MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 28 L-Erbgħa, 12 ta'Frar, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 28 L-Erbgħa, 12 ta' Frar, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 12 ta' Frar, 1997

WERREJ MINUTI 427

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 427

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 435

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 1997

L-GĦAXAR JUM STABBILIT

MINISTERU TAS-SAĦĦA, KURA TA' L-ANZJANI U AFFARIJIET TAL-FAMILJA 435

AĠĠORNAMENT 470

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 471

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 27 li saret fil-11 ta' Frar, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ĦAMRUN - QTUGĦ FIL-PROVVISTA TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid għaliex reġa' inqata' d-dawl fil-Ħamrun il-bieraħ?

Jekk kien avżat, fejn u kif ġie avżat?

Kemm-il darba nqata' d-dawl fil- gżejjer Maltin f'dawn l-aħħar tliet xhur?

Kemm-il darba nqata' d-dawl fl- istess perijodu ta' żmien sena ilu?

Kemm-il talba għal kumpens saret lill- Korporazzjoni Enemalta minħabba ħsarat kawżati minn qtugħ mhux avżat fil- provvista tad-dawl fl-aħħar tliet xhur u fl-istess perijodu sena ilu?

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Kummerċ): L-interruzzjoni li kien hemm il-Ħadd is-26 ta' Jannar, 1997 kienet ikkawżata minn manutenzjoni fis- substation tal-Housing Estate f'Tal-Pieta'.

Dan ix-xogħol kien avżat permess tad-Dipartiment ta' l-Informazzjoni.

Il-qtugħ ta' dawl minn Novembru sa Jannar ta' sena ilu jammonta għal 170, waqt li għall-istess perijodu sa Jannar ta' din is-sena jammonta għal 253.

Talbiet għal kumpens minħabba qtugħ fil-provvista ta' l-elettriku f'dawn l-aħħar tliet xhur kien hemm tnejn minn azjendi industrijali.

Ma kellniex talbiet fl-istess perijodu tas-sena l-oħra.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jaf il-Ministru li, minkejja li dan il- qtugħ kien avżat permezz tad-Dipartiment ta' l-Informazzjoni, fil-gazzetti ta' dak inhar stess ma kien hemm l-ebda riferenza għal dan il-qtugħ?

Nixtieq inkun naf ukoll għaliex kien hemm differenza daqshekk qawwija bejn ix-xhur Novembru-Jannar ta' din is-sena u x-xhur Novembru - Jannar tas- sena ta' qabel, meta din ix-xitwa pjuttost għandna anqas kesħa.

Xtaqt inkun naf ukoll fiex kienu jikkonsistu t-talbiet għal kumpens miż-żewġ azjendi industrijali.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: L-ewwelnett nixtieq ngħid li min-naħa ta' l- Enemalta - għandi kopja hawnhekk stess - it-talba lid-Dipartiment ta' l- Informazzjoni intbatgħet fil-21 ta' Jannar, jiġifieri ħamest ijiem qabel effettivament sar il-qtugħ.

Rigward il-mistoqsija l-oħra ma nħossx li jkun etiku li nagħti l- ismijiet taż-żewġ kumpanniji speċifiċi li għamlu t-talba, biss jekk l-Onor.

Interpellant jibqa' jinsisti jien lest li nagħtih id-dettalji neċessarji.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Madam Speaker, jien ma staqsejtx x'jisimhom l-azjendi industrijali imma fhiex kienu jikkonsistu dawn it-talbiet għal kumpens.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, din hija ħaġa li tiġri regolarment.

Kull meta jkun hemm power cut hija ħaġa normali li jkun hemm kumpanniji, speċjalment dawk li b'xi mod tintlaqtilhom il-produzzjoni, li jagħmlu claim lill-Enemalta u dawn kienu żewġ każi tipiċi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Wieħed irid jirrealizza wkoll li jkun hemm ukoll ħsarat fi djar privati li jiġu kkawżati permezz ta' qtugħ fil- provvista ta' l-elettriku u jien naħseb li l-Enemalta għandha tipprovdi fund għal każijiet bħal dawn.

Nixtieq li l-Ministru jagħtina l-opinjoni tiegħu dwar dan.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, jien ma nħobbx niddefendi dak li huwa indifensibbli, biss naħseb li l-Enemalta riesqa lejn l-istat li tkun konxja minn u soġġetta għal consumer protection laws tal-pajjiż.

Dan jafuh id-diriġenti ta' l-Enemalta u qed nagħmlu minn kollox biex din il- mentalita' tidħol kemm jista' jkun down the line.

Jien bl-ebda mod ma niġġustifika la l-qtugħ li kien hemm qabel u lanqas dak li hemm issa.

Din hija a sore point u kif għidt qabel żgur li m'iniex se niddefendi dak li mhux difensibbli.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jista' il-Ministru jispjega d-differenza li hemm bejn l-ammont ta' drabi li nqata' d-dawl din is-sena u l-ammont ta' drabi li nqata' sena ilu fl-istess perijodu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-figura li ngħatat kienet waħda pjuttost globali għaliex ma għamlitx distinzjoni bejn suspensions u faults.

Fil-fatt din id- darba kien hemm iktar suspensions mid-darba ta' qabel għaliex kien hemm madwar 176 każ ta' suspension, paragunat ma' 122.

More or less il-faults kienu kważi l-istess.

Naħseb li hawn huwa diffiċli tipparaguna like with like u nemmen li wieħed ikun f'pożizzjoni aħjar li jagħmel ċerti paraguni fuq medda ta' sena.

BASTIMENTI MERKANTILI - INĊIDENTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' inċidenti li seħħew fuq il-baħar, ċioe' fit-territorju Malti tul is-snin 1990-1996 sena b'sena?

Għall-istess perijodu sena b'sena kemm minnhom kienu Maltin u kemm minnhom kienu barranin?

Kemm fosthom kienu abbord bastimenti Maltin?

Kemm fosthom kienu abbord bastimenti barranin (għall-istess snin)?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru tat-Trasport u Portijiet): Jiena nformat li n-numru ta' inċidenti li seħħew fl-ibħra Maltin jew fuq il-kosta ta' Malta jew meta xi ħadd kien jinsab Malta u li minħabba s-serjeta' tagħhom kienu jitolbu nkjesta taħt l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili kienu dawn:-

|Sena |Numru ta' | | |Inkjesti | |1990 |1 | |1991 |- | |1992 |2 | |1993 |1 | |1994 |1 | |1995 |5 | |1996 |- |

TRASPORT U PORTIJIET - PROBLEMI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu sewwa sew il-problemi li sab ma' wiċċu l-Ministeru tat-Trasport u Portijiet wara t-telfa tal-Partit Nazzjonalista f'Ottubru li għadda?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Naħseb li l-Onor.

Interpellant sar jaf sewwa, matul id-dibattiti fuq l-Estimi, dwar il-problemi li sab ma' wiċċu mhux biss il-ministeru tiegħi iżda ukoll il-ministeri l-oħrajn.

QRATI - DRITT I AMMINISTRATTIV

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Billi fil- leġislatura li għaddiet l-ex-Ministru Joe Fenech, bi tweġiba għall- interpellanza tiegħi stess, kien wera l-intenzjoni tal-Gvern tiegħu li jwaqqaf administrative court jew tribunal, jista' l-Ministru jgħid jekk il- ħsieb tal-Gvern jimmilitax fl-istess direzzjoni, u jekk fl-affermattiv, jgħid jekk hux se jsegwi d-Dritt Amministrattiv Franċiż?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll, f'isem il-Ministru tal- Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant qed jiġi nnotat u jkun ikkonsidrat fil-mument opportun.

EUROPEAN PRISON RULES

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Prim Ministru: Konformament ma' dak stabbilit fil-European Prison Rules u dawk l-aktar aġġornati, partikolarment artikolu 42(1), priġunier jingħata l-opportunita' li "kull jum" iressaq talbiet jew ilmenti lid- Direttur tal-Ħabs li min-naħa tiegħu għandu jikkonsidrahom u jara li jekk ġustifikati, jilqagħhom?

Jekk fl-affermattiv, għandu jkun hemm appell minn deċiżjonijiet li l-priġunier jista' forsi jħossu aggravat bihom?

Mill- ħabs, jista' priġunier iressaq ilment/talba lill-awtoritajiet barra l-ħabs?

Jekk fl-affermattiv, b'liema mod?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Kuljum id-Direttur tal-Ħabs ikellem lil dawk il-priġunieri li jkunu talbu biex ikellmuh.

Dawn ikollhom l- opportunita' li jressqu l-ilmenti jew problemi tagħhom.

Fejn it-talba tkun ġustifikata din dejjem ġiet milqugħa u safejn hu possibli dejjem ingħatat l-għajnuna meħtieġa.

F'ċerti deċiżjonijiet meħuda mid-direttur dwar dixxiplina, il-priġunier jista' jappella lit-Tribunal ta' l-Appelli maħtur apposta.

Skond Regolament 18(3) tar-Regolamenti ta' l-1995 dwar il-Ħabs, minbarra lid-Direttur tal-Ħabs, kull priġunier jista' jagħmel talba jew ilment lill- Bord ta' Viżitaturi tal-Ħabs, lill-Ministru responsabbli għall-ħabs, jew jagħmel petizzjoni lill-President ta' Malta, jew lill-korp tad-drittijiet tal-bniedem rikonoxxut internazzjonalment.

ĦABS - COMMUNITY SERVICE

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-possibilitajiet li jiġu ntrodotti non custodial methods of treating criminal offenders?

X'inhuma l-possibilitajiet li jkollna community service li jingħata minn priġunieri taħt community service orders?

ONOR.

CHARLES MANGION (Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): L- Onor.Interpellant għandu jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministeru responsabbli mis-servizzi korrettivi.

QRATI - KORRUZZJONI TA' MINORENNI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk għandux ikun hemm provdut b'mod espliċitu fid-Dritt Penali biex fejn jirrigwarda l-korruzzjoni tal-minorenni, żwieġ li jsir bejn min ikun wettaq ir-reat u l-vittma jġib miegħu t-tħassir ta' l-effetti penali kollha anke jekk tkun ingħatat is-sentenza?

ONOR.

CHARLES MANGION: Il-proposta ta' l-Onor.

Interpellant ġiet riferita lill-Avukat Ġenerali għall-konsiderazzjoni tiegħu.

Għandu jingħad mill-ewwel, iżda, li hemm ċerti konsiderazzjonijiet serji li jridu jsiru dwar il-konsegwenzi potenzjali ta' proposta simili fuq żwieġ ta' bejn min jagħmel ir-reat u l-minuri.

Wieħed jrid jevita li jieħu miżuri li jistgħu jservu ta' incentiv għal żwiġijiet li jsiru għal motivi ulterjuri, bħal biex jiġu evitati is-sanzjonijiet penali, minflok għal motivi ġenwini b'mod li miżura li tkun maħsuba għal għanijiet tajba tispiċċa li tkun kontro- produċenti.

P.A. - SERER

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' applikazzjonijiet pendenti għal serer quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Kemm ġew approvati serer matul iż- żmien li ilu meħtieġ permess tal-Planning Authority?

Billi s-serer huma sors importanti għall-produzzjoni agrikola - għalhekk naturalment dawn iridu jkunu fil-kampanja - tista' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tħaffef l- ipproċessar ta' dawn l-applikazzjonijiet?

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): L-Awtorita' ta' l-Ippjanar għandha 45 applikazzjoni pendenti għal bini ta' serer.

Minn meta twaqqfet l-awtorita' fl-1992 ġew approvati 41 applikazzjoni għal bini ta' serer.

L-awtorita' tagħti kull konsiderazzjoni neċessarja biex tħaffef il- proċess ta' dawn l-applikazzjonijiet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jirriżultalux lill-Ministru li effettivament numru minn dawn l-applikanti ilhom jistennew kważi s-snin u li xi files ta' applikazzjonijiet ta' serer qed jibqgħu għand l-uffiċjal responsabbli għal xhur sħaħ?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, filwaqt li ninnota l-informazzjoni li qed jgħaddilna l-Onor.

Interpellant, inwiegħdu li se ninvestiga ħalli nara x'inhi din ir-raġuni.

Pero' meta qed jgħid li ilhom snin ....

Mhux qed jirriferi għal dawn l-aħħar tliet xhur żgur!

(Interruzzjonijiet) Kif għidt diġa', jien se nara x'inhi r-raġuni għal dan id-dewmien għax fl- opinjoni tiegħi ma jagħmilx sens li jkun hemm dak id-dewmien kollu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Madam Speaker, filwaqt li jkun qed jagħmel l- investigazzjonijiet tiegħu, jista' l-Ministru jinvestiga wkoll għaliex applikazzjonijiet li kienu diġa' ntbagħtu lill-Water Services Corporation għal clearance, reġgħu ntbagħtu lura għand l-istess korporazzjoni f'dawn il- ġranet?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Din hija burokrazija li kif qed jindika l-Onor.

Membru naħseb li wieħed irid jipprova jistudjaha ħalli jara kif id-dewmien jitnaqqas.

Ovvjament dawn l-affarijiet qed iżommu l-applikazzjonijiet milli jimxu.

Fil-fatt jien inwiegħed lill-Onor.

Interpellant li se nagħmel mill-aħjar ħalli nara x'inhi r-raġuni għal dan.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Michael Bonnici, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Fid-dawl ta' dak li qed jgħid il-Viċi Prim Ministru jikkonsidrax li fir-ri-organizzazzjoni li beħsiebu jagħmel fl- Awtorita' ta' l-Ippjanar idaħħal ukoll xi membru mill-Water Services Corporation, b'mod speċjali minħabba dawk il-konflitti li qed ikun hemm.

Qed ngħid dan għax ġieli qed ikun hemm każi fejn filwaqt li l-Water Services Corporation qed taċċetta li jkun hemm ċerti serer l-uffiċjal inkarigat mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar qed jirrifjuta l-applikazzjoni.

GĦalhekk issa li mal-Water Services Corporation se jingħaqad id-Dipartiment tad-Drenaġġ, jagħmilx sens li almenu jkun hemm rappreżentant tal-Water Services Corporation fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, filwaqt li napprezza l-ispirtu li bih qed jitkellem l-Onor.

Interpellant, fis-sens li qed jissuġġerixxi li jkun hemm iktar koordinament u koordinazzjoni bejn dipartimenti differenti, wieħed għandu jifhem li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għandha komunikazzjoni kważi mad-dipartimenti u ma' l-organizzazzjonijiet kollha governattivi kollha kif ukoll ma' wħud li m'humiex governattivi.

GĦalhekk mil-lat loġiku forsi ma tkunx prattika li wieħed jinvolvi bħala preżenza regolari lil rappreżentant minn kull organizzazzjoni, pero' s-suġġeriment li qed jagħmel l-Onor.

Interpellant se nieħdu in konsiderazzjoni xorta waħda.

DCC - APPLIKAZZJONIJIET PENDENTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jekk jogħġbu jagħti tagħrif dwar in-numru ta' applikazzjonijiet quddiem id-DCC li huma pendenti għaliex il-perit jew l-applikant ikunu talbu li jkunu preżenti għal-laqgħa tal-bord li fiha jkun deċiż il-każ?

Kemm ilu jistenna l-iktar file pendenti għal din ir-raġuni?

X'inhi r-raġuni li għaliha applikazzjonijiet bħal dawn idumu jistennew daqstant żmien?

ONOR.

GEORGE VELLA: Fil-preżent hemm 596 applikazzjoni pendenti jistennew li jiġu assenjati data meta jistgħu jiġu diskussi mill-Kummissjoni għall- Kontroll ta' l-Iżvilupp.

219 minn dawn l-applikazzjonijiet huma talbiet għal rikonsiderazzjoni li kienu diġa' ġew rifjutati mill-istess kummissjoni.

PA 0835/96 hi l-aktar applikazzjoni li ilha tistenna data sabiex tiġi diskussa u deċiża.

PA 1868/90 hi l-aktar applikazzjoni li ilha tistenna data sabiex tiġi ri-ikkonsidrata d-deċiżjoni.

Dawn l-applikazzjonijiet idumu daqstant sabiex jidhru quddiem il- Kummissjoni għall-Kontroll ta' l-Iżvilupp għaliex fuq struzzjoni ta' l- istess kummissjoni, 12-il applikazzjoni biss jistgħu jitqiegħdu fuq l- aġenda.

Fil-każ tal-laqgħat meta l-kummissjoni tiddiskuti applikazzjonijiet għal żvilupp f'Għawdex - li jsiru darba kull 15-il ġurnata - 20 minn dawn it-tali applikazzjonijiet jistgħu jiġu mqiegħda fuq l-aġenda meta ma jkunx hemm numru ta' applikazzjonijiet biżżejjed biex jiġu kkonsidrati.

Madam Speaker, irrid nagħmel nota żgħira li membri li qegħdin fuq dan il- bord m'humiex full-time imma min qiegħed fuq dan il-bord huwa part-time u jagħmel biss numru ta' sessjonijiet fil-ġimgħa.

Qed ngħid dan sempliċement bħala additional information.

PA - RESTAWR TA' SWAR

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni uffiċjali aġġornata ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar dwar ir-restawr tad-diversi swar li għandna f'pajjiżna, b'mod partikolari dawk tal-bliet qodma tagħna u dawk li jifformaw parti mill-Victoria Lines?

Liema inizjattivi qed jiġu mwettqa fil-preżent b'kooperazzjoni ma' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar biex jiġu restawrati dawn is-swar?

Kemm hu maħsub li jiswa l-proġett ta' dan ir-restawr?

ONOR.

GEORGE VELLA: Bħalissa l-Awtorita' ta' l-Ippjanar qed tiġbor l- informazzjoni meħtieġa fuq dawn is-swar u l-Victoria Lines sabiex jinbena database fuqhom.

L-Awtorita' tikkopera mad-dipartimenti tal-gvern konċernati li jesegwixxu r-restawr billi tagħti għajnuna teknika.

L- awtorita' tieħu sehem attiv fil-kumitati bħal dak li hemm għar-restawr tal- Victoria Lines li qed jibbenefika mill-fondi tal-Medurbs Project.

MADAM SPEAKER: Mistoqsija supplimentari, l-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Madam Speaker, għandi nifhem li fost id-dipartimenti li semma l-Ministru hemm ukoll inkluż id-Dipartiment tal-Mużewijiet li naħseb li għandu jkollu informazzjoni fuq l-affarijiet li qed isiru mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex iħares il-wirt tal-pajjiż.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Bla dubju.

Jien hawnhekk qed nitkellem fuq id- dipartimenti tal-gvern ikkonċernati u naħseb li l-Victoria Lines huma xi ħaġa li jaqgħu taħt din il-kategorija.

Qed nirriferi għal kull dipartiment li għandu x'jaqsam ma' dan il-wirt, bla ebda esklużjoni ta' l-ebda dipartiment.

KAROZZINI - ĠARR TA' PASSIĠĠIERI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' karozzini liċenzjati għall-ġarr ta' passiġġieri f'Malta u f'Għawdex?

Il-liċenzja hi marbuta ma' servizzi f'lokalita' partikolari jew le?

Minn liema lokalitajiet huma l-persuni liċenzjati biex iġorru l-passiġġieri permezz tal-karozzini?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH : Ninsab informat li l-informazzjoni li talab l- Onor. Interpellant taqa' taħt ir-responsabbilta' tad-Dipartiment tal- Pulizija, għalhekk nitlob lill-Onor.

Membru biex jirriferi din id-domanda lill-Ministru responsabbli mill-Pulizija.

Censu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Jista' jagħti l-każ li fil-fatt hemm xi diskrepanza bejn il-ministeru responsabbli mit-trasport u dak responsabbli mill- pulizija għaliex ftit ilu għamilt din l-istess mistoqsija lill-Ministru responsabbli mill-pulizija u kien hemm riferenza biex id-domanda ssir lill- Ministru responsabbli mit-trasport.

Jiġifieri jekk hu l-każ forsi wieħed isib mezz biex din l-ambigwita' tispiċċa darba għal dejjem.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Madam Speaker, jien ipprovajt nindaga fuq din pero' l-liċenzji jaqgħu taħt id-Dipartiment tal-Pulizija.

(Interruzzjonijiet) Kollox sew, inwiegħdek li nagħtik l-informazzjoni meħtieġa.

TURIŻMU - TRAVEL AGENCIES

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2157, li oriġinarjament saret lill-Prim Ministru, jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' postijiet li huma liċenzjati biex jagħmluha ta' travel agents u ta' sub agents f'Malta u Għawdex?

Kemm hu n-numru ta' dawn l-agents u sub agents f'Malta u f'Għawdex?

ONOR.

KARMENU VELLA (Ministru tat-Turiżmu): F'Malta hawn 207 travel agents u 11 sub-agents liċenzjati mill-Ministeru tat-Turizmu.

F'Għawdex hemm 8 travel agents u 2 sub-agents.

MADAM SPEAKER: Mistoqsija supplimentari, l-Onor.

Censu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Jekk bniedem jiddeċiedi li jiftaħ aġenzija jew inkella sub-aġenzija, ikun irid il-permessi tal-HCEB qabel ma japplika għal dawn il-permessi jew jista' japplika normalment lill-Planning Authority biss u lill-Pulizija jekk inhu l-każ?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru għat-Turiżmu.

ONOR.

KARMENU VELLA: L-applikazzjoni tintbagħat ukoll l-HCEB għar- rakkmandazzjoni jew le min-naħa ta' l-HCEB.

PULIZIJA - RZIEZET ILLEGALI

L-ONOR.

CENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar jekk l-ALE section tal-Pulizija ħaditx sehem f'xi attivita' dwar irziezet illegali f'pajjiżna f'dawn l-aħħar tliet xhur?

Jekk iva, kemm kienu l-każijiet li ħadet sehem fihom u f'liema tip ta' rziezet saret l-attivita'?

F'liema rħula, u x'kienu r-riżultati?

ONOR.

ALFRED SANT: Matul dawn l-aħħar tliet xhur it-taqsima ta' l-ALE tal-Pulizija ma ħaditx sehem f'attivita' dwar irziezet illegali.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Censu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CENSU GALEA: Jista' l-Prim Ministru jinformani - għalkemm forsi m'għandux l-informazzjoni hawnhekk - jekk kienx hemm xi rapporti ta' rziezet illegali li għalkemm ma tteħdux passi kontra s-sidien tagħhom sal- lum qegħdin jiġu nvestigati?

Qed ngħid dan għaliex naf li jkun hemm azzjonijiet preparattivi għal investigazzjonijiet bħal dawn.

Kien hemm xi azzjoni preparattiva għal investigazzjoni f'xi razzett partikolari f'pajjiżna?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Jekk l-Onor.

Interpellant jagħmilli mistoqsija preċiża fuq dan is-suġġett inkun nista' nagħtih risposta bil-miktub.

VAT - SISTEMA TA' TAXXI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Peress li qabel l- Elezzjoni Ġenerali ta' Ottubru 1996 il-Prim Ministru kien wiegħed li hu ma jikkontestax elezzjoni oħra kemm-il darba Gvern Laburista ma jneħħix il- VAT, jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra x'beħsiebu jagħmel wara li mill-White Paper ippubblikata mill-Ministru tal-Finanzi huwa evidenti li l- elementi kollha tal-VAT se jibqgħu fis-sistema ta' taxxi proposta?

ONOR.

ALFRED SANT: Risposta tingħata f'elezzjoni oħra.

STABBILIMENTI TA' DIVERTIMENT -ĦINIJIET TA' L-GĦELUQ

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hawn postijiet ta' divertiment, jiġifieri discos, bars, eċċ. li għandhom permess jibqgħu miftuħin wara nofsillejl f'Malta u f'Għawdex?

Kemm hawn postijiet li għandhom permess jibqgħu miftuħin sas-2.00 a.m.?

Kemm hawn postijiet li għandhom permess jibqgħu miftuħin sa l-4.00 a.m.?

Kemm hawn postijiet ta' divertiment jew ħwienet tax-xorb li jistgħu jibqgħu miftuħin bil-lejl u bi nhar?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li f'Malta u Għawdex, hawn 1,149 stabbiliment li għandhom permess biex jibqgħu miftuħin wara nofs il-lejl; 1,081 għandhom il-permess biex jibqgħu miftuħin sas-1.00 a.m.;9 għandhom il- permess biex jibqgħu miftuħin sas-2.00 a.m.;59 għandhom il-permess biex jibqgħu miftuħin sal-4.00 a.m.

Ebda ħanut li fih jinbiegħu mbejjed, birra jew likuri alkoħoliċi ma jista' jinfetaħ qabel l-4.00 p.m.

IMMIGRAZZJONI - RESIDENCE PERMIT

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hawn barranin li għandhom il-permess li joqogħdu Malta bħala residenti u li jaħdmu Malta?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li sal-5 ta' Frar 1997 kien hemm 1,408 persuni barranin li għandhom permess taħt l-Att dwar l-Immigrazzjoni (Kap. 217) biex jirrisjedu Malta fuq bażi permanenti.

Dawn il-persuni ma jistgħux jaħdmu Malta.

Ninsab informat ukoll li skond il-lista li toħroġ kull xahar ta' nies barranin li għandhom liċenzi ta' mpjieg li ġiet ippubblikata f'Jannar 1997, hemm 2,245 persuna awtorizzata li jaħdmu Malta.

PULIZIJA - MORALI PUBBLIKA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienu dawk il-każijiet li ttellgħu l-qorti mill-Pulizija mill-1988 'il hawn sena b'sena talli offendew il-morali pubblika?

ONOR.

ALFRED SANT: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi l- informazzjoni mitluba mill-Onor Interpellant.

PULIZIJA - KAŻI TA' GĦAWM TOPLESS

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Billi għadhom friski fil-memorja tal-poplu dawk il-protesti kontra l-għawm topless lejn tmiem l-Amministrazzjoni Laburista tat- tmeninijiet, u billi l-poplu kollu jaf li għawm topless sas-sajf li għadda kien għadu jsir u issa żdied ukoll in-nudiżmu f'ċerti xtajtiet, jista' l- Prim Ministru jgħid kemm ittellgħu nies il-qorti mill-Pulizija - dejjem jekk fil-fatt ittellgħu - mill-1988 'il hawn?

X'se tkun il-policy tal- Gvern fuq din il-kwestjoni?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li mill-1988 'l hawn ma tressaq ħadd il-qorti fuq għawm topless filwaqt li tressqu ħames persuni l-qorti dwar nudiżmu.

M'hemm l-ebda ħsieb li nibdlu dak li kien isir sa issa fuq dan is- suġġett mikxuf.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għat-tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Mangion.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

CHARLES MANGION (Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar allokazzjoni ta' fondi mgħoddija mill-Gvern lill- kunsilli lokali f'GĦawdex għas-snin finanzjarji 1994/95 u 1997/98, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3010.

MADAM SPEAKER: Grazzi, l-Ministru Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-ftehim bejn il-Gvern u l-Fondazzjoni għax-Xjenza u s- Servizzi Mediċi dwar id-dar residenzjali ta' l-anzjani fiż-Żejtun, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2906.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO (Ministru ta' l-Industrija): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-kuntratt ta' Dr Mario Vella bħala Co-ordinator for Planning and Policy mal-Korporazzjoni għal Żvilupp ta' Malta li daħal fis-seħħ fl-1 ta' Novembru 1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3016.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 1997

L-GĦAXAR JUM STABBILIT

MINISTERU TAS-SAĦĦA, KURA TA' L-ANZJANI U AFFARIJIET TAL-FAMILJA

L-ordni għal Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Nixtieq ninforma lill-Kumitat li Skond il-Mozzjoni Nru. 37 tal-15 ta' Jannar, 1997 il-ħin tad-diskussjoni tal-lum għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema ta' l-Oppożizzjoni bl-aħħar nofs għall-Gvern.

Issa nistieden jekk jogħġbu lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja jressaq ir-Riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nipproponi:

VOT 42 - MINISTERU TAS-SAĦĦA, KURA TA' L-ANZJANI U AFFARIJIET TAL-FAMILJA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm45,030,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 42 - Ministeru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT 43 - KURA TA' L-ANZJANI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm9,688,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 43 - Kura ta' l-Anzjani, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT 44 - AFFARIJIET TAL-FAMILJA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm1,216,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 44 - Affarijiet tal-Familja, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT XI - MINISTERU TAS-SAĦĦA, KURA TA' L-ANZJANI U AFFARIJIET TAL-FAMILJA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm12,049,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XI - Ministeru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

L-Onor.

Giovanna Debono.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Sur President, inressaq din l-emenda:

VOT 42-MINISTERUTAS-SAĦĦA, KURA TA' L-ANZJANI U AFFARIJIET TAL- FAMILJA

Personal Emoluments

Item 11 - Ministru

Ħassar iċ-ċifra "Lm 10,297" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm10,296".

Delete the figure "Lm 10,297" and substitute therefor the figure "Lm 10,296".

Mr Chairman, illum għandna quddiemna l-Estimi li jaqgħu taħt il-Ministeru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja, ministeru ta' importanza kbira għax nistgħu ngħidu li jolqot direttament lil kull ċittadin Malti u Għawdxi, lil kull membru tal-familja, kbar, tfal, żgħar, ġenituri u anzjani, u jolqothom mhux biss f'saħħithom, fil-kura tant meħtieġa għall-poplu tagħna imma jista' jinfluwenza wkoll xi stil ta' ħajja aħna ngħixu.

Dan għaliex il-miżuri li jistgħu jiġu mwettqa taħt dan il-ministeru jwasslu lil xi membri tal-familja għal ċerti deċiżjonijiet li jbiddlu kompletament l-istil tal-ħajja tagħhom.

Issa jien se nħalli l-qasam tas-saħħa u tal-kura ta' l-anzjani għall-kelliema ta' warajja u nillimita ruħi għal dak li għandu x'jaqsam mal-parti li tittratta dwar l-affarijiet tal-familja li nafu kemm hija parti sensittiva.

Mr Chairman, fl-Amministrazzjoni preċedenti kellna segretarjat parlamentari responsabbli għall-affarijiet tal-familja u kif nafu f'din l- Amministrazzjoni dan is-segretarjat ma nsibuhx.

B'dan ma rridx ngħid li allura issa l-affarijiet tal-familja se jiġu mwarrba, pero' żgur li l- Ministru responsabbli bl-oqsma kollha fdati f'idejh ta' dekasteru tant vast u mimli żgur li se jkollu jifrex u jiffoka l-attenzjoni tiegħu fuq dipartimenti oħra bil-possibilita' li jnaqqas mill-importanza li jirrikjedu l-affarijiet tal-familja.

U jien hawnhekk nappella lill- Ministru Michael Farrugia li ladarba għandu għal qalbu l-familja, jagħmel ħiltu kollha biex dan ma jiġrix.

Qed ngħid dan għaliex fid-Diskors tal- Budget imressaq mill-Ministru tal-Finanzi ma nsibu l-ebda paragrafu li jittratta speċifikament dwar xi miżura jew inkella inizjattiva immirata direttament lejn il-familja.

Jien ninkwieta li l-familja ma tantx tissemma u ninkwieta wkoll li meta tfittex fil-Budget u fl-Estimi biex tara x'qed ikun imfassal biex tissaħħaħ il-familja kważi ma ssib xejn.

Ħaġa oħra li xtaqt insemmi hija li mid-Diskors tal-Budget ma jidher li hemm ebda garanzija li l-aġenziji li twaqqfu taħt l-Amministrazzjoni preċedenti se jibqa' jingħatalhom l-importanza ġusta li kellhom qabel.

Jien nappella lill-Ministru sabiex japprezza l-fatt li dawn l-aġenziji - huwa jaf għal liema ażenziji qed nirriferi - taw u għadhom jagħtu servizz tajjeb ħafna u għalhekk għandu jkompli jinkoraġġihom.

Qed nirriferi b'mod partikolari għall-aġenzija magħrufa bħala s-Social Welfare Development Programme, l-SWDP.

Din l-aġenzija jidher li sparixxiet mill-estimi għaliex il-flus li kienu vvotati għaliha s-sena li għaddiet qed jidhru taħt xi vot ieħor.

