MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 60 L-Erbgħa, 30 ta' April, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 60

L-Erbgħa, 30 ta' April, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.15 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 30 ta' April, 1997

WERREJ MINUTI 1098

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 1098

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 1102

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IT-TRIBUNAL GĦALL-INVESTIGAZZJONI TA' INĠUSTIZZJI

TRIBUNAL FOR THE INVESTIGATION OF INJUSTICES BILL(KUMITAT) 1103

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IŻVILUPP INDUSTRIJALI

INDUSTRIAL DEVELOPMENT (AMENDMENT) BILL(IT-TIENI QARI) 1104

AĠĠORNAMENT 1126

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 1131

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 1137

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 59 li saret fid-29 ta' April, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru): Madam Speaker, nixtieq niġbed l-attenzjoni li, skond ir- regolamenti tal-Kamra, membru parlamentari suppost jissottometti sa sitt mistoqsijiet parlamentari f'kull seduta.

Tista', jekk jogħġbkok, tgħidilna għaliex fis-seduta tal-lum - din ġrat il-bieraħ ukoll, imma għal- lum se ngħid - hemm aktar minn sitt mistoqsijiet parlamentari sottomessi mill-istess membru parlamentari?

MADAM SPEAKER: Onor. Mizzi, diġa' staqsejt dwar dan u r-risposta li għandi hija li dawn kienu mistoqsijiet li għalihom diġa' ngħatat an interim reply, pero' se ninvestiga aktar dwar dan.

EURO-MED CONFERENCE

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu maħsub li jkunu l-ispejjeż għal pajjiżna sabiex ix-xahar id- dieħel jospita l-Euro-Med Conference?

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Kif jista' jifhem l-Onor.

Interpellant huwa kmieni, u ma naħsibx li huwa f'waqtu li jingħataw xi dettalji f'dan l- istadju fejn qiegħed isir ix-xogħol u l-kalkoli meħtieġa.

Inżid ngħid iżda li l-parti l-kbira ta' l-ispejjeż mhux se jitħallsu minn Malta.

Nixtieq inżid ukoll li għad iridu jsiru l-aħħar kalkoli anke mal-European Union, rigward l-aħħar kontijiet.

Għandna xita ta' mistoqsijiet fuq dan, pero' jien diġa' kont għidt li 'l quddiem se nagħtu l-breakdown ta' l- ispejjeż kollha.

AMBAXXATURI POLITIĊI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: B'riferenza għar-risposta tal-Viċi Prim Ministru għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2663, fejn huwa qal li għadu qed jiġbor l-informazzjoni, jista' issa, jekk jogħġbu, il-Viċi Prim Ministru jagħtina informazzjoni aktar limitata u jgħidilna, fir- rigward tal-political appointees li spiċċaw minn ambaxxaturi mal-ħatra ta' dan il-Gvern, u ċioe' is-Sur Alex Agius Cesarea (ex-Riyhad); Dr. Noel Buttigieg Scicluna (ex-Strasbourg); Dr. Joseph Cassar (ex-New York); Dr. Joseph Licari (ex-Parigi); Dr. John Vassallo (ex-Brussels); is-Sur Evarist Saliba (ex-Madrid) u s-Sur William Spiteri (ex-Bonn), (a) min minnhom sal- 31 ta' Marzu, 1997 kien irċieva somma ta' flus bħala notice money, compensation money jew f'xi forma oħra, u (b) f'kull każ speċikament u separatament kemm kienet tlaħħaq din is-somma (i) fil-munita li fiha tħallset; u (ii) f'liri Maltin?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-ambaxxaturi msemmija hawn taħt kollha tħallsu, qabel l-aħħar ta' Marzu 1997, l-ammonti indikati kontra isimhom bħala kumpens ekwivalenti għal tliet xhur salarju jew, f'każ wieħed, allowances, skond deċiżjoni tal-Kabinett ta' l-amministrazzjoni preċedenti komunikata lill-Ministeru tiegħi f'Ottubru 1996, ftit ġranet qabel l-elezzjoni ġenerali.

|- Dr Joseph |Lm | |Cassar |2,000 | |- Sur Alex |-----2| |Agius Cesareo |,000 | |- Dr Noel | | |Buttigieg |-----2| |Scicluna |,000 | |- Sur William | | |Spiteri |-----2| | |,000 | |- Dr John | | |Vassallo |-----6| | |,000* |

* Franki Belgjani 505,779.50

Fil-każ tas-Sur Evarist Saliba, l-ammont li se jitħallas lilu huwa ta' Lm1,980.50.

Il-ħlas lis-Sur Saliba se jsir fil-ġranet li ġejjin fi Sterlina, fuq talba li għamel huwa stess.

Il-ħlas lil Dr Joseph Licari huwa miżmum minħabba li l-Ministeru qed jinvestiga xi ħlasijiet oħra li kienu saru lil u minn Dr Licari fiż-żmien li kien għadu Ambaxxatur, speċjalment fil-kontest ta' spejjeż esaġerati li saru fl-okkażjoni ta' farewell drinks li għamel l-istess ex-Ambaxxatur.

Fid-dibattitu li kellna fi żmien il-budget dwar l-affarijiet barranin kelli l-okkażjoni ngħid li hemm kont ta' madwar Lm5,300.

Jiena naħseb li b'Lm5,300 tagħti drink lil Pariġi kollu!

MADAM SPEAKER: Dwar l-ilment li qajjem aktar kmieni l-Onor.

Mizzi fil- fatt ġejna nformati li dawk kienu interim questions.

L-Onor.

Mizzi qed jagħtina raġun.

Nistgħu nkomplu bil-mistoqsijiet kif jidhru fuq l-agenda.

UNJONI EWROPEA - PAJJIŻI LI JIFFORMAW PARTI MIX-SCHENGEN

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: B'riferenza għar-risposta tiegħu għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 890, fejn qal li l-Gvern ma jeskludix il-possibbilta' li naslu għal xi ftehim ma' l-Unjoni Ewropea sabiex jiġu eliminati l-obbligi li jistgħu jirriżultaw mill-moviment ħieles tal- persuni, kif sar fil-każ ta' l-Islanda u n-Norveġja, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'għamel s'issa l-Gvern biex jilħaq ftehim bħal dan?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li, għalkemm il-Gvern ma jeskludix il-possibbilta' li naslu għal xi ftehim simili għal dak li waslu għalih l-Islanda u n-Norveġja, f'kontest ta' koperazzjoni ma' l-Unjoni Ewropea, il-Gvern jifhem li ftehim bħal dan jirrikjedi studju sħiħ u assessment profond ta' l-implikazzjonijiet kollha li jista' jkun hemm.

F'din il-fażi, l-Gvern qed jistudja biex jara dan il- ftehim x'jimplika għal pajjiżna.

UNJONI EWROPEA - MEDA PROGRAMME

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: B'riferenza għar-risposta tiegħu għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2823, jista' l-Viċi Prim Ministru issa jirrispondi din il-mistoqsija?

ONOR.

GEORGE VELLA: Malta s'issa ssottomettiet proġett wieħed, fil-kamp tat-trasport marittimu, li huwa intitolat - Co-operation of Mediterranean regional countries in the Establishment, Co-ordination and Harmonisation of Vessel Traffic Systems within the Region.

Barra minn hekk diversi Ministeri u istituzzjonijiet qegħdin iħejju proġetti reġjonali biex eventwalment jiġu sottomessi.

Dawn jinkludu żewġ proġetti ta' natura industrijali mħejjija mill-Korporazzjoni Maltija għall- Iżvilupp (MDC) u ħames proġetti li se jiġu sottomessi mill-METCO.

Malta indikat ukoll l-interess tagħha li tipparteċipa f'għaxar proġetti kulturali, flimkien ma' pajjiżi oħra mir-reġjun Ewro-Mediterranju.

Lista ta' dawn il-proġetti qiegħda titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

Id-dettalji finanzjarji tal-proġetti sottomessi, tal-proġetti li se jiġu sottomessi u ta' dawk li fihom Malta se tipparteċipa bħala partner country għadhom qegħdin jiġu finalizzati.

Malta esprimiet l-interess tagħha li tipparteċipa fil-proġetti kulturali msemmija hawn fuq fid-data li tidher fuq id-dokument li qed jitpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra.

AMBAXXATI MALTIN

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti, sena b'sena, mill-1990 sa l-1996, u għal kull ambaxxata Maltija speċifikament:- (a) is-somma ta' flus li ġiet ivvotata mill-Parlament fil-budget jew estimates of expenditure għall-operational and maintenance expenditure ta' dik l-ambaxxata; u (b) in-nefqa effettiva ta' l-istess ambaxxata għall-operational and maintenance expenditure?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni dwar is-somom ta' flus ivvotati u minfuqa minn kull Ambaxxata Maltija barra minn Malta, għal dawk li huma msejħa operational and maintenance expenses, sena b'sena mill-1990 sa l- 1996, li kien talab l-Onor.

Membru fl-14 ta' April 1997 issa ġiet kompilata, u qiegħda titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

AMBAXXATI MALTIN

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 3048 li għaliha l-Viċi Prim Ministru wieġeb li "l- informazzjoni qiegħda tinġabar u tingħata f'seduta oħra", jista' l-Viċi Prim Ministru issa jagħti l-informazzjoni mitluba?

ONOR.

GEORGE VELLA: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra skeda bl- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

Nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Membru li l-figuri attwali li se jkunu tħallsu sa l-aħħar tas- sena korrenti fil-kirjiet relattivi se jkunu differenti minn dawk mogħtija fl-iskeda għal dawn ir-raġunijiet:-

Meta l-ammont imħallas ikun jikkomprendi wkoll spejjeż għal servizzi varji fil-bini, u dawn is-servizzi ma jkunux debitati mis-sidien b'ammont fiss, allura l-ispiża totali għal sena kellha tiġi stmata.

Uħud mill-kuntratti tal-kiri fihom klawsoli li jipprovdu għal awment fil-kera li jkun relatat ma' indiċi speċifiku, normalment dak tal- prezzijiet, f'xahar determinat tas-sena.

Anke hawnhekk, l-ammont previst ta' ħlas f'kera kellu jiġi stmat.

Bħalissa l-Ministeru tiegħi huwa involut f'negozjati f'xi bliet kapitali fejn skada jew se jiskadi l-kuntratt tal-kiri ta' l-Ambaxxata Maltija fil-pajjiż.

Għaldaqstant, il-figuri li qed nagħti ma' din it- tweġiba għall-mistoqsija ta' l-Onor.

Membru jistgħu jkunu xi ftit differenti meta nagħlqu l-kontijiet fl-aħħar tas-sena finanzjarja.

SAĦĦA - RECIPROCAL HEALTH AGREEMENT

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: B'riferenza għar-risposta li ta l- Ministru tas-Saħħa għall-mistoqsija parlamentari numru 3703, fejn qal li t- taħdidiet rigward trattat bilaterali ma' Franza (Reciprocal Health Agreement) wasal fi stat avvanzat, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk it-trattattivi humiex jinkludu faċilitajiet biex ċittadini Maltin fi Franza u ċittadini Franċiżi f'Malta jibbenefikaw mis-sigurta' soċjali b'mod reċiproku?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l- mistoqsija numru 4579 lill-Ministru tas-Saħħa, li diġa' ta risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 3703 dwar l-imsemmi trattat, li hu arranġament amministrattiv ta' koperazzjoni bejn il-Ministeru tas-Saħħa ta' Malta u dak ta' Franza.

AMBAXXATI BARRANIN - PERSUNI TA' NAZZJONALITA' MALTIJA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 3628 li għaliha l-Viċi Prim Ministru rrisponda li ma jarax il-ħtieġa li l-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin iżomm tagħrif dwar persuni ta' nazzjonalita' Maltija impjegati ma' ambaxxati barranin f'Malta, u li tagħrif bħal dan jinżamm minn dipartimenti tal-gvern oħra, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna fuq liema ministeru Malti jaqa' l- obbligu li jiddefendi l-interessi ta' impjegati Maltin f'każi ta' differenzi ma' l-ambaxxata li timpjegahom peress li f'ċerti każi din ta' l- aħħar tista' tibbenefika mill-provvedimenti tal-Konvenzjoni ta' Vjenna dwar il-privileġġi u l-immunitajiet diplomatiċi?

ONOR.

GEORGE VELLA: Id-Dipartiment tax-Xogħol iħares l-interessi ta' kull impjegat inklużi dawk ta' Maltin li jaħdmu ma' Ambaxxati barranin f'Malta.

Fil-każ ta' dawn ta' l-aħħar, id-Dipartiment tax-Xogħol ma jistax jeżerċita pressjoni bil-liġi kontra xi Ambaxxata minħabba l-privileġġi u l- immunitajiet diplomatiċi li tgawdi.

Għal din ir-raġuni, id-Dipartiment jitlob l-għajnuna tal-Ministeru għall- Affarijiet Barranin u l-Ambjent li min-naħa tiegħu jiġbed l-attenzjoni ta' l-Ambaxxata konċernata dwar il-każ li jkun.

AMBAXXATI MALTIN - KONTIJIET TAT-TELEPHONES

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: B'riferenza għar-risposta għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 3049 li għaliha l-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent qal li erba' ambaxxati Maltin jissottomettu l-kontijiet tat-telefon ta' l-ambaxxata u tar- residenza ta' l-ambaxxatur "itemised" u "li l-Ministeru tiegħi qed jistudja kemm u fejn nistgħu nestendu din il-proċedura għall-ambaxxati l-oħrajn Maltin", jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'passi konkreti ħa s'issa biex jestendi l-proċedura għall-ambaxxati u għar-residenzi ta' l-ambaxxaturi l- oħrajn kollha?

ONOR.

GEORGE VELLA: Wara li kont weġibt lill-Onor.

Membru fil-bidu ta' Frar 1997 li l-Ministeru tiegħi kien qed jistudja kemm u fejn jista' jiġi estiż il-ħruġ ta' kontijiet dettaljati lill-ambaxxati Maltin barra minn Malta dwar l-użu minnhom ta' faċilitajiet tat-telefon, il-Ministeru tiegħi bagħat ċirkolari fis-17 ta' Frar 1997 jitlob lil dawk l-ambaxxati Maltin li mhux diġa' għandhom din il-faċilita' sabiex jagħmlu r-riċerki meħtieġa ma' l-awtoritajiet tal-pajjiżi fuq il-possibbilta' li jibdew jinħarġu dawn id- dettalji.

Mill-informazzjoni li għandna f'idejna s'issa, jidher illi l- ambaxxati kollha bdew jieħdu passi biex, fejn ikun possibbli, din il- facilita' tinkiseb.

Aktar tard matul is-sena, għandi nkun f'qagħda li nagħti aktar dettalji dwar x'kienet ir-reazzjoni għat-talbiet li saru mill- ambaxxati Maltin rispettivi.

AMBAXXATURI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna fir-rigward ta' l-ambaxxaturi li nħatru jew ħadu posting ġdid kemm ilu li tela' l-Gvern Soċjalista, kull wieħed individwalment u speċifikament:

(a) x'somma jew somom tħallsu lilhom bħala settling-in allowance (i) fil-munita tal-post u (ii) f'liri Maltin;

(b) meta tħallset kull somma; u

(c) li s-somom kollha kienu skond ir-regolamenti tal-Ministeru?

ONOR.

GEORGE VELLA: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-iskeda bl- informazzjoni kollha mitluba mill-Onor.

Interpellant dwar xi flejjes tħallsu sa issa fil-pajjiżi rispettivi bħala settling-in allowance lil kull wieħed mill-Ambaxxaturi li nħatru jew li ħadu posting ġdid minn wara l- elezzjoni ta' Ottubru 1996 'il hawn.

Nassigura lill-Onor.

Membru li, f'kull każ, l-ammonti li tħallsu kienu skond ir-regolamenti relattivi ta' dan il-Ministeru.

AMBAXXATURI - KORSIJIET TAL-LINGWA TAL-PAJJIŻ

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm intnefqu flus minn fondi pubbliċi bejn l-1 ta' Jannar u l-31 ta' Marzu, 1997:

(a) fil-munita tal-post; u

(b) f'liri Maltin biex jitħallsu korsijiet tal-lingwa tal-pajjiż ta' fejn ġew akkreditati l-ambaxxaturi li nħatru jew ħadu posting ġdid kemm ilu li tela' l-Gvern Soċjalista, u dan speċifikament għal kull wieħed minnhom?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ninsab infurmat illi, bejn l-1 ta' Jannar u l-31 ta' Marzu 1997, intnefqu s-somom ta' FF 22,914 (bejn wieħed u ieħor Lm 1,545 ) mill-Ambaxxata Maltija ġewwa Franza, u DM 1,564 (bejn wieħed u ieħor Lm400) mill-Ambaxxata Maltija ġewwa Bonn sabiex l-Ambaxxaturi ġodda f'dawn iż-żewġ Ambaxxati jitħarrġu fil-lingwa tal-post.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Bartolo.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra :

Tabella li turi n-numru ta' għalliema sekondati ma' dipartimenti u ministeri bejn l-1987 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4005; u

Informazzjoni dwar l-għadd ta' kindergarten assistants f'Malta u Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4006.

u f'isem il-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:-

Avviż Legali Nru 52 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li Jħassru r- Regolamenti dwar il-Liċenzi ta' Importazzjoni (Drittijiet).

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IT-TRIBUNAL GĦALL-INVESTIGAZZJONI TA' INĠUSTIZZJI

TRIBUNAL FOR THE INVESTIGATION OF INJUSTICES BILL

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES MANGION (Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Madam Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar it-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO (Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u l- Industrija): Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għat-twaqqif ta' Tribunal indipendenti għas-smigħ ta' ilmenti ta' ċerti inġustizzji li ġraw bejn l-1987 u l-1995" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MADAM SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kamra ġiet sospiża fis-6.32 p.m. u rriżumiet 20 minuta wara.

MADAM SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l- Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għat-twaqqif ta' Tribunal indipendenti għas-smigħ ta' ilmenti ta' ċerti inġustizzji li ġraw bejn l- 1987 u l-1995" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MADAM SPEAKER: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 35 L-Onor.

|Abela Carmelo |Farrugia Noel | |Abela Joseph |Grech Edwin | |Agius Chris |Gulia Gavin | |Attard |Herrera Jose' | |Montalto John | | |Bartolo |Mangion Charles | |Evarist | | |Borg Karmenu |Mintoff Dom | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar |Pace Bertu | |Charles | | |Buhagiar Louis|Portelli Alfred | |Camilleri |Refalo Anton | |Maria | | |Cardona Chris |Sant Alfred | |Chircop Karl |Sceberras | | |Trigona Alex | |Cilia Joe |Schembri Adami | | |Sandro | |Dalli Helena |Spiteri Lino | |Debono Grech |Vassallo Adrian | |Joe | | |Farrugia Anglu|Vella George | |Farrugia Joe |Vella Karmenu | |Farrugia | | |Michael | |

KONTRA: 32

L-Onor.

|Agius Francis|Gatt Austin | |Bonnici Josef|Gonzi Lawrence | |Bonnici |Hyzler George | |Michael | | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond | |Cassar Joe |Muscat Claude | |Dalli John |Muscat Richard | |D'Amato Helen|Psaila Savona Joe| |De Marco |Pullicino George | |Guido | | |Debono |Pullicino Orlando| |Giovanna |Jeffrey | |Deguara Louis|Refalo Michael | |Farrugia Jean|Tabone Anton | |Pierre | | |Fenech Adami |Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo |Vella John | |Michael | | |Galea Ċensu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech | | |Francis |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IŻVILUPP INDUSTRIJALI

INDUSTRIAL DEVELOPMENT (AMENDMENT) BILL

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Borg huwa in possession of the House.

ONOR.

JOE BORG: Madam Speaker, il-bieraħ kont bdejt inqabbel l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna ma' l-abbozz ta' liġi li kien ippubblika l- Gvern Nazzjonalista fit-23 ta' Lulju, 1996.

Dan l-eżerċizzju ma kontx qed nagħmlu għall-gost iżda bħala risposta għal dak li qal il-Ministru Attard Montalto, jew aħjar għal dak li ma qalx.

L-ewwelnett, l-Onor.

Attard Montalto insinwa li l-Gvern Nazzjonalista traskura l-kamp ta' l-industrija u tal-manifattura.

Il-bieraħ kont diġa' rrispondejtu dwar dan u l-abbozz ta' liġi li ġie ppubblikat minna s-sena l- oħra u li fuqu ssawwar l-abbozz ta' liġi li qegħdin niddiskutu llum, huwa xiehda ċara ta' kemm l-industrija tal-manifattura dejjem kienet ta' prijorita' għall-Gvern Nazzjonalista.

Il-Ministru konvenjentement nesa li kien ġie ppubblikat dan l-abbozz ta' liġi u fid-diskors tiegħu, li ħa madwar siegħa, m'għamilx riferenza għalih imqar darba waħda biss.

U ġaladarba l-Ministru m'għamel l-ebda riferenza għalih tkun ħaġa tajba li l- Oppożizzjoni tagħmel tqabbil bejn l-abbozz ta' liġi li kien ġie ppubblikat is-sena l-oħra u l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Madam Speaker, il-bieraħ għidt li l-provvedimenti kollha ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna li jirrigwardaw l-inċentivi mogħtija lil-lukandi - jiġifieri s-soft loan li tingħata bħala parti minn programm ta' investiment għall-konservazzjoni ta' l-enerġija u ta' l-ilma bis-saħħa ta' artiklu ġdid 24A kif propost fi klawsola 13 u t-tax rebate li jingħata għal rinnovament, titjib fil-grad u fl-arredament ta' lukandi bis-saħħa ta' artiklu ġdid 24B kif propost fi klawsola 13 ukoll - it-tnejn huma meħudin testwalment mill-abbozz ta' liġi li kien ippubblikat is-sena l-oħra mill- Gvern Nazzjonalista.

Jiġifieri dak kollu li hemm fl-Abbozz ta' Liġi li qed niddiskutu llum li jirrigwarda l-benefiċċji u l-inċentivi li qed jiġu proposti li jingħataw lill-industrija tal-lukandi diġa' kienu fl-abbozz li kien ħejja l-Gvern Nazzjonalista.

Madam Speaker, il-bieraħ bdejt inqabbel l-artiklu 24(1) kif propost fi klawsola 12 mal-provvedimenti li kien hemm qabel.

L-artiklu 24(1) jittratta l-benefiċċji li jingħataw lil hekk imsejħa "intrapriżi żgħar", kif hemm anke fil-marginal note tiegħu, u jgħid li:

"Il-Korporazzjoni tista', fid-diskrezzjoni tagħha, tagħti lil intrapriża żgħira: ...",

u jsemmi erba' benefiċċji.

L-ewwel żewġ benefiċċji huma:

"(a) ħelsien mid-dazju skond l-artiklu 17 ta' dan l-Att;"

- dan m'huwiex provvediment ġdid -

"(b) bini, strutturi u art industrijali taħt dawk il-kundizzjonijiet li l-Korporazzjoni tista' minn żmien għal żmien tistabbilixxi;",

liema provvediment kien diġa' jeżisti wkoll.

