MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 92 Il-Ġimgħa, 11 ta' Lulju, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 92

Il-Ġimgħa, 11 ta' Lulju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.03 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ġimgħa, 11 ta' Lulju, 1997

WERREJ MINUTI 569

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 569

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 579

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

MOZZJONI DWAR IT-TWAQQIF TAL-KUMMISSJONI NAZZJONALI

GĦAT-TEKNOLOĠIJA TA' L-INFORMATIKA 580

AĠĠORNAMENT 602

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 607

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 91 li saret fil-11 ta' Lulju,1997 ġew konfermati.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): Inqiegħed fuq Il-Mejda tal- Kamra:

Rapport tad-delegazzjoni parlamentari Maltija li attendiet il- Preliminary Thematic Meeting tat-Tielet CSCM li sar f'Monaco bejn it-3 u l-4 ta' Lulju 1997.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

WSC - RISTRUTTURAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Il-Ministru jikkonferma li mill-1 ta' Novembru, 1996 sal-lum uħud mill-uffiċċjali tal-Water Services Corporation li qabel is-26 ta' Ottubru, 1996 kienu heads ta' diversi branches ġew demoted għall-grad ta' manager?

Jekk ir-risposta hija fl-affermattiv jista' l-Ministru jgħid il- branch heads li ġew affettwati ta' liema sezzjonijiet kienu u jekk dawn id- demotions irriżultawx fi tnaqqis fis-salarju u f'benefiċċji oħra?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Il- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tikkonferma li b'riferenza għaċ- Ċirkolari Nru. 06/97 maħruġa miċ-Chief Executive fl-24 ta' Frar, 1997 ħadd minn dawk involuti ma kellu xi tnaqqis fis-salarju jew f'benefiċċji.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ninu Zammit, mistoqsija supplimentari, .

ONOR.

NINU ZAMMIT: Madam Speaker, jista' l-Ministru jgħidilna għal liema raġuni kien hemm dan ir-restructuring fl-ogħla grades tal-korporazzjoni?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Dan sar biex is-sistema ssir aktar effiċjenti.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jaf il-Ministru Mizzi - naturalment qed jitkellem f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni - li fil-Water Services Corporation qabel kien hemm struttura fejn kull head kellu dipartiment għalih u issa ġejna f'sitwazzjoni fejn wieħed minn dawn il- heads - jien għandi kull rispett lejhom - ġie mtella' aktar 'l fuq?

Min kienu l-membri tal-bord li għamlu l-interviews għal dan ir-restructuring?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Dak li naf hu li l-Water Services Corporation kienet fi stat ta' falliment.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Madam Speaker, jien ma nixtieqx nagħmel diskors sħiħ dwar din il-kwestjoni tal-falliment, pero' ...

MADAM SPEAKER: Onorevoli, f'dan l-istadju tista' tagħmel biss mistoqsija.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Dan li qed jgħid il-Ministru dwar falliment m'huwa minnu xejn u tant m'huwiex minnu li fir-rapport li kien ħareġ is-Sur Mifsud intqal li l-falliment tal-Water Services Corporation kien ikkaġunat minħabba li kienu daħlu ruxmata nies qabel l-elezzjoni ta' l-1987.

MADAM SPEAKER: Onor. Zammit, għamel il-mistoqsija tiegħek, jekk jogħġbok.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Madam Speaker, żgur li m'hemmx ħofor kif qed jingħad.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, f'dan l-istadju mistoqsijiet biss jistgħu jsiru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-mistoqsija tiegħi hija din: Min kienu l-membri tal- bord li għamlu l-interviews għal dawn il-promotions?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, aħna wrejna l-istat ta' falliment tal- Water Services Corporation bil-fatti u mhux bil-paroli.

Issa jekk l-Onor.

Membru jrid ikun jaf min kienu l-membri tal-bord nitolbu jagħmel mistoqsija bil-miktub ħalli nkunu nistgħu nagħtuh l- informazzjoni peress li din l-informazzjoni ma ntalbitx fil-mistoqsija oriġinali.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-mistoqsija oriġinali kienet dwar kif sar dan ir- restructuring u kif saru l-promotions u d-demotions u għaldaqstant il- mistoqsija supplimentari tiegħi hija dwar l-interviews li wasslu għal dawn il-promotions u d-demotions.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, il-mistoqsija originali ma taqbilx ma' dak li qed jistaqsi għalih l-Onor.

Membru u għalhekk jekk irid din l- informazzjoni nitolbu biex jagħmel mistoqsija bil-miktub u jiena ċert li m'aħniex se nċaħħduh minnha.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Onor. Mizzi, se nerġa' ntenni l-mistoqsija tiegħi: Min kienu l-membri tal-bord li għamlu l-interviews għal dawn il-promotions u d- demotions?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, l-Onor.

Membru rripeta din il- mistoqsija għal tliet darbiet meta diġa' ngħata risposta għaliha.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Madam Speaker, għadni mingħajr risposta.

MADAM SPEAKER: Onor. Zammit, inti taf li s-Sedja m'għandha l-ebda diskrezzjoni fuq ir-risposti li jagħtu l-ministri.

L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Madam Speaker, billi l-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni m'huwiex preżenti, jista' l-Ministru Mizzi, li qed jidher għalih, jagħti x'informazzjoni oħra li forsi tirriżultalu mill-file li għandu dwar din il-mistoqsija, biex b'hekk jaqdi dmiru aħjar lejn dan il- Parlament?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, jien m'għandi xejn x'inżid għajr li x- xogħol fil-Parlament dejjem irid isir kif suppost.

MTARFA - XOGĦOL TA' RIABILITAZZJONI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid b'liema permess hu covered ix-xogħol li qed isir ħdejn il-bridge ta' taħt l-Imtarfa mill-ħaddiema ta' l-Armata?

Jista' l-Ministru jgħid meta saret din l-applikazzjoni, meta ħareġ il- permess u liema dipartiment tal-gvern hu responsabbli għal dan ix-xogħol?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma li d-dipartiment involut huwa dak rsponsabbli mill-biedja u sajd.

L-iżvilupp li qed isir jinvolvi xogħol ta' inġinerija, liema tip ta' xogħol normalment jirrikjedi permess skond l- Att ta' l-1992 dwar l-Ippjanar ta' l-iżvilupp.

F'dan il-każ partikolari l-iżvilupp ġie kkonsidrat bħala xogħol ta' maintenance u ta' riabilitazzjoni ta' din iż-żona, għax fil-fatt jirriżulta li dan il-post kien ġie mgħarraq ferm meta kien jintuża għal skopijiet ta' motor scrambling.

Barra minn hekk, dan il-post kien qed jintuża ta' spiss minn nies irresponsabbli għal skop ta' rimi ta' skart u materjal ieħor li kien qiegħed ikerrah l-ambjent tal-madwar, kif ukoll kien qed ikun sors ta' tniġġis għall-wied li hemm ftit 'l isfel.

Għaldaqstant, id-dipartiment imsemmi, bl-għajnuna tal-Missjoni Militari Taljana u b'konsultazzjoni ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, qed ineħħi dan il-materjal u jwitti s-sit b'materjal inert, kif ukoll jinvella l-post b'saff ta' ħamrija, skond kif qablu li għandu jsir.

Dan qed isir sabiex l- art tkun tista' terġa tintuża għall-agrikoltura, kif fil-fatt kienet tiġi wżata xi snin ilu, u allura r-riżultat ta' dan ix-xogħol għandu jkun wieħed li jsebbaħ l-ambjent.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Censu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CENSU GALEA: Madam Speaker, dan ifisser li l-Ministru qed jikkonferma li x-xogħol qed isir mingħajr il-permess formali?

Ir-risposta tal-Ministru tfisser li bdiewa u persuni oħra, li jridu jikkonvertu raba' xgħari jew raba' mitluq f'raba' li jinħadem, m'għandhomx bżonn il-permess tal-Planning Authority?

Dan qed ngħidu għax ħafna drabi l-awtorita' ħadet passi kontra persuni li rmew radam jew inkella li wittew radam bl- intenzjoni li jikkonvertu art għal skop agrikolu.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jien bil-Malti kont qed nitkellem.

Jien kont qed ngħid li dan huwa każ fejn qed issir manutenzjoni u riabilitazzjoni ta' post li tgħarraq għaliex kien tħalla jintuża għar-rimi ta' skart u għall-motor scrambling.

B'dak li qed jgħid l-Onor.

Membru allura jien għandi nifhem li min-naħa ta' l-Onor.

Membru ta' l-Oppożizzjoni qed ikun hemm xi oġġezzjoni biex nagħmlu riabilitazzjoni ta' postijiet li jkunu f'dan l-istat?

(Interruzzjonijiet) Allura nħalluha kif inhi?

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Madam Speaker, jekk il-Viċi Prim Ministru qed jitkellem bil-Malti, jien ukoll qed nitkellem bil-Malti!

Jien qed nistaqsi jekk id-dipartiment konċernat għandux il-permess ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar, għax milli jidher m'għandux.

Barra minn hekk qed nistaqsi wkoll, fid-dawl ta' dan il-fatt, x'se tkun il-policy tal-Planning Authority għar-rigward tan-numru konsiderevoli ta' każi - mhux wieħed jew tnejn - ta' fulltime farmers li ġew imħarrka talli kienu qegdin jordmu u jwittu materjal speċifikament għal skop agrikolu?

X'se tkun il-policy fir-rigward tal-bdiewa fulltime u anke part-time?

Irrid ngħid ukoll li, f'dan il-każ partikolari, ma naħsibx li l-art se tintuża għal skop agrikolu.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, rigward it-tieni parti tal-mistoqsija nitlob lill-kollega tiegħi jagħmel mistoqsija formali.

Wara kollox, ma jimportax jekk tintbagħat oħra ma' l-eluf li qed jintbagħtu!

Rigward dan il-każ, nixtieq ninformah li l-aħħar informazzjoni li għandi hi li għaddejjin taħdidiet bejn l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u l-ministeru ta' l-agrikoltura u sajd dwar kif qed jitmexxa dan il-proġett, għax hawnhekk irrid infakkar li fuq dan il-proġett qed jiġu wtilizzati flus li huma vvotati taħt il-Protokoll Finanzjarju Taljan.

Minbarra l-fatt li hemm involuta l-Missjoni Militari Taljana ta' min jgħid li, jekk ċerti affarijiet ma jitwettqux fi żmien relattivament limitat, ikun hemm ċans li l-flus li hemm ivvotati f'dan il-protokoll finanzjarju jintilfu.

(Interruzzjonijiet) Dawn il-konsiderazzjonijet qed ngħidhom għall- informazzjoni tal-kollega tiegħi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Madam Speaker, jien nifhem l-urġenza mil-lat ta' flus li jiġu minn pajjiżi barranin, bħalma hu l-każ tal-protokoll li għandna ma' l-Italja, pero' fl-istess ħin ma rridux nilludu ruħna li f'dak il-post qed isir embellishment għax fil-fatt f'dak il-post inġarru numru kbir ta' trakkijiet b'materjal - u mhux ħamrija - minn postijiet oħra.

Jiġifieri hawnhekk m'huwiex il-każ li qed inwittu xi materjal li diġa' kien fuq il- post biex nirranġaw l-ambjent,

imma fil-fatt inġarret kwantita' ta' materjal minn destinazzjonijiet oħrajn.

Minkejja l-fatt li qegħdin nagħmlu użu mill-flus ta' protokoll ma' pajjiż ieħor, xorta tibqa' d-diffikulta' li għal darba oħra qed isir xogħol mingħajr permess.

X'inhi l-pożizzjoni ta' persuni jew bdiewa fulltime li jkunu se jordmu jew iwittu xi materjal biex jikkonvertu art f'waħda agrikola?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nixtieqek tieħu nota li spiss qed jiġu ripetuti l-istess mistoqsijiet ad nauseam.

Jien diġa' rrispondejt għal din il-mistoqsija imma l-Onor.

Membru qed jerġa' jirrepetiha.

Madam Speaker, jidhirli li ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk f'dan il-Parlament u għaldaqstant nitlob il-protezzjoni tiegħek.

P.A. - ĦADDIEMA BARRANIN B'KUNTRATT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Jesmond Mugliett) staqsa lill- Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm nies impjegati ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li m'humiex konsulenti u li m'humiex ta' nazzjonalita' Maltija?

X'forma ta' kuntratt għandhom dawn l-impjegati?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Awtorita' ta' l-Ippjanar għandha disa' mpjegati li m'humiex konsulenti u li m'humiex ta' nazzjonalita Maltija.

Il-kuntratt tagħhom huwa simili għal dak ta' l-impjegati Maltin bid- differenza li, jekk ikun il-każ, fit-tmiem ta' l-impjieg tagħhom l- awtorita' tħallsilhom il-passaġġ - fuq bażi ta' tourist class - lura lejn pajjiżhom.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Censu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna jekk fl- Awtorita' ta' l-Ippjanar kienx hemm jew għadx hemm impjegati barranin li kellhom permess jaħdmu bħala konsulenti mal-privat?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jekk il-kollega tiegħi qed jirriferi għall-każ partikolari li seħħ dan l-aħħar, allura nista' ninformah li fuq dan il-każ hemm ħafna verzjonijiet miż-żewġ naħat u saħansitra anke saru allegazzjonijiet li xi ittri ġew iffalsifikati.

Dan il-każ għadni qed ninvestigah u qed ngħid minn issa li, jekk jirriżulta li dawn l- allegazzjonijiet huma veri, jien dan ngħaddih f'idejn il-pulizija.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Jien m'inix qed nirriferi għal xi każ partikolari pero' napprezza l-fatt li f'dawn il-każi qed isiru investigazzjonijiet bil- pulizija.

EU - POLITIKA ESTERA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Borg) staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l- Viċi Prim Ministru jgħid jekk Malta ġietx mistiedna mill-Unjoni Ewropea sabiex tassoċja ruħha mat-tliet dikjarazzjonijiet magħmula fl-20 ta' Ġunju, 1997 mill-Unjoni Ewropea - dwar is-Sierra Leone, il-Mali u l-Colombia - fil- kontest tal-politika estera u ta' sigurezza komuni tagħha?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li Malta ma ġietx mistiedna biex tassoċja ruħha mat-tliet dikjarazzjonijiet imsemmija fil-kontest tal-politika estera u ta' sigurezza komuni ta' l- Unjoni Ewropea.

BORMLA - TRIQ L-AJKLA - ĊANGATURI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li ssir xi ħaġa sabiex titwaqqaf il-ħsara, l-qlugħ u t-tkissir ta' ċangaturi taż-żonqor kif ukoll li dawn ma jinsterqux, kif ġara fil-każ ta' Triq l- Ajkla, Bormla?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nissuġġerixxi li l-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

BORMLA - SKEDAR TA' POSTIJIET STORIĊI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li dawk il-postijiet storiċi f'Bormla, li fl-1996 il-Kunsill Lokali ta' Bormla bagħat lista tagħhom lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, jiġu skedati immedjatament minħabba l-istat ħażin li jinsabu fih?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Awtorita' ta' l-Ippjanar tapprezza l-kontribut tal- Kunsill Lokali ta' Bormla lejn il-konservazzjoni tal-wirt storiku tagħna billi ppreżenta lista komprensiva ta' dawn il-postijiet għall-iskedar.

Dan il-proċess diġa' nbeda pero' jieħu fit-tul minħabba li hemm numru konsiderevoli ta' proprjeta' u kull proprjeta' tkun trid tiġi mistħarrġa għall-valur storiku u/jew arkitettoniku tagħha qabel ma tiġi assenjata grad ta' protezzjoni skond il-Pjan ta' Struttura.

AIR MALTA - OVERTIME U ALLOWANCES

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Austin Gatt) staqsa lill- Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallsu overtime u allowances il-ħaddiema ta' l-Air Malta fl-ewwel sitt xhur ta' l-1996 u fl- ewwel sitt xhur ta' din is-sena?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru tat-Turiżmu): L-informażżjoni mitluba għadha qed tinġabar.

MIA - OVERTIME U ALLOWANCES

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Austin Gatt) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallsu overtime u allowances il-ħaddiema tal-MIA fl-ewwel sitt xhur ta' l-1996 u fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Jien informat li l-ammont ta' overtime u allowances li tħallas mill-MIA matul l- ewwel sitt xhur ta' l-1996 u l-ewwel sitt xhur ta' din is-sena kien hekk:

| |Overtime |Allowances | | | Lm | Lm | | 1996 |18,318 |06,575 | | 1997 |30,712 |25,758 |

TARZNA - OVERTIME U ALLOWANCES

TARZNA - 6932.

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Austin Gatt) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm tħallsu overtime u allowances lill-ħaddiema tat-Tarzna u tal-Malta Shipbuilding fl-ewwel sitt xhur ta' l-1996 u kemm tħallsu fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Fl-ewwel sitt xhur ta' l-1996 u ta' l-1997 l-overtime u l-allowances li tħallsu kien hekk:

|1996 |Allowance|Overtime | | |s | | |Tarzna |Lm361,407|Lm1,808,007| |MSCL | | | | |42,486 |78,555 |

|1997 |Allowance|Overtime | | |s | | |Tarzna |Lm213,751|Lm754,921 | |MSCL | | | | |27,652 |54,992 |

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Prim Ministru jgħid fil-preżent kemm hemm nies jaħdmu fil-Malta Shipbuilding?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, bħalissa m'għandix id-dettalji li qed jitlobni l-Onor.

Membru għax l-informazzjoni li għandi tirrigwarda biss l-overtime u l-allowances skond il-mistoqsija oriġinali.

WORKS - OVERTIME U ALLOWANCES

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Austin Gatt) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallsu overtime u allowances lill-ħaddiema li jaqgħu taħt id- dikasteru tiegħu fl-ewwel sitt xhur ta' l-1996 u fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni) L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra

MINISTERU TAS-SAĦĦA - OVERTIME U ALLOWANCES

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Austin Gatt) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallsu overtime u allowances lill-ħaddiema li jaqgħu taħt id-dikasteru tiegħu fl-ewwel sitt xhur ta' l-1996 u fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): l-informazzjoni qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

EX-PROPRJETA' TAL-KNISJA - FIDI TA' ĊENS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Austin Gatt) staqsa lill- Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew ipproċessati talbiet taħt l-iskema ta' xiri jew ta' fidi ta' ex-proprjeta' tal-knisja sa l-aħħar ta' Ġunju, 1997 u kemm-il kuntratt ġie ffinalizzat?

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): Diġa' nbeda l-ipproċessar ta' 477 talba, li minnhom 99 ġew finalizzati sa l-aħħar ta' Ġunju, 1997.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jidhirli li min-naħa tal-ministeru tad- djar kien hemm żewġ skemi differenti għall-fidi ta' ċens fir-rigward ta' ex-proprjeta' tal-knisja.

Jista' l-Ministru jgħid liema minn dawn iż-żewġ kategoriji ta' applikazzjonijiet bdew jiġu pproċessati u taħt liema kategorija jaqgħu dawk li għadu kemm semma?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Il-mistoqsija saret b'riferenza għall-postijiet ta' l-Uffiċċju Konġunt, jiġifieri għal dik il-proprjeta' li l-gvern xtara mingħand il-knisja.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Iva, pero' jekk m'inix sejjer żball hemm żewġ skemi, waħda għall-fidi taċ-ċnus u l-oħra għax-xiri ta' proprjeta' li kienet mikrija.

Għal liema waħda minn dawn iż-żewġ skemi tapplika l-figura li l- Ministru qed jagħti fir-risposta tiegħu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: It-tweġiba tgħid ċar li dawn jaqgħu taħt l-iskema ta' xiri u fidi taċ-ċnus, jiġifieri taħt iż-żewġ kategoriji.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Madam Speaker, naħseb li bil-Malti qed nitkellem.

Jien qed ngħid li kien hemm żewġ skemi differenti u għaldaqstant qed nitlob lill-Ministru jgħid taħt liema waħda minn dawn iż-żewġ kategoriji saru l- applikazzjonijiet li qed jagħmel riferenza għalihom?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Huwa ċar li fir-risposta tiegħi jien irriferejt għat-talbiet taħt l-iskema tax-xiri jew ta' fidi ta' ex-proprjeta' tal- knisja, eżatt kif jingħad fil-mistoqsija parlamentari numru 6935.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Madam Speaker, qed nifhem sew li fir-risposta tiegħu l- Ministru qed jagħti figura globali u allura din m'hijiex maqsuma skond kif qed jitlob l-Onor.

Censu Galea fil-mistoqsija supplimentari?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jekk l-Onor.

Interpellant irid informazzjoni iktar eżatta għandu jagħmel mistoqsija bil-miktub biex b'hekk jingħata t- tagħrif li jixtieq.

PULIZIJA - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar in-numru u l-grad ta' dawk il-pulizija li ġew ittrasferiti kull xahar matul il-perijodu l-1 ta' Jannar 1997 sat 30 ta' Ġunju, 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata f`xi seduta oħra.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, nista' nassumi li f'dan il-każ m'hemmx għalfejn nerġa' nagħmel din id-domanda bil-miktub!

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, biex niċċaralu l-assunzjoni tiegħu ngħid lill-Onor.

Membru li hija ħaġa ovvja li m'għandux għalfejn jerġa' jagħmel din id-domanda bil-miktub.

Din il-mistoqsija parlamentari saret fis-7 ta' Lulju, jiġifieri erbat ijiem ilu, u ċertament ma kienx hemm żmien biżżejjed biex tinġabar l-informazzjoni mitluba.

KUNTRATTI REĠISTRATI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien in-numru ta' kuntratti li ġew irreġistrati matul il-perijodu l-1 ta' Jannar, 1997 sat 30 ta' Ġunju, 1997?

Kif jitqabbel dan in-numru ta' kuntratti ma' dak ta' l- istess perijodu ta' l-1995 u ta' l-1996?

Kemm saru kuntratti ta' bejgħ minn barranin fl-istess perjodu u kif jitqabbel dan in-numru man-numru ta' kuntratti minn barranin li ġew irreġistrati fl-istess perijodu ta' l-1995 u ta' l-1996 rispettivament?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li matul il-perjodu l-1 ta' Jannar, 1997 sat 30 ta' Ġunju, 1997 fir-Reġistru Pubbliku ta' Malta ġew irreġistrati 9,016 nota ta' atti ta' trasferimenti ta' proprjeta', inklużi atti causa mortis u testmenti pubbliċi meta għall-istess perijodu ta' l-1995 u l-1996 kien hemm 9,101 u 10,374 rispettivament.

Fl-Insinwa ta' dawn il-kuntratti ma tinżammx statistika dwar jekk il- partijiet humiex Maltin jew barranin.

CAPITAL GAINS TAX

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien id-dħul tal-gvern minn bejgħ ta' proprjeta' f'dik li hi capital gains tax u ħlas ta' bolli matul il-perijodu l-1 ta' Jannar, 1997 sat 30 ta' Ġunju, 1997?

Kif jitqabbel dan id-dħul ma' dak ta' l-istess perijodu ta' l-1995 u ta' l-1996?

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Id-dħul tal-gvern minn bejgħ ta' proprjeta' f'dik li hi capital gains tax kien kif ġej:

|Jannar - |Lm | |Ġunju 1995 |3,264,763 | |Jannar - | | |Ġunju 1996 |2,878,410 | |Jannar - | | |Ġunju 1997 |2,209,141 |

It-totali ta hawn fuq jinkludu kemm capital gains minn proprjeta' mobbli kif ukoll capital gains minn trasferimenti ta' ishma.

Id-dħul tal-gvern minn bejgħ ta' proprjeta' f'dik li hi ħlas ta' bolli - taxxa fuq dokumenti u trasferimenti - matul il-perijodi msemmija huwa kif ġej:

|Jannar - Ġunju |Lm5,177,23| |1995 |1 | |Jannar - Ġunju | | |1996 |5,072,864 | |Jannar - Ġunju | | |1997 |4,366,135 |

Dawn il-figuri jinkludu taxxa extra ta' 10% levy fil-każi ta' bejgħ ta' proprjeta' lill-barranin u taxxa miġbura minn kontijiet supplimentari maħruġa mid-dipartiment f'każi ta' sottovalutazzjonijiet.

SAFAR

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar kemm Maltin siefru għal żmien qasir fil- perijodu bejn l-1 ta' Jannar, 1997 sat 30 ta' Ġunju, 1997 xahar b'xahar?

Ta' liema age group kienu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li ma tinżammx statistika rigward it- tip ta' informazzjoni li qed jitlob l-Onor.

Interpellant.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CENSU GALEA: Madam Speaker, jien mingħalija li l-Pulizija ta' l- Immigrazzjoni żżomm record ta' dawk il-persuni li jitilqu minn Malta għal btala u jidhirli li meta ġieli saru domandi bħal din kienet ingħatat din it-tip ta' informazzjoni.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, jien informat li l-Pulizija ma żżommx record ta' dawk li jsiefru għal perijodu ta' żmien u jerġgħu jiġu lura - u lest li nemmen din l-informazzjoni li tawni - imma forsi din tista' tinġabar minn sorsi oħra.

TURIŻMU - SUQ ĠERMANIŻ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid x'wassal biex fl-ewwel tliet xhur ta' l-1997 kien hemm tnaqqis ta' madwar 24% f'dawk li huma turisti Ġermaniżi?

Mil-liema destinazzjonijiet fil-Ġermanja ġew dawn it-turisti fl-istess perijodu?

Liema kienu dawk id-destinazzjonijiet fil-Ġermanja li l-Air Malta fetħet rotta ġdida għalihom jew li żiedet it-titjiriet tagħha lejhom f'dan il- perijodu tas-sena ?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru tat-Turiżmu): It-tnaqqis ta' turisti Ġermaniżi fl-ewwel tliet xhur ta' l-1997 kien ikkaġunat mill-fatt li s-sena l-oħra fl-istess perijodu kien ġie Malta grupp sostanzjali ta' turisti Ġermaniżi ad hoc u għaldaqstant ma jistax isir paragun dirett bejn iż-żewġ perijodi msemmija.

Statistika dwar l-oriġini ta' turisti Ġermaniżi ma tinżammx, madankollu wieħed jista jkollu indikazzjoni min-numru ta' passiġġieri li jitilqu minn airports diversi li hemm fil-Ġermanja, liema statistika tiġi ppubblikata mill-MIA kull sena.

Ma kien hemm l-ebda destinazzjoni ġdida mill-Ġermanja.

MALTA ECONOMIC INDICATORS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kif inhuma maqsuma t-3,182 persuna li skond il-Malta Economic Indicators kienu jaħdmu fis-settur ta' l-agrikoltura fl- aħħar ta' Marzu, 1997?

Mil-liema lokalita' ġejjin dawn il-persuni?

Kemm hemm ħaddiema impjegati fuq bażi part-time fis-settur ta' l-agrikoltura?

ONOR.

EDWIN S. GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi kif inhuma mqassma t-3,182 persuna li kienu jaħdmu fis-settur ta' l-agrikoltura u sajd fl-aħħar ta' Marzu, 1997 skond il-Malta Economic Indicators u li turi wkoll mil-liema lokalita' ġejjin dawn il-persuni.

In-numru ta' persuni mpjegati part-time fis-settur ta' l-agrikoltura u sajd fl-aħħar ta' Marzu 1997 kien ta' 1,441.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Kemm hu n-numru ta' persuni li huma mpjegati bħala bdiewa fulltime?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, m'għandix din l-informazzjoni u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija bil-miktub.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jekk m'għandux in-numru tal-bdiewa li huma mpjegati fulltime, jista' almenu jagħti indikazzjoni tal-kategoriji ta' mpjieg tal-persuni li skond l-Economic Indicators jaħdmu fulltime fis- settur agrikolu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: M'għandix l-informazzjoni li qed jitlob l-Onor.