Dan huwa fatt inkwetanti speċjalment meta tqis il-ħidma siewja imwettqa minn din l-aġenzija għal dak li għandu x'jaqsam ma' problemi soċjali.

Per eżempju, fost is-servizzi offruti minn din l-aġenzija nsibu s- servizz ta' terapija għall-familja.

Dan is-servizz kien ġie mwaqqaf f'Settembru ta' l-1995 u nfakkar li fost il-problemi li jaffettwaw lill- familja kollha u li sar xogħol dwarhom kien hemm, per eżempju, l-abbuż mill- alkoħol, il-logħob tal-flus, l-abbuż mid-drogi, swat, abbuż fuq it-tfal, dipressjoni u anzjeta' u anke problemi tal-personalita'.

Fi ħdan l-SWDP hemm ukoll it-Taqsima Vjolenza Domestika li għandha r- responsabilita' li toffri servizz ta' social work speċjalizzat għall-vittmi tal-vjolenza fid-dar.

Din it-taqsima tipprovdi wkoll servizzi ta' crisis intervention u follow-up lill-vittmi ta' vjolenza domestika u l-familji tagħhom.

Apparti minn hekk ukoll din kienet qed twettaq riċerka sabiex jiġi stabbilit l-ammont ta' vjolenza domestika f'Malta u l-fatturi li jwasslu għaliha.

Mr Chairman, dawn li semmejt huma biss ftit mis-servizzi mwettqa minn din l-aġenzija u semmejthom mhux biex niftaħar b'dak li wettqet l-SWDP imma semmejthom sabiex ninkoraġġixxi u nkompli nqajjem kuxjenza favur it- tkomplija ta' ħidma ta' din il-kwalita', ħidma tant meħtieġa għall-familji tagħna b'mod partikolari f'dawn iż-żmenijiet.

Dan dejjem jekk dan il- Gvern verament jemmen bis-serjeta' fit-tmexxija hekk imsejħa moderna u wkoll bl-enfasi fuq "Iċ-Ċittadin l-Ewwel".

Iċ-ċittadin jiġi l-ewwel, Mr Chairman, jekk bis-serjeta' u bil-fatti inħallulu available għad- dispożizzjoni tiegħu servizz tajjeb fis-social welfare, bħal dak li semmejt u bħal dak li kien imwettaq fl-Amministrazzjoni preċedenti, servizz li kontinwament kien ta' għajnuna lill-familji li kienu jinsabu fi kriżi.

Kellna wkoll, Mr Chairman, edukazzjoni għall-familja in ġenerali.

Hawnhekk ukoll sinċerament nappella lil dan il-Ministru sabiex ikompli wkoll b'din l-inizjattiva għaliex aħna lkoll nafu li l-aqwa arma ta' prevenzjoni għal kull tip ta' problema fil-familja hija l-edukazzjoni fis- sens wiesgħa tagħha.

Biex nagħti eżempju wieħed ta' tip ta' edukazzjoni għall-familja, insemmi l-laqgħat li konna nagħmlu għal koppji miżżewġin friski li żgur kienu ta' benefiċċju u ta' edukazzjoni għall-istess koppji.

Ma lħaqqniex għamilna ħafna laqgħat għaliex it-terminu tagħna bħala segretarjat parlamentari kien qasir - Il-ministeru faċilment jista' jkompli b'dawn il-laqgħat - pero' huwa żgur li dawn il-laqgħat kienu ta' edukazzjoni.

Minn mistoqsija parlamentari li għamel l-Onor.

Gonzi lill- Ministru responsabbli sirna nafu li sal-lum fi ħdan il-ministeru preżenti ġie fformat grupp biex jiddentifika l-problemi soċjali li tiltaqa' magħhom il-familjia Maltija.

Din hija ħaġa tajba u naqbel magħha pero' nixtieq nissuġġerixxi li dan il-grupp jagħmel użu wkoll minn xogħol imwettaq qabel, mhux biss mill-aġenziji li semmejt imma anke jagħmel użu mill-istudju u mir-riċerka xjentifika li saret dwar dak li għaddejjin minnu l-familji Maltin u Għawdxin, studju li kien imwettaq mill-Kummissjoni Studju u Riċerka fuq il-Familja Maltija ta' Fr. Tabone.

Qed ngħid dan sabiex l-ewwelnett ma jkunx hemm xogħol ripetut u wkoll għaliex din ir- riċerka hi ta' min joqgħod fuqha għax saret bl-aktar mod profond u fuq linji professjonali u għalhekk tista' faċilment isservi ta' direzzjoni għal min ifassal policies dwar il-familja.

Jien inħeġġeġ ukoll lil dan il- grupp sabiex jikkoordina x-xogħol u l-istudju tiegħu max-xogħol u l-istudju mwettaq qabel għaliex huwa importanti li l-impenn tagħna fil-ħolqien ta' policies soċjali, speċjalment favur il-familja, ikun ikkoordinat u jibqa' dejjem konsistenti.

Mr Chairman, nixtieq nagħmel riferenza wkoll għall-ħidma mwettqa mid- Dipartiment tas-Servizzi għat-Tfal u għall-Familja li għandu uffiċju fiċ- Ċentru Ħidma Soċjali ġewwa Santa Venera.

Dan id-dipartiment dejjem offra għajnuna soċjali personali lin-nies f'diffikulta', bħalma huma koppji miżżewġa, tfal li jkollhom bżonn protezzjoni u kura u oħrajn.

Dan id- dipartiment b'kollaborazzjoni ma' aġenziji u anke ma' organizzazzjonijiet fi ħdan il-Ministeru għall-Iżvilupp Soċjali - kif kien imsejjaħ qabel - kien miexi b'politika li tassigura li kull ċittadin jkollu aċċess għas- support meħtieġ fil-każ partikolari tiegħu.

Fl-Amministrazzjoni preċedenti kienu saru wkoll sforzi kbar biex għamilna firxa akbar fit-taqsima ta' l-adozzjoni tat-tfal u kif jaf kulħadd din kienet irnexxiet ħafna.

Nerġa' ngħid, dan m'iniex qed insemmih bi ftaħir imma sabiex nappella lill-Gvern ikompli miexi b'din il-politika u ma jwarrabhiex għaliex ir-riżultati wrew li kienet politika tajba u politika ġusta.

Il-Partit Nazzjonalista fil-gvern dejjem għamel ħiltu kollha biex joħloq miżuri li jsaħħu lill-familja, miżuri li jkunu aġġoranti u li jkunu ta' benefiċċju għal kull membru tal-familja.

U f'kull inizjattiva li wettaqna aħna rrispettajna r-rwoli differenti tal-membri tal-familja.

Il- ħin ma jippermettilix insemmi kull miżura pero' nfakkar biss il-miżura tal- parental leave.

Kif nafu, il-parental leave jista' jittieħed jew mill-omm jew mill-missier jew inkella mit-tnejn bejniethom u b'hekk il-ġenituri jieħdu ħsieb it-tfal tagħhom għall-perjodu li ġie estiż għal tliet snin.

B'din il-miżura jibbenefikaw l-ewwelnett l-ulied - li hija l-iżjed ħaġa, biex ngħid hekk, importanti - u t-tieni nett tagħti l-opportunita', fil- maġġor parti tal-każijiet lill-ommijiet, li ma jitilfux l-impieg tagħhom għaliex b'hekk jista' jinħoloq bilanċ tajjeb bejn il-familja u l-ħajja tax- xogħol.

Jiena nieħu pjaċir ninnota li dan il-Gvern qed jaqbel li ċ-child day care centres, li konna bdejna naħdmu fuqhom, għandhom jiġu mwaqqfa.

Hawnhekk inħoss li għandi nappella sabiex dawn iċ-ċentri jkunu ċentri li joffru servizz ta' kwalita'.

Mr Chairman, dak li jien min-naħa tal-Gvern narah li hu ta' fejda għall-familja tagħna nfaħħru u ninkoraġġih kif għadni kif għamilt fil-każ taċ-child day care centres.

Pero' jiddispjaċini ngħid li f'ħafna aspetti oħra l-familja tagħna, speċjalment wara l-ħafna kliem u wegħdiet li kellna qabel l-elezzjoni, stennew ċerti miżuri minn dan il- budget pero' dawn ġew iddiżappuntati għall-aħħar.

Kull budget li sar fiż- żewġ Amministrazzjonijiet ta' qabel, stajna liberament inlaqqmuh il-"budget tal-familja" pero' żgur li dan m'huwiex il-każ ta' dan il-Budget.

Anzi jiena ngħid li dan imur ħafna 'l bogħol minn dan it-titlu għaliex bil- miżuri mħabbra fih il-familja se tintlaqat b'mod negattiv.

GĦalhekk jiena nagħmel l-aħħar appell tiegħi sabiex għallinqas dan il- ministeru li qegħdin niddiskutu llejla li fost l-affarijet oħra huwa responsabbli għall-affarijiet tal-familja jimpenja ruħu bl-aktar mod qawwi sabiex ibiddel id-direzzjoni li miexi biha l-Gvern preżenti li hija direzzjoni li qiegħda tifni l-familja tagħna u jkompli fuq id-direzzjoni li konna mexjin biha aħna għaliex din kienet verament u bil-provi d-direzzjoni li trid il-ġid veru lill-familji tagħna.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Mr Chairman, fil-ħin li għandi għad- dispożizzjoni tiegħi rrid nittratta l-qasam ta' l-anzjani minn żewġ aspetti.

L-ewwel irrid nitkellem dwar x'kien wiegħed lill-anzjani u lill- pensjonanti l-Partit Laburista qabel l-aħħar elezzjoni bl-għajta tiegħu "Iċ- Ċittadin l-Ewwel" u kif wara dan il-budget dawn l-istess anzjani sabu ruħhom ingannati u ttraduti, u mbagħad ngħaddi biex nuri x'wirt ħalla warajh il-Gvern Nazzjonalista fil-qasam ta' l-anzjani, wirt li żgur jimla parti kbira mill-hekk imsejħa ħofra li l-Gvern Laburista qed jgħidilna li wiret.

Mr Chairman, x'kienu jgħidu tan-naħa l-oħra meta kienu għadhom fl- oppożizzjoni, kemm ġewwa u kemm barra l-Parlament?

Naħseb li kulħadd jiftakar xi kritika kienu jagħmlulna f'din il-Kamra meta konna niġu biex nitrattaw tibdil fl-Att dwar is-Sigurta' Soċjali u fi żmien il-budget.

Jien irrid infakkar lil din il-Kamra u lill-poplu xi ftit mill-kliem li kien jintqal hawn ġew u nqabbluh ma' dak li qed jgħid - jew mhux qed jgħid - dan il-Gvern ħalli kulħadd ikun jista' jiġġudika hu fejn hi l-onesta', fejn hi l-verita' u fejn hi t-trasparenza li tant jiftaħru biha, jew jekk hijiex diżonesta' politika li tittradixxi sezzjoni kbira tal-poplu tagħna, l-anzjani u l-pensjonanti.

Fuqhiex kienu jtambru l-aktar hawn ġew?

Kienu jitkellmu ħafna fuq l-inflazzjoni, fuq l-għoli tal-ħajja u fuq il-livell ta' l-għajxien ta' l-anzjani li skond huma kien qiegħed dejjem jitbaxxa.

Niftakruhom jikkwotaw studji biex isostnu l-argument tagħhom li għaxar snin ilu, anzjan kien jgħix aħjar milli kien jgħix sas-sena l-oħra.

Jekk dan li kienu jgħidu kien veru, naħseb li għandhom ikunu huma l-ewwel nies li wara dan il-budget li huwa mingħajr ruħ soċjali, jgħidu li din l-asserzjoni saret iktar reali.

Ħalli nikkwota minn xi diskorsi li smajna hawn ġew dwar l-għoli tal-ħajja.

Fis-seduta tat-3 ta' Diċembru 1993, waqt li kien qed jiġi diskuss il- budget, l-Onor.

Buhagiar kien qal hekk:

"L-għoli tal-ħajja u t-tnaqqis fil-livell ta' l-għajxien kien u għadu l-ikbar uġigħ ta' ras għall-anzjani tagħna."

Fis-seduta tas-6 ta' Lulju 1993 fil-ħin ta' l-Aġġornament kien ingħad li:

"L-Oppożizzjoni u anke s-sezzjoni tal-pensjonanti tal-General Workers' Union ilhom żmien jinsistu li l-qagħda ta' l-anzjani f'pajjiżna sejra lura prinċipalment minħabba l-inflazzjoni u l-għoli tal-ħajja.

Għalhekk l-anzjani huma l-iżjed klassi żvantaġġata minħabba li huma l- iktar li se jbatu mill-għoli tal-ħajja u m'humiex f'pożizzjoni li jiġġieldu għaż-żidied ta' l-għoli tal-ħajja.".

Dan apparti l-propaganda li kienu jagħmlu fuq il-media u fil-gazzetti tagħhom dwar l-għoli tal-ħajja.

Ma ninsewx ukoll il-billboards li kienu tellgħu fi żmien l-elezzjoni mal-pajjiż kollu li kienu jgħidu "L-Għoli Tal- Ħajja Jifnik".

Tiskanta, Mr Chairman, kif jipprovaw jidħku bil-poplu.

Per eżempju, wara ftit tal-ġranet li kienu ilhom fil-gvern u għola ħafna l-prezz ta' kull kwalita' ta' ġobon, ħarġu press release li tgħid li dak l- għoli kien ġustifikat għaliex kien għoli li ġej minn barra.

Bħalikieku fi żmien Gvern Nazzjonalista l-ġobon kien isir f'Malta jew GĦawdex!

Issa huma stess qed jammettu li l-ħajja qed tkompli togħla u s'issa m'għamlu xejn biex jikkontrollawha.

Dan ammettih ukoll fost oħrajn l-istess Prim Ministru, iżda dejjem iġibu l-iskuża tal-ħofra.

Is-sabiħa hi li wara dan il-budget il-ħajja kompliet togħla u se tkompli togħla, mhux biss kaġun tal-fatt li l-affarijiet ġejjin għoljin minn barra imma, kaġun anke tal- miżuri li tħabbru fil-budget.

Din id-darba ma ġiethomx ħasra mill-anzjani u mill-pensjonanti!

Issa dawn m'humiex iktar imsieken!

Jew inkella jridu jipperswaduna li meta żżid il-prezz tal-petrol, tad-diesel, tal-pitrolju u tas-sigaretti, apparti l-għoli fil-liċenzji tal-karrozzi, dawn ma jaffettwawx ukoll lill-anzjani u lill-pensjonanti?

Boloh kienu dawk l- anzjani li emmnu li jekk jitla' l-Labour Party fil-gvern il-ħajja kienet se torħos.

Dawn hekk kienu qalulhom u issa qed jaraw li huwa l-istess Gvern Laburista li bil-miżuri li ħa qed ikompli jgħolli l-ħajja.

X'wegħduhom aktar lill-anzjani u lill-pensjonanti qabel l-elezzjoni dwar l-għoli tal- ħajja?

Sur President, ħalli naqra silta żgħira minn diskors li għamel l-Onor.

Louis Buhagiar fis-seduta tat-2 ta' Ottubru 1995 fid-dibattitu dwar l- emendi għall-Att dwar is-Sigurta' Soċjali fl-Istadju tat-Tieni Qari fejn kien qal hekk:

"Waħda mill-affarijiet l-iżjed li jaċċennawlek għaliha l-pensjonanti meta tkellimhom hija li meta l-ħajja togħla, din togħla għal kulħadd u hija inġustizzja soċjali oħra li jingħataw biss żewġ terzi miż- żidied ta' l-għoli tal-ħajja.

Fl-opinjoni tiegħi din hija inġustizzja soċjali.".

U kien għamel enfasi fuq "inġustizzja soċjali".

Din hija ipokresija u dan huwa ngann għax kien hemm min emminhom.

Sur President, illum indur fuq l-istess nies li issa qegħdin fil-gvern u ngħidilhom li jekk aħna konna qed nikkommettu inġustizzja soċjali, issa huma qegħdin jipperpetwawha għaliex lill-anzjani u lill-pensjonanti xorta żewġ terzi taż-żieda ta' l-għoli tal-ħajja tawhom.

Iżda huma dejjem iġibu l-istess skuża, jiġifieri li l-finanzi tal-pajjiż għalissa ma jippermettux.

X'differenza minn Gvern Nazzjonalista, Sur President!

Ara aħna fl-aħħar budget tagħna x'għamilna, għaliex nemmnu fil-ġustizzja soċjali.

Huwa veru li aħna tajna żewġ terzi taż-żieda ta' l-għoli tal-ħajja li dak inhar kienet Lm2, pero' konna ntroduċejna għall-ewwel darba l-għajnuna supplimentari li kienet tlaħħaq sa massimu ta' Lm120 għal koppja li d-dħul tagħha kien inqas minn Lm3,500 u Lm60 għal persuna waħedha li d-dħul tagħha kien inqas minn Lm3,000.

Dan kien ifisser li numru kbir ta' anzjani u pensjonanti ħadu din l-għajnuna u b'hekk ġew ħadu aktar miż-żieda kollha ta' l-għoli tal-ħajja.

Dik hi l-vera ġustizzja soċjali li aħna nemmnu fiha.

Iva waqafna l-aktar ma' dawk l-anzjani u pensjonanti li l-aktar għandhom bżonn.

Mr Chairman, kemm konna nisimgħu fuq l-għoli tal-prezzijiet tal-mediċini?

U hawnhekk wieħed jistaqsi x'ġara minn mindu telgħu huma fil-gvern.

Roħsu jew għolew il-mediċini?

M'ilux ħafna anke ex-deputat Laburista kiteb f'gazzetta lokali dwar l-għoli tal-prezzijiet tal-mediċini.

Kienu jgħidulna dwar it-tbatija ta' numru kbir ta' anzjani li ma kienux isibu l- mediċini available fl-isptar u dawn kien ikollhom jixtruhom mill-ispiżeriji bil-għoli u llum insibu li hemm nuqqas kbir ta' mediċini fl-isptar li qatt ma kien hemm bħalu taħt Gvern Nazzjonalista.

Allura dawn l-anzjani mhux bil-għoli qed jixtruhom issa mill-ispiżeriji, Mr Chairman?

Dawn jgħidulna li qed jagħmlu dak kollu li jistgħu biex ma jħallux il-mediċini jogħlew u saħansitra l-Ministru Leo Brincat - fil-winding up tad-debate fuq il-Ministeru tal-Kummerċ ftaħar li fis-26 ta' Novembru tas-sena l-oħra kienu ħarġu press release biex jindikaw xi mediċini li raħħsu wara intervent min-naħa tiegħi.

Jiena dħakt meta smajtu għaliex dik il-press release kont qrajtha f'gazetta lokali u kienet tgħid hekk:

"The following prices of medicinals have been reduced following intervention by the Office Of Fair Competition:

Balanced Ratio Cal.

Mag EPO 1000 mgm.

Royal Jelly Super Once a Day TR Super Once a Day DD Synergistic Zinc Unbleached Lecithin Vitamins C 1000 mgm.

Vitamins E 1000 mgm.

Vitamins E 400 mgm.".

Jekk il-Ministru jaħseb li dawn huma l-mediċini li jikkonsmaw iċ-ċittadini Maltin għandu idea ħażina ħafna.

Imma naħseb riedu jidħku bil-poplu bħalma jagħmlu s-soltu jew inkella forsi ried jiċċajta.

Jien lill-Ministru nista nsemmilu lista oħra ta' mediċini li qed jogħlew u safejn naf jien ma ħarġet l-ebda press release li tgħid li qed jorħsu.

Dawn huma mediċini li jużaw ħafna l-anzjani u l-pensjonanti tagħna.

Fost dawn nista' nsemmi:

Opticrom Drops Dalacine Antibiotics Imodium Capsules Oilatum Soap Ventolin Ceporex Antibiotic Pears Soap Epanutin Vitera Capsules Aludrox Syrup Lanoxin PG u Ultralan tablets.

Dawn huma l-mediċini li jużaw iċ-ċittadini Maltin speċjalment l-anzjani u l- pensjonanti u mela dik il-lista li rrifera għaliha fil-press release!

Fuqiex kienu jikkritikawna iżjed, Sur President?

Ma ninsewx kemm kienu jtaqtqu dwar il-kriminalita' li kien hawn fil-pajjiż, speċjalment fuq l- anzjani.

Wieħed bilfors irid isemmi kif il-mezzi tal-propaganda tagħhom kienu jonfħu aktar u aktar kull inċident li kien ikun vittma tiegħu xi anzjan jew anzjana.

U kemm wiegħdu lill-anzjani li bil-Partit Laburista fil-gvern din il-pjaga kienu se jsolvuha?

Anke f'din il-Kamra ta' spiss kienu jfakkruna fiha.

Per eżempju, fis-seduta tas-6 ta' Diċembru ta' l- 1995, fil-Kumitat ta' Provvista, fid-dibattitu fuq il-Ministeru għall- Iżvilupp Soċjali intqal hekk:

"Kemm-il darba tkellimna minn hawn ġew u kemm-il darba għamilna stqarrijiet anke min-naħa tal-Partit Laburista dwar li għandha ssir xi ħaġa biex titrażżan din il-mewġa ta' kriminalita' speċjalment fuq l- anzjani.

GĦalhekk jiena nixtieq li llum nistaqsi lis-Segretarju Parlamentari jekk iqisx li din hija problema ta' priorita' għall- pajjiż.".

Jiena naħseb li llum għandi d-dritt nistaqsi l-istess domanda lilhom.

Jiena nistaqsihom: X'se jagħmel il-Gvern Laburista fuq din il-kwestjoni li huma jqisu bħala prijorita'?

Il-prijorita' ta' dan il-Gvern mhux hawn kienet iżda banda oħra għaliex l-ewwel abbozz ta' liġi li ressaq kien dak dwar it-twaqqif ta' Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji biex jikkonsidra l-allegati inġustizzji li saru taħt Gvern Nazzjonalista.

Din il-wegħda tagħhom tant tawha importanza li nsew il-ħofor kollha!

Il- Ministru tal-Finanzi fil-Budget Speech qal:

"Se jkun hemm ukoll provvediment ta' ¥200,000 b'konnessjoni mas-smigħ ta' każi ta' inġustizzji minn tribunal li se jitwaqqaf b'liġi apposta.".

Mela għalhekk sabu flus, iżda għal miżuri soċjali ma kellhomx għaliex l- istess Ministru fl-istess Budget Speech qal:

"Jinftiehem mill-ewwel li l-ispazju għal miżuri fil-qasam soċjali huwa ristrett mill-qagħda finanzjarja.".

Illum il-fatti kixfu l-ipokresija tagħhom.

U mhux talli m'għamlu xejn milli wiegħdu dwar il-kriminalita' - u m'għamlu xejn sabiex jipproteġu lill-anzjani talli nqabdu f'gamblu jinten bl-amnestija li ngħatat lill- priġunieri mill-Gvern Laburista!

Jiena rrid nasal biex nemmen li dawk li qatlu lil dik l-anzjana u ġew liberati, ġew liberati frott ta' żball tekniku li l-Gvern donnu jrid jitfgħu fuq uffiċjal pubbliku, iżda tajjeb li nistaqsi: Kieku Alla ħares qatt dan l-iżball sar taħt Gvern Nazzjonalista, x'kienu jgħidu?

Kienu min jaf kemm allegazzjonijiet ta' korruzzjoni kienu jsiru!

Jiena persważ li kieku l-Avukat Edgar Mizzi kien ikollu każ ieħor ta' allegata korruzzjoni li jrid jifli!

Jista' wieħed jinsa kemm ikkritikawna dwar il-Kartanzjan?

L-ewwel ikkritikawna għaliex domna biex għamilniha u mbagħad għaliex riedu jaraw li tkun aktar effettiva!

Fil-fatt, f'din il-Kamra kienu qalu:

"Aħna nisperaw minn hawnhekk li 'l quddiem il-Gvern tmissu l-kuxjenza huwa wkoll ..."

- għaliex ma kellniex kuxjenza! -

".. u jdaħħal aktar benefiċċji għall-anzjani, speċjalment f'dak li jirrigwarda t-trasport, l-ilma, id-dawl u t-telephone.".

Aħna wrejna li kellna kuxjenza għaliex f'ċerti każijiet konna wasalna biex nagħtu ċerti benefiċċji fit-telephone u fit-trasport bin-noll irħas għall- anzjani.

Iżda fejn hi l-kuxjenza tagħhom, Mr Chairman, meta proprju f'dawn il- ġranet in-noll għall-anzjani għal GĦawdex minn 30c għollewh għal 50c?

Din hija l-kuxjenza li għandhom.

Din hija ipokresija grassa u allura bir-raġun li dak l-anzjan jew l-anzjana li emmen fis-slogan tal-Partit Laburista "Iċ- Ċittadin l-Ewwel" issa diġa' rrealizza li wara dan il-budget huwa veru li huwa l-ewwel ċittadin li l-aktar ġie ngannat u ttradut minn dan il-Gvern.

Ħalli nitkellem issa fuq il-wirt li Gvern Nazzjonalista ħalla lill-Gvern Laburista fil-qasam ta' l-anzjani.

Il-Partit Nazzjonalista fil-gvern f'dawn l-aħħar żewġ leġislaturi poġġa lill-anzjani fuq nett ta' l-aġenda tiegħu.

GĦaxar snin ilu kien għad hemm il-mentalita' li kien biżżejjed li l-anzjani tagħtihom pensjoni tajba biex jgħixu ħajjithom fil-kumdita'.

Imma aħna għarafna li fil-verita' dan m'huwiex biżżejjed għall-anzjani.

Il- politika tal-Partit Nazzjonalista fil-gvern dwar l-anzjani kienet ibbażata fuq it-twemmin li l-aħjar post għall-persuna anzjana hija f'darha stess.

Biss dejjem żammejna f'moħħna li hemm diversi anzjani li ma jistgħux jibqgħu jgħixu waħedhom f'darhom stess, l-aktar jekk ma jkollhomx familjari li jistgħu jduru bihom.

Biex wieħed japprezza dak kollu li rnexxielu jagħmel il-Gvern Nazzjonalista fil-qasam ta' l-anzjani f'dawn l-aħħar snin bilfors irid jara x'kienet is-sitwazzjoni f'dan il-qasam fl-1987, jiġifieri meta l-Partit Nazzjonalista beda jiggverna.

X'kellhom u x'kienu jgawdu l- anzjani u l-pensjonanti dak iż-żmien?

X'servizzi kienu jeżistu għalihom dak iż-żmien?

Naturalment in-naħa l-oħra żgur li se ssib x'tikkritika fuq id-diversi servizzi li aħna ntroduċejna u anke dwar id-diversi djar u sptarijiet li l-anzjani qegħdin igawdu llum.

Jiena ma niskanta xejn li nsibu litanija ta' ilmenti, nuqqasijiet u difetti.

X'irnexxielna nwettqu tul dawn l-għaxar snin?

L-ewwelnett - u nixtieq nagħmel enfasi fuq din il-ħaġa - Gvern Nazzjonalista ta' kull sena kien iżid id-diversi pensjonijiet li jeżistu u mhux bil-ftit, kemm dawk kontributorji u kemm dawn li m'humiex kontributorji.

Hawnhekk m'iniex se noqgħod insemmi ħafna figuri imma se nsemmi tlieta biss.

Per eżempju, fil-pensjonijiet mhux kontributorji, il- pensjoni ta' l-eta' għal koppja miżżewġa fl-1 ta' Jannar 1987 kienet ta' ¥22.80c.

Fl-1 ta' Jannar 1996 din tellajniha għal ¥33.91 u bl-għajnuna supplimentari li ntroduċejna din telgħet għal ¥36.21.

L-istess nistgħu ngħidu għall-pensjoni ta' l-eta' għal persuna waħedha.

Fl-1987 din kienet ta' ¥14.50 u bl-għajnuna supplimnetari b'kollox fl-1996 din telgħat għal ¥26.58.

Niġu issa għall--pensjonijet kontributorji.

Il-pensjoni minima nazzjonali miżjuda fl-1987 kienet ta' ¥25.80 u fl-1996 telgħet għal ¥43.44.

Dan minbarra d-diversi żidiet li ngħataw f'benefiċċji u f'għajnuna soċjali.

Barra minn hekk Gvern Nazzjonalista, waqt li lill-anzjan tejjiblu l-aspett finanzjarju, ipprovdilu numru ta' servizzi fil-komunita' li ma kenux jeżistu qabel.

Dawn is-servizzi daħħalnihom fil-pajjiż sena wara sena u pass wara pass.

Per eżempju, hemm is-servizz ta' kura u għajnuna fid-dar, is-servizz tat-telecare, is-servizz tal-handyman, il-meals-on- wheels, is-servizz dwar l-inkontinenza, id-day centres, il-kartanzjan u l- proġett info anzjan.

Din hija lista ta' servizzi li lilna tagħmlilna unur u naturalment tagħmel diżunur lil ħaddeħor li ma kienx kapaċi jagħmilhom.

Illum m'għandix il-ħin li nitkellem fuq kull servizz speċifiku biex nuri kemm dawn is-servizzi huma ta' ġid għall-anzjani, allavolja wieħed irid jistqarr li wasal iż-żmien li ssir ċerta valutazzjoni tagħhom u xi riformi neċessarji.

Bilfors li wieħed irid jagħmel dawn l-affarijiet, iżda wisq nibża' li dan il-Gvern m'għandux il-motivazzjoni biżżejjed sabiex jagħmel dan.

GĦaliex x'inhu mniżżel fil-mission statement li jidher fl- introduzzjoni ta' l-Estimi ta' dan id-dipartiment?

Dan jgħid hekk:

"Government will continue to encourage the elderly to continue living in the community by further developing the homecare help service, telecare and handyman service.".

Daqshekk biss għandna fuq dawn is-servizzi.

Dwar id-day centres jgħid:

"Day centres for the elderly in other localities will be opened.".

Mur obsor!

Jiena ma naħsibx li dan huwa statement serju.

Ħalli nitkellem ftit dwar dawn id-day centres.

Jekk irridu - kif naf li hija wkoll ix- xewqa tal-Gvern preżenti - li nżommu lill-anzjani jgħixu f'darhom sakemm huwa possibbli, irridu nkomplu niftħu day centres oħra ma' Malta u GĦawdex F'perijodu ta' madwar sentejn ftaħna erba' ċentri, fiż-Żejtun, fil-Ħamrun, f'Ħad-Dingli u f'Ħal Qormi bl-għajnuna u bil-koperazzjoni, f'ċerti każi, tal-kunsilli lokali.

Hemm bżonn li din il-koperazzjoni tkompli tissaħħaħ.

Aħna kellna ppjanat ukoll li niftħu day centre fiż-Żurrieq.

Fil-fatt għamilna l-kuntratt mas-sid tas-sala, pero' ma nafx għaliex din is-sala għadha ma bdietx tiffunzjona bħala day centre meta m'għandhiex bżonn ħafna alterazzjonijiet u refurbishment.

Il-Kunsill Lokali ta' Tas-Sliema xtara post għal dan l-iskop u konna miftehmin biex id-dipartiment tagħna jibda x-xogħol ta' refurbishment u redecoration kemm jista' jkun malajr.

Konna ftehemna wkoll mal-Kunsill Lokali ta' l-Imdina biex nattrezzaw il- Casino Notabile, li huwa post sabiħ ħafna fuq is-Saqqajja, u nutilizzawh bħala dar ta' l-anzjani li jgħixu f'dawk l-akkwati.

Kellna taħdidiet mal-Kunsill Lokali ta' Ħal Luqa biex jiġi akkwistat il- post fejn kien hemm il-Mid-Med Bank fi New Street ħalli nittrasformaw is- sular ta' isfel ta' dan il-post bħala day centre għan-nies ta' dan ir- raħal.

Nispera li dan il-proġett jitkompla.

Is-suċċess ta' dawn iċ- ċentri huwa rikonoxxut mhux biss mill-anzjani li jattendu fihom iżda wkoll mill-barranin li jiġu jżuruhom.

Kien ta' sodisfazzjon li f'gazzetta lokali qrajt x'qalet Mrs Jaspersen, group leader ta' turisti anzjani Norveġiżi li kienu hawn Malta dan l-aħħar.

Din qalet hekk:

"The centres are relatively the same standard as in Norway.