Jiġifieri l-emenda li qed issir hawnhekk, fis-sens li qed jiġi sostitwit artiklu 24, m'hi qed toffri xejn ġdid inkwantu għal paragrafi (a) u (b), imma sempliċement qed tirrepeti dak li kien hemm fil-liġi eżistenti.

Huwa paragrafu (ċ) ta' subartiklu 24(1) kif propost fi klawsola 12 li qed joffri xi ħaġa ġdida għax dan jipprovdi għal "soft loans skond artiklu 16 ta' dan l-Att".

Jiġifieri t-threshold minimu ta' Lm100,000, li kellhom qabel dawk is-soft loans li hemm previsti skond artiklu 16 issa l-Gvern qed jipproponi li jinżel għal Lm21,000 biex jaġevola lill-industriji ż-żgħar.

Imbagħad paragrafu (d) ta' subartikolu 24(1), kif propost fi klawsola 12, li jaqra hekk:

"kull inċentiv jew benefiċċju ieħor li jkun konsistenti ma' l- għanijiet u l-iskopijiet tal-pjan industrijali tal-Gvern, hekk kif jista' jiġi preskritt mill-Ministru b'avviż fil-Gazzetta.",

għalkemm ma jinstabx fil-liġi kif inhi, huwa meħud testwalment mill-abbozz ta' liġi li kien ġie ppreżentat is-sena l-oħra mill-Gvern Nazzjonalista.

Jiġifieri tnejn minn dawn l-erba' benefiċċji jew inċentivi kienu diġa' jeżistu fil-liġi prinċipali, ieħor ittieħed mill-abbozz ta' liġi li kien ġie ppreparat mill-Gvern Nazzjonalista, u huwa biss paragrafu (ċ) li daħal ġdid bl-iskop li l-Gvern inaqqas it-threshold minn Lm100,000 għal Lm21,000 ħalli b'hekk l-industriji ż-żgħar ikunu jistgħu jibbenefikaw minn loans fuq livell inqas.

Wieħed jista' jgħid li dan huwa l-uniku inċentiv verament ġdid li jirrigwarda industriji żgħar.

Ngħaddi issa biex nagħmel riferenza għal subartiklu 24 (2) kif propost fi klawsola 12.

Ovvjament nidħlu fid-dettal ta' dan is-subartiklu meta nkunu fl-istadju ta' Kumitat, pero' naħseb konċettwalment li huwa essenzjali li wieħed jittrattah anke f'dan l-istadju.

Nibda biex nirrileva li d- definizzjoni li tingħata taħt dan l-istess subartiklu, fl-opinjoni tiegħi, hija waħda stramba ħafna u kważi nasal biex ngħid li hija bla sens.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik.

Skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li tkompli tinstema'.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Nipproponi li l-Onor.

Borg ikompli bid- diskors tiegħu.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Joe Borg ikompli bid-diskors tiegħu.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri : Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

JOE BORG: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra talli għoġobha testendili l-ħin.

Madam Speaker, kif kont qed ngħid, f'dan is-subartiklu għandna d- definizzjoni ta' "intrapriża żgħira" li tgħid hekk:

".... "intrapriża żgħira" tfisser persuna jew kumpannija kkostitwita taħt il-liġi Maltija, li tmexxi jew teżerċita:

(a) kummerċ jew negozju kkontemplat taħt paragrafi (a) sa (ħ) tas- subartikolu (1) ta' l-artikolu 3 ta' dan l-Att; jew

(b) kull kummerċ jew negozju li jista' jiġi preskritt mill-Ministru b'avviż fil-Gazzetta.".

F'dan l-istadju xtaqt nagħti xi ftit background information.

Jekk wieħed iħares lejn il-liġi kif inhi sal-lum, isib li diġa' kellna din id- definizzjoni stramba ta' x'inhi intrapriża żgħira jew negozju żgħir.

Il- liġi eżistenti tgħid li intrapriża żgħira tfisser:

" .... persuna li mhix kumpannija, li tmexxi jew teżerċita kummerċ jew negozju maħsuba fil-paragrafi (a) sa (ħ) tas-subartikolu (1) ta' l- artikolu 3 ta' dan l-Att.".

Dan ifisser li d-definizzjoni ta' x'tagħmel intrapriża żgħira hija abbażi ta' x'inhuma l-għanijiet u l-oġġettivi ta' dak in-negozju li beħsiebha tagħmel u tirriferi għal-lista sħiħa li hemm f'artiklu 3 li bis-saħħa tagħha wieħed jista' japplika għall-benefiċċji li toffri l-liġi.

Pero' hemm differenza fl-abbozz li għandna quddiemna minn dak li hemm fil-liġi kif inhi sal-lum.

U din id-differenza, fl-opinjoni tiegħi, iżjed għarrqet is-sitwazzjoni għaliex il-liġi eżistenti tirriferi biss għal "persuna li mhix kumpannija".

Dan ifisser li hemm ċerta loġika li persuna li m'hijiex kumpannija, normalment u tista' tgħid kważi invarjabbilment ma jkollhiex estensjoni ta' negozju qawwi imma jkollha negozju limitat.

Allura taħt il- liġi eżistenti, inti tifhem - għalkemm b'mod stramb, ikolli nammetti - li qed nitrattaw dwar negozju żgħir, imma meta fid-definizzjoni l-ġdida qed tgħid "persuna jew kumpannija", qed tgħid li kulħadd jaqa' taħt id- definizzjoni ta' kummerċ żgħir, u fl-opinjoni tiegħi din hija kontradizzjoni.

Biex tkompli tgħaxxaqha, id-definizzjoni ma tgħidx biss li hija "persuna jew kumpannija ... li tmexxi jew teżerċita kummerċ taħt il- paragrafi (a) sa (ħ) tas-subartikolu (1) ta' l-artikolu 3" imma ma' dan żidna wkoll "kull kummerċ jew negozju ieħor li jista' jiġi preskritt mill- Ministru ...".

Jiġifieri bażikament kwalunkwe kummerċ li jiġi magħmul hawn Malta, proprju għaliex huwa magħmul minn kumpannija jew persuna kostitwita taħt il-liġi Maltija - u dan huwa l-qofol ta' kollox - jiġi konsidrat bħala negozju żgħir.

Jiġifieri l-kriterju aħħari ta' dak li jiddifferenzja kumpannija żgħira minn waħda kbira, huwa jekk hijiex kumpannija Maltija jew le.

GĦalhekk, sakemm din ma saritx bi żvista, naħseb li se jkollna problemi fuqha.

Jekk wieħed iħares lejn l-abbozz ta' liġi li ressaqna s-sena l-oħra, isib li l-kriterju ta' kumpannija żgħira kien tbiddel minn dak li hemm fil-liġi attwali u naħseb li kien ikun għaqli li kieku dan il-Gvern baqa' fuq l- abbozz ta' liġi kif kien ġie drafted is-sena l-oħra.

Qed ngħid dan għaliex aħna konna qegħdin nipproponu li jkun hemm threshold li tistabbilixxi jekk kumpannija hijiex żgħira jew le li tkun ibbażata fuq dak li nsejħulu n-net annual turnover jew fuq l-għadd ta' l-impjegati, kif stabbilit mill- ministru.

Fil-fatt, il-Ministru l-bieraħ ħa ġost - biex ngħid hekk - isemmielna l-SMEs fl-Ewropa.

Jekk wieħed jara x'inhuma l-kriterji li jiddeterminaw x'inhi SME fl-Ewropa għall-aspetti differenti li fihom jintuża dan it-terminu, isib li invarjabbilment dawn ikunu n-net annual turnover, in-numru ta' impjegati, dak li jissejjaħ il-balance sheet total, jew inkella combination tagħhom.

Fil-fatt jekk wieħed iħares lejn il-Companies Act ta' l-1995, isib li fil- kontest ta' x'inhi small company għall-iskopijiet ta' ċerti eżenzjonijiet fil-formulazzjoni u fil-pubblikazzjoni ta' l-accounting documents tal- kumpannija, il-kriterji li huma stabbiliti huma eżattament dawn, jiġifieri n-net annual turnover, il-balance sheet total u n-numru ta' impjegati.

Fil- fatt kumpannija żgħira trid tissodisfa tnejn minn dawn it-tliet kriterji abbażi ta' thresholds li hemm stabbiliti fil-liġi.

Jiena ma niftakarhomx bl-amment, pero', per eżempju, in-numru ta' impjegati, jekk m'iniex sejjer żball, ma jridx jeċċedi l-50.

Jiġifieri naħseb li huwa importanti li fl- istadju tal-Kumitat dan il-punt nittrattawh.

Jiena għallinqas beħsiebni nittrattah fid-dettal għaliex sakemm ma jkunx hemm xi ġustifikazzjoni li qiegħda taħrabli jew inkella sakemm m'iniex qed naqra l-liġi b'mod ħażin, din hija xi ħaġa li ma naħsibx li hija aċċettabbli.

Nixtieq nagħmel riferenza wkoll għat-tibdil li hemm propost għal artiklu 16 tal-liġi prinċipali.

Biex nerġa' nfakkar, jien qed inqabbel dak li hemm fl-abbozz ta' liġi llum ma' dak li kien ippreżenta u ppubblika l-Gvern Nazzjonalista.

Fil-fatt nista' ngħid li t-tibdil li sar fi klawsola 10 ta' dan l-abbozz għal artiklu 16 tal-liġi jirrigwarda biss l-aspett li minn Lm100,000 it-threshold niżlet għal Lm21,000.

U la qed nitkellmu fuq artiklu 16 ta' min isemmi wkoll li s-self mogħti taħt dan l-artiklu ma jistax jeċċedi l-Lm500,000 filwaqt li fl-abbozz ta' liġi li kien ġie ppubblikat is-sena l-oħra dan l-ammont kien ta' Lm1 miljun.

Il-bieraħ il- Ministru informana li wara d-diversi diskussjonijiet u konsultazzjonijiet li kellu ma' l-MDC issa beħsiebu jressaq emenda sabiex itella' din il- figura għal Lm1 miljun.

Lill-Ministru ngħidlu li kulma kellu bżonn jagħmel huwa li jħares lejn l-abbozz ta' liġi li ġie ppreżentat mill-Gvern Nazzjonalista s-sena l-oħra fejn diġa' kien hemm propost li din il-figura minn Lm500,000 tittella' għal Lm1 miljun.

Dan juri - u aħna nieħdu pjaċir naraw - li l-abbozz ta' liġi preżenti qed jersaq iktar viċin l-abbozz ta' liġi li kien ġie ppreżentat mill-Gvern Nazzjonalista s-sena l-oħra.

Madam Speaker, allura x'hemm ġdid f'dan l-abbozz ta' liġi?

Apparti minn xi tibdil żgħir ieħor, l-ewwel punt ġdid li hemm huwa d-definizzjoni tal- kelma "kumpannija" li qiegħda f'paragrafu (b) ta' klawsola 2 u li tgħid:

""kumpannija" għandu jkollha l-istess tifsira mogħtija lilha fl-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income;";".

Issa fl-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income kumpannija tfisser:

"(a) kull soċjeta' kostitwita taħt l-Att ta' l-1995 dwar il-Kumpanniji li tkun jew soċjeta' "in akkomandita", li l-kapital tagħha jkun maqsum f'azzjonijiet ...",

- jiġifieri tkun partnership en commandite by shares -

"... jew soċjeta' "anonima";",

- jiġifieri dik li nsejħulha limited liability company -

"(b) kull korp ta' persuni kostitwit, inkorporat jew reġistrat barra minn Malta, u tax-xorta bħall-imsemmija soċjetajiet;",

- għalhekk soċjeta' reġistrata barra minn Malta jew tieħu s-sura ta' partnership en commandite by shares jew inkella tieħu s-sura ta' limited liability company -

"(c) kull għaqda koperativa hekk reġistrata kif imiss taħt il-liġi xierqa li tkun għal dak iż-żmien fis-seħħ f'Malta.".

Madam Speaker, hawn nixtieq nirrimarka li d-definizzjoni ta' "kumpannija" twessgħet ħafna - fl-istadju ta' Kumitat irridu naraw eżattament x'inhu l-iskop ta' dan u fil-winding up il- Ministru forsi jerġa' jagħmel aċċenn għaliha ftit iżjed fid-dettall - u qed ngħidu li din tinkorpora partnerships en commandite by shares.

Hawn Malta partnerships en commandite jistgħu jkunu ta' żewġ tipi; jew ordinary partnership en commandite jew partnership en commandite by shares - il-partnership en commandite ma tantx kien suċċess u naħseb li hawn inqas minn 20 partnership ta' dan it-tip u li l-ammont ta' partnerships en commandite by shares ma naħsibx li huwa ta' iżjed minn tnejn jew tlieta.

Dan ifisser li din it-tibdila se nagħmluha għal tnejn jew tliet partnerships en commandite by shares li ma nafx jekk wara kollox humiex jiffunzjonaw.

Jien naħseb li l-iżjed tibdil sinifikanti huwa li din il-liġi nfetħet għal kumpanniji barranin ta' dan it-tip u forsi dan hu li kellu f'moħħu l- Ministru meta semma s-soċjetajiet Ġermaniżi.

Fil-fatt il-partnerships en commandite by shares huma suċċess fil-Ġermanija għax hemmhekk huma komuni fil-qasam ta' l-industrija.

Allura jista' jkun li l-iskop tagħha huwa li tħajjar industriji barra minn Malta - b'mod partikolari s-suq Ġermaniż li għalih għamel riferenza l-Ministru - to set up shop hawn Malta.

Mingħajr ma jifformaw kumpannija hawn Malta dawn jistgħu jiftħu branch hawnhekk u bis-saħħa ta' hekk ikunu jistgħu jieħdu l-inċentivi li hemm proposti fil- liġi.

Kif għidt qabel, naħseb li jkun tajjeb li din id-definizzjoni nidħlu ftit iżjed fid-dettall fiha fl-istadju tal-Kumitat biex naraw eżattament x'inhuma l-implikazzjonijiet tal-mod kif twessgħet.

Jien m'iniex qed ngħid li aħna kontra dan imma jkun tajjeb li wieħed ikun jaf eżattament x'se jkunu l-implikazzjonijiet u l-konsegwenzi tal-mod kif twessgħet id- definizzjoni ta' "kumpannija" taħt din il-liġi.

Ta' min isemmi wkoll li f'dan l-abbozz ta' liġi nsibu provvediment li jestendi l-iskema ta' inċentivi għal perijodu wara s-sena ta' stima 2001.

Dan il-provvediment ma kienx qiegħed fl-abbozz ta' liġi li kien ġie ppreżentat mill-Gvern Nazzjonalista għax dak iż-żmien kien baqa' mill-inqas erba' snin sakemm tintlaħaq is-sena ta' stima 2001.

Għalhekk kien baqa' żmien biżżejjed biex wieħed jkun jista' jestendi l-iskema skond iċ- ċirkostanzi li jkunu viġenti dak iż-żmien.

Il-Gvern preżenti pprefera li jagħmel dan minn issa u aħna f'dan il-kontest m'għandna l-ebda diffikulta'.

Jekk il-Gvern iħoss li għandu jestendi din l-iskema minn issa biex jagħti forward notice li beħsiebu jkompli bl-iskema ma nsibu l-ebda oġġezzjoni li dan isir.

Punt ieħor li xtaqt insemmi huwa li dan l-abbozz ta' liġi qed jintroduċi artiklu ġdid 5A li jittratta skemi ta' inċentivi għall-investiment.

Madam Speaker, fir-realta' fuq l-iskemi ta' inċentivi ġodda għall-investimenti kienu qegħdin isiru diskussjonijiet is-sena l-oħra pero' kien hemm ċerti rtokki u rfinar li konna għadna ma ffinalizzajnihomx.

Allura meta ġie ppubblikat l-abbozz ta' liġi dawn kienu tħallew barra bl-intenzjoni li mbagħad jiġu ppreżentati wara.

Nixtieq niġi għal xi ħaġa li diġa' għamilt riferenza għaliha l-bieraħ u nixtieq li l-Ministru meta jiġi għall-winding up jispjega eżatt x'hemm warajha, jiġifieri x'inhu l-iskop taż-żieda ta' l-artiklu ġdid 44A ma' l- Att prinċipali, jekk huwiex għall-prattiċita' jew għal xi raġunijiet oħra.

Dan l-artiklu kif propost jgħid hekk:

"Il-Korporazzjoni tista', bl-approvazzjoni tal-Ministru, teżerċita l- funzjonijiet u s-setgħat tagħha taħt dan l-Att permezz ta' l-aġenzja ta' persuni oħra.".

X'inhu eżatt dak li hemm f'moħħ il-Gvern jew f'moħħ l-MDC f'dan il-kontest?

Madam Speaker, ġaladarba qegħdin nitkellmu dwar l-għajnuna li għandha tingħata lill-industrija u b'mod partikolari lill-intrapriżi ż-żgħar, ma nistax ma ngħidx li minkejja li l-għanijiet ta' dawn l-emendi huma tajbin hemm bżonn li jsir ferm iżjed biex nirribattu l-qagħda prekarja li riesqa lejha l-industrija Maltija llum.

Madam Speaker, sakemm konna fil-gvern il-qagħda ta' l-industrija Maltija kienet waħda tajba u kellha prospetti tajbin għal meta Malta tissieħeb fl- Unjoni Ewropea.

Għalhekk dawn l-industriji kienu qed iħarsu 'l quddiem b'ċerta fiduċja u kunfidenza minħabba l-fatt illi kienu jafu li f'perijodu ta' erba' jew l-iżjed ħames snin - kieku bqajna mexjin b'dak il-proċess - Malta kienet se ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan fih innifsu ġiegħel lill-industrijalisti Maltin jagħmlu ċerta ristrutturazzjoni u jimmodernizzaw sabiex ikunu jistgħu jiffaċċjaw iċ-challenge li toffri sħubiija fl-Unjoni Ewropea.

Issa f'daqqa waħda dawn l-industriji sabu ruħhom f'pożizzjoni fejn dan iċ-challenge għosfor għax l-idea li Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea ġiet imqiegħda fid-deep freeze u allura, kif jgħidu l-Ingliżi, they are groping about biex jaraw eżattament x'se jiġri.

Dan l-istat ta' inċertezza kbira qed iħalli problemi kbar f'dak li huwa l- futur tal-qasam ta' l-industrija Maltija.

Jien ngħid li minħabba f'hekk tlifna l-possibbilta' ta' investiment lejn Malta li kienet iġġib magħha sħubija fl-Unjoni Ewropea u l-industrija Maltija bdiet tagħti sinjali li xejn m'huma sbieħ.

Minħabba n-nuqqas ta' xogħol qed jittieħdu deċiżjonijiet ta' four-day week u qed ikollna qtugħ ta' overtime, tkeċċija ta' ħaddiema u saħansitra għeluq ta' fabbriki.

Dawn l-affarijiet xejn m'huma tajbin għal Malta u naħseb li huwa essenzjali li tittieħed azzjoni llum qabel għada sabiex dan il-proċess li jidher li beda kemm jista' jkun inżommuh.

Madam Speaker, illum qegħdin f'sitwazzjoni fejn irridu nipprovdu minn butna l-inċentivi biex nattiraw industriji ġodda għal Malta jew għallinqas biex nipprovaw inżommu dak li għandna ħalli ma nkomplux nitilfu dak li diġa' jidher li bdejna nitilfu.

Bil-prospettiva ta' sħubija fl-Unjoni Ewropea stajna naspiraw għal diversi benefiċċji li toffri din l-Unjoni għall-immodernizzar u tisħiħ ta' l-industrija Maltija għax peress li konna nkunu ma' pajjiżi iżjed avvanzati minna konna nkunu intitolati għal din l- għajnuna kollha.

Fil-fatt hawnhekk ta' min jgħid li parti sostanzjali mill- fondi strutturali li toffri l-Unjoni Ewropea huma mmirati proprju lejn dawk il-pajjiżi li huma inqas żviluppati u t-target prinċipali ta' dawn il-fondi huwa l-industriji ta' dawn il-pajjiżi biex ikunu jistgħu jiġu ristrutturati, immodernizzati u jsiru iktar kompetittivi ħalli jkunu jistgħu jesportaw lejn dan is-suq enormi li qed nitkellmu dwaru.

Kieku dħalna fl-Unjoni Ewropea konna nkunu f'qagħda tajba biex bħala pajjiż li huwa membru ta' l-Unjoni u viċin ħafna tas-suq tan-North Africa niġbdu aktar investiment.

B'hekk ukoll l-investitur Malti kien ikollu l- inċentiv li jkabbar l-investiment tiegħu u jinvesti mill-ġdid f'pajjiżu minħabba l-prospettivi li jista' jisfrutta s-suq ta' l-Unjoni Ewropea, li għandu 'l fuq minn 360 miljun ruħ.

Mingħajr sħubija f'din l-Unjoni l- orizzonti ta' l-investitur Malti huma ferm iżjed limitati u wieħed jispera li b'xi mod jew ieħor nibqgħu ntejbu u nsaħħu l-ftehim ta' assoċjazzjoni li għandna ma' l-Unjoni Ewropea sabiex għallinqas nibqgħu nisfruttaw il- vantaġġi li joffri ftehim bħal dan.

Madanakollu xorta jibqa' l-fatt li bil- ftehim ta' assoċjazzjoni u bl-industrial free trade area b'kollox qatt ma nistgħu nibbenefikaw minn ċerti aspetti li ġġib magħha sħubija, b'mod partikolari fis-settur ta' l-agro-industrija li forsi huwa l-iktar settur vulnerabbli f'Malta.

Qed ngħid li l-agro-industrija hija forsi l-iktar settur vulnerabbli għax din għandha suq limitat u għalkemm jista' jkollha prodott tajjeb ħafna, meta tiġi biex tesporta ssib fruntieri enormi.

GĦalhekk minkejja l-ftehim ta' assoċjazzjoni, jekk dan is-settur jesporta kemm lejn l-Unjoni Ewropea kif ukoll lejn pajjiżi oħrajn se jsib barrieri liema bħalhom, filwaqt li permezz ta' sħubija fl-Unjoni Ewropea s-settur Malti ta' l-agro-industrija, li fl-aħħar mill-aħħar naħseb li huwa l-iktar parti ta' l-industrija li l-Malti jinvesti fiha, ikun jista' jesporta mingħajr xkiel u mingħajr restrizzjonijiet ta' xejn.

Kieku aħna mseħbin fl- Unjoni Ewropea dan is-settur ikollu prodott kompetittiv u ta' kwalita' b'suq ta' 1,000 darba daqs Malta għax jekk pajjiżna għandu popolazzjoni ta' madwar 350,000 ruħ, l-Unjoni Ewropea għandha popolazzjoni ta' 360 miljun ruħ u dan sakemm ma jidħlux f'din l-Unjoni anke l-pajjiżi ta' l-Ewropa ċentrali u tal-lvant.

