MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 221 L-Erbgħa, 27 ta' Mejju, 1998 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 221

L-Erbgħa, 27 ta' Mejju, 1998

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.14 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 27 ta' Mejju, 1998

WERREJ MINUTI 1

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 1

TQEGĦID TA' KARTI 4

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA (KUMITAT)

EXCISE DUTY (AMENDMENT) BILL (COMMITTEE STAGE) 5

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SELF LOKALI (KUMITAT)

LOCAL LOAN BILL (COMMITTEE STAGE) 7

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR TAXXA SPEĊJALI FUQ BANEK KUMMERĊJALI(IT-TIENI QARI)

COMMERCIAL BANKS (SPECIAL TAX) BILL (SECOND READING) 7

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SERVIZZI TAT-TURIŻMU GĦAL MALTA (KUMITAT)

MALTA TOURISM SERVICES BILL (COMMITTEE STAGE) 25

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA

(EMENDA NRU 2)(VOTAZZJONIJIET)

EXCISE DUTY (AMENDMENT N.2) BILL (DIVISIONS) 34

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SELF LOKALI (VOTAZZJONI) 36

LOCAL LOAN BILL (DIVISION) 36

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR TAXXA SPEĊJALI FUQ BANEK KUMMERĊJALI (VOTAZZJONI) 37

COMMERCIAL BANKS (SPECIAL TAX) BILL (DIVISION) 37

AĠĠORNAMENT 38

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 45

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 220 li saret fis-26 ta' Mejju, 1998, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jagħti din l- informazzjoni għall-perijodu 1989 - 1996: lista ta' aġenziji tar-reklamar użati; indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; kemm intnefaq ma' kull aġenzija; kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezzi tal-media f'Malta; lista ta' l-istamperiji li ġew użati (minbarra dik tal-Gvern); indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l-istampar; kemm intnefaq ma' kull stamperija; lista ta' kumpanniji ta' l-iscanning li ġew użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l- Industrija): Qed inpoġġi l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant fuq il-Mejda tal-Kamra.

KUNSILLI LOKALI - SPEJJEŻ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Edwin Vassallo) staqsa lill- Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-ispejjeż imħallsa mit-twaqqif tal-kunsilli lokali għal kull kunsill lokali għal dawn is-servizzi: (i) telefon; (ii) ilma u dawl; u (iii) assigurazzjoni?

Jista' l-Ministru jgħid ma' liema kumpannija/aġenti ta' assigurazzjoni huwa assigurat kull kunsill lokali?

Jista' l-Ministru jgħid meta ħarġet is- sejħa għall-offerti u kemm-il offerta ġiet mitfugħa?

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali): Qed inpoġġi l-informazzjoni mitluba fuq il-Mejda tal-Kamra.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Infakkar lill-Ministru li fir-riżoluzzjoni dwar fondi speċjali lill-kunsilli lokali li għaddiet minn dan il-Parlament, kien hemm ivvotati Lm45,000 biex jiġi introdott il-proġett pilota tal-local wardens fil-lokalitajiet tal-Belt, Tas-Sliema u San Pawl il-Baħar.

Peress li ma smajna xejn fuq dan il-proġett mindu għaddiet dik ir-riżoluzzjoni, jista' l- Ministru jgħidilna fiex waslu l-preparazzjonijiet?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, fil-fatt diġa' saru xi taħdidiet dwar dan il-proġett pilota tal-local wardens li se jsiru f'Tas-Sliema, San Pawl il-Baħar u f'post ieħor.

Aħna qegħdin nagħmlu taħdidiet mal-kunsilli lokali konċernati dwar is-set-up ta' dan il-proġett, għax qabel ma tagħmel il-local wardens ikun jenħtieġ isiru affarijiet oħra.

Qegħdin naraw, per eżempju, kif se tingħata liċenzja biex ikun jista' jsir tagħlim għal dawn il-local wardens biex imbagħad wara li jsir dan il-proċess kollu, jew huma jew inkella xi aġenziji jkunu jistgħu jaħdmu mal-kunsilli lokali.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Farrugia.

ONOR.

JOE FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħidilna f'liema stadju waslu r- rapporti tal-Kunsill ta' l-Ippjanar dwar is-south ta' Malta?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, waħda mill-miżuri li ħa l-Gvern Laburista f'dawn l-aħħar 18-il xahar kienet li fuq inizjattiva tal-Prim Ministru, l-Onor.

Alfred Sant, twaqqaf Kumitat ta' l-Ippjanar għas-south ta' Malta li jikkomprendi għadd ta' lokalitajiet, li jibdew mill-Kottonera u jibqgħu sejrin għan-naħa ta' Ħaż-Żabbar, Wied il-GĦajn, Marsaxlokk, Birżebbuġia u l-Fgura.

Saru aktar minn 400 laqgħa formali u anke mhux formali ma' diversi korpi, kunsilli lokali, għaqdiet reliġjużi u oħrajn li m'humiex, u ma' kull min seta' jagħti kontribut.

Inġabar ammont kbir ta' materjal u ġie ppubblikat ukoll rapport li hu maqsum f'erba' partijiet.

Fil-fatt hemm ħafna x'wieħed jiddiskuti dwar dan li hu tajjeb u ħa ħafna xogħol.

Madam Speaker, nista' ngħid li rajna parteċipazzjoni sħiħa miċ-ċittadini tal-11-il lokalita', kif ukoll min-naħa tal-kunsilli lokali u proprju nhar is-Sibt fuq dan is-suġġett saret laqgħa għall-ministri, segretarji permanenti u diretturi uffiċjali fil-Ministeri kkonċernati.

Nieħu gost ninnota li numru kbir ta' ministri u uffiċjali tal-Gvern kellhom l- opportunita' jgħidu dak li xtaqu dwar ir-rapport.

Issa qegħdin inkomplu niltaqgħu mal-Ministru tal-Finanzi sabiex tkun tista' ssir konferenza bħal dik li diġa' saret fil-Jerma, Wied il-GĦajn, sabiex naslu għal qbil rigward il-prijoritajiet tal-proposti li saru.

Fil-fatt hemm aktar minn 150 proposta rigward is-south ta' Malta, imma naturalment wieħed irid iżomm quddiem għajnejh ukoll sa fejn jistgħu jlaħħqu l-finanzi tal-pajjiż.

Dak li qiegħed isir juri kemm il-Gvern Laburista qiegħed iħares bis-serjeta' lejn in-naħa t'isfel ta' Malta li tikkomprendi t-tlett ibliet tal- Kottonera, Bormla, l-Isla u l-Birgu.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, se nipprova naqsam mis-south għan- north.

Jista' l-Ministru jgħidilna jekk kellux rappreżentazzjonijiet mill- Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar, b'mod partikolari għal żieda fil-flus li għandu bżonn għall-maintenance ta' dan il-post?

Kien hemm xi koordinazzjoni bejn il-Ministeru tiegħu u l-Ministeru għat-Turiżmu fl- istqarrijiet ta' kundanna li ħarġu lill-Kunsill Lokali ta' San Pawl il- Baħar?

GĦax mir-risposti li ngħataw jirriżulta li attwalment la x-xogħol tal-maintenance u lanqas ix-xogħol oriġinali ma kienu jaqgħu taħt ir- responsabbilta' ta' dan il-kunsill.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, li nista' ngħidlu hu li meta nqalgħet il-kwestjoni rigward min għandu jieħu ħsieb ċertu xogħol f'Buġibba - għax din b'hekk l-iktar li nqalgħet - rajt x'nista' nagħmel u fil-fatt tlabt lid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali sabiex jagħmilli rapport dwar kif inhuma sejrin l-affarijiet u sabiex jgħidli xi ħteġijiet ta' maintenance hemm f'San Pawl il-Baħar.

Jien ingħatajt dan ir-rapport u tkellimt mal- Ministri kkonċernati sabiex wieħed jara x'inhu l-aħjar li jsir fir-rigward ta' Buġibba kif ukoll l-istqarrijiet li ħarġu.

Nista' ngħidlu li kemm jien, kemm il-Ministru tat-Turiżmu, kif ukoll il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni qegħdin nagħmlu dak kollu possibbli sabiex l- affarijiet isiru aħjar.

Ir-raġuni hi li dak li nqala' f'Buġibba wieħed ma jixtieqx li jerġa' jinqala' f'Wied il-GĦajn, Marsaxlokk jew Birżebbuġia.

Kif wieħed jista' jara, anke f'dawn l-inħawi qegħdin nagħmlu ħilitna kollha sabiex inkunu nistgħu negħlbu l-problemi li jinqalgħu, imma kulħadd jaf li l-iżvilupp fih innifsu jġib ċerti problemi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, mid-domandi li ġew risposti l-bieraħ u l-bieraħt lura rriżulta bl-iktar mod ċar li l-maintenance tal-hard areas kien responsabbilta' tal-Bugibba Action Committee, filwaqt li l-maintenance tas-soft areas kien sub-contracted lid-Dipartiment ta' l-Agrikoltura.

Jirriżulta wkoll li ħafna mid-difetti li kien hemm huma strutturali, u dan m'huwiex tort tal-Buġibba Action Committee jew tad-Dipartiment ta' l- Agrikoltura.

Ir-raġuni għal dawn id-difetti hi li bħalma jsir ħafna drabi, il-kuntrattur li ġie mqabbad biex jaħdem hemm m'għamilx xogħol tajjeb u issa qed jibdew jidhru dawn id-difetti.

In vista ta' dan, il-Ministru ma jidhirlux li bħala Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali għandu joħroġ stqarrija fejn pubblikament jappoġġja l-istand li ħa l-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar li spjega għaliex m'huwiex responsabbli għal dak li twettaq?

Wara li l-Ministru investiga, kif qal hu stess, u rriżultalu dak li sar magħruf f'dan il-Parlament, ma jidhirlux li hija responsabbilta' primarja tiegħu li jiddefendi lill-kunsill lokali involut mhux biss minħabba l-każ partikolari imma iktar u iktar fuq bażi ta' prinċipju?

Jien jidhirli li l-Ministru għandu - nixtieq inkun naf jekk jaqbilx miegħi f'dan il-każ - jiżgura li ma jsirux attakki velati biex responsabbiltajiet li, skond il-liġi, suppost li huma tal-kunsill lokali jipprovaw jitneħħew bi skużi jew għal raġunijiet li ma ġewx ipprovati.

GĦalhekk ma jidhirlux il-Ministru li għandu jiddefendi l-pożizzjoni tal-kunsill lokali ta' San Pawl il-Baħar pubblikament?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, huwa importanti li kulħadd ikun ċar fir-role tiegħu, għax kultant jinqalgħu ċerti affarijiet li anke bil- liġi jkunu ambigwi.

U dan hu li qegħdin nipprovaw nagħmlu bl-emendi li se nressqu għall-Att ta' l-1993 dwar il-Kunsilli Lokali.

GĦaliex?

GĦax jekk ma tkunx ċar fil-parametri tiegħek u ma tgħidx x'għandu jkun ir-role tal- Public Works u r-role tal-Bugibba Action Committee ninfixlu u nidħlu f'saqajn xulxin.

Dan la rriduh jiġri fin-naħa ta' fuq ta' Malta u lanqas fin-naħa t'isfel.

Fil-fatt qed isiru diskussjonijiet mal-Ministru tat- Turiżmu u l-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni għax iktar ma kulħadd ikun jaf ir-role tiegħu iktar ikun aħjar.

In-nuqqasijiet jistgħu jkunu ġejjin minn diversi bnadi, pero' jien min-naħa tiegħi dejjem iddefendejt lill-kunsilli lokali fix-xogħol siewi li jagħmlu.

Kull meta xi kuntratturi jitqabbdu biex jagħmlu xogħlijiet tal-kunsilli lokali jew tal-housing dejjem ninsisti li x-xogħol isir sew.

Din il-ħaġa neħodha bis-serjeta' u fil-fatt konna tellajna developer ta' kumpannija l- qorti wara li kienu saru complaints mir-residenti li xtraw il-postijiet fl- Imtarfa u li kienu nbnew fi żmien il-gvern preċedenti, dwar difetti kemm fil-bini, kif ukoll f'dak li hu madum u bibien.

GĦalhekk jien sostnejt il- prinċipju tiegħi mhux bil-kliem biss imma anke bil-fatti, jiġifieri li l- kuntrattur għandu jagħmel xogħlu sew.

Ċerti kuntratturi meta nkellmuhom jgħidulna li ħadu l-offerta bl-inqas spiża possibbli, imma dik affari tagħhom.

Jien ma rridx li min jingħata offerta l-ewwel joffri prezz u mbagħad meta tiġi biex tħallsu ssib avarija ta' madwar 45%, kif kien jiġri qabel.

Din m'hijiex serjeta'.

Dawn l-affarijiet jagħtu lok għal abbuż u dan m'għandux ikun.

Fil-fatt din kienet l-ewwel ordni li tajt.

Nista' ngħid li jien stess ġieli mmur nara l-proġetti, bħalma għamilt il-bieraħ meta mort l-Imsida, tant li l-ħaddiema jibdew jistaqsuni min jien.

Jien naqbad u mmur għall-għarrieda biex nara li x-xogħol qiegħed isir kif suppost.

Jiddispjaċini li hawn ċerti kuntratturi ...

(Interruzzjonijiet) Kullimkien immur, tibżax; hemm min ma jagħrafnix u hemm min jagħrafni.

Jiġifieri jien min-naħa tiegħi dejjem għamilt ħilti kollha sabiex nara li l- kuntrattur jagħmel xogħlu sew, kemm jekk ikun imqabbad mill-kunsilli lokali, kif ukoll jekk ikun imqabbad mill-Housing.

GĦalhekk dejjem għidt lill-kunsilli lokali biex, speċjalment fi proċeduri ta' tenders, ikunu trasparenti f'dak kollu li jagħmlu għaliex b'hekk jiġbdu aktar simpatija lejhom u fl-aħħar mill-aħħar aktar nies joħorġu jivvotawlhom.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Madam Speaker, ħadt gost nisma' lill- Ministru jagħti risposta daqshekk eżawrjenti, pero' nixtieq nistaqsih għaliex kultant meta nagħmlu domandi speċifiċi dwar il-kunsilli lokali, ir- risposta tkun li din hi kwestjoni tal-kunsill lokali u allura għandha tiġi riferuta lill-kunsill lokali.

F'dan il-każ, fejn id-domanda kienet dwar il- kunsilli lokali, għaliex il-Ministru ħass il-bżonn - u jien ħadt gost nisimgħu - li jirrispondi b'daqshekk elokwenza u anke b'mod eżawrjenti?

Hemm xi policy partikolari dwar il-mod kif jingħataw ir-risposti?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, nassigurak li m'hemm l-ebda policy partikolari, la ma' deputati ta' naħa u lanqas tan-naħa l-oħra.

Irrid ngħid li d-domanda ħadt gost inweġibha b'mod daqshekk eżawrjenti għar- raġuni li l-bieraħ stess meta rajt ċerti figuri ta' eluf ta' liri f'telefonati u rajt li ċerti kunsilli lokali ma ħarġux offerti sabiex issir insurance, jien tlabt immedjatament lill-aġent direttur tal-kunsilli lokali sabiex jara sew il-kontijiet u jara għax qed jintnefqu eluf kbar ta' liri f'kontijiet tat-telefon li qed jammontaw għal Lm6,000 u Lm8,000.

B'hekk inkunu nafu wkoll kif qegħdin jintnefqu l-flus.

Kien għalhekk li poġġejt din l-informazzjoni fuq il-Mejda tal-Kamra, Madam Speaker.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar safar ta' delegazzjonijiet mid-dikasteru li għalih hu responsabbli l-Prim Ministru għall-perijodu bejn l-1 ta' Novembru 1997 u l-31 ta' Marzu 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 14045; u

Tagħrif dwar każijiet ta' pulizija quddiem il-Kummissjoni għas-Servizz Pubbliku, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 14802.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi għall-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tad-diskors li sar miċ-Chairman tal-Grupp tas-77 waqt it-42 Sessjoni tal-Kummissjoni dwar l-iStatus tan-Nisa tan-Nazzjonijiet Uniti li saret fi New York bejn it-2 u t-13 ta' Marzu 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 14647.

u f'isem il-Ministru għat-Trasport u Portijiet, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar safar ta' delegazzjonijiet mid-dikasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għat-Trasport u Portijiet għall-perijodu bejn l-1 ta' Novembru 1997 u l-31 ta' Marzu 1998, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 14044.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar safar ta' delegazzjonijiet mid-dikasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja għall-perijodu bejn l-1 ta' Novembru 1997 u l-31 ta' Marzu 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 14042.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-attendenza ta' residenti għal-laqgħat ġenerali li saru mill-kunsilli lokali bejn Novembru 1997 u April 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13517.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA

EXCISE DUTY (AMENDMENT) BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

Ikompli mis-26 ta' Mejju, 1998.

THE CHAIRMAN: Se npoġġi l-mistoqsija fuq klawsola 2, kif emendata.

Dawk favur?

Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru 60 tat-12 ta' Mejju, 1998 din il-votazzjoni tittieħed fil-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 5 kif emendata.

Dawk favur?

Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru 60 tat-12 ta' Mejju, 1998 din id-division tittieħed fil-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Chairman, nitlob il-permess għas-sospensjoni tar- regolamenti sabiex il-Kumitat ikun jista' jirrikonsidra klawsola 1 ta' dan l-Abbozz ta' Liġi.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

Il-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Mr Chairman, nipproponi din l-emenda għal klawsola 1:

"E" Il-klawsola 1 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) fis-subklawsola (1), minflok il-kliem "l-1997" għandhom jidħlu l- kliem "l-1998" u minflok il-kliem "(Emenda Nru. 4)" għandhom jidħlu l- kliem "(Emenda Nru. 2)"; u

(b) minflok is-subklawsola (2) għandu jidħol dan li ġej:

"(2) Id-dispożizzjonijiet ta' l-artikoli 2 sa 6 ta' dan l-Att sa fejn jirrigwardaw inbejjed, minbarra most tal-għeneb, klassifikati fl- Intestatura Nru. 22.04 u 22.05 tat-Tariffa tad-Dwana, għandhom jitqiesu li bdew iseħħu fl-1 ta' Jannar, 1998.".

"E" Clause 1 shall be amended as follows:

(a) in subclause (1), for the words "(No. 4) Act, 1997," there shall be substituted the words "(No. 2) Act, 1998,"; and

(b) for subclause (2) there shall be substituted the following:

"(2) The provisions of sections 2 to 6 of this Act insofar as relating to wines, other than grape must, classified in Customs Tariff Headings Nos.

22.04 and 22.05, shall be deemed to have come into force on the 1st January, 1998.".

THE CHAIRMAN: Rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda għal klawsola 1 kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-Emenda "E" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 1 kif emendata.

Dawk favur?

Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 1, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Fid-9.35 a.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SELF LOKALI

LOCAL LOAN BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

Ikompli mis-26 ta' Mejju, 1998.

Klawsola 1 - Titolu fil-qosor.

Clause 1 - Short title.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 1.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 60 din il-votazzjoni tittieħed fil-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol.

Fid-9.38 a.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR TAXXA SPEĊJALI FUQ BANEK KUMMERĊJALI

COMMERCIAL BANKS (SPECIAL TAX) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-26 ta' Mejju 1998.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Anġlu Farrugia huwa in possession.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Sur President, il-bieraħ kont qed nitkellem proprju fuq il-kwestjoni tas-sovranita' tal-munita tagħna fejn spjegajt dwar it-taxxa ta' 15%, li se tinġabar darba, fuq il-profitti kummerċjali, taxxa li se tidħol fis-seħħ permezz ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

L-Onor.

Josef Bonnici qal li hu importanti għal pajjiżna li jkun membru sħiħ fl-Unjoni Ewropea, imma jien naħseb li għal pajjiż żgħir bħal Malta l-każ huwa bil-kuntrarju, u se ngħid għaliex.

L-ewwelnett bi sħubija sħiħa ma jkollok l-ebda kontroll fuq il-munita f'dak li hu kambju, f'dawk li huma rati ta' mgħax fuq id-depożiti u f'dik li hi devalwazzjoni.

Din hija xi ħaġa li għaddiet minnha l-Oppożizzjoni stess meta kienet fil- gvern, għax fl-1992 u fl-1993 kienet żvalutat il-munita għaliex ħasset li ma konniex qegħdin f'pożizzjoni tajba biex nikkompetu mal-lira Taljana.

Jien m'iniex se noqgħod ngħid jekk għamlitx tajjeb jew ħażin għax jien konvint li dan għamlitu fl-interess tal-ġid tal-poplu Malti.

Probabbilment kien hemm raġunijiet oħra għal dik id-deċiżjoni u kieku pajjiżna dak inhar kien membru sħiħ fl-Unjoni Ewropea, ħaġa bħal din ma kenitx tkun tista' ssir.

Illum il-Euro qed tiġi kkontrollata l-ħin kollu mill-European Central Bank u allura s-Central Bank ta' Malta ma jibqagħlu funzjoni ta' xejn, kważi lanqas jibqa' jeżisti u lanqas ikollu kontroll fuq dak li hu tiegħu.

Meta tipprova tqabbel il-pożizzjoni ta' Malta, li huwa pajjiż żgħir ħafna, ma' dik ta' pajjiż kbir, bħalma hu l-Ġermanja, meta jiġi biex lill-European Central Bank jgħidlu li jrid li jkollu interessi iktar baxxi jew iktar għoljin tinduna li pajjiżna se jitlef is-sovranita' monetarja fuq il-munita tiegħu.

Ilum diġa' qegħdin nitkellmu fuq pajjiżi tal-periferija membri ta' l-Unjoni Ewropea, li għandhom il-problemi minħabba li qalbu l-munita tagħhom għall-Euro.

Dan huwa ħażin ħafna għal pajjiżna, mhux biss minħabba l-problemi finanzjarji li għandna llum, imma anke għax jitlef ċerti drittijiet li jkollu kieku jibqa' bis-Central Bank tiegħu.

Issa meta titlef il-monetary policy tiegħek u ma jkollokx control policy fuq il- munita li hija tant importanti fl-ekonomija, kif tista' tikkontrolla l- interessi?

L-Onor.

Josef Bonnici l-bieraħ qalilna li jridu jaraw kif l- interessi baqgħu għoljin u ma tbaxxewx.

Jekk se titkellem fuq il-European Union, din l-funzjoni awtomatikament ma tibqax f'idejk.

Jiġifieri hawnhekk għandna konflitt ta' ħsieb.

Fejn trid tmur l-Oppożizzjoni?

Din veru temmen li pajjiżna, li għall-grazzja t'Alla s'issa dejjem żamm kontroll fuq l-affarijiet li huma tiegħu, illum jista' jgħaddi mingħajr ma jikkontrolla l-munita?

Ejjew nassumu li nidħlu membri fl-Unjoni Ewopea, u l-Ġermanja, li għandha kontroll b'saħħtu ħafna fil-finanzjament ta' l-Ewropa, tipperswadi lill-European Central Bank li r-rates of interest għandhom ikunu 9%.

Jekk aħna nkunu għaddejjin minn problemi ta' staġnar fl- ekonomija u problemi ta' riċessjoni u allura jkun jaqblilna li r-rati ta' l-imgħax jitbaxxew ħalli jsir iktar investiment, għand min se mmorru biex inbaxxuhom?

Kieku nkunu membri fl-Unjoni Ewropea ma nkunu nistgħu nagħmlu xejn.

Mela Malta se tipperswadi lil dawk il-ġganti?

Jien niltaqa' ma' ħafna nies kemm minħabba x-xogħol tiegħi ta' avukat u anke bħala politiku, speċjalment meta mmur xi mkien nirrappreżenta lil pajjiżi fl-OSCE, u allura nitkellem ħafna fuq dawn l-affarijiet.

Nafu li r- Russja qed tħares sew lejn l-Unjoni Ewropea u qorbot biex tagħmel arranġamenti magħha.

Pero' r-Russja qed tgħid: Aħna, li għandna problemi ekonomiċi kbar minħabba dak li kellna ngħaddu minnu, kif se nkunu nistgħu nirregolaw l-interessi tal-banek tagħna ħalli nqajmu l-ekonomija meta jkun hemm bżonn?

Dan hu li qed jinkwieta lir-Russja; aħseb u ara kemm għandu jinkwieta lil Malta li hi daqs tikka!

Allura lill-Onor.

Josef Bonnici din ma tgħaddilux minn rasu?!

Mela jekk Malta tkun għaddejja minn fażi ħażina se tkompli teħżien għax ikun hemm pajjiżi f'saħħithom li jgħidu huma x'għandha tkun ir-rate of interest.

Dan huwa l-punt li xtaqt nagħmel.

Issa ħalli niġi għall-problema tal-periferija.

Hawn qed nirriferi għal dawk il-pajjiżi li jmissu mal-baħar u ma jkunux fin-nofs, għaliex il- pajjiżi li għandhom saħħa kbira fl-Unjoni Ewropea huma dawk tan-nofs bħall- Ewropa, Franza, il-Ġermanja u l-Belġju.

Sfortunatament anke l-Ingliżi jħossuhom fil-periferija ta' l-Unjoni Ewropea.

Pero' żgur pajjiżi bħal Spanja, il-Greċja u l-Portugall iħossu li l-pajjiżi tan-nofs ta' l-Ewropa huma a threat to their progressive development, theddida għall-ekonomija tagħhom, għaliex il-politika Ewropea tiġi mfassla l-iktar minn dawk il- pajjiżi li qegħdin fin-nofs.

Issa din hija kważi xi ħaġa naturali għax minn hemm beda kollox.

Imma nista' nimmaġina kemm aħna nkunu iktar fil- periferija u iktar 'il bogħod mill-pajjiżi li qed insemmi.

U jekk ikollok tgħid li l-ekonomija tiegħek qiegħda fi stat ħażin u li għandek il-problema tal-qgħad jispiċċaw jgħidulek bħalma qalu lill-Portugiżi meta kellhom l- istess problema.

Dawn qalulhom: Jekk għandkom problema bil-qgħad, kif se tgħinu lilna?

GĦax fl-Unjoni Ewropea m'hemmx il-politika li għandhom fl- Amerka fejn għandhom il-federation of states.

Hemmhekk meta, per eżempju, il-Gvern Amerikan qal lill-istat ta' Texas biex ma jħaffirx iktar għaż- żejt, kien jaf li jekk se jieqaf it-tiftix għaż-żejt kien se jkun hemm il- qgħad.

Imma fl-Amerka hemm trattat bejn l-istati li jispeċifika li l-gvern federali jrid jagħmel tajjeb għall-unemployment benefit.

Din il-politika fl-Unjoni Ewropea ma teżistix u jekk pajjiżna jkollu problema bil-qgħad, ma jistax imur Brussels u jitlob il-ħlas ta' l-unemployment benefit għal xi 8,000 ruħ li jkun hawn qegħda.

Dawn huma problemi li rridu nħarsu lejhom b'lenti dettaljata biex meta nkunu se nagħmlu xi ħaġa, nagħmluha sew.

Huwa tajjeb li l-poplu Malti jara dan kollu u jiddiskutih għaliex dawn huma kollha challenges għall-ekonomija tagħna.

Irridu naraw li jkun hemm commitment qawwi sabiex niffaċċjaw il-fiscal deficit u naraw li, jekk jista' jkun fi żmien tliet snin dan jitniżżel għal- livell ta' 5% tal-GDP, kif jissuġġerixxi r-rapport tas-Central Bank.

Min- naħa l-oħra rridu nilqgħu għaċ-challenges li huma 'l bogħod minn xtutna imma li jaffettwawna - ħafna minn dawn l-external challenges niltaqgħu magħhom minħabba l-export sector tagħna - u rridu naraw li fis-snin li ġejjin inkomplu nżommu dan il-livell.

Illum jekk inħarsu lejn il-pajjiżi ta' madwarna nsibu li t-Tuneżija u l-Alġerija qegħdin jinvestu ħafna fl- industrija tat-turiżmu u tal-manifattura.

