MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 148 Il-Ħamis, 20 ta' Novembru, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 148

Il-Ħamis, 20 ta' Novembru, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ħamis, 20 ta' Novembru, 1997

WERREJ MINUTI 294

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 294

TQEGĦID TA' KARTI 300

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA KUMITAT TA' PROVVISTA ESTIMI ĠENERALI 1998 IS-SITT JUM STABBILIT MINISTERU GĦAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI 300

AĠĠORNAMENT 335

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 335

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 346

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 147 li saret fl-20 ta' Novembru, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

AMBJENT - ENVIRONMENT INSPECTORS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' environment inspectors li għandu l-ministeru fid-diversi dipartimenti li jaqgħu taħtu?

Kemm huma l-vacancies?

ONOR.

GEORGE VELLA (Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Hemm għaxar spetturi ta' l-ambjent fid- dipartiment ta' l-ambjent.

Il-vacancies bħalissa huma 15.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-Ministru qiegħed f'pożizzjoni li jagħtina indikazzjoni jekk hemmx il-ħsieb li dawn il-vacancies jimtlew?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Ma nistax ngħid li hemm xi ħsieb li jimtlew minħabba restrizzjonijiet finanzjarji pero' dawn l-għaxra li daħlu qegħdin isegwu ċerti korsijiet.

Dawn mhumiex sempliċement wardens imma spetturi li għandhom ċertu training.

Dawn kollha għandhom degree u qegħdin jieħdu ħsieb setturi differenti fid-dipartiment, jiġifieri qed jagħmlu xogħol utli.

Għalissa ma nistax ngħid li għandi ħsieb li ndaħħal iktar minnhom sempliċement minħabba ċerti restrizzjonijiet.

Jista' jkun li matul is-sena d-dieħla ndaħħlu x'uħud minnhom ukoll, skond kif ikunu l-affarijiet.

LUMINATA FI FLIEXKEN TAL-PLASTIK

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

George Pullicino) staqsa lill- Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna jekk id-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent għamilx studju dwar l-impatt fuq l-iskart u l-impatt fuq l- ambjent, bl-introduzzjoni tal-luminata fi fliexken tal-plastik?

ONOR.

GEORGE VELLA: Taħt l-amministrazzjoni l-oħra kien hemm l-idea li jsir studju dwar l-impatt fuq l-iskart u l-impatt fuq l-ambjent bl- introduzzjoni tal-luminata fi fliexken tal-plastik.

Dan kellu jsir bi sħab mal-Korporazzjoni ta' l-Iżvilupp iżda fil-fatt qatt ma ġie konkluż.

Wara kien sar studju minn Coopers & Lybrand li kien kkommissjonat mill-bottlers ewlenin.

Dan kien ġie ppreżentat lill-Ministru tal-Finanzi.

Ma hemm l-ebda ħsieb li tiġi ntrodotta luminata fi fliexken tal-plastik.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, minn xi ġimgħat 'l hawn mill-miżbla tal-Magħtab reġgħet bdiet ħierġa kwantita' ta' dħaħen u ntejjen.

Il- ministeru qed jinvestiga x'qiegħed iwassal għal dan l-iżvilupp, li kien ilu li spiċċa għal numru ta' xhur jekk mhux għal numru ta' snin?

ONOR.

GEORGE VELLA: Naħseb li jkun aħjar jekk l-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-kollega tiegħi li taħt id-dikasteru tiegħu għandu l-kontroll tal-miżbliet, pero' nista' ngħid li bħalissa l-impjant ta' Sant'Antnin huwa prattikament wieqaf għaliex m'huwiex possibbli jitħaddem fl-istat kif inhu.

GĦalhekk għalissa qed jintefa' iktar skart fil-Magħtab pero' fil-ġimgħat li ġejjin, kif għidt anke f'risposti oħra, se nibdew inpoġġu fil-prattika t-teknoloġija ta' l-eco-pods u se naraw naqilbux għal dik it-teknoloġija.

AMBJENT - AVVIŻ LEGALI NRU.

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

George Pullicino) staqsa lill- Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk id-dipartiment għall-ħarsien ta' l- ambjent ressaqx lil xi persuni l-qorti dwar ksur ta' l-Avviż Legali Nru. 183 ta' l-1994 sal-lum?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-Gvern għandux il-ħsieb li jagħmel tibdil f'dan l-avviż legali?

Jekk iva, jista' jispjega x'tip ta' tibdil qiegħed jikkontempla l-Gvern?

ONOR.

GEORGE VELLA: Fl-1996 uffiċjali mid-dipartiment flimkien ma' uffiċjali ta' l-ALE marru jispezzjonaw imħażen ta' Aquatess Ltd fil-Ħandaq f'Ħal Qormi, minħabba li kellhom rapport li prodotti tagħhom kienu qegħdin jiksru l-Avviż Legali Nru. 138/94 dwar il-kontenituri ta' xorb mhux alkoħoliku.

Aquatess Ltd ġew imħarrka u l-qorti ordnat li jinħatar espert biex jiddetermina jekk il-prodott li huma kienu qegħdin ibigħu f'kontenituri tal- plastik PET bħala energizer kienx fil-fatt electrolyte replacement drink jew le.

L-Avviż Legali Nru. 138/94 fil-fatt jagħmel eċċezzjoni fost affarijiet oħra għall-użu ta' electrolyte replacement drinks fi fliexken tal-plastik.

L-espert tal-qorti kkonferma li fil-fatt il-prodott ma jikkwalifikax bħala electrolyte replacement drink.

Fil-fatt il-każ jinsab sub judice għaliex Aquatess Ltd qed jikkontestaw l-opinjoni ta' l-espert tal-qorti.

Ir-risposta għat-tieni parti tad-domanda hija fin-negattiv.

LUMINATA FIL-FLIEXKEN TAL-PLASTIK

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

George Pullicino) staqsa lill- Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni tal-Gvern u tad- dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent dwar l-użu ta' fliexken tal-plastik għal-luminata?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Gvern iħoss li ma jkunx fl-interess tal-ħarsien ta' l-ambjent f'pajjiżna jekk jiġu ntrodotti luminati fi fliexken tal- plastik.

WESTERN EUROPEAN UNION

L-ONOR.

CENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Borg) staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari tiegħi Nru. 6451, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-WEU avviċinatx lill-Gvern Malti dwar il-proposta tagħha li jiġu żviluppati miżuri ta' koperazzjoni ma' pajjiżi terzi tal-Mediterran, jekk il-Gvern Malti avviċinax lill-WEU fuq l- istess proposta u jekk l-ambaxxati ta' Malta fi Brussels u Pariġi humiex qegħdin iżommu lill-Viċi Prim Ministru nformat bl-iżviluppi f'dan il- qasam?

ONOR.

GEORGE VELLA: Għadu ma sar l-ebda kuntatt formali bejn Malta u l- WEU fuq il-materja msemmija.

Madanakollu l-Gvern Malti qed ikompli jevalwa s-sitwazzjoni.

L-ambaxxati ta' Malta fi Brussels u Pariġi, kif ukoll l-ambaxxati l-oħra, huma kollha konxji tar-responsabbiltajiet tagħhom f'dak li jirrigwarda l- informazzjoni relevanti, kemm fuq din kif ukoll fuq materji oħra, li għandha tintbagħat lill-ministru tagħhom u qegħdin jaqdu dawn ir- responsabbiltajiet mill-aħjar li jistgħu.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Meta l-Ministru qal li l-ambaxxaturi huma konxji mir- responsabbiltajiet tagħhom, dan ifisser li dan l-aħħar kellhom xi taħdidiet ma' xi ħadd?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, il-mistoqsija kienet fis-sens jekk l- ambaxxati ta' Malta fi Brussels u Pariġi humiex qegħdin iżommuni nformat bl-iżviluppi f'dan il-qasam, jiġifieri t-taħdidiet mal-Western European Union u l-koperazzjoni ma' pajjiżi terzi u affarijiet bħal dawn.

Issa jiena qed ngħid li m'għandix dubju li l-ambaxxati u l-ambaxxaturi ta' Malta kemm fi Brussels u kemm f'Pariġi huma konxji mir-responsabbiltajiet tagħhom li jżommu l-ministeru nformat b'dak li jkun għaddej.

Jiġifieri din m'hijiex kwestjoni ta' taħdidiet.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Allura għandi nifhem li kieku kellhom xi taħdidiet kienu jinformawk?

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

GEORGE VELLA: Fil-bidu tar-risposta jiena għidt li ma sar l-ebda kuntatt formali.

Issa jekk dawn ikunu qegħdin f'reception u jkun hemm xi ħadd mill-Western European Union u jaqbdu diskursata ....

Imma formalment għadu ma sar l-ebda kuntatt bejn Malta u l-Western European Union fuq il- materja msemmija.

ŻEJTUN - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Psaila Savona) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari fuq il-boundary wall ta' l-iskola primarja taż- Żejtun - infakkar lill-Ministru li kien wiegħed li kellu jagħtini tweġiba definittiva - jista' jindaga x'sar mill-ġebel antik, illum imfittex ħafna, li nqala' mill-post?

Jista' l-Ministru jara li l-urna antika li hemm, u li kienet ukoll bdiet tinqala', jittieħed ħsieb tagħha biex ma taqbadx l- istess triq li qabdu l-ġebel qabilha?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Jiena nformat li meta uffiċjali ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar żaru s-sit fejn kellu jsir ix-xogħol propost, dawn irrikkmandaw li l-urna tiġi spustjata mill-post fejn m'hijiex titgawda għal wieħed aktar ċentrali u li jagħmel aktar sens estetikament.

Inżid ngħid li qatt ma kien il-ħsieb tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni li titneħħa l-urna li saret riferenza għaliha iżda li din tinqala' u titqiegħed fuq il-pilastru rinovat tad-dħul priċipali ta' l-iskola.

Infakkar ukoll fit-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 8403 fis-Seduta Nru. 135.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ir-risposta li għada kemm ingħatat tirrigwarda biss t- tieni parti tad-domanda.

Jista' l-Ministru jwieġeb għall-ewwel parti tad- domanda?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-mistoqsija oriġinali ta' l-Onor.

Psaila Savona kienet tirrigwarda ħajt magħmul minn ġebel tal-franka li, skond l-Onor.

Membru, kien ta' periklu serju għaliex kien se jaqa' u allura kellha tittieħed azzjoni meħtieġa biex dan jinbidel.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ladarba r-riferenza hija għal dik il-mistoqsija parlamentari - u l-kontenut tagħha wieħed jiftakru wkoll għaliex kien hawn diskussjoni dwarha permezz ta' numru ta' domandi supplimentari - nassumi li l-Onor.

Psaila Savona għamel id-domanda mill-ġdid, forsi b'mod differenti, għaliex dakinhar kien talab ukoll lill-Ministru sabiex jerġa' jindaga x'inhi l-pożizzjoni eżatta għaliex kien hemm diverġenza ta' opinjoni bejn ir-risposta tal-Ministru u dak li kien qed jgħid l-Onor.

Membru.

GĦalhekk nixtieq inkun naf jekk sarux xi tibdiliet jew inkella xi investigazzjonijiet ġodda min-naħa tad-dipartiment għar-rigward ta' dan il- ġebel.

Jiena naħseb li ma tridx tkun bravu wisq biex tinduna jekk dan kienx ġebel antik jew le.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: L-Onor.

Galea jiftakar daqsi li l-Ministru kien aċċerta lill-Kamra li dak kien ġebel tal-franka u xejn aktar.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Niġbed l-attenzjoni tal-Ministru Mizzi li l-Viċi Prim Ministru kien ta tweġiba għal kollox differenti minn dik li ta l-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali fuq dan is-suġġett.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jekk l-Onor.

Membru qed jinsinwa li hemm xi differenza, xi diskrepanza jew xi risposta mhux korretta nitolbu jagħmel mistoqsija bil- miktub biex nivverifikaw l-affarijiet u jingħata risposta.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: It-tweġibiet ingħataw u kien hemm tweġiba mill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u tweġiba oħra għal kollox differenti mill-Viċi Prim Ministru.

Naħseb li l-Ministru Mizzi jkun jaf x'qed jiġri hawn ġew!

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Naċċertak li naf x'qed jiġri u naf li l-iStanding Orders tal-Kamra jitolbu li wieħed jagħmel mistoqsija bil-miktub biex l- ewwelnett jiġi vverifikat dak li jkun qed jingħad u wkoll sabiex tingħata risposta.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Jien ma naħsibx li għandi għalfejn nagħmel mistoqsijiet aktar.

Il-pożizzjoni hija ċara għax ministru wieġeb mod u ministru ieħor wieġeb mod ieħor u jekk il-Ministru Mizzi jrid jagħtina t- tielet verżjoni affarih.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Nerġa' nistieden lill-Onor.

Cassar biex jekk iħoss li hemm xi ħaġa li m'hijiex flokha, allura jagħmel mistoqsija bil-miktub.

ĦAMRUN - VICTOR TEDESCO STADIUM

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jara li l-Ħamrun Spartans jingħataw legal title bħal clubs oħra, u cioe' ċens ta' 49 sena kif jirriżulta aħjar mill-kuntratt?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Fil-preżent il-ground użat mill-Ħamrun Spartans F.C. magħruf bħala l-Victor Tedesco Stadium, ma jistax jiġi mogħti b'ċens lill-club, bħalma sar ma' clubs oħra tal-football u l-waterpolo.

Ir-raġuni hija għaliex għad fadal xi partijiet mill-art li, għalkemm saret id- dikjarazzjoni biex tiġi akkwistata mill-gvern, għad irid isir il-ħlas relevanti lis-sidien ikkonċernati.

Ladarba tiġi solvuta s-sitwazzjoni jibda l-proċess mill-Kunsill Malti għall-Isport sabiex il-ground jingħata lill-Ħamrun Spartans F.C. b'ċens.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jaf il-Ministru li r-riżoluzzjoni li kien resssaq il-Gvern preċedenti f'Lulju ta' l-1996 kienet tinkludi erba' darbiet iktar dixxiplini milli kienet tinkludi r-riżoluzzjoni li riċentement ressaq dan il-Gvern, tant li l-Onor.

Schembri Adami qiegħed jagħmel talba f'isem il-Ħamrun Spartans?

Jaf il-Ministru li r-riżoluzzjoni ta' l-amministrazzjoni Nazzjonalista kienet tinkludi wkoll erba' darbiet iktar bliet u rħula milli kienet tinkludi r-riżoluzzjoni ta' dan il-Gvern?

Il-Ministru ma jirrealizzax li meta ġie propost li dawn il-faċilitajiet sportivi jitressqu fil-Parlament, biex jintgħataw b'ċens, tħallew barra ħafna dixxiplini sportivi u ħafna faċilitajiet sportivi?

GĦaliex kien hemm din l-għaġġla kollha biex jitressqu fil-Parlament?

Forsi kien il-każ li fost dawn ir-riżoluzzjonijiet kien hemm żewġ riżoluzzjonijiet li l-Partit Laburista seta' jiggwadanja minnhom?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Li naf jien huwa li fil-Furjana kien hemm biċċa art fejn kienu jilagħbu t-tfal u minkejja li kienet ittieħdet inizjattiva minn individwu li llum huwa deputat ta' l-Oppożizzjoni biex din l-art ma tinbeniex ...

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli, żomm mas-suġġett tal-mistoqsija li saret, jekk jogħġbok.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, nemmen li qiegħed in regola ma' l- Istanding Orders.

(Interruzzjonijiet) Kont qed ngħid li minkejja li l- Onor. Membru tan-naħa l-oħra kien nieda petizzjoni, dan il-bini xorta waħda tela' fil-Furjana u t-tfal m'għandhomx fejn jilagħbu.

Il-Gvern preżenti għamel l-affarijiet kif suppost u meta jkun hemm il-lok li jressaq aktar riżoluzzjonijiet biex jagħti iktar artijiet lill-għaqdiet sportivi, jagħtihom.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Il-Gvern preċedenti ma bena mkien fil- Furjana li kien intiż għall-isport.

(Interruzzjonijiet) Jaf il- Ministru li l-Prim Ministru preżenti għamel proposta li permezz tagħha kien se jinbena parti mix-Xagħra?

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Li naf jiena huwa li l-Gvern preċedenti kellu talba biex jibni x-Xagħra tal-Furjana u li dan il-Gvern reġa' kkonferma li x- Xagħra mhijiex se tinbena.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Sur President, jien kont għamilt mistoqsija lill-Prim Ministru u mit-tweġiba li tani wrieni biċ-ċar li hu kien favur proposta tal-Planning Authority fejn il-Gvern kellu jibni housing units f'parti mix-Xagħra.

Din jaf biha l-Ministru?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Dan m'hu veru xejn.

Il-Gvern preċedenti ried jibni hemmhekk imma l-Prim Ministru Sant aċċerta lil kulħadd li hemmhekk mhux se jinbena.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: (Interruzzjonijiet) L-Onor.

Debono Grech jista' jpoġġi bil-qegħda.

Din is-sħana kollha!

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Debono Grech, poġġi bil-qiegħda, jekk jogħġbok.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

AUSTIN GATT: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija ...

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Joe Debono Grech, jekk jogħġbok, issa biżżejjed.

Ħallih jiġi għall-mistoqsija.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirringrazzjak, Sur President.

B'riferenza għar- risposta fuq il-ground tal-Ħamrun Spartans, il-Ministru qal li saret il- president's declaration ta' l-esproprjazzjoni pero' ma jistax isir il- kuntratt għax il-ħlas lis-sidien għadu ma sarx.

Safejn naf jien, il- proċedura normali hija li meta ssir l-esproprjazzjoni s-sidien għandhom id- dritt, jekk ma jaċċettawx il-kumpens offrut mill-gvern, li jmorru quddiem il-qrati biex jikkontestaw dak il-kumpens.

Jiġifieri m'hemm l-ebda rabta bejn it-transfer ta' l-art lill-Ħamrun Spartans mal-ħlas o meno lis-sidien.

Iċ-ċavetta ta' kollox hija l-president's declaration.

Jista' l-Ministru jispjega għaliex ingħatat dik it-tip ta' risposta li, fl-opinjoni tiegħi, legalment ma tagħmilx sens?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Nissuġġerixxi lill-Onor.

Membru jagħmel mistoqsija bil- miktub ħalli jiġu vverifikati l-fatti u naraw jekk huwiex korrett f'dak li qed jgħid.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jaf il-Ministru li x-Xagħra tal-Furjana kienet inkluża fir-riżoluzzjoni ta' l-amministrazzjoni preċedenti ta' Lulju 1996 sabiex il-faċilitajiet sportivi jgħaddu għand l-għaqdiet kollha kemm huma, jiġifieri tal-basketball, football, hockey, eċċ?

Jaf li dawn huma esklużi mir-riżoluzzjoni li dan l-aħħar ġiet approvata minn dan il- Parlament?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena diġa' għidt x'naf fuq il-Furjana.

Hemmhekk kien hemm biċċa art li kienu jilagħbu fiha t-tfal u, għalkemm kien hemm min ġabar petizzjoni biex ma tinbeniex, din xorta inbniet u dawn it-tfal spiċċaw lanqas kellhom fejn jilagħbu.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Mizzi.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar il-kuntratti għat-tuck shops fl-iskejjel statali għas-sena skolastika 1997/1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9898.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u Sajd): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar importazzjoni ta' patata taż-żriegħ matul is-snin bejn l- 1994 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9849.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet?

Stqarrijiet Ministerjali?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 1998

IS-SITT JUM STABBILIT

MINISTERU GĦAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 98 ta' l-10 ta' Novembru, 1997 il-ħin tad-diskussjoni tal-lum għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema ta' l-Oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall- Gvern.

Nistieden lill-Ministru Buhagiar iressaq ir-Riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Mr Chairman, nipproponi:

VOT 40 - MINISTERU GĦAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn ¥19,744,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 40 - Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1998.

VOT 41 - ARTIJIET U KOSTRUZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn ¥1,070,800 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 41 - Artijiet u Kostruzzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1998.

VOT 42 - ILMA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn ¥6,000,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 42 - Ilma, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1998.

VOT IX - MINISTERU GĦAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn ¥14,728,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot IX - Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1998.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

John Vella.

ONOR.

JOHN VELLA: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:

Personal Emoluments Item 11 - Ministru

Ħassar iċ-ċifra "¥10,388" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "¥10,387".

Delete the figure "¥10,388" and substitute therefor the figure "¥10,387".

Mr Chairman, aktar kmieni din il-gimgħa meta tkellem il-Prim Ministru f'din il-Kamra ddeskriva l-budget bħala wieħed iebes imma ta' kuraġġ.

Jien naħseb li ħadd ma jmerih li dan huwa budget iebes imma jien għalija dan mhux biss budget iebes imma kiefer, li nissel biża' u inċertezza fiċ- ċittadin Malti, partikolarment fiċ-ċittadin iż-żgħir, dak l-inqas li jiflaħ.

Saret diġa' riferenza minn diversi kelliema, kemm minn din in-naħa u kemm min-naħa l-oħra, kif dan il-budget se jgħakkes lill-batut, lil dak li jiflaħ l-inqas u lill-pensjonant.

Forsi mhux il-ħin li nidħol fil- kwestjoni taż-żidiet li saru fuq il-gass, il-pitrolju u l-elettriku għax dawn jaqgħu taħt ministeru ieħor, pero' l-ministeru li qegħdin niddiskutu jinkludih fih il-Water Services Corporation u allura rridu nħarsu lejn il- mod skandaluż kif għolew it-tariffi ta' l-ilma, kemm dik domestika u kemm dik industrijali.

Dan il-budget veru werwer lin-nies u waħda minn ta' l-ewwel li ħadet ix- xokk kienet proprju l-mara tad-dar li ħasset ruħha ingannata.

Dan għaliex aħna niftakru kemm il-Partit Laburista qabel l-elezzjoni għamel kampanja sħiħa li l-mara tad-dar ma kienx ikollha għalfejn toħroġ taħdem la jitilgħu huma, kemm il-mara tad-dar kienet se toqgħod id-dar komda u kemm ir-raġel ma kellux għalfejn jagħmel overtime.

Dak iż-żmien kienu kważi pprovaw jwaqqgħu għaż-żuffjett lill-Onor.

Fenech Adami għax kien qal li jekk il- mara trid tagħmel kapriċċ u ddaħħal l-air-conditioning fid-dar, jekk hemm bżonn toħroġ taħdem.

Issa wara dan il-budget il-mara tad-dar se jkollha toħroġ taħdem mhux biex iddaħħal l-air-conditioning imma biex tkun tista' tħallas il-kont ta' l-ilma, dak l-ilma li trid tinħasel bih, issajjar bih u taħsel bih, biex ma nsemmix il-kont tad-dawl ukoll.

Mr Chairman, x'kien sab Gvern Nazzjonalista meta tela' fl-1987?

Kien sab pajjiż niexef qoxqox, kriżi kbira u diżastru sħiħ fil-provvista ta' l-ilma.

Il-Gvern Nazzjonalista għamilha waħda mill-prijoritajiet tiegħu biex din is-sitwazzjoni ma tibqax u minn 17 miljun gallun kuljum il-produzzjoni telgħet għal 34 miljun gallun kuljum.

Mhux talli hekk, talli l-Gvern ta' l- Onor. Fenech Adami ħaseb ukoll għall-quddiem biex jekk tinqala' xi ħaġa jkollna biżżejjed fir-riżerva.

F'dik li hija distribuzzjoni ta' l-ilma, li kienet ħażina ħafna, il-Gvern Nazzjonalista kien beda miexi fuq pjan li kellu jsir fuq medda ta' snin u konna għamilna biċċa kbira minnu u jiddispjaċini ngħid li din is-sena dan il-pjan naqqas ħafna r-ritmu.

Fis- sena qabel ma spiċċajna mill-gvern aħna konna biddilna madwar 42 kilometru, filwaqt li s-sena li għaddiet inbidel biss xi 14-il kilometru.

Sur President, konna aħna proprju li bdejna nieħdu ħsieb l-unaccounted for water u llum din baqgħet miexja.

Imma l-iktar ħaġa importanti hija mhux li pprovdejna ilma biżżejjed imma li tejjibna wkoll il-kwalita' ta' l-ilma.

Gvern Nazzjonalista nefaq miljuni ta' liri biex sar dan għax deherlu li ċ-ċittadin Malti, it-turist li jiġi jżurna u l-industrija Maltija għandhom bżonn kwantita' adegwata ta' ilma u ta' kwalita' tajba.

Aħna veru għollejna l-ilma imma għollejnieh b'mod li qgħadna attenti li ċ-ċittadin iż- żgħir ma jbatix.

Aħna għamilna kalkoli kemm wieħed ikollu bżonn ilma essenzjali kuljum u għidna li l-figura ta' 20 gallun kienet tkun biżżejjed.

L-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien, li llum qiegħda fil-gvern, inkluż l- Onor. Perit Buhagiar, li qiegħed hawnhekk preżenti, kienu qalu li dan mhuwiex biżżejjed għax kull persuna għandha bżonn bejn 28 u 30 gallun ilma kuljum.

Ġejna għal dan il-budget u mhux talli m'għamlux it-30 gallun li kienu jgħidu li hemm bżonn imma talli issa qegħdin jitkellmu fuq 16.3 gallun kuljum.

Qalu li s-sussidju ta' 90% ma naqqsuhx.

Mur obsor!

Veru li baqa' s-sussidju ta' 90% imma fuq 16.3 gallun u mhux fuq 20 gallun!

Mhux biżżejjed li l-prezz ta' l-ilma ssussidjat għola minn 13c għal 16c5 kull metru kubu imma naqqsu wkoll l-ammont ta' l-ilma ssussidjat.

Mela lil dak li jaqla' l-inqas naqqsulu s-sussidju ta' 90% minn fuq 20 gallun għal fuq 16.3 galluni u, sopra corna bastonate, għollewlu l-prezz minn 13c għal 16c5.

Issa fuq il-meters mhux se jeħdilhom iktar kera imma se jħallsu tas- servizz.

Jiġifieri issa ta' dik il-connection li jagħmlulek mill-main għall-meter li tagħmilha l-ewwel darba f'dar ġdida jew inkella meta titħassar tibdilha - jien f'26 sena darba biss bdiltha u naf min ilu 50 sena u ma biddilha qatt - fejn qabel il-poplu kien iħallas Lm3.60 tal-kera issa se jħallas Lm24 fis-sena.

Dan huwa l-mod kif il-konsumatur iż-żgħir, il-ħaddiem, il-batut se jkun kostrett li jħallas.

Istħu!

Sewwa qalilkom l- Onor. Mintoff li dan il-budget se jolqot lill-ħaddiem iż-żgħir, l-iktar batut.

Fi żmienu l-Onor.

Mintoff ma kellu l-ebda suċċess fil-qasam ta' l- ilma għaliex niftakru l-famużi boreholes, kif taqqab Malta kollha u bil- ħawt fuq il-bejt li ried jagħmel, xorta spiċċa biex għamel ir-reverse osmosis ta' Għar Lapsi u mingħalih li se jgħarraq lil Malta.

Rajna kemm għarraq lil Malta!

Mhux iż-żgħir biss se jbati imma anke dak li għandu dħul medju se jħoss il-qarsa finanzjarja għaliex il-prezz ta' l-ilma minn 75c għola għal Lm1.10c.

Qabel ngħaddi biex ngħid kif il-prezz ta' l-ilma jaffettwa l-industrija, nixtieq nagħmel daqsxejn ta' pawsa żgħira u naraw kif irreaġixxa ċ-chairman il-ġdid tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma hekk kif ħa f'idejh t-tmun tal-korporazzjoni.

