MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 125 It-Tnejn, 20 ta' Ottubru, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 125

It-Tnejn, 20 ta' Ottubru, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-2.08 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 20 ta' Ottubru, 1997

WERREJ MINUTI 217

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 217

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 223

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR SELF LOKALI U SELF IEĦOR LOCAL AND OTHER LOANS (AMENDMENT) BILL(IT-TIENI QARI) 224 ABBOZZ TA' LIĠI LI JKOMPLI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA EXCISE DUTY (AMENDMENT) (NO.

2) BILL(IT-TIENI QARI) 243 ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR SELF LOKALI U SELF IEĦOR LOCAL AND OTHER LOANS (AMENDMENT) BILL(VOTAZZJONIJIET) 251

AĠĠORNAMENT 252

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 258

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 275

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 124 li saret fl-20 ta' Ottubru, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

AMBJENT - ENVIRONMENT INSPECTORS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhuma d-doveri ta' l-environment inspectors?

Kemm hemm environment inspectors fid-Dipartiment ta' l- Ambjent?

Minn fejn huma?

Meta saru?

Kif intgħażlu?

F'liema skala ta' salarju jaqgħu?

Xi kwalifiki għandu jkollu wieħed biex jokkupa din il- kariga?

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Id-doveri ta' l-environment inspectors jinkludu:-

(a) implimentazzjoni ġenerali u nfurzar ta' l-Att għall-Ħarsien ta' l- Ambjent u regolamenti taħt dan l-Att u atti oħra relatati li jkunu fis-seħħ minn żmien għal żmien u jinkludu wkoll xhieda fil-qrati in konnessjoni ma' prosekuzzjonijiet imressqa mill-ispettorat ta' l-ambjent jew minn ħaddieħor kontra min jikser dawn ir-regolamenti msemmija;

(b) spezzjoni ta' kwalunkwe post f'Malta u Għawdex, ta' kull vettura, bastiment, pjattaforma, ajruplan jew inġenji oħra, jew kull vettura, bastiment jew ajruplan ieħor li jkunu proprjeta' ta' Malta 'l hinn mill- ibħra territorjali ta' Malta sabiex jivverifika l-livelli ta' protezzjoni ta' l-ambjent;

(c) provvediment ta' pariri rigward il-ħarsien ta' l-ambjent; u

(d) responsabbiltajiet oħra mogħtija lilhom mid-direttur tad-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent f'dawk l-oqsma kollha b'responsabbilta' tad- dipartiment.

Preżentement hemm 10 spetturi fid-dipartiment għall-ħarsien ta' l- ambjent; sitta saru bejn id-29 ta' Ottubru, 1992 u l-1 ta' Diċembru, 1992 u erbgħa saru fit-18 ta' Marzu, 1993.

Dawn intagħżlu wara sejħa pubblika fil- Gazzetta tal-Gvern.

Rigward minn fejn huma nħoss li din hija xi ħaġa konfidenzjali u m'għandhiex tingħata.

Wara l-assimilazzjoni li saret f'Jannar ta' l-1991 wieħed mill-ispetturi żamm skala 10 fuq bażi personali - għax kien health inspector - u l-oħrajn tpoġġew fi skala 11 fuq bażi personali.

Fl-aħħar sejħa għall-mili ta' postijiet għal environment inspectors id- dipartiment talab li min japplika għandu jkollu jew diploma fix-xjenza ambjentali jew inkella żewġ suġġetti f'livell avvanzat, fosthom il-fiżika, il-kimika, il-bijoloġija, il-matematika pura u l-matematika applikata.

TAJR PROTETT - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm applikaw biex tajr protett jiġi rreġistrat s'issa?

Meta hi d-data ta' l-għeluq?

Xi proċedura qed tintuża?

Qed jintalab xi ħlas?

Jekk iva, kien hemm xi konsultazzjonijiet ma' l- għaqdiet tal-kaċċaturi?

ONOR.

GEORGE VELLA: Sal-lum il-ġurnata, jiġifieri t-Tnejn 22 ta' Settembru, 1997 id-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent irċieva 11-il applikazzjoni biex id-dipartiment jirreġistra tajr protett fil-pussess ta' l-applikant.

Skond Avviż Legali 23 ta' l-1997, kull min għandu xi għasfur jew għasafar ibbalzmati li l-ispeċi tagħhom hija mħarsa bil-liġi għandu fi żmien sena mill-pubblikazzjoni ta' dawn ir-regolamenti - jiġifieri sa l-14 ta' Frar, 1998 - jiddikjarahom lid-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent biex jingħata permess li jżommhom.

L-għaqdiet tal-kaċċaturi kollha ġew informati bil-ħsebijiet tad- dipartiment.

Kien hemm min talab laqgħa fuq dan is-suġġett u d- diskussjonijiet magħhom għadhom għaddejjin.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fql-opinjoni tiegħi, in-numru ta' persuni li applikaw biex jirreġistraw tajr protett ibbalzmat fil-pussess tagħhom huwa verament żgħir.

Ma jaħsibx il-Ministru li għandu jkun hemm informazzjoni iktar wiesgħa f'dan ir-rigward?

Jien konvint li hawn iktar minn 11-il persuna li għandhom xi tajr protett ibbalzmat fil-pussess tagħhom imma dawn ma applikawx għall-permess minħabba li ma jafux b'din il-konċessjoni.

Ma jidhirlux il-Ministru li għandu jkun hemm għarfien ikbar għal din il- konċessjoni peress li għandhom mnejn jittieħdu xi miżuri kontra minn ma jkunx applika?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jien naqbel perfettament ma' dak li qal l-Onor.

Interpellant, naturalment wieħed irid jifhem ukoll li din ir- risposta ma ġietx aġġornata sempliċement minħabba l-ammont enormi ta' mistoqsijiet parlamentari li qed ikun hemm u fil-fatt nista' nassigura lill- Onor. Interpellant li minn dak iż-żmien 'il hawn applikaw ħafna iktar minn 11-il persuna biex jirreġistraw it-tajr protett ibbalzmat tagħhom.

Ta' min jgħid ukoll li l-kaċċaturi qed jiġu mgħarrfin b'dan l-eżerċizzju permezz ta' l-għaqdiet tagħhom għaliex id-dipartiment iktar qed jitkellem ma' dawn l-għaqdiet fuq miżuri bħal dawn milli mal-kaċċaturi nfushom.

Kif għidt fir-risposta, ħarġet saħansitra legal notice dwar dan u rrid ngħid li waħda mill-affarijiet li qed isiru diskussjonijiet fuqhom bejn l- għaqdiet u d-dipartiment għall-ambjent huwa dwar il-ħlas li jirrikjedi eżerċizzju bħal dan.

Jien nifhem li ħadd ma jieħu gost jagħmel dan l- eżerċizzju a spejjeż ta' xi ħadd pero' huwa fatt li tali eżerċizzju jinvolvi ħin twil.

Biżżejjed ngħid li l-impjegati tad-dipartiment ikunu jridu jmorru fid-djar biex iwaħħlu tikketta ma' dawn l-għasafar imma madanakollu l-għaqdiet konċernati jidhrilhom li m'għandux isir ħlas għal dan is-servizz.

Aħna m'aħniex qed nagħmlu dan is-servizz għall-gost imma sabiex l-għasafar protetti bbalzmati jkunu ddikjarati ħalli mbagħad, meta niġu biex nimplimentaw il-liġijiet kif għandhom jiġu implimentati, wieħed ma jkunx jista' jgħid li t-tali għasfur protett kien ilu li qabdu u bbalzmah.

Jien li nista' ngħid għalissa hu li d-dipartiment qed jipprova jikkonvinċi lil dawn l-għaqdiet biex jaċċettaw dan il-fattur.

Fil-fatt id- dipartiment għalhekk qed jiddiskuti ma' l-għaqdiet u mhux ma' dawn il- persuni individwali.

Jista jkun li dawn il-persuni għad m'għandhomx il- green light mill-għaqda tagħhom biex jaċċettaw din il-miżura.

Ta' min jgħid li d-dipartiment m'huwiex qed jitlob ħlas kbir lill- applikanti.

Biżżejjed ngħid li d-dipartiment kulma qed jitlob talli uffiċjal imur fid-dar ta' l-applikant biex jimmarka l-ewwel 25 għasfur protett huwa Lm2, għat-tieni 25 għasfur protett Lm3 u għat-tielet 25 għasfur protett Lm5.

Hawn ta' min ifakkar li biex uffiċjal jimmarka dawn l- għasafar kollha se jieħu l-ħin u għalhekk jien nassumi li jekk kemm-il darba naraw kemm se tqumlu din il-miżura lid-dipartiment insibu li l-ammont jaqbeż il-Lm1 miljun għax f'pajjiżna hawn eluf ta' dilettanti li għandhom numru enormi ta' għasafar protetti bbalzmati.

Wara kollox jien naħseb li fejn dawn id-dilettanti jonfqu ħafna flus fuq ċomb, skrataċ u affarijiet simili, m'għandhomx jarawha żejda li jħallsu xi ħaġa żgħira sabiex dawn l- għasafar li jkollhom jiġu approvati mid-dipartiment.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jekk kemm-il darba minn Frar sa Settembru kien hemm biss 11-il applikazzjoni, jien naħseb li l-għaqdiet tal-kaċċaturi m'humiex qed jinformaw lill-membri tagħhom b'din il-miżura.

Jew inkella tawhom id-direttiva - fil-fatt il-Viċi Prim Ministru għamel riferenza għal din - biex joqogħdu lura milli jirreġistraw minħabba l- kwestjoni tal-fees.

Jien nemmen li jekk il-membri ta' dawn l-għaqdiet jiġu informati individwalment mid-dipartiment, dawn ikunu lesti li jħallsu dawn il-fees sabiex jirregolaw il-pożizzjoni tagħhom, iktar u iktar meta t-tajr li jkollhom ikun jiswa' ferm iktar minn dawn il-fees.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jien naqbel perfettament ma' dak li qed jgħid l-Onor.

Interpellant u ninsab konvint li jekk kemm-il darba nkomplu niddiskutu fi spirtu ta' komprensjoni u fl-istess ħin b'id ferma ma' l-għaqdiet tal-kaċċaturi - kif wara kollox dejjem għamilna, għax dak li hemm bżonn jiġi attwat għandu jiġi attwat - naslu sabiex insolvu anke din il-kwestjoni u dawn l-għaqdiet jaslu biex iħeġġu lill-membri tagħhom biex jikkonkorru għal dan l-eżerċizzju, li permezz tiegħu għallinqas id- dipartiment ikun jaf kemm hawn tajr ibbalzmat u fejn hu, ħalli finalment tkun tista' tinbeda folja ġdida.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea Pace.

ONOR.

VICTOR GALEA PACE: Jikkonsidra l-Viċi Prim Ministru li mal- liċenzja għandu jkun hemm formola fejn il-kaċċatur jiġi mitlub jiddikjara t- tajr protett ibbalzmat li għandu fil-pussess tiegħu qabel ma tiġġeddidlu din il-liċenzja?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, onestament jien ma nixtieqx nidħol fid-dettalji ta' kif se titħaddem din is-sistema għaliex din hija kwestjoni teknika li jrid jieħu ħsiebha d-dipartiment, pero' se nieħu s-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant għax jagħmel ħafna sens.

Li rrid ngħid biss huwa li dan ma jkunx biżżejjed għaliex wieħed ikun irid jara jekk dak li kitbu fil-formola jkunx minnu verament.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, billi l-Viċi Ministru qal li qed isiru l-konsultazzjonijiet ma' l-għaqdiet tal-kaċċaturi, nixtieq niġbidlu l- attenzjoni li ċertament hemm ħafna nies li minkejja li m'humiex membri ta' l-għaqdiet tal-kaċċaturi u minkejja li saħansitra m'humiex kaċċaturi, fid- djar tagħhom għadhom xi għasafar protetti bbalzmati.

Għalhekk nixtieq nistaqsi lill-Viċi Prim Ministru jekk dawn in-nies għandhomx jirreġistraw dawn l-għasafar ukoll.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jekk kemm-il darba ħarġet legal notice li tgħid li kull min għandu tajr protett ibbalzmat għandu jirreġistrah, din qed tobbliga anke lil wieħed li jkun dilettant tal-fawna jew lil min qed iżomm xi kollezzjoni ta' dawn l-għasafar għal skopijiet ta' studju biex jirreġistra dan it-tajr, allavolja dan ma jkunx kaċċatur.

PULIZIJA - PIETA - TRAFFIC ACCIDENT

L-ONOR.

KARL CHIRCOP (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk humiex qed isiru investigazzjonijiet fejn persuna barranija ttajret u tkankret għal xi distanza minn karozza li fiha kien hemm żewġt irġiel nhar it-23 ta' Lulju, 1997 għal xi d-9.00 p.m. ġo Marina Str, Pieta'?

Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li kellu jindaħal fil-kwestjoni l-Assistent Kummissarju Brincat?

X'kien ir-riżultat ta' l-investigazzjoni u xi ġrieħi ġarrbet il- persuna msemmija?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Ninsab informat li hemm proċeduri kriminali pendenti fil-qorti in konnessjoni ma' dan l-inċident.

ĦABS ĊIVILI - TOBBA - GROUP PRACTICE

L-ONOR.

KARL CHIRCOP (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk fil-ħabs huwiex se jidħol group practice tat-tobba ġdid biex jieħu ħsieb is-saħħa tal-priġunieri?

ONOR.

ALFRED SANT: Iva u fil-fatt dan il-grupp beda jaħdem fit-13 ta' Ottubru li għadda.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, riċentement f'waħda mill-gazzetti kien hemm allegazzjoni jew rapport li kellu jitkeċċa jew kien tkeċċa t-tabib tal- ħabs.

Hemm xi kummenti min-naħa tal-Prim Ministru fuq dan?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Nista' nagħti l-kummenti tiegħi pubblikament imma kont nippreferi ngħaddi din l-informazzjoni fuq bażi personali.

EMIGRANTI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' emigrants kull sena fl-aħħar 10 snin?

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): It-tagħrif mitlub qed jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

EMIGRANTI LI ĠEW LURA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' returning emigrants kull sena għal dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub qed jitqiegħqed fuq il-Mejda tal- Kamra.

ETC - INTERNAL WORKINGS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-internal workings ta' l- ETC dwar l-istatistika rigward ix-xogħol relattiv għal Lulju 1997?

ONOR.

EDWIN S. GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jara t-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 8525 f'seduta Nru 122.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, it-tweġiba li qed jirriferi għaliha l- Ministru kienet tgħid li l-workings għadhom m'humiex lesti.

Jien ma nistax nifhem kif ninsabu f'nofs Ottubru u l-internal workings tax-xahar ta' Lulju għadhom m'humiex lesti; u dan anke meta wieħed jikkonsidra l-fatt li l-Ministru diġa' ta pubblikament statistika oħra li għandha x'taqsam mal- kamp tax-xogħol.

Din l-istatistika hija proprju l-konklużjoni ta' l- internal workings li waslu għalihom.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, minn din ir-risposta li għadni kemm tajt, jien qed nifhem li din l-informazzjoni diġa' tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra.

Jekk jien skorrett allura rrid nara x'ġara u għaliex ma tpoġġietx.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, nista' nassigura lill-Ministru li din l- informazzjoni żgur ma tpoġġietx għaliex din id-domanda, għalkemm tirriferi għal-Lulju, fil-fatt ġiet tabled fit-2 ta' Ottubru.

Nista' nassigurah ukoll li r-risposta l-oħra, li kienet tirriferi għall-workings ta' Settembru, kienet tgħid li dawn ma kenux lesti.

Jien nifhem li ta' Settembru jista' jkun li l-workings ma kenux lesti pero' naħseb li tajjeb li wieħed jiċċekkja x'ġara fil-każ ta' Lulju.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, se niċċekkja dwar dan għaliex fhimt li din l-informazzjoni diġa' tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra.

Li seta' ġara hu li peress li l-Onor.

Interpellant qiegħed ta' kull xahar jitlob għall-istess informazzjoni, sar żball f'dak is-sens.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għax-xahar ta' Lulju 1997, jista' l-Ministru jgħid kemm persuni ma komplewx jirreġistraw għax-xogħol minn jeddhom u kemm inqatgħu mir- reġistrazzjoni b'deċiżjoni ta' l-ETC u jindika għaliex l-ETC ddeċidiet li taqtagħhom?

ONOR.

EDWIN S. GRECH: In-numru ta' persuni li għax-xahar ta' Lulju 1997 ma komplewx jirreġistraw minn jeddhom kien ta' 535.

In-numru ta' persuni li nqatgħu mir-reġistrar għax-xogħol f'Lulju 1997 kien ta' 84.

Ir-raġuni li wassal għal qtugħ tagħhom hi kif ġej:

|m'aċċettawx taħriġ |14 | |jirreġistraw u jaħdmu |49 | |m'aċċetawx xogħol | 8 | |m'attendewx intervisti |13 |

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, f'okkażjoni oħra f'dan il-Parlament konna rrimarkajna fuq in-numru kbir ta' nies li xahar wara l-ieħor jingħad li jieqfu jirreġistraw minn jeddhom.

Fil-fatt, b'riferenza għal Lulju, il- Ministru qal li waqfu 553 u fix-xhur preċedenti l-istess domandi eliċitaw risposti ta' 600, 700 u, jekk niftakar bl-amment, anke 800.

Meta din in- naħa kienet staqsiet lill-Ministru jekk jidhirlux li dan huwa pjuttost numru għoli - qed nitkellmu fuq kważi 7% jew 8% tat-total tan-nies qiegħda - il-Ministru kien qal li anke hu jidhirlu li n-numru, almenu apparentement, huwa pjuttost inġustifikabbli u kien qal li l-ETC kienet qed tagħmel xi internal sampling jew proġett biex tara x'wassal għal dan in- numru.

Jien għalhekk nixtieq nistaqsi lill-Ministru x'ħareġ minn dak l- eżami li qed isir.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, nista' ngħid li hemm diversi fatturi li jikkontribwixxu għal dan in-numru għoli ta' persuni li ma jkomplux jirreġistraw minn jeddhom.

Per eżempju, ikollok numru sostanzjali ta' persuni li jsibu mpjieg u l-ETC tkun għadha ma rċevitx ir-return li normalment isir mill-employer.

Fil-fatt jien tlabt lill-uffiċjali ta' l- ETC sabiex jinformaw lill-employers biex dan ir-return jibagħtuhulna kemm jista' jkun malajr.

Ikun hemm ukoll numru ta' nies li jilħqu l-eta' tal- pensjoni u allura minħabba f'hekk isimhom ma jibqax jidher fl-elenku ta' dawk li jirreġistraw għax-xogħol.

Ikun hemm dawk li jiġu medically boarded out u ma jinformawniex.

Ikun hemm dawk li jkunu unfit for work u naturalment hemm ukoll grupp żgħir ta' nies li ma nafux għal liema raġuni ma jibqgħux jinvestigawhom.

Pero' li nista' ngħid huwa li issa dan in- numru naqqasnih sewwa.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Membru jridu japprezzaw li jien noqgħod fuq li jgħiduli l-advisers.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Madam Speaker, dan li se ngħid huwa iktar suġġeriment milli mistoqsija.

Il-Ministru jaf li hemm avviż legali li jgħid li min iħaddem suppost li dak inhar stess jinforma lill-ETC li jkun daħħal lil xi ħadd impjegat miegħu u min jabbuża għandu jinġieb quddiem il-qorti?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, jien naf bil-legal notice li qed isemmi l-Onor.

Interpellant u għalhekk tajt ordni biex nimxu skond il-liġi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, jien napprezza li l-Ministru jrid joqgħod fuq il-parir ta' l-advisers pero' sinċerament ikolli ngħid li dawn il-pariri ngħataw mingħajr biss ma sar studju.

Ir-raġunijiet li semma l- Ministru huma ovvji - u naqbel miegħu li dawk jistgħu jkunu r-raġunijiet - pero' jien nistaqsi jekk dawn ir-raġunijiet joħorġux minn xi sample partikolari.

Per eżempju, nistgħu nieħdu bħala sample in-nies li waqfu jirreġistraw f'Jannar li għadda; żgur li mill-files li għandha l-ETC wieħed jista' jara kemm minnhom huma reġistrati, kemm huma dawk medically boarded out u kemm huma dawk ċertifikati unfit for work.

Jiġifieri jien qed nistaqsi jekk sarx eżami mill-ETC ut sic fuq sample ta' xahar jew jekk dawn humiex biss assunzjonijiet.

Jekk sar dan l-eżami, fuq liema xahar sar?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, dan l-eżerċizzju li qed isemmi l- Onor. Interpellant sar fuq eżempju ta' xahar, pero' ta' liema xahar ma nafx għaliex ma qalulix.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 157 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li jemendaw ir-Regolamenti dwar is-Servizz tat-Telefon; u

Lista ta' batching plants liċenzjati f'Malta u f'Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8965.

MADAM SPEAKER: Grazzi, il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' rapport magħmul mill-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija dwar laqgħat tan-National Co-ordinating Unit, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 8969.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono Grech..

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 156 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Dħul ġewwa Żoni Ristretti.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-ammont ta' skart mormi fil-miżbla tal-Magħtab u fil- miżbla ta' Wied Fulija, limiti taż-Żurrieq, bejn l-1994 u 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8981.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar il-complement ta' ħaddiema fi sptarijiet tal-gvern, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8888.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Breakdown tal-vot tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' għall-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8948; u

Lista li turi n-numru ta' impjegati mal-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9062.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 158 ta' l-1997 - Ordni ta' l-1997 dwar l-Awtorita' tad-Djar (Trasferiment ta' Proprjeta') (Nru 13).

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Noel Farrugia.

ONOR NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u Sajd): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-qatla fil-biċċerija mill-1 ta' Jannar sat-30 ta' Settembru 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8885.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR SELF LOKALI U SELF IEĦOR.

LOCAL AND OTHER LOANS (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-15 ta' Ottubru, 1997.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Alex Sceberras Trigona huwa in possession of the House.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Madam Speaker, meta kont qed nitkellem fis- seduta ta' qabel, kont qed nipprova navvanza l-argument li rigward il- kwestjoni li dan il-Parlament qed ikollu jżid is-self għal dan il-Gvern, ikun tajjeb li wieħed jibda sabiex ixejjen il-ħafna kliem li qed jiġi ppumpjat b'mod metodiku - m'hemmx għalfejn li wieħed joqgħod jadatta xi conspiracy theory - fis-sens li kieku Malta kellu jkollha full membership fl-Unjoni Ewropea f'daqqa waħda kien se jiġi dulluvju ta' flus kull sena.

Ovvjament din hija n-naħa l-oħra tal-bżonn reali u attwali tas-self li qed jiġi propost mill-Ministru tal-Finanzi hawnhekk illejla sabiex ikun jista' jagħmel tajjeb għad-deficit li għandu l-Gvern.

Madam Speaker, l-ewwel punt li nixtieq nagħmel huwa li meta wieħed iħares lejn dawn l-aħħar tliet xhur minn meta bdiet din l-orkestrazzjoni dwar il-bżonn ta' sħubija sħiħa għall- finijiet finanzjarji daqshekk ilellxu, isib li dawn il-miljuni li suppost ġejjin mill-Unjoni Ewropea biddlu n-natura numerika tagħhom tant drabi li jwaqqgħu suspett kbir fuq kif qegħdin jiġu maħduma.

Ikun tajjeb li wieħed jistaqsi lil min qiegħed jgħid li Malta kienet se tibbenefika minn Lm26 miljun fis-sena, kif ma żammx il-pożizzjoni tiegħu meta din iċ-ċifra ġiet riveduta għal Lm47 miljun fis-sena Imbagħad saret qabża oħra ikbar għal Lm100 miljun fis-sena.

Imbagħad il-Kap ta' l- Oppożizzjoni din niżżilha b'ċerta moderazzjoni - suppost li f'exercise xjentifiku diffiċli jkollok dawn in-numri kollha jaqbżu 'l hawn u 'l hinn - għaċ-ċifra ta' Lm87 miljun.

Hija ħaġa ta' l-iskantament li jkollna dawn in-numri kollha jitbiddlu fuq perijodu ta' xahrejn u nofs, jew tlieta u ma jkollniex a correct record.

Il-kwestjoni tal-flus li kellhom jiġu mill- Ewropa saret qisha l-logħba tal-lottu daqskemm għandna ċifri!

Għandna 26, 47, 80, 100, imbagħad erġajna nżilna għal 87 u 80.

Jiġifieri hawnhekk m'aħniex qegħdin ngħidu bejn Lm26 miljun u Lm28 miljun għaliex forsi jkun hemm xi skorettezza meta wieħed qed iqis il-growth tal-popolazzjoni jew il- growth tal-GNP, imma bejn Lm26 miljun u Lm100 miljun, varjanza tant radikali li dawk li suppost qed jaħdmu ċ-ċifri żgur li qegħdin jaħdmu fuq kriterji differenti.

Qed ngħid dan għaliex, apparti kollox, tajjeb ta' min jiftakar ukoll li l- għajta ta' l-Oppożizzjoni biex Malta tissieħeb ma' l-Unjoni Ewropea ilha li bdiet mill-1976 u tajjeb li niftakru li dik kienet reviżjoni ta' konsiderazzjonijiet profondi u analitiċi li kienu saru f'Kabinett Nazzjonalista tal-late sixties meta n-Nazzjonalisti fil-gvern kienu qegħdin jeżaminaw il-possibbilta' li jmorru għal full membership jew għal association agreement.

F'dik l-analisi kollha, min-naħa kienu sabu li full membership kienet se tkun diffiċli biex jottjenuha u mill-banda l-oħra diffiċli għal Malta biex issostniha u kienu spiċċaw biex lejlet l-elezzjoni ta' l-1971 jiffirmaw biss association agreement.

Allura jkun tajjeb li wieħed jibda billi jistabilixxi li dak iż-żmien l-ewwel relazzjonijiet tal- Partit Nazzjonalista fil-gvern ma' l-EEC kienu wkoll tentattivament immirati sabiex jġibru anke full membership, pero' kienu raw li minn naħa l- EEC stess ta' dak iż-żmien ma kenitx tant interessata - u dan huwa reġistrat fl-iskambji diplomatiċi li hemm ġol-Foreign Office - u min-naħa lokali kienu raw li anke l-ftit industrija, il-biedja u t-turiżmu li kellna kienu se jbatu kieku Malta kellha tkun membru sħiħ u għalhekk intgħażlet it-triq ta' l-association agreement.

Meta wieħed jgħid dan tajjeb imbagħad li jerġa' jeżamina l-għaliex fid-disa' snin u nofs sħaħ ta' Gvern Nazzjonalista, allavolja tbiddlet il-mira, ma nġabet ebda għajnuna aktar partikolari.

Ta' min wieħed jistaqsi wkoll kif qed jgħidu li din issa tant hi bnina għal Malta għal raġunijiet differenti.

Jien hawnhekk qed nipprova fil-qosor niġbor dawn it-tliet fażijiet.

L- ewwel fażi dik tas-snin sittin, meta l-għajta kienet li wara l-indipendenza ta' l-1964 il-Partit Nazzjonalista fil-gvern kien qed jara li Malta - u hawn issa t-tieni argument tiegħi - kienet ġiet sfaxxata mingħajr ebda sigurta' ta' xejn għaliex qabel l-1964, bħala art metropoli ta' l-imperu Ingliż jew x'kien baqa' mill-imperu Ingliż, li kieku sar xi attakk fuq Malta - u f'dak iż-żmien tal-cold war, f'diversi rkejjen tad-dinja dan kien qed jiġi perċepit bħala minaċċja reali - wieħed kien jistenna, allavolja garanzija daqstant ma kienx hemm, li bħala territorju Ingliż l-Ingilterra kienet taqbeż għal Malta bħala possessjoni Ingliża.

Peress li l-Ingilterra kienet membru tan-NATO, underlying all that kien hemm ukoll il-garanzija tan-NATO u allura mhux biss l-Ingilterra kienet tabqeż għal Malta imma l- membri l-oħrajn tan-NATO ukoll kienu jabqżu għal Malta - all for one and one for all. Wara l-1964 kienu damu sena sħiħa sa l-1965 - ifittxu garanziji mingħand l-Ingilterra u mingħand in-NATO.

Il-garanziji mingħand l-Ingilterra kienu naqra wishy washy u n-NATO kienu aktar u aktar elusivi għaliex kien hemm biss paragrafu li jgħid li n-NATO tidħol f'konsultazzjonijiet mal-Gvern Malti jekk il-Gvern Malti jħossu mhedded jew jekk is-sovranita' u l-integrita' ta' Malta tiġi fil-fatt vjolata.

Allura f'dak il-baħar li kienu qed jipperċepixxu, l-Partit Nazzjonalista fil-gvern ra li jkun tajjeb li jankra mal-European Union bħala membru sħiħ għaliex dak iż-żmien kienu għadhom qed jiftakru li fil-fifties il-European Union kienet ipprovat tagħmel common defence community imma waqfet għaliex il-proposta ma kenitx għaddiet mill-Parlament Franċiż.

Qed nissottometti dan il-punt u qed nagħti dan il-background l-aktar sabiex nagħmel highlighting tal-fatt li fis-sixties ir-raġunijiet tal-Partit Nazzjonalista fil-gvern għal sħubija fl-EEC kienu pjuttost minħabba sigurta' li ma rnexxilhomx ikollhom bejn l-1964 u l-1971 min-naħa ta' l- Ingilterra minħabba fl-indipendenza kostituzzjonali.

Madam Speaker, imbagħad oħroġ il-għaġeb, fl-1976 erġajna bdejna naraw ċertu tqanqil intern.

Fl-1977 l-Onor.

Fenech Adami ġie elett bħala l-Kap tal-Partit Nazzjonalista u beda jgħid li Malta jmissa tidħol membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea, dak iż-żmien l-EEC.

Allura hawnhekk, bid-dħul ta' l-Onor.

Fenech Adami fix-xena, bħala leader tal-Partit Nazzjonalista, rajna bidla radikali fil-policy tal-Partit Nazzjonalista minn dik ta' bejn l-1971 u l-1978.