We were very surprised with the standard and the residents seem very happy.".

L-aħħar kumment tiegħi dwar id-day centres huwa dwar dak li ġie rapportat fil-media li hemm l-idea li biex isir day centre fl-Imsida se jittieħed il-ground floor fejn hemm id-dining room ta' l-Imsida Home for the Elderly.

Skond l-opinjoni umli tiegħi dan ikun żball kbir għax tkun qed tadultera dar ta' l-anzjani sabiħa.

Barra minn hekk żgur li l-anzjani residenti mhux se jieħdu gost.

Jien nissuġġerixxi li jekk id-day centre għandu jsir f'dawk l-akwati id-dipartiment għandu jagħmel użu mill-art li mhix mibnija li tmiss man-naħa ta' l-istess dar.

Fil-fatt konna diġa' bdejna xi sondaġġi dwar dan il-pjan.

X'inhu l-pjan tal-Gvern dwar id-djar residenzjali ta' l-anzjani?

Il- mission statement jgħid hekk:

"The conversion of Mtarfa Hospital will be completed while the work on the setting up of the Cospicua Home will continue.".

Dawn huma żewġ proġetti li nbdew taħt Gvern Nazzjonalista u fuqhom m'hu qed jissemma xejn iktar.

Iċ-ċerimonja tat-tqegħid ta' l-ewwel ġebla tad-dar ta' l-anzjani f'Bormla mill-Prim Ministru l-ġimgħa l-oħra kienet ta' sodisfazzjon għalina għaliex fakkritna fix-xogħol enormi li sar qabel biex setgħet titqiegħed dik il-ġebla.

Dan kien ċertifikat tal-politika li biha mxejna fil-gvern, anke fil-kontest tal-ftehim li aħna ridna nagħmlu u kif ikkonfermah dan il-Gvern ma' l-awtoritajiet ekklesjastiċi.

It-tieni fażi ta' Mtarfa Home mhux suppost li għandha ddum ma titlesta biex b'hekk il-proġett kollu jkun lest u nkunu nistgħu ninsew darba għal dejjem dak li sibna meta tlajna fil-gvern.

Hawnhekk qed nirriferi għall-post li kien jissejjaħ Ħaż-Żmien, li żgur ma kienx denju li jgħixu l-anzjani fih.

Fil-mission statement m'hemm xejn imsemmi jekk il-Gvern għandux l- intenzjoni li jibni aktar djar għall-anzjani għalkemm hekk wegħedhom fil- programm elettorali.

Fil-fehma tiegħi, is-soluzzjoni għal din il-problema tinstab permezz ta' ftehim mas-settur privat li jkun jista' jipprovdi numru ta' sodod għall-użu tal-Gvern.

Waqt li qed nitkellmu fuq id-djar ta' l- anzjani wieħed ma jridx jinsa d-djar li qed tmexxi l-Knisja u li żgur, illum jew għada, l-Gvern irid jgħinhom biex ikomplu jaqdu l-missjoni nobbli u fejjieda tagħhom.

Nista' ngħid li aħna diġa' kellna taħdidiet mal- persuni konċernati dwar din il-problema.

Wirt ieħor li ħallejna lill-Gvern preżenti huwa l-Isptar Zammit Clapp.

Kemm qlajna kritika fuq dan l-isptar mill-Oppożizzjoni Laburista!

Issa donnu li hemm min qed jaħsibha mod ieħor wara li raw b'għajnejhom x'jiswa dan l-isptar għall-anzjani tagħna.

L-Onor.

Louis Buhagiar, kemm meta żar dan l-isptar u kemm meta żar ir-residenza ta' San Vincenz de Paule, qal li hemm sodisfazzjon li l-livell ta' kura fl-Isptar Zammit Clapp huwa għoli.

Jiena naf pero' li għad hemm ċertu xettiċiżmu dwar dan l-isptar u mhux kulħadd min-naħa l-oħra huwa konvint dwar il-funzjoni tiegħu.

B'hekk biss tista' tispjega artiklu li deher f"it-Torċa" tat-8 ta' Diċembru tas-sena l- oħra mimli kollu ineżattezzi u gideb.

Sur President, m'hemm l-ebda dubju li r-residenza ta' San Vincenz de Paule kif inhi llum hija wirt kbir li aħna ħallejna lil ta' warajna.

GĦandi s-sodisfazzjoni kbir li din ir-residenza rnexxielna nibdluha b'tali mod li ma tingħarafx minn kif kienet qabel.

Billi ntqal ħafna - u naħseb li se jkompli jintqal - fuq din ir-residenza dwar id-difetti u n- nuqqasijiet li bilfors jeżistu meta għandek post daqshekk kbir, nixtieq nelenka diversi proġetti u xogħlijiet li saru fi żmienna f'dawn l-għaxar snin f'din ir-residenza.

Sar xogħol ta' kisi tat-toroq kollha fir- residenza u ġew imdawla b'dawl elettriku; numru kbir ta' swali ġew ridekorati; kien hemm il-ftuħ tad-Dipartiment tal-Fiżjoterapija u tad- Dipartiment ta' l-Occupational Therapy; kien hemm stallazzjoni ta' makni ta' l-X-ray u ta' sistema ta' air-conditioning ta' diversi swali; female ward 9/10 ġiet modernizzata; kien hemm upgrading u modernizzar tal-laundry u ftuħ ta' mini-laundry għas-servizz privat tar-residenti; stallazzjoni ta' żewġ lifts ġodda; male ward 20/21 modernizzata; Psycho Geriatric Unit ġdid li jikkomprendi żewġ wards ġodda u ġnien sabiħ; żewġ wards ġodda modernizzati fis-sular ta' fuq is-psycho geriatric wards; stallazzjoni ta' żewġ ġeneraturi ta' l-elettriku għall-ewwel darba f'din ir-residenza; kċina ġdida b'apparat modern; ftuħ ta' wing ta' flatlets b'wards bħala respite ward fil-kumpless Rużar Briffa; ristrutturazzjoni u mmodernizzar tas-sala RB 2 li kienet maqsuma f'żewġ wards sbieħ u moderni; admission ward ġdida modernizzata; ftuħ ta' ward ġdida fuq l-admission ward; female ward li tospita 21 pazjent; refurbishing tal-kamra mortwarda bi stallazzjoni fiha ta' air-condition; provvista ta' variable height beds kważi għar-residenti kollha.

Din hija lista li jonqos magħha wkoll imma li taqta' nifsek taqraha aħseb u ara tarahom.

Dan hu x-xogħol ta' Gvern Nazzjonalista f'San Vincenz de Paule.

Jiena minn qalbi nawgura lil dan il-Gvern biex iżomm ir-ritmu tal- progress li rnexxielna nottjenu aħna f'San Vincenz de Paule.

Pero' jiena nibża' li m'hemmx dik il-ħeġġa għaliex fil-mission statement insibu:

"The extensive programme of modernising St Vincent de Paule will continue, priority being given to the purchasng of laundry machines and upgraiding the dining-room and pharmacy.".

Jiena naf li x-xogħol fuq l-ispiżerija li aħna konna diġa' ppjanajna biex jibda qed isir, iżda donnu m'hemmx dik il-ħeġġa li wieħed jixtieq jara biex il-progress ikompli.

Ladarba qiegħed nitkellem fuq l-Isptar Zammit Clapp u fuq ir-residenza ta' San Vincenz de Paule ma nixtieqx ma nirrimarkax li wara li konna rnexxielna nżidu konsulent ieħor fil-qasam tal-ġerjatrija - u min jaf kemm qlajna kritika minħabba li kellna konsulent wieħed - issa dan il-konsulent telaq u allura erġajna għas-sitwazzjoni li konna qabel.

Mr Chairman, f'dawn l-aħħar għaxar snin ta' Gvern Nazzjonalista, l- anzjani kollha, kemm dawk li joqogħdu f'darhom u kif ukoll dawk li jgħixu f'istituzzjoni, gawdew livell ta' għajxien għoli kif qatt ma kellhom qabel.

Iżda f'dan iż-żmien seħħ fenomenu ieħor li għandu għaliex jagħmilna verament kburin.

Aħna ħdimna biex nibdlu l-image tax-xjuħija b'tali mod li l-persuna anzjana ma tibqax tidher f'għajnejn kulħadd bħala dik il-persuna li għaliex hija rtirata m'hi kapaċi tagħmel xejn.

Ħdimna biex l-anzjani jkunu verament protagonisti fl-iżvilupp ma jaqta' xejn li għaddej minnu pajjiżna.

Huwa f'dan l-isfond li matul dawn is-snin twaqqaf fl-Universita' ta' Malta l-Istitut tal-Ġerentoloġija u nfetaħ l-Istitut tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Anzjani - l-INIA.

Kien b'dan l-iskop ukoll li aħna promwovejna t-twaqqif tal-Kunsill Nazzjonali ta' l-Anzjani u nkorraġġejna l- inawgurazzjoni ta' l-Universita' tat-Tielet Eta'.

L-attivitajiet inovattivi li saru fil-qasam ta' l-anzjani, bħall-Premju Anzjan tas-Sena, il-Fiera Anzjan Attiv u l-ħarġiet soċjo-kulturali komplew taw ir-ruħ lix- xjuħija taħt sura ġdida .

M'hemmx dubju li l-image ta' l-anzjan u tax- xjuħija għollejniha ħafna 'l fuq.

U dan hu li minn qalbi nawgura lill- Gvern il-ġdid li jkompli jagħmel fl-interess suprem ta' l-anzjani kollha ta' pajjiżna.

Għandi d-dubji tiegħi kemm se jirnexxielu iżda neżortah biex jimxi fuq it-tajjeb tagħna u jgħożż l-wirt li ħallejnilu.

Mr Chairman, jekk il-Gvern mingħalih li se jiġġustifika ruħu ma' l- anzjani li dan il-progress li huwa sab ma jkomplihx bl-iskuża tal-ħofra li huwa qed isemmi nassigurah li sejjer imqarraq.

Billi lix-xjuħ tagħna twegħedhom li imbagħad sentejn jew tliet snin tkun f'pożizzjoni li tagħtihom dak li suppost tagħtihom issa - għaliex wara kollox hekk wegħedthom - dawn jistgħu jirrisponduk li huma jistgħu ma jkunux għadhom hawnhekk sa dak iż-żmien.

Mr Chairman, nagħlaq billi ngħid li ftit tal-ġranet ilu mort ninvista anzjan li kien isofri minn marda kronika u qalli - kif jgħid metaforikament il-Malti - li għalkemm huwa veru li għandu sieq waħda fil-ħofra, qed jibża' li dan il-Gvern se jitfagħlu l-oħra wkoll fil-ħofra.

Jien minn qalbi nittama li dan ma jkunx.

Grazzi, Mr Chairman.

(Onor. Membri: hear, hear)

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Chairman, żgur li wara l-bidla li seħħet fis-26 ta' Ottubru tas-sena li għaddiet kulħadd kien qiegħed jistenna u jippretendi li partit li ilu 10 snin fl-oppożizzjoni jgħid kemm għandu kollox lest biex imexxi bi stil modern, effiċjenti u serju kellu almenu fl- ewwel 100 ġurnata jagħti d-direzzjoni għal ħames snin li ġejjin fis-settur tas-saħħa.

Ngħid dan aktar u aktar meta ddikjara li konna spiċċajna - u hawnhekk nikkwota - "b'servizz ta' medjokrita' fejn sena wara l-oħra s- servizzi tas-saħħa fis-settur pubbliku tħallew jitmermru".

Tajjeb għalhekk li għal ftit minuti nikkomparaw minn fejn tlaqna aħna disa' snin u nofs ilu mas-sitwazzjoni ta' minn fejn telaq il-Partit Laburista llum fil-gvern.

Mr Chairman, disa' snin u nofs ilu aħna writtna sistema fejn il-Gvern kien ċaħħad liċ-ċittadini, li tant għandu għal qalbu llum, id-dritt fundamentali ta' l-għażla ħielsa meta għalaq l-isptarijiet privati.

Writtna sistema fejn kien hemm lockout tat-tobba, fejn numru sostanzjali ta' speċjalisti Maltin kellhom imorru jaħdmu barra, fejn numru kbir ta' studenti tal-mediċina kienu kostretti jkomplu l-istudji tagħhom f'universitajiet barranin, fejn aktar nurses kienu jitilqu mis-servizz milli jiggradwaw, fejn ħadd ma kien jaf sew x'inhu mistenni minnu u fejn il- kelma "job description" lanqas biss kienu għadhom semgħu biha.

Sibna wkoll nuqqas serju u kroniku ta' investiment kapitali li kien qiegħed ixekkel l- iżvilupp f'dan is-settur u għalhekk kellna ninvestu bil-qawwi biex nagħmlu tajjeb għan-nuqqasijiet ta' qabel.

Tajjeb infakkar li f'medda ta' disa' snin u nofs aħna tellajna n-nefqa rikorrenti minn Lm22 miljun għal Lm46 miljun qabża ta' aktar minn 107%.

Fl-istess żmien tellajna n-nefqa kapitali minn Lm0.7 miljun għal Lm4.3 miljun, qabża ta' iktar minn 500%.

Barra minn dan kellna wkoll ivvotati u nfaqna Lm7 miljun għall-isptar ġdid.

In-nefqa fuq il-mediċini tellajniha minn Lm1.9 miljun ta' disa' snin u nofs ilu għal Lm7 miljun is-sena li għaddiet.

Għal disa' snin u nofs kellna nħabbtu wiċċna ma' kelliema u stampa ta' l-Oppożizzjoni li wżat il- mezzi kollha tax-xandir biex tnaffar lill-poplu mis-servizz tas-saħħa tal- gvern u li pprovat għalxejn toħloq issue politika minn settur tant sensittiv u għall-qalb il-poplu Malti.

Dan kollu minkejja li sena wara sena l-indikaturi mkejla fuq parametri internazzjonali kienu juru titjib sostnut u b'ritmu mgħaġġel.

Minkejja din il-kritika kollha sena wara l-oħra l- poplu baqa' juri fiduċja sħiħa u jagħmel aktar użu mis-servizzi tal-gvern, anke meta nfetħu l-isptarijiet privati.

Pero' minkejja dak kollu li sibna ma qtajniex qalbna.

Disa' snin u nofs ilu tlaqna b'viżjoni, direzzjoni u impenn mhux biss li nkomplu ntejbu s-servizzi imma ridna u fil-fatt wettaqna qabża fil-kwalita'.

Żammejna quddiem għajnejna żewġ prinċipji fundamentali għat-twemmin tagħna: L-ewwel li f'kulma nagħmlu rridu dejjem inżommu quddiem għajnejna li l-pazjent jibqa' ċ-ċentru ta' kull servizz li nipprovdu; it-tieni kien il-prinċipju ta' l-ekwita', jiġifieri li s-servizz ikun aċċessibbli għal kulħadd, irrispettivament mill-abbilta' tal-ħlas u għalhekk iffaċilitajna l-aċċess għas-servizz tas-saħħa għall-gruppi u persuni żvantaġġati.

Mhux biss, imma għall-ewwel darba ridna ninvolvu u tajna vuċi lill-pazjent fid-deċiżjonijiet tagħna billi stedinnieh jikkritika u jevalwa s-servizz provdut biex inkunu aktar konxji ta' dak li kien qiegħed jistenna u fil-fatt ingħata u bdejna nirranġaw u nimxu skond pjan fit-tul.

L-introduzzjoni tal-customer care services kienet żgur pass importanti ħafna u jien nieħu gost nara li l-Amministrazzjoni preżenti milli jidher se tkompli ssaħħaħ, tiżviluppa u tifrex dan is-servizz.

Tejjibna mhux biss is- servizz imma anke l-mod kif jingħata.

Mill-questionaires li nġabru fis- swali l-ġodda, proprju dawk li ġew refurbished is-satisfaction rate tal- pazjenti telgħet 'il fuq minn 95%.

Konna wkoll mexjin biex nintroduċu sistemi moderni ta' quality control u ġibna esperti biex jgħinuna nintroduċuh ġewwa dawk l-areas fejn l-aktar kellna bżonn nirranġaw, bħall- Outpatients.

Solvejna wkoll nispera darba għal dejjem il-problema ta' nuqqas ta' lożor billi għamilna bidliet radikali fis-sistema.

Ix-xiri ta' apparat ġdid u l-motivazzjoni ta' l-istaff kollu kienu essenzjali għas- suċċess.

Konna bdejna pjan biex dawn il-ħaddiema jwaqqfu koperattiva u jkun interessanti jekk il-Ministru jinformani jekk għadux bl-istess pjanijiet.

Mr Chairman, bla dubju ħallejna warajna sistema ferm aħjar milli sibna mingħajr ma nippretendu li konna perfetti u konxji li stajna ħdimna u wettaqna aktar kieku kellna l-koperazzjoni sħiħa ta' kulħadd, anke ta' l- Oppożizzjoni.

Pero' żgur li ma naqasx l-impenn sew tal-gvern tal-ġurnata u lanqas tal-maġġoranza l-kbira tal-ħaddiema li jaħdmu f'dan is-settur u li ta' kuljum jistinkaw biex jipprovdu l-aħjar servizz skond l-abbilta' tagħhom.

Minn qalbi lil dawn kollha, mill-ikbar sa l-iċken, nirringrazzjahom f'isem il-Gvern, f'ismi u f'isem il-pazjenti li rċevew il- kura tagħhom.

Biex imxejna 'l quddiem dejjem kellna viżjoni ċara li tatna direzzjoni.

Mhux biss kellna targets x'nilħqu imma aktar importanti ntrabatna li nilħquhom.

Il-Health Vision 2000 hija prova ta' dan, mhux biss paroli u wegħdiet fiergħa imma pjanijiet u soluzzjonijiet konkreti kif irridu naslu.

Ridna wkoll nagħmlu minn pajjiżna ċentru ta' eċċellenza fir-reġjun billi nisfruttaw il-pożizzjoni strateġika u l-klima ta' pajjiżna biex nattiraw pazjenti barranin lejn il-gżejjer tagħna.

Minn settur li dejjem kien jonfoq biss ridna nagħmluh wieħed li jista' jirrendi l-flus biex ikompli jespandi b'ħiltu.

Imxejna lejn dan l-iżvilupp bil-konċett ta' l-isptar Malti; sensiela ta' sptarijiet awtonomi, kull wieħed speċjalizzat f'qasam partikolari, kull wieħed b'management għalih li flimkien jipprovdu nisġa ta' servizzi ta' l-ogħla kwalita' u fil-prattika wrejna kif bil-ftuħ ta' Zammit Clapp, u anke l-Oppożizzjoni baqgħet mistagħġba meta telgħet fil- gvern.

Pero' waqt li kulħadd jagħraf it-tajjeb mhux kulħadd jiftakar li talli tħallas tiekol.

Biex ikollok l-aħjar trid tinvesti għax din hija s- solidarjeta' u l-ekwita' fil-prattika.

Aħna komplejna nagħmlu nisġa mis- servizzi provduti biex eventwalment nintegraw is-servizzi kollha ta' l- iStat mas-servizz li hemm ġewwa l-privat u b'hekk saħħaħna u tajna spinta lis-settur ta' l-informatika u lill-mezzi tal-komunikazzjoni.

Il-viżjoni tagħna kienet taħseb ukoll għal bidla fir-rwol tad-Diviżjoni għax ridna li din tibdel il-funzjoni tagħha preżenti bħala manager fil-livelli kollha għal funzjoni ta' ippjanar u għassiesa ta' l-istandards.

Aħna mxejna sew ukoll fid-deċentralizzazzjoni bit-twaqqif ta' diretturi fid-dipartimenti li ngħataw il-liberta' li jippjanaw l-iżvilupp tas-servizz dejjem skond il- policies tal-Gvern u tajna wkoll iktar awtonomija lin-nurses, tejjibna l- pagi fil-livelli kollha mingħajr distinzjoni u daħħalna struttura ġdida ta' management għan-nurses fejn għall-ewwel darba kull post qed ikollu job description dettaljat.

Aħna saħħaħna wkoll il-ħidma biex nattiraw iktar studenti lejn in-nursing profession filwaqt li vvotajna iktar flus għat- tagħlim u fil-fatt ir-riżultati bdew jidhru biċ-ċar.

Sur President, sa mill-1988 aħna waqqafna l-Institute of Health Care b'żewġ skopijiet; l-ewwelnett biex inżidu n-numru ta' infermiera u paramediċi u t-tieni nett biex ngħollu l-livell tagħhom.

Aħna wrejna l-mod serju, modern u galbat ta' kif tippjana fit-tul meta poġġejna t-taħriġ fuq bażi professjonali u soda.

Speċjalment wara l-ftehim ta' ri- organizzazzjoni, ffirmat fl-1993, in-numru ta' studenti li bdew il- korsijiet ta' l-infermiera beda jiżdied kull sena tant li huwa maħsub li l- full complement jintlaħaq fi żmien ħames snin u hawnhekk wieħed dejjem irid jiftakar li aħna mhux biss konna qed nikkompetu ma' l-espansjoni tagħna stess imma wkoll mal-ftuħ ta' l-isptarijiet privati.

Aħna mhux biss żidna l-kwantita' imma tejjibna wkoll il-kwalita'.

Biżżejjed ngħid li llum għandna diversi infermiera li għandhom il-B.Sc. u fil-fatt naħseb li wasal iż-żmien li l-infermiera jiġu kkonsidrati u jitpoġġew fl-istess skala ta' paga bħal professjonisti oħra.

L-Institute of Health Care għolla l-livell tal-paramediċi kollha tant li l-korsijiet b'certificate level spiċċaw u l- inqas livell sar dak ta' diploma.

Hawnhekk ta' min isemmi wkoll il- korsijiet tal-management fis-settur tas-saħħa.

Fil-fatt ħafna mir-riformi li xtaqna nwettqu kienu mxekkla minn dan it-tip ta' nuqqas.

Jien ċert li l- Institute of Health huwa parti mill-wirt għani li għaddejna lill-Gvern Laburista.

Sur President, fil-programm tagħna aħna konna beħsiebna nagħtu support ikbar lill-Institute of Health Care.

Lill-istudenti tal-Pre-Vocational School aħna konna wegħdnihom li se nagħtuhom stipendju biex inħajru lil iktar żgħażagħ jaqbdu l-karriera Para-medika.

Mill-Estimi għal din is-sena jidher li l-Institute of Health Care se jingħata inqas support mill-Gvern preżenti tant li mill-Vot għall-Personal Emoluments jidher li l-istaff se jonqos b'madwar 15%.

Jekk jien korrett f'dak li qed ngħid dan huwa suwiċidju għas-servizz.

Sur President, aħna wettaqna bidliet radikali li jista' jarahom kulħadd f'kull sptar li għandna.

Konna konxji li sptar li nbena 60 sena ilu ma setax jibqa' jaqdi l-bżonnijiet ta' llum u iktar u iktar tal-ġejjien u għalhekk iddeċidejna li għall-millenju l-ġdid Malta kellha bżonn sptar ġdid u modern.

Fil-fatt bdejna ħidma intensiva biex filwaqt li jkun għaddej il- bini ta' l-isptar il-ġdid, l-Isptar San Luqa jiġi modernizzat kompletament u l-livell tiegħu jittella' biex jiġi jikkompara ma' dak ta' l-isptar privat.

U r-riżultati dehru.

Ix-xogħol kollu li sar fl-Isptar San Luqa u fl-isptarijiet l-oħra huma xiehda ta' l-impenn ta' gvern li ma jħarisx lejn is-saħħa b'lenti politika imma b'sens ta' solidarjeta'.

Dan huwa prova ċara daqs il-kristall ukoll li aħna mxejna skond pjan.

Madanakollu l- Partit Laburista ddeskrieva din il-viżjoni tagħna ta' bini ta' sptar ġdid bħala kapriċċ, donnu għadu ma rrealizzax li jekk verament irridu naslu għal qabża fil-kwalita' fis-settur ma nistgħux nibqgħu nfettlu.

Sur President, fl-Isptar San Luqa hemm problemi li ma tistax issolvihom jekk ma teħux deċiżjonijiet kuraġġużi bħalma ħadna aħna u naħseb li qabel ma wieħed jiftaħ ħalqu għandu jevalwa sew għax lanqas id-day surgery li se jinfetaħ ix-xahar id-dieħel, wara li tlesta mill-Gvern tagħna, m'huwa se joffri soluzzjoni permanenti.

Is-soluzzjoni aħħarija hija dik li wasalna għaliha aħna sitt snin ilu.

Aħna nħarsu lejn l-isptar il-ġdid bħala investiment fis-saħħa tal-poplu Malti u nieħu gost nara li wara tant kritika u rapporti l-Gvern iddeċieda li jivvota Lm7 miljun fil-budget għat- tkomplija ta' dan il-proġett.

Issa ħareġ ir-rapport ta' l-Assoċjazzjoni Medika li nissuspetta li l-Gvern preżenti kien qed jistenna b'ħerqa kbira biex ikollu skuża aħjar milli kellu l-ewwel rapport tal-Perit Busuttil biex ma jkomplix jinbena dan l-isptar.

Sur President, l-Assoċjazzjoni Medika taf x'qaltlu lill-Gvern preżenti?

Din mhux talli ma qaltlux biex ma jkomplix jibni l-isptar imma talli qaltlu li hemm bżonn ikabbru.

Jekk il-Partit Laburista għandu s-saħħa tal-poplu għal qalbu verament - jien ċert li hekk hu - id-deċiżjoni li jitkompla l- isptar tkun pass għaqli u rebħa għas-sens komun.

Issa li qegħdin imexxu huma dawn bdew jindunaw kemm huwa iktar faċli li tikkritika milli li ssolvi l-problemi.

Il-problemi traqqaqhom tista' u mhux issolvihom billi tikri s- servizzi tal-privat kif għamlu fl-operazzjonijiet tal-qalb u dan għamluh wara li kienu akkużawna li rridu nipprivatizzaw.

Fil-fatt se nikkwota minn paġna 85 taċ-"Ċittadin l-Ewwel - Politika Ġdida Laburista" fejn insibu li:

"Illum bdew jidhru sinjali ċari li jindikaw l-intenzjoni tal-Gvern Nazzjonalista li jipprivatizza dan il-qasam u b'hekk ikompli jġib firda soċjali fil-poplu tagħna.".

Jien personalment ma għandi xejn kontra x-xiri tas-servizzi mill-privat sakemm l-affarijiet isiru bi trasparenza u bla motivi ulterjuri.

Jien nistaqsi lili nnifsi: Oppożizzjoni li sa llum dejjem kien moħħha biex tiffranka l-flus, kif waslet biex tieħu deċiżjoni daqshekk malajr biex tikri s-servizzi tal-privat?

U għaliex tikri s-servizzi tal-privat biss għal operazzjonijiet tal-qalb meta hemm waiting list ferm itwal għal operazzjonijiet ortopediċi?

Il-Gvern preżenti għamel studju jew ikkummissjona rapporti qabel ma ħa dan il-pass?

Fil-fatt jien nixtieq inkun naf mingħand min ħa l-pariri l-Gvern biex ħa dan il-pass.

Sur President, possibbli li ħadd min-naħa tal-Gvern ma ġieh suspett li l- pazjenti fl-ITU setgħu bdew jinżammu hemm iktar milli suppost?

U ħadd ma ġieh is-suspett li din ma kenitx b'kumbinazzjoni, imma setgħet kienet ġustifikazzjoni għad-deċiżjoni li kellha tittieħed?

Jien nixtieq li din tiġi ċċarata sew biex ħadd ma jkollu dubji li din id-deċiżjoni ttieħdet għal finijiet oħra barra milli għall-ġid tal-pazjent, iktar u iktar meta hemm għajdut li l-isptar privat involut f'dan il-każ qed jitlef madwar Lm10,000 fil-ġimgħa.

Sur President, ma nistax ma nsemmix problema oħra li fi żmien il-Gvern Nazzjonalista kienet waħda mill-kritika favorita tal-Partit Laburista fil- qasam tas-saħħa u hawnhekk qed nirriferi għall-Medical Stores jew aħjar għan-nuqqas ta' mediċini.

Min jaf kemm-il darba ġewwa din il-Kamra kif ukoll barra minn din il-Kamra smajna li qatt ma ssib il-mediċini meħtieġa u li l-pazjenti qed ikollhom jixtruhom bil-konsegwenza li dawn qed ibatu biex imorru jiġbruhom mill-isptar!

Staqsu lill-pazjenti jekk qattx qabel kienx hawn in-nuqqas ta' mediċini li hawn illum.

Staqsu lill-Membri tal-Gvern stess, fosthom lill-Onor.

Chris Cardona, għaliex huma stess qed jagħmlu domandi parlamentari dwar in-nuqqas tal-mediċini.

Mhux nuqqas ta' Elastoplast, ta' peroxide jew ta' wadding imma hawn nuqqas ta' mediċini essenzjali u importanti.

Fil-fatt għal dawn l-aħħar ġimgħat f'diversi health centres ma kienx hemm Atenolol, Tofranil, Burinex, Enalapril, Anafranil, Digoxin, silicone catheters u ħafna affarijiet oħra.

Pero' madanakollu skond il-Ministru t-tort huwa dejjem tagħna minħabba li sar ippjanar ħażin fi żmien il-Gvern preċedenti.

Donnu l-Ministru qed jinsa li issa ilu hemm biżżejjed biex jibdew iseħħu s-soluzzjonijiet li jgħidu li kellhom lesti u li kienu kkargati biex iwettqu.

Donnu l-Ministru nesa wkoll li l-mediċini li nordnaw aħna mhux suppost idumu iktar minn tliet xhur biex jinxtraw.

Fil-fatt il-Gvern jixtri madwar 5,000 mediċina differenti kull sena u għalhekk bilfors li jkun hemm in-nuqqas ta' xi prodotti jekk ma jkunx hemm sistema tajba li tikkontrolla l-istocks u meta dawn jaslu biex jispiċċaw.

Dinja moderna titlob li sistema komplessa tista' tiġi kkontrollata aħjar permezz tal-computers u fil-fatt aħna hekk għamilna allavolja kien hemm u għad hemm min ġewwa l-Medical Stores li din is-sistema ma riedhiex akkost ta' kollox u għadu lest jagħmel minn kollox biex din ma tidħolx.

GĦall-kuntrarju jien din il-problema kont ħadha bħala prijorita' imma madanakollu kulma qlajt kienet biss kritika minflok inkoraġġiment mill-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien.

Sur President, aħna għamilna bidliet oħra bħala parti mill-viżjoni tagħna għal servizz modern u effiċjenti.

L-Isptar Boffa kien se jkun l-ewwel sptar awtonomu mill-isptarijiet tal-gvern, minn Jannar li għadda.

Issa l- Ministru stess qal li l-programm waqa' xhur lura.

Aħna konna ħadna din id- deċiżjoni wara li tgħallimna mill-esperjenza ta' l-Isptar Zammit Clapp.

Hawnhekk ta' min jgħid ukoll li għall-Isptar Boffa aħna bdejna studju serju u intensiv ta' auditing biex naraw sew x'inhi l-aħjar sistema ta' cost- effectiveness qabel ma nintroduċuha fis-servizz kollu.

Aħna investejna bil- qawwi f'dan il-post biex illum kważi l-każi kollha tal-cancer jistgħu jiġu ttrattati lokalment.

Kien ukoll f'dan il-qasam li aħna rnexxielna ninvolvu għaqdiet volontarji, bħall-Hospice Movement, il-Maria Bugeja Cancer Foundation u l-Psoriasis Association.

Fil-fatt kien hemm ukoll il-ħsieb li lil dawn nagħtuhom rwol fit-tmexxija meta l-isptarijiet isiru awtonomi.

Sur President, ġewwa l-Isptar Monte Carmeli wkoll bdejna refurbishment għalkemm għad baqa' ħafna xi jsir.

Pero' l-ikbar riforma, dik li nintegraw lill-pazjent lura fis-soċjeta', xtaqna li wettaqniha iktar milli rnexxielna pero' kellna limitazzjonijiet finanzjarji u kellna nħabbtu wiċċna wkoll ma' diffikulta' oħra, bħal bidla fil-mentalita' tal-poplu.

