MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 102 L-Erbgħa, 3 ta' Frar, 1993 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 102

l-Erbgħa, 3 ta' Frar, 1993

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.13 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 3 ta' Frar, 1993

WERREJ

MINUTI ................................................

KUNSENS GĦAL ATTI ......................................

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI ........................

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA ........................

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI ĊIVILI

CIVIL CODE (AMENDMENT) BILL

Kumitat ............................................

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IĊ-ĊERTIFIKATI TAL-KONDOTTA

CONDUCT CERTIFICATES ORDINANCE (AMENDMENT) BILL

It-Tieni Qari ......................................

AĠĠORNAMENT ...........................................

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB ......................

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 101 li saret fit-2 ta' Frar, 1993, ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MR SPEAKER (Onor. Lawrence Gonzi): Ninforma llill-Kamra li l-President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru. II ta' l-1993 - Att biex jemenda l-Att dwar Imposta fuq Kontijiet għall-Portatur, Kap. 219; u

Att Nru. III ta' l-1993 - Att biex jawtorizza li s- somma ta' tmienja u għoxrin miljun u disa' mitt elf lira Maltija tinġabar b'self f'Malta sabiex tagħmel tajjeb għad-deficit fil-Fond Konsolidat minħabba l- ispiża matul is- sena 1992.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

GHAWDEX - PLOTS TAL-GVERN

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Kemm ħareġ plots il- Gvern Nazzjonalista għal Għawdex fl-1988, fl-1989, fl- 1990 u fl-1991; kemm applikaw għalihom u kif fil-fatt tqassmu raħal, raħal, sena, sena?

ONOR.

ANTON TABONE (Ministru għal Għawdex): Jiena nformat li l- informazzjoni mitluba hija kif tidher hawn taħt:

Plots Nru. ta' Plots Maħruġa Applikazzjonijiet Mqassma

Għasri 2 - - Kerċem 2 - - Għajnsielem 1 6 1 Munxar 4 4 2 San Lawrenz 9 9 4 Xagħra l4 l7 l3 Nadur PhII l2 9 8 Qala ta' Kassia l7 l0 5 Victoria tal-Far 25 102 23 Xewkija l7 21 l4 ---------------------------------------------------- TOTAL: l03 178 69 ---------------------------------------------------- 1989

Nadur 8 8 5 Victoria 31 91 30 Xewkija 9 l0 8 Qala l0 l0 8 Munxar 6 7 2 Għasri/Kerċem l4 21 1

---------------------------------------------------- TOTAL: 90 147 51 ----------------------------------------------------

Għasri 4 2 - Nadur 4 7 4 Munxar 4 ll 4 Qala l6 l6 9 San Lawrenz 2 5 2 Sannat l9 39 l7 Xewkija l2 l6 ll ------------------------------------------------------ TOTAL: 63 96 47 ------------------------------------------------------ 1991

Għasri 3 4 3 Nadur l ll l Qala 6 7 4 San Lawrenz 2 6 2 Victoria l 33 l Xagħra l l0 l ------------------------------------------------------ TOTAL: l4 71 12 ------------------------------------------------------

MR SPEAKER: Domanda supplimentari, l-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: B'mod ġenerali tista' tagħtini aktar dettalji dwar il-kriterji li ntużaw fit-tqassim ta' dawn il-plots?

Fid-dawl ta' l- informazzjoni li għadu kif ta l-Ministru ma jidhirlux li dan in- numru, meta paragunat ma' dak tal-plots li qassam il- Gvern Laburista, huwa ftit wisq u għaldaqstant għandna nipprovaw nagħmlu minn kollox ħalli jkun hemm aktar plots għall-benefiċċju ta' dawn l- għarajjes?

Il-Ministru jaqbel ma' l- asserzjoni tas-Segretarju Parlamentari Censu Galea f'intervista li kien għamel f'"The Times" meta kien qal li l-għoti ta' plot lill-għarajjes jista' joħloq aktar problemi milli jsolvi?

ONOR.

ANTON TABONE: Mr Speaker, jiena naħseb li ma nistax nagħti dettalji iktar milli tajt.

Il-kriterji ta' kif jitqassmu huma l-istess għal kull lokalita'.

Malta u Għawdex huma pajjiż wieħed, għalhekk il-liġijiet li jimxi bihom il-Housing japplikaw kemm għal Malta kif ukoll għal Għawdex.

Jista' jkun hemm xi dettalji li huma differenti u wieħed irid jagħti kas tagħhom.

M'hemmx dubju li meta jkun hemm każijiet partikolari, wieħed ikun jista' jfassal ħsebijiet li jilqgħu għal dawk l-esiġenzi partikolari.

MR SPEAKER: L-Onor.

Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Jien xtaqt li l-Ministru jamplifika jekk hemmx pjanijiet biex jitqassmu aktar plots f'Għawdex.

Din hija domanda li jistaqsuha ħafna nies, anke fuq il-campus ta' l-Universita'.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ANTON TABONE: Din hija parti mill-politika ġenerali tal-Gvern li tapplika għaż-żewġ gżejjer.

Jiena informat li fil-każ ta' Għawdex dalwaqt għandhom jerġgħu joħorġu plots f'diversi lokalitajiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Gatt.

ONOR.

GEORGE GATT: Jista' l- Ministru jgħid x'se jsir mill- plots li ma tqassmux?

U barra minn hekk għaliex f'ċerti każijiet kien hemm, per eżempju, 20 plot li għalihom kien hemm sitt applikazzjonijiet u tqassmu biss erba' plots.

X'inhi r-raġuni li jekk kien hemm 20 plot, u applikaw sitta ma ħadux is-sitta?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ANTON TABONE: Jien nifhem li d-differenza li jkun hemm bejn l- applikazzjonijiet li jkunu ħarġu u dawk li effettivament ikunu ħadu plot hija li jkunu qegħdin jipproċessaw l-applikazzjoni.

L-applikazzjoni mhux dejjem tkun tilħaq il-kondizzjonijiet stipulati u nifhem li din hija d- diffikulta' li jkun hemm.

F'dan il-każ, dawk il-plots ma jintilfux imma jerġgħu joħorġu.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Gatt.

ONOR.

GEORGE GATT: Jien m'għidtx li dawn il-plots se jintilfu.

Jien staqsejtek x'sar jew x'se jsir minn dawk il-plots li ma tqassmux.

Staqsejt ukoll dwar il-każ fejn, per eżempju, ħarġu għaxar plots u applikaw għalihom tnejn biss.

Jekk dawn ma kenux jikkwalifikaw għandek tgħid li ma kenux jikkwalifikaw u jekk kienu jikkwalifikaw għandek tgħidilna għaliex ma ħadux plots.

ONOR.

ANTON TABONE: Jien ma naħsibx li għandi nbiddel ir- risposta li tajt l-ewwel.

Nifhem li jista' jkun hemm din id-diskrepanza għaliex meta jkun qed isir l-ipproċessar ta' l-applikazzjonijiet, il- kondizzjonijiet ma jkunux skond dawk stipulati.

Ċertament li dawk il-plots mhux se jintilfu.

MARSA: ST PETER'S ALLEY - BOZOZ

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jikkonsidra illi jsiru bozoz ġodda f'St Peter's Alley, l- Marsa peress li dawk li hemm ma jurux u issa tħammġu ħafna?

Jaf il- Ministru li hemm dlam kważi ċappa?

ONOR.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Ambjent): Jien informat li tliet lanterni kompluti bil-lampi ġew stallati fi Sqaq San Pietru, il-Marsa fl-10 ta' Awissu 1992.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Normalment meta ssir domanda biex jitwaħħlu xi bozoz, ir-risposta tkun li d-domanda se tiġi kkonsidrata ma' xi talba oħra jew inkella li x-xogħol li hemm bżonn isir, se jsir dalwaqt.

Madwar erba' snin u nofs ilu, jien għamilt domanda dwar il- fanali li kien hemm fix-Xatt tal- Kalkara u li tkissru bil- maltemp.

Minn erba' snin u nofs 'l hawn għamilt diversi mistoqsijiet b'referenza għal dawn il-lampi u kull darba ngħatajt risposta li x-xogħol se jsir dalwaqt.

Peress li issa għaddew erba' snin u nofs u qed jingħad li x-xogħol se jsir dalwaqt u x-Xatt tal- Kalkara għadu bla fanali mal- baħar, jista' l-Ministru jassigurani x'ifisser li se jsir dalwaqt?

MR SPEAKER: Il-Ministru Falzon.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Nassigura lill-Onor.

Interpellant li se ninvestiga l-ilment tiegħu immedjatament.

MR SPEAKER: L-Onor.

Tony Nicholl.

ONOR.

TONY NICHOLL: Dwar dan li għadu kemm qal il-Ministru - u qed nieħu gost ukoll li hawn il-Ministru responsabbli mill- Intern - irrid ngħid li dwar in-nuqqas ta' dwal f'Wied l- Għomor, San Ġiljan, kien hemm diversi talbiet lill-Ministru personalment u anke fuq xi gazzetti mir-Residents' Association ta' The Village.

F'dawn l-inħawi kien hemm ukoll każijiet fejn attakkaw tfal sesswalment, u jien stess kelli każ fejn ġrejt wara raġel bil- karozza.

Allura l-Ministru ma jidhirlux li almenu din għandu jagħtiha priorita' qawwija?

Spinola, verament huwa mudlam u titwerwer tgħaddi minn hemm.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Dak li qed jgħid l-Onor.

Interpellant huwa veru għax fil-fatt saruli lmenti fuq l-area msemmija.

Li jiġri hu li jkun hemm ħafna talbiet u wieħed irid jara l- prioritajiet.

Hemm budget limitat pero' forsi dan id-dawl jista' jsir.

Napprezza dak li qal l-Onor.

Interpellant u lest li nara x'jista' jsir.

MR SPEAKER: L-Onor.

Salvu Sant.

ONOR.

SALVU SANT: Lill- Ministru diġa' għamiltlu mistoqsija parlamentari rigward dan is-suġġett u kont irreferejt għal Wied Blandun.

Hemmhekk hemm kamra li nbniet apposta, fejn illum hemm il- pompa ta' l-ilma ...

Tant hemm dlam li fil-fatt f'xi s-6.30 a.m. kienu għaddejjin xi nisa u ġew ittantati.

L-Onor.

Ugo Mifsud Bonnici jaf għal xiex qed nirreferi.

Hemmhekk hemm arblu li qed jissupplixxi d-dawl lill-plots tal-Gvern li qed jinbnew u kulma jrid isir hu li titwaħħal lampa.

Meta l- Ministru rrispondieni għall- mistoqsija parlamentari kien qal li se jieħdu ħsieb din il- problema pero' ma sar xejn.

Hemm bżonn li dan isir, kemm minħabba l-abbużi kif ukoll minħabba t-trailers li jkun hemm ipparkjati bil-lejl.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ħadt nota ta' l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant.

XOGĦOL FIT-TOROQ BIL-LEJL

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru konċernat jikkonsidra li x-xogħol fl-irranġar u fit- tiswijiet ta' toroq isir anke bil-lejl fuq shift basis?

Meta se jiġi implimentat dan?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Id- Dipartiment tat-Toroq mhux f'pożizzjoni li jaddotta s- suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant għal diversi raġunijiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Salvu Sant.

ONOR.

SALVU SANT: Mr Speaker, jien l-ewwel ħaġa li nipprova nagħmel hi li nikkritika lil xi ħadd.

Pero' rigward din il-kwestjoni tat- toroq, minkejja x'kien intqal u kemm twaqqfu boards biex jieħdu ħsieb it-toroq, inħoss li għandu jkun id-dover tagħna lkoll - għax din hija problema nazzjonali - li nieħdu ħsieb il-ħsarat kollha li jsiru, u b'mod partikolari nipprovaw innaqqsu l-accidents li qegħdin jiġru madwarna u nagħmlu xi ħaġa bis-serjeta'.

Għaldaqstant nappella lill-Ministru biex f'dan il-mument nagħmlu dak kollu li għandna nagħmlu u mhux inħallu dan iż-żmien kollu jgħaddi u xorta waħda ma nagħmlu xejn.

F'dawn l-aħħar sitt snin ma sar xejn ħlief li l-poplu ħareġ aktar flus biex suppost irranġajna t-toroq, ħalli forsi nkunu nistgħu nevitaw accidents fatali u anke nnaqqsu l-ħsarat fil-karozzi tagħna.

Minn hawn nappella lill-Ministru biex mill-paroli mmorru għall-fatti u mil-lum 'il quddiem nibdew nieħdu l- passi neċessarji kontra min jabbuża.

Dalgħodu, ħdejn ir- roundabout taċ-ċimiterju ta' l- Addolorata, kwantita' ta' tankijiet tal-45 gallun waqgħu minn fuq trailer bil- konsegwenza li ż-żejt li kien hemm fihom ħareġ u nfirex kollu.

Naturalment dan seta' ġab konsegwenzi koroh għal min kien għaddej bil- karozza.

It- traffiku li nzerta kien hemm dak il-ħin iġġammja u pulizija ma kienx hemm.

Imbagħad ġew in-nies tal-fire brigade biex taparsi tefgħu daqsxejn trab.

F'dak il-mument meta kien hemm dak it-traffiku kollu wieqaf, setgħet saret xi diżgrazzja kbira, pero' donnu xorta waħda qisu ma ġara xejn.

MR SPEAKER: Il-Ministru

ONOR.

MICHAEL FALZON: Dak l- inċident li qiegħed isemmi l- Onor. Interpellant naf bih.

M'huwa veru xejn li fil-ħames snin li għaddew ma sar xejn.

Mr Speaker, jiena niċħad din l- allegazzjoni għax l-aktar li sar xogħol ta' tarmac kien proprju f'dawn l-aħħar ħames snin.

Dan ma jfissirx li jien ninsab kuntent bl-istat li jinsabu fih it-toroq ta' Malta.

Nixtieq ngħid ukoll li dan m'għandu x'jaqsam xejn mad- domanda oriġinali li għamel l- Onor. Interpellant, għaliex is- suġġeriment kien li x-xogħol jibda jsir bil-lejl.

Meta tqis kollox ma kollox jiena ngħid li mhux il-każ li xogħol bħal dan għandu jsir bil-lejl.

Rigward ix-xogħol li hemm bżonn isir nista' ninforma lill-Kamra li f'dan il-mument qegħda tinġabar lista' ta' xogħlijiet li qed isiru, ġew eżaminati t-toroq u nħarġu tenders apposta.

Fil- fatt Malta nqasmet f'erba' distretti u Għawdex f'distrett wieħed.

Malli jingħataw dawn it-tenders, ix-xogħol li hemm bżonn isir, isir skond il- prioritajiet li wieħed jiddeċiedi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Nicholl.

ONOR.

TONY NICHOLL: Biex inkompli ma' dak li qal l-Onor.

Salvu Sant, nixtieq li l- Ministru jgħidilna x'inhuma r- raġunijiet għaliex ċertu xogħol fuq toroq ma jistax isir bil- lejl fuq shift basis.

Il- Ministru semma li hemm diversi raġunijiet u l-Oppożizzjoni tixtieq tkun taf x'inhuma dawn ir-raġunijiet.

Il-Ministru japprezza l-fatt li t-traffiku żdied u llum minħabba li jkun qed isir ċertu xogħol qed jiġri li f'arterji importanti bħal Regional Road, it-traffiku qed jiġġammja.

Hemmhekk qed issir trinka quddiem l-Universita' - u x-xogħol ilu għaddej żmien twil - u la hemm sinjali, la dawl bil-lejl u lanqas tara pulizija fl-ebda ħin.

Jien qed nipprova nikkritika b'mod kostruttiv.

It-traffiku qed jiġġammja kuljum, u dan nista' niggarantih għax kuljum ngħaddi minn hemm.

Almenu l- Ministru Falzon flimkien mal-Ministru ta' l-Intern jista' jippjana li jħalli pulizija jidderieġi t-traffiku għaliex ikun hemm pandemonju sħiħ.

B'hekk ikun jista' jitħaffef ix-xogħol għaliex ix-xogħol jidher wieqaf f'arterja daqshekk importanti.

Jista' l-Ministru jagħtina r- raġunijiet għaliex ma jistax isir ċertu xogħol ta' toroq bil-lejl?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien tajt diversi raġunijiet.

Waħda mir- raġunijiet hija li x-xogħol bil-lejl jiswa aktar minħabba kwestjoni ta' overtime.

Jekk nistgħu nagħmlu tant xogħol fit-toroq bil-budget li għandna, bil-lejl nagħmlu biss nofsu jew tliet kwarti minnu.

It-tieni nett ikollna problema ta' dawl għaliex biex tagħmel ċertu xogħol bil-lejl trid dawl ta' ċertu qawwa.

Rigward it-trinka li qed isemmi l-Onor.

Nicholl, b'kumbinazzjoni hawn domanda oħra mill-Onor.

Calleja li qegħda fuq l-agenda tal-lum, fejn fiha spjegajt li x-xogħol li qed isir hemm mhuwiex kwestjoni ta' nuqqas ta' ppjanar.

Għaliex qabel kien sar cable ieħor biex jieħu 33KV għad- distribution centre ta' Paceville, issa t-trinka li qed nagħmlu hija intiża biex l- overhead cables - u hemm il- pylon malli titla' minn Regional Road - jitneħħew u jitpoġġew taħt l-art.

Dawn iridu jitneħħew in any case, pero' dan ix-xogħol irid isir minħabba l-proġett tal-pixxina nazzjonali.

Xi ħadd qed jistaqsini għaliex ma għamluhomx fis-cental strip.

Jien iċċekkjajt u ma setgħux isiru fis-central strip għaliex għaddejjin affarijiet oħrajn.

L-ilment dwar nuqqas ta' bozoz f'dan il-każ mhux ġustifikat.

Nista' ngħid li kien hemm xi ġranet meta dan il-kuntrattur ma tħalliex ikompli għax ma kienx inxurjat.

Mill-1 ta' Jannar ta' din is- sena bdejna regolamenti ġodda fejn qed nesiġu li l- kuntratturi kollha jkunu inxurjati b'assigurazzjoni li tkopri third parties u kellna wkoll problemi mal- kumpanniji ta' l-insurance dwar dan għax irridu li jekk xi ħadd iġarrab xi ħsara fil-karozza jew ikun hemm inċidenti iktar serji minħabba xi xogħlijiet li jkunu qed isiru, jitħallas kumpens.

(Interruzzjonijiet) Veru li kien hemm każi ta' imwiet.

Ftit ilu kien hemm deċiżjoni tal-Qorti fuq każ ta' mewt li ġara fl-1985 jew fl-1986, u weħlu 30 impjegat tad- Dipartiment għax li ġara kien minħabba nuqqas ta' responsabilita' min-naħa tagħhom.

Għalhekk qed nesiġu li x- xogħlijiet ta' trinek ikunu kollha assigurati.

Hemm problemi għax is-settur ta' l- insurance qal li jekk ma jkunx hemm dawl l-insurance taqa', u dan ma nistgħux naċċettawh għaliex ħafna drabi d-dawl jinsteraq min-nies; jiġifieri mhux ma jitpoġġiex dawl, imma jinsteraq kontinwament u ħafna kuntratturi jispiċċaw b'watchman għassa mad-dwal.

Fil-każ tat-trinka li qed isemmi, kollox qed isir skond ir- regolamenti.

Il-materjal qed jitneħħa min-nofs biex ma jkunx ta' xkiel għat-traffiku u hemm id-dwal u tape għax qed ninsistu li l-affarijiet isiru sew.

Ħafna mill-ħsarat fit- toroq huma riżultat tal-fatt li meta ssewwew it-trinek ma ssewwewx sew.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

ONOR.

EDWIN GRECH: Nitlob il-permess tal-Kamra biex nagħmel żewġ mistoqsijiet oħra li jidhru fuq l-agenda.

MR SPEAKER: Hemm permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

UNIVERSITA' - ISTITUT TAL- ĠERENTOLOĠIJA

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jispjega fiex jikkonsisti l-Istitut tal- Ġerentoloġija ta' l-Universita' ta' Malta?

Kemm ilu mwaqqaf?

Min hu d-Direttur u l-Membri ta' l-Istitut, x'inhuma s- salarji rispettivi tagħhom?

X'attivitajiet għamel dan l- Istitut minn mindu twaqqaf?

Qatt ħareġ rapport minn mindu twaqqaf?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jpoġġi kopja fuq il- Mejda tal- Kamra?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani): Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d- dettalji mitluba rigward l- Istitut tal-Ġerentoloġija kif jidhru fil-Kalendarju ta' l- Universita' ta' Malta (1991/1992).

Id-Direttur ta' l-Istitut jirċievi allowance ta' Lm300 fis-sena.

Il- membri l-oħra m'għandhomx remunerazzjoni.

Minn meta twaqqaf l-Istitut tħejjew korsijiet ta' disa' xhur li jwasslu għal Post- Graduate Diploma fil- Ġerentoloġija u Ġerjatrija, u programm ta' riċerka li jwassal għall-grad ta' Master.

Iż- żewġ programmi huma intiżi li jipprovdu tħejjija multi- dixxiplinarja lill-membri tas- soċjeta', kemm Maltin kif ukoll barranin, li huma involuti mill-qrib fil-qasam ta' l- anzjani.

Meta jikkwalifikaw ikunu jistgħu jtejbu l-kura ta' l-anzjani f'pajjiżhom.

Barra minn hekk, l-Istitut jipprovdi korsijiet in-service għall- membri tas-Servizzi Soċjali u tad-Dipartiment tas-Saħħa Pubb- lika li jaħdmu ma' l-anzjani.

Fil-qasam internazzjonali l- Istitut jaħdem ma' l-Istitut ta' l-Anzjani tan-Nazzjonijiet Magħquda (INIA).

Lokalment għandu koperazzjoni sħiħa mas- Segretarjat għall-Kura ta' l- Anzjani.

Reċentement ġiet inawgurata l-Universita' tat-Tielet Eta' u l-korsijiet se jibdew il-ġimgħa d-dieħla.

BUDGET TA' KULL SKOLA

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Il-Ministru kemm-il darba semma li l-iskejjel tal-Gvern issa għandhom il-budget individwali tagħhom.

Dan il-budget apparentement huwa magħmul minn Imprest Account for School Maintenance u persentaġġ ta' flus li jiġu mħallsa minn kiri tat-tuck shops.

Jista' l-Ministru jagħti l- ammont tad-diversi budgets ta' kull skola primarja u sekondarja kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: L- informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il- Mejda tal- Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Peress li f'dan il-qasam tal- Ġerentoloġija hemm nuqqas kbir ta' Consultant Geriatricians, u dan jammettih kulħadd, x'passi qed jieħu d-Dipartiment ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali?

Qed ngħid dan għax bħalissa hemm geriatrician wieħed għal iżjed minn 1,000 pazjent.

MR SPEAKER: Il-Ministru Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali): Mr Speaker, jien nippreferi li l-Onor.

Buhagiar jagħmel din il-mistoqsija bil- miktub ħalli nkun nista' nagħti risposta fuq il-parir tad-Dipartiment.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' karti.

Il- Ministru Galea.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il- Ministru tas-Sigurta' Soċjali): Inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru. 17 ta' l-1993 - Ordni ta' l-1993 dwar l-Awtorita' tad- Djar (Trasferiment ta' Proprjeta')

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal- Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI ĊIVILI

CIVIL CODE (AMENDMENT) BILL

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, Viċi President tal-Kumitati, jippresjedi.

Ikompli mis-27 ta' Jannar 1993.

Klawsola 2 - Emenda ta' l- artikolu 611 tal-Kodiċi.

Clause 2 - Amendment of section 611 of the Code.

(Posposta fis-27 ta' Jannar, 1993)

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Joe Fenech.

ONOR.

JOE FENECH (Ministru tal-Ġustzzja): Fl-aħħar seduta li fiha ġie diskuss dan l- Abbozz ta' Liġi, wara dibattitu twil fuq klawsola 2, issospendejna d-diskussjoni biex jien inkun nista' nieħu l- opinjoni ta' civilisti di grido fuq l-interpretazzjoni ta' dan l-artiklu.

Aħna ridna naraw ukoll jekk dawn jaqblux ma' l- interpretazzjoni li tajt jien jew ma' l-interpretazzjoni li ssuġġerixxa l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

Jien nista' ngħid li kkonsultajt żewġ civilisti fosthom il-Professur taċ-Ċivil.

Dawn qablu ma' l- interpretazzjoni li kont qed nagħti jien.

