MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 97 L-Erbgħa, 16 ta' Lulju, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 97

L-Erbgħa, 16 ta' Lulju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.01 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 16 ta' Lulju, 1997

WERREJ

MINUTI 841

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 841

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 849

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR GARANZIJI TA' SELF LIL IMPRIŻI ŻGĦAR

SMALL ENTERPRISES (LOAN GUARANTEE) BILL (IT-TIENI QARI) 850

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IPPJANAR TA' L-IŻVILUPP

DEVELOPMENT PLANNING (AMENDMENT) BILL (IT-TIENI QARI) 862

AĠĠORNAMENT 877

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 883

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 96 li saret fil-15 ta' Lulju, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

PALAZZ TA' BIGHI

L-ONOR.

TONY ABELA (f'isem l-Onor.

George Pullicino) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari Nru. 714, jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-istudji tal-Gvern rigward l-użu tal-palazz ta' Bighi u l-bini fuq ix- xellug tal-palazz ta' Bighi?

Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi konklużjonijiet sa llum?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 7240 f'seduta 94.

SERVIZZ PUBBLIKU - PARENTAL LEAVE

L-ONOR.

TONY ABELA (f'isem L-Onor.

Lawrence Gonzi) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jekk jogħġbu jgħid kemm kien hemm nisa u rġiel impjegati fis-servizz pubbliku li bejn April, 1996 u April, 1997 ħadu parental leave ta' sena u career-break parental leave ta' tliet snin?

Tista' din l-informazzjoni tinqasam skond id-dipartimenti differenti u skond il-grad ta' l-impjegati?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Prim Ministru): Wara li fis-Seduta Nru. 71 kont tajt tweġiba temporanja għal din il-mistoqsija, issa qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tad-dokument li jagħti t-tagħrif mitlub.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

TONY ABELA (f'isem l-Onor.

George Pullicino) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus fuq pavimentazzjoni fil-proġett ta' Buġibba?

Kemm-il metru kwadru ta' pavimentazzjoni sar fl-istess proġett?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): L-informazzjoni mitluba tinsab f'din it-tabella:

|Promenade |16,000 |LM130,000 | | |sq.m. | | |Bay Square | 5,000 | | | | |40,000 | |Toroq |20,000 | | | | |160,000 | |Postijiet | 2,000 | | |oħra | |12,000 | |TOTAL |43,000 | | | | |342,000 |

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Tony Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONY ABELA: Jidhirlux il-Ministru li, mal-valur tal-bricks u mal- valur tal-materjal l-ieħor li ntuża biex tqiegħdu dawn il-bricks, għandha tiġi inkluża wkoll is-somma li tħallset għat-tqegħid?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Fil-fatt jien ma nafx jekk din is-somma hijiex inkluża fis-somma ta' Lm342,000.

Ovvjament dan ma jistax ikun jafu l-Ministru għax ikun jafu biss min jiġbor l-informazzjoni, pero' jkun tajjeb jekk wieħed josserva li kieku dan ix-xogħol ma sarx il-qagħda ta' Buġibba kienet tibqa' mwiegħra.

GĦalhekk l-iktar importanti m'huwiex jekk f'din is-somma li tajt hemmx inkluża s-somma li tħallset għat-tqegħid tal-bricks imma li dan ix- xogħol sar u ta r-riżultat mixtieq.

ART - MELLIEĦA - ADVENTURE CAMPERS ASSOC.

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex id-Dipartiment ta' l- Artijiet l-ewwel talab kera ta' Lm70 lill-adventure campers association għal biċċa art fil-Mellieħa - liema somma tħallset - iżda wara li bdew il- protesti mill-kunsill lokali għolla l-kera għal Lm2,160?

Jista' l-Ministru jiġġustifika din id-differenza kbira u jgħid min għamel l-istima oriġinali ta' Lm70?

Jista' l-Ministru jgħid jekk il-ministeru tiegħu kienx involut f'xi stadju dwar id-deċiżjoni fuq il-kera?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Id-Dipartiment ta' l-Artijiet qatt ma talab kera mingħand l- adventure campers association iżda ħlas, peress li dan kien każ ta' permess temporanju.

Mill-bidu nett il-ħlas ġie ffissat għal Lm20 kuljum, li globalment jammonta għal LM2,160.

Bi żball ġenwin l-iskrivana li ħarġet l-ittra, li kienet turi li d-dipartiment ma kienx se jkollu oġġezzjoni għat-talba ta' l- adventure campers association, ħadmet is-somma globali fuq ir-rata ta' Lm20 fix-xahar flok Lm20 kuljum, b'riżultat li l-ammont globali tela' għal Lm70.

L-adventure campers association ġiet mgħarrfa b'din l-iżvista u tħallset id-differenza immedjatament.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tony Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONY ABELA: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk it-talba għal din l-art saritx b'tender jew ingħatatx by direct order?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: L-informazzjoni m'hijiex qiegħda fil-file peress li din id-domanda ma kenitx tagħmel parti mill-mistoqsija oriġinali, u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel mistoqsija bil-miktub biex ikun jista' jingħata tweġiba.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li l-Ministru konċernat m'huwiex preżenti, il- Ministru Mizzi jirriżultalu mill-file jekk qabel ma ngħatat l-art kienx hemm konsultazzjoni ma' jew riferenza lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel mistoqsija bil- miktub għax fil-file m'għandix din l-informazzjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

TONY ABELA: Jirriżultalu l-Ministru mill-file li effettivament kemm il-pussess tal-proprjeta' kif ukoll l-ammont ta' Lm2,160 tħallsu meta kienet inħarġet biss letter of intent, li kienet soġġetta għall- approvazzjoni tal-kunsill lokali, tal-pulizija u tal-Planning Authority, u li ma sarux konsultazzjonijiet qabel ma ħarġet il-letter of no objection mil-Land Department?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Le, lili dan ma jirriżultalix għax il-mistoqsija oriġinali kienet tittratta dwar ħlas mill-adventure campers association u għalhekk din l-unika informazzjoni li għandi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

TONY ABELA: GĦallinqas mill-file il-Ministru jirriżultalu li l- irċevuta tal-ħlas ma saritx fuq din l-assoċjazzjoni imma fuq ċertu Silvio Abela, bħala l-major shareholder jew id-direttur tal-kumpannija Limited Liability Company, liema kumpannija timporta u tbigħ it-tined li jintużaw mill-adventure campers association?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Fil-file dan ma jirriżultalix.

Lill-Onor.

Interpellant diġa' għidtlu x'informazzjoni għandi fil-file u għal kwalunkwe informazzjoni oħra li jrid nitolbu jagħmel mistoqsija bil-miktub.

ART - MELLIEĦA - ADVENTURE CAMPERS ASSOC.

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Peress li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħarġet enforcement notice kontra l-Land Department dwar art fil-Mellieħa mogħtija lill- adventure campers association, jista' l-Ministru jgħid jekk humiex se jittieħdu xi passi dixxiplinarji interni kontra min naqas?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): L-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħarġet enforcement notice kontra l-Land Department, kif inhi l-konswetudni meta l-gvern huwa sid l-art.

L- enforcement notice kienet tirrigwarda ċ-change of use.

Jien sodisfatt li ma kien hemm l-ebda nuqqas min-naħa tal-Land Department fl-ipproċessar tat-talba ta' l-adventure campers association u għalhekk ma hemm għalfejn jittieħdu l-ebda passi dixxiplinarji.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tony Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONY ABELA: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex minnu li x-xogħol ta' tħammil sar minn makkinarju tal-ministeru għax-xogħlijiet pubbliċi u kostruzzjoni, wara li effettivament kienet diġa' ġiet aċċettata l-kera ta' l-istess proprjeta'?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, m'għandix din l-informazzjoni peress li din ma ntalbitx fil-mistoqsija oriġinali u allura m'hijiex qiegħda fil- file.

Għalhekk għal darb'oħra nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel mistoqsija bil-miktub biex ikun jista' jingħata din l-informazzjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, kif jista' l-Ministru jsostni li ma kienx hemm nuqqas min-naħa tal-Land Department meta nħarġet enforcement notice mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar kontra tiegħu?

L-Awtorita' ta' l- Ippjanar żgur li għandha r-raġunijiet tagħha għaliex ħarġet enforcement notice.

Fir-risposta hemm li "l-enforcement notice kienet tirrigwarda ċ- change of use", jiġifieri żgur li ma saritx applikazzjoni għal change of use mil-Lands u allura bilfors li kien hemm xi nuqqas min-naħa ta' dan id- dipartiment.

Allura l-Ministru kif qed isostni li ma kienx hemm nuqqas?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Mhux bilfors li ma kienx hemm applikazzjoni imma jista' jkun li din ma ġietx ipproċessata.

Jien noqgħod fuq l-uffiċjali tal-Land Deparment u ma naħsibx li dawn se jagħtu informazzjoni skorretta.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Kif jista' l-Ministru ma jirriżultalux li l-Land Department naqas fi dmirijietu ġaladarba nħarġet enforcement order mill- Awtorita' ta' l-Ippjanar kontra tiegħu?

Din qalha l-Ministru stess fir- risposta oriġinali.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien ma nafx kif l-Onor.

Interpellant qed jibqa' jinsinwa li kien hemm nuqqas meta diġa' għidtlu ċar u tond li ma kien hemm l-ebda nuqqas.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, il-Ministru qal li dan mhux bilfors ifisser li ma saritx applikazzjoni mil-Land Department għal change of use.

Allura l-Ministru qiegħed f'pożizzjoni li jgħidilna jekk fil-fatt saritx xi applikazzjoni għal change of use?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Dażgur li m'iniex f'pożizzjoni li ngħid dan!

Jien nassumi li saret applikazzjoni imma jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq li tinġabar ċerta informazzjoni l-ewwel ħaġa li għandha ssir hija mistoqsija parlamentari bil-miktub

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, jista' l-Ministru jgħidilna x'file għandu?

Qed nagħmel din il-mistoqsija għax normalment minbarra l-file tal- mistoqsijiet parlamentari jkun hemm file li jkun jikkonċerna l-materja kollha biex il-Ministru jkollu l-opportunita' li jara x'ikun qed isir f'dak il-qasam.

GĦalhekk huwa importanti li l-Ministru jgħidilna x'file għandu miegħu biex inkunu nistgħu niggwidaw ruħna aħjar.

Madam Speaker, it-tieni ħaġa li xtaqt ngħid hija li jekk stess nassumu dak li assuma l-Ministru - allavolja ma kellu l-ebda dritt li jassumi dan - li saret applikazzjoni mil-Land Department għal change of use, żgur li jekk ħarġet enforcement notice l-applikazzjoni ma kenitx ġiet ipproċessata.

GĦalhekk nistgħu nassumu wkoll li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma ħaditx deċiżjoni għax naħseb kieku l-awtorita' ma kenitx toħroġ enforcement notice.

Allura x'inhi l-pożizzjoni tal-Land Department?

It-tielet nett, issa li ħarġet enforcement notice mill-Awtorita' ta' l- Ippjanar, x'inhi l-pożizzjoni tal-Land Department fir-rigward ta' dawk li għadhom qed jużaw is-sit għal camping?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Għall-ewwel parti tad-domanda rrid ngħid li fil-file ikun hemm background information dwar il-każ, biex jekk il-ministru jiġi mistoqsi xi mistoqsija supplimentari dan jara jekk il-background information tkunx qed tagħti dik l-informazzjoni biex ikun jista' jirrispondi.

Min-naħa l-oħra jekk fil-background information ma jkunx hemm l-informazzjoni rikjesta wieħed irid japprezza li l-ministru ma jistax ikun informat b'kollox u għalhekk ikun irid iġib din l-informazzjoni mid- dipartiment.

Imma madanakollu ġieli jkun hemm każi fejn id-dipartiment jagħti risposti skorretti jew saħansitra tingħata risposta li ma tkunx tirrifletti l-verita'.

Per eżempju, fi żmien il-Gvern preċedenti filwaqt li, meta jien kont għamilt mistoqsija parlamentari biex inkun naf x'movimenti kienu qed jagħmlu l-bastimenti fil-portijiet tagħna, ngħatajt risposta li din il- mistoqsija hija ta' natura kummerċjali u allura ma stajtx ningħata d- dettalji li kont tlabt, dakinhar stess fuq gazzetta lokali ġiet ippubblikata informazzjoni fuq il-movimenti tal-bastimenti kollha għal dawk il-15-il ġurnata.

Qed insemmi dan il-każ għax ikun tajjeb jekk l-Onor.

Interpellant ikun jaf dawn l-affarijiet u fil-fatt jien għalhekk qed nispjegalu.

(Interruzzjonijiet)

Hawn jien nixtieq nerġa' ntenni li m'għandix l-informazzjoni mitluba imma jekk l-Onor.

Interpellant jagħmel mistoqsija bil-miktub naċċertah li din tingħatalu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jaf il-Ministru li f'dan is-sit partikolari sar xogħol b'makkinarju tal-gvern?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: M'għandix xi nżid ma' dak li ntqal il-bieraħ u llum.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Jiġifieri l-Ministru mhux jeskludi li sar xogħol mill- gvern fuq dan is-sit?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien diġa' għidt li ma għandi xejn x'inżid ma' dak li ntqal il-bieraħ u llum.

ART - MELLIEĦA - ADVENTURE CAMPERS ASSOC.

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

George Pullicino) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-ħlas mitlub mid-Dipartiment ta' l-Artijiet għall-biċċa art fl- Għadira sabiex din tintuża bħala camping site mill-adventure campers association, liema ħlas eventwalment inbidel?

X'kienet ir-rata ta' ħlas ġdid mitlub mid-Dipartiment ta' l-Artijiet?

X'wassal għal dan il-bdil fl- ammont ta' ħlas mitlub?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Mill-bidu nett il-ħlas ġie ffissat għal Lm20 kuljum, li globalment jammonta għal Lm2,160.

Bi żball ġenwin l-iskrivana, li ħarġet l-ittra li kienet turi li d-Dipartiment ma kienx se jkollu oġġezzjoni għat- talba ta' l-adventure campers association, ħadmet is-somma globali fuq ir- rata ta' Lm20 fix-xahar flok Lm20 kuljum b'riżultat li l-ammont globali ammonta għal Lm70.

L-adventure campers association ġiet mgħarrfa b'din l-iżvista u tħallset id-differenza immedjatament.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Kif ġralu wkoll il-Prim Ministru preċedentement, il- Ministru bi żvista semma figura ta' Lm261,000 pero' naħseb li riedet taqra Lm2,160.

Hux hekk?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: GĦandek raġun.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tony Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONY ABELA: Dwar dan diġa' staqsejt qabel imma ma ngħatajtx risposta.

Jista' l-Ministru jgħidli għaliex ir-riċevuta ma' ħarġitx fuq l- association imma ħarġet fuq Limited Liability Company, li hija persuna legalment, għal kollox differenti minn din l-assoċjazzjoni?

Għax allura sar żball ġenwin ieħor mil-Land Department!

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, jekk l-Onor.

Interpellant irid li jiġi kkonfermat jekk sarx xi żball, nitolbu jagħmel mistoqsija bil-miktub biex tinġabar l-informazzjoni u jkun jista' jingħata tweġiba.

MADAM SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Il-Ministru llum ta din ir-risposta ripetutament.

L-ewwelnett il-Ministru li lilu tkun indirizzata l-mistoqsija parlamentari għandu jkun hawn għax hu jkun jaf il- kontenut tal-file.

Barra minn hekk m'huwiex veru li l-ministri hawnhekk jiġu biss bid-domanda u r-risposta u xi ftit tal-background information.

Fi żmenijiet oħra l-ministri kienu jkunu ppreparati bin-knowledge u bix- xjenza tal-file.

Jien bħala prim ministru mhux darba u tnejn kont inġib miegħi files relatati mad-domanda li tkun saret u mhux niġi hawn, kif għamel il-Ministru Mizzi bid-domanda u r-risposta u xejn iktar imbagħad meta nistaqsuh xi ħaġa jgħidilna li fil-file ma jirriżultax.

Madam Speaker, il-punt li qed nagħmel huwa li din hija domanda fuq kwestjoni li tqajmet fil-pajjiż u m'huwiex possibbli li l-Ministru ma jafx il-background kollu ta' dawn id-domandi li qed isiru.

M'huwiex sew li jiġi ministru ieħor u jgħidilna li jrid jikkonsulta l-file u trid issir domanda oħra.

Issa daħal il-Ministru Buhagiar u forsi jirrispondi għad- domandi li saru.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, m'huwiex sewwa li l-Kap ta' l- Oppożizzjoni jgħid li fil-file hawn biss il-mistoqsija u r-risposta għaliha għax, kif għidt diġa', hawn il-background information.

Biss naċċertah li jekk hawn wieħed f'dan il-Parlament li għandu esperjenza tal-mistoqsijiiet supplimentari huwa jien u naf ukoll x'risposti kont nieħu għall- mistoqsijiet li kont nagħmel.

Żgur li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ma jistax jgħid dak li qed jgħid għaliex ħafna drabi hu personalment ma kienx ikun preżenti f'din il-Kamra fil-ħin tal-mistoqsijiet.

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, tindirizzawx lil xulxin.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena nista' ngħid li meta kont nagħmel supplementary question ma kontx ningħata risposta li trid tinġabar l-informazzjoni imma ħafna drabi r-risposta li kont ningħata kienet tkun li l-mistoqsija hija ta' natura kummerċjali, imbagħad konna niskopru li dan m'huwiex minnu għaliex dik l-informazzjoni li nkun tlabt tkun ħarġet f'xi gazzetta lokali.

(Interruzzjonijiet) Tajjeb li nkunu korretti!

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

TONY ABELA: Issa li hawn il-Ministru Buhagiar nispera li jkun jista' jirrispondina hu għax qabel ma daħal għamilna xi domandi li ma setgħux jagħtuna tweġiba għalihom.

Il-mistoqsijiet tiegħi kienu dawn.

Għaliex id-Dipartiment ta' l-Artijiet ħareġ riċevuta tal-ħlas fuq Limited Liability Company, li m'hijiex l-association?

Biex ġiet invellata din l-art, intużaw il-ħaddiema u l-makkinarju tal- ministeru tax-xogħol u kostruzzjoni?

Għallinqas jien, li rajthom fiżikament, nista' ngħid li dawn huma l-indikazzjonijiet li ġbidt.

Wara li ħarġet il-letter of intent mingħand il-Land Department, fejn informawhom li se jagħtuhom il-proprjeta' mingħajr ma jsibu oġġezzjoni - meta dawn kellhom iġibu l-konferma tal-kunsill lokali u tal-pulizija - kif ħallsu l-kera qabel ma sar agreement tal-kirja u ngħataw il-pussess tal- proprjeta' qabel ma ġie ffirmat - jekk ġie ffirmat - il-lease agreement?

Meta bniedem jara l-kumpless ta' kif isiru l-kirjiet, anke kull tliet xhur, kif ma ħarġitx tender għal din il-proprjeta' imma jidher li ngħatat b'mod dirett?

Jien iċċekkjajt mal-Gazzetta tal-Gvern u sibt li fl-ebda post ma jirriżulta li ħarġet tender biex tingħata din il-proprjeta' lil xi kumpannija jew oħra.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Madam Speaker, jiddispjaċini li ma kontx hawn fil-ħin imma d- domandi li saru nista' nirrispondihom.

(Interruzzjonijiet) Le, m'għandix informazzjoni fil-file imma naf il-każ u ma naħsibx li l-Onor.

Mizzi jaf il- każ daqs kemm nafu jiena.

Nibda biex nirrispondi mhux biss għad-domandi li għamel l-Onor.

Tony Abela imma anke għal dawk li għamlu l-Onor.

Austin Gatt u l-Onor.

Ċensu Galea, li staqsew x'sar irregolari meta nħarġet enforcement notice fuq id-Dipartiment ta' l-Artijiet.

Issa din id-domanda kont nistenniha mingħand l-Onor.

Austin Gatt imma mill-Onor.

Ċensu Galea ma kontx nistenniha, għaliex l-Onor.

Membru jaf li l-Planning Authority toħroġ enforcement notice fuq is-sidien ta' l-artijiet u mhux fuq min ikun il- kerrej.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, għandi point of order.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, on a point of order.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, qed nagħmel point of order għaliex jien m'għamilt l-ebda tip ta' domanda rigward l-enforcement notice.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, ir-raġuni għaliex ħarġet enforcement notice fuq il-Land Department m'hijiex għax il-Land Department għamel xi ħaġa ħażina imma minħabba li kien hemm change of use li m'għamlux il-Lands imma għamlu ħaddieħor.

Din ħarġet f'isem id-dipartiment għax id- dipartiment huwa sid l-art u mhux neċessarjament għax l-irregolarita' saret mid-dipartiment innifsu.

Biex inkompli nirrispondi fuq l-istess ħaġa, meta ħarġet in-no objection min-naħa tal-Land Department għat-talba li kellu fuq din is-site partikolari - mhux il-permess - din kienet soġġetta għal żewġ kondizzjonijiet.

Il-kondizzjonijiet kienu li kellu jinġieb il-clearance kemm min-naħa tal-kunsill lokali kif ukoll min-naħa tal-pulizija.

Meta rriżulta ċar li la l-pulizija u lanqas il-kunsill lokali ma kienu ħarġu l- clearance tagħhom din in-no objection treġġgħet lura.

Jiġifieri llum il- ġurnata qegħdin f'pożizzjoni fejn min ingħata no objection fuq l-art itteħditlu n-no objection lura.

Rigward il-kwestjoni tax-xogħlijiet li saru hemmhekk, nista' ngħid li dawn jinqasmu fi tnejn.

Ix-xogħol ta' tindif li sar hemmhekk kien parti minn kampanja kontinwa li għamel id-dipartiment sabiex inaddaf ir-rubbish u l-ħmieġ li jinġabar f'ċerti bnadi tal-pajjiż.

(Interruzzjonijiet) M'hu kumbinazzjoni xejn!

Jekk tmur hemmhekk, u anke fl-areas ta' San Pawl il- Baħar u ċ-Ċirkewwa, tinnota li dan ix-xogħol qiegħed isir bħalissa.

Dan huwa xogħol li jsir mid-dipartiment u naturalment meta jkun riesaq is-sajf ix-xogħol jiżdied fejn ikun hemm il-bajjiet.

(Interruzzjonijiet) Appuntu l- Għadira hija bajja u bħalissa hemmhekk qiegħed isir ix-xogħol.

Il-Gvern għandu pjan biex matul il-ġimgħat li ġejjin isir xogħol ta' embellishment fit-triq li tagħti mill-Bypass ta' San Pawl il-Baħar saċ- Ċirkewwa u fost oħrajn dan ix-xogħol jinkludi l-junction li hemm meta titla' mill-Għadira u tkun sejjer lejn iċ-Ċirkewwa, li hija verament kera, fejn hemm triq li tagħti għall-Armier u triq oħra tagħti għaċ-Ċirkewwa.

Hemm il-ħsieb li l-problema li hemm f'din il-junction tiġi indirizzata.

Dan m'huwiex xogħol faċli għall-fatt li hemmhekk għaddej il-main li ġej mir-reverse osmosis plant taċ-Ċirkewwa u jrid jiġi ddevjat, imma dan huwa parti mix-xogħol ta' riabilitazzjoni li jrid isir mill-Gvern matul il- ġimgħat li ġejjin.

Ix-xogħol ta' tindif li sar appuntu huwa parti minn dan ix-xogħol ipprogrammat.

Huwa veru li kien hemm rikjesta sabiex jinkrew inġenji tal-gvern ħalli jsir xogħol ta' invellar ta' biċċa art u din m'hijiex xi ħaġa ġdida.

Jekk iridu, lill-Onor.

Membri ta' l-Oppożizzjoni nista' ngħidilhom kemm-il darba l-garaxx tal-gvern għamel xogħlijiet fuq rikjesti tal-privat, naturalment dan iħallas għalih il-privat u f'dan il-każ saret l-istess ħaġa.

Kien hemm rikjesta sabiex jinkrew l-inġenji tal-gvern bid-driver b'kollox ħalli jsir dan ix-xogħol ta' invellar; din ir-rikjesta saret through normal procedures u inkrew l-inġenji tal-gvern, jidhirli għal ġurnata waħda.

F'risposta oħra li ngħatat - ma nafx jekk inqratx diġa' - jingħad li hemm ħlas ma' din il-ħaġa.

Bħalissa qed jiġi evalwat ix-xogħol li sar u se jintbagħat kont tax-xogħol li sar.

Ma nafx għalfejn qegħdin nagħmlu plejtu għaliex hemmhekk intużaw inġenji tal-gvern.

Din hija xi ħaġa li ssir regolari.

Kull min irid jista' jikri l-inġenji tal-gvern bħalma jista' jikri inġenji tal-privat.

Forsi l-Onor.

Membri ta' l-Oppożizzjoni ma jafux imma rrid infakkarhom li, fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti, l-Gvern tant kien jeħodha bis- serjeta' din li jrid idaħħal il-garaxx tal-gvern fil-privat illi fit-trade fair ta' xi tlieta jew erba' snin ilu sa brochures għamlu biex jippromwovu s-servizzi tagħhom lill-privat!

Jiġifieri ma nistax nifhem x'kien hemm ħażin li jinkera makkinarju tal-gvern.

(Interruzzjonijiet) Onor. Tonio Borg, jekk trid nista' nagħtik il-brochure li qiegħed miegħi hawnhekk.

Issa nagħtihulek wara s-seduta.

Jiġifieri ma nafx għalfejn qed isir dan il-plejtu għax inkrew l-inġenji tal-gvern għal dan ix-xogħol.

Rigward il-kwestjoni ta' kif saret it-talba għall-kirja, bħas-soltu ssir talba lill-Land Department, dan jevalwaha u jekk tkun għal oġġett temporanju ma toħroġx tender.

Ma nafx minn fejn ġabuha din li trid toħroġ tender.

Il-policy tad-Dipartiment ta' l-Artijiet m'hijiex li toħroġ tender għal short leases u intom tafuha din għax kontu hemmhekk qabel u suppost tafuhom l-affarijiet!

Kull darba li jiġi xi ħadd biex jarma xi ħaġa għal tant żmien ta' short lease, skond intom trid tinħareġ tender?

Le, m'hemmx għalfejn toħroġ tender.

Imma issa, minħabba din il-kwestjoni li kien hemm, inbidlet il-proċedura kollha tal-Land Department - in-naħa l- oħra jafuh dan għax intqal anke fil-pubbliku - u qabel ma bniedem jiġi l- Land Department biex japplika għal xi ħaġa jrid iġib il-permess ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar biex darb'oħra ma jerġax ikollna problemi bħal dawn.

Min-naħa tal-Land Department l-affarijiet saru kif suppost, imma min-naħa ta' min ħa l-kirja l-affarijiet ma komplihomx kif suppost.

(Interruzzjonijiet) Il-fatt li dak is-site qiegħed jintuża biex fuqu jintramaw il-kampijiet huwa minnu, pero' naħseb li jekk min-naħa ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar hemm enforcement notice li tgħid li dan ma jistax isir, din għandha tenforza l-ordni tagħha fuq min qiegħed jabbuża.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Hyzler, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Madam Speaker, issa li għandna l-kelma tal-Ministru li l-Għadira hija bajja, jista' jkollna l-kelma tal-Ministru li l-proġett dwar id-drenaġġ fix-Xemxija li kien imħejji - anzi kien inbeda - fi żmien l- amministrazzjoni preċedenti, se jitkompla?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, qed nieħu pjaċir li l-Onor.

Hyzler għamel din id-domanda għax jagħtini ċ-ċans li nispjega ftit iktar l-affarijiet.

Fil-fatt diġa' rriferejt għall-kwestjoni tad-drenaġġ li kien hemm fix-Xemxija meta xi jumejn ilu saritli domanda mill-Onor.

Censu Galea fuq fawran ta' drenaġġ fl- inħawi tal-Miżieb.

Hemmhekk għandna problema li m'hijiex tal-lum imma ilha ġejja ħafna snin.

Fl-amminstrazzjoni preċedenti saret pumping station ġdida fil-Pwales li fiha żewġ pompi u minnhom joħorġu żewġ transmission mains li jagħtu għall- outfall taċ-Ċumnija.

Jien ngħid li dan huwa xogħol tajjeb u kellu bżonn isir sabiex ma jkollniex flooding ta' drenaġġ fix-Xemxija, pero' li ma laħaqx ġie rranġat hu li dawn iż-żewġ transmission mains meta jaslu fil- Miżieb jispiċċaw - dawn huma żewġ katusi kbar - f'katusa waħda li hija iżgħar minn dawn it-tnejn f'daqqa bil-konsegwenza li, meta jitqabbdu ż-żewġ pompi tal-Pwales u allura jintużaw iż-żewġ pajpijiet, dawn jispiċċaw f'pipe wieħed li huwa iżgħar minn dawk it-tnejn u allura jkollna l-problema ta' l- overflow tad-drenaġġ.

Biex isolvu din il-problema l-amministrazzjoni preċedenti riedu jagħmlu gallery li tgħaddi mill-Pwales għaċ-Ċumnija u minflok ma jgħaddu d-drenaġġ minn ġol-pajpijiet jgħadduh minn din il-mina.