Dan qal li sab sitwazzjoni finanzjarja prekarja u kienu jeħtieġu miżuri mgħaġġlin u immedjati biex tirranġa ruħha.

U x'għamel dan il-ħabib tagħna?

L-ewwel ħaġa li għamel appena daħal fl-uffiċċju l-ewwel darba - uffiċċju ġdid li ma kienx ilu lest wisq - kienet li ddikjara li għandu bżonn refurbishment ta' dan l-uffiċċju li sewa Lm10,000.

Dan ma marx jixtri xi għamara ta' kafkaf, dan xtara għamara ta' Fino, b'sufan waħdu - dan ma xtrahx mingħand Fino - jiswa' Lm1,300.

Hekk irrisponda ċ-chairman għas- sitwazzjoni prekarja.

Mhux hekk biss għaliex il-karozza li kellu ċ-chairman ta' qablu, li kienet għadha kemm inxtrat ftit xhur qabel m'għoġbitux, ma kenitx adattata għalih u xtara karozza oħra li swiet Lm8,500 qabel tħallas id-dazju, il-VAT jew registration tax, karozza li tiswa anke iktar milli għandu l-Prim Ministru llum.

U l-karozza li kellu sellifha jew taha lill-Onor.

Edwin Grech.

Jien ma nafx l-Onor.

Edwin Grech x'għandu x'jaqsam mal- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

Mhux hekk biss, għamlu chief internal auditor u anke dan kellu bżonn karozza ġdida, ma ġabux dik il- karozza l-oħra, xtraw karozza oħra li swiet Lm7,000 mingħajr id-dazju u r- registration tax.

U issa waslu biex jixtru wkoll karozza oħra ġdida għal Mrs Mifsud - li taħbat oħt Alfred Mifsud li kien għamel ir-rapport tal- Water Services Corporation - għax din ukoll sabet ruħha bħala chief internal auditor hemmhekk.

Anke lil din se nixtrulha karozza ġdida u l- karozza l-oħra ma nafx x'qed jagħmel biha l-Onor.

Edwin Grech.

Jekk dan mhux tberbiq ta' flus il-poplu ma nafx x'inhu meta tidħol f'korporazzjoni falluta u tagħmel dawn l-affarijiet!

Inħarsu daqsxejn lejn l-industrija.

Mela l-meter charge kien Lm1.80 u issa dan tela' għal Lm24 fis-sena.

Il-prezz tal-konsum ta' l-industrija li kien 4c5 fuq l-ewwel blokk u 12c fuq it-tieni blokk, issa tela' għal Lm1.10 fuq l-ilma kollu.

Bejn meters u konsum il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qabel kienet iddaħħal Lm200,000 u issa se ddaħħal aktar minn Lm1,000,800.

Araw kif se jitnaqqsu dawk il-Lm5 miljun li qalu li se jagħtu lill-industrija, li kważi terz minnhom diġa' se jmorru biss fuq l-infiq ta' l-ilma!

X'ifisser dan għall- ħaddiem?

Dan ifisser li wara li se jħallas it-taxxa diretta fuq l-ilma, issa se jkollu jħallas ukoll it-taxxa indiretta li se tiġi wkoll mill-għoli ta' l-industrija.

L-industrija issa se ssib diffikultajiet kbar kemm biex tesporta għax se jogħlielha l-prezz u ma tkunx tista' tikkompeti, u anke lokalment meta tiġi biex tikkompeti ma' prodotti barranin.

Il-prezz tal- produzzjoni ta' l-affarijiet ta' l-agro-industrija Maltija li tipproduċi t- tadam u kunserva, tal-furnara, tal-ħalib u oħrajn se jogħla.

Min se jbatih dan, mhux il-ħaddiem!

Dawn huma affarijiet essenzjali.

GĦalija dan huwa ingann ieħor tal-Gvern Laburista.

Issa se nsemmi x'se jdaħħal jew x'se jiffranka l-Gvern.

Nibda l-ewwel bil-prezz tal-produzzjoni.

Dan tela' minn 75c għal Lm1.10c kull metru kubu, żieda ta' 35c.

Skond l-estimi tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma l-prezz tal-produzzjoni se jonqos minn Lm10.5 miljun għal Lm9 miljun, Lm1.5 miljun inqas.

Allura jekk nimxu fuq din mhux talli m'għandux jiżdied il-prezz talli għandu jinżel għal 65c minn 75c.

Fil-fatt dan żdied għal Lm1.10.

Kif inħadmet din?

Jien naf kif inħadmet imma issa nħalli lill- Ministru jgħidli hu kif inħadmet.

Mr Chairman, jien ma nistax inniżżilha kif wieħed jasal biex jgħabbi lill-poplu Malti b'dawn iż-żidiet esaġerati, żidiet li ma tistax temmen li min għamilhom għandu kuxjenza soċjali.

Jien għandi informazzjoni li l-bniedem li ħadimhom forsi ma setax iħossha l- kuxjenza soċjali għax dan bniedem li jdaħħal flus mill-korporazzjoni iktar milli jdaħħal il-Prim Ministru, għandu karozza b'xejn, għandu telefonati u telecell b'xejn u Alla jbierek dan lanqas tal-meter ta' l-ilma ma jħallas għax ikkonsidrat wieħed li jaħdem mal-korporazzjoni.

B'kemm se jispiċċa minn fuq il-gvern b'dawn iż-żidiet?

Qabel ġie ppreżenatat il-budget, mill- estimi tal-korporazzjoni nsibu li d-dħul mill-bejgħ ta' l-ilma kien ikkalkolat għal Lm6 miljun.

Wara l-budget din il-figura telgħet mas-Lm16 miljun, żieda ta' kważi Lm10 miljun.

Dan u aktar se jkollu jħallsu l- poplu.

Ħalli naraw kif wasalna għal din il-figura.

Mid-dħul domestiku, minn Lm640,000 tal-meters iil-poplu se jkollu jħalla Lm4.3 miljun.

Għall-konsum domestiku, minn Lm2.8 miljun se jkollu jħallas aktar minn Lm5 miljun.

Jekk wieħed iżid id-drenaġġ ma' dan irid iħallas ukoll Lm2.8 miljun oħra.

Mela fejn qabel il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma kienet iddaħħal Lm3.4 miljun mill-konsum domestiku, issa se ddaħħal aktar minn Lm12 miljun, żieda ta' kważi Lm9 miljun.

Minn bars, restaurants u night clubs, bejn meters u konsum se ddaħħal mat-Lm300,000 iktar.

Fuq l-industrija diġa' għidna li l-korporazzjoni se ddaħħal Lm1.6 miljun.

Mingħand ir-raħħala, mill-farms li qabel kienu jħallsu Lm34,000 fis-sena, il-korporazzjoni issa se ddaħħal Lm586,000, żieda ta' aktar minn Lm0.5 miljun.

Ir-raħħal li qabel kien iħallas Lm20 kull erba' xhur għall- kont ta' l-ilma issa se jkollu jħallas mal-Lm500 bejn ilma u drenaġġ.

Dan ir-raħħal huwa l-bniedem li l-mara tad-dar tmur għandu biex tixtri l-bajd, it-tiġieġ u l-fniek.

Issa għiduli l-prezz li se jogħlielu dan huwiex se jgħaddih lill-konsumatur.

Mil-lukandi se jkun hemm żieda ta' Lm60,000, mil- laundries żieda ta' Lm7,000, mid-dipartimenti tal-gvern mat-Lm300,000 u minn azjendi oħrajn kummerċjali - mhux kollha kummerċjali, jiġifieri hemm garaxxijiet ta' sprayers, ħwienet żgħar, skejjel u istituti - hemm żieda ta' aktar minn Lm1 miljun.

Dan id-dħul għall-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma se jkun, kif diġa' għidt, madwar Lm16 miljun, żieda ta' kważi Lm10 miljun.

B'hekk, jekk kollox imur skond il-pjan li għandhom, il- korporazzjoni aktar 'il quddiem tkun tista' titpoġġa fil-vetrina għal privatizzazzjoni.

Biex dan isir il-biċċa l-kbira tal-konsumaturi se jirċievu kont li se jkun mill-inqas d-doppju ta' dak li qed jirċievu issa.

Qed ngħid fuq kont ta' erba' xhur għax hemm xniegħat li se jibda joħroġ kull xahrejn biex ma narawhx daqshekk kbir.

Mr Chairman, f'ġieħ il-ħaqq u s-sewwa, il-provvista adegwata ta' l-ilma u ta' kwalita' tajba hija bżonn soċjali.

B'din il-miżura li qed jieħu dan il- Gvern qed tkompli togħla l-ħajja.

Dan hu ingann ieħor għax dawn qalu li se jikkontrollaw l-għoli tal-ħajja pero' mhux talli mhux qed jikkontrollawha talli qed jgħolluha huma stess.

Bl-istess miżuri wkoll sejjer jonqos il- livell ta' l-għixien li fi żmien Gvern Nazzjonalista konna għollejna ħafna.

Il-livell ta' l-għixien bilfors jonqos għaliex in-nies ikollhom jagħmlu ekonomija biex il-paga li għandhom isservihom u jkollhom joqogħdu nieqsa minn ċerti affarijiet.

Huwa għajb għal dan il-Gvern li qed jitfa' lil Malta lura bħall-granċ.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jesmond Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Mr Chairman, fid-diskors tiegħi sejjer nillimita ruħi l-iktar fuq l-infiq kapitali li nsibu fl-estimi tal-ministeru għax- xogħlijiet pubbliċi u kostruzzjoni.

Fil-fehma tiegħi l-infiq li jagħmel il-gvern f'dak li għandu x'jaqsam ma' nfiq kapitali huwa sinifikattiv għax huwa kejl ta' l-investiment li jkun beħsiebu jagħmel il-gvern fl- infrastruttura, fl-ambjent u fil-ħarsien tal-wirt storiku.

Huwa investiment li jkompli jimmodernizza l-pajjiż, jiġġenera l-impjiegi u anke nafu li jħalli spin-offs oħrajn.

Fil-fatt jekk wieħed jara Vot IX forsi jieħu l-impressjoni li l-infiq kapitali għas-sena li ġejja se jkun aktar għax jekk jara l-aħħar figuri - jien se neskludi l-Water Services Corporation mill-kalkoli tiegħi għax naf li hawn ħaddieħor li se jitkellem fuqha - isib li l-infiq prevvist għas- sena li ġejja huwa ta' Lm14.7 miljun u jekk inqabblu ma' l-aħħar sena ta' Gvern Nazzjonalista nsibu li l-infiq kien ta' Lm8.2 miljun, differenza ta' bejn wieħed u ieħor Lm6.5 miljun.

Pero' jekk wieħed imbagħad iħares daqsxejn b'lenti lejn dawn l-estimi jinduna li biex wieħed iqabbel irid iqabbel like with like.

U ma' dak li jidher taħt l-infiq ta' l-1996 ma jidhrux, per eżempju, Lm5 miljun li kienu ntnefqu fit-toroq, filwaqt li fin- nefqa proġettata għal din is-sena hemm ukoll nefqa ta' Lm4 miljun għat- toroq.

Jiġifieri jekk indaħħlu l-ammont li konna nfaqna fit-toroq fl-1996, id-differenza hija ta' Lm13 miljun għall-1996 u l-previzzjoni għas-sena d- dieħla hija li d-differenza se titla' għal Lm14.5 miljun.

Imbagħad jekk inkomplu nħarsu fid-dettall naraw li f'ħafna voti partikolari hemm tnaqqis fl-ispiża.

Hemm tnaqqis fl-ispiża kapitali tad-drenaġġ, public cleansing u toroq, meta nafu li sa sena ilu f'dawn l-oqsma kollha kellna ħafna kritika li ma konniex qed nagħmlu biżżejjed.

Fil-fatt l-unika żieda li nsibu hija żieda pjuttost sostanzjali fil-Water Services Corporation - u nixtieq nara kif se nonfqu dawn is-Lm6 miljun f'sena - u hemm żieda fil-vot li jissejjaħ government construction projects.

Pero' l-istess ħaġa hawnhekk, għax jekk inħarsu fid-dettall lejn dan il-vot insibu li Lm2.2 miljun huma ħlasijiet għal xogħlijiet li diġa' saru, Lm1.25 miljun mill-ispiża huma għal xogħlijiet ta' upgrading of main tourist areas, li fil-budget insibu li huma l-promenades ta' Marsascala, Marsaxlokk u Birzebbugia, imbagħad insibu li għandna wkoll Lm0.5 miljun għall-Qawra project.

Safejn naf jien il- Qawra project tlesta, allura naħseb li huma kontijiet outstanding.

Insibu wkoll Lm0.2 miljun għas-civic centres.

Jien ma jidhirlix li qed isiru proġetti ta' civic centres imma naħseb li huma outstanding bills fuq ic- civic centre ta' Birkirkara.

Jiġifieri mill-vot kapitali tal-proġetti ta' kostruzzjoni, xi Lm3 miljun huma diġa' committed u Lm1.25 miljun huma titjib f'inħawi turistiċi li, meta wieħed irid iqabbel x'kien isir taħt Gvern Nazzjonalista, dawn x'aktarx wieħed kien isibhom taħt il-vot li kien jaqa' taħt il-kunsilli lokali.

Jiġifieri wieħed hawnhekk jibda jara kemm fil-verita' l-infiq kapitali għas-sena li ġejja verament se jonqos.

Jien qed ngħid li jekk wieħed iqabbel like with like, x'aktarx isib li l-ispiża kapitali fi proġetti tal-ministeru għax-xogħlijiet pubbliċi u kostruzzjoni se tonqos b'Lm4 miljun.

Tkellimt fuq il-proġett tal-kunsilli lokali.

Din is-sena sar pjuttost ħafna paroli, ħafna daqq tat-trombi fuq il-proġett ta' Buġibba.

Dan il- proġett huwa tajjeb u kien hemm bżonnu.

Huwa tajjeb li kultant naqbdu ċerta area u nagħmluha f'daqqa pero' rridu niftakru li d-dinja ma bdietx f'Buġibba.

Ix-xogħlijiet ta' upgrading ta' tourist areas, anke kif imniżżla fil-budget ta' din is-sena, ma bdejnihomx fl-1997 u se nkompluhom fl-1998.

Il-konċett ta' Gvern Nazzjonalista kien li jagħti r- responsabbilta' ta' dawn il-proġetti lill-kunsilli lokali.

Fil-fatt saru xogħlijiet ta' promenades f'Marsascala, Balluta, San Giljan, l-Imsida, Ta' Xbiex, Tas-Sliema.

Saru xogħlijiet ta' servizzi tad-drenaġġ f'Marsascala.

Saru proġetti ta' ġonna f'Marsascala, Balluta u Tas-Sliema.

Dawn huma ftit milli kienu qed jiġuni f'moħħi ftit qabel ġejna hawnhekk.

Il-proġetti ta' embellishment ma llimitajnihomx biss għall-inħawi turistiċi, qishom it- turisti biss għandhom id-dritt jaraw ambjent sabiħ f'daqqa waħda.

L- ewwelnett it-turist ma jillimitax ruħu għall-kosta u t-tieni nett kulħadd għandu dritt li jgawdi ambjent sabiħ.

Il-prinċipju tagħna kien li nivvotaw dawn il-flus b'mod ekwu bejn l-inħawi diversi ta' pajjiżna u rajna diversi xogħlijiet.

Jekk wieħed imur sal-Mosta, san-Naxxar, Ħ'Attard, Raħal Ġdid u Ħal Tarxien jara proġetti estensivi ta' bankini, ta' toroq u open areas li saru.

GĦalhekk ma nibdewx f'daqqa waħda nillimitaw biss il-proġetti ta' embellishment għall-inħawi turistiċi imma huwa tajjeb li nifirxuhom ma' Malta kollha.

Wara li waqqafna l-kunsilli lokali ridna nifirxu dawn ir- responsabbiltajiet u jekk tiddeċentralizza l-poter, bħalma għamilna bil- kunsilli lokali, trid tiddeċentralizza anke l-prosit u m'għandniex inżommu dawn il-proġetti kapitali għall-ministeru tax-xogħlijiet pubbliċi u kostruzzjoni biss.

Jiddispjaċini ngħid li dan il-Gvern lill-kunsilli lokali xorbilhom il-fondi u kważi m'għandhomx raison d'etre għalfejn jibqgħu jeżistu llum ħlief li qegħdin jamministraw infiq rikorrenti.

Fil- verita' neħħejnilhom ħafna mill-iskop għalfejn kienu mwaqqfin.

Il-punt li rrid nagħmel huwa li s-sena d-dieħla, kif diġa' għidt, il- Gvern sejjer jinvesti kważi Lm4 miljun anqas fl-infrastruttura.

Meta konna qed niddiskutu hawnhekk mozzjoni għall-allokazzjoni ta' fondi speċjali lill- kunsilli lokali, xi ħadd kien qal - jekk niftakar sew kien il-Prim Ministru - li l-kunsilli lokali għandhom jagħmlu aktar xogħol b'riżorsi inqas.

Forsi għadna nemmnu li bis-sistema ta' attachment ta' ħaddiema mal- kunsilli, fejn il-pagi tal-ħaddiema jħallashom il-gvern, dan għadu jista' jseħħ.

Pero' kieku konna pajjiż utopiku, fejn il-ħaddiema kollha jmorru jagħtu t-tmien sigħat xogħol, anke forsi mingħajr l-għodda li dawn mhux se jkollhom, anke mingħajr is-superviżjoni li mhux se jkollhom, anke mingħajr is-support system li mhux se jkollhom, forsi kien iseħħ dan.

Pero' pajjiżna mhuwiex utopja u l-kultura tagħna ta' kif isiru l-affarijiet, speċjalment fejn jidħol xogħol tal-gvern, hija waħda zlugata.

Jien ngħid li din tal-more with less hija ġennata kbira.

Issa forsi jkun hawn min jistaqsi: Dan li qed jgħid l-Onor.

Membru, x'għandu x'jaqsam ma' dan il- ministeru?

Iva, Sur President, ix-xogħol tal-kunsilli lokali jagħmel parti mid- doveri tal-ministeru għax-xogħlijiet pubbliċi u kostruzzjoni għax ħafna minn dawn il-ħaddiema li qed imorru mal-kunsilli lokali ġejjin mill- ministeru tax-xogħlijiet.

Dawn qed jispiċċaw jibagħtuhom tnejn tnejn mal- kunsilli mingħajr għodda, mingħajr trakkijiet u m'hemmx accountability.

Per eżempju, jekk dawn se jintbagħtu jnaddfu x'imkien, qabel forsi kien ikollhom trakk li jiġi darba kuljum u jiġbor dak l-iskart imma llum mhux se jkollhom.

Il-kunsilli lokali jridu joħorġu minn ġewwa biex jipprovdu dan u allura naħseb li riżors uman li darba kellu l-ministeru għax-xogħolijiet qed jispiċċa sparparljat b'dan il-mod.

Ħafna drabi dawn il-ħaddiema meta jmorru mal-kunsilli lokali jgħidulhom: Jien ma naf nagħmel xejn, jien nofsi mweġġa'.

Qed nitilfu riżors daqstant importanti jekk inħalluh jinħela b'dan il-mod.

Pero' jekk nerġa' ndur għall-infiq kapitali li għandna quddiemna donnu l- konċett li hawn huwa less and less and less.

Diġa' għidt li naqqsu l-infiq fid-drenaġġ meta konna ngħidu kemm għadna lura li jkollna sistema tad- drenaġġ adegwata għal kullimkien.

Naqqsu l-infiq fil-public cleansing b'mod sostanzjali meta mbagħad qed naraw li t-taxxi fid-drenaġġ se jiżdiedu b'mod sostanzjali u qed naraw l-infiq fuq it-toroq jonqos ukoll.

In-nefqa li kienet saret fl-aħħar sena ta' Gvern Nazzjonalista kienet kważi Lm6 miljun filwaqt li n-nefqa proġettata li għandna għal din is-sena hija ta' Lm4 miljun.

Dan meta kulħadd jiftakar il-kritika kbira li kienet issir qabel l- elezzjoni, fejn konna naraw lill-Onor.

Alfred Sant idur inħawi partikolari fejn forsi ma kenux għadhom tlestew it-toroq u kienu jġibu filmat tiegħu u jgħidu: Ara f'liema stat qiegħed jgħix il-poplu!

U x'sar minn dak iż- żmien 'l hawn?

L-unika żewġ proġetti tat-toroq li saru kienu Żabbar Road, Fgura, il-junctions ta' ħdejn l-Addolorata u Buġibba.

Pero' jekk inqabbluhom ma' sistemi ta' toroq li saru qabel l-ammont ta' xogħlijiet kważi huma mingħajr comparison.

Fil-fatt Lm0.5 miljun min-nefqa ta' Lm4 miljun fuq xogħlijiet tat-toroq li hawn għas-sena d-dieħla jidhru li huma għal Tal-Qroqq junction u Lm200,000 jidhru fuq Żabbar Road.

Dawn ix- xogħlijiet naħseb li tlestew, jiġifieri mill-Lm4 miljun li jidhru fl-estimi ta' l-infiq kapitali rridu nnaqqsu Lm700,000, jiġifieri kważi kważi se nonfqu Lm3.3 miljun.

Ara x'nefqa żgħira din!

Dan meta konna ilna naqilgħu kritika fuq l-istat tat-toroq.

Jien niftakar li meta kienet tagħmel ix-xita u l-wied kien iġorr x'imkien kienu jgħidu: L-għargħar kixfilhom l-għawwar.

U issa fuq it-toroq sar daqshekk biss.

Ħafna nies qed jgħidu li mhuwiex ġust li f'daqqa waħda se nibdew indaħħlu sistemi ġodda, bħall-MOT u mbagħad il-Gvern mhux se jġorr ir-responsabbilta' tiegħu li jipprovdi toroq tajbin.

U l-ħtieġa li jkollna toroq aħjar tirriżulta anke oltre minn hekk.

F'dawn l-aħħar snin kellna splużjoni ta' vetturi, passenger cars u anke vetturi kummerċjali, jiġifieri anke l-loading fuq it- toroq żdied drastikament.

Jiġifieri f'dan il-pajjiż ma jistax ikun li ma jsirx dan l-investiment fit-toroq.

Il-Ministru jħobb jgħid li għandna ndaħħlu l-kultura ta' kif isir ix-xogħol fit-toroq.

Jien ngħid li ilha dieħla ftit ftit il-kultura ta' specifications li jsiru skond British standards, ta' użu ta' materjal ġdid, bħal geotextiles li anke l-Ministru stess użah fil-junction ta' ħdejn l-Addolorata, ta' testijiet fuq it-toroq, li l-kuntrattur jibqa' responsabbli għal sentejn wara li jsir ix-xogħol.

Dawk ilhom deħlin jiġifieri ejja ngħatu l-kredtu lil min jistħoqqlu.

It-tnaqqis fl-infiq mhuwiex biss limitat għat-toroq imma huwa limitat għal affarijiet oħra.

Per eżempju, naqset in-nefqa li għandna għar- riċiklaġġ ta' l-iskart.

Bħala proġetti għar-riabilitazzoni nsibu wieħed biss, dak ta' Scamps Palace u nafu li twaqqaf il-proġett tat-Teatru Rjal.

Dan kollu huwa sinifikattiv għax it-tnaqqis fin-nefqa kapitali jkollu konsegwenzi serjissimi f'dan il-pajjiż għax jirritardja l-ekonomija, nagħtu impressjoni ħażina ta' pajjiżna, anke għan-nies li jiġu hawnhekk u nitilfu l-mano d'opera.

Filli jkollok numru ta' nies li huma intrigati f'xogħlijiet ta' toroq u f'daqqa waħda dawn nofshom jispiċċaw qiegħda għax m'hemmx proġetti.

Fil-fatt din narawha anke min-numru ta' nies li tilfu l- impjieg fl-industrija tal-kostruzzjoni.

F'dan il-pajjiż ċertu investiment fl-infrastruttura, ċertu investiment f'manteniment ta' toroq u ta' bini jrid jibqa' kostanti minn sena għal sena u mhux jieħu daqqa kbira lura għaliex inkella l-pajjiż jitlef il-pass tiegħu.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

TONY ABELA: Mr Chairman, illejla qegħdin nitkellmu fuq il- ministeru tax-xogħlijiet pubbliċi u kostruzzjoni, li fost l-oħrajn jinkludi l-land department u l-estate management department.

Nixtieq nillimita l- kummenti tiegħi għal dawn iż-żewġ dipartimenti u nibda biex nirriferi għall- paġna 257 fejn jingħad li l-estate management department għandu jassigura li jġib l-ogħla valur u l-aqwa valur mill-proprjeta' tal-gvern li għandha tiġi akkwistata a vantaġġ ta' l-ekonomija Maltija.

Ngħid għalija ma nistax nifhem kif il-Ministru ppermetta li dan il-kliem jitniżżel hawn meta ftit ġimgħat ilu l-istess Ministru rnexxielu jagħti rigal lill-Malta Labour Party ta' biċċa art ta' valur ta' kważi Lm2.5 miljun.

Għax jew hemm nies responsabbli li jaraw li mill-proprjeta' tiegħu l-gvern jakkwista l-aqwa valur għall-aħjar ta' l-ekonomija Maltija, jew inkella l-istess Ministru qisu ftit ġimgħat qabel il-Milied libes il-kappa ta' Father Christmas u ta rigal lill-Malta Labour Party ta' 12-il tomna u nofs, li fuq bażi ta' ħames plots u nofs għal kull tomna jfisser 70 tomna

Il-Ministru huwa perit u jaf kif iqassamhom il-plots u jaf ukoll li f'Pembroke l-art tmur bejn Lm25,000 u Lm30,000 għal kull plot.

Jaf ukoll kemm marru t-tenders tal-housing authority meta kien hemm plots li ħarġu b'tender hemmhekk.

Mela Lm30,000 għal 70 jiġu Lm2.1 miljun.

Mela jekk il- Labour Party jagħmel eżami sew u jagħmel pjanta sabiħa bħalma għamel l- istess Ministru għall-headquarters tagħhom ġol-Hamrun, naħseb li l-istess Labour Party kapaċi joħroġlok żewġ sulari ta' garages taħt u sulari oħra ta' appartamenti fuqhom.

U jekk dawn jinbiegħu bil-floor space ma naħsibx li se jġib Lm30,000-il biċċa biss imma jġib ħafna iżjed.

Mingħajr ma trid dan kollu jġiegħlek tistaqsi: Imma f'dan li qed jgħid hawnhekk, il-Gvern tassew irid jagħmel minn kollox biex jara li l-proprjeta' li għandu drittijiet fuqha se jwassal biex jingħata l-aħjar valur lill-gvern?

Jew xi ħadd fid-dipartiment tant kien intelliġenti li daħak bil-gvern kollu - il- Gvern ta' Malta, mhux il-Gvern Laburista - u pperswadihom mingħajr ma ndunaw li din l-art ma kienet tiswa xejn iżjed għall-gvern?

Jien naħseb li għada pitgħada jrid jingħata rendikont ta' min ħa din id-deċiżjoni dakinhar fid-dipartiment.

Dik ir-riżoluzzjoni li l-Ministru Buhagiar ressaq quddiem il-Parlament kienet tgħid li l-Labour Party talab lid-dipartiment, tramite l-Gvern, u d- dipartiment, tramite l-Gvern, ta l-kunsens tiegħu għax qabel ma' dik il- konċessjoni ta' dakinhar biex tkun tista' tiġi nnegozjata l-proprjeta' ta' Pembroke.

