa li wieħed jgħid li fejn jidħol il-wirt GĦawdxi l-affarijiet ma mxewx sew f'dawn l-aħħar xhur.

Hemm bżonn li qabel ma ċerti affarijiet jingħadu nivverifikawhom biex il- politika ssir bis-serjeta' u jekk issir kritika din issir b'mod kostruttiv.

Il-membri ta' l-Għaqda Wirt Għawdex jafu li aħna mxejna sew magħhom u rrid nisħaq li aħna dejjem lesti li nikkoperaw ma' kull min għandu intenzjoni li jġib lil Għawdex 'il quddiem.

Rigward it-Torri ta' Kenuna, għalkemm il-membri ta' l-Għaqda Wirt Għawdex jafu li aħna flimkien mal-Korporazzjoni Telemalta għamilna pjan sabiex nirranġaw dan it-torri, dawn xorta waħda ma semmewhx, anzi fl-istqarrija qalu biss li dan it-torri jinsab abbandunat meta fil-fatt aħna diġa' għandna l-permess tal-Planning Authority u x-xogħol fuq it-Torri ta' Kenuna diġa' beda miexi 'l quddiem.

Għalhekk jien nappella lil kull min għandu rieda tajba sabiex inwarrbu l-politika għax jekk se noqogħdu ndaħħlu l- politika allura jkun diffiċli li aħna nġibu lil Għawdex 'il quddiem.

Madam Speaker, jekk aħna nimxu verament bi pjan, b'serjeta' u b'sens ta' koperazzjoni, jien ninsab żgur li lil Għawdex inħalluh ftit aħjar minn kif sibnih.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Madam Speaker, il-ħabib tiegħi l-Onor.

Anton Refalo, is-Segretarju Parlamentari għal Għawdex, għadu kemm tkellem dwar it- turiżmu u fil-fatt illum jien ukoll xtaqt nagħmel riferenza għall-qasam tat- turiżmu, preċiżament għat-turiżmu Ġermaniż.

Malta jiġu ħafna turisti Ġermaniżi biex iżuru l-mużewijiet li għandna kemm f'Malta u anke f'Għawdex u allura hawnhekk wieħed bilfors jirrimarka, per eżempju, kif il-Mużew ta' l-Arkeoloġija fil-Belt huwa "temporarily closed".

Kemm se jdum magħluq!

Fil-Hypogeum ta' Raħal Ġdid għandna l-istess problema.

Żgur li wieħed irid jagħti attenzjoni mmedjata lil dawn is-siti għax minbarra li huma ta' importanza kbira huma wkoll attrazzjoni għat-turisti.

M'għandniex xi ngħidu li tinkwieta wkoll meta jkollok siti ta' importanza storika enormi bħal, per eżempju, is-sit ta' Sqorba u s-sit Ta' Ħaġrat fl- Imġarr, li kważi qatt ma tista' tidħol fihom għaliex il-gate tkun dejjem magħluqa.

Jien naħseb li ta' min jikkonsidra li dawn is-siti ta' importanza storika enormi jinfetħu għall-pubbliku għallinqas darba fix- xahar, partikolarment f'xi Sibt jew f'xi Ħadd, għax wieħed ma jistax japprezza sit storiku ta' din il-kwalita' billi joqgħod jittawwal minn wara l-gate.

Dan jgħodd kemm għal Maltin, għax jien ġieli mort bil-familja f'dawn l-inħawi, u anke għat-turisti, għax hemm numru qawwi ta' turisti li jinteressahom ħafna siti bħal dawn.

Ta' min jgħid li aħna kklassifikati minn ta' quddiem nett fost dawk il-pajjiżi li għandhom siti ta' valur storiku u allura għandna nikkonservaw u nisfruttaw dan il-wirt storiku li għandna.

Filwaqt li jien napprezza li forsi mhux possibbli li kull nhar ta' Ħadd il-Maltin jidħlu b'xejn f'postijiet storiċi, min-naħa l-oħra nemmen li għandu jkun hemm għallinqas inċentiv, speċjalment għall-istudenti u għat- tfal li joħorġu mal-ġenituri tagħhom, li għallinqas darba fix-xahar - forsi l-ewwel Ħadd ta' kull xahar - dawn ikunu jistgħu jidħlu b'xejn biex japprezzaw l-istorja ta' pajjiżna.

Madam Speaker, qed nieħu pjaċir nara fil-Kamra lill-ħabib tiegħi tan-naħa l-oħra, l-Onor Edwin Vassallo, u nieħu l-opportunita' biex ngħid li fil- Mosta wieħed irid jikkonsidra serjament il-problema tat-traffiku li hemm f'dawn l-inħawi .

Hemm bżonn li jiġu ntrodotti t-traffic lights mill-aktar fis, speċjalment in-naħa ta' Eucharistic Congress Road u n-naħa ta' Constitution Street.

Nispera li aktar 'l quddiem forsi għad naraw sistema tat-traffiku aħjar fil-Mosta, pero' fil-preżent hemm bżonn li jsiru l- lights sabiex jirregolaw it-traffiku li jgħaddi minn Constitution Street, b'riferenza partikolari għal dawk il-karozzi li jkunu ġejjin sparati min- naħa ta' San Pawl il-Baħar.

Qed ngħid dan għaliex għalkemm hemm iż-zebra crossings, dawk li joqogħdu f'Constitution Street u Fort Road, li tinsab in- naħa tal-wied, qed jiġu esposti għal periklu kontinwu kull darba li jaqsmu t-triq.

Madam Speaker, niftakar li meta s-Sur George Grech laħaq Kummissarju tal- Pulizija bir-raġun kollu kien saħaq ħafna biex tiżdied il-preżenza tal- pulizija sabiex jiġu evitati ċerti inċidenti.

Per eżempju, l-breathalyser test kellu jkun wieħed mill-prijorijtajiet u hawnhekk jien nispera li dan ma jintesiex għax ma nistgħux nibqgħu b'din ir-rata ta' mwiet, li ġeneralment qed ikunu mwiet ta' żgħażagħ involuti f'inċidenti tat-traffiku.

Fuq din il-problema nazzjonali nixtieq nagħmel appell biex inkunu iktar sodi u biex naraw li miżuri bħal dawn jiġu ntrodotti kemm jista' jkun malajr, għaliex b'hekk jien ninsab ċert li fix-xhur u fis-snin li ġejjin nistgħu nevitaw ħafna mwiet ta' żgħażagħ.

Madam Speaker, biex inkompli fuq is-suġġett tal-Pulizija, ikolli nistqarr li ma nistax nifhem kif, per eżempju, ċerti pulizija li kienu ħadu taħriġ speċjalizzat wara li kienu sofrew vendikazzjoni politika - uħud minnhom saħansitra ħadu taħriġ speċjalizzat ħafna - sal-lum għadhom ma jistgħux joffru dik l-ispeċjalizzazzjoni għall-ġid tal-pajjiż.

Dik il- persuna, li tul medda ta' snin, bix-xogħol u bl-istudju, tkun waslet f'ċertu livell ta' speċjalizzazzjoni trid tibża' għaliha għaliex ma tistax tissostitwixxi bniedem li jkollu ċerti kapaċitajiet u speċjalizzazzjoni sempliċement billi tpoġġi ieħor minfloku.

Dawn huma affarijiet li wieħed irid jagħti kashom.

Fil-Pulizija wieħed irid idaħħal ċertu interess - dawn is-suġġetti li qed nitkellem fuqhom huma kollha relatati - bħalma jagħmlu fl-Ingilterra, fejn hemm sistema ta' kompetizzjoni fost il-pulizija.

Huwa tajjeb li wieħed idaħħal sistema ta' kompetizzjoni fejn pulizija li jwettaq id-dmirijiet partikolari tiegħu jiġi rikonoxxut għal ħidmietu permezz ta' premju li jingħata mill-Kummissarju jew mill-Ministru responsabbli mill-Korp tal- Pulizija.

B'hekk jintwera apprezzament għax-xogħol partikolari li jkun għamel pulizija fil-qadi ta' dmirijietu u b'hekk ukoll ikun hemm aktar inċentiv milli wieħed jingħata medalja, kif kien jiġri sa ftit ilu.

Madam Speaker, aħna kellna numru mhux ħażin ta' neighbourhood watch schemes u allura jien nistaqsi: X'sar minnhom dawn?

Għaliex hawn dan in- nuqqas ta' interess?

Jien nisħaq li hemm bżonn li nerġgħu nqajmu dik l- inizjattiva fil-Korp tal-Pulizija ħalli b'hekk tkompli tittieħed inizjattiva preventiva għall-ġid tal-poplu Malti.

Jien nemmen li fil-korp m'għandux ikun hemm ħela, speċjalment fil-mod kif nużaw ir-riżorsi tagħna, għax il-ħela tfisser li tkun investejt għalxejn.

Madam Speaker, xtaqt li ngħid xi ħaġa fuq il-Kunsill Lokali tal-Mosta issa li għandu l-flus ivvotati sabiex jattwa ċerti affarijiet bħal, per eżempju, biex jieħu ħsieb l-area ta' Santa Margerita.

F'din l-area, preċiżament fuq in-naħa ta' Triq iċ-Ċaqqaf, ħaffru xi ħofor u ħallewhom miftuħin għal xi tliet ġimgħat sħaħ.

L-istess ġara fit-Triq ta' l- Isperanza fejn għamlu xi ħofor għas-sistema tad-drenaġġ.

F'Santa Margerita Estate hemm bżonn li jsir xogħol ta' qtugħ ta' ħaxix u xogħol ieħor ta' street lighting.

Ilment ieħor li qaluli bih wkoll huwa li r- road sweeper ilu ma jersaq lejn dawn l-inħawi għal xi tliet xhur.

Dawn l- affarijiet, għalkemm żgħar, idejqu ħafna nies li ta' kull filgħodu jridu jgħaddu minn dawn it-toroq u allura hemm bżonn li jittieħdu l-passi meħtieġa mill-aktar fis.

