MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 875 It-Tlieta, 25 ta' Frar, 2003 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 875 It-Tlieta, 25 ta' Frar, 2003

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.03 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 25 ta' Frar, 2003

WERREJ

MINUTI 541

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 541

TQEGĦID TA' KARTI 545

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-MEDIĊINI (IT-TIELET QARI)

MEDICINES BILL (THIRD READING) 546

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR VERIFIKA INTERNA U INVESTIGAZZJONIJIET (IT-TIENI QARI)

INTERNAL AUDIT AND FINANCIAL INVESTIGATIONS BILL (SECOND READING) 547

AĠĠORNAMENT 569

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 573

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 874 li saret fl-24 ta' Frar, 2003 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

DAZJU FUQ L-IMPORTAZZJONI TA' CORNED BEEF

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 38156, jista' il-Ministru jgħid kemm kien id- dazju tal-prodotti inkwestjoni bejn l-1997 u l-2003, u kif jispjega din id- differenza?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomici)(f'isem il-Ministru tal-Finanzi): M'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt fil-mistoqsija parlamentari 38156.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, jiddispjaċini imma jkolli niġbidlek l- attenzjoni li jien għadni mingħajr l-informazzjoni li tlabt.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Int staqsejt fuq id-dazju tal-corned beef u r- risposta ħadtha.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, nerġa' ngħid li fir-risposta tiegħu, il-Ministru ma qalilniex kemm tħallas dazju fuq il-corned beef u prodotti simili.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Fir-risposta hemm il-persentaġġ ta' dazju li ġie ċċarġjat fis-snin imsemmija.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma meta nafu li se nkunu obbligati nħallsu d- dazji fuq ċerti prodotti ta' l-ikel ...

Nieħdu l-Medigrain, li storikament timporta l-materja prima minn non-EU countries.

Din il-kumpannija se jkollha tħallas dazju ta' Lm60 fuq kull valur ta' Lm100.

Issa d-domanda tiegħi hija din, Sur President.

Il-Medigrain se jkollha terfa' il-piż kollu hi jew se jħallas xi parti l-gvern u l-parti l-oħra l-Unjoni Ewropea?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru

ONOR.

JOSEF BONNICI: Għedniha miljun darba li dak il-prodott li joriġina minn pajjiżi barra l-Unjoni Ewropea, jista' ikollu fuqu tariffa li tkun komuni għall-pajjiżi membri ta' l-Unjoni.

Pero' jirriżulta li meta Malta tissieħeb fl-Unjoni, il-prezz ta' ċerti prodotti bħall-qmuħ u oħrajn se jkollu jitbaxxa biex jagħmel tajjeb għal din it-tariffa.

Dan joħroġ minn komunikazzjoni li kellna ma' diversi esportaturi fl-Amerika u l- Kanada, li naturalment iridu jżommu x-share tas-suq tagħhom.

Għal dan il- għan, il-Gvern Amerikan għandu sistema li biha jgħin lill-esportaturi ħalli jagħmel tajjeb għat-tariffi li l-Unjoni tkun qed tapplika.

Għalhekk mhux la kemm taqbad u tgħid kif se tkun is-sitwazzjoni għax jista' jirriżulta li d-differenza fil-prezz tkun żgħira ħafna, Sur President.

Pero' anke f'każ li jkun hemm xi differenza, jirriżulta wkoll illi bil- ftehim li aħna għamilna ma' l-Unjoni Ewropea, żammejna d-dritt li nissussidjaw għal ċertu perijodu ta' żmien, sakemm il-prezzijiet internazzjonali jiġu viċin dawk ta' l-Unjoni Ewropea, fejn nofs minn dan is-sussidju se jitħallas mill-Unjoni Ewropea u n-nofs l-ieħor jitħallas mill-Gvern Malti.

Jiġifieri mhux biss għandna l-garanzija li l-gvern se jżomm il-prezz stabbli imma għandna wkoll is-sitwazzjoni li semmejt, fejn esportaturi Amerikani u oħrajn m'għandhomx triq oħra ħlief li jagħmlu tajjeb għaż-żieda li jista' ikun hemm fuq il-prodott tagħhom.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGA: Sur President, jekk qed nifhem sew, il-Ministru qed jgħid li ladarba nidħlu fl-Unjoni Ewropea, l-Istati Uniti ta' l-Amerika se tissussidjana għall-parti mid-dazju li aħna se nkunu obbligati nħallsu.

Jiġifieri jekk kemm-il darba jirriżulta li l-Medigrain se jkollha tħallas tariffa ta' Lm60 fuq kull Lm100 hard wheat li timporta mill-Amerika, parti minn din it-tariffa se titħallas mill-Amerika, parti mill-Gvern Malti u parti mill-Unjoni Ewropea.

Issa peress li l-Gvern Malti iddikjara li s- sussidju fuq l-importazzjoni annwali se jkun ta' madwar euro 1 miljun taħt it-temporary state aid, min se jħallas id-differenza kemm-il darba din tkun aktar minn daqshekk?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sur President, l-ewwelnett il-Gvern Amerikan m'huwiex se jissussidja direttament lil Malta imma se jkollu jinnegozja mal- produtturi tiegħu għax dan m'huwiex sussidju formali.

(Interruzzjonijiet)

L-Onor.

Interpellant jaf daqsi li fid-WTO għaddej dibattitu dwar kif l- Ewropa tista' tgħin lill-bdiewa tagħha u kif l-Amerika tista' tgħin lill- bdiewa tagħha.

L-Ewropa tgħin lill-bdiewa tagħha billi jew tissapportja l- prezz jew, kif qed tagħmel preżentament, timxi għal sistema li tgħin aktar direttament il-livell ta' l-għajxien tal-bdiewa.

L-Amerika għandha t- tendenza li tgħin lill-bdiewa tagħha billi anke tħallashom biex ma jiżirgħux u din ukoll hija tip ta' assistenza.

Hemm ukoll sistema ta' export credits, li naturalment ukoll tinfluwenza l-cost ta' min ikun qed jesporta.

Jiġifieri m'hemmx dubju li din hija sitwazzjoni komplessa, Sur President.

Biss wieħed irid jifhem li l-oġġettiv tagħna hu li l-prezz tagħna ma jiġix affettwat meta nidħlu fl-Unjoni Ewropea.

Għalhekk innegozjajna biex jekk il-prezz jiġi aktar, aħna nissussidjaw dak il-prodott ħalli dan l-oġġettiv nilħquh.

F'sitwazzjonijiet preċedenti – per eżempju fl-1996, meta jien kont responsabbli mis-settur tal-qmuħ - il-prezz minn barra tant kien żdied b'mod goff, li kellna nżidu s-sussidju b'xi Lm3 miljun jew Lm4 miljun f'sena biex inżommu l-prezz tagħna stabbli.

Jiġifieri dawn huma affarijiet li wieħed jittekiljahom skond iċ-ċirkostanzi li jkollu quddiemu, imma l- oġġettiv finali jibqa' li ma jkollniex żieda fil-prezzijiet bħala effett dirett talli nissieħbu fl-Unjoni.

Naturalment minn żmien għal żmien, il-prezz fid-dinja jvarja u allura jkollna nikkumbattu ma' din il-varjazzjoni li taf taffetwana wkoll b'mod mhux favorevoli.

Pero' din hija s-sitwazzjoni u nerġa' ngħid li l- oġġettiv tal-gvern hu li bis-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, ma jiġux affetwati l-prezzijiet b'mod negattiv.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma jekk kemm-il darba lill-imprendituri Maltin jirriżultalhom li l-prezz ta' ċerti prodotti fis-swieq internazzjonali jkun orħos – għax, kif qal il-Ministru stess, ċerti pajjiżi jissussidjaw il- biedja tagħhom biex ikunu kompetittivi – dawn xorta waħda se jkunu marbuta bil-katina li fuqhom iridu jitħallsu l-integrated tariffs of the European communities.

Jiġifieri s-supply measures li tant ftaħar bihom il-gvern m'huma xejn ħlief bużżieqa li nfaqgħet f'wiċċu għax xorta se jkun marbut li jħallas dawn it-tariffi.

Allura fi kliem sempliċi, kemm-il darba l- imprenditur isib prezzijiet orħos, il-gvern qed jintrabat li jħallas it- TARIC kollha hu?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiddispjaċini imma hawnhekk għandna konfużjoni sħiħa għax, bir-rispett kollu, l-Onor.

Interpellant kull darba qiegħed jitfixkel il-kwoti mat-tariffi.

Il-verita' hi li se jsiru arranġamenti biex dak li nimportaw, xorta waħda ma jiġix affettwat bil-kwoti ta' l-Unjoni Ewropea.

Din għedtha kemm-il darba u allura ma nistax nifhem għalfejn din il- konfużjoni kollha min-naħa ta' l-Onor.

Membru, Sur President.

Issa jekk importatur isib jixtri prodott li minn New Zealand ikun irħas mill-prezz ta' l-Awstralja, naturalment iġibu minn New Zealand, u jekk fuq dak il-prodott għandu tariffa, dik it-tariffa irid iħallasha.

Issa din se tinqasam bejn Malta u l-Unjoni Ewropea u l-prezz fis-suq lokali m'huwiex se jiġi affetwat bid-dħul ta' pajjiżna fl-Unjoni.

Mhux billi noqogħdu ngħidu ħafna affarijiet u nsemmu l-bżieżaq!

Donnu li l-Onor.

Interpellant ma jridx jemmen li l-prezz tagħna m'huwiex se jiġi affettwat negattivament bid- dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, Sur President.

Parti mit-tariffa se jkun qed jagħmel tajjeb għaliha l-Gvern Malti, parti oħra l-Unjoni Ewropea u f'ċerti każi, speċjalment fil-qmuħ, l-esportatur se jiffissa l-prezz tal-prodott tiegħu skond is-suq ta' fejn jibgħat l- affarijiet.

U fis-suq ta' l-Ewropa jkun qed jibgħat bi prezz differenti milli kieku jibagħtu fis-suq ta' Malta, jiġifieri bi prezz irħas, għax l- Ewropa għandha tariffa li permezz tagħha tipproteġi l-prodott tagħha.

Wieħed irid jifhem li aħna ħdimna fuq il-worst case scenario biex niżguraw li l-bidla ma tkunx qiegħda tinfluwenza l-prezzijiet lokali.

Pero' fil- verita', is-sitwazzjoni tista' tkun ferm u ferm inqas impenjattiva għalina u inqas ta' diffikulta' għax ikun hemm din il-bidla fil-prezz ta' ċerti prodotti.

Nafu li fil-każ tal-qmuħ hekk se jiġri għax din qaluhielna l- esportaturi stess.

Għalhekk wieħed jibda jinduna kemm pajjiż jingħata aktar saħħa jekk jissieħeb fi grupp ta' pajjiżi oħra minflok jibqa' waħdu, Sur President.

Min qatt kien jobsor li għax m'aħniex fl-Unjoni Ewropea, l-esportaturi Amerikani se jagħmlulna prezz aktar għoli u min-naħa l-oħra, jekk inkunu fl- Unjoni Ewropea, se jagħmlulna prezz aktar baxx!

Imma din hi r-realta', xi ħaġa li wieħed irid japprezza s-sinifikat tagħha.

Dan kollu jfisser li waħdek għandek very limited ability to influence and very limited ability to negotiate, mentri jekk inti tkun parti minn blokk ta' pajjiżi għandek protezzjoni ferm akbar.

Aħna ferm fiduċjużi li minn din l-assoċjazzjoni, ikollna sitwazzjoni fejn lill-bdiewa nkunu qed nagħtuhom l-għajnuna li jistħoqqilhom waqt li noħolqu swieq ġodda u, fl-istess ħin, il-punt dwar l- importazzjoni, li l-Onor.

Membru ilu jsostni dwaru, idub fix-xejn bħal silġa, Sur President.

Fil-fatt dan l-aħħar qrajt artiklu ta' Lino Spiteri dwar din l-istess tema tal-mistoqsijiet li kontinwament qed jagħmel l-Onor.

Farrugia, fejn ukoll qal li din id-differenza se tispiċċa fix-xejn.

Għax fid-dinja internazzjonali hemm dan il-moviment biex il-prezzijiet internazzjonali u l- prezzijiet ta' l-Unjoni Ewropea jersqu lejn xulxin.

Allura l-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra qegħdin jargumentaw fuq xi ħaġa li qiegħda ddub f'idejhom meta joġġezzjonaw għas-sħubija fl-Unjoni.

Hawn li nixtieq li l-poplu Malti jirrealizza x-short sightedness ta' l-oppożizzjoni li m'humiex jirrealizzaw li din id-differenza se tispiċċa fix-xejn u ttir mar-riħ fi żmien qasir, kif qal is-Sur Lino Spiteri stess.

Fil-fatt aħna nnegozajna b'mod li għal perijodu ta' żmien raġonevoli, sakemm naslu biex il-prezzijiet ikunu viċin xulxin – jista' jkun sitta jew seba' snin, punt li qam ukoll fin-negozjati u għalhekk innegozjajna kif innegozjana, għax qalulna li kif aħna ninnewtralizzaw it-tariffi, din se tispiċċa fix-xejn – inkunu f'pożizzjoni li din is-sistema ma tagħmlilniex differenza, u aħna għal dan l-iskop innegozjajna.

Imma sfortunatament tan- naħa l-oħra għandhom għamad quddiemhom u b'din l-attitudni qed itellfu lil pajjiżna l-opportunita' li meta nkunu fl-Unjoni Ewropea, ċerti prodotti nkunu nistgħu nixtruhom bi prezz ferm inqas milli kieku nibqgħu barra.

Dan huwa dovut għall-fatt li pajjiżna huwa żgħir.

L-Ewropa hija kbira, għandha s-saħħa u timponi t-tariffi, filwaqt li pajjiżi barra l-Unjoni, inkluż l- Amerika, jiffissaw prezzijiet irħas biex jakkomodaw it-tariffi ta' l- Ewropa.

Nixtieq li dan il-punt jiftiehem sewwa għax ħafna mill- mistoqsijiet li qed ikollna jittrattaw proprju dan is-suġġett, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiena ma nafx kif daħal Lino Spiteri, pero' ladarba l-Ministru għoġbu jirriferi għalih, nixtieq nagħmel domanda oħra għax il- ħabib tagħna huwa wkoll konsulent ta' numru ta' lukandi.

Id-dokument ta' l-Unjoni Ewropea taż-17 tax-xahar – u bil-permess, Sur President, nixtieq inpoġġi kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra - jikkonferma li fuq laħam taċ-ċanga li jkun ġej mill-Awstralja, se jkollna nħallsu 95c per kilo barra 12.8% ad valorem.

Jiġifieri dan se jitħallas kollu mill-Gvern Malti jew nofsu se jkollha tħallsu l-Unjoni Ewropea?

Lin- nies tad-distrett tiegħi, li ħafna minnhom għandhom lukandi, ristoranti u ħwienet tal-laħam, nista' ngħidilhom li jekk kemm-il darba jġibu ċanga mill- Awstralja, il-gvern se jkun qed iħallas id-differenza hu?

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn permess biex dan id-dokument li rrifera għalih l-Onor.

Farrugia jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Sur President, xi 15-il ġurnata ilu kont bdejt nispjega dwar l-importazzjoni tal-laħam.

Naturalment iċ-ċanga tista' tixtriha bis-60c-il kilo u tista' tixtriha bit- Lm12-il kilo, imma ejja nieħdu ċ-ċanga ta' Lm2-il kilo, dik it-tip ta' ċanga li ħafna mill-Maltin jixtru.

Issa jekk minn dan l-ammont tnaqqas 20% tar-retailer, tnaqqas 10% ta' l-importatur, tnaqqas 5c transport costs u tnaqqas 10c tal-levy, jiġi li dan il-prodott jasal Malta madwar Lm1.36 C.I.F.

Issa jekk tagħmel dan l-eżerċizzju bil-kontra u ma' dan il-prezz iżżid 5c transport costs, iżżid 10% ta' l-importatur u żżid l-20% tal-butcher shop, tara li l-prezz taċ-ċanga fis-sena 2004 mhux talli m'huwiex se jogħla talli se jinżel bi 13c.

U fis-sena 2005 il-prezz taċ-ċanga jkun għadu 11c inqas milli huwa llum, filwaqt li fis-sena 2006 se jkun xi 7c inqas.

U jekk tieħu l-perijodu ta' l-ewwel erba' snin u tat-tieni erba' snin, issib li fl-ewwel erba' snin għandek roħs fuq il-prezz eżistenti, waqt li fit- tieni erba' snin - meta tqabbel il-prezz kif se jkun bejn is-snin 2008 sa 2011 ma' kif inhuwa llum - se jkun hemm żieda żgħira.

Pero' jekk inti tnaqqas dak li se tiffranka minn dak li se żżid, issib li bil-prezzijiet tal-lum, iċ-ċanga se togħla on average b'inqas minn 2c-il kilo fis-sena u mhux b'95c kif qed jgħid l-Onor.

Farrugia.

Nerġa' ngħid li inti tista' tixtri ċ-ċanga importata minn barra bis-60c-il kilo jekk trid pero' tista' tixtriha bi Lm12-il kilo wkoll.

Għax jekk tara l-HS code – hawnhekk qed nitkellem mill-memorja – issib li meta tidħol fl-Ewropa għandek roughly taxxa ta' 20% across the board.

Aħna ftehemna ma' l-Unjoni Ewropea li fuq perjodu ta' seba' snin, dik iż-żieda fil-prezz tiġi ssussidjata.

Jiġifieri jekk se jkun hemm għoli ta' 2c jew ta' 4c kull kilo, dik tiġi ssussidjata mas-sħubija ta' pajjiżna fl-Unjoni.

Hekk se jaħdem dan is-settur, Sur President.

Il-ġimgħa l-oħra kont lest li npoġġi l-calculations fuq il-Mejda tal-Kamra biex nuri li fl-ewwel erba' snin - u malli jkolli ċ-ċans inpoġġihom - fuq ċanga ta' Lm2-il kilo, se jkun hemm roħs li jibda minn 13c u jibqa' nieżel 'l isfel għal zero, imbagħad fit-tieni erba' snin ikun hemm żieda żgħira fil-prezz minn kif nafuh illum.

Jekk tieħu l-medja ssib li fuq medda ta' tmien snin, iċ-ċanga se tiżdied b'average ta' inqas minn 2c, anzi biex inkun eżatt se tiżdied b'1.75c.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għat-Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Ċensu Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-għadd ta' studenti li applikaw għall-eżamijiet tas-SEC tas-sessjoni tas-sajf 2003, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 38810;

f'isem il-Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-kuntratt tas-Sur Michael Mercieca, chairman tal-management committee tal-Malta embellishment and landscape project, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 38715;

f'isem il-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar ħlas ta' overtime lill-impjegati fid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dikasteru tal-ministeru ta' l-intern u l-ambjent, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 38707;

f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali nqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar persuni mpjegati b'kuntratt mad-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dikasteru tal-ministeru tal-ġustizzja u gvern lokali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 38708; u

Tagħrif dwar ċitazzjonijiet li ngħataw mill-gwardjani lokali matul l- 2002, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 38728; u

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar vapuri tal-gwerra li daħlu fil-portijiet ta' Malta matul l-2003, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 38692.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Anthony Abela.

KUMITATI PERMANENTI

ONOR.

ANTHONY ABELA (President tal-Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi): Sur President, nirrapporta l-Abbozz ta' Liġi dwar il- Mediċini - Abbozz Nru. 101 - mgħoddi mill-Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi b'emendi u nippreżenta l-Minuti konfermati tal-laqgħat minn numru 180 sa 183 li saru bejn is-17 ta' Diċembru 2002 u d-19 ta' Frar 2003 u l-minuti mhux konfermati tal-laqgħa numru 184 ta' l-24 ta' Frar 2003.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru): Sur President, nitlob il- permess sabiex il-Kamra tgħaddi għat-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Mediċini.

Dalgħodu diġa` tkellimt mal-whip ta' l-oppożizzjoni dwar dan.

THE DEPUTY SPEAKER: Hemm permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-MEDIĊINI

MEDICINES BILL

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, f'isem il-Ministru tas-Saħħa nipproponi t-Tielet Qari ta' l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi dwar ħwejjeġ li għandhom x'jaqsmu mal-manifattura, il-preparazzjoni u l- assemblaġġ, id-distribuzzjoni bl-ingrossa, il-ħżin, il-qirda, it-tneħħija, ir-reklamar u l-awtorizzazzjoni ta' prodotti mediċinali u ta' kull attivita` li għandha x'taqsam ma' dan u r-regolament tal-bejgħ ta' prodotti mediċinali, spiżeriji u attivitajiet farmaċewtiċi relatati u dwar ħwejjeġ oħra anċillari għal dawn jew li għandhom x'jaqsmu magħhom."

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi dwar ħwejjeġ li għandhom x'jaqsmu mal-manifattura, il- preparazzjoni u l-assemblaġġ, id-distribuzzjoni bl-ingrossa, il-ħżin, il- qirda, it-tneħħija, ir-reklamar u l-awtorizzazzjoni ta' prodotti mediċinali u ta' kull attivita` li għandha x'taqsam ma' dan u r-regolament tal-bejgħ ta' prodotti mediċinali, spiżeriji u attivitajiet farmaċewtiċi relatati u dwar ħwejjeġ oħra anċillari għal dawn jew li għandhom x'jaqsmu magħhom" jiġi moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-abbozz ta' liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR VERIFIKA INTERNA U INVESTIGAZZJONIJIET

INTERNAL AUDIT AND FINANCIAL INVESTIGATIONS BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-24 ta' Frar, 2003

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Brincat huwa in possession of the House.

S'issa ħa 26 minuta.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, il-bieraħ spjegajt kif minkejja li kellu ċans jagħmel dan fuq it-television waqt il-konferenza stampa li ta nhar il-Ġimgħa, il-Ministru tal-Finanzi jew il-ministeru tiegħu għadhom ma tawx spjegazzjoni xierqa dwar l-akkuża li saret ripetutament min-naħa tagħna, kemm ġewwa kif ukoll barra dan il-Parlament, li ġimgħat ilu l-MITTS ingħataw struzzjonijiet bil-miktub mill-ministeru tal-finanzi biex iħassru mill-kotba tal-gvern ċerti entries li kienu diġa` ġew ipproċessati fix- xahar ta' Diċembru ħalli b'hekk iċekknu d-deficit tal-gvern għas-sena l- oħra.

Għedt ukoll li għal din il-laqgħa, li kienet ippreseduta mis-Sur Vincent Grech, direttur ġenerali fi ħdan il-ministeru tal-finanzi, kien hemm preżenti wkoll uffiċjali tat-teżor.