Interpellant u għalhekk nitolbu

biex jagħmel mistoqsija bil-miktub ħalli jingħata l-informazzjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Censu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Madam Speaker, minbarra l-bdiewa u s-sajjieda li hemm imniżżlin fil-lista ta' persuni li huma gainfully occupied fis-settur ta' l- agrikultura u s-sajd, jista' l-Ministru jgħid x'persuni oħra hemm li jitqiesu bħala ħaddiema fulltime f'dan is-settur?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EWDIN S. GRECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il- mistoqsija bil-miktub ħalli nkun nista' nagħtih l-informazzjoni.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' persuni li għandhom il-freedom of movement għas-snin mill-1989 sa l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7119.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar postijiet skedati mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar f'Tas-Sliema, Birkirkara u San Ġiljan, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7094.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 102 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li jemendaw ir-Regolamenti dwar id-Drittijiet għal Korsijiet ta' Tagħlim ta' Filgħaxija.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Ktejjeb intitolat "Tajjeb li tkun taf dwar l-alkoħol u drogi oħra" maħruġ mill-Aġenzija Sedqa in konnessjoni ma' mistoqsija parlamentari numru 7199.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u Sajd): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar dħul ta' patata fil-Pitkalija bejn Jannar u Ġunju ta' l-1995, 1996 u 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7187.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

MOZZJONI DWAR IT-TWAQQIF TAL-KUMMISSJONI NAZZJONALI GĦAT-TEKNOLOĠIJA TA' L- INFORMATIKA

(ikompli mill-12 ta' Lulju, 1997)

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Alex Sceberras Trigona huwa in possession.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Madam Speaker, dalgħodu kont qed nitkellem dwar kemm huwa meħtieġ li fuq dan is-suġġett, li qed jiżviluppa b'rata daqshekk mgħaġġla fid-dinja kollha, jkun hemm perspettiva legali u ġuridika tajba għax jiddependi mill-għażla ta' dik il-perspettiva ġuridika jekk id- derivattiv li joħroġ ikunx mod inkella jkunx mod ieħor.

Jien kont qed insemmi l-vantaġġi b'kuntrast bejn il-perspettiva ta' min jgħid li l- internet m'huwa ta' ħadd, jiġifieri res nullius, u l-proposta li kont għamilt f'dan l-istess Parlament fit-18 ta' Mejju li għadda li dan għandu jiġi meqjus bħala res comunis omnium.

Minn hawnhekk joħorġu ċerti kondizzjonijiet u ċerti inter-konnessjonijiet legali totalment differenti mis-sitwazzjoni, kważi anarkika, derivata minn perspettiva li ħadd m'hu sid ta' partijiet ta' l-internet.

Naturalment dan kollu jressaqna għat-tieni fażi ta' kalkolu ta' interessi, drittijiet u obbligi li jiġu ġġenerati f'din is-sistema ta' relazzjonijiet ta' min qiegħed fuq dawn in-networks ta' komunikazzjoni elettronika.

Mingħajr ma nidħol f'wisq dettall, tajjeb li wieħed iżomm f'moħħu li forsi waħda mill-aħjar gwidi għal framework ta' regolazzjoni ta' din l-attivita' jkun dak ta' bilanċ ġust u propizju bejn interessi u drittijiet ta' aċċess minn banda waħda u interessi u drittijiet ta' data protection min-naħa oħra.

Mela donnu fuq naħa waħda għandna interessi u drittijiet ta' aċċess liberu u mingħajr xkiel u min-naħa oħra għandna ċertu interess u dritt ta' protezzjoni ta' data.

Dan in turn jinqasam mill- inqas fuq tliet livelli - fuq il-livell ta' individwu, fuq il-livell ta' kumpanniji u fuq il-livell ta' gvernijiet.

Mela jekk wieħed jibda jagħmel din is-subanalysis ta' l-interessi ta' aċċess ta' individwi, l-interessi ta' aċċess ta' kumpanniji u l-interessi ta' aċċess ta' gvernijiet, u mill- banda l-oħra l-interessi u d-drittijiet ta' protezzjoni ta' data dwar individwi, l-interessi u d-drittijiet għall-protezzjoni dwar data ta' kumpanniji u l-interessi u d-drittijiet dwar protezzjoni ta' data dwar gvernijiet, tiġi żviluppata matrix li tista' tagħtina gwida għal kif din il-matassa ta' obbligi u drittijiet, li qed jiġu ġġenerati minħabba l- attivita' ta' interaction bejn bnedmin u makni fil-qasam diġitalizzat, tista' tiġi regolamentata b'mod bilanċjat bejn dawn id-drittijiet u obbligi.

Kif kont qed ngħid, jien jiddispjaċini ninnota li s'issa l-interess min- naħa ta' gvernijiet li jikkonċernaw ruħhom fuq l-introduzzjoni ta' framework ta' regolamentazzjoni - allavolja gvern ma' gvern ieħor jipprova kważi jwaqqa' u jiżvaluta lil dawk il-gvernijiet li jkunu ħarġu l-ewwel b'xi qafas ta' regolamentazzjoni, bħalma għamel il-Gvern Ġermaniż ...

Madam Speaker, meta ġimgħatejn ilu konna qegħdin il-Malasja għall- konferenza ta' l-internet society, Ira Magaziner, li huwa s-senior consultant tal-President Clinton - u li kumbinazzjoni bħali huwa Rhodes scholar - kien qiegħed jipproponi li għalissa jkun hemm biss regulatory framework ta' electronic commerce.

Għaldaqstant issa nfaqgħet it- threshold, biex ngħidulha hekk, li ma jkunx hemm regulatory framework, pero' din infaqgħet b'mod ristrett għal din iz-zona ta' attivita' għax l- attivita' kollha li għaddejja fuq l-eletronic networks m'hijiex biss eletronic commerce anzi hija ħafna ikbar.

Pero' minħabba l-pressure fuq l- electronic commerce, Ira Magaziner qed jikkalkola li sas-sena 2000 din għandha mnejn tikkomprendi bejn 20% u 30% tan-negozju Amerikan u allura dawn qed iħossu l-ħtieġa li jirregolamentaw dan il-kummerċ.

Meta żort l- OECD, għall-ewwel bdew jddiskutu biex jipprovaw jagħmlu a policy framework u mhux a regulatory framework, għal taxation, għal protection ta' sellers u ta' consumers, pero' mbagħad meta jien issuġġerejt li għallinqas ikun hemm a regulatory framework ta' l-abhorrent practices fuq l-internet din ġiet aċċettata.

Fil-fatt, wara kien hemm min ġie jgħidli li s-suġġeriment tiegħi fuq l-abhorrent practices kien tajjeb għax minn hemm dik għallinqas tista' tiġi mġebbda għall-electronic commerce ukoll.

Madam Speaker, dan ifisser li fl-advanced industrialised countries tad- dinja hemm ċerta reżistenza li jkun hemm xi regulatory framework ta' l- internet imma mbagħad minħabba l-istess growth ta' l-internet fil-qasam tal- kummerċ ġara li hekk kif għaqda wara oħra - u issa anke l-Gvern Amerikan, permezz tad-dikjarazzjoni ta' Ira Magaziner - bdew jaqblu fuq forma ta' regolamentazzjoni, il-ġimgħa li għaddiet ħareġ in-nine-point plan għal global electronic commerce.

Dan se jkun qisu l-qafas għax għalissa m'huwiex tassattiv, u tant hu hekk li anke hu kien hesitant milli jgħid li din hija xi liġi jew xi dogma imma se jkun miftuħ biex jirċievi inputs mill- quarters li għandhom interessi fiha u hopefully sa l-1 ta' Jannar tas-sena 2000, jiġifieri sentejn u nofs oħra, dan ir-regulatory framework fuq electronic commerce ikun lest.

L-OECD, in liaison mal-Gvern Amerikan, qiegħda tagħmel policy framework u, fuq suġġeriment tiegħi, qiegħda tlesti regulatory framework fuq l- abhorrent practices.

Anke l-Council of Europe qiegħed imexxi biex ikun hemm a European code of electronic commerce.

Mela issa qed naraw li f'daqqa waħda qed jibda jkun hemm ċertu overlapping, fis-sens li l-Amerka hija membru ta' l-OECD, ħafna mill-40 pajjiż li huma membri tal-Council of Europe huma wkoll fl-OECD, filwaqt li hemm pajjiżi oħrajn li m'humiex membri tal-Council of Europe imma huma membri tal-OECD.

Pero' ċ-ċentru fokali huwa li l-pajjiżi avvanzati industrijalment issa faqgħu l-barrier billi m'humiex se jkomplu jaċċettaw il-leġġenda li kien hemm s'issa, jiġifieri li l-internet ma hija ta' ħadd u allura m'għandha tkun regolamentata minn ħadd, għax tant kibret l-utilizzazzjoni ta' l-internet mil-lat ta' kummerċ li l-lobbies kummerċjali stess qegħdin jagħfsu biex fuq l-internet ikun hemm salvagwardi ta' l-interessi kummerċjali.

Għalhekk il- gvernijiet ta' dawn l-advanced industrialised countries - li ironikament fil-bidu kienu qegħdin jgħidu li din għandna nħalluha kompletament libera għax kull min jipprova jagħmel liġi dwarha jkun qed ixekkel ħaġa li tant qed tikber b'mod spontanju li saret qisha l-istaġun tar-rebbiegħa tal- kultura teknoloġika tal-bniedem - qed jgħidu li għandu jiġi rregolamentat dan il-qafas kbir li ħolqot l-internet stess u dan għaliex kienet l- internet stess li ħolqot ir-raġuni għaliex għandha bżonn tiġi regulated, jekk mhux kompletament għallinqas in part.

Naturalment l-akbar abhorrent practices huma dawk li jirrigwardaw child pornography fl-Ewropa.

Kien hemm diversi deputati Ewropej li wrew ruħhom sorpriżi u ddiżgustati għall- aħħar bil-mod kif kien qed jintuża l-internet għal child pornography, partikolarment ġo ċerti pajjiżi bħall-Belġju.

Għaldaqstant, apparti mill- electronic commercial constituency, hemm ukoll a moral constituency, li tixtieq li jkun hemm a regulatory framework fuq l-internet.

Madam Speaker, qiegħed ngħid dan kollu għaliex ma jistax ikun li din l- area ġdida ta' interazzjoni umana tiġi regolamentata biss minħabba f'żewġ lobbies li kważi m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' xulxin, jiġifieri mil-lobby kummerċjali u mil-lobby morali, li huwa outraged bl-abhorrent practices, prinċipalment tal-paedophilia.

Hemm bżonn aktar analisi legali u għalhekk jien issottomettejt, kemm hawnhekk stess u kemm fil-fora internazzjonali li semmejt dalgħodu, il-konċett ta' res comunis omnium għax naħseb li dak jista' jagħtina approach ħafna aktar globali milli nħarsu lejn dan is- settur minħabba li xi lobby iġġegħelna niffokaw l-attenzjoni tagħna fuq qasam wieħed u allura niġu qed naħdmu fuq din il-ħaġa b'metodu piecemeal.

Ma naħsibx li hawnhekk huwa tajjeb li naħdmu piecemeal u għalhekk issa ġej għat-tieni fażi fejn qiegħed nissuġġerixxi l-bilanċ ta' interessi, ta' drittijiet u ta' obbligi li huma kkaratterizzati minn dritt ta' aċċess minn naħa u minn dritt għal privacy min-naħa l-oħra.

Jekk dawn nikkonsidrawhom bħala shared resources, bħala common property of mankind, ikun differenti milli wieħed mal-ewwel jibda jgħid li dik hija proprjeta' privata, qisu wieħed qed jikteb RTO fuq ġebla tal-ħajt tas-sejjieħ ta' l-internet - biex ngħatu eżempju viżwali fil-kontest Malti - għax din hija proprjeta' privata.

Fil-fehma tiegħi, ikun aħjar li nadottaw il-konċett tax-shared resources of mankind.

Madam Speaker, issa se nagħti xi ftit eżempji ħalli wieħed ikun jista' jiffoka b'aktar faċilita'.

Fil-preżent qegħdin jiġu żviluppati ċerti data banks f'diversi dipartimenti mhux biss f'Malta imma anke internazzjonalment.

Per eżempju, jekk fid-dipartiment tas-saħħa jibdew jiġu digitalised il-medical records ta' kull persuna, kumpannija ta' l- insurance tista' tidħol fuq dik id-data biex tiċċekkja mil-liema mard għaddiet ċerta persuna biex b'xi mod pirata, ħalli ngħidulu hekk, tieħu dik l-informazzjoni biex tara jekk din hijiex daqstant insurable.

Imma llum kif tista' ssejjaħ lil xi ħadd "pirata" fl-assenza ta' liġi internazzjonali?

Kumpanniji ta' l-insurance li huma internazzjonali, by definition jistgħu f'daqqa waħda jgħidu li lit-tali għandhom jgħollulu l- premium għax isibu li dan l-aħħar dak it-tali tant marad li wasal biex imut u allura ta' xejn joqogħdu jaċċettaw insurance policy mingħandu għax f'affari ta' tlett jew ħames snin dan se jmut u allura ma jkunx fl-interess tal-kumpannija li lil dan tagħtih life insurance policy bis-somma sħiħa peress li bil-kemm ikun laħaq ħallas ta' sentejn!

Mela hawn naraw id-dritt ta' aċċess ta' kumpannija f'kuntrast mad-dritt ta' protezzjoni ta' data taċ- ċittadin.

Dan ifisser li aktar u aktar hawn bżonn ta' ċerti bilanċi li jkunu sanzjonati bi framework leġislattiv internazzjonali għax, kif konna qegħdin ngħidu dalgħodu, jekk tagħmel leġislazzjoni domestika biss ma tkunx biżżejjed għax illum kumpanniji jistgħu joperaw minn diversi pajjiżi u allura l-qrati tiegħek ma jkollhomx ġurisdizzjoni fuq dawk il-kumpanniji li jkunu qed jidħlu fuq dik id-data li mingħalik hija protected imma li dawn ikunu sabu mod kif they circumvent il-protection li tkun għamilt.

Per eżempju, jekk multinational company tal-farmaċewtiċi tibda ssib li hemm marda li hija iktar komuni f'ċertu pajjiż milli f'pajjiżi oħra, din ikollha an added advantage billi tibda tippromwovi l-prodotti ta' mediċini għal din il-marda kważi on a mail order basis.

F'dan il-każ jista' jkun li dawn il-mediċini jkunu ta' standard inferjuri għal mediċini ta' ditta oħra imma peress li ċ-ċittadini jkunu qed jirċievu l-brochures ta' din il- kumpannija f'darhom il-probabbilta' hi li peress li dawn ma jkunux jafu li jeżistu mediċini superjuri, jekk mhux orħos ukoll, jaqgħu biex jixtru mediċini inferjuri.

Dan wieħed jista' jsejjaħlu abbuż tat-teknoloġija l- ġdida ta' l-informatika.

Madam Speaker, l-istess nista' ngħid għall-abbużi li dejjem qed jiżdiedu ta' data banks fuq individwi għax fil-fatt hemm dubji kbar dwar kemm hija valida l-protezzjoni li tiġi operata sabiex tiġi ssalvagwardata l- informazzjoni diġitalizzata li hemm fuq kull persuna.

Biżżejjed ngħidu li l-Pentagon stess ilmenta li s-sena li għaddiet kien hemm madwar 250,000 unauthorised access għad-data banks tiegħu, aħseb u ara kemm hemm unauthorized access għad-data banks, per eżempju, ta' l-Isptar San Luqa, ta' l-Insinwa u ta' ċerti banek kummerċjali lokali.

Jien li qed nipprova ngħid huwa li llum l-individwu, anke kważi mingħajr il-kunsens tiegħu, diġa' qed ikollu profil diġitalizzat.

Fil-fatt, anke hawn Malta - għax wara kollox pajjiżna m'huwiex daqshekk lura f'dan il-qasam - l- informazzjoni ta' kull persuna diġa' hija diġitalizzata, bid-differenza li forsi din għadha m'hijiex ċentralizzata imma hija scattered f'postijiet differenti.

Pero' din m'hijiex xi problema kbira għall-internet għax dan huwa stess iqabbdek f'data banks differenti u fil-fatt huwa għalhekk li jkun hemm piracy u hacking.

Dan il-piracy u hacking mhux bilfors isir lokalment.

Per eżempju, jista' jsir spjunaġġ kummerċjali għax il-qligħ minnu jkun kbir u allura l-kumpanniji l-kbar ma jżommux lura milli jqabbdu lil min jagħmlilhom spjunaġġ billi minn fuq l-internet jippenetraw id-data bank li jkun jinteressa l-finijiet kummerċjali tagħhom.

Madam Speaker, kif qed naraw minn dan li qed ngħid illum hemm ħtieġa kbira li l-informazzjoni fuq l-individwu tiġi protetta u l-istess nistgħu ngħidu għall-informazzjoni ta' kumpanniji u ta' gvernijiet.

Pero' min-naħa l-oħra fejn ikun hemm bżonn għandu jibqa' d-dritt ta' aċċess għal dan id- data bank.

Naturalment matul din is-seduta ma nistgħux naqbdu u nifformolaw proċedura ta' kif jista' jitħaddem dan l-aċċess.

Pero' jien naħseb li hawn qbil miż-żewġ naħat ta' din il-Kamra li hemm bżonn li jkun hemm a regulatory framework u ladarba naħseb li hawn qbil ukoll li aħna lesti nassistu lill-Kummissjoni Nazzjonali għat-Teknoloġija ta' l- Informatika, allura l-membri ta' din il-kummissjoni għandhom jaraw kif id- data li hemm dwar kull ċittadin Malti, kemm f'dipartimenti tal-gvern u kemm fis-settur privat, tkun iktar protetta billi l-aċċess għaliha jkun regolamentat u fl-istess ħin salvagwardat.

L-iktar mod propizju li bih wieħed jista' javvanza l-argument biex ikun hemm a regulatory framework huwa li jinstab bilanċ bejn id-drittijiet u l-obbligi ta' l-individwi, ta' l-intrapriżi u tal-gvernijiet, kif ukoll jinstab bilanċ bejn l-aċċess u l- protezzjoni tal-privacy.

Madam Speaker, ta' min jgħid li waqt laqgħa li kellna fl-aħħar ta' Mejju tal-Kumitat tax-Xjenza u t-Teknoloġija fil-Kunsill ta' l-Ewropa mexxejna rakkmandazzjoni, li waslet biex ġiet approvata anke fl-Assemblea Ġenerali, u għalhekk naħseb li jkun interessanti ħafna jekk din il-kummissjoni tikkonsidra din ir-rakkmandazzjoni wkoll, aktar u aktar minħabba l-fatt li dan il-kunsill jikkomprendi 40 pajjiż Ewropew.

Jien naħseb li dan għandu jwaqqa', jekk mhux għal kollox almenu b'xi ftit, l-argument li għax Malta m'hijiex membru ta' l-Unjoni Ewropea tinsab maqtugħa mill-mainstream ta' l- iżviluppi li għaddejjin fl-Ewropa.

Illum il-Kunsill ta' l-Ewropa ma jikkonsistix biss fil-15-il pajjiż li huma membri ta' l-Unjoni Ewropea imma jikkonsisti f'40 pajjiż.

Fil-fatt hawn ta' min jgħid li aħna kellna rapporteur Svizzeru, ċertu Claude Frey, li ġabar l-inputs ta' kulħadd u b'hekk wieħed seta' jara li l-ispread kemm ta' l-inputs u kemm tal-problemi hija ħafna iktar wiesgħa minn dik li hemm fil-15-il pajjiż ta' l-Unjoni Ewropa.

Madam Speaker, hawn ikun tajjeb jekk insemmi li l-Kunsill ta' l-Ewropa qed jirrikkmanda li filwaqt li fis-second summit li se jsir f'Ottubru ġo Strasbourg għandu jħares lejn liema legal instruments għandhom jiġu upgraded fid-dawl ta' l-iżviluppi fl-informazzjoni u fil-komunikazzjoni, dan għandu jħares ukoll lejn il-konsegwenzi tagħhom għas-soċjeta' ta' l- Ewropa kollha kemm hi, jiġifieri mhux tal-15-il membru ta' l-Unjoni Ewropea biss.

GĦalhekk hawn qed nitkellmu fuq rakkmandazzjoni tal-Kumitat tax- Xjenza u Teknoloġija li, wara li tkun għaddiet mill-Assemblea Ġenerali tal- Kunsill ta' l-Ewropa, din ir-rakkmandazzjoni tiġi ppeżentata lis-second summit ta' l-40 heads of state and government tal-Kunsill ta' l-Ewropa biex dan jirrevedi l-legal instruments li hemm fl-istess kunsill, liema rakkmandazzjoni mbagħad terġa' tiġi lura għandna.

Għalhekk Malta mhux talli m'hijiex iżolata imma talli qed tipparteċipa, kif se tkompli tagħmel, fl-iżvilupp ta' dawn l-istrumenti li huma bbażati fuq data iktar widespread għax fil-fatt din ma tkoprix biss il-most advanced industrialised countries - Malta żgur li m'hijiex qiegħda f'dik il-kategorija - u allura din tagħtina interface bejn l-advanced industrialised countries, id-developed, id-developing u l-least developing industrialised countries.

Madam Speaker, issa tajjeb li insemmi xi ftit mill-inizjattivi li se jittieħdu f'settur settur għax il-prinċipji ġenerali li kont qed nipprova navvanza dalgħodu kienu li meta tiġi għall-applikazzjoni tagħhom dawn iridu jiġu applikati b'ċertu realiżmu għax naturalment dak li japplika għal ċerti setturi ma japplikax għal setturi oħra.

Nibda billi ngħid li wieħed mill- mandati ewlenin li l-Kunsill ta' l-Ewropa talab lill-member States biex jimplimentaw flimkien ma' kumpanniji, research institutes u NGOs, kienet miżura biex it-teknoloġiji l-ġodda jiżviluppaw il-possibbilta' ta' teleworking għal senior citizens u people with disabilities.

Fil-fatt aħna dalgħodu għamilna aċċenn, fis-sens li din il-possibbilta' nistgħu nagħtuha iktar importanza.

Biex inkompli ma' dak li kont qed ngħid, il-Kunsill ta' l-Ewropa ta l-mandat biex jiġu nvestigati l-possibbiltajiet li jiġu żviluppati computerised medical systems u telemedicine systems.

Ir- rapporteur qal li ta' min jimmaġina l-possibbilta' li l-wealth of medical knowledge li hemm fl-40 pajjiż ta' l-Ewropa ikun accessible għat-tobba ta' l-erbgħin pajjiż kollha kemm huma għax tramite t-tobba nkunu qed nilħqu anke liċ-ċittadin.

Mela hawnhekk, l-ewwel qegħdin nitkellmu fuq teleworking u telecommunications permezz ta' l-informatika għas-senior citizens u għal dawk with disabilities and special needs u issa qegħdin nitkellmu fuq telemedical systems on a pan-European basis.

F'dan l-istadju jkun tajjeb li wieħed jikkwota lil Le Corbusier biex ikollna ċertu dimensjoni tat- timeframes differenti li qegħdin ibiddlu l-gears bejniethom.

Le Corbusier kien qal: "To-day's reality is yesterday's utopia."

Naħseb li din tagħtina idea ta' fejn konna għaxar snin ilu, fejn qegħdin illum u fejn x'aktarx se nkunu għaxar snin oħra jew fejn qegħdin nistennew li nkunu fi żmien għaxar snin oħra.

Aspett ieħor li semmejt dalgħodu huwa l-empowerment taċ-ċittadin permezz ta' l-interface tal-local councils.

Dan ġie kkategorizzat bħala a developing technological solution that gives the general public and companies electronic access to public services.

Hawnhekk għandek iċ- ċittadini u l-kumpanniji bħala entijiet privati min-naħa u l-public services u l-public information li joħorġu mid-dipartimenti tal-gvern minn naħa oħra, li permezz ta' personal computer żgħir ġo post ċentrali, bħalma hu uffiċċju ta' kunsill lokali, ikun jista' jsir interfacing bejn dawn iż- żewġ domains, li jgħin biex iż-żewġ naħat ikollhom iktar interaction mingħajr dawk il-problemi ta' crowding u ta' parking u mingħajr dawk il- personal irritation problems li jinqalgħu meta ċittadini ma jinqdewx meta dak li jkun ma jkunx qdihom sew jew inkella meta jmorru f'xi uffiċini u ma jsibux lill-uffiċċjal f'postu.

B'dan il-metodu jitneħħa dak l-aspett personali negattiv billi jkun hemm dan l-aspett newtru, biex ngħid hekk, tal-personal computer.

Fil-Kunsill ta' l-Ewropa hemm rakkmandazzjoni biex jiġu żviluppati telematic systems for the monitoring and analysis on enviromental data in the field of transport and in all education and training institutions.

Din ta' l-aħħar hija l-iktar aspett qawwi għax jekk aħna rridu l-ġenerazzjoni Maltija tikber b'ċertu knowhow irridu nitkellmu mhux biss fuq literacy tal- kotba imma anke fuq kif it-tfal tagħna jkunu familjari mal-computers.

Dan għaliex jekk mhux se jkunu familjari mal-computers se jkunu 'l bogħod mill- aċċess għall-informazzjoni kollha li hawn miġbura fil-kotba għax f'affari ta' ftit snin din x'aktarx se tkun qiegħda diġitalizzata u għalhekk dawn in- nies se jkunu illitterati daqs dawk li kienu illitterati 50 sena ilu.

Illum il-livell ta' literacy tela' għal-livell ta' electronic literacy u jekk dan mhux se jiżviluppa sewwa r-riżultat se jkun li l-pajjiż kollu se jaqa' lura.

Ħaġa oħra li hija l-konċett dwar il-bżonn ta' iktar broad-band networks fid-direct transcontinental links, partikolarment ma' l-Amerka.

Dan għaliex l-Istati Uniti ta' l-Amerka huwa l-iktar pajjiż li ddiġitalizza l- informazzjoni u allura għandna bżonn iktar mezzi tekniċi biex iżommuna in contact magħhom.

Ma jistax ikun illi nibqgħu f'sitwazzjoni fejn ħafna subscribers jipprovaw għall-ħin twil biex jaqbdu fuq l-internet għax il- linji jkunu kollha meħudin.

Minn hawnhekk jiena nitkellem f'isem ħafna internet subscribers illi japprezzaw ċerti żviluppi li saru imma għad hemm iktar x'isir minħabba li n-numru ta' subscribers qiegħed dejjem jikber.

Hawnhekk wieħed ma jistax jiddistingwi bejn min qed jagħmel dan b'ċerta serjeta' u bejn min qed jagħmel dan b'kapriċċ jew bħala hobby.

Hi x'inhi l- kwestjoni, dment li wieħed se jibqa' bilfors jgħaddi minn ċerti channels ta' komunikazzjoni li għandhom biss kapaċita' speċifika x'iġorru, allura hemm bżonn li bħala pajjiż nieħdu ħsieb li dawn ikunu wesgħin kemm jista' jkun.

Rakkmandazzjoni oħra hija biex ninkoraġġixxu - hawn Malta din se tkun diffiċli - more intensive research in information cryptography in order to provide a satisfactory level of security for data transmitted on the network which will encourage the development of electronic trade and the security of all other information.

