MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMI EN PARLAMENT Seduta Nru. 76 It-Tnejn, 9 ta' Ġunju, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 76

It-Tnejn, 9 ta' Ġunju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.13 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 9 ta' Ġunju, 1997

WERREJ MINUTI 1076

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 1076

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 1082

STQARRIJIET MINISTERJALI 1083

MOZZJONIJIET

TWAQQIF TA' KUMMISSJONI NAZZJONALI GĦALL-EDUKAZZJONI 1085

AĠĠORNAMENT 1108

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 1114

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 1139

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 75 li saret fl-4 ta' Ġunju, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

ŻGĦAŻAGĦ - ARTISTI - BIENNALE

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

George Pullicino) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-ministeru jew xi dipartiment li jaqa' taħt l-istess ministeru tax għajnuna finanzjarja lill-artisti żgħażagħ Maltin sabiex jipparteċipaw fil- Biennale ta' l-Artisti Żgħażagħ ta' l-Ewropa u tal-Mediterran li qed issir bħalissa f'Turin, l-Italja?

Jekk fl-affermattiv, min kienu l-artisti li ġew megħjuna u kemm kienet din l-għajnuna?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Jien informat li l-mużiċisti Maltin Ruben Zahra u Mario Frendo ipparteċipaw fil-Biennale ta' l-Artisti żgħażagħ ta' l-Ewropa u tal- Mediterran b'kunċert li sar fit-22 ta' April, 1997.

Dawn ingħataw għajnuna finanzjarja billi tħallsu l-ispejjeż kollha tal-vjaġġi lejn Turin.

L- akkomodazzjoni kienet f'idejn l-organizzaturi Taljani.

Inċidentalment, lill-Onor.

George Pullicino li huwa allerġiku biex jagħmel omelija fuq in-nuqqas tiegħi meta jien ma nkunx fil-Kamra, ninformah li l-ġimgħa li għaddiet ma kontx hawn għax kont qiegħed nattendi l-konferenza ġenerali ta' l-MUT.

GVERN TALJAN - BOROŻ TA' STUDJU

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Jesmond Mugliett) staqsa lill- Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm intagħżlu studenti għall-boroż ta' studju offruti mill-Gvern Taljan matul dawn l-aħħar ħames snin, sena b'sena?

X'obbligazzjonijiet jimponi l-Gvern Malti fuq min jieħu dawn il-boroż?

Jista' xi ħadd mhux miċ-ċivil japplika u jintgħażel għal dawn il-boroż?

Dawk li ntgħażlu miċ-ċivil ikollhom l-istess obbligi li jkollhom dawn li mhumiex miċ-ċivil?

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent) Madam Speaker, nagħti lista ta' studenti li ntgħażlu għall-boroż ta' studju offruti mill-Gvern Taljan:-

|Sena |Tip |Rġiel|Nisa | |1992/9|Ġodda |5 |10 | |3 | | | | | |Mġedda |16 |13 | |1993/9|Ġodda | |9 | |4 | | | | | |Mġedda |16 |13 | |1994/9|Ġodda |14 |7 | |5 | | | | | |Mġedda |16 |12 | |1995/9|Ġodda |15 |8 | |6 | | | | | |Mġedda |20 |9 | |1996/9|Ġodda |6 |6 | |7 |(Protocol| | | | |Finanzjar| | | | |ju) | | | | |Mġedda |27 |10 |

Obbligazzjonijiet:-

Għalkemm il-Gvern mhux obligat li jimpjega lill-istudent, jekk il-Gvern ikollu bżonn is-servizzi tiegħu sa sitt xhur wara li jiġi lura, l-istudent ikun obbligat li jaċċetta jew iħallas il-multa skond it-tul tal-kors li jkun segwa, kif spjegat fit-tabella hawn taħt:-

|TUL TAL-KORS |SNIN LI |PENALI | | |JSERVI | | |Sa 3 xhur |sena |LM 400 | |3 - 6 xhur |sentejn |LM 800 | |6 - 9 xhur |tlett |LM1200 | | |snin | | |9 - 12-il |erba' |LM1600 | |xahar |snin | | |12-il xahar u|ħames |LM2000 | |iżjed |snin | |

Dawn il-boroż huma miftuħin għal kulħadd u mhux għan-nies taċ-ċivil biss.

Persuna li tintgħażel minn maċ-ċivil għal borża ta' studju jista' jingħatalha study leave bi ħlas jew bla ħlas imma l-perijodu li din il- persuna jkollha sservi hija l-istess (skond it-tabella).

Il-penali jvarjaw għax il-persuna konċernata tkun trid trodd lura l-ispejjeż kollha li jkunu tħallsu mill-Gvern Malti għal dik il-persuna, bħal paga, eċċ.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): Mistoqsija supplimentari, l- Onor. Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Il-kelma "mġedda" tfisser li bniedem ikollu jagħmel kors ta' ċertu żmien u ma jilħaqx ilesti jew tfisser xi ħaġa oħra?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Le, bil-kelma "mġedda" qed nifhem dawk li jkunu għadhom għaddejjin matul dik is-sena għax hemm uħud li jdumu aktar minn sena.

GĦAQDIET SPORTIVI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 498, ċioe' jista' jgħid kemm hawn għaqdiet sportivi reġistrati f'pajjiżna?

Liema huma dixxiplina, dixxiplina?

Liema minnhom għandhom faċilitajiet sportivi u min hu sidhom, każ b'każ?

Jekk hemm fosthom mikrija, kemm hi l-kera fis-sena?

Din il-kera qiegħda titħallas?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għadha qed tinġabar minħabba li l-listi miġbura sa issa fihom xi nuqqasijiet u inkorrettezzi li jridu jiġu rranġati qabel tkun tista' tiġi ppubblikata l-lista finali.

Minbarra hekk, għad iridu jiġu stabbiliti l- kriterji li fuqhom issir reġistrazzjoni uffiċjali.

Huwa l-ħsieb li l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tiġi ppubblikata hekk kif l-eżerċizzju in kwistjoni jiġi ffinalizzat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Madam Speaker, jien irrid nieħu l-okkażjoni biex f'isem l-Oppożizzjoni nifraħ lill-atleti Maltin li rebħu midalja fil- Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar ta' l-Ewropa.

Issa xtaqt nistaqsi lill-Ministru: Peress li hemm għaqda ta' circuit racing li talbet lill-Gvern sabiex ikollha circuit f'Ħal Far - naf li f'Ħal Far hemm ukoll proġetti għall- fabbriki - jista' jara jekk jistax jiġi nkorporat dan il-proġett?

Qed ngħid dan għaliex kif jirriżulta mil-Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar qed ikollna suċċess fi sports li m'huwiex tradizzjonali.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien konxju ta' din it-talba u kif qal l-Onor.

Interpellant innifsu f'Ħal Far irid isir żvilupp industrijali.

Waħda mill- problemi li għandna hija ċ-ċokon tagħna u waħda mill-affarijiet li rridu nidraw f'dan il-pajjiż - għalkemm mhux fil-każ tad-dixxiplina li semma hu, li hija differenti minħabba limitazzjoni kbira ta' art fil-pajjiż u meta għandna ukoll pressjoni kbira fuq art għal użu residenzjali, industrijali, ta' leisure u ta' sports - hija li nagħmlu faċilitajiet li kemm jista' jkun jiġu shared.

Din hija ħaġa diffiċli għax il-kultura tagħna hija li kulħadd jarma għal rasu u jekk jista' jkun kulħadd ikollu l-faċilita' tiegħu u ma jużahiex ħaddieħor.

Kieku jkollna nimxu f'dik id-direzzjoni d-daqs ta' Malta jrid jimmultiplika ruħu b'xi mitt darba biex inkunu nistgħu nissodisfaw it-talbiet kollha li jkollna għal faċilitajiet individwali.

Ċertament dak li qal l-Onor.

Interpellant wieħed irid jieħdu in konsiderazzjoni pero' mhux fil-post imsemmi jiġifieri f'Ħal Far.

HERITAGE COMMITTEE

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Karl Chircop) staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx intenzjoni li tiġi sorveljata d-deċiżjoni li se tittieħed mill-Heritage Committee wara li din żaret il- Malta Union Club fl-20 ta' Mejju li għadda rigward il-listing ta' dan il- post?

Il-Gvern jaf li l-Heritage Committee diga' għamlet żjara simili sentejn ilu?

X'inhi r-raġuni għaliex ma tteħditx deċiżjoni wara l-ewwel żjara?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l- unika żjara uffiċjali tal-Heritage Advisory Committee fil-Union Club saret f'Mejju ta' din is-sena.

ENEMALTA - LAMPI TAT-TOROQ

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Peress li skond il-mistoqsija parlamentari numru 4503, l-Korporazzjoni Enemalta kellha 22,239 lampi tat-toroq in stock fl-24 ta' Marzu, 1997 waqt li skond mistoqsija parlamentari numru 4504 hemm mas-600 talba minn diversi kunsilli lokali għat-twaħħil tagħhom, jista' l-Ministru jagħti assigurazzjoni li t-talbiet tal-kunsilli se jintlaqgħu b'mod immedjat?

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): L-ewwelnett, nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Membru li t-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4503 kienet tirriferi għal lampi tat-toroq, filwaqt li dik għal numru 4504 kienet tirriferi għal-lanterni.

It-talbiet tal-kunsilli għal aktar dawl se jiġu kkonsidrati flimkien ma' xogħlijiet oħra.

DJAR

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Peress li b'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 4941, il-Ministru qal li d- dipartiment jagħti rikonoxximent fil-każi fejn il-persuni nvoluti jkunu taw provi ċari li huma kienu jabitaw fil-post mal-inkwilini preċedenti, jista' l-Ministru jgħid hemmx xi limitazzjonijiet fuq parentela ma' l-inkwilin preċedenti, kif kien hemm fl-amministrazzjoni preċedenti, jew fuq żmien li kien jikkoabita?

Jekk m'hemmx limitazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid jekk il-policy viġenti tistax tiġi faċilment abbużata billi persuna tibdel il-karta ta' l-identita' tagħha għal skop simili?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk il-policy hijiex bil-miktub u jekk le jagħti assigurazzjoni li se ssir bil-miktub biex jiġi evitat kemm jista' jkun id-diskrezzjonalita' fl-implimentazzjoni tagħha?

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): Id-dipartiment għadu qed juża l-istess policy dwar rikonoxximenti li kienet tintuża mill-amministrazzjoni preċedenti, liema policy qatt ma kienet bil-miktub u, fejn kull każ jiġi nvestigat sewwa fil-meritu mill-impjegati tad-dipartiment qabel jgħaddu l- każ lid-direttur għad-deċiżjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Waqt li napprezza l-informazzjoni li ta l-Ministru fis-sens li l-policy ma nbidlitx - din kienet it-tieni domanda li għamilt biex nipprova nistabilixxi b'mod ċar x'inhi l-policy - mill-esperjenza tiegħi naf li jkun hemm diversi talbiet għal rikonoxximent u kulħadd jagħmel it-talba tiegħu skond ma jaqbel lilu.

Ma jaħsibx il-Ministru li jkun aħjar għal kulħadd jekk inkunu ċari dwar x'kienet il-policy qabel, x'inhi l-policy llum, f'liema każi tapplika u jekk hemm bżonn li ma tkunx bil-miktub, almenu tidher f'domanda parlamentari biex wieħed ikollu bench- mark ċara?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nikkonsidra s-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.AUSTIN GATT: Waqt li napprezza l-konsiderazzjoni li se jagħti l- Ministru, jista' jgħidilna f'liema każi jingħata r-rikonoxximent?

Fid- domanda tiegħi jien semmejt diversi każi u għamilt diversi suppożizzjonijiet fejn jista' jsir rikonoxximent.

Jista' l-Ministru jgħidilna għal liema każijiet tapplika l-policy?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, jien jidhirli li l-informazzjoni li talabni l-Onor.

Gatt tajthielu fit-tweġiba.

Min-naħa tiegħi daqshekk nista' ngħid għaliex kull każ għandu l-merti tiegħu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Bir-rispett kollu lejn il-Ministru ma naħsibx li tani risposta għaliex kulma qalli kien li din hija l-istess policy li kienet tintuża mill-amministrazzjoni preċedenti.

Dan ifisser li jekk persuna tkun qed tgħix ma' persuna oħra li m'għandha l-ebda parentela sa ġimgħatejn qabel ma titbattal dar, din tiġi rikonoxxuta?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru tad-Djar.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, jien ma naħsibx li huwa f'xi interess partikolari li noqgħod nagħti eżempji dettaljati għax bħalma għidt kull każ għandu l-merti tiegħu, pero' bħala dipartiment irridu noqogħdu attenti u l-informazzjoni li għandi hija li d-dipartiment joqgħod attent li jagħmel l-affarijiet sew u jikkonsidra kull allegazzjoni li jkollu fuq kull każ.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Napprezza d-delikatezza ta' kull każ li jkun hemm u ċertament m'għandi l-ebda intenzjoni li nipprova nistad lil xi ħadd fuq xi każ.

Il-punt tiegħi huwa li jekk il-pożizzjoni hi li d-dipartiment joqgħod attent naħseb li se naqgħu fin-nassa tad-diskrezzjonalita' tad-dipartiment.

Naħseb li jekk tkun materja delikata bħalma hu l-housing - il-Ministru stess u anke ministri preċedenti diversi drabi rrikonoxxew il-pressjoni li jkollhom - huwa ħafna iktar tajjeb għal kulħadd li wieħed ikun jaf fejn jista' jkun hemm rikonoxximent.

Biex inġib l-iktar eżempju tipiku, nafu li ħafna drabi r-rikonoxximent jingħata jekk ikun hemm parentela bejn min se jitlaq u min ikun qiegħed fil-post.

Dak huwa każ ċar, pero' għandek numru ta' borderline cases li jekk ma jkunux definiti permezz ta' policy ċara, kif jaf kulħadd tidħol id-diskrezzjonalita' u jidħol l-abbuż, jew inkella jidħol l-għajdut ta' l-abbużi.

Allura minflok ma nibqgħu biss fuq il- livell tad-dipartiment, jista' l-Ministru jagħti assigurazzjoni li l- affarijiet jiġu nvestigati u jitmexxew bis-serjeta' u anke jintqal jekk hemmx policy ċara li tgħid li fit-"tali" każijiet jingħata rikonoxximent u f'każijiet oħra ma jingħatax?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, jien għalhekk għidt li se nieħu in konsiderazzjoni dak li qal l-Onor.

Interpellant.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jista' l-Ministru jgħidilna jekk biddilx xi waħda mill-policies li kienu jintużaw sa ftit xhur ilu mid- dipartiment?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, peress li l-Onor.

Interpellant qed jagħmel mistoqsija ġenerali jien li nista' ngħidlu huwa li aħna qed intejbu fejn hemm bżonn.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, biex ma nkunx daqshekk ġenerali, jista' l-Ministru jgħidli liema policy inbidlet mill-elezzjoni sal-lum?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, nassigura lill-Onor.

Interpellant li meta l-policies ikunu mibdulin sħaħ u nkun nista' nippubblikahom jien se nagħmel dan.

Fil-fatt bħalissa qed nirrevedu l-iskemi li diġa' jeżistu u għandna oħrajn ġodda.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, billi l-Ministru qal li meta l- policies ikunu mibdulin sħaħ se jippubblikahom, jista' jagħti l-każ li dawn inbidlu f'parti minnhom.

Allura jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk il- policies li nbidlu f'parti minnhom?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Fuq dan ir-rigward m'hemmx diffikultajiet u nassigura lill-Onor.

Interpellant li se jiġi informat b'dan meta jkun il- mument.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jista' l-Ministru jikkonferma li fil- fatt il-policies li qed jiġu wżati llum għadhom bħal dawk ta' qabel?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien jidhirli li din it-tweġiba diġa' tajthielu meta kont qed nirrispondi għall-mistoqsijiet tiegħu.

MADAM SPEAKER: L-Onor Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, billi ma rnexxilix nifhem ir-risposta - forsi dan huwa tort tiegħi - jista' l-Ministru jerġa' jirripetili r- risposta?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, kif għidt diġa', filwaqt li aħna qed nirrevedu l-iskemi eżistenti qed nagħmlu oħrajn ġodda wkoll, pero' ma nixtieqx ngħid iktar minn hekk għax ma rridx li jkun hemm min joqgħod idawwar id-diskors.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mingħajr ma ndawwru d-diskors, jista' l-Ministru jgħidli jekk fil-fatt inbidlux il-policies li kien hemm?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, lill-Onor.

Interpellant diġa' għidtlu li malli nkunu nistgħu nippubblikaw il-policies ġodda aħna se nagħmlu dan.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Peress li l-Ministru qed isemmi kemm policies kif ukoll skemi, jista' jgħidilna jekk dawn humiex l-istess ħaġa?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, meta staqsewni fuq policies weġibt fuq policies u meta staqsewni fuq skemi weġibt fuq skemi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Pero' jidher li l-Ministru qed iqis l-iskemi u l- policies l-istess, jiġifieri għalih dawn qishom ifissru l-istess ħaġa?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, fil-fatt għalija dawn ma jfissrux l-istess ħaġa.

L-Onor.

Membru jista' jagħmel l-asserzjonijiet u jiġbed il- konklużjonijiet li jrid u li jifhem hu, pero' jien jidhirli li weġibt għall- mistoqsijiet kollha li saruli.

ONOR.

JOE CASSAR: Jiġifieri l-Ministru se jbiddel il-policies permezz ta' skemi?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Ma nħossx li għandi għalfejn inżid ma' dak li diġa' għidt.

KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-kunsilli lokali li għandhom ħaddiema tal-gvern attached magħhom u għal kull kunsill lokali jindika kemm hemm ħaddiema għandu, il-gradi tagħhom u x-xogħol li għalih ġew assenjati?

Jista' l-Ministru jagħti l-istess informazzjoni għar-rigward ta' talbiet pendenti minn kunsilli lokali?

ONOR.

CHARLES MANGION (Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): L- informazzjoni mitluba qed titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-talbiet għall-assenjar ta' ħaddiema saru fuq inizjattiva tal-kunsilli lokali individwali.

Talba formali lil kull kunsill f'dan is-sens se ssir mid-dipartiment aktar 'il quddiem u l-informazzjoni mogħtija minn kull kunsill tkun komunikata fil-mument opportun.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, peress li l-Ministru qal pubblikament li wasal iż-żmien li jkun hemm il-pubblikazzjoni tal-policy fuq dan ir- rigward jista' jagħti xi indikazzjoni dwar meta se jippubblika din il- policy formali?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES MANGION: Fil-fatt il-pubblikazzjoni tal-policy formali se ssir matul dan ix-xahar.

Huwa tajjeb li ngħid ukoll li kien hemm laqgħat mal-Local Councils Association u mal-unions konċernati li qablu mat-terms of reference ta' l-iskema kif proposta mill-Gvern.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA (President tal-Kumitat Permanenti għall- Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi): Madam Speaker, nippreżenta l- Minuti konfermati ta' Laqgħa Nru. 4 tal-Kumitat Permanenti għall- Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi li saret fis-26 ta' Mejju, 1997.

Nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar l- Awtorita' Marittima ta' Malta" għadda mill-istadji tal-Kumitat bl-emendi u li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar l-Eurocontrol" għadda mill-istadju tal-Kumitat mingħajr emendi.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Sinjura Presdient, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar kondizzjonijiet fuq it-tħaddim ta' garaxxijiet tal- karozzi tal-kiri, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6130;

Kopja tar-rapport finali tal-Gvern Malti b'risposta għar- rakkmandazzjoni ta' l-1995 tal-Kumitat tal-Kunsill ta' l-Ewropa dwar il-Prevenzjoni mit-Tortura, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6152; u

Informazzjoni dwar snajja' kkonsidrati applikabbli għall-membri tal- Forzi Armati u korsijiet u/jew eżamijiet li saru minn Ġunju 1995 sal- lum, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6178.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabelli li juru l-fondi allokati lill-iskejjel matul is-snin 1995, 1996 u 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5678; u

Kopja ta' stqarrija għall-istampa dwar il-ground ta' Salinos fil-Belt Valletta maħruġa fit-12 ta' Mejju 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6039.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja taċ-ċirkolari Nru 21/97 maħruġa mill-Korporazzjoni Enemalta fid- 9 ta' Mejju 1997, bir-riżultat ta' l-eżami għall-mili ta' postijiet ta' aviation crewmen, flimkien maċ-ċirkolari Nru 70/96 tas-27 ta' Awissu 1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6173; u

Lista li turi s-sigħat ta' użu ta' gas turbines fil-power station tal- Marsa u ta' Delimara matul Mejju 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6191; u

Lista ta' delegazzjonijiet barra minn Malta minn uffiċjali fil- Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi bejn l-1995 u l-1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6225.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Pjanta li turi l-iskema tat-traffiku għaz-zona ta' Buġibba u l-Qawra, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6146.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru Mingħajr Portafoll fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru): Madam Speaker, f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar qtugħ fil-provvista ta' l-ilma fil-Marsa bejn April u Mejju 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6160;

Informazzjoni dwar xiri ta' biljetti ta' l-ajru għal safar ta' delegazzjonijiet barra minn Malta minn uffiċjali fid-dekasteru tal- Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni għall-perjodu bejn l- 1 ta' Novembru 1996 u l-31 ta' Marzu 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W675; u

Informazzjoni dwar stampar ta' materjal għal reklamar u aġenziji tar- reklamar użati mid-dekasteru tal-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni għall-perjodu bejn l-1 ta' Novembru 1996 u l-31 ta' Marzu 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W691.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista bil-gradi ta' l-impjegati fid-Dipartiment tas-Saħħa li għandhom permess jagħmlu xogħol barrani u t-tip ta' xogħol li jagħmlu, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6018.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali.

Il-Prim Ministru.

STQARRIJIET MINISTERJALI

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, nixtieq ngħaddi xi informazzjoni lill-Kamra dwar dak li ġara dal-lejl fir-rigward tal-flight 830 ta' l-Air Malta.

L-ajruplan Air Malta 830 telaq minn Malta għal Istanbul fis-1.45 a.m. u fis-2.05 a.m., 20 minuta wara li telaq, waslet informazzjoni li l-ajruplan kien ġie hijacked u kien qed jiġi mibgħut lejn Cologne mill-hijackers.

Minnufih sas-2.20 a.m. twaqqaf ċentru sabiex jikkordina l-informazzjoni li kienet dieħla.

Dan iċ-ċentru sar fl-Uffiċċju ta' l-Air Malta fil-Malta International Airport taħt id-direzzjoni tas-Sur Joe Cappello li huwa l- group general manager ta' l-Air Malta.

Ġew informati l-Ministru Karmenu Vella li hu responsabbli mit-turiżmu u li taħtu taqa' l-Air Malta, il- Ministru Joe Debono Grech li hu responsabbli mit-trasport, kif ukoll il- Ministru Joe Mizzi li hu ministru fi ħdan fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru u li jikkordina kwestjonijiet li għandhom x'jaqsmu mas-sigurta' taħt id- direzzjoni tiegħi.

Aktar tard wasal hemmhekk il-Ministru Mizzi u waslu wkoll il-Ministru Vella u l-Ministru Debono Grech.

Sat-3.10 a.m. kienu ġew informati b'dak li ġara l-familji tal-crew u mbagħad bdiet tiġi monitored id-diverżjoni li kienet għaddejja fuq il-flight.

Sat-3.30 a.m. ċ-Chairman ta' l-Air Malta ġie nformat b'dak li kien qed jiġri u bħalissa jinsab fi Zurich.

Kien hemm indikazzjonijiet li bejn it- 3.30 a.m. u l-4.00 a.m. l-ajruplan seta' jiġi mġiegħel jinżel f'Zurich imma mbagħad ġie kkonfermat li d-destinazzjoni, kif kienet qed tiġi ppuntata mill-hijackers, kellha tkun f'Cologne fil-Ġermanja.

Il-hijackers kienu tnejn ta' nazzjonalita' Torka li kienu qed jgħidu li fuqhom kellhom dynamite u anke explosive devices.

Wieħed minnhom qagħad fuq in-naħa ta' quddiem u l-ieħor fuq in-naħa ta' wara.

Waqt li kienet għaddejja din il- ħidma kien hemm trattativi mal-crew u l-hijackers, li min-naħa tagħhom wrew li ma kellhom l-ebda intenzjoni li b'xi mod jattakkaw jew li jpoġġu lill- ħajja tal-passiġġieri fil-periklu.

Dan skond x'kienu qed jgħidu huma.

Fl-4.48 a.m. l-ajruplan niżel f'Cologne u saret konferma li l-passiġġieri u l-crew kollha kienu b'saħħithom.

Il-hijackers meta tkellmu ma' l-airport security Ġermaniża taw indikazzjoni li se jeħilsu lill-passiġġieri sas-7.00 a.m., pero' talbu li jkun hemm crew tat-television, interpretu Tork u tabib biex ikunu jistgħu jagħmlu indirizz lit-television.

Fis-6.10 a.m. il- purser G. Abela, żewġ cabin crew members u żewġ passiġġieri nisa ġew meħlusa.

Fit 7.45 a.m. iż-żewġ hijackers niżlu minn fuq l-ajruplan, ċedew lill-pulizija Ġermaniża u l-passiġġieri kollha ġew meħlusa.

Ma jidher li kien hemm l-ebda ħsara fiżika lis-saħħa tal-passiġġieri ħlief li xi tnejn jew tlieta qed ibatu minn xokk ħafif.

Din hija xi ħaġa normali f'ċirkostanzi bħal dawn.

Il-Maġistrat Peralta flimkien ma' l-Assistent Kummissarju Seychell se jitilqu dalgħodu mal-flight tad-9.30 a.m. lejn il-Ġermanja biex ikunu jistgħu jmexxu l-inkjesta meħtieġa mil-liġi f'ċirkostanzi bħal dawn.

Il- Gvern beħsiebu jwaqqaf inkjesta amministrattiva llum stess biex jinvestiga kif kienu qed jitmexxew il-proċeduri tas-sigurta' fl-Ajruport Internazzjonali ta' Ħal Luqa, vis-a-vis dan il-flight u jekk dawn ġewx esegwiti.

Din l-indaġini amministrattiva, li nittama li tagħtina riżultat sa ġimgħatejn, tkun tista' tirrapporta dwar jekk hemmx lok għal titjib fil- proċeduri tas-sigurta' fl-ajruport, speċjalment fir-rigward ta' flights bħal dawn.

Madam Speaker, nixtieq nirringrazzja lil dawk kollha li ħadu sehem min- naħa tas-sigurta' Maltija u s-sigurta' Ġermaniża għall-mod kif esegwew id- dmirijiet tagħhom.

Nixtieq nirringrazzja wkoll lill-crew tal-flight konċernat għall-ħidma tagħhom u għall-mod kif mexxew din il-ġrajja waqt li kienet għaddejja.

Nagħti wkoll ix-xewqat tajba tiegħi lill-passiġġieri kollha u lill-familji tagħhom, b'xewqat sbieħ li għalkemm kellhom esperjenza kerha matul dan il-lejl kollox spiċċa b'wiċċ il-ġid.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Eddie Fenech Adami.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Madam Speaker, bil- permess tal-Kamra, f'isem l-Oppożizzjoni, nixtieq nuri s-solidarjeta' tagħna mal-passiġġieri, mal-crew u ma' dawk kollha li kienu nvoluti f'dan il-hijacking u nesprimi s-sodisfazzjon li kollox irrisolva ruħu b'wiċċ il- ġid.

Naturalment nirringrazzja wkoll lil dawk kollha li semma l-Prim Ministru, l-awtoritajiet Maltin, l-awtorita' ta' l-Air Malta u l- awtoritajiet ta' l-Airport ta' Cologne.

Nixtieq nistaqsi lill-Prim Ministru jekk f'dan il-mument għandux informazzjoni min-naħa ta' l-awtoritajiet fil-Ġermanja dwar jekk huwiex minnu li dawn kellhom fuqhom dynamite jew explosives.

Dawn ħafna drabi jkunu hoaxes u ma tkun xejn ħlief theddida għall-iskopijiet li jkollhom f'moħħhom il-hijackers.

Jekk il-Prim Ministru ma għandux din l- informazzjoni naturalment nistennew ftit ta' żmien ieħor.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, rigward il-mistoqsija li għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni rrid ngħid li għandi informazzjoni li matul il-flight dawn il-hijackers kellhom sticks ta' dynamite, pero' issa jidher li l- probabbilta' hi li dawn kienu biss hoaxes, kif semma l-Kap ta' l- Oppożizzjoni stess.

Dwar dan ikollna konferma uffiċjali llejla għall-ħabta tal-5.00 p.m jew is-6.00 p.m. mingħand il-forza tas-sigurta' Ġermaniża u ovvjament din se tiġi kkomunikata pubblikament.

Madam Speaker, fl-aħħarnett nixtieq nirringrazzja - naħseb li l-Kap ta' l- Oppożizzjoni jingħaqad miegħi - lill-Ambaxxatur ta' Malta fil-Ġermanja u lill-istaff tiegħu li marru fuq il-post malajr kemm setgħu u taw l- għajnuna kollha tagħhom kemm lill-information centre ta' Malta, kif ukoll lir-reception, fejn qed imorru l-passiġġieri, lill-crew ta' l-airport ta' Cologne, kif ukoll dak ta' l-airport Malti.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Ngħaddu issa għal Mozzjonijiet.

Il- Ministru Bartolo.

MOZZJONIJIET

TWAQQIF TA' KUMMISSJONI NAZZJONALI GĦALL-EDUKAZZJONI

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, nipproponi:

Illi dan il-Parlament japprova t-twaqqif tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni.

L-għanijiet tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni huma li:

(i) tistudja u tiġbor informazzjoni dwar l-edukazzjoni f'Malta;

(ii) flimkien ma' edukaturi, riċerkaturi soċjali, amministraturi, ġenituri, studenti u azjendi kummerċjali u industrijali tidentifika l- ħtiġijiet ta' Malta f'kull qasam ta' l-edukazzjoni u taħriġ fl-isfond ta' l-iżvilupp ekonomiku u soċjali f'Malta;

(iii) tagħmel rakkmandazzjonijiet għall-bidliet li jkun hemm bżonn biex l-edukazzjoni f'Malta tkun waħda effettiva u tiżgura li l-pajjiż ikollu nies bil-ħila meħtieġa għas-soċjeta' u għall-ekonomija moderna tal-futur;

(iv) tagħmel awditjar soċjali regolari dwar kif ikunu qegħdin jitmexxew u jingħataw is-servizzi edukattivi;

(v) tippubblika rapporti dwar ir-riċerka u r-rakkmandazzjonijiet tagħha;

(vi) tressaq fil-Parlament rapport annwali dwar il-ħidma tagħha.

Il-Kummissjoni għandha tkun magħmula minn Chairman u numru ta' membri li ma jkunx iżjed minn 16-il membru li fil-fehma tal-Ministru għall- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali, jkunu jirrappreżentaw id-diversi oqsma ta' l-edukazzjoni, l-amministrazzjoni, il-ġenituri, l-ekonomija, il-kultura u l-unions.

Il-ħatra tkun għal mill-inqas tliet snin.

Il-Kummissjoni għandu jkollha staff permanenti li jkun kompost minn:

(a) Uffiċjal Eżekuttiv - mis-settur pubbliku - maħtur mill-Ministru għall-Edukazzjoni għal perijodu ta' tliet snin;

(b) Membri amministrattivi u klerikali ta' l-istaff jinħatru miċ- Chairman tal-Kummissjoni fuq talba ta' l-Uffiċjal Eżekuttiv.

L-Uffiċjal Eżekuttiv tal-Kummissjoni għandu jħejji l-estimi annwali u jippreżentahom għall-approvazzjoni tal-Kummissjoni.

Il-Kummissjoni għandha tkun iffinanzjata mill-Gvern b'vot annwali.

Hija tista' wkoll tattira u tiġbor fondi għall-ħidma tagħha minn sorsi privati bħall-oqsma ta' l-ekonomija u istituzzjonijiet oħra.

L-ewwel Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni hija ffurmata hekk:-

Chairman: Dr. Dominic Fenech, Ph.

D. Membri: Dr. Ronald Sultana, B.A. (Hons.), Dip.

Guid. & Coun., Dip.

Rel.

Stud., D. Phil.

Is-Sur Charles Mizzi, B.Sc.

(Hons.), M.Sc.

(Exeter) Is-Sur John Bencini, B.A. (Gen.), Lic.

Phil.

Dr. Mary Darmanin, Ph.D. Is-Sinjura Josephine Camilleri Is-Sur Joe Cauchi, B.A. (Hons.), P.G.C.E., Dip.

Ed.

Adm.

Mgt., M.Ed.

Is-Sur Frans Borg Is-Sur Joe Zerafa Is-Sur Tony Cassar Is-Sinjura Bernie Mizzi, B.Educ.

(Hons.)

Is-Sinjura Salvina Muscat Is-Sur Oliver Pace, B.A., B.Educ., B.Phil.

Is-Sur James Pearsall, I.Eng.CEI, Dip.Soc.Stud.

Fr. Ray Francalanza, O.S.A., S.Th.Lic.

Is-Sur Alfred Agius Is-Sur William Gatt, M.A.(Ed.), Dip.

Ed., M.I.A.P.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MARIA CAMILLERI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, mhux l-ewwel darba li f'din il- Kamra, fil-ġurnali u f'xi diskussjoni pubblika dwar il-qasam ta' l- edukazzjoni fis-snin li għaddew ġiet espressa l-fehma li fil-ħajja tal- Parlament stess, l-ogħla istituzzjoni fil-pajjiż, ftit li xejn għandna mumenti fejn niddiskutu qasam tant importanti bħall-edukazzjoni.

