MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 173 It-Tnejn, 19 ta' Jannar, 1998 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 173

It-Tnejn, 19 ta' Jannar, 1998

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.15 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 19 ta' Jannar, 1998

WERREJ MINUTI 617

KUNSENS GĦAL ATTI 617

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 617

TQEGĦID TA' KARTI 621

AĠĠORNAMENT TAL-KAMRA SKOND L-ORDNI PERMANENTI NRU.

13 623

RULING 629

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IR-REGOLAMENT TAT-TRAFFIKU (EMENDA NRU 2) TRAFFIC REGULATION ORDINANCE (AMENDMENT) (NO.

2) BILL (IT-TIENI QARI) 629

AĠĠORNAMENT 644

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 648

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 681

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 172 li saret fl-14 ta' Jannar, 1998 ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): Ninforma lill-Kamra li l- President għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru I ta' l-1998 - Att ta' l-1998 li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq Dokumenti u Trasferimenti.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

PA - LOCAL PLANS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar meta huwa mistenni li jiġu ffinalizzati kull wieħed mil-local plans li għandha quddiemha l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Liema areas se jiġu affettwati b'dawn il-local plans?

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): L-informazzjoni li għandi hija din:

|Local |Lokalitajiet |Tlestija | |Plan | | | |Grand |Il-Belt, |Jannar | |Harbour |Il-Furjana, |1998 | | |Kordin, | | | |l-Isla, Birgu,| | | |Bormla, | | | |Kalkara, | | | |Ricasoli | | |Ta' Qali | |Jannar | | | |1998 | |North |Mellieħa, San |Marzu | |West |Pawl il-Baħar,|1998 | | |Mġarr, Mdina, | | | |Rabat, Dingli,| | | |Buskett, Wied | | | |iż-Żurrieq, | | | |Għar Lapsi u | | | |l-kampanja ta'| | | |madwar | | |North |Pembroke, Ta' |Dicembru | |Harbours |Sliema, San |1998 | | |Ġiljan, | | | |Pieta', Msida,| | | |Gżira, San | | | |Gwann, Swieqi,| | | |Ta' Xbiex | | |Gozo and |Għawdex, |Lulju | |Comino |Kemmuna |1999 | |Malta |H'Attard, |Dicembru | |Central |Hal-Balzan, |2001 | | |B'Kara, | | | |Għargħur, | | | |Hamrun, | | | |L-Iklin, | | | |Ħal-Lija, | | | |Mosta, Naxxar,| | | |Ħal-Qormi, | | | |Sta.

Venera | | |Malta |Fgura, Gudja, |Dicembru | |South |Ħal Għaxaq, |2002 | | |Ħal Kirkop, | | | |Luqa, | | | |Marsascala, | | | |Mqabba, Paola,| | | |Qrendi, Safi, | | | |Siġġiewi, | | | |Tarxien, | | | |Xagħra, | | | |Żabbar, | | | |Żebbuġ, | | | |Żejtun, | | | |Żurrieq | |

Madam Speaker, hawnhekk nixtieq nosserva li tul din is-sena mit-taqsima tal-local plans telqulna numru ta' uffiċjali professjonali u minħabba f'hekk inħolqu diffikultajiet fix-xogħol u, peress li dan il-proċess huwa relattivament ġdid għal Malta, m'huwiex daqstant faċli li jinstabu nies b'esperjenza u taħriġ li jistgħu jagħmlu dan ix-xogħol.

Issa barra minn hekk it-taqsima tagħmel xogħol ieħor, bħalma huma development briefs u affarijiet bħal dawn, u mhux l-ewwel darba li jkollok taqla' xi nies minn fuq il-local plans u titfagħhom biex jagħmlu xogħol ieħor ta' malajr.

Il-proċess ta' ppjanar lokali fih innifsu, jirrikjedi ħafna ħin, parti minħabba l-konsultazzjonijiet estensivi li jridu jsiru u parti oħra minħabba l-firxa wiesgħa ta' issues li jridu jiġu riżolti.

Ta' min jgħid ukoll li f'ħafna pajjiżi Ewropej l-perijodu tat-tfassil ta' pjani lokali jitqies f'terminu ta' snin u mhux ta' xhur.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jesmond Mugliett, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Peress li fil-local plans unit hemm tliet periti biss u minħabba li kulħadd jaqbel li x-xogħol li qed isemmi l-Viċi Prim Ministru għandu jsir, jista' jgħidilna jekk huwiex maħsub li n-numru ta' professjonisti f'dan il-unit jiżdied biex dan ix-xogħol xi darba jitlesta?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, bħalma jaf l-Onor.

Mugliett, jiena ma nindaħalx direttament f'dak li huwa deployment tan-nies fil-Planning Authority pero' qiegħed kontinwament nimbotta lid-diriġenti biex dan l- eżerċizzju jsir fl-iqsar żmien possibbli.

Fl-istess ħin pero' ma rridx nimbotta b'mod li nispiċċa nieħu rapporti li m'humiex professjonali.

Li qed nipprova nagħmel jiena huwa li nara li dak li għandu jsir fil- parameters ta' dak li huwa possibbli - sakemm jibqa' professjonali u jsir b'mod korrett - isir fl-iqsar żmien possibbli.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Francis Zammit Dimech, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Fid-dawl ta' dak li esprima diversi drabi meta kien fuq din in-naħa tal-Kamra u wkoll meta kien membru fuq l-istess Awtorita' ta' l-Ippjanar, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk jikkonsidrax li t-termini l-ġodda indikati għal dawn il-pjani lokali huma fit-tul wisq?

Jiena ngħid li dawn jippreġudikaw anke l-proċess ta' l- applikazzjonijiet għall-iżvilupp, peress li ħafna drabi l-uffiċjali ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar jgħidu li ma jkunux iridu jiddeċiedu fuq areas fejn il-pjan lokali jkun għadu qed jiġi mfassal.

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk fil-pożizzjoni tiegħu bħala ministru, issa li qegħdin nitkellmu fuq time frame li jwassal anke sal-bidu tal-millennju l-ġdid, jara li dawn il-pjani lokali jsiru fi żmien iqsar minn dak indikat, minkejja dan in-nuqqas ta' uffiċjali u diffikultajiet oħra li semma?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jiena naqbel ma' dak li qal l-Onor.

Zammit Dimech u nixtieq li kien possibbli li dawn ma jeħdux it-tul indikat.

Kif diġa' għidt, jiena qed nagħmel il-pressjoni kollha possibbli biex dawn il-pjani jkunu lesti pero' ovvjament niddependi mill-feedback li jagħtu l- professjonisti li hemm fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Id-dover tiegħi huwa li nara li dak li qegħdin jgħidu huwa veru u li dawn il-local plans ma jistgħux jitlestew iktar malajr milli qegħdin jgħidu.

Qegħdin nagħmlu anke taħdidiet flimkien biex naraw kif nistgħu nagħmlu deployment ta' iktar nies b'mod li ma nkunux qegħdin innaqqsu x-xogħol minn fuq proġetti oħra.

Din hija problema teknika pero' m'huwiex daqshekk faċli li ssolviha.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Bħala risposta għall-mistoqsija parlamentari l-Viċi Prim Ministru semma xi diffikultajiet fix-xogħol.

Jista' jgħidilna jekk kienx qed jirriferi għan-nuqqas ta' nies jew inkella għal affarijiet oħra?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: In-nuqqas ta' personnel hija waħda mill-problemi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, nixtieq inqajjem punt ieħor.

Qed jiġri li l-applikanti, anke fuq permessi ta' entita' żgħira, qegħdin jirċievu nota fejn jgħidulhom li l-applikazzjoni tagħhom m'hijiex se tiġi kkonsidrata qabel ma jitfassal u jitlesta l-pjan lokali.

Ma jaħsibx il- Viċi Prim Ministru li dawn il-każijiet għandhom ikunu limitati għal numru żgħir ta' proġetti u mhux għal proġetti ta' alterazzjonijiet u tibdiliet żgħar, xi kultant anke fl-istess bini?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, bħalma dejjem offrejt lill-Onor. kollega tiegħi nerġa' ngħidlu li, meta jkollu xi każijiet speċifiċi, jekk iġibhomli għall-attenzjoni tiegħi jkun aħjar għaliex ikolli fuq xiex nitkellem u nieħu passi.

Ma naħsibx pero' li l-Onor.

Galea huwa korrett meta jgħid li kien hemm każijiet bħal dawn fuq applikazzjonijiet żgħar.

Pero' naf li dwar applikazzjonijiet għal proġetti fuq skala akbar kien hemm din it-tip ta' risposta.

Ovvjament jiena mort il-Planning Authority u għidtilhom li din ma naċċettahiex, għaliex ma jistax ikun li l-investitur jistenna daqstant tul ta' żmien biex ikun hemm tibdil fil-local plan.

Il-ħsieb huwa li jekk il- pjan lokali ma jkunx iffinalizzat, għallinqas ikun hemm diġa' ideat rigward il-land use, ħalli proposti ta' żvilupp ma jintefgħux fuq l-ixkaffa u jistennew li jispiċċa l-local plan imma jkunu jistgħu jiġu kkonsidrati anke fil-parameters tal-local plan li jkun hemm diġa' l-bidu tiegħu għalkemm forsi mhux iffinalizzat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ninu Zammit, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jekk fhimtu tajjeb, il-Viċi Prim Ministru qed jgħid li s- south local plan huwa pproġettat li jkun lest fis-sena 2002.

Jikkonsidra l-Viċi Prm Ministru li f'din il-parti ta' Malta hemm ċerti areas li ġew iffriżati fl-1988/1989?

Per eżempju, fir-raħal taż-Żurrieq hemm madwar 20% li suppost huwa ffriżat.

Qed ngħid "suppost" għaliex meta tmur fuq il-post tara li għandek għaxart itmien jew 15-il tomna raba' li, għalkemm imdawra b'boundaries, hemm toroq li jagħtu għaliha.

Pero' meta individwu komuni japplika għal permess biex biċċa raba' li tmiss mad-dar tiegħu jaqsamha fi plots għal uliedu, jgħidulu: Le, għax l-art ġiet iffriżata fl-1988/89.

GĦalhekk jikkonsidra l-Viċi Prim Ministru li l- Planning Authority għandha tara li fejn huwa ċar li m'hemmx każijiet ta' green areas, anke skond l-ischeme jew il-pjan regolatur, terġa' toħroġhom għall-iżvilupp, sabiex dawk li għandhom ir-raba' u jkunu jridu jibnu dar għat-tfal tagħhom ikunu jistgħu jagħmlu dan?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, niftakar li dan is-suġġeriment l- Onor. Zammit kien għamlu hawn ġew fil-preżenza ta' l-uffiċjali u tal-membri tal-bord tal-Planning Authority u ċertament li dawn in-nies semgħu x'kellu xi jgħid l-Onor.

Membru.

Kif diġa' għidt, kif inhuma r-regolamenti jiena ma nistax nindaħal x'tagħmel il-Planning Authority għal dik li hija release ta' area jew local plans, pero' nassigurah li naqsam miegħu s-sentiment tal- bżonn li jkun hemm iktar ħeffa f'dawn id-deċiżjonijiet.

Għalhekk għaddejjin il-ħin kollu bil-proċess li nipprovaw nagħmlu l-Planning Authority iktar effettiva u effiċjenti.

Imma nerġa' nenfasizza li għal dawk li huma deċiżjonijiet tekniċi ta' kif u fejn ċerta art tiġi released, jiddependi mid-deċiżjonijiet li jieħdu t- tekniċi u l-professjonisti li hemm fil-Planning Authority u żgur li m'għandi l-ebda ċans u lanqas l-iskop li nindaħal fihom.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minnbarra dak li semma l-Onor.

Ċensu Galea dwar in-nuqqas ta' għoti ta' permessi fuq applikazzjonijiet żgħar, tajjeb ngħidu li n-nuqqas ta' ffinalizzar tal-local plans għandu effett fuq id-drafting tar-revised structure plan.

Qed ngħid dan għaliex suppost li l-feedback mil-local plans kellu jiddireġina fid-drafting ta' l-istructure plan.

Normalment l-istrategic planning unit u l-local plans unit jaħdmu flimkien u kien anke previst li jkun hemm ingaġġ ta' persuna li kellha tagħmel l- istructure plan review.

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna jekk din il- persuna bdietx taħdem?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Nitlob lill-Onor.

Mugliett jagħmel mistoqsija bil- miktub biex inkun nista' nirrispondih għaliex m'għandix l-informazzjoni hawnhekk u ma nafx jekk dan ġiex ingaġġat jew detailed biex jibda x-xogħol.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna x'passi ttieħdu riċentement biex files ma jibqgħux imwaħħlin għal xhur sħaħ quddiem l-istess uffiċjali?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jiena qiegħed f'kuntatt mal-Planning Authority il-ħin kollu u mwasslilhom dawn l-ilmenti.

Pero' jiena xbajt nitlob li jagħtuni l-file numbers speċifiċi ħalli nkun nista' nagħmel l- indaġni tiegħi u nagħtihom ir-rapport fuq dak il-file.

Għaliex meta nkellem lill-case officers jgħiduli mod u meta niġi hawnhekk nisma' lill- kollegi tiegħi jgħiduli mod ieħor.

Nerġa' ngħid, kull darba li mort inkellem lill-case officers dawn qaluli li hemm ġustifikazzjoni għaliex l- każijiet huma miżmumin.

Ħafna drabi jkunu talbu informazzjoni mingħand il- perit u dan ma jkunx bagħtielhom jew ikun hemm rethinking mill- iżviluppatur.

GĦalhekk jiena ssuġġerejtilhom li naħsbu f'sistema fejn jekk jgħaddi ċertu żmien u l-perit jibqa' ma jirrispondix, allura dak il-file jiġi put aside u ma jibqax fl-istream biex ikompli jżid man-numru li hemm jistennew.

(Interruzzjonijiet)

Nerġa' ngħidlek, jekk taf b'xi każijiet speċifiċi, agħtihomli.

Dak irrispondejtek fuqu.

Jiena jidhirli li l-każijiet li tajtni għaddejthom biex jagħtuk risposta fuqhom.

(Interruzzjonijiet) Kull darba li mmur għand il-case officers jgħiduli li dan mhu veru xejn.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Madam Speaker, nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-Viċi Ministru dwar dawk l-areas fejn it-toroq kienu pproġettati minn qabel u li 15%, 20% jew anke 25% minnhom huma mibnijin, jiġifieri huma diġa' committed.

Li nixtieq huwa li l-Viċi Prim Ministru jagħmel pressjoni ħalli l-areas diġa' committed jiddaħħlu fl-ischemes ħalli b'hekk ikun hemm iżjed żvilupp.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jiena ċert li dan il-Planning Authority taf bih pero' li nagħmel pressjoni fuq areas partikolari huwa perikoluż għaliex imbagħad niġi akkużat min-naħa l-oħra li qed nindaħal lill-Planning Authority.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jiena m'iniex qed ngħid lill-Viċi Prim Ministru biex jagħmel pressjoni biex jinħareġ il-permess fuq xi area ta' 20 tomna barra mill-ischemes imma qed ngħidlu li l-kumplament ta' dawk l-areas li 25% minnhom huma żviluppati u li sa l-1987/88 kienu nħarġu l-permessi fuqhom - u ma jistax jiġi xi tekniku jew xi perit u jaqbad il-gomma u jħassar il- bini li huwa eżistenti - għandhom jiġu inklużi bħala area li tista' tiġi żviluppata.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: M'għandix x'inżid ma' dak li diġa' għidt, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' stabbilimenti ta' l-entertainment f'kull lokalita' li għandhom permess jiftħu sa wara l-11.00 p.m. u sa wara s- 1.00 a.m., bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10783.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru Mingħajr Portafoll fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru): F'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' dropouts fl-ewwel sena minn korsijiet ta' l-Universita' bejn l-1993 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11091; u

f'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar proprjeta' mikrija mill-Korporazzjoni għall-Iżvilupp ta' Malta fl-industrial estates flimkien ma' lista tal-kumpanniji li qed jokkupaw l-istess proprjeta', bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9809.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar enerġija elettrika prodotta mill-Power Stations tal- Marsa u Delimara bejn l-1995 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11071; u Tabella li turi l-ammont u l-valur ta' prodotti tat-tabakk u xorb alkoħoliku importati matul l-1996 u bejn Jannar u Novembru ta' l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11189.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 3 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 li jemendaw ir- Regolamenti dwar il-Portijiet.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-kuntratt iffirmat f'Mazu 1997 bejn is-Sur Mario Azzopardi, Chief Internal Auditor fil-Korporazzjoni dwar is-Servizzi ta' l-Ilma u l-istess Korporazzjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10546.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Portelli

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' applikazzjonijiet għal akkomodazzjoni alternattiva fid-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali bejn l-1 ta' Novembru 1996 u l-31 ta' Ottubru 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10586.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

AĠĠORNAMENT TAL-KAMRA SKOND L-ORDNI PERMANENTI NRU.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Madam Speaker, nixtieq nipproponi mozzjoni ta' Aġġornament tal-Kamra taħt l-Ordni Permanenti Nru. 13 fuq materja definita ta' importanza pubblika urġenti.

Madam Speaker, naħseb li l-Onor.

Membri ta' din il-Kamra u s-Sinjorija Tiegħek kollha qegħdin isegwu l-iżviluppi ta' dawn il-ġranet, partikolarment fuq materja li żgur qiegħda f'moħħ kulħadd.

Qiegħed nirriferi għall-azzjonijiet industrijali li għaddej minnhom il-pajjiż bħalissa minħabba l-miżuri li ġew imħabbra fil-budget fil-5 ta' Novembru, 1997.

Infakkar lill-Kamra li mmedjatament kif tħabbar il-budget kien hawn ir-reazzjoni mhux biss mill-Oppożizzjoni f'dan il-Parlament imma kważi b'mod unanimu fil-pajjiż kollu li l-miżuri mħabbra mill-Gvern kienu miżuri ħorox u li jolqtu l-aktar lil dawk li l-inqas jifilħu.

Kien hemm diversi lmenti magħmula direttament lill-Gvern, partikolarment mill-unions, u l-Prim Ministru diversi drabi kellu l-okkażjoni jwiegħed li meta jkollu f'idejh l-effett tal-miżuri li tħabbru fil-budget, huwa kien dispost li jieħu azzjoni b'rimedju għal dawk il-miżuri jekk dawn jirriżultaw li huma ħorox iż-żejjed, partikolarment fuq min jiflaħ l-inqas.

Minn dak iż-żmien għaddew xahrejn u nofs, Madam Speaker, iżda min-naħa tal- Gvern ma kien hemm l-ebda ċaqliq.

Il-Prim Ministru webbes rasu, ma kellu l- ebda diskussjonijiet serji u utli mal-unions u b'riżultat ta' hekk xi jiem ilu bdew azzjonijiet industrijali mill-unions li eskalaw u li qegħdin jheddu l-ekonomija tal-pajjiż u allura jistgħu jheddu wkoll l-għajxien ta' bosta ħaddiema.

Iċ-ċirkostanzi huma gravi, anzi huma gravi ħafna.

Hemm bżonn li jsir dibattitu urġenti fuq din il-materja bit-tama li l- pajjiż ikun jista' joħroġ minn dawn id-diffikultajiet gravi li għaddej minnhom fil-preżent.

GĦalhekk, Madam Speaker, kif titlob l-Ordni Permanenti Nru. 13 se ngħaddilek din id-dikjarazzjoni li tgħid hekk:

"Din il-Kamra għandha tiddiskuti l-qagħda li nħolqot fil-pajjiż b'riżultat tal-miżuri mħabbra fil-budget fil-5 ta' Novembru, 1997 li se jwasslu għat-tnaqqis fil-livell ta' l-għajxien tal-poplu Malti, b'mod li dawk li lanqas jifilħu se jħossu l-aktar it-tbatija li jġibu l-istess miżuri.

Din il-Kamra għandha tinnota li s-sitwazzjoni li nħolqot fil-pajjiż hija riżultat ta' l-inkompetenza tal-Gvern li ma qiesx minn qabel l- effetti ekonomiċi u soċjali tal-miżuri mħabbra.

Il-Kamra għandha b'mod partikolari tinnota l-inkompetenza tal-Prim Ministru li wara li wiegħed li jneħħi l-effett ħażin tal-miżuri żbaljati, baqa' m'għamel xejn sal-lum u ma tax widen bl-aktar mod irresponsabbli għat-talbiet tal-unions biex jiddiskuti madwar medja.

Din il-materja hija definita ta' importanza pubblika urġenti għaliex qiegħda thedded li ġġarraf l-ekonomija tal-pajjiż b'riżultat li ħaddiema jistgħu jitilfu l-post tax-xogħol tagħhom jekk il-Gvern ikompli bis-suppervja tiegħu u ma jibdiex djalogu bis-serjeta' u urġenti ma' l-imsieħba soċjali."

Madam Speaker, kif tgħid din id-dikjarazzjoni, l-iskop ta' dan id-dibattitu li qed titlob l-Oppożizzjoni huwa li jwassal lill-Gvern biex ipoġġi madwar mejda u ma' l-imsieħba soċjali kollha biex jiddiskuti s-sitwazzjoni li nħolqot fil-pajjiż b'riżultat tal-miżuri tal-budget li l-Prim Ministru wiegħed, kemm f'din il-Kamra u barra minn din il-Kamra, li jerġa' jikkonsidra meta jkun mgħarraf bl-effetti tagħhom.

Skond dak li ntqal fil-pubbliku, anke l-General Workers Union illum ikkonsidrat l-effetti tal-budget u skond ma ntqal f'diversi aħbarijiet fuq ir-radjijiet tagħna, il-Prim Ministru kellu jiġi nformat b'dawn l-effetti tal-budget skond ir-riċerka xjentifika li għamlu.

Allura suppost li f'dan il-mument il-Prim Ministru huwa mgħarraf bil-pożizzjoni tal-General Workers Union li jien nistqarr li ma nafx x'inhi.

Pero' huwa ċar li anke l-General Workers Union mid-diversi dikjarazzjonijiet li saru qiegħda tistenna li l- Gvern jibda diskussjonijiet serji biex itaffi jew ineħħi l-effetti ħżiena tal-miżuri tal-budget.

Għalhekk qed nipproponi din il-mozzjoni u se nagħti kopja tad- dikjarazzjoni lis-Sinjorija Tiegħek.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, ma rridx nidħol fir-rettorika fjakka u għajjiena tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Se nipprova nirrispondi għal dak li qed jissuġġerixxi bl-aktar mod oġġettiv u bl-aktar mod - din hija l-buzz word bħalissa - xjentifiku.

L-ewwelnett il-budget għall-1998 għadda skond il-liġijiet ta' dan il- pajjiż u għadda minn dan il-Parlament kif huwa mistenni li jgħaddi, u l- miżuri li ħarġu minnu huma miżuri li huma leġittimi u legali.

Nixtieqek tikkonsidra, Sinjura President, li l-argument ta' l-urġenza li qed iressaq il-Kap ta' l-Oppożizzjoni huwa kompletament misplaced, żbaljat, u għandek tiċħdu.

Nixtieq nirrileva wkoll li effettivament il-budget li għadda kien fih miżuri iebsa li, kif spjegajna kemm-il darba f'din il-Kamra u barra minnha, kienu magħmula neċessarji mill-irresponsabbilta' tal-Gvern preċedenti li mexxa politika finanzjarja rresponsabbli.

Għalija jaħti primarjament il- Kap ta' l-Oppożizzjoni u jaħtu wkoll il-maġġoranza tal-front benchers li għandu miegħu bħalissa, li mexxew politika finanzjarja li ma kenitx tagħti kas ta' x'jista' jiġri għada pitgħada bid-deċiżjonijiet żbaljati li kienu jieħdu filwaqt li jaħbuhom mill-poplu u jitfgħuhom taħt it-tapit.

GĦalhekk bl-akbar responsabbilta' dan il-Gvern iddeċieda li jieħu miżuri iebsa meħtieġa ħalli niffrankaw li fiż-żmien li ġej dan il-pajjiż ikollu jiffaċċja kriżi finanzjarja enormi fil-budget pubbliku.

Aħna għidna, qbilna u aċċettajna li dawn kienu miżuri iebsa, u għidna u rripetejna kemm- il darba li dan il-Gvern hu deċiż li meta jifli u jara l-impatt veru fuq iċ- ċittadini - mhux l-impatt mistħajjel jew li jiġi minfugħ minn ċerta kelliema ta' l-Oppożizzjoni - ikun lest jieħu miżuri korrettivi li jkunu japplikaw primarjament għal dawk iċ-ċittadini li l-inqas jifilħu miżuri iebsa.

Dawk huma l-parametri li tkellimna fuqhom kemm-il darba u spjegajnihom kemm-il darba u konna ċari ma' kulħadd fuqhom.

M'hemm l-ebda ambigwita' dwar din il-ħaġa.

Hija ħaġa ċara wkoll, Sinjura President, li biex wieħed ikejjel u jifhem tabilħaqq l-impatt multiplikattiv ta' dawn il-miżuri, ma jistax sempliċement jistrieħ fuq xi stqarrija li għamel xi membru ta' l- Oppożizzjoni jew il-Kap ta' l-Oppożizzjoni imma jrid jgħarbel l-effetti tagħhom fuq il-livell differenti u fis-saffi differenti tas-soċjeta' tagħna u fl-oqsma differenti tas-soċjeta' tagħna.

Il-Gvern qiegħed jagħmel dan u se jibqa' jagħmel dan ma' dawk il-partners soċjali li tabilħaqq huma lesti u disposti li jersqu 'l quddiem biex jagħtu s-suġġerimenti u l-analisi tagħhom mhux bħala kwestjoni ta' tixjir tal-bandieri imma sabiex niflu eżattament l-impatt ta' dawn il-miżuri iebsa li kellna nieħdu fuq livelli differenti tas-soċjeta' tagħna.

Waħda mill-unions konċernati, il-UHM iddeċiediet li ma taċċettax il- miżuri li kienu proposti u għamlitha ċara li minnufih kienet lesta tieħu miżuri industrijali li fil-fatt qabdet u ħadet.

Wara li għadda l-budget mill-Parlament, din għamlet proposti li jibdlu radikalment is-sens u t- tifsira tal-budget tal-Gvern u li jimminaw minn taħt is-serjeta' ta' dak kollu li konna qegħdin nipproponu, u pprentendew li minnufih naċċettawhom u ngħidu li għandhom raġun meta dawn il-proposti la huma vijabbli, la huma sostenibbli u lanqas huma realistiċi, u allura ddeċidew li jibdew l- azzjonijiet industrijali.

Dan il-Gvern għamilha ċara, u nerġgħu nagħmluha ċara, li aħna se nibqgħu nissalvagwardjaw, inħarsu, niddefendu u nippromwovu d-dritt tal-unions kollha li joħorġu direttivi industrijali u d- dritt tal-ħaddiema kollha li jobdu u jimxu fuq dawn id-direttivi industrijali, ikunu liema jkunu.

Imma mbagħad irridu nagħmlu ċara wkoll li rridu nħarsu u nirrispettaw ukoll id-drittijiet tal-ħaddiema kollha li jekk ma jridux u ma jixtiequx jobdu direttivi industrijali, allura ma jobduhomx.

GĦalhekk jekk kellha titressaq mozzjoni ta' urġenza, jiena kont nistenna li kellna titressaq il-ġimgħa li għaddiet meta bdew jittieħdu dawn l- azzjonijiet industrijali u meta bdew jispuntaw fil-beraħ ċerti miżuri ta' illegalita' min-naħa tal-union konċernata, il-UHM.

Qed nirriferi għal meta ttieħdu ċerti miżuri ta' theddid fuq ħaddiema li xtaqu li ma jobdux id- direttivi industrijali; għal meta ttieħdu ċerti miżuri ta' theddid fuq management li kellu d-dritt u kellu d-dover - skond liġijiet li għaddew u skond judgements li ħarġu mill-qrati tagħna - li jassigura bl-aħjar mod li jista' li s-servizzi li kienu qegħdin ikunu ħandikappati mir-reazzjoni industrijali jibqgħu għaddejjin.

Jiena kont nistenna li mozzjoni ta' urġenza titressaq f'dak il-mument fejn l-azzjonijiet industrijali li kienu qegħdin isiru, kienu qegħdin jiġu akkumpanjati minn miżuri ta' illegalita' ċara u sfaċċata.

Min-naħa tal-Gvern għamilniha ċara kemm-il darba li waqt li aħna qegħdin naqblu li għandu jkun hemm salvagwardja sħiħa fuq id-dritt tal-unions u tal- ħaddiema li jieħdu azzjonijiet industrijali, ma konniex qegħdin naqblu u lanqas naċċettaw li jsiru ċerti azzjonijiet illegali.

Din għidniha u wrejniha kemm-il darba u qgħadna kawti u konna prudenti, u se nibqgħu prudenti.

Se nibqgħu prudenti għaliex min jaħseb li biex tibdel deċiżjoni tal-Parlament hemm bżonn sempliċement li tagħmel azzjonijiet industrijali u takkumpanjahom b'theddid illegali, min jaħseb li dak huwa biżżejjed biex turi saħħtek ....

Aħna ridna nagħmluha ċara bl-ikbar prudenza li l-Gvern ma kienx se jaqa' għarkubbtejh quddiem theddid bħal dan.

Il-Gvern jibqa' dispost dejjem li jitkellem u jibqa' jsostni l-punt tiegħu li jieħu miżuri korrettivi wara studju serju ta' l-effetti reali - u mhux immaġinati - u wara li jifhem u jgħarbel dawn l-effetti, pero' m'huwiex lest li jħalli lil min joqgħod iġiegħlu joqgħod għarkubbtejh għaliex jieħu miżuri, at the limit, abbużivi.

Tajjeb li ngħidlek, Sinjura President, li l-azzjonijiet industrijali li kien hemm riferenza għalihom f'dak li għadu kemm qal il-Kap ta' l- Oppożizzjoni huma effetti naturali u normali għal kull azzjoni industrijali, u bl-ebda mod m'huma joħolqu xi forma ta' kriżi jew urġenza fil-pajjiż.

Nista' ngħidlek li s-sitwazzjoni tinsab kompletament taħt kontroll.

Evidentement, jekk fl-uffiċċji tal-gvern, hemm min m'huwiex jirrispondi t-telefon, ovvjament m'huwiex jirrispondi t-telefon; u jekk hemm min m'huwiex jieħu l-E-mail, m'huwiex jieħdu; imma ma nistax nirrapportalek, Sinjura President, li fl-amministrazzjoni pubblika hemm xi kriżi speċjali minħabba l-azzjonijiet industrijali li qegħdin jittieħdu.

Nista' nirrapportalek ukoll li f'dak li għandu x'jaqsam ma' l- importazzjoni u l-esportazzjoni kurrenti fil-pajjiż - hawnhekk nixtieq nirringrazzja lill-kapijiet, lill-membri u lill-amministrazzjonijiet kollha nvoluti, lilll-awtoritajiet tal-port, l-awtoritajiet tal-pulizija, l- awtoritajiet tas-Sea Malta, l-awtoritajiet tal-Freeport, l-awtoritajiet tad- dwana u awtoritajiet oħra li forsi qed ninsa nsemmi - bil-miżuri li ttieħdu matul din l-aħħar ġimgħa b'mod ċivili u raġonevoli, id-dħul u l- ħruġ ta' l-importazzjoni u l-esportazzjoni fil-pajjiż hija assigurata - ma ngħidx mija fil-mija - għal perċentwali għolja ta' dak li għaddej.

Kien hemm problema li baqgħet tippersisti, fis-sens li kellna numru ta' containers li kienu destinati għall-fabbriki Maltin u anke għall- konsumaturi Maltin li weħlu fil-Freeport.