In-nies ukoll tiddejjaq li min għandu xi kelb jew qattus id-dar - aħna, bħal poplu kollu Ewropew, inħobbu ħafna l-annimali - biex ma jħammiġx wara biebu jitilqu wara bieb ħaddieħor.

Hemm bżonn li nżommu ċertu kontroll meta noħorġu b'dawn l-annimali ħalli ma nħammġux it-toroq bil- waste tagħhom.

Ta' min jgħid li fil-Kanada, kif ukoll f'pajjiżi Ewropej, hemm liġijiet apposta dwar kontrolli li għandhom isiru meta wieħed ikun għaddej bil-kelb jew b'xi annimal ieħor fit-triq.

Forsi wasal iż-żmien li f'Malta wkoll naġġornaw il-liġi dwar il-klieb u liġijiet oħra relatati ma' l-iġene pubblika.

Madam Speaker, filwaqt li min-naħa kulħadd għandu dritt għat-twemmin politiku tiegħu, min-naħa l-oħra m'huwiex sewwa li jkun hemm min matul il- ġurnata tax-xogħol lsienu ma jieqafx iqasqas kontra l-Gvern preżenti.

Nerġa' ngħid, jiena nifhem li kulħadd għandu d-dritt li jemmen fit-twemmin politiku li jrid - wara kollox dik li tfisser demokrazija ħajja - imma mbagħad mhux sew li waqt il-ħin tax-xogħol tiegħu wieħed jagħmel ċerti affarijiet biex idejjaq lil sħabu l-ħaddiema kif wkoll jagħmel ħsara lill- iżvilupp turistiku.

Per eżempju, mal-Gozo Channel hemm Nazzjonalisti li regolarment jgħidu kontra l-Gvern u fl-istess ħin għadhom sal-lum jagħmlu 16-il siegħa sahra, filwaqt li ħaddieħor, għax huwa Laburist u ta' l-affari tiegħu, qed jibqa' jittewweb għall-overtime.

Jiena nispera li dan il- messaġġ ta' twissija li qed nagħmel jasal fejn għandu jasal biex b'hekk dawn l-affarijiet ma jibqgħux isiru.

Jien ngħid li min għandu dritt għas-sahra għandu jieħdu u mhux jiġri bħalma ġara riċentement fid-Dwana fejn head partikolari - hemm bejn sitta u sebgħa heads - bagħat għal xi nies u qalilhom li se jwaqqfilhom l- overtime.

Jiena nispera li din m'hijiex xi forma ta' pressure politika li qed tintuża fuq il-Laburisti.

Jekk dan jidhirlu li għandu jwaqqaf l- overtime ta' xi ħadd għax bħala head forsi qed jinvestiga xi ħaġa allura dak għandu kull dritt jagħmel hekk - għalkemm xorta waħda nispera li din qed jagħmilha b'ċerta responsabbilta' - imma jekk jirriżulta - jiena nispera li ma jirriżultax hekk għax jien inħobb nitkellem fuq in-nies tas- servizz ċivili b'rispett għax nemmen li l-biċċa l-kbira jagħmlu xogħolhom b'ċerta responsabbilta' - li dan għamilha bi skop ieħor allura jkun irid iwieġeb għal għemilu.

Dan qed ngħidu għax ma jistax ikun li għax illum hemm Gvern Laburista nħallu lil xi ħadd li jkun qiegħed f'ċerta pożizzjoni joqgħod idejjaq lin- nies, bħalma ġara fil-policlinic tar-Rabat Għawdex fejn min hu in-charge mill-istaff tan-nurses, minkejja li jkun jaf li hemm in-nies fil-waiting room, iħallihom jistennew ħalli forsi joħloq it-tgergir kontra l-Gvern preżenti.

Jien nispera li dawn l-affarijiet ma jirripetux ruħhom u li ma nħallux il-possibbilta' li jiġru dawn it-tip t'abbużi.

Madam Speaker, fil-ftit minuti li għad fadalli rrid ngħid li għar-rigward tal-konvenzjonijiet internazzjonali li Malta rratifikat, u li allura obbligat ruħha li toqgħod għall-provvedimenti tagħhom, kemm f'dawk li huma drittijiet u anke f'dawk li huma obbligazzjonijiet, f'ħafna każi dawn jitolbu li jsiru ċerti rapporti.

GĦalhekk wieħed mhux talli jkun irid isegwi n-normi ta' dawk l-istrumenti internazzjonali imma talli jkun irid jagħmel follow-up permezz ta' sottomissjoni ta' rapporti.

Aħna rridu niżguraw li dan nagħmluh għax inkella awtomatikament inkunu qed niksru l- liġi internazzjonali.

Għaldaqstant, meta nirratifikaw konvenzjoniji internazzjonali rridu noqogħdu attenti li jkollna l-personnel meħtieġ biex nonoraw dawn l-obbligazzjonijiet.

Jien qed ngħid dan għax l-esperjenza ta' pajjiżi ferm ikbar minna, u li allura għandhom aktar riżorsi biex iwettqu dan id-dover, turi li kultant lanqas dawn ma jkunu qegħdin in line ma' dan il-provvediment.

Ċertament, jien qed ngħid dan bħala sempliċi twissija biex kemm jista' jkun l-affarijiet isiru aħjar u għall-ġid tal-poplu Malti u ta' kulħadd.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, l-Erbgħa 26 ta' Marzu, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru Mizzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għall-Interpellanza numru 113 (Seduta Nru. 12 - 21/1/97) fejn inti għidt illi persuna li qed tapplika mhuwiex japplika mill-indirizz mogħti iżda minn post ieħor, u peress li fil-fatt l-applikant illum huwa homeless u qed igħix f'dar (sharing) fuq block 2, house 4, St. Patrick's Housing Project, Pembroke, jista' l-Ministru jara li jingħataw akkomodazzjoni alternattiva?

(File No. H 8683), forsi wkoll block 4, Dr C, Flat 3, Triq Vjal in-Naspli, San Ġwann li bħalissa vojt jew ieħor fejn hu?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Jien informat illi jekk l-applikant biddel iċ- ċirkostanzi tiegħu minn kif jidher fuq l-applikazzjoni, dan irid l-ewwel ħaġa jinforma bil-bdil lid-dipartiment.

FURJANA - FOND NRU.

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għall-fond Nru. 50/2, Sir Luigi Preziosi Square, Floriana, jista' d-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar jara li jsirulu tiswijiet fil-gallerija perikoluża f'dan il-post individwali?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Għandi ninforma lill-Onor.

Interpellant li billi dan il-post m'huwiex tal-Gvern ma jistgħux isiru t-tiswijiet indikati mid- Dipartiment tal-Bini u Tiswija tad-Djar.

VISA - FILE NO.

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid f'liema stadju ta' pproċessar wasal il-każ ta' Muhanoud Ali El Komsi (File No. 28373) fl-applikazzjoni biex tinħariġlu visa f'Malta issa li hu għarus u se jiżżewweġ Maltija?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi l-'visa' lill-persuna msemmija fil-mistoqsija parlamentari nħarġet fis-26 ta' Frar, 1997.

GĦAWDEX - QRATI - ĠURISDIZZJONI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 250 Seduta Nru. 17 (28/1/97)?

ONOR.

CHARLES MANGION: Nirreferi lill-Onor.Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Nru 2067.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid x'possibbilta' hemm li l-persuna li d-dettalji tagħha qed nibgħathom under separate cover bil-File Nru. H 1649 tingħata akkomodazzjoni alternattiva?

X'progress sar fil-konsiderazzjoni tal-file minn meta nfetaħ?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Jien informat illi l-każ miexi ma' l-oħrajn fil- limitazzjonijiet li l-Onor.

Interpellant jaf bihom, in-nuqqas ta' postijiet li jitbattlu, l-iżjed bħal f'dan il-każ, meta l-applikant irid imur joqgħod f'lokal wieħed biss.

HAWKERS - DIESEL

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid xi dritt għandhom il-hawkers imorru jimlew id- diesel in bulk mingħand il-pompi tal-petrol kif ukoll xi dritt għandu tal- pompa li jbiegħ in bulk minn fuq il-pompa?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li l-Hawkers ma jistgħux iġorru prodotti ħlief il-kerosene.

Dan huwa skond il-liċenzja maħruġa mill- korporazzjoni.

Barra minn hekk, l-ebda petrol station ma tista` tagħti prodotti tal- Petroleum f`tankijiet, aktar u aktar timla' bowsers.

Il-Korporazzjoni Enemalta lesta li tieħu dawk il-passi skond il-liġi kontra min jabbuża.

DIVIŻJONI TA' L-EDUKAZZJONI - UFFIĊJALI

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dettaljata dwar kemm hemm uffiċjali tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, minn għalliem/instructors sa direttur, li huma on secondment ma' kumpanniji korpi parastatali jew dipartimenti oħra?

Min huma u ma' liema dipartimenti, korpi u kumpanniji parastatali qegħdin?

Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema fid-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni li huma sekondati minn dipartimenti jew kumpanniji jew korpi parastatali?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra DIVIŻJONI TA' L-EDUKAZZJONI - VAKANZI

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm bħalissa vakanzi fil-gradi ta' direttur, assistent direttur, uffiċjal edukattiv, kap ta' skola u assistent kap ta' skola fid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni?

Jista' l-Ministru jgħid meta hu maħsub li jimtlew dawn il-vakanzi?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-vakanzi li hemm bħalissa fid-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni huma kif ġej:-

Fl-Operations Department hemm dawn il-vakanzi:

|Grad |Numru | |Assistent Direttur |1 | |Uffiċjal Edukattiv |4 | |Kap ta' Skola |2 | |Assistent Kap ta' |15 | |Skola | |

Diġa' ttieħdu passi meħtieġa biex dawn il-vakanzi jimtlew.