Effettivament wara ġie skopert li ma kenux saru l-istudji neċessarji - jiġifieri ma tantx għandna għalfejn niddejqu hawnhekk u ngħidu li sar skandlu kbir għax forsi ma sarx studju biżżejjed fuq xi ħaġa! - u nstab li jekk il-mina ssir kif suppost hemm il-possibbilta' li tikkawża ħsarat fl- aquifer u allura taffetwa l-għelieqi fertili li hemm f'dik l-area.

Madam Speaker, Gvern Laburista ġdid waqqaf dan il-proġett partikolari għax qabel ma ssir din il-mina hemm bżonn li jsir environmental impact assessment.

Allura ħarġet tender li bħalissa qed tiġi ppubblikata fil- Gazzetta tal-Gvern fejn qed jintalab servizz ta' konsulenza biex dawk kollha li huma nteressati jitfgħu l-offerta tagħhom sabiex jagħmlu l- konsulenza neċessarja, in relazzjoni max-xogħlijiet tad-drenaġġ li jridu jsiru fin-north ta' Malta.

Malli jintgħażel il-konsulent dan se jiġi mogħti l-inkarigu mhux biss li jiddisinja t-transmission main mill-Pwales għaċ- Ċumnija imma wkoll jorbotha ma' allokazzjoni ta' l-impjant tas-sewage treatment.

Għaliex?

Għax jekk iċċaqlaq il-location ta' l-impjant tas- sewage treatment trid iċċaqlaq ukoll il-location tat-transmission main u allura dawn irbatnihom flimkien.

Meta jitlesta x-xogħol min-naħa tal- konsulent imbagħad isir l-EIA fuq ix-xogħol li jkun propost u meta jiġi deċiż permezz ta' l-EIA li mhux se ssir ħsara ambjentali jiġi kkommissjonat ix-xogħol tal-bini, kemm ta' l-impjant tas-sewage treatment kif ukoll tat- transmission main.

Aħna nipprevedu li dawn l-affarijiet kollha jsiru matul din is-sena.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijet għadda.

Ngħaddi għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Mnistru): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar persuni b'kuntratt ma' dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dikasteru tal-Prim Ministru, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 6962.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' trade agreement iffirmat bejn Malta u ċ-Ċina fid-9 ta' Lulju 1997; u

Informazzjoni dwar persuni b'kuntratt ma' dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dikasteru tal-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6964.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION (Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Kopja tal-kuntratt ta' impjieg ta' messaġġier fil-Ministeru tal- Ġustizzja u Kunsilli Lokali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6966.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR GARANZIJI TA' SELF LIL IMPRIŻI ŻGĦAR

SMALL ENTERPRISES (LOAN GUARANTEE) BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-15 ta' Lulju, 1997.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gavin Gulia huwa in possession.

ONOR.

GAVIN GULIA (Segretarju Parlamentari): Grazzi, Madam Speaker.

Peress li fadalli ftit ħin għad-dispożizzjoni tiegħi mhux se nirrikapitola dak li għidt il-bieraħ.

Fis-suċċint dħalna fit-teknikalita' u l-mekkaniżmu ta' dan l-abbozz ta' liġi u tkellimna dwar kif applikant ikun jista' jibbenefika minn garanzija li tagħmillu l-Malta Development Corporation.

Din il-miżura hija ntiża għal dawk l-individwi li meta japplikaw għand bank kummerċjali biex jieħdu loan konvenzjonali ma jkunux f'pożizzjoni li jagħmlu garanzija jew li jorbtu l-proprjeta' jew jagħtu garanziji personali.

Għalhekk il-Malta Development Corporation tidħol għalihom sabiex tagħmel tajjeb għal din il-problema u li kieku ma kienx għal dan l- abbozz ta' liġi dik l-applikazzjoni kienet tfalli u l-applikant ma kienx ikollu l-benefiċċju li jieħu self assistit.

Madam Speaker, nixtieq li fil- ftit ħin li fadalli nitratta d-diskussjoni dwar aspett aktar wiesgħa ta' l- għajnuna.

Meta gvernijiet differenti minn żmien għal żmien jgħidu li jixtiequ jgħinu lill-intrapriża ż-żgħira, it-tentazzjoni hija li wieħed imur direttament fuq l-assistenza finanzjarja li naturalment hi l-aktar ħaġa li tiġbed l-attenzjoni.

Hemm forom oħrajn ta' għajnuna - u ma nistax ngħid li ma sar xejn dwar dan - pero' jenħtieġ li jsir iktar għax nemmen li maż- żmien intilef ħafna ground li wieħed seta jirkupra sabiex din l-għajnuna finazjarja jkun jista' jagħtiha iktar laħam u serjeta'.

Hawn qed nirriferi għall-fatt li jeħtieġ li min jibda intrapriża żgħira jew min qiegħed diġa' jiġġestixxi intrapriża żgħira, kemm min qiegħed iħaddem limited liability company kif ukoll min huwa sole trader li jaħdem f'ismu proprju, hemm bżonn li jkun imħarreġ aħjar fil-management skills.

Jien nemmen li f'pajjiżna għad għandna din il-mentalita' li meta nkunu rridu nibdew naħdmu għal rasna jkun tajjeb li nakkwistaw liċenzja - per eżempju, fil-qasam ta' l-elettriku hemm l-licence "A" u l-licence "B" - u ngħidu li aħna kkwalifikati biex nistallaw apparat elettroniku, pero' ma nirrealizzawx li meta se niftħu negozju għal rasna jeħtieġ aktar mis-sapjenza li tkun taf kif tistalla apparat elettroniku imma jkun jeħtieġ ukoll li wieħed ikun jaf kif jiġġestixxi n-negozju tiegħu stess u dan nistgħu nakkwistawh biss bit- taħriġ fil-ħila maniġerjali.

Madam Speaker, nemmen li hawn nuqqas ta' nies li jaħdmu għal rashom u li jafu kif jimmaniġjaw ir-riżorsi, il-cash flow, il-finanzi u r-riżorsi umani tagħhom.

Jekk wieħed ma jkollux din l-organizzazzjoni jista' jsib problemi fil-ġestjoni tan-negozju tiegħu.

Allura tista' ssib min għandu l- entużjażmu biex jibda u jkompli jiġġestixxi n-negozju tiegħu, għandu r- riżorsi available, għandu l-assistenzi finanzjarji li jagħtih il-gvern minn żmien għal żmien u minkejja dan kollu wara sena jibda jsib id- diffikultajiet sabiex ilaħħaq mal-ħlasijiet li jrid jagħmel lill-kredituri tiegħu jew biex jiġbor il-flus mingħand id-debituri tiegħu.

B'hekk jinqabad f'matassa ta' compliance obligations li mbagħad itellgħulu l- compliance cost u jispiċċa jiġġestixxi n-negozju tiegħu b'mod diżorganizzat.

Jien naħseb li jekk aħna nagħtu spinta fl-edukazzjoni tal-ħila maniġerjali u nallaċċjawha ma' l-għajnuna finanzjarja naħseb li nkunu qegħdin fit-triq it-tajba li ngħollu l-istandards ta' dawk li jaħdmu għal rashom.

Dan huwa mportanti għaliex il-vantaġġi huma two way, kemm għall-gvern stess u kif ukoll għal min hu self-employed.

Għalfejn?

Għaliex meta l-gvern ikun qed jagħti l-assistenza finanzjarja jrid jagħtiha tajjeb u mhux kemm jaqbad jagħti hand outs u ma jkunx jaf jekk il-persuna li se tibbenefika minn dawn il-faċiltajiet tkunx abbli fil-ġestjoni tan-negozju tagħha.

Hawn nista' nieħu l-eżempju ta' ftit snin ilu meta fl-1989, taħt l- amminstrazzjoni preċedenti, kienet saret is-self-employed scheme.

Din kienet idea tajba u kien hemm aċċess għal din l-iskema minn dawk in-nies li kienu qed jirreġistraw fuq l-ewwel parti tar-Reġistru tax-Xogħol.

Jiġifieri dik l-iskema kient miftuħa għal Tom, Dick and Harry u allura ma tkunx taf jekk dak li jkun għandux il-kwalifiki meħtieġa sabiex jiġġestixxi negozju.

Din l-iskema kienet tintitola lill-beneficiary li jieħu grant ta' madwar Lm500 mill-ministeru tal-politika soċjali u mbagħad seta' jibbenefika wkoll minn self sussidjat mingħand bank kummerċjali u l-gvern kien jagħmel tajjeb anke permezz ta' garanzija.

Ġara li kien hemm ħafna nies li tqaċċtu minn fuq ir-reġistru tax-xogħol u dawn marru biex jibbenefikaw minn din l-iskema, imma llum skoprejt li fil-fatt din l-iskema ġiet abbundata mill-amminstrazzjoni preċedenti għaliex naturalment ma bdietx taħdem għax ma sarx monitoring tajjeb u allura wieħed ma setax ikun jaf kemm minn dawk li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol qabdu xogħol bħala self-employed.

Fil-fatt għad hemm il-problemi għaliex minn riċerka li għamilt skoprejt li hemm bejn Lm300,000 u Lm400,000 mill-flus li ħareġ il- Bank of Valletta li għad iridu jinġabru .

Jekk tmur għand l-MDC, għand il- Bank of Valletta jew għand l-ETC kollha jgħidulek li ma jafux x'sar minnhom.

Jiġifieri monitoring ma sarx u dak kien każ fejn litteralment il- gvern minflok ma għen ta hand outs ta' xejn b'xejn.

Il-bieraħ ħadt pjaċir nisma' lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija jgħid li l-affarijiet iridu jsiru bis-serjeta' u fl- abbozz ta' liġi stess hemm klawsola li tgħid li, minkejja li jkun hemm persuna who runs a qualifying activity, mhux bilfors li se jingħata dik il- faċilita'.

Huwa mportanti li l-persuna li tikkwalifika għal dan is-self assistit tkun persuna serja u hawnhekk niġi għall-argument ta' kif se nkejlu min hu serju, jiġifieri liema persuna hija idonea biex tikkwalifika għal dan is-self assistit.

Jien naħseb li l-mod ta' kif nistgħu nkejlu dan huwa proprju bil-ħila ta' dik il-persuna fil-management fejn inkunu nafu li din il-persuna almenu jekk ma jkollhiex l-esperjenza jkollha l-kwalifiki meħtieġa sabiex tiġġestixxi n-negozju tagħha.

Allura huwa tajjeb li nibdew nallaċċjaw l-edukazzjoni ma' l-assistenza finanzjarja u fil-fatt minn din il-perspettiva huwa tajjeb li ngħid li f'Malta hemm bżonn li nibdew is- sistema tan-national vocational qualifications.

Din hija sistema ta' ċertifikazzjoni għal min irid jaħdem f'okkupazzjoni partikolari li diġa' teżisti fl-Ingilterra, fil-Ġermanja u fi Franza.

Hawn Malta din nistgħu nibdewha permezz tat-Training and Employment Services Act.

Skond artiklu 41 ta' dan l-Att, il-Ministru ta' l-Edukazzjoni jista' jagħmel regolamenti sabiex jibdew joħorġu dawn in-national vocational qualifications.

Hija ħasra li minn mindu twaqqfet l-Employment and Training Corporation ma sarux regolamenti f'din id-direzzjoni, imma ninsab fiduċjuż li matul din il-leġislatura se naraw l-ewwel regolamenti li jwaqqfu n-national vocational qualifications.

Dan huwa mportanti għaliex in-national vocational qualifications jistgħu juruk li persuna hija kkwalifikata biex tagħmel attivita' partikolari.

Per eżempju, l-Ingliżi diġa' qegħdin jiżviluppaw in-national vocational qualifications anke għal small businesses u dan ikun ċertifikat li jurik li l-persuna patikolari hija kapaċi tmexxi n-negozju tagħha.

Riċentement kont mistieden għal seminar tajjeb ħafna li ġie organizzat mill-Kamra tal-Kummerċ fejn espert Ingliż ipparteċipa fid-diskussjoni u kkonferma li l-Ingliżi waslu fl-istadju li joħolqu dawn in-national vocational qualifications għal small businesses.

Dan l-espert ikkonferma wkoll li l-banek Ingliżi qegħdin iħarsu lejn in-national vocational qualifications anke biex jagħtu faċilitajiet bankarji.

Jiġifieri persuna mhux la kemm tmur quddiem bank u tgħidlu li trid tiftaħ negozju jew li qed tiġġestixxi negozju u għandha bżonn tant flus, għax il-banek Ingliżi se jaslu fl-istadju li jitolbu n-national vocational qualifications ħalli jaraw xi kwalifiki għandha l-persuna li qed titlob l-assistenza.

Madam Speaker, matul is-snin imxejna ħafna 'l quddiem f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-assistenza finanzjarja.

Permezz ta' l-emendi li saru għall- Industrial Development Act u anke permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi tajna spinta qawwija, pero' nħoss li we lost pace f'dak li għandu x'jaqsam ma' edukazzjoni fil-ħila maniġerjali u naħseb li wasal iż-żmien li nagħtu attenzjoni sħiħa f'dan ir-rigward sabiex we make up for lost ground.

Jien nemmen li wieħed ma jistax iħares lejn l-għajnuna finanzjarja u l- edukazzjoni fil-ħila maniġerjali bħala xi ħaġa separata imma dawn iridu jimxu pari passu biex jgħinu lil xulxin.

Permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi qegħdin inkopru dak li ma kienx ġie covered bl-emendi li saru għall-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali u issa għandna bażi soda ħafna f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-assistenza finanzjarja għall-intrapriża żgħira għax frixna s- sodda għal investiment aħjar.

Issa rridu nagħtu spinta fl-edukazzjoni maniġerjali biex ikollna xenarju sħiħ f'dak li għandu x'jaqsam ma' l- intrapriża ż-żgħira li tkun tista' twassal għal livelli aktar għoljin fis- settur tas-self-employment.

Nirringrazzjak, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

George Hyzler.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Madam Speaker, kif diġa' qalu dawk li tkellmu qabli minn din in-naħa tal-Kamra, aħna naqblu ma' dan l-abbozz ta' liġi, għalkemm mill-punto di vista tiegħi ma fhimtx għaliex kellu jitressaq.

Qed ngħid dan fis-sens li l-poter li l-MDC tagħmel dawn it-tip ta' garanziji diġa' jeżisti fl-istatut tagħha, ċioe' permezz tal-liġi li twaqqafha.

Jekk naraw artiklu 8 ta' Kap 202 insibu li fl-eżerċizzju tal-funzjoni tagħha l-MDC għandha l-obbligu li tiggarantixxi self u avvanzi lill-industriji.

Allura bilfors li wieħed jistaqsi għaliex kellna nressqu abbozz ta' liġi meta fl- aħħar mill-aħħar kulma qegħdin ngħidu huwa li l-MDC se tgħin lill- industriji verament żgħar biex jakkwistaw self mill-banek.

Fil-verita' l-MDC m'hu se toħroġ xejn, ħlief li naturalment se tieħu ċertu riskju li se titħallas tiegħu, għaliex fil-fatt l-MDC se titħallas 0.5% over and above ir-rata ta' imgħax li se jħallas in-negozjant lill- bank.

L-MDC qed tagħti għajnuna lil dawk li ma jsibux garanzija minn x'imkien ieħor pero' wieħed jidħollu dubbju kemm fil-fatt din hija verament għajnuna.

Jien xi kultant niddubita kemm ikun iktar faċli meta ma tgħaddix mill-għarbiel tal-bank u tmur għand xi ħadd ieħor biex jagħtik garanzija.

Ma ninsewx li, kif qal il-Ministru fl-introduzzjoni tiegħu, din suppost se tkun a security of last resort.

Jien nawgura li tkun a security of last resort pero' min-naħa l-oħra qed tidħolli l-biża' li din se tkun xi mezz ta' kif il-banek jibdew ifarfru iżjed mill-applikazzjonijiet daqsxejn riskjużi li jkollhom.

Aħna lkoll nafu kemm il-banek ħafna drabi jevitaw li jieħdu ċerti riskji u forsi għal kull applikazzjoni li ssirilhom jibdew jibagħtu lil dak li jkun iġib garanzija mingħand l-MDC.

Allura dak il-bank manager li sa ċertu punt irid imur id-dar b'moħħu mistrieħ jibda jibagħtek għand l-MDC u fil-verita' minflok ma jkun qed jgħinek ikun qed iżidlek id- dewmien u jkun qed jgħaddik min għarbiel ieħor forsi bla bżonn.

Jien nawgura li ma jsirx hekk u nawgura li l-banek ikunu responsabbli iżjed, pero' rrid nirreġistra din il-preokkupazzjoni tiegħi għaliex meta wieħed ikun diġa' ġie ffaċċat b'ċerta attitudni mingħand il-bank jibda jidħollu d- dubju li jekk se tagħtihom din it-tieqa minn fejn joħorġu se jaħtfuha b'idejhom it-tnejn.

Sinjura President, jien diġa' esprimejt l-opinjoni tiegħi li sa ċertu punt dan l-abbozz ta' liġi ma kienx hemm bżonnu - għaliex l-MDC diġa' kellha dan il-poter mill-funzjonijiet stabiliti fil-liġi - pero' ladarba tressaq u aħna qed naqblu miegħu, ta' min jara x'se jkun l-effett tiegħu, għaliex fil-verita' x'hemm bżonn li l-MDC tagħti self jew tiggarantixxi self iktar milli hemm fil-liġi?

Allura ovvjament wieħed jibda jidħollu d- dubju li l-poteri li l-MDC diġa' kellha issa ġew limitati.

Fil-verita' fl- istatut ta' l-MDC ma kien hemm l-ebda limitu biex tagħmel dawn it-tip ta' garanziji.

Mela filwaqt li wieħed fit-teorija seta' jmur għand l-MDC minħabba li l-bank ma jkunx sellfu għaliex ma kellux biżżejjed security, l- MDC skond il-policies li setgħu jistabilixxu d-diretturi tagħha setgħet tagħmel dawn l-affarijiet.

Il-fatt li ma tagħmilhomx hija kwestjoni oħra, pero' biżżejjed ngħid li skond l-istatut ta' l-MDC din tista' ssellef kemm trid u jagħmel tajjeb għaliha l-ministru direttament mingħajr il-bżonn li jiġi fil-Parlament.

Voldieri jien għandi d-dubji tiegħi dwar il-bżonn li ngħaddu liġi f'dan is-sens.

Il-Ministru qed jgħid ukoll li din il-garanzija se tkun xi tip ta' letter of comfort għall-manager tal-bank.

Kollox sew, ma nafx x'forma eżatt se tieħu din il-garanzija imma qed nifhem li se tieħu forma ta' letter of comfort.

F'dan il-kontest nawgura li din il-letter of comfort ma tiġix użata bl-istess mod kif ġiet użata din il-ġimgħa stess mill-Ministru Debono Grech fil-kontest tad-diretturi tal-Posta.

Dik kienet forma ta' rikatt oxxen li jien naħseb li għad jitniżżel fl-istorja bħala wieħed mill-iktar atti krudili ta' gvern fil-konfront tad-diretturi appuntati minnu stess.

GĦalhekk nawgura li dawn il-letters of comfort ma jintużawx b'dan il-mod għaliex ma tantx inħossni komdu bil-kelma "comfort"!

L-Onor.

Bonnici fl-invervent tiegħu qal li biex nissellfu sa Lm21,000 stajna nduru fuq l-IDA u issa permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi nistgħu nissellfu sa Lm10,000 u l-gap ma ħsibniex għaliha.

L-Onor.

Gulia mbagħad qal li ħsibna għaliha fis-sens li jekk kemm-il darba tħallas lura ammont mill-Lm10,000 li tkun issellift tista' terġa' tissellef sa Lm10,000 oħra.

Il-verita' hi li forsi kien ikun iżjed għaqli kieku minflok ma għamilna ceiling ta' Lm10,000 konna nivvalutaw il-proġett skond il-feasibility tiegħu u nagħtu garanziji skond il-valur u l-mertu tal-proġett.

Jien qed nassumi li jekk dawn l-applikazzjonijiet se jgħaddu mill-IPSE, kif issuġġerixxa l-Ministru, dawn se jistudjaw il-proġett skond il-valur tiegħu u mhux se jgħidu: Ara, aħna nistgħu nagħtu sa Lm10,000, mela jekk dan għandu għajnejh blu nagħtuh u jekk għandu għajnejh ħomor ma nagħtuhx u viċi versa!

Ma naħsibx li dak se jkun il-kriterju.

Naħseb li l-kriterju se jkun il-valutazzjoni, jiġifieri kemm huwa validu l-proġett.

Allura jien forsi hawnhekk ma tantx naqbel li għandna nillimitaw ruħna għal Lm10,000.

Ladarba se nilleġislaw, allura iktar naqbel li għandna nagħmlu ceiling fuq kemm l-MDC għandha toħroġ garanziji, għaliex jekk tara l-liġi ssib li m'hawn xejn li jillimita l-poter ta' l-MDC li tiggarantixxi Lm500 miljun għall-argument.

Aħna qegħdin il-ħin kollu preokkupati b'din l-idea li se ngħinu liż-żgħir.

Jien għandi daqsxejn ta' ossessjoni għaliex inħossni xi ftit migdum li dan il-Gvern tela' bl-għajta li se jgħin liż-żgħir u allura forsi qed inħoss li dan huwa eżerċizzju kontinwu ta' ingann.

Bilfors inkun xi ftit preokkupat b'dan għaliex il-verita' hija li m'hemm l-ebda skop li tillimita għal Lm10,000.

U jekk aħna qegħdin nitkellmu fuq iż-żgħir, anke fid-definizzjoni, min hu żgħir?

Fid-definizzjoni ta' "impriża żgħira" qegħdin ngħidu li jista' japplika min għandu sa għaxar impjegati, equipment sa Lm30,000 u turnover ta' Lm100,000.

Imbagħad jekk naraw il-liġi li għaddejna ftit ġimgħat ilu fid- definizzjoni ta' "impriża żgħira" - fejn ovvjament dejjem biex ninċentivaw u naġevolaw lil min ma jidħolx fis-sistemi u mingħalina qed nagħmlu xi opra - illimitajna ruħna għal dik il-persuna li tbigħ b'inqas minn Lm12,000.

Allura fl-istess nifs, fl-istess sessjoni tal-Parlament u fl-istess leġislatura għandna żewġ definizzjonijiet ta' "intrapriża żgħira" li huma miles apart.

Lanqas biss għandhom x'jaqsmu ma' xulxin!

F'waħda qed ngħidu li biex tkun żgħir irid ikollok turnover ta' Lm100,000 u fl-oħra qed ngħidu li biex tkun żgħir irid ikollok turnover ta' mhux iżjed minn Lm12,000.

Xi kultant ngħid li qed nagħmlu dan kollu purament biex nintgħoġbu u assolutament ma jkun hemm xejn ta' sustanza warajh.

Jien kont nippretendi li jsiru guidelines.

X'se jkunu dawn il-kriterji?

Aktar qabel jien għidt li għandhom imorru jivvalutaw il-proġett, pero' fil-liġi ma nsibu xejn dwar dan.

Fil-liġi qed jingħad li hu eliġibbli min għandu hekk, hekk u hekk, pero' fl-aħħar ngħidu - speċi qiesna qed nagħmlu xi tender tal-gvern! - "the Corporation shall have the right to declare not eligible any application" mingħajr ma tagħti raġuni.

Għaliex ma tagħtix raġuni?

Jien nippretendi li kemm-il darba xi ħadd jikkwalifika li huwa żgħir għall-iskopijiet imniżżla, għandu jkollu raġuni għaliex l- applikazzjoni tiegħu ġiet irrifjutata.

Għax ma ninsewx li aħna qed ngħidu li jikkwalifika min ma jistax jissellef mill-bank għax m'għandux adequate security jew business track record.

Kollox sew, hemmhekk naqblu mija fil- mija, pero' mbagħad tgħid "kemm-il darba ma jistax jagħti garanzija personali."

Issa min ma jistax jagħti garanzija personali?

Kieku ngħidu li ma jistax jagħti "garanzija personali tajba" nifhimha għaliex ovvjament garanzija personali ta' Kajju u garanzija personali ta' Tizju m'hijiex l- istess garanzija personali, pero' hawnhekk tgħid: "cannot be otherwise secured by personal guarantees".

Garanzija personali kulħadd jista' jagħtiha, jiġifieri hawn jew se nikkwalifikawha jew inneħħuha għax inkella dik se tintuża bħala skuża biex ma nagħtu lil ħadd.

Il-liġi tgħid li ma tagħtix self jekk wieħed ikun jista' jagħti garanzija personali iżda ma tikkwalifikax hijiex tajba jew le dik il-garanzija.

Allura jekk wieħed jifliha daqsxejn jinduna li din tfisser li m'hu se jagħti lil ħadd.

Issa jekk naraw għalxiex jistgħu jintużaw dawn il-flus ma jidhirx li hemm inklużi r-riċerka, in-knowhow u l-investiment fit-teknoloġija.

Dawn huma affarijiet li aħna minn din in-naħa nixtiequ li nagħtuhom spinta.

Jien ma nixtieqx li neskludu dawn l-oqsma li tant għandna bżonn nidderieġu l- industrija tagħna lejhom.

Fl-abbozz qegħdin ngħidu li se ngħinuhom biex jixtru stocks u materja prima għal project development, starting up a business, pero' mhux għal research, mhux għan-knowhow, mhux biex tikri l- expertise, mhux biex tinvesti fit-teknoloġija.

Dawn huma oqsma li aħna għandna nimbottaw.

Forsi wieħed jgħid li nistgħu ndaħħluha taħt "efficiency improvements", pero' kont nippreferi kieku narahom hemmhekk għaliex għandna nagħtu messaġġ ċar lill-industrija li għandha tinvesti f'dawn l-oqsma wkoll.

Issemmiet il-kwestjoni tal-MEDA - ċertament li dwarha jista' jispjega daqsxejn aħjar l-Onor.

Joe Borg - u kont sorpriż meta smajt lill-Onor.

Attard Montalto, anke f'dan il-kontest, jipprova jgħaddi botta kontra s- sħubija fl-Ewropa billi jgħid li aħna se nitilfu mill-fondi tal-MEDA.

Il- fondi strutturali li aħna konna ntitolati għalihom kieku sirna membri jew kieku nsiru membri - J'Alla forsi naraw id-dawl u ż-żewġ naħat tal-Kamra nerġgħu naqbdu dik it-triq - m'għandhom x'jaqsmu xejn mal-fondi tal-MEDA.

Il-fondi tal-MEDA huma l-frak ta' taħt il-mejda meta pparagunati mal-fondi strutturali.

Jien m'għandix id-dettalji - żgur li l-Onor.

Borg jista' jgħidilna - pero' l-impressjoni li għandi hija li d-differenza hija enormi.

Mhux hekk biss, biex inkunu fair huwa importanti li ngħidu li biex tipparteċipa mill-fondi tal-MEDA trid neċessarjament tkun ragruppat fi proġett ma' pajjiż membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Mela biex xi ħadd li m'huwiex fl-Ewropa - kif allura qed jissuġġerixxi l-kollega li nkunu aħna - jibbenefika minn dawn il-fondi, irridu nkunu assoċjati ma' pajjiż membru ta' l-Unjoni fi proġett.

Voldieri, kieku aħna membri, aħna nistgħu mmorru fuq l-Alġerija u fuq il-Marokk u ngħidulhom biex nagħmlu proġett flimkien.

U aħna stess, apparti li nkunu bbenefikajna mill-fondi strutturali, inkunu bbenefikajna wkoll mill-fondi tal-MEDA.

Jien ngħid lill-kollega tiegħi li jekk kemm-il darba tkun membru ta' l-Unjoni, apparti li tgawdi mill-fondi strutturali li huma erba' jew ħames darbiet iżjed minn tal-MEDA, tgawdi wkoll mill-fondi tal-MEDA kemm-il darba inti stess tidħol fi proġett ma' żewġ membri li ma jkunux membri ta' l-Unjoni.

Punt ieħor li xtaqt nagħmel fil-qosor għaliex m'għandix ħin huwa dwar limitazzjoni oħra jew area oħra fejn qegħdin ngħidu li wieħed ma jistax jissellef.

Din hija għal xiri ta' membri biex xi ħadd joħroġ mill- partnership, "buying out of a partnership".

Jien anke mill-esperjenza tiegħi ta' partnerships sibt li meta għandek soċji li ma jaqblux bejniethom, u ħafna drabi s-soluzzjoni ta' kif iġġiegħel din l-intrapriża terġa' tqum fuq saqajha huwa billi xi ħadd jitlaq 'il barra, billi xi ħadd jakkwista x-shares ta' l-ieħor.

Kważi kważi jien kont inpoġġi dik bħala prijorita' u mhux neskludiha.

Jien stess għandi esperjenza għax għandi klijenti li fin-negozji tagħhom they just don't see eye to eye mal-partners tagħhom, ma jistgħux jiftehmu u m'għandhomx il-flus biex wieħed jixtri x- shares ta' l-ieħor u allura jkun jista' jkompli n-negozju waħdu.

Ejja ngħidu li l-business ikun tajjeb, bi prospetti tajbin imma minħabba l-piki u n-nuqqas ta' qbil il-business ma jistax jimxi.

Għaliex qed teskludih dan?

GĦall-kuntrarju ta' dak li hemm f'subklawsola (2) ta' klawsola 3, li tgħid li l-applikazzjoni għal self ma tiġix approvata jekk tkun għal "ħlasijiet li jirrigwardaw ix-xiri ta' ishma tal-membri ta' soċjeta`", jien ngħid li jekk aħna naraw li l-proġett qed imur lura minħabba diffikultajiet bejn is-soċji għandna nkunu pro-attivi aħna stess u ngħidulhom li t-triq tagħhom hija li wieħed joqgħod u l-ieħor jitlaq.