Anzi qaluli li fil-lectures hu ta' spiss jgħidilhom li dan l-artiklu jmissu ilu li nbidel għax qed jiġi miksur regolarment.

Nonostante illi hemm id-divjett li tagħmel dispożizzjoni bl-impożizzjoni tan-nullita' għal dak id- divjett, dawn qed isiru regolarment fuq insistenza ta' min ikun qed jagħmel it- testment, u jiġu onorati wkoll mill-eredi li fil-fatt ikunu wirtu.

Id-diffikultajiet li semma L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici u li rrispondejt għalihom l-aħħar darba, ma jreġux u naturalment, fiċ- ċirkostanzi li ssemmew topera l-liġi normali.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Nixtieq infakkar lill-Kamra x'kienet il- pożizzjoni fl-aħħar seduta biex naraw jekk ir- risposta li ta llum il- Ministru hijiex sodisfaċenti jew le.

L- ewwelnett, apparti d- diffikultajiet imqajma minn din in-naħa, fl-aħħar seduta l- Kamra kienet konfrontata b'żewġ verżjonijiet differenti min- naħa tal-Gvern.

Il- Ministru tal-Ġustizzja kien qed jgħid li b'din l-emenda jrid li jsir mod u l-Prim Ministru qal li b'din l-emenda hu jifhem mod ieħor.

Il-Ministru tal- Ġustizzja kien qed jgħid li meta d- dispożizzjoni tibqa' sospiża jfisser li s-sehem ta' min hu membru f'ordni monastiku jiġi mpoġġi fil-ġenb u ma jitteħidx.

Jekk il-membru ta' l-ordni monastiku jibqa' fl-ordni u jmut meta jkun għadu fl-ordni, wara l-mewt tiegħu l-eredi l- oħra jipperċepixxu s-sehem tagħhom minn dak is-sehem li jkun ġie mwarrab, u jekk dak li jkun joħroġ mill-ordni jingħata s-sehem tal-wirt li jkun ġie riżervat għalih.

Il-Prim Ministru qal li hu jifhimha li s-sehem tal-membru li hemm fl- ordni monastiku jittieħed mill- eredi l-oħra imma jkollhom l- obbligu li jirrifondu lura dak is-sehem tiegħu jekk kemm-il darba dik il-persuna toħroġ mill-ordni.

Hu għamel referenza għall-obbligazzjonijiet li huma soġġetti għall-kondizzjoni sospensiva.

Naħseb li l-Kamra tiftakar li din kienet waħda mill- kwestjonijiet li ġew diskussi hawn ġew.

Allura l-Ministru, biex ikun leali lejn il-Kamra għandu jgħid li fil-fatt l- interpretazzjoni tiegħu qed tipprevali għax is-sehem tal- membru f'ordni monastiku se jiġi kkalkolat meta ssir l- apertura tas- suċċessjoni.

Jiġifieri meta t-testatur imut, issir id-diviżjoni tal-wirt imma s-sehem ta' dak li jkun f'xi ordni jibqa' riservat.

Jekk hux se jitgawda minn xi ħadd jew le, m'għandniex indikazzjoni u ma nafux x'se jiġri.

Jekk imbagħad imut, dan is-sehem imur fuq l-eredi l-oħra, jekk joħroġ qabel ma jmut, jieħdu hu.

Mela l- interpretazzjoni tal-Prim Ministru mhix qed tiġi aċċettata.

Issa nqalgħet diffikulta' dwar dak li għandu f'moħħu l- Gvern bl-emenda tad- dispożizzjoni testamentarja.

Dik id-dispożizzjoni li tgħid li membru ta' ordni monastiku jew legatarju - għax jista' jkun legat - qed jitħalla bħala werriet, ikollha l-effikaċja tagħha, imma l-proprjeta' mħollija b'wirt ma tgħaddix għand il-persuna li hija eredi jew legatarja għax dik il- persuna hija membru ta' ordni monastiku.

Id-diffikulta' ma kenitx li l- Oppożizzjoni qed tinterpreta din l-emenda mod ieħor, kif qal il-Prim Ministru, imma li kif inhi miktuba l-emenda ma twassalx għal dak li jrid il- Ministru tal-Ġustizzja.

Għaliex?

Għaliex fl-emenda tissemma d- dispożizzjoni testamentarja - jiġifieri dak li hemm miktub fit-testment - u mhux id- dispożizzjoni tal-proprjeta', li fisser tgħaddi l-proprjeta' lil ħaddieħor.

Jekk tgħid li d- dispożizzjoni testamentarja hija sospiża fil- mument tal- mewt jew fl-apertura tas- suċċessjoni, ifisser li ma tagħtix kasha għaliex hija sospiża.

U l-Ministru Bonello Du Puis, li żgur kien preżenti għal parti mid-diskussjoni, japprezza li d-diffikulta' kienet proprju fuq din.

Minn hawnhekk bdew id-diffikul- tajiet.

Aħna qed ngħidu li kif inhi miktuba l-emenda, jekk inti tgħid li d-dispożizzjoni hija sospiża fil-mument ta' l- apertura tas-suċċessjoni, fil- mewt, ma tagħtix kasha għaliex f'dak il-mument hija sospiża u allura ma tiksibx dak li l- Ministru tal-Ġustizzja jintendi.

Jiġifieri d- diffikulta' hi kif inhi miktuba l-emenda.

Jien naħseb li l- Onor. Bonello Du Puis jiftakar li d- diskussjoni hekk kienet fuq din id-diffikulta'.

Imma mbagħad inqalgħu diffikultajiet oħra.

Aħna għidna li naċċettaw il-verżjoni tal-Gvern fejn qed jgħid li s-sehem tal-persuna f'ordni monastiku għandu jiġi riservat, imma mbagħad staqsejna min se jamministra dak is-sehem u staqsejna wkoll kif se jiġi kkalkolat id-dħul ta' kull sena, per eżempju, għall-finijiet tat-taxxa fuq id-dħul.

(Interruzzjonijiet) Jekk jien ħallejt biss min huma l-eredi u ma għidt xejn dwar min hu l-eżekutur u min jamministra, u hemm sehem li huwa riservat għaliex huwa ta' eredi jew legatarju li huwa membru ta' ...

Jien qanqalt dik id-diffikulta' pero' barra minn hekk imbagħad inqalgħet il-kwestjoni tal-leġittima, għaliex huwa evidenti li l- intenzjoni tal-Gvern hija li din l-emenda tneħħi l- inkapaċita' li tiret ta' persuna f'ordni monastiku.

U dan bilfors jimporta li kemm-il darba dik il-persuna hija kapaċi tiret, għandha dritt għal-leġittima.

Imma kif inhi llum m'għandhiex dritt għaliex artiklu 800 tal-Kodiċi Ċivili jekwipara r-reġim intestat mar- regim testat.

Artiklu 6ll jirrigwarda meta jkun hemm testment, u japplika wkoll għall- intestat.

Allura membru li llum huwa f'ordni monastiku m'għandux dritt għal- leġittima għaliex m'għandux kapaċita' li jiret.

Imma jekk issa se nagħtuh il-kapaċita' li jiret ...

(Interruzzjonijiet) Għaliex l-emenda li qed issir se ssir biss għal min hu testat?

Din hija diffikulta' oħra li nqalgħet dak inhar.

Illum il-pożizzjoni hija li l- liġi espressament tekwipara t- testat ma' l-intestat.

Qed nirreferi għal artikli 611 u 800 li jgħidu li fil-każ tat- testat japplika ab intestato.

Illum dik hija l- pożizzjoni.

Ladarba l-Gvern jemmen fil- ġustizzja ta' din l-emenda, għaliex mhux se nittrattaw ukoll il-każ fejn m'hemmx testment?

Ir- risposta m'għandhiex tkun għaliex aħna rridu nagħmluha f'każ ta' testment biss.

Għaliex isir f'każ ta' testment biss?

Il- Gvern iħoss li hu ġust li jemenda l-liġi f'każ li hemm testment.

Bl-istess loġika, dak li hu ġust f'każ li hemm testment huwa ġust f'każ li m'hemmx testment għaliex il- ġustizzja mhux qed tagħmilha mat-testatur iżda ma' l-eredi jew mal- legatarju.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE FENECH: Hawnhekk qed nagħtu l-possibilita' lit- testatur li jekk ikollu l- volonta' li f'xi mument jiddisponi ...

Din issa se jkun jista' jagħmilha.

(Interruzzjonijiet) L-inkapaċita' li wieħed jiret diġa' teżisti fil- liġi kif inhi llum, u m'aħna qed inbiddlu xejn f'dan il- kontest.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Din l-istorja tal-volonta' ma tikkonvinċinix.

Għaliex?

Testatur jista' jagħmel testment meta ħadd minn uliedu ma jkun f'ordni monastiku, u allura dak inhar li jagħmel it- testment ikollu l-volonta' li jħalli lil uliedu kollha eredi.

Jekk sussegwentement xi ħadd minn uliedu jiddeċiedi li jidħol f'ordni monastiku, xorta ma tistax iġġib l-argument li ħames snin qabel, per eżempju, it- testatur kien għamel testment fejn wera l-volonta' li jħallih eredi.

Minkejja d- dispożizzjoni testamentarja u minkejja li xi ħadd qallek li dawn id-dispożizzjonijiet dejjem jiġu onorati, fil-fatt dik il-persuna ma tkunx kapaċi tiret.

Hemm ħafna kwestjonijiet fil-qorti dwar il-wirt, ħafna drabi minn nies li ma jkollhomx dritt jirtu.

Aħseb u ara kemm l-eredi l- oħra f'dawn il-każijiet se jaċċettaw li ssir diviżjoni u parti mill- wirt tmur għand nies li m'għandhomx dritt jirtu!

Jista' jkun hemm min bonarjament jaċċetta din id- diviżjoni, imma proprjament ħadd m'għandu d- dritt li jiret jekk ikun f'ordni monastiku, u l-eredi l-oħra jistgħu jikkontestawha dik id- dispożizzjoni.

Issa se nagħmluha li ma jistgħux jikkontestawha.

Allura kif se tirrikonċilja artiklu 800 li jgħid li ab intestato se japplikaw id-dispożizzjonijiet ta' testat?

Jien qed ngħidlek li fejn ma jkunx hemm testment, il-leġittima ta' persuna li qegħda f'ordni monastiku trid tiġi riżervata biex jekk joħroġ jeħodha.

Jekk tapplika artiklu 611 kif se jiġi emendat, jiġifieri subartiklu 611 (3) f'każ ta' persuna li hija intestata almenu s-sehem tal- leġittima - u jien ngħid li huwa s-sehem tal-wirt u mhux tal-leġittima, għax l'intestat ikollu sehem daqs ħaddieħor, jekk għandu titlu daqs ħaddieħor - ta' persuna li qegħda f'ordni monastiku, irid jibqa' riservat minħabba l- applikazzjoni ta' artiklu 800 fuq l-artiklu 6ll (3) is-sehem tiegħu irid jibqa riżervat.

Aħna rridu li jiġri dan?

Jiena ngħid li hekk għandu jiġri, imma rridu naraw jekk dan irriduhx li jiġri.

U mhux tgħidli li mhux se jiġri hekk, jekk verament irridu ninterpretaw iż-żewġ artikli!

Rigward l-aħħar punt, nixtieq intenni li d-diffikulta' prinċipali qegħda fid-drafting ta' l-emenda, għax meta inti qiegħed tgħid li d- dispożizzjoni għandha tibqa' sospiża, trid tiftakar li l- mument operattiv ta' din il- liġi huwa proprju l-apertura tas-suċċessjoni.

Allura jekk f'dak il-mument id- dispożizzjoni tkun sospiża, m'għandekx tagħti kas tagħha?

F'dan il- każ il-Gvern kellu f'moħħu biss id-dispożizzjoni tal-proprjeta', jew il-mod kif il-proprjeta' se tiġi disposta, li hija "disposal of property"?

L- ekwivoku qiegħed jinqala' minħabba dik il-kelma.

Issa x'inhija s- soluzzjoni għal din id-diffikulta?

(Interruzzjonijiet) Il-kwestjoni ta' l- interpretazzjoni kienet biss bejnu u bejn i l-Prim Ministru ...

(Interruzzjonijiet).

Għandkom tkunu tafu li d- diffikulta' kienet tiżvolġi fuq il-kliem jew fuq il-mod kif il- liġi hija redatta.

(Interruzzjonijiet) Mela ladarba l-Gvern qiegħed jintendi li s-sehem għandu jibqa' riżervat, allura f'dak il-mument inti ma tistax tgħid li d-dispożizzjoni tat-testment għandha tkun sospiża, għax allura jiġi li inti m'għandekx tagħti kas tagħha.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar Rimarki?

L-Onor.

Joe Fenech.

ONOR.

JOE FENECH: Mr Chairman, jiena naqbel perfettament ma' l- interpretazzjonijiet li ngħataw fl- aħħar seduta u mhux kif qiegħed jipprova jgħid li ġraw l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

Jien ma naqbilx li l- interpretazzjoni li ta l-Prim Ministru hi l-istess interpretazzjoni ta' l-Onor.

Mifsud Bonnici.

Il-Prim Ministru qal li l-kwestjoni li rridu naraw hi jekk id- dispożizzjoni sospensiva fil- fatt toperax jew le, kif qal ukoll l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

Hawn irridu nifhmu li dwar l- inkapaċita' qegħdin inħallu l-liġi kollha kif inhi u qed nemendaw biss subsection 611 (3) li tgħid li ma tistax issir dispożizzjoni fejn xi ħadd li qiegħed f'ordni monastiku jitħalla bħala werriet, għax huwa inkapaċi li jiret.

U r-raġuni hija faċli; għax l-eridita' tgħaddi mal- mewt.

Hawnhekk intqal li dan jista' jiret biss jekk id- dispożizzjoni tkun saret wara li dan ikun ħareġ mill-ordni monastiku.

Pero' aħna qed ngħidu li ma rriduhiex tkun hekk, imma rridu li dik id- dispożizzjoni favur wieħed li jkun f'ordni monastiku, biex jiret meta joħroġ mill-ordni tkun konvalidata; jekk it- testatur jilħaq imut u l- werriet ikun għadu fl-ordni monastiku l-effetti tad- dispożizzjoni jkunu sospiżi u dawk l-effetti tad- dispożizzjoni sospensiva jidħlu in vigore kemm-il darba dan joħroġ mill-ordni monastiku.

Din hi l-interpretazzjoni li trid tingħata, għax id- dispożizzjoni sospensiva mhix astratta iżda tfisser li l- effetti tad-dispoożizzjoni jkunu sospiżi.

Jiġifieri lill- patri qed ngħidulu li għalkemm normalment il- proprjeta' tgħaddi mal-mewt, fil-każ tiegħu ma jsirx hekk għax hu jkun għadu inkapaċi li jiret, imma d-dritt li t-testatur juri x-xewqa li jħallilu xi ħaġa b'wirt, se nikkonvalidawh.

Pero' qed ngħidu li jiret biss jekk isir kapaċi li jiret, jiġifieri jekk joħroġ mill- ordni monastiku, għax jekk jibqa' patri ma jkunx kapaċi jiret.

Allura l-kwestjoni ta' kapaċita' u inkapaċita' m'aħnniex inbiddluha u din li jrid jifhem l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

Il-kontradizzjoni tidħol jekk nekwiparaw lit- testat ma' l-intestat kif irid hu.

Jekk ikun għadu inkapaċi li jiret - u aħna rriduh jibqa' inkapaċi - fit- testat tista' ssir din id- dispożizzjoni sospensiva għal meta joħroġ, pero' fl-intestat ma tistax.

Fi kliem ieħor, tkun qed tgħidlu li mal-mewt se jsir kapaċi li jiret.

(Interruzzjonijiet) Ippermettili ftit.

Kif qed jgħid L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici, meta tmut mingħajr testment, il-proprjeta' tgħaddi mal-mewt.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le.

ONOR.

JOE FENECH: L-Onor.

Mifsud Bonnici qed jgħid li mhux hekk, imma issa jispjega aktar 'il quddiem.

Jien qed ngħid li fl-intestat il- proprjeta' tgħaddi mal-mewt.

Naturalment anke jekk ikun hemm testment jiġri hekk, imma meta jkun hemm testment joperaw il- kondizzjonijiet li jkun hemm fih.

Fl-intestat, għax ma jkunx hemm kondizzjonijiet - u ma tistax tagħmel kondizzjonijiet għax hemmhekk tkun qed topera l-liġi b'mod normali - il-proprjeta' tgħaddi għandek mal-mewt u la dak inhar kont inkapaċi li tiret, ma tieħu xejn.

Id-diffikulta' li qajjem l-aħħar darba l- Onor. Karmenu Mifsud Bonnici kienet jekk ikunx hemm dritt għal-leġittima f'każ li missier jagħmel testment u ma jħalli xejn lil ibnu li jkun patri għax jaf li skond il-liġi ma jistax jiret u dan joħroġ minn patri imma l- missier imut mingħajr ma jibdel it-testment.

Jien għidtlu li dak li kien patri għandu dritt għal-leġittima u b'hekk topera l-liġi b'mod normali għax meta miet it-testatur, dak kien kapaċi li jiret.

Għalhekk bilfors kellna nillimitawha għall-volonta' tat-testatur, għax meta tibdel biss il- volonta' tat-testatur, ma tbiddel xejn dwar inkapaċita' jew kapaċita' ta' l-eredi jew tal-legatarju.

Int qed tgħid biss li jekk it-testatur irid jagħmel kondizzjoni sospensiva - jiġifieri li l-effetti tagħha joperaw jekk kemm-il-darba dak li jkun f'xi mument isir kapaċi li jiret - din irridu nikkonvalidawha.

Dan hu li qed nagħmlu.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Ħalli ngħid għaliex dak li qed jgħid il- Ministru mhux korrett.

Illum il-liġi tgħid li meta m'hemmx testment, persuna li hija f'ordni monastiku tiġi trattata kif tiġi trattata li kieku hemm testment.

Hekk jgħid artiklu 800, u dan mhux se jinbidel.

Mela jekk int tbiddel artiklu 611 u tħalli artiklu 800 l-istess, ladarba persuna li qegħda f'ordni monastiku mhix se tiret mal- mewt tat-testatur, b'intestat xorta waħda m'għandhiex dritt li tiret.

Illum il-liġi tgħid li persuna li hija f'ordni monastiku f'każ li ma jkunx testment tapplika ...

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE FENECH: Le, mhux hekk tgħid.

Il-liġi tgħid hekk:

"With regard to members of monastic orders, or religious corporations of regulars, their capacity or incapacity ...".

Rigward jekk persuna hix kapaċi li tiret jew le, topera din ir-regola li qed inħalluha l-istess.

Aħna qed ngħidu li min ikun f'ordni monastiku jkun inkapaċi li jiret.

Jekk testatur ried iħallilu xi eredita' ffriżata biex f'każ li għada pitgħada jsir kapaċi li jiret, għax joħroġ minn patri, ikun jista' jeħodha, seta' jagħmel dan.

Imma jekk int intestat u allura meta writt kont inkapaċi li tiret, dan il-provvediment ma setax isir.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien qed ngħidlek li bil-liġi kif inhi, f'każ ta' testat, min fil-ġurnata tal-mewt tat- testatur ikun inkapaċi li jiret se jsir kapaċi meta joħroġ mill-ordni.

Jekk ma jkunx hemm testment, min ikun f'ordni u joħroġ se jsir kapaċi li jiret.

(Interruzzjonijiet) Bilfors, għax il-liġi qed tagħmlu hekk.

Bl-emenda tiegħek qed tgħid li f'każ li jkun hemm testment, persuna li fil-ġurnata tal- mewt tat-testatur tkun inkapaċi li tiret, issir kapaċi li tiret lura sehemha meta toħroġ mill- ordni monastiku.

ONOR.

JOE FENECH: Dejjem jekk it-testatur iħallilha provdut għaliha, u dan hu importanti.

Jiġifieri mhux mal-mewt isir kapaċi li jiret, imma jrid ikun hemm dispożizzjoni apposta fit- testment fejn it-testatur jgħid li jħallih eredi f'każ li jsir kapaċi li jiret.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Fil-każ ta' artiklu 800 dik ma tapplikax għax jgħid li, hemm jew m'hemmx testment, xorta ...

(Interruzzjonijiet) Dan jgħid li ab intestato jiret bħat- testat.

ONOR.

JOE FENECH: Le, ma jgħidx li jirtu.

Dawn huma s- sofiżmi!

Hawnhekk hawn li dwar kapaċita' jew inkapaċita', l- intestati jkunu trattati bl- istess mod kif huma trattati t- testati.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Ladarba l-liġi tgħid li persuna li toħroġ mill-ordni għandha tiġi trattata bl-istess mod kif inhi trattata persuna oħra li toħroġ mill-ordni ...

(Interruzzjonijiet) Artiklu 800 hekk jgħid.

ONOR.

JOE FENECH: Le, dan l- artiklu ma jgħidx li tiġi trattata bl- istess mod, imma li l-kapaċita' jew inkapaċita' ta' membru ta' ordni monastiku li jiret jew jiddisponi hija l- istess bħall-każ tat-testat.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Dan jgħid li jekk ma jkunx hemm testment persuna li toħroġ mill-ordni għandha l-kapaċita' li tiret.

ONOR.

JOE FENECH: Anke jekk ikun hemm testment.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le, jekk fil-ġurnata tal-mewt din il- persuna tkun għadha fl- ordni, m'għandhiex kapaċita' li tiret.

Il-premessa hija li wieħed għandu jkun fl-ordni fil-ġurnata ta' l-apertura inkella ma jkunx hemm diskussjoni.

ONOR.

JOE FENECH: Le, fil- każ li qed nikkontemplaw, it- testment isir qabel, jiġifieri meta t-tifel ikun għadu fl- ordni monastiku.

Hawn qed jingħad li jekk dak ikun ħareġ mill-ordni monastiku, ma jiritx skond dik id- dispożizzjoni li saret qabel imma jiret jekk tkun saret dispożizzjoni wara li jkun ħareġ mill-ordni.

Din hija d-differenza.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Artiklu 800 jgħid li persuna li tkun membru ta' ordni, kemm jekk tiret kif ukoll jekk ma tiritx, hija regolata bl- istess mod kieku din il-persuna jkollha testment.

Issa hawn qed ngħidu li meta persuna toħroġ mill-ordni, din tiret.

Allura f'każ li m'hemmx testment, mhux bilfors trid tiret!

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Jekk persuna toħroġ mill-ordni u jkun hemm suċċessjoni ab intestato din tiret.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Għalkemm l-apertura tkun saret xi għaxar snin qabel, it-testat jiret.

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Dan ma setax jinkludih fit- testment.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Kieku ma nkludihx, din ma tapplikax.

ONOR.

JOE FENECH: Kif inhi l-liġi llum għandu raġun.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Aħna rridu li jekk missier li jħalli xi ħaġa lit-tifel tiegħu li jkun patri jmut, jitwarrab sehem il-patri u jekk il-patri joħroġ mill-ordni qabel, dan jieħu sehmu.

Jien qed ngħid li permezz ta' l-applikazzjoni ta' artiklu 800, kieku kien hemm testment kellu l-kapaċita' li jiret ...

ONOR.

JOE FENECH: Dan ma kellux kapaċita' li jiret.

Aħna qegħdin ngħidu li ma jsirx kapaċi li jiret mal-mewt jekk ikun għadu f'ordni monastiku.

Din irridu nagħmluha ċara.

Aħna qegħdin ngħidu li dik il- klawsola fejn tħallilu xi wirt, tkun konvalidata kemm-il darba xi darba jsir kapaċi li jiret.

Id-dispożizzjoni sospensiva ...

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jekk il-kapaċita', kif qed tgħid int, tiġi akkwistata fil- ġurnata li toħroġ mill-ordni, xorta waħda ...

ONOR.

JOE FENECH: Dik mhux qegħdin inbiddluha, hekk kienet, hekk għadha u hekk se tibqa'.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Allura m'inti se tbiddel xejn.

ONOR.

JOE FENECH: Il- pożizzjoni tal-kapaċita' mhijiex tinbidel.

Aħna qegħdin ngħidu li sakemm patri huwa patri ma jistax jiret, testat jew intestat.

Pero' meta joħroġ għandu d-dritt li jiret.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le, mhux hekk qed tgħid.

Inti qed tgħid li seta' jiret meta miet.

ONOR.

JOE FENECH: Le, m'aħna ngħidu xejn minn dan kollu.

Aħna qegħdin ngħidu li hu inkapaċi li jiret u ma jistax jiret.

Ejja nagħmluha aktar ċara ħalli niftiehmu.