Allura x'se tagħmel jekk it- Tuneżija tgħid li biex iġġib iktar turisti mis-suq Ewropew se tbaxxi r-rata ta' l-imgħax u int ma tkunx tista' tniżżel ir-rata tiegħek għaliex ma jkollokx kontroll fuq il-munita tiegħek u l-banek ma tkunx tista' tagħtihom il-monetary policy through your central bank biex tkun tista' tikkompeti ?

Dawn il-problemi wieħed irid jindirizzahom billi jara x'inhu l-aħjar li jsir għall-poplu Malti.

Sur President, tajjeb li wieħed jgħid li għalkemm introduċejna din il-one- off tax - u mn'Alla kienet one-off tax imma din hija a necessary evil u kellha ssir - il-fiduċja fil-banek baqgħet sħiħa tant li jekk wieħed iħares lejn il-broad money, jiġifieri l-flus li kienu fiċ-ċirkolazzjoni u li b'xi mod kienu qegħdin jiġġeneraw id-depożiti fil-banek, isib li bejn l-1996 u l- aħħar ta' l-1997 kien hemm żieda ta' 9.6%.

Min-naħa l-oħra l-interess ta' banek barranin li jiġu jinvestu f'Malta jiżdied.

Fil-fatt kellna investiment Franċiż u investiment Tork, u dawn ma ġewx hawnhekk sempliċement biex jipprovaw għax qabel ma wieħed jinvesti, jagħmel il- homework tiegħu sew, jagħmel l-istudji neċessarji u fl-aħħar jiddeċiedi.

F'dan il-qasam diġa' kien hemm il-politika tal-gvern preċedenti li kien beda jrawwem dan it-tip ta' investiment, u aħna komplejna fuqha.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li fiċ-ċirkostanzi din hija liġi ta' emerġenza, pero' l-emerġenza ma ġibnihiex aħna .

Dan il-gvern għamel kif jagħmel missier fil-familja; il-gvern fl-interess tal-poplu Malti kellu jagħmel dan il-pass biex jagħti direzzjoni ċara, jorganizza l-finanzi tiegħu aħjar u jmexxi lil pajjiżna 'l quddiem fis-sliem.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Hyzler.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Sur President, bil-ħsieb kollu dan il-gvern qed jagħmel din it-taxxa biex jorganizza l-finanzi tiegħu.

Jiena frankament m'iniex konvint li din il-liġi se twassal biex jintlaħaq dan il-għan.

Nibda fuq il-kwestjoni tal-one-time payment.

L-Onor.

Farrugia u jien inzertajna t-tnejn avukati u t-tnejn nafu li dan il-Parlament ma jistax jorbot lil ta' warajh b'liġijiet bħal dawn.

Għalxejn fil-liġi stess, fit- titolu, ngħidu li se tkun taxxa li tinġabar darba, għax fil-fatt m'hemm xejn x'iżomm lill-Parlament milli għada jgħaddi liġi oħra u jerġa' jiġbor l- istess taxxa.

Allura x'inhu dan il-kliem li lkoll kemm aħna nafu li ma jfisser xejn?

Huwa xi tip ta' apoloġija lill-banek?

Qegħdin niskużaw ruħna għall-bżonn li għandna li niġbru l-flus?

Mur obsor!

Il-pajjiż dejjem għandu bżonn jiġbor il-flus u m'għandux għalfejn jagħmel apoloġiji bħal dawn!

Allura huwa xi eżerċizzju ta' propaganda?

Jiena naf kemm il- partit fil-gvern hu dilettant ta' dawn l-eżerċizzji, għax rajna r- riżultati.

Hawn qed nipprovaw ngħidu lill-banek biex ma jitnaffrux b'din il-liġi għax darba biss se neħdulhom il-flus?

Ma rridux ninsew li l-banek illum m'humiex tal-gvern biss imma huma tal-privat ukoll.

Voldieri meta naħilbu lill-banek inkunu qegħdin naħilbu lill-kumpanniji privati b'mod selettiv.

Qegħdin nagħżlu area biex nintaxxawha għax inzertat area li sejra tajjeb.

Ngħiduha kif inhi, apparti l-banek, illum ftit hemm areas li sejrin tajjeb.

Allura l-messaġġ x'jista' jkun ukoll?

Il-messaġġ jista' jkun ukoll li din id-darba misset lill-banek u darb'oħra se tmiss lil xi ħadd ieħor.

Fil-fatt jien jidħolli s-suspett li l-gvern qed jagħti messaġġ negattiv lin-negozju, messaġġ negattiv lill-intrapriżi li sejrin tajjeb, lil dawk li qegħdin jisperaw li jmorru tajjeb, u lil dawk li qegħdin jisperaw li jiġu joperaw Malta.

U dan hu l-iktar aspett serju ta' din is- sitwazzjoni.

Għax fl-aħħar mill-aħħar kieku aħna għandna żewġ banek, li huma t-tnejn ta' l-Istat, u m'għandna l-ebda speranza li jiġu banek oħra, u lil dawn neħdulhom Lm5 miljun jew kemm beħsiebna niġbru minn din it-taxxa, il-flus miġbura jkunu tagħna f'tagħna.

Imma l-verita` llum hija li wara li l-politika ta' l-amministrazzjoni preċedenti rnexxielha tattira anke banek barranin biex joperaw f'Malta u ħarġu liċenzji għal hekk, rajna sitwazzjoni fejn l-ekonomija kibret anke minħabba dan il-fatt.

Jiena persważ li l-fatt li llum sa ċertu punt għandna suq miftuħ għall-banek, l-ekonomija tista' tmur aħjar.

Allura għalfejn dan il-kontro-sens?

U hawn jidħolli wkoll is- suspett li għandna amministrazzjoni li qed tipprova tiġġestixxi l-politika ekonomika li wirtet u li tammira għax ġabet ċertu ammont ta' suċċess fl- ekonomija Maltija, imma qisha qed tamministraha daqsxejn kontra qalbha.

Il- kollegi tan-naħa l-oħra li naturalment huma s-soċjalisti tal-bieraħ, qegħdin jamministraw politika li hija xi ftit jew wisq kontra qalbhom, xi ftit jew wisq fuq l-istonku, fis-sens li ma tikkonformax mat-twemmin ideoloġiku tagħhom.

Allura meta jitfgħu dan it-tip ta' botti jew vleġeġ jinkixfu li mhux qegħdin jamministraw għal qalbhom politika ekonomika miftuħa.

M'humiex eżattament kuntenti li l-banek privati llum qegħdin jagħmlu l-qliegħ.

Għaliex fl-aħħar mill-aħħar, din ta' one-time only ma tfisser assolutament xejn!

U din jifhmuha l-banek barranin li forsi jitħajru jiġu joperaw hawn Malta.

B'min se nitmellħu billi ndaħħluha fit- titolu tal-liġi?

Fil-fatt fil-ħames klawsoli li hemm fil-liġi mkien ma tissemma ħlief fit-titolu.

Veru li hija declaration of intent u m'għandi l- ebda dubju li gvern serju m'huwiex se jmur kontra l-kelma tiegħu.

Pero' jiena naf x'se jiġri?

Apparti minn hekk, kif għidt, dan ma jistax ifisser li għada forsi tista' tmiss ukoll lil xi kumpannija li qed tispera li tiġi privatizzata?

Nerġa' ngħid, il-privatizzazzjoni forsi hija kontra qalb il- partit fil-gvern li essenzjalment huwa partit soċjalista.

Ma nafux li normalment il-partiti soċjalisti meta jkunu qed jaġixxu ta' partiti soċjalisti jkunu kontra l-privatizzazzjoni?

Mhux kulħadd għandu daqsxejn ta' suspett li din il-privatizzazzjoni li qed tiġi proposta issa qed issir għal raġunijiet ħżiena - fis-sens li l-gvern jaħseb li b'hekk se jdaħħal il- flus, - u m'hemmx dubju li jekk se jbigħ ix-shares fil-kumpanniji se jdaħħal il-flus - u mhux għaliex jemmen li l-privatizzazzjoni se twassal għal riżultati aħjar fl-amministrazzjoni ta' dawk l-intrapriżi?

Din hi d- differenza essenzjali bejn iż-żewġ naħat ta' din il-Kamra.

Meta l-Partit Nazzjonalista kien fil-gvern beda t-triq tal- privatizzazzjoni għax kien jemmen li l-privatizzazzjoni - naturalment mhux bl-addoċċ, per eżempju, m'iniex konvint li l-utilities għandhom jiġu privatizzati mingħajr l-ebda safeguards - normalment twassal biex l- intrapriżi jitmexxew aħjar pero' jiena nissuspetta li dan il-gvern qed jimxi fuq triq ta' privatizzazzjoni limitata għaliex għandu bżonn il-flus u mhux għax jemmen li l-privatizzazzjoni se twassal għal riżultati aħjar.

Allura lejliet li joħroġ għall-bejgħ ix-shares tal-Maltacom u x-shares ta' l-MIA qed jagħti messaġġ lill-investituri li malli jaqilgħu ftit tal-flus u jarahom sejrin tajjeb se jaħlibhom.

Fi żmien il-Ministru Abela u l- Ministru Cassar niftakru x-xeni ta' "aħleb Ġuż", u din hija sitwazzjoni ta' "aħleb Ġuż" revisited, "aħleb Ġuż" għall-1998.

Bdejna bil-banek u għada forsi tkun il-Maltacom, l-MIA jew l-Air Malta, skond min ikun imissu, skond min ikun qed jaqla' l-flus.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq suq li huwa sensittiv għax meta l-banek jiddeċiedu li jiftħu branches f'Malta jew f'pajjiżi bħal tagħna li huma irrilevanti fis-suq dinji, naturalment jaħsbuha mhux darba jew darbtejn, imma anke għaxar darbiet u jiena konvint li l-messaġġ li qed nagħtuhom huwa messaġġ negattiv.

Hemm il-biża' wkoll li kemm-il darba jinġabru dawn il- flus, kif jgħidu t-Taljani, "l'appetito vien mangiando"; meta naraw li kien faċli li niġbru l-flus, induru għal xi intrapriżi oħra.

U ma ninsewx li r- raġuni ta' dan kollu hija li l-gvern għażel li jibdel il-politika tal- Partit Nazzjonalista fil-gvern li jintaxxa l-konsum.

Dan il-gvern isibu komdu li jintaxxa b'dan il-mod dirett.

Nerġa' ngħid li dawn huma miżuri li jnaffru lil min ikun qed jitfa' għajnejh fuq pajjiżna biex jiġi jinvesti hawnhekk.

Niġi għall-aħħar punt tiegħi għax ma kontx beħsiebni ndum.

Għalija dak li hemm f'subklawsola 4(2) huwa insult għax hija sitwazzjoni ta' sopra corna bastonate.

Din il-klawsola tgħid li jekk ikollok tieħu l-flus mingħand il-gvern, dawk ma tistax tpaċihom mat-taxxa li trid tħallas.

Voldieri tant hawn din il-fissazzjoni li l-gvern irid jaħleb lil din l- intrapriża, li mhux qed titħalla ssir tpaċija ta' din it-taxxa mal-flus li jkollu jagħti l-gvern stess.

Din hija sitwazzjoni li tinkwetani għax tindika li l-gvern jinsab xi ftit iddisprat, qed jara ma' fejn se jaqbad biex jiġbor il-flus u qed idur għal min sejjer tajjeb.

Nafu li sa ftit ilu s-sitwazzjoni tal-banek f'Malta kienet monopolistika u kienet tiffrustra lil ħafna nies li riedu jinvestu.

Illum is-sitwazzjoni hija differenti u ma nixtieqx nara jitkisser dak li nbena bl-għaqal ta' kulħadd, inkluż ta' l- Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien li ma kenitx tnaffar lil dawn il-banek milli jiġu hawnhekk.

Allura issa għalfejn qed isir dan il-pass?

Meta l-Partit Nazzjonalista fil-gvern kien qed jieħu dawn il-miżuri biex jinkoraġġixxi l- investiment u l-ftuħ ta' dawn il-fergħat, l-Oppożizzjoni Laburista ta' dak iż-żmien dejjem kienet favur tagħhom u ma kenitx tagħmel ostakoli.

Għalhekk issa nifhem inqas il-motivazzjoni wara din il-miżura.

X'qed nipprovaw nagħmlu?

Għal Lm4 miljun se nerġgħu nnaffru lil dawn l-intrapriżi?

Ma ninsewx li aħna suq żgħir ħafna, lir-riħ li jgħaddi minn fuqna jista' jkaxkar u li bl-istess mod kif daqsxejn bad publicity taffettwa negattivament lit-turiżmu u setturi oħra, hekk ukoll tista' taffettwa negattivament id-deċiżjonijiet ta' barranin li jiġu jinvestu f'Malta għax, kif qed ngħid, din id-darba misset lill-banek u darb'oħra tista' tmiss lil ħaddieħor.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Grazzi, Sur President.

Naħseb li m'hemmx għalfejn wieħed jenfasizza ħafna li f'miżura bħal din wieħed għandu jimxi b'attenzjoni, għandu jimplimentaha b'attenzjoni u għandu jfisser b'mod ċar x'irid jgħid biha u x'inhuma l-intenzjonijiet tiegħu.

U naħseb li l- Ministru tal-Finanzi, fil-kompitu tiegħu li jdaħħal din il-miżura bħala waħda mill-proposti tal-budget, fid-diskors introduttorju għal din il-liġi - li issa ilu ftit ġimgħat - dan għamlu.

Naħseb ukoll li minn dak li qalet l-Oppożizzjoni - mhux l-inqas il-kelliem li għadu kemm tkellem issa u li frankament issorprendieni - jidher li ma tatx kas ta' dak li qal il- Ministru tal-Finanzi, anzi qisu b'mod maħsub ħafna qiegħda timmiżinterpreta dak li qed jiġi propost quddiemna.

Dak li qed jiġi propost quddiemna fih innifsu huwa delikat u mhux se nipprova nnaqqas mid-delikatezza tiegħu, imma b'danakollu m'għandux jiġi miżinterpretat bħala xi theddida għas- settur finanzjarju u għal dawk il-banek li jridu jinvestu f'Malta.

Lanqas m'għandu jintnesa, kif qed jinsew il-kelliema ta' l-Oppożizzjoni, għalfejn saret din il-miżura.

Il-Ministru għamilha ċara li l-miżura saret għax irriżulta - jiena nikkonferma li hekk kien qiegħed jirriżulta sa mill-bidu ta' din l-amministrazzjoni meta bdejna nħarsu lejn l-accounts u lejn kif kienet qed taħdem il-liġi tal-VAT - li peress li kien hemm lakuna fil-liġi tal-VAT, il-banek kienu qegħdin iħallsu VAT inqas milli suppost iħallsu.

Issa f'dawk iċ-ċirkostanzi x'jagħmel dak li jkun?

Jinsa li kellhom jitħallsu ċerti flus u jimxi 'l quddiem jew inkella jikkorreġi dak li sar?

Jekk kemm-il darba kien hemm din il-lakuna ejja f'isem il-poplu nieħdu dak li kien ħaqqu jiġbor kemm il-gvern ta' qabel kif ukoll il-gvern ta' issa.

Il-miżura li qed titressaq hawnhekk tfisser biss li dak li kellu jinġabar, issa qiegħed jinġabar.

Nerġa' nenfasizza li din hija miżura delikata u trid tiġi mfissra sewwa kif fissirha l-Ministru u kif qed nipprova nfissirha jiena.

Hija miżura tant delikata li l-ebda Malti, wisq inqas rappreżentant tal-Maltin, m'għandu jimmiżinterpretaha bħala xi theddida għall-investiment.

X'għandu x'jaqsam il-kumment "aħleb Ġuż" ma' dak li qed jiġi propost hawnhekk?

Il-kumment "aħleb Ġuż" kien sar 20 sena ilu fil-kontest ta' intrapriżi pubbliċi li qabel ma kenux jirrendu lill- poplu Malti u mbagħad bdew jirrendulu.

Illum m'hawn l-ebda ħlib, hawn miżura fiskali preċiża.

Tista' tikkritikaha, tista' tenfasizza, kif qed nagħmel jiena, li wieħed irid joqgħod attent għaliha u wieħed irid jagħmilha ċara li m'hijiex xi parti mnn policy tal-gvern għat-tul, imma hija miżura ċara u preċiża.

Żgur li m'għandha x'taqsam assolutament xejn ma' l-isfond li ngħata għaliha u ma tiġġustifika bl-ebda mod it-twerwir li qed jiġi sinjalat li joħroġ minnha.

M'hemmx twerwir f'din!

Tista' tgħid li ma taqbilx magħha, imma m'għandux jingħad li din qisha se timmina l- politika bipartisan, maqbula bejn iż-żewġ naħat, li nipprovaw nattiraw lejn pajjiżna investiment fis-settur finanzjarju.

M'għandhomx isiru dawn l- affarijiet għax inkella se nibda ngħid li l-Oppożizzjoni kull darba tmur lura għall-oriġini tagħha u kull fejn tista' u kull fejn ikollha ċans, dejjem tkun negattiva kemm jista' jkun.

Hekk qed jiġi anke fuq din il-liġi li għandna quddiemna.

Ġie enfasizzat li l-gvern qisu qiegħed jagħmel din il-one-off tax, taxxa ta' darba, għax is-settur bankarju sejjer tajjeb u intqal hawnhekk li huwa l-uniku settur li sejjer tajjeb.

Imma, bir-rispett kollu, dan huwa kliem li ma jagħmilx ġid lill-pajjiż.

It-taxxa m'għandha x'taqsma xejn mal-fatt li s-settur bankarju sejjer tajjeb.

Is-settur bankarju ilu sejjer tajjeb minn wara l-kriżijiet ta' l-1970 - kellna l-Bank of Alderney, il-BICAL, in- National Bank Group - meta kienet saret ristrutturizzazzjoni u daħlet ħafna iżjed serjeta` u l-Bank Ċentrali, li kien daħħal il-Gvern Nazzjonalista u saħħu l-Gvern Laburista, daħal iżjed hands on u ffoka iżjed fuq il- kontrolli, anzi fuq is-supervision li kellha ssir.

Is-sistema bankarja ilha 26 sena sejra tajjeb u dejjem iżżid fl-avvanzi tagħha, fil-kwalita` ta' xogħol li tagħmel u anke fl-element ta' profitt.

Mela hawn xi ħadd li se joqgħod fil-banking sector jekk ma jkunx ta' profitt?

Mela dawn huma istituzzjonijiet tal-karita`?

L-ebda istituzzjoni m'hi istituzzjoni tal- karita`.

Għandna istituzzjonijiet parastatali li wħud minnhom huma ineffiċjenti u allura m'huma qegħdin jagħmlu karita` ma' ħadd, anzi qegħdin jagħmlu xi ħaġa li hija ta' ħsara għall-pajjiż, forsi minħabba tmexxija mhix tajba biżżejjed, forsi minħabba organizzazzjoni, jew għal ħafna raġunijiet oħra.

Hemm korporazzjonijiet li jagħtu prodotti u servizzi sussidjati b'mod li qatt ma kien relatat biżżejjed mal-protezzjoni soċjali u ma' l-effiċjenza li għandu jkollhom.

Imbagħad għandna intrapriżi oħra kummerċjali, sew fis-settur privat u sew fis-settur tal-gvern, li biex imexxu jridu jagħmlu profitt inkella ma jmexxux.

Għax dik li tfisser "kummerċjali", ibda minn toqba żgħira ta' ħanut, spiċċa sa fabbrika daqsiex minn lukanda b'erbat ikmamar u sa waħda b'400 kamra, kollha jrid ikollhom l-istess prinċipju għax inkella ma jkunux jistgħu jkampaw.

Imma żgur li m'huwiex il-każ li xi ħadd jasserixxi li s-settur bankarju huwa l- uniku settur li sejjer tajjeb!

Qed issir wisq enfasi li fil-pajjiż m'hawnx setturi oħra li sejrin tajjeb.

Is-settur tal-manifattura sejjer tajjeb.

Is-sena li għaddiet kellna riduzzjoni fil-kontribuzzjoni għall-gross domestic product bħala kontinwazzjoni tat-trend li kienet inbdiet fi żmien il-Gvern Nazzjonalista, mhux tort tal-Gvern Nazzjonalista u kompliet fi żmien il-Gvern Laburista, mhux tort tal-Gvern Laburista, imma minħabba l- qagħda internazzjonali li affettwat il-valur - mhux il-volum - ta' l-akbar fabbrika li hawn f'Malta u l-aktar waħda li tikkontribwixxi għall- esportazzjoni u anke għall-importazzjoni tagħna minħabba li timporta l- inputs kollha tagħha.

Allura għalfejn noqogħdu nenfasizzaw in-negattiviżmu?

Lanqas il- pożittiviżmu m'għandna nenfasizzaw.

Meta s-setturi tal-manifattura jmorru tajjeb m'huwiex il-każ li lil xi gvern tal-bieraħ jew tal-lum għandek teħodlu b'idejh għax ġab l-ordnijiet ta' l-esportazzjoni; dawk ikunu ġabuhom in-nies li qegħdin joperaw f'dak il-qasam.

Imma dak il-qasam sejjer tajjeb s'issa u m'għandniex noqogħdu nġibu s-sħab iswed fejn m'hemmx sħab iswed.

Bħalma bħalissa t-turiżmu sejjer relattivament tajjeb u bħalma issa għandna daqsxejn ta' slow-down fil-konsum li kien ġenerat mill-miżuri li ttieħdu mill-Bank Ċentrali u fl-aħħar estimi li ressaq il-Gvern Nazzjonalista għax, skond ir-reading tagħhom tal-qagħda ekonomika, ħassew li hekk kellhom jagħmlu - ma nagħtihomx tort jiena - minħabba li kien hawn konsum għoli żżejjed li kien qed jaffettwa l-prezzijiet u l-bilanċ tal- pagamenti.

Allura hemmhekk għandna slow-down aċċentwat anke minn affarijiet oħra u għandna s-settur tal-kostruzzjoni li qed jistenna biex ikun hawn impulsi ġodda ħalli jkun hawn xogħol ġdid wara li jonqos ix- xogħol ewlieni li hawn in hand bħalissa, jiġifieri l-proġett tal-Hilton.

Imma m'hawnx xi sitwazzjoni li noqogħdu ngħidu li s-settur bankarju huwa l- uniku settur li sejjer tajjeb!

Mela għandna xi ħaġa fina, bħala poplu Malti, li rridu bilfors intellgħu sħab iswed fejn sħab iswed m'hemmx?!

Problemi għandna u għandna biżżejjed.

Ejja naffaċċjaw dawn il-problemi u mhux noqogħdu noħolqu problemi oħra bi kliemna jew inkella naċċentwaw problemi li, jekk stess qegħdin hemmhekk, wieħed għandu jindirizzahom bis- sens, b'oġġettivita` u bi flessibbilia` imma ċertament mhux billi wieħed joqgħod ipinġihom agħar milli huma jew inkella jgħid affarijiet li jistgħu jiġu interpretati minn barranin bħala li l-qagħda m'hijiex dik li hi.

Il- qagħda hi dik li hi.

Għandna d-differenzi tagħna, imma għandna l-qagħda li għandna u m'għandniex noqogħdu nagħmluha agħar milli hi għax jekk nagħmluha agħar milli hi f'dan il-pajjiż se nispiċċaw bħall-ġrajja ta' Sansun - mhux għax aħna Sansun, imma lanqas aħna dgħajfa żżejjed - kulħadd jimbotta l- kolonni ħalli s-saqaf jaqa' u jekk is-saqaf jaqa' se jaqa' fuq kulħadd u mhux biss fuq naħa jew oħra.

Sur President, jien proprjament qomt biex nagħmel punt wieħed aktar milli biex nirreaġixxi għal dak li smajt, imma mbagħad la tisma' naturalment tirreaġixxi u issa naħseb li rreaġixxejt biżżejjed.

Wara li l-Ministru tal- Finanzi u Kummerċ ressaq is-Second Reading u nfetħet id-diskussjoni, il- kelliema ta' l-Oppożizzjoni li jitkellmu fuq il-qagħda finanzjarja u ekonomika għal darb'oħra marru fuq il-pożizzjoni tagħhom li ma jridu jbiddluha b'xejn, li mhux veru li l-Gvern Laburista wiret deficit, żbilanċ finanzjajru stutturali, jiġifieri żbilanċ li ġejn mill-qiegħ u mhux li jgħaddi malajr malajr u allura trid tagħmel affarijiet mill-qiegħ nett, affarijiet iebsa biex tipprova - nenfasizza "tipprova" - tirranġah.

Bilfors iridu jgħidu li mhux veru li kien jeżisti d-deficit li ġie rivelat għall-1996, imma dan ivvintah il-Gvern Laburista u l-Ministeru tal-Finanzi, u jiena kont il-Ministru tal-Finanzi dak iż-żmien.

Din hija ħrafa, u hija ħrafa mhux għax lili tqegħedni f'xi dell ħażin - ma tqegħedni f'dell ħażin assolutament xejn - imma hija ħrafa perikoluża għax tkompli tipposponi ż- żmien meta l-pajjiż jiffaċċja r-realta` li qiegħed jgħix fiha u jrid joħroġ minnha.

Nimmaġina li kull wieħed minna f'din il-Kamra għandu jkun kommess li jipprova joħorġu minnha.

Hija ħrafa li noqogħdu ngħidu li mhux veru kien hemm żbilanċ finanzjarju, bħalma hija ħrafa - ħalli issa ngħaqqad żmien ma' ieħor - li biex jispjegaw l-iżbilanċ finanzjarju ta' l-1997, wieħed mill-fatturi li jsemmu huwa li dak iż-żmien kien qed jiġi ppjanat li jsir self lit-Tarzna ħalli tkun tista' tħallas lura l-arretrati ta' l- income tax u tan-national insurance u għalhekk kien hemm l-iżbilanċ.

Din il-ħaġa kienet teknikament żbaljata għax is-self ma torbtux bħala revenue u tgħid li se jnaqqaslek l-iżbilanċ.

Meta tissellef tissellef biex tpatti għal dak li tkun infaqt jew se tonfoq iżjed milli tkun daħħalt, u mhux biex tkun tista' tagħmel bihom li trid.

Is-self m'huwiex tiegħek imma trid tħallsu lura, mela mhux veru li huwa revenue f'sens finanzjarju u f'sens ekonomiku.

Fl-ebda dar is-self ma jitqies bħala parti mill-paga jew mid- dħul tal-familja!

Self huwa self; hemm bżonnu imma self huwa self.

Imma l- membri ta' l-Oppożizzjoni jużaw dan l-argument biex jispjegaw id-deficit li rriżulta għall-1996, li kien tliet darbiet u nofs ta' dak li pproġettaw; qed nitkellem fuq l-expenditure gap.

Issa, proprju fi tmiem il-ġimgħa, jaqilbu l-argument rasu 'l isfel minn dak li kienu jgħidu fuq l-1996 u anke minn dak li qalu, jew ma qalux, nhar il-Ġimgħa stess fil-Public Accounts Committee.

Fi tmiem il-ġimgħa smajna lill-kelliemi ta' l-Oppożizzjoni fuq il-finanzi jgħid li l-iżbilanċ tal-gvern mhux Lm125 miljun kellu jkun imma Lm150 miljun għax il-Lm25 miljun li nġabru bħala self biex jingħataw lit- Tarzna ħalli tkun tista' tħallas is-social security arrears, l-income tax arrears u parti mis-self li kienet ħadet mingħand il-banek, għandu jiżdied ma' l-iżbilanċ tal-gvern.