Forsi wieħed jistaqsi: Din is-sentenza hija riflessjoni ta' l- attwalita' tal-budget kollu li qegħdin naraw illum ta' mismanagement totali ta' proprjeta' - issa mhux tal-land department imma ta' dik l-azjenda li jisimha Malta - li min forsi bi żball jew forsi għax mhux kompetenti qiegħed jipprova jamministra din l-entita' u jrid jakkwista l-flus minn postijiet li jaf li jrid ibenġel in-nies bihom biex iġibhom?

U fuq l- istess parentesi, jekk wieħed jara paġna 260 isib xi ħaġa aqwa minnha.

Fejn taħt Vot 41 għandna mniżżel ir-revenue li se jdaħħal il-gvern permezz tal-ministeru tax-xogħolijiet pubbliċi u kostruzzjoni, minn imkien ma jirriżulta - issa jew miniex qed nara sew, jien għandi contact lenses mhux nuċċali, jew xi ħadd ħa żball fit-typing - minn fejn il-gvern se jdaħħal il-Lm250,000 tal-proprjeta' mingħand il-Malta Shipbuilding, liema dritt il-Malta Labour Party ddelegah lill-Gvern ta' Malta biex jiffranka dan il-pagament minn fuq dahru.

Imkien m'hawn imniżżel minn fejn il-land department ...

Jien nifhem li taħt rent of commercial tenements jew ground rent due jew perpetual leases kellha tiżdied iċ-ċifra li l-gvern qed jipproġetta li se jiġbor mingħand il-Malta Shipbuilding tal-proprjeta' fil- Marsa.

Mr Chairman, għal darba oħra qegħdin naraw li l-affarijiet m'huma amministrati sew xejn.

Ta' min jgħid ukoll li ftit jidher li se jiġu nvestiti flus sabiex ikun hemm teknoloġija moderna fil-land department.

Lil dawn ngħidilhom prosit għax dan l-aħħar sar xi xogħol biex jorganizzaw l-affarijiet ħalli n-nies li għandhom jieħdu flus tal-proprjeta' li ġiet mgħoddija lill-gvern jinqdew iktar malajr u l-affarijiet ma jkunux jiddependu biss fuq bniedem wieħed, li kważi ma ssibu qatt fid-dipartiment.

Iżda, kollox ma kollox, is- sitwazzjoni ftit li xejn inbidlet.

Sur President, matul l-1997 dawk in-nies kollha li kienu fuq konvenju mal-gvern sabiex jixtru proprjeta' li ġiet assenjata lilhom mill-awtorita' tad-djar - u allura sta għal-land department li l-ewwel jakkwista l- proprjeta' mingħand is-sidien oriġinali biex ikun jista' jagħmlilhom il- kuntratti - baqgħu b'xiber imnieħer għaliex ma sar xejn.

Anzi biex ikomplu jitfgħu l-melħ fuq il-ferita, x'qed jagħmel il-gvern illum?

L-awtorita' tad-djar qed iġġiegħel lin-nies li qed jakkwistaw proprjeta' jagħmlu konvenju f'forma ta' kuntratt fejn iħallsu l-prezz kollu tal-proprjeta' mibnija u meta xi darba l-land department jakkwista l-proprjeta' mbagħad jersqu għall-kuntratt sabiex il-proprjeta' tassew tkun tagħhom.

Mela biex ma jkunx hemm iżjed il-problema li l-gvern jaqbżulu l-ħames snin ta' konvenju bejn l-awtorita' tad-djar u n-nies, issa qed jagħmlulhom forma ta' kuntratt ħalli dan il-perijodu jiġi estiż għal 30 sena u mbagħad naraw min isolvi l-problema għada pitgħada.

Qed isir dan meta l-Ministru jaf, tramite l-land department, li hemm liġi li kienet għaddiet taħt Gvern Nazzjonalista, li jekk il-gvern ikun akkwista proprjeta' għal użu soċjali, dan jista' jikkawtela dan id-dritt billi jagħti valur lil din il- proprjeta', ipoġġih il-qorti u mbagħad ikun jista' jittrasferixxi din il- proprjeta' li jkun akkwista by presidential order.

Allura issa x'qed jiġri?

Min-naħa ta' l-awtorita' tad-djar deħlin il-flus tal-proprjetajiet li qegħdin jinbiegħu u l-land department m'huwiex qed iħallas lin-nies tal- proprjetajiet li qegħdin jeħdulhom illum biex jibnu entitajiet tal-gvern stess.

Allura jien ngħid li jekk sabu ħofra f'dan il-kamp se jħallu barriera!

Jekk veru sabu dejn ta' Lm12 miljun li kellu jitħallas ta' proprjeta' ta' żmien l-antik, din iċ-ċifra se tkompli tikber.

Għaliex nafu li, apparti l-proprjeta' tiegħu stess, il-gvern ġieli jieħu artijiet tal-privat, ġeneralment barra minn schemes, sabiex hu jibni proprjetajiet għal skopijiet ta' social housing, u għal dawn ġie allokat biss Lm0.5 miljun sabiex jitħallsu nies ta' proprjetajiet li ġew meħuda mill-gvern.

U jekk se nibqgħu nirraġunaw f'dan il-kontest l-affarijiet li wiegħdu li se jitranġaw qabel l-elezzjoni, jiddispjaċini ngħid li mhux b'xiber se jikber imnieħru imma x-xiber jaf isir metru!

Għax in-nies b'metru mnieħer flok b'xiber imnieħer se jibqgħu għax effettivament m'huwiex isir homework tajjeb finanzjarjament meta nafu li għandna entita' li se ddaħħal Lm6.25 miljun - ma nafx għaliex hemm nuqqas ta' Lm0.8 miljun għas-sena li ġejja, forsi minħabba li jkun hemm xi affariijet li nfdew jew inbiegħu - u se jitħallsu ammonti żgħar ta' proprjetajiet li ttieħdu mingħand il-privat.

Qed nitkellmu fuq persentaġġ ta' inqas minn 10% ta' l-ammont li se jkun daħħal.

U hawn immorru lura għall-argument li bdejt bih, li hawnhekk għandna mismanagement totali, forsi mhux min-nies tad-dipartiment - lanqas irrid inwaħħal fihom jien jekk dawn ġew magħfusin politikament biex jieħdu deċiżjoni fuq Pembroke - imma mill-Ministru li forsi hu kellu jkun il- mouthpiece tal-Gvern.

Nagħlaq billi ngħid li l-estate management department suppost li jagħmel dak kollu biex jiggarantixxi li jakkwista l-aħjar valur għall-proprjeta' tal-gvern jew drittijiet fuqha sabiex jivvantaġġja l-ekonomija Maltija.

Dan huwa, Mr Chairman, ritratt żgħir ta' kaxxa kbira li jisimha Malta.

Ir- ritratt żgħir huwa eżempju ċar tal-mod kif qed titmexxa Malta llum.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Francis Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, meta qegħdin niddiskutu l- voti tal-ministeru għax-xogħlijiet pubbliċi u kostruzzjoni, naturalment wieħed jista' jħares lejn il-mod kif jopera l-ministeru u jikkummenta, kif diġa' għamlu kollegi tiegħi, dwar diversi dipartimenti fi ħdan dan il- ministeru u rigward kif qed jitmexxa l-istess ministeru.

Irrid nagħmel ftit kummenti, fis-sens li se nispjega għaliex nemmen li din is-sena hawn diskussjoni iktar kruċjali li tolqot kif dan il-budget qiegħed iħares lejn il-poplu Malti kollu.

Naturalment b'korettezza lejn il-Ministru, anke f'dan is-sens, se nħares fid-dettall lejn taxxi ġodda li jappertjenu għal dan il-ministeru direttament, b'mod partikolari fuq l-ilma u d-drenaġġ.

Qabel ma niġi għal dik il-parti rrid nistaqsi mhux biss bħala suġġett fih innifsu imma anke biex naraw dan kemm hu sintomu tad-dikjarazzjonijiet li aħna nisimgħu dwar kemm il-gvern irid ikun b'kull mezz iktar cost effective, li l-gvern irid jiffranka fejn jista' u jrid imexxi b'iktar effiċjenza.

Bħalissa qed tiġini f'moħħi ċ-ċerimonja fl-1 ta' Mejju - jew viċin l-1 ta' Mejju - fejn il-Ministru kien mar b'mod ċerimonjali u ddikjara miftuħa l-pompa ġdida fil-ġaraxx ta' Ħal Kirkop.

Fil-fatt meta tgħaddi minn ħdejn dik il-pompa taħseb li għaddej minn ħdejn vetrina!

Jekk wieħed jimxi almenu fuq dak li ddikjara pubblikament il-Ministru, nifhem li l-iskop kien sabiex issa nassiguraw li ma jkunx hemm abbużi fid-dipartimenti kollha tal- gvern għaliex se jkunu taħt l-obbligu li kollha jmorru jużaw din il-pompa ta' l-unleaded fuel fil-garaxx ta' Ħal Kirkop.

Jikkonfermax il-Ministru li minn dakinhar sal-lum, apparti d-dipartimenti li jappartjenu għall-istess ministeru tiegħu - naturalment dawk jimxu mar-regoli tal-ministeru - kienu biss il-Forzi Armati ta' Malta li bdew jagħmlu użu minn din il-pompa u li inti kellek il-bejgħ minn hemmhekk f'ammonti mill-iktar baxxi, li żgur ma jiġġustifikax dak li ntqal?

U jista' jgħid ukoll il-Ministru x'inhu previst eżattament li jiġri mill-workshops kollha ta' Ħal Kirkop, hux se jkun hemm trasferiment totali għall-Marsa, anke minħabba li l-Gvern, kif kellu l-Gvern preċedenti, għandu talba għall-espansjoni ta' l-SGS?

Allura dan missu kien ikkonsidrat qabel ma wieħed jara kienx għaqli li ssir it-tip ta' spiża li saret.

Xahar b'xahar din il-pompa serviet bejn 5,000 u 6,000 litru, mhux galluni.

Allura dan jiġġustifika dak li ġara?

Forsi jista' jispjega wkoll jekk ix-xogħol ta' Buġibba huwiex veru eżerċizzju f'cost effectiveness u f'ippjanar għaliex il-problemi fil-proġett diġa' nafu li huma kbar ħafna u nafu li hemm partijiet li jridu jinbidlu, partijiet li jridu jinqalgħu mill-ġdid, li żgur ma jirriflettix dik il-kampanja ta' pubbliċita' li smajna għar-rigward tal-proġett.

Jekk wieħed jagħmel analisi ta' dak li hawn miktub fl-ispjega ta' l- estimi u jirriferi għad-diversi proġetti li jissemmew taħt il-building and engineering department, isib li fix-xogħol prinċipali tiegħu matul is-sena li għaddiet d-dipartiment kien jolqot ħames proġetti.

Għandna l-bini taċ- ċentru ċiviku f'Birkirkara, li hawn indikat li jkun lest sa l-aħħar ta' din is-sena, proġett mibdi mill-amministrazzjoni preċedenti; it-tkomplija ta' l-ewwel fażi ta' l-Iskola Junior Lyceum tal-Bniet f'Santa Luċija, proġett ieħor mibdi u fi stadju avvanzat mill-amministrazzjoni preċedenti; kontinwazzjoni ta' xogħlijiet fid-dar ta' l-anzjani ta' Cospicua, proġett ieħor ta' l-amministrazzjoni Nazzjonalista; it-tkomplija ta' new gate house complex u ta' kċina ġdida f'Corradino Correctional Facility, proġett ieħor ta' l-amministrazzjoni preċedenti u mbagħad - ħalli wieħed iżewwaq kemm kemm - hawn il-proġett ta' Buġibba li huwa proġett ta' l-amministrazzjoni preżenti.

B'riferenza għall-cost effectiveness tad-dipartimenti, nistaqsi lill- Ministru jekk il-unit li kien twaqqaf biex jagħmel xogħol favur il- kunsilli lokali - illum inkorporat ma' xogħol ieħor - huwiex jagħmel dak l- istess ammont ta' xogħol jew niżelx b'mod fenominali.

Allura dak kollu li konna nisimgħu dwar il-ħtieġa li nkunu iktar effettivi fin-nefqa tal-flus tagħna żgur m'hijiex riflessa minn dawn l-estimi li jgħidu li issa l-gvern għas-sena d-dieħla jrid idaħħal ftit iktar minn Lm1 miljun mill-kuntratti tal-kunsilli lokali, ferm inqas minn dak li kien ipproġetta għal din is- sena.

Naturalment dan għaliex jew ma laħaqx il-mira li kellu għal din is- sena u anke għaliex qed jifhem li mhux qed jirnexxilu jagħti x-xogħol li ħaseb li jista' jagħti.

Pero', kif għidt, għalkemm wieħed jista' jagħmel ħafna mistoqsijiet oħrajn, meta qegħdin niddiskutu dan il-budget ma nistgħux ma nħarsux prinċipalment lejn iż-żewġ taxxi li jien irriferejt għalihom, it-taxxa fuq it-tariffi ġodda ta' l-ilma u t-taxxa l-ġdida fuq id-drenaġġ.

Rigward it-tariffi ta' l-ilma diġa' tkellem il-kollega tiegħi l-Onor.

John Vella u ma rridx inżid ħafna fuq dak li qal hu pero' għall-memorja tal- Ministru, tagħna lkoll u tal-poplu Malti li jsegwi dibattiti bħal dawn huwa tajjeb li nfakkar x'kienet il-pożizzjoni ta' l-istess Ministru meta kien għadu shadow minister.

L-aħħar li tkellem fit-tul fuq il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma kien fl-aħħar dibattitu li kien hemm fuq l-estimi tal-korporazzjoni taħt l-amministrazzjoni preċedenti u qed nirriferi għas- seduta tas-6 ta' Novembru, 1995.

Ejja naraw ftit jekk dak li qal dakinhar jaqbilx ma' dak li qed jagħmel il-Gvern issa għaliex l-akbar kriżi li hawn fil-pajjiż illum, anke mil-lat politiku, hi preċiżament id-differenza totali bejn dak li kien intqal u dak li kien imwiegħed qabel u dak li fir- realta' qiegħed isir.

L-Onor.

Charles Buhagiar dakinhar qal hekk:

"Aħna nafu li fid-djar tagħna nużaw ħafna ilma li faċilment jista' jkun second class water bħal, per eżempju, l-ilma tal-flushing.

Mela għall-flushing hemm bżonn tuża ilma li jkun ġej mir-reverse osmosis meta dan iqum tant flus?

Biex taħsel l-art u l-karozza hemm bżonn li tuża l-ilma prodott permezz ta' reverse osmosis li jqum ħafna flus?

Jien naħseb - u din hija parti mill-policy tagħna - li għandu jsir masterplan għall-ilma second-class.

Għandna nagħmlu master plan ta' kif nużaw ilma second-hand f'dan il-pajjiż.

Anzi jiena ċert li jekk l- ilma second-class jintuża bil-għaqal inkunu nistgħu verament għal darba ngħidu li naqqasna l-ispiża tal-produzzjoni u se ngħid għaliex."

u jibda jispjega f'dak ir-rigward.

Imbagħad ikompli jitkellem dwar it- tariffi l-ġodda ta' l-ilma li għamlet l-amministrazzjoni preċedenti, pero' li għamlet inkonsiderazzjoni sħiħa ta' l-aspett soċjali.

F'dan ir-rigward qal ukoll:

"Irrid infakkar ukoll li lanqas m'hija politika tajba li biex tnaqqas il-ħela tgħolli l-prezzijiet.

Nixtieq nagħmel żewġ punti żgħar fuq ir-rati l-ġodda.

L-ewwel punt huwa dan: Jidhirli li kif inhuma structured ir-rati m'huwiex fair għal min qiegħed persuna waħda fid- dar ..."

- aħseb u ara l-ġodda! -

"...għax jekk hemm persuna waħda toqgħod fid-dar, hemm tlieta jew ħamsa, ċerti affarijiet li jsiru fid-dar jridu jsiru xorta waħda, irrispettivament minn kemm hemm nies joqogħdu fil-post.

Per eżempju, jekk trid taħsel l-art id-dar trid tinħasel.

Issa jekk hemmx wieħed ..."

Dan huwa l-ewwel punt li għamel l-Onor.

Buhagiar dak inhar.

It-tieni punt li qal kien:

"Ir-rati l-ġodda qegħdin ukoll jimmilitaw kontra min għandu villeġġatura.

It-tielet punt, jekk verament nemmnu li l-ilma għandu valur soċjali, m'għandniex naħsbu li ċerta sezzjoni tal-popolazzjoni tagħna, speċjalment l-anzjani, għandna nagħtuhom rata preferenzjali għall-ilma, speċjalment ħafna minn dawn l-anzjani li jkunu joqogħdu waħedhom fid-dar?"

Naturalment meta naqra diskors bħal dan u niftakar li lejliet l-elezzjoni l-Onor.

Alfred Sant, bħala kap ta' l-oppożizzjoni, kiteb personalment lill- anzjani u qalilhom li se jħares lejn ir-rati ta' l-ilma u ta' l-elettriku biex jara jekk dawk għandux iraħħashom, u nkun qrajt ukoll x'kien qal ix- shadow minister fuq is-suġġett hawn ġew f'dan il-Parlament, nifhem kif dawn kienu qed jagħtu messaġġ mill-iktar ċar li t-tariffi ta' l-ilma kienu għoljin.

Dawn kienu tariffi li b'diversi miżuri kellhom jitraħħsu, kienu tariffi li huma iktar riżultat ta' ħafna unaccounted for water - dan huwa argument li għamlu f'partijiet oħra tad-dibattitu - tariffi li m'humiex fair fuq min hu qed jgħix id-dar waħdu u fuq diversi kategoriji soċjali ta' persuni, bħall-anzjani li jgħixu waħedhom fid-djar, u jgħid li rridu nindirizzaw din il-problema.

U llum għandna budget quddiemna li għamel l- oppost, il-maqlub ta' dan kollu.

Għandna budget quddiemna li kif se nispjega jolqot l-agħar preċiżament lil dawn in-nies.

Mhux biss issa fuq it-tariffa ta' l-ilma, li diġa' saret riferenza fit-tul għaliha imma anke fit-taxxa l-ġdida tad-drenaġġ, li nħadmet b'mod li ma jikkalkola bl-ebda mod assolut lill-persuna umana.

Nirriferi għal dik iktar tard.

L-Onor.

Buhagiar qal ukoll:

"Jien naħseb li f'dawn ir-rati hemm ħafna affarijiet li wieħed irid jaħseb fuqhom għaliex ġew introdotti bil-għaġġla u jidher ċar li sal- lum għad hemm ħafna affarijiet li jridu jiġu rranġati għax żgur mhumiex fair."

Ma qalilniex li saru bil-għaġġla u ġew irħas wisq.

Imkien ma sibtha, inqalleb kemm inqalleb f'dan id-dibattitu.

Kompla jgħid li:

"L-ewwel u qabel kollox m'huwiex fair għall-fatt li bl-ebda mod m'huma qegħdin jimmilitaw ħalli l-korporazzjoni tkabbar l-effiċjenza tagħha.

Barra minn hekk qegħdin jimmilitaw ukoll kontra ..."

- dan argument ħelu issa -

"... li ntejbu l-kwalita' tal-ħajja.

Il-Gvern iħobb jiftaħar tant li rridu ntejbu l-kwalita' tal-ħajja!"

Nistaqsi lill-Onor.

Buhagiar: Mela issa hu qed jgħolli b'mod fenomenali, b'mod li ħafna kontijiet ikunu darbtejn tliet darbiet ta' dak li konna mdorrijin nirċievu għaliex il-Gvern preżenti ma jiftaħarx li jħobb jgħolli l-kwalita' tal-ħajja?

GĦax hu qalilna: Intom kif tagħmlu dawn it-tariffi u tillimitaw l-użu ta' l-ilma meta tiftaħru li tħobbu ttejbu l-kwalita' tal- ħajja?

Imbagħad għamel argument ieħor u qal:

"Ħalli ma jmurx xi ħadd jaħseb li meta l-gvern jissussidja 20 gallun ilma ikun qed jissussidja xi ammont esaġerat ta' ilma, tafux!

Kulma qed jissussidja huwa li jekk dak li jkun juża l-flushing tliet darbiet u jieħu banju diġa' ikun ħliehom l-20 gallun ilma."

Imma jien ngħidlu: Skużi, minn mindu tlajtu intom fil-gvern id-daqs tal- flushing u tal-banju naqas, ċkien, għamiltu xi mini-flushings minn dak iż- żmien?

Għaliex issa s-sussidju m'huwiex fuq 20 gallun imma huwa fuq 16-il gallun.

U jekk 20 gallun ma kenux biżżejjed, kif suppost huma biżżejjed 16- il gallun?

Għaliex jew il-Ministru qed jippretendi li issa f'dan il-pajjiż nibdlu ...

Jekk naqra l-editorjal tal-magazine maħruġ mill-ministry of public works and construction "Striving for Excellence" - forsi nistgħu ngħidulu "surviving" ukoll fiċ-ċirkostanzi attwali - ikellimna b'ton personali u jgħidilna kif kien jgħaddi ż-żmien qabel ma kien jaħdem fil- ministeru - naturalment b'riferenza f'livell personali għal min kiteb l- artiklu - u jiddeskrivi l-ħajja soċjali.

"I go for a walk or for a leisurely drive, I take a long bath, lock myself in my room with a good book..."

imbagħad jgħid li speċi sena wara jaħdem fil-ministeru l-ħajja nbiddlet ħafna minħabba l-pressjoni taż-żmien.

Naħseb illum ħafna nies wara t- tariffi l-ġodda se jkollhom jibdlu l-ħajja minn a long bath għal a short bath bħala riżultat ta' dawn it-tariffi li l-Onor.

Buhagiar kien ikkritika meta s-sussidju kien fuq livell ferm iktar ġeneruż, fuq livell ta' 20 gallun u llum niżżlu għal 16-il gallun!

Hawnhekk jien nagħmel numru ta' mistoqsijiet fundamentali.

L-ewwelnett veru saret konsultazzjoni mal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qabel?

Jekk saret, x'irriżulta minnha?

Jew għand il- korporazzjoni mort wara li mponejt it-tariffi l-ġodda?

X'inhuma r- riżultati reali anke minn ċifri li għandek minn ħdan dik il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma?

Għaliex bis-sistema komputerizzata li ħallejna bħala amministrazzjoni preċedenti aħna nafu anke x'tip ta' kalkoli inti tista' tagħmel.

Inti tista' taqbad il-kontijiet per quarter, per cycle u tara fl-inħawi differenti ta' Malta x'inhu l-impatt li hemm fuq il- kontijiet ta' l-ilma b'dak li qiegħed jgħid il-Gvern f'dan il-budget?

(Interruzzjonijiet) Jekk inti għandek iċ-ċifri nitolbok li tqegħedhom fuq il-Mejda tal-Kamra għas-sodisfazzjon ta' dan il-Parlament kollu, mhux biss għas-sodisfazzjon tal-Membri ta' l-Oppożizzjoni imma għas-sodisfazzjoni tal- Membri kollha fuq in-naħa tal-Gvern li jiena konvint li ma jafux il-budget x'qiegħed ifisser fir-realta' fuq il-poplu Malti.

Hawn hija d-diżonesta', in-nuqqas ta' ppjanar u l-ingann li sar bil-poplu Malti matul il-kampanja elettorali kollha u anke wara, għaliex meta tifli u tara dawk il-fatti, tara x'inhu l-effett.

Jiena nirriferi għall-estimi riveduti li għandu quddiemu l-bord tad- diretturi tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, li huma differenti ħafna mill-estimi li tqiegħdu fuq il-Mejda ta' din il-Kamra ftit ġimgħat biss qabel il-budget nazzjonali.

Dan l-ippjanar, f'inqas minn xahar, fejn il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, skond dak li tqiegħed fuq il- Mejda ta' din il-Kamra kienet qed tgħidilna li mill-bejgħ ta' l-ilma kienet se ddaħħal Lm6 miljun, issa li kkalkolat hi stess - mhux l-Oppożizzjoni jew persuna jew oħra - fuq il-fatti reali tal-kontijiet tagħha u rat kemm se jitla' d-dħul mill-bejgħ ta' l-ilma, qalet li se jitla' għal kważi Lm16 miljun.

Jiġifieri dawn it-tariffi bil-fatti li inti għandek f'idejk ifissru li issa l-korporazzjoni se ddaħħal Lm10 miljun iktar minn bwiet il- Maltin.

Dan li jfisser dan.

Dawn m'humiex affarijiet li għandhom ikunu mistura u nitlob li nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-estimi l- ġodda tal-korporazzjoni.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, qed inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Estimi tad-Dħul u Nfiq tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għall-perjodu bejn l-1 ta' Ottubru 1997 u t-30 ta' Settembru 1998;

Inqiegħed żewġ page 1 mal-cover sheet.

Il-page 1 hija dik li tqiegħdet fuq il-Mejda tal-Kamra u l-page 1 ta' warajha hija l-page 1 riveduta.

Qed nagħti ftit kopji oħra ħalli jkunu jistgħu jitqassmu lill-Membri u anke lill-membri ta' l-Istampa.

Nagħmel riferenza mill-ewwel għat-tariffi u għat-taxxa l-ġdida fuq id-drenaġġ l-ewwelnett għaliex kif hija introdotta fil-budget hija marbuta b'mod assolut mal-konsum ta' l-ilma, pero' rrid nibda billi nqiegħed anke the record straight.

Għax meta taqra d-diskors tal-budget - mhux bilfors li min jaqrah ikun ukoll l-istess bniedem li kitbu - issib li f'dan id-diskors hawn dan il-paragrafu dwar it-taxxa l- ġdida fuq id-drenaġġ:

"Il-Gvern Nazzjonalista kien beda jippjana għad-dħul ta' dawn it- tariffi sa mill-1994, għaliex f'Ottubru kien qabbad lill-Profs.

Edward Scicluna jipprepara proposta "A Cost Recovery Programme for Sewerage Services in Malta."

Naħseb li d-diċenza kienet tilob li dakinhar, jew wara, dan ir-rapport jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra, u jekk il-Ministru evidentement bħali għandu kopja, anzi nistiednu jqiegħed kopja ta' dan ir-rapport fuq il-Mejda tal-Kamra.

Pero' la s'issa ma tqegħidtx naħseb li huwa fid-dover tiegħi li ngħid fil-qosor x'jgħid dan ir-rapport.

L-ewwelnett il-prinċipju li aħna aċċettajna m'huwiex li bilfors int iżżomm tariffa fuq id-djar għall-użu tad-drenaġġ imma aċċettajna l- prinċipju tal-cost recovery li huwa aċċettat fħafna pajjiżi importanti.

U waħda m'hijiex ugwali għall-oħra, kif naħseb li jaf il-Ministru u kif se nispjega.

Jiġifieri jekk inti għaddej b'master plan u qed tagħmel dak il- proġett kollu fid-dipartiment tad-drenaġġ li suppost ukoll ikun inkorporat mal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, inti trid tagħmel il-prinċipju li tkopri n-nefqa li inti tagħmel.

Pero' hemm diversi metodi kif tkopriha.

Ir-rapport li sar u li huwa kkwotat fil-budget pero' m'huwiex imqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra - mhux bħat-tabelli li qalulna neħduhom bħala moqrija biex nieħdu x-xokkijiet wara; għaliex ma qarax it-tabelli tat-taxxi l-ġodda? - huwa biss rapport u ma kienx għadu ġie aċċettat imma kien se jkun diskuss mill-Gvern preċedenti.