Żidt ngħid li tal-MITTS tant ħassewhom skomdi b'din il-proposta li talbu struzzjonijiet bil-miktub, li eventwalment ingħatawlhom.

Qed insemmi dan kollu għax fil-fehma tagħna, dan huwa każ skandaluż, iktar u iktar għax hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu dwar posponiment ta' pagamenti, liema posponimenti għamluhom diversi gvernijiet, iżda dwar tħassir mill-kotba tal-gvern ta' pagamenti li diġa` saru.

Fuq it-television il-Ministru tal-Finanzi ġab l-argument li dan jorbot mal-variable budgeting system li daħħal huwa stess, pero` fil- verita` dan l-argument ma jorbot xejn għax nerġa` ngħid, iċ-ċirkolari tal- variable budgeting system ħarġet fl-24 ta' Jannar ta' din is-sena filwaqt li din it-tbażwira saret ferm qabel, u għalhekk jien ngħid li dan għandu jkun task ewlieni, kemm għall-internal auditor tal-gvern kif ukoll għall- external auditor, jiġifieri għall-awditur ġenerali.

Jekk irridu konferma oħra tat-tqanċiċ li qed jaħdem bih dan il-gvern fil- qasam tal-finanzi se nsemmi xi ħaġa oħra li tikkonċerna lill-MITTS.

Is- sena l-oħra tal-MITTS għamlu xogħol għal diversi ministeri u dipartimenti fuq dak li jissejjaħ "differed payment basis", jiġifieri filwaqt li x- xogħol isir illum, il-ħlas isir iktar tard, u r-raġuni kienet li dan l- aħħar il-ministeri u d-dipartimenti ma kellhomx flus biżżejjed biex iħallsu għall-assignments jew għall-proġetti li tawhom.

Issa ġara li b'konsegwenza ta' dan kollu, il-flus ta' ċerti ministeri budgeted għas-sena 2003 fuq xogħol tal-MITTS se jmur biex iħallsu d-dejn tal-MITTS tas-sena l-oħra minflok biex iħallsu għal proġetti ġodda.

B'konsegwenza ta' dan, il-MITTS qed tirriskja li ma tkunx tista' tniedi proġetti ġodda għal din is-sena, u dan għas-sempliċi raġuni li ħafna ministeri diġa` kielu l-IT budgets tagħhom għal din is-sena li qegħdin fiha.

Jekk irridu konferma ta' dan, kulma rridu nagħmlu huwa li nħarsu lejn il-business plan tal-MITTS, li jimplika dan kollu, speċjalment meta qed jintqal - u hawn se nikkwota - li:

"This may result in future cash flow problems for MITTS and in the long term may be unsustainable for both the company and the client."

Anzi biex inkun fair ma' kulħadd, ħalli nikkwota l-paragrafu kollu biex ħadd ma jiġi jakkużani li slitt xi ħaġa barra mill-kontest tagħha.

Il- paragrafu sħiħ, li qed nikkwotah mill-business plan tal-MITTS, jgħid hekk:

"Until the funds available were enough to cover the operating costs of the company, the IT funding formula of government did not pose a problem for MITTS Ltd's sustainability, even though the public service operates on a cash-accounting basis and the MITTS Ltd., being a limited liability company, operates on an accruals accounting basis.

However, every year the mismatch in the accounting methods and the non- incremental funds allocation to ministries got worse for MITTS Ltd., whereby the company has no other option in ministries which do not have the required funds to sustain their programme of works but to agree on differed payment terms which run into the budgets of the following year.

This may result in future cash flow problems for MITTS Ltd. and in the long term may be unsustainable for both the company and the client.".

Illum l-informazzjoni li għandi min-naħa tal-MITTS hija li l-MITTS qiegħda fis-sitwazzjoni li jew taċċetta li tagħmel xogħol imma Alla biss jaf meta titħallas - tista' tgħaddi sena sħiħa finanzjarja qabel ma titħallas - jew inkella li ma taċċetta l-ebda xogħol ġaladarba taf li m'hijiex se titħallas minnufih mid-dipartimenti, li kif għedt, diġa` kielu l-budgets tagħhom biex iħallsu n-nefqa tas-sena li għaddiet.

Fil-fehma tiegħi, dawn huma kollha affarijiet li l-internal auditor tal-gvern għandu jidħol fihom minn day one, u dan qed ngħidu għax wisq nibża' - u jkun tajjeb jekk niċċara hawnhekk li jien qed ngħid dan bl-ebda riflessjoni fuq l-internal auditor, jiġifieri mhux qed nitfa' xi dell fuq il-kompetenza jew l-integrita` tiegħu, biex ħadd ma jikkwotani ħażin - li dan l-abbozz ta' liġi qed jitressaq quddiem dan il-parlament iktar bħala formalita`, sempliċement biex l-Unjoni Ewropea jkollha moħħha mistrieħ li għandha lil xi ħadd li qiegħed hemmhekk biex jissalvagwardja l-interessi finanzjarji tagħha, speċjalment fejn jidħlu proġetti ffinanzjati mill-Unjoni Ewropea nnifisha.

Il-bieraħ jien urejt b'mod ċar kif dan il-gvern qed jagħmel dak kollu li qed jitlob minnu Brussels, u llum se nagħti eżempju ieħor dwar dan, li jikkonċerna lill-Enemalta.

Ma ġibtx dan l-eżempju biex inkun prudenti għax kont naf li kienet għaddejja tilwima industrijali, u naħseb li kienet tkun irresponsabbilta` min-naħa tiegħi li nsemmi xi ħaġa fuq l-Enemalta meta kien hemm tilwima bejn il-gvern u trade union.

L-aħħar ħaġa li ridt nagħmel kienet li nagħmel xi ħaġa li biha nkun nista' niġi akkużat li nkun qed nitfa' l-ħatab fuq in-nar, u għalhekk naħseb li għamilt sew li se nsemmi l-Enemalta llum, wara li t-tilwima ġiet riżolta.

Illum qiegħed f'pożizzjoni li nikkonferma li minħabba l-obbligi ta' l-Enemalta lejn l-Unjoni Ewropea li żżomm provvista ta' fuel għal 90 ġurnata, l-Enemalta, li m'għandhiex il-mezzi finanzjarji biex tagħmel dan, qed ikollha tinnegozja self ta' USD $20 miljun fis-swieq finanzjarji internazzjonali, u dan ovvjament se jkun piż żejjed għall-korporazzjoni, li diġa` għandha diffikultajiet finanzjarji, iktar u iktar billi l-korporazzjoni se jkollha ġġorr ukoll il-piż ta' l- imgħax ta' dan is-self.

Ikun tajjeb jekk ngħid għall-benefiċċju ta' min qed jismagħni li meta nsemmu ċ-ċifra ta' USD $20 miljun nkunu qed nitkellmu fuq medja ta' madwar Lm8 miljun.

Sur President, meta l-bieraħ kont qed nitkellem fuq l-internal audit spjegajt li jista' jkun li dak li mbotta lill-Unjoni Ewropea 'l quddiem biex tagħmel dan il-pass u twassal għal dan is-set-up fil-pajjiżi kandidati - ħaġa li m'għamilx meta kienu daħħlu lill-pajjiżi l-oħra applikanti ġodda fl-enlargement preċedenti - kien il-fatt li jekk naqtgħu lil Malta u lil Ċipru 'l barra, din id-darba l-biċċa l-kbira ta' l-applikanti ġodda li qegħdin ifittxu sħubija fl-Unjoni Ewropea huma ġejjin mill-Ewropa tal-Lvant u minn dik ċentrali, u mingħajr ma nitfa' dell ikrah fuqhom irrid ngħid li kif kulħadd jaf, sa għaxar snin ilu dawn lanqas biss kienu jafu x'inhu l- konċett ta' internal audit minħabba s-sistema ċentralizzata komunista li kellhom.

Wieħed jittama li ġaladarba issa se jkun hemm internal audit control fil-public budget spending authorities, ikun hemm kontroll qawwi anke fuq il-minsteri lokali ħalli ma jerġax ikollna każijiet bħal dak li semmejt jien stess fil-kontest tal-Ministeru tal-Finanzi.

L-iktar ħaġa interessanti hija li filwaqt li f'Malta l-funzjoni ta' internal auditor qed tgħaddi lill-cabinet office, dan m'huwiex il-każ fil-pajjiżi kollha, anzi fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi applikanti r-responsabbilta` qed taqa' fuq il- ministeru tal-finanzi jew fuq it-teżor.

Każ tipiku huwa dak ta' l- Ingilterra.

X'wassal lill-gvern illi jieħu dan il-pass ġenwinament jien ma nafx.

Sal-lum ir-record tal-Ministeru tal-Finanzi fit-tħaddim ta' l- internal audit system żgur li ma kienx jawgura tajjeb biex jibqgħu jżommu r- responsabbilta` huma stess.

Wieħed irid joqgħod attent li ma nkunux qed noħolqu xi monstru ġdid li jkun slow, li jkun unwieldy, li jkun diffiċli biex timmaniġja u li jkun fi bżonn immedjat ta' riforma.

Jien m'iniex qed ngħid dan kollu għax jien kontra li jiġi stabilit internal audit.

Fil- prinċipju l-partit Laburista jaqbel ma' dan, u kif għedt diġa` l-uniku oġġezzjoni li għandna huwa li dan se jispiċċa qisu l-bidillu ta' Brussels.

Dan qed ngħidu għax pajjiżi moderni oħrajn mhux kollha għamlu l-istruttura li se jkollna hawnhekk, anzi f'uħud minn dawn il-pajjiżi qed issir iktar enfasi fuq id-dipartimenti li jassumu responsabbilta` ikbar huma stess fl- immaniġġjar tal-budgets tagħhom, u dan billi jidentifikaw dawk l-areas li jkunu fil-bżonn ta' titjib.

Madanakollu jien xorta waħda ngħid li naħseb illi in the long run, id-deċiżjoni li jkun hemm internal auditor ċentrali m'hijiex idea ħażina.

Biss jien nemmen li fl-aħħar mill-aħħar huwa biss b'għemilna li se nkunu kapaċi nuru li nemmnu li l-internal auditing huwa biċċa xogħol maniġerjali ta' utilita` kbira.

Sur President, jien personalment nemmen li biex dawn is-sistemi jaħdmu, l- ewwelnett hemm bżonn ta' bidla fil-mentalita` u fil-kultura.

Dan m'iniex qed ngħidu biex nikkritika lill-gvern tal-lum imma qed ngħidu biex nikkritika l-istrutturi tal-public sector innifsu, irrispettivament min hemm fil-gvern.

Wieħed irid jara, per eżempju, li r-rimunerazzjoni tkun waħda li tattira l-aqwa nies u mhux tispiċċa titlifhom billi l-ewwel tħarriġhom u mbagħad twittilhom it-triq biex imorru mal-privat.

Jekk din l- għodda titħaddem tajjeb, inkunu qegħdin inżidu l-valur liċ-ċivil u anke lis- settur pubbliku nnifsu.

Hemm min jargumenta - għalkemm wieħed mhux bilfors irid jaqbel miegħu - li l-internal audit dejjem jiffjorixxi meta jkun hemm kriżijiet nazzjonali u internazzjonali.

Jekk inhu hekk, j'Alla li l- esperjenzi ta' dak li qrajna u smajna dan l-aħħar li ġara f'pajjiżi oħrajn jwassal għal dan l-aġġornament anke f'pajjiżna.

Jien nemmen ħafna fil-konċett ta' l-internal audit għax meta jitħaddem tajjeb, dan ilaqqa' flimkien dak li jissejjaħ "corporate governance" u anke dak li huwa management finanzjarju.

Per eżempju, f'pajjiżi bħall-Ġermanja l-internal audit mhux biss huwa mandatorju fis-sistema bankarja u fost il- kumpanniji li jkunu listed fuq il-Borża tal-pajjiż imma huwa meħtieġ anke biex jiżgura good governance, kemm fil-livell ta' kumpanniji privati kif ukoll fis-settur pubbliku nnifsu.

Aspett li nixtieq nisħaq dwaru jirrigwarda l-importanza tal-functional independence ta' l-internal audit office.

Huwa veru li fl-Ingilterra huwa kompitu` tat-Teżor li jara li jkun hemm internal audit office, imma primarjament il-kompitu` tat-Teżor huwa li jiżgura li l-internal audit standards jibqgħu in line ma' l-international auditing standards Ingliżi u anke ma' dawk internazzjonali tant li t-Teżor Ingliż għandu saħansitra dak li jissejjaħ "audit policy and advice team", li jagħti pariri dwar l-interpretazzjoni ta' dawn l-istandards abbażi tal- prinċipji involuti biex jiżgura l-iżvilupp ta' l-ogħla kwalita` ta' l- internal audit.

Huwa importanti wkoll li l-livell ta' relazzjoni li jinżamm ma' l-external audit, fil-każ tagħna n-national audit office, ikun wieħed tajjeb, wieħed ongoing u wieħed organiku.

Imbagħad hemm l-aspett l-ieħor, il-quality assurance.

Naħseb li l-quality assurance trid tiġi ittrattata b'ċerta prijorita` u importanza.

L- Ingilterra għandhom approach - u naħseb li ma nagħmlux ħażin jekk inħarsu lejh - li t-Teżor joħroġ rapport annwali fuq dak li jissejjaħ "internal fraud" f'dak li huwa amminsitrazzjoni tal-gvern ċentrali ...

U meta ngħidu "internal fraud", dan mhux bilfors irid ikun xi skandlu kbir.

Anke jekk issib irregolarita` f'dipartiment, dment li hemm element frodulenti fih, dak ukoll jikkwalifika bħala parti mis-central government internal fraud.

Dan ir-rapport li joħroġ it-Teżor Ingliż fuq l-internal fraud fis-central government jiġi ċċirkolat fi ħdan il-gvern ċentrali kollu, jiġi mqiegħed fil-librerija tal-House of Commons tal-parlament Ingliż, jiġi maħruġ mill- membri tal-pubbliku on request u r-rapport sħiħ jitqiegħed saħansitra fuq il-website tat-Teżor.

Jien naħseb li dan huwa l-ikbar awgurju biex ikun hemm trasparenza sħiħa għax għalkemm illum f'Malta hemm awareness ħafna iktar qawwija għar-rapport annwali ta' l-awditur, sfortunatament li kieku ma jkunx hemm id-diskussjoni dwaru fil-public accounts committee, fejn inħoss li ż-żewġ naħat tal-Kamra jagħtu kontribut validu ħafna, kieku dan ir-rapport jagħmel jumejn jew tlieta fil-headlines tal-gazzetti lokali u jintnesa u jindifen minnufih, kif kien jiġri fl-imgħoddi qabel ma twaqqaf il-public accounts committee.

Jekk niġu issa għall-obbligi ta' Malta vis-à-vis l-Unjoni Ewropea, irrid ngħid li t-trattat li wassal għall-ħolqien tal-European community jispeċifika li l-istati membri huma obbligati li jiġġieldu l-frodi diretti kontra l-interessi ekonomiċi ta' l-Unjoni Ewropea bl-istess mod u bl-istess impenn li tiġi miġġielda l-ġlieda kontra l-frodi fuq bażi nazzjonali.

Imbagħad hemm ċerti aspetti li jolqtu l-internal audit in ġenerali li naħseb illi jkun tajjeb li wieħed iħares lejhom u jistenna li jarahom fl- attwazzjoni u fil-ħidma ta' dan l-internal audit li qed nipprovdu għalih f'din il-leġislazzjoni.

L-ewwelnett huwa importanti li jkun hemm livell ta' staff u manpower tajjeb u jkun hemm strutturi adegwati.

Huwa importanti wkoll li jkun hemm dak li jissejjaħ "a programme of review", li tkun xi ħaġa ongoing, u li meta jkun hemm bżonn li tittieħed azzjoni, l-azzjoni tittieħed b'mod immedjat u b'mod effettiv.

Huwa importanti wkoll li jiġu identifikati u evalwati sistemi ta' kontrolli ħalli l-internal auditor ikun jista' jilħaq l-għanijiet ewlenin tiegħu bl-iktar mod ekonomiku u effiċjenti.

Għalhekk huwa importanti li jkun hemm ċerta reliability fil-kontrolli li jkunu qed jiġu mħaddma.

F'ħafna pajjiżi l-internal auditor ikollu pjan strateġiku li jkun ibbażat kemm fuq dawk li huma assessments tal-ħtiġijiet tiegħu, jiġifieri fuq l-audit needs assessments, kif ukoll fuq dak li huwa risk assessment, li jelenka d-dmirijiet, il-ħidmiet u l-inizjattivi li jkun hemm bżonn biex jintlaħqu ċerti għanijiet.

Pero` jien naħseb li l-iktar importanti m'humiex l-istrutturi għax l-istrutturi jistgħu jvarjaw imma li jkun hemm dak li jissejjaħ "international best practice" fejn dan l-uffiċċju jitħaddem fuq l-iktar linji aġġornati, moderni u tekniċi possibbli.

F'ħafna każi jesiġu li biex tkun parti ta' l-internal audit team ta' gvern inti trid tkun membru ta' l-international professional institute of internal auditors.

Dan m'iniex qed ngħidu biex niskwalifika ċerti nies milli jkunu hemmhekk - jista' jkun li l-gvern diġa` għandu nies bħal dawn, u jien persważ li fiċ-ċivil hemm nies kwalifikati, ta' ċerta fibra u ċertu kalibru - imma dan qed ngħidu biex nawgura li jkun hemm ċerti internal audit standards elenkati mhux biss bħala prinċipji imma enshrined b'mod anke statutorju fl-istruttura ta' l-audit innifisha.

Dan qed ngħidu għax ġenwinament nemmen fl-internal audit u nemmen li l- approach lejn l-audit għandu jkun wieħed sistematiku u dixxiplinat jekk irridu veramnet nevalwaw u ntejbu l-effettivita` tar-risk management, tal- kontroll u anke tal-proċessu ta' governance.

Wara kollox x'inhu l-għan tagħna( L-għan tagħna mhuwiex li jkollna struttura sempliċement biex ikollna struttura, imma li jkollna għodda tajba li tkun tista' tħares ir- riżorsi tal-gvern b'mod ekonomiku, b'mod effiċjenti u b'mod effettiv.

Dan huwa xogħol li jirrikjedi knowledge speċjalizzat u anke ċertu element ta' esperjenza speċjalment jekk inti se tinvestiga mhux biss il-frodi eżistenti imma anke dak li jissejjaħ potential fraud and irregularity.

Għax jista' jkollok mhux biss sitwazzjoni fejn jirriżulta li hemm frodi imma sitwazzjoni li tista' twassal biex ikollok il-frodi fl-operat tal- gvern tal-ġurnata.

Meta qed nitkellmu dwar il-kontrolli nagħmlu ħażin jekk naħsbu li l- kontrolli jridu jkunu strettament finanzjarji.

Naħseb li l-kontrolli jridu jkunu fuq l-attivitajiet kollha ta' l-organizzazzjoni.

Din hija l-approach li jieħdu diversi kumpanniji privati u naħseb li l-gvern għandu jieħu l- istess approach għax tkun one dimensional wisq jekk hu jħares lejn il- kontrolli strettament fil-kontest ta' financial accounting u financial reporting biss.

Mhux għax dan m'huwiex importanti, imma m'għandux ikun l- uniku element ta' dan kollu.

Naħseb l-iktar ħaġa importanti hija li filwaqt li l-areas kollha għandhom jingħataw attenzjoni, għandu jkun hemm konċentrament ta' l-isforzi ta' l- internal audit l-iktar f'dawk li jissejħu l-high risk areas.

Il-bieraħ diġa` aċċennajt għall-high risk areas u identifikajt bħala wieħed minnhom proprju l-qasam tal-computer audit.

Importanti wkoll - u naħseb li it stands to reason - li min imexxi din il-unit jew din is-set-up irid imexxi bla biża' u bla favuri.

Jeħtieġ ukoll li jkollu s-support tal-management officials taċ-Ċivil ħalli jkun jista' jirbaħ il-kooperazzjoni tagħhom u jkun jista' jagħmel ix-xogħol tiegħu b'diliġenza, mingħajr indħil min-naħa ta' ħadd.

Għaldaqstant importanti wkoll li jkun hemm terms of reference speċifiċi u jkunu miktubin.

Bla dubju ta' xejn ħaġa li trid tiġi eliminata hija l-possibbilta` li jkun hemm potential jew actual conflict of interest.

Il-conflict of interest qatt m'hu tajjeb fl-ebda qasam u żgur ma jistax ikollok konflitt ta' interessi f'xi ħaġa delikata bħal din ta' l-internal audit.

Per eżempju, jien ma nistax nimmaġina li jkollok internal auditor who undertakes ċerti audits ta' sistemi li jkun ħadem fihom inqas minn sena ilu, għax xorta jkun għad għandu ċerta rabta u jista' jkun qed jgħatti ċerti nuqqasijiet li jkun involut fihom huwa stess.

Ma nistgħux naċċettaw is-sistema li kellna qabel meta kellna l-internal auditors fid-dipartimenti tal-gvern, fejn wieħed ikun qed jagħmel xogħol ta' internal auditor u fl-istess ħin qed jagħmel xogħol li m'huwiex fuq auditing.

Jew ikun internal auditor full-time jew xejn.

Daqstant ieħor m'għandux jassumi funzjonijiet eżekuttivi li jmorru lil hinn mill- funzjonijiet tad-dipartiment jew tal-unit tiegħu.

Naħseb li l-liġi trid tkun waħda rigoruża u trid twassal mhux biss biex tipprovdi għal ħatriet tal-heads ta' l-internal audit imma, jekk ikun hemm bżonn, anke għad-dismissal tagħhom jekk jirriżulta li dawn ma jkunux qegħdin imexxu b'mod diliġenti.

Dan qed ngħidu b'ebda diżrispett lejn ħadd.

Meta ħtarna awdituri ġenerali dejjem taw il-massimu tagħhom u persważ li min se jkun qed imexxi l-internal audit se jagħmel l-istess.

Dan qed ngħidu fuq punt ta' prinċipju u mhux biex nagħmel target fuq xi ħadd partikolari.

Importanti wkoll li jekk se jkun hemm pjani ta' audit iridu jkunu pjani achievable, jiġifieri jistgħu jintlaħqu.

Inutli nagħmlulu pjani sbieħ ħafna li ma jistgħux jintlaħqu bir-riżorsi u bil-mezzi li għandu għad- dispożizzjoni tiegħu.

Għalhekk huwa importanti li mhux biss ikun hemm pjan strateġiku, imma jkollok l-ewwelnett a short term plan li mbagħad jiżviluppa hu fi pjan strateġiku.

