MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 581 It-Tnejn, 16 ta' Lulju, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 581

It-Tnejn, 16 ta' Lulju, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.07 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 16 ta' Lulju, 2001

WERREJ

MINUTI 1

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 1

TQEGĦID TA' KARTI 5

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IT-TRATTAMENT XIERAQ TA' L-ANNIMALI (IT-TIENI QARI)

ANIMAL WELFARE BILL (SECOND READING) 6

AĠĠORNAMENT 21

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 26

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 580 li saret fit-13 ta' Lulju, 2001 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

PREZZ TA' L-GĦALF TAL-MAJJAL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jinvestiga għaliex l- għalf li jintuża għat-trobbija tal-majjal fil-perjodu ta' bejn tliet xhur u seba' xhur, għola minn Lm140 għal Lm190 kull tunnellata?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Jien informat li minn investigazzjonijiet li saru, jirriżulta li l-prezz tal-prodott imsemmi huwa ta' Lm95.20 kull tunnellata.

Dan il-prezz ilu hekk mill-1988.

Naturalment il-prezz ta' l-għalf għall-majjali ż-żgħar huwa dejjem ogħla minn dak ta' majjali akbar u effettivament jidher li f'dan il-każ ġew ikkwotati prezzijiet ta' għalf li jintuża għat-trobbija ta' majjali ta' bejn erbgħa u t-tnax-il ġimgħa.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-Ministru kien qal li kien hemm xi żrieragħ kontaminati li spiċċaw biex intremew fil-baħar, jista' jivverifika jekk kienx ingħata permess mid-dipartiment ta' l-ambjent biex din l-operazzjoni tkun tista' issir?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mill-investigazzjonijiet li saru jirriżulta li kien hemm il-permess tal-planning authority biex dan isir.

(Interruzzjonijiet) Dan il-każ kien seħħ fi żmien meta chairman tal-Medigrain kien is-Sur Freddie Micallef.

PREZZ TA' L-GĦALF TAL-MAJJAL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jinvestiga għaliex l- għalf li jintuża għat-trobbija tal-majjal bejn il-perjodu ta' erbgħa u tnax- il ġimgħa, għola minn Lm95 għal Lm123 kull tunnellata?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li minn investigazzjonijiet li saru, jirriżulta li l-prezz tal-prodott imsemmi huwa Lm190 kull tunnellata.

Dan il-prezz ilu hekk għal dawn l-aħħar ħames snin.

Tajjeb jingħad li l-prezz ta' l-għalf għall-majjali ż-żgħar huwa dejjem ogħla minn dak għal majjali akbar, għalkemm jidher li f'dan il-każ ġew ikkwotati prezzijiet ta' għalf li jintuża għat-trobbija tal-majjali ta' bejn it-tliet xhur u s-seba' xhur.

PREZZ TAS-SOYABEAN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jinvestiga għaliex is- soyabean għoliet minn Lm115 kull tunnellata għal Lm133 matul dawn l-aħħar xhur?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li minn investigazzjonijiet li saru, jirriżulta li l-prezz internazzjonali tas-soyabean għola u dan il- prodott qed jinbiegħ Lm133 kull tunnellata lokalment.

Tajjeb jingħad li r-raġuni għal din iż-żieda fil-prezz hija direttament relatata mal-konsegwenzi tal-BSE għax wara li feġġet din il-marda qerrieda, id-dinja kollha bdiet tuża s-soyabean waħdu.

Soyabean bi preparamenti oħra bħall-bonemeal u affarijiet bħal dawn inqata' għax dan kien qed iwassal għal diżastru.

Nistgħu ngħidu li llum d-domanda internazzjonali ntefgħet ħafna aktar fuq is-soyabean.

Tajjeb li jingħad ukoll li peress li s-soyabean huwa prodott bażiku ta' materja prima u huwa wkoll is-sors prinċipali ta' proteina għall-għalf bilanċjat tal-majjal, il-prezz ivarja minn ġurnata għall-oħra.

Ta' min jinnota ukoll li f'dawn l-aħħar 12-il xahar, id-dollaru ssaħħaħ fil- konfront tal-lira Maltija u dan kellu effett fuq il-prezz ta' l- importazzjoni ta' dan il-prodott.

Dawn il-fatturi wasslu biex kien hemm żieda ta' madwar $US 41 f'kull tunnellata bħala riżultat tal-varjazzjoni fil-prezz internazzjonali u madwar Lm5 minħabba ċ-ċaqliq fil-kambju.

TROBBIJA TAL-MAJJAL – SPEJJEŻ TAL-PRODUZZJONI

27332.L-ONOR.JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jinformana dwar kemm huwa kkalkolat għall-gvern li għolew l-ispejjeż tal-produtturi lokali tat- trobbija tal-majjal matul dawn l-aħħar xhur?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Filwaqt li fuq linja ġenerali, il-ministeru għas- servizzi ekonomiċi għandu interess f'kull materja li għandha x'taqsam ma' l- iżvilupp ekonomiku tal-pajjiż, il-qasam agrikolu, inkluż it-trobbija tal- majjal, jaqa' taħt ir-responsabbilta' diretta tal-ministeru għall- agrikoltura u sajd.

ALLOWANCE SUPPLIMENTARI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jikkonsidra li għall-budget li jmiss, jgħolli s-ceiling fuq l- allowance supplimentari għal Lm3,770 għall-miżżewġin u Lm2,770 għal min hu single?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Fil-fatt id-dħul massimu biex persuna tikkwalifika għall- allowance supplimentari hu ta' Lm3,770 għall-miżżewġin u Lm3,270 għal persuna waħidha, liema ammonti huma preżentement ikkonsidrati adegwati.

MR SPEAKER: L-Onor.

Silvio Parnis, domanda supplimentari.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Dan l-aħħar smajna bosta lmenti dwar dewmien fil- ħruġ tal-ħlasijiet taċ-children allowance.

Jista' il-Viċi Prim Ministru jispjega għaliex ġara dan?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, fis-seduta ta' nhar il-Ġimgħa jien anzi għedt li għal din is-sena jirriżulta li l-proċess huwa ftit iżjed mgħaġġel minn normal.

Fil-fatt skond l-aħħar informazzjoni li għandi, s'issa ħarġu 27,000 pagament individwali.

GĦad fadal applikazzjonijiet oħra li għadhom qed jiġu eżaminati peress li fir-rigward ta' uħud minnhom ikun hemm xi diffikultajiet, fejn forsi anke jkun hemm bżonn ta' ċerti dokumenti.

Il-pagament joħroġ appena dan il- proċess ikun iffinalizzat.

Il-proċess huwa dan u ma naħsibx li hemm xi dewmien iktar mis-soltu, anzi lili jirriżultali bil-kontra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Ftit ta' żmien ilu kont ressaqt ilment dwar ħaddiema barranin jaħdmu f'postijiet tal-gvern u anke kont tlabt lill-Viċi Prim Ministru jinvestiga jekk dawn għandhomx permess jaħdmu jew le, mingħajr ma fl-ebda ħin allegajt li qegħdin jaħdmu bla permess.

Wara dik l-okkażjoni erġajt irrapportajt każ ieħor fl-istess area u l-Viċi Prim Ministru qalli li kien għadu qed jistenna r-rapport.

Jista' jekk jogħġbu jgħidli fiex waslu l-investigazzjonijiet?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fil-fatt nista' ngħid li matul il-ġimgħa li għaddiet, l-Onor.

Cuschieri avża persuna mis-segretarjat tiegħi b'każ ieħor ta' xogħlijiet fejn jidher li kien hemm xi persuni barranin jaħdmu.

Immedjatament saret inspection, fejn din id-darba kellna l-vantaġġ li l- inspectors setgħu jmorru mingħajr ħadd ma jkun jaf bihom, għax sfortunatament fl-ewwel każ konna ġejna informati tard wisq u meta l- inspectors marru fuq il-post, ma sabu lil ħadd.

Jien ingħatajt rapport dettaljat li jikkonferma li nstabu tnejn jew tliet ħaddiema barranin ta' nazzjonalita` Jugoslava.

Lill-ispetturi qalulhom li kienu qegħdin jaħdmu bil-permess, pero' l-ispetturi xorta talbuhom id- dettalji biex jivverifikaw jekk kienx veru jew le li kellhom il-permess.

Irriżulta wkoll li kien hemm xi ħaddiema oħra - pero' ta' nazzjonalita' differenti - li kienu qegħdin jaħdmu hemm, iżda dawn kienu koperti bil- permessi neċessarji.

Jekk m'iniex sejjer żball, dan ir-rapport wasal għandi nhar il-Ġimgħa filgħaxija u minkejja li bħalissa m'huwiex qiegħed f'idejja, jekk l-Onor.

Cuschieri jrid inkun nista' ngħaddihulu għada filgħodu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Dan l-aħħar inżammu ħafna cheques tal-pensjoni minħabba xi abbużi li setgħu saru u li dwarhom qegħdin isiru l- investigazzjonijiet.

Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm għad fadal każi pendenti?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ma nafx x'pendenzi jrid ikun hemm jekk xi ħadd jinqabad jabbuża!

Nittama li l-oppożizzjoni m'hijiex qed tipprova tgħidli li għandna nħallsu r-relief lil min ikollu l-eluf tal-liri fil-bank, bħalma donnu qalli l-kap ta' l-oppożizzjoni fid-diskors li għamel il- bieraħ.

Il-messaġġ li fhimt, anke minn dak li qrajt fuq il-gazzetta - dejjem jekk Dr Sant kien irrapportat tajjeb - huwa li l-kap ta' l- oppożizzjoni jrid li nħallu l-abbużi għaddejjin.

U mhux talli hekk, talli donnu qisu jrid jgħidilna li għamilna xi żball bl-eżerċizzju li sar biex naraw li benefiċċji soċjali li huma indirizzati għal dawk li huma l-iktar fil-bżonn, verament imorru għand dawn in-nies u ma nħallux li s-sistema tkun tippermetti li jingħata relief lil min ikollu eluf kbar ta' liri fil- bank, proprjeta' u assi oħra.

Lill-Onor.

Parnis ngħidlu li jekk jirriżulta li persuna qed tabbuża, il- benefiċċju li tkun qed tingħata għandu jitwaqqaf immedjatament u dan minbarra li ssir investigazzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Jien naħseb li tajjeb li nfiehmu lill-poplu li aħna bħala Partit Laburista ma' naqblux ma' l-abbuż.

Imma fl-istess ħin aħna favur dawk li m'humiex qed jieħdu l-pensjoni jew ir-relief meta jkun ħaqqhom li jieħdu dak il-benefiċċju.

Aħna favur li jkun hemm proċess uman u allura l-aħjar ħaġa li tista' issir hi li l-investigazzjonijiet jingħalqu kemm jista' ikun malajr.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nassigura li l-proċess uman qiegħed hemm, pero' l- oppożizzjoni qiegħda tkun ambivalenti għax filwaqt li l-Onor.

Parnis għadu kif qal li għandna nattakkaw l-abbużi, il-kap ta' l-oppożizzjoni ġie rrapportat li qal li donnu qiegħed jiddejjaq li għaddej eżerċizzju biex inkunu ċerti li l-benefiċċji soċjali qegħdin imorru għand min verament għandu bżonnhom.

L-Onor.

Parnis jaf li hemm każi li għadhom qegħdin jiġu investigati min-naħa tad-dipartiment u dan jien nista' nikkonfermah u nispjega għaliex ukoll.

Qed jirriżultalna li persuni b'Lm10,000 jew Lm20,000 fil-bank qegħdin jieħdu r-relief u hekk kif jiġu nnotifikati, imorru fid-dipartiment jew fl- area offices u jgħidu li fil-perjodu tat-tliet xhur ta' qabel nefqu Lm20,000!

Ħafna drabi, il-verżjoni li jagħtu tkun inkredibbli pero' ġieli jkun hemm verżjoni li tkun kredibbli.

Ċertament il-benefiċjarju jrid jikkonvinċi u jrid iġib provi quddiem id-dipartiment li fi żmien ftit ġimgħat, b'kumbinazzjoni wara li d-dipartiment kien induna bl-abbuż, nefaq dak li kien ilu jżomm f'kontijiet bankarji għal snin twal.

Pero' irrid nirreġistra l-fatt li f'dawk il-każi fejn il-benefiċjarji ġenwinament ippruvaw il-każ tagħhom, il-benefiċċju reġa' beda jingħatalhom skond il-liġi.

Fi kliem ieħor, id-direttur tas-sigurta' soċjali ma jistax jagħti benefiċċju lil xi ħadd li skond it-test tal-mezzi ma jikkwalifikax għalih.

Għax jekk ikun hemm applikant li jkun sinċier fil-pożizzjoni tiegħu u jirriżulta li jkollu assi li jaqbżu l-massimu stabilit bil-liġi, id-dipartiment mill-ewwel jgħidlu li l-applikazzjoni tiegħu ma tistax tiġi milqugħa għax ma jikkwalifikax għall-benefiċċju.

B'ġustizzja ma' dawk in-nies li ġenwinament ikunu applikaw u jkunu qed jistennew risposta dwar jekk jikkwalifikawx jew le, naħseb li huwa ġust ukoll li min ikun ilu jirċievi l-benefiċċju mingħajr ma għandu dritt għalih, għandu jiġi mgħarraf li l-benefiċċju li qed jieħu qed jitwaqqaf għax ma jikkwalifikax għalih.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo, domanda supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Xtaqt nistaqsi lill-Viċi Prim Ministru jekk huwiex qed isir means test fir-rigward ta' persuna taħt is-16-il sena li tieħu disability allowance għax hija autistic?

Qed nistaqsi dan għax għall-ewwel darba, il-familja ta' din il-persuna rċeviet ammont imnaqqas.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jekk qed nitkellmu dwar każ ta' persuna b'diżabilita' li għandha inqas minn 16-il sena, allura qegħdin nitkellmu fuq il-benefiċċju addizzjonali.

Jiġifieri l-persuna tirċievi ċ-children allowance u tirċievi wkoll ammont ta' flus supplimentari.

F'dak il-każ japplikaw ir-regoli partikolari li tistabilixxi l-liġi, imma jekk l-Onor.

Bartolo jgħaddili d-dettalji nkun nista' nivverifika aħjar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' il-Viċi Prim Ministru jispjegalna x'inhi din li l- bonus mhux qed jasal?

Jista' ikun li hemm xi problema?

Jista' jagħti wkoll spjegazzjoni dwar l-iskema li nħarġet mill-ETC għal dawk il-persuni 'l fuq minn 40 sena li ilhom jirreġistraw?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Rigward id-dewmien fil-ħlas tal-bonus, nista' ngħid li dan l-ilment wasalli f'dawn il-ġranet.

Jista' ikun li kien hemm xi dewmien ta' ftit ġranet minħabba diffikulta' li qamet bejn il-banek u d- dipartiment fejn, minħabba li jrid isir proċess komputerizzat, inħolqot xi problema teknika.

Pero' bejn għada u pitgħada jkolli iktar informazzjoni f'idejja u allura nkun nista' nitkellem b'mod iktar preċiż.

Rigward l-iskema li semma' l-Onor.

Mizzi, fost l-inizjattivi li ħadet l-ETC hemm inizjattiva partikolari li hija ndirizzata għal dawk li ilhom jirreġistraw għax-xogħol għal iktar minn sena u għandhom 'il fuq minn 40 sena.

Il-Kamra tiftakar li sas-sena ta' qabel kien hemm skema li bis- saħħa tagħha, l-ETC kienet talloka ħaddiema lill-kunsilli lokali għal xogħol fid-diversi lokalitajiet, u kienet l-ETC stess li tagħti kumpens lil dawn il-ħaddiema, u dan minbarra l-unemployment benefit jew is-social assistance.

Din l-iskema kienet tinvolvi madwar 200 persuna, pero' mill-analisi li konna għamilna ħareġ li fil-fatt ma lħaqniex għal kollox l-iskopijiet ta' din l-iskema.

Għax din kienet ġiet introdotta fl-1999 bil-ħsieb li dawk il- ħaddiema li jmorru jaħdmu mal-kunsilli lokali, finalment jispiċċaw isibu xogħol u mhux ikunu qed jingħataw benefiċċju ieħor over and above il-fatt li jkunu qed jirreġistraw.

Fil-fatt ma rriżulta lanqas każ wieħed fejn permezz ta' din l-iskema, kien hemm min sab xogħol permanenti u allura seta' jinqata' mir-reġistru ta' l-unemployment.

Din id-darba l-iskema li ġiet introdotta hija differenti u nittamaw li nkunu nistgħu nilħqu l-iskopijiet li għalihom qegħdin inwaqqfuha, u ċioe` li ħaddiema li huma fi żvantaġġ meta mqabbla ma' ħaddieħor, minħabba li l- eta' tagħhom taqbeż l-40 sena u anke għaliex ikun ilhom għal perjodu twil ta' żmien jirreġistraw għax-xogħol u allura jikkwalifikaw għal-long-term unemployment, jinstabilhom xogħol permanenti.

Anke hawnhekk l-iskema qiegħda taħdem b'koperazzjoni mal-kunsilli lokali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR JOE MIZZI: Jekk persuna tinqata' għal xahrejn mir-reġistru għax tkun sabet job part-time u mbagħad terġa' tibda tirreġistra, il-perjodu li fih tkun ilha tirreġistra qabel ma tkun waqfet għal dawk ix-xahrejn jibqa' jgħodd?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jekk il-persuna tkun sabet xogħol li jkun jidher permanenti pero' imbagħad għal xi raġuni jew oħra dak ix-xogħol jintilef, naħseb li teknikament ma tkunx tikkwalifika għax il-perjodu ta' żmien li fih tkun qiegħda tirreġistra jkun ġie interrott.

Pero' naħseb li f'każi bħalma qed isemmi l-Onor.

Mizzi, jidhirli li l-ETC tista' tikkonsidra każi ġenwini meta jkun hemm break verament qasir u meta l-persuna konċernata ma tkunx tilfet ix-xogħol għal xi ħaġa li tkun għamlet.