Jien nittama li l- Ministru jgħidli jekk huwiex veru l-għajdut li se tingħalaq Villa Chelsi minħabba li m'hijiex cost-effective.

Aħna nħarsu lejn Villa Chelsi iktar mil-lat ta' cost benefit għax il-pazjent, hu min hu, inqisuh bħala persuna umana.

Hekk titlob u hekk titħaddem is-solidarjeta' fil-prattika.

Sur President, fidili lejn il-wegħda tagħna li GĦawdex jistħoqqlu sptar li jaqdi sew il-bżonnijiet tal-gżira aħna komplejna nespanduh u nintroduċu servizzi ġodda f'dan l-isptar.

Fil-fatt nistgħu ngħidu li komplejna fejn konna ħallejna qabel il-bidla li seħħet fl-1971.

Dak iż-żmien aħna wkoll konna tajna spinta lis-servizzi billi bnejna sptar ġdid imma madanakollu konna qlajna l-istess kritika li qed naqilgħu llum meta kien inbidel il- Gvern u għal darb'oħra l-GĦawdxin bdew jiġu ttrattati bħala ċittadini tat- tieni klassi - saħansitra l-bini ta' dan l-isptar kien waqaf - kif qed jiġri llum.

Meta fl-1987 aħna erġajna tlajna fil-gvern għal darb'oħra beda jseħħ titjib kbir ġewwa dan l-isptar billi kabbarnih, espandejna s-servizzi li fih u għamilnih sptar b'apparat ġdid u b'diversi konsulenti residenti hemmhekk.

Sur President, il-mediċina moderna titlob u hija bbażata fuq impenn iktar favur il-prevenzjoni biex safejn hu possibbli mhux biss ngħixu iktar fit- tul imma anke ntejbu l-kwalita' tal-ħajja tagħna.

Prevenzjoni tajba u effettiva titlob informazzjoni dwar il-kaġun tal-mard imwassla minn nies professjonisti u titlob ukoll aċċess iktar faċli għall-investigazzjonijiet fil-komunita'.

Dan l-għan jista' jintlaħaq biss permezz ta' effiċjenza effettiva u li naħdmu id f'id mas-servizzi provduti mill-privat.

Fil-fatt anke hawnhekk aħna wrejna t-triq.

Sur President, aħna ma ridniex li ċ-ċittadin jibqa' jingħata servizz ġewwa ċentri li qatt ma kienu ppjanati għal dan l-iskop u għalhekk bdejna nibnu health centres li mill-bidu kienu mfassla u ppjanati għal din il- funzjoni.

Wettaqna titjib sostanzjali fil-health centres antiki bħal tal- Mosta u Raħal Ġdid u bnejna health centre ġdid ġewwa Ħal Qormi.

Health centre ieħor li se jinfetaħ minn hawn u fit ġimgħat oħra - dak ta' Birkirkara - kien inizjattiva tagħna wkoll.

Din is-sena kellu wkoll jibda x-xogħol fuq il-Health Centre ta' Bormla.

Ridna li dawn il-health centres ikunu ta' l-ogħla kwalita', sew fis-servizz li jipprovdu kif ukoll billi joffru servizz f'ambjent komdu u attraenti.

B'hekk biss stajna nnaqsu l- pressjoni minn fuq l-isptarijiet.

Ħriġna ħafna servizzi li qabel kienu jingħataw biss ġewwa l-isptarijiet u wassalnihom u għamilnilhom aktar aċċessibbli u b'kumdita' akbar ġewwa l- health centres tagħna.

Waqqafna wkoll kliniċi tad-diabete, tal-glawkoma, servizz ta' speech therapists, erġajna tajna faċilitajiet li t-tobba privati jagħmlu testijiet tad-demm u ħtarna konsulenti fil-kura primarja li jagħtu servizz mill-aqwa.

Konna mexjin biex nipprovdu servizzi ġodda oħra bħal dak tad-dermatoloġija u ta' l-anti-coagulant clinics.

Introduċejna wkoll, b'kooperazzjoni ma' diversi kunsilli lokali, kliniċi biex inħajjru lin-nies jitilfu l-piż għaliex aħna konxji li dan il-fattur komuni fil- poplu tagħna huwa wieħed mill-kaġunijiet li jwassal għall-mard tad-diabete u l-mard kardivaskolari.

U hawnhekk kellna suċċess kbir ukoll.

Riformi oħra li ffaċilitaw u li tejbu s-servizz kienu l-bidliet li seħħew fl-għoti tal-mediċini.

Żidna n-numru ta' mard li jaqgħu taħt ix-schedule 5, ir-riċetti bdew jinħarġu darba kull tliet xhur u għamilna riforma oħra li bdiet tippermetti lit-tobba jbiddlu l-mediċini preskritti fuq il-kartuna s-safra għal ċertu mard mingħajr il-bżonn li l-pazjent jiġi riferut ġewwa l- isptar.

Introduċejna wkoll tilqim ġdid u qassamna għall-ewwel darba siringi u sticks tad-demm lid-diabetiċi taħt il-35 sena bil-ħsieb li nestenduha gradwalment għad-diabetiċi kollha.

Saħħaħna u espandejna s-servizz li jingħata ġewwa l-iskejjel primarji u sekondarji.

Dan kien il-mod kif il- viżjoni tagħna saret realta'.

Pero' llum, Mr Chairman, għandna garanzija li dan kollu se jkompli?

Il- furur li tqajjem dwar kemm jiswa servizz ta' l-ogħla kwalita' bħal dak ta' l-Isptar Zammit Clapp huwa indikazzjoni li l-Gvern preżenti mhux se jżomm ir-ritmu mgħaġġel li qbadna?

Saru żewġ dikjarazzjonijiet strambi li għandhom jinkwetaw lill-poplu.

Fl-updates tal-politika tagħhom kienu qalulna li "is-servizzi mediċi fil-livell primarju u sekondarju huma dritt bażiku taċ-ċittadin irrispettivament mill-mezzi finanzjarji" mingħajr ma saret ebda riferenza dwar id-dritt għall-kura terzjarja.

Diġa' hemm pajjiżi li waqt li jipprovdu kura b'xejn fil-livell primarju u sekondarju, jġiegħlu lill-pazjent joħorġ parti sostanzjali mill-ispiża għal ċerti operazzjonijiet bħalma huma dawk tal-qalb, tal-bdil ta' l-irkoppa jew ta' l- ingroppa.

Jien nixtieq li l-Ministru jiċċarali jekk din hijiex il-policy tal-Gvern preżenti.

It-tieni wegħda li tinsab f'"Iċ-Ċittadin l-Ewwel" paġna 87 tgħid li jipprovdu "servizz ta' tabib tal-familja għal min ma jistax iħallas privat".

Dan jista' jfisser li se jintroduċu xi forma ta' means test biex tibqa' tieħu dak li sal-lum kulħadd kellu dritt għalih?

Veru li fir- risposta li se jagħtini l-Ministru se jgħid li din tat-tabib tal-familja ta' l-għażla tiegħek hija waħda mill-wegħdiet li aħna ma wettaqniex, pero' jien ngħid li ndunajna li ma konniex ippreparati biżżejjed biex inneduha u l-ewwel ridna nsaħħu aktar l-istrutturi u s-servizzi fil-health centres.

Kien għalhekk li wettaqna riformi akbar fis-servizzi li jingħataw f'dawn iċ- ċentri biex inżidu u ntejbu l-faċilitajiet li jistgħu jużaw it-tobba fil- privat.

Il-fatt li bqajna nivvotaw Lm250,000 f'kull budget juri biċ-ċar li l-intenzjoni tagħna baqgħet hemmhekk.

Allavolja sal-lum konna nisimgħu li l-Gvern ġdid kien se jipprovdi skema tat-tabib b'xejn moderna, f'dan il-Budget ma ġie vvotat lanqas sold wieħed biss għal dan il-għan.

Minkejja li wettaqna dan kollu ħallejna wkoll problemi warajna, problemi li se jirithom il-Gvern preżenti flimkien ma' l-investiment qawwi sew f'bini, f'attrezzatura medika u f'riżorsi umani.

L-ewwelnett u fuq ta' quddiem hemm il-problema ta' nuqqas ta' staff fil-livelli kollha.

F'risposta li ta l-Ministru stess kien qal li kien hemm nuqqas ta' 135 persuna fil-gradi klerikali.

Is-servizz tant kiber u tant kibret id- domanda għal dawn il-ħaddiema li minkejja reklutaġġ ta' numru ta' sostanzjali ta' skrivana maċ-Ċivil xorta waħda ma mlejniex il-ħtiġijiet tad- dipartiment.

Konna wasalna biex kellna diffikultajiet kbar biex inlaħħqu mal-ħruġ tal-pagi, ta' l-overtime u ta' l-allowances u dan kien qed iġib tbatija fuq il-ħaddiema nfushom, protesti ġustifikati mill-unions u kien qed ixekkel ukoll l-espansjoni tas-servizz.

Kien għalhekk li wara li ħadna parir kellna nirrikorru temporanjament għax-xiri ta' servizzi klerikali ta' madwar 20 ruħ.

Hawnhekk nixtieq nitlob lill-Ministru jispjegali għaliex għadhom ma ħarġux ir-riżultati tal-ward clerks issa li huma lesti u għaliex hemm dan id-dewmien kollu meta hemm bżonn li dawn in-nies jibdew jaħdmu mil-lum stess.

Minkejja li mpenjana ruħna biex inżidu n-numru ta' nurses b'kondizzjonijiet aħjar u b'mezzi oħra, sal-lum ma rnexxilniex nilħqu t- targets tagħna.

Konna kostretti bħalma jagħmlu pajjiżi ferm akbar minna li nirreklutaw nurses barranin biex inkomplu niżguraw servizz tajjeb u biex nagħtu ċans lin-nurses tagħna imorru barra biex jispeċjalizzaw.

Iżda żgur li n-nuqqas ta' infermiera ma ttaffihx billi lil dawn tqabbadhom jagħmlu xogħol li mhux tagħhom.

F'"Iċ-Ċittadin l-Ewwel" qalulna li "titwaqqaf sistema ġdida ta' allokazzjoni ta' infermiera u paramediċi biex dawn ma jibqgħux jiddependu mill-ministru u mill-gvern tal-ġurnata".

U jien nixtieq li l-Ministru allura jispjegali kif jista' jiġġustifika li tnejn minn dawn l-infermiera jaħdmu fis-segretarjat privat tiegħu.

F'din l-aħħar sena feġġ ukoll nuqqas fin-numru ta' tobba.

Għalkemm ftaħna applikazzjonijiet għal-locums kien hemm applikant wieħed biss li wara ftit ġranet li daħal jaħdem, irriżenja.

Konna fassalna skema għal tobba part-time; l-applikazzjoni ġiet miżmuma minħabba l-elezzjoni u ħarġet wara, pero' xorta waħda r-rispons kien fqir.

Jien konvint li mingħajr titjib sostanzjali fil-kondizzjonijiet, inklużi r-rimunerazzjonijiet, m'aħniex se nsibu soluzzjoni permanenti għal din il-problema.

Hemm bżonn ukoll - kif konna wegħedna fil-programm elettorali tagħna - li l-konsulenti jsiru full time mingħajr prattika, pero' biex isir dan, dawn iridu jitħallsu kif jixirqilhom.

Jien kont nieħu gost nisma' lix-shadow minister preċedenti l-Onor.

Edwin Grech meta f'intervisti fuq radios privati, wara li kien sar l-ewwel trapjant tal-qalb, bierek it-Lm30,000 li jieħu l- konsulent u stqarr li din kienet it-triq li l-Gvern kellu jieħu.

Nixtieq li l-Ministru jgħidilna jekk humiex se jibqgħu mexjin fuq dan il-pjan.

Ċertament inqassna wkoll li nrażżmu l-abbuż li qed isir mis-servizzi tas- saħħa.

Naħseb li kulħadd jaf bil-100,000 pazjent li ta' kull sena jmorru ġewwa d-Dipartiment ta' l-Emerġenza, bin-nofs miljun ruħ li jattendu għall- visti ġewwa l-Out-patients Department kif ukoll bil-ħela tal-mediċini.

Kulħadd jaħseb li għaliex ikunu b'xejn allura għandu dritt għalihom anke jekk ma jużahomx.

Niftakar li meta kont Segretarju Parlamentari, meta kien imut xi anzjan, kienu jiġu l-qraba tiegħu b'boroż sħaħ mimlijin mediċini.

Jien naħseb li hemm bżonn li b'sistema komputerizzata mhux biss inżommu record ta' l-istocks ta' l-affarijiet li jkollna fl-istores imma anke nżommu kontroll aħjar u nkunu nafu eżattament għand min qegħdin imorru.

Kien hemm każi - l-Ministru preżenti żgur jaf bihom - fejn mediċini li kienu jiġu b'batch number esklussiv għad-dipartiment ma kenux jibqgħu hemmhekk u minflok kienu jinbiegħu fi spiżeriji privati.

Jien kont ordnajt li ssir investigazzjoni dwar dan anke bil-Pulizija.

Nixtieq li l-Ministru wkoll jgħid jekk dwar dan kienx hemm xi konklużjoni.

Mr Chairman, fis-26 ta' Ottubru tas-sena li għaddiet il-poplu għamel għażla.

Biex wasal għad-deċiżjoni li ħa kellu jiżen, tajjeb jew ħażin, fuq ċerti issues.

Jien ċert li s-saħħa ma kenitx waħda minnhom.

Mill- bankijiet ta' l-Oppożizzjoni konna nisimgħu biss kritika mingħajr soluzzjonijiet.

Issa qiegħed jidher biċ-ċar, tul dawn l-aħħar tliet xhur aktar minn qatt qabel, li l-Partit Laburista ma kienx ippreparat biex jiggverna u li meta kienu jikkritikawna ma kellhom l-ebda idea jew pjan.

Għaliex sal-lum għadna ma smajniex soluzzjoni waħda biss plawsibbli anke għal dawn il-problemi li semmejt?

Dan wassal għal tliet xhur ta' staġnar anke fir-refurbishment ġewwa l- Isptar San Luqa.

Jiena bqajt mhux skantat imma mbellaħ meta qrajt ir- risposta għad-domanda parlamentari numru 481 fejn il-Ministru qal li r- refurbishment tas-swali l-ġodda fl-Isptar San Luqa se jkompli skond il- bżonnijiet tas-servizz tas-saħħa, jiġifieri f'kelma waħda minn ġurnata għal oħra.

Ried jgħid bil-pulit li skond id-daqqa niżfnu!

Dawn huma l-famużi pjanijiet u assigurazzjonijiet ta' servizz serju?

Hawnhekk nixtieq nistaqsi x'sar mit-tieni tender li kellu jkopri r-refurbishment tas-swali li kien baqa' jsiru ġewwa St. Luke's.

Eżempju ieħor li xtaqt insemmi wkoll huwa l-kritika kontinwa tagħhom dwar il-bżonn urġenti tat-titjib fil-management.

Sal-lum għadna mingħajr kap ta' dipartiment u dan meta l-proċess ta' l-għażla kien kollu lest u ġie interrot biss minħabba l-elezzjoni.

L-istess jista' jingħad għad- diretturi.

Għalkemm it-terminu ta' dawk preżenti skada fit-2 ta' Novembru tas-sena l-oħra għadu ma ġiex imġedded permanentement u allura wieħed jistaqsi: Kif jista' qatt isir ippjanar bis-serjeta' u fit-tul jekk kulħadd huwa aġent?

Kif jista' jsir ippjanar fit-tul u management suret in- nies jekk the top posts m'humiex okkupati permanentement?.

Ma nafux lanqas jekk dawn humiex se jibqgħu għaddejjin bil-pjan li bdejna li nixtru s-servizzi tan-nies professjonali li m'għandniex fiċ-Ċivil biex jipprovdu sistema serja ta' accounting ġewwa l-isptarijiet biex jgħinu lill- managers tagħna.

Dan l-exercise konna bdejnih diġa' ġewwa Boffa Hospital u l-feedback mingħandu u l-konklużjonijiet kellhom jingħataw lura lilna għal madwar Jannar.

Naħseb li sal-lum waslu għand il-Ministru u jkun tajjeb jekk dan jgħidilna x'se jagħmel fuq dan il-pass.

F'"Iċ-Ċittadin l-Ewwel" f'paġna 17 inisbu li "il-kura tas-saħħa fil- komunita' għandha tkun l-bażi għal skema ta' kura tas-saħħa tassew nazzjonali u effettiva" u f'paġna 86 tal-"Politika Ġdida Laburista" insibu li "Gvern Laburista jagħti priorita' lill-kura tas-saħħa fil-komunita'".

Jiena ma stennejtx li dan se jitwettaq fl-ewwel sena tal-Gvern Laburista imma min-naħa l-oħra lanqas kont nistenna li se mmorru lura u l-Vot tal- kura primarja se jitnaqqas minn Lm4.5 miljun is-sena li għaddiet għal Lm3.1 miljun din is-sena.

Dan ifisser tnaqqis ta' 30%.

Forsi l-Ministru jgħidli li fil-Vot jidher li fil-fatt l-ammont żdied, pero' dan il-Vot li żdied tnaqqas min-nefqa rikorrenti tad-dipartiment.

Veru li parti mit- tnaqqis ġara għaliex issa l-Vot għall-mediċni se jibda jidher taħt il- pharmaceutical services kif konna ppjanajna aħna, pero' xorta waħda se jibqa' tnaqqis sostanzjal.

Dan ma jagħmilx sens meta aħna mhux biss smajna l-istqarrijiet tal-Partit Laburista meta kien fl-oppożizzjoni imma nafu wkoll li dan huwa kontra l-parir ta' kull sistema moderna.

Aktar kmieni fid-diskors tiegħi diġa' għidt kemm huwa importanti li l-kura primarja u s- servizzi fil-komunita' jibqgħu jissaħħu.

Jekk inħarsu min-naħa l-oħra lejn il-personal emoluments wieħed jista' jikkonkludi li se jkun hemm tnaqqis ta' 25% fl-istaff.

Din hija l- priorita' li se tingħata lill-kura primarja?

Din hija l-importanza li kien jisħaq fuqha x-shadow minister ta' qabel?

Il-poplu jistenna spjegazzjoni mill-Ministru.

F'"Iċ-Ċittadin l-Ewwel" insibu wkoll li "Mil-lat preventiv tingħata spinta lit-tagħlim fuq l-iġene, il-prevenzjoni tal-mard u dwar l-użu korrett tas-servizzi tas-saħħa".

Dwar dan naqblu, imma mbagħad għaliex allura l-Vot tal-Health Promotion tnaqqas b'aktar minn Lm100,000 f'dan il- Budget?

Waqt li fl-1996 kien ta' Lm445,000, din is-sena ġew ivvotati biss Lm166,000.

Kif jista' jkun li nieħdu lill-Ministru u lill-Gvern tiegħu bis- serjeta'?

U nerġa' nikkwota mill-istess dokument din id-darba minn paġna 87 fejn hemm li "isir studju tal-bżonn ta' aktar ċentri distrettwali".

Il- Ministru diġa' stqarr fl-aħħar tliet xhur li se jinbena ċentru ġdid fiż- Żurrieq u jien nistaqsih jekk qabel ma ħa din id-deċiżjoni li konna ħadna aħna għamilx studju jew inkella jekk ħadhiex mill-programm elettorali tagħna fejn tisemma f'paġna 149.

Dan kollu juri nuqqas ta' preparazzjoni u mn'Alla aħna kellna pjanijiet fit-tul li l-Gvern issa qiegħed isegwihom u qiegħed jagħmel sew għaliex dawn kienu pjanijiet imfasslin wara studji akkurati.

Mr Chairman, fl-istess programm elettorali Laburista f'paġna 17 hemm li "il-modernizzazzjoni ta' l-isptar Monte Carmeli trid issir b'ritmu mgħaġġel u b'impenn".

Imbagħad jekk wieħed iħares lejn il-vot kapitali jsib li għal dan l-isptar il-Vot li s-sena l-oħra kien ta' 'il fuq minn Lm263,000 din is- sena tnaqqas għal Lm150,000; differenza ta' kważi 50%.

Qegħdin jagħmlu kollox bil-kontra ta' dak li wegħdu!

Ma naħsibx li dan qed jiġri biss fis- settur tas-saħħa għaliex għadna kemm smajna diversi kelliema f'din id- diskussjoni tal-Budget li lkoll urewna biċ-ċar id-differenza bejn dak li kien wiegħed il-Partit Laburista fl-oppożizzjoni u dak li fil-fatt qed iwettaq Gvern Laburista.

Safrattant dawn ġew jiftaħru li llum il-poplu Malti qiegħed iħallas biex il-Gvern iżomm konsulent fuq it-twettiq tal- programm elettorali tagħhom.

U ma jiġix issa l-Ministru jgħid li dan huwa riżultat tal-ħofor għaliex fejn deherilhom huma sabu flus.

Il-Vot għal personal emoluments fis-segretarjat tal-Ministeru mistenni li jitla' minn Lm107,000 għal Lm193,000 li juri biċ-ċar li fejn iridu, isibu flus.

Dan naħseb li jfisser li n-numru ta' impjegati fis-segretarjat tal- Ministeru kważi se jirdoppja.

Aħna konna nisimgħu ħafna dwar il-bżonn tal-kontroll sabiex ma ssirx ħela, pero' żgur li ma konniex nimmaġinaw li se naqgħu fir-redikolu.

Pazjenti li attendew l-Anti-Coagulant Clinic il-ġimgħa l-oħra qaluli li daħal konsulent u ordna lill-infermiera li lill-pazjenti ma tagħmlilhomx stikka minn fejn ikunu ġibdulhom id-demm.

Qalulhom biex ipoġġu biċċa tajjara - u nixtieq li l-Ministru li qed jidher skantat b'din il-proposta jmur jiċċekkja - u jżommu jdejhom magħluqin.

Fil-fatt sakemm dawn ħarġu mill-bieb ta' barra reġa' beda ħiereġ id-demm, kellhom jerġgħu jidħlu lura l-isptar u kien hemm konfużjoni u rebus sħiħ.

Jiena ma naħsibx lanqas li tikkontrolla l-ħela billi ma daħħalx mechanics is-Sibt bis-sahra biex imbagħad jiġri dak li ġara fl-4 ta' Frar ta' din is- sena meta ħafna pazjenti baqgħu għal ħafna ħin jistennew l-ambulanzi jiġbruhom mid-dar tagħhom għal xejn.

Ħafna minn dawn in-nies tilfu appuntamenti li kienu ilhom jistennew għal ġimgħat sħaħ.

Jiena nittama li l-Ministru fir-risposta tiegħu jagħtini tweġibiet għal dawn id-domandi.

Nittama wkoll li ma jibqax bil-mentalita' li kellhom meta kienu fl- Oppożizzjoni li jikkritikaw biss mingħajr ma joffru soluzzjonijiet.

ll-poplu jixtieq ikun jaf kif se jimxi taħt il-Gvern ġdid l-iżvilupp tas- settur tas-saħħa.

Fuq viżjonijiet smajna ħafna pero' fuq pjanijiet għadu ma twettaq xejn.

Aħna m'aħniex qegħdin nippretendu li fl-ewwel 100 ġurnata kien se jsir xi titjib sostanzjali jew xi miraklu pero' wara tliet xhur ta' honeymoon il-poplu għandu dritt ikun jaf kif se jkompli jiżviluppa s- servizz tas-saħħa.

Irrid ngħid li għalkemm għal disa' snin u nofs konna nisimgħu biss li kellna kollass totali fis-servizzi tagħna, illum qegħdin naraw li l-mission statement tad-dipartiment għall-Budget ta' din is-sena huwa l-istess wieħed li fassalna aħna, għax issa sejrin ikomplu bil- proġetti kollha li konna bdejna aħna.

Fil-fatt jekk tneħħi l- operazzjonijiet tal-qalb fl-isptar privat, kull miżura msemmija konna ddeċidejniha aħna.

Meta l-poplu jkollu dawn ir-risposti jkollu raġun ma jkollux għalfejn jinkwieta aktar dwar l-iżvilupp tas-servizz tas-saħħa f'pajjiżna.

Hemm bżonn ta' kollaborazzjoni aħjar bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra biex insolvu dawn il-problemi mingħajr ħadd minna ma jipprova jieħu vantaġġ politiku għas-skapitu ta' l-ieħor.

Dan jista' jsir u diġa' sar.

Fil-fatt qabel ma ħriġna l-Health Vision 2000, konna stedinna lill-Oppożizzjoni sabiex tagħti l-kontribut tagħha.

Dak iż-żmien kien hemm shadow minister l-Onor.

Grech, u għidnielu jistax jikkontribwixi u x'jidhirlu minn qabel ma preżentajna dak id-dokument.

Irrid ngħid li l-Onor.

Grech kien ta kontribut siewi biex nipproduċu dan id-dokument, u jiena naħseb li dan huwa l-mod kif irridu nimxu.

Dan m'huwiex impossibbli aktar u aktar meta llum fuq iż-żewġ naħat tal-Kamra hawn talent u esperjenza medika biżżejjed biex nifformolaw pjan fit-tul ta' kif għandu jiżviluppa dan is-servizz u ta' kif għandna nimxu 'l quddiem f'dan is-settur li huwa tant importanti għall-poplu tagħna.

THE CHAIRMAN: Onor. Deguara, niġbidlek l-attenzjoni li fadallek erba' minuti biss.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Grazzi, Mr Chairman.

Irrid nagħmel issa appell lill-ħaddiema li jaħdmu f'dan is-settur.

Jiena kont segretarju arlamentari u kont ninnota li dan verament huwa l-uniku settur fejn meta kienet tidħol persuna biex titlob l-għajnuna - hemmhekk qatt ma kienu jidħlu persuni biex jgħaddu ż-żmien - dejjem konna ninsew il-politika.

GĦalhekk jien nispera, anzi ninsab ċert li l-Ministru preżenti jaqbel miegħi li kull ħaddiem li jaħdem f'dan is-settur irid jinsa l-kulur politiku tiegħu għax dan qiegħed hemm biex jgħin lil min hu l-inqas fortunat.

Sur President, nixtieq nagħlaq id-diskors tiegħi billi nfakkar lill-Gvern li biex tibqa' toffri l-aħjar trid kontinwament tinvesti bil-qawwi f'dan is- settur fejn il-finanzi donnhom ma jservu qatt.

Jien nemmen ukoll li hemm jew ma hemmx ħofor m'għandna qatt nitqammlu fis-settur tas-saħħa.

Aħna għax urejna t-triq u investejna b'saħħitna ġibna l-progress u jien nittama li l-Gvern preżenti se jkompli mhux biss bil-pjanijiet li konna għamilna aħna imma se jkompli b'investiment qawwi f'dan is-settur biex verament il- poplu tagħna ma jkollux biss sptar ġdid imma wkoll sistema li twasslu għall- millennju l-ġdid.

Hija ħaġa pożittiva li minkejja li aħna pajjiż żgħir gvern wara ieħor dejjem żamm u f'ċertu każ qabeż fil-kwalita' s-servizzi provduti minn pajjiżi ferm ikbar minna.

Meta pajjiżi oħra dejjem qed jillimitaw is-servizzi tas-saħħa aħna komplejna nespandu.

Iż-żewġ partiti għamlu hekk meta kienu fil-gvern u naħseb li dan huwa l-uniku mod li bih mhux biss niżguraw servizz b'saħħtu għall-futur u servizz li jagħmel dehen lid-dipartiment imma servizz li finalment jagħmel ġid lill-poplu Malti kollu.

Grazzi, Sur President.

THE CHAIRMAN: Nirringrazzjak.

Issa skada l-ħin għad-dispożizzjoni ta' l- Oppożizzjoni u l-ħin li fadal huwa kollu għad-dispożizzjoni tal-Gvern.

L- Onor. Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR (Segretarju Parlamentari għall-Anzjani): Sur President, jekk wieħed iħares lejn il-budget ta' din is-sena jsib kemm dan għandu jkun budget li jagħmel kuraġġ u jserraħ moħħ l-anzjani.

Min-naħa l- oħra, jekk wieħed iħares lejn il-kritika li saret illejla għall-qasam ta' l- anzjani, mill-fatti li se nuri jsib kemm il-kritika ta' l-Oppożizzjoni li saret mill-budget 'l hawn hija waħda fjakka.

Dan il-budget huwa kontrast għal dawk il-budgets li kienu jagħtu daqqa ta' ħarta lill-anzjani - jien dan kont ngħidu meta kont nagħmel il-kritika tiegħi fid-diskussjonijiet tal-budget u mhux jien biss ipprevedejtu - u kulħadd irid jammetti li l- istess anzjani kienu jħossuha din id-daqqa ta' ħarta.

Minn hawn ukoll joħroġ ir-riżultat ta' l-elezzjoni ta' tlett xhur ilu.

Tiġik ħasra tisma' li f'laqgħa li kellu ma' anzjani Ġermaniżi li kienu f'Malta, il-Kap ta' l- Oppożizzjoni ikkritika dan il-budget u fost affarijiet oħra qal li ma fih xejn għall-anzjani għax m'hemm l-ebda kelma favur tagħhom.

Din kienet il- politika ta' Gvern Nazzjonalista, politika ta' miżinformazzjoni - dan se nurih bil-fatti u bil-figuri - li tant swiet ta' ħsara lill-Partit Nazzjonalista li tellfitu l-elezzjoni tas-26 ta' Ottubru li għadda.

Dan il-partit donnu ma jistax jitgħallem li qed jiffaċċja poplu matur li jiġġudika fuq dak li jara u jisma u fuq dak li jmiss b'idejh u għalhekk ma jistax jibqa' jagħti stampa ta' miżinformazzjoni u jpinġi kollox ħażin.

Ma jistax ikun li sempliċement nikkritikaw fuq bażi ta' miżinformazzjoni.

Jiena nawgura li 'l quddiem ikollna Oppożizzjoni ferm iżjed kredibbli minn din.

Aħna rridu Oppożizzjoni kredibbli u Oppożizzjoni serja għaliex kif qal l-Onor.

Deguara nħossu li l-fatt li jkollok suġġermenti tajbin, kif għamilna mill-bankijiet ta' l-Oppożizzjoni, dawn is-suġġerimenti jkunu utili biex jagħtu direzzjoni lill-Gvern.

Ħalli niġi issa għall-figuri li juru kemm il-kritika li saret s'issa hija kritika żbaljata.

Sur President, diġa' rriferejt għar-rimarki li għadda l-Kap ta' l- Oppożizzjoni meta qal li dan il-budget m'hu qed joffri xejn lill-anzjani minħabba li ma fihx kelma waħda biss li tirriferi għalihom.

Ma nafx għaliex l-Onor.

Fenech Adami lil dan il-grupp ta' anzjani barranin li ltaqa' magħhom ma semmilhomx, per eżempju, iż-żieda kbira fit-total ta' fondi vvotati favur l-anzjani.

Meta tieħu in konsiderazzjoni li fl-aħħar budget ta' Gvern Nazzjonalista l-Vot ta' l-Isptar Zammit Clapp - u fost l- oħrajn anke l-Vot ta' l-INIA u l-Vot tal-Kunsill Nazzjonali ta' l-Anzjani - kien joħroġ fuq il-ministeru, u meta żżomm quddiem għajnejk il-fatt li Lm452,000 mill-Vot ta' dan il-ministeru effettivament marru fuq il-Vot tas- Sigurta' Soċjali, ssib li hemm żieda enormi fil-Vot ta' dan l-ewwel budget li qed jippreżenta Gvern Laburista.

U dan minkejja l-ħofra finanzjarja li l-Onor.

Membri ta' l-Oppożizzjoni stess jafu li ħallew.

Din il-ħofra finanzjarja aktar 'il quddiem irrid niġi għaliha biex nuri kemm dawn ikkontribwew għaliha u se nsemmi wkoll fatti u figuri.

Mela f'dan il- budget, minkejja din il-ħofra finanzjarja, hemm żieda fil-Vot ta' l-Anzjani ta' 9.46% fuq is-sena ta' qabel.

Dan l-Onor.

Fenech Adami ma semmihx u lanqas l-Onor.

Mifsud Bonnici.

Allura kif niġu nitkellmu fuq il-budget u l- figuri ta' l-Estimi ma nsemmuhom xejn!