U aħna għandna ngħinu lil min jixtieq jibqa' hemmhekk billi nissussidjawlu l-ħlasijiet li jrid jagħmel lis-soċju tiegħu biex ikompli n-negozju.

Jien nixtieq nagħlaq hawnhekk għax dan huwa l-ħin li kelli allokat.

Ngħid biss li nawgura li din il-liġi m'hijiex se tkun skuża biex il-banek jivvintaw xi burokrazija ġdida u jibdew jibagħtuk 'l hemm u 'l hawn u jżidu l-uġiegħ ta' ras għan-negozji.

Nissuspetta sfortunatament li hekk se jiġri u nixtieq nara aħjar x'tip ta' garanziji se jintalbu minn dawn in-negozji fil-konfront ta' l-MDC.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG: Grazzi, Madam Speaker.

Qabel xejn, peress li l-bieraħ kellna laqgħa tal-Foreign Affairs Committee u ma stajtx insegwi lill- Ministru, jista' jkun li se nqajjem xi punti li forsi jkunu diġa' ssemmew, pero' mbagħad fil-winding up il-Ministru jista' jagħmel xi kummenti dwarhom jekk irid.

L-ewwelnett aħna naqblu ma' l-għan ta' l-abbozz, ċioe' "sabiex jinkoraġġixxi t-twaqqif ta' impriżi żgħar ġodda u l-espansjoni ta' impriżi bħalhom permezz ta' għoti ta' self li jkun f'parti minnu garantit mill- Korporazzjoni għal Żvilupp ta' Malta".

Dan l-abbozz huwa żgħir u l- kontenut tiegħu ristrett ħafna.

Fil-fatt wieħed jista' jgħid li minfloku setgħet anke saret emenda oħra għall-Industrial Development Act jew addirittura stajna ħallejna l-affarijiet kif kienu, u bilfors li l-Onor.

Hyzler jidħlulu ċerti dubbji meta anke l-għanijiet li għalihom twaqqfet l- MDC jipprovdu li l-korporazzjoni tista' tagħti faċilitajiet bankarji.

Pero' issa għandna dan l-abbozz quddiemna li l-ewwelnett jipprovdi għall- kondizzjonijiet sabiex impriża żgħira tkun tista' tikkwalifika biex tieħu din il-faċilita'; u t-tieni nett jipprovdi l-proċedura li trid tiġi segwita sabiex jingħata dan is-self li huwa msejjaħ "self assistit".

Il-liġi tispeċifika l-ammont massimu tas-self assistit, iż-żmien tas-self jew tal- garanzija, safejn tkun tkopri l-garanzija u x'jiġri fil-każ ta' insolvenza jew falliment ta' impriża assistita.

Hemm provvediment dwar il-ħlas tal- premium fuq l-imgħax lill-MDC; hemm ukoll provdut li l-impriża assistita trid tagħti informazzjoni meħtieġa perijodikament lill-MDC u lill-banek; u hemm poteri ta' riżerva.

Jien elenkajthom għax, għalkemm naqblu ma' l- għanijiet ta' din il-liġi, ma naqblux mal-kondizzjonijiet u mal-parametri dwar kif se titħaddem din is-sistema ta' garanzija għal self lil impriżi żgħar.

Ma naqblux l-ewwelnett dwar id-definizzjoni ta' l-attivita' li tikwalifika għal din l-iskema.

Għalkemm il-bieraħ l-Onor.

Gavin Gulia pprova jindika li l-kamp tas-servizzi jaqa' wkoll bħala attivita' li tikkwalifika, pero' sakemm din id-definizzjoni ma tiġix mibdula jew irranġata b'xi mod, jidher ċar li l-qasam tas-servizzi huwa eskluż, ħlief għal dawk is-servizzi limitati ħafna li jirrigwardaw tagħmir, impjant jew makkinarju li jkollu x'jaqsam ma' l-industrija tal-manifattura.

Jiġifieri jekk ikollok bżonn issewwi xi makna jew xi apparat allura l-persuna li tagħti dak is-servizz ta' tiswija ta' makkinarju tkun intitolata, pero' s- servizz in ġenerali, per eżempju, is-servizz fil-qasam tat-turiżmu u affarijiet simili huma esklużi mid-definizzjoni ta' attivita' li tikkwalifka.

Wieħed jista' jsemmi wkoll li anke l-qasam ta' l-agrikoltura u sajd huwa eskluż kompletament.

Ma narax għaliex il-qasam ta' l-agrikoltura u sajd, u iżjed speċifikament il-qasam ta' l-agro-industrija, m'għandux jiġi mogħti din il-faċilita' ġaladarba qed nitkellmu fuq impriżi żgħar, u forsi l-iżjed settur fejn għandek impriżi żgħar huwa s-settur ta' l-agrikoltura u, in partikolari, is-settur ta' l-agro-industrija.

Dak huwa l-ewwel punt li xtaqt nagħmel dwar l-attivita' li tikkwalifika.

It-tieni punt li xtaqt nagħmel huwa dwar l-impriżi ż-żgħar.

Fid- definizzjoni ta' "impriża żgħira" għandna tliet thresholds kumulattivi.

L- ewwelnett tikkwalifika

"kumpannija, koperattiva jew persuna li ma timpjegax iżjed minn għaxra min-nies, inkluża hija nnifisha, jekk tkun individwu; li ma jkollhiex makkinarju jew tagħmir ieħor ta' valur ta' iżjed minn Lm30,000 u li t-turnover tagħha ma jkunx iżjed minn Lm100,000.".

Barra l-parti li tikkonċerna n-numru ta' impjegati, naħseb li t-thresholds l-oħrajn huma żgħar ħafna u allura huwa verament numru limitat li se jkun intitolat biex japplika għal din il-garanzija mill-MDC.

It-tieni nett dawn it-thresholds ma jaqblux ma' xulxin.

Nistaqsi lill-Ministru jekk fil-fatt sarux xi kalkoli għax jien, su due piedi, ngħid li jekk persuna tħaddimlek għaxra min-nies, jekk tieħu s-salarju gross ta' kull wieħed fis-sena ssib li miżerjament għandek Lm40,000 f'salarji.

Issa jekk fl-istess waqt tiġi tgħid li dik il- persuna ma jistax ikollha turnover ta' iżjed minn Lm100,000 ngħidlek li b'dan il-parametru tispiċċa li l-ebda persuna li tħaddimlek iżjed min tnejn jew tlieta min-nies ma tikkwalifika.

Jekk wieħed iħares lejn il-Companies Act - fejn għandek dawn it-tip ta' parametri u dawn it-tip ta' thresholds - isib li d-definizzjoni ta' "soċjeta' żgħira" hija ta' ħamsin impjegat u turnover ta' Lm2.2 miljun.

Issa jien mhux qed ngħid li dawn għandhom ikunu t-thresholds għal dawn l-impriżi ż-żgħar, għax nifhem li hawnhekk qed nitkellmu fuq impriżi verament żgħar, pero' jekk inti se tieħu t-threshold ta' għaxar impjegati allura trid tipprova tistabilixxi l-istess proporzjon.

Għalhekk jekk fil-Companies Act għandek 50 impjegat u turnover ta' Lm2.2 miljun allura għal għaxar impjegati wieħed jippretendi turnover ta' madwar Lm400,000 u mhux turnover ta' Lm100,000.

Jien nissuġġerixxi li n-naħa tal- Gvern tagħmel ftit iżjed homework u tara jekk tridx tnaqqas in-numru ta' l- impjegati - jien ma naqbilx ma' dan - jew inkella tgħolli t-threshold.

Għal dak li jirrigwarda l-makkinarju, min-naħa waħda għandna li l- makkinarju jew it-tagħmir li jkollha persuna ma jridx jeċċedi t-Lm30,000, imbagħad fl-emendi għall-Industrial Development Act li għadna kemm approvajna nsibu li biex intrapriża tkun intitolata għal soft loan b'rati ta' imgħax issussidjat, l-investment programme tagħha ma jridx ikun inqas minn Lm21,000.

Mela biex intrapriża tkun tista' tieħu self b'imgħax b'rata sussidjata l-programm ta' investiment ma jridx ikun inqas minn Lm21,000 u min-naħa l-oħra l-makkinarju kollu ta' dawn l-industriji żgħar ma jridx jeċċedi t-Lm30,000.

Hawnhekk hawn limitazzjoni kbira ħafna, hemm biss Lm9,000 fejn dawn l-intrapriżi jistgħu jibbenifikaw minn loan issussidjata flimkien ma' din it-tip ta' garanzija.

Dan ifisser li jekk l-intrapriżi ż- żgħar jixtru makkinarju li jeċċedi t-Lm30,000, per eżempju, ikun jiswa Lm40,000 jew Lm50,000 jistgħu jieħdu loan issussidjata u min-naħa l-oħra ma jkunux jistgħu jitolbu lill-MDC biex toffri lilha nnifisha bħala garanti għal dak is-self.

Nixtieq nagħmel xi punti oħrajn dwar l-aspetti ta' din il-liġi li aħna ma naqblux magħhom għax inħossu li hemm bżonn li jiġu rranġati.

Per eżempju, xtaqt insemmi l-fatt li l-korporazzjoni hija responsabbli sussidjarjament, jiġifieri qed toffri garanzija sussidjarja.

Din il-ħaġa tinkwetani ftit għax jista' jkun li min-naħa tiegħu l-bank jieħu l-atteġġament li, jekk l- MDC ma tidħolx bħala garanti solidali ma' l-imprenditur, ma jkunx kuntent li jagħti dak is-self għax ovvjament la l-MDC tkun qed tidħol biss garanti sussidjarja - u għalhekk l-ewwel il-bank ikun irid idur fuq l-individwu u jipprova jeħodlu l-assi tiegħu, u imbagħad fuq dak li jifdal - se jara li l- MDC tagħmel tajjeb għalih bil-garanzija tagħha.

Għalkemm wieħed jifhem li l- MDC ma tkunx trid tidħol responsabbli direttament, min-naħa l-oħra jista' jkun li l-bank ma jkunx daqshekk kuntent li jaċċetta garanzija sussidjarja daparti ta' l-MDC, speċjalment jekk in-negozju li jkun se jibda l- imprenditur iż-żgħir ikollu ċertu element ta' riskju qawwi.

Il-punt l-ieħor li nixtieq nagħmel huwa li ta' dan kollu l-MDC se tieħu premium charge.

Jien nemmen li din il-faċilita' għandha tingħata kompletament mingħajr rikompens, daparti ta' l-MDC.

L-MDC m'hijiex qiegħda hemm biex tkopri r-riskju tagħha imma qiegħda hemm bħala entita' tal-gvern li tagħti servizz biex tgħin lill-industriji, partikolarment lill- industriji ż-żgħar.

Jien naħseb li ġaladarba li l-MDC se tagħti din il- faċilita' li tipprovdi garanzija għal self li jieħdu dawn l-impriżi ż- żgħar m'għandhiex tiegħu xi forma ta' administration fee għax fl-aħħar mill- aħħar meta din tittraduċiha fuq l-impriża ż-żgħira ssib li dan l- imprenditur iż-żgħir, apparti milli se jkollu jħallas imgħax lill-banek kummerċjali ta' 8% jew inqas - jekk ikun issussidjat - se jkollu jħallas 0.5% oħra lill-MDC bħala administration fee - biex insejħulha hekk - talli tkun qed tipprovdi din il-garanzija u allura l-piż tiegħu minflok se jonqoslu se jiżdied.

Madam Speaker, l-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra għamlu riferenza għall- kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea u qalu li l-Gvern qed jieħu miżuri li bihom jgħin lill-impriżi ż-żgħar u lill-industrija in ġenerali u allura ma jarax għaliex l-Oppożizzjoni dejjem issostni li l-industrija Maltija qed titlef mill-fatt li l-Gvern Laburista ddeċieda li jissospendi l-applikazzjoni ta' Malta għas-sħubija fl-Unjoni Ewropea u li qed nitilfu l-benefiċċji kollha li sħubija sħiħa kienet toffri.

Il-kumment li xtaqt nagħmel dwar dan huwa li huwa tajjeb li wieħed jipprova jgħin lill-industriji Maltin, b'mod partikolari lill-industriji ż-żgħar, pero' l-għajnuna li nagħtuhom fil- pożizzjoni li qegħdin fiha aħna trid toħroġ minn butna.

Dan ifisser li l- Gvern Malti jrid jipprovdi kwalunkwe għajnuna li tista' tingħata lil dawn l- intrapriżi ż-żgħar filwaqt li bi sħubija fl-Unjoni Ewropea l-intrapriżi ż- żgħar u l-intrapriżi kollha in ġenerali - intrapriżi żgħar in partikolari għax l-Unjoni Ewropea tipprovdi kemm għajnuna diretta kif ukoll għajnuna ta' natura teknika lil intrapriżi żgħar u tiffaċilitalhom l-ħajja tagħhom fis-suq intern ta' l-Unjoni Ewropea - tingħatalhom għajnuna mill-istess fondi ta' l-Unjoni.

Peress li aħna m'għadniex mexjin fid-direzzjoni ta' sħubija fl-Unjoni Ewropea dawn il-benefiċċji kollha nitilfuhom.

Wieħed jista' jsemmi għajnuna ta' natura finanzjarja f'dawk li huma fondi strutturali u fondi ta' koeżjoni.

Tajjeb li wieħed isemmi wkoll li skond "Agenda 2000", li ġiet ippublikata l-bieraħ, għadu kemm ġie deċiż mill- Kummissjoni - għal min jinteressah din l-informazzjoni se tkun available anke fuq l-internet - illi l-għajnuna finanzjarja li l-Unjoni Ewropea beħsiebha tagħti fis-snin li ġejjin se tiżdied sew.

Għalhekk il-fondi strutturali mhux talli mhux se jispiċċaw talli minħabba t-tkabbir li se jkun hemm - apparti minn dak li qed isejħulu il-fond ta' tkabbir - l- għajnuna strutturali se tiżdied konsiderevolment.

Ovvjament minn dan kollu aħna m'hu se nkunu intitolati għal xejn.

Il-Ministru semma l-kwestjoni tal-programm MEDA u qal illi kieku aħna bqajna mexjin lejn it-triq tas-sħubija fl-Unjoni Ewropea konna nitilfu l- fondi li hemm available taħt dan il-programm.

L-ewwelnett ta' min igħid li taħt il-Euro-Mediterranean partnership għandek żewġ dimensjonijet, ċioe' d-dimensjoni bilaterali - Malta m'hijiex intitolata għaliha ġaladarba jeżisti l-financial protocol ma' l-Unjoni Ewropea - u d-dimensjoni reġjonali.

Minkejja li se nkunu ntitolati għall-fondi reġjonali, dawn se jkunu limitati ferm, u bħala membri l-intrapriżi tagħna xorta waħda kienu jkunu jistgħu jipparteċipaw u jieħdu minn dawn il-fondi.

Fil-fatt jekk wieħed jagħmel il-kalkoli jsib li per capita jmissek madwar Lm5 fis-sena taħt il-programm MEDA filwaqt li taħt il-fondi strutturali, bħala membri ta' l-Unjoni Ewropea, dawn iċ-ċifri jkunu ferm u ferm ogħla.

Għalhekk ma naħsibx li l-argument li jekk aħna ma nkunux membri ta' l-Unjoni Ewropea se nieħdu fondi mill-programm MEDA, filwaqt li jekk inkunu membri se nitilfuhom, huwa ta' min jaħli ħafna ħin fuqu għax ovvjament meta tgħid hekk tkun qed taħbi li taħt il-fondi strutturali aħna nkunu intitolati għal ħafna u ħafna iżjed, aktar u aktar issa li l-fondi strutturali se jiżdiedu sew.

In oltre, l-impriżi tagħna, xorta waħda setgħu jipparteċipaw taħt il- programm MEDA kieku aħna kellna nkunu membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Fil- fatt taħt il-programm MEDA, jekk inti għandek proġett li jrid isir dan irid jinvolvi kemm lill-pajjiżi tal-Mediterran, li m'humiex membri ta' l- Unjoni Ewropea, kif ukoll il-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

B'hekk dawn jagħmlu l-proġett flimkien.

Għalhekk, kif diġa' għidt, kieku Malta kellha tkun membru ta' l-Unjoni Ewropea, d-ditti u l-intrapriżi Maltin setgħu jipparteċipaw f'dan it-tip ta' proġett u ovvjament jieħdu l-finanzi wkoll.

Sur President, nixtieq nagħlaq id-diskors tiegħi billi nagħmel riferenza għall-fatt li l-Onor.

Gavin Gulia qal li din il-liġi u anke l-emendi li saru qabel għall-IDA taw spinta qawwija lill-industrija Maltija, b'mod partikolari l-industriji ż-żgħar.

Li taw spinta oħra fil-proċess li kienu ilu għaddej għal dawn l-aħħar snin naqbel, imma li tgħid li dawn l-emendi partikolari li l-Kamra approvat ftit tal-ġimgħat ilu taw xi spinta qawwija jien għandi r-riservi tiegħi, b'mod partikolari minħabba l-punti li qajjimna matul dan id-dibattitu.

GĦalhekk nispera li fl-istadju ta' Kumitat ikollna l-okkażjoni li nidħlu fihom u forsi nirranġaw xi affarijiet biex dan l-abbozz ta' liġi nagħtuh iżjed sens ta' realta' u ma jkunx biss paraventu fejn il-Gvern jgħid li għamel xi ħaġa għall-industrija ż-żgħira pero' imbagħad meta niġu għas-si u n-no nsibu li dak li hemm provdut fih ftit li xejn jista' jaħdem.

Aħna rridu li dan l-abbozz ta' liġi jkun verament mezz biex l-industriji ż-żgħar - u meta ngħidu "żgħar" ma nfissrux neċessarjament li jkunu micro imma jkunu industriji żgħar fil-kontest Malti - ikunu jistgħu jibbenefikaw minnu.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Jekk m'hawnx aktar rimarki nistieden lill-Onor.

Ministru Attard Montalto biex jagħmel il-winding up.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Nirringrazzjak, Sur President.

Skond il- ftehim li sar jien se nillimita l-winding up tiegħi billi nirrispondi għar- rimarki li saru mill-kollegi tiegħi tan-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

Nibda biex nirrispondi lill-Onor.

Josef Bonnici - se nirrispondi fis- sekwenza ta' kif saru l-interventi - li r-rimarka prinċipali tiegħu kienet li huma meta kienu fil-gvern kienu se jagħmlu xi ħaġa simili għal din il- liġi.

Meta wieħed jikkonsidra l-fatt li din il-liġi tressqet minn Gvern Laburista u l-fatt li għan-naħa ta' l-Oppożizzjoni kellna lill-Onor.

Bonnici li qal li kellhom il-ħsieb li jagħmlu xi ħaġa bħalha, ovvjament jikkonkludi li l-Oppożizzjoni qed taqbel magħna.

Jien ma rridx ngħid li f'kull liġi li qed inressqu f'dan il-Parlament l-Oppożizzjoni kważi dejjem tgħid li kellha l-ħsieb u l-intenzjoni li tagħmel liġi simili u analoga għaliha, imma iżjed ma jintqal diskors f'dan is-sens iktar nieħu pjaċir għax ninduna li hemm ċerta synergy, speċjalment fil-qasam ta' l-industrija.

Il-kritika prinċipali fid-diskors ta' l-Onor.

Bonnici kienet għaliex l- ogħla ammont ta' self ma jistax ikun iktar minn Lm10,000 u għaliex fil-liġi l-oħra dwar is-soft loans it-threshold huwa ta' Lm21,000 u allura l-ammont bejn l-Lm10,000 u Lm21,000 m'huwiex kopert.

Fir-realta' qegħdin nitkellmu fuq żewġ għajnuniet separati u distinti kif jitħaddmu u x'joffru.

Dan huwa żball li qed jidher kostantement fid-diskorsi mill-kollegi tiegħi ta' l- Oppożizzjoni għaliex qegħdin jipparagunaw din il-liġi ma' l-emendi li saru għall-Industrial Development Act.

Aħna għamilniha b'liġi differenti proprju għaliex din il-liġi hija ntiża għal sezzjoni li hija partikolari, fis-sens ta' dawk in-nies li huma żgħar bħala entrepreneurs.

It-tieni nett dak li qed toffri din il-liġi m'huwiex l-istess bħal dawk l-opportunitajiet li għandek taħt l-IDA.

Allura ma tkunx qed tipparaguna like with like meta l-Oppożizzjoni ssemmi dan il-punt.

Ħalli nispjega fejn ħa din id- distinzjoni.

Meta inti tieħu soft loan taħt l-IDA it-threshold huwa ta' Lm21,000 u allura l-loan li se joffrilek il-bank u s-soft loan tal-MDC tammonta għal tnejn minn tlieta, għax is-soft loan tinħadem billi terz toħorġu l-MDC issussidjat u due terzi normalment jinqasmu billi l-individwu jġib nofs it- two-thirds mill-bank u terz joħroġhom hu.

Jekk l-individwu se joħroġ Lm7,000 u se jissellef Lm7,000 oħra, mela fir-realta' bis-soft loan se jieħu inqas minn Lm10,000 għaliex se jieħu Lm7,000 u mill-bank probabbilment jissellef Lm7,000.

Allura jien ma nifhimx l-argument li permezz ta' din il-liġi wieħed jista' jissellef sa Lm10,000 u permezz tal- liġi l-oħra sa Lm21,000, għaliex trid tagħmel il-kalkoli ta' Lm21,000 u mhux tieħu Lm21,000 in isolation u ma taħdimhiex kif suppost skond il-liġi l-oħra.

Jiġifieri dan l-argument żgur li ma jreġix għax il-Lm21,000 jikkostitwixxu t-threshold imma l-MDC ma tagħtikx soft loan ta' Lm21,000 imma ta' Lm7,000.

Jiġifieri dan li qed nipproponu b'din il-liġi, li qed tagħmel garanzija, huwa konċett totalment differenti.

Waħda hija soft loan u l-oħra hija garanzija, imma li wieħed joqgħod fuq iċ-ċifri ma naħsibx li jkun preċiż.

It-tieni kritika hija għaliex l-Lm10,000 mhux se jingħataw b'self issussidjat.

Dan mhux se jingħata b'self issussidjat għax din hija skema differenti.

L-iskema taħt l-IDA tagħti self issussidjat meta t-threshold tkun ta' Lm21,000 - dan it-threshold fi żmien l-amministrazzjoni l-oħra kien ta' Lm100,000 - u din l-iskema hija biex nipprovdu garanzija ħalli min m'għandux x'jagħmillu tajjeb meta għadu proġett vijabbli jkun jista' jissellef Lm10,000, għax jekk illum imur il-bank jgħidlu li ma jistax isellfu.

Issa niġi għad-diskors ta' l-Onor.

George Hyzler.

Ħafna mill-affarijiet li qal l-Onor.

Membru ovvjament jien ma nistax nikkondividihom.

Minn naħa waħda għandna kelliem li jgħid li din il-liġi kienet fil-pipeline u li l- Gvern preċedenti kellu xi ħaġa ppreparata f'din id-direzzjoni u min-naħa l- oħra l-Onor.

Hyzler qed igħid li dan il-Gvern qed jipproponi din il-liġi biex jipperpetwa l-ingann - kliem iebes.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Josef Bonnici, bil-permess tal-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ħalli nikkjarifikaw l-affarijiet.

Meta kont ministru ta' l-industrija, l-intenzjoni tiegħi kienet li taħt l-IDA inniżżlu t-threshold anke sa Lm5,000 - u din għidtha fil-kumitat meta konna qed nikkonsidraw l-emendi għall-IDA - u kien hemm l-intenzjoni li jkollna skema li tagħti self sussidjat anke sa Lm5,000.

Kif inhi l-IDA issa qed tagħti self issussidjat sa Lm21,000 u meta jien għidt li kellna skema simili din kienet biex tilħaq il-bżonnijiet ta' dawk l-intrapriżi ż-żgħar.

Dan li ridt infisser meta għidt li kien hemm xi ħaġa simili u mhux li kien hemm din il-liġi moħmija kif inhi.

Dan mhux il-każ, biex niċċaraw l- affarijiet.

Pero' taħt l-IDA kien se jkollna xi ħaġa li tindirizza l- bżonnijiet tas-small and medium-sized enterprises.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Sur President, napprezza dan il-kumment għax allura juri li l-ħsieb tal-Gvern Laburista kien kompletament innovattiv.

Nirringrazzja wkoll lill-kelliem li ppreċiża l-intenzjoni li kellu l-Gvern ta' qabel li jnaqqas it-threshold sa Lm5,000 għal self issussidjat.

Żgur li meta ġejna biex nippreparaw dan l-abbozz ta' liġi l-idea ma ħadnihiex minn dak li kien ħejja l-Onor.

Bonnici għax fil-verita' ma kenitx hemm.

(Interruzzjonijiet) Hija ħaġa faċli li forsi għada pitgħada jien inkun fuq il-bank ta' l-Oppożizzjoni u ngħid li kont se nagħmel hekk imma, kif għidt, ma nistgħux inkampaw bil-paroli biss mingħajr ma ngħaddu għall-fatti.

Dan qed ngħidu għal kulħadd, mhux għal tan-naħa l-oħra biss imma għall-kollegi fuq kull naħa tal-Kamra.

Aħna verament irridu ningħaqdu bħala Gvern u Oppożizzjoni biex l-industrija npoġġuha suq saqajha.

Jien meta nitkellem fuq l-industrija nipprova ma nkunx partiġjan - forsi waqt li kont qed nitkellem fuq liġijiet oħra dan qatt ma għidtu - imma kien hemm ċertu animu partiġjan minn wieħed mill-kelliema u ma naħsibx li kien preċiż li jintqal ċertu diskors dwar l-għan ta' din il-liġi.

L-Onor.

George Hyzler qal ukoll li taħt din il-liġi għandhom jiġu nkorporati attivitajiet ta' research and development.

Jekk wieħed jara d-definizzjoni ta' "qualifying activity" isib li hemm inklużi anke servizzi lill-manifattura, li bla dubju ta' xejn din tinkorpora ħafna mill-affarijiet li ssemmew mill-kollega tiegħi.

Qiegħda hekk għal tapposta biex intrapriżi żgħar ikunu jistgħu jieħdu l- għajnuna għal ċerti ħwejjeġ li llum huma importanti għall-iżvilupp tagħhom.

Sur President, nikkonkludi bir-rimarki li għamel l-Onor.

Joe Borg.

Jidher li hemm qbil ukoll fuq l-għan jekk mhux fid-dettall.

Jiġifieri qed naqblu li s-sezzjoni ż-żgħira jinħtieġ li tiġi megħjuna.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq min hu verament żgħir u l-massimu tan-numru tal-ħaddiema huwa mniżżel għal għaxra.

Veru wkoll li t-threshold ta' Lm100,000 bħala turnover meta pparagunat mal-massimu huwa baxx - u ma neskludix li fl- istadju ta' Kumitat imressqa emenda, kif għamilna fl-IDA - imma r-raġuni għal din kienet proprjament għax inti ma tistax tbassar x'se jkun l-effett ta' din il-liġi qabel ma tidħol in vigore.

Tista' tagħmel pjanijiet, tista' tagħmel feasibility studies kif għamilna, imma l-effett dirett tagħha wieħed għad irid jarah meta tidħol fis-seħħ u l-ammont tat-threshold u l-ammont ta' investiment sar b'dan il-mod biex wieħed ikejjel ir- reazzjoni.

Fil-fatt jekk wieħed jara l-abbozz jintebaħ li dawn it- thresholds jistgħu jiġu wkoll varjati, fis-sens li wieħed dejjem jgħolli jekk jara li l-konkorrenza mhijiex sodisfaċenti.

Qed ngħid dan għax meta int qed toffri skema innovattiva bħal din trid toqgħod attent li tkun kapaċi tamministraha b'mod professjonali.

Waħda mir-raġunijiet għaliex konna daħħalna l-emenda - li mbagħad għaddejna liġi speċifikament għaliha - li l-MDC tista' tiddelega ċerti funzjonijiet, kienet proprju għax kellna din il-liġi f'moħħna, li ċertu xogħol jiġi ddelegat lill-amministraturi tal- banek, li huma wara kollox il-professjonisti li għandhom x'jaqsmu mas-self tal-flus.

Nikkonkludi billi nikkummenta dwar ir-rimarki li saru dwar il-MEDA.

L- aritmetika ta' l-Onor.

Borg ma naqbel magħha xejn.

Hemm żewġ proġetti in the pipeline.

Jekk iseħħu Malta tgawdi ħafna minnhom.

Tgawdi investiment ta' miljuni ta' ECUs u ma naħsibx li huwa sew li wieħed jipprova jimminimizza l-importanza tal-MEDA.

Jien qatt ma mminimizzajt il-benefiċċji li seta' jgawdi minnhom il-pajjiż sempliċement għax kellna politika differenti.

In-naħa ta' l- Oppożizzjoni għandha l-opportunita' u għandha d-dmir li meta jkun hemm okkażjonijiet fejn il-pajjiż jista' jibbenefika, kif inhi l-MEDA, wieħed m'għandux iċekken din l-opportunita' għal skopijiet oħrajn.