B'hekk wieħed ikun jista' jistabbilixxi target dates, jadotta dak li jissejjaħ a systems approach u jkun jista' jassessja u anke jwassal biex itejjeb diversi aspetti tal-public sector kemm għal dak li huwa risk management, kemm għal dak li huwa kontroll, u kemm għal dawk li huma proċessi ta' governance.

Fl-aħħar mill-aħħar ix- xogħol tiegħu se jkun li jiġbor, janalizza u jgħarbel ħafna dokumenti u ħafna informazzjoni li hija aċċessibbli għall-gvern.

Importanti wkoll li l l-policies u l-proċeduri li jiggwidaw lill-istaff ta' l-audit jkunu ċari u jkunu neqsin minn ekwivoċi ħalli ma jkun hemm lok għall-ebda miżinterpretazzjoni u għall-ebda nuqqasijiet fit-tħaddim tagħhom.

Naħseb li hija essenzjali ħafna wkoll is-superviżjoni f'dan id- dipartiment u importanti li jkun hemm konformita` u konsistenza f'dawk li huma audit standards u anke f'dawk li huma proċeduri lokali li jkunu qed jiġu adottati.

Jien persważ li l-gvern se jipprova jipprova jfittex dak li huwa best practice għal dawk li huma audit techniques u li se jkun hemm reviews perijodiċi ta' l-arranġamenti li jsiru biex jiġu evalwati l-operazzjonijiet u l-ħidmiet proprju ta' l-internal audit.

Fl-aħħarnett naħseb li jeħtieġ li jkun hemm kodiċi ta' kondotta u kodiċi ta' etika li jkun jorbot lil kulħadd u fl-istess ħin importanti li n-nies involuti jkollhom understanding tajjeb fuq livell prattiku kemm ta' dawk li huma prinċipji ta' management kif ukoll ta' proċeduri amminstrattivi.

Jekk il-gven irid kontinwita` f'dan il-qasam, importanti li jkollu sistema on-going ta' taħriġ.

Ma jistax ikollok taħriġ bis-sulluzzu jew taħriġ ta' taparsi.

Jekk trid li jkollok kontinwita`, speċjalment bil-mobilita` li teżisti llum fil-kamp tax-xogħol fid-dinja kollha, importanti li jkollok on- going training programmes ħalli l-proċes ta' l-audit ikun proċess garantit, proċess ipjanat u proċess kontinwu.

Għalhekk hemm bżonn li f'dan il-qasam ikun hemm koordinazzjoni professjonali tal-ħteġijiet ta' training għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-audit.

Mr Speaker, importanti wkoll li min qed jaqdi l-funzjoni ta' internal auditor ma jħarisx lejn il-job tiegħu b'mod statiku, imma jżomm ruħu kontinwament aġġornat dwar l-iżviluppi li jkunu qed iseħħu mhux biss fis- settur pubbliku li jopera fih imma anke lil hinn minnu.

Naħseb li waħda mill-ewwel areas li għandu jindirizza l-internal auditor - apparti mill-elementi ta' frodi potenzjali li semmejt iktar kmieni - huma l- ineffiċjenzi u l-waste li hemm fil-gvern.

Ħafna drabi tissemma d- diffikulta` li ssib amministrazzjoni, hi liema hi, biex taqta' l-ispiża pubblika.

Jien dejjem ngħid li jekk is-settur pubbliku kapaċi japplika kwart ta' l-intensita`, tas-serjeta` u tar-rigorożita` li japplika s-settur privat biex jikkontrolla l-ħela u l-ineffiċjenza, naħseb li nkunu diġa` qegħdin nindirizzaw b'mod sostanzjali l-problema tal-public expenditure eċċessiva li għandna fil-pajjiż.

Naħseb ħadd minna, mill-ebda naħa tal-Kamra, m'hu qed jippretendi li biex innaqqsu n-nefqa pubblika għandna naqtgħu s-salarji ta' l-impjegati tal- gvern u persważ li ħadd m'hu se jagħmilha.

Imma għalhekk huwa importnati li l-focus fuq l-ineffiċjenza u l-waste tkun intensa u on-goining il-ħin kollu, u mhux xi waħda li taħdem bl-iskossi skond il-burdati.

Pajjiżi oħrajn, għalkemm ikollhom internal audit li taqa' taħt ir- responsabbilta` ta' xi ministeru jew dipartiment kif se jkollna aħna, ġieli jkollhom ċirkostanzi, meta jkollhom xogħol speċjalizzat, li jagħmlu outsourcing lil dawk li huma third party providers.

Ma nafx il-gvern għandux il-ħsieb li jagħmel dan fuq livell prattiku meta jiġi għat-tħaddim tiegħu.

Il-bieraħ il-ministru semma li l-internal auditors se jkunu qegħdin ikopru l-areas kollha li għandhom x'jaqsmu ma' finanzjament pubbliku, inklużi l- parastatali u anke korporazzjonijiet oħrajn.

Naqbel perfettament miegħu, u naħseb li għandu jinkorpora wkoll il-local governments.

F'ħafna pajjiżi l- internal audit jestendi ruħu anke għall-gvernijiet lokali li għandhom f'dawn il-pajjiżi.

Fil-ħidma ta' l-internal audit irridu nirrifelttu fuq tliet affairjiet.

L- ewwelnett l-azzjonijiet ta' ħafna bodies u awtoritajiet regolatorji.

Anke dawn għandhom jiġu mgħarbla u ħadd m'għandu jippretendi li dawn għandhom ikunu 'l fuq mil-liġi għax huma awtoritajiet regolatorji.

Għandu jkun hemm dik li llum il-ġurnata tissejjaħ greater stakeholder awareness u għandu jkun hemm aġġornament dwar l-avvanzi kontinwi li qed isiru fit- teknoloġija.

Jekk jiġu mwarrba dawn it-tliet ingredjenti importanti naħseb li, minkejja l-buona volonta` kollha li jista' jkollu l-internal auditor, ma jinkisibx ir-riżultat mixtieq.

Kif għedt fil-bidu, biex jinkseb dan ir-riżultat importanti mhux biss li jkun hemm focus li jkun risk based, imma jeħtieġ li jkun hemm sharing ta' best practices u jkun hemm anke benchmarks li wieħed jista' jorbot u jidentifika magħhom.

Il-bieraħ jien kont kritiku lejn il-gvern - kont kritiku mhux għal din il- liġi għax il-liġi, minbarra l-parti li għandha x'taqsam ma' l-Unjoni Ewropea, ma tantx hemm x'wieħed imaqdar fiha - minħabba l-impotenza tiegħu tul dawn l-aħħar snin, minn kemm ilu li twaqqaf il-konċett ta' l-internal auditor fl-1994 sal-lum.

Li kieku l-gvern ried jaġixxi bis-serjeta` kien jieħu azzjoni immedjata biex isaħħaħ l-internal audit b'seħħ minn Jannar tas-sena 2000.

Għaliex qed ngħid Jannar tas-sena 2000( GĦax kien proprju dakinhar li ħareġ ir-rapport ta' l-awditur ġenerali dwar l-internal audit.

U m'hemm l-ebda ġustifikazzjoni għalfejn kellhom jgħaddu tliet snin biex tersaq liġi importanti bħal din f'dan il-parlament.

Nerġa' ngħid li jekk dan l-uffiċċju se jitwaqqaf biss biex jissodisfa lill- Unjoni Eworpea allura aħjar ma jitwaqqaf xejn.

Dan qed ngħidu għax f'dan l- imbierek pajjiż m'aħniex neqsin minn liġijiet sbieħ.

Il-problema li għandna qiegħda fl-inforzar tal-liġijiet tal-pajjiż.

L-ikbar ostakolu li għandna quddiemna bħala pajjiż illum, speċjalment bil-patafjun ta' liġijiet li għaddejna f'dawn l-aħħar xhur, m'hijiex biss il-leġislazzjoni imma t- tħaddim tagħha.

U dan qed ngħidu irrispettivament mid-dibattitu li għaddej bħalissa fuq l-Unjoni Ewropea.

Jekk mhux se jkollna internal audit office u national audit office li jkunu iktar proattivi u li jinvestigaw minn rajhom kull tarf li jkollhom u mhux joqogħdu jistennew li ċerti affarijiet jinġiebu għall-attenzjoni tagħhom, naħseb li jkollna iktar impenn u iktar riżultat xieraq fil-pajjiż.

Sfortunatament naħseb li għad hemm dik l-istennija ta' l-imbuttatura biex dawn jiċċaqalqu.

Jista' jkun li forsi hemm limitazzjonijiet ta' riżorsi umani, biex inkunu għedna kollox, imma wieħed jippretendi jew jistenna ċerta proattivita` iktar evidenti.

Dan qed ngħidu mhux bi kritika imma qed ngħidu iktar bħala xewqa, kif nixtieq li l-internal audit office u anke n- national audit office jitmexxa fil-ġejjieni qarib.

L-iktar akkuża serja li għamilt il-bieraħ nittama li tkun xi ħaġa li l- internal audit jevitaha kompletament, ikun hemm min ikun hemm fil-gvern.

Jiġifieri m'iniex qed ngħidha għall-gvern tal-lum biss.

X'kienet l-iktar akkuża serja li għamilt il-bieraħ( Ma kenitx li l-internal audit ma tteħidx bis-serjeta`, ma kenitx li l-internal audit ma kellux ir-riżorsi neċessarji biex jagħmel xogħlu, imma kienet li ċerti affarijiet setgħu baqgħu mistura minħabba s-sensittivita` politika tagħhom.

U dan mhux kliem tagħna, bħala oppożizzjoni, imma huwa kliem li uża l-awditur ġenerali fir- rapport ta' Jannar tas-sena 2000.

Dan qed ngħidu għax għanda biżżejjed paraventi f'dan l-imbierek pajjiż, li għandna bżonn hija iktar trasparenza.

F'Jannar tas-sena 2000 l-awditur kien qal: "The function of the internal auditor needs to quickly overcome its current constraints".

Nerġa' ngħid: Allura għalfejn kellna nistenew tliet snin biex issir xi ħaġa u biex tersaq din il-liġi( Huwa ħażin li niċċaqalqu biss għax obbligati nagħmlu dan skond in-national plan for the adoption of the acquis.

Illum in-national audit office qed jaħdem ferm aħjar mill-imgħoddi għax għandu level of management aħjar milli kellu qabel.

Għalhekk importanti li l-istaffing levels fl-internal audit office ikunu adegwati ħalli ma jkollniex l-istess problemi li kellna fl-imgħoddi meta kellna l-internal auditors sparpaljati fid-diversi ministeri individwali.

Personalment m'għandi l-ebda riżerva li l-internal audit office se jaqa' taħt il-Cabinet office, biex ma niġix miżinterpretat.

L-internal audit office jiffunzjona kemm irid bħala parti jew bħala appendiċi tal-Cabinet office, imma importanti li jaħdem b'mod kompletament awtonomu mill-Cabinet office innifsu.

Il-ġudizzju finali nkunu nistgħu ngħadduh mhux illum, meta l-liġi tgħaddi mill-istadji kollha, għax bl-intenzjonijiet tajbin kulħadd jagħmel dikjarazzjonijiet sbieħ f'dan il-parlament, iżda jekk u meta nibdew naraw ir-riżultati li dan il-unit se jkollu.

Ipprovajt nistudja ftit u nara s-set-ups li għandhom id-diversi pajjiżi fuq l-internal audit u laqatni ħafna, per eżempju, is-set-up ta' post iċken minna, mhux ta' post ikbar minna għax inutli nħarsu lejn l-istruturi li għandhom fil-Ġermanja, fi Franza u f'postijiet li huma ħafna ikbar u għandhom riżorsi ferm iktar minna.

Qed nitkellem fuq l-Isle of Man.

Qed ngħid hekk għax filwaqt li hemmhekk l- internal auditor jopera bħala diviżjoni tat-teżor, jaħdem b'mod 100% indipendenti.

GĦandu l-isfida li jissettja audit plans strateġiċi u operazzjonali, għandu dmir li jdaħħal u jħaddem risk assessment techniques moderni, għandu l-kompitu li jkollu aċċess kontinwu għar-records, għad- dokumenti, għall-files u l-korrispondenza kollha tal-gvern.

GĦandu l- obbligu li jagħmel follow-up audits fejn meħtieġ, mhux biss li jagħmel audit ta' darba u jieqaf hemmhekk.

Irid jopera fi ħdan corporate plan tat- teżor innifsu, irid jaħdem id f'id mad-data protection arm tal-pajjiż.

U dan huwa importanti, iżjed u iżjed meta lleġislajna f'dan il-pajjiż fuq id- data protection.

Importanti li jassisti fis-systems development u project management support għall-gvern u li, apparti milli jħaddem il-prinċipju tal- control risk self assessment u risk management, jiżgura li jinkseb il-value for money.

Għalfejn irridu dawn il-kontrolli, biex noħolqu burokrazija ġdida( Il- gvern, kwalunkwe gvern, irid dawn l-affarijiet għal raġuni waħda biss; sempliċement biex jiżgura li jikseb value for money f'dak li jkun qed jagħmel.

Importanti wkoll li jkun hemm compliance stretta.

Illum il- compliance saret xi ħaġa prijoritarja għall-banek, għall-kumpanniji u nemmen li għandha tkun prijoritarja anke għall-gvern tal-ġurnata.

Importanti wkoll li kull każ ta' irregolaritajiet finanzjarji ta' accounting jaslu għall-attenzjoni ta' l-internal audit office, anke fejn ikun hemm biss suspetti.

Hawnhekk jien indaħħal punt ieħor; l-element tal-whistle blowing.

Fl-Isle of Man, minkejja li hija gżira ċkejkna imma gżira importanti għax hija ċentru finanzjarju importanti daqs Jersey, għandhom provvediment anke għall- whistle blowing fejn jidħol l-internal audit.

Hemmhekk joffru l- protezzjoni meħtieġa ħalli jinkoraġġixxu li jiġi espost kull ħjiel li wieħed jista' jkollu ta' aġir negliġenti jew irresponsabbli fl-operat tal- gvern tal-ġurnata, hemm min hemm il-gvern, u fl-isess ħin dak li jkun ikollu l-protezzjoni li ħadd m'hu se jwaħħalulek, kif ngħidu bil-Malti, sempliċement għax tkun kxift xi irregolarita` fl-operat tal-gvern.

Nerġa' ngħid li din qed ngħidha b'mod ġenerali u nittama li tkun tapplika għal kwalunkwe amminsitrazzjoni li jista' jkollu dan l-imbierek pajjiż.

Fl-aħħar mill-aħħar, biex nikkonkludi, importanti li l-internal audit ikun għodda effettiva ta' management intern li twassal għal tliet affarijeit; għal għassa stretta, għal skrutinju serju u għal viġilanza qawwija fuq l- operat tal-gvern u ta' l-ażjendi privati tiegħu.

Bħala kejl nistennew li dan kollu għandu jiġi vventilat f'rapport annwali, kif semmejt iktar kmieni, bħal dak ta' l-awditur ġenerali.

Illum li jeżistu l-websites - għaliex le? - għandu jitpoġġa r-rapport anke fuq il-website kif jagħmlu diversi pajjiżi oħrajn.

Nerġa' ngħid li jekk se nivvotaw kontra fuq din il-liġi se nagħmlu hekk biss minħabba l-element li għandu x'jaqsam ma' l-Unjoni Ewropea, imma xorta nawgura li l-internal audit bħala internal audit jirnexxi.

Nittama li meta dan il-parlamnt jerġa' jiġi biex jiddiskuti l-internal audit ikun jista' jitkellem, jgħarbel u jifli b'mod oġġettiv l-operat tiegħu u j'Alla jkollu t-take-off li jixraqlu.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki( L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, f'dan il-parlament qed niddiskutu miżura oħra li finalment ma tinteressax daqstant lil pajjiżna, imma pjuttost qed tittieħed biex tissodisfa r-regoli ta' sħubija sħiħa jew ta' l- ossessjoni ta' dan il-gvern li qed jgħid li l-unika alternattiva biex pajjiżna jsostni dak li llum qed jitqies bħala l-ogħla ġid komuni, irid bilfors jitgħabba mhux bil-piż tal-gvern tiegħu, li diġà huwa kbir, imma bil-piż ta' amministrazzjoni ta' gvernijiet oħra.

F'ċirkostanzi fejn din id-daqsxejn ta' gżira trid bilfors timporta dak kollu li teħtieġ sabiex issostni l-attivita` ekonomika tagħha b'mod li mhux biss trendi, imma tkun kompetittiva u mfassla biex iġġib l-investiment u toħloq opportunitajiet għall-poplu tagħna, kull darba qegħdin niġu ffaċjati b'abbozzi ta' liġi li qed ipoġġu piż fuq pajjiżna li m'għandux għalfejn jerfa'.

Bi sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea il-bord ta' verifika interna u investigazzjoni se jkollu ċerti obbligi ġodda.

B'kumbinazzjoni fil-ħin tal- mistoqsijiet illum kont qed ngħid li jeħtieġ nivverifikaw x'se jfissru għal pajjiżna ċerti mekkaniżmi, fosthom l-integrated tariffs of the European Union communities ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan l-aħħar fil-ġurnal "The Times" il-kummissarju għat-tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea Verheugen qal li l-fondi ta' l-Unjoni Ewropea huma għall-member states u mhux għal non-member states.

Jien ngħid lill-Kummissarju Verheugen li bir-raġun li l-integrated tariffs of the European Union Communities huma għall-member states u mhux għal non-member states.

Fil-każ ta' pajjiżna bilfors irridu niddependu mill-importazzjoni biex insostnu d-domanda għall-provvista ta' l-ikel li ġġib magħha l-attivita` turistika ta' miljun turist fis-sena u l-poplolazzjoni Maltija u Għawdxija.

U bi sħubija fl-Unjoni Ewropea se jkollna nintrabtu li nagħmlu ċerti verifiki amministrattivi li bihom se noħolqu iktar burokrazija u se nżidu l- ispiża ta' l-importazzjoni.

Kif jaf kulħadd matul dawn l-aħħar snin gvernijiet Nazzjonalisti kabbru d- deficit tal-gvern u minkejja li wiegħdu lill-poplu li mhux se jintaxxawh, mhux talli ntaxxawh talli issa, qabel ma tidħol it-taxxa tal-VAT fuq prodotti ta' l-ikel, se jdaħħlu ruxmata ta' spejjeż oħra.

Kif nistgħu nassiguraw li f'pajjiżna jinħolqu opportunitajiet ta' investiment ġdid u żvilupp sostenibbli, u nikkreaw opportunitajiet ta' impjiegi biex insostnu l-progress soċjo-ekonomiku ta' pajiżna, meta qed nitgħabbew b'regoli li mhux talli se jżidu n-nefqa tal-gvern, talli se jżidu n-nefqa tal- konsumatur?!

B'dan il-mod se nkabbru l-problema finanzjarja tal-gvern u se noħolqu tbatija għall-ħaddiema u l-pensjonanti għax se ngħabbuhom b'costs artifiċjali fuq sorsi li minnhom tiddependi daqstant l-attivita` ekonomika fil-gżejjer tagħna.

U dan kollu sabiex namministraw il-politika ta' l- Unjoni Ewropea, irrispettivament jekk irridux jew le!

Li qed ngħid huwa li, apparti li ċ-ċittadini, kemm jekk huma lukandiera kif ukoll familji, se jkollhom nefqa addizzjonali fuq il-food costs minħabba t- taxxi indiretti imposti mill-Unjoni Ewropea fuq prodotti ta' l-ikel li nimportaw mill-pajjiżi li mhumiex membri, se jkollna l-ispiża addizzjonali biex nibdew nagħmlu verifiki ta' importazzjoni ta' prodotti li għal pajjiżna ma tagħmilx differenza minn fejn jimportahom għaliex ma nipproduċuhmx lokalment.

Iżda jekk insiru membri sħaħ ta' l-Unjoni Eworpea jkollna nżommu l-verifiki kollha minħabba li nkunu rridu niġbru t-taxxi ħalli nkunu nistgħu nikkumpensaw lura lill-Unjoni Ewropea, skond minn liema pajjiż inkunu importajna dawn il-prodotti.

Hawnhekk nerġa' nfakkar li l-kummissarju ta' l-enlargement ta' l-Unjoni Eworpea Verheugen qed jgħid li s-sussidji jingħataw lil member states u mhux lil dawk li mhumiex membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Allura l-external prices u l-intergrated tariffs of the European communities huma applikati għal non-member states.

GĦalhekk, jekk pajjiżna jibqa' fis-sitwazzjoni kif inhu llum u anke jekk jadotta l-politika ta' partnerhsip, la jkollu joqgħod jagħmel verifiki u lanqas ikollu jiġbor taxxi addizzjonali fuq il-prodotti essenzjali għall- ħajja ta' kuljum tal-Maltin u tal-miljun turist li jżuruna.

Dawn ikun jista' jimportahom bil-flessibbilta` kollha, minn fejn irid mingħajr ma joqgħod jagħti rendikont lill-ebda istituzzjoni.

Imma bi sħubija ta' Malta fl-Unjoni Eworpea bilfors se jkollna ndaħħlu dawn il-provvedimenti fl- amministrazzjoni tal-gvern tagħna.

Mill-għada tas-sħubija, apparti mill-VAT fuq il-prodotti ta' l-ikel li nimportaw mill-pajjiżi li mhumiex membri u apparti li se jiżdiedu forom ta' taxxi indiretti fuq il-gvern Malti - u jien nemmen li anke fuq il- konsumatur għada pitgħada - se nitilfu wkoll il-kompetittività proprju għaliex se jkollna nimponu dawn it-taxxi indiretti fuq is-settur tat- turiżmu u fuq imprendituri oħra.

Kif għedt fil-ħin tal-mistoqsijiet se npoġġi d-dokumenti uffiċjali ta' l- Unjoni Ewropea dwar it-TARIC li juru li jekk kemm-il darba pajjiżna jimporta ċ-ċanga mill-Awstralja, mill-għada tas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea se jkollu jħallas 95c iktar fuq kull kilo plus 12.8% fuq il-valur ta' dak il-laħam.

Jista' jinqala' l-bżonn li għal raġunijiet ta' kompetittivita`- u nafu li jinqala' għax meta tkun fis-suq trid tkun kompetittiv - jew għal raġunijiet veterinarji jkun jaqbel għal pajjiżna li jimporta mill-Awstralja.

U nispera li ħadd ma jiddubita mill-istandards ta' l-Awstralja.

Se npoġġi wkoll id-dokument maħruġ mill-Unjoni Ewropea dwar it-taxation and customs union li juri ċ-ċifri li jridu jitħallsu fuq diversi prodotti li jiġu mill-Awstralja.

Dan jikkonferma li rridu nħallsu tariffa ta' 71c fuq kull kilo cheddar, medja ta' 59c fuq kull kilo trab tal-ħalib xkumat, 8c fuq kull kilo dqiq, u 77c fuq kull kilo butir.