Madam Speaker, domna ħafna biex nifformolaw dan il-paragrafu u, minn kif jinstema', dan jidher li huwa patchwork ta' ħafna interessi differenti li juri dak il-bilanċ tant mixtieq bejn aċċess liberu u bla xkiel min-naħa u ċerta protection tad-data min- naħa l-oħra.

Madam Speaker, hemm lista sħiħa li għalkemm mhux se noqgħod insemmiha, se nwiegħed lill-membri tal-Kunsill Nazzjonali ta' l- Informazzjoni u t-Teknoloġija li jien se nkun aċċessibbli - kif naħseb li kull membru ta' din il-Kamra qed joffri l-kuntatti u l-esperjenza tiegħu - bl-istess mod kif qed nirrikmanda li huma jieħdu ħsieb li l-internet tibqa' dejjem aċċessibbli għal kulħadd bi prezz irħis jew b'xejn u bla xkiel.

Fl-aħħar mill-aħħar irrid ngħid illi fl-iżvilupp tal-liġijiet internazzjonali dwar l-internet huwa importanti li nżommu ċerta distinzjoni bejn il-liġi dwar l-informazzjoni stess u l-liġi dwar il-mezz ta' kif tinġarr dik l-informazzjoni.

Hawnhekk naħseb li qiegħda tiġi żviluppata distinzjoni li qed ikollha ħafna u ħafna appoġġ.

Fil-fatt hawn mill-ewwel se nagħmel proviso fis-sens li, kif kont qiegħed ngħid dalgħodu, jekk m'aħniex se nħarsu lejn l-internet bħala shared resource inkunu qegħdin nagħmlu ħażin għax l-essenza ta' dan kollu qiegħed fil-fatt li dan għandu jkun meqjus bħala a shared resource.

Huwa importanti li l-global spread ta' information and knowledge narawha bħala ħaġa li qiegħda tiżviluppa f'ċertu sens minħabba l-ħafna r-riċerka li saret fid-defence establishment Amerikan, imma mbagħad il-world-wide web ġiet żviluppata f'Geneva fis-CERN, jiġifieri ġo post Ewropew li m'huwiex membru ta' l-Unjoni Ewropea - din hija għadma li nieħdu gost nagħtuha bis-sieq min-naħa għall-oħra f'din il- Kamra!

Għaldaqstant hawn ċertu bilanċ bejn riċerka Amerikana li kienet qed issir għad-difiża u għalhekk għandna quddiemna peace dividend tassew interessanti li forsi ħareġ mid-dismantlement tal-cold war.

Issa jekk dan il-peace dividend se jiġi kkummerċjalizzat u jekk dan issa se jaqa' kompletament f'idejn kumpanniji kbar multinazzjonali, allura se niġu f'sitwazzjoni fejn iċ-ċittadin se jkun biss xamm ir-riħa tagħha għal dak il-perjodu ta' meta ġiet declassified mid-defence establishment Amerikan u daħal fiha dan l-ammont ta' investiment anke min-naħa Ewropea.

Jekk il-kumpanniji sinjuruni l-kbar will tend to crowd out the assets u anke l-aċċess fuq l-internet, allura din se terġa' tingħalaq kważi daqskemm kienet magħluqa f'idejn id-defence establishment Amerikan meta kienet ġiet prodotta l-ewwel darba.

Għalhekk issa huwa l-waqt li d- distinzjonijiet bejn liġi fuq l-informazzjoni u liġi dwar il-means of conveying that information għandhom jibqgħu jaqgħu taħt il-konċett ta' shared resource, res communis omnium.

Jekk m'aħniex se nagħmlu dan qed nissograw li l-kummerċjalizzazzjoni ta' kulma jgħaddi minn fuq l-internet iwaqqa' anke l-karattru ta' l-internet li huwa wieħed essenzjalment demokratiku.

Sal-lum kulħadd huwa ugwali fuq l-internet, imma jekk min għandu l-flus jista' jikkmanda iktar minn min m'għandux flus allura d- demokrazija se titnaqqar.

Għaldaqstant tajjeb li nagħmlu kulma nistgħu biex l-aċċess ikun tassew universali billi f'dan ir-rigward ningħaqdu mal- UNESCO.

Veru li jrid ikun hemm bilanc fejn jidħlu protezzjoni ta' copyright u commercial interests tas-settur privat, imma dan ikun ġust meta jkun għall-finijiet ġenwini u mhux meta jkun għal rikummerċjalizzazzjoni ta' assets kulturali li huma tad-dinja kollha.

Ta' min jinnota wkoll li s-saħħa ta' l-internet tista' tgħin to bridge the gap - jekk għad hawn min huwa impenjat biex joħloq dan il-bridge - li qiegħed dejjem jikber bejn min huwa sinjur u min kulma jmur qed ikompli jiftaqar.

Dan għaliex waqt li l-internet jista' jgħin biex jagħti empowerment lil dawk li huma sotto-żviluppati - mhux biss ġo pajjiżi sotto- żviluppati imma anke ġo postijet sotto-żviluppati ġo pajjiżi żviluppati - pero' jekk dan jibqa' għaddej bit-trend ta' kummerċjalizzazzjoni sfrenata u bla limitu allura mbagħad dan jista' joħloq sitwazzjoni fejn l-internet jiġi operat biss minn elite ta' nies.

B'hekk imbagħad jerġa' jkollna global class structure ibbażata fuq various degrees of electronic literacy u jien ma naħsibx li din se tkun welcome għal min huwa tassew impenjat għall-aċċess universali ta' din l-informazzjoni.

Madam Speaker, huwa għalhekk li flimkien ma' persunaġġi oħra internazzjonali ngħaqadna biex nipproponu t-twaqqif ta' an independent international commission biex tissalvagwarda l-internet freedoms għax illum dawn jeżistu imma qed jiġu minaċċati minħabba din ir-rikummerċjalizzazzjoni li qiegħed insemmi.

Fil-liġi Maltija u f'ħafna liġijiet oħra, naturalment b'varjazzjonijiet minn pajjiż għall-ieħor, hemm dritt kweżit ta' min huwa sotto-żviluppat li dawk l-internet freedoms li llum jeżistu ma jiġux miċħuda lilhom.

Kważi hemm dritt kweżit ukoll li dawk l-internet freedoms li jeżistau llum, il-11 ta' Lulju, 1997 ma jiġux miċħuda lil future generations.

Għalhekk, Madam Speaker, bil-liċenzja tal-Kamra qed intawwal daqsxejn waħda fuq dan is-suġġett għax hawn qegħdin verament f'punt kritiku dwar il-liberta' u l-karattru demokratiku ta' l-internet.

Jekk din se tiġi maħkuma minn dawn l-interessi kummerċjali internazzjonali allura se jispiċċa l-aspett ta' liberta', l-aspett privat, l-aspett ta' dritt fundamentali tal-bniedem li llum igawdu ċ-ċittadini world-wide.

Għalhekk qiegħed nirrikkmanda li ssir din il-commission.

Kif diġa' għidt, hemm appell internazzjonali permezz ta' website li qiegħda fuq HTTP://WWW.Diplomacy EDU/internet fejn qed jibda jiġi artikolat il-mod kif din l-independent international commission tista' tissalvagwarda dawn il- freedoms, kif tista' tinkoraġġixxi preżentazzjoni, diskussjoni u proposti sabiex il-framework regolatorju jkun beneficial u mhux negative.

Dan huwa dak li qiegħed navvanza hawnhekk illejla u minn dan joħroġ dak li semmejt dalgħodu meta għidt li minflok ma' jkun hemm qorti li tkun qiegħda tassattivament tiddeċiedi l-konflitti li jqumu dwar l-internet ikun hemm mekkaniżmu ta' arbitration li minn żmien għal żmien ikun jista' jagħti awards ħalli bil-mod il-mod jiżviluppa code of practice u code of ethics.

Madam Speaker, għalissa għadna 'l bogħod biex naslu għall-United Nations convention on the harmonisation of information practices.

Għalissa iktar qegħdin fil-livell ta' arbitration għax permezz tagħha nistgħu niżviluppaw prattika internazzjonali u Malta qiegħda f'post ideali li tospita dan l- arbitration.

Illum host ta' website jista' jkun anke fuq dgħajsa f'nofs il- baħar imma Malta hija ideali anke minħabba li kienet Malta li ressqet l- idea dwar il-Law of the Sea u kienet l-introduzzjoni tal-konċett ta' res communis omnium - għalkemm din kienet ġiet kwalifikata kważi esaġeratament u anke b'metodu inaċċettabbli għall-mod kif ċerti kumpanniji multinazzjonali rnexxielhom idaħħlu l-interessi tagħhom over and above il- konċett tar-res communis omniun - li tant għenet fl-iżvilupp tal- Konvenzjoni tal-Law of the Sea u l-istess ħaġa tapplika għall-outer space law fis-sens li, per eżempju, ma jistax jitla' rocket Amerikan u għax iqiegħed il-bandiera ta' pajjiżu hemm jgħid li l-qamar jew Mars huwa ta' l- Amerikani!

Dawn l-affarijiet għandna nittrattawhom iktar bħala l-common property of all citizens of mankind u dawn it-teknoloġiji l-ġodda ta' l- informatika u komunikazzjoni għandhom iktar u iktar jiġu kkonsidrati taħt dan il-qafas ċentrali ġuridiku.

Għalhekk qed nissuġġerixxi hawnhekk li din il-kummissjoni internazzjonali u indipendenti tkun tista' sservi bħala l- clearing house dwar l-użu kif ukoll dwar dak li jiġi kkatergorizzat bħala abbuż ta' l-internet billi taħdem b'mod miftuħ u demokratiku, kif jippermetti l-internet, b'mod li din tkun interattiva anke fl-arranġamenti u l-awards arbitrarji tagħha, u b'mod li kull parteċipant għandu rwol u ma jeskludi lil ħadd.

Madam Speaker, għalhekk nagħlaq billi nagħmel request for comments mill- Parlament - hawnhekk naħseb li anke l-kummissjoni nazzjonali għandha tkun interessata f'din l-inizjattiva - sabiex dawn il-ħames aspetti tal- mekkaniżmu internazzjonali jkunu jistgħu jiġu covered b'dawn l-RFCs.

Dawn jirrigwardaw ir-rule making authority ta' dan il-mekkaniżmu ta' arbitraġġ, il-proċeduri ta' arbitraġġ, l-istruttura ta' din il-kummissjoni, l- establishment tagħha u naturalment il-funding tagħha.

Dawn il-punti qed inqiegħedhom fir-records ta' dan il-Parlament.

Jien inħeġġeġ lill- kummissjoni nazzjonali biex tikkonċerna ruħha iktar u iktar b'dan ir- regulatory framework internazzjonali għaliex regulatory framework lokali ma jkunx biżżejjed u, barra minn hekk, jekk naħdmu b'dan il-mod naħseb li nkunu nistgħu nsalvaw l-internet freedoms li ġew żviluppati matul dawn l- aħħar erba' snin u nissalvagwardaw dan id-dritt fundamentali ġdid li sar għandu l-bniedem tal-lum.

Dan huwa dritt ġdid li l-bniedem għandu permezz tat-teknoloġija li jfisser li llum il-ġurnata l-Istat qed jonqoslu l-poter tiegħu u l-individwu qed jieħu iktar u iktar axxendenza, kemm bħala suġġett tad-dritt internazzjonali u anke fil-qasam kummerċjali, biex issa bdejna naraw li l-futur ta' l-individwu jista' jkun iktar liberu, iktar indipendenti u iktar awtonomu fir-relazzjonijiet tiegħu, kemm lokalment kif ukoll internazzjonalment, bis-saħħa tat-teknoloġiji l-ġodda fl- informazzjoni u fil-komunikazzjoni.

Pero' biex naslu s'hawn irid ikollna biżżejjed ilqugħ kontra min irid jazzarda li jużurpa dawn il-freedoms.

Għaldaqstant hawnwhekk jien nappella biex din in-national commission tkun tassaw kummissjoni nazzjonali billi tilqa' kontra kull użurpatur ta' existing internet freedoms as enjoyed by present day subscribers, by potential subscribers u by future generations of subscribers ta' l-internet biex b'hekk tassew ikollna dan id-dritt fundamentali ġdid li ħolqitilna t- teknoloġija ġdida fl-informatika u fil-komunikazzjonijiet.

Grazzi ħafna, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimkari?

L-Onor.

Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Grazzi, Madam Speaker.

Jien smajt b'interess dak li qal l-Onor.

Sceberras Trigona dwar id-diversi punti mqajma f'din id- diskussjoni u partikolarment l-atteġġament tiegħu lejn l-internet u kif l- internet jista' jkun xi ħaġa li jagħti dritt fundamentali ġdid lis- soċjeta'.

Jien naħseb li ta' min jikkonsidra l-inizjattivi li semma l- Onor. Membru bir-reqqa u bis-serjeta' u barra minn hekk, fl-opinjoni tiegħi, tkun ħaġa tajba wkoll jekk id-diskussjonijiet li jsiru f'dan il- Parlament ma jkunux marbutin biss ma' dak li qed jiġri f'pajjiżna imma wkoll ma' ħsebijiet li jqajmu interess ta' livell 'il bogħod mix-xtut tagħna, speċjalment f'aspetti bħal dawn.

Madam Speaker, bħala politiku kif ukoll bħala bniedem li ngħix f'dan il- pajjiż, ma nistax nirreżisti t-tentazzjoni li ngħid li filwaqt li l-Onor.

Membri tan-naħa tal-Gvern, fosthom l-Onor.

Sceberras Trigona, qed jitkellmu favur id-dritt fundamentali ġdid ta' l-informatika, donnhom qed jinsew jitkellmu fuq l-importanza tad-drittijiet fundamentali eżistenti, fosthom id-dritt fundamentali għax-xandir ħieles f'pajjiżna.

Jien naħseb li f'dan l-atteġġament hawn xi ftit ta' kontradizzjoni għax dawn l-affarijiet għandhom x'jaqsmu kemm ma' l-informatika, kemm mal-komunikazzjoni, kif ukoll mal-mod ta' kif in-nies iwasslu messaġġ lil xulxin.

Bħala politiku nħoss li huwa d-dover tiegħi li nirrimarka fuq dan l-atteġġament u npoġġih għall-attenzjoni tal-poplu Malti għax filwaqt li l-Gvern Laburista jidher li qed isegwi l-programm u l-atteġġament tal-Partit Nazzjonalista fl- interess li ħoloq fl-informatika - għalkemm forsi mhux bl-istess ritmu u intensita' - sfortunatament il-qasam tax-xandir, li huwa marbut ma' dan il- qasam, għaddej gas down lejn il-passat.

Imma issa ħalli nitkellmu fuq il- futur għax, wara kollox, din il-kummissjoni għandha tħares kontinwament lejn il-futur.

Madam Speaker, wieħed għandu dejjem jara li kummissjoni bħal din tingħata ċerta importanza għax din għandha bosta xogħol siewi x'tagħmel.

Fil-fatt ir-review li kien għamel il-kunsill li kien twaqqaf wara l-elezzjoni ta' l- 1987 jgħid li f'dawn l-aħħar erba' snin kien sar xogħol siewi fuq a national strategy for information technology.

Dan ix-xogħol siewi ma kienx marbut biss ma' dak li kien qed isir permezz tal-Kunsill Nazzjonali għax- Xjenza u Teknoloġija u ta' entitajiet u kumitati oħrajn imma kien abbażi ta' l-għażla li kien għamel il-Partit Nazzjonalista malli tela' fil-gvern fl-1987 meta għaraf li ma jistax ikun li dan il-pajjiż jiżviluppa jekk ma jifhimx li t-telekomunikazzjoni kienet il-bażi għal kull infrastruttura.

Din l-għażla kienet saret bl-iktar mod serju u llum qed naraw li permezz tagħha dan il-pajjiż għandu tip ta' teknoloġija li jagħmilha possibbli li jsir żvilupp fl-aspett ta' l-informatika.

Madam Speaker, fl-ewwel snin li kont f'dan il-Parlament, jiġifieri madwar għaxar snin ilu, waqt diskors li kien għamel l-ex-Segretarju Parlamentari Muscat, Alla jaħfirlu, li kien responsabbli minn dan il-qasam, kien tagħni l-okkażżjoni biex insemmi l-importanza li jkollna telekomunikazzjoni permezz tal-fibre optic.

Jien niftakar li dakinhar kont iddiskrivejt li l- ħtieġa li f'pajjiżna jkollna struttura u infrastruttura ta' l-informatika hija importanti daqskemm kien importanti l-bżonn li jkollna l-elettriku kullimkien.

It-teknoloġija ta' l-informatika hija kruċjali għal kull pajjiż imma din tassumi importanza akbar f'pajjiż żgħir.

Dan għaliex pajjiż żgħir ikollu riżorsi limitati, speċjalment fir-riċerka, u għalhekk ikun irid ifittex kontinwament li javvanza permezz tat-teknoloġija li tkun qed tiżviluppa madwar id-dinja.

GĦalhekk hemm bżonn li pajjiżna jżomm ruħu aġġornat kontinwament f'dan il-qasam u biex nilħqu dan l-għan wieħed għandu jagħti l-appoġġ tiegħu lil din il-kummissjoni ħalli min-naħa tagħha din tkompli għaddejja b'review ta' dak ix-xogħol kollu li sar u biex tkompli dejjem miexja bl-istess ritmu għax jekk tnaqqas ir-ritmu tfisser li din qed taqa' lura u barra minn hekk il-qasam tat-teknoloġija ta' l-informatika jinsab miexi b'pass mill-iktar avvanzat.

Madam Speaker, hawn ta' min jgħid li wieħed mit-thrusts li ġie ssuġġerit lill-Kummissjoni Nazzjonali għat-Teknoloġija ta' l-Informatika huwa l-bżonn li fost l-oħrajn ikun hemm state of the art telecommunication services, cellular and wireless network paging.

GĦalkemm f'pajjiżna għad m'għandniex is-sistema tal-paging din diġa' teżisti u bl-iżvilupp li qed isir, il- pagers saru speċi ta' arloġġi li wieħed jista' jilbishom fuq idejh biex b'din it-teknoloġija sofistikata, per eżempju, waqt li jkun għaddej bix- xogħol tiegħu wieħed ikollu mezz kif jikkomunika ma' ħaddieħor u ħaddieħor jikkomunika miegħu mingħajr il-bżonn ta' makkinarju goff.

Madam Speaker, jidher li f'pajjiżna l-kultura tat-teknoloġija ta' l- informatika dieħla dejjem iktar u dan huwa sinjal pożittiv għax din tista' sservi ta' gwadann mhux biss f'livell ta' edukazzjoni imma tista' sservi wkoll biex tagħti dak il-vantaġġ kompetittiv li pajjiżna, bħala pajjiż żgħir, irid ikompli ifittex kontinwament.

Fil-fatt nixtieq inpoġġi għall- konsiderazzjoni tal-Ministru responsabbli li waħda mill-funzjonijiet li għandu jkollha din il-kummissjoni hija li tara l-iżviluppi kollha li jsiru f'dan il-qasam u tanalizzahom fl-isfond ta' kif dawn jistgħu jirrendu lil pajjiżna iktar kompetittiv internazzjonalment.

Ikolli nirrimarka li sfortunatament l-Oppożizzjoni Laburista kienet ikkritikat ħafna l- inizjattiva li kien ħa l-Kunsill Nazzjonali għax-Xjenza u Teknoloġija fl- organizzazzjoni tal-"ġimgħa ta' xjenza u teknoloġija", liema kritika kienet diretta lejn l-ispiża li ntnefqet fuqha.

Fil-fatt din l-inizjattiva kellha suċċess enormi tant li kienu attendew għaliha għexieren ta' eluf ta' studenti, ġenituri u ċittadini għax permezz tagħha setgħu jifhmu iktar mill- qrib ir-realta' xjentifika u teknoloġika f'Malta, kif ukoll setgħu jifhmu bl-iktar mod sempliċi ċerti prinċipji xjentifiċi li forsi f'ħajjithom u fil- formazzjoni edukattiva li ħadu ma kellhomx iċ-ċans jitgħallmuhom.

Jiena nistenna li inizjattiva bħal din għandha tkun il-mera ta' inizjattivi oħra li għandhom jittieħdu fis-snin li ġejjin għaliex dik l-inizjattiva swiet biex tippopolarizza x-xjenza u t-teknoloġija f'pajjiżna.

Naturalment hemm ħafna inizjattivi oħrajn x'jistgħu jittieħdu, fosthom bl-użu tal-media u tat-televiżjoni.

Kemm jista' jkun għandu jkun hemm din it-tip ta' popolarizzazzjoni b'mod kontinwu.

Inizjattivi bħal dawn għandhom jitkomplew mhux għaliex saru mill-Gvern ta' qabel imma għaliex dawn ħallew il-ġid u l-affarijiet li jħallu l-ġid ma naħsibx li għandna nippolitiċiżżawhom, anzi affarijiet li jkunu ta' fejda għas-soċjeta' tagħna kemm jista' jkun għandna nsostnuhom.

Madam Speaker, huwa essenzjali li l-kultura ta' l-informatika tkompli tiġi żviluppata fl-iskejjel.

Meta fil-poter kien hemm il-Gvern Nazzjonalista kien inbeda l-programm għall-introduzzjoni tal-computers fl- iskejjel primarji.

Milli jidher din il-kummissjoni se tissuġġerixxi li jkompli jiġi żviluppat dan il-proġett li kien inbeda taħt l- amministrazzjoni l-oħra għax din fil-fatt issuġġeriet li jsiru proġetti li huma marbutin ma' dak li diġa' sar bħal, per eżempju, li fl-iskejjel ikun hemm l-internet.

Illum qed naraw li l-internet dieħel f'numru ta' skejjel u f'ħafna djar.

L-internet kienet esperjenza importanti għal dan il- pajjiż.

L-ewwel esperjenzi fejn il-Gvern ta' dak iż-żmien utilizza d- distinzjoni bejn il-mod regolatorju u l-mod ta' operazzjoni naħseb li kien proprju fil-qasam ta' l-informatika.

Din ir-regolamentazzjoni kien ħadha minn idejn it-Telemalta billi lil din il-korporazzjoni l-Gvern għamilha bħala waħda minn fost numru ta' operaturi ta' l-internet.

Din kienet l- ewwel esperjenza li għadda minnha dan il-pajjiż u din tant imxiet smoothly li ħafna nies lanqas biss indunaw x'kien qed iseħħ.

Il-Gvern ta' dak iż- żmien kien ħaseb biex jilliberalizza dan is-suq u biex kemm jista' jkun jiftaħ il-possibbiltajiet li ċ-ċittadin tagħna jkollu għażla f'dawk li huma operaturi li jagħtuh aċċess għall-internet.

Madam Speaker, kif qal tajjeb l-Onor.

Sceberras Trigona l-internet hija sistema ta' informazzjoni illi għandha ħafna mill-konċett tal-common ownership ta' l-informazzjoni.

Jien naħseb li l-qalba tal-ħsieb ta' l- internet hija illi din tkun mezz li bih l-informazzjoni tkun tista' liberament tgħaddi minn persuna għal oħra jew minn grupp ta' persuni għal ieħor.

Jien naħseb li din hija rivoluzzjoni sħiħa mhux biss f'pajjiżna jew fil-kummerċ elettroniku imma wkoll fil-mod kif joperaw l-oqsma tal-kultura, ta' l-edukazzjoni u tal-komunikazzjoni fl-aktar sens wiesa' tagħhom.

Għalhekk naħseb li l-internet hija waħda mill-affarijiet li din il- kummissjoni trid iżżomm quddiem għajnejha kontinwament għaliex dan huwa żvilupp illi se jbiddel il-mod ta' kif jikkomunikaw in-nies u f'ċertu aspett anke kif jgħixu u kif jaħdmu.

Din il-kummissjoni mhux biss għandha tħares u taġġorna perjodikament l-istrateġiji nazzjonali imma għandu jkollha strateġiji oħra bħalma huma kif il-popolarizzazzjoni ta' l-użu ta' l-internet tista' taffettwa l-patterns tal-mod ta' kif ngħixu, kif tista' tgħin lil ċerti setturi li għandhom diffikultajiet fiżiċi biex jintegraw ruħhom fis-soċjeta' tagħna, kif tista' tgħin setturi oħrajn biex ikollhom mezz ta' tagħlim fid-djar tagħhom permezz ta' l-internet u kif tista' tgħin biex ikun hemm żviluppi fil-mod ta' kif jaħdmu n-nies minn djarhom.

Madam Speaker, l-informatika se tkun qed tbiddel kontinwament dak li s'issa hu normali fil-ħajja tagħna ta' kuljum.

Per eżempju, l-Onor.

Sceberras Trigona semma t-telemedicine li kienet waħda mit-temi li kienu ntgħażlu għall-world development telecommunications conference, id-WDTC, li għandha ssir f'pajjiżna s-sena d-dieħla.

Dan huwa aspett importanti ħafna rigward kif inti tista' tuża' l-informatika biex tagħmel konsulti mediċi fuq l-iscreen permezz tas-sistemi elettroniċi ta' l- informatika u, aktar minn hekk, permezz tal-konverġenza li qed issir mad- dinja kiollha bejn it-trasmissjoni tad-data, ta' l-immaġini u tal-vuċi.

Dan huwa żvilupp importanti ħafna li rridu nkomplu niżviluppawh bħala parti mill-infrastruttura tal-pajjiż.

Fil-fatt dan għandu jwassalna biex ma nieqfux fuq il-livell ta' telekomunikazzjoni li għandna imma li nimxu lejn l-aspett ta' l-ISDN - integrated service digital network - u lejn aspetti oħrajn li jintegraw b'mod ħafna aktar effettiv l-immaġini, il-vuċi u t- trasmissjoni tad-data.

Hu ta' interess partikolari għalina li l-aspett tat- telemedicine ikun inkluż fid-WDTC għaliex aħna mhux biss qed niżviluppaw l- infrastruttura tat-telekomunikazzjoni imma għandha tradizzjoni kbira, antika u ta' eċċellenza fil-mediċina.

Dan ifisser li min ikollu bżonn li jfittex nies esperti f'ċerti areas partikolari li f'pajjiżna m'għandniex ikun jista' juża din is-sistema biex jieħu l-pariri neċessarji minn għandhom mingħajr ma jkollu bżonn li fiżikament imur minn pajjiż għall- ieħor.

Dan huwa aspett li qed inpoġġih bħala eżempju f'dan id-dibattitu biex bih nuri kif aħna nistgħu nużaw l-informatika biex ċerti aspetti ta' eċċellenza li għandna f'dan il-pajjiż, f'dak li huwa żvilupp u knowhow, inkunu nistgħu nutilizzawhom internazzjonalment.

Madam Speaker, issemmiet ħafna l-Unjoni Ewropea u l-Onor.

Sceberras Trigona qalilna li l-fatt li llum id-dinja saret villaġġ globali huwa punt li jaħdem kontra li nkunu membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Din in-naħa tal- Kamra temmen li huwa fl-interess ta' Malta li nkunu fl-Unjoni Ewropea għax Malta tista' tiggwadanja immensament anke fil-qasam tat-teknoloġija ta' l- informatika.

Jiena għadni niftakar bl-iktar mod ċar il-laqgħa li kelli hawn Malta mal-Kummissarju Bangemann, responsabbli minn dan is-settur, fejn kien stqarr pubblikament li Malta ġiet identifikata biex issir wieħed miċ- ċentri ta' eċċellenza tat-teknoloġija ta' l-informatika ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan kollu kien marbut mas-sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea.