Iktar kmieni kont qed ngħid li l-iskema taħseb ukoll għal koperazzjoni biex titħaddem mal-kunsilli lokali, bid-differenza li din id-darba, il-persuni li se jintgħażlu se jispiċċaw impjegati on a full-time job - ma jistgħux ikunu iktar minn 100 at one go – u ovvjament jitħallsu ta' full-time job u allura ma jibqgħux jirreġistraw għax ikunu qegħdin fuq xogħol produttiv.

It- tama tagħna hi li din l-iskema tagħtina riżultati ħafna aħjar milli tatna l- iskema l-antika.

Kull persuna minn dawn il-100 li jinstabilha xogħol permanenti, tiġi aċċertata li x-xogħol li jkun instabilha jkun tajjeb għaliha u tiġi sostitiwita b'xi ħaddieħor biex in-numru fuq l-iskema jkun dejjem ta' 100 persuna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Austin Gatt.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' offerti għas-servizz ta' warden, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 27402.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IT-TRATTAMENT XIERAQ TA' L-ANNIMALI

ANIMAL WELFARE BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mit-13 ta' Lulju 2001 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor Carmelo Borg.

ONOR.

CARMELO BORG: Sur President, illum qegħdin niddiskutu l-liġi dwar il-moħqrija ta' l-annimali.

Pero` qabel ma wieħed jibda din id- diskussjoni, għandu jkun jaf sewwa x'inhu u x'kien is-sehem tal-bhejjem fid- dinja u r-relazzjoni tagħhom mal-bniedem.

Jekk wieħed jirriferi għad- deskrizzjoni li hemm fil-Bibbja dwar il-ħolqien tad-dinja, isib li l- bniedem inħoloq wara li nħolqu l-ibħra, l-artijiet, il-ħxejjex u l- annimali.

Dan seħħ mhux b'kumbinazzjoni iżda kif spjegat fil-Kotba Mqaddsa, għaliex il-bniedem huwa aqwa mill-affarijiet l-oħra.

Il-bniedem jista' jinqeda bl-affarijiet l-oħra iżda mhux biex ikissirhom jew jaħqarhom.

Il- fatt li l-bniedem qiegħed fuq l-annimali huwa kunċett importanti.

Fl-imgħoddi l-bniedem bilfors kien ikollu jmur għall-kaċċa għall-għajxien tiegħu.

Kien ikollu jiġri minn post għall-ieħor biex ilaqqat mill-ħxejjex ta' l-art u mill-annimali li kien isib f'inħawi oħra.

Ma' l-iżvilupp tiegħu, il-bniedem induna li jkun aħjar li l-annimali u l-ħxejjex ikabbarhom qrib id-dar tiegħu stess biex ikollu moħħu mistrieħ mill-ikel tiegħu u ma jkollux għalfejn jitħabat u jiġri minn post għall-ieħor.

B'hekk bdew il-farms, l-irziezet li għandna llum.

Il-bniedem skopra wkoll li l- annimal jista' jgħinu ħafna fix-xogħol tiegħu.

Sa madwar 50 sena ilu, l- antenati tagħna f'pajjiżna stess kienu jagħmlu użu mill-bhejjem kemm bħala sors ta' l-ikel u kif ukoll bħala għajnuna fix-xogħol tagħhom.

L-iżvilupp minn dejjem kien f'moħħ il-bniedem.

Flok il-bhejjem għax-xogħol, il-bniedem ħoloq il-makkinarju izda minkejja l-iżvilupp kollu li sar, il-bhima ma tilfet xejn mill-importanza tagħha.

Dan għaliex fejn qabel il-bniedem kien jikkaċċja biex jiekol, illum li qiegħed isib l-ikel lest beda fost affarijiet oħra jikkaċċja bħala delizzju.

Sfortunatament illum daħal in- negozju fil-kaċċa wkoll, Sur President.

Jekk inħarsu lejn il-pajjiżi Asjatiċi, naraw li qegħdin isiru atroċitajiet kbar mhux mal-bnedmin imma ma' l-annimali.

Qed nirriferi l-aktar għall- annimali li jgħixu fis-selvaġġ, bħal per eżempju l-iljunfanti.

L- iljunfanti, sempliċement biex jeħdulhom it-tasks, qiegħdin joqtluhom u jħalluhom mormija fejn ikunu nqatlu, bil-konsegwenza li dawn waslu biex jiġu meqruda għal kollox.

Barra dan l-annimal hemm annimali oħra li qegħdin jiġu kkaċċjati għall-istess skop u hawn qiegħed nirriferi għat- tigra.

Veru li l-prodotti li jieħdu mit-tigra qegħdin jużawhom bħala mediċina, pero` il-mod ta' kif qegħdin jinqatlu wassal biex dawn ukoll jiġu estinti minn wiċċ id-dinja.

Problema simili qegħdin jaffaċċjawha wkoll is-sriep li qed ifittxuhom minħabba l-ġilda tagħhom u għal mitt użu ieħor fil-ħajja konsumista tal-lum.

Dwar il-moħrija fuq l-annimali, minn studju li sar fl-Ingilterra sabu li fl- aħħar sena kien hemm irrekordjata żieda fil-moħqrija ta' l-annimali ta' madwar 17.5% fuq il-każi tas-sena ta' qabel.

Dan sar f'pajjiż magħruf għad- demokrazija tiegħu.

Hemm diversi tipi ta' moħrija.

Fost l-oħrajn insibu dik ikkawżata mis-sadiżmu, fejn il-bniedem għall-ebda raġuni jsawwat b'mod brutali lill-annimali u dawn jispiċċaw immankati għal għomorhom u oħrajn anke jinqatlu.

Ma hemmx spjegazzjoni għajr mard mentali fil-każ ta' min jagħmel din it-tip ta' moħqrija ngħid jien.

Din hija r-realta` u qegħdha tiġri fis-soċjetajiet kollha.

Fl-Ingilterra rriżulta li pulizija li jifformaw parti mill-iskwadra tal-klieb instabu ħatja ta' diversi moħqrija lejn il-klieb tagħhom, sempliċement għaliex l-annimali ma jkunux obdew l- ordni ta' min ikun qed iħarriġhom.

Kulħadd jaf li bħal bniedem, kull annimal għandu l-abilita` partikolari tiegħu.

Min għandu l-abilita` li jitgħallem ħafna u min għandu l-abilita' li jitgħallem ftit, apparti l-burdata li jkun fiha.

Il-bniedem mhux dejjem ikun fl-istess burdata.

Ġieli jsib ruħu f'sitwazzjoni fejn ikollu jaġixxi b'mod anormali, imma b'daqshekk ma għandux jiġi msawwat.

F'dan il-każ partikolari, minħabba nuqqas ta' komunikazzjoni mal-klieb tagħhom, il- pulizija qatgħu lill-klieb mill-art u qagħdu jdawruhom fl-arja mill-katina li kellhom marbuta m'għonqhom.

Din kienet waħda mill-ħafna krudeltajiet li wettqu l-pulizija fuq il-klieb.

Hemm ukoll każi ta' moħqrija fost dawk li jaħdmu fiċ-ċirklu, fost dawk li jgħixu minn tip ta' wirjiet li jagħtu l- annimali u nafu b'każi fejn dawn in-nies taċ-ċirklu nfexxu jsawtu lill- bhejjem b'mod brutali u nafu ukoll li ttieħdu passi bil-liġi.

Hemm ukoll moħqrija li hija marbuta mal-kapriċċi tal-bniedem.

Il-bniedem juża' l-annimali biex jiddeverti.

Qed nirriferi hawn partikolarment għall- mod kif l-Ingliżi f'pajjiżhom jikkaċċjaw il-fox u wara li jaqbduh, jaqtgħulu denbu u jimmaltrattawh b'mezzi oħra.

Fi Spanja nsibu t-toru fejn quddiem folla nies, il-matador juri l-kburija u l-għerf tiegħu billi jimmaltratta l-bhima li jkollu quddiemu.

Din it-tip ta' moħqrija marbuta mal-logħob insibuha wkoll f'pajjiżna fil-ġlied tas-sriedak, xi ħaġa komunissima f'pajjiżi Asjatiċi.

Min jieħu sehem u jħeġġeġ din it-tip ta' lotta jew ġlied għandhom jittieħdu passi kontrih mill-awtoritajiet.

F'dan it-tip ta' ġlied, is-sriedak tant jispiċċaw imbiċċra li jmutu taħt il- ġrieħi li jkunu ġarrbu.

F'pajjiżna wkoll insibu l-ġlied tal-klieb.

Bħal fil-każ tas-sriedak, in-nies jilagħbu l-imħatri fuq liema kelb jew serduk se jirbaħ.

Fil-każ tal-klieb, dawn jiġu maħqura wkoll qabel il- glieda billi jsawtuhom biex itellgħuhom tough.

Lill-klieb, is-sidien ta' dawn il-klieb, jaqtgħulhom partijiet minn ġisimhom.

Qiegħed nirriferi għall- widnejn u għad-denb, b'konsegwenza li lil imsemmi kelb taffettwah minn żewġt ibnadi.

Fil-klieb tal-labrador, parti minn widintu qegħdha biex tgħattilu l-bokkatura tal-widna biex ittaffilu mill-ħsejjes li jisma'.

Meta dawn ineħħulhom dik il-parti tal-widna, il-kelb ma jkunx jista' juża widintu bħala muffler biex inaqqas mill-ħsejjes ta' madwaru.

Wieħed jista' jimmaġina l-konsegwenzi ta' xi ħadd li jkun espost għal għomru kollu għal ħsejjes li ma jkunx jista' jtaffihom.

Barra dan meta jsiru dawn l-operazzjonijiet mhux minn nies kwalifikati, ħafna drabi jmissulhom in-nervituri ta' widnejhom għaliex ma jkunux jifhmu fl-anotomija tal-klieb.

B'hekk dawn il-klieb jispiċċaw b'widna waħda u jibqgħu mmankati għal għomorhom.

Dan għaliex in-nervitura tkun marritilhom u ma jkunux kapaċi jċaqalqu widnejhom iktar.

Din it-tip ta' moħqrija tiġi mill-egoiżmu tal-bniedem li biex ikun jista' jakkwista sold minn dan it-tip ta' logħob, jispiċċa jimmanka l-annimal.

Huma popolari wkoll it-tiġrijiet tal-bhejjem, Sur President.

Dawn bdew bi skop tajjeb, pero` bħal f'kull delizzju ieħor u bħal f'kull sport ieħor, anke jekk tieħu l-football, il-finanzi saru l-qofol ta' kollox.

L-ispirtu sportiv li kien jeżisti żmien ilu spiċċa għal kollox minħabba l-flejjes involuti.

Lill-povru żiemel, apparti l-mediċinali u t- titqib li jbellgħulu sabiex jiġri aktar, xi wħud mill-ġerrejja jużaw fuqu metodi ta' swat kemm bil-frosta, permezz ta' kurrent elettriku u anke b'affarijiet li jniggżu.

Dan sintendi biex is-sid jilħaq l-għan li jkollu f'moħħu, jiġifieri għall-flus.

Din hija ftit mill-moħqrija li qed issir fuq il-bhejjem.

Hemm ukoll moħqrija li hija assoċjata mal-wirjiet, moħrija li tiġi bejn minħabba n-nuqqas ta' kuxjenza ta' min ikun qiegħed jippreparahom u bejn minħabba l-egoiżmu tagħhom.

F'pajjiżna dawn it-tip ta' wirjiet m'humiex daqshekk komuni pero` għandna minnhom ukoll.

Fl-Ingilterra dawn it-tip ta' wirjiet huma komuni ħafna, anzi huma ħaġa ta' kuljum.

Is-sistema tal-bejgħ ta' l-annimali li għandhom f'pajjiżhom hija differenti minn ta' pajjiżna.

Dawn ir-raħħala biex ibiegħu l-annimali tagħhom, jeħduhom fil-market fejn għandhom swieq apposta biex kulmin ikun interessat ikun jista' jixtri l-annimali minn hemm.

Min jixtri bhima biex irabbiha għal-laħam jew affarijiet oħra u min jixtriha biex din tmur għall- qatla.

S'hemmhekk m'hemm xejn ħażin, pero` hemm fost oħrajn moħqrija marbuta mal-mod ta' kif isir il-ġarr ta' dawn l-annimali.

L-iktar ħaġa ta' niket li wieħed jara hija li f'ħafna każi, dawn il-bhejjem iġorruhom b'mezzi li ma jkunux adattati jew iġorruhom fi kwantita' ferm iktar milli suppost.

Dan bil-konsegwenza li ħafna minnhom iġarrbu ħsarat, korrimenti bħall-ksur tas-saqajn u korrimenti fejn bhejjem jgħaffġu fuq xulxin minħabba transport inadegwat.

Apparti dan, ikun hemm bhejjem oħra li ma jkunux fi stat fiżiku biex jagħmlu dak il-vjaġġ u jispiċċaw biex ma jwasslux sad-destinazzjoni tagħhom.

Tip ta' moħqrija oħra li hija marbuta ma' dawn il-wirjiet hija t-tensjoni.

Meta lil dawn il-bhejjem neħduhom għall-wirjiet, ħafna drabi ma jkunux imdorrijin għal dak it-tip ta' geġwiġija ta' nies u jispiċċaw b'tensjoni kbira.

Dan iseħħ ukoll fil- bnedmin meta tissuġġettahom għal dak it-tip ta' stress.

Sabu li l-annimali, meta titfagħhom f'dak it-tip ta' ambjent, jispiċċaw jimtlew b'tensjoni u jagħtihom attakk tal-qalb u ma jvinċux.

F'ħafna każi, minħabba din it-tip ta' tensjoni dawn il-bhejjem jibdew jaġixxu anormali.

Dawn jispiċċaw jaħbtu ma' x'imkien u jweġġgħu jew ma jkunux iridu jobdu l- ordnijiet ta' sidhom.

Dan minn naħa tiegħu meta jara li ma jridux jobdu u ma jkunx jista' jtellagħhom fuq il-vettura li jkun ġarrhom biha, jispiċċa juża' kull mezz ta' vjolenza biex jipprova jċaqlaq u jġiegħel lil dik il- povra bhima taġixxi kif ikun irid hu.

Jintużaw mezzi differenti biex isawtu lill-bhejjem.

Hemm min isawwat b'oġġetti iebsa, tingiż b'oġġetti bil- ponta, jintużaw ix-xokkijiet u elf ħaġa oħra.

Minħabba dan is-swat, dawn il- povri bhejjem qegħdin jispiċċaw b'difetti permanenti jew ikollhom jintbagħtu għall-qatla.

Ta' min isemmi wkoll, fir-rigward tal-fieri u l-wirjiet, il-post inadegwat li jitħallew fihom dawn l-annimali.

Peress li l-bhejjem ikunu ħa jdumu nofs ta' nhar hemmhekk, jipprovdulhom spazji żgħar biex ma jkunux jistgħu jduru fil-kumdita`.

Jipprovdulhom spazji żgħar fejn lanqas biss ikollhom protezzjoni kontra s-sħana tax-xemx jew ix-xita.

Tbatija oħra marbuta ma' l- egoiżmu tal-bniedem hija l-ħin twil li bhejjem tal-ħalib - qed nirriferi għall-baqar, mogħoż u nagħaġ – jitħallew mingħajr ma jinħalbu.

Lil dawn il- bhejjem filgħaxija ma jaħilbuhomx, jeħduhom għall-wirja, jagħmlu kważi ġurnata oħra bl-istess ħalib u dak kollu biex is-sid u r-raħħal ikun jista' jieħu l-premju li l-bhima tiegħu għandha figura aħjar minn ta' ħaddieħor.

Ħafna drabi f'pajjiżna naraw każi fejn il-ħalib jibda ħiereġ litteralment waħdu minn sdrieh il-bhima.

Dan huwa fatt inkwetanti fejn intortament il- bhima tkun qiegħdha tiġi soġġettata għall-moħqrija.

Relatat ma' din it-tip ta' moħqrija fil-fieri, huwa n-nuqqas ta' ilma u ikel għall-bhejjem meta jkunu f'dawn it-tip ta' postijiet.

L-ilma huwa neċessarju kemm għall-bniedem u kif ukoll għall-annimal.

B'nuqqas ta' ikel, bhima kapaċi tgħix jiem sħaħ pero` mingħajr ilma ma tgħix iktar minn ġurnata.

Dawn huma tipi ta' moħqrija marbuta mal-fieri li nsibuhom ukoll f'pajjiżna.

Il-fatt hu li l-bnedmin qegħdin iżommu l-annimali f'postijiet inadegwati.

Hemm żewġ raġunijiet għalfejn il-bniedem iżomm l-annimali, biex ikun jista' jiekol minnhom jew ibiegħhom għal skop ta' negozju u t-tieni biex iżommhom bħala pets.

Il-moħqrija teżisti kemm ma' l-annimali bi skop ta' trobbija għall-produzzjoni u kif ukoll ma' l-annimali li jinżammu bħala pets.

Kelli x-xorti li nżur diversi farms jew irziezet, sew tal-baqar, tal- majjali u anke tat-tiġieġ.

Wieħed ta' min ifaħħar u jinkoraġġixxi l-indafa li hemm f'dawn l-irziezet.

Fil-każ tat-tiġieġ, per eżempju, għandhom sistema fejn il-ħmieġ tagħhom jaqa' direttament fuq conveyor u dan jitneħħa mingħajr tbatija ta' xejn.

GĦalhekk it-tiġieġ ikunu dejjem f'post nadif.

Pero` wieħed irid isemmi l-mod ta' kif jitrabbew dawn it-tjur għax il-gaġeġ huma minnhom innifishom żgħar u għalhekk mhix ħaġa accettabbli li jkollok bejn wieħed u ieħor 15-il tiġieġa f'gaġġa waħda, bilkemm jistgħu jduru.