Il- kapaċita' m'aħniex nibdluha, la fit-testat u lanqas fl- intestat.

Aħna qegħdin ngħidu li dan ma jistax jiret sakemm hu patri.

Meta jispiċċa minn patri jista' jiret.

Billi fl- intestat l- eredita' tgħaddi mal-mewt u fit-testat, għalkemm tgħaddi mal-mewt tista' tissoġġettaha għal kondizzjonijiet u dispożizzjonijiet sospensivi, qegħdin ngħidu li fit-testat, allavolja jkun hemm dispożizzjoni sospensiva għal xi patri li kien f'ordni monastiku, din tkun valida u hu jkun kapaċi jiret taħt dik id- dispożizzjoni kemm-il darba joħroġ mill-ordni.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNIĊI: Le, m'intix qed tgħid biss għal meta jkun hemm dispożizzjoni testamentarja li hija sospensiva.

L-emenda fil-liġi qed tissospendiha.

ONOR.

JOE FENECH: Aħna qegħdin ngħidu li hemm dispożizzjoni sospensiva f'testement tista' ssir waqt li t-tifel ikun għadu ...

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le, l-emenda mhux qed tgħid hekk.

Inti qed tgħid li jekk hemm dispożizzjoni fit-testment li hija favur persuna f'ordni monastiku, dik tibqa' sospiża.

Jiġifieri mhux tgħid li hemm dispożizzjoni li hi stess tissospendi l-effikaċja tagħha jekk joħroġ mill- ordni monastiku.

ONOR.

JOE FENECH: Ippermet- tili ftit.

Id-dispożizzjoni hija sospensiva.

(Interruzzjonijiet) Issa ngħidlek għaliex ilna żewġ seduti nitkellmu dwarha.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: U ma solvejt xejn!

ONOR.

JOE FENECH: Qed ngħidu li dispożizzjoni li ssir f'testment fejn tħalli lil tifel f'ordni monastiku werriet kemm-il darba joħroġ mill-ordni monastiku, hija valida u tista' ssir allavolja t-tifel ikun għadu fl-ordni monastiku.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jekk testatur iħalli wirt lill- eredi kollha, anke lil xi persuna f'ordni monastiku, u ma jagħmel xejn dwar is- sospesjoni ta' dik id-dispożizzjoni, dak il-wirt se jkun aċċettat?

(Interruzzjonijiet) Allura mhux kif qed tgħid int. Il- Ministru qed jipprova jsolvi l- problema billi jgħid li t- testatur fit-testment ikun diġa' ppreveda l-eventwalita' li t-tifel jista' joħroġ mill- ordni monastiku.

Il-liġi mhux hekk qed tiġi emendata.

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Jien missier għandu erbat itfal u wieħed minnhom huwa patri, jista' jinnomina lill-erbat itfal tiegħu bħala eredi.

Qabel ma setax jagħmel hekk, imma b'din l-emenda jista' jinnomina lil dak it-tifel bħala eredi.

Jekk il-missier imut u t-tifel ikun għadu patri, id- dispożizzjoni tiegħu tibqa' in suspense sakemm joħroġ minn patri.

Jekk ma joħroġx minn patri, dik id- dispożizzjoni tispiċċa.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Hekk fhimna li l-Gvern ried.

ONOR.

JOE FENECH: U hekk qed jgħid.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Id-diffikulta' hija dwar inti qed tgħid li d-dispożizzjoni testamentarja tkun sospiża.

Jekk id-dispożizzjoni ssir fil- mument ta' l-apertura tas- suċċessjoni, mhux id- dispożizzjoni tal- proprjeta', imma d-disposal of property, il-provvedimenti ...

ONOR.

JOE FENECH; L-effetti tad-dispożizzjoni.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: M'hemmx effetti, għaliex kieku hemm effetti ma nqalgħetx din id-diffikulta'.

Jekk fil- mument ta' l-apertura, dik id- dispożizzjoni tkun sospiża, tfisser li m'għandekx tagħti kasha.

Dak li qed nipprova ngħid.

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Sospiża sakemm javveraw ruħhom żewġ affarijiet, jew dak li jkun joħroġ mill-ordni monastiku jew inkella jmut.

Hekk qegħda għax hawnhekk hawn li:

"... he is either released from his vows as aforesaid or dies while still a member...".

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Din mhijiex ineffectual anzi d- dispożizzjoni hija sospiża.

ONOR.

JOE FENECH: "Shall be ineffectual" xi tfisser?

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Hemmhekk hemm li d- dispożizzjoni trid tibqa' sospiża.

ONOR.

JOE FENECH: Il-parti ta' wara tgħid hekk:

"... shall remain suspended until such person is either released from his vows as aforesaid or dies while still a member of such order or corporation, and shall be ineffictual if the person, in whose favour it is made, dies while still such a member.".

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Aħna nafu x'irridu nottjenu.

Hawnhekk hawn li:

"... u kull dispożizzjoni magħmula favur persuna li fi żmien il-mewt tat- testatur kienet membru ta' ordni reliġjuża jew ta' xirka reliġjuża ta' regolari għandha tibqa' sospiża ...".

Issa la dik id-dispożizzjoni testamentarja hija sospiża fil-mument tal- mewt tat- testatur, m'għandekx tagħti kasha.

ONOR.

JOE FENECH: Hemm tant dispożizzjonijiet li jistgħu jsiru b'mod sospensiv!

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma mhux id-dispożizzjoni trid tkun sospiża.

Intom qed tgħidu li l-effikaċja jew l-effetti tagħha jkunu sospiżi.

Dik hija l-ewwel kwestjoni tat-test.

Ladarba artiklu 800 jgħid li f'każ li m'hemmx testment, irid jiġi trattat daqslikieku hemm testment ...

Persuna li toħroġ minn patri takkwista l- kapaċita' li tiret, imma artiklu 800 jgħid li dan trid tekwiparah ...

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: F'din l-emenda qed ngħidu li wieħed li jkun għadu patri, eventwalment jista' jiret.

Issa f'artiklu 800 hemm li dan ma jistax jiret għax huwa ab intestato.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma l-liġi tgħidlek li l-ab intestato jiġi trattat qisu testat.

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Imma that capacity.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Nagħtu każ li jien kont patri meta miet missieri u wara għaxar snin ħriġt minn patri.

Allura jien akkwistajt il- kapaċita' li niret għaxar snin ilu, għax hekk kien hemm fit- testment.

Issa jekk missieri m'għamilx testment u jien wara għaxar snin li miet ħriġt minn patri, akkwistajt il-kapaċita' li niret fil-mument li miet missieri.

ONOR.

JOE FENECH: Ippermet- tili, hemmhekk se tibdel il- konċetti l- iktar fundamentali tas-suċċessjoni.

Għaliex int taf daqsi li l-eredita' tgħaddi mal-mewt.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma b'din l-emenda mhux hekk se nagħmlu!

ONOR.

JOE FENECH: Le, m'aħniex ngħidu hekk.

Anzi, għall-kuntrarju qegħdin ngħidu li fil-każ ta' patri l-eredita' ma tgħaddix jekk hemm dispożizzjoni, skond il- volonta' tat-testatur, li din ma tgħaddix.

Jiġifieri aħna qegħdin ninvertu l-proċess u inti trid tinverti l-konċett.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNIĊI: Jien qed ngħidlek li meta wieħed jaqra artiklu 800 tal- Kodiċi Ċivili jsib li hemm loġikament interpretat li s- sehem leagli ta' patri li missieru miet u m'għamilx testment, irid jiġi appartat, għaliex kieku hemm testment hekk irid isir.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 2.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 2 għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 4 - Dispożizzjoni transitorja.

Clause 4 - Transitory provisions.

Posposta fis-27 ta' Jannar, 1993)

ONOR.

JOE FENECH: Din hija klawsola transitorja biex nikkonvalidaw anke testmenti li għandhom din id-dispożizzjoni li saru qabel ma din il-liġi tidħol fis-seħħ.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonniċi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma din għaliex għandna nagħmluha?

ONOR.

JOE FENECH: Għaliex m'hemmx raġuni kuntrarja għaliex ma tagħmilhiex.

Kif diġa' għidtlek ...

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Illum min għamel xi ħaġa hekk jaf li m'għandhiex effikaċja.

Allura issa għaliex għandna nikkonvalidawha?

Għaliex ma jagħmilx testment ieħor?

ONOR.

JOE FENECH: Għamel mod li miet it-testatur u wieħed li kien patri għadu fl-ordni ...

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Allura għaliex għandu jibbenefika?

ONOR.

JOE FENECH: Għax, kif għidt, diġa' qegħdin jibbenefikaw, allavolja kontra l-liġi, u għaliex hekk għandu jsir.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Dan qegħdin nagħmluh għal xi nies partikolari, hux hekk?

Bilfors li hu hekk!

ONOR.

JOE FENECH: Jekk tkun taf b'xi każ hekk għidilna għaliex nassigurak li dan m'aħna nagħmluh għal ebda każ partikolari.

Jekk aħna naċċettaw il-prinċipju tal- konvalidita' ta' din id- dispożizzjoni, huwa korrett li dan tapplikah ukoll għal testmenti li jkunu diġa' saru.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Meta inti temenda l-liġi tbiddilha b'effett retroattiv?

Liema liġi nagħmluha b'dan il-mod?

X'jiġifieri tgħid li l- prinċipju hu hekk?

Is-soltu ma jsirx hekk.

Allura trid tispjega l- eċċezzjoni u mhux bil-wiċċ tost kollu tinverti l- istorja!

ONOR.

JOE FENECH: M'hemm xejn x'nispjega għaliex hu korrett u fair li jsir hekk.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: M'hu korrett xejn għaliex il- liġijiet ma nemendawhomx b'effett retroattiv.

Meta jsiru liġijiet b'dan il-mod tingħata r-raġuni.

Bil-wiċċ tost kollu jgħid l-affarijiet bil-maqlub u jgħid li dan hu n- normal!

ONOR.

JOE FENECH: M'aħna ngħidu xejn bil-maqlub, qed ngħidu li hu korrett.

F'kull liġi jkun hemm klawsola transitorja.

Jidhirli li f'dan il- każ, it-transitorieta' ta' din il-klawsola għandha timxi mal-prinċipju li qed naffermaw.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Xi transitorieta' hi?

Din hija retroattivita'.

ONOR.

JOE FENECH:Bl-istess mod li qal jekk hemm dispożizzjoni testamentarja ta' xi ħadd, din m'għandhiex tiġi konvalidata b'din il-liġi, nistgħu ngħidu li jekk it- testatur ma jridx iħalliha - u f'dan il-każ għalhekk m'aħniex qed nagħmluha għall-intestat - jibdel it-testment u ma jħallihielux, jekk diġa' jkun għamilha u tkun invalida.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Din mhix transitorieta', din hija retroattivita'.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 4 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Clause l - Titolu fil-Qosor.

Clause 1 - Short Title.

ONOR.

JOE FENECH: Nipproponi din l-emenda:

"A" Minflok il-kliem "l-Att ta' l-l992" għandhom jidħlu l-kliem "l-Att ta' l-l993".

"A" For the words "Act l992" there shall be substituted the words "Act l993".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Any remarks?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda kif ippreżentata u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "A" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il- mistoqsija hija klawsola 1 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola l, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

It-Titolu għadda nem. con. u ġie ordnat biex isir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta l-Abbozz ta' Liġi mgħoddi b'emenda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IĊ-ĊERTIFIKATI TAL-KONDOTTA

CONDUCT CERTIFICATES ORDINANCE (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali, jekk jogħġbu, iressaq t-Tieni Qari.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nippro- poni t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Ordinanza dwar iċ- Ċertifikati tal-Kondotta, Kap.77".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE CASSAR (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il- Ministru Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, il-ħtieġa ta' dan l- Abbozz ta' Liġi, li fih klawsola waħda, inħasset mill- esperjenza ta' dawn l-aħħar sentejn jew ftit aktar, li fihom ilha tapplika l-proċedura tas-sentenza sospiża, b'referenza għall-amministrazzjoni tal-ħruġ ta' ċertifikati tal-kondotta.

Biex nifhmu xi tfisser il-klawsola li qed nintroduċu, naħseb li huwa xieraq li wieħed jagħti spjegazzjoni dwar kif taħdem is-sistema taċ- ċertifikati tal- kondotta.

Fil-Korp tal-Pulizija hemm taqsima apposta li żżomm record dettaljat u komplet fil- konfront ta' ċittadin Malti li jinstab ħati mill-qrati tagħna - kemm mill-qrati kriminali, kif ukoll mill-qrati tal- maġistrati - ta' ksur tal- Kodiċi Kriminali, tal-liġijiet tal-pulizija, jew liġijiet oħra li b'xi mod jista' jkollhom effetti ta' natura penali.

Dawn huma r-records li għandha f'idejha l-Pulizija li ilhom jinżammu għal żmien twil. pero' mbagħad il-Pulizija tiġi mitluba biex tagħti dak li normalment nafuh bħala ċ- ċertifikat tal-kondotta.

Il- ħruġ ta' dan iċ-ċertifikat huwa regolat mill-Ordinanza dwar iċ- Ċertifikati tal-Kondotta li tagħmel differenza bejn ċertifikati li nsibuhom bħala ċertifikati ta' kondotta tajba, u ċ- ċertifikati l-oħrajn li jkunu juru li l-individwu f'xi żmien kiser il- liġijiet kriminali b'reati li huma ta' ċerta serjeta'.

Meta wieħed jinstab ħati u jiġi kkundannat sentenza ta' ħabs, jew jingħata xi kastig ieħor, dan l- avveniment jiġi rekordjat?

Iva, il-Pulizija iżżomm record ta' din is- sentenza.

Dawn ir-records ta' sentenzi tal- qorti - dejjem taħt il- kondizzjonijiet u skond il- limitazzjonijiet li se nispjega aktar tard - għandhom jidhru fiċ-ċertifikat tal-kondotta meta l-kundanna tkun għal reati li jġibu magħhom sentenza ta' priġunerija ta' aktar minn ċertu żmien.

Wieħed forsi jistaqsi: Meta wieħed ikollu xi rimarka fil-kondotta tiegħu - u ħafna drabi bil-Malti ngħidu li wieħed ikun ċappas il-kondotta - din tibqa' mċappsa għal għomru?

Per eżempju, jekk wieħed li jkun għad għandu 19- il sena jeħel sentenza ta' sena u nofs ħabs, meta jkollu 50 sena din is-sentenza ta' sena u nofs ħabs tibqa' tidhirlu fil-kondotta?

Il- kondotta tiegħu tibqa' mċappsa?

U r-risposta hija li l-liġi tagħna, l- Ordinanza dwar iċ- Ċertifikati tal-Kondotti, tistabbilixxi regoli li taħthom dawn ir-rimarki fil-kondotta ma jibqgħux jidhru wara li jkun għadda ċertu żmien minn meta ċ- ċittadin ikun issodisfa l-piena tal-priġunerija.

Fil-liġi prinċipali hemm li ċerti reati ma jidhrux fil-kondotta, għalkemm il-Pulizija żżomm record tagħhom.

Ngħidu aħna, fiċ-ċertifikat tal- kondotta ma tidhirx kundanna li tkun ingħatat dwar xi kontravvenzjoni, jekk tkun ingħatat lil xi ċittadin li huwa taħt it-18-il sena - soġġett għal kondizzjoni li nitkellem fuqha aktar tard - jekk tkun kundanna li dwarha tkun ingħatat maħfra mill-President ta' Malta, jew inkella tkun kundanna li dwarha tkun magħmula ordni tal- probation.

Dawn fiċ-ċertifikat tal-kondotta ma jidhrux.

Issa kemm irid jgħaddi żmien biex kundanna li tidher fil-kondotta ma tibqax tidher?

Il-liġi prinċipali tgħid li jekk ikun hemm reat li jidher fil- kondotta u l-kastig tal-qorti għal dan ir- reat ikun multa, biex din ma tibqax tidher fil- kondotta jridu jgħaddu sitt xhur minn meta tkun tħallset il-multa.

Jekk jien neħel multa u nħallasha u nitlob ċertifikat tal-kondotta fi żmien sitt xhur, din se tkun tidher fil-kondotta tiegħi.

Jekk immur għaċ-ċertifikat tal- kondotta disa' xhur wara li tkun tħallset il-multa, fiċ- ċertifikat ma jkun hemm ebda indikazzjoni ta' dik il-multa, għalkemm il-Pulizija jkollha record ta' dik il-kundanna.

Jekk minflok multa tkun kundanna ta' piena karċerarja u l-piena tkun għal inqas minn sena, kemm irid jgħaddi żmien biex din is- sentenza ma tidhirx fil-kondotta?

Għallinqas trid tgħaddi sena minn meta wieħed ikun ġie meħlus mill-ħabs.

Wara, dik il-kundanna ma tidhirx fil- kondotta.

It-Tieni Skeda ta' l- Ordinanza dwar iċ-Ċertifikati tal-Kondotta tkompli tgħid kemm hu l-perjodu ta' żmien li jrid jgħaddi biex kundanna ma tibqax tidher fiċ-ċertifikat tal- kondotta.

Naturalment tajjeb jingħad li dan il- provvediment ma japplikax fil-każijiet fejn xi ħadd jinstab ħati ta' serq reċidiv, frodi u dawk ir-reati li jissemmew fit-Tielet Skeda ta' l- Ordinanza, bħalma huwa delitt kontra s-sigurta' tal- Gvern u delitti oħra kontemplati f'kapitlu 9 tal- Kodiċi Kriminali skond ma tindika t-Tielet Skeda.

Mr Speaker, imbagħad hemm ukoll id-diffikulta' li tolqot lil dawk li jkollhom sentenza sospiża.

L-ewwelnett qed niċċaraw il-punt li l- benefiċċju li tagħti l- Ordinanza dwar ic-Ċertifikati tal-Kondotta, jiġifieri l- benefiċċju li l-kondotta tidher bħala nadifa wara li jkun għadda ċertu żmien mis- sodisfazzjon tal-piena imposta mill-Qorti, se japplika wkoll fil-każijiet fejn tkun kundanna ta' ħabs b'sentenza sospiża.

Minħabba f'hekk kienet daħlet id-diffikulta' dwar kemm żmien irid jgħaddi minn meta wieħed jissodisfa l- piena, għaliex nafu li meta wieħed iservi sentejn ħabs, iż- żmien ta' tliet snin li jrid jgħaddi biex il- kondotta toħroġ nadifa, jibda jgħodd mill- ġurnata li fiha jkun ħareġ mill- ħabs.

Imma ladarba dak li jkun ma jmurx il-ħabs fis- sentenza sospiża, minn meta jibda jgħodd iż-żmien, mill- perjodu li għalih il-qorti tikkundannak priġunerija?

Għax il-qorti fis-sentenza tagħha tgħidlek li tkun sabitek ħati, tikkundannak sentejn ħabs, imma s-sentenza tkun sospiża għal tliet snin.

Allura ż-żmien jibda jgħodd wara sentejn, jew wara t- tliet snin ta' sospensjoni li tkun tat il- qorti?

Aħna qed ngħidu li ż- żmien għandu jibda jgħodd mill- ġurnata li fiha tkun ingħatat dik is- sentenza.

Aħna nafu li s-sentenza sospiża tapplika biss meta l-piena ma tkunx għal aktar minn sentejn ħabs u la tista' tiġi sospiża għal inqas minn sena u lanqas għal iktar minn erba' snin.

Jekk ikun hemm kundanna ta' sena u nofs ħabs fil-konfront ta' xi ħadd, normalment iridu jgħaddu tliet snin mill-ġurnata tal- ħelsien tiegħu mill-ħabs biex ma tidhirx fil- kondotta.

Issa dawk it-tliet snin minn meta se jibdew jgħoddu?

Aħna qed ngħidu li dawk it-tliet snin se jibdew jgħoddu mill-ġurnata li fiha tkun ingħatat is-sentenza.

Jekk ma tkunx sentenza sospiża imma sentenza definittiva u allura ċ-ċittadin ikun ġie mibgħut il-ħabs ukoll u de facto jkun għamel il-perjodu fil-ħabs, it-tliet snin jibdew jgħoddu mill-ġurnata minn meta jkun ħareġ mill-ħabs.

Aħna nafu li bil-liġijiet u bir- regolamenti tagħna meta wieħed jeħel il-ħabs, ikun hemm perjodu ta' remission, jiġifieri l-perjodu li jinħafer u li huwa ta' erba' xhur għal kull sena.

Allura għall- finijiet taċ-ċertifikati tal- kondotta, wieħed irid jieħu l- perjodu - u hekk qegħda fil- liġi - mill-ġurnata li fiha tkun ġiet skontata s-sentenza.

L-Abbozz ta' Liġi li qegħdin inressqu llum huwa maħsub biex jagħmilha ċara minn meta għandhom jibdew jgħoddu t- termini li huma msemmija fit- Tieni Skeda ta' l-Ordinanza dwar iċ-Ċertifikati tal- Kondotta.

Infatti f'dan l- Abbozz qed ngħidu li artikli 6 u 7 ta' l-Ordinanza - artiklu 6 jitkellem dwar iż-żmien meħtieġ biex kundanna ma tkomplix tiġi reġistrata fil- kondotta u artiklu 7 jitkellem dwar l-eċċezzjonijiet għal artiklu 6 ta' l-Ordinanza - se jkunu japplikaw ukoll għal sentenza ta' priġunerija sospiża.

Pero' qegħdin ngħidu li meta sentenza bħal din ma tkunx bdiet isseħħ, id-data li fiha tkun ġiet skontata l-piena ta' priġunerija għandha titqies li tkun id-data meta jkun sar l-ordni tas-sentenza sospiża, jiġifieri s-sentenza li tkun tat il-Qorti.

B'dan il-mod ma jibqax iktar diffikulta' dwar x'għandu jidher fil-kondotta fil-każ ta' dawk li jinstabu ħatja mill-Qorti, jiġu kundannati priġunerija pero' minflok jagħmlu s- sentenzi tagħhom fil-ħabs, ikollhom is- sentenza tagħhom sospiża.

Tajjeb li wieħed jgħid ukoll li l-Qorti għandha d-dritt li teżenta milli jidhru fiċ- ċertifikat tal-kondotta ċerti reati li għalihom il-persuna tkun ġiet kundannata.

B'dan il-mod qegħdin insibu s- soluzzjoni biex il- benefiċċji li hemm dwar iċ-ċertifikati tal-kondotta għal dawk li jagħmlu perjodu fil-ħabs, jibdew japplikaw ukoll għal dawk li jkollhom is-sentenza tagħhom ta' priġunerija sospiża.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Mr Speaker, kif qal il- Ministru, l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiena huwa intiż biex jemenda s-sitwazzjoni fir- rigward tas-sentenza sospiża.

Din kienet daħlet xi sentejn ilu u naħseb li meta introduċejna dik il-liġi ma ħsibniex li jista' jkun hemm din il- lakuna.

Illum il-Gvern intebaħ biha u qed jiġi hawnhekk biex jara kif nistgħu nirregolaw din is-sitwazzjoni.

Is-sentenza sospiża kienet toħloq diffikulta' fir-rigward ta' din l-Ordinanza minħabba n-natura tagħha stess.

Sentenza sospiża tfisser li jkun hemm sentenza ta' ħabs li tiġi sospiża għal operational period, u jekk imbagħad f'dak il-perjodu l-persuna in kwestjoni tikkommetti reat ieħor, teħel piena għal dak ir- reat li tkun ikkommettiet plus il-piena tar-reat oriġinali.

Huwa veru li kien hemm dan il- lapsus li l-liġi tagħna ma kenitx tipprovdi għalih.

L- Ordinanza dwar iċ-Ċertifikati tal-Kondotta hija intiża biex tirregola l-ħruġ ta' dawn iċ- ċertifikati.

Il-Ministru waqt li kien qed jitkellem semma ħafna mill- artikli li hemm.

Nixtieq li nkompli ma' dak li qal hu dwar il-ħruġ taċ- ċertifikati tal-kondotta mill- Kummissarju tal-Pulizija.

Nixtieq nirreferi għat-talbiet għal dawn iċ-ċertifikati tal- kondotta li jistgħu jsiru mill- persuni li għalihom jirreferu jew b'ordni tal-Qorti tal- Ġustizzja.

Barra minn hekk hemm il-kwestjoni dwar il- partikolaritajiet li għandhom ikunu mniżżlin fiċ-ċertifikat tal-kondotta.