Min-naħa waħda kien hemm azzjoni li saret mill-UHM vis-a-vis l-uffiċjali tad-dwana u min-naħa l-oħra kien hemm azzjoni li saret mill-UHM vis-a-vis il-ħaddiema tal-Freeport fejn fl- ewwel każ ingħataw direttivi li ma jiġix cleared cargo iddestinat għall- fabbriki Maltin u fit-tieni każ ingħataw direttivi li ma jċaqalqux containers li kienu ddestinati għas-suq lokali.

B'riżultat ta' dan sal- bidu tal-ġimgħa li għaddiet inġemgħu madwar 500 jew 600 container fil- Freeport u għal xi żmien ma setgħux jinħarġu minn hemmhekk.

Effettivament jibqa' l-prinċipju, Sinjura President, li jekk ikun hemm ħaddiema li ma jkunux jixtiequ jsegwu d-direttivi, dawk għandhom ikollhom l- ispazju u l-liberta' li jagħmlu dan.

Ċertament ukoll jibqa' l-ħsieb u l- prinċipju li jekk management irid jagħmel ix-xogħol tiegħu, mhux biss għandu d-dritt imma għandu d-dover li dan jagħmlu.

Fuq il-bażi ta' din il- ħaġa - apparti l-fatt li kien hemm illegalita' oħra li saret fil-Freeport fejn ġiet imblokkata d-daħla - f'operazzjoni li saret bl-aktar mod prudenti, ġie assigurat li numru sostanzjali ta' containers li kienu destinati għall-fabbriki Maltin jinħarġu mill-Freeport u jiġu mqassma lil dawn il-fabbriki.

Kien hemm fabbriki li kienu qegħdin jiġu mbottati biex jispiċċaw mingħajr supplies għax-xogħol tagħhom imma bl-operazzjoni li saret illum u li se tibqa' ssir, dawn huma assigurati li ma jkollhom problemi ta' provvisti.

Nerġa' nagħmilha ċara, Sinjura President, li min-naħa tagħna se nibqgħu mpenjati - u għalhekk m'hawnx is-sens ta' urġenza li pprova jqajjem il-Kap ta' l-Oppożizzjoni - li waqt li nkunu prudenti u sodi, nosservaw kull ħaġa li tassigura l-legalita' f'dan il-pajjiż.

Per eżempju, waħda mill-pretexts li nġabu għaliex il-UHM skalat l-azzjoni industrijali tagħha fuq il- Freeport kienet li l-Gvern ħareġ direttiva biex min isegwi d-direttivi tal- bidu tagħha ma jingħatax overtime.

Effettivament il-ħsieb hekk kien, li ma jingħatax overtime fil-każijiet fejn jirriżulta li dak l-overtime ikun meħtieġ minħabba li tkun saret azzjoni industrijali.

Imma kif ħarġet iċ- ċirkolari, meta ħarisna lejha, sibna li kienet miktuba f'sens li tgħid li min qed jagħmel azzjoni industrijali ma jingħatax overtime.

Il-parir legali li ngħatajna kien li ħaġa bħal din kienet, at the margin, mhux indikata u allura minnufih irtirajna dik id-direttiva.

Jiġifieri min-naħa tagħna qegħdin nagħmluha ċara - u għalhekk turi iktar fiċ-ċar li m'hemmx l- urġenza li qed jipprova jqajjem il-Kap ta' l-Oppożizzjoni - li l-affarijiet f'dan il-pajjiż se jibqgħu sejrin b'mod ċivili anke meta ma jkunx hawn qbil, imma b'mod li jkun legali minn kulħadd kemm min-naħa ta' l-employer, kemm min-naħa tal-Gvern u kemm min-naħa ta' l-union jew unions ikkonċernati.

Tajjeb ngħid ukoll, Sinjura President, li f'dak li qal il-Kap ta' l- Oppożizzjoni hemm ċerta kontradizzjoni.

Min-naħa qal li ma tkellimna u ma kkonsultajna ma' ħadd, u min-naħa l-oħra qal li effettivament hemm il- preżentazzjoni mill-General Workers Union ta' l-ideat u tal-veduti tagħhom.

Nista' nikkonferma li kieku m'aħniex qegħdin nitkellmu fuq din it-talba ta' urġenza li għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, kieku bħalissa fl-uffiċċju tiegħi qiegħed niltaqa' ma' delegazzjoni tal-General Workers Union li se tippreżentali r-rapport xjentifiku li kienu qegħdin iħejju u li tkellimna kif għandhom iħejjuh matul dawn l-aħħar ġimgħatejn, tliet ġimgħat, ħames ġimgħat u sitt ġimgħat.

GĦalhekk nassigura lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni li l-Gvern se jistudja bl-akbar simpatija u interess ir-rapport tal-General Workers Union u mbagħad nikkonsidrawh għad-deċiżjonijiet finali li rridu nieħdu fil-kontest ta' dak li dejjem għidna, jiġifieri li fejn jirriżulta realment - u mhux fl-immaġinazzjoni ta' xi professur mill-front benchers ta' l-Oppożizzjoni - li hemm saffi tal-poplu tagħna li l-inqas jifilħu u l- aktar li tgħabbew b'piżijiet li ma jistgħux iġorru, allura nieħdu miżuri korrettivi meħtieġa.

Għalhekk fuq il-bażi tar-rapport li tajtek hawn fi ftit kliem, Sinjura President, nerġa' nikkonferma li s-sitwazzjoni in ġenerali hija taħt kontroll bl-akbar prudenza.

Ir-rapporti allarmisti li qrajna fil-ġurnali f'dawn l-aħħar ġranet sħabi u jiena konna qegħdin naqrawhom u nitbissmu imma nħalluhom, għaliex il-ġurnalisti kultant ikunu jridu jallarmaw u juru l-affarijiet aktar koroh milli huma, u titbissem anke meta tara dawk kollha li f'dawn l-aħħar xhur ipprovaw iċappsu kollox bl-iswed ma' kullimkien.

Ma jimpurtax, imma minkejja dan kollu ninsabu fiduċjużi li l-affarijiet mexjin 'il quddiem.

Ninsabu fiduċjużi li l-politika tal-Gvern hija soda u serja u bl-akbar prudenza wkoll nerġa' nikkonfermalek ir-rieda tal-Gvern li l- miżuri korrettivi jittieħdu skond u kif jinstab li dawk is-saffi tal-poplu tagħna li l-inqas jifilħu, jistgħu jkunu qegħdin jitgħabbew b'piżijiet kbar wisq.

Allura, Sinjura President, nixtieq inpoġġi 'l quddiem it-teżi tiegħi li l- mozzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni u l-proposta tiegħu li jkun hawn din id- diskussjoni b'urġenza m'hijiex fondata u nixtieqek ma taċċettahiex.

MADAM SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Madam Speaker, jiena smajt b'attenzjoni dak li qal il-Prim Ministru, u jkolli nikkonferma l-assessment li nagħmel jien ta' rresponsabbilta' kbira min-naħa tiegħu.

Il-Prim Ministru jrid jagħlaq għajnejh għal dak li huwa magħruf minn kulħadd, irid jagħlaq għajnejh għall- fatt li l-pajjiż għaddej minn ġranet ta' kriżi.

Smajna bit-theddida għall- impjieg tan-nies, u dan ma ntqalx min-naħa ta' l-Oppożizzjoni imma minn diversi nies li huma nteressati.

U l-Prim Ministru jiġi hawnhekk u jgħidilna li s-sitwazzjoni hija għal kollox normali u in hand!

Kulħadd jista' jasal għall-ġudizzju tiegħu pero' l-Prim Ministru, bil-mod kif qiegħed jittratta l-affarijiet, ma jridx jgħid il-verita' u qiegħed jipprova jaħbi s-serjeta' tal-pożizzjoni li ninsabu fiha bi ftit kliem sabiħ.

Nixtieq nikkorreġi issa ċerti statements li għamel il-Prim Ministru.

Huwa qal li l-budget għadda u ġie approvat mill-Gvern u allura l-ebda union m'għandha tipprova teħodha kontra jew tħassar dak li ddeċieda dan il- Parlament.

Jiddispjaċini ngħid li d-diskors tal-budget ma jorbot lil ħadd għax dik hija dikjarazzjoni tal-policy tal-ministru imma l-miżuri li jiġu mħabbra jridu jiġu segwiti bl-attwazzjoni fil-liġijiet u fir-regolamenti li jkunu meħtieġa.

Per eżempju, il-Water Services Corporation għad għandha l- budget tagħha mhux diskuss u mhux approvat minn din il-Kamra.

Barra minn hekk, ir-revenue li hemm imsemmi fl-estimi tal-Korporazzjoni Enemalta m'huwiex approvat minn din il-Kamra.

Din il-Kamra tista' tesprimi ruħha anke fuq regolamenti li għadhom ma ħarġux għaliex, għalkemm il-miżuri ġew imħabbra fil-5 ta' Novembru, għalkemm kulħadd qed jitħaddet fuq it-tariffi l-ġodda ta' l-ilma, tad-drenaġġ u ta' l-elettriku, dawn it-tariffi għadhom ma jeżistux.

Il-budget speech imressaq mill-Ministru tal-Finanzi ma jikkostitwixxix liġi u ma jorbot lil ħadd imma jridu jsiru regolamenti skond il-liġijiet.

Meta dawn ir-regolamenti jsiru u jitpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra, din il-Kamra jkollha dritt tapprovahom jew ma tapprovahomx jew aħjar tressaq mozzjoni biex ma jidħlux fis-seħħ.

Jiġifieri l-pożizzjoni llum hija - u hawn qiegħda l-irresponsabbilta' ta' dan il-Gvern - li għalkemm il-miżuri tħabbru fil-5 ta' Novembru u llum qegħdin fid-19 ta' Jannar, il-Gvern għadu ma ħax il-passi meħtieġa biex ikollna t-tariffi li ġew imħabbra fil-budget.

Dawn sal-lum għadhom ma jeżistux u l-fatt li ssemmew fil-budget, nerġa' ngħid, ma jfisser xejn.

U dan l-istat ta' inċertezza mill-5 ta' Novembru sal-lum hija karatteristika oħra ta' dan il-Gvern li fi 15-il xahar ħoloq inċertezza waħda wara l-oħra fejn tħabbru miżuri ebsin, ma ġewx attwati b'liġi, il-Gvern ma tax ċans lil dan il-Parlament jiddiskuti meta effettivament iridu jiġu jew ikun propost li jiġu fis-seħħ, qed iħalli ż-żmien għaddej u jwiegħed li se jbiddel dawk il-miżuri imma ma jgħidx kif, u sadanittant il-pajjiż jibqa' b'ferment b'azzjonijiet industrijali!

Jien m'iniex se nidħol fil-legalita' o meno tal-miżuri li qegħdin jittieħdu mill-unions pero' din ukoll hija kwestjoni serja li tista' terġa' titqajjem iktar 'il quddiem f'dan il-Parlament.

Aħna ngħixu f'dan il-pajjiż.

M'hijiex l-ewwel darba li ttieħdu azzjonijiet industrijali; m'hijiex l-ewwel darba li ttieħdu azzjonijiet industrijali kif qegħdin jittieħdu issa; m'hijiex l-ewwel darba li din it-tip ta' azzjoni industrijali ġiet difiża bil-qawwa kollha mill-unions f'dan il-pajjiż.

GĦalhekk naħseb li wieħed irid ikun irresponsabbli meta, filwaqt li dan ikun qed jiġri, jgħid li s-sitwazzjoni hija normali għaliex għandna l-Korp tal-Pulizija li qed jgħinna u l-containers rnexxielna noħorġuhom!

Jekk se nidħlu fil-legalita' o meno ta' dak li jista' jsir meta għandek azzjoni industrijali, naturalment din tinteressana lkoll u jinteressana wkoll li dan il-pajjiż qatt ma joħroġ mil-legalita', pero' m'huwiex il-Prim Ministru li jiddeċiedi azzjoni hijiex legali jew illegali.

Il-Prim Ministru dmir wieħed għandu, u dan huwa li ma jħallix l-affarijiet jeskalaw bla bżonn.

U mill-5 ta' Novembru sal-lum għadda żmien biżżejjed biex dan il-Gvern imissu poġġa madwar mejda, tkellem mas-sieħba soċjali kollha u wiżen l-effett tal- miżuri li ħa.

Verament, dawn l-effetti jmissu wiżinhom qabel ma ħadhom, għax hija ħaġa skandaluża li jiġu l-ministri u l-Prim Ministru hawnhekk u jgħidulna li se jwiżnu issa x'inhu l-effett tal-miżuri li ħadu.

Hija xi ħaġa inkonċepibbli li jkollok gvern illi l-ewwel jieħu l-miżuri u mbagħad jgħid li se jara x'inhu l-effett tagħhom.

(Onor. Membri: Hear, hear) Imma dan il-Gvern diġa' ammetta li l-miżuri huma żbaljati u għalhekk il-Prim Ministru qed jibqa' jirripeti li lest jieħu azzjoni bħala rimedju għal dawk il-miżuri.

Imma aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar is-sitwazzjoni fil-pajjiż se tmur lura.

Huwa magħruf li l-ekonomija tal-pajjiż hija staġnata u se tkompli tistaġna, u għalhekk hemm bżonn li nneħħu l-inċertezzi kollha minn nofs.

Dan il-Gvern għandu jiggverna u mhux joqgħod jistenna l-affarijiet jiġru waħedhom kif qiegħed jagħmel f'dan il-mument.

Għandu jara kif din is- sitwazzjoni se ssolvi ruħha u d-dover tiegħu huwa li jitkellem mal- partijiet kollha u jsib soluzzjoni li hija fl-interess nazzjonali tal- pajjiż.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, frankament l-aħħar parti tad- diskors li smajt hija kompletament irrelevanti għat-talba ta' urġenza.

Issa, jekk l-Onor.

Fenech Adami jippretendi li xi ħadd se jikkopja l-istil tiegħu bħala prim ministru, jien m'iniex lest li nagħmel dan għaliex il- fallimenti li ġab warajh hu m'iniex lest nikkopjahom.

(Onor. Membri: Hear, hear) Jien m'iniex dispost lanqas illi noqgħod naħbi kollox - kif kien jagħmel hu - taħt tlellix u kliem sabiħ meta mbagħad ir-realta' tkun kompletament differenti.

Waħda mill-affarijiet li qegħdin nipprovaw nagħmlu hija li nikkorreġu n-nuqqas ta' direzzjoni li ħalla warajh u li kellu fi żmienu u din qegħdin nagħmluha b'ċerta serjeta' u bil-ħsieb.

Jista' jkollu professuri u dutturi miegħu kemm irid imma the proof of the pudding is in the eating, u l-pudina li ħalla warajh tant hija mħawra bl- addoċċ illi jkollna bilfors ngħaddu minn żmien fejn naħdmu bi stil differenti minn tiegħu, u hekk qegħdin nagħmlu.

Sinjura President, jiena m'iniex se noqgħod nidħol fil-mertu ta' dak li qal fir-risposta tiegħu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni għaliex huwa kompletament irrelevanti għall-kwestjoni, u nixtieqek tikkonsidra jekk hawnx każ ta' urġenza f'dak li għandna quddiemna.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija sospiża sakemm niddelibera dwar dan il-każ.

Fis-7.04 p.m. il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet fis-7.18 p.m.

RULING

MADAM SPEAKER: Is-Sedja kkonsidrat it-talba tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni biex il-Kamra tissospendi x-xogħol tagħha ħalli tiddiskuti l-materja msemmija fid-dikjarazzjoni li ġiet ippreżentata minnu.

Qabel xejn is-Sedja tirrileva li kull talba li titressaq taħt l-Ordni Permanenti Nru 13 jenħtieġ li tissodisfa tliet rekwiżiti ċioe', li tkun materja definita, ta' importanza pubblika u urġenti.

Id-dikjarazzjoni ppreżentata mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni tittratta materja li ilha suġġett ta' polemika politika sa minn mindu saret id- Dikjarazzoni Finanzjarja għas-sena 1998 u tittratta l-linji ġenerali proposti f'dik l-istess Dikjarazzjoni Finanzjarja.

Għalkemm jista' joħloq ċerta preokkupazzjoni pubblika, il-fatt illi n- nuqqas ta' qbil ta' ċerti setturi fil-pajjiż issarraf f'dawn l-aħħar jiem f'azzjonijiet industrijali, fih innifsu ma jfissirx illi f'dan l-istadju u fil-mument tal-lum jeżisti l-element ta' urġenza mitlub mill-Ordni Permanenti 13, speċjalment meta kif intqal tajjeb f'din l-istess Kamra anke ċerti miżuri proposti mill-budget, li l-iktar li qed joħolqu kontroversja, għad iridu jiġu quddiem din il-Kamra għad-diskussjoni.

Il-Kamra tgħaddi għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IR-REGOLAMENT TAT-TRAFFIKU (EMENDA NRU 2)

TRAFFIC REGULATION ORDINANCE (AMENDMENT) (NO.

2) BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-14 ta' Jannar 1998.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Helen D'Amato.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Madam Speaker, l-introduzzjoni tal-breathalyser test tidher li għandha consensus wiesa' mhux ħażin u forsi nistgħu ngħidu anke bla kontroversji kbar.

GĦandek il-Gvern li huwa favur li dan it-test jiġi ntrodott, għandek l-Oppożizzjoni li min-naħa tagħha kienet diġa' ressqet abbozz ta' liġi għall-Ewwel Qari - dan l-abbozz li għandna quddiemna llum huwa kważi identiku għalih għajr għall-isem ta' min qed jippreżentah u l-livell aċċettat li nbidel bi ftit - u għandek il-pubbliku in ġenerali li by and large nistgħu ngħidu li jaqbel miegħu wkoll.

Fil-fatt, jekk wieħed iħares lejn ir-rapport tal-kumitat dwar il- prevenzjoni ta' l-inċidenti tat-traffiku, isib li n-numru ta' żgħażagħ li sar stħarriġ magħhom u ġew mistoqsija x'jaħsbu li għandu jsir biex jiġu evitati l-inċidenti, bħala l-ewwel prijorita' taw l-infurzar tal-liġijiet u bħala t-tieni prijorita' taw l-introduzzjoni tal-breathalyser test.

Dawn l- istess żgħażagħ, fil-maġġoranza l-kbira tagħhom, jaqblu wkoll li waħda mir- raġunijiet ewlenin ta' l-inċidenti tat-traffiku huwa proprju l-alkoħol.

Naturalment huwa tajjeb li jiġi diskuss dan l-abbozz biex ikunu jistgħu jiġu ċċarati u spjegati xi punti minnu.

Smajna lill-Ministru Mizzi jgħid li dan l-abbozz m'huwiex l-abbozz imressaq mill-Partit Nazzjonalista imma huwa kkoppjat mil-liġi Ngliża.

Naturalment din wieħed jeħodha b'nofs ċajta imma d-domanda toħroġ waħedha, u hija: X'kienet ir-raġuni valida li għaliha dan il-Gvern ħa mill-inqas 14- il xahar biex iressaq dan l-abbozz ta' liġi?

X'kien qed jaħseb li se jagħmel il-Prim Ministru meta f'din il-Kamra - hawnhekk qiegħda nikkwota - qal: "Il-pjani tal-Gvern ta' qabel biex jintroduċi l-breathalyser test kienu pjani li baqgħu fir-ramel u aħna qed neħduhom b'aktar serjeta'.".

Wieħed jistaqsi: Imma s-serjeta' fiex tikkonsisti?

Naturalment tista' tuża buzz- words u kliem sabiħ u tipprova timpressjona lil min jisimgħek imma affarijiet iktar minn hekk wieħed ma jistax jgħid li kien hemm.

Madam Speaker, ma kien hemm l-ebda raġuni għaliex kellu jittieħed dan iż-żmien kollu biex dan l-abbozz jitressaq għad-diskussjoni.

Sempliċi emenda fil- livelli biex inkunu konformi mal-livelli aċċettati fl-Ewropa kienet tkun biżżejjed.

Allura dan l-abbozz ta' liġi seta' tressaq xhur ilu u kieku llum forsi diġa' qegħdin ingawdu l-frott tiegħu u forsi tidħol ukoll il- kuxjenza li jekk xejn din il-liġi titqies bħala deterrent li min ikun se jsuq ma jixrobx.

Din il-liġi kienet deskritta bħala liġi iebsa għal sitwazzjoni diffiċli u hekk hu, iżda fejn tidħol il-protezzjoni tal-ħajja tal-bniedem m'għandu jitħalla l-ebda ostaklu.

Għalija din il-liġi m'għandhiex titqies biss li taqbad lil min jabbuża iżda, forsi kif diġa' għidt anke f'ċirkostanzi oħra fil-ħin ta' l-Aġġornament, għandha titqies li qiegħda tipproteġi wkoll lill- vittmi innoċenti.

Nafu, per eżempju, li statistika ta' l-Unjoni Ewropea tindika li bejn 25% u 40% ta' l-inċidenti fatali huma proprju kkawżati mill- effett tax-xorb waqt is-sewqan.

Imbagħad insibu li terz ta' dawk li jisfaw vittmi ta' dawn l-inċidenti jkunu vittmi innoċenti, jiġifieri ma jkunux taħt l-effett tax-xorb.

GĦalhekk nittama li din il-liġi sservi ta' deterrent.

Nixtieq nagħmilha ċara li din m'hijiex xi prohibition biex ma nixorbux imma qed jingħad li jekk wieħed jixrob, la għandu jkun ta' periklu għalih innifsu u wisq iżjed m'għandu jkun ta' periklu għal ħaddieħor.

GĦalhekk hemm bżonn li tidħol il-kultura li min ikun se jsuq ma jixrobx.

Madam Speaker, jiena ma narax din il-liġi bħala mezz ta' kif il-gvern idaħħal iktar flus għall-famuża kaxxa ta' Malta biex tintela' xi ħofra, iżda nemmen li għandha ġġiegħel lis-sewwieqa li jkunu aktar konxji tal-fatt li s-sewqan u x-xorb ma jmorrux flimkien.

Allura ma jixorbux in the first place u jkunu jistgħu jiġu evitati inċidenti kemm żgħar u wkoll inċidenti fatali.

Fil-fatt, waħda mir-raġunijiet għaliex tul dawn l-aħħar 14-il xahar din in-naħa tal-Kamra kienet ta' sikwit tistaqsi meta se jitressaq dan l-abbozz ta' liġi huwa proprju għaliex nemmnu li dan jista' jservi ta' deterrent.

Jekk naraw x'ġara matul il-festi tal-Milied, nindunaw li meta ssemmiet il- multa ta' ¥200 u allura ħafna ħasbu li din il-liġi ġiet introdotta, in-nies qagħdu attenti.

Statistika fl-Ewropa tindika li meta ġie ntrodott il- breathalyser test ir-rata ta' inċidenti kkawżati mix-xorb naqset u dan naturalment meta l-liġi kienet imħaddma sewwa.

GĦaliex m'huwiex biżżejjed li min ikun qed isuq taħt l-effett tax-xorb jinqabad wara li l-inċident ikun sar, wara li persuni innoċenti jkunu sofrew danni jekk mhux ukoll il- mewt.

GĦalhekk għandu jsir minn kollox biex dawn l-inċidenti jiġu evitati u ma jseħħu xejn.

Naturalment nixtieq li kieku ma jseħħu xejn imma r- realta' hija ħaġa, oħra pero' b'dan il-mod almenu titnaqqas l-inċidenza tagħhom.

Issa kemm din il-liġi se tkun suċċess jew le jiena norbotha ma' żewġ affarijiet prinċipali.

L-ewwelnett norbotha ma' kampanja edukattiva li nafu li ssir u li tiġi eskalata fi żmien il-Milied, pero' jeħtieġ li din il-kampanja tibqa' sseħħ is-sena kollha biex il-poplu Malti jirrealizza fiex tista' twassal din il-problema.

Hemm bżonn ukoll ta' kampanja edukattiva biex is-sewwieqa jagħrfu jirregolaw lilhom infushom u jaraw tassew ir-rilevanza ta' din il-liġi.

It-tieni, din norbotha wkoll ma' kemm se tkun imħaddma sewwa mill-pulizija.

GĦalija l-pulizija għandhom responsabbilta' kbira f'dan il-qasam, għaliex huwa bl-impenn tagħhom li rridu naraw li din tittieħed bis-serjeta'.

Il-pulizija jridu juru li qed jimxu b'fairness ma' kulħadd u ma jistax ikun hemm abbuż ta' poter u favoritiżmi.

Madam Speaker, din il-liġi ma tagħtix lok għal random sampling bħalma jeżisti f'pajjiżi oħrajn iżda artiklu 15 tal-liġi prinċipali jagħti poteri wiesa' lill-pulizija meta dawn jistgħu jagħżlu li jissottomettu lil xi sewwieq għat-test tan-nifs.

Għalhekk il-pulizija nnifishom għandhom ikunu mħarrġa.

Jiġifieri l-kampanja edukattiva ma tridx issir biss għas-sewwieqa imma trid issir ukoll għall-pulizija sew kif iħaddmu din il-liġi kif ukoll kif jagħrfu d-drittijiet tas-sewwieqa.

Mill-banda l-oħra l-pulizija għandhom bżonn ikunu attrezzati sewwa biex din il-liġi tkun tista' tiġi esegwita.

L-artiklu ġdid 15G jgħid hekk:

"Persuna meħtieġa li tagħti kampjun tan-nifs, tad-demm jew ta' l-urina tista' tista' tiġi miżmuma mill-pulizija sakemm il-pulizija jkun jidhrilha li dik il-persuna tkun f'kondizzjoni li ssuq.".

Wieħed jittama li l-loġistika ta' dan l-artiklu ġiet studjata, u jrid jara kif din il-persuna se tinżamm mingħajr ma l-pulizija tieqaf mis-sorveljanza tagħha fit-toroq.

Wieħed irid iżomm f'moħħu wkoll illi għandna bosta għases li ma jkunux miftuħa l-ħin kollu u matul il-ġimgħa kollha.

Irridu nżommu f'moħħna wkoll li fl-istess karozza tal-persuna li tkun qiegħda ssuq taħt l-effett tax-xorb jista' jkun hemm persuni - familjari jew tfal ta' dik il-persuna - li ma jkunux jafu jsuqu.

Nixtieq nistaqsi wkoll jekk il- kliem "miżmuma mill-pulizija" tfissirx li dik il-persuna titqies bħala li qiegħda taħt arrest.

Barra minn hekk kif inhu l-abbozz ta' liġi ma jistipulax għal kemm ħin il-persuna miżmuma tista' tinżamm.

Min se jiddetermina meta din il-persuna ma tibqax miżmuma?

Il-familjari se jiġu nformati li din il-persuna tkun miżmuma biex ma jinħoloqx inkwiet bla bżonn għal min ikun qed jistenna d-dar?

Meta qegħdin ngħidu li persuna tkun miżmuma, dan ifisser li tkun miżmuma f'għassa tal-pulizija, f'ċentru tas- saħħa, fi sptar?

U jekk persuna tkun miżmuma f'għassa, l-għases tagħna huma attrezzati biex persuni li jkunu f'din il-kondizzjoni jkunu miżmuma hemmhekk?

Madam Speaker, wieħed irid jirrikonoxxi wkoll illi mhux dawk kollha li jinqabdu jsuqu taħt l-effett tax-xorb għandhom bżonn l-istess trattament.

GĦandek dawk li se jaqbżu l-limitu bi ftit u għandek oħrajn li jinqabdu f'sakra li ma jarawx art.

F'dan il-każ, il-miżuri jridu jkunu xi ftit differenti pero' l-abbozz ta' liġi ma jagħmilx differenza bejn dawn iż-żewġ każijiet u lanqas jagħmel differenza meta jkun biżżejjed li jittieħed it- test tan-nifs fuq il-post u meta jkun hemm bżonn jittieħed ukoll it-test tad-demm u ta' l-urina.

Insibu li l-proviso fis-subartiklu ġdid 15E (1) jgħid hekk:

"Iżda l-uffiċjal tal-pulizija jista' b'żieda mal-kampjuni tan-nifs jeħtieġ ukoll kampjun tad-demm jew żewġ kampjuni ta' l-urina.".

Hawnhekk jidher ċar illi din qiegħda titħalla fid-diskrezzjoni tal- pulizija.

Imma l-pulizija x'se jirregolahom dwar jekk jitteħidx it-test tan-nifs biss jew inkella jittieħed ukoll it-test tad-demm u ta' l-urina?

Madam Speaker, fost dawk il-persuni li se jinqabdu, għandek dawk li se jinqabdu darba u ma jerġgħu jabbużaw qatt iżjed u allura din il-liġi tkun serviet l-għan tagħha, iżda jista' jkun li jkollok ukoll relapsers.

Huwa minnu li l-abbozz ta' liġi jipprovdi għal min jabbuża għal aktar minn darba iżda fost dawn jista' jkollok il-perpetual relapsers li jkollhom il- problema ta' l-alkoħoliżmu u forsi ma jagħrfuhiex u ma jfittxux għajnuna għaliha.

GĦalhekk bħala estensjoni ta' din il-liġi nixtieq nissuġġerixxi li dawn ir-relapsers, mingħajr ma tiġi miksura l-etika tal-privatezza, jiġu mħeġġa jitolbu l-għajnuna ta' l-aġenzija Sedqa permezz tal-programmi apposta li hija tagħmel sabiex jegħlbu l-problema ta' l-alkoħoliżmu.

Naturalment, biex isir dan ikun meħtieġ li l-Gvern ma jkomplix bil-friża fuq l-ingaġġ tas-social workers.

Hawnhekk nixtieq nirripeti dak li diġa' għidt f'ċirkostanzi oħrajn.

Il- pajjiż ma jaffordjax li jitlef is-social workers.

Ftit tas-snin ilu kellna l-problema li meta ġejna biex nimpjegaw social workers, sibna li ma kellniex social workers li kienu mħarrġa.

Iżda issa t-taħriġ qiegħed hemm pero' għandna l-problema li l-Gvern m'huwiex jingaġġa s-social workers li hemm bżonn.

Jiena ngħid li din il-problema se ġġegħelna nduru ċirku tond għaliex meta s-social workers jindunaw li m'hemmx futur għalihom f'din il- professjoni ġdida jibdew jaqtgħu qalbhom u mbagħad fi ftit snin oħra nibdew infittxu s-social workers u ma nsibuhomx.

Mill-banda l-oħra, ma rridux inserrħu rasna li issa li hemm il-liġi u tittieħed bis-serjeta' allura se jissolvew il-problemi ta' l-inċidenti tat-traffiku għaliex nafu li mhux l- inċidenti kollha huma kawżati mix-xorb.

Fil-fatt l-Onor.

Joe Mizzi semma li s-sena l-oħra n-numru ta' l-inċidenti tela' għal iktar minn 15,000, pero' ma nafux eżattament x'ġara.

Allura biex inkunu nistgħu nikkumbattu din il-pjaga jeħtieġ li nkunu nafu iktar dwar il-kawżi tagħha.

Jeħtieġ li l-istatistika tkun waħda kwalifikata u tinżamm statistika separata għall-kawżi differenti u wkoll għall-grad, jiġifieri nkunu nafu jekk huwiex kawża ta' nuqqas ta' dawl fit-triq jew inkella ta' traskuraġni u kemm kien kbir l-inċident.

Jeħtieġ ukoll li nkunu nafu fejn u x'ħin isiru l-inċidenti.

Mill-general perception nafu li għandna ċertu black spots, nafu li jsiru f'ċerti ħinijiet u f'ċerti kundizzjonijiet imma l-general perception m'hijiex biżżejjed u għalhekk jeħtieġ li tibda tinżamm fine statistics ta' kif isiru l-inċidenti.

Madam Speaker, nixtieq nirriferi għal ħaġa oħra li semma l-Onor.

Mizzi fl- introduzzjoni tiegħu.

Jiena fhimtu li qal li l-apparat li bih isir it-test tan-nifs se jkun fl-għases tal-pulizija u jittieħed minn spettur jew uffiċjal ogħla.