Anke minħabba li jkunu jriduhom ibidu iktar, iħallulhom l-ikel kontinwament quddiemhom u jħallulhom id-dawl mixgħul bil-lejl biex minħabba l-mass production, ikomplu jieklu u jbidu mingħajr waqfien.

Kif taffetwahom din il- ħaġa lil dawn it-tjur?

Bħax-xtieli u l-pjanti meta bil-lejl tħallilhom il-halogen lamps biex jirrisplejsjaw id-dawl naturali u x-xitla tkompli tikber u tiffjorixxi ferm iktar minn pjanta li tikber minn dawl naturali biss, pero` bil-konsegwenza li fejn pjanta naturali għandha life span ta' ħames snin, għaxar snin, dawn it-tip ta' pjanti għandhom life span qasira, hekk ukoll jiġri fil-każ ta' dawn it-tiġieġ li l-ħajja tagħhom hija qasira ħafna fil-fatt iservu għal sentejn biss.

Insibu wkoll li dawn it-tjur li jitrabbew f'dawn it-tip ta' gaġeġ, minħabba l-kundizzjoni li jitrabbew fiha u n-nuqqas ta' dawl tax- xemx, l-għadam tagħhom tant ikun fraġili li wieħed irid joqgħod b'seba' għajnejn kif jaqbadhom għaliex sempliċi għafsa tista' tiksrilhom ġwenħajhom.

Mhux bħal fil-każ ta' tiġieġ u tjur oħra li jitkabbru fl- ambjent tagħhom.

Nitkellmu issa fuq l-annimali li jitkabbru bħala pets.

Ħafna nies jitħajru jrabbu pet mir-reklami li jaraw fuq it-televizjoni u dan mingħajr ma jkollhom l-iċken ħjiel fuq x'tikkonsisti t-trobbija ta' dak il-pet.

Jaqbdu u jixtru wieħed mill-petshop jew jiddobbaw wieħed mingħand xi ħadd u jeħduh id-dar.

La joqogħdu jaraw jekk għandhomx spazju adegwat fejn tista' trabbi pet - għaliex bħal f'kull ħaġa oħra jrid ikollok spazju adegwat għalih – u lanqas jaraw jekk ikollhomx ħin x'jiddedikaw lill-pet.

Jixtru pet u jaħsbu li xtraw xi oġġett.

Jaħsbu li la darba xtraw il-pet u tefgħuh hemm, dan se joqgħod waħdu u la jħammeġ u la ħaġa u lanqas oħra, bil-konsegwenza li dawn in-nies ma jħarsux saħħet il-pet.

MR SPEAKER: Onor. Borg, niġbidlek l-attenzjoni li li għaddewlek l-40 minuta.

Forsi tixtieq tikkonkludi?

ONOR GEORGE VELLA: Mr Speaker, nipproponi li l-Onor.

Borg ikompli bid- diskors tiegħu għax evidentement baqagħlu xi jgħid.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR SILVIO PARNIS: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Onor.

Borg ikompli bid-diskors tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived

Il-mozzjoni m'għaddietx.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, nerġa' ngħid li sieħbi għad fadallu xi jgħid u għaldaqstant qed ngħajjat quorum.

MR SPEAKER: Hawn talba għal quorum u se nissospendi s-seduta għal ħames minuti.

Fis-7.13 p.m. is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Is-seduta tista' tkompli.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Sivio Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Mr Speaker, inħoss li dan l-abbozz ta' liġi għandu jikkonsolida l-protezzjoni ta' l-annimali miżmuma għal skopijiet ta' xogħol, sport, wens u ikel.

Din jien naraha liġi pożittiva għaliex tisħaq fuq il-kura li għandna nagħtu lill-annimali u anke nħoss li fuq iż-żewġ naħat tal-Kamra, hawn kuxjenza dwar it-trobbija ta' l-annimali.

F'dan il-pajjiż u f'dan il-parlament irid ikun hawn kuxjenza komuni biex bejnietna naħdmu u naqblu fuq ċerti priċipji li huma ta' ġid għal kullħadd.

Hemm affarijiet fejn ma naqblux u b'hekk tinħoloq xi tip ta' kontroversja u dan għaliex hemm gvern u oppożizzjoni.

L-importanti huwa li f'dan il- parlament ma nagħtux l-idea jew l-impressjoni lil min ikun qiegħed jismgħana u jsegwina permezz tal-media, li aħna żewġ partiti politiċi li f'kollox rridu nkunu negattivi.

Kien hemm waqtiet f'dan il-parlament fejn qbilna u ddiskutejna flimkien għaliex kien hemm xi ħaġa li naqblu fuqha.

Effettivament dan is-suġġett tal-moħqrija ta' l-annimali aħna tal-Partit Laburista ħdimna ħafna fuqu u anke ppreparajna abbozz ta' liġi f'dan ir- rigward forsi b'kontenut differenti mill-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Fil-bidu għalhekk għedt li huwa tajjeb li f'dan il-parlament kemm jista' jkun nikkordinaw ix-xogħol tagħna biex dak li hu tajjeb, flimkien ngħidu li hu tajjeb u fejn hu ħażin u fejn ma naqblux, nagħmlu diskussjoni u noħorġu bl-ideat tagħna dwar kif għandhom ikunu l-affarijiet.

Meta nkunu qegħdin ngħaddu liġi bħal din huwa importanti li nagħtu l- verżjoni tagħna ta' kif naħsbuha, irrelevanti jekk aħniex favur jew kontra l-kontenut, għaliex żgur li nkunu qegħdin nolqtu s-sentimenti ta' eluf ta' Maltin u GĦawdxin li għandhom għal qalbhom l-annimali.

Ġieli niltaqa' ma' nies li jgħiduli dak li jixtiequ jaraw jinbidel fil-liġijiet ta' pajjiżna għar-rigward taż- żamma, protezzjoni u kura ta' l-annimali.

Meta bniedem iġib ruħu ta' selvaġġ jew ikun għamel xi nuqqas, għandna l-abitudni li ngħidulu: Qisek annimal!

Dan forsi għaliex l-annimali ma għandhomx ruħ imma mhux għax annimal huwa xi ħaġa tat-triq.

Dan għaliex nafu kemm hawn min jgħożż l-annimali u kultant iżommhom b'kura aktar mill-bndemin.

Anke għall-fatt biss li qegħdin nitkellmu fuq l-annimali, diġa' qed ngħinu biex noħolqu aktar awareness u aktar kuxjenza dwar iż-żamma ta' l-annimali.

Min għandu l-annimali japprezza illi dan il-parlament għal ftit mumenti waqaf u qed jitkellem dwar l-annimali.

In-nies għandhom l-idea li nippromulgaw ċerti liġijiet għas-sempliċi raġuni biex nirbħu l-voti, imma l-annimal ma jistax jivvota anke jekk wieħed jista' jgħid li ħafna mill- votanti għandhom simpatija ma' l-annimali.

Mr Speaker, peress li qegħdin nitkellmu dwar il-kura ta' l-annimali, nixtieq li minn dan il-parlament insellem lill-għaqdiet volontarji u għaqdiet oħra li jieħdu ħsieb l-annimali.

Għandna nsellmu lil dawn in-nies biex nuruhom li aħna napprezzaw ix-xogħol volontarju li qegħdin jagħmlu.

Ma tistax, per eżempju, tħalli barra d-dogshome li tant jiġbru annimali mitluqin fit-triq, l-aktar klieb u qtates.

Li kieku ma jkunx għal xi ħadd li jħobb u jirrispeta lill-annimali, dawn kieku jibqgħu jiġġerrew barra.

Naf b'nies li b'rispett lejn l-annimali jiġbruhom mit-triq għaliex xi ħadd ikun waddabhom barra, imbagħad xi familja jew aħjar it-tfal iżommu dak l- annimal bħala l-pet tagħhom.

Kważi l-għaqdiet kollha li jieħdu ħsieb l- annimali huma għaqdiet volontarji.

Il-politika tal-Partit Laburista hija li ma jħalli lil ħadd barra għaliex kulħadd huwa importanti.

Il-leader tagħna jħobb juża l-frażi li ħadd ma huwa għar-rimi u dan għaliex kulħadd huwa bżonjuż.

GĦalhekk dawn in-nies li jieħdu ħsieb l-annimali għandna nsellmulhom u nirringrazzjawhom tax-xogħol li jkunu qegħdin jagħtu.

Din il-ġimgħa wara nofsinhar kont għaddej minn Tas-Sliema u hemm rajt persuna li b'mod volontarju kienet qed titma' qtates jiġġerrew barra.

Dawn ikunu nies li jkollhom għal qalbhom l-annimali.

Bħala oppożizzjoni ħdimna biex proponejna abbozz ta' liġi dwar il-kura ta' l-annimali, anke jekk forsi ma ngħatax l-importanza li ħaqqu min-naħa tal-Parlament.

Ċertament li n-nies li jaħdmu b'mod volontarju favur l-annimali japprezzaw ix-xogħol li għamilna.

Xi kultant fil-ħajja mgħaġġla tagħna tant inkunu aljenati li ma napprezzawx ix-xogħol volontarju ta' ħaddieħor a spejjeż tiegħu stess.

Ġo fina l-politiċi jrid jidħol dak is-sens li napprezzaw ix-xogħol li jkun qed jagħmel ħaddieħor.

Tirringrazzja lil dak li qiegħed jagħti kontribut lil pajjiżna.

Ma nistgħux inkunu aljenati qisu ħadd mhu qed jagħmel xejn, jew nibdew naħsbu li pajjiżna qiegħed jimxi biss bina l-65 membru parlamentari.

Naturalment il-pajjiż għandu bżonn il-ħidma tagħna għax kieku ma jsirux liġijiet bħal dawn.

Mingħajr dawn il-liġijiet ikollok ġungla u mhux pajjiz demokratiku.

F'dan il-pajjiz għandna min jaħqar l-annimali u min jgħożż l-annimali.

L- annimal jagħti wkoll il-kontribut tiegħu lis-soċjeta`.

L-annimal huwa mezz għall-għajxien tal-ħaddiem u jista' jaqa' taħt il-kategorija ta' l-isports, imma ejja nitkellmu fuq min jaħqar l-annimali.

Naħseb li minn dan hawn irridu nikkundannaw lil min jaħqar l-annimali.

Kontinwament fuq il-media nisimgħu bi ħruxijiet fuq l-annimali.

Dawn l-aħħar ġranet fuq stazzjon tar- radju lokali kien hemm aħbar ta' moħrija fuq xi annimali, ma nafx x'annimali kienu.

F'dan l-istazzjon ikun hemm rokna fejn iċ-ċittadin jista' jgħid tiegħu.

Il-kundanna tan-nies dwar il-moħrija ta' l-annimali kienet xi ħaġa li ssorprendietni u ndunajt kemm hawn familji li jħobbu l-annimali.

Iva, hawn min jiddispjaċini ngħid jaħqar l-annimali u dawn allavolja ma jitkellmux, bil-ħars tagħhom jew b'ċerti mossi juru li jkunu jridu xi ħaġa.

Darba kont qiegħed nara fuq stazzjon tat-televiżjoni programm dwar il- moħqrija ta' l-annimali.

Wieħed mill-mistiedna li kien hemm fuq il-panel ħareġ mill-but labra li sejħilha niggieża.

Din il-labra tintuża biex meta jkunu qegħdin itellqu l-bhejjem, bħal per eżempju fit-tiġrija ta' Santa Marija u f'okkażjonijiet oħra, liż-żiemel inniggzuh biex jiġri iktar.

Il- labra mhijiex żgħira bħal siringa imma hija labra ħoxna li żgur tweġġa'.

Minn dan il-parlament irrid nikkundanna lil min jaħqar l-annimali.

L- annimali ma jitkellmux u ma għandhomx ruħ imma huma ħajjin u għalhekk għandna nagħtuhom l-importanza tagħhom.

Qegħdin fis-sajf, l-annimal ikollu l-għatx daqskemm ikollna aħna, imma dan ma jistax jgħidlek biex tagħtih naqra ilma u għalhekk trid tiġi minna l-bnedmin li nipprovdulu l-ilma u l- kura li l-annimal jiġi bżonn.

Kont qed naqra ktieb dwar kif kienu jiġu trattati l-annimali fl-imgħoddi.

Fl-imgħoddi fit-toroq u fis-sqaqien tagħna kienu jħallu l-ħwat.

Saħansitra f'GĦawdex, fejn għadhom jużaw il-bhejjem iktar minna l-Maltin, għadek issib il-ħwat f'xi toroq.

Dawn il-ħwat jimlewhom bl-ilma biex meta l-bdiewa jkunu għaddejjin bl-annimali, ikunu jistgħu jserrħuhom ftit.

Dawn kollha spiċċaw illum.

Hija użanza antika li spiċċat imma din turi li l-poplu Malti u GĦawdxi minn dejjem kien jieħu ħsieb l-annimali.

Minn naħa l-oħra, hemm min iħobb jaħqar l-annimali u ġieli rajna tfal li fin-natura tagħhom iħobbu jaħqru l-annimal.

Imbagħad għandek - u ta' min ifaħħarhom lil dawn - individwi li veru jħobbu u jgħożżu l-annimali.

Naf persuna li l-paga jonfoqha kollha biex jitma' l-qtates.

Dan m'għandux familja, huwa ġuvni u jieħu gost jieħu ħsieb jitma l-annimali.

Irridu nkunu ċari għax fil-ħajja qatt ma trid tmur fl-estrem.

Nemmen li l-estrem qatt ma trid tagħmlu imma għandhek tkun moderat.

Meta kelb jibda jdur ma' saqajja ninduna li jkun irid xi ħaġa u nipprova nara x'irid.

Ġieli dħalt għand nies li jgħidulek li l-annimali huma l-iktar ħaġa importanti li għandhom f'ħajjithom.

Dawn idaħħluk f'darhom u jibdew juruk kif jiġi miżmum il-pet u l-ikel li jagħtuh u kemm jiswihom u b'dan wieħed jieħu pjaċir.

L-Onor.

Carmelo Borg qal li meta wieħed ikun se jixtri xi annimal, qabel kollox irid jara fejn se jżommu.

Kif tista' fi sħana bħal din titfa' annimal f'xi kamra tal-bejt bil-pjanċi?

Mur oqgħod inti ġo fiha, kieku kif tinbidel l-istorja!

Qabel kif kien jiġi miżmum annimal?

Qabel il-fenka kienet tkun mitfugħa ġo xi kamra żgħira ġol-bitħa fil-ħamrija biex tkun tista' tagħmel ħofra u twelled.

Kienu jsiru bħal ħwat jew katusi taħt l-art biex il-fenka tibqa' taħt l-art u jkun jista' ikollha l-frieħ.

Wara ħmistax jew tliet ġimgħat, skond l-istaġun - għax fis-sajf idumu inqas – taraha tiela' bil-friegħ.

Il-fniek fl-antik kienu parti mill-industrija żgħira tal- familja li kienet xi ftit jew wisq tħalli l-qligħ.

Barra li kienet industrija, kienet ukoll mezz ta' għajxien bħala ikel għall-familja.

Illum biex nevitaw il-mard fenek jitfgħuh ġo gaġġa tal-gauze wire biex il-ħmieġ li jarmi jaqa' taħt u jkun jista' jinħasel malajr, bi produzzjoni ta' iġri ħalli mmorru.

Pero` in-nies li jgħożżu l-annimali huma ħafna u minn dan il- parlament insellmu lil dawk li jgħożżu lill-annimali.

Ngħidulhom grazzi u prosit, Sur President.

Nixtieq issa nitkellem dwar l-annimal bħala wens.

L-annimal li l-iktar li jintuża għall-wens huwa l-kelb.

Tkellimt ma' ħafna anzjani li jkollhom kelb u lil dawn staqsejthom għaliex iżommu kelb id-dar.

Minn għaxra, tmienja qalu li jżommu kelb bħala wens għax it-tfal ikunu żżewġulhom, ir-raġel jew inkella l-mara mietu u allura spiċċaw iżommu kelb għall-kumpannija.

B'hekk ikollhom lil xi ħadd id-dar u allura ma jibżgħux għax ma jkunux aktar waħedhom.

Dawn l-anzjani lill-kelb jittrattawh qisu bniedem.

Wieħed mill- anzjani qal li l-kelb kien għand tal-familja u beda' jżommu hu, iżda qal li kif imutlu ma jerġax iġib kelb ieħor.

Persuna oħra qalet li kienet sabitu barra u żammitu.

Il-kunċett li joħroġ minn dan is-survey żgħir huwa li l- annimal għandu l-importanza tiegħu fejn jidħol il-wens għall-anzjani.

Lil dawn l-anzjani staqsejthom li kieku kellhom isiefru, x'jagħmlu bl-annimal.

Ħafna minnhom qaluli li ma jsifrux għax m'għandhomx ma' min iħalluh.

Tlieta minnhom qaluli li bis-saħħa tal-kelb baqgħu jgħixu ġewwa d-dar.

Dan mhux survey professjonali imma għamiltu biex nara x'jaħsbu n-nies u ħassejt illi għandi nressqu f'dan il-parlament, Sur President.

L-annimal huwa wkoll mezz biex jgħin lill-ħaddiem f'xogħlu.

Fl-imgħoddi, il-bhejjem, iż-żwiemel u l-ħmir kienu mezz ta' transport.

Illum f'persentaġġ żgħir għad għandek postijiet fejn iż-żwiemel u l-ħmir jużawhom bħala mezz ta' trasport.

F'GĦawdex, peress li d-distanzi huma iżgħar minn ta' Malta, hemm passaġġi li jippermettu persuna tivjaġġa fuq dahar il- bhima.

Fl-imgħoddi l-ħmir kienu jintużaw biex idawru s-sienja, bħala mezz ta' trasport u kif ukoll biex ibiegħu kull tip ta' ħwejjeġ, frott eċċ. Illum, f'Malta iktar milli f'GĦawdex, iż-żwiemel jintużaw biex idawru lit- turisti permess tal-karozzini.

Dawn il-vjaġġi bil-karozzini huma ta' ġid għal pajjiżna u t-turisti jfittxuhom ħafna, pero` irridu nifhmu illi l- annimal mhux għax-xogħol biss qiegħed.