U m'għandi l-ebda dubju li żgur kienu jsiru ħafna mistoqsijiet dwar dak ir-rapport biex naraw l-aspett soċjali li dejjem ħarisna lejh għax gvern ifformat mill-Partit Nazzjonalista dejjem ta prijorita' lill-aspett soċjali f'kollox.

Imma fid-diskussjonijiet li jiena kelli mad-dipartiment rigward dak ir-rapport, x'konna qed ngħidu lil min kitbu u x'qal min kitbu?

Meta inti tħares kif tagħmel cost recovery, kif iġġib lura l-flus ta' dak li nfaqt, jista' jkollok l-option li tagħmel tariffa fuq il- households.

Iva, fir-rapport jagħti dik l-option bħala waħda minn tliet options oħra.

Ir-rapport jgħid ukoll - u dan jorbot mat-tip ta' diskors li għamel l-Onor.

Buhagiar hawn f'Novembru 1995 - li jekk il-proġett kollu tad-drenaġġ huwa li t-treated effluent tużah għal skopijiet agrikoli, industrijali, proġetti kbar turistiċi u l-Ministru qalilna wkoll li jista' jintuża ġol-flushings, għall-ħasil ta' l-art u għal dawn l-iskopijiet kollha, allura t-treated effluent, is-second class water tista' tbigħu.

Fir-rapport tiegħu l-Prof Edward Scicluna jgħid x'ikun ukoll il-prezz realistiku li bih inti tista' tbigħ it-treated effluent, jiġifieri 15c kull metru kubu u allura jipproġetta kemm ikun id-dħul għall-gvern minn dak ix- xenarju.

Jekk aħna naslu għall-massimu, għal dak li suppost mexjin ilkoll għalih, jiġifieri li s-sistema tad-drenaġġ kollha f'pajjiżna tkun trattata sa l-aħħar ta' dan is-seklu, allura qed titkellem fuq volum kbir ta' drenaġġ li jekk jinbiegħ, inti qed titkellem fuq ammont li fir-realta' jfisser li tista' ġġib lura l-flus kollha li l-gvern qiegħed jonfoq din is- sena, per eżempju, bħala vot kapitali u anke iżjed bil-prezz ta' 15c kull metru kubu.

Dan huwa l-punt.

Mhux hekk biss, fir-rapport tal-Prof Scicluna ssib the various scenarios u ara jekk għandekx fix-scenarios kollha l-element ta' sussidju li jibqa' jagħti l-gvern minħabba l-fattur soċjali.

Għandek tliet possibbiltajiet: Għandek alternative government subsidies; governement subsidy at the present budgetary level, jiġifieri l-gvern ma jnaqqas xejn milli jagħti lill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma meta d-dipratiment jifforma parti minn dik l-korporazzjoni; u għandek ukoll fixed contribution ta' aktar minn Lm4 miljun fis-sena.

Mela hekk isiru l-affarijiet bis-serjeta'.

Imbagħad trid tħares lejn iċ-ċifri, tagħmel il-kalkoli u tieħu deċiżjonijiet li ma jinsewx lill-bniedem uman.

Jiena se nispjega kif l- aspett uman intesa għal kollox bil-mod li nħadmet din it-taxxa.

Pero' se nagħmel il-kalkolu li rriferejt għalih dwar x'jiġri f'sitwazzjoni fejn il- pajjiż, kif suppost huwa pproġettat sa l-aħħar ta' dan is-seklu, jipproduċi 90,000 metru kubu kuljum ta' treated effluent jew kważi 33 miljun metru kubu fis-sena.

Jekk inti tmur taħt il-prezz tal-Prof Scicluna u tbigħu b'10c flok bi 15c, ikollok dħul ta' Lm3.3 miljun fis-sena.

Daqshekk ikollok dħul.

Jekk inti tbigħu bi 11c5, jiġifieri 3c5 inqas minn dak li kellek irrakkmandat ikollok recovery of the full cost.

Issa forsi tgħidli: Imma dan sentejn jew tliet snin oħra.

Jiena ngħidlek li inti lanqas ix-scenario ta' l-1998 ma rajt.

Wara li jkollok l-estensjoni ta' l-impjant ta' Sant'Antnin, fl- 1998 suppost tilħaq 17,000 metru kubu kuljum, li allura jagħtuk iktar minn sitt miljun metru kubu fis-sena u b'10ċ kull metru kubu ddaħħal Lm0.6 miljun.

Lanqas dawk ma ridt tikkalkola?

Għaliex inti mhux biss ma mortx għall-partial cost recovery li għandek fir-rapport imma mort għall-full cost recovery u jekk iżżid Lm0.5 miljun li l-gvern iddaħħal mill-ħlas tan- nies taħt infrastructural services b'konnessjoni mas-sistema tad-drenaġġ, inti tispiċċa taqla' l-flus minn fuq id-drenaġġ.

Dan huwa l-gvern ifformat mill-Partit Laburista, Sur President.

Dan huwa gvern li jrid jaqla' l-flus minn kollox, anke mid-drenaġġ!

Għaliex l-aspett uman ...

Hawn hu l- calculator issa.

Inti tista' tuża calculators għax dawn jgħinuk tagħmel is-somom iktar malajr imma l-calculators kollha li rajt jien s'issa f'ħajti, u dawn il- calculators xjentifiċi li jgħidulek kif tagħmel ħafna teoriji li ma tagħmilx f'calculator normali, jekk ħares lejhom kollha taf x'ma fihomx?

Il- persuna umana.

Dawn ma jgħidulekx x'se jkun l-effett fuq il-ħajja ta' dik il-familja.

Jekk inti ma jkollokx kuxjenza soċjali ma jgħidlekx biex dik tagħmilha.

Hawn huwa d-difett fundamentali ta' dan il-budget.

Dan huwa budget li dan il-kalkolu ma riedx jagħmlu u tefa' ċ-ċifri bl-addoċċ.

Dan huwa budget li, jekk nieħu spunt anke mid-diskussjoni li kellna l- bieraħ fuq l-aspett tat-trasport u saret il-famuża riferenza għall-Gozo Channel - u għalkemm huwa suġġett li nħobb nirriferi għalih mhux se nidħol fih illum - tisma' din il-fissazzjoni kontinwa li inti titfa' korporazzjoni jew kumpannija in the black, pero' mbagħad huwa budget li ma jimpurtahx jekk jitfa lill-pajjiż sħiħ u lill-familji in the red.

Allura huwa black budget għaliex huwa negattiv għal kollox bil-mod kif inhuwa maħdum.

Ħalli nipprova nagħmel daqsxejn analisi ta' din it-tariffa li ntużat għad- drenaġġ ukoll.

Qalulna li t-tariffa se tkun marbuta mal-konsum ta' l-ilma.

Se jkun hemm it-tariffa ta' Lm3, Lm9 jew Lm24 fis-sena.

Jafu l-Onor.

Membri tal-Gvern - jiena onestament nibża' li ma jafux - li t-tariffa l- iktar li se tintuża u li mkien ma ssibha fir-rapport tal-Prof.

Scicluna hija t-tariffa ta' Lm24 fis-sena?

Din jafuha l-Onor.

Membri tal-Gvern?

Ħalli nagħti breakdown ta' kemm għandek accounts f'kull block.

Mhux hekk irridu nikkalkolaw l-effett uman?

Sur President, f'block 1 għandek 17,750 persuna li jużaw inqas minn 4.5 metru kubu kuljum, f'block 2 għandek 40,844 persuna li jużaw fuq 4.5 metri kubi pero' taħt id-9 metri kubi; fi block 3 li jaqbeż 9 metri kubi, li awtomatikament se jħallsu Lm24 żejda fis- sena, għandek 98,404 persuna.

Dan ifisser li mill-familji f'Malta qed tagħmel 61% tal-full recovery billi tieħu Lm2.3 miljun mingħandhom biss.

Dawn huma l-kalkoli li jmisshom saru qabel.

Issa jiena nagħmel kalkolu ieħor.

Ħalli nħarsu ftit lejn kif inħadmu tariffi oħrajn.

Per eżempju, it-tariffa fuq il-lukandi hija Lm3 kull sodda.

Naħseb li l- Ministru jaf li jeżistu studji internazzjonali li jiddiskutu dak li jissejjaħ water consumption trends, fejn inti tista' tgħid in-nies għalfejn jużaw l-ilma.

Diġa' kien hemm artiklu f'dan is-sens il-Ħadd li għadda f'"The Malta Independent" u kien hemm ukoll id-diskors tal-Ministru fejn qal li jużaw madwar nofsu, jista' jkun ftit inqas, għall-flushing tat- toilet.

Taf għalfejn jużawh l-ilma n-nies?

Bejn wieħed u ieħor 15% jintuża fuq il-washing machine, 15% fuq il-kitchen sink u 15% fuq ix-shower jew fuq il-banju.

Jekk inħarsu lejn il-lukandi u nieħdu bħala eżempju l-5-Star, huwa kkalkolat li kull persuna hemmhekk taħli madwar ħames darbiet iktar milli taħli persuna oħra.

Dan għaliex hemmhekk huwa ambjent ta' leisure u ta' divertiment.

Apparti li wieħed ikollu l-kamra hemm il-bar u r-restaurant, hemm gym facilities, hemm is-swimming pool u faċilitajiet oħra.

Dawn huma kollha ssussidjati minn familji li għandhom l-inqas dħul għax it-tariffi hekk inħadmu.

Il-gvern qiegħed jikkalkola li mil-lukandi kollha f'Malta u Għawdex se jdaħħal Lm118,000.

Jiġifieri minn dawn kollha l-gvern idaħħal 3% ta' l-income li jrid, ta' Lm3.8 miljun; u 61% jrid jiġborhom minn familji Maltin billi mingħandhom jiġbor aktar minn Lm2.3 miljun.

Mr Chairman, bil-permess tal-Kamra nixtieq inqiegħed dan il-breakdown, kemm tal-blocks kif jinqasmu f'accounts, kif ukoll kemm jidħlu flus minn kull block.

U bħas-soltu, għamilt kopji żejda kemm għall-Membri kollha tal- Parlament preżenti kif ukoll għall-Istampa.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Dettalji dwar l-effetti tat-tariffi l-ġodda ta' l-ilma u d-drenaġġ.

Sur President, dan apparti ereżiji oħrajn għaliex dawn it-tariffi qegħdin in block rates.

Jġifieri għandek l-ewwel block li jiswa Lm3 u t- tieni block jiswa Lm9 jew tliet darbiet iktar.

Jekk dawn l-4.5 metri kubi taqbiżhom bi ftit u titla' għal 4.6 metri kubu, tista' tibqa' taħli għaliex xorta Lm9 teħel tad-drenaġġ.

Din mhijiex pro-rata.

Il-bars, restaurants u night clubs se jħallsu Lm150.

Jekk ir-restaurant ikollu 10 covers u l- ieħor għandu 150 cover iħallsu xorta.

Għaliex?

Għaliex il-mentalita' tal- calculator tal-Gvern saret mentalita' bbażata fuq kif jagħmel iċ-ċifri jaqblu u ma jimpurtahx minn dik l-armla li tgħix waħedha u li trid tħallas hi għall-prezzijiet għoljin ġodda li lilha se jolqtuha iktar milli kif t- tariffi jolqtu lir-restaurants, lill-bars, lil-lukandi u lin-nies li għandhom faċilitajiet aktar fid-dar!

Ma jimpurtahx!

L-istess dwar il-holiday flats li għandhom rata ta' Lm45.

Jien ma nistax nifhem kif inħadmet.

Ħafna minnhom ikollhom sitt sodod u jekk tapplika għalihom ir-rata tal-lukandi tagħmlilhom Lm18.

Le, dawk iżgħar!

La l- holiday flats iżgħar mil-lukandi għamlilhom rata ikbar.

Din hi l- mentalita'!

Kollox isir bil-maqlub.

Flok il-Gvern ifittex li t-taxxa jiġborha b'mod li jgħin lil min hu żgħir, hawnhekk għandna budget fejn it- taxxa se tinġabar l-iktar mingħand min hu żgħir u l-Gvern ma jimpurtah xejn mill-persuni kollha effettwati b'dak il-mod.

THE CHAIRMAN: Onor. Francis Zammit Dimech, niġbidlek l-attenzjoni li fadallek ħames minuti.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, jiena nemmen li in vista ta' dan li qiegħed ngħid rigward it-taxxa tad-drenaġġ; in vista ta' l-ingann li l-Gvern jipprova jwaħħal f'rapport li sab meta r-rapport li sab jgħid li għandek tħalli l-element ta' sussidju tal-gvern u li għandek tħalli parti mir-recovery mit-treated effluent u issa l-Gvern jagħmlilna tariffa li ma tkopri xejn minn dan kollu; in vista tal-fatt li t-tariffa kif maħduma tolqot l-agħar lill-familji bi bżonnijiet soċjali kbar f'pajjiżna għax aktar minn 98,000 familja f'Malta awtomatikament se jħallsu l-ogħla rata, jien se nipproponi emenda għall-Estimi.

Din l-emenda qed tipproponi li jkunu eliminati tnejn mill-voti taħt il-kapital marbuta mad-dipartiment tad- drenaġġ, sakemm il-Ministru ma' jridx jassigura lill-Kamra u jgħid li din it-taxxa l-ġdida dispost li jneħħiha.

Qed ngħidlu bil-fatti u bir-rapporti li l-cost recovery għandu metodi oħra kif jagħmlu u mhux jaħqar lin-nies b'dan il-mod inuman.

Allura biex dan il-Parlament ikun esprima ruħu bl- iktar mod ċar u kategoriku kontra t-taxxa l-ġdida fuq id-drenaġġ se nipproponi din l-emenda li ġejja:

"B" Fil-Vot IX, "Capital" ħassar iż-żewġ items sussegwenti:

"4.Sewage treatment and reclamation..............Lm 200,000

5.Master Plan ......Lm 100,000".

"B" In Vote IX, "Capital", delete the following two items:

5.Master Plan ......Lm 100,000".

Għal din l-emenda wkoll għamilt kopji żejda għall-membri kollha tal-Kamra kif ukoll għall-Istampa.

(Interruzzjonijiet) Min mhuwiex interessat jista' ma jeħux kopja.

Min m'huwiex interessat fl-aspett uman, fl-aspett soċjali, min qiegħed iffissat biss biex jagħmel il-kalkolu kif jiġbor il- flus mingħajr ma jara l-effetti fuq l-iktar nies li se jbatu konsegwenza ta' dawn it-taxxi nġusti li qed jiġu ntrodotti f'dan il-budget, jgħid li mhuwiex interessat.

Imma l-poplu li qiegħed isegwi ċertament li huwa nteressat.

Sur President, jien illum kont nippreferi nirriferi għal aspetti oħra tal- vot kapitali ta' dan il-ministeru.

Xtaqt nitkellem fuq il-proġett għall- millenju.

Kont nippreferi li dan il-Gvern ikompli bil-proġett taċ-ċentru nazzjonali ta' l-arti kollu kemm hu, mhux biss l-ewwel fażi, bħala l- proġett tal-millenju, minflok jibdel dak il-proġett bi skyscraper ġewwa San Ġiljan.

Meta nitkellmu rigward pontijiet għall-millenju, irridu naraw x'ifissru għax meta taqra l-budget illum m'huwiex relevanti li nitkellmu dwar proġetti ta' bini.

Sur President, naslu għall-millenju ġdid billi nħarsu l-element uman billi nħarsu l-aspett soċjali u billi nħarsu lejn il- bnedmin, għax inkella mhux pont lejn il-millenju nkunu qed nagħmlu imma nkunu qed nimxu b'politika bħal dik tal-multi-nationals li jgħidu: Hemm bżonn li nagħlqu fabbrika ma nafx f'liema pajjiż ex-kolonja biex naqilgħu l- flus is-sena d-dieħla.

Mela nagħlquha!

Billi jbatu n-nies ma jimpurtax!

X'jimpurtani billi l-familji tagħhom ikollhom problemi kbar!

Kif smajna hawn illejla f'din il-Kamra.

Jekk dik hija l-mentalita' tal-Gvern, mhux pontijiet għall-millenju nkunu qed nagħmlu imma nkunu qed nagħmlu sistema ta' kif tgħaddi b'dak ir-romblu xkanat fuq in-nies, ta' kif tittratta lill- bnedmin ta' tapit u kif tkun għaddej minn fuqhom bil-calculator fil-but, kuntent biċ-ċifri li jagħtik.

Din m'hijiex il-viżjoni ta' din in-naħa tal- Kamra.

Sur President, il-viżjoni tagħna hija viżjoni li tagħmel il-progress fil- pajjiż; li tagħtih l-infrastruttura li għandu bżonn; li tagħmel l-ikbar proġetti mmaġinabbli fil-kamp ta' l-infrastruttura imma tħares dejjem lill- bniedem, lill-familja tiegħu u lill-element soċjali kollu.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Il-ħin disponibbli għall-Oppożizzjoni ntemm u l- ħin li fadal huwa kollu għan-naħa tal-Gvern.

L-Onor.

Dom Mintoff.

ONOR.

DOM MINTOFF: Sur President, inkompli mad-diskors li għamilt dalgħodu għax marbut ħafna mal-ministeru għax-xogħlijiet pubbliċi u kostruzzjoni li naf kemm qed jagħmel sforzi fih il-Ministru Charles Buhagiar.

Inkompli dejjem biex nagħmel xi proposti ħalli waqt li nnaqqsu mill-ispejjeż u mid-deficit li hawn illum - u qed nieħu pjaċir li dan issa qed jammettih kulħadd - u nagħmlu affarijiet ġodda li bihom dan id- deficit ikompli jispiċċa ħalli mbagħad inkunu nistgħu ntejbu ferm il-qagħda soċjali ta' pajjiżna.

Imma ma tistax tirranġa l-qagħda soċjali mingħajr ma jkollok ukoll titjib fil-qagħda mwiegħra finanzjarja li wiret il-pajjiż bl- aġir ta' dawn l-aħħar disa' snin.

Il-Gvern għandu patrimonju f'idejh ta' art u l-ministeru tax-xogħlijiet pubbliċi u kostruzzjoni jinkludi wkoll il-lands.

Ma nafx għaliex jgħidulu "lands" u mhux "property" għax proprjament bl-Ingliż "property" tissejjaħ.

Il-kelma "property" tinkludi l-"lands" ukoll imma l-kelma "lands" ma tinkludix bini.

Il-kelma "property" huwa l-isem kollettiv.

Imma fl-antik l-isem inxteħet hekk u baqa' hekk.

L-istess bħal meta kellna l-kelma "public works" u llum aħna rajna li jekk dan se jkun tal-gvern m'hemmx għalfejn iddaħħal il-kelma "public".

Qed ngħid dan għax kienet ħaġa sewwa li dan l-aħħar il-Gvern ipprova jaġevola n-nies li kienu qed jikru l- proprjeta` mingħandu jew dawk li kellhom iċ-ċens tal-proprjeta`.

Għalhekk qed ngħid li minflok jitkellem fuq lands wieħed irid jitkellem fuq property, ħalli jagħmel distinzjoni bejn dak li huwa bini, dik l-art li ma fiha xejn u bejn art li hija maħduma, ir-raba'.

Pero' fl-opinjoni tiegħi l- Gvern m'għamilx sewwa li lil dawn trattahom kollha l-istess.

Per eżempju, min għandu biċċa ċens mingħand il-gvern li kien baxxa u mal- bini li għandu hemm inkluż biċċa art vojta u din saret tiegħu għal dejjem meta kkonverta ċ-ċens tiegħu mingħand il-gvern, dan jista' jiżviluppa dik l- art.

U jekk dan ibigħha kif inhi, l-għada filgħodu se jdaħħal tagħha ferm aktar għaliex diġa' għandha l-benefiċċju tal-building permit fuqha u għaliex qiegħda f'arja fejn hija żviluppabbli.

Dan il-każ mhux l-istess bħal wieħed li għandu biċċa dar ġo l-Isla, ġol-Kalkara jew ġol-Birgu li ma jista' jagħmel xejn biha ħlief li jixtriha biex jagħmlilha xi improvement u tibqa' tiegħu.

Jien ngħid li wieħed għandu jiddistingwi dar bħal din u dar li l-għada filgħodu jista' jaqbad u jikkonvertiha f'kapital ferm akbar milli tirrappreżenta l-conversion tar-rent f'kapital maħduma qisha f'formola waħda.

Imma dan kien hemm commitment min-naħa tal-Gvern Nazzjonalista qabel li jiddispjaċini ngħid li kien commitment mingħajr għaqal u ta' l-għaġġla.

Dawn l-applikazzjonijiet kienu ħarġu diġa' fi żmienhom - jekk qed ngħid ħażin jikkorreġini l-Ministru - kienu diġa' saru commitments u l-Gvern tal- lum kellu jagħmel l-istess.

Din saret bl-għaġġla u bla ħsieb.

Meta n-naħa l-oħra joqogħdu jitkellmu fuq ħafna ħsieb u ħafna għaqal jien nibda nitwerwer għaliex ngħid: Jekk dak kien għaqal, hekk se nibqgħu mexjin allura?

Ejja ngħidu li l-affarijiet kienu ħżiena u rridu nirranġawhom.

B'daqshekk m'hu se jiġri xejn.

Dak kien pass ħażin imma issa sar hekk u nittama li ma nerġgħux nagħmlu hekk.

Ejja nieħdu eżempju ta' wieħed li għandu ċens ta' lira fuq biċċa art li qiegħed jaħdimha u dan iċ-ċens se jagħlaqlu ħames snin jew għaxar snin oħra.

Il-fomola bil-kondizzjonijiet biex wieħed jifdi dan iċ-ċens hija l-istess għal dak li għandu xi kamra waħidha ġo Raħal Ġdid u ma jista' jiżviluppa xejn.

Dan huwa ħażin u qed ngħid dan biex ma jerġax jiġri 'l quddiem.

Jekk veru se nsegwu l-idea li nixtru, nbigħu u naħdmu f'national trust ma nistgħux nibqgħu nagħmlu dawn il-ħafna formoli li ma jfissru xejn ħlief li l-gvern jitlef il-flus u ħaddieħor jaqla' minn fuq dahru bla ma jkun għamel xejn.

Din hija waħda mill-affarijiet li wieħed irid jieħu ħsieb.

Ħaġa oħra li l-Gvern għandu jieħu ħsieb hija l-bini li jittella' bla permess fuq artijiet tal-gvern.

Wieħed ma jistax jibni tlett ikmamar, ikun ilhom mibnija sentejn u ma jinduna ħadd u kollox jibqa' għaddej.

Meta wieħed ikun ra lil ħaddieħor jagħmel hekk fuq art tal-gvern jagħmel hekk huwa wkoll u ssib li jkun faqqas kważi raħal b'dan il-mod.

Jiena diġa' kelli okkażjoni niġbed l-attenzjoni tal-Ministru għal xi affarijiet imma għidtlu li mhux dawk biss hemm.

Wieħed ma jridx jibda jonfoq biex jieħu ċerti miżuri u mbagħad inħallu affarijiet oħrajn għaddejjin.

Wieħed irid jiddikjara x'miżuri se jieħu u ma jeħux.

Fil-fehma tiegħi, la kien hemm nies li tħallew jagħmlu dawn l-affarijiet u dawn ilhom jeżistu s-snin - skond jiena, mhux qed ngħid skond il-Ministru għaliex safejn naf jien il- Gvern qed jieħu pożizzjoni aktar riġida milli qed ngħid jien - ma tistax inti b'kuxjenza safja ma ssibx xi mod kif tapprofitta minn dak li qabad u bena bla permess u titolbu xi ħaġa flok taqbad u twaqqa' kollox.

Dan qed ngħidu b'kontinwazzjoni ta' l-idea li tajt dalgħodu dwar in-national trust u biex niġbed l-attenzjoni li wieħed irid jiddeċiedi wkoll x'se jkun in- national trust, x'se tkun il-Planning Authority u x'se jkun l-economic planning.

Jiddispjaċini ngħid li min-naħa ta' l-Oppożizzjoni kien hemm prim ministru li kif tela' qal li ma riedx jagħmel economic planning.

Kif jista' pajjiż jagħmel affarijiet mingħajr economic planning ta' xejn!

Il- Bambin biss jaf dan!

Ma tistax tagħmel economic planning għal sena jekk ix- xogħlijiet se jieħdu tliet snin jew erba' snin biex jiżviluppaw.

Meta inti diġa' għandek commitment, ejja ngħidu fuq sptar, u dan l-isptar sar kwart minnu f'sena, jekk inti ma ħsibtx għas-sena ta' wara allura se jieqaf ix- xogħol kollu?

Jiġifieri inti bilfors trid tagħmel il-planning fit-tul.

Issa t-tul ta' żmien jiddependi mill-gvern li jkun hemm u min-neċessitajiet li jkollu l-gvern.

Dawk il-proġetti li għandhom bżonn ħafna infrastructure jieħdu żmien iktar biex isiru u dawk li m'għandhomx bżonn ta' dawk l-affarijiet allura jsiru fi żmien iqsar, imma żgur ħadd ma jippjana għal sena.

Allura huwa economic planning meta inti qed tippjana għal iktar minn sena u m'humiex profeziji.

GĦalhekk jiena qatt ma fhimt kif il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, malli ħa l-gvern f'idejh qal li huma ma jagħmlux economic planning.

U veru ma sarx economic planning.

Din hija waħda mid-difetti kbar li kellu l-Gvern ta' qabel.

U kellu dawn id-difetti kbar għaliex dejjem kienu jitkellmu mbagħad fuq konċetti ekonomiċi li huma vagi, bħal market economy u social market.

Dawn trid tgħid x'ifissiru u ma jfissrux għaliex inkella kif se taqbad x'inhija l-gwida prinċipali.

Jiena ħadt pjaċir illejla nisma' lill-Onor.

Zammit Dimech jgħid x'jixtieq li jkunu l-għanijiet imma jekk nara r-records ta' dak li għadda nsib li mhux dawk kienu l-għanijiet tagħhom.

Il-Bambin jaf x'kienu l-għanijiet għaliex biex ikollok dawk l-għanijiet irid ikollok l-economic planning u jkollok ir- riżultati tagħhom.

Ħalli nkompli fuq dak li kont qed ngħid li wieħed jista' ma jaqbilx mal- forma eżatta tiegħu imma naħseb li huwa paċifiku ma' kulħadd.

Fejn hemm dan il-bini bla permess wieħed irid isib metodu malajr mhux biss biex iwaqqfu imma biex dak li hemm jiġi nkorporat f'economic planning u rridu ngħidu mil-liema awtorita'.

Il-Gvern Nazzjonalista ħoloq Planning Authority li taha poteri ta' economic planning, ta' execution u din kienet ukoll tirranġa l-pjan jekk tkun taf li wieħed se jinvesti.

Ħadd ma jagħmel hekk fid-dinja.

FIl-Cottonera l-ewwel ma kenux jafu x'se jagħmlu l-Planning Authority u mbagħad meta ġie wieħed minn barra jgħid li hu lest biex iġib industrija - mhux għandu industrija - ħalli tippjanta l-moll hemmhekk, allura mbagħad kienu jafu x'se jagħmlu b'dan il-moll.

Imisshom irraġunaw li aħna intelliġenti biżżejjed biex inkunu nafu li dan il-moll jista' jintuża għal "hekk" u għal "hekk", dan indaħħluh f'economic plan u mbagħad il-ministru ta' l-industrija jibda jħejji għal dawn l-affarijiet.

Mhux jiġi xi wieħed minn barra - il-Bambin jaf min hu! - u jrid letter of intent li l-gvern huwa lest biex dik l-area jagħmillha kif irid hu u mbagħad imur ibigħha barra u jġib Lm1miljun lira barra.