Kif qal il- Ministru, f'artiklu 5 hemm li ċerti kundanni m'għandhomx jitniżżlu fiċ-ċertifikati jekk ikunu dwar kontravvenzjonijiet. - jiġifieri min iwettaq kontravvenzjoni jibqa' meqjus bħala bniedem ta' kondotta tajba - kif ukoll jekk il- persuna kkundannata misjuba ħatja ta' delitt tkun taħt it- 18-il sena.

Min-naħa l- oħra fl-aħħar parti ta' artiklu 6 hemm li: "... il-kundanni għal delitti magħmula mill- persuna li għaliha jirreferixxi ċ-ċertifikat tal-kondotta wara tkun għalqet l-eta' ta' tmintax- il sena ... ".

Imbagħad il-liġi tirregola wkoll li l-kundanna tidher, fil-kondotta jekk ikun maġġuri.

Każijet oħra fejn il-kundanna ma tidhirx fil-kondotta huma jekk ikun hemm il-prerogative of mercy, jiġifieri l-maħfra tal-President ta' Malta, kif ukoll il-probation taħt Act XII ta' l-1959.

F'dan l-Abbozz ta' Liġi qed inħarsu lejn artikli 6 u 7 tal- Liġi prinċipali u qed ngħidu li dawn se japplikaw ukoll għal sentenza sospiża.

Huwa veru li kien hemm dak il-lapsus, pero' se naraw kif nistgħu nirregolaw din is-sitwazzjoni, anke rigward il-benefiċċju li tieħu ċ- ċertifikat tal-kondotta nadifa wara li jgħaddu ċerti perjodi.

Il-Ministru tkellem dwar it- Tieni Skeda u b'mod komparattiv fisser dak li nistgħu napplikaw minnha għas-sentenza sospiża.

Jidher ċar li fuq din il- kwestjoni lkoll naqblu, jiġifieri li għandna nirregolaw is-sitwazzjoni.

Meta kienet iddaħħlet is-sentenza sospiża, konna għidna li din tista' tkun a very soft option, pero' issa li qegħda hemm irridu nirregolaw ruħna magħha, u naħseb li jkun utli li wieħed jgħid minn meta se jibda jgħodd iż- żmien li jrid jgħaddi biex iċ-ċertifikat tal-kondotta joħroġ nadif.

Dan jibda jgħodd minn meta s-sentenza tkun sospiża jew minn meta tingħata l- ordni?

Il-Ministru qed jgħid li minn meta tingħata l-ordni, jiġiferi jkun meta hemm sentenza ta' ħabs.

Dan jirrifletti li s-soċjeta' temmen li l-ġustizzja trid issir u trid tidher li qed issir.

Aħna nemmnu li dan għandu jkun żmien li fih l- individwu għandu jieħu l- okkażjoni biex jirriforma ruħu u għalhekk ma nixtiqux li ċ- ċertifikat tal-kondotta, stante li int tkun irriformajt ruħek, jibqa' juri l-kundanna għal dak ir- reat.

Din kienet idea li anke Dr Brincat meta kien Ministru tal-Ġustizzja, kien tkellem dwarha diversi drabi, jiġifieri li l-kundanna m'għandhiex tibqa' tidher fil- kondotta għal żmien twil wara li tkun ġiet skontata l- piena.

Din l-emenda qegħda tirranġa xi ħaġa li kienet nieqsa fil-liġi.

Veru li meta jsiru liġijiet, bħalma hi dik tas-sentenza sospiża, ma jistax ikun li taħseb u tagħmel provvedimenti għal kollox, imma naħseb li meta l- Gvern daħħal dik l- emenda ma kienx ħaseb biżżejjed fl-implikazzjonijiet tagħha.

Naħseb li llum, wara sentejn li ilha taħdem is-sentenza sospiża, il- Gvern qed jirrealizza li rridu naħsbu għal dan.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru tal- Ġustizzja.

ONOR.

JOE FENECH: Naħseb li jrid ikollna f'moħħna idea cara ta' dak li qed isir hawnhekk.

X'inhi s-sitwazzjoni?

Is- sitwazzjoni mhijiex li hawn xi ħaġa li dak li għamel il-liġi ħaseb jew ma ħasibx fiha, imma hawnhekk qed ngħidu li nqalgħet diffikulta' dwar minn meta jibda jgħodd iż-żmien li jrid jgħaddi biex il-kundanna ma tidħolx fil-kondotta.

Is- sentenza sospiża kkreat sitwazzjoni li ma kenitx kontemplata fil-Kodici tagħna, għax m'hemmx skontar ta' sentenza ta' ħabs.

Allura meta jiġu biex joħorġu c- certifikat tal-kondotta kienu jibdew jistaqsu: Fil-każ tas-sentenza sospiża li tingħata biss meta wieħed ma jkunx weħel ħabs għal iktar minn sentejn, iż-żmien minn mindu jibda jgħodd?

Fuq dan il-punt kien hemm diversi interpretazzjonijiet, partiko- larment mill-Korp tal-Pulizija li joħroġ ic-certifikati tal- kondotta.

Kien hemm min jgħid li jibda jgħodd mid-data ta' l- ordni u kien hemm min jgħid li jgħodd minn meta jgħaddi l- perjodu li għalih suppost li wieħed ikun weħel il-ħabs.

Biex ma tibqax iktar din id- diffikulta' qed titressaq din l-emenda li għandna quddiemna.

L-emenda qed tagħmilha cara li għalkemm section 6 tal-Liġi principali tgħid li l-perjodu ta' sena jew tliet snin - għax dawk iż-żewġ perjodi biss japplikaw għall-każ tas- sentenza sospiża - jibda jgħodd minn meta tiġi skontata s- sentenza tal-ħabs, fil-fatt dawn il-perjodi kontemplati fl- Iskeda jibdew jgħoddu mill- perjodu ta' l-ordni li tkun ingħatat mill- Qorti.

Illum il- pożizzjoni hija cara u wieħed facilment jista' jgħid jekk sentenza sospiża għandhiex tidħol fic-certifikat tal- kondotta jew le.

Għalkemm qed nitkellmu fuq iċ-ċertifikat tal-kondotta, irrid ngħid li f'diversi aspetti fl-applikazzjoni tal- liġi kriminali jinħass il-bżonn li l-ġudikanti jistabbilixxu xi forma ta' sentencing policy f'diversi setturi tal-Kodiċi Kriminali bħal, per eżempju, dwar meta u taħt liema ċirkostanzi għandu jingħata l- bail, għalkemm tibqa' d- diskrezzjoni tal-ġudikant, kif tipprovdi l-liġi stess.

Għandhom jiġu ffissati parametri ta' minimum u maximum within which jista' jingħata l- bail u taħt liema ċirkostanzi għandu jingħata, anke jekk il- liġi tippermettih.

Għax jista' jkun hemm ċirkostanzi soċjali fil-pajjiż fejn, għalkemm il- liġi tippermetti l- bail, donnu ma tintużax diskrezzjoni biżżejjed, b'mod li f'ċerti ċirkostanzi wieħed iħoss li l- għoti ta' bail ma jkunx meritat.

Meta tiġi biex tapplika l-bail trid tikkontempla kemm il-liġi u kemm is-sens komun.

Fil-fatt kien hawn ukoll disgwid fost is-soċjeta', in parti għax wieħed ma kienx qed jifhem x'inhu l-konċett tal-bail, jiġifieri li l- bniedem huwa preżunt innoċenti sakemm jinstab ħati.

Il-poplu jsibha diffiċli biex jifhem kif wieħed li jkun weħel tant ħabs għax ikun diġa' nqabad li seraq ħames darbiet, imbagħad jerġa' jingħata l-liberta' proviżorja għas-sitt darba.

Bil-liġi dan jista' jsir għas-sempliċi raġuni li għalkemm fil- każijiet ta' qabel dejjem instab ħati, mhux bilfors li hu ħati tas-sitt serqa li ġie akkużat biha u jkunu jridu jinġabu l-provi neċessarji biex juru li fil-fatt huwa ħati.

Imma minħabba l-fatt li jkun hemm perception pubblika, anke jekk kultant tkun skorretta, li ġġib skonvolġiment soċjali fil-mod kif tkun qed tiġi applikata l- liġi, jiena naħseb li l- ġudikanti għandhom jieħdu in konsiderazzjoni ż-żmien li tkun għaddejja minnu s-soċjeta' fil- mod u r-rigorożita' li bihom japplikaw il- liġi.

Għal ċertu serq il-liġi tikkontempla l-minimum u l- maximum ta' piena ta' ħabs.

Il-liġi tagħtik dik il-fakulta' ta' minimum u maximum biex kemm jista' jkun jingħata l- maximum ħalli tagħmel użu mill-element ta' deterrent, jekk is-soċjeta' tkun għaddejja minn kriżi kbira ta' serq jew delitti.

Għax donnu f'ċerti żmenijiet ikun għaddej xi fenomenu li minħabba fih ikun hemm ħafna aktar delitti ta' ċerta kwalita' fis-soċjeta'.

Jien ngħid li l-liġi tagħti din il-fakulta' ta' marġini bejn minimum u maximum espressament biex il-ġudikant ikun jista' jivvaluta ċ-ċirkostanzi tal-każ u tas-soċjeta' għal dawk il- każijiet.

Allura forsi huwa l- każ li f'ċerti ċirkostanzi tiġi stabbilita xi forma ta' sentencing policy - nerġa' ngħid għal ċerti delitti u f'ċerti żmenijiet partikolari - għalkemm dejjem se tibqa' d- diskrezzjoni tal-ġudikant.

Dawn mhux se jgħidu li fit-tali każijiet għandek tagħti sitt xhur jew sena ħabs, imma f'ċertu żmien partikolari jistgħu, per eżempju, b'policy miftiehma bejniethom, jgħollu l-minimum biex jassiguraw kemm jista' jkun li l- element ta' deterrent ikun effikaċi anke f'dan il-każ.

Dan ma japplikax biss għall-bail u għall-pieni f'ċerti delitti, imma hemm diversi delitti u ċirkostanzi li fihom huwa importanti li wieħed jistabbilixxi xi forma ta' sentencing policy; per eżempju, meta għandha tingħata l-probation jew jekk għandhiex tingħata repetutament, allavolja issa m'għadhiex li ma tistax tingħata għall-istess delitt.

Fil-liġi hemm li f'ċerti ċirkostanzi ma tistax tagħti probation aktar minn darba għal ċerti reati ta' ċerta gravita' jew li jikkontemplaw piena ta' ħabs ta' aktar minn ċertu żmien.

Huwa importanti li jkun hemm din il-koerenza u uniformita' fil-ġudizzji, anke minħabba r- reazzjoni tal-pubbliku, għalkemm irridu noqogħdu attenti ħafna għax il-pubbliku sfortunatament jieħu ċerti deċiżjonijiet minn dak li jaqra fil-gazzetti.

Irridu nagħmluha ċara li dan hu ħażin u m'għandek qatt tagħmel ġudizzju minn dak li tkun qrajt fil- gazzetti.

Il-ġudizzju dwar taqbilx jew ma taqbilx ma' xi sentenza li tkun ingħatat tista' tagħmlu biss jekk tkun attendejt il-proċess kollu, tkun rajt iċ-ċirkostanzi u smajt ix- xiehda kollha.

Għax għalkemm jista' jkun hemm diversi każijiet ta' serq, ngħidu aħna ta' somma ta' Lm100, minkejja li tista' taħseb li ċ-ċirkostanzi huma l- istess, f'kull każ ikun hemm diversi ċirkostanzi li jvarjaw u li jridu jittieħdu in konsiderazzjoni mill-ġudikant huwa u jistabbilixxi l- piena applikabbli għal kull każ partikolari.

Imma allavolja, kif qegħdin ngħidu, wieħed ma jistax jgħaddi ġudizzju dwar xi każ minn dak li jaqra fil- gazzetti, huwa importanti wkoll illi l-ġudikanti kemm jista' jkun jassiguraw illi jkun hemm l-apparenza ta' koerenza fil- parametri ta' dak li tippermettilhom il-liġi u li jkunu qegħdin jagħmlu ġustizzja mal-każ u ma' l-akkużat.

Ikun ħażin jekk ikollna perceptions skorretti mill-pubbliku dwar il-mod kif qed tapplika l-piena jew kif qed jiġu misjuba ħatja jew mhux ħatja ċerti akkużati, għax b'hekk sfortunatament il- fiduċja fil- qrati tibda titherra u tintilef anke b'mod skorrett.

Allura huwa importanti li meta jieħu dan kollu in konsiderazzjoni, il- ġudikant jassigura li jkun hemm xi forma ta' sentencing policy biex kemm jista' jkun ma jkunx hemm perceptions skorretti daparti tal-pubbliku.

L-istess jgħodd għall- applikazzjoni tas-sentenzi sospiżi.

Huwa importanti li wieħed jassigura li kemm jista' jkun jissospendi sentenza taħt l-istess ċirkostanzi.

Dan għaliex il-varjazzjoni taċ- ċirkostanzi illi kultant ma tkunx mifhuma mill-pubbliku - għax ma jkollux aċċess għad- dettalji u l-provi li jkunu saru waqt il-proċess - tagħti impressjonijiet ħżiena.

Għal din ir-raġuni fil-fatt il-bank tal-maġistrati qiegħed jagħmel laqgħat regolari ta' darba kull xahar jew xahrejn - dawk li jissejħu judicial retreats - fejn jgħaddu nofs ta' nhar jew ġurnata flimkien jiddiskutu l-problemi li jkunu ltaqgħu magħhom kemm fl- applikazzjoni tal- liġi kif ukoll fl-interpretazzjoni tagħha.

Dawn jgħinuhom biex jistabbilixxu din li qed ngħidu li hija sentencing policy u allura kemm jista' jkun inkunu qegħdin nassiguraw uniformita' u koerenza fl- applikazzjoni u fl-interpretazzjoni tal-liġi.

Għalkemm l-emenda li għandna quddiemna li m'għandhiex x'taqsam ma' sentencing policy, hija waħda mill- modi kif qegħdin nassiguraw li ma jkunx hemm varjeta' fl-interpretazzjoni tal-liġi u kif għandha tiġi applikata, fis-sens jekk ċertu delitt għandux jidħol fil-kondotta meta s-sentenza tkun sospiża.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: L-iskop ta' l-emenda, li jaqbel miegħu kulħadd, huwa li meta jkun hemm sentenza sospiża tkun taf meta din is- sentenza mhix se tibqa' tidher fiċ-ċertifikat tal-kondotta.

Dak huwa l- iskop tagħha.

Imma l-mod kif dan l- iskop se jintlaħaq jagħti lok għal ċerti osservazzjonijiet.

Il-Gvern qed jgħid li ż-żmien biex jiġi sodisfatt it-terminu li hemm fit-Tieni Skeda tal- Liġi, jibda jgħodd mill-ġurnata li fiha tingħata s-sentenza sospiża.

Jien jidhirli li din se toħloq anomalija bejn sentenza sospiża u sentenza li mhijiex sospiża imma li tkun ta' l- istess gravita'.

Jekk inti għandek persuna li ġiet ikkundannata sentejn priġunerija imma s-sentenza hija sospiża għal erba' snin, skond l-emenda, dan il-perjodu jibda jgħodd mill-ġurnata li fih tkun ġiet mogħtija s- sentenza.

Mela tliet snin wara li tingħata s-sentenza, dik is- sentenza ma tidhirx iktar fiċ- ċertifikat tal-kondotta.

Nieħdu persuna oħra li weħlet sentejn priġunerija għall- istess delitt imma ma tkunx sentenza sospiża.

Din il- persuna peress li tkun marret il-ħabs, tkun ibbenefikat mir- riduzzjoni ta' erba' xhur kull sena u allura wara sena u erba' xhur, jew ftit iktar, din l-istess persuna toħroġ mill-ħabs.

Allura t-tliet snin f'dan il-każ se jibdew jgħoddu wara sena u erba' xhur, jiġifieri dik is- sentenza mhux se tidher fuq il-kondotta ta' dik il-persuna wara erba' snin u erba' xhur.

Jien jidhirli li m'għandux ikun hemm din il- varjazzjoni.

Aħna mhux qed ngħidu li fil-każ tas-sentenza sospiża m'għandux ikun determinat iż-żmien meta jibda jiddekorri l-perjodu li jrid jgħaddi biex din il-kundanna ma tidhirx iktar fil-kondotta.

Pero' jien jidhirli li jekk hu hekk, huwa ġust li jekk persuna li teħel sentejn priġunerija u tiskontahom għax ma jkollhiex sentenza sospiża, tibbenefika mill-erba' xhur kull sena, lil persuna li teħel sentejn priġunerija imma s-sentenza tagħha tkun sospiża, għandek tikkalkolalha dawk is-sentejn bix-xhur ridotti li tgawdi persuna li teħel piena karċerarja u tibda tiddekorri l-perjodu tat- tliet snin minn mindu jgħaddi dak il-perjodu, ħalli tkun pari ma' persuna li fil- fatt weħlet il-ħabs.

Irid ikun hemm raġuni għaliex wieħed għandu jittratta ż-żewġ każijiet differenti, iktar u iktar meta fl-eżempju li tajt, niġu fis-sitwazzjoni anomala fejn is-sentenza ta' sentejn sospiża għal erba' snin, ma tibdiex tidher fil-kondotta meta jkun skada l-perjodu ta' erba' snin.

Jiġifieri aħna qed ngħidu li f'każ ta' sentenza ta' sentejn priġunerija, toħroġ mill-ħabs wara ftit iktar minn sena u erba' xhur.

Mela wara erba' snin u erba' xhur dik il- kundanna ma tibqax tidher fil- kondotta.

Fil-każ ta' persuna li ħadet sentejn priġunerija, imma li s- sentenza tagħha ġiet sospiża, wara tliet snin mis- sentenza dan mhux se jidher fil-kondotta tagħha, allavolja s-sospensjoni hija ta' erba' snin.

Mela għall-aħħar sena tkun qegħda taħt sentenza sospiża - jiġifieri jekk tagħmel xi ħaġa oħra fil-fatt terġa' tibda teħel is-sentejn - u l-kundanna lanqas tkun tidher fil-kondotta.

Jidhirli li m'hemmx raġuni għaliex għandna noħolqu din l-anomalija.

Mela hawnhekk qed ngħidu li għandu jiġi determinat iż-żmien meta għandek tibda tiskonta l- perjodu għan-non-registration tas-sentenza sospiża.

Id- diffikulta' l-oħra f'dan ir- rigward hija dwar meta persuna terġa' tinstab ħatja ta' reat fil-perjodu tas-sospensjoni tas-sentenza u allura titlef il- benefiċċju tas-sospensjoni u tibda tiskonta l-ewwel sentenza li kienet sospiża.

Għall- finijiet ta' reġistrazzjoni fil-kondotta liema hi d-data li se tgħodd?

Ħalli nieħdu eżempju.

Nimmaġinaw li inti weħilt sentejn priġunerija, ħadt il-benefiċċju tas- sospensjoni tas-sentenza u fl- aħħar tat-tieni sena terġa' tirrokka u tibda tiskonta s- sentejn.

Kieku inti ma ħadtx il-benefiċċju tas-sospensjoni, kont tagħmel sena u erba' xhur fil- ħabs u wara tliet snin titneħħilek mill-kondotta.

Jekk dawk is-sentejn tibda tiskontahom wara li jgħaddu sentejn, inti se tipprolunga ż- żmien b'sentejn oħra.

(Interruzzjonijiet) Jien mhux qed ngħid li ma teħilx priġunerija imma qed ngħid li tkun għamilt delitt li għalih kont ikkundannat sentejn qabel u għal finijiet ta' kondotta jidhirli li m'għandekx tiġi ...

(Interruzzjonijiet) Nerġa' ngħid, jekk tidħol il-ħabs u kellek sentenza ta' sentejn, toħroġ wara sena u erba' xhur u fil-kondotta l-kundanna tibqa' tidher sa erba' snin u tliet xhur wara, filwaqt li sentenza sospiża wara tliet snin ma tidhirx.

Jidhirli li din l- anomalija m'għandhiex tibqa'.

Imma apparti dan il-każ, issa ġejna f'diffikulta' oħra.

Jekk kellek sentenza sospiża ta' sentejn, ibbenefikajt mis- sospensjoni u mbagħad iddekadejt u tlift il- benefiċċju tas-sospensjoni, is- sentejn priġunerija tibda tiskontahom wara sentejn, u tagħmel sena u erba' xhur fil- ħabs.

Allura l-kundanna fuq dak id-delitt mhix se tibqa' tidher fuq il-kondotta mhux iktar wara erba' snin u tliet xhur, imma wara sitt snin u tliet xhur.

Għaliex għandu jkun hekk?

MR SPEAKER: L-Onor.

Fenech, bil-permess ta' l-Onor.

Mifsud Bonnici.

ONOR.

JOE FENECH: Ħalli ngħidu li jkollu erba' snin sospensjoni, fl- aħħar xahar jikser il-kondizzjonijiet tas- sospensjoni u jibda jiskonta l- perjodu ta' sentejn ħabs li jkun weħel taħt sentenza sospiża.

Allura, skond it- teorija ta' l-Onor.

Mifsud Bonnici, tasal fl-anomalija li allavolja dan ikun qiegħed il- ħabs, jekk jitlob ċertifikat tal-kondotta, dan ikun jidher nadif qisu qatt ma weħel xejn!

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien mhux qed ngħid li għandek tagħmel hekk.

ONOR.

JOE FENECH: Imma dik hija kwestjoni oħra.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Is-soluzzjoni għad-diffikulta' hija li almenu trid tipprolunga ż-żmien mill-perjodu li int effettivament qed tagħmel il- ħabs.

ONOR.

JOE FENECH: Din fiha loġika - naqblu jew ma naqblux magħha - pero' l-oħra ma fihiex.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien ma kontx issuġġerejt soluzzjon, imma ppreżentajt biss diffikulta'.

Mhux id- diffikulta' trid tkun loġika, is- soluzzjoni trid tkun loġika għad-diffikulta'.

MR SPEAKER: Il-Ministru tal- Ġustizzja, bil-permess ta' l- Onor. Mifsud Bonnici.

ONOR.

JOE FENECH: Tant kien ovvju li ma tagħmilx sens li tgħid li din għandek tneħħihielu mill-kondotta, kif kien qed jipprospetta l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici ...

Għax hu qal: Għaliex lil dan wara sitt snin se tneħħilu l- kundanna mill-kondotta jekk ikun kiser il-kondizzjonijiet?

Jien għidtlu li hekk għandu jkun.

Dik hi d-diffikulta' li pprospettajt inti, Onor. Mifsud Bonnici.

Rigward l-ewwel waħda naqbel miegħek fil- loġika tagħha, imma ma naqbilx dwar il-konsegwenza.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Ħalli nerġa' nispjega ruħi fuq it-tieni diffikulta', għax fuq l-ewwel waħda milli jidher ma kien hemm ebda problema.

Fuq it-tieni diffikulta' qed inġib l-eżempju ta' każ fejn għandek sentenza li hija sospiża, fil- perjodu tas-sospensjoni tikser xi kondizzjoni, tiddekadi mill- benefiċċju tas-sospensjoni u tibda tiskonta l- priġunerija.

Jekk inti mbagħad tgħodd il- perjodu ta' tliet snin jew ta' sena mill-ġurnata li tkun skontajt il-priġunerija, għall- fini tan-non- registration fil- fatt tkun qiegħed iżżid dak il- perjodu tas-sopensjoni li inti tlift, mentri dak il-perjodu tas-sospenzjoni li inti tlift, jista' jkun itwal mill-perjodu tal-priġunerija.

Jien m'inix qed ngħid li għandu jkollok certifikat tal-kondotta li minnu ma jirriżultax li kellek dik is- sentenza, jekk tkun għadek il-ħabs, imma żgur li m'għandekx titlef il- beneficcju li ma jkollokx registration tal-kundanna wara tliet snin jew tliet snin u nofs mill-erba' snin li kellek bħala perjodu ta' sospensjoni!

(Interruzzjonijiet) Għaliex le?

Jien qed ngħid li ħalli teħel il-ħabs, imma għal finijiet ta' non-registration tgħodd il-perjodu li għamilt fil- ħabs, u mhux il-perjodu ta' sospensjoni.

Jien jidhirli li wieħed għandu jagħti kas ta' dawn il-kummenti u nipprovaw insibu soluzzjoni li tkun ekwa.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Rigward dak li għadu kemm qal l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici, nista' ngħid li bniedem ma jistax igawdi kollox.

Jekk, per eżempju, bniedem jeħel erba' snin ħabs u ieħor jeħel erba' snin suspended sentence, u allura wieħed jispiċċa qabel l- ieħor ...