GĦalhekk fi ġranet sħan, is-sidien tal-karozzini għandhom jifhmu li toroq twal fiż-żmien tas-sajf ma jagħmlux ġid lill-annimal.

Bħalma karozza nibżgħu għaliha, hekk ukoll għandna nagħmlu ma' żiemel bil-karozzin.

L-annimal kien u għadu mezz ta' l-għajxien għal ħafna familji u dan jafuh tajjeb il-produtturi tat-tiġieġ, tal-fniek, tal-ħnieżer, tal-baqar eċċ. Irridu ngħollu l-importanza ta' l-annimal għaliex huwa mezz ta' ikel, ta' għajxien u ta' produzzjoni li tgawdi minnu d-dinja kollha.

Xtaqt nuri l-importanza li l-annimal jagħti fil-ġlieda kontra d-droga, Sur President Jidhirli li ħadd ma semma li l-kelb jagħti s-sehem tiegħu fil- ġlieda kontra d-droga.

Il-Partit Laburista minn dejjem kien impenjat fil- ġlieda kontra d-droga u għadu mpenjat sal-lum fil-ġlieda kontra d-droga.

Persuna li taħdem fl-iskwadra ta' kontra d-droga kellmitni fuq l-importanza li l-kelb għandu fit-tiftix tad-droga.

Fil-portijiet tagħna hemm section apposta illi tfittex għad-droga permezz tal-klieb fil-basktijiet jew inkella fuq il-persuna ta' l-individwu.

Ħafna drabi jkun bis-saħħa ta' kelb li l-pulizija tasal biex taqbad lil dik il-persuna li tkun daħħlet d-droga f'pajjiżna li wara tinbiegħ l-iktar liż-żgħażagħ.

Reċentement kellna ħafna każi ta' overdose ta' droga li wasslu biex żgħażagħ jitilfu ħajjithom.

Xtaqt nitkellem dwar iż-żwiemel bħala sports.

M'inix dilettant tat- tiġrijiet taż-żwiemel pero` fid-distrett li nikkontesta jien, fil-Marsa, issib ħafna nies dilettanti taż-żwiemel.

Ħafna mis-sidien ta' l-istalel li hemm il-Marsa jgħixu fil-lokal tal-Marsa stess.

Kull distrett huwa magħmul minn sitt lokalitajiet differenti.

In-nies tal-Marsa huma differenti minn dawk ta' Raħal Ġdid u n-nies ta' Raħal Ġdid huma differenti minn dawk ta' Ħal Tarxien u anke l-kultura hija differenti.

Meta tiltaqa' ma' nies minn irħula differenti tinduna li l-annimal huwa wkoll mezz ta' sports u ta' rikreazzjoni.

Żiemel ma jiġix l-ewwel fit-tiġrija b'kumbinazzjoni.

Sid ta' żiemel tat-tiġrija fetaħli ktieb u ħassejtni qisni kont dħalt għand xi accountant meta beda jurini kemm jiswieh!

L-Onor.

Marie Louise Coleiro tista' tikkonferma li f'Ħal Qormi hemm ħafna nies dilettanti taż-żwiemel.

Hawn min huwa dilettant, per eżempju, tal-karozzi, tad-dar, tas-sajd u fl- istess waqt għandek min huwa dilettant ta' l-annimali.

Tkellimt dwar min jaħqar l-annimali, min jgħożż l-annimali u l-annimal bħala wens l-aktar għall-anzjani.

Semmejt statistika żgħira li turi kif jaħsbuha l-anzjani dwar l-annimali, semmejt min veru jħobb l-annimali, l- annimal bħala mezz ta' xogħol u għajxien għall-familja, l-annimal li huwa ta' kontribut għall-pajjiż biex jinqabad min idaħħal d-droga.

Imbagħad għandek l-annimal bħala sports.

Pero` ridt nitkellem dwar il-kunsilli lokali fir-rigward ta' l-annimali. llum ma nistgħux ngħidu li l-kunsilli għadhom jibdew.

Il-kunsilli llum tgħallmu mill-iżbalji tal-bidu.

Pero` nista' nirreġistra nuqqas min-naħa tiegħi meta kont sindku.

Kont niltaqa' ma' ministri, ma' għaqdiet, ma' ta' l-isptarijiet u ma ħafna nies biex naraw kif nistgħu ntejbu l-lokal, pero` ikolli nistqarr illi qatt ma ġieni l-ħsieb illi niltaqa' mal-persuni li jieħdu ħsieb l-annimali.

Naħseb li l- kunsill lokali jista' jkun ta' importanza f'dan ir-rigward għaliex fil- lokal taf issib nies illi għandhom għal qalbhom l-annimal daqskemm għandhom għal qalbhom il-bniedem.

MR SPEAKER: Onor. Parnis, nitolbok tikkonkludi għax skada l-ħin disponibbli.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Nipproponi li l-Onor.

Parnis jibqa' jinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR ALFRED SANT(Kap ta' l-Oppożizzjoni): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Parnis ikompli jistema.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived

Il-mozzjoni m'għaddietx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR KARL CHIRCOP: Qed nitlob quorum, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Hawn talba għal quorum.

Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Fit-8.00 p.m is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Is-seduta tkompli u nitlob lill-Onor.

Membri jieħdu posthom.

Aktar rimarki?

L- Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mr Speaker, iddeċidejt li nagħmel intervent fuq din il-liġi mhux għax jien xi dilettanta tal-pets – assolutament m'għandix ħin għalihom u għaldaqstant nippreferi ma nabbużax biex nispiċċa naħqar xi annimal inkonxjament - imma għax ħassejt verament li għandi naqdi d-dover tiegħi li nipparteċipa f'dan id-dibattitu.

Kienu diversi l- kelliema li għamlu aċċenn għad-distrett li noħroġ fuqu jien, - l-aħħar wieħed kien sieħbi, l-Onor.

Silvio Parnis - fejn hemm ħafna dilettanti ta' l-annimali, partikolarment taż-żwiemel.

Ħassejt li għandi nipparteċipa f'dan id-dibattitu għaliex sabuni persuni li m'huma xejn dilettanti ta' l-annimali li qaluli li qegħdin naħlu ż-żmien f'din il-Kamra niddiskutu dan l-abbozz ta' liġi.

Fil-verita' meta wieħed jikkompara dan l-abbozz ta' liġi li qed iressaq il-gvern ma' l-abbozz ta' liġi li kien ippreżenta l-Partit Laburista proprju s-sajf li għadda, jidher kemm il-gvern beza' li jitlef il-lobby ta' l-animal lovers u għamel xogħol ta' kafkaf biex malajr malajr seta' iressaq din il-liġi.

Barra minn hekk, ħassejt il-ħtieġa li bħala partit nuru li aħna mpenjati mhux bil-paroli imma bil-fatti favur abbozz li jkun verament iħares l-interessi ta' l- annimali.

Aħna ngħixu f'soċjeta` ċivilizzata u anke annimal huwa ħolqien t'Alla u għandu jkollu r-rispett u d-dinjita` li tixraqlu.

Effettivament l-ewwel impenn tal-Partit Laburista ma kienx l-abbozz ta' liġi li tressaq wara s-sajf li għadda fuq il-ħarsien ta' l-annimali, imma l- impenn li konna wrejna fis-sentejn li għamilna fil-gvern bejn is-1996 u l- 1998.

Kien il-Partit Laburista fil-gvern li għamel l-istorja f'pajjiżna u għall-ewwel darba wera mpenn favur il-ħarsien ta' l-annimali.

Fil-manifest elettorali konna mpenjajna ruħna u għedna, u nikkwota:

''Ikun hemm liġi severa għal min jaħqar l-annimali.

Id-dipartiment tas- servizzi veterinarji u l-għaqdiet volontarji flimkien iwaqqfu klinika li tkun miftuħa 24 siegħa kuljum biex tagħti servizz liċ-ċittadini li jitolbu kura għall-annimali.''

Dan fil-qosor kien l-impenn politiku tagħna permezz tal-manifest elettorali li mbagħad immedjatament kif tlajna fil-gvern fl-1996, mill-ewwel morna fuq il-binarji biex inwettqu l-wegħdiet.

Il-Partit Laburista mill-ewwel kien waqqaf dak li konna sejjaħnielu animal welfare steering committee.

Iċ- chairman tiegħu kien il-Perit Martin Debono li mill-ewwel beda' jara x'inhuma l-bżonnijiet reali f'dan il-pajjiż vis a vis il-welfare ta' l- annimali.

Waħda mill-ewwel bidliet li wettaqna kienet proprju l-bidla fil-local plan ta' Ta' Qali.

Flimkien ma' l-awtorita` ta' l-ippjanar li approva l-proposti ta' l-animal welfare steering committee, inbidel il-local plan ta' Ta' Qali biex ikun jinkludi santwarju u klinika ta' l-annimali, klinika li kellha titħaddem fuq bażi ta' 24 siegħa.

Fiż-żmien qasir li għamilna fil-gvern kien beda proċess regolari u mhux skussjat, fuq bażi kontinwa ta' konsultazzjoni ma' għaqdiet volontarji li b'tant sagrifiċċju l-membri tagħhom ħadmu biex il-welfare ta' l-annimali jiġi mħares.

Dan għaliex ħassejna li b'mod konkret irridu nagħtu rikonoxximent u għarfien għall- ħidma kbira li qed iwettqu, ħidma li wara kollox kieku kellu jeħodha f'idu l-gvern kienet tiġi tiswieħ ħafna.

Aħna mhux biss l-għarfien tas-sagrifiċċju u ta' l-impenn tagħhom ridna nagħtu imma ridna wkoll inħeġġu biex din il-ħidma ma tintilifx u ma tisfumax fix-xejn.

Ridna li dawn l-għaqdiet ikunu huma stess hands-on, ikollhom l-esperjenza vis- a-vis il-kultura u l-mod ta' kif jiġu ttrattati l-annimali u l-bżonnijiet tagħhom.

Fuq kollox ridna biex ikunu huma li jressqu 'l quddiem proposti li jagħmlu sens ħalli l-Partit Laburista fil- gvern ikun jista' jwettaqhom.

Kien hemm ukoll il-proposta li bdiet tiġi esplorata ta' twaqqif ta' dipartiment żgħir li jkun jiġbor fih dawn il- volontiera biex b'hekk ikunu jistgħu jaħdmu full-time fuq dan ix-xogħol.

Kien hemm ukoll il-proposta li tressqet lill-ex-President tar-Repubblika, Dr. Ugo Mifsud Bonniċi, mill-isteering committee li kien waqqaf il-Partit Laburista fil-gvern, biex jitqawwaf dak li kien imsejjaħ presidential fund for animal welfare.

Iżda mill-ewwel kif ħa t-tmexxija tal-pajjiż f'idejh il-gvern Nazzjonalista f'Settembru ta' l-1998 qata' ħesrem ix-xogħol ta' l- animal welfare steering committee.

Dan tneħħa u nġabet l-iskuża li l- kumitat kien jaqa' taħt il-building industry consultative council.

Meta fi żmien il-gvern Laburista ttieħdet id-deċiżjoni li jitwaqqaf animal welfare steering committee li jkun jaqa' proprju taħt il-building industry consultative council, ic-chairman tal-BICC kif ukoll ic-chairman ta' l- AWSC, il-Perit Martin Debono, kienu qalu li kien jagħmel sens li dawn iż- żewġ entitajiet b'xi mod jaħdmu flimkien.

Il-punt jibqa' li l-AWSC kien twaqqaf ħesrem proprju mill-Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Minn hemm mill- ewwel stajna naraw li qed jixgħel l-aħmar u li għandna partit fil-gvern li bħas-soltu bil-paroli jgħid ħafna, anke fil-qasam ta' l-annimali, imma mbagħad bil-fatti ma jagħmel xejn.

Addio l-inizjattivi li ttieħdu, inizjattivi konkreti, inizjattivi li kienu jagħmlu ħafna sens biex mhux biss tittieħed l-azzjoni li kien hemm bżonn ħalli ċerti użanzi jinqatgħu, imma anke biex tiġi żviluppata kultura li l-ħarsien ta' l-annimali issir parti mill-mod ta' kif naħsbu u kif naraw l-affarijiet.

Mr Speaker, hemm punti politiċi li joħorġu mill-preżentazzjoni ta' dan l- abbozz li jien sejjaħtlu ta' kafkaf.

Ir-raġuni hija waħda politika għaliex il-gvern ma jaffordjax li jitlef is-simpatija u s-support ta' animal lovers.

L-ewwelnett il-Partit Nazzjonalista fil-gvern kellu l-opportunita` kieku ried biex joħloq proċess ta' diskussjoni, għax żgur li m'hemmx kontroversja politika.

Il-Partit Laburista kien impenjat bil-manifest elettorali tiegħu u appena kien il-waqt beda jaġixxi.

GĦaldaqstant il- Partit Nazzjonalista kien jaf li żgur ma kienx se jsib oġġezzjoni min-naħa tal-Partit Laburista sabiex we go forward ħalli nagħmlu dak li għandna nagħmlu.

Aktar minn hekk, is-sajf li għadda ppreżentajna abbozz u għamilna proposta biex nużaw is-sajf biex niddiskutu abbozz ta' liġi li jkun jagħmel sens.

Imma l-gvern Nazzjonalista mhux talli ma ħax l-opportunita` fuq xi ħaġa li m'għandhiex konnotazzjonijiet politiċi, imma talli njora kompletament l-proposti u x-xogħol kbir li kien sar biex jiġi ffurmat abbozz dettaljat, abbozz serju, abbozz responsabbli, ħalli dan il-qasam ikun kopert bil-liġijiet li għandu bżonn il-pajjiż.

Bl-aktar mod arroganti u dittatorjali li issa ndara, il-gvern baqa' għaddej minn fuq ras kulħadd.

Ħela mhux biss sentejn u nofs għax ta dahru għall-proposti konkreti u x-xogħol li kien qed isir meta konna fil-gvern, imma anke ħela sena oħra biex ġie b'dawn l-erba' biċċiet karti li meta tagħsarhom ma ssib assolutament xejn konkret.

Meta mbagħad tibda tqabblu ma' dak li ppreżenta l-Partit Laburista, iktar insostni l-fehma li dan huwa xogħol ta' kafkaf u eyewash biex taparsi l-gvern ikun jidher li qed jagħmel xi ħaġa meta fil-konkret m'hu qed jagħmel xejn jew ftit li xejn.

Dan l- istil drajnieh tajjeb.

Il-gvern sar jiddiletta kif jaħli ż-żmien u jaħli l- flus u allura ddeċieda li jibda xogħol mill-ġdid biex ma jmurx jieħu xi prosit l-Partit Laburista li jkun għamel xi ħaġa meta hemm il-Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Din mhux l-ewwel darba li gvern Nazzjonalista njora l-Partit Laburista f'issues li m'hemmx kontroversja politika fuqhom.

Il-gvern Nazzjonalista jaf li jekk hemm issue li tagħmel sens għall-ġid nazzjonali, aħna ser inkunu flimkien biex ma ngħidx ħa nkunu fuq quddiem biex nippromwovu dak li jkun qed isir għall-ġid tal-poplu tagħna.

Fuq l- issues tal-liġijiet l-oħra li tħejjew fiż-żmien li kien fil-gvern il- Partit Laburista, xorta dan il-gvern ma qishomx.

Kellna liġi fuq il- vjolenza domestika, xogħol lest, għaddew sentejn u nofs, dejjem nittimaw u nisimgħu paroli fil-vojt min-naħa l-oħra tal-Kamra li din il-liġi dalwaqt tiġi quddiemna u għadu ma ġara xejn minn dan.

Il-liġi taċ-CERA li ħdimna tant fuqha meta konna fil-gvern, x'sar minnha?

Il-liġi ta' l-IRA ħdimna tant fuqha u swietna ħafna flus meta konna fil-gvern iżda sal-lum, sentejn u nofs, wara tħalla kollox fuq l-ixkaffa.

L-istess ġara fil-każ ta' din il- liġi, Sur President.

Mhux aħna biss qegħdin ngħidu li hemm differenza bejn l-abbozz serju li ppreżenta l-Partit Laburista u dak li ppreżenta l-gvern, anke ħaddieħor li mhux influwenzat mill-Partit Laburista.

Il-ġimgħa li għaddiet fit-12 ta' Lulju kien hemm editorjal f''The Independent'' jisħaq fuq dan il-punt u se nikkwota ħalli ħadd ma jgħid li qed nitkellem b'mod partiġġjan.

Dak li qegħdin ngħidu fuq din in-naħa qegħdin jgħiduh oħrajn li m'humiex f'din il- Kamra u żgur li m'humiex influwenzati mill-Partit Laburista.

Dan l- editotjal beda fuq l-issue ta' l-inċident sfortunat tal-kelb maħruq u mbagħad qaleb fuq il-liġi li qegħdin niddiskutu llum.

Dan jgħid hekk:

"It is a pity that some very worthwhile laws proposed in the private member's bill presented by Dr Sant last year were not included in the present bill, such as outlawing the cutting of animals' ears, the total barring of animal fights - including onlookers as being guilty as the organisers - and permitting any member of the public to institute criminal charges against people for the illtreatment of animals."

U sadanittant nibqgħu nisimgħu l-esponenti tal-gvern li jitkellmu qishom skoprew l-Amerika b'dan l-abbozz li ppreżentawlna hawnhekk, liġi vera ta' kafkaf, eyewash biex taparsi l-gvern ikun jidher li qed jagħmel xi ħaġa kontra l-moħqrija ta' l-annimali.

Żgur li dan l-abbozz li għandna quddiemna ma jlaħħaqx mal-bżonnijiet soċjali u kulturali li qegħdin ngħixu fejn għandu x'jaqsam mal-protezzjoni ta' l-annimali.

Meta ddeċidejt li nipparteċipa f'dan id-dibattitu ħsibt li għandi nagħmel ftit kuntatti ma' membri f'għaqdiet.