Jiġifieri filwaqt li l- kummissarju ta' l-enlargement qed jgħid lill-Maltin u l-Għawdxin li l-fondi ta' l-Unjoni Ewropea huma għall-member states, dawn id-dokumenti juru biċ- ċar li t-TARIC igawdu minnhom in-non-EU countries, bħal fil-każ ta' Malta li ma tibbenefikax minn 90% ta' nofs l-ikbar nefqa fl-Unjoni Ewropea, skond il-politika komuni tal-biedja, għax m'għandhiex art biżżejjed biex tipproduċi dawn il-prodotti.

GĦalhekk, aħna ngħidu lil Verheugen, lill-MIC, lill-Unjoni Ewropea u lin- naħa l-oħra li peress li Malta tiddependi dejjem mill-importazzjoni tas- swieq internazzjonali, bilfors li bil-politika ta' partnership se nġibu pakkett aħjar milli ġabu huma fin-negozjati għax se niffrankaw il-piżijiet tat-TARIC fuq dawn il-prodotti li, kif ġie ddikjarat, il-gvern Malti ma nnegozjax fuqhom fis-supply measure, imma se jkollu joħroġhom mit-taxxa tiegħu.

Għalhekk jien nisfida lill-gvern: Kun responsabbli u poġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-prezzijiet ta' ġewwa u ta' barra ħalli nkunu nafu l-kalkoli uffiċjali tal-piżijiet li se ġġibu fuq l-industrija tat-turiżmu!

Imbagħad inkunu nistgħu nkellmu lill-kamra tal-kummerċ, inkunu nistgħu nkellmu lill- UĦM, inkunu nistgħu nkellmu lill-GRTU u lill-Federazzjoni ta' l-Industrija.

Tkomplux tkunu cowards, ejjew ifhmu l-punt ħalli niddikjaraw l- informazzjoni korretta.

Apparti li permezz tal-politika ta' partnership niffrankaw dawn it-taxxi indiretti fuq prodotti ta' l-ikel li nimportaw mill-pajjiżi li mhumiex membri nkunu qed niffrankaw li niġu allineati mal-prezzijiet interni ta' l- Unjoni Ewropea.

Meta l-Unjoni Ewropea tiġi biex tbigħ il-prodotti tagħha fis-swieq internazzjonali l-ewwelnett tbigħhom orħos minn dawk ta' ġewwa għax m'għandhiex ċerti obbligi, ma tridx toqgħod tirriċikla dak il-prodott, ma tridx toqgħod tiġbor l-iskart tiegħu, fost ċerti proċeduri oħra.

Jiġifieri ladarba l-Unjoni Ewropea se tbigħu barra mit-territorju tagħha m'għandhiex dawk il-hazards tal-waste management, allura bilfors trid tagħmlu irħis fil-prezz.

Imbagħad trid tara li dak il-prezz fis-suq internazzjonali ikun irħas jew kompetittiv mal-bqija tal-pajjiżi tad-dinja, jiġifieri mal-prezz ta' l-Awstralja, tal-Kanada, tal-Brażil, ta' l-Istati Uniti ta' l-Amerika, ta' New Zealand u ta' ħafna pajjiżi kbar li jipproduċu s-sorsi varji li qed nitkellmu fuqhom.

Mr Speaker, allura apparti li bħala non-EU country aħna se niffrankaw it- TARIC li timponi l-EU fuq il-membri stati, se niffrankaw dan il-flaġell ta' prezzijiet ta' ġewwa u ta' barra.

U d-differenza ta' bejn il-prezzijiet ta' ġewwa u ta' barra qed nitkellmu fuq Lm25 miljun fis-sena fuq importazzjoni annwali.

Meta qed ngħidu li l-gvern għamel arranġamenti ma' l-Unjoni Ewropea biex jissussidja d-differenza fil-prezz taz-zokkor fuq 35,000 tunnellata, jiġifieri Lm35 miljun, dan ifisser li qed nitkellmu fuq Lm7??? ladarba qed nikkonfermaw li d-differenza bejn il-prezz ta' ġewwa u dak ta' barra fil- preżent hija ta' 20c

L-istess fil-każ tal-laħam bħal sirloin, cuberoll u cuts oħra li jintużaw kemm mill-familji, kif ukoll mill-caterers tagħna, jiġifieri dawk li jaħdmu t-tiġijiet, dawk li jbigħu l-laħam fit-take-aways, fir-ristoranti u fil- lukandi, qed niffrankaw Lm1 fil-kilo.

Allura meta pajjiżna jkollu jimporta 6 miljun kilo biex jissodisfa din id-domanda peress li m'għandux merħla kbira biżżejjed minħabba n-nuqqas ta' art, qed nitkellmu fuq Lm6 miljun oħra.

L-argument tagħna huwa li llum qed niffrankaw dawn l-ispejjeż minn fuq l- ekonomija tagħna, u allura nistgħu nsostnu l-kompetittitivita` għax il- catering tagħna mhux mgħobbi b'taxxa artifiċjali li fuqha ma neħdux sussidju.

Kif kont qed nispjega 90% tas-sussidji tal-politika komuni tal- biedja ma japplikawx għalina għax ma nipproduċux dawk il-prodotti.

Issa, minbarra li se nidħlu għal dawn il-piżijiet kollha li se jxekklu l- kompetittivita` tagħna, se nispiċċaw biex ikollna nagħmlu verifika u namministraw dan il-ġenn kollu, dan il-burdell kollu!

Jien nixtieq li qabel ir-referundum xi ħadd, mhux min-naħa tal-gvern, mhux min-naħa tal-MIC, imma xi ħadd mill-kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea, jgħid lil dan il-poplu x'inhi d-differenza bejn il-prezz ta' ġewwa u l-prezz ta' barra ta' ċerti prodotti ta' l-ikel u tal-materja prima ta' l-ikel.

Qed nitlob dan ħalli jekk jien żbaljat meta ngħid li d-differenza hija ta' Lm25 miljun fis-sena, allura jikkoreġuni.

Imma jien konvint li dan li qed ngħid hu minnu imma qed jaħbuh, u qed jaħbuh intenzjonalment biex idaħħlu f'moħħ il-Maltin u l-Għawdxin li fin-negozjati ta' full membership ġibna Lm81 miljun, imma bin-negozjati ta' partnership ma nistgħux inġibu aktar, kif ġie jgħidilna Romano Prodi.

Iżda dan jaf li bil-politika ta' partnership, apparti li mhux se nintrabtu bil-mekkaniżmu ta' verifiki li qed isostni dan l-abbozz ta' liġi, lanqas se nintrabtu bil-piżijiet sew tal-prezzijiet interni u sew tat-TARIC li trid titħallas bħala spiża addizzjonali meta pajjiżna jkun ġie in line mal-prezzijiet interni.

U dan qed ngħidu mhux biex inbeżża, kif niġu interpretati, imma għaliex, kif jien fid-dmir li nagħmel bħala kelliemi ta' l-oppożizzjoni responsabbli mis-settur tal-biedja, dejjem spjegajt li l-biedja mhijiex il-basal u l- ġdur, il-biedja mhijiex il-ftit bdiewa, sajjieda u raħħala, imma hija l- ikel.

Tinqered jew ma tinqeridx il-biedja aħna xorta rridu nimportaw is- sorsi ta' l-ikel li nirrikjedu biex inżommu t-turiżmu kompetittiv u biex insostnu l-pagi u l-pensjonijiet.

Dan qed ngħidu għax anke l-World Trade Organisation tippermetti li f'ċirkostanzi ta' pajjiżi bħal Malta, fejn aħna net importers, fejn jiġri x'jiġri rridu nibqgħu nimportaw kollox, aħna nkunu marbuta ma' skedi li japplikaw għalina, mhux li japplikaw għall-Unjoni Ewropea jew li japplikaw għall-Istati Uniti ta' l-Amerika, jew li japplikaw għal pajjiżi li tant għandhom territorju kbir u economy of scales kbar.

Meta wasalna biex nieħdu deċiżjoni tant importanti, il-gvern malizzjożament qed jaħbi dawn l-argumenti kollha u issa qed ikompli jgħabbi lill-pajjiż b'din il-leġislazzjoni fejn irridu nagħmlu dawn il-verifiki fuq l- importazzjoni li se jkomplu jnaqqsulna l-kompetittivita`.

Dawn huma sitwazzjonijiet li għandhom jiġu analizzati bis-serjeta`.

Jien niltaqa' ma' ħafna ekonomisti, esperti, nies li jmexxu banek ewlenin f'pajjiżna, nies li għandi rispett kbir lejhom u li jgħallmuni.

Inħobb niltaqa' magħhom biex niċċara l-punt tiegħi li meta qed nitkellmu fuq l- agrikoltura rridu nżommu quddiem għajnejna li l-agrikoltura mhijiex il- bidwi, ir-raħħal u l-għalqa li jieħu ħsieb jikkultiva minn sena għal oħra, imma huma l-ikel, ix-xorb u t-tabakk.

Il-banek tagħna lil min idejnu?

Il-banek tagħna jagħtu loans, jagħtu overdrafts lil-lukandi, lill-kafeteriji, lit-take-aways, lill-bars, lir- restuarants u lil stabbilimenti oħra li jipprovdu l-ikel f'Malta u f'Għawdex.

Għaliex?

Għax l-agrikoltura mhijiex il-bidwi, is-sajjied u r- raħħal, l-agrikoltura hija l-provvista ta' l-ikel li għal kull pajjiż fid- dinja hija 60% tal-kummerċ.

U fil-każ ta' pajjiżna, fejn irridu nimportaw kollox minn barra, hija iktar.

Allura l-punt tiegħi huwa dan: Għaliex se nitgħabbew biex nagħmlu verifiki meta nafu li waħda mir-raġunijiet li se nkunu border inspection point għall-Unjoni Ewropea hija proprju biex noħorġu l-informazzjoni kollha?

Dan se jsir ħalli jkun hemm kontroll ta' dak li jkun qed jiġi importat mill-pajjiżi li mhumiex membri ħalli wara jsiru l-verifiki u jitħallsu t-taxxi dovuti.

Mr Speaker, ħalli nirrikapitola dak li qed ngħid.

Din il-liġi qiegħda issir biex għada pitgħada nagħmlu verifiki ta' auditing ta' amministrazzjoni li fuqha se terfa' l-piż tar-regoli ta' l-Unjoni Ewropea, piżijiet li se jżidu l-ispiża ta' l-ikel li minnu tiddependi mhux biss il- provvista ta' l-ikel għall-Maltin u l-Għawdxin imma għall-miljun turist li jżuruna.

Se nitgħabbew b'taxxi, Ii m'aħniex se nibbenefikaw minnhom, li se nħallsuhom lill-Unjoni Ewropea bi dritt!

Hemm raġuni għalfejn l-Unjoni Ewropea tagħmel il-levy fuq il-butir, fuq iċ-cheddar u fuq il-laħam taċ- ċanga fil-każ ta' Franza, il-Ġermanja u l-Irlanda peress li dawn jipproduċuhom, imma dawn se jieħdu s-sussidji.

Fil-każ tagħna, huwa ddikjarat li ma nistgħux nieħdu 90% ta' dawn is-sussidji.

Allura filwaqt li ma neħdux 90% ta' dawk is-sussidji aħna se nitgħabbew bl- integrated tariffs of the European communities daqs dawk il-pajjiżi li jieħdu dawk is-sussidji.

Apparti li dan huwa karnival, dan hu li jnawwar il-kompetittivita`.

X'għamlu pajjiżi oħra bħar-Renju Unit meta kienu qed jinnegozjaw?

Dawn, għax iħobbu lil art twelidhom, m'għamlux kif għamel is- Sur Richard Cachia Caruana, ma qabdux u ddeċidew għall-poplu Malti.

Dakinhar ir-Renju Unit - mhux illum, taf dakinhar - qalet: Jien ma nibbenefikax minn persentaġġ ta' politika komuni tal-biedja, allura rrid refund.

U r-Renju Unit, biex pajjiżu ma jitgħabbiex bil-piżijiet - mhux tal-verifika biss imma ta' taxxi indiretti li wkoll trid tqishom separatament mill-VAT - kien talab li mhux biss ma jdaħħalx il-VAT fuq l- ikel, imma kien talab li jieħu r-refund tal-common agricultural policy minħabba li ma jikkwalifikax għal ċertu sussidju.

Sur President, sal-lum l-Ingilterra għadha tieħu bejn Stg90 miljun u Stg80 miljun fis-sena għax ma tibbenefikax minn persentaġġ tal-common agricultural policy.

Aħna le!

Ma nafx x'wiċċ għandna li nfaħħru lin- negozjatur ewlieni!

Aħna mhux talli ma nibbenefikawx minn 90% tas- sussidji, mhux talli ma tlabniex biex nieħdu refund fuq dawn l-affarijiet, talli dak li llum ma nħallsux taxxa fuqu għax ma nipproduċuhx lokalment, talli dak li llum m'għandniex levy fuqu għax ma nipproduċuhx lokalment, u llum qed nixtruh bl-irħis anke mill-Unjoni Ewropea stess għax nixtruh bi prezz ta' barra u mhux ta' ġewwa, intrabatna li nħallsu t-taxxa fuqu u nħallsu anke d-differenza bejn il-prezz ta' ġewwa u ta' barra.

Jien qed ngħid dawn l-affarijiet mhux biex niċċara d-dikjarazzjonijiet foloz li qed isiru lill-poplu, u dikjarazzjonijiet foloz fis-sens ġenwin tagħhom.

Ġie l-kummissarju tal-kummerċ Pascal Lamy u qal lil pajjiżna: Għalfejn qed tagħmlu storbju kbir fuq l-agrikoltura?

Hija 3%.

Ejjew ngħidu li veru noqtlu l-agrikultura u l-bdiewa tagħna jispiċċaw għassiesa ta' l-ambjent,u r-raħħala u is-sajjieda joqogħdu jdawru t-turisti.

Ejjew ngħidu li dak huwa minnu, imma aħna xorta rridu nimportaw il-prodotti ta' l- ikel tagħna, Sur Pascal Lamy!

Sur Kummissarju tal-kummerċ fejn hu moħħok?

Xorta rridu nimportaw!

U ladarba xorta rridu nimportaw, kif tgħidilna nneħħu l-levies bejna u bejn l-Unjoni Ewropea, pero` mbagħad nagħmluhom kontra l-prodotti li ġejjin mill-Awstralja u mill-Amerika?

Imbagħad insibu li l-Amerika s-sena l-oħra mhux biss żiedet il-levy biex tipproteġi l- industrija ta' l-azzar tagħha, imma żiedet in-nefqa ta' l-agrikoltura tagħha b'żewġ terzi ħalli fil-prezzijiet tas-swieq internazzjonali minn fejn Malta trid dejjem tixtri jkun hemm il-prezzijiet kompetittivi.

Allura jien ngħid: Inti GRTU, inti kamra tal-kummerċ li qed tgħid li ma tafx x'inhu partnership, fejn qiegħda meta inti taf li l-levies se jiżdidulek fuq l-iktar swieq li minnhom tiddependi l-kompetittivita` ta' l- azjenda tiegħek?

U jien nappella b'mod sinċier lil dawn in-nies biex jaraw x'qed tgħid l-oppożizzjoni, jaraw x'qed tgħid il-politika ta' partnership.

Il-membri tal-gvern moħħhom biex ikunu kompetittivi u biex ineħħu l-levies imma l-levies se jżiduhom u mhux se jnaqqsuhom.

Malta tipproduċi 20% ta' dak li jikkonsma l-poplu u l-industrija tat-turiżmu u allura għandha levies fuq 20%.

L-Unjoni Ewropea tipproduċi 100% tad-domanda ta' l-ikel tal- Maltin u l-Għawdxin u ta' l-industrija tat-turiżmu bi prezzijiet għoljin aktar minn ta' kontinenti u pajjiżi oħrajn.

Dan ifisser li jekk nissieħbu fl-Unjoni Ewropea se nitgħabbew b'dawk il-levies ̧ tariffi, kwoti u dazji ta' dawk il-prodotti kollha li llum m'għandhomx protezzjoni fuqhom.

Kif ngħidu xemx u xita Alla jaf meta jiġifieri ma tistax toqgħod toħlom li d- WTO jew xi ħaddieħor se jżomm xi prezz stabbli.

Il-prezz stabbli jiddependi mit-temp, mill-klima u mill-ilma u allura hija ħmerija li xi ħadd igħid li l-prezzijiet se jibqgħu xorta.

L-elementi tan-natura m'għandu kontroll fuqhom ħadd, la l-Amerika, la l-Unjoni Ewropea u lanqas il-World Trade Organisation.

Per eżempju, meta nkunu żgħar fid-dutrina nitgħallmu li l-popli la huma tal-Laburisti, la huma tan-Nazzjonalisti u lanqas huma tar-reliġjużi imma huma ta' Alla u għalhekk jiddependu minnu.

Għalhekk ejjew inkunu responsabbli u kredibbli u nifhmu li huwa inutli li ndgħajfu l-argument tal-partnership u nippromwovu sħubija sħiħa li se ġġib piżijiet kbar fuq it-taxxi ̧ fuq il-gvernijiet tagħna, fuq il-ħaddiema, fuq il-pensjonanti u fuq ċerti prodotti li nimportaw fosthom il-fuel, il- mediċini ̧ it-tabakk, ix-xorb u l-ikel.

Pero' mil-lum 'il quddiem fuq dawn l-affarijiet irridu nagħmlu l-auditing sabiex naraw kemm irridu nagħtu lill- Unjoni Ewropea fuq it-tali prodotti u kemm irridu nvarjaw il-prezzijiet skond id-domanda tas-suq.

Aħna x'nambuh dan il-karnival meta nidħlu fl- Unjoni Ewropea jew ma nidħlux aħna se nibqgħu niddependu mill- importazzjoni?!

Sur President, dan l-aħħar smajna lill-GRTU tgħid li r-ristoranti m'għandhomx attivita` kummerċjali biżżejjed u issa smajna lill-Onor.

Leo Brincat igħid li l-gvern naqqas 10% min-nefqa tal-budget li approva s-sena l-oħra.

Dan kollu jfisser li l-ewwel daqqa se jeħduha l-ħaddiema minħabba l-overtime u mbagħad jerġgħu jżidu aktar taxxi biex kemm-il darba jkun hawn xi imprenditur li jsib l-essential commodities tal-ħajja ta' kuljum minn swieq oħrajn irħas ̧ xorta jkollu jħallas it-taxxa fuqhom.

Dan ma jagħmilx sens u lill-membri tan-naħa l-oħra li qed jakkużaw lilna li qed inbeżżgħu lin-nies bil-babaw u li qed jiddikjaraw li l-partnership ma teżistix jerfgħu r-responsabbilta` ta' dan kollu.

Aħna nafu li dawn malizzjożament mhux qed jagħmlu ċerti dikjarazzjonijiet uffiċjali u sat-8 ta' Marzu għandhom jaraw li ċerti affarijiet jiċċarawhom.

Per eżempju, jien ma nemminx li l-ministru responsabbli mill-biedja qed ikun onest meta qed jippreżenta dokument ta' l-Unjoni Ewropea li jgħid li l-laħam taċ-ċanga, il- fillet, is-sirloin eċċ. li jiġi mill-Awstralja jrid jogħla b'4ċ biss meta dan irid jogħla b'aktar minn Lm1 fuq kull kilo.

Għalhekk naħseb li wasal iż-żmien li jekk m'aħniex cowards u jekk verament nirrispettaw lill-poplu tagħna għandna nkunu trasparenti f'dak li ngħidu.

Per eżempju, ta' min igħid li bil-politika ta' partnership il-pajjiż jiffranka mill-inqas Lm25 miljun fis-sena fuq il-prodotti ta' l-ikel li jimporta mill-Unjoni Ewropea.

Għalkemm il-Lm100 miljun imwiegħda ma ġewx, għalkemm it-Lm80 miljun imwiegħda ma ġewx u għalkemm il-Lm50 miljun imwiegħda ma ġewx ̧ matul dawn l- aħħar erba' snin pajjiżna, għax baqa' barra mill-Unjoni Ewropea, mill- importazzjoni ta' l-ikel importat kull sena mill-Unjoni Ewropea iffranka Lm25 miljun.

Fost il-prodotti nista' nsemmi l-ġobnijiet, id-dairy products, il-qmuħ, iċ-ċereali, il-laħam ̧ l-għalf u ħafna prodotti oħra li huma magħmulin mill-kompożizzjoni ta' dawn il-prodotti.

Dan ifisser li awtomatikament il-Lm100 miljun ġew u se jkomplu jiġu bil-politika ta' partnership.

Bil-ħafna lobbying li qed jagħmel il-gvern u bil-ħafna dikjarazzjonijiet artifiċjali, is-sewwa jirbaħ dejjem.

Ma jagħmilx sens li tneħħi 10ċ levy fuq il-laħam u mbagħad tagħmel Lm1 minflokha.

Lanqas ma jagħmel sens li tissussidja lill-bidwi tiegħek b'1ċ u b'5ċ fil-kilo fuq ħaxix u frott u mbagħad tissussidja lill-bidwi ta' l-Unjoni Ewropea b'20ċ fil-kilo għaliex jipproduċi z-zokkor jew inkella tagħti 2ċ sussidju fuq kull litru ħalib lill-produtturi tiegħek u mbagħad lill-produtturi ta' l- Unjoni Ewropea li jipproduċu l-ġobon ̧ il-butir u t-trab tal-ħalib xkumat tagħtihom medja ta' 65ċ sussidju.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose` Herrera.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Sur President ̧ wara li aħna l-membri ta' l- oppożizzjoni studjajna u analizzajna sew dan l-abbozz ta' liġi ddeċidejna li nivvotaw kontra tiegħu għal żewġ raġunijiet.

L-ewwel waħda toħroġ mill-prinċipji li jħaddan il-partit Laburista u li ilu jitkellem fuqhom madwar dawn l-aħħar erba' snin u t-tieni, kif naraha jien ̧ hija minħabba s-sustanza ta' ċerti aspetti ta' din il-leġislazzjoni.

Issa ħalli nibdew fuq il-kwestjoni tal-prinċipji.

Issa ħalli ngħid għaliex l-oppożizzjoni ma tistax tivvota favur din il- liġi.

Waħda mit-tifsiriet li nsibu f'dan l-abbozz ta' liġi tgħid hekk:

" "flejjes pubbliċi" tinkludi wkoll flejjes li l-Gvern jirċievi, jħallas, jew ikun meħtieġ li jamministra taħt l-obbligi internazzjonali ta' Malta jew taħt xi liġi;".