Jekk wieħed iħares lejn il-kalendarju tal-Parlament anke tas-snin li għaddew jara li ftit huma l-okkażjonijiet fejn ġie diskuss dan il-qasam.

Hawnhekk m'iniex qed nirriferi għall-policies tal-gvern jew l-alternattivi għalihom imma għall-edukazzjoni in ġenerali.

Normalment ikollna ftit sigħat darba fis-sena meta jitressaq il-budget imbagħad ġieli jkun hawn membri parlamentari li fil-ħin ta' l-aġġornament tagħhom iqajmu xi aspett jew xi punt dwar policies edukattivi.

Aħna naħsbu li għandhom jiżdiedu l-mumenti fil-ħajja parlamentari fejn tiġi diskussa l-edukazzjoni b'serjeta', mingħajr għaġġla u fil-fond.

Dawn id-diskussjonijiet m'għandhomx isiru sempliċement meta tkun qed tiġi diskussa n-nefqa tal-Gvern li jkun qed jagħmel għas-sena li tkun ġejja.

U wieħed mill-modi kif dawn il-mumenti fil-ħajja parlamentari jistgħu jiżdiedu huwa proprju parti mix-xogħol li mistennija tagħmel din il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni.

Fil-fatt waħda mill-għanijiet tal-kummissjoni hija li tressaq fil- Parlament rapport annwali dwar il-ħidma tagħha, liema rapport imbagħad jiġi diskuss.

U anke hawnhekk wieħed irid jara li, per eżempju, l-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali għandu jkun forum tajjeb fejn ir- rapport annwali ta' din il-kummissjoni jkun jista' jiġi diskuss mingħajr ma jkun hemm il-morsa tal-ħin li nkunu maqbudin fiha meta niddiskutu l-budget u għalhekk tkun tista' ssir diskussjoni aktar profonda, aktar spassjonata, aktar fit-tul u aktar serja dwar l-edukazzjoni f'pajjiżna.

Naturalment, quddiem il-Parlament u quddiem il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali jkunu jistgħu jaslu wkoll ir-rapporti l-oħra li l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni mistennija tagħmel u, kif diġa' għidt, fost l- għanijiet tagħha din il-kummissjoni se jkollha dak li tistudja u tiġbor informazzjoni.

U hawnhekk hawn rakkmandazzjoni dwar kif tista' tinġabar din l-informazzjoni.

Se jiġu kkummissjonati studji dwar aspetti differenti ta' l-edukazzjoni imbagħad dawn ir-rapporti jiġu ppubblikati.

Jien m'għandix dubju li dan ifisser li d-diskussjoni dwar l-edukazzjoni f'Malta issir aktar ta' kwalita' għolja għaliex anke l-membri ta' din il-Kamra se jkollhom iċ-ċans jaraw ir-riċerka u r-rapporti ta' studju li tkun għamlet din il- kummissjoni.

B'hekk naslu wkoll f'punt li f'qasam importanti bħall- edukazzjoni d-dibattitu li nagħmlu jkun wieħed b'riflessjoni serja fuq dak li jkun għaddej u ma jkunx sempliċement fuq dawk l-impressjonijiet li nkunu fformajna bl-esperjenza tagħna.

Jien m'għandix dubju li diġa' hawn ħafna riċerka ta' kwalita' tajba f'dan il-qasam, liema riċerka saret kemm minn dawk li jgħallmu fil-Fakulta' ta' l-Edukazzjoni fl-Universita' kif ukoll minn uffiċjali tad-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni.

Saret ukoll riċerka minn studenti li mbagħad iggradwaw u llum qed jgħallmu jew qabdu triq oħra.

Din ir-riċerka għadha rilevanti u tista' tgħin biex nieħdu deċiżjonijiet ta' kwalita' f'dan il-qasam.

Jekk hawn qasam fejn irridu noqogħdu attenti ħafna x'deċiżjonijiet nieħdu dan huwa żgur il-qasam ta' l-edukazzjoni, pero' din il-prudenza bl-ebda mod ma tneħħi l-bżonn ta' bidliet urġenti u bżonnjużi f'dan il-qasam biex pajjiżna jiffaċċja s-seklu 21 b'fiduċja li l-futur għat-tfal u ż-żgħażagħ tagħna jkun assigurat.

Kif għidt aktar kmieni, f'pajjiżna teżisti ħafna riċerka f'dan il-qasam, riċerka li hija ta' kwalita' tajba imma ħafna drabi tispiċċa fil-kxaxen u fuq l-ixkafef u llum tispiċċa wkoll fuq discs u ma tiġix użata la fid-dibattitu nazzjonali dwar l-edukazzjoni u lanqas fil- proċess ta' deċiżjonijiet li jittieħdu f'dan il-qasam.

Fil-fehma tiegħi l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni se tkun qed timla' vojt importanti ħafna fil-qasam tagħna.

Jekk wieħed jara kif inhi l- istruttura ta' l-edukazzjoni f'pajjiżna minn isfel sa fuq jinduna li qasam li għadna dgħajfin fih huwa dak ta' l-ippjanar strateġiku.

Aħna nafu li fid-dinja tal-lum fejn isiru ħafna bidliet mgħaġġla irridu naraw x'nifhmu b'ippjanar.

Huwa inutli li wieħed jagħmel pjanijiet riġidi u fissi li ma jagħtux kas tar-realta' li tant tinbidel fid-dinja tagħna.

Qed nirriferi għall-bidliet teknoloġiċi u soċjali li sintendi jħallu bidliet f'kull qasam tal-ħajja, imma aktar u aktar fil-qasam ta' l-edukazzjoni.

M'hemmx dubju li hemm bżonn li l-ippjanar li jrid isir f'dan il-qasam ikun mitmugħ tajjeb b'bażi soda ta' riċerka u b'informazzjoni ta' kwalita' għolja.

Għalhekk jiena nittama li x-xogħol tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni jgħin biex dan in-nuqqas ta' ippjanar strateġiku u nuqqas ta' studji dwar l- edukazzjoni jimtela'.

Importanti ħafna li wieħed jifhem li x-xogħol tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni mhux se jkun li tamministra s-sistema preżenti għaliex għal dan hemm l-istrutturi eżistenti.

Huwa importanti li jkollna struttura oħra li ma jkollhiex ir-responsabbilta' għall-amministrazzjoni ta' l- edukazzjoni ġurnata b'ġurnata u b'hekk tkun tista' tagħti ħarsa minn barra lejn din l-istruttura, tagħmel dak l-auditing soċjali li qed ngħidu li huwa wieħed mill-għanijiet tax-xogħol ta' din il-kummissjoni u fl-istess ħin tkun qed tagħti ħarsa fit-tul lejn x'għandna bżonn fis-snin li ġejjin.

Madam Speaker, kif diġa' għidt, f'dinja li qiegħda tinbidel u li fiha ħafna bidliet ma jistax ikun hemm pjanijiet riġidi, fissi u ideoloġiċi.

Nemmen li l-aħjar mod kif wieħed jippjana f'dan il-qasam huwa li jkun hemm dak li jissejjaħ systems approach.

Wieħed ma' jridx iħares lejn l- edukazzjoni bħala xi vjaġġ li għandu destinazzjonijiet fissi iżda jrid iħares lejha bħala proċess kontinwu.

Qatt m'għandna nkunu kuntenti bil- livell u bil-kwalita' li nkunu lħaqna imma rridu dejjem inkomplu nbiddlu u nkomplu niżguraw li ntejbu l-kwalita' ta' l-edukazzjoni tagħna.

Jekk ma ntejbux il-kwalita' ta' l-edukazzjoni tagħna u ma ninbidlux skond il-bżonn jaqa' lura l-pajjiż.

Il-ħila li niffaċċjaw ħajja ta' pajjiż żgħir fis-seklu 21 aktar u aktar minn qatt qabel se tkun tiddependi minn xi kwalita' ta' edukazzjoni se nkunu qegħdin intellgħu fiha lit-tfal u liż-żgħażagħ tagħna.

Jekk wieħed jagħti daqqa t'għajn lejn il-persuni li qegħdin naħtru bħala membri ta' l-ewwel Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni jinduna li ċertament dawn huma kollha individwi li jagħtu sehem kbir fil-qasam edukattiv jew f'xi qasam tal-ħajja li huwa rilevanti għall-edukazzjoni u għalhekk naħseb li m'għandniex insibu problema biex naqblu fuq il-ħatra tagħhom.

Filwaqt li qed ngħid li dawn huma kollha nies li m'għandix dubji huma validi biex ikunu f'din il-kummissjoni, fl-istess ħin irrid ngħid li m'għandix dubju li hemm individwi oħra li setgħu ntgħażlu biex ikunu f'din il-kummissjoni.

Jien naħseb li wieħed mill-modi kif din il-kummissjoni tista' taħdem hi li hija stess taħtar sotto-kumitati f'oqsma differenti ta' l-edukazzjoni.

Jien m'għandix dubji li l-kummissjoni se ssib nies ta' kwalita' għolja u ta' kapaċita biex jieħdu sehem fix-xogħol tagħha.

Waħda mill-affarijiet li ħadt gost biha ħafna fil-Premju Ħaddiem tas- Sena ta' nhar il-Ġimgħa kienet li għat-tielet darba dan il-premju ngħata lil xi ħadd mill-qasam ta' l-edukazzjoni.

Diġa' kellna żewġ persuni oħra minn dan il-qasam li ħadu dan il-premju u din id-darba kellna lill-kap ta' l-iskola primarja tal-Belt.

Ċertament kien jistħoqqilha dan il-premju għax- xogħol kbir li għamlet f'sitwazzjonijiet diffiċli biex l-iskola ġġibha 'l quddiem u biex minn storja ta' problemi tagħmel minn dik l-iskola storja ta' suċċess.

Waħda mill-affarijiet li naħseb li jkun tajjeb li tagħmel il- Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni hi li tgħolli każijiet bħal dawn bħala eżempji ta' good practice.

M'hemmx dubju li fl-iskejjel tagħna hemm problemi, nuqqasijiet u affarijiet li rridu niffaċċjaw bl-akbar serjeta'.

F'ċerti skejjel għandna problemi serji ta' dixxiplina, f'oħrajn għandna problemi serji ta' assenteiżmu, f'oħrajn għandna problemi serji ta' illitteriżmu u għandna wkoll problemi serji fl-istruttura tal-bini ta' l-iskejjel.

Dawn kollha huma problemi li rridu nittekiljaw u fil-fatt diġa' bdejna nittekiljaw xi wħud minnhom, pero' għandna nkomplu nagħmlu dan bis-serjeta'.

Irrid ngħid ukoll li għalkemm qed niġu ffaċċjati b'dawn il-problemi għandna wkoll affarijiet li huma tajbin.

Kif dejjem għidt, li jkun hemm l-affarijiet tajbin fl- iskejjel tagħna ma jiddependix mill-ministru tal-ġurnata imma jiddependi mill-isforzi, mill-ħila u mill-kapaċita' ta' min imexxi, ta' min jgħin lil min imexxi u ta' min jgħallem f'dawn l-iskejjel.

Fil-fatt waħda mill- affarijiet pożittivi li tista' tagħmel il-Kummissjoni Nazzjonali għall- Edukazzjoni hija li tidentifika u toħroġ rapporti dwar dawk l-iskejjel li minkejja d-diffikultajiet interni u esterni li għandhom qed isir sforz serju mill-edukaturi, liema sforz qed jagħti riżultati tajba.

Madam Speaker, waħda mill-ikbar problemi li għandna fil-qasam edukattiv tagħna hija li fl-iskejjel tagħna hemm min għandu low expectations ħafna u jaqta' qalbu għax jara li hemm tfal li ġejjin minn familji bi problemi soċjali, minn familji li m'humiex motivati u minn ambjent li ma jressaqhomx wisq lejn il-kotba u lejn it-tagħlim.

Jien dan insejjaħlu falliment u Allaħares il-futur ta' l-edukazzjoni jiddependi minn dawn il- baħrin tal-bnazzi.

Il-kapaċita' fl-edukazzjoni m'hijiex li tgħallem lil min diġa' huwa motivat u lil min id-dar isib il-kotba, il-computer u l- istimulu soċjali u kulturali li għandu bżonn imma li teduka u trawwem lil dawk it-tfal li huma mċaħħdin minn dan l-ambjent familjari u soċjali.

Fil- fatt jien għalhekk għandi ammirazzjoni kbira lejn dik il-kap ta' skola li nhar il-Ġimgħa ngħatat il-premju "Ħaddiem tas-Sena" u lil persuni bħalha għaliex dawn huma l-aqwa eżempju ta' kif l-edukazzjoni tista' titjieb f'pajjiżna.

GĦalhekk kif għidt diġa' l-Kummissjoni Nazzjonali għall- Edukazzjoni għandha tara liema huma dawk il-kapijiet ta' skejjel li flimkien ma' l-assistenti u l-edukaturi tagħhom imexxu tajjeb biex dawn ikunu jistgħu jiġu ppubbliċizzati ħalli permezz tagħhom wieħed ikun jista' jindika kif għandhom isiru l-affarijiet u xi jfissru verament il-kliem serjeta' u impenn serju.

Per eżempju, huwa interessanti li l-ewwel studju li sar min-National Commission on Education, liema kummissjoni kienet twaqqfet fl-Ingilterra fl- 1991, kien għamel ħafna ħoss u ħalla influwenza tajba.

Dan l-istudju kien ġie msejjaħ "Learning to Succeed" u fih ġew diskussi r-raġunijiet li għalihom ċerti tfal u żgħażagħ jaqtgħu qalbhom mill-esperjenza edukattiva minn kmieni.

Fil-fatt issib każi fejn tfal ta' xi tmien snin diġa' jkunu ttimbrati bħala li huma batuti, li m'humiex se jaslu u li moħħhom ma jagħtihomx u sintendi meta jiġri dan ma nistgħux nimmaġinaw li dawn it-tfal se jikbru b'dik il-fiduċja fihom infushom li ċertament għandhom bżonn biex ikunu jistgħu jirnexxu.

Kif kont qed ngħid wieħed mill-ewwel studji fit- tul li għamlet in-National Commission on Education ta' l-Ingilterra kien dwar dawk il-fatturi negattivi li tant jagħfsu lit-tfal u ż-żgħażagħ li dawn jaqtgħu qalbhom mill-proċess edukattiv li ħafna drabi jfisser li jkunu qed jaqtgħu qalbhom mill-ħajja.

Qed jiġi studjat x'għandu jsir biex wieħed ibiddel dik ir-rotta u x'tip ta' sistema edukattiva għandna bżonn biex tgħallem lit-tfal u ż-żgħażagħ tagħna jirnexxu.

It-tieni studju li għamlet in-National Commission on Education li wkoll għamel effett tajjeb fuq is-sistema edukattiva Ingliża, huwa l-ktieb li ħareġ ftit ilu bl-isem "Success Against the Odds, Effective Schools in Disadvantaged Areas" fejn fih ġew studjati għadd ta' skejjel li skond l- opinjoni ġenerali kienu kkundannati li fihom se jmorru tfal li ftit li xejn għandhom ċans jimxu 'l quddiem.

L-istudju ta' din il-kummissjoni wera li b'impenn serju min-naħa ta' l-edukaturi u b'appoġġ serju - li mhux dejjem ikun hemm, kemm fl-Ingilterra kif ukoll f'Malta, ħalli nitkellem ċar - min- naħa tal-ministeru ta' l-edukazzjoni setgħet issir differenza kbira fil- kwalita' ta' edukazjoni li tingħata fl-iskejjel.

Qed insemmi n-National Commission on Education għaliex hija waħda mill-istrutturi li ħallew effett tajjeb fuq is-sistema edukattiva tal-pajjiż u nittama li l-kummissjoni li qed naħtru fuq mudell kompletament differenti minn dik ta' l-Ingliżi wkoll tħalli effett pożittiv.

Tajjeb ngħidu li din il-kummissjoni ġiet imwaqqfa fl-Ingilterra fl-1991 u l-inizjattiva biex titwaqqaf ma ħadhiex il-gvern tal-ġurnata imma ħaduha għaqdiet mis-settur edukattiv, mis-settur tax- xjenza u mis-settur ta' l-inġinerija li huma l-British Association for the Advancement of Science, ir-Royal Society, il-British Academy u l- Fellowship of Engineering.

Mingħajr tlaqliq ngħid li kont nieħu gost li kieku din il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni twaqqfet f'Malta bl- inizjattiva tas-settur privat mingħajr il-bżonn li noqogħdu nistennew lill- gvern iwaqqafha.

Huwa interessanti li din il-kummissjoni fl-Ingilterra hija ffinanzjata kompletament minn sorsi privati, mill-Paul Hamlyn Foundation.

Fil-mozzjoni li qed inressqu quddiem il-Parlament illum qed ngħidu li l-kummissjoni għandha tkun iffinanzjata mill-gvern b'vot annwali - dan biex nuru li l-kummissjoni għandha tibda topera - pero' tista' wkoll tiġbor fondi għall-ħidma tagħha minn sorsi privati bħall-oqsma ta' l- ekonomija u istituzzjonijiet oħra u jien nawgura li jirnexxilha tagħmel dan ħalli mal-fondi li jivvotalha dan il-Parlament kull sena jkollha fondi oħra biex tkun tista' tagħmel ix-xogħol tagħha aħjar.

Nixtieq issa ngħid xi ħaġa fuq is-sehem tas-settur privat fl-edukazzjoni f'pajjiżna.

F'din il-kummissjoni qed naħtru nies li għandhom rabta mas- settur privat, bħal per eżempju, is-Sur Tony Cassar li huwa l-President tal- Federazzjoni ta' l-Industrija.

Qed nittamaw li dan iservi bħala sinjal li rridu s-sħubija, il-parteċipazzjoni u l-inkoraġġiment tas-settur privat.

Wara kollox l-iżvilupp ekenomiku, soċjali, politiku, kulturali u xjentifiku ta' pajjiżna jiddependi ħafna mill-kwalita' ta' edukazzjoni li nkunu qed nipprovdu fl-iskejjel u fl-istituzzjonijiet tagħna.

Għalhekk huwa importanti ħafna li s-settur privat jagħti s-sehem tiegħu f'dan il-qasam.

Fil-fatt irrid nirringrazzja lil dawk il-kumpanniji kummerċjali u lil dawk l-individwi li diġa' qed jgħinu lis-settur edukattiv.

Għandna kumpanniji li diġa' qed jgħinu lill-iskejjel tas-snajja', dawk primarji u post- sekondarji u anke lill-Universita'.

Naħseb li hija ħasra li ħafna drabi din it-tip ta' għajnuna m'hijiex qed tingħata pubbliċita' biżżejjed.

Jien naħseb li huwa importanti li l-Kamra tal-Kummerċ, il-Federazzjoni ta' l- Industrija u l-GRTU jinformaw lill-membri tagħhom dwar x'qed jagħmlu l- għaqdiet tagħhom sabiex jinkoraġġixxu u jappoġġaw is-sistema edukattiva tagħna.

Hawnhekk wieħed irid ikun ċar u jgħid li ż-żewġ setturi għandhom l- iskopijiet speċifiċi tagħhom u ma rridux inġibu l-edukazzjoni skjava tas- sistema produttiva ekonomika, pero' naħseb li għandhom jistimulaw lil xulxin.

Jekk il-kumpanniji Maltin iħarsu lejn x'jagħmlu kumpanniji bħalhom f'pajjiżi oħra jsibu li dawn jagħtu fondi għall-iżvilupp ta' l-edukazzjoni u ħafna drabi jwaqqfu fondazzjonijiet li mbagħad jipprovdu l-flus tar- riċerka dwar problemi eżistenti li jkun hemm fil-qasam edukattiv.

Huwa importanti li dan jiġi mifhum kemm minna kif ukoll mill-kummissjoni li qed nipproponu.

L-iskop m'huwiex li l-kummissjoni tħejji riċerka spekulattiva jew riċerka li tiddeskrivi biss x'inhuma l-problemi imma għandha wkoll toħroġ rakkmandazzjonijiet dwar kif dawk il-problemi għandhom jiġu tackled.

Għalhekk huwa mportanti li jkollna aktar appoġġ mis-settur privat.

Kif diġa' għidt, in-National Commission on Education hija ffinanzjata kollha kemm hi minn fondazzjoni privata, il-Paul Hamlyn Foundation.

F'Malta għandna kumpanniji li diġa' qed jgħinu lis-settur privat u jien nawgura li l-kummissjoni jirnexxielha tiġbed lejha aktar fondi sabiex tkun tista' tagħmel xogħol aħjar fil-qasam edukattiv.

Bħalissa ħafna drabi s-settur privat jieħu sehem pjuttost b'mod daqsxejn filantropiku u assistenzjali fl- edukazzjoni.

Huwa importanti li s-settur privat ikun iktar preżenti biex ċerti problemi li għandna fil-qasam edukattiv tagħna nistudjawhom u nifhmuhom aktar biex inkunu nistgħu nibdew insolvuhom aħjar.

Fil-fatt, kif diġa' għidt, fix-xogħol li din il-kummissjoni mistennija tagħmel, ir- rapporti dwar ir-riċerka se jkunu kemm fuq kif inhi s-sistema bħalissa ...

Parti oħra mix-xogħol li din il-kummissjoni mistennija tagħmel hija l- awditjar soċjali, u hekk tidħol waħda mill-problemi li għandna u li ċertament m'hijiex aċċettabbli, dik ta' l-assenteiżmu fl-iskejjel tagħna.

Din il-problema rridu nittekiljawha bis-serjeta' mis-sena d-dieħla.

Permezz ta' mistoqsija parlamentari ħareġ tagħrif li għandna mill-inqas 729 tifel u tifla fl-iskejjel sekondarji li ilhom aktar minn sena ma jattendu u ħafna drabi din l-assenza hija appoġġata, biex ngħid hekk, jew hija kkonfortata minn ċertifikati mediċi.

Imma l-fenomenu ta' l-assenteiżmu kemm fis-sekondarja kif ukoll fil-primarja rridu nittekiljawh bis-serjeta'.

Niftakar li meta kont tkellimt fuq il-problema ta' l-assenteiżmu f'dan il- Parlament kont iebes dwar ċerti tobba li joħorġu ċertifikati mediċi b'mod faċli mingħajr ma jaraw l-affarijiet, pero' nkun qed nonqos jekk ngħid li l- problema hija minħabba f'hekk biss.

Il-fenomenu ta' l-assenteiżmu fl- iskejjel tagħna jistħoqqlu studju aktar profond u mbagħad wara dak l- istudju rridu nieħdu l-passi meħtieġa għaliex jekk għandna mill-inqas 729 tifel u tifla li ilhom aktar minn sena ma jattendu l-iskola u għandna mbagħad mijiet li jitolbu li jitilqu mill-iskola qabel ma jagħlqu s-16-il sena, il-problema ma tibqax waħda individwali jew ta' ċertifikati mediċi imma ssir vot ta' sfiduċja fis-sistema edukattiva.

GĦalina fil-qasam ta' l-edukazzjoni din hija konklużjoni skomda li ma tagħtiniex pjaċir imma naħseb li jekk irridu nkunu serji rridu ngħidu li hemm mijiet - forsi anke eluf - ta' tfal u adoloxxenti li jħossu li għal xi raġuni jew oħra m'hemmx posthom fl-iskejjel fis-sistema edukattiva tagħna.

GĦalhekk wieħed mid-doveri tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukzzjoni għandu jkun studju profond dwar l-assenteiżmu għaliex jekk aħna se nitkellmu fuq il-kwalita' ta' l-edukazzjoni l-ewwel għallinqas irridu niżguraw li t-tifel, iż-żagħżugħ u l-adoloxxent ġew l-iskola biex jieħdu dak is-servizz edukattiv.

Jekk dawn lanqas biss qed jiġu l-iskola, jew jekk qed jitolbu li jitilqu kmieni mill-iskola, irridu nipprovaw nifhmu għaliex qed jiġri hekk u ma noqogħdux infittxu skużi fl-ambjent soċjali u familjari.

Naf li jkun hemm fatturi soċjali u familjari għaliex hemm tfal li jħossuhom barranin fl-iskejjel tagħna imma rridu wkoll nipprovaw nifhmu x'hemm fl-iskejjel tagħna li ma jakkomodax u li ma jinbidilx biżżejjed biex joffri ambjent li jilqa' lil dawn it-tfal.

Għalhekk il- passi li rridu nieħdu f'dan il-qasam m'humiex sempliċement billi nikkritikaw lit-tobba li joħroġu ċertifikati mediċi iżda li nikkritikaw ukoll dak li għandna fis-sistema edukattiva, dak li għandna fl-iskejjel tagħna u dak li għandna fl-istituzzjonijiet edukattivi tagħna li għal xi raġuni jew oħra ibiegħed lit-tfal u liż-żgħażagħ tagħna mill-iskejjel.

F'dawn l-aħħar snin kien beda jsir studju komparattiv ukoll ma' tfal fil- Ġappun u ma' tfal fl-Istati Uniti mmexxi mill-istudjuż Ishikawa, li jistudja l-fenomenu ta' l-assenteiżmu fl-iskejjel tagħna u jgħid li l- problemi huma profondi u hemm żewġ raġunijiet għalihom; hemm problemi kkaġunati veru mill-ambjent familjari u soċjali iżda mbagħad hemm problemi li jikkaġunawhom is-sistemi edukattivi tagħna stess.

Għalhekk huwa importanti li jittieħdu passi kemm fuq livell soċjali u ambjentali, kif ukoll fuq il-livell edukattiv innifsu.

Jiena nittama li waħda mit-temi li l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni l-ġdida tiffaċċja tkun il- problema ta' l-assenteiżmu u magħha - għax naraha relatata ħafna - il- problema ta' dawk li jitolbu li joħorġu kmieni mill-iskejjel tagħna.

Ċertament din hija problema li biex niffaċċjawha bis-serjeta' titlob mhux biss impenn min-naħa tal-qasam edukattiv imma wkoll impenn mill-qasam soċjali u mill-qasam mediku.

Jiena naħseb li aktar ma jgħaddi ż-żmien irridu nsibu aktar mod kif il-qasam tas-saħħa u l-qasam ta' l-edukazzjoni jaħdmu aktar id f'id.

Hemm bżonn li nsibu modi kif l-istrutturi limitati li għandna, kemm fil-qasam edukattiv kif ukoll fil-qasam tas-saħħa, per eżempju, f'dak li hu nuqqas ta' educational psychologists, nuqqas ta' physiotherapists u ħafna terapisti oħra li għandna bżonn, nikkordinawhom aħjar biex naħdmu flimkien ħalli ngħinu lil dawk li għandhom bżonn.

L- uniku mod kif niffaċċjaw dawn il-problemi b'mod serju huwa li niffaċċjawhom b'mod integrat, dak li jissejjaħ il-health education welfare approach.

Wara kollox it-tifel jew iż-żagħżugħ li jiġi fi skola bi problema u jerġa' jmur lura lejn id-dar huwa l-istess persuna, iżda bħalissa l-istrutturi pubbliċi jwieġbu għal problema ta' bniedem sħiħ b'mod frammentat, metodu li bih żgur mhux se jirnexxilna nsolvu l-problema bis-serjeta'.

Problema oħra li wkoll mis-sena d-dieħla rridu nibdew nitrattawha bis- serjeta' hija dik tal-bullying.

Jien diġa' għidt li saru studji u riċerka fil-qasam edukattiv, pero' ħafna drabi baqgħu ma tteħdux l-ebda passi konkreti.

L-istudji u r-riċerki huma importanti, ir-riflessjoni dwar dak li qed jiġri fil-qasam edukattiv hija importanti, iżda mbagħad irridu nagħmlu pjan ta' azzjoni għal kull problema biex naraw kif se nittekiljawha.

Kif diġa' għidt, hemm skejjel fejn il-problema ta' bullying hija serja u għad għandna inċidenti li assolutament m'humiex aċċettabbli fejn hemm adulti jew ġenituri jidħlu fl-iskejjel u jaħbtu għall- edukatur.

Jiena għidt kemm-il darba - u nerġa' ngħidha hawnhekk bl-iktar leħen sod - li dawn l-affarijiet m'humiex aċċettati, anke fejn il-ġenituri jistgħu jħossu u jirriżulta li għandhom raġun għaliex hemm modi differenti kif nittrattaw il-problemi.

Il-ġimgħa li għaddiet kellna xi inċidenti simili u jien qbadt mal-Kummissarju tal-Pulizija u għidtlu biex jieħu passi iebsa kontra adulti li jidħlu fl-iskola u jaħbtu għal xi teacher.

Żgur li m'iniex se nittollera li jkollna adulti li jidħlu fi skola u jaħbtu għall-edukaturi u Allaħares ikun hemm xi ħadd li jipprova jgħid li se jsib xi kenn f'xi ministeru meta jagħmel dawn l-affarijiet.

F'dawn l-affarijiet la se nħarsu lejn uċuh, la se nħarsu lejn kuluri u lanqas lejn tesseri.

Nerġa' nwissi, fejn xi adult jidħol f'xi skola biex jaħbat għal xi teacher jien stess inkellem lill-Kummissarju tal-Pulizija biex jieħu l-passi kollha li tagħtih il-liġi.

Dan huwa l-agħar eżempju u l-akbar skandlu li nistgħu nagħtu lit-tfal tagħna.

L-ewwel ħaġa li rridu nagħmlu biex nibdew nedukaw lit-tfal tagħna huwa li nġibuhom l-iskola, u t-tieni li l-edukazzjoni sseħħ f'ordni u f'dixxiplina.

U għalhekk dan irridu nizgurawh.

Din twassalni għall-punt tal-bżonn ta' politika nazzjonali dwar l-imġieba fl-iskejjel tagħna.

Jien naħseb li wasal iż-żmien li l-ewwelnett ikollna kodiċi ta' imġieba u kodiċi ta' dixxiplina fl-iskejjel tagħna għax l-aħħar li sar kien fl-1983.

Minn dak iż-żmien is-soċjeta' baqgħet tinbidel, strutturi tradizzjonali ta' awtorita' u ta' dixxiplini baqgħu jinbidlu, u għalhekk hemm bżonn li fid- dawl taċ-ċirkostanzi soċjali ġodda jkollna qafas, regolamenti, politika favur l-imġieba tajba fl-iskejjel tagħna.

Jien naħseb li kemm fil-każ tal- passi li jridu jittieħdu dwar l-assenteiżmu kif ukoll biex niżguraw imġieba tajba fl-iskejjel tagħna, aktar milli mill-għoli tas-smewwiet jinżel xi kodiċi ppreżentat lid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, għandu jkun hemm konsultazzjoni wiesgħa biex kull skola tagħmel is-suġġerimenti meħtieġa għal dawn ir-regolamenti favur l-imġieba tajba u anke dwar x'għandna nagħmlu dwar l-assenteiżmu.

Jien naħseb li x-xogħol irid isir fuq żewġ livell, ċioe' fil-livell ta' kull skola, li kull skola tiffaċċja l-problema li għandha hi f'dak li hu assenteiżmu, f'dak li hu bullying u vjolenza, imma mbagħad huwa ċar li għandu jkun hemm l-appoġġ sħiħ ċentrali wkoll.

Eventwalment naħseb li f'liġi ġdida dwar l-edukazzjoni importanti li l- kodiċi ta' imġieba tajba li nagħmlu fl-iskejjel tagħna jkun anke fuq il- passi li jistgħu jittieħdu mill-edukaturi kontra dawk li jonqsu.

Fejn hemm kapijiet intelliġenti u ta' kuraġġ - kemm fi skejjel governattivi, kemm f'tal-knisja kif ukoll f'dawk privati - li għalihom l-edukazzjoni hija vokazzjoni, viżjoni u impenn biex itejbu l-ħajja ta' l-istudenti tagħhom, diġa' għamlu kodiċi ta' imġieba li ddiskutewh flimkien ma' l-istudenti tagħhom, mal-ġenituri ta' l-istudenti u ma' l-għalliema biex kulħadd ikun jaf safejn jista' jasal u x'jiġri kemm jekk ikollu imġieba tajba - u allura jkun hemm inċentiv biex iġib ruħu tajjeb - kif ukoll jekk iġib ruħu ħażin.

Jien naħseb li s-sena d-dieħla għandna naħdmu f'din id-direzzjoni u nittama li l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni li qed niddiskutu f'dan il- Parlament illum tkun tista' tagħti s-sehem tagħha f'dan il-qasam.

L-ewwel għan tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni huwa li tistudja u tiġbor l-informazzjoni dwar l-edukazzjoni f'Malta u naħseb li l- ewwel ħaġa li tista' tagħmel hija li tiġbor il-materjal kollu li għandna f'dan il-qasam li ħafna minnu huwa miġbur mill-Fakulta' ta' l-Edukazzjoni.

Dan jinkludi studji li saru minn studenti għat-teżijiet tagħhom biex jiggradwaw, biex jieħdu l-masters, uħud anke biex jieħdu d-dottorat.

Hemm ukoll riċerka ta' kwalita' tajba li saret min-nies tal-Fakulta' ta' l- Edukazzjoni.

GĦalhekk huwa importanti li l-ewwel inkunu nafu x'riċerka hemm u fil-fatt jien naf li min-naħa tal-fakulta' diġa' ppreparaw l- informazzjoni sabiex jagħtu indiċi tar-riċerka li hemm imbagħad naraw kif dik ir-riċerka nistgħu nagħmluha available għall-policy makers u għal dawk li jkunu qed jattwaw deċiżjonijiet biex ikunu informati tajjeb u allura la jkunu nformati tajjeb u jkunu backed b'riċkera serja jkunu jistgħu jittieħdu deċiżjonijiet aktar għaqlin.