Dan mhux biss jagħti lok għal korruzzjoni imma jagħti lok għall-ġenn, għat-taħwid u ma jinkwadrax ma' dak li qal seħibna l-Onor.

Zammit Dimech b'dik is-saħna kollha meta spiċċa d- diskors tiegħu għaliex inti biex tasal għal dawk l-għanijiet l-ewwel trid tkun taf kif se tpoġġihom.

Mela parti mix-xogħol tal-Planning Authority li hawn illum irid isir mill-economic planning u parti mix-xogħol tagħha jsir min-national trust li tibda tgħid għalxiex għandna nutilizzaw l-art tal- gvern, imbagħad jaraw jekk dan jaqbilx ma' l-economic planning.

U mhux the other way round.

Dawn l-inizjattivi kollha jrid jeħodhom il-gvern.

F'dawn l-affarijiet ma tistax tgħid "less government" imma trid tgħid "more government".

Ngħidu "less government" meta niġu għal ħafna burokrazija u ħafna taħwid f'ħafna regolamenti u ħafna by-laws li ħadd ma jifhimhom li kienet tagħmel il-Planning Authority.

Taħtkom mhux less government kien hawn imma too much government mingħajr l-ebda filosofija behind it, biex ma ngħidx sempliċement nies li huma spirati mill-interessi tal-mument.

Allura dak mhux too much government biss iġib imma staġnar li jġib korruzzjoni miegħu wkoll.

Għaliex?

Għax jiġri bħal meta fil-gwerra jkun hemm nuqqas ta' ikel u mbagħad trid tagħmel ir-razzjon u b'hekk toħloq il-black market.

Mingħajr ma trid toħloq il-black market għaliex għandek gwerra u għandek in-neċessita' li almenu tara li n-nies jieħdu l-minimum biex jgħixu.

Tkun qed tagħmel ir-razzjon b'neċessita' u mbagħad ikun hemm ħaddieħor inawwar minn taħt; jisraq xi ħaġa u jbigħha bil-moħbi.

Dawn l-affarijiet jibqgħu dejjem.

Imma trid tagħmel xi ħaġa biex telimina li tista'.

Imbagħad l- iblah jibda jgħidlek: Dawn tagħmilhomx għax xorta ma qridtx kollox.

Dan bħal meta wieħed jieħu l-prekawzjonijiet kollha biex ma jkunx hawn kriminalita' fil-pajjiż u mbagħad għax xorta jkun hemm jgħidulek: Issa, għalkemm ħadna dawn il-prekawzjonijiet kollha, xorta hawn il-kriminalita'.

M'hijiex serjeta' meta titkellem hekk!

Issa dwar il-Planning Authority nixtieq ngħid li din abbandunat il- liġiijiet kollha ta' l-iġjene li kellna dwar il-buildings u bdiet tivvinta kollox hi.

U dak li kienet tagħmel illum ma' jaqbilx ma' t'għada, u l- permess li ġie mogħti lit-tali jgħid mod u l-permess li ngħata lill-ieħor jgħid mod ieħor.

Din mhijiex serjeta'!

Jiena nappella lill-Ministru biex dawn l-affarijiet jipprova jsib rimedju biex jirranġahom mill-aktar fis għax dawn huma bażiċi.

Illum sirna nimxu bil-moda billi ngħidu li hemm blokk flats tal-gvern bi tliet sulari u nagħmluha b'ħames sulari għax issa se ndaħħlu l-lift.

Ma tistax tagħmel hekk l-ewwelnett għax il-mains tal- katusi u s-servizzi li għandek hemmhekk huma differenti, u t-tieni nett għax jekk l-area ta' bejn kull wieħed minnhom hija ppjanata biex tieħu ċertu dawl u ċertu arja, inti f'daqqa waħda ma' tistax twessa' it-triq ukoll u tagħmel żewġ sulari oħra.

Per eżempju, rajna l-ħniżrijiet li saru f'Tas-Sliema.

Għaliex?

Għaliex hemmhekk hemm blocks li quddiemhom m'għandhom xejn, allura għamlu skyscrapers u ma jimpurtahomx x'hemm fil- blokki ta' wara.

Imbasta għola dak u għandu l-arja.

Wasalna biex f'Tas- Sliema fejn ma kien hemm imkien iktar minn five storeys - u kienu l- eċċezzjoni - illum għandek eight, nine jew ten storeys u l-Bambin jaf kemm.

U tilfet il-karattru tagħha kollu, tilfet l-iktar ħaġa għażiża li għandu jkollna fil-bini tagħna, dik li tkun abitabbli.

Hemm metodi oħrajn kif timxi.

Jekk għandek belt li ħdejn il-baħar qiegħda fl-għoli u warajha qiegħed fil-fond inti ma tkun qed tgħatti lil ħadd jekk tagħmel ta' wara għoli u l-ieħor baxx għax ta' wara nett xorta ma kienx jarah il-baħar.

Inti dejjem trid tara x'għandek madwarek qabel ma tgħolli.

Dan bħal meta saret formola waħda li tapplika għall-proprjeta' tal-gvern kollha.

Ejja nimmaġinaw li veru hemm triq daqsexjn wiesgħa u hemm il-katusi, il-mains ta' l-elettriku u l-affarijiet kollha li huma anċillari li jifilħu għal żieda.

Pero' jekk tiġi biex tibni fuq trid terġa' lura, tirtira l-bini lura fuq naħa u anke fuq in-naħa l-oħra.

Għalfejn?

Għax id-dawl ma jiġix la ġenba imma jiġi minn fuq.

Id-dawl li jiġi minn la ġenba jkun ta' fil- għodu meta jibda jbexbex u jkun għadu ma sebaħx.

Allura jekk lil dan qed tagħlaqlu d-dawl li jiġi la ġenba qed tneħħilu ...

Per eżempju, jekk illum ikollna nippjanaw - u se nibqgħu nippjanaw bħalma qed isir issa - li kull fejn tibni dar tagħmel garage jew kull fejn isiru flats ikollhom il-garages kollha isfel għall-ħwienet jew biex idaħħlu l-karozzi fihom, fl-ewwel sular tirtira l-bini biex hemmhekk iġġibha qisha triq oħra u b'hekk tkun qed twessa' t-triq.

Ma nafx jekk il-Ministru huwiex qed jifhimni mingħajr ma' npinġu pjanti.

L-oħrajn forsi mhumiex qed jifhmuni.

Li qed ngħid huwa li meta tiġi biex tibni fuq l-ewwel sular terġa' lura, ngħidu aħna, għaxar piedi jew tmien piedi kemm biex kull wieħed ikollu bieb tiegħu għax ikollhom dan il-passaġġ minn fejn jgħaddu kif ukoll biex ikun hemm iktar arja.

Qed ngħid dawn l-affarijiet għax il-Gvern wiret ħafna affarijiet li jrid ibiddel u għandu diffikultajiet ferm kbar biex dawn ikun jista' jirranġahom.

Jiena se ngħid ħaġa li forsi hija komuni f'ħafna dipartimenti.

Waqt li aħna nagħmlu plejtu kbir fuq il-complement tat-Tarzna, dak ix-xogħol li qed jiġihom illum huwa ferm akbar milli hemm bżonn u kulħadd jgħajjarhom qisu t- tort kollu huwa tagħhom.

Qisu dak il-ħaddiem li daħal jaħdem it-Tarzna meta kien hemm xogħol għalih, ikun tort tiegħu jekk ma jingħatalux xogħol.

Din irridu ndaħħluha f'rasna jekk irridu l-flexibility.

Jiena nemmen fiha u llum anke l-unions qed jipprovaw jadottawha b'ħafna diffikultajiet għaliex meta jkun daħal is-sadid bil-mod biex taqilgħu.

Allura anke l-unions għandhom diffikulta' bħalma għandhom id-dipartimenti tal-gvern.

Allavolja llum hawn ħafna spirti u affarijiet oħra x'titfa', imma meta ħaġa tissaddad trid toqgħod attent li ma tinkisirx inti u tiġbed.

Hekk ukoll f'dawn l- affarijiet.

Jien se ngħid lill-Ministru dwar id-dipartiment tiegħu għax qegħdin nitkellmu fuq il-ministeru tiegħu, mhux għax din tapplika għad- dipartiment tiegħu biss.

Per eżempju, min jaf kemm hemm nies żejda fid- dipartiment tal-ġustizzja u fil-qrati.

Jiena nisma' lil sħabi jgħidu li fi żmien l-Ingliżi kien hawn l-għajdut li kieku l-vaż kellu żewġ widnejn jerfgħuh żewġ baħrin, imma kieku l-vaż kellu 100 widna jerfgħuh 1,000 impjegat tal-gvern.

U naħseb li mhux sħabi biss jgħidu hekk.

Jiena qed ngħid għall-impjegati tal-gvern biex ma' noqgħodx indaħħal dak u l-ieħor.

Imbagħad hemm xi postijiet fejn in-nies jitbażwru biex jagħmlu x-xogħol tagħhom għax m'għandhomx complement biżżejjed.

Imma ejjew ma' nidħkux bina nfusna, dawn huma eċċezzjonijiet kbar.

Bil-Malti ngħidulha "ċikka", jiġifieri mhix xi ħaġa komuni.

Hemm bżonn il-flexibility u għalhekk trid toħloq xogħol ieħor.

Jiena dalgħodu għalhekk semmejt x'għandu jsir fl- agrikoltura.

Issa ħaġa oħra li lili twerwirni hija li f'daqqa waħda f'pajjiż żgħir bħal tagħna rridu nsibu spazju biex nagħmlu dak li qed isejħulu ġnien nazzjonali.

Ma nafx x'inhu dan il-ġnien nazzjonali imma mid-dehra jridu jħallu kollox kif inhu u jgħidulu ġnien nazzjonali.

Jien inħares lejn il- mapep u ngħid: Fejn tista' tagħmlu dan jekk huwa kif qed naħseb jien?

Għax mid-dehra dan il-ġnien nazzjonali hu li ma tħalli lil ħadd hemmhekk, jibqa' kollox kif inhu u tgħidlu ġnien nazzjonali.

Għaliex dan?

Għaliex mill-esperjenza li għandna ta' l-imgħoddi jiena naf li aħna pprovajna nirranġaw postijiet fejn kont titqażżeż tersaq lejhom u rnexxielna nġibuhom mhux park, imma koltivabbli.

Per eżempju, insemmi "Il-Masġar" f'Delimara, li tawh dan l-isem għas-siġar li għamilna.

Qabel hemmhekk - jiena nafu sewwa - kull min kien ikollu xi ħaġa li ma jafx x'se jaqbad jagħmel biha kienet tispiċċa mormija hemmhekk; landi, klieb mejta, ħnieżer u saqqijiet.

Hemmhekk kien hemm ħafna ċapep tal-konkos għax fi żmien il-gwerra l-Ingliżi kienu bnew il-kampijiet tagħhom hemm u jekk kont tipprova tgħaddi minn hemm kont taqa' għax kien hemm kull musmar daqsiex imwaħħal ma' l-art.

Fiż-żmien meta ma kellniex xogħol għan-nies konna pprovajna nagħtuhom xogħol billi bdew jagħmlu l-aerodrome u postijiet oħra u f'Delimara konna qlajna kollox u għamilna reclamation ta' l-art.

U jekk tmur illum issib li hija kkoltivata u jekk tgħaddi minn ġo fiha - għax hemmhekk suppost li huwa pubbliku u jekk issib min iżommok tista' tgħidlu li m'għandux dritt iżommok għax hemmhekk pubbliku - tista' tara kif din ġiet qisha park.

M'hijiex park għax ikabbru l-qamħ u hemm siġar li m'għandhomx x'jaqsmu ma' park.

Din hija the nearest li wieħed jista' jara.

Imma kieku ħallejnieh kif kien, bħalma donnu hemm l-idea li se jsir 'il quddiem, din għadha mhix miftuħa.

Se nibqgħu b'din il-mentalita' ta' imġienen, li mingħalina għax tħalli kollox kif inhu se tħalli l-verġinita'?

Hemmhekk żverġnat.

Mela fejn hu żverġnat xi darba jista' jiġi verġni?

Din qatt ma' smajtha.

Tista' tibqa' verġni imma min hu żverġnat ma' jistax isir verġni!

Per eżempju, jiddispjaċini ngħid li fi żmienna - u jien ġbidt l- attenzjoni fuqha u ħadd ma ta kas -kien hemm il-bini tad-Deutsche Welle.

Dan il-bini llum spiċċa għaliex l-ewwel ħadu l-bibien u issa qed jieħdu l- ġebel għaliex xi ħadd qal li hemmhekk se nagħmluh ġnien nazzjonali.

Spiċċa dan.

Issa l-Bambin jaf għaliex ma ġiex converted għal xi ħaġa.

Baqa' erba' ġebliet fuq xulxin fuq biċċa konkos u ma nafx kif din l-art se tkun park nazzjonali.

Qed ngħid x'sar fi żmienna, pero' din waħda għax imbagħad il-Bambin jaf x'sar fi żmienkom!

F'dik l-area stess kien hemm wieħed li għandu l-għelieqi li ma kellux aċċess għalihom ħlief bil-mixi u l-għodda kien irid iġorrha fuq spalltu.

Darba staqsieni x'jista' jagħmel u għidtlu biex jirranġa ma' l-oħrajn biex jiftaħ daqsxejn triq ħalli jidħol bil-karozza.

Wara li dan irranġa t-triq, kulħadd beda jmur jipparkjalu hemmhekk peress li din l-għalqa qiegħda viċin il-baħar u xorta ma kienx ikun jista' jidħol minn ġot-triq għall-għalqa.

Allura għamel żewġ pilastri u magħhom waħħal biċċa pipe bil-katnazz biex ma jħallix lil min jidħol hemmhekk u mbagħad lanqas ikun jista' jgħaddi hu.

Mela dan l-individwu jirċievi ċitazzjoni min-naħa tal-Planning Authority u saħansitra marru bil-helicopter u qalulu li hu qed jiżverġna artna.

Dawn affarijiet serji?

Jiena bgħattu għand il-ministru u dan tgħidx kemm għajjat miegħu għax għamel hekk mingħajr permess!

Jiena għidtlu biex jgħid lill-ministru li kien tort tiegħi għax kont jien li għidtlu biex jagħmel hekk.

Il-ministru jmissu qallu biex darba oħra jagħmel il-permess u mhux joqgħod jiġi b'ħafna għajat.

Issa biex jagħmel il-permess dan irid joqgħod jagħmel pjanti bl-elevation tagħha u dan kollu, u ż-żmien li kien jilħaq jgħaddi kien ikun qisu se jibni xi palazz kbir.

Dawn huma affarijiet tal-ġenn u m'hemmx serjeta' minn dawn in-nies li jaħdmu minn fuq il-karta biss, li tgħallmu fuq il-ktieb u m'għandhom esperjenza ta' xejn.

Nispera li dawn l-affarijiet jispiċċaw u nispera wkoll li b'xi mod inti ssib irkaptu tan-nies li għandek - mhux se noqgħod ngħidlek l-eluf imma żgur il-mijiet - li huma żejda fid-dipartiment, li mhux tort tagħhom, u tara kif toħloq schemes ta' flessibbilta' u tagħmel inċentivi.

Dawn għandek bżonnhom għax-xogħol li se tidħol għalih.

Jekk id- dipartiment ta' l-agrikoltura għandu bżonn in-nies għal xi xogħlijiet fir- raba' inti trid tagħtih in-nies għax dan mhux se jdaħħal minn barra.

Jekk dawn in-nies m'humiex tajbin trid tara kif tagħmel u tirranġa ma' l-Armata jew ma' xi ħadd.

Il-Prim Ministru ta' qabel fettillu jgħid: Din l-Armata qiegħda biss biex tispara u biex tagħmel il-parati u mhux se nagħmlu bħal ta' qabilna u nġegħluha tagħmel affarijiet oħrajn.

L-ewwelnett l-imġienen jitkellmu hekk għaliex f'emerġenza nazzjonali llum min għandna li se jagħmel ix-xogħol?

Il-public works se jagħmlu dan ix-xogħol?

Mela l-public works huwa equipped biex jagħmel emerġenza nazzjonali?

Jekk aħna rridu li l-public works ikun qiegħed fuq parti ekonomika u fuq parti kummerċjali, kif se nagħmluh a stand-by force biex jagħmel dawn l-affarijiet?

Kif jista' jkun dan?

Mela jrid ikollok lil xi ħadd jekk aħna mhux taparsi indipendenti u fuq kull ħaġa ta' xejn noqogħdu mmorru fuq nazzjon oħra nitolbu: Isma' jiena għandi emerġenza, ibgħatli l-helicopters.

Allura inti m'għandek xejn?

Irid ikollox biex tibda għallinqas għax ħaddieħor irid iż-żmien sakemm jimmobilizza tiegħu.

L-Armata għandu jkollha wing li qiegħed hemmhekk għall-mekkanika, ieħor li qiegħed għall-works u ieħor li qiegħed għal dak li huwa medical, bħalma għandha kull armata kullimkien, kemm jekk hija armata li qatt ma toħroġ mill-pajjiż kif ukoll armata li għandha imperu f'idejha.

Fejn huma dawn il-wings?

Aħna għandna Armata li qiegħda hemmhekk biex tagħmel il-parati u biex forsi xi darba tispara xi ftit u biex tispara trid tmur ma' ħaddieħor.

Ma nistgħux nagħmlu hekk.

Irridu nieħdu l-affarijiet bis-serjeta' u rridu ninqdew b'dak li għandna.

Illum ma jeżistix il-maintenance fil-pajjiż u trid miraklu biex issib lil xi ħadd biex jaħdem wara x-xogħol għaliex m'hemmx korp li qiegħed hemmhekk jagħmel dawn l-affarijiet sakemm tinqala' xi emerġenza.

Din għandha tkun it-task ta' l-Armata; li tagħmel dak ix-xogħol ta' tiswijiet u meta jkun hemm xi emerġenza tkun mobilised għal dik il-biċċa xogħol.

Jiena jidhirli li dawn huma affarijiet li huma profitable, huma self- supporting għaliex xorta qegħdin noħroġu flus għalihom, huma ekonomikament neċessarji u għandna nittekkiljawhom mill-aktar fis.

U jekk se nagħmlu hekk innaqqsu mill-ispiża nazzjonali għax naturalment flok għandek ħaddiema li qed tħallashom ta' xejn għaliex huma żejda, dawn jibdew jagħmlu xi ħaġa li se tirrendi l-frott u jagħtuk income.

Dawn l-affarijiet huma ta' siwi u wieħed għandu jiddiskutihom u mhux jgħid li ma jimpurtahx.

Sur President, illum lill-Ministru mhux se nistaqsih dwar ir-rati ta' l- elettriku u l-affarijiet l-oħra għaliex jafhom sewwa l-ħsebijiet tiegħi dwarhom u nispera li jkun jista' jirrispondi fuqhom u ma jagħmilx bħal sħabu li qaluli: Għal darba oħra!

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN(Onor. Anġlu Farrugia): Il-Ministru Buhagiar.

ONOR CHARLES BUHAGIAR: Mr Chairman, m'iniex se naqa' fis-sitwazzjoni li nitkellem biss fuq ir-rati ta' l-ilma u tad-drenaġġ, għalkemm ovvjament se nirriferi għalihom, għax hemm ħafna affarijiet importanti oħrajn li saru matul is-sena li għaddiet u li jridu jsiru matul is-sena li ġejja.

Allura naħseb li huwa utli li wieħed isemmihom, anke jekk fil-qosor.

Nibda billi nallaċċja ftit ma' dak li qal l-Onor.

Perit Mintoff f'parti mid-diskors tiegħu meta tkellem dwar il-bżonn li ħaddiema jkunu mpjegati b'mod aħjar.

Irrid infakkar fid-diskors li kont għamilt fil-budget tas-sena l-oħra meta kont għidt li mas-snin taħt amministrazzjoni nazzjonalista ħafna mill- ħaddiema tal-gvern kienu tħallew ma jagħmlu xejn u draw fl-għażż.

Kien hemm il-ħtieġa li ssir ristrutturazzjoni sħiħa fi ħdan il-ministeru.

Din kont għidtha s-sena li għaddiet u fil-fatt wettaqniha din is-sena billi qsamna l-ministeru tax-xogħlijiet pubbliċi f'erba' taqsimijiet li jinkorporaw id-diviżjoni tax-xogħlijiet pubbliċi, id-diviżjoni ta' l-arti tal-kostruzzjoni, il-kunsill konsultattiv għall-industrija tal-bini li tkellimna fuqu ftit tal-jiem ilu f'dan il-Parlament, kif ukoll il- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

Kien importanti li ssir din il- biċċa xogħol għaliex jekk wieħed verament irid li l-mission statement li għandu dan il-ministeru jitwettaq kien hemm il-ħtieġa li jsiru l-istrutturi li hemm bżonn ħalli x-xogħol isir.

Ma kenitx xi ħaġa faċli biex għamilna din ir-ristrutturazzjoni għax kellna reżistenza kbira biex inwettqu t-tibdil li ridna minħabba li kien hemm min laħaq dara ċerti sitwazzjonijiet.

Li kieku ma kienx għall-għajnuna li sibna minn żewġ dipartimenti tagħna, id-dipartiment tal-finanzi u ta' l- amministrazzjoni u d-dipartiment tal-corporate services, kienet tkun ħaġa ħafna iktar diffiċli.

Hemmhekk hemm nies tajbin ħafna li fehmu l-bżonn li nagħtu ċerti skills lill-impjegati li ma kellhomx u għenuna ħafna biex effettivament saret ir-ristrutturazzjoni li kellna bżonn issir.

U mhux biss saret. imma morna għal pass ieħor issa, li wara li ddeterminajna eżattament x'tip ta' nies għandna bżonn sabiex id-dipartimenti tagħna jaħdmu tajjeb, matul is-sena ħriġna diversi talbiet għal applikazzjonijiet għan-nies biex jimtlew il-postijiet vakanti.

Nista' ngħid li mtlew ħafna postijiet li kien hemm vakanti internament u għall-ewwel darba applikaw 25 perit meta l-public works ħareġ sejħa għal applikazzjonijiet.

Din qatt ma ġrat qabel.

Dan huwa sinjal li llum anke n- nies serji qed jaraw li d-dipartiment qed jitmexxa bis-serjeta' għaliex kieku ma kenux japplikaw.

Ħafna minnhom fil-fatt qegħdin jaħdmu mad- dipartiment tax-xogħlijiet pubbliċi.

Pero' anke f'livelli oħrajn rajna li għandna bżonn management tajjeb u peress li n-nies li għandna m'għandhomx l- iskills neċessarji għidnielhom li hemm bżonn norganizzawlhom korsijiet ħalli jitgħallmu kif jimmaniġġjaw l-affarijiet sewwa.

GĦalhekk ħriġna sejħa għal applikazzjonijiet għal kors fil-middle management in construction u kellna talba minn 114-il persuna minn ħdan id-dipartiment tax-xogħlijiet pubbliċi.

Din hija xi ħaġa tajba għax lin-nies għandna bżonn nagħtuhom l-iskills neċessarji.

Per eżempju, kien hemm sejħa għal foreman course mill-education department - għidna li min ikun fuq dan ix- xogħol hemm bżonn li jagħmlu dan it-taħriġ biex jara x'qed jagħmel bis- serjeta' - u applikaw 127 persuna għal dan il-kors.

Nistgħu nibqgħu sejrin hekk fil-korsijiet kollha li kien hemm sejħa għalihom.

Is-sena d-dieħla se nkomplu ningaġġaw in-nies għaliex aħna jidhirlna li l-proċess ta' ristrutturazzjoni huwa proċess li jinbidel maż-żmenijiet u jrid jibqa' għaddej sabiex aħna verament ikollna struttura li tista' tirrispondi għall- bżonnijiet moderni li għandna llum.

Mr Chairman, tajjeb li ngħaddu malajr malajr fuq id-dipartimenti li nħolqu issa u hawnhekk nixtieq inpoġġi din l-organisational chart fuq il- Mejda tal-Kamra.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Chairman, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Organigram tad-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dikasteru tal-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni;

Qed inpoġġi din iċ-chart sabiex kulħadd ikun jaf kif inhu organizzat illum il-ministeru tax-xogħlijiet pubbliċi u kostruzzjoni.

Se nitkellem malajr fuq il-land department li tkellmu fuqu l-Onor.

Dom Mintoff u l-Onor.

Tony Abela min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

Naħseb il-kritika li saret kienet ġusta fis-sens li ndirizzat verament il-problemi li hemm hemmhekk.

Il-land department li jifforma parti mill-land and construction division ridna nirristrutturawh għax dan għandu żewġ problemi fih innifsu.

Għandu l- problema li ssemmiet hawnhekk li hemm ħafna burokrazija u biex tissodisfa certi claims meta tittieħed art mill-gvern qed iddum ħafna snin.

Din il- problema ndirizzajniha billi ħriġna sejħa għall-avukati privati ladarba m'għandniex biżżejjed expertise inhouse biex ilaħħqu ma' dan ix-xogħol, u applikaw 22 avukat li lesti jagħmlu dan ix-xogħol neċessarju ta' riċerki anke għal-land department.

Fost dawn l-avukati li applikaw kien hemm anke l-kollega tan-naħa, l-oħra l-Onor.

Austin Gatt.

Apparti minn hekk irridu nagħmlu wkoll sistema aħjar ta' ġbir ta' flus minn dan id-dipartiment.

Hawnhekk qegħdin indaħħlu sistema li minflok wieħed joqgħod imur f'dipartiment biex iħallas il-kera jew ċens li jkollu jħallas il-bank, ħalli b'hekk titħaffef il-proċedura.

Sur President, ma naħsibx li kien ġust il-kumment li sar mill-Onor.

Tony Abela fuq il-valur u l-ħlasijiet li jsiru ta' l-expropriations.

Din is-sena l-land department ħallas Lm1.2 miljun għall-acquisitions li saru maż- żmenijiet.

Hija somma verament kbira meta titqabbel maż-żmenijiet ta' qabel.

Per eżempju fl-1996 kienet tħallset is-somma ta' Lm0.89 miljun u jekk nieħdu l-1988, l-ewwel sena ta' Gvern Nazzjonalista, Lm83,000 biss kienu tħallsu għall-expropriations.

Din is-sena tħallsu Lm1.2 miljun.

Dan huwa sewwa għax mill-banda l-oħra mhux sewwa li inti tieħu l-proprjeta' tan- nies għal skop pubbliku u ddum ħafna sabiex tħallashom.

Mr Chairman, niġi għal dipartiment ieħor li jifforma parti mill-land and construction division, li huwa l-estate management department.

Dan id- dipartiment sar bil-għan li kemm jista' jkun inkunu kapaċi nieħdu l-aħjar valur li nistgħu mill-proprjeta' li għandna tal-gvern.

L-iskop ewlieni tiegħu huwa li aħna nanalizzaw is-sitwazzjoni kif inhi llum, kif qiegħed jitħaddem dak li qabel kien id-dipartiment ta' l-artijiet, u noħlqu policies ġodda sabiex inkunu ċerti li l-art u l-proprjeta' tal-gvern jintużaw bl-aktar mod profitabbli.

Waħda mill-policies li kien hemm qabel dwar art agrikola kienet tgħid li jekk inti għandek raba' tal-gvern jew qbiela u jfettillek tibni r-razzett tiegħek fuqu, inti effettivament ma għandek l-ebda titlu għax il-qbiela ma tagħtikx titlu.

Aħna għidna li dan mhuwiex fair għax jekk irridu ngħinu lill-bidwi li huwa full-time, mhux bidwi part-time, biex itella' xi bini li għandu x'jaqsam ma' l-agrikoltura irridu nagħmluhielu faċli biex ikun jista' jissellef.