Għaliex?

Veru li aħna għażilna li għalissa - not in the foreseeable future, dik hija l- kelma eżatta - ma nisseħbux b'mod sħiħ ma' l-Unjoni Ewropea.

Imma jekk ikun hemm skemi jew ħwejjeġ li l-pajjiż jista' jibbenefika b'investiment ta' miljuni m'għandhiex tkun l-Oppożizzjoni li timminimizza din l- opportunita'.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Joe Borg, bil-permess tal-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Aħna min-naħa ta' l-Oppożizzjoni bl-ebda mod m'hu qed nipprovaw nimminimizzaw kwalunkwe benefiċċju li Malta tista' tieħu mill- MEDA jew minn kwalunkwe programm ieħor.

Int għidt li aħna bis-saħħa tal- MEDA se nieħdu "hekk" u bi sħubija dan il-benefiċċju konna nitilfuh.

Jien kulma għamilt huwa li ċċarajt il-punt għall-verita' tal-fatti.

Bi sħubija konna nieħdu benefiċċji oħrajn ferm iktar sostanzjali.

J'Alla mill-MEDA u minn programmi oħrajn, diment li aħna ma nkunux membri ta' l-Unjoni Ewropa, nieħdu u nisfruttaw li nistgħu.

Jiġifieri ma rridekx tieħu l-impressjoni li aħna, b'xi mod jew ieħor, qed nipprovaw nagħmlu xi ħsara għall-possibbilta' li Malta tipparteċipa f'dawn il-programmi.

Pero' jibqa' l-fatt - u nsostnuh - li bħala membri fl-Unjoni Ewropea konna nkunu ntitolati għal ferm u ferm iżjed.

In-naħa tal-Gvern għamlet ir-riferenza li bi sħubija ma konna nieħdu kważi xejn u jintilfu ħafna benefiċċji.

THE DEPUTY SPEAKER: Ikompli l-Ministru, jekk jogħġbu.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Sur President, l-Onor.

Membru m'huwiex korrett li jgħid li l-Gvern qed jgħid li bi sħubija sħiħa ma konna niehdu xejn.

Għadni kemm għidt li wieħed irid japprezza li l-Gvern huwa konxju ta' ċerti opportunitajiet li jeżistu.

L-Onor.

Borg qal li mill-MEDA, ras għal ras, il-benefiċċju jista' jkun ta' Lm5 kull persuna.

X'qed jagħmel l-Onor.

Borg?

Qiegħed jieħu l- popolazzjoni tal-Mediterran u jagħmel diviżjoni b'ECU5.5 biljun!

Interruzzjonijiet) Jien naf kemm l-Onor.

Borg hu preċiż u ħadt pjaċir ħafna li kkjarifika l-pożizzjoni.

Se ngħid xi ħaġa dwar l-item tar-restructuring ta' l-industrija Maltija.

Jien jiddispjaċini ngħid li dwar dan aħna sibna li l-Gvern preċedenti ma għamel kważi xejn.

Dik hija l-verita'.

L-introjtu mill-qasam tal-levies suppost kien dedikat għar-restructuring ta' l-industrija Maltija.

Dawn il- fondi ma ntużawx hekk.

In-naħa ta' l-Oppożizzjoni jgħidu li kieku konna membri sħaħ fl-Unjoni Ewropea aħna konna nieħdu benefiċċju u kien ikollna l- opportunita' li l-industrija Maltija tirristruttura ruħha.

Niftakar kemm sħabi tan-naħa l-oħra - mhux huma imma l-antenati tagħhom - kienu jgħajru lill-Onor.

Perit Mintoff u lill-Gvern ta' dak iż-żmien għax kienu jgħidu li jittallab biex jieħu l-għajnuna.

Imma jien nista' nassigurahom li kull għajnuna l-Gvern għandu jipprova jara kif jista' jagħtiha, u mhux biss jeħodha, għar-ristrutturazzjoni ta' l-industrija Maltija.

Ir-restructuring riedet issir qabel sħubija fl-Unjoni Ewropea u mhux wara.

Mela inti tista' tagħmel restructuring ta' l-industrija Maltija overnight!

Ir-restructuring ta' l-industrija Maltija kellha ssir pass pass ma' l-applikazzjoni.

Ma setax jiġi un bel''giorno u tissieħbu u l-industrija Maltija ma kenitx tkun geared biex tikkompeti!

Ma rridx ngħid affarijiet allarmanti imma żgur li l- effett kien ikun allarmanti.

U aħna għalhekk għidna li l-pajjiż m'huwiex ippreparat għal sħubija sħiħa.

Dik hija l-politika li dejjem għidna.

Waħda mir-raġunijiet għaliex il-pajjiż ma kienx ippreparat għal sħubija sħiħa kienet proprju minħabba l-industrija.

Restructuring ta' l-industrija Maltija kienet ineżistenti.

Ma sar xejn mill-Gvern preċedenti biex jirristrutturaha.

Tant ma sar xejn li kif il-pajjiż biddel is-sistema finanzjarja u daħlet is-sistema tal-levies, dawk il-flus kellhom jintużaw għar-ristrutturazzjoni imma ma ntużawx.

Qed nitkellmu fuq ammonti sostanzjali li jġibu bejn Lm8 miljun u Lm12 miljun fis-sena.

Dawk il-fondi kellhom jintużaw għall-benefiċċju tar-restructuring.

Lill-industrijalisti qalulhom li l-levies huma hemm bħala protezzjoni ta' l-industrija Maltija u biex dawk il-fondi jkunu jistgħu jgħinu għar-restructuring.

(Interruzzjonijiet) Ir-restructuring ma ssirx biss bil-flus, imma ssir b'ħafna affarijiet.

Ma' tistax timmaġina li r-restructuring issir għax ikollok il-fondi għad-dispożizzjoni tiegħek.

Kemm trid tmur 'il bogħod minn hekk!

Sur President, aħna qed nagħmlu li nistgħu u minn kollox biex l- industrija Maltija npoġġuha fuq sisien li jistħoqqilha u nagħtuha l- għarfien li jistħoqqilha.

Man mano, permezz ta' sensiela ta' liġijiet, qed naddestrawaha biex inħajruha biex tkun f'pożizzjoni li tista' tilqa' għall- kompetizzjoni fuq bażi globali u eventwalment mingħajr il-protezzjoni li llum hija meħtieġa għal ċerti oqsma.

Nirringrazzja lill-kollegi tiegħi u lis-Sedja.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi l-Abbozz ta' Liġi msejjah "Att biex jinkoraġġixxi t-Twaqqif ta' Impriżi Żgħar, Ġodda u l-Espansjoni ta' Impriżi Żgħar Eżistenti bl-Għoti ta' Garanziji ta' Self mill- Korporazzjoni ta' l-Iżvilupp ta' Malta" jkun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri Aye) Dawk kontra?

Il-mozzjoni għaddiet nem.con.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat fil-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Il-Membri tal-Gvern li se jipparteċipaw se jkunu s-Segretarju Parlamentari għas-Self Employed, l-Onor.

Gavin Gulia, l-Onor.

Helena Dalli u jien bħala l-piloting minister.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG: Għan-naħa ta' l-Oppożizzjoni se nkunu l-Onor.

Josef Bonnici, l-Onor.

George Hyzler u jien.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda l-mozzjoni tal-Ministru?

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarjiet Barranin u ta' l-Ambjent): Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif moqrija mill- Ministru Attard Montalto.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Il-mozzjoni għaddiet.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IPPJANAR TA' L-IŻVILUPP

DEVELOPMENT PLANNING (AMENDMENT) BILL

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Att biex jemenda l-Att ta' l-1992 dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, qegħdin nagħtu bidu għal diskussjoni fuq abbozz ta' emendi għall-Att ta' l-1992 dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

L-Att ta' l-1992 kien l-ewwel Att li kien imsejjaħ development planning act u kien intiż biex jipprovdi għall-ippjanar u l-kontroll ta' l-iżvilupp f'dan il-pajjiż u biex permezz tiegħu wkoll titwaqqaf awtorita' bil-poteri meħtieġa biex tilħaq dawn l-għanijiet.

L-Att ta' l-1992 kien jipprovdi biex tinħoloq Awtorita' ta' l- lppjanar u jitkellem ukoll fid-dettall rigward x'għandhom ikunu l-poteri, il-funzjonijiet u l-kompożizzjoni tagħha.

Jitkellem fuq it-twaqqif ta' development control commission - id- DCC - li kellha tkun speċi ta' sotto-kumitat.

Kellha tkun parti mill- makkinarju deċiżiv tal-permessi ta' l-ippjanar fi ħdan il-Planning Authority.

Dan huwa l-bord li l-biċċa l-kbira ta' l-applikazzjonijiet għal permessi fl-aħħar mill-aħħar, jgħaddu minnu.

Kellu jinħoloq ukoll planning appeals board li kienet dik l-istruttura li min ma jkunx kuntent bid- deċiżjoni mogħtija lilu mid-DCC jew inkella mill-Planning Authority kellu fejn jappella.

Kien hemm ukoll il-planning consultative committee.

Dan kellu jkun imwaqqaf biex jagħti pariri kemm lill-Planning Authority u kemm lill-Gvern rigward x'ikun għaddej.

Fi kliem ieħor dan l-Att kien jipprovdi biex ikollok dik l-awtorita' li jkollha kontroll sħiħ fuq l-iżvilupp.

Meta ngħidu żvilupp qed nifhmu l-iżvilupp ta' pajjiżna, speċjalment l-iżvilupp urban, il-kontroll rigward il-ħarsien ta' l-ambjent u l-Awtorita' ta' l- Ippjanar għandha wkoll il-poteri, b'dan l-Att, li tinforza dan il-kontroll.

Wieħed mix-xogħlijiet ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar kien li jiġi ppreparat pjan ta' struttura.

Bħalma nafu dan kien sar, kien ġie diskuss u kien ġie aċċettat mill- Parlament u llum nistgħu ngħidu li jagħmel parti mil-liġijiet ta' pajjiżna.

Infakkar ukoll li meta din in-naħa kienet fuq il-bankijiet ta' l- Oppożizzjoni dejjem kienet tgħid li dan l-istructure plan taqbel miegħu - barra r-riżervi li għamilna enfasi fuqhom minħabba d-direzzjoni tiegħu u anke minħabba ċerti dettalji li aħna konna nħossu li kienu neqsin minnu - u dejjem għidna li naqblu mal-Planning Authority.

Aħna naqblu li jkun hemm korp jew awtorita' li b'xi mod tikkontrolla dak li jsir f'dak li huwa żvilupp f'dan il-pajjiż.

Wieħed irid jgħid li f'dawn il-ħames snin li qed toqrob lejhom il-Planning Authority mit-twaqqif tagħha sar ħafna xogħol.

Biżżejjed wieħed isemmi l-action plans ta' Pembroke u ta' Ta' Qali u l- pjanijiet lokali.

GĦalkemm wieħed irid jammetti li waqajna xi ftit lura fil-pjanijiet lokali - biex ngħid hekk, qegħdin lura iktar milli wieħed kien jippretendi fil-bidu - il-proċess xorta miexi u wieħed jittama li jitħaffef.

Nista' nsemmi, per eżempju, il-local plan ta' Marsaxlokk li diġa' huwa lest, il-local plan tal-Grand Harbour Area u l-local plan tan- North West li qed jiġi maħdum.

Bħala funzjonijiet tal-Planning Authority kien hemm ukoll il-ħolqien ta' briefs - li allura huma suġġetti aktar iddettaljati - fuq suġġett partikolari.

Per eżempju, kellna l-brief ta' Manoel Island u Tigne', kellna l-brief ta' Chambray, kellna l-brief tar- Ricasoli u kellna xogħlijiet oħra bħal dawn.

Meta nitkellmu fuq l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħafna nies tiġihom ħaġa waħda biss f'rashom, jiġifieri dak il-permess partikolari li ma ħadux jew li qegħdin jistennew.

Pero' biex inkun qed nagħti idea fuq xiex qegħdin nitkellmu u sabiex inkunu qegħdin nitkellmu b'mod korrett, wieħed irid ipoġġi fil-perspettiva x-xogħlijiet kollha li tagħmel il-Planning Authority.

Irrid ngħid li fil-Planning Authority hemm ħafna funzjonijiet li l-poplu, għalkemm qed jiggwadanja l-benefiċċju tax-xogħol, m'huwiex japprezza li qiegħed isir.

Qed ngħid dan għaliex fil-Planning Authority hemm setturi u diviżjonijiet oħra li prattikament ħadd qatt ma jisma' fuqhom.

Qed nirriferi, per eżempju, għall-istrategic planning u għal-local planning, dak li jagħmel ix-xogħlijiet tal-local plans li jinvolvi ħafna diskussjonijiet, ħafna konsultazzjoni u ħafna studji ħalli fl-aħħar mill- aħħar joħorġu r-rakkmandazzjonijiet li jkun hemm f'dawn il-pjanijiet.

Għandek imbagħad l-environmental management fejn huwa veru li hemm ċerti affarijiet li jistgħu jaħbtu ma' dak li jagħmel l-environment protection department li huwa dipartiment ieħor fil-ministeru tiegħi, pero' anke hemmhekk hemm linja li tinġibed bejn dak li jagħmel dan id-dipartiment u dak li jagħmel id-dipartiment ta' l-ambjent proprju.

Għandek imbagħad il-parti tal-Planning Authority li tieħu ħsieb it- trasport, dik li tissejjaħ it-transport planning.

GĦandek imbagħad is-settur - dan huwa l-iktar settur li miegħu l-poplu jorbot l-idea tiegħu tal-Planning Authority - tad-development control, dak is-settur li jieħu ħsieb il-permessi tal-bini - biex inpoġġuha b'mod crude u jifhimna kulħadd - u li jieħu ħsieb li jikkontrolla fejn għandu jinbena, kif għandu jinbena u taħt liema kwalita'.

Hemm imbagħad l-enforcement section li huwa s-settur li jieħu ħsieb li jara li l-liġijiet qegħdin jiġu rispettati, li jara li l-kondizzjonijiet maħruġa mal-permess tal-bini qed jiġu rrispettati u li jara li fejn ma jkunx hemm osservanza tar-regolamenti jittieħdu l-miżuri neċessarji.

Imbagħad hemm il-mapping unit li jagħmel xogħol bil-kwiet pero' xogħol iddettaljat ħafna u xogħol interessanti.

Irrid ngħid li dan ix-xogħol wassal biex ftit tax-xhur ilu pproduċew mappa ta' Malta b'mod dettaljat u b'mod assolutament professjonali.

Fil-fatt naħseb li din hija l-ewwel darba li mappa ta' Malta saret b'dan id-dettall minn riżorsi purament Maltin.

Hemm imbagħad żewġ dipartimenti oħra biex jagħmlu b'kollox id-disa' units f'din l-Awtorita'.

Wieħed huwa l-land survey li jieħu ħsieb ir-riżorsi ta' art li fadal f'dan il-pajjiż u kif wieħed jagħmel il-pjanijiet u kif iqassamhom; imbagħad għandek il-business unit, li jieħu ħsieb l-impjegati, il-finanzi u t-teknoloġija ta' l-informatika li tirrikjedi awtorita' bħal din u li tirrikjedi xogħol professjonali u xogħol speċjalizzat bħal dan li qegħdin insemmu.

Bħalma qegħdin naraw, hemm ħafna units u ħafna xogħol li jiena ċert li ħafna nies li jsemmu l-Planning Authority lanqas biss għandhom idea li dan qed isir hemm ġew.

Din hija xi ħaġa li nistgħu niġu għaliha aktar 'il quddiem meta forsi wieħed jista' jistaqsi: Il-Planning Authority għandha bżonn il-fondi tal-gvern?

Għaliex ma tiġġenerax biżżejjed qligħ għaliha nnifisha biex tkun tista' tgħix mingħajr ma jkollha sovvenzjoni tal-gvern?

Wieħed irid jifhem li dawn ix-xogħlijiet fihom infushom ma jirrendux qligħ pero' b'xi mod trid tħallas għalihom.

Allura trid tara - u dawn huma l- eżerċizzji li rridu nagħmlu iktar 'il quddiem - jekk kemm-il darba għandux ikun hemm ħlasijiet ta' dawn is-servizzi li l-Planning Authority u l-units tagħha jkunu qegħdin jagħmlu għall-benefiċċju tal-poplu in ġenerali u anke bħala servizz li jistgħu jutilizzawh dipartimenti oħra u - kif fil-fatt isir - jiġu mitluba li jagħtu lil dipartimenti oħra.

Jiena qed ngħid dan kollu bħala background, Madam Speaker, ħalli nkunu nafu fuq xiex qegħdin nitkellmu u ma' xiex qegħdin nittrattaw.

Jien ngħid li f'dan il-background u f'dawn is-snin li ilha wieqfa l- Planning Authority din kibret, u kibret għaliex hekk jitlob is-set-up tagħha.

Din kibret għaliex titlob ċerti kompetenzi u ċerti nies professjonali u kibret għaliex minħabba fid-doveri li joħorġu mil-liġi li waqqfitha.

Bi pjaċir ngħid li dawn il-units kollha fi ħdan il-Planning Authority - sa Settembru tas-sena l-oħra l-Awtorita' ta' l-Ippjanar kienet ħadet mingħand il-gvern b'Lm10.5 miljun u għas-sena 1996/97 hemm l- approvazzjoni għan-nefqa ta' somma flus li tiskorri l-Lm1 miljun u allura wieħed irid jara li dawn il-flus jintnefqu tajjeb u jagħtu s-servizz mistenni - huma mħaddmin min-nies ta' professjonalita' kbira.

Kif għidt dan ngħidu bi pjaċir u mhux bi plaġjariżmu u la biex nagħmel kumplimenti u lanqas biex nintgħoġob.

Jiena kuntent u konvint li l-Planning Authority fi ħdanha llum qed tiġbor l-aħjar elementi professjonali li għandu l-pajjiż f'dawn ix-xjenzi u d-dixxiplini.

Pero' filwaqt li għandna l-istruttura u l- fondi vvotati u bla dubju ta' xejn għandna n-nies li għandhom l-aqwa kompetenzi f'dawn ix-xjenzi, wieħed jistenna li s-servizz li jingħata minn din il-Planning Authority, u l-perception li n-nies ikollhom tas-servizz li jistennew minn din l-awtorita', għandu jkun ħafna aħjar minn dak li kien s'issa.

Li nista' ngħid jiena huwa li l-Planning Authority għall-ewwel kellha dawk it-teething troubles li fil-bidu wieħed jaċċettahom.

Hawnhekk jiena mhux biss qed nitkellem bħala ministru responsabbli għall-Awtorita' ta' l- Ippjanar imma qed nitkellem b'esperjenza ta' persuna li kont nirrappreżenta lill-Partit Laburista fuq il-bord ta' l-istess awtorita' sa mill-bidu nett u allura nista' ngħid li rajtha tiżviluppa u għixt ħafna mill-mumenti deċiżivi tagħha.

Kif diġa' għidt, fil-bidu kien ittollerat u aċċettat li jkollok xi teething troubles, u kien hemm teething troubles għaliex meta jkollok struttura daqshekk kbira u daqshekk ikkumplikata ma tistax ittellaqha timxi mill-ewwel.

GĦalhekk jiena minn hawnhekk bl-ikbar sinċerita' nixtieq insellem lill-imħuħ li fil-bidu ivviżwalizzaw li għandu jkun hemm din l-awtorita', din il-kumplessita' ta' xogħol li jrid isir li rrid nammetti qabel kien ikun sparpaljat mad-dipartimenti tal-gvern.

Dan kien isir minn dak li qabel kien il-planning area (permits) board - il-PAPB - fejn ma kienx hemm dan il-holistic concept li jkollok awtorita' li għandha l-influwenza li tagħmel it-timbru tagħha fuq l-iżvilupp kollu tal- pajjiż.

GĦalhek jiena nsellem lil kull min kien hemm, kemm lill-Maltin u kemm ovvjament l-għajnuna li kellhom bżonn fil-bidu minn esperjenzi barranin biex bnejna din l-awtorita'.

Nerġa' ngħid, din aħna qatt ma konna kontra tagħha u nibqa' ntenni - u nirripetiha kull darba li nitkellem - li anke dan il-Gvern irid li din l- awtorita' tibqa' ħajja, tibqa' tgawdi l-awtonomija tagħha - mhux indipendenza ovvjament - tibqa' tagħti servizz u tibqa' tkun ta' bżonn kbir għal dan il-pajjiż.

Pero' aħna nemmnu wkoll li din l-awtorita', wara li għaddiet mit-teething troubles tagħha, issa daħlet fi żmien li jġiegħlna nirreaġixxu billi nipprovaw inġibu l-affarijiet aħjar milli kienu s'issa.

Meta l-Planning Authority bdiet tikber fil-firxa kbira ta' poteri u ta' influwenzi fuq dak li jseħħ fil-pajjiż, bdew jikbru r-regolamenti u bdew ifaqqsu l-policies.

Dan m'iniex qed ngħidu f'sens dispreġġattiv għaliex il- policies jinħolqu għaliex ikun hemm il-bżonn li tikkontrolla, imma meta llum il-ġurnata wieħed iħares lura, jistaqsi: Imma x'ġara?

Hemm wisq burokrazija?

Hemm wisq diffikultajiet?

Hemm nuqqas ta' personnel?

Qed jiġri xi ħaġa?

Hemm xi korruzzjoni?

Hemm min irid ifixkel?

Hemm min irid imexxi l-affarijiet imma ma jistax?

Dan l-aħħar kien hawn l-għajta popolari li n-nies qegħdin idumu ma jinqdew, li m'humiex kuntenti, li m'hemmx trasparenza, li m'hemmx accountability, li jekk imorru jkellmuhom ma jkellmuhomx u affarijiet bħal dawn.

Jiena dan m'iniex qed ngħidu biex nakkuża lill-Planning Authority għaliex dawn huma affarijiet li jiena bħala membru fuq il-bord kont nismagħhom u min jaf kemm-il darba ddiskutejnihom flimkien mal-pjaga l-kbira ta' l-enforcement madwar il-mejda tal-bord.

Illum jiena li ilni tmien xhur responsabbli minn din l-awtorita', ridt bilfors nerfa' r-responsabbilita' li jekk nistgħu - u hekk nippretendi, nittama u għandi l-fiduċja li bi l-għajnuna ta' kulħadd se jirnexxielna - nirranġaw din l-awtorita' mhux b'mod li nqasqsulha ġwienħajha, mhux biex inneħħulha l-awtonomija, mhux biex nikkontrollawha bħalma hemm min qed jaħseb, imma biex nagħmluha iktar effiċjenti, iktar trasparenti, iktar ekonomika u iktar aċċettabbli għan-nies li la hemm ir-regolamenti, iridu jew ma jridux, bilfors ikollhom kuntatt ma' din l-Awtorita'.

Madam Speaker, naħseb li ma nkunx qiegħed nagħmel xi dispett lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar jekk ngħid li sfortunatament f'dawn l-aħħar snin l- image tagħha f'għajnejn in-nies waqa' 'l isfel ħafna.

Lanqas ma nkun qed nesaġera jekk ngħid li f'dawn it-tmien xhur bħala ministru ħlejt nofs il- ħin tiegħi fuq il-problemi tal-Planning Authority għaliex l-ammont ta' ittri u complaints li nirċievu kontinwament huwa esaġerat.

Jiena m'iniex qed ngħid li l-ittri li nirċievu fuq il-Planning Authority huma kollha ġustifikati għaliex fejn għandek sistema ta' kontroll kull min talab xi ħaġa, u skond ir-regolamenti ġustament ma ħadhiex, iħoss li xi ħadd qed inaqqarlu d-drittijiet tiegħu u allura dejjem jgħid li hemm diskriminazzjoni, li hemm nuqqas ta' bilanċ u li ma kenux fair miegħu.

Barra dawn l-ilmenti, li ovvjament wieħed jidra jeliminahom, hemm ukoll dawk li jkunu ġenwini, fejn trid tħares fil-fond u tara għaliex l- affarijiet ġraw b'dak il-mod.

Bħalma jafu l-mexxejja tal-Planning Authority, jiena kont f'kuntatt magħhom kontinwament u kont nirriferi għall- attenzjoni u għar-reazzjoni tagħhom ċerti complaints u allegazzjonijiet li kont nirċievi u li kont naħseb li kien worth it li jarawhom.

Allura jiena rraġunajt b'dan il-mod: Meta qegħdin f'din is-sitwazzjoni, għaliex jiena meta dħalt fil-ministeru ma sibt l-ebda rapport jew l-ebda bidu ta' xi ħaġa li jindika li l-ministri ta' qabli responsabbli minn din l-awtorita' kienu qegħdin jirriflettu dan il-concern, dan l-inkwiet, dan in-nuqqas ta' sodisfazzjon tan-nies u jaraw għaliex qed jiġri?

Mela qed tippompja l- flus, għandek struttura li bażikament għandha r-riżorsi u l-kapaċitajiet u hija tajba imma l-end result m'huwiex qiegħed jissodisfa lill-poplu.

Allura hemm xi ħaġa ħażina along the line u jiena għalhekk kont nippretendi li nsib xi rapport dwar dan.

Ilkoll nafu, Madam Speaker, li kienet għajta popolari li parti mit-telfa tal-gvern ta' qabilna kienet ġejja minħabba l-Planning Authority.

Jien m'għamiltx l-istudju li għamel il-Partit Nazzjonalista llum fl-Oppożizzjoni imma ċert li dan għamluh u nemmen ukoll li meta din l-għajta kienet tingħad kien hemm parti verita' fiha għaliex kien hemm eluf ta' nies li ma kenux kuntenti bil-mod kif din l-awtorita' kienet qiegħda taħdem.

Issa hawnhekk aħna qegħdin nagħmlu eżerċizzju oġġettiv, bilanċjat u bil-kuxjenza ħalli dak li m'huwiex perfett - fid-dinja m'hawn xejn perfett - nagħmluh kemm kemm aħjar.

U nixtieq li dawk l-affarijiet negattivi li jkolli nsemmi fuq il-Planning Authority throughout dan id-dibattitu mbagħad ma jkunx hemm xi ħelu li jonfoħhom u jkabbarhom u jgħid li jiena qiegħed insawwat lill- Planning Authority.

Kull meta se nagħmel riferenzi negattivi - u dan ngħidu minn qalbi - dan m'iniex se nagħmlu biex nindika lil xi ħadd, m'iniex se nagħmlu biex noskura lil xi ħadd u lanqas biex naqta' qalb dak li jkun imma biex nagħmillu l-kuraġġ.

Jiena lil dan se ngħidu: Sal-lum jekk ħarisna fil-mera sibna li għandna dawn id-difetti.

Ejja nipprovaw nanalizzawhom flimkien u ejja nipprovaw nirranġawhom għaliex din hija awtorita' li trid tibqa' tgħix u trid tkun ta' servizz għaċ-ċittadin.".

Jiena qed nagħmel din ir-rimarka bil-quddiem għaliex sfortunatament f'dan il-pajjiż ma nistgħu naraw xejn dritt u b'mod oġġettiv jekk mhux b'mod partiġjan jew inkella b'mod preġudikat.

Jekk hemm min irid jagħmel xi kummenti oħra, jista' jagħmilhom kemm irid għaliex lili ma jdejquni xejn.

Pero' qiegħed niddikjara solennement li aħna għandna l-intenzjonijiet tajbin kollha u dawn għamilthom drabi oħra u nkompli nagħmilhom.

Jien naf x'għandi fil-kuxjenza tiegħi u għandi responsabbilta' u mbagħad ninjora kompletament allegazzjonijiet li jkunu infondati.

U jekk nagħmel xi rimarki negattivi - kif qed nagħmel diġa' - fuq l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, dawn qed nagħmilhom għaliex huwa fl-interess li nagħmluhom.

Ma nistgħux nitbissmu lejn xulxin u ngħidu li kollox sewwa u nitfgħuh taħt it-tapit.

Jiena għalhekk qed ngħid li meta ħadt over il-ministeru skantajt li l- kollegi tiegħi li kellhom kompetenzi f'din il-materja iktar minni - għaliex wieħed minnhom kien perit u jifhem iktar f'dawn l-affarijiet, u dan m'iniex qed ngħidu b'umilta' - ma kienu għamlu l-ebda rapport u l-ebda studju li għallinqas kien beda l-proċess ta' l-analisi ħalli naraw għaliex l- affarijiet kienu sejrin daqshekk ħażin, jekk huwa veru kienu sejrin daqshekk ħażin.

Għaliex hawn hi l-problema.

Inti trid tagħmel analisi ħalli tkun taf jekk il-perception tan-nies u dak li qed jgħidu fuq l- Awtorita' ta' l-Ippjanar huwiex veru.

Imbagħad jekk hija daqshekk ħażina trid tara fejn huma d-difetti u jekk issib dawn id-difetti tieħu l-miżuri ħalli tirranġahom.

Madam Speaker, id-dibattitu li se jsir f'din il-Kamra li nistenna li jkun interessanti ħafna, wieħed irid ipoġġih ukoll fil-parametri ta' pajjiżna.

Qed ngħid dan għaliex hemm differenza bejn meta jkollok awtorita' ta' l- ippjanar f'pajjiż kbir u meta jkollok awtorita' ta' l-ippjanar f'pajjiż żgħir bħal tagħna.

Pajjiżna huwa a small island state fejn it-territorju huwa żgħir u fejn l-iżvilupp, għall-grazzja t'Alla, huwa kbir.