Ma jistax ikun li bniedem jieħu l-beneficcji kollha, wara li diġa' jkollu l- beneficcju tas- suspended sentence.

Pero' jiena xtaqt nitkellem mil-lat ta' l-Istat.

L-Istat jagħmel il- liġijiet u regolamenti għall-ġid komuni tac-cittadini kollha.

Ic- cittadin għandu l-obbligu li ma jagħmilx reati, filwaqt li l- Istat għandu l-obbligu li ma jħalli lil ħadd jagħmel reat, u jekk isir reat l-Istat irid jieħu l- passi.

Meta qed nitkellmu fuq suspended sentence niġu għall-kwestjoni tal- kastig.

X'inhi r-raġuni tal-kastig?

Għaliex hemm il- qrati li jagħtu s- sentenzi, il- ħabsijiet u l-multi?

L- ewwelnett hemm il-kwestjoni tar- riforma tac-cittadin li jkun żbalja imma dejjem għandu c-cans li jirranġa.

U din li forsi ma tantx tinftiehem mill- poplu.

Fil-fatt meta jiġri xi ħaġa tqum għagħa u kulħadd jinsa li l-iskop ewlieni tal- piena huwa li bniedem jiġi riformat, jiddispjaċih minn dak li għamel, u ma jerġax jagħmlu għall-ġid tiegħu u anke tas- soċjeta'.

Jiġifieri meta nitkellmu fuq pieni u fuq affarijiet oħra, bħalma huma s- suspended sentence, qatt m'għandna ninsew dan l-element.

S'intendi ma nistgħux inħallu barra l-element ta' kastig.

Min għamel xi ħaġa ħażina jrid iħallas għaliha u s-soċjeta' titlob dan mill-membri tagħha.

Għalhekk min jonqos irid jagħmel tajjeb għall- ħażin li għamel, imma mhux bilfors irid imur il-ħabs; jista' jagħmel xogħol għall-komunita' kif isir f'ċerti pajjiżi, u l-liġi tipprova ġġib l- affarijiet kif kienu qabel ma dan il-bniedem kiser l-ordni jew il-liġi fis- soċjeta' u ġab konsegwenzi kemm fuqu, kif ukoll fuq is- soċjeta'.

Imbagħad quddiem il-maġistrat jew l-imħallef ikun hemm każijiet speċjali.

U hawnhekk tajjeb li nagħtu kull diskrezzjoni wiesgħa kemm lill- imħallef kif ukoll lill- maġistrat li, f'ċertu ambitu, jużaw id-diskrezzjoni tagħhom b'għaqal kbir u b'ċerta esperjenza biex jaraw x'inhi l- aħjar piena għal dak il-każ.

Kif għidt il-ġimgħa l-oħra dwar il-Liġi tal-Probation, hawnhekk bħala idea għandna l-istess ħaġa.

Is-suspended sentence mhijiex xi ħaġa li taqbad u tagħtiha kif ġie ġie.

Wara kollox is-suspended sentence tfisser li wieħed ikun instab ħati u ġie kkundannat, u huwa importanti li niftakru dan.

Jiġifieri xorta hemm il- kundanna li ma tiġix esegwita taħt ċerti kondizzjonijiet.

Ħalli niġu għas-suġġett li qed niddiskutu llum, jiġifieri l-perjodu ta' żmien li jrid jgħaddi, wara li bniedem ikun serva sentenza ta' ħabs, biex din il-kundanna ma tibqax tidher fil-kondotta.

Ħadd m'għandu jippretendi li meta bniedem jieħu suspended sentence imbagħad ikun bħal ħaddieħor ...

Ma jistax ikun li kulħadd jieħu kull benefiċċju.

Fil-fatt dan ingħata suspended sentence flok li ntbagħat il-ħabs u fil- kondotta din trid tibqa' tidher.

Hemm ukoll dak li tkellimna fuqu l-ġimgħa l-oħra, jiġifieri section 9 ta' Att XII ta' l-1959 dwar il-Probation.

Kif għidt il-ġimgħa l- oħra s- suspended sentence trid tkun l- eċċezzjoni u mhux ir-regola.

Ma jistax ikun li kulħadd u f'kull każ jingħata s-suspended sentence; fil-fatt il-parametru huwa limitat ħafna kif inhi l- liġi.

Imma allavolja l-liġi hija ristretta, is-suspended sentence għandha tingħata b'għaqal kbir f'dawk il- każijiet biss li l-ġudikant jidhirlu li hekk ikun meħtieġ.

Irridu noqogħdu attenti kemm nagħtu minn dawn is-sentenzi u rridu nħarsu l-ħin kollu lejn il-ġid tas-soċjeta' u anke ta' l-individwu.

Jista' jkun li l- individwu lanqas ikun jaqbillu li jkollu suspended sentence.

Sfortunatament dik hija d-dinja, kulħadd jagħmel mill-aħjar li jista', imma mirakli mill-bnedmin ma jsirux.

Qed tissemma wkoll - u semmiha l-Ministru tal- Ġustizzja - is-sentencing policy.

Kien hemm bżonn - u sirt naf li ltaqgħu llum - li l-imħallfin jifformulaw policy għal ċerti reati ħalli jkun min ikun l-imħallef, bejn wieħed u ieħor il-kastig għal ċerti reati jkun l-istess.

Għall-bidu li sirt avukat kien hemm min jgħid li meta tiġi biex tidher quddiem ċertu maġistrat fuq kawża tat- traffiku, kien ikun jaqbillek li ġġib ċertifikat tal-mard ħalli ma tattendix il-Qorti għall-kawża u mbagħad tidher quddiem maġistrat ieħor li jingħad li kellu qalbu tajba u allura jwaħħlek inqas.

Għalhekk naħseb li f'dan il-pajjiż ikun tajjeb li jkollna sentencing policy, li s'issa qatt ma kellna.

Rigward ir-rimarka ta' l- Onor. Schembri Adami, li qal li s-sentenza sospiża hija a soft option, irrid ngħid li jekk din tingħata bil-għaqal m'hija soft option xejn u aħna nistennew li l-imħallfin u l- maġistrati jagħmlu d-doveri tagħhom.

Dwar it-tieni argument li qajjem l-Onor.

Mifsud Bonnici, rigward minn meta se jibda jgħodd iż-żmien għall-finijiet ta' non-registration fil- kondotta jekk bniedem jerġa' jeħel wara li jkun ibbenefika minn sentenza sospiża, jien ngħid li jekk dan tilef il- benefiċċju ta' sospensjoni, kiser il-benefiċċju u se jagħmel is-snin kollha li għandu jagħmel ġewwa, huwa tort tiegħu u mhux tort tas-soċjeta' u allura din m'għandhiex toqgħod ittawwal iż-żmenijiet jew tuża rigi jew kejl ieħor għal dawn il-każijiet.

Mr Speaker, fil-liġi kien hawn dan il-lapsus u nisperaw li b'din l-emenda li qed issir illum u anke bit-tħaddim ta' din il-policy - mingħajr ma ninfluwenzaw lill-qrati tagħna - jirnexxilna noħolqu soċjeta' aħjar.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Speaker, meta tkellmu l- Ministru Fenech u l- Onor. Cassar, li daħlu wkoll fl- aspett soċjali tal-liġijiet kriminali - għax l-emenda li għandna quddiemna hija żgħira - issemmew żewġ affarijiet fejn donnu kien hemm nuqqas ta' qbil bejn iż-żewġ kelliema.

L-Onor.

Cassar qal li hu jaqbel li jkun hemm diskrezzjoni wiesgħa fuq il-ġudikanti, filwaqt li l- Onor. Fenech esprima s- sentiment serju li minħabba li m'hemmx uniformita' fil-mod kif tiġi wżata d-diskrezzjoni tal- ġudikant, allura huwa l-kompitu tagħna f'dan il-Parlament - li huwa t-tielet organu ta' l- Istat - li jiffissa l-parametri fl-aħjar interess tas-soċjeta'.

Jekk qed jinħass dan il-bżonn - u bħala eżempju issemma l-bail - tajjeb li nieħdu dawn l- affarijiet b'ċerta konsiderazzjoni għax għalkemm ma kienx hemm ammissjoni proprja f'dan is-sens, joħroġ ċar li jekk ma jkunx hemm ċerta uniformita' fil-mod kif jingħataw il-bail jew is-suspended sentence, il- Qrati jkomplu jitilfu l-fiduċja tas-soċjeta'.

Kif qal l-Onor.

Fenech - u jien naqbel miegħu - meta wieħed jibda jara li s- serq u ċertu tip ta' kriminalita' qed jiżdiedu, ifisser li tkun qed tikber it- theddida għas-soċjeta'.

Hawnhekk ikun qed jonqos il- Gvern u nkunu qed nonqsu aħna wkoll bħala deputati parlamentari jekk ma narawx din il-problema - jekk verament qegħda hemmhekk - u nilleġislaw fuqha fl-aħjar interess tas- soċjeta'.

Jekk naraw l-aspett soċjali tas-suspended sentence - bħalma qed jgħid il-Ministru - naraw il-bżonn li jiġu ffissati parametri biex titnaqqas jew tiġi regolata d- diskrezzjoni tal-ġudikant.

Kif qal il- Ministru, l-iskop tas- suspended sentence huwa biex jagħti ċ-ċans lill- akkużat li jirriforma ruħu.

Pero' jekk is-soċjeta' trid tgħinu jirriforma ruħu, jien naħseb li jrid ikun hemm il-backup soċjali meħtieġ billi nies mgħallma jieħdu ħsieb jgħinuh jirriforma ruħu.

Waħda mill- ikbar problemi ta' dawn l- individwi li jkunu taħt suspended sentence hija biex jintegraw ruħhom fis-soċjeta'.

L-iskop ta' l-emenda huwa li tgħinhom jintegraw ruħhom.

Pero' l-mistoqsija hi: X'qed jagħmel il-Gvern - u qed ngħid il-Gvern għax ħafna drabi l- kompitu li jibda jagħti eżempju jaqa' fuq il-Gvern - biex lil dawn in-nies jgħinhom billi, per eżempju, jinstabilhom impieg?

Meta għandna ministeru li jieħu ħsieb ir- riżorsi umani, kif ukoll istituzzjonijiet oħra, x'qed isir biex dawn verament jiġu megħjjuna jintegraw ruħhom?

Fis-soċjeta hemm dak li jagħmel ir-reat u ma jkunx irid jirriforma ruħu - dak li ngħidulu l-hardened criminal - u hemm ukoll dak l-individwu li għal xi raġuni jew oħra - forsi minħabba background soċjali, jew ċirkostanzi li jsib ruħu fihom - jikkommetti reat u wara li jispiċċa jiskonta s- sentenza, għalkemm verament ikun jixtieq li jirriforma ruħu u jintegra ruħu mija fil-mija fis-soċejta', isibha diffiċli ħafna biex, per eżempju, isib impieg.

Għaliex?

Għax minħabba ċ-ċokon ta' pajjiżna, kulħadd ikun jaf li dan ikkommetta reat u nstab ħati, u bħal ma jgħidu, ħu l-fama u mur il-baħar.

Allura dan jispiċċa li jaqa' immedjatament f'ċirku vizzjuż, u jkun inutli li nagħmlu ċerti riformi u bidiliet fil-liġijiet biex ngħinu lil dawn in-nies jekk ma jkunx hemm l- istrutturi socjali u governattivi li verament qed jgħinuhom biex jifformaw u jintegraw ruħhom fis-socjeta'.

Jien m'għandix iktar xi ngħid għax l-argumenti legali kollha ġew eżawriti, imma nixtieq li bħalma introducejna din l- istruttura ta' suspended sentence, il-Ministru jillu- minani ftit dwar dak li sar biex nibnu strutturi socjali ħalli lil dawn in-nies verament ngħinuhom jirrintegraw ruħhom fis-socjeta'.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, jien ma kontx se nitkellem fuq din il- liġi, imma ħassejt li għandi ngħaddi xi kummenti.

Kif għidt ftit ġranet ilu, meta konna qed niddiskutu l-liġi dwar il- Probation ta' Ħatjin, forsi b'kumbinazzjoni, dan il- Parlament fl-1990 għadda l-liġi tas-suspended sentence, din is- sena stess emendejna l-Liġi dwar il-Probation, u issa qed niddiskutu Abbozz ta' Liġi biex nemendaw il-Liġi dwar ic- Certifikati tal- Kondotta.

Meta tkellimt fuq il-Liġi tal- Probation kont ġejt intervistat minn Radio One Live fejn staqsewni x'ridt infisser b'dak li kont għidt f'dan il- Parlament.

Imbagħad qgħadt nisma' l-kummenti li għamlu n- nies dwar dak il-programm tar- radju u skantajt kif ħadd ma qal li hu favur il- probation u l-emenda li konna għamilna.

X'kienu l-kummenti tan-nies?

Per eżempju, waħda mis- semmiegħa kienet irrispondiet: "Tajjeb!

Seraqli kulma kont ġemmajt u ħareġ bil-probation!"

Qed ngħid dan biex nuri kif qed jirreaġixxi l-poplu għal certi sentenzi li qed jingħataw mill- Qorti.

Wieħed irid jifhem u jispjega lill-poplu li hu ma jkunx qiegħed fl-awla jisma' l- proċess kollu u allura meta jaqra l-gazzetti u jara li wieħed ingħata suspended sentence, ieħor ħa probation u ieħor għax forsi ma kellux provi biżżejjed ...

Allura xi tkun ir-reazzjoni tal-poplu?

Jekk m'inix sejjer żball, fl- istess programm kien hemm semmiegħa oħra li qalet: Mhux sewwa li nstab ħati li seraq affarijiet minn knisja jew qatel lil xi ħadd f'inċident tat-traffiku u ngħata s- suspended sentence.

Dawn ma naħsibx li kienu kontravvenzjonijiet, imma fuq dan il-punt l- avukati jafu iżjed minni.

Wieħed irid jifhem kif qed jirraġuna l-poplu dwar dawn iċ- ċirkostanzi.

Huwa car li jekk wieħed ikun akkużat li kkommetta reat, irid jittella' l-Qorti, pero' l-Qorti ma tirreaġixxix skond kif jirraġuna l- poplu, imma tħares ukoll lejn iċ-ċirkostanzi jew il-provvedimenti tal- liġijiet, lejn il-massimu u l-minimu tal- piena li tista' tingħata, kif ukoll lejn ic-cirkostanzi kollha tal-każ.

Dak li qed nagħmlu b'dan l- Abbozz ta' Liġi huwa tajjeb, jiġifieri li wieħed inaddaf kemm jista' jkun il-kondotta ta' dak li jkun żbalja u nidem minn dak l- iżball.

Bħalma qal l-Onor.

Mangion, wieħed irid jumanizza u jikkonsidra c-cirkostanzi kollha ta' kull każ u mhux jaccetta l-kummenti tal- pubbliku.

Aħna għandna ngħallmu lill-poplu li c- cirkostanzi tal-każ ikunu talbu hekk.

Rigward ic-certifikati tal- kondotta rrid ngħid li llum il- ġurnata dawn ma jintalbux biss għall-impiegi mal-Gvern jew mal-banek, imma anke ditti privati jagħmlu enfasi li l- impjegati jrid ikollhom kondotta nadifa.

Bħalma qal l- Onor. Mangion - u naqbel miegħu - jista' jiġri li wara li wieħed ikun ippreżenta kondotta nadifa, xi ħadd li jkun jafu jiftakar li sentejn jew tliet snin qabel kien ikkommetta xi serqa jew xi reat ieħor.

Dawn l-affarijiet f'Malta faċilment jiġru, peress li lkoll nafu lil xulxin.

Pero' wieħed irid jirrealizza li qed nipprovaw nirriabilitaw lil dawk li jkunu kkommettew xi reat u mhux semplicement naqbdu u nikkun- dannawhom.

Irridu nikkonsidraw iċ-ċirkostanzi kollha tal-każ għax jekk, per eżempju, wieħed li jkun ġej minn broken family tpoġġih taħt probation ...

Anzi aħna fil-liġi għamilniha li dan irid ikollu persuna li tirrapporta lill-Qorti kull sitt xhur dwar l-andament tiegħu.

Min ikun taħt probation ma jkunx jista' jiġi sentenzjat, b'differenza għal dak li jkun taħt suspended sentence.

Wieħed irid jara kif ikun sejjer u joħroġlu ċ- ċertifikat tal- kondotta.

Jien nixtieq nistaqsi wkoll x'jiġri f'każ li wieħed ikun irid isiefer u ma jkunx għadu nħariġlu ċertifikat tal- kondotta nadif.

Dan jinħariġlu permess mill-President, li jagħtih id-dritt li tinħariġlu kondotta nadifa?

Fl-Ordinanza ma nsibu xejn dwar dan.

Hemm każ ieħor dwar it-Tieni Skeda.

Meta wieħed jeħel kundanna ta' multa, din tibqa' tidher fil-kondotta sa sitt xhur mid-data tal-ħlas tal- multa.

Dan l-aħħar minn risposta għal mistoqsija parlamentari rriżulta li hemm eluf kbar ta' liri f'multi li għandhom jitħallsu lill-Qrati, u allura jien għandi nifhem li dawn in-nies li għadhom ma ħallsux il-multa għandhom il- kondotta tagħhom imċappsa?

Jien nixtieq nistaqsi wkoll kemm hu l- ammont ta' multa li wieħed irid jeħel biex ikollu l-kondotta mċappsa.

Nixtieq li l-Ministru jagħti aktar dettalji dwar dan.

Tajjeb li wieħed jitkellem fuq is-suspended sentence għax iċ-ċertifikat tal-kondotta huwa relatat magħha wkoll.

Minn meta bdiet isseħħ il-liġi ta' l-1990 sa Lulju ta' l-1991 kien hemm 119-il suspended sentence, imma sa Mejju ta' l-1992 kien hemm 160 oħra, jiġifieri qed ngħidu li ngħataw kważi 300 suspended sentence.

Kif qal l- Onor. Karmenu Mifsud Bonnici, għandu jiġi ċċarat fil-liġi, biex ma jkun hemm ebda konflitti, minn meta jibda jgħodd iż-żmien li jrid jgħaddi biex wieħed li kien taħt suspended sentence ikun jista' jieħu kondotta nadifa.

Mr Speaker, dan li qed isir mhux qed isir bl-iskop li s- soċjeta' turi ħniena ma' l- akkużat li jkun ikkommetta reat, imma bl-iskop li nirriabilitaw lil dawk li jkunu għamlu reat.

Għalhekk introd- uċejna s- suspended sentence, emendajna l-Liġi dwar il- Probation u qed nagħmluha aktar faċli għalihom li jintegraw ruħhom aktar fiċ-soċjeta' billi nnaqqsu ż-żmien li fih ikunu jistgħu jkollhom il- kondotta nadifa.

Nittama u nawgura li dawk li kkommettew reati jikkonsidraw dan it- titjib soċjali li qed jagħmel dan il-Gvern, jaħtfu dawn l- opportunitajiet u ma jkunux daqshekk boloh li jikkommettu reati oħra.

Fl-aħħar nett irrid ngħid li aħna ma rridux il-kundanna taċ-ċittadin li jkun ikkommetta r-reat, imma rriduh li jirriabilita ruħu aktar malajr fis-soċjeta'.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L- Onor. Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO (Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura): Mr Speaker, m'inix se nagħmel intervent fit-tul imma ridt ngħid biss li din hija emenda li tagħmel sens għaliex fil-fatt turi li s- suspended sentence m'għandhiex tibqa' sospiża fl-arja, imma tiġi inkluża f'dan il-qafas, li l- liġi stess tagħti lil min ikun ġie kundannat, rigward iċ- ċertifikat tal- kondotta tiegħu ...

Iċ-ċertifikat tal- kondotta huwa dokument li huwa importanti f'kull soċjeta'.

Għalkemm is-soċjeta' tagħna, kif diġa' ntqal, hija soċjeta' żgħira, u allura n-nies huma magħrufa, iċ-ċertifikat xorta huwa xi ħaġa li ħafna nies iffitxu meta jiġu biex jagħmlu deċiżjonijiet fuq il-ħajja ta' nies oħrajn.

Hemm diversi okkażjonijiet meta wieħed irid jippreżenta dan iċ-ċertifikat - kif semma l-Onor.

Bonnici - bħal, per eżempju, meta jiġi biex isiefer.

Min isiefer u jkun irid isib xi xogħol, ħafna drabi jitolbuh iċ-ċertifikat tal-kondotta li jkun importanti ħafna biex joħroġlu l-work permit u biex jkun jista' jkompli l-ħajja tiegħu.

Naturalment is-soċjeta' għandha d-dritt li titlob u tesiġi li min ikun kiser il-liġi jieħu l- piena jkun jistħoqqlu.

Pero' huwa importanti wkoll li din tkun soċjeta' ħanina, li tagħti ċans lil min ikun diġa' ħallas prezz għal dak li għamel biex ikun jista' jirriżumi l- ħajja tiegħu.

Għalhekk naħseb li jagħmel ħafna sens li fl- Ordinanza dwar iċ-Ċertifikati tal-Kondotta japplika għal min jiġi kkundanat u għal min jingħata sentenzi parti-kolari, japplika wkoll għal min jingħata sentenza sospiża li naturalment ma tkunx bdiet isseħħ, għaliex inkella jidħlu in vigore l- artikli li diġa' jeżistu.

Min ikun ingħata suspended sentence għandu aktar raġun li jippretendi li jgawdi dak li qed igawdi ħaddieħor u naħseb li s- soċjeta' tagħmel sew li tagħti dan il-benefiċċju permezz ta' din l-emenda.

Naħseb li din hija liġi li titfa' wkoll daqsxejn dawl fuq il-fatt li aħna qegħdin inħarsu lejn is-soċjeta' tagħna bħala soċjeta' li għadha qed tieħu ħsieb il-mod kif min ikun ingħata xi sentenza għal xi reat jirriabilita ruħu u jerġa' jibda jiffunzjona fis-soċjeta'.

Issemma diversi drabi, anke minn Membri Parlamentari fuq in-naħa l-oħra tal-Kamra, il- community service, bl-iskop li dejjem nifirxu u nestendu l-mod kif jiġi ttrattat min jinstab ħati ta' reat billi jingħata l- possibilita' li jagħmel servizz fil- komunita' biex ipatti għal dak li jkun għamel.

Dan jinkludi servizz ma' istituti jew ħandikappati jew anke f'ċerti partijiet mis-soċjeta'.

Naħseb li dan ukoll ikun żvilupp interessanti u ta' min jitkellem fuqu, u żgur li l- Ordinanza dwar iċ-Ċertifikat tal-Kondotta għandha tirreferi għal każijiet fejn il-piena tingħata b'dan il-mod.

Din hija emenda żgħira, imma tirrifletti mentalita' ta' min irid li fis-soċjeta' tagħna inżidu l-metodi li bihom nittrattaw lil min jinstab ħati ta' reati kontra l-liġijiet kriminali tal-pajjiż.

Dan juri li l-Gvern qed iħares lejn diversi metodi li għandna nużaw għar-riabilitazzjoni ta' dak li jiżbalja fil-ħajja minħabba raġunijiet varji, inkluż it- trobbija tiegħu.

Lil dawn in- nies ma nistgħux inkomplu nikkundannawhom billi nagħtuhom timbru li jibqa' għall- kumplament ta' ħajjithom minħabba dak li jkun għamlu.

Jien ikolli diversi kuntatti ma' żgħażagħ, inklużi dawk li għaddejjin mir-riabilitazzjoni dwar id-droga.

Ġieli ltqajt ma' każijiet fejn jindikawli kemm hu ħażin li bniedem li jkun żbalja tkompli tittimbrah għal ħajtu kollha.

Per eżempju, issib lil xi ħadd li jkun qed jieħu kura biex jiġi riabilitat mill-vizzju tad- droga li jgħidlek li fil-ħajja tiegħu qatt ma kellu l- opportunita' li jiddistingwi bejn it-tajjeb u l-ħażin.

Din hija ħaġa li meta tismagħha mingħand bniedem tixxokkjak imma mbagħad tifhem kemm huwa importanti li fis- soċjeta' tagħna jkollna l-possibilita' li tikkorreġi lil dak li żbalja.

Għalhekk tajjeb li s- soċjeta' tieħu ħsieb tagħha nnifisha u jkollha wkoll saħħa fil-mod kif tapplika l-liġijiet tagħha.