Dawn huma l-affarijiet li jridu jisimgħu l-anzjani tagħna.

Jiena għandi l-pjaċir ninformahom - u għalhekk għidt li dan huwa budget ta' kuraġġ - li fil-Vot ta' l-Anzjani hemm żieda ta' kważi 10% u dan minkejja s-sitwazzjoni xejn feliċi li ħallewlna.

Dan huwa l-wirt li tħobbu tiftaħru bih!

Niġu issa għall-għoli tal-ħajja.

Dażgur li l-anzjani huma milquta mill- għoli tal-ħajja!

Aħna għal sentejn sħaħ konna nikkritikaw il-miżuri li kien jieħu Gvern Nazzjonalista, liema miżuri wasslu għal żieda qawwija fil- għoli tal-ħajja.

Allura issa ma jistgħux jippretendu li fit-tliet xhur li ilna fil-gvern, dak kollu li konna pprevedejna tul l-aħħar tliet snin ta' Amministrazzjoni Nazzjonalista, bid-devaluation tal-lira u bl-introduzzjoni tal-VAT.....

Dan tant kien minnu li l-anzjani fil-maġġoranza tagħhom ikkontribwew biex fis-26 ta' Ottubru, 1996 inbidel il-gvern.

(Interruzzjonijiet) Lill-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici nista' ngħidlu li kif konna wegħedna, il-Liġi tal-VAT li kkontribwiet daqstant għall-għoli tal- ħajja se nneħħuha u f'dan ir-rigward diġa' ppubblikajna white paper.

Lill- Onor. Membru ta' l-Oppożizzjoni ngħidlu wkoll li f'section 5.7 tal-white paper - jekk qraha - hemm speċifikament il-miżuri li se jnaqqsu l-piż minn fuq l-anzjani.

GĦaliex fl-istess white paper hemm provdut li s-servizzi privati fid-djar ta' l-anzjani - dawn tant ikollhom bżonnhom u inti taf, Onor. Mifsud Bonnici, għax fil-fatt kont int li ntroduċejt il-handyman service li għadu jeżisti, jiġifieri taf li s-servizzi ż-żgħar iħallu impatt kbir fuq l-anzjani - m'humiex se jintlaqtu bl-introduzzjoni tat-taxxa l- ġdida, kontra dak li ġara bil-VAT, minħabba li l-VAT speċifikament kienet taxxa anke fuq is-servizzi u għalhekk li laqtithom tant ħażin lill-anzjani.

L-istess ħaġa dwar il-mediċini.

Wara li sena wara l-oħra ittieħdu miżuri li rriżultaw fi prezzijiet ogħla tal-mediċini, kif issa, wara li għaddew tliet xhur biss, tiġi tikkritikana li l-mediċini għadhom ma bdewx jorħsu!

Din hija l-kritika!

L-Onor.

Mifsud Bonnici semmilna wkoll il-pensjonijiet u nista' ngħidlu li l-anzjani għandhom biex jiftaħru b'dan il-budget għax il-wegħda li għamilnilhom qabel l-elezzjoni mill-ewwel se nwettquha.

Aħna konna wegħedna lill-pensjonanti tas-Servizzi Ingliżi - il-biċċa l-kbira tagħhom huma anzjani llum - li se nirritornawlhom il-pensjoni sħiħa.

Dan se nagħmluh u fl-ewwel budget li ressaq il-Partit Laburista fil-gvern speċifikament indikajna li minn Ottubru li ġej dawn in-nies se jieħdu l- pensjoni kollha.

Issa ħalli ngħidilkom intom x'kontu tagħmlu, il-wirt li ħallejtulna u l-wegħdi li kontu tagħmlu u ma wettaqtuhomx.

Qabel l-1987, meta fil-gvern kien hemm il-Partit Laburista, intom kontu xxewxu lil dawn il-pensjonanti u kontu tgħidulhom li l-Gvern Laburista serqilhom il-pensjoni.

Intom wegħedtuhom li se tagħtuhielhom lura biex tisirqulhom il-vot.

Fil-fatt għaddew disa' snin u nofs u din il-pensjoni ma tajtuhilhomx.

Issa hemm il-Partit Laburista fil-gvern u wara l-wegħda li kien għamlilhom qabel l-elezzjoni, true to its word, se jagħtihielhom immedjatament.

Issa hemm affarijiet oħrajn importanti li sfortunatament il-Kap ta' l- Oppożizzjoni ma jarax l-importanza tagħhom.

Nispera li tan-naħa l-oħra jaraw l-importanza ta' affarijiet ġodda li għalkemm żgħar jolqtu tajjeb ukoll lill-anzjani, bħalma hija l-accessibility unit, li għaliha hemm ivvotata somma żgħira ta' Lm10,000.

Din is-somma mhux biex nibdew nirranġaw ir-rampi tal-postijiet, kif ipprova jindika l-Kap ta' l- Oppożizzjoni, imma hija sempliċement biex jitwaqqaf unit li se jieħu ħsieb jirranġa dawk il-postijiet li jużaw l-anzjani u nies bi bżonnijiet speċjali.

Il-kollega tiegħi semma l-kriminalita' fuq l-anzjani.

Kemm konna nsemmuha u żgur li nerġgħu nsemmuha!

L-Onor.

Mifsud Bonnici qisu ried jgħidilna: Ara kemm kontu ilkom twegħduhom li se tnaqqsu l-kriminalita', imma l-ewwel li ressaqtu kienet il-Liġi dwar it-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji!

Dan mhux veru.

Fil-fatt malli l-Partit Laburista tela' fil- gvern - biex nurukom kemm l-anzjani huma għal qalbna u kemm hija soda l- intenzjoni tagħna li nnaqqsu l-kriminalita' fuq l-anzjani - l-ewwel miżura kienet li l-maħfra li tingħata lill-priġunieri tkun maħfra selettiva, minħabba li għidna speċifikament li nies li għamlu kriminalita' fuq l- anzjani ma jeħdux dik il-maħfra.

(Interruzzjonijiet) Issa niġi għaliha.

U kien hemm ħafna kriminali li kienu l-ħabs minħabba li wettqu kriminalita' fuq l-anzjani u ma ħadux amnestija.

(Interruzzjonijiet) Dawk it-tnejn ħarġu fuq punt tekniku.

Imma l-Onor.

Tonio Borg dawn l-affarijiet ma jgħidhomx.

(Interruzzjonijiet) Issa, Onor. Austin Gatt, ħalli ngħidlek dawn it-tnejn min-niees lli qed tirriferu għalihom jiġifieri Joseph Azzopardi u Michael Bonnici, kemm ħadu maħfriet taħt l-Amministrazzjoni tagħkom.

Mela l-wegħda ta' maħfra selettiva kienet idea oriġinali tagħna u lil dawnit-tnejn tajnihielhom għax minħabba punt tekniku ma setgħux ma jeħduhiex.

Imma taħtkom ħadu amnestija ta' 213-il ġurnata f'Mejju ta' l-1989 mal ħatra ta' President ġdid, dak iż-żmien Dr Ċensu Tabone; ħadu 214-il ġurnata f'Settembru ta' l-1989 f'għeluq il-25 sena ta' Malta Indipendenti; ħadu 30 ġurnata meta ġie l-Papa u ħadu 518-il ġurnata meta ngħatajna l- Kommemorazzjoni tal-George Cross.

Imbagħad filwaqt li aħna nieħdu inizjattivi biex innaqqsu l-kriminalita' fuq l-anzjani, insibu lil min jipprova jinsinwa ċerti affarijiet u nsibu lill-Onor.

Tonio Borg jiġi jagħmel kritika bħal dik.

Issa nispera li dawn il-fatti li semmejt iġibu fix-xejn dak li qed tgħid l-Oppożizzjoni.

Sur President, il-kontroll tal-kriminalita' huwa prijorita' għall-Gvern u aħna mill-ewwel urejna din il-prijorita', minn qabel ma ddaħħlet il-liġi dwar it-tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji.

Hawnhekk ikun tajjeb jekk ngħid li meta kont fl-Oppożizzjoni jien kont staqsejt lill- Onor. Mifsud Bonnici jekk qattx għamel konsultazzjoni mal-Ministru ta' l- Intern, dak iż-żmien l-Onor.

Tonio Borg biex forsi joħorġu b'xi inizjattiva li tista' trażżan il-kriminalita' u milli nista' nifhem qatt ma ltaqgħu, mentri issa jien nista' ngħidlu li minn mindu tbiddel il-gvern dawn il- laqgħat saru regolarment mal-Ministru Mangion.

Sur President, issa niġu għas-servizzi li l-anzjani jingħataw fid-djar.

Dawn ta' min jgħid xi ħaġa fuqhom għax in-naħa ta' l-Oppożizzjoni qed tindika li aħna se nnaqqsu l-importanza ta' dawn is-servizzi.

Pero' kuntrarjament għal din l-indikazzjoni, filwaqt li għal dik li hija home help fil-budget tas-sena li għaddiet ġiet ivvotata s-somma ta' Lm588,000, din is-sena dan il-Vot żdied għal Lm700,000, li hija żieda sostanzjali.

THE DEPUTY CHAIRMAN(l-Onor Anġlu Farrugia): Point of order, l-Onor.

Mifsud Bonnici.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Ma nixtieqx infixklek imma naħseb li jkun aħjar jekk tikkonferma dik il-figura għax nassigurak li dik id-differenza kienet fuq il-Vot ta' GĦawdex.

Qed ngħidlek dan biex ma tkomplix b'dan l- argument.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Kompli, Onor. Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Sur President, kif kont qed ngħid f'dan il-budget hemm żieda sostanzjali fuq il-Vot li ngħata għall-home help.

Hawn ta' min jgħid ukoll li f'dak li jirrigwarda t-tqassim ta' sigħat lill-anzjani se jkun hemm serjeta' kbira għax minkejja li l-ministru ta' qabilna kien jaf li kien hemm abbuż sħiħ meta kienu jiġu biex jingħataw dawn is-servizzi ...

(Interruzzjonijiet) Għalkemm kien hemm ċerti anzjani li ma kellhomx bżonn dan is-servizz dan xorta kien jingħatalhom; imbagħad kien hemm każi fejn għalkemm kien hemm bżonn li dan is-servizz jingħata dan ma kienx jingħata.

Fil-fatt fuq din kien hemm bosta kritika li tan-naħa l-oħra kienu jafu biha u għalhekk issa jien ħadt passi immedjati biex dan l-abbuż jibda jinqata' ħalli niżguraw li l-anzjani li ma għandhomx bżonn dan is-servizz ma jeħduhx u jieħdu biss min għandu bżonnu.

Sur President, hawn ta' min jgħid ukoll li f'dan il-qasam kienu jiddaħħlu ħafna CSAs mhux fuq bażi ta' kemm huma kapaċi imma fuq bażi ta' pjaċir politiku.

Fil-fatt kien hemm ħafna nies li għalkemm kienu jiddaħħlu jaħdmu bħala CSAs u kienu jitħallsu għal dan ix-xogħol dawn qatt ma kienu jagħtu dan is-servizz lill-anzjani.

Bħalissa fuq dan is-servizz għandna 443 CSA - dawn ġeneralment ikunu nisa - 372 minnhom għandhom kuntatt dirett ma' l- anzjani u hemm 2,569 anzjan li qed jibbenefikaw minn dan is-servizz.

Kif għidt, hija prijorita' min-naħa tagħna li dan is-servizz jeħduh l-anzjani li l-iżjed għandhom bżonn u twaqqaf bord biex jieħu ħsieb dan li għidt.

Niġi issa għall-meals on wheels.

L-impressjoni li qed tipprova tagħti l- Oppożizzjoni hija li dawn is-servizzi m'aħniex se nagħtuhom l-importanza li jixirqilhom - far from that.

Fl-1995 għal meals on wheels intom kontu vvotajtu s-somma ta' Lm14,000, fl-1996 is-somma baqgħet l-istess u din is- sena f'dan il-budget, minkejja l-ħofra finanzjarja li sibna u minkejja l- ħela li kien hemm, is-somma qegħdin intellgħuha għal Lm20,000 - nispera li l-Onor.

Mifsud Bonnici m'għandux xi point of order ieħor! - li tfisser żieda ta' 40%.

Imbagħad l-ex-Prim Ministru l-Onor.

Fenech Adami jmur jgħid quddiem grupp ta' anzjani Ġermaniżi li l-Gvern Laburista l-ġdid mhuwiex qed jagħti żieda, li m'huwa qed jagħmel xejn għall-anzjani u li fil-budget speech ma kien hemm l-ebda kelma favur l-anzjani, u dan minkejja li qegħdin nagħtu żieda fuq meals on wheels ta' 40%.

Mhux hekk biss talli se nimpenjaw ruħna biex dan is-servizz minflok ma jintlaħaq biss minn numru żgħir ta' nies - għal ħafna snin tul id-disa' snin ta' Amministrazzjoni Nazzjonalista dan is-servizz kien milħuq biss minn nukleu żgħir ta' nies - jibda jintlaħaq minn kull parti tal-gżira.

Niġi għad-day centres għax l-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici semmihom ukoll.

Fl-1995 kontu vvotajtu s-somma ta' Lm11,874, fl-1996 ivvotajtu s-somma ta' Lm40,000 u din is-sena, minkejja li qed tgħidulna li ma għamilna xejn għall-anzjani, qed nivvotaw is-somma ta' Lm100,000, jiġifieri żieda ta' 150%.

Kif jista' allura jiġi l-Onor.

Membru ta' l-Oppożizzjoni u mingħalih jipprova jisfiduċjana!

Aħna l-affarijiet nagħmluhom ħafna iżjed bis- serjeta' milli kien jagħmilhom il-Gvern preċedenti għax minbarra li żidna s- somma qed naraw li dawk il-flus jingħataw bl-iżjed mod cost effective liċ- ċittadin.

U kif se nagħmlu dan?

L-ewwelnett billi nidentifikaw u nagħtu prijorita' lil dawk l-anzjani li l-iżjed għandhom bżonn imorru d-day centres, għax minkejja li kontu tiftaħru li l-idea tad-day centres kienet xi ħaġa tagħkom din qatt ma għaddejtu biex timplimentawha.

Mr Chairman semmejna wkoll punt importanti li ntlaqa' tajjeb minn kulħadd li f'dawn id- day centres għandhom jibdew jattendu nies bi bżonnijiet speċjali.

Punt ieħor li sar kien li nibdew noħorġu questionnaire biex naraw preċiżament liema huma l-iżjed anzjani li għandhom dawn il-bżonnijiet.

Fl- Amministrazzjoni preċedenti kien tħalla f'idejn il-Kunsill Lokali ta' Tas- Sliema sabiex jixtri post ħalli jintuża bħala day centre.

Jien ma nafx jekk is-segretarju parlamentari ta' dak iż-żmien rax dan il-post, imma meta mort narah jien skandalizzajt ruħi kif xi ħadd seta' ffirma biex dawn in-nies setgħu jixtru dak il-post.

GĦaliex?

GĦax mimli umdita' mal-ħitan u tant hu strutturat ħażin u barra minn hekk m'huwiex adattat biex isir bħala day centre.

Jien għidtilhom u anke l-perit - mhux li appuntajna aħna imma kienet appuntata minn qabel - ukoll kienet qaltilhom li tant hu fi stat ħażin li se jinvolvi ħafna spejjeż biex ikun jista' jinfetaħ dan id-day centre.

L-istess ġara fil-każ tad-day centre taż-Żurrieq.

Inkera l-post u l-kuntratt sar għal ħames snin meta l-ispejjeż li jridu jsiru biex dan il- post jiġi konvertit huma kbar ħafna, imbagħad jekk jgħaddu l-ħames snin u s- sid tal-post jitlob li ssir reviżjoni tal-kuntratt immorru ħażin ħafna.

Issa se nitkellem fuq il-Kunsill Nazzjonali ta' l-Anzjani li ġie mwaqqaf mill-Gvern preċedenti.

Din hija ħaġa tajba u jien dejjem tajtu l-appoġġ tiegħi, pero' mhux sew li toqgħod tiftaħar li waqqaft dan il-kunsill imbagħad ma tikkonsultah qatt.

Minn mindu nbidel il-Gvern kellna mill- inqas żewġ laqgħat konsultattivi u meta staqsejt lin-nies - prattikament dawn għadhom l-istess - qaluli li qabel qatt ma saret laqgħa bħal dik biex huma jiġu konsultati u jagħtu s-suġġerimenti tagħhom lill-Amministrazzjoni biex nimxu fuqhom.

Nerġa' ngħid li qabel qatt ma saret ħaġa bħal din u minkejja li jiġu jiftaħru - anke llejla stess - bil-Kunsill Nazzjonali ta' l-Anzjani ma kienu jikkonsultawh qatt.

Minbarra dan, dawk in-nies li għandhom kwalitajiet tajba se jiġu wżati.

Iżjed minn hekk, kif għamilna fil-Kunsill Nazzjonali ta' l-Anzjani f'dawn l-affarijiet irridu ninvolvu lin-nisa anzjani wkoll.

Fil-fatt in-numru ta' anzjani nisa li ġew appuntati f'dan il-kunsill kiber sostanzjalment.

Tajjeb ngħid ukoll li l- President tal-Kunsill Nazzjonali ta' l-Anzjani mhux biss nikkonsultawh imma diġa' rajna xi kwalitajiet tajbin għandu - dan għandu kwalitajiet tajbin ħafna - u appuntajnih bħala membru fil-bord tal-management audit team li waqqafna għal St. Vincent de Paule.

Minkejja li jiftaħru ħafna fuq St Vincent de Paule, meta jien dħalt responsabbli għalih sibt li ma teżisti l-ebda tmexxija.

Għaddew disa' snin u nofs u qatt ma ħadd indenja ruħu jbiddel l-istruttura ta' management li teżisti.

Tan-naħa l-oħra dejjem ipprovaw jagħtu l-impressjoni li huma moderni u li huma professjonali fix-xogħol tagħhom u meta tmur hemmhekk tibqa' mbellaħ.

Kemm konna nisimgħu min-naħa l-oħra diskors dwar management u konsulenti barranin, iżda meta tmur hemmhekk issib bniedem wieħed biss li kollox irid jgħaddi minn taħtu, mill-iċken ħaġa sa l-ikbar ħaġa.

Meta jien waqqaft il-bord il-ġdid il-membri tiegħu qaluli li ma kienu qed jaraw management structure ta' xejn.

Per eżempju, huwa diffiċli li tara min kien imexxi eżattament, jekk kienx imexxi dan il-bniedem jew kienx imexxi xi bniedem ieħor li kien fuq il-Welfare Committee li donnu kien jiddetta kollox hu minħabba li kellu l-protezzjoni tal-Ministru għall- Iżvilupp Soċjali ta' dak iż-żmien.

Kien hemm anarkija sħiħa u kulħadd kien jaħdem indipendentement.

L-unika ħaġa li kienet taffettwahom fid- deċiżjoni tagħhom kienet il-politika għax jekk inti Nazzjonalista kont tasal fejn trid.

Per eżempju, n-nies li kienu jintgħażlu biex joħorġu ma' l-anzjani - Onor. Mifsud Bonnici, dawn inti suppost tafhom mhux billi qed ixxengel rasek - kienu jkunu ta' naħa politika waħda u Allaħares kien jintgħażel xi Laburist!

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Point of order, l-Onor.

Mifsud Bonnici.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: L-Onor.

Buhagiar għandu jindirizza lis- Sedja u mhux lili għax inkella nirrispondih.

Qed jgħid ħafna affarijiet li m'humiex minnhom.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Indirizza lis-Sedja, jekk jogħġbok Onor. Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, jekk tkun Laburist ma kellekx ċans li toħroġ ma' dawn l-anzjani biex jagħmlu nofs ta' nhar barra jieħdu gost.

Issa dawn ħadu r-ruħ u t-tqassim ta' xogħol qed isir b'mod aktar ekwu.

Min qed jismagħna jaf liema hi l-verita'.

Il-verita' tweġġa' u għalhekk hawn min joqmos.

Din hi l-verita' u dan huwa t-tip ta' management li sibt meta dħalt responsabbli għal dan l-isptar.

L-istess ħaġa sibt fil-gradi tal-ħaddiema.

Per eżempju, sibt ġardinar jagħmel xogħol ta' telephone operator u ġardinar ieħor li jagħmel xogħol fis-swali.

Kulħadd jaf li kien hemm nuqqas ta' nurses fis-swali u mbagħad issib nurse fil-welfare committee ma jagħmel xejn!

Ma kien hemm l-ebda struttura u l-ebda razzjonalita' tal-gradi tal-ħaddiema.

Kien hemm taħwid u rebus sħiħ u, minn fuq, ta' l-Oppożizzjoni kienu jiġu hawnhekk jiftaħru li St Vincent de Paule mexa 'l quddiem.

Il-kollega tiegħi semma x-xogħol fis-swali - kemm konna nisimgħu ftaħir! - iżda l-verita' hi li meta mort hemmhekk sibt ix-xogħol sena b'lura għax in-nies li kienu jagħmlu x-xogħol ma kien isuqhom ħadd u kulħadd kien jitħalla jagħmel li jrid.

Anke biex ibiddlu biċċa serratura kienu jġibuha bi kbira!

Meta mort jien għidtilhom li hemmhekk iridu jimxu u fi żmien xahar sar xogħol daqskemm normalment isir f'ħames xhur.

Kienet sitwazzjoni tal-biki f'St Vincent de Paule u mbagħad l-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici jiġi hawnhekk u jipprova jagħti l-impressjoni li għamlu xi ħaġa kbira f'St Vincent de Paule!

Huwa semma lista twila tax-xogħol li sar u jien ngħidlu li hemm lista twila iżjed tax-xogħol li jrid isir u dan diġa' bdejnieh.

(Interruzzjonijiet) Il-kollega tiegħi qed jgħid li huma kellhom il-pjanti ta' l-ispiżerija.

GĦandi l-pjaċir ngħidlu li f'perjodu ta' xahrejn ix-xogħol ta' l-ispiżerija diġa' tlesta u l-ispiżerija dalwaqt tinfetaħ.

F'dan il-budget hemm ivvotata somma sostanzjali biex tiġi mfassla u strutturata l-laundry l-ġdida, imma aħna se nimxu ħafna iżjed minn hekk f'St Vincent de Paule.

L-ewwel ħaġa li ridna nagħmlu u li diġa' saret hija l-management audit team.

Dan se jmur hemmhekk biex jagħmel studju ta' ftit ġimgħat u rridu nimxu skond is-suġġerimenti tiegħu.

Il-management structure hemmhekk trid tinbidel kompletament biex nagħmlu struttura moderna ħalli nimxu 'l quddiem.

Kull xahar qed ikollna laqgħat regolari ma' l-istaff.

Dawn l- affarijiet ma kenux isiru qabel, għalhekk m'għandniex għalfejn nistagħġbu li kellna xogħol b'lura ta' sena sħiħa.

Ix-xogħol qed isir b'ritmu mgħaġġel u hemm ħafna eżempji ta' dan u l-pazjenti huma moqdijin aħjar.

Jien naf li l-Onor.

Mifsud Bonnici huwa nformat b'dak kollu li qed isir hemmhekk.

F'dan il-budget, minħabba li waħda mill-problemi li hemm huwa n- nuqqas ta' staff, hemm ivvotata s-somma ta' Lm460,000 għall-overtime filwaqt li qabel kien hemm ivvotati Lm231,000.

U mbagħad joqogħdu jbeżżgħu li se nneħħu l-overtime u li l-affarijiet se jmorru lura!

Il-Voti se jiżdiedu fejn hemm bżonn, pero' se nagħmlu wkoll superviżjoni kontinwa biex naraw li l-pazjent igawdi mill-overtime li jsir, mhux bħalma kien isir qabel illi l-overtime kien jingħata lil min jaqbel għall-partit tagħhom.

(Interruzzjonijiet) Hekk kien isir qabel.

Se jsir supervisory team biex l- overtime jingħata ħalli eventwalment igawdi l-pazjent.

Issa niġi għal Zammit Clapp.

Veru li meta mort hemmhekk jien kont sodisfatt bil-livell ta' kura li jingħataw il-pazjenti u anke bil-livell ta' sodisfazzjon li għandhom l-istaff.

Dan jien qatt ma kkritikajtu mill- Oppożizzjoni, pero' kkritikahom iċ-Chairman tal-Bord stess meta hu qal li d-deficit li kien hemm kien preċiżament minħabba li l-Gvern Nazzjonalista ma kienx jgħaddi l-fondi li kienu jiġu rikjesti mill-bord li kienu appuntaw huma stess.

Dawn ma kenux jingħataw il-flus li kienu jitolbu biex imexxu l-affarijiet 'il quddiem u għalhekk spiċċaw b'deficit.

Issa ħalli nitkellem fuq l-imberkin djar ta' l-anzjani u nibda b'dik ta' Bormla minħabba li ftit ilu tpoġġiet l-ewwel ġebla.

Veru li tqegħdet l- ewwel ġebla u nista' ngħid li kulħadd ħa gost b'dan l-avveniment, pero' din kienet għażla ħażina tal-Gvern l-ieħor, liema deċiżjoni qed tiswa lill- poplu flejjes kbar.

Biżżejjed ngħid li fuq l-art fejn qed tinbena d-dar ta' Bormla kien proġettat li tintnefaq is-somma ta' Lm266,000, ġebel u saqaf.

Minħabba li meta ppruvaw jagħmlu l-pedamenti nstab li taħt il- post kien hemm barriera u taħt il-barriera kien hemm ġibjun - u hemm indikazzjonijiet li tan-naħa l-oħra kienu jafu b'dan - il-kuntrattur beda dejjem jidħol għal iktar spejjeż.

Għalhekk fejn kien proġettat li kienu se jintnefqu Lm266,000 llum huwa stmat li l-ispiża se tiġi tiswa Lm600,000.

Il-poplu mhux biss minħabba l-ispiża li se jbati, iżda mid-dewmien esaġerat biex titlesta din l-imbierka dar.

Is-sabiħa hi li għaddew tliet snin sħaħ minn mindu sar il-ftehim bejn il-Gvern u l-Knisja u kelli nkun jien bl-intervent tiegħi biex dan il-ftehim iffirmajnieh dak inhar stess li tqiegħdet l-ewwel ġebla u nista' ngħid li għadni sal-lum ma nafx għaliex qatt ma waslu biex iffirmaw dak il-ftehim li tant ftaħru bih.

L-istess problema kien hemm fid-dar ta' l-anzjani ta' l-Imsida.

Hemmhekk kien hemm diżastru, ħsarat strutturali, drenaġġ tiela' minn taħt l-art minħabba li kien hemm difetti kbar fil-katusi, umdita' kbira fis-sular ta' isfel u konsenturi fil-ħitan.

(Interruzzjonijiet) Dan kollu rajtu b'għajnejja stess.

Għalkemm in-nies kienu talbu biex issir inkjesta din qatt ma saret.

Is-Segretarju Parlamentari ta' qabel kien jaf b'dawn l- affarijiet għax hawnhekk stess jien għandi l-files li jindikaw dan.

L-istess ngħid għad-dar ta' l-anzjani tal-Gżira.

(Interruzzjonijiet) Din hija dar żgħira ...

(Interruzzjonijiet) Aħna nagħmluhom għax aħna serji.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

Kompli, Onor. Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Din hija dar żgħira li m'hijiex adattata għall- anzjani u f'ċerti postijiet lanqas wheelchair ma jista' jidħol.

Meta xi ħadd ikun marid ikollhom joħorġuh fuq l-idejn għax lanqas stretcher ma jista' jidħol f'din id-dar.

Fil-Mosta Home hemm l-istess problemi għax hemm lista twila ta' xogħlijet li qatt ma tlestew.

Minkejja dan kollu kienu jiġu hawnhekk jiftaħru b'dawn id-djar ta' l-anzjani.

Se ngħid xi ħaġa fuq iż-Żejtun Home.

Għal din id-dar fl-1995 kienet ivvotata s-s-somma ta' Lm127,000 u fl-1996 kienet ivvotata s-somma ta' Lm145,000, jiġifieri żieda ta' 13.57%.

Issa llum fil-budget, li skond il- Kap ta' l-Oppożizzjoni m'huwiex qed jieħu kura ta' l-anzjani, hemm ivvotata s-somma ta' Lm171,000, żieda ta' 17.93% fuq is-sena l-oħra.

(Interruzzjonijiet) Hawnhekk irridu naraw li s-servizzi li jingħataw ma jkunux biss cost effective imma jkunu servizzi ta' standard għoli.

Ħalli nispjega daqsxejn kif kienu jintnefqu l-flus fid-dipartiment li kien jaqa' taħt l-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici.

F'dan id-dipartiment kien hemm xi ħadd li kien jieħu deċiżjonijiet unilaterali - ma nafx jekk l-Onor.

Mifsud Bonnici kienx ikun jaf b'dan - u jonfoq somom kbar ta' flus biex jagħmel showers, ġonna u biex jixtri l- għasafar!

Biżżejjed ngħid li l-poplu Malti ħareġ Lm784 biex inxtraw 32 Australian goldfinches, tliet breeding birds, 3 paguni, 2 faġani, 8 doves, 20 finches u 5 green finches.

(Interruzzjonijiet) Jistgħu jagħmluhom soppa għal min hu dilettant tas-sopop, bħalma huma ta' "The Times"!

Nispera li għada jġibuhom dawn l-affarijiet.

(Interruzzjonijiet) F'dawn l-affarijiet kienu jonfquhom il-flus.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Onor. Mifsud Bonnici jekk jogħġbok m'hemmx interruzzjonijiet.

Onor. Buhagiar indirizza lis-Sedja.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Chairman, se nikkonkludi d-diskors tiegħi billi ngħid li l-anzjani għandhom raġun ikunu ferħanin għax għandhom gvern li se jiggarantilhom is-serjeta'.

Dik ta' qabel ma kenitx serjeta'.

L- anzjani għandhom ikunu jafu li fejn jidħlu huma m'hemmx xeħħa u minkejja l- ħofra finanzjarja kbira li sibna m'aħniex se nixxaħħu magħhom u l-Vot għalihom se jiżdied sostanzjalment.

Lill-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici nixtieq inserraħlu moħħu li l-ħofra li ħallew mhux se żżomm lil dan il- Gvern milli jġib l-interessi ta' l-anzjani iżjed 'il quddiem.

Għandi għalfejn inserraħlu moħħu.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Il-Ministru Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Chairman, wieħed mit-targets prinċipali tal- ministeru tiegħi huwa li jippromwovi u jipprovdi għall-bżonnijiet ta' saħħet iċ-ċittadini Maltin.

Barra minn hekk aħna naraw li jingħataw is- servizzi assoċjati magħhom, kif ukoll li nipprovdu s-support psikoloġiku u soċjali lill-membri kollha tal-familja.

Nixtieq nibda billi nsemmi xi affarijiet li jirrigwardaw lis-settur tal-familja.

Huwa tajjeb li wieħed jgħid li bħala ministeru se nkunu qed inħarsu lejn is-setturi kollha, jiġifieri kull tip ta' familja li teżisti fis-soċjeta' Maltija, u naraw xi bżonnijiet għandhom.

Irridu nieħdu ħsieb ukoll il-lat ta' prevenzjoni u kura li wieħed jista' jiġi bżonn qabel ma jasal għal ċerti problemi, aktar milli nattakkaw il-problemi li jkunu nqalgħu.

GĦalhekk fi ħdan il-ministeru fformajna grupp ta' persuni, li huma pjuttost esperti fil-linja tagħhom, sabiex jaraw x'inhuma l-problemi soċjali li jeżistu f'pajjiżna fil-preżent.

Dan il-grupp, fost affarijiet oħra, għandu jħares lejn kwalunkwe xogħol li kien diġa' sar f'kull settur tas-soċjeta' Maltija, kemm minn amministrazzjonijiet preċendenti kif ukoll mis-settur tal-Knisja, sabiex ikun jista' jasal għal soluzzjoni tad-diversi problemi soċjali li jeżistu f'pajjiżna.

Qegħdin nipprovaw nagħrfu dawn il-punti kollha u meta wieħed jieħu ideat minn diversi sezzjonijiet tal-ħajja Maltija jkun jaf kif jista' jimplimentahom.