Jien nieħu gost ngħid li waħda mill-affarijiet li s'issa rnexxielna nagħmlu f'dawn ix-xhur li għaddew kienet li ħdimna - sa ċertu punt irnexxielna, pero' hemm xogħol aktar x'isir - sabiex intejbu r- relazzjonijiet bejn il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni, id-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni u l-Fakulta' ta' l-Edukazzjoni fl-Universita'.

Huwa importanti ħafna li fil-qasam edukattiv naħdmu ħafna permezz ta' team work li mhux dejjem kien preżenti u fil-fatt hu dan in-nuqqas ta' kollaborazzjoni flimkien li ħafna drabi jżomm l-edukazzjoni lura.

Għalhekk meta ġejna biex nifformaw din il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni qgħadna attenti li n-nies li jintgħażlu biex ikunu f'din l-ewwel kummissjoni jkunu nies li ġejjin minn oqsma differenti.

Għandna nies li ġejjin mill-Fakulta' ta' l-Edukazzjoni fl-Universita' li diġa' ddistingwew ruħhom għax-xogħol li għamlu kemm fil-livell konkret, li jieħdu sehem, per eżempju, fix-xogħol li jsir minn xi skola partikolari jew permezz tar- riċerka tagħhom.

Għandna nies li ġejjin mid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni li minbarra li huma amministratturi għamlu wkoll riċerka fil-qasam ta' l- edukazzjoni.

Għandna nies li ġejjin mill-unions, bħall-President tal-Malta Union of Teachers, is-Sur John Bencini, kif ukoll għandna lis-Sur James Pearsall li jmexxi skola tas-snajja' u fl-istess ħin jaħdem ukoll fil-qasam trejdjunjonistiku permezz tal-General Workers' Union.

Għandna mbagħad nies li ġejjin minn oqsma differenti ta' l-edukazzjoni; għalliema, kapijiet ta' skejjel ta' l-Istat, ta' skejjel privati u anke ta' skejjel tal-Knisja.

Dawn kollha huma nies li b'xi mod jew ieħor iddistingwew ruħhom għall- impenn tagħhom biex jagħtu ħajja, viżjoni u direzzjoni ġdida lill-iskola li jaħdmu fiha.

Fost in-nies li hawn maħtura f'din il-kummissjoni għandna nies li jagħmlu xogħol tajjeb ħafna, kif diġa' għidt, mat-tfal li l-iktar is-soltu naħsbu li m'humiex se jirnexxu fil-qasam edukattiv, imma l-edukaturi serji ma jaqtgħux qalbhom u jagħmlu xogħol biex jagħtuhom futur ġdid.

Għandna anke kap ta' skola privata li wkoll għandha impenn qawwi ta' kif tagħti identita' lill-iskola tagħha, tippjana l-futur ta' l-iskola, tikkonsulta lill-istaff tagħha fl-ippjanar ta' l-iskola, taħdem biex fit-tfassil tal- futur ta' l-iskola tagħha jkollha anke l-għajnuna ta' nies mill-qasam tar- riċerka u mill-qasam tal-fakulta' ta' l-edukazzjoni biex il-futur li tkun qed tfassal għall-iskola tagħha jkun futur mibni fuq deċizjonijiet li jħarsu fit-tul.

F'din il-kummissjoni għandna wkoll nies li ġejjin mill-kunsilli skolastiċi.

L-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Skolastiċi qed tagħmel ħafna xogħol tajjeb u m'hemmx dubju li wieħed mill-oqsma li rridu niżviluppaw u naħdmu fih fil-futur għaliex għad għandna problemi dwaru huwa t-tisħiħ tal- ħidma flimkien bejn il-ġenituri u l-edukaturi.

Huwa għalhekk li jien nitkellem b'mod iebes ħafna fuq dawk il-ġenituri - li huma ftit - li jidħlu fl-iskola jsawtu lil xi teacher għaliex kull każ bħal dan jitfgħalna lura x-xogħol tajjeb kollu li rridu nagħmlu biex inġibu lill-edukaturi u l- ġenituri jaħdmu flimkien.

Aħna, għal ħafna raġunijiet, għandna tradizzjoni li l-edukaturi u l-ġenituri ma tantx jaħdmu flimkien f'ċerti nħawi, pero' għandna każi tajbin f'kull settur skolastiku fejn hemm relazzjonijiet tajba mal-ġenituri.

Fil-fatt din hija waħda mill-ingredjenti ta' skola li tmur tajjeb.

Kieku kellna noħorġu riċetta ta' x'jagħmel skola tajba huwa faċli li nsibu x'inhuma l-ingredjenti.

Aħna rridu kap li għandu jew għandha - ħafna drabi "għandha" għaliex is-settur edukattiv għandu maġġoranza ta' nisa u jien mingħajr eżitazzjoni ngħid li n-nisa fil-qasam edukattiv jagħmlu ħafna u ħafna xogħol tajjeb, kemm fil-livell tat-tmexxija kif ukoll bħala edukaturi - missjoni u viżjoni għall-iskola tagħha u li f'dik il- viżjoni hija kapaċi tinvolvi lill-assistenti tagħha.

Wieħed mill-fatturi li skola tmur tajjeb huwa dak ta' relazzjonijiet tajba bejn il-kap u l-assistenti.

Fejn it-tmexxija ta' l-iskola kapaċi tinvolvi lill-għalliema għandek fattur ieħor għalfejn dik l-iskola se tmur tajjeb.

Imbagħad fejn il-kap, l-assistenti kapijiet u l-għalliema jirnexxilhom jagħmlu relazzjonijiet tajba mal-ġenituri l-iskola tkun qiegħda fit-triq it-tajba li se tagħti riżultati tajbin.

Mill-banda l- oħra, jinħolqu problemi meta jkollna kapijiet li huma a one-man band u l- poter li qabel kien f'idejn il-Ministru jew id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni issa jarawh li għadda f'idejhom u jmexxu mingħajr ma jinvolvu biżżejjed lill-assistenti tagħhom jew jumiljawhom billi jagħtuhom xogħol redikolu li żgur li ħafna mill-assistenti kapijiet illum huma mħarrġa tajbin u jixraqilhom aħjar.

Fejn jeżistu relazzjonijiet ħżiena bejn il-kap u l- għalliema u l-ġenituri għandek skola marida u għandha bżonn il-fejqan.

Għalhekk jien nittama li din il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni - li mill-formazzjoni tagħha diġa' tiġbor fiha edukaturi, amminstratturi u ġenituri - meta tiġi biex tistudja xi qasam partikolari tieħu ħsieb l- aspetti kollha ta' l-edukazzjoni għaliex jekk irridu li dan il-qasam tant importanti għal pajjiżna tassew jimxi 'l quddiem hemm bżonn li nitgħallmu naħdmu flimkien.

Sfortunatament din il-karatteristika kulturali f'pajjiżna ħafna drabi ma teżistix għaliex nippreferu naħdmu għal rasna u aktar milli nieħdu gost bix-xogħol li jagħmel ħaddieħor dan narawh qisu se jidħol fl- għalqa u li se jkollna nikkompetu miegħu.

L-opportunitajiet u l-isfidi kumplessi, komplikati u differenti li għandu quddiemu l-qasam edukattiv jitlob li jiġi ffaċċjat minn protagonisti differenti, b'ideat u b'opinjonijiet differenti.

Id-diversita' f'pajjiżna għandha titqies bħala rikkezza u mhux bħala tradiment fis-sens li dak li ma jaqbilx miegħi bilfors huwa ħażin.

Din ukoll hija karatteristika kulturali li kultant għadha teżisti f'pajjiżna.

Id-diversita' fl-opinjonijiet u fl-esperjenzi differenti għandhom iservu sabiex jarrikkixxu lil xulxin u għalhekk meta ġejna biex naħtru l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni ipproponejna nies li żgur għandhom moħħ indipendenti.

Jekk wieħed joqgħod janalizzahom wieħed wieħed u waħda waħda jara li ħadd minnhom m'huwa tip ta' nies li ġġebbdilhom l-ispaga u jiżfnu u huwa proprju minħabba f'hekk li ġew magħżula huma.

Dawn huma nies li ċertament għandhom opinjonijiet differenti f'kull qasam għaliex nifhmu li l-mixja 'l quddiem ta' l- edukazzjoni f'pajjiżna trid tkun il-frott ta' kollaborazzjoni bejn protagonisti b'opinjonijiet u espejenzi differenti li jarrikkixxu lil xulxin.

Waħda mill-affarijiet li jien nittama li ġġib il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni hija ċerta kollaborazzjoni u kordinazzjoni bejn skejjel minn oqsma differenti, dawk pubbliċi, tal-knisja u privati.

Diġa' għandna okkażjonijiet sbieħ fejn dawn l-iskejjel jistiednu lil xulxin biex jaqsmu flimkien il-problemi u l-esperjenzi tagħhom u fil-fatt aħna nħeġġuhom sabiex jagħmlu dan.

Mhux l-ewwel darba li ġew kapijiet ta' skejjel pubbliċi jistaqsuna jekk jistgħux jaraw x'qed tagħmel it-tali skola privata jew tal-knisja ħalli jkunu jistgħu jitgħallmu minnha u l-istess jiġri viċi- versa wkoll.

Jien naħseb li għandna naslu fi stat fejn nevitaw l- umiljazzjoni li biex jieħu inizjattiva bħal din kap ta' skola jrid joqgħod jistaqsi lil xi awtorita'.

Il-qsim ta' l-esperjenza edukattiva hija edukazzjoni minnha nnifisha u fil-fatt għandna nħeġġuha iktar għax hija importanti ħafna.

Madam Speaker, ix-xogħol li mistennija tagħmel il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni huwa li tiġbor flimkien ix-xogħol li għad irid jibda jsir u li qed isir f'oqsma differenti biex nagħtu ħarsa fit-tul u indipendenti għaliex peress li l-kummissjoni m'hijiex se tkun responsabbli għall- amministrazzjoni tista' tkun iktar indipendenti jekk issir xi evalwazzjoni mid-diviżjoni jew mill-ministeru nnifsu.

Din il-kummissjoni se tkun tista' tara wkoll fejn sejrin tajjeb, fejn nistgħu mmorru aħjar, fejn sejrin żmerċ u fejn nistgħu nirranġaw minn barra l-istruttura uffiċjali.

Għalhekk huwa importanti ħafna li t-tip ta' riċerka li tagħmel din il-kummissjoni tkun dwar temi partikolari.

Fil-fatt wieħed mill-għanijiet ta' din il- kummissjoni huwa li:

"flimkien ma' edukaturi, riċerkaturi soċjali, amministraturi, ġenituri, studenti u azjendi kummerċjali u industrijali tidentifika l- ħtiġijiet ta' Malta f'kull qasam ta' l-edukazzjoni u taħriġ fl-isfond ta' l-iżvilupp ekonomiku u soċjali f'Malta;".

Madam Speaker, waħda mill-karatteristiċi kulturali negattivi tagħna hija li aħna iktar inħarsu lura milli 'l quddiem.

GĦalkemm xi kultant huwa tajjeb li nħarsu lura, għax dan inkunu nistgħu nitgħallmu minnu, aħna rridu nħarsu 'l quddiem ukoll.

Per eżempju, ikun pass tajjeb jekk nibdew nistaqsu lilna nfusna kemm dak li qed ngħallmu fil-kindergarten, fil-livell primarju u fil-livell sekondarju se jgħin biex it-tfal u ż-żgħażagħ tagħna jkunu mħejjija jagħmlu dak li huwa mistenni minnhom jew li naħsbu li se jkun mistenni minnhom fl-ewwel snin tas-seklu 21.

Huwa importanti ħafna li din il-kummissjoni tagħmel mistoqsijiet bħal dawn.

Bħalissa wieħed mill- ikbar nuqqasijiet li għandna fis-sistema tagħna - dan inħossuh partikolarment fil-kindergarten u fil-livell primarju għalkemm jinħass xi ftit anke fil-livell sekondarju - huwa li għad m'għandniex qafas internazzjonali li bih inkejlu kif sejrin.

Ħalli nispjega ftit xi rrid ngħid.

F'din il-ġimgħa li ninsabu fiha, għandu joħroġ studju internazzjonali - studju bħal dan kien sar ukoll is-sajf li għadda - li kien ikkordina d- Dipartiment ta' l-Edukazzjoni ta' l-Istati Uniti dwar kif 27 pajjiż minn inħawi differenti tad-dinja sejrin fil-qasam tal-matematika u tax-xjenza.

Dan l-istudju ssejjaħ it-TISMS - Third International Survey on Mathematics and Science - u sar f'għadd ta' pajjiżi differenti pero' sfortunatament aħna m'għandniex it-tradizzjoni li nieħdu sehem fi studji bħal dawn u naħseb li qed nagħmlu żball.

GĦalhekk jien nittama li l-Kummissjonii Nazzjonali għall-Edukazzjoni tkun tista' hi stess tikkordina studju bħal dan u huwa importanti li ma jsirx mid-diviżjoni jew mill-ministeru stess għaliex kull min għandu subgħajh imdaħħal f'xi ħaġa forsi ma jkunx irid juri n-nuqqasijiet li għandna.

Biżżejjed ngħidu li f'dan l-istudju fuq tfal tal-primarji li minnu dawn il-pajjiżi ġibdu konklużjonijiet serji nsibu li kien hemm pajjiżi li nkwetaw ħafna li t-tfal tagħhom qegħdin lura fix-xjenza u fil-matematika.

Fil-fatt pajjiżi kbar bħall-Ingilterra, il- Ġermanja u l-Istati Uniti ta' l-Amerka qegħdin jinkwetaw li meta jqabblu x'qed jagħmlu fil-matematika u fix-xjenza tfal ta' seba' snin, tmien snin jew disa' snin f'Singapore ma' x'qed jagħmlu fil-matematika u x-xjenza tfal Ġermaniżi, Amerikani u Ingliżi jsibu li ta' Singapore huma 'l quddiem.

Għalhekk huwa ħażin, fil-fehma tiegħi, li aħna ma neħdux sehem fi studji bħal dawn għaliex jekk it-tfal tagħna ta' disa' jew għaxar snin 20 sena oħra jkunu aktar lura minn sħabhom f'Singapore, fil-Malaysia, fil-Ġermanja, fl-Amerka u fl-Ingilterra dan ifisser li aħna nkunu fi żvantaġġ.

Aħna bir-raġun niftaħru kemm studenti tagħna jmorru barra ħafna drabi biex ikomplu xi studju post-graduate u kemm imorru tajjeb imma ma ninsewx li nkunu qed nitkellmu biss fuq inqas minn 1% ta' l-istudenti tagħna.

Fil- fatt, il-futur tal-pajjiż u l-futur ta' l-edukazzjoni ma jiddependix biss mill-1% eċċezzjonali li għandna, jew minn dawk il-15% jew 18% li jkomplu l- istudju universitarju jew minn dawk li jirnexxielhom ikomplu l-istudju post-sekondarji tagħhom u jidħlu f'oqsma differenti tax-xogħol bħal banek, assigurazzjoni, turiżmu, management, l-elettronika u industrija u lanqas jiddependi biss minn dawk il-50% li jgħaddu għall-junior lyceum, imma jiddependi fuq kulħadd.

Ħafna drabi l-futur ta' pajjiżna jiddependi anke minn dawk li mill-iskola primarja jkunu diġa' qatgħu qalbhom li se jagħmlu xi ħaġa fl-edukazzjoni u jiddependi wkoll minn dawk l-istudenti - għad irridu naraw eżatt kemm għandna - li minn eta' żgħira diġa' jkollhom problemi biex jaqraw u jiktbu.

Għalhekk jien nittama li, fost ix-xogħol li tagħmel, il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni tara xi studji internazzjonali qed isiru, fejn riċerkaturi jmorru f'pajjiżi differenti biex josservaw x'qed jiġri fil-livell primarju ta' l-iskejjel tagħna u jirrapportaw u jqabblu flimkien l-istudji u l-osservazzjonijiet tagħhom biex imbagħad l-awtoritajiet tal-pajjiżi rispettivi jieħdu l-passi li jkun hemm bżonn.

Bħalissa jinsab għaddej eżerċizzju mportanti ħafna ta' reviżjoni fil- curriculum.

Dan kien inbeda mill-amministrazzjoni preċedenti u aħna żidnielu l-impetus tiegħu, għalkemm żammejna t-time-frame li kien diġa' ġie ffissat mill-amministrazzjoni preċedenti.

S'intendi, anke fir-reviżjoni tal-curriculum qed issir konsultazzjoni sħiħa ma' l-oqsma interessati.

Dan l-eżerċizzju jaħseb għal dawk kollha li jmorru l-iskola minn meta jagħlqu tliet snin sa meta jagħlqu 16-il sena u fih qed jieħdu sehem nies b'esperjenzi differenti u minn oqsma differenti fejn kulħadd jista' jagħti l-fehmiet tiegħu biex imbagħad meta noħorġu curriculum ġdid dwar kif għandha tiġi mfassla l-ħajja skolastika jkun fih il-parteċipazzjoni ta' dawn l-oqsma kollha.

Hawnhekk irrid nagħmilha ċara li l-curriculum ma jridx ikun xi tabella tal-ġebel li m'hijiex se tinbidel.

Fil-fehma tiegħi, it-tiġdid u t-tibdil fil-curriculum għandu jkun proċess kontinwu u qatt ma nistgħu ngħidu li, per eżempju, għaliex għamilna curriculum fl-1989 u ħareġ fl-1990, issa se nagħmlu curriculum u se joħroġ fl-1998 jew fl-1999 u mbagħad forsi xi ħadd ieħor snin wara jerġa' jagħmel curriculum ġdid.

Jien naħseb li għandu jkollna nies minn oqsma differenti li huma responsabbli minn dan il-qasam li jieħdu sehem fit-tiġdid tal-curriculum -bħat-tiġdid tal-ħajja wara kollox - bħala proċess kontinwu.

Qed nistenna li l- Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni se jkollha parti mportanti ħafna fis-sehem ta' dan it-tiġdid kontinwu tal-ħajja skolastika tagħna.

Għalhekk irridu naraw li nsaħħu l-qasam primarju qabel ma noqogħdu niftaħru x'sar fil-livell terzjarju.

Sintendi l-qasam universitarju huwa mportanti u jrid jiġi msaħħaħ - hemm fejn jista' jitjieb u jitkabbar - pero' ma jistax ikollok it-tielet sular jekk ma jkollokx it-tieni sular, l- ewwel sular u l-pedamenti li jkunu sodi.

Għalhekk dak li jkun qed isir fil- livell tal-kindergarten huwa mportanti ħafna.

Illum għandna studji li juru li ħafna drabi t-tip ta' ħajja li tgħix l-omm qabel ma titwieled it-tarbija taffettwa l-mod ta' kif tmur l-istess tarbija meta tikber.

Peress li aħna ngħixu f'pajjiż fejn il-livell ta' l-għajxien huwa tajjeb, kultant ninsew li hemm tfal li l-problemi li għandhom ikunu ġejjin mil-livell ta' nutriment li jieħdu jew ma jeħdux jew il-ġenituri tagħhom jew huma stess waqt li jkunu qegħdin jikbru.

Hemm studji li juru li ħafna mill- formazzjoni tal-persuni sseħħ minn qabel ma jitwieldu sakemm jagħlqu tliet snin.

Għalhekk huwa mportanti ħafna li f'pajjiżna jkollna kordinazzjoni akbar bejn il-qasam tas-saħħa u l-qasam ta' l-edukazzjoni għaliex ħafna drabi, mhux f'pajjiżna biss imma anke f'pajjiżi oħra, il-mod ta' kif imorru t-tfal jiddependi wkoll minn saħħithom.

Irridu naraw ukoll x'hemm bżonn insaħħu fl-edukazzjoni primarja tagħna.

Fost in-nies li jifformaw il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni hemm nies li ġejjin mill-qasam primarju edukattiv u għalhekk m'għandix dubju li se jkunu qed ifakkru lill-kollegi tagħhom fil-livell sekondarju u fil- livell terzjarju biex ma jinsewx il-primarja.

Aħna qed nittamaw li fil- ġimgħat u x-xhur li ġejjin ikun diġa' beda jseħħ ċertu titjib fl-iskejjel primarji.

Fix-xhur li għaddew għamilna konsultazzjonijiet sħaħ mal- kapijiet, l-assistenti kapijiet u l-għalliema tar-raba', il-ħames u s-sitt sena biex nibdew intaffu l-esaġerazzjonijiet li hemm fis-sillabu għall- eżamijiet biex dak li jagħmlu jagħmluh aħjar.

GĦal darba wara l-oħra fil-laqgħat li kellna sarulna diversi lmenti li minn eta' żgħira qed indarru lit-tfal tagħna jitgħallmu bl-amment tagħrif u fatti li mbagħad ftit li xejn jistgħu jservuhom, bħal per eżempju, mijiet ta' qwiel u idjomi u ħafna tagħrif li ftit li xejn għandu x'jaqsam ma' edukazzjoni u kultura f'sikkitha.

Għalhekk minn dawn il-konsultazzjonijiet qed nieħdu l-konklużjonijiet li hemm bżonn biex mis-sena d-dieħla fl- iskejjel primarji jibda jinħass daqsxejn ta' nifs ġdid biex it-tfal u l- għalliema ma jkunux mgħobbijin b'ħafna tagħrif u fatti li m'hemmx lokhom, speċjalment f'dik l-eta'.

Sfortunatament fit-taħriġ għall-eżamijiet it-tfal jispiċċaw jingħataw fatti sabiex jitgħallmuhom bl-amment.

Ħafna drabi l-edukazzjoni hekk qed tispiċċa, pero' hu maħsub li fis-seklu li ġej aktar milli nħarrġu lill- istudenti għall-eżamijiet se jkollna bżonn ta' nies li huma kapaċi jaħdmu b'moħħhom, kapaċi jkunu kreattivi u kapaċi jsolvu problemi prattiċi, għax meta tħarreġ lit-tfal biex jitgħallmu bl-amment mistoqsijiet u tweġibiet żgur li ma tkunx qed tiżviluppalhom l-kreattivita' tagħhom, il-kapaċita' li jaħsbu, janalizzaw u jsolvu l-problemi u allura ma jkunux flessibbli.

Dawn huma l-kwalitajiet li se jkollna bżonn sa minn eta' żgħira.

Ħafna drabi nilmentaw li anke l-istudenti ta' l-Universita' huma hekk, imma jekk l- istudenti ta' l-Universita' u ta' l-iskejjel post-sekondarji u sekondarji ma jkunux sabu din is-sistema għax minn meta waslu fir-raba' sena ta' l- iskola primarja kienu diġa' bdew jiġu ffaċċjati bl-eżamijiet, kif nistgħu nippretendu li f'daqqa waħda dawn ta' 18 jew ta' 19-il sena se jsiru adulti, se jibdew jaħsbu b'moħħhom, se jsiru kreattivi u analitiċi u se jkunu kapaċi jesprimu ruħhom?

Għalhekk hemm bżonn li nibdew nikkoltivaw dawn il-valuri u l-karatteristiċi kulturali minn eta' żgħira u jien ma għandix dubju li l-membri tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni se jaħdmu ħafna biex dan jirnexxi, bħalma se jaħdmu biex jipprovaw isolvu problema oħra li ssemmiet fil-laqgħa ta' konsultazzjoni li kellna ma' l- edukaturi.

Madam Speaker, hawnhekk qed nirriferi għall-kotba li jingħataw lill- istudenti ta' l-iskejjel primarji għax kif kulħadd jaf dawn ilhom li nħarġu u m'humiex adattati għad-dinja tal-lum.

Illum l-iskejjel iridu jikkompetu ma' ħafna fatturi oħra, fosthom ma' affarijiet li huma iktar attraenti mill- iskola nnifisha.

Biżżejjed insemmu t-televiżjoni, il-computer, is-CD ROM u l-prodotti multi-media li jeżistu fit-teknoloġija ta' l-informatika u tal- komunikazzjoni biex nirrealizzaw li hawn ħafna affarijiet li joffru esperjenza kulturali iktar attraenti - mhux bilfors aħjar - mill-esperjenza ta' l-iskola nnifisha.

Ħafna drabi r-riżorsi li jingħataw lill-iskejjel tagħna qed jagħmluhom jixbħu iktar lil dawk l-istituzzjonijiet tas-seklu 19 milli tas-seklu 20 jew iktar u iktar tas-seklu 21.

Per eżempju, għalliema li jkollha fuqha l-pressjoni tas-sillabu, ta' l-eżamijiet u tal-ġenituri li jkunu jridu jiżguraw li t-tfal tagħhom ikunu ppreparati tajjeb għall- eżamijiet tal-junior lyceum jew għal xi eżami ieħor, kif tista' ...?

Huwa inkredibbli kif f'pajjiżna tfal ta' 10 snin ġieli jkollhom jagħmlu għaxar eżamijiet fi 15-il ġurnata u rridu naraw assolutament x'se nagħmlu fuq dan ir-rigward għax m'huwiex tajjeb li t-tfal jibdew bi stress u b'tensjoni minn eta' daqstant żgħira.

Madam Speaker, fil-fatt hawnhekk ta' min jgħid li kien hemm tfal li ċemplu lis-support line inkwetati, ġimgħa qabel l-eżamijiet, biex jistaqsu kif għandhom jistudjaw u jippreparaw għal dawn l-eżamijiet.

Dan juri li s- sistema edukattiva tagħna tant hija ffokata fuq l-eżamijiet li f'ċerti każi lanqas biss qed ngħallmu lit-tfal kif jistudjaw u kif jiffaċċjaw it- tensjoni ta' l-eżamijiet.

Minħabba f'hekk jien inħoss li għandha ssir iktar enfasi biex ikun hemm ċerta preparazzjoni psikoloġika ħalli t-tfal tagħna ma jiddaħħlux f'xi stat ta' ansjeta' u ta' ħtija minn eta' daqshekk żgħira billi jiġu mgħallma jqisu l-eżamijiet bħala xi ħaġa li lkoll kemm aħna jkollna niffaċċjaw f'ħajjitna.

Fil-fatt huwa għalhekk li jien dejjem insemmi l-bżonn ta' kollaborazzjoni bejn il-qasam tas-saħħa mentali u l- qasam ta' l-edukazzjoni tagħna.

Madam Speaker, kif kont qed ngħid iktar kmieni li għad hemm ħafna tibdil x'isir fl-iskejjel primarji tagħna sabiex dawn ikunu jistgħu jikkompetu ma' fatturi oħra li jeżistu fis-soċjeta' tal-lum u li huma aktar attraenti mill- iskola innifisha.

Ħafna drabi l-iskejjel primarji tagħna huma mgħammra biss b'ġibs, bi blackboard u b'kotba antikwati li ftit li xejn jikkorrispondu ma' l-esperjenzi tat-tfal tal-lum u mal-preparazzjoni għall- futur tagħhom.

Għalhekk huwa importanti ħafna li jsir dan it-tibdil ħalli l-materjal edukattiv ta' l-iskejjel tagħna jkun iktar ħaj u interessanti u jkun jorbot iktar ma' l-esperjenza u mal-ħajja tal-lum.

Madam Speaker, jien naħseb li l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni għandha tikkonsidra wkoll li l-kultura tat-tfal u ta' l-adoloxxenti li teżisti barra mill-iskola tibda teżisti wkoll f'ċerti partijiet ta' l- iskola nnifisha, mhux neċessarjament biex nigglorifikawha imma biex isservi ta' monument ta' riflessjoni u ta' evalwazzjoni ħalli l-istudenti jkunu kapaċi jirriflettu u jevalwaw dak li jiġu mogħtija u mbella' barra mill- iskola.

Jekk nagħmlu ta' bir-ruħna li din il-kultura ma teżistix ma nkunux qed nippreparaw lit-tfal u liż-żgħażagħ tagħna jirriflettu u jevalwaw din il-kultura bil-konsegwenza li ħafna drabi dawn isibuha bi tqila biex jiffaċċjaw il-problemi li jiltaqgħu magħhom barra mill-iskola.

Madam Speaker, is-sena d-dieħla se nagħmlu enfasi kbira fuq il-qari fl- iskejjel primarji għaliex minn riċerka li saret f'ċerti inħawi tal-pajjiż sirna nafu li għandna numru kbir ta' tfal - naturalment imbagħad din il- problema tkompli tikber iktar ma' tmur lejn etajiet ikbar - li ma jafux jiktbu u jaqraw.

Huwa żgur li llum m'hijiex xi ħaġa aċċettabbli li jkollna studenti li għalkemm idumu xi 13-il sena jmorru l-iskola jibqgħu ma jafux jiktbu u jaqraw tajjeb.

Għallinqas is-sistema edukattiva tagħna għandha tassigura li wara 13-il sena ta' edukazzjoni l-istudenti jkunu jafu jiktbu u jaqraw.

Jien naf li anke f'pajjiżi oħra fejn saru sforzi kbar xorta jibqa' persentaġġ ta' nies li ma jafux jiktbu u jaqraw, pero' dawn ikunu jammontaw għal xi 5% u mhux bħalna fejn f'ċerti każi dan l-ammont jilħaq is- 27% u anke t-30%.

GĦalhekk huwa importanti li mis-sena d-dieħla nibdew nieħdu din il-problema bis-serjeta', pero' għandna nipprovaw nittekiljawha b'mod pożittiv.

Madam Speaker, dan nistgħu nagħmluh billi nħajru iktar nies jaqraw għax illum il-qari mhux biss għandu kompetizzjoni kbira minħabba li ġieli f'ċerti djar hemm ambjenti soċjali u familjari fejn ma tantx issib kotba u t-tfal qatt ma jaraw lill-ġenituri jaqraw iżda wkoll minħabba t-television u diversi forom oħra ta' divertiment.

GĦalhekk huwa importanti ħafna li l- Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni tappoġġja l-isforzi li jsiru biex inxerrdu l-kultura tal-qari fost it-tfal.

Hawn tajjeb li ngħid li se tiġi ddedikata sena sħiħa biex tidħol iktar din il-kultura u matul din is-sena se nilqgħu lil kull min għandu xi sehem x'jagħti f'dan il-qasam.

Fil-fatt nixtieq nieħu din l-opportunita' sabiex nappella lill-membri parlamentari sabiex fid-diskorsi li jagħmlu, kemm fil-każini kif ukoll f'postijiet oħra, għallinqas xi darba jitkellmu favur il-qari.

Aħna, bħala membri parlamentari, għandna nkunu minn ta' quddiem nett li nagħtu eżempju u nħallu influwenza tajba f'dan ir-rigward.

Madam Speaker, ikun tajjeb jekk ngħid ukoll li fost l-affarijiet li beħsiebna nagħmlu biex nimbottaw il-kultura tal-qari 'l quddiem fl-iskejjel primarji ta' Malta u GĦawdex se naraw li f'kull klassi l-istudenti se jingħataw b'Lm20 kotba ġodda u attraenti.

Jien nittama li l-kunsilli lokali, il-każini tal-partiti politiċi, tal-baned kif ukoll dawk sportivi jagħtu kontribut - fil-fatt jien naf b'każijiet fejn dan il-kontribut diġa' qed jingħata - sabiex tikber il-varjeta' ta' kotba fl-iskejjel primarji tagħna għax jekk ma nibdewx mill-iskejjel primarji mbagħad ikun inutli li noqogħdu nagħmlu din l-enfasi fuq il-qari.

Jien nittama wkoll li jirnexxilna naraw x'nagħmlu biex joħorġu iktar kotba ġodda u attraenti bil- Malti għat-tfal għaliex meta tqabbel il-kotba bil-Malti li għandna għat- tfal tagħna ma' kotba għal din l-eta' b'lingwi oħra ssib li dawn ma tantx huma attraenti.

Huwa importanti ħafna li t-tfal minn eta' żgħira jkollhom kotba sbieħ bil-Malti, kemm fil-mod kif ikunu ppreżentati kif ukoll fil-mod kif ikunu miktuba.

Jien m'għandix dubju li f'pajjiżna għandna nies li għandhom talent kemm fil-qasam tal-kitba kif ukoll fil-qasam grafiku u li jistgħu jagħtu kontribut f'dan ir-rigward.

Jekk m'aħniex se nagħmlu xi ħaġa dwar dan se nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn meta t-tfal jaqraw il-kotba bl-ilsien Ingliż isibu stil modern u mbagħad meta jiġu biex jaqraw xi ħaġa bil-Malti jsibu jaqraw biss fuq Żepp u Grezz u fuq affarijiet folkloristiċi.

Huwa importanti li t-tfal, anke minn eta' żgħira, jifhmu li l-Malti qiegħed hemm biex jiġi mħaddem anke fil-komunikazzjoni moderna u rilevanti ta' kuljum bejnietna u Allaħares nassoċjaw il-Malti mal-folklore biss.

Fl-istess ħin għalhekk se naraw kif nistgħu nħeġġu l-kitba u l- produzzjoni ta' kotba sbieħ għat-tfal bil-Malti.

Se nkunu wkoll qegħdin nimbuttaw - hawnhekk nittama wkoll li l- Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni tidħol f'dan il-qasam - sabiex jittieħdu l-passi meħtieġa biex intejbu l-livell ta' l-Ingliż fl-iskejjel kollha tagħna f'kull livell.

Waqt li assolutament aħna nemmnu fil-valur tal-Malti bħala lsien li jagħtina l-identita' tagħna, bħala lsien sabiħ, bħala lsien li għandu tradizzjoni twila, għandu letteratura nteressanti u lsien li għandna nkunu kburin bih u jservi biex nikkommunikaw bejnietna, bil-Malti biss mhux biżżejjed u għalhekk huwa mportanti li jkollna anke l- ilsna moderni l-oħra li għandna bżonn biex nikkommunikaw mal-bqija tad- dinja fosthom, primarjament l-Ingliż.

