MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 166 Il-Ġimgħa, 12 ta' Diċembru, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 166

Il-Ġimgħa, 12 ta' Diċembru, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.12 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ġimgħa, 12 ta' Diċembru, 1997

WERREJ MINUTI 268

KOMUNIKAZZJONI TA' MADAM SPEAKER 268

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 268

TQEGĦID TA' KARTI 274

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-CONDOMINIA CONDOMINIUM BILL (IT-TIELET QARI) 275 ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JIRREGOLA T-TELEKOMUNIKAZZJONI TELECOMMUNICATIONS (REGULATION) BILL (IT-TIENI QARI) 276

AĠĠORNAMENT 300

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 306

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 323

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru.165 li saret fl-10 ta' Diċembru, 1997 ġew konfermati.

KOMUNIKAZZJONI TA' MADAM SPEAKER

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): Ninforma lill-Onor.

Membri li rċevejt ir-rapport ta' l-Awditur Ġenerali għas-sena 1996, liema rapport se nqiegħdu issa fuq il-Mejda tal-Kamra skond Artiklu 7 ta' l-Ewwel Skeda ta' l-Att Nru. XVI ta' l-1997:

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

RABAT - PERMESS GĦALL-BINI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari Nru 7911 u t- tweġiba relattiva, jista' l-Ministru jgħid x'kien ir-riżultat ta' l-istudju tal-possibbilta' li jkun hemm rilaxx mill-akkwist tal-proprjeta'?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Id- dipartiment ta' l-artijiet qed jikkonsulta mad-dipartiment tax-xogħlijiet biex jara għandhomx jitkomplew il-proċeduri ta' l-akkwist.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, meta għamilt il-mistoqsija parlamentari Nru 7911, kont ingħatajt ir-risposta li wara li ġie rtirat il-permess tal- bini lil din il-persuna li kienet qed tibni r-Rabat, wara li kważi lestiet ix-xogħlijiet kollha, kienet se tiġi kkonsidrata l-possibbilta' li jew il- gvern jakkwista dik l-art, jew inkella jerġa' jagħti lura l-permess tal- bini lill-persuna konċernata.

Jista' l-Ministru jgħidli jekk hijiex se tittieħed deċiżjoni għaliex fir-risposta li għadni kemm ingħatajt issemma biss l-akkwist tal-proprjeta' mill-gvern mentri qabel issemmew żewġ alternattivi.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Fil-fatt ir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 7911 kienet tgħid li d-dipartiment ta' l-artijiet kien beda jaħdem ħalli jistabilixxi l-provenjenza tal-proprjeta' in kwestjoni, biex tkun tista' tinbeda l-proċedura għall-ħlas tal-kumpens.

Barra minn hekk, kienet qed tiġi ukoll studjata l-possibbilta' li jkun hemm rilaxx mill-akkwist tal- proprjeta'.

Fil-fatt minn informazzjoni li għandi jidher li għad hemm xi korrispondenza għaddejja dwar il-post indikat li kien mixtri fl-1988 u allura m'iniex f'pożizzjoni li nirrispondi għal dak li tlabtni int. Pero' jien se ngħaddi din l-informazzjoni lill-Ministru konċernat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Jista' għallinqas il-Ministru jimpenja ruħu li tittieħed deċiżjoni dwar dan il-każ, peress li l-kwestjoni ilha għaddejja ħafna snin?

Milli jidher dan il-permess tal-bini nħareġ bi żball u meta ġie rtirat din il-persuna kienet diġa' laħqet bniet.

Għalhekk jidhirli li din il-persuna jew għandha titħallas ta' l-ispejjeż li laħqet għamlet jew inkella tingħata l-permess.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Mill-korrispondenza li hawn jidher li l-permess kien inħareġ fl-1988 u li għadhom għaddejjin id-diskussjonijiet.

Pero' jien se ngħaddi l-informazzjoni li qed jagħtini l-Onor.

Borg lill-ministru konċernat.

LUKANDI ĠODDA - PROĠETTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Michael Angelo Refalo) staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l- Ambjent: Peress li bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi Nru 10125, il-Ministru tat-Turiżmu stieden lis-sottofirmat biex jagħmel l- istess mistoqsija lill-Viċi Prim Ministru, jista' għalhekk il-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra x'inhuma l-proġetti għal lukandi ġodda li hemm pendenti quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Meta saret l-applikazzjoni f'kull każ?

Minn min?

F'liema kategorija?

F'liema lokalita'?

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Il-proġetti ta' lukandi ġodda li hemm pendenti quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar huma dawn:-

i) Proġett ta' lukanda ġdida f'Marsascala - l-applikazzjoni saret fis-27 ta' Diċembru, 1995 mis-Sur A. Cutajar għal żvilupp ta' lukanda 4-Star ;

ii) Sans Souci Hotel - l-applikazzjoni saret fl-4 ta' Mejju 1995 mis-Sur P. Galea għal żvilupp ta' lukanda 4-Star f'Marsaxlokk;

iii) Ferries Hotel - l-applikazzjoni saret fit-2 ta' Ġunju, 1994 mis-Sur G. Fenech għal żvilupp 4-Star f'Tas-Sliema;

iv) Proġett ta' lukanda ġdida f'High Street, Tas-Sliema (ex-Alexandra Gardens) - l-applikazzjoni daħlet fis-27 ta' Ottubru 1997 mis-Sur A. Xuereb;

v) Regina Hotel - l-applikazzjoni saret fis-6 ta' April 1994 mis-Sur A. Fenech għal żvilupp ta' lukanda 4-Star f'Tas-Sliema.

PA - DĦUL MINN ĦLASIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

George Pullicino) staqsa lill- Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari Nru 10,023 għar-rigward tad-dħul għall-ħlasijiet ta' DPF u ISC għall-applikazzjonijiet ġodda f'Ottubru, 1997?

ONOR.

GEORGE VELLA: Għax-xahar t'Ottubru, 1997 l-Awtortita' ta' l- Ippjanar irċeviet Lm105,835 f'development permit fees u Lm159,016 f'infrastructure contributions.

PBS - FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid fiex waslu d-diskussjonijiet dwar il-ftehim kollettiv bejn il-PBS u l-GWU, peress illi dan suppost daħal fis-seħħ fl-1 ta' Jannar ta' din is-sena?

B'mod speċifiku, jista' jgħid għaliex id-diskussjonijiet twalu daqshekk?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): L-Onor.

Membru għandu japprezza l-fatt li bejn Settembru u Diċembru 1996 ma kien sar l-ebda tentattiv biex jibdew id-diskussjonijiet dwar dan il-ftehim.

Dan ġara minħabba l-elezzjonijiet ġenerali u l-bdil fil-bord tad-diretturi.

Dawn iċ-ċirkostanzi tefgħu lura l-bidu tan-negozjati.

Fil-fatt in- negozjati uffiċjali bdew fil-11 ta' Ġunju, 1997.

Bħalissa n-negozjati bejn PBS Ltd u l-GWU fuq il-ftehim kollettiv ġdid jinsabu fi stadju avvanżat.

PBS - KONTRIBUTURI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għar- risposta għall-mistoqsija parlamentari tiegħi Nru 9167, jista' l-Prim Ministru jgħid min huma dawk il-persuni li huma meqjusa bħala kontributuri mal-PBS, kif ukoll il-qasam li fih jikkontribwixxu?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Il-lista ta' kontributuri mal- PBS hija magħmula minn dawk il-persuni li joffru s-servizzi tagħhom għall-programmi kemm tar-radju kif ukoll tat-televiżjoni.

Dawn is-servizzi jinkludu qari, preżentazzjoni, produzzjoni, kitba, ideazzjoni, opinjoni professjonali u oħrajn.

Naturalment, kif intqal fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari Nru 9167, fl-ambjent pluralistiku tal-qasam tax-xandir f'pajjiżna żgur li mhux fl-interess ta' kumpannija bħall-PBS li tagħti listi ta' ismijiet li jistgħu jkunu ta' utilita' għall-kompetituri tagħha.

PBS - KAMRA TA' L-AĦBARIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għar- risposta għall-mistoqsija parlamentari tiegħi Nru 9168, fejn il-Prim Ministru nforma lill-Kamra li fin-newsroom tal-PBS mill-1 ta' Novembru 1996 ma sar l-ebda tibdil, jista' l-Prim Ministru jikkonferma li persuni li qabel kienu responsabbli mit-taqsima sport, illum qed jagħmlu xogħol ieħor?

Jista' jikkonferma li wieħed mid-desk officers ingħata xogħol speċifiku fir-radju li m'għandux x'jaqsam mal-kariga tiegħu?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Dwar iż-żewġ senior reporters li qabel kienu esklussivament jaħdmu fuq l-isport - li jagħmel parti miċ- ċentru ta' l-aħbarijiet - nikkonferma li dawn issa qed jaħdmu wkoll flimkien mal-membri l-oħra ta' l-aħbarijiet, waqt li jieħdu ħsieb wkoll il- kordinazzjoni ta' l-isport.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija nista' ngħid li d-desk officer in kwestjoni qed jagħmel xogħol ċertament kompatibbli mal-grad tiegħu, kemm għar-radju, kif ukoll għaċ-ċentru ta' l-aħbarijiet.

PBS - REPORTERS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid xi kwalifiki huma rikjesti mill-PBS biex persuna tkun tista' tiġi mpjegata bħala reporter?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): M'hemm l-ebda ħsieb li fil- futur qarib tiġi mpjegata xi persuna bħala reporter mal-PBS.

Meta, u jekk jinqala' l-każ, ir-rekwiżiti ta' dan il-grad jiġu deċiżi skond artiklu 20A tal-ftehim kollettiv.

PBS - CHANNEL 12

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'se jiġri dwar Channel 12?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Ninsab mgħarraf li l- Awtorita tax-Xandir daħlet f'arranġamenti mal-Melita Cable TV Plc. biex din tkompli l-operat ta' Channel 12.

L-awtorita' informatni wkoll li skond l-arranġamenti li saru, l-impjegati ta' Channel 12 se jibqgħu jaħdmu ma' l-istazzjon iżda mħallsa mill-kumpannija u li l-ftehim jinkludi arranġamenti finanzjarji li huma ta' vantaġġ għas-settur tax-xandir u li bihom, fl-1998 biss, se jiġu ffrankati mat-Lm350,000.

PBS - SPIŻA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid, sena b'sena, kemm kienet l-ispiża tal-PBS għal pagi, overtime u allowances mill-1992 sal-lum?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra tabella li turi l-ispiża tal-Public Broadcasting Services Ltd fuq salarji, allowances u overtime bejn Awissu 1992 u Diċembru 1997.

Il- figuri mogħtija jibdew minn Awissu 1992, jiġifieri minn mindu bdiet topera il-Public Broadcasting Services Ltd.

Sa l-1995 il-PBS Ltd kienet tagħmel użu mis-sistema komputeriżżata tas-Swatar u għalhekk m'hijiex f'pożizzjoni li tagħmel l-eżerċizzju b'mod prattiku biex tiddistingwi s-salarji mill-allowances għall-perijodu indikat.

NTOM - KAMPANJA TA' PUBBLIĊITA'

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar x'differenzi kien hemm fil-kampanja ta' pubbliċita' ta' l-NTOM matul l-1997 meta mqabbla mas-snin preċedenti?

X'kienet id-differenza fin-nefqa ta' din il-kampanja f'dan il-perijodu?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru tat-Turiżmu): Il-kampanja publiċitarja ta' l-NTOM tvarja minn sena għall-oħra skond l-għanijiet stabiliti.

L-aktar għanijiet importanti għall-1997 kienu li nissodaw is-suq Ingliż, fejn kien hemm telf sostanzjali, kif ukoll li jitkabbru s-swieq kontinentali partikolarment dawk tal-Ġermanja u l-Italja.

Fl-istess waqt kellha tingħata attenzjoni lill swieq ġodda li kienu qed jikbru, bħal dak Russu, ta' l-Ewropa tal-Lvant, l-Iskandinavja u l-Amerka.

Il-pjan ta' pubbliċita' kien jirrifletti dawn l-iskopijiet u kien jinkludi fost affarijiet oħra, aktar promozzjoni fis-suq tal-konferenzi.

It-tieni parti tal-mistoqsija hija waħda ta' natura kummerċjali, u għalhekk mhux opportun li tingħata minħabba termini kompetittivi fis-swieq turistiċi.

IMPJIEGI - REDUNDANCIES

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni dwar kemm kien in-numru ta' persuni li tilfu x-xogħol fil-perijodu 1 ta' Novembru, 1996 sat-30 ta' Novembru, 1997 mil-lokalitajiet kollha tas-seba', tmien, ħdax u tnax-il distrett elettorali?

ONOR.

EDWIN S. GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): In-numru ta' redundancies jew persuni li tilfu x-xogħol fil-perijodu 1 ta' Novembru, 1996 sat-30 ta' Novembru, 1997 mil-lokalitajiet kollha tas-seba', tmien, ħdax u tnax-il distrett elettorali hu kif ġej:

|Is-Seba' Distrett| | |Zebbug | 61 | |Siggiewi | 37 | |Attard | 27 | |Dingli | 13 | |Qrendi | 12 | |Total |150 |

|It-Tmien | | |Distrett | | |Balzan | 14 | |Birkirkara |128 | |Lija | 4 | |Total |146 |

|Il-Hdax | | |il-Distrett | | |Għargħur | 9 | |Iklin | 10 | |Mosta |103 | |Naxxar | 47 | |Total |169 |

|It-Tnax | | |il-Distrett | | |Mdina |- | |Mellieħa |13 | |Manikata |- | |Mgarr | 5 | |Rabat | 92 | |Baħrija | 2 | |Tal-Virtu' |- | |San Pawl il-Baħar | 30 | |Burmarrad |- | |Total |142 | | | | |TOTAL |607 |

KUNSILLI LOKALI - COLD ASPHALT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni dwar meta ħarġet l- aħħar tender għal provvista ta' cold asphalt għad-diversi ħteġijiet tal- kunsilli lokali?

Meta hu mistenni li terġa' toħroġ tender oħra?

Għal kemm ammont/żmien mistennija li tkun din il-provvista ta' asphalt?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KUNSILLI LOKALI - COLD ASPHALT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex il-kunsilli lokali ma jkollhomx għalfejn jixtru l-cold asphalt huma meta dawn ikunu jridu jagħmlu patching fit-toroq tal-lokal tagħhom?

Kif qed jiġri li dan il-cold asphalt irid jinxtara wkoll meta l-kuntratt qiegħed ma' dipartimenti tal-gvern?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Jien informat li l-ħtieġa ta' xi kunsilli lokali li jixtru l-cold asphalt biex jagħmlu xogħlijiet urġenti ta' patching fit-toroq hija waħda temporanja sakemm toħroġ it-tender biex id-dipartiment responsabbli jkun jista' jixtri il-cold asphalt hu stess fuq bażi ta' period contract u mhux kif kien isir sal-lum, jigifieri fuq bażi ta' tliet xhur biss, arranġament li ħoloq il-problema li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Membru.

Il-kunsilli lokali qed jixtru l-cold asphalt bl-istess prezz li jixtrih il-gvern u għal din ir-raġuni d-dipartiment responsabbli għall-patching bħala kuntrattur tal-kunsilli qed jiċċarġjahom biss l-ispiża tal-labour.

Din is-sitwazzjoni għandha tiġi riżoluta immedjatament wara li tingħata it- tender.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, xtaqt nistaqsi x'qed jagħmel il- ministeru tal-ġustizzja u kunsilli lokali biex din id-diffikulta', li ilha għaddejja numru ta' xhur, ma tipperpetwax ruħha.

Xtaqt nistaqsi wkoll għaliex il-kunsilli lokali qed jiġu mġiegħla jħallsu tax-xogħol u tal- materjal, anke jekk xi darba se jieħdu flushom lura għal dak li huwa materjal.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, l-indikazzjoni hija li l-kunsilli lokali ma jħallsux tax-xogħol.

Pero' nieħu nota ta' dak li qed jgħid l- Onor. Interpellant u ngħaddiha lill-ministru konċernat ħalli jittieħdu passi mill-iktar fis possibbli.

PIETA' - CRASH BARRIERS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex jitwaħħlu Cat's- eyes mal-crash barriers li hemm fis-central strip f'Tal- Pieta'.

ONOR.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, nixtieq nagħmel domanda li forsi m'hijiex marbuta direttament mad-domanda oriġinali.

Il-lights li hemm ħdejn il-każin tal-Labour ta' l-Imsida, li jikkontrollaw it-traffiku li jkun nieżel minn Regional Road, tant jaqilbu malajr li prattikament qegħdin itellfu u mhux jgħinu t-traffic flow.

Jista' l-Ministru jara li l- affarijiet jitranġaw?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex wara l-ħin tal- mistoqsijiet jgħaddili l-informazzjoni eżatta ħalli jien stess nara li din il-problema tiġi solvuta.

LIFE SAVING - TAĦRIĠ

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il persuna attendiet għal taħriġ ta' life saving ta' livell internazzjonali?

Kemm minnhom kienu rġiel u kemm nisa?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Nitlob lill-Onor.

Intepellant jispeċifika ż-żmien li għalih qed jitlob dan it-tagħrif.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, jien ħsibt li d-domanda hija ċara għaliex il-Prim Ministru kien irrispondieni li l-kors ta' taħriġ ta' life- saving fuq livell internazzjonali se jsir għall-ewwel darba.

Peress li qatt ma kien sar qabel assumejt li japplika għal din is-sena.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien intiż ħafna f'din il-ħaġa u nista' ngħidlek li saru diversi korsijiet.

Għalhekk ridna nkunu nafu l-perijodu eżatt biex inkunu nistgħu nagħtu d-dettalji eżatti.

GĦAQDIET VOLONTARJI - LIFEGUARDS

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk jistgħux jingħataw dettalji dwar kif tqassmu l-Lm1,986 lill-għaqdiet volontarji, imsemmija fil-mistoqsija parlamentari numru 10213?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Ninsab informat li s-somma ta' Lm1,986 ma tħallsitx direttament lil għaqdiet volontarji, iżda kienet ħlas ta' spejjeż ta' ikel u xorb li l-membri ta' dawn l-għaqdiet għamlu waqt il-ġranet li fihom taw is-servizz ta' lifeguards.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Mizzi.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Breakdown tan-nefqa taħt il-Vot Kapitali tal-Pulizija sat-12 ta' Novembru 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10409;

Tabella li turi l-akkużi ta' membri fil-Korp tal-Pulizija li għaddejjin proċeduri quddiem il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10410; u

f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tar-rapport tar-riżultat ta' l-investigazzjoni tal-Kummissjoni Permanenti kontra l-Korruzzjoni dwar il-każ Nru. 66 - Rapport Nru. 106.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-infiq mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' bejn Jannar u Novembru 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10482; u

Tabella li turi l-għadd ta' persuni jaħdmu bi qliegħ bejn Diċembru 1983 u Settembru 1997, kif riveduta fl-eżerċizzju tal-korrezzjoni fl- istatistika, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10522.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u Sajd): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-ammont u l-valur ta' esportazzjoni ta' patata bejn l- 1994 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10443; u

Tabella li turi l-ammont u l-valur ta' xi prodotti agrikoli mdaħħla fil-Pitkalija bejn l-1 ta' Novembru 1991 u t-30 ta' Ottubru 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10445.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-CONDOMINIA

CONDOMINIUM BILL

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 1997 biex jirregola Condominia" jiġi moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JIRREGOLA T-TELEKOMUNIKAZZJONI

TELECOMMUNICATIONS (REGULATION) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-10 ta' Diċembru 1997.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg huwa in possession.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, fl-aħħar seduta kont qiegħed nikkwota minn diskors li kien għamel l-Onor.

Leo Brincat fil-leġislatura l-oħra u kont qed ngħid kif dan jikkuntrastja b'mod partikolari mad-diskors li għamel il-Ministru tal-Finanzi fil-budget speech.

Fil-fatt, erba ġimgħat ilu, kważi kellna daqq ta' innu ta' tifħir għal privatizzazzjoni, meta fl- aħħar leġislatura d-diska kienet pjuttost bil-kontra.

U jekk tippermettili, Madam Speaker, se nkompli nikkwota għaliex l-aħħar darba ma lħaqtx spiċċajt il-kwotazzjonijiet kollha.

Dak inhar l-Onor.

Brincat kien qal hekk:

"Hemmhekk ..."

- kien qed jirriferi għall-Ingilterra -

"... il-kritika ma ssirx biss għaliex isiru dawn it-tip ta' transazzjonijiet imma ssir għaliex qed joħorġu ħafna każi fejn qed jirriżulta li ministri, nies qribhom u anke chairmen ta' ċerti korporazzjonijiet u membri ta' korporazzjonijiet ta' l-Istat, ħafna drabi mhux biss ibigħu l-interessi tal-poplu lill-ħbieb tagħhom stess imma anke lill-kumpanniji li fihom dawn l-istess ex-ministri Ingliżi u top people ta' azjendi parastatali jew governattivi kellhom ishma u interessi personali. ".

Jiġifieri sa sena ilu biss kien jingħad diskors kontra l-privatizzazzjoni nnifisha.

Nammetti li mhux il-Membri kollha ta' l-Oppożizzjoni ta' dak iż- żmien kienu jitkellmu b'dan il-mod, pero' ħafna min-nies li llum qegħdin fil-front bench tan-naħa l-oħra kienu jitkellmu kontra l-privatizzazzjoni.

Meta sieħbi, l-Onor.

Michael Frendo, għamel l-intervent tiegħu dwar din il-liġi semma kemm kien isir tfixkil, anke mill-General Workers Union, kull darba li kienet tissemma l-kelma "privatizzazzjoni", u lanqas biss kienu jħalluna nispjegaw il-forma ta' privatizzazzjoni.

Huwa interessanti li ngħid li fit-tiftix tiegħi sibt kumment li kien għamel l-Onor.

Michael Frendo meta kien ministru, fejn qal li saħansitra darba minnhom il-General Workers Union kienet oġġezzjonat għaliex il-Gvern Nazzjonalista ried jippjana biex idaħħal radar service ġdid fl-ajruport u kien se jagħti a turnkey project għall-bini ta' dan ir-radar lil kuntrattur privat.

Il-General Workers Union saħansitra kienet ikkritikat lill-Gvern li din kienet forma ta' privatizzazzjoni.

U nikkwota, Madam Speaker, mid- diskors li kien għamel l-ex-Ministru Frendo fid-diskussjoni ta' l-aħħar budget imressaq minn Gvern Nazzjonalista, fejn kien qal hekk:

"Waħda mill-affarijiet li dan il-Gvern qed jippjana biex jagħmel, għaliex hemm bżonn li ssir, hija li ntejbu l-kondizzjonijiet tax- xogħol ta' l-air traffic controllers billi ndaħħlu radar service ġdid.

Naturalment dan irid ħafna żmien biex nagħmluh ..."

- u hawn issa l-importanti -

"... u qed insibu tfixkil għaliex il-General Workers Union qed tgħid li aħna ħriġna kuntratt turnkey u li għaliha dan jammonta għal privatisation.".

Jien inħalli f'idejn il-poplu Malti li qed jisma' biex jara jekk l-għoti ta' kuntratt turnkey ifissirx privatisation.

Għalhekk, b'ċertu indenjazzjoni, l-Onor.

Michael Frendo qal li dawk kollha li qabel kienu joġġezzjonaw għal kull pass fid-direzzjoni tal-privatizzazzjoni issa mhux talli qagħdu kwieti u ma tkellmux, talli saħansitra ddikjaraw li qablu li parti mill-Korporazzjoni Telemalta tiġi pprivatizzata.

U allura d-domanda hija: X'kienet ir-raġuni li sa sena ilu l-General Workers Union kienet toġġezzjona għal kull forma ta' privatizzazzjoni, anke jekk din kienet se ssir b'mod parzjali?

Naħseb li t-tweġiba m'hijiex waħda diffiċli u kulħadd jista' jasal għaliha, cioe' l-iskop kien biss li wieħed ifixkel lill-Gvern Nazzjonalista.

Madam Speaker, dan ġara wkoll fit-Tarzna, fejn l-ewwel kienu jitkellmu favur il-parteċipazzjoni tal-ħaddiem fil-Kunsill tat-Tarzna u kienu jgħidu li din m'hijiex se tintmiss u jekk hemm bżonn tinqala' anke gwerra qaddisa, u issa l-maġġoranza tal-membri tal-Kunsill tat-Tarzna huma persuni nominati mill-Gvern.

Dan ġara forsi għaliex aġġornaw ukoll il-politika tagħhom, bħalma kienet taġġorna l-politika tagħha l-Oppożizzjoni Laburista ta' dak iż-żmien, u minflok jgħidu li qegħdin jagħmlu kuntrumbajsa jgħidu li qed isir aġġornament tal-politika.

Madam Speaker, diskors ieħor interessanti kontra l-privatizzazzjoni kien sar mill-Onor.

Charles Mangion - illum ministru responsabbli mill-ġustizzja - li kien jolqot ukoll lill-korporazzjoni Telemalta.

Fl-argument tiegħu l- Onor. Mangion qal li kien qed jissemma ħafna diskors fuq il- privatizzazzjoni tat-Telemalta u allura bħal speċi xtaq iwissina li jekk se ssir dik il-forma ta' privatizzazzjoni - u issa nafu li l-forma ta' privatizzazzjoni li kellu f'moħħu l-Partit Nazzjonalista meta kien fil- gvern kienet proprju dik li qed tiġi proposta f'din il-liġi, bl-isem tal- kumpannija b'kollox - kienet se tibda ssir pressjoni biex il-VAT li titħallas mill-korporazzjoni tibda tiġi assorbita mill-abbonat tat- telefon innifsu, li kien għadu ma jħallasx VAT fuq it-telephone ordinarju tar-residenza tiegħu.

Ħalli

nikkwota eżatt dak li kien qal l-Onor.

Mangion fis-Seduta parlamentari Nru. 292 ta' l-aħħar leġislatura:

"Pero' jekk fil-każ tal-Korporazzjoni Telemalta l-Gvern jibqa' sejjer bil-proċess tiegħu ta' privatizzazzjoni, dan li qiegħed jgħid illum il-Gvern rigward il-VAT fuq il-kontijiet tat-telefon ma jibqax ireġi.

Jekk it-Telemalta tiġi pprivatizzata, apparti l-konsegwenzi l-oħra, l- korporazzjoni ma tkunx tista' tibqa' tassorbi dawn il-15% VAT biex il- prezz ta' dan is-servizz lill-konsumatur jibqa' kif inhu llum u kif qed jgħid il-Gvern li se jibqa'.".

Jiġifieri mhux biss kienu jbeżżgħu lin-nies li jekk jidħol il-privat, anke jekk ma jkollux il-kontroll assolut tal-korporazzjoni, se jkun hemm pressjoni biex issir aktar effiċjenza u allura jistgħu jintilfu l-postijiet tax-xogħol fit-Telemalta stess, jew jitnaqqsu l-benefiċċji u l- kondizzjonijiet ta' l-impjieg tal-ħaddiema stess, imma kienu jbeżżgħuhom li jekk ikun hemm xi forma ta' privatizzazzjoni - u hawnhekk it-Telemalta ssemmiet bħala eżempju - allura dak il-benefiċċju li llum jeżisti, cioe' li l-VAT fuq il-kont tiġi assorbita mill-korporazzjoni, jispiċċa u l-VAT tibda titħallas mill-konsumatur.