Fil- fatt wara l-konferenza msejħa MARIS, dwar kif it-teknoloġija tal- komunikazzjoni tista' tintuża fil-qasam marittimu u kif dan jista' jssaħħaħ ir-relazzjonijiet Ewro-Mediterranji, aħna konna għamilnielu preżentazzjoni permezz tat-Telemalta dwar is-sitwazzjoni ta' l-iżvilupp tat- telekomunikazzjonijiet f'pajjiżna, liema preżentazzjoni serviet bħala konferma ta' kemm dan il-pajjiż żviluppa f'dan il-qasam.

Aħna nisperaw li din l-inizjattiva ma tintilifx imma li forsi jinstabilha qafas ġdid fil- proċess tal-Euro-Med għax jien nemmen bis-sħiħ li x-xogħol li sar biex Malta tkun tista' ssir ċentru ta' eċċellenza fl-informatika għandu jiġi utilizzat anke fid-dimensjoni Ewro-Mediterranja.

Aħna nemmnu li l-Unjoni Ewropea setgħet tagħtina impetus aktar b'saħħtu, setgħet żżommna għaddejjin b'ritmu iktar mgħaġġel, setgħet tagħtina l-possibbilta' ta' finanzjament għal setturi bħal dawn u setgħet tagħtina wkoll l-appoġġ tagħha għall-iżvilupp ta' dawn is-setturi li minnhom mhux biss igawdi s- settur ta' l-informatika imma tgawdi l-ekonomija u s-soċjeta' kollha.

Dan huwa aspett li ma rridux nitilfuh f'din id-diskussjoni li qed issir fuq it- telekomunikazzjoni u t-teknoloġija ta' l-informatika, għax ħafna drabi meta titkellem fuq dan is-settur hekk varju u dinamiku jkollok it-tentazzjoni li titkellem fuqu biss u tinsa jew titlef id-dimensjoni ħafna iktar wiesgħa ta' dan is-settur li tagħmlu tant kruċjali għall-iżvilupp ekonomiku, li jġib miegħu il-ħolqien ta' l-impjiegi u aktar kompetittivita' fuq livell internazzjonali.

Fis-sebgħinijiet, jiġifieri meta kien hemm il-Partit Laburista fil-gvern, kien hawn il-biża' illi t-teknoloġija l-ġdida setgħet tfisser it-telfien ta' l-impjiegi.

Fil-verita' l-effett huwa assolutament kuntrarju għax jekk f'dan il-qasam inti ma żżommx ruħek aġġornat kontinwament tibda titlef l-impjiegi u hawnhekk wieħed jinnota b'sodisfazzjon illi din it-tagħlima ttieħdet u li dik il-biża' issa ġiet sorpassata.

Jiena nemmen li waħda mill-affarijiet li din il-kummissjoni għandha tikkonsidra hija li, kif din is-sistema ta' l-informatika ma tistax tifridha mill-iżviluppi li qed isiru fl-oqsma tal-computers, ta' l- internet, tad-data transmission, ta' l-ASDM u tat-telekomunikazzjoni, hekk wkoll ma tistax tifridha mill-iżviluppi li qed isiru fil-qasam tax-xandir u tal-media.

Dan għaliex illum qed tisparixxi d-distinzjoni bejn qasam u ieħor, bħalma qed jisparixxi wkoll il-konċett li t-telekomunikazzjonijiet huma xi ħaġa sterili jew xi ħaġa amorali ikella xi ħaġa apolitica.

Fil- fatt l-ITU għal ħafna snin kienet issostni li l-telekomunikazzjonijiet huma xi ħaġa teknika u allura fihom ma jidħlux aspetti morali u politiċi.

Jiena naħseb li l-internet waqqa' dak l-argument tant li llum l-ITU qiegħda tara kif tista' ssir xi forma ta' regolamentazzjoni biex tassigura li dak li qed isir fil-qasam tat-telekomunikazzjoni jiġi kkonsidrat fir-rigward tal- content tiegħu u mhux it-telekomunikazzjonijiet qishom ma fihom content ta' xejn.

Fid-dinja kollha qed iseħħu żviluppi biex kumpanniji tax-xandir isiru wkoll kumpanniji tat-telekomunikazzjoni, kif ukoll li kumpanniji tat- telekomunikazzjoni jsiru wkoll kumpanniji tax-xandir.

Qiegħed jidher bl- iktar mod ċar li dawn il-conversions se jkomplu għaddejjin u jien m'għandi l-ebda dubju li t-tieni fażi tar-rivoluzzjoni fix-xandir - l-ewwel fażi saret meta l-Gvern Nazzjonalista kien illiberalizza x-xandir -għandha tkun li dik il-liberalizzazzjoni li saret fir-rigward tax-xandir tkun marbuta wkoll mal-qasam tat-telekomunikazzjoni jew għallinqas li wieħed għandu jistudja l-iżvilupp li jista' jsir meta l-qasam tax-xandir żżewwġu mal- qasam tat-telekomunikazzjoni.

Dan huwa aspett li l-kummissjoni tista' tistudja u l-aħjar mod kif tagħmel dan huwa billi tara x'qegħdin jagħmlu pajjiżi oħra fl-istess rigward.

Naturalment wieħed irid iħares lejn l-aspetti kollha biex b'hekk nevalwaw sew il-konsegwenzi.

Madankollu huwa essenzjali li dan il-konċett ta' konverġenza bejn il-qasam tal-media u l-qasam tat-telekomunikazzjoni ma jintilifx għax fid-dinja ta' l-informatika dan huwa l-proċess li f'pajjiżi oħrajn diġa' qed iseħħ u allura ma naffordjawx li ma nikkonsidrawhx.

Sur President, xi tfisser l-informatika għal pajjiżna?

L-informatika huwa qasam li l-Gvern preċedenti tah importanza enormi għax aħna ridna nagħtu servizz modern lill-poplu.

Gvern Nazzjonalista mhux biss ta brief lill-MSU biex tagħmel minn kollox biex tintroduċi t-teknoloġija ta' l- informatika fi ħdan is-sistema tal-gvern - naħseb li din kienet waħda mill- ikbar suċċessi li kellha l-MSU - imma kienet ukoll il-politika tal-Gvern ta' dak iż-żmien li jippopolarizza, jilliberalizza u li kemm jista' jkun jiftaħ il-possibbilta' li din it-teknoloġija tintuża miċ-ċittadini kollha biex b'hekk nagħtu dak is-sens ta' empowerment liċ-ċittadin.

Hawnhekk nista' nfakkar fix-xogħol kollu li għamilna meta konna fil-gvern biex bnejna infrastruttura fil-qasam tat-telekomunikazzjoni li pajjiżna tant kellu bżonn u li sfortunatament tan-naħa l-oħra tant kienu jikkritikawna dwarha.

Jien naħseb li ż-żmien tana raġun għax illum kulħadd jifhem li meta dħalna biex nibdlu l-infrastruttura tat-telekomunikazzjoni mill-qiegħ konna qed nagħtu servizz lil ġenerazzjonijiet futuri.

Illum ħadd ma jmerik meta tgħidlu li l-iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna huwa intrinsikament marbut ma' l-infrastruttura tat-telekomunikazzjoni.

Niftakarni niltaqa' ma' ditti barranin li kienu qegħdin jikkonsidraw li jiġu joperaw mill-Freeport ta' Marsaxlokk u dawn kienu jistaqsuni f'liema stat qegħdin t-telekomunikazzjonijiet f'pajjiżna, ovvjament biex jaraw kif jistgħu jintegraw ix-xogħol li jistgħu jagħmlu fil-Freeport ma' l-uffiċċji li għandhom madwar id-dinja.

Wieħed irid jiftakar li aktar ma jkun hemm kumpanniji li jaħdmu fuq bażi globali u aktar ma pajjiż b'ekonomija relattivament żgħira, bħalma hija tagħna, jipprova jopera fis-swieq internazzjonali, huwa importanti ħafna li nżommu kontinwament quddiem għajnejna l-bżonn li s-sistemi ta' telekomunikazzjoni u tat-teknoloġija ta' l-informatika tagħna jkunu sistemi avvanzati li jħajru dak l-investiment li tant għandna bżonn.

Sur President, dan huwa settur li rridu nkomplu nħarsu lejh u huwa żgur li dan se nkomplu nsegwuh bir-reqqa, kif għamilna aħna meta konna fil- gvern.

Il-Partit Nazzjonalista ċertament li se jkompli jaġġorna l- politika tiegħu f'dan is-settur sabiex mill-bankijiet ta' l-Oppożizzjoni nagħtu l-kontribut tagħna lejn il-poplu.

Aħna ma nistgħux ma nħossuniex sodisfatti u kburin b'dak li għamilna meta konna fil-gvern għax lil dan is- settur aħna tajnih boost kbira u naħseb li dan huwa fatt rikonoxxut nazzjonalment.

Għalhekk tkun ħaġa tajba li l-Gvern Laburista jżomm ir- ritmu li konna għaddejjin bih ħalli lit-teknoloġija ta' l-informatika nkomplu nagħtuha l-importanza li ħaqqha.

Hemm bżonn li f'dan il-pajjiż jkollna dibattitu kontinwu fuq din il-materja biex b'hekk it-teknoloġija ta' l-informatika tinxtered mal-pajjiż, titneħħa kull biża' li jista' jkun hemm u biex naċċertaw li din tkun ta' l-aqwa kwalita' għax - hawn se nerġa' lura għal dak li kont rrimarkajt ftit inqas minn għaxar snin ilu f'dan il- Parlament - din hija importanti daqskemm huwa importanti li jkollna d-dawl u l-ilma.

Sur President, it-teknoloġija ta' l-informatika hija importanti anke għall-għażliet strateġiċi tagħna u għaldaqstant kien importantissimu li dan il-pajjiż ikun jista' jifforma parti mill-information super highway, liema għażla kien fil-fatt ħadha l-Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Permezz ta' fibre optic cable li jinsab għaddej minn qiegħ il-baħar żidna l-kapaċita' u s-saħħa tat-trasmissjoni.

Dak l-investiment li konna għamilna qegħdin ingawdu minnu llum u se nibqgħu ngawdu minnu għal xi żmien, pero' jekk aħna rridu li nżommu u nsostnu a state of the art service, kif nemmen li din il-kumissjoni se tipprova tagħmel, hemm bżonn li s-servizz tat- telekomunikazzjoni jiġi żviluppat aktar bħal, per eżempju, f'dawk li huma networks li għandna ma' pajjiżi oħrajn fil-Mediterran.

Dan għaliex biex nattiraw aktar xogħol u aktar investiment lejn pajjiżna ma rridux naqgħu lura mal-pajjiżi oħrajn kompetituri tagħna.

Per eżempju, nafu li Ċipru għandu komunikazzjoni tajba mhux biss mal-Mediterran u mal-bqija ta' l- Ewropa, iżda permezz ta' cables li għaddejjin minn qiegħ il-baħar huwa mqabbad ma' diversi postijiet fl-Afrika u fl-Asja u allura dan jagħti lil Ċipru vantaġġ qawwi f'għajnejn l-investituri.

Dan il-fattur, fil-fehma tiegħi, ma nistgħux nitraskurawh.

Sur President, bħala ministru jien kont ħadt l-inkarigu li nara kif nistgħu niżviluppaw dejjem aktar is-settur ta' l-informatika u f'dan ir-rigward jien kont bdejt nagħmel laqgħat regolari ma' l-MDC u mal-ministru li dak iż-żmien kien responsabbli mill-industrija.

Din hija xi ħaġa marbuta ma' dak li aħna nistgħu noffru biex nattiraw kumpanniji li għalihom l-informatika hija essenzjali.

Din kienet idea u inizjattiva tiegħi personali li fiha kont nara strateġija li tista' twassalna għal tragwardi dejjem akbar u għalhekk jien nawgura li din l- inizjattiva tkompli għaddejja.

Fi żmien meta jien kont responsabbli mill-qasam tat-telekomunikazzjoni, il-Korporazzjoni Telemalta kienet qed tħares ukoll lejn il-possibbilta' li bħalma ngħaqadna ma' l-Italja ningħaqdu wkoll mat-Tuneżija ħalli b'hekk nagħmluha possibbli li jinħoloq circuit bejn Malta, l-Italja u t-Tuneżija permezz ta' fibre optic link li jservi ta' utilita' għal min irid jittrasmetti d-data u jikkomunika minn kontinent għal ieħor u għal min ikun għaddej mhux biss minn north għas-south imma anke mill-east għall-west tal-Mediterran.

Dan forsi m'huwiex direttament fil-brief ta' din il- kummissjoni imma dan żgur li jorbot max-xogħol li hi trid tagħmel għaliex xogħolha huwa li tara li jkollna sistema ta' telekomunikazzjoni kontinwament aġġornata u żviluppata biex pajjiżna jkun jista' jikkompeti ma' pajjiżi oħrajn.

F'dan il-qasam nistgħu noqogħdu żguri li ħaddieħor m'huwiex qed jistenna lilna u dan ikollu sinifikat akbar meta pajjiżi oħra kompetituri tagħna għada pitgħada jsiru membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Ċerti pajjiżi kompetituri tagħna se jieħdu vantaġġ fuqna għaliex se jkunu nvoluti fil-programmi ta' l-Unjoni Ewropea, se jirċievu finanzjament mill- Unjoni u allura se jgawdu minn aktar benefiċċji.

Jien jidhirli li l-Gvern preżenti għamel għażla sfortunata għax bħala pajjiż issa ċedejna d-dritt li nkunu l-membru li jmiss ta' l-Unjoni u allura se nitilfu dak il-vantaġġ

Sur President, qegħdin ngħidu dan kollu mhux għaliex b'xi mod irridu nfixklu x-xogħol ta' din il-kummissjoni, anzi l-kritika u l-kummenti kollha li din in-naħa tal-Kamra għandha dritt li tagħmel - u li beħsiebha tkompli tagħmel - huma ntenzjonati biex ir-riżultati ta' din il-kummissjoni jkunu dejjem fl-interess ta' pajjiżna.

Jien nawgura li l-expertise, it- training u l-background tan-nies li se jkunu fuq din il-kummissjoni jutilizzawh għall-aħjar interess ta' pajjiżna.

Ċertament huwa f'postu li wieħed jawgura li din il-kummissjoni tkompli fit-triq li konna qbadna aħna u li tagħmel review u aġġornament kontinwu ta' l-istrateġija nazzjonali tat- teknoloġija ta' l-informatika.

Il-kummissjoni trid tagħmel dan fil-qafas ta' kif pajjiżna jrid jilħaq grad dejjem ogħla ta' kompetittivita' billi jkollna formazzjoni edukattiva aktar b'saħħitha, kif ukoll billi ma nibżgħux mill-ġdid għax jekk Malta ma żommx ruħha aġġornata ma tkunx tista' tagħmel progress.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Aktar rimarki?

L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO (Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l- Industrja): Sur President, jiena segwejt dan id-dibattitu u jidher ċar li hemm ħafna punti fejn b'mod ġenerali ż-żewġ naħat tal-Kamra jaqblu fuqhom, għalkemm naturalment imbagħad hemm punti speċifiċi fejn m'aħniex naqblu fuqhom.

Hawnhekk xtaqt nirriferi l-iktar għad-diskors tax-shadow minister, l-Onor.

Josef Bonnici, u se nirrispondi għal xi rimarki li għamel.

Napprezza l-fatt li l-Onor.

Membru qal li l-Gvern Laburista għandu politika li se teħodna full speed ahead fid-direzzjoni ta' l-informatika.

Ċertament li bħala poplu għandna nitgħallmu nużaw il-mezzi ta' l- informatika u li dawn għandna narawhom bħala għodda siewja sabiex inżidu l- effiċjenza u ntejbu l-isforzi tagħna.

Jien ngħidha mingħajr tlaqliq li ċerti diskorsi li jippruvaw jitfgħu dubji fuq il-ħidma ta' Gvern Laburista ġdid fil-qasam ta' l-informatika m'huma xejn ħlief diskorsi mingħajr sugu u nżid ngħid li huwa ħażin li biex tipprova tagħmel gwadann politiku tipponta subgħajk għal dak li seta' ġara fi żmenijiet oħra biex tqanqal dibattitu fuq ħwejjeġ tal-passat meta diskors bħal dak huwa kollu out of context.

M'hemmx dubju li dan il-Gvern altru li huwa committed li jipprovdi u jtejjeb l-infrastruttura neċessarja għal sistemi moderni ta' telekomunikazzjoni, aktar u aktar meta dawn qegħdin jagħmlu ħerba minn konċetti li sal-lum għadna nqiesuhom bħala reliable and efficient.

Sur President, forsi l-akbar rivoluzzjoni kienet proprju f'dak li ġara bis-saħħa ta' l-internet.

Min-network li kellu l-oriġini tiegħu f'sistemi militari fi żmien is-sittinijiet, illum nafu li madwar id-dinja hawn kważi 40 miljun ruħ jużaw dan in-network u probabbilment sakemm niġu biex nibdew is-seklu l-ġdid dan in-numru se jkun tela' għal madwar 200 miljun.

Ilkoll smajna bl-istqarrija min-naħa tal-President ta' l-Istati Uniti li sa tliet snin oħra 20% tal-kummerċ se jibda jsir permezz ta' l-internet.

Qed ngħid dan biex wieħed jifhem u japprezza l-importanza ta' din ir- rivoluzzjoni fil-qasam ta' l-informatika u f'dak li għandu x'jaqsam mal- oqsam kummerċjali u industrijali.

Għalhekk nistgħu ngħidu li l-konċetti tradizzjonali qed jitmermru, inkluż l-konċett territorjali meta wieħed jiġi biex jara liema liġi tapplika f'każ ta' transazzjoni permezz ta' l- internet bejn ċittadini ta' nazzjonijiet differenti.

Per eżempju, meta wieħed jixtri ktieb minn fuq l-internet huwa probabbli li tapplika l-liġi ta' dak il-pajjiż fejn qiegħed il-ħanut u mhux il-liġi tal-pajjiż ta' dak l-individwu li jkun qed jixtri u għaldaqstant dawn il-konċetti joħolqu sfidi ġodda li rridu nkunu lesti li niffaċċjawhom.

Il-Kummissjoni Nazzjonali għat-Teknoloġija ta' l-Informatika se jkollha żżomm dawn il- problemi quddiemha, kemm fl-operat tagħha u kemm fit-tfassil ta' l- istrateġija nazzjonali.

M'hemmx dubju li l-operat ta' din il-kummissjoni se jkun wieħed oneruż ħafna u allura wieħed bl-ebda mod ma jista' inaqqas mir-responsabbiltajiet li se jkollha din il-kummissjoni.

L-informatika għandha u se jibqa' jkollha sehem importanti fl-iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna.

Kif semma tajjeb l-Onor.

Josef Bonnici, f'pajjiżna għandna diversi intrapriżi li huma direttament relatati mal-produzzjoni ta' oġġetti ta' teknoloġija għolja.

M'hemmx dubju li dan il-Gvern huwa kommess li kemm jista' jkun jagħti support sħiħ lil din it-tip ta' industrija, iżda hawnhekk ta' min jgħid li fl-industrija tal-manifattura l-informatika m'hijiex limitata għall-produzzjoni ta' dawn il-prodotti biss.

Riċentement jien kelli l-opportunita' nżur fabbriki li jisfruttaw l-informatika sabiex iżidu l-produttivita' u jnaqqsu l-ħela.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Bonnici, anke fabbriki fil-qasam tat-tessuti jużaw it-teknoloġija avvanzata ta' l- informatika biex jibqgħu kompetittivi.

Per eżempju, fabbrika tat-tessuti tuża software speċjali li jgħinha taħli l-inqas drapp possibbli u meta wieħed jibda jara dawn l-affarijiet b'għajnejh, iktar ikun jista' japprezza kemm l-informatika għandha relazzjoni diretta mal-qasam industrijali.

Sur President, jien naqbel ma' l-Onor.

Josef Bonnici li għandu jsir sforz kollettiv biex entitajiet governattivi jpoġġu għad-dispożizzjoni tal- pubbliku materjal f'forma diġitali, kemm fuq l-internet kif ukoll fuq CD- Rom.

Fil-fatt, hawnhekk jien nixtieq nappella għal inizjattiva akbar min- naħa tas-servizz pubbliku f'dan il-qasam.

B'dan il-pass ikollna ħafna vantaġġi għax jekk, per eżempju, nieħdu l-metodu ta' printing dan se jkun mill-aktar environmental friendly peress li ma tinħeliex karta bla bżonn billi l-pubbliku jkollu aċċess għall-informazzjoni bl-iktar mod faċli u mingħajr il-ħtieġa li din tkun printed fuq il-karta.

Barra minn hekk il- gvern għandu l-possibbilta', biex ma ngħidx id-dmir, li jagħti aċċess għal ċerta informazzjoni u għall-pubblikazzjonijiet ta' natura uffiċjali.

Il- metodu tat-teknoloġija ta' l-informatika jista' jkun ideali sabiex dan il- materjal jitqassam u jiġi aġġornat perijodikament.

Pero' l-isforz tal-gvern f'dan il-qasam għandu jkun iktar profond fis-sens li l-informazzjoni li l- gvern jiġbor għandha tkun aċċessibbli għaċ-ċittadin.

Il-Gvern preċedenti kien wiegħed liġi li tagħti aċċess għal din l-informazzjoni taħt il- prinċipju magħruf tal-freedom of information imma qatt ma kien wasal biex jimplimenta dik il-wegħda.

L-istess nistgħu ngħidu għall-qasam tad-data protection għax pajjiżna huwa wieħed minn mill-ftit li, għalkemm huwa ċivilizzat, m'għandux liġi li tipproteġi d-data personali u privata ta' l-individwu.

Nista' ngħid li bħalissa qed isir sforz kbir min-naħa tal-Gvern preżenti f'din id- direzzjoni u fil-fatt fi ħdan il-ministeru tiegħi hemm task force li qed tistudja s-sitwazzjoni preżenti biex toħroġ b'liġi li tirrimedja l- anomaliji li jeżistu bħalissa.

X'inhuma dawn l-anomaliji?

Filwaqt li napprezza l-investiment li sar fl-infrastruttura għat-teknoloġija b'riferenza diretta għall-qasam tat-telekomunikazzjoni u b'mod iktar ġenerali fl-informatika, irrid insemmi l-fatt li l-liġijiet ta' pajjiżna ma mxewx paripassu mar-rivoluzzjoni li sibna ruħna fiha.

GĦalhekk huwa għalxejn li aħna ngħidu li xtaqna nħajru lejn Malta iktar industriji ta' din in-natura meta parti mill-infrastruttura kienet għadha nieqsa.

Per eżempju, filwaqt li fil-liġi kriminali hemm ħafna reati li ma jkoprux atti kommessi bl-intervent tal-computers, imbagħad hemm oħrajn li huma dubjużi.

F'ċerti każijiet il-liġijiet ta' pajjiżna ma jinkriminax il-hacking, jiġifieri l-aċċess bla permess f'sistema komputerizzata.

Barra minn hekk, s'issa għadha ħaġa dubjuża kemm il-frodi bil-computer huwa reat għax, għalkemm f'pajjiżna ftit kellna każijiet bħal dawn, hemm tendenza li anke l- kriminali Maltin isiru hi-tech u għalhekk aħna għandna r-responsabbilta' morali li nagħtu l-aħjar protezzjoni liċ-ċittadin.

Dawn huma ftit mill- isfidi li għandu quddiemu kemm dan il-Gvern modern u dinamiku kif ukoll din il-Kummissjoni Nazzjonali għat-Teknoloġija ta' l-Informatika li qed niddibattu dwarha.

Sur President, jien nista' nassigura lil kulħadd li Gvern Laburista ġdid jinsab geared up għall-isfidi kollha tal-millenju l-ġdid, pero' sfortunatament f'kull dibattitu ta' din il-Kamra wieħed dejjem qed jaqa' fl- istess diskors, jiġifieri dwar jekk Malta kenitx se tiggwadanja iktar kieku daħlet fl-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt dan id-diskors kważi qed jintuża minn kull Onor. Membru li jagħmel diskors fuq kull liġi li tersaq quddiem dan il- Parlament.

Jien xi kultant nimmeravilja ruħi meta nisma' lill-kelliema ta' l-Oppożizzjoni jgħidu li fil-qasam tat-teknoloġija hemm globalisation tas- settur ta' l-informatika u li hemm dinja oħra barra l-Ewropa, jiġifieri l- Asja, il-Ġappun partikolarment, u l-Amerka, kif fil-fatt semma' l-Onor.

Pullicino.

Dan il-kumment kien f'waqtu ħafna.

B'daqshekk ma rridx ngħid li l-Ewropa m'għandhiex l-importanza tagħha f'dan is-settur - dażgur li għandha! - imma mbagħad aħna ma nistgħux ngħidu li l-fatt li l-poplu eleġġa gvern b'mandat ċar li ma jisseħibx bħala membru sħiħ ma' l-Unjoni Ewropea, b'daqshekk m'hemmx dinja oħra x'tiġi sfruttata fil-qasam ta' l-informatika!

Sur President, jien nixtieq nikkonkludi d-diskors tiegħi billi nawgura suċċess lil din il-kummissjoni fir-responsabbiltajiet kbar li għandha.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

L-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Sur President, f'dan il-Parlament illum qed niddiskutu l-Kummissjoni Nazzjonali għat-Teknoloġija ta' l-Informatika, liema kummissjoni se tkompli taħdem biex twettaq dak li kien beda jsir mill- unit nazzjonali għall-informazzjoni teknoloġika li kien twaqqaf taħt il- Gvern Nazzjonalista.

Illum aħna qed niddiskutu t-terms of reference ta' din il-kummissjoni u fl-istess ħin allura qed nifhmu kemm huwa importanti li mingħajr dewmien din tgħaddi mill-paroli għall-fatti.

M'għandix dubbju li ħafna mid-deċiżjonijiet li mistennija tieħu din il-kummissjoni se jkunu onerużi għax jittrattaw materjal li għalina għadu ġdid.

Pajjiżna għadu fil- bidu ta' ħidma estensiva f'dan il-qasam u għalhekk, kummenti pikużi bħal, ngħidu aħna, li l-Gvern preċedenti għamel ftit li xejn bl-organizzazzjoni li kien waqqaf, ma narahomx serji, anzi nemmen li din il-kummissjoni se tkun f'pożizzjoni li taħdem aħjar permezz ta' dak li diġa' sar.

Pero' importanti nifhmu li f'dan il-qasam għadna fil-bidu u għalhekk dak li nagħmlu għandna nagħmluh b'ċertu impenn għax is-suċċess jirrikjedi responsabbilta' u sforz kemm min-naħa tal-kummissjoni, kif ukoll min-naħa tal-Gvern li se jwaqqafha u li se jiffinanzjaha.

Il-fatt li ħadna daqshekk fit-tul biex niddibattu dan is-suġġett juri kemm qed nagħtuh importanza proprju għax qed nifhmu li ma nistgħux naqgħu lura u lanqas nitilfu l-ħin.

Permezz ta' din il-kummissjoni għandna naraw żvilupp f'diversi setturi, fosthom fiċ-ċivil, fl-edukazzjoni, fil-kummerċ, fil-politika lokali u fit- tisħiħ tal-komunita'.

Jien segwejt lill-Ministru Bartolo jitkellem fuq dan il-qasam u bejni u bejn ruħi għidt li għandu problemi kbar, speċjalment biex jagħti l-ħajja lil dawk l-ideali li tkellem dwarhom.