Madam Speaker, aħna tlifna dan kollu minħabba d-deċiżjoni li ħadna li ma nidħlux membri ta' l-Unjoni u għalhekk hemm bżonn li l-intrapriżi, speċjalment dawk żgħar, ma jiġux megħjuna biss b'loans u tax rebates imma wkoll billi jsiru marketing strategies ġodda sabiex jinstabu swieq barra minn Malta b'mod iktar intensiv milli sar s'issa.

Biex nikkwota terminoloġija li qed tintuża, irridu ninkoraġġuhom biex imexxu lilhom infushom bi stil modern, maniġerjali u anke trasparenti.

Hemm bżonn li ssir liġi dwar l-anti-dumping sabiex jiġu protetti industriji lokali minn prodotti importati f'Malta bi prezzijiet irħas milli jinbiegħu fis-suq tagħhom.

Għax jista' jkollok industriji f'pajjiż partikolari li jbigħu prodott b'ċertu prezz, mbagħad jesportawh lejn pajjiż ieħor sabiex jiddampjawh u l-prezz ikun ferm inqas milli jinbiegħ f'pajjiżhom stess.

GĦalhekk naħseb li huwa importanti li nagħmlu liġi dwar l-anti-dumping ħalli nipproteġu lill-industriji Maltin.

Hemm bżonn ukoll li tiġi aġevolata u faċilitata l-possibbilta' ta' joint ventures, għalkemm diġa' għandna xi mekkaniżmu.

Fil-fatt l-Ordinanza dwar Soċjetajiet Kummerċjali fiha nnifisha tipprovdi għall-possibbilta' li l-ministru tal-Finanzi joħroġ b'regolament dawk li nsejħulhom economic interest groupings li permezz tagħhom jistgħu jiġu faċilitati aspetti ta' negozju partikolari li jistgħu jsiru bi sħab bejn numru ta' industriji li huma relattivament żgħar.

Madam Speaker, hemm bżonn li ntejbu l-aċċess għas-suq ta' l-Unjoni Ewropea u naħseb li t-tneħħija tal-VAT u s-sostituzzjoni tagħha b'dazji m'hijiex is-soluzzjoni.

L-Unjoni Ewropea żgur li ma tapprezzax li jkun hemm diskriminazzjoni bejn prodott lokali u prodott importat minnha, iżjed u iżjed meta bl-introduzzjoni tal-VAT aħna konna neħħejna din id- diskriminazzjoni li kienet teżisti qabel.

Fir-rigward tal-levies li ssemmew dan l-aħħar mill-Prim Ministru kellna ftehim ma' l-Unjoni Ewropea dwar proċess ta' kif dawn għandhom jitneħħew.

Dawn kellhom jitneħħew f'perijodu li ma jagħmilx ħsara b'mod partikolari lill-industriji, f'perijodu fejn nilħqu ninnegozjaw ma' l-Unjoni Ewropea u nieħdu ċerti benefiċċji biex b'hekk inkunu nistgħu ngħinu lill-industrija li llum qed nipproteġuha bis-saħħa tal-levies, u f'perijodu fejn bħal fil- kamp ta' l-agrikoltura jkun hemm il-ftuħ tas-suq Ewropew li għalissa huwa magħluq għalina.

Pero' issa l-Gvern se jerġa' jintroduċi d-dazji u, jgħid x'jgħid, dment li huma dazji u dment li ma jkollokx taxxa ekwivalenti fuq il-prodott lokali, bilfors li jkun hemm element ta' diskriminazzjoni.

Jien ma naħsbix li għandna għalfejn immorru nfesfsu f'widnejn Brussels għax dawn jekk m'humiex bħaħan - u naf żgur li m'humiex - se jirrealizzaw waħedhom.

Li n-naħa tal-Gvern tiġi tgħid li qed immorru nigdbu jew ma nafx x'nagħmlu fi Brussels dwar din id-diskriminazzjoni li qed jerġa' jdaħħal l-Gvern, għalija hija farsa għax dawn huma nies ta' l-affari tagħhom u malli jaraw x'qed jiġi propost fil-white paper u żgur li l-ambaxxatur tagħhom hawn Malta irrapporta dwarha, huma weħidhom jaslu għall-konklużjonijiet tagħhom.

Madam Speaker, hemm bżonn ukoll li jsiru programmi bi sħab ma' l- industrija sabiex tiżdied il-kompetittivita' u titjieb il-produttivita'.

Għalhekk nispera li l-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l- Industrija, l-Onor.

Attard Montalto, jilqa' l-appell li sar mill- Assoċjazzjoni ta' Min Iħaddem, jekk m'iniex sejjer żball fl-14 ta' April, fejn talbu li l-Gvern jagħmel aġenda nazzjonali sabiex tiżdied il- kompetittivita' għax ikun diżastru jekk jiżdiedu l-labour costs għall- industrija mingħajr ma tiżdied il-produttivita'.

F'dan il-kontest l- Assoċjazzjoni ta' Min Iħaddem għamlet appell ukoll sabiex jitwaqqaf il- permanent forum for a better economy.

Aħna naqblu li dan jitwaqqaf minkejja l-fatt li, safejn nafu aħna, dan huwa biss isem differenti għal dak li kien jeżisti fi żmienna.

Nagħlaq, Madam Speaker, billi ngħid li m'huwiex biżżejjed li l-Gvern jintroduċi dak li konna beħsiebna nagħmlu meta l-qagħda ta' l-industrija lokali kienet tajba u l-prospetti kienu mill- aqwa.

Illum, hemm bżonn li l-Gvern ikun ferm iżjed pro-attiv f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-istrateġija sabiex tiġi megħjuna l-industrija eżistenti, ħalli din tibqa' kompetittiva fis-swieq internazzjonali, apparti dak lokali, u sabiex nattiraw investiment ġdid lejn Malta.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA (Segretarju Parlamentari għas-Self-Employed): Madam Speaker, l-għanijiet u l-effetti ta' dan l-abbozz ta' liġi li se jemenda l- Att dwar l-Iżvilupp Industrijali huma konformi ma' dak li ġie mwiegħed mil- Partit Laburista fil-manifest elettorali tiegħu kif ukoll ma' dak li ġie dikjarat fl-ewwel budget li ressaq dan il-Gvern, proprju f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-għajnuna lill-industrija ż-żgħira u quindi lil dawk li jaħdmu għal rashom fis-settur tal-produzzjoni u l-manifattura.

Skond il-manifest elettorali tiegħu l-Partit Laburista wiegħed li jrid jagħti attenzjoni u appoġġ speċjali lid-ditti ta' daqs żgħir u mezzan bi programm ta' għajnuna li jkun imfassal apposta għalihom.

Il-budget fassal l-ewwel pedament għat-twettiq ta' dan il-programm billi ġie dikjarat li l- Att dwar l-Iżvilupp Industrijali jiġi emendat ħalli l-industrijalist iż- żgħir ikun jista' jibbenefika minn self b'rati ssussidjati.

Din it-tip ta' għajnuna se tagħti ħajja lil wegħda oħra minquxa fl-istess manifest elettorali tal-Partit Laburista, jiġifieri li jitnissel sens ġdid ta' fiduċja fis-settur kummerċjali.

L-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali kif inhu llum ma jista' qatt ikun strument legali adegwat li jilħaq u jissodisfa lil dawk l-intraprendituri ż-żgħar li jixtiequ jinvestu aktar bl- iskop li jikbru jew ikomplu jikbru.

Jiena segwejt id-diskors ta' l-Onor.

Joe Borg rigward artikli 16 u 24 li se jiġu emendati permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi u nista' nifhem in- nuqqas ta' komprensjoni min-naħa tiegħu dwar l-emendi li hemm maħsuba għal artiklu 24 għaliex dan ma tistax tifhmu jekk ma teħdux fil-kontest ta' l- emendi li hemm għal artiklu 16 ta' l-istess Att.

Nixtieq ngħid ukoll li wieħed ma jistax iqabbel dan l-abbozz ta' liġi ma' xi abbozz ta' liġi ieħor li ried iressaq, imma li fil-fatt qatt ma ressaq, il-Gvern Nazzjonalista sabiex jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali.

Dak l-abbozz ta' liġi li huwa ċċita bħala Abbozz Nru. 177 assolutament ma jagħmel l-ebda aċċenn dwar għajnuna lill-industrijalist iż-żgħir.

U r-raġuni hija li artiklu 16 ta' l-Att kif inhu llum jipprovdi li kumpannija tista' tinvesti purche din, fost ħwejjeġ oħrajn, tagħmel investiment ta' mhux inqas minn Lm100,000.

Dik is-sitwazzjoni li kkristalizzat ruħha għal perijodu ta' snin ma tissodisfax il-bżonnijiet ta' l-industrijalist iż-żgħir li ma jista' jilħaq qatt il-credit ceiling ta' Lm100,000.

Liema industrijalist żgħir, liema produttur żgħir u liema intraprenditur li jaħdem għal rasu u li għandu negozju żgħir ħafna se jagħmel investiment ta' Lm100,000?

Kif kien qabel l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali kien qed jippostula sitwazzjoni fejn l-industrijalisti l-kbar, li jifilħu jaqgħu fuq ir-riżorsi u l-manpower tagħhom stess, setgħu jibbenefikaw minn skemi ta' soft loans mill-MDC b'rati ta' mgħax sussidjati.

Min-naħa l-oħra industrijalist jew kumpannija żgħira fis-settur tal-manifattura ma jistgħux jibbenefikaw minn dawn is-soft loans għas-sempliċi raġuni li ma jilħqux il-credit ceiling ta' Lm100,000.

Li kien qed jiġri huwa li kumpannija kbira kienet qed tħallas prezz inqas għall-investiment milli kellhom iħallsu kumpanniji żgħar fl- industrija u r-raġuni hija li dawn il-kumpanniji ż-żgħar li riedu jagħmlu investiment ta', per eżempju, Lm20,000, Lm30,000 jew Lm40,000 ma setgħux jibbenefikaw mill-iskemi li wieħed seta' jottjeni mill-MDC u għalhekk kellhom bilfors imorru għand il-banek lokali biex jottjenu loan ta' xi Lm30,000 jew Lm40,000 b'rati ta' mgħax kummerċjali ta' 8% jew 9% ħalli jkunu jistgħu jinvestu f'makkinarju jew affarijiet oħrajn biex ikabbru n- negozju tagħhom.

Barra minn hekk dawn kienu u għadhom iridu jagħtu garanziji bankarji li kultant ikunu projbittivi bħal, per eżempju, garanziji ġenerali u ipoteki fuq il-proprjetajiet tagħhom stess.

GĦalhekk għandek sitwazzjoni fejn l-industrija l-kbira tibbenefika minn soft loans, hija aġevolata bir-rati ta' l-imgħax u anke fuq il-garanziji - għax hekk tipprovdi l-IDA, l-Industrial Development Act - għaliex il-garanziji li titlob l-MDC m'humiex riġidi daqs dawk li jitolbu l-banek lokali.

Jiġifieri għandek sitwazzjoni fejn min hu aktar b'saħħtu huwa aġevolat u min hu inqas b'saħħtu ma jistax jibbenefika minn soft loans.

Aħna għidna li ma jistax ikun li s-sitwazzjoni tibqa' kif inhi bi credit ceiling ta' Lm100,000.

GĦalhekk kien maħsub - fil-fatt hekk qed isir f'dan l-abbozz ta' liġi li qed jiġi ppreżentat - li dan il-credit ceiling jinżel għal Lm21,000.

Jekk nieqfu hawn diġa' nkunu qed ngħinu lil-limited liability companies.

F'dan l-istadju - għax hawn żewġ stadji pero' fuq l-istadju l- ieħor se nitkellem iktar 'il quddiem - kumpannija żgħira li ma tistax tagħmel investiment ta' Lm100,000 tista' almenu tagħmel investiment ta' Lm20,000, Lm30,000 jew Lm40,000 permezz ta' din l-emenda li qegħdin nipproponu u xorta tkun tista' tibbenefika.

Mhux hekk biss, imma wieħed irid joqgħod attent għaliex kif inhi l-liġi llum fit-tifsira ta' kumpannija li tikkwalifika għal dawn is-soft loans hemm riferenza għal limited liability companies, jiġifieri kumpanniji reġistrata mar-Reġistratur tal- Partnerships.

Jiġifieri jekk inti sempliċement tniżżel il-credit ceiling minn Lm100,000 għal Lm20,000 as such ma tkun bdilt xejn jekk ma tbiddilx ukoll il-konċett ta' qualifying company.

Dawk li bħalissa qed jibbenefikaw minn din l-iskema se jkunu jistgħu jibbenefikaw aktar, pero' jkun hemm ukoll limited liability companies żgħar fis-settur tal-manifattura li se jiġu aġevolati għaliex jekk ma jilħqux jagħmlu investiment ta' Lm100,000 ikunu jistgħu jagħmlu investiment ta' Lm20,000.

L-iktar ħaġa importanti f'dan l-abbozz ta' liġi hija l-emenda għal artiklu 24 tal-liġi prinċipali, li l-Onor.

Joe Borg konvenjentement qal li hija ripetizzjoni ta' dak li kienu qed jissuġġerixxu huma permezz ta' Abbozz Nru. 177 li kien ħareġ fl-1996 taħt l-Amministrazzjoni Nazzjonalista.

Li ma semmiex l-Onor.

Borg huwa l-emenda li qed indaħħlu permezz tal-paragrafu (ċ) ta' subartiklu 24(1) li qed jipproponi l-Gvern, meta dik hija l-iktar ħaġa importanti.

Artiklu 24 kif propost fi klawsola 12 ta' dan l-abbozz ta' liġi jgħid:

"Il-Korporazzjoni tista', fid-diskrezzjoni tagħha, tagħti lil intrapriża żgħira:

(a) ħelsien mid-dazju skond artikolu 17 ta' dan l-Att;

(b) bini, strutturi u art industrijali taħt dawk il-kondizzjonijiet li l-Korporazzjoni tista' minn żmien għal żmien tistabbilixxi;

(ċ) soft loans skond l-artikolu 16 ta' dan l-Att.".

Dan huwa importanti ħafna għax fid-definition ta' "intrapriża żgħira" hemm li din tfisser "persuna jew kumpannija kkostitwita taħt il-liġi Maltija".

L-Onor.

Joe Borg meta rrifera għal din qal li allura anke kumpannija tikkwalifika għal dan il-benefiċċju.

Imma jien ngħid li l-aktar aspett importanti u innovattiv ta' din l-emenda huwa l-kelma "persuna".

U hawnhekk ta' min jistaqsi: GĦalfejn daħħalna l-kelma "persuna"?

Din daħħalnieha għaliex jekk tħares lejn l-ispectrum kollu ta' l-industrija Maltija tiskopri li m'hemmx biss limited liability companies jew kumpanniji li joperaw fis-settur ta' l-industrija, imma hemm ukoll ditti, persuni li qegħdin jiġġestixxu n-negozju tagħhom sempliċement on a firm name mingħajr ma huma reġistrati bħala kumpanniji.

Jekk se tniżżel il-credit ceiling minn Lm100,000 għal Lm20,000 u ma tagħtix dan il-benefiċċju lill-intrapriża ż-żgħira - li tinkludi wkoll dik ġestita minn persuna waħda jew minn żewġ persuni li m'hijiex reġistrata bħala limited liability company - allura tkun qed tħalli barra minn din l-iskema numru kbir ta' negozji li jaħdmu fis-settur tal-manifattura.

Din kienet tkun ħasra għax waqt li nkunu qed nagħmlu xi ħaġa biex mingħalina ngħinu lill-intrapriża ż-żgħira billi niżżilna s-ceiling, fl-istess ħin inkunu qed inħallu barra ħafna min- negozji ż-żgħar li m'humiex reġistrati bħala limited liability companies.

Dan żgur li ma kienx rifless fl-abbozz ta' liġi li kien se jitressaq is- sena l-oħra mill-Gvern preċedenti u li fil-fatt ma tressaqx.

GĦalhekk bla dubju ta' xejn wieħed ma jistax jekwipara l-abbozz ta' liġi li kien se jressaq il-Gvern Nazzjonalista ma' l-abbozz ta' liġi li qed tippreżenta l- Amministrazzjoni preżenti.

Madam Speaker, dan l-abbozz ta' liġi jittratta emendi oħra, pero' lili ċertament tinteressani b'mod partikolari l-parti li tirrigwarda l-għajnuna finanzjarja li tingħata lil dawn in-negozji ż-żgħar.

Hawn ta' min jgħid ukoll li dan l-abbozz ta' liġi mhux biss huwa mmirat għall-kumpanniji reġistrati imma wkoll għal dawk in-negozji żgħar li għalkemm jiffunzjonaw, m'humiex reġistrati bħala kumpanniji.

GĦalhekk l-abbozz ta' liġi li qed nipproponu huwa ħafna iktar far reaching u wiesa' minn dak li kien qed jipproponi l-Gvern Nazzjonalista.

Madam Speaker, nixtieq nagħlaq id-diskors tiegħi billi nsostni l-impenn tal-Gvern Laburista sabiex ikompli jgħin lill-industrija ż-żgħira u lis- settur tas-self-employed fil-qasam tal-manifattura.

Dan għadu biss il-bidu u fil-fatt hawn ta' min jgħid li dan l-abbozz ta' liġi fassalnieh meta bilkemm kienu għadhom għaddew tliet xhur minn meta ppreżentajna l-budget, mentri l-Oppożizzjoni kellha disa' snin u nofs ċans sabiex tagħmlu.

GĦalhekk ċertament issa l-Oppożizzjoni ma tistax tipprova tisraq il-mertu li jixraq biss lill-Gvern Laburista li qed iwettaq inizjattiva partikolari immirata direttament biex tgħin lill-industrija ż-żgħira.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Joe Cilia.

ONOR.

JOE CILIA (Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti): Madam Speaker, ċertament l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali huwa l- bażi ta' l-iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna.

Illum qed niddiskutu abbozz ta' liġi biex jemenda dan l-Att sabiex b'hekk inkomplu nsaħħu l-iżvilupp ta' l-ekonomija u anke ta' l-industrija f'pajjiżna.

Madam Speaker, preżentement l-IDA qed isservi għal skop limitat ħafna u se nispjega għaliex.

Dan l-Att jipprovdi li għal perijodu ta' għaxar snin konsekuttivi bniedem ikun jista' japplika taħt ċerti kondizzjonijiet ħalli jkollu dik li nsejħulha tax holiday, jiġifieri l-qliegħ li jkun għamel f'pajjiżna jkun eżenti mit-taxxa.

L-Att preżenti jagħlaq din it-tax holiday fis-sena 2000.

Hawn ta' min jgħid li min jieħu din it-tax holiday dejjem kien ikun marbut b'ċerti kondizzjonijiet, fosthom li 95% tal- produzzjoni li jagħmel trid tkun immirata lejn l-export.

GĦalhekk, kif għidt diġa', din il-liġi hija limitata ferm għax l-ewwelnett għax it-tax holiday se tagħlaq fis-sena 2000, jiġifieri baqa' inqas minn tliet snin biex tagħlaq u t-tieni nett għaliex din hija mmirata biss għal dawk il- kumpanniji li 95% tal-produzzjoni tagħhom tmur għall-export.

Madam Speaker, jien tajt din l-ispjegazzjoni biex wieħed ikun jaf x'inhi l-pożizzjoni attwali ħalli jkun jista' jifhem aħjar il-proposti li qed isiru minn dan il-Gvern permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi u jkun jista' jara l-kontribut li qed jagħti Gvern Laburista ġdid b'mod konkret, b'mod effettiv u b'mod ċar sabiex itejjeb l-iżvilupp industrijali u ekonomiku tal- pajjiż.

F'dan l-abbozz ta' liġi aħna qed ngħidu li l-perijodu ta' għaxar snin għandu jiġi estiż għal żmien indefinit, jiġifieri minflok ma t-tax holiday tagħlaq f'xi sena partikolari - f'dan il-każ fis-sena 2000 - kumpannija tieħu tax holiday ta' għaxar snin meta tapplika għaliha.

Barra minn hekk qed ngħidu wkoll li dawn l-għaxar snin jistgħu ma jitteħdux konsekuttivament.

GĦalhekk permezz ta' dawn l-emendi li qed nipproponu aħna, kumpannija tista' tapplika għal skema ta' tax holiday u tagħżel, per eżempju, li fl-ewwel sentejn ma tgawdix minn din il-faċilita' għax peress li dak il-perijodu jkun l-iktar wieħed diffiċli għaliha - għaliex fl-ewwel snin ma jkollhiex profitti kbar - jkun jaqblilha li dawk is-sentejn terfagħhom għall-quddiem.

GĦalhekk għalkemm dan l-abbozz ta' liġi qed jispeċifika ż-żmien ta' għaxar snin, qed iħares iktar fit-tul u qed jagħti iktar faċilita' u flessibbilta' lil kumpannija sabiex din tkun tista' tagħżel il-perijodu skond ma jaqblilha.

Madam Speaker, f'dan l-abbozz ta' liġi hemm ukoll emenda maħsuba biex lil dawk il-kumpanniji li jkun spiċċalhom jew li jkun se jispiċċalhom il- perijodu ta' għaxar snin, lil dawk il-kumpanniji li qabel ma kenux jikkwalifikaw għal din it-tax holiday u lil dawk il-kumpanniji li l-għaxar snin diġa' għalqulhom, nagħtuhom il-possibbilta' li jerġgħu jħarsu lejn l- istampa ekonomika mill-ġdid u jaraw kif din l-iskema ta' tax holiday tapplika għall-operat tagħhom.

It-tielet punt partikolari li rrid nagħmel huwa dwar klawsola 5 li wkoll hija mmirata għal kumpanniji partikolari, kumpanniji kbar li twaqqfu qabel l-1987.

Din hija importanti għaliex dawn il-kumpanniji ma kenux jistgħu jieħdu l-benefiċċju li għadni kif semmejt ħlief jekk l-export sales tagħhom ikun żdied b'25% f'perijodu ta' tliet snin.

Dan ifisser li dawn il- kumpanniji li kienu jeżistu qabel l-1987 ma setgħux jibbenefikaw minn din it-tax exemption jekk fi żmien tliet snin ma kellhomx qabża ta' 25% fl- export sales tagħhom.

Issa lil dawn il-kumpanniji qegħdin noffrulhom żewġ investment incentive schemes.

L-ewwel proposta hija li biex kumpannija tikkwalifika għal dawn it-tax exemptions, matul is-seba' snin preċedenti bħala proporzjon ikkalkolat ma' seba' snin bejgħ irid ikollha investiment skond perċentwali li stipulat f'dan l-abbozz ta' liġi.

Din forsi hija xi ħaġa matematika u teknika imma hija alternattiva li wieħed jista' jħares lejha.