Mela filwaqt li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern, bil-materjal kollu u bir- records kollha f'idejh u bid-diplomatiċi li kellu fi Brussels, kien ra u analizza li ma kienx jista' jmur għal full membership, bħala ħaġa ġdida ta' kap ta' oppożizzjoni ġdid ħarġet il-policy li wara l-1979, bl-għeluq tal- bażijiet militari, kien ġej il-baħħ u allura kellna nibdew nimxu fid- direzzjoni ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk naħseb li jkun tajjeb li nagħmel footnote żgħir dwar kif fit-Trattat ta' Ruma hemm żewġ sections li jistabilixxu żewġ tracks totalment separati.

Artiklu 238 jgħid li pajjiż jew grupp ta' pajjiżi jista' japplika biex ikollu association agreement bejnu u l-EEC, filwaqt li f'artiklu 237 hemm li pajjiż jista' japplika għal sħubija sħiħa jekk ikun pajjiż Ewropew.

Qed ngħid dan kollu sabiex inwaqqfu il-ħafna paraguni mal-Marokk għaliex b'hekk inkunu qegħdin nagħmlu ħafna retorika żejda.

Issa ħalli nerġa' mmur lura għal-linja ta' l-argument.

Madam Speaker, kif kont qed ngħid, fis-sixties l-aspett ta' security ġie kkonsidrat bl-ikbar reqqa imma l-Partit Nazzjonalista fil-gvern għażel li jmur għal association agreement u mhux għal full membership, allavolja dak iż-żmien il-kwestjoni ta' security kienet waħda taħraq sew fil-Mediterran.

Kien hawn il-gwerra tal-Lvant Nofsani, l-iżviluppi għaddejjin fl-Eġittu, l- iżviluppi ta' l-Algerija u l-Marokk, l-Amerikani kienu daħlu bis- sottomarini fil-Mediterran u l-Unjoni Sovjetika ukoll kienet daħlet bil- flotta tagħha.

Jiġifieri dak iż-żmien kien hawn baħar imqanqal mhux ħażin pero' madanakollu l-Gvern Nazzjonalista analizza raġonevolment - hawn qed inżid din il-kelma - li allavolja kien hemm dawn il-kwestjonijiet kollha ta' sigurta', kien se jmur għat-track ta' association agreement u mhux għal full membership.

Imbagħad, Madam Speaker, fit-tieni fażi, fl-1977 u l- 1978 joħroġ il-Kap ta' l-Oppożizzjoni l-ġdid, l-Onor.

Fenech Adami, u jgħid li Malta għandha taqsam l-ideali u l-viżjoni, li l-insara kollha qegħdin flimkien, li għandna kwestjoni ta' sigurta' taħraq ħafna fid-dinja u li allura post Malta huwa fl-Ewropa bħala membru sħiħ.

U minn hawn bdiet it- tieni fażi bl-għajta ta' sħubija sħiħa.

Issa hawnhekk nidħlu għat-tielet fażi ta' din il-kwestjoni u nixtieq nissottolinea li l-perijodu ta' bejn l- 1987 u l-1990 għadu misteru għal ħafna analisti.

Wara għaxar snin sħaħ ngħidu l-ħin kollu li post Malta huwa fl-Ewropa għaliex minn hemm nistgħu nieħdu s-sigurta' li rridu, x'ġara imbagħad bejn l-1987 u l-1990?

F'dan il- perijodu l-pressjoni ta' nuqqas tas-sigurta' ma kenitx hemm?

X'ġiegħel lill-Gvern Nazzjonalista jkaxkar saqajh għal sentejn u nofs jew tlieta biex japplika għal sħubija sħiħa?

Għalija dan iqajjem suspetti kbar għaliex l-applikazzjoni lanqas kellha bżonn studju jekk f'dawk l-għaxar snin ta' bejn l-1977 u l-1987 suppost kienu saru l-istudji u l-kuntatti kollha ma' dawk li jaqsmu l-ideali ta' Malta fl-Ewropa.

Allura bejn l-1987 u l-1990, meta ma kienx għadu waqa' l-ħajt ta' Berlin u l-Unjoni Sovjetika kienet għada ma sfaxxatx x'ġara biex ma saritx l-applikazzjoni ta' tliet linji?

Applikazzjoni formali, mhux biss ta' Malta imma ta' kull pajjiż li japplika ikun fiha biss li l- Gvern ta' pajjiż "X" b'dan qed jissottometti t-talba tiegħu għal sħubija sħiħa fl-EEC, fl-EURATOM, fl-ECSE jew it-tlieta f'salt.

Fl-1990 Malta għamlitha għat-tlieta f'salt.

Imma taħt Gvern Nazzjonalista bejn l-1987 u l-1990 x'żamm lil Malta milli tagħmel l-applikazzjoni formali?

Hawnhekk nissottometti li kien hawn lull li kixfet li l-kwestjoni kollha tas- sigurta' kienet biss velu li kien qed jgħatti r-realta'.

Din kienet qisha gimmick għall-elezzjoni sabiex jiġbdu lil kulħadd lejn l-Ewropa - il- prestiġju ta' l-Ewropa ovvjament huwa għoli - u kienu bellgħuha lil ħafna nies li mill-għada li jitla' Partit Nazzjonalista fil-gvern kien se jkun hemm ix-sharing of resources.

Min jaf x'kienu qegħdin jaħsbu ħafna Maltin!

Forsi kienu qed jaħsbu li la nissieħbu, jekk il-Ġermanja għandha Lm1 miljun u Malta għandha Lm100, allura aħna jkollna Lm0.5 miljun u Lm50 u huma jkollhom Lm0.5 miljun u Lm50, għaliex se naqsmu nofs bin-nofs r- riżorsi tagħna magħhom u se niġu ndaqs.

Madam Speaker, il-mistoqsija li rrid nagħmel illejla hija din: F'dawk is-sentejn u nofs, is-sigurta' ġiet sospiża jew minsija?

Imbagħad oħroġ il-għaġeb, fir-raba' fażi mill-1990 sa l-1996 kien hemm sensila ta' taħdidiet bejn ministri ta' l-affarijiet barranin Maltin u dawk Ewropej, li l-ħin kollu kienu jgħidu li qegħdin nagħmlu passi pożittivi u storiċi u li qed isiru żviluppi ta' progress, liema żviluppi kienu se jsaħħu s-sigurta' ta' Malta u li postna huwa fl-Ewropa.

Kienu dejjem mexjin fuq dawn il-linji ta' sigurta' u ironikament - hawnhekk nerġa' nagħmel footnote - meta waqa' l-ħajt ta' Berlin u sfaxxat l-Unjoni Sovjetika, l- bogey komunista spiċċa iżda xorta waħda baqgħet tiġi phrased hekk.

Jiġifieri nistgħu ngħidu li f'din il-kwestjoni għandna qisu erba' fażi, cioe' il-fażi tas-sittinijiet, il-fażi mill-1977 sal-1987, l-ironija ta' bejn l-1987 sa l-1990 u r-raba' mill-1990 sa l-1996.

Innotajt ukoll li l- linja m'hijiex simetrika għaliex hemm il-hiccups tas-sittinijiet u l-hiccup l-oħra bejn l-1987 u l-1990.

Issa, wara d-damdima li sofra l-Partit Nazzjonalista fl-aħħar elezzjonijiet ġenerali, f'daqqa waħda dan is-sajf joħroġ il-fattur il-ġdid ta' għaliex Malta għandha ssir membru sħiħ fl- Unjoni Ewropea.

U l-fattur il-ġdid li qed jiġi mressaq bħala l- overpowering factor - u mhux bħala wieħed fost ħafna fatturi - huwa dak tal- finanzi.

Xejn m'aħna qegħdin nisimgħu fuq relazzjonijiet industrijali, fuq il-freedom of establishment u fuq kif jiġi affettwat il-prezz tal- proprjeta' hawn Malta.

Kif għidt fil-bidu nett dan il-kriterju qed jiġi mressaq b'mod tassew mhux xjentifiku għaliex meta wieħed jara dawn l- oxxillazzjonijiet - minn Lm26 miljun għal Lm46 miljun, għal Lm80 miljun, għal Lm87 miljun u għal Lm100 miljun per annum - jibda jgħid li jew grupp jew ieħor ta' dawn l-analisti jew it-tnejn f'salt ma jafux fuq liema kriterji qegħdin jagħmlu l-kalkoli tagħhom.

U allura anke hawnhekk wieħed għandu d-dubji dwar il-mod kif qegħdin jinħadmu u qed jiġu derivati dawn iċ- ċifri.

Having said that, l-argument prinċipali llum m'huwiex iktar fuq is- sigurta'.

F'dawn l-aħħar tliet xhur is-sigurta' forsi ssemmiet darba biss f'xi editorjal ta' "The Times"; u lanqas tawha importanza kbira, kemm semmewha bħala waħda minn żewġ fatturi oħra imma kemm kemm biex jimlew l- editorjal.

Bħalissa the be all and end all tar-raġuni li qed titressaq għalfejn Malta għandha tkun membru ta' l-Unjoni Ewropea huma l-finanzi.

Allura jien nibda billi ngħid li jekk huma qegħdin jippreżentaw dan l- aspett tal-finanzi meta qabel kien għal raġunijiet ta' sigurta', mhux ukoll suspettuż kif dejjem bilfors trid issakkar lil Malta mal-European Union - kif iħobb jgħid l-Onor.

Fenech Adami, "to lock" Malta - qisu l-poplu ta' Malta ma jistax jiġi fdat li jtella' partit alternattiv għal tiegħu, qisu jrid isakkarna ġo parameters tal-European Union?

Hija sewwa din l- isfiduċja fil-poplu min-naħa tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni?

Jien ma naħsibx li huwa sewwa li nsakkru lil Malta ġo kwalunkwe tip ta' union bħal din.

(Interruzzjonijiet) U kemm kemm ma telaqx 'il hinn iż-żejjed mill- parameters tal-European Union!

U minn hawn, Madam Speaker, niġi għat-teżi li mhux biss jgħidu li dawn il-flus kienu se jkunu sostanzjati - allavolja kif għidt diġa' huma jikkwantifikawhom b'ħames jew sitt modi differenti u b'varjazzjoni ta' one is to four - u lanqas kien ikollna bżonn niġu llejla biex nissellfu miljuni aktar biex insoddu t-toqob li ħallewlna, imma donnhom qed jgħidu li dawn il-flus kienu se jkunu immediately available.

Ngħid "donnhom" għaliex anke fil-mozzjoni li ressaq nhar l-Erbgħa l-Kap ta' l-Oppożizzjoni f'din il- Kamra, l-ewwel preambolu jgħid "Malta is prepared for membership".

Meta qed jgħidu "Malta is prepared" ifisser li issa mhux iktar qed jagħmlu kemm kemm stqarrija ta' twemmin li aħna għandna l-istess ideali Ewropej, li aħna kollha nsara bħalhom - ma nafx kemm huma kollha nsara ġewwa l-Ewropa! - u li aħna kollha demokratiċi bħalhom u dan it-tip ta' kliem li kien validu meta bdew bl-inizjattiva tagħhom fl-1977/78 għal sħubija sħiħa - dak iż- żmien, il-kwestjoni ta' preparedness kienet għada m'hijiex daqshekk teknika - imma issa dħalna fil-fażi fejn saret teknika ħafna ħafna l-kwestjoni kollha ta' relazzjonijiet ma' l-Ewropa u allura minn hawn nibda nxejjen iktar b'dubji kbar kemm kienet serja din il-preparedness for membership u nibda billi nsemmi żewġ kriterji fundamentali li hemm fil-Maastricht Treaty.

Madam Speaker, mhux billi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qagħad isemmi l- Amsterdam Treaty u qagħad jgħid kemm dan biddel is-sitwazzjoni ta' qabel - jekk biddel, kienu xi affarijiet żgħar li ġabu dubju dwar kemm hemm ħeġġa biex issir institutional reform; infatti l-Belġju, l-Italja u Franza qalu li hemm bżonn isiru aktar riformi istituzzjonali - għax dak li ġara f'Maastricht fl-1992 għadu validissimu.

Allura hawnhekk jien nistaqsi lill- Onor. Fenech Adami jekk hux qed jibbaża li ġejjin dawn il-miljuni kollha fuq Malta u li Malta se tgawdi dawn il-miljuni għaliex qed jasserixxi - u qed jerġa' jbella' lill-poplu din l-asserzjoni - li Malta hija preparata għal membership.

Imma lill-Onor.

Fenech Adami ngħidlu li mhux billi joqgħod jgħid li huwa "lest" għaliex fid-definizzjoni Ewropea, skond it- Trattat ta' Maastricht, din il-kelma għandha mill-inqas żewġ tifsiriet u ż- żewġ tifsiriet japplikaw għal kemm huwa kbir id-deficit fil-budget tal- gvern li qed japplika bħala proporzjon tal-prodott nazzjonali tal-pajjiż - u hawnhekk Maastricht jiffissa ċ-ċifra ta' 3% bħala ċ-ċifra li għandhom jaslu għaliha dawk il-pajjiżi li jridu japplikaw - u fuq is-sieq l-oħra jiffissa wkoll iċ-ċifra ta' kemm jista' jkun kbir d-dejn nazzjonali bħala persentaġġ tal-prodott ġenerali nazzjonali, liema ċifra hija ta' 60%.

Mela jekk għandna dawn il-kriterji għal eligibility, ta' xejn noqogħdu ngħidu kemm irridu ningħaqdu għaliex għandna ideali kristjani jew Ewropej u we share the same ideals u dawn il-ħmerijiet kollha.

Issa qegħdin iqiegħdulna very straight criteria li huma b'numri li ma tistax toqgħod tilgħab wisq bihom u ssajjarhom iż-żejjed.

B'dawn in-numri trid tara l- qagħda ta' Malta jekk hijiex prepared jew le.

Qed ngħid dan kollu għaliex nixtieq li dan l-argument kollu li għandna fil-pajjiż tonqoslu ftit ir- ragħwa u r-retorika u naraw x'inhuma l-possibbiltajiet ta' Malta li tissieħeb fl-Unjoni Ewropea fl-istat li tinsab fih illum.

Ħalli nieħdu ż- żewġ kriterji - jekk il-budget deficit ta' Malta llum jilħaqx għal 3% jew inqas jekk id-dejn nazzjonali Malti huwiex taħt is-60% jew le tal-GNP - u naraw jekk Malta hijiex prepared u eliġibbli għat-termini ta' Maastricht fit-termini Ewropej li tant qed jisħaq fuqhom il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Jekk m'aħniex se nagħmlu dan is-sempliċi exercise, se nkunu qegħdin ngħidu ħafna phrases emottivi dwar kemm hu sabiħ li nkunu ma' l-Ewropa u li d-destin tagħna huwa ma' l-Ewropa, phrases li ovvjament jirbħu l-argument.

Ovvjament kulħadd irid ikun qiegħed tajjeb daqs l-aqwa Ġermaniż li qed jgħix ġo Frankfurt, imma lanqas għandna garanzija li għaliex se nkunu membri se jkun hekk, għaliex x'aktarx li aħna mal-parti ta' Sqallija se jġonġuna u ma nafx kemm l-average fi Sqallija qegħdin aħjar minna.

Allura naħseb li jkun tajjeb li dik il-parti aħjar neżaminawha għaliha.

Issa ħalli niġu għaċ-ċifri.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterromplik għaliex skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li tkompli tinstema'.

ONOR.

LEO BRINCAT: Nipproponi li l-Onor.

Sceberras Trigona jkompli jinstema'.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

TONY ABELA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Sceberras Trigona jkompli bid- diskors tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Nirringrazzja lill-proponent, lis- sekondant u lill-Kamra kollha filwaqt li naċċetta t-talba min-naħa ta' l- Oppożizzjoni sabiex nelabora iktar ħalli l-Onor.

Membri jkunu lluminati aktar matul l-iljieli twal li ġejjin!

Madam Speaker, kont se nikkjarifika ftit iċ-ċifri u nibda biex ngħid li l- gross national product ta' Malta huwa Lm1,200 miljun.

Per eżempju, dan l- aħħar intqal li l-kumpannija tal-Coca Cola għandha madwar Lm8,000 biljun f'capital assets!

Qed insemmi dan sabiex inkunu nafu fuqiex qegħdin nitkellmu f'termini ta' ċifri.

Jiġifieri, kif diġa' għidt, il-gross national product tagħna huwa ta' Lm1.2 biljun u d-deficit qiegħed madwar Lm120 miljun.

Meta wieħed jikkalkola d-differenza bejn dawn it-tnejn jara li ma tiġi xejn lejn it-3% jew under, kif jitlob Maastricht, imma tiġi viċin 10% u taħt ċerti kriterji oħra tiġi viċin 12%.

Mela hawnhekk, la qegħdin daqshekk 'il bogħod, għandna xi ħaġa serja għaddejja u miċ-ċifri nibdew ninnotaw li m'aħniex prepared għal membership.

Ċertament ukoll li min-naħa tal-European Union m'għandhomx bżonn wisq retorika min-naħa Nazzjonalista jew min-naħa Laburista.

Dawn se jeżaminaw l-economic survey li se joħroġ ix-xahar li ġej, jaraw kemm hu l-budget deficit, jagħmluh proporzjon tal-prodott nazzjonali Malti u malajr jindunaw li dan qiegħed 10% tal-GNP.

Allura dawn jgħidulna li b'dawk it-tip ta' persentaġġi qegħdin tant 'il bogħod li rridu ninsewha li se nkunu membri issa jew fil- futur immedjat.

Fuq kollox ejja niftakru li llum il-ġurnata sħubija fil- European Union hija sħubija f'political, economic and monetary union.

Allura l-Partit Nazzjonalista, li jaf li ċ-chances biex Malta tipparteċipa fl-economic and monetary union huma zero, irid li mmorru għal second jew third class membership?

Allura wasalna sabiex infittxu third class membership, apparti imbagħad l-iżviluppi l-oħra li għadhom ma ħarġux fuq institutional reform, li mbagħad iniżżluna għal fourth jew fifth class membership?

Madam Speaker, ir-realta' llum hija li m'aħniex eliġibbli biex nipparteċipaw f'economic and monetary union, iktar u iktar meta naraw li fil-każ tal-budget deficit dan jammonta għal madwar 10% tal-GNP tagħna u għal dak li jirrigwarda l-public sector borrowing requirement, bħala persentaġġ tal-GNP, insibu li għandna madwar Lm1,000 miljun bħala proporzjon ta' Lm1,200 miljun GNP, jiġifieri kważi 84%.

Minn dan naraw li qegħdin sgarrati totalment mil-limitu ta' not more than 60% li jinsisti fuqu fit-Trattat ta' Maastricht.

Mela Malta hija zoppa fuq iż-żewġ saqajn - u mhux bi ftit - li l-European Union fi Brussels qiegħda tiffissa bħala kriterji lill-membri applikanti.

Anzi t-Trattat ta' Maastricht jagħti naqra leeway, fis-sens li jgħid li huwa tollerabbli li xi pajjiż ikun naqra batut fuq wieħed jew l-ieħor mill-kriterji, basta dan juri a dynamic trend li riesaq lejn l-osservanza ta' dawn il-kriterji.

Il-ħabi li kien qed isir fil-1994/95 tal-letters of comfort - u dan sabiex il-Gvern seta' jibda juri li kien qed jersaq kważi lejn il-figura ta' 40% ta' dejn nazzjonali bħala persentaġġ tal-GNP - ma kien xejn ħlief cooking of the books.

Imma fl-1996 dan il-ħabi kollu ma felaħx iżomm u ma stajniex inkomplu naħbu.

L-istess ġara fil-qasam tad-deficit.

Illum nafu li l-Gvern Nazzjonalista ma kienx qiegħed iħallas ċerti ammonti li kien daħal għalihom u allura d-deficit ma kienx qiegħed jagħti stampa ċara.

Nista' ngħid li l-arretrati li se jkollna nħallsu u li ma kenux tħallsu qabel - u dan in-negozjanti Maltin jafuh; u naħseb li ħafna minnhom ivvotaw kontra l-partit ta' l-Onor.

Fenech Adami għaliex kienu aware tal-kontijiet pendenti li kellhom mad-dipartimenti varji tal-gvern - jitilgħu għal madwar Lm17 miljun.

Allura mhux ta' b'xejn li nersqu hawn illejla fil-Parlament biex nitolbu self li jammonta għal dawn il-miljuni kollha biex inkunu nistgħu nħallsu l-arretrati li minħabba din l-ossessjoni biex nidħlu fl-Unjoni Ewropea, b'ċertu cooking of the books il-Gvern Nazzjonalista kien qed jipprova juri li l-budget deficit kien anqas minn 3% bħala proporzjon tal-GNP u anqas minn 60% tad-dejn nazzjonali.

Dik il- faċċata nżammet sa l-1995 biex forsi konna nidħlu ma' l-ewwel grupp, imma that is when Fenech Adami and the Nationalist Party in government missed the boat.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni tal-lum kien il-ħin kollu jgħidilna li Kohl kien qallu li kollox sew u li kien qed jistenna li se nidħlu ma' l- Awstrija, mal-Fillandja u ma' l-Isvezja.

U biex juri lill-EU li hu mhux biss kien xewqan bħala aspirant imma li kien diġa' beda miexi t-triq sew, beda jimplimenta l-miżuri li kienu ssuġġerewlu u hu aċċetta qabel ma eżamina l-costs tagħhom u qabel ma ra kemm kienu se jkunu l-benefits ta' dawn il-miżuri during the transitory period.

Mela llum spiċċajna f'sitwazzjoni fejn qegħdin inħallsu għal dan ir-raġġar kollu li kien sar fl- 1994/95 sabiex jiġu ppreżentati l-kotba lill-EU minħabba li kien se jidħol mal-grupp li spiċċaw daħlu biss fih l-Awstrija, il-Fillanda u l-Isvezja.

Kienu saru l-isforzi kollha biex ġabu d-deficit at 3.2% of GNP u taparsi kienu qegħdin jitkarrbu biss biex dan il-0.2% l-Ewropej ma jagħtux kasu għaliex qalulhom li t-trends ta' l-aħħar tliet snin ta' dak iż-żmien - 1992, 1993, 1994 - kienu qed juru li qegħdin nagħlqu iktar u iktar.

U billi Maastricht jgħid li huma jaraw it-trends u mhux biss l-istatic figures, l-Ambaxxatur Malti fi Brussels kien mar jgħid li għalkemm id- deficit kien at 3.2% of GNP, f'affari ta' ftit xhur konna se naslu lejn 3% u anke under.

Huwa kien moħħu mistrieħ li fuq il-public debt seta' faċilment iġibha li Malta kellha biss 40%, jiġifieri well below is-60% requirement bħala proporzjon tal-GNP.

Madam Speaker, kif qed nipprova nuri, hawnhekk iż-żewġ saqajn ma jeżistux għalina llum f'October 1997.

Ma jeżistux minħabba f'dak li ħbew fl-1994/95 li feġġ u deher fl-1996 u tellfilhom elezzjoni u li issa qed ikollna nħallsu għalih, kemm bħala arretrati, kif ukoll bħala ħlas ta' imgħaxijiet fuq dan id-dejn kbir, liema mgħaxijiet easily jitilgħu għal madwar Lm19 miljun fis-sena.

Mela allura meta d-dejn qed ikun piż u l- imgħax fuq id-dejn qed ikompli joħloq piż ieħor konsiderevoli, u meta d- dħul u l-ħruġ qegħdin jiġu żbilanċjati tant bil-qawwi u dan issa qiegħed joħroġ - u dan kollu l-Onor.

Fenech Adami diġa' kien jafu fl-1994/95 imma pprova jaħbih biex jasal għall-għan aħħari tiegħu li f'ħajtu jkun daħħal lil Malta fl-EU - kif jiġi llum il-Kap ta' l-Oppożizzjoni u dak li dak iż- żmien kien jigdeb li ma jafux, illum jibqa' jgħid li ma jafux u fl-istess ħin jgħid li Malta is prepared for membership?

Hawn għandna bżonn naqra onesta` politika.

Hawn għandna bżonn li l-Oppożizzjoni tidħol f'dan il- Parlament u tgħidilna: Iva, illum il-qagħda hija kif qed tgħidu intom u ċ- ċifri huma korretti kif qegħdin tgħiduhom intom.

Illum l-Oppożizzjoni qiegħda f'bind ta' l-imġienen, surrealista kważi.

L-Oppożizzjoni ma tistax tiġi hawn u taċċetta li dawn iċ-ċifri huma veri, awtentiċi u mill-banda l- oħra tgħid li Malta is prepared for membership meta kif qiegħed nuri Malta is absolutely not prepared for membership on these two basic Maastricht criteria.

Dan qiegħed ngħidu fuq il-Maastricht criteria, apparti kwestjonijiet oħra.

Per eżempju, insemmi l-Euro.

S'issa għadni ma rajtx studju ppubblikat minn dawk li riedu li Malta tidħol fl-economic and monetary union, u li allura kien ikun ifisser li sa l-aħħar tas-sena d-dieħla kien se jkollna ndaħħlu l-Euro bħala l-European common currency.

Huma qed jgħidu li kienu sejrin f'dik it-triq.

Issa apparti li minn dan kollu li għidt u kif urejt s'issa Malta mhijiex ippreparata u allura once again lanqas kienet tiġi aċċettata mill-Ewropa anke kieku tela' l-Partit Nazzjonalista fil-gvern, imma meta nafu li l-economic and monetary union tfisser il- European common currency, hija responsabbilta' li aħna lanqas biss nafu jekk ridux jibqgħu barra għalissa jew jekk ridux jidħlu fl-EMU?

Kif kienu se jġibu l-option li jibqgħu barra u fuq liema bażi kienet se tiġi stabilita l-exchange rate tal-lira Maltija mal-Euro?

Kieku l-Gvern Nazzjonalista kellu jidħol, din kienet se tfisser żvalutazzjoni effettiva tat-transazzjonijiet lokali u ta' dawk Maltin ma' barra minn Malta?

Xi tfisser il-Euro għal Malta?

Kif qatt ma qalu xejn f'dawn is-snin kollha li kienu fil-gvern meta kellhom tant esperti barranin biex jagħtuhom pariri?

Hija ħaġa serjissima l-kwestjoni ta' l-Euro bħala single currency, li mbagħad il-Bank Ċentrali ta' Malta jista' jaqbad u jisfaxxa għax kien se jkun hemm Bank Ċentrali Ewropew li jiddomina kollox u jkun hu li jtella' u jniżżel il-valur tal-munita, li taffettwalek kemm se tixtri minn barra u b'kemm se titħallas ta' l-esportazzjoni tas-servizzi tiegħek lit-turisti u b'kemm se titħallas ta' l-esportazzjoni tal-prodotti tiegħek.

Ħalli jgħidulna l-Federation of Industry, bil-kuntentizza kollha tagħhom li deħlin fl-Ewropa, x'kien se jkun l-impact ta' l-Euro fuq l-industrija Maltija.

Ħalli jgħidilna s-settur tat-turiżmu x'kien se jkun l-impact ta' l-Euro fuq it-turiżmu Malti.

Ejja nisimgħuhom lil dawn li jitkellmu fuq is- servizzi terzjarji jgħidulna x'kien se jkun l-impact ta' l-Euro.

Qatt iddiskutewhom dawn l-affarijiet, apparti li dawn dejjem b'idejhom miftuħin, qishom telgħin is-sema bl-istilel ta' l-Ewropa fuq rashom, u ma jitkellmux fuq affarijiet essenzjali li għandhom timetable!

Dawn mhux qegħdin jitkellmu fuq il-Euro għas-sena 2050 għax l-Euro in fourteen months time hemm se tkun.

U Malta x'relazzjoni kien se jkollha mal-Euro kieku Malta kellha ssir membru sħiħ kif xtaqu, kif ħadmu, kieku l-Partit Nazzjonalista tela' fil-gvern?

Il-Euro hija l-qalba tal-kwestjoni għax din mhijiex iktar kwestjoni tar-riforma tal-politika agrikola li għandha effett u impatt fuq is-settur, mhijiex kwestjoni tal-common fisheries policy li għandha impatt fuq settur ieħor, imma l-Euro għalina tneħħilna minn idejna element kbir ta' sovranita' li inti tista' tiddetermina l-money supply tiegħek, tista' tiddetermina l-valuta tiegħek, x'rata ta' skambju għandek ma valuti ta' pajjiżi oħra.

Dawn huma affarijiet tant essenzjali li iktar u iktar toħroġ l-irresponsabbilta' meta ma ħareġ ebda rapport fil-pubbliku.

Issa jekk kien sar xi wieħed sigriet u għadu sigriet sal-lum ngħidulhom joħorġuh ħalli naraw u neżaminaw aħna wkoll, għax aħna wkoll għandna għajnejna u rasna biex nistgħu neżaminawh.

Kieku jien kont fil-kamp Nazzjonalista u nisma' li sejrin lejn sħubija sħiħa, l-ewwel mistoqsija li kont nagħmel hija: Sħubija sħiħa tfisser economic and monetary union u allura ġejja l- Euro.

Allura Malta x'se tagħmel?

Se tidħol fl-exchange rate mechanism?

Lesta biex tidħol fl-EMU jew mhijiex lesta?

Mela jekk mhijiex se tidħol hemmhekk, at what rate se tkun il-lira Maltija mal-Euro?

U jekk se tidħol hemm, x'effett se jkollha l-Euro fuq l-ekonomija Maltija?

Madam Speaker, dawn l-affarijiet juru kemm Malta ma kenitx ippreparata għal EU membership.

U hemm is-sieq l-oħra issa, għaliex kollox b'żewġ saqajn dieħel, qisna fl-arka ta' Noe'!

Sħubija sħiħa tinvolvi l-economic and monetary union u tinvolvi ukoll il- common foreign and security policy.

Jekk fil-common foreign and security policy, fl-avis stess qalulhom ċar u tond li se jkollhom jaraw kif se jbiddlu l-Kostituzzjoni, fejn n-newtralita' qiegħda entrenched biż-żewġ terzi, x'kienu se jagħmlu fuqha din?

Il-joint action hija maħsuba taħt Maastricht - mhux taħt it-Treaty of Rome, għax taħt Maastricht daħlet il- joint action bħala l-common foreign and security policy u issa t-Treaty of Amsterdam għamlitha iktar tassattiva - u allura nistaqsu: X'kienu se jagħmlu fil-political aspects ta' l-Unjoni Ewropea?

Jien qed inressaq dan kollu għaliex jidher ċar li Malta ma kenitx ippreparata għall-economic and monetary union u f'dawk il-lagħqat kienet se tibqa' barra anke kieku kienet daħlet bħala membru sħiħ.