Sur President, nixtieq nagħmel osservazzjoni li għalkemm id-dokument li l-Ministru ppreżenta fih diversi terms of reference dan jien ma narahx bħala business plan, jiġifieri li dak li hemm miktub fih se jissarraf fi programm ta' ħidma.

Filwaqt li jien nemmen li l-Ministru għandu fiduċja fil-membri li għażel fuq din il-kummissjoni, naqbel mar-raġunijiet li semma sieħbi l-Onor.

George Pullicino għaliex aħna għandna xi dubji f'uħud minn dawn il-membri.

GĦalhekk nixtieq li meta jgħaddi għall-winding up il- Ministru jispjegalna kif se nassiguraw li dan id-dokument fil-fatt se jaħdem.

Pajjiżna ma jistax jaqa' lura f'dan il-qasam u għalhekk in- negozji, l-iskejjel u l-kunsilli lokali għandhom jaġġornaw ruħhom ukoll għax ġaladarba dawn qed jagħtu servizz lill-poplu, għandhom ikunu effettivi fil-mod kif jagħtu dan is-servizz skond il-ħteġijiet ta' llum.

Il-ħidma ta' din il-kummissjoni hija waħda kruċjali.

Fl-istorja taċ-Ċina nisimgħu bil-ġrajja tar-rivoluzzjoni kulturali u hawnhekk jien naħseb li l-Ministru bħalissa għandu r-responsabbilta' li jara li s-soċjeta' tagħna tieħu sehem kontinwu fil-bidliet kbar li hemm bżonn isiru fid-diversi aspetti tal-ħajja tagħha.

Din il-kummissjoni għandha wkoll ir-responsabbilta' li toffri direzzjoni f'dan il-qasam u wisq nibża' li jekk tfalli milli tagħmel dan, jista' jidħol il-periklu li n-negozju jieħu over dik id-direzzjoni.

GĦalhekk irridu noqogħdu attenti għax għalkemm għandi fiduċja fin- negozjanti jien ninsab konxju li hemm differenza bejn ir-responsabbilta' tan-negozjant u dik tal-politiku.

Jien nemmen li s-suq jista' jkun l- enerġija wara din il-kummissjoni pero' jien qatt ma nittollera li s-suq ikun dak li jagħti d-direzzjoni għax inħoss li rridu nkunu iktar konkreti.

Madam Speaker, f'dan id-dokument qed nosserva wkoll li mkien ma sibt riferenza għall-perijodu ta' żmien li fih din il-kummissjoni trid tagħmel il-ħidma tagħha.

Meta partit politiku jkun fil-gvern jista' jaqa' fit- tentazzjoni li jwettaq bidliet, iressaq rapporti u jwaqqaf kummissjoni bħal din sempliċement biex ikun iwettaq il-programm elettorali tiegħu u għalhekk, peress li naf kemm hija importanti l-ħidma ta' din il- kummissjoni, hemm bżonn li dan id-dokument ikun verament mod ta' ħidma biex din il-kummissjoni ma tkunx kummissjoni finta.

Naqbel perfettament mal- Ministru meta qal li llum ma nistgħux niżolaw ruħna mill-progress li qed isir madwarna.

Fil-fatt, f'paġna 1 ta' dan id-dokument hemm ħsieb sabiħ ħafna li jgħid hekk:

"Bħalma n-nazzjonijiet ma jistgħux jgħaddu mingħajr l-ekonomija internazzjonali iżda huma mġiegħla jadattaw l-ekonomija tagħhom għall- kompetittivita', f'dan ir-rigward huma wkoll imġiegħla jadattaw għall- qawmien tas-soċjeta' informatika fuq livell globali.".

Lili dan il-kumment għoġobni ħafna għax juri li aħna, bħala pajjiż żgħir - fil-fatt l-Onor.

Sceberras Trigona diġa' rrifera għal dan fid-diskors twil tiegħu - ma nistgħux niżolaw ruħna imma rridu naraw kif qed nipparagunaw ma' pajjiżi oħrajn f'din il-linja ta' komunikazzjoni.

Sur President, jien nemmen li l-Gvern għandu jimpenja ruħu fl- iffinanzjar ta' dan il-proġett għax inkella d-dibattiti twal u sbieħ li nagħmlu f'dan il-Parlament ikunu kollha għal xejn jekk kemm-il darba ma jkollniex riżultati konkreti.

X'se jiġri jekk din il-kummissjoni jkollha problemi ta' finanzjament?

Hawnhekk nista' nagħti l-eżempju tal-proġett ta' Buġibba, fejn il-Gvern ried juri lill-poplu li hu kapaċi jagħmel xi ħaġa - forsi dan huwa stil maniġerjali! - pero' jien inqabbel l-iffinanzjar ta' dan il-proġett ma' bir bla qiegħ għax għalkemm spiss nistaqsu fuq kemm sewa dan il-proġett u kif intnefqu dawn il-flus qatt għadhom ma tawna risposta kompleta.

Li qed nipprova ngħid li fejn il-Gvern irid jagħmel xi ħaġa kapaċi jiffinanzjaha u kapaċi jagħtiha s-saħħa meħtieġa u allura jien nistaqsi: Lil din il-kummissjoni se nagħtuha dik is-saħħa biex mill-kliem ngħaddu għall-fatti?

Meta aħna qegħdin nifhmu u naqblu ma' l-importanza u mal-ħtieġa ta' dan kollu li qegħdin nitkellmu dwaru, u meta jidher li l- Ministru Bartolo jaf sewwa x'irid minn dan il-proġett, u meta nafu li l- futur ta' pajjiżna jiddependi mill-ħidma ta' din il-kummissjoni, allura ta' min jistaqsi: X'fondi se nallokaw u taħt liema ministeru se taqa' din il- kummissjoni?

Jien żgur li l-Ministru Bartolo għandu din l-informazzjoni kollha u allura jien nistaqsi: Se jkun ġust miegħu innifsu u mal-poplu bil- budget li l-Gvern tiegħu se jalloka għall-ħidma ta' din il-kummissjoni?

Din il-kummissjoni se tkun tista' taħdem bis-serjeta'?

Kliem il-Ministru se jkun jista' jieħu l-ħajja?

Niġi issa biex nagħmel rimarka rigward problema li tista' tinħoloq permezz tal-parteċipazzjoni ta' nies mill-MSU f'din il-kummissjoni.

Jekk se jkollok nies mill-MSU biex jgħinu liċ-chairman ta' din il-kummissjoni, kif jidher li se jiġri, aħna għandna d-dubji tagħna dwar kemm dawn verament jistgħu jkunu kritiċi fil-konfini tal-ħidma ta' l-MSU.

Wieħed mill- iskopijiet tal-kummissjoni huwa proprju li tanalizza x'tagħmel l-MSU fejn tidħol l-informatika u kif permezz ta' din il-ħidma nistgħu nġibu 'l quddiem l-iżvilupp ta' l-informatika fiċ-ċivil.

GĦalkemm huwa tajjeb li jkun hemm uħud mill-impjegati ta' l-MSU jaħdmu ma' din il-kummissjoni, irridu noqogħdu attenti għax il-kummissjoni li qegħdin niddiskutu għandha terms of reference mod u l-MSU għandha terms of reference differenti.

Minkejja li dawn għandhom jaħdmu flimkien, bħalma din il-kummissjoni tista' taħdem ma' ħafna awtoritajiet oħra, hemm bżonn tinżamm ċerta indipendenza biex il-ħidma tal-kummissjoni tkun verament tista' titwettaq.

Qiegħed nagħmel din l-osservazzjoni għaliex nemmen li din il-kummissjoni trid tagħti kontribut qawwi u effettiv u m'hijiex lesta li tkun kummissjoni finta.

Il-messaġġ li rrid inwassal bid-diskors tiegħi f'dan id-dibattitu huwa li m'għandniex nippermettu li xi settur mis-soċjeta' tagħna jaqa' lura u għalhekk din il-kummissjoni m'għandhiex tingħata d-direzzjoni min-negozju u lanqas għandha tkun nieqsa mill-finanzjament meħtieġ.

Madam Speaker, bħala kelliemi għall-kunsilli lokali nħoss li l- informatika hija opportunita' għall-iżvilupp tal-politika lokali f'pajjiżna.

Jiena jiddispjaċini li għad hawn x'uħud miż-żewġ naħat tal- Kamra li mid-diskorsi tagħhom f'dan il-Parlament jidhru li għadhom m'humiex konxji tas-siwi u l-importanza tal-istess kunsilli lokali.

GĦad hawn min li meta jsemmi l-kunsilli lokali spiss ikun qiegħed jirriferi għalihom bħallikieku dawn huma xi kummissjoni jew xi dipartiment.

Jiena nemmen li rridu nistmaw l-awtoritajiet skond ir-responsabbiltajiet li għandhom u allura rridu nifhmu li kunsilli lokali fl-aħħar mill-aħħar huma l-gvern lokali.

Qed ngħid hekk għaliex kemm ilu li kellna l-bidla fil-gvern għadna ma rajniex sinjali li verament juru li lill-kunsilli lokali rridu nħalluhom f'iżjed liberta' biex verament jaħdmu ta' gvern lokali.

Lill-kunsilli lokali rridu ngħinuhom jiżviluppaw politika lokali billi jibdew japprezzaw aktar id-drittijiet u d-dmirijiet tagħhom biex b'hekk dawn verament isiru ċentru li jirrendi servizz lill-komunita'.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, jekk jogħġbok, għaqqad mas-suġġett tal- Mozzjoni.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Napprezza li s-Sedja qiegħda ssegwini u naħseb li anke l-Ministru Bartolo qiegħed jifhimni.

Jiena nara li l-kunsilli lokali qegħdin jirrendu servizz fil-komunita' u allura l-informazzjoni teknoloġika għandha twassal sabiex inkomplu nsaħħu l-informazzjoni fis-soċjeta', kemm bħala pajjiż kif ukoll bħala komunita'.

Għalhekk jagħmel sens li nitkellmu fuq l-informazzjoni teknoloġika u l-kunsilli lokali.

L-informazzjoni teknoloġika għandha tkompli twassal lejn it-tisħiħ tal-komunikazzjoni pero' dan ma jseħħx jekk, kif qal tajjeb il-Ministru, inħallu dawk l-ostakli li qed jifirdu dipartimenti minn xulxin, komunitajiet minn xulxin, kunsilli lokali minn xulxin, skejjel minn xulxin u anke nazzjonijiet minn xulxin.

Permezz ta' din il-kummissjoni aħna rridu nneħħu l-ostakli kollha li jistgħu jifirdu dipartiment minn ieħor għax jekk ma jsirx hekk ma narx kif il-kummissjoni jista' jkollha ħidma fejjieda.

Ma jistax ikollna, per eżempju, ostaklu bejn id-dipartiment li taħtu se taqa' din il-kummissjoni u l-ministeru tal-ġustizzja u kunsilli lokali.

Nittama wkoll li din il- kummissjoni taħdem tajjeb mal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni li għadna kemm konna qegħdin niddiskutu ftit tal-ġranet ilu.

Dawn l- osservazzjonijiet qed nirripetihom għaliex naf li semmihom ukoll il- Ministru li ressaq dan id-dokument u allura la hemm qbil irridu noqogħdu attenti li nagħmlu ħilitna biex negħlbu dawn l-ostakli.

Nixtieq nagħmel riferenza wkoll għal paġna 5 ta' dan id-dokument li tittratta l-inizjattivi, fejn insibu riferenza għall-informazzjoni teknoloġika u l-komunita'.

Meta l-Gvern tal-Partit Nazzjonalista ta l- ħajja lill-kunsilli lokali ħaseb biex dawn ikollhom uffiċini armati bis- servizz ta' computer u llum saħansitra għandna kunsilli li qegħdin jaħdmu biex ikollhom paġna fuq l-internet.

Jiena għamilt enfasi dwar il-ħtieġa ta' kummissjoni effettiva għaliex nemmen li din il-kummissjoni għandha taħdem bi sħiħ mal-kunsilli lokali.

Il-kunsilli lokali m'għandhomx ikunu biss punt ta' riferenza iżda wkoll il-mezz li bihom il-ministru responsabbli minn din il-kummissjoni jasal għand il-komunita'.

Bħalma spiss jiġri, it-tentazzjoni hija li kulħadd ikun irid jidher hu u forsi anke din l-kummissjoni tkun trid tidher hi f'dan il-qasam u allura ma tħallix spazju għall-kunsilli lokali.

Atteġġjament bħal dan joħloq atmosfera ħażina li jiena persważ li wieħed jista' jevita bi ftit attenzjoni u direzzjoni.

Hawnhekk nixtieq nappella lil min se jkun responsabbli biex jagħmel il- pressjoni meħtieġa ħalli jara li jkun hemm l-investiment meħtieġ.

Id- dibattitu li qed nagħmlu fuq dan il-qasam ikun finta jekk min se jkun responsabbli li jwettaq il-ħidma ma jkollux il-mezzi meħtieġa u għalhekk irridu naraw li dik il-bidla li ta l-bidu għaliha l-Gvern Nazzjonalista - din il-ħidma ma saritx biex il-Gvern ikun wettaq xi ħaġa mill-programm elettorali tiegħu imma minħabba l-ħteġijiet tal-poplu - tkompli titwettaq u tissaħħaħ għall-ġid tal-poplu tagħna.

Is-soċjeta' Maltija ma tistax taqa' lura f'dan il-qasam meta pajjiżi oħra diġa' mxew sew u qegħdin ħafna iktar qabilna f'dan il-qasam u għalhekk aħna ma nistgħux nitilfu din l- opportunita'.

Biex jitwettaq dak li qed jiġi mwiegħed jenħtieġ investiment kemm min-naħa tal-kummissjoni kif ukoll minn min se jirċievi s-servizz li se tagħti din il-kummissjoni, jiġifieri jekk din il-kummissjoni tagħti servizz lill-kunsilli lokali jeħtieġ li jsir investiment anke min-naħa tal- kunsilli lokali u l-istess nistgħu ngħidu għall-iskejjel.

Madam Speaker, ġaladarba semmejna lill-kunsilli lokali u l-informazzjoni teknoloġika rridu ngħidu li għall-budget li ġej ma jistax ikun hemm tnaqqis fil-vot li jingħata lill-kunsilli lokali.

Hawnhekk m'iniex se noqgħod niddiskuti l-budget pero' rridu naraw li dak kollu li se nagħmlu 'l quddiem ikun ireġi ma' dak li qed ngħidu llum.

Peress li dan id-dokument qed ikompli jiżviluppa r-rwol tal-kunsilli lokali, hemm bżonn ta' investiment adegwat u hemm bżonn li din il-kummissjoni taħdem flimkien mal-kunsilli lokali biex, fost affarijiet oħrajn, tara li dawn ikunu mgħammra bl-E-mail u bil-home page tagħhom fuq l-Internet.

Min jaf kemm hemm emigranti Maltin li jixtiequ jiddjalogaw mal-kunsilli lokali permezz tal-home page!

Irridu naraw ukoll jekk jistgħux isiru exhibitions fil-kunsilli lokali biex inżidu l-interess fit-teknoloġija informatika qalb il-komunita' u li jsiru seminars għall-kunsilliera dwar l-informatika u l-kunsilli lokali.

Madam Speaker, din il-kummissjoni nixtieq naraha tagħmel proposti ta' liġijiet jew regolamenti li jħarsu dak kollu li huwa negattiv dwar l- informazzjoni teknoloġika u nixtieq li l-Gvern ikun lest jintervjeni biex jikkontrolla dan l-aspett tas-settur.

Biex nagħlaq id-diskors tiegħi nixtieq nikkwota parti mill-business plan ta' l-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali li ġie approvat ftit xhur ilu - meta jien kont għadni membru tagħha - fejn din qed turi l-importanza li qed tagħti lil dan il-qasam.

F'dan il- business plan insibu miktub dan li ġej:

"L-iżvilupp tat-teknoloġija jrid ikun użat ukoll fl-aspett tal- ġemellaġġ bejn il-kunsilli lokali Maltin u dawk barranin u permezz ta' l-użu tat-teknoloġija, l-aktar ta' l-Internet, sistemi simili tal- kunsilli lokali Maltin jistgħu jiksbu informazzjoni primarja dwar lokalitajiet oħra barranin qabel jibdew xi proċess ta' ġemellaġġ u b'hekk jistgħu jagħrfu jekk humiex qegħdin fit-triq it-tajba sa mill- bidu tal-mixja tagħhom.

Madanakollu, fir-rigward tal-ġemellaġġ l- assoċjazzjoni għandha responsabbilta' li tmur iktar 'il bogħod minn hekk.

Il-kunsilli lokali jridu jinvestu fit-teknoloġija moderna biex din tgħin ukoll fil-ħidma u fil-koperazzjoni bejn l-istess kunsilli lokali u bejn il-kunsilli lokali u l-assoċjazzjoni, għax b'dan il-mod jista' jkollna komunikazzjoni aktar effiċjenti u wiesgħa."

Madam Speaker, l-isfida li għandna quddiemna hija dik li dan id-diskors inwettquh fil-prattika u dan m'għandniex nagħmluh minħabba l-kredibbilta' tagħna personali iżda għaliex nemmnu li l-ħidma li tista' twettaq din il- kummissjoni hija ta' ħtieġa għall-poplu tagħna.

Aħna lkoll inħobbu d- diskorsi, anke jien, pero' d-diskorsi mbagħad iridu jkunu sostnuti b'ħidma prattika.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, mill-ħafna kelliema li tkellmu f'dan id- dibattitu jidher ċar li hawn qbil ġenerali li t-teknoloġija ta' l- informazzjoni hija għodda li ttejjeb l-effiċjenza fil-pajjiż u li jekk din tiġi mħaddma tajjeb tista' sservi wkoll biex tagħti ħajja ġdida lill- ekonomija ta' pajjiżna.

It-teknoloġija ta' l-informazzjoni għandha sservi ta' opportunita' biex jingħalaq il-gap li hemm bejn l-ekonomija tagħna u dik tal-pajjiżi l-iktar industrijalizzati biex b'hekk pajjiżna jkun jista' jsir membru sħiħ tal-villaġġ globali li ħafna qegħdin ibassru li se jinħoloq fil-bidu tal-millenju l-ġdid.

Il-biża' huwa li jekk ma neħdux vantaġġ minn din it-teknoloġija ġdida nistgħu naqgħu aktar lura meta mqabbla kemm ma' pajjiżi iktar avvanzati minna kif ukoll ma' pajjiżi li huma tal-kalibru tagħna.

Madam Speaker, ftit xhur ilu meta l-Partit Laburista tela' fil-gvern, mal-ewwel ħass l-importanza li t-teknoloġija ta' l-informazzjoni għandha u għalhekk ħaseb biex jagħti nifs ġdid lil din l- istrateġija nazzjonali.

Hawn tajjeb wieħed jgħid li għalkemm partijiet minn din l-istrateġija li kienet tfasslet fl-1994 kienu diġa' bdew jiġu implimentati, dan il-proċess kien staġna.

Kien għalhekk li fil-bidu ta' din is-sena dan il-Gvern waqqaf kumitat biex jirrivedi l-istrateġija u jagħti ħajja ġdida lil dan il- proċess u fil-fatt dan il-kumitat lesta x-xogħol tiegħu u għadda rapport lill-Gvern fl-aħħar ta' Frar ta' din is-sena.

Dan il-kumitat saħaq fuq il- ħtieġa li jkollna strateġija nazzjonali tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni u ħass li huwa essenzjali li f'Malta nibnu soċjeta' ta' informazzjoni sabiex fil-bidu tal-millenju l-ġdid pajjiżna jkun jista' jieħu postu fis- soċjeta' globali ta' l-informazzjoni.

Forsi l-aktar rakkmandazzjoni importanti li ħarġet minn dan ir-rapport kienet dik li proprju titwaqqaf kummissjoni nazzjonali għat-teknoloġija ta' l-informatika biex tara li jitwettqu r-rakkmandazzjonijiet li hemm fl-istrateġija nazzjonali.

Dan ir-rapport jgħid li din il-kummissjoni għandha tiffoka fuq seba' punti li huma dawn: it-twaqqif ta' kultura tat-teknoloġija ta' l- informazzjoni; l-iżvilupp tat-tagħlim fit-teknoloġija tal-komunikazzjoni u ta' l-informazzjoni; l-iżvilupp ta' l-infrastruttura moderna tat- telekomunikazzjoni; l-użu effettiv tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni fl- organizzazzjonijiet Maltin; l-iżvilupp ta' l-industrija tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni għall-esportazzjoni; l-użu tajjeb tat-teknoloġija ta' l- informazzjoni biex ittejjeb s-servizzi tal-gvern, inkluż dik ta' l- informatika; u l-użu tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni biex nagħqdu s- setturi kollha tal-pajjiż.

Hawn ta' min jgħid li dan il-kumitat ippropona wkoll numru ta' proġetti li għandhom jitwettqu taħt kull wieħed minn dawn is-seba' punti li għadni kemm semmejt.

Il-Gvern ħa dan ir-rapport bis- serjeta' u l-kummissjoni ġiet proposta fil-bidu ta' dan ix-xahar u fil-fatt f'dan il-Parlament bħalissa qed niddiskutu t-twaqqif ta' din il- kummissjoni.

Madam Speaker, saru diversi mistoqsijiet dwar din il-kummissjoni lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali, pero' jien nixtieq nirrispondi għal mistoqsija minnhom fejn il-Ministru ġie mistoqsi għaliex l- information technology taqa' taħt l-Uffiċċju tal-Prim Ministru meta qed iressaq din il-mozzjoni l-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali.

Jien naħseb li l-Onor. kollega li għamel din il-mistoqsija jaf li jekk f'ħaġa bħal din ma jkunx hemm kordinament din tasal biex tfalli u għalhekk aħna, jiġifieri l-Uffiċċju tal-Prim Ministru u l-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali, qed nuru li dan il-kordinament u fil-fatt kien jeżisti mill-bidu.

GĦalkemm din il-mozzjoni qed iressaqha l-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali, min-naħa l-oħra fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru għaddejja attivita' oħra f'dan il-qasam.

Per eżempju, il- ministeru tiegħi, b'kordinazzjoni mal-ministeru ta' l-edukazzjoni u kultura nazzjonali, qed jieħu ħsieb li r-rappreżentanti tagħna jieħdu sehem f'dak kollu li għandu x'jaqsam ma' l-Unjoni Ewropea u mal-qasam ta' l- informatika.

GĦalhekk, wara li waqqafna din il-kummissjoni wieħed għandu jibda x-xogħol fuq dawn il-proġetti ħalli jibdew joħorġu r-riżultati mixtieqa.

Madam Speaker, waqt li kienet qed issir din il-ħidma l-Gvern ma qgħadx bil-qiegħda jsaħħan is-siġġu iżda kompla bil-ħidma tiegħu sabiex jagħti spinta 'l quddiem lill-implimentazzjoni tat-teknoloġija ta' l- informazzjoni.

L-istituzzjoni tal-MSU għandha tgħin biex iżżid it- trasparenza f'dan is-settur u biex tagħti spinta 'l quddiem lill-użu tat- teknoloġija ta' l-informazzjoni fid-dipartimenti tal-gvern billi tnaqqas id- distanza bejn il-MITTS u l-klijenti tagħha ħalli b'hekk jiżdied ix-xogħol f'dan is-settur.

Il-Gvern qed jaħseb ukoll biex jintroduċi l-information practices act sabiex dan ikompli jaġevola lill-industrija tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni u sabiex ikollna liġijiet li jmorru kontra l-atti kriminali li jsiru permezz ta' din it-teknoloġija ġdida ħalli b'hekk dawn jipproteġu liċ-ċittadin mill-użu ħażin tat-teknoloġija.

Madam Speaker, forsi l-iktar eżempju ċar ta' kif il-Gvern qed jiżviluppa dan il-qasam huwa l-mod li bih it-Telemalta bdiet tieħu pożizzjoni biex ittejjeb l-infrastruttura tat-telekomunikazzjoni ħalli taġevola l- introduzzjoni tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni f'pajjiżna.

Ta' min jgħid li bħalissa t-Telemalta qiegħda f'taħdidiet avvanzati ma' wieħed mis- suppliers tagħha fuq il-proġett tal-value added services.

Dan il-proġett huwa wieħed importanti ħafna għaliex se jagħti ħajja ġdida lill-exchanges diġitali tat-Telemalta.

Biżżejjed ngħid li permezz ta' dan il-proġett se jinbidlu l-processors fl-exchanges kollha u se tiġi introdotta sistema ta' software ġdid u ta' signalling diġitali.

B'dan il-proġett ta' upgrading it- Telemalta se tkun tista' toffri servizzi ġodda lill-abbonati kollha tagħha bħal, per eżempju, l-calling line identification ħalli dak li jkun ikun jaf min ċempillu biex b'hekk wieħed ma jibqax jagħti fastidju lil dak li jkun permezz tat-telephone.

B'din is-sistema se jkun possibbli li jingħata t- telephone number ta' min iċempillek, b'hekk dak li jkun ma tantx jabbuża għax jaf li min qed jirċievi t-telefonata se jkun jaf min qed iċempillu.

Servizz ieħor li se toffri t-Telemalta huwa d-distinctive alerting fejn min iċempel ikun jista' jindika lil min irid ikellem permezz ta' distintiv differenti għal kull membru tal-familja.

Hemm ukoll il-call transfer li permezz tagħha dak li jkun jittrasferixxi l-call minn telephone għal ieħor fid-dar tiegħu stess.

Barra minn hekk, permezz tas-sistema l-ġdida tas-signalling diġitali, jiġifieri s-signalling system seven u s-software il-ġdid li se jiġi nstallat, se jkun possibbli għat-Telemalta li tintroduċi s-sistema ta' Integrated Service Digital Network, l-ISDN.

L-exchanges ta' Malta llum huma kollha diġitali minbarra s-circuits ta' bejn l-exchanges tat-Telemalta u l-abbonat.

Tajjeb nirrimarka li f'dan il-Parlament snin ilu kienu qalu li f'pajjiżna qlibna għas-sistema diġitali mentri min-naħa ta' l- Oppożizzjoni aħna konna ngħidulhom li dan m'huwiex minnu.

Fil-fatt aħna konna korretti għaliex is-sistema m'hijiex kollha diġitali għax l-exchanges huma diġitali imma n-network għadu m'huwiex diġitali.

(Interruzzjonijiet) Iva, hekk kien intqal.

Inti ma kontx hawn u allura ma tistax tgħid imma jiena nista' ngħid għax mill-bankijiet ta' l-Oppożizzjoni kont nipprova nfiehem lin-naħa tal-Gvern li ma kenux korretti u llum inti stess qed tinduna li dik il-kritika li konna nagħmlu min-naħa ta' l-Oppożizzjoni kienet kritika f'waqtha.

Bl-introduzzjoni ta' l-ISDN pajjiżna se jkollu s- sistema kollha diġitali u t-Telemalta se tkun tista' tagħmel użu mill-wire tar-ramm.

Is-servizz tat-telephone llum insibuh kważi f'kull dar f'Malta u f'Għawdex u allura permezz ta' din is-sistema se jkun possibbli li fuq linja waħda f'kull dar ikun hemm żewġ numri differenti, filwaqt li fil-każ tal-klijenti kummerċjali fuq żewġ linji tat-telephones, se nkunu nistgħu ngħaddu 30 telefonata f'daqqa.