GĦalhekk dak inhar stess staqsejtu dwar dan u huwa qalli li m'huwiex hekk u li jittieħed on the spot.

Fil-fatt anke dan l-abbozz ta' liġi ....

(Interruzzjonijiet) Jiena lilek fhimtek, pero' dak li fhimt jien fehmitu wkoll ''The Times''.

(Interruzzjonijiet) Jimporta tħallini nispiċċa u ngħidlek x'irrid mingħandek?

''The Times'' qed tgħid:

''Breathalyser equipment would be kept in police stations and tests would be carried out by police inspectors or officers in a higher rank.''.

Jiġifieri li nixtieq mingħand l-Onor.

Mizzi huwa li jikkjarifika din il- pożizzjoni ħalli ma jkunx hemm misunderstanding, għaliex dak li fhimt jiena stajt nikkjarifikah miegħu u fhimtu, pero' ''The Times'' irrapportatu hekk.

GĦalhekk ma naħsibx li jagħmel ħażin li fil-winding-up jikkjarifika din il-pożizzjoni ħalli ħadd ma jkun taħt impressjoni falza.

Nixtieq nagħlaq id-diskors tiegħi b'appell, Madam Speaker.

Dawk li tkellmu qabli sostnew li l-breathalyser test għandu jidħol mill-iktar fis possibbli pero' wieħed jittama li ma ndumux ix-xhur nistennew biex dan l- apparat jinġieb u jibda jintuża.

Tajjeb ukoll li jkollna apparat biżżejjed għaliex inkella ħadd ma jeħodna bis-serjeta' jekk l-apparat ikun wieħed sporadiku u niġu f'sitwazzjoni fejn ikollna bżonn li jintuża imma ma jkunx at hand.

Nittama wkoll - forsi din se tinstema' ħmerija pero' kultant huma l-ħmerijiet u l-ovvji li jagħmluhielek - li l-mouth pieces ta' l-apparat tal-breathalyser test qatt ma jkunu out of stock għaliex jista' jkollok il- liġi, jista' jkollok l-apparat imma mbagħad, kif jgħid il-Malti, għal ħabba bżar nirvinaw il-borma.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Madam Speaker, l-Onor.

D'Amato spiċċat il-kummenti tagħha billi qalet li se tagħmel l-aħħar punt u ttamat li dak il-punt ma jkunx ħmerija.

L-ebda punt li jsir f'dan il-Parlament ġenwinament ma jista' jkun ħmerija; nagħmlu ħmerijiet meta jkun hemm suġġetti li m'għandniex nippolitiċizzawhom u nippolitiċizzawhom iż-żejjed, kif sikwit nisimgħu, u kif smajna fil-bidu ta' din is-seduta.

Apparti minn hekk, żgur li l-punt innifsu m'huwiex ħmerija.

Ir-riferenza hija għall-aspett prattiku u għall-aspett operazzjonali tas-sistema li se tidħol permezz ta' dan l-abbozz li għandna quddiemna, li jien persważ li se jgħaddi, u li matul iż-żmien jista' jiġi mtejjeb u mhux imneħħi, u allura huwa tajjeb li wieħed jagħti kas id-dettalji kollha li jagħmlu l-operat ta' dak li qed jiġi provvdut hawnhekk wieħed ongoing u li qatt ma jaqa' għax ikun hemm xi nuqqasijiet.

Jien naħseb li hawn Malta ftit huma dawk li jafu eżattament x'inhuwa breathalyser għax billi ma jeżistix f'pajjiżna ma ġarrabniehx, imma jista' jkun li hemm lok fejn nagħmlu riflessjoni naqra iżjed profonda fuqu.

Qed ngħid dan għaliex waqt li t-test tal-breathalyser ma ġarrabniehx, naħseb li ħafna minna li aħna sewwieqa, jekk inħarsu fil-mera, nafu li fi żmien jew ieħor aktarx stajna ħadna dak il-grokk inqas jew dik it-tazza inbid inqas, u mhux neċessarjament għaliex inkunu se nsuqu taħt l-influwenza tax- xorb imma għaliex huwa fatt ipprovat u fatt mediku li jekk kemm-il darba tieħu l-alkoħol dan jaffetwalek is-sensi tiegħek kollha, fosthom is-sensi tal-judgement waqt li qed issuq fit-triq.

Trid tqis li waqt is-sewqan il- moħħ qiegħed il-ħin kollu jagħmel il-kalkoli u l-għajnejn qegħdin jirrelataw mal-moħħ u jgħidulek meta għandek toħroġ, meta għandek iżżid fl- ispeed, meta għandek tagħti brake u meta għandek tibqa' għaddej.

U ma' kull grokk jew xarba alkoħol li nieħdu, anke jekk stess nibqgħu in command of ourselves, anke jekk stess dak li jkun ma jibdiex jixxengel jew jiċċaqlaq xi naqra, xorta waħda l-effett ikun tali li l-fakulta' tagħna tonqos.

U anke jekk tonqos marġinalment, dak l-effet marġinali jista' jkun fatali jew inkella ta' ħsara kbira kemm għalina, kemm għal min ikun magħna u wkoll għal dawk li jkunu fit-triqat.

Mela jekk stess aħna ma ġarrabniex l-użu tal-breathalyser għax aħna Maltin u nsuqu hawn Malta, meta nsuqu barra nsuqu b'iżjed attenzjoni għaliex nafu li qegħdin taħt id-dell tal- breathalyser.

Jekk stess ma nsuqux aħna, persważ li hawn ħafna sewwieqa Maltin li kellhom iċ-ċans li jmorru barra u kienu ma' nies oħrajn ta' dak il-post li huma soġġetti għall-breathalyser u nnotaw id-differenza bejn dawn is-sewwieqa ħbieb tagħhom - jew anke sewwieqa professjonali bħat-taxi drivers eċċ. - u l-mod kif aħna l-Maltin inħarsu lejn is-sewqan.

Wieħed mid-difetti tagħna - hawn min jgħid li din hija waħda mill- attractions tagħna li tagħmilna ħelwin imma jiena ma ngħidx hekk - huwa n- nuqqas ta' awtodixxiplina.

In-nuqqas ta' awtodixxiplina tista' tkun xi ħaġa gustuża meta tkun sa ċertu limitu li lil dak li jkun ma tagħmlux inibit minn ħafna affarijiet u tagħmlu miftuh u mhux trid toqgħod tara x'inhu jaħbi wara dak li qiegħed jgħid, imma dan proprju għax ikun miftuħ ħafna u allura tgħid li m'huwiex sempliċement indixxiplinat imma huwa sinċier.

Min-naħa l-oħra n-nuqqas ta' awtodixxiplina tista' tagħmilna ta' periklu mhux biss għalina nfusna imma anke għal ħaddieħor u meta nkunu barra - mingħajr ma noqogħdu nħarsu lejn il-barranin bħala xi ħaġa aħjar minna; ċertament m'humiex aħjar minna bħalma aħna m'aħniex aħjar minnhom - fejn hemm iżjed dixxiplina milli hawn fostna għandna ninnotawha u għandna naraw jekk kemm-il darba huwiex il-każ li ndaħħlu iżjed dixxiplina fina nfusna.

Dan l-abbozz - mingħajr ma nidħol fl-irqaqat tiegħu - jiena minn dak il- lat qed narah.

Qed narah mil-lat ta' deterrent li joffri, mil-lat ta' kważi biża' - ma rridx nuża l-kelma biża' - li jdaħħal fis-sewwieqa li għax jafu li hemm din il-liġi in vigore allura f'moħħhom hemm il-ħsieb li jekk kemm-il darba jabbużaw u jinqabdu, allura jistgħu jeħlu l-penali li hemm f'din il-liġi.

Wieħed jista' jgħid li l-penali hija iebsa - għax jidhirli li għall-first time offenders hemm multa ta' ¥200 jew tliet xhur ħabs jew it-tnejn flimkien - u għalkemm f'dan il-Parlament u anke fl-istampa sar is- suġġeriment li dik tista' titnaqqas, wieħed jista' jifhem għaliex il- ministru konċernat u dawk li pproponew din il-penali għamluha b'dan il-mod.

Għaliex?

Għaliex l-iktar ħaġa importanti f'din il-liġi hija d-deterrent tagħha u dan rajnih anke meta l-liġi għadha m'hijiex qiegħda taħdem.

B'kumbinazzjoni fl-Ewwel tas-Sena, meta akkumpanjajna lis-Sinjorija Tiegħek għal bibita għand il-President u mbagħad inżilna għand l-Arċisqof, aħna u nitkellmu osservajna - din osservaha l-Kap ta' l-Oppożizzjoni, osservajtha jiena, osservajtha inti, Madam Speaker, u osservajniha lkoll - li fil-lejl ta' qabel għall-Grazzja ta' Alla ma kienx hemm inċidenti gravi.

U jekk kemm-il darba mmorru mil-lat prattiku u mhux nosservaw x'ġara l- għada, aħna li aħna ġenituri, aħna li aħna stess noħorġu u niftakru x'kien qed jiġri f'lejliet l-Ewwel tas-Sena u f'dawk il-festi, nosservaw li għall- ewwel darba kellna iżjed minn drabi oħra l-fenomenu - ngħidlu fenomenu għax ma tantx jeżisti hawn Malta - li partikolarment ħafna żgħażagħ imma anke kbar iggruppaw flimkien u ddeċidew li għal dik il-lejla jikru trasport kollettiv, jixxerjaw minibus jew coach biex waqt li r-responsabbilta' tkun fuq is-sewwieq li kien qed jaħdem dik il-lejla - hawnhekk insellem lil dawk li ħadmu f'dawk l-iljieli - huma li ħarġu biex jiddevertu għallinqas ma kellhomx il-ħsieb li jridu joqgħodu attenti kemm jixorbu.

Xorta kien hemm min xorob iż-żejjed, xorta saru abbużi, xorta sar sfruttament minn uħud mill-organizzaturi imma għallinqas stajna naraw - u dan huwa l-punt tiegħi - li d-deterrent kien qed jaħdem.

Għalkemm il-liġi kienet għada m'hijiex in vigore, kif għadha m'hijiex in vigore għaliex għad trid tgħaddi minn dan il-Parlament, għad irid ikun hemm l-equipment u għad iridu jsiru ħafna affarijiet, din diġa' wriet il-potenzjal tagħha u jiena naħseb li dak għandu jkun il-punt ċentrali li għandna nenfasizzaw aħna lkoll.

Imma ma' dak il-punt trid torbot affarijiet oħra.

Naturalment, trid torbot il-punt li semmiet l-Onor.

D'Amato u punti oħrajn u trid torbot il-punt ta' l-edukazzjoni.

L-edukazzjoni għandha tgħidlek li ħaġa għandek tagħmilha għax imissha ssir u m'għandekx tagħmilha għax ma jmisshiex issir u mhux għax teħel il-ħabs jew teħel multa.

Sfortunatament pero' jrid ikun hemm id-deterrent, imma qabel id-deterrent trid tiġi l-edukazzjoni u din għandha tkun xi ħaġa mnisxla u msejsa fiż- żgħażagħ tagħna sa minn tfulithom.

Hemm ħafna affarijiet li nistgħu ngħallmuhom liż-żgħażagħ tagħna sa minn meta jkunu għadhom fl-iskejjel primarji, u ċertament li dan għandna ngħallmuh bħala parti mill-edukazzoni ċivika li nagħtu lil uliedna u mhux bħala suġġet li trid tagħmel eżami fih.

U din għandna tkun xi ħaġa li tieħu prijorita'.

Nixtieq nagħmel ukoll punt dwar il-pulizija, mhux b'xi sens ta' kritika imma b'sens ta' inkorraġġiment ħalli jimxu kif jimxu l-pulizija ta' pajjiżi oħrajn, u qed inħares lejn pajjiżi oħrajn għaliex aħna żgħar wisq u tajjeb li nħarsu lejn dawk il-pajjiżi fejn il-wiċċ ma jgħoddx.

Sfortunatament hawn Malta l-wiċċ jgħodd ħafna u jgħodd iż-żejjed.

Għad hawn wisq rispett lejn il-wiċċ u waħda mill-affarijet li trid tiġri biex din il-liġi taħdem tajjeb hija li l-pulizija ma jħarsux lejn l-uċuh.

Sar il-punt tekniku mill- kelliema preċedenti li l-pulizija jista' jkollhom ċerta diskrezzjoni li dejjem hija soġġettiva kif dak li jkun se jutilizzaha.

Imma barra minn hekk, jiena ngħid li ma jridx ikun hemm għarfien tal-wiċċ.

Jekk jiena nkun sejjer lejn id-dar u l-pulizija jwaqqaf lili għax ra li qed insuq b'mod perikoluż, m'għandux imbagħad għax jara li jiena membru tal-parlament, ex- ministru u ma nafx x'inqas - mhux iżjed! - ma jeħux il-passi li għandu jieħu.

Dan m'għandux jagħti kas min jien jew min m'iniex.

Il-pulizija li jwaqqaf lil dak li jkun għax ħass li qiegħed isuq b'mod mhux xieraq u b'mod li jista' jkun meqjus bħala perikoluż għalih innifsu u għall-bqija tas- soċjeta', sew jekk huma pedestrians kif ukoll jekk huma sewwieqa oħra, għandu jieħu l-passi li għandu jieħu darba li waqqfu.

GĦaliex jekk kemm-il darba anke f'din il-ħaġa jidħlu l-uċuh, allura tabilħaqq dan il-pajjiż ikun qiegħed jiżżerżaq fuq il-qxur tal-banana iżjed milli għandu jagħmel.

Din il-liġi trid torbot magħha affarijiet oħra li ntqalu, per eżempju, l- apparat li għandu jkollhom il-pulizija li qed jissemma u li se jkun fl- għases.

F'pajjiżi oħrajn - qed nirriferi għal barra minn Malta apposta għaliex hemmhekk kien hemm l-esperjenza li aħna nistgħu nħarsu lejha - hemm apparat li jkun għand il-pulizija stess u li huwa portable.

Nista' ngħid li jiena kont ma' nies qegħdin isuqu u waqffuna l-pulizija, u dawn twerwru malli waqqfuna għaliex jagħmlulek it-test dak il-ħin stess u dak il-ħin stess jistgħu jaraw min inti, jeħdulek in-numru tal-makna, jirrapportaw lura fejn għandhom jirraportaw, jiċċekkjaw fuq il-computer tagħhom, u minn hemm tinfetaħ storja li xejn ma tieħu pjaċir biha u xejn m'hi esperjenza tajba.

Madam Speaker, xejn ma jsir mil-lum għal għada imma jiena persważ li l- ministru konċernat - f'dan il-każ il-ministru taħt il-Prim Ministru, il- Ministru Mizzi li fl-opinjoni tiegħi qiegħed jagħmel biċċa xogħol tajba ħafna f'dan il-qasam - flimkien ma' l-uffiċjali tal-pulizija li jagħtuh il- pariri u f'kordinament mal-ministeru tal-finanzi se jara, minkejja s- sitwazzjoni finanzjarja, li la se tidħol din il-liġi l-equipment bażiku li huwa meħtieġ jingħata lill-pulizija ħalli l-liġi ma tibqax a letter of law imma ssir attwalita'.

GĦaliex jekk kemm-il darba jkun hemm id-deterrent imma ma jkunx hemm il-mezzi biex tenforzah imqar darba kultant ħalli l- poplu kollu kemm hu u s-sewwieqa kollha kemm huma jifhmu li m'hemmx il-liġi biss imma hemm ukoll x'jimplimentaha, allura tkun għamilt il-liġi għalxejn.

Huwa rilevanti wkoll li titkellem dwar affarijiet oħra, per eżempju, li għandu jkun hemm anke social workers imdaħħlin f'dan il-qasam.

Is-social worker għandu jkun imdaħħal f'diversi oqsma; ma nimmaġinax li se toqgħod tispeċjalizzah fuq qasam dejjaq imma għandu jkun speċjalizzat fuq qasam mhux daqstant dejjaq.

U dan huwa qasam fejn jista' jkollok nies li jbatu mill-alkoħoliżmu u allura, kif qalet l-Onor.

D'Amato, m'huwiex il-każ li tittrattahom biss billi twaħħalhom il-penali imma billi tidentifika - mingħajr ma tidħol iż-żejjed mil-lat personali tagħhom imma hemm l-obbligu tas-soċjeta' li tħares lejn dawn l-affarijiet - li għandhom bżonn analisi, li għandhom bżonn il-preskrizzjoni tal-kura u li għandhom bżonn it- terapija.

Hemmhekk imbagħad jidħlu l-personnel li għandhom ikunu mdawra bħala attrezzament ta' dawn il-miżuri li qed jiġu proposti.

Issemmiet ukoll il-freeze u jekk hemmx freeze fuq is-social workers.

Jiena m'iniex intiż fid-dettal ta' dak li qiegħed jiġri imma persważ li dak li ssemma fil-budget speech u dak li qed jgħid il-Gvern m'huwiex fis-sens tal-kelma freeze.

Il-kelma freeze trid toqgħod attent ħafna kif tużaha għaliex dak li tiffriża jiġi mmobilizzat.

F'dan il-każ, li nifhem li qiegħed jiġri - u naf li dak hu li qiegħed jiġri u li dik hija l-intenzjoni - huwa li jrid ikun hemm ħafna iżjed għarfien li ma tistax timpjega bl- addoċċ u ma tistax tibqa' timpjega b'mod li l-public sector jiżdied u jiżdied.

Imma biex ikun hemm għarfien għaqli jrid ikun hemm miegħu l- għarfien simultanju li f'dawk il-postijiet fejn jeħtieġ li tagħmel reklutaġġ trid tagħmlu, u dan huwa mistqarr b'mod ċar anke fil-budget speech u huwa preċiżament dak li għandu jiġi ppratikat f'dan il-pajjiż.

Mill-bqija, Madam Speaker, naħseb li sta għalina bħala membri parlamentari li nsostnu din il-liġi u nirrikmandaw kif tista' ssir aħjar, u fuq kollox huwa piż fuqna bħala rappreżentanti tal-poplu kollu li nkunu aħna li nagħtu l-ewwel eżempju f'dan il-qasam.

Jien persważ li se jkun hemm minna - għal darb'oħra nista' nħares lejn il-mera - li f'xi ħin jew ieħor se nkunu fuq in-naħa l-ħażina ta' din il-liġi imma għandna nfittxu li nagħrfu li jista' jkun hekk, għandna nfittxu li kemm jista' jkun ma jkunx hekk u għandna nkunu l-ewwel nies li nagħtu l-eżempju.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Madam Speaker, xtaqt nibda dan l-intervent tiegħi billi nkun kemmxejn drammatiku u, minflok ma ngħid li qegħdin niddiskutu emenda għall-Ordinanza dwar ir-Regolament tat-Traffiku, Kap. 65, ngħid li qegħdin naraw kif nistgħu nagħmlu biex innaqqsu l-effetti negattivi li jħalli x-xorb - biex ma nsemmix id-drogi wkoll - fuq il-fakultajiet mentali tas-sewwieqa.

Illum m'hemmx għalfejn wieħed jgħaddi sal-bar jew sal-pub għax il-parties privati saru s-sors ewlieni biex wieħed ilegleg xi qatra żejda.

U naturalment meta dak li jkun jiġi biex imur lura d-dar bil- karozza jrid imur u allura altru li vettura f'idejn sewwieq xurban hija arma omiċida - jew suwiċida - u permezz ta' l-introduzzjoni tal- breathalyser test qegħdin nipprovaw innaqqsu dan ir-riskju.

Issa ħalli ngħaddi biex ngħid xi ħaġa dwar x'effett tħalli d-droga fuq il-bniedem.

Riċentement, waqt li konna qegħdin niddiskutu l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi, żidna s-psychotropic drugs mal-lista ta' drogi li jaffetwaw is- saħħa mentali.

Forsi l-membri parlamentari li huma tobba aktar jistgħu jelaboraw fuq din il-ħaġa ...

(Interruzzjonijiet) Hija ħaġa tal-mistħija li min-naħa tal-Gvern hawn deputat wieħed biss preżenti.

Jiena nifhem li l- Prim Ministru għandu xi laqgħa importanti x'jattendi imma kont nippretendi li l-Ministru mingħajr Portafoll għandu jkun preżenti ħalli għallinqas jisma' s-suġġerimenti tagħna u b'hekk jiġu kkonsidrati.

Huwa veru li mill- kmamar tagħhom il-ministri jistgħu jisimgħu x'inhu jingħad hawn ġew pero' hija verament ħaġa tal-mistħija li ma tara l-ebda ministru hawnhekk.

(Interruzzjonijiet) Inti qabel ukoll kont tiġbed l-attenzjoni tas-Sedja meta ma kienx ikun hawn ministri preżenti.

Aħna qegħdin nagħmlu suġġerimenti utli u, billi mhux il-Kamra kollha jkollha l-opportunita' li tiddiskuti l-liġijiet fl-istadju tal-Kumitat - għaliex dawn jiġu diskussi fil-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi - jiena nħoss li ċerti suġġerimenti għandhom jiġu milqugħin waqt l-istadju tat- Tieni Qari.

(Interruzzjonijiet) Madam Speaker, kont qed ngħid li rridu naraw x'inhi d-definizzjoni ta' droga u għalhekk ninsisti mal-Ministru li jieħu nota ta' dan is-suġġeriment li qed nagħmel.

Barra minn hekk, persuna li tkun qiegħda ssuq karozza tista' tkun kważi rieqda fuq l-isteering wheel mhux għax tieħu l-cocaine jew il-cannabis imma għaliex tkun taħt l-effett ta' l-antihistamines, li huma pilloli li jittieħdu għal diversi tipi ta' mard.

Infatti meta xi ħadd imur fi spiżerija biex jixtri dawn il-pilloli jiġi avżat biex, wara li jeħodhom, ma jsuqx u ma jużax ċertu makkinarju li jista' jkun ta' periklu għalih.

Issa jiena naħseb li jista' jagħti l-każ li l-absorption ta' l-antihistamines tirriżulta mit-test tad-demm imma ma tirriżultax mill-eżami ta' l-urina, b'mod speċjali jekk it-test isir wara siegħa jew sagħtejn biss minn meta jkunu ttieħdu.

GĦalhekk qed ngħid li rridu naraw x'qegħdin nifhmu bil- kelma ''droga'', ħalli l-pulizija jkunu ċari f'din il-materja.

Nittama li dan is-suġġeriment jiġi milqugħ anke minn min jattendi għal-laqgħat tal- Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Madam Speaker, s'issa tkellimt dwar l-effetti ta' l-alkoħol u d-droga pero' hemm affarijiet oħrajn li jistgħu jkunu kawża ta' inċidenti tat- traffiku, fosthom l-istat tat-toroq f'pajjiżna.

Nafu li dan l-aħħar kien hemm fire-engine li skidjat u spiċċat imfarka minħabba ż-żlieq.

Il- Ministru Mizzi qal li s-sena l-oħra kellna 15,000 inċident tat-traffiku u, jekk m'iniex sejjer żball, kien hemm 20 fatalita'.

Pero' ma nafux kemm minn dawn kienu sewwieqa, passiġġieri jew inkella pedestrians u allura tajjeb li jkollna din l-istatistika u nistudjawha.

Jiena nifhem il- pożizzjoni finanzjarja tal-gvern imma din hija xi ħaġa li jenħtieġ li tiġi rranġata.

GĦalhekk nissuġġerixxi li jkun hemm persuni apposta li meta jaraw xi ħsarat fit-toroq prinċipali jaraw li jittieħdu passi mill-ewwel u ssir it-tiswija minnufih.

Jiena kont anke nikkritika lill-Gvern Nazzjonalista dwar dan in-nuqqas.

Fil-fatt kont għamilt ħafna mistoqsijiet parlamentari dwar Triq Ħal Qormi fil-Marsa.

Niftakar li l-Kunsill Lokali ta' Hal Qormi ma riedx jirranġaha għaliex qal li m'għandux flus imma mbagħad kienet ġiet irranġata.

Imma bħal din it-triq hemm ħafna oħrajn, fosthom Triq l-Imdina li tibqa' tiela' sar-Rabat.

Il-fatt li l-inċidenti tat-traffiku jiġu kkawżati anke mill-istat tat- toroq jikkonfermah ukoll ir-rapport li poġġa l-Ministru Debono Grech fuq il- Mejda tal-Kamra fejn l-Avukat Micallef Stafrace jsemmi proprju l-bżonn li jkun hawn ħarsien tajjeb tat-toroq tagħna.

Per eżempju, isemmi dawk il- crossroads fejn min-naħa waħda għandek stop sign imma mill-opposite side m'għandek l-ebda stop sign, u allura tinħoloq konfużjoni u jsiru anke kolliżjonijiet.

Isemmi anke n-nuqqas ta' signs adattati biex jiggwidaw lis- sewwieqa.

Imbagħad għandna l-fenomenu tas-sleeping policemen, li qegħdin jiffjorixxu bħal mushrooms mingħajr l-ebda sinjal biex juruk li wasalt qribhom.

Barra minn hekk, hemm uħud li qishom il-ħotba tal-ġemel u hemm oħrajn li qishom proprju sleeping policeman bħall-ħafna pulizija li ma jagħmlux biżżejjed superviżjoni fit-toroq prinċipali tagħna.

Irrid ngħid li l-pulizija jmisshom jieħdu aktar interess u fejn ikun hemm bżonn ta' rranġar tat-toroq jirrapportaw lid-dipartiment konċernat sabiex b'hekk nevitaw l-inċidenti tat-toroq.

Madam Speaker, nixtieq insemmi affarijiet oħrajn li fl-opinjoni tiegħi jistgħu jtellfu lis-sewwieqa milli jżommu dik il-konċentrazzjoni li hemm bżonn waqt is-sewqan.

Qed nirriferi hawnhekk għall-mobile telephones u għall-car stereos li jinżammu fuq volum għoli ħafna.

Jiena ma nistax nifhem kif wieħed jista' juża t-telephone u jsuq, jew inkella jisma' d- diski bil-volum full on u mbagħad jippretendi li jisma' l-horn idoqq.

GĦalhekk nitlob lill-Ministru mingħajr Portafoll jikkonsidra li tidħol xi klawsola fil-liġi f'dan is-sens biex dejjem innaqqsu l-inċidenti.

Nixtieq insemmi wkoll l-għejja u l-istress.

Hawn min, wara ġurnata xogħol ikun tant għajjien li jibda jogħnos fuq l-isteering.

Ftit taż-żmien ilu, fit- triq fejn noqgħod jiena, bniedem tilef ħajtu proprju minħabba l-għejja għaliex beda jongħos u baqa' dieħel ġo arblu.

GĦalhekk nagħmel appell lil dawk il-ħaddiema li jaħdmu overtime fuq overtime, u allura ovvjament ikunu għajjenin ħafna biex joqogħdu attenti u jiftakru f'dik l-arma li għandhom f'idejhom, li tista' tkun ta' ħsara kemm għalihom u kif ukoll għal ħaddieħor.

Nixtieq insemmi wkoll l-investigazzjonijiet fil-qrati fejn ikunu nvoluti, per eżempju, persuni li jkunu nqabdu taħt l-influwenza tad-droga.

Ħafna drabi jiġri li l-investigazzjonijiet fil-qrati jieħdu tliet snin jew erbgħa u sadanittant il-persuna nvoluta tkun għamlet programm ta' riabilitazzjoni u tkun irriformat ruħha.

Imma mbagħad tinqata' s-sentenza u titteħdilha l- liċenzja.

GĦalhekk jiena nittama li jinstab rimedju biex min ikun ikun ikkaġuna l-mewt ta' xi ħadd bil-karozza, allavolja ma jkunx għadu nstab ħati, ma jkomplix isuq u forsi jkun kawża ta' aktar inċidenti tat-traffiku.

L-aħħar punt li rrid nagħmel huwa dwar l-ispeed cameras.

Jeħtieġ li dawn jiġu stazzjonati fid-diversi toroq fejn l-iktar isiru inċidenti ħalli b'hekk il-pulizija jkunu f'pożizzjoni li jwaqqfu lill-persuna li tkun fil- ħin ħalli la tkun ta' ħsara għaliha nnifisha u lanqas għal ħaddieħor.

Nittama li dawn is-suġġeriment prattiċi li għamilt jiġu kkonsidrati b'oġġettivita' mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Madam Speaker, ċertament li din hija liġi importanti u liġi li ż-żewġ naħat tal-Kamra jaqblu fuqha.

Il-bżonn ta' din il-liġi beda jinħass tul iż-żmien, kemm minħabba ż-żieda qawwija ta' karozzi fit-toroq u kif ukoll minħabba li l-abbuż mix-xorb żdied mhux ħażin, mhux biss fil-lokalitajiet fejn wieħed imur biex jirrikrea ruħu imma anke fid-djar tagħna.

L-Onor.

Michael Bonnici semma bosta punti li ħafna minnhom jagħmlu sens pero' tajjeb li wieħed jiġbed l-attenzjoni li din il- liġi primarjament se tħares lejn effetti li jiġu kkawżati mill-influwenza tax-xorb u mid-drogi.

Għalhekk għal ċerti affarijiet wieħed ikollu jistenna xi ftit ta' żmien, u fuq kollox trid tiġi mis-sewwieq li jara li ċerti affarijiet ma jagħmilhomx.

Kien ikun utopiku li kieku din il-liġi ma ħassejniex il-bżonn tagħha għaliex kien ikun ifisser li aħna s-sewwieqa responsabbli biżżejjed u li noqogħdu lura milli nieħdu riskji waqt li nkunu qegħdin insuqu.

U meta nsemmi riskji, dawn mhux biss jistgħu jiġu mix-xorb jew mill-effett tad- drogi imma anke meta jkun hemm nuqqas ta' attenzjoni.

Kif intqal tajjeb ukoll, ir-riskju ma jkunx biss għas-sewwieq imma anke għal ħaddieħor.

Għalhekk jiena ngħid li min jirraġuna li jista' jixrob b'mod esaġerat u ma jindaħallu ħadd, għaliex fl-aħħar mill-aħħar m'huwiex hu li se jbati, fl- opinjoni tiegħi jkun qed jirraġuna b'mod żbaljat u jkun qed juri kemm huwa egoista.

Dan għaliex waqt li nkunu għaddejjin bil-karozza niltaqgħu kemm ma' sewwieqa oħrajn u ma' persuni li jkunu għaddejjin bil-mixi u kif ukoll ma' proprjeta' privata u anke ma' proprjeta' tal-gvern, li fl-aħħar mill- aħħar hija proprjeta' tal-poplu.

Is-soċjeta' tagħna tammetti li d-droga hija problema iżda fejn jidħol l-alkoħol sfortunatament huwa aktar diffiċli li narawh bħala vizzju jew inkella bħala problema li tagħmlilna l-ħsara.

Allura meta nitkellmu fuq id-droga mill-ewwel naċċettaw li din hija problema imma l-kwestjoni ta' l-alkoħol ftit li xejn narawha bħala problema.

Jien inħoss li raġuni waħda hija li l-alkoħol huwa wisq aċċessibbli kważi kważi għal kulħadd.

Il-kampanja ta' qabel il-Milied u l-Ewwel tas-Sena, kif qal anke l-Onor.

Lino Spiteri, tidher li ħalliet il-frott u għalhekk huwa importanti li kampanji bħal din isiru kontinwament.

Ċertament li l-edukazzjoni hija l- qofol ta' kollox.

Huwa veru li l-liġi toffri deterrent u huwa veru li wieħed jista' jilqa' biha pero' huwa veru wkoll li ma tistax tilħaq lil kulħadd u l-iktar ħaġa li jiena nara li tasal malajr biha hija l- edukazzjoni.