Jiddispjaċini ngħid li meta nisma' affarijiet bħal dawn nibda nrodd is-slaleb għax dan il-punt iddiskutejnieh nhar il- Ġimgħa, mhux fis-saħna tal-każini jew fis-saħna tal-pjazez fejn trid titkellem għan-nies, u għalkemm min tkellem m'huwiex wieħed li jitkellem ħafna għall-gallerija, meta jkollok in-nies quddiemek u meta jkollok konsiderazzjonijiet politiċi wieħed forsi jara li jkun hemm dimensjoni li ma teżistix f'kumitat speċjalizzat tal-Kamra bħalma hu l-Public Accounts Committee.

Fuq dik il-mejda tkellimna bħala nies li lkoll kemm aħna nafu sewwa x'aħna ngħidu.

Mhux jiena biss - u jiena naf x'jien ngħid fuq din u anke fuq l-affarijiet l-oħra għax kieku ma nafx x'jien ngħid ma nitkellimx - imma anke l-oħrajn jafu sewwa x'inhuma jgħidu; wieħed għandu esperjenza twila ekonomika, l-ieħor b'esperjenza twila fil-qasam finanzjarju fis- settur privat u sħabi l-oħrajn kollha li ċertament kienu jafu x'qed ngħidu.

Hemmhekk wieħed min-nies tekniċi li kellna quddiemna ħareġ bil-punt li teknikament suppost li s-self lit-Tarzna biex jiffinanzja arretrati, li wara kollox inbnew matul il-ħajja tal-Gvern Nazzjonalista b'mod li ma messhomx inbnew - mhux tort tal-Gvern Nazzjonalista imma f'dak iż-żmien inbnew, hu ta' min hu t-tort - kellu jiżdied ma' l-iżbilanċ tas-sena li għaddiet.

Hemhekk jiena għidtlu: Le, ma nkomplux ngħidu affarijiet li ma jorbtux ma' dak li qegħdin nipprovaw nagħmlu.

Qegħdin nipprovaw naraw l- iżbilanċ reali tal-gvern u mhux dak li jkun fuq il-kotba għax fuq il-kotba tagħmel accounting mod imma f'sens ekonomiku tagħmel mod ieħor.

U l- argument spiħħa hemm; ħadd ma tkellem iżjed.

Kulħadd kellu l-liberta` li jitkellem.

Iċ-chairman kellu l-liberta` li jitkellem għax hu jmexxi l- Kumitat u l-membri l-oħra kollha kemm aħna kellna l-liberta` li nitkellmu; ma kellna xejn xi jżommna milli nkomplu għal siegħa jew sagħtejn oħra.

Il- Parlament dam sa wara nofs il-lejl dakinhar, jiġifieri stajna komplejna bil- laqgħa, imma fil-fatt il-laqgħa waqfet u ħadd ma tkellem iżjed.

Imbagħad jiġi l-Ħadd u l-istess chairman imur f'każin lokali u jgħid - għallinqas hekk ġie rrapportat għax jiena qed ngħid xi qrajt għax ma kontx fil-każin - li l-iżbilanċ suppost li kien ta' Lm150 miljun u mhux Lm125 miljun kif kienu l-estimi riveduti u mbagħad tnaqqas Lm22 miljun li kienu l- varjazzjonijiet fid-dħul u fil-ħruġ fl-aħħar erba' xhur tas-sena.

Meta jgħidu dawn l-affarijiet fil-Parlament il-politiċi ta' din Malta tagħna x'inhuma jipprovaw jagħmlu?

Għaliex aħna għandna nipprovaw nifhmu x'inhi l-qagħda reali u naraw xi problemi għandu l-pajjiż u mhux noqogħdu nwaħħlu f'xulxin, li writniehom u li kabbarniehom.

Il-problemi qegħdin hemm, faqqsu kif faqqsu llum huma tagħna lkoll u għandna nipprovaw niffaċċjawhom.

Imma flok nagħmlu hekk qisna lanqas irridu naqblu fuq x'inhi verament il-qagħda.

Lanqas għandna l-impenn nazzjonali li ngħidu: Irrispettivament minn dak li nemmnu politikament, irrispettivament fejn ma naqblux politikament ma' xulxin - hemm issues fejn naqblu, hemm issues fejn ma naqblux ma jimportax - ejja naraw x'hemm li jrid isir u nidentifikawh sewwa ħalli naraw kif l-aħjar li nagħmluh.

Imma lanqas dan m'aħna kapaċi nagħmlu u kemm hawn ġew u iżjed barra minn hawn ġew, noqogħdu ngħidu affarijiet li ma jorbtux mar-realta`!

Jiena għidt li punt qasir ridt nagħmel u dan hu l-punt li ridt nagħmel.

Imma fuq l-iżbilanċ ta' l-1996 se nerġa' ngħidha, mhux għall-aħħar darba għax kull darba li tqum nerġa' nqum u nirribatti dan il-punt.

Dak li ħareġ bħala kejl ta' l-iżbilanċ ta' l-1996 ma kien fih lanqas lira waħda barra minn postha!

Tant hu hekk li qabel ma ħareġ il-budget - din għidtha hawn ġew u nerġa' ngħidha - ċempilli xi ħadd u qalli: Għandna dħul ta' Lm0.25 miljun li ilna nistennewh ħafna u se jagħtuhulna l-ġimgħa d-dieħla, trid tħallih għall-ġimgħa d-dieħla ħalli jidħol fil-budget li ġej?

Jiena għidtlu: Le, dak huwa dħul dovut għall-1996, ġibu malajr ħalli ndaħħluh fl- 1996.

Ħalli nagħmel l-aħħar punt.

Jekk se tibqa' sejra hekk din il-biċċa tax- xogħol se nagħmel proposta bir-responsabbilta` kollha li tinvolvi lin-nies li kienu responsabbli mill-finanzi tal-gvern u għadhom ħajjin.

Sfortunatament, tista' tgħid li kollha m'għadhomx la fil-gvern u lanqas fl- amministrazzjoni.

Fl-amministrazzjoni għad hemm wieħed jew tnejn għax l- oħrajn laħqu rtiraw bl-eta`.

Min-naħa tal-gvern, għalkemm jiena m'iniex fil-gvern, s'issa għadni nferfer u lsieni għadu jdur; ma nafx kemm se jdum imma s'issa għadni nferfer u lsieni beħsiebni nibqa' nferfru, ladarba m'huwiex imwaħħal, sakemm ikun hemm bżonn u sakemm inħoss li hekk huwa xieraq.

Mela jiena qiegħed hawn bħalma qiegħed hawnhekk ukoll l-ex-prim ministru u l-ex-ministru tal-finanzi li kienu jafu x'inhi l-qagħda finanzjarja.

Il-bqija tal-Kabinett ma kienx jafha.

Jien tkellimt ma ex- ministri oħra u naf li ma kenux jafuha.

Jiena se nagħmel proposta.

Ejja lkoll kemm aħna, l-ex-prim ministru, l-ex-ministru tal-finanzi, jiena bħala l-ex- ministru tal-finanzi li fassalt l-ewwel budget tal-Gvern Laburista, l- uffiċjali - issa jkollna ndaħħluhom lil dawn, mhux fil-politika imma oġġettivament - tal-Ministeru tal-Finanzi li għadhom hemmhekk, l-uffiċjali tad-Dipartiment ta' l-Inland Revenue li għadhom hemmhekk, l-uffiċjali tas- Social Security Department li għadhom hemmhekk, l-uffiċjali tat-Teżor u l- uffiċjali l-oħra f'dawn id-dipartimenti li m'għadhomx hemmhekk għax irtiraw imma għall-grazzja t'Alla għadhom b'saħħithom u għadhom ħajjin, ejja lkoll nagħmlu dikjarazzjoni solenni - ftit drammatika imma mhux melodrammatika - maħlufa quddiem il-qrati, affidavit għan-nom tagħna nfusna individwalment, għas-sodisfazzjon ta' dan il-Parlament u għas-sodisfazzjon tal-poplu Malti kollu, ħalli darba għal dejjem jiġi stabbilit li dik il-qagħda finanzjarja li wrejna meta ressaqna l-estimi ta' l-1997, il-qagħda finanzjarja li allura tirrapporta x'irriżulta fl-1996, kenitx veru jew le.

Jien dan iddikjarajtu kemm-il darba f'dan il-Parlament u ħadd ma qalli li m'emminnix.

Ikun hemm membri ta' l-Oppożizzjoni li jikkwotaw ħafna dak li ngħid jien, u jistgħu jikkwotawh bil-liberta` kollha għax li ngħid jien ngħidu fil-pubbliku.

Jiena qatt ma ngħid: Ajma żaqqi qed tuġagħni għax għadni m'għidtx xi ħaġa!

Jiena kollox ngħid fil-pubbliku.

Nikteb u nitkellem fil-pubbliku.

U la ngħidu fil-pubbliku jistgħu jikkwotawh; jekk jgħawġuh, affari tagħhom!

Jekk jikkwotawh b'mod selettiv, affari tagħhom, fuq il-kuxjenza tagħhom u fuq il-kredibbilta` tagħhom.

Imma mbagħad ma jistgħux ikunu kredibbli magħhom infushom meta dak li ngħid jien jikkwotawh fuq is-sistema ta' tassazzjoni u fuq x'għandna nagħmlu rigward l-Unjoni Ewropea fiċ-ċirkostanzi li qegħdin illum - għax din ma tantx jagħtu kasha huma u ċerti nies oħrajn - b'ċerta solennita` u b'ċerta awtorita` mhux qisu l-Vanġelu - għax evanġelisti erbgħa kien hawn u naħseb li ma twieled ħadd iżjed - imma qisu xi appendiċi ċkejkna mal-Vanġelu, u mbagħad meta bis- solennita` kollha u bla rabja u bla interess personali ngħid li l-qagħda finanzjarja ta' l-1996 kienet dik li ġiet ippubblikata, wiċċ imb'wiċċ ma jgħiduli xejn u barra minn hawnhekk joqogħdu jgħidu li mhux veru, li dik bagħbasnieha u vvintajnieha.

Jiena għalhekk qiegħed ngħid dan, biex din naqtgħuha darba għal dejjem!

Semmejthom in-nies, lill-amministraturi taċ- Ċivil ma semmejtx b'isimhom.

Naf eżatt għal min qiegħed ngħid imma ma semmejthomx b'isimhom għax jiena f'dan il-Parlament qatt ma nsemmi ismijiet ta' nies li m'għandhomx x'jaqsmu ma' dan il-Parlament.

Dawn kienu qegħdin jagħmlu xogħolhom u meta nsemmihom insemmihom biss fil-kontest ta' xogħolhom, mhux f'xi kontest politiku.

Ejja lkoll kemm aħna, hemm xi għaxra jew tnax-il-ruħ involuti, nagħmlu affidavit dwar x'kienet il-qagħda finanzjarja meta spiċċa l-Gvern Nazzjonalista, x'qalu lili malli dħalt fil- Ministeru tal-Finanzi u x'irrivelawli li kienet il-qagħda finanzjarja, ħalli jiġi pprovat darba għal dejjem li l-qagħda finanzjarja hija kif ġie dikjarat fil-budget ta' l-1997 għar-rigward ta' l-1996.

U l-Gvern Laburista fuq dak il-kontest irid jaħdem u fuq dak il-kontest irid jieħu miżuri fiskali biex jirranġa l-budget deficit li wiret.

Issa x'jiġri minn hemm 'il quddiem hija responsabblita` ta' Gvern Laburista, imma minn wara l- ewwel sena għax anke għall-ewwel sena l-qagħda kienet diġa` pproġettata mill-Gvern Nazzjonalista.

Imma x'jiġri minn hemmhekk 'il quddiem hija responbsabbilta` tal-Gvern Laburista.

Pero' ma jistax ikun li wara għoxrin xahar in-Nazzjonalisti għadhom iferfru ġwinħajhom u mill-għaxwa ta' wara l- elezzjoni issa jmorru fuq dawn il-ħafna affarijiet u flok imorru fuq affarijiet rilevanti jibqgħu għal seduta wara oħra jgħidu li mhux veru ħallew dak li ħallew warajhom.

Dak le!

Dan li jdejjaqni jien.

Dan li jxebbagħni u għalhekk qiegħed ngħid: Ejja nkunu rġiel, nagħmlu affidavit individwali, nippreżentawh lil dan il-Parlament u noħorġuh għas- sodisfazzjon tal-poplu Malti kollu ħalli l-poplu jkun jaf mhux min qiegħed jgħid il-verita` jew min qiegħed jigdeb - il-verita` toħroġ weħidha - imma x'kien il-punto di partenza tal-Gvern Laburista, x'kien l-għeluq ta' Gvern Nazzjonalista u x'irid isir għall-quddiem.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Nistieden lill-Onor.

Leo Brincat jagħmel il-winding-up.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Sur President, naħseb li kellna dibattitu interessanti, fuq dan is-suġġett għalkemm ovvjament, kif kien mistenni, kellna fehmiet kontrastanti.

Nibda bl-ewwel osservazzjoni li għamel ix-shadow minister tal-finanzi l-Onor.

Dalli, meta qal li l-Gvern Laburista qed jgħix virtual reality u biex ikun ċert li jifhmu kulħadd qal: Qisna xi ħadd li qed jimmaġina ħafna ballet-dancers quddiemu u mbagħad imur ifittex u ma jsib xejn.

Jiena naħseb li nkunu misleading meta nitkellmu b'dan il-mod għaliex il-pajjiż bħalissa mhux virtual reality qed jiffaċċja imma qed jiffaċċja a harsh reality li twassal għal hard choices, l-għażliet sodi li Gvern Laburista qiegħed jagħmel minħabba d-deficit strutturali li wiret f'Ottubru ta' l-1996.

Nitkellmu kemm nitkellmu fuq dan l-imbierek deficit, kemm żdied u kemm naqas, kemm attwalment hu u kemm suppost kien, ħadd min-naħa ta' l- Oppożizzjoni qatt ma jkollu d-diċenza li jsemmi l-element strutturali tad- deficit.

Huwa inutli noqogħdu ngħidu li l-Gvern Laburista ssellef darbtejn, tliet darbiet aktar milli ssellef il-Gvern Nazzjonalsita.

Ir- raġuni hija sempliċi; sa l-1995 il-pożizzjoni kienet għadha pjuttost sostenibbli, għalkemm diġa` kien qiegħed jidher fuq ix-xefaq li l- affarijiet ma kenux sejrin sew, u mbagħad is-sitwazzjoni ħarbet fl-1996.

U ma niġux ngħidu li ħarbet għax inbidlet l-amministrazzjoni, għax aħna konna responsabbli biss għall-aħħar xahrejn tas-sena.

Ħarbet lill- amministrazzjoni Nazzjonalista għax dawn kellhom target ta' deficit ta' xi Lm35 miljun biss, u d-deficit spiċċa sploda 'l fuq bi tliet darbiet, b'300%.

Allura kienet konsegwenza naturali li kif tela' Gvern Laburista kellu bżonn jissellef u fil-fatt kellu jissellef figura astronomika a paragun ta' dak li kien qed jissellef il-Gvern Nazzjonalista fis-snin preċedenti.

Dak kien il-prezz li kellna nħallsu, u għadna qed inħallsu sal- lum, għad-deficit strutturali li ħalla l-Partit Nazzjonlista meta nbidlet l- amministrazzjoni.

Is-sequence ta' dan id-dibattitu kienet daqsxejn frammentata għax bdejna nitkellmu fuq dan l-abbozz, imbagħad qlibna fuq l-Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali u issa erġajna ġejna fuqu.

Kien hemm ċerti argumenti li tqajmu fid- dibattitu dwar l-Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali li diġa` ġew imwieġba u naħseb li nkun qed naħli l-ħin tal-Kamra jekk noqgħod nerġa' nirrepeti dak li għidt fil-winding-up ta' dak l-abbozz bi tweġiba għall-punti li forsi tqajmu anke fil-kontest ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna llum.

Sur President, naħseb li wara dawn il-jumejn jew tlieta ta' dibattitu li kellna fuq din il-liġi dwar il-one-off tax fuq il-banek, il-mistoqsija fundamentali li toħroġ hija waħda u rridu nweġbuha ''iva'' jew ''le''.

Il- mistoqsija hija jekk din il-miżura li qed jieħu l-Gvern Laburista minħabba d-deficit strutturali li hawn fil-pajjiż, hijiex se tgerrex l-investiment barrani jew le.

Jiena b'idejja fuq il-kuxjenza ngħid li m'hijiex se tgerrex investiment barrani għax il-Gvern Laburista kellu l-onesta` u l- kuraġġ li jgħid: Din hija a one-off measure, miżura ta' darba; m'aħniex se nerġgħu mmissu s-settur bankarju.

U tajna assigurazzjoni li għandha sserraħ ras kulħadd u qiegħda sserraħ ras kulħadd għaliex meta nitkellmu ma' bankiera - u hawnhekk qed nitkellem fuq bankiera privati, mhux bankiera nominati mill-gvern - u nagħtuhom l-assigurazzjoni li hija a one-off tax jifhmu ċ-ċirkostanzi - mhux qed ngħid li joqogħdu jogħrku jdejhom, imma jifhmu - li fihom ittieħdet deċiżjoni bħal din.

Għalhekk jiena sinċerament ma nistax nifhem kif jiġi l-Onor.

George Hyzler u joqgħod jgħidilna li lill- Parlament ma tistax torbotlu jdejh!

Veru li ma tistax torbotlu jdejh imma naħseb li l-irġulija hawnhekk għandha tiġi miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Jekk illum nagħmlu statement kategoriku dan għandu jkollu l-weight ta' political commitment li aħna m'għandna l-ebda intenzjoni li nagħmlu taxxa addizzjonali simili għas-settur bankarju fis-snin li ġejjin.

Jiena ngħid li l-messaġġ pożittiv ta' din l-assigurazzjoni, għalkemm jidher li m'huwiex qed jikkonvinċi lill-Oppożizzjoni, jidher li qiegħed jikkonvinċi lill-investituri barranin.

Meta kien qiegħed jagħmel id- diskors tiegħu l-Onor.

Bonnici xi ħmistax ilu qalilna: Għaliex qed tgħidu li l-banek xorta baqgħu ġejjin?

Il-banek li qed jieħdu interess f'Malta huma banek offshore li m'humiex milquta minn din il-liġi.".

Allura dan ifisser li l-liġi m'hijiex qed tkun ta' deterrent u xorta tista' tibqa' ġġib investiment bankarju lejn pajjiżna.

U jien nixtieq nagħti żewġ eżempji biex nuri li l-Onor.

Bonnici kien żbaljat .

L-ewwelnett, wara li din il-miżura tħabbret pubblikament fil-budget, ġie investiment sostanzjali fil-Lombard Bank mis-CCF, li huwa wieħed mill-banek ewlenin Franċiżi.

Dawn ġew, staqsewna jekk din hijiex a one-off tax, aħna tajniehom l-assigurazzjoni tagħna u huma komplew bil-pjani tagħhom li jinvestu fil-Lombard Bank.

Fil-fatt investew u llum kemm huma, kif ukoll is- sħab lokali tal-Lombard Bank jinsabu kuntenti ħafna bil-mod kif sejjer dan iż-żwieġ bankarju.

Jien ngħid li llum il-Lombard Bank qiegħed f'sitwazzjoni ferm aktar feliċi u ferm aktar florida milli kienet meta kien imsallab b'dak l-investitur Malasjan misterjuż li Alla biss jaf kif sab ruħu f'Malta.

Xi riċerkaturi tal-Malta Labour Party qagħdu jiktbu ktieb dwar Memmo, imma naħseb li jekk jirnexxilhom jindagaw sew dwar dan il- Malasjan misterjuż li kien hemm fil-Lombard Bank mhux biss isibu ħafna affarijiet interessanti dwar il-background tiegħu - għax aħna akkwistajna ċerta informazzjoni dwaru - imma anke tagħrif dwar il-kobob imħabbla li dan kellu ma' diversi interessi Maltin.

Jien naħseb li jkun tajjeb jekk xi darba din l-istorja toħroġ fil-beraħ ħalli nkunu nafu l-istorja vera ta' kif ġie dan l-investiment u x'kienet il-konnessjoni ta' dan l-investitur ma' ċerti interessi Maltin f'pajjiżna.

Irrid ngħid ukoll li proprju għada stess - allavolja m'għamilnihiex timed apposta biex tikkoinċidi ma' din il-liġi - għandna taħdidiet ma' bank ieħor ewlieni Franċiż li ġej Malta b'riżultat tal-promotional visit li kien għamel il-Prim Ministru f'Pariġi fuq stedina tal-Gvern Franċiż.

Dawn huma konxji ta' x'inhuma l-liġijiet tal-pajjiż u tal-miżuri fiskali li għandu l- pajjiż, u għalkemm jien m'iniex xi wieħed minn dawk li jgħoddu l-flieles qabel ma jfaqqsu, jidher li dawn ġejjin biex jaraw x'joffri s-settur bankarju Malti.

Issa jekk jinvestux jew le huwa argument ieħor, u nitkellmu fuq din id-deċiżjoni jekk u meta tittieħed.

Imma l-fatt li l- interess mis-settur bankarju baqa' qawwi anke wara li ttieħdet din il- miżura li qed nitkellmu fuqha, juri li l-Gvern Laburista żgur li l-aħħar ħaġa li ried jagħmel kienet li jagħmel xi ħaġa distabbilizzanti fil-pajjiż.

Jien għalhekk ma nistax naqbel ma' dak li qal l-Onor.

George Hyzler li aħna kollha soċjalisti ta' mentalita' antika, li m'aħniex komdi bil- policies li qed naddottaw illum u li fil-qalb ta' qalbna aħna ffissati biex naħtfu u naħilbu lill-privat kemm nistgħu.

Il-Gvern Laburista ġdid tela' fuq l-għajta li jagħti l-ispazju neċessarju lis-settur privat u żgur li din il-politika se tkun attwata u mhux ippriedkata biss tul il-leġislatura jew il-leġislaturi li Gvern Laburista jkun fil-gvern.

GĦaldaqstant jien nikkritika bil-qawwa kollha l-attentat fin li sar dalgħodu kien attentat sottili imma dirett - biex igerrex l-interess li jista' jkun hemm mill- barranin fil-privatizzazzjoni meta nġab l-argument li din id-darba jmiss lill-banek u għada pitgħada jista' jmiss lil xi kumpannija privata li l- Gvern Laburista forsi jkun ipprivatizza, bħall-MIA u l-Maltacom.

Jien naħseb li daqqiet bħal dawn huma daqqiet below the belt.

GĦandna nagħmlu kritika, imma m'għandniex noħolqu dubji u suspetti serji fuq affarijiet li jkunu infondati u li ma jkunx hemm bażi serja li biex wieħed jibni dan it- tip ta' kritika.

Irrid ngħid ukoll li l-Onor.

Josef Bonnici tkellem b'mod kuntrastanti għall-mod kif tkellem l-Onor.

George Hyzler.

GĦaliex?

GĦax l-Onor.

George Hyzler qal li aħna għamilna taxxa fuq il-banek privati u l-Onor.

Josef Bonnici argumenta bil-maqlub meta qal li l-banek ewlenin huma ta' l-Istat u b'din il-miżura l-Gvern mhux lill-privat ikun qed jaħleb, imma lilu nnifsu.

L-Onor.

Bonnici kompla jgħid li kien jagħmel aktar sens li kieku l-Gvern m'għamilx din it-taxxa fuq il-banek u ħallihom joħorġu bid-dividend policy tagħhom bla mittiefes.

Kieku aħna affettwajna d-dividend policy tal-banek b'din il-miżura allura kont nifhem il-punt ta' l-Onor.

Bonnici, imma anke hawn kienet żbaljata l-kritika tal-Partit Nazzjonalista fl-Oppożizzjoni.

U biex nuri kemm kienet żbaljata jien se nikkwota x'qal riċentement iċ- chairman tal-Mid-Med Bank, is-Sur Alfred Mifsud, meta staqsewh x'jidhirlu mit-taxxa fuq il-banek.

Dan qalilhom li kienu jieħdu aktar gost li kieku ma kienx hemm din it-taxxa - u kellu raġun għax naħseb li l-ebda chairman serju ta' bank ma jieħu gost jara taxxa imposta fuq il-bank tiegħu - imma mbagħad qalilhom żewġ affarijiet importanti li jkun tajjeb li jiġu sottolineati.

L-ewwelnett qalilhom li l-bank - u jien persważ li dk li japplika għall-Mid-Med Bank japplika wkoll għall-Bank of Valletta u għal- Lombard Bank - kapaċi jassorbi din it-taxxa.

It-tieni punt importanti li jwieġeb il-query li għamel l-Onor.

Bonnici l-bieraħ kien li din it-taxxa m'hijiex se taffettwa d-dividend policy tal-bank għax il-bank innifsu għandu riżervi sodi u għoljin.

GĦalhekk jien ngħid li l-livell ta' taxxa li qed nagħmlu żgur li m'għandux jagħmel dent fl-istruttura ta' xi waħda mill-istituzzjonijiet finanzjarji ta' pajjiżna, u naħseb li din hija xi ħaġa li għandna nindirizzawha darba għal dejjem.

Sur President, il-kelliema ta' l-Oppożizzjoni, fejn jaqbel lilhom - u dan m'huwiex fair - iħobbu jġibu paraguni ma' dak li jiġri fl-Ewropa.

Qed ngħid ''fejn jaqbel lilhom'' għax, per eżempju, dawn ma jsemmux il-qgħad strutturali li hemm fl-Ewropa.

Meta jien ġibt l-eżempju li taxxi simili saru fl-Ingilterra u fil-Kanada qalulna li dawk huma pajjiżi li għandhom settur finanzjarju żviluppat ħafna aktar minn tagħna u allura jifilħu għal dawn l-affarijiet u aħna ma nifilħux għalihom.

Jien nerġa' ngħid li dan huwa kollu kliem intiż biex inissel l-isfiduċja, imbagħad minn fuq joħorġu jgħajru lilna li aħna nibbrillaw fl-isfiduċja u fl-inċertezza.

GĦax din hi s-sabiħa!

Joħolqu l-isfiduċja u l-inċertezza huma u fl-istess nifs jgħidu li l-Gvern Laburista jibbrilla fil-ħolqien ta' l-inċertezza.

Imma nafu l- espressjoni li s-seftura milli jkollha tagħtik u naħseb li din tapplika anke għal dak li qed nitkellmu fuqu llum.

Sur President, osservazzjoni oħra saret mill-Onor.

Dalli meta bdejna d- diskussjoni fuq dan l-abbozz ta' liġi.

L-Onor.

Dalli, li dakinhar kien qed iħares b'mod panoramiku lejn is-settur trejdunjonistiku qal li llum aħna spiċċajna nġelldu union ma' oħra.

Imbagħad fil-festa ta' Jum il-Ħaddiem il- Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li sforz iċ-ċirkostanzi fil-pajjiż, illum il- unions spiċċaw iddgħajfu.

Fl-istess ħin li l-Onor.

Fenech Adami qed jgħid li l-unions iddgħajfu, il-president tas-sezzjoni ħaddiema tal-Partit Nazzjonalista ħareġ jgħid li iktar ma jkunu kbar l-ostakli aktar jissaħħu t- trade unions f'pajjiżna.

Mela wieħed jgħid li qed jiddgħajfu u l-ieħor jgħid li t-trade unions qed jissaħħu sforz l-ostakli li indirettament qed jimplika li ħloqna aħna stess.

Imma jien irrid inwieġeb għal dik l- allegazzjoni li għamel l-Onor.

Dalli meta qal li aħna qed nipprovaw inġelldu l-unions ma' xulxin.

Dan żgur li ma kienx il-każ meta aħna ttrattajna magħhom fuq il-kwestjoni tad-dawl u l-ilma.

Sur President, aħna maż-żewġ unions tkellimna ċar u għidnielhom li rridu ftehim li jkun ekwu għall-partijiet kollha ħalli l-ebda naħa ma toħroġ tittrijonfa u tgħid li l- Gvern ta vantaġġ lil naħa a skapitu tan-naħa l-oħra.

Dan bqajna ngħiduh minkejja li tul is-snin kellna - u għad għandna - ċerti rabtiet privileġġjati ma' waħda mill-unions involuti.