Dawn huma nies li għandhom l- esperjenza, li jafu x'qed jiġri f'dan il-qasam u bl-aktar mod ċar jgħidulek bid-diżappuntati tagħhom, kemm fuq dan l-abbozz li qed iressaq il- gvern u kif ukoll għax jirrifletti n-nuqqas ta' konsultazzjoni ma' dawn l- għaqdiet.

Dan il-partit fil-gvern l-ewwel jiftaħar b'kemm jiddjaloga u jikkonsulta esperti u anke jakkuża lil ħaddieħor li ma jiddjalogax, imbagħad iressaq liġijiet mingħajr ebda konsultazzjoni ma ħadd, liġijiet fejn jekk irid għandu esperti li jista' jikkonsultahom ħalli dak li jkun qed jipproponi, iġibu b'mod kemm jista' jkun ħolistiku ħalli verament ikun qed jindirizza l-bżonnijiet reali tagħna.

Biex nikkonkretizza aktar l- argument tiegħi, se nagħmel ftit paraguni bejn l-abbozz ta' liġi li ppreżentajna aħna u l-abbozz ta' liġi ta' kafkaf li ppreżenta l-gvern Nazzjonalista.

U ħa nibda proprju bil-punt fejn għandhom x'jaqsmu d- drittijiet ta' l-annimali, Sur President.

Jekk taqbad l-abbozz ta' liġi tal-gvern u tibda tfittex ħalli tara fejn huma d-drittijiet, x'issib?

Issib li għandek dikjarazzjoni ta' prinċipji u paragrafi żgħar fuq it-trattament xieraq ta' l-annimali, blanket statments li ma jiffokaw fuq xejn.

Minn naħa l-oħra, fl-abbozz ta' liġi li ppreżenta l-Partit Laburista nsibu elenku sħiħ ta' drittijiet li allura jgħinuk tinduna li mhuwiex abbozz ta' kafkaf.

Wieħed jinduna li b'dan abbozz konna qed nippruvaw immissu verament il-feriti soċjali tagħna f'dan il-qasam, imma l-gvern ma tax kas.

Jien dejjem ngħid li meta xi ħadd iressaq xi ħaġa ta' kafkaf ikollu aġenda li ma nkunux qegħdin narawha.

Imma x'inhi din l- aġenda?

Naħseb li biex il-gvern ma jaqlax il-kritika minn naħa tagħna li mhux biss tajjar ix-xogħol konkret li konna qegħdin nagħmlu aħna imma wkoll injora kompletament din l-liġi għal sentejn u nofs u biex ma jġibx l- antipatija ta' dawk li jħobbu l-annimali f'pajjiżna, qabad u ressaq dan l- abbozz biex ikun taparsi għamel xi ħaġa.

Pero` naħseb li hemm xi interessi oħrajn li kkostrinġew lill-gvern jagħmel dan it-tip ta' xogħol.

Żgur li ma nistax nifhem kif jista' il-gvern, fuq qasam li definittivament ma joħloqx kontroversja politika, ma jħossx il-ħtieġa li jipprova jressaq xi ħaġa li tkun tagħmel sens.

Mhux biss imma almenu għandu jkollu d-diċenza li jaqbad l-abbozz li ressaqna aħna, janalizzah tajjeb, jara forsi xi affarijiet li ma jogħġbuhx u jipprova jiddiskuti magħna dawn id-divergenzi, imma lanqas dan ma ried jagħmel.

Injorah kompletament u ġie b'xi ħaġa ġdida. .

Jiena m'inix xi waħda minn dawn id-dilettanti ta' l-annimali imma nieħu gost naqra ħalli nipprova nifhem.

Wara kollox għandna responsabbilta` lejn kulħadd f'dan il-parlament.

Dan l-aħħar qrajt artiklu fir-rivista animal rights, artiklu li jwaħħxek għax jagħti deskrizzjoni ta' x'jiġri fis- slaughter houses.

M'inix midħla tal-biċċerija u ma nafx eżattament jekk dawn l-affarijiet jiġrux fil-biċċerija, imma dan l-artiklu huwa miktub mill-Maltin u allura jkolli nassumi li dawn l-oxxenitajiet jiġru f'pajjiżna.

Se naqra biċċa minn dan l-artiklu ħalli nikkonvinċu ruħna li l- gvern ried jeħles mix-xogħol u tibda tiela' l-aġenda moħbija ta' ċertu affarijiet.

Jidher li hemm affarijiet li qed jiġru li huma responsabbilta` tal-gvern iżda dan mhux kapaċi jieħu l-azzjoni li hemm bżonn.

Ħalli naraw x'qed jgħid dan l-artiklu dwar kif jintqatlu ċerti annimali.

''There are no regulations of any kind to protect the calves and precious few to protect their mothers.

It is perfectly legal to send a heavily pregnant cow into the appauling stench and clatter of a slaughter house.

The terrified animal is beaten and goes up to the killing point like any other animal shot with a captive bolt which may or may not work, hauled up in a shackle around her rear leg and her throat cut.

A minute or two later she is disembowled, often while fully conscious.

There is no official aknowledgement that a full-term foetus is capable of feeling pain, no regulations about what should happen to it.

Some are simply left to die amongst the mother's intestines, others are cut from the womb and knifed. ''

Meta taqra dawn l-affarijiet, titwaħħax anke jekk ma tkunx tifhem għax mhux qed ngħidu li qed tissega biċċa njama.

Mela qed ngħidu li għandek annimal li jħoss l-uġigħ, li jħoss is-sagrifiċċju, li jħoss id-dwejjaq u sadanittant ikollok gvern li jippreżentalna abbozz ta' liġi ta' kafkaf meta kellu abbozz ħafna aktar serju quddiemu, xogħol li għamel il-Partit Laburista, u l-gvern jiġi hawn biex taparsi qed jagħmel xi ħaġa.

Wara li qrajt dan l-artiklu, ippruvajt infittex fl-abbozz ta' liġi li ppreżenta l- gvern jekk ħax inkonsiderazzjoni dawn l-affarijiet.

Qallibt minn paġna għall-oħra u ma stajt insib xejn.

Imbagħad erġajt ħarist lejn l-elenku sħiħ ta' 11-il dritt fl-abbozz li ppreżenta l-Partit Laburista kważi sena ilu u sibt artiklu minnhom ikopri dan it-tip ta' moħqrija fuq l-annimali.

Dan l- artiklu jirrikjedi trattament ġust fiċ-ċirkostanzi kollha.

GĦalhekk bla ebda dubju dan ikopri kull tip ta' sitwazzjoni fejn l-annimal, kbir kemm huwa kbir u anke jekk huwa ferħ, għandu dritt għal trattament ġust.

Fl- abbozz ta' liġi tal-gvern ma stajt insib imkien xi ħaġa li tista' tkopri din it-tip ta' moħqrija, kattiverja li dan l-artiklu qed jitkellem fuqu.

Issa ħa niġi għal punt ieħor fejn ippruvajt nagħmel paragun bejn abbozz u ieħor biex nipprova niskopri għalfejn il-gvern iddeċieda li jinjora kompletament l-abbozz tagħna u jiġi b'abbozz ġdid li jgħid ħafna iżda fis- sustanza ma ssib xejn.

Fl-ewwel parti ta' l-abbozz tal-Partit Laburista nsibu d-dmirijiet ta' sidien jew ta' persuni li għandhom taħt il-ħarsien tagħhom l-annimali.

Ippruvajt infittex l-istess dmirijiet fl-abbozz ta' liġi tal-gvern li qegħdin niddiskutu imma ma stajt insib xejn.

Per eżempju, artiklu 10 li pproponejna aħna jgħid hekk:

''Is-sid ta' annimal u kull persuna li jkollha taħt il-ħarsien tagħha annimal, għandha tiżgura li ħtiġijiet ta' saħħa u ta' mġiba jitħarsu kif jixraq u skond trattament xjentifiku u mediku.''

Hawnhekk l-enfasi qegħdha fuq il-ħtiġijiet fiżiċi ta' saħħa u ta' mġiba ta' l-annimal u li għandhom jitħarsu kif jixraq u skond kriterji xjentifiċi u mediċi.

Issa se nitkellem b'mod ġenerali għax hemm min dawn l-affarijiet jagħti kashom imma hemm oħrajn li ma jagħtux kas.

Per eżempju, kultant issib xi petshops li jkunu żgħar ħafna u ssib li l-annimali jkunu ġo gaġeġ żgħar biex jiffrankaw l-ispazju u għalhekk mhux dejjem ikollhom l-aħjar ambjent.

Kumbinazzjoni l-ġimgħa li għaddiet kont Ħal Qormi u nara ħabib tiegħi nieżel b'basket tal-plastic.

Sellimna lil xulxin u waqafna nitkellmu u qalli li kien mgħaġġel għax xtara ferħ ta' bulldog u mietlu.

Qalli li mill- ewwel induna li l-kelb kien imkabbar u fil-fatt niżżel dan il-ferħ biex jurih lil min kien xtrah mingħandu.

Da ifisser li dan il-ferħ seta' tneħħa kmieni minn ma' ommu.

Seta' kien hemm ċirkostanzi li ma kenux ta' ġid għas- saħħa tiegħu bil-konsegwenza li miet.

Din il-liġi li qed jippreżenta l- gvern tirregola dawn ċ-ċirkostanzi?

Qed nieħu l-eżempju tal-petshops, pero` iċ-ċirkostanzi jistgħu jkunu oħrajn.

Hemm bżonn li naraw li l-ambjent fejn ikunu l-annimali jkun adattat għalihom ħalli ma jkunx hemm moħrija u tbatija żejda.

Fl-abbozz serju u responsabbli li għamilna aħna koprejna kollox.

Ċertament għad hemm bżonn ta' abbozz li jkun jiffoka tajjeb fuq diversi diffikultajiet u problemi reali f'dan il-qasam għaliex inħoss li hemm element ta' kultura fin-nofs.

Hemm bżonn ukoll ta' kultura ġdida f'dan il-qasam.

Kultura ma tagħmilihiex mil-lum għal għada imma taħdimha bi proċess.

Madankollu l-liġijiet iridu jkunu jirriflettu l-kultura li tkun trid tevolvi anke fuq medda ta' żmien għax huwa proċess fit-tul.

Il-kultura ma tistax tbellagħha lill-bniedem.

Il- kultura trid bil-mod il-mod tiżviluppaha ħalli l-bniedem jibda jifhem u jadatta ruħu.

Wara anke fit-tfal tibda titla' bħal xi ħaġa li hija according to nature.

L-abbozzi ta' liġi li nagħmlu jridu jkunu jirriflettu fejn irridu naslu.

Sfortunatament l-abbozz ta' liġi ta' kafkaf li ressaq il- gvern definittivament mhux se jgħin biex niżviluppaw kultura adattata ħalli fil-qasam ta' l-annimali anke d-drittijiet ta' l-annimali ikunu mħarsa.

Issa ħaġa li mhix preżenti fl-abbozz ta' liġi tal-gvern u li qegħdha fl- abbozz tagħna hija li s-sid ta' annimal irid ikun responsabbli għal dak li jikkawża l-annimal.

Ftit ilu kont qed nitkellem ma' xi ħadd u qalli li l- ġar tiegħu bl-aktar mod traskurat kien ħalla l-kelb jiġri barra - mur ara x'ikel kien qed jiekol minbarra x-xemx u xita li qala' fuqu! - u dan il- kelb f'daqqa waħda attakka tifel.

Meta din il-persuna marret għand sid il- kelb qalilha: Dak mhux annimal!

Fejn fil-liġi tal-gvern dawn l-affarijiet qed ikunu artikolati biex tinġarr ir-responsabbilta`?

Issa se nitkellem fuq id-differenzi kbar li hemm bejn l-abbozz ta' liġi li qed iressaq il-gvern u l-abbozz ta' liġi li ħejja l-Partit Laburista kważi sena ilu għar-rigward tal-pieni.

Fejn jidħlu l-pieni għal reati ta' moħqrija fuq annimali, nixtieq ngħid li huwa pożittiv li almenu din issemmiet fl-abbozz tal-gvern għax ma jistax ikun li bniedem jagħmel li jrid b'annimal qisu m'hu qed jagħmel xejn u jispiċċa jeħel Lm25 multa biss.

Imma wieħed irid jagħmel distinzjoni bejn ħaġa u oħra.

X'għamel il-Partit Nazzjonalista?

Ressaq liġi u ġabar kollox f'basket wieħed bla grading ta' xejn u hawn proprju qed nirriferi għal klawsoli 45 u 46.

Minn naħa l-oħra, fl-abbozz ta' liġi li ħadem il-Partit Laburista ssib differenza fil-pieni skond x'reat ikun u hekk jagħmel sens.

Din hija s-serjeta` u din turi li l- Partit Laburista daħal fil-fond tal-materja u mhux waddab kollox f'basket wieħed biex jeħles.

Issa hawn nixtieq nagħmel riferenza għal dak l- inċident li seħħ fis-Siġġiewi xi ħmistax jew tliet ġimgħat ilu, u nsemmu wkoll l-artiklu li kitbet Daphne fil-ħarġa ta' The Independent tat-12 ta' Lulju, artiklu tajjeb ħafna fejn għamlet analisi dettaljat ta' dan l- inċident.

Kienet storja li twaħħax meta tara li ġuvnott żgħir jagħmel ċerti affarijiet li għalih qisu ma hu xejn.

Il-punt ta' l-artikolista hu li din il-ġrajja ma' għandniex neħduha biss fuq il-bażi ta' moħqrija għall- annimali, imma irridu nidħlu iktar fil-fond u naraw għalfejn dan it-tifel qiegħed jaġixxi b'dan il-mod.

Semmiet l-aspett ta' pyshcopathic behaviour li jista' jiżviluppa fi kwestjoni ta' sadiżmu eċċ. GĦalhekk qed ngħaqqad din il-ġrajja mal-kwistjoni tal-pieni għaliex irid ikun hemm aktar ħsieb fid-distribuzzjoni tal-pieni, skond in-natura tar-reat.

Jekk dan it-tifel għandu psychopathic behaviour ifisser li għandu bżonn l-għajnuna.

Din mhijiex biss kwestjoni ta' moħqrija fuq l-annimali u tieqaf hemm.

Jekk il- liġi qed tagħtik a straight answer għar-reati kkawżati, allura l-qrati tagħna se jkunu kostretti li japplikaw dik il-miżura.

Fl-artiklu ta' Daphne laqatni punt partikolari fejn semmiet - u ħa nikkwota - li dan għandu x'jaqsam mal-kutura jew il-mentalita` li għandna għaliex sfortunatament f'pajjiżna mhux kulħadd huwa konxju li jekk taħqar annimal tkun qed tonqos mid-dmir ta' ċittadin.

GĦandna nies li jaħqru annimal u għalihom ma jkunux qed jonqsu għax proprju huwa annimal jgħidulek.

Fil- fatt Daphne qalet hekk:

"Malta is a playground for such people because they have so far been allowed to think of the intentional torture of animals as pretty much a victimless crime, if a crime at all!''

Mela għandek element ta' kultura li rridu nbiddlu u għalhekk importanti li jkollna abbozz ta' liġi li jkun iffokat u eżawrenti ħalli jkun jirrifletti l-bżonn tal-pajjiż.

Punt ieħor fl-artikolu ta' Daphne jirrigwarda l-legal system.

Dan jirrifletti l-argument tiegħi li mhux ikollok piena ugwali għal kwalunkwe reat kif qed jipproponi l-abbozz ta' liġi tal-gvern imma jrid ikollok grading.

Daphne semmiet il-każ ta' Jack the Ripper, Jeffrey Dahmer jew Myra Hindley u enfasizzat id-differenza bejn il-legal systems ta' l-Amerika u ta' l-Ingilterrra u wara għamlet riferenza għal-legal system tagħna.

Hija qalet hekk:

''The legal systems of the United States and the United Kingdom recognise that there is a difference between murder and what these people did.

Our legal system does not, it recognises murder.

With allowances made or not for the circumstances in which the murder was committed,

Jeffrey Dahmer who kidnapped, tortured, killed, dismembered, boiled boys and young men, would only have received our maximum 25 years had he committed his crimes here in Malta.''

Din tapplika wkoll għal-liġi li qed jipproponi l-gvern.

Dan ifisser li jekk ikun hemm inċident ikrah bħal dan li seħħ, il-ġuvnott jew il-persuna li tkun wettqitu se tittella' il-qorti u tingħata piena blanket u l-kwistjoni tieqaf hemm.

Mentri din il-persuna, minbarra l-piena, trid tingħatalha għajnuna għax jekk illum qatlet kelb, għada jista' jkun li toqtol annimal ieħor u pitgħada jista' jkun imissu xi bniedem ukoll.

Il-kwistjoni ta' blanket form għall-pieni kif qiegħed jipproponi l-gvern tista' toħloq dan it-tip ta' riperkussjonijiet.

Fl-abbozz ta' liġi tal-Partit Laburista dawn l-implikazzjonijiet ma jeżistux għaliex il-pieni huma ggradati.

Qed insemmi dawn l-affarijiet biex inqanqal il-ħsieb u mhux dawn l-affarijiet jgħaddu qishom m'huma xejn.

Jekk wieħed janalizzahom u jidħol fid-dettal, jirrealizza kemm jista' ikun hemm implikazzjonijiet koroh.

Xtaqt ukoll nagħmel punt fuq dak li qed jiġi propost fl-abbozz ta' liġi li qed iressaq il-gvern fir-rigward ta' l-animal welfare council u hawnhekk nixtieq nuri d-differenzi bejn dak li hemm propost fil-liġi tal-Partit Laburista u dak li qed jipproponi l-gvern.

L-animal welfare council ma jidhirlix li jiġbor lil kulħadd b'mod korrett u b'mod kif għandu jkun.

Per eżempju nistaqsi min se jkunu r-rappreżentanti ta' l-għaqdiet.

Se jiddeċiedi l-ministru min ser ikun ir-rappreżentanti ta' l-għaqdiet?