Imma huwa tajjeb ukoll li soċjeta' li tkun trid tagħmel żvilupp li fil-fatt ikun ibbażat fuq żvilupp kulturali serju, mhux biss tiżviluppa ekonomikament imma tieħu ħsieb ukoll li tagħti ċans ieħor lil min ikun skonta l-piena għall-iżball li jkun għamel.

Din hija emenda żgħira li tkompli tirrifletti l- konċett tal-Gvern li s-soċjeta tagħna għandha tkun ħanina u waħda li tesprimi sens ta' solidarjeta' ma' min jiżbalja.

Naħseb li huwa tajjeb li qegħdin nagħmlu din l-emenda biex min jieħu suspended sentence ikun jista' jkollu l- benefiċċju taħt din l-Ordinanza dwar iċ-Ċertifikati tal- kondotta.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L- Onor. Richard Muscat.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Nagħmel kumment qasir dwar dan kollu li ntqal.

Ftit hemm x'wieħed iżid, pero' huwa tajjeb li nkomplu nsostnu li s- soċjeta' trid dejjem tirranġa u timmodifika mill-aħjar li tista' l- interpretazzjonijiet kollha tal-ġustizzja, ħalli ċ- ċittadin ikollu kull strument possibbli biex ikun jista' jintegra ruħu fis-soċjeta'.

Dan huwa wieħed mill-aħħar interventi li qed jagħmel il- Gvern, pero' rigward iċ- ċertifikat tal-kondotta l- istorja hija twila.

L- osservazzjoni li rrid nagħmel hi li llum, meta qed nitkellmu dwar is-sospensjoni tas- sentenza, l- opinjoni ma tantx hi ċara u donnu hawn opinjoni xi ftit imħallta u anke kontroversja dwarha.

Hawn min jinterpreta li l-pulizija donnhom mhumiex sodi biżżejjed, li l-pieni mhumiex ħorox biżżejjed jew li hemm bżonn li l- liġijiet jitjiebu.

Il-fatt li l-liġijiet jiġu emendati huwa prova li dejjem nipprovaw intejbu dak li qed nagħmlu.

Pero' l-problema prinċipali mhijiex din, imma l- applikazzjoni min-naħa tal- Qorti, tal-liġijiet li jkun qed jgħaddi l-Parlament minn żmien għal żmien.

Min-naħa l-oħra rridu nifhmu wkoll li l- imħallfin qegħdin li fl-aħjar qagħda biex jiġġudikaw, għax jisimgħu kull każ fil- perspettiva u l-kontest tiegħu.

Huwa diffiċli li ċ-ċittadin komuni jasal għal ġudizzju tajjeb mingħajr ma jkollu l- fatti kollha f'idejh.

Min-naħa l-oħra l-opinjonijiet xorta jiġu espressi, u għaldaqstant aħna rridu nkomplu nagħmlu minn kollox biex l-informazzjoni tkun tajba u biex iċ-ċittadin jagħraf jagħmel ġudizzju kemm jista' jkun korrett u oġġettiv.

Dan huwa kompitu tagħna wkoll li nagħmluh billi fid- diskorsi tagħna kemm jista' jkun nagħtu informazzjoni dwar id-diversi aspetti tal-liġijiet li nkunu qed ngħaddu minn dan il- Parlament għall- beneficcju ta' tmexxija aħjar tal-ġustizzja.

Mr Speaker, hawnhekk qed ngħidu li l-prinċipju tas-suspended sentence li ġie introdott sentejn ilu huwa pass 'il quddiem, u huwa accettabbli minn socjeta' demokratika li tifhem il-ħtieġa tar- riabilitazzjoni ta' dawn in- nies li jkunu żbaljaw, jiddispjaċihom għall-iżball li jkunu għamlu u jkunu jixtiequ li jerġgħu jsibu posthom fi ħdan is-socjeta'.

Proprju f'dawn il-ġranet kien hemm xi domandi parlamentari dwar is- sentenzi sospiżi u mir-risposti li ngħataw jirriżulta li, per eżempju, fl-1991 kien hemm 119- il sentenza sospiża, u minn Awissu ta' l-1990 sal-lum b'kollox kien hemm 249.

Fil- kontest tas- sentenzi kollha li jingħataw matul is-sena jidher li dan huwa numru relevanti u wieħed irid jagħmel osservazzjoni fuqu għaliex minkejja li, kif għidt, il-prinċipju tas- sentenza sospiża huwa pass tajjeb, irridu naraw li din ma tingħatax b'certa leġġerezza, imma l-imħallef għandu juża d- diskrezzjoni tiegħu li trid tkun ibbażata fuq certi fatti u kriterji, ħalli b'hekk is- socjeta' tassew tkun protetta minn deciżjonijiet li jistgħu jivvantaġġjaw lil certi cittadini u mhux oħrajn, skond kif jirnexxilhom jikkonvincu lill-imħallef fil-każ li jkollhom.

Min-naħa l-oħra tajjeb li s- sentenza sospiża ssir parti integrali minn artikli 6 u 7 ta' din l- Ordinanza għaliex huwa ġust li anke min kien taħt sentenza sospiża jingħata l-opportunita' li l-kondotta tiegħu terġa' tidher nadifa u tingħata l- prestiġju li kull cittadin jixtieq li jkollu.

B'hekk inkunu qed nagħmlu pass dejjem iktar 'il quddiem ħalli ċ- ċittadin li jiżbalja f'ċerti reati jkollu tassew l- opportunita' u l-inċentiv li ma jkomplix f'dak l-iżball.

Mr Speaker, l-aħħar osserv- azzjoni li rrid nagħmel dwar dan hija li mhux aħna biss, imma anke min iħaddem irid ikun mgħarraf tajjeb bl-emendi li jkunu qegħdin isiru, naturalment bil-ħsieb li josservahom.

Kellna każijiet, anke sa sena ilu, fejn minkejja li kien hemm id- dispożizzjoni tal-liġi biex il- kondotta taċ-ċittadin terġa' tkun nadifa wara li dan ikun għamel reat - anke jekk tkun sentenza ta' ftit xhur ħabs, dan xorta jingħata l- opportunita' biex jirranġa l- kondotta tiegħu - ċerti employers din il-liġi m'aċċettawhiex u b'hekk l- individwu ma setax jieħu l- promotion li kien jistħoqqlu.

Dan minħabba li min iħaddmu kien qed jifhem li l-kondotta nadifa, kif ġiet ippreżentata wara li sar dak ir-reat, ma kenitx garanzija biżżejjed biex dan iċ-ċittadin ikompli miexi fil-karriera tiegħu.

Għaldaqs- tant inħoss li mhux biżżejjed li f'dan il-Parlament nagħmlu emendi fil-liġi biex nagħtu l- opportunita' liċ-ċittadin li jerġa' jirriabilita' ruħu, jekk kemm-il darba ma jkunx hemm mod kif min iħaddem ma jkunx jista'jinterpreta kif irid hu d-deċiżjonijiet li jittieħdu.

Anke min iħaddem irid josserva dawn il-possibiltajiet u l- inċentivi li qed nagħtu a favur tal-ħaddiem li forsi jkun irid jaħdem fl-istabbilimenti tiegħu.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il- ħin.

Il-Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Nipproponi l- Aġġornament tal- Kamra għal nhar it-Tnejn, 8 ta' Frar fis-6.00 p.m. b'din l-Agenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - it- Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar iċ- Ċertifikati tal- Kondotta - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir- Ratifika tal-Liġi tal- Baħar - it-Tieni Qari (Kont.); u

Xi Agenda oħra li tista' tiġi kommunikata aktar tard.

Mr Speaker, nixtieq ninforma lill-Kamra li llum ġie ffirmat ftehim bejn is-Santa Sede u l- Gvern Malti li għandu l-iskop li bih jiġu rikonoxxuti l- effetti ċivili taż-żweġijiet kanoniċi u tad-deċiżjonijiet tad-Tribunali Ekklesjastiċi ta' l-istess żweġijiet.

Għalhekk Mr Speaker, qed inpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-ftehim bejn is- Santa Sede u l-Gvern tar- Repubblika ta' Malta dwar iż-Żweġijiet.

Irrid ngħid ukoll li diġa' hemm First Reading ta' Bill biex jemenda l- Liġi dwar iż- Żweġijiet li jirrispekkja dan il-ftehim.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

Il- Ministru għall- Ambjent.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Mr Speaker, fl-Aġġornament ta' bħal-lum ġimgħa, l- Onor. Freddie Portelli għamel referenza għall-fatt illi fil- Brief li l- Ministeru ta' l- Ambjent u l-Ministeru tas- Servizzi Ekonomiċi ħarġu għall- proġett ta' Manoel Island u Tigne', hemm indikat li numru ta' residenti ta' Tigne' iridu jiġu rilokati.

L-Onor.

Portelli qal li r-residenti ta' hemmhekk huma mħassbin u nkwetati.

Mr Speaker, xi żmien ilu dawn ir-residenti kienu kitbuli, permezz ta' l- Avukat tagħhom, fejn qaluli li riedu jiltaqgħu miegħi biex jesprimu l- pożizzjoni tagħhom dwar il- possibilita' li jiġu rilokati.

Dak iż-żmien jiena kont weġibthom li peress li ma kienx għad hemm deċiżjoni u indikazzjoni ċara ta' liema postijiet se jiġu mwaqqgħin u liema se jiġu rilokati, kien aħjar li ma ssirx il-laqgħa qabel ma jkunu jafu eżattament x'inhi l-pożizzjoni.

Sussegwentement, għall-aħħar ta' Diċembru dan il- Brief ġie ppubblikat u kif wegħedthom kont bgħattilhom kopja tiegħu.

Jien kont stedinthom biex wara li jaraw dan il-Brief, jerġgħu jitolbuni biex niltaqa' magħhom ħalli niddiskutu din is- sitwazzjoni.

Ix-xewqa ta' dawn ir-residenti hija li l- postijiet tagħhom jiġu integrati bħala parti mill- proġett.

Jiena naħseb li din hija talba daqsxejn impossibbli għal raġuni sempliċi.

Aħna, bħala Gvern, għandna l- politika tagħna ta' social housing, jiġifieri l-obbligu li nipprovdu djar għal min ikun fil-bżonn finanzjarjament, kif ukoll fil-bżonn li jkollu dar, u dan l-obbligu ngħarfuh permezz tal-programmi tal- Housing.

Il-Gvern għandu wkoll l- obbligu li jinkoraġġixxi l- iżvilupp ta' dawk l-areas li huma ta' ċertu valur, jiġifieri prime sites b'mod li kemm jista' jkun jirrendu għall- benefiċċju tal-poplu Malti kollu.

L-iżball fundamentali li sar fil-passat kien li ġew allokati għal social housing areas li għandhom valur intrinsiku kbir għall-iżvilupp, u għalhekk hawn din il-clash.

Fl-opinjoni tagħna s-site ta' Tigne' mhijiex indikata għal social housing imma hija indikata għal żvilupp li jrendi lill-pajjiż.

Is-social housing ma jrendix lill-pajjiż, anzi huwa piż fuq il-pajjiż, u dak il-Gvern li ma jħallix parti mill-art għas-social housing, li jimponilu ċerti obbligi, u parti għal żvilupp li jirrendilu biex b'hekk forsi jagħmel tajjeb għall-ispejjeż tas-social housing, ikun qed jiżbalja.

Din hi s-sitwazzjoni, u jiddispjaċini li qegħdin f'din is-sitwazzjoni pero' r-raġuni hi li fil- passat sar ippjanar ħażin.

F'risposta għal mistoqsija parlamentari għidt ukoll li mit-Lm3 miljun indikati għar-relocation li jrid joħroġ id- developer, Lm1 miljun huma indikati proprju għar-rilokazzjoni ta' dawn in- nies.

Jien għidt li din hija biss indikazzjoni u l-metodu kif se ssir din ir-relocation u l-post fejn tista' ssir, għadhom open to discussion.

Ma jfissirx li trid tiddividi Lm1 miljun bi 80 li jiġu Lm12,500 kull household.

Jista' jkun li l-Gvern joħroġ parti wkoll u allura minflok Lm12,500 imisshom iktar.

Jista' jkun ukoll li l-Gvern joħroġ l-art u d- developer jibni l-postijiet, u allura t-Lm12,500 ma jkunux jinkludu l- ispejjeż għall-art li tkun ingħatat mill-Gvern.

Jiġifieri hemm ħafna metodi; il-Gvern għandu moħħu miftuħ dwar din il-kwestjoni u lest li jiddjaloga mar-residenti ta' Tigne' fuq il-mod kif issir ir- relocation.

Jien ma nistax nifhem kif l-Onor.

Alfred Portelli qed jilmenta li se ssir a simple allocation mingħajr lok għal kumpens.

Ma nistax nifhem ukoll in- nies ta' Tigne xi dritt għandhom għal kumpens ieħor, ħlief il- kumpens li jingħataw post fejn jgħixu tajjeb daqs jew jekk jista' jkun, aħjar minn dak li qegħdin jgħixu fih.

Jien mhux se nidħol fil-mertu ta' kif dawn il- postijiet ingħataw lejliet l-elezzjoni ta' l-1987 għax tajjeb jew ħażin, issa hemm qegħdin.

Lanqas se nidħol fil-mertu ta' kemm intnefqu flus u kemm kien għaqli li jsir ix-xogħol li sar biex barracks jiġu konvertiti għal skopijiet ta' housing.

Dan huwa kollu water under the bridge, u aħna qegħdin inħarsu 'l quddiem għax nifhmu li din hija area li tista' tiġi żviluppata u li tista' tirrendi ħafna dħul lill-Gvern.

L-Onor.

Freddie Portelli għamel ukoll referenza għal dak li ġara f'Kalafrana.

Qal li jidher li n-nies ta' Tigne' se tmisshom ix-xorti li kienet misset lil dawk li kienu joqogħdu f'Kalafrana u li sofrew persekuzzjoni mill-Gvern Nazzjonalista.

Jiena noġġezzjoni bil-qawwa kollha għal dan it-tip ta' diskors.

Lejliet l-elezzjoni ta' l-1987 ingħataw numru ta' djar b'direct allocation f'nofs is- sit fejn illum hemm il- Freeport, f'Kalafrana, meta d- Dipartiment tal-Housing kellu iktar minn ittra waħda mingħand il-kumpannija Kalaxlokk u mingħand il-Ministeru tax- Xogħlijiet fejn qalulu li dik l-area kienet qed tiġi żviluppata u wissewh biex dawk il-postijiet ma jiġux allokati għall-housing għaliex hemmhekk irid jitwaqqa' u jrid jiġi żviluppat f'port.

Id- Dipartiment tal-Housing injora dak li qalulu l-kumpannija Kalaxlokk u l-Ministeru tax- Xogħlijiet u xorta alloka dawn il-postijiet.

Imbagħad meta tlajna aħna fil-gvern ġejna ffaċċjati bil-problema li lil dawn irridu nsibulhom post ieħor, għax ma kienx jagħmel sens li fost l-ikbar proġett infrastrutturali - biex ngħidulu hekk - li qatt sar mill-Gvern ta' qabel u komplejnieh aħna ...

Imbagħad tiġi bil-wiċċ tost kollu tgħid li dawn sofrew persekuzzjoni mill- Gvern Nazzjonalista!

Il- Gvern Nazzjonalista għamel l- aħjar li seta' biex jgħin lil dawn in-nies u l-Freeport Corporation ukoll ħallset flus kbar lil diversi familji, għax kien hemm min kellu jixtri post alternattiv.

Pero' żgur li din ma kenitx kwestjoni ta' persekuzzjoni imma kwestjoni ta' planning ħażin.

F'dan il- każ - għax f'ta' Tigne' forsi kien planning ħażin fuq il- prinċipju li lanqas irrealizzaw li dan kellu valur intrinsiku għall-iżvilupp - kellhom bil- miktub mingħand il- kumpannija Kalaxlokk u mingħand l-istess Ministeru responsabbli mix- xogħol li kien qiegħed isir hemmhekk, biex dawn il- postijiet ma jallokawhomx.

Dawn allokawhom lejliet l- elezzjoni - meta forsi kulħadd ikollu daqsxejn ta' panic - u għamlu dan l-iżball, imma żgur li mhux fair li l-Onor.

Portelli jgħid li l-Gvern Nazzjonalista għamel xi persekuzzjoni ma' dawn in-nies.

Mr Speaker, dan huwa li ridt ngħid u jien konvint li kif il- kwestjoni ta' Kalafrana spiċċat b'wiċċ il-ġid, l- istorja ta' Tigne' tispiċċa l- istess.

MR SPEAKER: L-Onor.

Portelli, on a point of order.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Mr Speaker, jien nixtieq nagħmel point of order għax mhux jien kelli l-wiċċ tost li ngħid hekk, imma kien il-Ministru li kellu l-wiċċ tost li jmur Kalafrana u jgħid lin-nies biex ineħħu l- kartelluni ta' l- elezzjoni li kien hemm u li kulħadd kien se jitkeċċa minn hemm.

L-ingiżizzjoni kienet li l-lista ta' dawn in-nies li mbagħad applikaw biex jieħdu post band'oħra lanqas biss twaħħlet fid-Dipartiment!

Dan sewwa!

ONOR.

MICHAEL FALZON: Dan mhux point of order.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Kompli Onorevoli.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Din mhix persekuzzjoni.

Ma nafx min qalilhom li jridu joħorġu u biex jaqilgħu l-kartelluni, pero' żgur li ma kontx jien li għidt dan id-diskors.

Kien ovvju li kienet ġennata li dawn il-postijiet jingħataw lejliet l-elezzjoni f'area li qed tiġi żviluppata bħala port.

Jekk kien hemm xi ħadd li kien unfair ma' dawn in-nies kien proprju min lejliet l-elezzjoni tahom post li kien jaf li bilfors kellhom joħorġu minnu.

U jien oġġezzjonajt għall-mod inġust kif il-Gvern Laburista ta' qabel l-1987 ittratta ma' dawn in-nies, li ħafna minnhom kienu jappoġġawh!

Issa ġejna akkużati bil-persekuzzjoni!

MR SPEAKER: Grazzi, aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L- Onor. Censu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, ladarba qamet il-kwestjoni ta' Kalafrana, allavolja ma kellix il-ħsieb li nitkellem dwarha, irrid ngħid illi effettivament ħlief għall-insistenza min-naħa ta' l-Oppożizzjoni, li fiha nnifisha wkoll turi li mhijiex f'pożizzjoni li tagħraf eżattament x'inhija l-problema tal-housing ...

Dan jidher minn dak li qal diversi drabi l-Onor.

Portelli, kemm hawnhekk, bl-interpellanzi tiegħu, kif ukoll fuq ir-radio, fejn qal li hemm bżonn li lil dawn in-nies inraħħsulhom il- prezz tal-kera tagħhom.

Ir- realta' tal-problema ta' Kalafrana, kif qal l-Onor.

Michael Falzon, hija li n-nies kollha li kienu allokati post hemmhekk b'mod żbaljat qabel l- elezzjoni ta' l-1987, illum jinsabu jgħixu f'post diċenti, ġdid u li żgur huwa aħjar minn dak li kienu ingħataw qabel l- 1987.

Naturalment il-kwestjoni dwar il-kirjiet li jħallsu dawn in-nies se tibqa' tirrepeti ruħha minn żmien għal ieħor, kemm hawn ġew, kif ukoll barra minn dan il-Parlament.

Il- kwestjoni ta' l- ammont ta' kera li titħallas minn dawn in-nies hija stipulata b'regoli li kienu ffissati f'Marzu ta' l- 1987, li baqgħu jiġu applikati aktar tard matul il-ħames snin li għaddew u li għadhom qed jiġu applikati llum ukoll.

Bażikament l-ammont ta' kera li jitħallas u s-sussidju li jingħata huma marbuta mad-dħul tal-persuna in kwestjoni.

Madanakollu, l-area li għaliha għamel referenza l-Onor.

Portelli meta tkellem il-ġimgħa li għaddiet - u huwa għamel referenza wkoll għall-famużi Lm100 bħala għajnuna għall- kmamar tal-banju li huma mwegħdin lil diversi nies - kienet l-area ta' Ġebel San Martin.

Din il-problema ma tinvolvix biss in-nies ta' Ġebel San Martin, imma wkoll numru ieħor ta' nies.

Effettivament fl-aħħar wasalna biex prattikament inkunu nafu min huma n-nies li verament ġew imwiegħda din il- Lm100 fid- diversi żmenijiet li ġew allokati dawn il-flats, u minn hawn u ftit ġimgħat oħra se nkunu nafu eżattament min minn dawn in-nies li qegħdin jikklejmjaw li għandhom id- dritt għal Lm100 - allavolja ħadd qatt ma wegħedhom xejn - verament għandu dritt li jeħodhom.

Li nista' ngħid hu li dawk in-nies li effettivament għandhom dritt għal din il-Lm100, se jeħduhom u ma jdumux ħafna, għaliex hekk kienet is-sitwazzjoni meta twiegħdet din il- famuża somma ta' Lm100.

Pero' meta wieħed jitkellem dwar il-qasam tal- housing, ma jridx jara biss il- kwestjoni ta' l-għotja ta' Lm100 għall- kamra tal-banju, jew il-problemi ta' xi areas partikolari f'dan il-pajjiż.

Meta nitkellmu rigward il- problemi tal-housing, irridu nitkellmu bilfors fuq il- problema globali tal-housing f'dan il-pajjiż u fuq il-fatt li diversi nies jippretendu li għandhom dritt għal għajnuna mill-Gvern, meta fir-realta' m'għandhomx dritt għaliha.

Irridu nitkellmu wkoll dwar id- diffikulta' ta' nies li, għalkemm għandhom dritt għal din l-għajnuna, iridu jistennew ftit sakemm jinqeda ħaddieħor.

Minkejja li diversi drabi f'dan il-Parlament jien intervenejt biex nuri lill-Oppożizzjoni li qed tagħmel żball fil-politika tagħha dwar il-housing, din baqgħet tippersisti fl- istess linja, li jiena ċert li qatt ma tista' twassal għas-soluzzjoni tal- problema tal-housing f'dan il-pajjiż.

L-ewwelnett irridu naraw fejn huma l-akbar problemi li għandna.

Meta tkellimt fid- debate rigward l-Awtorita' tad- Djar, kont tlabt lill- Oppożizzjoni tirrealizza x'inhi s-sitwazzjoni reali ta' l-1993, taġġorna l- policies tagħha f'dan is-settur u ma tibqax tinsisti fuq policies ta' housing li forsi kienu tajbin 15 jew 20 sena ilu, imma m'għadhomx tajbin illum.

Nagħmel referenza għall-fatt li l-kelliema ta' l- Oppożizzjoni qalu li dan il- Gvern se jwaqqaf għal kollox il-ħruġ ta' plots tal-Gvern.

Aħna dan qatt ma m'għidnieh u lanqas qed ngħiduh illum.

Li qegħdin ngħidu huwa li biex verament nolqtu u ngħinu lil dawk in-nies li l-aktar għandhom bżonn, irridu nibdlu d-direzzjoni billi minn ħruġ ta' plots ngħaddu għal skemi oħrajn, li permezz tagħhom nagħmlu użu aħjar mir-riżorsi ta' pajjiżna.

Naturalment fost dawk li l-aktar li għandhom bżonn minn dawk li applikaw għal post alternattivi hemm dawk li sal-lum għadhom jgħixu fi djar li mhumiex diċenti għall-abitazzjoni.

Dan ngħidu għaliex jekk wieħed iħares lejn il-flus li ntnefqu fil-passat taħt id-diversi gvernijiet li għall- qasam tal- housing intużawx biex verament jinqdew l-aktar nies fil- bżonn ...

Għal darba oħra nistieden kemm lill- Oppożizzjoni kif ukoll lill- ġurnalisti biex imorru jaraw jekk postijiet li ngħataw b'mod speċjali fil- Kottonera u l- partijiet il-qodma ta' l-irħula tagħna, humiex postijiet li verament jixirqu lin-nies li joqogħdu fihom.

Għalhekk u aħna rridu nindirizzaw iżjed l- għajnuna tagħna lejn in-nies li l-iżjed li għandhom l- iżjed bżonn.

Biex nagħmlu dan bilfors li rridu nnaqqsu minn affarijiet oħrajn, forsi affarijiet li normalment konna mdorrijin bihom.

Aktar tard irrid nagħmel referenza għal dak li qal l-Onor.

Debono Grech il-bieraħ fil- għaxija, dwar il-mod u kif jingħataw u jiġu kumpensati ċ-ċnus ta' artijiet li għadha l-Awtorita' tad-Djar.

L-ewwelnett, Mr Speaker, nixtieq li l-Oppożizzjoni u kull min qiegħed jisma' jirrealizza li f'dan il-pajjiż hemm żewġ sezzjonijiet differenti li jittrattaw il- housing.