Kif inhi s- sitwazzjoni tal-lum irid imur jissellef biex jibni u l-ebda bank ma jsellef lil xi ħadd biex imur jibni fuq art bi qbiela.

Issa b'din il-policy l- ġdida qed nagħtu titolu.

Kien hemm ukoll abbużi kbar fuq il-proprjeta' kummerċjali li tingħata lill-privat mill-gvern għax ħafna drabi din tbiddel l-idejn u l-gvern ma jieħu xejn.

Per eżempju, fuq ħwienet fi Strada Rjali ġol-Belt jgħaddu mijiet ta' eluf ta' liri mill-idejn.

Mhux sewwa li jsir hekk, allura għamilna policy li permezz tagħha meta jispiċċa t-terminu tal-kera ta' din il-proprjeta' kummerċjali tal-gvern tiġi riveduta skond l-għoli tal-ħajja jew inkella skond kriterji oħra, ħalli b'dan il-mod għallinqas il-gvern jibda jieħu dak li ħaqqu mill-proprjeta' u mill-art tiegħu.

Biddilna wkoll il-kondizzjonijiet fil-kuntratti li permezz tagħhom il- gvern jgħaddi l-proprjeta' b'riżoluzzjoni fil-Parlament.

Dan l-aħħar għaddejna diversi proprjetajiet lil diversi għaqdiet sportivi - ħaġa oħra li għamilna din is-sena li kienet ilha imwiegħda ħafna mill- amministrazzjoni Nazzjonalista u li qatt ma saret - fejn daħħalna kondizzjoni li jekk wieħed irid li ngħaddulu proprjeta' permezz ta' riżoluzzjoni fil-Parlament, jekk ikun irid ibiddel xi parametru ta' dak il- kuntratt irid jerġa' jiġi quddiem dan il-Parlament biex nirriveduh.

Mhux se jsir bħal qabel, li wieħed imur biss quddiem il-Commissioner of Lands.

Mr Chairman, m'iniex se nidħol fil-polemika li ssemmiet hawnhekk f'dak id- dibattitu meta tkellimna fuq il-proprjetajiet tal-gvern li għaddejna b'riżoluzzjoni f'dan il-Parlament ftit tal-ġimgħat ilu, imma żgur li din hija xi ħaġa li turi li aħna bis-serjeta' rridu li l-proprjeta' li tgħaddi għand il-privat permezz tar-riżoluzzjoni ta' dan il-Parlament tgħaddi għandu b'mod li ma tistax tiġi abbużata.

L-estate management department għandu diversi policies li qegħdin jitħejjew għas-sena d-dieħla.

Fost l-oħrajn qed inħejju policy biex jingħataw artijiet u proprjetajiet lil non-governmental organisations kif ukoll organizzazzjonijiet volontarji u filantropiċi u biex ngħaddu artijiet u proprjeta' lill-kunsilli lokali.

Qed nagħmlu policies dwar kiosks għax anke hawnhekk kulħadd qed jagħmel li jrid.

Qed isiru policies dwar kif isir il-bejgħ ta' proprjeta' kummerċjali, mhux biss iċ-ċens.

Qed nitkellmu wkoll dwar management policies ta' camping sites u areas ta' rikreazzjoni.

Ħloqna l-building construction industry department għax kif spjegajt is- sena li għaddiet il-Gvern ħass il-bżonn li jieħu ħsieb din l-industrija li hija tant importanti għal pajjiżna.

Fil-fatt dan id-dipartiment ġdid li effettivament se jibda jaħdem mis-sena d-dieħla - għax huwa provdut fil- budget ta' din is-sena - se jkollu ħames taqsimiet.

L-ewwelnett irid jieħu ħsieb il-building regulations.

Bħalma qal tajjeb l-Onor.

Mintoff, malli saret il-Planning Authority bdiet tinforza l-planning regulations imma l- building regulations ħadd m'huwa qiegħed jinforzahom.

Dan mhux sewwa.

Illum il-ġurnata qed intellgħu bini u ħadd ma jmur jiċċekkja l-qatran jew il-katusi, xejn!

Hemm bżonn li nerġgħu ndaħħlu l-konċett li mhux biss inħarsu l-building regulations imma naġġornawhom għaż-żmenijiet tal-lum.

Għandna bżonn ukoll nagħmlu dipartiment sabiex jagħmel monitoring aktar strett ta' l-industrija tal-bini.

Ftit tal-jiem ilu meta konna qed nitkellmu fuq is-setting-up tal-kunsill konsultattiv dwar l-industrija tal- bini ntqal li bħalissa l-industrija tal-bini sejra ħażin.

Jien ma nafx kif qed jingħad hekk għax meta rajt l-economic survey li tpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra meta tpoġġew l-estimi u rajt ftit kif sejra l-industrija tal-bini u tal-kostruzzjoni sibt li l-growth rate ta' din l-industrija fl- 1996 kienet ta' Lm27.25 miljun u fl-1997 telgħet għal Lm29.62 miljun.

Jiġifieri kellna kontribut aktar għoli ta' l-industrija tal-bini fil-GDP.

Jekk naraw il-wage component fl-ekonomija Maltija nsibu li fl-industrija tal-bini fl-1996 kellna Lm14.874 miljun bħala salarji u dawn telgħu għal Lm15.381 miljun, jiġifieri anke hawnhekk tħallsu iktar salarji f'din l- industrija.

Il-profitti minn din l-industrija fl-1996 kienu Lm12.38 miljun u fl-1997 telgħu għal Lm14.3 miljun.

Jiġifieri jekk tara l-istatistika ssib li mhux veru li din l-industrija tal-kostruzzjoni f'dawn iż-żmenijiet għaddejja minn xi kriżi, kif ipprovaw ipinġuha hawnhekk, anzi din is-sena marret ħafna aħjar mill-1996 u mill-1995 u nibqa' sejjer hekk lura.

Bil- permess tal-Kamra nixtieq inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-istatistika ta' din is-sena.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Chairman, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Analisi ekonomika dwar is-settur ta' l-industrija tal-kostruzzjoni u tal-barrieri għall-perjodu bejn Jannar u Settembru 1997;

Minn f'din l-istatistika nsibu li din kienet sena record għal din l- industrija bl-ammont ta' profitti li għamlet.

F'dan id-dipartiment ta' l- industrija tal-bini u kostruzzjoni għandna unit ieħor ta' quality assurance.

Hawnhekk saru kummenti li naqbel ma partijiet minnhom fejn intqal li l-kwalita` tax-xogħol tal-gvern mhux dejjem ikun mill-aħjar.

Dan huwa veru u aħna rridu li jkun mill-aħjar.

Jekk aħna se nħallsu għall- proġetti tal-gvern bi flus tajbin nippretendu li l-kuntratturi u n-nies tal- gvern li jagħmlu dak ix-xogħol jagħmluh tajjeb.

Se nagħmlu unit għal tapposta biex nenforzaw il-quality assurance fuq il-kuntratturi tagħna.

Kultant jiġu ċerti nies jgħiduli li qed iwaddbulna tenders, per eżempju, biex jagħmlu l-pajpijiet tad-drenaġġ, fejn ir-rata li jkunu tawna lanqas biss tkun tkopri l-prezz tal-pipe.

Allura kif jista' jkun li dawn jagħmlu xogħol tajjeb jekk lanqas il-prezz tal-pipe m'huma qed ikopru bir-rata li qed jagħtuni?

Żgur li hemm xi ħaġa ħażina.

Unit ieħor fi ħdan dan id-dipartiment se jkun dwar il-health and safety.

Aħna nemmnu fis-sigurta' fuq il-post tax-xogħol u hemm bżonn li nenforzawha u aħna l-ewwel ma rridu nagħtu eżempju tajjeb, billi nenforzawha fuq in- nies tal-gvern li qed jaħdmu f'din l-industrija.

Imbagħad għandna l-co-ordination with professional boards branch jiġifieri l-engineering board u l-architects board.

Għall-1998 huwa maħsub li dan id-dipartiment jara kif jaħdem iktar mill-qrib mal-kunsill konsultattiv dwar l-industrija tal-bini li tkellimna fuqu ftit tal-jiem ilu f'dan il-Parlament.

Ma rridx nerġa' nitkellem fuqu llum għax naħseb li kellna diskussjoni twila biżżejjed.

Kif spjegajt qabel għandna bżonn nibdew inħarsu lejn il-building regulations u nagħmlu up-grading tal- laboratorju tal-public works f'Kordin fejn nittestjaw il-materjal tal-bini ħalli nkunu ċerti li dak li qed jingħatalna huwa sewwa.

Għandna bżonn nagħmlu aktar monitoring fuq il-kuntratti u l-kuntratturi li jaħdmu mal- gvern.

Waħda mill-affarijiet li qaluli dan l-aħħar hija li jekk ix-xogħol joħorġu tali dipartiment il-kuntratturi jwaddbu ċerti rati u jekk l-istess xogħol joħorġu dipartiment f'ministeru ieħor iwaddbu rata differenti totalment.

Għaliex għandu jkun dan?

Xi ħaġa ħażina hemm żgur.

Se ngħid minn hawnhekk bl-ikbar serjeta' li dawn l-affarijiet se jkunu monitored għax ma rridux li jsiru l-abbużi minn flus il-poplu.

Meta jsiru dawn it- tip ta' abbużi, meta l-pajjiż ma jingħatax xogħol tajjeb għal flus tajbin ikun abbuż kbir u m'aħniex se nippermettu aktar li jsir hekk.

Taħt il-land and construction division hemm ukoll il-kumitati tar- riabilitazzjoni li xtaqt ngħid kelma fil-qosor dwarhom.

Hawnhekk għandna l- kumitat ta' riabilitazzjoni tal-Belt li din is-sena kien impenjat fuq diversi xogħlijiet, fost oħrajn Triq Zakkarija, fejn qiegħed isir pavimentar ġdid u nittama li jitlesta sax-xahar tal-Milied, id-development brief li sar fuq Forti Sant'Iermu; u l-pavimentar ta' Triq ir-Repubblika.

Triq ir-Repubblika għalaqniha għat-traffiku iktar minn 20 sena ilu biex nagħmluha pedestrian imbagħad qatt m'għamilna l-pass li kien imiss, li nagħmlu surface tat-triq li jmur ma' triq li hija pedestrianised.

Għamilna pass u f'għaxar snin ta' amministrazzjoni Nazzjonalista qatt ma ġie followed up.

Kellu jerġa' jkun Gvern Laburista biex inkomplu fuq dak li għamilna aħna stess fl-amministrazzjoni ta' qabel.

Issottomettejna applikazzjoni lill-Planning Authority biex inneħħu dik l-eyesore tal- walkway li tgħaqqad il-qorti ma' l-annexe, imma jiddispjaċini ngħid li nsibu ħafna diffikultajiet mill-Planning Authority għax skond huma ladarba qed tintuża ma nistgħux inneħħuha u nagħmlu oħra minflokha.

Ladarba joħroġ il-permess ta' dak ix-xogħol se nieħdu ħsieb ukoll il-pavimentar ta' dik il-parti ta' Triq id-Dejqa li tiġi taħt il- walkway.

Din is-sena għamilna wkoll it-titjib tal-kostruzzjoni tal- Monument tat-Tifkira u tajna wkoll bidu ta' programm ta' tneħħija ta' ħadid mal-faċċata tal-bini għax, kif jaf kulħadd, il-ħadid mal-faċċata tal-bini, mal-ġebla tagħna tagħmel ħsara kbira.

Għal xi raġuni oħra maż-żmenijiet ma' ħafna mill-bini tagħna twaħħlu ħafna biċċiet tal-ħadid u kkawżaw ħafna ħsarat u spalling tal-ġebel u dan irridu nneħħuh min hemm.

Matul din is- sena saru diversi xogħlijiet ta' restawr, fosthom fuq il-Barrakka t'Isfel, Palazzo Castellania, il-Knisja tal-Ġiżwiti u ħafna oħrajn.

Is-sena d-dieħla, bħalma semmejt, beħsiebna nagħtu spinta lix-xogħol fi Triq ir-Repubblika.

Nittamaw li sa Ġunju, meta l-Belt tkun il-kapitali kulturali ta' l-Ewropa, dan ikun lest.

Nittamaw li sa Ġunju nlestu wkoll l- art centre ta' St James Cavalier jew almenu nlestu l-parti l-kbira tax- xogħol li qiegħed isir hemmhekk.

Għandna l-kompetizzjoni għall-upgrading ta' Triq Sant'Anna fil-Furjana li qed nippjanaw li nagħmlu fil-bidu tas- sena d-dieħla.

Flimkien mat-Telemalta se nibdew ix-xogħol - li kemm ilni f'dan il-Parlament ilu jissemma imma qatt ma sar - tat-tneħħija ta' cables u wires żejda li hemm fit-toroq tal-Belt, kif ukoll se nkomplu bix-xogħol ta' restawr.

Mr Chairman, is-sena d-dieħla fil-Kottonera għandna ħsieb li nibdew xogħol ta' riabilitazzjoni tax-Xatt tal-Birgu; inkomplu bl-istudju dwar l- użu li jista' jsir mill-fortifikazzjonijiet tal-Kottonera; inkomplu x- xogħol ta' restawr li qiegħed isir hemmhekk; nagħmlu upgrading tal-Bajja tar-Rinella fil-Kalkara u nagħmlu proġett għall-Pjazza ta' Santa Margerita ġewwa Borma.

Nispera li s-sena d-dieħla jkollna ċans nagħmlu kumitat ta' riabilitazzjoni għall-Imdina li xtaqna nagħmlu din is-sena u li ma laħħaqniex.

Il-building and engineering department li issa jaqa' taħt il-works division effettivament jiġbor fih il-periti u l-inġiniera kollha li jagħmlu x-xogħol ta' disinn ġewwa l-Public Works.

Dan huwa dipartiment importanti ħafna għaliex jekk inti tibda proġett l-ewwel ma tmur għand il-perit jew l- inġinier u għalhekk ħassejna l-bżonn li nsaħħuh.

Fil-fatt illum dan id- dipartiment huwa mqassam f'diversi units, fosthom hemm l-architectural unit u l-istructural engineering unit.

Kif jista' jkollok gvern li qed jagħmel dawn il-proġetti kbar ta' kostruzzjoni imbagħad ma jkollokx structural unit fi ħdan id-dipartiment, ma jkollokx civil engineer jew structural engineer wieħed?

Dan ma jistax ikun jekk trid tagħmel l-affarijiet bis serjeta' u llum il-ġurnata qegħdin nindirizzaw din il-problema.

Għandna wkoll sezzjoni tal-building services.

Kif jaf kulħadd illum il- building services, l-elettriku, l-ilma, l-airconditioning u affarijiet oħra qed ikunu parti kbira integrali min kwalunkwe proġett.

Għandna l- environmental planning unit li ħloqnieh issa.

Għandna r-restoration unit li jieħu ħsieb ukoll xogħol ta' restawr b'mod partikolari fejn jidħlu l- kumitati ta' riabilitazzjoni.

Għandna l-unit tat-toroq u għandna wkoll unit ta' quality surveying.

Matul din is-sena dan id-dipartiment kien impenjat ħafna fuq diversi xogħlijiet, fost l-oħrajn fuq ix-xogħlijiet tal- Faċilita` Korrettiva ta' Kordin, id-Dar ta' l-Anzjani ġewwa Bormla, il- Proġett ta' Buġibba u l-parks nazzjonali li qed jiġu ppjanati f'Burmarrad, Qawra, Ta' Qali u Delimara.

Kien impenjat ħafna fuq l-uffiċini l-ġodda ta' Posta Ltd, fuq l-uffiċini ġodda tal-Ministeru tat-Turiżmu, fuq xogħol ta' restawr li qiegħed jitwettaq u fuq ħafna toroq u ħafna junctions li aħna għamilna xogħol fuqhom.

Matul is-sena d-dieħla se nkomplu bix-xogħol fuq il-Faċilita` Korettiva ta' Kordin u se nkomplu bix-xogħol ta' upgrading ta' Buġibba u mhux se jieqaf ix-xogħol bħalma pprovaw jagħtu l-impressjoni hawnhekk.

Ix-xogħol se jitkompla, infatti hemm budget għalih is-sena d-dieħla.

Se nagħtu bidu għall-upgrading project ta' Marsascala, Marsaxlokk u Birżebbuġa u se nkomplu wkoll fuq ix-xogħlijiet li hemm ta' parks nazzjonali, b'enfasi partikolari fuq dawk ta' Ta' Qali u ta' Burmarrad, apparti xogħlijiet oħra ta' toroq.

Dipartiment ieħor li wkoll huwa importantissimu fi ħdan id-diviżjoni tax- xogħlijiet pubbliċi huwa dak li nsejħulu construction and maintenance department li fih hemm kważi l-work force industrijali kollha li għandna fi ħdan id-diviżjoni.

Taħt l-amministrazzjoni Nazzjonalista n-nies ta' dan id-dipartiment kienu spiċċaw kważi ma jagħmlu xejn.

Illum aħna erġajna bdejna nagħtuhom ix-xogħol u niftaħar meta ngħid li din is-sena dawn ħadu sehem fuq proġetti kbar li twettqu f'dan il-pajjiż, fost l-oħrajn il- Buġibba upgrading project fejn għamlu b'aktar minn Lm1 miljun xogħol, il- programm ta' l-iskejjel fejn għamlu b'Lm0.5 miljun xogħol u l-uffiċini ġodda tal-Posta fejn għamlu b'aktar min Lm110,000 xogħol.

Meta tara li bejn dawn it-tliet proġetti għamlu xogħol ta' iktar min Lm1.6 miljun tinduna li mhux veru li l-ħaddiema kollha li hemm fil-public works huma għażżenin.

Hemm ħaddiema għażżenin imma jekk ikunu motivati u inċentivati dawn jaħdmu, allura rridu nsibu l-metodu kif inħaddmuhom.

Għas-sena d- dieħla dan id-dipartiment se jkun impenjat ħafna fuq il-proġetti kapitali li għandu l-gvern li fost l-oħrajn jinkludu l-kontinwazzjoni ta' l- upgrading ta' Buġibba, l-upgrading li qiegħed isir f'Marsascala, Marsaxlokk u Birżebbuġa kif ukoll fuq il-proġetti tal-parks nazzjonali.

Dipartiment ieħor li wkoll għandu ħafna nies miegħu huwa l-manufacturing and services department jew kif inhuwa magħruf il-garaxx tal-gvern, kemm dak tal-Marsa kif ukoll dak ta' Ħal Kirkop.

Anke hawnhekk kienet issir il- kritika li ftit li xejn kien ikun hemm performance minn dawn iż-żewġ garaxxijiet tal-gvern.

Illum il-ġurnata qed niffaċċaw is-sitwazzjoni tal- ħaddiema b'mod differenti, qed naraw x'sistemi ġodda se nużaw biex il- ħaddiema inġegħluhom jaħdmu aktar u fost l-affarijiet l-oħra sistema li ntużat tajjeb hija s-sistema tal-koperattivi.

Hemmhekk diġa' għandna żewġ koperattivi li qed jaħdmu, waħda tas-sinjali u tabelli tat-traffiku u l- oħra tal-mastrudaxxi, u għandna oħrajn in the pipeline li nittamaw li jsiru matul is-sena d-dieħla.

Matul din is-sena wkoll fil-garaxxijiet tal-gvern wettaqna diversi xogħlijiet li kien ilhom jgħidu li jridu jsiru għal ħafna snin imma qatt ma saru.

Fost l-oħrajn kien inawgurat il-blokk il-ġdid ta' l-amministrazzjoni; u ġiet inawgurata fuel station ġdida li tinkludi pompa ta' petrol bla ċomb.

Ġew introdotti faċilitajiet ġodda għas-saħħa fuq il-post tax-xogħol li ma kienx hemm qabel minkejja li f'Ħal Kirkop b'mod partikolari għandek l- inġenji l-kbar hija faċli biex jiġrilek xi ħaġa.

Għaddej ix-xogħol importantissimu tal-bdil tas-soqfa tal-workshops.

Ġewwa l-Marsa sal-lum għad għandna workshops li kienu msaqqfa bl-asbestos li ħafna minnhom kienu joqtru u taħthom kien hemm nies jaħdmu b'makkinarju ta' l-elettriku.

Jien ma nafx kif qatt ma ġara xi inċident serju apparti li l-asbestos mhux tajjeb għan-nies.

Qegħdin għaddejjin bix-xogħol ta' tibdil ta' soqfa, xi ħaġa li wkoll kienet ilha mwiegħda ħafna snin mill-Amministrazzjoni l-oħra u qatt ma saret.

Bħalma ntqal tajjeb hawnhekk, għandek bżonn il- makkinarju biex taħdem u għalhekk saru wkoll ordnijiet ta' ammont ta' Lm180,000 għax-xiri ta' makkinarju.

Dan id-dipartiment li bil-ftit il-ftit taħt l-amministrazzjoni ta' qabel kienu qed joqtlulu l-inizjattiva tiegħu tant li fl-1996 għamel biss b'xi Lm300,000 xogħol, matul is-sena 1997 dan għamel kważi b'Lm1miljun xogħol.

Dan jagħmilna kburin, mhux lilna biss imma lin-nies li jaħdmu u jmexxu dak il-garaxx tal-gvern għax juri biċ-ċar li meta inti timpenja ruħek bis-serjeta', meta inti timpenja ruħek bix timmotiva lin-nies u tagħtihom l-inizjattiva, dawn jaħdmu u mhux minnu dak li jingħad fuq dawn in-nies, li dawn huma kollha nies għażżenin.

Mr Chairman, niġi għad-dipartiment tat-toroq li huwa wkoll fi ħdan id- diviżjoni tax-xogħlijiet pubbliċi.

Il-kollega tan-naħa l-oħra l-Onor.

Jesmond Mugliett qal li ma tantx saru xogħlijiet ta' toroq din is-sena u qal li fl-estimi ta' din is-sena hemm figura żgħira ivvotata għall-budget tas-sena d-dieħla fuq ix-xogħol tat-toroq għax hemm xi Lm4 miljun biss.

Forsi ma ndunax li apparti mill-Lm4 miljun għax-xogħol ta' toroq, għas-sena d-dieħla hemm ivvotati Lm2.2 miljun biex jitħallsu l-kuntratturi tax-xogħol li għamlu fit-toroq qabel l-elezzjoni bla ma kellhom budget għalih!

(Onor. Membri: Hear, hear) Basta nagħtu t-tarmac qabel l-elezzjoni!

Ta' min ifakkar li dan il-Gvern sab b'Lm7.5 miljun xogħol ta' toroq li saru qabel l- elezzjoni li qatt ma kien hemm `budget għalih.

Din is-sena qtajna Lm2.5 miljun minnu għax hekk għandna ftehim mal-kuntratturi, is-sena d-dieħla naqtgħu Lm2.2 miljun u l-bqija għas-sena ta' wara.

Dan ħadd ma jgħidu!

Kieku aħna għandna dawn iż-Lm2.2 miljun f'idejna żgur konna nagħmlu aktar xogħol fit-toroq milli fil-fatt se nagħmlu, imma anke bl-Lm4 miljun li għandna f'idejna se nwettqu l-aktar xogħol li huwa importanti li jsir fil- pajjiż għax fl-aħħar mill-aħħar għandna l-prijoritajiet.

Din is-sena għamilna biċċa xogħol importanti fuq Żabbar Road li qabel l-elezzjoni qalulhom li se jagħtuha lagħqa tarmac.

Aħna sibna li din mhux lagħqa tarmac kellha bżonn imma kellha ssir mill-bidu sa l-aħħar.

Qlajniha bil- pedament b'kollox u nżilna metru 'l isfel biex għamilna pedament ġdid.

Jiġifieri din m'hijiex kwestjoni li tajna lagħqa tarmac kif ipprovaw jagħtu l-impressjoni.

F'Buġibba fejn għamilna x-xogħol ta' l-upgrading saru 45 triq, apparti l- junction innifisha.

Għamilna wkoll il-junction ta' l-Addolorata li jien jidhirli li qed tagħti riżultati tajbin.

Għamilna dak ix-xogħol għax aħna nafu li minn dik il-junction ħdejn l-Addolorata jgħaddi t-traffiku kollu li jkun sejjer lejn in-naħa t'isfel tal-pajjiż.

Jekk irridu li jkollna l- iżvilupp fin-naħa t'isfel irridu nibdew billi nagħmluh aċċessibbli.

Is- sena d-dieħla se nagħmlu diversi xogħlijiet f'postijiet li jidhrilna li għandhom prijorita`.

Fost l-oħrajn għandna Psaila Street ġewwa Birkirkara li verament qiegħda fi stat ħażin imma din ma tistax tinbeda qabel ma jitlesta x-xogħol fuq il-main ta' l-ilma hemmhekk.

Fil-fatt ħarġet it- tender għal dan ix-xogħol u safejn naf jien waslet biex tingħata.

Irid isir xogħol fuq Imdina Road f'Ħal Qormi għax hemmhekk ukoll it-triq spiċċat u trid issir mill-ġdid.

It-Triq ta' Ħal Far li tgħaqqad il-Freeport ma' l- ajruport li tieħu t-traffiku tqil kollu li jkun għaddej bejn l-ajruport u l- Freeport hija diżastruża.

Ħafna mill-burdnara jirrifjutaw li jgħaddu minn hemm għax hija ħażina ferm u jispiċċaw jgħaddu miċ-ċentru ta' Birżebbuġa u din irridu nevitawha.

Irridu nagħmlu wkoll it-triq il-ġdida li tgħaqqad Pembroke mal-Bajja ta' San Ġorġ fejn għandna investiment kbir ta' lukandi.

Mr Chairman, aħna m'aħniex sejrin ninsew l-areas residenzjali u fost l- areas li l-aktar se jsir xogħol fuqhom hemm il-proġett tal-Qajjenza ġewwa Birżebbugia li diġa' ħarġet tender għalih fil-Gazzetta tal-Gvern.

Se jsiru xogħlijiet ukoll f'Tal-Ħofra Ħaż-Zabbar fejn hemm area kbira residenzjali li ilha ma jkollha triq suret in-nies snin sħaħ.

Għandna l- phase III tal-HOS f'Ħad-Dingli li hija area kbira fejn joqogħdu ħafna nies u m'hemmx toroq tajbin.

Mr Chairman, nixtieq inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista tat-toroq prinċipali li se nagħmlu xogħol fuqhom is-sena d-dieħla.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva) Il-permess ingħata

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Chairman, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Programm ta' xogħlijiet ta' bini u kisi ta' toroq f'diversi lokalitajiet għas-sena 1998.

Mr Chairman, fost affarijiet oħra d-dipartiment tat-toroq irid jara li jsolvi l-problemi li jkun hemm fl-istess toroq.

Għalhekk ħloqna unit ta' kordinament li permezz tiegħu meta niġu biex nagħmlu t-toroq naraw li s- servizzi li hemm taħt il-wiċċ tat-triq ikunu adegwati.

Meta qed nitkellem fuq servizzi qed nirriferi għas-servizzi kollha, jiġifieri drenaġġ, ilma, elettriku, telephones, il-cable television u kollox.

Qabel ma nippjanaw wiċċ ta' triq, tkun fejn tkun, u qabel ma nagħmlu resurfacing, għandna dan il-unit li qiegħed jara kif inhuma s-servizzi, iqabbad l-entijiet u l- korporazzjonijiet kollha sabiex jirranġaw l-istat tas-servizzi tagħhom, jekk m'humiex tajbin, u mbagħad isir ix-xogħol tas-surfacing.