Ħalli ngħidu li Malta kienet se ssir membru sħiħ sentejn, tlieta oħra, imma għall-economic monetary union ma kenitx ippreparata żgur.

Malta ma kenitx ippreparata lanqas għall-common foreign and security policy għax din taż-żewġ terzi ma kenux għadhom neħħewha.

Issa apparti d-diskussjonijiet fuqha.

Għalissa jien qed nipprova neżamina l-istate of preparedness, għax huwa skond l-istate of preparedness li mbagħad toħroġ il-konklużjoni tal-Partit Nazzjonalista, li ladarba Malta llum diġa' hija ppreparata hija eliġibbli għal dawn il-fondi li ġejjin bħax-xita u allura m'hemmx għalfejn noqogħdu nitkellmu fuq ħofor għax dawn se jimtlew bi flus Ewropej.

Jien qed nagħmel din l-argumentazzjoni llejla għax din ir-retorika hija misleading and as dangerous as it is misleading u ma jgħinx id-dibattitu fil-pajjiż meta wieħed joqgħod jgħid li d-deficit u d-dejn nazzjonali se jiġu wiped off instantly, bil-magic, bil-flus li suppost ġejjin mill- Ewropa, għax dan kollu huwa mwaħħal mal-premessa li Malta hija prepared għal membership.

Malta m'hijiex prepared għal membership, kemm min-naħa ekonomika u kemm min-naħa politika.

Jiġifieri dik it-tip ta' preparation kienet se tintefa' 10 jew 15 years from hence, li mbagħad f'dik is- sitwazzjoni trid tkun profeta biex tara x'se jkunu l-affarijiet dakinhar.

Imma llum, bil-Euro magħna sa l-aħħar tas-sena li ġejja, b'deficit li qiegħed kważi 10% tal-GNP u b'public debt ta' madwar 84% - u allura qegħdin way off t-targets stabiliti f'Maastricht - la Malta mhijiex ippreparata mhijiex eliġibbli għal dawn il-finanzi.

Allura nixtieq nagħmel challenge lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni, lill-partit tiegħu u lill-konsulenti li għandu, li kollha jiktbu, jiktbu, jiktbu, mhux biex nagħmlu xi dwell, imma biex jibdew l-argument tagħhom minn dawn iċ-ċifri u minn dawn il-kriterji li qegħdin insemmu.

Nagħlaq billi nsemmi Agenda 2000, li semma' l-Onor.

Pullicino hawnhekk u jien għidtlu li f'Agenda 2000 Malta ma tissemmiex.

Illum "The Times" fetlilha tagħmel misquote ta' dak li għidt jien billi qalet li jien għidt li Ċipru u Malta ma jissemmewx.

Malta ma tissemmiex.

L-ewwelnett Agenda 2000 qiegħed immirat għal Central and Eastern Europe u Ċipru jissemma biex ikun issemma'.

Malta ma tissemmiex f'Agenda 2000.

Allura kif qegħdin kollha jsemmu Agenda 2000 meta Malta ma tissemmiex fih?

Hawn fejn qed ikollna misleading tal-poplu Malti u, jiddispjaċini ngħid, l-iktar taż- żgħażagħ Maltin.

(Interruzzjonijiet) Lanqas biss jiċċekkjaw id- dokumenti.

Issa jekk noqogħdu nidderivaw ...

(Interruzzjonijiet) Mhux qiegħda f'Agenda 2000.

Mur staqsihom.

Ma tistax toqgħod tgħid li Malta qiegħda tissemma f'Agenda 2000.

(Interruzzjonijiet) Kitbu fil-gazzetti li Malta qiegħda f'Agenda 2000 u kien hemm min idderiva li Malta mhux Lm46 miljun se tieħu imma Lm87 miljun u kien hemm min qal li se tieħu xi Lm100 miljun għax kulħadd għaddej iqabbel kif irid.

Allura qed isir paragun ta' paragun ta' paragun, derivazzjoni ta' derivazzjoni, u għalhekk joħorġu dawk iċ-ċifri kollha, waħda tvarja mill-oħra.

Imma above all, il-punt kardinali huwa li kemm fir-regoli ta' Maastricht tat-3% tal-GNP għal dak li huwa l- budget deficit u tas-60% tal-GNP għal dak li huwa public debt għall-GNP, Malta mhijiex ippreparata.

Allura aktar u iktar Agenda 2000 ma ssemmiex lil Malta, la mhijiex ippreparata f'dawk l-oqsma finanzjarji u ekonomiċi.

Imbagħad hemm l-aspett l-ieħor tal-common foreign and security policy li Malta mhijiex ippreparata minħabba li m'hawn l-ebda ftehim fuq il-kwestjoni taż-żewġ terzi li kienu semmewlna mill-ewwel fl-avis.

Lejn l-avis irridu nħarsu u mhux lejn Agenda 2000 biex naraw kemm Malta hija riesqa jew le lejn sħubija.

Ladarba Malta mhijiex ippreparata, dawk il-miljuni mhumiex available u għalhekk Malta se jkollha ssofri billi jkollna nagħmlu dawn il- loans.

Dawn il-loans żgur mhumiex minħabba xi tberbiq li sar f'dawn l-aħħar għaxar xhur minn dan il-Gvern, anzi dan il-Gvern qed iżomm il-brejkijiet b'mod li hawn ħafna nies li qegħdin jinkwetaw.

Veru, imma dan irid isir bilfors bħala l-mediċina li jkollha tittieħed ħalli nkunu nistgħu nerġgħu nfiequ.

Imma fil-vista tiegħi żgur li m'hemm ebda mediċina li hija available minn Brussels li nistgħu mmoru qisna sejrin fl-ispiżerija ta' Brussels, nixtru mediċina oħra biex insolvu l-marda kronika li daħħalna fiha l-Partit Nazzjonalista meta kien fil-gvern.

Li kieku kien hemm, kont nibda neżamina mod ieħor dak li qegħdin nagħmlu hawnhekk illejla.

Ejja nkunu ċari.

Li kieku qegħdin ngħidu li dawk il-fondi huma available għal Malta ...

Mhumiex available.

Din waħda mill-ikbar gidbiet li qatt smajt.

Għalhekk qed nippreżenta din l-argumentazzjoni hawnhekk illejla.

Huma qegħdin jgħidu li huma available u jien nerġa' ntenni li mhux biss mhumiex available ...

Allura meta Malta saret applikant mill-1990, kif ma ġabet ebda sold biex iddaħħal il-miżuri li daħħlet at the behest of the EU.

Kieku Malta daħħlet miżuri oħra internament dik affari tagħha, imma meta kienet qed tagħmilhom on the way towards membership imessu kien hemm assistenza finanzjarja biex tkun tista' tagħmel dan.

(Interruzzjonijiet) Intom ma ġibtux one extra penny mill-protokolli finanzjarji li konna bdejna aħna fi żmienna mill-Unjoni Ewropea fis-snin sebgħin u tmenin.

(Interruzzjonijiet) Jiddispjaċini, pero' l-protokolli finanzjarji baqgħu jiġu hawn Malta bl-istess rata li konna bdejna nġibuhom aħna fis-snin sebgħin u tmenin mis-suq Ewropew.

(Interruzzjonijiet) Onor. Galea, issa meta jkollok ċans tkellem imma aħna hawnhekk ma naħdmux bħal stereo għax m'aħniex daqshekk żviluppati!

Forsi sħabek jitkellmu bħal stereo!

Sur President, jien qed nipprova navvanza l-argument li kien ikun iktar pass ta' min jammirah li kieku għal kull miżura li beda jimplimenta amministrattivament il-Gvern Nazzjonalista ġab xi għajnuna mill-UE, li kien tant ħabib tagħha, biex għallinqas itaffi l-piż ta' l-impatt fuq l- ekonomija Maltija.

Jien dak hu li kont nistenna.

Għalkemm ma naqbilx ma' dik il-linja, kont nippretendi li jekk miżura tiġi tiswielna Lm3.5 miljun konna nġibu Lm1.5 miljun mill-UE biex permezz ta' dik l-għajnuna l-impatt ma jinħassx daqshekk qawwi.

Imma biex nagħmluha tal-bravi iktar mill-aqwa bravi u ta' Ewropej iktar mill-Ewropej l-oħra ...

GĦax din storikament dejjem hekk kienet.

Għalkemm ma konniex tant ma' l-Ingliżi irridu nagħmluha iktar irjali mir-Reġina; u għalkemm aħna indipendenti mill-Vatikan fid- dehra rridu nkunu iktar qaddisin mill-Vatikan!

Il-ħasra hi li Brussels ma tantx għandu figura ta' re, ta' papa jew ta' kap sovran imma naħseb li fi ftit snin se jkollu din il-figura wkoll.

Jekk niġu biex nidħlu fl-Unjoni Ewropea min jaf kemm se nipprovaw inkunu iktar Ewropej mill-Ewropej l-oħra!

Sur President, meta wieħed jara din il-linja jistaqsi: GĦaliex ma nġiebu l-ebda sold matul dan il-perijodu?

Jekk stess il-budget deficit kien ikun ta' 3.2%, almenu ma kienx ikollna għalfejn nippreżentaw abbozz ta' liġi għal self ta' tant miljuni minħabba dawk il-flus li tberbqu biex jiġu implimentati miżuri amministrattivi u biex jgħinu lil Malta tidħol membru sħiħ meta kien jidher ċar li pajjiżna ma kienx eliġibbli għal din is- sħubija għax ma kienx ippreparat.

Din hi l-irresponsabbilta' ta' tberbiq ta' flus li qed ikollna inpattu għalih b'dan is-self li qed niddiskutu.

Dan huwa l-argument l-iktar essenzjali.

Matul id-disa' snin u nofs li l- Partit Nazzjonalista kien fil-gvern kien hemm ġiri kontinwu wara Brussels u ntnefqu miljuni ta' flus biex jidħlu dawn il-miżuri amministrattivi, u dan meta huma kienu jafu li din kienet an impossible dream u li din kienet ħolma romantika li turi li qed noqorbu lejn il-ġenna ta' l-art għax kienet impossibbli għall-qagħda politika, teknika, ekonomika u monetarja ta' pajjiżna.

Mela issa let's come down to earth u nibdew billi nargumentaw fuq l-Association Agreement.

Sur President, għandna niftakru wkoll li l- Partit Nazzjonalista fil-gvern lanqas mar għal customs union u fil-fatt minn Brussels stess qalulu li għallinqas l-ewwel dan għandu jmur għal customs union u mhux jitlaq jiġri għal full membership.

(Interruzzjonijiet) Anzi aħna qed ngħidu li se mmorru għal free trade area ħalli mmorru iktar bil-mod ġaladarba intom għabbejtu lit-Teżor b'dawn il- piżijiet tad-dejn.

(Interruzzjonijiet) Aħna iktar jaqblilna mmorru lejn free trade area bil-mod il-mod permezz tal-political dialogue li jien kont bdejt fl-1986.

Sur President, ta' min jgħid li fl-1986 aħna, flimkien mal-Council of Association u ma' l-EU, minflok ma kellna trattattivi bbażati fuq miżuri doganali mxejna għal political dialogue u għal financial protocols.

Pero' intom lejn liema direzzjoni mxejtu iktar f'disa' snin u nofs?

Lejn l- aspirazzjoni ta' sħubija sħiħa mingħajr ma ġibtu xejn - dan f'disa' snin u nofs u mhux f'disa' xhur għax forsi f'disa' xhur kont ngħid li ma kienx hemm ċans - u fl-istess ħin wettaqtu l-miżuri li kienu ta' piż għall- ekonomija Maltija għax lanqas fit-transitory phase ma kellhom some compensatory financial softening.

GĦalhekk hawn wieħed jista' jara kemm kienet iktar għaqlija l-linja li ħa l-Gvern Laburista fl-ewwel trattat ta' l-1970 meta konna rranġajna saħansitra t-trattattivi tad-dwana fejn kellna ħafna exemptions biex nesportaw il-makni ta' l-ajruplani manifatturati f'Malta.

Dik kienet konċessjoni enormi minn Brussels għal Malta.

Kien hemm żmenijiet fejn aħna bdejna saħansitra nidħlu għal trattattivi rigward l-esportazzjoni ta' prodotti agrikoli.

Fil-fatt jekk wieħed jiċċekkja l- protokoll ta' l-1986 għall-1987 isib li fih hemm imsemmija meta kellhom jiġu esportati dawn il-prodotti mill-1987 sa l-1991.

(Interruzzjonijiet) Onor. Galea, tista' tmur tiċċekkja u tara kif dawn l-ewwel ġew rinegozjati permezz ta' riduzzjonijiet doganali favur Malta fl-1976 u mbagħad permezz tal-protokoll finanzjarju ta' l-1977 u tal-protokoll finanzjarju ta' l- 1985.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Sceberras Trigona, għandek bżonn leave of House biex tkompli tinstema'.

Hawn leave of House?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS: Nirringrazzja lill-Kamra kollha għal dan il- permess.

Sur President, jien li qed nipprova nissottometti huwa kemm kien iktar għaqli l-pass ta' tisħiħ ma' l-UE li kien qed jiġi adottat mill- Partit Laburista fil-gvern bejn l-1971 u l-1987, fejn permezz tiegħu konna qed niżviluppaw iktar relazzjonijiet bis-serjeta' f'kull settur, kemm fir- riduzzjoni tad-dwana, kemm fil-protokolli finanzjarji, kemm fl-għajnuna teknika, kemm fil-koperazzjoni fil-qasam ta' industrija kif ukoll fid- djalogu politiku li dak iż-żmien kien infetaħ at prime minister u at foreign minister level.

Sur President, issa l-fatt li rbaħna l-elezzjoni fuq dan il-prinċipju jfisser li l-mandat elettorali jgħid ċar u tond li għandna mmorru għal free trade area, iżda hawnhekk mhux se ninkludu l-qasam agrikolu, Onor. Galea, għax aħna rridu nieħdu ħsieb l-interessi tal-bdiewa u tas-sajjieda Maltin.

(Interruzzjonijiet) L-importanti huwa li aħna ma nagħmlux dak kollu li jridu huma imma naqdu d-demands tagħna.

Ta' min jgħid ukoll li aħna mhux se noqogħdu ngħidu li se mmorru għal din il-free trade area sa, per eżempju, l-aħħar ta' Diċembru.

(Interruzzjonijiet) Five to seven years minn meta niffirmaw u mhux minn meta tlajna lanqas.

Għalfejn din il-ġirja kollha, qisha se taqa' d-dinja jekk aħna m'aħniex se niftiehmu magħhom?

L- affarijiet mhux hekk isiru.

Aħna għandna wkoll inkomplu nżidu fuq il- protokoll dwar id-djalogu politiku li konna bdejna fl-1986 għax nafu li min- naħa tagħhom hemm ċertu interess, anke dwar immigranti klandestini li jistgħu jiġu Malta u jmorru lejn l-Ewropa.

Aħna lesti li nikkonsidraw dawn il-proposti u naraw x'tip ta' kollaborazzjoni taħt ix-Schengen Agreement Malta tista' tidħol fih mingħajr ma tnaqqas mid-dinjita' u s-sovranita' tagħha, imma tikkollabora fil-qasam ta' sigurta' kemm għal immigranti, kemm għal traffikar ta' droga, kif ukoll għal traffikar ta' armi, li sfortunatament kien hawn wisq minnhom irreġistrati hawn Malta u huma ta' concern kemm għalina kif ukoll għalihom.

B'hekk inkunu nistgħu nżidu protokolli mal-free trade area, mal-customs arrangements, mal-political arrangements u mal-financial and technical arrangements.

Dan huwa possibbli li jsir u għalkemm m'għandux dak it-tlellix esaġerat li ġejjin Lm100 miljun fis-sena, xi ħaġa tiġri żgur.

Dan il-proponiment għandu ċerta qawwa għax mhux se jiswa flus lil Malta, bħalma swew il-ħafna miżuri amministrattivi li kellhom jidħlu minħabba li ġew iddettati minn Brussels biex jidħlu.

Sur President, għalhekk jien nirrakkmanda kemm lill-Oppożizzjoni f'din il- Kamra, kif ukoll lis-segwaċi li jħobbu jiktbu kważi iktar milli x'uħud jissograw jitkellmu f'din il-Kamra, biex jaslu għall-konklużjoni ta' dak li huwa rakkmandabbli għal Malta.

Dawn m'għandhomx jibdew minn dak li huwa utopistikament rakkmandabbli.

Li kieku lill-Maltin kollha nistgħu nagħtuhom l-ogħla GNP li għandhom fi Sweden b'xi firma ta' trattat naħseb li ħaġa bħal din lil kulħadd tkun togħġob u żgur li nagħmluha, imma nkunu mġienen jekk nagħmlu dan mingħajr ma naraw x'costs jirrikjedi dan it- trattat.

GĦalhekk ikun tajjeb jekk illum naraw fejn qegħdin, fejn nistgħu mmorru u ż-żewġ naħat jingħaqdu fuq dak li huwa l-inqas li jistgħu jingħaqdu fuqu.

Fuq l-aspirazzjoni ta' sħubija sħiħa m'hawnx qbil fost iż- żewġ naħat, imma għallinqas tfixklux din il-proposta li nagħmlu free trade area minbarra fl-affarijiet agrikoli.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Galea għalfejn qed jopponi għal dan u qed jgħid li aħna se nieħdu dan il-pass għax hekk jaqblilna?

Dażgur li hekk jaqblilna!

Imma aħna dak li jaqblilna għandna ngħidu lil Brussels.

Jien nittama li l-Oppożizzjoni tara li fuq dawn il-minimum aims li qegħdin nagħmlu jkun hawn consensus nazzjonali biex ikollna rabtiet aħjar ma' l-Unjoni Ewropea.

Issa ġaladarba l-Oppożizzjoni trid aktar u aħna qed ngħidulha li dak l-"aktar" m'huwiex fattibbli, għandna niftiehmu fuq il-minimum aims.

Imbagħad jekk in-naħa l-oħra tikkonvinċi lill-elettorat li l-aims tagħha huma fattibbli good luck to her, pero' għallinqas għandna nilħqu consensus biex ġo Brussels ikollna vuċi waħda fuq dawn il-minimum aims.

Sur President, jien nixtieq nagħlaq id-diskors tiegħi bil-punt li dawn l- aims huma komuni.

Tajjeb li jkollna political dialogue u security cooperation bejn iż-żewġ naħat.

Dawn huma fattibbli bejn iż-żewġ naħat għaliex huma extensions tal-present Association Agreement.

Huma fattibbli legalment kemm taħt il-World Trade Organisation, li hija bbażata fuq il- GATT l-antika, kif ukoll fuq it-trattati ta' Ruma u Maastricht.

Dak li qegħdin titolbu intom, jiġifieri full membership immediately, m'huwiex fattibbli għal Malta għaliex qegħdin 'il bogħod mit-3%, qegħdin 'il bogħod mis-60% u qegħdin 'il bogħod mill-common foreign and security policy.

Mela ejjew ningħaqdu fuq din li hija fattibbli mmedjatament u nibnu bradella komuni biex fi Brussels ngħidu: Iva, dan hu l-futur immedjat ta' Malta.

Ħalli la jgħaddu ħames jew tmien snin nerġgħu naraw xi jkun tbiddel.

Forsi in eight years time jien għandi mnejn ngħidlek li jaqblilna jkollna special relationship man-NAFTA u li din f'Ottubru ta' l-1997 kienet qabżitli!

Jiena għalhekk qed ngħid li għandna naraw il-possibbiltajiet kollha u mhux ikollna nixtru mingħand ħanut wieħed biss.

Intom li titkellmu tant fuq free market u free competition, bilfors tridu tixtru mingħand ħanut wieħed.

Imma liema Malti qatt imur jixtri mingħand l-istess ħanut għal għomru kollu?!

Aħna qegħdin ngħidulkom li hawn diversi ħwienet fid-dinja.

Fl-Asja, per eżempju, hemm uħud li għadhom qegħdin jiżviluppaw.

Allura dawn qegħdin tinjorawhom ukoll?

Kif tridu tidħlu f'dan il-ħanut bilfors u ssiru abbonati tiegħu u tixtru dejjem mingħandu ibellagħlkom x'ibellagħlkom?

Aħna rridu nżommu l-prerogattiva ta' kull Malti li għandu l-intelliġenza tiegħu u li jista' jagħżel li jixtri u jbiegħ minn fejn irid.

Din hi l-liberta' individwali fundamentali ta' kull ċittadin Malti u Għawdxi li jiena nibqa' nirrispetta.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) La m'hawnx aktar rimarki, nistieden lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ sabiex jagħmel il-winding-up.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, l-impenn u l-isfida li Gvern Laburista se jkollu fix-xhur li ġejjin se jkun li jċekken id-deficit tal-pajjiż għal livell sostenibbli, kif ukoll li jgħin fit-tkabbir ta' l-ekonomija tal- pajjiż.

Ninsab persważ li dawk li għal snin sħaħ appellaw lill-Gvern ta' qabilna sabiex ibiddel triqtu, se jkunu warajna fil-pjanijiet tagħna għall- ġejjieni.

Dan qed ngħidu b'sens ta' konvinzjoni, anke abbażi ta' dak li rajt fil-konsultazzjonijiet li kellna waqt il-preparamenti tal-budget innifsu.

Inutli li jkun hemm min joqgħod jgħidilna - kif kien hemm min qal - li fl-1996 l-affarijiet marru ħażin tort tal-Gvern Laburista għaliex biex ikun hekk kien ikun ifisser li mill-Oppożizzjoni aħna konna kapaċi ninfluwenzaw l-ekonomija tal-pajjiż aktar milli kien kapaċi jagħmel il- Gvern Nazzjonalista nnifsu.

Jiena ngħid li n-nies tal-Partit Nazzjonalista qegħdin joqogħdu jgħidu dan bi skop li jnessu lill-poplu l-fatt li għal aktar minn tliet kwarti tas-sena 1996 kien hemm huma fit-tmun tal-pajjiż.

F'idejja għandi a comparative return of revenue for 1995 and 1996 u jekk wieħed iħares ftit lejn dak li kien hemm previst għall-VAT isib li f'Awissu l-Gvern Nazzjonalista kien diġa' qata' qalbu li jiġbor l-estimated revenue ta' ¥110 miljun, tant li niżżel ir-revised estimate għal ¥90 miljun.

Sur President, nixtieq nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inqiegħed din it- tabella fuq il-Mejda tal-Kamra.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

LEO BRINCAT: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-comparative return of revenue għas-snin 1995 u 1996.

Huwa proprju għalhekk li llum qegħdin jinġabu żewġ skużi dwar il-qagħda finanzjarja li jinsab fiha l-pajjiż.

X'inhuma dawn iż-żewġ skużi li qegħdin nisimgħu bihom?

Dawn huma l-kwestjoni tal-VAT u l-kwestjoni tas- sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Tal-Partit Nazzjonalista, minflok jgħidu kif żviluppa l-iżbilanċ bejn l-1987 u l-1995, imisshom jitkellmu ċar dwar l-1996 u jgħidu x'wassal biex id-deficit sploda għal aktar minn tliet darbiet.

Dan il-fattur dejjem jiġi crossed over u qatt ma jkollna ebda riferenza għalih min-naħa ta' l-Oppożizzjoni, bħallikieku dan il-fatt qatt ma ġara.

Barra minn hekk, l-iskuża li ma daħlux ¥31 miljun VAT minħabba l-kampanja Laburista hija ħrafa għaliex id-deficit dik is-sena kiber b'ferm aktar minn dak l-ammont.

Hawnhekk niġi għal punt ieħor interessanti.

Ħalli għall- mument nieħdu l-argument li fl-aħħar ftit tat-tmexxija tagħhom id-dħul mill- VAT naqas għaliex aħna nfluwenzajna lill-elettorat.

Imbagħad kif jispjegaw il-fatt li meta tlajna aħna fil-gvern, id-dħul mill-VAT għal dak iż-żmien li kien għadu għaddej ir-reġim tal-VAT żdied?

Jiġifieri daħlu l- VAT huma; l-ewwel bdew jiftaħru li bdew idaħħlu minnha iktar milli kienu bassru; meta naqsilhom id-dħul qalu li m'huwiex tort tagħhom imma tort tagħna għax influwenzajna lill-elettorat; u mbagħad niżlu mill-gvern, tlajna aħna u d-dħul tal-VAT għal dak iż-żmien li kienet għaddejja l-VAT żdied!

Dan huwa fenomenu that defies every logic, mhux biss dak ekonomiku u fiskali imma anke dak politiku.

Jiena ngħid li hija ħaġa stramba li l-ex-Ministru Dalli llum m'hu qed isemmi xejn dwar kemm huwa nnifsu kien ġie injorat minn sħabu tal-Kabinett dwar kemm dawn nefqu flejjes mhux awtorizzati u kemm kollox kien tħalla għal riħu mingħajr ebda sens ta' rażan jew kontroll.

Imma r-raġuni hija sempliċi u l-mistoqsija titwieġeb malajr.

Dan ġara sempliċement għaliex il- pajjiż kien jinsab fis-sena ta' l-elezzjoni.

Li jmissha għamlet l- Oppożizzjoni llum kien li, permezz tal-kelliema tagħha, tispjega x'verament ġegħelha tgħajjat elezzjoni bikrija u taħt liema ċirkostanzi kienet ittieħdet din id-deċiżjoni.

Li jmisshom qalu l-kelliema tal-Partit Nazzjonalista huwa meta verament beda s-slow-down ekonomiku fil-pajjiż.

Dan huwa fattur li jitkellmu fuqu n-negozjanti u anke l-korpi kostitwiti, imma l-Partit Nazzjonalista, bħala partit, qatt ma tkellem fuqu.

Jiena ngħid li jekk riedu li jkollna dibattitu san u bilanċjat imisshom tkellmu wkoll dwar x'effetti negattivi kellha l-VAT fuq l-ekonomija tal-pajjiż, b'mod partikolari fuq it-turiżmu u fuq is-settur tal-kummerċ.

Meta tela' Gvern Laburista u beda jitkellem fuq il-ħofor, kien hemm min qal li dawn kienu ħlieqa ta' l-immaġinazzjoni tagħna.

Dan smajnih anke dalgħodu waqt li kien għaddej id-dibattitu dwar il-Korporazzjoni Enemalta.

Anzi kien hemm min qal li wisq kliem dwar il-ħofor kien qed inissel sfiduċja fil- pajjiż.

Illum qegħdin naraw li dak inhar il-Partit Laburista kien qed jipprova jagħti biss X-ray tal-pajjiż li huwa wiret mingħand il-Gvern Nazzjonalista.

Kif diġa' spjegajt waqt id-dibattitu tal-Korporazzjoni Enemalta, l- Oppożizzjoni kienet kontra r-rapporti li saru dwar il-ħofor għal raġuni waħda.

Din ma kenitx għaliex nissilna xi sfiduċja ġdida fil-pajjiż imma għaliex dawn ir-rapporti li saru min-nies indipendenti b'ċertu ħila u b'ċertu sengħa, fil-maġġor parti tagħhom esponew l-inkompetenza grassa li biha kien qed jitmexxa l-gvern ċentrali kif ukoll il-korporazzjonijiet pubbliċi li kienu ġew żvinati mill-fondi pubbliċi.

Din hija r-raġuni vera għaliex il-Partit Nazzjonalista kien kontra dawn ir-rapporti fil-prinċipju tagħhom.

Dawn ir-rapporti ġew imżebilħa permezz ta' l-ex-Prim Ministru u għamlu minn kollox biex ma jiġux żvelati u tabled fil-pubbliku.

Tal-Partit Nazzjonalista tant huma touchy fuq il-performance medjokri tagħhom fil- gvern li waslu sabiex f'wieħed mill-ġurnali tagħhom saħansitra attakkaw editorjalment lil dawk li huma sejħu psewdo-ekonomisti li jbiddlu l-kulur bħal camaleonte, skond min ikun fil-gvern.

Huwa interessanti li wieħed jinnota wkoll is-skiet tal-Partit Nazzjonalista meta l-Federation of Industry qalet li kienet ilha snin sħaħ tiġbdilhom l-attenzjoni dwar l-infiq bla rażan.

Kien hemm diversi drabi fejn aħna ma kellniex ideat komuni mal-Federazzjoni ta' l-Industrija - biex ħadd ma jgħid li qed inkun ipokrita u nżeffen lil din il-federazzjoni fin- nofs għax jaqbel lilna - u kellna differenzi u nuqqas ta' qbil magħha anke fuq it-tassazzjoni l-ġdida li daħħalna, pero' kien interessanti li meta ltqajna flimkien bi tħejjija għall-budget u dawn esprimew ruħhom pubblikament, kif għamlu wkoll meta xi jumejn qabel ippubblikaw id-dokument tagħhom dwar il-budget, dawn qalu ċar u tond li kien ilhom snin sħaħ jiġbdu l-attenzjoni tal-Gvern Nazzjonalista dwar l-infiq bla rażan.

U safejn naf jien dwar dan kollu ma' rajt ebda kumment, ebda rimarka, ebda osservazzjoni, ebda konferma jew ċaħda min-naħa tal-Partit Nazzjonalista llum fl-opppożizzjoni.

Anzi, dan l-aħħar kien hemm xi ħadd minn tal-Partit Nazzjonalista li qal li ebda gvern fl-istorja ta' pajjiżna qatt ma mar daqshekk żmerċ fl-istimi tiegħu daqskemm morna aħna din is-sena.

Jiena ngħid li trid tkun wiċċek daqsxejn infurrat politikament biex titkellem hekk meta hemm ir-record tagħhom stess, b'mod partikolari dak ta' l-1996 li jitkellem waħdu.

L-ipokrezija politika tan-naħa l-oħra tispikka anke meta niġu biex nitkellmu dwar il-moralita' fiskali.

U għaliex qed ngħid hekk?

Qed ngħid hekk għal raġuni waħda.

L-ewwel bdew jgħidu li aħna qegħdin ninkorraġġixxu l-evażjoni tat-taxxa, imbagħad bdew jgħidu li l-VAT ikkumbattiet din l- evażjoni u issa - għaliex qed niġbru l-arretrati ta' l-income tax, ir- rifużjonijiet tal-VAT u l-multi ta' ċitazzjonijiet pendenti - minflok jgħidulna prosit, qegħdin ixewxu kemm jifilħu lin-nies kontrina u jgħidu li qegħdin inċekknu l-ispending power.