Din it-tip ta' edukazzjoni għandha tibda minn meta t-tfal ikunu għadhom żgħar, u għalhekk għandu jinstab il-ħin u l-ispazju adattat sabiex fl-iskejjel tagħna ngħallmu lit-tfal xi ħsara jagħmlu x-xorb u d- droga speċjalment waqt is-sewqan u anke waqt attivitajiet oħrajn li l- bniedem ikun involut fihom matul il-ġurnata.

L-importanza ta' edukazzjoni bħal din toħroġ anke fid-dawl ta' stħarriġ li kien sar ftit taż-żmien ilu fejn jidher li ż-żgħażagħ Maltin huma fuq quddiem nett fil-konsum ta' l- alkoħol sa minn eta' żgħira, u ċertament li dan ma jawgurax tajjeb għal dawk it-tfal u żgħażagħ li għada pitgħada se jkunu s-sewwieqa fit-toroq tagħna.

Pero' m'għandniex naqtgħu qalbna u għandna nagħfsu iktar fuq l- edukazzjoni.

L-enforzar tal-liġi wkoll huwa importanti u ċertament li hemm bżonn li dik il-liġi li tgħid li żgħażagħ taħt l-eta' ma jistgħux jikkonsmaw alkoħol f'ċerti lokalitajiet tiġi enforzata aktar mill-pulizija.

Minn mistoqsija parlamentari li saret, jirriżulta li n-numru ta' tfal u żgħażagħ li nqabdu jixorbu fil-bars u lokalitajiet oħra f'sena waħda huwa verament minimu.

Naħseb li anke l-owners tal-bars iridu jagħtu kas din il-liġi.

L-inċidenti fatali kkawżati mill-influwenza ta' l-alkoħol huwa fattur ewlieni f'pajjiżna, tant li minn statistika li nġabret fi ktejjeb żgħir maħruġ mill- Uffiċċju tal-Prim Ministru - u miġbura mill-kumitat li għandu bħala chairman lill-Avukat Micallef Stafrace - jidher li 23% ta' l-imwiet huma kkawżati mill-effett ta' l-alkoħol fuq is-sewwieq.

Tajjeb li wieħed jgħid li statistika eżatta ta' l-effett tax-xorb alkoħoliku fuq is-sewqan, jiġifieri dak li huwa l-cause and effect relationship, huwa diffiċli ħafna li jkollna għaliex m'għandniex statistika kompleta.

GĦalhekk wieħed iħeġġeġ sabiex ikollna statistika aktar preċiża u aktar dettaljata - mhux biex noqogħdu ngħidu li s-sena li għaddiet kellna wieħed aktar u din is- sena għandna wieħed inqas u allura ngħidu li għamilna suċċess jew pass 'il quddiem! - biex permezz tagħha wieħed ikun jista' janalizza aħjar u b'mod xjentifiku din il-problema u nipprovaw insibu s-soluzzjonijiet għaliha.

Sur President, permezz ta' din il-liġi se nipprovaw inneħħu l-periklu mit- toroq tagħna għalkemm irrid ngħid li kultant jiġuni ċerti dubji meta nisma' kummenti fis-sens li din il-liġi hija iebsa ż-żejjed.

F'dawn l- affarijiet ma nistgħux nimxu b'half measures għax jew se nieħdu l-passi li għandna nieħdu jew inkella kważi aħjar ma nagħmlu xejn.

Għalhekk hemm l- importanza ta' pieni ħorox għaliex apparti li jistgħu jkunu ta' deterrent għal min jabbuża, iservu wkoll għal min ma jridx jisma' sabiex jekk ma jismax bis-sewwa jisma' bid-dnewwa.

Is-sena li għaddiet kellna ammont mhux ħażin ta' mwiet, fosthom anke ta' żgħażagħ, u hawnhekk tqum il-mistoqsija ta' kemm tiswa l-ħajja tal-bniedem.

Għalhekk qed ngħid li ma nistgħux nimxu b'half measures, u għalhekk il-pieni għandhom ikunu ħorox ħalli jekk naraw li minkejja kollox id-deterrent f'din il-liġi m'huwiex biżżejjed anke għall-futur, allura wieħed jagħmel pieni aktar ħorox.

Fl-aħħar mill-aħħar il-ħajja tal-bniedem tiswa ferm u ferm aktar minn ¥200 multa jew inkella tliet xhur jew sitt xhur ħabs.

Minbarra l-enforzar b'mod kostanti tal-liġi, importanti wkoll it-taħriġ lill-Korp tal-Pulizija għaliex m'huwiex biżżejjed li tgħaddi liġi mill- Parlament jekk imbagħad din il-liġi tibqa' fuq l-ixkaffa jew tkun hemm biex ngħidu li qiegħda hemm.

Jiena nifhem li x-xogħol li jridu jagħmlu l- pulizija huwa xogħol iebes u wkoll delikat imma jeħtieġ li min-naħa tagħhom jifhmu li permezz ta' azzjoni f'waqtha jistgħu jsalvaw ħajja ta' bniedem u fin-nuqqas ta' dik l-azzjoni jistgħu jtellfuha.

Għalhekk hemm bżonn li l- pulizija, speċjalment dawk li se jkollhom aktar x'jaqsmu mill-qrib ma' l- implimentazzjoni ta' din il-liġi, ikunu mħarrġa b'mod professjonali u fuq bażi regolari u mhux darba biss.

Huwa importanti wkoll li jkun hawn sforz kollettiv.

M'huwiex biżżejjed li l-Parlament Malti fi ftit jiem oħra japprova din il-liġi, m'huwiex biżżejjed li l-Korp tal-Pulizija jara li din il-liġi tiġi mħarsa imma jeħtieġ li jsir sforz kollettiv mis-sewwieqa nfushom u mill-owners tal-pubs u postijiet oħra tax-xorb li l-ewwel u qabel kollox għandhom ipoġġu quddiem għajnejhom is-saħħa u l-ħajja tal-bniedem u mhux ma jimpurtahomx mill- konsegwenzi li jistgħu jiġru wara b'effett ta' xorb żejjed.

Li rrid ngħid, Sur President, huwa li meta jkunu jafu li ċerti individwi x-xorb jeħodhom mill-ewwel, jew inkella ma jafux jgħidu le u jibqgħu jixorbu, allura għandhom ikunu responsabbli - dejjem jekk huwa possibli - li jiġbdu l- attenzjoni ta' dawn il-persuni li jekk se jsuqu jistgħu jkunu ta' periklu mhux biss għalihom infushom imma anke għal persuni oħrajn.

Għalhekk jiena iktar qabel semmejt l-edukazzjoni, għaliex trid tiġi mill-individwu li jagħraf hu stess jgħid le.

Ovvjament dan jiġi biż-żmien u iktar kemm wieħed itambar sakemm fl-aħħar l-individwu jdaħħalha f'rasu u jirrealizza d- deni li jkun qiegħed jagħmel lilu nniffsu u lil ta' madwaru.

Kif semmejt qabel, l-awtoritajiet għandhom jenforzaw il-liġi b'mod kostanti u dan ma jfissirx li l-liġi tiġi osservata, per eżempju, fil-festi fejn ċertament ikun hemm aktar okkażjonijiet fejn wieħed jixrob ftit iż-żejjed.

Wieħed irid iżomm f'moħħu li inċident ma jinqalax biss kawża ta' min qed isuq, għaliex jista' jagħti l-każ li jkollok passiġġier fil-karozza li jkun qed itellef lix-xufier jew ikollok pedestrians li jkunu taħt l-effett tax- xorb alkoħoliku.

GĦalfejn qed ngħid dan?

Qed ngħid dan għaliex għalkemm il-liġi fiha nnifisha ma tħarisx lejn dawn l-affarijiet - huwa daqsxejn diffiċli li wieħed jilqa' għal kollox - billi wieħed isemmihom ikun qed jiġbed l-attenzjoni ta' min qed jismagħna jew jaqra l-gazzetti u allura jservi ta' edukazzjoni bil-kontribut li nistgħu nagħtu aħna.

GĦalhekk il- pedestrians għandhom jiftakru li jekk se jixorbu u mbagħad imorru fit-toroq tagħna, apparti li jkunu ta' periklu għalihom infushom minħabba li ma jkunux jafu x'inhuma jagħmlu, bħal dak is-sewwieq li jkun taħt l-effett tax-xorb jew id-droga, jistgħu jikkawżaw periklu serju anke għal min ikun qiegħed fit-triq, fosthom is-sewwieqa.

Kif għidt qabel, nammetti li huwa diffiċli li l-liġi taħseb għal dawn il- każijiet li semmejt iżda fejn ma naslux b'mod legali għandna nipprovaw metodi oħrajn, l-ewwel u qabel kollox l-edukazzjoni, u huwa importanti li nibqgħu ntambru fuq l-edukazzjoni miċ-ċokon.

Ftit qabel kien hawn min semma s-social workers, u f'pajjiżna għandna social workers li jaħdmu f'dan il-qasam.

Għandna wkoll għaqdiet volontarji li ilhom snin sħaħ jilqgħu għandhom nies li jbatu minn din il-problema ta' xorb esaġerat.

Pero' tajjeb li wieħed jenfasizza l-punt li bħalma persuna li tieħu d-droga trid tkun hi li tersaq biex tfittex il-kura, anke l-persuni li jridu joħorġu mill-problema ta' l-alkoħol iridu jkunu huma li jfittxu li tingħatalhom l- għajnuna.

Ħadd ma jista' jisforza lil ħadd.

Dwar il-punt li l-gvern jimpjega aktar social workers, din tista' tkun soluzzjoni pero' meta m'hemmx ir-rieda li wieħed joħroġ mill-problema, billi jattendi għal xi korsijiet jew lectures li jsiru ċertament li ma jkunx qed jgħinu verament ġaladarba hu stess m'għandux ir-rieda li joħroġ mill-problema.

Nixtieq nagħmel issa suġġeriment li nittama li jittieħed in konsiderazzjoni meta niġu biex nemendaw kif isiru t-testijiet tal-liċenzja.

Jien naħseb li jkun tajjeb li meta jkunu qegħdin isiru dawn it-testijiet, jiġu spjegati lil dawn is-sewwieqa ġodda r-responsabbiltajiet tagħhom bħala xufiera.

Dan jista' jsir anke b'mod viżiv, fis-sens li jkun hemm lecturers mħarrġa apposta sabiex jagħtu lectures lil dawn iż-żgħażagħ dwar il- problema tax-xorb żejjed u d-droga u jfehmuhom li jistgħu jkunu kawża ta' inċidenti mhux biss lilhom imma anke lil persuni oħrajn fit-toroq tagħna.

Sur President, jiena nagħlaq billi ngħid li l-prevenzjoni għandha tkun l- aqwa arma u għandha tkun inkoraġġita.

Huwa inutli li noqogħdu nikbu wara li tiġri xi diżgrazzja.

Li rridu nagħmlu huwa li naraw kif stajna nevitawha.

Tajjeb għalhekk li nieħdu kemm jista' jkun passi f'din id- direzzjoni sabiex nipprevjenu aktar inċidenti.

Din il-liġi għandha sservi ta' deterrent u għalhekk hija pass fid-direzzjoni t-tajba sabiex kemm jista' jkun innaqqsu l-inċidenti u fuq kollox l-imwiet fit-toroq tagħna.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Joseph Psaila Savona.

ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA: Sur President, jekk hemm xi ħaġa li żgur naqblu magħha mhux biss iż-żewġ naħat tal-Kamra imma l-pajjiż kollu - u f'dan il-pajjiż rari jkun hemm xi ħaġa li naqblu magħha lkoll - din hija li hemm bżonn issir xi ħaġa dwar it-traffiku.

It-traffiku sar xi ħaġa kaotika imma huwa a necessary evil, jiġifieri ma tistax tgħix mingħajru.

Imma filwaqt li forsi 50 sena ilu kienet ħaġa pjaċevoli, llum il-ġurnata t- traffiku sar jolqot lis-soċjeta' tagħna minn kwalunkwe lat.

Bħala tabib ngħid li llum il-ġurnata ftit mill-istress li jikkawża ħafna mard ġej minħabba t-traffiku.

GĦaliex illum it-traffiku tant jafettwana, tant huwa ħaġa li jolqotna li jkun aħjar għalina kieku jinqalgħalna stress minn xi argument għaliex il-kedda tkun iżgħar.

GĦalhekk m'hemm l-ebda dubju li din il-liġi hija ħaġa pożittiva u ħaġa li għandha tagħti riżultati tajba.

Biex inkun qed nagħmilha ta' l-avukat tad-dimonju, ma nixtieqx li nibbażaw is- soluzzjoni tal-problemi kollha tat-traffiku fuq din il-liġi.

Għandna ċerti tip ta' nies li jabbużaw, jixorbu iktar milli suppost u allura jqanqlu ħafna inċidenti u ħafna qsim ta' qalb.

Jien ġejt milqut anke personalment f'dan is-sens u żgur li ma rridx ninftiehem li għandi xi ħaġa kontra din il-liġi pero' rrid nagħmel enfasi li din il-liġi m'hijiex se tkun the be all and end all tal-problemi kollha ta' l-inċidenti tat- traffiku.

Barra minn hekk, għandi d-dubji tiegħi kemm ħafna mill-inċidenti fatali li jsiru huma kawża ta' alkoħol żejjed.

Jiena aktar naħseb li dawn huma kawża ta' ksuħat u injoranza.

Il-bieraħ il-Prim Ministru sejjaħ ċerti tendenzi "macho" u naħseb li waħda mir-raġunijiet ta' ħafna mill-inċidenti li jsiru fit-toroq tagħna huwa proprju r-riżultat ta' l-arroganza qawwija ta' wħud - mhux biss żgħażagħ imma anke kbar - li kif isibu pedala li tagħtihom ir-riħ quddiemhom, jagħfsuha ż-żejjed.

Sur President, din il-liġi qiegħda tolqot żewġ affarijiet, it-traffiku u l-alkoħol, żewġ affarijiet li huma our daily bread and butter.

Illum ma teżistix ħajja mingħajr traffiku, u min minna ma jeħux daqsxejn inbid ma' l- ikla ta' nofsinhar?

Imma l-problema m'hijiex din id-daqsxejn inbid iżda li jekk tkun qed tieħu sempliċement mistura tas-sogħla, allura s-sinerġiżmu ta' l-alkoħol ġewwa l-ġisem tiegħek se jiżdied, anke jekk ikollok inqas minn 80mg alcohol per 100 ml of blood ġewwa fik, u dan huwa biżżejjed biex inti ma tkunx f'siktek.

Fil-bidu ta' dan id-dibattitu, kien hemm daqsxejn element frivolu dwar minn fejn ġiet ikkoppjata din il-liġi - aħna għidna li ġiet ikkoppjata kelma b'kelma mil-liġi li tressqet fl-amministrazzjoni ta' qabel, u tan-naħa l-oħra jgħidu li ġiet ikkoppjata mil-liġi Ngliża - pero' m'għandix ħsieb li nfettaq fuq dan.

Xtaqt aktar noħroġ l-enfasi li qed issir fuq l-enforcement.

L-Onor.

Abela qal li f'dawn il-kwestjonijiet m'hemmx half measures u li jrid ikun hemm ċertu ebusija ta' l-id.

Imbagħad l-Onor.

Anġlu Farrugia kważi qal li m'għandu jittieħed l-ebda xorb u li għandna nżommu l-livell li jippromwovu r-Russi li jgħidu li għandu jkun 0mg alcohol per 100 ml of blood.

Jien ngħid li dawn huma estremitajiet li ma jirriflettux il-verita' tal-ħajja tal-lum.

Sur President, din il-liġi għandha tkun ta' deterrent b'pieni qawwija pero' ma naqbilx ma' dak li qal l-abbli kollega l-Onor.

Tonio Borg li qal li din il-liġi trid tiġi utilizzata kważi rarament.

Huwa qal li m'għandux ikun hemm il-vessazzjoni u pulizija m'għandux iwaqqfek waqt roadblock u jagħmillek il-breathalyser test sempliċement għaliex jidhirlu li hekk għandu jkun.

F'dan il-każ aktar naqbel ma' dak li qal l-Onor.

Anġlu Farrugia, cioe' li din il-liġi tagħti lill-pulizija drittijiet estensivi.

Allura x'qegħdin ngħidu b'din il-liġi, Sur President?

Kif intqal diġa', il-Kodiċi Kriminali diġa' jillegalizza kontra min isuq mingħajr ma jkollu moħħu f'postu.

GĦalhekk b'din il-liġi qegħdin indaħħlu l-biża' u huwa tajjeb li min jabbuża mill-alkoħol jiġi ppenalizzat u hekk għandu jkun meta nafu li s-sena l-oħra kellna 15,000 inċident u żieda ta' 140%.

Imma sar xi studju xjentifiku fuq dawn iż-żidiet?

Kif kont qed ngħid qabel, jiena ma naqbilx mal-fatt li ħafna mill-inċidenti jsiru minħabba l-intake ta' alkoħol.

Hemm ħafna raġunijiet oħra għaliex ikollna inċidenti.

Ħalli niġi issa għall-punti li l-iktar jinkwetawni.

Huwa tajjeb li fformolajna din il-liġi, li qegħdin ngħidu li lkoll kemm aħna naqblu magħha, imma hemm l-infrastruttura warajha?

F'din il-liġi jissemma l-ispettur li suppost jagħmillek il-breathalyser test, imma l- kwantitajiet ta' drabi li jiena kelli nagħmel rapporti, immur ġewwa għassa u għal xi raġuni jew oħra ma nsibx spettur ....

Darba kelli inċident mediku u biex nissalvagwardja lili nnifsi mort biex nagħmel rapport, imma ma xtaqtx inkellem kwalunkwe kuntistabbli jew surġent imma xtaqt inkellem lill-ispettur.

Qaluli li l-ispettur dak inhar kien imissu ż-Zurrieq u allura għidtilhom biex jagħtuni appuntament meta jerġa' jmissu ż-Zejtun imma qaluli li wara se jkun qiegħed on leave.

Biex ma noqgħodx intawwal, spiċċajt għidt lill-kuntistabbli, li kien preżenti biex jagħmel rapport, li jiena kont mort hemmhekk biex nagħmel rapport ....

(Interruzzjonijiet) Din ukoll hija xi ħaġa li tinkwetani, li liġi ta' ċerta serjeta' tiġi ppilotata b'ċerta frivolita'.

(Interruzzjonijiet) Issa jekk l-Onor.

Mizzi qed jiċċajta, allura neħodha bħala ċajta, u nidħak ukoll, u ma nkomplix fuqha!

Imma hemm l-infrastruttura biex din il-liġi tkun tista' titħaddem?

Għax jew min-naħa waħda din il-liġi se tkun ta' deterrent u ma nutilizzawhiex, u allura l-każ ta' l-ispettur fl-għassa mhux se jkollna bżonnu jew min-naħa l-oħra se nutilizzawha u se jsiru road blocks u ....

Imma minn fejn se jiġu dawn l-ispetturi kollha biex jagħmlu dawn it- testijiet?

Jinkwetani wkoll il-fatt li se jiġu wżati l-polikliniċi meta dawn tant għandhom xogħol.

Barra minn hekk id-dipartiment ta' l-emerġenza huwa wieħed mill-iktar dipartiment importanti u kważi kull min jidħol hemm ikun qed jilgħabha bejn ħajja jew mewt.

Dan il-lejl qattajtu kollu hemmhekk u stajt nara at first hand kemm l-istaff jaħdem b'dedikazzjoni biex jipprovaw isalvaw ħajjet il-bniedem.

Dawn ikollhom aktar minn każ wieħed x'jieħdu ħsieb u l-ewwel ma jagħmlu hu li jaraw liema każ għandu bżonn l- iktar attenzjoni, imma mbagħad jidħollok każ li joħodlok ħafna ħin.

(Interruzzjonijiet) Imma allura kull sewwieq li se jiġi mwaqqaf mill- pulizija se jiġi ttestjat għall-alkoħol u jsirlu l-breathalayser test, it-test tad-demm u t-test ta' l-urina?

(Interruzzjonijiet) Jiġifieri li qed ngħid jien huwa li rridu nistudjaw bis-serjeta' u bir-reqqa kif fil-prattika se titħaddem din il- miżura.

Ċertament li jiena nħoss li f'dan il-mument ma teżistix l- infrastruttura meħtieġa biex din il-liġi titħaddem kif inhi.

Hawnhekk jidħol ukoll il-punt fejn se żżomm lil dawn il-persuni.

Irridu niftakru li dawn ma jkunux taħt arrest, u dan apparti min se jiddeċiedi meta jiġu rilaxxati u wara kemm jiġu rilaxxati.

Ħafna drabi lilna jtellgħuna bħala xhieda u jiena ġieli sibt ruħi f'din il-pożizzjoni, u nista' ngħid li l-waiting room fejn joqogħdu x-xhieda sakemm l-ispettur ikun jista' jkellimhom tinsab fi stat li twerwrek.

Dawn issa għalaqnihom, pero' jekk se jkollna ħafna nies li qegħdin jistennew sakemm l-alkoħol jitlaħlaħ minn ġewwa ġisimhom biex tkun tista' tirrilaxxahom, jiena naħseb li se tinħoloq problema.

Hawnhekk nerġa' nistaqsi: Meta l-pulizija jwaqqfu xi individwu li jidhrilhom li qiegħed isuq taħt l-effett ta' l- alkoħol u għandu livell ta' alkoħol għoli fid-demm, kif se jagħmlu biex jeħduh l-għassa?

Se jgħidulu biex jimxi warajhom u allura jkompli għaddej bir-reat, jew inkella se jrikkbuh fil-karozza tagħhom?

U jekk min iwaqqfu jkun tat-traffic, dan ser irikkbu warajh!

Veru li din il-liġi kienet mistennija ħafna mill-poplu kollu u ċertament li hemm bżonnha imma nħoss li jrid isir iktar studju biex ma nirredikolawx ruħna.

F'dan id-dibattitu ssemmiet ukoll l-edukazzjoni, pero' jiena ma naf li sar xejn li jindika lill-poplu x'għandu jistenna u x'għandu jagħmel jew ma jagħmilx.

Il-poplu m'huwiex bħalna d-deputati ta' din il-Kamra li naqraw il-liġi qabel ma niġu hawnhekk u nitkellmu fuqha.

Jiena naraha importanti ħafna li ngħallmu lill-poplu x'alkoħol jista' jieħu, jekk jistax jieħu ċerti misturi jew antihistamines miegħu u wara kemm ikun tajjeb biex isuq.

Per eżempju, jekk persuna tkun ħadet grokk filgħodu, kemm għandha tistenna biex tkun tista' ssuq u ma tirriskjax li jinstab xi livell ta' alkoħol ġewwa fiha?

Jiena nħoss li din il-liġi għandha tkun springboard għal ħafna affarijiet oħra.

X'qiegħed nipprova ngħid hawnhekk?

Jiena nixtieq li din tkun liġi fejn il-pulizija jieħdu atteġġament totalment differenti minn kif nafuha s'issa.

Il-pulizija jittolleraw li aħna t-tobba ma noqogħdux nilbsu u neħħu s-seat belt wara kull vista li nagħmlu u niftakar li darba minnhom waqqafni pulizija tat-traffic u qalli: Hawn Joey!

Jiena f'qalbi għidt: Dan għarafni, u jaf x'jisimni.

GĦalhekk waqaft, imma bil-mod u manjiera li kompla miegħi u addio Joey u addio Chalrie ......

X'qed nipprova ngħid, Madam Speaker?

Apparti d-dover tagħna li ngħallmu lill-poplu permezz ta' public relations tajbin, permezz tal-media u affarijiet oħra, u apparti d-dover tal-poplu li min-naħa tiegħu għandu jfittex li jitgħallem, nixtieq li fil-pulizija nibdew naraw dik l- edukazzjoni li taf twassalna ħafna aktar biex ikollna traffiku li jimxi b'mod iktar regolari.

Jiena ma nara xejn ħażin li naraw iktar pulizija tat- traffic iduru fit-toroq tagħna u jwaqqfu anke lil min ikun fil-fast lane imma qiegħed jimblokka t-traffiku u jindikawlu x'qiegħed jagħmel ħażin.

M'għandniex naħsbu li l-pulizija jwaqqfek biss għax tkun għamilt xi kontravvenzjoni jew biex iwaħħallek xi ċitazzjoni.

Jiena naħseb li l-mod u manjiera kif il-pulizija jimxu mas-sewwieqa għandha twassalna ħafna iktar, anke fejn tidħol din il-liġi.

Nista' ngħid li għall-ebda sewwieq mhu xi pjaċir li jiġi mwaqqaf mill-pulizija f'nofs it-triq u naħseb li jkun aħjar li pulizija minflok jagħtik ad intendere li se jagħmillek il-breathalyser test, jgħidlek żewġ kelmiet u jħallik għaddej.

Ħaġa oħra li tinkwetani, Madam Speaker, hija li s-sewwieqa jieħdu l- liċenzja ta' 18-il sena u jibqgħu għaddejjin biha sakemm jagħlqu l-61 sena u jekk imbagħad ikunu jridu jibqgħu jsuqu, imorru għand it-tobba biex jagħmlulhom a fresh medical test - għax hekk titlob il-liġi u wkoll minħabba l-insurance - u allura jkunu jistgħu jsuqu.

Din hemm bżonn li ssir xi ħaġa dwarha.

Jiena ngħid li għandu jidħol il-continual assessment għaliex bħalma student fl-universita' jkollu assessment kontinwu u waqt li jkun qiegħed jistudja tkun qed tindikalu fejn qiegħed jimxi tajjeb u fejn qiegħed jimxi ħażin, hekk ukoll tista' tagħmel mas-sewwieqa.

Naħseb li għandha tidħol ukoll is-sistema tal-points mill-eta' ta' 18-il sena sa l- eta' ta' 61 sena u jekk persuna titlef ċertu numru ta' points allura l- liċenzja tagħha ma tiġix mġedda.

Barra minn hekk, ma naħsibx li jagħmel sens li bniedem tagħmillu medical test ta' 18-il sena u tippretendi li għajnejh u widnejh se jibqgħu tajbin u li s-sensi u l-fakultajiet mentali tiegħu se jibqgħu tajbin sakemm jixjieħ.

U dan m'iniex qed ngħidu biex it- tobba jkollhom iktar x'jagħmlu għaliex fix-xahar ta' Jannar kull tabib ikollu biżżejjed x'jagħmel.

Madam Speaker, jiena bdejt id-diskors tiegħi billi għidt li din hija liġi tajba u liġi li l-poplu kien qed jistenniha imma minn dak li smajt f'din il- Kamra qisna qegħdin naħsbu li se nsolvu l-problemi kollha f'dan il-pajjiż.

Jiena m'għandi l-ebda dubju li l-Ministru meta jiġi għall-winding-up se jgħid proprju dan imma, kif diġa' għidt, jiena din il-liġi naraha bħala springboard li tagħtina ċ-ċans nimxu għal affarijiet oħra, fosthom li nedukaw lill-poplu b'kull mezz għad-dispożizzjoni tagħna dwar x'għandu jieħu u x'ma għandux jieħu, u m'iniex qed nirriferi biss għall-alkoħol għaliex hemm sustanzi tossiċi oħrajn li jistgħu jħarbtulek il-fakultajiet mentali.

Per eżempju, forsi nistgħu naslu biex ngħidu li l-pulizija jibdew jiċċekkjaw ukoll il-livelli għad-droga.

Safejn naf jien din il-liġi ma tagħtix fakulta' lill-uffiċċjali tal-pulizija biex iwaqqfu persuni li jħossu li qegħdin isuqu taħt l-influwenza tad-droga.

Nixtieq inqajjem issa punt ieħor dwar meta bniedem jista' jinqabad b'livell ta' alkoħol qawwi imma ma jkollux tort.

Per eżempju, jista' jkun li aħna t-tobba nkunu qegħdin nattendu social function - jiġifieri ma nkunux fuq xogħol - u nabbużaw nieħdu grokk żejjed imma jiġri li tinqala' emerġenza.

X'nagħmlu f'dan il-każ?

Nirrifjutaw li nagħtu l-għajnuna tagħna għaliex inkunu ħadna iktar minn tliet grokkijiet?

Huwa veru li nistgħu nirranġaw li jiġu għalina għaliex ma nkunux nistgħu nsuqu, imma l- emerġenzi ma jiġux b'dan il-mod.

Meta tinqala' emerġenza, trid titlaq kollox minn idejk u tmur tara x'hemm bżonn isir.

Jiena nista' nkun anke lay person li jkolli nwassal lil xi ħadd.

Allura x'nagħmel?

Ma nkunx is- Samaritan it-tajjeb għax ikun ħadt tliet grokkijiet?

Jista' jkun ukoll li persuna ma tkunx taf x'qed tixrob, fis-sens li jitfgħulha ċerti sustanzi tossiċi fix-xorb tagħha b'ċajta.

Jista' jkun ukoll li passiġġier jispiċċa jkollu jsuq hu għaliex is-sewwieq ma jkunx jiflaħ.

Se jkun hemm ħafna okkażjonijiet bħal dawn u allura l-liġi trid tkun miftuħa biżżejjed biex il-qrati jkunu jistgħu jagħtu l-iżvog ħalli tkun tista' tiġi utilizzata b'mod tajjeb.

Laħħar punt li nixtieq insemmi huwa l-iġjene.

Dan il-punt diġa' ssemma' pero' tajjeb li nenfasizzawh.

Qed jingħad li l-mouthpiece ta' l-apparat li jintuża għall-breathalayser test huwa disposable pero' jiena ngħid li l-persuna li se tiġi sottomessa għat-test għandu jkollha d-dritt li tiċċekkja hija stess dan.

Anzi, ngħid li l-pulizija għandhom jagħtuha lill-persuna biex jiftaħha hu u b'hekk ikun hemm iċ-ċertezza u ma nħarsux lejn din il-liġi b'ċertu xettiċiżmu.

Grazzi.

Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Madam Speaker, dan huwa abbozz ta' liġi ieħor li kien ippreparat fi żmien l-amministrazzjoni Nazzjonalista imma qiegħed jiġi diskuss f'din il-Leġislatura.

Kif qalu membri oħra ta' din il- Kamra, huwa importanti ħafna li wieħed iħares lejn l-effett tax-xorb fuq l- istat mentali tal-persuna imma hemm affarijiet oħra li jistgħu jaffettwaw il-kapaċitajiet mentali tal-bniedem.

L-ewwel punt li rrid insemmi huwa li meta l-liġi tgħid li jista' jkun hemm lok għal riskju sostanzjali għal saħħet il-persuna li jżomm lil dik il- persuna milli tinżamm responsabbli għal għemilha, allura hemm importanza kbira li ma jsir xejn li jista' jdaħħal dak il-lok għal riskju sostanzjali għal saħħet il-persuna.

MADAM SPEAKER: Ippermettili Onorevoli, skadielek il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Nistieden liIl-Ministru Mizzi, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta 20 ta' Jannar fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar ir-Regolament tat-Traffiku (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 3) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar l-Assigurazzjoni ta' Vetturi tal-Mutur għar-Riskji ta' Terzi Persuni - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Brokers fl-Assigurazzjoni u Intermedjarji oħra - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ajruportijiet u fl-Avjazzjoni Ċivili - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Forzi tal-Pulizija ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummerċ ta' l-Assigurazzjoni - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 4) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 3) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi kontra l-Korruzzjoni - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi dwar Servizzi tat-Turiżmu għal Malta - it-Tieni Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar Malta u l-Unjoni Ewropea - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l- Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Madam Speaker, jekk hemm qasam fis- soċjeta' Maltija fejn qegħdin naraw differenza bejn id-disa' snin u nofs ta' amministrazzjoni Nazzjonalista u l-15-il xahar ta' amminstrazzjoni ta' Gvern Soċjalista, żgur li dan huwa l-qasam soċjali.

Ngħid bla tlaqliq li f'dawn il-15-il xahar, dan il-Gvern irnexxielu jħarbat il-qasam soċjali kollu tal-pajjiż.