Per eżempju, kien hemm min staqsiena għaliex se nżidu l-prezz għas-servizz tad-dawl meta l-Enemalta qed tixtri ż-żejt orħos.

L-ewwelnett min jitkellem hekk ikun qed jitkellem għall-gallarija, Sur President.

Kif diġa' spjegajna, iż-żidiet tad-dawl fihom infushom mhux se jkunu biżżejjed biex jinnewtralizzaw il- losses ta' l-Enemalta li ilhom jakkumulaw is-snin.

Nerġa' ngħid, dan il- kliem hu intiż biss għall-gallarija biex dak li jkun jidher sabiħ mal- votanti f'ċirkostanzi fejn il-Gvern Laburista forsi m'huwiex popolari imma qed juri determinazzjoni u kuraġġ.

L-Onor.

Bonnici għamel punt ieħor li ma tantx ġie picked mill-media, imma jien qgħadt attent u niżżiltu dak il-ħin stess ħalli nkun ċert minni nnifsi.

Dan qal li meta kienu fil-gvern kienu lesti li jtellgħu d-deficit, basta jsarrfuh fi progress.

Hawnhekk wieħed jagħmel mistoqsija fundamentali.

Deficit fih innifsu jista' qatt iwassal biex ikollok il- progress fil-pajjiż?

Jien naħseb li l-Onor.

Bonnici messu tkellem mod ieħor.

Ftit ilu saret konferenza tajba ħafna tal-Bank Ċentrali u fost il- kelliema kien hemm il-Gvernatur tal-bank ċentrali ta' Iżrael li kien brillanti.

L-Onor.

Josef Bonnici kien preżenti tul il-konferenza kollha u semgħu jwissi li deficit qatt ma jista' jkun sostenibbli u ta' ġid għall- ekonomija tal-pajjiż.

Dan qal ċar u tond li deficit jherrik minn ġewwa bħalma jagħmel il-cancer.

L-argument riċiklat tan-naħa l-oħra, li f'ċerti ċirkostanzi d-deficit huwa tajjeb għax nistgħu nsarrfuh fi progress, juri kemm dawn għadhom jaħsbu b'mentalita' ta' short term planning u mhux b'mentalita' ta' medium u long term planning kif għandu bżonn pajjiżna fiċ- ċirkostanzi tal-lum.

Sur President, irrid nagħmel aċċenn għall-ftehim ma' l-Italja.

Tgħiduli li dan m'għandux x'jaqsam mat-taxxa tal-banek.

M'għandux x'jaqsam, imma la saret il-kritika min-naħa tal-Partit Nazzjonalista nkun qed nonqos jekk ma nweġibx.

Fl-intervent tiegħu l-Onor.

Bonnici staqsa x'se jiġri mill- ftehim ma' l-Italja.

Donnu ried jimplika li ladarba mexjin lejn free trade zone ma' l-Unjoni Ewropea, ma' l-Italja m'hu se jiġri xejn iktar.

L- ewwelnett tajjeb li wieħed jikkwota x'qal l-ambaxxatur Taljan dan l-aħħar anke meta kellu laqgħa miegħi - u m'iniex qed nikkwota x'qal lili privatament imma x'qal anke fil-ġurnali lokali - fejn qal li huwa jawgura li l-cooperation agreement bejn Malta u l-Italja jitjieb fuq livell kwalitattiv.

Apparti minn hekk, tajjeb li wieħed jgħid li f'taħdidiet li l- Gvern Malti kellu mal-Gvern Taljan il-Viċi Prim Ministru kien qal lill- ministru ta' l-affarijiet barranin Taljan Dini li billi dan il-ftehim ma' l- Italja jintemm fis-sena 2000, u billi n-negozjati jieħdu fit-tul, ikun importanti jekk dawn in-negozjati jibdew kmieni kemm jista' jkun. ir- risposta tal-Ministru Dini - u dan huwa minuted fl-official minutes tal- laqgħat li kellhom - ma kenitx ''le'', imma qallu biss li minkejja li l- fondi tal-kooperazzjoni esterna Taljana tnaqqsu, huwa kien se jara kif se jagħmel biex iġib flus għal Malta,

"...considering the importance of maintaining close and most friendly relations with Malta.".

GĦalhekk m'għandniex noqogħdu niġu hawnhekk inbeżżgħu bil-babaw u nitkellmu b'dan il-mod allarmist.

Meta ngħidu li għax qegħdin on a free trade agreement allura l-kooperazzjoni bilaterali tagħna ma' pajjiżi oħrajn se tispiċċa, naħseb li nkunu qegħdin verament nimmislijdjaw lill-Kamra.

Sur President, il-Partit Nazzjonalista għandu jbiddel il-kritika tiegħu fuq il-kwestjoni tas-sħubija.

Jien m'iniex se ngħidilhom biex ibiddlu l- fehma tagħhom, għax jekk dawn għandhom their mind set f'dan ir-rigward żgur li m'iniex se nkun jien li nġegħelhom ibiddluh, imma l-argument tagħhom iridu jbiddluh darba għal dejjem.

Dawn sa ftit ilu kienu qed jagħtu l- impressjoni li kieku baqgħu huma fil-gvern, illum jew għada konna se nkunu msieħba ġodda fl-Unjoni Ewropea.

Pero' kemm Pauline Green kif ukoll Maren Gunther - li hija ta' tendenza tal-lemin - u li t-tnejn kienu għal żjara f'Malta qalulna ċar u tond li s-sħubija għall-ebda pajjiż applikant m'hi se sseħħ qabel is-sena 2003 jew 2004.

Issa għalfejn qed ngħid dan kollu?

Għaliex hemm aspett tal-free trade agreement li aħna rridu nagħmlu ma' l- Unjoni Ewropea li tan-naħa l-oħra jinjorawh biex joħolqu l-firda meta suppost li jafu li dan joffri bażi għal kunsens dwar il-politika barranija ta' pajjiżna.

X'inhuwa dan il-punt?

Il-punt huwa li n-negozjati tal-free trade agreement se jiġu konklużi qabel ma jibda t-tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea u aħna qed nagħmluha ċara li l-free trade agreement huwa intiż biex iħalli l-bieb miftuħ beraħ għal kwalunkwe amministrazzjoni oħra, kemm Laburista u kemm Nazzjonalista, li tiddeċiedi hi kemm għandhom ikunu profondi, mifruxa u intensi r-relazzjonijiet ma' l-Unjoni Ewropea.

Jiġifieri aħna ma qed nagħlqu l-bieb għal ħadd, aħna ma qed nagħmlu sarima u ktajjen madwar ħadd, anzi qed ngħidu li se ninnegozjaw free trade agreement ma' l-Unjoni Ewropea mingħajr ma nieħdu deċiżjoni li torbot il- ġejjieni li jista' jirrita lil gvern futur, ikun xi jkun l-orjentament politiku tiegħu.

Sur President, in-Nazzjonalisti din ma jgħiduhiex għaliex jafu li jkunu qed iċekknu l-flessibbilta' li din il-proposta toffri jekk huma jwarrbuha.

Ovvjament jekk min-naħa l-oħra huma jagħtuha l-importanza li tixirqilha, ikunu qed juru lill-poplu kemm hija option attraenti, flessibbli u intelliġenti dik li qed jipproponi l-Gvern Laburista jiġifieri ta' free trade agreement ma' l-Unjoni Ewropea.

Nerġa' ngħid li dan l-aħħar l-Onor.

Louis Galea f'dibattitu ieħor li kellna qal li l-Partit Nazzjonalista għamel żball wieħed meta kien fil-gvern, dak li ma fissirx tajjeb x'kienu l- vantaġġi ta' sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk naqbel miegħu, għax il- Partit Nazzjonalista ma rnexxielu jikkonvinċi lil ħadd u dan ħareġ ċar minn kif ivvota l-elettorat f'Ottubru ta' l-1996.

Li rrid ngħid hu li jekk il- Gvern Nazzjonalista naqas dakinhar fil-mod kif spjega u kif artikola l- argumenti fuq l-Unjoni Ewropea, illum żgur li mhux se jirbaħ votanti u sympathisers ġodda b'dak il-leaflet li bagħat fid-djar.

Dan il-leaflet jien diġa' sejjaħtlu wieħed infantili u nerġa' nsejjaħlu infantili għaliex fih spikka dak li ma ntqalx aktar milli dak li ntqal, Sur President.

Meta inti tpinġi xenarju fejn kollox huwa ward u żahar u lanqas ikollok id-diċenza li tipprova ssemmi xi aspetti negattivi, allura mbagħad ħadd ma jibda jemmnek.

U dawn x'qalu f'dan il-fuljett, Sur President?

Qalu li jekk nidħlu fl- Unjoni Ewropea se nkabbru l-investiment, se nsaħħu lill-industrija, se jgawdu l-aktar in-negozji ż-żgħar - issa dawn l-iktar li se jkunu miftuħin għall-kompetizzjoni - il-bdiewa u s-sajjieda se jgawdu suq kbir - donnu s- suq Ewropew qed jistenna lill-bdiewa u s-sajjieda Maltin - u l-prezzijiet ikunu garantiti.

Anzi qalulna li t-turist isibha iktar faċli biex jiġi Malta.

Mela sieħbi l-Onor.

Karmenu Vella m'għandux option oħra ħlief dik ta' membership fl-Unjoni Ewropea għaliex b'hekk ikun jista' jġib ħafna aktar turisti lejn pajjiżna!

Qalulna li jkollna għajnuna għat-tarznari u ma jkunx hawn qgħad.

Issa dan minkejja l-fatt li fl-Unjoni Ewropea, bl- eċċezzjoni tal-Lussemburgu u forsi ta' xi pajjiż ieħor, hemm qgħad strutturali li huwa ferm u ferm ogħla mill-qgħad li għandna f'pajjiżna llum.

Qalulna li mhux veru li nimtlew bl-Isqallin, mhux veru li jogħlew il- prezzijiet tal-proprjeta', mhux veru li jiġu ħafna negozjanti barranin u mhux veru li tispiċċa l-kaċċa.

Imma l-aspetti reali ta' l-impatt tas- sħubija ma kellhomx id-diċenza li jsemmuhom, Sur President.

Sur President, niġi issa għall-kwestjoni tal-banek li bilfors irrid norbot magħha xi kummenti li saru anke fil-kontest tad-dibattitu fuq il- free trade area.

Meta kien qed jagħlaq l-intervent tiegħu l-Onor.

Bonnici qal li l-free trade area tant mhux se tkun beneficial daqs is-sħubija fl- Unjoni Ewropea, li għal dawk li huma fondi għar-ristrutturizzazzjoni ta' l- industrija se jkollna niddependu kompletament fuq il-poplu Malti.

Dan mhux minnu.

Jekk naraw x'se jiġri proprju din is-sena nsibu li se niddependu fuq parti mill-qligħ li se jagħmel il-Gvern fuq mill- privatizzazzjoni ta' l-MIA u tal-Maltacom u parti oħra tiġi mill-fondi tal- fourth financial protocol ta' l-Unjoni Ewropea li diġa' għamilnieha ċara li parti sostanzjali minnhom se jmorru espressament sabiex jgħinu r- ristrutturazzjoni ta' l-industrija Maltija.

Imma l-Onor.

Bonnici qed jinsa, inessi jew qed iwarrab apposta dawn l-argumenti.

U għalhekk naħseb li nkunu qed nimmislijdjaw lill-Kamra meta nitkellmu b'dan il-mod u nxejnu u nwarrbu realtajiet u fatti li huma diġa' dikjarazzjonijiet pubbliċi tal- Gvern u allura suppost li l-Oppożizzjoni tafhom daqsna għax diġa' kkummentajna dwarhom.

Sur President, l-Onor.

Bonnici qalilna wkoll li minħabba din it-taxxa issa se jibda jkollna heavy bank charges.

Jien ngħid li llum qed ngħixu fi klima ta' kompetizzjoni; spiċċa ż-żmien li għandek biss żewġ banek ewlenin.

Illum hawn ukoll bank Ingliż, li fetaħ taħt l-Amministrazzjoni l-oħra imma espanda b'ritmu mgħaġġel ħafna taħt din l-Amministrazzjoni, li daħal fir-retail business, u qed ikun hemm kompetizzjoni bejnu u bejn iż-żewġ banek l-oħra f'diversi oqsma, fosthom fejn jidħol self.

Jien ngħid li meta jkun hemm healthy competition fis-settur bankarju, sakemm tkun a level playing field competition, ħadd mill-banek ma jista' jaffordja li jiggoffa, għaliex ikun qed jagħmel dan għad-detriment mhux tas-settur bankarju imma għad-detriment tal-market share tiegħu stess.

Niġi issa għal xi kummenti inġusti ħafna li saru dwar il-Bank Ċentrali u l-Gvernatur tal-Bank Ċentrali.

L-ewwelnett il-bieraħ saret l-akkuża li l- Gvernatur tal-Bank Ċentrali ġieli ma jkunx prudenti f'dak li jgħid u ġieli jkun politically biased.

Jien nistieden lill-Oppożizzjoni biex issemmilna l- event li fiha l-Gvernatur tal-Bank Ċentrali ħa xi pożizzjoni biased.

Jien fittixt cuttings mid-diskorsi tiegħu u sibt wieħed li l-Oppożizzjoni setgħet interpretatu bħala biased imma li, fil-fehma tiegħi, ma kien biased xejn.

Darba minnhom dan għamel diskors fejn qal li l-miżuri li ħa l-Gvern qed jaħdmu.

Mela l-Gvernatur għandu jikkritika biss dak li jkun sejjer ħażin?

U jekk il-Gvernatur jara ċerti sinjali pożittivi m'għandux l-obbligu - l-obbligu u mhux id-dritt - li jikkummenta?

U l-figuri ta' l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena wrew li l-kumment tiegħu kien wieħed ġustifikat u li kien qed jitkellem fuq fatti u mhux fuq politika.

Biss lili ma jirriżultalix li l-Gvernatur tal-Bank Ċentrali kemm ilu Gvernatur qatt indaħal fil-politika jew qatt għamel xi statements ta' natura partiġjana.

Jiddispjaċini ngħid li jidher li hemm ċerta montatura kontra l-Gvernatur tal-Bank Ċentrali.

Din il-montatura ġejja b'mod sistematiku min-naħa tal- Partit Nazzjonalista u kienet l-aktar riflessa fl-intervent li għamel l- Onor. Tony Abela tal-Partit Nazzjonalista nhar il-Ġimgħa fejn dan għabbieh b'responsabbilta' li m'hijiex tiegħu.

Dan qal li l-Gvernatur tal-Bank Ċentrali suppost li huwa responsabbli għall-immaniġġjar tal-finanzi u għall- qagħda finanzjarja tal-pajjiż.

Jekk fhimt sew dan anke implika li għandu jkun hemm ir-riżenja tal-Gvernatur tal-Bank Ċentrali.

Sur President, dawn huma affarijiet serji ħafna.

Fl-imgħoddi kien hemm okkażjonijiet fejn aħna ma qbilniex ma' l-istatements li saru minn diversi gvernaturi imma qatt ma ħriġna nattakkaw lill-gvernaturi pubblikament, anzi dejjem użajna ċerta prudenza għax dejjem ħassejna li kellna nġibu rispett jekk mhux lill- individwu nnifsu għallinqas lill-istituzzjoni bħala istituzzjoni awtonoma.

L-Onor.

Bonnici m'għandux joqgħod jgħid li l-Bank Ċentrali qed jagħmel kalkoli żbaljati.

Kalkoli żbaljati għax il-Bank Ċentrali qed juża metodoloġija li lilu ma ddoqqlux għal widnejh?

Li ma jaqbilx mal- metodoloġija għandu kull dritt, imma li jgħid li l-Bank Ċentrali qed ikun żbaljat, naħseb li hija allegazzjoni serja ħafna min-naħa ta' l- Oppożizzjoni.

Sur President, il-bieraħ qam ukoll l-argument dwar il-monetary policy tal- Bank Ċentrali.

Intqal li l-Bank Ċentrali qed ikun iebes wisq u jista' jirrilaxxa xi ftit fl-imgħaxijiet.

Jien stess, bħala Ministru tal-Finanzi u Kummerċ, nara l-lok li forsi jista' jkun hemm attitudni daqsxejn aktar liberali fl-applikazzjoni tar-rati ta' l-imgħaxijiet mill-Bank Ċentrali, biss mhux se nindaħal lill-Bank Ċentrali fl-operat tiegħu.

Inkella x'tiswa l-awtonomija?

Inkella din tkun qiegħda hemmhekk biss għall-apparenza.

It- tieni nett nifhem ukoll it-thinking tal-Bank Ċentrali li qed jieħu din il- miżura, għalkemm jien ma naqbilx magħha mija fil-mija.

It-thinking prinċipali huwa li jissalvagwardja s-saħħa tal-lira Maltija.

Il-Bank Ċentrali huwa tal-fehma li s-saħħa tal-lira Maltija timpinġi b'mod dirett fuq żewġ areas li jistgħu jkunu problematiċi għal pajjiżna, jiġifieri l- inflazzjoni u d-deficit fil-qasam tal-bilanċ tal-pagamenti.

Sur President, fuq il-kwestjoni tal-Bank Ċentrali nixtieq inqajjem punt ieħor .

Dan l-aħħar waqt konferenza tal-Bank Ċentrali tkellem uffiċjal għoli tal-Bank Ċentrali Ingliż li qal li huma jagħmlu kollox fil-miftuħ u li huma jippubblikaw il-minuti tal-laqgħat tal-monetary committee u saħansitra juru kif ikunu vvotaw in-nies fil-monetary committee.

Fil-fatt veru li jiġri hekk fil-Bank Ċentrali Ingliż, imma dan ma jfissirx li din hija xi norma li għandha tiġi applikata b'mod kategoriku minn kulħadd bla ebda riżervi.

Jien illum m'iniex se nikkwota xi politiku Malti biex forsi niddefendu lill-Gvernatur tal-Bank Ċentrali imma se nikkwota lil Wim Dusenberg, li huwa d-designated president tal-bank ċentrali Ewropew għall- futur li dan l-aħħar ġie kkwotat mill-Financial Times ta' Londra li waqt li kien qed jitkellem fil-confirmation hearing tiegħu qal li ma jaqbilx mal- fatt li l-Bank of England qiegħed jippubblika l-ħidma tal-monetary committee tiegħu għaliex dan jista' jkollu effetti ta' inċertezza fis-suq u jista' jwassal anke għal ċertu over-valuation ta' l-isterlina.

Huwa qal li l-fatt li d-deliberations tal-Bank Ċentrali jiġu ppubblikati jista' joħloq diffikultajiet u qasmiet ġodda fil-public perception ta' l-operat tal-Bank Ċentrali nnifsu.

Huwa semma wkoll id-dubji tiegħu dwar il-fatt li l-US federal reserve timxi fuq l-politika li tippubblika l-minuti.

Issa jien ma rrid lil ħadd li jifhimni jew jinterpretani li qed ngħid lill-Bank Ċentrali biex ma jippubblikax il-minuti tal-kumitat tiegħu.

Jekk il-Bank Ċentrali huwa awtonomu, jien żgur li m'iniex se nindaħallu jekk jippubblikax il-minuti tiegħu jew le.

Imma jien ma naħsibx li għandna ngħaġġlu u sempliċement nieħdu bħala vanġelu dak li qal uffiċjal tal-Bank of England.

Wara kollox il-Bank Ċentrali ilu awtonomu mill-1994, ilu bil- monetary committee għal mill-inqas dawn l-aħħar erbgħa jew ħames snin, u ma nafx li qatt kien hemm xi sejħa pubblika min-naħa tad-diriġenti tal-Partit Nazzjonalista meta kienu fil-gvern biex il-Bank Ċentrali jibda jippubblika l-minuti tal-monetary committee tiegħu.

Nieqaf hawn fuq dan il-punt ħalli ħadd ma jaħseb li qed inħeġġeġ lill-Bank Ċentrali biex ma jippubblikax l- affarijiet tiegħu.

Kulma rrid ngħid hu li mhux la kemm taqbad u taqta' linja dritta, għax jista' jkollok il-vantaġġi u jista' jkollok anke l- iżvantaġġi jekk inti tippubblika l-proceedings interni tal-monetary committee tal-Bank Ċentrali nnifsu.

Sur President, l-aħħar rimarka li rrid nagħmel hi li nixtieq li l- Oppożizzjoni tkun inqas personali fil-kritika li tagħmel lill-Bank Ċentrali.

Kif imxew mal-Gvernatur meta kienu għadhom fil-gvern huma kulħadd jaf.

Kienu ġabuh f'sitwazzjoni li ġiegħluh imur għal early retirement.

Għaliex għandna nagħmlu dawn l-attakki personali fuq persuna f'kariga daqshekk importanti meta qed tmexxi istituzzjoni daqstant serja u importanti għall-pajjiż to the best of his ability?

Sur President, nixtieq nagħlaq b'osservazzjoni fuq dak li qal l-Onor.

Bonnici l-bieraħ fuq il-qasam tal-manifattura.

Jien bl-ebda mod ma rrid nagħti l-impressjoni li fil-qasam tal-manifattura miexi ward u żahar, imma rrid nissolleva l-fatt li s-sitwazzjoni fil-qasam tal-manifattura lanqas hija kollha ċpar u dlam, kif ipprova jpinġiha l-Onor.

Bonnici l-bieraħ.

Dan qal li jiena qarraqt bil-Kamra għax għidt li l-manifattura bħala percentage tal-GDP naqset f'dawn l-aħħar għaxar snin u li jien ma kellix id- diċenza ngħid li din naqset in real terms.

Ħalli nħarsu lejn is-settur tal- manifattura u naraw x'ġara fl-1997.

Veru li, in real terms bħala contribution għall-GDP, iċ-ċifra tal-manifattura niżlet naqas minn Lm257.76 miljun fl-1996 għal Lm254.6 miljun fl-1997, jiġifieri kien hemm a slight decline ta' ¥3.1 miljun.

Din id-decline kienet dovuta għal sub-sector partikolari, dak ta' l-electrical machinery, jiġifieri ma kenitx xi ħaġa mifruxa fis-settur industrijali kollu.

Jekk naraw l-employment levels insibu li dawn baqgħu hovering fl-area ta' 30,000 persuna fis-settur tal- manifattura.

Ma kien hemm l-ebda down-trend drammatiku.

Mhux talli hekk, talli filwaqt li fl-1996 t-telfien ta' l-impjiegi fil-manifattura kien ta' 874, fl-1997 kien ta' 228.

L-aħħar statistika available għall-1997, li ġiet compiled mid-Dipartiment ta' l-Industrija abbażi ta' survey estensiv fil-qasam tal-manifattura, turi li s-setturi kollha tal-manifattura rreġistraw livelli ogħla ta' bejgħ milli kellhom qabel, b'żewġ eċċezzjonijiet, il-paper and printing - li jirrifletti ċerti diffikultajiet li jeżistu bħalissa fil-qasam internazzjonali ta' l-istampar - u l- machinery li huwa marbut l-aktar mas-semi-conductor market.

La qed insemmi s-semi-conductor market tajjeb li wieħed jgħid li filwaqt li f'dan is- settur kien hemm ċertu down-turn, il-ħsieb huwa li l-pjanijiet li hemm għal investimenti kapitali ġodda f'pajjiżna jitwettqu.

Dan ovvjament huwa ta' awgurju għal ġejjieni aħjar anke f'dan is-sub-sector importanti ħafna għall- ekonomija tal-pajjiż.

Biex inkunu għidna kollox irridu nsemmu wkoll is-sub sectors li marru tajjeb.

Fuq dawnkien hemm is-sub-sector ta' l-ikel, tat-tessuti, taż- żraben, tal-clothing, tal-metals u anke tas-setturi mixxellanji.

Apparti minn hekk, setturi oħrajn irreġistraw żieda notevoli f'local sales.

Qed ngħid dan għax, kif għidt, il-bieraħ kien hemm min ipprova jagħti l- impressjoni li kien hemm slump fil-bejgħ lokali fis-setturi kollha.

Sur President, is-setturi li wrew żieda fil-local sales kienu dawk ta' l-ikel, il-beverages, it-tabakk, l-għamara, il-kimika, il-metall u anke l-machinery sectors.

Biex nagħlaq ikun tajjeb li nagħti l-aħħar indikatur ekonomiku li juri li l-average weekly sales, l-average weekly earnings u l-average weekly domestic exports per employee fl-1997 kollha kienu aħjar milli kienu fl- 1996.

L-average weekly sales per employee fil-qasam tal-manifattura fl-1996 kien ta' Lm679.65 waqt li fl-1997 kien ta' Lm696.81.

L-average weekly earnings per employee żdiedu wkoll minn Lm89.39 għal Lm92.46 u l-average weekly domestic exports per employee minn Lm504.79 telgħu għal Lm507.65.

Sur President, jien m'iniex xi wieħed li nħobb nikkwota ħafna figuri, imma fiċ-ċirkostanzi ħassejt li kelli nikkwotahom.

L-Onor.

Bonnici l-bieraħ tkellem fuq drop li kien hemm fil-valur u fil-kontribut tal-qasam tal- manifattura u pinġa stampa sewda għall-aħħar meta fil-fatt is-sitwazzjoni, għalkemm daqsxejn kawta, żgur li m'hijiex allarmanti, negattiva u pessimista kif pinġieha hu.

Jien xorta waħda nħoss li jekk l-industrija trid tikkompeti, trid timmodernizza ruħha.

Huwa importanti li din tirristrutturizza ruħha fis-snin li ġejjin jekk trid tilqa' l-isfidi u l- opportunitajiet tal-ġejjieni.

Huwa proprju għalhekk li l-Gvern qed jieħu l- miżuri li qed jieħu.

Il-Gvern mhux biss jikkonsulta mas-settur privat imma jagħmel ukoll a consensus building ħalli niżguraw li l-għanijiet tagħna jkunu l-għanijiet tas-settur privat u li dawn l-għanijiet nilħquhom u nilħquhom flimkien.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jagħmel taxxa li tinġabar darba ta' 15% fuq il- profitti ta' Banek Kummerċjali" jkun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MADAM SPEAKER: Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 60, id-division tittieħed fil-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SERVIZZI TAT-TURIŻMU GĦAL MALTA

MALTA TOURISM SERVICES BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Anġlu Farrugia, Viċi President tal-Kumitati, jippresjedi.

Klawsola 2 - Tifsir.

Clause 2 - Interpretation.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

KARMENU VELLA (Ministru tat-Turiżmu u s-Self-Employed): Sur President, għandi emenda għal klawsola 2 biex jinbidel l-isem ta' l- awtorita' minn "Awtorita' Nazzjonali tat-Turiżmu" għal "Awtorita' tat- Turiżmu ta' Malta".

Qed nipproponu wkoll tibdil fit-tifsira ta' hostel.

GĦalhekk, Mr. Chairman inressaq din l-emenda:

"A" Il-klawsola 2 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) fit-tifsira ta' "l-Awtorita'", fit-test Malti tagħha, minflok il- kliem "l-Awtorita' Nazzjonali tat-Turiżmu" għandhom jidħlu l-kliem "l- Awtorita' tat-Turiżmu ta' Malta"; u

(b) fit-tifsira ta' "hostel", minflok il-kliem "ta' standard inqas minn dawk li normalment jingħata f'guest house;" għandhom jidħlu l- kliem "ta' standard bażiku;".

"A" Clause 2 shall be amended as follows:

(a) in the definition of "l-Awtorita'", in the Maltese text thereof, for the words "l-Awtorita' Nazzjonali tat-Turiżmu" there shall be substituted the words "l-Awtorita' tat-Turiżmu ta' Malta"; and

(b) in the definition of "hostel", for the words "of a standard lower than that usually required in a guest house" there shall be substituted the words "of a basic standard".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Rimarki?

L-Onor.