Imbagħad hemm it-tieni skema fejn kumpannija, trid tkun nefqet Lm7 miljun jew aktar fuq bini jew makkinarju matul l-aħħar seba' snin li jiġu eżatt qabel ma ssir l- applikazzjoni.

B'dawn l-emendi qed ninkoraġġixxu lil min irid jinvesti, partikolarment lil dawk li jagħmlu investiment kapitali, u fl-istess ħin m'aħniex qegħdin nillimataw din l-iskema - kif kienet sal-lum - imma qegħdin inwessgħuha b'tali mod li tkun tapplika anke għal dawk il-kumpanniji kbar li kienu twaqqfu qabel l-1987 li biex jieħdu dan il-benefiċċju ried ikollhom 25% żieda fl-exports fuq perijodu ta' tliet snin.

Aħna qed nifirxu aktar l- affarijiet u b'hekk qed nagħtu lill-qasam ta' l-industrija n-nifs li għandu bżonn sabiex javvanza.

Nixtieq nagħmel aċċenn ukoll għal punt ieħor.

Fil-pajjiż kellna diversi kumpanniji kbar u b'saħħithom li l-alternattivi li qiegħed jipproponi dan l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna kienu jkunu ħafna aktar vantaġġjużi għalihom.

Aħna nistgħu nimmaġinaw kemm huwa diffiċli għal kumpannija li diġa' għandha export ratio qawwi sabiex tilħaq żieda ta' 25% fuq l-exports f'perijodu ta' tliet snin.

Dawn il-kumpanniji, kif kienet il-liġi sal-lum, ma kellhom l-ebda benefiċċju, biex insejjaħlu hekk, straordinarju.

Apparti minn hekk qegħdin naraw li l-affarijiet jitqassmu aħjar.

Per eżempju, qegħdin ngħidu li l-investiment ta' Lm7 miljun jistgħu jinqasmu fuq seba' snin u mbagħad iż-żieda ta' 25% fl-exports fuq perijodu ta' tliet snin, li kienu speċifikati b'rata ta' 10% fl-ewwel sena, 5% fit-tieni sena u 10% fit- tielet sena ...

GĦax ta' min jgħid li anke jekk kien ikollok 25% żieda fil- produzzjoni f'sena waħda xorta ma kontx tikkwalifika għaliex fis-sentejn ta' wara ma jkollokx id-distribuzzjoni ta' dan l-export li jikkwalifikak għall-benefiċċji.

GĦalhekk l-affarijiet qegħdin nagħmluhom b'mod li nagħtu l-ispazju neċessarju għall-industrija u għal min tassew irid jinvesti kemm fil-makkinarju, kemm fi premises u f'dak kollu li huwa investiment kapitali, u fl-istess ħin qegħdin nirrikonoxxu r-rwol ta' dawn l-azjendi fil-pajjiż.

Pero' l-akbar novita' u l-iktar ħaġa li għandna nenfasizzaw fuqha f'dan l- abbozz ta' liġi hija l-għajnuna li hemm għas-self-employed u għall- kumpanniji ż-żgħar.

Wieħed irid jifhem li f'pajjiżna u anke f'diversi pajjiżi stabbiliti ekonomikament, l-ismall and medium-sized enterprises jagħmlu l-parti l-kbira ta' l-attivita' ekonomika.

Dawn l-SMEs f'pajjiżna bażikament m'humiex marbutin li jkunu kumpanniji, anzi hemm ħafna self- employed persons li investew il-ftit li kellhom sabiex ikkreaw impjieg, ikkreaw servizz fl-ekonomija u b'dan il-mod qegħdin jagħtu kontribut lill- ekonomija tagħna u in return jistennew li aħna ninkoraġġixxu dan it-tip ta' żvilupp jew attivita' ekonomika.

Fil-fatt l-importanza ta' dan is-settur qiegħda tiġi rikonoxxuta anke minn pajjiżi aktar żviluppati bħall-Amerka.

Pero' hemm differenza bejn li tagħraf u tgħid kemm huma tajbin l-SMEs u d- ditti jew intrapriżi żgħar, u li tmur għar-realta' u ddaħħal miżuri konkreti li dawn ikunu jistgħu jibbenefikaw minnhom.

U dawn l-emendi li qegħdin nipproponu f'dan l-abbozz ta' liġi huma intiżi proprju biex jagħmlu dan.

Fil-fatt tajjeb li ngħidu li kif inhi l-liġi llum, tajba kemm hi tajba - ċertament li ħadd ma jagħmel xi ħaġa hawnhekk biex jitfa' l- affarijiet lura, imma jagħmilha għaliex ikun qed jaħseb li f'dak iż-żmien din tkun l-aħjar ħaġa li għandha ssir għall-pajjiż - ma kienx possibbli għal individwu li jissellef b'mod issussidjat sakemm ma jkunx qed jagħmel hekk f'isem kumpannija għaliex din l-iskema kienet tikkontempla biss kumpanniji.

Issa aħna din se nwessgħuha sabiex tkun tinkludi wkoll individwi u self-employed żgħar li m'humiex kumpannija.

Jiena naħseb li dan huwa pass importanti ħafna fl-attivita' ekonomika ta' pajjiżna għax jekk aħna ma nagħrfux ir-rwol ta' dawn is-self-employed iż-żgħar ...

Il- Gvern preżenti mill-ewwel wera l-importanza li jixtieq jagħti lil dan il- qasam billi ħoloq segretarjat parlamentari responsabbli mis-self-employed, xi ħaġa li f'pajjiżna qatt ma kien hawn qabel.

Anke llum qed naraw pass konkret ieħor biex inkunu nistgħu ngħinu lil dan is-settur tal-poplu.

Madam Speaker, aħna nħossu li m'huwiex biżżejjed li ngħidu li issa s-self- employed jistgħu japplikaw bħala individwi għal dawn l-iskemi u għalhekk qed ngħidu wkoll li se nniżżlu l-ammont ta' investiment rikjest biex dawn ikunu jistgħu jikkwalifikaw għall-għajnuna.

Għax għalkemm sal-lum kien isir ħafna paroli dwar għajnuna lis-self-employed, meta konna niġu għall- prattika konna nsibu li hemm differenza kbira bejn dak li ngħidu u dak li nistgħu nwettqu.

Kif inhi l-liġi sal-lum, sabiex is-self-employed iż-żgħir jikkwalifika għall-għajnuna jrid jinvesti mill-inqas Lm100,000.

Issa jien naħseb li huwa ferm diffiċli li s-self-employed iż-żgħir, li jkun għadu jibda d-dinja u jkun għadu qed jara kif se jieqaf fuq saqajh jinvesti Lm100,000 u jidhirli li meta l-imprenditur iż-żgħir ikun għaddej minn dan il-perijodu diffiċli - ma rridux ninsew li s-self-employed iż-żgħir ikun qed joħloq iktar impjiegi u jkun qed jagħti kontribut ekonomiku dirett - għandna ngħinuh b'mod konkret.

GĦalhekk permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi qed ngħidu li biex dawn l-imprendituri ż-żgħar ikunu jistgħu jibbenefikaw minn din it-tip ta' għajnuna, jiġifieri minn self sussidjat, biżżejjed jinvestu sa Lm21,000 fuq perijodu ta' tliet snin, somma li tista' tinqasam f'Lm7,000 kull sena, li fl-opinjoni tiegħi hija somma mill-aktar raġjonevoli għal min ikun għadu kif beda jaħdem f'dan il-qasam.

L-emenda li qed titressaq mill-Gvern m'hijiex qed titlob affarijiet kbar ħafna biex wieħed jikkwalifika għal din l-għajnuna imma qed titlob affarijiet li s-small businessmen u l-SMEs żgur jilħqu magħhom.

B'hekk qed ninkoraġġuhom ukoll għaliex dawn jafu li jekk jagħmlu l-parti tagħhom il- Gvern huwa lest li jgħinhom.

Madam Speaker, hawnhekk ta' min igħid ukoll li l-Gvern se jissussidja 2.5% ta' dawn is-soft loans lil-local industries.

Dan is-sussidju huwa mmirat kemm lejn il-kumpanniji kif ukoll lejn dawk l-individwi li jimmanifatturaw jew li jagħtu servizz industrijali.

Dan huwa punt importanti għax, kif għidt diġa', numru kbir ta' industriji lokali li sal- lum kienu esklużi minn ċerta għajnuna, issa se jkunu jistgħu jibbenefikaw b'mod konkret permrezz ta' din l-emenda u b'hekk ċerti individwi li qed joffru servizz industrijali u li jixtiequ jkabbru l-investiment tagħhom billi jixtru makkinarju iktar modern, kif fuq kollox jitlob investiment bħal dan ...

Meta jitkellmu fuq l-Unjoni Ewropea ħafna drabi jagħtu l- impressjoni li hemmhekk kollox huwa perfett, imma fil-fatt il-pajjiżi membri ta' l-Unjoni huma nkwetati għax ir-rata ta' qgħad li għandhom hija fenomenali.

Madam Speaker, kif kont qed ngħid aħna rridu nkunu lesti li ngħinu tassew lil kull min irid jagħti l-kontribut tiegħu f'dan il-qasam.

Permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi li qed jippreżenta l-Gvern Laburista s-self-employed iż-żgħir se jkun jista' jibbenefika minn soft loans u b'rata ta' mgħax ta' 3%, il-minimum central bank rate tvarja ta' spiss, imma bażikament dik hija r-rata hija 3%.

Dan verament huwa inċentiv li jistgħu jibbenefikaw minnu l- parti l-kbira tan-negozji ż-żgħar f'pajjiżna.

Għaliex x'jiswa li tagħmel inċentivi biex igawdu minnhom biss xi ftit kumpanniji kbar meta ħafna drabi għajnuna ta' dan it-tip lanqas taffettwa l-operat tagħhom hawn Malta?

Nafu li l-investiment huwa ta' importanza kbira għall-ekonomija tagħna, jiġi minn fejn jiġi, kemm jekk jiġi mingħand kumpanniji kbar, kemm jekk jiġi mingħand kumpanniji żgħar, kemm jekk jiġi mill-privat u anke jekk ikun ġej mill-gvern.

Pero' ovvjament investiment mill-privat huwa l-aħjar li jista' jkollok għaliex għandu aktar ċans li r-return tiegħu jkun akbar.

Ir- raġuni prinċipali hija li meta tħalli l-forzi tas-suq jaħdmu waħedhom ikun hemm ċans akbar li r-riżorsi tal-pajjiż jiġu utilizzati bl-aktar mod għaqli u bżonnjuż.

Ninsab ċert li anke s-settur privat qabel ma jinvesti joqgħod attent li r-return li se jkollu mill-investiment tiegħu jkun wieħed bl- inqas riskju u bl-iktar profitt.

Għalhekk wieħed dejjem jinkoraġġixxi lill- privat f'dan il-qasam, pero' aħna nixtiequ li dan il-proċess jiżdied mingħajr ma nindaħlu fl-operat tal-business.

GĦalina dan huwa importanti għaliex aħna konna wegħedna li nħallu l-forzi tas-suq jaħdmu, li ma jkunx hemm indħil żejjed u li tingħata l-għajnuna li dawn is-setturi għandhom bżonn.

Fil-fatt bl-emendi li ressaqna għall-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali u aktar u aktar biż-żidiet li qed jiġu introdotti f'din il- liġi, se nagħtu għajnuna kbira lis-settur privat sabiex jieħu dawk il-passi diffiċli li jrid jieħu filwaqt li fl-istess ħin innaqqsulu s-sogru għaliex ovvjament meta tnaqqas ir-rata ta' l-imgħax tkun diġa' qed tagħti ċerta faċilita' u tnaqqas is-sogru fl-investiment ta' dak li jkun.

Irridu npoġġu saqajna ma' l-art u naraw b'mod konkret kif se ngħinu kemm lill-kumpanniji l-kbar kif ukoll liż-żgħar u speċjalment lill-indivdwi.

Il-Gvern preżenti qiegħed jagħti importanza kbira lil din il-liġi għaliex aħna nemmnu li l- qasam tat-turiżmu huwa pedament ekonomiku għal pajjiżna, għalhekk huwa tajjeb li nżommu rasna fuq għonqna u ninvestu kif jixraq f'dan il-qasam.

Waħda mill-emendi li hemm f'dan l-abbozz ta' liġi tkopri dak li għandu x'jaqsam ma' refurbishment ta' lukandi.

Primarjament il-Gvern jidher li beħsiebu jgħin bis-serjeta' lis-settur turistiku u l-emendi li qegħdin inressqu jikkonfermaw dan għaliex huma mmirati biex jgħinu lill-kumpanniji jagħmlu r-refurbishing tal-lukandi tagħhom u b'hekk inkunu qegħdin intejbu l-prodott li noffru lit-turist li jiġi jżurna.

Qed nagħmlu dan partikolarment fi żmenijiet - irridu nkunu realistiċi dwar dan - meta l- kompetizzjoni hija kbira partikolarment fir-reġjun tal-Mediterran, u l- uniku metodu kif tibqa' tgħix f'din l-isfera huwa billi tikkompeti.

Jekk taħrab il-kompetizzjoni m'għandekx ċans li tirrenja f'dan is-suq u l-Gvern permezz ta' din il-liġi qed joffri proposti u qed jagħti inċentiv lil min irid jikkompeti billi jgħinhom jagħmlu r-refurbishment tal-lukandi tagħhom ħalli jiffaċċjaw din il-kompetizzjoni u jgħollu l-prodott turistiku li jista' joffri pajjiżna.

Eżempju ieħor ta' kif il-Gvern qiegħed jinvesti b'mod konkret, minkejja d- diffikultajiet finanzjarji li sab ma' wiċċu, huwa l-proġett ta' Buġibba, lokalita' li llum saret sinonima mal-qasam turistiku.

Qed ngħid hekk għax minn studji li saru rriżulta li madwar 60% tat-turisti li jiġu Malta jmorru Buġibba.

Il-Gvern ipproġetta Lm2 miljun biex jirranġa dan il-lokal f'perijodu ta' ftit xhur u minkejja li kien hemm minn xtaq li jtawwal dan iż-żmien u minkejja li sibna wkoll ċerti diffikultajiet, ninsabu mexjin b'passi mgħaġġlin li jista' japprezzahom kulħadd.

Kif nispiċċaw il-proġett ta' Buġibba hu maħsub li nibdew proġetti f'lokalitajiet oħra.

Permezz ta' dan l-investiment kapitali dirett immirat lejn is-settur turistiku mhux biss se jgawdi l-poplu Malti, li fuq kollox irid jgħix f'din il-ġżira, imma se jgawdi wkoll it-turist.

U kif nafu l-ikbar riklam għat-turiżmu hu ta' dak it-turist li jmur lura f'pajjiżu jirrakkonta dwar x'sab u x'ma sabx fil- pajjiż li jkun żar.

Qasam ieħor importanti li ta' min jirriferi għalih huwa dak li għandu x'jaqsam mal-konservazzjoni ta' l-enerġija u ta' l-ilma.

Għalina dawn huma żewġ elementi primarji u l-Gvern qiegħed jissussidja lill-kumpanniji li jissellfu biex itejbu dawn iż-żewġ oqsma billi qed inaqqas ir-rata ta' l- imgħax għal madwar 3% minflok dik normali ta' 8%.

Mingħajr dawn iż-żewġ riżorsi importanti ma nafx kif wieħed jista' jiffunzjona f'kull qasam ekonomiku u l-Gvern qed jinvesti ħafna biex itejjeb dawn l-oqsma.

Qed nieħdu miżuri biex ngħinu l-ambjent billi ninkoraġġixxu investiment kapitali f'dak li jirrigwarda solar systems u mpjanti tar-reverse osmosis.

Huwa veru li meta titkellem fuq investiment kapitali tkun qed titkellem fuq ammonti xi ftit qawwija, pero' dawn huma areas li pajjiżna bilfors irid iħares lejhom.

Ir-return fit-tul ta' l-investiment kapitali naħseb li nkunu nistgħu nħossuh 'il quddiem u huwa importanti li dawn il-passi jittieħdu issa għaliex jekk ma narawx kif nistgħu nimmodernizzaw is-sistemi ta' l-enerġija u ta' l-ilma u kif nistgħu nagħmlu l-affarijiet b'mod li nikkonservaw l-ambjent limitat li għandna f'pajjiżna, naħseb li nkunu qegħdin nonqsu.

B'dan il-mod jista' jkollna ambjent isbaħ u filwaqt li nirrikonoxxu l-fatt li l-konsum ta' l-ilma kif ukoll ta' l-enerġija dejjem qiegħed jikber, illum qegħdin nilqgħu għad-demand li jista' jkun hemm anke bl-influss turistiku li jkollna.

Jiena niftakar li fil-passat ħafna drabi kien ikun hawn garr fis-sens li f'daqqa waħda, partikolarment fis-sajf, ikollna influss ta' turisti - miljun turist huma tliet darbiet il- popolazzjoni ta' pajjiżna - li jridu jużaw l-istess servizzi u infrastruttura li juża l-poplu tagħna.

Mela jekk se nħarsu lejn titjib fl- aspett ekonomiku u turistiku mingħajr ma nħarsu lejn is-servizzi ta' l- enerġija u ta' l-ilma, inkunu qegħdin nonqsu.

U dan l-abbozz ta' liġi b'mod konkret qiegħed jara kif jista' jtejjeb is-sitwazzjoni minn dan il- lat ukoll.

Jiena naħseb li semmejt il-punti prinċipali li xtaqt nelenka minbarra l- ħafna affarijiet oħra tajbin li semmew sħabi hawnhekk u li ċertament il- Ministru Attard Montalto jkollu ċ-ċans jaċċenna għalihom fil-winding-up.

Dawn huma kollha punti pożittivi u konkreti u nieħu pjaċir nara lill- Oppożizzjoni tikkonkorri f'din id-direzzjoni.

Dwar il-kritika ta' inċertezza fil-pajjiż u li donnu ħadd ma jaf fejn hu, nista' nassigurakom li fil-mod kif qed jopera l-Gvern ċertament li m'hemm l-ebda inċertezza għaliex, miżura wara l-oħra, qiegħed jaħdem b'mod għaqli, b'mod effettiv u b'mod konkret, u naħseb li bil-miżura li dalwaqt ngħaddu għaliha f'dan il- Parlament, il-liġi dwar it-tibdil fis-sistema tat-tassazzjoni, l-inċertezzi li kienu jeżistu s'issa fil-pajjiż ta' nies li ma jafux fil-bwiet ta' min sejrin il-flus minn taxxi jew jekk dik it-taxxa hijiex fil-fatt se titħallas, se neliminawhom.

F'pajjiżna l-affarijiet se jkunu iktar streamlined u iktar immirati biex jgħinu lill-ekonomija u għalhekk nittama li jkun hemm ħidma miż-żewġ naħat tal-Kamra sabiex fejn kien hemm din l-inċertezza, tiġi eliminata għal kollox.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Madam Speaker, l-Għanijiet u r-Raġunijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna llum jgħidu hekk:

"Sabiex jitwaqqfu skemi ta' inċentivi għall-investiment, skemi ta' inċentivi għal intrapriżi żgħar u għal lukandi u biex isir titjib fl- amministrazzjoni ta' l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali.".

Dawn huma emendi maħsuba sabiex il-Gvern ikompli jiżviluppa skemi ta' inċentivi ħalli nkomplu nkattru l-investiment.

Madam Speaker, b'sodisfazzjon nixtieq ngħid li ħadt pjaċir nisma' lill- Ministru Attard Montalto jagħmel il-preżentazzjoni ta' dan l-abbozz ta' liġi u fil-fatt nixtieq nirriferi għal frażi li laqtitni ferm fid-diskors tiegħu meta qal li meta investituri jiġu biex jikkonsidraw fejn għandhom jinvestu, bla dubju ta' xejn illum jaraw il-qasam tat-taxxa għax dan jikkonsidrawh l-istess bħal kwalunkwe cost ieħor.

Huwa interessanti li membru min-naħa tal-Gvern għamel din ir-rimarka u jien nawgura li l-Gvern ikompli jżomm dan il-prinċipju f'kull diskussjoni li tkun tittratta l-qasam tat-taxxa.

Ovvjament dan il-prinċipju ġenerali huwa magħruf minn kulħadd, pero' huwa interessanti li nirriferu għalih u naslu biex nitkellmu dwaru b'dan il-mod.

Fil-fatt iktar 'il quddiem se nispjega għaliex qed ngħid dan.

Madam Speaker, il-Gvern qed jagħraf ukoll, kif qal anke l-Ministru - li dawn l-inċentivi ma jeżistux biss f'pajjiżna u għalhekk irridu naraw li b'dawn l-inċentivi li qed niddiskutu jekk jista' jkun inkunu f'qagħda iktar vantaġġjuża minn dik ta' pajjiżi oħra fil-qasam ta' l-investiment.

Fil- fatt dan l-abbozz ta' liġi huwa intenzjonat li jnaqqas it-toqol tal-cost tat-taxxa u jagħmilha iktar vantaġġjuża għal min ikun qed ifittex post fejn jinvesti li jagħżel lil pajjiżna.

Għalhekk filwaqt li dan l-abbozz ta' liġi qed ikompli jsaħħaħ dak li diġa' hemm, qed jipprovdi iktar inċentivi ġodda ħalli pajjiżna jibda jkollu investimenti long-term ukoll.

Biex dan ikun jista' jitwettaq irid jintlaħaq ċertu livell ta' investiment.

Forsi hawnhekk wieħed jista' jistaqsi min se jibbenefika minn dan li aħna qed nipproponu llum.

Madam Speaker, fil-fatt minn dak li qed nipproponu aħna llum se jibbenefikaw dawk il-kumpanniji li huma orjentati għall-esportazzjoni u li allura jridu jilħqu ċertu investiment.

Kif qed naraw u kif diġa' qalu tajjeb sħabi li tkellmu qabli l-investiment huwa l-iktar qualifying asset importanti u minħabba f'hekk il-Gvern irid jara li permezz ta' l-għajnuna li se jagħti kemm kumpanniji lokali kif ukoll barranin jiġu biex jinvestu fil-ħaddiem Malti.

Ovvjament qed naqblu li huwa diffiċli li nagħmlu forecast billi ngħidu minn issa kemm se tkun it-taxxa li dawn in-nies se jiffrankaw permezz ta' dawn l-inċentivi li qed jipproponi l-Gvern.

Madam Speaker, prinċipju ieħor importanti li rridu nagħrfu huwa li jiġi jiswa lil pajjiżna aktar biex inġibu investiment ġdid milli biex nipproteġu dak li diġa' għandna.

Il-Gvern għandu jsegwi mill-qrib l-operat ta' l-MDC - din hi l-għodda li għandu sabiex jopera - biex jara li filwaqt li tipprova ġġib investiment ġdid, permezz ta' dawn l-inċentivi żżomm ukoll l- industriji tal-manifattura li għandna ħajjin u sodi.