Qed ngħid hekk għaliex meta tikkonsidra l-qasam soċjali kollu, tinduna li hemm sezzjonijiet differenti tas-soċjeta' Maltija li qegħdin jaraw id- differenza bejn kif kienu jgħixu taħt Gvern Nazzjonalista u kif qegħdin jgħixu llum.

Qegħdin naraw differenza, per eżempju, fil-livell ta' l- għajxien li naturalment jiddependi mill-għoli tal-ħajja li dejjem huwa fattur importanti, ikun hemm min ikun hemm fil-gvern.

Aħna konna nirċievu ħafna kritika mill-Oppożizzjoni fi żmien l-amministrazzjoni Nazzjonalista dwar l-għoli tal-ħajja.

Kienu jgħidu li l-ħajja qiegħda dejjem togħla u li l-Gvern m'huwiex qed jieħu rimedji għaliha.

Kien hemm imbagħad il- kwestjoni tal-VAT u saret ħafna propaganda li bl-introduzzjoni tal-VAT il- ħajja se tkompli togħla pero' wara dawn il-15-il xahar ta' amministrazzjoni Laburista mhux talli qegħdin naraw li l-ħajja ma raħsitx, kif wegħdu fil- programm elettorali u fl-elezzjoni, talli ħadet rankatura kbira u minn ġurnata għall-oħra - mhux minn xahar għall-ieħor - qiegħda tkompl togħla.

L-aħħar prova ta' dan, Madam Speaker, huma l-indiċi li ħarġu għax-xahar ta' Novembru.

Qatt ma kien hemm hemm għoli tal-ħajja minn xahar għall- ieħor daqskemm kien hemm issa.

Żgur li l-livell ta' l-għajxien ta' ħafna sezzjonijiet tal-poplu Malti jiddependi mill-għoli tal-ħajja u allura tajjeb li wieħed jinnota kemm kien isir għagħa fuqha fi żmien Gvern Nazzjonalista.

Ħalli nfakkar x'kien qal il-Prim Ministru attwali, l-Onor.

Alfred Sant, fis-17 ta' Ottubru, 1993 skond ma ġie rrapportat f'"l- orizzont" bit-titlu "Splużjoni Kbira fl-Għoli tal-Ħajja".

L-Onor.

Alfred Sant kien qal hekk:

"Jeħtieġ li l-poplu jipprotesta biex il-Gvern jiċċaqlaq u jagħti żidiet li jikkumpensaw għall-għoli tal-ħajja li qed ikun hemm minn ġimgħa għal ġimgħa.".

Hekk kien qal il-Prim Ministru attwali, Madam Speaker.

Jiġiferi m'għandna niskantaw xejn li issa jkun hemm ċerti protesti mill-unions għall-għoli tal- ħajja li ġabha dan il-Gvern stess.

Irrid ngħid li l-istand li ħadet il-UĦM u dawk l-unions li jridu jaraw li l-effett tal-miżuri mħabbra fil-budget ma jkunux daqshekk determinanti u kattivi speċjalment fuq min jiflaħ inqas, kienet stand raġonevoli ħafna speċjalment meta tara x'kienu jgħidu min-naħa l-oħra fl-oppożizzjoni.

Jiena ma niskantax bl-atteġġament li qiegħda tieħu l-UĦM jew unions oħrajn kontra l-miżuri mħabbra fil-budget imma niskanta bl-istand li ħadet l-union li fi żmien Gvern Nazzjonalista ma kenitx titlef okkażjoni biex tikkritika u anke tagħmel strikes.

Aħna nafu kif kienu jagħmlu l-istrikes fi żmien l-amministrazzjoni Nazzjonalista, għaliex għal kull ħaġa ta' xejn kienu jwaqqfu l-airport u l-port, l-iktar żewġ arterji importanti f'pajjiżna, u addio turiżmu.

Dak iż-żmien ma kenitx tiġihom ħasra mit- turiżmu għaliex fl-aqwa tas-sajf kienu jwaqqfulek l-airport minħabba kwestjoni ta' xi erba' loaders imma dak iż-żmien kollox kien leċtu.

Allura wieħed jista' jikkonkludi li l-General Workers Union donnha rabbiet l-għaqal għaliex m'hijiex qiegħda tipprotesta kif kienet tipprotesta qabel.

Issa għamlet a scientific study tal-miżuri mħabbra fil-budget, imma kulħadd jaf dawn x'effett kellhom u x'effett jista' jkollhom fuq il-poplu Malti għaliex il-kontijiet kulħadd jaf jagħmilhom.

Niġu, per eżempju, għat-tariffi ta' l-elettriku.

Persuna li kienet tħallas ¥90 fis-sena, inkluż il-ħlas tal-meter, bit-tariffi kif imħabbra fil-budget se tibda tħallas ¥133.79, jiġifieri żieda ta' ¥43.79.

Jekk din il-persuna taħli 20 gallun ilma kuljum, minn ¥7.96 se tibda tħallas ¥59, jiġifieri żieda ta' ¥51.

Jekk nieħdu dawn iż-żewġ kontijiet, jiġifieri l- kont tad-dawl u ta' l-ilma nkluż id-drenaġġ, insibu li persuna waħedha se jkollha żieda ta' ¥94.79 fis-sena.

Dawn huma l-miżuri mħabbra fil-budget.

Allura l-Gvern Soċjalista m'għandux għalfejn jieħu għalih meta nikkritikawh li huwa gvern li tilef il-kuxjenza soċjali u gvern li kien krudili u kattiv ma' ċerti sezzjonijiet tal-popolazzjoni.

Barra minn hekk, ma naħsibx li s- sitwazzjoni se jtaffiha billi joħroġ xi rebates jew inkella billi jieħu atteġġament differenti meta jkollu quddiemu s-scientific study li għamlet il-GWU u jgħid li l-anzjani, il-pensjonanti u dawk il-familji li l-inqas jifilħu jagħtihom xi differenza mill-kont enormi li se jirċievu.

Jiena għalhekk għidt li fil-qasam soċjali l-Gvern għamel ħerba sħiħa għax ittradixxa lill-ħaddiema.

Madam Speaker, jekk hemm xi ħaġa li l-ħaddiema qegħdin jaraw differenza fiha żgur li din hija fil-mod kif kienu ttrattati taħt Gvern Nazzjonalista u kif inhuma ttrattati taħt Gvern Soċjalista.

Tajjeb li wieħed jirrimarka li taħt Gvern Nazzjonalista dejjem kien hawn xogħol għal min ried jaħdem.

Fil-fatt dawk li jaħdmu bi qligħ żdiedu b'20,000 u d-dħul tal-ħaddiema ras għal ras iktar milli rdoppja.

M'hemm l-ebda dubju li kull kategorija ta' ħaddiem kienet tgawdi kondizzjonijiet ta' xogħol aħjar taħt Gvern Nazzjonalsita.

Iżda x'ġara f'dawn il-15-il xahar?

Ħaġa li wieħed jikkonstataha kuljum hija li l-kondizzjonijiet tal-ħaddiema qabdu t-triq għan-niżla.

Illum il-unions m'humiex qegħdin jiġġieldu biex itejbu l- kondizzjonijiet tal-ħaddiema imma biex isalvaw l-impjieg ta' numru kbir ta' ħaddiema u biex il-ħaddiem ma jitlifx dak li akkwista fl-imgħoddi.

Dan l-aħħar kellna l-kwestjoni tal-ħaddiema barranin u mingħajr ma trid ikollok tagħmel riferenza għal dak li kien jingħad fi żmien il-Gvern Nazzjonalista u x'sar issa taħt Gvern Soċjalista.

Hawnhekk għandi siltiet minn "l-orizzont" tad-29 ta' Ġunju 1991 fejn fl-editorjal kien ingħad hekk:

"Ebda Gvern ta' kuxjenza nisranija ma jista' jippermetti li xogħol li faċilment jista' jsir u jafu jagħmlu l-Maltin, isir minn ħaddiema barranin.".

Imma issa l-Prim ministru kellu l-ardir imur quddiem ġemgħa nies fl-Isla u jgħidilhom li se jġib ħaddiema barranin għall-Malta Shipbuilding għaliex, apparti l-kwestjoni taż-żmien, se jiffrankaw ¥200,000.

Allura, biex lill- ħaddiem Malti ma jagħtuhx overtime, se jġibu l-ħaddiema Ċiniżi jew Pollakki!

Jiena ngħid li trid tkun kuraġġuż biex tgħid dan id-diskors.

Allaħares kien Prim Ministru Nazzjonalista, Allaħares kien l-Onor.

Fenech Adami, li qal dan il-kliem għaliex kieku l-GWU mhux scientific study kienet tagħmel imma kienet twaqqaf il-pajjiż dak il-ħin stess!

Kieku mhux il- miżuri li ħadu l-UĦM kienet tieħu imma kienet twaqqaf l-airport, il-port u kullimkien dak il-ħin stess!

GĦalhekk jekk il-Gvern Laburista mingħalih li l-ħaddiem Malti m'huwiex jinnota dawn l-affarijiet, jiena ngħidlu li f'qalbu u fil-kuxjenza tiegħu qed jinnota d-differenza fil-mod kif kien ittrattat taħt Gvern Nazzjonalista u kif qed jiġi trattat taħt dan il- Gvern.

Ladarba qiegħed nitkellem fuq il-ħaddiema u x-xogħol nixtieq insemmi wkoll in-nuqqas ta' xogħol li hawn u l-qgħad dejjem jikber, li skond l- aħħar figura li għandi huwa ta' 7,200.

Hawnhekk jidħlu wkoll id-dinjita' u d-drittijiet tal-ħaddiema li ġurnata wara l-oħra, ġimgħa wara l-oħra u xahar wara l-ieħor dejjem qegħdin jitnaqqru.

Jiena diġa' semmejt l-għoli tal-ħajja, pero' tajjeb li wieħed jgħid li kellna għoli tal-ħajja fuq affarijiet essenzjali bħall-ikel, pitrolju, gass, elettriku u ilma li taħt Gvern Nazzjonalsita żgur li qatt ma għolew daqshekk.

Dawn huma affarijiet li ebda ċittadin Malti ma jista' jgħaddi mingħajrhom u allura meta nagħmlu dawn il-paraguni nindunaw li għalkemm dan il-Gvern jieħu għalih meta ngħidulu li m'għandux kuxjenza soċjali, il-fatti qegħdin juru li huwa veru li m'għandux kuxjenza soċjali.

Niftakar li fi żmienna kienu jgħajruna li aħna xi gvern imbevuti bil- prinċipji ta' Thatcher - għax dak iż-żmien kienet għadha Prim Ministru ta' l-Ingilterra - imma jiena naħseb li gvern li jixbaħ lill-gvern ta' Thatcher huwa l-Gvern Laburista tal-lum li mhu jagħti kas xejn ta' l- affarijiet soċjali bl-iskuża tad-deficit, tal-ħofor, tad-dejn li sab u tal- cost-effectiveness.

Dawn qegħdin jagħmlu kollox bl-iskuża li se jġibu lill- pajjiż fuq saqajh imma bil-miżuri li qegħdin jieħdu kontra dawk li jifilħu inqas fil-pajjiż, minflok 'il quddiem sejrin lura.

Hawnhekk għandi r- rivista ta' Jannar/Marzu ta' din is-sena li toħroġ l-GĦaqda Pensjonanti tal- GWU - jiġifieri mhux l-APAN jew xi għaqda oħra tal-Partit Nazzjonalista - fejn fl-editorjal qalu:

"Aħna l-anzjani u l-pensjonanti bir-raġun kollu ngħidu li l-miżuri li ħa l-Gvern f'dan il-budget jolqtu ħażin lilna l-aktar.

Meta wieħed iqis li dawn il-miżuri goffi japplikaw għalina daqskemm japplikaw għal min hu aħjar minna, u meta wieħed jikkonsidra li aħna nieħdu żewġ terzi taż-żieda għall-għoli tal-ħajja li tingħata lil dawn in-nies, il- pensjonanti bir-raġun għandhom għalfejn jilmentaw.".

Madam Speaker, kulħadd kien jaf kif se jiġi milqut b'dawn il-miżuri, u għalhekk ma kienx hemm għalfejn isir studju xjentifiku speċjali biex inkunu nafu kif se jaffettwawna.

Illum smajna liċ-chairman ta' l-Enemalta jgħidilna li din il-korporazzjoni għandha 20% iktar ħaddiema milli għandha bżonn.

Mur obsor!

Imma allura x'ippretenda?

Forsi ppretenda li Gvern Nazzjonalista jkeċċi lil dawk il-ħaddiema li mpjega Gvern Laburista ta' qabel?

Fil-fatt bejn l-1 ta' Settembru 1986 u t-8 ta' Mejju 1987, jiġifieri meta tela' Gvern Nazzjonalista, il-Gvern Laburista kien impjega 3,835 persuna mal-korporazzjonijiet Telemalta u Enemalta.

Dawn il-ħaddiema kienu hemm, u baqgħu hemm tul id-disa' snin u nofs ta' Gvern Nazzjonalista, u allura issa qegħdin jippretendu li ma jibqgħux hemmhekk?

Nerġa' ngħid, dawn mhux Gvern Nazzjonalsita mpjegahom imma Gvern Laburista.

Iżda aħna konna tajna l-wegħda li m'aħna se nkeċċu lil ħadd u fil-fatt ma keċċejna lil ħadd.

U mhux talli ma keċċejnihomx, talli żidnilhom il-paga.

Madam Speaker, meta wieħed jagħmel paragun bejn dak li sar fil-qasam soċjali taħt Gvern Nazzjonalsita u dak li sar s'issa minn Gvern Laburista jsib li hemm baħar jaqsam.

B'għafsa ta' qalb ngħid li Gvern Laburisa suppost jagħti prominenza u prijorita' lill-ġustizzja soċjali fil-pajjiż imma qegħdin naraw li l-prijoritajiet spiċċaw jew m'għadhomx li kienu.

Il- ħaddiem ġie ttradut u ngannat u qed iħossu ffrustrat għaliex wara 15-il xahar dak li wegħduh ma tawulux u żgur li m'humiex se jagħtuhulu.

L- inkomptenza ta' dan il-Gvern tidher fiż-żewġ budgets li ressaq, u din ma tistax taħbiha billi kull darba titfa' t-tort fuq l-amministrazzjoni ta' qabel, fuq il-ħofor li sibt, fuq id-deficit u fuq il-pożizzjoni finanzjarja tal-pajjiż.

Wasal iż-żmien li dan il-Gvern jiddeċiedi kif għandu jiggverna.

Dan il-gvern suppost jemmen fil-ġustizzja soċjali u jissejjaħ gvern tal-ħaddiema imma issa qegħdin naraw fejn qegħdin verament l- interessi tal-ħaddiema.

Jiena dan xtaqt nuri fil-ftit ħin li għandi, u żgur li l-unika ħaġa li rnexxielu jagħmel dan il-Gvern hija li jħarbat il- qasam soċjali kollu tal-pajjiż.

Madam Speaker, ma nistax ma nerġax insemmi l-qasam ta' l-anzjani.

Żgur li f'pajjiżna kien hemm rikonoxximent universali li dan il-qasam mar 'il quddiem taħt il-Gvern Nazzjonalista.

Sfortunatament pero' dan il-Gvern qed jipprova jfarrak dan il-progress li sar.

Jekk tħares lejn dawn il-15-il xahar, tinduna li lanqas biss kien hemm proġett wieħed ġdid fil-qasam ta' l-anzjani.

Jekk saru xi affarijiet, dawn kienu tkomplija ta' proġetti tal- Gvern Nazzjonalista, fosthom id-dar ta' l-Imtarfa, id-dar ta' Bormla u d- day care centre f'Tas-Sliema.

Kif qed ngħid, dawn m'għamlu xejn ġdid minn dak li suppost kellhom jagħmlu u dan juri l-ineffiċjenza, juri li m'humiex motivati biżżejjed u barra minn hekk qegħdin jaħbu l-inkompetenza tagħhom wara l-iskuża finanzjarja.

Jekk niġu għall-attivitajiet ta' rikreazzjoni għall-anzjani, jistgħu jgħidulna li l-parties tal-Milied s-sena l-oħra ma sarux għaliex huma ħela ta' flus.

Imma ħaddieħor għamilhom il-parties tal- Milied!

U I-Milied mhux darba fis-sena jiġi?

U jekk l-anzjani jieħdu gost bihom u nirrikonoxxu wkoll li huma ta' ġid għalihom, allura ġġib l-iskuża li se taħli ¥2,000 jew ¥4,00 u ma tagħmlilhom xejn?

Dawn huma argumenti zoppi li żgur ħadd ma jaċċettahom.

Madam Speaker, suppost għandna Gvern Soċjalista li jagħti prijorita' kbira lill-ġustizzja soċjali imma minn dak li qegħdin naraw, dan il-gvern tilef kull kriterju ta' ġustizzja soċjali.

Dan il-Gvern moħħu biss fil- kliem bħal cost-effectiveness u m'għadux jemmen fil-prijorita' soċjali li dejjem kienet predominanti fit-tmexxija ta' kull gvern f'pajjiżna.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No)

Il-mistoqsija hija li l-Kamra taġġorna għal għada t-Tlieta, 20 ta' Jannar fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif kommunikata mil-Ministru Mizzi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Fid-9.25 p.m saret il-mistoqsija u għaddiet nem. con. u l-Kamra aġġornat.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MDC - KIRI TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

JOE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra tagħrif dwar liema proprjeta' għandha mikrija bħala industrial space l-MDC f'Ħal Far, San Ġwann, Bulebel u l-Marsa?

X'inhu l-ħlas li tiġbor l- MDC mingħand dawn il-persuni?

Xi spazju hu hekk okkupat għal dawn l- industriji?

X'tip ta' xogħol jagħmlu dawn il-fabbriki?

Xi prodotti jiġu prodotti?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

P.A. - PERMESSI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti risposta għall-mistoqsijiet parlamentari numri 9891, 9893 u 9894?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 9891 ingħatat f'Seduta Nru. 158, għall- mistoqsija parlamentari numru 9893 f'Seduta Nru. 169, u għall-mistoqsija parlamentari numru 9894 f'Seduta Nru. 170.

WSC - QLUGĦ TA' METERS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il talba għall-qlugħ ta' meters tal-ilma rċeviet il-Water Services Corporation mill-5/11/97 sal-lum?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll l-ammonti ta' kull kategorija ta' konsumaturi li minnhom saret it-talba għall-qlugħ tal-meters?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: In-numru ta' servizzi maqlugħa f'Malta fil- perijodu ta' 1/10/97 sal-31/12/97 huma:-

Ottubru 42 Novembru 433 Diċembru 519

In-numru ta' servizzi maqlugħa f'Għawdex fil-perijodu ta' 1/10/97 sal- 31/12/97 huma:-

Ottubru 7 Novembru 208 Diċembru 132

SUR MARIO AZZOPARDI - CHIEF INTERNAL AUDITOR

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid mil-liema data ġie jaħdem il- kuntratt ta' żmien li bih is-Sur Mario Azzopardi nħatar Chief Inernal Auditor?

Jista' dan il-kuntratt li ngħata s-Sur Azzopardi jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Kopja tal-kuntratt kif mitlub mill-Onor.

Interpellant tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ENEMALTA - METERS

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk min għandu l-meter ta' l-ilma u d-dawl f'basement li huwa parti mid-dar jkollux iħallas ir- rata kummerċjali?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nitlob l-Onor.

Interpellant jirriferi għall- mistoqsija parlamentari numru 10747 (Seduta Nru.170).

WSC - QLUGĦ TA' METERS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 10383 dwar qlugħ ta' meters?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 10383.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - KARTA ROŻA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 10466 u ċioe' jista' jieħu l-passi biex dawk il-persuni li għandhom il-karta r-roża u li jgħixu ma' xi qraba jew xi ħaddieħor fl- istess dar fejn meter mhux reġistrat f'isem min għandu l-karta r-roża jkun jista' jibbenefika mill-eżenzjoni tal-ħlas ta' service charge tad-drenaġġ u tar-rati l-ġodda ta' l-ilma?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Fil-każ tal-ħlas tas-service charge fuq is- servizzi ta' l-ilma, għadu ma ġiex iffinalizzat mad-Dipartiment ta' l- Għajnuna Soċjali l-mod kif se jingħata l-benefiċċju lil dawk li jgawdu minn xi forma ta' social assistance.

P.A. - PERMESSI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'permessi nħarġu mill-Awtorita' tad-Djar jew mid- Dipartiment tad-Djar jew mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar għat-twaqqif ta' kamra ta' 'l fuq minn 20 pied għat-trobbiija tat-tjur fuq il-bejt ta' flats tal-Gvern fi Pjazza Awrekarja fil-Housing Estate ta' San Gwann?

Jekk ma nħareġ l-ebda permess, x'passi ħadet jew se tieħu l-Awtorita' ta' l- Ippjanar biex jiġi mrazzan dan l-abbuż u ksur sfaċċat tal-liġi li ta' kuljum qed ikun ta' inkonvenjent reali mhux biss għal min joqgħod f'dawn il- flats iżda wkoll għad-detriment ta' residenti oħra li hemm f'dawn l- akkwati?

ONOR.

GEORGE VELLA: Wara investigazzjoni li għamlet is-Sezzjoni ta' l- Infurzar ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar jirriżulta li wieħed mill-inkwilini bena struttura maħduma bl-injam u pjanċi fuq il-bejt ta' wieħed mill-blokki residenzjali li hemm fi Pjazza Awrikarja, San Ġwann.

Irriżulta wkoll li ma nħarġu ebda permessi għal din l-istruttura li qed tintuża bħala gallinar jew barumbara għat-trobbija tal-ħamiem.

Appena ġew sollevati dawn il- fatti, ġie servut Avviż biex Tieqaf u ta' Twettiq kontra l-persuna responsabbli talli għamel dan l-iżvilupp mingħajr permess.

L-istess avviż ġie wkoll notifikat lill-Kummissarju ta' l-Artijiet peress li l-blokk inkwistjoni hija proprjeta' tal-Gvern.

Il-każ ser jibqa jiġi segwit sakemm ikun eżawrit il-proċess kollu kif stabbilit fl-Att Numru 1 dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

WSC - SERVIZZ TA' L-ILMA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien in-numru ta' talbiet biex jinqata' s-servizz ta' l-ilma f'Malta u f'Għawdex separatament fil-perijodu 1/10/97 - 31/12/97, xahar b'xahar?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirriferi l-Onor.

DIABETIĊI - INSULINA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid għaliex residenti tal-Belt li għandhom bżonn l-insulina qed ikollhom imorru jġibuha mill-Furjana anke fix-xitwa meta qabel kienu jiġbruha mill-Evans Laboratory, il-Belt stess?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għall-mistoqsija parlamentari numru 10552.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għax-xahar ta' Novembru, 1997, jista' l-Ministru jgħid kemm persuni ma komplex jirreġistraw għax-xogħol minn jeddhom u kemm inqatgħu mir-reġistrazzjoni b'deċiżjoni ta' l-ETC u jindika għaliex l-ETC iddeċidiet li taqtagħhom?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li għax-xahar ta' Novembru 1997 ma komplewx jirreġistraw minn jeddhom kien ta' 449 (Malta) u 64 (Għawdex).

In-numru ta' persuni li nqatgħu mir-reġistrar għax-xogħol f'Novembru kien ta' 74 (Malta) u 16 (Għawdex).

| |Malta|Għawdex | |M'aċċettawx taħriġ|11 |9 | |Jirreġistraw u |48 |3 | |jaħdmu | | | |M'aċċettawx xogħol|4 |0 | |M'attendewx |10 |4 | |intervisti | | | |Investigazzjoni |1 |0 |

ETC - INTERNAL WORKINGS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-internal workings ta' l- ETC dwar l-istatistika dwar ix-xogħol relattiv għal Novembru, 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-aħħar figuri ppublikati kienu dawk ta' Settembru 1997, liema figuri ġew impoġġija fuq il- Mejda tal-Kamra f'Seduta Nru. 143, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9575.

PROPRJETA' - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew reġistrati kuntratti ta' trasferimenti ta' proprjeta' inter vivos; u causa mortis mad-Dipartiment tat-Taxxi Interni matul Novembru 1997?

ONOR.

LEO BRINCAT: In-numru ta' kuntratti li ġew irreġistrati mad- Dipartiment tat-Taxxi Interni matul Novembru, 1997 jammontaw għal 860 inter vivos u 129 causa mortis.

ESTIMI SUPPLIMENTARI - VOT 35.34

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: B'riferenza għall-Vot 35.34 (Incidental Expenses) ta' l-Estimi Supplimentari 1997, jista' l-Ministru jgħid min huwa l-kuntrattur li ngħata l-kumpens imsemmi u għal-liema xogħol ngħata?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Il-kumpens ingħata lil Francesco Fenech Ltd.

F`Jannar 1975 din il-kumpannija kienet xtrat f`judicial sale makkinarju li jimmanifattura ċ-ċeramika għas-somma ta` Lm 6926.

Il-Gvern ipprova, għal xejn, jwaqqaf joint venture u fl-aħħar irrekwiżizzjona dan il- makkinarju u poġġa s-somma tax-xirja fil-Qorti.

F`Ottubru 1987 il-kumpannija talbet kumpens għal makkinarju u għat-telf ta` dħul u profitt.

Fl-1991 twaqqaf bord li kellu bħala Chairman il-Maġistrat Dr Noel Cuschieri sabiex jiddetermina l-kumpens.

Dan il-Bord iddeċieda fuq is- somma ta` Lm 95,000 bħala kumpens.

Fl-Estimi Supplimentari 1997 dan il-kumpens jidher bħala Lm 89,000 minħabba l-fatt li kien hemm savings ta` Lm 6,000 fil-Personal Emoluments tad-Dipartiment ta` l-Industrija li żdiedu mas-somma ta` Lm 89,000 biex intlaħaq l-ammont dovut.

DJAR - AKKOMODAZZJONIJIET ALTERNATTIVI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm laqa' talbiet għall-akkomodazzjoni akternattiva d- Dipartiment tas-Servizzi Soċjali maqsuma skond ir-raġuni tat-talba bejn l-1 ta' Novembru, 1996 u l-31 ta' Ottubru, 1997?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Id-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali safejn naf jien ma jilqax applikazzjonijiet għall-akkomodazzjonijiet alternattivi.

Naħseb li dan huwa Lapsus Calami mill-Onor.

Interpellant.

Nassumi li l- Onor. Interpellant ried jgħid id-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali.

Jekk dan hu l-każ, l-informazzjoni mitluba qed tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

FLEUR-DE-LYS - SLEEPING POLICEMEN

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' d-Dipartiment tat-Trasport jieħu ħsieb sabiex isiru rampi (sleeping policemen) f'Borg Street, Fleur-de-Lys?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Irriferejt is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant għal konsiderazzjoni tal-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku.

PULIZIJA - VITTMI TAL-KRIMINALITA'

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhuma l-intenzjonijiet u pjani tal-Gvern dwar għajnuna lill-vittmi tal-kriminalita'?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi dan is-suġġett qed jiġi studjat.

PULIZIJA - UŻU TA' SAFETY BELTS

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid liema karozzi, bħala zona ta' manifattura, m'humiex obbligati li jinstallaw safety belts?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi skond l-Avviż Legali 108 ta' l- 1996, b'effett mill-1 ta' Ottubru, 1996 id-dispożizzjonijiet kollha tar- Regolamenti ta' l-1995 dwar l-Użu ta' seat belts fuq vetturi bil-mutur, pubblikati bl-Avviż Legali 129 ta' l-1995, bdew iseħħu u japplikaw ukoll dwar il-vetturi bil-mutur kollha, immaterjalment miż-żona ta' manifattura, huma ta' liema sena ta' produzzjoni huma, li kellhom provdut mekkaniżmu ta' seat belt sa minn meta ħarġu mill-fabbrika.

PULIZIJA - SCUBA DIVING

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid huwiex minnu li r-rapporti li dehru fl-istampa, li persuna li ntbagħtet kors ta' scuba diving fl-Italja ġie trasferit mill-SAG għal xogħol f'għassa?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi bħala parti mill-modernizazzjoni tal-Korp tal-Pulizija, id-doveri u l-funzjonijiet li kienu jaqgħu taħt id- diving team ta' l-SAG, issa ġew assenjati lill-Forzi Armati ta' Malta.

Għaldaqstant il-membri tal-Pulizija kollha li kienu fid-diving team issa ġew assenjati xogħol ieħor.

PULIZIJA - GĦASES TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid liema huma l-għases tal-pulizija li jinfetħu dejjem, li jinfetħu skond l-esiġenzi u dawk li huma magħluqa?

Kemm-il pulizija żdiedu fl-għases mill-1.1.97?

ONOR.

ALFRED SANT: Rigward l-ewwel parti tal-mistoqsija nirriferi lill- Onor. Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 5009 f'Seduta Nru. 61.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija ninsab informat li n-numru ta' Pulizija fuq xogħol fid-Distretti fl-1 ta' Jannar 1997, kien ta' 822, li minnhom 23 telqu mill-korp.

Fil-preżent in-numru ta' Pulizija fid- distretti jammonta għal 806.

PULIZIJA - STABBILIMENTI TA' DIVERTIMENT

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hawn stabbilimenti ta' l-entertainment u/jew tal-wine & spirits li għandhom permess biex ikunu miftuħin wara l-11.00p.m.; wara s- 1.00 a.m.; sas-7.00 a.m. u f'liema lokalitajiet?

ONOR.

ALFRED SANT: Jiena nformat li t-tagħrif mitlub hu kif jidher fit- tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Ninsab informat ukoll li ma jinħarġux permessi biex it-tip ta' stabbilimenti msemmija fil-mistoqsija jinżammu miftuħin sas-7.00am.

DETOX - PAZJENTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm attendew persuni id-Detox fl-1997?

Kemm minnhom kienu ġodda?

Kemm kienu rġiel u kemm nisa?

X'kienu l-etajiet tagħhom?

Kemm minn dawn attendew fuq bażi regolari?

Kemm kien hemm persuni matul l-1997 li attendew għal rehabilitation programme kontra l-abbuż ta' droga?

Kemm spiċċaw il-kors, kemm telqu waqt il-kors, kemm kellhom eta' dawk li bdew il-kors?

Kemm hemm persuni jattendu rehabilitation programme bħalissa?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nitlob l-Onor Interpellant jagħmel id-domanda lill-Ministru kkonċernat.

UFFIĊJALI GOVERNATTIVI - EFFICIENCY BONUS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid jekk hemmx uffiċjali governattivi li huma ntitolati għall-efficiency bonus fil-kuntratt tal-ħatra tagħhom?

Min huma?

Kien hemm ħlas ta' efficiency bonus fl-aħħar ta' l-1997 u jekk iva, kemm?

ONOR.

ALFRED SANT: L-uffiċjali pubbliċi li huma ntitolati għall- performance bonus fil-kuntratt tal-ħatra tagħhom normalment huma dawk li jkunu ġew maħtura fil-pożizzjonijiet ta Segretarju Permanenti, Direttur Ġenerali u Direttur.

Ma naħsibx li huwa l-każ li noqgħod nagħti l- ismijiet ta' dawn l-uffiċjali.

Il-ħlas tal-performance bonus għas-sena 1997 jkun għadu ma sarx f'dan l- istadju l għaliex l-ewwel trid issir l-evalwazzjoni tal-ħidma ta' uffiċjali konċernati.

IMPJIEGI - ĦADDIEMA 'L FUQ MINN 61 SENA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni 'l fuq minn 61 sena li għadhom jaħdmu llum?

Kemm huma self-employed?

Kemm huma mal-partikular jew mal- gvern?

Kemm minnhom huma fuq bażi part-time u fulltime?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

IMPJIEGI - XOGĦOL PART-TIME

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hawn persuni li kellhom part-time employment matul is-sena 1997?