Refalo.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Mr. Chairman, irrid infakkar lill-Kamra u lil kull min qiegħed jismagħna li dwar dan l-abbozz ta' liġi hemm qbil fil-prinċipju miż-żewġ naħat tal-Kamra tant li meta l-Ministru ressaq dan l-abbozz għat- Tieni Qari kont jiena stess li ssekondajtu, kemm personalment kif ukoll għan-nom ta' l-Oppożizzjoni.

L-intenzjoni hija li jkollna leġislazzjoni dejjiema dwar it-turiżmu, leġislazzjoni li tkun maqbula, li tkun pro-attiva u fuq kollox effettiva.

Aħna rridu li jkollna liġi li ssewwi n-nuqqasijiet fil-leġislazzjoni attwali.

Kif kellna okkażjoni ngħidu qabel, il-pajjiż jiddependi ħafna minn din l- industrija iżda sfortunatament dejjem ikun hemm minoranza li tara x'tagħmel biex tħassar u ttellef il-fama tal-pajjiż u anke x-xogħol siewi li jsir mill-maġġoranza ta' l-operaturi f'dan il-qasam.

Irrid infakkar, Sur President, li fuq materja ta' turiżmu m'hawnx ġlied jew battibekki, imma kemm jista' jkun wieħed għandu jipprova jsib l-aħjar soluzzjonijiet.

Irrid ukoll nirringrazzja lill-Ministru pubblikament ħalli fiż-żmien li għadda bejn id-diskussjoni fuq it-Tieni Qari u llum kien hemm skambji ta' ideat u anke laqgħat fil-ministeru kif ukoll korrispondenza dwar dan l-abbozz ta' liġi.

Mill-emendi li tawni ndunajt ukoll li ttieħdu u in konsiderazzjoni ħafna mill-ideat u l-proposti li saru minn din in-naħa tal-Kamra u saru bl-iktar mod skjett u b'intenzjonijiet serji għall-vantaġġ tat-turiżmu.

Ladarba hawnhekk qed nitkellmu fuq interpretation clauses, nixtieq nissolleva żewġ punti oħra.

Ġieli jkun hemm xi kelma jew frażi li meta tinqaleb bil-Malti ma tiġix tagħmel ħafna sens jew għaliex it-traduttur ma jkunx fehem eżattament dak li ried jgħid il-Ministru u l-Parlament jew għax kultant ikun ħafna aktar għaqli li wieħed iżomm il-kelma fil-lingwa oriġinali tagħha.

Fil-fatt f'din il-parti stess qed nużaw il-kliem "guest house", "marketing and promotion" u "product planning" li ħallejniehom bl- Ingliż.

Jien irrid nagħmel riferenza għall-frażi "destination management company" u li għaliha t-translator uża l-kliem "kumpannija li tidderieġi d- destinazzjoni".

Jien ma naħsibx li b'hekk ġiet tfisser dak li għandha tfisser f'din il-liġi.

Min jaqra din il-frażi mingħajr ma jkun jaf xejn dwarha jispiċċa jaħseb li din tkun xi soċjeta' li għandha f'idejha t- tmexxija tar-resort ta' Malta kollha.

Jien lill-Ministru nissuġġerilu li minflok il-kliem "kumpannija li tidderieġi d-destinazzjoni" nagħmlu kif sar f'diversi subklawsoli oħra f'din il-klawsola u nħalluha bl-Ingliż, jiġifieri "destination management company".

Nixtieq ukoll nistaqsi jekk min ikollu liċenzja biex jopera bħala destination management company jistax ikollu anke liċenzja għall-incoming u outgoing tourism.

Din hija mistoqsija li jien kont qajjimt fit-Tieni Qari ta' dan l-abbozz ta' liġi imma ma jirriżultalix li s'issa kien hemm xi dikjarazzjoni uffiċjali dwarha.

Nittama li jkollna risposta fuq dan il- punt.

Nixtieq nissolleva xi punti oħrajn.

Waħda mill-affarijiet li tiddistingwi bejn lukanda u guest house hija n-numru ta' kmamar.

Guest house m'għandux ikollha inqas minn ħamest ikmamar u lukanda m'għandux ikollha inqas minn għaxart ikmamar.

Issa jien naħseb li jekk verament irridu naġġornaw ruħna għaż-żmenijiet tal-lum, ir-riferenza għall-kmamar tista' titneħħa.

Dawk il-parametri huma ftit outdated.

Sur President, jien għidt li nixtieq li din tkun liġi effettiva.

Fil- laqgħat li kelli mal-Ministru u ma' l-esperti tiegħu kont għamilt suġġeriment dwar id-definizzjoni ta' "turist", pero' jidher li s- suġġeriment ma ntlaqax.

Id-definizzjoni ta' turisti aċċettata kullimkien hi li dan huwa persuna li ma jkunx ta' nazzjonalita' ta' dak in-nazzjon fejn ikun qiegħed iżur post għal 24 siegħa.

Jien bl-ebda mod ma qiegħed nissuġġerixxi li Malta għandha taqbad u tibdel id-definizzjoni internazzjonali ta' turist, pero' rrid inkun żgur li jekk jiġi, per eżempju, Malti tal-Kanada li għad għandu passaport Malti imma jgħix il- Kanada, dan ikun jista' juża din il-liġi a vantaġġ tiegħu fil-każ li xi ħadd jonqos milli jipprovdi s-servizz jew inkella jonqos mill-kuntratt tiegħu.

Dan għandu jsir b'emenda jew inkella b'dikjarazzjoni univoka tal- Ministru.

Jekk hemm bżonn, jikkonsulta lill-esperti tiegħu.

Dan l-abbozz ta' liġi qiegħed hemm biex jirregola t-turiżmu, pero' qiegħed hemm ukoll biex iħares lill-konsumatur minn xi abbużi minn operaturi fil-qasam turistiku.

Diġa' nafu li fl-Ewropa hemm it-travel package directive li permezz tiegħu kull min jixtri pakkett u jmur fu kwalunkwe destinazzjoni, anke jekk mhux fl-Ewropa, dan ikun salvagwardat u mħares mill-provvedimenti u mill-kondizzjonijiet kollha.

Anke jekk ikun Malti b'passaport Malti li jixtri pakkett turistiku mill- Ġermanja għal Malta, dak ikun protett taħt it-travel package directive.

Allura jien nixtieq inkun naf jekk Malti li joqgħod Ħal Qormi u jmur jagħmel ħmistax-il ġurnata f'lukanda f'Għawdex, jew Għawdxi li joqgħod ix- Xewkija jmur jagħmel ħmistax-il ġurnata f'lukanda f'San Ġiljan, jew inkella bniedem b'passaport Malti li jgħix il-Kanada li jiġi hawn Malta ikunx skond din il-liġi.

Jekk huma protetti jien naċċetta l-kelma ta' min jgħidli li huma protetti u ma nitkellimx iktar dwar dan il-punt.

Issa nħalli lill-Ministru biex jikkummenta dwar il-punti li semmejt jien, jiġifieri dwar in-numru ta' kmamar fil-lukandi u guesthouses; jekk hux aħjar nużaw il-kliem bl-Ingliż flok il-frażi "kumpannija li tidderiġi d- destinazzjoni", kif ukoll jikkonferma li huwa possibbli li kumpannija jista' jkollha liċenzja kemm ta' destination management company kif ukoll għal outgoing u incoming tourism.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru Vella.

ONOR.

KARMENU VELLA: Mr Chairman, naqbel ma' ħafna minn dak li ntqal, speċjalment fuq il-kwestjoni jekk għandniex inħallu l-kliem bl-Ingliż jew nipprovaw nittraduċuh litteralment għall-Malti li kultant ma jagħmilx sens.

Bħalma ħallejna bl-Ingliż il-kliem "guesthouse" u "hostel", ma jidhirlix li ma nistgħux inħallu wkoll "destination management company" bl-Ingliż, speċjalment meta dawn huma magħrufin biżżejjed b'dan it-titlu, għaliex jekk tagħmilha "kumpannija li tidderiġi d-destinazzjoni" kważi lanqas ħadd ma jifhem fuqhiex qed nitkellmu.

Jiġifieri ma' l-emendi li għamilna nistgħu nżidu emenda f'dan is-sens ukoll.

Dwar il-mistoqsija jekk il-liċenzja tad-DMCs tkoprix l-incoming u l- outgoing tourism, irrid ngħid li fil-fatt illum għandna operaturi li diġa` qed joperaw l-incoming and outgoing tourism u qed jagħmlu wkoll xogħol ta' DMCs.

Pero' fil-liġi, jekk m'iniex sejjer żball, hemm liċenzji separati għal dan it-tip ta' operazzjonijiet.

Jiġifieri anke hawnhekk se jkun hemm titjib.

Jien naħseb li nistgħu nirranġaw ukoll il-kwestjoni tal- klassifikazzjoni tal-lukandi u guesthouses skond in-numru ta' kmamar li jkollhom.

Se mai dan il-kriterju għandu jitħalla f'idejn it-Tourism Authority meta tiġi biex tagħti l-liċenzja.

Fuq id-definizzjoni ta' turist, għalkemm din iddiskutejnieha f'laqgħa li kellna l-ministeru fejn kien preżenti anke l-Onor.

Refalo, minn parir legali li ngħata rriżulta li l-kelma "turist" għandha definizzjoni internazzjonali li mhux għal kemm naqbdu u nibdluha.

Pero' nifhem il- preokkupazzjoni ta' l-Onor.

Refalo, jekk Malti tal-Kanada li jmur f'hotel għandux l-istess drittijiet ta' turist ieħor li juża l-istess hotel.

Jien ngħid li għandu l-istess drittijiet għalkemm mhux bilfors joħorġu minn din il-liġi.

Jekk fl-istess hotel hemm turist u hemm Malti - m'hemmx għalfejn ikun Malti tal-Kanada, jista' jkun Malti minn Malta - li mar jagħmel weekend hemmhekk, dik il-hotel għandha l-istess obbligazzjoni lejn it- turist u lejn il-Malti ladarba dawn se jħallsu għal dak is-servizz.

Il- Malti għandu dritt għall-istess standards u għall-istess servizz, anzi jien ngħid li f'każ li ma jiġix moqdi sew, il-Malti kważi għandu iktar redress bħala konsumatur taħt l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur.

Barra minn hekk, meta t-Tourism Authority tagħti liċenzja lil hotel, din ma toqgħodx tara jekk is-servizz hux qed jixtrih turist jew inkella Malti, l-aqwa li l- istandards jinżammu.

Per eżempju, fix-shoulder months jew il-winter months ħafna drabi jiġu riklamati weekend breaks għall-Maltin u dawk il-Maltin għandhom dritt li jieħdu l-istess servizz li jieħu turisti ladarba qed iħallsu għalih, allavolja m'humiex turisti.

Ma nistgħux ngħodduhom bħala turisti għax marru jużaw hotel, pero' ma jfissirx li għax huma Maltin m'għandux ikollhom redress jekk is-servizz li jieħdu f'dik il-hotel ma jkunx tajjeb.

Anke fir-rigward tal-ftit internal tourism li għandna, jiġifieri jekk Maltin imorru f'lukandi jew farmhouses f'Għawdex bil- kondizzjoni li jkun hemm it-tali servizz, ngħidu aħna pool u television, u dawn l-affarijiet ma jsibuhomx, ma jfissirx li għax m'humiex turisti imma huma Maltin ma jistgħux jieħdu redress fuq breach ta' kondizzjonijiet kontra min krielhom il-farmhouse.

Għalhekk filwaqt li naqbel ma' l-Onor.

Refalo li għandna nħallu l-frażi "destination management company" bl-Ingliż anke fit-test Malti u naqbel miegħu li d-definizzjoni ta' guesthouse m'għandhiex tkun marbuta man-numru ta' kmamar, ma naqbilx li d-definizzjoni ta' "turist" għandha tinbidel għax hija definizzjoni internazzjonali.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, l-ewwel ħaġa li rrid ngħid hija li bl-ebda mod ma rrid inċaqlaq jew nivvinta xi definizzjoni Maltija għal "turist" li tkun differenti minn dik internazzjonali.

Anzi dik inħalliha barra mid-dibattitu tagħna.

Jien li nixtieq inkun naf - u din ma qalhiex il-Ministru - huwa jekk għaliex bniedem Malti li jinqeda ħażin f'ambjent jew stabbiliment turistiku m'għandux ikollu l-istess rimedji li għandu barrani.

Il-Ministru qal li l-Malti għandu aktar redress permezz tal-liġi li tipproteġi lill-konsumatur.

Jien jiddispjaċini ngħid lill- Ministru li dan mhux minnu għaliex l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur m'huwiex għall-Maltin, imma għall-konsumaturi kollha; japplika għal providers of services Maltin, fis-sens li qegħdin Malta, imma l-konsumaturi jistgħu jkunu barranin ukoll.

GĦalkemm, nerġa' ngħid, jien ma rridx inbiddel id-definizzjoni internazzjonali ta' turist, irrid l-assigurazzjoni mingħand il-gvern illum li din il-liġi li qiegħda hemm biex tirregola s- servizzi tat-turiżmu se tagħti l-istess protezzjoni liċ-ċittadin Malti daqskemm tagħti lil Olandiż, Taljan, Franċiż u Ingliż.

Jekk ikolli din l- assigurazzjoni jien ma ngħidx kelma oħra dwar dan, lanqas emenda ma nipprova nissuġġerixxi għaliex noqgħod fuq il-kelma tal-Ministru.

Imma mhux argument li tgħid li l-Malti għandu liġijiet oħra li jipproteġih għaliex il-Malti m'għandux liġijiet oħra li m'għandux il-barrani.

Jien irrid nissalvagwarda li l-Malti jkollu l-istess drittijiet bħalma għandu l- barrani, sew f'din il-liġi kif ukoll taħt liġijiet oħra.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Vella.

ONOR.

KARMENU VELLA: Mr Chairman, din l-assigurazzjoni lest li nagħtihielu.

Irid ikun altru irresponsabbli biex il-manager ta' l- Enforcement Directorate jgħid li lest li jneħħi l-liċenzja ta' hotel meta ma jingħatax servizz tajjeb f'każ li s-servizz ħażin jingħata lil turist u mhux lil Malti!

Meta l-Enforcement Directorate tat-Tourism Authority qed jesiġi servizz tajjeb mill-premises li hu stess jilliċenzja, is-servizz irid ikun tajjeb, jingħata lil min jingħata.

Jekk l-Enforcement Directorate jirċievi lment mingħand Taljan, Ingliż, jew Ġermaniż irid jieħu passi fuqu u l-istess irid jagħmel jekk jirċievi lment mingħand Malti allavolja l-Malti mhux turist.

Jiġifieri l-interess tat-Tourism Authority huwa li minn dik il-hotel, minn dak l-istabbiliment, minn dak ir-restaurant jingħata servizz tajjeb, jieħdu min jieħdu.

Jekk restaurant ikklassifikat grade 2 jew grade 3 imorru fih Maltin biss, u s-servizz ikun ħażin illum l-HCEB u għada pitgħada t-Tourism Authority trid tieħu azzjoni allavolja qed jużawh Maltin u mhux turisti.

Jiġifieri nista' nassigurah li jingħata lil min jingħata s-servizz, il-monitoring se jsir fuq l-istandards ta' dawn l-istabbilimenti u fuq is-servizz li jingħata, indipendentement lil min jingħata.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Refalo.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, nagħmluha ċara li l-Ministru qed jikkonfermalna llum f'din il-Kamra li għal dak li għandu x'jaqsam ma' rimedji din il-liġi tagħti rimedji lill-Maltin daqskemm tagħti lill- barranin.

Issa jien se nipprospetta każ ieħor u mhux qed nagħmel hekk bi ksuħat, imma biex nittestja din id-dikjarazzjoni.

Sid ta' dar jew appartament bilfors irid ikollu liċenzja biex jikri lill-barranin, filwaqt li m'għandux bżonn liċenzja biex jikri lill-Maltin, anke għal ġimgħa.

Allura issa min se jsib ruħu f'din is-sitwazzjoni u ma jinqediex tajjeb f'post li m'għandux liċenzja biex jinkera għat-turisti, kif se jkollu r-rimedji taħt din il- liġi?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

KARMENU VELLA: Mr Chairman, din toħroġ anke mid-definizzjoni ta' "guest" li hemm fil-liġi stess li tgħid:

""guest" means a person who is provided with accommodation at a hotel, guest house, hostel, holiday premises, lodging house or house used for the provision of accommodation to tourist or who has such accommodation placed at his disposal in any such place;".

Aħna mhux qed ngħidu li "guest" means a non-Maltese person.

Meta Malti juża dawn il-faċilitajiet, ikun meqjus bħala barrani wkoll.

Jien ma nixtieqx noqgħod intawwal fuq din biex ma neħlux fuq din il-klawsola ...

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Din il-klawsola hija l-iżjed importanti.

ONOR.

KARMENU VELLA: L-Onor.

Refalo qal li l-Att dwar l-Affarijiet tal- Konsumatur ikopri lil kulħadd, imma fil-prattika m'huwiex hekk.

Jekk jien immur l-Ingilterra u ningħata servizz ħażin, suppost li jien kopert bil- liġi tal-konsumatur t'hemmhekk.

Imma jekk fi tlett ijiem jew f'ġimgħa li mort noqgħod l-Ingilterra ħadt servizz ħażin, meta niġi lura Malta kif se nieħu r-rimedju tiegħi through il-liġi tal-konsumatur Ingliża?

L-istess meta jiġi barrani hawn Malta; l-uniku ċans li jkollu biex jieħu rimedju huwa billi jikteb lilna dwar l-ilment tiegħu u mbagħad jibqa' jsegwi l-każ ma' l-operatur tiegħu.

Għalhekk qed tingħata din il-faċilita` lill- barranin.

Malti li jieħu servizz ħażin f'Malta għandu ż-żmien kollu u għandu l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur at his disposal biex ikun jista' jibqa' jipproċedi, filwaqt li Ingliż, Taljan, Franċiż u Germaniż li jkun ġie hawn Malta, għalkemm huwa kopert ukoll, ma jistax jieħu rimedju permezz ta' l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur ta' Malta.

Pero' aħna qed ngħidu li jekk wieħed jagħti servizz ħażin, jagħtih lil min jagħtih, se tittieħed azzjoni kontra tiegħu u jista' jeħel penali u anke jkollu l- liċenzja rtirata.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Michael Refalo.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Ma rridx inkompli nkun persistenti fuq din il-biċċa xogħol, pero' ċertament li ma nistax naqbel ma' l-interpretazzjoni li qed jagħti l-Ministru għall-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur, sew f'Malta kif ukoll barra.

Fil-prattika nafu li turistli jkun l-Ingilterra u jsib ruħu żvantaġġjat minn xi servizz ħażin isibha bi tqila biex juża l- liġijiet Ingliżi meta jkun hemm.

Ma jfissirx li l-liġi Ingliża ma tkoprix dak it-tip ta' ilment.

Ladarba hemm il-possibbilta` huma koperti bil-liġi.

Kieku din il-liġi li qed nagħmlu aħna għandha din il-possibbilta` għall- Maltin kienet tkopri dan it-tip ta' każijiet ukoll, pero' qed naqblu li m'għandhiex.

Għall-eżempju li tajt jien, il-Ministru rrifera għad- definizzjoni ta' "guest".

Qed nitkellmu dwar liġi fil-qasam turistiku li tirregola l-postijiet ta' l-akkommodazzjoni.

Skond il-liġijiet ta' Malta dan it-tip ta' postijiet huma kollha liċenzjati; jekk ma jkunux liċenzjati ma jistgħux jintużaw biex jakkommodaw guests, tkun xi tkun in-nazzjonalita` tagħhom.

Jien ipprospettajt każ li bniedem għandu appartament li ma jkunx liċenzjat biex jakkommoda turisti taħt id-definizzjoni internazzjonali tal- kelma, jiġifieri barrani li jżur Malta għal perjodu ta' iktar minn 24 siegħa, pero' jista' jakkommoda fih Maltin u allura mhux marbut li jkollu liċenzja.

Din l-eventwalita` ma jidhirx li hija koperta b'din il-liġi.

Issa jien m'iniex se nkompli nħaqqaq fuq dan il-punt.

Is-sitwazzjoni li qed nissolleva m'hijiex kwestjoni ta' prinċipju, imma kwestjoni ta' dettall.

Jekk forsi m'hemmx għalfejn tidħol fil-liġi, fil-fehma tiegħi trid tidħol bilfors fir-regolamenti taħt din il-liġi u allura nittama li l-Ministru jieħu ħsieb li meta jiġu abbozzati r-regolamenti taħt din il-liġi din l- eventwalita` tkun koperta wkoll.

Għaliex huwa importanti li meta nitkellmu fuq liġi li tipprovdi għas-servizzi fit-turiżmu - u t-turiżmu huwa l-iprem u l-ogħla qasam ta' servizzi - wieħed irid jieħu eżempju minn dak li jiġi provdut fl-industrija tat-turiżmu.

Nerġa' ngħid, fil-maġġoranza l-kbira l- operaturi fit-turiżmu jaqdu d-dmirijiet tagħhom u joqogħdu għall- kondizzjonijiet, joqogħdu għall-kuntratt li jkunu daħlu għalih, sew mal- klijent kif ukoll ma' l-operatur, pero' hemm dik il-minoranza li rridu nilleġislaw għaliha għaliex dik il-minoranza f'pajjiż żgħir tista' tagħti isem ħażin ħafna lill-maġġoranza kbira li taqdi dmirha tajjeb.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

KARMENU VELLA: Mr Chairman, fuq dan jiddispjaċini ngħid li m'iniex naqbel għar-raġuni prinċipali li aħna m'aħniex hawnhekk biex nagħmlu liġi bbażata fuq l-eċċezzjonijiet.

Jekk hemm flat liċenzjat biex jinkera għall- holidays ...

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mhux liċenzjat.

ONOR.

KARMENU VELLA: Le, ħalli nagħti eżempju.

Fil-każ ta' flat li għandu liċenzja biex jinkera għall-holidays, mhux bħal hotel, ma jagħmilx differenza jekk idaħħalx Malti jew turist.

Pero' jekk l-intenzjoni tkun li l-flat jinkera għal żmien qasir, għal xi ħames snin, għal ġimgħa jew erbat ijiem, jien naħseb li suppost li titħallas liċenzja fuqu.

Imma jekk wieħed ikollu flat vojt u f'għaxar snin daħħal fih lil xi ħadd darba biss għal ġimgħa, dan se joqgħod iħallas liċenzja?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Ma jħallasx.

ONOR.

KARMENU VELLA: Jiġifieri inti qed tipproponi li għal flats li jinkrew lill- Maltin inġegħluhom iħallsu liċenzja?

Forsi wieħed ikun irid ibajjad id-dar tiegħu u jkollu bżonn jikri flat għal ħmistax biex jeħles mit-trab.

Allura lil min jikri l-flats lill-Maltin trid iġġiegħlu jħallas il-liċenzja?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien m'iniex qed nipproponi li l- proprjetajiet kollha għandhom jiġu liċenzjati biex ikunu jakkomodaw lill- Maltin.

Irrid inkun ċar fuq din il-kwestjoni.

Sakemm kont qed tikkonsulta lill-esperti jien għidt li hemm opportunita` oħra miftuħa għall-Ministru u għall-esperti tiegħu, jiġifieri li jekk ma jidħolx xi proviso fil-liġi, għallinqas meta jiġu biex jagħmlu r-regolamenti jżommu f'moħħhom dan it-tip ta' eventwalita`.

Din hija eventwalita` li fil-fatt teżisti mhux biss għal min forsi jkun qed ibajjad id-dar, imma anke għal min jgħix il-Ħamrun jew il-Gżira u jkun irid imur jagħmel ħmistax btala Buġibba jew Marsascala.

Il- Malti għandu dritt juża dawn il-postijiet daqskemm għandu ħaddieħor, anzi ftit iktar, u jistħoqqlu protezzjoni.

ONOR.

KARMENU VELLA: Mr Chairman, jekk il-Kumitat jaqbel, nitlob li din il-klawsola tiġi posposta.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata u l-klawsola u l-emenda għaliha ġew posposti.

Klawsola 3 - Twaqqif ta' l-Awtorita` Nazzjonali tat-Turiżmu.

Clause 3 - Establishment of the Malta Tourism Authority.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

Il-Ministru Vella.

ONOR.

KARMENU VELLA: Għal klawsola 3 nipproponi din l-emenda li ġejja:

"B" Fis-subklawsola (1) tal-klawsola 3, u fin-nota marġinali relattiva, fit-test Malti tagħhom, minflok il-kliem "l-Awtorita' Nazzjonali tat- Turiżmu" kull fejn jinsabu għandhom jidħlu l-kliem "l-Awtorita' tat- Turiżmu ta' Malta".

"B" In subclause (1) of clause 3, and in the relative marginal note, in the Maltese text thereof, for the words "l-Awtorita' Nazzjonali tat- Turiżmu" wherever these occur there shall be substituted the words "l- Awtorita' tat-Turiżmu ta' Malta".

THE CHAIRMAN: Nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-Kumitat li ma' din il- klawsola hemm l-Ewwel Skeda u jekk hemm xi rimarki fuqha jsiru issa.

Hemm rimarki?

L-Onor.

Michael Refalo.

ONOR.

MICHEAL ANGELO REFALO: Fis-Second Reading jien kont attirajt l- attenzjoni għall-isem ta' l-awtorita` nazzjonali tat-turiżmu, u fil-fatt issa tressqet din l-emenda li għadu kif qara l-Ministru biex tissejjaħ "l- Awtorita' tat-Turiżmu ta' Malta".

Jien xtaqt li l-Ministru jgħidli x'għandu f'moħħu dwar in-nomini tal-membri ta' l-awtorita`, jekk dawn humiex se jkunu mis-settur privat, allavolja l-lealta` prinċipali tagħhom tkun lejn min ikun ħatarhom.

Għal dak li għandu x'jaqsam ma' partita 3 ta' l-Ewwel Skeda, fejn jingħad li għandha tissejjaħ laqgħa ta' l-awtorita` fuq talba ta' tliet membri, fl- istadju tat-Tieni Qari jien kont issuġġerejt li biex issir laqgħa għandu jkun hemm mhux biss talba ta' tliet membri imma wkoll aġenda speċifika.

Rigward partita 5 tittratta l-fatt li membru għandu jitkellem meta jkollu interess personali f'dak li jkun qed jiġi diskuss, jien kont issuġġerejt li minflok il-kliem ''not later than' the first meeting held after" jidħol il- kliem "as soon as".

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

KARMENU VELLA: Mr Chairman, l-Onor.

Refalo staqsa jekk il-membri humiex se jkunu mis-settur privat.

Fil-fatt subklawsola 3(4) teskludi holders of a public office u nista' ngħidlu li dawk li se jinħatru se jkunu ġejjin mis-settur privat.

Pero' ma fhimtx eżattament x'kienet il- problema ta' l-Onor.

Refalo dwar il-partita 5 tal-First Schedule.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien semmejt partita 3 u 5 tal-First Schedule.

Partita 3 tgħid li:

"The meetings of the Authority shall be called by the Chairperson either on his own initiative or at the request of any three members of the Authority; and the Authority shall also meet at such times as it may itself decide.".

Normalment iċ-chairman isejjaħ il-laqgħat.

Issa jien nipprospetta li meta tliet membri ta' l-awtorita` jsejħu laqgħa jkun inqala' xi ħaġa, anke forsi diżgwid maċ-chairman.

Huwa li tajjeb li normalment iċ-chairman isejjaħ il- laqgħa u tajjeb ukoll li tliet membri ta' l-awtorita` jistgħu jsejħu laqgħa huma.

Pero' jien nixtieq li meta l-laqgħa tissejjaħ minn tliet membri, dawn almenu għandhom jispeċifikaw x'iridu jiddiskutu biex ma jkunx hemm problemi.

Partita 5 tittratta l-interess li membru ta' l-awtorita` jista' jkollu dwar dak li jkun qed jiġi diskuss.