Madam Speaker, bix-xieraq li l-aħħar kwotazzjoni tkun ta' l-Onor.

Mizzi nnifsu - dulcis in fundo! - meta kien fuq din in-naħa tal-Kamra u kien jistaqsi ħafna dwar il-privatizzazzjoni tat-Telemalta u minkejja li l- Prim Ministru ta' dak iż-żmien kien jgħid li l-forma ta' privatizzazzjoni kienet se ssir billi nisseparaw il-parti operattiva mill-parti regolatorja, l-Onor.

Membru kien jibqa' jinsisti li se nitilqu l-kontroll komplet minn idejna.

Hawn ġew l-Onor.

Mizzi kien qal li l-Gvern kien għadda l- kumpannija Telecell lil kumpannija privata, fejn il-maġġoranza tax-shares tagħha ma kenux tat-Telemalta.

Semma wkoll il-package switching - u naħseb li hawnhekk kien qiegħed jirreferi għall-internet - u qal li f'dan il-każ il-Gvern kien ta wkoll il-maġġoranza ta' l-ishma lil kumpannija privata u mhux lit-Telemalta u ma baqax il-majority shareholder.

Imma issa hawnhekk għandna wkoll kontradizzjoni għaliex din il-liġi tiftaħ il- bibien kemm għal privatizzazzjoni parzjali u kif ukoll għal privatizzazzjoni sħiħa għaliex imkien ma nsibu li, per eżempju, se jkun hemm biss 40% privatisation.

Kieku ried il-Gvern seta' qal fil-liġi stess li, biex jinbiegħu iktar minn 40% ta' l-ishma lill-privat, irid ikun hemm l-approvazzjoni tal-Parlament.

Fil-fatt meta twaqqfet l-Airmalta ma twaqqfitx bħala korporazzjoni pubblika imma kienet twaqqfet bħala kumpannija tal-gvern, a private commercial company.

Pero' minkejja li kienet a private commercial company, dan il-Parlament kien għadda riżoluzzjoni li kull tibdil fil-memorandum, inkluż kif inhuma maqsuma x- shares ta' Airmalta, irid isir bl-approvazzjoni ta' dan il-Parlament.

Tant hu veru li għandna riżoluzzjoni li rridu ngħadduha qabel l-aħħar tas-sena biex inbiddlu l-memorandum u l-articles of association ta' l-Airmalta.

Pero' hawnhekk għandna liġi li biha qed tinfetaħ it-triq mhux biss għall- privatizzazzjoni parzjali imma wkoll għall-privatizzazzjoni totali tat- Telemalta.

Madam Speaker, qed ngħid dan mhux b'sens ta' kritika għall- privatizzazzjoni, anzi aħna nieħdu gost li f'din it-triq twila ta' Damasku waqgħu diversi nies minn fuq iż-żiemel u issa minn persekuturi tal-konċett tal-privatizzazzjoni saru predikaturi ta' dan il-konċett u qed idoqqu l- innu ta' tifħir għal privatizzazzjoni.

Il-Ministru Mizzi stess qal li din il-forma ta' privatizzazzjoni mhux qed issir biex tagħmel tajjeb għad- deficit imma għaliex din il-privatizzazzjoni parzjali se żżid l- effiċjenza.

Aħseb u ara l-privatizzazzjoni totali kemm se ġġib effiċjenza akbar!

Il-Ministru Mizzi ma qalx li ġew daharhom mal-ħajt u kellhom ibigħu l-ishma tat-Telemalta imma qal li din hija parti mill-filosofija tagħhom u beda jispjega x'inhuma l-vantaġġi tal-privatisation.

Fl-aħħar xi ħadd ikkonverta dwar l-idea tal-privatizzazzjoni pero' ma nafux x'ġara f'din is-sena, bejn dan id-diskors u din il-konverżjoni.

Bilfors li ġrat xi ħaġa straordinarja!

Madam Speaker, intqal ħafna wkoll fuq il-proġett tal-millenju tat- Telemalta, u tajjeb li jiġi diskuss hawnhekk fil-Parlament peress li b'din il-liġi qed nawtorizzaw li l-proprjeta' kollha tat-Telemalta se tiġi ttrasferita lil designated company - s'issa għadna ma nafux x'jisimha, tista' tkun Telecom u tista' tkun xi isem ieħor.

Kien hawn min ikkritika lill-Partit Nazzjonalista li ħareġ all out kontra dan il-proġett meta ħadd għadu ma jaf jekk hux se jiġi approvat mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Naħseb li n-naħa l-oħra nsiet x'kienet tagħmel meta kienet fl- oppożizzjoni fejn malli kienet tintefa' xi applikazzjoni għal xi proġett mill-privat kienet tasal għall-konklużjoni li dak il-proġett hemm il-gvern warajh u li diġa' jkun ġie approvat meta lanqas kien ikun għadu tressaq quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar!

Dak iż-żmien intesa!

Jien ngħid li kulħadd għandu dritt jagħti l-veduti tiegħu u jagħmel il-pressjoni u l- lobbying li hemm bżonn, jekk dan il-proġett se jkun ta' ħsara f'dak il- post partikolari fejn se jsir.

M'hemm xejn ħażin f'dan u ħadd m'għandu jitkaża għaliex aħna qed ngħidu li kif inhu propost illum - issa kif se jiġi proprost għada ma nafux - fil-post u bl-għoli li qed jiġi propost se jkun mhux felula - meta saret il-qanpiena fuq is-Sur tal-Belt kien hemm min qal li din hija felula fil-wiċċ tal-belt! - imma gundalla enormi fuq Paceville u San Ġiljan!

Jien lanqas ridt nemmen meta smajt li dan il-proġett bit-torri ta' l- aerial tat-telekomunikazzjoni se jkun 'l fuq minn 60 sular.

Ir-residenti ta' dawk l-akwati għandhom kull dritt li, meta jsiru ċerti statements min- naħa tal-Gvern, jagħmlu pressjoni sabiex dan il-proġett jew ma jsirx jew inkella jsir f'dimensjoni iżgħar.

Ħadd ma jista' jakkużana li aħna kontra l-progress, pero' l-progress irid jimxi id f'id b'mod sostenibbli ma' l- ambjent.

Aħna mhux qed nikkritikaw il-fatt li se jsir xi torri imma qed nikkritikaw l-għoli tat-torri.

Mela f'Malta se jkollna skyscraper bħala l- proġett tal-millennju, imbagħad it-toroq ta' quddiem ir-residenzi tagħna u t-toroq prinċipali se jibqgħu fl-istat diżastruż li huma illum.

Jiena nifhem li l-istat tat-toroq dejjem kien problema f'pajjiżna imma għallinqas għandna nipprovaw nagħmlu xi ħaġa dwar dan.

Lil ħafna nies l- iktar li jinteressahom hija l-ħofra li għandhom quddiem il-bieb jew il- garaxx tagħhom u mhux il-ħofra strutturali tad-deficit.

Jiġifieri mhijiex xi ħaġa straordinarja li n-nies igergru fuq dawn it-tip ta' affarijiet.

Jien mhux qed ngħid li l-Gvern m'għandu jagħmel l-ebda proġett kapitali qabel ma jsewwi t-toroq, imma fil-lista tal-prioritajiet tiegħu m'għandux jagħmel enfasi żejda fuq dan il-proġett tal-millennju, meta affarijiet iktar essenzjali mhumiex qed jiġu ndirizzati.

Illum kien hemm ittra f' "The Times", fejn xi ħadd staqsa jekk għandniex nibqgħu għaddejjin bil- proġett tal-millennju, meta mbagħad tkun għadek kemm xtrajt xi telecard u meta tużaha ma taħdimx, imbagħad terġa' tipprova xi darbtejn oħra u taħdem.

Issa forsi din hija kritika xi ftit esaġerata imma hija kritika li turi kif iħossuhom in-nies dwar dan il-proġett.

(Interruzzjonijiet) Hemm diversi nies oħra li esprimew din il-fehma.

Veru li dan il-proġett mhux se jiġi ffinanzjat kollu mill-gvern għaliex l-Gvern se jagħti l-art u nimmaġina li se jinvesti fih tramite Telemalta, li in parte se tiġi pprivatizzata - jiġifieri se tibqa' kumpannija tal-gvern - imma hemm affarijiet iktar essenzjali u problemi oħra, anke jekk jidhru iżgħar, li ċ- ċittadin - se nuża l-kelma "ċittadin" li tħobb tuża n-naħa l-oħra - iħoss li għandhom jiġu ndirizzati.

Meta għidt li l-kelma "ċittadin" hija komuni għan-naħa l-oħra, ma kontx qed nirriferi għal kulħadd għaliex min- naħa l-oħra nsibu lil min ma jaqbilx magħha.

Meta l-Onor.

Zammit Dimech tkellem dwar din il-liġi għamel kritika oġġettiva dwar jekk ir-regolatur li hemm imsemmi fil-liġi nnifisha għandux ikun innominat mill-Prim Ministru biss għaliex, skond dan l-abbozz, dan ir-regolatur se jagħmilha ftit ta' imħallef u se jiddeċiedi hu dwar applikazzjonijiet li jsirulu.

Fil-fatt clause 4 tgħid li l-funzjoni tar- regolatur se tkun:

"... to regulate, supervise and monitor telecommunications ...".

- jiġifieri l-parti regolatorja fil-qasam tat-tekomunikazzjonijiet se tkun kompletament f'idejh.

Funzjoni oħra tar-regolatur se tkun:

"... to ensure that telecommunications infrastructure are installed and operated for the benefit of the users of telecommunications, due consideration being given to the commercial viability of authorised providers...".

Barra minn dawn il-poteri vasti ħafna li se jingħataw lil dan ir-regolatur, huwa se jkollu wkoll ir-responsabbilta' li jara li l-provvedimenti kollha ta' din il-liġi u ta' kull liġi oħra dwar it-telekomunikazzjonijiet jiġu osservati minn dawk il-kumpanniji li se tingħatalhom il-liċenzja; jista' joħroġ kwalunkwe direttiva li jidhirlu li hija neċessarja għal dan l-iskop; u fl-aħħarnett jistgħu jingħatawlu wkoll responsabilitajiet, poteri u funzjonijiet oħra kemm b'din il-liġi kif ukoll b'liġi oħra.

Huwa veru - hawnhekk se nantiċipa ftit ir-risposta min-naħa tal-Gvern - li skond klawsola 29 jista' jsir appell minn kwalunkwe deċiżjoni tar-regolatur f'dan il-qasam lill-bord ta' l-appell li se jkun maħtur mill-ministru u se jkun magħmul minn tlieta min-nies li wieħed minnhom irid ikun avukat li jkun ilu mill-inqas seba' snin jeżerċita l-professjoni tiegħu, pero' mbagħad jeżisti wkoll dritt ta' appell kemm mir-regolatur kif ukoll mill-individwu fil-Qorti ta' l-Appell.

Jien naħseb li meta niġu fl-istadju ta' Kumitat għandna nieħdu in konsiderazzjoni jekk aħniex qed nagħtu wisq poter lil bniedem wieħed biss fiż-żmenijiet tal-lum, bil-mezzi moderni tat-telekomunikazzjoni li dejjem qed jiżdiedu, kemm fil-kwantita' kif ukoll fil-kwalita', u allura forsi jkunx aħjar li flok regolatur wieħed ikun hemm bord magħmul minn iktar minn persuna waħda.

Jiena naf li l-uffiċċju tar-regolatur jista' jinkludi persuni oħra, imma jien qed ngħid li d-deċiżjoni dwar jekk jiċħadx jew jakkordax permess se tkun f'idejn ir-regolatur u allura naħseb li fl- istadju ta' Kumitat għandna niddiskutu jekk id-deċiżjoni għandhiex tittieħed minn grupp ta' persuni u jekk jistax ikun hemm titijib f'dik li hija n-nomina tar-regolatur.

Madam Speaker, nispera li ma ninftehimx ħażin fuq l-aħħar punt tiegħi, pero' deherli li għandi nsemmih għaliex qed nara ċerta reazzjoni esaġerata għal xi ħaġa li m'hijiex neċessarjament gravi.

Fi klawsola 43 ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qegħdin jiġu proposti emendi għall-Ordinanza dwar it-Telegrafija mingħajr Fili u f'dawn l-emendi hemm żewġ affarijiet li lili ma jogħġbuni xejn.

L-ewwelnett f'sub-paragrafu 3 (d) ta' klawsola 43 se jiġi ntrodott dritt ġdid li ma kienx jeżisti qabel, fejn qed ngħidu li l-ministru responsabbli mit- telekomunikazzjoni:

"... jkollu l-jedd li jitlob minn kull persuna li tikkummerċja jew li kienet tikkumerċja f'apparat tat-telegrafija mingħajr fili, tagħrif dwar il-magazzinar, xiri u bejgħ ta' dak l-apparat u tal-persuna jew persuni li lilhom dak l-apparat ikun ġie mibjugħ minn dik il-persuna; ...".

Issa kieku qed nitkellmu fuq armi tan-nar nifhem li biex joħnoq l-abbuż il-ministru jgħid li, per eżempju, min idaħħal airgun ...

(Interruzzjonijiet) Kieku dawn kienu armi tan-nar nifhem li l-ministru għandu jkollu dritt jitlob informazzjoni mingħand kull min ibigħ arma tan- nar, f'isem min qiegħda dik l-arma u, jekk tinbiegħ, lil min tkun inbiegħet, imma li jitlob mingħand kull persuna li tikkummerċja f'apparat tat-telekomunikazzjoni dettalji b'indirizzi tal-persuni li lilhom ikun ġie mibjugħ l-apparat, fi żmien meta dan l-apparat tista' tixtrih kemm minn Malta kif ukoll minn barra .....

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il- ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li tkompli tinstema'.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nipproponi li jkompli jinstema'.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE MIZZI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Borg ikompli bid-diskors tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

TONIO BORG: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha talli għoġobha testendili l-ħin.

Madam Speaker, kont qed ngħid li naħseb li nkunu qed nesaġeraw xi ftit meta nekwiparaw l-apparat tat-telekomunikazzjoni ma' l-armi tan-nar.

Issa jien m'għandix dubju li min ippropona din il-klawsola ma pproponihiex bi skop ħażin, imma xi kultant jista' jkun li n-nies taċ-ċivil jipproponu xi ħaġa to kill a fly with a sledgehammer.

Hawnhekk nixtieq nistaqsi jekk sal- lum mingħajr din l-emenda kienx hemm xi problema partikolari f'dan il- qasam li ma setgħetx tissolva mod ieħor.

Ħalli nassumu li din is- subklawsola hijia meħtieġa u l-ministru jista' jitlob l-informazzjoni mingħand in-negozji kollha li jbigħu kull forma ta' apparat tat- telekomunikazzjoni regolat minn din il-liġi, allura meta l-ministru jitlob dik l-informazzjoni u n-negozjant li jikkumerċja f'dan l-apparat ma jkunx f'pożizzjoni li jagħti rendikont xieraq tal-kummerċ u t-transazzjonijiet kollha li jkunu saru, f'dak il-każ jiġi preżunt li dak l-apparat ikun ġie mibjugħ minnu in kontravvenzjoni tad-dispożizzjonijiet ta' dan il-liġi?

Issa, biex inkomplu nżidu d-doża, qegħdin ngħidu li r-responsabbilta' li tinġieb prova mod ieħor f'kull proċediment ċivili jew kriminali taqa' fuq dik il-persuna, jiġifieri l-oneru ta' prova li s-soltu dejjem ikun fuq in- naħa tal-prosekuzzjoni issa se nitfgħuha f'idejn il-persuna konċernata.

Imma hemm bżonn ta' din it-tip ta' leġislazzjoni?

Jien naħseb li din it- tip ta' klawsola għandek tintroduċiha, per eżempju, f'każijiet ta' drogi, fejn jekk min daħħal id-droga jgħidlek li dawn ma kenux drogi imma perlini u allura l-preżunzjoni hija li dik il-persuna aġixxiet f'ambitu illegali u allura l-oġġetti li kienet qed iġġorr kienu illegali wkoll.

Dan l-aħħar ingħataw sentenzi dwar serq ta' elettriku fejn, anke l-qorti stess, ikkritikat il-leġislazzjoni li għandna dwar l-elettriku li tgħid li jekk jinstab li l-meter tad-dawl ġie tampered with, awtomatikament hemm preżunzjoni li l-elettriku ġie misruq mis-sid jew inkella mill-occupier tar- residenza.

Għalhekk jien qed ngħid li rridu noqogħdu ftit attenti qabel ma nintroduċu dawn it-tip ta' preżunzjonijiet legali għax jistgħu jkunu tajbin f'ambiti oħra pero' mhux f'dan il-qasam.

Madam Speaker, fl-aħħar ta' l-abbozz insibu klawsola oħra li tgħid li jekk, per eżempju, xi ħadd ikollu xi transceiver biex joqgħod jirreġistra jew jikkomunika ma' ħaddieħor u għall-ewwel darba jinqabad li m'għandux liċenzja - m'iniex qed ngħid li ma tkunx tħallset id-dwana - jista' jeħel multa ta' Lm1,000.

Issa f'Malta minn dawn it-transceivers hawn ħafna u naħseb li mhux żgur hawn nofshom bil-permess!

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Mizzi qed jgħidli li se ssir emenda għaliha.

Jien nieħu gost li se titressaq din l-emenda.

Il-Ministru Mangion jaf li jien naqbel miegħu li għandna nikkontrollaw l-illegalita', imma m'għandniex nużaw ċerti mezzi esaġerati għal problemi relattivament żgħar.

(Interruzzjonijiet) Kif inhi l-liġi llum jekk tinqabad l-ewwel darba b'transceiver mingħajr liċenzja, il-multa hija ta' Lm50, u f'dan l-abbozz ta' liġi issa qed jiġi propost li din titla' għal Lm1,000.

Imbagħad jekk tinqabad it-tieni darba l-multa minn Lm100 se titla' għal Lm2,000 u minn tliet xhur ħabs se titla' għal sena priġunerija.

Jien nieħu gost li milli jidher se titressaq xi emenda f'dan is-sens.

Nittama li jipprevali s-sens komun u jekk jidhrilna li Lm50 huma ftit għaż-żmenijiet tal-lum, ngħolluha bi proporzjon.

Jien nemmen li hemm ċertu għoli tal-ħajja - ċertament li taħt il-Gvern il-ħajja kompliet togħla! - imma ma naħsibx li l-ħajja għoliet b'tali mod li l-multa minn Lm50 għandha titla' b'20 darba għal Lm1,000!

Madam Speaker, nixtieq nagħlaq l-intervent tiegħi billi nitkellem dwar il- konfiska ta' l-apparat.

Jien naqbel li jekk l-apparat ikun iddaħħal f'Malta illegalment għandu jiġi kkonfiskat, imma jekk ikun daħal b'mod legali f'Malta u l-persuna ma jkollhiex il-permess, għandha teħel multa talli m'għandhiex il-permess, jekk tagħmilha ripetutament tista' teħel il- ħabs, imma sakemm ma jiġix pprovat li dak l-apparat intuża f'attivita' kriminali m'għandux neċessarjament jiġi kkonfiskat.

Jekk imbagħad jinstab li dak l-apparat intuża għal skop illegali allura għandu jiġi kkonfiskat.

Safejn naf jien il-konfiska ta' l-apparat qed tiddaħħal għall- ewwel darba f'din il-liġi.

Dawn kienu l-punti li xtaqt nagħmel dwar din il-liġi u nieħu gost li saret il-konverżjoni li semmejt qabel u li se jitressqu xi emendi għal tibdil fil-pieni stabiliti f'din il-liġi.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Madam Speaker, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed joffri okkażjoni għal diskussjoni interessanti ħafna għaliex għandu x'jaqsam mal-qasam tat-telekomunikazzjoni li, kif qalu diversi kelliema, mhux biss huwa l-qasam tal-preżent imma huwa l-qasam tal-futur.

Bit-telekomunikazzjonijiet se jkomplu jsiru ħafna affarijiet, inklużi affarijiet li mhux bilfors jistgħu jkunu mixtieqa mill-popli ta' din id- dinja.

Il-fatt li l-bniedem jikkomunika ma' bniedem ieħor, qiegħed fejn qiegħed fid-dinja, forsi huwa l-akbar pass li jista' jsir u li qed isir minn mindu ġiet ivvintata r-rota.

Ir-rota tmexxina 'l quddiem u l- komunikazzjoni tagħtina direzzjoni 'l fejn se mmorru u, iżjed ma jkun hemm mezzi ta' komunikazzjoni, iżjed jaqbel għas-soċjeta' dinjija u ċertament iżjed jaqbel għas-soċjeta' żgħira tagħna.

Iktar ma jkun hemm super highways u iktar ma jkun hemm affarijiet li jġibu poplu ma' ieħor, ċittadin ma' ieħor - il-kelma "ċittadin" għadha tajba mhux billi l-Oppożizzjoni qed tipprova tirredikolaha - iżjed tista' tikber l-awareness u jikber il- ftehim fuq bażi dinjija u allura iżjed jikber iċ-ċans li aħna bħala poplu Malti nħarsu lejn il-bqija tad-dinja biex nitgħallmu minn dak li jkun qiegħed isir, nikkontribwixxu għalih u anke nidentifikaw opportunitajiet, niċeċ kbar u żgħar, li aħna nistgħu nipprovaw nisfruttaw.

Id-dibattitu offrut minn dan l-abbozz ta' liġi huwa interessanti wkoll għaliex juri l- mod kif qiegħda tiżviluppa l-Oppożizzjoni Nazzjonalista b'taħlita ta' attitudinijiet meta tersaq lejn suġġetti bħal dawn.

L-ewwel attitudini tagħhom - din ma jistgħux jirreżistuha - hija li qegħdin jgħidu li l-Gvern qiegħed jipproponi xi ħaġa li fl-essenza tagħha kienu diġa' qegħdin ifassluha huma.

U dan l-argument se jibqa' jintuża meta titressaq quddiemna il-leġislazzjoni dwar id-drogi.

Il-kelliemi preċedenti llum stess ġie rrapportat li qiegħed jenfasizza li l-abbozz ta' liġi li għandu jersaq dalwaqt f'din il-Kamra huwa meħud kelma b'kelma mill- abbozz li kien fassal huwa stess.

Jien ngħidlu, Madam Speaker, li dan għandu jieħdu bħala kumpliment u mhux jeħodha bħala li l-Gvern tal-ġurnata qiegħed jixximjotta.

Anzi jien naħseb li huwa wieħed mill-ftit sinjali rari ta' maturita' f'dan il-pajjiż li naħa tkun għamlet xi ħaġa li n-naħa opposta - fis-sens li gvern u oppożizzjoni huma opposti għal xulxin - taddottaha u tagħmilha tagħha, fis-sens li tippreżentaha f'din il-Kamra.

Huwa evidenti li meta tippreżenta xi ħaġa f'din il-Kamra se jqum xi ħadd u jgħid li dik il-ħaġa tkun ġiet abbozzata minnu, imbagħad min-naħa l-oħra jista' jqum xi ħadd u jgħid li jekk saret xi ħaġa tajba m'hemmx għalfejn tinbidel.

Jien irrid nifhem li f'dan l-abbozz ta' liġi li qed nirriferi għalih kien hemm l-id ta' l-Onor.

Tonio Borg stess, li applika kemm it- taħriġ professjonali tiegħu bħala avukat kif ukoll l-għerf tiegħu bħala bniedem li jipprattika l-professjoni tiegħu b'sens - u mhux b'mod mekkaniku biss - biex bil-ħżuż tiegħu bħala ċittadin bħalna jara li l-offensiva kontra d-droga tikber.

Dan ifisser li hemm xi ħaġa li ġiet imsajra tajjeb u se jagħmel tajjeb il-Gvern tal-lum jekk kemm-il darba jippreżentaha mingħajr ma nibqgħu għaddejjin bil-logħba antika daqs Adam u Eva li għax xi ħaġa tersaq mit-tribu l-ieħor li m'għandux l-istess fiżjonomija tagħna - lanqas l-aħwa m'huma kollha l-istess - allura trid bilfors tbiddilha.

Għar-rigward ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna għandna l-istess reazzjoni, cioe' li l-Gvern qiegħed iressaq xi ħaġa li fl-essenza tagħha ġiet ippreparata mill-Gvern Nazzjonalista.

Jien ngħid: Anke jekk inhu hekk - forsi mhux daqskemm qegħdin jgħidu - x'fiha ħażin?

It-tieni reazzjoni ta' l-Oppożizzjoni hija li tibda tfittex li tagħmel kritika li frankament - waqt li l-logħba politika lkoll nafuha u xi ftit jew wisq ilkoll nilagħbuha - għalija tkun barra mill-barmil, biex ma ngħidx minn x'imkien ieħor.

Saret riferenza għall-fatt li dan il-Gvern qiegħed jipprova jagħmel xi ħaġa u l-unions, speċifikament il-General Workers Union, m'hijiex qiegħda topponi għaliha jew tieħu l-attitudini fil- konfront tagħha kif kienet tagħmel fi żmien il-Gvern Nazzjonalista.

Jien ngħid li rimarki bħal dawn jagħmilhom min għadu jħossu meraviljat u skantat li ħareġ tellief meta ppretenda li joħroġ rebbieħ, għaliex il-verita' hija li fi żmien il-Gvern Nazzjonalista l-General Workers Union kienet tikkopera mal-Gvern ta' dak iż-żmien b'mod responsabbli u b'mod li kultant anke ġibdet fuqha kritika mill-qasam tal-ħaddiema stess, li kienu fost il- membri tal-union stess, u anke ġieli minn fost il-Partit Laburista li, għalkemm m'għadux jorqod mal-General Workers Union, ċertament għadu jżommilha idha u għadu ħabib tagħha, bħalma jrid ikun ħabib ta' l-oqsma kollha tas-soċjeta' tagħna, dejjem skond il-prijoritajiet tal-ħteġijiet li tiggverna u tat-twemmin tal-partit li jkun.

U dan il-partit huwa l-Partit Laburista li, huwa partit soċjalista demokratiku, u dik hija xi ħaġa li qatt m'aħna se ninsewha u qatt m'aħna sejrin nidfnuha.

Jien ngħid li anke jekk kemm-il darba s-siġra tinżabar, xorta waħda jibqgħu l-għeruq u mill- għeruq tibqa' tiġbed in-natura tas-siġra.

Imma fuq dan l-abbozz ta' liġi n- naħa l-oħra daħlet l-argument, li bl-Ingliż ngħidulu carping criticism - bil-Malti lanqas nistgħu ngħidu tfittex ix-xagħra fl-għaġina, għaliex jekk fl-għaġin ikun hemm ix-xagħra ħaġa naturali li tfittixha - għaliex qiegħda tfittex xi ħaġa li lanqas biss teżisti ħlief fil-perception ta' dawk li qegħdin jagħmlu din it-tip ta' kritika.

Iżda għal darba oħra ntenni li din hija parti mil-logħba politika li kulħadd jilgħabha.

It-tielet aspett tal-kritika tal-kelliema ta' l-Oppożizzjoni huwa l-iktar aspett interessanti u rilevanti - għaliex qed issir fil-kontest li għandha ssir - liema tip ta' kritika għandha ssir miż-żewġ naħat tal-Kamra għaliex b'dan il-mod l-affarijiet jimxu 'il quddiem.