Fid-Dipartiment tas-Servizz ta' l-iStudent u Relazzjonijiet Internazzjonali hemm dawn il-vakanzi:

Assistenti Diretturi

* Assistent Direttur, Student Services * Assistent Direttur, Special Education * Assistent Direttur, International Relations (peress li min għandu din il- kariga ġie assenjat doveri fil-Cultural Routes Section tal-Kunsill ta' l- Ewropa.

Uffiċjali Edukattivi

* EO Guidance and Counsilling * 2 EOs Special Education * EO International Relations * EO Sports Activities and Sports Awareness

Hu maħsub li dawn il-vakanzi jimtlew mill-aktar fis, fil-fatt il-proċess biex jintlew il-vakanzi ta' Assistenti Diretturi diġa' inbeda.

Kap ta' Skola

* L-iskola tal-Hearing Impaired, Pieta' hija mmexxija minn senior teacher.

Fid-Dipartiment tal-Kurrikulu hemm dawn il-vakanzi:

Assistent Direttur (I.T. Education) 2.

Uffiċjal Edukattiv (Craft, Design & Technology) 3. " " (Drama in Education) 4. " " (Personal & Social Education Programme) 5. " " (Emphasis on Maltese-Primary) 6. " " (Emphasis on English-Primary) 7. " " (Emphasis on Maths-Primary) 8. " " (Emphasis on Infant Education) 9. " " (Emphasis on Infant Education) 10. " " (Business Studies) 11. " " (Technology Education) 12. " " (Education Assessment Unit)

Fid-Dipartiment ta' l-Ippjanar u Żvilupp hemm dawn il-vakanzi:

* Assistent Direttur (Training & Staff Development) * Uffiċjal Edukattiv (Research & Documentation)

Fis-settur Post-sekondarju hemm vakanza ta' Assistent Direttur wieħed.

Fid-Direttorat tal-Finanzi u Amministrazzjoni hemm dawn il-vakanzi:

Assistent Direttur - Human Resources Assistent Direttur - Financial Services Assistent Direttur - Procurement & Administrative Assistent Direttur - Maintenance Services & Capital

SKEJJEL - SUPPLY TEACHERS

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm applikaw supply teachers a) għall-iskejjel primarji; b) skejjel sekondarji; u c) skejjel post- sekondarji?

Kemm minn dawn kienu f'Malta u kemm f'Għawdex?

Fil-każ tas- sekondarji u post sekondarji, kemm kien hemm applikanti f'kull suġġett kemm f'Malta u kemm f'Għawdex?

Kemm minnhom s'issa ġew impjegati mad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra għall-qari.

SKEJJEL - GĦALLIEMA

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni li għandhom:- a) warrant permanenti; u b) warrant temporanju ta' għalliema bħalissa?

Kemm minnhom huma rġiel u kemm huma nisa?

Kemm hemm persuni li għandhom il-warrant permanenti jew temporanju ta' għalliema f'Għawdex?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sal-ġurnata ta' llum inħarġu 5980 warrants permanenti u 3631 warrants temporanji lill-għalliema f'Malta u f'Għawdex.

Minnhom hemm 2590 irġiel u 3390 nisa li għandhom warrant permanenti filwaqt li hemm 1117 irġiel u 2514 nisa li għandhom warrant temporanju.

F'Għawdex hemm 335 għalliema li għandhom il-warrant permanenti filwaqt li 135 għalliema għandhom warrant temporanju.

SKEJJEL - GĦALLIEMA

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm għalliema u instructors (nisa u rġiel) li qegħdin fuq leave matern jew patern mit-22 ta' Settembru 1996 s'issa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi fil- Ministeru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali hemm 21 għalliema nisa fuq parental leave addizzjonali u 28 għalliema nisa fuq parental leave, 6 instructresses fuq parental leave addizzjonali u 2 instructresses fuq parental leave.

DIVIŻJONI TA' L-EDUKAZZJONI - CARETAKERS

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu l-complement bħalissa ta' caretakers u gradi analogi fid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni a) fil-Head Office; b) fl-uffiċċji u taqsimiet barra l-Head Office; u c) fl- iskejjel?

Kemm suppost li jkun il-full complement f'kull settur?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-tagħrif mitlub dwar caretakers hu kif ġej:

| |Complement |Full | | |bħalissa |Comp-l| | | |ement | | |Regular|Każwali| | | |i | | | |Skejjel |428 |49 |501 | |Head |10 | | | |Office | | | | |Taqsimiet |11 | | | |barra | | | | |l-Head | | | | |Office | | | |

GĦAWDXIN - TARIFFI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Gvern hux lest li jbiddel il-policy tiegħu u jagħti tariffa ridotta lil Għawdxin li jgħixu Malta u li jkollhom qraba Għawdex, tariffa li kienet teżisti f'amministrazzjoni preċedenti anke in vista tal-fatt illi skond l-aħħar reġistru elettorali hawn 'il fuq minn 2,000 persuna mwielda Għawdex u residenti Malta?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien informat li s'issa għadha ma ttieħdet ebda deċiżjoni dwar bdil ta' tariffi rigward Għawdxin li jgħixu Malta u li jkollhom qraba Għawdex.

Jiena nifhem li wara li l-Bord ta' Diretturi ġdid tal-Gozo Channel ikollu r-riżultat finanzjarju bl-introduzzjoni ta' nollijiet ġodda jista' jkun f'pożizzjoni li jistudja u jagħmel xi proposti lill-Gvern dwar dan il-każ.

VAT - KTEJJEB "TNEĦĦIJA TAL-VAT"

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l- Finanzi: B'riferenza għall-ktejjeb "It-Tneħħija tal-VAT", jista' l- Ministru jgħid:- (1) minn min ġie ppubblikat peress illi m'hemm ebda indikazzjoni fuqu; (2) min kien responsabbli li jiċċekkja li l-fatti msemmija jkunu korretti; (3) min għamel ix-xogħol ta' disinn u kemm tħallas; (4) kemm ġew stampati kopji, min stampah u kemm qam l-istampar; u (5) lil min ġie jew se jkun impustat?

ONOR.

LINO SPITERI: Il-ktejjeb "It-Tneħħija tal-VAT' ġie ppubblikat mid- Dipartiment ta' l-Informazzjoni.

Ix-xogħol tad-disinn sar mill-Plus Advertising Co. Ltd. li għalih tħallset Lm930.

Dan il-ktejjeb kien stampat fl-Interprint Ltd. u minnu ġew stampati 132,000 kopja li tqassmu lill- households kollha ta' Malta u Għawdex.

L-istampar qam Lm7,764.

MINISTERI - INGAĠĠ TA' ADVISERS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk imponiex xi restrizzjonijiet fuq l-impjiegi on contract basis mal-ministeri?

ONOR.

ALFRED SANT: Ġew applikati kriterji dwar numru ta' persuni li jistgħu jiġu ngaġġati b'kuntratt bħala advisers fis-Segretarjati tal- Ministri u tas-Segretarji Parlamentari.

KUNSILLI LOKALI - ĦLAS LID-DIPARTIMENTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Peress li l-Ministru stqarr pubblikament li l-Gvern kien se jaħfer kont ta' ċirca Lm80,000 lill-Kunsill Lokali tal-Fgura, jista' l- Ministru jaħfer ukoll ammont simili lil kull kunsill lokali ieħor peress li minn mistoqsija parlamentari numru 3303 jidher li ħafna kunsilli lokali għandhom jagħtu flus lill-Gvern?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Kull talba li ssir mill-Kunsilli Lokali dwar negozjar ta' flus dovuti lill-Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni tiġi kkonsidrata fuq il-mertu tagħha.

Fost il-kriterji li jintużaw huwa jekk ix-xogħol li sar kienx fir-responsabbilta tal-Kunsill Lokali jew tal-gvern ċentrali.

MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD - IMPJEGATI ON LOAN

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari W62, jista' l-Prim Ministru jgħid kif il-persuna li isimha qed jintbagħat separatament on loan fil-Ministeru tal-Biedja u Sajd meta mill-istess risposta jidher li dan hu mpjegat ta' kumpannija privata Novita' Construction Ltd?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien infurmat li l-persuna li għaliha qed jagħmel riferenza l-Onor.

Membru fil-fatt hija mpjegata mal-Kumpanija parastatali Kalaxlokk u li din il persuna li kienet on loan man-Novita, preżentement hija sekondata fis-Segcretarjat Privat tal-Ministru tal- Biedja u Sajd b'konformita mal-policy relevanti.

DJAR - AKKOMODAZZJONIJIET ALTERNATTIVI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għar-risposta li ta l-Ministru għall-mistoqsija parlamentari numru W127 fejn qal "in-numru ta' postijiet jitbiddel il-ħin kollu" u peress li l-31 ta' Jannar, 1997 hi data preċiża, jista' l-Ministru jgħid kemm kellu djar abitabbli available għall-allokazzjoni f'għeluq il-ġurnata d-data ndikata?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Jien infurmat illi fil-ġurnata indikata id- Dipartiment kellu 38 post f'idejh.

TJUR - IMPJANT TA' IPPROĊESSAR

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar fejn jinsabu t-72 impjant ta' l- ipproċessar ta' tjur li skond hu qed joperaw mingħajr m'huma liċenzjati?

Kemm ilhom joperaw f'kull każ?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Kif naħseb li jaf l-Onor.

Interpellant bħalissa għaddejjin b'eżerċizzju nazzjonali biex tiġi notifikata l-attivita' kollha għar-rigward l-industrija tat-tjur li tinkludi trobbija ta' tiġieġ għal- laħam, trobbija ta' tiġieġ għall-bajd u fabbriki ta' l-ipproċessar, peress li l-informazzjoni li għandu d-Dipartiment mhijiex waħda li toqgħod fuqha u tmur lura għas-sena 1988.

Inkun f'pożizzjoni li nagħti l-informazzjoni mitluba meta tinġabar l- informazzjoni kollha.

GĦAMMIERI - ANNIMALI U TJUR

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema annimali u tjur ġodda daħlu fl- Għammieri mill-1 ta' Novembru, 1996 sal-lum?