Din tgħid li:

"A member of the Authority has a direct or indirect interest in any matter coming before the Authority for consideration shall, not later than the first meeting held after the relevant circumstances have come to his knowledge ...".

Issa jien qed ngħid li minflok "shall not later than the first meeting held after the relevant " għandha ssir "shall, as soon as the relevant.''

Voldieri f'dik il-laqgħa stess għandu jagħmel dikjarazzjoni u mhux joqgħod jistenna li jisma' kollox.

ONOR.

KARMENU VELLA: Anzi tista' tiġi "as soon as and not later than".

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien ngħid li "as soon as" tkun biżżejjed; kif isir jaf biċ-ċirkostanzi relevanti għandu jikxef in-natura ta' l- interess tiegħu f'dik il-materja u mhux joqgħod jistenna seduta u jisma' kollox.

ONOR.

KARMENU VELLA: Naqbel, għax jista' jagħti l-każ li dan jinduna li se jkollu konflitt anke qabel il-meeting, malli jieħu l-aġenda.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Anton Tabone.

ONOR.

ANTON TABONE: Jien xtaqt inżid xi ħaġa ma' l-emenda li ressaq il- Ministru għal klawsola 3.

Il-Ministru hawnhekk qed jipproponi li flok "Awtorita` Nazzjonali tat-Turiżmu" għandha tkun magħrufa bħala "Awtorita` tat-Turiżmu ta' Malta".

Jien kont se nissuġġerixxi li tibda tissejjaħ "Awtorita` tat-Turiżmu ta' Malta u Għawdex" biex tkun iktar nazzjonali.

Sur President, biex norbot ma' dak li għidt fis-Second Reading, irrid ngħid li naħseb li jekk nagħmluha hekk inkunu qegħdin nesponu iktar u aħjar it- territorju kollu ladarba f'din l-materja - jien ngħid li f'materji oħrajn ukoll imma ċertament li f'din il-materja huwa hekk - l-parti l-oħra li tikkostitwixxi t-territorju nazzjonali, jiġifieri l-gżira ta' Għawdex u dik ta' Kemmuna, tagħti dimensjoni ikbar u aħjar ta' dak li rridu nagħmlu.

Veru li d-definizzjoni ta' "Malta", anke skond il-Kostituzzjoni tagħna, tapplika għal Għawdex, Kemmuna u t-territorju nazzjonali, imma meta aħna qegħdin nitkellmu fuq it-turiżmu, li huwa materja marbuta intrinsikament mal-picture tagħna, li mbagħad għandha implikazzjonijiet ekonomiċi ġejjin mill-isfruttament ta' dan is-settur - sfruttament fis-sens tajjeb tal-kelma - inkunu qegħdin nagħmlu ħaġa iktar awtentika li kieku kellna nagħtu konsiderazzjoni lil din il-proposta.

Ladarba skoprejna li l-isem "Awtorita` Nazzjonali tat-Turiżmu" ma kienx tajjeb biżżejjed u kien jonqos li ngħidu "ta' Malta", jien qiegħed nistaqsi jkunx aħjar li kieku l-isem ikun "Awtorita` tat-Turiżmu ta' Malta u Għawdex".

ONOR.

KARMENU VELLA: Mr Chairman, jien nifhem is-sentimenti tal-kollega tiegħi li huwa Għawdxi u allura kull fejn jista' jimbotta lil Għawdex, pero' ma nistax naqbel ma' din il-proposta.

Għaliex imbagħad noqogħdu ngħidu: "Għaliex Għawdex iva u Kemmuna, Kemmunett u Filfla le?

Għaliex bl- istess argument allura anke l-arma rridu nibdlu.

Għalfejn ngħidu Repubblika ta' Malta?

Għaliex ma nibdewx ngħidu "Repubblika ta' Malta u Għawdex"?

Imbagħad għaliex ma nniżżlux iż-Żurrieq, Ħaż-Żabbar, jewTas- Sliema?

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Anton Tabone.

ONOR.

ANTON TABONE: Il-proposta għamiltha bl-iktar intenzjoni ġenwina possibbli, pero' mbagħad il-Ministru kważi jinsulentani meta jirrispondi u jagħti dak l-eżempju li ta għaliex il-postijiet li semma - ma rridx nirrepetihom - m'għandhomx dimensjoni ta' gżira u allura l-argument ma jreġix.

(Interruzzjonijiet) Jien Malti wkoll, ċittadin ta' dan il-pajjiż daqs il-Ministru u naħseb li daqsxejn iktar ukoll għaliex ikbar minnu fl- eta`.

Żgur li m'għamiltx dik il-proposta jien biex ikolli dik il-kwalita` ta' risposta.

ONOR.

KARMENU VELLA: Allaħares kelli nieħu l-attitudni tiegħek; anzi jien qed ngħid li nissimpatizza mal-ħsibijiet tiegħek.

Imma għaliex qed taqta' Kemmuna barra?

Mela f'Kemmuna m'hemmx hotels u residenti wkoll?

Jiddispjaċini, imma ma nistax naqbel ma' din il-proposta.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn iktar kummenti?

L-Onor.

Michael Refalo.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Qabel ma nagħlqu d-diskussjoni għal-lum u mbagħad ikunu jistgħu jsiru l-emendi kont se nissuġġerixxi emenda oħra għal paragrafu (f) ta' subklawsola 3 (1) tgħid: "il-presidenti ta' kull wieħed mid-Direttorat tal-Marketing and Promotion", li qed nagħmluha bl-Ingliż, "id-Direttorat ta' l-Iżvilupp tar-Riżorsi Umani", li t-traduzzjoni Maltija taqbel eżattament mat-traduzzjoni mill-Ingliż, "id-Direttorat tal-Product Planning u Żvilupp" li qiegħda bl-Ingliż u bil-Malti f'daqqa, u "id- Direttorat ta' Servizzi ta' Għajnuna", li bl-Ingliż hija "support services".

Issa fil-Malti hemm kelma li tfisser "support" u li tinkiteb "sapport".

Min ifittex fid-dizzjunarju ta' Aquilina, kif kelli okkażjoni nfittex xi għaxart ijiem ilu meta l-Ministru Bartolo fil-fatt uża dik il- kelma u kelli d-dubju jien kenitx bil-Malti, isib din il-kelma "sapport".

Jien naħseb li minflok il-kliem "id-Direttorat ta' Servizzi ta' Għajnuna" għandna nagħmlu "id-Direttorat ta' Servizzi ta' Sapport".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm iktar kummenti?

ONOR.

KARMENU VELLA: Le, m'għandix, imma naħseb li ta' min jieħu s- suġġeriment ta' l-Onor.

Refalo.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Jiġifieri l-emenda għal klawsola 3 nista' nressaqha għall-vot?

ONOR.

KARMENU VELLA: Aħjar inħalluha għalissa biex imbagħad nemendaw paragrafu (f) ukoll.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Kien hemm diversi emendi suġġeriti across the floor u l-Ministru kien ressaq xi emendi wkoll.

Fil-fatt qbiżna minn klawsola 2 għal klawsola 3 għaliex ma kenux għadhom lesti.

Naħseb li fis- seduta li ġejja l-Ministru jista' jressaq dawn l-emendi kollha u ngħadduhom f'daqqa.

ONOR.

KARMENU VELLA: Naqbel.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Sar il-ħin.

F'12.00 p.m il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MADAM SPEAKER: Peress li aktar kmieni fis-seduta kienet intalbet votazzjoni fuq klawsola 2, kif emendata, ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l- Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru. 2), skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru 60 il-Kamra terġa' tirriżolvi ruħha f'Kumitat.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA (EMENDA NRU 2)

EXCISE DUTY (AMENDMENT N.2) BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Anġlu Farrugia, Viċi President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Peress li aktar kmieni ntalbet votazzjoni fuq klawsola 2, kif emendata, ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id- Dazju tas-Sisa, se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-division tittieħed minn hawn u għoxrin minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet f'12.20 p.m.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 2, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU 149 FAVUR : 35

L-Onor.

KONTRA : 34

L-Onor.

Klawsola 2, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Peress li kienet intalbet ukoll votazzjoni fuq klawsola 5, kif emendata, ta' l-istess Abbozz ta' Liġi se nerġa' npoġġi l- mistoqsija.

Dawk favur?

(Onor.Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-division se tittieħed immedjatament, skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru 60.

VOTAZZJONI NRU 150

FAVUR : 35

L-Onor.

|Abela |Farrugia Noel | |Carmelo | | |Abela Joseph|Grech Edwin | |Agius Chris |Gulia Gavin | |Attard |Herrera Jose' | |Montalto | | |John | | |Bartolo |Mangion Charles | |Evarist | | |Borg Karmenu|Mintoff Dom | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar |Pace Bertu | |Charles | | |Buhagiar |Portelli Alfred | |Louis | | |Camilleri |Refalo Anton | |Maria | | |Cardona |Sant Alfred | |Chris | | |Chircop Karl|Sceberras Trigona Alex | |Cilia Joe |Schembri Adami Sandro | |Dalli Helena|Spiteri Lino | |Debono Grech|Vassallo Adrian | |Joe | | |Farrugia |Vella George | |Anglu | | |Farrugia Joe|Vella Karmenu | |Farrugia | | |Michael | |

KONTRA : 34

L-Onor.

Klawsola 5, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

F'12.26 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi-President tal-Kumitati rrapporta l-Abbozz ta' Liġi mgħoddi b'emendi.

MADAM SPEAKER: Peress li aktar kmieni fis-seduta kienet intalbet votazzjoni fuq klawsola 1 ta' l-Abbozz ta' Liġi Dwar Self Lokali, il-Kamra issa terġa' tirriżolvi ruħha f'Kumitat, skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru 60.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SELF LOKALI

LOCAL LOAN BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor Anglu Farrugia, Viċi-President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Peress li ntalbet votazzjoni fuq klawsola 1 se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din il-votazzjoni tittieħed immedjatament, skond il- Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 60.

VOTAZZJONI NRU 151 FAVUR : 35

L-Onor.

KONTRA : 34 L-Onor. |Abela Tony |Galea Pace Victor | |Agius Francis|Gatt Austin | |Bonnici Josef|Gonzi Lawrence | |Bonnici |Hyzler George | |Michael | | |Borg Joe |Mifsud Bonnici Antoine | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond | |Cassar Joe |Muscat Claude | |Dalli John |Muscat Richard | |D'Amato Helen|Psaila Savona Joe | |De Marco |Pullicino George | |Guido | | |Debono |Pullicino Orlando Jeffrey | |Giovanna | | |Deguara Louis|Refalo Michael | |Farrugia Jean|Tabone Anton | |Pierre | | |Fenech Adami |Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo |Vella John | |Michael | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech Francis | | | |

Klawsola 1 għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

F'12.32 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi-President tal-Kumitati rrapporta l- Abbozz ta' Liġi mgħoddi mingħajr emendi.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR TAXXA SPEĊJALI FUQ BANEK KUMMERĊJALI

COMMERCIAL BANKS (SPECIAL TAX) BILL

MADAM SPEAKER: Peress li iktar kmieni fis-seduta ntalbet votazzjoni fuq it-Tieni Qari ta' dan l-Abbozz ta' Liġi, se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il- mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi dwar Taxxa Speċjali fuq Banek Kummerċjali jkun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MADAM SPEAKER: Din id-division tittieħed immedjatament skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 60.

VOTAZZJONI NRU 152

FAVUR : 35

L-Onor. |Abela Carmelo|Farrugia Noel | |Abela Joseph |Grech Edwin | |Agius Chris |Gulia Gavin | |Attard |Herrera Jose' | |Montalto John| | |Bartolo |Mangion Charles | |Evarist | | |Borg Karmenu |Mintoff Dom | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar |Pace Bertu | |Charles | | |Buhagiar |Portelli Alfred | |Louis | | |Camilleri |Refalo Anton | |Maria | | |Cardona Chris|Sant Alfred | |Chircop Karl |Sceberras Trigona Alex | |Cilia Joe |Schembri Adami Sandro | |Dalli Helena |Spiteri Lino | |Debono Grech |Vassallo Adrian | |Joe | | |Farrugia |Vella George | |Anglu | | |Farrugia Joe |Vella Karmenu | |Farrugia | | |Michael | |

KONTRA : 34

L-Onor.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jagħmel taxxa li tinġabar darba ta' 15% fuq il-profitti ta' Banek Kummerċjali" ġie moqri t-Tieni Darba.

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

Nistieden lill-Ministru Mizzi biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal- lejla, l-Erbgħa, 27 ta' Mejju, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - it- Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Taxxa Speċjali fuq Banek Kummerċjali - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummerċ ta' l-Assigurazzjoni - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 3) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda diversi liġijiet dwar Servizzi fl-Ajruport - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Forzi tal-Pulizija ta' Malta- it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi kontra l-Korruzzjoni - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Promozzjoni ta' Prodotti Lokali - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Servizzi tat-Turiżmu għal Malta - Kumitat (Kont); u

Riżoluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar Malta u l-Unjoni Ewropea - Kontinwazzjoni.

--------------------- Abbozz ta' Liġi dwar Brokers fl-Assigurazzjoni u Intermedjarji oħra - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar it-Telekomunikazzjoni - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ajruportijiet u fl-Avjazzjoni Ċivili - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Francis Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Madam Speaker, illum, li għaddew iktar minn sitt xhur minn meta sar il-budget, qed tkompli s-saga tar-rati tad-dawl u l- ilma, u fil-fatt dan l-aħħar intqal li l-ġimgħa d-dieħla se jibdew jaslu l- kontijiet domestiċi.

Bħalma jaf kulħadd, il-miżura li ttieħdet għar-rigward tat-tariffi tad-dawl u l-ilma mhux biss qajmet kontroversja fil-pajjiż, imma kompliet iżżid u tippompja l-inċertezza fil-qasam ekonomiku.

F'dawn l-aħħar sena u nofs l-Enemalta qalgħet bosta kritika għax għalkemm suppost li din hija waħda mill-azjendi li għandna ħofra kbira, ċerti affarijiet qed jibqgħu jsiru u m'humiex qed jirriflettu din il-ħofra kbira.

Per eżempju, jien naħseb li kieku għaċ-ċerimonja pjuttost qasira li saret il-ġimgħa li għaddiet ma ntnefqux daqstant flus ...

Hawn irrid nagħmilha ċara li jien m'iniex kontra li jsiru l-festini u bl-ebda mod ma rrid innaqqas mill-istima li għandu jkun hemm lejn il-ħaddiem għax wara kollox il-Gvern Nazzjonalista ma kienx jibża' jagħmel dawn l-affarijiet.

Pero' l-Gvern Laburista qed juri ipokresija kbira meta filwaqt li meta kien fl-Oppożizzjoni dejjem kien jikkritika lill-Partit Nazzjonalista fuq it- tberbiq ta' flus u dejjem kien isemmi l-festini, il-karozzi, il-mobile telephones u ħafna affarijiet simili, għal ċerimonja qasira li saret minħabba li sar monument, intnefqu Lm3,500.

Jidher li għal din iċ- ċerimonja - jien ma kontx mistieden għal dan ir-riċeviment, allavolja jien il-kelliem ta' l-Oppożizzjoni dwar l-Enemalta - kienu mistednin 800 ruħ, inkrew tliet karozzi għal numru ta' żmien, inkrew żewġ mobile phones u Alla jbierek intnefqu Lm500 fuq in-nar ta' l-ajru.

Jien naf li dawn il-figuri m'humiex ta' barra minn hawn, pero' naħseb li huwa aġir insensittiv li jsir dan l-infiq kollu meta qed ngħidu li l-Enemalta tant hija falluta li kellha tieħu miżura kbira li, bla ebda dubju, se tolqot lill-poplu Malti u GĦawdxi kollu.

Barra minn hekk jien informat ukoll li din il-kumpannija ħarġet xi Lm1,000 għall-kumitat li nħatar proprju minħabba dan l-avveniment.

Madam Speaker, jien inħoss li għandi nerġa' nenfasizza li m'iniex qed ngħid dan biex b'xi mod innaqqas il-ħeġġa ta' l-azjendi li jwettqu xi inċentivi bħal dawn għax jien naqbel li għandu jkun hemm inċentivi u li l- ħaddiema għandhom jiġu ppremjati.

Pero' jien ma stajtx ma nurix ir- reazzjoni tiegħi għal dan l-atteġġjament tal-Gvern Laburista li filwaqt li meta kien fl-Oppożizzjoni kien dejjem jgħajjarna li moħħna biex naqtgħu ż- żigarelli, issa kien il-Prim Ministru nnifsu stess li ppresjeda din iċ- ċerimonja kollha.

Niġi issa għal iktar affarijiet ta' sustanza.

Jidher li l-Gvern qabad ir-rotta li jintaxxa direttament affarijiet li jolqtu l-ikbar numru ta' nies.

Jien naħseb li b'dan il-metodu l-Gvern se jirnexxielu jiġbor iktar flus, pero' fl-istess ħin qed iħalli lil kull qasam f'inċertezza kbira tant li llum kulħadd qed jaħsibha darbtejn qabel ma jieħu xi pass, kemm jekk ikun investiment kbir u iktar u iktar jekk ikun investiment żgħir, għax kull xorta ta' investiment żgħir jenħtieġ il-faċilitajiet ta' l-ilma u d- dawl.

Dan biex ma nsemmux ukoll l-investiment żgħir li xi drabi tagħmel familja meta tixtri post villeġġjatura jew meta tixtri xi post ieħor alternattiv.

Jien wisq nibża' li ftit kien hemm studju - jekk kien hemm - fuq l-impatt soċjali li se tħalli din il-miżura li ttieħdet.

Biex niftiehmu, il-kritika ta' l-Oppożizzjoni dwar iż-żieda fit-tariffi tad-dawl u l-ilma hija mmirata lejn il-fatt li dawn it-tariffi żdiedu daqshekk f'daqqa milli għall-fatt li żdiedu, għax kien ilu jingħad li hemm bżonn li dawn it-tariffi jkunu iktar realistiċi u jqarrbu iktar lejn il-valur reali li jintnefaq biex jiġu pprovuti d-dawl u l-ilma, iktar u iktar meta wieħed jirrikonoxxi l-fatt li llum m'għadx għandna problemi fil-provvista ta' l- ilma u d-dawl, u dan grazzi għall-investiment u għall-infrastruttura li saru f'dawn l-aħħar snin.

Madam Speaker, kif għidt diġa', il-miżura li ttieħdet għar-rigward tat- tariffi ta' d-dawl u l-ilma se jkollhom effett fuq l-oqsma kollha tal-ħajja għax, kif nafu, il-ħajja tiddependi mill-ilma.

Per eżempju, biżżejjed insemmu ż-żieda fl-ispejjeż li se jkollhom dawk li jrabbu l-annimali u dawk li jipproduċu xi tip ta' xorb.

Il-bieraħ stess smajna hawnhekk kif tista' tintlaqat, kemm direttament kif ukoll indirettament, il-produzzjoni ta' l- inbid u ovvjament l-istess nistgħu ngħidu għall-produzzjoni ta' kwalunkwe xorb ieħor.

Ta' min isemmi wkoll l-effett li se tħalli din il-miżura fuq l- industrija tat-tkabbir tal-pjanti u tat-trobbija tat-tiġieġ peress li dan it-tip ta' industriji jkollhom bżonn iħallu d-dawl mixgħul il-lejl kollu.

Ċertament li dan it-tip ta' miżura se tħalli effett fuq il-cost tal- produzzjoni u se taffettwa l-ħajja ekonomika ta' pajjiżna b'mod negattiv.

Issa dan kollu seta' ġie evitat li kieku l-Gvern kien iktar sensittiv u ma baqax iwebbes rasu li jżid it-tariffi tad-dawl u l-ilma b'dan il-mod.

Jekk xejn, kieku żgur li ma ninsabux fis-sitwazzjoni li ninsabu fiha llum fejn, minkejja li issa għaddew sitt xhur u nofs minn mindu sar il-budget, għadna ma nafux eżattament kif se jinħadmu r-rebates.

Imma biex il-Gvern jagħti lil din il-pillola ħażina u morra ftit taz-zokkor iddeċieda li minflok ma jibqa' jibgħat il-kontijiet kull erba' xhur jibda jibgħathom kull xahrejn.

Pero' l-poplu Malti u GĦawdxi jaf li l-Gvern qed jipprova jiddieħak bih u li billi l-kontijiet se jibdew jintbagħtu kull xahrejn minflok kull erba' xhur, xorta waħda ċ-ċittadin se jkollu jġorr piż ikbar.

Madam Speaker, kif għidt fil-bidu tad-diskors tiegħi, is-saga tar-rati ta' l-ilma u d-dawl m'hijiex se tieqaf hawnhekk għax minn kif tkellem il- Ministru jidher li l-projections għas-snin li ġejjin ma tantx huma tajbin.

Ta' min jinnota wkoll li minħabba li fil-pajjiż hawn slow-down ekonomiku u l-istaġnar qed jinħass fl-oqsma ekonomiċi kollha, id-domanda għal dawn is- servizzi jista' jkun li qed tonqos, u għalhekk iktar u iktar huwa validu l- argument li għandha ssir reviżjoni ta' din il-miżura li ttieħdet.

Ħaġa oħra li rrid insemmi hija dwar il-bżonn li l-customer care service jitjieb għax jien naħseb li se jkun hemm ħafna complaints fuq il-kontijiet tad-dawl u ta' l-ilma u għalhekk hemm bżonn li l-klijent isib lil min jisimgħu u jsolvilu l-problema tiegħu li jkollu.

Madam Speaker, ċertament li l-Prim Ministru reġa' pprova jiddieħak bil- poplu meta qal li jekk il-korporazzjoni Enemalta ttejjeb is-servizz tagħha jista' jkun li jraħħas id-dawl.

Fil-fatt din diġa' smajnieha kemm-il darba u qrajtha kemm fid-diskorsi li kien jagħmel l-Onor.

Francis Zammit Dimech meta kien il-ministru responsabbli mill-Enemalta kif ukoll fil-programm elettorali tal-Partit Laburista.

Pero' l-fatt attwali hu li llum is- servizz tad-dawl għola sew, kif il-Maltin u l-Għawdxin se jkollhom iċ-ċans li jirrealizzaw fil-ġimgħat li ġejjin meta jibdew jirċievu l-kontijiet.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Madam Speaker, fil-ħin li għandi għad- dispożizzjoni tiegħi nixtieq nagħmel post-mortem ta' dak li ġara għar- rigward tas-siġar li hemm f'Misraħ l-Isptar, Ħaż-Żebbuġ, wara li qamet dik il-kontroversja.

L-ewwelnett irrid ngħid li jien kont l-awtur ta' dik il-kontroversja kollha u fil-fatt kont qlajt ħafna kritika meta fl-1990 kont rajt li jinqalgħu s-siġar ta' Vjal il-Ħelsien, Ħaż-Żebbuġ.

Dak iż-żmien kont ħadt din l-inizjattiva minħabba li s-siġar tal-fikus li kien hemm kienu qed jagħmlu ħafna ħsara lir-residenti ta' dik it-triq, kif ġie kkonfermat kemm mill-periti tal-gvern - għax in-nies kienu bagħtu għall-periti tal-gvern biex jaraw b'għajnejhom stess il-ħsara li dawn is-siġar kienu qed jagħmlu lill-proprjeta' tagħhom - kif ukoll mid-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi.

Fil-fatt il-ħaddiema tal-gvern stess jistgħu jixhdu kemm kienet qed issir ħsara lill-proprjeta' u lit-triq għax kemm-il darba kellhom imorru biex isewwu d-drenaġġ u jirranġaw xi madum u l-bankini minħabba l- ħsara li kienu qed jagħmlu dawn is-siġar.

Ta' min jgħid li m'ilux ġara l- istess f'Ħaż-Żabbar fejn kellhom jinqalgħu diversi siġar li kienu qed jagħmlu l-ħsara.

Madanakollu għandi l-unur ngħid li permezz tal- kooperazzjoni li sibna mis-Sur Joe Borg, li dak iż-żmien kien agricultural officer - fil-fatt jekk m'iniex sejjer żball għadu genn sal-lum - u mid- Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi, dawk l-istess siġar li nqalgħu għadhom iħaddru.

Dak huwa l-unur tiegħi, li ma ħallejt lil ħadd jaqla' l-ebda siġra qabel ma kont ċert li jekk kemm-il darba dawn is-siġar jinqalgħu bil- galbu jistgħu jerġgħu jitħawlu f'post ieħor.

Fil-fatt hekk ġara u llum nistgħu ngħidu li 52 minnhom reġgħu tħawlu f'diversi lokalitajiet, fosthom madwar il-monument li hemm fi Spencer Hill, fin-niżla Tal-Pieta', fi Triq Nazzjonali fil-Blata l-Bajda, u fil-ġnien tal-Grazzja f'Ħaż-Żebbuġ.

Kif diġa' għidt, dan huwa unur kbir għalija u għalhekk żgur li ma kellux raġun min qal li diversi siġar sfaw vittmi tiegħi, għax is-siġar li nqalgħu bl- inizjattiva tiegħi - u kif spjegajt, jien ma ħadtx din l-inizjattiva b'kapriċċ imma għax dawn is-siġar kienu qed jagħmlu ħafna ħsara - għadhom iħaddru sal-ġurnata tal-lum.

GĦalhekk lil min ipprova jħammiġni billi qal li jien qlajt diversi siġar ngħidlu li s-siġar li qlajt reġgħu tħawlu, kif tħawlu dan l-aħħar fit-Triq ta' Ħaż-Żabbar u aħna u ħerġin mill-mini ta' Santa Venera.

Madam Speaker, ta' min jgħid li din il-kwestjoni kollha qamet meta kien hemm 12-il resident minn Ħaż-Żebbuġ li għamlu petizzjoni biex jinżabru s- siġar li hemm fit-triq tagħhom.

Nibda biex ngħid li n-nies li kitbu din il- petizzjoni niżżlu isimhom biss u ma niżżlux l-indirizz jew l-ID card number tagħhom u fil-fatt erbgħa biss joqogħdu f'dik it-triq għax l-oħrajn jew ipoġġu l-karozza tagħhom f'dik it-triq jew inkella jmorru għand is-sorijiet li hemm hemmhekk.

Dawn l-istess nies bagħtu wkoll ittra lid-Dipartiment ta' l-Agrikoltura li mbagħad dan, min-naħa tiegħu, bagħat ittra lill- Kunsill Lokali ta' Ħaż-Żebbuġ fejn kitiblu hekk:

"Peress li dan il-lokal jaqa' taħt il-kontroll tal-kunsill tiegħek, din it-talba qed ngħadduha lill-kunsill tiegħek.".

Ovvjament id-dipartiment bagħat din l-ittra sabiex il-kunsill lokali jibgħatu l-ideat tiegħu fuq din il-kwestjoni.

Min-naħa tiegħu, il-kunsill lokali ħa ħsieb jiddiskuti din il-materja u fil-fatt estratt mill-minuti ta' din il-laqgħa kien jgħid hekk:

"Ittra mill-Ministeru ta' l-Agrikoltura u Sajd fejn qed jgħaddu t- talba ta' Dr Philip Muscat, ..."

- ex-membru ta' din il-Kamra -

"... f'isem ir-residenti ta' Misraħ l-Isptar, li jinqalgħu s-siġar preżenti u minflokhom jitpoġġew oħrajn inqas kabbarin.

Biex isir dan il-kunsill irid il-permess ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Il-kunsill ma jaqbilx mal-proposta u għandha tintbagħat ittra lid-Dipartiment ta' l-Agrikoltura biex isir żbir prudenti u tintbagħat kopja lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar.",

Dan juri li l-kunsill lokali ta' Ħaż-Żebbuġ ma tax il-permess tiegħu mill- bidu.

Tajjeb li jgħid ukoll li jien lill-Ministru George Vella, bħala l- Ministru responsabbli mill-Ambjent, kont għamiltlu mistoqsija parlamentari f'dan ir-rigward.