U l-Oppożizzjoni qed tagħmel dan billi turi li ma taqbilx ma' ċerti aspetti fil-qalba tagħhom - kultant għax ma tifhimhomx, bħalma tkellem l-Onor.

Borg ftit ilu meta rrifera għal ċerti emendi li se jsiru, fejn trid tingħata raġuni mill- ministru konċernat, l-Onor.

Mizzi, għaliex qed tintalab dik l-informazzjoni - waqt li dejjem jibqa' mixtieq li r-regolazzjoni min-naħa ta' l-istat u min-naħa ta' l-eżekuttiv tkun miżmuma għall-minimu meħtieġ u qatt m'għandha teċċedi dak il-minimu.

Imbagħad hemm tip ta' kritika oħra li tkun maħsuba biex, barra li tabilħaqq tindika defiċjenzi li jista' jkun hemm f'abbozz ta' liġi, tagħmel proposti u suġġerimenti li jkunu maħsuba biex itejbu dak li jkun qiegħed jiġi ppreżentat.

U jien naħseb li din it-tip ta' kritika smajniha ġejja wkoll mill-Onor.

Zammit Dimech u oħrajn.

L-abbozz ta' liġi ġie diskuss fid-dettall imma xtaqt nagħmel riferenza partikolari għal punt li diġa' tqajjem.

Fil-qalba ta' dan l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jirregola t-Telekomunikazzjoni", għandna l-bniedem li se jiġi maħtur biex jirregola - r-regolatur.

Issa ġie ssuġġerit biex ir-regolatur ma tkunx persuna waħda.

Il-Gvern iddeċieda li jimxi fuq il- mudell prattikat fl-Ingilterra u li jaħdem tajjeb ħafna.

Għalkemm jien nara ċerti merti fil-fatt li ma jkollokx il-body tar-regolatur f'persuna waħda, daqstant ieħor tista' targumenta favur li r-regolatur ikun tabilħaqq persuna waħda - f'dan l-abbozz hawn provdut li hu jista' jiddelega ċerti poteri lil xi ħadd li jkun qiegħed iħaddimhom qisu hu r-regolatur - u m'iniex se nidħol fil-merti dwar jekk ir-regolatur għandhiex tkun persuna waħda jew iktar għaliex din hija deċiżjoni tal-Gvern u naħseb li hija valida daqskemm tista' tkun valida li jkollok unit ta' tlieta min-nies bħala regolaturi.

Dan l-abbozz ta' liġi qed jiġi ppreżentat mill-Onor. ħabib tiegħi, il- Ministru Mizzi, li tajjeb ngħidu li għalkemm huwa ministru bla portafoll huwa evidenti u magħruf ħafna li fost affarijiet oħra t- telekomunikazzjonijiet huma responsabbilta' diretta tiegħu.

Huwa veru li l- Ministru Mizzi jaqa' taħt l-Uffiċċju tal-Prim Ministru, imma dan il-qasam huwa responsabbilta' diretta tiegħu u nagħmlu sewwa jekk nagħrfu li definittivament it-telekomunikazzjonijiet jistgħu jimlew parti sostanzjali mill-portafoll ta' kull ministru.

L-Onor.

Mizzi qed iressaq dan l-abbozz ta' liġi fil-kapaċita' tiegħu bħala l-bniedem li huwa responsabbli mit- telekomunikazzjonijiet - dejjem fil-kontest li mbagħad taħtu taqa' l- Korporazzjoni Telemalta li, barra li għandha r-responsabbilta' ġuridika tagħha għandu jkollha wkoll l-ispazju għall-ħidma tagħha - imma naturalment qiegħed iressqu wkoll f'isem il-Kabinett.

Ma rridux ninsew li meta jitressqu l-affarijiet hawnhekk ikunu qed jitressqu f'isem il-Gvern u allura jien nindirizza dan il-kumment lilu u lill-Kabinett kollu kemm hu.

Subklawsola 3 (1) ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna tispeċifika li r-regolatur għandu jkun a public officer, jiġifieri għandu jkun impjegat tal-gvern.

Jien nirrikkmanda li jkun hemm rethinking dwar dan u personalment nippreferi addirittura li ma jkunx impjegat tal-gvern.

Għalkemm nagħraf li għandek tħalli din il-possibbilta', għallinqas m'għandhiex issir tassattiva li bilfors irid ikun a public officer.

Qed ngħid dan fil-kontest tan-natura tax-xogħol li jrid jagħmel dan ir- regolatur fejn, barra li jrid jirregola l-qasam tat- telekomunikazzjonijiet, irid jirregola anke l-qasam privat tat- telekomunikazzjonijiet.

Irridu nifhmu u napprezzaw li fil-qasam tat- telekomunikazzjonijiet, it-Telemalta Corporation se tibqa' preżenza qawwija ħafna.

Ma rridx ngħidilha preżenza dominanti għaliex nittama li matul is- snin id-dominanza tonqos u dan l-abbozz ta' liġi jipprovdi biex over a period of years id-dominanza tkompli tonqos iżjed.

Din id-dominanza se tonqos anke bl-oġġettiv tal-privatizzazzjoni ta' 40% mill-kumpannija li se topera anke t-telekomunikazzjonijiet statali u li se tkun separata mill- aspett ta' regolazzjoni li se jkun f'idejn ir-regolatur.

Imma tonqos kemm tonqos id-dominanza u tingħata spazju kemm tingħata, il-prevalenza li se jkollha t-Telemalta Corporation - bl-isem li se nibdew insejħulha iżjed 'il quddiem - se tkun sostanzjali ħafna.

Anke meta jitwettqu l-pjani li qed jagħmel il-Gvern bħalissa, dik l-entita' xorta waħda se jkollha 60% ta' l- ishma tagħha li s-sid tagħhom se jkun il-Gvern f'isem il-poplu, u għalhekk ikun ħafna aħjar, fl-opinjoni tiegħi, jekk for the foreseeable future ir- regolatur ma jkunx hu stess impjegat tal-Gvern, hu liema hu l-gvern, mhux il-Gvern Laburista jew il-Gvern Nazzjonalista, imma l-gvern tal-ġurnata.

S'issa ħadd m'hu qed jissuġġerixxi li għandu jkun hemm privatizzazzjoni totali, fis-sens li l-gvern jitlef il-maġġoranza ta' ishma li għandu f'din l-entita' - lanqas l-Oppożizzjoni ma rrakkmandat li jsir dan, għalkemm forsi hija kommessa għal iktar privatizzazzjoni milli ġiet estiża s'issa - u allura l-gvern se jibqa' hu l-controlling shareholder f'din l-entita' - mhux il-majority shareholder - li se tidħol minflok il-korporazzjoni.

Għal din ir-raġuni waħedha, li hija qawwija biżżejjed u lanqas hemm għalfejn inżid argumenti magħha.

Naħseb li jkun mixtieq ħafna u jkun tajjeb għal kulħadd, għas-soċjeta' u għall-Gvern innifsu - iżjed għas- soċjeta' milli għall-apparat amministrattiv jew politiku tal-pajjiż - jekk kemm-il darba tidħol l-idea li r-regolatur, il-bniedem li jrid ikun imparzjali f'dawn l-affarijiet u li jrid jiġġudika - għalkemm hemm id-dritt ta' l-appell mid-deċiżjonijiet tiegħu, favur jew kontra tiegħu - ikun hu stess maqtugħ mill-public sector u ma jkunx a public officer.

Naħseb li mbagħad tqum il-mistoqsija dwar jekk kemm-il darba tagħżel li r- regolatur ma jkunx a public officer - forsi hawn min jgħid li public officer irid joqgħod iżjed attent f'dak li jagħmel - tistax issib bniedem li tafdah biex ikun regolatur.

Jien ngħid li nistgħu nsibu bniedem ta' fiduċja.

Huwa veru li m'hijiex ħaġa faċli għaliex Malta żgħira u ngħixu wisq fuq xuxlin, id f'id ma' xulxin, kultant fuq ħoġor u fuq dahar xulxin, imma mill-banda l-oħra Malta żgħira u n-nies magħrufa u jekk kemm-il darba jkun hemm xi ħadd li għandu kariga li tgħabbih b'responsabbilta' oneruża u ma jwettaqx dik ir-responsabbilta' kif jixraq, għar-raġunijiet li aħna żgħir u qegħdin wisq f'ħoġor xulxin, jien naħseb li dik fiha nnfisha għandha tkun dinamika li lil dak li jkun iġġiegħlu joqgħod iżjed attent.

Ma rridux ninsew li imħallfin għandna u dawn huma r-regolaturi tal-liġi.

Barra minn hekk, għandna diversi mekkaniżmi fejn nistgħu nsibu persuna li jkollha t-trust tas-soċjeta' sħiħa u mhux ta' xi parti mis-soċjeta'.

Għandna l-Ombudsman li rnexxielna naqblu fuqu u għandna proċess għaddej li qed iwassalna biex niżviluppaw kultura li nistgħu nsibu lil xi ħadd li jkun kompletament - fil-kontest tad-djufija umana - maqtugħ u jkun jista' jikkontribwixxi b'mod indipendenti kemm jista' jkun għaliex dak huwa li jrid ikollu kull regolatur.

Jiena nixtieq nenfasizza dan il-punt ħalli l- Ministru jkun jista' jiddelibera fuqu.

Madam Speaker, se nagħmel punt ieħor li ma rridx intawwal wisq fuqu.

Id-diskussjoni li kien hawn s'issa kienet konnessa mal-pjan tal-Gvern li jipprivatizza parti mit-Telemalta Corporation billi jbigħ 40% ta' l- ishma tagħha.

Pero' jrid jiġi spjegat ukoll l-enfasi li qed jagħmel il- Gvern li nofs il-proceeds li jiġu minn dik il-privatizzazzjoni jitwarrbu ħalli jkunu mitfugħa u utilizzati biex ikun hawn ristrutturar ta' l- industrija Maltija għaliex, ikun xi jkun il-futur li nfittxu in terms of foreign relations u in terms tal-politika barranija tal-pajjiż, m'hemm l- ebda dubju li r-ristrutturar irid isir.

Issa dik id-diskussjoni bilfors torbot ma' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Ġie enfasizzat minn diversi kelliema, mhux l-inqas mill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ, li l- privatizzazzjoni se ssir mhux sempliċement biex il-Gvern jiġbor il-flus ħalli temporanjament jagħlaq parti mill-iżbilanċ strutturali li għandu dan il-pajjiż, imma wkoll biex wieħed imur għall-vantaġġi li tagħti l- privatizzazzjoni parzjali.

Jien m'hemmx għalfejn nenfasizza wisq, imma tajjeb li nerġa' ntenni - għalkemm nista' ngħidha u niktibha barra wkoll - li jekk wieħed iħares lejn il-programm tal-privatizzazzjoni bħala mezz biex jagħlaq parti mid- deficit, ikun qiegħed jagħmel żball.

Din hija xi ħaġa li rridu nkunu ċari fuqha.

Din qegħdin jagħmluha, b'mod żbaljat, pajjiżi ħafna ikbar minna, bħalma hi l-Italja, li qed tagħmel din il-ġirja biex tilħaq il-Maastricht criteria biex tkun tista' tidħol fil-European Monetary Union.

Din l-idea faqqset fil-Ġermanija, il-pajjiż li huwa diġa' dominanti fl-Unjoni Ewropea, imma se jkun iżjed dominanti meta ssir l-unjoni monetarja u jkollhom il- common currency, il-Euro, fl-1 ta' Jannar ta' l-1999.

L-istess ħaġa qed issir fi Franza fejn, biex iniżżlu l-iżbilanċ għat-3%, li huwa rekwiżit biex jidħlu f'din l-unjoni monetarja, qed jagħmlu affarijiet, inkluż il- privatizzazzjoni, li joffru l-illużjoni li qegħdin jaslu għal dak il- kriterju.

Jien ngħid li huma boloh dawk il-pajjiżi li jagħmlu hekk u nkunu boloh jekk aħna nagħmlu bħalhom.

Meta ngħid li pajjiżi bħall-Ġermanija u l- Italja huma boloh, forsi xi ħadd jgħid li jien prużintuż jew naħseb li sirt xi ħaġa.

Ma naħseb li sirt xejn għaliex il-bluha, jagħmilha min jagħmilha, bluha tibqa'.

Meta tkun qiegħed tattakka deficit trid tattakkah b'mod li jagħti riżultat permanenti u, jekk għandek deficit strutturali, għandek problema permanenti u allura s-soluzzjoni trid tkun gradatament - l-ebda soluzzjoni ma tista' tiġi f'daqqa - li tagħti riżultat permanenti, fis-sens li tassigura żieda fid-dħul tiegħek fuq bażi permanenti.

Huwa ta' sodisfazzjon għalina li jkun hemm din l-enfasi minn kelliema ewlenin tan- naħa tal-Gvern u anke mill-istess Ministru li qed jippilota din il-liġi li, fil-kontest ta' dak li qed jiġi ppjanat hemm il-mira li tinkiseb iżjed effiċjenza mill-operat ta' dik l-entita' li parti minnha se tinbiegħ lis- settur privat.

Hawnhekk nixtieq nagħmel tliet osservazzjonijiet.

Filwaqt illi qed issir enfasi fuq il-mira ta' titjib fl-effiċjenza, ma rridux ninsew li biex ikun hemm l-effiċjenza jrid ikun hemm żewġ xpruni; irid ikun hemm l-ixprun mis-sidien infushom u jrid ikun hemm l-ixprun mis- suq.

Jekk kemm-il darba ma jkunx hemm dawn l-ixpruni, l-effiċjenza ma tiksibhiex sal-livell mixtieq u sal-livell li tista' tiksibha.

L-ixprun mis-sidien infushom irid jiġi minn dawk li se jkunu l-owners ta' din l- entita' tat-telekommunikazzjoni - issa naraw x'se nsejħulha għaliex jista' jkun li nerġgħu nħarsu lejn l-isem li se tingħata l-kumpannija - li 60% ta' l-ishma tagħha se jkunu f'idejn l-Istat.

Jiġifieri l-Gvern innifsu jrid ikun xprun għall-effiċjenza u għalhekk qed jenfasizza - u jagħmel sewwa li jenfasizza - li fis-settur pubbliku trid tikber l- effiċjenza u għal kull lira li nonfqu rridu nieħdu valur ta' lira.

Ma nistgħux nibqgħu fis-sitwazzjoni ta' kif kienu jgħidu "join the navy and see the world" u f'dan il-każ "join the public sector and have a restful time" - tidħol mal-gvern biex tistrieħ.

In-nies fil-public sector iridu jħarsu lejn dawk tas-settur privat li qegħdin jaħdmu b'ilsinhom barra biex ilaħħqu mal-productivity levels ħalli jkunu jistgħu jikkompetu fis-suq internazzjonali.

Allura mhux tajjeb li jkun hemm element ta' nies ieħor fil-public sector li jabbużaw mill-fatt li qegħdin fil-public sector u addirittura ma jaħdmux u jiskartaw, jew inkella jkunu half-way house u ma jagħtux il-ġurnata sħiħa li jistgħu jagħtu skond l-abilita' u s-saħħa tagħhom.

Il-Gvern stess, li se jibqa' hu s-sid ewlieni f'din l-intrapriża, qed jisħaq u se jkompli jisħaq li għandu jkun hemm value for money u se jdaħħal lis-settur privat mhux bl-iskop biss to raise revenue imma, kif qalulna l-ministri stess - u kellna membri oħra li wrew din ix-xewqa - il- Gvern se jagħmel dan biex ikun hemm xprun ieħor, jiġifieri li għaliex ikun ġej mis-settur privat ikollu iżjed inklinazzjoni li jiddomanda riżultati tajbin.

Hawnhekk nixtieq nagħmel osservazzjoni oħra.

Intqal li l-parteċipazzjoni minn xi entita' privata ma tistax teċċedi l- 5%.

Jiena nifhem għaliex saret din il-kondizzjoni u din tirrifletti l- leġislazzjoni fis-settur bankarju, fejn il-parteċipazzjoni tibda bit-3%.

Imma filwaqt li nifhimha ngħid li, jekk stess mhux issa - nixtieq li tkun issa - 'il quddiem żgur li għandu jkun hemm ukoll iżjed ħsieb dwar dan għaliex jekk kemm-il darba se jkollok massimu ta' 5% ta' parteċipazzjoni minn xi entita' privata, dan ifisser li l-element ta' nies li se jkollok hemm ġew bilfors se jkun imferrex fuq ħafna nies żgħar.

Issa jien żgur inkun wieħed minn ta' l-ewwel li ngħid li f'intrapriża li toffri potenzjal - u jien wieħed minn dawk li nemmen li t-Telemalta toffri ħafna potenzjal - għandna nferrxu kemm jista' jkun l-ownership fost sidien żgħar, jiġifieri jkollok ix-share-owning democracy riflessa f'din l-intrapiża.

Imma jekk wieħed irid jimmira lejn iżjed effiċjenza, kif qiegħed jimmira l-Gvern u kif għandu jimmira, jien naħseb li ma tkunx ħaġa barra minn lokha kieku wieħed iħares li hemmhekk anke jkollok sidien shareholders - jekk kemm-il darba jersqu biex jipparteċipaw - b'parteċipazzjoni ta' iktar minn 5% għax jista' jkollok, jekk mhux illum għada, lil xi ħadd li huwa interessat li jkollu ċertu livell ta' parteċipazzjoni li tabilħaqq ikun meaningful.

Ħafna minna li jsegwu xi jkun qed jiġri fl-istock markets ewlenin jafu li a significant shareholding li jista' jeżerċita ċerta influwenza jkun wieħed ta' 10%.

Fl-Ingilterra, per eżempju, jekk kemm-il darba shareholding ta' xi ħadd ikun se jersaq lejn il-marka ta' 10%, dak li jkun huwa obbligat jiżvela l- fatt li qorob lejn dak il-livell ta' shareholding, ħalli kulħadd ikun jaf li dak li jkun għandu 10% fost il-firxa ta' ishma.

U jien ngħid li jekk ikun hemm xi ħadd li jista' jeżerċita ċerta influwenza u dak ix-xi ħadd ikun korp, bniedem, kumpannija, grupp ta' kumpanniji lokali u anke barranin - u nenfasizza li jistgħu jkunu kumpanniji barranin, għalkemm forsi ma kienx mistenni li tingħad - li jista' joffri lil din l-entita' kontribut, xprun ieħor, imbuttatura, teknoloġija u finanzi, li lill-intrapriża verament ċċaqalquha u saħansitra jheżżuha biex b'mod pro-attiv tkun tista' tavvanza, naħseb li din tkun ħaġa tajba u xorta waħda ma tipperikolax l-aspett li jrid jipproteġi l-Gvern, liema aspett ilkoll kemm aħna rridu narawh protett.

Dan huwa settur sensittiv u strateġiku u huwa importanti li b'mod miftuħ u kontabbli għall-aħħar - jiġifieri fejn kulħadd irid jagħti kontabilita' ta' dak li qiegħed jagħmel - il-preżenza statali tkun kbira, pero' jien ngħid li anke jekk ikun hemm parteċipanti mis- settur privat li għandhom iżjed minn 5% shareholding, xorta waħda jkunu jistgħu jibbilanċjaw ċerti aspetti ta' dak l-element ta' parteċipazzjoni.

Madam Speaker, jien diġa' għidt li jrid ikun hemm żewġ xpruni biex l- effiċjenza tiżdied.

Għandek l-ixprun li jiġi mis-sidien - kif wieħed jista' jinnota dan qsamtu f'diversi partijiet - u għandek ukoll - u dan huwa importanti għall-aħħar - l-ixprun li jrid jiġi mis-suq innifsu, jiġifieri mill-kompetizzjoni.

Hawnhekk dan l-ixprun mhux se jkun daqstant evidenti - fil-kontest ta' Malta u fil-kontest ta' entita' li qiegħda f'qasam sensittiv u strateġiku, tifhem li jrid ikun hemm ċerti restrizzjonijiet - pero' jien ngħid li xorta waħda trid iżżomm il-mira quddiem għajnejk li kemm jista' jkun nersqu lejn sitwazzjoni fejn mis-suq tinħass l-imbuttatura tal-kompetizzjoni, għaliex jekk ma jkunx hemm din l- imbuttatura ma jkollokx il-ksib ta' dawk l-effiċjenzi u ta' dawk l- iżviluppi pożittivi li wieħed jistenna fl-ekonomija.

U ngħid dan bir- responsabbilta' kollha bħala bniedem li kont u għadni soċjalista, għaliex soċjalista huwa dak li jemmen fid-demokrazija u fis-saħħa tas-suq, pero' jemmen ukoll li fl-ebda qasam m'għandu jkollok saħħa li m'għandhiex il- kontroll soċjali, il-kontroll tas-sens tar-responsabbilta' u tal- kontabilita' fuqha.

Allura aħna anke bħala soċjalisti demokratiċi rridu nagħrfu l-funzjoni tas-suq.

Dawk li jitkellmu kif għandhom jitkellmu, bilfors iridu jagħrfu li mis-suq trid toħroġ dik l-imbuttatura tal- kompetizzjoni li tagħtik the economic gain.

Naraw kemm hu importanti li jkun hemm dan meta naqilbu l-argument rasu 'l isfel, fis-sens li noħorġu 'l barra mis-settur pubbliku, u mmorru fis-settur privat, fejn insibu li għandek sitwazzjoni ta' monopolju prattikament sħiħ u allura hemmhekk wieħed jibda jara l-iżvantaġġi.

Jien m'iniex se noqgħod insemmi kumpanniji, pero' se nsemmi waħda li hija relatata mat-Telemalta Corporation, li hija t-Telecell Co. Ltd., li fiha t- Telemalta Corporation għandha 20% ta' l-ishma, filwaqt li t-80% l-oħra huma ta' investituri barranin.

Jien ngħid merħba bihom dawn l-investituri barranin imma, għax dik il-kumpannija ngħatat monopolju attwali mill-Gvern preċedenti - li, kif nifhem jien, il-Gvern preżenti huwa marbut li jrid iżommu għal għadd ieħor ta' snin, għax inkella jista' jiftaħ sidru għat- tfittxija tad-danni - għandna sitwazzjoni fejn il-poplu Malti m'huwiex qiegħed jieħu dak li jista' jieħu minn dak is-settur.

Is-cellular telephones - "mobile telephones" hija slang - daħlu f'dan il-pajjiż u fl- aħħar ġiet liberalizzata l-parti tas-sets tat-telefon li jistgħu jidħlu fil-pajjiż.

Kulħadd jirrealizza li l-prezz tas-set ta' cellular telephone niżel għax ma baqax monopolju tal-kumpannija Telecell, imma s-servizz innifsu għadu monopolju ta' dik il-kumpannija u għadu f'livell għoli ħafna iżjed milli jista' jkun.

Jien naħseb li l-Ministru żgur li jafhom dawn l- affarijiet, għalkemm forsi ma jistax joqgħod jagħti dettalji hawnhekk.

Kieku m'aħniex marbutin bħala pajjiż bid-deċiżjoni li ħa l-Gvern Nazzjonalista - li forsi kellu r-raġunijiet tiegħu, għax dak iż-żmien kien qiegħed f'territorju verġni; forsi ma stenniex u ma ħasibx biżżejjed, imma jien ma noqgħodx nikkundanna; kien hemm deċiżjonijiet li ried jeħodhom dak iż-żmien, ma qbiltx miegħu dak iż-żmien u ma naqbilx miegħu llum - kieku qegħdin f'sitwazzjoni fejn il-Gvern tal-lum jista' jiftaħ dak is-suq għal investituri mill-Italja, minn Franza u mill-Ingilterra stess, li lesti li jiġu fil-pajjiż u jġibulna dak is-suq - li huwa lukrattiv ħafna għal min qiegħed jisfruttah b'mod monopolistiku - b'mod li jkun profitabbli għal min jisfruttah f'kontest kompetittiv u anke għall-konsumatur.

Illum il-ġurnata l-għadd ta' nies li għandhom cellular telephone f'pajjiżna, proporzjonalment imqabbel ma' pajjiżi oħra, huwa qawwi ħafna, pero' dawn għandhom is-cellular telephone għaliex jifilħu jġorruh.

Jien, bħal ħafna Membri ta' din il-Kamra, għandi cellular telephone; ħafna kumpanniji u ħafna dipartimenti għandhom ukoll; imma l-għadd ta' individwi li għandhom cellular telephone huwa relattivament żgħir għaliex il-prezz għas-cellular service għadu konsiderevolment 'il bogħod minn dak li jiflaħ iħallas il-bniedem li ma jiddependix fuq xi kumpannija, ma jiddependix fuq ċerta income jew fuq xi dipartiment tal-gvern.

Jien ngħid li bil- kompetizzjoni, dak is-servizz jista' jasal within reach ta' ħafna iżjed nies.

Qed nuża dan l-argument għax nemmen li 'l quddiem għandna niftħu iżjed il-kompetizzjoni, anke f'dan il-qasam, mingħajr qatt ma nneħħu minn quddiem għajnejna l-fatt li dan huwa qasam sensittiv u strateġiku, fejn l- Istat dejjem irid ikun fih bħala regolatur u anke bħala preżenza ekonomika.

Wieħed irid jenfasizza l-fatt li, bħalma nagħmlu l-argument għas- settur privat, irridu nagħmlu l-argument, safejn ikun applikabbli, għas- settur pubbliku wkoll, u anke f'dan il-kontest irrid insemmi punt li narah xi ftit kontradittorju.

Meta issa qegħdin nersqu iżjed lejn il-forzi tas-suq bil-mod il-mod, jidhirli li proprju f'dawn il-ġranet il-Korporazzjoni Telemalta ħadet deċiżjoni li jien insibha daqsxejn waħda questionable.

Din il- korporazzjoni kellha parteċipazzjoni f'kumpannija li tipprovdi server facilities fil-qasam ta' l-internet - ma niftakarx x'jisimha l-kumpannija u, lanqas kieku niftakar, m'iniex se noqgħod insemmi l-isem għaliex f'dan il-każ m'huwiex rilevanti - u jirriżultali li proprju dan l-aħħar t- Telemalta xtrat l-ishma tas-settur privat minn din il-kumpannija u allura din se tiġi kollha kemm hi tat-Telemalta.

Issa jien ngħid li l-management u d-diretturi li ddeċidew li jieħdu dan il-pass kellhom ir-raġuni tagħhom, imma frankament jien li nħares lejn l-affarijiet minn barra.

L-ewwelnett ngħid li r-raġunijiet ma nifhimhomx u, t-tieni nett, safejn nifhem u safejn nista' nara, ma nistax naqbel magħhom.

Jekk kemm-il darba se nerġgħu niġu fis-sitwazzjoni fejn inkunu għamilna pass lejn direzzjoni mbagħad is-sieq l-oħra tagħmel pass lejn direzzjoni oħra, irridu noqogħdu attenti għax nispiċċaw biex ninfetqu u ħafna nies politikament, ekonomikament u anke kummerċjalment jinfetqu b'dan il-mod.

Jien naħseb li m'huwiex mixtieq li entita' li hija ta' l-Istat u li qed tersaq biex tipprivatizza parti minnha, biex jintlaħaq l-għan ta' l- effiċjenza u mhux biss l-għan li tkun qiegħda tagħti revenue ta' darba lill-gvern, tieħu miżuri bħal dawn li mbagħad iġibuha f'sitwazzjoni dominanti f'qasam fejn huwa meħtieġ ukoll li jkun hemm il-kompetizzjoni.