Liema annimali u tjur oħra mistenni li jidħlu f'dan il-post fil-futur qarib?

Minn fejn ġew jew se jiġu dawn l-annimali?

Jekk inxtraw mil-liema lokalita' nxtraw?

Jekk ġejjin minn barra minn Malta, minn fejn?

X'tip ta' offerti nħarġu biex jinxtraw dawn l-annimali u kemm ġew jiswew?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mill-1 ta' Novembru 1996 iddaħħlu fl-Għammieri 3 ponies, 1000 broilers u ġemel.

Fil-futur qarib beħsiebna ndaħħlu xi ħrief, ostriches u l-lamas.

Il-ponies u l-broilers inxtraw mil-lokal waqt li l- ġemel kien f'San Anton.

Il-broilers inxtraw bil-prezz tas-suq (20c-il wieħed).

Il-ponies inxtraw dirett għaliex kienu dawk li xtaqna għall-użu tagħna, kienu prezz raġjonevoli ħafna, fidili, ta' daqs mixtieq u bi prezz raġjonevoli (Lm199.87 inkluż l-VAT il-wieħed)

DIPARTIMENTI TAL-GVERN - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar jekk kienx hemm ħaddiema minn Dipartimenti tal-Gvern, korporazzjoniji parastatali oħra li ġew trasferiti minn dawn il-postijiet tax-xogħol għal mal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni?

Mil-liema dipartimenti/korporazzjonijiet ġew?

Mil-liema lokalita' huma dawk li ġew hekk trasferita?

X'tip ta' xogħol qed iwettqu dawk li ġew mad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni?

Il-ħaddiema li ġew hekk trasferiti ġew "replaced" fil-post tax-xogħol oriġinali tagħhom?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: 1) Ir-risposta għall-ewwel domanda hija "IVA".

2) Ir-risposta għat-tieni domanda hija:

Il-Ħaddiema li ġew trasferiti għall-Ministeru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali kienu f'dawn l-organizzazzjonijiet:

a) Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni b) Dipartiment tal-Libreriji u Arkivji ċ) Dipartiment tax-Xogħolijiet d) Dipartiment tas-Saħħa e) Korporazzjoni ta' l-Iżvilupp

3) Dawk li ġew trasferiti ġejjin mill-lokalitajiet imsemmija hawn taħt:-

B'Kara, Dingli, Floriana, Fgura, Lija, Marsascala, Mellieħa, Mosta, Qormi, Rabat, Safi, Salini l/o Naxxar, Sliema u Żebbuġ.

M'huwiex ċar biżżejjed għal liema trasferimenti qed jalludi l-Onor.

Interpellant fit-tieni parti tal-mistoqsija tiegħu.

QASAM TA' L-AGRIKOLTURA/SAJD - KOPERATTIVI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm huma u liema huma l-koperattivi marbuta mal-qasam ta' l-agrikoltura u sajd?

Meta twaqqfet kull waħda minn dawn il-koperattivi?

Kemm hu n-numru ta' membri ta' kull koperattiva rispettivament?

X'għajnuna speċjali qed tingħata mid-dipartiment konċernat lill-koperattivi tal-bdiewa u s-sajjieda?

ONOR.

EDWIN GRECH: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari nru.3949, il-koperattivi marbuta mal-qasam ta' l-agrikoltura u sajd huma hekk:

Mal-qasam Agrikolu 13-il Koperattiva Mal-qasam tas-Sajd 2 Koperattivi

It-tagħrif l-ieħor mitlub mill-Onor.

Interpellant tpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta..

WIED IL-GĦAJN - IMPJANT TA' RIĊIKLAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar fiex waslu fil- preżent l-applikazzjonijiet għall-estensjoni ta' l-impjant tat-tisfija tad- drenaġġ f'Wied il-Għajn, u l-bini ta' impjanti ġodda f'Malta u f'Għawdex?

Meta hu mistenni li jibda x-xogħol ta' estensjoni u bini ġdid f'Wied il- Għajn, iċ-Ċumnija u f'Għawdex?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ix-xogħol fuq l-impjant tat-tisfija tad-drenaġġ f'Wied il-Għajn bħalissa jinsab għaddej u l-benefiċċji minn din l- estensjoni mistennija jibdew jiffunzjonaw għal madwar nofs Ġunju ta' din is- sena.

F'dak li jirrigwarda l-impjant tat-tisfija fit-Tramuntana ta' Malta mistennija toħroġ sejħa għall-offerti biex jiġu identifikati siti adegwati għal dan il-għan li mbagħad jiġu sottomessi għal Environmental Impact Assessment biex tingħażel l-aħjar soluzzjoni.

Fuq din is-soluzzjoni tkun tista' tissejjaħ l-offerta għal bini ta' dan l-impjant.

Fil-każ ta' Għawdex mistenni jiġi approvat fil-ġimgħat li ġejjin, il- konsulent għat-tħejjija ta' l-Environmental Impact Assessment biex b'hekk jitnieda l-proċess li ser iwassal għal bini ta' dan l-impjant.

WSC - SERVIZZ TA' ILMA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema huma l- lokalitajiet fil-11 u 12-il Distrett Elettorali, lokal lokal, li sal-lum m'għandhomx servizz ta' l-ilma?

Jista' l-Ministru jagħti l-passi neċessarji biex dan is-servizz jitwassal fi Triq Ġdida fi Triq il- Kultellazz, Mosta?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qed tippreżenta tabella bit-tagħrif tal-lokalitajiet fil-11 u 12-il distretti elettorali fejn għad ma twassalx is-servizz ta' l-ilma.

Din it-tabella qiegħda titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

Il-Korporazzjoni ħadet ħsieb li tipprogramma x-xogħlijiet neċessarji fil-lokalitajiet kollha.

Dwar Triq Ġdida fi Triq il-Kultellazz, Mosta, il-Korporazzjoni tinħtieġ aktar tagħrif u pjanta tal-post sabiex isiru l-verifiki neċessarji.

AIR MALTA - BEJGĦ TA' AJRUPLANI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux minnu li l-Air Malta ddeċidiet li tbiegħ l- ajruplani tat-tip AVRO RJ 70?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jgħid kemm hu stmat li se titlef l-Air Malta mill-bejgħ ta' dawn l-ajruplani u x'impatt se jkollha din id-deċiżjoni fuq l-istrateġija tal-hubbing li topera l-Air Malta?

ONOR.

KARMENU VELLA: L'informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru hija ta' natura kummerċjali u ma jkunx ta' benefiċċju għall-kumpannija li nippublika tali nformazzjoni.

CRAFTS AND COTTAGE INDUSTRY - KOPERATTIVI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 3766 tal-11/3/97, jista' l-Ministru jfisser x'inhu l-mekkaniżmu li se jissaħħaħ biex ikun possibbli li jitwaqqfu koperattivi f'kull settur ta' l-ekonomija?

ONOR.

EDWIN GRECH: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari nru.

4098, il-mekkaniżmu li rreferejt għalih huma l-istrutturi li għandu jkollu l-Bord għad-dispożizzjoni tiegħu biex jintlaħqu dawn l-għanijiet.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH - LAQGĦAT MAL-MINISTRI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3667 u t-tweġiba mogħtija fl-10 ta' Marzu, 1997, jista' l-Ministru jgħid meta kellu laqgħat "fuq materji speċifiċi" mal-Ministru tal-Ħarsien Soċjali u mal-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Il-laqgħat kienu varji u f'okkażżjonijiet differenti inklużi laqgħat qabel, waqt u wara l-Kabinett.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru 3769 billi jgħid: (i) f'liema dipartimenti li jaqgħu taħt il- Ministeru tiegħu saru s-27 trasferiment li semma' fis-seduta tat-3 ta' Marzu; u (ii) kemm minn dawn it-trasferimenti ntalbu minn nies ikkonċernati?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Peress li l-informazzjoni għadha qed tinġabar, it- tweġiba ser tingħata f'xi seduta oħra.

SEGRETARJU PARLAMENTARI - DELEGAZZJONIJIET

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3638, jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm delegati oħrajn fl-istess żjara tas-Segretarju Parlamentari ġewwa Pariġi mit-22 sa l- 24 ta' Frar, 1997.

Jekk fl-affermattiv, minn kienu u lil min kienu jirrappreżentaw; min ħallas l-ispiża tagħhom; u x'benefiċċji konkreti ħarġu minn din iż-żjara fl-upgrading tar-race course tal-Marsa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari nru.3846.

HFCA - TLIELAQ TAL-KAROZZI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W202 dwar għajnuna għal bini ta' ċirkwit tat-tlielaq tal- karozzi u l-HFCA, jista' l-Ministru jkun aktar speċifiku u jgħid x'inhi eżattament il-policy tal-Gvern f'dan ir-rigward; f'liema stadju waslu t- taħdidiet; ma' min qed isiru t-taħdidiet; jekk hemmx pariri ta' esperti serji fuq is-suġġett ta' dan l-isport popolari?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: M'għandix x'inżid aktar mar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru W202

RAĦAL ĠDID - POLIKLINIKA - STAFF

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li jiżdied l-istaff fil-poliklinika ta' Raħal Ġdid?

Jista' l-Ministru jgħid liema bliet u rħula taqdi din il-poliklinika?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nassigura lill-Onor.

Interpellant li d- Dipartiment tal-Kura Primarja jagħmel minn kollox biex iċ-Ċentri tas-Saħħa jkollhom il-complement ta' staff meħtieġ, fil-limiti ta' riżorsi umani disponibbli għad-dipartiment u skond l-esiġenzi tas-servizz in ġenerali.

Iċ-ċentru tas-Saħħa ta' Raħal il-Gdid jaqdi dawn il-lokalitajiet.