Dan huwa qasam li forsi għadu mhux daqstant magħruf u għalhekk jekk ma noqogħdux attenti, jiġi xi ħadd jieħu ritratt ta' xi qattus mgħaffeġ imbagħad imur l-Ingilterra u jgħid li din il-moħqrija qegħdha ssir Malta.

Dan jispiċċa jiġbor eluf ta' liri biex taparsi jgħin l-ħarsien ta' l- annimali u forsi mbagħad jiġi Malta u jixtri dinghy bl-eluf tal-liri li jkun ħa u jagħtih lil ta' l-ALE.

Irridu noqogħdu attenti meta nagħżlu dawn l-għaqdiet għax din hija kwistjoni serja.

Fil-liġi tagħna pproponejna li dawn l-għaqdiet ikunu approvati, jiġifieri ikunu reġistrati x'imkien.

Sal-lum m'hemmx din il-kwalita` ta' reġistrazzjoni.

Jien nista' noħroġ minn hawn u ngħaqqad għaqda tal-fniek jew għaqda li tieħu ħsieb id-drittijiet tat-tiġieġ mingħajr ebda tip ta' regolamentazzjoni.

Allura għaliex m'hemmx riferenza fil-liġi proposta mill- gvern biex ikun hemm rikonoxximent jew tip ta' reġistru fejn l-għaqdiet ikunu jistgħu jiġu rreġistrati?

Illum ħadt gost meta f'The Times qrajt li twaqqfet l-active animal welfare partnership for active animal welfare society.

L-animal welfare associations ingħaqdu flimkien u ffurmaw din il- federazzjoni u fil-fatt jidher li kien hemm tnejn oħra.

Dawn is-sitta huma l-community animal welfare society, the island century, the cat care society, the national cat society and the St. Francis foundation for animals, imbagħad ingħaqdu wkoll f'din il-federazzjoni s-support for animal and abandoned animals association.

Ħadt gost li dan il-lobby qiegħed jingħaqad għax issa l-vuċi tagħhom se tkun iktar imsaħħa u l-gvern ukoll jaf b'din il-federazzjoni ta' dawn l- assoċjazzjonijiet.

Inħeġġeġ lill-għaqdiet l-oħra jkomplu jingħaqdu f'din il- federazzjoni ħalli almenu jekk m'hemm xejn bil-liġi li tagħraf dawn l- għaqdiet b'mod uffiċjali, almenu jkun hemm din il-federazzjoni li b'xi mod tkun qed tirreġistra dawn l-għaqdiet f'pajjiżna.

Din mhux serjeta' li anke l-animal welfare council qiegħed jgħid hawnhekk li se jkun hemm rappreżentanza ta' l-għaqdiet u lanqas nafu xejn fejn b'xi mod dawn l- għaqdiet iridu jirreġistraw u jiġu approvati ħalli jkollhom għarfien uffiċjali.

Dawn l-affarijiet importanti li jsiru għall-accountability tax- xogħol mhux minħabba l-aspett ekonomiku biss imma ukoll biex ikun hemm kontinwament dan it-tip ta' messaġġ għaddej.

Hi x'inhi l-organizzazzjoni għandu jkollha missjoni u għandha tkun accountable.

Fil-fehma tiegħi, il- gvern naqas ħafna meta lanqas biss ikkonsidra dak li pproponejna aħna.

MR SPEAKER: Onor. Coleiro, ippermettili imma jkolli ninterrrompik għax diġa' ħadt żewġ minuti fuq il-ħin normali.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Imma jien għad fadalli x'ngħid, Mr Speaker.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, nipproponi li l-Onor.

Coleiro tkompli tinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHEAL FARRUGIA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Coleiro tkompli tinstema'.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived

Il-mozzjoni m'għaddietx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Bħala protesta għal dan l-aġir min-naħa tal-gvern, qed nitlob quorum.

Fit-8.47 p.m. is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Is-seduta tkompli.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, ma naħsibx li għandi għalfejn nenfasizza kemm il-Maltin jew il-maġġoranza tagħhom għandhom għal qalbhom l-annimali, allavolja gieli smajna b'każi li juru l-oppost.

Mhux biss il-Maltin imma diversi nies li jgħixu f'diversi postijiet fid-dinja għandhom għal qalbhom l-annimali għax proprju jżommuhom u jieħdu ħsiebhom anke bħala kumpannija.

Imma hawnhekk għal darb'oħra reġa' għandna enabling law għaliex toħloq qafas legali pero` fis-sustanza ma tgħid xejn, liġi li mhijiex imlaħħma imma sempliċement tagħti poter lill-ministru biex fuq kull ħaġa jkun jista' jagħmel ir-regolamenti.

GĦal darb'oħra nistgħu nsejħu dan l-abbozz ta' liġi skeletru għaliex kważi f'kull klawsola ma nsibu xejn ħlief li l-ministru jista' jagħmel regolamenti.

(Interruzzjonijiet)

Anke aħna, fl-abbozz ta' liġi li ppreżentajna għedna li l-ministru għandu il-poter li jagħmel ir-regolamenti.

Pero` id-differenza bejn l-abbozz ta' liġi ppreżentat is-sena li għaddiet mill-oppożizzjoni Laburista u l-abbozz ta' liġi ppreżentat mill-gvern hija ċara.

Fl-abbozz ta' liġi li ppreżenta l- Ministru Ninu Zammit m'hemm xejn li jista' jagħti indikazzjoni ċara fejn irridu naslu, mentri fl-abbozz ta' liġi ppreżentat minn Dr Alfred Sant hemm aktar għanijiet u drittijiet li huma spelt out fl-abbozz ta' liġi nnifsu.

F'kull abbozz ta' liġi jagħmel sens li tagħti poter lill-ministru li jagħmel regolamenti jew li tispeċifika fejn dawn ir-regolamenti jistgħu jsiru.

Minn din in-naħa tal-Kamra ħadd mhu qed jgħid li l-abbozz ta' liġi li ppreżenta l-gvern m'għandux jagħti poteri jew poteri ristretti jew poteri marbuta ma' klawsoli speċifiċi biex il-ministru jagħmel regolamenti, imma dan l-abbozz mill-bidu sa l-aħħar ma jagħtix ħlief poteri lill- ministru.

Huwa indikativ li l-abbozz ta' liġi li ppreżenta l-gvern la huwa wiesgħa u lanqas fond biżżejjed.

Biss biss fih 48 klawsola u tagħna jasal sa 102, apparti l-iskedi.

Pero` kull klawsola ta' l-abbozz ta' liġi mressaq mill- gvern tgħidlek li l-ministru jista' jagħmel regolamenti u xejn aktar.

Jien ngħid li biex id-diskussjoni tkun aktar strutturata u nkunu nistgħu nikkummentaw aktar fuq id-dettal tal-liġi, jekk il-Ministru għandu dawn ir- regolamenti lesti u ppreparati jew għallinqas jaf x'inhu l-ħsieb tagħhom għandu jpoġġihom fuq il-mejda tal-Kamra biex il-Kamra kollha tkun tista' tarahom.

Din m'hijiex kritika li ssir biss fil-konfront ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Kull abbozz ta' liġi li qed jersaq f'dan il-parlament - u s'issa ddiskutejna xi tlieta jew erbgħa li jaqgħu taħt l-istess ministeru - kollha huma mingħajr idea ċara ta' fejn hi l-mira tal-gvern.

Aħna għandna s- suspetti u r-raġunijiet tagħna li ngħidu hekk u onestament nittama li l- ħsibijiet tal-gvern m'humiex dawk, Sur President.

Tajjeb li meta l-Kamra tiġi mitluba biex tapprova xi abbozz ta' liġi, ma jiġix xi abbozz litteralment skeletru u nittama li 'l quddiem ikunu aktar imlaħħma.

Jekk dan ma jsirx, allura għandhom jispjegawilna x'inhu l-ħsieb tagħhom u mhux meta fl-istadju ta' kumitat l-oppożizzjoni tistaqsi ċerti domandi, dawn ma jiġux imwieġba jew jiġu mwieġba xott xott.

Jew inkella jgħidulna li meta joħroġ l-avviż legali, ikollna ċ-ċans inressqu l- oġġezzjoni tagħna permezz ta' mozzjoni li tiġi diskussa fiż-żmien opportun.

Dik m'hijiex serjeta` u wieħed bilfors jista' jistaqsi xi skop hemm li nilleġislaw dwar l-annimali.

Bħala poplu li ngħidu u nistqarru li aħna poplu nisrani, ċertament li l-ewwel u qabel kollox għandna nirrikonoxxu li Alla ħalaq il-bniedem, pero` ħalaq ukoll l-annimali.

L-annimali huma wkoll ħolqien ta' Alla u għalhekk bħalma nilleġislaw favur id-drittijiet u l- ħarsien tal-bniedem, għandna nilleġislaw favur il-ħarsien u l-jeddijiet ta' l-annimali.

Dawn il-kliem jeżistu biss fl-abbozz ta' liġi mressaq mill- oppożizzjoni Laburista u jmur oltre minn dak li ġie deskritt mill-gvern.

Bħala nsara għandna nagħtu aktar kas ta' dan li qiegħed ngħid, jiġifieri li d-drittijiet ta' kull ħlejqa għandhom jiġu mħarsa.

Sur President, qed narak tagħmilli s-sinjal li sar il-ħin u nieqaf hawn.

Nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

L-Onor.

Abela jibqa' in possession.

Il-Ministru jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. is-seduta ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 17 ta' Lulju 2001 b'din l-agenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trattament Xieraq ta' l-Annimali - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Liċenzji tal-Kummerċ – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizzi Veterinarji - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kwarantina tal-Pjanti - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Kodiċi ta' Kondotta għal Sistema ta' Riservazzjoni Komputerizzata -Tielet Qari;

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni; u

Riżoluzzjoni dwar it-Tneħħija ta' Mħallef - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar Soċjetajiet Koperativi - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Konvenzjonijiet dwar Proċeduri Legali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Inbid – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Ħarsien ta' l-Ambjent – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Probation - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Kif jaf kulħadd, iċ-chairman tal-Maltacom qiegħed jiftaħar ħafna bl-effiċjenza u t-teknoloġija tal-kumpanniji.

Jiena ngħid li l-poplu Malti u GĦawdxi mhux paroli fil-vojt irid imma li l-Maltacom tagħti servizz tajjeb.

Is-sitwazzjoni hija allarmanti.

In-nies li jaħdmu hemmhekk huma mdejqin u ma jafux x'se jiġri minnhom għax is-servizz mar għall-agħar.

Ta' min jgħid ukoll li l-kumpannija marret għal għajnha anke finanzjarjament, Mr Speaker

Biex nuri kif il-konsumatur qiegħed jaqla' fuq wiċċu, nixtieq nirriferi għall-każ li ġara nhar il-Ħamis li għadda meta marru ammont kbir ta' linji tat-telephone fil-Kalkara u sal-lum ħafna subscribers għadhom bla linja tat-telephone.

Il-vilta` hija li ċċempel lill-Maltacom u jgħidulek li jafu bil-ħsara u x-xogħol qiegħed f'idejn il-lineman.

Taf xi jfisser dan, Mr Speaker?

Dan ifisser li l-Maltacom għadha ma tafx li nqata' cable għax meta jinqata' cable mhux il-lineman ikunu responsabbli imma tal-cable.

GĦadhom lanqas jafu li nqata' cable hemmhekk, ara x'vilta`!

Niftaħru tant bit- teknoloġija u bl-avanzi li għamlet il-Maltacom, imbagħad lanqas huma kapaċi jindunaw li l-ħsara ġejja mill-cable u mhux minn xi fault fil-linja!

Jiena nistenna li l-Maltacom immedjatament tieħu l-passi meħtieġa dwar dan il- każ, Sur President.

Nixtieq ukoll li l-Maltacom tiskuża ruħha u tgħid x'passi ttieħdu kontra min għandu t-tort f'din il-kwestjoni.

Nistenna wkoll li l-ewwel ħaġa li għandha ssir għada hija li l-kumpannija tirranġa l-linji u mhux tħaddem lin-nies bl-overtime biex tpaxxi lil xi bażużlu Nazzjonalist.

(Interruzzjonijiet) Mhux qiegħed ngħid li l-overtime m'għandux isir imma qed ngħid li m'għandux isir biss għall-pjaċir ta' xi bażużlu.

Nispera li l- Maltacom tieħu l-passi u ssolvi din il-problema fil-Kalkara.

Nistennew ukoll li tiskuża ruħha għad-dewmien u għall-ħsara li kien hemm u li at any rate qatt ma kellha ddum daqshekk biex tissewwa.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, ftit ilu f'din il-Kamra jiena tkellimt u anke ressaqt petizzjoni fuq il-kwestjoni tal-Blata l-GĦolja għax ir- residenti t'hemm qegħdin isostnu li meta ħadu plot, dik l-area kienet ikklassifikata bħala white area iżda preżentement hemm proposta min-naħa ta' l-awtorita` tad-djar li hemmhekk jinbnew bejn 20 u 26 garage u anke xi maisonettes.

Il-kostruzzjoni ta' dawn il-garages bilfors li tbiddel din l- area f'waħda indusrijali jew semi-industrijali u hawn qiegħda l-oġġezzjoni min-naħa tar-residenti.

Irrid ngħid li saru oġġezzjonijiet minn dawn ir-residenti anke f'laqgħa li saret mal-kunsill lokali.

F'din il-laqgħa ġiet diskussa din il-materja - u dan jirriżulta mill-minuti tas-46 laqgħa tat-tieni kunsill lokali tal-Mosta - u ttieħed vot fil-kunsill, fejn il-mozzjoni ta' oġġezzjoni għal dan l- iżvilupp għaddiet b'sitt voti favur u xejn kontra.

Hawnhekk ta' min jgħid li s-Sindku Demartino astjena flimkien ma' kunsiller ieħor Nazzjonalista.

Iżda sfortunatament din il-mozzjoni ma tmexxietx 'il quddiem u l-planning authority, minkejja l-oġġezzjoni li saret mir-residenti, ħarġet il-permessi xorta waħda.

Ma nistax nifhem kif ġew injorati r-residenti bl-iktar mod sfaċċat u nħarġu l-permessi biex jinbnew garages li jbaxxu l-valur ta' l- area, Sur President.

Irrid ngħid ukoll li għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-embellishment tal- Blata l-GĦolja, il-kunsill lokali qed jgħid li m'għandux flus.

Minħabba dan il-fatt ukoll jiena nemmen li hemm min jista' jkollu interess biex dan il- bini jittella'.

Personalment se nkompli nsegwi din l-istorja biex nara jekk hemmx min għandu xi konflitt ta' interess.

Jekk hemm min għandu dan il- konflitt, jiena ngħidlu li għad jiġi l-mument fejn jinkixfu dawn l- affarijiet.

Jiena nħeġġeġ lill-planning authority, lill-awtorita` tad-djar u lil kulmin huwa konċernat biex ifittex postijiet oħra fil-Mosta fejn jista' jibni dawn il-garages.

Imma issa, Sur President, xtaqt nitkellem ukoll fuq il-kwestjoni tat-toroq, l-arterji prinċipali minn fejn jgħaddi t- traffiku u nsemmi l-Mosta, San Pawl il-Baħar, Burmarrad u San Pawl tat- Tarġa, li kollha qegħdin fi stat diżastruż.

L-ewwelnett irrid ngħid li kull xogħol ta' żvilupp għandu jsir bis-sens.

Għax kif tista' tagħmel xogħol simultanju fi tliet arterji li jwasslu għall- istess post?

Jiena ma naħsibx imma hekk qiegħed jiġri, bir-riżultat li qegħdin nistaġnaw, inwaqqfu u nagħmlu ħafna ħsara lil min hu fil-business fl-eqqel tas-sajf.

Naf nies, per eżempju, li tilfu l-vapur meta kienu sejrin lejn Għawdex għax weħlu Burmarrad.

Jekk tinqabad hemmhekk ma tkunx tista' ddawwar lura biex tipprova tgħaddi miż-Żebbiegħ u tinżel minn GĦajn Tuffieħa, għax ladarba qiegħed hemm ikollok tibqa' fit-traffiku.

Ftit tal-ġranet ilu wkoll tkellimt dwar il-periklu li hemm f'San Pawl il- Baħar, in-naħa tal-Gillieru, minħabba l-qtugħ ta' blat li qiegħed isir.

Min hu responsabbli għal dak ix-xogħol kisser ukoll it-toroq tal-madwar, bil- konsegwenza li qegħdin jaqgħu l-ħitan.

Tant tqatta' blat li ġie skussjat kollox.

Jien mort fuq il-post qabel ma tkellimt hawn fil-parlament u rrid ngħid li l-ħsara li hemm hija xi ħaġa tat-twerwir.

Ma nafx min ta l- permess biex isir dan kollu, imma l-agħar ħaġa hi li l-gvern qiegħed jaġixxi qisu m'hu qed jiġri xejn.

L-arroganza ta' ċerti kuntratturi hija inkredibbli u għalxejn noqogħdu ngħidu li t-tort huwa tal-kuntrattur għaliex la l-gvern huwa responsabbli, sinjal li bil-barka tiegħu qiegħed isir dan kollu.

Inħeġġeġ lill-gvern minn hawnhekk biex iħares ħarsa madwaru.

Il-ministru responsabbli mit-toroq inzerta jgħix f'dawk l-inħawi u naħseb li għandu interess personali li jmur fuq il-post u jara dak li qegħdin naraw aħna.

L-istess ħaġa fuq it-traffic lights, Sur President.

Per eżempju, dawk ta' Regional Road jaqilbu meta tkun għadek f'nofs ir- roundabout!

Imkien fid-dinja ma ssib lights li jaqilbu proprju meta tkun għadek wasalt f'nofs ir-roundabout u allura trid tieqaf fin-nofs biex tistenna li l-lights jerġgħu jaqilbu.

Dan il-weekend kont ma' persuna barranija li hija ntiża f'dan il-qasam u staqsietni min kien dak l-għaref li ma rrimedjax għal din is-sitwazzjoni.