B'dan il-mod mil-lum se nkunu nistgħu nagħtu servizz diġitali fuq żewġ linji u mbagħad nużaw il-linji l-oħra biex nagħtu servizzi ġodda.

Dan se jkun utli speċjalment f'areas fejn il-linji diġa' ttieħdu kollha.

Permezz tas-sistema li se nintroduċu minn linja waħda tista' tieħu aktar servizzi u allura se jkun possibbli li nieħdu numru ta' linji li qed jintużaw illum biex nagħtu servizzi ġodda tat- telphone kif ukoll għall-użu ta' internet u affarijiet bħal dawn.

Madam Speaker, l-ISDN se jkollha impatt pożittiv ħafna fuq is-servizzi tat-teknolġija ta' l-informazzjoni għax b'permezz tagħha se jkun jista' jiġi introdott aċċess aħjar għall-internet u s-servizzi ta' video phones u video conferencing.

Min illum juża l-internet mid-dar seta' jużah biss permezz tal-modem b'rata li rari tilħaq it-33 kilobytes per second.

Permezz tas-sistema ISDN din ir-rata ta' aċċess se togħla għal 128 kilobytes per second għal servizzi normali mentri għall-klijenti kummerċajli l-prime rate access permezz ta' l-ISDN se titla' għal madwar 2,000 kilobytes per second, jiġifieri 60 darba aktar mis-sistema li għandna llum.

Is-sistema ta' l-ISDN tippermetti li jiġu nstallati sistemi tat- telephone li juru l-immaġini tiċċaqlaq flimkien mal-vuċi u l-ħoss kemm fid- dar, bħala video phones, kif ukoll fil-kummerċ, bħala l-video conferencing li huwa maħsub biex inaqqas il-ħin moħli fil-ġiri biex wieħed jattendi għal- laqgħat.

L-aċċess b'rata għolja u l-kapaċita' ta' din is-sistema li ġġorr is-sinjali ta' vuċi, mużika, immaġini u data, se jagħmilha possibbli li noffru applikazzjonijiet avvanzati tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni bħal, per eżempju, teleshopping, teleworking u distance learning.

(Interruzzjonijiet) Iva, qed tieħu pjaċir.

Mela issa qed tara li aħna m'aħniex fost dawk li jemmnu fit-teknoloġija ta' l-għerien, kif kontu tgħajruna imma aħna kellna viżjoni u issa qed inwettquha bil-fatti.

Dan l-istess bħal meta fl-1994 intom bdejtu sistema u mbagħad spiċċajtu ħallejtu kollox fuq l-ixkaffa.

L-importanti huwa li tattwa u aħna hekk qed nagħmlu.

It-teleshopping tippermetti li dak li jkun jixtri prodotti minn daru billi jkollu aċċess għal katalgi komputerizzati li jiġu mqassma fid- djar mill-bejjiegħa, waqt li t-teleworking hija sistema li tibbenefika lin- nisa tad-dar u lil min ibati minn xi diżabilita' għax permezz tagħha ċerti kategoriji ta' nies se jkunu jistgħu jaħdmu mid-dar tagħhom.

Din tibbenifika wkoll l-ekonomija ta' pajjiżna għax b'hekk inkunu nistgħu nagħmlu użu minn klassi ġdida ta' ħaddiema minn barra li se tnaqqas it- traffiku fit-toroq u konsegwentement tnaqqas it-tniġġiż ambjentali.

Madam Speaker, is-sistema ta' l-ISDN tista' tgħin ukoll fil-qasam ta' l- edukazzjoni għax toffri l-possibbilta' li studenti Maltin u Għawdxin igawdu minn prodotti ġodda bħad-distance learning, kemm mill-iskejjel kif ukoll mid-djar tagħhom.

Barra minn hekk, l-aċċess ta' l-internet u servizzi bħal dawn għandu jżid fit-tkattir ta' kompetenzi fit-teknoloġija ta' l- informazzjoni.

Dawn is-servizzi kollha se jitgawdew mill-abbonati tat- Telemalta f'Malta u f'Għawdex u mad-dinja kollha bl-istess livell ta' kwalita', irrispettivament mid-distanza.

Proġett ieħor li t-Telemalta se twettaq huwa dak ta' l-ATM backbone, fejn qed jiġi ppjanat li ndaħħlu l-aktar sistema avvanzata ta wide area networking li hawn fil-preżent.

Huwa maħsub li tiġi ntrodotta l-ATM backbone madwar Malta biex tissapportja l-high speed data services u b'hekk ikollna network li kapaċi jaqdi applikazzjonijiet ġodda bħalma huma t- telemedicine, it-teleshopping, id-distance learning, it-teleworking, l- interactive multi-media services u oħrajn.

Dawn is-servizzi jistgħu jiġu offruti lid-dipartimenti tal-gvern, lill-banek, lill-istituzzjonijiet u lis- setturi ta' l-edukazzjoni u tal-kummerċ permezz tal-fibre optic cables.

Qed jiġi studjat ukoll l-aħjar mod ta' kif nistgħu noffru aċċess għal dan il-high speed network lill-pubbliku in ġenerali biex inkomplu nxerrdu l- benefiċċji tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni.

Kif għidt, dawn is- servizzi ġodda huma maħsuba biex jistimulaw attivita' ekonomika ġdida fil- pajjiż, iżidu l-livell ta' edukazzjoni u kompetenza bażika fit-teknoloġija ta' l-informazzjoni fis-soċjeta' tagħna u jressquna aktar qrib tas-soċjeta' globali tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni.

Madam Speaker, huwa tajjeb li wieħed jitkellem ukoll dwar l-użu ta' l-IT fit-Telemalta.

Fil-fatt, wara r-rapport tas-Sur Tony Meilaq, it-Telemalta saret aktar konxja mill-ħtieġa li tuża t-teknoloġija ta' l-informazzjoni mhux biss għall-benefiċċju ta' ħaddieħor imma anke għaliha stess biex b'hekk tkun aktar effettiva u effiċjenti u allura tkun tista' toffri servizzi aħjar lill-klijenti tagħha.

Biex it- Telemalta tilħaq dawn l-għanijiet l-ewwel ma għamlet kien li saħħet id- dipartiment tagħha u ħatret assistant general manager biex jieħu ħsieb dan id-dipartiment hekk importanti.

Ftit qabel l-elezzjoni kien hemm diżastru fit-Telemalta f'dan il-qasam għax tista' tgħid li ma kien hemm assolutament xejn.

Is-Sur Meilaq kien korrett meta fir-rapport tiegħu ta stampa ċara ta' din is-sitwazzjoni mwiergħa u għalhekk it-Telemalta issa ħadet passi mill-ewwel u ħatret assistant general manager biex jara li dan id- dipartiment jitmexxa bis-serjeta'.

Dan id-dipartiment bħalissa qiegħed jaħdem fuq numru ta' proġetti, fosthom l-implimentazzjoni ta' local area network fi Spencer Hill li se jgħaqqad il-funzjonijiet komputerizzati kollha tat-Telemalta biex tinbena an integrated management system.

Fil-qasam tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni aħna qegħdin insegwu mill- viċin l-iżviluppi li qegħdin jiġru kemm fl-Ewropa kif ukoll fil-kumplament tad-dinja.

Bdejna nieħdu rwol attiv fil-MEDA programme li jikkonċerna s- soċjeta' ta' l-informazzjoni u li huwa parti mill-istrateġija ta' l-Unjoni Ewropea fir-rigward tar-reġjun tal-Mediterran.

Fil-konferenza ministerjali li saret f'Ruma s-sena l-oħra ġie mwaqqaf l-Aldana Group li qed jikkordina programm ta' xogħol fuq l-iżvilupp tas-soċjeta' ta' l- informazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-pajjiżi tal-Mediterran.

Aħna qegħdin nipparteċipaw bis-serjeta' f'dan il-grupp li semmejt u wasalna biex nagħmlu proposta ta' programm ta' xogħol li jkopri l-infrastruttura tat- teknoloġija ta' l-informazzjoni u komunikazzjoni u l-użu ta' din l- infrastruttura fl-edukazzjoni.

Madam Speaker, irrid inħabbar li minn diskussjonijiet li saru bejni u bejn il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali rriżulta li dalwaqt se jsir pilot project biex fl-iskejjel tkun tista' tidħol is-sistema ta' l- internet u jien nawgura li dan ma jdumx ma jseħħ.

Minn dan kollu jidher ċar li l-Gvern qiegħed jagħti l-importanza dovuta lit-teknoloġija ta' l- informazzjoni u li għandna strateġija ċara dwar fejn irridu naslu.

Bdejna t-twettieq tal-programm tagħna billi waqqafna l-Kumissjoni Nazzjonali għat- Teknoloġija ta' l-Informatika u billi qegħdin ninkoraġġixxu l-użu tat- teknoloġija f'kull qasam biex b'hekk inwaqqfu soċjeta' ta' informazzjoni li tkun tista' tieħu postha fis-soċjeta' globali ta' l-informazzjoni fil-bidu tat-tielet millenju.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Madam Speaker, għalkemm aħna ġżira f'nofs il- Mediterran m'ahniex maqtugħin għalina waħdu għax illum it-teknoloġija ta' l- informatika daħlet sew f'pajjiżna kif, wara kollox, tista' tgħid li daħlet f'ħafna pajjiżi oħra.

Il-progress ħadd ma jista' jżommu u wieħed mill- aħħar passi kbar li saru fid-dinja moderna kien l-iżvilupp tat-teknoloġija ta' l-informatika.

Il-Kummissjoni Nazzjonali għat-Teknoloġija ta' l- Informatika mhijiex qiegħda biex tikkontrolla x'jidħol jew ma jidħolx f'pajjiżna - ma naħsibx li dan għandu jkun l-għan ewlieni ta' din il- kummissjoni - imma twaqqfet bħala għajnuna f'dak kollu li għandu x'jaqsam mat-teknoloġija ta' l-informatika.

Naħseb li wieħed mill-bżonnijiet li għandna huwa li fuq l-internet ikollna programmi dwar l-informatika ta' kwalita' u bi prezz raġonevoli.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Edwin Vassallo, huwa mportanti li ma nħallux is-suq jiddomina dan il-qasam imma, kif tgħid l-istess mozzjoni, hemm bżonn li tkun din il-kumissjoni nazzjonali li tħejji u taġġorna istrateġija nazzjonali u biex tasal għal dan din trid tikkordina l-isforzi ta' l- organizzazzjonijiet pubbliċi u privati.

Din il-kummissjoni tista' sservi wkoll bħala l-post fejn wieħed jiddiskuti problemi li jolqtu lil xi setturi partikolari.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, il-ħin għad-diskussjoni għadda, se tibqa' in possesion?

ONOR.

CARMELO ABELA: Iva nibqa' in possession.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Onor.

Mizzi biex, jekk jogħġbu, jressaq l-aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 14 ta' Lulju, 1997 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - t-Tieni Qari;

Mozzjoni sabiex titwaqqaf il-Kummissjoni Nazzjonali għat-Teknoloġija ta' l-Informatika - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - t-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Garanziji ta' Self lil Impriżi Żgħar - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - t- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni - t- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - t-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - it- Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awditur Ġenerali u l-Uffiċċju Nazzjonali tal- Verifika - it-Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Madam Speaker, id-diskors tiegħi se jittratta dwar il-proġett ta' Buġibba u l-ħidma tal-kunsilli lokali.

Il-Gvern waqqaf kumitat ta' azzjoni li fih rappreżentanti ta' dawk kkonċernati u alloka fondi speċjali għall-proġett ta' Buġibba, li kulħadd jaqbel li kien wieħed bżonnjuż.

Il-kunsilli lokali huma gvernijiet lokali għax huma awtoritajiet eletti mill-komunita' u allura meta niġu biex niddeċiedu ċerti affarijiet - b'mod speċjali min-naħa tal-Gvern - irridu nagħmlu differenza bejn il-kunsilli lokali li huwa awtorita' lokali u r-rappreżentanti ta' xi kummissjoni jew ta' xi negozju.

Il-kunsill lokali jenħtieġ iżomm djalogu u kunsultazzjoni

ma' kull settur, pero' dak li rajna fil-proġett ta' Buġibba seta' kien ftit perikoluż għall-identita' ta' l-awtorita' pubblika.

Jekk verament irridu nagħtu aktar poteri lill-kunsilli lokali, nitlob lill-Gvern jikkonsidra li l-kunsilli lokali ma jibqgħux jiġu meqjusa qishom xi rappreżentanti ta' xi għaqda li tikkonċerna ruħha minn xi proġett li jkun qed isir iżda għandhom jingħataw ir-responsabbiltajiet u d-drittijiet li jixirqilhom.

GĦalhekk nitlob lill-Gvern biex jikkonsidra li jaqsam mal- kunsilli lokali ċ-chairmanship ta' kumitati bħal dawn.

Jien kont nistenna li l-action committee ta' proġett bħal dak f'Buġibba jkun chaired mill- kunsill lokali, kif għandu jsir f'action committees oħra.

Dan kien l-ewwel action committee li għamilna u għalhekk huwa tajjeb li naraw x'nistgħu nitgħallmu minn dak li sar jew ma sarx.

Fil-proġett ta' Buġibba r-rappreżentanza tal-kunsill lokali ġiet meqjusa daqslikieku kienet rappreżentanza ta' settur li għandu interess f'xi attivita' partikolari bħalma huma l-lukandiera u negozjanti oħra.

X'ġara b'dan l-atteġġament?

Kellna każ, per eżempju, fejn is-Sindku ta' San Pawl il-Baħar qal li l-kunsill ta' opinjoni li ċerta triq f'Buġibba issir one way iżda minflok ma sar hekk sar mod ieħor.

Dan kien hemm riferenza għalih f'artiklu fil-ġurnal 'il-mument" ta' nhar il-Ħadd li għadda.

Mela filwaqt li s-Sindku qed jgħid li ma ġiex ikkonsultat, min-naħa l-oħra fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6146, l-Onor.

Joe Debono Grech - forsi mhux tort tiegħu imma hekk qiegħda ir-risposta li tagħni - irrisponda hekk:

"Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra pjan li juri l-iskema tat- traffiku għaż-żona ta' Buġibba u l-Qawra.

Jien informat li l-iskema ġiet proposta mill-kunsill lokali u approvata b'xi tibdil mill-bord għall-kontroll tat-traffiku.".

Madam Speaker, jien qed nagħmel dawn ir-rimarki għaliex nixtieq li meta jkollna action committees bħal dawn jkun hemm konsultazzjoni iktar effettiva milli kien hemm fil-każ tal-proġett ta' Buġibba.

Jien persważ li l-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar huwa kuntent bil-mod ta' kif inħadem dan il-proġett għaliex bih iggwadanja ħafna pero' fil-ġejjieni rridu nkunu aktar attenti fil-mod kif isiru dawn il-konsultazzjonijiet.

Il-kunsilli lokali għandhom iħarsu lejn il-gvern ċentrali u jadattaw it- tmexxija tagħhom biex tikkumplimenta t-treġija ċentrali.

Il-Bambin biss jaf x'għadda bejn il-Planning Authority u l-Gvern biex ingħataw ċerti permessi għal dan il-proġett.

L-argument tiegħi m'huwiex dwar jekk il- Planning Authority forsi naqsitx jew jekk il-Gvern ippressax biex din tgħaġġel toħroġ il-permessi imma l-argument tiegħi huwa dan: Għaliex l- Awtorita' ta l-Ippjanar lill-Gvern ħarġitlu l-permessi mil-lum għall-għada, meta mal-kunsilli loklai din l-awtorita' timxi bħal bebbuxu?

Waqt li qed ngħid dan se nirriferi għall-artiklu li dher fil-ġurnal "l-orizzont" nhar it-Tlieta, 18 ta' Marzu mill-Kunsillier Joe Cassar - wieħed minn sħabi - fejn irrimarka li mal-kunsilli lokali l-Awtorita' ta' l-Ippjanar timxi bħall-bebbuxu pero' f'xi proġett bħal ta' Buġibba malajr toħroġ il-permessi meħtieġa.

Jien nifraħ bis-suċċess tal-proġett ta' Buġibba pero' biex seta' jkollna dan is-suċċess il-permessi ħarġu kważi mil-lum għall-għada meta, nerġa' ngħid, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma timxix b'din il-ħeffa fil-ħruġ tal-permessi għall-kunsilli lokali.

Għaldaqstant jekk aħna rridu li jkollna aktar suċċessi bħal dak ta' Buġibba ma rridux nimxu b'dan il-mod mal-kunsilli lokali.

Barra minn hekk, dan il-proġett sar għaliex kien hemm deċiżjoni li jsir, jiswa kemm jiswa.

Kieku kellna niddeċiedu li nwaqqfu action committee bħal dan għal kull kunsill lokali, kieku jkollna madwar 67 proġetti ġodda!

Hawnhekk irrid ngħid prosit lill-kunsillil lokali għax meta dawn jiġu biex jagħmlu xi proġett dejjem iridu jaraw kif jissikkaw iċ- ċintorin.

Jien naraha ħaġa inġusta li l-kunsilli lokali jkollhom jagħmlu tant sagrifiċċji u jispiċċaw jaqilgħu fwiedhom biex jottjenu permess, imbagħad għax il-Gvern jiddeċiedi li jagħmel proġett jiġi moqdi b'tant ħedda u effiċjenza, anke min-naħa tad-dipartimenti tal-gvern.

Jien persważ li l-Ministru nkarigat mill-kunsilli lokali jaqbel ma' dak li qed ngħid għax ma naħsibs li jista' jagħti lill-kunsilli kollha l-istess ammont ta' fondi li ngħataw lill-action committee ta' Buġibba.

Għalhekk l-appell tiegħi hu li almenu nagħtu lil kull kunsill lokali l-importanza bħalma tajna lill-action committee ta' Buġibba.

Madam Speaker, nagħmilha ħara li dan m'iniex ngħidu b'disprezz lejn l-Awtorita' ta' l-Ippjanar jew lejn l- action committee ta' Buġibba.

Madam Speaker, meta dan il-Gvern ressaq il-budget konna rajna tnaqqis ta' Lm1 miljun mill-fondi tal-kunsilli lokali u r-raġuni prinċipali kienet li dan tnaqqas biex jgħin lill-kunsilli lokali jieħdu value for money għax- xogħol li jsir.

Dażgur li għandu jkun hemm value for money pero' għandu jgħodd għal kulħadd.

Kif jista' l-Gvern jiġi jgħid li l-kunsilli lokali għandhom jaraw li jkun hemm value for money imbagħad għal ċerti proġetti tiegħu l-Gvern għandu bir bla qiegħ!

J'Alla jkollna bir bla qiegħ għal kull proġett pero' ejjew ma nkunux xħaħ wisq mal-kunsilli lokali.

GĦall- argument, dan l-eżerċizzju sar min-naħa tal-Gvern fuq il-proġett ta' Buġibba?

Meta ġie mistoqsi dwar il-vot tal-Gvern għal dan il-proġett, il- Ministru Buhagiar qal li dan ix-xogħol kellu jiswa Lm1.5 miljun pero' milli jidher s'issa l-Gvern diġa' nefaq kważi Lm1 miljun iżjed.

Mela l-ewwel proġett ta' Gvern Soċjalista li kellu jiġi jiswa Lm1.5 miljun diġa' ntnefqu Lm2.5 miljun fuqu!

Għax meta mill-paroli tiġi għall-fatti tibda tara li bejn l-istima u n-nefqa attwali ħafna drabi tispiċċa b'differenza sostanzjali, kif tidher li huwa fuq il-proġett ta' Buġibba.

Madam Speaker, dan qed ngħidu biex meta jkun hemm xi kunsill lokali li jistenna li se jonfoq tant imbagħad mal-ħidma jinduna li l-proġett ġej jiswa' iktar, ma naqbżux fuqu.

Il-proġett ta' Buġibba qed jurina li l- Gvern stess ta stima li eventwalment telgħet għal Lm1 miljun iżjed.

Bir- rispett lejn kull min hu nkarigat, jien nawgura li fil-ġejjieni l-istimi jsiru aħjar ħalli jekk huwa veru li l-eżempju jkaxkar allura l-kunislli lokali jkunu jistgħu jitgħallmu minn eżempji tajbin.

Nittama li fil- budget li ġej ma niddeċedux li nerġgħu nnaqsu xi Lm1 miljun ieħor mill- allokazzjoni lill-kunsilli lokali, aktar u aktar issa meta dan il-proġett għallimna li jekk trid tagħmel proġett tajjeb ma tridx tixxaħħaħ.

Nirringrazzjak, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Censu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Madam Speaker, problema li kontinwament niltaqgħu magħha, ikun min ikun fil-gvern, hija l-mod ta' kif jiġi managed it- traffiku u hawnhekk wieħed jista' jgħid li għal snin twal kellna diffikultajiet kbar f'dan ir-rigward.

Kif nafu lkoll, it-traffiku qiegħed kulma jmur dejjem jiżdied, kemm f'dak li huwa numru ta' vetturi, kif ukoll f'dak li huwa daqs ta' trakkijiet.

Minkejja li sar ċertu tibdil, xorta waħda jidher li għadna nittrattaw il-management tat-traffiku b'mod ineffikaċi għall-bżonnijiet tal-lum u wisq nibża' li minħabba nuqqas ta' management tajjeb jista' jerġa' jkollna konsegwenzi koroh.

Din is-sena diġa' mietu 11-il persuna f'inċidenti tat-traffiku u, meta nipparagunaw dan in-numru ma' dak ta' snin oħra, malajr naslu għall-konklużjoni li din is- sena se tkun waħda kerha għall-aħħar.

GĦax il-management tat-traffiku ma tagħmlux billi tipprova tirranġa xi ftit is-sitwazzjoni wara li jkunu seħħew diversi inċidenti, wieħed wara ieħor, imma trid tagħmlu mill-bidu nett meta tkun għadek qed tippjana s-sistema tat-toroq.

Nieħdu, ngħidu aħna, ix-xogħol li għaddej bħalissa ħdejn il-Knisja tal-Kapuċċini fix- Xemxija u dak ix-xogħol li qed isir fil-junction ta' Triq il-Pijunieri f'Buġibba li, fl-opinjoni tiegħi, huma żewġ eżempji klassiċi ta' mismanagement tat-traffiku.

L-ewwelnett għaddew ġranet sħaħ qabel ma kien hemm il-preżenza tal- pulizija u, meta fl-aħħar ntbagħtu fuq il-post, dawn sabu li minkejja li għamlu ħilithom kollha xorta ma setgħux isibu tarf tat-traffiku.

Issa din il-problema kif u għaliex inqalgħet?

GĦax jekk inti għandek junction ta' ħames toroq, ma tistax tibda x-xogħol f'daqqa fuq kull naħa għax inkella jkollok iddawwar it-traffiku minn inħawi oħra u tispiċċa toħloq ċerti inkonvenjenzi.

Xogħol bħal dan jirrikjedi kordinazzjoni tajba inkella toħloq il-ġenn.

U lil min qiegħed imexxi l-proġett tat-traffiku fil- junctions ta' Triq il-Pijunieri f'Buġibba u l-Bypass ta' San Pawl il-Baħar ngħidlu li jmissu jaf li huwa kollu inutli li niżbgħu sinjali tat-traffiku ma' l-art, għax sakemm nibqgħu nużaw il-kwalita' ta' żebgħa li qed nużaw illum, bilfors li wara ftit ġimgħat dawn is-sinjali ma jibqgħux jidhru.

Nista' ngħid li għamilt diversi domandi fuq dan is-suġġett pero' r-risposta li dejjem jagħtuni hija li x-xogħol ġie approvat mill-Awtorita' ta' l- Ippjanar.

M'għandekx għalfejn tkun perit jew traffic engineer imma biżżejjed ikollok ftit sens biex tirrealizza li wħud minn dawn il-junctions huma ta' periklu għan-nies, b'mod partikolari fix-xhur tas-sajf.

Nixtieq nagħmel appell lil min hu responsabbli biex jekk hemm bżonn isir xi tibdil dan aħjar isir issa milli wara li mmorru għall-funeral ta' xi ħadd.

Dan jgħodd ukoll għax-xogħol li għaddej fil-junction ta' ħdejn il-Knisja tal-Kapuċċini x-Xemxija fejn qiegħda ssir roundabout li, fl-opinjoni tiegħi, m'għandhiex tkun l-għamla u d-daqs li hi, iktar u iktar meta minħabba fiha l-flow tat-traffiku li jkun sejjer fid-direzzjoni tal- Mellieħa qed jintefa' ġo kumpless turistiku filwaqt li t-traffiku li jkun ġej mid-direzzjoni tal-Mellieħa għal San Pawl il-Baħar qed jintefa' fid- direzzjoni tal-knisja.

Fl-opinjoni tiegħi min kellu d-dover li jesegwixxi dan ix-xogħol ma ħax in konsiderazzjoni t-traffiku li jgħaddi minn dawn il- postijiet.

Barra minn hekk, wieħed irid jiftakar li din ir-roundabout qiegħda fil-quċċata ta' għolja li fiha nnfisha diġa' hija pjuttost perikoluża.

Jien naqbel li għandu jkun hemm kontroll aħjar tat-traffku f'dawn iż-żewġ postijiet li semmejt, pero' nħoss li dan ix-xogħol għandu jiġi rranġat illum qabel għada u nixtieq li l-affarijiet isiru b'serjeta' akbar.

Fl-aħħar mill-aħħar naħseb li ż-żewġ naħat tal-Kamra naqblu li jekk hemm diffikulta' aħjar nitkellmuha meta x-xogħol ikun għadu fi stadju bikri milli meta jkun tard wisq.

Madam Speaker, jekk tippermettili nixtieq nagħmel riferenza għal xi ħwejjeġ oħra li huma marbutin ma' l-inħawi li nikkontesta u li nirrappreżenta f'dan il-Parlment.

Dalgħodu saret domanda parlamentari rigward ċerti nħawi fl-Imġarr, preċiżament Tas-Santi, l-Abatija u l-Iskrivit, fejn jirrisjedu numru żgħir ta' familji.

Forsi xi kultant ninsew li n-nies li joqogħdu f'dawn l-inħawi huma ċittadini daqsna lkoll u għandhom dritt għall-istess faċilitajiet li għandna aħna, aktar u aktar meta hemm min minnhom li joqgħod f'xi razzett.

Nixtieq nagħmel appell lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, kif għamilt dalgħodu fil-ħin tad-domandi, sabiex jara li n- nies li jgħixu f'dawn l-inħawi jitwasslilhom l-ilma - hawn mhux qed nirriferi għall-main għax dak ilu hemmhekk għal ħafna snin - għax ma jistax ikun li dawn jibqgħu mingħajr ilma meta diġa' ilhom hekk għal dawn l-aħħar erba' xhur.

GĦalhekk nappella lill-Ministru biex jara jekk ir-raġuni għal dan l-inkonvenjent hijiex sempliċement riżultat ta' pajpijiet imblokkati jew inkella jekk hemmx xi diffikultajiet oħrajn.

La qed insemmi l-Imġarr, niġbed ukoll l-attenzjoni tal-Ministru Buhagiar għal żewġ toroq partikolari li ilhom kważi lesti minn Ottubru li għadda u għad fadal biss li tingħatalhom l-aħħar kisja tal-wiċċ.

Hawn qed nirriferi għal Triq il-Vanilja, Triq il-Melissa u Triq Barbara fl-Imġarr, li x- xogħol fuqhom kien kważi tlesta mill-Gvern preċedenti.