U r-risposta tiegħu għal din il-mistoqsija parlamentari numru 11220 li saret fl-20 ta' Jannar, kienet tgħid hekk:

"L-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma tat l-ebda approvazzjoni sabiex is- siġar imsemmija mill-Onorevoli Interpellant ikunu jistgħu jinqalgħu mill-post imsemmi.".

Ta' min jgħid ukoll li l-kunsill lokali ta' Ħaż-Żebbuġ ma tax struzzjonijiet sabiex dan isir u fil-fatt permezz ta' press release li ħareġ qal li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar qatt ma kkonsultatu biex jinqalgħu s-siġar tal-każwarina minn Misraħ l-Isptar u jitħawlu tip ta' siġar oħrajn.

F'din il-press release il-kunsill lokali qal ukoll li l-istess awtorita' la sentejn ilu u lanqas f'Jannar ta' din is-sena ma kienet tat permess biex isir dan.

Kien għalhekk li meta fit-13 ta' Jannar, li proprjament jaħbat Jum is-Siġar, il-ħaddiema tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura kienu marru biex jaqilgħu dawn is-siġar minn Misraħ l-Isptar jien ma ħallejthomx.

Madam Speaker, jien lanqas ma nħoss li hu sew li kien hemm min qabbel il- ġest tiegħi ta' dakinhar ma' dak li kien għamel f'GĦawdex Onor. Membru min- naħa l-oħra tal-Kamra.

Ċertament li l-każ tiegħi bl-ebda mod ma jista' jiġi pparagunat mal-każ ta' dak l-Onor.

Membru, jgħid x'jgħid il-Prim Ministru, jgħidu x'jgħidu l-Onor.

Membri ta' din il-Kamra u jgħidu x'jgħidu d-dipartimenti tal-gvern.

Il-każ ta' l-Onor.

Membru kien differenti għax hu ma ħalliex li jitwaqqa' bini li ttella' bla permess f'area li suppost ma jsirx bini fiha - fil-fatt min għamel dan l-iżvilupp lanqas biss kellu d- diċenza li jagħmel applikazzjoni quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar - u ħareġ fuq il-bejt ixejjer il-karta li se jmur jitfa' l-applikazzjoni hu quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex jinħareġ il-permess meħtieġ.

Madam Speaker, ħalli nkompli ma' dak li kont qed ngħid.

Għalkemm fit-13 ta' Jannar jien għamilt reżistenza qawwija biex ma nħallix lill-ħaddiema tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura jaqilgħu dawn is-siġar - issa b'dan l- aġir tiegħi ma kont qed nagħmel xejn illegali għax jien kelli d-dokumenti legali kollha f'idejja - dawn baqgħu jinsistu li s-siġar li hemm f'Misraħ l- Isptar għandhom jinqalgħu, u dan kollu biex jaqdu lil tnejn min-nies.

Jiddispjaċini ngħid li l-aġir tal-ħaddiema tad-Dipartiment ta' l- Agrikoltura dakinhar xejn ma kien xieraq u deher ċar li dawn riedu jivvendikaw għaliex jien ma ħallejthomx jagħmlu dak li kellhom f'moħħhom li jagħmlu u ridt li dawn is-siġar jinżabru minflok ma jinqalgħu.

Nista' naċċerta lil kulħadd li kieku dakinhar il-ħaddiema tad-Dipartiment ta' l- Agrikoltura żabru dawn is-siġar u ma qalgħuhomx ma kont ngħid xejn.

Tant hu hekk li meta jien kont se nintrabat bil-ktajjen ma' waħda mis-siġar u l- ħaddiema qaluli li mhux se jaqilgħu s-siġar imma se jiżbruhom biss, jien assolutament ma oġġezzjonajtx.

Imma meta l-ħaddiema tad-Dipartiment ta' l- Agrikoltura ġew f'Misraħ l-Isptar biex jaqilgħu s-siġar li hemm u jien ma ħallejthomx , ġew xi 50 pulizija għalija u riedu jarrestawni.

U dan meta dak li kont qed nagħmel kien leġittimu.

Madam Speaker, il-Ministru Noel Farrugia għoġbu jqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra ittra li d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura bagħat lill-Awtorita' ta' l- Ippjanar biex tapprova li jinqalgħu dawn is-siġar.

Id-dipartiment dan għamlu mingħajr ma kkonsulta lill-kunsill lokali, kif kellu d-dmir li jagħmel.

Fil-fatt paragrafu (i) ta' subartiklu (1) ta' artiklu 33 ta' l- Att ta' l-1993 dwar Kunsilli Lokali jgħid hekk:

''(i) to advise any authority empowered to take any decisions directly or indirectly affecting the Council and the residents it is responsible for;".

Jekk m'aħniex se nimxu skond dan l-Att, għaliex għamilnieha din il-liġi?

Allura meta wieħed jara dan kollu bilfors jikkonkludi li d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura ried jaqdi lil tnejn min-nies akkost ta' kollox, dak li jissejjaħ "klijenteliżmu".

Jien niskanta kif lanqas l-Awtorita' ta' l- Ippjanar ma ndenjat ruħha tiġi tara s-sbuħija ta' Misraħ l-Isptar, wieħed mill-isbaħ imsieraħ li għandna f'pajjiżna, qabel ma qabdet u kitbet ittra - naħseb li din l-ittra kienet iktar ta' parir milli ittra ta' approvazzjoni - li permezz tagħha tat il-permess sabiex dawn is-siġar jinqalgħu minn hemm.

Madam Speaker, għalhekk il-kunsill lokali ta' Ħaż-Żebbuġ kellu raġun jipprotesta f'dan ir-rigward.

Ta' min jgħid ukoll li meta fit-13 ta' Mejju li għadda s-sindku tal-lokal, Dr Godfrey Farrugia qal lis-Sur Maurice Borg, l-Assistent Kummissarju tal-Pulizija, li l-kunsill lokali ma tax l- approvazzjoni tiegħu biex jinqalgħu dawn is-siġar, is-Sur Maurice Borg mill- ewwel ordna lill-ħaddiema tad-dipartiment biex jitilqu, kif fil-fatt għamlu.

Jiġifieri l-assistent kummissarju kien konxju mill-fatt li l-liġi tal-kunsilli lokali tgħid li qabel ma xi awtorita' tieħu xi deċiżjoni teħtieġ l-approvazzjoni tal-kunsill lokali in kwestjoni.

Fil-fatt dakinhar stess, jiġifieri fit-13 ta' Mejju, il-kunsill lokali ltaqa' u ma approvax li dawn is-siġar jinqalgħu.

GĦalhekk f'mistoqsija parlamentari numru 11241 jien staqsejt lill-ministru responsabbli mill-kunsilli lokali biex nara min ta l-approvazzjoni li jinqalgħu dawn is-siġar u dan irrispondieni hekk:

"Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li ninsab informat li d- deċiżjoni biex jinħasdu xi siġar f'Misraħ l-Isptar, Żebbuġ, ma tteħditx mill-kunsill lokali.".

Allura wieħed bilfors ikollu jikkonkludi li d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura immanipula l-korrispondenza u ra kif għamel biex ġab l-approval ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar - kif diġa' għidt dan kien aktar parir milli approval - u jaqbeż lill-kunsill lokali ħalli tkun tista' tiġi sodisfatta x- xewqa ta' żewġ familji.

Issa kieku dawk is-siġar ma nqalgħux minn posthom, fi żmien iż-żabra konna niżbruhom u ma kenux jinqerdu.

Fatt interessanti huwa li fl-20 ta' Mejju l-kunsill lokali reġa' ltaqa' u, permezz ta' vot li ttieħed, il-kunsilliera qablu li dawn is-siġar m'għandhomx jinqalgħu dawn il-kunsilliera ma kenux kollha rappreżentanti tal-Partit Nazzjonalista għax kien hemm tliet kunsilliera indipendenti li wkoll ma qablux li jinqalgħu.

Jiġifieri din il-kwestjoni ma kenitx waħda partiġjana.

Madam Speaker, jien ma nistax nifhem kif meta kemm jien u l-Kunsill Lokali ta' Ħaż-Żebbuġ offrejna lir-residenti li nibagħtulhom perit fid-dar tagħhom ħadd ma aċċetta għax qalu li ma riedu jdaħħlu lill-ebda perit f'darhom.

Allura sinjal li għandhom x'jaħbu!

Il-fatt hu li mhux veru li s- siġar kienu qed jagħmlu ħsara lid-djar ta' dawn ir-residenti u jekk dawn iridu jibqgħu jinsistu li kienet qed issirilhom il-ħsara għandhom iġibu l- provi u mhux lanqas biss iħallu perit jidħol f'darhom!

Fil-fatt jien spiċċajt offrejtilhom li jagħżlu perit huma u mbagħad iħallsu l-kunsill lokali, pero' dawn lanqas hekk ma riedu, anzi qabdu l-ittra li bgħattilhom jien u bagħtuha lura lill-kunsill lokali.

Allura, kif diġa' għidt, sinjal li kellhom x'jaħbu u l-verita' hi li riedu jagħmlu vendetta minn dawn is- siġar.

Jien qed ngħid dan bl-ikbar onesta' ħalli wieħed ikun jaf kif verament ġraw l-affarijiet.

Madam Speaker, imbagħad xi ngħidu għar-ritratt li ġabet dakinhar il- gazzetta "l-orizzont"?

Bla ebda dubju, dak li deher kien fil-gazzetta qarrieq għall-aħħar.

Għaliex għandna nqarrqu u nidħku bil-poplu, iktar u iktar meta għadna kemm fakkarna l-ġurnata ddedikata lill-ġurnaliżmu?

GĦal min ma jafx, nhar is-Sibt, 23 ta' Mejju minflok ma ''l-orizzont'' ġabet ritratt ta' dawk is-siġar li ma kenux qed iservu ta' ħsara u li nqalgħu ġabet ritratt ta' żewġ siġriet li jinsabu eżattament quddiem is-sorijiet, liema siġar baqgħu ma nqalgħux mid-Dipartiment ta' l-Agrikoltura minkejja li qed jagħmlu l-ħsara.

Qed ngħid dan biex nuri kemm kienet intenzjonata din il-ħaġa.

Jien lill-"orizzont" ngħidlu: Tkomplix tqarraq!

Kun onest mal-qarrejja tiegħek!

Pero', sfortunatament, minn dak li qed nara jidher li din il-ħaġa se tibqa' tirripeti ruħha.

Iżda hawnhekk ta' min isemmi s-support li jien irċevejt fuq din il- kwestjoni, kemm permezz ta' ittri kif ukoll permezz ta' telefonati.

Biżżejjed ngħid li minbarra n-numru kbir ta' nies li ċempluli, irċevejt 53 ittra minn residenti Żebbuġin u nies li joqogħdu f'lokalitajiet oħra ta' Malta, inkluż Ingliżi.

Dawn l-ittri qegħdin kollha għandi għal min irid jarahom.

Per eżempju, irċevejt ittra mingħand individwu li qalli li quddiem id-dar tiegħu, fil-Mosta, kien hemm tmien siġriet li tħawlu madwar 20 sena ilu u li tgħidx kemm kienu sbieħ, pero' darba minnhom ġew il- ħaddiema tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura u ħasdu siġra minnhom.

Għaliex sar dan?

GĦax din is-siġra, li kienet tinsab quddiem id-dar tal-ġar ta' dan l-individwu, kienet qed ittellef lill-ġar milli jkun jista' jnemmes u jissindika!

Mela din is-siġra tqaċċtet ħalli dan il-ġar ikun jista' jnemmes u jissindika kemm irid!

Dan l-individwu kompla jgħidli hekk fl- ittra tiegħu:

"Issa ċċekkjajt mas-soċjeta' Arbor u skond huma bħalissa mhux żmien iż- żabra.

L-istess qalli s-Sur Sammy Chetcuti li huwa nkarigat miż-żbir fil-Mosta.

Barra minn hekk minn seba' siġriet, waħda fejn l-oħra, dik ta' quddiemi biss missew għax mid-dehra dik biss kienet qed tgħatti l- veduta tal-ġar tiegħi.".

Dan l-individwu kiteb ukoll lid-Dipartiment ta' l-Agrikoltura li kkonferma dak li qal l-individwu.

Fil-fatt l-ittra tad-dipartiment tgħid hekk:

''B'riferenza għall-ittra tiegħek tal-21 ta' Awissu, 1997 nixtieq ninformak li l-azzjoni ttieħdet immedjatament biex ma jkompluhomx l- oħrajn min-naħa tad-dipartiment ta' l-agrikoltura.".

Jiġifieri dawn jaqbdu u jqaċċtu fejn iridu !

Fuq l-istess każ is-Sur Sammy Chetcuti f'ittra minnhom qal hekk:

"L-uffiċjal li jibgħat lin-nies jiżbru fil-Mosta qalli li hu ma bagħat lil ħadd jiżbor is-siġar.".

Mela allura lil dawn in-nies min bagħathom?!

Jien qed insemmi dawn l- affarijiet biex nuri d-diżastru li hawn fil-pajjiż, anke sempliċement fejn jidħlu qtugħ ta' siġar!

Madam Speaker, irrid ngħid li kemm Joe Brincat, f'rapport li kiteb f'"The Times", kif ukoll il-Moviment Kaċċaturi, Nassaba u Ambjentalisti faħħru l- inizjattiva tiegħi f'dan ir-rigward.

Fil-fatt f'Jannar li għadda dan il- moviment kitibli ittra fejn qalli hekk:

"Kien ta' diżappunt kbir li d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura, li suppost li huwa konxju u responsabbli mit-tħaris tas-siġar f'pajjiżna, kien hu stess li kien qed ikun il-bojja tas-siġar eżistenti tal- każwarina u ħa l-intrigu li jżarma lill-istess Misraħ l-Isptar mis- siġar imsemmija wara li kienu ilhom 150 sena.".

Imbagħad fit-13 ta' Mejju dan il-moviment reġa' kitibli u qalli hekk:

"Dan wara l-intervent ta' natura anti-ċivili li sar fuq numru ta' siġar f'Misraħ l-Isptar ġewwa Ħaż-Żebbuġ bil-barka tad-dipartiment ta' l-agrikoltura li ħa d-deċiżjoni żbaljata tiegħu nhar it-Tlieta, 12 ta' Mejju.".

Il-Moviment Kaċċaturi, Nassaba u Ambjentalisti wasal biex saħansitraħareġ press release f'dan ir-rigward - ta' min jgħid li dan il-moviment ma tantx huwa favur il-Partit Nazzjonalista, pero' jien nirrispetta lil kulħadd - fejn qal li huwa jikkundanna dan l-aġir ta' irresponsabbilta' min-naħa tad- dipartiment imsemmi proprju lejliet il-Jum Dinji tas-Siġar.

Fl-istqarrija ntqal hekk: "Il-Moviment Kaċċaturi, Nassaba u Ambjentalisti jinsab konvint li kemm il-Ministru Noel Farrugia, li huwa nkarigat mid-Dipartiment ta' l- Agrikoltura, u kemm il-Ministru George Vella, li huwa nkarigat mid- Dipartiment ta' l-Ambjent, se jinvestigaw dan l-aġir fis-sens loġiku u b'responsabbilta' tagħhom u jaslu għall-ispjega konkreta u ċivili li bir-raġun kollu ċ-ċittadini kollha jistennew.".

Jien ma għandix dubju li dawn is-siġar kellhom bżonn ta' żabra, u sewwa kienu jagħmlu li kieku żabruhom, pero' ċertament li ma kienx hemm ħtieġa li jiġu maħsuda mill-qiegħ.

Il-bieraħ saret ukoll mistoqsija parlamentari fuq il-ġnien tal-Bajja ta' San Tumas fejn xi ħadd qabad u qaċċat is-siġar.

Dawn x'affarijiet huma?!

X'qed jiġri fid-Dipartiment ta' l-Agrikoltura?!

Jien lill-Ministru nafu biżżejjed u naf kemm jieħu ħsieb l-ambjent u kemm ħadem f'Wied il-Qlejgħa, pero' jiddispjaċini ngħid li bl-aġir tiegħu f'dan il-każ tilef dak kollu li għamel.

Fil-fatt hu kien wegħedni li se jibgħatli uffiċjal ħalli nsibu soluzzjoni flimkien u jien kont għidtlu li hekk imorru l-affarijiet u ssuġġerejtlu li ndaħħlu lill-kunsill lokali wkoll.

Imma mbagħad dan injora kollox, anzi ċaħad il-wegħda solenni li kien għamel miegħi, u qabad u bagħat lin-nies iqaċċtu s-siġar biex illum ninsabu f'sitwazzjoni fejn din il-pjazza hija mneżża' mis-siġar u issa se jitħawlu oħrajn li ma jixirqux ma' dak l-ambjent.

Anke l-esperti tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura u ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar qalu li s-siġar li se jitħawlu ma jaqblux ma' l- ambjent ta' din il-pjazza.

Dan juri biċ-ċar kemm kollox qed isir bla ħsieb.

Jien ma nistax nifhem kif neħħejna s-siġar mill-Bajja ta' San Tumas, neħħejna s-siġar minn Ħaż-Żebbuġ, neħħejna s-siġar mill-Mosta u mbagħad noqogħdu niftaħru kemm qed tiżviluppa l-mixtla ta' Wied Inċita!

Lill-Ministru ngħidlu: Dan ma jiswa xejn, għax se jibqa' tiċpisa ma' wiċċek il-fatt li int kont responsabbli minn dan il-każ ukoll għax minkejja li kont taf li kulma kellhom bżonn dawn is-siġar kienet żabra, ippermettejt li dawn is-siġar jinħasdu bla ebda raġuni ta' xejn.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla l-Erbgħa, 27 ta' Mejju, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru Mizzi.

Fis-1.01 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

KUNSILLI LOKALI - LAQGĦAT ĠENERALI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm attendew residenti għal-laqgħat ġenerali li saru dan l-aħħar mill-kunsilli lokali fil-postijiet kollha?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

RABAT - VERDALA - SITI ARKEOLOĠIĊI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-Awtorita' ta' l-Ippjanar hijiex se tieħu xi passi biex tħares siti arkeoloġiċi qrib il-Verdala fir-Rabat?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Awtorita' ta' l-Ippjanar qed tagħmel investigazzjonijiet fl-inħawi qrib il-Verdala fir-Rabat u b'riżultat ta' dan jiġu skedati siti arkeoloġiċi skond il-grad li jimmerithom.

MALTACOM

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 14228, jista' l-Ministru jgħidilna kemm fost in-nies imsemmija kienu diġa' jaħdmu mal-Maltacom u x'inhuma l-kondizzjonijiet tax-xogħol tal-persuni msemmija?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li hemm biss wieħed mit-tlett diretturi eżekuttivi msemmija li kien diġa' mpjegat mal-Maltacom plc.

Dan huwa s-Sur Edgar Borg li kien Assistant General Manager Strategic Planning (Finance).

Minħabba li l-kumpannija għadha trid taħtar diretturi eżekuttivi oħra (Commercial Director u Human Resources & Administration Director), jidhirli li nkun qed nippreġudika l-qagħda tal-kumpannija jekk nagħti l- informazzjoni mitluba fit-tieni parti tal-mistoqsija.

PA - BINI TA' GUARD ROOM

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-Guard Room li ġiet mibnija fuq art pubblika quddiem il- Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi f'Belt is-Sebħ saritx applikazzjoni għaliha quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li din il-Guard Room hija koperta b'permess PA5278/97 li ġie approvat mill-Awtorita' ta' l- Ippjanar fil-15 ta' Diċembru 1997.

PA - DĦUL

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'kien id-dħul ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar minn ħlasijiet ta' DPF u ISC għall-applikazzjonijiet ġodda f'Jannar, Frar, Marzu u April 1998?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-flus miġbura minn ħlasijiet fuq permessi ġodda tal- bini mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar

| |Developmen|Infrastructur| | |t Permit |e Service | | |Fees |Contribution | |Janna|Lm95,985.4|Lm101,271.27 | |r |3 | | |Frar |Lm78,621.1|Lm 98,453.06 | | |2 | | |Marzu|Lm125,856.|Lm175,069.12 | | |18 | | |April|Lm121,569.|Lm179,142.72 | | |62 | |

NAXXAR - TRIQ G.B. MORTON

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 14165, ladarba l-Ministru Charles Buhagiar indika li Triq G.B. Morton fin-Naxxar (pjanti tagħha qed jintbagħatu separatament) iddejqet tant li bilkemm baqa' passaġġ minn fejn wieħed jista' jgħaddi, hija responsabbilta' ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li sar dan it-tidjiq ta' triq li se joħloq problemi għar-residenti tat-triq imsemmija (fost oħrajn) li biex joħorġu mit-triq iridu jirriversjaw bil-karozza?

ONOR.

GEORGE VELLA: It-triq li llum hi msemmija Triq G.B. Morton fin- Naxxar, kienet iddaħħlet fl-iskema tal-bini fil-25 ta' Ġunju, 1982 bħala cul-de-sac u ma kenitx tinfed ma' Triq Arthur Freemantle.

Madankollu, il- livelli ta' din it-triq kienu tali li l-ilma tax-xita jaqleb fid-direzzjoni ta' Triq Freemantle.

Wara talba mill-Kunsill Lokali tan-Naxxar, l-iskema nbidlet, fil-5 ta' Awissu, 1996 biex iddaħħal passaġġ ta' 1.5 metri, li kellu jservi kemm biex ma jinġemax l-ilma tax-xita, kif ukoll bħala passaġġ għar-riġel.

Għalhekk, fl-ebda stadju ma sar tidjieq ta' din it-triq.

PA - DIRETTUR TAL-PROĊEDURI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hux se jkun maħtur direttur tal-proċeduri fl-Awtorita' ta' l- Ippjanar skond kif tipprovdi il-Liġi ta' l-Ippjanar li kienet emendata f'Lulju tas-sena l-oħra?

ONOR.

GEORGE VELLA: Qed jittieħdu passi biex timtela l-kariga ta' Direttur għall-Amministrazzjoni u Twettiq ta' Proċeduri skond kif mitlub mis-sub artiklu 1 ta' Artiklu 6 ta' l-Att ta' l-1992 dwar l-Ippjanar ta' l- Iżvilupp.

U.N.- DELEGATI MALTIN

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid: a) min kienu d-delegati ta' Malta għall-42nd Session of the Commission on the Status of Women tan-Nazzjonijiet Uniti li saret fi New York bejn it-2 u t-13 ta' Marzu 1998; b) jgħid x'inhi l-funzjoni tagħhom u jekk dawn humiex mill-Uffiċċju tas-Segretarju Parlamentari għad-Drittijiet tan-Nisa; u c) ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d-diskorsi li saru f'isem Malta f'din l- okkażjoni?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li: (a) Id-delegazzjoni ta' Malta għat-42 Sessjoni tal-Kummissjoni fuq l- iStatus tal-Mara li ltaqgħet fi New York bejn it-2 u t-13 ta' Marzu, 1998, kienet komposta mir-Rappreżentanza Maltija tal-Missjoni Permanenti ta' Malta għall-Ġnus Maqgħuda fi New York.

(b) Mhux applikabbli

(c) Id-delegazzjoni ta' Malta, li pparteċipat bħala observer, m'għamlet l- ebda diskors f'isem Malta f'di l-okkażjoni.

Malta assoċjat ruħha ma' l- istatement li għamel iċ-Chairman tal-Grupp tas-77, liema statement kien meqjus ibbilanċjat ħafna u kien ikopri l-posizzjoni ta' Malta.

Kopja ta' dan id-diskors tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ŻURRIEQ - ĠIBJUN TRIQ BUBAQRA

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 14216 u ċioe' b'riferenza għat- talba li kien għamel il-Kunsill Lokali taż-Żurrieq biex żona magħrufa bħala Il-Ġibjum, Triq Bubaqra, Żurrieq tkun mibdula bħala public open space f'żona residenzjali fejn m'hemmx żvog ieħor għar-residenti, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex il-Lands fl-20 ta' Novembru, 1995 kien qal li ma jsibx oġġezzjoni li din l-area tkun imsebbħa sakemm ma jintmessux is- siġar u l-ġibjun li hemm f'din l-area (Dok.

A); u (b) issa inbidel kompletament il-ħsieb oriġinali u se jitqaċċtu s-siġar biex jagħmel spazju għal terraced houses skond ittra mibgħuta lill-Kunsill Lokali taż-Żurrieq fil-21 ta' Jannar, 1997 mill-Planning Authority (Dok.

B)?

Jidhirlu l-Viċi Prim Ministru li f'żona residenzjali fejn m'hemmx public open space, u fejn area indikata m'hijiex ta' daqs kbir din għandha tkun żviluppata bħala public open space għall-benefiċċju tar-residenti?

Dokument A, B u mappa diġa' ntbagħtu separatament.

ONOR.

GEORGE VELLA: Filwaqt li napprezza x-xewqa ta' l-Onor.

Interpellant biex ikun hemm aktar spazju ta' ftuh f'din iż-żona din l-art kienet ilha indikata għal żvilupp sa mil-1988.

Ir-rifjut li nħareġ fil-21 ta' Jannar, 1997 kien jindika ir-raġuni għaliex l-iżvilupp propost ma setax jingħata u cioe' illi reviżjoni ta' l-iskemi ta' żvilupp b'dan il-mod setgħu isiru biss permezz ta' pjan lokali.

L-ittra tad-dipartiment ta' l-artijiet ma daħlet fl-ebda konsiderazzjoni ta' l-iskemi ta' żvilupp in vigore, iżda li bħala dipartiment ma kienx isib oġġezzjoni.

KUMPANNIJI - FLUS DOVUTI

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Peress li xhur ilu l-Viċi Prim Ministru kien ta' x'wieħed jifhem li diversi kumpanniji privati u parastatali kienu se jieħdu lura miljuni ta' liri mil-Libja li kienu ilhom dovuti lilhom żmien twil, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk dan sarx?

U jekk le, jew mhux għal kollox, kemm hu stmat li tammonta din is-somma?

ONOR.

GEORGE VELLA: Is-sitwazzjoni tal-pagamenti dovuti lill-Malta mil- Libja hija waħda varjabbli ħafna u hija korrelata ma' l-ammont ta' kummerċ u investiment li jsir bejn iż-żewġ pajjiżi.

Waqt iż-żjara tiegħi fil-Libja f'Marzu tal-1998, kien ikkonfermat qbil biex parti sostanzjali mid-dejn dovut lil Malta jiġi mħallas perjodikament.

Minn Marzu ta' l-1997 sa April ta' l-1998 tħallsu madwar $32 miljun lill- kumpanniji privti u parastatali.

Aktar dettalji ma nħossx li jkun opportun minħabba n-natura kummerċjali ta' din l-informazzjoni.

ESTIMI ĠENERALI 1998

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru W1,292, u ċioe' b'riferenza għall-Vot 50 rikorrenti ta' l-Estimi 1998 (Housing), paġna 322, jista' l-Ministru jagħti breakdown sewwa sew tal-flus kif se jintnefqu taħt dawn l-items, wieħed wieħed li jaqgħu taħt personal emoluments u ċioe': holders of political office; staff salaries and wages; bonus; income supplement; social security contributions; allowances; u overtime?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: M'għandi xejn iżjed xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari bil-miktub numru W1,292.

DJAR - SEGRETARJU PERMANENTI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru W1,350 u ċioe' jista' jgħid min hu s-Segretarju Permanenti għad-Djar?

Meta daħal fiċ-Ċivil?

X'kariga okkupa tul dawn l-aħħar ħames snin fiċ- Ċivil?

Kif qed tgħin il-funzjoni tiegħu biex b'mod effettiv il-housing problem tiġi mtaffija?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: M'għandi xejn iżjed xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari bil-miktub numru W1,350.

DJAR - AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru W1,455 u ċioe' għar-rigward tal-każ tal-persuna li, d-dettalji tagħha diġa' ntbagħtu separatament, jista' l-Ministru jikkonferma li d-dipartiment irċieva d-dokumenti kollha meħtieġa għall-ipproċessar tal-każ ta' akkomodazzjoni soċjali?