Fil-fehma tiegħi dawn tant jinsabu insulati mir-realta' li għad iridu jagħmlu dikjarazzjoni pubblika, fejn jammettu li l-budget deficit ta' 10% li ħallew huma kien wieħed allarmanti.

Dawn għad lanqas kellhom id-diċenza li jammettu dak li ammetta l-poplu Malti kollu bħala poplu, li d-deficit li writna kien wieħed strutturali u mhux wieħed li nibet b'kumbinazzjoni.

Illum qegħdin jgħidu li kabbarnih u li l-ħofor komplejna ħaffirna fihom iktar.

Imma jiena nistaqsi taħt liema reġim, taħt liema gvern u taħt liema amministrazzjoni Malta spiċċat b'deficit strutturali?

U t-tweġiba toħroġ waħedha.

Dan kien wirt ta' l-amministrazzjoni l-oħra u inutli noqogħdu nilagħbu l-logħba tal- ping-pong u noqogħdu nwaħħlu wieħed fl-ieħor dwar jekk id-deficit kibirx jew le.

Ma nistax nifhem, per eżempju, b'liema wiċċ il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ftit ilu pprova jikkonsla bil-fatt li l-gvern Taljan, skond hu, spiss jikser il-livell ta' 3% tal-budget deficit imnaqqax fit-Trattat ta' Maastricht.

Dan qed ngħidu għaliex kull min isegwi l-aħbarijiet jaf bl- isforzi kbar li għamel Prodi proprju biex jirrispetta l-livelli mposti mill-għaqda monetarja Ewropea.

Kienu proprju l-isforzi tiegħu li wasslu lill-gvern tiegħu biex jiddekadi għal ftit imma jiena persważ li issa li l- gvern reġa' ġie kostitwit f'record time, l-impenn tal-gvern il-ġdid se jkun li jkompli jara li jirrispetta l-livelli mposti minn din l-għaqda monetarja.

Għalhekk ma nistax nifhem b'liema wiċċ il-Kap ta' l- Oppożizzjoni minflok ma faħħar lill-gvern ta' Prodi għall-isforzi kbar li qed jagħmel biex iżomm id-deficit imrażżan, ħareġ jiftaħar b'dak li kienu jagħmlu gvernijiet Taljani fl-imgħoddi meta kien hemm ċerta laxkezza u kienu jħallu l-livell tad-deficit jikber ħafna iktar minn 3%.

Jien ngħid li minflok ma nikkonslaw bid-dnubiet ta' ħaddieħor, għandna nipprovaw intejbu fuq dak li qed jagħmel ħaddieħor u nipprovaw nilħqu dawk it-targets u l-oġġettivi li npoġġu quddiemna.

Sur President, sal-lum il-partit l-ieħor għadu ma pprovax jiġġustifika l- fatt li għal dawn l-aħħar erba' snin kellna spiża rikorrenti akbar minn dik tad-dħul.

Jien nitkaża kif qatt ma kien hemm ministru wieħed Nazzjonalista - hawn m'iniex qed nirriferi neċessarjament għal xi ex-ministru tal-finanzi - li pprova juri xi impenn favur it-trażżin ta' l-infiq pubbliku.

Minn kif jitkellem il-Partit Nazzjonalista jagħti l-impressjoni ġenerali - kemm meta kien fil-gvern u anke llum li qiegħed fl-oppożizzjoni - li deep down fil- qalb ta' qalbu ma jemminx fid-dixxiplina fiskali.

Jien nippretendi li għalkemm jista' ma jkollniex qbil fuq veduti komuni, għalkemm nistgħu nikkontrastjaw il-fehmiet tagħna fuq jekk id-deficit telax taħt wieħed jew taħt l-ieħor, jew jekk kienx tort tagħna jew tort ta' l-ieħor, kull wieħed minna f'din il-Kamra għandu jkun kommess fil-qalb ta' qalbu favur li jkun hemm dixxiplina fiskali.

Jien użint ħafna mid-dikjarazzjonijiet pubbliċi li għamlu kelliema tan-naħa l-oħra.

Użint statements li għamel l-Onor.

Fenech Adami u l-ex-Ministru tal-Finanzi, kemm illum li qegħdin fl- oppożizzjoni u anke meta kienu fil-gvern, u nista' ngħid bl-ikbar onesta' li għadni qatt ma rajt xi statement min-naħa ta' xi spokesperson tal-Partit Nazzjonalista fil-gvern jew fl-oppożizzjoni li fihom deher xi impenn, dehru xi commitments jew dehret xi determinazzjoni qawwija biex fil-pajjiż tiddaħħal xi forma ta' dixxiplina fiskali.

U dan huwa fatt inkwetanti għaliex jien niftakar lill-Onor.

Dalli jgħid, meta kien ministru, li l- infiq tal-gvern diffiċli tikkontrollah għaliex dan jikber minn sena għall- oħra.

Sur President, jekk ma jkunx hemm impenn serju f'dan ir-rigward hekk jiġri.

U jien ngħid li din hi waħda mill-ikbar sfidi li għandna quddiemna bħala Gvern Laburista.

Jekk aħna jirnexxielna ma nħallux l-infiq tal-gvern jikber, anke jekk ma jonqosx, inkunu għamilna pass ta' ġgant.

Illum qed jgħidulna li hawn kriżi li hija self induced.

U xi tfisser self induced?

Din tfisser li hija kriżi li ġibniha b'idejna.

Ftit tal-jiem ilu, għaliex tkellimt dwar l-exposure tal-banek mal-korporazzjonijiet kien hemm min saħansitra pprova jallega - jekk m'iniex sejjer żball kien l-Onor.

Josef Bonnici - li jien kont qed inkisser il-fiduċja fis-sistema bankarja b'dak li kont qed ngħid.

Meta l-Viċi Prim Ministru qal li jekk ma neħdux passi korrettivi d-deficit jista' jitla' għal Lm200 miljun sas-sena 2000, ipprovaw jiddieħku bih u staqsewh minn fejn kien ivvinta din il-figura.

Jien diġa' kelli okkażjoni ngħid li dawn huma l-projections li tawna n- nies tekniċi li kienu ġew imqabbdin mill-Kabinett sabiex ifasslu diversi options dwar kif jista' jiġi megħlub id-deficit finanzjarju li għandna bħalissa.

Dawn huma fehmiet li bilfors ikolli nirrispettahom meta nqis li ġejjin minn persuni li fosthom hemm ekonomista ta' ċertu standing u hemm ukoll bankier ta' ċertu livell ta' integrita'.

Daqshekk ieħor wieħed jifhem is-skiet tal-Partit Nazzjonalista meta dawn naqsu għal kollox li jaġixxu meta aħna għidna li d-dejn tal-pajjiż illum tela' għad-doppju tar- riżervi ta' gżiritna.

Ikkontestaw ħafna figuri, kien hemm ħafna ċaħdiet u kien hemm ħafna reazzjonijiet, imma l-Partit Nazzjonalista bħala oppożizzjoni bl-ebda mod ma kkontesta dan l-istatement ta' fatt li għamilna min-naħa tagħna.

Fil-fehma tiegħi l-partit l-ieħor logħba waħda biss għandu quddiemu, dik li jappella għall-istint egoistiku taċ-ċittadin komuni billi jipprova jxewxu bil-quddiem kontra l-miżuri korrettivi li nistgħu nieħdu fil-ġimgħat li ġejjin bħala gvern serju u ta' ċerta responsabilita'.

Li niskanta huwa li filwaqt li kulħadd iħoss li jekk hemm bżonn li jittieħdu xi miżuri dawn għandhom jittieħdu issa, l-Onor.

Fenech Adami u sħabu qed jitkellmu mod ieħor.

Kif diġa' għidt, nerġa' ngħid li nkunu qed nilagħbu f'idejn il-Partit Nazzjonalista jekk nagħżlu li ma neħdux il-passi kurraġġużi li għandna nieħdu fil-ġimgħat li ġejjin.

Meta ltqajna mal-korpi kostitwiti, ħadd minnhom ma qalilna li qed nesaġeraw jew li qed inkunu propagandistiċi fil-kliem tagħna, anzi qalulna li j'Alla li l-miżuri li għandna nieħdu nfittxu neħduhom issa.

Jiġifieri fil-biċċa l-kbira tal- korpi kostitwiti, minkejja li dawn jiġbru fihom nies li jien persważ li m'humiex ta' tendenza Laburista, kollha fehmu l-messaġġ li konna qed nipprovaw inwasslu.

Imma l-Partit Nazzjonalista ovvjament qed jieħu linja differenti għaliex jaqbillu li fil-pajjiż ma jittieħdu l-ebda miżuri korrettivi.

Sur President, aħna ġieli niltaqgħu ma' nies li jistaqsuna għalfejn dejjem irid ikun Gvern Laburista biex jieħu passi bħal dawn u kif dejjem irid ikun hemm Gvern Laburista biex insibu dawn it-tip ta' problemi ma' wiċċna.

Jien ngħid li r-raġuni għal dan hija waħda sempliċi l-Gvern Laburista huwa l-uniku gvern li qatt wera kuraġġ, impenn u viżjoni f'dan il- qasam filwaqt li gvernijiet oħra pprovaw isolvu l-problemi billi jitfgħu t- trab taħt it-tapit.

Jien ninsab ottimist li se negħlbu l-isfidi li għandna quddiemna għaliex aħna rridu li minflok nifirxu s-sodda għal ħaddieħor, naraw li l-ġid dejjiemi jitgawda mill-poplu Malti kollu u rridu niżguraw li dan il-ġid dejjiemi jitgawda mill-poplu Malti u Għawdxi fi żmien l- amministrazzjoni preżenti.

Huwa għalhekk, nerġa' ngħid, li llum ċerti korpi kostitwiti li ġieli ma qablux magħna fuq kwestjonijiet oħra bħal dik ta' l-Unjoni Ewropea, qed jgħidulna li qed nuru kuraġġ.

Huwa għalhekk li dawn il-korpi kostitwiti llum qed jgħidulna li bl-impenn tagħna fil-mod kif qed nipprovaw insolvu l-problemi jaħarqu li għandu quddiemu l-pajjiż qed nuru ċerta determinazzjoni.

Aħna fl-ebda każ m'aħna ngħidu li se nsolvu kollox fi żmien sena, anzi nemmnu li jekk inqabbdu t-triq tad-deficit għan- niżla nkunu kapaċi npoġġu lil pajjiżna fit-triq ta' l-istabilita' finanzjarja għall-inqas fi ftit snin.

L-ipokrisija tan-naħa l-oħra qed tidher ukoll meta jitkellmu dwar il- privatisation jew dwar il-bejgħ ta' ishma minn azjendi tal-gvern.

Dawn donnhom insew kemm ftaħru fl-imgħoddi għaliex issa qed jgħidu li huma jaqblu mal-privatisation imma skond għalfejn issir.

Mela qabel kienu jitkellmu dwarha u kif semmejt dalgħodu kienu għamlu xi arranġamenti f'ċerti korporazzjonijiet biex jibdew iħejju t-triq għall-privatizzazzjoni, u issa għaliex jidher li l-Partit Laburista fil-gvern qed jikkonsidra din il-ħaġa serjament bħala waħda mill-options tiegħu, jidher li bidlu d-diska tagħhom.

Jien għadni niftakar li sa ġimgħa qabel ma tkellimna dwar dan is- suġġett, il-kelliem għall-affarijiet ekonomiċi, l-Onor.

Josef Bonnici, kien anke ħeġġeġ lill-Gvern Laburista fil-kolonna tiegħu ta' "The Times" sabiex ma jarmix l-option tal-privatizzazzjoni selettiva.

Jekk m'iniex sejjer żball hekk kien il-kliem tiegħu.

Sur President, aħna rridu noħolqu sitwazzjoni fil-pajjiż li tbegħidna mid-diktat ta' l-IMF.

Aħna rridu kolloborazzjoni ma' l-IMF mill-eqreb possibbli imma ma rridu bl-ebda mod inkunu soġġetti għad-deċiżjonijiet u l- impożizzjonijiet tagħha, kif sfortunatament ġralhom pajjiżi oħrajn li kienu msallbin aktar minna.

Imma tan-naħa l-oħra tant ma jaħmlux l- affarijiet jimxu kif suppost li, anke wara li l-Prim Ministru ċaħad li se ssir devaluation, xorta kien hemm min baqa' jrewwaħ.

Niftakar li kienu avviċinawni xi ġurnalisti ta' ġurnal lokali - jekk m'iniex sejjer żball kienu ta' "The Malta Independent" - li qaluli li kienu qegħdin jirċievu diversi rumours li jista' jkun hemm devaluation u għalhekk talbu jekk jistax ikun hemm disclaimer kategorika min-naħa tagħna, liema disclaimer jien kont tajt bl-ikbar sens ta' responsabbilta' mingħajr l-ebda eżitazzjoni.

Aħna rridu mmexxu l-pajjiż b'ċerta sinċerita' mingħajr ma nitfgħu t-trab taħt it-tapit.

Dan jien qed ngħidu b'konvinzjoni.

Aħna rridu nsaħħu s-sisien ta' l-ekonomija sabiex affarijiet li dejjem ħadna for granted bħas-servizzi soċjali, l-edukazzjoni u s-saħħa, qatt ma jkunu mhedda.

Jien nixtieq li mingħajr ma ntawwal ħafna nsemmi xi ftit punti li sar aċċenn għalihom fl-interventi li saru minn kelliema tan-naħa l-oħra, b'mod partikolari l-Onor.

Josef Bonnici u l-Onor.

John Dalli.

Kien hemm min staqsiena kemm kien hemm subscription għall-istocks li ħareġ il-Gvern u kemm minnhom kienu tal-pubbliku.

Jien naħseb li l-banek u s-Central Bank jieħdu persentaġġ sostanzjali minnhom m'hijiex xi ħaġa li qed issir issa imma hija trend li kienet teżisti taħt kull amministrazzjoni.

U hawnhekk huwa tajjeb li wieħed jgħid li sa nofs il-ġimgħa li għaddiet, għax m'għandix il-figuri ta' dawn l-aħħar jiem, il-kolonna "others" li tikkonċerna lill-pubbliku, kważi kienet ugwali għas-somma oriġinali li konna se noħorġu ta' Lm25 miljun.

Dan juri li jekk taqta' barra s-Central Bank of Malta u l-commercial banks, fit-tielet kolonna ssib li kważi kien hemm il-Lm25 miljun li kienet se tkun oriġinarjament is-somma li għaliha konna se nissottoskrivu l-ħruġ ta' stocks li ħriġna.

Din turi konkorrenza qawwija ħafna min-naħa tal-pubbliku in ġenerali u turi response pożittiv ħafna għal din is-sejħa li konna għamilna.

L-Onor.

Dalli qal li meta sema' lili u lill-Prim Ministru nitkellmu bil- mod li tkellimna beda jidħol fid-dubju dwar min kien qiegħed jiggverna jekk hux huma jew inkella aħna.

U jien nerġa' npoġġi l-istess mistoqsija li poġġejt aktar kmieni dwar id-deficits strutturali.

Jista' l-Partit Nazzjonalista jgħidilna ċar u tond jekk jaqbilx ma' l-assessment li sar minn kulħadd - minn ekonomisti, minn nies indipendenti, minn politiċi u anke minn kittieba barranin - li d-deficit strutturali kien xi ħaġa li nibet taħt l-amministrazzjoni preċedenti?

Dan huwa argument li ma saret l- ebda riferenza għalih min-naħa tal-kelliema tal-Partit Nazzjonalista.

Tani d-daħk ukoll nisma' lill-Onor.

Dalli jxebbaħ lill-Partit Laburista ma' kaptan ta' vapur li l-ħin kollu jingħi li m'huwiex tort tiegħu għal dak li kien sejjer ħażin.

Jien ngħid li jekk irridu nagħmlu l-paraguni naħseb li aktar irridu nagħmluhom ma' kif kien imexxi l-Partit Nazzjonalista, għax dak inhar mhux kaptan jingħi u jgħid li m'huwiex tort tiegħu kellna, imma kien qisu l-kaptan tat-Titanic li waqt li l-vapur kien qed jegħreq beda jipprova jirranġa l-imwejjed għaliex lanqas ried jaċċetta l-fatt li l-vapur tiegħu kien qed jegħreq.

Qalulna wkoll li rridu nsolvu l-problemi b'mod kreattiv u aħna dak li se nipprovaw nagħmlu.

Nerġa' ngħid li mhux se nsolvuhom mil-lejl għan-nhar imma se nfasslu pjan għal medium term li fil- fehma tagħna għandu jwassal lil pajjiżna fit-triq ta' l-istabilita'.

L-Onor.

Dalli qal li fl-intervent tiegħi jien qgħadt nagħmel preview tal- budget.

Jien ma kelli l-ebda ħsieb li noqgħod nagħmel preview tal-budget u kulma għamilt kien li tajt stampa ċara ta' kif inhi l-qagħda finanzjarja attwali billi wrejt liema kalkoli nżammu, liema kalkoli marru żmerċ u liema projections ma ntlaħqux.

Jien naħseb li ma stajtx inkun iktar onest minn hekk fl-introduzzjoni li għamilt u għalhekk li mbagħad jiġi xi membru minn tan-naħa l-oħra jgħid li konna aħna li għamilna ħofra biex inpinġu ikrah lill-Partit Nazzjonalista huwa argument li ma jreġix.

Fil-fatt lili dan l- argument ifakkarni fil-kitba ta' George Orwell fl-1984.

Dan bl-ebda mod m'hu aċċettabbli għad-dibattitu politiku li jinsab għaddej bħalissa għax jien ma nista' nimmaġina l-ebda amministrazzjoni, la leminija, la xellugija u lanqas ċentrista, li tipprova toħloq problema fi żmienha stess sempliċement biex tpinġi aktar ikrah lil dak li kien jamministra qabel.

Sur President, l-Onor.

Dalli qalilna li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern solva l-problemi li ltaqa' magħhom.

Qed naraw aħna kemm il-Partit Nazzjonalista solva l-problemi li ltaqa' magħhom għax qabadhom u sempliċement għaddiehom lilna billi sejjaħ elezzjoni bikrija!

L-Onor.

Dalli qalilna wkoll li huma ħolqu ekonomija li tmantni lilha nnifisha.

Jien ngħid li għalkemm l-ekonomija li ħolqu huma kienet tagħti ċerti awra ta' prosperita', liema prosperita' kienet biss waħda artifiċjali, din kienet tiddependi għal kollox fuq l-ippumpjar tal-fondi pubbliċi.

Fil-fatt kieku waqaf dan l-ippumpjar ta' fondi pubbliċi u kieku waqfu ċerti proġetti li kienu ppumpjati b'fondi pubbliċi jien ngħidilkom li din il-bużżieqa ta' ekonomija prospera lanqas biss kienet tintnefaħ kif intnefħet tul is-snin.

Jien niskanta kif l-Onor.

Dalli tefa' ċerti hints dwar konsumiżmu sfrenat għax niftakar li meta bħala ministru responsabbli mill-finanzi kien qed jiftaħ fergħa ta' bank kummerċjali, kien wera t-tħassib tiegħu għall-mod kif il-konsumiżmu kien qed jikber b'mod sfrenat.

Issa hawnhekk irrid nerġa' ngħid li dakinhar l-Onor.

Dalli ma kienx qed jikkritika dak li sab taħt xi amministrazzjoni oħra jew inkella kien fl-oppożizzjoni u għalhekk kien qed jikkritika lill-gvern tal-ġurnata, imma kien ministru li qed juri tħassib dwar dak li kien qed jiġri fl-istess żmien li huwa kien qed jamministra l-qasam finanzjarju tal-pajjiż.

Dan huwa fatt li ma jista' jinnegah ħadd.

Sur President, l-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra qalulna wkoll li meta kienu fil-gvern ħadu miżuri mhux popolari u bħala eżempju semmew il-VAT.

Jien niskanta kif illum qed iġibu dan l-argument għax sa ftit ilu l-VAT kienu jsejħulha election winner, jiġifieri li din it-taxxa kienet se trebbaħ lill- Partit Nazzjonalista l-elezzjoni ġenerali li effettivament tilfu f'Ottubru li għadda.

Fl-interventi tagħhom il-Membri tan-naħa tal-Gvern akkużawna wkoll li aħna ħadna azzjoni biex it-taxxi ma jinġabrux.

Jien naħseb li dan il-kliem huwa perikoluż u irresponsabbli ferm għax il-Partit Laburista fl-ebda stadju ma qatt tkellem b'dan il-mod.

Anzi tant konna responsabbli li, waqt il-konsultazzjonijiet li kien ikollna mal-korpi kostitwiti, meta dawn kienu jilmentaw kontra din it-taxxa aħna konna ngħidulhom li għalkemm ma naqblux ma' taxxa bħal din u li malli nitilgħu fil-gvern konna se nneħħuha f'ċertu terminu ta' żmien, sakemm din tibqa' tifforma parti mil-liġijiet tal-pajjiż għandha tibqa' tiġi osservata u rispettata.

Fil-fatt anke meta mbagħad tlajna fil-gvern bqajna nżommu dan il-prinċipju sakemm ġiet imneħħija.

Dan mhux biss juri s-sinċerita' tagħna imma juri wkoll kemm ikunu qed jiżbaljaw il-Membri tan-naħa l-oħra meta jallegaw li aħna ħadna xi azzjonijiet biex il-VAT ma tinġabarx.

Sur President, rigward id-Dipartiment tat-Taxxi Interni nista' ngħid bla tlaqliq li jekk hemm xi ħadd li m'huwiex sodisfatt bil-mod kif mexjin l- affarijiet mill-aspett amministrattiv huwa jien stess, pero' fil-fehma tiegħi dan qed jiġri minħabba li d-dipartiment għandu difetti strutturali li ilhom ġejjin is-snin u li juru li qatt ma sar ippjanar fit-tul biex dan id-dipartiment ikollu s-saħħa amministrattiva li tixraqlu.

Biss fl- opinjoni tiegħi dan id-dipartiment kompla ddgħajjef meta l-Gvern Nazzjonalista poġġieh taħt il-ministeru tal-finanzi, kif kien għamel bl- Uffiċċju ta' l-Awditur, li wkoll spiċċa bata l-istess konsegwenzi.

Għalkemm kien jintqal ħafna kliem sabiħ fuq dan id-dipartiment, wieħed jista' jara li fl-operat tiegħu - dan hekk għadu sal-lum għaliex ma rrid lil ħadd jaħseb li aħna għamilna xi mirakli - dan huwa dipartiment zopp, għandu bżonn ħafna forċini u għandu bżonn jiġi ristrutturat from the top għaliex hemmhekk hemm ħafna mpjegati li waslu għall-eta' tal-pensjoni u għalhekk mhux se jdumu jaħdmu hemm iktar minn sena u nofs oħra.

Għalhekk fix-xhur li ġejjin aħna mhux biss irridu nimpenjaw ruħna biex niġbru ċertu revenue imma anke sabiex dan id-dipartiment jissaħħaħ ukoll mil-lat amministrattiv.

Biex dan iseħħ huwa meħtieġ li jkollna l-backing neċessarju mill-MPO, li sfortunatament kultant jieħu l-affarijiet b'pass daqsxejn kajman u mhux dejjem jindirizza l-ħtiġijiet ta' manpower li jkun hemm fid-dipartimenti governattivi b'mod aggressiv.

Sur President, ħalli naraw x'qalu iżjed tan-naħa l-oħra fid-diskorsi tagħhom.

Dawn qalu li bil-biża' ma tiġborx taxxi.

Jien ngħid li jekk bil- biża' ma tiġborx taxxi lanqas kont tiġbor taxxi bl-amnestiji u biż-żegħil, kif kien jimxi ħaddieħor.

Kif għidt iktar kmieni, dan il-kliem huwa irresponsabbli u huwa intiż biex inissel egoiżmu fost iċ-ċittadini, kif ukoll biex inisslilhom sens ta' biża' minflok ma jinkoraġġihom iħallsu dak li huwa dovut lill-Istat.

Sur President, fl-intervent tiegħu l-Onor.

Dalli kkritika d-dixxiplina li qed issir fuq l-impjegati tal-gvern.

Jien ngħid li d-dixxiplina hija tajba fuq kulħadd.

Aħna m'aħna qed nagħtu bil-frosta lil ħadd imma nippretendu li l-impjegati tal-gvern u tal-korporazzjonijiet għandhom jagħtu l-ġurnata tax-xogħol tagħhom.

Issa jekk aħna lanqas biss għandna l-kuraġġ politiku li nitkellmu b'dan il-mod - għax iż-żewġ naħat tal-Kamra għandhom jitkellmu b'dan il-mod u mhux min ikun qed jamministra biss - għandna nwarrbu għaliex dan ikun sinjal li m'aħniex denji li namministraw lil dan il-pajjiż.

Pero' żgur li ma nkunux qed nitkellmu b'mod serju meta filwaqt li qed ngħidu li hawn wisq dixxiplina taħt il-Gvern Laburista, fl-istess ħin ngħidu li taħt dan il-Gvern teżisti ħafna indixxiplina.

Aħna dejjem sħaqna dwar id- dixxiplina, kemm fil-manifesti tagħna, kemm fid-dokumenti tagħna, kif ukoll waqt il-policy speeches li għamlu matul is-snin il-mexxejja varji li kellu l-Partit Laburista.

Sur President, issa ħalli niġi sabiex nagħmel osservazzjoni oħra.

Meta aħna għidna li se nagħmlu pjan ta' żvilupp, l-ewwel reazzjoni ta' l-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra kienet lil aħna konna erġajna ġejjin b'xi pjan ta' żvilupp riġidu, qisna qegħdin f'xi area Stalinista!

Għalhekk aħna mill- ewwel ilqajna għal dan kollu u għidnilhom li dan se jkun pjan ta' żvilupp flessibbli mifrux fuq medda ta' tliet snin u li se jkun reviewable kull sena.

Imma madanakollu meta kellna dibattitu fuq dan is-suġġett f'dan il- Parlament, l-Onor.

Dalli kkritikana għall-fatt li m'għamilniex xi pjan riġidu u li se nagħmlu pjan ta' żvilupp fuq medda ta' tliet snin li se jiġi reviewed kull sena.

Jien ngħid li l-Partit Nazzjonalista qed jitkellem b'dan il-mod għaliex għalkemm fi żmienu veru tfasslu diversi business plans, dawn il-business plans kienu jkunu fragmented u jappartjenu biss għal setturi speċifiċi, mentri aħna qed ngħidu li għandna nagħmlu business plan b'kuxjenza soċjali li tkun armonizzata, komprensiva u tiġbor flimkien l-operat tad-diversi oqsma soċjo-ekonomiċi ta' pajjiżna.

Sur President, ħaġa oħra li xtaqt insemmi u li forsi jkollna ċans nitkellmu iktar fil-fond dwarha llum stess meta nkomplu d-dibattitu dwar l- Abbozz ta' Liġi li jkompli jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa hija li kemm l- Onor. Dalli kif ukoll l-Onor.

Bonnici għamlu bosta kritika dwar it-taxxa tas-CET.

Jien ngħid li jekk tan-naħa l-oħra huma daqshekk konvinti li t- taxxa tas-CET hija ħażina u twieldet immankata mill-ġuf, allura m'għandhomx iżommu lura milli jagħmlu commitment mal-poplu Malti u Għawdxi li jekk jerġgħu jitilgħu fil-gvern jerġgħu jintroduċu l-VAT.

Qed ngħid dan għaliex naħseb li it's about time li l-Partit Nazzjonalista jgħid ċar u tond jekk hux se jonora t-taxxa tas-CET jew inkella huwiex se jdaħħal it-taxxa tal- VAT, kemm-il darba jerġa' jkun fil-gvern.

Rigward l-Unjoni Ewropea kellhom pożizzjoni, iġġieldu għaliha fl-elezzjoni, tilfu dik l-elezzjoni u madanakollu llum xorta qed jgħidu li ġaladarba jitilgħu fil-gvern huma se jibqgħu iżommu mal-pożizzjoni li kellhom qabel, jiġifieri li jridu sħubija sħiħa - pero' ma nixtieqx nidħol iktar fuq dan għaliex inkella noħroġ mis- suġġett li qed niddibattu llejla - pero' rigward il-VAT ma mxewx b'dan il- mod u għalkemm daħħlu l-VAT u kien hemm riferenza għaliha fil-manifest elettorali tagħhom, s'issa għadna ma smajniex riferenza waħda dwar jekk humiex se jerġgħu jdaħħlu l-VAT jekk kemm-il darba jitilgħu fil-gvern.

Sur President, l-aħħar osservazzjoni li nixtieq nagħmel tittratta dwar l- IMF.

Huwa inutli li noqogħdu nagħtu l-impressjoni li dak kollu li mar żmerċ, mar żmerċ strettament minħabba s-CET.

Fil-fatt hawn ta' min jgħid li f'wieħed mir-rapporti tiegħu, l-IMF ikkummenta li ''the fiscal position entering 1995 was already quite weak''.

Tajjeb li wieħed ifakkar hawnhekk li fl-1995 kien għadu fil-gvern il-Partit Nazzjonalista u għalhekk naħseb li jkun aħjar jekk inkunu sinċieri magħna nfusna u ma noqogħdu inġibu l- ebda skużi irrilevanti billi noqogħdu nżeffnu fin-nofs il-kwestjoni tas- CET.

Kif għidt fil-bidu tad-diskors tiegħi r-raġuni hija li d-deficit huwa problema strutturali u l-Partit Nazzjonalista għandu jammetti li tliet kwarti ta' dan kollu hija ħtija tiegħu u għalhekk għandu jġorr din il-ħtija hu, bħala partit.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att ta' l-1997 dwar Self Lokali u Self ieħor" jiġi moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY SPEAKER: Skond il-Mozzjoni Nru. 60 tat-12 ta' Mejju 1997, din id-division tittieħed fil-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JKOMPLI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA

EXCISE DUTY (AMENDMENT) (NO.

2) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-7 t'Ottubru, 1997.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Bonnici huwa in possession of the House.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sur President, ikun tajjeb jekk illum nibda dan id- dibattitu billi nindika l-mistoqsijiet li saru fuq dan l-abbozz ta' liġi, li parti minnhom ġew imwieġba l-ġimgħa li għaddiet mill-Prim Ministru u parti minnhom għadhom ma ġewx imwieġba.