Bażikament hawnhekk qed jingħad li l-iskop ta' din il-liġi huwa li jkun hemm makkinarju li jservi ta' aġenzija għall-Unjoni Ewropea u li jamministra l-fondi li l-Unjoni Ewropea se tavvanza lil pajjiżna.

Kif jaf kulħadd, skond il-pakkett finanzjarju li rnexxielu jġib il-gvern, hemm ammont ċkejken ta' flus li l-gvern ta' Malta se jkun jista' jiddisponi minnhom kif irid u hemm ammont ieħor li huwa l-maġġoranza tal-flus – hawnhekk qed nirriferi għal madwar 80% tal-Lm81 miljun – li l-Unjoni Ewropea se tallokahom lil pajjiżna biex isiru ċerti proġetti.

Naturalment l-Unjoni Ewropea ma taqbadx u talloka l-flejjes bl-addoċċ u trid tassigura ruħha li l-flejjes li tkun qed tħalli għad-dispożizzjoni tal- pajjiż verament jintużaw għall-proġett li jkun ġie propost.

Mhux bilfors li kull proġett li jipproponi l-gvern Malti jiġi approvat għax inkella jista' jkollok pajjiż li jkollu bżonn likwidità li jipproponi xi proġetti u allura jżid in-nefqiet rikjesti biex b'mod indirett jieħu l-flus li jkollha bżonn l-ekonomija ta' dak il-pajjiż partikolari.

Għalhekk qabel ma pajjiż isir membru ta' l-Unjoni Ewropea jrid jgħaddi liġi bħal din.

Dan huwa obbligu fuq il-gvern Malti u din il-liġi li suppost għaddiha diġà qed ngħadduha fl-aħħar jum qabel ma l-parlament jaġġorna għal wara r-referendum għax naħseb li din hija l-aħħar seduta qabel ir-referendum.

Bażikament mingħajr din il-liġi l-gvern ma jkunx jista' jużufruwixxi ruħu minn dawn il- fondi.

Sur President, aħna ridna nanalizzaw ftit x'fih il-pakkett finanzjarju u sibna li dan huwa maqsum f'żewġ binarji; għandek l-injection diretta fil- pajjiż li l-gvern Malti jista' jiddisponi minnha kif irid u għandek ammont allokat disponibbli sabiex il-gvern Malti jippreżenta ċerti proġetti, dawn jiġu approvati mill-Kummissjoni Ewropea, - fil-fatt hemm kummissarju speċjali inkarigat minn dawn il-proġetti - imbagħad meta jibdew isiru dawn il-proġetti, jibdew ġejjin il-fondi.

Issa aħna konna kkritikajna lill- gvern u għedna li fil-verita` huwa veru li se jdaħħlu daqshekk flus imma dawn għandhom igħidu wkoll li l-flus l-oħrajn huma disponibbli.

Għaliex qed ngħidu hekk?

Qed ngħidu hekk għaliex fil-prattika pajjiżi oħra li kienu fl-istess pożizzjoni ta' Malta rnexxielhom jużufruwixxu 40%, 50% jew 60% tal-flus allokati.

Fil-fatt dan l-aħħar l-Onor.

Leo Brincat semma xi studju dwar dan.

Dan ma jiġrix għaliex il-gvern ikun traskurat jew ma jkunx ippreveda qabel għal ċerti proġetti imma jiġri għaliex il-burokrazija innifisha ta' kif isiru l-kuntratti ta' dawn il-proġetti tieħu l-ħin.

Allura fil-prattika huwa diffiċli ħafna li inti tużufruwixxi ruħek to the full għall-flus li jkunu allokati lil pajjiżek.

Din kienet il-kritika tagħna jiġifieri aħna mhux qed ngħidu li hija xi ħaġa ħażina li jkollok flus allokati għall-pajjiż.

Aħna kulma qed ngħidu huwa li wieħed għandu dritt igħid li rnexxielu jġib arranġament finanzjarju pero` wieħed irid jitkellem b'mod onest.

Wieħed għandu jgħid, per eżempju ̧ li dan il-pakkett forsi huwa ftit aħjar milli kien qed jippreżupponi f'Settembru u f'Ottubru u huwa ferm agħar minn dak li kien wiegħed waqt il-kampanja elettorali pero' issa dan huwa l-pakkett u se jsir dak kollu possibbli biex nipprovaw nużufruwixxu ruħna kemm jista' jkun mill-pakkett.

Pero' l-gvern ma tkellimx hekk u li tiġi hawnhekk u tgħid li qisna se nġibu Lm81 miljun cash u tonfoqshom kif irid, hija ħrafa.

Tant hu hekk li l-Unjoni Ewropea trid li l-pajjiż li jkun se jirċievi dawk il-flejjes irid jikkrea strutturi fil- pajjiż - aħna dawn qed insejħulhom strutturi dwar verifika interna u investigazzjonijiet - biex l-Unjoni Ewropea tkun tista' tassigura li l-flus li tkun qed tagħti jintużaw għal dak li l-gvern ikun ippropona u l-Unjoni Ewropea tkun aċċettat.

Fil-fatt l-Unjoni Ewropea għandha dritt u imponiet fuq il-gvern Malti biex jilleġisla fis-sens li jekk ikun jidhrilha li għandha tibgħat uffiċjali tagħha biex jaħdmu flimkien ma' l-awtoritajiet lokali ̧ din tkun tista' tagħmel dan.

Mela se jkollok sitwazzjoni fejn se jkollok dan il-makkinarju b'poteri kbar – jien se nitkellem fuq dawn il- poteri għaliex hemmhekk għandi t-tieni riżerva tiegħi – li llum lanqas l- awditur ġenerali u l-kummissarju tat-taxxi interni ma jgawdu.

Dan id- direttorat se jingħata poteri kbar u skjaċċanti li jeżistu f'pajjiżi oħrajn imma mhux f'Malta.

Għalhekk peress li aħna m'aħniex imdorrijin b'dawn il-poteri ̧ dawn jista' ikollhom effett trawmatiku.

Sur President ̧ ma' l-ewwel daqqa ta' għajn taħseb li din il-liġi li hija waħda qasira hija tajba għax permezz tagħha se jkollna aktar serjeta` u trasparenza pero' meta tagħsarha tinduna b'ċerti konsiderazzjonijiet.

Kif għidt ̧ din il-liġi se tikkrea aġenzija b'ċerti poteri straordinarji fejn l-Unjoni Ewropea - il-liġi qed titkellem b'mod indirett fuq l-Unjoni Ewropea - ikollha d-dritt timponi u tibgħat l-uffiċjali tagħha biex jiċċekkjaw u jasserixxu li l-affarijiet ikunu sejrin kif għandhom imorru u jekk dawn jidhrilhom li l-affarijiet ma jkunux sejrin kif għandhom imorru jkollna problemi serji.

Dan ifisser li se jkollna indħil dirett fl- amministrazzjoni tal-fondi tagħna minn organizzazzjoni internazzjonali barranija li hija l-Unjoni Ewropea.

Din hija xi ħaġa li fil-prinċipju l- partit Laburista ma jistax jaċċettaha.

Il-partit Laburista qatt ma jista' jaċċetta li f'pajjiżna jkollok makkinarju aktar b'saħħtu mill- istituzzjonijiet finanzjarji li diġà għandna li jkun jista' jindaħal fit- treġija ta' dan il-makkinarju li se jitwaqqaf.

Dik hija l-ewwel oġġezzjoni tagħna.

It-tieni oġġezzjoni li nixtieq inqajjem hija s-set-up ta' kif se jiffunzjona dan il-makkinarju.

Fil-fatt dan il-makkinarju se jkun maqsum fi tnejn.

L-ewwelnett għandek id-direttorat li se jkun ippresedut minn direttur li se jimmaniġġja l-verifiki u l-investigazzjonijiet.

Issa ta' min igħid li hemm differenza bejn verifika interna u investigazzjonijet.

Il-funzjoni ta' verifika interna tikkonċerna biss dipartimenti jew entitajiet li b'xi mod jaqgħu taħt il-kontroll ta' segretarju permanenti u minbarra l-kontroll jidħol ukoll il-proċess konsultattiv biex l-affarijiet ikunu aktar trasparenti, biex l-effiċjenza tiġi stimulata u forsi biex jingħataw pariri kif jistgħu jiġu ffrankati l-flus.

F'dan ir-rigward aħna m'għandniex riservi.

Imbagħad għandek il-parti l-oħra li tikkonċerna l- investigazzjonijiet ta' abbużi ̧ frodi u affarijiet simili u hawnhekk jien għandi r-riżervi personali tiegħi.

Mela d-direttur se jkollu d-dritt li jinvestiga dawn l-entitajiet, dawn id-dipartimenti u dawn l-aġenziji governattivi pero' se jkollu d-dritt ukoll li jinvestiga lis-settur privat.

Imbagħad biex taparsi jkollna ċertu kontroll – min ippilota din il-liġi rrealizza x'poteri fiha – ġie kkreat bord ad hoc li bażikament se jkun chaired mill-permanent secretary fil-ministeru tal-finanzi u fih se jkun hemm ukoll id-direttur tal-verifika u persuna li jkollha esperjenza fil- kontabilità u l-finanzi.

Għalhekk dan se jkun bord li jissorvelja li ma jkunx hemm abbużi.

Mela l-ewwel għandna naraw x'inhuma l-poteri ta' dan id-direttorat.

Huwa tajjeb li jkollok makkinarju li jara Ii ma jsirux abbużi u li ebda kuntrattur ma jiċċarġja ż-żejjed jew joħroġ vouchers li mhux suppost joħroġhom.

Dan l-iskrutinju huwa mportanti u hawnhekk il-partit Laburista mhuwiex kontra ̧ biex nagħmilha ċara.

Pero' ħalli naraw x'inhuma l- poteri tad-direttur.

Jekk direttur iħoss ̧ ikollu xamma jew jiddeċiedi b'mod arbitru li jkunu qed isiru xi abbużi, kemm għal dak li jikkonċerna entita` governattiva li b'xi mod taqa` taħt ir-responsabbilta` tal- permanent secretary f'xi ministeru ̧ kemm għal dak li jikkonċerna xi entita` privata li jkollha xi obbligi ma' dipartiment jew aġenzija tal- gvern kif ukoll għal dak li għandu x'jaqsam ma' kuntratturi u businessmen eċċ. b'mod ġenerali – hawnhekk qed nirriferi wkoll għal dawk il-kumpanniji li ma jkollhomx x'jaqsmu mat-tenders ta' l-Unjoni Ewropea imma jkunu kumpanniji li jkollhom jagħtu xi income tax jew VAT – dan għandu jara li dawn ikunu soġġetti għall-investigazzjoni ta' dan id-direttorat.

Kif għidt fil-bidu l-iskop ta' din il-liġi huwa li nikkontrollaw kif se jintnefqu l-flejjes li se jiġu mill-Unjoni Ewropea pero' l-liġi hija wiesgħa ħafna u qed tinkorpora wkoll kull entita` li jkollha xi obbligi lejn il-gvern.

Allura x'inhuma l-poteri ta' dan id-direttur?

Il-poteri tad-direttur huma li jista' jaqbad u jordna li jsiru searches fi djar, f'dipartimenti, f'uffiċini ta' professjonisti, f'uffiċini ta' negozjanti u f'uffiċini ta' appaltaturi biex jinvestigaw, jeżaminaw il-kotba, jaraw jekk l-affarijiet ikunux sejrin kif suppost u jelevaw l-affarijiet.

Dawn m'għandhom kontrolli ta' xejn.

Lanqas il-kummissarju tat-taxxi interni u min imexxi d-dipartiment tal-VAT m'għandu dawn il-poteri u jista' ̧ b'mod skjaċċanti ̧ jidħol fl-uffiċini, jinvestiga ̧ iġorr il-computers u l-files u jissoġġetta lil dak Ii jkun għal investigazzjoni bħal din.

Dawn huma poteri kbar wisq u bla kontroll.

Pero' tan-naħa l-oħra qed igħidu li hemm bord li jkun qed jissorvelja dawn l-affarijiet li se jiġi appuntat mill- Prim Ministru għal kemm irid hu jiġifieri dan għandu d-dritt to hire and fire.

Allura huwa tajjeb li inti tikkrea istituzzjoni fil-persuna tad- direttur ta' dan id-direttorat dwar il-verifika b'dawn il-poteri skjaċċanti u l-unika kontabilita` li għandu huwa lejn bord appuntat mill-gvern li m'għandu l-ebda awtonomija jew indipendenza?

Jien naħseb li ladarba l- poteri huma wiesgħa wisq hemm bżonn sistema ta' checks and balances kif hemm f'affarijiet oħra.

Per eżempju, meta għaddejna l-liġi dwar il-money laundering u abbużi simili fis-settur finanzjarju u kkreajna għall-ewwel darba attachment order jew investigation order f'każ li jkun hemm xi xamma mill-attorney general li jkunu qed jitwettqu xi abbużi in konnessjoni ma' dan il-ġeneru ta' attivita` kriminali, ridna li jsir rikors quddiem il-qorti kriminali u l- applikazzjoni tiġi vetted biex il-qorti jkollha moħħha mistrieħ li dik l- investigazzjoni ma tkunx vessatorja.

Barra minn Malta biex issir search ġo dar ...

U kien hemm min tkellem favur li għandu jsir hekk, fosthom l-Onor.

Tonio Borg, li mhux l-ewwel darba li semmieha.

Anke biex issir search ġo dar, hija xi ħaġa antipatika li min jagħmel din is-search ikollu biss warrant minn spettur, u biex issir is-search irid ikun hemm suspett raġunevoli li sar ir-reat.

Issa f'dan il-każ li qed nitkellmu fuqu ma sarx reat imma kien hemm xi mismanagement jew xi amministrazzjoni ħażina fil- fondi, jiġifieri as such hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq reat imma fuq negliġenza.

Hawnhekk qed ngħidu li d-direttur għandu d-dritt jaqbad u jordna li ssir investigazzjoni, liema investigazzjoni tista' ssir fuq il- kuntratturi, fuq l-aġenziji u fuq id-dipartimenti.

Imma l-iktar ħaġa inkwetanti hija li min se jagħmel dawn l-investigazzjonijiet mhux se jkun Malti.

Fil-fatt dawn se jkunu uffiċjali barranin appuntati mill-Unjoni Ewropea, li allura min jaf xi pressure, x'poteri u x'influwenza se jkollhom fi ħdan dan id-direttorat!

Biżżejjed ngħid li dawn se jkunu jistgħu jiġu fl-uffiċini tiegħek jew tiegħi, jelevawlna l-computers u jagħmlulna investigazzjoni li forsi l-poplu Malti u Għawdxi qatt ma esperjenza waħda bħalha, u dawn huma se jkunu jistgħu jagħmluh mingħajr kontrolli ta' xejn; at the whim tad-direttur responsabbli mill-verifika u mill- investigazzjonijiet.

Jien nemmen li dan huwa ħażin għax b'dan il-mod ma jkollokx istituzzjoni x'tikkontrolla.

Issa ħalli ngħaddi għat-tieni punt.

Sur President, li kieku l-bord verament se jkollu l-poter li jissalvagwardja lill-individwi, lin-negozjanti privati u lil azjendi privati minn abbużi, wieħed kien jgħid li almenu għandu forum fejn wieħed jista' jressaq l-ilment tiegħu, pero` l-verita` hi li min se jkun soġġett għal tali investigazzjoni m'hu se jkollu l-ebda forum fejn jista' jissottometti l-ilment tiegħu.

Mela jekk wara li lili jeħduli l-computers ta' l-uffiċċju tiegħi, jagħlquli l-uffiċċju għal ċertu perijodu biex jinvestigawni u jeħduli l-files u d-dokumenti, jirriżulta li dan ikun sar b'mod abbużiv jew b'mod vessatorju, jien m'għandi l-ebda forum jew istituzzjoni fejn nista' mmur inħabbat biex ngħidilha li qed niġi sottomess għal investigazzjoni vessatorja, għax ma jkollix aċċess għall-bord.

Bażikament il-bord, li jiġi appuntat mill-prim ministru, se jkun qiegħed hemmhekk biss biex jagħmel ir-rakkmandazzjonijiet lill-prim ministru u biex jissorvelja x'qiegħed isir imma fil-fatt m'huwa awtonomu assolutament xejn.

Għalhekk aħna, bħala oppożizzjoni, qed nissuġġerixxu li d-direttur jew id- direttorat li se jkollu dawn il-poteri jrid ikun accountable, u jrid ikun accountable billi qabel ma jordna dawn it-tip ta' investigazzjonijiet mhux biss ikollu xamma ...

Ma rridux ninsew li dawn in-nies se jkunu appuntati mill-gvern tal-ġurnata.

Jien m'iniex qed ngħid li se jiġri hekk illum, li se jiġri hekk għada jew li fil-passat ġara hekk, pero` l-gvern tal-ġurnata jista' jkun irid ikun inkrepattiv ma' xi ħadd.

Il-gvern tal-ġurnata jista' jkollu xi kuntrattur jew xi negozjant qed idejqu u jkun jrid ikun inkrepattiv miegħu.

X'kontrolli hemm biex kulħadd ikun soġġett għal tali investigazzjoni u mhux jien biss?

Għax taħt dan l-abbozz ta' liġi, jien nista' niġi magħżul biex issir din it-tip ta' riċerka eżawrjenti fil- konfront tiegħi sempliċement għax inkun qed indejjaq lill-gvern tal- ġurnata, u dan huwa ħażin.

Sal-lum kien għad m'hawnx poteri biex dak li jkun jagħmel dawn it-tip ta' investigazzjonijiet.

Hemm bżonn li jkun hawn xi tip ta' istituzzjoni li mhux biss tkun awtonoma imma li l-awtonomija tagħha tkun garantita biex ma jsirux dawn it-tip t'abbużi li qed insemmi.

Imbagħad hemm ħaġa oħra li wieħed irid jikkonsidra.

L-ewwelnett irridu noqogħdu attenti ħafna nitkellmu dwar investigazzjonijiet.

Meta konna qed niddiskutu l-money laundering, qabel ma neħħejna l-professional secrecy f'ċerti areas qgħadna attenti ħafna u dak li għamilna, għamilnieh wara li ddibattejnieh f'seduta wara l-oħra u fi stadju ta' kumitat.

Aħna konna cautious ħafna meta dħalna fil-kwestjoni tal-professional secrecy għax għarafna li jekk ma noqogħdux attenti f'dan il-qasam, nistgħu nitilfu l- fiduċja li dak li jkun għandu fil-professional secrecy.

Għalhekk jien nappella biex wieħed jerġa` jirrifletti ftit qabel ma ngħaddu dan l-abbozz ta' liġi u għandu jara jekk dan l-abbozz ta' liġi huwiex qed jirrifletti dak li ġie kkreat għalih.

Jekk, per eżempju, jien inkun qed niġi investigat u jeħduli l-computers u l-files mill-uffiċċju tiegħi, jien kif se niġi garantit li l-affarijiet konfidenzjali li jkolli f'dawn il- computers u l-files ma jispiċċawx għand in-nies?!

Kif se niġi garantit li l-professional secrecy, li tathieli leġislazzjoni oħra, tkun koperta?!

Hemm raġuni oħra għaliex aħna kontra l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, li hija l-kwestjoni ta' l-ispejjeż żejda li se jkollu jagħmel il- pajjiż.

Waħda mill-kritika li qed nagħmlu rigward id-dħul ta' Malta fl- Unjoni Ewropea hija li Malta qed ikollha tonfoq ħafna flus biex tiġi in line ma' l-acquis communautaire u mad-direttivi ta' Brussels, u huwa inutli li wieħed jiġi jiftaħar hawnhekk li se jġib Lm81 miljuni għax wieħed jista' jagħmel plus u minus.

Huwa fatt li kważi kull abbozz ta' liġi li għadda minn dan il-parlament matul dawn l-aħħar sentejn jew tlieta ġie inforzat mill-Unjoni Ewropea, u dan ifisser spejjeż żejda għal pajjiżna.

Jekk wieħed iħares lejn l-estimi fil-budget kważi f'kull dekasteru jsib klawsola ta' allotment speċifiku għal alignment ma' l-acquis communautaire.

Fil- fatt l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa abbozz ta' liġi ieħor li m'hux qed jiġi introdott f'dan il-pajjiż għaliex f'dan l-istadju l-pajjiż għandu bżonnha.

Il-pajjiż diġa` għandu biex jikkontrolla l-finanzi tiegħu; għas-settur privat għandu lill-kontrollur tat-taxxi interni, li kull tant żmien nagħmlu upgrading tal-poteri tiegħu u nbiddlu l-liġi, u għal dak li huwa nfiq pubbliku, xi ftit snin ilu f'dan il-parlament għaddejna liġi fejn neħħejna d-director of audit u kkreajna awditur ġenerali b'poteri ferm iktar wiesa' milli kellu d-director of audit proprju biex nikkontrollaw l- infiq u l-abbużi pubbliċi.

Fil-fatt aħna ftaħarna ħafna meta kkreajna lill- awditur ġenerali, li huwa appuntat minn dan il-parlament.

Fortunatament ħafna drabi qed ikun hemm qbil ukoll bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra dwar min għandu jiġi appuntat bħala awditur ġenerali u bħala deputy general auditor, u xogħol dawn iż-żewġ uffiċjali huwa proprju li jikkontrollaw l-abbużi fil- finanzi pubbliċi.

Għas-settur privat għandna wkoll dik il-famuża istituzzjoni li tant jiftaħar biha l-Onor.

John Dalli; il-compliance unit, li qiegħda fi ħdan il-ministeru tal-finanzi u li qiegħda hemm biex tara li kulħadd iħallas it-taxxi li għandu jħallas, jiġifieri teżisti sistema ta' checks and balances.

M'iniex qed ngħid li ma jistax ikun hemm istituzzjoni jew xi tip ta' entita` jew aġenzija oħra li tkompli ssaħħaħ dawn l- affarijiet, pero` l-final analysis ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa li wieħed jaderixxi ruħu mad-direttivi jew mad-dettami ta' l- Unjoni Ewropea, Naturalment dan se jikkrea spejjeż żejda lill-pajjiż, kif qed jikkreaw spejjeż żejda lill-pajjiż l-entitajiet u l-aġenziji kollha li qed jitwieldu, u dan minħabba li qed inkissru kull ministeru u kull dipartiment u qed nikkreaw entitajiet ġodda, liema entitajiet qed jidduplikaw il-funzjonijiet tal-ministeru.

Hawnhekk ta' min isemmi wkoll li matul dawn l-aħħar erba' snin is-sistema ta' ggvernar tal-pajjiż biddilnieha radikalment minħabba d-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea, u m'għandniex xi ngħidu li dan ikkrea ħafna iktar spejjeż.