Mela allura l-għan ta' dawn l-emendi huwa li jkun hemm żieda fl-esportazzjoni għall-kumpanniji li jimmanifatturaw, li noħolqu inċentivi bbażati fuq l-export sales sabiex jilħqu ċertu investiment fil-manifattura u li nkomplu nestendu l-iskemi ta' l-esportazzjoni.

Madam Speaker, ammont sostanzjali minn dawn l-emendi li qegħdin nippreżentaw ġew imħejjija mill-Amministrazzjoni preċedenti.

Meta diġa' smajna diversi kelliema min-naħa tal-Gvern jgħidu li dan l-abbozz ta' liġi donnu huwa frott ta' ħsieb li bħalu għadu qatt ma eżista fil-pajjiż, nitlobhom sabiex ma jkunux daqshekk entużjasti u ma jarawx din l-emenda bħallikieku hija xi ħaġa li ħasbu dwarha huma biss.

Hawnhekk nixtieq nagħmel riferenza għal dak li qal l-Onor.

Gulia - li huwa s-Segretarju Parlamentari responsabbli mis-self-employed u allura huwa responsabbli minni wkoll għax jien self-employed ukoll - u ngħidlu li dak kollu li qal rigward l-intrapriżi ż-żgħar f'din il-liġi m'huwiex innovattiv daqskemm jidher li qed jaħseb hu mill-mod kif tkellem dwarha.

L-Onor.

Gulia qalilna li dawn l-inċentivi huma parti mill-programm tal- Partit Laburista u qal li fejn qabel is-ceiling minimu għal soft loan mill- MDC kien ta' Lm100,000 f'investiment, dan il-Gvern qed jipproponi li s- ceiling jinżel għal Lm21,000.

L-Onor.

Gulia qed jagħti x'wieħed jifhem li l-Partit Laburista fil-gvern ħareġ dan l-inċentiv, pero' dan m'huwiex minnu għaliex l-emendi għal din il-liġi kienu ppreparati mill-Gvern preċedenti.

Barra minn hekk, il-Partit Nazzjonalista fil-manifest elettorali tiegħu ħabbar ukoll li se jkompli jtejjeb din il-liġi.

Kien qal hekk għax fil- fatt l-Onor.

Josef Bonnici kien diġa' ressaq f'dan il-Parlament Abbozz Nru.177 fit-22 ta' Lulju, 1996 u jien żgur li l-Onor.

Josef Bonnici se jkompli jitkellem dwaru kif għandu dritt li jagħmel.

Irrid ngħid li l- inċentivi li kien qed jagħti l-Gvern Nazzjonalista permezz ta' dak l-abbozz ta' liġi huma ferm iżjed vantaġġjużi għall-intrapriżi ż-żgħar minn dawk li qed jitħabbru fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna llum.

Illum l-Onor.

Gulia faħħar dan l-abbozz ta' liġi li qegħdin niddiskutu għaliex qal li qed jaħseb fl-intrapriżi ż-żgħar, pero' m'għandux joqgħod jitkellem b'mod li qisu din il-liġi vvintaha hu.

Qabel ma jikkundanna u jikkritika lill-Partit Nazzjonalista, l-Onor.

Gulia jrid ikun jaf sew x'għamel dan il-partit meta kien fil-gvern.

Naħseb li l-Onor.

Gulia ma kienx jaf li l-Partit Nazzjonalista fl-Abbozz ta' Liġi Nru. 177 minflok ma għamel ceiling ta' Lm21,000 lill-intrapriżi ż-żgħar, kif għamel dan il- Gvern, kien qed iħalli f'idejn il-ministru responsabbli sabiex jistabbilixxi s-ceiling skond iċ-ċirkostanzi ta' dak iż-żmien.

Mela min- naħa tal-Gvern Nazzjonalista kien se jkun hemm iktar vantaġġi milli hemm fl- abbozz ta' liġi li ressaq Gvern Laburista, għaliex filwaqt li aħna konna qegħdin ngħidu li minn żmien għal żmien il-ministru responsabbli jkollu r- responsabbilta' li jistabbilixxi s-ceiling, issa s-ceiling qed jiġi stabbilit fil-liġi.

Madam Speaker, l-Onor.

Joe Borg fil-bidu ta' l-intervent tiegħu qal li se jkun hemm qbil dwar din il-liġi għaliex jaf li aħna bħala Oppożizzjoni rridu nivvotaw favur li f'pajjiżna jkun hawn ix-xogħol.

U jekk hawn partit politiku li verament għandu record tajjeb ta' xogħol dan huwa l-Partit Nazzjonalista.

Mela meta qegħdin ngħidu li din il-liġi oriġinat taħt Gvern Nazzjonalista inkunu qegħdin ngħidu tajjeb.

Irrid ngħid ukoll li bil-mod kif kienet maħsuba l-liġi dak iż-żmien kienet se tivvantaġġja iktar lin- negozjanti ż-żgħar sabiex jinvolvu ruħhom aktar u jkomplu jinvestu fin- negozju tagħhom.

Minn meta ressaqna l-abbozz ta' liġi f'Lulju tas-sena l-oħra sal-lum għadda ftit taż-żmien, pero' minkejja li mill-bidla tal-gvern għaddew biss ftit xhur, l-istat li jinsab fih dan il-pajjiż huwa kompletament differenti.

Meta l-Gvern preċedenti kien se jiddiskuti din il-liġi, pajjiżna kien għaddej minn żmien fejn kellna full-employment u l-qagħda ekonomika kienet totalment differenti għaliex id-direzzjoni ekonomika u dik ta' politika barranija kienu għal kollox differenti minn tal-lum.

Illum il- qgħad qiegħed jiżdied u s-sitwazzjoni ekonomika tbiddlet.

Illum l-MDC, li hija makkinarju li jaqa' taħt ir-responsabbilta' tal-Ministru Attard Montalto, għandha l-problema li qiegħda taħdem f'sitwazzjoni ferm iżjed diffiċli minn dik ta' qabel.

Fi żmien il-Gvern preċedenti kellna ekonomija u politika barranija mexjin fid-direzzjoni ta' l-Unjoni Ewropea, imma llum skond ix-xewqa tal-Gvern nidhru li resqin biex niddiskutu xi tip ta' agreement ma' l-EFTA.

Il-politika tal-Gvern preċedenti kienet qiegħda twassal lill-industrija Maltija u lil dawk li jiġu jinvestu f'pajjiżna lejn sitwazzjoni fejn dawn ikunu jistgħu jgawdu mill-vantaġġi ekonomiċi kollha li toffri l-Unjoni Ewropea.

Pero' issa l-Gvern qed jipprepara biex jagħmel trade agreement ma' l-EFTA, ftehim li b'xi mod iwassal lill-pajjiżi membri ta' l-EFTA lejn suq ħieles.

Kif diġa' għidt, il-Partit Nazzjonalista fil-gvern kien qiegħed jaħseb sabiex iwettaq il-politika tiegħu li jwassal lil pajjiżna għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, u dan kien ifisser li kien se jkollna inċentivi ikbar milli għandna llum.

B'dan il-pass kien se jkollna sehem sħiħ fin- negozjar li jsir b'mod ħieles fl-Unjoni Ewropea u mhux sempliċement ftehim ta' inċentivi li toffri l-Unjoni.

Il-Partit Nazzjonalista ried li jkun parti mill-Unjoni Ewropea u kien qed jaħdem biex ikun parti minnha pero' l- Gvern Laburista qed jgħidilna li rridu naħdmu biex nissieħbu f'xi tip ta' trade agreement ma' l-Unjoni Ewropea.

Irrid ngħid li jiena m'iniex qed nirriferi għal dawn is-sitwazzjonijiet għaliex - kif jaħsbu tan-naħa tal-Gvern jew forsi kif se jgħidu meta jirrispondu għal dan li qed ngħid jien - insejt li qiegħed fuq in-naħa ta' l-Oppożizzjoni u li d-deċiżjonijiet m'aħniex neħduhom aħna imma qed teħodhom in-naħa tal-Gvern.

Qed nitkellem b'dan il-mod għaliex nemmen li f'dan il-Parlament għandna d-dmir niddiskutu l-politika ta' pajjiżna.

Aħna bħala Oppożizzjoni għandna d-dmir li nitkellmu, nikkritikaw u noffru wkoll is-suġġerimenti tagħna.

Jien qiegħed nitkellem dwar il-benefiċċji ta' l- Unjoni Ewropea - u tkellem tajjeb ħafna dwarhom sieħbi l-Onor.

Joe Borg - għaliex nemmen li meta l-Gvern preċedenti kien qiegħed jaħseb sabiex jagħmel dawn l-inċentivi li qed niddiskutu llum, kien qiegħed jaħseb biex iwettaqhom bħala parti minn pakkett ta' inċentivi għall-industriji tagħna li kien jinkludi wkoll it-tisħib fl-Unjoni Ewropea.

Imbagħad hemm ukoll ħaġa oħra li rridu nieħdu in konsiderazzjoni u din hija s-sitwazzjoni ekonomika li jisab fiha l-pajjiż illum.

GĦaliex illum qegħdin noffru dawn l-inċentivi f'sitwazzjoni ekonomika totalment differenti minn dik li kellna meta konna qegħdin noffruhom aħna qabel.

Dak iż-żmien il-qgħad ma kienx problema u d-direzzjoni ekonomika u l-politika barranija ta' pajjiżna kienu totalment differenti.

Dan kollu fih innifsu kien joffri pakkett ta' inċentivi aktar sinjur u aktar vantaġġjuż mill- inċentiv iżolat li qegħdin nitkellmu fuqu llum.

Dawn l-inċentivi huma tajbin, pero' rridu nqisuhom fil-kumplessita' tal-viżjoni politika u ekonomika li għandu dan il-Gvern.

Nistgħu ngħidu li t-tisħib ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea kien inċentiv li issa ntilef.

Il-kelliema tan-naħa tal- Gvern qalulna li dan l-inċentiv ġie shelved filwaqt li sieħbi l-Onor.

Joe Borg qal li qiegħed fid-deep freeze.

Jiena nispera li ma jdumx ma jkun fil- cooker ħalli nkunu nistgħu noffru lill-industriji tagħna dawn l-inċentivi li toffri l-Unjoni Ewropea.

Ta' min jgħid ukoll li diġa' bdejna nħallsu l-prezz għall-għażliet politiċi li dan il-Gvern qiegħed jagħmel.

Diġa' bdejna nħallsu l-prezz għad-deċiżjonijiet ekonomiċi u politiċi tagħna rigward l-Unjoni Ewropea.

Fil-gazzetti tagħna kuljum naqraw dwar is-sitwazzjoni ta' l-impjiegi u s- sitwazzjoni ekonomika f'pajjiżna fejn qed naraw li l-investimenti barranin qegħdin isibu diffikulta' biex ikomplu joperaw f'pajjiżna proprju għaliex il-viżjoni dwar il-politika barranija li kellna, li xi darba nistgħu noffru dawk l-inċentivi li toffri l-istess Unjoni Ewropea, issa nbidlet.

Pajjiżna llum qiegħed jiffaċċja sitwazzjoni fejn għadd ta' rġiel tal-familja huma bla xogħol u ż-żgħażagħ huma inċerti mill-futur.

Minkejja dak kollu li għadu kemm qal l-Onor.

Gulia, dawn l-inċertezzi li qed jiffaċċja pajjiżna huma reali u huwa gwaj għal pajjiżna jekk min-naħa tiegħu l-Gvern jaħseb li dawn l-inċertezzi m'humiex reali għaliex allura jkollna ngħidu li n-naħa tal-Gvern inqatgħet mill-poplu.

Jekk jiġri hekk jiddispjaċini ngħid li l- politika tagħhom ta' trasparenza, effiċjenza u modernita' tkun għamilthom arroganti, kif kienu jakkużaw li stajna konna aħna.

U jkun ta' gwaj jekk jiġri hekk għaliex illum il-ġurnata, wara biss sitt xhur minn meta bdejna niddiskutu l-politika barranija u ekonomika ġdida ta' pajjiżna, diġa' qegħdin inħallsu prezz għoli li qed jissarraf f'sitwazzjoni ta' telf ta' impjiegi.

Madam Speaker, ma rridux ninsew li meta nitkellmu fuq l-Unjoni Ewropea nkunu qed nirriferu għal dak il-grupp ta' pajjiżi li magħhom Malta tagħmel 90% tan-negozju tagħha.

Aħna ma nistgħux inwarrbu lil dawn il-pajjiżi li għandhom din il-potenza ekonomika u ngħidu li issa għandna l-mandat tal- poplu li nwarrbu minn din l-Unjoni li kienet se toffrilna inċentivi ekonomiċi kbar li kienu se jfissru iżjed xogħol għaż-żgħażagħ u għall- familji tagħna.

Madam Speaker, nixtieq li l-Membri tal-Gvern meta jagħmlu d-diskors tagħhom ma joqogħdux jaħlu l-ħin bħalma diġa' għamlu u jgħidu li aħna, il- Membri ta' l-Oppożizzjoni, insejna li ma għadniex fil-gvern.

Nispera wkoll li d-diskussjoni min-naħa tal-Gvern ma tiqafx sal-punt li jgħidu li issa għandhom il-mandat tal-poplu u li huma qegħdin fil-gvern.

Għalkemm il-Ministru ma jistax jaqbel miegħi, jien persważ li hu personalment jaf li aħna qed nitilfu l-impjiegi fil-qasam ta' l-industrija minħabba d-deċiżjoni li l-pajjiż ħa jibdel id-direzzjoni politika tiegħu b'mod li jinsa darba għal dejjem lill-Unjoni Ewropea.

Ir-raġuni li għaliha qed nitilfu l-impjiegi f'dan il-qasam hija li għidna wisq paroli li m'aħniex interessati fl-Unjoni Ewropea u jien jiddispjaċini ħafna li meta għada se nfakkru Jum il-Ħaddiem erġajna qegħdin nitkellmu fuq il-qgħad f'pajjiżna, diskors li qabel ma nbidel il-gvern, sitt xhur ilu, ma konniex għadna nisimgħuh.

Madam Speaker, illum il-qasam ta' l-industrija f'pajjiżna, li għandu anke investiment Ewropew, qed jagħżel li jittrasferixxi ruħu għal swieq oħrajn fejn il-cost tal-produzzjoni hija irħas u b'hekk ikun jista' jwettaq il- produzzjoni tiegħu f'ambjent ekonomiku li joffri inċentivi ferm aħjar milli jista' joffri pajjiżna llum.

Dawn l-inċentivi li toffri l-Unjoni Ewropea huma, kif għidt, iżjed vantaġġjużi milli qegħdin noffru fil-preżent f'pajjiżna.

Aħna bħalissa qegħdin nesportaw il-prodotti tagħna lejn l- Unjoni Ewropea u se nibqgħu nesportaw lejn l-Unjoni Ewropea, pero' jekk ikollna ċ-ċans u l-opportunita' li nkunu fl-Unjoni Ewropea - j'Alla dan iseħħ għaliex hekk jaqblilna - aħna nkunu nistgħu sempliċement nittrasferixxu l-prodotti tagħna lejn l-Unjoni Ewropea.

B'dak il-pass dawk it-trade barriers - li fihom infushom huma diżinċentiv għall-industriji tagħna - li jeżistu llum għaliex m'aħniex membri, jaqgħu.

Madam Speaker, illum qegħdin niddiskutu inċentivi li nistgħu noffru lill- industrija u l-iżvilupp fl-industrija Maltija jew barranija li taħdem f'pajjiżna.

Dawn huma inċentivi maħsuba biex inżommu l-livell tal-qgħad baxx u noħolqu sitwazzjoni fejn inżommu l-impjiegi eżistenti u nsaħħu s- settur tal-manifattura fl-industrija tal-produzzjoni kif ukoll is-settur tat-turiżmu.

Qegħdin nitkellmu wkoll dwar ir-responsabbilta' li għandna lejn 87,325 persuna li sa Settembru li għadda kienu kkalkolati li jaħdmu f'dan is-settur privat.

Meta nħarsu lejn iċ-ċirkustanzi kollha b'mod aktar wiesa', naraw li qegħdin nitkellmu wkoll dwar l-impjieg ta' kważi 50,000 ħaddiem ieħor fis-settur pubbliku li b'mod indirett jagħti l-kontribut tiegħu fil-qasam ta' l-industrija u tat-turiżmu.

Qegħdin nitkellmu fuq ir- responsabbilta' li għandna lejn il-poplu tagħna fil-qasam tax-xogħol tiegħu.

Qed insemmi l-kelma "responsabbilta'" għaliex irridu nagħrfu li meta nieħdu deċiżjoni politika f'moħħna għandna jkollna sens ta' responsabbilta' lejn il-persuna u lejn id-dritt tax-xogħol u mhux sempliċement nieħdu d-deċiżjonijiet tagħna fis-sitwazzjoni minħabba l-pika politika li jista' jkollna.

J'Alla meta nieħdu deċiżjoni, neħduha għaliex nemmnu fir-responsabbilta' li għandna lejn id-dinjita' tax-xogħol li jistħoqqlu l-ħaddiem tagħna.

Permezz ta' dawn l-inċentivi rridu naraw li l-industriji kemm tal- manifattura kif ukoll tat-turiżmu jkunu f'pożizzjoni li jattiraw aktar investiment u biex isir hekk hemm bżonn li l-Gvern ma jintroduċix miżuri oħra li jistgħu jtellfu l-effett ta' l-inċentivi maħsuba f'dawn l-emendi.

Il-Ministru Attard Montalto li ressaq dan l-abbozz ta' liġi m'huwiex hawnhekk bħalissa, pero' jien xorta waħda nixtieq inressaq xi tip ta' riflessjonijiet li forsi jista' jirrispondi dwarhom fil-winding up.

Nibda biex nistaqsi jekk il-Ministru huwiex konxju u jafx f'liema qafas ekonomiku qiegħed iressaq dawn l-emendi u nkompli nistaqsi: Illum li l- Gvern biddel id-direzzjoni ta' l-ekonomija ta' pajjiżna, kif jaħseb li dawn l-inċentivi se jgħinu lill-industriji tagħna meta se nwarrbu l-kumplament ta' l-inċentivi li konna qegħdin naħsbu dwarhom?

Meta l-Ministru jikkonsidra l-Abbozz ta' Liġi dwar it-Taxxa tad-Dwana u tas-Sisa li dan il- Gvern qed jipproponi kif ukoll l-abbozz li qed niddiskutu llum, x'jaħseb li se jkunu r-reazzjonijiet ta' l-investitur f'pajjiżna meta jipparaguna ż- żewġ realtajiet li qegħdin joffru dawn iż-żewġ liġijiet?

Rigward l-SMEs, x'relazzjoni se jkun hemm ma' kif se tiġi emendata din il-liġi?

Kif diġa' għidt fil-bidu, min-naħa tal-Gvern qalulna li qed iniżżlu s- ceiling ta' l-investiment minn Lm100,000 għal Lm21,000, pero' jiena nistaqsihom: B'daqshekk se nsolvu l-problema ta' l-SMEs f'pajjiżna li l- maġġoranza tagħhom bħall-kumplament ta' l-Ewropa huma parti minn dan is- settur?

F'pajjiżna l-parti l-kbira ta' l-industrija tal-manifattura taqa' taħt il-kategorija ta' l-SMEs, u dwar dan żgur li hawn qbil anke min-naħa tal-Ministru.

L-industriji li nikklassifikawhom bħala SMEs huma industriji li jservu lis-suq lokali u ma jesportawx pero' mbagħad għandna industrija li tappartjeni għall-investiment barrani u li tesporta.

Madam Speaker, huwa interessanti li ninnotaw li 90% ta' l-industrija li fl-Unjoni Ewropea tħaddem sa għaxar min-nies filwaqt li 1% biss tas-settur iħaddem iżjed minn 500 ħaddiem.

F'pajjiżna l-parti l-kbira ta' l- industrija tagħna hija ta' daqs żggħir u għalhekk nixtieq nistaqsi lill- Ministru jekk, meta huwa konxju ta' dan kollu - inkluż li l-qgħad fis- settur tal-manifattura jinsab f'sitwazzjoni ħażina, skond dak li qal anke s- Segretarju tal-General Workers' Union ftit tal-ġranet ilu - jikkonsidrax u jaħsibx li l-kundizzjonijiet li qiegħed jipproponi dan l-abbozz ta' liġi jistgħu ma jilħqux lil dawk li l-iżjed jeħtieġu l-għajnuna biex jimmodernizzaw l-industrija tagħhom.

GĦaliex jiena għandi d-dubji tiegħi jekk permezz ta' din il-liġi aħniex se nilħqu l-interessi tan-negozji ż- żgħar li verament jeħtieġu l-għajnuna tagħna.

Nibża' wkoll li se nserrħu moħħna wisq fuq l-argument li sempliċement għaliex niżżilna s-ceiling minn Lm100,000 għal Lm21,000 allura l-industriji ż-żgħar, il-persuna self- employed kif irrifera għaliha l-Onor.

Gavin Gulia, issa se tkun vantaġġjata u tista' tmur għand l-MDC u tissellef.

Nixtieq nikkwota minn artiklu li kien ippubblikat il-ġimgħa li għaddiet f'"The Malta Business Weekly" fejn intqal li minn riċerka li saret minn ċertu Leonard Mizzi, l-SMEs f'Malta għandhom nuqqas ta':

" ..... skilled manpower, small size of the domestic market, high transport costs, limited natural resources and endowments, limited possibilities of diversification, high government induced costs.".

Allura l-Ministru ma jaħsibx li għandu jkun hawn inċentivi oħra oltre l- inċentivi proposti f'dan l-abbozz ta' liġi lill-industriji żgħar u lill- investituri żgħar u mhux sempliċement ngħidu li se nagħmlu tradesmen parks, jiġifieri nipprovdu l-postijiet fejn wieħed jopera?

Irridu naraw jekk fil- qasam ekonomiku u politiku tagħna aħniex noffru verament il-benefiċċji kollha li qed jistennew in-negozjanti ż-żgħar, dawk li jagħmlu parti sostanzjali mill-ekonomija ta' pajjiżna.

Irridu nkunu kapaċi nwasslu sabiex dawn in-negozjanti ż-żgħar jagħmlu l-ewwel pass ħalli xi darba jkunu jistgħu jagħmlu użu minn dawn l-inċentivi.

Jekk illum qegħdin naħsbu li se ngħinu lill-intrapriżi ż-żgħar billi nniżżlulhom is-ceiling ta' l-investiment minn Lm100,000 għal Lm21,000, tajjeb li nfakkru li l-Abbozz ta' Liġi Nru. 177 li kien se jressaq l-Onor.

Josef Bonnici kien se jinkludi inċentiv bil-wisq iktar wiesa' minn dan.

Skond dak l-abbozz ta' liġi kellu jkun il-ministru li jiddefinixxi, skond iċ-ċirkostanzi, x'se jkun is-ceiling.

Allura bl-emendi li qed niddiskutu llum se nkunu qegħdin noffru inċentiv iżjed ristrett.