Waħda minn dawn it- toroq kien diġa' beda jingħatalha l-wiċċ u issa li għaddew disa' xhur naħseb li wasal iż-żmien biex jitlesta x-xogħol li kien għad fadal isir, għax inkella se terġa tiġi x-xitwa u dawn it-toroq ikunu għadhom ma sarux.

F'waħda mir-risposti li tani l-Ministru qalli li se jagħmel ħiltu kollha biex dawn jidħlu fil-programm ta' xogħol li jrid isir, pero' meta tara li hawnhekk diġa' għandek 80% tax-xogħol lest naħseb li jagħmel sens li l-ftit li għad fadal inkompluh.

Madam Speaker, irrid nagħmel riferenza wkoll għal dak li ġara fi Triq it- Turisti, Buġibba, matul l-aħħar weekend ta' Ġunju, meta daħlu fis-seħħ tabelli tat-traffiku ġodda.

Fl-iljieli ta' bejn il-Ġimgħa u Sibt u ta' bejn is-Sibt u l-Ħadd, il-pulizija marru jagħtu ċitazzjonijiet lin-nies li pprovaw jgħaddu mid-direzzjoni li kienu mdorrijin jgħaddu minnha, prattikament għaliex ma kenux jafu li minn dak inhar stess minn two-way dik it-triq saret one-way.

Kieku baqgħet one-way kont ngħid li dawn messhom raw li josservaw is-sinjali tat-traffiku l-ġodda, iżda fil-fatt ġara li l- ġimgħa l-oħra dawn it-tabelli reġgħu nqalgħu - jew għax twaħħlu bi żball jew inkella għax inbidlet id-deċiżjoni - biex b'hekk ġejna f'pożizzjoni fejn numru ta' persuni qalgħu ċittazzjoni minħabba li għaddew minn triq li damet one way għal ftit sigħat.

Jien nappella sabiex issir ġustizzja mal- persuni, huma min huma, li qalgħu ċittazzjoni f'dak il-weekend minħabba żball li sar minn min kixef it-tabelli li milli jidher ma kellhomx għalfejn jinkixfu għaliex l-għada dawn reġgħu nqalgħu.

Jien inħoss li għandha ssir ġustizzja fis-sens li min qala' ċittazzjoni f'dawk il-jumejn ma jitteħdux passi kontrih.

Nirrigrazzjak.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar l-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tnejn, 14 ta' Lulju, 1997 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill- Ministru Mizzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

POSTA LTD.

L-ONOR.

CLAUDE MUSCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid minn mindu twaqqfet Posta Ltd. kienx hemm xi każijiet fejn is-servizz li ta Posta Ltd. mar kontra l-Post Office Act ta' l-1975?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien ġejt nformat b'żewġ każijiet fejn il- management ta' Posta Limited mar kontra l-Post Office Act ta' l-1975 u r- regolamenti li joħorġu mill-Act.

L-ewwel każ konness mal-Bulk Mail ġie trattat fir-rapporti li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra.

Il-każ l-ieħor kien jirrigwarda nuqqas ta' tqassim ta' materjal informattiv pubblikat fir-rivista "Pajjiżna" qabel l-elezzjonijiet tal- Kunsilli Lokali ta' l-1996.

Jekk l-Onor.

Interpellant jaf b'każijiet oħrajn lest li nieħu passi.

SKEJJEL - MOSTA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal l-istadju ta' ippjanar fuq l-iskola ta' Zokrija li għandha tinbena fil-Mosta?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: M'għandi xejn x'inżid mat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 5321 f'Seduta 64.

WIED IL-GĦAJN - PJAN LOKALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fiex wasal il-pjan lokali ta' Wied il-Għajn?

Meta hemm il-ħsieb li dan jiġi ppubblikat jew inkella li tibda ssir id-diskussjoni fuq dan l- istess pjan?

ONOR.

GEORGE VELLA: Xogħol fuq il-Pjan Lokali għan-Nofsinhar ta' Malta li jinkludi Wied il-Għajn għadu ma nbediex.

It-Taqsima Pjani Lokali ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar qiegħda taħdem fuq erba' pjani lokali oħra u numru ta' development briefs.

Ir-riżorsi umani disponibbli ma jippermettux li jinbeda Pjan Lokali ieħor f'dan l-istadju.

Huwa ttamat li dan jinbeda fl-ewwel xhur tas-sena d-dieħla.

Hekk kif jinbeda xogħol fuq dan il-pjan, il-kunsilli lokali u aġenziji oħrajn interessanti jiġu nformati u konsultati.

DJAR - IMPJEGATI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid xi gradi hemm fl-Awtorita' tad-Djar minn Senior Clerk (Senior Clerk eskluż) 'il fuq?

Xi kwalifiki għandhom u fuq liema bażi u xi kriterji ntużaw sabiex dawn ingħataw din il-kariga?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Wara l-Ftehim Kollettiv iffirmat bejn l-Awtorita' tad-Djar u l-UHM l-gradi ta' l-Awtorita' tad-Djar ta' 'l fuq minn Senior Clerk huma hekk:-

Technical Supervisor Assistant Administrator Chief Technical Supervisor Administrator

Iż-żewġ Administrators u Chief Technical Supervisors ġew appuntati Managers mill-Bord ta' l-Awtorita'.

Dawn it-tlieta min-nies diġa' kienu qed jagħmlu dan ix-xogħol.

Bħala riżultat ta' din ir-riorganizzazjoni il-Bord ħatar Assistant General Manager (Operations) u Assistant General Manager (Administration & Finance).

Wara r-riżenja ta' l-Assistant General Manager (Adiministration & Finace) il-Bord irrisolva li d-dmirijiet ta' din il-kariga jiġu nkorporati ma' dawk ta' l-Assistant General Manager (Operations) b'nomenklatura ta' General Manager.

SAĦĦA - PAZJENTI LI SIEFRU GĦAL KURA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħti n-numru ta' pazjenti li siefru barra għal kura offruta b'xejn mill-Gvern għal trattament newrokirurġiku, sena b'sena matul dawn l-aħħar għaxar snin (1987 - 1997) sal-lum?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-informazzjoni qed tinġabar.

UFFIĊĊJU TAL-KONSUMATUR - ILMENTI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni kemm tressqu ilmenti u n-natura ta' kull ilment quddiem l-Uffiċċju li jħares il-Konsumatur rigward il- Korporazzjoni Enemalta matul l-ewwel sitt xhur ta' din is-sena?

ONOR.

LEO BRINCAT: Kien hemm 22 ilment li tressqu quddiem l-Uffiċċju li jħares il-Konsumatur rigward il-Korporazzjoni Enemalta matul l-ewwel sitt xhur ta' din is-sena.

Dawn kienu hekk: Nru ta' ilmenti Natura ta' ilmenti

18 Vultaġġ għoli fil-provvista ta' l-elettriku fejn ikkawża ħsarat f'diversi oġġetti domestiċi li jaħdmu bl-elettriku;

1 meta nbidel il-meter, saret reviżjoni tal-kontijiet li kien diġa' ħallas u ġie mgħarraf li jrid iħallas iżjed;

1 il-konsumatur għarraf lill- EneMalta li l-post sar residenza privata u xorta waħda baqa' meqjus bħala ħanut;

1 ħallas il-kont tar-resident ta' qablu għax beża' li jaqtgħulu d-dawl.

Issa qed joġġezzjona.

1 Ilmenta li l-ħlas ta' Lm31.25 sabiex jitneħħa l-meter mhux iġġustifikat.

KUNSILLI LOKALI - FONDI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid għandux xi ħsieb li jirriforma l-formula li biha jiġu allokati l-flus lill-kunsilli lokali?

Jekk fl-affermattiv, jista' jagħti dettalji ta' dawn ir-riformi?

ONOR.

CHARLES MANGION: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Membru li d- Dipartiment tal-Kunsilli Lokali qiegħed fil-proċess li jevalwa l-ħtiġijiet finanzjarji attwali ta' kull kunsill bil-għan li jkun assigurat kemm jista' jkun possibbli li kull kunsill jkun jista' jaqdi l-funzjonijiet bażiċi tiegħu.

Jiddependi mill-eżitu ta' dan l-eżerċizzju jekk jkunx hemm il- ħtieġa li tiġi reveduta l-formola ta' l-allokazzjonijiet.

WIED IL-GĦAJN - -BYPASS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jaf il-Ministru bi black spot f'Wied il-Għajn bypass (bejn St Joseph Str u Tal-Plier Housing Estate, Zabbar) li fiha jsiru għadd ta' inċidenti gravi (uħud fattali), kaġun in parti tal-liwja kerha seħħew matul dawn l-aħħar snin?

Jekk fl-affermattiv, meta se jittieħdu passi biex tiġi ddrittata din il-parti tat-triq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq biex jikkonsidra s-sitwazzjoni ndikata mill-Onor.

Interpellant.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti n-numru ta' persuni li bdew jirreġistraw ma' l-ETC xahar b'xahar, matul l-1996 u l-ewwel sitt xhur tas-sena 1997 u l-post (raħal jew belt) fejn dawn joqogħdu?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

SPTAR MONTE CARMELI - PAZJENTI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm admissions ta' pazjenti differenti fl-Isptar Monte Carmeli fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena?

Minn dawn kemm kellhom anqas minn 30 sena?

Kemm minnhom kienu marbutin mal-problema tal-vizzju tal-logħob?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-total tal-Admission ta' pazjenti fl-Isptar Monte Carmeli fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena huwa 409 dan in-numru kien jikkonsisti f' 234 irġiel u 175 nisa.

Anqas minn 30 sena kien hemm:

Nisa - 33 admission, 29 persuni ( peress li jkun hemm min daħal aktar minn darba)

Irġiel - 57 admission, 47 persuni.

Minn dawn l-admissions kien hemm tmienja marbutin mal-problema tal-vizzju tal-logħob u dawn kollha kellhom aktar minn 30 sena.

FORZI ARMATI - SKEMA TAL-KADETTI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm-il darba ltaqa' mal-Kunsill Studenti Universitarji biex jiddiskuti l-iskema tal-Kadetti tal-Forzi Armati li tikkonċerna l- istudenti Universitarji qabel ma ġiet ppubblikata l-white paper; u mindu ġiet ippubblikata l-istess white paper?

ONOR.

ALFRED SANT: S'issa ma saret l-ebda laqgħa mal-Kunsill Studenti Universitarji dwar l-Iskema ta' Taħriġ għal Kadetti Universitarji li naturalment hi fuq bażi volontarja.

Kif jingħad b'mod ċar fil-White Paper, jekk jitqies favorevoli l- implimentazzjoni ta' din l-iskema wara li jkunu ġew mgħarbula l-fehmiet ta' kulħadd, il-modalitajiet tagħha jiġu diskussi fid-dettal ukoll ma' dawk l- istituzzjonijiet post-sekondarji edukattivi relevanti.

REFUĠJATI REĠISTRATI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6778, jista' l- Prim Ministru jgħid kemm irid ikun ilu residenti f'pajjiżna refuġjat reġistrat biex ikun jista' japplika għal ċittadinanza Maltija?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li persuna barranija (inkluż refuġjat/a) tkun tista' tapplika biex takkwista ċ-ċittadinanza Maltija permezz ta' naturalizzazzjoni wara li tkun ilha tgħix Malta għal mhux anqas minn ħames snin.

Dan ma jfissirx iżda li jekk din il-persuna tapplika, se tingħata ċ- ċittadinanza Maltija.

Fil-fatt mhux il-policy li f'każijiet simili refuġjati jingħataw iċ-ċittadinanza Maltija.

REFUĠJATI REĠISTRATI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6778, jista' l-Ministru jgħid kemm irid ikun ilu residenti f'pajjiżna refuġjat reġistrat biex ikun jista' jirreġistra għax-xogħol?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ir-refuġjati - bħal barranin kollha - ma jkunux eliġibli li jirreġistraw għax-xogħol ħlief jekk jinħarġilhom ċertifikat Freedom of Movement mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

VAT - STAZZJONIJIET TELEVIŻIVI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandhom jagħtu lid-Dipartiment tal-VAT l-istazzjonijiet tat-televiżjoni Super 1 TV u Smash TV?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-ammont ta' VAT dovut mill-istazzjonijiet tat-televiżjoni huwa dan:

Super 1 TV (Rainbow Productions Ltd) Lm772.48 Smash TV (Smash Communications Ltd) Lm 82.75

P.A. - APPLIKAZZJONIJIET MILL-KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6092, jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti informazzjoni sal-lum kemm hemm applikazzjonijiet pendenti tal-kunsilli lokali għand il- Planning Authority?

Skond ir-risposta li ngħatat fit-3 ta' Ġunju, 1997 kemm hemm kunsilli li ngħatalhom permess jew ġie refused?

Min kienu l- kunsilli lokali u x'permessi ngħatawlhom?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jenħtieġ aktar żmien sabiex tkun tista' tinġabar l- informazzjoni meħtieġa.

SKEJJEL - EŻAMIJIET

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Issa li ċ-ċertifikati ta' l-eżamijiet tal-GCE (Londra - Jannar 1997) waslu għand id-Direttur ta' l-Eżamijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm studenti qagħdu għal dawn l-eżamijiet; għal-liema suġġetti l- istudenti taw eżamijiet; u x'marki ġabu l-istudenti fis-suġġetti li taw l- eżami għalihom?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra EDUKAZZJONI - KORS PGCE

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 6345 magħmula fid-9 ta' Ġunju u li kienet tgħid:

"Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-kors tal-PGCE ta' fil-għaxija twaqqaf u qed isir fil-għodu biss b'inkonvenjent għal dawk li diġa' qed jaħdmu"?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

EDUKAZZJONI - INSTRUCTORS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru 6346 li saret fid-9 ta' Ġunju u li kienet tgħid:

"Jista' l-Ministru jgħid għaliex instructors mad-Dipartiment ta' l- Edukazzjoni li għamlu sena kors dwar pedagoġija ma' l-istess dipartiment u għandhom ukoll grad mill-Universita' ta' Malta, jenħtieġilhom jagħmlu wkoll il-PGCE fl-Universita' ta' Malta biex jieħdu l-warrant ta' għalliema"?

ONOR.

SPTAR SAN LUQA - WARD WS1

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jispjega kif nhar il- Ħadd 6 ta' Lulju ma kienx hemm ilma fit-toilets ta' Ward WS 1 fl-Isptar San Luqa?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nhar il-Ħadd, 6 ta' Lulju, sar xogħol b'urġenza fuq kanna prinċipali ta' l-ilma (3 inch riser) fit-tramuntana ta' l-Isptar San Luqa.

Dan ix-xogħol, ried isir b'urġenza minħabba l-kondizzjoni ħażna tal-kanna kif jixhed il-materjal li nqala.

B'riżultat ta' dan l-intervent, is-swali MS 3, l-imsemmija WS 1, WS 2, u M 1, kif ukoll l-Institute of Health Care inqatagħtilhom il-linja ta' l-ilma, fid-data hawn fuq imsemmija, bejn is-7.00 a.m. u s-7.00 p.m..

Id-dewmien tal-qtugħ ġie estiż għal dan il-perijodu minħabba li kellha tinbidel parti twila, minn dik maħsuba.

MUTURI - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew importati muturi (motorbikes) fl-1995, fl-1996 u sa l-aħħar ta' Ġunju 1997 maqsumin skond iċ- ċilindrata?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru responsabbli mid-Dwana.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA - FONDI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm mill-fondi vvotati għall-1997 għal Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija globalment kienu intnefqu sat-30 ta' Ġunju, 1997?

ONOR.

PA - POSTIJIET SKEDATI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti lista tal-postijiet skedati li hemm f'Tas-Sliema, f'Birkirkara u f'San Ġiljan mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Jista' jgħid f'kull każ x'inhu l-livell ta' skedar?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ninforma l-Onor.

Interpellant li din l-informazzjoni setgħet inġiebet mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, u b'hekk kien jiġi evitat li dan il-volum ta' karti ma kienx ikun hemm għalfejn jiġi multiplikat għal 12x-il darba biex jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra kif jitolbu r-regolamenti ta' l-istess Kamra.

ŻRAR - ROĦS FIL-PREZZ

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid b'kemm hu maħsub li jorħos il-prezz taż-żrar minħabba t- tibdil maħluq mil-Liġi tas-Sisa?

ONOR.

ALFRED SANT: Filwaqt li taħt il-Liġi tal-Value Added Tax dan il- materjal kien suġġett għal taxxa ta 15%, taħt il-Liġi l-ġdida tat-Taxxa tad- Dwana u tas-Sisa, dan il-prodott issa huwa suġġett għat-Taxxa ta l-E.T.P. ta 5%.

Dan mhux biss ifisser li roħs irid ikun hemm żġur iżda l- bidliet fil-prezzijiet iridu jsiru fuq bażi ta' prodott, f'dan il-każ ta' żrar, u jitqies biss l-effett li bidla fis-sistema ta' tassazzjoni kellha fuq in-nefqa ta' dan il-prodott.

TAL-QROQQ - PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-ammont ta' ħlas li ħallsu l-clubs tal-ASA u t-team nazzjonali sabiex isir taħriġ u logħob tal- waterpolo u għawm fil-Pixxina Nazzjonali f'Tal Qroqq fl-1996 u fl-1997 xahar b'xahar?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MINISTERI - KAROZZI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in numru ta' karozzi u mobile phones mikrija ministeru b'ministeru mill-1987 sa' l-1996?

Kemm swew lill-Gvern dawn il- karozzi u mobile phones mikrija fl-istess żmien?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub, safejn dan għandu x'jaqsam ma' l-uffiċċju tiegħi, qiegħed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERI - STAFF PERSONALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li kienu jifformaw parti mill- istaff personali ta' kull ministru u segretarju parlamentari fiż-żmien l- amministrazzjoni preċedenti?

X'kien il-grad li kellhom f'kull każ?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru trid tinġabar u għalhekk tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

LOGĦOB TAN-NAR - MWIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li mietu u li korrew meta kienu qed jaħdmu il-logħob tan-nar f'dawn l-aħħar għaxar snin sena b'sena?

Kemm kien in-numru ta' persuni li weġġgħu waqt l-isparar u ħruq tan-nar u kemm weġġgħu wara li sabu nar mhux maħruq wara li ġie sparat fl-istess żmien?

Kemm minn dawn il-persuni kellhom anqas minn 16-il sena?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar u tweġiba tingħata f`xi seduta oħra.

PULIZIJA - NIES LI JAĦDMU N-NAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni mtellgħin il-qorti sena b'sena f'dawn l-aħħar għaxar snin għax ħadmu n-nar mingħajr liċenzja u f'postijiet fejn mhux suppost?

ONOR.

REFUĠJATI - REFUGEE STATUS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hawn persuni illi għandhom refugee status u qegħdin Malta llum?

Mil-liema pajjiżi ġejjin?

Kemm ilhom hawn?

Kemm minn dawn il- persuni kellhom tfal waqt li kienu hawn Malta?

Kemm minnhom iżżewġu Maltin?

Kemm minnhom għandhom il-permess li jaħdmu hawn Malta?

Kemm kien in-numru ta' refuġjati illi kienu hawn Malta u mbagħad telqu għal xi pajjiż ieħor fl-aħħar għaxar snin?

Kemm kienu ilhom jgħixu Malta?

ONOR.

ĊITTADINANZA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hawn persuni li għandhom (1) Freedom of movement; (2) dual citizenship; (3) Resident permits?

Kemm minn dawn għandhom ukoll work permit?

ONOR.

Membru hija kif jidher hawn taħt :

1) Freedom of Movement

Statistika ta kemm joħorġu konfermi li persuni mhux Maltin igawdu il-freedom of movement bdiet tinżamm mill-1989 kif jidher mit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Mhux magħruf kemm ħarġu konfermi qabel l-1989.

2) Dual Citizenship

Mill-1 ta' Awissu, 1989, jiġifieri meta daħlet fis-seħħ il-liġi dwar iċ- Ċittadinanza Doppja, ġie konfermat lil 5025 persuna li jistgħu jżommu żewġ ċittadinanzi : dik Maltija u l-oħra tal-pajjiż fejn huma kienu emigrati.

(N.B. Id-Dipartiment taċ-Ċittadinanza joħroġ konfermi lill-min jitolbu u jipprova li għandu dritt għal ċittadinanza doppja.

In- numru ta' dawk il-persuni li fil-fatt igawdu d-dritt ta' ċittadinanza doppja hu ferm akbar).

3) Residence Permits

In-numru ta' persuni li qegħdin jgħixu hawn Malta bis-saħħa ta' Residence Permit huwa 1494.

Persuni li jgawdu l-freedom of movement jew għandhom żewġ ċttadinanzi m'għandhomx bżonn ta' work permit.

Persuni barranin li jinħarġilhom Residence Permit MA JISTGĦUX jaħdmu hawn Malta; jista jinħarġilhom permess biss jekk dan ikun għall-skop ta' Offshore Business.

ŻEJTUN - TRAFFIC LIGHTS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kien sar mill-amministrazzjoni l-oħra fid-dawl tat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6864 dwar it-traffic lights bejn Bir id-Deheb u Ħal Għaxaq fi Triq Tal-Barrani peress li qabel kienu jgħidu li kollox kien lest u kienu se jitwaħħlu fi ftit żmien?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: It-twaħħil tat-traffic lights fil-lokalitajiet indikati mill-Onor.

Interpellant huwa parti mix-xogħol ta' l-upgrading tat- triq f'Tal-Barrani.

S'issa twaħħlu t-traffic lights fil-junction ta' fejn "il-Lunzjata".

Dan il-proġett qiegħed jissokta billi qed tkompli tiġi rranġata ir-roundabout ta' Santa Luċija u billi jitkompla x-xogħol għall- istallazzjoni tat-traffic lights indikati fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6864.

Ma dan, l-amministrazzjoni preżenti qed tattwa pjan ta' upgrading fil-junction ta' ħdejn iċ-ċimiterju billi fil-preżent jitwaħħlu t-traffic lights u fil-futur qarib jinbnew il-fly overs f'din il- lokalita'

SAĦĦA - -OPERAZZJONI TAL-FTUQ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jara jekk hux possibbli li l-persuna li l-informazzjoni tagħha qed tintbagħat separatament jingħata appuntament sabiex issirlu l-operazzjoni tal-ftuq minħabba li ilu minn Jannar 1997 jistenna u dan wara li qalulu li kull ma jdum huwa xahrejn?

Qed nibgħatlek separatament l-isem tat-tabib.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Jiena informat li l-informazzjoni dwar din ir- risposta għada qiegħda tinġabar.

Minħabba hekk ir-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ŻEJTUN - TRIQ IT-TAMBURIN - TISWIJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara jekk Triq it-Tamburin, fiż- Żejtun, tistax tiġi rranġata u mibnija f'sura ta' triq u possibbilment tingħata t-tarmac?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant ġie nnotat u x-xogħol ta' l-asfalt isir skond il-prijoritajiet li għandu d- dipartiment.

Dan sintendi meta t-twittija u l-bini tal-bażi tat-triq jkunu saru sew minn min għandu l-proprjeta' tħares fuq din it-triq.

DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET - ĊNUS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandhom jagħtu f'Lm l-MLP, il-PN u l-PAD f'ċnus lid-Dipartiment ta' l-Artijiet?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-informazzjoni li ngħatat għad-domanda 6515 tinkludi wkoll iċ-ċnus dovuta.

POSTA LTD

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: B'riferenza għall-istqarrija li għamel il-Ministru fuq Posta Ltd fejn tkellem fuq id-deficit ta' Posta Ltd u ikkwota diversi drabi minn management letter maħruġa mill-awdituri, jista' l-Ministru jqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra kopja ta' audit statements; management letter; u jekk kien hemm, it-tweġiba tal-management?

Jista' wkoll il-Ministru jinforma lill- Kamra jekk l-audited accounts li rrifera għalihom kenux approvati mill-bord tad-diretturi?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Id-draft audit statements diġa' poġġejthom fuq il- Mejda tal-Kamra.

Nitlob l-Onor.

Interpellant jgħidli għal-liema management letter qiegħed jirriferi.

Liema waħda jrid?

Safejn naf jien il-Bord approva l-audit accounts b'riserva.

POSTA LTD

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: B'riferenza għall-istqarrija tal-Ministru fuq Posta Ltd, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra min ħatar lil Dr Joe Mifsud bħala konsulent fuq is-suġġetti msemmija minnu, jekk issuġġerix huwa stess lil Dr Mifsud biex jinħatar, jekk saritx sejħa fil-gazzetti għall-għażla tal- konsulent u x'kien il-ħlas li sar lil dan il-konsulent?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Dr. Joe Mifsud qatt ma kien konsulent ta' Posta Limited.

Fil-każ imsemmi fl-istqarrija huwa ġie mitlub mill-bord, biex jagħti l-parir tiegħu.

POSTA LTD - UFFIĊJALI

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra min kienu l-uffiċjali li rrappreżentaw lil Posta Ltd jew lid-Dipartiment tal-Posta fil-UPU Congress '94 li sar f'Peoul u fil-każ ta' kull uffiċjal, kemm damu jattendu għal dan il-kungress?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: L-informazzjoni mitluba tinsab fir-rapporti li tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Naħseb li jekk l-Onor.

Interpellant isaqsi l-Ministru preċedenti ikun jista' jtik aktar dettalji.

BULEBEN IŻ-ŻGĦIR - DAWL FIL-H.E.

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir street lighting ġewwa għadd ta' toroq f'Buleben ż-Żgħir u madwar il-blokk tal-flats il-ġodda ġewwa Ħaż-Żabbar?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba ta' l-Onor.

Membru biex isir dawl fil- Housing Estate Bulebel iż-Żgħir qiegħda tkun ikkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

S.V.P.R.- PAZJENT

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 6428 fis-seduta tat-30 ta' Ġunju, 1997 li kienet tirrigwarda ħruq li kien sofra pazjent f'San Vinċenz de Paule fit-8 ta' Ġunju, jista' l-Ministru jgħid x'kien ir-riżultat ta' l- indaġni li saret dwar il-każ ta' dan il-pazjent li sussegwentement miet fl- Isptar San Luqa fid-29 ta' Ġunju, 1997?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Billi l-indaġni titkellem ukoll fuq materja medika tal-pazjent lest li ngħaddi l-informazzjoni mitluba lill-Onor Interpellant b' mod konfidenzjali.

S.V.P.R.- CHILD CARE CENTRE

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju wasal il-proġett taċ-Child Care Centre fir-Residenza ta' San Vinċenz de Paule?

Jikkonferma l-Ministru li għal dan ix-xogħol mhux qed jintużaw biss il-periti tad-Diviżjoni tax-Xogħlijiet, iżda tqabbad disinjatur privat bħala konsulent?

Jista' l-Ministru jgħid min hu dan il-konsulent, għaliex intgħażel hu u xi kwalita' ta' ftehim sar ma' dan il-konsulent?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-proġett taċ-Child Care Centre fir-Residenza ta' San Vincenz de Paule għadu fil-planning stage.

Oriġinarjament fl-amministrazzjoni preċedenti is-Segretarjat għall-Anzjani kellu ħsieb li juża lill-perit tad-diviżjoni tax-Xogħlijiet li qed jissorvelja x-xogħol tad-Dar ta' Bormla biex tieħu ħsieb dan il-proġett.

Din kienet ser titħallas b'rata żejda. privata u kummerċjali.

Issa din ħarġet bil-leave.

Għalhekk hemm il-ħsieb li jitqabbad disinjatur privat bħala konsulent.

Dan huwa is-Sur Martin Camilleri tat-3 You Design.