Ma jistax ikun li f'dan il-pajjiż nibqgħu għaddejjin bis-sistema li llum nagħtu t- tarmac u l-għada naqilgħuh.

Dan huwa ħela ta' flus il-poplu u m'aħniex se nippermettuh aktar u rridu nagħmlu ħilitna biex dan ma jiġrix.

Ladarba semmejt l-ilmijet fit-toroq, irrid ngħid li hawnhekk għandna problema ta' ħafna toroq fl-irħula tagħna li ma' kull naqra xita jiġu flooded.

Mr Chairman, din is-sena bdejna biex nagħmlu storm water masterplan għal Malta kollha.

Qbadna l-areas li huma l-aktar milquta u bdejna naraw x'nistgħu nagħmlu fuqhom u bdejna nnaddfu s-sistemi li hemm.

Sibna sistemi li ħafna minnhom huma antiki, bħall-water culvert li jgħaqqad l-area ta' qabel Bieb il-Polverista, Bormla ma' Għajn Dwieli li nbena 100 sena ilu u kien imblukkat totalment.

Dan kien inbena appuntu biex jieħu l- ilma tax-xita fih u għalhekk qbadna u naddafnieh.

Ladarba jkun lest dan ix- xogħol u l-ilma jiġi ddevjat għal ġo dan il-culvert, niffrankaw ħafna ilma li jibqa' niżel 'l isfel għal Pjazza Gavino Gulia mill-Fgura u nevitaw li dak il-post jegħreq.

Bħalissa għaddejjin b'xogħol ieħor fl-istess area u qed nagħmlu culvert ġdid fi Triq is-Sur, il-Fgura sabiex jieħu l-ilma tax- xita li llum qed jispiċċa f'Bormla u qed jgħarraq lin-nies litteralment, b'mod partikolari fl-area ta' taħt il-Baċir.

Qed nagħmlu culverts f'areas oħrajn, speċjalment areas li huma għoljin li jwaddbu l-ilma għal fuq areas fil-baxx ħafna bħal Birkirkara u Ħ'Attard.

Qed nieħdu ħsieb ukoll li nagħmlu culverts fir-Rabat fejn illum il-ġurnata tant kiber il-bini li qed ikollna volumi kbar ta' ilma li jibqa' nieżel u jgħerreq partijiet minn Ħ'Attard, Ħal Balzan u Birkirkara.

Huwa inutli li tipprova tilqa' l-ilma ladarba jaqa' fuqek imma jekk jista' jkun ma tħallihx jiġri l-ilma.

Aħna qed nipprovaw sistemi li permezz tagħhom inkunu nistgħu nevitaw l-għargħar.

Aħna ħsibna li nnaddfu l-widien.

Kemm kien hawn widien li ilhom snin twal ma jitnaddfu?

Kemm kien hawn ġibjuni li qatt ma tnaddfu minn mindu saru?

Mr Chairman, din is-sena bil-faċilitajiet u r-riżorsi li kellha pprovajna nnaddfu kemm jista' jkun minnhom.

Naddafna diversi widien bħal dak ta' Ħal Qormi, Siġġiewi, Wied il-Għajn, il-Marsa u l-ġibjuni f'Tal- Barrani u postijiet oħrajn ħalli kemm jista' jkun l-ewwelnett nevitaw il- flooding u t-tieni nett nilqgħu l-ilma.

Aħna nemmnu li l-ilma tax-xita għandna nilqgħuh għaliex 'il quddiem jkollna bżonnu.

Mr Chairman, dipartiment ieħor li għandna fi ħdan din id-diviżjoni huwa d- dipartiment tal-waste management.

Is-sena li għaddiet dan id-dipartiment kien impenjat ħafna u hawnhekk nixtieq nirringrazzja lid-direttur tiegħu għaliex vera ħa interess fix-xogħol li kien hemm bżonn li jsir, u mhux kif ipprova jagħti l-impressjoni l-Onor.

Zammit Dimech s-sena li għaddiet meta ddiskutejna dan il-budget.

Dan id-dipartiment kellu ħafna xogħol għaliex fuqu ntefgħet it-task li jrid jipprova jikkontrolla l-iskart mill- industrija tal-bini.

Naħseb li l-Kamra taf li matul din is-sena għamilna tentattivi ħalli nipprovaw nagħlqu l-eyesore tal-Magħtab għal dan l-iskart għallinqas.

Mr Chairman, nixtieq inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra graph dwar ir-radam mitfugħ fil-Magħtab.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Chairman, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Graph li turi l-ammont ta' radam mitfugħ fil-Magħtab bejn Awissu u Novembru 1997.

Nista' ngħid li minn meta ntroduċejna r-regolamenti l-ġodda, kif tindika ċar ħafna din iċ-chart li għandi hawnhekk, l-ammont ta' skart li ġej mill- industrija tal-bini u li dieħel ġewwa l-Magħtab naqas b'mod sostanzjali.

(Interruzzjonijiet) Ma jimpurtax li jmur band'oħra għax l-idea tagħna kienet li ma jmurx il-Magħtab.

Fil-fatt aħna qed nipprovaw nilliċenzjaw il- barrieri ħalli l-iskart imur fih.

(Interruzzjonijiet)

Mr Chairman, aktar minn hekk, aħna ridna nagħmlu l-affarijiet bis- serjeta' u lill-burdnara għidnielhom li biex iġorru dan il-materjal iridu jkunu liċenzjati u jekk wieħed jaqbad u jwaddab dan il-materjal x'imkien b'mod illegali jew abbużiv, kif qed jgħidu tan-naħa l-oħra, neħdulu t-trakk u nwaħħluh multa.

Aħna ridna nirreġistraw il-burdnara għaliex ridna s- serjeta'.

Fost affarijiet oħrajn qed ngħidu li għandu jkun hemm anke insurance għall-postijiet fejn jista' jitwaddab dan il-materjal.

Nittamaw li s-sena d-dieħla nkomplu għaddejjin ħalli nipperfezzjonaw aktar din is- sistema bħalma nittamaw li nerġgħu nibdew indaħħlu skemi ta' riċiklaġġ tad- diversi frazzjonijiet ta' l-iskart li jistgħu jiġu riċiklati.

Punt li nixtieq insemmi wkoll huwa dwar il-kwestjoni ta' l-impjant ta' Sant'Antnin.

Dak huwa impjant li kien twaqqaf minħabba l-kwestjoni tar- riħa u kellu ħafna ħsarat.

Minkejja li kellu ħafna ħsarat u ma kienx qed jaħdem xorta konna qegħdin inħallsu lill-kuntrattur privat biex imexxih.

Għalhekk aħna waqqafna l-kuntratt tiegħu, qabbadna n-nies tat-Tarzna biex jirranġaw l-impjant u l-flus li ħadulna biex irranġawh huma frazzjoni żgħira ħafna tal-flus li konna nagħtu lill-kuntrattur, Mr Chairman.

F'Jannar se nibdew nużaw sistema ġdida ta' l-eco-pods biex inkunu nistgħu nerġgħu nibdew il-proċess tal-composting.

Issa se ngħid xi ħaġa fuq id-dipartiment tad-drenaġġ qabel ma nirrispondi fuq it-tariffi ta' l-istess drenaġġ u fuq l-ilma.

Mr Chairman, matul din is-sena dan id-dipartiment wettaq diversi xogħlijiet.

Forsi l-iktar xogħol importanti li wettaq kien l-upgrading ta' l-impjant tat-trattament tad-drenaġġ ġewwa Sant'Antnin.

Dan l-Impjant ta' Sant'Antnin tat- trattament tad-drenaġġ kien inbena minn Gvern Laburista fl-1983 u minkejja li tan-naħa l-oħra kienu jafu li sa l-aħħar tas-sena 2000 aħna jrid ikollna biżżejjed impjanti ħalli nkunu nistgħu nittrattaw d-drenaġġ ta' Malta kollu, kemm damu fil-gvern qatt ma bnew impjant ieħor jew kabbru dan għallinqas.

Malta f'għaxar snin sħaħ m'għamlu xejn u issa għadhom il-wiċċ jgħidulna: Is-sena 2000 dalwaqt magħna.

X'se tagħmlu biex tittrattawh kollu d-drenaġġ?

Dan aħna kabbarnieh u fi ftit tal-jiem oħra dan se jinfetaħ u minflok 7,000 metru kubu kuljum se jkun jista' jittratta 17,000 metru kubu kuljum.

Bdejna wkoll ix-xogħol fuq il-main ġdid tad-drenaġġ li jrid isir bejn ir- Rabat u Ħ'Attard għaliex fl-inħawi tar-Rabat, il-Baħrija u Ħad-Dingli m'hemmx main kbir biżżejjed biex jieħu d-drenaġġ ta' dak il-post li llum il- ġurnata kiber mhux ħażin.

Qabbadna project management consultants ħa jagħtu l-expertise tagħhom lid-dipartiment.

Flimkien mal-Water Services Corporation għamilna studju fuq ir-reuse ta' l-ilma li aħna nġibu mit- treated effluent għaliex fl-aħħar mill-aħħar skond ir-reuse ta' dan it- treated effluent irridu niddeterminaw fejn se nagħmlu it-treatment plants tagħna.

Għamilna xogħol fuq ir-retention galleries u nittamaw ukoll li sa l-aħħar tas-sena x-xogħol fuq l-outfall ta' Ras il-Ħobż ġewwa Għawdex ikun lest.

Fid-dipartiment tad-drenaġġ għandna programm ta' xogħol intensiv anke matul is-sena d-dieħla.

Fost l-oħrajn irridu naħdmu fuq l-outfall ta' Wied Għammieq għaliex hemmhekk għandna problemi kbar.

Issa nħareġ il-kuntratt u nittamaw li b'hekk inneħħu t-tniġġis tal-baħar f'dawk l-inħawi.

Se nibdew ix-xogħol tat-transmission mains bejn il-Pwales u ċ-Ċumnija.

Se nkomplu x- xogħol fuq retention galleries u x-xogħol fuq il-main li semmejt qabel bejn ir-Rabat u Ħ'Attard u nkomplu bix-xogħol importanti ħafna ta' l-enforcement kontra l-abbuż mis-sistema.

Qiegħed isir wisq abbuż mis-sistema tad- drenaġġ, Mr Chairman, u rridu naraw li din ma tkun abbużata minn ħadd.

Meta qed ngħid "minn ħadd" irrid infisser la mis-settur domestiku, la mill- industrija, la mill-agrikoltura u lanqas mill-catering establishments.

Mr Chairman, waħda mill-affarijiet li ssemmiet ħafna f'dan il-budget kienet il-kwestjoni tat-tariffi tad-drenaġġ.

Jiena xtaqt nitkellem ftit fuq dawn it-tariffi għalkemm ma fadallix ħafna ħin.

Meta tan-naħa l-oħra jitkellmu bil-mod kif jitkellmu fuq dawn it-tariffi, wieħed jaħseb li dawn qatt ma għaddielhom minn moħħhom li se jkollhom bżonn jagħmlu xi tip ta' tariffa bħal din.

Jien irrid ngħid kif ġrat l-istorja tat-tariffi.

Il- Gvern Nazzjonalista kien iffirma kuntratt mal-European Investment Bank għall-finanzjament tal-proġetti tad-drenaġġ li ried iwettaq.

Irrid infakkar li fid-diskors tas-sena l-oħra l-Onor.

Zammit Dimech qal dawn il- preċiżi kliem:

"Naturalment il-Gvern preżenti - jiġifieri l-Gvern Laburista - japprezza, jekk xejn, il-fattur li aħna konna nnegozjajna faċilitajiet finanzjarji tajbin mal-European Investment Bank ta' aktar minn ECU40 miljun li llum jista' jibbenefika minnhom l-Gvern preżenti bħalma konna nibbenefikaw minnhom aħna."

Issa ħalli naraw b'liema kondizzjonijiet ingħataw dawn l-ECU40 miljun.

Dawn iffirmaw żewġ kuntratti ma' l-EIB.

L-ewwel kuntratt imsejjaħ Sewage 1 huwa kuntratt li ġie ffirmat fl-1993 u fost id-diversi kondizzjonijiet li għamlu lill-Gvern, ta' l-EIB qalulu hekk:

"The borrower shall have presented a plan and calender to restructure sewage services tariffs which will lead at least to full coverage of operations and maintenance costs.".

Din kienet kondizzjoni speċifika fil-kuntratt li l-Gvern Malti ffirma ma' l- EIB permezz tal-kollega l-Onor.

Guido de Marco.

Kienu jafu li jridu jdaħħlu dawn il-fees.

Tant kienu jafu li, bħalma qal tajjeb l-Onor. kollega Zammit Dimech, f'Ottubru 1994 l-Prof Edward Scicluna tqabbad jagħmel studju fuq "a cost recovery programme for sewerage services in Malta", wara li kien ġie ffirmat il-kuntratt ma' l-EIB fl-1993.

Fil- konklużjoni tiegħu, l-Prof Scicluna qal hekk:

"It also shows that the introduction of a Lm12 household charge in 1997 is the latest date to which such a charge may be postponed.".

Jiġifieri fl-1994 dan qal lill-Gvern Nazzjonalista li jrid idaħħal tariffa ta' Lm12 fis-sena across the board fuq kulħadd imma baqgħu sejrin minkejja li kienu jafu li jridu jdaħħlu din it-tariffa.

Dawn ma jistgħux jgħidu li ma kenux jafu għaliex meta ġew biex jinnegozjaw it-tieni kuntratt ma' l-EIB imsejjaħ Sewage II, kien hemm ittra li nkitbet mis-Sur Briffa, head tal- financing fil-ministeru tal-finanzi, lill-permanent secretary fil-ministeru ta' l-ambjent fejn qallu:

"EIB would be insisting on our giving the following undertakings:-

Progressive inclusion in the water tariffs of a tariff for waste water collection and treatment, including operation maintenance costs, as well as assets depreciation and financial costs, as well as corporisation of the drainage department through its eventual merger with the Water Services Corporation".

Imbagħad dan qallu iktar minn hekk:

"Your ministry's early confirmation would be appreciated."

Jiġifieri confirmation għal din il-kondizzjoni li jridu jdaħħlu t-tariffi.

Allura l-permanent secretary fil-ministeru ta' l-ambjent kiteb lura lis-Sur Briffa tal-finanzi u qallu hekk:

"Proposals outlined by the EIB are acceptable as they fall in line with the policy of the Ministry for the Environment".

Mela filwaqt li hawnhekk dawn qed jgħidulna li huma qatt ma kienu beħsiebhom idaħħlu dawn it-tariffi tad-drenaġġ, f'din l-ittra qed jingħad li huma skond il-policies tal-Gvern Nazzjonalista.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ministru, jekk jogħġbok indirizza lis-Sedja.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: U fil-fatt meta ġie ffirmat il-kuntratt ta' Sewage 11 mal-European Investment Bank kien hemm ċar ħafna li t-tariffa riedu jdaħħluha.

Jekk naqraw minn dan il-kuntratt insibu li f'paragrafu 6(9) Tariffs jingħad hekk:

"The borrower undertakes to include within a reasonable period of time a tariff for waste water collection and treatment in water tariff.

This waste water tariff shall cover operation and maintenance costs as well as assets depreciation and financial costs."

Dan kien ġie ffirmat fl-1995.

X'ġara, Mr Chairman?

Dawn baqgħu jipposponu biex idaħħlu din it-tariffa li bilfors riedu jdaħħlu għax il-Gvern kien marbut li jdaħħalha.

Tant hu hekk li meta ġiet delegazzjoni ta' l-EIB hawn Malta biex titkellem magħna fuq l-affarijiet li kien hemm - dan wara li għaddiet l-elezzjoni - dawn qalulna: Jew se ddaħħlu din it-tariffa jew inkella m'aħna se nagħtukom xejn aktar u tkunu qegħdin tiksru l- kondizzjonijiet tal-kuntratt li għamilnielkom.

Dan insibuh miktub f'ittra li ntbagħtet mill-European Investment Bank lill-Ministru tal-Finanzi fejn qalulu hekk:

"The deadline for submission of a programme for the incorporation of the waste water tariffs in the water tariffs and the corporisation of the drainage department has expired on the 30th June, 1996".

Jiġifieri dawn kienu marbutin li sat-30 ta' Ġunju, 1996 idaħħlu din it- tariffa.

Imma jien nista' naħseb għalfejn ma daħħluhiex.

Għax kienet ġejja l-elezzjoni u ma kenux se jdaħħlu xi tariffa qabel l-elezzjoni!

F'din il-Kamra qed isir ħafna qrid: Għax imsieken se ngħabbu lil kulħadd b'tariffa tad-drenaġġ.

Qisha din it-tariffa waqgħet mis-sema u qed jimponiha Gvern Laburista fuq in-nies indiskriminatament.

Din kienet ilha tiġi mħejjija mill-1993 meta kien fil-gvern il-Partit Nazzjonalista u kienu qed jistudjaw x'tip ta' tariffa se jdaħħlu.

It-tariffa li kienu se jdaħħlu kienet ta' Lm12 fuq kull ras.

It-tariffa l-oħra kienet li se jbigħu is- second class water għal 15ċ kull metru kubu.

Ara kemm ma jagħmilx sens dan li qed jgħidu!

L-ewwelnett, jekk iddaħħal tariffa ta' Lm12 fuq kull ras - u aħna fil-proposta tagħna qed ngħidu li għal-lowest income se nagħmluha Lm3 f'sena, minflok Lm12 kif qed tgħidu intom, u tibqa' tiela' għal Lm9 u Lm24 - tkun qed iddaħħal tariffa fuq dawk li ma jifilħux ħafna iktar għolja milli se ndaħħlu aħna.

L-Onor.

Zammit Dimech qalilna li s-second class water nbigħuh għall-prezz ta' 15c kull metru kubu.

Mela l-first class water kemm kontu se tbigħuh?

(Interruzzjonijiet) Intom qed tiskandalizzaw irwieħkom li l-average rate ta' l-ilma issa huwa 16c meta intom is-second class water kontu se tbigħuh 15c!

Ma nkunux ipokriti meta nkunu qed ngħidu dawn l-affarijiet fil-Parlament.

Hawnhekk ngħidu l- verita' u mhux gideb.

Sur President, jiena nixtieq kieku kelli ftit aktar ħin għax xtaqt nitkellem ukoll fuq ta' l-ilma.

Dawn skandalizzaw ruħhom b'service charge ta' Lm24.

Jien għandi cabinet memo fejn l-espert lill-Onor.

Fenech Adami qallu: Lm30 nagħmluha s-service charge.

Grazzi.

(GĦajjat)

THE DEPUTY CHAIRMAN : Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni.

Poġġi bil- qiegħda, Onor. Zammit.

(Interruzzjonijiet) Jekk jogħġobkom, daqsxejn ordni.

Il-mistoqsija hi l-emenda għall-Vot IX, kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Francis Zammit Dimech.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Skond il-Mozzjoni Nru. 98 din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra .

Billi ntalbet votazzjoni l-Kumitat ġie sospiż fid-9.31 p.m. u rriżuma ħames minuti wara.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda għall-Vot IX, kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Francis Zammit Dimech.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 34

L-Onor

|Abela Tony |Galea Pace | | |Victor | |Agius Francis|Gatt Austin | |Bonnici Josef|Gonzi Lawrence | |Bonnici |Hyzler George | |Michael | | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond| |Cassar Joe |Muscat Claude | |Dalli John |Muscat Richard | |D'Amato Helen|Psaila Savona | | |Joe | |De Marco |Pullicino George| |Guido | | |Debono |Pullicino | |Giovanna |Orlando Jeffrey | |Deguara Louis|Refalo Michael | |Farrugia Jean|Tabone Anton | |Pierre | | |Fenech Adami |Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo |Vella John | |Michael | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech | | |Francis |

KONTRA : 34

L-Onor.

Astensjoni : Waħda

L-Onor.Mintoff Dom.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Skond subartikolu (2) ta' l-artikolu 71 tal- Kostituzzjoni ta' Malta, kif ukoll skond l-Ordni Permanenti 21 subinċiż (2), peress li l-voti ġew indaqs għandi d-dmir fil-kwalita' tiegħi li qed nippresjedi dan il-Kumitat li neżerċita l-vot deċiżiv u dan konformi mal- konswetudni ta' din il-Kamra, liema konswetudni tinkludi wkoll prinċipji kif elenkati fl-Erskine May paġna 351, edizzjoni 21 dwar il-casting vote.

U għalhekk qed nivvota kontra l-emenda proposta għall-vot li għandna quddiemna.

L-Emenda "B" m'għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda għall-Vot 40, kif imressqa u moqrija mill-Onor.

John Vella.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 98 din id- division tittieħed immedjatament.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 34

L-Onor

|Abela Tony |Galea Pace Victor| |Agius Francis|Gatt Austin | |Bonnici Josef|Gonzi Lawrence | |Bonnici |Hyzler George | |Michael | | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond | |Cassar Joe |Muscat Claude | |Dalli John |Muscat Richard | |D'Amato Helen|Psaila Savona Joe| |De Marco |Pullicino George | |Guido | | |Debono |Pullicino Orlando| |Giovanna |Jeffrey | |Deguara Louis|Refalo Michael | |Farrugia Jean|Tabone Anton | |Pierre | | |Fenech Adami |Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo |Vella John | |Michael | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech | | |Francis | | | |

KONTRA : 34

L-Onor. |Abela Carmelo|Farrugia Michael | |Abela Joseph |Farrugia Noel | |Agius Chris |Grech Edwin | |Attard |Gulia Gavin | |Montalto John| | |Bartolo |Herrera Jose' | |Evarist | | |Borg Karmenu |Mangion Charles | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar |Pace Bertu | |Charles | | |Buhagiar |Portelli Alfred | |Louis | | |Camilleri |Refalo Anton | |Maria | | |Cardona Chris|Sant Alfred | |Chircop Karl |Sceberras Trigona| | |Alex | |Cilia Joe |Schembri Adami | | |Sandro | |Dalli Helena |Spiteri Lino | |Debono Grech |Vassallo Adrian | |Joe | | |Farrugia |Vella George | |Anglu | | |Farrugia Joe |Vella Karmenu |

ASTENSJONI : Waħda

L-Onor.

Mintoff Dom

THE DEPUTY CHAIRMAN: Skond subartikolu (2) ta' artikolu 71 tal- Kostituzzjoni ta' Malta, kif ukoll skond l-Ordni Permanenti 21 subinċiż (2), peress li l-voti ġew indaqs għandi d-dmir fil-kwalita' tiegħi li qed nippresjedi dan il-Kumitat li neżerċita l-vot deċiżiv u dan konformi mal- konswetudni ta' din il-Kamra, liema konswetudni tinkludi wkoll prinċipji kif elenkati fl-Erskine May paġna 351, edizzjoni 21 dwar il-casting vote.

U għalhekk qed nivvota kontra l-emenda proposta għall-Vot li għandna quddiemna.

L-emenda "A" m'għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi

VOT IX - MINISTERU GĦAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 14,728,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot IX - Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1998.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din il-votazzjoni tittieħed issa stess skond il- Mozzjoni ta' Proċedura Nru 98.

VOTAZZJONI NRU.

105 FAVUR : 34

L-Onor.

|Abela Carmelo|Farrugia Michael | |Abela Joseph |Farrugia Noel | |Agius Chris |Grech Edwin | |Attard |Gulia Gavin | |Montalto John| | |Bartolo |Herrera Jose' | |Evarist | | |Borg Karmenu |Mangion Charles | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar |Pace Bertu | |Charles | | |Buhagiar |Portelli Alfred | |Louis | | |Camilleri |Refalo Anton | |Maria | | |Cardona Chris|Sant Alfred | |Chircop Karl |Sceberras Trigona Alex | |Cilia Joe |Schembri Adami Sandro | |Dalli Helena |Spiteri Lino | |Debono Grech |Vassallo Adrian | |Joe | | |Farrugia |Vella George | |Anglu | | |Farrugia Joe |Vella Karmenu |

KONTRA : 34

L-Onor.

|Abela Tony |Galea Pace Victor | |Agius Francis|Gatt Austin | |Bonnici Josef|Gonzi Lawrence | |Bonnici |Hyzler George | |Michael | | |Borg Joe |Mifsud Bonnici Antoine | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond | |Cassar Joe |Muscat Claude | |Dalli John |Muscat Richard | |D'Amato Helen|Psaila Savona Joe | |De Marco |Pullicino George | |Guido | | |Debono |Pullicino Orlando Jeffrey | |Giovanna | | |Deguara Louis|Refalo Michael | |Farrugia Jean|Tabone Anton | |Pierre | | |Fenech Adami |Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo |Vella John | |Michael | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech Francis |

ASTENSJONI : Waħda

L-Onor.

Mintoff Dom.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Skond subartiklu (2) ta' artiklu 71 tal- Kostituzzjoni ta' Malta, kif ukoll skond l-Ordni Permanenti 21 subinċiż (2), peress li l-voti ġew indaqs għandi dmir fil-kariga tiegħi li qed nippresjedi dan il-kumitat, li neżerċita l-vot deċiżiv u dan in konformita' mal-konswetudni ta' din il-Kamra, liema konswetudni tinkludi wkoll prinċipji kif elenkati fl-Erskine May, Edizzjoni 21, paġna 351 dwar il- casting vote u għalhekk qed nivvota favur il-Vot IX li għandna quddiemna.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot IX għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija

VOT 40 - MINISTERU GĦAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 19,744,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 40 - Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1998.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 40 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi

VOT 41 - ARTIJIET U KOSTRUZZJONI Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,070,800 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 41 - Artijiet u Kostruzzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1998.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 41 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi

VOT 42 - ILMA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 6,000,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 42 - Ilma, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1998.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 42 għaddiet.

Fid-9.46 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta li l-Voti 40, 41, 42 u IX taħt il-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni kienu ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Ministru Mizzi jipproponi l- Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Ġimgħa, 21ta' Novembru, 1997 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 1998

Is-Seba' Jum Stabbilit

Voti tal-Ministeru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali

MADAM SPEAKER: Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 98 ta' l-10 ta' Novembru, 1997 il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Ġimgħa, 21 ta' Novembru, 1997 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru Mizzi.

Fid-9.48 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

KONFERENZA EWRO-MEDITERRANJA - FOLLOW-UP COMMITTEE

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna minn min kienet rappreżentata Malta fil-Follow-Up Committee tal- Konferenza Ewro-Mediterranja li ltaqgħet fit-23 ta' Ottubru fi Brussel; x'ġie diskuss u x'kienet il-pożizzjoni ta' Malta fuq il-materji kollha diskussi?

Jista' l-Viċi Prim Ministru in oltre jipprovdi dettalji dwar il- lista aġġornata ta' laqgħat tematiċi li ġew proposti lill-parteċipanti f'din il-laqgħa?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nirreferi lill-Onorevoli Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Numru 9702 f'Seduta 146.

MINISTERU TAT-TURIŻMU - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kemm intnefaq bħala hospitality mid-dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Mejju sal-31 ta' Ottubru, 1997 maqsum skond kull ministeru, segretarjat, dipartiment jew enti?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-informazzjoni mitluba hija kif ġej :-

|Ministeru tat-Turiżmu|Lm1759.68 | |Dipartiment |Lm 387.26 | |tat-Turiżmu | | |Istitut Studji |Lm 180.20 | |Turistiċi | | |Med.