L-ewwelnett ikun tajjeb jekk ngħid li l-għan ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa li

"jirrevedi r-rati kurrenti ta' dazji tas-sisa wara r-revoka ta' l-Att ta' l-1994 dwar il-Valur Miżjud, u biex idaħħal id-dazju tas-sisa fuq il-birra."

Hawnhekk għandna abbozz li ma jitkellimx biss fuq il-birra imma jitkellem ukoll fuq xorb ieħor alkoħoliku u tabakk, frott is-sistema ta' tazzazzjoni ġdida li daħħal dan il-Gvern fl-1 ta' Lulju, il-famuża CET.

Din hija sistema ta' tassazzjoni li sfortunatament diġa qed tidher li mhijiex tirrendi daqs kemm kienet tirrendi l-VAT.

Anzi, minn kif għadna kif smajna waqt id-diskussjoni ta' l-abbozz preċedenti, jirriżulta li din is-sistema qegħda tagħmel is-sitwazzjoni finanzjarja ferm agħar u m'hemmx dubju li fis- sitwazzjoni li qegħdin fiha ma kienx għaqli li wieħed jidħol għal dan it- taħwid kollu.

Sur President, iktar 'il quddiem nipprova u nispjega t- taħwid li hemm li qiegħed ukoll iwassal għall-fatt li pajjiżna tilef ċerta pożizzjoni internazzjonali u qiegħed jitlef opportunitajiet ta' esportazzjoni bir-riżultat li l-impjiegi f'diversi setturi qegħdin jiġu mhedda.

Meta bdejt nitkellem fuq dan l-abbozz iktar minn ġimgħa ilu, kont ġbidt l- attenzjoni dwar il-fatt li kienu qegħdin jidhru diversi rapporti fil- gazzetti dwar is-sistema tas-CET u kif din ġiet introdotta u l-impatt li dan kellu fuq ir-relazzjonijiet bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

B'mod partikolari, kien hemm rapporti kontra dak li ngħad hawn ġew - u anke barra - li fir-relazzjonijiet kummerċjali bejn Malta u l-Unjoni Ewropea, din ir-rintroduzzjoni tad-dazji ma kellhiex problema.

Kontra dak li kemm il-darba ngħad mill-Prim Ministru, mill-ministru tal-finanzi preċedenti, l- Onor. Lino Spiteri, u mill-Ministru tal-Finanzi preżenti l-Onor.

Leo Brincat li m'hemmx problema ma' l-Unjoni Ewropea, fil-fatt jirriżulta li dan mhuwiex minnu.

Hemm problema li tidher li hija serja għaliex mir- rapporti li għadni kif semmejt joħroġ li l-Unjoni Ewropea qed tgħid li din is-sistema ta' dazji qed tikkrea problemi mhux aċċettabbli għaliex qed toħloq ċerta diskriminazzjoni kontra l-istess Unjoni Ewropea.

Jien għalhekk staqsejt lill-Ministru responsabbli mill-kummerċ, waqt li ġie quddiemna b'dan l-abbozz li qed jintroduċi dazji u sisa bħala riżultat ta' l-introduzzjoni tas-CET, biex jispjegalna x'inhi s-sitwazzjoni u jgħidilna sewwa sew fiex waslu r-relazzjonijiet bejn Malta u l-Unjoni Ewropea dwar l-introduzzjoni tas-CET u kif din is-sistema ta' tassazzjoni laqtet l-Association Agreement.

Il-ġimgħa li għaddiet il-Prim Ministru għoġbu jirrispondi din il-mistoqsija waqt dibattitu ieħor li kellna dwar l- Unjoni Ewropea u bażikament ammetta li hemm problemi.

Għall-ewwel darba, wara li ilu mill-bidu tas-sena, anzi minn qabel l-elezzjoni, jippreżentalna kwadru li qisu kollox kien moħmi bejn Malta u l-Unjoni Ewropea dwar din is- sistema ta' dazji, il-Gvern qalilna li jirriżulta li hemm problemi u se jkollhom isiru diskussjonijiet għaliex dawn il-problemi għadhom ma ġewx solvuti.

Aħna qed nitkellmu fuq il-fatt li għandna aċċess bla dazju għas- swieq ta' l-Unjoni Ewropea f'diversi oqsma industrijali.

Dan ma japplikax għall-prodotti kollha għaliex hemm diversi oqsma li għad għandhom diversi dazji fuqhom u 'l-quddiem nitkellem fuq il-birra, prodott li nqabad taħt dan l-abbozz.

Jeżisti arranġament bejn Malta u l-Unjoni Ewropea li daħal fis-seħħ bis-saħħa ta' trattat li ġie ffirmat minn Gvern Nazzjonalista fl- 1970 u li mingħajr dubju jifforma s-sinsla ta' l-iżvilupp ekonomiku ta' Malta.

Jgħidu x'jgħidu n-naħa tal-Gvern, jirriżulta li s-sitwazzjoni ekonomika bejn Malta u l-Unjoni Ewropea ġiet stabilita fuq dan l- Association Agreement li kien iffirma Gvern Nazzjonalista u li sal-ġurnata tal-lum għadu jifforma s-sinsla tal-kummerċ tagħna ma' l-Ewropa.

Qed ngħid dan għaliex kultant meta nisma ċerti membri jitkellmu - bħalma għamel l-Onor.

Alex Sceberras Trigona ftit tal-minuti ilu - nibda niddubita jekk humiex qed jaqraw is-sitwazzjoni sewwa u jekk il-history books li qed jikkwotaw minnhom humiex dawk reali.

Aħna qed nitkellmu fuq agreement li kien ġie ffirmat f'Diċembru ta' l-1970 u baqa' għaddej u baqa' dejjem jiġġedded, b'xi modifikazzjonijiet li saru fil-bidu tas-snin sebgħin.

Dan iwassalni biex nikkonkludi li donnu ma kienx hemm il-ħeġġa biex ikun hemm xi arranġament differenti.

Illum jidher li l-Unjoni Ewropea qed tgħidilna li Malta qed tikser dak l-Association Agreement u din hija ħaġa nkwetanti.

Dan ikkonfermah il-Prim Ministru f'din il-Kamra l-ġimgħa li għaddiet, jiġifieri li s-sistema ta' dazji u sisa li reġa' daħħal Gvern Laburista wasslet għal sitwazzjoni fejn għandna diffikultajiet.

Il-Prim Ministru qalilna li dawn huma diffikultajiet legali.

Meta inti tikser ftehim jew meta n-naħa l-oħra li ffirmat il-ftehim miegħek tkun qed tgħid li inti qed tikser ftehim, evidentement tkun qiegħed tittratta xi ħaġa bi sfond legali imma aktar minn hekk hawnhekk qiegħed tittratta xi ħaġa iktar fil-fond, li tista' tattakka s-sinsla ta' l-ekonomija, il-bażi li fuqha tiddependi l- ħajja ta' 370,000 Malti.

Din hija xi ħaġa inkwetanti u li dħalna fiha bla bżonn.

Dan wieħed seta' jarah ukoll meta ġiet ippreżentata l-white paper mill- Onor. Spiteri fil-bidu ta' din is-sena.

Kien jidher b'mod ċar li s- sistema ta' dazji u sisa li ried jintroduċi l-Gvern ta' l-Onor.

Alfred Sant kienet se tikser diversi provisions ta' l-Association Agreement.

Meta jiena u sħabi, kemm f'dan il-Parlament kif ukoll barra, bdejna niġbdu l- attenzjoni tal-poplu Malti u tal-Gvern li quddiemna għandna sitwazzjoni inkwetanti, prattikament lili anke xewwiex u traditur qaluli, u dan kollu għaliex bħalma diġa semmejt, jien għidt li għandna sitwazzjoni inkwetanti u li l-Gvern irid joqgħod attent li ma jiksirx dan it-Trattat.

Ir-riżultat huwa li s-sitwazzjoni bħalissa qegħda fi stalemate għaliex l-Unjoni Ewropea qegħda tgħid li l-Gvern Laburista Malti kiser l-Association Agreement bis- sistema ta' dazji li daħħal u li parti minnhom qegħdin quddiemna.

Min-naħa l-oħra l-Gvern Malti qed jgħid li dan mhux veru.

Jien inħoss li din hija biċċa inkwiet għaliex minflok qegħdin nersqu iktar viċin lejn l-Unjoni Ewropea, f'dak li għandu x'jaqsam ma' kummerċ, qegħdin inpoġġu l-kummerċ li diġa għandna f'periklu.

Qegħdin inpoġġu f'periklu wkoll kwalunkwe potenzjal ta' investiment li jista' jersaq lejn Malta.

Meta wieħed jara li hemm din it-tip ta' diskussjoni għaddejja u meta wieħed jara r-reazzjoni min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea għas-sistema ta' tassazzjoni li daħħal Gvern Laburista ġdid - issa mhux daqshekk ġdid għaliex diġa ilu sena fil-gvern! - u meta wieħed jisma' x'għandhom x'jgħidu l-IMF, l-FOI, iċ-Chamber of Commerce u l-associated bodies ....

(Interuzzjonijiet) Tant hu hekk li fl-ewwel tliet xhur biss il-Gvern daħħal madwar 9% inqas milli kien inġabar minn Lulju sa' Settembru tas-sena li għaddiet bil-VAT, waqt li s-sistema tal-VAT sa' Ġunju kienet qed tirrendi madwar 12% iktar.

Ċertament li s-sistema ta' tassazzjoni li daħħal dan il-Gvern mhijiex maħsuba tajjeb.

Hija sistema nejja.

Hija sistema li donnha ma teħux in konsiderazzjoni l-kummerċ bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Hija sistema li minflok qed iġġibna aktar viċin qed toħolqilna dawn il-problemi kollha, tant li għall-ewwel darba għandna problema serja ma' l- Ewropej fejn qed jgħidulna li t-Trattat ta' l-1970 inkiser.

Il-Prim Ministru qalilna li issa se jkollu diskussjonijiet fuq livell tekniku - u naħseb anke mhux daqshekk tekniku - biex jirrisolvi din il-kwestjoni.

Jiena ngħid li tajjeb li din il-problema tiġi riżolta għaliex pajjiżna m'għandux bżonn aktar skossi milli diġa ħa.

Imma ngħid ukoll li biex insibu s-soluzzjoni jidher li sfortunatament se jkollna nerġgħu niftħu l-pakkett ta' din is-sistema ta' tassazzjoni u nirranġawh għas-sodisfazzjon ta' l-Unjoni Ewropea.

Huwa dan il-Gvern li ġabna f'din il-pożizzjoni.

Jiena nsostni li s-sistema li daħħal dan il-Gvern mhijiex ta' fejda u ta' ġid għal pajjiżna u qed tikkrea diffikultajiet bla bżonn li ċertament qed iwasslu għall-inċertezza.

MADAM SPEAKER: Onor. Bonnici, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

ONOR.

LEO BRINCAT: Nipproponi li l-Onor.

Bonnici jkompli jinstema.

ONOR.

JOE BORG: Nissekonda

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Bonnici jkompli jinstema.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirringrazzja liż-żewġ naħat tal-Kamra talli għoġobhom jestenduli l-ħin.

Madam Speaker, qegħdin f'sitwazzjoni fejn waqt li l-Onor.

Brincat qed jiġi quddiemna u jgħidilna biex napprovaw dan l- abbozz ta' liġi li jimponi dazju u sisa fuq prodotti alkoħoliċi, żjut u affarijiet oħra, li huma parti minn dan il-pakkett, jiena qed ngħid li se jkollna nerġgħu niġu f'din il-Kamra biex nagħmlu bidliet minħabba d- diffikultajiet li nħolqu ma' l-Unjoni Ewropea.

Nispera u j'Alla li dawn in-negozjati jsiru malajr u jiġu konklużi b'suċċess u qed ngħid hekk biex ma ninftiehemx ħażin.

Ara ma jmurx xi ħadd jaħseb li xi ħadd min-naħa ta' l-Oppożizzjoni qed jieħu pjaċir b'dan kollu!

Bla dubju l-Oppożizzjoni hija nkwetata u hija nwketata wkoll għaliex taf x'jista jiġri minħabba diffikultajiet ekonomiċi bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Dan it-tip ta' abbozz jista' jwassal għal problemi li mal- problemi kollha li għandna bħalissa dawn jistgħu jkunu problemi massiċċi li jpoġġu fil-periklu diversi setturi ta' l-ekonomija tagħna.

Issa, Madam Speaker, jekk tippermettili nkompli niddiskuti l-oqsma li semma l-Ministru meta ntroduċa dan l-abbozz fejn qalilna li diversi prodotti, b'mod partikolari dawk alkoħoliċi, se jorħsu bis-saħħa ta' dan l-abbozz u bis- sistema li daħlet fl-1 ta' Lulju ta' din is-sena.

Jiena mal-ewwel qajjimt il-problema meta għidt li hawn ċerta inkonsistenza għaliex ftit tax-xhur ilu l-Onor.

Spiteri, meta kien għadu jokkupa l-kariga ta' ministru tal-finanzi, kien qalilna li se jkollu jżid il-prezz ta' diversi prodotti alkoħoliċi għaliex il-Gvern ma jiflaħx għall- ispiża kollha li għandu u jrid iżid it-taxxi li jiġbor.

Nikkwota lill- Onor. Spiteri mid-diskors tal-budget:

" Irrid ngħid ukoll li l-miżuri li se nħabbar, kif jidher mid- dettalji, fil-biċċa l-kbira għandu jkollhom ukoll ċerti impatti ambjentali mixtieqa u meħtieġa, u anki fuq aspetti ta' saħħa.

It- tassazzjoni mhijiex biss mezz kif il-Gvern jiġbor il-flus.

Hi wkoll mezz biex dak li jkun jiżen iżjed l-effett ta' li jikkonsma hu fuq il- bqija tas-soċjeta'.".

U allura f'Jannar ta' din is-sena l-Onor.

Spiteri żied it-taxxa fuq is- sigarretti u fuq l-alkoħol.

Issa rajna lill-Ministru Brincat jiġi hawn u jgħidilna li l-prezz tal-birra ta' barra roħos, bħalma roħos il-prezz ta' l- inbid u dak tas-sigarretti importati.

Jiena kont għidt li din hija inkonsistenti mal-pożizzjoni li kien ħa l-Onor.

Spiteri fil-bidu tas-sena meta qal li l-Gvern għandu bżonn u se jimponi iktar taxxi fuq dawn il- prodotti.

Għidt ukoll li din hija inkonsistenti wkoll mal-pożizzjoni finanzjarja tal-Gvern meta jgħid li se jkollu jissellef iktar għaliex id- deficit żdied b'Lm35 miljun iktar minn dak li kien qed jipprevedi.

Fil- fatt għadna kif ikkonkludejna t-Tieni Qari ta' abbozz li jippermetti lill- Gvern biex jissellef Lm75 miljun lira aktar.

Jiena allura nistaqsi jekk il- Gvern jafx x'inhu jagħmel.

Dan għaliex l-ewwel jiġi fil-Kamra u jgħidilna li se jżid il-prezzijiet ta' ċerti prodotti u mbagħad jiġi l-Ministru suċċessur ta' l-Onor.

Lino Spiteri jgħidilna b'ċerta kburija li l-Gvern irnexxielu jraħħas dawn il-prezzijiet u dan biex it-tibdil ma jweġġa' lil ħadd u biex ikun ta' ġid u fejda għall-pajjiż kollu.

Hekk spiċċa l- introduzzjoni tiegħu l-Onor.

Leo Brincat.

Meta d-darba l-oħra kont qiegħed inqajjem dawn il-punti, l-Onor.

Brincat qalli li rridu noqogħdu attenti għaliex ftit mit-tibdil li qed nirriferu għalih hawnhekk huwa wieħed marġinali, jiġifieri li tant hu ċkejken li huwa insinifikanti.

Ir-reazzjoni tiegħi għal dan kienet li mmur fuq ir-reklami li dehru fil-gazzetti, fosthom dak li deher fil-ġurnal "The Times" tal-21 ta' Lulju ta' din is-sena fejn għandna faċċata li nofsha hija meħuda minn xorb bħalma huma aperitif, xampanja, foreign beer, French wine, imported mineral water, Italian wine, other European wine, rest of the world wine, sherry and port, sparkling wine, eċċ. Għandna nofs faċċata ta' prodotti alkoħoliċi li dwarhom il-Gvern ħareġ jiftaħar fil-gazzetti - bi flus il- poplu - li l-prezz tagħhom roħos.

Jiena din il-gazzetta ġibtha miegħi illum proprju biex nagħmel il-punt u nistaqsi x'sens kien jagħmel li joħroġ nofs faċċata fuq gazzetta li turi tnaqqis fuq tant u tant xorb alkoħoliku u jgħid li under the VAT regime these imported products paid 15% VAT in addition to levies u li issa dawn raħsu għaliex huma eżenti mill-ETI, meta issa l-Gvern qiegħed jgħid li r-roħs huwa marġinali.

Jiena ngħid li l- argument ta' l-Onor.

Brincat li dan it-tibdil huwa marġinali huwa inkonsistenti mal-behaviour tal-Gvern meta beda jġib reklami fil-gazzetti kollha biex juri kemm irnexxielu jraħħas il-prezz tax-xorb alkoħoliku.

Issa jew il-Ministru għandu raġun meta fil-Kamra qal li dan huwa marġinali, jew meta għamel ir-reklami il-Gvern kellu biex jiftaħar għax raħħas ix-xorb alkoħoliku, allavolja huwa inkonsisteni ma' dak li beda biex qal fil-bidu ta' din is-sena.

U allura jien hawn irrikorrejt għall-ktieb li l-Gvern għoġbu jibgħatli d-dar tiegħi, bħalma bagħat fil-households kollha ta' Malta, mort għall-faċċata li turi l-prezzijiet ta' l-ispirti u nbejjed u bdejt nara jekk it-tnaqqis fil-każ ta' l-inbid hux fil-fatt marġinali kif qalilna l-Ministru f'din il-Kamra.

Madam Speaker, minn dan l-eżerċizzju toħroġ il-konklużjoni li t-tnaqqis fil-prezz ta' l-inbid l-aktar li jiġi kkonsmat - dak li jqum bejn 45c u 50c - huwa wieħed marġinali u allura l-Ministru kellu raġun meta qal dak li qal.

Jekk, per eżempju, naraw il-Lachryma Vitis table wine - se jkolli bilfors insemmi l-ismijiet - minn 46c dan raħas għal 45c jiġifieri roħs ta' 1c.

Fil-każ ta' l-inbid San Paolo, li huwa simili għal dak li għadni kif semmejt, insibu li minn 56c dan raħas għal 55c.

Għaldaqstant nifhem meta l-Ministru jgħid li r-roħs huwa marġinali, pero' l-istorja ma tieqafx hawn għax hemm tibdil ieħor.

Nifhem ukoll għaliex fil-paniku li kellu bis- sistema l-ġdida u biex jipprova jipperswadi lill-konsumatur li qiegħed jaħseb fih, f'Lulju l-Gvern ħareġ jgħid li raħsu tant u tant inbejjed.

Qed ngħid dan għaliex f'dan il-ktejjeb insibu li waqt li fil-każ ta' l-inbid li normalment jikkonsma l-ħaddiem Malti dan raħas b'mod miżeru, b'mod marġinali u b'mod insinifikanti, fil-każ ta' nbid ta' kwalita' superjuri r- roħs kien ferm akbar.

Per eżempju, f'tabella 75 ta' dan il-ktejjeb insibu li l-Gavi white wine - dan huwa nbid Taljan - ma raħasx b'1c imma raħas b'40c, roħs ta' 9%.

Allura wieħed jibda jifhem x'taħwida għandna hawnhekk għaliex filwaqt li l-Ministru qed jgħidilna li l-Gvern mexa b'mod ekwu, biex it-tibdil ma jweġġa' lil ħadd u biex dan ikun wieħed ta' ġid u ta' fejda għall-pajjiż kollu, insibu li l-inbid li jikkonsma l-ħaddiem Malti raħas b'1c jew b'inqas minn 2%, waqt li l-inbid importat li għadni kif semmejt raħas b'9%.

Jien għalhekk nistaqsi jekk il-Gvern jafx x'inhu jagħmel.

Aħna għandna settur ta' l-inbejjed li f'dawn l-aħħar snin, sforz il-liberalizzazzjoni, tejjeb il-prodott tiegħu u llum kburin li għandna settur li bis-saħħa tiegħu t-turisti li jiġu hawn Malta għandhom xelta ta' nbid tajjeb u ta' kwalita' għolja, li huwa anke rebbieħ ta' diversi kompetizzjonijiet barra minn Malta.

Huwa veru li jkollna nġibu kwantita' ta' għeneb minn barra għaliex lokalment m'għandniex xelta biżżejjed imma huwa veru wkoll li issa hemm investiment kbir f'diversi vineyards u postijiet oħra f'Malta, liema investiment qed iwassal għal inbid ta' kwalita' għolja.

Madankollu nsibu li għal raġuni li ma nifhimhiex dan il- Gvern għoġbu jraħħas l-inbid li ġej mill-Italja b'9% u lis-settur lokali tah daqqa 'l isfel.

(Interruzzjonijiet) Nista' nsemmi aktar inbejjed ta' barra.

Per eżempju, insibu inbid ieħor bl-isem ta' "Barolo Riserva Red", li raħas b'86c-il flixkun, li jfisser li bl-ammont li raħas l-mara tad-dar tista' tixtri żewġ fliexken inbid ta' Malta ta` kuljum.

Madam Speaker, hawnhekk jidher li l-Gvern huwa mħawwad għax qiegħed jimxi b'sistema li l-industrija ta' Malta jagħtiha bis-sieq, kontra dak li kien jgħid u għadu jgħid li qed jipprova jgħin l-industrija.

Dan għaliex ċertament ma jagħmilx sens li l-inbid ta' Malta li jinbiegħ ta' kuljum jorħos b'2% u b'1.8% u l-inbid importat jorħos b'9%.

Meta beda jiddiskuti dan l-abbozz, il-Ministru qal li s-sistema ta' taxxi ġodda twassal għal ċertu roħs fl-inbid li biha jiggwadanja kulħadd.

Jiena ngħid li mhux kulħadd iggwadanja l-istess għax min għandu l-flus u jonfoq Lm4 jew Lm5 fuq flixkun inbid iggwadanja b'9% u min ma jaqlax daqshekk u jkollu joqgħod bi flixkun inbid ta' 50c jew 45c iggwadanja b'1.8%.

Din hija l-ġustizzja soċjali li qed jimxi biha dan il-Gvern?

Din hija s-sistema ta' fejda fejn kulħadd igawdi?

Imma dan Gvern Soċjalista?

Kultant nibda niddubita wkoll mill-prinċipji ta' dan il-Gvern meta nara bil-fatti, mill-ktieb li bagħatli d-dar stess, li dan il-Gvern qiegħed iraħħas l-iktar il-prodott li jixtru dawk li jaqilgħu l-iktar.

Tajba wkoll!

U mhux biss l-ammont qed ngħid imma anke bħala persentaġġ tal-prezz.

Din hija taħwida kbira li bilfors iġġegħelna ngħidu li dan il-Gvern qed jimxi kontra l-prinċipji tal- ġustizzja soċjali, mhux qiegħed jifrex il-piż tat-tassazzjoni b'mod ugwali u fuq il-prinċipju li min jaqla' l-iktar u min jonfoq l-iktar għandu jħallas l-iktar, imma fuq il-prinċipju li min jaqla' l-iktar u jonfoq l- iktar fuq l-inbid - biex nużah bħala eżempju - jiggwadanja l-aktar.

Dan mhux sew, mhux ekwu u jien ninsisti li l-Gvern għandu jirrevedi dawn l- affarijiet għaliex dawn qegħdin iġibu l-firda u mhux jgħaqqdu lil pajjiżna.

Barra minn hekk tajjeb li ngħidu wkoll li hemm mijiet ta' ħaddiema li jaħdmu fil-produzzjoni ta' l-inbid f'Malta.

Dawn għaliex għandhom jiġu mqiegħda f'sitwazzjoni ta' żvantaġġ?

X'jiggwadanja pajjiżna minn dan it- tnaqqis fid-dazji li wasslu biex inbid ta' barra jorħos iktar bħala persentaġġ?

Kieku l-problema tieqaf ma' l-inbid, kieku ngħid li forsi dan il-Gvern ħa żball.

Kulħadd jista' jieħu żball imma mhux f'dan is- settur biss ġara hekk għax hawnhekk qed jissemmew tliet setturi li huma l- inbid, it-tabakk u l-birra.

Fuq l-industrija tal-birra għandi ħafna xi ngħid għax qalgħet daqqiet ta' ħarta.

Mhux talli l-birra ta' barra roħsot b'iktar talli dak li kien qiegħed jiġi nnegozjat mill-Gvern preċedenti jidher li ġie mormi.

Dan niġi għalih iktar tard.

Pero' ħa nkompli fuq it- tabakk.

Fid-diskors li għamel il-Ministru qal hu stess li s-sigarretti mportati minn barra roħsu meta l-Onor.

Spiteri għadu kif għollihom b'10c f'Jannar li għadda.

Mort nistaqsi b'kemm roħsu, għaliex fuq dan il-ktejjeb li bagħatli ma sibthomx is-sigarretti ta' barra.

Forsi l-Ministru jista' jgħidli fejn qegħdin.

Sibt li mill-1 ta' Lulju 'l hawn is-sigarretti ta' barra roħsu b'madwar 7c fuq kull pakkett ta' l-20.

Jiġifieri f'Jannar l-Onor.

Spiteri għolla l-prezz tas-sigarretti lokali b'10ċ u l-Onor.

Brincat raħħas is- sigaretti importati b'7c.

Dan x'sens hu li għal ċerta klassi ta' konsumaturi f'Malta raħħas is-sigarettti b'7ċ!

Jien informat li waqt li pakkett "Rothmans" ta' Malta llum iqum 70ċ, pakkett ta' barra naqqsu minn 93ċ għal 86ċ, allura anke l-gap naqset bejn is-sigarretti ta' barra u s- sigarretti manifatturati Malta, fejn għandna madwar 80 jew 90 ħaddiem involuti fil-produzzjoni tagħhom.

Il-gap naqset u allura spiċċajna f'sitwazzjoni fejn għal darba oħra prodott lokali - pjuttost negattiv, biex ngħid kollox - qed jiġi ppenalizzat meta mqabbel ma' prodott importat.

Jien bilfors irrid ngħid li dan il-Gvern ma jafx x'inhu jagħmel għaliex bdejna mill-inbid, komplejna fuq is-sigarretti u t-tabakk u issa se ndur għall-kwestjoni tal-birra.

Fl-introduzzjoni tiegħu l-Ministru qal li issa l-prezz tal-birra ta' barra effettivament roħos.

Jiena dort fuq dan il-ktejjeb u nixtieq nerġa' nagħti xi ftit eżempji għaliex huwa importanti li aħna nifhmu daqsxejn x'ġara.

Hawnhekk insibu li l-prodott lokali baqa' bil-prezz li kien pero' l-prodott importat roħos b'ammont sostanzjali.

Per eżempju, il-Beck's roħsot bi 12% u l-Budweiser roħset bi 17%.

Skond dan il-ktieb din kienet tinbiegħ 35ċ kull 0.25lt u issa naqset għal 29ċ, jiġifieri din roħset bi 17%.

Imbagħad il-prodott Malti, iċ-Cisk baqa' fejn kien għax il-Gvern m'għoġbu jraħħaslu xejn!

Il-Heineken li hija birra oħra mportata minn 33ċ naqset għal 30ċ.

Reġa' baqa' l-art il-prodott Malti, Madam Speaker.

X'iggwadanja minn dan il-Gvern?

Qed nesportaw iktar birra?

Għandna aċċess iktar għas-swieq ta' barra?

Xejn minn dan.

Hawnhekk ikolli nidħol fil- fond f'dan il-qasam għaliex jidher kemm dan il-Gvern mhux qed jimxi b'mod għaqli fir-relazzjonijiet ekonomiċi bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Dan il- Gvern fil-fatt qed jimxi b'mod li jien insejjaħlu għami, li qabad u raħħas ċerti affarijiet - donnu across the board - mingħajr ma qagħad jidħol fihom u mingħajr ma ra l-konsegwenzi għas-settur lokali.

Qabel l-elezzjoni li għaddiet jiena kont il-ministru responsabbli għall-industrija u kont responsabbli għan-negozjati li kienu qed isiru bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Wieħed mill-prodotti li konna qegħdin ninnegozjaw fuqu kien il- birra għax aħna ridna aċċess ikbar fl-Ewropa u allura dħalna f'taħdidiet tassew dettaljati u mhux faċli ma' l-Unjoni Ewropea dwar dan.

Ħalli nispjega daqsxejn is-settur tal-birra.

Aħna, bħala pajjiż, nikkonsmaw madwar 180,000 hectolitres birra - qed nuża ċ-ċifri ta' l-1994 għaliex dawk huma l-aħħar ċifri li għandi ta' sena sħiħa - li 7.3% minnhom jew aħjar 13,000 hectolitres huma importati minn barra.

L-esportazzjoni tal-birra tlaħħaq biss 6,000 hectolitres.

Issa l- problema għal ħafna żmien kienet li l-Unjoni Ewropea kienet tgħidilna li ladarba m'aħniex membri l-birra li nesportaw minn Malta trid tiġi ntaxxata u wara ċerti negozjati - dan kien xi ħamsa jew sitt snin ilu - kien irnexxielna nirranġaw biex nesportaw 5,000 hectolitres lejn l-Ewropa bla dazju.

Pero' għalina dan ma kienx biżżejjed għaliex bl-investimenti u bl- espansjonijiet li saru l-kapaċita' li nipproduċu l-birra kibret ħafna.

Fil- fatt nista' ngħid li ż-żewġ birreriji li għandna jistgħu jipproduċu faċilment 235,000 hectolitres u kieku dawn imorru fuq three shifts ikunu jistgħu jipproduċu anke sa 350,000 hectolitres.

Allura qegħdin f'sitwazzjoni fejn il-konsum lokali qed jiġi ssuperat kważi bid-doppju, bħala kapaċita' tas-settur tal-birra.

GĦalhekk peress li f'dan is-settur jaħdmu bejn 300 u 400 ruħ u peress li huwa prodott li għandu bżonn swieq aħjar minħabba li qiegħed żvantaġġat għaliex m'aħniex membri fl-Ewropa, aħna bdejna n-negozjati.

Jien illum se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra, bil- permess tiegħek, Madam Speaker u tal-Kamra, dettalji dwar dawn in-negozjati li kienu qed isiru dwar il-birra.