Għalhekk nittama li fost il-proġetti tal-Kummissjoni Nazzjonali għall- Edukazzjoni jkun hemm x'passi għandna nieħdu mill-primarja, u f'kull livell, biex insaħħu t-tagħlim ta' l-Ingliż f'pajjiżna.

M'huwiex aċċettabbli li nittraskuraw l-Ingliż li hija lingwa li biha nistgħu nikkommunikaw, ninnegozjaw u jkollna relazzjonijiet kulturali, soċjali u politiċi mal-bqija tad-dinja.

Bil-lingwa nistgħu nispjegaw lilna nfusna lill-bqija tad-dinja, mhux biss li nifhmu lill-oħrajn imma li nikkommunikaw b'lingwa li l-oħrajn jifhmuna.

Kull min għandu daqsxejn kuntatt mas- sistema edukattiva, nerġa' ngħid f'kull livell, minn fuq s'isfel, jaf li hemmhekk għandna problemi serji.

Min jgħallem l-Universita' stess jgħid li mhux kuntent bil-livell ta' l-Ingliż, imma hemmhekk l-istess, għax x'jiswa li tittekilja biss il-problema fil-livell ta' universita' jekk ma tagħmilx l-istess fil-livell post-sekondarju u fil-livell primarju?

Minbarra l-Ingliż, naħseb li wieħed mill-oqsma li l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni tista' tħares lejh - għax ma tkunx hi qed tamministra imma tkun qed tħares minn barra lejn dak li qed jiġri fil-qasam edukattiv tagħna - huwa n-nuqqas ta' kontinwita' u integrazzjoni li għandna fis-sistema tagħna bejn livelli differenti.

Per eżempju, fl-aħħar snin tal- primarja, għandna sillabu li jerġa' jiġi ripetut fis-sekondarja.

Għandna mbagħad każijiet fejn studenti jaslu fil-livell post-sekondarju, aktar u aktar fil-livell terzjarju u nsibu li jkun hemm min ikun dgħajjef pero' f'bażi soda, per eżempju, fil-matematika, jew dgħajjef pero' f'bażi soda fil-bijoloġija.

Huwa tard wisq li nittekiljaw dik il-problema fil-livell universitarju.

Hemm studenti universitarji li jeħlu fl-ewwel sena għaliex ikollhom problemi ta' bażi dgħajfa, per eżempju, fil-matematika, pero' l- problema ma tkunx bdiet f'dik l-ewwel sena ta' l-universita'.

Huwa ovvju għal kulħadd li l-problema lanqas tkun bdiet fil-livell post-sekondarju imma tkun bdiet ħafna drabi fil-livell sekondarju u anke fil-livell primarju.

Għalhekk huwa importanti li jkollna kontinwita' u integrazzjoni bejn il-livelli differenti ta' l-edukazzjoni u rridu naraw li l-problemi li jkollna f'livell jiġu tackled fil-livell ta' qabel.

Għalhekk huwa tajjeb li r-reviżjoni tal-curriculum issir b'tali mod li tħares lejn is-sistema bħala proċess kontinwu u integru, fis-sens li mill-kindergarten imorru fil- primarja u mill-primarja jmorru fis-sekondarja.

L-istess tibdil hemm bżonn li jseħħ fil-livell post-sekondarju sabiex ikun hemm il-kontinwita' meħtieġa ħalli studenti li jkomplu jistudjaw f'livell ogħla ma jmorrux b'bażi dgħajfa imma jkunu diġa' ġew ippreparati għaliha.

Għalhekk jien nittama li meta l-Kummissjoni Nazzjonali għall- Edukazzjoni tiġi biex tagħmel l-awditjar soċjali tagħha u meta tiġi biex tagħmel rapporti ta' riċerka u rakkmandazzjonijiet tkun tista' tiffoka fuq problemi li huma proċess kontinwu minn livell għal ieħor.

Madam Speaker, qegħdin fi żmien fejn l-iskejjel magħrufa bħala tal-gvern - din hija kelma li ddejjaqni ħafna għax dawn m'humiex skejjel tal-gvern imma huma skejjel ta' l-edukaturi li qegħdin fihom, ta' l-istudenti li qegħdin fihom u tal-ġenituri li jibagħtu lill-istudenti hemmhekk - qegħdin jingħataw aktar poter u aktar responsabbilta'.

Jiena nemmen li biex fil- futur dawn l-iskejjel jieħdu ħajja ġdida, għandhom jingħataw aktar poter u responsabbilta' sabiex imexxu lilhom infushom u kemm jista' jkun għandna ngħinuhom sabiex jagħmlu dan.

Jien naf li f'dan il-qasam għad għandna xi problemi għaliex min-naħa waħda żdied il-poter u żdiedet ir-responsabbilta' tal-kapijiet imbagħad min-naħa l-oħra ma żdidux biżżejjed l-istrutturi ta' appoġġ biex ikunu jistgħu jamministraw l-iskejjel.

Jiena naħseb li dak ukoll huwa qasam li rridu niffaċċjaw bis-serjeta' u naraw x'se nagħmlu, pero' wara li niżguraw li l-piż tat-tmexxija tkun qed jinqasam b'mod modern u b'mod serju fejn il-kap jinvolvi fit-tmexxija lill-assistenti tiegħu kif ukoll lill-edukaturi.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterromplik għaliex skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li tkompli tinstema'

ONOR.

LOUIS GALEA: Nipproponi li jkompli jinstema'.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda jekk jogħġobkom?

ONOR.

MARIA CAMILLERI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Evarist Bartolo jkompli jitkellem.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra talli għoġobha testendili l-ħin.

Kont qed ngħid, Madam Speaker, li huwa importanti ħafna li f'dan l- iżvilupp li qed nagħmlu biex l-iskejjel imexxu aktar lilhom infushom, ikollna min-naħa waħda parteċipazzjoni u involviment u mhux, kif għidt diġa' qabel, a one-man band fejn il-kap imexxi kollox hu - naturalment imbagħad imur jgħid li ma jistax ilaħħaq u ma jistax jagħmel kollox hu - imma min-naħa l-oħra naħseb ukoll li waqt li niżguraw li jkun hemm ...

Naħseb li din hija xi ħaġa li rridu naħdmu fuqha għaliex m'huwiex fair u lanqas ġust li nippretendu li dawn in-nies li forsi qatt ma kellhom esperjenza maniġerjali u amministrattiva, f'daqqa waħda jsibu ruħhom mgħobbija b'ċertu piż amministrattiv bla ma ġew ippreparati biżżejjed għalih.

Waqt li min-naħa waħda rridu nżidu okkażjonijiet fejn l-amministraturi ta' l-iskejjel tagħna jingħataw taħriġ apposta biex ikunu jistgħu jamministraw b'mod tajjeb, modern u effiċjenti l-iskejjel fdati lilhom, kif diġa' għidt, huwa importanti li ndaħħlu anke din il-kultura maniġerjali li taqsam il-piż tat- tmexxija flimkien ma' l-oħrajn, kemm mal-kunsill skolastiku kif ukoll mal- kollegi fl-iskejjel.

Din hija xi ħaġa li rridu naraw kif se nagħmluha meta nfasslu liġi ġdida ta' l-edukazzjoni.

Huwa mportanti wkoll li naraw x'inhuma l-problemi ta' amministrazzjoni li għad hemm u x'tip ta' strutturi hemm bżonn biex dawk il-problemi jiġu solvuti ħalli l-iskejjel ikunu jistgħu jitmexxew aħjar.

Dan huwa qasam ieħor fejn il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni tista' tidħol.

Qasam ieħor li se jkollu mportanza kbira ħafna fis-snin li ġejjin huwa l- kultura ta' evalwazzjoni li rridu ndaħħlu fl-iskejjel tagħna.

Diġa' bdejna nagħmlu xi ħaġa dwarha imma rridu nsaħħuha ħalli narawha tinfirex aktar fis- snin li ġejjin anke għaliex m'hijiex xi ħaġa li tagħfas buttuna u tibda sseħħ.

Bl-Ingliż din tissejjaħ quality assurance fejn l-edukaturi flimkien jevalwaw daqsxejn x'ikunu qed jagħmlu fl-iskola tagħhom, fejn sejrin tajjeb jew ħażin u xi pjan ta' żvilupp għandha bżonn dik l-iskola biex ikollha l- identita' tagħha u l-viżjoni tagħha lejn fejn sejra.

Dawn m'humiex affarijiet li jistgħu jew għandhom jiġu mposti miċ-ċentru, għax anke kieku jiġu mposti miċ-ċentru jiena ngħid li ma jaħdmux.

Is-sens ta' direzzjoni fejn trid tmur għandha tiġi minn isfel stess, trid tiġi mill-iskola nnifisha biex dawk li jfassluha flimkien, wara diskussjoni u konsultazzjoni bejniethom, tkun tagħhom u jkunu kburin biha u jaħdmu biex jiżviluppawha.

Fit-tradizzjoni ta' l-iskejjel u ta' l-edukaturi tagħna ma kienx hemm din il-possibbilta' u għalhekk il-kultura ta' quality assurance u school development planning trid issir parti sħiħa mill-ħajja ta' l-edukaturi tagħna, kemm permezz ta' taħriġ li nipprovdulhom u anke permezz ta' mumenti u opportunitajiet waqt is-sena skolastika fejn ikunu jistgħu jieqfu ftit, jevalwaw fejn sejrin tajjeb jew ħażin u jaraw x'hemm bżonn jagħmlu biex jirrimedjaw is-sitwazzjoni u jfasslu flimkien pjan ta' żvilupp għall-iskola tagħhom.

Dak li qed ngħid jien jidher xi ħaġa ġdida għal ħafna mill-iskejjel, pero' nerġa' ngħid - u nieħu gost ngħidha din - li l-aktar skejjel serji li għandna, anke fil-qasam governattiv, dan diġa' qed jagħmluh minn jeddhom.

Jien insellmilhom minn hawn għaliex minkejja l-problemi kollha u minkejja li qed jaħdmu f'sistema edukattiva li s'issa ma kenitx tippermetti dan, huma stess, ħafna drabi anke b'sagrifiċċju u b'impenn personali, irriflettew fuq fejn sejra l-iskola, xi problemi għandha u bdew jindirizzaw dawn il-problemi u anke jfasslu anke pjan ta' żvilupp għall- iskola tagħhom.

Din hija xi ħaġa li bdejniha fis-sekondarja imma rridu nibdewha anke fil-primarja u nkomplu nsaħħuha anke fis-sekondarja.

F'dan il-qasam qed insibu l-kollaborazzjoni tal-kollegi tagħna mill-Iskozja għaliex l-esperjenza tgħidilna li wieħed mill-aħjar esperjenzi huwa fejn l- edukaturi u l-iskejjel jitjiebu mhux sforz ta' xi inkwiżitur modern - jew antikwat - li jiġi l-iskola u jgħidilhom fiex sejrin ħażin.

Dak it-tip ta' mudell ta' l-office for standards in education li kienu jadottaw il- gvernijiet konservattivi Ingliżi kellu t-tajjeb tiegħu iżda kellu wkoll il- ħażin tiegħu u ħafna drabi ġab tensjoni u problemi fl-iskejjel ikbar minn dawk li solva għax biex ittejjeb l-iskejjel veru għandek bżonn ta' pressjoni minn barra imma għandek ukoll bżonn l-appoġġ.

Jekk tagħmel biss pressjoni, pressjoni, pressjoni, tispiċċa li ħafna drabi jbiddlu l- affarijiet biex meta tiġi ż-żjara, meta tiġi l-ispezzjoni, jagħmlu ritwal ta' x'qed tistenna mingħandhom biex tagħtihom marki tajbin u malli titlaq 'l hemm il-ħajja fl-iskola terġa' lura għal kif kienet.

Il-mudell Skoċċiż huwa mudell aktar friendly, huwa mudell li jixbah dak li hemm fid- Danimarka, fl-Olanda u f'pajjiżi Skandinavi, fejn l-edukaturi nfushom jevalwaw l-esperjenza tagħhom, jiġġudikaw fejn sejrin żmerċ u jbiddlu dak li hemm bżonn u flimkien jiżviluppaw il-missjoni u l-pjan ta' l-iskola.

Ix-xogħol tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni jkun li minbarra dak l-awditjar intern, biex ngħidu hekk, li jsir fl-iskejjel differenti, tkun tista' tagħmel dak l-awditjar, l-għajnejn minn barra li jiġu biex jaraw x'inhu għaddej u biex iħeġġu, kif diġa' għidt qabel, u juru l-eżempji tajbin li hemm fejn l-iskejjel qegħdin jieħdu inizjattivi - amministraturi, edukaturi u ġenituri flimkien - sabiex jagħmluhom skejjel li jkunu kapaċi jiffaċċjaw il-problemi, jegħlbuhom u jagħtu futur lit-tfal li jmorru ġo fihom.

Dan huwa proċess kontinwu.

Fl-edukazzjoni, kif diġa' għidt, qatt ma tista' tgħid li wasalt u qatt ma tista' tgħid li int kuntent b'dak li qed tagħmel imma trid dejjem tkompli ttejjeb u din il-kultura ta' titjib kontinwu fl-iskejjel tagħna hemm bżonn li tidħol.

Jiena nittama li permezz tax-xogħol tagħha l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni tkun qed tgħin sabiex tinħoloq din il-klima għal impenn favur titjib kontinwu fl- iskejjel tagħna.

Wieħed mill-oqsma li l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni kienet affrontat anke fl-Ingilterra kien ir-rabta bejn l-edukazzjoni u l- ekonomija.

Fil-fatt wieħed mit-terms of reference tan-National Commission on Education kien pjuttost ambizzjuz meta qalu li l-għan ta' din il- kummissjoni huwa li tidentifika u teżamina l-kwestjonijiet importanti li għandhom quddiemhom l-edukazzjoni u t-taħriġ fir-Renju Unit għall-25 sena li ġejjin.

Għaliex waħda mill-beżgħat li kellha u li għad għandha l- Ingilterra hija li ħalliet is-sistema taqa' lura u li dak li t-tfal u ż- żgħażagħ qed jiġu ppreparati għalih illum meta jiġu biex jidħlu fid-dinja tax-xogħol se jkun sorpassat u rrilevanti u għalhekk l-Ingilterra nnfisha ma tantx se tkun f'qagħda li tista' tikkompeti mal-bqija tad-dinja.

F'dinja fejn il-pajjiżi differenti qegħdin jiftħu l-ekonomiji u s- soċjetajiet lil xulxin, dak li jiġri fis-sistema edukattiva aktar u aktar irid jitkejjel bi kriterji internazzjonali aktar milli bi kriteri nazzjonali biss.

Kif diġa' għidt, it-tfal u ż-żgħażagħ tagħna se jkunu qegħdin jikkompetu għal dak li se jikkompetu għalih tfal u żgħażagħ oħrajn.

Barra minn hekk illum l-investiment fid-dinja jiċċaqlaq l-aktar lejn fejn hemm kwalita' għolja ta' edukazzjoni u ċertament li f'pajjiżna għaddejna mill-istadju fejn l-investiment jiġi hawnhekk minħabba l-livell tal-paġi.

L-investiment minn barra jiġi hawhnekk skond il-kwalita' ta' edukazzjoni u ta' taħriġ li nagħtu lit-tfal u liż-żgħażagħ tagħna, u hemm investiment li jrid jiġi Malta pero' li ma jistax jiftaħ minħabba n-nuqqas ta' nies imħarrġa fil-qasam li jitlob, bħal per eżempju, fil-qasam ta' l-inġinerija, ta' l-elettronika u tat-tekonoloġija avvanzata.

GĦalhekk irridu nieħdu dan il-qasam aktar bis-serjeta' u jiena m'għandix dubju li n-nies li hemm fil- Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni se jkunu qegħdin jagħtu kas dan l- aspett ukoll.

Waħda mid-deċiżjonijiet li pajjiżna jrid jieħu fix-xhur u fis-snin li ġejjin hija kif se tissaħħaħ l-edukazzjoni teknoloġika f'pajjiżna.

Kienet deċiżjoni għaqlija ta' l-amministrazzjoni preċedenti li tagħmel tibdil fl- edukazzjoni teknika ta' l-iskejjel tagħna fejn tfal ta' 12 jew 13-il sena - li hija eta' relattivament żgħira - jiġu channelled biex jispeċjalizzaw, per eżempju, fil-qasam ta' l-injam jew tal-ħadid.

U bir-raġun li kienu jkunu kburin għaliex il-livell tas-sengħa kien ta' kwalita' tajba ħafna u kienu kapaċi jagħmlu banketta, siġġu jew mejda u min kien jaħdem fil-ħadid kien kapaċi jifforma xi ħaġa.

Pero' ċertament li rridu naħdmu aktar bil- għaqal biex inbiddlu u nsaħħu l-edukazzjoni teknoloġika għaliex jekk nippreparaw lit-tfal tagħna biex ta' 13 jew 14-il sena jaħdmu f'oqsma fejn m'hemmx futur għalihom, b'daqshekk ma nkunux qegħdin nagħmlulhom pjaċir u ma nkunux qegħdin niftħulhom toroq ġodda imma nkunu qegħdin indaħħluhom fi sqaq.

Għalhekk huwa importanti ħafna li nsaħħu l-edukazzjoni teknoloġika, u din hija xi ħaġa li kienet irrikkmandat anke n-National Commission on Education fl-Ingilterra.

Waħda mill-affarijiet ħżiena li writna mit-tradizzjoni Ingliża fl- edukazzjoni hija proprju li l-edukazzjoni vokazzjonali, teknika u teknoloġika titqies inferjuri għall-edukazzjoni akkademika, mentri f'pajjiżi bħall-Ġermanja, il-Ġappun u l-Iżvezja xortihom tajba minħabba li għandhom kultura soċjali differenti u għalhekk ma għandhomx dan l- iżvantaġġ.

Imma minħabba li aħna konna kolonja Brittanika writna din it- tradizzjoni u ħafna drabi iktar tajna preferenza lill-edukazzjoni akkademika a spejjeż ta' l-edukazzjoni vokazzjonali.

Illum iktar mill- bieraħ ma jagħmilx sens li wieħed jifred l-edukazzjoni akkademika minn dik teknoloġika.

Illum spiċċa ż-żmien fejn min jaħdem b'idejh għandu bżonn inqas edukazzjoni u formazzjoni inferjuri, għaliex ix-xogħlijiet li, per eżempju, iridu jidħlu għalihom it-technicians - issa hawn m'iniex qed insemmi livelli bħal dak ta' inġinier - illum tant jitolbu informazzjoni fuq l-elettronika biex tkun taf kif issolvi anke problemi kumplikati li allura rridu nenfasizzaw il-ħtieġa li lit-tfal u liż-żgħażagħ jinfetħilhom dan il-futur ħalli dawn ikunu kapaċi jitgħallmu, ikunu flessibbli u jieħdu sehem sħiħ fl-ekonomija moderna tas-seklu 21.

Jekk aħna rridu li f'pajjiżna jkun hawn is-serjeta' rridu naraw li l-edukazzjoni teknoloġika tiġi smata tajjeb u tiġi mogħtija r-riżorsi u l-prestiġju li għandha bżonn għaliex irridu nifhmu li min jaqbad din il-linja ma jkunx qabad rotta inferjuri fil-ħajja edukattiva tiegħu.

Dan irridu nagħmluh billi fil- livell primarju ndaħħlu aspetti ta' design and technology education biex it- tfal sa minn eta' żgħira mhux biss jitgħallmu jiktbu imma jitgħallmu wkoll l-operacy skills ħalli jkunu kapaċi jaħsbu u jsolvu problemi prattiċi.

Hemm ċerti pajjiżi bħal Israel, fejn sa mill-livell ta' kindergarten jibdew jgħallmu lit-tfal kif jikkordinaw idejhom ma' x'jaħseb moħħhom biex isolvu ċerti problemi u ċertament jekk aħna rridu li nsaħħu din it-tip ta' kultura teknoloġika f'pajjiżna hemm bżonn li nieħdu ħsiebha mil-livell primarju u anke mill-kindergarten.

Naturalment imbagħad irridu niżguraw li min jagħżel din ir-rotta fil-livell sekondarju ma jkunx qed jagħżilha għaliex ikun falla fir-rotta akkademika.

GĦalhekk hemm bżonn li l- eżamijiet tas-Sec u tal-Matsec ikunu jirriflettu anke dan l-iżvilupp għaliex inkella nibqgħu nagħtu l-messaġġ - li fil-fehma tiegħi huwa wieħed żbaljat - li min se jkompli r-rotta akkademika se jagħmel karta "A" u min se jkompli r-rotta vokazzjonali teknoloġika se jagħmel karta "B", għaliex b'hekk tkun qisek qed tgħid li wieħed huwa superjuri fuq l-ieħor.

Jekk hemm bżonn għandna niddisinjaw karta ta' l- eżami f'suġġetti partikolari għal min qabad ir-rotta "A" u oħra għal min qabad ir-rotta "B".

Irridu nagħmlu affarijiet imfasslin bl-istess dinjita' u bl-istess serjeta' biex ma nkomplux nagħtu l-idea li r-rotta vokazzjonali hija waħda inferjuri għal dik akkademika.

La qed nitkellem fuq dan is-suġġett huwa tajjeb li ngħid li fi tmiem dan ix-xahar u fil-bidu tax-xahar li ġej se jsiru laqgħat ta' konsultazzjoni ma' l-għalliema tal-Form V fl-iskejjel sekondarji u tal-Junior Lyceum, kif ukoll fl-iskejjel tal-knisja u dawk privati mal-bordijiet tal-Matsec fl- Universita'.

Nisma' ħafna lmenti li l-Universita' ma tikkonsultax u ma tismax biżżejjed lill-għalliema fl-iskejjel sekondarji fis-setturi differenti li għandna u għalhekk dak li kienu jagħmlu universitajiet barranin li kienu jiġu hawn sabiex jagħtu l-feedback tagħhom u jisimgħu mingħand l-għalliema Maltin xi problemi sabu u ma sabux u jaraw kif qegħdin imorru t-tfal Maltin u Għawdxin hemm bżonn li nagħmluh anke fil-każ ta' l- eżamijiet tal-Matsec.

Hemm bżonn li naraw li fil-livell sekondarju u post-sekondarju dak li qed jiġi mgħallem iservi biex jiftaħ il-bibien għal min irid ikompli jistudja għax aħna se nkunu ngħixu f'soċjeta' li tissejjaħ learning society.

Spiċċa ż-żmien li xi darba mort l-iskola fl-ewwel snin ta' ħajtek imbagħad dak li tgħallimt se jibqa' jservik qisu l-bagalja ta' l-għodda tiegħek tul ħajtek kollha.

Le, f'dik il-bagalja llum l-għodda trid tinbidel kontinwament u għalhekk huwa mportanti li, biex ngħid hekk, is-survival kit li tingħata fil-bidu ta' l-edukazzjoni tiegħek iservik biex tkompli titgħallem tul ħajtek kollha.

Huwa mportanti ħafna li f'pajjiżna ndaħħlu sistema fejn dak li titgħallem f'livell jiftaħlek il-bieb għal livell ieħor u jekk imbagħad 'il quddiem tkun trid terġa' tibda tistudja tkun tista' tagħmel dan.

Aħna bħalissa għandna sistema riġida ħafna, speċjalment dik li biex tkompli l- Universita' trid iġġib żewġ "A" levels, tlieta Intermediate u s-Systems of Knowledge f'sezzjoni waħda.

Ninsab ċert li din is-sistema m'hijiex tajba għaż-żminijiet tal-lum u mingħajr ma nbaxxu l-kwalita' - anzi għandna nagħmlu minn kollox biex intejbu l-kwalita' - irridu nassiguraw li wara kull pass li tagħmel fis-sistema edukattiva tkun tista' tagħmel pass ieħor, kemm immedjatament kif ukoll meta jgħaddi ċertu żmien.

F'pajjiżna nistgħu nimxu fuq l-idea ta' accumulated learning experiences, qisek bħal meta tiftaħ kont il-bank li tista' tiddepożita fih somom differenti fi żmenijiet differenti.

Nittama li meta niġu għal-livell post-sekondarju l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni tara kemm hu mportanti li jkun hemm id-dinjita' ta' l- edukazzjoni teknoloġika u vokazzjonali bħal dik akkademika, għaliex s'issa min ried jaqbad it-triq tax-xogħol seta' jkompli fiha u f'dak il-qasam seta' jagħmel anke eżamijiet ġodda, iżda dawk li riedu jidħlu l-Universita' ħafna drabi kienu u għadhom isibu l-bibien magħluqin.

Aħna qed nieħdu passi sabiex niftħu dawn il-bibien u mingħajr ma nbaxxu l-kwalita' nifhmu li dak li qabad l-edukazzjoni vokazzjonali u l-edukazzjoni teknoloġika jistħoqqlu l-istess trattament jekk dak li qed jagħmel huwa ta' livell tajjeb sabiex ikompli jistudja fl-Universita'.

Jekk il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni f'Malta għandha timxi fuq l-eżempji ta' kummissjonijiet nazzjonali f'pajjiżi oħra fejn dawn jirrikmandaw li l-proċess edukattiv f'pajjiżna jkun jistma bl-istess dinjita' nies li qabdu strutturi differenti u jiftħulhom il-bibien sabiex jimxu fl-iżvilupp edukattiv tagħhom u mhux isibuhom magħluqa.

Il- Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni f'pajjiżna tkun tista' tagħmel dan jekk twettaq dak li qed nagħtuha bħala t-tielet għan tagħha, jiġifieri tagħmel rakkmandazzjonijiet għall-bidliet li jkun hemm bżonn biex l- edukazzjoni f'Malta tkun waħda effettiva u tassigura li l-pajjiż ikollu nies bil-ħila meħtieġa għas-soċjeta' u għall-ekonomija moderna tal-futur.

Jien ninsab ċert li malli l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni tibda tagħmel l-istudji tagħha f'dan il-qasam issib li fis-sistema edukattiva tagħna għandna ċertu anakroniżmu li rridu nikkorreġuh jekk irridu nieħdu ħsieb bis-serjeta' l-futur ta' pajjiżna u l-futur taż-żgħażagħ tagħna.

Jekk wieħed jara kif inhi l-istruttura ta' l-ekonomija tagħna u kif jidher li se tkun il-fiżjonomija ta' l-ekonomija tagħna fis-snin li ġejjin isib li għad għandna nuqqasijiet serji fis-sistema edukattiva tagħna.

Per eżempju, jekk wieħed jara x'importanza hemm fis-sistema edukattiva fil-qasam ekonomiku sabiex tipprepara liż-żgħażagħ tagħna għat-turiżmu, isib nuqqasijiet kbar.

Mela għandna skemi ta' apprendistat, skejjel tas-snajja' u istituti tekniċi li qed jippreparaw liż-żgħażagħ tagħna għal xogħol fil- manifattura, pero' imbagħad fil-qasam tat-turiżmu għadna għamilna ftit wisq.

Fil-fatt għadna fis-sitwazzjoni fejn dawk it-tfal, subien u bniet, li jkunu jridu jsibu xogħol fit-turiżmu, l-eqreb suġġett biex jagħmlu dan - u wieħed isib li probabbli din hija r-raġuni u mhux għax is-subien Maltin fetħu moħħhom iktar mill-irġiel tal-lum - huwa l-home economics.

Illum għandna fenomenu fejn f'ħafna skejjel, l-aktar fejn fil-lokalita' tinħass l- attivita' turistika, is-subien qed jagħżlu l-home economics fil-livell sekondarju, probabbli minħabba li dan huwa l-aktar suġġett li jqarribhom lejn il-qasam li jridu jaħdmu fih.

Għalhekk, biex naġġornaw is-sistema edukattiva tagħna u niftħuha għall-futur, hemm bżonn li fl-iskejjel tagħna nagħtu iktar importanza lis-suġġetti li se jkollna bżonn għat-turiżmu, anke f'dak li huwa tagħlim ta' lingwi għaliex irridu naraw li l-lingwi li qed ngħallmu fl-iskejjel tagħna jkunu mfasslin b'mod li jagħmel sens għal dak li se jkollna bżonn għada u pitgħada.

Hemm bżonn li nagħmlu l-bidliet meħtieġa anke f'suġġetti oħrajn, mhux biss dawk li jressqu lin-nies tagħna lejn karriera fit-turiżmu.

Sa ftit ta' żmien ilu biex tagħmel first degree fil-hotel management ridt tmur f'universita' barranija, ħaġa li ma tagħmilx sens meta nafu li t-turiżmu għandu piż ekonomiku qawwi fis- soċjeta' tagħna.

Aħna rridu niżguraw li min jaqbad din it-triq ikollu varjeta' ta' korsijiet u suġġetti li jistgħu jsiru mingħajr ma nkunu narrow crafted u mingħjajr ma nkunu qegħdin indaħħlu lit-tfal u liż-żgħażagħ f'xi sqaq.

Anzi, fil-fehma tiegħi, inkunu qegħdin niftħulhom toroq għall-futur u nkunu qegħdin ngħinu biex ngħollu l-livell tal-kwalita' tas-servizz li noffru lit-turisti.

Qasam ieħor li huwa kważi assenti mis-sistema edukattiva tagħna huwa l- qasam tal-heritage studies, l-istudju tal-wirt naturali, storiku u kulturali tagħna.

Sal-lum stess is-sistema edukattiva tagħna ma tippreparax nies biex ikunu kapaċi jmexxu l-ħafna siti storiċi li għandna.

F'dan il-qasam għadna antikwati.

GĦandna studji dwar l-istorja u l- arkeoloġija li huma importanti fil-formazzjoni tan-nies li jkunu jridu jmexxu jew jieħdu post f'dan il-qasam, pero' ċertament li l-qasam tal- heritage studies irid jiġi żviluppat.

Pero' hemm oqsma oħra ta' l- ekonomija tagħna li rridu niżviluppaw, bħal per eżempju, dak ta' l- akwakultura.

Hawnhekk jiena nistaqsi kemm it-tip ta' suġġetti li qed jitgħallmu t-tfal u ż-żgħażagħ tagħna fil-qasam tax-xjenza, qiegħed fil- fatt jgħin sabiex insaħħu dan il-qasam.

Fil-livell terzjarju għandna studji f'dan il-qasam, imma fil-livell sekondarju u post-sekondarju qed nieħdu ħsieb li s-suġġetti li qed jiġu mgħallma qed jiftħu toroq għall- futur?

GĦalhekk jien nittama li l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni timxi f'din id-direzzjoni fir-rakkmandazzjonijiet għall-bidliet li jkun hemm bżonn fl-edukazzjoni.

GĦandna oqsma oħra li jridu jinbidlu biex l-edukazzjoni tagħna tkun b'tali mod li tgħin għal soċjeta' u għal ekonomija moderna li għandna bżonn u li se jkollna bżonn aktar u aktar fis-seklu li ġej.

MADAM SPEAKER: Onor. Bartolo ippermettili ninterrompik għaliex reġa' skadielek il-ħin u għandek bżonn il-leave of House biex tkompli tinstema'.

Hawn leave of House?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirringrazzja lill-Kamra talli għoġobha terġa' testendili l-ħin.

Kont qed ngħid li aħna ċertament ma rridux norbtu l-iżvilupp fl- edukazzjoni ma' l-iżvilupp ekonomiku biss, għalkemm jekk ma jkollniex ekonomija ta' kwalita' tajba u ma jkollniex dħul ekonomiku allura la nkunu nistgħu nonfqu flus biex niżviluppaw l-edukazzjoni u lanqas biex ikollna livell ta' għajxien tajjeb.

U huwa proprju għalhekk li l-għanijiet tal- kummissjoni ma jitkellmux biss dwar l-ekonomija moderna tal-futur iżda wkoll dwar is-soċjeta' moderna tal-futur.

Rigward is-soċjeta' moderna tal-futur ċertament li hemm bżonn li f'dan il- pajjiż tiżdied iktar il-parteċipazzjoni taċ-ċittadini fil-proċess politiku u soċjali ta' pajjiżna.

M'hemmx dubju li f'demokrazija moderna u matura tistenna miċ-ċittadini li ma jeħdux sehem fiha biss meta jkun hawn l- elezzjoni iżda li ċ-ċittadinanza tagħhom tkun attiva u parteċipattiva l-ħin kollu.

U biex nippreparaw liċ-ċittadini għal din it-tip ta' soċjeta' demokratika hemm bżonn li l-ħajja fl-iskejjel tkun diġa' demokratika u parteċipattiva.

Kultant nisimgħu t-tgergir li t-tfal tagħna ma jafux jesprimu ruħhom, ma jafux jitkellmu u ma jafux jaħsbu.

L-ewwelnett jiena ma naħsibx li dan huwa veru, pero' rridu nirriflettu ftit jekk il-mod kif inhi organizzata l- iskola llum u r-relazzjoni li hemm bejn l-għalliema u l-istudenti u bejn l- istudenti u l-amministrazzjoni ta' l-iskola hijiex parteċipattiva u demokratika biżżejjed.

Huwa veru li jrid ikollok lezzjonijiet fl-istudji soċjali, fl-istorja u f'suġġetti bħal dawn imma l-aħjar mod kif tgħallem id- demokrazija hija bil-prattika.

GĦalhekk huwa importanti ħafna li permezz ta' l-edukazzjoni mhux biss inkunu qegħdin nippreparaw nies biex jieħdu sehem ħalli jieħdu posthom fl-ekonomija moderna tal-futur iżda wkoll sabiex jieħdu posthom fis-soċjeta' moderna tal-futur, soċjeta' li se titlob miċ- ċittadini tagħna aktar parteċipazzjoni, aktar azzjoni u li ma jkunux spettaturi biex iċapċpu jew jibbuwjaw lil xi erbat irjus fuq il-palk imma li huma stess jieħdu sehem fit-tfassil u t-twettiq ta' deċiżjonijiet li jkunu qed jittieħdu.