Iktar ma jkun hemm kompetizzjoni fil-qasam ta' l-internet, fit- telecommunications highway, aktar dik il-faċilita' tkun tista' tkun disponibbli għan-nies fil-pajjiż.

Illum il-ġurnata, biex tissottoskrivi għal server m'intix se titbażwar jekk ikollok ċertu income, imma jekk tkun qed tħallas xi Lm15 fix-xahar għas-servizz, barra r-running costs that you have to incur jekk kemm-il darba tidħol matul il-ġurnata - għalkemm għandek tidħol wara l-ħin biex tieħu ċ-cheap rate - hija xi ħaġa li trid tqisha.

Naturalment m'iniex qed ngħid għal xi entita' kummerċjali jew għal dak l-individwu li tħallaslu l-entita' kummerċjali.

Allura iktar ma jkun hemm kompetizzjoni bejn ditti lokali - ma jistgħux ikunu ħafna - il-cost aktar jitbaxxa, bil-konsegwenza li jgawdi s- subscriber, għax il-kumpanniji jkunu kuntenti bil-profitt li jħallihom vijabbli imma ma jkollhomx xi vantaġġi iżjed milli għandu jkollhom.

Dan jorbot ma' dak li għidt fil-bidu, cioe' li huwa mixtieq li kemm jista' jkun ikollna parteċipazzjoni fil-qasam ta' l-informatika u li Malta kemm jista' jkun tiftaħ ir-rabtiet tagħha mad-dinja globali u mas-suq globali ħalli nkunu nistgħu nimxu aħjar 'il quddiem.

Meta għandek sitwazzjoni fejn is-servers lokali għal ħruġ minn Malta jridu jiddependu fuq linji li tagħtihom it-Telemalta Corporation, iktar u iktar għandu jkun ċar u rridu noqogħdu aktar attenti li ma tkunx din il-korporazzjoni stess li jkollha pożizzjoni dominanti meta tiġi fuq in-naħa tas-servers f'dan il- qasam - għax hi qed tieħu l-linji mingħandha stess u żgur li hija obbligata li teħodhom at commercial rates - għaliex jekk kemm-il darba s- subsidiary tagħha se tkun wholly owned minnha jew inkella kontrollata minnha, f'dan il-qasam żgur li se jkun hemm il-perception - anke jekk ma tkunx l-attwalita' - li qiegħda f'pożizzjoni relattivament vantaġġuża għal ma' oħrajn li jkunu disponibbli li jikkompetu f'dan il-qasam.

Sur President, dawn huma r-rimarki li xtaqt nagħmel.

Tawwalt iżjed milli kien meħtieġ u nispera li, għalkemm tawwalt, m'għidtx affarijiet li ma kienx hemm għalfejn ngħidhom u li kkontribwejt pożittivament għad- dibattitu.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jesmond Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, il-kelliema li tkellmu qabli minn din in-naħa tal-Kamra staqsew x'inhi l-urġenza li qed niddiskutu din il- liġi llum, speċjalment meta wieħed jikkonsidra li din il-Kamra għadha lanqas iddiskuttiet l-estimi ta' l-istess Korporazzjoni Telemalta.

Fil- fatt jien informat li jekk din il-liġi tgħaddi mit-Tieni Qari, se ngħaddu mill-ewwel għall-istadju ta' Kumitat u dan kollu jixhed li l-Gvern għandu ċerta urġenza biex jgħaddi din il-liġi.

(Interruzzjonijiet) Wieħed irid jara wkoll jekk hemmx xi skopijiet ulterjuri għalfejn il-Gvern irid jgħaddi din il-liġi b'daqshekk għaġġla.

Forsi, kif qal l-Onor.

Zammit Dimech, il- Gvern irid jagħti ċertu nifs lilu nnifsu sakemm jipprepara affarijiet oħra jew inkella se jiżviluppaw ċerti affarijiet.

L-għan ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa t-twaqqif ta' awtorita' regolatorja għall-finijiet ta' telekomunikazzjoni.

Għalfejn għandu jkollna awtorita' regolatorja?

Illum l-esperjenza għallmitna - u għallmet lid- dinja kollha - li meta l-funzjonijiet ta' service provider u regolatur ikunu vestiti f'entita' waħda, inkunu qed nikkonsolidaw il-monopolju, u l- monopolju huwa l-għadu tal-konsumatur.

Dawn iż-żewġ funzjonijiet m'għandhomx ikunu vestiti f'entita' waħda jekk lill-konsumatur irridu nagħtuh l-aħjar servizz.

Għalhekk il-Partit Nazzjonalista fil-gvern ried jibda jkisser dawn il-monopolji u ried jissepara dawk il-funzjonijiet li ma kenux kompatibbli u li kienu vestiti f'entita' waħda.

Altru li huwa sinjal pożittiv li l-Gvern ta' l-Onor.

Alfred Sant jibda jsir sensittiv għal dawn l-affarijiet, pero' hija ħasra li issa f'daqqa waħda ra d-dawl għax, meta aħna pprovajna nintroduċu dawn il-konċetti, konna nsibu oppożizzjoni kbira mill-istess Partit Laburista u min-naħa tal- General Workers Union.

Il-Partit Laburista beda jimbotta lill-GWU biex tiġġieled il-battalja ideoloġika tiegħu - forsi anke politika - favur il- monopolju u kontra l-privatizzazzjoni.

Din il-ġlieda ta' dawk il-forzi li ma riedux it-tibdil issarfet f'dannu għall-konsumatur għax, nerġa' ngħid, li meta s-service provider u r-regolatur ikunu l-istess entita' jmur minn taħt il-konsumatur.

Nieħdu l-każ tal-voice telephony u tat-Telemalta.

Dan kien ħażin.

Għaliex?

Għax ma kien hemmx dik il-kompetizzjoni li setgħet iżżomm it-tariffi baxxi, u ma kienx hemm sensittivita' biżżejjed għad-drittijiet tal-konsumatur.

Nieħdu l-każijiet ta' faults li jirraportaw l-utenti.

Nistaqsi jien: X'għaġġla jista' jkollha dik il- korporazzjoni, jew dik l-organizzazzjoni, li tirranġa fault li jirrapporta subscriber meta m'hemmx ir-regolatur li jistabilixxi minn qabel kemm għandu jittieħed żmien biex dak it-tip ta' fault jitranġa?

Jista' jkollok ukoll sitwazzjonijiet fejn għalkemm ikollok regolatur u service provider li jkunu l-istess entita', għal dak it-tip ta' servizz ikollok service providers oħra.

Dan ġara fil-każ ta' l-internet service providers, fejn il-Korporazzjoni Telemalta kienet se tkun ir-regolatur, imma meta Gvern Nazzjonalista ra li din kienet se toħloq inkompatibilita', ma damx wisq biex iddeċieda li l-funzjoni ta' regolatur fl-internet service tgħaddi f'idejn l-Uffiċċju tal-Wireless Telegraphy, li jaqa' taħt l-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

B'dan il-mod neħħejna kull konflitt ta' interess li seta' kien hemm u lit-Telemalta bdejna nħarsu lejha bħala service provider f'kompetizzjoni ma' service providers oħra.

Sur President, parti sostanzjali minn din il-liġi titkellem dwar il- funzjonijiet tar-regolatur u huwa tajjeb li nħarsu lejn is-servizzi li jista' jagħti dan ir-regolatur.

Irridu nistaqsu jekk huwiex biżżejjed li nħarsu biss lejn is-servizzi li għandna mniżżla fil-liġi jew inkella rridux nelaboraw aktar.

Hemm il-ħsieb li nilliberalizzaw iktar is-suq tat- telekomunikazzjoni?

Jew se ndejqu l-viżjoni tagħna għal dak li hawn imniżżel biss fil-liġi?

Dawn l-affarijiet ta' min wieħed jistaqsihom għaliex jien naħseb li, meta tħares lejn abbozz ta' liġi li jitkellem dwar it-telekomunikazzjoni, trid tħares ukoll b'mod wiesa' lejn is-sitwazzjoni preżenti fil-pajjiż u tistaqsi jekk il-konsumatur huwiex qiegħed jieħu s- servizzi li jistħoqqlu mill-kumpanniji li ġew ikkreati.

Bħalissa għandna l- internet, b'numru ta' providers, b'regolatur indipendenti; għandna l- voice telephony, fejn għandna provider wieħed; għandna l-mobile telephony, bi provider wieħed, fejn it-Telemalta għandha parti mill-ishma; u għandna l-paging, fejn għandna provider wieħed, u t-Telemalta qed taħdem miegħu bi sħab.

Jien ngħid li għadna lura ħafna f'dik li hija kompetizzjoni fil- qasam tat-telekomunikazzjoni u għalhekk m'għandniex inħarsu biss lejn dak li qiegħed jiġi ppreżentat hawnhekk.

Jien naħseb li jekk il-Gvern verament irid li jdaħħal il-konċett ta' privatizzazzjoni kif suppost, irid iwessa' l- konċett ta' liberalizzazzjoni fil-qasam tat-telekomunikazzjoni.

Waqt li kont qed naqra dan l-abbozz, daqqli stramb il-fatt li l- funzjonijiet tar-regolatur se jkunu vestiti f'persuna waħda.

Qed ngħid dan għax meta wieħed iħares lejn x'hawn imniżżel fil-liġi jsib li l-funzjoni tar-regolatur hija delikata u wiesgħa.

Infatti subklawsola (1) ta' klawsola 4 tgħid li:

"Tkun il-funzjoni tar-Regolatur li jirregola, jissorvelja u josserva t- telekomunikazzjonijiet u li jiżgura li l-infrastruttura tat- telekomunikazzjonijiet tiġi installata u mħaddma u li jiġu provduti servizzi ta' telekomunikazzjonijiet għall-benefiċċju ta' l-utenti wara li tiġi kkonsidrata sew il-vijabilita' kummerċjali ta' provdituri awtorizzati ...".

Dan ifisser li r-regolatur se joqgħod jidħol fil-feasibility studies ta' ċerti proposti kummerċjali tat-telekomunikazzjonijiet jew se joqgħod jidħol fid-dettall ta' kemm suppost ikun hawn internet service providers?

Jien naħseb li jekk hu hekk, b'dan il-mod inkunu qed nirristrinġu l-aspett tal- kummerċjalizzazzjoni f'dan il-qasam.

Ir-regolatur se jkollu wkoll ir-responsabbilta' li jagħti jew jiċħad il- kunsens tiegħu meta ssir talba għal trasferiment ta' liċenzja, li jagħmel kull investigazzjoni fuq applikazzjoni ta' liċenzja wara li tiġi ppubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern, u li jikteb ir-rapport bir- rakkmandazzjonijiet tiegħu u jippreżentah lill-ministru.

Barra minn hekk, ir-regolatur se jkollu r-responsabbilta' li jistabilixxi pjan numeriku għas- servizzi tat-telekomunikazzjoni, li jirriżolvi t-tilwim bejn il- provdituri u jeżamina l-ilmenti ta' l-abbonati tas-servizzi tat- telekomunikazzjoni.

Sinċerament inħoss li jekk dawn il-funzjonijiet se jkunu vestiti f'persuna waħda m'aħniex se naslu biex ikollna regolamentazzjoni kif suppost.

(Interruzzjonijiet) Il-liġi li konna ħejjejna aħna kienet għadha f'forma ta' draft u ma jfissirx li bilfors kienet se tasal f'dan il-Parlament b'dawk it-termini preċiżi.

Jien naħseb li meta liġi tasal quddiem il-Parlament għandna nagħmlu ħilitna kollha biex intejbuha, u dan fi kwalunkwe stadju.

Is-separazzjoni tar-regolamentazzjoni mis-service providers huwa konċett modern, pero' jien nixtieq inkun naf jekk b'din il-liġi aħniex qegħdin inħarsu lejn konċetti moderni li qed iħaddnu pajjiżi oħra.

Per eżempju, pajjiżi oħra jitkellmu fuq open network provision, fejn l-infrastruttura tat-telekomunikazzjoni tkun miftuħa għal service providers differenti u anke għal sistemi differenti ta' telekomunikazzjoni.

Jien ngħid li biex indaħħlu dawn it-tip ta' konċetti rridu ndaħħlu prinċipji oħra li għandu jħares lejhom ir-regolatur, bħalma huma l-prinċipji ta' trasparenza fin- network, li jara li ma ssirx diskriminazzjoni fil-mod kif issir l- infrastruttura bejn is-service providers, li jdaħħal il-prinċipju tas- sigurta' fit-tħaddim tan-network, il-protezzjoni tad-data, u li jara li jkun hemm sistemi differenti ta' telekomunikazzjoni li jistgħu jikkomunikaw bejniethom.

Illum il-ġurnata l-qasam tat-telekomunikazzjonijiet tant qed jinbidel b'mod mgħaġġel li, jekk mhux se jkollna leġislazzjoni li tkun aġġornata mas-sistemi preżenti, se nibqgħu dejjem lura.

Sur President, l-aħħar taqsima ta' l-abbozz titkellem fuq il- privatizzazzjoni tat-Telemalta.

Aħna favur il-privatizzazzjoni pero' nixtiequ nkunu nafu għalfejn il-Gvern qiegħed jipprivatizzaha llum meta l- Partit Laburista fl-oppożizzjoni tant kien kontra l-privatizzazzjoni li saħansitra kien iħeġġeġ lill-GWU biex toħroġ thedded li se tagħmel l- istrikes.

Issa donnu - kif qal tajjeb l-Onor.

Tonio Borg - li f'daqqa waħda dawn raw id-dawl, bħal San Pawl fi triqtu lejn Damasku, u kkonvertew.

(Interruzzjonijiet) Qabel ma tibda tipprepara biex tipprivatizza xi entita', trid tkun verament temmen f'dak il-konċett u jekk trid tkompli f'dik it-triq trid tibda tkisser il-monopolji eżistenti.

Jekk se nipprivatizzaw parti mit-Telemalta billi nbigħu 40% ta' l-ishma tagħha lis- settur privat,imma xorta nibqgħu ngħidu li fis-settur tal-voice telephony m'għandu jidħol ħadd, naħseb li at the end of the day il-konsumatur mhux se jingħata l-aħjar servizzi li jistħoqqlu.

Irridu ndaħħluha f'moħħna li mal-konċett tal-privatizzazzjoni rridu nibdew indaħħlu iktar il-konċetti ta' tkissir tal-monopolji u tal-liberalizzazzjoni.

B'dan il-mod il- korporazzjoni Telemalta verament tkun tista' tikkompeti ma' entitajiet kummerċjali fil-qasam tat-telefonija u taħdem fuq bażi kummerċjali.

Pero', kif għidt, f'dan l-abbozz ta' liġi ftit insibu riferenza għal dan il- konċett ta' liberalizzazzjoni fis-suq tat-telefonija, ħlief għall-proviso ta' subklawsola (2) ta' klawsola 11 li tgħid:

"Iżda ebda jedd esklussiv ma jista' jingħata, jew ikollu seħħ, wara s- sena 2010.".

Sinċerament ma nafx jekk dan il-proviso hux qed tirriferi għad-drittijiet esklussivi tal-monopolji li għandna bħalissa.

Jien naħseb li l-Gvern iktar għandu f'moħħu l-flus li se jdaħħal minn din il-privatizzazzjoni milli prinċipji oħrajn ta' tneħħija ta' monopolji jew ta' politika ta' liberalizzazzjoni.

U dan jidher minn diversi affarijiet.

Per eżempju, kif tista' tħeġġeġ kultura ta' privatizzazzjoni ta' ċerti entitajiet tal-gvern, bħat-Telemalta u l-MIA, imbagħad timponi taxxa fuq il-banek, bħalma sar fil-budget li għadda?

Kif tista' tħeġġeġ kultura ta' privatizzazzjoni meta qed timponi chairman għall-Bank of Valletta, fejn is-sehem pubbliku huwa inqas minn 50%?

Dawn huma sinjali li juru li dan il-Gvern jemmen fil- privatizzazzjoni għall-konvenjenza u mhux veru jemmen li dak huwa l-aħjar mod kif wieħed jista' jiġġestixxi entita' li darba kienet pubblika.

Ħaġa oħra stramba li forsi tista' tintrabat ma' din l-għaġġla kollha biex ngħaddu dan l-abbozz ta' liġi hija t-tnedija tal-proġett tal-millennju u fil-fatt ikun interessanti li wieħed jistudja kif dawn iż-żewġ affarijiet jorbtu flimkien.

Kulħadd jaf li l-proġett tal-millennju ma tnediex biex jiġġenera xi housing soċjali għaliex, kif diġa' ntqal, il-flats li se jinbnew se jipprovaw ibigħuhom madwar Lm65,000 il-wieħed.

Jew forsi wieħed mill-għanijiet ta' dan il-proġett huwa li jipprovaw iqajmu l-industrija tal-bini fuq saqajha?

Jien staqsejt lill-ministru responsabbli mit- Telemalta jekk hemmx xi ħtieġa teknika li jkollna proġett li bl-antenna tat- telekomunikazzjoni se jkun għoli 65 sular.

(Interruzzjonijiet) Jekk hemm xi ħtieġa teknika l-Ministru Mizzi għandu jilluminana u mhux jagħtina risposti vagi.

THE DEPUTY SPEAKER: M'hemmx interruzzjonijiet.

Onor. Mizzi, issa tkun tista' tirrispondi waqt il-winding-up.

L-Onor.

Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, forsi qed joħolmu li jkollna wieħed mill-ogħla torrijiet fl-Ewropa, pero' żgur li mhux se jkun il- proġett tal-millennju għaliex mhux se jkun lest sa l-aħħar ta' dan il- millennju.

(Interruzzjonijiet) Jien m'iniex nitlobkom biex tqabbdu lili bħala perit, pero' nixtieq li tagħmlu l-istudji tagħkom bis-serjeta' u mhux timponu fuq l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li tibqa' tbiddel id- development brief tagħha sakemm jiġi jaqbel mal-ħsebijiet li għandkom f'moħħkom.

Sur President, forsi qed jaħsbu li b'dan it-tip ta' żvilupp l-assi tat- Telemalta f'daqqa waħda se jikbru b'tali mod li l-40% ta' l-ishma li se jinbiegħu se jġibu valur ikbar.

Pero' meta qed tkabbar l-assi tat-Telemalta bi proġett spekulattiv tkun qed tirriskja u jekk l-ispekulazzjoni ma tirnexxix se nispiċċaw biex ikollna sfiduċja totali fil-proċess ta' privatizzazzjoni u l-Gvern la jkun jista' jdaħħal il-flus mill-privatizzazzjoni biex isodd id-deficit tal- budget u lanqas ikun jista' jkompli jipprivatizza biex jagħti servizz aħjar lill-konsumatur.

Mhux sew li ndaħħlu lit-taxpayer Malti fit-tħaddim ta' biċċa infrastruttura li għandha użu dubious.

L-arblu tat-telekomunikazzjoni li se jinbena f'dan il-proġett tal-millennju se jkun jifforma parti mill- infrastruttura futura li se jkollna u se jsir qabel m'aħna se ndaħħlu l- konċett tar-regolatur li se jkollu l-funzjoni li jara l-vijabilita' ta' dik l-infrastruttura.

Ġejna f'sitwazzjoni fejn qed inpoġġu l-karru qabel iż- żiemel u mhux sew li, biex it-Telemalta tgħolli l-valur ta' l-assi tagħha, tgħaddi minn fuq l-Awtorita' ta' l-Ippjanar bħal bulldozer u timponilha li tinsa l-impatt fuq l-infrastruttura, fuq l-aspett residenzjali, fuq it- traffiku u anke timponilha li tinsa tagħmel environment impact assessment meta tiġi biex tapprova dan il-proġett!

(Interruzzjonijiet) Jien nispera li ż-żmien jagħtik raġun, pero' trid tagħmel l-affarijiet kif suppost għaliex minn dak li qed naraw jidher li kollox qed isir bil-kontra.

Sur President, kelliema qabli qalu li bħalissa l-Gvern Laburista qiegħed jimbotta ħafna 'l quddiem il-konċett ta' privatizzazzjoni, mentri meta kien fl-oppożizzjoni kien jaġixxi bil-kontra.

Fil-fatt l-Onor.

Frendo qal li dan huwa monument għall-ipokresija Laburista u jien ngħid li tista' tuża ħafna aġġettivi negattivi u ssejjaħlu monument tal-konvenjenza jew monument għall-opportuniżmu tal-Partit Laburista.

Filwaqt li qegħdin niddiskutu abbozz ta' liġi li se jdaħħal il-konċett ta' separazzjoni bejn ir-regolatur u s-service provider, għandna proġett b'regolatur li se jkun awtorita' per se u t-Telemalta qiegħda tiġi taqa' u tqum mir-regolaturi li jeżistu f'oqsma oħra.

(Interruzzjonijiet) Iva, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar teżisti biex tirregola l-ippjanar u t-Telemalta qiegħda tiġi taqa' u tqum minn dan.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Jekk m'hawnx aktar rimarki nitlob lill-Ministru Mizzi biex jagħmel il-winding up.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, l-Onor.

Mugliett għalaq id-diskors tiegħu billi wera l-inkonsistenza ta' l-Oppożizzjoni, għaliex kien hemm uħud li qalu li aħna kkopjajna l-liġi u li issa qed naqblu mal-privatisation, u kien hemm oħrajn li qalu bil-kontra.

Jien naċċetta mija fil-mija li l- Gvern qabad rankatura fuq dak li kien ippjanat li jsir għaliex it- Telemalta ilha tikkonsidra s-separazzjoni tax-xogħol regolatorju minn dak ta' operatur sa minn April ta' l-1993.

Pero' jiddispjaċini ngħid ukoll li fl-aħħar tliet snin ta' amministrazzjoni Nazzjonalista ftit li xejn saret ħidma f'dan is-sens, u dan meta pajjiżi oħra, inkluż dawk sotto- żviluppati, kienu diġa' għamlu dan il-pass.

U kien hawn min joħlom li se nkunu r-role model tal-pajjiżi l-oħra fid-WTDC!

Imbagħad kellha tkun l- International Telecommunications Union u l-konsulenti barranin li tħallsu l- belli liri biex ġabuna f'sensina li pajjiżna kien waqa' ferm lura vis-a- vis pajjiżi oħra.

Konna waqajna sew lura fil-preparazzjoni tal-liġi u f'aspetti oħra, bħalma hija l-formazzjoni ta' kumpannija u eventwalment il- privatizzazzjoni tal-korporazzjoni.

Il-Gvern Laburista huwa iktar serju u dak li hemm bżonn isir jagħmlu bi ħsieb mingħajr ma jitlef ħin.

M'huwiex minnu li aħna kkopjajna l-ideat tan-naħa l-oħra għaliex dawn huma ideat universali.

Il-liġi kif kienet ippjanata ġiet evalwata u emendata fejn kien hemm bżonn u dan biex tirrifletti l-bżonnijiet tas-suq lokali u ta' l-operaturi kollha f'dan is-settur.

L-Onor.

Mugliett għamel riferenza għall-monopolji u tajjeb li hawnhekk infakkar li meta n-naħa l-oħra kienet fil-gvern kienet tiftaħar li riedet tilliberalizza s-servizzi tat-telekomunikazzjoni, imbagħad fir-rigward tal- mobile telephones, il-cable television u l-paging kien l-istess Gvern Nazzjonalista li ta l-monopolju lil kumpanniji barranin li kienu u għadhom joperaw f'Malta.

Issa l-Gvern Laburista huwa kostrett li sakemm is- servizz tal-mobile telephone jibqa' protett bil-monopolju sas-sena 2010, is-servizz tat-telephone jrid jibqa' protett ukoll.

Il-Gvern Nazzjonalista ta l-monopolju lill-kumpannija Telecell b'kuntratt sas-sena 2010 u issa qed jipprova jitfa' t-tort fuqna.

Li kieku l-kuntratt ingħata sas-sena 2005, il-monopolju kien jispiċċa f'dik is-sena.

Dik hi l-istorja kollha.

Issa ngħaddi sabiex nitkellem dwar il-kontenut tal-liġi.

L-Oppożizzjoni ssuġġeriet xi tibdiliet għal dan l-abbozz fosthom li, f'każ li talba għal liċenzja tiġi rrifjutata, ir-regolatur tat- telekomunikazzjoni għandu javża bil-miktub lill-applikant.

L-ewwel ħaġa hija etika professjonali li tingħata risposta lil min ikun applika u jien naċċerta lill-Oppożizzjoni li etika bħal din mhux se tonqos milli tiġi osservata.

Barra minn hekk, f'subklawsola (3) ta' klawsola 8 ta' dan l- abbozz għandna li:

"Jekk ir-Regolatur ikun tal-fehma li l-applikazzjoni għandha tiġi miċħuda għal xi waħda mir-raġunijiet stabbiliti fl-artikolu 9 ta' dan l-Att, huwa għandu jgħarraf lill-Ministru b'dan u jiċħad l- awtorizzazzjoni.".

(Interruzzjonijiet) Il-kliem "jiċħad l-awtorizzazzjoni" jindikaw li bilfors irid ikun hemm komunikazzjoni bejn ir-regolatur u l-applikant.

Nista' anke nirriferik għal subklawsola (4) ta' klawsola 8 li tgħid li:

"Jekk ir-Regolatur jirrikmanda li l-applikazzjoni għandha tkun approvata iżda l-Ministru ma jkunx jaqbel ma' dik ir-rakkomandazzjoni għal xi waħda mir-raġunijiet imsemmija fl-artikolu 9 ta' dan l-Att, l- applikazzjoni għandha tiġi miċħuda iżda l-Ministru għandu jgħarraf bil- miftuħ ir-raġunijiet għaliex ikun ħa dik id-deċiżjoni.".

L-Oppożizzjoni ssuġġeriet ukoll li għandha tingħata għajnuna permezz ta' servizzi speċjali u servizzi ta' emerġenza lil dak il-provditur li jkun qed ibati telf.

L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jaħseb sabiex ir- regolatur tat-telekomunikazzjoni jagħmel regolamenti li jidentifikaw dawk is-servizzi li jaqgħu taħt il-kategorija ta' l-obbligu ta' servizz universali.

Fil-fatt fi klawsola 2 insibu li:

""obbligu ta' servizz universali" tfisser obbligu biex tipprovdi servizzi ta' telekomunikazzjonijiet li jissemmew mir-Regolatur bħala servizzi bażiċi għal għanijiet soċjali bi prezz baxx jew għal kollox b'xejn.".

Mela fil-każ ta' iktar minn provditur awtorizzat, ir-regolatur jista' jagħmel regolamenti sabiex jinħoloq fond li fih jikkontribwixxu l- provdituri awtorizzati u l-kontribuzzjonijiet f'dan il-fond jinqasmu b'mod ġust.

Issemma wkoll min-naħa ta' l-Oppożizzjoni li l-mekkaniżmu tar-rati għandu jkun l-istess għal kull min jipprovdi l-istess servizz biex ma ssirx diskriminazzjoni.

Fil-fatt klawsola 15 tipprovdi mekkaniżmu għar- rati u tgħid li l-provdituri awtorizzati għandhom japplikaw għall- approvazzjoni tar-regolatur qabel ma jimplimentaw xi rati ġodda u jekk ir- regolatur ma japprovax dawn ir-rati ġodda, il-provditur awtorizzat dejjem jista' jappella quddiem bord ta' appell.