U se naqra xi ftit minn dan id-dokument:

"The revised commission proposal concerning further mutual concession in trade with Malta is conditional upon Malta eliminating its discriminatory import levy treatment of chocolate coated goods."

Hawnhekk qabel ma nidħlu fil-kwestjoni tal-birra, irrid ngħid li sa Settembru u Ottubru tas-sena li għaddiet l-unika ħaġa li l-Unjoni Ewropea kienu jsemmulna fin-negozjati kienet li kienu jħossu li l-mod kif f'Malta konna qegħdin nintaxxaw l-importazzjoni tal-gallettini biċ-ċikkulata kien diskriminatorju.

Hawnhekk ngħid li kellhom daqsxejn raġun.

Fil-fatt din iddiskutejniha u wasalna fi ftehim kif insolvu din il-problema.

Li nista' ngħid huwa li l- unika kwestjoni li kellna ma' l-Unjoni Ewropea fuq il-levies sakemm konna għadna fit-triq tas-sħubija, kienet din il-kwestjoni ta' chocolate covered biscuits.

Il-bqija l-ambaxxatur kien jinformani li prodotti oħra we were to trade them on a case by case, sakemm jinfetħu l-accession negotiations u b'hekk wieħed ikun jista' jittratta aħjar.

Issa ħalli nerġa' mmur għall- kwestjoni tal-birra.

Jiena m'iniex se noqgħod nidħol fid-dettalji kollha pero' l-Unjoni Ewropea kienet offriet li minn 5,000 hectolitre l-esportazzjoni duty free minn Malta għall-Unjoni Ewropea titla' għal 15,000 hectolitre, jiġifieri tliet darbiet iktar, liema volum sas-sena 1999 kellu jitla' għal 40,000 hectolitre.

Din kienet l-aħħar offerta li għamlet l-Unjoni Ewropea qabel l-elezzjoni li kellna f'Ottubru tas-sena l-oħra.

Madanakollu jiena xorta ma kontx sodisfatt b'din l-offerta, Madam Speaker, għaliex kif għidt aħna kellna l-potenzjal li nipproduċu kważi d-doppju tal-birra li konna qegħdin nikkonsmaw f'pajjiżna.

Dan huwa investiment li kien qed iħares 'il quddiem, investiment li kien qed iħares lejn is-suq Ewropew, li huwa suq enormi, għaliex mhux biss għandna prodott lokali verament tajjeb imma għandna prodott li qiegħed jikkompeti u wkoll jirbaħ premijiet f'diversi kompetizzjonijiet internazzjonali.

Dan hu li kienet qiegħda toffri l- Unjoni Ewropea u dan qiegħed kollu in black and white.

Pero' x'riedet l-Unjoni Ewropea mingħandna, Madam Speaker?

Din riedet li aħna nnaqqsu l-levy fuq il-birra b'mod gradwali biex b'hekk il-birra ta' barra torħos.

Aħna konna nafu li b'dan il-mod il-birra ta' barra kienet se tikkompeti iktar mal-birra lokali pero' fl-istess ħin konna qegħdin niġġeneraw swieq ġodda biex intellgħu l-esportazzjoni tal-birra tagħna saħansitra bi tmien darbiet aktar sa l-1999.

Din l-offerta għandna kopja tagħha u aktar 'il quddiem nixtieq inpoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dan kollu jiena qed ngħidu biex nuri kif kienet is-sitwazzjoni meta l- Gvern Nazzjonalista kien għaddej b'dawn in-negozjati.

Issa x'ġara taħt il- Gvern Laburista?

Ġara li aħna raħħasna l-prezz tal-birra ta' barra pero' ta' dan ma ħadna xejn, jiġifieri bqajna nsaffru.

Dan għaliex effettivament il-Gvern Laburista b'dawn il-miżuri naqqas il-prezz tal-birra mportata minkejja li t-trattattivi biex intejbu l-aċċess tal-birra lokali għas-swieq Ewropej kienu għadhom għaddejjin u kważi konna wasalna fi ftehim.

Nista' ngħid li dak iż-żmien jiena kont għad irrid niddiskuti l-aħħar offerta ma' l-FOI, maċ-Chamber of Commerce u ma' oħrajn.

Jien deherli li din l-offerta kienet ċara biżżejjed pero', minħabba li kienet riesqa l- elezzjoni, ma deherlix li kont f'pożizzjoni li kelli nikkometti lill-gvern il-ġdid.

Pero' ma kontx nobsor li se nispiċċaw naqilgħu din id-daqqa ta' ħarta minn dan il-Gvern fuq il-kwestjoni tal-birra.

Jgħid tant dan il- Gvern li jaf jinnegozja ma' l-Unjoni Ewropea!

U daqskemm kien jgħajjarna ħmir lilna tal-Partit Nazzjonalista meta konna fil-gvern!

Pero' hu se jnaqqas il-protezzjoni u m'hu se jiggwadanja xejn.

X'sens jagħmel dan, Madam Speaker?

MADAM SPEAKER: Onor. Bonnici, skadielek il-ħin u għandek bżonn il-leave of House biex tkompli.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nipproponi li jkompli jinstema'.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Bonnici jkompli jitkellem.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u liż- żewġ naħat tal-Kamra talli għoġobhom jestenduli l-ħin.

Irrid ngħid, Madam Speaker, li jiena dejjem ipprovajt niġbed l-interessi ta' pajjiżna.

B'dan m'iniex ngħid li dan il-Gvern m'huwiex qiegħed jiġbed l-interessi ta' pajjiżna pero' jrid jispjega x'għamel għaliex żgur li f'din is-sitwazzjoni qegħdin minn taħt.

GĦalhekk nistaqsi: Imma x'ġara?

Forsi meta dan il- Gvern iddeċieda li jneħħi l-VAT u jdaħħal id-dazji, dawn l-offerti taru mar- riħ?

Forsi ġie sfurzat inaqqas mill-protezzjoni u wara li għamel dan kollu l-Unjoni Ewropea xorta qed tgħidlu li qed jikser l-Association Agreement li ffirmajna sa mill-1970?

GĦalhek bilfors ikolli ngħid li l-affarijiet ma ġewx maħsuba sewwa.

Jiena m'iniex se nuża kliem bħal "diżonesta' politika" pero' ngħid li f'dan il-każ il-Gvern żbalja, għandu jammetti li żbalja u jkollu jirranġa s- sitwazzjoni għaliex dak huwa l-interess tagħna min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

Il-Gvern Laburista għandu jirranġa s-sitwazzjoni sabiex is-setturi ta' l- industrija tagħna ma jiġux żvantaġġati, kif effettivament ġara f'dawn it- tliet setturi, is-settur ta' l-inbid, is-settur tat-tabakk u s-settur tal- birra.

F'dan il-każ il-Gvern qabad u naqqas il-protezzjoni mingħajr ma ggwadanja xejn u dan m'huwiex mod kif ninnegozjaw ma' l-Unjoni Ewropeja.

Lanqas huwa l-mod kif insaħħu l-industrija lokali u kif immexxu lil pajjiżna 'l quddiem.

Dan huwa l-mod kif il-Gvern Laburista se jinnegozja ma' l-Unjoni Ewropea, bi trattati speċjali bħal dan?Madam Speaker, kif diġa' għidt il-Gvern irid jara kif se jsolvi din is-sitwazzjoni għaliex din ikkaġunat ċerti diffikultajiet.

Ma jistax iħalli s-setturi tal-birra, ta' l-inbid u tat-tabakk jaqilgħu fuq wiċċhom b'dan il-mod.

Fil-Parlament il-Prim Ministru f'seduta oħra qal li kien hemm lista ta' 400 prodott li l-Gvern Nazzjonalista kien beħsiebu jnaqqsilhom il- protezzjoni jekk iċ-ċirkostanzi jkunu jippermettu.

Jiena nista' ngħid li sas-sajf li għadda kelli diversi rapporti li kienu qed jindikaw li jista' jsir xi moviment fil-levies ta' ċerti prodotti fejn ma kienx hemm bżonn protezzjoni.

Dawn kienu jittrattaw diversi prodotti, bħal envelopes, paper bags, box files, registers, account books, order books, receipt books, notebooks, diaries, exercise books, computer paper, photo albums, file refills, analysis sheets, foolscaps, index cards, cut glass u fluorescent light fittings.

Skond ir-rapport li kelli jiena s-sajf li għadda l-iskop tal-levy fuq dawn il-prodotti kien spiċċa pero' għalkemm id-dipartiment kien qed jgħidli li dawn il-levies stajna nnaqqsuhom iktar tard fl-1996, xorta pprovajna ninnegozjaw dan it-tnaqqis ma' aktar aċċess għal prodotti tagħna.

Aħna konna qegħdin nimxu f'ċerta direzzjoni u b'ċertu pass pero' dan il- Gvern iddeċieda li jnaqqas il-protezzjoni across the board, anke fuq prodotti li m'humiex imsemmijin f'dik il-lista.

Hawnhekk qiegħda d-daqqa ta' ħarta għaliex il-birra, l-inbid u t-tabakk ma kenux indikati f'din il- lista.

Aħna ridna l-ewwelnett li dawn ikollhom aċċess aħjar għas-swieq Ewropej.

Allura bilfors ikolli nikkonkludi li dan il-Gvern m'huwiex miexi bil-għaqal u fl-interess li jipproteġi l-industrija u nkomplu nkattru l-ġid f'dawk is-setturi żvantaġġi għaliex m'għandhomx aċċess liberu biżżejjed fis- swieq Ewropej.

Ma jistax ikun li wieħed jaqbel ma' dan l-abbozz li qed jagħti din id-daqqa ta' ħarta lil dawn is-settur indiġeni tagħna, setturi li aħna kburin bihom, setturi li jiġġeneraw mijiet ta' mpjiegi u li għandhom potenzjal kbir.

Dan il-Gvern mexa b'sistema li spiċċat biex naqqset il-protezzjoni mingħajr ma ggwadanjajna xejn.

Nerġa' ngħid, dan m'huwiex mod kif isiru n- negozjati ma' l-Unjoni Ewropea u għalhekk inħeġġeġ lil dan il-Gvern biex jirrikonsidra dawn l-affarijiet u biex jerġa' jiftaħ in-negozjati fuq dawn il-prodotti.

U mhux imbilli l-Prim Ministru jiġi hawnhekk jurina xi ittra meta konna qegħdin f'sitwazzjoni - kif tindika din il-karta li se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra - fejn id-diskussjonijiet kienet qegħdin fi stadju avvanzat.

Dan il-Gvern għandu l-obbligu li jirranġa s-sitwazzjoni; għandu l-obbligu li jirtira dan l-abbozz u jerġa' jiftaħ in-negozjati ma' l-Unjoni Ewropea fuq dawn il-prodotti.

Bħala pajjiż, m'għandniex għalfejn u m'huwiex ġustifikat li naqilgħu fuq wiċċna b'dan il-mod.

Jiena ngħid li dan sar b'nuqqas ta' ħsieb u esperjenza, u għaliex il-Gvern ma ħasibx fuq l- implikazzjonijiet tas-sistema tad-dazju u s-sisa u allura spiċċajna b'sistema li qiegħda tiddiskrimina kontra l-prodotti lokali.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Bonnici kkonkluda d-diskors tiegħu.

Fil-5.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR SELF LOKALI U SELF IEĦOR

LOCAL AND OTHER LOANS (AMENDMENT) BILL

MADAM SPEAKER: Peress li aktar kmieni fis-seduta ntalbet division se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ ''Att biex jemenda l-Att ta' l-1997 dwar Self Lokali u Self Ieħor'', ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

Billi fil-5.00 p.m. intalbet votazzjoni, il-Kamra ġiet sospiċa u rriżumiet fil-5.20 p.m. skond il-Mozzjoni Nru. 60 tat-12 ta' Mejju, 1997.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ ''Att biex jemenda l-Att ta' l-1997 dwar Self Lokali u Self Ieħor'', ikun moqri t- Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 35

L-Onor.

|Abela Carmelo |Farrugia Noel | |Abela Joseph |Grech Edwin | |Agius Chris |Gulia Gavin | |Attard Montalto |Herrera Jose' | |John | | |Bartolo Evarist |Mangion Charles | |Borg Karmenu |Mintoff Dom | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar Charles |Pace Bertu | |Buhagiar Louis |Portelli Alfred | |Camilleri Maria |Refalo Anton | |Cardona Chris |Sant Alfred | |Chircop Karl |Sceberras Trigona Alex | |Cilia Joe |Schembri Adami Sandro | |Dalli Helena |Spiteri Lino | |Debono Grech Joe |Vassallo Adrian | |Farrugia Anglu |Vella George | |Farrugia Joe |Vella Karmenu | |Farrugia Michael | |

KONTRA : 34

L-Onor.

|Abela Tony |Galea Pace Victor | |Agius Francis |Gatt Austin | |Bonnici Josef |Gonzi Lawrence | |Bonnici Michael |Hyzler George | |Borg Joe |Mifsud Bonnici Antoine | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond | |Cassar Joe |Muscat Claude | |Dalli John |Muscat Richard | |D'Amato Helen |Psaila Savona Joe | |De Marco Guido |Pullicino George | |Debono Giovanna |Pullicino Orlando Jeffrey | |Deguara Louis |Refalo Michael | |Farrugia Jean |Tabone Anton | |Pierre | | |Fenech Adami Eddie|Vassallo Edwin | |Frendo Michael |Vella John | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech Francis | | | |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att ta' l-1997 dwar Self Lokali u Self Ieħor" ġie moqri t-Tieni Darba.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla 22 ta' Ottubru, 1997 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar Self Lokali u Self ieħor - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari (Kont.);

Riżoluzzjoni dwar it-twaqqif ta' Kummissjoni dwar l-Industrija tal-Bini f'Malta - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - itTieni Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar Malta u l-Unjoni Ewropea - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti (Kont.);

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Madam Speaker, dalgħodu xtaqt nitkellem fuq il- voti li ttieħdu dwar l-Enemalta pero' minħabba li kien sar il-ħin ma kellix ċans nesprimi l-opinjoni tiegħi dwar din il-materja.

L-ewwelnett irrid nitkellem dwar il-kontijiet tad-dawl li jinħarġu mill-Water Services Corporation.

Jidher li hemm diversi kontijiet li qegħdin jiġu kkontestati, kemm dawk li huma kontijiet tas-servizz tad-dawl u kemm dawk li huma kontijiet tas- servizz ta' l-ilma.

Jidher ukoll li l-Enemalta m'hijiex tieħu azzjoni dwar dawn l-ilmenti u oġġezzjonijiet mill-konsumaturi, li jibqgħu jirċievu kontijiet b'ammonti sostanzjali ta' arretrati x'iħallsu.

Dan mhux jiena biss qed ngħidu imma qegħdin jgħiduh anke kelliema min-naħa tal-Gvern, fosthom l-Onor.

Anġlu Farrugia.

F'mistoqsija parlamentari li għamel dalgħodu huwa staqsa għaliex ċerti kontijiet li jkopru perijodi li għalqu għadhom ma ħarġux.

Ir-risposta li ngħatat mill-Ministru Charles Buhagiar, li huwa responsabbli mill-Water Services Corporation, hija li f'dan il-każ jidher li l-qari li ttieħed f'Marzu ta' din is-sena kien żbaljat u li l- korporazzjoni għadha qiegħda tinvestiga.

Jiġifieri dan l-iżball ta' kważi tmien xhur ilu għadu ma ġiex settled, u allura nagħmel appell speċjali sabiex fl-Enemalta jkun hemm sezzjoni li taħdem fuq il-kontijiet li jiġu riferuti lilna mill-Water Services Corporation ħalli din il-problema tiġi solvuta fl-iqsar żmien possibbli.

Ma jistax ikun li l-konsumatur jibqa' jirċievi dawn il-kontijiet meta jkollu oġġezzjoni.

Irrid nitkellem ukoll dwar il-ħlas li l-Enemalta titlob kull meta xi ħadd jitlobha s-servizz tagħha sabiex tgħatti l-wires li jkunu għaddejjin ma' xi faċċata ta' dar, naturalment għax ikun qed isir xogħol mal-faċċata.

L- Enemalta qiegħda titlob fee ta' Lm10 għal dan is-servizz pero' jiena jidhirli li dan għandu jkun b'xejn għalkemm nifhem li jidħlu l-ispejjeż tal- ħaddiema.

Punt ieħor li xtaqt nittratta għandu x'jaqsam direttament ma' l- inċidenti tat-traffiku.

Kif nafu matul dan il-weekend kellna t-18-il vittma fatali.

Sinjura President, jien għamilt naqra ndaġni u sibt li fil- maġġoranza tal-każi fejn jidħlu nċidenti fatali, il-karozza involuta tispiċċa taħbat ma' siġra jew m'arblu ta' l-elettriku.

Issa kulħadd jaf li m'għandniex bankini li huma wesgħin ħafna u ma nafx għaliex l-Enemalta ma twaħħalx l-arbli ta' l-elettriku fuq ġewwa tal-bankina minflok fuq barra.

Żgur li dawn l-arbli qed ikunu ta' periklu għas-sewwieqa minħabba l-kurrent elettriku li jkun għaddej.

GĦalhekk nittama li l-Enemalta tifhem dan il- bżonn u meta tiġi biex tibdel xi arbli, kif qal il-Ministru dalgħodu, dawn jitpoġġew fuq ġewwa tal-bankina.

Per eżempju, dan l-aħħar ġewwa Ħaż-Żebbuġ kellna inċident ikrah fejn sewwieq baqa' dieħel ġo arblu ta' l-elettriku - nista' ngħid li b'xorti tajba din il-persuna ma metitx u għandha tirringrazzja 'l Alla li ħelsitha ħafif - u jien mill-ewwel ċempilt lill-Enemalta u tlabthom jiġu sabiex ineħħu l-wires li spiċċaw ma' l-art.

Il-van ta' l-Enemalta wasal f'kemm ili ngħidlek imma meta kellimt lid-driver dan qalli li huwa ġie biss biex jara x'kien ġara.

GĦalhekk tlabtu jċempel sabiex mill-aktar fis possibbli jiġu t-technicians.

Madwar għoxrin minuta wara ġew it-technicians imma ħaġa ta' l-iskantament ma kellhomx sellum.

Allura l-persuna li ġiet bl- ewwel van kellha terġa' tmur lura ġġib is-sellum.

Meta mbagħad dan irritorna bis-sellum, it-technicians bdew jgħidu: Imma m'hawnx il-foreman biex jgħidilna minn fejn għandna nitfu!

Din serjeta' min-naħa ta' l- Enemalta meta hemm dan il-periklu kollu u meta l-karozza nvoluta kienet għadha f'nofs ta' triq u kienet qiegħda żżomm it-traffiku?

Dan barra li kellhom isiru erba' trips mill-Marsa għal Ħaż-Żebbuġ.

L-ewwel jiġu bil-van biex jaraw x'ġara, imbagħad jiġu t-technicians mingħajr sellum, imbagħad jibagħtu għas-sellum u mbagħad jibagħtu għall-foreman.

Dawn huma affarijiet li l-Enemalta għandha tieħu bis-serjeta għax dawn huma affarijiet redikoli.

Jien ngħid li f'każ ta' inċident bħal dan l-Enemalta għandha tkun equipped b'dak kollu li jista' jkollha bżonn fuq il-post ta' l-inċident ħalli tkun tista' tieħu azzjoni immedjata.

Madam Speaker, appell ieħor li nixtieq nagħmel huwa dwar l-istreet lighting.

Veru li s-sena l-oħra, jiġifieri qabel l-elezzjoni - bħalma qal anke l-Ministru - kien sar ammont mhux ħażin ta' street lighting pero' jiddispjaċini ngħid li għad hawn main roads li għandhom bżonn urġenti ta' street lighting.

Jien għadni niftakar fil-kliem u fil-kritika iebsa li kienet issir mill-Partit Laburista mill-bankijiet ta' l-Oppożizzjoni dwar il-coast road tas-Salina għaliex kienet mingħajr dawl.

Għalhekk niskanta kif issa li telgħu huma fil-gvern din it-triq li tant kienu jgħajruna biha għadha mudlama u hi waħda mill-iktar toroq fejn isiru inċidenti.

(Interruzzjonijiet) Nista' anke nsemmi t-triq li minn Ħaż-Żebbuġ tagħti għal Ħ'Attard.

Din it-triq fiha ħafna kantunieri u hi verament perikoluża u ma nafx kif għadha bla dawl.

(Interruzzjonijiet) Illum anke l- Onor. Ċensu Galea kellu mistoqsija parlamentari rigward nuqqas ta' dawl fil-Mellieha by-pass.

Madam Speaker, dawn li qed insemmi huma kollha toroq prinċipali li minnhom jgħaddu ħafna nies kemm Maltin kif ukoll turisti, sew matul il-ġurnata kif ukoll bil-lejl.

Sinċerament niskanta kif għadna ma sibniex fondi biżżejjed sabiex dawn it-toroq jiġu mdawla b'mod adegwat u jekk għalissa m'hemmx ħsieb li jiddawlu almenu għandhom isiru cats' eyes mal-bankini ħalli s-sewwieq ikun jista' jidderiġi ruħu u ma jibqax dieħel fil-bankina jew f'xi arblu.

Madam Speaker, l-aħħar punt li xtaqt nitkellem dwaru - forsi din hi xi ħaġa żgħira - huwa dwar iċ-ċerta burokrazija li teżisti fl-Enemalta bħal, per eżempju, min se jħallas għal "hekk" u min se jħallas għal "hekk".

Jien nifhem li kull servizz li tagħti l-Enemalta jkun hemm payment għalih imma mhux sewwa li jkun hemm dewmien esaġerat.

Ħaġa oħra hi dwar min se jħallas jekk isiru traffic lights, jiġifieri jekk hux se jħallas ir-roads department, il-construction department jew ir-roads maintenance section.

Dan m'għandux ikun u għandu jkun hemm ordni sħiħa ħalli meta jsir xi xogħol jintbagħtu l-kontijiet u jiġu mħallsa.

Madam Speaker, eżempju ieħor ta' fejn għandu jsir ftit tad-dawl huwa ċ- ċimiterju ta' Sant'Andrija ġewwa Ħaż-Żebbuġ.

Ilna ħames snin sħaħ nitolbu biex f'dan iċ-ċimiterju jkun hemm daqsxejn dawl.

Kulma hemm fil-viċinanzi hija d-dar tad-drogati ta' San Blas u għalhekk kulma jonqos huma xi ħames arbli li jkunu jistgħu jagħtu d-dawl liċ-ċimiterji għax hija għarukaża li dan iċ-ċimiterju għadu mudlam.

Meta l-partit tiegħi kien fil- gvern niftakar li kont għamilt kull pressjoni possibbli dwar din il-ħaġa imma sibt burokrazija sħiħa min-naħa ta' l-Enemalta għax kienu jgħidu li ma kenux jafu min kien se jħallas.

Nafu li dan huwa manned mid-dipartiment tas-saħħa allura jien ngħid li għandu jsir id-dawl meħtieġ, joħroġ il- kont u jitħallas mid-dipartiment tas-saħħa u mhux inkomplu sejrin b'din il- burokrazija kollha li qed tħalli daqstant inkonvenjent.

Jien nittama li l- Enemalta li qed tagħmel tant xogħol ta' servizz soċjali għal pajjjiżna tqum fuq tagħha, tneħħi din il-burokrazija mill-istatut tagħha ħalli l- affarijiet, b'mod speċjali dawk li għadni kemm semmejt, isiru b'iktar effiċjenza.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Joe Psaila Savona.

ONOR.

JOE PSAILA SAVONA: Madam Speaker, bħal-lum ġimgħa l-Partit Laburista ġdid jagħlaq l-ewwel sena tiegħu fil-gvern għax kien proprju s- 27 ta' Ottubru, l-għada li saret l-elezzjoni, meta l-Onor.

Sant u sħabu ħadu f'idejhom r-responsabbilta' ta' l-amministrazzjoni tal-pajjiż.

Kulħadd għadu jiftakar li għall-manifest elettorali tiegħu l-Partit Nazzjonalista kien ħareġ bis-slogan "PN futur", biss il-partit ġie skonfitt u rebħet l-għajta tal-Partit Laburista ta' "Iċ-Ċittadin l-Ewwel".

Jien illum mhux se ngħid li l-poplu Malti mexa bħal dak il-pazjent li għalkemm tgħidlu biex ma jixrobx u ma jpejjipx, għax f'dak il-mument kellu aptit li jixrob u jpejjep hekk għamel u ma qgħadx jara l-konsegwenzi għall- quddiem.

Lanqas m'jien se ngħidlu li mexa bħal dak it-tifel li ma jkunx irid imur l-iskola u jibqa' ma jmurx l-iskola mingħajr ma jara l- konsegwenzi għall-futur tiegħu.

Jien ngħid li l-għajta ta' "Iċ-Ċittadin l-Ewwel" inbiegħet.

Imma x'nifhem jien b'"Iċ-Ċittadin l-Ewwel"?

Madam Speaker, ħafna nies, speċjalment l-Onor.

Membri tan-naħa tal- Gvern, meta ssir xi ħaġa jew meta jsir xi proġett li jkun ta' fejda għall- poplu kollu Malti, jgħidulek li dak ikun qed isir għaċ-ċittadin.

Din hija verita' imma ma naħsibx li din kienet l-għajta li kien qed jipprova jipproġetta l-Partit Laburista qabel l-elezzjoni.

Il-Partit Laburista kien qal li mil-lum 'il quddiem mhux se jibqa' jsir l-istess fejn il-gvern jara li dejjem joħroġ rebbieħ hu - bħalma suppost kien qed jiġri fi żmien Gvern Nazzjonalista - imma kien qal li jekk ikun hemm xi kwestjoni fejn iċ-ċittadin on the one hand jaħseb li hu għandu raġun u l- korporazzjoni jew il-gvern on the other hand jaħsbu li għandhom raġun huma, l-ewwel ma kellu jiġi kien iċ-ċittadin.

Dik kienet l-għajta li kien qed jipproġġetta l-Partit Laburista.

Imma llum fil-verita' hekk qed isir?

Illum x'qed naraw fejn jidħol iċ-ċittadin bħala taxpayer?

Illum qed naraw li jekk ikun hemm xi kwestjoni bejn iċ-ċittadin li jħallas it-taxxi u d-direttur tat-taxxi interni, mhux iċ-ċittadin jirbah imma jirbah id-direttur tat-taxxi interni.

Fil-fatt għada kemm ġiet introdotta miżata ta' imgħax ta' 1% fix-xahar - jew aħjar 12% fis-sena - li jrid iħallas it-taxpayer, jiġifieri ċ-ċittadin, jekk ikun hemm xi ħlas li jkun għadu ma sarx.

Meta mbagħad is-sitwazzjoni tkun bil-maqlub u ċ- ċittadin ikollu flusu miżmuma mid-direttur ta' l-inland revenue - iċ- ċittadin li jħallas il-PAYE jaf li ħafna drabi jkun qed iħallas iż-żejjed - il-Gvern ma jħallas l-ebda imgħax fuq il-flus li jkollu jagħti lura.

Mela f'dan il-każ żgur li ċ-ċittadin ma jiġix l-ewwel.

Madam Speaker, l-istess ħaġa narawha tiġri fejn jidħlu l-qrati.

Dan il- Gvern ħareġ bl-għajta li d-dewmien fil-qorti jrid jispiċċa u ċ-ċittadin għandu jinqeda ħafna aħjar, li ċ-ċittadin għandu jkun "hekk", li ċ- ċittadin għandu jiġi minn ta' quddiem u li jekk ikollu xi kawża din trid tinqata' fl-inqas żmien possibbli.

Imma fil-verita' hekk qed jiġri?

Minn dak li rajna matul din is-sena nista' ngħid li progress minn dan l-angolu ma sar assolutament xejn, anzi jekk saret xi ħaġa żgur li kienet favur il- Gvern, għax mhux talli qed joħroġ iċ-ċitazzjonijiet u jibgħat il-kontijiet li hemm b'lura - din ħaġa naturali għax dak li għandu jieħu għandu jieħdu - talli qed jerġa' jżid Lm2.50 jew Lm2.78 bħala spejjeż tal-qorti biex dejjem ikompli jżid l-introjtu tiegħu.

Hawnhekk għal darba oħra qed naraw li minflok l-għajta ta' "Iċ-Ċittadin l-Ewwel", iċ-ċittadin tħalla jittewweb filwaqt li l-qorti qed tieħu dak li hu tagħha.

L-istess nista' ngħid dwar dak li qed jiġri - dan qalu anke l-kelliem ta' qabli - meta jkun hemm kontestazzjoni ta' kontijiet tat-telephone jew ta' l-ilma.

Għalkemm il-konsumatur jaħseb li għandu raġun hu u l- korporazzjoni taħseb li għandha raġun hi, mill-ewwel tinqata' li jekk il- ħlas ma jsirx fi żmien stipulat, is-servizz tat-telephone jew ta' l-ilma jew whatever jinqata'.

Hawnhekk għal darba oħra nsibu li għalkemm ħafna mill-każijiet verament ikun hemm bżonn li jiġu kkontestati, iċ-ċittadin jibqa' lura u tirbah dejjem l-id iebsa tal-gvern jew tal-korporazzjoni għax hi għandha s-saħħa u allura tgħaddi tagħha.

Madam Speaker, l-istess ħaġa nistgħu ngħidu għas-sistema l-ġdida li ġiet introdotta dan l-aħħar tal-clamping u tat-towing.

Ngħid għalija jien naqbel perfettament ma' din is-sistema għax verament għandna ndaħħlu ċertu sens ta' dixxiplina imma mill-każi li qed nara naħseb li dawn l-affarijiet qed jiġu handled b'mod u manjiera li ċ-ċittadin - f'dan il-każ iċ-ċittadin huwa l-motorist - mhux qed jieħu dak li huwa dritt tiegħu.

Jien naħseb li meta jikkatenaw jew jiġbdu l-karozzi għandu jkun hemm xi ħadd responsabbli jekk isiru xi ħsarat, pero' l-Pulizija jgħidulek ċar u tond li m'għandhom assolutament l-ebda responsabbilta'.

Madam Speaker, l-istess ħaġa meta minħabba xi maltempata u minħabba differenza ta' potential fl-enerġija tad-dawl, issir ħsara f'xi home appliance li jaħdem bl-elettriku.