Sal-lum għandna d- Dipartiment tad-Djar li jilqa' applikazzjonijiet għal akkommodazzjoni alternattiva - jiġifieri t-talbiet ta' nies li joqogħdu f'ċertu ambjent biex imorru joqogħdu x'imkien ioħor - u l-Awtorita' tad-Djar li tieħu ħsieb il-postijiet il- ġodda.

Dan qed ngħidu għaliex diversi drabi, Membri ta' l- Oppożizzjoni jagħmlu domandi ndirizzati lid-Dipartiment tad- Djar meta suppost li jkunu lill-Awtorita' tad-Djar.

Anke meta jitkellmu jagħmlu konfużjoni bejn id-Dipartiment tad- Djar u l-Awtorita' tad- Djar, u dan ifisser li l- istess kelliema ta' l- Oppożizzjoni għadhom ma rrealizzawx li hemm żewġ entitajiet differenti li jittrattaw il-problemi tal- housing.

Mr Speaker, dan qed ngħidu għaliex kull Membru ta' din il-Kamra għandu r- responsabilita' li meta jitkellem maċ-ċittadin li jiġi quddiemu, il-parir li jagħtih ikun fid-direzzjoni t- tajba u konformi mal-politika li verament qed tiġi applikata u attwata fil- preżent.

Fil- preżent il-politika dwar l- akkommodazzjoni alternattiva - minkejja dak kollu li l- Oppożizzjoni tgħid u tikteb fil-ġurnali - hija li tingħata akkommodazzjoni alternattiva xierqa.

Għalkemm dan għidtu diversi drabi, xorta għad hawn min ma jridx jisma', jew jisma' imma mbagħad jgħid dak li jfettillu.

Mhijiex il- politika ta' dan il-Gvern li b'xi mod jagħti postijiet li mhumiex diċenti għall- abitazzjoni.

Jien għidt diversi drabi li assolutament mhuwiex minnu li d-Dipartiment tad-Djar jagħti xi akkommodazzjoni li mhijiex tajba.

Meta d- Dipartiment tad-Djar jalloka post, żgħir kemm hu żgħir irid jara li dan ikollu l- faċilitajiet sanitarji u bażiċi li huma tant bżonnjużi għall- ħajja normali tan-nies.

Naturalment dan qed iġib fuqna - u fuqi b'mod partikolari - aktar pressjoni, għaliex ikun hemm nies li jgħidulek li jkunu lesti li joqogħdu kullimkien, anke f'kamra waħda, hi fejn hi u hi kif inhi.

Imma dan jien ma nistax naċċettah.

F'din il- Kamra kulħadd jippretendi li d- dar tiegħu jkollha almenu toilet u shower fiha, u għalhekk nippretendi li kull post li jingħata mid- Dipartiment tad-Djar ikun fih almenu l-faċilitajiet bażiċi.

Madankollu jibqa' l-fatt li pajjiżna mhux kollu huwa amministrat mid- Dipartiment tad-Djar. jew mill-Awtorita' tad-Djar.

Fil-pajjiż, hawn ħafna postijiet, speċjalment dawk il-famużi kwartieri, kif insejħilhom jien, fejn kulħadd ikun irid imur joqgħod fihom għax għandhom kera baxxa jew minħabba l-għeluq, b'mod partikolari fil-Kottonera, li huma amministrati mill-privat u ħafna drabi mitluqa mill-istess sidien.

Kulħadd irid jifhem li jekk ikun hemm post vojt li huwa tal-privat, jiġifieri mhuwiex taħt idejn il-Housing, u dan jiġi sgassat minn xi nies li jmorru joqogħdu fih, aħna almenu sal-lum bl-ebda mod ma nistgħu nikkontrollawh jew nagħmlu xi ħaġa biex lil dak li jkun inqegħduh f'pożizzjoni aħjar.

L-akkuża li b'xi mod id- Dipartiment tad-Djar qed jalloka postijiet li huma ħżiena hija verament inġusta.

Illum id-Dipartiment tad-Djar huwa marbut li jalloka biss dawk il-postijiet li huma diċenti u tajbin għall- abitazzjoni.

Naturalment, Mr Speaker, dan iwassalni wkoll biex nitkellem dwar il-fatt li l-Oppożizzjoni qed tagħmel ħażin meta titkellem dwar il- bżonn li nsolvu l-problema tal- housing fis-sens li donnu din il-problema jrid isolviha kollha kemm hi l-Gvern.

F'dan il-pajjiż għandna ħafna nies li minkejja li applikaw għal akkommodazzjoni differenti minn dik li għandhom, fl-applikazzjoni ddikjaraw li għandhom ammont sostanzjali ta' dħul u l-postijiet li qed jgħixu fihom huma tajbin.

Pero' dawn xorta jkunu jixtiequ jmorru x'imkien ieħor.

Ħafna drabi dawn ikunu diġa' bbenefikaw minn post tal- Gvern ġdid u mbagħad japplikaw għal post ieħor, sempliċement biex imorru joqogħdu x'imkien ieħor.

Kulħadd għandu jifhem, inkluż l-Oppożizzjoni, li mhix responsabilita' tal- Gvern li bniedem wara li jkun tah post ġdid u diċenti fejn xtaq hu, wara sena jew tnejn jilqa' t- talba tiegħu biex jibdillu dak il-post inbiddluhulu ma' xi post f'raħal ieħor għax ma jkunx jista' jidra, jew għal xi raġuni oħra.

Forsi jkun hemm min jidħak meta jismagħni ngħid hekk, pero' din hi r-realta' tal-ħajja.

Jien, flimkien man- nies li għandi fid- Dipartiment tiegħi kuljum niffaċċjaw problemi bħal dawn, fejn ħafna nies jippretendu dan it-tip ta' tpartit meta huma jkunu diġa' qegħdin jgħixu f'post tajjeb.

Lil dawn in-nies dejjem għidtilhom u nibqa' ngħidilhom li huma bilfors iridu jiġu ħafna wara dawk in-nies li l- aktar li għandhom bżonn.

Mr Speaker, nixtieq nitkellem ukoll dwar ħaġa oħra li fl- opinjoni tiegħi hija essenzjali biex is-sitwazzjoni tal-housing fil-pajjiż inkunu nistgħu intejbuha, u nagħmel referenza għat-tibdil fil-liġijiet tal- kera.

Irrid ngħid li anke f'dan ir-rigward għamilt appell diversi drabi lil diversi għaqdiet, inkluża l- Oppożizzjoni, biex qabel m'aħna stess inkunu f'pożizzjoni li nippreparaw il-White Paper dwar din il-liġi, ikollna s- suġġerimenti u l-kummenti mhux biss tal-privat, mhux biss ta' xi individwu jew ta' xi għaqda partikolari, imma wkoll ta' l- organizzazzjonijiet fil- pajjiż, u fuq quddiem nett ta' dawn hemm il-partiti politiċi.

Dan għidtu aktar minn darba f'dan il-Parlament.

Sal-lum irċevejt diversi korrispondenzi minn diversi għaqdiet li għamlu s- suġġerimenti tagħhom, madanakollu jiddispjaċini ngħid li minkejja kważi l-bikja tiegħi biex l- Oppożizzjoni tagħmel is-suġġerimenti tagħha dwar din il-liġi li hija fundamentali, u li jista' jkollha implikazzjonijiet politiċi kbar, u minkejja li kultant ikun hemm xi ħadd li jgħid li jaqbel mal-liġi tal- kera, sal-lum l-Oppożizzjoni għadha m'għamlet l-ebda suġġeriment.

Jien għal darb'oħra nappella lill- Oppożizzjoni biex hi wkoll tagħmel is- suġġerimenti tagħha, għax tkun ħaġa verament mhux xierqa li wara li għal ħafna żmien taqgħod fil-gallarija, tiġi hawnhekk u forsi tibda tgħid li issa se jbati dak jew l-ieħor.

Jien personalment ċert li l-iktar li se jgawdu minn din il-liġi, huma n-nies li l-aktar għandhom bżonnijiet fil- qasam tal-housing, għax kif nafu ħafna ċittadini jipprovaw jikru xi post u ma jsibu lil ħadd lest li jikrilhom.

Jiena cert li jekk inbiddlu l- liġijiet tal-kera fid- direzzjoni t-tajba, inkunu nistgħu ngħinu lin-nies li huma l-aktar fil-bżonn u fl-istess ħin naraw li dawn l-eluf ta' postijiet li għandna vojta jiġu verament utilizzati.

B'hekk inkunu qed niffrankaw ukoll il- flus għax ma jkunx hemm bżonn li l-Gvern jagħmel dawk l- ispejjeż kollha f'bini ta' residenza.

Il-Gvern bilfors irid jibqa' jibni u jipprovdi għajnuna għal dawk in-nies li verament ma jkunux jistgħu jaslu huma, imma b'danakollu f'pajjiżna hemm riżors qawwi ta' postijiet li jistgħu jiġu mikrija u jekk jiġu utiliżżati jinqdew ħafna minn dawk li qed jitolbu akkommodazzjoni alternattiva.

Kif għidt, dan jista' jsir jekk nemendaw il- liġijiet tal-kera.

Nerġa' nappella lill-Oppożizzjoni u lil nies oħrajn li sal-lum għadhom ma ressqux is-suġġerimenti tagħhom f'dan ir- rigward, biex jagħmlu dan mill- aktar fis għax jien nemmen li parti mis- soluzzjoni għall- problema tal-housing f'dan il- pajjiż hija li nbiddlu l- liġi tal-kera.

Dan qed ngħidu mhux għal xi interess partiġġjan imma għall- interess nazzjonali.

Mr Speaker, nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il- ħin.

Il-kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 3 ta' Frar, fis- 6.00 p.m. bl- agenda kif kommunikata mill-Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il- mistoqsija. ]

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

Istitut ghall-Istudji Internazzjonali Marittimi schs,Istitut ghall-Istudji Internazzjonali Marittimi mifu,Istitut ghall-Istudji Internazzjonali Marittimi ISTITUT GĦALL-ISTUDJI INTER- NAZZJONALI MARITTIMI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Min se jieħu post il-Professur Patricia Birnie minn Direttriċi ta' l-Istitut għall-Istudji Internazzjonali Marittimi?

Min huma l-lecturers l-oħra fl- istitut, kemm dawk Maltin kif ukoll barranin?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: L- Onor. Interpellant jaf li l- Istitut Internazzjonali tal- Liġi Marittima huwa Istitut awtonomu ta' l- Organizzazzjoni Marittima Internazzjonali (magħrufa bħala INO mill- inizzjali bl-Ingliż), u bħala tali, għalkemm b'sede f'Malta mhux suġġett għall-amministrazzjoni tal-Gvern Malti.

L-informazzjoni mitluba għalhekk mhix materja ta' interpellanza parlamentari.

Ghawdex,Impiegi schs,Ghawdex,Impiegi taba,Ghawdex,Impiegi GĦAWDEX - LABOUR FORCE

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Kemm kien il- labour force f'Għawdex f'1987, 1988, 1989, 1990, u 1991?

Kemm qed jaħdmu fis-settur pubbliku u fis-settur privat?

ONOR.

ANTON TABONE: Jien informat li l-labour force ta' Għawdex kienet kif jidher hawn taħt:Sena Labour force sħiħa

1986 7766

1987 8540

1988 8588

1989 9257

1990 9737

1991 10108

1992 10564

Fl-aħħar ta' l-1992 f'Għawdex kien hemm 5091 jaħdmu fis- settur privat u 4084 jaħdmu mal-Gvern u Korpi Parastatali.

Ghawdex,Emigranti schs,Ghawdex,Emigranti taba,Ghawdex,Emigranti GĦAWDEX - EMIGRANTI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Fis-snin ta' l- 1987 u dak ta' wara, kemm emigraw minn Għawdex u kemm ġew lura, sena b'sena?

Dawk li ġew lura fejn qed jaħdmu?

ONOR.

ANTON TABONE: Jien informat li n-nurmu ta' Għawdxin li emigraw jew ġew lura mill-1987 sa l-1992 huwa kif ġej:

Sena Numru ta' Għawdxin Numru ta' Għawdxin li emigraw li ġew lura

1987 109 62 1988 86 216 1989 66 167 1990 31 205 1991 31 329 1992 50 200 ---- ---- Total: 373 1179 ---- ----

Għar-rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija, ma jinżammux records separati ta' fejn qed jaħdmu l-emigranti li ġew lura.

Ta' Qali,Football ground cilj,Ta' Qali,Football ground frem,Ta' Qali,Football ground TA' QALI - FOOTBALL GROUND

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Kemm qamet l-ispiża għall-floodlighting ta' Ta' Qali?

Min ikkontribwixxa għat- tali spiża u b'liema ammont ta' flus?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: L- Onor. Interpellant huwa mitlub li jirreferi din il-mistoqsija lil Malta Football Association.

Marsa,Drenagg cilj,Marsa,Drenagg falm,Marsa,Drenagg MARSA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid x'passi ħa dwar sbruffar ta' drenaġġ li kien qed jiġri ta' sikwit fil- Menqa tal-Marsa għad-detriment ta' l-abitanti u ħaddiema fl- inħawi?

Jaħseb li s-soluzzjoni jew passi li ħa huma suffiċjenti?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Nirreferi l-Onor.

Interpellant ghar-risposti li tajt ghall- mistoqsijiet parlamentari numri 5385 u 2362.

Wara li saru xoghlijiet fi Triq Dicembru 13 s-sena l-ohra, l-overflow ta' l-emergenza fil- Menqa tahdem biss meta l-main principali ma jlahhaqx max- xita.

Din is-sitwazzjoni hi ta' nkonvenjenza inqas milli dik tal-fawran fl- abitat, u hi progettata li tkun rizolta bit- twettieq tax-xoghol indikat fil-Master Plan tad-drenagg.

Rimi ta' skart cilj,Rimi ta' skart gall,Rimi ta' skart RIMI TA' SKART

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Kemm-il każ tressaq fil-Qrati Maltin u Għawdxin dwar rimi ta' skart bl-addoċċ:

(i) mill-pulizija mill-1987 'l hawn u mill-;

(ii) Environment officers mindu twaqqfu sal-lum?

Kemm-il multa nġabret minn ċitazzjonijiet simili matul l- istess perjodu?

Għal-liema skop jintużaw il- flus miġbura minn tali kontravenzjonijiet?

Ma jistgħux jiġu utilizzati biex jikkumbattu l-istess nuqqasijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Mill-1987 'l hawn tressqu 75 kaz mill- Pulizija quddiem il-Qorti dwar rimi ta' skart bl-addocc f'Malta u f'Ghawdex.

F'dawn il-kazijiet il-Qorti wahhlet Lm290 f'multi lil dawk li nstabu hatja.

F'xi kazijiet il-Qorti applikat il- provvediment dwar l-Att tal- Probation.

Il-flus dovuti bhala multi jithallsu lill-Gvern permezz tad-Dipartiment tal-Qrati.

L- Environment Officers ghadhom kemm gew appuntati.

Rimi ta' skart cilj,Rimi ta' skart fenj,Rimi ta' skart RIMI TA' SKART

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Kemm-il każ tressaq fil-Qrati Maltin u Għawdxin dwar rimi ta' skart bl-addoċċ

ONOR.

JOE FENECH: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġiba mogħtija llum mill- Ministru ta' l-Ambjent dwar l- istess domanda parlamentari.

Rimi ta' skart cilj,Rimi ta' skart falm,Rimi ta' skart RIMI TA' SKART

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Kemm-il każ tressaq fil-Qrati Maltin u Għawdxin dwar rimi ta' skart bl-addoċċ:

Kemm il-multa nġabret minn ċitazzjonijiet simili matul l- istess perjodu?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Kien biss f'Novembru 1992 li dahlu l-ewwel Environment Inspectors.

Bhalissa hemm biss sitta ghaliex, sfortunatament, is- sitta l-ohra maghzula rrifjutaw il-hatra.

Diga' nghata bidu ghall- procedura biex il- postijiet l-ohra jimtlew minn dawk li jmisshom, skond il- lista ppubblikata mill-bord ta' l-ghazla.

Minn din il-gimgha, dawn l- ispetturi ta' l-Ambjent se jibdew sensiela ta' patrols, flimkien mal-pulizija, fejn se jipprovaw jikkontrollaw numru ta' reati nkluz dak tar-rimi ta' skart bl-addocc.

S'issa ghadu ma kien hemm l- ebda kaz imressaq fil-Qorti mill-Ispetturi ta' l-Ambjent.

Ghal dak li ghandu x'jaqsam mal-pulizija, nirreferi lill- Onor. Interpellant għat-tweġiba li qed tingħata għall- mistoqsija parlamentari numru 6709 fis-seduta tal-lum.

Ambjent,Pubblikazzjonijiet cilj,Ambjent,Pubblikazzjonijiet falm,Ambjent.Pubblikazzjonijiet AMBJENT - PUBBLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Kemm-il pubblikazzjoni nħarġet mill-Ministeru dwar il-ħtieġa ta' l-Indafa u kontra r-rimi ta' skart bl-addoċċ mill- pubbliku li tqassmet fid-djar tal-poplu Malti w Għawdxi b'tema li l-edukazzjoni f'dan is-settur jikber?

Kemm fi flus ammontaw sal-lum tali pubblikazzjonijiet?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Wahda mill-prioritajiet tas- Segretarjat ghall- Ambjent hi li tikber il-kuxjenza favur l- ambjent.

Ghalhekk tniedet kampanja ta' edukazzjoni biex jithares l-ambjent.

Din il- kampanja kienet immirata l- aktar lejn it-tfal li zgur li jinfluenzaw lill-kbar.

Is-Segretarjat ghall-Ambjent qed jippubblika serje ta' kotba Niehdu Hsieb.

S'issa gew ippublikati tnejn li wiehed minnhom kien specifikament dwar il-htiega biex niehdu hsieb l- indafa.

Din is-serje ta' kotba, it- tielet ktieb minnha qed jigi stampat bhalissa, ma swiet xejn lill-Gvern peress li l-kotba gew sponsorjati mill- privat.

Barra minn hekk, minn zmien ghal zmien is-Segretarjat jippubblika stickers, leaflets u posters biex jitqassmu kemm fl-iskejjel u kemm f'attivitajiet popolari.

Hi l-politika tas-Segretarjat li kemm jista' jkun jinvolvi lis-settur privat biex jisponsarjaw pubblikazzjonijiet bhal dawn.

Ovvjament kien hemm kazi fejn is- Segretarjat hallas ghal pubblikazzjonijiet.

B'kollox dawn l-ispejjez lahqu ma' l- Lm4000.

Dingli,Progett fl-inħawi ta' Rdum Depiro farn,Dingli,Progett fl-inħawi ta' Rdum Depiro falm,Dingli,Progett fl-inħawi ta' Rdum Depiro DINGLI - PROĠETT FL-INĦAWI TA' RDUM DEPIRO

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra għaliex ħdejn l-inħawi ta' Rdum Depiro, limiti ta' Had Dingli qed isir proġett li x'aktarx hu tal- privat?

Jista' l-Ministru jinforma kif parti minn din it-triq kienet proġettata li ssir panoramic road, illum spiċċat biex jitrabbew iż-żwiemel?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li diġa' ttieħdu passi legali kontra l-persuna responsabbli għax-xogħol msemmi mill-Onor.

Membru.

Valletta,Kumitat għar-Riabilitazzjoni farn,Valletta,Kumitat għar-Riabilitazzjoni falm,Valletta,Kumitat għar-Riabilitazzjoni VALLETTA - KUMITAT GĦAR- RIABILITAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jikkonsidra l-Gvern li jaħtar lill-Onor.

Louis Cuschieri bħala Chairman tal- Kumitat għar-Rijabilitazzjoni tal-Belt Valletta?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Is- suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant ġie nnotat.

Skejjel,Skema ta' bdil ta' studenti bare,Skejjel,Skema ta' bdil ta' studenti mifu,Skejjel,Skema ta' bdil ta' studenti SKEJJEL - SKEMA TA' BDIL TA' STUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il student Malti bbenefika taħt l- iStudent Exchange Scheme matul is-sena li għaddiet?

F'liema pajjiżi marru l- istudenti Maltin?

Kif issir l-għażla?

Dawn jgħixu ma' familji fil- pajjiżi fejn imorru?

X'kien in-numru ta' studenti barranin li ġew Malta taħt l- istess skema?

Mil-liema pajjiżi ġew?

X'inhuma l-attivitajiet li jiġu organizzati għal dawn l- istudenti?

Kemm hu proġettat li jiġu studenti barranin fl-1993 u kemm se jmorru Maltin barra?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: L- għadd ta' studenti li s-sena l- oħra ħadu sehem fl-iskema ta' l-Exchange Scheme kien ta' 534.

Il-pajjiżi li marru fihom dawn l-istudenti kienu:-

Italja; Ingilterra; Franza; Germanja; Ungerija; Tuneżija; Marokk; Spanja; u Awstrija.

Rigward l-għażla, id- Dipartiment ta' l-Edukazzjoni joħroġ ċirkolari fejn jintalbu applikazzjonijiet għal min irid jieħu sehem.

Dan ikun jiddependi mill-eta' u n-natura ta' l-exchange (bħal per eżempju l-użu tal-lingwa).

F'xi każi l-għażla ssir permezz tat-tlugħ tal-polza u dan isir meta l- applikazzjonijiet jeċċedu n-numru tal-grupp ta' l-exchange.

F'xi wħud mill-Exchanges, l- istudenti joqogħdu ma' familji waqt li f'oħrajn jiġu alloġġjati f'Residential Centres.

Min-naħa l-oħra il-barranin li ġew Malta matul is-sena l- oħra bħala parti mill-istess skema kienu 957.

Dawn ġew mill-Italja, Franza, Germanja, Polonja, Ingilterra, Spanja, Tuneżija u Marokk.

Hawn ta' min isemmi li xi drabi l-ftehim ta' bdil ikun mifrux fuq sentejn u għalhekk jintbagħtu studenti Maltin is-sena ta' wara.

Hemm każijiet fejn gruppi barranin jintbagħtu għal perjodu iqsar u għaldaqstant biex jiġi rrispettat il- principju ta' reċiproċita', iżuru Malta aktar studenti.

L-attivitajiet li jiġu organizzati għal dawn l- istudenti huma varji, u jinkludu primarjament l- interess edukattiv/kulturali, xogħol volontarju, sportiv, żjajjar lill-industriji lokali u attivitajiet oħra konnessi ma' l- istaġun.

Għas-sena li qegħdin fiha hu pproġettat li jiġu Malta madwar 600 u jmorru madwar 600 student Malti barra.

Bahrija,Cimiterju bare,Bahrija,Cimiterju falm,Bahrija,Cimiterju BAĦRIJA - CIMITERJU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Il- Gvern lest li jagħti bicca art b'ċens biex isir cimiterju għal Komunita' tal-Baħrija?

Jaf il-Ministru li minħabba li tħalla li jsir bini viċin dak il-post fejn qabel kien se jinbena dan ic-cimiterju, allura l-proġett kollu kellu jieqaf?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ma jirrizultalix li kien hemm xi proposti biex jinbena cimiterju ghall-Komunita' tal-Bahrija.

Inhoss li l-Komunita' hija zghira wisq biex tiggustifika cimiterju separat.

Swieqi,Toroq bare,Swieqi,Toroq falm,Swieqi,Toroq Sant'Andru,Toroq bare,Sant'Andru,Toroq falm,Sant'Andru,Toroq Pembroke,Toroq bare,Pembroke,Toroq falm,Pembroke,Toroq TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Peress li ħafna mit- toroq tas-Swieqi, ta' St. Andrews u Pembroke jinsabu fi stat ħażin ħafna u għad hemm minnhom anke bla asfalt, jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk it-toroq ta' l-inħawi li huwa pproġettat li jissewwew matul din is-sena finanzjarja?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li t-toroq kollha diġa' asfaltati fl- inħawi msemmija se ssirilhom manutenzjoni.

Skejjel,Snajja' bare,Skejjel,Snajja' mifu,Skejjel,Snajja' SKEJJEL - SNAJJA'

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Fl-iskejjel tas-Snajja' (skond l-editorjal ta' The Teacher Oct 92) qed tintuża eye preparation li fiha steroids li jistgħu jagħmlu ħafna ħsara lill- għajnejn.

Jista' l-Ministru jgħid x'passi ħa d-dipartiment biex din il-ħsara tieqaf?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Il-Medical Service ta' dan id- dipartiment informa bil-fomm lill-iskejjel fejn ġie nnotat dan l-abbuż li m'għandhom qatt jużaw steroid eye drops mingħajr ordni tat-tabib.