X'qiegħed iżomm milli dan il-każ jiġi ffinalizzat f'dak li hu trattament tiegħu?

Kemm ilu pendenti dan il-każ?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: M'għandi xejn iżjed xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari bil-miktub numru W1,455.

DJAR - AKKOMODAZZJONIJIET ALTERNATTIVI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru W1,223 u ċioe' jista' jgħid fost il-lista ta' dawk b'sharing accomodation, persuna mill-Gżira li d-dettalji tagħha diġa' ntbagħtu separatament, kif tikkompara ma' dawk li qed jistennew akkomodazzjoni alternattiva?

U għaliex min kellu każ mhux gravi daqs tiegħu ngħata?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: M'għandi xejn iżjed xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari bil-miktub numru W1,223.

DJAR - TISWIJIET

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru W1,418 u ċioe' b'riferenza għall-każ tal-persuna li, d-dettalji tagħha diġa' ntbagħtu separatament, li hu anzjan u li ilu joqgħod fil-flat tiegħu għal dawn l-aħħar 11-il sena u li talab biex jinbiddilu l-madum u ma sarlux, jista' l-Ministru jgħid għaliex dan ma sarx u dan meta din il- persuna litteralment ma tiflaħx tidħol għall-ispiża hi?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: M'għandi xejn iżjed xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari bil-miktub numru W1,418.

DJAR - SANTA LUĊIJA - APPARTAMENTI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru W1,417 u ċioe' billi l-flats tal-gvern ta' Santa Luċija jenħtieġu manuntenzjoni, kemm minn barra u kif ukoll minn ġewwa, b'mod speċjali dawk ta' Neighbourhood 1 u Neighbourhood 2, jista'almenu l- Ministru jindika f'liema data approssimattiva se jsiru, anke fid-dawl ta' dawk li hemm imfisser fil-Manifest Elettorali tal-partit tal-Gvern?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: M'għandi xejn iżjed xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari bil-miktub numru W1,417.

VETTURI - REĠISTRAZZJONIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew reġistrati veijkoli ġodda f'Marzu, 1998 u jagħti l-informazzjoni maqsuma skond it-tip ta' veijkolu?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li n-numru ta' vetturi reġistrati ġodda f'Marzu 1998 huwa kif jidher hawn taħt:-

Vetturi Privati 676 Vetturi Kummercjali 92 Vetturi ghall-Kiri 169 Buses u Mini-Buses 3 Muturi 23 TOTAL 963

PULIZIJA - APPLIKAZZJONIJIET GĦAL FTUĦ TA' ĦWIENET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm saru applikazzjonijiet mal-Pulizija biex jinfetħu ħwienet f'Marzu, 1998?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi f'Marzu 1998 kien hemm 33 applikazzjoni mal-Pulizija għall-ftuħ ta' ħwienet.

MINISTERU TAS-SAĦĦA - DELEGAZZJONIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm siefru delegazzjonijiet fid-dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Novembru, 1997 sal-31 ta' Marzu, 1998; x'kien l-iskop ta' kull safra; minn min kienet komposta d-delegazzjoni għal kull safra u kemm intnefaq għal kull safra?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll mingħand liema agenziji ta' l- ivvjaġġar ittieħdu l-biljetti ta' l-ajru u kemm tħallas lil kull aġenzija?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba għal din il-mistoqsija tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET EKONOMIĊI U INDUSTRIJA - DELEGAZZJONIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid kemm siefru fuq delegazzjonijiet fid-dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Novembru, 1997 sal-31 ta' Marzu, 1998; x'kien l-iskop ta' kull safra; minn min kienet komposta d-delegazzjoni għal kull safra u kemm intnefaq għal kull safra?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll mingħand liema aġenziji ta' l- ivvjaġġar ittieħdu l-biljetti ta' l-ajru u kemm tħallas lil kull aġenzija?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f`xi seduta oħra.

MINISTERU TAT-TRASPORT U PORTIJIET - DELEGAZZJONIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm siefru delegazzjonijiet fid- dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Novembru, 1997 sal-31 ta' Marzu, 1998; x'kien l-iskop ta' kull safra; minn min kienet komposta d- delegazzjoni għal kull safra u kemm intnefaq għal kull safra?

Jista' l- Ministru jgħid ukoll mingħand liema aġenzji ta' l-ivvjaġġar ittieħdu l- biljetti ta' l-ajru u kemm tħallas lil kull aġenzija?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MINISTRU MINGĦAJR PORTAFOLL - DELEGAZZJONIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm siefru delegazzjonijiet fid-dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Novembru, 1997 sal-31 ta' Marzu, 1998; x'kien l-iskop ta' kull safra; minn min kienet komposta d-delegazzjoni għal kull safra u kemm intnefaq għal kull safra?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll mingħand liema aġenziji ta' l- ivjaġġar ittieħdu l-biljetti ta' l-ajru u kemm tħallas lil kull aġenzija?

ONOR.

JOE MIZZI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MAINTENANCE AGREEMENTS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid liema kienu d-dipartimenti governattivi, aġenziji governattivi, awtoritajiet statali u korporazzjonijiet pubbliċi, li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu, kellhom maintenance agreements ma' kumpanniji privati għar-rigward ta' IT hardware u/jew software fis-snin 1996 u 1997?

Kemm kien il-ħlas f'kull każ kull sena?

Liema kumpannija pprovdiet dan is- servizz f'kull każ?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-unika maintenance agreements ta' dan it-tip fl-1996 kien fis-Sezzjoni tal-Pitkalija ma' IES Computers Ltd.

Dan il-ftehim sar wara sejħa għall-offerti fl-1994 u kien ingedded kull sitt xhur, b'nefqa ta' Lm 305 kull sitt xhur.

Fl-1997 dan is-servizz beda jingħata mill-MITTS wara' sejħa ġdida għall- offerti.

FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid f'liema data kull aġenzija governattiva, awtorita' statali u korporazzjoni pubblika, li taqa' taħt id-dekasteru tiegħu, ffirmat l-aħħar ftehim kollettivv mar-rappreżentanti tal-ħaddiema?

F'kull każ sa liema data kien ikopri dan il-ftehim kollettiv?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infomat li l-aħħar ftehim kollettiv mar- rappreżentanti tal-ħaddiema ta' dawk l-entitajiet li jaqgħu taħt id- dikasteru tiegħi huma kif ġej:

Data ta' Iffirmar Perjodu

Public Broadcasting Services Ltd 06.05.98 01.01.98 - 31.12.2000 Maltacom plc 21.10.96 01.01.96 - 31.12.1998 Malta Drydocks Corporation 13.12.93 13.12.93 - 12.12.1996 Malta Shipbuilding Co Ltd.

13.06.89 ***

*** Dan il-Ftehim ma jistipulax sa liema data kien ikopri.

FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid f'liema data kull aġenzija governattiva, awtorita' statali u korporazzjoni pubblika, li taqa' taħt id-dekasteru tiegħu, ffirmat l-aħħar ftehim kollettiv mar-rappreżentanti tal-ħaddiema?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-aħħar ftehim kollettiv iffirmat mill-Awtorita' ta' l- Ippjanar mar-rappreżentanti tagħha daħal fis-seħħ fl-1 ta' Lulju,1995.

Dan il-ftehim ikopri perijodu ta' tliet snin, u għalhekk jiskadi fit-30 ta' Ġunju,1998.

-ftehim kollettiv li kellu jiġi ffirmat fl-1 ta' Diċembru,1995 mar- rappreżentanti tal-ħaddiema fil-Voice of the Mediterranean effettivament ġie ffirmat fit-3 ta' Ġunju,1997 u jiskadi fil-31 ta' Diċembru, 1998.

FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema data kull aġenzija governattiva, awtorita' statali u korporazzjoni pubblika, li taqa' taħt id- dekasteru tiegħu, ffirmat l-aħħar ftehim kollettiv mar-rappreżentanti tal- ħaddiema?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ninsab informat li fil-każ ta' l-entitajiet fi ħdan is-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura w Arti, l-uniku ftehim kollettiv li ġie ffirmat kien bejn il-Kumitat tat-Teatru Manoel u r- rappreżentanti tal-ħaddiema.

Dan ġie ffirmat fl-1 ta' Settembru, 1990 u għalaq fil- 31 t'Awissu, 1993.

L-Universita' ta' Malta ffirmat żewġ ftehim kollettivi.

Il-ftehim tan- Non-Academic Staff ġie ffirmat mal-UĦM u l-GWU fit-8 t'April, 1996 u jkopri sal-31 ta' Diċembru, 1995.

Il-ftehim tal-Academic Staff ġie ffirmat mill- MUT fit-23 ta' Mejju, 1995 u jkopri sal-31 ta' Diċembru, 1996.

FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid f'liema data kull aġenzija governattiva, awtorita' statali u korporazzjoni pubblika, li taqa' taħt id- dekasteru tiegħu, ffirmat l-aħħar ftehim kollettiv mar-rappreżentanti tal- ħaddiema?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru illi fid-dikasteru tiegħi ġew iffirmati erba' ftehimiet kollettivi kif ġej:-

Il-Bank Ċentrali ta' Malta ffirma ftehim fit-22 ta' Jannar, 1997, u jkopri l-perjodu mill-1 ta' Jannar, 1996 sal-31 ta' Diċembru, 1998.

L-MOBC iffirmat ftehim kolletiv fis-7 t'Awissu, 1996 u jkopri l-perijodu mill-1 ta' Jannar, 1996 sal-31 ta' Diċembru, 1998.

Il-Korporazzjoni Enemalta għandha ftehim kolletiv ma' żewġ unions: mal- General Workers Union u ma' l-Enemalta Professional Officers Union.

Il-Ftehim Kolletiv bejn il-Korporazzjoni Enemalta u l-General Workers Union, ġie ffirmat fit-23 t'Ottubru, 1996, u jkopri l-perijodu mil-1 ta' Jannar, 1996 u l-31 ta' Diċembru, 1998.

Il-Ftehim Kollettiv bejn il-Korporazzjoni Enemalta u l-Enemalta Professional Officers Union ġie ffirmat fit-18 ta' Marzu, 1996 u jkopri l- perijodu mis-16 ta' Settembru, 1991, u l-31 ta' Diċembru, 1994.

Id- diskussjonijiet biex jiġġedded dan il-ftehim għadhom ma ġewx iffinalizzati.

FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu u s-Self- Employed: Jista' l-Ministru jgħid f'liema data kull aġenzija governattiva, awtorita' statali u korporazzjoni pubblika li taqa' taħt id- dekasteru tiegħu, ffirmat l-aħħar ftehim kollettiv mar-rappreżentanti tal- ħaddiema?

F'kull każ sa liema data kien ikopri dan il-ftehim kollettiv?

ONOR.

KARMENU VELLA: NTOM - l-aħħar ftehim kollettiv kien iffirmat fis-16 ta' Ottubru, 1996 u jkopri sat-30 ta' Ġunju, 1999.

MCC - l-aħħar ftehim kollettiv kien iffirmat fit-30 ta' Lulju, 1996 u jkopri sal-31 ta' Diċembru, 1998.

ĦAL FARRUĠ - ARBLI TAD-DAWL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid meta se jiġu nstallati l-arbli tad-dawl ħdejn il-flats il-ġodda li hemm ġewwa Ħal Farruġ, Luqa?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba għal aktar dawl fil-lokalita' msemmija qed tkun ikkonsidrata flimkien ma' xogħlijiet oħra.

LUQA - PARKEĠĠ

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'sar jew x'se jsir rigward il-problema kbira ta' nuqqas ta' parking ġewwa l-Isla?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: It-taqsima tax-xogħlijiet m'hijiex qed tagħmel xogħol ta' ppjanar dwar is-suġġett imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

Din il-mistoqsija għandha tiġi ndirizzata lill-Ministru responsabbli mill- Awtorita' ta' l-Ippjanar.

FGURA - TRIQ ID-DEJMA - ASFALTAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Minsitru jgħid meta hemm il-ħsieb li Triq id-Dejma, Fgura quddiem Swan Laundry se tingħata t-tarmac?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-passi meħtieġa jittieħdu fid-dawl ta' pjan globali għar-restawr tat-toroq arterjali li qed jiġi mfassal.

Sadanittant tajt struzzjonijiet lis-Sezzjoni tal-Manutenzjoni tat-toroq biex tagħmel ix-xogħol temporanju li jenħtieġ il-wiċċ tat-triq biex ma jkunx hemm periklu għas-sewwieqa.

UE - ŻONA TA' KUMMERĊ ĦIELES

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid xi studji saru s'issa mill-Ministeru tiegħu jew minn kwalunkwe korporazzjoni jew entita' oħra pubblika li għaliha huwa responsabbli li janalizza jaqbilx għall-ministeru tiegħu jew għall-korporazzjoni jew entita' pubblika kkonċernata li Malta tissieħeb f'żona ta' kummerċ ħieles biss mal-Unjoni Ewropea; u dwar x'se jkun l- impatt fuq il-ministeru tiegħu jew fuq kwalunkwe korporazzjoni jew entita' oħra pubblika li għaliha inti responsabbli?

Fi kwalunkwe każ, jista' l-Ministru jindika x'inhuma l-benefiċċji kollha għall-ministeru tiegħu u għal kwalunkwe korporazzjoni jew entita' oħra pubblika li għaliha huwa responsabbli, li jinkisbu b'żona ta' kummerċ ħieles u li ma jinkisbux bi sħubija fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MALTA/OLANDA - KOPERAZZJONI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-oqsma li fihom hemm jew se jkun hemm ko- operazzjoni bejn il-Ministeru ta' l-Agrikoltura ta' Malta u l-Olanda?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-koperazzjoni bejn il-Ministeru ta' l-Agrikoltura ta' Malta u l-Olanda titħaddem permezz tal-għaqdiet internazzjonali li tagħhom huma membri iż-żewġ pajjizi, u permezz tal-kummerċ bejn iż-żewġ pajjiżi.

Riċentament kien hemm diskussjonijiet ma' ditti ewlenin fl-Olanda bl- għan, li din il-koperazzjoni kummerċjali tiżdied għall-ġid taż-żewġ pajjiżi.

FRANZA - DISKUSSJONIJIET FUQ DIFIŻA/XIRI TA' ARMI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx diskussjonijiet għaddejjin jew maħsuba li jsiru ma' Franza fl- oqsma tad-difiża; u tax-xiri ta' armi?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Onor.

Membru huwa mitlub jagħmel din il-mistoqsija lill-ministeru kkonċernat.

ĦABSIJIET MALTIN - PRIĠUNIJIET LIBJANI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħidilna : kemm kien hemm priġunieri Libjani fil-ħabsijiet Maltin fis-snin 1995, 1996, 1997 u 1998 separatament; u kemm minnhom talbu li jibbenefikaw mill-ftehim ta' l-1994 biex jissoktaw il-piena fil-Libja?

ONOR.

JOE MIZZI: Ninsab informat li n-numru ta' priġunieri fil-Ħabs matul l- 1995, 1996, 1997 u 1998 kien kif ġej:-

| |Sentenzja|Awaiting |Tota| | |ti |Trial |l | |1995 |22 |23 |45 | |1996 |23 |39 |62 | |1997 |29 |46 |75 | |1998*|15 |21 |36 |

Ninsab informat ukoll li tliet priġunieri Libjani għamlu talba formali biex jibbenefikaw mill-ftehim bejn Malta u l-Libja dwar it-Trasferiment ta' Persuni Sentenzjati.

Ta min jgħid li kif jindika t-titolu tal-ftehim, dan japplika biss għal dawk il-priġunieri li jkunu sentenzjati.

Kondizzjoni oħra tal-Ftehim hi li s-sentenza trid tkun finali, jiġifieri li ma jkunx hemm appell jew proċeduri ġudizzjarji pendenti.

BELĠJU - FTEHIM BILATERALI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid xi progress kien sar sat-30 ta' April, 1998 fin-negozjati mal-Belġju għal ftehim bilaterali fuq: kooperazzjoni fil-ħidma tal-pulizija; kooperazzjoni fil-qasam tas-saħħa; u kooperazzjoni fil-qasam tas-Society Security?

ONOR.

GEORGE VELLA: In-negozjati dwar ftehim bilaterali mal-Belġju f'dawn it-tliet setturi għadhom sejrin wara li kienu ġew imsemmija anke fl-aħħar viżta li d-Deputat Prim Ministru/Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent għamel fil-Belġju.

TOROQ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema junctions f'toroq arterjali huma ppjanati li jsirilhom xogħol fuqhom fis-sentejn li ġejjin?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Fil-mument, esperti mill-Ġermanja qed jassistu d- Dipartiment tat-Toroq fil-preparazzjoni ta' master plan għar-restawr tat- toroq arterjali u distributorji.

Din il-master plan tkun tinkludi wkoll indikazzjoni ta' junctions fejn ikun irid isir upgrading biex b'hekk ikun jista' jsir pjan organiku għat- titjieb tat-toroq.

Sadanittant, bħalissa qed jiġu rranġati junctions f'żewġ lokalitajiet, jiġifieri d-daħla għal Wied il-Għajn Bypass minn Triq Hompesch, u d-daħla għal Marsaxlokk minn Triq Birżebbuġia f'Bir id-Deheb.

ARTIJIET - AKKWIST MINN BARRANIN

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hux qegħdin isiru studji jew tħejjijiet sabiex jinbidlu r-regolamentari u liġijiet li jikkontrollaw l-akkwist ta' art minn barranin?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

SVEZJA - INVESTMENT GUARANTEE

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid xi progress kien sar sat-30 ta' April, 1998 fin-negozjati dwar ftehim ma' l- Isvezja dwar investment guarantee; u kooperazzjoni fil-qasam tas-saħħa?

ONOR.

GEORGE VELLA: In-negozjati dwar ftehim ma' l-Isvezja dwar investment guarantee u l-kooperazzjoni fil-qasam tas-saħħa, għadhom għaddejjin ma' l- awtoritajiet konċernati.

PULIZIJA - LABORATORJU FORENSIKU

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għal-liema raġuni, skond rapporti fil-gazzetti, Dr Anthony Abela Mediċi m'għadux imexxi l-Laboratorju Forensiku tal-Pulizija?

Min se jissostitwixxi lil Dr Abela Mediċi?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦABS ĊIVILI - CORRECTIONAL OFFICERS

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm applikaw impjegati tal-gvern sabiex jimlew il-postijiet battala ta' Correctional Officers fil-Ħabs ta' Kordin?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li kien hemm disa' applikazzjonijiet għal post ta' Correctional Officers fil-Ħabs ta' Kordin.

Minn stħarriġ preliminari jidher li tlieta minn dawn l-applikazzjonijiet ma sarux minn impjegati tal-Gvern.

QORTI - ĦLASIJIET

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma t-terms of reference ta' l-inkjesta li għaddejja dwar ħlasijiet mill-Qorti għal servizzi ta' esperti fix-xjenza u mediċina forensika?

Fiex waslet din l-inkjesta?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-terms of reference ta` l- inkjesta huma s-segwenti:

(i) biex jeżamina l-arranġamenti eżistenti dwar il-pagament lill-esperti tal-Qorti:

(ii) biex jinvestiga jekk dawn l-arranġamenti kenux applikati korrettament matul l-aħħar tliet snin u jekk, għaldaqstant, sarux xi pagamenti żejda:

(iii) biex tiġi stabilita' l-kawża ta` dawn il-pagamenti żejda, jekk kien il-każ, u ta` min kienet ir-responsabbilta`: (iv) biex jinvestiga l-allegazzjonijiet indikati f`rapport fuq is-suġġett u li ppreżentat lill-Avukat Ġenerali:

(v) biex jissottometti rakkmandazzjonijiet għal titjieb għall-arranġamenti eżistenti dwar il-pagamenti lill-esperti tal-Qorti.

L-inkjesta msemmija għadha ma ġietx konkluża.

SAĦĦA - MEDICAL BRIEF

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 14369, fejn il-Ministru rrifera t-tweġiba għal stqarrija lill-istampa, jista' l-Ministru jgħid jekk ix-xogħol ta' l-awditjar tal- medical brief ngħatax skond proċeduri aċċettabbli?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ir-risposta hija fl-affermattiv.

MINISTERU TA' L-INDUSTRIJA - KUMPANNIJI/PARTNERSHIPS

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 14660 u ċioe' jista' jgħid kemm kienu l-kumpanniji jew partnership ta' awdituri/accountants li ngħataw kuntratt bejn Mejju 1987 u Ottubru 1996 mill-Ministeru tiegħu?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Ir-risposta tingħata f`xi seduta oħra.

CHADWICK LAKES - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar min qed jagħmel ix-xogħol li kienu qed iwettqu l-ħaddiema tal-Kalaxlokk fl-area taċ-Chadwick Lakes?

Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar jekk fil-fatt humiex qed jingħataw xi inċentivi għal min qed jagħmel ix-xogħol?

Jekk iva, x'inhuma dawn l- inċentivi?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Parti mix-xogħlijiet qed isiru mill-ħaddiema tad- dipartiment, waqt li xogħlijiet oħrajn qed isiru minn ħaddiema tal-Malta Drydocks u tal-Malta Shipbuilding li għandhom kuntratt għal xogħol speċifiku.

Fid-dawl li l-ħaddiema tad-dipartiment ma' xtaqux jaħdmu b'sistema ta' inċentivi biex jitħaffef ix-xogħol, il-flus iffrankati min dawn l-inċentivi qed jintużaw f'kuntratt li ngħata wara' li saret sejħa għall-quotations.

Dawn il-miżuri u oħrajn li jistgħu jittieħdu 'l quddiem huma kollha marbuta mal-fatt li x-xogħlijiet jitwettqu skond il-pjanijiet mfassla, fl- iqsar żmien possibbli.

MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD - ĦADDIEMA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' persuni li jaħdmu ma' korporazzjonijiet parastatali iżda li huma seconded mal-Ministeru tal- Biedja u Sajd?

Minn liema korporazzjonijiet huma on loan jew on secondment dawn il-ħaddiema?

X'inhu x-xogħol li jwettqu?

Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar jekk dawn il-ħaddiema fil-fatt iwettqux xogħol li jista' jsir minn ħaddiema tal-Maintenance Section fi ħdan il-Ministeru?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PRODOTTI - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien l-ammont ta' prodotti li ġew esportati lejn l-Ingilterra kull xahar, fil-perijodu 1/4/97 - 30/4/98?

Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar jekk il-gvern fil-fatt ħallasx xi sussidju jew ħlasijiet oħra lil persuni li esportaw?

Jekk iva, kemm kien l- ammont imħallas, u minn liema vot?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-Agricultural Export Marketing Board qiegħed jikkordina din l-attivita' kummerċjali privata li qed issir bejn l-Għaqda Bdiewa Progressivi u d-ditta Ingliża li qed timporta l-prodott Malti.

Mill-informazzjoni li għandu l-Agricultural Export Marketing Board, s'issa ġew esportati 'il fuq minn 40 tunnellata ta' prodotti lejn l- Ingilterra.

Filwaqt li l-informazzjoni dettaljata xahar b'xahar tingħata f'seduta oħra, jirriżulta li s'issa għadhom saru nofs il-pagamenti għal dan it- tunnellaġġ u dan minħabba ilmenti li kien hemm għar-rigward tal-grading u l- kwalita' tal-prodott esportat.

L-Agricultural Export Marketing Board jinsab medjatur f'din il-kwestjoni sabiex jiġu rimedjati d-differenzi li nqalgħu.

MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD - KONSULENTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' konsulenti li għandu mpjegati miegħu l-Ministeru tal-Biedja u Sajd?

X'inhuma l- kondizzjonijiet li fuqhom jaħdmu dawn il-konsulenti?

X'ħinijiet ta' xogħol huma mitluba li josservaw?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Id-Dipartiment ta' l-Agrikoltura għandu miegħu sebgħa konsulenti.

Sitta minnhom qegħdin jaħdmu fuq bażi part-time u l- ħinijiet tax-xogħol tagħhom ivarjaw bejn tmienja u 20 siegħa fil-ġimgħa, dejjem skond l-esiġenzi tad-dipartiment.

Konsulent-mara qed taħdem fulltime.

Fiċ-Ċentru Nazzjonali ta' l-Akwakultura hemm veterinarju barrani li huwa impjegat ful time taħt il-kondizzjonijiet kif spjegajt fit-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 14320.

PULIZJA - PUBLIC SERVICE COMMISSION

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari numru 14259, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ilhom pendenti l-14-il każ hemm imsemmija?

Kemm minnhom taw lok għal sospensjoni mid-doveri?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

MPO - PROPOSTA TAD-DIPARTIMENT TAD-DWANA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-Management and Personnel Office hux se jaċċetta l- proposta tad-Dipartiment tad-Dwana li jkun hemm il-post ta' Customs Dog Section Instructor fid-Dipartiment tad-Dwana?

Jekk le, għaliex?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat illi l-proposta tad-Dipartiment tad- Dwana li jkun hemm il-post ta' Customs Dog Section Instructor fid-Dipartiment tad-Dwana ma ġietx ikkonsidrata favorevolment peress li ma teżisti ebda struttura fis-Servizz Pubbliku li tinkorpora dan il-grad.

L-Onor.

Interpellant jifhem li mhux sewwa li jkun hemm, fis-Servizz, strutturi magħmula minn bniedem wieħed, minħabba li persuna li tkun qiegħda tokkupa kariga ta' din ix-xorta ma jkollha l-ebda opportunita għal avvanz fil-karriera.

Għaldaqstant, qiegħda tiġi kkonsidrata allowance xierqa li tkun tista' tingħata lil dak l-uffiċjal li jiġi mqabbad jagħmel id-doveri ta' Customs Dog Section Instructor.

B'dan il-mod l-uffiċjal inkarigat minn dawn id-doveri jkun jista jkompli jgawdi mill-provvedimenti għal avvanz fil-karriera kif stabbilit mill-ftehim li jikkonċerna l-grad tiegħu, u fl-istess ħin ikun jista jibbenifika wkoll minn allowance talli jkun qiegħed jagħmel xogħol ieħor oltre dak li hu mistenni mill-grad tiegħu.

BUĠIBBA - TRIQ IT-TURISTI - ART

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar jekk hemmx xi żviluppi dwar l-għoti ta' biċċa art wara l-binja Indipendenza fi Triq it- Turisti, f'Buġibba biex fiha jinbnew garaxxijiet għar-residenti tal-blokk?

Jista' l-Ministru jgħid jekk fil-fatt huwiex mistenni li jkun hemm redirection tal-main tad-drenaġġ biex il-garaxxijiet ikunu jistgħu jinbnew kif kien maħsub qabel l-1996?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SAN PAWL IL-BAĦAR - PROVVISTA TA' ELETTRIKU

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'qed iwassal biex f'diversi nħawi ta' San Pawl il-Baħar ikun hemm varjazzjoni (fluctuations) qawwija fil- provvista tad-dawl, tant li qed tiġi kkawżata ħsara f'diversi nħawi?

ONOR.

LEO BRINCAT: Skond ir-rekords tal-Korporazzjoni Enemalta ma jirriżultax li kienu saru xi lmenti ta' varjazzjonijiet fil-provvista tad- dawl fl-inħawi msemmija.

Madankollu, qegħdin isiru investigazzjonijiet biex jiġi aċċertat li l-provvista tad-dawl hija adekwata.

PACEVILLE - BARS LI JIBQGĦU MIFTUĦIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid għaliex il-bars ġewwa Paceville jibqgħu miftuħin sas- 6.00a.m. meta dawn m'għandhomx permess jibqgħu sa dawk il-ħinijiet?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi, bir-regolamenti attwali, ħwienet li fihom jinbiegħu nbejjed, birra jew likuri spiritużi bl-imnut, jistgħu jiftħu fl-4.00 a.m..