Il-gvern Nazzjonalista moħħu biss fl-Ewropa, pero' ma jafx li anke fl-Ewropa din hija dagħwa!

U la qed nitkellem fuq it-traffiku, irrid insemmi kemm qed ibatu l-anzjani kemm Mostin kif ukoll Rabtin li jkunu jridu jmorru r-Rabat jew il-Mosta.

Hemm ħafna Rabtin jgħixu l-Mosta, bħalma hemm ħafna Mostin li jgħixu r-Rabat.

L- anzjani Rabtin li joqogħdu l-Mosta u jkunu jridu jmorru r-Rabat jistgħu jagħmlu dan billi jaqbdu tal-linja li titlaq minn San Ġiljan, tgħaddi mill- Mosta u tibqa' tiela' r-Rabat jew dik li tiġi minn Buġibba, tgħaddi mill- Mosta u titla' r-Rabat.

Ħafna mill-passiġġieri fuq dawn ir-rotot ikunu turisti għaliex waħda tkun ġejja minn San Ġiljan u l-oħra tkun ġejja mill-Qawra.

S'hemmhekk m'hemm xejn ħażin.

Il-ħażin hu li l-passiġġieri anzjani Mostin jew Rabtin qegħdin jiġu mġiegħla jħallsu daqs it-turisti, jiġifieri 40c.

Dan ifisser li biex anzjan mill-Mosta jmur jara lit-tfal tiegħu r-Rabat jew viċiversa jrid iħallas 80c, kważi lira.

Hawnhekk inħeġġeġ lis-segretarju parlamentari responsabbli għall-anzjani biex jieħu ħsieb din il-kwestjoni.

Kif tista' tieħu l-affarijiet bis-serjeta` u tgħid li l-anzjani għandhom privileġġ fuq it-trasport pubbliku meta lil dawn qegħdin iżommulhom daqs it-turisti?

Inħeġġeġ ukoll lill-awtoritajiet tat-trasport biex jaraw li dawn l-anzjani jibdew iħallsu r-rata l-baxxa.

U la qed nitkellem fuq l-anzjani, nixtieq nitkellem fuq dawk li ħadu l-pensjoni tat-teżor qabel l-1979.

Dawn sal-lum għadhom ma ħadu l-ebda arretrati, mentri dawk li ħadu l-pensjoni tat-teżor wara l-1979 diġa` ħadu l-arretrati kollha.

Din hija anomalija li qed tagħmel ħafna ħsara lill-anzjani.

Mr. Speaker, irrid ngħid ukoll li l-ħajja qiegħda togħla mhux għall-anzjani biss imma għal kulħadd.

Kulħadd jaf li fis-sajf jittiekel ħafna frott.

Din il-ġimgħa sirt naf li kilo cherryplum jiswa 70c.

Kaxxa ħawħ li jkun fiha tmien ħawħiet tiswa Lm1.15 – dan l-istaġun il-frott ta' Malta ma tantx irnexxa u allura jkollok tixtri ta' barra – u ngħid jien persuna bi tlett itfal li taqla' ftit iktar mill-minimum wage, kif tiflaħ tixtri l-frott b'dawn il-prezzijiet?

Għaliex hawn dawn il-prezzijiet għolja f'dak li għandu x'jaqsam mal-frott?

Naħseb li dan qed jiġri għaliex m'hawnx kontroll.

F'pajjiżna bħalissa kollox jinsab mitluq.

Għandna gvern li għejja f'kollox u hija ħasra li qed ibati kulħadd miegħu.

Il-poplu Malti lanqas frotta ma jista' jieħu!

Jiena nħeġġeġ lill-awtoritajiet biex iqumu mir-raqda li għandhom għax hawn problemi kbar li ma jistax ikun inħalluhom għaddejjin.

F'dan il-pajjiż, is- sitwazzjoni qiegħda teħżien minn ġurnata għall-oħra għad-detriment tal- poplu Malti u Għawdxi.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, l-ewwelnett nixtieq nikkonferma dak li għadu kemm qal sieħbi, verita' sagrosanta li ħadd ma jista' jmeriha.

Apparti minn hekk, xtaqt nitkellem fuq dak li ġara f'dan il-parlament ftit ġimgħat ilu meta waqt il-ħin tal-mistoqsijiet, il-ministru tas-saħħa kien interpellat mill-Onor.

Francis Agius u ġie mitlub biex jagħti update ta' dak li qed jiġri fir-rigward tal-ħinijiet tad-duties tat-tobba.

Din l- update intalbet minħabba li nbidlet is-sistema għax fejn qabel kienu joħorġu f'nofs il-lejl, ċerti tobba f'xi setturi qed joħorġu fit-8.00 a.m. L-Onor.

Agius staqsa jekk kienx hemm xi problemi minn naħa ta' l- amministrazzjoni u l-ministru rrisponda li mhux informat li hemm xi problemi.

Jiena rrid ngħid li huwa ironiku l-fatt li ftit wara li sar il-ftehim bejn l-assoċjazzjoni tat-tobba u l-gvern, jiġifieri fis-17 ta' Mejju, inkitbet ittra lid-direttur ġenerali minn numru konsiderevoli ta' konsulenti – madwar 18-il konsulent, għaliex tnejn oħra kienu msefrin - fejn elenkaw lista ta' complaints u problemi li kienu qegħdin jinqalgħu minħabba l- ftehim li ġie iffirmat.

Effettivament il-ftehim tant ħoloq inkwiet fis- settur mediku li saħansitra wassal għar-riżenja tal-kumitat tal-MAM.

Issa hawnhekk tajjeb jingħad li kellhom kopja ta' din l-ittra l-ministru, is- supretendent ta' l-isptar, iċ-chairperson tal-hospital managment committee, id-direttur ta' l-institutional health, il-MAM u l-konsulenti l-oħra fl- isptar.

Fl-ittra tagħhom, dawn il-konsulenti lmentaw li kien qiegħed ikun hemm tnaqqis fis-servizzi speċjalizzati u kanċellazzjonijiet fl-outpatients.

Qalu wkoll li l-listi ta' sezzjonijiet ta' l-endoskopija kemm fis-settur tal-gastrontoloġija kif ukoll fis-settur respiratorju kienu qegħdin jiċkienu, jiġifieri l-operazzjonijiet li jsiru f'dawn is-setturi qegħdin jonqsu.

Intqal ukoll li kienet qiegħda tiġi pperikolata s-saħħa tal-pazjent meta l-konsulent ikun bil-leave jew bis-sick leave.

Qalu wkoll li t- testijiet qegħdin jieħdu iktar fit-tul milli kien jieħdu qabel, bir- riżultat li kien qiegħed ikun hemm żieda fin-numru ta' pazjenti u overcrowding fis-swali minħabba dan il-ftehim li ġie ffirmat.

Il-konsulenti fl-istitut tal-mediċina talbu li l-affarijiet li ġibdu l- attenzjoni għalihom għandhom jiġu nnotati u jittieħdu inkonsiderazzjoni.

Il- kliem eżatt li qalulu lid-direttur ġenerali kien dan:

"We urge you to take cognisance of the problems outlined above.

To achieve this aim, we are formally requesting you to meet us urgently in order to remedy this matter."

Illum qegħdin fis-16 ta' Lulju 2001, jiġifieri xahrejn wara li ntbagħtet dik l-ittra - u nirrepeti li ntbagħtet ukoll kopja tagħha lill-ministru - fejn qed isemmu d-diversi problemi li ħoloq dan il-ftehim, pero' din il- laqgħa għadha ma saritx u iktar minn hekk dawn ġew injorati għal kollox.

Sur President, jien hawnhekk nistaqsi: Hekk beħsiebna nagħmlu meta ngħidu li rridu nimxu għal sistema ta' awtonomija?

Basta lir-rappreżentanti tal- ħaddiema u l-ħaddiema nfushom ngħidulhom biex jipparteċipaw magħna ħalli nkunu nistgħu noħolqu l-awtonomija mixtieqa!

Milli jidher, djalogu għall- gvern ta' Fenech Adami ifisser li l-gvern jissettjalek hu l-proċeduri u inti trid taċċettahom, għax jekk ma taċċettahomx ma tkunx qiegħed tikkopera imma tkun qed toħloq l-intoppi u tkun qed taħdem kontra l-ħaddiema.

Jekk se nimxu b'dan il-mod, allura nistgħu ngħidu li din l-għaġġla biex immorru lejn sistema ta' awtonomija se tisfaxxa fix-xejn.

Fuq kollox wieħed jinduna li din l-awtonomija se tisfaxxa mir-risposti tal-ministru, fejn għadu lanqas biss jaf kemm se jkun hemm sodod assenjati għal kull speċjalita` u sub-speċjalita` fl-isptar il-ġdid Tal-Qroqq.

Għadna qegħdin niddiskutu strutturi bħal per eżempju dawk li se jkun hemm fl-isptar Tal-Qroqq u wisq nibża' li jekk se nkomplu niddiskutu se jkollna kollass, iktar u iktar meta għandna sitwazzjoni fejn qed jingħad li l- isptar tal-Qroqq se jiċkien minn 850 sodda li kien hemm ippjanati fi żmien l-amministrazzjoni Laburista għal 650 sodda.

Fi żmien l-amministrazzjoni Laburista, kien qed jiġi proġettat sptar bi 850 sodda u li jista' jitkabbar sa 1,000 sodda.

Konna qed nipproġettaw b'dan il-mod minħabba li l- popolazzjoni qed issir iktar anzjana allura s-settur ortopediku u setturi li huma relatati ma' problemi ta' saħħet l-anzjani, se jkunu qed jiżdiedu f'pajjiżna filwaqt li jonqsu f'ċerti setturi oħrajn.

Jiena ngħid li jrid ikun hemm il-ħsieb minn issa għal dawn it-tip ta' problemi imma milli jidher għandna gvern li minkejja li jgħid li dawn il- problemi jeżistu, ma jarax il-bżonn li jaħseb minn qabel għall-ammont kbir ta' anzjani li għandna u li se jkompli jkollna fil-pajjiż.

Dan jidher mill- fatt li l-ammont ta' sodod naqas għal 650.

Huwa fatt li fl-aħħar sentejn u nofs saru numru ta' żbalji fejn jidħol l- isptar Tal-Qroqq.

Dan l-isptar se jibqa' magħruf għall-iskandli li seħħu fil-bini tiegħu bħalma baqa' magħruf l-isptar t'Għawdex, li wkoll kien sar minn gvern Nazzjonalsita tas-snin '60.

L-isptar Tal-Qroqq se jidħol fil- lista ta' żbalji tal-gvern Nazzjonalista.

Madwar sena u nofs ilu ġie ffirmat kuntratt dirett mal-consortium Skanska li neħħa l-kuntratt li kien hemm eżistenti.

Il-consortium Skanska ngħata kuntratt ġdid li kien stmat li jiswa Lm83 miljun.

F'dan il-kuntratt dirett ingħata lill-kuntrattur id-dritt li jagħmel id-diżinji, li jagħmel il-bini, l-infrastruttura u jkollu wkoll il-project management.

Dan ifisser li l- istess kuntrattur se jkun qed jamministra u jara li x-xogħol qed isir kif suppost.

Din il-ħaġa fiha nnifisha ma toffrix ċerti checks and balances li hemm bżonn fi proġett ta' dan il-kobor.

Lill-kuntrattur tawh ukoll il-flus minn qabel u dan skond skema mniżżla fl- istess kuntratt li kien tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra wara ħafna nsistenza min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

Fejn qatt sar, fis-settur governativ kollu, kuntratt b'dan il-mod?

Għamlu wkoll klawsola li tgħid li l-kuntrattur qatt ma jista' jmur minn taħt.

Il-kuntrattur jara kemm nefaq fix-xogħol li jagħmel u jieħu persentaġġ fuqu bħala qligħ għalih.

Il-kuntrattur jista' ukoll jitlob lill-fondazzjoni għas-servizzi mediċi f'isem il-Gvern Malti ħalli jitħallas ta' kemm nefaq plus il-qligħ.

Din hija sistema li jgħidulha cost plus.

Mr. Speaker, madwar sena ilu kont għedt f'dan il-parlament li dan il- kuntratt kien se jiġi jiswa ħafna iktar minn dak li kien ipproġettat.

Dan għaliex il-kuntratti li qed ikun hemm it-tenders għalihom għall-isptar Tal- Qroqq, qegħdin joħorġu mill-kuntrattur stess.

Il-kuntrattur joħroġ it- tenders, ikun hemm l-offerti u l-offerti jinfetħu fil-magħluq.

Dan it-tip ta' aġir ma nafx jekk huwiex tad-daħk jew tal-biki, imma żgur li huwa tat- twerwir.

Mela filwaqt li s-settur governattiv jgħid li l-offerti għandhom jinfetħu fil-pubbliku, ħalli min ikun tefa' l-offerta jkun jista' jara li l- affarijiet isiru sew, hawnhekk isir kollox fil-magħluq u kollox jiġi audited mill-kuntrattur flimkien ma' membru tal-fondazzjoni għas-servizzi mediċi.

Minn dawn l-affarijiet li saru wieħed jikkonkludi li dan il- kuntratt sar apposta biex id-direttur tal-kuntratti jitwarrab fil-ġenb u biex ir-regolamenti tal-gvern jiġu bypassed b'sistema li nħolqot mill- fondazzjoni għas-servizzi mediċi.

Dan it-tip ta' kuntratt qiegħed joħloq abbuż.

Huwa ovvju li ħadd minn m'hu se jipprova jfittex dejjem l-irħas u l-aħjar.

Jekk issib wieħed ogħla, il- cost plus tal-kuntrattur se jkun iktar ta' qligħ u għalhekk m'għandu l-ebda interess li jagħmel ċerti kontrolli.

Fl-aħħar mill-aħħar, min se jkun qiegħed iħallas għal dan il-proġett?

Se jkun qiegħed iħallas għalih il- poplu Malti.

L-affarijiet qegħdin isiru kollha fil-magħluq u l-poplu Malti jkollu jaċċettahom u jħallas għalihom.

Din hija waħdaminn ħafna affarijiet li għaddejjin fl-isptar Tal-Qroqq li se jisplodu l-ispiża 'l fuq.

Jekk verament irridu nimxu bis-serjeta`, min hu konċernat irid jidħol fid-dettal ta' dawn l-affarijiet.

Ir-responsabbilita` hija tal-gvern ta' Fenech Adami u jekk ma jwaqqafhomx ikollu jitgħabba bir-responsabbilita` ta' dawn l-affarijiet hu.

Grazzi Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t- Tlieta, 17 ta' Lulju 2001 fid-9.00 a.m. bl-agenda kif komunikata mill- ministru.

Fid-9.30 p.m. il-kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

NIGHT TIME DISCOS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Peress li hemm postijiet ta' divertiment, bħal discos, li qed jiftħu l-lejl kollu, jista' il-Ministru jgħid liema discos għandhom il-permess jibqgħu miftuħin il-lejl kollu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li m'hawn l-ebda disco li għandu l- permess jibqa` miftuħ il-lejl kollu.

SKEJJEL INDIPENDENTI – MIŻATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien hemm skejjel indipendenti li s-sena li għaddiet informaw lill-ministeru li se jgħollu l-miżata għas-sena skolastika 2001-2002?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajtu għall- mistoqsija parlamentari 27052.

EŻAMIJIET TAL-JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jagħti t-tagħrif mitlub f'mistoqsijiet parlamentari 27064/27207 malli r-rapport imsemmi jkun lest?

ONOR.

LOUIS GALEA: Iva.

UNIVERSITA' – STAFF AKKADEMIKU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 27179?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li sa l-aħħar tas-sena 2006, 19-il membru ta' l-istaff akkademiku ser jirtiraw.

Biex tilqa' għal dan - u minħabba żieda kbira fin-numru ta' l-istudenti u suġġetti ġodda - l-universita` investiet f'99 membru ta' l-istaff akkademiku billi bagħtithom fuq scholarship.

Per eżempju, bħalissa hemm 77 membru ta' l-istaff fuq scholarship li minnhom 68 qed jistudjaw għal Ph.D.

HEALTH AND SAFETY COMMITTEE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid kif inhu organizzat il-health and safety committee in public places of entertainment taħt il-protezzjoni ċivili?

X'xogħol għamel minn mindu twaqqaf dan il-kumitat?

Xi spezzjonijiet saru f'postijiet ta' divertiment fl-aħħar tliet xhur biex jiġi vverifikat humiex konformi mal- liġi u r-regolamenti?

ONOR.

TONIO BORG: Il-bord dwar il-kontroll ta' xogħlijiet tan-nar u esplossivi ġie mwaqqaf riċentament fl-1 ta' Lulju ta' din is-sena u għadu fl-istadju li qed jistabilixxi x'sistemi u proċeduri se jadotta biex iwettaq il-funzjonijiet tiegħu konnessi mal-liġi u r-regolamenti.

GĦASSARA TAT-TADAM

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jinvestiga l-ilment tal-bdiewa li manifattur partikolari qed iġiegħel lil-bdiewa jħallsu Lm1.75 għal kull kaxxa vojta li jużaw biex jimlew it-tadam fiha?

X'arranġamenti u x'approvazzjoni kellu mid- dipartiment ta' l-agrikoltura?

Liema għaqdiet tal-bdiewa ġew ikkonsultati dwar il-każ?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Hija ħaġa naturali li kulmin jagħmel użu ta' xi oġġett iħalli depożitu fuq l-oġġett sakemm itemm l-użu tiegħu, għalkemm l- ebda bidwi għadu ma ġie jidentifika xi għassar partikolari li qed jitlob Lm1.75 għall-użu ta' kull kaxxa.

Jekk saru xi konsultazjonijiet bejn l-għassara u xi għaqdiet tal-bdiewa, id- dipartiment ma jkunx jaf bihom.