Kemm kienu rġiel u kemm nisa?

Kemm minn dawn kienu miżżewġin?

Kemm nisa u kemm irġiel kellhom fulltime job ieħor?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li kellhom part time employment fl-aħħar ta' Settembru 1997 kien ta' 27,871:

Irġiel 16,588 Nisa 11,283

Kien hemm 6,350 mara li huma miżżewġin.

Minn dawk li jaħdmu kien hemm 11,148 raġel u 2,954 mara li kellhm full time job.

SUWIĊIDJI - KAŻI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm mietu persuni kawża ta' suwiċidju matul is-sena 1997?

Kemm kien hawn attempted suicides?

Kemm kien hawn overdosages matul is-sena 1997?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li mit-tagħrif li wasal fid- Dipartiment tal-Health Information s'issa jirriżulta , wara verifika mad- Dipartiment tal-Puluzija, li n-numru ta' persuni li mietu b'suwiċidju fil- Gżejjer Maltin matul l-1997 huwa 16.

Din l-istatistika hija proviżorja għax ċerti każi għadhom għaddejin l-investigazzjonijiet.

Ninsab infurmat ukoll li minn tagħrif li jinsab fis-sistema tal- Health Activity Analysis jirriżulta li minn Jannar sa Settembru tal-1997 fl-iSptar San Luqa iddaħlu dawn il-każijiet 138 każ ta' avvelenament minn sustanzi solidi jew likwidi, fejn mhux magħruf jekk l-avvelenemt kienx inċidentali jew premeditat (ICD - 9 code E 980).

19-il każ ta' avvelenament inċidentali , ikkawżati minn drogi, mediċinali jew sustanzi bijoloġiċi (ICD - code E 850 - E 858).

6 każi ta' attentat ta' suwiċidju u feriti kkawżati mill-persuna nnifisha (ICD - 9 codes E 950 - E 959: m'humiex magħduda il-każijiet li rriżultaw f'imwiet).

SHELTERS FOR BATTERED WOMEN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' battered women illi għamlu użu minn shelters for battered women matul is-sena 1997?

Kemm kien in- numru ta' tfal li daħlu ma' dawn in-nisa u kemm nisa daħlu aktar minn darba?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hi kif ġej.

Sorijiet tal-Buon Pastur ------------------------

Nisa 136 (mija w sitta u tletin) Tfal 110 (mija w għaxra) Daħlu iżjed minn darba 40 (erbgħin)

Dar Adelaide Cini ------------------

Nisa 7 (sebgħa) Tfal 14 (erbatax) Daħlu iżjed minn darba 1 (waħda)

Istitut Ġesu` Nazzarenu ------------------------

Nisa 6 (sitta) Tfal 8 (tmienja) Daħlu iżjed minn darba 1 (waħda)

Total ------

Nisa 149 (mija u disa` w erbgħin) Tfal 132 (mija u tnejn u tletin) Daħlu iżjed minn darba 42 (tnejn u erbgħin)

Matul l-1997 ukoll, it-Taqsima Vjolenza Domestika tal-SWDP kellha ssib akkomodazzjoni f'postijiet li m'humiex Shelters lill- 7 nisa w uliedhom.

PTA - BUS SHELTERS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti ndikazzjoni dwar kemm twaħħlu, xahar b'xahar u lokal lokal, bus shelters f'Malta u f'Għawdex fil-perjodu 1/1/97 - 31/12/97?

Kemm hu mistenni li jitwaħħlu minn dawn ix-shelters fil- perjodu 1/1/98 - 31/12/98?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nfurmat li matul l-1997 twaħħlu dawn il-bus shelters f'Malta.

Frar - 3 f'Bormla, 1 f'Ħal Tarxien,1 f'Vittoriosa, 1 f'Birkirkara u 1 f'Ħaż-Żebbuġ.

Lulju - 1 f'Ħal Qormi, 1 ħdejn l-Ajruport Internazzjonali, 1 f'Ħal Tarxien, 2 f'Ħaż Żabbar u 1 f'Birkirkara Bypass.

Awissu - 1 f'Birkirkara Bypass, 2 fil-Qrendi, 1 fil-Bypass ta' Ħal Għaxaq, u 1 f'Bormla.

Settembru - 3 fl-Imtarfa u 3 fl-Imsida.

Novembru - 2 f'Birkirkara Bypass u 1 f'Baħar iċ-Ċagħaq.

Diċembru - 1 fix-Xemxija, 1 fl-inħawi tal-White Rocks (St Andrew's) u 1 fil-Ħamrun.

F'Għawdex:

April:- 1 fix-Xewkija u 1 fl-Għarb.

Mejju:- 1 fis-Sannat u 1 fl-Għasri.

Ottubru:- 1 fix-Xagħra.

Diċembru:- 1 fil-Fontana.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, jien infurmat li hemm numru ta' bus shelters ordnati għand id-Dipartiment tal-Manifattura u Servizzi tat- Taqsima tax-Xogħlijiet għal diversi lokalitajiet f'Malta.

Uħud minnhom huma kważi lesti u mistennija jitwahhlu dalwaqt.

Dawn jinkludu bus shelters għal ħdejn l-Istitut ta' San Gużepp f'Sta Venera; f'Tal-Qroqq; ħdejn id-Dħul għall-Universita', f'San Pawl il-Baħar; f'Ħal Qormi u l- Balluta f'San Ġiljan.

F'Għawdex hemm il-ħsieb li jsiru bus shelters fil-Qala, Kerċem, San Lawrenz u ż-Żebbug.

PTA - TWAĦĦIL TA' TABELLI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex possibbli li l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku twaħħal tabelli bil-ħinijiet li bejn wieħed u ieħor tkun se tgħaddi l-karozza tal-linja, b'riferenza b'mod partikolari għal diversi stages tar-rotta tal-karozza tal-linja li tgħaddi minn diversi toroq fiż-Żejtun, b'mod partikolari għal stage li jinsab fi Triq San Girgor, Żejtun faċċata tal-pjazza ta' wara l-knisja parrokkjali?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nfurmat li s-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant se jiġi studjat u jekk ikun possibbli jiġi attwat.

KONVENZJONI ON THE PREVENTION OF ABDUCTION OF MINORS/CHILDREN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-Konvenzjoni On the Prevention of Abduction of Minors/Children ġietx ratifikata jew le?

Jekk le, hemm il-ħsieb li din tiġi rratifikata fil-futur qarib?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nifhem li l-Onor.

Interpellant qed jirreferi għal Hague Convention on the Prevention of Abduction of Minors/Children, li Malta għadha ma rratifikatx.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li saru u qegħdin isiru kuntatti mal- Ministeru konċernat sabiex din il-Konvenzjoni tkun ratifikata fl-iqsar żmien possibbli u wara li ssir il-leġislazzjoni meħtieġa.

ŻEJTUN - TRIQ IL-PALAZZI - VULTAĠĠ BAXX

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jara li ssir xi ħaġa konkreta sabiex tissolva l- problema li ċertu residenti, fi Triq il-Palazzi fiż-Żejtun, għandhom minħabba l-vultaġġ baxx ta' l-elettriku?

Peress li minn stħarriġ li sar jidher li hemm bżonn li jinbidlu l-wires eżistenti u jsiru oħrajn eħxen, jista' dan isir fi żmien qasir?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ix-xogħol meħtieġ inbeda u se jitkompla biex sa l- aħħar ta' Jannar, 1998 tissolva l-problema ta' vultaġġ baxx.

ŻEJTUN - TRIQ XROB L-GĦAĠIN - TISWIJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li tiġi rranġata Triq Xrob il- Għaġin li tinsab bejn iż-Żejtun u Tas-Silġ minħabba l-istat diżastruż li tinsab fih u tinstab soluzzjoni ta' fejn imur l-ilma minħabba li m'hemmx fejn imur?

Tajjeb wieħed iżomm quddiem għajnejh li minn din it-triq igħaddu bosta turisti ki ukoll Maltin.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR:Peress li t-triq imsemmija huwa responsabbli tagħha l-Kunsill Lokali, l-Onor.

Intepellant mitlub jirriferi din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

METEOROLOGICAL ASSISTANT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm applikaw persuni għall-post ta' Meteorological Assistant u kemm kien hemm applikazzjonijiet validi?

Kemm intgħażlu nies u min huma u xi kwalifiki għandhom?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nfurmat li fl-aħħar sejħa għall-applikazzjonijiet għall-post ta' Meteorological Assistant kien hemm 25 applikazzjoni li minnhom kien hemm 22 applikazzjoni valida.

Jiena nfurmat ukoll li nħattru dawk li ġew fl-ewwel erba' postijiet bl- għażla u dawk kellhom il-kwalifiki kif jidher hawn taħt:-

- B.Sc 12 "O" levels, 4 "A" levels, 1 Intermediate - B. Comm, 12 "O" levels, 4 "A" levels, 1 Intermediate

- 13 "O" levels, 3 "A" levels, 1 Intermediate - 11 "O" levels, 3 "A" levels, 1 Intermediate

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru, u għad-dekasteru li għalih il-Prim Ministru huwa responsabbli, jagħti għall-perijodu 1989 - 1996: lista ta' aġenziji tar-reklamar użati; indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; kemm intnefaq ma' kull aġenzija; kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezz ta' media li hawn Malta; lista ta' l- istampar (barra dik tal-Gvern) li ġew użati; indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l-istampar; kemm intnefaq ma' kull stamperija; lista ta' kumpanniji ta' l-iscanning li ġew użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

ALFRED SANT: Minħabba l-informazzjoni konsiderevoli li trid tinġabar, it-tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru, u għad-dekastru li għalih hu responsabbli, jagħti għall-perijodu 1989 - 1996: lista ta' aġenziji tar-reklamar użati; indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; kemm intnefaq ma' kull aġenzija; kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezz ta' media li hawn Malta; lista ta' l-istampar (barra dik tal- Gvern) li ġew użati; indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l- istampar; kemm intnefaq ma' kull stamperija; lista ta' kumpanniji ta' l- iscanning li ġew użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

GEORGE VELLA: Peress li l-informazzjoni mitluba tkopri perjodu ta' tmien snin, l-uffiċċjali inkarigati qegħdin iduru r-records tagħhom sabiex jinġabru d-dettalji meħtieġa.

Għalhekk, l-informazzjoni mitluba qed tinġabar bil-galbu biex tingħata risposta aktar tard.

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru, u għad-dekastru li għalih hu responsabbli, jagħti għall-perijodu 1989 - 1996: lista ta' aġenziji tar-reklamar użati; indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; kemm intnefaq ma' kull agenzija; kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezz ta' media li hawn Malta; lista ta' l- istampar (barra dik tal-Gvern) li ġew użati; indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l-istampar; kemm intnefaq ma' kull stamperija; lista ta' kumpanniji ta' l-iscanning li ġew użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u jingħata f'xi seduta oħra.

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru, u għad-dekastru li għalih hu responsabbli, jagħti għall-perijodu 1989 - 1996: lista ta' aġenziji tar-reklamar użati; indikazzjoni tal- kampanji afdati lilhom; kemm intnefaq ma' kull aġenzija; kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezz ta' media li hawn Malta; lista ta' l-istampar (barra dik tal-Gvern) li ġew użati; indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l-istampar; kemm intnefaq ma' kull stamperija; lista ta' kumpanniji ta' l- iscanning li ġew użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru, u għad-dekastru li għalih hu responsabbli, jagħti għall-perijodu 1989 - 1996: lista ta' aġenziji tar- reklamar użati; indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; kemm intnefaq ma' kull aġenzija; kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezz ta' media li hawn Malta; lista ta' l-istampar (barra dik tal-Gvern) li ġew użati; indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l-istampar; kemm intnefaq ma' kull stamperija; lista ta' kumpanniji ta' l-iscanning li ġew użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

CHARLES MANGION: Peress li l-informazzjoni ghadha qed tinġabar tingħata risposta iżjed tard.

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru, u għad-dekastru li għalih hu responsabbli, jagħti għall-perijodu 1989 - 1996: lista ta' aġenziji tar-reklamar użati; indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; kemm intnefaq ma' kull aġenzija; kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezz ta' media li hawn Malta; lista ta' l-istampar (barra dik tal-Gvern) li ġew użati; indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l-istampar; kemm intnefaq ma' kull stamperija; lista ta' kumpanniji ta' l-iscanning li ġew użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tingħata f`seduta oħra.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew maqtugħa nies mill-ewwel parti tar- Reġistru matul ix-xahar ta' Diċembru u għaliex?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' nies li ġew maqtugħa minn fuq ir- reġistru, mill-ewwel parti tar-reġistru matul ix-xahar ta' Diċembru kien ta' 94.

Ir-raġuni li wassal għall-qtugħ tagħhom kien kif ġej:-

21 Jirreġistraw u jaħdmu 43 M'attendewx għall-intervisti 3 M'aċċetawx xogħol 25 M'aċċetawx taħriġ 2 Irrifjutaw xogħol minħabba kondizzjoni medika u ma ġewx ikkonfermati mit-tabib.

ETC - KORSIJIET

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew organizzati korsijiet mill-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ matul ix-xahar ta' Diċembru; kemm ġew imħarrġa nies u kemm minn nies li kienu mħarrġa kienu qed jirreġistraw għax-xogħol?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-korsijiet li kienu organizzati mill-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ matul ix-xahar ta' Diċembru 1997 u n-numru ta' persuni li kienu qed jattendu għalihom hu kif ġej:-

Numru ta' Persuni li Persuni Total Korsijiet qed oħra jirregistraw

Computer Skills 23 76 175 251 Starting a Business 1 1 13 14 Retailing Skills 1 15 1 16 Customer Care 1 0 22 22 Job Seeking Skills 1 0 9 9 Shipping Clerks 1 0 15 15 Health and Safety 1 0 12 12 Woodwork 2 17 3 20 ------------------------------------------------------------------ Total 31 109 250 359

TARXIEN - TRIQ SAN BARTILMEW

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-bini u l-ambjent fi Triq San Bartilmew, f'Ħal Tarxien huwiex b'xi mod imħares mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jinħtieġ aktar żmien sabiex tingħata l- informazzjoni.

EDUKAZZJONI - ORGANISATIONAL PSYCHOLOGIST

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10812 u t-tweġiba mogħtija fis-seduta tat-12 ta' Jannar, jista' l-Ministru jgħid jekk qattx kien jeżisti l-post ta' organisational psychologist fi ħdan id- Dipartiment ta' l-Edukazzjoni?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ma jirriżultax li fid-Dipartiment ta' l- Edukazzjoni kien jeżisti post ta' Organisational Psychologist.

ETC - RAPPORT

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Wara r-rapport dwar il-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ imqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra fil-5 ta' Mejju, 1997, jista' l-Ministru jgħid jekk hijiex se tinbidel b'xi mod il-proċedura għar-reġistrazzjoni għax-xogħol?

ONOR.

EDWIN GRECH: Is-suġġerimenti magħmula fir-rapport dwar l-operat ta' l-ETC minn Dr. G. Baldachhino, is-sur P.J. Baldacchino u s-Sur J. Brincat ġew eżaminati u nnotati mill-Bord tad-Diretturi.

Ninsab informat li l-Bord huwa mpenjat li jtejjeb is-sistemi u l-proċeduri eżistenti biex jassigura li jitnaqqsu u jiġu minimizzati toqob li jistgħu japprofittaw ruħhom minnhom dawk li jkunu jridu jabbużaw mis-sistemi u proċeduri eżistenti, fuq il-bażi tas-sistema attwali.

IMPJIEGI - PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni b'diżabilita' nstabilhom xogħol matul ix-xhur ta' Ottubru, Novembru u Diċembru 1997, xahar b'xahar?

ONOR.

EDWIN GRECH: Bejn Ottubru u Diċembru 1997, 30 persuna b'diżabilita' nstabilhom xogħol mill-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ.

Id- dettalji xahar b'xahar huma hekk:

Ottubru 14-il persuna Novembru 12-il persuna Diċembru 4 persuni

ENEMALTA - METERS TAD-DAWL

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni kemm nies talbu biex jitneħħa l- meter tad-dawl matul Diċembru, 1997?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 11007.

ENEMALTA - CHAIRMAN

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu r-raġunijiet għaliex ma ġġedditx il- kuntratt taċ-Chairman tal-Korporazzjoni Enemalta wara biss sena fil-kariga?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-Gvern kien qiegħed biss jeżerċita l-prerogattiva li kellu.

ENEMALTA - DEJN

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Peress li s-somma li l-Ministru semma bħala dejn dovut lill-Korporazzjoni Enemalta hija ferm konsiderevoli, jista' jgħid x'qiegħed isir biex din tinġabar?

Jista' l-Ministru jgħid kif din il-figura tinkwadra fl-istat finanzjarju deskritt mill-Gvern preżenti bħala "ħofra"?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-ammont ta' debiti naqas għal Lm23,285,022, jiġifieri f'Diċembru, 1997 naqsu Lm5,174,842 meta wieħed jieħu konsiderazzjoni tal-kontijiet li ħarġu fl-istess xahar.

Il-Korporazzjoni Enemalta qiegħda tkompli tara li dawn il-flus jitħallsu kif suppost.

Wieħed irid jiftakar li fl-1997 il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma riedet toħroġ il-kontijiet li kienu baqgħu lura qabel l-elezzjoni.

Biex l-Onor.

Membru jifhem x'kienet tfisser din il-ħofra li ma ħarġux kontijiet u għalhekk għal xhur sħaħ ftit daħal revenue, il-Gvern kellu javvanza Lm10 miljuni lill-Korporazzjoni Enemalta biex tkun tista' tonora l- obbligi tagħha, għax kieku l-anqas il-loans ma banek barranin ma kienu jitħallsu.

Jidher li l-Onor.

Membru għadu mhux konxju mit-tifsira tal-'ħofra' li jirriferi għaliha l-Gvern u lanqas ma l-entita' tagħha.

Il-Gvern preżenti kien responsabbli biżżejjed li jara u jgħin lill-Korporazzjoni Enemalta tonora l-obbligi tagħha biex ma titlifx il-kredibbilta' ma banek u intrapriżi oħra barranin.

ISLA - SINJALI TA' NO ENTRY

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti informazzjoni rigward No Entry signs fi Triq San Pietru u San Pawl kantuniera ma' Triq il-Kurċifiss ġewwa l-Isla, liema signs tpoġġew biex wara ftit żmien reġgħu tneħħew?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

SAĦĦA - MEDIĊINI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni jekk hemmx xi ħsieb li ssir reviżjoni (per eżempju rifużjoni) rigward it- tariffa fuq il-mediċina li ċertu ħaddiema bħal nurses għandhom dritt għaliha minħabba x-xogħol tagħhom?

X'inhi l-proċedura rigward mard li l-ħaddiem jikseb mill-isptar/klinika li jkun jaħdem fiha?

Saru talbiet simili, minn xi union tal-ħaddiema?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ma hemm l-ebda ħsieb li jinbidlu l-kriterji stabbiliti għall-ħlas tat-tariffa ta' 50ċ fuq riċetti għall-mediċina b'xejn.

Ma saret l-ebda talba uffiċjali f'dan ir-rigward.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizzaha lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali.

PTA - LOW FLOOR BUSES

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni dwar fiex waslu d- diskussjonijiet dwar l-introduzzjoni ta' karozzi tal-linja low floor f'Malta?

Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-ftehim li sar bejn is-sidien Għawdxin tal-karozzi tal-linja u l-Gozo Association dwar iż- żieda tal-karozzi tal-linja f'Għawdex?

Kemm daħlu vetturi ġodda fis-servizz f'Għawdex wara li dan l-istess fteħim ġie ffirmat?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li dwar l-ewwel parti tal- mistoqsija ma kien hemm l-ebda żviluppi ġodda.

Rigward it-tieni domanda, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 5929.

Jiena nformat li minn dakinhar 'l hawn daħlu fis-servizz 16-il coach li wieħed minnhom inbena Malta.

Barra minn hekk hemm erbgħa oħra ordnati biex jinbnew f'Malta u 11 oħra li huma ordnati minn barra minn Malta li wħud minnhom diġa' jinsabu Malta iżda għadhom ma ġewx reġistrati.

SAN PAWL IL-BAĦAR - PARADISE STREET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi f'Paradise Street, San Pawl il-Baħar wara l-bini tal- Bank of Valletta hemm biċċa art li qed tkun ta' periklu għal dawk li jgħaddu minn Paradise Street, b'mod partikolari għat-tfal, u billi din l- art hi mimlija kollha ilma u materjal ieħor li ntefa' fiha matul iż-żmien, jista' l-Ministeru jieħu l-passi neċessarji ħalli din il-biċċa art tingħalaq b'ċint biex jiġi evitat dan il-periklu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAJN SIELEM - TRIQ BAĦĦARA

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jinforma lill-Kamra jekk il-Kunsill Lokali ta' Għajn Sielem kellux tweġiba għat-talba li kien għamel sabiex fi Triq Baħħara, Għajn Sielem jitwassal is-servizz tad- drenaġġ?

Nixtieq infakkar li fid-19 ta' Frar, 1997 kien ġie ippubblikat Avviż Nru. 145 fil-Gazzetta tal-Gvern li permezz tiegħu l-Gvern akkwista l- art sabiex dan is-servizz ikun jista' jitwassal f'din it-triq.

Jiena jidhirli li issa għadda żmien biżżejjed sabiex servizz tant utli bħal dan jiġi provdut lir-residenti ta' din it-triq.

ONOR.

ENEMALTA - INTERNAL AUDIT

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra xi pjani għandha l- Korporazzjoni Enemalta sabiex jitqabbad min se jagħmel l-internal audit ta' l-istess korporazzjoni?

ONOR.

LEO BRINCAT: Fil-preżent hemm il-kumpannija MSD li qiegħda tagħmel ix-xogħol ta' internal audit fil-korporazzjoni.

Ma' l-uffiċjali ta' din il- kumpannija hemm ħaddiema ta' l-Enemalta jassistu f'dan is-servizz.

ENEMALTA - CUSTOMER CARE

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra liema ditta ingħatat, matul l-aħħar 15-il xahar, inkarigu fuq Customer Care mingħand il- Korporazzjoni Enemalta; kemm intnefqu flus s'issa fuq dan l-istess inkarigu; u x'nefqa oħra hemm ippjanata fuq dan l-istess inkarigu?

ONOR.

LEO BRINCAT: F'Awissu 1997 id-ditta Grant Thornton ingħatat l- inkarigu biex tgħin lill-Enemalta terġa' torganizza fuq bażi soda u timmodernizza l-Customer Care Section tal-korporazzjoni.

L-assistenza li mistennija toffri d-ditta kkonċernata hija mifruxa f'diveri stadji.

Fl-ewwel stadju li mistenni jieħu disa' xhur, hemm ikkontemplati diversi eżerċizzji li jvarjaw minn riċerka għal programmi edukattivi.

L-ispiża totali ta' l-ewwel fażi hija Lm25,031 li minnhom Lm6,031 huma spejjeż.

S'issa tħallsu Lm5,562 f'pagamenti.

L-istadji l-oħra tal-proġett jitkomplew aktar tard.

ENEMALTA - KOMPUTERIZZAZZJONI

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra fiex wasal il-proċess tat- tender għas-sistema ta' komputerizzazzjoni fil-Korporazzjoni Enemalta?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li t-tender għas-sistema ta' kompjuterizzazzjoni għadha qiegħda tkun iġġudikata.

ENEMALTA - BORD

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma x'inhi r-raġuni għalfejn il-Gvern ħass li waqt li kien ikkonfermat il-Bord kollu tal-Korporazzjoni Enemalta, kellu jinbidel iċ-Chairman ta' l-istess korporazzjoni wara biss sena mill- istess ħatra tiegħu?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 11043.

ENEMALTA - GENERAL MANAGER

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm applikaw persuni għal post ta' General Manager wara sejħa li saret għal dan l-iskop f'gazzetti barra minn Malta, u fiex wasal il-proċess għall-għajta ta' l- istess General Manager mal-Korporazzjoni Enemalta?

ONOR.

LEO BRINCAT: Għalkemm kienu saru l-preparamenti kollha biex toħroġ sejħa għall-applikazzjonijiet għall-post ta' General Manager barra minn Malta, ġie sussegwentament deċiż li titqabbad ditta ta' konsulenti barranin biex tfittex nies ta' kalibru li jistgħu jimlew il-kariga msemmija.

Minn dawk li ġew avviċinati ġew magħżula tnejn li ntbagħatu Malta għall intervista.

Iċ-Chairman il-ġdid ta' l-Enemalta ħass li għandu jsir l-aħħar sforz biex jara jistax jinstab General Manager Malti.

Fil-fatt ġew iddentifikati żewġ persuni li ġew intervistati u li dwarhom ser isiru rakkomandazzjonijiet lill-Bord tad-Diretturi.

Il-Bord tad-Diretturi tal-korporazzjoni għandu jieħu deċiżjoni fuq din il- ħatra fil-futur qrib.

MALTACOM - SELF

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti lil din il-Kamra d-dettalji kollha li jqis rilevanti rigward is-self li kien rapportat li għamlet il-kumpannija Maltacom mingħand il-Midland Bank?

B'mod partikolari, jista' jindika b'mod dettaljat in-nefqiet ta' natura kapitali li se jkunu koperti bl-istess self?

ONOR.

ALFRED SANT: Minħabba n-natura kummerċjali ta' Maltacom p.l.c. li ħadet post il-Korporazzjoni Telemalta, mhux fl-interess tal-istess kumpannija li tingħata l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

INĊIDENT- INVESTIGAZZJONIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti ndikazzjoni dwar fiex waslu l- investigazzjonijiet li kienu saru mill-ministeru jew minn xi dipartiment tiegħu dwar allegat inċident li fih kien involut uffiċjal tad-dipartiment tax-xogħlijiet pubbliċi, u perit inkarigat mill-Kunsill Lokali tal- Mellieħa, waqt xogħol b'inġenji tal-gvern li kienu qed jitwettqu fl- Għadira?

X'passi ttieħdu s'issa dwar dan il-każ?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għat- tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari numru 6682.

Sal-lum ma sar l-ebda żvilupp fuq l-allegat inċident peress li ma nstabux provi konkreti.

TOROQ - TISWIJA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministeru jieħu l-passi neċessarji biex it-toroq li jibdew minn ħdejn ir-roundabout fil-Mosta li jieħdu lejn ir-Rabat, San Pawl il-Baħar, l-Imġarr u l-Mosta, jiġu rranġati f'kull direzzjoni speċjalment fid-direzzjonijiet ta' l-Imġarr u tar-Rabat, billi dawn it- toroq jinsabu fi stat ħażin ħafna, iktar u iktar wara li matul dan l- istaġun għamlet xita iktar mis-soltu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant ġie nnotat u l-passi meħtieġa jittieħdu fid-dawl ta' pjan globali għar-restawr tat-toroq arterjali li jrid jiġi mfassal.

Sadanittant tajt struzzjonijiet lis-Sezzjoni tal-Manutenzjoni tat-Toroq biex tagħmel ix-xogħol temporanju li jenħtieġ il-wiċċ tat-triq biex ma jkunx hemm periklu għas-sewwieqa.

BANEK - CREDIT CARDS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar in-numru ta' persuni li waqqfu l-użu tal-credit cards Maltin wara li tħabbru l-miżuri tal-miżati ta' Lm7.00 għar-renewal tal-cards?

Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni dwar l-age groups ta' dawk li talbu li jneħħu l-credit card facilities li kellhom?

ONOR.

LEO BRINCAT: Minn Novembru ta' l-1997 sal-lum in-numru ta' credit cards li ġew ikkanċellati għaliex il-persuni waqqfu l-użu tagħhom kien ta' 2127.

Ta' min jgħid li fl-istess perijodu kien hemm żieda ta' 1465 cards ġodda.

Mhux possibbli li l-Banek jagħtu dan it-tagħrif bl-age group.

PASSAPORTI - PASSAPORTI DIPLOMATIĊI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħidilna a) kemm inħarġu passaporti diplomatiċi ġodda bejn l-1 ta' Ġunju 1997 u l-31 ta' Diċembru 1997 u lil min?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li bejn 1 ta' Ġunju, 1997 u l-31 ta' Diċembru, 1997 inħarġu 13-il passaport diplomatiku ġdid.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 6728 f'Seduta Nru. 85.

AMBAXXATI MALTIN - KAROZZI TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għal kull waħda mill-Ambaxxati Maltin barra minn Malta kemm hemm karozzi proprjeta' tal-Gvern Malti fl-1 ta' Jannar, 1998; liema tip u marka huma; meta nxtraw u kemm qamu; u x'mileage għandha kull karozza?

ONOR.

GEORGE VELLA: Mistoqsija simili kienet saritli ftit tax-xhur ilu.

Madankollu, filwaqt li ma kienx hemm tibdil sostanzjali fl-informazzjoni mogħtija minni qabel, xorta qed ikollna navviċinaw lill-missjonijiet Maltin kollha sabiex jgħidulna il-mileage ta' kull karrozza illum x'inhu.

Għalhekk, nagħti tweġiba u dettalji aktar tard.

WASHINGTON - AMBAXXATUR MALTI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid liema kienu l-akbar riżultati (achievements) ta' l-ambaxxatur Mark Micallef f'Washington bejn il-ħatra tiegħu u l-31 ta' Diċembru, 1997?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ma nħossx li għandi noqgħod nagħżel fost l-hekk imsejħa achievements li rappreżentanti tagħna ikunu għamlu matul żmien determinat.

L-Onor.

Interpellant jaf li d-diplomazija hija ħidma kollettiva li ma titkejjilx b'dan il-mod.

KUMMISSARJU GĦOLI F'LONDRA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid liema kienu l-akbar riżultati (achievements) tal-Kummissarju Għoli s-Sur Richard Matrenza f'Londra bejn il-ħatra tiegħu u l-31 ta' Diċembru, 1997?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ma nħossx li għandi noqgħod nagħżel fost l-hekk imsejħa achievements li rappreżentanti tagħna jkunu għamlu matul żmien determinat.

L-Onor.

RUMA - AMBAXXATUR MALTI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid liema kienu l-akbar riżultati (achievements) ta' l-Ambaxxatur Henry Degabriele f'Ruma bejn il-ħatra tiegħu u l-31 ta' Diċembru, 1997?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ma nħossx li għandi noqgħod ngħażel fost l-hekk imsejħa achievements li rappreżentanti tagħna ikunu għamlu matul żmien determinat.

L-Onor.

RIJADH - AMBAXXATUR MALTI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid liema kienu l-akbar riżultati (achievements) ta' l-ambaxxatur Emmanuel Farrugia f'Riyadh bejn il-ħatra tiegħu u l-31 ta' Diċembru, 1997?

ONOR.

L-Onor.

PATATA - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward il-kuntratt ta' l-esportazzjoni tal-patata ma' l-aġent barrani, jista'l-Ministru jgħid meta jiskadi l-imsemmi kuntratt; meta hu maħsub li jinħarġu t-tenders għall-kuntratt il-ġdid?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-kuntratt preżenti dwar l-esportazzjoni tal-patata ta' Malta lejn l-Olanda jiskadi din is-sena.

Diġaż jsir ix-xogħol meħtieġ bħala preparazzjoni sabiex jintlaħaq ftehim ġdid.

POWER STATION - DELIMARA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid meta se jiġi commissioned il-Phase IIB ta' Delimara Power Station?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-proċess biex tiġi commissioned il-Phase IIB tal- Power Station ta' Delimara diġa' beda.

Hu maħsub li dan il-proċess jitlesta mill-istadji kollha madwar tmien ġimgħat wara li suppost, iżda għadu ftit kmieni biex wieħed jagħti data bl-eżatt.