Hawnhekk ta' min jgħid ukoll li r- regolatur jista' jikkonsulta ruħu mal-Kummissjoni għall-Kummerċ Ġust dwar il-miżuri li jkollhom jiġu adottati fiċ-ċirkostanzi.

Għal dawn ir- raġunijiet ma jidhirlix li għandna għalfejn naħlu ħin wisq fuq dawn is- suġġerimenti.

L-Onor.

Mugliett ssemma l-fatt li f'din il-liġi daħal l-Uffiċċju tal- Wireless Telegraphy u hawnhekk wieħed malajr jinduna li r-Regolatur se jkun l-Uffiċċju tal-Wireless Telegraphy.

Saret kritika wkoll għall-fatt li l-multa ta' Lm1,000 għal min jinqabad b'xi apparat mhux awtorizzat hija waħda sostanzjali.

Fuq dan il-punt diġa' għidt li se titressaq emenda li tgħid li l-multa ma tkunx inqas minn Lm100.

Sur President, ħaġa oħra li ħarġet minn dan id-dibattitu u li lili tiskantani hija kif l-Oppożizzjoni tgħid li nkunu qed nesaġeraw meta jintalbu ċerti dettalji, bħalma huma indirizzi ta' min ikun xtara xi transmitter.

Possibbli ma nafux li hawn kwantitajiet kbar ta' transmitters li qegħdin jintużaw b'mod irresponsabbli!

Dawn it-trasmitters qed jiddaħħlu minn dealers li meta tistaqsihom minn fejn xtrawhom jgħidulek li kisbuhom mingħand dealers oħra u lanqas biss ikollhom irċevuti.

L-unika raġuni għaliex iddaħħlu dawn l-affarijiet fl-abbozz hija biex jitnaqqsu l-abbużi li qed iseħħu ta' kuljum.

Anzi aħna qed nipprovaw insolvu dawn il-problemi qabel ma wieħed ikollu għalfejn jirrikorri għall- qorti u r-rimedju huwa li jeħlu l-multa jew jiġi kkonfiskat l-apparat mingħajr ma jmorru l-qorti.

Imma dan kollu jista' jiġi diskuss iktar fid- dettall fl-istadju ta' Kumitat.

Intqal ukoll li l-uffiċċju tar-regolatur għandu jkun separat mill- ministeru responsabbli mit-telekomunikazzjonijiet.

Hawnhekk irid jingħad li fil-fatt dan l-abbozz joffri diversi checks and balances u se jibda billi jgħid li r-regolatur jinħatar mill-Prim Ministru u mhux mill-ministru responsabbli mit-telekomunikazzjonijiet.

Fil-fatt ir-regolatur se jkollu l- funzjoni li jilqa' applikazzjonijiet għal liċenzja, jinvestiga jekk jistgħux jintlaqgħu u jagħmel ir-rakkmandazzjonijiet tiegħu.

Fil-fatt din il-funzjoni regolatorja hija eżerċitata mingħajr indħil mill-ministru u s- sehem tal-ministru jkun li japprova r-rakkmandazzjonijiet tar-regolatur favur l-għoti jew ir-rifjutar tal-liċenzja.

Jiġifieri r-regolatur ma jistax jiċħad applikazzjoni ħlief għar-raġunijiet li huma stabiliti fi klawsola 9, fosthom li l-applikazzjoni tkun:

"tmur kontra l-interess pubbliku, jew ma tkunx konsistenti mal- politika tal-Gvern u l-Ministru jkun jaqbel ma' dan;".

Jekk l-applikant jidhirlu li d-deċiżjoni fil-konfront tiegħu ma kenitx ġusta jista' jappella quddiem il-Bord ta' l-Appelli tat- Telekomunikazzjonijiet.

Tqanqlet ukoll il-problema dwar jekk ir-regolatur għandux ikun uffiċjal pubbliku jew inkella xi ħadd mill-privat.

L-ewwelnett kulħadd jaf li ħafna mix-xogħol li se jkollu r-regolatur kien diġa' qed jagħmlu l-Uffiċċju tal- Wireless Telegraphy u għalhekk dehrilna li r-regolatur għandu jkun uffiċjal pubbliku.

Wara kollox dan ix-xogħol mhux se jagħmlu individwu waħdu imma se jsir b'kordinazzjoni mad-dipartiment.

Sur President, parti kbira mill-ħin allokat għan-naħa ta' l-Oppożizzjoni nħela fi kritika inġusta u infondata fir-rigward tat-Telemalta.

Jien iktar xtaqt nitkellem fuq il-liġi għaliex għandi ħafna xi ngħid dwarha pero', għalkemm irrispondejt għal xi punti li tqanqlu, bilfors li jkolli nagħmel riferenza għal ċerti kummenti li saru min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

In-naħa ta' l-Oppożizzjoni issa qed tammetti li sar progress f'dak li għandu x'jaqsam ma' riżultati finanzjarji li kellna fl-ewwel sena ta' Gvern Laburista.

Jien naqbel li ma sarux mirakli anzi nista' ngħid li dak li sar kien frott is-sens komun u l-insistenza min-naħa tal-Gvern biex it- Telemalta tieħu miżuri li kemm jista' jkun jagħmlu sens kummerċjali.

Hawnhekk irrid nafferma l-fatt li l-management għamel il-parti tiegħu billi nsista mal-Gvern li tiġi rranġata s-sitwazzjoni dwar dak li għandu x'jaqsam mal-VAT u l-inter-connection rates mat-Telecell, għaliex konna wasalna f'sitwazzjoni fejn il-VAT dovuta mit-Telecell kienet qed titħallas mit- Telemalta.

Intqal ukoll li l-ġbir ta' l-arretrati kellu impatt pożittiv fuq ir- riżultat finanzjarju tal-korporazzjoni.

L-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra għandhom ikunu jafu li l-affarijiet ma sarux waħedhom imma kienu frott ta' miżura meħuda mill-management, fejn ġew miżjuda riżorsi fuq il-ħruġ ta' kontijiet biex l-arretrati mingħand il-kategoriji kollha ta' klijenti jiġu updated u sar ukoll monitoring kontinwu fuq ir-riżultati li kienu qed jinkisbu.

Dan ix-xogħol kollu ma sarx biss mill-management imma sar ukoll mill-istaff tal-korporazzjoni.

Irrid ngħid ukoll li hemm fatturi importanti oħra li għenu biex żdied il-profitt, fosthom l-accounting rates, li diġa' semmejthom, u l-kontroll fuq spejjeż rikorrenti, bħalma huwa trasport u safar.

Iż-żieda fid-dħul ta' Lm3.6 miljun ma kenitx dovuta biss għall-VAT imma kien hemm żieda qawwija fl-għoti ta' servizzi ġodda fejn mhux biss qdejna d-domanda li kellna imma tajjarna wkoll il-backlog ta' waiting list li kien hemm għas-servizz bażiku u għad-data lines.

Aħna rnexxielna niksru r-record f'dak li huwa għoti ta' servizzi ġodda u f'dak li huwa tiswijiet ta' ħsarat kemm ilha teżisti t-Telemalta.

Dawn l- affarijiet kollha saru bil-provi u mhux bil-paroli biss u n-naħa l-oħra qatt ma talbet id-dettalji għaliex rat ir-riżultati.

Pero' tajjeb li wieħed jgħid ukoll li l-użu tas-servizzi mill-abbonati ras għal ras kiber u dan kellu effett fuq iż-żieda fid-dħul tat-traffiku lokali.

Kien hemm ukoll żieda fid-dħul mis-servizzi l-oħra tas-cellular, tal-paging u tal-package switching, pero' kien hemm nuqqas fid-dħul mis-servizz tat-telex għaliex, kif jaf kulħadd, dan is-servizz qed jispiċċa għaliex qed jintużaw servizzi oħra minfloku.

Ma nixtieqx ninsa ngħid li kieku f'Ġunju ta' l-1996 ir- roħs fuq it-tariffi internazzjonali sar b'aktar sens u ma kienx hemm min abbuża minn użu ta' telecards foloz, kieku kien ikollna iktar dħul.

Sur President, saret ukoll riferenza għall-ispiża kapitali u ntqal li għalkemm kien ipproġettat li din is-sena l-ispiża tilħaq l-Lm10 miljun, fil-fatt intnefqu madwar Lm5 miljun biss.

Ma nafx għalfejn ġie ssollevat dan il-punt għax fil-fatt din il-problema tinqala' kull sena u dan nista' nissostanzjah.

Per eżempju, fis-sena finanzjarja 1995/96, l-estimi għall- ispiża kapitali kienu ta' Lm14 miljun u fil-fatt intnefqu Lm7 miljun biss; fis-sena 1994/95, l-estimi kienu ta' Lm14 miljun u l-ispiża attwali kienet ta' Lm5 miljun biss;. fis-sena 1993/94, l-estimi kienu ta' Lm6 miljun u ntnefqu Lm4 miljun biss; u fis-sena 1992/93, kien ipproġettat li jintnefqu kważi Lm5 miljun u minflok intnefqu Lm2 miljun biss.

Għalkemm din m'hijiex xi sitwazzjoni ideali pero' ġeneralment dan jirriżulta minn bottlenecks li jeżistu fis-sistema tal-procurement.

Jien kemm-il darba għidt li n-nefqa kapitali ma kenitx se tkun kif prevista u għalhekk ma nistax nifhem kif in-naħa l-oħra qed tipprova twaddab il-ħtija fuq din l- amministrazzjoni.

Nista' nassigura lill-Oppożizzjoni li aħna ħadna ħsieb bis-serjeta' ta' din il-problema u saret evalwazzjoni tas-sitwazzjoni fejn ġiet identifikata l-prijorita' tal-proġetti kapitali sabiex ma jsirx infiq bl-addoċċ.

Dan qed nagħmluh u se nkomplu nagħmluh bit-twaqqif tal- kumpannija l-ġdida fejn, filwaqt li m'hu se jinqata' xejn mill- accountability, il-proċeduri se jitħaffu sabiex dawn il-proġetti jitwettqu.

Saret kritika wkoll dwar il-manifest tal-klijent, liema kritika turi biċ- ċar kemm in-naħa ta' l-Oppożizzjoni ma kellhiex xi tgħid fuq din il-liġi u, biex jipprovaw joskuraw lit-Telemalta u lill-Gvern, bdew jivvintaw l- affarijiet.

Dawn qalu li l-amministrazzjoni preżenti ma onoratx id-data tad- dħul fis-seħħ tal-manifest tal-klijent li skond huma kellha tkun fl-1 ta' Novembru, 1996.

Hawnhekk jien irrid ninforma lill-Oppożizzjoni li d-data tad-dħul fis-seħħ ma ġietx onorata meta l-Bord tat-Telemalta kien presedut minn John Camilleri, li llum qiegħed jirrappreżenta lill-Partit Nazzjonalista f'din il-korporazzjoni.

Fil-laqgħa tal-bord tad-diretturi li saret fl-24 ta' Settembru, 1996 kienet bdiet tiġi kkonsidrata proposta li d- data tintefa' lura u fil-laqgħa tat-12 ta' Novembru, 1996 - meta kien għadu chairman John Camilleri - kien ġie deċiż li d-data għandha tkun l-1 ta' Jannar, 1997.

Mil-laqgħa tal-bord tad-diretturi li saret fil-5 ta' Diċembru, 1996, preseduta minn John Camilleri, ħareġ illi kieku l-manifest tal-klijent daħal fis-seħħ fl-1 ta' Novembru, 1996 it-Telemalta fl-ewwel erba' ġimgħat kien ikollha toħroġ is-somma ta' Lm16,000.

Imbagħad l-istess bord intebaħ li t-Telemalta ma kenitx ippreparata biex tonora l-manifest tal-klijent u ppropona żewġ dati, l-1 ta' Frar u l-1 ta' Marzu, 1997.

Fil- laqgħa tal-bord tad-diretturi tat-23 ta' Diċembru, 1996 - meta ċ-chairman kien għadu John Camilleri - kien ġie deċiż li d-data tad-dħul fis-seħħ tal- manifest tal-klijent kellha tkun il-15 ta' Marzu, 1997.

Meta saret il- bidla fil-bord tad-diretturi mill-ewwel ittieħdu l-miżuri kollha meħtieġa sakemm is-sitwazzjoni ġiet taħt kontroll.

Dan ifisser li, għall-kuntrarju ta' dak li qalet in-naħa l-oħra, kien il-bord tad-diretturi maħtur mill- Gvern Nazzjonalista li bidel id-data tal-bidu fis-seħħ tal-manifest tal- klijent għal erba' darbiet.

Issa sħabna tan-naħa l-oħra qed jipprovaw ibellgħuha lill-poplu li konna aħna li ħbejna dan il-manifest tal-klijent!

Dan huwa kollu gideb għaliex jien kemm-il darba semmejt il-manifest tal- klijent u għidt ukoll li r-regolatur u l-operatur m'għandhomx ikunu l- istess entita'.

Sur President, 'il quddiem nitlob il-permess sabiex inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopji tal-minuti biex nissostanzja dan li għadni kemm għidt u sabiex nikkonferma li dak li ingħad mill-Oppożizzjoni huwa paroli fil-vojt.

In-naħa l-oħra semmiet ukoll il-manutenzjoni preventiva u jien ma nistax nifhem kif l-Onor.

Pullicino Orlando kull darba jikkwota informazzjoni li kważi dejjem tirriżulta infondata u ma jiddejjaqx li mbagħad jien noqgħod nikkoreġih.

Fil-fatt fl-aħħar seduta ntqal li l-amministrazzjoni l-ġdida tat-Telemalta waqqfet għal kollox ix-xogħol ta' manutenzjoni preventiva fuq il-linji.

L-Onor.

Membru ta' x'wieħed jifhem li fi żmien l- amministrazzjoni Nazzjonalista, it-Telemalta kienet titfa' l-enerġija kollha tagħha fuq din il-manutenzjoni preventiva u issa aħna tlaqna kollox għal riħu.

Hawnhekk jien irrid ngħidlu li filwaqt li fl-1996 saru 6,000 operazzjoni ta' manutenzjoni preventiva fuq il-linji, fi 11-il xahar ta' amministrazzjoni Laburista saru 9,900 operazzjoni ta' manutenzjoni preventiva.

Barra minn hekk aħna daħħalna r-riorganizzazzjoni fejn kien hemm bżonn, iddedikajna r-riżorsi neċessarji fuq bażi permanenti u kkontrollajna l-produttivita'.

Dik hi s-serjeta' u mhux niġu hawnhekk b'informazzjoni skorretta u nipprovaw nimplikaw li fit-Telemalta hemm ħafna nuqqasijiet u ħafna affarijiet oħra li m'humiex veru Jien nixtieq inkun naf għaliex qed tiġi adottata din it-tip ta' kritika min-naħa ta' l- Oppożizzjoni fejn, filli jgħidu li aħna qed naqblu fuq il-konċett ta' privatizzazzjoni u li qed nagħmlu l-istess bħalma kienu se jagħmlu huma, u filli jgħidu bil-maqlub.

Sur President, ġejna kkritikati wkoll għall-mod kif il-Korporazzjoni Telemalta qed tmexxi l-kampanja ta' l-isponsorships għad-WTDC.

Wara inizjattiva diretta taċ-Chairman il-ġdid tat-Telemalta, is-Sur Mejlaq, ġiet eżaminata s-sitwazzjoni ta' din il-konferenza - ir-riżultati ta' din l- analisi tajthom kemm-il darba - u dehrilna li kellna nieħdu azzjonijiet kollettivi.

Jien insostni li la s-suppliers qed juru interess fl- isponsorships, sinjal li jemmnu li se jkollhom return minn din il- promozzjoni.

Din hija l-liġi tas-suq fejn ħadd ma jagħtik xejn għax jarak ħelu iżda għax ikun jaf li se jieħu pubbliċita' mill-ħaġa.

Ir-raġuni li qed ikollna dawn l-isponsorships hija għaliex is-suppliers jafu li fil- Korporazzjoni Telemalta hemm is-serjeta' u jafu li din il-promozzjoni se tħalli riżultati pożittivi.

In-naħa l-oħra tkażat bina u qalet li aħna tlifna opportunita' tad-deheb li nitkellmu mal-barranin fil-world policy forum biex ninnegozjaw accounting rates aktar baxxi.

Kieku qgħadna idejna marbuta nistennew il- world policy forum u ma ħadniex l-inizjattiva biex isiru n-negozjati f'dan is-sens, kieku ma ffrankajniex madwar Lm400,000 u ta' dan jien nirringrazzja lill-management u l-Bord ta' Telemalta.

L-Oppożizzjoni pprovat timplika wkoll li jekk it-Telemalta ma teħux sehem f'dawn il-policy fora, is-suppliers ma jinvestux fil-korporazzjoni.

Jien naħseb li l- investituri jibbażaw id-deċiżjonijiet tagħhom fuq is-saħħa ta' l-entita' u l-prospetti li tkompli tikber u iktar jinteressahom xi profitti tagħmel u kemm se tirreġistra qligħ fil-futur l-istess entita'.

L-investituri ma jeħdux pjaċir jaraw flus minfuqa għall-unur u l-prestiġju biss u għalhekk tajjeb li qabel nitkellmu naraw l-affarijiet sewwa.

Issemma wkoll it-tele-medicine.

Irrid nagħmilha ċara li l-korporazzjoni taħt dan il-Gvern qatt ma waqfet li tieħu sehem attiv fil-qasam tat-tele- medicine, pero' ma rridux inkunu prużuntużi u nagħmluha ta' esperti għax esperti m'aħniex.

Jien nesiġi li t-Telemalta tipparteċipa skond l-esiġenzi tagħha.

Xtaqt nagħmel riferenza wkoll għat-terranet li tista' tgħid issemmiet kważi minn kull kelliem ta' l-Oppożizzjoni.

Jekk l-Oppożizzjoni verament temmen fil-liberalizzazzjoni tas-suq u fil-kompetizzjoni, m'għandhiex għalfejn tikkritika lit- Telemalta li beħsiebha tixtri l-ishma tat-terranet għaliex il-korporazzjoni għandu jkollha d-dritt li tikkompeti fis-servizz ta' l-internet, bħal kull service provider ieħor.

Wieħed mill-għanijiet prinċipali tal-korporazzjoni huwa li tipprovdi servizz fil-qasam edukattiv u b'dan il-mod tkun qed tinċentiva għat-tieni linja li hija importanti għaliha.

Jien ngħid li l-preżenza tal-korporazzjoni fis-servizz ta' l- internet ittaffi l-effett negattiv li dan is-servizz jista' jkollu fuq servizzi eżistenti li diġa' toffri t-Telemalta.

Barra minn hekk, it- Telemalta qed tkun pro-attiva biex tistimula l-użu tal-multi-media fl- industrija lokali.

Jien nemmen li d-dħul tal-korporazzjoni f'dan il-qasam jista' jwassal biex l-internet service providers l-oħra jgawdu minn tnaqqis fir-rati tas-circuits.

Hawnhekk irrid nagħmel riferenza għal dak li nkiteb minn wieħed mill-internet service providers f'gazzetta lokali tat-22 ta' Ottubru dwar dawn l-ishma li beħsiebha tixtri t-Telemalta, fejn intqal hekk:

"Telemalta will not be able to compete in the private sector because they have no idea how to compete there.".

Għalhekk jien ma nistax nifhem għalfejn l-Oppożizzjoni qed tinkwieta meta dawn l-istess service providers qed jgħidu li t-Telemalta m'hijiex kapaċi tikkompeti!

Sur President, issemma wkoll il-fatt li delegazzjoni mit-Telemalta telgħet Franza u kienet akkumpanjata minn konsulent li jaħdem ma' ditta lokali biex imorru jaraw il-billing system magħrufa bħala girafe.

Jien nikkonferma li dan kien espert li tela' biex jara l-affarijiet u l- Oppożizzjoni jmissha tistħi ssemmi dawn l-affarijiet meta kienu huma stess li xtraw din is-sistema difettuża, li kważi qamet Lm2 miljun, ħarbtet is- sistema tal-kontijiet tat-telephones u tista' tgħid li ħarbtet is-sistema ta' kif wieħed japplika għas-servizz tat-telephone, kif jagħmel il- kuntratt u anke kif jingħata s-servizz.

Għaliex ma ngħiduhomx dawn l- affarijiet!

Jien ngħid li sħabna tan-naħa l-oħra ma jistgħux jniżżluha li t-Telemalta qed timxi b'mod serju u b'mod għaqli fl-interess tagħha stess u fl-interess ta' pajjiżna u qegħdin jipprovaw jitfgħu dellijiet koroh fuq il- korporazzjoni.

Per eżempju, issemmiet it-tender ta' l-earth station.

L-ewwelnett irrid ngħid li t-tenders kienu nfetħu f'Lulju ta' l-1996 u ma kien jidher li kien hemm xejn ħażin la min-naħa tat-Telemalta u lanqas min-naħa ta' l-uffiċċju tal-kuntratti tal-gvern.

Wara li saret l- adjudication, il-każ tela' quddiem il-bord tad-diretturi f'Marzu ta' din is- sena għaliex it-tender li kienet intgħażlet ma baqgħetx l-irħas offerta minħabba tibdil fir-rati tal-kambju u rriżulta li t-tieni offerta li ntefgħet kienet irħas.

Għalhekk il-bord tad-diretturi talab il-pariri ta' l-awditur tal-gvern u tad-direttur ta' l-uffiċċju tal-kuntratti tal-gvern dwar jekk għandux jagħti l-kuntratt lil min tefa' l-irħas offerta.

Madanakollu l-parir li ngħata kien li f'isem il-fiduċja fil-proċess tat- tendering kellu jibqa' favorit dak li kien tefa' l-irħas offerta meta nfetħu l-offerti fil-bidu u għalhekk il-bord mexa fuq dan il-parir.

Imbagħad saret protesta bil-miktub minn dak li baqa' barra fejn allega li ma ġietx rispettata l-proċedura tat-tender għaliex il-bid bond ma kenitx inkluża fit-tender oriġinali.

Għalhekk wara li saru l-investigazzjonijiet kollha, bl-approvazzjoni tad-dipartiment tal-kuntratti u ta' l-Attorney General, l-offerta li kienet intgħażlet ġiet eskluża.

Dan juri b'mod ċar li t-Telemalta ħadet il-pariri ta' min kellha tieħu u mxiet kif suppost.

Allura hemm xi ħaġa ħażina f'din?

Jien ma nistax nifhem kif in-naħa l-oħra tipprova titfa' dubji fuq it-Telemalta meta m'għandhiex għalfejn.

Saret kritika qawwija fuq il-proġett li se jsir f'Paceville.

Nerġa' ntenni li m'huwiex sewwa li f'dan il-Parlament jingħadu affarijiet li m'humiex veri u li la jkunu ntqalu mit-Telemalta u lanqas minni bħala l- ministru responsabbli għat-telekomunikazzjonijiet.

L-ewwelnett it-Telemalta qed tagħmel użu massimu mir-riżorsi li għandha u hija ħaġa sewwa li ma tħallix rieqda medda ta' art bħal dik li fis-suq lokali llum hija imprezzabbli.

Barra minn hekk, dan il-proġett se jittrasforma l-qalba ta' Paceville f'ċentru bi stabilimenti moderni ta' negozji u ristoranti, ikkaraterizzati b'faċilitajiet ta' parking, divertiment u sport.

B'dan il-proġett Paceville se jiġi modernizzat bi żvilupp urban ippjanat b'disinn ta' l-aqwa kwalita' u nista' naċċerta lill-Kamra li dan se jiġbed espansjoni ekonomika ġdida lejn dan il-lokal.

Imma l-Oppożizzjoni ppreferiet toħroġ all out kontra dan il-proġett, mingħajr ma qagħdet tistenna kif se jiżviluppaw l-affarijiet.

Irrid ngħid ukoll li l-ħsieb ta' dan il-proġett huwa li jippromwovi l-użu tat-teknoloġija avvanzata fl- industrija tal-bini u biex jiġu solvuti problemi eżistenti fil-lokalita' billi jinbena ambjent iktar modern.

(Interruzzjonijiet) Iva, kellna feedback min-naħa tar-rappreżentanti ta' dawk l-akkwati.

II-ħsieb tagħna hu li nittrasformaw din il-lokalita' f'attrazzjoni unika kemm għall-Maltin kif ukoll għat-turisti.

Issemma wkoll il-fatt jekk hemmx bżonn li jsir il-communications tower.

Jien ma naħsibx li hawn xi ħadd daqshekk miġnun li jagħmel xi ħaġa jekk ma jkollux bżonn jagħmilha.

Forsi hawn xi ħadd li qed jipprova jimmiżinterpreta dan il-proġett għal xi raġuni ulterjuri.

(Interruzzjonijiet) It-Telemalta kellha diversi diskussjonijiet ma' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar, liema diskussjonijiet għadhom għaddejjin.

Irrid nagħmilha ċara li t-Telemalta trid il-permess uffiċjali ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex il-proġett isir, u dan fl-interess tal-pajjiż kollu.

Għalhekk nappella biex il-paroli żejjed jinqata' għaliex m'hu veru xejn li l-affarijiet qed isiru b'tali mod li qisna għaddejjin b'xi bulldozer minn fuq l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

In-naħa l-oħra waslet biex takkużani wkoll li bħala ministru responsabbli għat-telekomunikazzjonijiet ipprovajt inkun partiġjan meta nfetaħ il-branch office tat- Telemalta f'Bormla.

Jien kuntent li nfetaħ dan il-branch office għaliex nemmen li mill-branches jingħata servizz tajjeb lill-klijent, pero' nixtieq ngħid li t-Telemalta bdiet tfittex uffiċċju ġewwa Bormla f'Jannar ta' l-1996.

U hawnhekk se nagħmel riferenza għal ittra datata 17 ta' Ottubru, 1996 - li 'l quddiem beħsiebni nitlob il- permess biex inpoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra - li s-Sur John Camilleri, ex-chairman tat-Telemalta kien kiteb lis-Sindku ta' Bormla fejn qallu hekk:

"Żmien ilu tkellimna dwar il-possibbilta' li f'Bormla jinfetaħ uffiċċju tal- Korporazzjoni ...".

Hawn qiegħda d-diżonesta ta' l-Oppożizzjoni għaliex mhux talli mhumiex jgħidu l-verita' imma qegħdin jipprovaw joskuraw lil min qed jaqdi d-dover tiegħu.

Din l-ittra turi li jien ma kellix x'naqsam mal-ftuħ tal-branch office f'Bormla u mhux veru li jien approfittajt ruħi mill-ftuħ ta' dan il- branch biex, kif qed jakkużawni tan-naħa l-oħra, inkun nista' ngħid li għamilt xi ħaġa fid-distrett tiegħi.

Din hija akkuża ddisprata mill- Oppożizzjoni għaliex m'għandhomx x'jgħidu.

Sar attakk dirett ieħor fuqi meta min-naħa ta' l-Oppożizzjoni ġie kkwotat artiklu minn gazzetta, liema artiklu jgħid hekk:

"Meta tagħmel ħafna xita, lir-residenti tar-Rinella u l-Kalkara qed tmurilhom il-linja u kulma jisimgħu huwa ħoss ta' morse code.

Min ikun qed jipprova jaqbdek jgħidlek li jkun qed jisimgħek iżda inti ma tisma' xejn.

Din il-ħsara ilha sejra għal żmien twil u r-raġuni li taw hija li l-cable qiegħed taħt l-art u jinfaqa' bl-ilma.".