Bl-istrutturi ta' parteċipazzjoni li mistennija jkomplu jikbru fil-pajjiż, bit-tisħiħ tal-kunsilli lokali, bit-tisħiħ tal- kunsilli skolastiċi, bit-tisħiħ ta' linja politika fejn meta tiġi biex tittieħed deċiżjoni tara li kemm jista' jkun tinvolvi lin-nies milquta, iċ- ċittadini tagħna minn meta jkunu żgħar, jiġu mħejjija jistaqsu, jaħsbu b'moħħhom, janalizzaw u jaraw il-problemi b'mod miftuħ u mhux b'xi fanatiżmu jew b'xi ideoloġija għamja.

Allura b'dan il-mod jaraw x'inhuma l- problemi, x'inhuma l-alternattivi għalihom u l-mod kif jistgħu jsolvuhom flimkien ma' sħabhom li forsi ma jaqblux magħhom fuq affarijiet oħra.

Nerġa' ngħid, waħda mill-karatteristiċi koroh tal-kultura soċjali tagħna hija li tinterpreta d-differenza bħala xi nuqqas.

Jiena naħseb li ċ- ċittadini ta' soċjeta' moderna u miftuħa bħal tagħna jridu jitgħallmu jedukaw irwieħhom b'tali mod li jagħrfu li d-differenza u n-nuqqas ta' qbil ħafna drabi hija rikkezza.

Allaħares ikollna l-monotonija li naqblu l-ħin kollu fuq kollox għaliex dan ifisser li nkunu qegħdin infaqqru l-proċess ta' parteċipazzjoni.

Is-sabiħ tal-parteċipazzjoni huwa li għandek nies b'ideat differenti li mhux biss jittolleraw lil xulxin iżda li japprezzaw id-differenzi ta' xulxin.

GĦalhekk huwa importanti li l-kultura ta' tolleranza, ta' diversita', ta' dibattitu u ta' diskussjoni tiġi mħeġġa fl- iskola nnifisha minn eta' żgħira mhux bil-priedki jew bil-lezzjonijiet iżda billi fil-klassi nnifisha, fil-mumenti differenti tal-ħajja skolastika, ikollok dan is-sehem sħiħ mill-istudenti li ma jaqblux bejniethom, jitgħallmu jidraw ma jaqblux, jitgħallmu jikkritikaw lil xulxin imma jitgħallmu jaħdmu flimkien.

Wieħed mill-modi moderni ta' kif naħdmu flimkien huwa li għalkemm ma naqblux fuq diversi punti, nikkoperaw flimkien biex nagħmlu xi ħaġa.

Dik hija waħda mill-affarijiet sbieħ ta' kultura moderna, demokratika u parteċipattiva, jiġifieri li tiddiskuti l-problemi prattiċi u s- soluzzjonijiet prattiċi għalihom aktar milli x'inhi l-pożizzjoni ideoloġika tiegħek jew il-pożizzjoni konfessjonali tiegħek fuq xi ħaġa.

GĦalhekk waħda mill-karatteristiċi l-ġodda ta' kultura moderna li hemm bżonn tiġi mħeġġa anke fl-iskejjel tagħna hija the operational approach and the systems thinking approach fejn inti tara x'inhuma l-aspetti differenti ta' problema, kif waħda torbot ma' l-oħra u x'għandek tagħmel fil-prattika biex issolviha u kif tista' tikkopera anke ma' min ma jaqbilx miegħek biex issolviha.

Il-proċess ta' edukazzjoni ikun qed jgħin għal soċjeta' miftuħa meta ċ-ċittadini jkunu kapaċi jindirizzaw il-problemi tagħhom b'mod miftuħ.

Meta l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazjoni tagħmel l-awditjar soċjali tas-servizz edukattiv li qed nagħtu fl-iskejjel m'għandhiex tħares biss lejn ir-rabta mas-settur produttiv, kummerċjali u ekonomiku iżda trid tħares anke lejn x'tip ta' esperjenza soċjali qed nibnu biex it-tfal u ż- żgħażagħ tagħna jkunu ċittadini moderni, demokratikiċi u parteċipattivi li jieħdu gost bid-differenzi ta' bejniethom ħalli jsolvu l-problemi flimkien.

Irridu nifhmu li fi gżejjer żgħar bħal tagħna, anke meta ma naqblux, huwa mportanti li nipprovaw insolvu l-problemi flimkien.

Ir-raba' għan tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni jitkellem dwar l-awditjar soċjali regolari dwar kif ikunu qegħdin jitmexxew u jingħataw is- servizzi edukattivi.

Dan huwa importanti li jinftiehem għaliex se tkun attivita' pjuttost ġdida f'pajjiżna.

S'issa drajna bl-awditjar ekonomiku u kummerċjali, speċi nagħmlu l-kontijiet biex naraw kemm kellna flus fil- bidu, kemm ħriġna u x'fadlilna.

L-awditjar soċjali jitlob attivita' ġdida ta' riċerka soċjali fejn tkun qed tagħmel auditing, teżamina u tevalwa s- servizz li qed jingħata u ħafna drabi l-evalwazzjoni ma tkunx waħda ta' figuri u ma tistax tkejjilha b'mod kwantitattiv.

F'dan il-każ il- Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni ma tagħmilx l-awditjar hi stess imma tista' tagħmlu permezz ta' public hearings.

Din hi sistema li sfortunatament ftit tintuża f'pajjiżna fejn wieħed jara x'inhuma l- problemi, per eżempju, li qed isibu l-kapijiet ta' l-iskejjel biex imexxu l- iskejjel tagħhom u mbagħad ilaqqa' l-kapijiet flimkien u l-kummissjoni tistedinhom biex kull wieħed u waħda minnhom jagħtu l-esperjenza tagħhom biex bl-akbar frankezza u sinċerita' jiddeskrivu fejn huma l-problemi li qed jiffaċċjaw u huma stess jirrikkmandaw x'għandu jsir biex isolvuhom.

Dik hija waħda mis-sistemi kif il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni tista' tagħmel l-awditjar.

Din tista' tlaqqa' lil xi studenti ħalli tara kif jaħsbuha u tista' tlaqqa' l-ġenituri u anke l-amministraturi.

Ninsab żgur li se jkun hemm ukoll każi fejn il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni tikkummissjona riċerki dwar xi qasam li tkun trid tistudja dwaru u dan tkun tista' tagħmlu bil-flus li nkunu vvotajnilha hawnhekk fil-Parlament.

Din is-sena l-kummissjoni diġa' għandha vvotati Lm10,000 li jistgħu jintnefqu fuq xogħol li titlob hi u m'humiex se jintnefqu biex jitħallsu l-pagi ta' l-uffiċjali li jaħdmu fiha f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-istaff permanenti, l-uffiċjal eżekuttiv u l-membri amministrativi u klerikali għaliex qed nagħmluha ċara li dawk se jitħallsu mis-settur pubbliku u dan qed nagħmluh sabiex lill-kummissjoni nnifisha ma ngħabbuhiex bi spejjeż ammnistrattivi fejn ħafna mill-flejjes li nagħtuha jkunu qed imorru għall-pagi ta' l-amministrazzjoni tagħha.

Aħna nippreferu li l-flus li tingħata din il-kummissjoni jmorru fuq proġetti ta' riċerka u ta' rakkmandazzjonijiet jew fuq rapporti ta' azzjoni li kummissjoni nnifisha tħoss li għandha tagħmel ħalli b'hekk dawn il-flus imorru għal affarijiet produttivi u mhux għal spejjeż amministrattivi biex imbagħad fl- aħħar tas-sena meta niġu biex naraw x'għamlet din il-kummissjoni nsibu li kellha jdejha marbutin.

Madam Speaker, kif għidt diġa' huwa importanti ħafna li dan l-awditjar soċjali f'ċerti każi jsir mill-kummissjoni nnifisha u f'ċerti każi oħra hi stess tqabbad riċerkaturi lokali biex fi żmien definit u b'terms of reference ċari jagħmlu l-istudji tagħhom, liema studji jkunu marbutin b'mod operational ma' xi problema partikolari.

Jekk il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni trid taħdem b'mod serju din għandha tirrikmanda li jsir studji f'ċertu qasam partikolari ħalli mbagħad tkun tista' tressaq ir- rakkmandazzjonijiet ta' azzjoni li joħorġu minn dan l-istudju f'dan il- Parlament permezz ta' rapporti.

Fil-fatt il-ħames għan ta' din il- kummissjoni jgħid lil din trid "tippubblika rapporti dwar ir-riċerka u r- rakkmandazzjonijiet tagħha" u dan qed ngħiduh għaliex inħossu li huwa importanti li dawn ir-rapporti jkunu ppreżentati bi kliem li jinftiehem minn kulħadd - għalkemm l-ewwel rapport jista' jkun tekniku - u li jkunu ppubblikati għax ħafna drabi f'pajjiżna jsiru rapporti anke fil-qasam edukattiv li ma jiġux ippubblikati.

Hawnhekk tajjeb li ngħidu li l-Malta Union of Teachers u l-kumitat dwar is-saħħa u s-sigurta' jżuru l-iskejjel u jagħmlu rapporti dwar l- affarijiet tajbin u n-nuqqasijiet li jsibu f'dawn l-iskejjel u għalhekk huwa importanti li dawn ir-rapporti jkunu ppubblikati.

Fil-fatt aħna qed nagħmlu enfasi sabiex ir-rapporti li tagħmel il-kummissjoni jsiru pubbliċi għaliex dan huwa qasam pubbliku li għandu jinteressa lil kulħadd u għalhekk huwa fl-interess ta' kulħadd li ma jkunx hemm ħabi.

Għalhekk aħna qed ngħidu li kemm ir-rapporti dwar ir-riċerka kif ukoll dwar ir- rakkmandazzjonijiet li tagħmel il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni għandhom isiru pubbliċi ħalli l-operat tal-ministeru u tad-dipartiment ta' l-edukazzjoni jiġi mkejjel skond dak li qalet il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni.

Wieħed jista' ma jaqbilx ma' dan imma huwa fatt li wieħed għandu jagħti kas l-informazzjoni li tkun ħarġet mill-kummissjoni.

Madam Speaker, kif għidt diġa' l-kummissjoni mhux se jkollha poter eżekuttiv, jiġifieri mhux se tkun tista' tgħid li għandu jsir dak li tkun qed tirrikmanda imma se jkollha dik l-awtorita' morali - fil-fehma tiegħi din hija iktar importanti minn dik eżekuttiva - li, per eżempju, irnexxielu jibni l-Ombudsman bir-rapporti tiegħu.

Fil-fatt din il-kummissjoni għandha tibni l-awtorita' morali tagħna b'impenn u b'serjeta' u b'integrita' permezz tar-rapporti li toħroġ, tat-temi li tistudja u tal-kwalita' ta' rakkmandazzjonijiet li tagħmel.

Din il-kummissjoni se jkollha vuċi importanti li s'issa fis-sistema edukattiva tagħha għad ma għandniex biżżejjed u għalhekk ma għandix dubju li meta din il-kummissjoni tiġi biex tagħmel l-awditjar soċjali tagħha u tippubblika r-rapporti permezz ta' l- awtorita' morali din se jkollha leħen ġdid fil-proċess ta' deċiżjonijiet li jittieħdu fil-qasam edukattiv, liema leħen se jinstema' minħabba s-serjeta' tiegħu u mhux minħabba li se jkun hemm xi poter eżekuttiv.

Madam Speaker, l-aħħar għan tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni huwa li "tressaq fil-Parlament rapport annwali dwar il-ħidma tagħha.", jiġifieri minbarra li tippubblika r-rapporti tagħha, hija mitluba tressaq rapport fil-Parlament darba fis-sena.

Madanakollu jien inħoss li ma għandniex nieqfu hawn imma dawn ir-rapporti għandhom jiġu diskussi f'dan il- Parlament kemm permezz ta' seduti plenarji kif ukoll permezz tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali li ċertamant jista' jkun il-forum fejn fih iż- żewġ naħat ikunu jistgħu jiddiskutu diversi aspetti ta' l-edukazzjoni bl- ikbar serjeta'.

Huwa importanti li f'dawn id-diskussjonijiet ma tiġix diskussa biss in-nefqa tal-Gvern u x'għamel il-Gvern fis-sena ta' qabel imma nkunu nistgħu niddiskutu b'mod serju u trankwill suġġetti jaħarqu fil- qasam ta' l-edukazzjoni.

Fil-fehma tiegħi dan il-proċess jista' jgħin biex il-livell ta' diskussjoni pubblika dwar l-edukazzjoni jogħla u nkomplu nżommu lil dan il-qasam bħala wieħed mill-punti ewlenin ta' l-aġenda pubblika.

Madam Speaker, f'qalb u f'moħħ in-nies il-qasam ta' l-edukazzjoni diġa' huwa wieħed mill-kwestjonijiet li l-iktar jinteressahom u fil-fatt jien informat li meta waqt survey diversi nies ġew mistoqsija liema hu l-iktar suġġett importanti għal ħajjithom il-maġġoranza l-kbira ta' dawn in-nies irrispondew li dan huwa s-suġġett ta' l-edukazzjoni għax jafu li l-futur ta' wliedhom jiddependi minn dan il-fatt.

Għalhekk issa permezz ta' din il- kummissjoni qasam importanti bħalma huwa l-edukazzjoni nkunu qegħdin nittrattawh bis-serjeta' u bil-maturita' li tixraqlu fejn id-differenzi ta' bejnietna, anke f'dan il-Parlament, iservu ta' stimolu ħalli meta niġu biex nieħdu deċiżjoni - s'intendi l-gvern tal-ġurnata huwa responsabbli li jieħu deċiżjoni u mhux il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni - din tittieħed fid-dawl ta' riflessjoni serja dwar il-problema.

Fi kliem ieħor, id-deċiżjoni ma tkunx ittieħdet fid-dawl ta' xi kapriċċ tal-ministru jew tal-gvern tal-ġurnata iżda tkun ittieħdet fid-dawl ta' l-informazzjoni serja li tkun ġabret il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni.

Kif għidt diġa' jien konvint li b'dan ix-xogħol se nkunu qed inżidu s-serjeta' u l-maturita' meta niġu biex nieħdu deċiżjonijiet f'qasam tant sensittiv, tant delikat, tant importanti għall-futur tat-tfal tagħna, għall-futur ta' pajjiżna.

Għalhekk il-mumenti li se jkollna fil-Parlament, mument ġodda li se jkollna fil-Parlament, biex niddiskutu l-edukazzjoni jservi anke biex jgħolli l-kwalita' ta' deċiżjonijiet li jittieħdu f'dan il-qasam fejn inkunu qegħdin nikkunsidraw l-aspetti kollha differenti u fejn inkunu żidna b'mod drammatiku l-mumenti ta' riflessjoni dwar l-edukazzjoni fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, kemm fil-każ tal-Kamra kollha kemm fil-laqgħat tal- Kumitat ta' l-Affarijiet Soċjali fejn ma nibqgħux niddiskutu biss fi żmien il-budget jew ma nibqgħux xi ħadd iqum fil-ħin ta' l-Aġġornament jagħmel diskussjoni, mhux diskussjoni jagħmel intervent waħda jew waħidha fuq xi aspett partikolari, imma nkunu qed inżidu l-mumenti fejn flimkien niddiskutu xi aspetti importanti tas-sistema edukattiva ta' pajjiżna.

Peress li l-kummisjsoni tkun tista' tħares 'il quddiem, ma tibqax biss marbuta jew mgħaffġa mal-problemi tal-lum tkun qed tgħinna anke biex id- deċiżjonijiet li nieħdu llum ikunu qed jiftħu prospetti aħjar għall-futur.

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

Onorevoli, tibqa' in possession?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Iva, nibqa' in possession.

F'nofs inhar id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal- lum it-Tnejn 9 ta' Ġunju, 1997 fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorita' Marittima ta' Malta - it- Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Eurocontrol - it-Tielet Qari;

Mozzjoni dwar it-Twaqqif tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awditur Ġenerali u l-Uffiċċju Nazzjonali tal- Verifika - Tieni Qari (Kont); u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Hawn rimarki?

L-Onor.

Claude Muscat.

ONOR.

CLAUDE MUSCAT: Madam Speaker, irrid nieħu din l-opportunita' għax naħseb li huwa xieraq li dan il-Parlament jirringrazzja dawk l-investituri li urew fiduċja fl-amministrazzjoni preċedenti - u allura Gvern Nazzjonalista - billi nvestew flushom biex jiżviluppaw biċċa art f'San Gorg, limiti ta' San Giljan, fejn illum insibu l-lukandi 5-Star Radisson SAS Bay Point u San Gorg Corinthia.

Kien proprju dan il-Parlament f'Ġunju ta' ħames snin ilu li approva l-mozzjoni mressqa mill-ex-Ministru Michael Falzon biex tingħata biċċa art b'ċens lill-Bay Point Hotels Limited u biċċa art oħra lill-5-Star Hotels Limited.

Dak inhar tul id-dibattitu ħafna kienu dawk il-Membri - illum jinsabu fuq il-bankijiet tal-Gvern - li ntervenew billi staqsew jekk kienx hemm bżonn ta' dan l-iżvilupp.

Kien hemm min ma fehemx kif l-investituri kellhom bżonn biċċa art ta' dak id-daqs biex jinbnew dawn il-lukandi 5-Star.

Kien hemm min qal li kienet l-unika biċċa art li kien għad fadal f'dik l-area li tista' tintuża minn nies f'dawk l- inħawi u li n-nies ta' Pembroke mhux se jkollhom fejn imorru jgħumu ħlief f'dik il-bajja żgħira ta' San Gorg.

Kien hemm min semma l-problemi tax- shooting range tal-Forzi Armati, l-impjant tar-reverse osmosis u problemi infrastrutturali bħas-sistema tad-drenaġġ, il-kwestjoni ta' l-ilma u t-traffiku.

Kien hemm min kien inkwetat għaliex ħaseb li l-management kien se jkun kompletament barrani u talab assigurazzjoni, dak iż-żmien mingħand is- segretarju parlamentari għat-turiżmu, għaliex ħass li l-Institute of Tourism Studies ma kienx se jipprovdi nies imħarrġa u kkwalifikati biżżejjed biex ilaħħqu mad-domanda għal dan it-tip ta' lukandi.

Kien hemm min ħaseb li kien se jkollna ħafna price slashing fost dawn il-lukandi bil- possibilita' li anke jibdew jitnaqqru minn dak li joffru l-lukandi ta' kategorija aktar baxxa minnhom.

Saħansitra kien hemm min ħaseb li dawn il- proġetti m'humiex se jitwieldu u kien hemm ħafna li staqsew jekk f'Malta kienx hawn il-bżonn li jkollna aktar lukandi 5-Star.

Illum huwa fatt li bil-ftuħ tal-lukandi Radisson SAS Bay Point, San Ġorg Corinthia u anke l- Westin Dragonara, dawk id-deputati Laburisti ngħataw ir-risposti għad- domandi li kienu qajmu waqt l-intervent tagħhom fuq il-mozzjoni biex tingħata art lil Bay Point Hotels Limited u l-5-Star Hotels Limited.

Kif rajna, bil-ftuħ ta' dawn il-lukandi la għarraqna l-ambjent, kif forsi ħasbu ħafna nies, u lanqas ħloqna aktar problemi infrastrutturali ma' dawk li kien hemm.

Anzi rajna li ġġenerajna aktar xogħol u ħloqna ħafna opportunitajiet ta' mpjiegi u niftaħru li minn mindu dawn il-lukandi fetħu l-bibien għall-klijenti tagħhom dawn kellhom occupancy rate għolja ħafna u prezz tajjeb ukoll.

Dan juri kemm kienet serja l-politika ta' żvilupp turistiku li mexa biha l-Partit Nazzjonalista meta kien fil-gvern.

Wera wkoll kif il-politika turistika ta' Gvern Nazzjonalista rnexxiet billi ħajret investituri jitfgħu miljuni f'dan il-pajjiż għax kien hawn stabilita' u track record li nisslilhom fiduċja li l-investiment tagħhom kien se jirrendi.

Tajjeb li niftakru kif sab is-sitwazzjoni fil-qasam turistiku l-Partit Nazzjonalista meta tela fil-gvern fl-1987 u kif ħalliha f'Ottubru li għadda.

Nafu kemm kien hemm lukandi, kollha bl-istorja tagħhom.

Kellna, per eżempju, il-Corinthia Palace Hotel li kienet 5-Star, niżluha għal 4- Star u mbagħad reġgħu tellgħuha għal 5-Star.

Kien hemm ukoll il-kwestjoni tal-Phoenicia.

Jien nispera li tgħallimna minn dawn is-sitwazzjonijiet u nagħmlu dak kollu li huwa possibbli biex ma nerġgħux ngħaddu minn esperjenzi bħal dawn.

Il-fatt li ħloqna dawn il-kategoriji ta' lukandi u llum għandna madwar 4,000 sodda f'5-Star hotels jawgura tajjeb biex nidħlu għal swieq li qabel ma kenux aċċessibbli f'dak li huwa conference and incentive travel.

Nawgura wkoll li l-ministeru tat-turiżmu jagħti importanza bil-parteċipazzjoni ta' l-NTOM f'fieri bħalma huma l-EIBTM f'Ġinevra, il-Confax f'Londra u oħrajn.

Madam Speaker, nagħlaq dan l-intervent tiegħi billi nuri s-solidarjeta' tal-Partit Nazzjonalista ma' dawk il-persuni li bħalissa qegħdin isiru rikorsi kontrihom mis-Sur Jimmy Magro, Segretarju Ġenerali tal-Partit Laburista biex isimhom ma jibqax jidher fuq ir-reġistru elettorali.

Hemm bżonn li qabel isiru dawn ir-rikorsi jsir stħarriġ sew sabiex ma jinħolqox inkonvenjent bla bżonn għall-pubbliku.

Per eżempju, sar rikors kontra persuna biex jinqatagħlha isimha mir-reġistru elettorali għax kienet il- ħabs meta fil-fatt din il-persuna mhux talli qatt ma kienet il-ħabs talli lanqas biss qatt telgħet il-qorti.

GĦalhekk jien naħseb li hemm bżonn ta' aktar serjeta' f'affarijiet bħal dawn.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Richard Muscat.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Madam Speaker, nixtieq nagħmel żewġ riflessjonijiet li noħroġhom minn mistoqsijiet parlamentari li għamilt lill- Onor. Evarist Bartolo, Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali.

L- ewwel każ li rrid nosserva jirrigwarda l-politika nazzjonali taż-żgħażagħ.

Jiena għamilt mistoqsija fejn, naturalment fl-interess ta' dan il-Parlament u tal-pubbliku in ġenerali, staqsejt liema huma dawk il-pajjiżi fl-Ewropa u fil-Commonwealth li jippratikaw il-politika nazzjonali taż-żgħażagħ.

Il- Ministru rrispondieni li hemm 17-il pajjiż tal-Commonwealth li għandhom politika nazzjonali taż-żgħażagħ.

Imbagħad fuq il-pajjiżi ta' l-Ewropa kompla jirrispondi b'mod, biex ngħid hekk, nebuluż u qalli li fost l-oħrajn l-Italja m'għandhiex din il-politika, li m'hemmx informazzjoni ċara mingħand pajjiżi Ewropej oħrajn u li ftit huma l-pajjiżi Ewoprej li jista' jkollhom xi leġislazzjoni dwar iż-żgħażagħ.

Insomma spiċċajt ħadt risposta li fiha ħafna truf u ma taqbad xejn minnha.

Biex ħadt din it-tip ta' risposta, Madam Speaker, kelli nagħmel erba' mistoqsijiet parlamentari.

Jien nassumi li kieku l-uffiċċju tad-Direttur Sport u Żgħażagħ li jagħti parir lill-Ministru jew lis-Segretarju Parlamentari kien effiċjenti, kieku din ir-risposta jmissu kien jafha fuq ponot subgħajh, pero' r-risposta ma ħadthiex minkejja l-erba' mistoqsijiet li għamilt.

Irrid ngħid ukoll li wara li ngħatajt din ir-risposta, il-Ministru Bartolo għamel kumment politiku fil-Parlament u qal li din il-mistoqsija saret għal xejn għax m'aħniex qegħdin nagħmlu seduta fuq il-general knowledge.

Meta l-Ministru għamel dan il-kumment politiku, jidher li jew deliberament ma riedx jagħtih importanza jew inkella ma kien għadu fehem xejn, għaliex il-mistoqsija saret proprju biex toħroġ li pajjiżna huwa wieħed minn fost dawk is-17 minn 100 pajjiż fil-Commonwealth u anke mill- pajjiżi Ewropej li għandha - jew li kellha, għax illum ma nafx għandhiex! - politika nazzjonali għaż-żagħżagħ li tipprattikaha u tħaddimha.

Pero' llum din il-politika, minkejja li ilhom seba' xhur fil-gvern, u minkejja dawn il- mistoqsijiet kollha li għamilt, għadha ma ratx id-dawl.

Jiddispjaċini ngħid ukoll li dan il-kumment li għamel il-Ministru Bartolo sar a quotable quote anke minn uffiċjali tal-gvern fl-amministrazzjoni meta jagħtu lezzjonijiet jew taħriġ lill-iskrivani kif għandhom iħejju risposti għall-mistoqsijiet parlamentari.

Jiena jiddispjaċini ngħid li l- amministraturi taċ-ċivil daħlu fejn ma jesagħhomx meta għamlu dan il- kumment politiku bħala eżempju li jsiru ħafna mistoqsijiet parlamentari għal xejn mid-deputati.

Jien naħseb li m'huwiex kompitu ta' l- amministraturi taċ-ċivil li jagħmlu kummenti bħal dawn u meta għamlu hekk indaħlu fejn ma jesagħhomx.

It-tieni osservazzjoni li ridt nagħmel ukoll tirrigwarda mistoqsijiet parlamentari li jien għamilt lill-Onor.

Bartolo rigward il-memo tat-tenders li ħareġ is-Segretarju Parlamentari Cilia f'Diċembru u li mbagħad ġiet ikkoreġuta f'Marzu permezz ta' memo oħra li bdiet tiġi mħaddma minn dak inhar li ħarġet.

Biex mir-risposti stajt nislet xi forma ta' konklużjoni, anke politika, kelli nagħmel mhux inqas minn 17-il mistoqsija parlamentari, l-ewwel waħda fl-10 ta' Marzu ta' din is-sena u l-aħħar waħda l-ġimgħa l-oħra.

Irrid ngħid ukoll li fost dawn is-17-il mistoqsija parlamentari kellna seduta fejn il-ħin tal-mistoqsijiet kien iddedikat kollu għal din il-mistoqsija partikolari fejn kulma qalulna min-naħa tal- Gvern kien: Għamlu l-mistoqsijiet bil-miktub u nirrispondukom.

Jiġifieri kien jidher ċar daqs il-kristall l-imbarazzament kbir li kellu l-Gvern meta ġew impoġġijin dawn il-mistoqsijiet.

Jien se naqra l-konklużjonijiet politiċi li ħadt mit-tweġibiet fuq dan is-suġġett.

GĦall-mistoqsija parlamentari numru 5905 il-Ministru rrisponda hekk: "Jien ġbidt l-attenzjoni tas-Segretarju Parlamentari biex kollox isir skond ir-regolamenti finanzjarji tal-gvern.".

Jidher ċar allura li l-Ministru ħass li kellu jiġbed l-attenzjoni tas- Segretarju Parlamentari għaliex ma sarx kollox skond ir-regolamenti finanzjarji tal-gvern u qed ngħid dan għaliex trid tagħmel translation u trid taqra between the lines tat-tweġibiet.

Daqshekk hija kbira t- trasparenza!

F'mistoqsija oħra li għamilt ikkwotajt lill-Ministru fejn kien qal li kien hemm bżonn li toħroġ ċirkolari ġdida, allura dan ifisser li t-tweġiba l-oħra kienet ħażina.

Il-Ministru weġibni wkoll li ċ-ċirkolari li ħarġet f'Diċembru ma kenitx ċara għal kollox pero' iktar tard fit-tweġiba li tani qalli li se jara li jiġi żgurat li r-regolamenti finanzjarji jkunu osservati.

Dan ma jfisser xejn ħlief li r-regolamenti finanzjarji kienu ġew miksura.

F'mistoqsija oħra fuq l-istess suġġett kont tlabt lill- Ministru jgħidli jekk huwiex lest jassumi responsabbilta' primarja, intermedjarja u aħħarija għal dak li ġara u għal dak li hemm imniżżel fiċ- ċirkolari tas-26 ta' Diċembru 1996 u l-Ministru rrispondini biss "Le".

Dan ifisser - għax irridu nagħmlu translation anke ta' din - li f'din ir- risposta l-Ministru qed jgħid li huwa s-Segretarju Parlamentari li għandu jġorr ir-responsabbilta' sħiħa ta' l-iżball li wettaq.

Fi tweġiba oħra li tani l-Ministru, qed jgħid li ċ-ċirkolarijiet msemmija ġew iffirmati mis- Segretarju Parlamentari fil-kapaċita' ...

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cilia, point of order.

ONOR.

JOE CILIA: Madam Speaker, l-Onor.

Membru għandu tweġiba bil-miktub għal kull mistoqsija li għamel u t-tweġibiet li qed jikkwota minnhom mhumiex dawk li ngħataw.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Dan m'huwiex point of order, Madam Speaker.

ONOR.

JOE CILIA: Jekk huwa se jikkwota mit-tweġibiet li ngħataw, allura għandu jikkwotahom tajjeb.

MADAM SPEAKER: Onor. Cilia inti qed tagħmel punt ta' kjarifika.

Onor. Muscat, inti tagħtih permess jagħmlu dan il-punt ta' kjarifika?

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Jiddispjaċini pero' m'huwiex il-każ għaliex jiena qed nikkwota minn tweġibiet uffiċjali li tani l-Ministru, u dan m'iniex qed ngħidu b'nuqqas ta' kortesija ma' l-Onor.

Cilia.

Jiena bħala politiku f'dan il-Parlament għandi dritt niġbed il-konklużjonijiet politiċi tiegħi ladarba din il-liberta' sal-lum għadha garantita.

Kif kont qed ngħid, il- Ministru Bartolo kien qalli li din iċ-ċirkolari ġiet iffirmata mis- Segretarju Parlamentari responsabbli miż-żgħażagħ, l-Onor.

Joe Cilia, fil- kapaċita' amministrativa tiegħu.

U jekk nagħmlu translation, Madam Speaker, dan ifisser li huwa jrid jassumi r-responsabbilta' amministrattiva u politika ta' dak li jagħmel.

Jiena nikkonkludi li minn dan kollu li għidt jidher ċar li anke dan il- Gvern jagħmel żbalji u fl-ewwel seba' xhur ta' l-amministrazzoni tiegħu żbalji minn dan it-tip saru iżjed ukoll.

Diġa' kellna okkażjonijiet fejn għal mistoqsijiet parlamentari nieħdu tweġibiet fejn ħarġu fil-beraħ difetti u deċiżjonijiet li jmorru kontra l-prassi amministrattiva, kontra r- regolamenti finanzjarji u fejn jiġu aġevolati anke ċerti ħbiberiji u ċerti kuntatti ta' ċerti klilek, biex ma ngħidx ukoll li saru transfers li wara mistoqsijiet parlamentari reġgħu ġew irranġati għaliex irriżulta li meta ngħataw kienet saret inġustizzja.

Dan jirriżulta mit-tweġibiet li ħadna għall-isforzi li qed nagħmlu kontinwament pero' nerġa' ngħid li biex ħadna biċċa informazzjoni kelli nagħmel 17-il mistoqsija u mbagħad ħarġu dawn ir- riżultati.

GĦalhekk dan il-Gvern fit-trasparenza għad irid jibda mill-abc.

Jiena se nieqaf hawnhekk pero' qed ngħid li għandu jiġi rreġistrat li anke s-Segretarju Parlamentari Ċilia jikkommetti żbalji u dan li qed insemmi huwa wieħed minnhom.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Refalo.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Madam Speaker, nieħu pjaċir li se nkun l- ewwel wieħed f'din il-Kamra li jkolli l-opportunita' li nifraħlek personalment u anke nirringrazzjak għad-diskors verament sabiħ li għamilt fl-okkażjoni tas-Sette Giugno.

Kien diskors li bħas-soltu jikkommemora ġrajja storika ta' dan il-pajjiż, ġrajja importanti, pero' fl-istess ħin inti, Madam Speaker, ħadt l-okkażjoni li tagħmel ċerti riflessjonijiet pertinenti għal dak li qed jiġri f'dan il-pajjiż u mhux sempliċement pertinenti għall-preżent imma ħarist 'il quddiem biex tara fil-ġejjieni nistgħux nirranġaw ċerti affarijiet.

U allavolja ma kellekx ix-xorti li kellna ħafna minna li tkun rappreżentanta tal-poplu għal ħafna żmien, f'dawn is-seba' xhur li ilek magħna fil-Parlament jidher li assimilajt u tgħallimt mill-ewwel il-ħidmiet, ir-responsabbiltajiet, id-diffikultajiet u l-problemi li jkollu Membru tal-Parlament, sew min-naħa tal-Gvern kif ukoll min-naħa ta' l-Oppożizzjoni, u wkoll ministri, biex ikunu jistgħu jaqdu kemm jista' jkun ix-xogħol tagħhom utli u mportanti mhux sempliċement għat- tmexxija ta' dan il-pajjiż - għax għal dan hemm il-Gvern allavolja l- Oppożizzjoni ċertament li għandha rwol x'taqdi hawn ukoll - imma l-aktar biex dan il-Parlament ikun verament ħolqa bejn il-Membri tiegħu li jiġu eletti kull ħames snin u l-elettorat tagħhom.