Anke l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, minkejja li f'dan il-mument ma kellniex daqstant bżonnu, dan sar bil-għaġġla u sar tailor cut biex jilqa' ċerti sfidi li forsi pajjiżna ma kellux bżonnhom għalissa, u naturalment dan l-abbozz ta' liġi se jkompli jżid l-ispiża pubblika.

Ta' min jgħid ukoll illi li hemm stramb fil-compliance unit huwa li għalkemm bażikament dan huwa unit governattiv bħall-oħrajn u huwa parti miċ-ċivil, minflok ma l-verifiki interni ta' dan il-unit se jsiru kif isiru fi kwalunkwe dipartiment, ministeru u aġenzija oħra, se jsiru minn awdituri privati.

Mela l- compliance unit twaqqaf biex jiċċekkja l-auditing tal-gvern u mbagħad hu, minflok m'hu se jiġi ssorveljat mill-awditur ġenerali ...

U hawnhekk irridu ngħidu wkoll li dan il-unit ma jaqax taħt l-awditur ġenerali.

Dan il-unit huwa daqsxejn stramb u m'huwiex naturali għall-qafas legali tagħna.

L-iċċekkjar ta' l-aspetti finanzjarji ta' dan il-unit se jsir minn auditing firms privati.

Issa hawnhekk la qed ngħid li dan il-unit huwa xi ħaġa tajba u lanqas li huwa xi ħaġa ħaġa ħażina imma qed ngħid biss li huwa stramb.

Sur President, biex nikkonkludi dan id-diskors nappella biex issa aħna, il- membri ta' l-oppożizzjoni, ma niġux miżinterpretati, u qed nagħmel dan l- appell għax kull meta aħna, bħala oppożizzjoni, jidhrilna li għandna nagħmlu xi statement jew li għandna nopponu għal xi leġislazzjoni, il- membri tan-naħa l-oħra jieħdu għalihom.

Donnhom dawn ma jafux li xogħol l- oppożizzjoni huwa appuntu li topponi u tikkritika imma jippretendu li niġu hawn u ngħidulhom "prosit", inċapċpulhom u nivvotaw favur kull abbozz ta' liġi li jgħaddu l-ħbieb tagħna!

Issa jekk wieħed ikollu janalizza l-volum ta' leġislazzjonijiet li għaddew minn dan il-parlament matul dawn l-aħħar erba` snin u nofs żgur jinnota li l-oppożizzjoni dejjem ivvotat bis-sens u bi prinċipju.

Illum x'aktarx li dan il-parlament se jaġġorna għal ftit ġimgħat oħra, u għalhekk hawn ta' min isemmi li kull meta tressaq quddiem dan il-parlament abbozz ta' liġi li huwa verament ta' ġid għall-pajjiżna u li jippromwovi l-interessi tal-Maltin b'mod dirett, aħna l-Membri ta' l- oppożizzjoni dejjem qomna bil-wieqfa, tkellimna favur dak l-abbozz ta' liġi, tajna r-rakkmandazzjonijiet tagħna, iltqajna fil-kumitat, biddilna fejn kellna nbiddlu u vvotajna favuru.

Ara kull meta dehrilna li l-abbozz ta' liġi li tressaq quddiem dan il-parlament, fis-sustanza jew fil- prinċipju ma kienx fl-interess ġenerali tal-pajjiż, aħna ivvotajna kontra.

Ħafna nies jaħsbu li aħna, għax qegħdin fl-oppożizzjoni, dejjem nivvotaw le, pero` jekk wieħed kellu janalizza l-volum ta' leġislazzjonijiet li saru matul dawn l-aħħar erba` snin u nofs isib li l-maġġoranza tal-liġijiet li għaddew minn dan il-parlament għaddew b'mod unanimu, jiġifieri miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Madanakollu l-partit Laburista ma jistax jivvota favur l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna llum, u dan mhux għax ma jemminx fis- serjeta`, mhux għax ma jemminx li għandna nkunu iktar serji, mhux għax ma jemminx fit-trasparenza imma għax dan l-abbozz ta' liġi huwa fost ħafna abbozzi ta' liġi oħra li tressqu quddiem dan il-parlament għall-unika raġuni li ta' l-Unjoni Ewropea hekk riedu.

Ara aħna, bħala prinċipju ngħidu li għandna nilleġislaw biss dak li hu fl-aħjar interess ta' pajjiżna u mhux dak li jiddettalna ħaddieħor.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

(Onor. Membri: No) Mela nitlob lill-Onor.

Gatt biex, jekk jogħġbu, jgħaddi għall-winding up.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Sur President, smajt l-interventi ta' l-oppożizzjoni b'ċerti attenzjoni, u sinċerament filwaqt li fhimt li l-oppożizzjoni se tivvota kontra l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, ma fhimtx preċiżament il-motivazzjonijiet li għalihom se tivvota kontra għax fir-realta` t-tliet Membri ta' l- oppożizzjoni li tkellmu matul dan id-dibattitu kellhom tliet reazzjonijiet differenti.

L-Onor.

Brincat, li huwa l-ispokesman ta' l-oppożizzjoni fuq dan l-abbozz ta' liġi għamel eloġju sħiħ fuq kemm huwa importanti għall-good governance ta' pajjiżna li jkollna dipartiment għall-internal audit, għamel elenku sħiħ tal-preġji li għalihom il-gvern għandu jkollu internal audit department - li f'dan il-każ huwa direttorat - semma wkoll kif diversi pajjiżi strutturawh u għaliex strutturawh b'dak il-mod, semma l-poteri li għandhom il-pajjiżi differenti, semma wkoll li pajjiżi differenti ħadu linji differenti ta' kif jistrutturaw l-organizzazzjoni tagħhom, u in the bottom line qal li iva, pajjiżna għandu bżonn direttorat għal internal audit.

Huwa qal ukoll li fir-realta` l-internal auditors tad-dipartimenti tal-gvern ilhom jiffunzjonaw sa mill-1994, għalkemm ħafna drabi ma ffunzjonawx kif mixtieq, u t-trust tad-diskors tiegħu mhux biss kien kemm huwa tajjeb li jkollna direttorat għall-internal audit imma kemm hemm bżonn li dan ikun professjonali, kemm hemm bżonn li jkun viġilanti u kemm hemm bżonn jaħdem internament fid-dipartimenti, fl-awtoritajiet u fl-entitajiet pubbliċi jew parastatali biex jiżgura serjeta` fil-funzjonament ta' l- għanijiet li għandu dan l-abbozz ta' liġi.

Kulma qal negattiv l-Onor.

Brincat kien li l-partit Laburista joġġezzjona għal dan l-abbozz ta' liġi minħabba li d-direttorat se jkollu wkoll il-funzjoni li jagħmel internal audit u financial investigations konnessi ma' flus li ġejjin mill-Unjoni Ewropea, u dan peress li naturalment il-partit Laburista huwa kontra sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea.

Min-naħa tiegħu, l-Onor.

Farrugia tkellem fuq il-qasam ta' l-agrikoltura u fuq l-importazzjoni ta' l-ikel, u mbagħad, biex b'xi mod jorbot ma' l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, qal li aħna se jkollna l-funzjoni li nagħmlu auditing ta' dak kollu li jkun dieħel Malta, pero` din żgur li m'hijiex il-funzjoni ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Għalhekk jien nieħu d-diskors ta' l-Onor.

Farrugia għal dak li hu; okkażjoni sabiex dan l-Onor.

Membru jitkellem fil-parlament dwar suġġett li ċertament hu jifhem fih, għalkemm il-konklużjonijiet li jiġbed minnu m'humiex supported bil-fatti għal kollox.

L-Onor.

Ninu Zammit diġa` irrisponda għal uħud mill- punti li qajjem l-Onor.

Farrugia, u għalhekk ċertament m'iniex se noqgħod nidħol fihom jien.

It-tielet kelliem li tkellem dwar l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna kien l-Onor.

Herrera, li għadu kemm ikkonkluda d-diskors tiegħu u li l- bottom line tiegħu kien li l-oppożizzjoni qed topponi għal dan l-abbozz ta' liġi fuq bażi ta' prinċipju.

Issa meta jkun hemm tliet kelliema ta' l- oppożizzjoni li ma jaqblux bejniethom dwar ir-raġunijiet li għalihom huma qed jopponu għal dan l-abbozz ta' liġi, sinċerament jien, li qed nippilota dan l-abbozz ta' liġi, m'iniex qed nifhem x'inhi l-vera oppożizzjoni għal abbozz ta' liġi bħal dan.

Sur President, ir-raġuni għaliex aħna ippreżentajna dan l-abbozz ta' liġi huwa fatt sempliċi li ma jistax jiġi diskuss.

Issa dan il-gvern ilu għal mill-inqas tmien snin jimxi b'pass wara l-ieħor biex f'pajjiżna jkollna direttorat għall-internal audit, liema direttorat, kif spjegajt fl- introduzzjoni tiegħi għal dan l-abbozz ta' liġi, huwa intiż sabiex jikkumplimenta x-xogħol li jagħmel l-awditur ġenerali u jiżgura li l- auditing tal-funzjonament tal-gvern ma jsirx biss ex post facto, kif jagħmel l-awditur ġenerali, jiġifieri wara li tispiċċa s-sena finanzjarja, imma jkun eżerċizzju ongoing biex il-gvern ikollu struttura li tkun qed teżamina l-makkinarju tal-gvern, tiżgura kemm jista' jkun effiċjenza u tagħmel investigazzjonijiet fuq każijiet li fihom jista' jkun sar xi frodi jew irregolaritajiet oħra.

B'hekk l-ineffiċjenza u l-każijiet ta' frodi jkunu jistgħu jinqabdu kmieni kemm jista' jkun.

Huwa għal dawn ir- raġunijiet li jitwaqqaf l-internal audit department.

Kif spjegajt fl- introduzzjoni tiegħi, l-internal audit department m'huwiex xi invenzjoni riċenti u bħalma qal tajjeb l-Onor.

Brincat, din hija xi ħaġa li hija pprattikata kostantament fl-industrija privata.

Fil-fatt l-industrija privata tagħti importanza kbira lil dan id-dipartiment u kull pajjiż modern għandu jkollu tali struttura, indipendentement minn jekk huwiex membru ta' l-Unjoni Ewropea jew le.

Jien nistaqsi: Jekk l-Onor.

Brincat stess qal li din l-istruttura hija xi ħaġa pożittiva, allura għaliex qed ikun hemm oġġezzjoni għax dan id-direttorat se jassumi wkoll il-funzjoni ta' internal audit u ta' investigazzjoni finanzjarja, anke fir-rigward ta' fondi li ġejjin minn obbligazzjoni internazzjonali li jassumi pajjiżna?

Issa hawnhekk inħoss li għandi nirrimarka wkoll dwar punt li qajjem l-Onor.

Herrera.

F'dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna l-Unjoni Ewropea m'hijiex qed tissemma bħala Unjoni Ewropea minħabba li aħna dehrilna li l- liġi għandha tkun iktar wiesa` minn hekk.

Huwa veru li parti mill-obbligi li se nassumu aħna, bħala membri ta' l-Unjoni Ewropea, hija li jkollna sistema funzjonanti ta' internal audit fir-rigward tal-miljuni kbar ta' flus li se jkunu ġejjin lejn Malta, u stajna wkoll illimitajna dan l-abbozz ta' liġi sempliċiment għall-Unjoni Ewropea, imma aħna, bħala gvern serju, dehrilna li jekk se jitwaqqaf direttorat għall-internal audit, m'għandniex nillimitaw ruħna għall-Unjoni Ewropea imma għandna nestendu l-funzjoni ta' l-internal audit għall-fondi kollha li jistgħu jiġu lejn Malta minn obbligazzjonijiet internazzjonali li għandu pajjiżna.

Kieku f'dan l-abbozz ta' liġi semmejna lill-Unjoni Ewropea b'isimha, konna neskludu, per eżempju, l-internal audit fuq il-flus li ġejjin mill-protokoll Taljan u konna wkoll neskludu l-investigazzjonijiet finanzjarji ta' flus li jkunu ġejjin minn xi agreement jew minn xi benefiċċju ieħor li jista' jkollna, bħal per eżempju, min-Nazzjonijiet Uniti u minn ħafna mill-istituti li jeżistu f'Malta u li jibbenefikaw minn fondi li jagħtuhom in-Nazzjonijiet Uniti jew il-Kunsill ta' l-Ewropa.

Li kieku semmejna lill-Unjoni Ewropea b'isimha f'dan l-abbozz ta' liġi, id-direttorat ta' l-internal auditing kien ikun jista' jagħmel biss auditing tal-flus li ġejjin mill-Unjoni Ewropea, pero` ma kienx ikun jista' jagħmel auditing tal-flus li joħorġu mill-protokoll li għandna mar-repubblika Taljana għaliex ovvjament dawn il- fondi m'humiex ġejjin mill-Unjoni Ewropea imma minn stat partikolari.

Ir- raġuni għaliex aħna semmejna l-obbligazzjonijiet internazzjonali ta' Malta u mhux it-terminu "Unjoni Ewropea" hija proprju għax aħna rridu nwessgħu l- iskop ta' l-audit.

Pero`, Sur President, jien nistagħġeb kif xi ħadd, bħall-Onor.

Brincat, jista' jgħid li jaqbel li twaqqaf dan id-direttorat, anzi wasal biex saħansitra awgura li dan id-direttorat jaħdem ħafna aħjar milli ħadem matul dawn l-aħħar tmien snin, li jkollu iktar snien u li jkun iktar effettiv, u mbagħad jgħid li filwaqt li dan huwa tajjeb biex jagħmel l-auditing tal- budget intern, m'għandux jiġi applikat għall-flus li Malta tirċievi minn istituzzjonijiet internazzjonali, fosthom l-Unjoni Ewropea.

Għalija dan l- argument ma jsegwi assolutament xejn għax il-konċett li l-gvern ikollu direttorat għall-internal audit jew huwa tajjeb fih innifsu jew inkella huwa ħażin fih innifsu.

Jekk huwa tajjeb li l-gvern ikollu direttorat ta' l-internal auditing, kif qal l-Onor.

Brincat stess, allura l-loġika tiegħi tgħidli li għandu jsir auditing ta' kollox.

Allura lill-awditur ġenerali issa se ngħidulu biex ma jagħmilx auditing tal-programmi li jaqgħu taħt l- Unjoni Ewropea?

Ejjew nieħdu l-programm "Socrates".

Minkejja li llum aħna għadna m'aħniex membri ta' l-Unjoni Ewropea, ibbenefikajna mill-programm "Socrates", u allura l-awditur ġenerali għandu obbligu kostituzzjonali li jagħmel auditing ta' dawk il-fondi.

Allura jekk l-awditur ġenerali għandu l-obbligu li jagħmel auditing ta' dawk il-fondi ġaladarba dawn daħlu fil- Kaxxa ta' Malta u Malta bbenefikat minnhom, l-awditur intern mhux se jkollu dan l-obbligu?!

Jien ngħid li l-oġġezzjoni ta' l-oppożizzjoni iktar hija oġġezzjoni ta' kumdita`.

Il-verita` hija li għax hawnhekk hawn involuti fondi li ġejjin mill-Unjoni Ewropea u l-partit Laburista ma jaqbilx ma' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, allura huwa kontra dan l- abbozz ta' liġi.

Jien ma naħsibx li dan huwa r-raġunament korrett.

Ir- raġunament korrett kellu jkun li indipendentement minn jekk insiru jew ma nsirux kif se nsiru membri ta' l-UE, kif qal tajjeb ħafna l-Onor.

Brincat, pajjiżna għandu bżonn direttorat għall-internal audit, u la għandu bżonn direttorat ta' l-internal audit, dan għandu jagħmel auditing tas-sistemi, tal-mekkaniżmi u tal-proċessi kollha li bihom jitħaddmu l-flus mill-gvern, indipendentement minn fejn ġejjin.

Anke fir-rigward ta' l- investigazzjonijiet finanzjarji, dawn mhux biss iridu jsiru fuq il-flus li jiġu ġġenerati mill-gvern Malti stess imma fir-rigward tal-flus kollha li jirċievi l-gvern Malti, ġejjin minn fejn ġejjin.

Allura li kieku kelli nneħħi dik il-klawsola li titkellem fuq l-international obligations tal- gvern, in-naħa l-oħra tivvota favur dan l-abbozz ta' liġi minħabba li mbagħad l-awditur intern ma jkollu l-ebda poteri li, per eżempju, jagħmel auditing ta' l-għotjiet li jsiru mill-gvern Amerikan?

Dan hu li qed ngħidu?!

Huwa ħażin li l-internal auditor, li fil-prinċipju l-partit Laburista jaqbel miegħu, ikollu l-poter li jagħmel auditing ta' l-għotjiet li nirċievu mill-gvern Amerikan, mill-gvern Awstraljan jew mill-gvern Kanadiż?

Jien ma naħsibx li dan huwa ħażin.

Jekk wieħed ma jaqbilx mal- prinċipju ta' l-internal audit, hija ħaġa loġika li jgħid li huwa ħażin pero' jekk jaqbel miegħu, ma jistax ma jaqbilx li dan il-poter jestendi wkoll għall-għotjien li jkunu ġejjin mil-liema gvern ikunu ġejjin jew mil- liema organizzazzjonijiet internazzjonali jkunu ġejjin.

Ir-realta' hi li l-oġġezzjoni qiegħda tkun biss għax qed norbtu l- oġġezzjoni tal-partit Laburista li nissieħbu fl-Unjoni Ewropea u qed nieħdu l-okkażjoni biex din il-liġi nużawha għal dan l-iskop.

Fil-fatt qegħdin nieħdu 40 minuta biex flok nagħmlu diskorsi li għandhom x'jaqsmu ma' din il- liġi, qegħdin nitkellmu kontra l-adeżjoni fl-Unjoni Ewropea, bħallikieku dan l-aħħar m'aħniex qed nagħmlu diskorsi biżżejjed dwar dan is-suġġett!

Mr Speaker, smajna wkoll diversi oġġezzjonijiet tekniċi fuq il-liġi u ngħid sempliċement li jkun aħjar jekk wieħed jaqraha aktar akkuratament u jara l- poteri li għandu d-direttur, kif għandu jeżerċithom u taħt liema kontroll għandu jeċerċithom.

Naħseb li din qabżet għal kollox lill-kelliema ta' dan il-parlament – qed nirriferi għall-Onor.

Herrera - li biex wieħed jidħol ġo dar ta' xi ħadd, irid warrant mingħand il-maġistrat.

Fil-fatt din għadha ma daħlietx in vigore lanqas fil-liġi kriminali.

Naħseb li l-Onor.

Herrera ma attendiex il-kontrolli l-oħra li diġa' jeżistu u li huma simili għal kollox, bħal fil-każ tas-CIR, tal-financial intelligence unit, tal-VAT, eċċ. Jien mhux se noqgħod naħli l-ħin tiegħi biex nagħti dawn it-dettalji rilevanti pero' ngħid biss li d-dispożizzjonijiet li hemm hemmhekk huma kkuppjati mil-liġi ta' l-awditur ġenerali li għandu l-istess poteri li għandu d-direttur ta' l-internal audit u minn diversi liġijiet oħra.

Jiġifieri hawnhekk assolutament m'aħniex qed indaħlu poteri ġodda.

L-istess ħaġa ngħid għall-klawsola l-oħra fejn tgħid li d-direttur ta' l- internal audit jista' fix-xogħol tiegħu jdaħħal persuni minn organizzazzjonijiet barranin f'dak li għandu x'jaqsam ma' international obbligations.

Din hija kkuppjata mil-liġi dwar il-financial intelligence u hija simili għal dak kollu li hemm fiha.

Irrid ngħid li l-Onor.

Herrera ma tantx fehem il-kunċett ta' x'inhu internal audit.

Għalkemm jissejjaħ internal audit huwa għal kollox differenti mill-funzjoni li għandu investigatur bħal xi ħadd fil-pulizija jew xi ħadd fil-financial intelligence unit.

Mr Speaker, fl-aħħar mill-aħħar qegħdin nagħmlu liġi li hija importanti għall-futur ta' pajjiżna pero' hija importanti wkoll fil-kuntest tar- realta' li Malta sejra ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Kif qal sew is- Sur Gallimore l-bieraħ, il-kliem "sħubija sħiħa" ma jagħmlux sens għax jew inti sħab jew m'intix.

Il-problema ta' sħubija sħiħa hija terminoloġija tan- naħa l-oħra għax sfortunatament għalihom it-translation ta' partnership hija sħubija u allura kellhom jinvvintaw il-kliem "sħubija sħiħa" biex jiddistingwuha minn sħubija vera.

Din hija l-problema semantika li kellhom tan-naħa l-oħra għax you are either a member or a non-member.

Jew jien membru tal-każin La Vallette jew ta' l-Istilla, jew m'iniex u ma nistax inkun partial member.

Pero' din hija problema li tiltaqa' magħha tan-naħa l-oħra meta tipprova tivvinta l-catch phrases.

Ħalli nsemmi problema oħra li qed jiskontra l-ħabib tiegħi l-Onor.

Farrugia minkejja d-diskors li għamel fil-kunċett ta' partnership.

Ħadd m'hu qed jifhem x'inhu dan il-partnership u kulħadd jidher imbeċilli dwaru mhux biss din in-naħa imma anke diversi organizzazzjonijiet oħra Maltin.

Nerġa' ngħid li s-Sur Gallimore l-bieraħ qal li għalihom din il-partnership ma teżistix.

Qal ukoll li l-uniku partnership li hu jaf bih huma l-free trade agreements li jeżistu mal-Marokk, ma' l-Alġerija, mal-Libja, ma' l-Eġittu u issa għaddejjin ukoll negozjati mas-Sirja.

Dawn jikkomprendu kull tip ta' agrikoltura kif definita mill-Onor.

Farrugia, kemm dik tal-bdiewa li għandhom il-baqar u l-ħnieżer kif ukoll ta' l-importazzjoni ta' l-ikel.

Mr Speaker, naħseb li dwar dan tkellimna biżżejjed u fir-realta' il-problema hija sempliċi.

Il-vantaġġi ta' sħubija fl-Unjoni Ewropea mhux biss għarafhom il-partit Nazzjonalista imma għarfuhom ukoll l-organizzazzjonijiet kollha Maltin, li jistgħu jkunu koperattivi, unions jew assoċjazzjonijiet ta' min iħaddem.

L- iżvantaġġi jekk nibqgħu barra għarafhom ukoll kulħadd ħlief il-partit Laburista.