QBID ILLEGALI TA' FKIEREN TAL-BAĦAR

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il persuna tressqet il-qorti fuq qbid u pussess ta' fkieren tal-baħar fl-aħħar għaxar snin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mhux disponibbli taħt forma komputerizzata.

SADD ILLEGALI BL-ISPLUSSIVI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il persuna tressqet il-qorti fuq sajd bl-użu ta' splussivi fl-aħħar għaxar snin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant ma jinżammx taħt forma ta' statistika.

ALE – ĦARSIEN TAL-LIĠIJIET AMBJENTALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il persuna fl-iskwadra ta' l-administrative law enforcement tal-pulizija, dwana, dipartiment tal-protezzjoni ta' l-ambjent jew l-armata ngħataw courses fuq il-ħarsien tal-liġijiet ambjentali u l- ħarsien tal-konvenzjoni internazzjonali, taċ-CITES?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li matul din is-sena kien hemm għaxar membri tal-korp tal-pulizija stazzjonati fit-taqsima ta' l-administrative law enforcement li ngħataw taħriġ dwar l-infurzar tal-liġi taċ-CITES.

Dwar it-taqsimiet l-oħra msemmija, nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-ministri konċernati.

MEMBRI TA' L-ALE

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il membru hemm fl-ALE section tal-pulizija?

F'liema grad huma?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fil-preżent fit-taqsima ta' l-ALE tal-pulizija hemm stazzjonati spettur, erba' surġenti u 20 kuntistabbli.

AMBJENT - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il persuna hemm fid-dipartiment ta' l-ambjent u f'liema kariga huma?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-ħaddiema tad- dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent huma dawn:

|Director |1 | |Chief scientific |1 | |officer | | |Engineer |1 | |(mechanical) | | |Senior scientific |1 | |officer | | |Assistant director |1 | |Junior legal |1 | |officer | | |Principal |2 | |environment officer| | |Environment officer| 9 | |Environment |10 | |inspector | | |Principal | 4 | |Assistant principal| 2 | |Executive officer | 8 | |Clerks | 6 | |Senior postman | 3 | |Postperson | 3 | |Messengerial | 1 | |Bld./Trd./Man | 1 | |Senior tradesman | 1 | |Technical officer | 1 | |Industrial (Group 2|10 | |- men) | | |Industrial (Group 2| 2 | |- women) | | |Labourers | 2 | |Health Att.

Group B| 2 | |Casuals/Typist | 1 | |Art & graphic | 1 | |technician | | |Photographer |1 | |Under contract | 3 | |TOTAL |77 |

PULIZIJA - CITES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid fl-aħħar għaxar snin kemm-il persuna tressqet il-qorti fuq ksur tal- convention on international trading of endangered species?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi b'żieda mat-tagħrif li tajt għall-mistoqsija parlamentari 21656, kien hemm erba' persuni oħra ġejjin mil-Libja u mit-Tuneżija.

STUDENTI UNIVERSITARJI - WORK PHASE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk dawk l-istudenti ta' l-universita' li applikaw għall-work phase fis-sajf hux kollha se jingħatalhom iċ-ċans li jaħdmu mal-gvern jew mal-parastatali?

Jista' jgħid ukoll jekk in-numru ta' ġranet tax-xogħol hux ser ikun ugwali għal kulħadd?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-bord għall-għotjiet ta' manteniment lill-istudenti jiffaċilita r-reklutaġġ ta' studenti universitarji li xtaqu jaħdmu fis-sajf ma' dipartimenti, korpi parastatali u kumpanniji privati li offrew esperjenzi ta' xogħol lil dawn l-istudenti.

Il-bord mhux f'pożizzjoni jiggarantixxi dan ix-xogħol jekk ma jkunx hemm employers li lesti joffruh u jħallsu għalih.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, billi din is-sena kulmin offra opportunita` ta' impjieg lill-istudenti hu marbut li jħallashom hu, il- bord ma setax jimponi kemm ikun twil il-perijodu tax-xogħol.

Fi kwalunkwe każ, lill-bord ma jirriżultalux li hemm xi ħadd li se jħaddem studenti għal inqas minn erba' ġimgħat.

Għal kuntrarju, xi dipartimenti, korpi parastatali u anke industriji privati offrew perijodu ta' xogħol itwal minn erba' ġimgħat lill-istudenti.

PULIZIJA - STUDENT CARDS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Peress li meta persuna tagħlaq is-16-il sena trid tapplika għall-ID card, għaliex allura meta pulizija/uffiċjali ma' nightclubs jitolbu identifikazzjoni biex ikunu jafu jekk persuna tkunx għalqet is-16-il sena, ma jitlobux l-ID card ta' l-Istat li hija dik uffiċjali iżda jkunu sodisfatti jekk jintwerew biss ID card ta' l-istudenti maħruġa mill-ISTS?

Il-kummissarju tal-pulizija hu sodisfatt b'din is-sitwazzjoni u bil-mod li joħorġu dawn l-istudent cards?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari 13848.

EDUKAZZJONI - STUDENT CARD

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni għandhiex xi kontroll fuq kif joħorġu international student card lil studenti Maltin?

Hu sodisfatt kif qed jinħarġu?

Ma jaħsibx li għandu bżonn ċertu kontroll biex ikun żgurat li kollox qed jinħareġ kif suppost?

ONOR.

LOUIS GALEA: La d-diviżjoni u lanqas il-ministeru qatt ma kellhom x'jaqsmu mas-suġġett imsemmi.

SKEJJEL TAL-KNISJA - DONAZZJONI VOLONTARJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 27272?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-iskejjel tal-Knisja huma ffinanzjati parti mill- gvern u parti mill-kurja.

L-istaff fl-iskejjel tal-Knisja (akkademiku u mhux) jipprovdi għalih il-gvern.

Il-gvern jipprovdi wkoll 10% ta' din l- istess somma għall-ispejjeż ġenerali.

Il-Knisja tipprovdi l-bini u l- faċilitajiet l-oħra.

Waqt li d-donazzjoni volontarja hemm skop għaliha biex dawn l-iskejjel iżommu l-istandard li għandhom u jtejbuh, m'hemmx dubju li ħadd m'għandu jiġi sfurzat biex jagħti donazzjoni.

Informat li meta ġiet ikkuntattjata l-kap ta' l-iskola, waqt li qalet li kienet fakkret lill-ġenituri biex iħallsu d-donazzjoni għax l-iskola jkollha bżonnha, hi stqarret li qatt ma nsultat lil ħadd u ċaħdet li qatt qalet dak id-diskors.

Qalet ukoll li huma jagħtu rendikont ta' fejn jintefqu l-flus li jidħlu mid-donazzjoni.

IMPJEGATI FUQ KUNTRATT DEFINIT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 27197?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li statistika dwar l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant fl-ewwel parti tal-mistoqsija bdiet tinżamm mill-ETC mill-1 ta' Jannar 1999.

Impjegati li bdew jaħdmu fuq kuntratt definit qabel din id-data mhux identifikati u għalhekk ma teżistix l- informazzjoni kompluta.

Ħaddiema mpjegati fuq kuntratt definit jistgħu jkunu fis-setturi u l- kategoriji kollha.

TAL-QROQQ – IKEL GĦALL-PAZJENTI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid x'sistema ser tintuża fl-isptar il-ġdid f'Tal Qroqq rigward preparazzjoni għall-ikel tal-pazjenti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-ikel għall-pazjenti ta' l-isptar il-ġdid f'Tal Qroqq ser jiġi ppreparat off-site u ttrasportat lejn l-isptar fejn ser ikun hemm sistemi ta` riġenerazzjoni qabel ma jitqassam lill-pazjent.

SANTA LUĊIJA – PENSJONI TAT-TEŻOR

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jivverifika jekk l- anzjan li l-partikolaritajiet dwaru qed jintbagħtu separatament, ingħatax l-arretrati kollha tat-teżor kif suppost peress li huwa rċeva biss Lm280?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

BUĠIBBA : TRIQ SANT ANTNIN - STABILIMENTI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jieħu l-passi neċessarji ħalli l-ħwienet ta' Triq Sant Antnin, Buġibba jżommu mar-regolamenti u l-permessi għall-ftuh ta' l- istabilimenti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-pulizija kienet u ser tibqa' tieħu l-passi meħtieġa sabiex ma jkunx hemm abbużi minn sidien ta' stabilimenti.

Fil-fatt informat ukoll illi matul dawn l-aħħar xhur, kien hemm diversi sidien ta' stabilimenti fit-triq imsemmija mill-Onor.

Interpellant li tressqu quddiem il-qorti u ġew misjuba ħatja.

SPTAR IL-ĠDID - AWDITJAR

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid min huma l-awdituri li qed jawditjaw ix-xogħlijiet li qed isiru fl-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-cost controllers - u mhux l-awdituri - li qed jivverifikaw ix-xogħlijiet u jiċċertifikaw il-ħlas għax-xogħlijiet li qed isiru fl-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq huma Horwath CLS Ltd.

(Malta)/EC Harris (UK).

SPTAR SAN LUQA - SODOD

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kemm hemm sodod fl-isptar San Luqa għal kull speċjalista u sub speċjalista?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Is-sodod fl-isptar San Luqa m'humiex ta' l- ispeċjalisti iżda ta' l-ispeċjalita` jew dipartiment li jkun.

In-numru ta' sodod f'kull speċjalita` hu kif ġej:

|Kirurġija |241 | |Mediċina |205 | |Pedjatrija, | 68 | |F/L,D/L | | |ENT | 33 | |Oftalmija | 17 | |CCU | 17 | |Sir Temi | 8 | |Zammit | | |Ortopedija |66 | |Burns | 6 | |Neurosurgery|45 | |Psikjatrija |11 | |Renal |24 | |Kura |18 | |intensiva | | |ANW |26 | |LW |12 + 6 sodod bi | | |ħlas | |PNW |48 + cots | |Gynae |44 + 8 għad-day | | |cases |

SPTAR TAL-QROQQ - SODOD

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kemm hemm sodod ippjanati għall-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq, għal kull speċjalista u sub-speċjalista?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Filwaqt li t-tqassim tas-sodod skond l- ispeċjalitajiet ser ikun kif speċifikat fil-medical brief ta' l-isptar il- ġdid, iż-żmien għadu prematur biex wieħed jassenja s-sodod għal kull speċjalita` u sub-speċjalita`.

SPTAR TAL-QROQQ – MIGRATION PLAN

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministrtu jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-pjani tal-gvern kif ser isir il- migration of service mill-isptar San Luqa għall-isptar il-ġdid?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-pjan tal-migration of services għadu qiegħed jiġi mfassal mill-esperti lokali.

Hemm ħsieb li tintalab għajnuna ta' konsulenti barranin.

PULIZIJA – ĠLIED TAL-KLIEB

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid matul l-ewwel sitt xhur ta' din is-sena kemm-il darba saret ħidma mill-pulizija biex taqbad lil dawk li jġelldu l-klieb?

Meta saret din il-ħidma u x'riżultati tat?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi bejn Jannar u Ġunju ta' din is- sena, minbarra l-patrols li jsiru regolarment, it-taqsima ta' l-ALE tal- pulizija għamlet 19-il spezzjoni f'diversi lokalitajiet dwar abbuż ta' ġlied ta' klieb, liema ħidma rriżultat fin-negattiv.

Dawn saru kif ġej:

|Jannar |6 | |Frar |3 | |Marzu |5 | |April |2 | |Mejju |2 | |Ġunju |1 |

KUNSILLI LOKALI – GWARDJANI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-offerti kollha li ġew mitfugħa minn entitajiet kummerċjali jew koperattivi għas-servizz ta' warden lil kull grupp/kumitat ta' konsulenti?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, il-kunsilli lokali huma korpi statutorji ta' gvern lokali b'personalita' legali distinta u bis- setgħa li jagħmlu kuntratti u jidħlu għal transazzjonijiet li jwasslu għall- eżerċizzji u għall-qadi tal-funzjonijiet tagħhom.

Fil-fatt is-sejħa għall- offerti ħarġet minn kull kumitat konġunt ta' kunsilli lokali u ġiet aġġudikata mill-istess kumitat.

Id-dettalji ta' kull offerta għas-servizz tal-gwardjani lokali huma dokumenti pubbliċi u aċċessibbli għal kulħadd u jistgħu jinkisbu minn kull kumitat konġunt.

Madankollu qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-lista ta' entitajiet li għamlu offerta ma' kull kumitat konġunt tal-kunsilli lokali.

GĦAXAQ – XOGĦLIJIET FIT-TOROQ

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni tad-dewmien tax- xogħlijiet li qed isiru f'diversi toroq f'Ħal-Għaxaq bħalissa?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li kienu għaddejjin diskussjonijiet mal- korporazzjoni ta' l-ilma dwar il-bżonn li jsir xogħol fuq il-provvista ta' l-ilma qabel it-toroq jingħataw l-asfalt.

Dawn id-diskussjonijiet tlestew u l-kuntrattur issa jinsab f'pożżizjoni li jkompli bix-xogħol.

GĦAWDEX – IMPJEGATI MAL-MINISTERU

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid kemm hu n-numra ta' persuni li direttament jaqgħu taħt il- ministeru tagħha?

Kemm hemm mas-segretarjat permanenti fil-ministeru?

Kemm minnhom jitħallsu xi forma ta' allowance?

Kemm minnhom jitħallsu xi rata ta' overtime?

Kemm tħallsu overtime u allowances is-sena li għaddiet, u cioe` mill-1 ta' Jannar 2000 sal-31 ta' Diċembru 2000 u mill-1 ta' Jannar 2001 sal-lum?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni qed tinġabar u r-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAWDEX – KAROZZI SELF-DRIVE

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid kemm hemm karozzi u vetturi oħra self-drive mal-ministeru tagħha?

X'inhi r-rata li kuljum titħallas għal kull vettura self-drive?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jien informata li b'kollox hemm 20 karozza u vettura self-drive mikrija mid-dipartimenti li jaqgħu taħt il-ministeru tiegħi.

L-informazzjoni dwarhom hi kif jidher hawn taħt:

mad-dipartiment għas-servizzi korporattivi hemm karozza mikrija bir-rata ta' Lm 4.60 kuljum u oħra bir-rata ta' Lm 5.20 kuljum.

mad-dipartiment tal-customer services hemm karozza bir-rata ta' Lm 3.50 kuljum; oħra bir-rata ta' Lm 3.39 kuljum; oħra bir-rata ta' Lm4.59 kuljum; oħra bir-rata ta' Lm 3.45 kuljum; oħra bir-rata' ta' Lm3.26 kuljum; u oħra bir-rata' ta' Lm3.45 kuljum.

mad-dipartiment għall-proġetti u żvilupp hemm karozza bir-rata ta' Lm 3.09 kuljum; żewġ trakkijiet bir-rata ta' Lm 7.98 kuljum kull wieħed; trakk bir- rata ta' Lm 7.98 kuljum; karozza bir-rata ta' Lm 3.13 kuljum; karozza bir- rata ta' Lm 3.88 kuljum; żewġ karozzi bir-rata ta' Lm 3.96 kuljum kull wieħed; tliet pick-up trucks bir-rata ta' Lm 3.98 kuljum kull wieħed; pick up truck bir-rata ta' Lm 4.40 kuljum; u karozza bir-rata ta' Lm 2.88 kuljum.

FGURA : TRIQ MATER BONI CONSILII - ŻBROFF TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' il- Ministru jgħid x'inhi l-problema ta' żbroff tad-drenaġġ li qed joħroġ minn Triq Mater Boni Consilii fil-Fgura?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-iżbroff tad-drenaġġ li ġara fi Triq Mater Boni Consilii, il-Fgura kien minħabba ħsara li żviluppat fil-main li jwassal id-drenaġġ mill-pumping station tal-Marsa għall-impjant ta' purifikazzjoni ta' Sant'Antnin.

Tqabbad minnufih kuntrattur li bl-għajnuna ta' ħaddiema tad-dipartiment tad- drenaġġ qegħdin jibdlu l-parti mkissra tal-main.

UNIVERSITA' - STUDENT CARD

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta hemm ħsieb li tinħareġ il-card għall-istudenti universitarji li ser tingħata minflok iċ-cheque payment tas-soltu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li qed isir kull sforz biex fl-ewwel jiem tas-sena akkademika li ġejja l-istudenti jkunu jistgħu jmorru fl-uffiċċju ta' l-istipendju fil-każ ta' l-universita` u l-junior college jew fl- uffiċċju tal-kap ta' l-iskola fil-każi l-oħra u jiġbru l-card.

ŻURRIEQ : TRIQ MATTEOLO SALIBA - ASFALTAR

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta ser issir l-aħħar parti ta' Triq Matteolo Saliba, Żurrieq peress illi parti minnha ilha aktar minn 15- il sena bla wiċċ?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li biex il-kumplament ta' din it-triq tiġi asfaltata jeħtieġ li ssir esproprjazzjoni u għalhekk tajt struzzjonijiet lid-dipartiment tat-toroq biex dan l-ewwel proċess jinbeda.

ŻURRIEQ : TRIQ KALANĠ BUGEJA - MANUTENZJONI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'possibbilta' hemm illi x- xogħlijiet neċessarji fi Triq Kalanġ Bugeja, Zurrieq jibdew?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li t-triq hija diġa` asfaltata u teħtieġ manutenzjoni li trid issir mill-kunsill lokali.

ZURRIEQ : TRIQ KALANĠ BUGEJA - ASFALTAR

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'possibbilta' hemm li Triq Kalanġ Buġeja fiż-Żurrieq tiġi mogħtija wiċċ, issa li ilha aktar minn 18-il sena tistenna?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għall- mistoqsija parlamentari 27417.

ZURRIEQ : TRIQ IT-TIN – XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'qiegħed iżomm lid-dipartiment milli jwaqqa' ħajt tas-sejjieħ li hemm f'nofs Triq il-Tin, Zurrieq sabiex din tinfetah għal fuq Triq Santa Marija?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li fadal xi proċeduri ta' esproprjazzjoni li jridu jsiru fl-inħawi qabel ikun jista' isir ix-xogħol.