Jiena qed nipproponi li l-Ministru jara jekk għandux ikun hemm inċentivi ekonomiċi li joffru iżjed benefiċċji lill-intrapriżi li jsibuha diffiċli biex jersqu lejn is- ceiling ta' Lm21,000.

Is-sitwazzjoni reali li jitkellem dwarha anke r-rapport Ramboll tixhed li l-industrija Maltija fil-maġġor parti tagħha - b'riferenza għall-SMEs - tipprovdi prodott għoli, nieqes mid-disinn u d-dehra, kif ukoll ta' kwalita' baxxa.

Huwa hawn fejn għandna noffru inċentivi lill-industriji ż- żgħar tagħna sabiex ngħinuhom joffru prodott irħas u ta' kwalita' aħjar, kif ukoll ngħinuhom isibu partners barranin ħalli l-prodott li huma joffru jkun ta' kwalita' aħjar, anke jekk dan ikun għas-suq lokali.

Għaliex jekk fl-aħħar mill-aħħar xi darba noħolmu li nibdew nirrimedjaw is-sitwazzjoni tal-balance of payments f'pajjiżna billi nnaqqsu l-importazzjoni jeħtieġ naraw kif nistgħu noffru prodott Malti tajjeb li xi darba jkun jista' jikkompeti mal-prodott barrani.

Is-sitwazzjoni ta' l-industrija f'pajjiżna turi li f'ħafna każijiet, l- istess industriji li qabel jew xi darba kienu jimmanifatturaw xi prodott, illum il-ġurnata jew maż-żmien bdew isibuha eħfef li jimportaw dak l-istess oġġett li kienu jipproduċu għax fl-aħħar mill-aħħar il-prodott barrani huwa isbaħ u orħos.

Din hija r-realta' f'pajjiżna.

Jiena personalment kont nara industriji - li kelli x'naqsam magħhom fix-xogħol tiegħi - li minkejja s-sitwazzjoni tal-levies u affarijiet oħra bdew jimportaw il-prodott u allura bdew ibigħu prodott isbaħ u aħjar, kultant anke xi ftit ogħla, fis- suq lokali.

Pero' mbagħad kienu qed jispiċċaw biex huma stess ma jimmanifatturawx il-prodott tagħhom bil-konsegwenza li dawn illum saru wholesalers tal-prodott li xi darba kienu jimmanifatturaw.

Din hija r- realta' - qed nieħu pjaċir li issa hawn preżenti l-Ministru - tas- sitwazzjoni ta' l-industrija f'pajjiżna u m'aħniex nitkellmu b'partiġġjaniżmu.

Qed nirriferi għal dan kollu, Madam Speaker, mhux biex noħloq kontroversja iżda għaliex dawn l-inċentivi li qed jiġu proposti joffrulna okkażjoni tajba sabiex nitkellmu dwar l-iżvilupp ta' l-industrija tagħna.

Jiena nifhem li permezz ta' dawn l-emendi l-pajjiż qed jipproponi li jsaħħaħ l-investiment fl-industrija tiegħu, pero' issa rridu naraw li dan l-investiment jirrendi.

MADAM SPEAKER: Onor. Vassallo, ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li tkompli tinstema'

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Nipproponi li l-Onor.

Vassallo jkompli bid- diskors tiegħu.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

JOE BORG: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Vassallo jkompli jitkellem.

Il- Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra talli għoġobha testendili l-ħin.

Madam Speaker, kont qed ngħid li issa rridu naraw li dan l-investiment jirrendi għaliex dan se nħallsu għalih aħna bħala pajjiż.

Jekk inħarsu lejn l-Estimi kif imressqa u approvati, insibu li f'paġna 237 hemm ivvotati Lm6,871,000 għall-MDC Fis- sitwazzjoni tal-lum fejn il-qgħad qiegħed jiżdied, filwaqt li l-kisba ta' investiment ġdid għall-MDC se tibqa' prijorita', ir-riorganizzazzjoni ta' l- investiment diġa' eżistenti se tkun wisq probabbli prijorita' iżjed assoluta.

Jien naħseb li l-Ministru Attard Montalto u kull ministru li kien hemm qablu - nifhem x'responsabbilitajiet għandhom - dejjem kienu ffaċċjati b'din id-diffikulta' għax fl-industrija inti tirnexxi skond xi tbigħ, x'tipprovdi u x'toffri fis-suq.

Madam Speaker, permezz ta' dan id- dibattitu aħna rridu nwasslu l-messaġġ li bħala poplu ħaddiem ilkoll kemm aħna għandna d-dmir li nersqu iżjed lejn l-effiċjenza.

Bħala poplu, b'mod speċjali min qed jaħdem f'dan il-qasam tan-negozju, ma nistgħux inħarsu biss lejn il-profitti li fl-aħħar mill-aħħar se nieħdu d-dar imma rridu nibdew nagħrfu iżjed il-ħtieġa li aħna jkollna prodott ta' ċerta kwalita'.

Din m'għandhiex tkun sempliċement prijorita' ta' min qed jinvesti, iżda għandha tkun il-prijorita' ta' kull min għandu sehem f'dan il-qasam.

Din m'hijiex responsabbilta' tal-Ministru biss imma hija responsabbilta' ta' kull ħaddiem li għandu parti mill-industija tal-manifattura.

Ma jistax ikollna gvern u oppożizzjoni jiddiskutu inċentivi li se joffru lil min se jinvesti, l-MDC mgħammra b'uffiċini ta' kwalita', imbagħad aħna, bħala ħaddiema nkunu irresponsabbli u moħħna iżjed huwa f'dak li se nieħdu d-dar f'paga jew f'salarju milli fis-sehem tagħna biex nersqu lejn iżjed effiċjenza u lejn iżjed kwalita' fil-prodotti tagħna.

Jien nemmen li l- industrija tal-manifattura ta' pajjiż tkun sejra tajjeb għax ir-riżorsi umani ta' dak il-pajjiż ikollhom sehem importanti f'dan iċ-ċirku ekonomiku.

Madam Speaker, iżjed ma nitbiegħdu politikament mill-konċett ta' l-Unjoni Ewropea iżjed irridu naraw li l-inċentivi li se noffru jkunu aktar vantaġġjużi mill-inċentivi ta' pajjiżi oħra kompetituri tagħna.

Jien fil- bidu rriferejt għad-diskors tal-Ministru fejn qal - u kellu raġun - li dawn l-inċentivi mhux qed joffrihom pajjiżna biss imma qed joffruhom ukoll pajjiżi oħrajn.

Mela issa li qed nitbiegħdu mill-Unjoni Ewropea - dan kien verament inċentiv għall-industriji tagħna - u allura mill-garanzija tax-xogħol, il-Ministru flimkien ma' l-MDC iridu jaħdmu biex pajjiżna joffri lil min jiġi jinvesti hawn Malta li inċentiv iktar rikk minn dawk l- inċentivi l-oħra li joffru n-negozju ħieles u l-prinċipji Ewropej f'pajjiżi oħra.

Fi żmien il-Gvern Nazzjonalista l-ħsieb wara d-direzzjoni ekonomika tal- pajjiż kien li f'kull settur finanzjarju nwasslu lil Malta lejn iċ-ċentru ta' attivita' finanzjarja.

Fil-fatt bdejna niżviluppaw il-konċett ta' Malta bħala ċ-ċentru ta' investiment finanzjaru li joffri ċerti servizzi finanzjarji.

Dan kollu kien riżultat ta' politika li riedet ix-xogħol.

F'dan il-waqt - hawn nerġa' nirriferi għall-importanza tar- riorganizzazzjoni ta' l-industrji żgħar tagħna - ma nistgħux nippermettu li ngħixu fil-ħolma li nwettqu distinzjoni bejn industrijalist ħaddiem u industrijalist iżjed sofistikat.

Madam Speaker, la hawn il-Ministru responsabbli mill-MDC nixtieq ngħid li wisq nibża' - din hija opinjoni personali tiegħi - li llum nistgħu naslu f'sitwazzjoni fejn nagħmlu distinzjoni minħabba xi preġudizzji li jista' jkollna minn uħud li qed jaħdmu fi kwalita' għolja ta' xogħol permezz ta' l-immodernizzar li sar fl- uffiċini tagħhom.

Nibża' wkoll li xi drabi jista' jinħoloq preġudizzju fejn wieħed jibda jaħseb li huwa aqwa mill-ieħor.

Jekk il-Ministru jgħidli li jien żbaljat u li ma jeżistux dawn il-preġudizzji nkun iktar kuntent; jekk le rridu nieħdu ħsieb biex din it-tentazzjoni li jista' jkollna maż-żmien ma naqgħux fiha.

Jekk naqgħu għal din it-tentazzjoni jista' jkollna abbuż.

Hawnhekk ma rridx ninftiehem li jien għandi xi ħjiel li jista' jsir dan, pero' rridu noqogħdu attenti biex dan ma jsirx 'il quddiem.

Jekk jista' jkun mill-MDC ma jsirux għażliet meta wieħed imur quddiemha u joffri record sabiex ikun jista' jinvesti.

Jien nipproponi li l-MDC - kif dejjem għamlet u ninsab fiduċjuż li se tkompli tagħmel - tkun il-makkinarju biex dawn l-inċentivi li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal- Ministru jkunu jistgħu jitħaddmu u jkunu l-prinċipji tas-solidarjeta' b'mod prattiku ħalli jagħtu l-frott l-iżjed meħtieġ.

Hawnhekk nipproponi wkoll li l-MDC tfittex industriji li tara fihom il-possibbilta' ta' żvilupp.

Naħseb li huwa tajjeb li ndaħħlu dan it-tip ta' eżerċizzju li anke min ma jirrikorrix għandna biex jinvesti naraw x'inhi l-possibbilta' li joffri prodott tajjeb u nipprovaw ngħinuh biex itejjeb u jkabbar il-prodott b'mod li forsi minn industrija tas-suq lokali jasal anke għall-esportazzjoni.

B'hekk verament inkunu qegħdin inwettqu dmirna li naraw li dawn l-inċentivi jkunu mwessgħin u mwassla lil kull min hu involut fil-proċess ta' l- industrija.

Madam Speaker, punt ieħor li nixtieq insemmi huwa li f'pajjiżna l-Gvern preċedenti kien wettaq riforma fis-sistema ta' tassazzjoni li parti minnha twettqet permezz tal-VAT.

Il-VAT ma kenitx xi ħaġa li saret waħedha, pero' kienet riżultat u parti mir-riforma fis-sistema tat-tassazzjoni f'pajjiżna.

Aħna nemmnu li din kienet qiegħda ġġib ċerti benefiċċji lill-industriji tagħna b'mod li anke l-industriji ż-żgħar jorganizzaw ruħhom u jkunu jafu iktar fejn qegħdin billi jwettqu negozju aktar organizzat.

Meta issa qegħdin nitilfu din il-viżjoni anke fis-sitwazzjoni tat-tassazzjoni qisna qegħdin noffru diżinċentiv ieħor lill-industriji tagħna.

Jien wisq nibża' li filwaqt li l-abbozz ta' liġi li konna pproponejna aħna s-sena l-oħra kien qed joffri pakkett ta' inċentivi, b'dan l-abbozz ta' liġi li qed jiġi propost illum se jkun hemm inċentiv li se jkun iżolat mill-kumplament ta' l- inċentivi li l-Gvern kien qiegħed joffri dak iż-żmien.

Hawn jidher li l-Gvern jista' jkollu problema oħra, għax filwaqt li ż- żmien tat-transizzjoni mis-sistema tat-taxxi li kellna qabel għall- introduzzjoni tal-VAT kien għadda, issa l-Gvern se jerġa' jintroduċi sistema ta' tassazzjoni oħra li hija msejsa fuq id-dazji u s-sisa u li fiha nfisha se tkun ukoll sistema ta' tassazzjoni li se toħloq diffikultajiet għan-negozjanti ż-żgħar u għas-self-employed li xi darba jistgħu jikbru u jkunu f'pożizzjoni fejn jistgħu jirrikorru għand l-MDC biex jissellfu.

Jekk se nerġgħu ngħaddu lill-industrija tagħna minn żmien ieħor ta' transizzjoni allura se nkunu qegħdin ngħaddu minn sentejn oħra ta' inċertezzi, anke jekk xi darba nkunu nistgħu ngħidu li din hija sistema tajba, ħaġa li ma naħsibx li tista' sseħħ għaliex nafu li din m'hijiex sistema tajba.

Mela lil dawn l-industriji qegħdin noffrulhom dawn l- inċentivi pero' fl-istess ħin qegħdin ngħidulhom li għas-sentejn li ġejjin se jerġgħu jgħaddu minn żmien ta' transizzjoni fis-sistema ta' tassazzjoni u allura minn żmien ta' inċertezza.

Dan kollu jimplika diffikultajiet għall-industriji tagħna u l-probabbilta' hija li se nkomplu naraw telf ta' impjiegi fl-istess industrija u diffikultajiet għal min għamel investimenti ta' ċertu daqs, bil-konsegwenza li nistgħu naraw aktar kumpanniji jittrasferixxu l-impjant tagħhom għal pajjiżi oħrajn fejn il-cost of production tkun inqas minn dik li hija f'pajjiżna.

Aħna nafu kif qegħdin jitkellmu dawk li huma midħla ta' l-industrija Maltija.

Per eżempju, is-Sur Tony Cassar, President tal-Federation of Industry, meta rrifera għall-proposti dwar is-sistema ta' taxxa tad-dwana u sisa, qal:

"Kollox ma' kollox, is-sistema l-ġdida hija inflazzjonarja għaliex hija cascading.".

Issa dan huwa persuna li għandha taħt ir-responsabbilta' tagħha industriji li jikkwalifikaw għal-loans ta' l-MDC.

Madankollu, l-Federation of Industry xorta qiegħda tibża' minn din is-sistema ta' tassazzjoni ġdida ta' dwana u sisa li dan il-Gvern irid idaħħal u li se toħloq problemi.

Meta mbagħad is-Sur Cassar ġie mistoqsi dwar ir-rata ta' 15% dazju li se tiġi ntrodotta fuq prodotti Maltin meta Malta tkun fiż-zona ta' kummerċ ħieles - u hawn se nikkwota - dan qal:

"Il-Federation of Industry hija moħħha miftuħ sakemm ma nitilfux is- swieq ta' l-esportazzjoni li għandna li huma l-aktar ħaġa importanti għalina.".

Dawn is-sitwazzjonijiet qed nirriferi għalihom mhux għaliex qed jitressaq dan l-abbozz ta' liġi, li fih innifsu huwa tajjeb, imma għaliex is- sitwazzjoni kollha kemm hi għall-industrija hija waħda mċajpra.

Din hija diffikulta' oħra li dan il-pajjiż se jgħaddi minnha riżultat tad-deċiżjoni li dan il-Gvern qiegħed jieħu.

GĦalhekk jiena nibża' li meta tqis l- ambjent ekonomiku kollu kif inhu, dawn l-inċentivi li qgħdin niddiskutu huma inċentivi iżolati.

Fil-fehma tiegħi, l-isfida ta' l-Onor.

Montalto hija akbar milli kienet dik tal-ministri ta' qablu għaliex kważi kull deċiżjoni li qed jieħu l-Gvern tiegħu toffri diżinċentiv għall-investiment fl-industrija tagħna.

L-Onor.

Montalto qiegħed jipprova jipproponi inċentivi pero' fl-istess ħin kull deċiżjoni li l-Gvern tiegħu qed jipproponi qiegħda toħloq iżjed ostakoli lil min ikun irid jinvesti f'pajjiżna.

GĦalhekk l-isfida ta' dawn l-inċentivi hija li jkomplu jżommu r-rata ta' employment li hemm fis-settur privat.

Ladarba huwa hekk, dawn l-inċentivi jridu jaħdmu u jirnexxu għaliex lilhom biss se jkollna biex forsi jimbottaw il-makna li se tipprova żżomm is- sitwazzjoni ta' l-employment fuq rata stabbli!

Fil-fatt jekk dawn l- inċentivi jfallu, wisq nibża' li la jkun hemm xejn x'jgħin lil pajjiżna jersaq lejn l-industrija u wisq anqas ikun hemm x'jgħin lil min jinvesti f'pajjiżna.

Madam Speaker, ta' min jgħid li fl-ewwel 11-il xahar ta' l-1996 kienu żdiedu 3,000 impjieg.

F'dan il-perijodu pajjiżna kien laħaq 62% tat-total gainfully occupied li minnhom 46% kienu involuti fid-direct production, u l- qasam ta' l-impjiegi fis-settur tas-servizzi kien laħaq medja ta' 45% għax dak iż-żmien kienu qed jittieħdu deċiżjonijiet politiċi tajbin li kienu qed iżommu x-xogħol għaddej.

GĦalhekk minkejja li ilna nisimgħu ħafna bil- ħofor aħna kellna sitwazzjoni ekonomika tajba tant li fid-Diskors tal- Budget, l-Onor.

Lino Spiteri kellu jirriferi għas-sitwazzjoni tajba li sab f'pajjiżna u meta qal dan kien qed jirriferi għall-full-employment li kien hawn.

Madam Speaker, ħaġa oħra li qed tinħass hija li filwaqt li fl-industrija tat-tessuti l-impjiegi qed jonqsu, fl-industrija tat-teknoloġija l-impjiegi qed jiżdiedu.

GĦalhekk għandna nieħdu ħsieb l-industrija tat-tessuti għax din għal xi żmien f'pajjiżna kienet il-qofol ta' l-industrija tagħna.

Il- qasam tat-turiżmu wkoll se jgawdi minn dawn l-inċentivi u fil-fatt huwa punt pożittiv li din l-emenda qed tikkonsidra li l-qasam turistiku jeħtieġ ikompli jiżviluppa kif kien qed jagħmel matul il-leġislatura preċedenti.

Huwa importanti wkoll li jkollna analiżi kontinwa ta' dawk l-industriji li qed jispiċċaw bla xogħol għax ma kenux iktar innovattivi fil-prodotti li kienu qed joffru.

Jien nifhem li ħafna minn dawn il-kumpanniji kienu qed jaħdmu għas-suq lokali, pero' nafu wkoll li l-prodott importat huwa l-iżjed wieħed mitlub fis-suq lokali.

Kif diġa' għidt, kellna każijiet fejn l- industriji lokali kien jaqblilhom jimportaw minflok ma jipproduċu, pero' ma naħsibx li biex nipproteġuhom jew biex noffrulhom xi inċentiv għandna nkomplu nirrikorru għall-politika ekonomika protettiva fejn inkomplu ninqdew bil-levies.

Ilna għal dawn l-aħħar 15-il sena ninqdew bil-levies fuq ċerti prodotti.

Allura f'dawn il-15-il sena li ilna nipproteġu lil din l-industrija ħalli tkun tista' timmodernizza ruħha qatt ma kellha ċ-ċans li fil-fatt timmodernizza ruħha?

Madam Speaker, għalhekk irridu naraw li dawn l-inċentivi jkunu jersqu lejn l-innovazzjoni u l-immodernizzar ta' l- industrija lokali ħalli xi darba nisparixxu s-sistema tal-levies minn pajjiżna għax din is-sistema tgħolli l-prezz tal-prodott li jiġi offrut fis- suq lokali.

Hawnhekk ma rridux ninsew lill-pajjiżi tal-lvant li issa qed ifittxu li jissieħbu fl-Unjoni Ewropea u qegħdin joffru pakkett ta' inċentivi maħsub biex jagħti vantaġġ fuq il-politika tax-xogħol li għandna aħna.

B'hekk diversi industriji li għandna bħalissa, meta jaraw dawn il- vantaġġi aktarx jittrasferixxu ruħhom f'dawn il-pajjiżi u tort tal-politika ta' dan il-Gvern nispiċċaw nitilfu x-xogħol li għandna f'pajjiżna.

Jiena nirrikmanda li l-Gvern jifhem il-bżonn ta' l-investiment fir-riżorsi umani ta' l-industrija tagħna.

Madam Speaker, jiena nagħlaq billi nawgura li l-inċentivi li l-Gvern wiret mill-Gvern Nazzjonalista ma jibqgħux l-uniċi inċentivi għall- industrija tagħna u nawgura wkoll li l-Gvern jara li l-ambjent ekonomiku kollu kemm hu, fil-komplessivita' tiegħu, ikun verament jivvantaġġa lill- industrija ta' pajjiżna.

Jiena nitlob lill-Gvern sabiex ma jkomplix bil- politika tiegħu ta' tassazzjoni għax biha se jdaħħal lill-industriji żgħar tagħna fi spejjeż żejda u b'hekk titnaqqsilhom il-kompetittivita'.

Nitlob ukoll lill-Gvern sabiex jerġa' jikkonsidra l-politika barranija tiegħu għax din se tkompli tiżola mhux biss lil pajjiżna imma lill-istess industrija tagħna.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Ministru Mizzi, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

Fid-9.22 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 5 ta' Mejju, 1997, fis-6.00 p.m. b'din l-Aġenda:-

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Portijiet Ħielsa ta' Malta;

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi biex jirregola l-Kondominji; u

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Korporazzjoni Telemalta.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet Finanzjarji - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali - it-Tieni Qari;

Mozzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar il-Liġi tal-VAT - Kontinwazzjoni.

MADAM SPEAKER: Hemm rimarki?

L-Onor.

Helen D'Amato.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Madam Speaker, għada jaħbat Jum il-Ħaddiem u għalhekk ma nistax ma niffokax, fil-ftit ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi, fuq il-ħaddiema u fuq ix-xogħol li hu dritt ta' kull ħaddiem.

Nistgħu ngħidu li kulħadd jiċċelebra dan il-jum, il-Knisja, il-unions u anke l-partiti politiċi, u kulħadd jagħtiha l-pinzellata tiegħu.

Iżda l- ħaddiem jibqa' dak li hu, persuna umana li għandha dritt għal xogħol diċenti li jagħtiha sodisfazzjon u li jgħinha tiżviluppa l-kapaċita' tagħha għall-ġid tagħha nnifisha, tal-familja tagħha u anke għall-ġid tal-pajjiż in ġenerali.

Naturalment Jum il-Ħaddiem kull sena jassumi importanza partikolari skond dak li jkun għaddej f'dak iż-żmien fil-pajjiż.

Sfortunatament, din is- sena, kuntrarjament għal dak li seħħ matul dawn l-aħħar disa' snin, il- ħsieb ta' ħafna qiegħed ikun aktar dwar il-qgħad milli dwar ix-xogħol.

L- enfasi qiegħda tkun li nipprovaw inżommu dak li diġa' għandna bħala teżor kbir, minflok il-ħolqien ta' opportunitajiet ġodda.

Matul id-disa' snin u nofs ta' Amministrazzjoni Nazzjonalista x-xogħol żdied u żdied f'xogħol produttiv li jagħti dinjita' lill-ħaddiem.

L- impjiegi fis-settur privat żdiedu u bdiet isseħħ ix-xewqa ta' ħafna minna, jiġifieri li tonqos id-dipendenza fuq il-gvern biex jiġi pprovdut ix- xogħol.