Naħseb li inti, Madam Speaker, missejt punt importanti ħafna meta tkellimt dwar il-problema ta' l-ispazju li hawn f'dan l-ambjent.

Huwa veru li din m'hijiex problema ġdida imma problema antika u li kibret hekk kif kiber il-Parlament - minn 24 membru issa qegħdin 69 - pero' ovvjament wieħed irid ikollu spazju biex jaħdem fih, biex jippreprara fih, biex jara lin-nies fih u tabilħaqq aħna m'aħniex moqdijin tajjeb hawnhekk.

Dan il- ħsieb ma kienx sempliċement ta' dak li qed jiġri llum imma wieħed kien qed jipprepara għalih u naħseb li sħabi l-Membri tal-Parlament iħarsu 'l quddiem lejn dak iż-żmien meta f'dan il-Palazz, ħlief għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-Uffiċċju tal-President, ma' l-Armerija u ma' dan il- Parlament stess ma jkun hemm l-ebda attivita' amministrattiva oħra.

Illum il-leader ta "The Times" semma li fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti wieħed mill-passi li ridna nieħdu kien li l-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali joħroġ minn hawnhekk, anke meta kont ministru tal-ġustizzja jien.

Huwa tajjeb li l-gazzetta "The Times" illum fakkret li fil-11 ta' Settembru l- Planning Authority ħarġet il-permess biex bini li hemm bejn Triq l-Arċisqof u Triq id-Dejqa jiġi żviluppat bħala l-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali.

Jien ma jidhirlix li fil-budget kien hemm xi allokazzjoni ta' flus biex isir dan il-proġett u allura wieħed jispera u jittama li 'l quddiem jolqot żewġ għasafar b'ġebla waħda, jiġifieri li jkun hemm iktar spazju għall- Parlament u post adegwat għall-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali.

Nisperaw ukoll li jkun hemm allokazzjoni ta' flus fil-budgets li ġejjin.

Madam Speaker, jien ma jimportanix min jagħmel dan il-proġett pero' huwa proġett għaqli, hemm bżonnu u huwa mportanti li jsir.

Issa jekk kien Gvern Nazzjonalista li ppjanah, li lesta l-environment impact assessment u lesta l-pjanijiet kollha u qabbad anke l-periti u mbagħad esegwih Gvern Laburista, hu importanti li wieħed jirrifletti li meta jinbidel gvern ma jfissirx li nqalbet il-folja u ntesa kollox.

Gvern għaqli jrid jibni fuq it- tajjeb li jsib u t-tajjeb jagħrfu kulħadd.

Din m'hijiex kwestjoni ta' opinjoni imma hija kwestjoni ta' fatt u l-ħtieġa hija kwestjoni ta' kulħadd.

Jien jiddispjaċini nara dik il-korrispondenza fil-gazzetti bejn il-Ministru tal-Ġustizzja preżenti u l-predeċessur tiegħu qisu kulħadd jipprova jiġġieled għall-mertu.

Kif jista' jippretendi l-Ministru Mangion li f'seba' xhur jagħmel dak li għamel l-ex-Ministru matul dak iż-żmien kollu li għamel bħala ministru!

Il-Ministru Mangion qal li l-liġijiet ta' Malta għamilhom fuq CD-ROM.

X'voldieri għamilhom fuq CD-ROM!

Dan il-proġett kien wasal biex jintemm, saħansitra konna anke ffissajna l-prezz għaliex ix-xogħol kien diġa' sar.

Il-Ministru Mangion qal ukoll, per eżempju, li daħħal id-diary system fil- qorti meta din bdiet taħdem f'Ottubru li għadda.

Jiġifieri fil-ġustizzja l- Gvern - jien m'iniex ngħidlu biex jgħaġġel għaliex fil-ġustizzja wieħed mill-ikbar żbalji li tista' tagħmel hu li tgħaġġel iż-żejjed jew tgħaġġel ħafna - l-unika ħaġa li għamel hija li waqqaf it-Tribunal għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji u l-unika nomina ta' mħallef li saret kienet ta' l-Imħallef Farrugia Sacco preċiżament biex jippresjedi dan it- tribunal.

Peress li l-imħallef li ġie nominat kien maġistrat allura ovvjament kellu jsir maġistrat minfloku.

M'hemm xejn ħażin li inti jkollok imħallef imexxi dan it-tribunal u m'hemm xejn ħażin li jonqoslok maġistrat u ddaħħal ieħor, imma imbagħad ma naħsibx li tista' tgħid li għamilt xi konkwista.

GĦamilna konkwista - jekk irridu ngħidulhom konkwisti f'dan il-qasam - għall-fatt li meta spiċċa l-Gvern Nazzjonalista ħalla warajh full complement ta' mħallfin u maġistrati, ħaġa li kien ilu ħafna ma jkollna f'dan il-pajjiż.

Aħna rnexxielna ntejbu l-compensation package ħalli nħajru r-reklutaġġ ta' professjonisti biex jidħlu għal dawn il-karigi.

Aħna għidnilhom biex ma jħarsux biss lejn il-flus, għax f'din il-kariga jkunu qed jagħmlu ċertu dover, u sibna nies li aċċettaw li jaqdu dan id-dover importanti ħafna fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja.

Il-Ministru Mangion qal ukoll li rrekluta diversi nies għall-qrati.

Dan huwa kontinwazzjoni ta' dak li kien qed isir - u jekk irid jieħu l-mertu hu, j'Alla jkollu ħafna merti għax il-qrati għandhom bżonn recruitment ta' spiss - pero' ma tistax tgħid li tagħmel xi ħaġa ġdida jew xi ħaġa speċjali għaliex sempliċement tkun komplejt sistema ta' recruitment li kien hemm.

Jekk kien hemm xi ħaġa ġdida kien il-fatt li ħloqna sistema ġdida kif jiġu reklutati l-avukati fl-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali.

Kien ilu żmien twil ma jkollna lil min irid jidħol jaħdem fl-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali.

Konna spiċċajna - jekk niftakar sew - b'sitt avukati minflok 17.

Ma nistax ngħid li ħallejt warajja complement sħiħ, pero' fl-aħħar irnexxielna ndaħħlu u nħajru avukati ġodda taħt compensation package innovattiv li ma jiżbilanċjax l-iskala tal-qafas taċ-ċivil u llum l- Attorney General għad fadallu l-vacancies.

Jien inħeġġeġ lill-avukati ż- żgħar jidħlu ma' l-Attorney General għax huwa xogħol interessanti, huwa xogħol li jagħti grounding tajjeb u huwa xogħol fejn jista' jkollok opportunita' ta' promozzjoni.

M'iniex qed nitkellem għal imħallef jew maġistrat għax dawk hemm min jarahom bħala promotion u hemm min jarahom bħala tip ta' servizz, imma importanti li l-Attorney General's Office ikun equipped kompletament bin-nies li għandu bżonn.

Wieħed jista' jagħmel anke sistemi ta' farming out ta' ċerti xogħlijiet biex ma jdaħħalx ħafna nies.

Min jaqra r-rapport li kont ħejjejt jien għal dak li għandu x'jaqsam mar-raba' sena tal-Gvern Nazzjonalista 1995/1996 għandu ħafna fuqiex jimxi.

Hawnhekk forsi nħoss ruħi naqra kburi wkoll, Sinjura President, għax illum jien kelli okkażjoni nerġa' naqra xi ktibt sena u nofs ilu u rajt b'ċertu pjaċir li l-Gvern Laburista miexi fuq il-policies u anke fuq il- miżuri li kont ippjanajt u ħallejt warajja jien.

Jien ma rridx medalji jew merti għal dak li għamilt, għax dak li għamilt għamiltu għax ħassejt id- dover li nagħmlu għall-amministrazzjoni tal-ġustizzja.

Per eżempju, jien kont ħassejt li kelli nibdel l-iskala tat-tariffa ta' l-avukati u għamiltha b'mod li ma ħallejtx lil min kien qed jisraq lin-nies ikompli jisraq u min kien qed jiġi vvittimizzat għax ma kellux il-guts jaqbeż it- tariffa - u dik it-tariffa kienet antikwata għax kienet ilha 15-il sena - tajtu l-opportunita' li ta' xogħlu jitħallas suret in-nies.

Fil-qorti jiena ħallejt warajja amministrazzjoni b'saħħitha, speċjalment fil-parti ta' fuq.

Kelli wkoll kuraġġ inbiddel ċerti affarijiet u nneħħi ċerti nies li ħassejt li ma kienx fl-aħjar interess tas-civil service li jibqgħu hemmhekk.

Issa jekk il-Ministru li ġie warajja jrid jiżviluppa l-wirt li sab - għax fil-gazzetti hu kkritika l-wirt li sab, allura ħallih jikkritika - ċertament hemm fejn jiżviluppah.

Ruma ma nbnietx f'ġurnata waħda u l- problemi li hemm fil-qrati lanqas ma ssolvilhom kollha f'affari ta' sena jew sentejn, imma jekk il-Ministru Mangion iħares lejn it-tajjeb u jipprova jibni fuqu mingħajr ma jipprova jiskredita l-isforzi ġenwini li saru qabel, allura jkollu aktar suċċess milli jista' jkollu issa, speċjalment wara l-ittri li qed jikteb fil-gazzetti fuq il-predeċessuri tiegħu.

Sinjura President, nagħlaq billi nerġa' nifraħlek għad-diskors verament sabiħ li għamiltilna fis-Sette Giugno.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla t-Tnejn, 9 ta' Ġunju, 1996 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru Mizzi.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

TELEMALTA - AVUKATI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru Mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru jgħid min hu l-avukat li t-Telemalta bdiet tuża s-servizzi tiegħu minn wara l-elezzjoni ġenerali u kemm jitħallas?

Jista' l-Ministru jgħid jekk it-Telemalta neħħietx xi avukati li qabel kienet tuża s-servizzi tagħhom?

ONOR.

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Korporazzjoni Telemalta qabbdet lill-Avukati Dr. Paul Lia u Dr. Edgar Mizzi bħala konsulenti legali f'Marzu 1996.

Il-Korporazzjoni Telemalta għadha tagħmel użu mis-servizzi ta' l-avukati li kellha qabel, speċjalment fuq każi antiki.

Filwaqt li Dr.Lia jirċievi retainer fee annwali ta' Lm 4,500, Dr.Mizzi għandu retainer fee ta' Lm 3,000 fis-sena.

AIR MALTA - KONSULENT

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid min hu l-konsulent li riċentement tqabbad mill-Air Malta u jindika kemm qed jitħallas kif ukoll id-doveri tiegħu?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ma jirriżultax li riċentement tqabbad xi konsulent ma' l-Air Malta.

BANK ĊENTRALI - SKRIVANI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-Bank Ċentrali ħass il-ħtieġa li jimpjega tmien "clerks" u "Office Junior" fuq kuntratt definit minflok fuq kuntratt indefinit kkonsidrat in-natura tax-xogħol tagħhom?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll min huma u fejn jirrisjedu, it-tul tal-kuntratt u jekk saritx sejħa pubblika u jekk iva, meta u fejn?

ONOR.

LEO BRINCAT: Fl-1990 il-Bank Ċentrali ta' Malta ngħata permess mid- Dipartiment tax-Xogħol u Emigrazzjoni biex jimpjega fuq bażi part-time, numru ta' ex-impjegati tal-Bank li kellhom numru ta' snin esperjenza valida fix-xogħol ta' l-istess Bank.

Għaldaqstant, ma kienx hemm bżonn ta' sejħa pubblika.

Meta ħarġet il-Legal Notice 61 ta' l-1996 (Part-time employment National Standard Order, 1996) fejn il-part-timers ingħataw b'liġi d-dritt għal kull tip ta' leave, il-Bank irregola l-kundizzjonijiet ta' dawn l- impjegati taħt kuntratt definit b'effett mid-9 ta' April 1996, id-data tal- Legal Notice.

Dan il-kuntratt issa ġie estiż għal sena b'efett mill-1 ta' Jannar, 1997.

Dwar l-Office Junior dan kien ukoll ġie impjegat b'kuntratt definit u l- għażla saret mir-Reġistru ta' Persuni b'Diżabilita' miżmum mill-ETC.

Dan l- impjieg ingħata mill-Bord tal-Bank Ċentrali bħala turija ta' solidarjeta' mal-Fondazzjoni Eden.

Il-kuntratti kollha jagħlqu fl-aħħar ta' din is-sena.

It-tagħrif dwar min huma u minn fejn huma dawn l-impjegati qed jingħata b'mod konfidenzjali.

SKEJJEL - GĦALLIEMA

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid lil min beħsiebu jaħtar il- Ministru biex ikun dik il-persuna li taġixxi bħala professional point of reference li huwa semma fl-artiklu tiegħu Helping them early li kiteb f'The Times tas-17 ta' Marzu li għadda meta kiteb li Parents, teachers and others professionals who currently seek assistance and support in the areas of early litracy would be provided with a professional point of reference?

Jaħseb il-Ministru li l-Education officer tar-Remedial Education huwa kapaċi jagħmel dan?

Se jinġieb xi barrani għal dan ix-xogħol?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-ewwel prijorita' se tkun li nħarrġu lill- għalliema stess ikunu 'a professional point of reference'.

SKEJJEL - LANGUAGE POLICY

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk għandhiex issir language policy fit-tagħlim biex l-għalliema jkunu jafu x'lingwa għandhom jużaw f'ċerti suġġetti, peress li per eżempju, fl-Ingliż u f'xi suġġetti oħra t-tagħlim isir bl-Ingliż, waqt li fis-suġġetti l-oħra t-tagħlim isir bil-Malti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-eżerċizzju li għaddej bħalissa tar-reviżjoni tal- kurrikulu minimu nazzjonali ma jistax jonqos li jagħti attenzjoni xierqa lill-użu tal-lingwa bħala mezz ta' tagħlim.

SKEJJEL - SKEMA TA' ESTS

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jaħseb il-Ministru li hu ż-żmien opportun li jagħti nformazzjoni lil din il-Kamra u lill-pubbliku dwar ir-riformi fl-ESTS li kien beħsiebu jwettaq il-gvern preċedenti f'Settembru li ġej?

Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar x'opportunitajiet oħra se joffri liż-żgħażagħ Maltin b'xi riforma oħra li jista' jkollu f'moħħu li joħloq minbarra, s'intendi din ir-riforma?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ir-riforma fl-Iskema ta' ESTS miexja kif ippjanat.

L-idea prinċipali tar-riforma kienet li ż-żgħażagħ jakkwistaw aktar edukazzjoni ġenerali billi l-ispeċjalizzazzjoni tersaq għal aktar tard.

Tant hu hekk li bis-saħħa ta' din ir-riforma, iż-żgħażagħ qegħdin jagħmlu sena extra fl-iskola sekondarja qabel ma jagħmlu l-għażla tagħhom mit- tielet sena ta' l-iskola sekondarja minflok it-tieni sena kif kien isir qabel.

Barra minn dan, il-ħin għall-prattika, li ġie sostitwit permezz tal- ħin għall-Edukazzjoni Teknoloġika, tnaqqas għal ġurnata fil-ġimgħa.

Dan ifisser li hemm aktar żmien dovut għal suġġetti akkademiċi bħal ma jsir fl- iskejjel sekondarji, u dan biex nassiguraw li jkollna ħaddiema flessibbli u ppreparati aktar biex jilqgħu għal tibdil teknoloġiku mgħaġġel.

Riforma oħra kumplimentari għal din hija l-opportunita' li qiegħda tingħata lil dawk l-istudenti li jispiċċaw il-ħames sena ta' l-iskola sekondarja mingħajr ma jakkwistaw kwalifiki biżżejjed biex jidħlu fl-iskema ta' l-apprendistat l-oħra ta' TAS.

Dawn jistgħu jagħmlu kors ta' sena ta' Edukazzjoni Teknoloġika fejn wara jkunu jistgħu huma wkoll jidħlu fl-iskema ta' l-ESTS u jibdew l-apprendistat ta' erba' snin.

SKEJJEL - SPECIAL EDUCATION RESOURCE CENTRE

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti xi informazzjoni dwar meta beħsiebu jinfetaħ l-iSpecial Education Resource Centre li kien imħabbar f'nofs is-sena l-oħra fil-ktieb New Initiatives in Education?

Kemm intnefqu fondi fuq dan il-proġett?

Fejn se jitwaqqaf dan ir-Resource Centre?

Kemm se jkun hemm personnel jaħdmu fih?

Hemm xi finanzjament barrani jew privat f'dan iċ-ċentru?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ix-xogħol ta' preparazzjoni biex jiftaħ l-iSpecial Education Resource Centre kif imħabbar fil-ktieb "New Initiatives in Education" baqa' għaddej u huwa pproġettat li dan iċ-Ċentru jiftaħ fil-bidu tas-sena skolastika li jmiss (1997/98).

Diġa' ntnefqet is-somma ta' madwar Lm7,000 f'materjali u kotba biex jiġu wżati f'dan iċ-ċentru kif ukoll ittieħdu l-pariri ta' esperti fil-materja.

Dan ir-Resource Centre ser jitwaqqaf f'parti mill-bini ta' l-iSpecial Education Unit fil-Furjana.

Il-personnel li ser jaħdmu f'dan iċ-Ċentru jkunu jinkludu nies li għandhom esperjenza relatata mal-Edukazzjoni Speċjali u/jew fit-tagħlim ta' tfal bi ħtiġijiet speċjali li jattendu skejjel "mainstream".

In-numru ta' personnel meħtieġ għadu ma ġiex deċiż.

S'issa ma kien hemm l-ebda finanzjament barrani jew privat għal dan iċ- Ċentru.

SKEJJEL - EARLY LITERACY PROGRAMME

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar xi progress saru fuq Early Literacy Programme imħabbar fil-ktieb New Initiative in Education?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Meta sirt ministru sibt li kien għadu ma sar xejn ħlief li tħabbar fil-ktieb imsemmi.

SKOLA - ALLOKAZZJONI TA' FLUS

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid eżatt kemm hemm allokati flus rikorrenti u kapitali separatament għal kull skola għas-sena 1997?

Kemm kienu allokati flus rikorrenti u kapitali separatament, għal kull skola għas-snin 1994, 1995 u 1996?

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk din il-miżura ta' deċentralizzazzjoni ta' fondi lill-iskejjel sarx xi studju dwarha mill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni jew id-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni biex jara kemm kienu aktar cost-effective jew ġew iffrankati flus?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Listi tal-fondi li ġew allokati lil kull skola mill-vot rikorrenti u dak kapitali separatament għas-snin 1995 (Dok A), 1996 (Dok B), 1997 (Dok C) tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra għall-qari aktar kmieni f'din is-seduta.

Minħabba li fl-1994 ma kienx hemm il-'policy' ta' deċentralizzazzjoni ma kenux jinżammu records għal kull skola kif qiegħed jitlob l-Onor.

Interpellant.

Minn 'feed back' li ttieħed mingħand il-Kapijiet ta' l-Iskejjel jidher li s-sistema hija aktar effiċjenti u effettiva u għalhekk hija meqjusa aktar 'cost-effective'.

MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD - KAROZZI TAL-KIRI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-kuntratt għal karozzi tal-kiri fl-użu tat- trasport tal-Ministeru tal-Biedja u Sajd li kien eżistenti sa l-elezzjoni ta' Ottubru, 1996, għadux fis-seħħ?

Jekk ir-risposta hija fin-negattiv, jista' jgħid għaliex ġie mwaqqaf u x'miżuri ttieħdu biex is-servizz ikompli jingħata?

Jekk inħarġu tenders, jista' jgħid f'liema data ħarġu u kemm kienu dawk li applikaw?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-kuntratt għall-karozzi tal-kiri għall-użu tal- Ministeru tal-Biedja u Sajd, li kien eżistenti qabel l-elezzjoni ta' Ottubru 1996, għadu fis-seħħ.

DJAR - XOGĦLIJIET ĠODDA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 5944, jista' l-Ministru jgħid meta saru l-applikazzjonijiet quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar dwar "xogħlijiet ġodda" li hu semma fis-seduta tas-26 ta' Mejju?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: L-applikazzjonijiet lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar saru fid-dati ndikati hawn taħt

Valletta (Triq l-Ibjar/Triq Sant Ursola) - 7/3/96 Msida (Valley Road) Phase II - 28/11/95 Msida (Valley Road) Phase III - 20/5/96 Cospicua (Srejdek Lane) - 29/4/97 Cospicua (St.John Str.)

Phase I - 24/3/97 Cospicua (St.John Str.)

Phase II - 24/3/97 Floriana (Argotti Str./Lion Str.) - 20/5/96 Floriana (20 - 24, Capucchini Str.) - 29/4/97 Vittoriosa (1, Pope Alexander Str.) - 11/7/96

SPTARIJIET TAL-GVERN - MEDIĊINI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk ġewwa l-isptarijiet tal-Gvern mill-1.1.97 sal-lum kienx hemm okkażjonijiet fejn qraba jew familjarji ta' pazjenti intalbu jixtru l- mediċini minn buthom għal użu tal-pazjent waqt li kien rikoverat ġewwa l- isptar?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Is-sitwazzjoni ma nbidlitx minn qabel l-1.1.97 jew is-26.10.96.

SAĦĦA - INFERMIERA

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapport ippreparat mit-Task Force dwar in-nurses?

Saru xi implimentazzjonijiet fuq il-parir ta' l-istess Task Force?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ir-rapport huwa wieħed intern.

Qed jiġu evalwati il-pariri tat-Task Force ħalli jittieħdu l-passi neċessarji, skond iċ-ċirkostanzi tar-riżorsi umani preżenti.

SAĦĦA - IMPJEGATI LI JAGĦMLU XOGĦOL BARRANI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm impjegati ġewwa d-Dipartiment tas-Saħħa li għandhom permess jagħmlu xogħol barrani?

Jista' jipprovdi breakdown skond it-tip ta' xogħol u l-grad li jokkupaw dawn il-ħaddiema?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-tweġiba għal din il-mistoqsija tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SPTAR MONTE CARMELI - CLEANERS

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm preżentement hemm cleaners f'kull wara ġewwa M.C.H.?

Kemm hija l-eta' medja tagħhom?

Kemm hemm cleaners jaħdmu ġewwa l-mess ta' l-istess sptar?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Preżentament hemm dawn il-cleaners f'kull ward ġewwa MCH:

|WARD |NRU. ta' CLEANERS | |FW 2 |3 | |FW 5B |1 | |FW 5A |2 | |FW 5B |1 | |FW 7 |2 | |FW 8 |1 | |FW 10 |1 | |YPU |2 | |JW |2 | |M2 |4 | |MW 3A |2 | |MW 3B |1 | |MW 5 |5 | |MW 6 |2 | |MW 7 |4 | |MW 8 |3 | |MW 10 |2 |

L-eta' medja tagħhom hija ta' 48 sena.

Ġewwa l-mess ta' MCH hemm disgħa jagħmlu xogħol ta' cleaners.

SPTAR MONTE CARMELI - NUQQASIJIET

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra għaliex kien hemm skarsezza ta' piġami għall-pazjenti ġewwa M.C.H?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-Nursing Officers kollha tas-swali kkonfermaw li m'hemmx problema ta' nuqqas ta' piġami fis-swali iżda minn naħa l-oħra irriżulta li l-kwantita ta' piġami li qed tintbagħat għall-ħasil m'hux qed tiġi rimpjazzata mill-ewwel.

YOUTH SERVICE ORGANISATION

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru 3885, u partikolarment għal dik il-parti li tgħid li "malli jinsabu n-nies kompetenti li jistgħu jiffunzjonaw fil-YSO, jimtlew il-postijiet li hemm battala", jista' l-Ministru jgħid jekk inħarġitx riċentement sejħa biex timtela' xi waħda minn dawn il-vakanzi?

Jista' l- Ministru jgħid jekk sejħa bħal din kenitx tinteressa biss lill-kategorija ta'l-għalliema?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid għaliex staff ġdid fil- Youth Service Organisation għandu jintgħażel biss minn fost il-kategorija ta' l-għalliema?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Riċentement ma nħarġet l-ebda sejħa biex timtela' xi waħda mill-vakanzi li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant.

Dawn il-vakanzi fil-Youth Service Organisation (YSO) jinteressaw lill- kategorija ta' l-għalliema.

Ix-xogħol li twettaq il-YSO jinvolvi kuntatt dirett mat-tfal ta' l-iskejjel primarji u ta' studenti fl-iskejjel sekondarji.

Il-parir li għandi hu li min jaħdem f'dan il-kuntest għandu jkun professjonist bil-warrant ta' għalliem.

SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦAŻ-ŻGĦAŻAGĦ - KAROZZI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru 4197 u partikolarment għal dik il-parti li tagħmel riferenza għar-rata ta' ħlas għall-vetturi wżati mis-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti, jista' l-Ministru jgħid kemm kienet ir-rata tal-ħlas lill-garage li pprovda s-servizz fi żmien l- amministrazzjoni preċedenti u kemm kienet ir-rata ta' ħlas miftiehma ma' Delcarm Ltd?

Jista' l-Ministru jgħid jekk il-proċess ta' ħruġ ta' tenders għall-kiri ta' vetturi issa ġiex finalizzat u jekk fl-affermattiv, lil min ġie assenjat is-servizz?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-kuntrattur li kien sa ftit ilu jissupplixxi s- servizz ta' kiri ta' karozzi lis-Segretarjat kien jitħallas bir-rata ta' Lm3.95 + 15% V.A.T. kuljum kull karozza.

Id-ditta Delcarm Ltd. li qed tissupplixxi dan is-servizz temporanjament fuq l-istess bażi qed tagħmlu bi ħlas ta' Lm3.85 + 15% V.A.T.

Saret l-għażla tal-kompożizzjoni tal-Board u f'dawn il-ftit ġranet li ġejjin ser issir laqgħa biex jevalwaw l-offerti u jagħtu r-rakkomandazzjoni tagħhom.

KUMITAT GĦALL-MILLENJU ĠDID

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru 4199, jista' l-Ministru jgħid jekk is-Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti għadux qiegħed jikkonsidra lil min se jaħtar fil-Kumitat għall-Millenju l-Ġdid, jew jekk il-konsiderazzjoni tiegħu ġietx fi tmiemha?

F'dan l-aħħar każ, jista' l- Ministru jgħid min huma l-persuni li se jiffurmaw dan il-Kumitat?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: M'għandix x'inżid mat-tweġiba mogħtija għall- mistoqsija parlamentari numru 4199 f'dan l-istadju.

VALLETTA - SALINOS GROUND

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru W379 dwar il-ground ta' Salinos fil-Belt Valletta billi hu skantat il-fatt li l-club konċernat jaf bi kwalunkwe żviluppi li setgħu saru bejn il-club stess u l-Ministeru; u billi l-Interpellanza dwar is- suġġett saret m'hux biex ikun informat il-club imma biex ikun informat il- pubbliku, jista' l-Ministru jgħid b'mod konkret x'inhi s-sitwazzjoni bħalissa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għall-Press Release li saret dwar is-suġġett li kopja tagħha tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SEGRETARJAT GĦAŻ-ŻGĦAŻAGĦ - EMBLEMA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamnentari numru W373 dwar l-emblema tas-Segretarjat taż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra, ġaladarba fit- tweġiba tiegħu dan m'għamlux, min kien l-artist li ddisinja l-emblema rebbieħa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

GĦAWDEX - SPTAR ĠENERALI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk dan l- aħħar twaqqafx kumitat ta' Procurement of Medical Equipment għall-Isptar Ġenerali ta' Għawdex u fil-każ min huma l-membri tal-kumitat?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Dan l-aħħar twaqqaf il-Kumitat ta' Procurement of Equipment għall-Isptar Generali ta' Għawdex b'dawn il-membri.

Chairman - Mr M Bezzina, Manager Nursing Services Med Superintendent - Mr J B Pace Procurement Officer Medical Stores - Mr Edward Depasquale Technical Members - Ing. Paul Refalo Mr. F. Masini Mr. F. Grech

Operating Theatre/Special Units - Mr A. Degiorgio Liaison Officer for Wards/Secretary - Mr M Axiaq Medical Members - Dr Marvic Masini Dr Robert Sciberras Mr Ray Aquilina

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 5705 u mistoqsijiet supplimentari, jista l-Ministru jgħid jekk il-persuni li ma baqgħux jirreġistraw minn jeddhom sabux xogħol jew le?

(Seduta tas-27.5.97)

ONOR.

EDWIN GRECH: Minn dawk l-404 persuni li waqfu jirreġistraw minn jeddhom, kien hemm 175 persuna li nafu li ma baqgħux jirreġistraw għax sabu xogħol.

Għar-rigward tal-bqija il-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ għadha ma rċeviet l-ebda formola ta' Bidu ta' Impjieg u għalhekk ma tistax tgħid jekk dawn sabux xogħol.

PULIZIJA - GARAXXIJIET TAL-KAROZZI TAL-KIRI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar il-kondizzjonijiet li timponi l-pulizija dwar it-tħaddim tal-garaxxijiet tal-karozzi tal-kiri?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

AJRUPLANI - ORIĠINI MILITARI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar l-oriġini militari ta' l-ajruplani (32) li niżlu Malta fl- ewwel xhur ta' din is-sena?

Kemm damu Malta dawn l-ajruplani?

Għal liema raġuni ngħataw permess li jinżlu f'Malta?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni qed tinġabar.

Għalhekk risposta tingħata f'seduta oħra.

ECONOMIC SURVEY - TABELLI STATISTIĊI

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għat-tabelli statistiċi riprodotti fil-ħarġa ta' l-Economic Survey 1996, jista' l-Ministru jaġġorna t-tabelli 5.6 (paġna 138)?

Jista' l-Ministru jara li tiġi nkluża u mxandra tabella oħra li tagħti informazzjoni dwar guest nights, total, medja ta' kull turist skond il- kategorija ta' lukanda u nazzjonalita' tat-turist?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-aktar statistika riċenti li ttellgħet f'dan ir-rigward?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-informazzjoni mitluba tingħata f'xi seduta oħra.

TIGNE' - IRWEJJAĦ QAWWIJA

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li residenti li joqogħdu f'Tigne' fl-inħawi tal- Lukanda Holiday Inn, f'Tas-Sliema, ta spiss jilmentaw minn irwejjaħ qawwija ta' emussjonijiet li jixbħu dawk tal-gass jew ħruq ta' fuel u żjut u li meta sar rapport lill-Pulizija t-tweġiba kienet li kellu jsir rapport lid- Dipartiment tas-Saħħa?

Jaf il-Prim Ministru li meta min għamel ir-rapport segwa l-parir ta' pulizija ġie nformat mid-Dipartiment tas-Saħħa li kellu jirrikorri u jirrapporta lill-Pulizija?

Jista' għalhekk il-Prim Ministru jinforma l-Kamra jekk rapport fis-sens kif intqal iktar 'il fuq għandux isir lill-Pulizija jew lid-Dipartiment tas-Saħħa u f'każ li l-Pulizija hi responsabbli, li r-rapport jiġi mistħarreġ bil-għan li jinsab rimedju għall- inkonvenjent jew periklu li jeżisti?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi l-Pulizija ta' Tas-Sliema ma kellhiex rapporti f'dan is-sens, pero' l-Pulizjija qed taghmel ronda fl- inħawi, sabiex f'każ li jiġi kkonfermat jittieħdu l-proċeduri meħtieġa.

Nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant iforni dettalji preċiżi mingħajr dewmien sabiex jekk hemm xi periklu jitneħħa qabel ma jkun tard.

ĠNEJNA - LATRINI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Minisru jgħid jekk hux se jsiru l-mobile toilets li kienu mwiegħda li jsiru fil-Ġnejna għal dan is-sajf, skond tagħrif mgħoddi fit-tweġiba parlamentari?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Iva, set ta' "mobile toilets" (wieħed għall- irġiel u ieħor għan-nisa) se jitpoġġew fl-inħawi tal-bajja tal-Ġnejna hekk kif joħorġu l-permessi meħtieġa mill-Awtorita' tal-Ippjanar.

ĠNEJNA - TINDIF FIL-BAJJA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk fil-Bajja tal-Ġnejna jistax isir tindif biex jitneħħa l-ġebel li hemm fil-baħar li hu ta' periklu kbir għal min ikun nieżel jgħum?

ONOR.

KARMENU VELLA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

ĠNEJNA - TELEPHONE BOX

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonsidra li ssir telephone box fil-Bajja tal-Ġnejna u f'Golden Bay?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat mill-Korporazzjoni Telemalta li f'Golden Bay diġa' hemm żewġ telephone boxes installati, waħda ħdejn il-venda tal- karozzi tal-linja u l-oħra ħdejn kiosk.

Rigward l-installazzjoni ta' telephone box fil-Bajja tal-Ġnejna, dan għadu mhux teknikament possibbli fil-preżent.

TA' KANDJA - PERSUNI MIŻMUMA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm persuni li qed jiġu miżmuma f'detenzjoni f'Ta' Kandja?

Kif inhuma maqsuma f'irġiel u nisa, f'eta' u nazzjonalita'?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi fil-kumpless gewwa ta' Kandja, fil-preżent hemm miżmuma sebat irgiel.

Wiehed għandu 45 sena, ieħor 39 sena, tnejn 28 sena, wieħed 27 sena u tnejn 24 sena.

Tlieta huma Algerini, wieħed mill-Gordan, filwaqt li n-nazzjonalita' tat-tlieta l-oħra għad trid tiġi kkonfermata.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6032 li oriġinarjament saret lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni u li issa ġiet riferuta lilek, tista' jekk jogħġbok tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra pjanta li turi kif se jsir it-tibdil ta' traffiku għaż-zona ta' Buġibba u l-Qawra skond il-proġett ta' Buġibba?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Li turi l-iskema tat-traffiku għaż-żona ta' Buġibba w l-Qawra.