Rahal Gdid Tarxien Santa Lucia Fgura Zabbar M'Scala Xghajra Gudja Ghaxaq B'Bugia M'Xlokk Zejtun Hal Far Bengħajsa

MAIN GUARD - ISKRIZZJONI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li jsir xogħol ta' restawr ta' l-iskrizzjoni li tinsab fuq il-Main Guard?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Azzjoni qed tittieħed biex l-iskrizzjoni ta' fuq il-Main Guard tiġi restawrata.

P.A. - MAGĦTAB

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3912 u t-tweġiba mogħtija għaliha fit-12 ta' Marzu, 1997, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid ma' liema kunsilli lokali saret laqgħat fis-27 ta' Frar, 1997 u x'kien ir-riżultat ta' din il-laqgħa?

ONOR.

GEORGE VELLA: Fis-27 ta' Frar 1997 saret laqgħa mal-Kunsilli Lokali ta' St Paul's Bay, Pembroke, Għargħur u Naxxar.

Għal din il-laqgħa jien ma kontx mistenni li nattendi minħabba mpenji oħra.

Dak li ntqal f'din il-laqgħa qiegħed jittieħed fil-kuntest ta' dak kollu li ntqal f'laqgħat simili li nżammu kemm mas-sidien tal-Barrieri, mad- developers li jużaw il-barrieri kif ukoll ma' l-ambjentalisti.

ŻGĦAŻAGĦ - ATTIVITAJIET

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta l-Ministru għall- mistoqsija parlamentari numru 3386, jista' l-Ministru jgħid liema kienu speċifikament l-attivitajiet li saru fil-qasam taż-żgħażagħ li għalihom tħallset is-sahra u kemm tħallset sahra għal kull attivita' partikolari?

Jista' jgħid ukoll lil min tħallset f'kull każ is-sahra, impjegat b'impjegat?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ġejt infurmat illi kien hemm xi ineżattezzi fir- risposta mogħtija lilu għall-mistoqsija parlamentari nru.

Diġa' ttieħdu passi biex dan ma jerġax jiġri fil-futur.

Il-figuri korretti għall-mistoqsija 3386 u l-mistoqsija parlamentari 4185 hija kif muri hawn taħt:-

Attivita' Ammont ta' sahra

Youth Exchanges Sept. incl.

Cypriot Delegation Lm1525.823

Youth Exchanges Paderborn Lm 471.723

* Youth Exchanges Rieti Lm 258.75

Youth Exchanges Waldkraiburg Lm 353.69

Youth Exchanges Meetings Lm 78.53

Course for Group Leaders Lm 78.18

* Commemorative Service Lm 31.22

Ewropa X'Jimpurtani Lm 145.30

Visits to Youth Centres Lm 79.225

Careers Exhibition Lm 142.32

*Għalkemm is-sahra nħadmet fl-1996, l-impjegati tħallsu fis-sena 1997.

Jien infurmat li s-sahra fuq imsemmija inħadmet kollha mill-impjegati tad- Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport ħlief għas-somma ta' Lm73.50 li tħallset lill-membru tas-Segretarjat li kellu l-Onor.

Interpellant minkejja li dan ma ħa sehem fl-ebda waħda mill-attivitajiet fuq imsemmija.

KUNSILL NAZZJONALI TAŻ-ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta l-Ministru għall- mistoqsija parlamentari numru 2884, li fiha l-Ministru nforma li "tqabbad ħaddiem mid-Dipartiment tal-Kultura biex darbtejn fil-ġimgħa jwettaq xogħol ta' tindif ġenerali" fil-post użat mill-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ, jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba u f'liema ġranet dan il-ħaddiem jew xi ħaddiem ieħor, effettivament mar inaddaf il-post tal-kunsill?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien infurmat li ħaddiem mid-Dipartiment tal- Kultura qed imur darbtejn fil-ġimgħa, nhar ta' Tlieta u nhar ta' Ġimgħa.

Dan ilu jagħmlu sa mill-aħħar ta' Jannar ta' din is-sena.

PROGRAMM "LEONARDO"

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 3361 li tikkonċerna l-applikazzjonijiet minn Malta fil-kwadru tal-programm "Leonardo"?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 3361 datata 18 ta' Marzu 1997.

BORMLA - PROĠETT

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jirrevedi d-deċiżjoni li ħa dwar il-ġonna u playing fields ġodda li għandhom isiru mid-dipartiment u jara li jsir proġett simili f'Bormla?

Jekk ma jistax jirrevedi d-deċiżjoni li ħa, jista' l-Ministru jgħid għaliex Bormla tħalliet bla proġett?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Kif nittama li l-Onor.

Interpellant jista' japprezza, kien ikun tajjeb li kieku kien hemm flus biżżejjed biex nagħmlu Malta kollha bil-ġonna pubbliċi mill-lum għal għada f'kull estate li għandna.

Madankollu bil-fors ikollna nużaw il-budget tagħna biex nikkonċentraw fuq dawk l-areas li l-aktar inħass li huma ta' priorita'.

F'Bormla, diġa' sar qbil bejn il-Kunsill Lokali u d-Dipartiment tal-Bini u Tiswija tad-Djar li meta jkun lest il-proġett ta' slum clearence ta' Triq San Gwann, id-Dipartiment ser jiffinanzja mill-voti tiegħu l-iżvilupp ta' ġnien pubbliku fejn illum hemm area pjuttost żdingata ma' ġenb il-pitch tal- boċċi.

Dax-xogħol, pero', għad jonqsu biex jsir.

BUSIETTA GARDENS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Ġaladarba fuq il-każ ta' Busietta Gardens hemm deċiżjoni mistennija mill-Qorti ta' l-Appell, il-Viċi Prim Ministru ma jidhirlux li dak li ġie rrapportat minn Dr Edgar Mizzi fl- istħarriġ li għamel il-Prim Ministru jista' jippreġudika l-każ, ċioe' bit- twaqqif ta' inkjesta oħra?

Peress ukoll li l-Qorti ta' l-Appell għandha quddiemha mhux biss id- dettalji tal-ħruġ tal-permess in kwestjoni iżda wkoll il-legend ta' l- iżvilupp, jidhirlu l-Prim Ministru li t-twaqqif tal-Bord ta' l-Inkjesta se jkompli l-preġudizzju b'aktar mod gravi fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirreferi l- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

SKEJJEL - KAŻIJIET TA' DYSLEXIA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3928 u għar-risposta li ngħata mill-Ministru fejn qal li każijiet qegħdin jiżdiedu ħafna, jista' l-Ministru jagħti ċifri approssimattivi dwar dan?

X'kienu l-arranġamenti speċjali għal dawk it-tfal b'dyslexia li għamlu l- eżami tal-Junior Lyceum?

Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport li sar kif ġie indikat fir-risposta?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: a) Fis-sena 1995-96 kien hemm bejn wieħed u ieħor xi 35 tifel/tifla dyslexic u din is-sena 1996-97 hemm xi 60 tifel/tifla li għandhom din it-tip ta' problema.

b) Waqt l-eżami tal-Junior Lyceum it-tfal li kienu dyslexic ingħataw il- possibilita' li tinqralhom il-karta individwalment u kellhom aktar ħin għad- dispożizzjoni tagħhom minn kandidati oħra.

Dawn it-tfal għamlu l-eżami f'ċentru għalihom.

RUSSI - VISA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma illi mill-15.3.97, ċittadini Russi li jiġu Malta, m'hemmx għalfejn iktar japplikaw għal visa 15-il jum qabel, iżda jistgħu jiġu bla visa u jħallsu għal visa f'Malta stess?

X'miżuri se jittieħdu biex ma jsirux abbużi?

L-Uffiċċju ta' l-Immigrazzjoni (Pulizja) ġie kkonsultat dwar din il-bidla, u dan ta pariri favorevoli għal din il-policy ġdida?

ONOR.

ALFRED SANT: Persuni ta' nazzjonalita' Russa xorta għadhom iridu japplikaw minn 15-il-ġurnata qabel għal entry visa.

Pero, b'effett mill-15 ta' Marzu 1997, sar arranġament biex aġenziji ta' l-ivvjaġġar li jirċievu late bookings jissottomettu talbiet għal entry visa anke f'perjodu ta' anqas minn 15-il-ġurnata.

F'kull każ l-entry visa tingħata mal-wasla tat- turist f'Malta wara li jiġu kklerjati.

L-aġenziji ta' l-ivvjaġġar intrabtu li jagħmlu tajjeb għal dawk li jibbukjaw tard (late comers) f'każ li l-preżenza tagħhom f'Malta ma tkunx desiderabbli.

MĠARR (MALTA) - TRIQ SAN PIETRU

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk hux se jinbeda x- xogħol fuq l-għoti tas-servizz ta' drenaġġ fi Triq San Pietru, l-Imġarr (Malta) u jekk fl-affermattiv, meta se jinbeda u jekk fin-negattiv għaliex għadu ma jistax jiġi mogħti?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MOSTA - TRIQ IT-TABIB CHETCUTI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jieħu passi biex fi Triq it-Tabib Chetcuti fil-Mosta tiżdied bozza tad-dawl fil-parti magħrufa bħala Sqaq ta' San Tumas?

Jekk ma jistax isir servizz ġdid, jista' jsir t-tibdil ta' bozoz antiki ma' oħrajn ġodda biex dawn jitfgħu iżjed dawl?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba ta` l-Onor.

Membru għal aktar dawl qiegħda tkun ikkunsidrata flimkien ma` talbiet oħra.

MOSTA - TA' XKORA - DAWL

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex jingħata s-servizz ta' dawl f'Ta' Xkora, Mosta fejn f'parti kbira minnha għadha bla dan is-servizz?

Jista' l- Ministru jistħarreġ il-possibilita' li dan id-dawl jingħata quddiem plots numri 9, 10, 11 fejn tinħass ħafna l-ħtieġa ta' dan is-servizz?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba ta` l-Onor.

Membru għal aktar dawl f`Ta` Xkora qiegħda tkun ikkunsidrata flimkien ma` talbiet oħra.

TOROQ - DAWL

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex jingħata servizz ta' dawl f'Indipendence Ave?