AKWAKULTURA - FTEHIM

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fid- dawl ta' dak li ntqal dwar il-ftehim bejn Malta u l-Libja fuq l-akwakultura matul l-aħħar ġimgħat, jista' l-Ministru jgħid fiex jikkonsisti dan il- ftehim; x'inhuma l-objectives ta' dan il-ftehim; jekk dan il-ftehim jinkludix programmi ta' riċerka/produzzjoni u jekk fl-affermattiv kif u minn min se jiġu ffinanzjati l-istess programmi?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

POWER STATIONS - MARSA/DELIMARA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid, għax-xahar kollu ta' Diċembru, 1997 (i) kemm kien l-ammont totali ta' enerġija elettrika li ħarġet mill-Power Stations tal- Marsa u Delimara; (ii) kemm kienet id-domanda kull ġurnata; kemm kienu l- istess figuri ta' (i) u (ii) għas-sentejn preċedenti?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

WIED IL-QLEJJA - PROĠETT

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward il-proġett ta' Wied il-Qlejja li ġie nawgurat dan l-aħħar, jista' l- Ministru jgħid sad-data ta' l-inawgurazzjoni kemm kienet l-ispiża totali; kemm minn din l-ispiża kienet lokali u kemm kienet dovuta għall- importazzjoni ta' materjal minn barra; kif kien finanzjat l-istess proġett?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 10753.

DIPARTIMENT GĦALL-ĦARSIEN TAL-KONSUMATUR - DAY ONE PARTY

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'investigazzjoni qiegħed jagħmel il- Ministeru għar-rigward l-ilmenti li qegħdin jidhru fil-gazzetti dwar il-każ ta' lejlet l-ewwel tas-sena bl-isem ta Day One party? (kopja ta' ittra li dehret f'gazzetta lokali qed tintbagħat separatament).

Jidhirlu l-Ministru li l-fatt li dawk li għamlu booking ħallsu Lm16.00 kull wieħed/waħda, d-Dipartiment għal Ħarsien tal-Konsumatur għandux jara jekk dan kienx verament prezz ġust għas-servizz li ngħata f'din l- okkażjoni?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-Ministeru tal-Finanzi u Kummerċ u d-dipartimenti li jaqgħu taħtu ma sarulhom l-ebda lmenti bħal dawk it-tlieta li dehru f'żewġ gazzetti lokali (tnejn kienu mill-istess persuna) dwar il-każ ta' lejlet l- ewwel tas-sena bl-isem ta' Day One Party.

Għal din ir-raġuni l-ministeru m'hu jagħmel l-ebda investigazzjoni, iżda jekk l-ilmenti jsiru uffiċjalment mad-Dipartiment tal-Konsumatur, isiru l-investigazzjonijiet meħtieġa biex dawk il-konsumaturi jiġu kkompensati jekk jirriżulta li l-prezz ta' Lm16 ma kienx ġust.

UNIVERSITA' - KORSIJIET FIL-PSIKOLOĠIJA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11075, jista' l-Ministru jgħid jekk dan il-kors tal-Masters fil-Psikoloġija hux se jkun limitat għal xi numru speċifiku biss?

Jekk iva, kemm-il persuna se titħalla ssegwi dan il-kors?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Minħabba li l-kors tal-Masters fil-Psikoloġija huwa wieħed professjonali fejn l-istudenti jqattgħu nofs il-ħin tal- programm jipprattikaw taħt superviżjoni ta' psikologi mħarrġa, u minħabba li n-numru ta' dawn ta' l-aħħar huwa ferm limitat, possibbli li għal din id- darba jiġu mħarrġa mhux aktar minn 12-il kandidat.

Ħames postijiet huma riservati għal kandidati fil-psikoloġija ta' l-edukazzjoni, erba' postijiet għal kandidati fil-psikoloġija klinika u tliet postijiet għal kandidati fil- psikoloġija tal-counselling.

MTARFA - SERVIZZ TA' ILMA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10774 u r-risposta li ngħatat fejn intqal li l-Awtorita' tad-Djar informat lill-Water Services Corporation li ġew installati l-Earth Electrodes u li jistgħu jinstallaw is-sistema ġdida ta' l-ilma, jista' l-Ministru jgħid meta l-Water Services Corporation se tagħmel dan ix-xogħol?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MTARFA - SERVIZZ TA' ILMA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 10774, jista' l-Ministru jgħid meta l-Awtorita' tad-Djar informat lill- Water Service Corporation li ġew installati l-Earth Electrodes?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Fix-xahar ta' Diċembru 1997 saru diversi kuntatti mal-Water Services Corporation, fejn dawn gew informati li l-Earth Electrodes gew installati u sabiex il-Water Services Corporation jinstallaw is-sistema ġdida ta'l-ilma.

SKEJJEL STATALI - KOMPUTERIZZAZZJONI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 10713, jista' l-Ministru jgħid x'jisimhom il-programmi li qed jintużaw fl-iskejjel Primarji kif ukoll Sekondarji li ġew maħduma mis-Software Development Unit tas-Citeduc Centre for IT Education?

Kemm-il programm ġie reġistrat għall-copyright?

Liema huma dawk li ġew reġistrati għall-copyright u meta ġew reġistrati?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-tagħrif mitluba mill-Onor.

Interpellant għadu ma wasalx il-Ministeru mill-entita' kkonċernata.

Għaldaqstant tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KAROZZI - BDIL TA' NUMBER PLATES

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il karozza kien għad ma nbidlulhiex in-number plate għan-number plates l-ġodda sal-ġurnata mogħtija mill-gvern bħala deadline?

Kemm minn dawn kienu jappartjenu lid- dipartiment tal-gvern, korporazzjonijiet pubbliċi, korpi parastatali, azjendi pubbliċi, awtoritajiet governattivi u entitajiet oħra governattivi?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Rigward l-ewwel parti tal-mistoqsija nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari numru 10004.

Jiena nformat li d-Dipartiment tal-Liċenzji u t-Testijiet m'għandux statistika dwar ta' min kienu dawn il-vetturi.

EDUKAZZJONI - ĠIMGĦA TA' XJENZA U TEKNOLOĠIJA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10210, jista' l-Ministru jgħid kemm tħallset il-persuna msemmija f'dik il- mistoqsija għax-xogħol li hija għamlet rigward il-P.R. tal-Ġimgħa għax- Xjenza u Teknoloġija?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-ħlas għadu ma ġiex effettwat.

KARTI TA' L-IDENTITA'

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'qed isir minnhom l-identity cards li qed jinġabru f'diversi lokalitajiet minħabba tibdil tan-numru tal-bibien u li dawn l- identity cards għadhom ma skadewx?

Dan qed nistaqsih in vista tal-fatt li dawn l-istess identity cards ma ġewx distrutti quddiem lil min jipposjedihom.

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li, wara li l-Uffiċċju Elettorali jagħmel proċess ta' rikonċiljazzjoni fuq l-identity cards li qed jinġabru f'diversi lokalitajiet minħabba tibdil tan-numru tal-bibien, dawn jiġu distrutti mill-uffiċċju.

EDUKAZZJONI - ADULT EDUCATION

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 10733 li saret fil-15 ta' Diċembru dwar it- tnaqqis ta' fondi fil-vot dwar l-Adult Education?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tlabt lill-persuna nkarigata biex tagħtini d- dettalji kif ntnfequ t-Lm33,000 fuq edukazzjoni għall-Adulti s-sena li għaddiet.

Il-persuna nkarigata tatni dawn id-dettalji fejn in-nefqa kien ta' Lm8,500:

a. Xiri ta' l-istallazzjoni ta' sistema telefonika biex tirċievi l- applikazzjonijiet għal klassijiet ta' filgħaxija - Lm2,500.

b. Pubblikazzjoni ta' ktejjeb li jagħti tagħrif dwar il-klassijiet ta' filgħaxija u għall-adulti - Lm700.

ċ.

Reklami fuq il-gazzetti ta' kuljum u tal-Ħadd - Lm2,500.

d. Parteċipazzjoni fil-Carriers Convention u fil-Fiera tal-Ktieb - Lm900.

e. Pubblikazzjoni ta' ktejjeb li jagħti tagħrif fuq il-korsijiet fis-settur post-sekondarju - Lm900.

f. Provvisti u spejjeż oħra - Lm1,000

Total - Lm8,500

S'issa għadhom ma spjegawlix kif intnefqu Lm24,500.

Għadni qed nistenna d-dettalji.

S'issa jidher li dawn l-Lm24,500 ma ntnefqux għall-edukazzjoni għall-adulti.

Jekk jirriżulta hekk ifisser li Lm13,000 ta' din is-sena huma żieda ta' Lm4,500 fuq is-sena l-oħra u m'hemmx lok għat-tnaqqis ta' attivitajiet jew korsijiet.

SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦAD-DRITTIJIET TAN-NISA

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 10093, jista' l-Prim Ministru jgħid x'tip ta' konsulenza qed tagħti Dr. Mary Darmanin fi ħdan is-Segretarjat Parlamentari għad-Drittijiet tan-Nisa?

Għal kemm hu twil il-kuntratt?

Il-konsulenza tagħha huwa fuq bażi part- time jew fulltime?

Jekk qed tagħmel dan part-time, kemm-il siegħa qed taħdem fil-ġimgħa?

Kemm qed titħallas Dr. Mary Darmanin għas-servizz ta' konsulenza li qed tagħti?

ONOR.

ALFRED SANT: Dr Mary Darmanin qed tagħti servizz ta' kunsulenza fuq bażi part-time ta' mill-anqas 20 siegħa fil-ġimgħa għal perijodu ta' sena li bdiet fl-1 ta' Settembru, 1997 lis-Segretarjat Parlamentari għad- Drittijiet tan-Nisa skond kuntratt iffirmat bejn l-istess Segretarjat u l- Malta University Services fis-26 ta' Settembru 1997.

Is-Segretarjat qed iħallas lill-Malta University Services Ltd is-somma ta' Lm3,414 ta' dan il-kuntratt.

Dr Darmanin bħalissa għandha l-inkarigu li twaqqaf Ċentru ta' Dokumentazzjoni u Riċerka fid-Dipartiment Ugwaljanza tan-Nisa qegħda tagħmel studju dwar in-nisa Maltin fil-labour market.

PROJECTS IN COOPERATION WITH INTERNATIONAL ORGANISATIONS

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jispjega x'inhuma l-projects in co-operation with international organisations imniżżla fl-estimi għall-1998, taħt Programmes and Initiatives, item 4332, u li għalihom hu stmat li d-Dipartiment għall- Ugwaljanza tan-Nisa, se joħroġ Lm26,000?

Ma' liema għaqdiet internazzjonali se jsiru dawn il-proġetti?

Kif se jitqassmu s-Lm26,000?

X'inhi r-raġuni għaliex il-Gvern Malti se joħroġ dawn il-flus?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-projects in co-operation with international organisations imniżżla fl-estimi għall-1998, taħt Programmes and Initiatives, item 4332 u li għalihom hu stmat li d-Dipartiment għall- Ugwaljanza tan-Nisa se joħroġ Lm26,000 huma dawn li ġejjin:

Proġett diġa' ffirmat mal-UNDP li għandu l-għan li jsaħħaħ il- leġiżlazzjoni nazzjonali għall-avvanz tal-mara f'Malta u jwaqqaf makkinarju ta rimedju.

Waqt li l-UNDP se jiffinanzja l-proġett għas-somma ta' Lm23,000 il- kontribuzzjoni tad-dipartiment se tkun ta' Lm17,000 in kind.

Nirriferi lill-Onor.

Membru għall-mistoqsija parlamentari numru 8937 tat- 13 ta' Ottubru, 1997 li għamlet hi stess preċiżament fuq dan is-suġġett.

Proposti għall-żewġ proġetti intbagħtu lill-UNIFEM Trust Fund li jagħti għajnuna għal xogħol biex tiġi eliminata l-vjolenza kontra n- nisa.

Dawn iż-żewġ proġetti inħadmu flimkien mas-Social Welfare Development Programme.

Proġett A jittratta l-ħolqien ta' strateġija nazzjonali għall-prevenzjoni ta' vjolenza domestika.

Proġett B jittratta t-twaqqif ta' Programm ta' shelters u Assistenza Professjonali għal nisa li għadhom kif għaddew minn esperjenza ta' vjolenza domestika.

Għal proġett A hemm propost li:

UNIFEM jiffinanzja s-somma ta' Lm15,533 (80%)

PSWR jiffinanzja s-somma ta' Lm2,000 (10%)

SWDP jiffinazja s-somma ta' Lm2,000 (10%)

Għal proġett B hemm propost li:

UNIFEM jiffinanzja s-somma ta' Lm13,550 (75%)

PSWR jiffinanzja s-somma ta' Lm2,200 (12%)

SWDP jiffinanzja s-somma ta' Lm2,200 (12%)

Bil-għan li ninkoraġġixxu u nagħtu appoġġ konkret lin-nisa entrepreneurs, saret proposta għall-proġett Setting up and Developing a Business Resource Centre for Equal Opportunities in Malta li ġie mressaq taħt il-programm imsejjaħ ECOS-OUVERTURE fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

Dan seta' jsir bl-appoġġ tal-Korporazzjoni Maltija għall-Iżvilupp.

Hu maħsub li waqt li l-proġett se jqum 166,000 ECUs, is-sehem tal-PSWR fil-proġett hu kkalkolat li jkun ta Lm4,800.

L-Organizazzjonijiet imsemmija hawn fuq, jesiġu li waqt li jagħtu għajnuna finanzjarja sostanzjali, il-parti l-oħra turi l-impenn tagħha billi tikkontribwixxi wkoll għall-proġett.

SKEJJEL - STUDENTI

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-Konferenza Stampa li saret f'Settembru tas-sena l-oħra, fejn il-Ministru kien ħabbar li se tibda tiġi ttrattata l-problema tal-basktijiet tqal li jkollhom iġorru l-istudenti kuljum għall-iskola, jista' l-Ministru jgħid x'sar f'dan il-qasam minn mindu saret il-Konferenza Stampa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni stinkat biex l- għalliema u t-tfal ta' l-iskola jkunu jafu l-mod korrett ta' kif għandhon jintlibsu l-basktijiet ta' l-iskola biex ma jikkaġunawx sforz fl-għonq jew id-dahar ta' min jilbishom.

Saret insistenza biex l-għalliema jindikaw lit-tfal liema huma l-kotba li m'għandhomx iġorru fi ġranet partikolari u kif pitazzi rqaq għandhom jintużaw minflok dawk ħoxnin.

Ċerti skejjel ipprovdew lockers fejn xi kotba jkunu jistgħu jitħallew l- iskola, u f'xi każi anke kotba doppji biex sett jitħalla l-iskola u sett ieħor jitħalla d-dar.

Twaqqaf Heavy Bags Committee u r-rakkomandazzjonijiet tiegħu qed jiġu kkonsidrati.

SKEJJEL - SEKONDARJI

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jara li s-sena d-dieħla l- klassijiet sekondarji jingħataw is-somma ta' Lm20 kull klassi għax-xiri ta' kotba bħalma ngħataw lill-iskejjel primarji?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SKEJJEL - SKOLA INTERNAZZJONALI TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 10386, jista' l-Ministru jgħid min se jmexxi l-iSkola Internazzjonali ta' l-Ingliż, issa li l-Ministru qal li din se tgħaddi għand xi ħaddieħor?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Se jsiru diskussjonijiet ma' l-Universita' bil- għan li din l-iskola titmexxa taħt l-awspiċi tagħha.

SKEJJEL TEKNIĊI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-artiklu miktub mill-Ministru fil- ġurnal "KULĦADD" ftit xhur ilu, fejn ingħad li "jkompli x-xogħol biex innaqqsu l-firda u d-distakk li teżisti bejn l-iskejjel tekniċi u l-bqija ta' l-iskejjel", jista' l-Ministru jgħid x'sar s'issa u x'hemm ippjanat li jsir aktar 'il quddiem f'dan il-qasam?

ONOR.

UNIVERSITA' - KORSIJIET

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm studenti ta' l-ewwel sena fil-korsijiet ta' l-Universita', kors kors, li s'issa ma komplewx il-kors u rriżenjaw mill-Universita'?

Kemm kienu l-figuri simili għall-istess korsijiet fl-aħħar ħames snin?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra għall-qari aktar kmieni f'din is-seduta.

UNIVERSITA' - KORSIJIET

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għar-rapport fil-ġurnal "The Times" (29/12/97) dwar il-possibbilta' li jsir kors dwar Land Surveying, jista' l- Ministru jikkonferma jew jiċħad dan ir-rapport?

Jekk fl-affermattiv, hemm xi ħsieb li jsir ukoll xi kors dwar Quantity Surveying?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-Universita' nformatni li ma kien hemm l-ebda rikjesta lill-Fakulta' ta' l-Arkitettura sabiex torganizza kors dwar Land Surveying.

ĦAL LUQA - TWAĦĦIL TA' BOZOZ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Peress li f'Ħal Farruġ ingħad li diġa' twaħħlu 20 bozza u fi ftit xhur oħra se jitwaħħlu 40 bozza oħra, jista' l-Ministru jgħid jekk dawn kienux mitluba mill-Kunsill Lokali ta' Ħal Luqa?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-proġett ta' l-istreet lighting f'Ħal Farruġ, li kien ilu mibdi bosta snin, issa tlesta.

Il-Kunsill Lokali ta' Ħal Luqa kien għamel talba biex jiġi ffinalizzat dan il-proġett.

KUNSILLI LOKALI - ALLOKAZZJONI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid - skond dan il-Budget 1998 u fil-budget tas-sena l-oħra (1997), sena b'sena - b'kemm tnaqqset l- allokazzjoni għall-kunsilli lokali?

ONOR.

CHARLES MANGION: Fl-1997 l-allokazzjoni totali tal-kunsilli lokali kienet tnaqqset b`miljun lira fuq dik tas-sena ta` qabel filwaqt li din is- sena t-tnaqqis kien ta` Lm 419,000.

Dawn iċ-ċifri joħorġu mill-estimi finanzjarji.

ĦAL LUQA - CULVERT TA' L-ILMA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min se jkun responsabbli mill-culvert għall-ilma tax-xita f'Carmel Street u Wied il- Knejjes?

X'sehem kellu l-Kunsill Lokali ta' Ħal Luqa fl-ippjanar ta' dan il-proġett?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ix-xogħol tal-kostruzzjoni tal-culvert se jsir mid-Diviżjoni tax-Xogħlijiet.

Il-kunsill lokali ħa ħsieb iqabbad Perit biex jagħmel il-pjanti neċessarji għal dan il-proġett u li bħalissa qiegħed jagħmel dawn il- pjanti.

ĦAL LUQA - ĠNIEN PUBBLIKU

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'sehem kellu l-Kunsill Lokali ta' Ħal Luqa fl- ippjanar tal-ġnien pubbliku li se jsir f'Ħal Luqa qrib Tumas (faċċata tal- ġibjun)?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-idea u inizjattiva li jsir ġnien pubbliku kienet tal-kunsill u ntalbet l-għajnuna tal-Urban and Rural Landscaping Unit fi ħdan il-Ministeru tal-Biedja u Sajd, biex tgħin f'dan il-proġett.

MOSTA: TA' ŻOKRIJA - BINJA SPERANZA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jikkonsidra li jkunu nstallati l-bozoz meħtieġa biex idawwlu l-entraturi għal Binja Speranza li tinsab f'zona magħrufa bħala Ta' Żokrija, fil-Mosta?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba għal aktar bozoz fil-lokalita' msemmija qed tkun ikkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

SPTAR SAN LUQA - POOL

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid minn kemm qed tintuża l-pool fl-Isptar San Luqa u kemm hemm responsabbli mill-pazjenti li qegħdin jużaw il-pool?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' pazjenti li għandhom appuntament fil- hydrotherapy pool ta' l-Isptar San Luqa huwa 62.

Hemm fiżjoterapista waħda allokata fil-hydrotherapy pool.

NTOM - SWIEQ BARRANIN

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra u jagħti dettalji tal-budgets li l-NTOM ħejjiet għal dawn is-swieq: Ingliż; Ġermaniż; Taljan; Franċiż; Olandiż/Belġjan/Lussimburgu; Russu; Amerikan; Awstrijak; Svizzeru; u pajjiżi ta'l-Ewropa ta' Lvant, sew f'termini ta' nefqa kif ukoll bi tħejjija ta' staġun u ieħor?

ONOR.

KARMENU VELLA: Il-budgets allokati mill-NTOM għall-1998 huma dawn:-

|Ingilterra |Lm597,000 | |Ġermanja |Lm678,000 | |Italia |Lm275,000 | |Franza |Lm269,000 | |Benelux |Lm282,000 | |Russia |Lm114,000 | |Amerika/Canada|Lm216,000 | |Austria |Lm120,000 | |Svizzera |Lm117,000 | |Europa |Lm 58,000 | |tal-Lvant | |

TURIŻMU - TURISTI LI JŻURU PAJJIŻNA

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jipprovdi lill-Kamra l-aħħar statistika maħduma relattivament għall-average length of stay tat-turisti li jżuru l-gżejer Maltin?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-aħħar statistika maħduma relattivament għall-average length of stay hija ta' 9.2 ġranet għall-perijodu Jannar sa Lulju 1997.

BORMLA - TRIQ IL-PELLEGRINAĠĠ - PJAZZA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża sabiex saret pjazza fi Triq il-Pellegrinaġġ, f'Bormla ħdejn il-Parroċċa ta' Bormla?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-ispiża f'materjali u kuntratti in konnessjoni ma' upgrading ta' Pjazza Ġunju 1905, f'Bormla jammontaw għal Lm14,730.

BORMLA - PJAZZA STA.

MARGERITA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-pjanijiet sabiex Pjazza Sta.

Margerita, f'Bormla tingħata dehra aħjar?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: M'hemm l-ebda ħsieb li x-xogħol imsemmi mill- Onor. Interpellant jibda din is-sena.

Dan mistenni li jsir aktar 'il quddiem u jiddependi fuq l-allokazzjoni ta' finanzi lill-Kumitat tar- Riabilitazzjoni tal-Kottonera.

GĦAJN DWIELI - MINA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Peress li l-Gvern miexi bil-pjanijiet tiegħu sabiex lill- ibliet tal-Kottonera tingħatalhom attenzjoni u peress li d-daħla ewlenija għal dawn l-ibliet hija l-mina ta' Għajn Dwieli; u peress ukoll li din il- mina tinsab fi stat li ma tantx jilqgħek, jista' l-Ministru jara li d-dehra ta' din il-mina tiġi mtejba?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-Diviżjoni tax-Xogħlijiet fil-preżent qed tikkonsidra li tnaddaf il-mina ta' Għajn Dwieli.

Xogħlijiet oħra jiġu kkonsidrati fil-kontest tal-pjan li qed isir biex tiġi rranġata iż-żona tal-Kottonera.

ŻABBAR - TRIQ IL-PAPA ALESSANDRU

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li Triq il-Papa Alessandru, f'Ħaż- Żabbar tingħata kisja tarmak għax tinsab fi stat verament ħażin?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

FGURA - TRIQ IL-ĠDIDA FI TRIQ TAL-KARMNU

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li Triq il-Ġdida fi Triq tal- Karmnu, fil-Fgura tingħata kisja tarmak għax tinsab fi stat verament ħażin?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

BORMLA - DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu pproġettat li tkun l-ispiża għall-bini tad-dar ta' l-anzjani f'Bormla?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-ispiza għall-bini tad-Dar ta' l-Anzjani f'Bormla hija proġettata li se tkun Lm2,147,433.

Din ma tinkludix l- għamara, purtieri,etc

ENEMALTA - REGOLATURI CLIP-ON

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Fir-rigward ta' importazzjoni ta' regolaturi taċ-ċilindri tal-gass tat-tip clip-on minn Novembru 1996 'il hawn, jista' l-Ministru jgħid: a) x'inhu l- ammont ta' regolaturi li ġew importati mill-Korporazzjoni Enemalta; b) x'inhu l-isem tal-manufacturer; c) x'inhu l-isem ta' l-aġent lokali; u d) x'inhu l-BSS code number tar-regolaturi li ġew importati mill-Korporazzjoni Enemalta?

ONOR.

LEO BRINCAT: Minn Novembru 1996:

A) Ġew importati 2,500 regolatur

B) Il-manifattur huwa Kosan Teknova

C) L-Aġent Lokali hu Auto Cycle Ltd.

D) Il-PSS Code tar-regolaturi huwa - BS5750 Part 2 / BS 3016

YOUTH FOR EUROPE III - KUMITAT

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-twaqqif ta' Kumitat dwar il-Youth for Europe III mis-Segretarju Parlamentari fi ħdan il-Ministeru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali, jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba ltaqa' dan il-Kumitat matul l-1997?

Jista' l-Ministru jippubblika xi progress report tal-ħidma ta' dan il-kumitat s'issa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Dan il-kumitat kemm ilu maħtur iltaqa' darbtejn fl- 1997 fejn f'dawn il-laqgħat ġew diskussi l-minuti ta' l-ewwel u l-unika laqgħa li kienet saret mill-kumitat preċedenti nhar id-29 ta' Lulju 1996, kif ukoll l-aspetti kollha dwar il-prospetti għaż-żgħażagħ fil-programm Youth for Europe III.

Membri tal-kumitat kellhom laqgħat oħra informali dwar x'inhuma l- possibbiltajiet u x'inhi l-policy tal-Gvern f'dan ir-rigward.

Il-kumitat qed ikollu diversi kuntatti internazzjonali ma żgħażagħ membri fi ħdan dan il-programm.

Rapport ta' dawn it-trattattivi jingħataw fil-mument opportun.

U.E. - PROGRAMM LEONARDO

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-aġenzija nazzjonali dwar il-programm tal-Unjoni Ewropea Leonardo għadhiex tiffunzjona jew le?

Jekk iva, jista' l-Ministru jippubblika xi progress report tal-ħidma ta' din l-aġenzija s'issa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-unit tal-koordinazzjoni Nazzjonali tal- programm Leonardo (European Union) huwa preżentement inattiv.

Il-unit ġie mogħti l-parir mill-European Union biex temporanjament jissospendi l- attivitajiet tiegħu, sakemm iż-żewġ partijiet jirċievu struzzjonijiet mill- awtoritajiet għolja tal-European Union u ta' Malta.

SKEJJEL - SUPPLY TEACHER

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk supply teacher jistax/tistax jibqa'/tibqa' taħdem/jaħdem ukoll fil-vaganzi tas-sajf?

Jekk fl-affermattiv, kemm kien hemm li baqgħu mpjegati fis-sajf li għadda u x'xogħol kienu qed jagħmlu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant għadu ma wasalx il-Ministeru mill-entita' kkonċernata.

Għaldaqstant tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

EDUKAZZJONI - IMPJIEG TA' ĦADDIEMA ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għar-regolamenti li ħareġ riċentement il- Gvern dwar l-impjieg ta' ħaddiema żgħażagħ, jista' l-Ministru jgħid jekk il- Ministeru tiegħu kienx ikkonsultat dwar dawn ir-regolamenti?

Ma' min saru dawn il-konsultazzjonijiet?

Jaqbel il-Ministru mar-regolamenti li żagħżugħ jista' jaħdem sa erba' sigħat f'ġurnata l-iskola?

Il-Ministru jikkonsidra li dawn is-sigħat huma ħafna jekk inqisu l-homework, studju u rikreazzjoni li suppost ikollhom kuljum l-istudenti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

UNIVERSITY CADET SCHEME

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-proposta tal-Gvern li jwaqqaf il- University Cadet Scheme, jista' l-Ministru jgħid x'konsultazzjonijiet qiegħed imexxi jew se jmexxi ma' l-istudenti u ma' l-għalliema ta' l- Universita'?

Jista' l-Ministru jippubblika xi forma ta' white paper biex il-pubbliku jkun jista' juri fehemtu?

Din l-iskema se tkun volontarja jew obbligatorja?

Se tkun tapplika wkoll għal studenti nisa?

Din l-iskema se tkun applikabbli wkoll għall-apprendisti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fi żmien qasir se jsiru laqgħat konsultattivi dwar il-proposta.

M'huwiex possibbli li, f'dan l-istadju daqstant bikri ta' konsultazzjonijiet, jingħata tagħrif konkret dwar din l-iskema.

Dettalji dwarha jkunu jistgħu jiġu ppubblikati aktar 'il quddiem.

Se nara li s-suġġerimenti ta' l-Onor.

Membru jkunu kkonsidrati.

EDUKAZZJONI - PROGRAMM SOCRATES

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: F'rapport f'The Sunday Times ta' April tas-sena l- oħra, il-Ministru kien rapportat li qal li mis-6,000 student universitarju Maltin madwar 100 student biss jibbenefikaw mill-programm Socrates.

In vista ta' dan, jista' l-Ministru jgħid kemm ibbenefikaw studenti Maltin minn dan il-programm bejn l-1 ta' Novembru, 1996 u l-31 ta' Diċembru, 1997?

Fl-istess rapport intqal ukoll li fl-Universita' se titwaqqaf Information Desk biex l-istudenti jkunu konxji mill-benefiċċji u l-ischolarships ta' Socrates.

Jista' l-Ministru jgħid jekk din l-Information Desk twaqqfitx jew le?

Jekk le, għaliex ma' twaqqfitx?

Jekk iva, meta ġiet imwaqqfa, min qed imexxiha u kemm qed tiswa kull sena lill-Kaxxa ta' Malta?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant għadu ma wasalx il-Ministeru mill-entita' kkonċernata.

Għaldaqstant tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

QORMI - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li tissewwa t-triq minn ħdejn iċ-Ċimiterju tat-Torok sar-roundabout ta' Ħal Qormi fejn jeżistu diversi ħofor b'periklu għal tant sewwieqa li jgħaddu minn din it-triq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KUNSILLI LOKALI - RABAT

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħidilna b'kemm ittieħed il-kuntratt tat-tindif tat-toroq tar-Rabat meta ħarġet is-sejħa mill-Kunsill Lokali tar- Rabat?

Jista' l-Ministru jgħidilna jekk kienx hemm applikazzjonijiet oħra u x'kienu l-offerti?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li peress li l- informazzjoni trid tinġabar nagħti tweġiba f'xi seduta oħra.

BANEK - DĦUL MIT-TURIŻMU

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra biċ-ċifra ta' perċentwali li tiżdied ma' l-ammonti rrapportati mill-banek biex jiġi stabilit l-ammont ta' dħul mill-infiq tat-turisti fil-pajjiż?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-ammont ta' dħul mill-infiq tat-turisti hawn Malta kif irrappurtat mill-banek jiżdied bi 15%.

P.A. - PERMESSI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru 10825 meta jkollu l- informazzjoni miġbura?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 10825 ingħatat f'din is-seduta.

MALTACOM - KUNTRATTI

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħidilna kif u lil min ingħataw il-kuntratti biex l- exchanges tal-MALTACOM li qed jingħalqu jiġu mgħammra b'estimi ta' alarms?

ONOR.

ALFRED SANT: Minħabba n-natura kummerċjali ta' Maltacom p.l.c. li ħadet post il-Korporazzjoni Telemalta, mhux fl-interess tal-istess kumpannija li tingħata l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

ZEJTUN - DAY CENTRE

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jikkonferma li l- ġimgħa l-oħra wara attivita' fid-Day Centre taż-Żejtun xi anzjani li kienu qegħdin jittieħdu lura lejn darhom ġew afdati max-xufier biss u ma kienx hemm sorveljanza ta' social assistant?

Jista' l-Ministru jikkonferma li waħda mill-anzjani nieqsa mid-dawl, tgerbet mill-van, korriet u kellha tittieħed l-isptar bl-ambulanza minħabba li ma kelliex din l-assistenza?