Jiena nformat li l-iskema ġiet proposta mill-kunsill lokali w approvata b'xi tibdil mill-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku.

Din l-iskema se tkun monitored u jekk ikun hemm bżonn l-Bord għall- Kontroll tat-Traffiku lest li jikkonsidra tibdil.

PRODOTTI BIL-LEVIES

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6026 li oriġinarjament saret lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ u li issa ġiet riferuta lilek, tista' jekk jogħġbok tqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra lista ta' prodotti li huma protetti bil-levies?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Nirieferi lill-Onor.

Interpellant għall-Avviż Legali Nru 192 ta` l-1995 li jemenda t-Tieni Skeda ta` l-Att dwar il- Promozzjoni ta` Prodotti Lokali (Kap. 336) illi juri lista ta` prodotti li huma protetti bil-levies.

SELF-EMPLOYED - LAQGĦAT

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6033 li oriġinarjament saret lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali u li issa ġiet riferuta lilek, u ċioe' b'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5805 li oriġinarjament ġiet indirizzata lilek, tista' jekk jogħġbok tgħid fejn se jsiru l-laqgħat organizzati biex il-Ministru u l-Prim Ministru jiltaqgħu mas-self-employed u jitkellmu dwar il-Liġi ta' Dwana u Sisa?

Tista' jekk jogħġbok tgħid x'se tkun l-ispiża ta' kiri ta' dawn il- postijiet?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-Prim Ministru.

DJAR - IMGĦAX FUQ SELF MILL-LOHOMBUS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Billi l- Ministru fil-Parlament qal li saru diskussjonijiet bejn id-Dipartiment tad- Djar u l-Lohombus dwar ir-reviżjoni ta' l-imgħax li jħallsu l-benefiċċjarji fuq is-self mill-Lohombus, u qal ukoll li saru laqgħat dwar dan, jista' l- Ministru jgħid kemm fil-fatt saru laqgħat dwar dan is-suġġett, min ħa sehem miż-żewġ naħat f'dawn il-laqgħat u meta nżammu l-istess laqgħat?

Meta hu mistenni li dawn il-laqgħat jiġu konklużi?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Il-Ministeru għad-Djar qiegħed ikollu taħdidiet mal-Lohombus biex jitjiebu l-kondizzjonijiet tar-rati ta' l-imgħax għall- familji bi dħul baxx.

Saru diversi laqgħat dwar dan is-suġġett.

Għan-naħa tal-Ministeru, fost oħrajn, kien hemm Dr. Stefan Buontempo, konsulent tal-Ministru, is-Sur Victor Sciberras Grioli, General Manager ta' l-Awtorita' tad-Djar, is-Sur Alfred Fiorini Lowell, Segretarju Permanenti fil-Ministeru u għan-naħa tal-Lohombus kien hemm iċ-Chairman tal-Lohombus, is-Sur Dennis Degiorgio u s-Sur Philip Farrugia, Assistant General Manager Operations.

Meta l-affarijiet jiġu konklużi dan jiġi magħruf, allavolja l-Onor.

Interpellant u l-Gvern tiegħu preċedenti kellhom żmien biżżejjed biex itejbuhom, dan m'għamluhx u issa Alla jbierek jippretendu li kollox isir malajr meta partit li tela' fil-Gvern ikollu żmien disponibbli għalih il- leġislatura sħiħa u mhux l-ewwel sitt xhur biss fil-Gvern biex iwettaq dak li wiegħed, aktar u aktar meta l-poplu jaf bis-sitwazzjoni finanzjarja ħażina u d-djun li l-Gvern Nazzjonalista ta' qabel ħalla warajh.

PULIZIJA - "DRUG SQUADS"

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk jeżistux "drug squads" lokali barra dik ċentrali fid- Depot tal-Pulizija?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi fil-Korp tal-Pulizija hemm 'Drugs Squad' waħda li topera mill-Kwartieri Ġenerali.

Pero' f'kull distrett qed jiġu organizzati 'patrols' kontra l-abbuż mid-droga.

KUMITAT EWROPEW TAL-PREVENZJONI TAT-TORTURA - RAPPORT

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Fid-dawl tar- rapport tal-Kumitat Ewropew tal-Prevenzjoni tat-Tortura li żar il-postijiet ta' detenzjoni f'Malta f'Lulju, 1995 x'passi ħa l-Gvern Malti biex jimplementa r-rakkomandazzjonijiet ta' dan ir-rapport?

Jista' l-Prim Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra r-razzjonijiet bil-miktub tal- Gvern Malti għal dan ir-rapport?

ONOR.

ALFRED SANT: Rapport finali tal-Gvern Malti b'risposta għar- rakkomandazzjoni tal-1995 tal-Kumitat Ewropew tal-Prevenzjoni mit-Tortura (Committee for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment - CPT) tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

ĦABS ĊIVILI - MEMBRI TA' L-SRT

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'passi se jittieħdu kontra żewġ membri ta' l-SRT fil-ħabs ta' Kordin, li meta suppost kienu fuq xogħol għassa ma' priġunieri, inqabdu barra mill-ħabs, taħt l-influwenza tax-xorb?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li qed jittieħdu passi ta' dixxiplina kontra ż-żewġ uffiċjali mdaħħla fil-każ indikat mill-Onor.

Interpellant.

Fil-każ tal-pulizija involut dan diga' ġie trasferit mill-Ħabs, barra li se jittieħdu l-passi dixxiplinarji meħtiega.

ĦABS ĊIVILI - CORRECTIONAL OFFICERS

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li tliet "correctional officers" ingħataw kumpens finanzjarju talli - kif għamlu tant gwardjani oħra - sabu xi droga fil- ħabs?

Kemm kien dan il-kumpens?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-każ huwa relatat mas-sejba ta' erba' grammi ta' droga eroina fuq priġunier li kien għadu kemm jiddaħħal taħt arrest preventiv fil-ħabs.

It-tfittxija kienet saret taħt ċirkostanza mhux tas- soltu billi fuq suspett serju min-naħa tad-dirigenti tal-Ħabs kienet saret iktar minn tfittxija waħda fuq il-persuna konċernata li kienet tirrikjedi persistenza qawwija mill-uffiċjali li baqgħu jinsistu sakemm id-droga nstabet.

Id-dirigenti tal-Ħabs ħassew li l-każ kien jimmerita rikonoxximent speċjali lejn dawn l-uffiċjali, dan biex anke jkun eżempju għal ħaddieħor u tiġi nkoraġġita l-inizjattiva u d-dedikazzjoni.

Wara li kkonsultaw ruħhom mas-Segretarju Permanenti nkarigat, ġie deċiż li l- uffiċjali li kienu mdaħħlin fil-każ jingħataw kumpens ta' Lm25 kull wieħed.

Dan sar skond kif jipprovdi Regolament 88(1) tar-Regolamenti tal-1995 dwar il-Ħabs li jgħid li l-'istaff' tal-ħabs għandu jiġi l-ħin kollu nkoraġġit permezz ta' stil ta' tmexxija pożittiva biex jaspira għal effiċjenza akbar u attitudni dedikata għal xogħolu.

ĦABS ĊIVILI - RAPPORTI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm huma veri rapporti li xi uffiċjali fil-ħabs ta' Kordin ġew fl-idejn fil-Ħabs stess, anki fil-preżenza ta' priġunieri?

X'passi se jittieħdu jekk dawn ir-rapporti huma veri?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li l-każ qed jiġi nvestigat.

P.A. - PA 0635

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhuma l-possibbiltajiet li l-persuna minn Santa Venera li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament jingħata l-permess tal-PAPB biex fil-fond Nru. 48, Ġuże Pace Street, Ħamrun, jagħmlu garages u fuq abitabbli (PA 0635)?

ONOR.

GEORGE VELLA: Tajjeb li l-Onor.

Interpellant ikun aktar informat bil-proposta ta' l-applikant li skond applikazzjoni numru PA 635/97, hija sabiex jinbidel l-użu tal-bini eżistenti minn wieħed residenzjali għall- garaxx fil-pjan terran u "stores" fl-ewwel sular.

Skond il-parir tal-Kumitat Konsultattiv għall-Wirt Nazzjonali (KKWN) din it-talba għandha tiġi rifjutata wara li l-istess kumitat ikkonsidra li din id-dar hija waħda minn serje twila ta' djar ta' l-istess stil matul it-triq kollha.

Għaldaqstant, il-proposta tmur kontra il-"policies" u l-linji gwidi kif approvati mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, għal kontroll ta' l-iżvilupp fil- qalba ta' l-irħula (village cores).

DCC - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li meta d-DCC tilqa' talba għal reconsideration ta' applikazzjoni fil-fatt il-permess li jkun ġie approvat ma jdumx ġimgħat sħaħ biex jintbagħat lill- applikant, li naturalment diġa' jkun ilu xhur jekk mhux snin jistenna għal xejn?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li normalment id-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni għal Kontroll ta' l-Iżvilupp jiġu kkommunikati lill-applikant fi żmien ħmistax.

Dan għaliex il-pjanti jkunu jridu jiġu mqabbla mal-permess mogħti u jiġu ffirmati miċ-Chairman tal-Kummissjoni.

Meta bħal fil-każ ta' rikonsiderazzjoni il-pjanti jenħtieġu jiġu emendati dan iż-żmien jitwal għaliex jintalbu pjanti ġodda mingħand il-Perit.

ORGANIZZAZZJONI INTERNAZZJONALI TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid minn min hi magħmula d-delegazzjoni Maltija li qed tieħu sehem fis-sessjoni ta' din is-sena ta' l-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol?

ONOR.

EDWIN GRECH: Id-delegazzjoni Maltija li qed tieħu sehem fis- sessjoni ta' din is-sena ta' l-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol, hi magħmula minn:-

Delegati tal-Gvern

L-Onor.

Edwin S. Grech M.D. Ch.M., F.R.C.O.G. F.I.C.S. M.P. Ministru għal Ħarsien Soċjali.

Is-sur Emanuel Cilia Debono Direttur tax-Xogħol.

Is-sur Francis Galea Uffiċjal Prinċipali Anzjan fil-Ministeru tal-Ħarsien Soċjali.

Biex ikunu "Advisors" u Sostituti għad-Delegati tal-Gvern

L-Eċċellenza tiegħu s-sur Michael Bartolo Ambaxxatur u Rappreżentant Permanenti ta' Malta għall-Ġnus Magħquda f'Ġeneva.

Dr. Jacqueline Aquilina "First Secretary", Missjoni Permanenti ta' Malta għall-Ġnus Magħquda f'Ġeneva.

Is-sur Anthony Bonniċi

"Third Secretary", Missjoni Permanenti ta' Malta għall-Ġnus Magħquda f'Ġeneva.

Biex ikun Delegat li jirrappreżenta lil min iħaddem

Is-Sur Alfred Mallia Milanes

Segretarju Internazzjonali, "Malta Employers' Association".

Biex ikun Delegat sostitut għad-Delegat li jirrappreżenta li min iħaddem

Is-Sur John Scicluna

"Administration Manager", "Malta Federation of Industry".

Biex ikunu "advisors" lid-Delegat li jirrappreżenta li min iħaddem

Is-Sur John E Sullivan President, "Malta Employers' Association".

Is-Sur Victor Scicluna Deputat President, "Malta Employers' Association".

Biex ikun Delegat li jirrappreżenta lill- ħaddiema

Is-Sur Tony Zarb

Deputat Segretarju Ġenerali, "General Workers' Union".

Biex ikunu "Advisors" u sostituti għad-Delegat li jirrappreżenta lill- ħaddiema

Is-sur Jack Calamatta

Segretarju Ġenerali, "General Workers' Union".

Dr. George Abela LL.D

"Legal Advisor", "General Workers' Union"

Is-Sur Alfred Buhagiar

President, "Confederation of Malta Trade Unions".

Is-Sur Maurice Aguis

Viċi-President, "Confederation of Malta Trade Unions".

Is-Sinjorina Carmen Camilleri

Segretarja Privata tal-Ministru għal Ħarsien Soċjali.

MARSA - PROVVISTA TA' L-ILMA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba nqatgħet il- provvista ta' l-ilma fil-Marsa matul ix-xhur ta' April u Mejju, 1997 u għaliex?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Matul ix-xhur ta' April u Mejju l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma kompliet twettaq proġett ta' kontroll tat-telf ta' ilma fosthom fil-lokalitajiet Marsa/Ħamrun.

Il-programm tax-xogħlijiet ġew imħabba b'servizzi bi ħlas u bi prominenza fil-ġurnali lokali u fuq stazzjonijiet tar-radju.

Waqt dawn ix-xogħlijiet il-provvista kienet ġiet interrotta għal ħinijiet qosra skond kif jidher fl-iskeda li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema postijiet u lokalitajiet il-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ wettqet ħidma biex tgħin lil min qed ifittex ix-xogħol skond kif tħabbar fil-media fil-bidu ta' April?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-korporazzjoni kompliet toffri s-servizz tagħha minn Hal Far, il-"Job Centre" kif ukoll minn għadd ta' uffiċini tal-Kunsilli Lokali madwar Malta.

Barra minn dan, kif ġie mħabbar fil-"media" matul ix-xahar ta' April, il- korporazzjoni organizzat b'suċċess l-ewwel attivita' tagħha bl-isem ta' "Xahar ta' Taħriġ u Impiegi" imtella fil-Każin tal-Banda San Ġorġ ta' Bormla bil-kollaborazzjoni tal-Kunsilli Lokali tal-Kottonera.

B'dan is-servizz kull persuna minn naħa ta' nofs inhar ta' Malta ingħatat l-opportunita' li tibbenifika minn dak kollu li toffri l-korporazzjoni.

FEDERAZZJONI RUSSA - SCHOLARSHIPS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hemm applikazzjonijiet għal scholarships offruti mill- Federazzjoni Russa u għal liema suġġetti, skond sejħa li saret fil-Gazzetta tal-Gvern?

ONOR.

GEORGE VELLA: Persuna waħda applikat sabiex issegwi kors fil- Psikoloġija bħala borsista tal-Federazzjoni Russa.

L-applikant, iżda, rtira l-applikazzjoni tiegħu huwa stess wara ma rnexxilux jikseb l- approvazzjoni tad-Direttur tiegħu.

HAROLD SCOREY SCOLARSHIP

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid minn meta beda jingħata l- Harold Scorey Scholarship?

Lil min ingħata?

Kif intnefqu l-allowances li ngħataw?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PIXKERIJA - IMWIEŻEN

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Issa li għaddew iżjed minn seba' (7) xhur mill-aħħar elezzjoni ġenerali, jista' l-Ministru jgħid x'qed iżomm biex jiġu nstallati l-imwieżen addattati fil- Pixkerija; u meta hu ppjanat u maħsub li jiġu commissioned l-istess imwieżen?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-imwieżen li ser jiġu nstallati fil-Pixkerija se jkunu tat-tip mitlub mill-istess Koperattivi tas-Sajjieda jiġifieri dawk li jiddendlu mall-'Overhead Crane'.

Għalhekk dawn jiġu installati u commissioned meta jiġi installat il-crane.

MARSAXLOKK - SLIPWAY

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Peress li l-bini ta' slipway ġdida għall-użu mis-sajjieda Xlukkajri issa saret neċessita', jista' l-Ministru jgħid jekk din is-slipway hijiex se tinbena u jekk fin-negattiv, jista' jagħti r-raġunijiet għaliex dan il- proġett ċkejken iżda tant essenzjali mhux se jinbena?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 4637.

PIXKERIJA - TONN

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet il-qabda tat-tonn li ddaħlet fil- Pixkerija f'Mejju ta' din is-sena kif ukoll kemm kienu l-istess ammonti (kgs.) fit-tlett snin preċedenti?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba hi kif tidher hawn taħt:

|Sena |Kwantita' | | |(Kgs) | |1997 |78,767 | |1996 |55,311 | |1995 |92,925 | |1994 |117,049 |

SAJD - SAJD BIX-XIBKA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk jeżistux regolamenti kontra sajd ta' tonn bix- xibka fl-ibħra internazzjonali biswit il-gżejjer Maltin u jekk fl- affermattiv, x'passi qed jieħu l-Gvern biex irażżan dan it-tip ta' sajd irresponsabbli?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Is-sajd tat-tonn bix-xibka fl-ibħra internazzjonali jaqa' taħt ir-regolamenti tal-E.U., u tal-ICCAT li jillimitaw it-tul ta' dawn l-ixbieki sa 2.5 Km għas-sajd fir-reġjun tal-Mediterran.

Apparti dawn ir-regolamenti m'hemm l-ebda rbit legali li jipprojbixxi l- użu ta' xbieki kbar fil-Mediterran.

Peress li dan it-tip ta' sajd isir f'ibħra internazzjonali ma nistgħux nieħdu passi oħra biex nikkontrollawħ.

Min naħa tiegħi iżda f'Diċembru 1996 ktibt lis-Segretarju Generali tal- General Fisheries Council of the Mediterranean (GFCM) li huwa organu ta' l-FAO, biex niġbed l-attenzjoni għal din is-sitwazzjoni u appellajt biex tittieħed azzjoni favur metodi aktar effettivi ta' Kontroll u Konservazzjoni.

Ġejt assigurat li din is-sitwazzjoni ser tiġi diskussa fil-laqgħa Ġenerali tal-GFCM, li se ssir fit-Marokk f' Ottubru 1997.

ENEMALTA - TRANSFERS LILL-ĦADDIEMA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid, xahar b'xahar fil-perijodu 1.11.96 sa 31.5.97, kemm-il transfer ingħata fil-Korporazzjoni Enemalta?

ONOR.

LEO BRINCAT: Mill-1 ta' Novembru 1996 sal-31 ta' Mejju, 1997 fil- Korporazzjoni Enemalta kien hemm dawn it-transfers:

|Novembru 1996 |12 | |Diċembru 1996 | 3| |Jannar 1997 |19 | |Frar 1997 |10 | |Marzu 1997 |11 | |April 1997 | 9| |Mejju 1997 |30 | |Total |94 |

It-trasferimenti saru għal dawn ir-raġunijiet:-

9 marru f'Ministeri/Segretarjat Parlamentari;

28 minħabba promozzjoni u biex jimtlew vakanzi;

30 skond l-esiġenzi tal-Korporazzjoni;

23 fuq talba ta' l-istess impjegat relatata ma' l-esiġenzi; tal- Korporazzjoni;

3 ġew lura fil-Korporazzjoni minn sekondar f'Dipartiment tal-Gvern / korporazzjoni Parastatli;

1 raġuni medika.

ENEMALTA - ĊIRKOLARI NRU.

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Fir-rigward ta' Ċirkolari Nru. 21/97 u tal-file ENE/PET 220/18/83 (Enemalta), jista' l-Ministru jgħid: 1) kemm kien in-numru ta' applikanti; 2) x'inhu l-job description ta' aviation crewman; 3) x'kienu l-kwalifiki akkademiċi minimi mitluba; 4) x'kienu l-kondizzjonijiet mediċi minimi mitluba (e.g. colour blindness, etc.); 5) is-suġġetti prinċipali (eż: tipi ta' fuels, eċċ) li fuqhom ġie bbażat l-interview; 6) min kienu l- membri tal-board u xi grad għandhom; 7) kemm u meta saru sittings ta' l- Interviewing Board; u 8) min kienu l-membri ta' l-Interviewing Board f'kull sitting?

ONOR.

LEO BRINCAT: 1.

In-numru ta' applikanti għall-post ta' Aviation Crewman kien ta' 52.

L-informazzjoni mitluba tinsab fiċ-Ċirkolari Nru. 70/94 li tagħha tpoġġiet kopja fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Is-suġġetti prinċipali, barra li jagħrfu t-tipi ta' fuel, kienu li jaħdmu problemi ħfief fil-matematika u mistoqsijiet dwar kif għandhom jiġu trattati każi ta' emerġenza.

Is-Sur Alfred Mallia (Kap tat-Taqsima) u s-Sinjuri Carmel Desira u Godfrey Scicluna (pensojnanti) li t-tnejn għandhom esperjenza twila fuq materji relatati max-xogħol u responsabbiltajiet konċernati.

Is-sittings saru fis-17, 18, 20 u 24 ta' Marzu 1997.

Il-membri msemmija f'Nru (6) attendew għas-sittings kollha.

KORPI PARASTATALI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' impjegati mal-korpi parastatali jew fejn għandu ishma l-gvern, li mill-1987 'il hawn ġew trasferiti għal Dipartimenti tal-Gvern jew korpi parastatali oħra sena b'sena sa l-aħħar ta' April, 1997?

Kemm minn dawn il-ħaddiema għadhom hekk trasferiti u x'inhi l-pożizzjoni tagħhom fis-sens jekk humiex kollha meqjusa bħala On Loan bil-ftehim li għandhom imorru lura meta tispiċċa r-raġuni li għaliha ġew trasferiti? 02/06/97

ONOR.

ALFRED SANT: Kien hemm diversi trasferimenti fuq secondment ta' mpjegati ta' Korpi Parastatali jew ta' kumpaniji kkontrollati mill-Gvern għal dipartimenti tal-Gvern matul is-snin.

Fl-aħħar t'April 1997 in-numru ta' mpjegati ssekondati mal-Gvern minn Korpi Parastatali jew minn kumpanniji kkontrollati mill-Gvern kien ta' 153 li 86 minnhom huma fis-Segretarjati Privati tal-Ministri jew tas- Segretarji Parlamentari.

Kull impjegat trasferit fuq secondment jista' jintbagħat lura meta jispiċċa l-iskop li għalih kien ġie ssekondat.

VALLETTA - POSTIJIET BATTALA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6031 u t-tweġiba tagħha, jirriżulta li nies mhux impjegati mal-Gvern jew f'xi awtorita' oħra governattiva ngħataw l-inkarigu li jiġbru din l-informazzjoni?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Safejn dan il-Ministeru huwa kkonċernat, it- tweġiba hi fin-negattiv.

ARMATA - MEMBRI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid x'opportunitajiet għandhom memnbri fl-Armata sabiex jitħarrġu f'xi sengħa partikolari?

Liema snajja' huma?

ONOR.

ALFRED SANT: Hemm total ta' 68 snajja' partikolari li huma kkonsidrati applikabbli għall-membri tal-Forzi Armati skond it-Tabella A li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Fl-aħħar sentejn twettqu korsijiet u/jew eżamijiet f'44 minnhom, kif jidher fit- tabella B. Taħriġ f'xi sengħa partikolari jsir kull meta tinħass il- ħtieġa u/jew fuq talba speċifika, dejjem jekk l-interess tas-servizz jippermetti.

DJAR - H 07883

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jara fiex waslet l-applikazzjoni H 07883 li l-applikanta,isimha qed jintbagħat separatament, għandha tlett itfal u raġel bi problema tad- droga u litteralment għandha problema finanzjarja kbira u preżentement tgħix b'kera ta' Lm50 fis-xahar?

Jista' l-Ministru jara li din tingħata attenzjoni mmedjata?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-każ qed ikun ikkonsidrat.

PENSJONIJIET - KAŻ TA' ĠIUSEPPA FENECH

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jara jekk l-anzjana Giuseppa Fenech ta' 15, Triq Stivala, Mosta (ID No. 157520(M)) mart il-mejjet Pinu Fenech (li miet 13-il sena ilu) il-pensjoni tagħha li tammonta ċirca Lm135.36c fix-xahar hijiex waħda ġusta u jekk fil-fatt din għandhiex tgawdi minn awment?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-benefiċċjarja ġiet informata biċ-ċirkostanzi kollha tal-każ tagħha mid-Dipartiment tas- Sigurta' Soċjali.

MOSTA - ĦAJT MWAQQA' BIL-MALTEMP

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li ħajt li waqa' bil-maltemp u li issa joffri periklu għan-nies proprju fl-inħawi tal-Bizbizija u li dan diġa' ġie rrapportat minn ċertu Lorenza Schembri mill-Mosta, id-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, jiġi rranġat mill-ħaddiema tal-Gvern malajr biex jiġu evitati xi disgrazzji bla bżonn?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

KAROZZI - NUMBER PLATES

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jidhirlu l-Ministru li għandhom jitneħħew minnufih in-number plates tal-karozzi bl-arma ta' Ewropa, għallinqas dawk li qed joħorġu issa meta diġa' qegħdin redikoli dawk li diġa' laħqu ħarġu s'issa mill-gvern preċedenti?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-arma li hemm fuq ix-xellug tal-pjanċi tar-reġistrazzjoni tal-vetturi hija dik tal-Kunsill ta' l- Ewropa.

Il-Gvern għandu l-awtorizzazzjoni ta' l-istess kunsill sabiex din l-arma tintuża fuq il-pjanċi tal-karozzi Maltin.

ANZJANA - SERVIZZ TA' HANDY MAN

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jara li l-anzjani minn Ħal Balzan li d-dettalji tagħhom qed jintbagħtu separatament jiġu mogħtija s-servizz għall-anzjani bħal dak ta' "handy man service", "maintenance" eċċ?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: S'issa d-Dipartiment għall-Anzjani ma kellu l- ebda talba mill-anzjani minn Hal Balzan li d-dettalji tagħhom ingħataw separatament għas-servizzi tal-handyman.

Pero' din il-familja intbagħatitilha formola biex tindikalna liema xogħol hemm bżonn li jsir u ġie spjegat lilha s-servizz li nistgħu nagħmlu.

MOSTA - TRIQ RUZINJOL - DRENAĠĠ

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir d-drenaġġ fi Triq Ruzinjol, l-Mosta fejn diġa' jgħixu n-nies?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Qed jiġi ppreparat tender biex ngħaddu s-servizz tad-drenaġġ f'din it-triq.

ŻEJTUN - IRZIEZET ILLEGALI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim MInistru jagħti informazzjoni dwar x'passi ttieħdu dwar rziezet tal-majjali llegali fiż-Żejtun?

Ittra mibgħuta lill-Prim Ministru u kkupjata lill- Membri Parlamentari kollha tat-Tielet Distrett Elettorali qed tintbagħat separatament.

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il- mistoqsija lill-Ministri koncernati.

AERIAL LINES TA' ALUMINIUM

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm għad fadal aerial lines ta' l-aluminium (i) f'Malta; u (b) f'Għawdex?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li l-ammonti eżatti ta' linji ta' aluminium f'Malta u Għawdex mhumiex magħrufa iżda huwa kkalkolat li għad fadal madwar 330,000 metru ta' linji ta' neutral.

TARZNA TA' MALTA - ARRETRATI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm il-Malta Drydocks għandha tħallas arretrati ta' kontijiet tad-dawl lill-Korporazzjoni Enemalta?

Għal-liema perijodu jirriferu dawn l-arretrati?

Meta kien sar l-aħħar pagament?

ONOR.

LEO BRINCAT: Mhijiex proċedura kummerċjali tajba li l- Korporazzjoni Enemalta tagħti tagħrif fuq wieħed mill-klijenti tagħha.

Dan la għamlitu fil-passat u lanqas għandha tagħmlu llum.

Wieħed jista' jgħid, iżda, li kull meta l-Korporazzjoni Enemalta jkollha tagħti flus lill-Malta Drydocks dawn dejjem imorru kontra l-kontijiet pendenti.

POWER STATIONS - DELIMARA/MARSA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il siegħa ħadmu l-Gas Turbines tal-Marsa Power Station u dak ta' Delimara kuljum matul ix-xahar ta' Mejju, 1997?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

TA' KANDJA - TWAQQIGĦ TA' KAMRA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5775, jaf il-Viċi Prim Ministru li anke fil-każ ta' struttura "fi stat perikoluż", l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tesiġi li tintalab l-awtorizzazzjoni tagħha minn perit li jagħmel talba formali akkumpanjata minn ritratti ta' l-istruttura perikoluża?

Jista' jgħid għalfejn f'dan il-każ l-awtorita' ma żammitx ma' l-istess proċedura?

Jista' jgħid meta sar xi rapport mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar li fih ġie konstatat li din il-kamra ma kellhiex "xi valur storiku ewlieni"?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jenħtieġ aktar żmien biex tinġabar l-informazzjoni.

MSU - BUSINESS ANALYST

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5773, jista' l-Prim Ministru jelenka l-"opportunitajiet li għandhom" l-impjegati tal-Management Efficiency Unit?

ONOR.

ALFRED SANT: L-impjegati mal-Management Efficiency Unit se jkunu mpjegati mal-Gvern a bażi ta' kuntratt definit.

Bħala parti mill-integrazzjoni ta' dawn l-impjegati fis-Servizz Pubbliku, saret riklassifikazzjoni ta' l-istruttura tal-gradi f'din il-Unit sabiex dawk li jkun ħaqqhom ikunu jistgħu javvanzaw b'mod li jiġu rikonoxxuti kemm il-kwalifiki u l-abbilita' ta' l-impjegat kif ukoll il-fatt li dawn l- impjegati jaħdmu a bażi ta' kuntratt.

PULIZIJA - RAIDS F'DISCOS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm saru raids mill-Pulizija f'discos wara l-11.00 p.m. sabiex jiġi assigurat li ma jiddaħħlux żgħażagħ taħt is-16-il sena xahar b'xahar fl-1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi ma tinzammx statistika ta' spezzjonijiet ta' dan it-tip.

Izda dawn isiru fuq bazi regolari, specjalment matul il-'weekend'.

MSU - IMPJIEG GĦAL STUDENTI UNIVERSITARJI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm studenti Universitarji se timpjega l-MSU fis-sajf li ġej?

X'inhu l-perijodu ta' żmien li dawn l-istudenti se jaħdmu ma' l- MSU?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li l-MSU Ltd se jkollha assenjati magħha 18-il student bejn il-15 ta' Ġunju u l-15 ta' Lulju mill-course ta' l-Information Technology ta' l-Universita` biex jakkwistaw esperjenza ta' xogħol.

Din l-esperjenza ser isservi lil dawn l-istudenti bħala credit neċessarju fil-course tagħhom.

Ħamsa (5) minn dawn l-istudenti ser jinżammu mal-kumpannija għal xahrejn oħra biex jaħdmu direttament fuq proġetti.

P.A. - ĦLASIJIET GĦAL DPF/ISC

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm rċeviet flus l-Awtorita' ta' l-Ippjanar fi ħlasijiet għal DPF u ISC fuq applikazzjonijiet ġodda għal Mejju 1996 u Mejju 1997?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-flus li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar irċeviet fi ħlasijiet għal DPF u ISC għax-xhur Mejju 96 u Mejju 97 huma dawn:

| |Mejju 1996 |Mejju 1997| |DPF |Lm112,979 |Lm 94,709| |ISC |Lm151,253 |Lm100,433 |

VAT - FISCAL CASH REGISTERS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm jeżistu f'pajjiżna fiscal cash registers għand persuni rreġistrati għall-VAT?

Il-Gvern dispost li jħallas hu għall- ispejjeż involuti sabiex jiġi modifikat is-software li jamministra l-liġi l- ġdida tat-taxxa li se tissostitwixxi l-liġi tal-VAT?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li l-għadd ta' fiscal cash registers jammonta għal 14,904.

L-ispejjeż marbuta mal-modifikazzjonijiet tas- software jridu jsiru mis-sidien iżda nista' ngħid li dawn l-ispejjeż flimkien m'oħrajn ittieħdu in konsiderazzjoni meta saru diskussjonijiet dwar kemm għandu jkun mogħti lura lill-Gvern fuq stocks.

SLIEMA - MALTA UNION CLUB

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna x'kien ir-riżultat taż-żjara tal-Heritage Committee fil-Malta Union Club f'Tas-Sliema, liema żjara kienet tikkonċentra l-listing ta' l- istess post?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jenħtieġ aktar żmien biex tinġabar l-informazzjoni.

ENEMALTA - ARLOĠĠ TAD-DAWL

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħarraf lill-Kamra x'inhi l-proċedura li tuża l- Korporazzjoni Enemalta meta ssir ħsara aċċidentali fil-ħġieġ ta' l-arloġġ tad-dawl?

X'inhu l-ħlas miltub?

X'inhu ż-żmien medju biex l-arloġġ jiġi mibdul?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-ewwelnett, huwa diffiċli ħafna biex wieħed jiddikjara jekk ħsara fuq meter ta' l-elettriku kenitx aċċidentali jew le.

Żgur li ħadd ma huwa sejjer jiddikjara li għamel il-ħsara apposta għax dan jikkostitwixxi reat.

Il-ħlas li jintalab ivarja skond ir-rating tal-meter.

Għal Single Phase Meter il-ħlas huwa Lm22, filwaqt li l-ħlas għall-ħsara fuq l-akbar meter 3 Phase huwa Lm255.

Meters f'postijiet domestiċi jew postijiet kummerċjali żgħar prattikament jinbidlu fi żmien ġimgħa minn meta jiġu rrapportati lill-Korporazzjoni Enemalta.

Il-ħsarat fuq meters 3 phase jieħdu ftit aktar żmien biex jissewwew billi jkun irid jinstab il-ħin opportun biex isir ix-xogħol meħtieġ.

Dan biex ikun ta' l-inqas inkonvenjent għall-azjenda.

SPTARIJIET - INCINERATION TAL-WASTE

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru issa jirrispondi l- ewwel parti tad-domanda numru 6030?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-inċinerazzjoni ta' skart kliniku fl-isptarijiet msemmija ssir kif ġej:-

Sptar Boffa - fl-isptar stess Sptar Ġenerali ta' Għawdex - fl-isptar stess SVPR, Zammit Clapp, Mount Carmel - fl-isptar San Luqa

GĦAQDIET SPORTIVI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 5837?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 5837 f'Seduta Nru. 76.

EDUKAZZJONI - ĊIRKOLARI SILC 33/97

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għaċ-Ċirkolari SILC 33/97 li ħarġet mid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, jista' l-Ministru jgħid jekk hux d-Diviżjoni tas-Saħħa jew xi aġenzija privata jew xi individwi privati li qed jagħmlu din ir-riċerka?