Int tkun qiegħed ġewwa darek għall-affari tiegħek u s-sistema ta' servizz ta' enerġija li titwassal ġewwa darek tirrovinalek xi appliance u għal darba oħra l-Enemalta ma tidħolx responsabbli.

Jien ma rridx niftiehem li l-Enemalta għandha tidħol responsabbli, anzi jien ngħid li ma jistax ikun li l-Enemalta jew fil-każ tat-towing il-Pulizija jidħlu huma responsabbli għal dawn l-affarijiet, imma għal min ħareġ bl-għajta ta' "Iċ-Ċittadin l-Ewwel" u għal min daħħal f'moħħ in-nies li fejn għandu jkun hemm kontestazzjoni bejn iċ-ċittadin u xi awtorita' għandu jirbah iċ-ċittadin, illum bi dritt iċ-ċittadin għandu jippretendi li hekk għandu jsir.

Madam Speaker, l-istess ħaġa nista' ngħid għal meta ċ-ċittadin ikun dak il-kuntrattur li jkollu jieħu l-belli liri mingħand il-gvern u tarah għal sena wara l-oħra jibqa' ma jitħallasx.

Għandna l-każ, per eżempju, ta' l- aġenti tal-mediċina li jissupplixxu l-isptarijiet u li għandhom jieħdu mingħand il-gvern 'il fuq minn Lm2 miljun.

Pero' l-Gvern minflok li qed jara kif dawn jieħdu lura l-flus dovuti lilhom - ċerti ammonti ta' flejjes akkumulaw anke minn żmien l-amministrazzjoni preċedenti, pero' l- amministrazzjoni preċedenti ma kenitx f'pożizzjoni li tgħid li ċ-ċittadin jiġi l-ewwel għax kien hemm ċerti pożizzjonijiet li ma kenitx tista' tagħmel mod ieħor - jekk l-aġent ikollu jagħmel delivery ta' ċerti mediċini u ma jagħmilhiex, ikollu jħallas 1% tal-volum totali ta' l- ordni.

Madam Speaker, din hi waħda mill-għajtiet li lill-Partit Laburista rebbħitu l-elezzjoni.

Matul din is-sena rajna kemm il-Gvern huwa kapaċi li jimanipula l-opinjoni pubblika.

Il-bini ta' din il-manipulazzjoni sar meta ħareġ bl-għajta ta' "Iċ-Ċittadin l-Ewwel" fil-manifest elettorali għajta li kull min għandu rasu fuq għonqu jaf li ma jistax jagħti din il-lala.

Kulħadd jaf li l-gvern tal-ġurnata jrid jimxi fl-interess nazzjonali għax iċ-ċittadin għandu d-dritt u d-doveri tiegħu u l-korporazzjonijiet u l- gvern għandhom id-drittijiet u d-doveri tagħhom u allura mhux dejjem tkun tista' tagħti d-dritt liċ-ċittadin.

Meta l-Partit Laburista ħareġ bl-għajta ta' "Iċ-Ċittadin l-Ewwel" ħareġ b'għajta u bi promessa vojta għax din hi ħaġa li mhux dejjem tista' tagħtiha.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Madam Speaker, John F. Kennedy, wieħed mill-iktar persunaġġi prominenti ta' dan is-seklu, kien qal li bniedem mhux mgħallem huwa bniedem mitluf.

Għalhekk l-ebda investiment fl- edukazzjoni ta' wliedna m'għandu qatt jitqies bħala ħela jew inkella bħala tberbiq ta' flus u l-ebda miżura li tista' tinkoraġġixxi liċ-ċittadin Maltin biex iġib ruħu 'l quddiem f'dak li huwa tagħlim m'għandha qatt tkun imrażżna jew mittiefsa.

Madam Speaker, il-mod li bih gvern iħares lejn is-sistema edukattiva ta' pajjiżu huwa mera ta' kif iħares lejn il-futur.

Aħna m'għandna qatt inħarsu lejn l-edukazzjoni bħala sempliċi qasam governattiv ieħor.

Ta' min jgħid li gvern mingħajr fiduċja fil-kapaċitajiet tal-poplu tiegħu huwa gvern li qed jikkundanna lilu nnifsu għal falliment totali filwaqt li gvern b'fiduċja fil-poplu tiegħu għandu jkun lest li jsarraf din il-fiduċja f'investiment għaqli fl-imħuħ ta' wliedu.

Il-pedament ta' soċjeta' bħal tagħna, fejn l- avvanz m'huwiex marbut ma' xi riżorsi materjali, huwa t-tagħlim u għalhekk il-proċess tat-tagħlim irid jibqa' jseħħ matul il-ħajja kollha u mhux jispiċċa meta tispiċċa t-tfulija jew iż-żgħożija ta' dak li jkun.

Għalhekk għandu jinstab mezz kif il-ħaddiem Malti jkun jista' jibqa' jaġġorna ruħu ma' l-iżviluppi tax-xjenza u tat-teknoloġija matul ħajtu kollha.

Madam Speaker, fil-pajjiżi żviluppati madwar wieħed minn kull erba' żgħażagħ imur l-universita'.

Mingħajr dan in-numru ta' nies edukati f'dan il-livell m'huwiex possibbli għal ebda pajjiż li jikkompeti għal kwalita' aħjar ta' għajxien meta qed ngħixu f'dinja marbuta mat-teknoloġija ta' l- informatika.

Għalhekk l-aċċess għal livell ogħla ta' tagħlim li kull persuna tista' tlaħħaq miegħu għandu jkun miftuh għal kulħadd indaqs.

Soċjeta' moderna għandha tkun imfassla b'tali mod u manjiera li s- solidarjeta' tkun imwettqa fil-prattika f'kull aspett tagħha u anke fl- edukazzjoni.

Illum qed jiġi pprovat bl-esperjenza li tfal li sa ftit ilu kienu jitqiesu bħala li m'huma kapaċi li jitgħallmu xejn, jirnexxielhom ikampaw ma' tfal normali jekk jingħataw l-attenzjoni u l-assistenza meħtieġa.

Għalhekk huwa meħtieġ li tingħata attenzjoni partikolari lill- edukazzjoni ta' dawk li għandhom xi forma ta' diżabilita' għaliex taħriġ u riżorsi speċjalizzati jistgħu jgħinu biex dawn it-tfal bi bżonnijiet speċjali jiġu ntegrati fl-iskejjel ta' l-Istat mingħajr l-ebda diskriminazzjoni.

Madam Speaker, il-livell terzjarju ta' l-edukazzjoni ma jikkomprendix biss l-universita' u hemm bżonn li jsir iktar żvilupp fis-settur vokazzjonali post sekondarju, speċjalment fil-qasam tat-teknoloġija.

Irid ikun hemm ukol kollaborazzjoni mill-qrib bejn istituzzjonijiet li joffru dan il-livell ta' edukazzjoni - inkluża l-Universita' - u l-industrija.

Madam Speaker, b'dan li qed ngħid ma rridx infisser li l-edukazzjoni għandha ssir utilitarja għaliex it-tagħlim huwa għan fih innifsu u għalhekk qatt m'għandu jiġi ridott għas-sempliċi sistema ta' taħriġ għal xogħol, iżda biex niggwidaw liż-żgħaagħ tagħna fl-għażla tal-professjoni tagħhom sabiex il-pajjiż isib nies imħarrġa għall-bżonnijiet tas-soċjeta'.

Ħaġa oħra li nixtieq ngħid hi li m'għandnix inħallu l-effett pjuttost negattiv ta' eżamijiet formali jkompli jiddomina x-xena lokali ta' tagħlim.

Jien ngħid li għandha tkun introdotta sistema ta' assessment kontinwu ta' l-istudenti tagħna bil-għan li jwassal għal ċertifikazzjoni aktar ġusta tagħhom.

Għandha tkompli tissaħħaħ id-diċentralizzazzjoni fl- iskejjel ta' l-Istat ħalli mhux talli nkattru dan il-konċett fil-qasam edukattiv iżda biex ċerti deċiżjonijiet jittieħdu iktar malajr u f'livell iktar mill-qrib ta' min hu nvolut.

Kull skola għandha tingħata aktar responsabbilta' amministrattiva u liberta' li tiżviluppa l-karattru u l- identita' tagħha.

Għandhom jittieħdu passi sabiex il-ġenituri jingħataw l- informazzjoni u t-taħriġ meħtieġ biex is-sehem tagħhom fil-kunsilli skolastiċi jkun dejjem iktar effettiv.

Problema oħra li qed niffaċjaw fl-iskejjel tagħna hija dik tal-bullying; din hi problema reali u tista' tkun ta' dannu kbir għal min jgħaddi minnha.

Għalhekk għandna nfasslu direttivi ċari għall-amministraturi ta' l- iskejjel tagħna sabiex fatturi bħal dawn li jistgħu jħallu effett psikoloġiku ħażin ħafna fuq ċerti ndividwi jkunu kontrollati.

L-għajnuna ta' counsellors u terapisti mħarrġa professjonalment hija essenzjali f'każijiet fejn it-tfal ikunu għaddejjin minn trawna psikoloġika.

L-ambjent ta' l-iskola jrid ikun tali ħalli jgħin biex il-proċess edukattiv kemm jista' jkun ikun attraenti għall-istudent.

Ir-rinovament u titjib ta' l- ambjent fiżiku m'għandux ikun ristrett biss għall-iskejjel iżda anke għall- postijiet li għalkemm m'humiex skejjel jintużaw mid-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoi għall-attivitajiet 'il barra mill-iskola.

Ma' dan it-titjib fl- ambjent jeħtieġ li jitkattar anke t-tijib fis-servizzi, f'faċilitajiet, għamara u riżorsi fiżiċi oħrajn li huwa meħtieġa għal tagħlim effettiv u modern.

Huwa essenzjali li l-iskejjel ikunu strumentali sabiex jgħinu lil uliedna jkunu preparati jiffaċċjaw ir-realtajiet tal-ħajja mgħaġġla tal- lum, bis-sabih u bl-ikrah kollu li ġġib magħha.

Jeħtieġ li r-rwoli stereotipati tas-sessi opposti jiġu aġġornati ma' soċjeta' Maltija li qed tipprepara ruħha biex tidħol fil-millenju l-ġdid.

Nafu li ċertu tagħlim jiġi biss mill-esperjenza għalhekk l-għajnuna ta' individwi li, għalkemm m'humiex għalliema professjonali, jista' jkollhom esperjenzi siwja f'ċerti oqsma għandha tiġi sfruttata kull fejn huwa possibbli.

Madam Speaker, pero' ta' min jgħid li l-aqwa skola hija l-familja.

Jeħtieġ li nagħtu kull għajnuna possibli lill-ġenituri fit-trobbija ta' wliedhom.

Huwa veru li ħadd minna ma twieled lest għall-isfidi kbar li ġġib magħha t-trobbija tat-tfal.

Għajnuna prattika tista' tgħin biex ikun evitat il-bżonn ta' tagħlim li jiġi biss minn esperjenzi pjuttost negattivi; esperjenzi li għalkemm jgħallmu jista' jkollhom effett ħażin u permanenti fuq l-individwu konċernat.

Hawnhekk qed tiġi f'moħħi l-problema tant inkwetanti tad-droga u kemm hu aħjar li l-familja tkun mgħejjuna biex tibqa' mbieda minn esperjenzi bħal dawn.

Dan jista' jsir biss bi gwida prattika u aġġornata għar-realtajiet tas-soċjeta' tal-lum.

Madam Speaker, l-investiment li l-aktar jirrendi huwa t-tagħlim għax huwa t-tagħlim li jirrendi lill-bniedem kapaċi li jgħix bil-mod li l-aktar jixraqlu.

L-iżvilupp ta' l-edukazzjoni hu wkoll kundizzjoni għall-iżvilupp tad-demokrazija.

Allura aktar ma jkollna poplu edukat aktar ikun hemm parteċipazzjoni attiva fil-politika tal-pajjiż u b'hekk ikollna min hu kapaċi li bi kritika kostruttiva jgħin biex tinstab l-aħjar direzzjoni possibbli għal gżiritna.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Numru 81 il-Kamra hija aġġornata għal-lum, it-Tnejn, 20 ta' Ottubru 1997, fis- 6.00 p.m. bl-agenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fis-5.54 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni bdew jirreġistraw għax-xogħol ma' l- ETC wara redundancy fl-impjieg preċedenti tagħhom fil-perijodu f'Lulju 1997 u jindika wkoll x-xogħol preċedenti tagħhom?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li ġew jirreġistraw għax-xogħol f'Lulju wara redundancy fl-impjieg preċedenti tagħhom kien ta' 243.

Ix-xogħol preċedenti tagħhom hu mqassam kif ġej:

|Tourism/Hotels/Caterin|16 | |g | | |Manufacturing |86 | |Mechanical/Metal/Build|54 | |ing | | |Woodwork |8 | |Retail/Wholesale |30 | |Others |49 | |Total |243 |

BORD NAZZJONALI TAX-XOGĦOL - APPELLI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jindika kemm saru appelli quddiem il-Bord Nazzjonali tax- Xogħol minħabba qtugħ mir-reġistrazzjoni għax-xogħol f'Lulju 1997 kif ukoll jgħid kemm inqatgħu appelli fl-istess perijodu u kemm minn dawn kienu konferma tad-deċiżjoni ta' l-ETC u kemm le?

ONOR.

EDWIN GRECH: F'Lulju 1997 saru 78 appelli li minnhom kien hemm 39 minħabba qtugħ mir-reġistrar.

F'Lulju 1997 ġew deċiżi 98 appelli li minnhom 19 huma konferma u 18 mhux konferma tad-deċiżjoni tal-ETC, 13 abbandunati u wieħed preskritt.

ETC - PERSUNI LI NQATGĦU MIR-REĠISTRU

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jindika kemm persuni nqatgħu mir-reġistrar għax-xogħol f'Lulju 1997 u jagħti l-informazzjoni skond ir-raġuni li wassal għal qtugħ tagħhom?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li nqatgħu mir-reġistrar għax- xogħol f' Lulju 1997 kien ta' 84.

Ir-raġuni li wassal għal qtugħ tagħhom hi kif ġej:

|M'aċċetawx taħriġ |14 | |Jirreġistraw u |49 | |jaħdmu | | |M'aċċetawx xogħol |8 | |M'attendewx |13 | |intervisti | |

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni bdew jirreġistraw għax-xogħol ma' l- ETC f'Lulju 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li bdew jirreġistraw għax-xogħol matul ix-xahar ta' Lulju 1997 kien ta' 1,240.

MOSTA - TARAMC

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk Triq Franġisku Pisani fil- Mosta hijiex se tingħata wiċċ ta' tarmac wara li għadda ż-żmien minn meta ngħatat tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3545 fis-26.2.97?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: M'għandi xejn aktar xi inżied mat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari numru 3545 Seduta Nru. 37.

MOSTA - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk Triq l-Awrora u Triq Santa Margherita fil-Mosta waslux għat-tarmac?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Saru diversi laqgħat mill-Co-ordination Unit f'dan il-Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni rigward dawn it- toroq kif imsemmija mill-Onor.

Interpellant.

Wara illi jiġu pprovduti s-servizzi, dik il-parti tat-triq mhux asfaltata, tkun tista' tingħata wiċċ ta' l-asfalt.

Ir-responsabbilta' tat-tarmac fuq dawn it-toroq hija tal-kunsill lokali.

MOSTA - SQAQ IL-KMAND

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3030 f'Seduta Nru. 28 tat-12.02.97, jista' l-Ministru jgħid jekk id-dipartiment huwiex f'pożizzjoni li jagħti wiċċ ta' konkos lil Sqaq il-Kmand li tidħol għalih minn Triq il-Kbira fil-Mosta?

Jista' l-Ministru jgħid kemm sar xogħol ta' għoti tal-konkos fi sqaqien u fejn sar dan ix-xogħol?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Kif jaf l-Onor.

Interpellant il-vot li ġie allokat għall-1997 kien diġa' ġie minfuq kollu fl-1996, qabel l-elezzjoni, b'mod l- aktar irresponsabbli u għall-skopijiet partiġjani.

Fil-fatt fl-1996 saru ħafna aktar xogħlijiet milli kien hemm flus ivvotati għalihom.

Għalhekk ,din is-sena ma kienx possibbli li jsiru ħafna xogħlijiet minkejja d-diversi talbiet li kellna.

Saru biss xi xogħlijiet essenzjali f'sitt (6) sqaqien fil-limiti tal- Mellieħa u tar-Rabat b'total ta' 550 metru.

MOSTA - TARMAC

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4959, jista' l-Ministru jgħid, issa li d-dipartiment għandu l-informazzjoni miġbura mill-kunsilli lokali, x'se tkun il-possibbilta' li Alley 6, fi Triq il-Kbira, Mosta tingħata t-tarmac?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Peress illi f'din it-triq għad irid isir xi żvilupp fiha ma jistax jingħata it-tarmac għalissa.

Dan jista' jsir wara dan l-iżvilupp isir u wara illi s-servizzi jiġu mogħtiija permamentament.

MOSTA - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3706 mogħtija f'Seduta Nru. 41 ta' l-10.03.97 fejn il-Ministru ta struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq biex jagħmel li hemm bżonn ħalli Triq is-Sajf u Triq ir-Rebbiegħa, Mosta jkunu jistgħu jingħaqdu u t-triq tinfetaħ, jista' l-Ministru jgħid sar s'issa biex dawn l-istruzzjonijiet ikunu maħduma u t-triq tinfetaħ?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-Dipartiment tat-Toroq ikkonsidra ċ-ċirkostanzi ta' dan il-lokal u peress li rriżulta li hemm toroq li jgħaqdu Triq ir- Rebbiegħa ma' Triq is-Sajf, li diġa' huma asfaltati, m'hemmx bżonn għalissa li dawn it-toroq jingħaqdu mit-tarf l-ieħor, ġaladarba għad hemm żvilupp xi jsir fil-lokal.

MOSTA - UPGRADING FIT-TOROQ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex Triq il- Kbira u Triq il-Kungress Ewkaristiku fil-Mosta li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tal-Gvern Ċentrali jsirilhom ix-xogħol ta' upgrading?

Jista' l-Ministru jgħid fejn jinsabu dawn it-toroq fil-lista tal- prijoritajiet ta' xogħol konness ma' l-upgrading?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Peress illi t-toroq imsemmija mill-Onor.

Interpellant huma diġa' asfaltati, il-manutenzjoni tagħhom taqa' taħt ir- responsabilita' tal-kunsill lokali.

TOROQ - ASFALTAR

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema huma t-toroq li mistennija jiġu asfaltati fil-perijodu 1/10/97 sa 30/3/98 f'kull raħal tal-11 u 12-il distrett elettorali?

Meta hu mistenni li jinbeda x-xogħol f'kull każ?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 8850 (Seduta Nru. 124).

Ix-xogħol fuq it-toroq imsemmija mill-Onor.

Interpellant jibda wara li l- entitajiet ikunu sodisfatti bil-kondizzjoni tas-servizzi tagħhom, u wara li jiġu pprovduti r-riżorsi finanzjarja meħtieġa.

MĠARR - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li fl-inħawi tal-ground ta' l- Imġarr jiġu asfaltati t-toroq kollha li għadhom mhux asfaltati f'dik l- area?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: It-toroq indikati mill-Onor.

Interpellant ma kenux nklużi fil-lista tat-toroq li mhumiex asfaltati mogħtija mill-kunsill lokali lid-dipartiment tat-toroq u għalhekk ġew innotati u nklużi.

BIĊĊERIJA - ANNIMALI MAQTULA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'kienet il-qatla fil-biċċerija ta' kull tip ta' annimal li nqatel kull ġimgħa fil-perijodu 1/1/97 sa 30/9/97?

X'kien il-valur ta' dawn l-annimali li nqatlu?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni għall-mistoqsija parlamentari numru 8885 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MELLIEĦA - DAWL FIL-BYPASS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar meta hu mistenni li jitwaħħal id-dawl fit-triq prinċipali li mill-Mellieħa twassal għall-Għadira?

Meta saret l- istima għal dan ix-xogħol u kemm hu mistenni li tiswa?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba għal dawl fil-Mellieħa Bypass qiegħda tkun ikkonsidrata flimkien ma' proġetti oħra.

L-istima għal dan ix-xogħol saret fl-1993 u dakinhar laħqet is-somma ta' Lm115,000.

P.A. - DĦUL

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar x'kien id-dħul ta' l-Awtorita' ta' l-lppjanar fil-perijodu 1/7/97 sa 30/9/97 fid-diversi setturi tagħha skond kif jinqasam mill-istess awtorita'?

ONOR.

GEORGE VELLA: Id-dħul ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għall-perjodu 1 ta' Lulju, 1997 sa 30 ta' Settembru, 1997 fid-diversi setturi huma dawn li ġejjin:

| | |JULY |AUG |SEP | | | |1997 |1997 |1997 | | | |Lm |Lm |Lm | |Developm|101,6|152,3|51,36| | |ent |35 |19 |1 | | |Permit | | | | | |Fee | | | | | |Infrastr| | |15,45| | |ucture |3,573|11,07|9 | | |Service | |3 | | | |Contribu| | | | | |tion | | | | | |Reconsid| | | 923| | |eration |1,500|1,015| | | |Fines | | |9,391|10,703 | | | |18,39| | | | | |0 | | | |Survey | | | | | |Fees |689 |2,324|1,615| | |Mapping | | |1,451| 6,161 | | | |1,332| | | |Other | | | 705|- | | | |1,563| | | |Commuted| | | 628| | |Parking |618 |628 | | | |Scheme | | | | | |Adm | | | | | |charges | | | | | |Transpor| | |2,946| | |t/Planni|402 |655 | | | |ng | | | | | |Control | | | | | |Income | | | | | |Minerals| -| | 800 | | |Income | |350 | | | |Bank | | |1,248| | |Interest|2,797|2,405| | | |Subventi|125,0|125,0| |125,000| |on from |00 |00 | | | |Governme| | | | | |nt | | | | |

SPTARIJIET TAL-GVERN - ĦADDIEMA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'inhu fil-preżent il-complement ta' ħaddiema li jaħdmu fid-diversi sptarijiet tal-Gvern, sptar sptar, skond ix-xogħol li dawn iwettqu?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba għal din il-mistoqsija tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

WSC - BDIL TA' KANEN TA' L-ILMA

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hijiex il-policy tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma li jintalab deposit ta' Lm75 ukoll biex tinbidel kanna ta' l-ilma żgħira?

Għaliex qatt ma jkun hemm bqija minn dan id-depożitu?

Anzjan jew persuna oħra li għandhom income limitat għandhom xi forma ta' għajnuna għal tiswijiet u ħlas bħal dan?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Meta s-servizz ta' l-ilma, jiġifieri l-linja tal- pajp ta' l-ilma mill-mejn tat-triq sa l-arloġġ ta' l-ilma fir-residenzi tal- konsumaturi jiżviluppa leakage is-servizz jinbidel u l-kont jintbagħat wara.

F'każ li l-konsumatur jagħmel applikazzjoni biex dan is-servizz jinbidel.

Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma titlob depożitu ta' Lm75, l- istess bħal meta jsir servizz ġdid.

Talbiet għal konsiderazzjoni ta' għajnuna fil-ħlas iridu jsiru mid- Dipartiment ta' l-Assistenza Soċjali.

SAĦĦA - SERVIZZI TA' ECG

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'servizzi ta' l-ECG hemm fiċ-Ċentri tas-Saħħa?

Dan jeżisti fiċ-ċentri kollha u tul il-ġurnata u bil-lejl kollu?

Jista' jsir mingħajr il-ħtieġa ta' appuntament?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Fiċ-Ċentri tas-Saħħa tal-Floriana, Gżira, Qormi, Raħal il-Ġdid, Mosta u Rabat isiru ECG's bl-appuntament għal dawk in-nies li jkunu riferuti minn tobba li jaħdmu fiċ-Ċentri tas-Saħħa jew dawk li jaħdmu fil-privat.

L-ECG's li jittieħdu jiġu rrapurtati mill-konsulenti li jaħdmu fid-Dipartiment tal-Kura Primarja.

L-appuntamenti jsiru filgħodu iżda jekk tabib li jaħdem fiċ-Ċentri tas-Saħħa jħoss li pazjent għandu bżonn ECG bħala emerġenza, dan jista jittieħed fi kwalunkwe ħin tal- ġurnata, u bla appuntament.

Ma jittieħdux ECG's fuq nies li jiġu mibgħuta fiċ-Ċentri tas-Saħħa jekk ma jkunux għamlu appuntament.

HOMPESCH STEEL CO.

LTD

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġibiet fuq l-operat ta' Hompesch Steel Co. Ltd, jista' l-Prim Ministru jekk jogħġbu jagħti informazzjoni fuq il-passi li ttieħdu s'issa u x'inhu l-pass li jmiss?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi l-proċeduri kriminali fil-Qorti rigward dan il-każ jinsabu apputati għas-smiegħ għall-10 ta' Novembru, 1997.

THE TIMES - ARTIKLU DWAR IĊ-ĊIRKU TAX-XAGĦRA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-artiklu li deher fil-gazzetta The Times ta' nhar it-Tnejn 13 ta' Ottubru, 1997 (pg 4) - Reconstructing Malta's Past - jista' l-Ministru jgħid x'riżultati ta l-carbon dating dwar iċ-Ċirku tax- Xagħra?

Jista' l-Ministru jgħid fiex waslet il-ħidma għal studju dwar "is-soqfa ta' l-imqades" imsemmija fl-istess artiklu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-artiklu Reconstructing Malta's Past li deher fil-gazzetta The Times tat-13 t'Ottubru, 1997 mhux qed jirriferi għal ebda informazzjoni ġdida fuq is-sit preistoriku taċ-Cirku tax-Xagħra.

L-artiklu jinkludi biss xi informazzjoni ġenerika li l-ġurnalista ta' The Times ġabret permezz ta' intervista informali ma' membru ta' l-istaff akkademiku tal-Universita' ta' Malta.

Fil-fatt nista' nikkonferma li l-Universita' ta' Malta u d-Dipartiment tal-Mużewijiet m'għandhom l-ebda informazzjoni ġdida, la fuq il-kwestjoni tas-soqfa tat-tempji u lanqas fuq xi riżultati tal-carbon dating.

TAS-SILĠ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'ħidma saret dan is-sajf f'Tas-Silġ u x'riżultati tat?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fis-sajf tal- 1997 saru żewġ investigazzjonijiet separati ġewwa s-sit arkeoloġiku f'Tas- Silġ.

L-ewwel investigazzjoni saret minn staff ta' arkeoloġi ta' l-Universita' ta' Malta.

Dan l-intervent kien jinvolvi prinċipalment tlett sondaġġi ġewwa l-parti tas-sit li tħares lejn in-nofsinhar.

Dan kien kontinwazzjoni tax-xogħol li nbeda fl-1996 mill-istess Universita' ta' Malta.

Din is-sena nbeda wkoll intervent arkeoloġiku fin-naħa tat-tramuntana tas- sit f'Tas-Silġ minn equipe ta' arkeoloġi Taljani mill-Universita' La Sapienza ta' Ruma u La Cattolica ta' Milan.

Dan l-intervent kien jinkludi l-preparazzjoni ta' pjanti arkeoloġiċi ġodda u ferm aktar dettaljati ta' dan is-sit, kif ukoll ammont limitat ta' skavi arkeoloġiċi.

Dawn iż-żewġ interventi qed jiġu mħarsa u kkordinati mis-Sezzjoni ta' l- Arkeoloġija tad-Dipartiment tal-Mużewijiet.

Ir-riżultati miksuba s'issa f'Tas-Silġ huma ta' natura preliminari billi huwa maħsub li x-xogħol ikompli fis-snin li ġejjin.

Iżda qed joħroġ ċar minn issa li dan ix-xogħol se jkompli jżid riżultati xjentifiċi ġodda w aktar dettaljati fuq dan il-monument arkeoloġiku nazzjonali.

UFFIĊĊJU TAN-NUTAR TAL-GVERN - MICRO-FILMING

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Il-Ministru ma jidhirlux li l-proċess ta' micro-filming li qed isir fl-Uffiċċju tan-Nutar tal-Gvern għandu jsir l-ewwelnett għal eqdem kuntratti li ħafna minnhom qed jiġġarbu biż-żmien?

ONOR.

CHARLES MANGION: L-ewwelnett nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proċess ta micro-filming issa twaqqaf peress li qeghda tigi kkummissjonata sistema ta digitised imaging elettronika.

Minhabba n- numru kbir ta volumi li hemm konservati fl-Arkivju Nutarili, wiehed bilfors irid jieħu deċiżjoni dwar liema volumi għandhom jiġu kkuppjati l-ewwel biex il-quddiem il-pubbliku jara dawn il-kopji elettroniċi u mhux l-oriġinal.

Fi studju li kien sar irriżulta li d-domanda għal volumi hija ikbar għal dawk tal-aħħar 100 sena u għalhekk ttiehdet decizjoni li l-ewwel xoghol isir fuq dawn il-volumi.

Mhux eskluz li 'l qudddiem, meta s-sistema tkun indrat, issir tahlita bejn volumi qodma u dawk recenti.

Dwar volumi li jenħtieġu manutenzjoni specjalizzata l-Arkivju ilu zmien li beda process ta restawr fuqhom, wieħed japprezza li dan iqum ħafna flus u jieħu żmien fit-tul, pero' diġa' ħalla ħafna frott.

LOTTU PUBBLIKU - REBĦ

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm nies sa l-aħħar ta' Settembru 1997 rebħu mil- Lotterija mdaħħla taħt is-sistema ġdida tat-tassazzjoni u kemm kien ir-rebħ tagħhom?

ONOR.

LEO BRINCAT: Sa l-aħħar ta' Settembru, 1997 ma kien hemm l-ebda rebħ mill-Lotterija ta' l-irċevuti fiskali maħruġa mill-cash registers.

Madanakollu, xorta waħda l-premjijiet li kellhom jingħataw fil-lotteriji li għaddew ma ntilfux minħabba li kull darba li l-lotterija ma tintrebaħx dawn il-premjijiet qed jgħaddu għal-lotterija li jkun imiss b'sistema ta' snowball.

Bħalissa d-dipartiment qed jieħu passi biex isiru t-tibdiliet meħtieġa fil-lotterija msemmija bil-ħsieb li jitkabbar iċ-ċans li l-lotterija tintrebaħ.