Minbarra dan, id-dipartiment ħareġ cirkolari (173/92) lill- iskejjel u sezzjonijiet kollha tiegħu, li tipprojbixxi li jkun hemm eye drops fl- iskejjel.

Waqt il-viżiti li jsiru fl- iskejjel, sew mill-Medical Service kif ukll mill-Committee on Safety in State Schools, dejjem qed jiġi ccekkjat jekk dawn l-eye preparations inqatgħux mill-iskejjel.

Skejjel,Laboratorji bare,Skejjel,Laboratorji mifu,Skejjel,Laboratorji SKEJJEL - LABORATORJI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Fis-sessjonijiet tal- Laboratorji u tal-Home Economics fl- iskejjel ta' l- istat jista' jkun hemm problemi ta' saħħa u sigurta' għall- istudenti u l-għalliema.

Jista' l-Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu biex jiġu mneħħija l- perikli li jeżistu f'dawn is-sessjonijiet?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Il-laboratorji li fihom isir it-tagħlim tal- Home Economics jiġu ppjanati bil-ħsieb li jiġi evitat kull periklu.

L-għalliema tal-Home Economics kollha jsegwu kors dwar kif jistgħu jorganizzaw u jmexxu dawn il-laboratorji b'mod li jassigura ambjent ħieles minn kull periklu u jiġu mogħtija ktejjeb fuq is-suġġett waqt it-taħriġ tagħhom.

It-tagħlim dwar is-saħħa u s- sigurta' b'mod partikolari fid- dar jifforma parti mis-sillabu tal-Home Economics.

Matul il- lezzjonijiet prattici jiġu pprattikati regoli ta' saħħa u ta' sigurta'.

Barra minn dan numru ta' marki huma allokati għall-prattika tas-saħħa u sigurta' f'kull eżami prattiku li jsir fil-Home Economics.

Forsi l-Onor.

Interpellant jieħu pjacir isir jaf li llum hemm Education Assistant li xogħlu hu li jara li jiġu mħarsa r-regoli tas-sigurta' fl- iskejjel.

Waqqaft ukoll (kif jaf l-Onor.

Interpellant) grupp li qiegħed jeżamina dawn il-problemi u li diġa' għamel diversi rapporti dwar problemi fuq aspetti diversi tas-saħħa u sigurta'.

Skejjel,Safety teachers bare,Skejjel,Safety teachers mifu,Skejjel,Safety teachers SKEJJEL - SAFETY TEACHERS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Id-Dipartiment ta' l- Edukazzjoni kien intrabat li jaħtar Safety Teachers fl- iskejjel kollha.

Jista' l-Ministru jgħid x'sar minn dak l-impenn u meta se jsir realta'?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Fil-bidu tas-sena 1992 id- dipartiment ħa ħsieb jaħtar Education Assistant inkarigat specifikament mis-sigurta' fl- iskejjel.

Apparti dan, twaqqaf kumitat kompost mill-Education Assis-tant (Safety), rappreżentanti ta' l-MUT u l-GWU, u mill- Medical Officer tad-dipartiment.

Dan il-kumitat qed jistħarreġ il-ħarsien tas-saħħa fl-iskejjel.

Diġa' ġew sottomessi diversi rapporti parzjali.

Sadanittant għadhom għaddejjin l- arranġamenti sabiex meta jkun il-waqt opportun jiġu appuntati is- Safety Officers.

Attard,Telephones calr,Attard,Telephones zamf,Attard,Telephones ATTARD - TELEPHONES

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jingħataw linji ġodda tat- telephone f'Ħ'Attard?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Biex jinghata s-servizz tat- telephone lill- applikanti ta' H'Attard hemm bzonn ta' thaffir ta' trinek u tqeghid ta' cables primarji u sekondarji.

B'danakollu l-applikanti li jinsabu fil- Lvant ta' H'Attard u fl-area tal-Housing Estate tal-Fuklar ser jinghatalhom is- servizz bejn April u Gunju ta' din is-sena, filwaqt li l- kumplament ta' l-applikanti jinghatalhom is-servizz matul l-1994.

Msida,Triq Regjonali,Thaffir calr,Msida,Triq Regjonali,Thaffir falm,Msida,Triq Regjonali,Thaffir MSIDA: TRIQ REĠJONALI - TĦAFFIR

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l- Ministru jispjega li t-triq f'Regional Road qed terġa' titħaffer meta ftit xhur ilu sar tħaffir estensiv f'din it-triq u saru ħafna spejjeż biex it- triq ingħatat it-tarmac?

Xi planning qed isir fil- Ministeru meta darba wara l- oħra, isir tħaffir fit-toroq, jingħataw it-tarmac u ftit ġimgħat jew xhur wara jerġgħu jinqalgħu?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ix- xoghol ta' thaffir li qed isir fi Triq M.A. Vassalli (ex- Regional Road) hu konness mat- tnehhija tal-H.T. cables minn fuq l-arbli ghal taht l-art li jehtieg jitnehhew minhabba l- progett tal- Pixxina Nazzjonali.

It-thaffir il-gdid hu konness ukoll ma' l-estensjoni ta' sitt H.T. cables godda li diga tpoggew mill-Power Station tal- Marsa u li se jwasslu sad-D.C. ta' Sliema Road.

San Giljan,Melita Pharmacy calr,San Giljan,Melita Pharmacy dalj,San Giljan,Melita Pharmacy SAN GILJAN - MELITA PHARMACY

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru tal- Finanzi: Jista' l- Ministru jispjega kif flixkun ta' 40 millimetru ta' High Sensitive Fluid Moisturizer tal-marka Bio-Droga qed jinbigħ mill- Melita Pharmacy San Giljan bil- prezz ta' Lm9.35c meta xahrejn ilu dan kien jiswa Lm7 (sebgħa liri)?

Min hu l-aġent ta' dan il- prodott?

Jista' d-dipartiment jinvestiga kif, jew l-aġent jew din l-ispiżerija, għolliet dan il-prodott b'Lm2.35c f'daqqa?

ONOR.

JOHN DALLI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

Gnus Maghquda,Konvenzjoni dwar id-droga calr,Gnus Maghquda,Konvenzjoni dwar id-droga demg,Gnus Maghquda,Konvenzjoni dwar id-droga ĠNUS MAGĦQUDA - KONVENZJONI DWAR ID-DROGA

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l- Affarijiet Barranin: Jista' l-Vici Prim Ministru jgħid liema kienet dik il- Konvenzjoni tal-Ġnus Magħquda dwar il-kontroll tad- drogi li l-Gvern Malti għadu ma ffirmax?

Jekk din il- Konvenzjoni mhix tal-Ġnus Magħquda, kien hemm xi konvenzjoni oħra, ta' xi organizzazzjoni oħra, dwar id- drogi, li l- Gvern Malti ma ffirmax?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Dan il-Gvern diġa' aċċeda għaż-żewġ konvenzjonijiet tan-Nazzjonijiet Uniti - is-Single Convention on Narcotic Drugs 1961 as amended by the Protocol of 25 March, 1972, u l-Convention on Psychotropic Substances 1971.

Dan sar fi Frar 1990.

Għal dak li jirrigwarda l- United Nations Convention Against Illicit Trafficking in Narcotic Drugs and Psychotropic Substances, jiena informat li l-Ministru konċernat permezz ta' l-Inter Dipartimental Committion Against Drug Abuse and Illicit Traffiking, qegħda attivament tistudja l- aspetti kollha tal-Konvenzjoni, u flimkien ma' l-Avukat Ġenerali qed jaraw x'aspetti tal- liġijiet ta' Malta jenħtieġ li jinbidlu fl-eventwali ratifika tal-Konvenzjoni.

Bdiewa,Ilmenti minhabba grieden farn,Bdiewa,Ilmenti minhabba grieden gatl,Bdiewa,Ilmenti minhabba grieden BDIEWA - ILMENTI MINĦABBA ĠRIEDEN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall- Ikel, Agrikoltura u Sajd: Billi l-bdiewa qed jilmentaw li qed ikollhom ħerba sħiħa mill- ġrieden fl-għelieqi tagħhom, billi skond l-opinjoni tar- residenti tal- kampanja jirriżulta wkoll li l-ġrieden qed jiżdiedu, jista' l-Ministru jgħid lill-Kamra x'qed isir għal din il-problema li tista' tiżviluppa f'epidemija f'pajjiżna kemm-il darba ma tkunx ikkontrollata?

ONOR.

LAWRENCE GATT: Il- problema li għaliha qiegħed jirreferi l-Onor.

Membru, taqa' taħt ir-responsabilita' tal- Ministeru ta' l-Intern u Żvilupp Socjali.

Minkejja dan, nixtieq ngħid li s-Sezzjoni ta' l-Extension Service tad- Dipartiment ta' l- Agrikoltura dejjem tikkopera ma' l-ufficjali tad- Dipartiment tas-Saħħa meta nqalgħu problemi bħal dawn, specjalment, fejn jidħlu l-bdiewa.

Bdiewa,Ilmenti minhabba grieden farn,Bdiewa,Ilmenti minhabba grieden gall,Bdiewa,Ilmenti minhabba grieden BDIEWA - ILMENTI MINĦABBA ĠRIEDEN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Billi l-bdiewa qed jilmentaw li qed ikollhom ħerba sħiħa mill- ġrieden fl-għelieqi tagħhom, billi skond l-opinjoni tar- residenti tal- kampanja jirriżulta wkoll li l-ġrieden qed jiżdiedu, jista' l-Ministru jgħid lill-Kamra x'qed isir għal din il-problema li tista' tiżviluppa f'epidemija f'pajjiżna kemm-il darba ma tkunx ikkontrollata?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li statistika migbura regolarment mill-Pest Control Section fid- Dipartiment tas-Sahha, tindika li f'dawn l-ahhar snin in-numru ta' infestazzjonijiet ta' grieden irrapportati kien prattikament stabbli.

Huwa ttamat li velenu gdid, li l- effikaċja tieghu giet ipprovata b'success matul l-1992, jibda jitqassam ukoll lill-pubbliku fl-iqsar zmien possibbli.

Awtorita' tad-Djar,Acknowledgements farnAwtorita' tad-Djar,Acknowledgements hyzg,Awtorita' tad-Djar,Acknowledgements AWTORITA' TAD-DJAR - ACKNOWLEDGEMENTS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas- Sigurta' Soċjali: Jista' l- Ministru jgħid għaliex il- familja residenti f'Nru 2 North Str, Mellieħa ma rċevitx acknowledgement għall- applikazzjoni li għamlu lill- Awtorita' tad-Djar nhar it-3 ta' Settembru, 1992?

Jista' l-Ministru jara li t- talba tiġi milqugħa ħalli din il-familja jkollha post decenti fejn toqgħod?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jagħtina aktar informazzjoni.

Rabat,Triq Riebu Well,Hrug ta' ilma farn,Rabat,Triq Riebu Well,Hrug ta' ilma falm,Rabat,Triq Riebu Well,Hrug ta' ilma RABAT: TRIQ RIEBU WELL - ĦRUG TA' ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kif qed jisfuma l-ilma f'wiċċ it-triq Riebu Well, ir- Rabat fejn l-inħawi tal-Knisja ta' Xerri li x'aktarx ħiereġ minn xi telephone box li hemm f'dawn l-inħawi?

Xi ħsara saret u kif ġiet oriġinata din il-problema?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li ttiehdet azzjoni mmedjata dwar l- ilment maghmul mill-Onor.

Interpellant.

Fil-fatt, instabet hsara fil- main ta' l-ilma hdejn telephone box u din kienet ir- raguni tal-hrug ta' l-ilma fl- area in kwestjoni.

Din issewwiet fl-iqsar zmien possibli.

Gabbani,Regolamenti dwar bejgh calr,Gabbani,Regolamenti dwar bejgh gall,Gabbani,Regolamenti dwar bejgh GABBANI - REGOLAMENTI DWAR BEJGĦ

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-Pulizija ħarġet cirkolari lis- sidien tal-kiosks, kemm fixed kif ukoll li mhumiex fixed, fejn ordnatilhom li mill-1 ta' Jannar ma jistgħux jbiegħu ikel imsajjar, bħal hot dogs, hamburgers, chips eċċ.?

Jekk dan hu minnu, għaliex sar dan meta l-licenzji, id- dawl u l-kera ta' dawn is- sidien għolew mhux bi ftit f'dawn l-aħħar snin?

Japprezza l- Ministru li l- ħaddiem li jgħix bil-paga minima li ma jistax imur jiekol f'restaurant jew snack bar, l- uniku speranza biex jiekol barra hi minn dawn il-kiosks?

Billi dan l-aħħar dawn is- sidien iltaqgħu u għamlu rappreżentazzjonijiet lill- Gvern dwar dawn l-ilmenti, il- Gvern se jbiddel fehmtu fuq dawn ir- regolamenti ġodda?

ONOR.

LOUIS GALEA: Niġbed l- attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant għat- tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 7429 fuq l- istess suġġett.

Dghajjes,Licenzji calr,Dghajjes,Licenzji gall,Dghajjes,Licenzji DGĦAJJES - LICENZJI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-Pulizija tad-Dwana imponiet jew se timponi licenzja għal ħames snin sħaħ ta' Lm5 fis-sena lil kull min għandu dgħajsa bil-mutur ta' anqas minn 11-il pied?

Meta l-ħaddiema jistgħu jaffordjaw li jixtru dgħajsa hekk żgħira, għaliex se jogħlew il-licenzji ta' dawn id- dgħajjes?

Veru li s-sidien se jiġu mġiegħla jieħdu insurance wkoll?

Jaf li dawn is-sidien li huma ħaddiema jkollhom iħallsu dazju ta' 'l fuq minn 50% fuq il- mutur li jixtru għad-dgħajsa tagħhom waqt li jaraw lis- sinjuri b'yachts kbar li jiswew eluf ta' liri jevitaw id-dazju għax jirreġistraw il-lanċa tagħhom barra minn Malta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il- hlas ta' licenzji simili qed isir lill-Awtorita Marittima u mhux lill- Pulizija.

Ghaldaqstant nitolbok tirreferi din il- mistoqsija lill-Ministru tat- Trasport u Kommunikazzjonijiet.

Sptarijiet,Zammit Clapp gree,Sptarijiet,Zammit Clapp gall,Sptarijiet,Zammit Clapp SPTAR ZAMMIT CLAPP

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Billi l-isptar Zammit Clapp huwa sptar tal-Gvern, imma minħabba n- natura tat-tmexxija tiegħu l-impjegati tiegħu mhumiex impjegati governattivi iżda impjegati ta' l-Isptar innifsu, jista' l-Ministru jgħid x'inhuma s-salarji/paga kull xahar ta' dawn il- kategoriji ta' nurses:

a) Nursing Manager;

b) SRN (full-time);

c) SRN (part-time);

d) SEN (full-time); u

e) SEN (part-time)?

ONOR.

LOUIS GALEA: Is- salarji/pagi fl-Isptar Zammit Clapp tal- kategoriji ta' nurses imsemmija huma identici għal dawk ta' l-isptarijiet oħra tal-Gvern.

Flamini Roland,Salarju gree,Flamini Roland,Salarju frem,Flamini Roland,Salarju FLAMINI ROLAND - SALARJU

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru għaż- Żgħażagħ u Kultura: Jista' l- Ministru jgħid: a) x'inhuwa s-salarju fis- sena tal-Managing Director (PBS) is-Sur Roland Flamini?

b) Minn fejn jitħallas is- salarju tiegħu?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Is-Sur Roland Flamini għandu kuntratt definit mal- Public Broadcasting Services Ltd, li allura tħallas is-salarju tiegħu.

Ghawdex,Rabat,Centru tas-sahha gree,Ghawdex,Rabat,Centru tas-sahha gall,Ghawdex,Rabat,Centru tas-sahha GĦAWDEX: RABAT - CENTRU TAS- SAĦĦA

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'servizzi jingħataw miċ-Ċentru tas- Saħħa fir-Rabat, Għawdex?

X'inhuma l-ħinijiet li tkun miftuħa?

X'inhuwa l-komplement ta' staff mediku u para-mediku?

Jidher li hemm tgergir li l- post huwa żgħir wisq għan-numru ta' pazjenti li jattendu?

Jekk dan hu veru hemm ħsieb fil- futur li l-faċilitajiet jitkabbru?

ONOR.

LOUIS GALEA: Is- servizzi li jinghataw mic- Centru tas-Sahha fir- Rabat, Ghawdex huma:

(a) Visti tat-tabib fic- Centru u fid-djar;

(b) Servizz ta' infermiera; u

(c) Servizz ta' tilqim.

Ic-Centru tas-Sahha tar-Rabat ikun miftuh mis-7.00 a.m. sat- 8.00 p.m. Bejn it-8.00 p.m. u s-7.00 a.m. is-servizz jinghata mill-Isptar Generali ta' Ghawdex.

L-istaff huwa kif gej:

Tobba 8

Infermiera 5

Health Assistants 7

Hija x-xewqa li fil-futur, ic-Centru jitkabbar u joffri aktar servizzi ta' Primary Health Care u fil-fatt hemm il- hsieb li tinfetah spizerija u b'hekk tizdied il-kumdita' ghall-poplu Ghawdxi.

Sptarijiet,Generali gree,Sptarijiet,Generali gall,Sptarijiet,Generali GĦAWDEX - SPTAR ĠENERALI

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fiex jikkonsisti d-Dipartiment tal- Patoloġija fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex?

X'inhuwa l-compliment ta' l- istaff mediku u l-gradi tagħhom?

X'inhuwa l-complement ta' l- istaff tekniku u ieħor?

X'range ta' testijiet isiru fil-laboratorju?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li d-Dipartiment tal- Patologija fl- Isptar Generali ta' Ghawdex jikkonsisti fi tliet laboratorji u kamra mortwarja.

In-numru ta' l-istaff mediku huwa wiehed.

Dan ghandu grad ta' konsulent.Numru ta' staff tekniku huwa hekk:

Technical staff 6

Health Assistants 3

Auxilliary 1

Ir-range ta' testijiet li jsiru fil-laboratorju huma:

a) Histology

b) Haematology: haemoglobin, white cell count, haematocrit, sedimentation rate, blood grouping, cross match, sperm count, coagulation tests (APTT, PTT)

c) Biochemistry: Glucose, creatinine, electrolytes, blood gases, urea, urinealysis, CSF, pregnancy tests, cardiac enzymes (GOT, GPT), Amylase Bilirubin, Creatinine phospho kinase.

Kalaxlokk Ltd.,Haddiema buhc,Kalaxlokk Ltd.,Haddiema bong,Kalaxlokk Ltd.,Haddiema KALAXLOKK LTD - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: Jista' l- Ministru jikkonferma li sa nofs Marzu, 1993 in-nies kollha li jaħdmu mal-Kalaxlokk, inkluż dawk ta' l-ex-Valletta Harbour ('il fuq minn 700 persuna) se jitwaqqfu mix-xogħol?

X'se jsir minn dawn in-nies?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Bhalissa ghaddejjin diskussjonijiet bejn il-Gvern, il-Board tad-Diretturi u l-Union sabiex jinstab possibbilment xoghol bizzejjed ghan-nies kollha li jahdmu mal-Kalaxlokk.

Balzan,Balzan Valley,Bankina buhc,Balzan,Balzan Valley,Bankina falm,Balzan,Balzan Valley,Bankina BALZAN: BALZAN VALLEY - BANKINA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid:-

X'inhi r-raġuni għaliex l- bankina li saret quddiem id- Dolphin Supermarket, in-naħa ta' Balzan Valley, Balzan, wara li tlestiet reġgħet inqalgħet u reġgħet saret minn nies tad- Dipartiment tax-Xogħlijiet?`

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li parti mill-bankina li qed isemmi l-Onor.

Interpellant, inqalghet biex ġiet irrangata xi diskrepanza li kien hemm fil-livelli.

Kirkop,Garaxx tal-Gvern,Ingenji buhc,Kirkop,Garaxx tal-Gvern,Ingenji falm,Kirkop,Garaxx tal-Gvern,Ingenji KIRKOP: GARAXX TAL-GVERN - INĠENJI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: X'inhi r-raġuni għaliex l-inġenji kollha tal- Gvern inklużi dawk li jinsabu f'Għawdex, kollha tpoġġew fil- garage tal-Gvern ta' Ħal Kirkop minfok ma jintużaw fuq ix- xogħlijiet?

X'se jsir minn dawn l- inġenji?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Hija l-policy tad-Dipartiment tal- Manifattura u Servizzi li makkinarju li ma jkunx qed jintuza kontinwu, jingieb lura fil- Garaxx tal-Gvern.

In-numru ta' ngenji migbura s'issa jammonta ghal 50 minn Malta u 11 minn Ghawdex.

Korporazzjoni ghas-Servizzi ta' l-Ilma buhc,Korporazzjoni ghas-Servizzi ta' l-Ilma falm,Korporazzjoni ghas-Servizzi ta' l-Ilma KORPORAZZJONI GĦAS-SERVIZZI TA' L-ILMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li l- ħaddiema tad-Dipartiment ta' l- Ilma jgħaddu għal mal- Korporazzjoni tas-Servizzi ta' l-Ilma?

X'inhu proġettat li se jkun il-"full compliment" ta' nies li għandha bżonn din il- korporazzjoni?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

Ufficcju tal-Prim Ministru,Xoghlijiet buhc,Ufficcju tal-Prim Ministru,Xoghlijiet falm,Ufficcju tal-Prim Ministru,Xoghlijiet UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-kuntratturi li għamlu jew se jagħmlu x- xogħlijiet fl-Annexe ta' l- Uffiċċju tal-Prim Ministru fejn il-Barrakka ta' Fuq, il-Belt?

Min huma dawn il-kuntratturi, x-xogħlijiet li sejrin jagħmlu u kemm hu l- valur tal-kuntratt tagħhom?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-kuntratturi li ghamlu jew qed jaghmlu xoghlijiet s'issa fl-Annexe ta' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru huma dawn:

CONTRACTOR WORKS VALUE ---------- ----- -----

J & M Construction Construction Works 70,451.00

AJF Attard Roofing Works 5,712.00

LelMar Ltd.

Electrical Works 19,536.00

Emle Barbara Aluminium Works 3,625.00

PantaLesco Co Ltd Passenger Lifts 27,297.00

Silvio Frendo Plastering 14,949.00

Francesco Fenech Terrazzo & Resin 20,920.00 Flooring

Satariano Co Ltd Ceramic Floor Tiles 6,016.00

Glowlight Co Ltd Hot & Cold Water 2,784.00

DeLuxe Const.

Ltd Structural Alterations 7,148.00

Guillaumier Co Ltd Soffit Works 4,344.00

Zabbar,Xghajra,Triq Dawret ix-Xatt galm,Zabbar,Xghajra,Triq Dawret ix-Xatt falm,Zabbar,Xghajra,Triq Dawret ix-Xatt ZABBAR: XGĦAJRA - TRIQ DAWRET IX-XATT

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Fix- Xgħajra ta' Ħaż Żabbar fi Triq Dawret ix-Xatt qed isir dumping site b'diversi trakkijiet, fosthom dawk tal- Gvern, iwaddbu terrapien u mbarazz ieħor.

Dan l-abbuż ilu jsir minn qabel is-sajf li għadda.

Minħabba li ilhom isiru rapporti għal żmien twil, jista' l-Ministru jintervjeni biex dan l-abbuż jitwaqqaf?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Id- Dipartiment tad-Distretti qieghed f'konsultazzjoni mas- Segretarjat ta' l-Ambjent biex tinstab soluzzjoni dejjiema ghall-problema msemmija mill-Onor.

Interpellant fl-iqsar zmien possibli.

Zabbar,Art zdingata galm,Zabbar,Art zdingata mifu,Zabbar,Art zdingata ZABBAR - ART ŻDINGATA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Ħdejn l-iskola San Vincenz f'Ħaż Żabbar hemm bicca art żgħira żdingata li qed isservi bħala miżbla li qed ikollha titnaddaf minn żmien għal żmien.

Minħabba li din l-art hi f'idejn il-Gvern, hu possibbli li din il-bicca art tiġi mogħtija ftit concrete bit-tama li ma tibqax tintuża bħala dumping site?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Jien informat li passi qegħdin jittieħdu biex l-art imsemmija, li hija art tal-Gvern, tittieħed mid-Dipartiment ta' l- Edukazzjoni u hu maħsub li tiġi żviluppata bħala ġnien/play area.