Naturalment jien ma qgħadtx nistenna li jikkwotaw dan l-artiklu fil- Parlament biex ninvestiga, għaliex meta nara xi ħaġa bħal din mill-ewwel nieħu passi.

Pero' wisq nibża' li seta' kien hemm xi skop ulterjuri wara din l-ittra għaliex eventwalment irriżulta li l-ħsara fit-telefon li kellha din il-persuna li kitbet l-ittra kienet irrapportata fl-24 ta' Ġunju, 1997 u dakinhar stess saru t-testijiet u rriżulta li fil-fatt ma kien hemm l- ebda ħsara.

Fil-15 ta' Ottubru, 1997 din l-istess persuna reġgħet irrapportat li kellha ħsara fit-telefon u jumejn wara għal darba oħra reġa' ġie kkonfermat li ma kien l-ebda fault.

Tajjeb li ngħid ukoll li din il- persuna tkun f'din id-dar nofs ta' nhar kull 15-il ġurnata.

Dan juri wkoll in-nuqqas ta' esperjenza u n-nuqqas ta' serjeta' min-naħa tal- kelliem ta' l-Oppożizzjoni għaliex, jekk il-fault ikun ġej minn taħt l- art, huwa aktar diffiċli li taqbad il-morse u safejn naf jien l-inner wire station, li kien jittrasmetti l-morse, ilu li spiċċa għexieren ta' snin.

Barra minn hekk, il-ħsara li kien hemm fil-cable tal-Kalkara ma kellha x'taqsam xejn mal-linja tat-telefon ta' din il-persuna għaliex b'kumbinazzjoni din il-persuna qiegħda fuq l-istess cable tal-linja tat- telefon tiegħi.

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux!

Hawn qiegħda d- diżonesta' min-naħa ta' l-Oppożizzjoni!

Kif diġa' għidt, il-pass li qed tagħmel it-Telemalta qed tagħmlu fl- interess tagħha u ta' pajjiżna u l-poplu qed jirrikonoxxi l-mod serju li bih miexja din il-korporazzjoni f'dan il-qasam, pero' l-Oppożizzjoni donnha li ma tridx tniżżel dan il-fatt jew qed tipprova tieħu l-preġju hi billi tgħid li dawn l-affarijiet bdew fi żmienha.

Hija ħaġa ta' l-iskantament kif meta jkun hemm xi ħaġa ħażina jipprovaw jitfgħu t-tort fuqna.

Jien ma nistax nifhem din it-tip ta' kritika min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

Meta ġejna biex inressqu din il-liġi li permezz tagħha t-Telemalta se ssir kumpannija, aħna ħadna in konsiderazzjoni kemm il-qagħda finanzjarja ta' pajjiżna, bħalma jagħmlu pajjiżi oħra, kif ukoll il-vantaġġ li tista' tieħu meta jkollok privatizzazzjoni parzjali.

Jien persważ li se jkun hemm investituri barranin li se jagħmlu użu mill-infrastruttura eżistenti tat- Telemalta u b'dan il-mod pajjiżna jkollu iktar introjtu.

Madam Speaker, fl-istess ħin aħna ħsibna wkoll fil-ħaddiema u fil-fatt kellna diskussjonijiet mal-union li tirrappreżenta l-maġġoranza tal-ħaddiema tat- Telemalta u wasalna fi ftehim.

Jien għidt li l-ħaddiema se jingħataw l-opportunita' li jkollhom 3% ishma fil-kumpannija u se jingħataw 10% discount fuqhom.

Aħna ma ħallejna lil ebda rappreżentant tal-ħaddiema barra u fil-fatt kellna anke laqgħat mar-rappreżentanti ta' l-inġiniera, u mal-UĦM, fejn spjegajnilhom l- affarijiet, allavolja kien hemm min ipprova jwerwer lill-ħaddiema li se jispiċċaw bla xogħol jew li se jbatu xi konsegwenzi. llum il-ħaddiema jafu li dan mhux minnu, anzi jien persważ li l-ħaddiema se jagħtu sehemhom iktar minn qatt qabel għaliex issa se jkollhom sehem fil-kumpannija u allura se jaħdmu b'iktar ħerqa u b'iktar effiċjenza għaliex jafu li jistgħu jieħdu xi ħaġa lura.

Barra minn hekk, se jkunu iktar konxji mir- responsabilitajiet tagħhom u konxji wkoll minn dawk il-ħaddiema li jiskartaw.

L-ebda ħaddiem m'hu se jkun jaqbillu li jiskarta għaliex issa jaf li jekk jiskarta se jtellef mid-dħul tal-kumpannija u sħabu iktar jistgħu jieħdu passi kontra tiegħu.

Jien ninsab kuntent li l-ħaddiema għarfu l-importanza ta' dan il-pass li se nieħdu u nemmen ukoll li b'din il-liġi fejn se nisseparaw lir-regolatur mill-operatur se nuru lil pajjiżna u lill-pajjiżi ġirien tagħna kemm il-Gvern Laburista jrid jimxi 'l quddiem f'dan il-qasam.

Madam Speaker, qabel nagħlaq nixtieq nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra xi dokumenti li rriferejt għalihom aktar kmieni fid-diskors tiegħi.

MADAM SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Siltiet minn minuti tal-board meetings tal-Korporazzjoni Telemalta li saru fl-1996 in konnessjoni ma' Update on Customer Charter; u

Kopja ta' ittra datata 17 ta' Ottubru 1996 mibgħuta miċ-Chairman tal- Korporazzjoni Telemalta lis-Sinku tal-Kunsill Lokali ta' Bormla u kopja ta' ittra datata 6 ta' Jannar 1996 lis-Segretarju Permanenti fil- Ministeru ta' l-Ikel, Agrikoltura u Sajd dwar uffiċċju tat-Telemalta f'Bormla.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jirregola t-Telekomunikazzjoni" jkun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi li dan l-abbozz ta' liġi jiġi trattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi biex Jirregola t- Telekomunikazzjoni jiġi riferut lill-Kumitat Permanenti għall- Konsiderazzjoni ta' l-Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru Mizzi biex iressaq l- Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 15 ta' Diċembru fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar ir-Regolament tat-Traffiku.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kumpanniji - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi kontra l-Korruzzjoni - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 3) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 3) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Brokers fl-Assigurazzjoni u Intermedjarji oħra - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummerċ ta' l-Assigurazzjoni - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq Dokumenti u Trasferimenti - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l- Professjonijiet l-oħra li għandhom x'jaqsmu magħha - it-Tieni Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar Malta u l-Unjoni Ewropea - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jirregola t-Telekomunikazzjoni - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Emenda Nru. 2) - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Madam Speaker, nixtieq nibda dan l- intervent tiegħi billi nkompli nelabora fuq xi punti li tqajmu waqt id- diskussjoni ta' l-Estimi ta' l-Employment and Training Corporation.

Wieħed minn dawn il-punti kien jirrigwarda x-xogħol tal-priġunieri wara li dawn jiskontaw is-sentenza tagħhom u jerġgħu jintegraw ruħhom fis-soċjeta'.

X'qed tagħmel l-ETC b'mod effettiv biex wara li l-Istat ikun ta opportunita' lill-ħabsin biex jissaffew u jirredimu ruħhom favur is- soċjeta' dawn ikunu jistgħu jintegraw ruħhom mill-ġdid fis-soċjeta' u jkollhom l-impjieg tagħhom?

Jien naħseb li huwa desiderabbli ħafna li fil- ħabs jibda jingħata training lill-priġunieri.

L-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs li jinsab fuq l-aġenda tal-Parlament jitkellem dwar ċerti regolamenti li l-Gvern beħsiebu jagħmel fir-rigward tal-pensjonijiet ta' ċerti uffiċjali.

Pero' jien naħseb li hemm bżonn li nitkellmu iktar dwar x'wieħed jistenna minn ħabs f'dinja moderna.

Issa, Madam Speaker, xtaqt nissolleva punt ieħor fuq il-vittmi tar-reati.

Fil-programm elettorali tagħna aħna għidna ċar u tond li nemmnu li mhux biss għandha ssir ġustizzja u min ikun wettaq ir-reat jiġi kkastigat, imma huwa importanti wkoll li naraw li min ikun għamel ir-reat jagħti kumpens lill-vittma, jew lil werrieta, jekk il-vittma jkun tilef ħajtu.

U hawnhekk nistgħu nsemmu lill-pulizija li jistgħu jispiċċaw vittmi ta' reati kommessi fuqhom waqt il-qadi ta' dmirijiethom u naħseb li kulħadd jiftakar il-każ li ġara Tas-Sliema.

F'każijiet bħal dawn is-soċjeta' trid turi sens ta' kompassjoni mal-familjari tal-vittmi billi tara li jkollhom għamla ta' difiża tajba, sħiħa u bla mittiefsa.

Fir-rigward tal-pulizija għandna naraw li l-polza ta' assigurazzjoni ma tkunx tkopri biss lill-pulizija u lill-familjari tagħhom imma tiġi estiża wkoll għall-proprjeta'.

Xtaqt ngħaddi issa għal xi ħaġa differenti, Madam Speaker.

Ftit taż-żmien ilu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni pprova jisfrutta sitwazzjoni li ġrat hawnhekk stess.

Qed nirriferi għal meta ried jitkellem l-Onor.

Mintoff fil-budget debate.

Fil-fatt il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qiegħed on record li qal li, peress li l-Onor.

Mintoff ilu membru parlamentari għal iktar minn 25 sena, dan il-Parlament kien obbligat li jisimgħu.

Jien ma nafx jekk kliem bħal dan lill-Onor.

Fenech Adami jirrendihx Mintoffjan!

Ma rridux ninsew li fit-2 ta' April, 1978 l-Onor.

Fenech Adami kien qal li kien wasal iż-żmien li l-Onor.

Mintoff jitlaq.

Jekk fl-1978 ħass li l- Onor. Mintoff kellu jitlaq, issa fl-1997 x'ġiegħlu jħoss li jitlob lil dan il-Parlament biex jisimgħu?

Madam Speaker, kien l-Onor.

Fenech Adami li fl-1982 kien qal li l-Onor.

Perit Mintoff imissu jistħi jidher quddiem il-poplu Malti.

U issa qed jgħidilna li lill-Onor.

Mintoff għandna nagħtuh iċ-ċans li jitkellem!

Imma l-ikbar waħda kienet meta fil-11 ta' Awissu, 1982 l-Onor.

Fenech Adami kien għajjar lill-Onor.

Mintoff ipokrita - seta' kien Dr Karmenu Mifsud Bonnici jew l-Onor.

Alfred Sant jew xi ħaddieħor min-naħa tal-Partit Laburista - għaliex qal li kien immanipula lil kulħadd.

Il-verita' hi li kien l-Onor.

Fenech Adami li fl-10 ta' Novembru, 1997 kien qed jipprova jimmanipula lil dan il-Parlament meta ried li l-Onor.

Mintoff jitħalla jitkellem.

Dan għamlu biex mingħalih jieħu xi vantaġġ politiku.

Jien ma nafx jekk huwiex il-każ li wieħed jiftakar li din hija l-istess persuna li qalet biex ma niġġudikawhiex fuq dak li tgħid imma niġġudikawha fuq dak li tagħmel.

Fit-8 ta' Frar, 1982 l-Onor.

Fenech Adami kien qal li l-Onor.

Mintoff qered id-demokrazija.

Allura għaliex ried joqgħod jisma' lil xi ħadd li skond huwa stess kien qered id-demokrazija?

Forsi għaliex kien demokratiku aktar mis-soltu!

Dawn huma domandi li wieħed bilfors irid jistaqsihom għaliex qegħdin f'sitwazzjoni fejn, għalkemm il-Partit Laburista ġab numru ta' voti ikbar mill-Partit Nazzjonalista, qed igawdi biss maġġoranza ta' siġġu wieħed.

Huwa fair li nibqgħu f'din is-sitwazzjoni?

Jien naħseb li ż-żewġ naħat tal-Kamra għandna naqblu li hemm bżonn niddiskutu jekk ir- rappreżentanza proporzjonali tirriflettix il-verdett u r-rieda tal-poplu.

Barra minn hekk, irridu naraw jekk wasalx iż-żmien li nibdew niddiskutu ċerti issues, bħalma huwa d-divorzju, liema issue se jiġi diskuss llejla fil-programm "Xarabank"Forsi ta' min hawnhekk wieħed jistaqsi jekk għandux jingħata free vote fuq issues li mhumiex politiċi.

Aħna qegħdin f'dan il- Parlament għall-politika, pero' wieħed jista' jkollu l-konvinzjonijiet reliġjużi tiegħu u jħoss li, per eżempju, m'għandux jivvota favur id- divorzju jew fuq il-kwestjoni ta' konkubinaġġ jew il-kwestjoni ta' tfal illeġittimi.

Jien ħadt gost ħafna bil-mod kif tkellem il-Prim Ministru meta konna ltqajna fis-Sala ta' l-Arazzi fl-okkażjoni fejn b'mod ċar u li jinftiehem kien qal illi rridu noħolqu dibattitu bl-iktar mod miftuħ fuq dan l-issue.

M'għidniex jekk aħniex se nagħtu free vote jew le fuq il- kwestjoni tad-divorzju, imma żgur illi b'mod liberali u miftuħ il-Prim Ministru ta eżempju lil kulħadd, mentri l-Onor.

Fenech Adami għamel sarima ma' ħalq il-partit tiegħu biex ħadd ma jesprimi l-pożizzjoni tiegħu.

Aħna rridu noħolqu diskussjoni fil-pajjiż, pero' fil-kontest ta' rappreżentanza tal-poplu rridu naraw jekk individwu għandux jivvota skond il-kuxjenza tiegħu.

Hawn min jgħid li ma nistgħux nivvotaw skond il- kuxjenza tagħna għaliex aħna nirrappreżentaw nies li jista' jkollhom twemmin differenti.

Pero' jien naħseb li wieħed irid janalizza wkoll il- lokalitajiet li jirrappreżenta fejn jista' jkun hemm numru ta' nies li jkunu favur xi issue partikolari u allura tkun tista' tiġi stabilita l- pożizzjoni tal-partit.

Il-verita' hija li d-deputat għandu leħen f'dan il- Parlament u huwa importanti li aħna l-back-benchers inwasslu l-messaġġ tal- kostitwenti tagħna u jkollna rapport tajjeb mal-ministri.

Pero' xi drabi jiġri li mmorru f'ċerti dipartimenti tal-gvern li għadhom immexxijin minn nies li m'għandhomx interess li la jagħmlu ġid lill-klassi tal-ħaddiema u lanqas lill-Partit Soċjalista fil-gvern, u dawn mhux talli jonqsu mid- dmirijiet tagħhom, talli jagħmlu l-ħajja ta' dawk in-nies li nkunu qegħdin inressqu l-każijiet tagħhom infern.

Gvern Laburista huwa Gvern tal-Maltin u ta' l-Għawdxin kollha u jrid jara li din il-ħaġa ma tkomplix tirrepeti ruħha.

Hawnhekk se nsemmi d-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali fejn, għalkemm hemm min jagħmel ħafna sagrifiċċji u huwa kommess għal xogħlu, għad hemm min jonqos minn dmirijietu.

Jien nappella lill-Ministru Alfred Portelli sabiex jassigura li jekk, per eżempju, bniedem jingħata appuntament mas-Sur Esposito, min-naħa tiegħu dan għandu jkun hemm fil-ħin biex jiltaqa' man-nies.

Huwa veru li forsi tant ikollu load ta' xogħol illi ma jkunx jista' jżomm il-ħinijiet ta' l-appuntamenti tiegħu, pero' konsegwenza ta' dawn l-affarijiet qed ibati ċ-ċittadin.

Ċertament li aħna rridu nkunu mmexxijin mill-konvinzjoni li tgħaqqadna u se tkompli tgħaqqadna fit-twemmin tagħna u li mexxietna u rebbħitna l-aħħar elezzjoni, cioe' li ċ-ċittadin għandu jiġi l-ewwel.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Alex Sceberras Trigona.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Madam Speaker, għadni ġej minn laqgħa tal- Kunsill ta' l-Ewropa li saret ġewwa Pariġi, il-political affairs committee, li għaliha kien mistieden ukoll id-deputy defence minister ta' Iżrael.

Jien ħadt l-opportunita' biex inwassallu personalment il-komunikat finali tad-djalogu parlamentari Ewro-Għarbi li seħħ f'dan il-Parlament bejn is-7 u d-9 ta' Novembru u għamiltlu ċerti mistoqsijiet.

L-ewwel mistoqsija tiegħi kienet dwar x'kienu, fil-fehma tiegħu, ir- raġunijiet għaliex ċerti parlamenti Ewropej kienu qed jimblokkaw milli ċerti fondi taħt protokolli finanzjarji ma' l-Unjoni Ewropea jaslu għand l- Iżraeliti.

Nista' ngħid li ma ħadt ebda risposta.

Staqsejtu: Imma almenu se tagħtu kas il-pariri Ewropej illi huma annessi ma' dan l-imblokk ta' fondi?

U reġa' ma weġibnix.

It-tielet mistoqsija li għamiltu mbagħad kienet rilevanti kemm għax-xogħol li għamilna f'dan il-Parlament, kif ukoll għall-pożizzjoni ġeo-politika Maltija f'nofs il-Mediterran.

Fil-fatt staqsejtu għaliex kienu għadhom qed jirrifjutaw li jagħtu lura l- artijiet Għarab li kienu okkupaw bil-gwerer - skond id-dritt internazzjonali, meta tokkupa art fi żmien ta' gwerra tkun qed tokkupaha illegalment - mill-1967 'il hawn.

Staqsejtu wkoll x'kienu qed jagħmlu fuq l-artijiet Palestinjani.

Pero' fuq din il-mistoqsija baqa' jittituba.

Meta staqsejtu għaliex mhux se jerġgħu jiftħu taħdidiet mas-Sirja u mal-Libanu, huwa wieġeb li ngħataw il-parir li ma jirtirawx mill-artijiet okkupati tal- Libanu qabel ma jintlaħaq ftehim, għaliex dawn l-artijiet kienu importanti għalihom.

Imbagħad ovvjament erġajt staqsejtu: Kif qegħdin tgħidu li m'intomx se tirtiraw qabel ma jintlaħaq ftehim, meta fl-istess ħin waqqaftu n-negozjati?

Huwa qalli li għalkemm in-negozjati kienu weqfin kienu għarrfu bis-sitwazzjoni lil Madeleine Albright, is-Segretarju ta' l- Istat Amerikan, meta marret fir-reġjun, pero' ma rnexxilhiex tasal għal xi negozjati u, għalkemm l-Amerikani kienu pprovaw jintervjenu diversi drabi, xorta ma rnexxilhomx.

Imbagħad qalli li tmint ijiem ilu kellhom imorru Madeleine Albright u l-Prim Ministru Iżraeljan Netanyahu biex jipprovaw jerġgħu jiftħu t-taħdidiet, imma l-għada s-Sibt fil-gazzetti ntqal illi milli jidher il-proċess illi jibdew it-taħdidiet kien se jittardja.

Jien hawnhekk nappellalhom sabiex jersqu lejn il-paċi għax din il-lublieba biex ikomplu joħonqu lill-Palestinjani u lil-Lebaniżi f'arthom m'hijiex qiegħda tgħin għaż-żamma tal-paċi f'dik iz-zona u qed ikollha effetti fuq iz-zoni taċ-ċentru tal-Mediterran, fejn ilkoll kemm aħna rridu ngħixu fil-paċi u fil-prosperita'.

Madam Speaker, qed ngħid dan mhux biss biex nirrapporta lil din il-Kamra x'ġara waqt dan il-kumitat ta' l-affarijiet politiċi tal-Kunsill ta' l- Ewropa ġewwa Parigi imma għaliex qed nara ċerti żviluppi jseħħu madwarna.

Il-President Palestinjan, Yasser Arafat, għadu kif iddikjara li fl-1999 se jipproklama l-Istat Palestinjan fuq l-artijiet li jkunu qegħdin jokkupaw il-Palestinjani.

B'konsegwenza ta' dan il-Palestinjani għadhom kif bdew ċensiment fil-Lvant ta' Ġerusalem billi qed iduru bieb bieb biex jaraw kemm hi l-popolazzjoni Palestinjana f'dan ir-reġjun.

Imma l-Iżraeliti tant huma kontra li jibda dan iċ-ċensiment illi f'dan il-mument ressqu liġi fil- Parlament biex iċ-ċensiment dwar il-popolazzjoni Palestinjana fil-Lvant ta' Ġerusalem jieqaf.

Saħansitra hemm min qiegħed jgħid li se jerġa' jkun hemm xi tip ta' revival tal-ġenn fuq Ġerusalem, bħalma kien hemm 1,000 sena ilu fi żmien il-Kavallieri ta' l-Ordni ta' San Ġwann.

L-istorja tgħidilna li l- kruċjati kienu bdew meta l-Papa Urbanus kien kellem lil ħafna kbarat u staqsihom x'se jagħmlu fuq il-fatt li l-Insara kienu tilfu Ġerusalem għal dawk is-snin kollha u li l-art kienet waqgħet f'idejn l-infidili.

L- istoriċi jkomplu jgħidulna li l-kbarat qamu b'akklamazzjoni u qalu li kienu lesti biex imorru għall-ewwel kruċjata.

Infatti bdew jokkupaw l- artijiet imqaddsa waħda wara l-oħra wara ħafna mwiet u tixrid ta' demm u l- istorja tal-kruċjati kompliet dwar kif dawn rebħu u tilfu diversi postijiet u spiċċaw ġew imkeċċija mill-Ottomani minn Ġerusalem, ġew mkeċċija wkoll minn Rhodi u fl-aħħar waslu Malta.

Issa f'pajjiżna għandna kwestjoni dwar jekk l-Ordni tal-Kavallieri ta' San Ġwann għandhiex issir stat sovran hawn Malta wkoll.

Dan se jkun ifisser li se jkollna żewġ pajjiżi sovrani jistennew biex jidħlu membri fl- Unjoni Ewropea?

Se jkollna żewġ pajjiżi fil-Ġnus Magħquda?

Dawn it-tip ta' affarijiet jibdew iwerrċuk bid-doppju li se joħolqu!

Imma apparti minn dawn l-affarijiet, hemm il-kwestjoni iktar serja tas-sovranita'.Kif jista' jkollna stat sovran ieħor f'pajjiż żgħir bħal Malta meta nafu li, skond il-Kostituzzjoni tagħna, biex nagħtu s-sovranita' jrid ikun hemm il- kunsens ta' żewġ terzi tal-membri ta' dan il-Parlament?

Huwa tajjeb li dan ġie acknowledged mill-Prim Ministru fil-budget debate pero' xorta waħda jqumu diversi mistoqsijiet.

X'se tkun din it-tip ta' sovranita'?

L-Ordni ta' San Ġwann se jkollha l-ispazju ta' l-ajru tagħha fuq il-Forti ta' Sant'Anġlu u se jkunu jistgħu jniżżlu helicopters u inġenji oħra ta' l- ajru?

Se jkollhom it-territorial waters tagħhom 'il barra minn Malta u l- fishing limits li jibqgħu ħerġin sa 25 mil?

Se jkunu jistgħu jiddikjaraw exclusive economic zone lejn il-Libja, l-Eġittu, il-Greċja, l-Italja, l- ex-Yugoslavia jew l-Albanija mill-Istat sovran ċkejken ta' Malta?

Kif se jiġi maħdum dan il-kordinament man-newtralita' ta' Malta, li qiegħda wkoll fil-Kostituzzjoni tagħna?

Jista' f'pajjiżna jkollna stat ieħor li fih innifsu għandu ħajra u vokazzjoni xivalrika li jiddikjara gwerra biex jerġa' jieħu l-pussess ta' Ġerusalem li kienet f'idejh 900 sena ilu?

Dawn huma mistoqsijiet li forsi jinstemgħu fanciful u eċċentriċi, imma x'inhu l-għan min-naħa ta' l-Ordni tal-Kavallieri ta' San Gwann li jkollhom stat sovran ġewwa Malta?

F'idejja għandi l-ftehim li kien ġie iffirmat minn Dr. Ugo Mifsud Bonnici fil-21 ta' Ġunju, 1991 għall-Gvern ta' Malta u minn Condojanni f'isem l-Ordni Sovrana Militari Ospitaliera ta' San Gwann ta' Gerusalem, Rhodi u Malta u li kien ġie mqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra fis-26 ta' Ottubru, 1992.

Hawnhekk tajjeb li naraw jekk dan il-ftehim fuq iċ- ċessjoni ta' Sant'Anġlu mill-Gvern ta' Malta lill-Ordni ta' San Ġwann ġiex rispettat jew le.

L-ewwel artiklu ta' dan il-ftehim jgħid li l-Ordni Sovrana ta' San Ġwann għandha tirrestawra a spiża esklussiva tagħha l- kappella ta' Sant'Anna u d-dar tal-Granmastru magħrufa bħala The Captain's House u dawn kellhom jiġu ppreżentati bħala proġetti lid-direttur tal- mużewijiet ta' Malta.

Jista' jkollna rapport sħiħ dwar jekk dawn il- proġetti sarux bil-mod kif inhu deskritt f'dan il-ftehim?

It-tieni artiklu ta' l-istess ftehim jgħid li l-Gvern ta' Malta se jgħaddi lill-Ordni, għal perijodu ta' 50 sena, l-użu esklussiv tal-kappella ta' Sant'Anna għall-attivitajiet spiritwali u d-dar tal-Granmastru biex tiġi wżata okkażjonalment bħala r-residenza tal-Granmastru.

Barra minn hekk, irrid nissottolinea l-fatt li fil-ftehim hemm ukoll li dawn jistgħu jintużaw għal attivitajiet oħra li jaqgħu taħt "the institutional purposes of the Sovereign Order."

Issa s-Sovereign Order, apparti mill- ispirtual activities, għandha wkoll chivalric and military activities u infatti tissejjaħ Sovereign Military Hospitaller Order.

Nixtieq li jiġi ċċarat jekk dawn l-attivitajiet humiex inklużi - la m'humiex espressament esklużi mill-ftehim - għaliex f'dan l-artiklu nsibu li:

"The High Contracting Parties, ...."

- qed jirriferi għall-Gvern Malti u għall-Ordni ta' San Gwann -

"in a separate agreement ..."

- ma jidhirlix li dan il-ftehim tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra u għalhekk nitlob li jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra -

"shall define the legal status of the area mentioned in this article, subject to the sovereignty of the Republic of Malta over it.".

Jien ngħid li l-Kamra u l-poplu Malti kollu għandhom ikunu jafu eżattament x'inhuma dawn l-"institutional purposes" u jekk dawn is-siti humiex qed jingħataw b'għotja, b'ċens jew b'kirja għall-użu personali tal-Granmastru u ta' xi nies oħra.

Mistoqsijiet oħra li jenħtiġilhom tweġiba huma dawn: X'inhuma l-kondizzjonijiet?

Jistgħu dawn jiġu ttrasferiti?

Jekk 'il quddiem isseħħ is-sovranita' - għax hawnhekk riservata favur Malta - jistgħu jerġgħu jiġu ttrasferiti lil ħaddieħor?

L-elementi ta' trasferibilita' ta' l-ultimate agreement, qegħdin jiġu milqugħa għalihom?