Allura inti, fl-istess ħin li taf li inti ristrett b'territorju li huwa limitat, trid tipprova tlaqqa' flimkien l-eżiġenzi ta' l-iżvilupp, l-eżiġenzi tat- tkabbir ekonomiku u l-esiġenzi tal-ħarsien tal-livell soċjali.

Dawn huma fatturi li llum qegħdin nitkellmu ħafna fuqhom.

Barra minn hekk hemm anke l-konċett tal-vulnerability fejn inti iktar m'inti żgħir u ristrett u għandek obbligi ta' nazzjon, ta' pajjiż, inti tkun soġġett li titlef il- bilanċ iktar malajr.

Dan japplika għal ħafna affarijiet.

Japplika, per eżempju, għal kif neħilsu mill-iskart li għandna.

Dak li jiflaħ pajjiż ieħor aħna ma nifilħux għaliex m'hemmx proporzjon dirett bejn l-ammont u l- kobor u meta jkollok iċ-ċokon li għandna aħna, il-proporzjon jitlaq 'l barra mil-linja dritta u jibda jkun ta' periklu.

F'dan il-każ irrid ngħid li m'huwiex faċli għal kull bord jew awtorita' ta' l-ippjanar f'pajjiż żgħir bħal tagħna li żżewweġ flimkien u żżomm il- bilanċ bejn l-iżvilupp u l-ħarsien ta' l-ambjent tagħna.

Aktar u aktar meta dan inpoġġuh fil-kontest li dan l-istess ambjent irridu nħarsuh u rridu nissalvagwardawh imma fl-istess ħin, irridu jew ma rridux, ikollna nieħdu jew niddistruġġu partijiet minnu biex niżviluppawhom għall- bżonnijiet soċjali u ekonomiċi tagħna, ħalli mbagħad naqilgħu x'nieklu mill- iktar settur ekonomiku qawwi ta' pajjiżna, jiġifieri t-turiżmu.

Allura ma rridx inkun jien li nkun responsabbli mija fil-mija li rrid inżomm dan il- bilanċ għaliex huwa bilanċ prekarju u diffiċli u mhux la kemm wieħed iżommu.

Jiena dan la qiegħed ngħidu biex niskuża naħa u lanqas ħaġa oħra imma biex ikollna dibattitu on an even keel u nitilqu fuq linja dritta fejn naraw l-affarijiet b'mod oġġettiv.

GĦaliex wieħed jista' jgħid li kollox sewwa u jħares in-naħa l-oħra, jew jista' anke jikkritika bl-addoċċ u wkoll jħares in-naħa l-oħra, imma jekk irridu nkunu ġusti ma' min għamel sagrifiċċji biex waqqaf l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u biex bil-kuxjenza kollha jmexxiha sewwa - għalkemm forsi mhux dejjem irnexxa kif wieħed kien jixtieq - irridu nkunu ġusti ma' l-esiġenzi li titlob tmexxija ta' awtorita' bħal din.

Jekk niġu għall-kontroll ta' l-iżvilupp, li bħalma diġa' għidt huwa l- ikbar uġigħ ta' ras ta' din l-Awtorita', Madam Speaker, inti trid tara wkoll l-esiġenzi u d-drawwiet li għandna u l-iskumdita' ta' soċjeta' żgħira bħal tagħna fejn kulħadd jaf lil kulħadd u fejn kulħadd sfortunatament imdorri jimbotta ħalli jipprova jieħu dak li għandu jieħu.

Min-naħa l-oħra mbagħad irridu naraw l-esiġenzi u d-drittijiet li għandhom l-applikanti għal permess ta' żvilupp.

Per eżempju, inġib quddiem għajnejja investitur li qiegħed jipprova jinvesti biex ikompli jdawwar ir-rota ta' l-ekonomija.

Dan l-investitur għandu overdraft mal-bank ta' miljuni ta' liri u kull xahar li l-applikazzjoni tiegħu qiegħda tittardja qiegħed jiekol mill- profittabilita' tal-proġett li kellu f'rasu u li jista' jwasslu addirittura f'pożizzjoni li jekk tittawwal iżżejjed, biex ngħid hekk, ittellfu mill- profittabilita' ta' dan il-proġett.

M'hemmx dubju li dawn il-fatturi kollha - u jiena m'iniex insemmi kollox għaliex inkella ma tispiċċa qatt - huma kollha affarijiet li jidħlu f'din l- l-istorja ta' kif għandna nħarsu, kif għandna nikkritikaw u kif għandna nipprovaw nirranġaw din l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħalli tkun iktar effiċjenti.

Aħna ma nistgħux nagħtu kas erba' jew tmien fatturi biss u ninjoraw il-biżibilju ta' fatturi oħra li jidħlu f'din il-kwestjoni kollha, għax jekk nagħmlu hekk jiena ċert li kemm min hu knowledgeable fuq barra u kemm il-professjonisti li hemm fl-awtorita' jidħku bina u jgħidulna: Isma', intom m'intomx taraw il-problema kollha kemm hi imma qegħdin tħarsu lejn biċċa minnha.

U dan la jkun ġust ma' min qed iħaddem l-awtorita', la jkun ġust mal-poplu li jisma' mingħandna x'għandna ngħidu fuqha u lanqas ikun qed jgħin biex naslu għal dik is-soluzzjoni li hija ġusta u hija dik li rridu ħalli jkun hemm ekwita' u ġustizzja ma' kulħadd.

Aħna qegħdin ngħidu ċar u m'hemmx argument li l-bżonn ta' kontroll qiegħed hemm u Allaħares jintilef.

Allaħares jintilef għaliex innaqqsu mis- saħħa li għandha l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Allaħares jintilef għaliex ikollna l-korruzzjoni fl-awtorita'.

Allaħares jintilef għaliex nitilfu l- professjonalita' fl-awtorita'.

Allaħares jintilef għaliex irridu ngħaġġlu u nipprovaw inniżżlu l-livelli ta' kontroll; Allaħares jintilef għaliex ikun hemm min jimbotta u jkun hemm il-korruzzjoni fl-awtorita'.

Dawn l- affarijiet kemm-il darba ppriedkajthom fl-awtorita' u għidthom ukoll kemm ili ministru.

U dawn għidnihom bla ma qatt ippuntajna subgħajna lejn ħadd imma bħal meta l-kapillan jitla' fuq il-pulptu u jippriedka ħalli wieħed joqgħod attent.

Il-kappillan ma jsemmix it-tali jew it-talija u lanqas aħna - kif se ngħid iktar 'il quddiem - fl-istudji li għamilna rigward il- Planning Authority ma għamilna xi witch-hunt u lanqas għidna li se nipprovaw nagħmlu xi inkjesta.

L-ewwelnett ma kienx hemm fiex.

Kien hemm min ipprova jinterpreta li qegħdin nagħlu xi witch-hunt u li qegħdin nipprovaw nagħmlu xi inkjesta fuq xi ħadd pero' - din dejjem għidtha u nkompli ngħidha - l-istudji li għamilna aħna għamilnihom b'mod miftuħ u b'mod apert u bl-iskop wiesa' li tiġi analizzata l-awtorita' kollha u mhux xi individwi.

Kieku jkollna informazzjoni fuq xi individwi nagħmlu inkjesti fuq l-individwi pero' għall-grazzja ta' Alla sal-lum ma kellix għalfejn ngħid li se ninvestiga dipartiment jew individwu partikolari.

Nerġa' ngħid, dan m'iniex qed ngħidu biex nintgħoġob ma' xi ħadd imma qed ngħidu għaliex il-fatti huma fatti u minkejja l-allegazzjonijiet kollha li jkollna ma rridux niġġeneralizzaw u nagħtu l-impressjoni li kollox miexi bl- addoċċ, pero' mhux kollox qiegħed jagħti r-riżultati li wieħed kien jistenna.

Bħalma għidt, Madam Speaker, il-Gvern Laburista mill-bidu qal li din hija sitwazzjoni li hemm bżonn tirranġa ruħha.

Aħna ma stajniex nibqgħu mexjin kif konna u ma stajniex nibqgħu nisimgħu t-tgergir.

Aħna ma stajniex nibqgħu nżommu 'l bogħod u ngħidu li m'għandniex x'naqsmu u li din hija awtorita' awtonoma u allura ma jimportaniex.

Nerġa' ngħid - u dawn se nagħmilhom kważi bħala stqarrijiet ta' fidi, biex ngħid hekk - aħna nemmnu li l-awtorita' għandha rwol importanti ħafna x'taqdi f'dan il-pajjiż.

Nemmnu wkoll li bħal kull awtorita' u dipartiment ieħor din qiegħda hemmhekk mhux għall-gost li teżisti imma għas-servizz taċ-ċittadin, biex iċ- ċittadin jieħu dak is-servizz li għandu jieħu.

Allura ladarba din hija ssovvenzjonata mill-fondi pubbliċi - jiena ċert li anke l-privat jagħmel hekk - wieħed għandu jkun ċert li din topera b'effiċjenza, li tħaddem ċertu ekonomija, li tkun effettiva u iktar u iktar li tkun trasparenti.

Illum l- għajta tat-trasparenza qiegħda kullimkien imma wieħed ma jistax jaċċetta li ma jkollokx trasparenza f'awtorita' bħal din, speċjalment meta jirrealizza li qegħdin nitkellmu dwar proġetti u applikazzjonijiet li jilħqu l-miljuni ta' liri u mhux ftit mijiet ta' liri.

Biex l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tilħaq dawn l-għanijiet irid ikollha policies li jkunu magħrufa minn kulħadd u li jkunu available.

Bħala ċittadin, jiena għandi jkolli dritt li ngħid: X'inhi l-policy tal-Planning Authority fuq il-caravans?

X'inhi l-policy tal-Planning Authority fuq id- dish antennas?

Jiena m'iniex qed ngħid li din l-informazzjoni ma teżistix imma qed ngħid li għandi jkolli aċċess għaliha u qed ngħid x'inhuma l- prinċipji u kif se nagħmlu minn kollox biex dawn jidħlu iktar fil-prattika.

Wieħed jistenna wkoll li dawn il-proċeduri jkunu applikati b'ċerta regolarita' u konsistenza u kemm jista' jkun ikun hemm soġġettivita' mill- inqas ħalli mhux wieħed jinterpreta l-policy mod u ieħor jinterpretaha mod ieħor.

GĦaliex inkella jkun hemm min jgħidlek: Mela lil dak tawh permess u lili ma tawnix meta prattikament għandna l-istess kondizzjonijiet!

Dan il-Gvern jemmen ukoll, Madam Speaker, li jrid ikun hemm ċerta espedjenza.

Bil-Malti nużaw il-kelma "ħeffa" pero' ma rridx nifhem għaġġla u ferfuxija, fis-sens li qattusa għaġġelija tagħmel friegħ għomja, imma nifhem għaġġla u effiċjenza fl-istess ħin, fejn ċertu ħin u ċertu tul ikun aċċettabbli imma beyond that ikun daqsxejn waħda ż-żejjed.

Wieħed irid jara wkoll li taħt l-ebda ċirkostanza - inkluża l-imbottatura biex tgħaġġel - m'għandu jkun hemm tnaqqis jew ipperikolar tal-professjonalita' u l-imparzjalita' ta' l-uffiċjali tal-Planning Authority li jagħmlu x- xogħol tagħhom kif għandhom jagħmluh, u dawn fihom infushom ifissru integrita' u onesta'.

Qed ngħid dan għaliex huwa faċli u hemm ħafna lok fejn dawn in-nies li qegħdin f'din l-awtorita' jkunu esposti għat- tentazzjoni pero' dan kulħadd jafu.

Jiena minn hawnhekk insellem lil dak l- uffiċjal li ftit ġimgħat ilu mar jirrapporta lis-superjuri tiegħu attentat biex jikkorrompuh ħalli jaċċetta xi flus sabiex jagħmel l-affarijiet li mhux suppost jagħmel.

J'Alla l-impjegati kollha tal-Planning Authority iħarsu lejn dan l-eżempju ħalli jkun hemm min ipoġġi l-eżempju kif għandhom jimxu l-affarijiet.

Jiena konvint li l-biċċa l-kbira minnhom - forsi ma neskludix li xi wieħed jew tnejn setgħu żbaljaw - huma nies li jagħmlu x- xogħol tagħhom bis-sinċerita' u bl-onesta' u nawgura li dan kollu jkompli jsir.

Dan il-Gvern jemmen ukoll li biex l-Awtorita' ta' l-Ippjanar topera b'mod effettiv irid ikun hemm djalogu kontinwu bejnha u bejn min jistenna s- servizzi mingħandha, bħalma huma l-periti li kontinwament jiġu f'kuntatt magħha.

Allura jrid ikun hemm makkinarju kif dan il-kuntatt ikun assolutament kontinwu u anke approfondit u l-istess iċ-ċittadin, li huwa dak li qed jistenna s-servizz ta' l-awtorita'.

Il-bilanċ li wieħed irid iħares f'dan il-pajjiż għandu ċertu piż li fl-aħħar mill-aħħar jitlob mill- awtorita' li jkun hemm ċertu professjonalita' u ġudizzju li jkun impersonali - kważi kważi ġustizzja tal-qrati, biex ngħid hekk - u wkoll ċertu għaqal.

Pero' l-iktar ħaġa importanti hija li t-tħaddim ta' din is- sistema jgawdi r-rispett u l-fiduċja tal-poplu u li jkun fdat minnu għaliex jekk inti tagħmel dawn l-affarijiet kollha tajbin pero' ma tasalx biex tirbaħ ir-rispett tal-poplu li jkun qiegħed jistenna servizz mingħandek, allura tista' ma tagħmel xejn.

Qisek għandek raġel ta' l-affari tiegħu u serju imma li n-nies jaħsbu li huwa raġel ħażin.

Dak huwa miskin pero' xorta se jħarsu lejh b'għajn kerha.

GĦalhekk aħna nemmnu li rridu nagħmlu minn kollox biex din l-awtorita' bir-riformi li nistgħu nissuġġerixxu llum u drabi oħra, u wkoll bil-mod kif taħdem, tirbaħ ir-rispett u l-fiduċja tal- poplu.

Din f'għajnejn in-nies għandha tkun awtorita' li tkun irrispettata u fejn dak li jkun ibaxxi rasu u jgħid: La ddeċidiet hekk, allura jien inbaxxi rasi u naċċetta, u dan għaliex ma jkollux is-suspetti ta' nepotiżmu, ta' korruzzjoni u ta' affarijiet magħmulin bl-addoċċ.

U dan qed ngħidu ħalli nkunu poġġejna l-affarijiet fil-perspettiva t-tajba.

Fl-isfond ta' dan kollu, Madam Speaker, x'għamilna ħalli naraw li nirranġaw is- sitwazzjoni?

L-ewwel ħaġa li għamilt, bħalma għidt, bejn l-esperjenza li kelli fuq il- bord u anke l-ewwel xogħol li bdejt nisma' min-naħa l-oħra mill-aspett differenti ta' ministru responsabbli mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, fejn bdejt nara punti di vista differenti, hija li tlabt li jkun hemm rapport fuq il-management ta' din l-awtorita' mingħand xi ħadd li huwa indipendenti u li qatt ma kellu x'jaqsam magħha, f'dan il-każ is-Sur Carmelo Farrugia, li f'Diċembru tani dan ir-rapport.

Irrid ngħid li dan ma kienx intiż biex joqgħod jinqara min-nies fis-sens ta' stil letterarju imma kien rapport tekniku preliminari rigward l-ewwel impressjonijiet kif wieħed jista' jirranġa din l-awtorita'.

Irrid ngħid li jiena apprezzajt immens il-fatt li immedjatament li kien hemm din l-imbottatura, il-management team tad- Direttorat ta' l-Ippjanar għamlu rapport ħalli s-Sur Carmelo Farrugia jkun jista' jarah max-xogħol li kien qed jagħmel ħalli jipproduċi rapport iktar sostanzjali.

Kif qed ngħid, dan kien rapport tajjeb u fih ħafna x'wieħed jogħmod.

GĦalhekk kienet ħasra li min kien hemm qabli ma kienx imbotta lill-Planning Authority biex tagħmel dawn it-tip ta' rapporti ħalli hi stess tibda tħares lejn il-mera u tgħid: Dawn huma l-affarijiet li nista' nirranġa ħalli nkun iktar effiċjenti.

GĦalhekk ukoll nikkundannahom talli m'għamlu assolutament xejn f'dan il-kontest pero', kif qed ngħid, f'Diċemrbu konna qbadna t-triq ħalli nipprovaw nirranġaw l-affarijiet.

Ir- rapport tas-Sur Farrugia u r-rapport tal-Planning Directorate ikkumplentaw ħafna lil xulxin pero' iktar tard kien hemm dan l-aħħar rapport li qed insemmi u li, biex ngħid hekk, kien verżjoni riveduta ta' kollox.

Dan wasal għandi għall-ħabta ta' l-aħħar ta' Ġunju u jinkludi l-aħħar rakkmandazzjonijiet li l-Planning Authority għamlet b'mod formali - għax imbagħad, biex ngħid hekk, kien hemm ruxxmata rakkmandazzjonijiet - ħalli jgħinu biex din l-awtorita' titbiddel.

Issa meta aħna konna qegħdin nirċievu dan il-feedback kollu jien diġa' kont kuntent sa ċertu punt, u għidt: Mela fl-aħħar the ball has started rolling.

Xi ħadd jaf li jridu jsiru riformi, xi ħadd qed jinduna li hemm bżonn li nbiddlu l-affarijiet u lest jgħinna ħalli nbiddluhom.

Allura bejn entużjażmu żejjed - forsi kien hemm anke min ma kienx daqshekk entużjażmat - u bejn, nazzarda ngħid, anke xi interessi, kien hemm taħlita ta' affarijiet x'wieħed jista' jagħmel.

GĦalhekk jiena ħallejt li l- affarijiet jiddiġerixxu ruħhom bil-mod il-mod ħalli jibdew jissettiljaw u jibdew joqogħdu.

Pero' sadanittant fil-Planning Authority kien diġa' qiegħed jiġi rifless ċertu tibdil żgħir - li seta' jsir mhux neċessarjament bil-liġijiet - f'dak li huwa l-mod kif jitħaddmu l-affarijiet.

Jiġifieri fil-Planning Authority qed tqum kuxjenza u qamet kuxjenza li hemm bżonn li l-affarijiet jitbiddlu.

Iktar tard, Madam Speaker, wasalna biex nifformalizzaw l-azzjoni li ridna nieħdu biex l-affarijiet jirranġaw u eventwalment wara li kont irrelatajt xi darbtejn fil-Kabinett dwar x'kelli l-ħsieb jew x'ridt li nagħmel u ovvjament wara diskussjonijiet u konsultazzjonijiet kemm mal-Planning Authority u kemm ma' nies li stajt nafda fihom ħalli jgħinuni, ġie deċiż li jitwaqqaf sotto-kumitat tal-Kabinett.

Fil-fatt dan is-sotto-kumitat kellu l-iskop li jagħmel reviżjoni tal-leġislazzjoni, ta' l-istruttura u tal-mod kif topera l-Planning Authority.

Hawn ta' min jgħid li l-mandat kien li nagħmlu rakkmandazzjonijiet għal emendi fl-Att ta' l-1992 dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp u fuq il-proċeduri ta' l-awtorita' biex niddiskutuhom fil- Kabinett ħalli finalment inkunu nistgħu nimplimentawhom.

Kif diġa' għidt, dan is-sotto-kumitat tal-Kabinett ġie mwaqqaf fuq l-insistenza tal-Prim Ministru u tajnih din is-saħħa kollha bħala sotto-kumitat - bis-segretarju tal-Kabinett stess bħala segretarju - għaliex ridna nuru kemm din l- awtorita' hija importanti u ridna li kulħadd ikun jaf li f'rasna minn dejjem kellna l-ħsieb li nagħmlu l-affarijiet sew u b'mod serju għall- aħħar.

Fuq dan is-sotto-kumitat ovvjament kien hemm ic-chairman tal-Planning Authority, kien hemm rappreżentanti mill-Federation of Industry, mill- Kamra tal-Periti, mill-management efficieny unit u magħna kellna wkoll lil Dr Hugh Peralta li minn hawn nirringrazzjah tax-xogħol li għamel - aktar 'il quddiem se nirringrazzja lill-membri kollha li taw kontribut kbir f'dawn il-laqgħat li għamilna f'dan il-kumitat - li tlabnih biex ikun advisor politiku u mbagħad kien anke l-bniedem li għamel l-ewwel draft ta' l-emendi li għamilna.

Pero' jiddispjaċini ngħid li mill-ewwel kien jidher li jekk ridna nagħmlu x-xogħol bis-serjeta' ma stajniex naqdu l-mandat li tana l-Kabinett.

Jien ħadt ir-responsabbilta' li nfiehem lill-Kabinett li ma kienx possibbli nagħmlu reviżjoni daqshekk wiesgħa ta' dak li talab fil- leġislazzjoni, fl-istruttura u fl-operazzjoni at one go, aktar u aktar meta f'daqqa waħda minħabba li l-affarijiet bdew isiru akuti u bdejna nsibu aktar tgergir u l-perception bdiet tikber li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar sejra ħażin, iddeċidejna li jkun utli jekk nagħmlu xi ħaġa mmedjata ħalli nipprovaw insolvu parti minn din il-problema.

Allura ddeċidejt, bi qbil mal-Kabinett, li għal din id-darba nikkonċentraw iktar fuq l-emendi li se nressqu quddiem il-Parlament fuq dak li huwa l-proċess tal-kontroll ta' l- iżvilupp, jiġifieri d-development control.

U hemmhekk għidna li l-iktar li jgergru n-nies, l-iktar li jintlaqtu u l-iktar li hemm interface mal-poplu huwa fejn jidħlu talbiet għal permessi ta' żvilupp u dawn il-permessi jiġu approvati jew mhux approvati jew inkella jiġu miżmuma.

Allura għidna li l- ewwel eżerċizzju li nagħmlu se nagħmluh biex nipprovaw noħolqu emendi u suġġerimenti f'din il-linja.

Irrid ngħid li din li qed nagħmlu llum la hija s-soluzzjoni finali għall- problemi li għandha l-Planning Authority, la hija l-ewwel u l-aħħar emenda li se nagħmlu u lanqas qegħdin ngħidu li biha sibna ċ-ċavetta ta' kollox.

Ħalli nagħmluha ċara.

Dawn huma l-ewwel ftit emendi għal-liġi dwar l- ippjanar u nittama fil-Bambin li nerġa' niġi hawn drabi oħra b'emendi oħra għal din il-liġi għaliex għandha ħafna x'wieħed jeżamina u fuqhiex wieħed jitkellem u hemm ħafna fejn nirranġaw.

U għal min qed jikkritikana bil- quddiem u qed jgħid li m'aħna se nsolvu xejn, irrid ngħid li qed nagħmlu l- aħjar tagħna.

Dan żgur huwa aħjar milli għamel min kien hawn qabilna li qagħad jikkritika u ma ssuġerixxa xejn u m'għamel xejn.

Minn hawn nixtieq nirringrazzja lill-ħafna nies li kitbulna u bagħtu s-suġġerimenti tagħhom.

Mhux kulħadd jagħmel complaints, mhux kulħadd jakkuża bil-korruzzjoni, mhux veru.

Kien hemm ħafna ċittadini li bagħtu suġġerimenti, ittri kostruttivi u materjal li jgħinek biex tifforma opinjoni ta' kif għandhom imorru l- affarijiet u ta' dan jien nirringrazzja lil kulħadd.

Mela qed ngħid ċar li dawn huma l-ewwel batch ta' emendi li se nipprovaw għax wara kollox billi nippriedkaw hawnhekk u nagħmlu liġijiet, huma n-nies li hemm fil-Planning Authority li jridu jħaddmuhom dawn il-liġijiet.

Jien ngħid bil-quddiem li ninsab konvint li jekk jingħataw the right guidance u l-fiduċja li jixirqilhom se jħaddmu dawn l-emendi ħalli jkollna r-riżultat li qed nistennew.

Ma nistax neskludi li nsib xi iblaħ jew tnejn li jipprovaw jagħmlu l-bsaten fir-roti.

Nispera li ma jsirx hekk pero' jekk kemm-il darba naslu għal dawn l-affarijiet jien nitlob li min ikun li jekk jara li ma jaqbilx ma' din is-sistema, jekk assolutament ma jkunx jista' jaċċetta dawn l-affarijiet, aħjar ikun onest u jgħid li ma jridx jaħdem f'dak l-ambjent, li ma jaqbilx u li ma jridx jagħmel dawk l- affarijiet milli jibqa' f'postu u jfixkel dak li jkun qed jiġri.

Dan qed ngħidu mingħajr l-ebda rifless fuq ħadd imma qed ngħidu b'mod ġenerali.

Dan għidtu meta ħadt il-ministeru, meta mort id-Direttorat ta' l-European Union u meta għajjat lin-nies tiegħi fil-ministeru u għidtilhom: Isma', min irid jaħdem miegħi jien nagħtih il-fiduċja u hu jagħtini l-fiduċja imma min ma jaqbilx, minflok ma joqgħod hawn itellef, għandu jkun raġel u jgħid li dan ix-xogħol ma jgħoġbux, li ma jaqbilx ma' dawn l-affarijiet u nkunu nistgħu nitkellmu forsi jikkonvinċini jew nikkonvinċih.

Li ma nixtieqx żgur huwa li jkun hemm min jagħmel il-bsaten fir-roti.

Issa ħalli naraw daqsxejn fuq fuq - dwar dan se jkollna ċans nitkellmu aktar il-quddiem - fhiex jikkonsistu dawn it-tibdiliet li qed nitkellmu fuqhom.

Kif għidt, is-sotto-kumitat iltaqa' ħafna drabi wara xulxin għal sigħat twal bil-konsulenzi li kull wieħed kellu bżonn.

Fil-każ tal-Planning Authority, is-Sur Fabri li huwa c-chiarman, kellu miegħu kontinwament lill- Perit Godwin Cassar u nirringrazzjah minn hawnhekk - mhux qed niddejjaq ngħid li qiegħed hawnhekk - għax huwa bniedem li ilu mill-formolazzjoni tal-Planning Authority u għadu sal-lum jaħdem fil-policies tagħha u kien indispensabbli biex jgħin ħalli nkunu nafu fuqhiex qegħdin nitkellmu.

Kien ta' sodisfazzjon enormi għalija li kellna ċ-ċans li l-Planning Authority u d-direttur tagħha jkollhom diskussjoni faccia a faccia kontinwament mal-Kamra tal-Periti, ħaġa li ma nafx kemm kienet issir qabel, imma f'dan il-kumitat intlaħaq ċertu ammont ta' qbil li wassal biex għamilna affarijiet li dak iż-żmien ma kenux isiru.

Kien hemm qbil fuq ħafna affarijiet u se ngħid x'għamilna biex qbilna fuqhom.

Kien ikun hemm dan id-dibattitu kontinwu, dan il-qbil u nuqqas ta' qbil bejn il-Kamra tal- Periti u d-Direttorat tal-Planning Authority.

Mela aħna, kif qed ngħid, għandna taħlita ta' emendi fil-proċeduri u taħlita fil-liġijiet.

Waħda mill-affarijiet li naħsbu li għandha importanza u li tista' tgħin biex tmexxi s-sistema aħjar hija l-ħolqien ta' direttur fil-Planning Authority li se jkun responsabbli mill-amministrazzjoni u mill-audit.

(Interruzzjonijiet) Jien se nsemmihom biss u mhux se nidħol fid-dettall, imbagħad niddiskutuhom aktar fit-tul waqt id-dibattitu.

Fil-kompożizzjoni tal-bord tal-Planning Authority m'aħniex qed naraw tibdil u jiddispjaċini li mhux qed ikun hemm tibdil u ngħid għaliex.

Jien dejjem kont nhewden li nistgħu naslu għaż-żmien meta jkun hemm aktar awtonomija u inqas rappreżentanza tal-gvern fuq dan il-bord, pero' jiddispjaċini ngħid li bis-sitwazzjoni li sibna u d-diffikultajiet li għad hemm għadu kmieni biex il-gvern ineħħi jew inaqqas mill-membri li għandu fuq il-bord.

Allura għalissa ġie deċiż li l-kompożizzjoni tibqa' kif inhi bit-tama li 'l quddiem tant timxi tajjeb u tant ikun hemm żvilupp f'din l- awtorita' li nkunu nistgħu nnaqqsu minnhom.

Iddeċiedejna wkoll u qed nirrikkmandaw fl-emendi li l-kompożizzjoni tad- DCC, il-kumitat li jieħu ħsieb il-permessi tal-bini, it-tliet membri li normalment kienu jiġu mgħoddija mill-Planning Authority għad-DCC, dawn illum mhux se jkunu membri tal-bord stess imma se jkunu magħżula mill- Planning Authority minn barra l-bord ħalli kemm jista' jkun inżommu aktar l- indipendenza taż-żewġ korpi, jiġifieri tad-DCC u tal-Planning Authority.

Għalkemm nemmen li għandu jkun hemm id-dibattitu fil-pubbliku, li għandu jkun hemm il-laqgħat pubbliċi u li l-vot finali kemm tad-DCC u kemm tal- Planning Authority għandu jsir fil-pubbliku, inħass - dwar dan kien hemm qbil - li jekk ikun hemm talba, id-deliberazzjonijiet bejn il-membri tal- bord tad-DCC u tal-Planning Authority jsiru fil-magħluq.