Jien m'għandi l-ebda dubju li fit-8 ta' Marzu, dan id-diskors se jiskrizzalizza fil-vot meta l-poplu jikkonferma li t-triq għall-futur tagħna, ta' wliedna u ta' pajjiżna, hi s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi dwar ir-regolament tal-funzjoni ta' investigazzjoni finanzjarja, inkluża s-setgħa li jsiru verifiki interni u investigazzjoni finanzjarji indipendenti u effettivi, biex jipprovdi dwar is-salvagwardji meħtieġa sabiex jiġi żgurat il-ħarsien ta' l-interessi finanjarji tal-Gvern inklużi l-fondi li jista' jirċievi jew ikun meħtieġ li jamministra taħt l-obbligi internazzjonali ta' Malta" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY SPEAKER: Din id-division se tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi fit-8.55 p.m. intalbet votazzjoni, is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet 20 minuta wara.

THE DEPUTY SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l- Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi dwar ir-regolament tal-funzjoni ta' investigazzjoni finanzjarja, inkluża s-setgħa li jsiru verifiki interni u investigazzjoni finanzjarji indipendenti u effettivi, biex jipprovdi dwar is-salvagwardji meħtieġa sabiex jiġi żgurat il-ħarsien ta' l-interessi finanjarji tal-Gvern inklużi l-fondi li jista' jirċievi jew ikun meħtieġ li jamministra taħt l-obbligi internazzjonali ta' Malta" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY SPEAKER: Jingħalqu l-bibien.

Nitlob lill-Iskrivan tal-Kamra biex jekk jogħġbu jaqra l-ismijiet ta' l-Onor.

Membri.

VOTAZZJONI NRU.

397 FAVUR : 32

L-Onor. | | | |Abela Anthony |Galea Mario | |Agius Francis |Galea Pace | | |Victor | |Asciak Michael |Gatt Austin | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Hyzler George | |Bonnici Josef |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Joe |Mugliett Jesmond| |Borg Tonio |Muscat Claude | |Cristina Dolores |Pullicino George| |Dalli John |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Deguara Louis |Refalo Michael | |Farrugia Jean |Vassallo Edwin | |Pierre | | |Fenech Adami |Vella John | |Eddie | | |Frendo Michael |Zammit Ninu | |Galea Censu |Zammit Dimech | | |Francis |

KONTRA : 18

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Farrugia Michael| |Agius Chris |Farrugia Noel | |Bartolo Evarist |Law Rita | |Cardona Chris |Mangion Charles | |Chircop Karl |Mizzi Joe | |Cilia Joe |Parnis Silvio | |Coleiro Marie |Sammut Joseph | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian | |Farrugia Angelo |Vella George |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ nqara t-Tieni Darba.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Bil-permess tal-Kamra nitlob li l-Liġi tgħaddi taħt il-Kumitat tal-Konsiderazzjoni ta' l-Abbozzi ta' Liġijiet.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi taħt il-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' l-abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet.

THE DEPUTY SPEAKER: Insejjaħ lill-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Sur President, bil-permezz tal-Kamra nipproponi li ntawlu l- Aġġornament minflok intawlu s-seduta.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn il-permess?

(Onor.Membri: Iva) Jekk jogħġbu l- Viċi Prim Ministru jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 10 ta' Marzu 2003, fis-6.00 p.m. b'aġenda li kellha tiġi komunikata aktar tard.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, illum aġġorna l-parlament sabiex bħal nhar is-Sibt tmient ijiem aħna mmorru nivvotaw u għalina, għal uliedna u għal pajjiżnam, aħna niddeċiedu l-futur ta' pajjiżna, futur li qegħdin nitolbu lin-nies sabiex jiddeċiedu wara li jiżnu dak li qiegħed jintqal kemm mid-diversi NGOs, kemm mid-diversi għaqdiet, kemm mid-diversi soċjetajiet politiċi kif ukoll mit-tliet partiti politiċi li qegħdin jieħdu sehem u jmexxu l-kampanja tagħhom f'dan is-settur.

Min-naħa tal-gvern Nazzjonalista, għandna moviment ta' nies li flimkien ukoll ma' diversi nies ta' fehma politika differenti, diversi nies li ma jaqblux magħna politikament qegħdin jirrealizzaw li l-aħjar futur għall- pajjiżna, huwa futur fi ħdan il-familja Ewropea għaliex nafu li kull settur f'pajjiżna għandu bżonn is-sħubija ta' Malta fl-UE biex jimxi 'l quddiem.

Sur President, qegħdin naħdmu ħafna sabiex pajjiżna jidħol fl-UE billi lin- nies qegħdin nispjegawlhom fil-fatt x'hemm bżonn li jsir u x'hemm ipproġettat għal pajjiżna.

Aħna mhux qegħdin noffru kaxxa magħluqa pero` qed noffru programm li diġa` nafu x'inhu u nafu fejn se jwassal għax dan il- programm wasal biex pajjiżi oħra fil-passat jagħmlu progress kbir u jimxu 'il quddiem u illum ifaħħru l-mument meta daħlu f'din l-Unjoni.

Dan hu l-futur li l-partit Nazzjonalista, li l-Alternattiva Demokratika, li l-GRTU, li l-MUT, li diversi unions tal-ħaddiema u li l-MHRA fost oħrajn iridu għall-Malta.

Prattikament kull għaqda li teżisti fil-pajjiż ma ġietx influenzata mill-biża' li beda jxerreq il-MLP imma kollha ħarsu b'kuraġġ lejn l-isfidi u l-opportunitajiet li l-futur sejjer joffri.

Min-naħa l-oħra, insibu l-partit Laburista mmexxi mill-kap tiegħu, Dr Alfred Sant, li mhux biss mhux qed jgħid lin-nies xi jfisser li ma tidħolx fl-UE imma qed jilgħab logħob ta' l-azzard bil-futur tagħna, ta' uliedna u ta' pajjiżna.

Minkejja li għaddejna ħafna liġijiet f'dan il-pajjiż kontra l- logħob ta' l-azzard, illum insibu li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni huwa l-iktar bniedem li jilgħab għoli fuq il-logħob ta' l-azzard għax qiegħed jirriskja l-pajjiż kollu.

Meta bniedem, bħal Alfred Sant, jipprova jinvesti fid-dlam u jikkonvinċi lin-nies biex jivvotawlu fuq programm vojt - bħal ma vojta baqgħet dik il-paġna li l-Onor.

Dalli ta lill-Onor Brincat biex jikteb fiha xi tfisser partnership - dan ikun qed jilgħab bl-azzard.

Il-partit Laburista tant waqa' fil-baxx li qed jattakaw kull min huwa ta' fehma politika differenti minn dik nazzjonalista u xorta mhux lest li jappoġġa l-politika ta' Alfred Sant.

Dawn qed jgħajjarhom nies mixtrija u milgħuba.

Il-partit Laburista qed jipprovaw iweħħlu fina xi ħaġa li hi tagħhom għax jiena konvint li hu l-partit Laburista li qed jipprova jixtri lin-nies biex jivvotaw b'mod differenti u għalhekk, jien nappella lin-nies biex jaraw x'qed jiġri madwarhom.

Sur President, min-naħa l-oħra għandna stejjer, illużjonijiet, gideb u forsi anke mard mentali ta' nies li qed jimmaġinaw affarijiet ta' barra min hawn u qed jipprovaw jgħaddu din il-biża' lin-nies ħalli dawn jibżgħu u jibqgħu fejn huma.

Min-naħa l-oħra, għandna fatti, programm konkret u aħna taħt it-tmexxija tal-Prim Ministru qed nistiednu lin-nies biex jagħmlu l- kuraġġ sabiex iqumu u jilqgħu l-isfida ta' għada sabiex nimxu 'l quddiem għax aħna nafu li kapaċi nimxu l-quddiem.

Il-partit Laburista jirrapreżenta l-biża` b'Kap ta' l-Oppożizzjoni li trid tgħidlu tassew miskin, miskin fil-mentalita` tiegħu, fl-għan tiegħu li jerġa' jġib il-biża fost il-Maltin bħal meta konna nisimgħu lill-Karmenu Mifsud Bonnici jgħid li l-aqwa li l-Malti jingħata l-paga minima ħalli jkollu biex jgħix.

Dik hi l-biża' ta' min ma għandux viżjoni, ta' min mhux kapaċi iqum u jilqa' l-isfidi tal-futur.

Il-partit Nazzjonalista min-naħa l-oħra, jirrapreżenta l-kuraġġ, il-viżjoni u l-progress.

Jekk nidħlu fl-UE, aħna sejrin inserrħu moħħna mit-tkomplija ta' l-ekonomija Maltija, ħa nserrħu moħħna mit-tkomplija ta' l-esportazzjoni tal-prodott Malti, ħa nserrħu moħħna mill-impjiegi tan-nies tagħna fil-fabbriki, ħa nserrħu moħħna minn dawk l-impjegati kollha tal-banek u ta' postijiet oħrajn li l- Kap ta' l-Oppożizzjoni dehrlu li għandu jivvinta li dawn se jispiċċaw mix- xogħol jekk l-"Iva" jirbaħ r-referendum.

Jien naħseb li l-unika wieħed li se jispiċċa bla xogħol hu proprju l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jekk l-"Iva" jirbħu r-referendum!

Sur President, x'ipprova jagħmel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni?

Prova jgħid li biex jgħaddi r-referendum, dan irid iġib is-60% tal-voti u mhux il-50% u wieħed.

Jiena kont nimmagina li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jaf jgħodd pero` ċertament hawnhekk ma uriniex hekk!

Kien jaf jgħodd il-flus meta sawwat lill-poplu Malti bit-taxxi fuq l-ilma u d-dawl li ried jagħmel.

Kien jaf jgħodd meta ma kienx iħalli lit-tfal tiegħek u tiegħi jmorru l-Universita` jistudjaw biex ikollhom futur aħjar għaliex dawk iż-żminijiet ried ikollok il-parrinu u l-isponsor b'mod li huma, b'interview, jiddeċiedu kollox.

Kien jaf jgħodd meta il-Metalfond, fi żmien il-presidenza tiegħu, marret mit- tajjeb għall-ħażin u spiċċat falliet.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jaf jgħodd b'tali mod li jiġbed kollox lejh.

Kieku lil Alfred Sant għamilnih chairman tat-traffic control board, dan kien jagħmel it-toroq kollha one way sabiex kollha jwasslu sa Dingli Cliffs u once hemm, il-karozzi jaqbżu għal isfel.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni li għandna llum tistħi tgħid li qed jippretendi li minn hawn u ftit xhur oħra, se jkun mexxej ta' dan il-pajjiż, Kap ta' l- Oppożizzjoni li jħobb jissejjaħ "Mr Cool" u ħafna buzzwords oħra li xejn ma jagħtuh ġieh f'għajnejn min għandu mentalita` serja.

Min-naħa l-oħra, illum għandna Prim Ministru li hu meqjus bħala missier in-nazzjon Malti.

Il-Prim Ministru kien kapaċi jitbiegħed sa ċertu punt mill-politika u jipprova jwassal messaġġ ta' għaqda nazzjonali favur deċiżjoni nazzjonali li se tittieħed f'inqas minn ġimgħatejn oħra u deċiżjoni li minnha se jgawdi kulħadd, nazzjonalisti, laburisti, ta' l-Alternattiva u anke nies li m'għandhomx partiti.

Il-partit Laburista wasal fi stat tant kritiku li qed ibeżża' lix-xjuħ u jgħidilhom li ġejjin ix-xjuħ Ġermaniżi jeħdulhom is-sodod tagħhom jekk aħna nidħlu fl-UE.

Il-partit Laburista wasal fi stat fejn qed juża kull tip ta' biżgħa possibbli sabiex iwassal lin-nies biex jew ma jivvutawx jew jivvutaw "LE".

Ħalli nerġa mmur lura u nitkellem fuq l-iskills matematiċi tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Mela aħna nafu li intensa kemm tkun intensa elezzjoni f'Malta, 5% tan-nies li jkunu mniżżlin fir-reġistru elettorali ma jivvotawx.

Pero` għall-Kap ta' l-Oppożizzjoni, dawn sejrin jaqblu mal- politika tiegħu meta ma jivvotawx għal xi raġuni jew oħra.

Jekk għall- argument imutu 1,500 ruħ fi żmien sitt xhur, dan se jippretendi li anke dawk ivvotaw għall-politika tiegħu.

Bħal ma diġa` għedt, 5% tan-nies għal raġuni jew oħra ma jivvotawx mela dak diġa` jnaqqas il-perċentaġġ minn 100% għal 95%

Imbagħad min dawn il-95%, ikollna numru ta' nies li regolarment, għal raġuni jew oħra, jinvalidaw il-vot pero` l-Kap ta' l-Oppożizzjoni, biex forsi jkollu ċans li jġib dik li għalih hi maġġoranza - u jien ngħidilha injoranza grassa - qed ikompli jinsisti li anke dawk li jħassru l-vot huma voti tiegħu.

Pero` dan tant hu intelliġenti li fl-ispażmi ta' l-għerf li jkunu ħerġin minn moħħu, qed jipprova jalludi li allura dawk in-nies li f'elezzjoni jħassru l-vot jew iħalluh vojt, qed jaqblu mal-politika ta' partnership.

Sur President, meta aħna jkollna elezzjoni ġenerali u niġu biex naraw skond il-Kostituzzjoni tagħna, min għandu jigverna f'dan il-pajjiż, ngħidlu li għandu jigverna dak il-partit li jkollu 50% u wieħed, mill-voti validi li jkun hemm f'elezzjoni ġenerali.

Pero` issa, skond il-Kap ta' l- Oppożizzjoni, il-voti invalidi u dawk li ma jivvotawx huma tajbin ukoll.

Din sieħeb tal-voti li rajna f'dan il-parlament f'dawn l-aħħar tliet xhur.

Jien ma nafx x'qed jiġrilhom ta' l-Oppożizzjoni pero` hemm xi ħaġa ħażina.

Qisna sirna qed immorru għall-cricket course, dejjem ngħadduhom bi ħmistax.

Illejla stess kellna 32 "favur" u 18 "kontra", mhux is-60% għaddejna!.

Konna nibdlu l-kostituzzjoni darbtejn illejla bl-ammont ta' voti li ġibna.

Biss, biss, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ma deherx illum, nispera ma marx jigdeb lin-nies kif dara jagħmel.

Sfortunatament, il-partit Laburista dejjem żamm lill-Maltin milli jitgħallmu.

Taħsbu li ma kienx hemm skop ulterjuri għall-fatt li l-partit Laburista ma riedx ħafna nies fl-Universita`?

Fl-Universita`, bniedem barra li jitgħallem kif għandu jagħmel il-professjoni tiegħu, jitgħallem ukoll jaħseb.

L-edukazzjoni inklussiva li ried idaħħal f'dan il-pajjiż il- gvern Nazzjonalista u li xeba' jippriedka fuqha l-Ministru Louis Galea hija edukazzjoni li tgħallem lill-poplu jaħseb.

U dan li ma jridx il-partit Soċjalista għax bniedem li kapaċi jaħseb ma jaqax u ma jiblax dak kollu li jgħid il-partit Laburista, il-partit li suppost jiġġieled għal ġid tal- ħaddiema.

Jien naħseb li forsi l-iktar żewġ affarijiet li jqabbduh ħass ħażin lill- partit Laburista huma l-MCAST u l-10,000 ruħ li jmorru jistudjaw fl- Universita`.

Il-partit Laburista jibża' mill-fatt li anke ftaħna l-bibien għan-nies ta' terza eta` biex jistudjaw, mill-fatt li daħħalna l-computers fl-iskejjel u allura tiekolhom rashom għall-fatt li bniedem kapaċi jidħol fil-mezzi tal-komunikazzjoni tal-lum u jsib iżjed informazzjoni li ma kienx isib qabel!

Ma hemmx ċensura issa.

Iva, qegħdin ngħallmu lin-nies b'xejn fuq kif tuża l-internet, tuża l-e-mail, tikkomunika, tidħol fid-diversi websites fejn inti tkun taf x'hemm u x'ma hemmx.

Il-partit Laburista ma jridx dan kollu.

Min jaf kellux raġun Mintoff meta għajjar lin-nies ġdur għaliex forsi ġdur rieduna dawn in-nies, ġdur li ma naħsbux, ġdur li ma nafux fejn sejrin.

Ara l-partit Laburista ma jippruvax inessi lill-poplu li huma kienu fil-gvern.

Dawn kienu nies li ppruvaw jagħmlu new labour li għamel Blair pero` mhux new labour kellna imma nies li jabbużaw mil-fiduċja li tahom il-poplu Malti, abbużaw mil-fatt li l-poplu Malti bl-illużjonijiet ta' management modern ivvotaw għall-partit Laburista fl-1996, iva abbużaw u aċċettaw il- pandora's box li offra Alfred Sant dakinhar, u għoxrin xahar wara spiċċaw b'4 deputati mgħajra pubblikament u ex-prim ministru jiġi mgħajjat traditur ta' dan il-pajjiż.

Issa l-MLP spiċċaw jattakkaw lil dawk in-nies ta' ideoloġija soċjalista li forsi għandhom fehma differenti fuq xi issues differenti.

Dawk ukoll saru tradituri.

Dawn huma affarijiet li jiġru f'pajjiżi totalitarji u mhux fejn hemm id-demokrazija.

U jien nemmen li f'dan il-pajjiż, meta Alfred Sant ikun Prim Ministru, dittatorjat irid ikun hawn għaliex dan mhux kapaċi jikkumbatti b'mod demokratiku l-isfidi li jiġu.

Il-ħajja mimlija tlajja u nżul u daqqa tiġi tajba u daqqa le pero` kulħadd jgħaddi min żminijiet diffiċli pero` nerġa' ngħid li Alfred Sant, soluzzjoni waħda biss għandu biex itaffi l-problemi.

Meta kien Prim Ministru ried ikabbar l-isptar id-doppju biex forsi t-tobba jfejqu lin-nies li kien se jmarrad hu għaliex minn 450 sodda ried bilfors jagħmlu b'1,000.

Ma rridux ninsew li dik l-unika soluzzjoni li rnexxilu jsib, soluzzjoni fejn qabad u sawwat lil min hu batut.

Kif jista' dan il- bniedem jippretendi li l-poplu Malti jerġa' jafdah.

Jien tassew jiddispjaċini għal Malta u għal Maltin jekk dawn jerġgħu jafdaw il-partit Laburista fil-gvern taħt tmexxija ta' Alfred Sant.

Ma nixtieqx li ngħajjar nies b'mod personali u mhux se nagħmel hekk għax dak għandu l- fehma tiegħu u j'Alla jżommha għalih għax il-pajjiż kuraġġ għandu bżonn mhux biża'.

Jiena ma neħodhiex bi kbira li nhar it-Tnejn, 10 ta' Marzu, x'ħin jitħabbar ir-riżultat tar-referendum, ir-riżultat tal-voti validi mitfuha fil-kaxxa, jiġifieri l-voti "Iva" jew "Le", ikun hemm min ikollu problemi biex iwassal sa nofsinhar!

Jaf ikollna sitwazzjoni ta' taqliba sħiħa mhux biss fil- politika, bħalma ssuġġerew kandidati ta' l-istess partit għaliex hemm nies ta' fehma soċjalista li qegħdin juru fehmiet differenti min dik tal-Kap tagħhom u hawn insemmi rappreżentant tal-partit Laburista fil-kunsill lokali tal-Mosta li għaliex qabel li nidħlu fl-UE, dawn keċċewh.

Aħna mhux se nkeċċu lin-Nazzjonalisti mill-partit tagħna jew minn xi kumitat għaliex ikollhom opinjoni differenti għax dan hu dritt tagħhom.

Wieħed jista' jipprova jfehmhom imma fl-aħħar mill-aħħar, x'ħin in-nies jidħlu jivvotaw, tista' tkun għedtilhom li trid, tista' tkun għajjat kemm trid għax lil min irridu u għal xiex iridu huma se jivvotaw.

Pero` aħna nagħtu ċans lin-nies li jivvotaw u ma nheddux jew nigdbu bħal ma jagħmel Tony Zarb li għandu kollezzjoni ta' reports u qed iżommhom ġo safe għax ma jridx juri lin-nies x'hemm u x'ma hemmx miktub!

Ara kemm qegħdin tajjeb, Sur President.

Tony Zarb iżomm ir-reports mistura u Leo Brincat lanqas karta waħda ma rnexxilu jimla biex jispjega l-partnership.

Jiena naħseb li Tony Zarb qed jinkwieta li jekk ineħħi dawk ir-rapporti li għandu merfugħin u jipprova jġib oħrajn favur il-partnership, jispiċċa b'xi riżma karti kollha vojta.

Dan ma jixraqlux li qiegħed fil-post li qiegħed f'din l- imġieba partiggana.

Jien nemmen li l-ħaddiem Malti għandu jikkonsulta ma min iħaddem biex jiddeċiedi x'jaqbillu u x'ma jaqbillux u mhux iħalli min jgħidlu li kollox hu ħażin fl-UE.

Kien ikun iżjed ġust u għad baqa' żmien biex il-GWU tati ċans lill-membri tagħha biex jiddeċiedu.

Il-GRTU min-naħa l-oħra, għamlet seminar fejn fehmet lin-nies tagħha x'inhuma ċ-ċirkostanzi, waqt l-istess seminar intqalu affarijiet li qabel ma ntqalux u d-deċiżjoni ttieħdet.

Sur President, jeħtieġ li l-poplu tagħna jieqaf u jaħseb.

Il-poplu għandu jagħraf li l-gvern Nazzjonalista mexxa 'il quddiem dan il-pajjiż u ħadem biex il-poplu jkun jista' jaqra u jkollu aċċess għal mezzi ta' informazzjoni differenti.

Dan sar għax aħna nemmnu li l-poplu kapaċi jisma' lil kulħadd u jiddeċiedi lil min għandu jivvota.

Jeħtieġ li f'dan il- mument, il-poplu jivvota b'moħħu u mhux b'qalbu.

Hawnhekk jiena nagħmel appell il-kaċċaturi.

Il-kaċċaturi jafu fejn qegħdin magħna għax id-delizzju tagħhom qed jiġi protett u garantit u ġibna kundizzjonijiet aħjar minn pajjiżi oħra, ħafna akbar minna.

Għamilna ftehim qabel ma dħalna fl-UE biex ħadd ma jheddidna li jibdilulna wara.

Jiena nappella lil kaċċaturi biex ma jħallux deputati tan-naħa l-oħra ibeżżawhom li se jibgħatu l-pulizija biex jeħdulhom is-snieter jew affarijiet oħra għax dawn għandhom fehma politika differenti.

Hemm bżonn li l-gvern jara li l-pulizija ta' l-ALE tkun pulizija fair għaliex xbajna naraw pulizija li jkunu unfair biex jippruvaw jagħtu daqqiet ta' sieq lill-gvern minn taħt.

Xbajt ukoll nisma, Sur President, li f'għassa minnhom hawn ir-Rabat, qed jgħidu lin-nies għand liema avukati jridu jmorru u meta mmorru jiġbru l- vot, qed jitolbuhom liema wieħed iridu.