Il-ħaddiema, fil-maġġoranza tagħhom, setgħu jagħżlu fejn jaħdmu u kien hawn mobilita' fuq il-postijiet tax-xogħol.

Saħansitra kien hawn min kien ippreokkupat ħafna li konna qed naħdmu aktar milli jmissna u konna qed insiru skjavi tax-xogħol.

Tant kien hawn xogħol li kellna l-problema li f'ċerti setturi ma kellniex biżżejjed ħaddiema.

Nistgħu ngħidu li kellna sitwazzjoni ta' kważi full-employment u l-għajta kienet iktar li x-xogħol qiegħed jiġri wara l-ħaddiem milli l-ħaddiem jiġri wara x-xogħol.

Din kienet sitwazzjoni li għexna taħt il-Gvern Nazzjonalista.

Sfortunatament, is-sitwazzjoni fil-preżent hija ferm differenti.

Madam Speaker, għalkemm din il-ġimgħa l-Ministru Leo Brincat qal li m'hemmx problemi biex jiġu ppubblikati ċ-ċifri tal-qgħad, dawn sal-lum għadhom ma ġewx ippubblikati.

Pero', minkejja dan kollu kulħadd jaf li l- qgħad żdied, anzi għalina l-fatt li dawn iċ-ċifri ma ġewx ippubblikati jindika li l-qgħad żdied u żdied b'tali mod u manjiera li l-Gvern - li ta' spiss nisimgħuh jgħid kemm hu trasparenti - ma jħossux komdu li jippubblikahom.

Jiena ċerta illi li kieku l-qgħad ma żdiedx, il-Gvern kien ikun pront jippubblika dawn l-imberkin ċifri, li donnhom saru xi sigriet statali li l-Gvern Laburista jrid jostor.

Illum kulħadd jaf li l- settur privat għaddej minn żmien ta' tensjoni u dan mhux qed tgħidu l- Oppożizzjoni biss iżda huma fatti li narawhom u naqraw dwarhom ta' kuljum fil-mezzi ta' komunikazzjoni.

Madam Speaker, ilkoll nafu, per eżempju - din m'hijiex xi qlajja - li l- SGS Thomson waqqfet l-overtime u d-"D" shift, jiġifieri x-shift tal- weekend.

Hawnhekk nixtieq nagħmel parentesi u ngħid li fil-każ tad-"D" shift l-aktar li ġew milquta huma nisa miżżewġa li għażlu li jaħdmu fil- weekend biex flimkien ma' żwieġhom ikunu jistgħu jibbilanċjaw il-ħajja tax- xogħol ma' dik tal-familja.

Nafu wkoll li l-fabbrika Thomas De La Rue (Malta) Ltd issospendiet aktar minn 60 ħaddiem.

Din ukoll m'hijiex xi ħrafa vvintata mill-Oppożizzjoni u proprju din il-ġimgħa, lejlet il-festa ta' Jum il-Ħaddiem, is-Sur Jack Calamatta, is-Segretarju tal-GWU, ikkonferma li l- fabbrika Rodenstock (Malta) Ltd se tissensja 260 ħaddiem.

Huwa qal ukoll li qed ixebbah is-settur tal-manifattura ma' emorraġija.

Din is- sitwazzjoni li qegħdin fiha la hija ħrafa u wisq inqas xi komplott Nazzjonalista għax kulħadd jaf li s-Sur Calamatta ma tantx hu magħruf li jikkomplotta mal-Partit Nazzjonalista.

Din hija l-verita' li għaddej minnha s-settur privat illum.

Madam Speaker, jien semmejt biss lil dawk il- ħaddiema li kulħadd jaf li tilfu l-job tagħhom u ma semmejtx lil dawk il- ħaddiema li tilfu l-part-time job u lanqas lil dawk il-ħaddiema li qed jiġu ssensjati f'numri żgħar minn azjendi żgħar.

Dawn meta teħodhom individwalment ma jagħmlux ħoss, imma meta tgħaqqadhom flimkien jammontaw għal numru mhux ħażin.

Ftit kemm huma ftit, dawn il-ħaddiema xorta huma importanti għaliex in- nuqqas ta' xogħol jippreokkupa lil kulħadd, speċjalment meta dan ikun jolqot lilek u jkun qed jiġi mhedded l-għajxien tal-familja tiegħek.

Mela meta qed inkunu ffaċċjati bil-fatt li n-nies qiegħda qed jiżdiedu u l-opportunitajiet ta' xogħol qed jinxfu, ta' min jistaqsi x'qed jagħmel il- Ministru tal-Ħarsien Soċjali dwar dan u kif qed jirreaġixxi.

Fiex wasal dak il-programm li kienet bdiet l-ETC biex jiġu impjegati dawk in-nies qiegħda li għandhom aktar minn 40 sena?

Ma ninsewx li ħafna minn dawk in- nies li ġew qiegħda anke riċentement qabżu l-eta' ta' 40 sena u kienu ilhom jaħdmu ma' ċerti kumpanniji għal aktar minn 20 sena.

Il-Gvern, min-naħa tiegħu, xi pjanijiet għandu biex il-ħaddiem Malti jkollu x-xogħol tiegħu garantit?

Nittama li dan il-Gvern m'għandux f'moħħu l-ħolqien ta' xi korp jew xi ħaġa simili b'xi isem ġdid u modern.

Qabel l-elezzjoni kien sar xi diskors mill-Onor.

Alfred Sant dwar il-possibbilita' li tinħoloq skema suldat/skular.

Jiena nittama li din il-wegħda titpoġġa fil-friża.

Madam Speaker, qed nistaqsi dwar il-pjanijiet tal-Gvern għaliex dawn il- pjanijiet la dehru fid-Diskors tal-President fl-okkażjoni tal-ftuħ tal- Parlament u lanqas fid-Diskors tal-Budget li għadda.

Huwa minnu li huwa importanti li nipproteġu dak li għandna llum, imma huwa daqstant importanti li noħolqu opportunitajiet ġodda għaż-żgħażagħ.

Kif qed iħares il-Gvern lejn il-futur taż-żgħażagħ?

Iż-żgħażagħ għad għandhom fiduċja li malli jispiċċaw minn fuq il-bankijiet ta' l-iskola jkollhom post tax-xogħol garantit u ta' kwalita' kif kienu mdorrijin għal dawn l-aħħar snin?

Madam Speaker, nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll dwar dawk iż-żgħażagħ li jaħdmu u li għadhom taħt is-16-il sena, li ħafna drabi jispiċċaw sfruttati.

Huwa ta' għajb kbir li għad hawn min hu lest li jisfrutta lil dawn iż- żgħażagħ u nispera li f'Jum il-Ħaddiem nieħdu din il-lezzjoni, li dawn it- tfal taħt l-ebda ċirkostanza m'għandhom jitħallew jaħdmu.

Madam Speaker, qabel nagħlaq nixtieq ngħid xi ħaġa dwar il-ħaddiema nisa.

Dawn il-ħaddiema wkoll qegħdin ibatu għaliex is-settur tal-manifattura huwa l-iktar settur li qed ibati min-nuqqas ta' xogħol u ħafna min-nisa huma impjegati f'dan is-settur.

Imbagħad nisimgħu lill-Prim Ministru jgħid li l- Gvern Laburista jrid li n-nisa joħorġu jaħdmu.

Nispera li din m'hijiex xi gimmick oħra ta' l-Onor.

Alfred Sant biex jaħbi s-sitwazzjoni li ninsabu fiha llum.

Madam Speaker, jien nawgura jum sabiħ lill-ħaddiema kollha fl-okkażjoni ta' Jum il-Ħaddiem, b'mod partikolari lil dawk il-ħaddiema li għada se jkollhom jidħlu xogħol minħabba n-natura tax-xogħol tagħhom, u nawgura wisq iktar lil dawk il-ħaddiema li llum huma ffaċċjati b'xi sensja jew diġa' ġew issensjati biex fi żmien qasir jirnexxielhom isibu post fejn jaħdmu.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Hemm iktar rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Madam Speaker, jiena nixtieq ningħaqad ma' dak li għadha kemm qalet l-Onor.

Helen D'Amato u minn hawnhekk insellem lill- ħaddiema kollha madwar id-dinja.

Kif jaf kulħadd ix-xogħol huwa dak li jagħti d-dinjita' lill-bniedem u l-missjoni tal-ħaddiem hija proprju li jagħmel id-dover tiegħu.

Ix-xogħol huwa missjoni, ikattar il-ġid u jagħmel lill-pajjiż sinjur u stabbli.

U hawnhekk wieħed jistaqsi x'jistenna l- ħaddiem għal din il-ħidma tiegħu.

Jien ngħid li l-ħaddiem jistenna d-dekor u r-rispett lejn is-servizz li jagħti.

Madam Speaker, il-ħaddiem veru huwa dak li jagħti l-ġurnata tax-xogħol tiegħu kif jixraq u huwa għajb għal dawk il-ħaddiema li ma jagħtux il- kontribut tagħhom fuq il-post tax-xogħol, għax dawn ikunu qed jisirqu lilhom infushom kif ukoll lill-pajjiż.

Il-ħaddiema kollha għandhom ikunu responsabbli u jagħtu l-kontribut tagħhom matul is-sena kollha.

Illum spiċċa ż-żmien ta' l-iskjavitu' fejn kien ikollok l-argużin bil-frosta fuq il-ħaddiema biex jara li dawn jaħdmu.

Il-ħaddiem għandu jkun liberu imma mbagħad għandu jkollu d-diċenza li jagħti sehmu kif jixraq.

Il-ħaddiem jixraqlu paga diċenti, kundizzjonijiet tajbin u ċivili u l-protezzjoni għall-perikli li jista' jkollu fuq il-post tax-xogħol.

Kif kulħadd jaf, matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena diġa' kellna diversi mwiet ta' ħaddiema fuq il-post tax-xogħol.

Dan, ħafna drabi jiġri minħabba nuqqas ta' prekawzjonijiet li l-istess ħaddiem għandu jieħu waqt ix-xogħol tiegħu.

Jiena nittama li dan iservi ta' tagħlima għal ħaddiema oħra u nħoss li bħalma nirreklamaw li n-nies għandhom joqogħdu attenti waqt is-sewqan u jilqgħu għall-periklu tad-droga, għandna wkoll nippromwovu l-ħtieġa li l-ħaddiem jieħu l-prekawzjonijiet kollha meħtieġa fuq il-post tax-xogħol ħalli kemm jista' jkun inaqqas il-periklu għalih innifsu.

Madam Speaker, nixtieq ukoll nuri s-solidarjeta' tiegħi ma' dawk li jistgħu jagħtu l-kontribut tagħhom lil pajjiżna iżda li m'għandhomx post fejn jistgħu jiżviluppaw it-talenti tagħhom.

Kien hawn diversi kelliema li qalu li l-qgħad se jiżdied u jien, bħal kulħadd, ma neħux pjaċir nisma' dan, anzi nixtieq li kulħadd ikollu fejn jaħdem u nawgura li din tkun l- ikbar prijorita' u l-ewwel għan tal-Gvern, jiġifieri li jara li jkun hawn xogħol għal kulħadd.

Nixtieq insellem ukoll lil dawk il-ħaddiema li jinsabu rikoverati minħabba mard jew korrimenti li ġraw fuq il-post tax-xogħol tagħhom u li minkejja dan xorta jixtiequ jagħtu l-kontribut tagħhom kemm għall-ġid tagħhom stess, kif ukoll għall-ġid ta' pajjiżna.

Insellem imbagħad lil dawk il-ħaddiema li jaħdmu fl-isptarijiet u f'ambjenti oħra, bħall-Power Station fejn hemm min jaħdem f'postijiet mudlama u ta' periklu u fejn wieħed verament jista' jara d-dwejjaq u t-tbatija tax-xogħol.

Dan ma jfissirx li l-ħaddiem li jaħdem wara skrivanija ma jkollux id-dwejjaq tiegħu u lanqas ifisser li dawn il-ħaddiema ma jistgħux ikunu f'sitwazzjonijiet xejn feliċi.

Għalhekk lil dawn insellmilhom ukoll.

Insellem ukoll b'mod speċjali lill-iscavengers li jagħmlu x-xogħol tagħhom - xogħol li mhux kulħadd huwa lest li jagħmlu - bl-ikbar responsabbilta' u sagrifiċċju.

Insellem ukoll lill-ħaddiema tal-moħħ li jintensifikaw l-ħsibijiet tagħhom fil-kreazzjoni ta' apparat ġdid sabiex lill-ħaddiem itaffulu t- tbatija tax-xogħol.

Fl-aħħar nett insellem lill-bdiewa li minn sbieħ il- jum sa nżul ix-xemx jaħdmu taħt elementi tat-temp kultant kattivi.

Ma ninsewx li dawn il-ħaddiema qegħdin jagħtu l-kontribut sħiħ tagħhom għall- ġid tagħna stess u għall-ġid ta' l-umanita' kollha fix-xemx, fix-xita, fil- bard u fil-kesħa u jaħdmu sabiex aħna nsibu l-ħobżna ta' kuljum.

Insellem imbagħad lil ħija Dun Karm li fl-Innu Nazzjonali sellem lill- ħaddiem bil-kliem "agħti s-saħħa lill-ħaddiem".

X'ried ifisser Dun Karm meta ġabar il-forza tal-bniedem u talab għalih biex ikollu s-saħħa u biex jaħdem?

X'jiswa li jkollok il-bandiera Maltija u l-Innu Nazzjonali u mbagħad ma jkollokx il-ħaddiem li jżomm lill-pajjiż miexi ekonomikament tajjeb?

Għalhekk, Madam Speaker, jiena nerġa' nsellem lill-ħaddiema kollha Maltin u anke dawk barranin, insellem lil dawk li qegħdin isofru fix-xogħol tagħhom u nibgħat is-solidarjeta' tiegħi lil dawk il-ħaddiema li ma jistgħux isibu xogħol mhux biss f'Malta imma anke f'pajjiżi oħrajn.

Il- grazzja t'Alla hija kbira ħafna u żgur li bil-ħidma tal-gvernijiet kollha u bil-ħidma tal-unions kollha magħqudin flimkien għandna nsibu dak li huwa ta' l-ikbar ġid għas-saħħa tal-ħaddiem.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Giovanna Debono.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Madam Speaker, dan l-aħħar smajna ħafna, kemm f'din il-Kamra - proprju miż-żewġ kelliema li tkellmu qablii - kif ukoll fuq il-mezzi tax-xandir dwar il-qagħda li jinsab fiha l-qasam tax-xogħol f'pajjiżna u t-theddida għall-impjiegi.

Minħabba din l-importanza tan- natura tax-xogħol jiena wkoll nixtieq inżid xi ħsebijiet oħra.

Ilkoll kemm aħna nafu li x-xogħol huwa s-sisien tal-familja.

Permezz tal- ħidma fuq il-post tax-xogħol, il-familja tkun tista' tgawdi minn sigurta' finanzjarja.

Pero' x-xogħol għandu wkoll ċerti valuri fih innifsu għaliex jista' jipprovdi sens ta' sodisfazzjon lill-persuna.

Quddiem din ir- realta' u konxji mill-ġid kollu li jirriżulta mix-xogħol, kemm finanzjarjament kif ukoll psikoloġikament u anke f'ħafna aspetti oħra ta' ġid mhux biss għall-ħaddiem innifsu imma għan-nazzjon kollu, ma nistgħux ma ninkwetawx meta naraw li sfortunatament beda jberraq fil-qasam ta' l- impjiegi.

U ninkwetaw mhux biss għaliex reġgħet ġejja fuqna l-problema tax- xogħol u l-qgħad imma għaliex dan jaffetwa wkoll il-kondizzjonijiet fil- postijiet tax-xogħol.

Bin-nuqqas ta' xogħol f'pajjiżna jirriżulta wkoll li d-drittijiet tal- ħaddiema faċilment jistgħu jiġu abbużati u għalhekk sinċerament ninkwetaw meta wara li bil-politika għaqlija ta' Gvern Nazzjonalista konna wasalna f'sitwazzjoni fejn lanqas biss konna nitkellmu dwar il-qgħad jew niddiskutu x-xogħol għaliex kull min ried ħadem, illum naraw lil pajjiżna f'din is- sitwazzjoni.

F'pajjiżna ma kienx hawn problema ta' nuqqas ta' xogħol, anzi konna wasalna f'sitwazzjoni fejn ix-xogħol kien jiġri wara l-ħaddiem u min ried kellu anke aktar minn xogħol wieħed.

Tant kienu nħolqu opportunitajiet ta' xogħol li saħansitra kienu ħafna dawk il-ħaddiema li biddlu diversi xogħlijiet.

Dan seħħ għaliex Gvern Nazzjonalista għaraf jutilizza ħafna mill-potenzjal ta' l-uniku riżors ekonomiku f'pajjiżna, jiġifieri dak uman.

Gvern Nazzjonalista għaraf u kellu fiduċja fl-abbiltajiet tal-ħaddiema Maltin u Għawdxin, iżda sfortunatament il-problema tal-qgħad li kienet spiċċat, illum reġgħet magħna.

U hija r-responsabbilta' tagħna lkoll, partikolarment tal-Gvern preżenti, li naraw li jsiru l-isforzi kollha meħtieġa, sforzi sinċieri u ġenwini, sabiex insalvaw ix-xogħol f'pajjiżna.

Huwa sabiħ u huwa xieraq li niċċelebraw Jum il-Ħaddiem bħalma se nagħmlu għada.

Pero' x'jiswew iċ-ċelebrazzjonijiet jekk dawn ma jirriżultawx f'deċiżjonijiet u azzjonijiet konkreti favur ix-xogħol u favur il- kondizzjonijiet tal-ħaddiema?

Jiena nappella sabiex iċ-ċelebrazzjonijiet ta' għada jkunu motiv biex jispiraw lill-Gvern preżenti ħalli jibdel il- politika tiegħu u ma jkomplix miexi fit-triq li żgur twassal għal numru ta' problemi li l-aktar li jweġġgħu minħabba fihom huma l-ħaddiema Maltin u Għawdxin u b'hekk tweġġa' wkoll il-familja.

Illejla jiena nixtieq nitkellem ukoll dwar kif il-ħaddiem Għawdxi, b'mod partikolari, qed iweġġa' aktar bil-politika tal-Gvern Laburista, u se nsemmi l-fatti.

Per eżempju, kienu ħafna dawk il-ħaddiema u studenti Għawdxin li ta' kuljum, minħabba li jaħdmu jew jistudjaw f'Malta, kienu jużaw is-servizz tal-catamaran.

Dan is-servizz kienu jsibuh utili ħafna, tant li xi ħaddiema u studenti kienu jgħidu li kien naqqas ħafna mit- tbatijiet li jġib miegħu l-iskariġġ bejn iż-żewġ gżejjer.

Iżda Gvern Laburista ma kkonsidrax kemm dan is-servizz kien itaffi l-hardship li aħna l-Għawdxin ngħaddu minnu, b'mod partikolari dawn il-ħaddiema u studenti Għawdxin, u lanqas irrifletta li l-Għawdxin jesperjenzaw aktar tbatija u aktar spejjeż mill-ħaddiem u l-istudent Malti.

Dan ma ħaseb xejn dwaru u appena tela' fil-gvern issospenda dan is-servizz tal-catamaran.

Jien nappella lill-Gvern sabiex għallinqas f'ġieħ Jum il-Ħaddiem u f'ġieħ il- ħaddiem Għawdxi, dan is-servizz jerġa' jibda jopera bejn Malta u Għawdex sabiex b'hekk il-ħaddiem u l-istudent Għawdxi jerġa' jibda jgawdi minn dan is-servizz tant meħtieġ għalih, servizz li ġie mċaħħad minnu għal dawn l- aħħar sitt xhur.

Ladarba qed insemmi l-kwestjoni tat-trasport bejn iż-żewġ gżejjer, nagħmel appell ieħor lil dan il-Gvern sabiex jagħti widen għat-talba ta' madwar 1,300 Għawdxi li jgħixu f'Malta u li għandhom qrabathom f'Għawdex sabiex in-noll ta' dawn l-Għawdxin ma jibqax bil-għoli.

Nafu li dawn ippreżentaw petizzjoni lill-Prim Ministru u issa jmiss li l- Amministrazzjoni twieġeb għal din it-talba, u twieġeb għaliha b'mod pożittiv u fl-iqsar żmien possibbli.

Madam Speaker, f'Għawdex bħalissa għandna wkoll ħaddiema li qegħdin isofru minn transfers, transfers li m'humiex qed jiġu mogħtija minħabba l- esiġenzi tas-servizz imma minħabba l-esiġenzi ta' individwi oħrajn li bla ebda rispett ta' xejn qed jieħdu post ċerti ħaddiema.

Dawn it-transfers qed isiru biex jakkomodaw persuni ta' kulur politiku partikolari u m'humiex isiru fuq meritu ta' ħila, esperjenza jew kwalifiki.

Hawnhekk nixtieq nagħti eżempju wieħed ċar ta' dan li qed ngħid.

Fil-Korp tal-Pulizija - dejjem qed nirriferi għal Għawdex - kellna pulizija fit-Taqsima tat-Tifi tan-Nar li tneħħew u minflokhom tpoġġew oħrajn.

U jien nistaqsi: Għaliex sar dan iċ-ċaqliq?

Jien naħseb li r- risposta hija waħda faċli; kull min jirraġuna u verament jirrispetta lill- ħaddiem, irrilevanti mit-twemmin politiku tiegħu, jasal għall-konklużjoni li dawn huma transfers politiċi.

U dan ma ġarax biss fit-Taqsima tat-Tifi tan-Nar imma ġara wkoll f'taqsimiet oħrajn u f'dipartimenti oħra tal-gvern ġewwa Għawdex.

Hija verament xi ħaġa kerha li ħaddiem jinqala' minn postu biex jitpoġġa ieħor minfloku sempliċement b'kapriċċ għal ta' l-aħħar.

It- talbiet ta' transfers fi żmien l-Amministrazzjoni Nazzjonalista dejjem kienu jiġu kkonsidrati jew fuq esiġenza ta' servizz jew sakemm ma tkunx se ssir ħsara lil xi ħaddiem ieħor, jew inkella, kif ngħidu bil-Malti, sakemm ma tirfisx il-kallu ta' ħaddieħor.

Għalhekk jien niskanta kif f'din il- Kamra stess deputat Għawdxi min-naħa tal-Gvern tkaża u għajjar lill-Gvern Nazzjonalista li appena tela' fil-gvern fl-1987 wettaq transfers inġusti.

Dan, Madam Speaker, m'hux minnu.

Transfers vendikattivi u inġusti ta' ħaddiema Għawdxin twettqu taħt Gvernijiet Soċjalisti li sfortunatament il- ħin ma jippermettilix li noqgħod insemmihom, pero' huma fatti li ġraw u li jafhom kulħadd l-iżjed dawk il-ħaddiema Għawdxin infushom - minn dawn kien hawn bil-mijiet - li kienu vittmi ta' dawn it-transfers.