Dan nafu mill- esperjenza u naħseb li l-kollega tiegħi l-Onor.

Michael Bonnici jaqbel miegħi li meta tkun qed tiddeċiedi fuq każ ħafna drabi ma tkunx liberu mija fil-mija biex tagħmel il-mistoqsijiet tiegħek wara li tkun smajt in-naħat kollha għaliex ikollok l-iżviluppaturi qegħdin hemmhekk bl-interessi tagħhom, iċ-ċittadini li jkollhom il-perceptions tagħhom u malli tagħmel ċerti mistoqsijiet bl-iktar mod bonarju biex tqajjem id-dubji ħalli tgħin lilek innifsek u lil sħabek jifformaw opinjoni u tiġi interpretat li qed titkellem kontra jew favur il-każ.

Meta jiġri hekk ma tħossokx liberu u tasal f'pożizzjoni li tgħidli mhijiex tajba biex tilħaq ġudizzju serju u tgħid: Aħjar ma nistaqsihiex din għax nista' ninbagħad jew nidher ikrah.

Mela allura qegħdin ngħidu li hemm il-fakulta' li jekk xi ħadd jitlob id- deliberazzjonijiet - wara kollox dan huwa proċess li jsir fil-qrati tagħna fejn għandek il-ġurati li wara li jisimgħu x-xhieda fil-pubbliku jiddeliberaw fil-privat imbagħad joħorġu bil-vot lest - fil-każ tal- Planning Authority qegħdin ngħidu li l-vot isir quddiem il-pubbliku.

Tkellimna wkoll u hemm emendi dwar kif se jkun kompost il-bord ta' l- appell u wara li rajna li qed ikun hemm wisq tendenza legalistika fid- deċiżjonijiet tal-bord ta' l-appell iddeċidejna li l-persuna prinċipali, li hu ic-chairman, ikun bniedem versed fil-planning iktar milli fl-aspetti legali.

Il-bniedem legali se jibqa' hemmhekk imma se nnaqqsu kemm jista' jkun it-tiġbid fit-tul.

Madam Speaker, ħaġa interessanti li se noħolqu f'dawn ir- rakkmandazzjonijiet huwa l-users' committee.

Għaliex se nagħmluh dan?

Dan se nagħmluh għaliex bħalma għidt xtaqna li jkun hemm aktar rappreżentanza fuq il-bord tal-Planning Authority pero' ma stajniex nagħmluha għalissa.

Dan il-users' committee li qegħdin noħolqu huwa l-kumitat ta' dawk l- entitajiet li huma the end users, jiġifieri ċ-ċittadin u l-iżviluppatur, li t-tnejn jintlaqtu mid-deċiżjonijiet ta' l-awtorita', il-periti u l- kunsilli lokali li jaħdmu magħha u l-għaqdiet ambjentali li huma wkoll interessati.

Jiġifieri se noħolqu dan il-bord li jkun ta' bejn seba' u ħdax- il ruħ u se naraw li kull għaqda ta' entita' nazzjonali jkollha membru fuq dan il-bord ħalli jkun watchdog, f'sens pożittiv, u jkun riflessjoni ta' dak li jgħidu n-nies, u jkun jista' jgħid li qed jaraw li hemm wisq tlajjar, jew li għandhom xamma ta' hekk.

Biss dan il-kumitat li se jkun qed jissorvelja x-xogħol m'huwa se jkollu l-ebda dritt li jindaħal lill- Planning Authority.

Jien ma rridx bord fuq bord, dan ma jeżistix.

Dan lanqas se jkollu dritt li jmur iqalleb fil-files tal-Planning Authority, għax se jkun maqtugħ minnha kompletament u se jirrapporta lill-ministru ħalli dawk il-complaints li jkollu jressaqhom lili u jien nara li l- affarijiet jiġu notifikati u rranġati.

'II quddiem irridu naraw kif jaħdmu l-funzjonijiet tiegħu.

Ħaġa oħra li qbilna dwarha kienet li ċerti policies, li kif għidna jkun hemm bżonn numru minnhom, għandhom ikunu approvati mill-Gvern.

Għaliex?

GĦax wara kollox il-Gvern għandu l-policies tiegħu.

Il-Gvern jitla' fuq mandat elettorali u għandu għanijiet li jrid iwettaq, allura ma jistax ma jkunx hemm affjatament bejn il-Planning Authority u l-Gvern.

Għal min diġa' qiegħed jikteb bl-addoċċ fil-gazzetti fuq dawn l-affarijiet, irrid ngħid li l-istructure plan kien approvat mill-Gvern b'maġġoranza minn dan il-Parlament, ir-review ta' l-istructure plan eventwalment ġiet approvata mill-Kabinett u mgħoddi mill-Parlament u anke l-local plans iridu jkunu approvati mill-Gvern.

Jiġifieri hawn qegħdin nitkellmu fuq proċess fejn il- Gvern irid jara li dawk il-policies huma konsistenti mal-politika tiegħu.

Dan ma jfissirx li se japplikahom hu u li se joqgħod jiddeċiedi jekk dik il- policy japplikahiex mod lil xi ħadd u mod ieħor lil xi ħaddieħor.

Din trid tapplikaha l-Planning Authority imma l-Gvern ikollu say f'dawk il-policies u ovvjament il-proċeduri jitħaddmu.

Għalhekk kien hemm qbil li jiġi ppubblikat manual li fih ikun hemm il- policies, il-kondizzjonijiet u l-proċeduri kollha li jitħaddmu mill- Planning Authority, għaliex wieħed mill-akbar ilmenti li kien hemm mill- Kamra tal-Periti kien li tant ħerġin policies li tkun taf b'erba' u teħel fil-ħames waħda.

Per eżempju, tagħmel l-applikazzjoni u jgħidulek għax għandek din u din u din.

Dan qalitu l-Kamra tal-Periti u aħna qegħdin nemmnu li jgħin ħafna jekk ikun hemm manual uffiċjali ta' dawn il-policies.

Jien bħala ċittadin għandi d-dritt li jkolli manual ħalli nkun naf x'inhuma l-policies, il-kondizzjonijiet u l-proċeduri tal-Planning Authority.

Għidna ukoll li r-review ta' l-istructure plan ġiet approvata.

Il-liġi fil-preżent tgħid li l-pjan ta' struttura jrid jiġi rivedut kull sentejn imma rajna li fil-prattika dan impossibbli li jsir għax diġa' qegħdin lura b'numru ta' snin.

Allura qed ngħidu li l-istructure plan, li wara kollox huwa xi ħaġa massiva, jiġi rivedut kull ħames snin ħalli jkun hemm iż- żmien li jitbiddel u jsir ix-xogħol li għandu jsir u fl-istess ħin ikun hemm ċerta kontinwita' u konsistenza.

Pero', kif diġa' għidt, jekk f'dawk il-ħames snin isir tibdil fil-gvern u dan ikollu priorities u politika differenti mill-Gvern ta' qablu, dan ma jistax jibqa' marbut b'dak l- istructure plan.

Aħna nemmnu u qed nissuġerixxu li bi qbil, b'riżoluzzjoni parlamentari u b'diskussjoni fil-Parlament ċerti policies għandhom jiġu mibdula within the structure plan innifsu.

Rigward dak li huwa l-kontroll ta' l-iżvilupp, aktar milli tibdil fil- liġi rajna tibdil f'dik li hija proċedura fejn għidna li għandu jkun hemm aktar konsultazzjoni u koperazzjoni bejn il-periti u l-uffiċjali ta' l- awtorita' u aktar qbil bejn il-perit li qed ipoġġi l-applikazzjoni u min qiegħed jaċċettaha.

Il-legal notice tagħti d-dritt lill-periti li jagħmlu ċerti xogħlijiet bla ma jkollhom għalfejn joqogħdu jagħmlu applikazzjoni lill-Planning Authority u jistennew fit-tul u bi qbil mal-Kamra tal-Periti u l-Planning Authority wessajna numru ta' żviluppi żgħar, u mhux daqshekk żgħar, li jistgħu jsiru mingħajr ma jkun hemm għalfejn isir dan ix-xogħol burokratiku kollu.

Dan qed isir biex nipprovaw innaqqsu x-xogħol u nħaffu għax l-objettiv finali huwa t-tħaffif tax-xogħol tal-Planning Authority u li jkun hemm aktar flow ta' permessi ħerġin.

Ħafna drabi nisimgħu li fl- ekonomija qed ikun hemm ċertu staġnar peress li mhux qed jingħataw permessi biżżejjed u allura mhux qed ikun hemm xogħol biżżejjed.

Hemm argumenti oħra għal dan pero' parti mir-raġuni tista' tkun din in-naqra ta' bottleneck li qed ikun hemm fil-ħruġ tal-permessi.

Allura aħna rajna li jkun validu jekk kemm-il darba permess ta' żvilupp, minflok ma jgħodd għal sena, kif kien sal-lum, nestenduh għal tliet snin.

Jekk kemm-il darba min ikun applika għal permess ma jagħmel xejn f'dawk it-tliet snin irid japplika mill-ġdid, jekk ikun beda x-xogħol u jiskorru t-tliet snin jista' jitlob għal extension u jekk kemm-il darba jkun hemm bżonn ta' aktar extensions kull darba jrid japplika għalihom.

Sal-lum kien hemm il-famużi tmien ġimgħat biex tingħata risposta għall- applikazzjoni li tkun għamilt, pero' nafu li bl-intenzjonijiet kollha tajbin li kien hemm fil-bidu din ma ħadmitx.

Allura issa qegħdin ngħidu li se ntawlu l-perijodu u nagħmluh ta' tliet xhur u qed inżommu f'rasna wkoll li dan hopefully se jkun fil-background ta' tħaffif mil-load tal-permessi li se jkollha l-Planning Authority minħabba dawn il-miżuri li qed nitkellmu fuqhom.

Din diġa' hemm min qed jipprova jkun kontroversjali fuqha pero' se nipprovawha ħalli naraw kif tmur.

Jiġifieri issa se nagħmlu sistemi differenti f'dawk li huma exempt works u fil-general development order li jistgħu jħaffu l-load minn fuq il-Planning Authority u anke l-appelli.

Waqt il-kumitat u waqt xi laqgħat oħra saru ċerti kalkoli by rule of thumb fejn irriżulta li bis-saħħa ta' dawn l-emendi li qegħdin nagħmlu x-xogħol se jitħaffef xi ftit u allura se jkun hemm iktar ċans li l-uffiċjali tal- Planning Authority jikkonċentraw aktar fuq dawk l-applikazzjonijiet li jkunu deħlin.

Allura se nagħtu perijodu ta' tnax-il ġimgħa u jekk kemm-il darba tibqa' ma tingħata l-ebda risposta - se nkun onest dwar x'inhu l- iskop, biex nipprovaw nimbottaw lill-Planning Authority biex taħdem kemm kemm iktar bil-ħeffa - ikun ifisser li l-permess ġie aċċettat.

Issa dan ma jfissirx li min japplika għal xi proġett ta' għoxrin blokk flats u fi tlett xhur ma jirċievi xejn għandu jifhem li ingħata l-permess.

Din irridu nispjegawha aħjar.

Aħna qegħdin ngħidu li dan il-provvediment huwa l-kontra ta' dak li kien hemm qabel, għax qabel is-sistema kienet li jekk ma tirċievi xejn tqis li huwa refusal.

Is-sistema li se nagħmlu issa tapplika jekk kemm-il darba t- talba tal-permess tkun għal oġġett li jkun qiegħed fejn diġa' hemm local plan, diġa' hemm il-linja, diġa' hemm ċerti parameters u trid tkun qed titlob dak li hu skond il-policies tal-Planning Authority.

Ma jridx ikun x'imkien fejn hemm permess biss għal tliet sulari, imbagħad tapplika għal erba' jew ħames sulari u għax l-applikazzjoni tiġi mwarrba - diġa' qegħdin nikkontemplaw li jista' jkun hemm korruzzjoni f'dan is-sens - wara li jgħaddu tliet xhur taħseb li għandek il-permess.

L-applikazzjoni trid tkun taqbel mal-policies ta' dak il-post.

Li titlob għal permess ta' tliet sulari fi three storey area iva, imma ma tistax titlob għal xi ħaġa li m'hijiex fil-policies ta' fejn qed tapplika.

Dan irridu niddiskutuh aktar il-quddiem, pero' mbagħad ovvjament jekk il-Planning Authority ikollha bżonn tieħu aktar fit-tul trid tiktiblek ittra rreġistrata fejn tagħtik ir- raġunijiet u jkollha estensjoni ta' 26 ġimgħa oħra.

Ovvjament dan ma japplikax għall-proġetti l-kbar u fejn ikun hemm bżonn ta' environmental impact assessment jew inkella environmental impact statement, għax f'dak il- każ jibda jiskorri ż-żmien minn hemmhekk.

Issa qed ngħidu wkoll li d-dritt ta' l-appell se jitwal u dak li jkun irid jagħti notice ta' l-appell fi żmien 30 ġurnata, pero' mbagħad qegħdin nagħmlu timeframe - jista' ma jirriżultax tajjeb imma qed nipprovaw - biex l-affarijiet ma jibqgħux għaddejjin ix-xhur u s-snin.

Irridu nkunu sensittivi lejn dak li jgħidu n-nies u dan hu l-iskop ta' l-eżerċizzju.

In-nies jgħidulek li ma jafux meta se jerġgħu jisimgħu l-appell u aħna qegħdin ngħidu li l-ewwel hearing tiegħu għallinqas irid isir fi żmien tliet xhur ħalli tkun taf fejn qiegħed.

Tajna wkoll ċerti drittijiet lill- individwu li jkun milqut b'conservation order, jiġifieri meta toħroġ ordni fejn ċertu bini jew raba' ma jkunx jista' jitmiss, l-individwu jkollu d- dritt li jkun jaf x'wassal għal dik id-deċiżjoni u kif ukoll li jikkontesta dik id-deċiżjoni fi żmien 30 ġurnata, minbarra ovvjament li jkollu d-dritt li jappella minnha.

F'dak li għandu x'jaqsam mad-deċiżjonijiet u l-votazzjonijiet fil- Planning Authority u fid-DCC għamilna l-proċedura - u hemm qbil fuqha din - li ma jistax ikun li nibqgħu inħallu lill-membri jastjenu waqt it-tehid ta' deċiżjoni.

Ħaġa li dejjem konna niddibattuha waqt il-laqgħat kienet jekk membru jistax jastjeni.

Aħna qed ngħidu li dan huwa korp kważi ġudizzjarju u jien ma nistax nimmaġina kif f'qorti jista' jkollok żewġ ġudikanti li jastjenu għax għandhom id-dritt li jastjenu.

Allura hawnhekk qegħdin insostnu li kull membru għandu d-dritt u l-obbligu li jiddeċiedi favur jew kontra, imma ma jistax jastjeni għaliex inkella jkun qiegħed iħarbat il- votazzjoni.

Issa rigward il-proċeduri f'dawk li huma permessi tal-bini, apparti li kif semmejt ikun hemm il-manual tal-policies - din m'hijiex parti mill-liġi pero' huwa tajjeb li ngħidha hawnhekk - qbilna wkoll fuq dik li hi l- proċedura li trid tiġi segwita, jiġifieri meta ssir l-applikazzjoni, meta tiġi aċċettata, kif tiġi pproċessata, meta tiġi maqtugħa u xi jsir warajha.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li jrid ikun hemm aktar affjatament bejn ir- receiving officer u l-perit privat li jressaq l-applikazzjoni.

Se jkun hemm anke minuting ta' dawk il-pariri li jingħataw lill-periti privati huma u jiddiskutu l-iżvilupp u se jkun hemm anke l-possibbilta' li l-perit stess jaħdem il-fees li għandu jħallas meta qegħdin nitkellmu fuq dawk li jgħidulhom lump payments - dawn ikunu standard u l-oħrajn jinħadmu minn ħaddieħor - imbagħad se jkun hemm ukoll check list ta' x'għandu bżonn il- perit meta jipprova jitfa' applikazzjoni.

Għaliex?

Għax ikun hemm ħafna tgergir li wara li jaċċettaw l-applikazzjoni jdum xahar jew xahrjen jistenna, mingħalih se jieħu risposta, u mbagħad jibagħtu jgħidulu li jonqos xi ritratt, xi pjanta jew xi ċertifikat.

Dawn huma kolla affarijiet li jistgħu jagħtu lok għal abbuż u li jgħinu biex itawlu l-proċess.

Mela issa hawnhekk qegħdin nitkellmu mhux fuq tibdil fil-liġi imma fuq tibdil fil-proċedura.

Ħaġa mportanti li l-periti kienu dejjem igergru kontra tagħha kienet li meta jidhru quddiem id-DCC u jiġu rinfaċċati b'refusal ta' l-applikazzjoni tagħhom u jingħataw ir-raġuni, dawn ma jkunux ippreparati biex jirrispondu immedjatament b'mod studjat għal dawk ir- raġunijiet.

Allura qegħdin ngħidu li meta l-każ ikun ġie rrifjutat mill- case officer - jiġifieri l-uffiċjal li jkun qed jistudja l-każ fil-Planning Authority biex wara jgħaddih lis-superjuri tiegħu jew inkella lid-DCC - għal deċiżjoni finali - dak ir-rapport għandu jintbagħat bil-quddiem lill- perit ħalli dan ikun ippreparat għalxiex se jkollu jargumenta biex jaqbeż għall-klijent tiegħu.

Imbagħad il-perit ikun tenut li jibgħat is- sottomissjonijiet u l-argumenti tiegħu bil-miktub lid-DCC.

Allura meta l- kumitat jiltaqa' jkollu quddiemu l-verzjoni tal-case officer u l-verzjoni tal-perit u b'hekk ikun qed jisma' ż-żewġt iqniepen.

Consideration f'dan il-każ ma jkunx hemm aktar għax tkun diġa' saret pero' jkollu dritt għall-appell.

Dawn huma dettalji li niddiskutuhom aktar 'il quddiem.

Jien qed nitkellem b'mod ġenerali dwar x'jista' jiġri.

Tkellimna wkoll u għamilna rakkmandazzjonijiet rigward drittijiet ta' third parties.

Bħalma taf is-Sinjorija Tiegħek, ftit xhur ilu kellna deċiżjoni tal-qorti li tat aspett differenti għad-drittijiet ta' third parties li jkunu mdaħħlin f'dawn l-affarijiet.

Aħna għidna li filwaqt li rridu nirrispettaw dak id-dritt, ovvjament irridu nillimitawh għal dawk li jkunu għamlu sottomissjonijiet kuntrarji għall-iżvilupp mill-bidunett.

Dawn ikunu parti in causa mill-bidu u jidħlu f'liema stadju jridu.

Ovvjament hemm ukoll dawk li huma sottomissjonijiet vessatorji - dawk biex jaħlu ż-żmien - imma dak wieħed irid jaħseb għalihom aktar 'il quddiem.

Bażikament dawn huma r-riformi li tkellimna fuqhom.

Forsi qabżuli xi affarijiet imma ovvjament meta mbagħad nibdew niddiskutu nibdew insemmuhom.

Irrid ngħid ukoll li ma' l-emendi tal-liġi - għax aħna ridna nagħmlu xi ħaġa ħafna magħluqa f'dan il-qasam ta' l-ippjanar tal-permessi - ippublikajna wkoll dak li ngħidulu instrument of delegation.

Hawnhekk għamilniha ċara u ddistingwejna liema huma dawk il-każi li għandhom jiġu diskussi u deċiżi mill-case officers, liema huma dawk il-każi li jistgħu jibqgħu fil-livell tad-DCC mingħajr ma jitilgħu quddiem il-Planning Authority u liema huma l-każi li għandhom imorru quddiem il-Planning Authority.

U dan għaliex għamilnih?

Jien dan insistejt fuqu għaliex bl- intenzjonijiet kollha tajbin, abbużi saru.

Fil-passat jiddispjaċini ngħid li saru abbużi fejn każi ta' ċertu kobor u ta' ċerta entita' flok ġew quddiem il-Planning Authority baqgħu fil-livell aktar baxx tad-DCC jew inkella fil-livell tal-case officers.

L-entita', l-kobor u l-impatt ta' ċerti proġetti kienu tali li kienu jitolbu l-invervent tal-board tal- Planning Authority u mhux li l-piż jintrefa' mid-DCC.

Dawn huma affarijiet li ġraw, affarijiet li anke wieħed ipprova jinvestiga u jara għaliex.

U jiena għalhekk ngħid li meta nibda nisma' u naqra f'ċerta sezzjoni tal- media li dawn l-affarijiet se jfallu, meta min qed jidderieġi jmissu jaf aħjar - għaliex fost id-diretturi hemm min kien imexxi din l-awtorita', u jaf x'qed ngħid, għax kellu ċerta influwenza fuq id-DCC permezz ta' ċerti nies ....

Żgur li min huwa responsabbli jmissu jara li ma jħallix ċerta kitba għaddejja fuq il-gazzetti tiegħu.

Dawn l-affarijiet ifallu jekk inħallu nies bħalma kien hemm f'ċerti żmenijiet li kienu addirittura jpoġġu l-files fejn iridu huma u jressquhom quddiem id-DCC meta jgħidulhom huma.

Imma dan inħalluh għal aktar 'il quddiem.

Jien nista' ngħid hawnhekk - u jistgħu jixduh il-membri tal-Planning Authority - li fi tmien xhur qatt ma ppruvajt ninfluwenza lil ħadd fid-DCC jew fil-Planning Authority.

Qatt ma bgħatt ittri jew nies biex jinfluwenzjaw, kif kien jagħmel ħaddieħor.

Hekk kien jagħmel ħaddieħor.

Għalhekk qegħdin ngħidu li hemm bżonn iktar indipendenza tad-DCC u hemm bżonn aktar awtonomija.

B'hekk nies serji jitħallew jaħdmu bis-serjeta' u mhux jiġu nfluwenzati imbagħad bl-ipokrezija kollha nikkritikaw lill- Planning Authority.

Jien meta kkritikajt dejjem għamiltu bl-ikbar sinċerita'.

Meta nara li hemm bżonn nikkritika, jien se nikkritika b'mod kostruttiv, pero' qatt ma jien se nindaħal fejn m'għandix nindaħal.

Qatt m'jien se ninfluwenza fejn m'għandix ninfluwenza, kif kien isir qabel.

Għalhekk għamilna institute of delegation li jiddefinixxi ċar fejn għandhom jidħlu l-kompetenzi.

Biex ma jiġrix bħal meta kellna każ ta' 40 tomna art li ġew żviluppati fejn Ħaż-Żebbuġ.

Jien kont membru fil-Planning Authority u qatt ma konna nafu b'dan il-kas għaliex in-nies tad-DCC għaddewh f'dak il- livell.

Dan m'għandux ikun.

Hemm ċerti affarijiet li għandhom jaslu sa ċertu livell.

Il-case officers għandu jkollhom ċerti kompetenzi, li jieħdu deċiżjonijiet fil-livell tagħhom, imma hemm ċerti affarijiet li minħabba l- kobor tagħhom u minħabba s-sensittivita' tal-post fejn ikunu, għandhom jitilgħu quddiem il-board tal-Planning Authority li għandu jkun ultimament responsabbli għal dawn id-deċiżjonijiet.

Barra hekk, bi pjaċir ngħid li kien hemm ukoll - din ġiet ippubblikata u poġġejtha fuq il-Mejda tal-Kamra - dik li hija magħrufa bħala general development order, il-GDO.

Semmejtha diġa' u nispjega fil-qasir x'inhi.

Il-periti wara kollox huma professjonisti li għandhom il-kompetenzi u r- responsabbiltajiet tagħhom.

Dawn mhumiex ebeti.

Kien hemm ftehim li lill- periti nagħtuhom kemm kemm iktar free hand u aktar poter f'dak li jistgħu jagħmlu.

B'hekk, per eżempju, biex tagħmel tieqa żgħira ma toqgħodx tmur għand l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Qed inġib eżempju redikolu imma kemm il- Kamra tal-Periti u kemm jien inħossuna kuntenti li żviluppi żgħar - u forsi kemm kemm aktar kbar mill-eżempju li ġibt - jistgħu jsiru bla ma joqogħdu jgħaddu mill-burokrazija ta' l-applikazzjonijiet.

Għaliex għamilnieh dan?

Dan m'għamilnihx biex inċekknu jew inneħħu l-awtorita' tal- Planning Authority.

Lanqas għamilnieh biex nagħtu xi poter lill-periti imma biex ikun hemm servizz aħjar liċ-ċittadin li jgħid: Isma' jien mort għand perit u rranġajt.

Dan qisek mort għand tabib, jagħmillek dak li jista' jagħmel hu u jibagħtek l-isptar jekk ikun hemm bżonn.

Imma hemm żgur ħafna affarijiet li l-perit jista' jagħmel bla ma joqgħod jidħol f'din il-ħafna burokrazija.

Din il-GDO il-ġdida twessa' ħafna din il-kompetenza.

Minn hawn nappella lill-periti li jridu jkunu responsabbli għaliex issa qegħdin nitfgħu fuqhom responsabbilta' aktar biex jimxu ma' l-ordnijiet u mar- regolamenti tal-policy.

Jien, Madam Speaker, naħseb li nieqaf hawnhekk għaliex il-ħin jidher li sar pero' ngħid waħda biss.

Dan li qegħdin nagħmlu - nerġa' nirripeti lili nnifsi - qegħdin nagħmluh bħala l-ewwel attentat ħalli nippruvaw nirranġaw l-operat tal-Planning Authority.

Qegħdin nagħmluh bl- intenzjonijiet tajbin kollha u b'għan wieħed, l-għan li din l-awtorita' tkun aktar effiċjenti u li ċ-ċittadin ikun moqdi aħjar.

Wara li mill-ġdid nerġa' nirringrazzja l-membri kollha tal-bord li għinuna biex naslu għal dawn il-ftit emendi li qed inressqu, nappella għall-koperazzjoni ta' kulħadd.

Huwa fl-interess ta' kulħadd li pajjiżna jiġi mħares mill-over development u mill-ispekulaturi, li sfortunatament ma jarawx l-interess ġenerali jew l-ambjent, imma xi wħud minnhom jaraw li jagħmlu erba' soldi malajr.

Sfortunatament hemm min jipprova jġiegħel lil min jaqbeż u jinjora r-regolamenti u jagħlaq għajn waħda jew tnejn.

Dawn ir-regolamenti jistgħu ma jkunux perfetti, u 'l quddiem nistgħu nibdluhom ukoll, imma rridu nammettu li m'aħniex allat.

Aħna fallibbli u jekk il'quddiem - u anke waqt id-diskussjoni - nikkonvinċi ruħi li xi emendi mhumiex fid- direzzjoni t-tajba, lest li nagħmel l-emendi li hemm bżonn.

Din mhijiex xi liġi li nistgħu ngħidu li niżlet mill-Monte Sinai u rridu naċċettawha.

Qegħdin nagħmlu xi ħaġa li nippruvaw nagħtuha dik il-bixra li tkun effettiva.

Suġġerimenti tajba huma dejjem milqugħin u ma tagħmilx differenza jekk ikunux ġejjin mingħand sieħbi, min-naħa l-oħra, mingħand il- periti jew mingħand l-FOI; l-aqwa li jkunu suġġerimenti tajbin ħalli nagħmlu Planning Authority effiċjenti.

Jien konvint, Madam Speaker, li fl-aħħar tad-dibattitu, wara li nkunu smajna d-diskussjonijiet - li jien nippretendi li jkunu tekniċi u anke professjonali ħafna u lest biex nismagħhom - inqum hawn u ngħid: Iva, għad għandi fiduċja li dawn l-emendi li se ndaħħlu se jkunu mħaddmin tajjeb minn nies professjonisti li hemm fil-Planning Authority u se jkunu mħarsin mill- periti li jridu jħaddmuhom.

Jien konvint li anke l-poplu se jara titjib u se jkun aktar sodisfatt.

Ovvjament il-poplu jrid jifhem li nbiddlu kemm inbiddlu, r-regolamenti se jibqgħu xorta.

Wieħed ma jistax ma jagħmilx regolamenti.

Il-poplu ma jistax jaqbad u jneħħi r-regolamenti u jagħmel li jrid.

Jien qed inwissi minn hawn bħalma wissejt diġa' anke drabi oħra li dan huwa l-ewwel batch ta' emendi.

Jien nista' ngħid minn issa li l-intenzjonijiet huma li dan l- istess kumitat li ħareġ dawn l-emendi, issa se jagħmel emendi dwar l- enforcement.

Din hija l-iktar pjaga li hawn fil-pajjiż li kulħadd jieħu l- liġi f'idejh u kulħadd jagħmel li jrid.

Jekk il-Bambin irid, darb' oħra nerġa' niġi hawnhekk b'batch ta' emendi li jipprovaw jagħmlu l-enforcement aktar effettiv.

Dan mhux qed nagħmluh għalina jew għall-Planning Authority imma qed nagħmluh għall-ġid tal-poplu Malti.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament.

F'12.00p.m id-diskussjoni ġiet interrota u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lum, l- Erbgħa, 16 ta' Lulju, 1997 fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - it- Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar Garanziji ta' Self lil Impriżi Żgħar - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Hemm rimarki?

L-Onor.

Edwin Grech.

ONOR.