Jekk dan se jiġi mogħti, meta se jingħata dan is- servizz u jekk mhux se jingħata x'diffikultajiet hemm biex jingħata dan is- servizz?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nirreferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsijiet parlamentari Nri.

2393 u 2302.

Jekk l-Onor.

Membru qiegħed jirreferi għal xi servizz partikolari, nitolbu jagħti aktar dettalji.

ĦADDIEMA IMPRESSED

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4158 li oriġinarjament kienet saret lill-Ministru tal-Kummerċ u li issa ġiet riferuta lilek, jista' l-Ministru jgħid kemm se tkun ż-żieda li l-ħaddiema impressed se jieħdu x-xogħol tagħhom?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nirreferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li qiegħed nagħti għal-mistoqsija parlamentari Nru. 4330.

Ir-rati tal-kiri ta' dawn il-vetturi ġew riveduti l-aħħar mill-Ministeru tal-Finanzi b'effett mill-1 ta' Jannar 1997.

Qiegħed nara jekk għandhiex issir reviżjoni oħra minħabba fiż-żieda addizzjonali fil-pagi li se tkun effettiva mill-1 ta' April 1997.

MEDICAL STORES - IMPJEGATI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra preżentement kemm hemm impjegati ġewwa l-Medical Stores u ta' liema grad huma?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-lista ta' l-impjegati ġewwa l-Medical Stores tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta..

MEDICAL STORES - MEDIĊINI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm aġenti tal-mediċini li jissupplixxu lil Medical Stores li għandhom jitħallsu kontijiet:-

(i) taħt il-Lm50,000; (ii) bejn Lm50,000 u Lm100,000; (iii) bejn Lm100,000 u Lm200,000; (iv) bejn Lm200,000 u Lm300,000; (v) bejn Lm300,000 u Lm400,000; (vi) bejn Lm400,000 u Lm500,000; u (vii) 'il fuq minn Lm500,000?

Kemm hija s-somma kkontestata mid-dipartiment fuq dawn il-kontijiet f'kull kategorija?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Minħabba li:-

(a) numru sostanzjali tal-fatturi huma b'valuta barranija (skond kif miftiehem fil-kuntratt) u għalhekk l-ammonti huma soġġetti għall- varjazzjoni tal-kambju: u (b) peress li din l-informazzjoni nħadmet fuq is- sistemi u bil-mezzi eżiżtenti li kienu u għadhom prattikament manwali u li fihom ħafna limitazzjonijiet; u li (c) l-figuri taħt mogħtija, huma bbażati priċipalment fuq il-fatturi li ġew mgħoddija lis-sezzjoni tal-Accounts Payable għar-reġistrazzjoni.

Għandu jiġi miftiehem li l-figuri mogħtija hawn taħt għandhom jitqisu bħala estimu:

(a) taħt il-Lm 50,000 158 (b) bejn Lm 50,000 u Lm 100.000 7 (c) bejn LM 100,000 u Lm 200,000 8 (d) bejn Lm 200,000 u Lm 300,000 3 (e) bejn Lm 300,000 u Lm 400,000 2 (f) bejn Lm 400,000 u Lm 500,000 - (g) 'l fuq minn Lm 500,000 -

Minħabba wkoll li s-sistemi u l-mezzi eżistenti, u l-komplessivita fiha nfisa, u l-volum ta' xogħol biex tinġabar, l-aħħar parti tad-domanda ma tistax tiġi mwieġba.

MEDICAL STORES - KONSULENTI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk ġiex imqabbad servizz ta' konsulenti ġewwa l-Medical Stores?

Jekk fl- affermattiv, x'sejra tkun il-funzjoni tagħhom?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Kosulenti ġew imqabbda biex jgħarblu u joffru soluzjonijiet għall-problemi amministrattivi u finanzjarji mħollija mill- amministrazzjoni preċedenti, li ħallew kaos ġewwa l-Medical Stores.

MEDICAL STORES - IMPJEGATI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kien hemm impjegati ġewwa l-Medical Stores fis-26 ta' Ottubru, 1996 u ta' liema grad kienu?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-lista ta' kemm kien hemm impjegati ġewwa l- Medical Stores fis-26 ta' Ottubru 1996, tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

SAĦĦA - XIRI TA' MEDIĊINI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk hux veru li sejrin jinxtraw mediċini b'"fifteen months order"?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jispjega fejn sejrin jiġu maħżuna dawn il- mediċini?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mhux minnu li ser jinxtraw ħmistax (15) il-xahar stock ta' mediċini.

P.A. - KONSULENTI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti lista tal-konsulenti barranin li jaħdmu ma' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar u x'tasks għandu kull wieħed/waħda u meta hu maħsub li jtemm ix- xogħol ta' konsulenza kull konsulent?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni meħtieġa għadha qed tinġabar.

UNIVERSITA' - SPORTS HALL

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid meta hu ppjanat li titlesta l-iSports Hall ta' l-Universita' ta' Malta f'Tal-Qroqq?

Kemm intnefqu s'issa flus fuq il-kostruzzjoni u x'inhu l-ammont totali li dan il-bini hu ppjanat li jiswa sabiex jitlesta?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: S'issa ntnefqu Lm87,372 fuq il-kostruzzjoni ta' l- iSports Hall ta' l-Universita' li hu stmat li jiġi jiswa Lm600,000 b'kollox meta jitlesta.

Mill-fondi Kapitali allokati lill-Universita' għal din is-sena, dan il- proġett mhux se jkun ta' prijorita' għolja biżżejjed għan-neċessitajiet immedjati li jitlesta.

MEDICAL STORES - MEDIĊINI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru issa jwieġeb il- mistoqsija parlamentari numru 3831, ċioe' jipprovdi lista ta' mediċini sew dawk formulary u non-formulary li kienu nieqsa mill-Medical Stores fis-16 ta' Frar, 1997?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-lista ta' mediċini out of stock tas-16 ta' Frar, 1997, tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

SKEJJEL - KULLEĠĠ TAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jaħseb il-Ministru li huwa ż-żmien opportun li jinforma lil din il-Kamra dwar il-ħsebijiet tal-Ministeru fuq il-Vocational College of Applied Arts, Science & Technology li kien ippjanat li jiftaħ f'Ottubru ta' din is-sena?

Jaf il-Ministru li l-istudenti tal-5 Klassi ta' l-iskejjel sekondarji u l- ġenituri tagħhom qed jistennew din l-informazzjoni ħalli jkunu jistgħu jagħmlu l-għażla ta' kors post-sekondarju għas-sena skolastika li ġejja?

Meta hu maħsub li jingħata dan it-tagħrif?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-Ministru qiegħed jikkonsidra diversi rapporti li saru dwar il-Kulleġġ imsemmi.

SKEJJEL - INFORMATION TECHNOLOGY

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru korsijiet għall- għalliema fuq l-Information Technology fl-iskejjel primarji matul is-sena 1995-96?

Kemm ipparteċipaw għalliema f'dan it-taħriġ?

Kemm saru u kemm hemm ħsieb li jsiru korsijiet simili matul is-sena skolastika kurrenti?

Kemm jitħarrġu għalliema f'dawn il-korsijiet?

Kemm hu stmat li jintnefqu fondi fuq dan it-taħriġ?

Min qed imexxi dawn il-korsijiet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: a) Matul is-sena 1995/96, ġew organizzati 5 korsijiet (fulltime waqt il-ħin ta' l-iskola) u 21 kors fuq bażi volontarja barra l-ħin ta' l-iskola).

b) 314 għalliem attendew wieħed mill-ħames fulltime courses u 375 għalliem attendew wieħed jew aktar mill-21 kors fuq bażi volontarja barra l-ħin ta' l-iskola.

c) Matul is-sena skolastika kurrenti (1996/97), saru 6 korsijiet (fulltime waqt il-ħin ta' l-iskola) u hemm proġettat li jsiru 3 korsijiet (fulltime waqt il-ħin ta' l-iskola) oħra.

Korsijiet fuq bażi volontarja għad iridu jiġu mfassla skond il-bżonn u t- talba mill-għalliema, aktar tard.

d) Dan it-taħriġ ma kien wassal għall-ebda nfiq ta' fondi speċifiċi.

(i) L-MSU ma ċċarġjaw xejn ta' l-akkomodazzjoni u refreshments.

(ii) Il-materjal użat ġew mid-Dipartiment tal-kurrikulu.

(iii) It-taħriġ sar minn 2 konsulenti, 2 Uffiċjali edukattivi, Heads u Assistant Heads imħarrġa bħala trainers u xi għalliema li ħadmu bħala facilitators.

e) L-organizzazzjoni (tmexxija) tal-kors kienet fdata f'idejn l-Assistent Direttur (Implimentazzjoni tal-kurrikulu).

COMMONWEALTH SCHOLARSHIPS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm applikazzjonijiet għall-Commonwealth Scholarships wara s-sejħa għall- applikazzjonijiet li ħarġet fis-sajf li għadda?

Kemm minn dawk li applikaw ġew intervistati?

Għaliex saret shortlisting ta' l-applikanti u x'uħud lanqas biss ġew mgħajjta għall-interview?

X'kienu r-raġunijiet kull każ li ma ġewx lanqas biss shortlisted?

Jikkonferma l-Ministru li din ma kenitx il-prattika tal-gvern ta' qabel?

Jaqbel il-Ministru mal-prattika ġdida li bdiet isseħħ mill-għażla ta' din is-sena?

Kien hemm konsultazzjoni bejnu u bejn il-Bord il-ġdid imwaqqaf minnu stess qabel ittieħdet id-deċiżjoni tax-shortlisting?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi għall-mistoqsija parlamentari numru 3849 fejn ingħatat l-informazzjoni mitluba għall-paragrafi wieħed sa ħamsa ta' din il-mistoqsija.

Dwar l-aħħar mistoqsija ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Bord ta' l- Għażla hu awtonomu u li l-Ministru ma jkollu l-ebda kuntatt miegħu.