Il-Partit Laburista m'huwiex xi partit li ma jattwax jew inkella jħassar affarijiet tajbin sempliċement għax dawn ikunu saru minn amministrazzjonijiet preċedenti, anzi bħalma għidna kemm-il darba qabel l-elezzjoni aħna se nsostnu u nsaħħu l- affarijiet tajbin li saru u se nagħmlu l-almu tagħna biex l-affarijiet ħżiena nirranġawhom.

Sur President, jien niskanta meta nisma' lil min jgħid li b'xi mod jew ieħor il-familja ntlaqtet ħażin minn dan il-budget.

Biżżejjed insemmi l- wegħdiet li kienu saru qabel l-elezzjoni ta' tliet xhur ilu, fosthom it- tneħħija tal-VAT.

Fil-fatt diġa' ħarġet White Paper li tagħti bidu għal diskussjoni sħiħa biex jitressaq abbozz ta' liġi quddiem dan il-Parlament u b'hekk inkunu nistgħu naraw il-wegħda tat-tneħħija tal-VAT titwettaq.

Din hija biss waħda mid-diversi deċiżjonijiet serji li qed jieħu dan il- Gvern.

Apparti minn hekk il-Gvern ma waqafx hemm u qal sempliċement li se jagħti ż-żieda li kienet miftehma mill-partijiet konċernati, imma qal ukoll li hu jifhem li l-indiċi tal-prezzijiet m'huwiex wieħed reali u, bħala ġest, mill-1 ta' April se tingħata żieda oħra fil-ġimgħa lill-familji Maltin.

Fil-fatt din hija parti minn struttura sħiħa li se twassal għal bidla fis-sistema ta' kif tinġabar l-indiċi tal-prezzijiet, liema sistema tkun turi kemm qed togħla l-ħajja verament, u għalhekk iż-żidiet li jingħataw ikunu pari ma' l-indiċi ġdid tal-prezzijiet li aħna se jkollna ġewwa fi ftit xhur oħra.

Tajjeb naraw ukoll li, għal dawk li huma liġijiet li jirrigwardjaw lill-familja, se jkun hemm kummissjoni li tistħarreġ dawn il-liġijiet u fejn hemm bżonn tara li dawn jiġu aġġornati u magħmula bi stil iktar modern li se jkun immirat lejn il-problemi u s- sitwazzjoni tal-familja hekk kif qed javviċina dejjem aktar il-millenju l- ġdid.

Wieħed ma jridx jinsa jsemmi wkoll id-diversi problemi soċjali li jiltaqgħu magħhom il-familji u bħalma għidt fil-bidu aħna se nkunu iktar impenjati biex il-problemi jiġu tackled qabel ma nħabbtu wiċċna magħhom.

Sur President, l-Onor.

Giovanna Debono fid-diskors tagħha, li kien wieħed relattivament bilanċjat, ikkonkludiet li l-SWDP mhux imsemmi fl-Estimi.

Fil-fatt lill-Onor.

Debono nixtieq niġbdilha l-attenzjoni li f'paġna 280 ta' l-Estimi taħt Programmes and Initiatives, eżattament f'item 4046, hemm ivvotata s-somma ta' Lm390,000 għall-SWDP.

Niġi issa għal dak li jirrigwarda ċ-child day care centres.

Fl-1996 il-Gvern preċendenti kien ivvota Lm10,000 bil-ħsieb li jinfetħu żewġ child day care centres.

Qatt ma stajt nimmaġina kif dawn iż-żewġ child day care centres, li l-ħsieb tagħhom kien li jinfetaħ wieħed f'Malta u ieħor f'Għawdex, setgħu jinfetħu b'Lm10,000.

Fil-fatt dawn baqgħu ma nfetħux.

Huwa tajjeb ukoll li wieħed jgħid li kien sar kors għal child carers u f'dan il-Parlament kont għamilt diversi mistoqsijiet parlamentari f'dan ir-rigward, fosthom il-mistoqsijiet numru 34038, 34115, 34326 u 34834.

Apparti minn hekk, f'dan il-Parlament fis-16 ta' Lulju, 1996 kont stqarrejt ċar u tond li jekk mhux se ningħata risposti ċari għall- mistoqsijiet li kont għamilt bilfors kelli nasal biex ngħid li "allura nkun ġustifikat li ngħid li kien hemm xi forma ta' abbuż fl-għażla taċ- child carers ladarba ħadd ma jrid jgħidli x'kienu l-kwalifiki ta' dik il- persuna li kellha l-inqas kwalifiki".

Dak inhar erġajt irripetejt din il- mistoqsija u r-risposta għall-ħames darba reġgħet ma ngħatatx.

Jien ipprovajt nindaga daqsxejn u f'rapport li ingħatajt fid-9 ta' Jannar, 1997 kien hemm miktub hekk:

"What is missing is not the file but the application forms that were attached with the file".

Fil-fatt huwa tajjeb li wieħed jgħid li dawn kienu interessanti b'mod speċjali meta iktar 'il quddiem jien għidt li fost dawk li ġew magħżulin kien hemm min kellu erba' u ħames O levels.

Din l-għażla saret mingħajr l- ebda interview jew eżami u barra minn hekk kien hemm persuni li kellhom ħafna iktar qualifications u baqgħu ma daħħluhomx fil-kors.

Niġi issa biex ngħid xi ħaġa żgħira dwar l-anzjani u nżid xi affarijiet żgħar ma' dak li diġa' qal il-ħabib tiegħi l-Onor.

Louis Buhagiar.

Sur President, l-idea tagħna hija li minbarra li nieħdu ħsieb l-anzjani fil-komunita' nimpenjaw ruħna aktar biex naraw li s-soċjeta' lil dawn ma twarrabhomx, ħalli ma naslux f'sitwazzjoni fejn jispiċċaw litteralment dumped ġewwa l-isptar.

Meta jiġri hekk tinħoloq problema enormi fis-swali għax qed ikollna average ta' aktar minn 60 pazjent ġewwa l-Isptar San Luqa at any one time - dan ifisser żewġ swali sħaħ mimlijin b'pazjenti - li qed jistennew biex jidħlu f'St. Vincent de Paule.

Kull wieħed minna jrid jagħmel ħiltu biex meta l-ġenituri, jew anke l-qraba, jikbru fl-eta' mhux naraw kif nagħmlu biex neħilsu minnhom, aħna li niftaħru tant li aħna insara kattoliċi.

Hemm bżonn li ndaħħlu ideat soċjali ta' kif wieħed iħares lejn l-anzjani bħala umani u lejn il-ġenituri bħala dawk il-persuni li rabbewna u li bis-saħħa tagħhom wasalna fejn wasalna.

Dan il-konċett hemm bżonn li jidħol iktar ġewwa pajjiżna u mhux bil-kontra, kif sfortunatament qed jiġri, fejn kulma mmorru l-problema dejjem tikber.

Żgur li rridu nirrivedu l-mod kif pazjenti jidħlu għal riabilitazzjoni ġewwa Zammit Clapp, speċjalment meta qed insibu ruħna f'sitwazzjoni fejn qed ikollna pazjenti ġewwa l-Isptar San Luqa li jiġu riferuti għal Zammit Clapp u ma jiddaħħlux għaliex ma jkunx hemm spazju.

L-Onor.

Louis Deguara staqsa għaliex fil-każ ta' Boffa Hospital għadna ma mxejniex lejn status ta' awtonomija għall-isptar.

Jekk wieħed iħares lejn l-Isptar Zammit Clapp, bħala eżempju ta' sptar awtonomu, isib li sa l-aħħar ta' l-1995 dan l-isptar kellu numru ta' kredituri u accruals ta' aktar minn Lm0.5 miljun, li fl-1996 baqgħu jiżdiedu, u dan minbarra l-accumulated losses li minn sena għal oħra dejjem telgħin.

Sur President, hawnhekk tajjeb li nikkoreġi ftit dak li qal, on a point of order, l-Onor.

Mifsud Bonnici.

Irrid infakkru li l-Vot għas-CSAs - dawk li jieħdu ħsieb l-anzjani fid-djar - fl-1996 għal Għawdex kien ta' Lm117,000 filwaqt li għal din is-sena li qegħdin fiha hemm ivvotati Lm171,000 - kważi Lm65,000 iktar.

Il-flus ivvotati għall-istess qasam, imma għal Malta, fl-1996 kienu ta' Lm588,000 filwaqt li għal din is-sena hemm ivvotati Lm700,000.

Minn dan naraw li l-point of order ta' l-Onor.

Mifsud Bonnici kien irrilevanti u ma jagħmilx sens u dawn iċ-ċifri li għadni kemm semmejt jista' jarahom kulħadd f'paġna 85 ta' l-Estimi, Item 4046.

Nixtieq ukoll inkompli nżid ma' dak li qal il-ħabib tiegħi l-Onor.

Louis Buhagiar meta qal li kien hemm ċerta persuna li donnu li kellha l-barka ta' xi ħadd.

Ħalli nagħti xi ftit dettalji biex wieħed ikun jaf kif dan l- individwu nefaq Lm1,507 f'xogħol fuq l-uffiċċju tiegħu, meta dan l-istess individwu suppost jagħmel xogħol ta' supervisor.

Jidher li l-flus nefaqhom f'tibjid, f'fittings, f'xogħol tal-ġebel, f'funtana, f'madum taċ-ċeramika u f'diversi għodda li kienu jinkludu cutter għaċ-ċeramika u chaser.

Nista' nkkonferma wkoll li dak li qal il-ħabib tiegħi, l-Onor.

Louis Buhagiar, li din l-istess persuna nefqet aktar minn Lm800 fuq għasafar.

Il-kamra tal- banju fl-uffiċċju tiegħu ġiet tiswa Lm987 u sar bieb ta' l-aluminium bl- electric motor control bir-riżultat li b'kollox l-uffiċċju ġie jiswa Lm1849.20.

Mhux ta' b'xejn li f'Malta aktar ma beda jgħaddi ż-żmien iktar bdew jikbru l-ħofor!

Sur President, l-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici ftaħar ukoll bil-Premju Anzjan u hawn irrid ngħid li fil-fatt anke dan il-premju kien sors għal tkabbir tal-ħofor.

Biżżejjed ngħid li fl-1995 għall-Premju Anzjan intnefqet is-somma ta' Lm3,696, fejn iktar minn Lm400 minnhom ġew minfuqa għand is-Citadel Video Communications u ntnefqu Lm498 f'diversi pjanti li għal ġieħna ma nafx jekk dawn dbielux wara li spiċċat l-attivita'.

Imbagħad fl-1996 il-Premju Anzjan ġie jiswa Lm6,189 u fost l-oħrajn din is- somma kienet tinkludi Lm879 f'iffilmjar ta' diversi lokalitajiet f'Malta mill-istess Citadel Video Communications, mas-Lm600 f'xiri ta' materjal u ħjata, kważi Lm400 fi slots pubbliċitarji, li għal darb'oħra saru mis- Citadel Video Communications, u mbagħad tafu kemm tawh lill-PBS tax-xogħol li għamlilhom fuq video cassette?

Sur President, issa ħalli niġu għal sitwazzjoni oħra li mhux l-ewwel darba li ċerti nies jiftaħru fuqha u għalhekk ikun tajjeb jekk wieħed jgħid ukoll x'sibna fis-settur ta' l-anzjani.

Fl-1979 kienet saret laqgħa ta' l- esperti tas-CSCE f'Malta fejn fiha kienet tressqet white paper li tipproponi lil Malta bħala ċentru ta' studju ta' l-anzjanita' fil- Mediterran, liema white paper kienet ġiet diskussa u kienu ttieħdu ċerti deċiżjonijiet fuqha.

Imbagħad fl-1982 Malta kienet ħadet sehem fil-World Assembly on Aging tal-Ġnus Magħquda fejn fiha kien twaqqaf advisory committee li fformola u approva a draft plan of action taħt iċ-Chairman Malti l-Professur Anthony Debono.

Il-Gvern Laburista ta' dak iż-żmien kellu l-għan li jwaqqaf l-Institute of Aging tal-Ġnus Magħquda f'Malta u għalhekk fir-rapport tiegħu kien daħħal dan li ġej:

"The election of the Maltese delegate as chairman of the committee strengthens the possibility that should the Government of Malta so decide there should be set up in Malta an international centre for the study of problems of aging that would represent a focus for continuing international

"concern for the team of the world assemby and would, in a practical way, put Malta at the forefront of peaceful humanitarian activities as well as being of benefit to its own people.".

Dan kien l-ewwel pass għat-twaqqif ta' l-INIA.

L-action plan on aging kien ġie aċċettat fit-totalita' tiegħu mis-sezzjoni plenarja tal-Ġnus Magħquda.

Fl-1986, eżattament qabel l-elezzjoni ta' l-1987, kien twaqqaf l- International Institute on Aging mill-Prim Ministru ta' dak iż-żmien, Dr Carmelo Mifsud Bonnici.

Id-direttur kien il-Professur Anthony Debono.

Fuq dan l-institute kien ġie mibni l-United Nations International Institute on Aging ġewwa Malta.

Fl-1987, kif tela' l-Partit Nazzjonalista fil-gvern, il- Professur Debono tneħħa u b'hekk Malta kienet tilfet persuna rispettata fil-konferenzi tal-Ġnus Magħquda.

Mr Chairman fil-qasam tas-saħħa qegħdin naħdmu biex, bħalma jafu ħafna minna, nidentifikaw l-aktar mard komuni li qed iwassal għall-imwiet.

Se naħdmu biex ikollna l-informazzjoni u l-edukazzjoni kollha neċessarja ħalli nkunu nistgħu nidentifikaw dan il-mard u nfittxu soluzzjonijiet għal dawn il-problemi li qed jolqtu liċ-ċittadini Maltin, speċjalment dawk ta' eta' żgħira.

Bil-mod il-mod irridu ndaħħlu diversi reġistri oħra, inkluż dawk li jiġbru fihom il-pazjenti li jbatu bid-dijabete għax minkejja l-ħafna paroli li kien isir qabel baqa' ma sar xejn.

Settur importanti fil-kura tal-pazjenti huwa ovvjament il-kura fil- komunita' u tajjeb li nsemmi l-kummissjoni li ġiet maħtura dwar tmexxija aktar effiċjenti tas-servizz tas-saħħa fil-komunita'.

Din il-kummissjoni se tara li s-servizz li jingħata fil-komunita' jkun wieħed iktar effiċjenti, li verament ikun qed jilħaq l-iskopijiet tiegħu.

Rigward il-polikliniċi tajjeb li wieħed jgħid li qed naħsbu biex inlestu l-poliklinika ta' Birkirkara, nkabbru u nimmodernizzaw il-poliklinika ta' Bormla u nagħmlu r-refurbishment tal-poliklinika tal-Gżira.

Hawnhekk nixtieq ngħid lill-Onor.

Louis Deguara li ż-Żurrieq ma semmiħx jekk semmih xi ħaddieħor ma nafx.

(Interruzzjonijiet) Li għidt biss kien li jekk aħna nagħmlu xi ħsibijiet dwar kwalunkwe estensjoni tas-servizz irridu naraw ir- riżorsi umani li għandna - u hawnhekk mhux qed nirriferi biss għall- polikliniċi imma għas-settur kollu - u kemm fil-fatt jifilħu jestendu ruħhom is-servizzi, mhux biss fejn jidħlu l-polikliniċi imma fis-settur kollu.

Biżżejjed insemmi n-nuqqas ta' tobba li hemm u li ilhom għal xhur sħaħ jonqsu minn ġol-polikliniċi.

Fil-fatt konna daħħalna sistema ta' part- time general practitioners fis-servizz u diġa' hemm disgħa minnhom.

(Interruzzjonijiet) Jien kont għidt li kien hemm pjanijiet - u nerġa' nirripeti li kien hemm pjanijiet - li tinfetaħ poliklinika fiż-Żurrieq, imma naturalment dan jiddependi ħafna mir-riżorsi umani li għandna u li rridu nużawhom fl-aħjar interess taċ-ċittadin.

Mr Chairman, għandna każijiet ta' persuni b'mard mentali li jkunu ħadu ċerta kura ġewwa l-isptar u li huma ċertifikati li jistgħu joħorġu fil- komunita'.

B'dan il-ħsieb f'moħħna qed noħolqu support group ta' nurses għal ma' dawn il-pazjenti li xogħolhom ikun li jidentifikaw kwalunkwe deterjorazzjoni fil-pazjent u f'dak il-każ dan ta' l-aħħar jerġa' jiddaħħal lura l-isptar għall-kura.

Se nitkellem fuq il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Mard Mentali li kienet ġiet imwaqqfa kontra l-pariri ta' l-esperti tad-Diviżjoni tas-Saħħa f'Marzu ta' l-1994.

Il-membri tagħha kienu maħtura sal-31 ta' Diċembru, 1995 u fil- fatt l-ittri tal-ħatra tagħhom qatt ma ġew imġedda.

Kien żball fundamentali li l-kummizzjoni ngħatat ċerta funzjoni għax dan xekkel ir-riforma f'dan il- qasam.

Il-Gvern huwa kommess li jagħti spinta effettiva lis-settur tas- saħħa mentali, imma dan irid isir skond pjan strateġiku li jindirizza l- prijoritajiet f'dan il-qasam u jassigura li kull żvilupp ikun effettiv u jagħti value for money.

Ir-rwol tal-kummissjoni għandu jinbidel u trid tidħol l-idea ta' management modern u effettiv.

Nista' nassigura lil kulħadd li l-kummissjoni se tkun strutturata b'mod differenti ħalli fil- fatt tkun iktar effettiva fid-deċiżjonijiet tagħha, b'mod speċjali meta fil- qasam tal-mard mentali rridu naslu għall-bidla fil-mentalita' tas-settur mediku u paramediku, kif ukoll tas-soċjeta' b'mod ġenerali.

F'dan is- settur aħna wkoll obbligati li nħarsu lejn is-saħħa ta' l-infermiera speċjalment dawk li jaħdmu f'ċerti swali.

Sur President, jiena nħoss li l-infermieri li jaħdmu f'ċerti swali ġewwa Monte Carmeli m'għandhomx jagħmlu snin twal jaħdmu hemm, kontra dak li ġara fl-1987 meta infermiera ġew trasferiti hemmhekk ma' l-ewwel ġurnata u tħallew hemmhekk għal għaxar snin sħaħ.

Jien m'iniex beħsiebni nimxi b'dan il-mod u nurses li jitpoġġew f'ċerti postijiet daqsxejn delikati, li jinvolvu ċertu xogħol, m'għandhomx jagħmlu hemmhekk iktar minn sentejn jew tlieta u wara sentejn, tlieta għandhom jidħlu nies oħrajn ħalli dan il-post ma jkunx qed iservi sempliċement biex xi ħadd jiġi diskriminat.

Ġewwa Monte Carmeli issir diskriminazzjoni wkoll fejn jidħol ix-shift għax issib wieħed jew tnejn mill-impjegati li ma jaħdmux bħal sħabhom u ssib reżistenza kbira biex dawn jidħlu jaħdmu bix-shift.

Nista' ngħid ukoll li kien hemm overtime żejjed għal uħud filwaqt li oħrajn ma kenux jingħataw overtime u dawn n-nuqqasijiet aħna qegħdin nindirizzawhom.

Meta kienu jitkellmu fuq it-Tarzna semmewhom dawn l-affarijiet, Mr Chairman, bħallikieku f'dak is-settur biss jeżistu!

(Interruzzjonijiet) Kemm hemm minn dawn l-affarijiet f'postijiet oħra!

Jien għadni qed nitkellem fuq l- Isptar Monte Carmeli biss.

Fis-settur kollu tas-saħħa kienet qed tiġri din is-sitwazzjoni fejn ikollok numru ta' nies li jingħataw overtime filwaqt li oħrajn jingħataw ftit, sempliċement biex ikunu qegħdin jagħlqulhom ħalqhom.

Tajjeb li nsemmi wkoll id-difetti infrastrutturali li jeżistu ġewwa l-Isptar Monte Carmeli u nista' ngħid li fid-diversi żjarat li għamilt hemmhekk tkellimna fuq dawn id-defiċjenzi - bħalissa dawn qegħdin jiġu ddentifikati - ħalli filwaqt li naraw li jsir it-tibdil infrastrutturali naraw ukoll li jkun hemm il-bidla fl-attitudini lejn il- mard mentali.

L-Onor.

Louis Deguara semma Villa Chelsea u ma nafx x'ried jgħid eżattament.

Hawnhekk irrid ngħid li r-Richmond Foundation, li qed tmexxi Villa Chelsea, kienet l-unika NGO li qabel ma bdew id-diskussjonijiet tal- budget kienet diġa' rċeviet il-pagament dovut minħabba li hemm ftehim li jorbot għal tliet snin.

GĦad jonqos sentejn oħra u l-ħlas ta' din is-sena fil-fatt diġa' sar.

Min-naħa tad-dipartiment ma ħarġet l-ebda ordni biex Villa Chelsea b'xi mod jew ieħor tagħlaq jew inkella jinbidel ir-rwol tagħha.

Niġi issa għall-Isptar Boffa.

Sur President, hemm il-ħsieb li bil-mod il-mod innaqqsu l-pazjenti soċjali li hemm fl-Isptar Boffa ħalli nwessgħu s-servizzi tad- dermatoloġija, ta' l-onkoloġija, kif ukoll ta' l-ispinal unit.

Oriġinarjament dan l-isptar kien jagħti għajnuna lil diversi pazjenti bħala post ta' riabilitazzjoni, imma fil-fatt għal xi żmien kien spiċċa bħala post fejn imorru każijiet soċjali minflok ma jispiċċaw f'St Vincent de Paule.

Huwa tajjeb li nħabbar li nħatar Direttur tad-Dermatoloġija, Dr Joe Pace.

Fl-Isptar Boffa jeżistu numru ta' difetti strutturali li se jkunu indirizzati minħabba li meta saret l-estensjoni ma kienx sar xogħol tajjeb u mhux l-ewwel darba li jitla' l-ilma minn taħt l-art.

Kien hemm studju fuq tmexxija aktar effiċjenti u accountable fl-Isptar Boffa u bħalissa għaddejjin bit-training ta' numru sostanzjali ta' impjegati.

Dan l-istudju li rreferejt għalih u li se jwassal għall-awtonomija, se jiġi implimentat fl-1 ta' April ta' din is-sena u bil-mod il-mod wieħed ikun jista' jara kif ikun qed jaħdem.

Hemm il-pjan li l-fever unit tmur fil- parti indikata għaliha li se tkun parti mir-refurbishing ta' l-Isptar San Luqa, għax jagħmel iktar sens li din tkun parti integrali minn sptar komplut.

La qed insemmi r-refurbishing huwa tajjeb li nsemmi xi ħaġa fuq l- Isptar San Luqa.

Matul din is-sena jkollna nagħmlu ċerti xogħlijiet li żgur li kienu jafu bihom il-Ministru u s-Segretarju Parlamentari ta' qabli, imma għal snin sħaħ baqa' ma sar xejn.

Fil-fatt għall-ewwel resquli quddiemi - kont għadni dieħel fl-uffiċċju tiegħi - id-draft estimates, kif kienu maħsuba mill-Gvern preċedenti, u wara li rajna x'tibdiliet ridna nagħmlu żidna magħhom numru ta' proposti li sussegwentement ġew approvati mill-Ministru tal-Finanzi, l-Onor.

Lino Spiteri.

Allura hawnhekk irid nenfasizza li l- Vot tas-Saħħa mhux talli ma naqqasniħx talli żidnih b'mod sostanzjali.

Fil- fatt il-Vot Rikorrenti żdied b'iktar minn Lm5 miljun filwaqt li l-Vot Kapitali żdied b'Lm2.85 miljun minħabba xogħlijiet li qed isiru fl-isptar, jiġifieri żieda ta' Lm0.5 miljun fuq dak li kien hemm approvat għal 1996.

Tajjeb li ngħid "fuq dak li kien approvat" għaliex fil-fatt minn Vot ta' ¥2.3 miljun intnefqu biss Lm1.7 miljun.

GĦal din is-sena se jinbeda l-proġett tant bżonnjuż fis-sistema tad- drenaġġ ġewwa l-Isptar San Luqa għaliex, bħalma jaf il-kollega tiegħi, għalkemm il-Gvern preċedenti kien jaf li hemm problemi kbar u għalkemm kienu saru t-testijiet kollha neċessarji, ma tnieda l-ebda xogħol ta' fejda f'dan ir-rigward.

Fil-fatt għal din is-sena għandna vvotati ¥350,000 għal dan il-proġett ħalli bil-mod il-mod nagħtu bidu biex nibdlu l-katusi tad- drenaġġ li huma mimlijin ġrieden, insetti u affarijiet oħra.

Fl-istess ħin se jitnaddfu r-reservoirs ta' l-ilma ħalli dawn ikunu jistgħu jintużaw anke fil-każ ta' ħruq għaliex sfortunatament f'dawn ir-reservoirs hemm taħlita sħiħa ta' ilma u drenaġġ.

Irrid ngħid ukoll li bi ftehim u wara diskussjonijiet li kien hemm mal- Medical Association of Malta, se jiżdiedu madwar 16-il kamra oħra fil- medical quarters.

Se jkun hemm ukoll il-proġett tal-cardiac catheterisation laboratory li l-flus għalih se jittieħdu mill-Protokoll Taljan, se jkun hemm l-estensjoni u r-refurbishing ta' l-emergency laboratory; se jkun hemm xogħol urġenti fit-teatri ta' l-operazzjonijiet; u se jkun hemm estensjoni ta' l-intensive therapy unit.

Se jkun hemm ukoll it-tlestija tad-day surgery ward li ilha tissemma minn qabel l-elezzjoni ta' l-1987 u għal disa' snin sħaħ ma sar xejn fuqha.

Dan il-proġett beda fl-aħħar xhur u se nkunu mpenjati sabiex kemm jista' jkun noqorbu lejn kif inhi s-sitwazzjoni barra minn Malta fejn 30% sa 40% ta' l-operazzjonijiet li jsiru jkunu f'forma ta' day surgery.

Rigward l-Outpatient Department qiegħda tiġi fformata task force li mill- ġimgħa d-dieħla se tkun qed taħdem biex tagħmel proposti dwar il-bidliet meħtieġa ħalli naraw li dan id-dipartiment jimxi b'aktar effiċjenza, b'mod li l-outpatients jiġu staggered aħjar.

Il-ħsieb tagħna huwa li f'dan l- eżerċizzju ninvolvu wkoll lill-pazjenti u lill-qraba tagħhom qabel ma nibdew nimplimentaw xi tibdiliet.

GĦaddej ukoll xogħol ieħor fejn qed naraw li jkun hemm apparat aktar modern għall-Isptar San Luqa u se naraw il- cost effectiveness tax-xiri ta' l-MRI .

Hemm ukoll il-ħsieb li jiddaħħal is-servizz tal-lithotripter ħalli l-pazjent tkun tista' titneħħilu l-ġebla fil-kliewi u fis-sistema ewroloġika mingħajr il-bżonn ta' operazzjoni.

Se nkunu qegħdin naraw ukoll il-problema tar-riżorsi umani.

Meta nafu li għandna nuqqas ta' infermiera, irridu bilfors nirduppjaw l-isforzi tagħna biex nagħmlu l-aħjar użu mir-riżorsi umani li għandna available, imbagħad naslu għat-tieni fażi, jiġifieri dik li tħares long-term, u naraw li jkollna l-aħjar complement.

GĦalhekk se jkun hemm kollaborazzjoni ma' l- Institute of Health Care biex naraw li t-targets tagħna jkun possibbli li nersqu għalihom u jkunu milħuqa.

Hemm ukoll numru ta' nursing aides li qegħdin jattendu kors.

Dawn in-nursing aides - għaliex biex infajru ċ- ċifri kulħadd tajjeb - għal żmien twil ħallewhom jagħmlu l-prattika u wara li tlajna aħna fil-gvern ridna naraw fejn se nsibulhom post biex jingħataw il-lectures.

Jiġifieri qabel ma nfetaħ il-kors lanqas biss kien hemm maħsub fejn se jsiru l-lectures, u ġara li nfetaħ il-kors u sa erba' xhur wara, għal ġieħna, konna għadna ma sibnilhomx post għal klinika!

Inħabbar minn hawnhekk li issa sibnilhom dawn il-postijiet u allura l-biża' li kellhom li jispiċċaw bil-prattika biss issa taret.

Tajjeb li nsemmi xi ħaġa fuq il-medical stores fejn jirrigwarda r- refurbishing.

Jiena nidħak meta nisma' ċertu tip ta' diskors mill-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici u mill-ex-Segretarju Parlamentari li kien jieħu ħsieb il-medical stores.

Dawn ma jafux li ħallew warajhom akkumulu ta' dejn ta' Lm3.5 miljun li kien ilu ġej tul dawn l-aħħar disa' snin!

Fil- fatt l-istock items kienu qegħdin jonqsu u bil-mod il-mod konna ġejjin fix- xejn.

Rigward l-ispecial items nista' ngħid li ħafna mit-talbiet qegħdin jiġu ndirizzati u għalkemm il-medical stores m'humiex obbligati li jżommu stock tagħhom, fil-fatt qed jaraw li jkollhom stock limitat.

Dan biex ma nsemmix ukoll li minkejja l-ħafna kliem rigward il-komputerizzazzjoni sa Settembru li għadda ma kienx hemm computer system li tiffunzjona kollha kemm hi, għax meta pprovaw jintroduċuha ma ħadmitx tajjeb u kellhom jerġgħu jmorru lura għall-bin-cards għaliex meta falla l-computer falla kollox.

(Interruzzjonijiet) Tajjeb li wieħed jgħid li biex tipproċessa tender tieħu ferm iktar milli fil-fatt qed jgħid l-Onor.

Membru.

Hawnhekk nixtieq infakkru fid-diversi ittri ta' qabel l-elezzjoni li kienu jidhru fil- gazzetti rigward nuqqas ta' mediċini fl-Isptar St Luke's (Interruzzjonijiet) Lill-Onor.

Membru nista' nikkonfermalu li dan il-Gvern għadu jbati l-konsegwenzi għall-mod kif tmexxew il-medical stores f'dawn l- aħħar disa' snin.

Jiddispjaċini ngħid li kien proprju fl-aħħar ftit ġranet ta' qabel l-elezzjoni li l-Gvern ta' qabel ipprova jara li l-medical stores jimxu 'l quddiem u li ċertu nies jitħallew jagħmlu xogħolhom.

Sur President, il-Partit Nazzjonalista fil-gvern kien ħoloq il-Foundation for Medical Services and Sciences fl-istess żmien li ġie ffirmat il-ftehim għall-bini ta' l-Isptar San Raffaele.

Dak kien l-ewwel pass, imbagħad wara twaqqfet il-Monte Tabor (Malta) biex tieħu ħsieb ix-xogħol ta' l-isptar il- ġdid u din għamlet agreement mal-FMSS dwar id-disinji, superviżjoni ta' bini u pjanijiet biex 'il quddiem tieħu f'idejha t-tmexxija u l- allokazzjoni tas-sodod ta' dan l-isptar.

Dan l-isptar suppost li kellu jitmexxa fuq l-orjentazzjoni u l-kultura ispirata mill-istess filosofija evanġelika.

Il-Monte Tabor kienet magħmula minn tliet Taljani u tliet Maltin u kull deċiżjoni ried ikollha s-support ta' erba' membri.

Għalhekk wieħed jista' jkun jaf min kien jieħu d-deċiżjonijiet.

Għan-naħa Maltija kien hemm l-Onor.

Louis Galea, il-Professur Frederick Fenech u r-Rev.

Peter Serracino Inglott.

Il-Monte Tabor kienet qabbdet lil Ortesa li hija kumpannija mmexxija mill-istess nies li jifformaw il-parti Taljana tal- Monte Tabor.

Minkejja kollox l-FMSS kienet tidher li kienet sempliċement conduit ta' kif jgħaddu l-flus.

Tajjeb li nsemmi li l-Ortesa kellha tlesti d-disinji f'Ottubru ta' l-1993 imma sal-lum dawn għadhom m'humiex lesti u kompluti.