Conference |Lm 34.40 | |Centre | | |N.T.O.M. |Lm 597.06 |

MINISTERU TAX-XOGĦLIJIET U KOSTRUZZJONI - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefaq bħala hospitality mid-dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Mejju sal-31 ta' Ottubru 1997, maqsum skond kull ministeru, segretarjat, dipartiment jew enti?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MINISTERU TA' L-AGRIKOLTURA U SAJD - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefaq bħala hospitality mid-dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Mejju sal-31 ta' Ottubru, 1997 maqsum skond kull ministeru, segretarjat, dipartiment jew enti?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: In-nefqa totali bħala hospitality li saret f'isem il-Ministeru fil-perijodu 1 ta' Mejju sal-31 ta'Ottubru, 1997 kienet ta' Lm 6,205.23 maqsuma kif jidher hawn taħt.

| |Lm | |Ministeru |1047.36 | |Dipartiment ta' |1929.52 | |l-Agrikoltura | | |Dipartiment tas-Sajd u |603.38 | |Akwokultura | | |Dipartiment |116.66 | |tas-Servizzi | | |Koperattivi | | |Vizita' ta' |2508.31 | |Delegazzjoni | | |tad-Direttur Generali | | |tal-FAO | | |Total |Lm | | |6205.23 |

MINISTERU TAD-DJAR - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm intnefaq bħala hospitality mid-dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Mejju sal-31 ta' Ottubru 1997, maqsum skond kull ministeru, segretarjat, dipartiment jew enti?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: L-infiq fuq hospitality mill-1 ta' Mejju 1997 sal- 31 ta' Ottubru 1997 kien:

|Ministeru |Lm1007.| | |07 | |Dipartiment |Lm | |għall-Akkomodazzjoni |63.05 | |Soċjali | | |Uffiċċju Konġunt |Lm | | |142.00 | |Awtorita' tad-Djar |Lm | | |639.59 |

MINISTRU MINGĦAJR PORTAFOLL - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefaq bħala hospitality mid-dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Mejju sal-31 ta' Ottubru 1997, maqsum skond kull ministeru, segretarjat, dipartiment jew enti?

ONOR.

JOE MIZZI: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU TAT-TRASPORT U PORTIJIET - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefaq bħala hospitality mid-dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Mejju sal-31 ta' Ottubru 1997 maqsum skond kull ministeru, segretarjat, dipartiment jew enti?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant hija kif ġej.

Deherli li huwa xieraq li nagħti l-informazzjoni fuq spejjeż għall-istess sitt xhur għas-sena ta' qabel.

1 ta' Mejju 1996 - 1 ta' Mejju 1997 - 31 ta' Ottubru 1996 31 ta' Ottubru 1997

LM LM

Ministeru għat- 5,552.00 1,446.00 Trasport u Portijiet

Malta Maritime 4,221.99 1,962.24 Authority

Dipartiment ta' 578.41 513.95 l-Avjazzjoni Civili

Office of the 1,363.80 183.90* Postmaster General

Dipartiment xejn xejn tal-Liċenzji u t- Testijiet

Public Transport 301.00 1,536.39 Authority

Il-Bord ghall- xejn xejn Kontroll tat- Traffiku

Gozo Channel 1,904.49 222.80 Co. Ltd.

Malta International 861.33 366.90 Airport

* Lm 136.80 minn Posta Limited u Lm 47.10 mill-Uffiċċju tal-Postmaster General

BIEDJA/AGRIKOLTURA - RAPPORT

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport dwar il-Biedja (Agrikoltura) li ġie mħejji mill-Kummissjoni indipendenti, liema rapport intqal li kien lest sas-17.4.97 mill-Prim Ministru?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-Onor.

Interpellant qiegħed ikun mitlub jispeċifika għall-liema rapport u kummissjoni qed jirriferi.

PITKALIJA - DĦUL TA' PRODOTTI AGRIKOLI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 9839 u ċioe' dwar dħul ta' prodotti agrikoli fil-Pitkalija?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Twegiba tingħata f'seduta ohra.

ŻERRIEGĦA TAL-PATATA - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 9838 u ċioe' dwar importazzjoni ta' żerriegħa ta' patata?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ASSOĊJAZZJONIJIET SPORTIVI - SPONSORS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il assoċjazzjoni sportiva lokali jew nazzjonali hi sponsorjata mill-industrija tat-tabakk jew tax-xorb?

Liema huma?

Jikkonsidra l-gvern li jgħin finanzjarjament lil dawk l-assoċjazzjonijiet li ma jkomplux bi sponsors ta' ditti ta' sustanzi li huma ta' ħsara għas-saħħa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 9313 f'Seduta Nru. 131.

KORPI/ENTIJIET GOVERNATTIVI - ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9814, kemm hemm żgħażagħ taħt it-30 sena nominati bħala diretturi mill-Gvern fid- diversi Korpi u entijiet fejn il-Gvern għandu l-maġġoranza ta' l-ishma?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni li għandha x'taqsam ma' dan l- uffiċċju qed tinġabar u t-tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

Nistieden lill- Onor. Membru biex jiġbor il-bqija ta' l-informazzjoni mill-Ministri kkonċernati.

P.A. - TĦAFFIR TA' BIR TAŻ-ŻEJT

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk ġietx sottomessa applikazzjoni lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar għat-tħaffir ta' bir taż-żejt fil-limiti ta' Kerċem, Għawdex?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

CONSTRUCTION & MAINTENANCE DEPARTMENT - PROĠETTI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema proġetti huma ppjanati li jkunu mwettqa mill-Construction and Maintenance Department is-sena d-dieħla u kemm hi n-nefqa ppjanata fuq kull proġett?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AIR MONITORING PROGRAMME - PROĠETTI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid xi proġetti kienu mwettqa taħt l-Air Monitoring Programme u xi proġetti huma maħsuba għas-sena d-dieħla?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mutluba qiegħda tinġabar.

ENVIRONMENTAL WARDENS

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm Environmental Wardens mat-taqsima Environmental Protection Department u jekk hemmx ħsieb li jkunu ingaġġati aktar wardens?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar.

PUBLIC DEBT SERVICING

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti breakdown ta' l-allokazzjonijiet taħt il-Public Debt Servicing li din is-sena jammontaw għal Lm54.5 miljun?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nirriferi lill-Onor.

Membru għall-Estimi għas-sena 1998 (minn paġna 180 sa paġna 195) fejn għandu jsib fid-dettall l- allokazzjonijiet kollha dwar il-Public Debt Servicing li jammontaw għal Lm54.4 miljuni.

U.E. - AKKORDJI/TRATTATI BILATERALI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għar-risposta tal-Viċi Prim Ministru għall-mistoqsija parlamentari numru 2060 magħmula minni, fejn qal li ftehim fuq sigurta' soċjali kien beda jiġi negozjat mal-Belġju imma kien għadu ma ġiex iffirmat; u r-risposta tal-Ministru tal-Ħarsien Soċjali għall-mistoqsija parlamentari numru 7230 magħmula mill-Onor.

Joe Cassar fejn qal li ebda taħdidiet dwar xi forma ta' akkordju simili m'huma qed isiru bejn Malta u l- Belġju, jista' l-Ministru tal-Ħarsien Soċjali jikkordina mal-Viċi Prim Ministru, sabiex imbagħad flimkien mal-Gvern Belġjan, tittieħed deċiżjoni dwar jekk hemmx interess reċiproku fi ftehim bħal dan u jekk iva, jaslu għal konklużjoni bikrija u jekk le, jgħalqu d-diskussjonijiet?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma l-Onor.

Interpellant li l-possibbilta' li jsir ftehim reċiproku dwar Sigurta' Soċjali bejn Malta u l-Belġju bdiet tiġi mistħarġa sa minn Jannar ta' l-1988.

Minn dak iż-żmien l-hawn kien hemm solvuti ċerti diffikultajiet tekniċi bħal m'hi t-traduzzjoni għall- Ingliż ta' liġijiet Belġjani li kienu ġew mibgħuta bil-Franċiż.

Kien hemm ukoll korrispondenza bejn iż-żewġ Ministri kif ukoll kuntatti bejn esperti Belġjani u dawk Maltin fi Strasbourg fuq dan l-istess suġġett.

Iżda dawn kienu informali u s'issa għad ma bdewx negozjati fuq livell uffiċjali.

Jirriżulta li għad hemm xi diffikultajiet tekniċi li jolqtu l-leġislazzjoni Belġjana li fiha l-parti tas-Sigurta' Soċjali tikkomprendi wkoll xi partijiet dwar is-saħħa.

L-intenzjoni tal-Gvern hi li fil-futur jibdew taħdidiet formali dwar dan il-ftehim reċiproku.

DIPARTIMENT TAT-TOROQ - PROĠETTI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema proġetti hemm mwettqa mir- Roads Department din is-sena u x'kienet in-nefqa fuq kull proġett?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

NEW INITIATIVES & PROJECTS GROUP

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid: minn min hu magħmul in-New Initiatives & Projects Group; x'terms of reference għandu dan il-group; u x'direttivi jew proposti ġew mogħtija min dan il-group?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għall- pubblikazzjoni tad-DOI t'Ottubru, 1997, bl-isem New Initiatives and Projects Group.

SERVIZZ ĊIVILI - SKRIVANI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk dawk li għamlu l-eżami għal skrivani f'Mejju li għadda u dawn għaddew mill-eżami kif jidher mir-riżultat li ġie ppubblikat ftit tal-ġimgħat ilu, humiex se jkunu affettwati mill-friża ta' l-impjiegi?

Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk dawk li għaddew mill-eżami humiex se jkunu garantiti l-impjieg?

ONOR.

ALFRED SANT: L-impjiegi li jsiru mal-Gvern fiż-żmien li ġej iridu jkunu approvati mill-Kabinett wara li jiġi eżaminat li-bżonn reali għalihom fid-dawl tal-politika preżenti li titnaqqas in-nefqa rikorrenti tal-Gvern b'mod strinġenti.

TOROQ - ASFALTAR

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'jista' jsir f'toroq fejn għadu ma jistax jingħata tarmac ladarba huma wżati għaliex hemm il-bini fuq iż- żewġ naħat tat-triq u dawn bil-maltemp qed jikkaġunaw problemi għal min joqgħod f'dawn it-toroq u jsib diffikulta' biex jgħaddi minnhom?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Kodiċi tal-Pulizija, Kap 10, jistabbilixxi ċar illi toroq miftuħa mill-privat li jkunu għadhom mhumiex asfaltati jibqgħu responsabbli li jżommuhom fi stat tajjeb, is-sidien tal-bini li jħares fuq dawn it-toroq sakemm dawn jiġu asfaltati.

F'każ li jkun hemm bżonn sew jekk hekk deċiż mid-Direttur tax-Xogħlijiet jew jekk mitlub minn terzi, il-Gvern jista' jagħmel ix-xogħol ta' manutenzjoni meħtieġ hu a spejjeż ta' min hu responsabbli kif imsemmi aktar qabel.

BAJJIET RAMLIJA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Billi aktar kmieni din is-sena saru dikjarazzjonijiet dwar il-bżonn ta' żvilupp ta' bajjiet ramlin, b'mod partikolari ssemmiet il-kosta ta' Baħar iċ-Cagħaq, jista' l-Ministru jagħti ndikazzjoni dwar x'sar s'issa biex din il-kosta tinbidel minn waħda tal-blat, għal waħda ramlija?

Min tqabbad jagħmel dan ix-xogħol?

Meta hu mistenni li jiġu formulati l- applikazzjonijiet lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

KARMENU VELLA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għal-mistoqsija parlamentari 9422 Seduta Nru. 142.

BIEDJA U SAJD - RAPPORT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Billi l-Prim Ministru fil-Parlament qal li r-rapport dwar il-Biedja u s-Sajd ġie ffinalizzat, jista' l-Ministru jqiegħed kopja ta' dan ir-rapport fuq il- Mejda tal-Kamra?

Ma' liema assoċjazzjonijiet/għaqdiet separatament saru d-diskussjonijiet dwar dan ir-rapport?

F'kull każ, kemm-il laqgħa nżammet ma' l-għaqdiet differenti?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-Onor.

Interpellant qiegħed wisq probabbli jirriferi ghal rapport mill-Kummissjoni għall-Biedja u s-Sajd.

Dan tlesta u ġie sottomess mill-Gvern għall-konsiderazzjoni tieghu.

Hu mifhum li l- kumissjoni qabel ma bdiet ix-xogħol stiednet li kull min hu nteressat inkluż individwi, għaqdiet, assoċjazzjonijiet, koperattivi u ditti agro- industrijali biex jissottomettu l-veduti taghhom.

Nifhem li dawn il-veduti gew studjati bħala parti mill-operat tal-Kummissjoni.

Ir-rapport tal- kummissjoni jitpogga fuq il-Mejda tal-Kamra meta jkun il-waqt opportun.

FLORA U FAWNA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta tal- mistoqsijia parlamentari numru 9425, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk fil-fatt kienx hemm xi flora jew fawna oħra li llum huma kkonsidrati li huma mhedda, miżjuda ma' dawk li dehru fil-ktieb indikat fir-risposta?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

ILMA - ILMA TAX-XITA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta tal- mistoqsija parlamentari numru 9427, jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar x'inhuma r-Regolamenti tal-Bini li għandhom jidħlu fis-seħħ?

Min ħa ħsieb biex jiġu miġbura dawn ir-regolamenti?

X'tibdil hu mistenni li jkun hemm fuq ir-regolamenti preżenti?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba qiegħda tiġi miġbura.

TA' QALI - QASAM TAS-SNAJJA'

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: B'riferenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari numru 9508 jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar meta saret l- applikazzjoni/applikazzjonijiet għax-xogħol meħtieġ indikat fir-risposta msemmija?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: L-Outline Development Plan għaż-żona industrijali ta' Ta' Qali ġiet sottomessa mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar fis- 7 ta' April, 1994.

Wara diversi diskussjonijiet dwar alterazzjonijiet, ġiet sottomessa Full Development Plan fit-2 ta' Diċembru, 1996.

Il-pjan ġie approvat fil-prinċipju f'Ottubru 1997.

Iżda qed jiġu diskussi xi kondizzjonijiet li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar qegħda tesiġi li għandhom ikunu nklużi fl-approvazzjoni finali.

GĦAWDEX - DIPARTIMENT TA'PROĠETT U ŻVILUPP

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat- tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9715, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk f'dawn il-ġranet ħarġux applikazzjonijiet mid-Dipartiment tal- Customer Service simili għal dawk kontemplati f'applikazzjonijiet oħra li nżammu lura minħabba xi eżerċizzju li ntqal li kien qiegħed isir?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li d-Dipartiment tal-Customer Services fi ħdan is-Segretarjat Parlamentari għal Għawdex ħareġ sejħa għall- applikazzjonijiet permezz ta' MPO circular 54/97 ghal mili ta' post ta' supervisor fir-Rodent Control Section.

L-applikazzjonijiet qed jiġu pproċessati.

GĦAWDEX - XOGĦLIJIET TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' issa l-Ministru wara mistoqsijiet ripetuti jgħid kemm intnefqu flus mill-vot ta' Lm240,000 fuq xogħlijiet tad-drenaġġ f'Għawdex minn Jannar s'issa tul din is-sena?

Fejn saru x-xogħlijiet?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-informazzjoni kif mitluba mill-Onor.

Interpellant ingħatat fid-domanda parlamentari numru 9147.

GĦAWDEX: XEWKIJA - KUMPANNIJI

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jagħti l-isem tal-kumpanniji li jinsabu joperaw fil-Qasam Industrijali tax-Xewkija; it-tip ta' prodott manifatturat; fihom u l-għadd ta' impjegati - nisa u rġiel - f'kull fabbrika?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Fil-Qasam Industrijali tax-Xewkija hemm 15-il kumpannija li joperaw minn fuq proprjeta' ta' l-MDC fid-diversi setturi kif ġej:

|Kumpannija |Settur | |MP Clothing |Tessuti | |Gozo Laundry |Tessuti | |Cassar Weaving |Tessuti | |Lloyd Shoes Mfg. |Żraben | |FX Borg |Għamara | |Merit Precision |Elettronika | |Tools | | |Meritronic |Elettronika | |Pamargan |Rubber | | |Products | |Muscat Marine |Trasport | |Optigrip |Inġinerija | |Global Generators |Elettronika | |Carefree Furniture|Għamara | |Magro Bros |Prodotti ta' | | |l-Ikel | |A F Ellis |Irħam, | | |Ċeramika | |Axiaq Bros |Prodotti | | |tal-Ġebla |

Dwar dettalji ta' kumpanniji partikolari, l-MDC ma tistax tagħti informazzjoni minħabba l-proviżjonijiet ta' konfidenzjalita' taħt l- Industrial Development Act.

Skond informazzjoni mogħtija mill-ETC, in- numru globali ta' impjegati f'dawn il-kumpanniji huwa ta' 799,509 li huma nisa u 290 huma irġiel.

SKEJJEL - ŻURRIEQ

L-ONOR.

JOE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jara jekk il-minibus li ġġorr it-tfal lejn il-Kindergarten taż-Żurrieq hux qed iġġorr tfal aktar milli suppost sabiex jagħmel vjaġġ wieħed biss u mhux aktar?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Skond l-uffiċjal inkarigat mit-trasport ta' tfal ta' l-iskola ġejt informat li x-xufier tal-mini bus li jwassal it-tfal tal- Kindergarten taż-Żurrieq hu mħallas għal vjaġġ wieħed.

Jien informat ukoll li vjaġġ ta' mini bus li jġorr tfal tal-Kindergarten jista' jġorr sa wieħed u għoxrin tifel u tifla.

Skond in-numru ta' tfal li hemm minn naħa ta' Bubaqra huwa biżżejjed mini bus wieħed.

Nitlob lill-Onor.

Interpellant li jekk l-informazzjoni li qed nagħti ma tikkorrispondix mal-fatti kif jafhom hu jinformani.

Huwa kruċjali li t-tfal tagħna jivvjaġġaw b'mod li ma jkunux ta' periklu għalihom.

COUNCIL OF EUROPE'S SOCIAL CHARTER

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-Council of Europe's Social Charter li ġie rratifikat minn Malta fi Frar ta' l-1994?

ONOR.

GEORGE VELLA: Id-dokument mitlub se jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra f'seduta oħra.

ETC - SENIOR MANAGERS

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex postijiet vakanti ta' Senior Managers ma' l- ETC, li s-sejħa għalihom saret f'Mejju 1997, filwaqt li dawk ta' Malta mtlew mil-lum għal għada, dak ta' Għawdex għadu pendenti?

Dan id-dewmien kellu x'jaqsam mal-fatt li persuna nvoluta li taħdem fiċ- ċivil, kienet imsiefra għal tliet xhur, bejn Awissu u Novembru 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nixtieq ninforma lil Onor. Interpellant li għall- intervisti tas-Senior Managers, l-ETC ħatret Bord ta' esperti indipendenti biex jagħmlu l-intervisti meħtieġa.

Dan il-bord għandu l-inkarigu li b'mod l-aktar professjonali jevalwa dawk il-kandidati b'potenzjal għoli biex ikun assigurat li dawn il-kandidati prospettivi jingħataw opportunita' adegwata għall-intervista.

PULIZIJA - MEMBRI FIL-KORP

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk huwiex minnu li riċentement ingħatat ordni fil-Korp tal- Pulizija li min ikollu l-frank miżmum ma jkunx jista' jidħol għax-xogħol il- Ħdud u l-Festi mingħajr permess tal-Kummissarju tal-Pulizija?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi l-ordni kienet li ma jinżammx frank jekk ma tingħatax awtorita' minn qabel.

Jekk frank ikun miżmum, dan ifisser li l-membru tal-Korp ikun xogħol.

PULIZIJA - VACTION LEAVE

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk huwiex minnu li riċentement fil-Korp tal-Pulizija ingħatat ordni li min jieħu vacation leave is-Sibt, ma jistax jidħol xogħol il-Ħadd?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi tali ordni ma ngħatatx.

PULIZIJA - MEMBRI FIL-KORP

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk huwiex minnu li riċentement ingħatat ordni fil-Korp tal- Pulizija li min ikun xogħol bil-lejl, u l-għada għalkemm frank ikollu jidħol il-Qorti, ma jitħallas overtime iżda jew jingħata time off jew jinbidel ix-shift għal erba' sigħat filgħodu u erba' sigħat filgħaxija?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi skond il-paragrafu 3.5.2. ta' Ċirkolari 63/93 maħruġa fl-1 ta' Settembru, 1993, l-overtime għandu jingħata meta ma jkunx jista' jiġi mogħti time-off-in-lieu.

Riċentement l- uffiċjali għolja tal-korp, reġgħu ġew imfakkra f'din iċ-ċirkolari.

PULIZIJA - 25 SENA SERVIZZ

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta membru tal-Korp tal-Pulizija jagħlaq 25 sena fis- servizz, għandu bżonn ta' x'approvazzjoni mill-kummissarju biex ikompli jservi fil-Korp?

Jekk iva, meta ġiet introdotta l-ħtieġa ta' dik l- approvazzjoni?

Jekk le, hemm ħsieb li tali approvazzjoni tiġi ntrodotta?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi ma tenħtieġ ebda approvazzjoni mill-kummissarju sabiex membru tal-Korp tal-Pulizija jkompli jservi fil- Korp wara li jagħlaq il-25 sena servizz.

Fil-preżent m'hemmx ħsieb li jkun hemm xi tibdil f'din il-proċedura.

ITALJA - PROTOKOLL FINANZJARJU MA' MALTA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta tal- mistoqsija parlamentari numru 9367 u b'rifernza għall-proġett globali Nru. 29 - Advance Processes of Micro Propogation to restore specific Plant Habitate and reproduce the Native Vegetation on the Local Envirornment, jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar x'kien inkluż oriġinarjament f'dan il-proġett u meta nbidlet it-talba?

Billi l-proġett tal-Wied tal-Qlejja hu għal kollox kuntrarju għal dak dikjarat fit-titlu tal-proġett 29, jista' ll-Viċi Prim Ministru jgħid kif jiltaqgħu dawn iż-żewġ għanijiet differenti?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba qegħda tinġabar.

SKEJJEL - FACILITATORS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm talbiet pendenti għal facilitators fl-iskejjel statali; u fl-iskejjel tal-Knisja?

Meta hemm il-ħsieb li dawn it-talbiet jintlaqgħu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PULIZIJA - ROAD BLOCKS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru issa jagħti l-figuri definittivi rigward il-mistoqsija parlamentari numru 8371?

ONOR.

ALFRED SANT: Nerġa' nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 8083.

U.E. - PROGRAMM SOCRATES

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 8665, jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-ispejjeż li ntnefqu fil-proġetti li elenka f'dik it-tweġiba?

Min ħallas għalihom?

X'ried ifisser il-Ministru meta qal li "ngħatat għajnuna biex il-European Credit Transfer Scheme tiġi adottata fl-Universita"?

X'tip ta' għajnuna ngħatat?

ONOR.

SKEJJEL - TUCK SHOPS

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Rigward il-kuntratti tat-tuck shops, jista' l-Ministru jgħid min ingħata l-kuntratt ta' kull skola separata u kemm ingħata l-kuntratt fi flus?

Dawn il-kuntratti huma kollha għal sena?

Jekk le, għalkemm?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant dwar il-Kuntratti għat-tuck shops fl-iskejjel statali għas-sena skolastika 1997/98 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra għall-qari aktar kmieni f'din is- seduta.

UNIVERSITA' - EŻAMI TA' PROFIĊJENZA FL-INGLIŻ

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Skond rapport f'The Malta Independent (26/10/97) intqal li 74% ta' l-istudenti ġodda fil-B.Educ weħlu minn eżami ta' profiċjenza fl-Ingliż, jikkonferma l-Ministru dan ir-rapport?

Fiex kien jikkonsisti dan l-eżami?

Dan l-eżami huwa kkonsidrat ta' livell ogħla mil-Livell Ordinarju tal-MATSEC jew Bordijiet ta' l-Eżamijiet Ingliżi?

Dan l-eżami hemm xi ħsieb li jingħata lill-istudenti kollha?

Ladarba dan l- eżami huwa meħtieġ biex tkompli l-kors, jaħseb il-Ministru li allura għandu isir bħal entry qualification biex jiġi eliminat ħela ta' ħin u frustrazzjoni ta' l-istudenti li jeħlu minnu?

ONOR.

SAĦĦA - KSUR TA' KODIĊI TAĊ-ĊIVIL

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jirrispondi l- mistoqsija parlamentari numru 9535?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MEDIĊINALI - BECOTIDE/ BECLAFORTE INHALERS

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jirrispondi l- mistoqsija parlamentari numru 9751?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-informazzjoni kif iridha l-Onor.

Interpellant jiġifieri tal-konsum xahar b'xahar teżisti biss minn Mejju 'l hawn jiġifieri wara li ġiet implimentata l-kompjuterizzazzjoni.

Rigward il-prezzijiet, dawn ġew meħuda mill-computer għall-perijodu minn Mejju sa Ottubru '97 u jinkludu 15 % mark-up.

BECLOMETHASONE 250mg INHALERS KONSUM SPIZA

Mejju '97 800 Lm 8,000 Gunju '97 40 Lm 445.38 Lulju '97 1220 Lm 8,016.70 Awissu '97 510 Lm 5,678.49 Settembru '97 520 Lm 5,789.84 Ottubru '97 1274 Lm 10,020.87

BECLOMETHASONE 50mg INHALERS KONSUM SPIŻA

Mejju '97 7300 Lm 10,621.50 Gunju '97 200 Lm 334.66 Lulju '97 80 Lm 133.86 Awissu '97 3200 Lm 4,220.50 Settembru '97 3798 Lm 6,051.07 Ottubru '97 18956 Lm 23,848.55

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

PULIZIJA - SISTEMA TA' TOW ZONE

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid x'inhuma l-possibbiltajiet li ssir/ma ssirx it-tow zone f'Ursoline Sisters Str, Pieta'?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi s-suġġett tal-mistoqsija mressqa mill-Onor.

Interpellant se jkun ikkonsidrat.

PULIZIJA - PERMESS GĦAL RESERVED PARKING

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid hemmx xi raġuni partikolari għaliex persuna minn Ta' Sliema - id-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament - ma' ingħatatx reserved parking quddiem il-bieb tagħha fiċ-ċirkostanzi partikolarissimi tal-każ tagħha?

Dan il-każ qiegħed quddiem il-Kummissjoni għall-Persuni b'Diżabilita'?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

UNIVERSITA' - STUDENT UNIVERSITARJU

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-każ ta' l-istudent universitarju - ismu qed jintbagħat separatament - u li wasal fl-aħħar sena tal-B.Educ (Hons.) u għandu każ li qed jiġi kkonsidrat quddiem l-Ombudsman ma ġiex finalizzat b'mod li spiċċa biex ma ggradwax ma' sħabu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-istudent universitarju li rrifera għalih l- Onor. Interpellant ma ggradwax ma' sħabu għax fl-opinjoni ta' l- eżaminaturi, inkluż l-external examiner, hu ma kienx jistħoqqlu jgħaddi mit- Teaching Practice, li hi parti mportanti tal-kors.

L-informazzjoni kollha dwar il-każ ġiet mgħoddija lill-Ombudsman.

TOROQ - FTUĦ TA' TRIQ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi s-sitwazzjoni biex Triq George Mitrovich tinfetaħ bħala triq proprja biex it-traffiku jinqasam f'żewġt toroq kemm fi Triq George Mitrovich kif ukoll fi Triq il-Biżbiżija kif jidher fil-proposta li qed nibgħatlek separatament ma' din il- mistoqsija?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Qed tiġi surveyed l-area fejn trid tinfetaħ din it-triq sabiex tkun tista' titwettaq l-esproprjazzjoni meħtieġa għal ftuħ tat-triq.