SKEJJEL - SIR ADRIAN DINGLI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-proġett ta' refurbishment u upgrading tal-Junior Lyceum tal-Bniet Sir Adrian Dingli?

Kemm huwa maħsub li jqum il-proġett kollu meta jkun lest?

Dan il-proġett se jsir bin-nies tal-gvern jew bil-kuntrattur privat?

Meta huwa maħsub li jkun komplet dan il-proġett?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fil-preżent qiegħda tiġi aġġudikata l-offerta għat-twaqqiegħ tal-cook house li tagħmel parti mill-bini ta' l-iskola.

Din l-offerta għalqet fis-27 ta' Frar li għadda u l-pjan hu li jinbeda x-xogħol fix-xhur tal-vaganzi tas-sajf.

Wara li titwaqqa' din l-istruttura, jkun jista' jinbeda x-xogħol fuq l- entratura u s-servizzi nfrastrutturali fuq barra u jinbeda x-xogħol fuq ġewwa.

Hu maħsub li l-proġett kollu jkun lest lejn l-aħħar tas-sajf tas-sena 2000 u l-intenzjoni hi li għax-xogħol ta' kostruzzjoni jinħarġu offerti pubbliċi permezz tad-Dipartiment tal-Kuntratti.

Stima preliminari tax-xogħlijiet meħtieġa tqarreb il-Lm1.5 miljun.

LIBJA - ŻIEDA TA' TURISTI

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 3527, jista' l- Ministru jgħid għandux xi kumment x'jagħmel dwar is-suġġeriment magħmul fl- aħħar parti tal-mistoqsija?

Jekk ma jaqbilx mas-suġġeriment, jista' l- Ministru jgħid għaliex?

ONOR.

KARMENU VELLA: B' riferenża għat-tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentari numru 3527, nirrepeti li l-Ministeru qatt ma stqarr li s- sistema ta' l-FBR għandha tapplika f'kull suq.

Żgur li l-Onor.

Interpellant jifhem li ċ-ċirkostanżi fi swieq varji huma differenti ħafna u għalhekk ma naħsibx li hemm soluzzjoni unika li tista tintuża kullimkien.

Wieħed jifhem ukoll li s-sistema tat-TOSS taħdem sew fuq il-prezz u allura tagħmilna aktar kompetittivi.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

P.A. - PROPRJETA' SKEDATA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l- Affarijiet Barranin u Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar x'inhu mistenni li jiġri mill-proprjeta' li ġiet dikjarata bħala skedata mill-Planning Authority kif dehret fil-Gazzetta tal-Gvern tas- 7 ta' Jannar, 1997?

Fejn il-proprjeta' tirriżulta li hi waħda privata, x'passi hu mistenni li jittieħdu mill-Planning Authority biex jiġi assigurat li proprjeta' hekk skedata ma tibdiex isservi ta' dannu għal sidha?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni meħtieġa għadha qed tinġabar.

PEMBROKE - BUSINESS PARK

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l- Affarijiet Barranin u Ambjent: Billi issa ntqal li dak l-ispazju li qabel kien maħsub mill-Planning Authority biex isir business park fl-inħawi ta' Pembroke, se jsir użu minnu għal social housing, jista' l-Viċi Prim Ministru jekk jogħġbu jagħti tagħrif dwar x'kienet il-pożizzjoni tal- Planning Authority f'dan ir-rigward, meta fil-passat kienet il-Planning Authority stess li nsistiet li f'dawn l-inħawi jsir it-tip ta' żvilupp li kien qed jitfassal?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk dan hux il-każ fejn il-Planning Authority marret lura mill-kelma tagħha, meta fil-passat insistiet mod ieħor?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Awtorita' ta' l-Ippjanar formalment approvat il- Pembroke Action Plan f' Lulju ta' l-1996.

Dan il-pjan għal Pembroke kien jinkludi l-Business Park, bil-għan li jipprovdi opportunitajiet ta' xogħol; li jinħoloq bilanċ fid-distribuzzjoni ta' djar residenzjali u mpiegi f' din iż-zona; li jitnaqqsu l-impatti fuq it-Triq Reġjonali li twassal għall-Belt/Marsa; u li jipprovdi sit kummerċjali ewlenija għas-suq internazzjonali u nazzjonali, dejjem skond il-policies tal-Pjan ta' l- Istruttura.

Il-Gvern iddeċieda li jbiddel l-allokazzjoni tal-Business Park għall- akkomodazzjoni soċjali.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar qiegħda bħalissa tirrevedi s-sitwazzjoni.

DJAR - FILE NO.

H 14214

L-ONOR SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru ġentilment jinformana fiex wasal il-każ tal-persuna li isimha qed jintbagħat separatament li dwaru diġa' ktibt diversi drabi lill- ministeru u lid-dipartiment u li dwar dan il-każ ma rċevejt l-ebda progress report uffiċjali kif umilment tlabt li ningħata ħalli l-kostitwent ikun jaf sewwa sew f'liema stadju u prijorita' jinsab il-każ tiegħu?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-applikazzjoni, li għadha kemm iddaħħlet fil-11 ta' Frar, qed tkun ikkonsidrata ma' oħrajn simili.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru ġentilment jinformana fiex wasal il-każ tal-persuna li isimha qed jintbagħat separatament li dwaru diġa' ktibt diversi drabi lill- ministeru u lid-dipartiment u li dwar dan il-każ ma rċevejtx l-ebda progress report uffiċjali kif umilment tlabt li ningħata ħalli l-kostitwent ikun jaf sewwa sew f'liema stadju u prijorita' jinsab il-każ tiegħu?

Jaf il-Ministru li l-post li qed jgħix fih dan il-bniedem huwa kkundannat, liema bniedem wasal biex indika post alternattiv ieħor u ċioe' Flat 3, fl-istess kerrejja u s'issa dwaru ma ngħatax tweġiba?

Peress li l-fond Nru.3 ta' l-istess kerrejja qabel kien okkupat minn persuna li llum mietet, jista' l-Ministru jara li dawn iċ-ċwievet jgħaddu f'idejn il-Housing biex dan il-fond jingħata lill-persuna msemmija qabel?

Japprezza l-Ministru li trasferiment bħal dan legalment sar u jista' jsir anke f'dan il-każ?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-post li fih tghix il-persuna ndikata mhux ikkundannat.

Il-post kien gie assenjat lilu bi bdil fuq talba tieghu stess fl-1989.

Fl-1992 il-persuna reġgħet applikat minħabba t-tarag.

Id-Dipartiment ma jirriżultalux li l-inkwilin tal-Flat 3 miet, jew li l- applikant indika dan il-post iżda se jsiru investigazzjonijiet u jekk jirrizulta li l-post battal, it-talba tiegħu tiġi milqugħa.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru ġentilment jinformana fiex wasal il-każ li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament u li dwaru diġa' ktibt diversi drabi lill- Ministeru u lid-Dipartiment imma li dwar dan il-każ ma rċevejt l-ebda progress report uffiċjali mid-dipartiment jew Ministeru kif umilment tlabt li ningħata ħalli l-kostitwent ikun jaf sewwa sew f'liema stadju u prijorita' jinsab il-każ tagħha?

X'difiża għandha tingħata din il-persuna separata bil-Qorti, li ilha applikata għal snin twal, li għamlet diversi major operations u li qed tgħix f'post b'ħafna taraġ?

X'inhi r-raġuni li għadu ma ntbagħatx l-Inspector tal-Housing biex jirrapporta dwar il- ġenwinita' tal-każ?

Jista' l-Ministru jara li għallinqas xi ħadd mis- Segretarjat tiegħu jibgħat għal din is-sinjura li tixtieq li tingħata risposta?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi kif jaf tajjeb l-istess Interpellant, postijiet fil-pjan terran, tajbin biex jigu allokati lill- persuni bhal dik indikata, huma skarsi u hemm 'il fuq minn 750 applikazzjoni ohra.

Ghalhekk hu f'dan id-dawl li l-applikazzjoni qed tigi kkonsidrata.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru ġentilment jinformana fiex wasal il-każ li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament u li dwaru diġa' ktibt diversi drabi lill- Ministeru u lid-Dipartiment imma ma rċevejt l-ebda progress report uffiċjali mid-Dipartiment jew Ministeru kif umilment tlabt li ningħata ħalli l-kostitwent ikun jaf sewwa sew f'liema stadju u prijorita' jinstab il-każ tagħha?

X'difiża għandha tingħata din il-persuna li qed tgħix f'post perikoluż u li għandha ċertifikat ċar tal-perit li jitfa' responsabbilta' fuq id-dipartiment u li anke tat madwar ħames indirizzi ta' postijiet battala lill-Ministeru?

Intbagħat l-Inspector tal-Housing biex jirrapporta dwar il-ġenwinita' tal-każ?

Jista' l-Ministru jara li għallinqas xi ħadd mis-Segretarjat jerġa' jibgħat għal din il-koppja li issa anke waqgħulhom ix-xorok tad-dar?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat li l-każ miexi bħal oħrajn simili.

L-applikant pero' jixtieq li jmur joqgħod biss il-Ħamrun, fejn il-postijiet huma limitati.

Wara kollox għadhom kif tqassmu postijiet ġodda f'dan il- lokal iżda ma jirriżultax li l-persuna ndikata applikat għalihom.

DJAR - KAŻ TA' HOUSING

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru ġentilment jinformana fiex wasal il-każ li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament u li dwaru diġa' ktibt diversi drabi lill- Ministeru u lid-Dipartiment u ma rċevejt l-ebda progress report uffiċjali mid-Dipartiment jew Ministeru kif umilment tlabt li ningħata ħalli l- kostitwent ikun jaf sewwa sew f'liema stadju u prijorita' jinsab il-każ tiegħu?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-kaz miexi ma' oħrajn simili.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru ġentilment jinformana fiex wasal il-każ li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament u li dwaru diġa' ktibt diversi drabi lill- Ministeru u lid-Dipartiment imma ma rċevejt l-ebda progress report uffiċjali mid-dipartiment jew ministeru kif umilment tlabt li ningħata ħalli l-kostitwent ikun jaf sewwa sew f'liema stadju u prijorita' jinsab il- każ tiegħu?