Il-kumpannija Skanska kienet rebħet il-kuntratt kontra s-CMC li kienet tefgħet offerta irħas, pero' ma nixtieqx nidħol f'dan l-argument minħabba l-kawża li hemm il-Qorti bejn is-CMC u l-Gvern għal Lm2 miljun danni.

Nista' ngħid li d-dewmien tal-pjanti ħolqu diversi problemi mal- kuntratturi tat-toroq li huma l-IRB.

Dawn il-problemi għadhom għaddejjin s'issa u hemm kawża kontra l-Gvern.

Tajjeb ukoll li nsemmi li l-isptar qed jinbena fuq art li għadha m'hijiex esproprjata u l-valur ta' din l-esproprjazzjoni għadu m'huwiex miftiehem.

Tajjeb li nfakkar li l-konċett oriġinali ta' dan l-isptar kien għal sptar privat ta' 70 sodda.

Wara ħafna tidwir kien ġie ppjanat sptar ta' aktar minn 400 sodda u teaching institute.

Fl-aħħar spiċċajna bi sptar ta' 480 sodda, dipartiment għall-outpatients u laboratorju.

Fil-fatt waħda mill- affarijiet interessanti hija illi wara li qagħad jagħmel dan it-tibdil kollu, l-Partit Nazzjonalista fil-gvern lanqas kellu d-diċenza li jinforma lis-Social Development Fund tal-Kunsill ta' l-Ewropa li kienu qed jisilfuna Lm12 miljun.

Minbarra li dan huwa ta' għajb għall-Gvern ta' qabel, dan poġġa lil Malta f'dawl ikrah quddiem il-Kunsill ta' l-Ewropa.

Ta' min igħid li dawn qed jitolbu tibdil fil-pjanti, liema pjanti suppost tressqu ħames snin ilu u baqgħu ma tressqux.

Għalhekk il-kwestjoni ta' self ta' Lm12 miljun mill-Kunsill ta' l-Ewropa għadha mdendla.

Tajjeb illi wieħed jgħid ukoll li kien hemm nuqqas ta' diskussjonijiet serji u fid-dettall mal-MAM u ma' kulma min huwa konċernat.

Il-MAM illum qed tgħid li trid sptar wieħed komplut.

Aħna fil-preżent qegħdin fi stadju finali dwar id-deċiżjoni ta' kif għandna nagħmlu l-aħjar użu mill- faċilitajiet preżenti u futuri, dejjem b'konsultazzjoni sħiħa ma' min huwa involut u ma' min se jkun milqut bid-deċiżjoni aħħarija.

Huwa tajjeb li wieħed jgħid x'sibna fl-Isptar San Raffaele.

L-ewwel stima kienet ta' Lm27 miljun għal sptar komplut, apparti d-drenaġġ, u llum din l-istima telgħet għal Lm51 miljun.

Qegħdin insibu li dawn l-ammonti kulma jmur dejjem qegħdin jiżdiedu minħabba d-disinji ħżiena li saru, apparti li dawn għadhom m'humiex lesti minkejja li kien sar ftehim li 90% minnhom kellhom ikunu lesti sa l-1 ta' Ottubru, 1993.

L-FMSS kienet qed tqabbad esperti biex jaraw l-istandard quality u t-tlestija tad-disinji.

Dawn l-esperti dejjem qalu li d-disinji ma kenux tajbin u jekk wieħed jara r-rapport li kien tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra sabiex issir "overview of the set-up and operations of the Foundaton for Sciences and Medical Services" isib diversi kummenti ta' esperti fuq dan l-isptar.

Barra minn hekk, insibu li f'laqgħa li l-Prim Ministru ta' dak iż-żmien, l-Onor.

Fenech Adami, kellu flimkien ma' l-FMSS u l-PMO f'Settembru ta' l-1996, Don Verze' kien aċċetta verbalment li jibgħat tliet inġiniera ta' l-Ortesa biex jimplimentaw il- koordinament tad-disinji.

Wara li telaq minn Malta Don Verze' inħall mill- ftehim verbali li kien għamel u bagħat ittra f'dan is-sens u addio l- filosofija evanġelika ta' bejn Malta u Milan!

S'issa l-Ortesa tħallset Lm1.6 miljun u qed jitolbu Lm200,000 oħra għal xi tibdil li għamlu u dan minkejja li d-disinji xorta waħda għadhom m'humiex tajbin.

Hawnhekk ta' min isemmi wkoll id-diversi obbligi li l-Gvern Malti qed jagħmel minflok l- MTFM.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Onorevoli nfakkrek li għad fadallek ħames minuti oħra.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, il-Gvern Malti ħareġ iktar minn Lm100,000 f'ġieħ il-Fondazzjoni Monte Tabor, apparti l-ħlasijiet li saru lill-project management office ta' ftit inqas minn Lm2 miljun u apparti l- claim ta' Lm0.5 miljun peress li l-proġett beda tard.

Hawnhekk nixtieq insemmi lista ta' persuni li tħallsu mill-FMSS u li kollha kienu qrib ta' ċerti individwi fil-Partit Nazzjonalista matul Amministrazzjoni preċedenti.

Dawn huma s-Sur Teddy Cilia li kien jitħallas Lm10,000 fis-sena, is- Sinjura Maria Panzavecchia li kienet titħallas Lm7,200 fis-sena u s-Sur David Agius li kien jitħallas average ta' Lm1,500 fis-sena, għalkemm l- aħħar tnejn kienu tħallsu għal perijodu ta' xahrejn biss.

Imbagħad insibu affarijiet iktar strambi minn hekk, bħal meta lay administrators u supritendenti jitħallsu extra għax jieħdu ħsieb ir-refurbishing ta' l- isptarijiet meta dan huwa parti minn xogħolhom.

Fil-fatt fuq perijodu ta' sena wieħed minnhom tħallas Lm1,800 extra u l-eħor tħallas Lm1,680 extra, apparti s-Sur Norman Bezzina li kien jitħallas Lm10,000 fis-sena.

Dan biex ma nsemmix ukoll numru ta' għaqdiet oħrajn, bħal "RGB Television Productions" u "Sign It", li bejniethom kienu tħallsu Lm4,000.

Biex għamlu mudell in miniature ta' l-Isptar San Raffaele qamilhom Lm6,000 u reġgħu nefqu Lm1,100 oħra biex jingħata dehra aħjar.

Imbagħad insibu li l-proġett proprju huwa mimli difetti f'dak li għandu x'jaqsam ma' service towers u disinji oħra, uħud minnhom magħmulin b'mod li jgħolli ħafna l-prezz, u nista' ngħid ukoll li l-istruttura tal-bini qed toħloq problemi loġistiċi.

Sur President, bħalissa għaddejjin ukoll diskussjonijiet li jirrigwardaw il-post-graduate studies u hawnhekk se nsemmi individwu - lil dan il-Partit Nazzjonalista rema' s-servizz tiegħu għax xi ħadd hekk għoġbu - li fl-1980 kien ta bidu għall-kors post-graduate mar-Royal College of Edinburgh.

Qed nirriferi għal Mr. L. Zrinzo illi flimkien ma' Mr. A.G.Felice kienu għamlu arranġamenti biex min irid ikun jista' jidħol għal post graduate studies minn hawn Malta stess.

Mhux talli hekk talli l-arranġament kien ikopri li n-neuro surgery seta' jibqa' jiġi studjat hawn Malta u mbagħad l-istudenti jersqu għall-eżamijiet mingħajr ma jkollhom għalfejn imorru barra.

Għandi d-dokumenti f'idejja biex jipprovaw dan li qed ngħid u lest li nqiegħdhom fuq il-Mejda tal-Kamra.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Żewġ ittri mir-Royal College of Surgeons ta' Edinburgh lil Mr A G Felice FRCSEd, Direttur fid-Dipartiment tal-Kirurġija; u

Ittra datata 3 ta' Novembru 1987 minn Leeds Western Health Authority lill-Kirurgu Mr L Zrinzo.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, fil-fatt riċentement xi ħadd beda jiftaħar li dawn l-affarijiet qed jibdihom hu.

Biżżejjed insemmi illi l- lista twila ta' registrars u senior house officers li r-Royal College of Edinburgh aċċetta li jistudjaw hawn Malta ntremiet għal raġunijiet li jien ma nafhomx, għalkemm jista' jagħti l-każ li dan sar għas-sempliċi raġuni illi mhux kulħadd kien kuntent b'min ta' bidu għal din is-sistema.

Fil- fatt tant ma konniex kuntenti b'min beda din is-sistema li wasalna biex lil dan keċċejnih mis-servizz pubbliku tas-saħħa.

Forsi t-tkeċċija tiegħu kienet ikkaġunata mill-perijodu ta' servizz li dan l-individwu ta matul l- 1977 u l-1987 u mill-fatt li dan daħħal hawn Malta programm ta' operazzjonijiet fin-neuro surgery li qabel kienu jsiru barra minn Malta.

Dan biex ma nsemmix ukoll il-ħrejjef u l-ħmerijiet - fosthom li l-Gvern Laburista kien għalaq xi sptarijiet privati - li n-naħa l-oħra dejjem isemmu u li min-naħa tagħna aħna kemm-il darba rrispondejna fuqhom.

(Interruzzjonijiet) Inthom tafu xi writna.

Aħna writna sitwazzjoni fejn biex tagħmel operazzjoni trid tistenna' erba' snin.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ikkonkludi jekk jogħġbok.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, nagħlaq dan l-intervent tiegħi b'riferenza għall-akkuża li saret li xi ħadd - jew xi wħud - seta' kellu l- intenzjoni li jżomm il-pazjenti fl-ITU ħalli l-operazzjonijiet ikollhom isiru barra.

GĦalhekk jien nitlob li dawn in-nies jiġu identifikati ħalli nkunu nistgħu naraw jekk dan hux veru u nġibu x-xiehda ta' min għamel din l- akkuża ġewwa din il-Kamra.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Nirringrazzjak.

Issa skada l-ħin tad-diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista.

Il-mistoqsija hi l-emenda għal Vot 42 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Giovanna Debono.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Billi ntalbet votazzjoni fid-9.30 p.m. il-Kumitat ġie sospiż u rriżuma ħames minuti wara.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda għal Vot 42 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Giovanna Debono.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 29

L-Onor | | | |Abela Tony |Gatt Austin | |Agius Francis|Gonzi Lawrence | |Bonnici Josef|Hyzler George | |Bonnici |Mifsud Bonnici Antoine | |Michael | | |Borg Joe |Mugliett Jesmond | |Borg Tonio |Muscat Claude | |Cassar Joe |Muscat Richard | |Debono |Psaila Savona Joe | |Giovanna | | |Deguara Louis|Pullicino George | |Farrugia Jean|Tabone Anton | |Pierre | | |Fenech Adami |Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo |Vella John | |Michael | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech Francis | |Galea Pace | | |Victor | | | | |

KONTRA : 34

L-Onor

|Abela Carmelo|Farrugia Noel | |Agius Chris |Grech Edwin | |Attard |Gulia Gavin | |Montalto John| | |Bartolo |Herrera Jose' | |Evarist | | |Borg Karmenu |Mangion Charles | |Brincat Leo |Mintoff Dom | |Buhagiar |Mizzi Joe | |Charles | | |Buhagiar |Pace Bertu | |Louis | | |Camilleri |Portelli Alfred | |Maria | | |Cardona Chris|Refalo Anton | |Chircop Karl |Sant Alfred | |Cilia Joe |Sceberras Trigona Alex | |Dalli Helena |Schembri Adami Sandro | |Debono Grech |Spiteri Lino | |Joe | | |Farrugia |Vassallo Adrian | |Anglu | | |Farrugia Joe |Vella George | |Farrugia |Vella Karmenu | |Michael | | | | |

L-emenda ma għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Issa se nqiegħed il-mistoqsija fuq il-Voti tal- Ministeru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja.

Il- mistoqsija hi:

VOT 42 - MINISTERU TAS-SAĦĦA, KURA TA' L-ANZJANI U AFFARIJIET TAL- FAMILJA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 45,030,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 42 - Ministeru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l- Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 42 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 43 - KURA TA' L-ANZJANI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 9,688,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 43 - Kura ta' l-Anzjani, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 43 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 44 - AFFARIJIET TAL-FAMILJA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,216,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 44 - Affarijiet tal-Familja, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 44 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT XI - MINISTERU TAS-SAĦĦA, KURA TA' L-ANZJANI U AFFARIJIET TAL- FAMILJA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 12,049,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XI - Ministeru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l- Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot XI għaddiet.

Fid-9.37 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta li l-Voti 42, 43, 44 u XI taħt il-Ministeru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja kienu ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal- Kamra għal nhar il-Ġimgħa, 14 ta' Frar 1997, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 1997

Il-Ħdax-il Jum Stabbilit

Voti tal-Ministeru tal-Biedja u Sajd

Fid-9.39 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija skond il- Mozzjoni Nru. 37 tal-15 ta' Jannar, 1997.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

PULIZIJA - KAŻI TA' "HOLD-UPS"

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Wara li qabel l-elezzjoni ta' l-1987 il-Partit Nazzjonalista kien qal "li kulħadd kien se jgħix ġewwa daru bla biża", jista' l-Prim Ministru jgħid kemm saru "hold- ups" sena b'sena, mill-1988 sa Ottubru 1996?

Kemm minn dawn il-każijiet ġew solvuti?

Kemm tressqu persuni l-Qorti f'dan iż-żmien fuq dawn il-każi?

Kemm instabu ħatja u kemm inħelsu?

Kemm huwa stmat li nsterqu flus f'dawn il-"hold-ups"?

Kemm huwa stmat il-valur fi flus ta' oġġetti prezzjużi li nsterqu waqt dawn il-"hold-ups"?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - ŻAMMA TA' SNIETER

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għalfejn għadu qed jinżamm is-senter ta' persuna mill-Gżira li ismu u l-indirizz qed nibgħathom taħt separate cover, peress li ninsab informat li kaċċaturi li nqabdu jiksru l-liġi dak inhar diġa' ittellgħu l- Qorti u ngħataw l-armi lura?

Jista' l-Prim Ministru jekk jogħġbu jara għaliex għadu ma ttellax il-Qorti meta l-każ tiegħu huwa relattivament "straight forward"?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li l-persuna li qed jirreferi għaliha l-Onor.

Interpellant kellu l-każ tiegħu deċiż quddiem il-Qorti nhar id-29 ta' Jannar 1997 u li l-arma nagħtatlu lura l-għada stess.

ETC - SEHEM FIL-FIERA TAL-KARRIERI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ hijiex se tieħu sehem fil-fiera tal-karrieri kif kienet tagħmel fis-snin ta' qabel?

ONOR.

EDWIN GRECH: Din is-sena il-Korporazzjoni għad ma kelliex stedina biex tieħu sehem fil-fiera tal-karrieri.

Minn stħarriġ li sar ma` l-organizzaturi ġejna mgħarrfa li għad m`hemm l- ebda data ffisata meta din sa ssir.

Bħas-snin ta` qabel, il-korporazzjoni lesta li tipparteċipa.

IMPJIEGI - "FOUNDATION FOR THE IMPROVEMENT OF WORKING & LIVING CONDITIONS"

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-rabtiet li għandu l-Gvern mal- "Foundation for the Improvement of Working and Living Conditions" ta' l- Unjoni Ewropea f'Dublin fl-Irlanda?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-`Foundation for the Improvement of Working and Living Conditions` hija istituzzjoni tal Unjoni Ewropea u l-Gvern m`għandu l-ebda rabtiet magħha independentement mill-Unjoni, għalkemm l-Onor.

Interpellant kien sab l-okkażjoni li jżur din il-Fondazzjoni ġewwa Dublin.

Malta tirċievi letteratura minn din il-Fondazzjoni u l-WPC.

Fl-Universita minn żmien għal żmien, jiġu `lecturers` minn din il-Fondazzjoni biex jipparteċipaw f`xi seminar u konferenza.

UNJONI EWROPEA - "SOCIAL CHARTER"

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-"policy" tal-Gvern dwar is-"Social Charter" ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- amministrazzjoni ġdida Laburista hi kommessa li tassigura li Malta tonora l- provedimenti ta` dawk l-artikoli tas-`Social Charter li ġew ratifikati.

Bħal ma jaf l-Onor.

Interpellant matul l-amministrazzjoni preċedenti, il-kumitat ta` l-Esperti Indipendenti li huwa responsabbli biex jeżaminaw ir-rapporti tal-pajjiżi li rratifikaw is-`Social Charter` taw ġudizzju negattiv dwar Malta fuq diversi artikoli li Malta rratifikat.

Għaldaqstant hi politika ta` dan il-Gvern li jara li fejn hu possibli ser jagħmel dak li jista` biex kull fejn jirriżulta li l-amministrazzjoni preċedenti ma kinitx konformi mal-provedimenti taċ-`Charter`, tiġi amendata l-leġislazzjoni relevanti.

KUNSILLI LOKALI - VOT TA' L-ESTIMI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-Dipartiment tal-Kunsill Lokali għamilx "projections" ta' l-infiq ordinarju (vot ta' l-Estimi) għall- Kunsill Lokali għas snin-finanzjarji 1997/1998, 1998/1999 u 1999/2000 u jekk iva x'kien kull sena?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li l- Business Plan tad-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali hija projection essenzjalment interna u tkopri l-aspettativa konfidenzjali tad-Dipartiment li tkun suġġetta għall-konsiderazzjoni tal-Ministeru tal-Finanzi skond ir- riżorsi finanzjarji tan-nazzjon.

PBS - "PROJECT MANAGER

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid minn ġie appuntat "Project Manager" biex jieħu ħsieb il- proġett tan-News Centre tal-PBS?

ONOR.

ALFRED SANT: Is-Sur Gino Cauchi.

PBS - FREKWENZI GĦAT-"TEST TRANSMISSIONS"

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni tal-Gvern dwar it-talba tal-Partit Nazzjonalista li jiġi allokat frekwenza biex ikun jista' jibda "test transmissions" bit-televiżjoni u biex il-frekwenzi kollha li għandu l-Gvern jgħaddu lill-Awtorita' tax-Xandir biex kull min hu interessat fi frekwenza jkun jista' japplika?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirreferi lill-Onor Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija numru 332.

KUNTRATT TA' KONSULENZA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt ta konsulenza ta' Dr Michael Vella Haber, Prof. Albert Vella u s-Sur Joseph Bartolo?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirreferi lill-Onor.

Membru għat-Tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Nru. 2210.

Il-kuntratt ta konsulenza ta' Dr Michael Vella Haber għadu ma ġiex konkluż b'mod definittiv.

GOZO CHANNEL - KAROZZI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi nies jew kategoriji ta' nies li bil-karozza għandhom dritt ma jistennewx fil-kju meta jitilgħu fuq il- vapuri tal-Gozo Channel u jekk fl-affermattiv meta jistgħu jagħmlu dan?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien nfurmat li l-peresuni / meżżi tat- trasport li-għandhom id-dritt li ma jistennewx fil-kju huma skond il-lista' maħruġa mill-pulizija, i.e:-

(a) Il-President. (b) Il-Prim Ministru. (ċ) Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni. (d) Ministri u Segretarji Parlamentari. (e) Membri Parlamentari Għawdxin. (f) L-Isqfijiet. (ġ) Il-Kummissarju tal-Pulizjia. (ħ) L-Assistent Kummissarju tal-Pulizija - Region 'B'. (i) Is-Supretendent tal-Pulizija risposabbli għall-Għawdex. (j) Maġistrati li jkun xogħol fil-Qorti ta' Għawdex. (k) Il-Kummissarju tal-Ġustizzja li jkun xogħol Għawdex. (l) L-Ambaxxaturi li jkun qed jivvjaġġaw 'in Flag Cars'. (m) L-Ambulanza / Karozzi oħra ta' l-Isptar Ġenerali ta' Għawdex. (n) Trakkijiet / Bowsers ta' l-M.D.P. (o) Karozzi tas-Segretarjat ta' Għawdex. (p) Fire Tender. (q) Il-Kmandant tal Forzi Armati. (r) Delegazzjonijiet Uffiċjali tal-Gvern, skond kif jiġu avżati minn żmien għal żmien. (s) Meżżi ta' trasport b'materjal industrijali u prodotti oħra maħduma mill-Fabbriki ta' Għawdex. (t) Iċ-Chairman u l-Bord tad-Diretturi, l-Executives u s-Segretarji tal- Bord. (u) L-impjegati tal-kumpanija meta jiġu mitluba jidħlu xogħol f'Malta jew f'Għawdex.

Naħseb li l-Onorevoli Nterpellant japprezza li jista' minn żmien għal żmien jinqalgħu każijiet ta' urġenza li wieħed bilfors irid jiddeċidhom fuq il-post.

BUILDING INDUSTRY CONSULTATIVE COMMITTEE - SUR MARTIN DEBONO

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari numru 2538, jista' l-Ministru jgħid kemm qed jitħallas is-Sur Martin Debono bħala "Assistent Personali" tal-Ministru?

Jista' l-Ministru jgħid x'faċilitajiet oħra ngħat bħall-użu ta' karozza u "mobile phone"?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-kamra kopja tal- kuntratt ta' impieg tas-Sur Martin Debono fil-kariga ta' "Senior Secretarial Officer" li fiha qiegħed iwettaq xogħol ta' assistent personali fuq inizjattivi ġodda.

Fost l-inizjattivi li qiegħed jaħdem fuqhom is-Sur Debono hemm il-proġett ta' l-"Upgrading" ta' Buġibba.

Minħabba li dan ix-xogħol jirrikjedi li s- Sur Debono jkun ħafna barra mill-uffiċju u jattendi laqgħat "on site" inħass il-bżonn li s-Sur Debono jingħatalu l-użu ta' karozza u ta' "mobile phone".

ATTIVITA' B'TIFKIRA LIŻ-ŻGĦAŻAGĦ LI MIETU FL-1996

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-attivita' li fakkret liż-żgħażagħ li mietu fl-1996, li kienet diġa' ippjanata li ssir meta jien kelli r- responsabbilta' taż-żgħażagħ u li effettivament saret, għalkemm b'mod ridimensjonat, fid-29 ta' Novembru, 1996, jista' l-Ministru jgħid l- attivita' kemm swiet?

Jista' l-Ministru jagħti ċ-ċifri relattivi għas- sahra li tħallset lill-impjegati tad-Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport b'konnessjoni ma' dik l-attivita'?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onorevoli Nterpellant li t-tweġiba ser tingħata f'seduta oħra.

KUNSILL NAZZJONALI TAŻ-ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-ewwel parti tat-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 2495, ladarba s-Segretarju Parlamentari nassumi li kien aġġornat sewwa bil-problemi li tfaċċaw għall-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ, konnessi mal-miżuri ta' sigurta' li ħadet l- Awtorita' ta' l-Ippjanar, u peress li l-istess K.N.Z. kien anzjuż li jinstab Ċentru alternattiv adegwat għall-ħteġijiet ta' l-għaqdiet taż- żgħażagħ, jaqbel il-Ministru li kien aktar għaqli meta l-K.N.Z. ipprefera jistenna s-soluzzjoni msemmija qabel ma' jsiru spejjeż ta' "maintenance" inutli?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-ewwel nett nixtieeq niġbed l-attenzjoni ta' l- Onorevoli Nterpellant illi l-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ kien għadu mhux magħruf jekk il-"premises" tiegħu huwiex se jibqa' St.Francis Revelin jew x'imkien ieħor, sakemm iltaqa' magħhom is-Segretarju Parlamentari Dr Cilia, u fl-ewwel laqgħa li kellu ma' l-istess Kunsill, intalab kjarifika darba għal dejjem dwar dan il-fatt.

L-istess kjarifika issa ingħatat mill- Gvern il-ġdid.

Din l-inċertezza ċertament ma tiġġustifikax l-atitudni tal-Onorevoli Nterpellant li meta kien Segretarju Parlamentari risponsabbli miż-Żgħażagħ hu, ħallihom fi stat t'abbandun kull forma ta' sigurta', mingħajr maintenance u nieqes minn tindif ġenerali u staff li jagħmel dan it-tindif.

SERVIZZ PUBBLIKU - VAKANZI FIL-GRAD TA' "ASSISTANT DIRECTORS"

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-180 vakanza li ġew identifikati fil-grad ta' "Assistant Directors" fis-Settur Pubbliku, jista' l-Prim Ministru jgħid meta se ssir is-sejħa għall-mili ta' dawn il-vakanzi?

ONOR.

ALFRED SANT: Mhux korrett li ġew identifikati 180 vakanza fil- grad indikat.

KUMITAT TAL-MILLENJU L-ĠDID

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għad-dibattitu tal-Budget mis- Segretarju Parlamentari l-Onor.

Joe Cilia, li fih huwa qabel mas- suġġeriment tiegħi, diġa' dikjarat speċifikament fil-Programm Elettorali tal-Partit Nazzjonalista, jista' l-Ministru jgħid x'sar s'issa biex jitwaqqaf il-Kumitat tal-Millenju l-Ġdid?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq ninforma lill-Onorevoli Nterpellant li s- Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti, in-Nutar Cilia kien diġa' ħareġ huwa bil-ħsieb li jsir xi forma ta' kumitat biex jieħu ħsieb l-organizzazzjoni taċ-ċelebrazzjonijiet marbutin mal-Millenju l- Ġdid ferm qabel il-"Budget speech" tiegħu fil-Parlament.

Huwa pjaċir tiegħi ninnota li l-Onorevoli Nterpellant jaqbel ma' din l- inizjattiva li ħa l-Gvern ġdid peress illi ma kien għadu ma sar xejn f'din id-direzzjoni mill-Gvern preċedenti.

Meta jkun opportun il-pubbliku jiġi mgħarraf bl-inizjattiva l-ġdida li qed jipproponi l-Gvern ġdid.

MATTIA PRETI - ĊELEBRAZZJONI TAT-300 SENA MILL-MEWT TIEGĦU

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'qed isir bi tkomplija għall-inizjattivi li ħa l-gvern preċedenti biex jiġu ċelebrati it-300 sena mill-mewt ta' Mattia Preti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU TAT-TRASPORT U PORTIJIET - "TRANSFERS"

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm seħħew "transfers" fid- dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu mis-17/1/97 'il hawn?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien infurmat li mis-17/01/97 sal-lum saru 2 transfers mid-Dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-Ministeru tiegħi.

Tajjeb li wieħed jinnota li dawn iż-żewg trasferimenti saru fuq talba mill-individwi stess.

MINISTERU TAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI - "TRANSFERS"

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm seħħew "transfers" fid-dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu mis-17/1/97 'il hawn?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: In-numru ta' "Transfers" li saru mis-17 ta' Jannar 1997 ġewwa id-Dipartiment li jaqgħu taħt ir-responsabilita' tiegħi, huma hekk:-

Mid-Dipartiment tal-Lands - xejn

Mid-Dipartiment tax-Xoghlijiet - sebgha

Mid-Dipartiment ta' l-Indafa Pubblika - wiehed

MINISTERU TAL-ĠUSTIZZJA U KUNSILLI LOKALI - "TRANSFERS"

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm seħħew "transfers" fid- dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu mis-17/1/97 'il hawn?

ONOR.

CHARLES MANGION: B'kollox seħħew 5 transfers.

Kien hemm 3 impjegati li mill-Qorti marru Dipartimenti oħra u fil-Kummissjoni kontra l- korruzzjoni kien hemm skrivana li marret post ieħor u oħra ġiet minflokha.

MINISTERU TAD-DJAR - "TRANSFERS"

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid kemm seħħew "transfers" fid-dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu mis-17/1/97 'il hawn?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Ma saru l-ebda "transfers" mis-17 ta' Jannar 1997 'il hawn fid-Dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal- Ministeru tiegħi.

MINISTERU TAS-SAĦĦA,KURA TA' L-ANZJANI U AFFARIJIET TAL-FAMILJA - "TRANSFERS"

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm seħħew "transfers" fid-dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu mis-17/1/97 'il hawn?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta` transfers li seħħew fid-Dipartiment li jaqgħu taħt ir-responsabilta tiegħi mis-17 ta` Jannar 1997 `l hawn huwa kif ġej:

Dipartiment tas-Sahha 2 Dipartiment tal-Kura ghall-Anzjani 2 Dipartiment ta' l-Affarijiet tal-Familja 0

MINISTRU TAL-BIEDJA U SAJD - "TRANSFERS"

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm seħħew "transfers" fid-dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu mis-17/1/97 'il hawn?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

KUNSILL NAZZJONALI TAŻ-ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2495 f'paragrafu 1, jista' l-Ministru jgħid x'miżuri ħa sal-lum is-Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ biex jipprovdi "staff" li jagħmel it-tindif ġenerali tal-post tal-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ u mil-liema vot ġew meħudin l-ispejjeż konnessi?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onorevoli Nterpellant li t-tweġiba ser tingħata f'seduta oħra.

MALTA UNIVERSITY SERVICES LTD. - PROJECT MANAGEMENT OFFICE

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Project Management Office tal-Malta University Services Ltd. għandux xi kuntratt mad-Diviżjoni tas-Saħħa biex dan jirċievi servizzi ta' project management fit-twettiq tar- "refurbishment" ta' l-iSptar San Luqa?

Jekk fin-negattiv, jista' l- Ministru jikkonferma li l-Project Management Office ta' l-MUS Ltd għandu jieħu madwar Lm0.25 miljun fi spejjeż u "fees" mid-Diviżjoni tas-Saħħa għal servizzi li ta bejn l-1993 u l-1996 li tagħhom għadu ma tħallas l-ebda lira?

Jista' l-Ministru jgħid fil-fatt jekk il-Project Management Office għadx għandu uffiċċju u x'sehem għandu fil-programm ta' "refurbishment" ta' l-iSptar San Luqa?

ONOR.

UNIVERSITA' - ENTRATURA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-entratura li twassal għall-Universita' s-sena l-oħra kenitx bdiet tinbena mingħajr il-permessi meħtieġa ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Jista' l-Ministru jgħid min iddisinja din l-entratura, xi flus tħallsu biex sar dan id-disinn, kif ukoll igħid x'inhi l-istima biex isiru x-xogħlijiet meħtieġa li jonqos fuq din l-entratura?

Jista' l-Ministru jagħti wkoll b'mod dettaljat x'intnefaq fuq xogħlijiet ċivili ta' kostruzzjoni bejn l-1 ta' Jannar 1995 u l-aħħar ta' Novembru 1996 u lil min tħallsu l-pagamenti relattivi fuq din l- entratura?

ONOR.

UNIVERSITA' - ĦLASIJIET MILL-VOT KAPITALI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti b'mod dettaljat x'kienu l- ħlasijiet li saru mill-Vot Kapitali ta' l-Universita' bejn l-1 ta' Jannar ta' l-1996 u l-aħħar Novembru ta' l-1996, lil min saru, fuq liema proġetti u kif dawn il-ħlasijiet li saru li qed tintalab "breakdown" tagħhom jirrelataw ma' "tenders" pubbliċi li kienu pubblikati mill-Universita' jew mid-Dipartiment tal-Kuntratti?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll x'inhu l- programm ta' xogħlijiet li l-Universita' triq twettaq tul l-1997 mill-Vot Kapitali tagħha u jgħid ukoll x'inhi l-istima ta' kull proġett li jrid li jitwettaq?

ONOR.

UNIVERSITA' - PROJECT MANAGEMENT SERVICES

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk jeżistix xi kuntratt bejn il-Project Management Office tal-Malta University Services Ltd. u l- Universita' ta' Malta biex din ta' l-aħħar tirċievi "project management services"?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jqiegħed kopja ta' dan il-ftehim fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jekk fin-negattiv, jista' jgħid xi tħallas il-Project Management Office b'mod dettaljat mill-Universita' għal servizzi li ta bejn l-1 ta' Jannar 1992 u l-aħħar ta' Novembru 1996?

ONOR.

ŻEJTUN - DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kif il- kumpannija Healthcare Services Ltd. tal-Vassallo Builders Group ingħatat it- tmexxija tad-Dar ta' l-Anzjani fiż-Żejtun?

Jista' l-Ministru jikkonferma li dan l-inkarigu ngħata mingħajr ebda sejħa għall-offerti?