Jien ngħid lill-Kummissarju biex jieħu ħsieb dawn l-affarijiet għax il-pulizija hi fid-dover li tagħti iż- żewġ voti lil min imur għall-vot u mhux toqgħod issaqsih jekk hux tar- referendum jew tal-kunsilli lokali.

Iva, qed nagħmel akkuża hawn, Sur President, għax qed isir abbuż minn dawk il-pulizija li qed jgħidu dawn l- affarijiet.

Jiena nappella lill-poplu biex jaħsbu sew u jħarsu lejn il-futur ta' uliedhom.

Il-poplu Malti hu poplu kapaċi jirbaħ l-isfidi u għalhekk tajjeb li nkunu qegħdin madwar il-mejda Ewropeja biex niddiskutu milli nkunu taħta, niġbru l-loqom.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 10 ta' Marzu, 2003 fis-6.00 p.m. bl-aġenda li tista' tiġi komunikata aktar tard.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MFSA - CHIEF EXECUTIVE OFFICER

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il- Ministru jgħid kemm hu s-salarju taċ-chief executive officer ta' l-MFSA?

Veru li dan l-individwu huwa direttur ta' kumpannija privata fil-qasam tas- servizzi finanzjarji?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fl-MFSA m'għadx hemm il-grad ta' chief executive officer.

UE - IMPORTAZZJONI TA' IKEL PROĊESSAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 38162, jista' il- Ministru jinformani liema huma dawk il-pajjiżi li Malta se tkun tista' timporta mingħandhom il-prodotti inkwestjoni mingħajr tariffa?

X'tariffa hemm meta nimportaw dawn il-prodotti mill-USA, mill-Awstralja, mill- Arġentina, mill-Brażil, mill-Kanada, miċ-Ċina u minn New Zealand?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-Onor.

Interpellant jaf li l-Unjoni Ewropea għandha ftehim ta' kummerċ ħieles ma' 'il fuq minn 100 pajjiż, uħud minnhom fuq bażi reċiproka u oħrajn le.

B'riżultat ta' dan wieħed jista' jimporta minn dawn il-pajjiżi mingħajr tariffa jew b'tariffa ridotta.

Lista ta' dawn il- pajjiżi diġa' ingħatat meta weġibt il-mistoqsija 38236, għalkemm id- definizzjoni ta' "other processed foods" hija wiesgħa wisq biex wieħed jagħti dettalji ulterjuri.

Barra minn hekk, it-tariffi applikati mill-Unjoni Ewropea fuq importazzjoni mill-pajjiżi kollha li qed issir riferenza għalihom huma kkumpilati bħala parti minn skeda - magħrufa bħala t-TARIC - li hija aċċessibbli mill- website uffiċjali ta' l-Unjoni.

UE – IMPORTAZZJONI TA' ZOKKOR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 38123 – fejn il-Ministru qed jgħid li bis-somma ta' euro 31.3 miljun ivvotata taħt l-istate aid, iz- zokkor fl-ewwel tliet snin ta' wara s-sħubija se jiġi nofs il-prezz - dawn il-flus se jitħallsu mill-Gvern Malti jew dan huwa s-sussidju kollu, bl- ispiża tinqasam bejn l-Unjoni Ewropea u l-Gvern Malti?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Waqt li nitlob lill-Onor.

Interpellant jerġa' jiċċekkja ċ-ċifra msemmija, irrid ngħarrfu li l-finanzjament ta' l-istate aid isir kif hemm imniżżel fit-tieni paragrafu tat-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 38123.

UE - KWOTA TA' IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 38123, jista' il-Ministru jinformani jekk il-kwota li qed jirriferi għaliha hijiex se tkun salvagwardata għal pajjiżna biss?

Jista' ikun li se tkun aċċessibbli għall- Istati kollha ta' l-Unjoni u allura Malta trid tapplika permezz ta' tender speċifiku?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li kuntrarjament għal dak li qed jgħid, ma jeżisti l-ebda tender specifiku fl-allokazzjoni ta' xi kwota ta' importazzjoni għall-pajjiżi membri ta' l-Unjoni.

Irrid inserraħ ras l-Onor.

Interpellant li wara s-sħubija, Malta se jkollha kull opportunita' biex tibbenefika minn arrangamenti preferenzjali taħt il- kwoti ta' importazzjoni.

UE – IMPATT TAS-SĦUBIJA FUQ L-INDUSTRIJA TAT-TURIŻMU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' il- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 38174 u cioe', peress li wara s-sħubija Malta se jkollha mposti fuqha 87 kwota u tariffa u 539 special safeguards for agriculture produce fuq l-importazzjoni ta' ikel minn dawk il-pajjiżi li m'humiex membri ta' l-Unjoni, jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra r-rapporti/studji li saru dwar l-impatt ta' dawn il- kontrolli fuq il-kompetittivita' ta' l-industrija tat-turiżmu?

ONOR.

MICHAEL REFALO: M'għandi xejn xi nżid ma' dak li qal il-ministru għas-servizzi ekonomiċi b'risposta għall-mistoqsija parlamentari 38172.

KANZUNETTA GĦALL-EWROPA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm tħallas id-direttur televiżiv għall-festival Kanzunetta għall-Ewropa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajtu għall- mistoqsija parlamentari 38630.

KANZUNETTA GĦALL-EWROPA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm tħallas iċ-chairman tal-ġurija għall-festival Kanzunetta għall-Ewropa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajtu għall-mistoqsija parlamentari 38630.

KANZUNETTA GĦALL-EWROPA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża għall-festival Kanzunetta għall-Ewropa f'dak li għandu x'jaqsam ma' dawl?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

KANZUNETTA GĦALL-EWROPA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża għall-festival Kanzunetta għall-Ewropa f'dak li għandu x'jaqsam ma' audio?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

KANZUNETTA GĦALL-EWROPA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża għall-festival Kanzunetta għall-Ewropa f'dak li għandu x'jaqsam ma' projection?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

KANZUNETTA GĦALL-EWROPA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża għall-festival Kanzunetta għall-Ewropa f'dak li għandu x'jaqsam ma' disinn tas-sett?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

ESPORTAZZJONI LEJN L-ITALJA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid fiex kienu jikkonsistu l-Lm205 miljun f'esportazzjoni lejn l-Italja fl-1995?

X'ġara biex din l-esportazzjoni niżlet għal Lm30.3 miljun fis-sena 2001?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-trade statistics ippubblikat mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika - fejn jidħol il-kummerċ internazzjonali ta' Malta u għall-kapitlu dwar il- kummerċ fl-economic survey.

AWTORITA' MARITTIMA – BASTIMENTI FIL-PORT

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx infurzar sabiex ma jkunx hemm ħsejjes żejda minn vapuri u bastimenti fil-port?

Kemm saru taħrikiet f'dan is-sens is-sena li għaddiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Konxja mill-inkonvenjent li jistgħu joħolqu ħsejjes żejda, l-awtorita' marittima qiegħda taħdem mill-qrib ma' l-aġenti u mal- kaptana tal-vapuri u l-bastimenti sabiex jitnaqqas kemm jista' jkun dan l- inkonvenjent.

Matul is-sena li għaddiet ma saret l-ebda taħrika f'dan is-sens.

UNIVERSITA' - STUDENTI TAL-MEDIĊINA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk studenti tal-mediċina fl-ewwel sena jingħatawx l-opportunita' li jagħmlu xogħol fil-vaganzi tas-sajf?

Jista' dan isir f'xi sptar jew f'xi klinika tal-gvern?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

VAPURI TAL-GWERRA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid kemm daħlu vapuri tal-gwerra f'Malta s- sena li għaddiet?

X'tip kienu u ta' liema nazzjonalita'?

ONOR.

JOE BORG: In-numru ta' vapuri tal-gwerra li ngħataw permess biex jidħlu Malta għal żjarat qosra tul is-sena 2002 kien ta' 80, kif spjegat fid-dokument imqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra.

AFM - SULDATI LI JAGĦMLU XOGĦOL PART-TIME

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Billi fl-armata tal-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea ma jistax isir xogħol part-time, jista' il-Prim Ministru jgħid jekk din ir-regola hijiex se tiddaħħal ukoll f'pajjiżna ġaladarba nissieħbu fl-Unjoni?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ma jidhirlix li hemm xi direttiva jew regolament ta' l-Unjoni Ewropea li jimpedixxi suldati milli jagħmlu xogħol part-time u li tmur kontra l-policy preżenti tal-forzi armati.

TURRETTA TAL-PALAZZ - SULDATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid għaliex fit-turretta tal-Palazz qed ikun hemm shifts b'anqas suldati milli suppost u x'qed tagħmel l-armata biex tirranġa s- sitwazzjoni?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mill-informazzjoni li għandi ma jirriżultax li fit-turretta tal-Palazz hemm xi problemi minħabba n-numru ta' suldati fuq kull shift.

SPTAR MATER DEI - BASEMENT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid jekk hux minnu li l-pilastri tal-basement ta' blokk D ta' l- isptar Mater Dei huma bil-ħsara u dalwaqt iċedu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li mhux minnu li xi pilastru ta' block D fl- isptar Mater Dei se jċedi jew għandu xi forma ta' ħsara.

SERVIZZ ĊIVILI - SKRIVANI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm applikaw għall-aħħar sejħa ta' skrivani maċ-ċivil?

Minn liema lokalita' huma?

Kemm għaddew mir-written?

Minn liema lokalita' huma dawk li għaddew?

Meta se jsiru l-interviews?

ONOR.

LOUIS GALEA: Id-dipartiment responsabbli għall-ingaġġ ta' uffiċjali pubbliċi huwa l-MPO, uffiċċju li jaqa' taħt il-prim ministru.

BORMLA : TRIQ SANTA TEREZA - PARKING BAY

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jara li ssir xi parking bay riservata għal persuni b'diżabilita' fi Triq Santa Tereża, Bormla, ħdejn il-knisja?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li mir-riċerka li saret mid-direttorat għall-maniġġ tat-traffiku, ma nstabet l-ebda rikjesta mill-kunsill lokali għal parking bay riservata għal persuni b'diżabilita fi Triq Santa Tereża, Bormla, ħdejn il-knisja.

Sadanittant id-direttorat se jara tistax issir.

INTERN U AMBJENT - OVERTIME

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm sigħat ta' overtime inħadmu matul is-sena 2002 f'kull dipartiment li jaqa taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' il- Ministru jgħid x'allowances ingħataw matul is-sena 2002 f'kull dipartiment li jaqa' taħt id-dekasteru tiegħu u għal xiex ingħataw tali allowances?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fil-lista li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

ĠUSTIZZJA U GVERN LOKALI – IMPJEGATI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jgħid min huma dawk ingaġġati b'xi forma ta' kuntratt mad-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

X'salarju u remunerazzjoni oħra għandhom?

Kemm hu l-perjodu li għalih ġew ingaġġati dawn l-impjegati?

Jista' il-Ministru jgħid ukoll jekk hemmx min għandu iktar minn 60 sena?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

SIGURTA' SOĊJALI – INFORMATION MANAGEMENT UNIT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 38518, jista' il-Viċi Prim Ministru jagħti breakdown ta' kif intnefqu l- flus u jekk mis-somma msemmija sarx xi overtime?

Jekk sar xi overtime, jista' jgħidilna kemm kienet is-somma li ntnefqet għal dan l-overtime?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni qiegħda tinġabar u risposta se tingħata f'xi seduta oħra.

Ħ'ATTARD: TRIQ V. VASSALLO – PROVVISTA TA' L-ILMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għas-sospensjoni tal- provvista ta' l-ilma fl-area ta' madwar Triq Victor Vassallo, Ħ'Attard?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li l-inħawi li qed issir riferenza għalihom fil-ġimgħat li għaddew kienu qed isofru minn nuqqas ta' pressa ta' l-ilma minħabba ħsarat fis-sistema tad-distribuzzjoni.

Dawn il-ħsarat issa ssewwew u l-provvista reġgħet lura għan-normal.

EMBELLISHMENT AND LANDSCAPING PROJECT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt tas-Sur Michael Mercieca li ġie ngaġġat mill-gvern bħala chairman tal-monitoring board ta' l-embellishment and landscaping project?

ONOR.

JOHN DALLI: Kopja tal-kuntratt tas-Sur Michael Mercieca qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

RIŻORSI U INFRASTRUTTURA – ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' il-Ministru jagħti d-dettalji tax-xogħol li suppost jagħmlu l-ħaddiema li d-dettalji tagħhom qed jintbagħtu separatament?

Fejn ħadmu f'dawn l-aħħar erba' snin u min hi l-persuna responsabbli li tagħtihom ix-xogħol?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ENVIRONMENTAL LANDSCAPING CONSORTIUM LTD

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Ministru jgħid kemm intnefqu flus f'xiri ta' pjanti u siġar mill- environmental landscaping consortium ltd minn mindu beda jopera?

X'tip ta' proċedura qiegħda tintuża sabiex isir dan it-tip ta' procurement?

ONOR.

JOHN DALLI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 37692.

PULIZIJA - REĠISTRAZZJONI TA' IMNASAB

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid għaliex in-nassaba qed jiġu mitluba jirreġistraw l-imnasab?

ONOR.

TONIO BORG: Ir-reġistrazzjoni ta' l-imnasab tagħmel parti minn ftehim li sar fin-negozjati ma' l-Unjoni Ewropea – apparti li din mhi xejn ħlief sempliċi indikazzjoni fuq il-carnet de chasse ta` fejn jinsabu l- imnasab li jintużaw min-nassaba – liema statistika tagħmilha possibbli li l-kumitat Ornis ikun jista` jikkonkludi rapporti dwar is-sostennibilita` ta` l-insib għall-għasafar ta` l-għana, delizzju li għandu jitkompla u mhux bħalma qed jiġi rrapportat f`ċerta sezzjoni tal-media.

PULIZIJA - KAŻI TA' HIT-AND-RUN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew irrapportati każi ta' hit-and- run?

Kemm ġew solvuti każi u kemm weġġgħu nies?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi matul is-sena 2002 ġew irrapportati lill-pulizija 16-il każ fejn persuni ntlaqtu minn vettura li baqgħet sejra, li minnhom disgħa ġew solvuti.

F`dawn l-inċidenti sfaw midruba 18-il persuna.

GWARDJANI LOKALI - ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jgħid kemm ingħataw ċitazzjonijiet mill- gwardjani lokali?

ONOR.

AUSTIN GATT: Waqt li qed nehmeż lista li turi għal liema kontravenzjoni ngħataw iċ-ċitazzjonijiet, nista' ngħid li n-numru totali ta` taħrikiet mill-gwardjani lokali tul is-sena 2002 kien ta' 149,843. .

SKEJJEL - EŻAMIJIET TAS-SEC

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm studenti li applikaw għas-suġġetti tal- Malti, Ingliż, matematika, xjenza u studju tal-computer fl-eżamijiet tal- livell SEC tas-sessjoni li se ssir din is-sena mill-area secondary schools, mill-junior lyceums, mill-iskejjel tal-Knisja u mill-iskejjel privati?

Jista' il-Ministru jagħti l-istatistika maqsuma f'subien u bniet għal Malta u GĦawdex separatament?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba rigward applikazzjonijiet għal suġġetti partikolari għas-SEC 2003 qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

SKEJJEL - SCHOOL LEAVERS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm studenti li se jtemmu l-edukazzjoni sekondarja tagħhom din is-sena fl-area secondary schools, fil-junior lyceums, fl-iskejjel tal-Knisja u fl-iskejjel privati?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif għall-iskejjel tal-Knisja u dawk privati għadu ma wasalx, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

INFIQ PUBBLIKU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Peress li fiċ-ċirkolari ta' l-24 ta' Jannar, 2003 qed issir riferenza għall-każi fejn inġibdet l-attenzjoni li setgħet saret nefqa pubblika kif mhux suppost, jista' il-Ministru jgħid x'każi kienu dawn u x'passi ttieħdu dwarhom?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-każi illi semmejt fiċ-ċirkolari huma b'riferenza għad-delega ta' awtorita' biex jiġu approvati virements mill-ministeri stess, sa limiti stabiliti mingħajr il- bżonn ta' awtorizzazzjoni min-naħa tal-ministeru tal-finanzi.

Dawn in- nuqqasijiet amministrattivi jikkonsistu per eżempju f'każi fejn:-

wara li jsir il-virement, l-allokazzjoni taħt l-expenditure item minn fejn ikunu ġew trasferiti l-fondi jkollha terġa' tiġi ssupplimentata minn xi expenditure item ieħor fl-istess vot aktar tard fis-sena; u

ma ssirx kordinazzjoni bejn il-cost centres biex jekk jista' ikun, il-fondi jiġu identifikati fl-istess expenditure item taħt xi cost centre ieħor fl- istess vot, minflok isir il-virement minn xi expenditure item ieħor.

Fejn ikun hemm bżonn, tinġibed l-attenzjoni tal-ministeru jew dipartiment involut biex isir ippjanar finanzjarju illi jkun iħares aktar fit-tul, u b'hekk il-virements jiġu kkonsidrati fil-qafas tal-pożizzjoni kif stmata sa l-aħħar tas-sena.

GATS – SERVIZZI EDUKATTIVI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid x'pożizzjoni qed jieħu l-gvern fin- negozjati dwar il-qasam tas-servizzi edukattivi tal-general agreement on trade-in services tad-WTO?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li fuq linja ġenerali, il-gvern jirrikonoxxi li għal pajjiż b'ekonomija miftuħa bħalma hi dik tagħna fejn niddependu daqstant mill-kummerċ internazzjonali, il-liberalizzazzjoni toffri l-aħjar prospetti għal pajjiżna.

Madankollu fil-prattika meta wieħed jiġi għad-diskussjoni fid-dettal fi ħdan l-organizzazzjoni tal-kummerċ dinji dwar oqsma speċifiċi, anke minħabba s-sistema li taħdem biha d-WTO, pajjiż żgħir bħal Malta ftit li xejn jista' jinfluwenza dawn in-negozjati.

Għaldaqstant kif dejjem kien il-każ, Malta issegwi mill-qrib dak li jkunu qed jipproponu pajjiżi jew blokki ewlenin.

Ta' min jinnota li din is-sitwazzjoni tista' tinbidel biss bis-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea għax bi sħubija, Malta jkollha pożizzjoni ġdida fejn ikollna sehem fid-deċiżjonijiet li tieħu l-Unjoni.

B'hekk pajjiżna jkun f'qagħda li jinfluwenza l-pożizzjoni ta' l-Unjoni fin-negozjati fi ħdan id-WTO.

DAY CENTRES GĦALL-ANZJANI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid f'liema lokalitajiet hemm miftuħa ċentri għal matul il-jum għall-anzjani?

F'liema ġranet u ħinijiet ikunu miftuħa?

Kemm jattendu anzjani f'kull ċentru?

Hemm xi ftehim dwar dawn iċ-ċentri ma' kunsilli lokali?

Jekk fl- affermattiv, jista' il-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja ta' dawn il-ftehim?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Illum id-dipartiment għall-anzjani u servizzi fil- komunita' qed jopera 13-il ċentru ta' matul il-jum.

Dawn jinsabu iż- Żejtun, il-Ħamrun, Ħal Qormi, Ħad-Dingli, Tas-Sliema, iż-Żurrieq, Bormla, Ħal Luqa, l-Imtarfa, Birkirkara, San Pawl il-Baħar, Birżebbuga u l-Mosta.

Kull wieħed minn dawn iċ-ċentri jiftaħ mit-Tnejn sal-Ġimgħa bejn it-8.30 a.m. u l-4.00 p.m., bl-eċċezzjoni taċ-ċentru li hemm f'Tas-Sliema li jibqa' miftuħ sas-7.00 p.m. L-attendenza f'kull ċentru tvarja, pero' hemm total ta' 1,121 membru li jattendu b'mod regolari f'dawn iċ-ċentri.

Filwaqt li d-dipartiment ħa l-inizjattiva waħdu fil-ftuħ taċ-ċentri tal- bidu, illum qed ikun hemm diskussjoni u kordinament mal-kunsill lokali.

Pero' l-ispejjeż għat-tmexxija ta' kuljum jibqgħu responsabilita' tad- dipartiment f'kull każ.

UE - KAŻI TA' FRODI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Billi l- Unjoni Ewropea għadha kif ħabbret li qed tinvestiga 156 każ ta' frodi fil- pajjiżi kandidati għal sħubija fl-Unjoni, jista' il-Ministru jgħid jekk fosthom hemmx każi li jikkonċernaw lil pajjiżna?

Jekk iva, taħt liema kategorija jaqgħu l-EU customs cases, cigarette smuggling cases, etc?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li d-direttorat ta' l- awditjar intern u investigazzjonijiet li hu l-interlokutur tad-direttorat ġenerali kontra l-frodi, ma jaf bl-ebda każ ta' investigazzjoni li qed issir mid-DG, OLAF dwar pre-accession funds ta' l-Unjoni Ewropea b'konnessjoni ma' Malta.

SERVIZZ DIPLOMATIKU - POST TA' SECOND SECRETARY

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Kemm hemm applikanti għal postijiet vakanti fis-servizz diplomatiku?

Kemm hemm postijiet x'jimtlew?

Fiex wasal il-proċess ta' reklutaġġ?

ONOR.

JOE BORG: Jien informat illi l-ministeru rċieva 123 applikazzjoni għall-mili ta' postijiet ta' second secretary fis-servizz diplomatiku.

Minn dawn, 84 attendew għall-ewwel stadju ta' l-intervista estiża, skond avviż maħruġ fil-Gazzetta tal-Gvern tas-6 ta' Settembru, 2002.

In-numru ta' vakanzi li jridu jimtlew f'din il-kariga qed jiġi stabilit abbażi tal- ħteġijiet tal-ministeru, anke fid-dawl ta' l-għeluq b'suċċess tan-negozjati għas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Jien informat illi l-bord ta' l-għażla kkonkluda r-rapport tiegħu nhar il- Ġimgħa li għaddiet u issa dan ir-rapport se jitressaq għall-attenzjoni tal- kummissjoni għas-servizz pubbliku skond il-proċedura uffiċjali.

ŻEJTUN : TRIQ IL-WIED – PROVVISTA TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru ġentilment jgħid għaliex fil-każ tal-komunita' li toqgħod fi Triq il-Wied, iż-Żejtun, m'aċċettawlhomx l-applikazzjoni għas- servizz ta' l-elettriku?

Possibbli l-Enemalta tgħid meta se twassal is- servizz lil dawn il-familji?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet mgħoddija lill- Enemalta sabiex issir l-investigazzjoni neċessarja u, jekk ikun il-każ, tittieħed l-azzjoni relattiva.