Madam Speaker, pajjiżna diġa' ggwadanja ħafna ma' l-Ordni tal-Kavallieri ta' San Ġwann u biżżejjed wieħed iħares madwaru biex jara li pajjiżna, għalkemm żgħir, huwa miżgħud b'palazzi rikki ħafna, li ma bnihomx il- poplu Malti fis-sekli li għaddew.

Dak huwa wirt storiku Malti u ta' l- istess l-Ordni, imma issa għandna bżonn ta' ħafna finanzjament għar-restawr ta' dawn il-palazzi u anke tas-swar.

Il-President Ugo Mifsud Bonnici għamel tajjeb li fil-ftehim ħaseb biex jgħid li:

"The High Contracting Parties agree to cooperate, with direct contributions or the collecting of funds from other sources, in the restoration of the bastions damaged during the Second World War by improper use or by inappropriate restoration."

Il-mistoqsija tiegħi hi: Kemm ġab flus il-Gvern Malti mingħand l-Ordni mill-1991 'il hawn?.

Ma rridux ninsew li l-Ordni għandha membri li huma sinjuri kbar u miljunarji Amerikani.

Għaliex minflok ma joqogħdu jhewdnu biex ikollhom bażi militari hawn Malta, ma jgħinux biex il-wirt storiku tagħhom hawn Malta jiġi restawrat kif inhu xieraq u mbagħad iġibu kemm iridu ħbieb tagħhom Amerikani biex iżuru dawn is-siti ta' wirt storiku u arkitettoniku li jirrakkontaw l-istorja tal-Mediterran?

Jien nispera li m'hawnx xi kavallier li mingħalih se jagħfas lill-poplu Malti biex issir bażi militari hawn Malta.

Għax qisu hawn min irid jipprova jidħol bejn il- Palestinjani u l-Iżraeliti mhux biex iġib il-paċi imma biex ikollu ċertu poter.

Dan kollu ma jaqbilix mas-sinsla Maltija.

Madam Speaker, jien ngħid li x-chivalric activities għandhom jibqgħu biss fil-kotba ta' l-istorja passata u mhux fil-kotba ta' l-istorja futura ta' Malta u tal-Mediterran.

L-għan tagħna għandu jkun li naħdmu għall-paċi u jekk il-Kavallieri verament iridu joħorġu ta' kavallieri għandhom joħorġu flushom u flus is-soċji tagħhom biex il-postijiet kollha u s-swar imsemmija fil-ftehim jiġu restawrati, fosthom l-ambaxxata stess li hawn il-Belt, bis- sur ta' St James Cavalier b'kollox, li huwa mimli ħaxix ħażin.

Jien ċert li l-Gvern Malti lest jagħti kull għajnuna u jekk l-Ordni tal-Kavallieri ta' San Ġwann taqdi dmirha tkun tista' tiġi iktar aċċettata mill-Maltin.

Jien naħseb li ma jkunx xieraq li dawn ikollhom xi għan ulterjuri li jagħlqu l-Forti ta' Sant'Anġlu kollu kemm hu u jiftħuh għall-pubbliku - kif hemm kontemplat f'artiklu 6 tal-ftehim - darba fis-sena biex jagħmlu xi son et lumière jew, kif hemm f'artiklu 3, fit-8 ta' Settembru.

Madam Speaker, jien nissuġġerixxi li sa l-aħħar ta' din is-sena jsir rapport mid-dipartiment tax-xogħlijiet fejn jintbagħtu perit u inġinier fuq il-post biex jaraw kemm sar restawr skond dan il-ftehim ta' l-1991.

Jien għandi nassumi li f'sitt snin u nofs ir-restawr tlesta kollu.

Ir-restawr tas-swar kollha ta' Malta u Għawdex hija kwestjoni oħra u għalhekk is- sena d-dieħla għandu jsir eżerċizzju ta' l-ispiża tar-restawr ta' l-iswar ta' żmien il-granmastri u jintbagħat lill-Ordni sabiex dawn jappellaw lill- membri l-iktar sinjuri tagħhom biex jagħtuhom il-flus ħalli jkun jista' jsir ir-restawr u jħaddmu nies apposta fuq dan ix-xogħol.

Niftakar li fl- 1972 , wara negozjati li l-Onor.

Mintoff kellu ma' Carrington, irnexxilu jġib Lm1 miljun għar-restawr, li ovvjament issa ntnefqu u diġa' hemm bżonn ta' iktar restawr.

Il-Gvern Malti jrid jitlob l-għajnuna finanzjarja ta' min għandu l-paternita' ta' dawn l-oġġetti ta' arti u oġġetti ta' wirt storiku u arkittetoniku biex ikun jista' jirrestawrahom u jtellagħhom għal- livell internazzjonali, ħalli l-Maltin u l-Għawdxin ikunu jistgħu japprezzaw kemm l-Ordni tal-Kavallieri ta' San Ġwann tassew tħobb lil Malta.

Grazzi ħafna.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 15 ta' Diċembru, fis-6.00 p.m. bl-agenda kif komunikata mill-Ministru Mizzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PULIZIJA - NEIGHBOURHOOD WATCHES

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid mill-1 ta' Novembru, 1996 kemm-il neighbourhood watch ġew imnedija f'areas ġodda u meta?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jiena tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 9779 f'Seduta Numru 143.

PULIZIJA - VOT KAPITALI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari numru 9761, jista' l-Prim Ministru jgħid kif intnefqu it-Lm343,517 taħt Spiża Kapitali tal-Pulizija fl-1997?

Jista' jagħti breakdown ta' dan l-ammont?

ONOR.

ALFRED SANT: Tabella bit-tagħrif mitlub tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

PULIZIJA - KAŻIJIET QUDDIEM IL-PSC

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm każijiet ta' pulizija li għaddejjin proċeduri quddiem il-PSC?

X'karigi għandhom?

X'inhuma l-akkużi?

ONOR.

ĦABS ĊIVILI - UFFIĊJALI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari numru 9307, jista' l-Prim Ministru jagħti l- informazzajoni mill-1.1.97 'il quddiem?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li mill-1 ta' Jannar, 1997, ma kien hemm l-ebda uffiċjal li ngħata trasferiment dixxiplinarju, nżammlu l- increment jew li ngħata twiddiba serja.

Kien hemm 2 uffiċjali li weħlu multa, 11-il uffiċjal li nżammulhom ġranet ta' mistrieħ u 37 uffiċjal li ngħataw twissija.

BIEDJA - IRZIEZET REĠISTRATI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn farms tat-tiġieġ reġistrati fil-pajjiż fil-preżent u kemm kien l-istess numru fil-31.10.96?

Jista' l-Ministru jagħti wkoll estimu tan-numru totali ta' tjur fl-istess irziezet fil-preżent?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: In-numru ta' farms tat-tiġieġ reġistrati fil-pajjiż fil-preżent huwa hekk:

Malta - 312 Għawdex - 95

In-numru ta' farms reġistrati skond ir-reġistrazzjoni ta' l-1988 kien:

Malta - 345 Ghawdex - 71 Rigward in-numru ta' tjur fuq l-istess irziezet, il-capacity tagħhom qed tiġi maħduma skond is-survey li ntemm fl-aħħar ta' Ottubru.

Risposta tingħata f'seduta oħra.

SIĠAR U XTIELI - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk f'pajjiżna teżistix xi tip ta' kwarantina fejn tidħol l-importazzjoni ta' siġar u xtieli u jekk fl-affermattiv, fuq liema prodotti tiġi applikata l-kwarantina u għal kemm tul ta' żmien?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: F'Malta teżisti kwarantina tal-pjanti u prodotti mnisslin mill-pjanti.

L-ebda pjanta jew prodott tal-pjanti mhux manufatturat ma jitħalla jidħol f'Malta jekk ma' jkollux miegħu ċertifikat fitopatoloġiku.

F'ċertu każi, jiddependi mill-pjanta u mil-liema pajjiż tkun ġejja l-konsenja, ikun hemm bżonn ukoll li fuq iċ-ċertifikat fitopatoloġiku titniżżel dikjarazzjoni addizzjonali.

Minkejja ċ-ċertifikat, kull konsenja tiġi eżeminata mill-ispetturi tas- sezzjoni tal-kwarantina u jekk ikun hemm xi suspett li jista' ikun hemm xi organiżmu ta' kwarantina, kampjun tal-prodott jittieħed fil-laboratorju għal aktar stħarriġ.

Jekk ikun hemm xi dubju li xi organiżmi jistgħu jiżviluppaw aktar 'il quddiem, din il-konsenja tiġi miżmuma għal aktar stħarriġ sakemm dan jiġi determinat.

Jekk mal-prodott ikun hemm xi organiżmu li jista' jiġi meqrud bi trattament, dan isir għas-spejjeż ta' l- importatur qabel ma l-konsenja tiġi rilaxxata.

PRODOTTI AGRIKOLI - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti l-lista ta' prodotti agrikoli li jiġu esportati minn Malta lejn l-Unjoni Ewropea u li fuqhom jitħallsu dazji u levies skond il-Common External Tariff ta' l-Unjoni Ewropea jew skond id-diversi Protokoll Addizjonali ta' Assoċjazzjoni bejn Malta u l-Unjoni Ewropea jew skond il-GSP (Generalised System of Preferences) għal Malta mill-Unjoni Ewropea?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nissuġerixxi l-Onor.

Interpellant jikkonsulta ruħu mad-dokumenti indikati.

PATATA - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 10344 dwar esportazzjoni ta' patata kull sena fis-snin 1994 sa l-1997?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

ĦALIB - MARD

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-iżjed tipi komuni ta' mard assoċjati mal- ħalib nej li ġie pprovdut mir-raħħala f'pajjiżna mill-1.11.96 sat-30.11.97?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 9474.

PITKALIJA - PRODOTTI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 9659 u ċioe' jista' jgħid kemm hu l-ammont ta' ċerti prodotti agrikoli li ġew imdaħħla fil-Pitkalija?

ONOR.

DRENAĠĠ - SERVICE CHARGE

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi biex dawk il-persuni li għandhom il-karta r-roża u li jgħixu ma' xi qraba jew xi ħaddieħor fl- istess dar fejn il-meter mhux reġistrat f'isem min għandu l-karta r-roża jkun jista' jibbenefika mill-eżenzjoni tal-ħlas ta' service charge tad- drenaġġ u tar-rati l-ġodda ta' l-ilma?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GŻIRA - TARMAK

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi s-sitwazzjoni s'issa rigward il-possibbilta' li t-toroq Taljana Lane u Triq ġdida f'Luqa Briffa, fil-Gżira se jingħataw it-tarmak?

ONOR.

SELF EMPLOYED - BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'benefiċċji soċjali għadhom ma tħallsux u għaliex?

X'deċiżjoni għad hemm pendenti dwar benefiċċji soċjali lis-self employed li jikklassifikaw bħala diretturi ta' kumpanniji?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ewwel parti tad- domanda tiegħu m'hix ċara, fis-sens li l-benefiċċji soċjali jitħallas perjodikament matul is-sena fil-perjodu dovut.

Dan jinkludi reviżjonijiet ta' pensjonijiet.

F'xi każijiet tkun meħtieġa informazzjoni li tmur lura s- snin, u dan joħloq dewmien fi ħruġ ta' dawn ir-reviżjonijiet.

Jekk l-Onor.

Interpellant għandu xi każ ta' individwu partikolari, nistiednu jgħaddili d- dettalji biex ninvestiga l-każ.

Għat-tieni parti tad-domanda, nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma hemm l-ebda deċiżjoni pendenti dwar benefiċċju soċjali lis-self employed li jikklassifikaw bħala diretturi ta' kumpanniji.

GŻIRA - KUNSILL LOKALI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'kien ir-riżultat ta' survey li sar mal-Kunsill Lokali tal-Gżira li hemm riferenza għalih fl-ittra li qed tintbagħat separatament?

Jista' l-Ministru jgħid x'kienet r-raġuni li għaliha kellhom jitħallsu Lm50 bħala overtime għall-ħaddiem tal-Korporazzjoni Enemalta li kien qed iwettaq dmir il-Korporazzjoni Enemalta stess?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-proċedura stabbilita tal-Korporazzjoni Enemalta għal xogħlijiet li jiġu mitluba li jsiru wara l-ħin normali tax-xogħol hija li titħallas standard fee ta' Lm50 lill-Korporazzjoni.

Fir-rigward tal-mistoqsija, nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Membru li l-Kunsill Lokali tal-Gzira talab li ssir spezzjoni minn uffiċjali tal-Korporazzjoni Enemalta wara l-ħin tax-xogħol, cioe' fil-għaxija fuq xogħlijiet ġodda ta' street lighting.

Għal dan ix-xogħol il-korporazzjoni talbet l-istandard fee.

Jirriżultalna li għalkemm il-kunsill lokali qabel li għandu jsir dan il- ħlas, fil-fatt is-survey sar, iżda la l-Korporazzjoni Enemalta ma tħallset għas-servizz li ngħata u l-anqas ma tħallas il-ħaddiem tal-korporazzjoni li għamel dan ix-xogħol fuq għażla tiegħu stess.

Ir-riżultati tas-survey li saru qed jiġu kkonsidrati flimkien ma xogħlijiet oħra ta' l-istess natura.

KUMMISSJONI NAZZJONALI PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Fid-dawl ta' l-impenn għall-kwalita' ta' ħajja aħjar espress mill- Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' fil-messaġġ tagħha għall-Jum Dinji tal-Persuni b'Diżabilita' li qed jiġi ċċelebrat illum 3 ta' Diċembru, jista' l-Ministru jgħid x'sar miċ-Ċentru ta' l-Informatika għall-persuni b'diżabilita' li kien twaqqaf mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' u dak iż-żmien l-MSU - illum MITTS?

ONOR.

EDWIN GRECH: F'Mejju ta' din is-sena kien ġie identifikat kordinatur għaċ-ċentru msemmi mill-Onor.

Interpellant.

Dan kien is-Sur Tony Micallef mill-MITTS.

Minn Awissu, saru laqgħat tal-bord tat-tmexxija kull xahar li fihom ġew identifikati l-bżonnijiet taċ-ċentru.

Bħala riżultat, ġew ikkumissjonati 4 rapporti fuq il-bżonnijiet ta' l-informatika ta' riżorsi differenti ta' min hu b'diżabilita'.

Il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' għamlet upgrading ta' kompjuter u xtrat ieħor ġdid.

Fis-26 ta' Novembru, 1997 il-kordinatur ta' dan iċ-ċentru rriżenja minħabba pressjoni ta' xogħol.

Iżda wara li ntervenejt jien bħala Ministru fil-każ, ġie miftiehem mas-Sur Tony Micallef li jkompli jagħti s-servizz tiegħu għal ftit xhur oħra sa ma jinstab kordinatur ieħor.

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Fid-dawl ta' l-impenn għall-kwalita' ta' ħajja aħjar espress mill- Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' fil-messaġġ tagħha għall-Jum Dinji tal-Persuni b'Diżabilita' li qed jiġi ċċelebrat illum 3 ta' Diċembru, jista' l-Ministru jgħid kemm kienet is-somma li l-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' nefqet bejn Jannar u Novembru 1997 u fiex intnefqet?

ONOR.

EDWIN GRECH: Tabella bl-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant ta' kif intnefqet is-somma ta' Lm84,551.26c mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' bejn Jannar u Novembru, 1997 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Fid-dawl ta' l-impenn għall-kwalita' ta' ħajja aħjar espress mill- Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' fil-messagg tagħha għall-Jum Dinji tal-Persuni b'Diżabilita' li qed jiġi ċċelebrat illum 3 ta' Diċembru, jista' l-Ministru jgħid x'ġara minnha l-policy nazzjonali li l-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' kienet qed tfassal fir-rigward ta' servizzi residenzjali għall-persuni b'diżabilita' fil-komunita'?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' għadha ma spiċċatx mix-xogħol tagħha fuq it-tfassil ta' l-abbozz fir-rigward ta' din il-materja.

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Fid-dawl ta' l-impenn għall-kwalita' ta' ħajja aħjar espress mill- Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'diżabilita' fil-messaġġ tagħha għall-Jum Dinji tal-Persuni b'Diżabilita' li qed jiġi ċċelebrat illum 3 ta' Diċembru, jista' l-Ministru jgħid x'ġara minnha l-policy nazzjonali li l-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' kienet qed tfassal fir-rigward ta' l- Informatika u l-Persuni b'Diżabilita' u li għal dan il-għan saħansitra kienet ġiet Malta esperta Amerikana biex tgħinna nfasslu din il-policy?

ONOR.

EDWIN GRECH: Kif diġa' għidt fit-tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentari numru 10,480 magħmula mill-istess Onor. Interpellant, ir- riżenja ħabta u sabta tad-Direttur Eżekuttiv kmieni din is-sena bla ma tani ċ-ċans li nsib persuna addatata għal floku tefgħet ħafna xogħol fuq iċ- chairman tal-kummissjoni bla ma kien mistenni.

Dan tefa' lura ħafna mix- xogħol li kien qed jieħu ħsiebu direttament iċ-chairman tal-kummissjoni, fosthom l-abbozz ta' din il-Policy Nazzjonali, li hu kien beda madwar sentejn u nofs ilu.

KUMMISSJONI NAZZJONALI PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Fid-dawl ta' l-impenn għall-kwalita' ta' ħajja aħjar espress mill- Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' fil-messaġġ tagħha għall-Jum Dinji tal-Persuni b'Diżabilita' li qed jiġi ċċelebrat illum 3 ta' Diċembru, jista' l-Ministru jgħid jekk il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' timpjegax xi avukat/a magħha?

Jekk iva, kif intgħażlet, x'inhu x-xogħol tagħha u x'inhi r-remunerazzjoni li qed tieħu għax-xogħol li qed tagħmel?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' tikkumissjona avukatessa skond il-ħtiġijiet tal-kummissjoni.

Din ingħażlet mill-kummissjoni minn fost 3 li applikaw għal dan ix-xogħol.

Ir- remunerazzjoni li rċeviet minn kemm ilha tagħmel dan ix-xogħol kien ta' Lm735.

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Fid-dawl ta' l-impenn għall-kwalita' ta' ħajja aħjar espress mill- Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' fil-messaġġ tagħha għall-Jum Dinji tal-Persuni b'Diżabilita li qed jiġi ċċelebrat illum 3 ta' Diċembru, jista' l-Ministru jgħid jekk għadiex il-policy tal-Ministeru li jinsisti mal-Ministru tat-Trasport illi l-karozzi tal-linja, meta jinbidlu ikunu aċċessibli għal kulħadd inkluż persuni li jsuqu lilhom infushom fuq is- siġġu tar-roti kif jitlob il-Pjan ta' Struttura?

ONOR.

EDWIN GRECH: It-trattattivi u d-diskussjonijiet meħtieġa mal- Ministeru għat-Trasport u Portijiet u ma' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku dwar char-a-bancs ġodda jew ri-adattati dejjem saru minn naħa tal- Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' u mhux mill-Ministeru per se.

Fil-fatt il-kummissjoni għadha qed tinsisti kemm mal-Ministeru għat- Trasport uPortijiet u kemm ma' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku illi dawn ix-char-a-bancs ikunu aċċessibli għal persuni b'diżabilita' kif jitlob il Pjan ta' Struttura.

RAĦAL ĠDID - PROVVISTA TA' DAWL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba inqatgħet il-provvista tad-dawl fi Triq 28 ta' April 1958, f'Raħal il-Ġdid f'dawn l-aħħar ġimgħat u għaliex?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li sa llum il- Korporazzjoni Enemalta m' għandha l-ebda rapporti dwar qtugħ ta' dawl mill- bidu ta' Ottubru sal lum fit-triq imsemmija minnu.

KONVENZJONI DWAR IL-BEJGĦ TA' MOBBLI

L-ONOR.

MICHAEL FRENDO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk Malta hijiex firmatarja tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Bejgħ ta' Mobbli, li saret fi Vjenna fl-1980?

Hemm ħsieb li tiffirma din il-Konvenzjoni?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nifhem li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għall- Konvenzjoni United Nations Conventions on Contracts for the International Sale of Goods li saret fi Vjenna fil-11 ta' April 1980.

Jekk dan hu l-każ, nixtieq ninforma li Malta m'hijiex Stat Membru ta' din il-Konvenzjoni.

Tingħata konsiderazzjoni lil ħsieb li Malta ssir Membru ta' din il- Konvenzjoni.

SAĦĦA - DENTAL TECHNOLOGY

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid għalfejn ma nfetaħx il-course li jwassal għal diploma fid-Dental Technology fi ħdan l-Institute of Health Care f'Ottubru li għadda?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel din il- mistoqsija lill-ministru kkonċernat.

TELEMALTA - TECHNICIANS

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Prim Ministru: Minkejja l-fatt li diġa' kien deċiż mill-Bord tal-Korporazzjoni Telemalta li ssir call for applications oħra għal technicians f'Novembru 1996 u dan għadu ma seħħx, jista' l-Prim Ministru jgħidilna għalfejn?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

P.A. - TEMPJI/FDALIJIET STORIĊI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9928 u t-tweġiba mogħtija fis-seduta tad-9 ta' Diċembru dwar studji u surveys li saru mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid liema huma s-siti li l-awtorita' taf li ġew meqruda?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

P.A. - TEMPJI/FDALIJIET STORIĊI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9928 u t-tweġiba mogħtija fis-seduta tad-9 ta' Diċembru dwar studji u surverys li saru mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid xi stħarriġ sar dwar il-Port il-Kbir?

ONOR.

RABAT - DOKUMENTI TAL-CASTELLANIA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal l-ikkatalogar tad-dokumenti tal-Castellania li qegħdin f'Santo Spirito, fir-Rabat?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-Tribunal tal-Magna Curia Castellaneae, li fi żmien l-Ingliżi beda jissejjaħ Gran Corte della Valletta sakemm ġie soppress fl-1814, għandu l-indiċi oriġinali tiegħu u għalhekk jinħtieġ biss li dan l-indiċi jiġi komputerizzat għal aktar ħeffa fir-riċerka.

Fl-1992 l-Arkivju Nazzjonali ġabar bosta dokumenti mill-Qorti l-Belt, li fosthom kien hemm il-proċessi ta' l-Awla Kriminali ta' dan it-Tribunal.

Dawn ġew irranġati skond id-data tagħhom, u merfuha sakemm isir l-indiċjar tagħhom u jkunu jiffurmaw is-sezzjoni kriminali tal-Castellania.

Dawn l-aħħar snin inġabar numru kbir ta' dokumenti mid-dipartimenti tal- gvern u għalhekk il-priorita' bħalissa hi l-irranġar ta' dawn ta' l-aħħar.

DIPARTIMENT TAL-LIBRERIJI U ARKIVJI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-Dipartiment tal- Libreriji u Arkivji huwiex beħsiebu jieħu f'idejh l-ambjenti biswit il- Bibljoteka Nazzjonali x'ħin tispiċċa l-konċessjoni mogħtija mill-Gvern?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Id-Diviżjoni tal-Libreriji u l-Arkivji ma tinsabx f'pożizzjoni li tieħu f'idejha l-ambjenti biswit il-Bibljoteka Nazzjonali għax dan ingħata biex isir multi media show fuq il-Kavallieri.

GAINFULLY OCCUPIED - RAPPORT

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10436 u d-dokument imqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra fis-seduta tad-9 ta' Diċembru, jista' l- Ministru jgħid, sena b'sena, kemm kienu l-ħaddiema mpjegati: a) mal-Gvern; u b) mal-privat?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-Onor.

Interpellant jista' jsib l-informazzjoni mitluba fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta li biha tinbena l-informazzjoni fuq in-nies li jaħdmu bi qliegħ minn Diċembru 1983 sa Settembru 1997, hekk kif ġiet riveduta fl-eżerċizzju tal-korrezzjoni fl-Istatistika.

Nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant illi l-informazzjoni kollha li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta, speċjalment dik li tirriferi għas-snin qabel l-1994, se tibqa' tiġi riveduta kontinwament sakemm l-eżerċizzju tal-korrezzjoni fl-istatistika jispiċċa kollu.

DJAR - TAXXA TAL-VAT/CET

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid jekk fis-sistema għar-rifużjoni tat-taxxa tal-VAT u CET, persuni li jkunu separati jew li sseparaw waqt il-proċess tal-kostruzzjoni u finishes jistgħux igawdu minn din l-iskema?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Persuni separati li jkollhom tfal mhux miżżewġa joqogħdu magħhom jistgħu japplikaw, jekk jissodisfaw il-kondizzjonijiet l- oħra ta' l-iskemi.

VALLETTA - BUS TERMINUS

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-pjanijiet għat-titjib tal- bus terminus fil-Belt Valletta?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-kuntratt ingħata lit-Taqsima tax-Xogħlijiet fi ħdan il-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni.

BUĠIBBA - BUS TERMINUS

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu d-diskussjonijiet ma' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar dwar il-proposta u disinji tat-terminus f'Buġibba?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li dawn għadhom ma ġewx konklużi.

WSC - ILMA TAX-XORB

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema testijiet isiru perijodikament mill-WSC sabiex ikun żgurat li l-ilma tax-xorb ikun ta' kwalita' aċċettabli u skond kriterji aċċettati mill-WHO?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TRATTAMENT TA' L-ISKART

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi proġetti jew kumpanniji li jagħmlu trattament ta' l-iskart li kkwalifikaw mill-għajnuna taħt l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali, Kap 325?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Mill-1 ta` Lulju li għadda meta r-riċiklaġġ u t-trattament ta` l-iskart ġew inklużi fl-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali (Kap. 325) bħala attivitajiet kwalifikanti għal għajnuna taħt dan l-Att, l- MDC approvat żewg proġetti ta` dan it-tip.

Dawn il-proġetti jittrattaw rispettivament skart mill-industrija tal-kostruzzjoni u skart mill- industrija li taħdem il-plastic.

Fil-preżent l-MDC qed tikkonsidra numru ta` proġetti oħra għal trattament ta` skart industrijali ieħor.

ATT DWAR L-IŻVILUPP INDUSTRIJALI

L-ONOR JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk l- industriji li jikkwalifikaw għall-għajnuna taħt l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali, Kap 325?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: It-tip ta` industriji li jikkwalifikaw għal għajnuna taħt l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali (Kap 325) huma dawk elenkati f`artikolu 3(1)(a) ta` l-istess Att.

It-tip ta` servizzi li jikkwalifikaw għal għajnuna taħt l-istess Att huma dawk deskritti fl-Avviż Legali 38 ta' l-1994 kif sussegwentament emendat u fl-Avviż Legali 138 ta` l-1995.

L-intrapriżi żgħar li jikkwalifikaw għal assistenza taħt Kap. 325 tal-Liġijiet ta` Malta huma dawk elenkati f`artikolu 24 ta` l-istess Att.

Barra minhekk kumpaniji li huma sidien jew li joperaw lukandi jikkwalifikaw għall-għajnuna deskritta f`artikoli 24A u 24B ta` l-istess Att.

Għall- informazzjoni ta` l-Onor.

Interpellant qed ngħaddilu kopja tal-Kap.

325 kif emendat u ta` l-Avviżi Legali relattivi.

ENEMALTA - TENDER

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'sar mit-tender tal-Korporazzjoni Enemalta (Ref.

No. T/G/1/96), liema tender ġiet estiża kemm-il darba?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tender nru.

T/G/1/96 ġiet estiża minħabba l-bżonn li jsiru testijiet f'laboratorji barra minn Malta fuq iċ-ċilindri sottomessi, b'riżultat illi f'dan il-perjodu bdiet sena finanzjarja ġdida.