TAL-QROQQ/ATTARD - DAWL FIL-BYPASS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jara li madwar 50 fanal li hemm mitfi fil- bypass bejn Tal-Qroqq u Ħ'Attard jinxtegħlu u mhux jibqgħu mitfija kif ilhom għal bosta ġimgħat?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-passi neċessarji biex jinbidlu lampi mitfija f'din il-bypass (seba' b'kollox) diġa ttieħdu.

Ta' min jinnota li ma' din il- bypass hemm it-toroq li jagħtu għall-Isptar il-ġdid, fejn diġa kien hemm l- arbli tad-dawl iżda dawn għadhom ma ġewx ikkonnetjati minħabba li l- Enemalta għadha ma rċevitx konferma dwar min se jħallas għall-konsum.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7920 u mistoqsijiet supplimentari li saru fis-seduta tat-13 ta' Ottubru, jista' l-Ministru jgħid kemm mill-505 persuna li ma komplewx jirreġistraw f'Ġunju sabu xogħol sa l-aħħar ta' Settembru?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Informazzjoni għadha qed tinġabar.

WSC - ILMA TAX-XORB

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk it-testijiet li jsiru fuq il-kwalita' ta' l-ilma tax-xorb ma għadux isir mill-istess Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma?

Jekk iva, lil min ingħata dan l- inkarigu u taħt liema kondizzjonijiet?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

KUMMISSJONI NAZZJONALI GĦAL PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba ltaqgħet il-Kummissjoni Nazzjonali għal Persuni b'Diżabilita' minn Jannar, 1997 sal-lum?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nitolbok tinnota illi l-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' iltaqgħat darbtejn

Il-Ġimgħa, 21 ta' Marzu 1997 Il-Ġimgħa, 4 ta' Lulju 1997.

L-Eżekuttiv tal-Kummissjoni ltaqa' tmien darbiet:

it-Tnejn, 13 ta' Jannar, 1997 il-Ġimgħa, 7 ta' Frar, 1997 it-Tnejn, 17 ta' Frar, 1997 il-Ġimgħa, 7 ta' Marzu, 1997 il-Ġimgħa, 16 ta' Mejju, 1997 il-Ġimgħa, 23 ta'Mejju, 1997 it-Tnejn, 30 ta' Ġunju, 1997 il-Ġimgħa, 3 t'Ottubru, 1997

WIED IL-GĦAJN - ĊENTRU TA' TAĦRIĠ GĦALL-ADULTI

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol fuq iċ-Ċentru ta' Taħriġ għall-Adulti (għal persuni b'diżabilita') ta' Marsascala; meta se jibda joffri s-servizz; jista' l-Ministru jiżgura lill-ġenituri ta' dawk kollha li qegħdin fuq il-waiting list li l-ministeru qed jagħmel ħiltu biex dan is- servizz jibda mingħajr aktar dewmien; u kemm hemm ivvotati flus għall- personnel li se jmexxi ċ-Ċentru?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ħarġet tender biex isir xogħol fuq iċ-ċentru tat- Taħriġ għall-Adulti ta' Marsascala fid-29 ta' Awissu, 1997 u li għalqet fil- 25 ta' Settembru, 1997.

Bħalissa l-offerti qegħdin jiġu studjati biex tingħażel l-offerta l-aktar vantaġġuża.

Dan iċ-ċentru mistenni jibda joffri s-servizz fil-bidu tas-sena d-dieħla.

Huwa mistenni li dawk il-persuni b'diżabilita' li qegħdin fuq il-waiting list jibda jingħatalhom is-servizz hekk kif ikun lest iċ-ċentru.

Il-flus għall-personnel li se jmexxu dan iċ-ċentru se jkunu vvotati fil- Budget tas sena d-dieħla.

KUMMISSJONI PERSUNI B'DIŻABILITA' - DIRETTUR EŻEKUTTIV

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid min hu d-direttur eżekuttiv il-ġdid tal- Kummissjoni Persuni b'Diżabilita'; fuq liema kriterji ntagħżel; x'esperjenza għandu f'dan il-qasam; u x'inhuma l-kwalifiki u kredenzjali tiegħu?

ONOR.

EDWIN GRECH: Id-Direttur Eżekuttiv il-ġdid tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' huwa is-Sur Eric C.Gatt, M.A. u li għandu l-Karta ta' l-Identita Nru. 116641(M).

Il-kriterji li fuqhom intgħażel huma dawk ta' personalita' pożittiva, sens ta' leadership, esperjenza, interess u dedikazzjoni lejn il-persuni b'diżabilita'.

19-il sena ta' esperjenza u abilita' fl-amministrazzjoni; u livell għoli ta' edukazzjoni (livell terzjarju).

Is-Sur Gatt għandu esperjenza twila fil-proċess ta' integrazzjoni ta' tfal b'diżabilita' fl-iskejjel mainstream statali.

Huwa wettaq xogħol siewi f'dan il-qasam f'diversi skejjel ta' Malta għal dawn l-aħħar 11-il sena.

Il-kwalifiki tiegħu huma: B.A. (Gen.)

M.A. 19-il sena kap ta'skola Fil-preżent qed jipprepara għal Ph.D. fuq bażi part-time.

KUMMISSJONI PERSUNI B'DIŻABILITA' - SUPPORT FINANZJARJU

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il talba kellha l-Kummissjoni Persuni b'Diżabilita' għal support finanzjarju taħt il-programm PEKTUR (programm edukazzjoni kontinwa, taħriġ u riċerka)?

Kemm minn dawn it-talbiet ġew milqugħa?

ONOR.

EDWIN GRECH: Wieħed irid jiftakar li l-Programm Edukazzjoni Kontinwa, Taħriġ u Riċerka (PEKTUR) għadu mhux jiffunzjona.

(Ara PQ 8947, para. (b))

Il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' kellha żewġ talbiet għall- għajnuna finanzjarja taħt il-programm tal-PEKTUR.

Dawn huma kkonsidrati bħala talbiet interni billi saru minn persuni li jaħdmu viċin ħafna tas- Segretarjat tal-Kummissjoni.

Fid-dawl tal-fatt li l-programm għadu ma bediex jiffunzjona l-ebda waħda minn dawn it-talbiet ma setgħu jiġu kkonsidrati.

KUMMISSJONI PERSUNI B'DIŻABILITA' - PROGRAMM PEKTUR

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ivvotat flus il-Kummissjoni Persuni b'Diżabilita' għall-programm PEKTUR (programm edukazzjoni kontinwa, taħriġ u riċerka) u kif intnefqu?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' ivvotat Lm20,000 għall-Programm Edukazzjoni Kontinwa, Taħriġ u Riċerka (PEKTUR) għas-sena 1997.

Fil-laqgħa ta' nhar il-Ġimgħa, 21 ta' Marzu, 1997 l-Eżekuttiv tal-Kummissjoni approva d-deċiżjoni li jitnaqqsu Lm5,000 minn dan il-cost centre sabiex din is-somma tgħaddi għal għand is-Servizz Għajnuniet Speċjali, biex b'hekk titnaqqas il- lista ta' nies li qed jistennew biex jieħdu sussidju finanzjarju għal xiri t'apparat speċjalizzat.

Il-kumplament tal-flus għadhom ma ntnefqux prinċipalment għaliex fil- laqgħa tal-Eżekuttiv tal-Kummissjoni ta' nhar il-Gimgħa, 16 ta' Mejju, 1997 ġie deċiż li terġa' tiġi studjata l-istruttura proposta għal dan il-proġett qabel ma tittieħed deċiżjoni finali biex dan jiġi varat.

Id-deċiżjoni dwar kif għandu jiffunzjona l-programm għandha tittieħed f'qasir żmien.

KUMMISSJONI NAZZJONALI PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kif tqassam il-vot ta' Lm195,000 lill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita'?

Kemm intnefaq minn dan il-vot u fiex sal- lum?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ttweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8948 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PRODOTTI TAL-GASS - SPOT CHECKS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Korporazzjoni Enemalta tagħmilx spot checks fuq hotels u stabbilimenti oħra li jużaw prodotti tal-gass biex tiġi assigurata s-saħħa u l-ħajja tal-pubbliku u l-ħaddiem fuq il-post tax- xogħol?

Jekk fl-affermattiv, kemm saru minn dawn l-ispot checks fuq prodotti tal-gass, meta u x'kien ir-riżultat matul din is-sena?

ONOR.

LEO BRINCAT: Spezzjonijiet fuq istallazzjonijiet u ħażna ta' gass ġo stabbilimenti kummerċjali isiru fuq bażi regolari.

Dawn isiru għal għarrieda, fuq talbiet tal-Pulizija, ġirien, id-Dipartiment tas-Saħħa u Sigurta', distributuri kkonċernati jew fuq talba ta' l-individwi.

Minn Jannar 1997 sal-lum saru 145 spezzjoni.

Minn dawn irriżulta li madwar 60% ta' l-istallazzjonijiet kienu adegwati.

Fejn kienet meħtieġa azzjoni rimedjali din fil-biċċa l-kbira kienet tikkonsisti minn:

Istallazzjonijiet mhux skond standards internazzjonali ta' sigurta'

Allokazzjonijiet ulterjuri għall-ħażna taċ-ċilindri tal-gass.

Distanzi mhux adekwati għat-tankijiet tal-bulk gass.

Ħażna ta' ċilindri tal-gass eċċessiva.

ENEMALTA - GAS HEATERS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista'l-Ministru jgħid jekk il-Korporazzjoni Enemalta tafx li ddaħħlu f'Malta gas heaters li kellhom regolaturi li mhumiex kompatibbli mas- sistema tagħna?

Il-Korporazzjoni Enemalta tista' tgħid jekk dawn għandhomx bżonn ta' liċenzja u jekk le, tarax il-ħtieġa li dan jibda jsir?

ONOR.

LEO BRINCAT: Appliances tal-gass, bħal heaters, ma jaqgħux taħt l- Att dwar l-Enemalta u għaldaqstant, il-korporazzjoni m'għandix kontroll fuq l-importazzjoni tagħhom.

Għalhekk, l-Enemalta m'hijiex f'pożizzjoni li tkun taf jekk hemmx regolaturi ma' dawn l-appliances jew le.

Ir-regolaturi tal-gass huma mportati biss mill-Korporazzjoni Enemalta u ma ħarġet l-ebda liċenzja għall-importazzjoni tagħhom, sew waħedhom u sew inklużi ma' appliances oħra.

MALTA/GĦAWDEX - BATCHING PLANTS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jirrispondi għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 8435?

ONOR.

ALFRED SANT: Jiena nformat li t-tagħrif mitluba huwa kif jidher fil-lista li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MINISTERU GĦAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI - IMPJEGATA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari tiegħi numru 8434, jista' l-Ministru jgħid jekk il-persuna msemmija għandhiex l-approvazzjoni tal-M.P.O. sabiex taħdem fil-ministeru tiegħu?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid meta ngħatat din l- approvazzjoni?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-approvazzjoni għall-Redeployment tal-persuna indikata mill-Onor.

Interpellant ġiet approvata fit-13 ta' Ottubru, 1997.

UNIVERSITA' - PAST PAPERS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 8431?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: S' Awissu ta' l-1996, il-karti tal-eżamijiet tal- MATSEC kienu jinbiegħu suġġett suġġett mill-ħanut tal-kotba tal-Universita' - id-dħul għas-sena 1995 kien ta' Lm694.75

Minn Awissu tal-1996, il-University Co-operative Bookstop Society Ltd (magħruf bħala Bookstop) beda jbiegħ il-karti tal-eżamijiet f'għamla ta' kotba skond is-suġġett.

Il-prezzijiet ta' dawn il-kotba jvarja minn Lm1.25 għal Lm4.50, skond id-daqs.

Id-dħul tal-MATSEC fuq il-karti tal-eżamijiet għall-1996 kellu jkun ta' Lm1000 u 5% royalties fuq il-qliegħ kollu li jagħmel il-Bookstop.

Dawn il-figuri għadhom ma ġewx iffinalizzati u d-dħul mill-karti ta' l-1997, jinħadmu bħal ta' l-1996.

TAL-QROQQ - BINI TA' SPTAR ĠDID

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħti l-ammont totali ta' konkos li ntuża sal-lum fil-bini ta' l-isptar il-ġdid f'Tal- Qroqq?

Liema batching plants ipprovdew dan il-konkos?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-ammont tal-konkos li ntuża sal-lum, fil-bini ta' l-isptar il-ġdid huwa ta' 45742 metru kubi.

Il-batching plants li pprovdew dan il-konkos huma:

il-Blockrete Ltd.

Tal-Magħtab Construction Mixer Ltd.

NATIONAL CO-ORDINATING UNIT - PROĠETTI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 8306, jista' l-Ministru jwieġeb it-tieni parti tal-mistoqsija jiġifieri kemm-il darba ltaqa' l-N.C.U. minn Jannar, 1997 'il hawn?

X'kienet l-attendenza f'dawn il-laqgħat?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Rapport tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija bit-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

GUDJA - ĦSARA FIL-ĠIBJUN

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'rapporti saru dwar ħsara fil-ġibjun ta' l-ilma f'Bir Miftuħ, Gudja li saret waqt maltempata riċenti u jekk hemmx xi xogħol ta' tiswija ippjanat?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Ġibjun li qed jirriferi għalih l-Onor.

Membru, ġie spezzjonat immedjatament wara l-maltemp.

Is-Sindku tal-Gudja ħa l-inkariga li jagħmel kuntatti mas-sidien ta' l- irziezet u l-għelieqi ta' l-inħawi sabiex jinstab mezz dwar liema pożizzjoni għandu jsir l-overflow, li jkun ta' l-inqas inkonvenjent meta jfur il-ġibjun.

Kif dan jiġi stabbilit, ix-xogħol jibda minnufih.

SPIERI- REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm irċieva applikazzjonijiet minn individwi sabiex jirreġistraw spieri jew xi xogħol ta' l-ilma?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma kellha 4,423 applikazzjoni minn individwi sabiex jirreġistraw spieri

WSC - ĠWIEBI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn ġwiebi f'Malta u Għawdex li jaqgħu taħt ir-responsabbilta tal-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma?

X'inhu l-volum ta' dawn il-ġwiebi u kemm minnhom qegħdin jaħdmu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: In-numru tal-ġibjuni li hawn f'Malta u Għawdex li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma huma 22 f'Malta li l-volum tagħhom hu ta' 102,000,000 miljun gallun, u 11 f'Għawdex li l-volum tagħhom hu ta' 13,022,000 miljun gallun.

Bħalissa minn dawn hemm 18 jaħdmu f'Malta u għaxra jaħdmu f'Għawdex.

L- oħrajn mhux qegħdin jintużaw bħalissa għax jenħtieġ xi xogħol ta' manutenzjoni fuqhom.

MAGĦTAB - RIMI TA' SKART

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm intefa'skart xahar b'xahar dawn l-aħħar tlett snin fil-Miżbla tal-Magħtab u miżbliet oħra (jekk kien hemm oħrajn operabbli) u kif kien kategorizzat dan l-iskart (skart industrijali, skart tal-kostruzzjoni, eċċ)?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-informazzjoni kif mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SAĦĦA - MEDICAL STORES

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk id-dipartiment għadux bil-ħsieb li l-Medical Stores jiġu trasferiti ġewwa Ta' Qali?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Bħalissa qiegħed isir eżerċizzju biex jiġi evalwat iżjed bil-preċiż il-bżonnijiet kemm ta' spazju kif ukoll ta' faċilitajiet fir-rigward ta' Medical Stores li magħhom qed tintrabat il- proċeduri l-ġodda li ddaħħlu fil-kompjuterizzzazzjoni ta' dawn l-istess stores.

Għaldaqstant għalkemm hemm il-ħsieb illi l-Medical Stores jiġu trasferiti, għad m'hemmx deċiżjoni jekk dan huwiex ħa jkun għal Ta' Qali jew għal xi post iżjed addattat.

SAĦĦA - INFERMIERI - PAGI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'kienet il-basic salary tal-kategoriji differenti tan-nurses fl-1987 u fl- 1997?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-basic salary tan-nurses fl-1987 u fl-1997 skond il-kategorija tagħhom huwa kif ġej:

Administrative Nurse Lm 2771 x 81 - 3091 ( x 81 - 3202)

Supervisory Nurse II A Lm 2235 x 68 - 2802 ( x 81 - 2962)

Supervisory nurse II Lm 2012 x 40 - 2206 ( x 54 - 2522)

Enrolled Nurse IA Lm 2118 x 40 - 2206 (x 51 - 2575)

Enrolled Nurse I Lm 1847 x 40 -2348

Manager Midwifery Services 4994 x 185 - 6104 Manager Nursing Services 4994 x 185 - 6104 Departemental Midwifery Officer 4217 x 139 - 5051 Departemental Nursing Officer 4217 x 139 - 5051 Midwife 3596 x 110 - 4256 Staff Nurse 3596 x 110 - 4256 Enrolled Nurse 3407 x 104 - 4031

* B'effetti mill- 1 ta' April is-salarji żdiedu b'Lm 9.75 fis-sena.

KLINIĊI PRIVATI - MRI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm saru MRI xahar b'xahar ġewwa l-kliniċi privati tul l-1997?

Kemm kien in-numru ta' MRI li saru ġewwa l-istess kliniċi fuq pazjenti riferuti min sptarijiet governattivi?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SPTARIJIET - SERVIZZI ĠODDA

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jipprovdi lill-Kamra lista ta' servizzi ġodda li ġew introdotti ġewwa l-isptarijiet tal-gvern tul l-aħħar sena?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-informazzjoni għadha qed tinġabar, għalhekk risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SAĦĦA - SERVIZZI TAL-KURA PRIMARJA

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'kienu l-inizjattivi ġodda li ġew introdotti tul l-aħħar sena biex jissaħħah is-servizz tal-kura primarja?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Matul din-is-sena fil-qasam tal-Kura Primarja ġew ntrodotti dawn is-servizzi ġodda:

- bdiet tiddaħħal is-sistema ġdida għal records tal-pazjenti.

- ddaħlet sistema ta' appuntamenti għas-servizzi kollha,

minbarra għat-tabib, offruti fiċ-Ċentri tas-Saħħa.

- se jinfetaħ għat-tobba privati aċċes limitat għall-fiżjoterapisti fiċ-Ċentri tas-Saħħa.

- ġie estiż il-programm ta' tilqim kontra l-Haemophilus Influenzae B

- se jinbeda il-programm ta' tilqim kontra l-hepatitis B

- tlestew il-preparamenti neċessarji kollha għall-ħruġ ta' tender fiċ- Ċentri tas-Saħħa ta' Bormla.

- beda xogħol ta' refurbishment fiċ-Ċentri tas-Saħħa tal-Gżira.

- bdew jitħejjew il-pjanti għat-tkabbir u mmodernizzar

taċ-Ċentru tas-Saħħa ta' Raħal il-Ġdid.

- Refurbishing ta' bereġ.

SPTARIJIET - ACCOUNTABILITY

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'passi u x'inizjattivi twettqu tul l-aħħar sena biex jissaħħaħ il- management u accountability ġewwa kull sptar tal-gvern rispettivament?

ONOR.

TAXIS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn vetturi f'Malta u f'Għawdex reġistrati bħala taxis?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 5304.

SELF-EMPLOYED

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni self-employed irreġistrati f'Malta u Għawdex?

F'liema setturi jaħdmu dawn?

Kif ivarjaw in-numri ta' dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Membru għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MDC - FABBRIKI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm fabbriki rreġistrati mal-MDC?

Kemm hemm setturi differenti u kemm hemm fabbriki f'kull settur?

Kemm jimpjega nies kull settur minn dawn?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Skond ir-rekords ta' l-MDC, hemm 632 benefiċjarju li bħalissa joperaw minn fabbriki jew propjeta' industrijali oħra ta' l-MDC.

Dawn il-kumpanniji, huma mqassmin skond is-setturi kif ġej:

| |Settur |Numru |Impje| | | |ta |gati | | | |Kumpan|Full-| | | |iji |Time | |Code | | | | |20 |Miscellan| 14 |147 | | |eous Mfg.| | | | |Articles | | | |18 |Optical, | | | | |Photograp| | | | |hic, | | | | |Measuring| | | | |,Precisio| | | | |n, | | | | |Medical &| | | | |Surgical | | | | |Equipment|3 |19 | | |etc | | | |17 |Transport| 51 |196 | |16 |Machinery| | | | |& | | | | |Mechanica| | | | |l | | | | |Appliance| | | | |s | | | | |Electrica| 68 |3345 | | |l | | | | |Equipment| | | | |`s & | | | | |Accessori| | | | |es | | | |15 |Base | 50 |892 | | |Metals & | | | | |Articles | | | | |of Base | | | | |Metal | | | |14 |Precious |22 | 112 | | |Metals & | | | | |Jewellery| | | |13 |Articles | | | | |of Stone,| | | | |Cement, | | | | |Ceramic, | | | | | Glass| 48 |265 | | |& Similar| | | | |Materials| | | |12 |Footwear |6 |532 | |11 |Textile | 62 |229 | | |and | | | | |Textile | | | | |Articles | | | |10 |Paper & | 29 |926 | | |Printing | | | |9 |Wood | 97 |774 | |8 |Leather | 9 |325 | |7 |Plastics,| 38 |2833 | | |Rubber | | | | |and | | | | |Articles | | | | |thereof | | | |6 |Chemical | 43 |1195 | | |Products | | | |4 |Food, | 34 |1003 | | |Beverages| | | | |& Tobacco| | | |1 |Live | 3 | 37 | | |Animal | | | | |Products | | | |Others | | 55 | 45 | | | | 632 |15,87| | | | |5 |

ETC - IMPJEGATI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm impjegati ma' l-ETC b'kollox u anke maqsuma f'kull dipartiment?

Dawn l-impjegati f'liema raħal jew belt joqogħdu?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ttweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9062 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SPTARIJIET - PAZJENTI BID-DROGI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm iddaħlu każijiet ta' overdose; attempted suicide; u alcohol abuse fl-isptarijiet f'dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

TOROQ - TINDIF

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Il-bypasses, main roads u speċjalment zoni fejn hemm traffic lights u zebra crossings min suppost inaddafhom u kull kemm żmien?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant biex jagħmel din il-mistoqsija lill- Ministeru kkonċernat.

PULIZIJA - KAŻI RAPPORTATI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hawn każi rapportati lill-Pulizija matul dawn l- aħħar ħames snin (sena b'sena) ta' rape; incest; u wife/husband battering?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MDC - PROĠETTI

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jindika liema proġetti ġew approvati mill-MDC tul din l-aħħar sena?

X'għajnuna u f'liema forma ġew mogħtija dawn il-proġetti?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Bejn Jannar u Settembru ta` din is-sena l- MDC approvat 48 proġett.

Dawn kienu mqassma kif ġej:

19-il proġett minn intrapriżi b`shareholding Malti li minnhom 12- il proġett huma proġetti ġodda u seba' espansjonijiet ta` business eżistenti, 29 proġett b`shareholding barrani li minnhom 20 huma proġetti ġodda u disa' espansjonijiet ta` proġetti eżistenti.

Il-maġġoranza assoluta ta` dawn l- 20 proġett ġejjin mill-Komunita` Ewropea.

Is-setturi industrijali huma kif ġej:

|Elettronika\Electrical |12 | |Engineering | | |Plastic\Kimika | 8 | |Biotechnologies u Affarijiet | 6 | |Relatati mas-Saħħa | | |Metall\Inġinerija ta` | 6 | |Preċiżjoni | | |Setturi Oħrajn li jinkludu | | |Printing, Ħwejjeġ | | |Għamara u Setturi Oħra |16 | |għall-Esportazzjoni | |

Dawn it-talbiet flimkien ma` l-approvazzjoni relattiva kienu kollha għall- fabbriki jew propjeta` ndustrijali, minbarra każ wieħed fejn it-talba u l- approvazzjoni kienet għal soft loan finance għall-espansjoni.

Ġeneralment li l-proġetti ġodda minbarra fabbrika jew propjeta` industrijali jibbenefikaw ukoll minn inċentivi oħra taħt l-Industrial Development Act.

Dawn normalment ikunu eżenzjoni mit-Taxxa u mid-Dazji għal dawk li huma prodotti\ servizzi għall-esportazzjoni, numru ta` work permits u assistenza fiskali oħra.

PULIZIJA - CLAMPING/TOWING

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 8694, jista' l-Prim Ministru jgħid għalfejn il-Pulizija qegħdin jagħżlu li karozzi jkunu ttowjati flok irmunkati?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jiċċara l-mistoqsija fis-sens li jgħid x'differenza jara bejn ittowjar u rmunkar.

P.A. - PROJECT MANAGER

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk jafx bis-sejħa għall-applikazzjoni għall-Project Manager sabiex jagħmel review tal-pjan ta' struttura li deher f'The Planner (maħruġ mir- Royal Town Planning Institute) tal-15 ta' Settembru?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għalfejn dan il-post ma' kienx reklamat f'Malta?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qiegħda tiġi miġbura.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li priġunier f'Division 5 ingħata kastig qabel ma deher quddiem il-Bord li jaqta' r-rapporti ta' dixxiplina?

Veru li dan il- priġunier bela' il-blades?

Saret xi investigazzjoni fuq dan il-każ?

Veru li dan il-priġunier ma tħalliex iċempel lill-familjari tiegħu kif jagħmlu priġunieri oħra minħabba dak il-kastig?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li ebda priġunier f'Diviżjoni 5 ma ngħata kastig qabel ma deher quddiem il-Bord tad-Dixxiplina.

Kien hemm diversi priġunieri li belgħu l-blades, pero' l-ebda wieħed minnhom ma għamel hekk minħabba xi kastig li ngħata qabel ma deher quddiem il-bord.

ĦABS ĊIVILI - UFFIĊINI ĠODDA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm intnefqu flus fl-uffiċini l-ġodda li saru flok il- Female Section, fil-Ħabs?

Dan se jibqa' jiġi wżat mid-Direttur tal-Ħabs?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li ħafna mix-xogħol fl-uffiċini l- ġodda li nbnew flok il-Female Section tal-Ħabs, sar mill-gwardjani u l- priġunieri, u għalhekk ma jistax jingħata rendikont ta` n-nefqa.

Informat ukoll li dawn ser jibqgħu jiġu wżati mid-Direttur tal-Ħabs sakemm jinbena post ġdid għall-amministrazzjoni.

ĦABS ĊIVILI - UFFIĊJALI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex kien hemm uffiċjali tal-Ħabs li kienu jaħdmu fil- gate, li ngħataw xogħol ieħor?

L-istess persuni qegħdin b'xi mod jiġu nvestigati?

ONOR.

ALFRED SANT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħti d-dettalji dwar liema gate qiegħed jirriferi.

ĦABS ĊIVILI - GATE HOUSE

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kienu l-oġġetti konnessi ma' tisjir li nstabu fir-raid fil- Gate House l-antika tal-Ħabs?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li l-oġġetti konnessi mat-tisjir li nstabu fir-raid fil-Gate House l-antika tal-Ħabs kienu platti, borom, pużati u ftit ħaxix u laħam.

ĦABS ĊIVILI - SPECIAL RESPONSE TEAM

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li ntilef radio ta' l-iSpecial Response Team (SRT) tal- Ħabs?

Fejn intilef u jekk intilef fil-Ħabs, saru tfittxijiet fiċ-ċelel?

ONOR.

ALFRED SANT: Mit-tagħrif li ġie mogħti lili nista' nikkonferma li huwa minnu li ntilef radio ta' l-SRT.

Dan intilef barra l-Ħabs.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li f'ċerti diviżjonijiet il-priġunieri jitħallew isajru?

ONOR.

ALFRED SANT: Mit-tagħrif li ġie mogħti lili nista' nikkonferma li f'ċerti diviżjonijiet il-priġunieri jitħallew isajru.

Dan ilu jsir għal bosta snin.

ENEMALTA - ĊILINDRI TAL-GASS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Fir-rigward ta' xiri ta' ċilindri tal-gass mill-Korporazzjoni Enemalta mill-1.1.82 sa llum, jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-ammont ta' ċilindri ta' kull kunsinja; x'inhu l-valur ta' kull kunsinja; jekk iċ-ċilindri nxtrawx ġodda jew second hand; u x'inhi l-country of origin ta' kull kunsinja, kif ukoll l-ammont ta' ċilindri li ġew skrappjati sena b'sena fl- istess perijodu?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u jingħata f'xi seduta oħra.

P.A. - PERMESSI GĦAL SKEJJEL ĠODDA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għall-perijodu mill-1986 sal-lum kemm-il permess inħareġ għall-bini ta' skejjel ġodda, kemm dawk tal-Gvern, privati kif ukoll tal-Knisja; il- lokalita' fejn inħareġ il-permess; jekk il-lokalita' kenitx:- f'area within building scheme, jiġifieri f'area inkluża fi pjan regolatur; f'area li taqa' bħala O.D.Z. jew kif inhi magħrufa aħjar bħala green area; u it-tip ta' skola, ċioe' primarja, sekondarja, teknika, eċċ?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għadha qiegħda tinġabar.

WSC - BEJGĦ TA' ILMA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 8821 dwar bejgħ ta' ilma mill-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma fil-perjodu 1.3.97 sat-30.9.97, peress li ċ-ċifra għall- bejgħ tad-dawl elettriku għall-istess perjodu diġa' inħarġet mill-Enemalta u peress li l-istess żewġ ċifri jinġabru mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, liema ċifri kienu fuq sistema komputerizzata, jista' allura l- Ministru jara li l-informazzjoni mitluba f'mistoqsija parlamentari numru 8821 tinħareġ mingħajr iżjed dewmien?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

UNIVERSITA' - STUDENTI BIL-KAROZZI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti fl- Universita' taħt il-25 sena li għandhom il-karozza personali/privata tagħhom?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-Universita' ta' Malta m'għandhiex mezz kif tkun taf jekk l-istudenti tagħha kemm jekk taħt il-25 sena kif ukoll fuq il-25 sena, għandhomx il-karozza personali jew privata tagħhom.

WSC - QUOTATION NO.

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-quotation no. 103/97 tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, jista' l-Ministru jpoġġi kopja tat-tender specifications fuq il-Mejda tal-Kamra, jgħid min xeħet l-offerti u l-prezz li kkwota għal kull item, lil min ingħata x-xogħol u b'liema prezz?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.