EDWIN GRECH: Fil-ħin li għandi rrid nagħmel riferenza għad-diskors li għamel l-Onor.

Joe Cassar fl-Aġġornament ta' nhar it-Tnejn, 7 ta' Lulju, 1997.

L-Onor.

Membru għamel attakk mill-iktar partiġjan kontra tiegħi, speċjalment dwar il-qasam tax-xogħol u l-koperattivi.

Meta qrajt it- transcript tad-diskors tiegħu ftit stajt nifhem x'ried jgħid tant kemm kien imħawwad id-diskors li għamel.

Veru li kienet seduta ta' fil-għaxija u wieħed ikun xi daqsxejn għajjien imma bħal ħafna drabi oħra, li issa din il- Kamra drathom, id-diskors ta' l-Onor.

Cassar kellu karatteristiċi partikolari.

Politiku li jiġi fil-Parlament u jgħid affarijiet li hu stess ma jkunx jaf humiex veri mhux talli ma jkunx politiku serju u responsabbli iżda jkun politiku li jikkontradixxi dik il-fiduċja fdata lilu mill-elettorat.

L-Onor.

Membru kkritikani li r-rapport fuq il-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ, li kont ordnajt jien meta ħadt il-kariga ta' ministru, ma kien hemm ebda follow-up tiegħu.

L-ewwelnett meta poġġejt dan ir-rapport fuq il- Mejda tal-Kamra kont stqarrejt li, għalkemm kont aċċettajt ir-rapport, ma kienx ifisser li jien kont naqbel ma' dak kollu li kien jgħid.

Ir-rapport kien fih ħafna affarijiet li kont naqbel magħhom u kien hemm oħrajn li ma kontx.

Veru li kont ktibt liċ-chairman tal-bord il-ġdid ta' l-ETC fejn jien mhux biss għaddejtilhom ir-rapport imma ndikajtilhom ukoll id- direzzjonijiet strateġiċi ġodda li jien personalment deherli li kellu jieħu l-bord.

Lill-Onor.

Cassar ngħidlu li ma kien hemm l-ebda kontradizzjonif'dak li wettaq il-bord ta' l-ETC.

Fil-fatt il-bord tad- diretturi approva, per eżempju, li jsir dik li jgħidulha customer perception survey.

Barra minn hekk, waqt li jibqa' għaddej bix-xogħol normali tiegħu, iddeċieda li biex l-ETC tiġi rianimata, jagħti konsiderazzjoni lil dak li joħroġ minn dan is-survey.

Jiġifieri anke l- kummenti tal-pubbliku se jkunu miġbura u analizzati b'mod xjentifiku.

Dan biex l-affarijiet isiru kemm jista' jkun professjonalment u bis-serjeta', u mhux kif jaħsibhom l-Onor.

Cassar.

Ma ninsewx li l-istess rapport jgħid li taħt l-amministrazzjoni preċedenti - meta kien responsabbli għall-ETC l- Onor. Cassar, - l-ETC ma kellhiex politika ċara u politika ġenerali dwar il-qasam tax-xogħol.

L-Onor.

Cassar qal li meta tara ċ-ċifri kollha f'daqqa ssib li ma fihom l-ebda tifsira.

Jien lill-Onor.

Membru ngħidlu li wara tant snin li kien ilu responsabbli għall-ETC, baqa' ma jifhimx l-istatistika u ċ-ċifri li kienet u għadha toħroġ l-istess ETC.

Per eżempju, il-metodu kif tinġabar l- istatistika u kif tinħadem għadu l-istess bħal qabel.

Id-differenza hija li l-istatistika qed toħorġ b'mod aktar regolari milli kienet fi żmienu, għax aħna amministrazzjoni trasparenti u hekk irridu nibqgħu sejrin.

Jekk iċ-ċifri għall-Onor.

Cassar ma jfissru xejn, dik hija problema tiegħu.

Allura għalfejn jitlob din l-informazzjoni kollha jekk lanqas huwa kapaċi jifhimha u janalizzaha?

L-Onor.

Membru issa qed jammetti li tant għandu tagħrif u statistika għad-dispożizzjoni tiegħu - grazzi għall-Gvern li qed jagħtihielu - u tant iffanga f'din l-informazzjoni li lanqas jaf x'ser jagħmel biha u lanqas jaf kif se jinterpreta din l-istatistika li kostantement u ad nauseam jitlob huwa stess!

L-Onor.

Cassar qalilna li minn dan ir-rapport li kont ikkummissjonajt ma sar xejn.

Hawn aktar għaxxaqha għax qed juri li la jsegwi dak li tagħmel l-ETC mill-media, la jsegwi l-informazzjoni li tingħata mill-Parlament u lanqas iżomm kuntatt mad-direttur appuntat mill-kap tiegħu stess fuq il- bord ta' l-ETC.

Ħalli nagħtih daqsxejn ħjiel dwar x'qed tagħmel l-ETC.

Huwa semma l-funds ta' l-IDA, l-Industrial Development Act.

Dan huwa fond li l-Gvern jagħti biex jitqassam fl-industrija.

L-Onor.

Cassar imissu jaf li f'dan il-fund sibna rebus.

Dan kien ir-rebus li l-istess awdituri kienu indikaw fil-management letter tagħhom mar-rapport tas-sena l-oħra fuq il- finanzi u t-tmexxija tal-korporazzjoni.

Ngħidlu x'għamilna s'issa.

Il- bord appuntat minni mill-ewwel talab li noħolqu action plan biex in- nuqqasijiet serji indikati fil-management letter - u hawnhekk nixtieq inpoġġi kopja tal-management letter ta' l-awdituri wara r-rapport li għamlu s-sena l-oħra - jiġu indirizzati u solvuti.

U din ta' l-IDA hija waħda biss minnhom.

Fuq din il-materja l-Onor.

Cassar imissu jaf li l-ETC u l- MDC għaddejin b'eżerċizzju ddettaljat biex jistabilixxu kriterji ċari, serji u trasparenti li fuqhom diġa' mħaddma l-iskema ta' l-IDA.

Din hija ħaġa li l-awdituri rrapportaw li kienet nieqsa ħafna fi żmien l- amministrazzjoni l-oħra.

Semma wkoll ix-xogħol fil-komunita'.

Anke dan dejqu lill-Onor.

Cassar!

Irrid nikkonfermalu li dawk l-iskemi fejn l-ETC taħdem mal-komunita' mhux biss għadhom għaddejjin imma saħħaħnihom minn dak iż-żmien 'l hawn.

Ikkummenta wkoll dwar ir-reġistrar.

Li rrid ngħidlu lill-Onor.

Cassar hu li jinsab miżinformat ħafna dwar x'qed jiġri.

Aħna mhux reġistrar aktar rigoruż beħsiebna nerġgħu nintroduċu.

Aħna se nintroduċu sistema ta' reġistrar u taħriġ marbutin flimkien biex b'hekk nindirizzaw aktar direttament il-ħtiġijiet partikolari tan-nies bla xogħol.

Issa ngħaddi biex inwieġeb b'mod aktar ġeneriku għall-kritika rħisa, żleali u mhux informata ta' l-Onor.

Cassar.

L-Onor.

Cassar imissu jkun jaf li mindu ġie ppubblikat ir-rapport li rrefera għalih hu, waqt li l-bord tad-diretturi baqa' għaddej bix-xogħol normali tiegħu, dejjem sab il-ħin biex jiddiskuti dan ir-rapport biċċa biċċa sa ma jasal biex jagħmel ir-rakkmandazzjonijiet tiegħu lili u lill- ministeru tiegħi ħalli mbagħad jien ngħaddih lill-Gvern.

U allura tajjeb li nfakkar lill-Onor.

Cassar li waqt li kien qed jagħmel dan kollu, il-bord ħa wkoll diversi inizjattivi ġodda biex nagħmlu l-ETC aktar pro-attiva.

Fost dawn insemmi, per eżempju, t-taħriġ li beda għas-self employed wara talba ta' sieħbi l-Onor.

Gavin Gulia.

Proġett ieħor huwa t-taħriġ ġdid li qed nagħmlu għall-qasam tat-turiżmu li qed isir b'kordinament ma' l- Institute of Tourism Studies u ma' l-MHRA.

Insemmi wkoll it-taħriġ li qed nagħmlu għall-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku.

Hawnhekk qed nagħtu taħriġ għas-sewwieqa biex indaħħlulhom sens ta' customer care.

Jekk qara l-gazzetta tal-lum seta' jara wkoll l-inizjattiva li bdejna ma' l-FOI u l-MDC biex nagħmlu night institute for further technical education, biex ikollna taħriġ kontinwu tal-gradi tekniċi li hemm tant bżonn fl- industrija tagħna.

B'hekk mhux biss nassiguraw l-impjiegi eżistenti iżda nattiraw aktar investiment barrani għall-pajjiżna.

Irrid infaħħar ukoll l- inizjattiva l-oħra li ħadet l-ETC f'dak li ngħidulu xahar ta' impjiegi u taħriġ li għamlet tul ix-xahar ta' Mejju fil-Kottonera.

Din il-ħaġa se tiġi rripetuta matul ix-xahar ta' Awissu f'San Pawl il-Baħar u f'Wied il-Għajn.

Imbagħad għandna programm ieħor f'Ottubru li se jsir fil-Mosta.

Altru milli l-ETC m'għamlet xejn, bħalma qal hu.

Permezz ta' dawn l-inizjattivi l-korporazzjoni qed issir aktar u aktar pro-attiva u iktar trasparenti għall-ħtiġijiet taċ-ċittadin.

Issa ħa ngħid xi ħaġa fuq il-koperattivi.

L-Onor.

Cassar azzarda jgħid hekk:

"Illum nafu f'liema stat qiegħed il-bord tal-koperattivi u l-fond tal- koperattivi."

Iżda waqaf hemm u għandu raġun jieqaf hemm għax jaf f'liema stat ħalla dan il-qasam meta huwa stess kien responsabbli għalih.

Li ma semmiex l-Onor.

Membru hu li fi żmienu l-fond ċentrali waqaf jiffunzjona wara li hu, meta kien segretarju parlamentari - mhux jiena jew il-bord li waqqaft jiena imma hu fiż-żmien l-amministrazzjoni l-oħra - biddel ir-regolamenti mingħajr konsultazzjoni ta' xejn mal-koperattivi.

Għamilha li huma l-koperattivi stess li jikkontribwixxu għal dan il-fond mingħajr ma kkonsultahom xejn u qabad u biddel ir-regolamenti.

Dan l-għemil ta' l-Onor.

Cassar wassal biex kisser għal kollox il-fiduċja reċiproka li għandha teżisti bejn ir- rappreżentanti tal-koperattivi u l-bord tal-koperattivi rispettivament.

U għalhekk għandi pjaċir inħabbar hawnhekk fil-Kamra li, wara konsultazzjonijiet mal-partijiet kollha, ġew imħejjija regolamenti ġodda biex dak li kisser l-Onor.

Cassar jerġa' jitranġa.

Fi ftit żmien ieħor beħsiebni nippreżenta dawn ir-regolamenti f'din il-Kamra li bħalissa qegħdin għand l-Attorney General.

Kontra dak li rrapporta l-Onor.

Cassar irrid nirrikonoxxi x-xogħol siewi li qed jagħmel il-bord il-ġdid tal-koperattivi li waqqaft jien.

Biżżejjed ngħid li minn Ottubru ta' l-1996 s'issa, in-numru ta' koperattivi ġodda tela' għal sitta.

B'hekk in-numru totali ta' koperattivi li qegħdin jiffunzjonaw fil-preżent issa tela' għal 40.

Dan ifisser, Madam Speaker, li 15% tal-koperattivi eżistenti bdew jiffunzjonaw taħt it-tmexxija Laburista, jiġifieri fl-aħħar tmien xhur.

Altru li mhux kollox imkisser fil- koperattivi, bħalma qal l-Onor.

Cassar.

Dan in-numru ta' koperattivi u ż- żieda li nrexxielna nagħmlu huwa sinifikanti ħafna, speċjalment din is-sena meta qegħdin niċċelebraw l-50 sena mit-twelid tal-Moviment tal-Koperattivi f'Malta.

Kien fl-1947 li twaqqfet l-ewwel koperattiva agrikola taħt l- ordinanza u r-regolamenti li kienu saru mill-Gvern Laburista ta' dak iż- żmien.

Dan iċċelebrajnieh nhar il-Ġimgħa, 11 ta' Lulju, 1997 fil-fiera tan- Naxxar bit-twelid ta' żewġ koperattivi oħra.

Jiġifieri meta jiġi l-Onor.

Cassar f'din il-Kamra u jiddiskrivi l-istand li kellhom l-koperattivi bħala wieħed fqir din is-sena, dik affari tiegħu.

Jista' jgħid li jrid, aħna ma naqblux miegħu u lanqas il-kwantita' ta' nies li żaru dan l-istand ma jaqblu miegħu.

Dakinhar ta' l-aġġornament, l-Onor.

Cassar ma ra xejn sejjer tajjeb fil- ministeru tiegħi.

Aħna nħallu liċ-ċittadini biex jiġġudikaw jekk is- servizzi li qed noffrulhom humiex kif konna wegħdnihom fil-programm elettorali tagħna.

Dan kien programm li jagħżilna mill-partiti l-oħra billi l-poplu għamel l-għażla ċara tiegħu.

Kienet għażla li tat mandat b'maġġoranza assoluta biex il-Partit Laburista jerġa' jieħu t-tmexxija ta' dan il-pajjiż u jmexxih b'mod modern u b'mod trasparenti għall-ġid taċ- ċittadini kollha.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Bertu Pace.

ONOR.

BERTU PACE: Madam Speaker, dan l-aġġornament se niddedikah fuq is- servizz pubbliku.

Irrid nistaqsi dwar kemm hu ppreparat is-servizz pubbliku li jilqa' l-isfidi politiċi, ekonomiċi u soċjali tal-pajjiż fil-ġejjieni qarib qabel jaqleb il-millenju l-ġdid.

Insemmi biss li s-servizz pubbliku fit-totalita' jiġbor l-impjiegi ta' eluf kbar ta' nies.

Meta wieħed iqabbel il-proporzjon taċ-ċifri ma' dik tas-settur privat isib li s-servizz pubbliku huwa mgħobbi b'numru ta' nies li hu ferm iżjed għoli minn dak meħtieġ għal pajjiż żgħir bħal tagħna.

Madam Speaker, ta' min jgħid li fil-ġurnali dehru rapporti li kienu jgħidu li d-Direttur Ġenerali fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru qed iniedi kampanja biex jagħti award lil kull min ikun ta sehem eċċezzjonali matul is- sena ta' qabel.

Din l-inizjattiva hija tajba għax b'hekk forsi d-dehra tas- servizz mal-pubbliku titjieb u toħloq ftit motivazzjoni fiċ-ċivil.

F'rapport ieħor is-Segretarju Permanenti fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru ħabbar li n-numru ta' uffiċjali mpjegati mal-MITTS niżel għal inqas min- nofs minn dak li kien sitt xhur ilu meta kien għad hemm l-MSU u ġie ddikjarat uffiċjalment li t-tberbiq ta' flus f'dan ir-rigward issa qed jiġi evalwat aħjar.

Madam Speaker, istituzzjoni li għalkemm ilha teżisti għal numru ta' snin hi kważi minsija hija l-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.

Fil-fatt meta dan l-aħħar il-Prim Ministru qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapport ta' din il-kummissjoni jien stagħġibt bin-nuqqas ta' informazzjoni li fih għax għalkemm dan suppost jagħti informazzjoni dwar l-andament taċ-ċivil in ġenerali din l-informazzjoni ma jagħtihiex.

Jien nistqarr li ma nafx jekk ir-rapporti ta' qabel kienx ikun fihom xi forma ta' ġudizzju fuq il-miri u l-aspirazzjonijiet tas-servizz pubbliku b'mod ġenerali, pero' li kummissjoni ta' daqstant importanza tippreżenta rapport daqshekk fjakk la jirrifletti tajjeb fuq min ippreżenta r-rapport u lanqas fuq iċ-ċivil bħala istituzzjoni pubblika li trid twieġeb għax-xogħol li qed titħallas għalih.

Il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku għandha tirrifletti l-polz tas- servizz, anzi biex ngħid hekk għandha tkun ir-ruħ taċ-ċivil, jiġifieri dik il-pressa li tagħti l-ħajja lis-servizz pubbliku.

Ladarba d-dehra ġenerali tas-servizz pubbliku hija waħda mwiegħra, l-kummissjoni ma tistax taħrab mir-responsabbilta' tagħha u mill-piż ta' dan in-nuqqas, pero' naturalment dan il-piż irid jinġarr ukoll minn oħrajn.

Madam Speaker, is-servizzi li jagħtu d-dipartimenti tal-gvern lill- pubbliku qed jilħqu l-livell mixtieq?

Nieħdu d-Dipartiment tal-Posta, kemm kif kien kif ukoll kif inhu bħalissa, fejn ittra impostata lokalment ma tasalx dakinhar stess imma l-għada.

GĦalkemm hemm dipartimenti li ħaqqhom l- ikbar tifħir, bħad-Dipartiment tar-Reġistrazzjoni ta' l-Artijiet, hemm oħrajn li ma nafux fejn jinsabu.

X'impatt qed tħalli l-Kummissjoni dwar is- Servizz Pubbliku biex l-effiċjenza fiċ-ċivil tkun tista' tinħass verament u mhux fil-ħolm biss?

L-ebda kampanja ta' pubbliċita' professjonali ma tista' tbiddel dak li hu reali.

Fil-fatt jingħad li l-livell ta' dixxiplina u ta' effiċjenza fis-servizz ċivili huwa ferm fqir, kemm jekk dan tikkalkolah dipartiment dipartiment, kif ukoll jekk tikkalkolah fuq bażi ta' eluf ta' impjegati li ma jagħtux rendikont ta' xogħolhom.

Madam Speaker, bħalma l-Awditur tal-Verifika suppost li jerfa' l-piż tar- responsabbilta' għal dak li hu nfiq pubbliku billi jiċċekkja u jivverifika dak l-infiq li jkun sar b'mod straordinarju, hekk ukoll il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku għandha tħares madwarha biex tara li l-impjegati fid- dipartimenti tal-gvern qed jagħtu s-servizz mitlub minn min iħallas it- taxxa.

Dan ma jfissirx li l-membri tal-kummissjoni għandhom jagħmluha ta' pulizija għax illum jeżistu metodi tajbin biżżejjed għal tmexxija professjonali fejn messaġġ li jkun mogħti mill-ogħla livell jasal fl-inqas livell.

Pero' li jiġri huwa - bħalma qed jiġri fid-Dipartiment tal- Verifika - li l-enerġija ta' din il-kummissjoni qed tinħela fuq eżerċizzju inutli ta' ftit importanza jew ta' portata li tista' ssir mil-livelli eżekuttivi, bil-konsegwenza li kollox ikun jidher miexi sew, fis-sens li flus il-poplu qed jintnefqu sewwa meta, bħalma jaf kulħadd, l-ineffiċjenza, l-iskartar, l-għażż u s-serq huma rampanti.

Fil-fatt iktar iva milli le, wara nofs inhar lill-uffiċjali ta' dipartiment tal-gvern għandek issibhom jilagħbu l-logħob fuq il-computer.

Dawn huma fatti magħrufa biżżejjed, pero' ħafna drabi min ikun responsabbli lanqas biss ikun irid ifittex x'inhuma l-funzjonijiet veri ta' l-istituzzjoni tiegħu, aħseb u ara kemm jasal biex iġib lill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku dik li suppost hi, jiġifieri li tispira l-ideal ta' karriera fiċ-ċivil u li tnissel fiduċja f'min iħallas it-taxxa biex b'hekk iċ-checks and balances fiċ-ċivil ikunu jiffunzjonaw sew.

Hawnhekk ma rrid nirriferi bl-ebda mod għal xi individwi speċifiċi, anzi nista' ngħid li jien qed nirriferi għall- istituzzjoni.

Madam Speaker, hawn ikolli nistaqsi: L-individwi li servew f'din il- kummissjoni kif ippersonifikawha fl-imgħoddi?

Fil-fatt kien hemm kummissjoni li pprovat tikser il-barrieri kbar li sabet quddiemha, pero' r- riżultat kien diżastruż għax l-ideat kienu antikwati u maqtugħin mir- realta' tal-ħajja u min ried jagħmel xi ħaġa għamel sforz dgħajjef imma ħaseb li ħadd ma jaf daqsu u spiċċa biex iktar għamel deni milli ġid.

Hawnhekk qed nirriferi għal dak il-famuż eżami li kien sar biex principals jilħqu senior principals fejn ir-riżultat aħħari kien li min kellu l- kapaċita' neċessarja spiċċa disgustat u diżappuntat biex seta' jintlaħaq l- iskop ta' min ħoloq dan l-eżerċizzju mill-bidu nett ħalli jiġu aġevolati oħrajn għal skopijiet politiċi.

Madam Speaker, dan kollu sar taħt il-kappa ta' lbies nadif legali u minkejja dan kollu l-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku aċċettat li tiġi abbużata biex tkun l-istrument li bih jitwettqu ċerti inġustizzji.

Hija verament ħasra li fost dawk l-individwi li ħadu dawn id-deċiżjonijiet, liema deċiżjonijiet fid-deher kienu jidhru ġusti imma fil-fatt kienu inġusti ħafna, hemm min reġa' ingħata responsabbiltajiet oħra anke taħt din l-amministrazzjoni.

Dawn l-individwi wrew biċ-ċar li huma m'għandhomx viżjoni ta' tmexxija moderna imma madanakollu llum dawn xorta għadhom igawdu l-fiduċja ta' l-istituzzjoni tas-servizz pubbliku.

Din hija verament ħasra għax il-progress ibati meta nies magħluqin ġewwa d-dlam ta' l-imgħoddi jibqgħu influwenti.

Madam Speaker, għalhekk jien illum irrid nieħu l-okkażjoni li nappella lill-Gvern preżenti biex jara sew min għandu jitpoġġa fuq awtorita' daqstant importanti bħalma hi l-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku u biex jistudja x'għandhom ikunu l-veri funzjonijiet ta' din il-kummissjoni.

Il- Gvern għandu jara wkoll li din il-kummissjoni jkollha pjan ta' azzjoni li jmur oltre ċ-ċifri aritmetiċi bla sens u li din tkun verament il-mutur tar- riforma.

L-amministrazzjoni preċedenti kienet taħseb li s-servizz se jitjieb permezz tal-MSU li kien immexxi mill-barranin, pero' din l- amministrazzjoni għandha tara li l-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku taqdi l-ħteġijiet tas-servizz verament u tnissel fl-ispirtu ta' kull impjegat dik il-ħtieġa ta' bidla biex ikollna servizz pubbliku verament modern u effiċjenti.

Madam Speaker, il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku għandha tispira riformi mingħajr pressjoni, liema riformi għandhom isiru permezz ta' inizjattivi ġenwini li jsiru mid-dipartimenti tal-gvern stess u protetti mill-prinċipji u mill-gwidi ta' l-istess kummissjoni.

Din għandha tara wkoll li r-riżultat tal-performance tagħha ma tfasslux fuq il-bażi ta' kemm isiru laqgħat jew ta' kemm joħorġu sejħiet għal applikazzjonijiet imma fuq kemm kwalunkwe ċittadin li jkun talab servizz mingħand dipartiment ikun inqeda tajjeb u malajr, kif ukoll fuq kemm l-amministrazzjoni pubblika tista' tibda tiftaħar li tgawdi l-iżjed perċentwal baxx ta' abbuż fis-sick leave.

Din il-kummissjoni għandha tiftaħar li s-servizz ċivili ħa diversi inizjattivi biex ikabbar il-livell ta' l-għajxien u l-iżvilupp ekonomiku tal-pajjiż.

Madam Speaker, huma dawn il-parametri li l-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku għandha turi fir-rapporti futuri tagħha.

Din il-kummissjoni tiswa lit-taxpayer madwar Lm150,000 fis-sena imma jekk wieħed jara x'kontribut tat din il-kummissjoni u l-membri individwali tagħha fl-imgħoddi ssib vojt kbir.

Kieku wieħed kellu jevalwa t-tajjeb li jista' joħroġ mill- funzjonijiet u mir-responsabbiltajiet ta' din il-kummissjoni żgur li jsib li ċ-ċivil għandu jkollu ġejjieni li jkun kburi bih.

Hija ħaġa ċerta li meta f'ċirkostanzi diffiċli ċ-ċivil juri biċ-ċar li huwa kapaċi jilħaq l- ogħla livelli dawn ir-riżultati jibdew jitpoġġew fil-vera perspettiva tagħhom ħalli min ikun jixraqlu l-mertu jieħdu f'waqtu.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla l-Erbgħa 16 ta' Lulju, 1997 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA - FONDI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm mill-fondi vvotati għall-1997 għal Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija globalment kienu intnefqu sat-30 ta' Ġunju, 1997?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sat-30 ta' Ġunju 1997, il-Kunsill Malti għax- Xjenza u Teknoloġija uża s-somma ta' Lm68,367 mill-voti vvotati għas-sena 1997.

BARRAKKA TA' FUQ - TELESCOPES

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara jistgħux isiru t- tiswijiet meħtieġa jew jinbidlu t-telescopes fil-Barrakka ta' Fuq fil-Belt?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-manutenzjoni tat-telescopes fil-ġonna hija responsabbilta' tal-kuntrattur li għamel dawn it-telescopes.

Sfortunatament dawn huma soġġetti kontinwament għal vandaliżmu.

Il- kuntrattur se jiġi mitlub jagħmel it-tiswijiet meħtieġa.

TAXXI INTERNI - KUNTRATTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew reġistrati kuntratti ta' trasferimenti ta' proprjeta' inter vivos; u causa mortis mad-Dipartiment tat-Taxxi Interni matul Ġunju, 1997?

ONOR.

LEO BRINCAT: In-numru ta' kuntratti li ġew rreġistrati mad- Dipartiment tat-Taxxi Interni matul Ġunju, 1997 jammontaw għal 959 inter vivos u 152 causa mortis.

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għall-perijodu 1 ta' April sal-31 ta' Ġunju, 1997 kemm ġew impjegati persuni:- (a) b'kuntratt indefinit; (b) b'kuntratt definit; (c) on a casual basis; (d) konsulenti; u (e) kemm ingħataw transfers fid- dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entitajiet statutorji ndipendenti, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll efettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

Jista' l- Prim Ministru jagħti l-informazzjoni skond il-Ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fiha ġew impjegati l-persuni ndikati minnu u fil-każ tal-persuni ndikati taħt (b) u (c) jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

ALFRED SANT: Żewġ tabelli (A) u (B) li juru l-informazzjoni mitluba fir-rigward tal-ministeru tiegħi għall-perijodu 1 ta' April, 1997 sat-30 ta' Ġunju, 1997 tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

L-Onor.

Membru għamel l-istess mistoqsija lill-Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru bin-numru 6971.

Dan il- Ministru ser jagħti tweġiba separata, inkluża informazzjoni dwar il- Korporazzjoni Telemalta.

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għall-perijodu 1 ta' April sal-31 ta' Ġunju, 1997 kemm ġew impjegati persuni:- a) b'kuntratt indefinit; b) b'kuntratt definit; c) on a casual basis; d) konsulenti; u e) kemm ingħataw transfers fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entitajiet statutorji ndipendenti, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti l-informazzjoni skond il-Ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fiha ġew impjegati l-persuni ndikati minnu u fil-każ tal-persuni ndikati taħt (b) u (c) ipoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar.

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid għall-perjodu 1 ta' April sal-31 ta' Ġunju, 1997, kemm ġew impjegati persuni:- a) b'kuntratt indefinit; b) b'kuntratt definit; c) on a casual basis; d) konsulenti; u e) kemm ingħataw transfers fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entitajiet statutorji ndipendenti, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il- Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal- kunsilli lokali?

Jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni skond il- Ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fiha ġew impjegati l-persuni ndikati minnu u fil-każ tal-persuni ndikati taħt (b) u (c) ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-informazzjoni mitluba tqiegħdet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid għall-perjodu 1 ta' April sal-31 ta' Ġunju, 1997, kemm ġew impjegati persuni:- a) b'kuntratt indefinit; b) b'kuntratt definit; c) on a casual basis; d) konsulenti; u e) kemm ingħataw transfers fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entitajiet statutorji ndipendenti, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

Jista' l-Ministru jagħti l- informazzjoni skond il-Ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fiha ġew impjegati l-persuni ndikati minnu u fil-kas tal-persuni ndikati taħt (b) u (c) ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid għall-perjodu 1 ta' April sal-31 ta' Ġunju, 1997 kemm ġew impjegati persuni:- a) b'kuntratt indefinit; b) b'kuntratt definit; c) on a casual basis; d) konsulenti; u e) kemm ingħataw transfers fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entitajiet statutorji ndipendenti, entitajiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

ONOR.

CHARLES MANGION: Fil-ministeru tiegħi mill-1 ta' April sat-30 ta' Ġunju,1997 ġiet ingaġġata persuna waħda b'kuntratt definit.

Din il-persuna ġiet ingaġġata bħala Messaġġier.

Kopja tal-kuntratt definit tpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Ma ġiet impjegata ebda persuna b'kuntratt indefinit.

Nixtieq inżid, iżda li hemm proċeduri għaddejjin biex ic-Chairman tal- Planning Council tal-Pjan ta' Żvilupp għan-Nofsinhar jiġi mogħti kuntratt definit fuq bażi part-time.