Se ssir xi analisi ta' dawn iċ-childhood diseases?

Hemm xi provision fil-ftehim li din ir-riċerka tkun ippubbikata?

Se jsir xi studju komparattiv tar-riżultat tar-riċerka?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni li qed tinġabar bi tweġiba għall- Letter Circular SILC 33/97 kienet mitluba minn Konsulent fl-Isptar San Luqa tad-Diviżjoni tas-Saħħa biex tgħinnu fir-riċerka dwar il-kawża tad-Dijabete fit-tfal.

L-informazzjoni li qed tinġabar tikkonsisti biss f'numru mingħajr ebda referenza għal xi mard partikolari.

Ir-relazzjoni bejn dawn iċ-ċifri għax- xhur diversi tas-sena u l-kawża tad-dijabete fit-tfal trid tiġi studjata mill-Konsulent li talab din l-informazzjoni.

Ma sar ebda ftehim għall-pubblikazzjoni tar-riżultat tar-riċerka jew rigward xi studju komparittiv.

EDUKAZZJONI - "SUPPORT LINE 179"

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-inizjattiva "Support Line 179" dwar servizz ta' pariri matul il-ġimgħa ta' l-eżamijiet tal-Junior Lyceum biex tingħeleb il-prezzjoni li jġibu dawn l-istess eżamijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm (a) studenti; u (b) ġenituri użaw dan is-servizz sas-16 ta' Mejju?

Kemm minnhom huma Maltin u kemm minn Għawdex separatament?

Jista' jgħid min kienu n-nies li kienu qed iwieġbu l- mistoqsijiet tal-ġenituri u ta' l-istudenti dwar il-problemi diskussi?

Kif intgħażlu dawn in-nies u fuq liema kriterju?

Kemm tħallsu kull wieħed u waħda minn dawn il-persuni?

Jaħseb il-Ministru li dan is-servizz seta' kkrea xi disgwid meta l-ġenituri u l-istudenti jċemplu lil xi ħadd li ma jafhomx u allura ma jistax japprezza l-individwalita' tagħhom?

Jaħseb il- Ministru li l-għalliema fl-iskejel xorta kienu għad-dispożizzjoni ta' l- istudenti u l-ġenituri jekk tinqala' xi diffikulta' dwar l-eżamijiet u allura seta' kien hemm spjegazzjonijiet differenti mill-għalliema u mill- esperti tas-Support Line?

Jaħseb il-Mnistru li billi ttambar dejjem iżjed fuq il-pressjoni żejda fl-eżamijiet seta' l-Ministru stess kabbar din il- pressjoni billi aktar ma titkellem fuqha aktar tiżdied il-pressjoni fuq l- individwu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SKEJJEL - JUNIOR COLLEGE

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Issa li l-Fiżika m'għadhiex bħala suġġett obbligatorju għad-dħul fil-Junior College, jista' l-Ministru jikkonsidra jekk għandhiex tibqa' bħala suġġett obbligatorju fil-Junior College?

Qed isir xi diskussjoni fil-Kumitat tar-Reviżjoni tal-Kurrikulu dwar il-futur tal-Fiżika fil-kurrikulu ta' l-Iskejjel Sekondarji?

ONOR.

DELEGAZZJONIJIET

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' delegazzjonijiet li marru barra mill-Ministeru tas-Servizzi Ekonomiċi bejn l-1995 - 1996?

Jista' l- Ministru jagħti dettalji dwar in-natura taż-żjajjar barra?

Jista' l- Ministru jagħti n-nefqa ta' kull żjara?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-informazzjoni mitluba fejn għandu x'jaqsam il- Ministeru tas-Servizzi Ekonomiċi tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Dwar id-dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt dan il-ministeru tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

ENEMALTA - DJUN TA' RADIO STATIONS

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' djun ta' radio stations li għandhom mal-Korporazzjoni Enemalta?

ONOR.

LEO BRINCAT: Mhix il-proċedura tal-Korporazzjoni Enemalta li tikxef l-ammonti dovuti minn klijenti speċifiċi għax it-tagħrif huwa ta' natura kummerċjali.

Dan it-tagħrif qatt ma ngħata fl-imgħoddi u ma nħossx li għandi nikser din il-proċedura.

Xorta waħda irid jingħad li l-qagħda m'hix waħda xejn sodisfaċenti.

SAN VINĊENZ DE PAULE - RESIDENTI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk il- Bord ta' Dħul li rrifera għalih fir-risposta għad-domanda parlamentari 5146 dwar id-dħul ta' residenti f'San Vinċenz de Paule ġiex kostitwit?

Min huma l-membri ta' dan il-Bord?

Iltaqa' xi darba s'issa dan il-bord u kemm u kif se jibda jiltaqa' biex jiddeċiedi dwar każi urġenti jew le?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Se jsiru diskussjonijiet mal-partijiet konċernati fi żmien qasir biex jiġi kostitwit Bord ta' Dħul fir-Residenza ta' San Vinċenz.

ANZJANI - DJAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Billi fir-risposta għad-domanda parlamentari numru 5146, rigward id-dħul ta' anzjani fid-djar għall-anzjani jingħad illi "isir assessment minn "social worker" u tabib ta' esperjenza fejn kull każ jingħata skala skond il-bżonn", jista' l-Ministru jekk jogħġbu jgħid jekk: (a) fil-fatt jeżistix Bord tad-Dħul għal dawn l-anzjani u jekk fl-affermattiv minn min hu kompost; (b) jekk le, min jieħu d- deċiżjoni dwar prijorita' għad-dħul wara assessment li jkun sar mis-"social worker" u mit-tabib?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Jeżisti Bord ta' Dħul għad-Djar tal-Anzjani u hu kompost minn dawn in-nies.

Diġa' saru diversi laqgħat biex l-affarijiet jitmexxew b'mod iffiċjenti.

(a) Mr. Maurice Cassar - Head of Homes (b) Ms. Alice Azzopardi - Co-Ordinator (c) Mr. Victor Scerri - Senior Social Worker (d) Mr. Antoine Pullicino - Social Worker (e) Ms. Carmen Cutajar - Social Worker (f) Dr. Joseph Dimech - Geriatrician

L-applikazzjoni biex anzjani jidħlu f'home tgħaddi għand Ms. Azzopardi u din tgħaddiha għand is-Senior Social Worker li jassenja lil Social Workers oħrajn skond il-post minn fejn toriġina l-applikazzjoni.

Assessment minn Social Worker isir id-dar u wara l-anzjan jiġi mistieden jara lil Dr. Joseph Dimech fl-isptar SVPR biex ikollu assessment mediku.

Fuq bażi ta' din l-informazzjoni il-ko-ordinatur jassenja grading ta' prijorita biex l-anzjan jidħol fil-home jekk jirriżulta li hemm bżonn.

Dan il-grading jingħata importanza ewlenija fl-għażla ta min jidħol meta jkun hemm vakanza.

GĦAWDEX - CASUAL SOCIAL ASSISTANTS

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' Casual Social Assistants f'Għawdex li kienu qed jaħdmu u kemm kien hemm miktubin u m'humiex jaħdmu fil-31 ta' Ottubru, 1996?

X'inhu n-numru ta' Casual Social Assistants li qegħdin jaħdmu fil-31 ta' Mejju, 1997 u kemm hemm miktubin biex jagħtu s- servizz iżda għadhom m'humiex jaħdmu?

Kemm minn dawn li qegħdin jistennew inkitbu mill-1 ta' Novembru, 1996 s'issa?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni ghadha qed tingabar u twegiba tinghata f'seduta ohra.

SERVIZZ PUBBLIKU - PERSUNA GENERAL HAND

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5366 tas-6.5.97 u t-tweġiba tat- 12.5.97 li l-każ u każijiet simili qed jiġu kkonsidrati mill-Managament and Personnel Office, u li kien ittamat li tkun tista' tittieħed deċiżjoni dalwaqt, jista' l-Prim Ministru jgħid x'deċiżjoni ttieħdet?

Billi d- deċiżjoni ilha mas-sentejn mistennija u dan jolqot ir-rata tal-pensjoni ta' dak li jkun (il-każ attwali li qajjimt jien jikkonċerna raġel li issa għalaq 59 sena) jista' jassigura li d-deċiżjoni tkun retroattiva (f'liema każ, naturalment, il-benefiċċjarju jkollu jħallas id-differenza tal- kontribuzzjoni ta' l-NI)?

ONOR.

ALFRED SANT: Ġie approvat li l-bonus u l-paga dovuti lil dawn l- impjegati għandhom jiġu integrati b'effett mill-4 ta' Ġunju, 1994 meta l- GWU kienet ressqet il-claim.

LIBJA - ĦLAS DOVUT

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6084 rigward ħlasijiet li saru mil- Libja lil diversi kumpanniji Maltin, jista' l-Ministru jgħid jekk l-Air Malta ħaditx dak li ilu dovut għal diversi snin?

Filwaqt li nifhem li għal raġunijiet ta' natura kummerċjali ma tistax tingħata l-figura, jista' l- Ministru jgħid jekk tħallasx id-dejn kollu u jekk le, x'inhu l-persentaġġ ta' ħlas?

ONOR.

KARMENU VELLA: Jiena nformat li l-informażżjoni mitluba hija waħda ta' natura kummerċjali u ma jkunx għaqli li f' dan l-istadju tingħata iktar informazzjoni.

GŻIRA - PROVVISTA TA' ILMA

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Peress li b'riferenza għar-risposta tal-bieraħ għall- mistoqsija parlamentari numru 6081, jien personalment ikkonfermajt mar- residenti li joqogħdu fis-sular "c" fuq tal-Blk E, Marshall Courts, Gżira li mhux veru kif intqal fir-risposta li xi ħadd mill-Water Services Corporation staqsa jew għamel xi spezzjoni fil-flats msemmija u peress li kkonfermajt li pressa llum stess kienet ineżistenti, jista' għalhekk il- Ministru jinsisti mal-Water Services Corporation biex dak kollu li għandu jsir isir kemm jista' jkun malajr biex din is-sitwazzjoni tirranġa ruħha?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma wettqet spezzjoni oħra fil-5 ta' Ġunju fi Block E f'Marshall Court il-Gżira u r- residenti ikkonfermaw li sular "C" ma jeżistix.

Madankollu, ittieħdu testijiet tal-pressa ta' l-ilma u rriżulta li :-

l-ewwel sular, Flat 75 - Mrs D'Agostino pressa ta' 1.9 Bar it-tieni sular, Flat 81 - Mrs Mizzi pressa ta' 1.2 Bar it-tielet sular, Flat 84 - Mrs Camilleri pressa ta' 1.0 Bar ir-raba sular, Flat 88 - Mrs Mizzi pressa ta' 0.4 Bar

Ġie vverifikat ukoll li l-provvista kienet qed tasal sat-tankijiet fuq il- bjut.

Din l-ispezzjoni saret bejn l-11.00 a.m. u 12.00 p.m..

Għaldaqstant ġie konkluż li pressa mill-mejn tat-triq sal-meters fl- appartamenti hija sodisfaċenti.

Ġie innotat ukoll li s-sistema interna tal- "plumbing" hija antika u hemm indikazzjoni ta' sadd.

SKEJJEL - TFAL TA' EMIGRANTI MALTIN

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif ta' x'jiġri meta familja Maltija li kienet emigrata tiġi lura Malta u jkollha tfal ta' l- eta' bejn 11 u 16-il sena (skola sekondarja)?

Dawn joqogħdu għall-eżami proprju jew hemm xi eżami ieħor sabiex jidħlu fil-Junior Lyceum?

Jista' l- Ministru jara li dawn jiddaħlu mill-ewwel il-Junior Lyceum?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SKEJJEL - EŻAMINAZZJONI FIŻIKA

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jindaga għalfejn il- formola ta' kunsens għal eżaminazzjoni fiżika fuq it-tfal ta' l-iskejjel maħruġa fl-20 ta' Mejju kienet hybrid, nofsha bl-Ingliż u nofsha bil-Malti, peress li tingħata impressjoni kerha ħafna?

ONOR.

SOĊJETAJIET/GĦAQDIET KARITATEVOLI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li fil-prospett tat-taxxa għal din is-sena stima 1997 bażi 1996 m'hemmx indikat spazju għal tnaqqis ta' ammonti għar-rigward ta' donazzjonijiet lil soċjetajiet/għaqdiet karitatevoli eċċ?

ONOR.

LEO BRINCAT: Kif tħabbar mill-Gvern Nazzjonalista fil-Budget 1995/1996, it-tnaqqis personali mit-taxxa fuq l-Income (inkluż id- donazzjonijiet lill-għaqdiet karitatevoli) ma baqgħux jingħataw għaliex dan it-tnaqqis ġie nkorporat fl-ammont mhux taxxabbli ta' Lm4000 għall- miżżewġin u Lm3000 għall-persuni waħedhom.

PULIZIJA - PERMESSI GĦAL GARAXXIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hijiex il-"policy" tal-Gvern illi jinħarġu permessi għal garaxxijiet biex jiġu "sprayed" karozzi ġewwa l-abitat?

ONOR.

ALFRED SANT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jindirizza din il- mistoqsija lill-Ministru nkarigat mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar li hija l- entita' responsabbli minn 'policies' li jikkoncernaw l-uzi u l-izvilupp ta' l-art.

Il-Pulizija ma jipproċedux bl-ipproċessar ta' permessi qabel ma jkun hemm l-approvazzjoni ta' l-awtorita'.

WSC - SERVIZZI TA' ILMA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta l-persuna li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament se tingħata s-servizz ta' l- ilma peress li ilu li applika mit-18 ta' Diċembru u t-triq kollha għandha l- ilma u huwa qiegħed l-aktar wieħed viċin il-main li hemm f'Carmel Street?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Dan il-każ huwa dwar proprjeta' li m'hemmx main ta' l-ilma permanenti fit-triq fejn mibnija.

Għalkemm jeżistu konsumaturi oħra fl-istess triq li għandhom provvista ta' l-ilma, dan għaliex fil- passat, ingħatalhom permess biex jgħaddu kanen temporanji.

Illum, il- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għarfet il-problemi li jinqalgħu dwar kanen temporanji u għalhekk m'għadux jingħata permess għat-temporanju.

Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qed tinkludi din it-triq fil- programm ta' estensjonijiet ta' mains ġodda permanenti għal din is-sena u l- konsumatur imsemmi imbagħad jista' jingħata l-provvista ta' l-ilma b'servizz regolari.

PULIZIJA - PERSUNI MRESSQA FUQ KAŻI TA' DROGA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ittellgħu nies ta' ċittadinanza barranija l-Qorti fuq każi konnessi mad-drogi mill-ewwel tas-sena sal-lum?

Kemm kien in-numru ta' barranin imressqa fuq akkużi oħra fl-istess żmien?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA U KURA TA' L-ANZJANI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in- numru ta' trasferimenti ta' "staff" fid-Dipartiment tas-Saħħa u Kura ta' l- Anzjani fl-ewwel sena ta' l-Amministrazzjoni preċedenti?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' trasferimenti ta' staff fid- Dipartiment tas-Saħħa u Kura tal-Anzjani fl-ewwel sena ta' l- amministrazzjoni preċedenti kien 540.

TA' XBIEX - BINI TA' TRIQ SA REGIONAL ROAD

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk itteħditx deċiżjoni biex issir it-triq ippjanata mill-Amministrazzjoni preċedenti li tagħti minn ħdejn il-ġnien ta' Ta' Xbiex sa Regional Rd?

Jekk iva, meta hemm ħsieb li din it-triq tinbena?

X'se jsir min-nies li d-dar tagħhom se titwaqqa'?

Kemm se ddum wiesgħa din it-triq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MSIDA - SLUM CLEARANCE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jagħti informazzjoni kif id-dipartiment tiegħu beħsiebu jimxi fir- rigward ta' "slum clearance" fl-Imsida?

Kif se jsir il-"placing" ta' nies fil-bini eżistenti ħdejn l-Għajn tal-Ħassellin?

Fejn eżattament huma d- djar li se jitwaqqgħu meta l-proġett kollu jitlesta?

Kemm huma l-units li se jinbnew meta l-proġett jitlesta?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Id-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar u l- Awtorita' tad-Djar diġa' għandhom proposti dwar fejn ir-residenti f'kull bini affettwat inkluż dak ta' l-Imsida, għandhom jiġu rallokati.

Il-units li jridu jitlestew fil-proġett ta' l-Imsida huma:

L-ewwel fazi (Ghajn Tal-Hasselin) - 9 units It-tieni fazi (11-28, Valley Rd) - 28 units It-tielet fazi (Hdejn il-Knisja tal- Kuncizzjoni) - 37 units

Id-disa' units ta' l-ewwel fażi għandhom jinbdew f'Lulju li ġej wara li tingħata l-offerta li ħarġet f'dawn il-ġranet u għandhom jitlestew kmieni s- sena d-dieħla.

Il-units l-oħra qegħdin jistennew il-permess ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

DELEGAZZJONIJIET - XIRI TA' BILJETTI TA' L-AJRU

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Riferibilment għall-perijodu 1 ta' Novembru 1996 sal-31 ta' Marzu 1997 u għad-dikasteru li għalih l-Onor.

Vici Prim Ministru hu responsabbli, jista' jagħti lista ta' aġenziji ta' l-ivvjaġġar li mingħandhom inxtraw biljetti ta' l-ajru għas-safar ta' delegazzjonijiet barra minn Malta u jindika kemm intnefaq ma' kull aġenzija?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba minn l-Onor.

Interpellant qed tinġabar u tingħata lilu f'xi seduta oħra.

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Riferibilment għall-perijodu 1 ta' Novembru 1996 sal-31 ta' Marzu 1997 u għad-dikasteru li għalih l-Onor.

Ministru hu responsabbli, jista' jagħti lista ta' aġenziji ta' l-ivvjaġġar li mingħandhom inxtraw biljetti ta' l-ajru għas-safar ta' delegazzjonijiet barra minn Malta u jindika kemm intnefaq ma' kull aġenzija?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-lista kif mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Riferibilment għall-perijodu 1 ta' Novembru 1996 sal-31 ta' Marzu 1997 u għad-dikasteru li għalih l-Onor.Ministru hu responsabbli, jista' jagħti lista ta' aġenziji ta' l-ivvjaġġar li mingħandhom inxtraw biljetti ta' l- ajru għas-safar ta' delegazzjonijiet barra minn Malta u jindika kemm intnefaq ma' kull aġenzija?

ONOR.

NOEL FARRUGIA:

|Aġenzija |Ammont | |Air Malta Company | | |Limited |Lm1,207.35|

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Riferibilment għall-perijodu 1 ta' Novembru 1996 sal-31 ta' Marzu 1997 u għad-dikasteru li għalih l-Onor.

Ministru hu responsabbli, jista' jagħti lista ta' aġenziji ta' l-ivvjaġġar li mingħandhom inxtraw biljetti ta' l- ajru għas-safar ta' delegazzjonijiet barra minn Malta u jindika kemm intnefaq ma' kull aġenzija?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-informazzjoni li qed jitlob l- Onor. Interpellant hija kif tidher hawn taħt.

Deherli li huwa xieraq li nagħti l-informazzjoni wkoll għal infiq fuq xiri ta' biljetti ta' l-ajru għall-istess perijodu tas-sena ta' qabel u nagħti kummenti fejn meħtieġ.

|ENTITA'|Aġenziji|Ammo|Aġenzij|Ammo| | | |nt |i |nt | | |1/11/95-| |1/11/96| | | |31/3/96 | |- | | | | | |31/3/97| | | | |Lm | |Lm | | | | | | | |Ministr|Air | |ATV | | |y for |Malta |364.|Travel*|1275| |Transpo| |00 |Ltd. |.00 | |rt and | | | | | |Ports | | | | | | | | | | | |Posta |Tourist | |Globala| | |Ltd. |Resort |211.|ir |1255| | |Ltd. |50 |Travel |.25 | | | | |Ltd. | | | |Howards | | | | | |Ltd. |1862| | | | | |.80 | | | | |Globalai| | | | | |r Travel|1361| | | | |Ltd. |.80 | | | | | | | | | |Public |NIL |NIL |AirMalt| | |Transpo| | |a |299.| |rt | | | |40 | |Authori| | | | | |ty | | | | | | | | | | | |Civil |ATV | |ATV | | |Aviatio|Travel* |5685|Travel*|2530| |n |Ltd. |.00 |Ltd. |.00 | |Departm| | | | | |ent | | | | |

| |Aġenziji|Ammo|Aġenzij|Ammo| | |1/11/95-|nt |i |nt | | |31/3/95 | |1/11/96| | | | | |-31/3/9| | | | | |7 | | | | |Lm | |Lm | | | | | | | |Malta |Howards |1897|Howards|1156| |Maritim|Travel |8.00|Travel |6.00| |e | | | | | |Authori| | | | | |ty | | | | | | | | | | | |Malta |Lufthans| |Airmalt| | |Interna|a |77.0|a |68.0| |tional | |0 | |0 | |Airport| | | | | | |Swissair| |Lufthan| | | | |370.|sa |237.| | | |50 | |90 | | |World | |World | | | |Aviation|375.|Aviatio|247.| | |Systems |10 |n |98 | | |Ltd. | |Systems| | | | | |Ltd. | | | |ATV | | | | | |Travel |153.| | | | |Ltd. |50 | | | | |Eurotour| | | | | |s Travel|3457| | | | |& |.98 | | | | |Insuranc| | | | | |e | | | | | | | | | | |Gozo |Airtours| |NIL |NIL | |Channel|Agency |3561| | | |Co. |Ltd. |.00 | | | |Ltd. | | | | | | | | | | | | | | | | | |TOTAL | |36,4| |17,4| | | |58.1| |79.5| | | |8 | |3 |

* Din l-aġenzija ntgħażlet wara sejħa għal offerti skond il-proċeduri tal- Gvern.

VALLETTA - TIŻJIN TAL-MILIED

W683 L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Wara li fis-snin li għaddew il-Gvern l-ewwel permezz tal- Ministeru responsabbli għall-Kultura u wara permezz tal-Valletta Rehabilitation Committee kien jerfa' flimkien ma' l-Assoċjazzjoni tal- Ħwienet ta' Triq ir-Repubblika, l-ispiża għat-tiżjin tal-Milied ta' Triq ir- Repubblika, jista' l-Ministru jikkonferma li l-kumitat il-ġdid nominat minn dan il-Gvern iddeċieda li għall-Milied li ġej mhux se joħriġ flus għat- tiżjin tat-triq prinċipali tal-belt kapitali ta' pajjiżna?

Jista' l- Ministru jgħid ukoll jekk hu jaqbilx ma' din id-deċiżjoni, jekk hux lest li jbiddilha u jekk hux lest li jiggarantixxi li jinstabu flus biex il-Gvern joħroġ is-sehem tiegħu?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kemm ikkontribwixxa flus il-Gvern sena sena mill-1987 sa l-1996?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ninsab informat li l-Kumitat għar-Riabilitazzjoni tal-Belt Valletta ddeċida fl-ewwel laqgħa tiegħu li ma jibqax joħroġ flus għat-tiżjin ta' Triq ir-Repubblika fi żmien il-Milied.

Ir-raġuni hi l- Kumitat il-ġdid iħoss li ma għandux jagħmel distinzjoni bejn din it-triq u toroq oħra fl-istess Belt Valletta u fil-Floriana li wkoll jżejnu għall- okkażżjoni.

Barra minn hekk, il-Kumitat għandu r-riservi tiegħu kemm dan it-tiżjin jaqa' fl-ambitu' ta' Riabilitazzjoni.

Ninsab informat ukoll li l-Kumitat għar-Riabilitazzjoni tal-Belt Valletta fil-passat għamel dawn il-kontribuzzjonijiet:

1993 - Lm 2,000 1994 - Lm 3,000 1995 - Lm 2,525 1996 - Lm14,000

BLATA L-BAJDA - LUNA PARK

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta saret l-applikazzjoni lid- Dipartiment ta' l-Artijiet għal-luna park li ntrema l-Blata l-Bajda, minn min saret, meta ġiet approvata, għal kemm żmien u kemm qiegħda titħallas kera?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kienx hemm applikazzjonijiet oħra għall-istess art u meta saru?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nikkonferma li fis-17 ta' Frar, 1997 id- Dipartiment tal-Artijiet, ħareġ permess lil J. Attard u J. Brincat biex joperaw Luna Park f'Blata l-Bajda għal perijodu 1 ta' Ġunju, 1997 sat-30 ta' Ġunju 1997.

Fil-11 ta' Frar , 1997 id-Dipartiment ta' l-Artijiet irċieva applikazzjoni oħra mingħand G. Theuma bażikament għal istess perijodu tal-permess l-ieħor.

Kif ilu jsir għal dan l-aħħar snin id- dipartiment mexa bil-policy ta' "first come first served".

Il-miżata hi l- istess bħas-snin ta' qabel.

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Riferibilment għall-perijodu 1 ta' Novembru, 1996 sal-31 ta' Marzu, 1997 u għad-dikasteru li għalih il-Viċi Prim Ministru hu responsabbli, jista' jekk jogħġbu jagħti lista ta' aġenziji tar-reklamar użati; indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; kemm intnefaq ma' kull aġenzija; kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezzi ta' media li hawn Malta; lista ta' l-istamperiji (barra dik tal-Gvern) li ġew użati; indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l-istampar; kemm intnefaq ma' kull stamperija; lista ta' kumpanniji ta' l-iscanning li ġew użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba minn l-Onor.

Interpellant qed tinġabar u tingħata lilu f'xi seduta oħra.

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Riferibilment għall-perijodu 1 ta' Novembru, 1996 sal-31 ta' Marzu, 1997 u għad-dikasteru li għalih il-Ministru hu responsabbli, jista' jekk jogħġbu jagħti lista ta' aġenziji tar-reklamar użati; indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; kemm intnefaq ma' kull aġenzija; kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezzi ta' media li hawn Malta; lista ta' l- istamperiji (barra dik tal-Gvern) li ġw użati; indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l-istampar; kemm intnefaq ma' kull stamperija; lista ta' kumpanniji ta' l-iscanning li ġew użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tat-Trasport u Portijiet: Riferibilment għall-perijodu 1 ta' Novembru, 1996 sal-31 ta' Marzu, 1997 u għad-dikasteru li għalih il-Ministru hu responsabbli, jista' jekk jogħġbu jagħti lista ta' aġenziji tar-reklamar użati; indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; kemm intnefaq ma' kull aġenzija; kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezzi ta' media li hawn Malta; lista ta' l-istamperiji (barra dik tal- Gvern) li ġw użati; indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l- istampar; kemm intnefaq ma' kull stamperija; lista ta' kumpanniji ta' l- iscanning li ġew użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għall-mistoqsija numru W695 tingħata hekk kif tinġabar.

AĠENZIJI TAL-KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Riferibilment għall-perijodu 1 ta' Novembru, 1996 sal-31 ta' Marzu, 1997, u għad-dikasteru li għalih il-Viċi Prim Ministru hu responsabbli, jista' jekk jogħġbu jagħti lista ta' aġenziji tal-kiri ta' karozzi wżati; u jgħid kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

Interpellant qed tinġabar u tingħata lilu f' xi seduta oħra.

AĠENZIJI TAL-KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Riferibilment għall-perijodu 1 ta' Novembru, 1996 sal-31 ta' Marzu, 1997, u għad-dikasteru li għalih il-Ministru hu responsabbli, jista' jekk jogħġbu jagħti lista ta' aġenziji tal-kiri ta' karozzi wżati; u jgħid kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-informazzjoni qegħda murija hawn taħt:-

|Kumpanija |Ammont | |Auto Car Rental |LM | | |5,223 | |Sterling Car |LM 59,149| |Rentals (Cars u | | |Pick-Up's) | | |Swift Rent-A-Car |LM | | |3,609 | |Pyramid Enterprised|LM | | |5,663 | |Buvell Car Rentals |LM | | |738 | |Pineapple Car Hire |LM | | |674 | |Aquarius Rent-A-Car|LM | | |2,595 |

AĠENZIJI TAL-KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Riferibilment għall-perijodu 1 ta' Novembru, 1996 sal-31 ta' Marzu, 1997, u għad-dikasteru li għalih il-Ministru hu responsabbli, jista' jekk jogħġbu jagħti lista ta' aġenziji tal-kiri ta' karozzi wżati; u jgħid kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dawn huma l-aġenziji li min għandhom il-Ministeru tal-Biedja u Sajd kera l-karozzi matul il-perijodu 1 ta' Novembru, 1996 sal- 31 ta' Marzu, 1997.

Maġemb l-isem ta' kull kumpannija jidher l-ammont ta' flus imħallsa lill-istess aġenzija għas-servizzi li pprovdiet.

|Aġenziji |Indirizz |Pagament| |tal-Kiri | |Totali | |ta' Karozzi | |Lm | |Ace Car Hire |Tony, |276.000 | |Ltd. |Windmill | | | |Str, | | | |B'Kara | | |Buskett Forest|Buskett |400.200 | |Car Hire |l/o Rabat| | |Henry's Garage|Misraħ |670.730 | | |Żjara | | | |tal-Papa,| | | |Mellieħa | | |K.W.L. |Triq |1699.500| |Rent-a-Car |l-Alka, | | | |Buġibba | | |Mirage Car |Triq |698.500 | |Rentals |it-Turist| | | |i, | | | |Buġibba | | |Butterfly |498, High|4668.770| |Garage Co. Ltd|Str, Sta.| | | |Venera | |

AĠENZIJI TAL-KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tat-Trasport u Portijiet: Riferibilment għall-perijodu 1 ta' Novembru, 1996 sal-31 ta' Marzu, 1997, u għad-dikasteru li għalih il-Ministru hu responsabbli, jista' jekk jogħġbu jagħti lista ta' aġenziji tal-kiri ta' karozzi wżati; u jgħid kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-informazzjoni li qed jitlob l-Onor.

Interpellant hija kif tidher hawn taħt.

Deherli li huwa xieraq li nagħti l-informazzjoni wkoll għal infiq fuq kiri ta' karozzi għall-istess perjodu tas-sena ta' qabel u nagħti kummenti fejn meħtieġ.

| | | | | | | |Aġenziji1|Ammon|Aġenz|Ammo| | |/11/95-31|t |iji |nt | | |/3/96 | |1/11/| | | | | |96-31| | | | | |/3/97| | | | |Lm | |Lm | | | | | | | |Minist|Meli Car | |ALFRE| | |ry for|Rentals |699.0|D's |492.| |Transp| |0 |Car |00# | |ort | | |Hire | | |and | | | | | |Ports | | | | | | |Alpine |2257.| | | | |Rent a |00 | | | | |Car | | | | | |Mifsud | | | | | |Garage |412.0| | | | |Ltd. |0 | | | | |Merlin | | | | | |Car Hire |65.00| | | | |Wembley | | | | | |Motors |287.0| | | | | |0 | | |

| | | | | | | |Aġenziji |Ammon|Aġenz|Ammo| | |1/11/95-3|t |iji |nt | | |1/3/96 | |1/11/| | | | | |96-31| | | | | |/3/97| | | | |Lm | |Lm | | | | | | | |Licens|ACE Car |1485.|ACE |1476| |ing |Hire |78 |Car |.04 | |and | | |Hire | | |Testin| | | | | |g | | | | | |Depart| | | | | |ment | | | | | | | | | | | |Public|Europcar | |NIL |NIL | |Transp| |885.5| | | |ort | |0 | | | |Author| | | | | |ity | | | | | | | | | | | |Civil |John's | |Meli | | |Aviati|Garage |854.1|Car |36.0| |on | |0 |Renta|0 | |Depart| | |ls | | |ment | | | | | | | | | | | |Malta |Merlin | |Merli|1760| |Mariti|Car Hire |918.0|n Car|.00 | |me | |0 |Hire | | |Author| | | | | |ity | | | | | | | | | | | |Malta |Sterling |4632.|Sterl| | |Intern|Car |26 |ing |629.| |ationa|Rentals | |Car |24 | |l | | |Renta| | |Airpor| | |ls | | |t | | | | | | | | |Merli| | | | | |n |600.| | | | |Inter|00 | | | | |natio| | | | | |nal | | | | | |Ltd. | | | | | |Mexic|1865| | | | |o |.00 | | | | |Garag| | | | | |e | | | | | |Rent | | | | | |a Car| | | | | |Ltd. | | | | | |John'| | | | | |s |205.| | | | |Garag|71 | | | | |e | | | | | |Alpin| | | | | |e |143.| | | | |Rent |85 | | | | |a Car| | | | | | | | |Gozo |Billy | |John'| | |Channe|Operators|12.50|s |6.90| |l Co. |Ltd. | |Garag| | |Ltd. | | |e | | | |John's | |Melli| | | |Garage |67.45|eħa |108.| | | | |Garag|00 | | | | |e | | | |Mellieħa | |Wembl|1056| | |Garage |32.00|ey |.77*| | | | |Garag| | | | | |e | | | | | | | | |TOTAL | |12,60| |8,37| | | |7.59 | |9.51|

# Dan il-kiri ngħata wara sejħa għal-kwotazzjonijiet.

* Dan l-ammont ntefaq prinċipalment għax l-Ex Chairman tal-Gozo Channel qabad u kera Mercedes Benz bir-rata ta' Lm20 kuljum għall-perjodu ta' 38 ġurnata.

WSC- APPLIKAZZJONI NRU.

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu passi meħtieġa biex l- applikazzjoni li qed tintbagħat separatament imħallsa fis-26/2/97 tkun maħduma kif qed titlob l-applikanta?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qed tieħu ħsieb li dan ix-xogħol jitwettaq immedjatament.