Jista' l- Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra il-ftehim kollu li jeżisti għat- tmexxija ta' din id-Dar fiż-Żejtun?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-kumpanija Healthcare Services Ltd tal- Vassallo Builders Group ingħatat t-tmexxija tad-Dar ta` l-anzjani fiż- Żejtun billi sar kuntratt, fl-1994, bejn id-Dipartiment għall-kura ta` l- anzjani u l-Foundation for Medical Sciences and Services u kuntratt ieħor bejn il-Foundation for Medical Sciences and Services u l-Healthcare Services Ltd.

Dawn il-kuntratti reġgħu ġew imġedda fil-11 t`April 1996.

Dan l-inkarigu ngħata mingħajr ebda sejħa għall-offerti, iżda kien ġie assigurat li l-prezz lil-Gvern qegħed iħallas għal kull resident fid-dar taż-Żejtun ma jkunx għola mill-ipiża li l-Gvern qiegħed iħallas għal kull resident li qiegħed fid-Dar ta` l-Anzjani tal-Imsida.

Kopja tal-ftehim bejn Id-Dipartiment ta` l-anzjani u l-Foundation for Medical Sciences and Services u dak bejn il-Foundation for Medical Sciences and Services u l-Healthcare Services Ltd se jitpoġġew fuq il-mejda tal- kamra, waqt il-ħin tat-tqegħid tal-karti.

RABAT - VILLA MESSINA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu t- taħdidiet bejn il-Gvern u s-sidien ta' Villa Messina Ltd. biex il-Gvern jibda jibgħat anzjani fid-dar privata ta' Villa Messina, fir-Rabat li ċ- "Chairman" tal-kumpannija proprjetarja huwa Nazzareno Vassallo?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sa fejn hu magħruf ma saru l-ebda taħditiet bejn il-Gvern u s-sidien ta` Villa Messina biex il-Gvern jibda jibgħat anzjani fid-dar privata ta` Villa Messina la taħt l-amministrazzjoni ta` qabel u l- anqas taħt din l-amministrazzjoni.

FGURA - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi l-Ministru nhar il-Erbgħa, 5 ta' Frar, semma li se jsiru xogħlijiet f'toroq biswiet Triq Zabbar, Fgura, jista' jgħid għal liema toroq kien qed jirriferi?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: It-Toroq biswiet triq Ħaż-Żabbar, Fgura li kont qed nirreferi għalihom nhar l-Erbgħa 5 ta' Frar huma dawn:- Parti minn Triq A.N. Valperga Triq Ċensu Busuttil Parti minn Triq il-Kampanella Parti minn Triq Liedna Parti minn Triq San Franġisk Parti minn Triq San Mikiel Triq il-Ġiżi Triq ir-Rihan Triq il-Qronfol Parti minn Triq San Pietru Parti minn Triq San Tumas Triq il-Ward tax-Xemx Triq l-Għollieq

DIPARTIMENTI TAL-GVERN - MOVIMENT KOPERATTIVI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi l-Ministru nhar l-Erbgħa 5 ta' Frar, faħħar il-ħidma tal-moviment koperattivi fi ħdan id-Dipartiment tal-Gvern, jista' l- Ministru jgħid x'passi ħa/se jieħu biex iħajjar ħaddiema jwaqqfu aktar koperattivi?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Ministru bħalissa hu attivament jara x'jista' jsir sabiex l-effiċjenza tal-ħaddiema tiżdied permess tas-sistema tal- koperattivi.

Għal dan il-għan qiegħed jiġi identifikat xogħol li jista' jitmexxa b'din is-sistema.

S'issa hemm il-ħsieb li jitwaqqfu koperattivi tal-mastrudaxxi u ta' l-indafa ta' l-uffiċji, sabiex inħajjru l-ħaddiema għal din is-sistema irridu nipprovdulhom ix-xogħol u l-materjali u l- "equipment" li jkollhom bżonn fil-ħidma tagħhom.

IMPJIEGI - KONDIZZJONIJIET TA' XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid meta beħsiebu jagħmel konsultazzjonijiet mal- partijiet soċjali dwar liġi ġdida dwar il-kondizzjonijiet tax-xogħol, la din il-liġi hija lesta u jonqos biss li jsiru dawn il-konsultazzjonijiet?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-Onor.

Membru qiegħed jirreferi għall-abbozz li kien tħejja fis-sena 1994 mill-amministrazzjoni ta` qabel u li għal xi raġuni li huwa stess qiegħed f`qagħda tajba li jkun jaf, la tressaq fil-Parlament u lanqas ma saru konsultazzjonijiet dwaru ma` partijiet interessati.

Qed nistudja xi strateġija għandha tiġi adottata biex il-kundizzjonijiet tal-ħaddiema jkomplu jitjiebu sa ma jilħqu l-livelli kontemplati minn organizzazzjonijiet internazzjonali, fosthom l-ILO u s-`Social Charter`, fuq `time scale` rejalistiku li jirrispetta l-esiġenzi ta` dan il-pajjiż tagħna.

Konsultazzjonijiet iridu jsiru mal-partijiet interessati dwar dan l-`action plan` u dwar it-twettiq tiegħu.

Qabel xejn, iżda qabbadt Kummissjoni biex tagħmilli rapport dwar id-Dipartiment tax-Xogħol li dawn l- aħħar snin tħalla jitfarrak.

Billi, fl-aħħar mill-aħħar, dan id- Dipartiment għandu responsabbilta` li jara li titwettaq kull miżura li tittieħed, huwa essenzjali li jissaħħaħ mill-aktar fis.

PERITI TAL-GVERN

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2527 u r-risposta relattiva, id-Dipartiment tax-Xogħlijiet (inkluż dak tat- Toroq) se jibqa' miexi bil-"policy" li jikkummissjona xogħlijiet u proġetti lill-periti jew kumpanniji ta' periti privati, fid-dawl tan-nuqqas ta' periti maċ-ċivil?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Meta jkun hemm bżonn li xogħol jiġi ikkummissjonat lill-Periti Privati, dan isir.

SPTAR SAN LUQA - "NURSING AIDES"

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'taħriġ ingħata jew se jingħata lil numru ta' "nursing aides" li ġew ingaġġati fl- Isptar San Luqa dan l-aħħar?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Dan il-Group tan-Nursing Aides bdew il-kors fit- 2 ta` Settembru 1996.

Dawn ġew allokati f`diversi swali u sptarijiet inkluż.

L-Isptar San Luqa L-Isptar Boffa L-Isptar San Vinċenz L-Isptar Monte Karmeli

F` dan iż-żmien ġew segwiti minn għalliema f` dan il-kors, fejn sarulhom rapporti kliniċi.

It-tieni parti tal-kors ser titratta it-Teorija tal-kors li ser tibda nhar it-Tlieta 11 ta` Frar 1997.

Is-suġġetti prinċipali li jaqgħu f`din il- parti tal-kors huma:

Assistenza fil-kura akuta Ġerjatrija

Assistenza fil-kura tal-omm u t-tarbija

Assistenza fil-kura mentali.

PEMBROKE - PJAN TA' AZZJONI

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari numru 80, jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill- Kamra jekk fil-fatt kienx hemm bidla fil-pożizzjoni li ħadu l-aġenziji governattivi għar-rigward tal-Pjan ta' Azzjoni ta' Pembroke?

Jekk fl- affermattiv, fiex tikkonsisti preċiżament din il-bidla u x'inhi l- pożizzjoni ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar f'dan ir-rigward?

ONOR.

GEORGE VELLA: Wara li saru numru ta' laqgħat ma' Ministeri u Aġenziji governattivi dwar il-Pjan ta' Azzjoni għal Pembroke fid-dawl tal- bidla fil-Gvern, l-Awtotita' ta' l-Ippjanar qiegħda bħalissa tistenna l- konferma tal-pożizzjoni formali li ser tiġi adottata minn dawn l-istess Ministeri u aġenziji governattivi, li mistennija tittieħed fid-dawl ta' l- eżiġenzi soċjali, kummerċjali u ambjentali ta' din l-area.

AUBERGE D'ITALIE

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra fiex wasal ix-xogħol fuq il-bdil ta' Auberge d'Italie biex tintuża bħala Ministeru, u x'"time frames" preċiżi beħsiebu jimxi bihom il-Gvern preżenti f'dan ir-rigward?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ix-xogħol fuq l-Auberge d'Italie għadu fl- istadji inizjali tiegħu.

Sa issa saru laqgħat mal-klijent, (Il-Ministeru tat-Turiżmu), biex jiġi stabbilit "brief" tal-proġett.

L-istadju li jmiss jinvolvi t-tħejjija ta' proposti mill-Perit assenjat mill-proġett.

SANT'ANTNIN - IMPJANT TA' RIĊIKLAĠĠ

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra jekk il-Gvern preżenti ħax deċiżjoni konkreta fuq l-Impjant tar-Riċiklaġġ ta' Sant'Antnin sabiex ikun assigurat li jkun jista' jitħaddem mingħajr inkonvenjent għar-residenti ta' Wied il-Għajn?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Gvern bħalissa għandu għall-kunsiderazzjoni tiegħu numru ta' proposti kif din il-problema tista tiġi ffaċċjata.

Peress li din id-deċiżjoni trid tkun waħda serja u effettiva, u mhux għal ftit ta' żmien biss, il-Gvern iħoss li bla ma jkaxkar bla bżonn, irid jittieħed iż-żmien kollu meħtieġ biex tittieħed din id-deċiżjoni.

TAQSIMA XOGĦLIJIET - DIPARTIMENT TAL-MANIFATTURA U SERVIZZI

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra min qiegħed imexxi l-"Manufacturing and Services Department fi ħdan it- Taqsima Xogħlijiet u jekk min qed imexxi ngħatax il-ħatra ta' Direttur għal dan l-iskop u xi proċedura ntużat f'dan ir-rigward?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-Dipartiment tal-Manifattura u Servizzi bħalissa qiegħed jitmexxa mis-Sur Anġlu Żahra, bniedem li għandu esperjenza kbira f'dan is-settur.

L-ebda persuna s'issa ma ngħatat il-ħatra ta' Direttur f'dan id-dipartiment.

BUILDING INDUSTRY CONSULTATIVE COMMITTEE - SUR MARTIN DEBONO

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2538 u r-risposta relattiva, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r- remunerazzjoni li qed jingħata s-Sur Martin Debono u x'faċilitajiet oħra għandu, bħal karozza, eċċ?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 2782.

(Seduta nru 28).

VETTURI - TESTIJIET FUQ L-"EXHAUST"

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm-il "test" sar fuq il-kwalita' ta' l-"exhaust" minn vetturi xahar b'xahar minn Novembru 1996 sal-lum?

Fuq liema tip ta' vetturi saru dawn it-testijiet, per eżempju, trakkijiet, "coaches", karozzi tal-linja, karozzi privati, eċċ?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li l-pulizija ma tagħmilx testijiet fuq vetturi dwar il-kwalita' ta' dħaħen li joħorġu mill-exhaust.

GĦAWDEX - ART FIL-QALA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2571 u r-risposta relattiva, jista' l-Ministru jgħid x'qies fiha (f'metri kwadri) l-biċċa art li ġiet identifikata fil-Qala, Għawdex mill-avukat ta' l-Onor.

Dom Mintoff?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-Korporazzjoni EneMalta m`għandhiex dettalji tal- qies li fiha l-biċċa art li ġiet identifikata fil-Qala, Għawdex, mill- avukat ta` l-Onor.

Dom Mintoff.

Dan minħabba li preżentement it- trattazzjonijiet għadhom qed isiru mad-Dipartiment ta` l-Art.

ŻABBAR - TRIQ SAN ĠUŻEPP - TISWIJA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb li tiġi rranġata t-triq (almenu l-wiċċ) sekondarja li minn Triq San Ġużepp, f'Ħaż- Żabbar twassal għaż-Żejtun?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: It-triq imsemmija taqa' taħt ir-responsabilita' tal-Kunsill Lokali u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

PULIZIJA - ĦLAS TA' LIĊENZJI TAL-KAĊĊA

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet għaliex fl-għases tal-Pulizija mhux qed ikun aċċettat il-ħlas biex jiġu mġedda:- a) il-liċenzji tan-nassaba u l-kaċċaturi; b) il-liċenzji ta' l-arma (kemm "to keep" u kemm "to carry")?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PATATA - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-patata mportata f'pajjiżi Ewropej minn Malta fil-perjodu 1972-1986 kenitx suġġetta għall-ħlas ta' "levy" fil- pajjiż li kien jimporta l-istess patata, u jekk fl-affermattiv, kemm kien il-valur (%) ta' l-istess "levy"?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jien infurmat li l-patata ta' Malta esportata lejn pajjiżi tal-Unjoni Ewropeja qatt ma kienet suġġetta għal-ħlas ta'levy iżda ta'dazju li ġie mnaqqas gradwalment matul iż-żmien.

SKEJJEL - GĦAWDEX - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-estensjoni fil-bini ta' l-iSkola Primarja ta' Sannat, Għawdex li kellha tipprovdi iktar spazju ta' kmamar għall-klassijiet, hijiex se ssir jew le?

Jekk le, x'żamm lura x- xogħlijiet meħtieġa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onorevoli Nterpellant li t-tweġiba ser tingħata f'seduta oħra.

SERVIZZ TAL-CATAMARAN

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: B'riferenza għall-istqarrija tad-DOI 2214 ta' l-20 ta' Diċembru, 1996, jista' l-Ministru jgħid x'kien ir-riżultat ta' l-istudju li sar biex jiġi kkonfermat li s-servizz tal-Catamaran jieqaf fix-Xatt ta' Ta' Sliema?

Min kien involut f'dan l-istudju?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Ma nistgħax nifhem x'relazzjoni hemm bejn l- istqarrija tad-DOI numru 2214 ta' l-20 ta' Diċembru 1996 u s-servizz tal- Catamaran.

GĦAWDEX - KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'kien l-ammont ta' flus mogħti mill- Gvern Ċentrali lil kull kunsill lokali f'Għawdex għall-1994/95; għall- 1995/96; għall-1996/97 u kemm għall-1997/98?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.Interpellant li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li tagħti t-tagħrif mitlub

MIA - ĦADDIEMA FI GRADI INDUSTRIJALI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm huma l-ħaddiema fi gradi industrijali li huma mpjegati ta' l-MIA?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien infurmat li l-M.I.A. għandha 3 Skilled Labourers, 23 Impjegat Tekniku, 7 Apprendisti, 44 Airport Attendant u 4 Shift Leaders li jistgħu jkunu kkunsidrati bħala ħaddiema ndustrijali mpjegati magħha.

KUNSILLI LOKALI - FGURA

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Kunsill Lokali tal- Fgura issottomettiex applikazzjoni għal xogħlijiet fi Triq Ħaż-Żabbar, Fgura u jekk din intefgħet, fiex wasal l-aġġudikazzjoni ta' dan il-permess?

ONOR.

CHARLES MANGION: Il-Kunsill Lokali huwa korp statutorju ta' gvern lokali b'personalita' legali distinta, għaldaqstant informazzjoni bħal din għandha tintalab minn għand il-Kunsill Lokali konċernat.

PA - XOGĦLIJIET F'BUĠIBBA

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'applikazzjonijiet saru lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar għax- xogħlijiet proposti għal tiġdid ta' Buġibba u x'numru ta' applikazzjoni għandhom u kif inhi mqassma l-istima tax-xogħlijiet?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jinħtieġ aktar żmien biex tinġabar l-informazzjoni.

SANTA LUĊIJA - "GARDEN DRIVE" - AKKWIST TA' ART

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2733 li oriġinarjament saret lill-Ministru tad-Djar u li issa ġiet riferuta lilek, tista' jekk jogħġbok tgħid jekk itteħdux passi biex il- Gvern jakkwista l-art f'"Garden Drive", Santa Luċija, fejn hemm mibnija diversi blokkijiet ta' "flats" sabiex imbagħad l-inkwilini ta' dawn il- "flats" ikunu jistgħu jakkwistaw il-fondi li qegħdin għandhom b'kera?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-art li fuqha nbnew il-blokki Numru 1, 3 u 6 ġiet kollha trasferita lil Gvern u għalhekk il-flats li hemm ġewwa dawn il- blokki jistgħu jinxtraw.

Dwar il-blokki l-oħra qed isiru l-proċeduri relattivi biex kemm jista' jkun malajr l-art tgħaddi għand il-Gvern.

MDC - DR MARIO VELLA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: Jista' l- Ministru jgħid kif Dr. Mario Vella nħatar Coordination Planning and Policy fil-Korporazzjoni Maltija ta' Żvilupp u minn meta, u jgħid ukoll jekk hemmx il-ħsieb li jingħata xi kariga oħra fl-istess korporazzjoni?

Jista' l- Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt bejn il- Korporazzjoni Maltija ta' Żvilupp u Dr. Mario Vella li bis-saħħa tiegħu Dr. Vella ġie maħtur Coordination Planning and Policy?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Dr. Mario Vella nħatar Coordinator Planning and Policy minn Anthony Diacono, Chairman tal-Korporazzjoni Maltija ta' l- Iżvilupp.

Il-ħatra tiegħu saret wara konsultazzjonijiet mal-konsulent ewlieni tat-team Ramboll u wara rakkomandazzjoni tiegħi bħala Ministru ta' l-Industrija.

Il-ħatra tiegħu saret b'effett mill-1 ta' Novembru 1996 u hija soġġetta għar-ratifika mill-Bord tad-Diretturi skond il-kuntratt li qiegħed jiġi mpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tar-Rappreżentanti.

Il- kuntratt, inkluż ir-remunerazzjoni, ġie sostanzjalment ibbażat fuq dak taċ- Chief Executive liema post huwa preżentement okkupat miċ-Chairman.

Fil- fatt Anthony Diacono informani li wara li jiskadi il-kuntratt tiegħu ta' Chief Executive f'Marzu 1997 jixtieq li ma jibqax jokkupa aktar din il- kariga sabiex jiddedika aktar ħin għal xogħol privat tiegħu fl-industrija u l-kummerċ.

Dwar jekk hemmx xi ħsieb li Dr. Mario Vella jingħatax kariga oħra fl-istess Korporazzjoni kif diġa' intqal il-pożizzjoni bħala Coordinator Planning and Policy hija soġġetta għar-ratifika tal-Bord, liema Bord għandu wkoll jikkonsidra jekk id-doveri ta' l-istess għandhomx jiġu amalgamati ma' dawk ta' Chief Executive.

UNJONI EWROPEA - SĦUBIJA TA' MALTA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li s-Sinjura Maren Guenther, Tuni Viċi President tal-Kumitat Parlamentari Konġunt bejn Malta u l-Unjoni Ewropea, ikkritikat id-deċiżjoni tal-Gvern Laburista Malti li jiffriża l-applikazzjoni ta' Malta għas- sħubija fl-Unjoni Ewropea u li, skond hi, r-riżultati ta' l-elezzjoni li għaddiet ta' Malta ma jistgħux jiġu nterpretati bħala espressjoni ċara li l- poplu Malti rriġetta l-addizzjoni ta' Malta għall-Unjoni Ewropea?

ONOR.

GEORGE VELLA: Iva

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU - MEMBRI TAS-SEGRETARJAT

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-aħħar paragrafu tat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2819, tista' tingħata informazzjoni jekk - bħalma kienet il-prassi fl- amministrazzjoni preċedenti - qraba tal-Ministru jew Segretarju Parlamentari jkunux esklużi li jagħmlu parti mis-Segretarjat tiegħu?

ONOR.

ALFRED SANT: It-Tweġiba hi fl-affermattiv.

ĊENTRU TA' TAĦRIĠ GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jgħid kemm huwa n-numru ta' persuni b'diżabilita' mentali li applikaw biex jidħlu f'Ċentru ta' Taħriġ għall- Persuni b'Diżabilita' u li għadhom qegħdin jistennew tweġiba mingħand id- dipartiment u kemm huwa kkalkolat li jiżdied dan in-numru sa l-aħħar tas- sena kurrenti meta jispiċċaw adulti oħra mill-iskejjel speċjali minħabba l- eta' tagħhom?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta` persuni b`diżabilita` mentali li kienu għadhom jistennew biex jidħlu f`Ċentru ta` Taħriġ, qabel il-bidla tal-Gvern kien 85.

Dan in-numru għadu ma nbidilx.

Huwa kalkolat li sa l-aħħar tas-sena se jispiċċaw madwar 20 adulti oħra mill-iskejjel speċjali minħabba l-eta` tagħhom.

KUMMISSJONI NAZZJONALI PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jinforma lill-Kamra kif se titqassam is- somma ta' Lm190,000 allokata lill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' mill-estimi tas-sena kurrenti?

ONOR.

EDWIN GRECH: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SEDQA

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jinforma lill-Kamra kif se titqassam is- somma ta' Lm720,000 allokata lis-SEDQA fl-estimi tas-sena kurrenti?

ONOR.

ŻURRIEQ/ĦAL FAR - TISWIJA TA' TRIQ

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji sabiex tiġi rranġata t-triq li tagħti miż-Żurrieq għal Ħal Far peress li din verament imtliet b'ħofor kbar matul din ix-xitwa?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Jiena nfurmat li t-tiswija ta' din it-triq hija r-responsabilita' tal-Kunsill Lokali, Żurrieq.

ĊANGA - ĦLAS TA' "LEVY" FUQ IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l- Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallset "levy" fuq importazzjoni ta' "beef", sena b'sena, fl-aħħar għaxar snin?

ONOR.

LINO SPITERI: Infakkar lill-Onorevoli Sinjur li l-levy fuq iċ- ċanga impurtata bdiet isseħħ mill-ewwel ta' Jannar 1995.

Fis-sena 1995 il- levy li nġabret kienet ta' Lm568,505 waqt li fil-1996 din kienet ta' Lm588,860.

PITKALIJA - TINDIF

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk it-tindif tal-Pitkalija huwiex f'idejn il- privat u jekk fl-affermattiv:- (a) meta nħarġet u għalqet it-"tender" jew "quotation" għall-istess xogħol; (b) kemm kien in-numru ta' "bidders" u (ċ) kemm kien il-ħlas mitlub minn kull "bidder"?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nirreferi l-Onor.Interpellant għar-risposta tal- Mistoqsija Nru. 1027.

FROTT IMPORTAT - "LEVY"

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l- Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid sena b'sena mill-1981 sa l-1996 kemm tħallset "levy" fuq kull tip ta' frott importat f'pajjiżna?

ONOR.

LINO SPITERI: Infakkar lill-Onorevoli Sinjur li l-levy fuq il- frott impurtat bdiet isseħħ mill-ewwel ta' Jannar 1995.

Fis-sena 1995 il- levy li nġabret kienet ta' Lm95,804 waqt li fil-1996 din kienet ta' Lm123,131.

MOSTA - SQAQ IL-KMAND - WIĊĊ TAL-KONKOS

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jieħu passi biex Sqaq il-Kmand li tidħol għalih minn Triq il-Kbira, fil-Mosta u li jgħaddi għar-raba' - kopja tas-site plan qed nibgħatilek under separate cover - jkun mogħti wiċċ tal-konkos biex jkun aktar aċċessibbli għal bdiewa u min juża dan l-isqaq?

Dawn il-bdiewa lesti li jaħdmu biex dan l-isqaq jiġi mogħti wiċċ ġdid?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiena nfurmat li s-sqaq maghruf tal-Kmand limiti tal-Mosta qiegħed imdaħħal fil-lista ta' sqaqien tar-raba li saru talbiet biex jingħataw il-konkos.

Iżda minħabba li qabel l-elezzjoni ġew awtorizzati xogħolijiet ħafna aktar milli kien hemm flus ivvutati għal dan il-għan, u billi dan l-isqaq ma kienx inkluż fil-lista ta' prioritajiet tal- Ministru ta' qabli, sejjer nara x' jista jsir f' dawn iċ-ċirkustanzi.

KUMMISSJONI NAZZJONALI PERSUNI B'DIŻABILITA' - "ACCESSIBILITY UNIT"

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jagħti indikazzjoni tal-kompożizzjoni tal- "Accessibility Unit" imsemmi fl-Estimi għas-sena 1997 u jgħid jekk dan il- "unit" huwiex se jkun integrat fl-istruttura tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita'?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-proġett `Accessibility Unit` qiegħed indikat fl- Estimi tal-1997 taħt il-Ministru tax-Xogħolijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni u għalhekk din id-domanda għandha ssir lil dan il-Ministeru.

Nista` pero inżid ngħid li se jsiru taħdidiet bejn il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b`Diżabilita` u l-Ministeru tax-Xogħolijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni biex isir kordinament bejniethom fuq dan il-proġett.

ĊENTRI TA' TAĦRIĠ - SALARJI

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jispjega ż-żieda fin-nefqa tas-salarji u pagi għaċ-Ċentri ta' Taħriġ, indikat fl-estimi tas-sena kurrenti Lm311,440 li tirrappreżenta żieda ta' Lm48,728 fuq l-ispiża għas-sena 1996?

ONOR.

EDWIN GRECH: Iż-żieda ta` Lm46,728 fin-nefqa tas-salarji u pagi għaċ-Ċentru tat-Taħriġ indikat fl-Estimi tas-sena kurrenti fuq l-ispiża għas-sena 1996 hija l-pagi ta` 21 impjegati `part-time` li jaħdmu wkoll f`dawn iċ-ċentri u li kienu jitħallsu minn voti oħrajn tad-Dipartiment għall-Anzjani u Bżonnijiet Speċjali.

Fil-fatt is-salarji u l-pagi tal-impjegati `full time` taċ-Ċentri kienet Lm266,840 is-sena l-oħra waqt li tħallsu Lm33,017 lill-`part-time staff`.

Wieħed irid iżid l-ispiża ta` Lm1.5 fil-ġimgħa li tingħata lill-impjegati kollha u li titla` għal Lm8,346.

Barra minn hekk, għad iridu joħorġu sejħiet għall-applikazzjonijiet għal- postijiet ta` Kapijiet taċ-Ċentri, Assistenti Kapijiet u `Senior Care Workers` skond il-ftehim li ntlaħaq bejn il-Gvern u t-`Trade Unions`.

"NGO COMMITTEE"

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jgħid jekk dan il-Gvern huwiex sejjer b'xi mod, ivarja t-termini ta' riferenza tal-"NGO Committee" jew il-kompożizzjoni ta' dan il-Kumitat, u jekk inhu possibbli, jagħti indikazzjoni ta' kif u lil min huwa maħsub li jiġu allokati l-fondi vvotati lil dan il-Kumitat fl-estimi ta' din is-sena li b'kollox jammontaw għal Lm387,000?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MSIDA - TRIQ IL-WIED - APPARTAMENTI

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid xi pjanijiet hemm rigward l-appartamenti tal-Gvern li jinsabu fi Triq il-Wied, Msida?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Għalkemm il-ħsieb huwa dak li dawn l- appartamenti jintużaw biex jakkomodaw familji effetwati mill-proġett tal- "Msida Slum Clearence" id-deċiżjoni finali dwar dan għad trid tittieħed.

SKEJJEL - MANUNTENZJONI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid liema kienu dawk l-iskejjel governattivi primarji u sekondarji li saret xi manutenzjoni fihom matul is- snin 1994, 1995 u 1996?

Xi kwalita' ta' manteniment sar f'dawn l-iskejjel f'kull każ partikolari?

Minn min sar ix-xogħol, minn kuntrattur jew mill- "maintenance section" tad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni?

Kemm tħallsu l- kuntratturi privati fejn japplika?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien infurmat li billi l-informazzjoni meħtieġa biex tingħata risposta kompleta trid ħafna riċerka, risposta tingħata f'seduta oħra.

MARSA SHIPBUILDING - TRAVI TA' L-INJAM/TANKIJIET

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2784 u t-tweġiba tagħha, jista' l-Prim Ministru jgħid b'liema mod mhijiex korretta l-allegazzjoni li qed jagħmel l-Onor.

Interpellant?

Tista' tingħata informazzjoni kif fil- verita' kienu l-fatti?

ONOR.

ALFRED SANT: L-allegazzjoni li għamel l-Onor Interpellant mhix korretta għax, kif ninsab infurmat, fit-3 ta' Frar, fl-ebda ħin ma tħallew joħorġu travi kbar ta' l-injam u tankijiet mill-Malta Shipbuilding.

Ninsab infurmat ukoll li lanqas il-Harbour Master ma rċieva xi rapport simili dwar din l-allegazzjoni.

NTOM - DIRETTORAT TA' L-EVENTS

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-programm ta' xogħol tad-Direttorat ta' l- Events ta' l-NTOM għas-sena li qegħdin fiha?

Sar xi bdil minn dak li kien ipproġettat mill-amministrazzjoni preċedenti?

ONOR.

KARMENU VELLA: S'issa ma sar l-ebda tibdil fil-pjan ta'azzjoni tad- Direttorat inkarigat mill-Events ta' l-NTOM.

"DIPLOMATIC MAIL BAGS"

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm intbagħtu "diplomatic mail bags" matul ix-xahar ta' Jannar, 1997:- a) minn kull waħda speċifikament ta' l-ambaxxati ta' Malta lejn il-Ministeru f'Malta; u b) mill-Ministeru lejn kull waħda speċifikament mill-ambaxxati?

ONOR.

GEORGE VELLA: NUMRU TA' BAGALJI DIPLOMATIĊI LI NĠABRU U NTBAGHTU TUL JANNAR 1997 MILL-MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN U TA' L-AMBJENT

|AMBAXXATA |MIĠBURA |MIBGHUTA | |MALTIJA F'| | | |Bonn |1 |1 | |Canberra |1 |0 | |Kajr |4 |10 | |Londra |2 |2 | |Moska |1 |2 | |New York |1 |0 | |Pariġi |0 |2 | |Riyadh |1 |1 | |Ruma |5 |7 | |Toronto |0 |1 | |Tripli |1 |4 | |Tuneż |1 |3 | |Vjenna |0 |1 |

AMBAXXATURI TA' MALTA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid huwiex il-ħsieb tiegħu li, kif inhu l-każ għal diversi karigi oħra, jiffissa eta' massima (per eżempju 70, 75 jew 80 sena) għall-ambaxxaturi ta' Malta?

ONOR.

GEORGE VELLA: Le

AMBAXXATI MALTIN

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid, fil-każ ta' kull waħda mill-ambaxxati Maltin jekk:- a) il-kanċellerija u b) ir-residenza ta' l-ambaxxatur humiex:- 1) proprjeta' tal-Gvern Malti, u f'dan il-każ meta nxtrat jew; 2) proprjeta' ta' xi istituzzjoni Maltija oħra, u f'dan il-każ, meta nxtrat; jew 3) qed jinkrew, u f'dan il-każ, x'inhi l-kera annwali ta' kull waħda minnhom, kemm fil-munita li fiha titħallas kif ukoll f'liri Maltin?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba mill-Onorevoli Interpellant qed tinġabar u tingħata f` seduta oħra.

AMBAXXATI TA' MALTA - KONTIJIET TAT-"TELEPHONES"

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Peress li f'ħafna bliet barranin il-kont tat-telefon jasal "itemised" awtomatikament, jew jista' faċilment jinkiseb "itemised, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid:- a) jekk il- kontijiet tat-telefon li jitħallsu mill-ambaxxati ta' Malta (tal- kanċellerija, tar-residenza ta' l-ambaxxatur u, fejn dan hu l-każ, ta' diplomatiċi Maltin oħra) jintbagħtux "itemised" jew le fl-"Accounts Report" li jintbagħat kull xahar lill-Ministeru; u b) jekk le, jistax jesiġi fl- interess ta' kontroll aħjar u ekonomija minn fondi pubbliċi li dawn il- kontijiet jibdew jintbagħtu "itemised"?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jiena nfurmat illi erba` ambaxxati Maltin barra minn Malta (dawk ta` Brussell, Canberra, Madrid u Tuneż) jirċievu u jissottomettu flimkien mad-dokumenti tal-kontijiet lill-Uffiċċju Ċentrali Malta kontijiet dettaljati tas-servizzi tat-telefon użati minnhom, kif qed isemmi l-Onorevoli Interpellant.

Il-Ministeru tiegħi qed jistudja kemm u fejn nistgħu nestendu din il-proċedura għall-ambaxxati l-oħrajn Maltin.