Jekk dan jintgħażel u jitqabbad tkun inżammet l-istess proċedura bħal meta s-Segretarjat Parlamentari għall-Anzjani taħt l-Amministrazzjoni ta' qabel qabbad perit privat biex jissorvelja x-xogħol fuq l-Admission Ward ta' l-SVPR u perit privat ieħor biex jissolvelja xogħol tal-bini tad-Dar ta' l-Anzjani ta' l-Imtarfa.

S'issa għadu ma sar l-ebda ftehim ma' dan il-konsulenti iżda jekk jitqabbad jitħallas bir-rata stabbilita kif inhi l-użanza meta jitqabbad disinjatur jew perit privat.

QRATI - KAWŻI KOSTITUZZJONALI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jaġġorna l-informazzjoni li tani dwar mistoqsija parlamentari numru 4539 dwar kawżi kostituzzjonali pendenti u fl- istess ħin jinformani, imħallef b'imħallef, kemm ilhom introdotti il-kawżi kostituzzjonali pendenti quddiem kull imħallef skond is-sena ta' l- introduzzjoni tagħhom?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' kawżi Kostituzzjonali pendenti fil-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili huwa ta' 77.

Il-kawżi Kostituzzjonali huma mqassma kif ġej:

|Imħallef |Numru| |Franco Depasquale |12 | |Albert Manche' |4 | |Geoffrey Valenzia |6 | |Giannino Caruana |7 | |Demajo | | |Frank G.Camilleri |8 | |Gino Camilleri |15 | |Vincent DeGaetano |8 | |Albert F.Magri |17 |

In-numru ta' kawżi Kostituzzjonali pendenti fil-Qorti Kostituzzjonali huwa ta' 31.

In-numru ta' kawżi Kostituzzjonali pendenti quddiem l-Imħallfin li joqgħodu fil-Prim Awla tal-Qorti Ċivili skond is-sena ta' meta ġew appuntati l-imsemmija kawżi huwa kif ġej:-

|Imħallef |Sena | |Franco Depasquale|1-1990; 2-1992; | | |1-1995; | | |4-1996;S-1997 | |Albert Manche |1-1991; 1-1994; | | |2-1995 | |Goeffrey Valenzia|1-1994; 1-1995; | | |2-1996; 2-1997 | |Giannino Caruana |2-1996; 5-1997 | |Demajo | | |Frank. |1-1987; 1-1993; | |G.Camilleri |1-1994; | | |1-1996;4-1997 | |Gino Camilleri |1-1991; 3-1992; | | |2-1994; | | |5-1996;4-1997; | |Vincent DeGaetano|.5-1996; 3-1997 | |Albert J.Magri |1-1991; 1-1992; | | |2-1993; | | |2-1994;3-1995; | | |5-1996; 3-1997. |

GEORGIA - RELAZZJONIJIET BILATERALI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra kif inhuma immexxija r-relazzjonijiet bilaterali u bżonnijiet tal-Maltin f'Georgia; kemm jiswew finanzjarjament lil Malta; minn kemm persuni hija mmexxija l-istess rappreżentanza; x'pożizzjoni għandhom dawn il-persuni; u x'remunerazzjoni għandhom (wieħed wieħed) inklużi r-rappreżentant uffiċjali u kemm għandhom allowances oltre il- paga/remunerazzjoni (wieħed wieħed); jekk il-proprjeta' wżata bħalha ambaxxata/konsolat hijiex proprjeta' tal-Gvern Malti jew b'liema titolu hija posseduta; kemm huwa t-terminu ta' l-appointment ta' l-istess rappreżentant; u kemm huwa kkalkolat li jinġieb kummerċ mill-istess rappreżentanza lejn pajjiżna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ir-relazzjonijiet ta' Malta mal-Georgia huma parti mill-funzjoni ta' l-Ambaxxata Maltija f'Moscow (Russja).

Għal bqija tal-mistoqsijiet m'hemmx għalhekk tweġibiet.

GUATEMALA - RELAZZJONIJIET BILATERALI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra kif inhuma mmexxija r-relazzjonijiet bilaterali u bżonnijiet tal-Maltin fi Guatemala; kemm jiswew finanzjarjament lil Malta; minn kemm persuni hija mmexxija l-istess rappreżentanza; x'pożizzjoni għandhom dawn il-persuni; u x'remunerazzjoni għandhom (wieħed wieħed) inklużi r-rappreżentant uffiċjali u kemm għandhom allowances oltre il- paga/remunerazzjoni (wieħed wieħed); jekk il-proprjeta' wżata bħala ambaxxata/konsolat hijiex proprjeta' tal-Gvern Malti jew b'liema titolu hija posseduta; kemm huwa t-terminu ta' l-appointment ta' l-istess rappreżentant; u kemm huwa kkalkolat li jġib kummerċ mill-istess rappreżentanza lejn pajjiżna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ir-relazzjonijiet bilaterali ta' Malta ma' Guatemala huma mmexxija mill-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent f'Malta.

Malta m'għandha l-ebda rappreżentanza fil-Guatemala iżda jeżisti arranġament li permezz tiegħu l-Maltin, bħala ċittadini ta' pajjiż membru tal-Commonwealth, jistgħu jirrikorru għall-bżonnijiet konsolari tagħhom għand ir-rappreżentant diplomatiku tar-Renju Unit.

ĠERMANIJA - AMBAXXATA

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra kemm tiswa lil Malta l-ambaxxata li hija fil-Ġermanija; minn kemm persuni hija mmexxija l-istess ambaxxata; x'pożizzjoni għandhom dawn il-persuni; x'remunerazzjoni għandhom (wieħed wieħed) inklużi l- Ambaxxaturi u kemm għandhom allowances oltre il-paga/remunerazzjoni (wieħed wieħed); jekk il-proprjeta' wżata bħala ambaxxata hija proprjeta' tal-Gvern Malti jew b'liema titolu hija pposseduta; kemm huwa t-terminu ta' l- appointment ta' l-istess ambaxxatur; u kemm huwa kkalkolat li jinġieb kummerċ mill-istess Ambaxxata lejn pajjiżna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

GHANA - RELAZZJONIJIET BILATERALI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra kif inhuma mmexxijia r-relazzjonijiet bilaterali u bżonnijiet tal-Maltin fil-Ghana; kemm jiswew finanzjarjament lil Malta; minn kemm persuni hija mmexxija l-istess rappreżentanza; x'pożizzjoni għandhom dawn il-persuni; u x'remunerazzjoni għandhom (wieħed wieħed) inklużi r-rappreżentant uffiċjali u kemm għandhom allowances oltre il- paga/remunerazzjni (wieħed (wieħed); jekk il-proprjeta' wżata bħala ambaxxata/konsolat hijiex proprjeta' tal-Gvern Malti jew b'liema titolu hija pposseduta; kemm huwa t-terminu ta' l-appointment ta' l-istess rappreżentanza; u kemm huwa kkalkolat li jinġieb kummerċ mill-istess rappreżentanza lejn pajjiżna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ir-relazzjonijiet bilaterali ta' Malta ma' Ghana huma mmexxija mill-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent f'Malta.

Malta m'għandha l-ebda rappreżentanza f'Ghana iżda jeżisti arranġament li permezz tiegħu l-Maltin, bħala ċittadini ta' pajjiż membru tal- Commonwealth, jistgħu jirrikorru għall-bżonnijiet konsolari tagħhom għand ir-rappreżentant diplomatiku tar-Renju Unit.

KUNSILLI LOKALI - WIED IL-GĦAJN - SINDKU

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Niġbed l-attenzjoni għall-mistoqsijiet parlamentari numri 3151, 3760 u 4803 li l-investigazzjonijiet issa ilhom għaddejjin mill-bidu tas-sena, jista' l-Ministru jara li tingħata l-informazzjoni mitluba?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- investigazzjonijiet għadhom mhux finalizzati.

ŻWEĠIJIET

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn koppji reġistrati miżżewġin hawn Malta?

Kemm minn dawn iżżewġu qabel l-eta' ta' 20 sena?

Kemm minn dawn isseparaw u wara kemm-il sena kienu ilhom miżżewġin?

F'liema lokalitajiet hemm l-aktar każijiet ta' separazzjonijiet li qed jabitaw hemmhekk?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-Dipartiment tar-Reġistru Pubbliku ma jistax jgħid kemm hawn Koppji miżżewġin hawn Malta għaliex id-dipartiment jirreġistra ż-żweġijiet li jsiru matul is-sena, pero l-Onor.

Interpellant jista jikseb l-informazzjoni dwar dan is-suġġett mill- istatistika li tiġi ppublikatsa mill-Uffiċċju ta' l-Istatistika fil- Pubblikazzjoni - ABSTRACT - jew fid-Demographia Review.

PATATA - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fir- rigward ta' l-esportazzjoni tal-patata, peress li issa diġa' għaddew madwar xahar u nofs meta saret l-aħħar esportazzjoni u peress li ilhom magħrufin l- ispejjeż ta' sensarija ta' freight, ta' insurance eċċ, eċċ., u peress li l- patata diġa' nbiegħet fis-suq barrani, jista' allura issa l-Ministru jgħid kemm huwa l-prezz/ħlas ta' kull qantar li se jirċievu l-bdiewa?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta għall- mistoqsija numru 6983.

ŻERRIEGĦA TAL-PATATA - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward l-importazzjoni taż-żerriegħa tal-patata għall-istaġun tax-xitwa li jmiss dejjem jekk se jkun hemm importazzjoni, jista' l-Ministru jgħid kemm se jkun l-ammont (m.t.) ta' importazzjoni u jekk għandux ħjiel ta' kemm se jkun l-ammont globali ta' esportazzjoni ta' patata tax-xitwa fl-istaġun li jmiss?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nirriferi l-Onor.Interpellant għar-risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 6986.

PITKALIJA - PATATA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid xahar b'xahar bejn Jannar u Ġunju 1997, kemm iddaħħlet patata fil-Pitkalija u kemm kien il-valur imħallas lill-bdiewa dejjem xahar b'xahar?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kemm kienu l-istess valuri fl-imsemmija xhur fis-sentejn preċedenti?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

DULLIEGĦ - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fir- rigward tad-dulliegħ, jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hawn importazzjoni ta' dulliegħ sa l-aħħar ta' Ġunju, 1997 u jekk fl-affermattiv meta (dati) seħħu dawn l-importazzjonijiet; kemm kien il-valur ta' kull importazzjoni (CIF); kemm kien l-ammont (kg) ta' kull importazzjoni; u liema kienu l- country of origin ta' kull importazzjoni?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

BDIEWA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk f'pajjiżna hawnx xi nisa li jaħdmu bħala fulltime farmers u jekk fl-affermattiv, kemm huwa n-numru ta' dawn in-nisa?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Kif jaf l-Onor.Membru iċ-ċensiment tal-Biedja u Sajd ilu ma' jsir sa' mill-1991 u kif ġie mistqarr diversi drabi l- informazzjoni f'dan iċ-ċensiment ma' kienet xejn kredibbli.

Għal dawn ir-raġunijiet m'iniex f'pożizzjoni li nagħti l-informazzjoni mitluba.

L-Onor.

Membru jista' jirrikorri għand il-Korporazzjoni għall-Impjieg u Taħriġ.

BDIEWA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk f'pajjiżna teżistiex statistika ta' klassifikazzjoni tal-bdiewa fulltime skond l-eta' u jekk fl-affermattiv, kemm huwa n-numru ta' bdiewa taħt it-30 sena; bejn l-31 u l-45 sena; bejn l-46 u s-60 sena; u 'il fuq minn 61 sena?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għar- risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 7189.

RABAT - PERMESS GĦAL BINI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb sabiex is-sid ta' post fir- Rabat li kien ġie lilu irtirat il-permess tal-bini f'nofs il-kostruzzjoni (permess li l-Gvern kien beħsiebu jakkwista s-sit) (PAPB Permit 115/90 1359/89 - 21.3.90), jingħata l-kumpens li jisħoqqlu jew jingħata lura lilu s-sit?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħti aktar dettalji dwar il-lokal eżatt tas-sit in kwestjoni biex tkun tista' tingħata tweġiba.

KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien d-dħul għall-kunsilli lokali mill-permessi ta' negozju li l-ħlas tagħhom għaddew mill-kunsilli lokali?

Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jagħti l-informazzjoni għal kull kunsill rispettivament?

ONOR.

CHARLES MANGION: Peress li l-informazzjoni trid tinġabar nagħti tweġiba f'xi seduta oħra.

P.A. - APPLIKAZZJONIJIET TA' HOUSING

L-ONOR.

JOE FARRUGIA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm applikazzjonijiet tal-Housing quddiem il-Planning Authority?

Jekk hemm, jista' jgħid kemm hemm units jiġifieri flats, maisonettes u garages?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jenħtieġ aktar żmien sabiex tkun tista' tinġabar l- informazzjoni meħtieġa.

MTARFA - MANUNTENZJONI

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħidilna hemmx xi żmien stipulat sabiex l- istages, zebra crossings, bus shelters u letter boxes isiru fl-Imtarfa kif ġie mitlub f'mistoqsijiet parlamentari preċedenti?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li għall-Imtarfa hemm tliet bus shelters ordnati.

Tajjeb li jingħad li f'Diċembru tas-sena l-oħra fl- Imtarfa twaħħlu sitt bus stages u ieħor tressaq għal post ieħor.

Jiena nformat ukoll li l-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku jiddentifika l- post fejn għandha issir zebra crossing.

Jiena nformat ukoll li fir-rigward ta' kaxxi ta' l-ittri, fl-Imtarfa diġa' hemm zewġ kaxxi ta' l-ittri, waħda fi Triq Palma u l-oħra fi Triq l- Imtarfa, u bħalissa m'hemm ebda pjani biex jitwaħħlu oħrajn.

Jekk l-Onor.

Interpellant ittini aktar dettalji fuq il-mistoqsijiet parlamentari li għalihom rriferiet inkun nista' ngħati aktar informazzjoni.

RABAT/XEMXIJA - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħidilna x'inhi r-raġuni li s-servizz tat- trasport li kien hemm għax-xhur tas-sajf bejn ir-Rabat u x-Xemxija twaqqaf?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li dan is-servizz limitat għat- tliet xhur tas-sajf twaqqaf is-sena l-oħra peress li ma baqgħax patronizzat.

Servizz dirett bejn ir-Rabat u San Pawl il-Baħar/Buġibba għadu jeżisti permezz tar-Rotta 86.

LOTTO PUBBLIKU - SCRATCH & WIN

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra u jagħti rendikont tat-tmexxija tal- logħba Scratch & Win (Presto) għas-sena 1996?

Kemm kien id-dħul (bejgħ ta' biljetti) u l-qliegħ wara li tħallsu l-premjijiet u tnaqqsu l-ispejjeż ta' amministrazzjoni?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-lotterija Scratch and Win (Presto) bdiet fil-15 ta` April, 1996.

Id-dħul mill-bejgh ta` biljett għas-sena 1996 kien ta` Lm1,680,453 u l- qligħ, wara li tħallsu l-premijiet u tnaqqsu l-ispejjeż ta` amministrazzjoni, kien Lm579,773.

Skond ir-regolamenti rispettivi ta` din il-logħba, dan il-qligħ ghandu jitħaddem sabiex jitwettqu b`mod umanitarju u meritevoli dawk l-għanijiet li jkunu ta` xorta soċjali u ċiviku.

BRITISH MEDICAL ASSOCIATION - LAQGĦA ĠENERALI

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jaf il-Ministru li fl-aħħar laqgħa ġenerali tal-British Medical Association (2/7/97) it-tobba Ingliżi għamlu sejħa lill-Gvern Ingliż sabiex jiġi kkontrollat il-bejgħ ta' dak li hu ġenerikament magħruf alcopop lit-tfal u dan minħabba l-kontenut qawwi ta' alkoħol li fih dan ix-xorb?

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar x'passi qed jieħu l-Ministeru tiegħu u d-dipartimenti li jaqgħu taħtu biex jilqgħu lit-tfal żgħar mit-theddida preżentata minn din ix-xarba li tinsab fuq is-suq liberament u hi faċilment aċċessibbli għat-tfal?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma l-Onor.

Interpellant li f'xorb magħruf bħal alcopops li ddaħħal f'Malta mis-sena l-oħra 'l hawn l-ammont ta' alkoħol huwa bejn 4.2% u 5.5%.

Il-mezz prinċipali li juża d-Dipartiment tas-Saħħa biex jikkontrolla l- abbuż ta' dan ix-xorb fost iż-żgħażagħ huwa permezz ta' edukazzjoni fuq il- ħsara ikkaġunata mill-alkoħol.

Rigward restrizzjonijiet fuq bejgħ u miżuri fiskali sabiex isir l-istess kontrol, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel l-istess mistoqsija lill- Ministru kkonċernat.

SKEJJEL - TUCK SHOPS

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jiżgura lil din il-Kamra li t-tuck shops fl-iskejjel tal-Gvern ma jbiegħux xorb ġenerikament magħruf bħala alcopop?

Jista' l-Ministru jikkonferma li l-ebda kwalita' ta' xorb b'element ta' spirtu qatt ma nbiegħ minn Novembru 1996 'il hawn mill- imsemmija tuck shops?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ir-regolamenti dwar it-tuck shops jgħidu speċifikament li "sigaretti, birra u xorb alkoħoliku m'għandhom taħt l-ebda ċirkostanza jkunu għal bejgħ fit-tuck shop.

Ma kien hemm l-ebda rapport min-naħa ta' l-iskejjel li nbiegħ xi xorb b'element ta' spirtu fih.

Jekk l-Onor.

Interpellant għandu xi rapporti dwar bejgħ ta' spirti u/jew alcopop mit-tuck shops nitolbu jgħaddihomli biex nieħu l-passi meħtieġa.

MINISTERU TAL-ĦARSIEN SOĊJALI - "ALCOPOP"

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra bil-miżuri ta' kontroll u prevenzjoni li qed jieħu l-Ministeru tiegħu u organizzazzjonijiet bħal SEDQA biex jiżgura li t-tfal la jixtru u lanqas jikkonsmaw xorb popolarment magħruf bħala alcopop?

ONOR.

EDWIN GRECH: Prevenzjoni permezz ta' l-edukazzjoni dwar xarbiet alkoħoliċi bħal alcopop bdiet tiġi trattata riċentement.

L-alcopops jew alcoholic lemonades għandhom persentaġġ ta` alkoħol daqs jew aktar mill- birra.

Dan il-fatt jidher f`materjal stampat li l-aġenzija Sedqa għadha kif ħarget bl-isem `Tajjeb Tkun Taf` - ktieb ta` tagħrif għal kulħadd li jitqassam b`xejn.

F`paġna 12 wieħed isib informazzjoni dwar dan is-suġġett.

Bħalissa qegħdha tiġi ppreparata slot għat-televiżjoni fuq din it-tip ta` xarba.

Dwar l-aspett ta` kontroll, nitlob lil l-Onor.

Interpellant sabiex jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

ETI - IMPORTAZZJONI TA' XORB

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra bir-rata ta' ETI applikabbli għall- importazzjoni ta' xorb magħruf bħala alcopop?

X'inhi r-rata ta' SISA applikabbli fuq il-flixkun/litru?

X'inhu l-valur u l-volum ta' l- importazzjoni ta' dan ix-xorb fis-snin 1995, 1996 u 1997 (sa l-aħħar ta' Mejju)?

ONOR.

LEO BRINCAT: Irrid nifhem illi t-terminu alcopop fil-mistoqsija qed jirreferi għal prodotti magħrufa bħala alcoholic lemonades li huma klassifikati bħala other spirituous beverages taħt it-Tariffa tad-Dwana Nru. 2208.

F'dan il-każ, prodotti bħal dawn huma suġġetti għall-ħlas ta' l-ETI ta' 15% fuq il-valur CIF kif ukoll għad-dazju tas-Sisa ta' 14-il ċenteżmu kull % vol. ta' alkoħol kull litru billi normalment dawn il-prodotti jkunu ta' qawwa akloholika ta' mhux iżjed minn 26% CIF.

Il-figuri mitluba dwar importazzjoni nkun nista' nagħtihom f'seduta oħra fil-futur qrib billi ma setgħux jinġabru kollha minħabba xi problemi tekniċi.

XORB ALCOPOP

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra dwar x'inhi l-politika tal-Gvern dwar l- importazzjoni, distribuzzjoni, bejgħ u konsum ta' xorb ġenerikament magħruf bl-isem alcopop?

Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li riċentement l- Pulizija kienet qed tistħarreġ każ fejn importatur/distributur ta' din il- kwalita' ta' xarba bagħbas mat-tikketti oriġinali ta' l-oġġett importat?

ONOR.

ALFRED SANT: Rigward l-ewwel parti tal-mistoqsija nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferiha lill-Ministru konċernat.

Rigward il-bqija tal-mistoqsija ninsab informat li l-ebda sezzjoni fil- Korp tal-Pulizija ma kellha xi rapport dwar xi każ fejn importatur/distributur tal-kwalita' ta' xarba msemmija fl-Interpellanza bagħbas mat-tikketti oriġinali ta' oġġett importat.

Għaldaqstant, ma sar l- ebda stħarriġ f'dan ir-rigward.

VAT - APPELLI PENDENTI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm appelli pendenti mad-Dipartiment tal- VAT fejn persuni rreġistrati qegħdin jikkontestaw kontijiet mibgħuta lilhom?

Kemm inqatgħu (deċiżi) appelli matul is-sena 1996 xahar b'xahar?

Kemm inqatgħu (deċiżi) appelli matul l-ewwel sitt xhur (xahar b'xahar) ta' din is-sena (1997)?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi hemm 816 Appell pendenti quddiem il-Bord tat-Taxxa fuq il-Valur Miżjud.

Matul l-1996 kienu deċiżi, xahar b'xahar, dawn l-Appelli:

Fl-ewwel tliet xhur ta' l-1996, il-Bord ta' l-Appelli ltaqa' biss biex jgħarraf jimxi

|Xahar 1996|Nru. Ta'| | |Appelli | | |Deċiżi | |April |Xejn | |Mejju |Xejn | |Ġunju |Xejn | |Lulju |13 | |Awissu | 3 | |Settembru | 5 | |Ottubru |Xejn | |Novembru |Xejn | |Diċembru | 2 |

Matul l-ewwel sitt xhur ta' l-1997 kienu nqatgħu dawn l-Appelli:

|Xahar 1997|Nru. ta'| | |Appell | | |Deċiż | |Jannar | 7 | |Frar | 4 | |Marzu | 7 | |April |15 | |Mejju |13 | |Ġunju | 6 |

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jinformani mil- liema budget qed jittieħdu l-ispejjeż li qed jintnefqu fuq propaganda fuq il-media u l-ġurnali ta' proġetti bħal ma huwa ta' Buġibba?

Din se tkun policy tal-Gvern li wkoll fuq proġetti relattivament żgħar, issir din it- tip ta' propaganda?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tagħtu għall-mistoqsija parlamentari numru 7204.

Dwar dik li l-Onor.

Membru qed isejħilha propaganda il-policy se tkun l-istess bħal dik li kienet timxi fuqha l-amministrazzjoni ta' qabel.

Min-naħa l-oħra jekk il-proġett ta' Buġibba għandux jitqies proġett żgħir kif qed jallega l-Onor.

Membru jien se nħalli l-pubblika jiġġudika.

POSTA - XOGĦOL POSTALI

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk il-Gvern għadux bil-ħsieb li x-xogħol postali f'pajjiżna jitmexxa minn dipartiment tal- Gvern jew minn korporazzjoni pubblika/kumpannija skond rakkomandazzjonijiet tal-UPU u l-British Postal Consultancy Service?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għall-istqarrija li għamilt.

POSTA LTD - RENDIKONT

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti rendikont preċiż bi breakdown ta' l- ispejjeż kollha li l-Gvern u/jew Posta Ltd nefqu s'issa sabiex il-bini tas- Central Supplies jinbidel fil-Main Sorting Centre?

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'inhu t-total workable space area fl-istess sorting centre?

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk sarx traffic impact statement?

Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm parti mix-xogħol li kien mogħti b'kuntratt?

Jekk fl-affermattiv, lil min, u kif intgħażlu?

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk l-Awtorita' ta' l-Ippjanar talbitx traffic impact statement?

Jekk fl-affermattiv, min għamel l- istudju meħtieġ?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: L-informazzjoni qegħda tinġabar u meta jkun il- waqt tingħata.

IMPJIEGI - NISA MIŻŻEWĠIN

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hawn nisa miżżewġin jaħdmu part-time u fulltime sena b'sena fiċ-Ċivil u fil-privat matul dawn l-aħħar għaxar snin?

Kemm hawn koppji miżżewġin b'kollox?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

REĠISTRU PUBBLIKU - TFAL B'UNKNOWN FATHERS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn tfal mwielda b'unknown fathers matul dawn l-aħħar għaxar snin, sena b'sena?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fir-Reġistru Pubbliku ma tinżamm l-ebda statistika ta' tfal imwielda b'unknown father għaliex skond il-liġi id-dipartiment huwa obbligat biss li jirreġistra t- twelidijiet kollha.

B'danakollu niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant illi statistika fuq san is-suġġett tiġi ppubblikata mill- Uffiċċju ta' l-Istatistika fil-Pubblikazzjoni - ABSTRACT - jew fid- Demographic Review.

PULIZIJA - PROPRJETA'

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru: Jaf il-Prim Ministru li ilhom diversi xhur isiru rapporti lill-pulizija li hemm proprjeta' se tikkollassa fuq fond ieħor bin-nies ġo fih u d-dettalji qed jintbagħtu separatament?

Jista' l-Prim Ministru jgħid meta se jittieħdu l- passi?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi skond ċertifikat ta' perit li pproduċiet il-persuna li toqgħod fil-fond indikat fil-mistoqsija ma jirriżultax illi hemm periklu li dan il-bini ser jikkollassa.

Madankollu, l-Pulizija ħadet, u se tkompli tieħu, il-passi kollha skond il-liġi sabiex il-periklu jitneħħa.

TRIBUNAL GĦALL-INVESTIGAZZJONI TA' L-INĠUSTIZZJI - RIKORSI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu rikorsi s'issa quddiem it- Tribunal għall-Investigazzjoni dwar Inġustizzji?

Kemm minn dawn kienu magħmula minn membri tal-Forzi Armati u kemm kienu magħmula minn membri tal- Korp tal-Pulizija?

ONOR.

CHARLES MANGION: It-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' l- Inġustizzji ma jaqax taħt ir-responsabbilta' ta' dan il-Ministeru.

Għalhekk l-Onor.

Interpellant għandu jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-Ministeru konċernat.

SKEJJEL - SKOLA TAL-MUŻIKA JOHANN STRAUSS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru 6720 magħmula fit-30 ta' Ġunju, li kienet tgħid:

"Jista' l-Ministru jgħid jekk it-tagħlim li se jsir fil-Master Classes tal-vjolin fl-iSkola tal-Mużika Johann Strauss bejn l-4 u t-18 ta' Lulju humiex se jingħataw b'xejn jew bi ħlas"?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 6720 f'Seduta Nru. 91.

IMPJIEGI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6875 u t-tweġiba mogħtija fis-seduta tat-8 ta' Lulju, jista' l-Ministru jagħti n-numru tan-nies li kienu jaħdmu bi qliegħ fl-aħħar ta' Mejju, 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' nies li kienu qed jaħdmu bi qliegħ fl- aħħar ta' April 1997 kien ta' 139,928.