Peress li l-post li qed tgħix fih din il-familja huwa kkundannat u l- perit iċċertifika li għandu travu mdendel u huwa każ ta' dangerous structure fejn id-dipartiment għandu jħossu responsabbli, u peress li l- persuna konċernata għaddiet lid-dipartiment diversi postijiet li taf li huma vojta, huma habitable u huma tal-Gvern, jistgħu jittieħdu passi mmedjati biex din il-familja tingħata akkomodazzjoni alternattiva?

X'sar mill-korrispondenza li jiena għaddejt lid-Direttur ta' l-Akkomodazzjoni Soċjali dwar il-gravita' tal-ġenwinita' ta' dan il-każ?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-applikazzjoni, li daħlet fit-18 ta' Diċembru 1996, miexja normali.

Issa li ġie ppreżentat ċertifikat tal-perit, il-post se jiġi spezzjonat.

Kull korrispondenza li tiġi mibgħuta tiddaħħal fil-file relattiv kif ġara f'dan il-każ.

DJAR - BDIL TA' POSTIJIET

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru ġentilment jinformana fiex wasal il-każ li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament u li dwaru diġa' ktibt diversi drabi lill- Ministeru u lid-Dipartiment imma ma rċevejt l-ebda progress report uffiċjali mid-dipartiment jew ministeru kif umilment tlabt li ningħata ħalli l-kostitwent ikun jaf sewwa sew f'liema stadju u prijorita' jinsab il-każ tiegħu?

Jista' l-Ministru japprova l-bdil tal-post fejn qed toqgħod illum din il-persuna mal-post li qed nindika separatament?

Peress li legalment dan il-bdil jista' jsir kif fil-fatt sar għar-rigward ta' postijiet oħra, x'diffikultajiet legali u oħrajn qed jinstabu biex dan il- każ jiġi trattat u solvut?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi qabel tkun tista' tiġi kkonsidrata t-talba tal-persuna ndikata, din il-persuna jonqosha tiffirma din it-talba, għax bagħtet ittra mhux iffirmata.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru ġentilment jinformana fiex wasal il-każ tal-persuna li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament u li dwaru diġa' ktibt diversi drabi lill-Ministeru u lid-Dipartiment imma ma rċevejt l-ebda progress report uffiċjali mid-dipartiment jew ministeru kif umilment tlabt li ningħata ħalli l-kostitwent ikun jaf sewwa sew f'liema stadju u prijorita' jinsab il-każ tagħha?

Fid-dawl taċ-ċertifikat peritali li jġib il-firma tal-Perit Godfrey Vella, jista' l-Ministru jikkonsidra li tingħata akkomodazzjoni alternattiva peress li din illum aktar minn qatt qabel ġiet esposta għal periklu akbar peress li appoġġ magħha ħareġ permess mill- Planning Authority li jista', u fil-fatt jagħti lok biex il-post tagħha jsofri ħsarat akbar?

Kemm fil-fatt għandha raġun din l-anzjana li tilmenta miegħi li kull darba li resqet fid-dipartiment/ministeru ma sabitx l- għajnuna li jixirqilha li tingħata, fid-dawl tal-fatt li issa waslet biex anke tibda torqod barra t-triq?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi d-dipartiment jixtieq isolvi l- problemi ta' dawk li bħal persuna ndikata, jgħixu fil-periklu.

Iżda peress li hemm mal-580 applikanti f'din il-kategorija, u l-postijiet huma limitatissimi, ma jkunx dejjem possibbli li dan isir malajr.

DIPARTIMENT TA' L-AKKOMODAZZJONI SOĊJALI - CUSTOMER CARE

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Billi l-Awtorita' tad-Djar għandha sistema ta' Customer Care eċċellenti li jirrifletti tajjeb kif għandhom jiġu ttrattati u kkurati t-talbiet tan- nies, jista' l-Ministru jgħid jekk jeżistix dan it-tip ta' Customer Care fid-Dipartiment ta' l-Akkomodazzjoni Soċjali?

Liema huma l-ġranet u l- ħinijiet li fihom id-Direttur qed ikun disponibbli għan-nies, inkluż għalina d-Deputati, jekk mhux b'appuntament, għallinqas b'risposta għall- faxes li ntbagħtulu konformament ma' l-obbligi tagħna ta' kostitwenza?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi tlett snin ilu, id- Dipartiment kien daħħal sistema ta' Customer Care Officer li kien ikun disponibbli għall-pubbliku żewġ nofs ta' nhari fil-ġimgħa.

Dan l-uffiċjal kien jieħu ħsieb jiġbor it-tagħrif meħtieġ mingħand id-diversi sezzjonijiet u jirrispondi lill-pubbliku fi żmien raġjonevoli.

Din is-sistema mietet waħedha għax ħadd ma' baqa' jċempel lil dan l-uffiċjal.

Id-Direttur huwa disponibbli l-ħin kollu għad-deputati bit-telephone.

GĦall-pubbliku hu disponibbli b'appuntament biss għax dan jinqeda sewwa mill-impjegati fis-sezzjonijiet diversi.

Jekk ma jagħmilx hekk ma jkollu l- ebda ċans jagħmel xogħol ieħor.

Iċ-ċittadini jinqdew tajjeb mis-servizzi li joffri d-dipartiment, fejn dan hu possibbli, fi żmien raġonevoli.

L-Onor.

Interpellant jifhem iżda illi l-każi fejn qed jintalab akkomodazzjoni, mhux possibbli li jinqdew fi żmien qasir, ikellmu jew ma jkellmux lid-Direttur.

Dan peress li l-postijiet huma limitati, u l-applikanti resqin lejn il- 5,000.

MINISTERU TAD-DJAR - KONSULENTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm fil-31 ta' Ottubru, 1996 kien hemm konsulenti (inkluż periti, tobba, avukati, eċċ) ma' kull dipartiment, kummissjoni, enti statutorja, korporazzjoni jew kumpannija li l-Gvern, direttament jew indirettament, għandu sehem fiha u li taqa' fid-dikasteru tiegħu u jindika għal kull wieħed il-ħlas u benefiċċji oħra li kien jirċievi u jekk dawn għadhomx jagħtu s-servizz tagħhom?

Jista' l-Ministru jagħti l-istess dettalji għal konsulenti maħtura mill-1 ta' Novembru, 1996 sa l-aħħar ta' Frar, 1997?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: L-uniċi Konsulenti li kien hemm fil-31 ta' Ottubru 1996 fl-entitajiet li wara l-elezzjoni waqghu taht dan il-Ministeru kienu dawn il-Konsulenti part-time fl-Ufficcju Kongunt.

|Isem |Xoghol |Hlas | |Is-Sur |Konsulent |Lm312.50 | |Saviour | |kull xahar | |Muscat | | | |Is-Sur |Konsulent |Lm312.50 | |Tarcisio| |kull xahar | |Mifsud | | | |Dr.Tonio|Konsulensa u|Massimu ta'| |Mallia |servizzi |Lm150 + VAT| |LLD |professjonal|fuq perjodu| | |i |ta' 8 | | | |sessjonijie| | | |t kull | | | |xahar | |Nutar |Konsulensa u|Massimu ta'| |Mario |servizzi |Lm150 + VAT| |Felice |professjonal|fuq perjodu| |LLD |i |ta' 8 | | | |sessjonijie| | | |t kull | | | |xahar |

Dawn kollha ghadhom jaghtu s-servizz taghhom.

Ma gewx mahtura konsulenti ohra mill-1 ta' Novembru 1996 sa l-ahhar ta' Frar 1997.

MINISTERU TAD-DJAR - IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew impjegati persuni:- (a) b'kuntratt indefinit, (b) b'kuntratt definit; u (ċ) konsulenti kif ukoll kemm ingħataw transfers mill- 1 ta' Novembru sa l-aħħar ta' Frar 1997 fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entitajiet statutorji indipendenti, entitatjiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il- kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l- ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

Jista' l- Ministru jagħti l-informazzjoni skond il-Ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fiha ġew impjegati l-persuni indikati minnu u fil-każ tal-persuni indikati taħt (b) u (ċ) jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Ma kien hemm ebda mpjieg fid-dikasteru tieghi, bejn id-dati msemmija, taht kategoriji (a) (b) u (c) tal-mistoqsija - hlief ghall-konsulent li hu s-suġġett tal-mistoqsija parlamentari numru 685/97.

Ma kien hemm ebda transfers.

KORPORAZZJONIJIET GOVERNATTIVI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l- Finanzi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista sħiħa tal- korporazzjonijiet, kummissjonijiet, kumitati, boards u enti pubbliċi oħra (msejħa kif ikun) u li huma mwaqqfa mill-Gvern jew li b'xi mod il-Gvern għandu sehem fin-nomina tagħhom - inkluż ukoll enti sussidjarji - u għal kull enti jindika: 1) liema Ministeru hu responsabbli għaliha; 2) il- liġi/regolament li jirregola t-twaqqif tagħha, jekk hemm; 3) min huma l- membri tagħha; 4) meta kull membru ġie appuntat u meta jiskadi t-terminu tiegħu; 5) il-ħlas li jirċievi kull membru; 6) allowances u/jew faċilitajiet oħra (bħal karozza, telephone, telecell, driver, etc) li jirċievi kull membru; 7) minn min jiġi nominat kull membru?

ONOR.

LINO SPITERI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor Interpellant hija kif tidher fl-istatements impoġġija fuq il-Mejda tal-Kamra.

VETTURI - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew reġistrati vetturi ġodda mill-Pulizija bejn l-1 ta' Jannar, 1992 u l-aħħar ta' Frar, 1997 u jagħti l-informazzjoni xahar b'xahar kif ukoll maqsuma skond it-tip ta' vetturi?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.