Kif ġew informati b'dawn in-nuqqasijiet, min jiġi minn din l-anzjana?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Huwa veru li l-ġimgħa l-oħra, anzjana minn Ħal Luqa, wara li twasslet mix-xufier quddiem il-bieb tad-dar tagħha, waqgħet u kellha tittieħed l-isptar.

Dan ġara quddiem bintha stess li kienet qed tistenniha, u li minħabba li kellha jdejha okkupati m'għenitiex.

Din l- anzjana dejjem issib l-għajnuna tas-social assistant, iżda dakinhar, is- social assistant kienet bil-leave u l-persuna li kellha tagħmilha ta' reliever ħassa ħażin ftit minuti qabel ma kellu jitlaq il-vann u għalhekk kien ix-xufier waħdu li kkumpanja lill-anzjana sad-dar tagħha.

DJAR - H 9847

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għal każ H 9847, jista' l-Ministru jgħid x'qiegħed iżomm lid- dipartiment milli jalloka l-fond Okella Agius, 16, Qormi Rd, Ħamrun li mhux jintuża għal skop residenzjali li każ fuq imsemmi li jinkludi anzjani ta' 80 sena u 70 sena li jekk jiġu allokati dan il-fond ikunu jistgħu jnaqqsu sew mit-taraġ?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-persuna indikata fil-każ, mhix il-kerreja legali tal-post min fejn qed tapplika u għalhekk il-post imsemmi ma jistax jiġi allokat lilha.

SKEJJEL: BIGHI - KAROZZELLI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jara li jittieħdu passi dwar tliet karozzelli antiki li qed jitħallew jitmermru fl-Istores ta' l-Iskola ta' Bighi wara li tpoġġew hemm minħabba r-refurbishment li kien sar fil- Palazz ta' l-Inkwiżitur fil-Birgu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant għadu ma wasalx il-ministeru mill-entita' kkonċernata.

Għaldaqstant tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MUŻEW TA' L-ARTI - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jara li jittieħdu passi dwar xi xogħlijiet ta' Sciortino fil-Mużew ta' l-Arti li huma maqsumin u miżmuma fi stat ħażin?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ix-xogħol fl-iskultura li jista' jkun qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant huwa l-bozzett tal-ġibs, jiġifieri l- mudell preparatorju, imsemmi "Monument għall-Imperu Ingliż" (Temple of the British Empire).

Dan ix-xogħol jagħmel parti mill-wirja permanenti tal- Mużew ta' l-Arti u jinsab fl-istess kundizzjoni li kien fiha meta nġieb Malta minn Ruma fl-1947.

Għal ħafna snin kien miżmum fid-depożitu tal- Mużew, u nħareġ fil-kollezzjoni permanenti fl-1988.

Dan ma setax jitpoġġa mal-bqija tax-xogħlijiet ta' Sciortino minħabba d-dimensjonijiet kbar tiegħu.

Biex ma jitnaqqasx il-valur artistiku oriġinali tiegħu, li kollu kemm hu sar minn Antonio Sciortino, ġie għalhekk deċiż li ma jsirx xogħol ta' restawr fuq dak li sar minn idejn l-artist innifsu.

Interventi ta' restawr fuq xogħlijiet tal-ġibs jiġu wkoll evitati kemm jista' jkun minħabba l-karatteristiċi materjali tal-ġibs, billi huwa riskjuż ħafna li jsir xi intervent restawrattiv b'kimiċi fuq xogħlijiet fil- ġibs.

FURJANA - ART

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallas lill- Ambaxxata Amerikana ta' l-art li hi magħluqa bil-bollards madwarha fil- Furjana?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-għeluq bil-bollards ta' l-art li hemm madwar il- Blokk fi Triq Sant'Anna, Floriana fejn tinsab l-Ambaxxata Amerikana qatt ma ġie ttrattat mid-Dipartiment ta' l-Artijiet a rigward ta' ħlas, peress li din il-kwestjoni dejjem kienet meqjusa bħala każ ta' sigurta'.

SAĦĦA - DANGEROUS DRUG CONTROL CARD

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il persuna għandha Dangerous Drug Control Card bħalissa?

Kemm kien hemm f'Jannar 1997?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' persuni li kellhom control card għal- mediċini Narkotiċi u Psikotropiċi matul is-sena 1997 kien ta' 23,482.

Matul ix-xahar ta' Jannar 1997 in-numru ta' control cards maħruġa għal- mediċini Narkotiċi u Psikotropiċi kien ta' 2,683.

TABAKK/XORB - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew importati tabakk fid-diversi forom (sigaretti, sigari, tabakk tal-pipa); u xorb alkoħoliku fil-1996 u fl- 1997 sew f'kwantita' kif ukoll f'ammont ta' liri?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

CATAMARAN VICTORIA EXPRESS

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10993, jista' l-Ministru jgħid għaliex il-MIMCOL m'avvanzax it-talba quddiem il- Gvern biex is-servizz tal-catamaran jingħata sussidju taħt forma ta' eżenzjoni mit-taxxa fuq il-fuel?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Il-MIMCOL ma ressqet ebda talba lill-Gvern għal sussidju biex jitħaddem is-servizz tal-catamaran għaliex ma kenitx ħaġa ġustifikata li titlob sussidju għal proġett li ma kienx vjabbli u sostenibbli.

CATAMARAN VICTORIA EXPRESS

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Catamaran Victoria Express, mikri lill-kumpannija privata Maltija u li kien rrapportat li kien qiegħed jopera fl-Adrijatiku, inġiebx lura Malta biex jitħaddem bejn Sqallija u lura?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Dan il-catamaran nkera għal żmien stabilit u f`dan iż-żmien il-catamaran huwa taħt il-kontroll effettiv tal-management tal-kumpannija privata.

MV MĠARR - SERVIZZ BEJN MALTA U GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilu li waqaf is-servizz bejn Malta u Għawdex l-MV Mġarr?

Dan il-bastiment se jinbiegħ u jekk fl- affermattiv, meta?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jiena nformat li s-servizz bejn Malta u Għawdex bl-MV Mġarr ma waqafx u dan il-bastiment mhux għal bejgħ.

RAS IL-ĦOBŻ -DRENAĠĠ

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-ewwel parti tal-mistoqsija parlamentari numru 10990 u ċioe' jgħid meta ġie kkummissjonat lill-EIA biex jgħin jistabilixxi s-sit għall-bini ta' mpjant tat-trattament tad-drenaġġ f'Ras il-Ħobż, liema proġett jifforma parti mill-Master Plan tad-drenaġġ għal Għawdex?

Jista' jgħid ukoll jekk dan l-EIA hux lest meta ġie ppreżentat lid-dipartiment kkonċernat?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAWDEX - TRASFERIMENTI TA' MPJEGATI

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm minn nofs Ottubru 1997 sal-lum, saru f'Għawdex trasferimenti ta' mpjegati mal-Gvern minn post għall-ieħor?

Kemm minn dawn it-trasferimenti involvew persuni fi gradi tas-Servizz Ġenerali; kemm fi grad industrijali u kemm fi gradi oħra?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba qegħda tinġabar u tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

LIĠI TA' L-IMMIGRAZZJONI - TIBDIL

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk jarax li għandha tinbidel il-Liġi ta' l-Immigrazzjoni fil-konfront biss ta' dawk il-persuni wlied il-Maltin li huma wkoll ta' nazzjonalita' Maltija, u dan fis-sens li dawn għandhom għall-inqas igawdu d- dritt awtomatiku ta' work permit mingħajr l-obbligu li jħallus Lm15 kull sena?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-persuni li qed jirriferi għalihom l-Onor.

Interpellant kważi kollha setgħu, kieku riedu, jżommu jew jakkwistaw iċ- ċittadinanza Maltija.

Għal diversi raġunijiet dan m'għamluhx jew ma jridux jagħmluh sabiex ikunu jistgħu jżommu ċ-ċittadinanza tal-pajjiż fejn twieldu jew li wirtu mingħand missierhom jewommhom.

Għalkemm dawn il-persuni mhumiex ċittadini Maltin, xorta waħda jixtiequ jibqgħu jgħixu u jaħdmu hawn Malta.

Minħabba din l-għażla tagħhom, iżda jridu jikkonformaw ruħhom mal-liġijiet Maltin dwar persuni li mhumiex ta' ċittadinanza Maltija, fosthom il-liġi tal-Immigrazzjoni.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, jista' l-Ministru issa jgħid huwiex f'pożizzjoni li jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 9008 u dan peress li din il-persuna qiegħda tbati ħafna?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-persuna msemmija ġiet mitluba biex tmur fl-Uffiċċju Distrettwali tad-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali biex tirraporta kull tibdil li seta' kien hemm fiċ-ċirkostanzi tagħha.

It-talba tagħha għall- Pensjoni tal-Eta' li saret f'April tal-1996 kienet ġiet miċħuda skond il- provvedimenti tal-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Kap 318).

SANTA LUĊIJA - TRIQ IL-KAMELJA - FOND NRU.

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-art li fuqha taqa' il-proprjeta' Nru. 7, Triq il-Kamelja, N/H 1, Santa Luċija kenitx tal- Knisja?

Jista' l-Ministru jgħid jekk sarux xi żviluppi sabiex l-inkwilini ta' din il-proprjeta' jkunu jistgħu jixtru l-proprjeta' li jgħixu fiha?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-art in kwestjoni hi ta' sidien privati, mhux tal-Knisja.

Qegħdin jittieħdu l-passi relattivi biex l-esproprju tal-art jiġi ffinalizzat.

GĦAWDEX - LAMPI

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jgħid kemm saru talbiet għal- lampi ġodda f'Għawdex, raħal raħal, minn Ottubru 1996 sal-lum?

Kemm minnhom ġew approvati u f'liema rħula?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li l-mistoqsijiet li għamlet jikkonċernaw lill-Uffiċċju għas-Segretarjat Parlamentari għal Għawdex.

Għalhekk, nitlobha sabiex tagħmel il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

PULIZIJA - INĊIDENTI WAQT IX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid minn Jannar 1989 sal-lum kemm nies, li huma membri tal-Korp tal-Pulizija, ġew kumpensati talli weġġgħu waqt il-qadi ta' dmierhom u jagħti l-ismijiet u d-dettalji tagħhom?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

WSC - FLUS MINFUQA GĦAL GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 9326, minn fejn jirriżulta li l-WSC bejn Ottubru 1996 u Marzu 1997 nefqet biss is-somma ta' Lm89,745 f'xogħlijiet ta' distribuzzjoni u tiġdid f'Għawdex meta l-vot disponibbli kien ta' Lm233,000, jista' l- Ministru jagħti r-raġuni għal dan in-nuqqas?

Kemm-il kilometru ta' trinek sar f'dak il-perijodu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - INĊIDENT TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar f'liema stadju waslu l-investigazzjonijiet dwar l-inċident fejn fit-18.10.97 miet tifel ta' 14-il sena li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament?

Jista' jispjega għaliex għalkemm waqa' suspett li l-inċident issuċeda ma' Pajero, il-pulizija ma' komplewx investigazzjonijiet fuq din il-linja ta' investigazzjoni li jintbagħtu għalihom is-sidien tal-Pajero?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi kemm l-investigazzjoni tal- Pulizija kif ukoll l-Inkjesta tal-Maġistrat f'dan il-każ għadhom m'humiex konklużi.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

AMBAXXATUR MALTI F'BEJING - CHARLES VELLA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti dettalji dwar infiq għall-entertainment and hospitality mill-Ambaxxatur Charles Vella f'Bejing xahar b'xahar minn Jannar 1995 sa Settembru 1997 u jindika l-iskop ta' kull nefqa?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Ambaxxatur Vella nħatar fil-kariga ta' Rappreżentant Prinċipali għal Malta f'Beijing f'Novembru 1995.

Ma sarux spejjeż għal ospitalita' jew entertainment minnu sa l-aħħar ta' dik l- istess sena.

Bejn Jannar 1996 sa l-aħħar ta' Settembru 1997 l-Ambaxxatur ta' Beijing nefaq dawn l-ispejjeż għal ospitalita' jew entertainment:

|Mejju|Lm |Ikla għal delegazzjoni| | |98,79|Maltija immexxija | | |.0 |mill-Ispeaker | |Lulju|Lm |Ikla għall-Ambaxxatur | | |42,59|Ċiniż f'Malta | | |.0 | | |Awwis|Lm |Ikla għall-Personnel | |su |24,07|Manager tal-Bureau | | |.0 |għas-Servizz | | | |Diplomatiku Ċiniż | |Sette|Lm |Ikla għad-delegazzjoni| |mbru |71,06|Maltija ta' l-IPU | | |.0 | | | |Lm438|Ikla | | |,42.0|għar-Rappreżentanti | | | |Diplomatiċi | | | |tal-Pajjiżi | | | |tal-Commonwealth | |Novem|Lm119|Drinks u ikla | |bru |,21.0|għall-Konvokazzjoni | | | |Pacem in Maribus | |Diċem|Lm |Ikla għax-Charge' | |bru |39,39|d'Affaires Ċiprijott u| | |.0 |l-mara tiegħu |

|Mejju|Lm |Laqgħa fir-residenza | | |12,50|għan-nisa | | |.0 |tar-Rappreżentanti | | | |Diplomatiċi | | | |tal-pajjiżi | | | |tal-Commonwealth | | |Lm144|Ikla għall-Ambaxxatur | | |,02.0|Ċiniż f'Malta u l-mara| | | |tiegħu. | | |Lm |Rigali (ċikkulata) | | |27,63|waqt żjara f'Baoding | | |.0 | | |Awwis|Lm120|Ikla għal delegazzjoni| |su |,41.0|minn Malta | |Sette|Lm128|Ikla għad-delegazzjoni| |mbru |,19.0|Ministerjali |

Minbarra dawn l-ispejjeż, kien hemm ukoll:

Nefqa ta' Lm67,12.0 għal rigali li jingħataw lill-Ambaxxaturi li jkunu se jispiċċaw minn Beijing.

Il-kontribuzzjoni ta' l-Ambaxxatur Malti tkun ta' Lm2,31.0 kull darba.

Kontribuzzjonijiet, li bejn wieħed u ieħor laħqu Lm23,14.0 mill- membri ta' l-istaff ta' l-Ambaxxata Maltija f'xi okkażjonijiet iżolati fejn ikun hemm il-ħtieġa ta' xi ospitalita' jew entertainment fuq skala żgħira.

VALLETTA - SUR TA' MARSAMXETT

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li fuq is-Sur ta' Marsamxett, fil-Belt Valletta lejl u nhar dejjem mixgħul, meta s-soltu jinxtegħel biss kif għandu jkun filgħaxija?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ir-raġuni li l-istreet lighting kien qiegħed jinxtegħel lejl u nhar fil-lokalita' indikata mill-Onor.

Membru ġiet investigata u rriżulta li dan kien kaġun ta' ħsara li kien hemm fuq il- linja ta' taħt is-sur ta' Marsamxett.

Din il-ħsara issa rranġawha.

VALLETTA: TRIQ MARSAMXETT - BOZZA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jara li ssir bozza quddiem 65, Marsamxett Rd, Valletta fejn joqogħdu anzjani li dan l-aħħar sforz id-dlam li kien hemm; saħansitra attentaw li jisgassaw?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-Korporazzjoni Enemalta qed tħejji l-estimi neċessarji għall-installazzjoni ta' bozza oħra mat-tnejn li diġa' hemm fit- triq indikata mill-Onor.

Membru.

Din l-istima se tiġi mgħoddija għall-approvazzjoni u, meta din tingħata, ix-xogħol neċessarju jsir flimkien ma' xogħlijiet oħra.

FURJANA - ĊENTRU TAL-BRIGATA LABURISTA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid min hu dak li b'mod irresponsabbli qed iħalli lil Fosos (u dawk ta' ħdejn iċ-Ċentru Brigata Laburista l-Furjana) bla dawl adegwat; u x'rimedji immedjati se jittieħdu?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba għal dawl adegwat qiegħda tkun ikkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

FURJANA - TRIQ IL-KAPUĊĊINI -DAWL

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid min hu responsabbli biex jara li jkun hemm dawl adegwat fi Triq Kapuċċini, kantuniera ma' Pjazza Robert Sammut, fejn l-Island Sound, il-Furjana, u li s'issa għadu ma ħax ħsieb li jsir, minkejja l-bżonn u l-pressjoni tar-residenti l-aktar anzjani?

Jista' l- Ministru jara li din issir kemm jista' jkun malajr?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba għal aktar dawl fi Pjazza Robert Sammut qiegħda tkun ikkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

SAĦĦA - HELPERS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r- raġuni għaliex il-persuna li isimha qed jintbagħat separatament applikat għall-helper u ma tawhiex?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-persuna li isimha ntbaghat separatament għamlet talba f'April 1997 għal helper u f'Mejju 1997 it-talba taghha giet diskussa mill-bord li kien mwaqqaf apposta.

Dan il-bord deherlu li għalkemm din il-koppja ghandhom kondizzjoni medika, setgħu jgħinu lil xulxin u ma kienx hemm il-bżonn li jingħataw helper.

Ġie spjegat ukoll li jekk iċ-ċirkostanzi jinbiddlu, is-Sezzjoni tal-Home Help għandha tigi nformata, u jerga jsir re-assessment tal-bzonnijiet ta' din il-koppja.

AIR MALTA - TECHNICIANS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid meta nitlew il-vakanzi għall-Air Malta fil-grad ta' Technican?

Meta saru l-interviews?

Meta bagħtu għan-nies?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ninforma lill-Onor. ħabib tiegħi li għad ma tteħditx deċiżjoni rigward il-mili ta' postijiet ta' technicians.

ĊITTADINANZA - ĊITTADINANZA MALTIJA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid f'liema stadju ta' pproċessar wasal il-każ tal-persuna mill-Imsida li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament bil-file OPM/807/94 għal ċittadinanza Maltija?

Meta se jiġi ffinalizzat?

ONOR.

ALFRED SANT: Deċiżjoni dwar l-applikazzjoni li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant mistennija tittieħed fi żmien qasir.

PULIZIJA - PS 782 U PC 968

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid għaliex PS 782 u PC 968, preżentement fl-Għassa ta' Ħaż- Żabbar u li ilhom jixtiequ jinżlu fid-Distrett ta' Wied il-Għajn, s'issa talbithom għadha ma ntlaqgħetx?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi m'hemm ebda talba pendenti kif qed jingħad.

Informat ukoll illi Wied il-Għajn, li m'hux distrett tal- Pulizija, jifforma parti mid-Diviżjoni ta' Ħaż-Żabbar, minn fejn il- Pulizija jiġu assenjati duty f' Wied il-Għajn.

PORT IL-KBIR - PROĠETT

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx ippjanat li jsir xi proġett utli għal pajjiżna fil-Port il-Kbir?

Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar dan jekk fl-affermattiv?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għal żewġ proġetti kbar li ġew imħabbrin mill-Gvern din is-sena li huma intiżi sabiex jikber il-kummerċ fil-Port u tingħata ħajja ġdida lil dawk l-inħawi li jmissu mal- Port.

Dawn il-proġetti jinkludu l-bini ta' Yacht Marina u servizzi oħra anċillarji fl-inħawi tal-Kottonera.

Il-proġett l-ieħor huwa l-bini ta' Cruise Passenger Terminal b'servizzi oħra anċillarji fl-inħawi tal-Belt.

GĦal dawn il-proġetti ġew/sejrin jiġu mistiedna jipparteċipaw kumpanniji barranin.

KUNSILLI LOKALI - ĦAMRUN

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'qiegħed iżomm lill-Kunsill Lokali tal-Ħamrun li taħtek taqa' r-responsabbli tiegħu, milli jara li ħdejn St Mary, Misraħ 7 ta' Ġunju, 1919, Ħamrun l-garaxx ma jinblokkax kullimkien bil-karozzi?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tneħħija ta' karozzi li jinblukkaw postijiet pubbliċi ma taqax taħt il-ġurisdizzjoni tal- Ministeru, jew tal-kunsilli lokali.

ĊITTADINANZA - ĊITTADINANZA MALTIJA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid f'liema stadju ta' pproċessar waslet it-talba, tal- persuna mill-Gżira li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, tal- ġenituri Maltin biex tingħata ċittadinanza Maltija?

Dan hu każ ġenwin.

ONOR.

ALFRED SANT: Il-każ li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant huwa dwar ċittadinanza doppja.

Dan il-każ ikun jista' jiġi kkonsidrat meta u jekk tibdil li qed jiġi propost għal-leġislazzjoni dwar ċittadinanza doppja jkun approvat mill- Parlament.

MSIDA - BOWSERS TAL-PITROLJU

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid meta l-bowsers tal-pitrolju li jinstabu fi Triq is-Snajja', Msida bla ebda bżonn u b'periklu, se jitneħħew minn fejn jinstabu?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li l-persuna għandha liċenzja biex tbigħ il-kerosene u tħalli l-vetturi tagħha ġo garaxx li qiegħed fit-triq imsemmija.

Fuq il-vetturi li dan l-individwu allegatament iżomm ipparkjati barra fit- triq, il-każ qiegħed f'idejn il-Pulizija.

GĦalhekk, nitlob lill-Onor.

Membru biex jirriferi din il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

SANTA VENERA: TRIQ ĠDID - CONTAINER

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jara li container li jinstab fi Triq Ġdida off Triq Santa Venera,.

Msida jitneħħa, stante li dan qed iservi ta' abbuż għad-drogi u abbużi sesswali?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi hemm proċeduri pendenti quddiem il-Qorti dwar dan il-container.

ŻEJTUN: TRIQ SERAFIN XUEREB - BOZZA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jara li l-bozza li kienet imwaħħla fi Triq Serafin Xuereb kantuniera ma' Triq Hector Dalli fiż-Żejtun u nqalgħet mingħajr ebda raġuni, terġa' titħwaħħal fil-post tagħha?

Ninsab informat ukoll li l- Kunsill Lokali taż-Żejtun kien diġa' kiteb fuq din il-bozza.

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-bozza indikata mill-Onor.

Membru hija waħda minn erba' bozoz li jinsabu fi Triq Hector Dalli u li hemm pjan li jiċċaqalqu biex b'hekk ikun hemm tqassim ta' dawl aħjar fit-triq ikkonċernata.

Minħabba li nqalgħu xi diffikultajiet, dan ix-xogħol ħa fit-tul aktar milli kien mistenni.

Huwa maħsub li bil-koperazzjoni ta' kulħadd dan ix-xogħol ma jdumx ma jitlesta.

BURDNARA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma ċ-ċansijiet li persuna minn Ħaż- Żebbuġ, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, li kellu missieru jaħdem ix-Xatt u li miet fis-17 ta' Ġunju, 1991, jieħu l-liċenzja ta' missieru ta' burdnar ix-Xatt, stante li meta miet missieru dan ta' l-aħħar kellu biss 14-il sena, u llum għandu l-eta' tiegħu biex jaħdem?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li r-regolamenti ta' l-1996 dwar il-ħaddiema tal-port li kienu japplikaw fl-1991, jagħmluha ċara li l-iben minuri ta' ħaddiem tal-port reġistrat li jmut waqt li jkun hekk reġistrat, jistgħa japplika għar-registrazzjoni fi zmien xahar mill-mewt ta' missieru jekk 'l fuq mis-16-il sena.

Jiena nformat ukoll li peress li l-persuna msemmija kellu biss 14-il sena meta miet missieru dan tilef id-dritt li jitniżżel fir-Reġistru tal- Ħaddiema Prospettivi tal-Port.

ĊIMITERJU TA' L-ADDOLORATA - KAŻ TA' PERSUNA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'wassal biex persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, li mietet fil-5 ta' Jannar, 1998 u li ndifnet nhar l-Erbgħa fis-7 tax-xahar, f'qabar 41 fil- parti tal-Gvern fiċ-Ċimiterju ta' l-Addolorata, Raħal Ġdid titħalla mikxufa bla kaptelli jew ossia b'nofshom neqsin b'dispjaċir għall-familjari?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-difna saret regolari fil-qabar Nru. 41 fil-parti tal-Gvern kif imsemmi.

Il-qabar ġie magħluq bil-kaptelli fl-aħħar ħin tal-ġurnata (7 ta' Jannar, 1998).

Filgħodu żewġ kaptelli ġew imneħħija u tilar tal-ħadid tpoġġa biex jagħlaq il-bokka tal-qabar.

B'hekk il-qabar kien lest għal difna oħra.

Din hi proċedura ta' kuljum.

Għalhekk fl-ebda ħin il-qabar ma' jitħalla mikxuf.

VALLETTA - BUS SHELTER

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir bus shelter fuq is-Sur, id- Duwi Balli, fuq Fountain Street, Valletta?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li minħabba nuqqas ta' riżorsi finanzjarji dan il-bus shelter ma jistax isir għalissa.

Tajjeb li nsemmi li tul din ir-rotta madwar il-Belt illum hemm tmien bus stages li ħamsa minnhom diġa' huma koperti b'bus shelters ġodda.

FORZI ARMATI - INGAĠĠ

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li jsir ingaġġ fil-Forzi Armati ta' Malta?

ONOR.

ALFRED SANT: Qed jiġi mistħarreġ kif u meta għandu jsir ingaġġ fil- Forzi Armati ta' Malta, dejjem fil-limitazzjoni tal-fondi allokati fil- Budget kif ukoll biex jiġi milħuq l-establishment approvat, fuq medda ta' żmien.

POSTA - PUSTIERA GĦAWDXIN

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jara li l-pustiera Għawdxin li jaħdmu Malta jieħdu r-refund tal-Gozo Ferry bħalma jieħdu dipartimenti oħra?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-ħaddiema GĦawdxin kollha li jaħdmu f'Malta fl-Uffiċċju tal-Postmaster General qegħdin jieħdu r-refund tal-Gozo Ferry regolarment.

GŻIRA - TRIQ NAZJU ELLUL - INKONVENJENT

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid x'passi regolari qed jittieħdu biex fi Triq Nazju Ellul, il-Gżira tfal ta' l-iskola ma' jibqgħux joħolqu inkonvenjent ikrah u perikoluż lir-residenti bil-logħob tal-ballun?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi l-Pulizija ma rċeviet ebda rapport dwar tfal ta' l-iskola jilagħbu l-ballun fi Triq Nazju Ellul, il-Gżira, iżda l-Pulizija sejra żżomm dan il-post taħt sorveljanza sabiex tara li dan l-inkonvenjent u periklu ma jseħħx.

EX-MINISTRU TAL-ĠUSTIZZJA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid min kienu dawk il-persuni li kienu jaħdmu fis-Segretarjat Privat ta' l-Onor. ex-Ministru Michael Refalo (bħala Ministeru tal-Ġustizzja u l-Arti) u li kienu ġew nominati fuq xi bord ta' xi kummissjoni, korporazzjoni, enti statali jew parastatali, kumpannija, kumitat jew korp ieħor li l-gvern għandu xi nteress fih?

Jista' l-Ministru jindika l-korp relattiv għal kull persuna?

X'kienet ir- remunerazzjoni li kien jirċievi mill-korp relattiv u min kienu dawk il- persuni li kienu jaħdmu fis-Segretarjat Privat ta' l-istess ex-Ministru u ma kienu ġew nominati mkien?

ONOR.

CHARLES MANGION: Nassumi li l-Onor.

Membru qed jirriferi għal ħatriet fuq xi bord, eċċ, bi ħlas.

Kien hemm żewġ membri ta' l-istaff tas-Segretarjat Privat ta' l-ex- Ministru Michael Refalo li kienu jservu fuq il-Bord tal-Mediterranean Conference Centre u ta' dan l-inkarigu kienu jircievu onorarium ta' Lm500 fis-sena kull wieħed.

Dawn kienu s-Sinjuri E. Darmanin (Principal Officer) u J. Aquilina (Assistant Principal).

Il-membri l-oħra tas-Segretarjat Privat (Amministrattivi, Eżekuttivi u Skrivani) li ma kienu fuq ebda board, eċċ kienu dawn:-

Is-Sinjuri A. J. Cachia, P. Fenech, D. Chircop, D. Crockford, L. Caruana, M. Portelli, D. D'Alessandro, M. Cassar, L. Portelli u L. Russell.

PA- PA 2965/97

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: B'riferenza għall- applikazzjoni numru PA 2965/97 li tinkludi wkoll il-bini ta' washroom ta' 'il fuq minn 20 metru kwadru fuq 12-il filata, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid b'liema mod ġiet sanzjonata mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar din il- kostruzzjoni?

Wara l-applikar ta' xi sanzjoni relatata, dan l-istess bini se jibda jiġi kkonsidrat bħala legali minkejja l-ksur tal-liġi?

Fil-każ ta' din il-washroom, l-użu speċifiku ta' ħasil li għalih jiġi approvat il-bini ta' washrooms qatt ġie applikat jew minn dejjem sar użu differenti minn din il-kamra?

Għal dan il-għan qatt saret xi applikazzjoni oħra ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar dwar change of use ta' din il-kamra?

Jekk fl-affermattiv, meta saret din l-applikazzjoni?

Jekk fin-negattiv, issa li nġiebet l-attenzjoni ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, x'passi se tieħu l-istess Awtorita' dwar dan biex kollox jiġi osservat fil-kontest legali?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-permess li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant jirrigwarda permess għall-bini ta' kamra fit-tielet sular (2nd floor) fuq post li għalih seta' nħareġ permess għall-kostruzzjoni ta' sular sħiħ.

GĦaldaqstant il-kamra in kwestjoni, għalkemm deskritta bħala washroom mill-perit li ssottometta l-applikazzjoni, ma ġietx marbuta mal- kondizzjonijiet li normalment ikunu mposti fuq washrooms li jinbnew fuq il- bjut.

Il-kwestjoni dwar l-użu ġiet ukoll mistħarrġa.

L-użu ta' din il-kamra huwa speċifikat bħala washroom u hekk kif indikat fil-permess PA 2965/97.

GĦaldaqstant din għandha tkun użata kif speċifikat.

Wara investigazzjoni mis-Sezzjoni ta' l-Infurzar, jirriżulta li s-sid qed jużaha bħala barumbara għat-trobbija tal-ħamiem.

Minħabba f'hekk inħareġ avviż, stop and enforcement, kontra l-persuna konċernata talli qed jagħmel użu mhux skond kif speċifikat fil-permess.

Sakemm qed tiġi pproċessata din il-mistoqsija, ma ġiet sottomessa l-ebda applikazzjoni li tirrigwarda l-użu ta' din il- kamra.

TOMBLI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jikkonsidra li mit-tombli l-Gvern jibda jieħu 25% mill-qliegħ bħalma kien isir qabel?

Il-Ministru jaf li mit-tombli każin wieħed partikolari daħħal madwar Lm0.5 miljun?

ONOR.

LEO BRINCAT: Klawsola 11 (2) ta' l-Ordinanza dwar il-Lottu kif emendata fl-1990 tistipula li permessi għal sezzjonijiet ta' Tombla jinħarġu wara l-ħlas ta' Lm15 għal kull sezzjoni.

Qabel din l-emenda, il- ħlas kien ta' 25% tal-valur tal-biljetti li riedu jkunu pprovduti mid- Dipartiment tal-Lottu.

Din is-sistema kienet tinvolvi lid-dipartiment f'xogħol amministrattiv fuq kontroll tal-biljetti, kif ukoll spejjeż kbar għal produzzjoni ta' l-istess biljetti.

GĦalkemm bħala dħul jidher li d-dipartiment qiegħed idaħħal inqas flus, fil-fatt, meta wieħed jikkonsidra li l-ispejjeż amministrattivi naqsu sostanzjalment u l-ispiża għall-produzzjoni tal-biljetti tat-tombla organizzati minn terzi persuni spiċċat għal kollox, id-dħul nett li fil- preżent qiegħed idaħħal il-Gvern huwa akbar.

GĦat-tieni parti tal-mistoqsija ta' l-Onor.

Membru ma nafx li hemm xi każin li jdaħħal nofs miljun lira Maltin mit-tombli.