Dwar it-tielet parti tad-domanda, ma ġew imqabbda ebda konsulenti ġodda fil-ministeru tiegħi u fid-dipartiment u kummissjonijiet li jaqgħu taħti fl- istess perijodu.

Rigward transfers li ngħataw fil-ministeru tiegħi fl-istess perjodu, dawn kienu kif ġej:-

|Head Office |3 | |Qrati ta' Malta |5 | |Permanent Law reform |1 | |Commission | | |Dipartimenti tal-Kunsilli |1 | |Lokali | |

KAĊĊA/INSIB - LIĊENZJA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm applikanti jistennew ħalli jagħmlu l-eżami biex ikunu jistgħu jingħataw liċenzja biex jikkaċċjaw u jonsbu?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-applikazzjoni għal-liċenzja tal-kaċċa u/jew ta' l- insib lill-kummissarju tal-Pulizija.

Dan jgħaddihom lid-Dipartiment għall- Ħarsien ta' l-Ambjent biex isir l-eżami qabel ma toħroġ il-liċenzja.

L-aħħar lista li ntbagħtet lid-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent waslet fit-8 ta' Lulju, 1997.

Din kien fiha 122 applikant li joqogħdu Malta u 31 li joqogħdu Għawdex.

L-eżamijiet isiru kull nhar ta' Sibt, għaliex instab li l-attendenza tkun aktar faċli għall-applikanti; kull darba isir għal madwar 60 applikanti.

L- applikanti li isimhom deher fuq il-lista li d-dipartiment irċieva fit-8 ta' Lulju, 1997 kollha ġew informati meta se jsirilhom l-eżami; kif inhuma nformati dawk l-applikanti kollha li isimhom deher fuq il-lista mwassla qabel it-8 ta' Lulju, 1997.

Għalhekk id-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent m'għandu l-ebda applikazzjoni pendenti li dwarha ma tteħditx azzjoni.

KAĊĊA - ANNIMALI MAQBUDA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti breakdown tad-diversi għasafar, rettili jew annimali oħra li ġew f'idejn id-dipartiment din is-sena u s-sena l-oħra?

Jista' jgħid kemm kien in-numru ta' dawn il-ħlejjaq f'kull każ u kif ġew f'idejn id-dipartiment?

Kemm mietu waqt li kienu qed jieħdu ħsiebhom il-membri tad-dipartiment u x'sar mill-oħrajn?

ONOR.

GEORGE VELLA: Matul l-1996 u anke matul din is-sena id-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent ġie mitlub l-għajnuna in konnessjoni ma' annimali ħajjin jew mejtin kemm minn dipartimenti oħra tal-Gvern bħad-Dwana u l-Pulizija kif ukoll minn membri tal-pubbliku li huma konxji mill-bżonn ta' miżuri favur il-ħarsien ta' l-annimali:

Matul l-1996, l-annimali li ġew konfiskati u kienu f'idejh id-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent kienu dawn:

1) Għasafar 1188 eżemplar maqsumin hekk:

a) 71 għasfur ta' l-għana ħajjin importati illegalment mit-Tunisija.

b) 335 għasfur ta' l-għana ħajjin importati b'dokumenti foloz mill- Ingilterra.

c) 223 għasfur ta' l-għana ħajjin importati illegalment mil-Libja.

d) 195 għasfur ta' l-għana ħajjin importati illegalment mill-Italja.

e) 287 ġlud ta' l-għasafar kollha protetti kemm f'Malta kif ukoll fl- Eġittu (tajr tal-priża, Irsieset, Egretti u tajr ieħor ikkulurit) maqtula u importati llegalment.

f) 2 Barbaġann ħajjin importati illegalment mill-Eġittu.

g) 3 tajr tal-priża wieħed minnhom ħaj, importati llegalment mil-Libja.

h) 72 għasafar fil-maġġoranza protetti, kollha feruti li ġew miġjuba mill-pubbliku Malti.

2) 165 rettili maqsuma hekk:

a) 147 fekrun ta' l-art importati llegalment mill-Libja.

b) 5 ġlud ta' sriep importati llegalment mil-Libja.

c) 2 ġlud ta' kukkudrilli importati llegalment mil-Libja.

d) 7 speċi ta' gremxul ħajjin maqbuda mill-pulizija kollha mportati mingħajr dokumenti.

e) 4 speċi ta' sriep ħajjin maqbuda mill-pulizija kollha mportati mingħajr dokumenti:

3) Mammiferi - 2 eżemplari

a) Avorju ta' iljunfant importata bla dokumenti mill-Eġittu.

b) Ġilda ta' Leoparda importata llegalment mil-Libja.

Matul 1997 l-annimali li ġew f'idejn id-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l- Ambjent sal-ġurnata tal-lum kienu dawn:

a) 220 għasfur ta' l-għana ħajjin importanti llegalment mit-Tunisija.

b) 139 ġlud ta' l-għasafar protetti (Pelikani, Palettuni, Irsieset, għasafar tal-baħar u tal-plajja, tajr tal-priża, u għasafar ikkuluriti oħra) importati mill-Eġittu, illegalment f'bagalji abbandunati mingħajr tikketti u ndikazzjoni ta' sidhom.

c) 86 ġlud u karkassi ta' għasafar protetti maqbuda lokalment.

d) 10 għasafar protetti u feruti miġjuba mill-pubbliku.

2) Mammiferi - 82 eżemplari

a) 81 biċċa avorju maħdum importat bla dokumenti.

b) 1 farfett il-lejl protett u mejjet.

3) Rettili - 304 eżemplar

a) 304 fekruna ta' l-art importati illegalment mill-Libja.

Nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li dawk l-annimali importati llegalment li kienu ħajjin, ma kenux trasportati skond il- kondizzjonijiet ta' l-IATA (International Air Travel Association) u għalhekk minħabba l-kondizzjonijiet ħżiena li kienu fihom, perċentaġġ għoli mietu wara ftit sigħat.

L-eżemplari l-oħra għadhom f'idejn id-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l- Ambjent minħabba li l-każi għadhom sub judice.

FORZI ARMATI - AIR SEARCHES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' rikjesti għall-air searches mill-air squadrom ta' l-AFM is-sena l-oħra u din is-sena?

Kemm kien in-numru ta' operazzjonijiet ta' salvataġġ li wettqu l-helicopters ta' l-Armata s-sena l- oħra u din is-sena?

Kemm ġew salvati nies is-sena l-oħra u din is-sena?

Kemm kien in-numru ta' pazjenti trasportati mill-isptar ta' Għawdex is-sena l-oħra u din is-sena?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub qiegħed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

FORZI ARMATI - SULDATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' suldati li kellhom is-servizz meħtieġ biex jikkwalifikaw għal-long and efficient service medal illi ngħataw il- membri tal-Forzi Armati taħt l-amministrazzjoni l-oħra?

Kemm ingħataw minn dawn il-medalji u kemm kien hemm membri tal-Forzi Armati li għalkemm kellhom iż-żmien meħtieġ ma ngħatawx din il-medalja?

Billi din il-medalja tingħata fuq rakkmandazzjoni ta' l-uffiċjal kmandant tas-sezzjoni partikolari, fejn din ma ngħatatx, hemm raġunijiet bil-miktub għaliex ma ngħatax?

ONOR.

ALFRED SANT: Skond l-Avviż Legali Numru 105 ta' l-1990 il-Midalji għal Servizz Twil u Effiċjenti jingħataw lil dawk il-membri li jkunu għamlu b'kollox 18-il sena ta' servizz effiċjenti b'karattru u kondotta impekkabbli matul iż-żmien kollu.

L-Uffiċjali Kmandanti tar-Reġimenti huma obbligati li jirrakkomandaw biss lil dawk li matul is-servizz kollu tagħhom ikunu pprovaw lilhom infushom b'kull mod denji li jirċievu l- midalja.

Ninsab informat li l-għadd ta' suldati li kellhom is-servizz meħtieġ taħt l-Amministrazzjoni l-oħra kien ta' 439.

Minn dawn 384 ingħataw din il-midalja filwaqt li l-bqija ma kkwalifikawx.

Ninsab informat ukoll li mhux bilfors li jingħataw raġunijiet bil-miktub fejn ma ssirx rakkomandazzjoni.

Iżda kull individwu li ma jkunx ikkwalifika għandu d- dritt iressaq il-każ tiegħu lill-Uffiċjal Kmandant tar-Reġiment tiegħu kif ukoll lill-Kmandant tal-Forzi Armati ta' Malta skond il-proċeduri normali tal-militar.

SAĦĦA - TRASPORT TA' MORDA LEJN L-ISPTAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu r- rikjesti għal trasport ta' morda lejn l-isptar permezz ta' ambulanzi s-sena l-oħra u din is-sena?

Kemm minn dawn ir-rikjesti kienu fil-fatt hoaxes?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba hija kif ġej:

|RIKJESTI |RIKJEST|RIKJESTI| |BIN-NURSE|I |HOAXES | | |MINGĦAJ| | | |R NURSE| | |8819 |4099 |275 |

SENA 1997 (SAL-LUM)

|RIKJESTI |RIKJEST|RIKJESTI| |BIN-NURSE|I |HOAXES | | |MINGĦAJ| | | |R NURSE| | |4632 |2775 |153 |

PULIZIJA - BOMBI HOAXES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienu n-numru ta' bombi hoaxes irrapportati lill- pulizija jew lill-Armata f'dawn l-aħħar għaxar snin?

Fejn suppost illi kienu dawn il-bombi li wara li saret it-tfittxija għalihom b'ħafna ħela ta' ħin biża' u ħela ta' flus il-poplu, ma nstab xejn?

Dawn il-hoaxes jiġu nvestigati mill-pulizija?

Jekk iva, kien hemm xi każ fejn persuni tressqu l-qorti f'dan iż-żmien?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub qiegħed jinġabar u tweġiba dettaljata tingħata f'xi seduta oħra.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA - SAFAR

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 6361?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 6361 f'Seduta Nru. 94.

ĊUMNIJA - IMPJANT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar fiex waslu l-pjani għat-tisfija tad-drenaġġ li kellhom iwasslu biex fis-sena 2000 ma jkunx hawn affluent li jintefa' direttament fil-baħar, jekk ma jkunx issaffa?

Meta hu mistenni li jinbeda x-xogħol fuq l-impjant taċ-Ċumnija?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-pjani għas-sistema tad-drenaġġ fit-Tramuntana ta' Malta huma mfassla fis-sejħa għall-offerti li ġiet ippubblikati biex id- Dipartiment tad-Drenaġġ jakkwista s-servizz ta' konsulenti biex jiġi mfassal Master Plan għal din iz-zona.

L-Onor.

Interpellant diġa' ġie mwieġeb f'dan ir-rigward f'mistoqsija parlamentari numru 6984.

Għal dak li għandu x'jaqsam man-Nofs in-Nhar ta' Malta, d-Dipartiment tad- Drenaġġ mistenni li joħroġ sejħa għall-offerti ta' konsulenza biex jiġi mfassal Master Plan għal din iz-zona biex jitħarsu l-interessi kollha possibbli u jitnaqqas kemm jista' jkun l-impatt ambjentali tal-proġett meħtieġa.

F'Għawdex ix-xogħol ta' disinn finali ta' l-impjant jista' jinbeda la darba l-istudju ta' l-impatt ambjentali jkun intemm.

Dan l-istudju huwa mistenni li jinbeda din is-sena.

SKEJJEL - JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar in-numru ta' studenti li għaddew mill-eżami tal-Junior Lyceum din is-sena?

Mil-liema skejjel kienu ġejjin l-istudenti li għaddew?

Jista' l-Ministru jgħid (bħala numru totali) kemm kien in-numru ta' studenti li ġabu "A" f'kull suġġett li qagħdu għalih?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

TURIŻMU - SELF-CATERING ESTABLISHMENTS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar in-numru ta' sodod li hemm reġistrati mal- Ministeru tat-Turiżmu f'dawk li huma self-catering establishments?

Kif inhuma maqsuma dawn is-sodod fid-diversi nħawi ta' Malta u Għawdex lokal lokal?

Ta' liema kategorija huma s-sodod hekk reġistrati?

ONOR.

KARMENU VELLA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari 7064.

H.C.E.B - BINI TA' LUKANDI ĠODDA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar kemm daħlu applikazzjonijiet ġodda għall-bini ta' lukandi, guest houses u holiday appartments għand l-H.C.E.B. mill- 1/11/96 sal-lum?

F'liema lokalita' jinstabu?

Ta' liema grad huma l-istabbilimenti li talbu tali permess?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar.

MAJJAL

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar l-ammont ta' majjal li nqatel kull ġimgħa (f'numru u f'piż) mill-1/5/97 sal-lum?

Kemm minn dan il-majjal kien ta' grade A u kemm ta' grade inqas?

Kemm kien l-ammont ta' majjal li ma nbiegħx f'dan l-istess perijodu?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għada qegħda tinġabar.

ĠNEJNA - LATRINA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid liema hu l-Ministru responsabbli li jara li tinbena public convenience fil-bajja tal-Ġnejna billi diversi domandi parlamentari li saru dwar dan is-suġġett lill-Ministru tas-Saħħa u lil dak tax-Xogħlijiet Pubbliċi ngħataw ir-risposta "l-Onor.

Interpellant hu mitlub jagħmel id- domanda lil Ministru konċernat"?

ONOR.

ALFRED SANT: L-artikolu 33(1)(b) ta' l-Att ta' l-1993 dwar Kunsilli Lokali jgħid li waħda mill-funzjonijiet li jista' jkollhom il- Kunsilli Lokali hija li jibnu, li jżommu fi stat tajjeb u li jagħmlu manutenzjoni tal-latrini kollha.

Din il-funzjoni ġiet delegata lill- kunsilli lokali b'effett mill-1 ta' Jannar, 1994 permezz ta' l-Avviż Legali Nru. 91 ta' l-1993.

EDUKAZZJONI - KORSIJIET POST-SEKONDARJI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6711, jista' jekk jogħġbu l-Ministru jikkonsulta mal-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ li żgur għandha ċifri li jistgħu jwasslu biex jinkiseb tagħrif dwar kemm studenti li ma jkomplux jistudjaw ikunu sabu xogħol?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

UNIVERSITA' - INĠINIERA RIĊERKATURI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6710 u t-tweġiba mogħtija fil-11 ta' Lulju, jista' l-Ministru jgħid għaliex la hemm ħtieġa ta' għaxar riċerkaturi temporanji qegħdin isiru biss intervisti biex jimtlew ħames postijiet?

ONOR.

ETC - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm nies ġodda ġew impjegati mill-ETC f'dawn l- aħħar xhur u f'liema grad/xogħol?

Jista' l-Ministru jgħid kemm nies li diġa' kienu jaħdmu fl-ETC ingħataw promozzjoni u f'liema grad/xogħol, f'dawn l-aħħar xhur?

ONOR.

EDWIN GRECH: Mill-1 ta` Jannar, 1997 sal-lum, il-Korporazzjoni tax- Xogħol u Taħriġ ma kellha ebda reklutaġġ ġdid.

Filwaqt, ingħataw tlett promozzjonijiet; mill-grad ta` Managers għall-Senior Managers.

RAĦAL ĠDID/ĦAL TARXIEN - TRAFFIKU

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra pjanta ta' skema tat- traffiku għaż-zona ta' Ħal Tarxien u Raħal Ġdid?

Jista' l-Ministru jgħid jekk fil-ġejjieni qarib huwiex se jsir xi tibdil?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qegħda tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

SKEJJEL - SKOLA TAL-MUŻIKA JOHANN STRAUSS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6720, jista' l-Ministru jgħid kemm studenti qed jieħdu sehem fil-Master Classes tal-vjolin fl-iSkola tal-Mużika Johann Strauss?

ONOR.

MELLIEĦA - TOROQ TAL-BDIEWA - TISWIJA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għal dak li ntqal fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 3272 u peress li ma ngħatax risposta adegwata għall-mistoqsija parlamentari numru 6473, liema żewġ mistoqsijiet parlamentari saru dwar tiswijiet ta' toroq rurali, jista' allura l-Ministru jgħid għas-snin bejn l- 1976 u l-1996 sena b'sena: kemm kien il-vot allokat għal dan it-tip ta' xogħol; kemm attwalment intnefqu flus kull sena; u kemm baqa' kontijiet pendenti x'jitħallsu fuq is-sena 1996?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-vot kapitali tat-toroq rurali bejn l-1976 u 1987 kien allokat lid-Dipartiment tax-Xogħlijiet.

Id-dettalji mitluba mill-1988 sal-1996 huma hekk: |Sena |Vot |Nefaq | |attwali|Allokat | | | |Lm |Lm | |1988 | 32,000| | | | |18,486 | |1989 | 30,000| | | | |53,598 | |1990 | 40,000| | | | |25,070 | |1991 | 40,000| | | | |26,400 | |1992 | 30,000| | | | |26,690 | |1993 | 30,000| | | | |28,516 | |1994 | 30,000| | | | |29,243 | |1995 | 30,000| | | | |30,000 | |1996 |100,000 |179,870|

Fuq is-sena 1996 baqa' pendenti madwar Lm6,000.

BDIEWA/SAJJIEDA - SUSSIDJU

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Dwar l-iskemi ta' self lill-bdiewa u s-sajjieda, jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' sussidju li ħareġ il-Gvern taħt l-iskema ta' self sussidjat fil-perijodu bejn l-1 ta' Jannar u t-30 ta' Ġunju, 1997?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Lm8638.88.

NAĦAL - TROBBIJA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward it-trobbija tan-naħal u preċiżament dwar il-"friegħ" imsemmija fir- risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6476, liema "friegħ" intqal li jiġu mislufa għad-dakkir, jista' l-Ministru jgħid: (i) x'tip ta' razez ta' friegħ għandu d-dipartiment; u (ii) jekk id-dipartiment importax friegħ fl- aħħar seba' snin u jekk fl-affermattiv, mil-liema pajjiż u meta seħħew dawn l-importazzjonijiet tal-friegħ?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: (1) ir-razezz ta' friegħ tan-naħal li d-Dipartiment tal-Agrikoltura għandu u li juża għad-dakkir huma dawn:-

(a) Hybrids li l-irgejjen tagħhom ġew impurtati minn New Zealand fl-1993.

(b) Apis mellifera mellifora- jiġifieri n-naħla s-sewda Maltija.

(c) Crosses bejn in-naħla Maltija min-naħla mportata minn New Zealand.

(ii) Id-dipartiment importa 300 ferħ naħal Package Bees jiġifieri ammont ta' naħal b' reġina magħhom iġda mhux fuq it-tilari.

Dawn ġew importati minn New Zealand f'April 1993.

MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD - ACCOUNTANT

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Peress li l-mistoqsija parlamentari numru 6594 ġiet indirizzata bi żball lill-Ministru tal-Biedja u Sajd, jista' l-Ministru jgħid jekk f'dawn l-aħħar xhur ġietx ingaġġata xi persuna bħala accountant/financial manager/financial controller/financial consultant mal- Water Services Corporation u, jekk fl-affermattiv, jgħid jekk inħarġitx call for application, kemm interna jew esterna u meta nħarġet; x'inhuma l- job requirements u s-salarju marbut ma' dan il-job; minn iffirma l-approval ta' l-aċċettazzjoni tan-nomina ta' l-istess applikant (ovvjament min-naħa tal-Bord)?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: F'dawn l-aħħar xhur ma ġiet ingaġġata l-ebda persuna bħala Accountant/Financial Manager/Financial Controller jew Financial Consultant mal-Water Services Corporation.

TOROQ TAL-BDIEWA - TISWIJA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għar-risposti mogħtija għall-mistoqsijiet parlamentari numri 6596, 3272, 3268, 3267, 3264 u 3259, jikkonferma l-Ministru li mhux se jsir l-ebda xogħol fuq tiswijiet/asfaltar ta' toroq rurali fis-sena rikorrenti?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-vot allokat għall-1997 diġa' ntnefaq peress li qabel l-elezzjoni b'mod l-aktar irresponsabbli u għal skopijiet partiġjani, minħabba l-Elezzjoni Ġenerali li saret fOttubru 1996, saru xogħlijiet ħafna aktar milli kienu vvotati flus għalihom.

BIĊĊERIJA - PROĠETTI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 6595 peress li fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6595 il-Ministru tkellem biss fuq amministrazzjoni, jista' allura l-Ministru issa jwieġeb il- mistoqsija parlamentari numru 6422 u ċioe' xi proġetti ta' natura kapitali iwettaq il-Ministru fil-perijodu mill-elezzjoni (1996) sal-lum biex jirrimedja s-sitwazzjoni fil-Biċċerija li hu stess sejħilha "diżastruża"?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Li s-sitwazzjoni fil-biċċerija f'Ottubru 1996 kienet waħda diżastruża ntqal mhux minni biss iżda wkoll min diversi uffiċjali għolja tal-Ministeru tal-Biedja u Sajd, mill-Kumitat l-antik kif wkoll il- ġdid tal-Koperattiva ta' min Irabbi l-Majjal (K.I.M.), min diversi proċessuri tal-laħam fi ħdan il-Federazzjoni ta' l-Industrija (F.O.I.) u min diversi raħħala u produtturi li jagħmlu użu mill-Biċċerija.

Għal aktar informazzjoni dwar il-bosta nuqqasijiet li kien hemm fil- biċċerija nirriferi l-Onor.

Membru għal Position Paper li jiena kont poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra fis-Seduta Nru. 29 ta' l-14 ta' Frar, 1997 waqt id-diskussjoni fuq l-Estimi Ġenerali.

Għal dak li jirrigwarda x-xogħlijiet li saru biex ninforma lill-Onor.

Membru li fost ħafna xogħlijiet oħra kien hemm dawn li ġejjin:

Tibdil ta' piping ta' l-isteam u l-ilma tal-biċċerija kollha.

Tiswija ġenerali ta' l-incineratur li reġa' ġie kummissjonat mill-ġdid.

Introduzzjoni ta' Safety ammomia gas return system fis-sistema ta' l- Annonia għaċ-Chillers.

Installazzjoni ta' condensors u ta' sistema awtomatika fis-sistema tal- friża tal-freon.

Overhauling tas-sistema kollha tad-dehairing machine;

Tiswija ġenerali tas-Singing Machine li issa qed taħdem tajjeb regolarment;

Tiswija ġenerali ta' wieħed mill-boilers li kien ilu ma jaħdem ix-xhur:

Tibdil tat-trollies kollha li jġorru l-laħam, u

Rinnovazzjoni totali ta' tliet chiller chambers.

DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm applikazzjonijiet jew talbiet pendenti quddiem id-Dipartiment ta' l- Artijiet sabiex ikun hemm camping sites ġodda?

Meta saru dawn it-talbiet u min għamilhom?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

U.E. - 4TH FRAMEWORK PROGRAMME

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru applikazzjonijiet sal-lum għall-4th Framework Programme ta' l-Unjoni Ewropea u l-INCO/DC programme ta' l-Unjoni Ewropea?

F'kull każ min għamel dawn l- applikazzjonijiet?

Min kienu l-partners proposti f'kull applikazzjoni?

X'kienu l-proġetti proposti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Għall-INCO/DC Programme, l-applikazzjonijiet isiru direttament lill-Kummissjoni tal-Unjoni Ewropea.

Għall-4th Framework Programme, sal-lum saru ħafna applikazzjonijiet, iżda Malta bħalissa qed tipparteċipa fi tliet proġetti.

Dawn huma:

Il-Proġett Biomaerl (Maerl Biodiversity: Functional Structure and Anthropogenic Inputs) li jaqa' taħt il-MAST Programme (Marine Sciences)

Malta Partner: Biology Dept.

University of Malta

Koordinatur: University Marine Biological Station (Scotland)

Partners oħra: Universite de Bretagne Occidentale (France) Universidad de Santiago de Compostela (Spain) University of Alicante (Spain)

Il-Proġett MEDUSE (The Mediterranean DUSt Experiment: Monitoring and Prediction of the Atmospheric Transport and Deposition of Desert Dust in the Mediterranean Region) li jaqa' taħt l-Environment and Climate Programme.

Malta Partner: Euro-Mediterranean Centre on Insular Coastal Dynamics

Koordinatur: Mediterranean Research Centre (Italy)

Partners oħra: Institut Pierre Simon Laplace (France) University of Athens (Greece) University of Heraklion (Greece)

Il-Proġett ABEL (Automated Back-end European Line), li jaqa' taħt l- ESPRIT Programme.

Malta Partner: SGS-Thomson Microelectronics Ltd (Malta) Koordinator: SGS-Thomson SA (Grenoble, France)

Partners: ESEC SA (Cham, (Switzerland) FICO (Zevenaar, The Netherlands) SGS-Thomson SRL (Agrate, Italy)

KUNSILLI LOKALI - ĦLAS TA' DPF U ISC

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ħallsu D.P.F. u I.S.C. il-kunsilli lokali f'applikazzjonijiet ġodda bejn Ottubru 1996 u l-aħħar ta' Ġunju 1997 xahar b'xahar?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

ĊANGA - IMPORTAZZJONI MILL-BELĠJU

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk ġietx importata canga mill-Belġju bejn is-27 ta' Ottubru, 1996 u llum?

Jekk iva, meta ġiet mportat u f'liema kwantitajiet?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ir-risposta hija fin-negattiv.

ĠNIEN TA' L-ARGOTTI - HERBARIUM

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew ivvotati flus mill- Universita' għall-bini ġdid tal-Herbarium fl-Argotti Gardens, Furjana?

Jista' jgħid fiex wasal dan il-proġett wara li l-pjanti kienu ġew approvati mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar is-sena l-oħra?

Kemm intnefqu flus sal-lum fuq dan il-proġett?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SAFAR

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari numru 6991 u t-tweġiba mogħtija għall-istess u għall-mistoqsijiet supplimentari fis-seduta tal-11 ta' Lulju, jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhuma "s-sorsi oħrajn" li semma?

ONOR.

ALFRED SANT: M'għandi xejn x'inżid mat-tweġiba li jien tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 6991 f'Seduta Nru. 92 tal-11 ta' Lulju, 1997, u għat-tweġibiet għall-mistoqsijiet supplimentari li kont tajt.

P.A. - PERMESSI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm irċeviet applilkazzjonijiet għal permessi l-Awtorita' ta' l- Ippjanar xahar, xahar minn Ottubru sal-lum?

Kemm minn dawn huma applikazzjonijiet ta' tiġdid jew emendi ta' permessi u kemm minnhom huma ta' xorta oħra (renewal or amended applications or others)?

ONOR.

RAZZETT TA' ĦBIBERIJA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk it-tender għall- estensjoni tal-main tad-drenaġġ ħdejn ir-Razzett ta' Ħbiberija ġietx mogħtija lil xi kuntrattur partikolari?

Jekk ir-risposta, hi fl- affermattiv, x'completion date ingħata l-kuntrattur partikolari?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

B'KARA - TRIQ L-AĦWA HYZLER

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 651 u t-tweġiba, jista' l-Ministru jgħid f'liema prijorita' fost il- prijoritajiet l-oħra qiegħda Triq Aħwa Hyzler, f'B'Kara?

ONOR.

PULIZIJA - INĊIDENTI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid - xahar b'xahar mill-1.1.97 - kemm kien hemm inċidenti tat- traffiku li fihom miet xi ħadd; u weġġa' xi ħadd gravament?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub qiegħed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦABS ĊIVILI - -OUTSIDE GATE

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il priġunier hemm impjegat jew assenjat xogħol ma' l- Outside Gate tal-Ħabs?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li n-numru ta' priġunieri li jaħdmu fil-viċinanzi ta' l-Outside Gate ivarja skond il-ħtieġa u t-tip ta' xogħol.

PULIZIJA - PASSI KONTRA ŻEWĠ MEMBRI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 4733 u t-tweġiba għaliha, jista' l- Prim Ministru jgħid fiex waslu l-passi dixxiplinarji?

Ittieħdu passi fil- Qorti għal sewqan eċċessiv u perikoluż?

Ġew sospiżi l-pulizija nvoluti?

Indarab xi ħadd fl-inċident u x'kienet in-natura tal-ġrieħi tiegħu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi l-proċeduri dixxiplinarji għad m'humiex konklużi filwaqt li ma ttieħdux proċeduri fil-Qorti.

Iż-żewġ kuntistabbli ma ġewx sospiżi mis-servizz.

Wieħed minn dawn il-kuntistabbli kien sofra ksur ta' kustilja u kiser ukoll idu, liema ġrieħi ġew klassifikati bħal ta' natura gravi.

SKEJJEL - MANUTENZJONIJIET

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 4623 u t-tweġiba għaliha, dwar proposta mid-Direttur tal-Ħabs li priġunieri jaħdmu f'manutenzjoni ta' l-iskejjel, jista' jekk jogħġbu l-Ministru jagħti tweġiba għal din id-domanda?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

LOHOMBUS CORPORATION - RATI TA' IMGĦAX/SUSSIDJU

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 69 u t-tweġiba għaliha, jista' l- Ministru jekk jogħġbu jgħid fiex waslu, jekk bdew, it-taħdidiet bejn il- Ministeru, l-Awtorita' tad-Djar u l-Lohombus Corporation sabiex jitjiebu l- kondizzjonijiet tar-rati ta' l-imgħax fuq self għad-djar għall-familji bi dħul baxx?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li jiena tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 6150.