Sfortunatament dan it-tip ta' transfers qed jerġgħu jseħħu llum u allura m'huwiex veru li dan huwa Gvern tal-Maltin u ta' l-Għawdxin kollha għax kieku dawn l- affarijiet ma jiġrux.

Jien nappella lill-Gvern sabiex iwettaq dak li wiegħed u lill-ħaddiem Għawdxi jistmah iktar; fi kliem ieħor jistma lill- Għawdxin l-istess u mhux b'distinzjoni skond il-kulur pulitiku.

Madam Speaker, ħalli jifhem min irid jifhem.

Madam Speaker, biex nagħlaq insemmi wkoll li bħal f'Malta, il-qgħad f'Għawdex żdied u minn Ottubru li għadda żdied bir-rata fenomenali ta' 65%.

Allura bilfors ikolli nasal għall-konklużjoni li llum f'Għawdex għandna sitwazzjoni fejn qed inbatu n-nollijiet tal-vapur, li affettwaw mhux biss lill-Għawdxin fl-użu ta' dan it-trasport imma wkoll kisser it-turiżmu intern; aħna mċaħħda mis-servizz tal-catamaran; qed nesperjenzaw transfers inġusti, u biex tkompli tweġġa' l-familja Għawdxija issa qed inbatu wkoll il-problema tax-xogħol.

U l-problema tax-xogħol f'Għawdex m'hijiex waħda ħafifa għaliex minħabba ċ-ċokon ta' l-istess gżira l-effett ta' din il- problema jinħass aktar malajr u b'mod aktar qawwi.

Għalhekk jien fil-bidu għidt li l-politika tal-Gvern Laburista preżenti bil-miżuri li qed jittieħdu, lilna l-Għawdxin aktar qed tweġġagħna.

Jien minn hawnhekk nappella lill-Gvern tal-ġurnata sabiex jekk verament jemmen f'dak li jgħid, għall-ġid tan-nazzjon kollu Malti u Għawdxi, għall-ġid tal-ħaddiema kollha Maltin u Għawdxin u wara kollox għall-ġid tal-familji tagħna, jieqaf minn dan l-istil ta' tmexxija u jkompli miexi fuq il-passi tal-Gvern Nazzjonalista, li bil-provi, bil-fatti u b'politika verament ta' fejda kien ħoloq ix-xogħol, il-ġid u l-paċi fil-pajjiż, li żgur jixtieq fil-ħajja tiegħu kull Malti u Għawdxi sinċier.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 5 ta' Mejju, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru Mizzi.

Fid-9.52 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

LAQGĦAT EWRO-MEDITERRANJI - SEHEM TA' MALTA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk Malta kenitx rappreżentata fil-laqgħat segwenti: (1) Euro- Mediterranean Economic Partnership: follow-up to industry ministers meeting: working party Development of industrial and entrepreneurial fabric li saret fl-24 ta' Marzu, 1997 fi Brussels; u (2) Euro-Med Partnership: meeting of economic institutes (MEDA) li saret fl-24 u l-25 ta' Marzu, 1997 f'Marsilja?

Jekk Malta kienet rappreżentata, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid minn min kienet rappreżentata u min kienu l-membri kollha tad-delegazzjoni Maltija?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nikkonferma li kien hemm rapppreżentanti Maltin għaż- żewġ laqgħat imsemmija mill-Onor.

Interpellant.

Għal Euro-Mediterranean Economic Partnership: follow-up to industry ministers meeting: working party development of industrial and entrepreneurial fabric li saret fl-24 ta' Marzu 1997 fi Brussels, ir- rappreżentant Malti kien Dr Michael Xuereb (MDC).

Għal Euro-Mediterranean Partnership: meeting of economic institutes (MEDA) li saret fl-24 u fil-25 ta' Marzu, 1997 f'Marsilja, ir-rappreżentant minn Malta kien Mr Roderick Pace (European Documentation and Research Centre).

MAGĦTAB - MIŻBLA

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid xi flus kienu allokati għat-treġġija tal-miżbla tal-Magħtab tul dawn l-aħħar ħames snin u kif kienu maqsuma dawn il-flus skond l-oqsma differenti?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Membru li l-fondi jiġu allokati globalment lit-Taqsima Ndafa Pubblika.

Matul dawn l-aħħar ħames snin ma kienx hemm allokazzjoni speċifika għal Miżbla tal-Magħtab fl-Estimi Ġenerali.

DJAR - SPEZZJONI TA' POST

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid meta se ssir inspection ta' post Block B/3, Old Bakery Street, Valletta fejn il-persuna li isimha qed jintbagħat under separate cover qed japplika għall-akkomodazzjoni għax qiegħed jgħix mal- familja ta' martu?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Jien informat illi l-inspectors diġa' ingħataw l- ordni li jmorru.

SKEJJEL - GĦALLIEMA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n- numru ta' għalliema li talbu u li ġie konċess lilhom li ma jibqgħux jgħallmu iżda li jmorru jaħdmu f'dipartimenti u ministeri, għas-snin 1987 - 1997 sena b'sena, dipartiment dipartiment, ministeru, ministeru?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Hemm erba' għalliema fis-settur post-sekondarju li qegħdin jaħdmu f'Dipartimenti jew Ministeri oħra.

Wieħed ingħata l- permess biex jaħdem ma' Civil Abbatoir sa mill-1987, tnejn il-Foreign Affairs wieħed sa mill-1988 u l-ieħor sa mill-1989 u wieħed il-Malta Council for Science & Technology sa mill-1991.

Fid-Dipartiment tas-Servizz ta' l-istudent u Relazzjonijiet Internazzjonali ma kien hemm l-ebda talba minn għalliema biex ma jibqgħux jgħallmu iżda jmorru jaħdmu f'dipartimenti jew ministeri oħra bejn 1987 - 1997.

Id-Dipartiment tal-Kurrikulu ilu mwaqqaf minn Mejju 1995.

Matul dawn is- sentejn ma kien hemm l-ebda għalliem assoċjat ma' dan id-dipartiment li "ma baqax jgħallem".

Bejn l-1987 - 1997, fid-Dipartiment ta' l-Ippjanar u Żvilupp, Uffiċjal Edukattiv wieħed (is-Sur I.J. Abela) kien sekondat mal-Ministeru ta' l- Edukazzjoni.

Fis-settur Primarju, Sekondarju u tas-Snajja, l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra għall-qari aktar kmieni f'din is-Seduta.

SKEJJEL - KINDERGARTEN ASSISTANTS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n- numru ta' Kindergarten Assistants fil-preżent u kemm żdied jew naqas tul is- snin 1987 - 1997 sena b'sena?

X'servizz joffru u fejn, skola skola?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra għall-qari.

VALLETTA - LATRINI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jidhirlu l-Gvern li l-public convenience ta' barra bieb il-Belt Valletta n-naħa tal-venda ta' San Pawl il-Baħar, Mellieħa u Sliema buses tkun miftuħa sa imqar il-11.00 p.m. għall- benefiċċji tas-sewwieqa tal-karozzi tal-linja u ta' dawk li jkollhom ħwienet żgħar u li jibqgħu sa tard bil-lejl?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ir-responsabbilta' tal-Public Convenience hija tal-Ministeru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali, għalhekk nitlob l-Onor.

Interpellant jindirizza il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

APPLIKAZZJONI GĦAL WORK PERMIT

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid fiex wasal il-każ tal-persuna li isimha qed jintbagħat separatament li għandha l-applikazzjoni pendenti għal work permit u li qed toqgħod u ilha toqgħod fl-indirizz li qed jintbagħtlu 'il fuq minn tliet snin?

ONOR.

ALFRED SANT: It-talba għal ħruġ ta' liċenzja ta' mpjieg lill- persuna li qed jirreferi għaliha l-Onor.

Interpellant ġiet rifjutata fit-18 ta' Frar, 1997.

KUMMISSARJU TA' L-ARTIJIET - ART F'TAR-RABBAT HE, HAMRUN

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu ġentilment jara li fl-iqsar żmien possibbli jsir l-akkwist ta' l-art ta' Block A, Tar- Rabbat HE, Hamrun mill-Kummissarju ta' l-Artijiet biex kif isir dan, tkun tista' tinħareġ il-President's Order ħalli l-benefiċċjarji/inkwilini jixtru r-residenza tagħhom?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-Dipartiment tal-Artijiet qed jara kif jistgħu jitħaffu l-proċeduri biex l-art li inbena fuqha l-Blokk tgħaddi in propjeta għand il-Gvern u b'hekk ikunu jistgħu jinxtraw l-fondi relattivi.

MINISTERU TAD-DJAR - KONSULENTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għar-risposta li ta l-Ministru għall-mistoqsija parlamentari numru W297 fejn il-Ministru qal li "ma ġewx maħtura konsulenti oħra mill-1 ta' Novembru 1996 sa l-aħħar ta' Frar, 1997", jista' l-Ministru jikkonferma li Dr Stefan Buontempo ġie ngaġġat bħala "advisor" mal-Ministru fis-6 ta' Jannar, 1997 għalkemm ma jissemmiex fil-lista li ngħatat?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Il-mistoqsija numru W297 u t-tweġiba għaliha kienu dwar konsulenti fid-dipartimenti, kummissjonijiet, enti statutorji etc. li jaqgħu taħt il-Ministeru u mhux dwar il-Ministeru nnifsu.

Il-Konsulent li jirreferi għalih l-Onorevoli Interpellant fil-mistoqsija preżenti huwa "advisor" fil-Ministeru kif hemm fil-kuntratt tiegħu li jien kont hemiżt mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija numru 685.

Dak il- kuntratt għadu fis-seħħ.

KTEJJEB "IT-TNEĦĦIJA TAL-VAT"

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Peress illi skond il-mistoqsija parlamentari numru 3894 l-istampar tal- ktejjeb "It-Tneħħija tal-VAT" qam Lm7,764, jista' l-Ministru jgħid jekk l- ordnijiet differenti sarux b'"direct order" jew b'"tender" u fiż-żewġ każijiet jgħid min ikkwota u kemm kienet kull offerta?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nitlob l-Onor.

Interpellant jagħmel il-Mistoqsija tiegħu lid-Dipartiment ta' l-informazzjoni.

KUNSILLI LOKALI - ĊERIMONJA TAL-ĠURAMENT

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex waqt iċ-ċerimonja tal-ġurament tal-kunsilliera eletti fl-aħħar elezzjonijiet tal-Kunsill Lokali kien hemm listi bl-ismijiet tal-kunsilliera li wħud minnhom kienu mmarkati bil- "highlighter" u wħud le?

ONOR.

CHARLES MANGION: Il-mistoqsija hija superfluwa għax bħal ma l- Onor.Interpellant ġie nfurmat li dokument wieħed, jiġifieri dak li kien fih il-lista ta' kunsilliera eletti,kien highlighted kien ġie mgħarraf ukoll li dan tlabtu jien biex nkun naf min huma l-kunsilliera eletti ġodda u dawk li ġew ri-eletti.

SERVIZZ PUBBLIKU - GRAD TA' PRINĊIPAL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- avviż ta' eżami għad-dħul fil-grad ta' Prinċipal fis-Servizz Pubbliku, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hu ppjanat illi jiġu reklutati persuni f'dan il-grad, kemm fil-fatt hemm postijiet nieqsa u jekk persuni li huma diġa' fis-servizz pubbliku humiex se jingħataw xi preferenza fuq oħrajn li m'humiex?

ONOR.

ALFRED SANT: Bħalma kien isir fl'imgħoddi, fl-eżami tal-Principal ma tingħata l-ebda preferenza lil min hu diġa mal-Gvern u mill-eżami jiddaħħlu persuni f'dan il-grad skond kemm ikun hemm bżonn.

Matul l-1997 ser jispiċċaw 37 uffiċċjal minn dan il-grad.

DIPARTIMENT TAL-KUNTRATTI - OFFERTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra għaliex id-Dipartiment tal-Kuntratti estenda d-data għall-għeluq ta' l-offerti bin-numri CT 6/97 u CT 52/97?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ir-raġunijiet ta' l-estensjoni tad-dati tal-Kuntratti msemmija huma kif ġej:

Avviż Nru. 6/97 - Provvista ta' Triple Blood Bags lid-Dipartiment tas- Saħħa.

F'dan il-każ, il-perjodu stipulat għat-tfigħ ta' l-offerti kellu neċessarjament jkun estiż għaliex id-Direttur tal-Kuntratti rċieva oġġezzjoni serja mingħand ditta ta' fama internazzjonali rigward l- ispeċifikazzjonijiet, kif indikati fid-dokument ta' l-offerta tal-boroż tad- demm mitluba.

Sakemm waslitlu t-tweġiba meħtieġa mingħand l-awtoritajiet kompetenti, ma kellu ebda triq oħra ħlief li jtawwal iż-żmien stipulat fl- interess tat-trasparenza u fairness.

Avviż Nru. 521/97 - Xogħlijiet fil-Padiljun ta' Malta fil-Fiera Internazzjonali (Dipartiment ta' l-Informazzjoni)

F'dan il-każ ingħatat ġimgħa estensjoni minħabba l-fatt li d-data oriġinali ta' l-egħluq kienet taħbat Ħamis ix-Xirka, li warajha kien hemm mhux inqas minn erbat ijiem mhux tax-xogħol.

Għalhekk, din l-estensjoni serviet kemm biex tat aktar ċans lill-offerenti jħejju l-offerti tagħhom u wkoll biex, malli għalqu l-offerti, il-proċess ta' l-aġġudikazzjoni kien pjuttost qasir u, għalhekk, din l-estensjoni serviet ukoll ta' rimedju għal dan il-fatt.

Fl-aħħarnett, niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant għall-fatt li talbiet għall-estensjonijiet bħal dawn isiru regolarment, u kull meta jkun possibbli jintlaqgħu għar-raġunijiet li ma naħsibx li għandi għal fejn nispjega fid-dettal.

ENEMALTA - RAPPORT

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-konsulenti li għamlu r-rapport dwar il- Korporazzjoni Enemalta u li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra fit-28 ta' Jannar, 1997 tħallsu aktar minn Lm800 li kienet il-medja ta' konsulenti oħra mqabbda mill-Gvern biex jagħmlu rapporti dwar oqsma oħra u jekk fl- affermattiv, jgħid kemm tħallsu u kemm kien il-kont sottomess minnhom u għaliex tħallsu aktar?

ONOR.

LEO BRINCAT: Għall-ewwel parti tal-Mistoqsija nirreferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li ngħatat għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 4370.

Ir-rapport ta' din is-Soċjeta' kien differenti mir-rapporti l-oħra għax, filwaqt li l-oħrajn kienu qegħdin jirrappurtaw fuq il-passat, fil-każ ta' l- EneMalta Coopers and Lybrand kienu qegħdin jissuġġerixxu strateġija ġdida għall-Korporazzjoni, u dan wara li saru sensiela twila ta' indepth interview li għamlu ma' diversi membri tal-management u tal-middle management.

TAL-QROQQ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1036, peress li l-aħħar ta' Marzu 1997 issa għadda kważi b'xahar, jista' l-Ministru jgħid meta huwa mistenni li jitlesta x-xogħol fuq ir-road network il-ġdid ta' Tal-Qroqq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Kif ġie ndikat fil-mistoqsija Nru. 1036, il- programm li ssottometta l-kuntrattur f'dak l-istadju kien juri li x-xogħol prinċipali jitlesta' sa ż-zmien indikat.

Peress li din it-"target" ma ntlaħqitx mill-kuntrattur, ix-xogħol daħal f'April u kompla waqa' lura f'dan il-perjodu għax kellna diversi festi u x- xogħol ġie nterrot xi ftit.

Skond l-aħħar previżjonijiet mill-kuntrattur, il-proġett hu maħsub li jitlesta' f'Ġunju.

PALAZZ TA' BIGHI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 714, jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-istudji tal- Gvern rigward l-użu tal-Palazz ta' Bighi; u l-bini fuq ix-xellug tal-Palazz ta' Bighi?

Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi konklużjonijiet sal- lum?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

P.A. - SERQ TA' "HARD DISK" MINN KOMPJUTER

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 204, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk wasalx ir-rapport ta' l-investigazzjonijiet tal-Pulizija?

Jekk fl- affermattiv, x'passi ttieħdu a bażi ta' dak ir-rapport?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ir-rapport tal-Pulizija b'konnessjoni mas-serq tal- `hard disk', għadu ma wasalx.

Għaldaqstant l-ebda passi għadhom ma ttieħdu.

PTA - KAROZZI TAL-LINJA ĠODDA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu t-taħdidiet li kienu għaddejjin ma' azjendi lokali rigward il-bini ta' karozzi ġodda tal-linja?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien infurmat li t-taħdidiet għadhom għaddejjin.

UNIVERSITA'

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Peress li l-Ministru ġie kkwotat li qal li "għandna nħarsu wisq b'mod tradizzjonali lejn il-mod ta' dħul fl-Universita'" (Nazzjon 11/04/97), jista' l-Ministru jfiehem aktar xi jfisser dan id- diskors?

Hemm xi sistema moderna li għandu f'moħħu l-Ministru li jixtieq jara li tiġi mplimentata u jekk iva, x'inhi?

Għaliex ma jidher xejn dwar din il-materja fil-White Paper li ħareġ il-Gvern dwar l-Universita'?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-Universitajiet fl-aktar pajjiżi moderni għandhom rotot differenti kif tidħol fihom.

Jien naħseb li l-Universita' tagħna għandha timxi f'din id-direzzjoni wkoll u qed ninpenja ruħi f'dan is- sens.

U.E. - PROGRAMMI GĦALL-ISTUDENTI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Peress li l-Ministru ġie kkwotat li qal li "l-Gvern irid jersaq lejn qafas ta' ftehim bejn Malta u l-E.U. biex l-istudenti Maltin jipparteċipaw f'dawn il-programmi" (Nazzjon 11/04/97), jista' l- Ministru jamplifika din l-istqarrija u jgħid x'inhu l-qafas li qed jirriferi għalih?

F'dan il-qafas kemm hu kkalkolat li jipparteċipaw żgħażagħ fil-programmi Socrates, Leonardo u Youth for Europe?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Għalissa m'għandi xejn xi nżid.

DIPARTIMENT GĦALL-AKKOMODAZZJONI SOĊJALI - ALLOKAZZJONIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar liema policies li kienu applikati mid- Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali nbidlu matul dawn l-aħħar sitt xhur għar-rigward ta' allokazzjonijiet li jsiru minn dan id-dipartiment?

F'kull każ, x'kienu l-policies li ġew hekk mibdula u x'kienu l-bidliet relattivi?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Il-"policies" li japplika d-Dipartiment għall- Akkomodazzjoni Soċjali meta jagħmel allokazzjonijiet baqgħu l-istess.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid x'possibbiltajiet hemm għal persuna mill-Belt Valletta, dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li jingħata l-fond 21/22, Triq il-Mensija, San Gwann liema ċwievet daħlu l-Housing u li issa hu battal għalkemm hemm wieħed li jrabbi l-annimali fih bla ma jħallas kera?

Korrett ngħid li fid-data tal-mistoqsija dan il-file jinstab quddiem id-Direttur ta' l-Akkomodazzjoni Soċjali?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-persuna ndikata hi l-istess waħda msemmija fil-mistoqsija parlamentari numru W470 fejn qed jintalab rikonoxximent f'post ieħor.

Jekk din il-persuna qed titlob issa akkomodazzjoni oħra hi għandha tavża b'dan lid-Dipartiment.

DJAR - KAŻ 12119

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid x'possibbilta' hemm li persuna minn Belt Valletta, dettalji qed jintbagħtu separatament, bil-File no. 12119, tingħata akkomodazzjoni alternattiva?

Intbagħat inspector wara s-26 ta' Ottubru, 1996?

Jaf il-Ministru li dan il-fond konna zornih qabel l-elezzjoni u spiċċa ukoll fl-aħbarijiet għax mhux abitabbli?

Jista' l-Ministru jgħidli meta se jagħtihom data għal appuntament miegħu, liema familja ltaqa' magħhom f'xahar qabel l-elezzjoni?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-każ qed jieħu l-kors tiegħu.

Rigward dan l-appuntament din il-persuna tinsab fil-waiting list.

Hekk kif ikun imissha nibagħtu għaliha minnufih.

DIPARTIMENT TA' L-AKKOMODAZZJONI SOĊJALI - DIRETTUR

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li ġeneralment wasslu biex id- Direttur ta' l-Akkomodazzjoni Soċjali jirrifjuta li jilqa' talba ta' persuna li tkun tixtieq tiltaqa' miegħu?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi d-Dipartiment għall- Akkomodazzjoni Soċjali għandu impjegati apposta biex jiltaqgħu mal- pubbliku.

Id-Direttur jiltaqa' biss mal-pubbliku fuq materji li l- impjegati ma jistgħux isolvu waħedhom.

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-proċedura ġeneralment segwita meta ssir talba biex wieħed jilltaqa' mad-Direttur ta' l-Akkomodazzjoni Soċjali biex jiddiskuti l-problema tiegħu?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi meta persuna titlob appuntament dwar problemi li ma jkunux dawk li normalment jittrattawhom l- impjegati li d-Dipartiment għandu apposta, dan jingħata appuntament.

Iżda fejn il-każ ikun wieħed normali, l-persuna tiġi mitluba titkellem ma' l- impjegati msemmija.

DIPARTIMENT TA' L-AKKOMODAZZJONI SOĊJALI - APPUNTAMENTI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid min hi l-persuna fid-Dipartiment ta' l-Akkomodazzjoni Soċjali responsabbli biex tagħmel l-appuntamenti tan-nies li jitolbuhom mad- Direttur?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi appuntamenti mad-Direttur meta jingħataw isiru mis-Segretarja.

VALLETTA - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jara li l-persuna mill-Belt Valletta li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament tingħata akkomodazzjoni alternattiva?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Il-każ qed jieħu l-kors tiegħu u meta jkun il- waqt il-persuna tinqeda.

DJAR - XIRI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju wasal il-każ tal-persuna mill-Belt li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament ta' file no. 164 tas-sena 1996 dwar xiri ta' fond 55, St. Ursola Street, Valletta (Prop.

2743 0610 0005)?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: L-Awtorita' tad-Djar ma jirriżultalhiex li għandha xi applikazzjoni mingħand il-persuna ndikata.

Lanqas ma jirriżulta xi applikazzjoni ma' l-Awtorita' tad-Djar għax-xiri ta' 55, St. Ursula Street, Valletta.

DJAR - REF: HA 612/59

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslet l-applikazzjoni tal-persuna li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament b'Ref.

HA 612/59 biex jixtru din id-dar?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Qegħdin jiġu finalizzati l-proċeduri biex isir il- kuntratt ma' l-inkwilin tal-fond imsemmi.