Fil-fatt din it-tender se terġa' toħroġ, din id-darba sabiex tkopri l- bżonnijiet antiċipati għas-sena finanzjarja kurrenti.

ENEMALTA - ĊILINDRI TAL-GASS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti l-istocks preżenti taċ-ċilindri tal-gass fil- Korporazzjoni Enemalta?

X'hemm ipproġettat fil-futur qarib f'dan il-qasam?

ONOR.

LEO BRINCAT: Hu stmat li b'kollox il-Korporazzjoni Enemalta fil- preżent għandha mal-446,000 ċilindru.

L-Onor.

Interpellant huwa mitlub ikun iżjed ċar fit-tieni parti tal- mistoqsija sabiex inkun nista' nagħtih it-tagħrif meħtieġ.

ENEMALTA - REGOLATURI TAL-GASS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li għar-regolaturi tal-gass jeżistu żewġ prezzijiet differenti?

Jista' jgħid kemm-il complaint saru mill-konsumatur fuq il-kwalita' ta' regolaturi preżenti?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ir-raġuni hija għaliex hemm żewġ prezzijiet għal regolaturi tat-tip switch-on minħabba li dawn inxtraw f'żewġ kunsinji differenti u l-prezz ta' l-ewwel kunsinja kien irħas minn dak tat-tieni waħda.

Iż-żewġ tipi ta' regolaturi għandhom fuqhom l-emblema tal-korporazzjoni.

S'issa kien hemm mas-70 każ ta' ilmenti minn konsumaturi li rriżultaw minn mechanical fault fir-regolatur.

F'kull każ ir-regolatur ġie mibdul.

Wieħed għandu jinnota li s'issa nxtraw mad-90,000 regolatur ta' din ix- xorta mill-konsumturi.

SAĦĦA - CASUAL PHARMACISTS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar x'inhu l-ħsieb li jsir mill-kumplament tal-Casual Pharmacists meta numru minnhom saru riċentement tal-post?

Jekk hemm il-ħsieb li dawn isiru wkoll, jista' l-Ministru jgħid kemm se jsiru hekk fin-numru u meta hemm il-ħsieb li jsir dan?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' Casual Pharmacists li se jsiru tal- post huwa dak skond il-complement approvat mill-MPO.

ENEMALTA - ĊILINDRI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Korporazzjoni Enemalta għandix garanziji (f'forma ta' insurance) fuq il-prodotti li tixtri bħal ċilindri, regolaturi, rubber piping u valves mingħand il-manifattur?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-prodotti in kwestjoni huma kollha koperti b'garanziji mingħand il-manifatturi u f'ċerti każi ċċertifikati minn Aġenziji Internazzjonali ta' Spettorat Indipendenti.

Il-Korporazzjoni Enemalta hija koperta wkoll b'polza t'Assigurazzjoni biex tkopri l- konsumaturi tal-gass.

ENEMALTA - REGOLATURI TAL-GASS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jikkonsidra l-Ministru li wara r-reklami li għamlet il-Korporazzjoni Enemalta fuq ir-regolaturi tal-gass, issir kampanja edukattiva sabiex il- poplu ikun mgħarraf aħjar dwar l-użu ta' l-enerġija u biex tiżdied is- sigurta' jsir tagħlim fuq il-kura taċ-ċilindri li jkun awtorizzat (fejn għandu jitpoġġa) li wieħed jara l-expiry date tal-piping kif tinnota leakages eċċ?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li l-Korporazzjoni Enemalta diġa' qed tieħu passi biex tniedi kampanja fuq il-Media dwar sigurta' u l-vantaġġi ta' l-użu tal-gass.

WSC - QARI TA' METERS

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu stmat li qed tiswa l- kampanja fuq il-media kollha li qed ssir mill-Water Services Corporation rigward il-qari tal-meters ma' Malta kollha?

Min hi l-kumpannija ta' l-advertising li hija responsabbli?

Din ħadet dan ix-xogħol b'kuntratt dirett jew b'tender?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MARIO AZZOPARDI - CHIEF INTERNAL AUDITOR

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid mil-liema data ġie jaħdem il- kuntratt ta' żmien li bih is-Sur Mario Azzopardi nħatar Chief Inernal Auditor?

Jista' dan il-kuntratt li ngħata s-Sur Azzopardi jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

SKEJJEL - NAXXAR

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li fl-iskola Primarja tan-Naxxar tfal ma jibqgħux jiġu mogħtija lezzjonijiet fil- basement li hu żdingat għall-aħħar?

Għaliex f'din l-istess skola qed jattendu aktar studenti milli tiflaħ?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-basement imsemmi, fl-iskola tan-Naxxar huwa fil-livell tat-triq ta' wara.

Dan il-basement jintuża għal diversi attivitajiet organizzati mill-Kunsill ta' l-iskola.

It-tfal jinżlu biss isfel biex jaraw xi video billi l-video tinsab hemm.

Qatt ma jintuża għal xi lezzjoni.

Bħalissa fl-iskola qed jattendu 493 fil-Primarja u 129 fil-Kindergarten; b'kollox 622.

L-iskola Primarja tan-Naxxar qatt ma kienet intenzjonata li tilqa' fiha qrib is-700 student.

Il-bini ta' annexe biex iservi bħala ċentru tal-kindergarten huwa essenzjali.

B'dan il-mod tmien klassijiet jiġu liberati.

Ninsab informat li l-amministrazzjoni ta' l-iskola ilha għal dawn l-aħħar ħames snin tiġbed l-attenzjoni dwar dan u l-Ministru ta' l-Edukazzjoni ta' qabli, l-Onor.

M. Falzon, kien ħejja pjani għal seba' klassijiet ġodda flimkien ma' utility hall/gym biex jieħdu post il-basement imsemmi fil- mistoqsija.

Dawn il-pjani baqgħu fuq il-karta.

MARSA - KUMPLESS SPORTIV

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterji nħatar iċ-Chairman tal-Kumpless Sportiv fil-Marsa?

Għal-liema raġuni sports officer fl-istess kumpless ikun assenti mix- xogħol b'mod regolari?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

UFFIĊĊJU KONĠUNT - DJAR

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid f'każ ta' djar tal-Joint Office li minn kera qed jiġu offruti għall-bejgħ lill-inkwilini, għaliex ġie rivedut il-prezz ta' xi djar wara li jkun diġa' intlaħaq ftehim bejn il-Joint Office u l- inkwilini?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat li l-Uffiċċju Konġunt ma jirrizultax li rriveda l-prezz tal-bejgħ ta' xi djar wara li dan ikun diġa ntlaħaq fteħim bejnu u l-inkwilin.

NURSING SCHOOLS - INFERMIERA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk jilħqux infermiera b'kors ta' korrispondenza ma' Nursing Schools barra minn Malta?

Jekk fl-affermattiv, ma' liema nursing schools barranin?

Meta jsiru l-eżamijiet fil-kors tal-B.Sc Nursing, minn liema nursing schools barranin jattendu eżaminaturi barranin?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-Onor.

Interpellant għandu jirriferi din il- mistoqsija lill-ministru kkonċernat.

DJAR - FURJANA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterji ntgħażlu Block 4 u 5 fil-Housing Estate Tal-Kapuċċini, il-Furjana sabiex isir il-proġett ta' sulari żejda u stallar ta' lifts?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Il-kriterji li ntużaw huma bħal dawk li ntużaw fil-kunplament tal-housing estates f'Malta, jiġifieri li t-tromba tat-taraġ tkun tista takkomoda lift mingħajr m'għandu għalfejn isir intervent strutturali qawwi (ħlief li jinqala' is-saqaf u tinbena l-'lift room').

F'dan l-istadju, il-proġett tal-bini ta' sulari addizzjonali qed ikun limitat għal dawk il-blokki li fihom jista' jsir lift mingħajr diffikulta'.

VALLETTA - BEREĠ - INSULINA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid għaliex mhux jitqassmu forom ta' insulina mill-bereġ fil-Belt Valletta?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-tqassim ta' l-insulina mill-bereġ ta' Malta kollha m'hux qed isir minħabba li hemm rakkommandazzjoni mill- Pharmaceutical Services li dan m'għandux jibqa' jsir minħabba li l- insulina hija fridge item li trid tinżamm f'temperatura ta' bejn 2 degree sa 8 degree C u jekk iddum xi sigħat esposta għall-temperatura ogħla, l- insulina tista' tiddeterjora u titlef mill-potenza tagħha.

Minħabba li m'hux possibbli li dawn il-kondizzjonijiet jitwettqu, l-anqas fix-xitwa, fil-proċess ta' l-ippakjar u t-trasport ta' l-insulina sal-bereġ, bil- possibilita' li jkun hemm deterjorazzjoni fil-prodott, ikun fl-aħjar interess tal-pazjent li l-insulina ma titqassamx bis-servizz postali u mill- bereġ iżda mill-ispiżeriji biss sabiex tkun garantita li tinżamm fil- kondizzjoni ambjentali meħtieġa li ma ssirx ħsara fil-prodott.

LUQA - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema toroq se jingħataw it- tarmak f'Ħal Luqa u kemm se tkun l-ispiża tagħhom?

Jista' l-Ministru jgħid f'liema stat kienu dawn it-toroq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

NATIONAL CO-ORDINATING UNIT

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk minn dak inhar li wieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 8969 l-NCU għal 4th Framework Programme għadux jiffunzjona?

Jekk fl-affermattiv, għadhom l-istess membri?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Iva.

SPECIAL SAVINGS SCHEME

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm: (1) hemm kontijiet fl- iSpecial Savings Scheme għal minorenni fil-banek; u (2) x'inhu l-ammont totali ta' depożiti fl-istess skema?

Jidhirlu l-Ministru li wasal iż-żmien li dawn il-kontijiet jattiraw rata ta' imgħax aħjar minn 4% tax free li jgawdu fil-preżent?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

WIED IL-GĦAJN - IMPJANT TA' RIĊIKLAĠĠ

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10325, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid liema kumpannija Maltija kienet l-aġenta lokali għall-kumpannija Olandiża GRONTMIJ li ssemmiet fit-tweġiba?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

BANEK - BILANĊ MINN GĦAWDXIN

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-bilanċ f'banek mill- Għawdxin, xahar b'xahar minn Jannar 1995 sa Ottubru 1997?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub huwa kif ġej:-

|l-1 ta' Jannar 1995|Lm80,163,000 | |Il-31 t'Ottubru, |Lm92,649,000 | |1995 | | |Il-31 ta' Diċembru |Lm89,985,000 | |1995 | | |It-30 ta' Settembru|Lm99,002,000 | |1996 | | |Il-31 ta' Diċembru |Lm109,161,000| |1996 | | |Il-31 t'Ottubru |Lm116,492,000| |1997 | |

Dan it-tagħrif mhux qed jingħata xahar b'xahar kif mitlub għax jinvolvi ħafna xogħol iżda xorta juri biċ-ċar ix-xejra ta' kif żviluppaw id-depożiti f'Għawdex mill-bidu ta' l-1995 u nispera li tissodisfa l-bżonnijiet ta' l- interpellant.

GĦAWDEX - TRIQ LAMPUKA

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se tingħata t- tarmak Triq Lampuka, fiż-Żebbuġ, Għawdex?

ONOR.

MOSTA/MĠARR - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

CLAUDE MUSCAT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu dawk il-miżuri urġenti biex isiru t-tiswijiet meħtieġa sabiex tissewwa t-triq li tagħti mill-Mosta għall- Imġarr peress li tinsab fi stat diżastruż u perikoluż?

ONOR.

DJAR - TRASFERIMENT TA' FOND

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jara meta se jsir it-trasferiment tal-fond, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, u l-li l-konvenju ilu li sar minn Frar 1997?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat li l-Awtorita' tad-Djar qed tistenna li tirċievi l-irjiħat tal-post mingħand il-Kummissarju ta' l- Artijiet biex tkun tista titlob il-President's Order u wara jkun jista jsir il-kuntratt.

NAXXAR - STREET LIGHTING

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jara li jitwaħħal street lighting fl-area ta' bejn Triq Castro u Triq San Pawl, in-Naxxar u dan ukoll minħabba raġunijiet ta' abbuż ta' drogi kif indikat fid-dokument li qed jintbagħat separatament?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba għal dawl fl-area ta' bejn Triq Castro u Triq San Pawl, in-Naxxar qiegħda tkun ikkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

SAĦĦA - SERVIZZ TA' IKEL U ILMA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għall-introduzzjoni ta' Lm5 bħala liċenzja għall-għoti tas-servizz mid-Dipartiment tas-Saħħa u għal analisi ta' ikel u ilma, jista' l-Ministru jgħid jekk dan jgħoddx għal ċittadin jew għal kumpanniji li jissuplixxu kampjuni ta din ix-xorta?

Jikkonsidra l-Ministru li b'din l-introduzzjoni iċ-ċittadin jista' jsib ruħu f'pożizzjoni li ma jkunx jista' jaffordja din it-taxxa b'detriment għas-saħħa pubblika jekk każ bħal dan tinġibed l-attenzjoni għalih miċ- ċittadin?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Bħala rutina id-Dipartiment tas-Saħħa qiegħed u se jkompli jeżamina mingħajr ħlas kemm ikel u ilma biex jassigura s-saħħa pubblika.

DIPARTIMENT GĦALL-KURA PRIMARJA - TILQIM

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Apparti t-tilqim li hu mitlub b'liġi, jista' l-Ministru jgħid liema tilqim ieħor qiegħed joffri d-dipartiment għall-Kura Primarja b'xejn?

Fuq liema kriterji ġiet imnedija l-kampanja għat-tilqim kontra l- Hepatitis B fi tfal ta' bejn l-eta' ta' disa' u għaxar snin?

Għaliex din ingħatat prijorita' fuq kampanji oħra?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-tilqim b'xejn li joffri d-Dipartiment tal- kura Primarja, apparti minn dak li hu mitlub bil-liġi, hu dan li ġej:

1 MMR Measels, Mumps (Gattone) u Rubella (Ġermaniża)

2 Pertussis (Solgħa Konvulsiva)

3 HIB (Haemophilius Influenza Type B)

4 Hepatitis B

5 B C G u Toberculin Testing

6 Tetanus

7 Diphteria għall-adulti - li qegħda tingħata kombinata mat-tetanus

8 Polio għall-adulti

9 Min ikun se jsiefer fuq ix-xogħol missjunarju jingħata t-tilqim li hu rakkomandat għal dak il-pajjiż b'xejn skond ir-rakkomandazzjonijiet tal-WHO

Il-kriterji li l-Advisory Committee on Immunisation segwa sabiex ġiet imnedija l-kampanja għat-tilqim kontra l-Hepatitis B fi tfal ta din l-eta' u tingħata prijorita fuq kampanji oħra huma:

1 Il-modus vivendi tas-soċjeta' moderna li bih ir-riskji li wieħed jieħu din il-marda li tittieħed permezz ta' kuntatti sesswali u kuntatti ma' demm infettati , kulma jmur qiegħed jiżdied u jsir aktar problematiku.

2 Ir-rakkomandazzjonijiet tal-WHO dwar l-introduzzjoni ta' tilqim kontra l-Hepatitis B.

3 Studji li juru t-tilqim kontra l-Hepatitis B huma cost-effective l- aktar f'din l-eta'

4 Il-fatt li tfal ta' din l-eta huma diġa aċċessibli fil-programm ta' routine checking li jsir mill-iSchool Medical Service qabel ma jispiċċaw l- iskola primarja, u dan jipprovdi l-infrastruttura neċessarja, diġa' lesta biex jitwettaq dan il-programm.

TNIĠĠIS TA' L-ARJA - PROGRAMM

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jindika fejn wasal il-programm għall-policy għall-kontroll tat-tniġġis ta' l-arja?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra id-draft document għal dan?

Meta hi l-mira tad-Dipartiment għall-Ambjent biex dan il-programm jibda jiġi mplimentat?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Gvern hu konxju ta' l-importanza u ta' l-urġenza tal-monitoraġġ tal-kwalita' ta' l-arja.

Għal dan il-għan diġa' qed jitħaddem programm ta' monitoraġġ ta' background air quality.

Dan il- monitoraġġ isir bħala parti mill-obbligi nternazzjonali ta' Malta.

Qed isir ukoll monitoraġġ ta' zona partikolari u traffikuża fi triq Sant'Anna, fil-Furjana.

Dan il-monitoraġġ se jissaħħaħ bix-xiri ta' aktar monitoring units; u dan ikun jippermetti l-monitoraġġ ta' l-arja fuq skala akbar.

Il-gvern qed iħejji programm aktar estensiv u long-term tal-monitoraġġ ta' l-arja.

Għat-tfassil ta' dan il-programm hemm il-kontribut kemm ta' uffiċjali tad-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent kif ukoll ta' esperti lokali u jekk ikun hemm bżonn anke dawk barranin.

GĦAWDEX - TIFTIX TAŻ-ŻEJT

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-testijiet li hemm il-ħsieb li jsiru għat-tfittix taż-żejt f'Għawdex, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk saritx applikazzjoni dwar dan lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Jekk le, jista' l-Prim Ministru jindika x'time frame hemm għal dan u għax-xogħol ta' wara - dejjem jekk din l- applikazzjoni tiġi milqugħa - li qed jiġi propost?

X'xogħol hu mistenni jinħoloq għal dawn it-testijiet?

Kemm u x'tip?

ONOR.

ALFRED SANT: Iva, saret applikazzjoni ma' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar biex jitħaffer il-bir f'Għawdex.

Ix-xogħol fuq dan il-bir mistenni jieħu madwar xahar għall-armar, sitt xhur għat-tħaffir u xahar ieħor biex jiżżarma kollox.

In-natura u l-kwantita' ta' testijiet li huma mistennija jsiru huma dawk li normalment isiru f'dan it-tip ta' bir, jiġifieri bir ta' cores u stħarriġ bi strumenti speċjali li jitniżżlu fil-bir.

SETTURI KUMMERĊJALI - SKART

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhuma l-ħsebijiet tad-Dipartiment ta' l-Ambjent għal dak li hu skart mis-setturi kummerċjali?

Kif se titħaddem il-policy ta' separazzjoni ta' dan l-iskart f'dawn il-każijiet?

X'monitoring se jsir?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Gvern hu deċiż li juża s-separazzjoni ta' l- iskart at source.

Il-Gvern hu konxju li din hi materja li teħtieġ bidla fil-mentalita' u fil-kultura u għalhekk ma tistax tiġi attwata mil-lum għal għada.

Is-separazzjoni ta' l-iskart se ssir l-ewwel fuq bażi esperimentali f'żewġ lokalitajiet: dik ta' Marsaskala u dik ta' Pembroke, u dan bi qbil sħiħ mal-kunsill lokali rispettiv.

F'dawn il-lokalitajiet is-setturi kummerċjali se jintalbu jikkonformaw.

B'setturi kummerċjali qed nifhem ħwienet, ristoranti, take-aways, uffiċini u industriji żgħar li jkunu f'zoni residenzjali.

Is-separazzjoni ta' l-iskart inizjalment tkun fuq bażi volontarja.

'Il quddiem, anke bl-esperjenza li nieħdu minn dan it-trial, is-separazzjoni tiġi estiża u nfurzata gradwalment skond il-ħtieġa.

SKART DOMESTIKU

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti aktar dettalji fuq is-separazzjoni ta' l-iskart domestiku mis-sors tiegħu, jew ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' kif se titħaddem din il- policy?

X'inhuma l-punti kif din tvarja minn kif kienet qed titħaddem qabel din il-policy?

Nifhem li wara s-separazzjoni ta' dan l-iskart dak li jista' jkun riċiklat qed jittieħed fl-impjant tar-riċiklaġġ?

B'kemm tnaqqas it-tfigħ ta' l-iskart domestiku fil-Magħtab?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MSU/MITTS - IMPJEGATI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm kien hemm persuni li ddeċidew li jitilqu l-impjieg tagħhom minn mal-MSU u l-MITTS minn Novembru 1996 sal-lum u f'liema gradi kienu dawn il-persuni?

ONOR.

ALFRED SANT: Minn Novembru ta' l-1996 sa llum, in-numru ta' persuni li telqu l-impjieg tagħhom minn mal-MITTS kien ta' 58.

Dawn kienu jokkupaw dawn il-gradi:

Analyst/Administrator IT Support Officer Analyst Programmer Operations Officer Security Officer IT Facilitator Programme Support Officer Group Secretary DAS Clerk Purchasing Officer Project Manager Admin.

Support Clerk Systems Implementor Senior Systems Analyst Consultant Systems Analyst Divisional Manager Project Leader Account Executive Business Planning Manager Executive Assistant to Chairman Application Developer Executive Secretary Training Officer Manager Management Assistant Coordinator Undergraduate Trainee Project Leader Part-time cleaner System Architect Seconded from Government

WORLD CLIMATE - KONFERENZA INTERNAZZJONALI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid min kien/u d-delegati ta' pajjiżna għal konferenza internazzjonali dwar World Climate li saret dan l-aħħar fi Kyoto fil-Ġappun?

ONOR.

GEORGE VELLA: Id-delegat ta' Malta għall-konferenza dwar Climate Change f'Tokyo kien l-Ambaxxatur is-Sur Saviour Borg - Direttur tar- Relazzjonijiet Multilaterali fil-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.

ENEMALTA - METERS

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid sal-ġurnata tar-risposta kemm huma dawk li talbu t-tneħħija tal-meter: (a) tad-dawl; (b) ta' l-ilma, kemm dawk li kienu stabilimenti, kemm jekk kienet dar u kif ukoll jekk garaxxijiet eċċ u kemm qed jitħallas id-dipartiment biex ineħħi l-meter tad- dawl u ta' l-ilma?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SKART INDUSTRIJALI

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm jitqies li hu l-ammont ta' skart industrijali li qed jintefa' f'barrieri imqabbel ma' dak li qed jintefa' l-Magħtab?

Liema huma l- barrieri li qed jilqgħu dan l-iskart?

Hemm xi barrieri li jridu li jilqgħu skart u t-talba tagħhom mhijiex qed tiġi milqugħa?

Għaliex?

X'inhuma l- kondizzjonijiet għal dan il-ftehim?

Dan l-iskart qed jiġi riċiklat?

Kemm minnu?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar.

FIS - KONFERENZA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tad-diskors li huwa għamel waqt konferenza fl-FIS nhar it-Tnejn 8 ta' Diċembru, liema konferenza kienet tittratta is-suġġett ta' Integrated Water Resourses Management?

ONOR.

Seduta 166 12/12/97

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

DJAR -APPLIKAZZJONI H 14170

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid applikazzjoni numru H 14170 li tinsab quddiem id-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali fejn waslet peress li l-applikanti baqgħu mingħajr risposta?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-applikazzjoni tirriferi għall-persuna waħedha li trid tmur toqgħod Ħal Balzan jew Tal-Pieta' biss u għalhekk hu diffiċli li tingħata akkomodazjoni malajr.

DJAR - APPLIKAZZJONI H 14438

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid l-applikazzjoni numru H 14438 li tinsab quddiem id- Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali fejn waslet peress li l-applikanti baqgħu mingħajr risposta?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: GĦaddejt il-mistoqsija lid-Direttur għall- Akkomodazzjoni Soċjali biex issir spezzjoni tal-fond minn fejn qed issir l- applikazzjoni.

DJAR - APPLIKAZZJONI H 13398

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid l-applikazzjoni numru H 13398 li tinsab quddiem id- Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali fejn waslet peress li l-applikanti baqgħu mingħajr risposta?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat li l-każ qed ikun ikkonsidrat, pero billi l-applikanti, li joqogħdu ma ħaddiehor, iridu akkomodazzjoni biss f'Birkirkara, ma tantx jistgħu jinqdew malajr.

DJAR - APPLIKAZZJONI H 14118

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid l-applikazzjoni numru H 14118 li tinsab quddiem id- Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali fejn waslet peress li l-applikanti baqgħu mingħajr risposta?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat li l-każ qed jiġi nvestigat peress li jirriżulta li l-applikanti fil-fatt joqogħdu f'post iehor u mħux fl- indirizz li taw fl-applikazzjoni.

DJAR - APPLIKAZZJONI NRU.

H 10286

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid l-applikazzjoni numru H 10286 li tinsab quddiem id- Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali fejn waslet peress li l-applikanti baqgħu mingħajr risposta?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat li l-każ qed jieħu l-kors tiegħu u dalwaqt issir spezzjoni.

DJAR - APPLIKAZZJONI NRU.

H 14697

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid l-applikazzjoni numru H 14697 li tinsab quddiem id- Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali fejn waslet peress li l-applikanti baqgħu mingħajr risposta?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien infOrmat li l-każ qed ikun ikkonsidrat, iżda tajjeb wieħed jiftakar illi l-applikazzjoni ndikata daħlet f'Awissu 1997.

DJAR - APPLIKAZZJONI NRU.

H 14701

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid l-applikazzjoni numru H 14701 li tinsab quddiem id- Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali fejn waslet peress li l-applikanti baqgħu mingħajr risposta?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat li l-każ qed ikun ikkonsidrat, iżda l-applikanti li qegħdin jgħixu ma ħaddiehor iridu jmorru joqogħdu biss Birkirkara u għalhekk ma tantx jistgħu jinqdew malajr.

DJAR - APPLIKAZZJONI NRU.

H 14012

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid l-applikazzjoni numru H 14012 li tinsab quddiem id- Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali fejn waslet peress li l-applikanti baqgħu mingħajr risposta?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien infrmat illi skond il-liġi, l-applikant qed jiġi allokat post ta' missieru skond ix-xewqa tiegħu.

DJAR - BDIL TA' FOND

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid fiex wasal l-ipproċessar tat-talba għal bdil tal-fond bejn tliet inkwilini li jgħixu fi tliet appartamenti differenti tal-Gvern u li għandhom il-files H 14793, H 14792 u H 10911?

Jista' l-Ministru jikkonferma li d-Direttur ta' l-Akkomodazzjoni Soċjali kien approva din it- talba u ffirma t-talbiet relattivi?

Jista' l-Ministru jikkonferma wkoll li persuni fis-segretarjat tiegħu kkonfermaw verbalment lil wieħed mill- applikanti li ma kienx hemm diffikulta' li l-bdil isir?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: L-ipproċessar tat-talbiet waqaf peress li l- applikant H 10911, li hu guvni waħdu, għalkemm gie offrut appartament b'żewġt ikmamar tas-sodda minflok dak li qed jitlob, li fih tlieta, irrifjuta.

Id-Dipartiment jidhirlu li post bi tlett ikmamar tas-sodda għandu jiġi mogħti lil familja.

Id-Direttur kien biss jikkonsidra t-talbiet għax meta darba hu japprova każ, issir l-allokazzjoni.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, l-impjegati fis-segretarjat jistgħu jgħidu biss li l-każ jiġi kkonsidrat u li normalment każi ta' bdil ma jkunx hemm diffikultajiet dwarhom.

VALLETTA - BUS SHELTER

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jara li l-awtoritajiet jagħmlu stage/kmajra żgħira fuq is-Sur ta' fejn hemm id-Duwiballi fejn Fountain Str, Valletta għall-aħjar interess ta' l-anzjani?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li t-talba ta' l-Onor.

Interpellant se tkun ikkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra li qed isiru tista' tgħid kuljum lill-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku.