MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 36 It-Tlieta, 25 ta'Frar, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 36 It-Tlieta, 25 ta' Frar, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.12 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 25 ta' Frar, 1997

WERREJ MINUTI 935

KUNSENS GĦAL ATTI 935

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 935

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 941

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR TAXXA

TAR-REĠISTRAZZJONI TA' VETTURI BIL-MUTUR

MOTOR VEHICLES REGISTRATION TAX (AMENDMENT) BILL (IT-TIENI QARI) 942

AĠĠORNAMENT 966

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 972

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 988

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 35 li saret fl-24 ta' Frar, 1997 ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): Ninforma lill-Kamra li l- President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru II ta' l-1997 - Att għall-approprjazzjoni ta' somma ta' mhux iżjed minn erba' mija u tliet miljuni, disa' mija u sebgħa u ħamsin elf, mija u wieħed u ħamsin liri Maltin għas-servizz tas-sena finanzjarja 1997; u

Att Nru III ta' l-1997 - Att għall-approprjazzjoni ta' somma ta' mhux iżjed minn dsatax-il miljun, seba' mija u tlett elef u seba' liri Maltin għas-servizz tas-sena finanzjarja 1996.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

PORT ĦIELES - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem L-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' persuni li preżentement jaħdmu l-Korporazzjoni tal-Freeport u jekk għandhomx qraba jaħdmu hemmhekk ukoll?

ONOR.

LINO SPITERI (Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi): Jiena għaddejt il-mistoqsija lill-Korporazzjoni tal-Freeport u ngħatajt it- tagħrif li ġej:

In-numru ta` persuni li jaħdmu fil-Freeport huwa 522.

Minn dawn 20, għandhom qraba jaħdmu hemmhekk ukoll.

DIPARTIMENT TA ' L-INDUSTRIJA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem L-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jispjega f'miżura ta' dettal, x'sab jew x'inhi s-sitwazzjoni fid-dipartimenti li jaqa' taħt il- ministeru tiegħu, kif wiritha mill-Gvern preċedenti?

Veru li sab ħerba?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO (Ministru ta' l-Industrija): Id-Dipartiment ta` l-Industrija kellu żewġ problemi prinċipali.

L-ewwel u l-aktar akuta kienet sens ta' demotivazzjoni peress li ma kienx hemm linja ċara jekk dan id-dipartiment huwiex se jigi xolt jew jissaħħah.

It-tieni hija nuqqas kbir ta' personnel fil-gradi tekniċi b'rizultat li d- diversi personnel fl-oqsma kollha - bħal monitoring, laboratory, exemption from levies section - kellhom jagħmlu sforzi tremendi biex ilaħħqu mal- volum kbir ta' xogħol.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk ir-remuneration package ta' Dr Mario Vella, li skond domanda parlamentari preċedenti nifhem li huwa Chief Executive Designate sakemm jispiċċa ċ-Chairman, huwiex ekwivalenti għal dak eżistenti ta' Chief Executive, jew huwiex iktar jew inqas?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Għalkemm ma jidhirlix li din id-domanda supplimentari għandha x'taqsam mad-domanda oriġinali, ma nsib l-ebda diffikulta' li nirrispondiha.

Is-salarju ta' Dr Mario Vella ġie bbażat fuq il-kuntratt li kien sar ma' Mr Diacono bħala Chief Executive.

Id-differenza hija li ċ-Chief Executive preċedenti kellu ċerti allowances li Dr Vella m'għandux.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Billi xi żmien ilu fil-gazzetti kien hemm xi rapporti li Dr Mario Vella kien konsulent tal-Ministru - naħseb li m'huwiex - jista' jgħidilna x'inhi l-pożizzjoni llum?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Dr Mario Vella qatt ma kien konsulent tiegħi.

Huwa kien Co-ordinator Planning and Policy.

Din kienet il-pożizzjoni tiegħu.

KORPORAZZJONI ENEMALTA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem L-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jispjega x'sab sewwa sew fil-Kororazzjoni Enemalta meta ħa l-kariga ministerjali?

Jista' jagħti spjegazzjoni f'miżura ta' dettal?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll, fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru, f'isem il-Ministru tal-Kummerċ): Id-dettalji li qed jitlob l- Onor. Membru ngħataw fid-dibattitu dwar l-Estimi tal-Korporazzjoni Enemalta, kif ukoll fid-diskors tal-Ministru fuq il-Budget.

MDC - INDUSTRIJI ŻGĦAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem L-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid kif fid-dawl ta' studju li kienet għamlet il-Federazzjoni ta' l-Industrija, il-Gvern Malti mmexxi mill-Partit Laburista se jgħin lill-industriji ż-żgħar wara li ħareġ ċar li għandhom problemi serji u li għaldaqstant jenħtieġu attenzjoni u tweżin?

Kif, b'mod effettiv u reali, l-MDC se tgħin lill-industriji ż- żgħar u lil min irid jinvesti allavolja ikun għadu fil-bidu?

X'politika jħaddan u qed isegwi l-Gvern Malti biex l-industriji li jipproduċu għas-suq lokali ma jitwarrbux fil-ġenb u jingħataw post fil- pjani tal-Gvern?

Kif, allura, l-politika tal-Gvern Malti tikkuntrasta mal-politika tal- Gvern Demokristjan Nazzjonalista li l-ex-Ministru tal-Finanzi tiegħu kien ġie rrapportat li qal li "min minnhom ma jkunx jiflaħ għall-kompetizzjoni allura jagħlaq"?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Dwar l-impriżi zgħar il-Gvern permess ta' l- MDC qiegħed iħejji s-segwenti strateġija:-

il-ftuħ ta`l-istitut speċjalizzat fil-Marsa bl-isem I.PSE sabiex ikun ċentru fejn l-intraprenditur zgħir u medju ikun jista' jsib l-għajnuna għal problemi partikolari;

għajnuna finanzjarja f`investiment peress li t-threshold preżenti ta' Lm100,000 skond l-IDA se titbaxxa b'mod sostanzjali;

l-allokazzjoni ta' art f`Ħal-Far;

il-qsim ta' diversi fabbriki f`Malta u Għawdex sabiex jinħolqu jew jiġu trasferiti dawk li jissejħu garage industries li huma intitolati incubator units;

bl-għajnuna ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar se jiġu identifikati diversi siti f`Malta u Għawdex biex jassorbu d-domanda kbira għall-incubator units;

upgrading tal-Qasam Industrijali ta' Ħal-Luqa li prinċipalment huwa qasam ta' intrapriżi zgħar;

upgrading tal-crafts village f`Malta u Għawdex.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Madam Speaker, billi l-Ministru semma l-IDA, jista' jekk jogħġbu jgħidilna kemm s'issa azjendi bbenifikaw minn din il-liġi u kemm impjegati ngħataw taħriġ?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Naħseb li aħjar l-Onor.

Interpellant għandu jagħmel din id-domanda bil-miktub biex inkun nista' nagħtih it-tagħrif mixtieq.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jgħidilna x'inhi l-pożizzjoni dwar il-proġett li kien hemm ta' l-MDC rigward il-garage units fil-qasam industrijali tax-Xewkija, Għawdex?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Fil-każ tax-Xewkija kien hemm problema minħabba li dawn il-garaxxijiet huma viċin l-abitat.

Fil-fatt il-personnel ta' l-MDC qed jistudjaw il-pożizzjoni biex jagħtu rapport u jieħdu l-veduti tal-partijiet kollha.

Fl-istess ħin jien tlabt ukoll biex jiġu identifikati siti oħra li jistgħu jkunu wżati għal incubator units f'Għawdex.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe.

Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Billi fit-tweġiba l-Ministru semma l-allokazzjoni ta' art f'Ħal Far, jista' jgħidilna fejn din qiegħda?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Kif jaf l-Onor.

Membru, Ħal Far qiegħed jiġi mqassam f'oqsma differenti għal użu differenti.

Skond il-preżentazzjoni li saret lili mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar parti hija ppjanata biex tintuża għal leisure u parti hija ppjanata għal industrija.

Issa l-qasam industrijali huwa wkoll maqsum għax parti se tiġi allokata għal estensjoni ta' l-industrial estate u parti oħra se tingħata b'sistema ta' plots sabiex jinbnew fuqha incubator units.

Jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq li nippreżentalu mappa, ngħidlu li nista' nagħmel dan f'xi seduta oħra għax bħalissa m'għandix fuqi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li fit-tweġiba li ta l-Ministru qed jgħid li l- intenzjoni tal-Gvern hija li jnaqqas it-threshold ta' l-IDA li hemm fil- preżent, jista' jgħidilna għal kemm se jinżel u x'se jkun l-projections ta' l-MDC bħala riżultat ta' dan it-tnaqqis?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jidher li t-threshold minn għal soft loans se jitnaqqas minn Lm100,000 għal Lm20,000 ovvjament il-projections li qed jitlobni l-Onor.

Interpellant irrid inġibhom mill-MDC.

SKEJJEL TAL-GVERN - STUDENTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' studenti fl-iskejjel primarji, fl-iskejjel sekondarji u fis-sixth forms tal-gvern?

F'kull każ, kemm minnhom huma subien u kemm minnhom huma bniet?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): In-numru ta' studenti fl-iskejjel tal-gvern huwa kif jidher hawn taħt:

| |Subien| Bniet|Total | |Primarji |12,169|11,077|23,246| |Sekondarj| |10,895|19,271| |i |8,376 | | | |Sixth | | | | |Form |318 |437 |755 |

UFFIĊĊJU TAN-NUTAR TAL-GVERN - MICROFILMING

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju wasal il-microfilming kollu fl-Uffiċċju tan-Nutar tal-Gvern?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): L- Onor. Interpellant jirrealizza li l-proċess tal-microfilming huwa wieħed twil minħabba n-numru kbir ta' volumi li jinsabu fl-arkivji notarili.

S'issa ġew microfilmed l-atti ta' erbgħa u ħamsin nutar li jkopru 'l fuq minn żewġ miljun paġna ta' atti notarili.

Nixtieq ninformah ukoll li dan il-proċess issa se jieqaf biex minfloku jinbeda proċess ta' digitised imaging.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tony Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONY ABELA: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'inhu l-ammont ta' atti notarili li sal-lum għadhom m'humiex fl-arkivji nOtarili u fejn se jitpoġġew?

Qed nistaqsi dan għax mid-dehra l-arkivji li hemm preżenti m'humiex biżżejjed.

Nixtieq nistaqsi wkoll jekk hemmx xi ħsieb li atti notarili ta' nutara li ilhom mejtin iktar minn 70 jew 80 sena jinġabru f'post separat peress li r-reġistru ta' l-att ikun għadu għand nutara diversi?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien m'iniex f'pożizzjoni li nirrispondih pero' naċċertah li jekk jagħmel mistoqsija bil-miktub il-Ministru Mangion ikun f'pożizzjoni li jagħtih l-informazzjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Minkejja li l-Ministru Mangion mhux qiegħed hawn preżenti - din il-ħaġa qed tiġri ta' spiss, u mhux qed ngħid għal dan il- Ministru biss - xorta se jkolli nagħmel mistoqsija għax hija direttament relatata ma' dan.

Jaf il-Ministru li twaqqaf il-proġett tal- komputerizzazzjoni tan-noti ta' l-Insinwa kollha?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari oriġinali hawn ċar u tond li se jinbeda l-proċess ta' digitised imaging.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

TONY ABELA: Hawn xi ħaġa li m'hijiex qiegħda tinftiehem.

Li tgħid li qed issir sistema ta' microfilming ta' l-atti notarili huwa differenti milli tgħid li s-summary ta' l-att - kif forsi jaf il-Ministru dan isir wara kull att - li huwa l-iktar ħaġa importanti, jiġi rreġistrat l-Insinwa.

Aħna qegħdin ngħidu li għal xi raġun il-programm li kien qed isir ta' l-ikkuppjar tar-reġistrazzjoni ta' l-atti fl-Insinwa twaqqaf u wieħed mill-impjegati li ntbagħat kors mill-istess dipartiment sabiex jagħmel dan ix-xogħol, illum qiegħed bla xogħol.

Aħna qed nistaqsu ħaġa totalment differenti.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena nissuġġerixxi lill-Onor.

Membru biex jagħmel mistoqsija bil-miktub ħalli jingħata risposta.

FORTIZZI STORIĊI - KIRI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2230 u r- risposta mogħtija mill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali, jista' l-Ministru jgħid meta ngħataw għal skop privat kull wieħed mill- fortijiet mogħtija għat-trobbija ta' l-annimali, ċioe' Forti Bengħajsa, Forti Bingemma, Forti Delimara, Forti San Leonardu u Forti tas-Silġ?

Meta hu mistenni li jagħlaq kull wieħed mill-ftehim li hemm f'dawn il- fortijiet?

X'inhu mistenni li jiġri minn dawn il-fortijiet wara li l- ftehim preżenti jagħlaq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Il-Fortizza ta' Bengħajsa hi mikrija għal perjodu li għandu jagħlaq fil-11 ta' Marzu 1997.

Il-kirja tal-Fortizza ta' l-Imġarr tagħlaq fit-8 ta' Ottubru, 1997 u dik tal-Fortizza ta' Delimara tagħlaq fi Frar ta' 1999.

Il-Fortizza tas-Silġ u dik ta' San Leonardu qegħdin b'kirja minn sitt xhur għal sitt xhur.

Il-Gvern qed jara x'possibilita hemm li jsir użu aħjar ta' din il- proprjeta, iżda l-Onor.

Interpellant japprezza li jekk jiġi deċiż li dawn il-forti ma għandhomx jibqgħu jintużaw kif inhu illum, irid jinstab post alternattiv għal-inkwilini li hemm u dan mhux daqshekk faċli.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jgħidilna għalxiex qed jintużaw dawn il-fortizzi u bħala xiex huma mikrija?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, safejn naf jien uħud minn dawn il- fortizzi qegħdin jintużaw kemm biex joqogħdu fihom in-nies kif ukoll għat- trobbija ta' l-annimali.

Fil-fatt parti mill-Fortizza ta' Binġemma qed tintuża għat-trobbija ta' l-annimali u fil-parti l-oħra qed joqogħdu n-nies fiha; il-Fortizza ta' San Leonardo qed tintuża kollha għat-trobbija tal- bhejjem; il-Fortizza ta' Tas-Silġ qed tintuża bħala sanctuary għall-klieb; u l-Fortizza ta' Bengħajsa qed tintuża wkoll għat-trobbija ta' l-annimali.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Għalkemm napprezza d-diffikultajiet li llum jeżistu sabiex jinstab post alternattiv għal min qed jokkupa dawn il-fortizzi, jista' l-Ministru jgħidiolna jekk jaħsibx li xorta waħda għandhom jittieħdu l-miżuri kollha neċessarji biex dawn il-fortizzi jiġu restawrati?

Irrid ngħid li qed issir enfasi minn diversi persuni u anke għaqdiet li fortizzi ta' importanza storika għal pajjiżna għandhom jiġu wżati bħala parti mill- fortifikazzjoni biex b'hekk iservu wkoll għal skop turistiku.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Bla dubju naqbel mas-sentiment muri mill-kollega tiegħi li kemm jista' jkun dawn il-fortizzi għandhom jintużaw għal skopijiet aktar adattati, pero' bħalma għidt fir-risposta tiegħi naħseb wieħed irid jara kif se jagħmel biex in-nies li qed jokkupawhom jingħataw allokazzjoni alternattiva; u s'intendi irridu wkoll insibu post alternattiv għal dawk l-attivitajiet l-oħra li qegħdin isiru hemm ġew.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jikkopera mad-Dipartiment tad-Djar biex forsi jsolvi din id-diffikulta' għax hawnhekk qed nitkellmu fuq il- wirt storiku tal-pajjiżna?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mhux mad-Dipartiment tad-Djar biss iżda anke mad- Dipartiment ta' l-Agrikoltura għax ħafna minn dawn il-fortizzi qed jintużaw għat-trobbija tal-bhejjem.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Naħseb li l-Ministru jifhem li kont qed nirreferi għan- nies u mhux għall-bhejjem!

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jgħidilna - jekk għandu l- informazzjoni hawnhekk - lil min huma mikrija dawn il-fortizzi?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Jiddispjaċini imma hawnhekk m'għandix din l- informazzjoni.

Jekk l-Onor.

Membru jagħmel domanda speċifika inkun nista' nirrispondih.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jidhirli li għalkemm xi wħud minn dawn il-fortizzi nkrew għal skop ta' trobbija ta' annimali, fil-fatt m'għadhomx jintużaw għal dan l-iskop.

Jikkonsidra l-Ministru li almenu jibda billi jieħu lura dawn il-fortizzi għax f'każi bħal dawn ma teżistix il-problema li jrid jinsab post alternattiv?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Iva, qed isir studju dwar x'inhu l-aħjar mod kif dawn il-fortizzi jistgħu jiġu utilizzati aħjar.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

TONY ABELA: Madam Speaker, peress li dawn il-fortizzi għandhom ċertu valur storiku għal Malta, jidhirlu l-Ministru li għandu jagħmel liaison mal-ministeru konċernat biex toħroġ conservation order ħalli x- xogħlijiet li jsiru fihom ma jkomplux ikunu ta' rovina għall-istess bini?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, jien ċert li l-Ministru inkarigat mill-ambjent jieħu nota tas-suġġeriment li qed jagħmel l-Onor.

Interpellant u jekk jara li jkun tajjeb isegwih.

KUNSILLI LOKALI - BUSINESS PLAN

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar meta tfassal il-business plan għad-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali għas-snin 1997/98?

Meta ġie ppreżentat lill-Ministru dan il-business plan?

Liema partijiet tiegħu ġew aċċettati u liema ġew irrifjutati?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-istess business plan?

ONOR.

CHARLES MANGION (Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-business plan għas-snin 1997-98 tad- Dipartiment tal-Kunsilli Lokali tlesta fil-31 ta' Mejju 1996.

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jiena tajt għall-mistoqsija parlamentari nru.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jispjega b'mod dettaljat għaliex huwa għandu daqshekk oġġezzjoni - almenu kif jidher mir-risposta parlamentari li rrifera għaliha, jiġifieri numru 2749 - biex jippubblika dan il-business plan?

Safejn jien informat, ġew imqegħda fuq il-Mejda tal- Kamra business plans ta' diversi entitajiet u peress li business plans juru biss pjanijiet u suġġerimenti li jsiru, ma nifhimx għaliex il-Ministru għadu jostina ruħu li dan il-business plan ma jagħmlux pubbliku, speċjalment meta dan ikopri perijodu ta' tliet snin u jinkludi l-ippjanar futur li kien qed jagħmel id-dipartiment.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES MANGION: Madam Speaker, min-naħa tiegħi ma kelli l-ebda oġġezzjoni li nippubblikah, pero' ġejt imgħarraf mill-uffiċjali tad- dipartiment li l-business plan huwa xi ħaġa dipartimentali u għalhekk jiġi diskuss b'mod inter-dipartimentali.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet skada.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Sinjura President, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi n-numru ta' impjegati ma' dipartimenti governattivi li rriżenjaw mix-xogħol bejn is-27 ta' Ottubru 1996 u Frar 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3436.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Informazzjoni dwar membri fis-Segretarjat tiegħi u kopja tal-kuntratt li għandu l-personal driver/security officer fl-istess Ministeru, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W 69.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, f'isem il-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Dokumenti dwar in-notifika ta' l-iffirmar u r-ratifika tal-Konvenzjoni ta' Berne dwar il-konservazzjoni tal-wildlife ta' l-ambjent naturali Ewropew flimkien mar-riżervi li għamlet Malta, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 3439; u

f'isem il-Ministru tal-Kummerċ inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar membri fis-Segretarjat tal-Ministeru tal-Kummerċ u tas-Segretarju Parlamentari għas-Self-Employed, flimkien ma' kopja tal- kuntratt li għandu l-personal driver/security officer fil-Ministeru tal-Kummerċ, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W 71.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar bini u tibdil ta' bankini minn kunsilli lokali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3559.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-kuntratt li għandhom is-segretarju privat u l-assistent personali fil-Ministeru tiegħi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W 65.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u Sajd): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra;

Kopja tal-kuntratt li għandhom il-personal driver/security officer u l- assistent personali fil-Ministeru tiegħi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W 62.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonjiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR TAXXA TAR-REĠISTRAZZJONI TA' VETTURI BIL-MUTUR

MOTOR VEHICLES REGISTRATION TAX (AMENDMENT) BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-24 ta' Frar, 1997.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MADAM SPEAKER: L-ewwel item fuq l-agenda huwa l-kontinwazzjoni tad- diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz taż Liġi msejjaħ " Att biex jemenda l-Att ta' l-1994 dwar Taxxa ta' Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil- Mutur.

Aktar rimarki.

L-Onor.

Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR Segretarju Parlamentari ta' l-Anzjani): Madam Speaker, bla dubju ta' xejn il-liġi li qegħdin niddibattu llum hija liġi fiskali.

Kulħadd jaf li biex gvern imexxi jrid ikollu l-introjtu li jġib mit-taxxi u din hija liġi oħra li biha l-Gvern preżenti se jkopri parti mill-introjtu tiegħu.

Pero' hija liġi ta' interess billi tintroduċi ħsieb ieħor fil-ġbir ta' taxxi, cioe' li meta l-Gvern jiġbor it-taxxi għandu jkollu f'moħħu kif se jqassam il-ġid fl-aħjar interess taċ-ċittadin.

Fid- diskussjoni tal-budget, il-Ministru tal-Finanzi qal ċar u tond li wħud mit- taxxi ġodda introdotti huma intiżi biex inaqqsu ċerti attivitajiet li bihom issir ħsara lill-ambjent u għaldaqstant din hija liġi oħra li biha se jiġu ntaxxati l-vetturi li jagħmlu ħsara konsiderevoli lill-ambjent ta' madwarna, barra li huma ta' dannu għal saħħet il-bniedem.

In-numru kbir ta' karrozzi ġodda fit-toroq tagħna matul dawn l-aħħar snin seta' jarah kulħadd u kulma mmorru dan in-numru dejjem qed jikber u sfortunatament qed jikkaġuna problemi kbar lill-pajjiż.

Huwa veru li iktar ma jiżdiedu vetturi aktar ikun ta' konvenjent għas-soċjeta' għax bla dubju ta' xejn il-karozza hija mezz importanti fis-soċjeta' tagħna, pero' meta n- numru tal-vetturi jiżdied bir-rata li qed jiżdied f'pajjiżna rridu wkoll naħsbu fl-inkonvenjent u fil-ħsara kbira li qed issir lil saħħitna.

Iż- żieda fil-konvenjenza li dawn il-vetturi qed iġibu fis-soċjeta' qed inħallsu għaliha b'saħħitna stess u xi kultant qegħdin inħallsu għaliha b'ħajjitna wkoll peress li bil-konġestjoni fit-toroq u bit-traffic jams li qed ikollna f'ċerti ħinijiet tal-ġurnata, speċjalment f'dawk il-ħinijiet meta l-ħaddiema jkunu sejrin għax-xogħol u lura, id-disgrazzji jiżdiedu jistgħu.

GĦad jasal żmien li tant ikun hawn karrozzi fit-toroq tagħna li jkun iżjed jaqbillek li tagħmel użu minn xi mezz ta' trasport alternattiv.

Jien nifhem li l-konġestjoni tiġi kkaġunata wkoll minn parking ħażin u dan qed jikkaġuna inkonvenjent lil ħafna residenti u xi kultant jikkaġuna inkonvenjent anke lil dawk li jagħmlu użu mill-karrozzi u għalhekk anke f'dan ir-rigward irridu naraw li nikkontrollaw aħjar is-sitwazzjoni.

Il- parking fih innifsu jagħmel ħsara lill-ambjent u allura rridu nintroduċu metodi ġodda biex naraw li parking ħażin li qed jiġi kkaġunat minn traffiku li kulma jmur qed jiżdied, jiġi ppenaliżżat u xi kultant ukoll intaxxat.

Irridu naraw li jsir iżjed infurzar tal-liġijiet eżistenti biex din il- konġestjoni fit-traffiku ma tkomplix tikkaġuna parking ħażin, li kif għidt, qed jagħmel ħsara u jkun ta' inkonvenjent għal kulħadd.

GĦadhom ma daħlux f'pajjiżna miżuri biżżejjed ħorox bħalma naraw f'pajjiżi oħra.

Irridu naraw kif indaħħlu sistemi ta' kontroll iżjed effettiv għal min ikun ipparkjat b'mod ħażin, b'mod li jista' jkun ta' periklu għal ħaddieħor jew li jagħmel ħsara lill-ambjent u fl-istrutturi ta' bini fil-qrib.

Barra minn Malta l-pulizija tagħmel użu minn clamps u meta l-awtoritajiet isibu karozzi pparkjati ħażin ipoġġulhom dawn il-clamps mar-roti u biex is- sewwieq jieħu l-karozza lura jkun irid iħallas multa.

F'pajjiżna jeħtieġ li naħsbu wkoll fuq dawn il-linji minħabba l-konġestjoni kbira u minħabba l- fatt li rridu nikkontrollaw dawn l-abbużi.

Irridu naraw ukoll li ninkorraġġixxu l-bini ta' aktar car-parks u li jkollna aktar minnhom f'postijiet fejn il-problema tal-parking hija kbira.

Hawnhekk irridu naraw li jinstab bilanċ biex qabel ma l-Planning Authority tiġi biex tiddeċiedi jekk tagħtix permess jew le għal car-park, tiżen sewwa bejn l-inkonvenjenza li n-nuqqas ta' parking ċertament joħloq u l-oġġezzjonijiet li jista' jkollha l-istess awtorita' għall-bini ta' car- park.

Inutli tgħid li trid car-parks attrezzati kif tridhom il-Planning Authority u tinsa l-periklu li jinħoloq minn parking ħażin f'nofs ta' triq jew f'tarf xi kantuniera.

GĦalhekk minn hawnhekk jiena qed ninkorraġġixxi lill-Planning Authority biex tqis kollox meta tiġi biex tagħti l-permess għall-bini ta' car-parks li huma bżonnjużi ħafna fil-pajjiżi minħabba s- sitwazzjoni tal-parking kif inhi.

Minħabba din iż-żieda fit-traffiku rridu naraw li postijiet importanti f'pajjiżna, bħal ċerti bliet ta' importanza storika, ikunu protetti minn dan it-traffiku żejjed.

Għandhom ikunu protetti mhux mill-parking biss imma anke mill-fumes li joħorġu mill-karrozzi għax dawn jagħmlu ħsara kontinwa kemm lill-bini u anke lil ħafna teżori storiċi li għandna f'pajjiżna.

Hawnhekk qed nirriferi speċifikament għall-Belt Valletta u anke għall- Imdina.

Bħala riżultat taż-żieda fenomenali li kellna fit-traffic f'pajjiżna qed naraw li l-ambjent li ngħixu fih qed jiġi mniġġes dejjem u dejjem iżjed.

Hawnhekk tajjeb li nitkellem ukoll dwar l-effett ħażin li jagħmlu dawn il-fumes fuq is-saħħa tal-bniedem, speċjalment fumes minn makni li ma jkunux well tuned u għalhekk ikollhom dak li nsejħulu an incomplete combustion of fuel u huwa dan li jikkaġuna dawn il-ħafna fumes li huma ta' detriment u ta' periklu kbir għas-saħħa tal-bniedem.

Insemmi fuq kollox il-problema tal-lead intoxication u kemm hu importanti - kif diġa' ssemma' f'din il-Kamra - li nagħmlu użu minn unleaded petrol .

Hawnhekk il-Gvern huwa impenjat u għandu l-obbligu li jara li b'kull mod possibbli jinkoraġġixxi l-użu ta' dan it-tip ta' fuel.

Tajjeb li nsemmi minn hawnhekk li ċ-ċomb li fih il-fuel, meta joħroġ bħala exhaust, jista' jagħmel ħsara lil kulħadd, imma jagħmel ħsara b'mod partikolari lit-tfal minħabba li dan jiddepożita f'partijiet minn moħħhom u jista' jagħmlilhom ħsara long term.

Ħsara wkoll isir lill-ambjent mill-emissions ta' fumes bħal carbon dioxide u carbon monoxide li diġa' ssemmew f'din il-Kamra.

L-iżjed li jagħmlu ħsara lill-ambjent huma dawk il-karrozzi antiki minħabba li l-makni tagħhom ma jkunux miżmuma tajjeb .

Illum hawn ħafna metodi biex tara li l- makni tal-karrozzi jkunu miżmuma tajjeb.

Illum hawn computers u apparat apposta li bi ftit flus u bi ftit impenn tista' tmur u jagħmlulek test u jgħidlek eżattament x'ikollok bżonn għall-makna tiegħek.

Minn hawnhekk irridu ninkorraġġixxu - kif se ngħid iżjed 'il quddiem - lis-sewwieqa tagħna, speċjalment dawk li għandhom vetturi antiki - meta qed ngħid "inkorraġiti" qed nifhem b'mod li ma jistgħux jaħarbu minnha - biex kultant żmien, ngħidu aħna kull sena, jmorru jagħmlu dawn iċ-check ups fuq il-makna tal-karozza biex jaraw li l-emissions tal-vettura ma jkunux ta' periklu għal saħħet ħaddieħor, jekk mhux għal saħħithom stess.

Jekk tmur f'ċerti postijiet fejn it-traffiku ma jieqaf xejn, bħall-Marsa, l-Imsida jew il- Gżira ...

Biżżejjed tmur iżżur lil xi ħadd hemmhekk għax mill-ewwel jgħidlek li waħda mill-problemi kbar li hemm f'dawn il-lokalitajiet hija preċiżament it-traffic u l-emissions tal-vetturi.

Spiss jgħidulek li ma jistgħux jitilgħu jonxru fuq il-bejt minħabba l-ġmied u l-irmied li joħroġ mill-karozzi.

Effett ukoll taż-żieda kbira fit-traffic narawh minn numru aktar ta' inċidenti li qed ikollna fit-toroq f'pajjiżna, partikolarment kif kellna fil-bidu ta' din is-sena.

Kulħadd jaf li Malta huwa pajjiż żgħir imma l- popolazzjoni hija densa immens; fil-fatt naħseb li l-popolazzjoni tagħna hija waħda mill-iżjed densi fl-Ewropa.

Barra minn hekk għandna ħafna traffiku konċentrat f'area żgħira u dan qed ikompli jżid il-problema ta' emissions li joħorġu mill-vetturi.

Il-ħsara ta' l-effett tal-karozzi fuq l- ambjent qed tiġi dejjem iżjed konċentrata f'lokalita' iżjed żgħira.

Issa hawnhekk mhux qed nirriferi biss għall-ħsara li ssir fuq saħħet il-bniedem imma qed nirriferi wkoll għall-ħsara fl-infrastruttura tal-pajjiż, speċjalment fit-toroq.

Bla dubju ta' xejn iż-żieda fit-traffiku qed tkun kaġun ta' l-inċidenti li dejjem qed narawhom jiżdiedu f'pajjiżna.

Pero' hemm ukoll fatturi oħrajn bħat-traskuraġni, li qiegħda dejjem tiżdied, mis- sewwieqa ta' dawn il-vetturi li xi kultant bla ħsieb isuqu b'veloċita' kbira, donnhom ma jistgħux jemmnu li minħabba li t-toroq tagħna huma qosra ssib roundabouts u ostakli oħra f'distanzi żgħar li jżommuk milli ssuq b'dik il-veloċita'.

Jien nixtieq li s-sewwieqa kollha, partikolarment iż- żgħażagħ, jifhmu li ssuq kemm issuq dejjem tispiċċa tieħu l-istess ħin biex tasal fil-post fejn trid tmur.

Peress li dan il-ħsieb donnu ma jistax jidħol f'ras ħafna mis-sewwieqa li jsuqu b'mod traskurat irridu ndaħħlu sistema ta' edukazzjoni u nipprovaw nedukaw miċ-ċokon biex innaqsu n-numru ta' inċidenti fit-toroq.

Irridu naraw ukoll li ċerti miżuri li nafu li jistgħu jnaqqsu l-inċidenti fit-toroq jiġu implimentati u f'dan is-sens nixtieq li nara aktar inforzar tar-regolament li daħħalna dan l-aħħar dwar is-seat belts.

Jien nemmen li hemm bżonn li l-pulizija tagħmel minn kollox biex tinforza dan ir-regolament u jeħtieġ li minn hawnhekk u minn postijiet oħra s-sewwieqa jiġu edukati biex jużaw is-seat belt.

Madam Speaker, m'hemmx dubbju li l-introduzzjoni tat-traffic lights f'diversi partijiet tal-gżira ġiet milqugħa tajjeb mis-sewwieqa Maltin.

Hawnhekk forsi ta' min ifakkar li xi 20 sena ilu - jekk mhux iżjed ukoll - kien hemm attentat simili biex jiddaħħlu t-traffic lights, iżda dak iż- żmien din l-innovazzjoni ma kenitx ġiet milqugħa tant tajjeb.

Għalhekk issa li s-sewwieqa draw dawn it-traffic lights għandna naraw li nkomplu nżidu fuqhom għax jidhirli li jistgħu jkunu ta' benefiċċju għat-traffiku, għall-istess sewwieq u għall-pedestrians.

Tajjeb insemmu wkoll - ħaġa li nisimgħuha ta' spiss matul il-festi tal- Milied - li s-sewwieqa m'għandhomx isuqu taħt l-influwenza ta' l-alkoħol.

Kienet miżura tajba li fil-budget żdiedet it-taxxa fuq ix-xorb alkoħoliku.

Qed ngħid dan għax minbarra li min isuq taħt l-effett ta' l-alkoħol ikun qed jipperikola ħajtu u ħajjet ħaddieħor, l-alkoħol fih innifsu jagħmel ħsara lis-saħħa.

Imma m'huwiex biss l-alkoħol żejjed li jagħmel ħsara lil saħħet il-bniedem għax l-emissions li joħorġu mill-karozzi jagħmlu ħsara kbira fil-pulmun.

Biżżejjed ngħid li r-rata ta' l-asthma f'pajjiżna, speċjalment fl-irħula u f'postijiet fejn hemm konċentrazzjoni kbira ta' traffiku, hija għolja ħafna minħabba l-air pollution.

Huwa sinjal tajjeb li l-Gvern, kif diġa' ssemma fil-Kamra, qed jagħmel monitoring tal-livell ta' l-air pollution biex jiskopri x'inhi l-corelation mal-mard tal-pulmun f'lokalitajiet differenti.

L-emissions tal-karozzi jagħmlu ħsara lill- pulmun, iżidu l-inċidenza ta' l-asthma u jdaħħlu iżjed każi ta' bronkite kronika fiċ-ċittadini li jgħixu f'dawn il-lokalitajiet.

Irrid ngħid ukoll li hemm relazzjoni bejn il-cancer fil-pulmun u l-ammont ta' air pollution li dak li jkun jibla.

F'postijiet bħall-Marsa, l-Imsida u l-Gżira u f'postijiet li nsibuhom bħala l-inner areas, fejn hemm ħafna air pollution, l-inċidenza ta' mard li semmejt hija għolja għax l-exhaust li joħroġ mill-vetturi huwa carcinogenic, jiġifieri jġib il-cancer.

Madam Speaker, nixtieq inżid ngħid ukoll li l-konċentrazzjoni kbira ta' karozzi fit-toroq tagħna qed tagħmel ħsara kbira lill-wiċċ tat-toroq għax dawn m'humiex mibnija b'mod xieraq.

L-amministrazzjonijiet preċedenti ma tawx l-importanza li tixraq għall-bini tat-toroq tagħna.

Minbarra l- konċentrazzjoni qawwija tat-traffiku f'pajjiżna għandna fenomenu ieħor, fis- sens li hekk kif tiġi asfaltata xi triq, ġimgħa jew tnejn wara jkun hemm xi ħadd li joħroġ bl-idea li jagħmel xi trinka u jerġa' jiftaħha.

Għalhekk qabel ma tiġi rranġata jew asfaltata triq irridu naraw li s- servizzi bħall-ilma, d-dawl u t-telephone ikunu mgħoddija ħalli t-triq ma terġax tinqala' ftit tal-ġimgħat jew xhur wara.

Jekk verament irridu nimxu skond id-dictum "who pollutes pays" irridu naraw liema huma l-iżjed karozzi li qed jikkaġunaw ħsara lill-ambjent tagħna.

Fil-fatt l-iżjed karozzi li l-aktar li jagħmlu air pollution m'humiex il-karozzi l-ġodda imma huma l-karozzi l-qodma.

Għalhekk jenħtieġ li t-test ta' l-MOT ma napplikawhx biss għall-vetturi t-tqal, bħat- trakkijiet u l-karozzi tal-linja li bla dubju ta' xejn għandhom ikunu sottomessi għal testijiet iżjed riġidi - ħafna drabi allaħares tinqabad wara xi karrozza tal-linja għax jispiċċa jaqbdek attakk ta' l-asthma jekk ma tagħlaqx it-twieqi - imma għandna napplikawh ukoll għall-karozzi ż-żgħar li jkunu ilhom numru ta' snin jiġru fit-toroq tagħna.

Għandu jkollna sistema li jekk ma jkollokx ċertifikat ta' l-MOT ma tingħatax il-liċenzja.

Kif għidt iktar qabel, karozza li jkollha iżjed minn sitt snin, biex nagħti eżempju, għandu jsirilha test regolari biex tkun taf li l-makna tagħha tkun qed taħdem kif suppost għax jekk il- combustion ma tkunx pinna toħloqlok pollution fl-arja.

Allura jien qed nissuġġerixxi li jekk sid jew sewwieq ta' vettura ma jġibx ċertifikat li juri li dan it-test ikun sar b'suċċess m'għandhiex tingħatalu l-liċenzja u b'hekk forsi jirnexxielna nnaqqsu l-ammont ta' emissions u l-ammont ta' pollution li għandna fl-atmosfera tagħna.

Tajjeb ukoll li ninkoraġġixxu li nnaqqsu l-użu tal-vetturi ż-żgħar.

Biex dan isir jeħtieġ li mhux biss nintroduċu taxxi bħal dawk li semmejt, imma jeħtieġ ukoll, kif diġa' ssemma minn din il-Kamra, li ninkoraġġixxu l- użu tat-trasport pubbliku biex innaqqsu n-numru ta' vetturi li jintużaw fit- toroq tagħna.

Dan irid isir bil-mod il-mod u ma tridx tinqabad f'ċirku vizzjuż bħalma jidher li nqbadna, li minħabba li t-trasport pubbliku huwa ineffiċjenti kulħadd jispiċċa juża l-karrozza tiegħu.

Anqas ma n-nies tuża t-trasport pubbliku anqas dan is-servizz ikun effiċjenti.

Irridu naraw kif dan iċ-ċirku vizzjuż inwaqqfuh.

Irridu naraw li t-trasport pubbliku jkun iżjed effiċjenti, li jaqdi l-ħteġijiet taċ-ċittadini iżjed, li jkollna servizz li jwasslek fil-ħin, servizz effiċjenti u servizz li jgħaqqad lokalitajiet differenti, mhux neċessarjament l-irħula mal-Belt biss, imma jgħaqqad lokalitajiet li jkunu frekwentati mill-commuters.

Irridu nagħmlu dan biex dejjem nippruvaw innaqqsu l-użu ta' karrozzi privati.

Irridu naraw ukoll li ċ-ċittadini f'pajjiżna jagħmlu aktar użu mit-taxis biex dejjem nippruvaw innaqqsu l-użu tal-karrozzi ż-żgħar.

Hawnhekk ukoll dħalna f'ċirku vizzjuż.

Minħabba li ċ-ċittadini ftit jużaw it-taxis, ix- xufiera tat-taxis jiċċarġjaw rati fenomenali; u aktar ma jiċċarġjaw rati fenomenali, inqas ċittadini jużaw it-taxis u aktar jużaw it-trasport tagħhom.

Hawnhekk ta' min iħeġġeġ lis-sidien tat-taxis li jekk ma jagħmlux bħal f'postijiet oħra fejn il-fares li jiċċarġjaw huma raġonevoli b'tali mod li jistgħu jintlaħqu miċ-ċittadin, jispiċċaw li kulma jmur is-servizz tagħhom se jkun imfittex inqas.

Għalhekk inħeġġeġ biex ikollna iżjed kontroll fuq il-prezzijiet li jitolbu tat-taxis.

Madam Speaker, jiena nagħlaq billi ngħid li din hija liġi li tiġbor it- taxxi.

Kull gvern għandu bżonn jiġbor it-taxxi biex jiffinanzja l-proġetti tiegħu.

Din hija liġi li ntroduċiet il-ħsieb li min l-iżjed jagħmel pollution u ħsara lill-ambjent l-iżjed li għandu jħallas.

Hija liġi wkoll li taffettwa l-iżjed lil dawk li l-iżjed jifilħu.

Din hija liġi li jeħtieġ tiġi żviluppata fi sferi oħra biex verament min l-iżjed li jħammeġ l-ambjent iħallas l-iżjed.

Għalhekk jiena nerġa' ninkoraġġixxi li nużaw anqas il-karrozzi privati, naraw li l-karrozzi privati li nużaw ikunu f'kondizzjoni tajba biex jagħmlu inqas ħsara lill-ambjent, u flimkien naraw kif intejbu t-trasport pubbliku u ninkoraġġixxu liċ-ċittadin juża anqas il- karrozzi u aktar it-trasport pubbliku.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Madam Speaker, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna f'ċertu sens huwa proposta ta' liġi biex tiġbor it-taxxi, f'dan il-każ it- taxxa tar-reġistrazzjoni ta' vetturi.

Dan huwa money bill u infatti biex stajna nkomplu d-diskussjoni l-Ministru kellu jippreżenta l-Messaġġ tal- President li mbagħad inqara lill-Kamra.

Nafu li hija konswetudni fis- sistema parlamentari tagħna li fuq money bill l-Oppożizzjoni tivvota kontra.

M'hemmx dubju li jista' jkun hemm raġunijiet ta' prinċipju u raġunijiet validi ta' policy sostanzjali għaliex l-Oppożizzoni tivvota kontra abbozz ta' liġi li jkun qiegħed jagħmel taxxa fuq xi ħaġa.

Huwa dmir ta' l-Oppożizzjoni li tgħarbel il-proposti ta' tassazzjoni għall- impatt li dawn jista' jkollhom sew fuq valuri tal-ġustizzja, ta' l-ekwita' u tas-solidarjeta' u anke għall-impatt li t-taxxi jista' jkollhom fuq l- andament ta' l-ekonomija tal-pajjiż.

Per eżempju, kif tista' tintlaqat l- inflazzjoni tal-pajjiż jew l-għoli tal-ħajja, u kif jista' jintlaqat ir- ritmu tal-kummerċ, ir-ritmu tat-tkabbir ta' l-ekonomija tagħna, tal-ħolqien tax-xogħol jew inkella tal-qgħad.

Pero' meta jkunu proposti ordinarji wieħed jivvota kontra anke bħala simbolu li l-oppożizzjoni għandha nuqqas ta' qbil mal-politika ġenerali tal-Gvern tal-ġurnata.

L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna llum huwa f'ċertu sens ordinarju u wieħed jista' jivvota kontra u nieqfu hemm għar-raġuni li kif kont qiegħed ngħid hawn din il- konswetudni li l-oppożizzjoni tivvota kontra money bill.

Dan l-abbozz ta' liġi fih innifsu huwa xott għax ibiddel biss il-figuri li diġa' jeżistu fil- liġi, ma jdaħħalx konċetti ġodda imma sempliċement qiegħed jgħolli r-rati ta' taxxa fuq ir-reġistrazzjoni.

Allura wieħed jista' jgħid li hawn għandna liġi qasira u xotta, li dan huwa money bill u allura nivvotaw "le" u fi ftit ħin neħilsu kollox.

Imma naħseb mid-diskussjoni li diġa' saret fil-Kamra - jiena segwejtha kollha kemm hi l-bieraħ u anke segwejt lill- kollega tiegħi l-Onor.

Louis Buhagiar illum - jidher ċar li abbozz ta' liġi ta' dan it-tip jagħti lok biex wieħed jagħmel ċerti riflessjonijiet li għandhom jigganċjaw ma' kummenti oħra li diġa' saru f'din il-Kamra l-bieraħ u anke forsi ma' oħrajn li xtaqt inressaq kemm fil-kwadru ta' din il-liġi u anke għall-quddiem fl-iżvilupp tal-policy li rridu nsegwu f'dan is-settur.

L-Onor.

Louis Buhagiar, diġa' ta ftit karatteristiċi tas-sitwazzjoni - sar hekk ukoll il-bieraħ minn kelliema oħrajn miż-żewġ naħat tal-Kamra - dwar l-impatt tat-trasport fuq il-ħajja tagħna ta' kuljum.

Naħseb li qegħdin noqorbu - jekk ma qbiżniex - lejn xi 200,000 karrozza ġewwa pajjiżna.

Diġa' saru riferenzi dwar ir-rata li biha qed jinxtraw eluf ta' karrozzi kull sena u allura naħseb li huwa tajjeb li kif diġa' għamlu diversi kelliema, anke jien inkompli nagħti l-kontribut tiegħi fuq is- suġġett li joħroġ minn dan l-abbozz ta' liġi.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq reġistrazzjoni ta' vetturi, imma r-regoli tal-Kamra jippermettu li f'okkażjoni ta' abbozz ta' liġi bħal dan, wieħed ikun jista' anke jifrex ħarstu ftit iktar 'il bogħod mill-objettiv immedjat ta' dak l-abbozz ta' liġi u jagħti ħarsa lejn aspetti oħrajn li jolqtu dan is-suġġett.

Madam Speaker, jiena xtaqt nirriferi ftit għad-diskors li għamel il- Ministru tat-Trasport u Portijiet meta ntroduċa din il-liġi għaliex l- ewwelnett qalilna li l-Gvern qed iressaq din il-liġi wara li sar studju rigward it-taxxa.

Jiena nixtieq nistaqsi jekk dan l-istudju li sar huwiex xi studju li nistgħu nsiru nafu aktar dwaru u jekk dan l-istess studju li għamel riferenza għalih jistax jiġi ppublikat biex inkunu nistgħu nifhmu aktar l-implikazzjonijiet tiegħu.

Pero', bħalma diġa' għamel sieħbi l- Onor. John Dalli, nixtieq nikkoreġi ftit xi impressjonijiet li l-Ministru ta fl-introduzzjoni tiegħu, introduzzjoni li kienet qasira ħafna, fejn fiha aktar tkellem dwar x'kien intqal jew x'suppost naħsbu li ntqal meta tressqet il-liġi fl-1994 milli fuq il-proposti li fih dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

L-impressjoni li ta l-Ministru fl-introduzzjoni tiegħu hi li meta fl-1994 kienet tressqet il-liġi dwar it-taxxa ta' reġistrazzjoni donnu konna qegħdin ngħidu li l-vetturi se jorħsu u li donnu pprovajna nagħtu impressjoni falza ta' x'kien qed isir.

Madam Speaker, jien nitfakar tajjeb li kemm fid-diskusssjonijiet li saru fi ħdan il-Gvern u anke fid-diskussjonijiet li saru fil-Parlament, kollox kien qed jingħad bl-akbar ċarezza u trasparenza għaliex li konna qegħdin ngħidu kien li biex anke t-taxxa fuq il-vetturi tidħol fis-sistema tal-VAT, kien tajjeb li ma' l-importazzjoni tagħhom - ikunu ġejjin minn fejn ikunu ġejjin - il-vetturi jħallsu l-istess taxxa ta' 15% kif iħallsu l-prodotti l-oħrajn kollha.

Imma mbagħad id-differenza ta' dak li l-Gvern kien jiġbor mid-dazju, varjat skond l-oriġini tal-vettura minn fejn tiġi mportata, il- Gvern kien se jiġborha bħala taxxa ta' reġistrazzjoni.

Dan kien id-diskors ċar li ntqal fil-Kamra meta ġejna biex ngħaddu l-liġi.

Dak iż-żmien kulma kien intqal kien li dik is-sistema ma kenitx se tgħolli l-prezzijiet tal-vetturi, mhux li kienet se traħħashom.

Jiġifieri s- sistema nnifisha ma kenitx se ġġib għoli fil-prezz tal-vetturi, għalkemm seta' jkun hemm ċirkostanzi oħra li jġibu għoli fil-prezzijeit tal-vetturi, per eżempju, jekk tinbidel ir-rata tal-kambju tal-Yen għal dawk il- karrozzi li jiġu importati mill-Ġappun u nafu li din tista' tvarjalek il- prezzijiet li jkollok għaddejjin fis-suq in partikolari.

Naħseb li l-Onor.

John Dalli qal sewwa - u nirribattiha jien ukoll biex wieħed ikun ċar fuq dawn l-affarijiet - li l-abbozz ta' liġi li llum għandna quddiemna m'hu qiegħed ibiddel xejn mis-sistema li kienet ġiet introdotta, u qegħdin inżommu preċiżament l-istess sistema.

Meta wieħed iqabbel l-Abbozz ta' Liġi li għandna llum mal-liġi li qed nemendaw insibu li qegħdin inbiddlu biss il-figuri biex issa jkun hemm impożizzjoni ta' taxxa kif ġiet imħabbra fil-budget.

Fl-għeluq ta' l-introduzzjoni qasira tiegħu l-Ministru qalilna li aktar 'il quddiem se jgħidilna l-Gvern fejn se jasal b'din il-liġi.

Jiena naħseb li jkun tajjeb jekk darb'oħra fl-introduzzjoni tal-liġi nnifisha l- Gvern jagħmel ċar x'inhuma l-objettivi tiegħu mill-bidu nett.

Ma naħsibx li huwa tajjeb għad-dibattitu f'din il-Kamra li l-Gvern ma jgħidx hu l- ewwel x'inhuma l-iskopijiet tal-liġi imma jħallihom biex jintqalu aktar tard.

Naturalment il-Kamra saret taf x'inhu l-veru skop tal-liġi għaliex il-Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi nnifsu qalilna ċar u tond li l- iskop ta' din iż-żieda fit-taxxa tar-reġistrazzjoni tal-vetturi hija proprju biex jittaffa l-iżbilanċ li għandu l-pajjiż fin-nefqa pubblika.

Il- Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi għamel enfasi li l-iżbilanċ f'din in- nefqa pubblika rridu naffaċċjawh u ma nistgħux naħarbu l-problema għax hija vitali għall-ekonomija ta' pajjiżna u għall-iżvilupp ta' pajjiżna.

Tajjeb li jsiru appelli biex tintqal il-verita' fuq dawn is-suġġetti u għalhekk jekk aħna qegħdin nagħmlu t-taxxi biex intaffu l-iżbilanċ, m'għandniex fl- istess ħin imbagħad noqogħdu nilagħbu u ngħidu li dawn it-taxxi qed nagħmluhom biex nissalvagwardjaw is-saħħa tal-poplu u l-ambjent tal-pajjiż.

Naħseb li għamel sewwa l-Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi meta qal li din hija taxxa għaliex aħna rridu ntaffu l-iżbilanċ li għandna quddiemna.

Ma kenitx it-triq li ried jeħodna fiha l-Ministru li qed jippilota din il- liġi imma kienet it-triq li ħadna fiha l-Ministru responsabbli mill- ekonomija u l-finanzi ta' pajjiżna.

Madam Speaker, jien nieħu gost nisma' appelli għall-verita' u għas- serjeta', pero' importanti li dawn nagħmluhom b'mod li kulħadd jifhem li min jagħmilhom m'għandux xi monopolju fuq il-verita' jew is-serjeta'.

Qed ngħid hekk għaliex insibha ftit diffiċli li nieħu b'ċerta serjeta' dawn l- appelli li dan is-suġġett ta' l-iżbilanċ irridu nittrattawh skond il- verita' u skond is-serjeta' għaliex ngħid li hawn perception ta' two weights and two measures fuq dan is-suġġett jew inkella two ways u two measures skond f'liema triq tkun qiegħed.

Jekk tkun qiegħed fit-triq ta' l- oppożizzjoni titkellem mod u meta tkun fil-gvern titkellem mod ieħor.

F'dawn iċ-ċirkostanzi jidhirli li jien ukoll għandi nagħmel riferenza għall- kwestjoni ta' l-iżbilanċ li għandu quddiemu l-pajjiż li huwa marbut intimament ma' dan l-abbozz ta' liġi.

Apparti l-kontroversja ta' kemm hu kbir jew kemm kellu jkun dan l- iżbilanċ - din il-Kamra damet erba' ġimgħat tiddiskuti l-budget u dan is- suġġett tqanqal mill-ogħla esponenti politiċi taż-żewġ naħat tal-Kamra u allura ma naħsibx li hemm bżonn li nidħlu aktar fid-dettalji - l-Ministru ta' l-Ekonomija qalilna li għandna żbilanċ strutturali wkoll fil-pajjiż.

Veru, aħna naraw li anke meta l-Partit Nazzjonalista kien fil-gvern sa ftit xhur ilu ried jiffaċċja dan l-iżbilanċ ta' natura strutturali u segwa wkoll politika li jagħmel il-budgets tiegħu b'deficit għal raġunijiet ċari ta' żvilupp ekonomiku u żvilupp soċjali u nfrastrutturali fil-pajjiż.

Jien nistqarr mill-ewwel, Madam Speaker, li m'għandix xi kompetenza ta' speċjalizzazzjoni fuq dan is-suġġett u nirreaġixxi għalih bil-mod ta' layman, bl-esperjenza li wieħed ikun kiseb matul is-snin, sew miż-żmien li għamilt bħala ministru u anke mill-qari u d-diskussjonijiet li wieħed ikun għadda minnhom f'ċertu numu ta' snin jimmilita fil-politika.

Allura tajjeb wieħed jgħid li l-iżbilanċ li llum għandna quddiemna in parti huwa riżultat ta' politika li ġabet magħha żvilupp kbir fil-pajjiż.

Madam Speaker, ilna naħdmu ħafna biex f'pajjiżna nassiguraw gvernijiet differenti mill-Indipendenza 'l hawn jew minn wara l-gwerra 'l hawn, biex dan il-pajjiż tagħna jiżviluppa l-potenzjal kollu tiegħu, jisfrutta l- potenzjal kollu tiegħu biex nassiguraw li bħala poplu aħna nkunu nistgħu nkunu poplu vijabbli fl-ekonomija u fil-ħajja tagħna.

Illum nafu li l- iktar ħaġa importanti li rridu nagħmlu f'pajjiżna hija li nġibu shift effettiva bejn il-prosperita' li tiġi ġġenerata mill-inizjattiva pubblika u l-prosperita' li tiġi ġġenerata mill-inizjattiva personali u dik privata.

Jiena naħseb li l-gvernijiet u l-poplu kollu f'din id-direzzjoni l-iktar li rridu nimmilitaw għax il-miżien qiegħed wisq imxaqleb lejn tkabbir ekonomiku mill-parti pubblika.

Is-sehem tal-parti pubblika għandu jonqos kemm jista' jkun biex il-prosperita' tibda tiġi ġġenerata dejjem aktar minn inizjattiva personali u privata.

Allura kellna dan ix-xenarju li konna bdejna niżviluppawh, gvern wara ieħor, biex nikkreaw l-industrija tal- manifattura, it-turiżmu, is-settur tas-servizzi u s-settur terzjarju biex kemm jista' jkun aktar u aktar nies jibdew jaqilgħu l-għixien tagħhom mhux minn dak li l-pubbliku jrid jiġbor fit-taxxi imbagħad iħallas, imma minn dak li jiġi ġġenerat bil-ħila u l-kapaċita' ta' l-individwi u taċ-ċittadini tagħna.

Madam Speaker, il-kwestjoni ta' l-iżbilanċ fin-nefqa pubblika kienet kwestjoni li l-Gvern Nazzjonalista kien iħares lejha b'mod ta' għaqal.

Kien iħares lejha b'mod li jrid jiffaċċjaha.

Fil-fatt kien jiffaċċjaha, imma ma riedx jiffaċċjaha billi jħallas il-prezz li jżomm lura l-iżvilupp ta' pajjiżna.

Kieku l-Gvern Nazzjonalista ma mbarkax fuq politika ekonomika li parti minnha kienet tfisser li nagħmlu deficit budgeting - dawn kienu deficits maħsuba li jilħqu ċerti livelli skond it-tkabbir ta' l-ekonomija tagħna, skond il-gross domestic product - u kieku ma mxejnix b'dik il- policy ekonomika, kieku pajjiżna ma kienx jersaq viċin daqskemm ersaqna biex insiru soċjeta' u pajjiż modern li qiegħed jisfrutta l-iżviluppi li qegħdin isiru madwarna fl-oqsma kollha kemm huma.

Mhux biss aħna ħdimna b'din il-politika talli kulħadd jaf li ħdimna ħafna wkoll biex nersqu lejn soluzzjoni ta' dan l-iżbilanċ strutturali li għandna fil-pajjiż.

Ħdimna biex in-numru ta' nies li jaħdmu mal-gvern, in-numru ta' benefiċċji soċjali li jiddependu mill-gvern u l-programmi u inizjattivi fl-oqsma ta' l- edukazzjoni, tas-saħħa, f'oqsma soċjali, f'oqsma sportivi, f'oqsma ta' arti li jiddependu mill-gvern ma jibqgħux parti daqstant qawwija mill-istruttura ta' l-ekonomija ta' pajjiżna.

Ħdimna biex tikber ħafna l-parti l-oħra, dik il-parti ta' l-ekonomija li ġejja mill-industrija u mis-setturi terzjarji tagħna biex allura perċentwalment nibdew nindirizzaw din is-shift b'mod pożittiv f'dan ir-rigward.

Pero' l-Gvern Nazzjonalista ma waqafx hawn, ma ħadimx biss biex jattakka l-iżbilanċ fl-istruttura li għandna fl-ekonomija tagħna, imma ħadem ukoll biex jieħu miżuri diretti, miżuri konkreti fil- qasam fiskali biex jattakka l-problema tal-provvista ta' fondi pubbliċi li l-Gvern għandu bżonn biex jassigura li l-poplu tagħna għandu qafas ta' servizzi soċjali li huwa meħtieġ biex is-soċjeta' tagħna tkun tista' tibqa' magħquda, fejn il-valuri tal-ġustizzja soċjali u tas-solidarjeta' jitħaddmu.

Illum faċli li l-Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi jiġi jitkellem fuq il-ħtieġa li nibbażaw d-diskorsi tagħna fuq is-serjeta' u fuq il-verita', imma jiena nistaqsi: X'kien l-atteġġjament ta' l-istess partit fil-gvern meta dan il-partit kien fl-Oppożizzjoni, Madam Speaker?

Nirriferi b'mod partikolari mhux tant għall-introduzzjoni tal-VAT, għaliex tajjeb jiġi ċċarat li meta l-Gvern Nazzjonalista ntroduċa s-sistema tal-VAT ma ntroduċiex liġi waħda biss, il-VAT u daqshekk, imma ntroduċa sensiela ta' liġijiet li bejniethom bilfors iridu jiġu deskritti bħala l- ikbar riforma fiskali li ra pajjiżna f'dawn l-aħħar ħamsin sena wara li kienet daħlet l-income tax fl-1948.

Il-Gvern Laburista kien għamel l- ewwel pass biex tiġi ntrodotta l-Liġi ta' l-Income Tax u anke dak iż-żmien, fl-1948, mhux kulħadd fehem.

Pero' jekk neżaminaw il-qasam fiskali minn meta ġiet introdotta dik il-liġi sa meta issa l-Gvern Nazzjonalista ntroduċa dan il-pakkett ta' liġijiet, l-liġi li tintroduċi l-VAT, il-liġi li biddlet radikalment il-liġi ta' l-income tax, naraw li din kienet fil- fatt l-ikbar riforma fiskali f'dawn l-aħħar ħamsin sena.

Allura bilfors irrid nikkummenta: Meta l-Gvern Nazzjonalista kien qed jintroduċi dawn il- liġijiet - il-liġi li ġabet bidliet radikali fl-income tax, il-liġi li kienet neħħiet it-taxxa tas-suċċessjoni, il-liġi li daħħlet il-capital gains tax, il-liġi li daħħlet il-VAT, il-liġi li għamlet ċerti tibdiliet fil-liġi tas-sigurta' soċjali, pakkett wieħed sħiħ dan - meta l-pajjiż kien qiegħed jieħu dawn il-miżuri min wera serjeta'?

Min kien qiegħed jibbaża ruħu fuq il-verita', l-istess affarijiet li qed jappella għalihom illum l-Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi?

Min wera kuraġġ f'dawn iż-żminijiet tal-lum?

Min wera ruħu modern fil-mod ta' kif jirriforma dawn is-sistemi?

Min wera ċertu skala ta' valuri?

Nitkellmu fuq il-moralita' fiskali.

Il-moralita' fiskali nfaħħruha bil- fomm.

Imma l-Gvern Nazzjonalista ma tkellimx u ma faħħarhiex bil-fomm.

Tkellem fuqha u mhux biss ipprova jippriedkaha imma pprova jfiehem.

Għamel qafas ta' liġijiet forsi ftit kumplikati u ambizzjużi żżejjed.

Forsi wieħed immira li jagħlaq ċertu affarijiet kemm jista', Madam Speaker, imma m'hemmx dubju li f'dik li hi skala ta' valuri, il-Partit Nazzjonalista fil-gvern kien bla riżerva.

Kien inkondizzjonat li f'dan il-kamp jimxi veru fuq il- valur ta' dak li huwa sewwa.

Issa meta wieħed iħares lejn l-atteġġament tal- Gvern Nazzjonalista ta' dak iż-żmien u l-atteġġament ta' l-Oppożizzjoni Laburista ta' dak iż-żmien, min wera ruħu li verament qiegħed jipprova jpoġġi s-sisien għall-futur, Madam Speaker?

Meta neżaminaw din il-problema ta' żbilanċ naraw li kellna żbilanċ strutturali li ilu magħna għal żminijiet twal.

Il-politika li l-Gvern Nazzjonalista segwa kienet li l- iżbilanċi ġew tradotti fi progress qawwi ħafna f'diversi oqsma.

Rajna wkoll il-Gvern jidħol biex jagħmel sistema ta' taxxa ġdida, sistema li hija skond it-tifsila ta' kif qed tiżviluppa l- ekonomija tagħna.

Fl-1948, fil-ħamsinijiet u fis-sittinijiet l-ekonomija tagħna kienet magħmula b'ċerti karatteristiċi, pero' naħseb li lkoll kemm aħna naqblu li mbagħad f'dawn l-aħħar għoxrin sena l-ekonomija tagħna ħadet xejra differenti.

Is-settur terzjarju żviluppa u kiber b'mod sostanzjali.

Allura ma stajniex nibqgħu li l-ikbar settur f'ċertu sens, li kien qed isir il-mutur tar-ritmu ekonomiku tagħna - dak li huwa s-settur tas- servizzi - jibqa' ma jinkwadrax ruħu fis-sistema fiskali kif suppost.

Din allura kienet ħaġa li hija flokha, ħaġa tajba li hija skond ir-raġuni.

Ridna wkoll li s-sistema fiskali tibda tirrendi aktar skond kemm tikber l- ekonomija u mhux ikollok sistema fiskali fejn għandek l-ekonomija qed tikber b'ċertu ritmu, fejn il-qligħ taċ-ċittadini fil-pajjiż qiegħed jilħaq ċertu livelli imma d-dħul fil-kaxxa tal-gvern mit-taxxi ma jkunx relatat ma' dak il-progress ekonomiku li jkun qiegħed isir.

U s-sistema fiskali li daħħal Gven Nazzjonalista kellha wkoll dan l-iskop, Madam Speaker.

Kienet sistema li fiha wkoll mekkaniżmu li jqarribna daqskemm hu umanament possibbli lejn il-valur tal-ġustizzja soċjali, lejn il-ġbir ta' taxxi minn min jiflaħ l-iktar għax jonfoq l-iktar u b' hekk iħallas l-iktar ammont ta' taxxi.

Irridu narawh dan għax is-sistema li ntroduċa l-Gvern Nazzjonalista kienet f'din id-direzzjoni.

Kienet sistema li eżentat ukoll diversi oqsma mit-taxxa tal-VAT sew jekk nieħdu l-ikel, sew jekk nieħdu s-saħħa u sew jekk nieħdu l-edukazzjoni.

Għaliex?

Għaliex ma kenitx sistema maħsuba li proprju tagħsar kull attivita' - hi x'inhi, anke soċjali, anke essenzjali - li jkunu jridu jidħlu fiha dawk li fil-mezzi tagħhom huma l-iktar limitati.

Għalhekk kienu ġew eżentati diversi ħwejjeġ.

U wieħed irid jgħid ukoll li din is-sistema tal-VAT kellha l-ħsieb ukoll li tirrifletti l-iżvilupp tal-pajjiż tagħna.

Kellha l-ħsieb li tirrifletti li pajjiżna huwa pajjiż li qed jaspira li jkun iggvernat b'mod modern, li huwa pajjiż li l-bżonnijiet tiegħu jrid jaħseb għalihom.

Aħna ma konniex qed nimmiraw li meta se nagħmlu din is- sistema fiskali f'daqqa waħda konna se nsolvu l-problemi kollha.

Qgħadna attenti wkoll li hekk kif introduċejna s-sistema tal-VAT biddilna radikalment il-liġi ta' l-income tax.

F'din il-liġi wasalna fl-istadju li koppja li taqla' Lm4,000 jew persuna waħedha li taqla' Lm3,000 ma tħallasx ċenteżmu wieħed taxxa.

Dawn huma liġijiet li naturalment iċ-ċittadini qed jibbenefikaw minnhom issa li għadda ftit taż-żmien minn meta għaddew u allura l-effett tagħhom se jibda jinħass.

U rrid ngħid ukoll li fil- programm elettorali aħna ndikajna t-triq x'kienet se tkun għaliex meta ġiet introdotta t-taxxa tal-VAT, kif diġa' għidt, din ġiet introdotta b'mod kemm jista' jkun komprensiv.

Ġiet introdotta b'dan il-mod għall-iskop oġġettiv u ġenwin biex wieħed ikun poġġa s-sisien sodi li fuqhom irid jibni l- arkitettura tas-sistema fiskali tagħha.

Ikun poġġa pedamenti soda li fuqhom wieħed ikun irid jiżviluppa.

Una volta għandek sisien sodi u tibda ttella' din l-istruttura fiskali, mbagħad tkun f'pożizzjoni ħafna iktar soda biex int tibda tiddeċiedi x'għandek teżenta, x'għandek tinkludi, x'għandek ittaffi u fejn tista' tnaqqas.

Tajjeb li wieħed jgħid li s-sistema tal-VAT nafu li hija reċenti - bil- kemm ilha sentejn li daħlet - u l-Gvern kien konxju ta' dawn id- diffikultajiet tant li fil-manifest elettorali tiegħu għall-aħħar elezzjoni wera l-pożizzjoni ċara tiegħu x'inhi.

U tajjeb li ngħid li hawn diversi partijiet f'dan il-manifest li huma interessanti, Madam Speaker, u jidhirli wkoll importanti u allura nikkwota mill-programm elettorali "PN Futur", paġna 101:

"Is-sistema tal-VAT trid tkompli tiġi aġġornata u matul il-ħames snin li ġejjin beħsiebna nagħmlu tibdil li jħaffef l-amministrazzjoni tat- taxxa, l-aktar qalb l-operaturi ż-żgħar.

Kif diġa' kien issemma, hekk kif tiġi stabbilita l-kultura korretta f'dak li jirrigwarda l- ħlas tat-taxxa, jiġu stabbiliti limiti ta' turnover li jeskludu l- operati ż-żgħar milli jkollhom għalfejn jiġbru u jirrappurtaw il-VAT.

Jiddaħħlu wkoll simplified retailers schemes għall-bejjiegħa b'turnover imdaqqas.

L-istess VAT tkun tista' tiġi mnaqqsa għal ċerti tipi ta' ħwejjeġ bħal dawk tat-tfal.

Dan ikun jista' jsir bir-ritmu indikat mis-suċċessi li jinkisbu fil-ġlieda li l-Gvern Nazzjonalista jkompli jagħmel kontra l-evażjoni."

Jiġifieri kien ċar anke f'dawn il-ħsibijiet dwar kif is-sistema kienet qegħda tevolvi u kif wieħed kien qiegħed jevolvi s-sitwazzjoni.

Fil- programm elettorali wkoll, wieħed isib il-mod kif ridna niffaċċjaw il- problema ta' l-ispiża pubblika, il-problema ta' l-iżbilanċi.

Aħna ngħidu li:

"Il-pajjiż jimxi 'l quddiem permezz tat-tmexxija tajba finanzjarja.

Irridu nassiguraw li waqt li jsir l-infiq kollu meħtieġ biex tibqa' tiġi ġġenerata attivita' ekonomika ġdida biex pajjiżna jissebbah, issir manutenzjoni tajba f'waqtha u fejn meħtieġ, u biex nibqgħu nipprovdu dawk l-għajnunijiet li pajjiż uman jeħtieġlu jipprovdi lill- poplu tiegħu, dan nagħmluh b'mod effiċjenti u kontrollat biex l-għafsa tat-taxxi fuq il-poplu tkun mill-inqas.

Tħaddidna wkoll fuq il-budget, fuq il-politika ta' budget deficits li ridna nagħmlu u għidna li l-problema fl-istruttura ta' l-iżbilanċ tagħna hija fin- nefqa rikorrenti tal-gvern fejn għidna li:

"hija waħda riġida, bil-biċċa l-kbira ta' l-ispiża tmur għall-pagi, għall-benefiċċji soċjali, programmi u inizjattivi favur il-poplu."

Stqarrejna x'inhuma l-miri tagħna biex proprju din il-kwestjoni ta' nefqa pubblika u żbilanċ tkun tista' tiġi rinfaċċata.

Aħna ridna li fil-qasam ta' l-impjiegi fis-settur pubbliku tikber il-produttivita' biex wieħed ikun jista' jassigura li l-infiq fuq il-pagi jkun proporzjonat għax-xogħol li jitwettaq.

Ridna nassiguraw li s-servizzi soċjali jkunu ffokati aħjar biex tinqata' l-ħela u jinqata' l-abbuż u biex dawk li tassew jinħtiġilhom l- għajnuna jsibuha fid-doża meħtieġa.

Ridna li jkun hemm analisi tan-nefqa pubblika biex jiġi stabbilit il-benefiċċju li l-poplu qiegħed jikseb minnha.

Ridna li tissaħħaħ il-funzjoni ta' l-Awditur tal-Gvern biex ikun assigurat li l-poplu jkun indukrat kemm jista' jkun.

Dawn huma ħwejjeġ, Madam Speaker, li stqarrejna fil-programm proprju għaliex meta wieħed kien qiegħed isegwi l-andament ta' l-iżvilupp soċjo- ekonomiku tal-pajjiż, kien qiegħed jara dawn is-sitwazzjonijiet li kien jenħtiġilhom li jiġu rinfaċċati.

U naħseb li l-Gvern Nazzjonalista mhux b'xi mod perfett, mhux mingħajr żbalji ...

Naħseb li m'hawn ħadd li b'xi mod jista' jgħid li l-Gvern Nazzjonalista qagħad lura milli bl-iktar mod pro-attiv, modern u kuraġġuż - anke sal-punt li jintroduċi miżuri li nafu kemm ma kenux popolari - jattakka dawk it-tip ta' problemi.

Kulħadd jaf, naħseb li l-kelliema tal-Gvern illum jistqarruh - jekk ma jistqarruhx jirrealizzawh - li ftit huma dawk il-miżuri li wieħed jaħsad il-frott tagħhom immedjatament.

Dejjem għandek time lag minn meta twelled miżura u tintroduċiha sa meta dik il-miżura taqbad l-għeruq, tikber u tagħti l-milja tal-frott tagħha.

U nafu li anke f'dan il-kamp hekk kien maħsub li jiġri.

Int qiegħed ixxettel din is-sistema ġdida tal-VAT li kienet tirrikjedi mhux biss organizzazzjoni ġdida imma kienet tirrikjedi burokrazija ġdida u, ħaġa iktar diffiċli, kienet tirrikjedi kultura ġdida u mentalita' ġdida.

Din kienet mentalita' li, ejjew ngħiduha, tmur kontra s-sentimenti, kontra dik il-parti fil-bniedem li xxaqleb wisq iktar lejn l-interessi personali, lejn is-self interests milli lejn il-parti li tkun trid li tikkontribwixxi għall-ġid komuni.

Kien hawn problema ta' kwestjoni ta' mentalita', ta' kif se ninserixxu s-soċjeta' tagħna li tifhem dawn l-iżviluppi li aħna rridu nagħmlu.

Imma m'hemmx dubju li l-Gvern Nazzjonalista mexa f'din id- direzzjoni.

Il-Gvern Laburista jitkellem fuq il-moralita' fiskali, jitkellem li hemm bżonn li dak li huwa ta' ġid għall-pajjiż aħna għandna nidħlu għalih.

MADAM SPEAKER: Onor. għandek bżonn extension.

Min jipproponi?

ONOR.

ALFRED SANT: Niproponi li l-Onor.

Galea jkompli jinstema.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Galea jkompli jinstema'.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

LOUIS GALEA: Madam Speaker, nirringrazzja lill-proponent, lis- sekondant u lill-Kamra kollha.

Huwa tajjeb li dan nagħmluh, imma irrid ngħid jien li l-Partit Laburista mal-poplu ma mexiex skond dawn il-kriterji li llum qed jiġu affermati.

Ma jidhirlix li mexa skond dak li huwa sewwa u skond dak li huwa fl-interess tal-futur ta' wliedna.

Anke hawnhekk hemm bżonn li jidħol ħafna iktar il-ħsieb dwar il-ġenerazzjonijiet futuri fl- oqsma kollha li rridu nagħmlu.

Il-gvernijiet, il-unions, kull min ikun qed jaġixxi f'dawn is- sitwazzjonijet ikun marbut ħafna li jrid jissalvagwardja l-interessi leġittimi u d-drittijiet vestiti tal-ġenerazzjonijiet preżenti - u dan huwa importanti ħafna għax inkella jinħolqu inġustizzji u anomaliji - imma fl-istess ħin huwa importanti ferm ukoll li l-perspettiva tal- ġenerazzjonijiet futuri tibda tieħu spazju ħafna iktar wiesa' minn dak li aħna ntroduċejna s'issa.

Irrid ngħid jien li meta konna qed nintroduċu s- sistema tal-VAT jew meta kienu jiġu levied xi taxxi oħra indiretti, il- Partit Laburista sfrutta fl-elementi tagħha kull miżura li ma kenitx popolari.

Dan għamlu bla skruplu u kważi kważi ddikjara li kien qiegħed jagħmlu bla skruplu.

Ma qalx: Ara xi ħaġa trid issir, ejjew ħalli ngħinu lill-poplu jifhem iktar; ejjew flimkien ħalli naraw kif nistgħu l- affarijiet nagħmluhom aħjar; ejjew nappoġjaw miżuri impopolari għaliex dawn huma ta' ġid għal poplu tagħna.

Jien naħseb li dan irid jingħad ukoll, Madam Speaker.

Wieħed irid jibda jsib il-metodu ta' kif fuq ħwejjeġ ta' importanza nazzjonali l-verita' ma tinbidilx minn meta tkun fl-oppożizzjoni għal meta tkun fil-gvern.

Jekk hawn kwestjonijiet ta' importanza fundamentali naħseb li l-verita' dwarhom għandha tibqa' l-istess, sew meta tkun fl-oppożizzjoni u sew meta wieħed imur fil-gvern.

Jien iktar kemm nirrifletti fuq il-proposti li qed jagħmel il-Gvern biex ibiddel is-sistema tal-VAT iktar ninduna li fil-fatt il-pożizzjoni tal- Gvern m'hijiex verament ispirata minn esiġenzi ta' prinċipji u minn esiġenzi ta' sitwazzjonijiet li jirrikjedu soluzzjonijiet oġġettivi; imma hija spirata minn esiġenza partiġjana u minn esiġenza elettorali meta f'dak il-mument il-Partit Laburista ddeċieda li jisfrutta l-impopolarita' f'ċertu sens kbira tas-sistema ta' taxxa li kien daħħal il-Gvern.

F'dan is- sens naħseb li l-Partit Laburista naqas kontra l-valuri tal-verita' u kontra l-valuri tas-serjeta'.

Fl-opinjoni tiegħi il-Partit Laburista ma weriex ruħu li kien lest - akkost li jista' jidher li mhux qed jagħmel oppożizzjoni kif tradizzjonalment nifhmuha - li jipprova jgħin fl- introduzzjoni ta' din it-taxxa.

Il-Ministru tal-Finanzi qalilna iktar minn darba f'dawn l-aħħar ġimgħat li żgur li hu ma jeħux gost jintroduċi it-taxxi, li mhux gost tal-Gvern li joqgħod jgħabbi lill-poplu bit-taxxi.

Veru li forsi m'huwiex ta' tant gost, imma lanqas għall-Partit Nazzjonalista ma kienet xi gost li jintroduċi t- taxxi.

Il-Gvern Nazzjonalista, bħal gvernijiet kollha ta' qablu u bħal gvernijiet kollha tad-dinja, jagħmel it-taxxi mhux għax jieħu gost jagħmilhom.

Il-gvernijiet jagħmluhom għaliex jirriflettu fuq il-bżonnijiet tas-soċjeta'.

Naħseb li jkun hemm ċirkostanzi sew tal-gvernijiet Maltin u anke ta' gvernijiet oħrajn fejn isiru taxxi li ma jsirux bl-għaqal li suppost isiru, imma rrid ngħid jien li meta nħares fuq il-firxa almenu tas- sitwazzjoni ta' pajjiżna, mill-ftit li niftakar jien u li qrajt dwaru jien, insib li fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, dawn il-miżuri ta' taxxi li wieħed ikun daħħal ma jkunx daħħalhom b'gost - kieku seta' evitahom, evitahom - imma jkun daħħalhom b'intenzjonijiet tajba.

Ikun daħħalhom għaliex għandu f'rasu benefiċċji li l-poplu għandu bżonn fil-qasam soċjali, fil-qasam tas-saħħa, fil-qasam ta' l-edukazzjoni u fil-qasam ta' l- infrastruttura tal-pajjiż.

Dażgur li mhux b'gost!

Lanqas għall-Gvern Nazzjonalista ma kien gost, bħalma mhux gost illum għall-Onor.

Lino Spiteri.

Sinjura President, anke issa li qegħdin fl-Oppożizzjoni, aħna għadna ninsistu bl-istess konsistenza u bl-istess qawwa kif konna nagħmlu meta konna fil-gvern - dak iż-żmien bil-fatti konkreti għalkemm diffiċli u impopolari - fuq il-ħtieġa li l-pajjiż ikollu sistema fiskali li tirrendi u li tista' tintniseġ mal-mod kif qed tiżviluppa l-attivita' ekonomika tal- poplu tagħna.

Aħna nafu - u huwa rikonoxxut minn kulħadd - li l-VAT kienet miżura li kkontribwiet b'mod determinanti għat-telfa elettorali tal-Partit Nazzjonalista, pero' b'danakollu anke issa li l-Partit Nazzjonalista qiegħed fl-oppożizzjoni, allavolja mhux gost tiegħu, qiegħed jgħid lill- Gvern li jekk jaħseb li jrid ibiddel is-sistema tal-VAT - wara kollox, anke l-Partit Nazzjonalista, fil-programm elettorali kien indika b'mod ċar li hemm partijiet fl-arkittetura tas-sistema li kien wasal il-waqt li fil- bini tas-saffi l-oħrajn seta' jintroduċi sistemi oħrajn biex inaqqas it- tbatija u jtaffi x-xogħol fuq ċerti operaturi ekonomiċi.

Konsistentement mal-mod kif aġġixxejna meta konna fil-gvern, lill-partit li llum hemm fil- gvern li bla skrupli ta' xejn kien ipprova jfixkel u jostakola kemm jiflaħ dik is-sistema - u pprova jostakolaha fil-parti l-iktar diffikultuża tagħha, il-parti tal-mentalita' u tal-kultura ġdida li kienet meħtieġa - qed ngħidulu li aħna lesti li niddiskutu biex nagħmlu l-aħjar sistema.

Aħna qed ngħidu lill-Gvern: Ejja ma noqogħdux - forsi se nuża kelma ftit goffa - indaħku n-nies bina.

Ma nistgħux aħna fuq sistema fiskali nipprovaw niftehemu?

Madam Speaker, jien ngħid li issa kbirna, m'għadniex kif konna jumejn wara l-Gwerra fl-1948 meta dak iż-żmien il-Partit Laburista daħħal il-liġi ta' l-income tax u għar-raġunijiet politiċi u oħrajn storiċi il-partiti ta' l-oppożizzjoni ta' dak iż-żmien ma kenux qablu.

Dak iż-żmien kien hemm raġunijiet politiċi u forsi fiċ-ċirkostanzi storiċi rrid ngħid li kienu raġunijiet validi, imma llum pajjiżna huwa indipendenti, ma jikkmandana ħadd.

Illum kbirna u diġa' għaddew aktar minn 30 sena mill- Indipendenza.

Illum irridu naraw li nagħmlu sistema fiskali li meta jerġa' jitla' Gvern Nazzjonalista ma jkollux jerġa' joqgħod ibiddilha.

Kieku ma kienx hawn id-disponibilita' ta' l-Oppożizzjoni għal din it-tip ta' sitwazzjoni, kont nifhem u ngħid li l-Oppożizzjoni - kif kienet l- Oppożizzjoni Laburista meta l-Gvern Nazzjonalista daħħal il-VAT - hija assolutament distruttiva u ta' tfixkil.

Pero' fil-fatt m'huwiex hekk għaliex fuq din il-materja smajt iktar minn darba lill-Kap tal-Partit Nazzjonalista jiddikjara, anke ma' korpi kostitwiti li qed jiltaqa' magħhom, li jekk veru rridu nfittxu l-ġid komuni m'għandux ikun daqshekk diffiċli li aħna nifhmu.

Il-Gvern se jkollu l-pożizzjoni komda li, jekk għall-argument jgħid li se jdaħħal il-VAT, mhux se jkollu Oppożizzjoni li tfixklu u tipprova tkisser dik il-mentalita' ħalli flimkien nagħmlu pass ieħor 'il quddiem.

Jiena naħseb li huwa b'dan il-mod li rridu niffaċċjaw is-sitwazzjonijiet.

Is-suġġett ta' l-iżbilanaċ huwa suġġett importanti ħafna u huwa fundamentali.

GĦad hawn min għandu l-mentalita' li ħafna affarijiet huma b'xejn pero' huwa importanti li nirrealizzaw li fid-dinja xejn ma jiġi b'xejn, la l-benefiċċji soċjali, la s-servizzi tas-saħħa u lanqas is-servizzi fil-qasam ta' l-edukazzjoni.

Naħseb li b'xi mod irridu ndaħħlu mekkaniżmi u sistemi fejn bħala ċittadini nirrealizzaw x'qiegħed iqum is-servizz li qegħdin nieħdu mingħand il-gvern.

Meta wieħed iħares lejn il-kwestjoni tan-nefqa pubblika, li huwa suġġett importanti ħafna fl- iżvilupp soċjo-ekonomiku tal-pajjiż, naħseb li rridu nħarsu lejh kemm jista' jkun b'oġġettivita', bl-inqas partiġjaniżmu umanament possibbli u b'mod li nibdew nibnu saff fuq l-ieħor biex wieħed wara l-ieħor fis-sistema demokratika tagħna, fl-alternanza tad-demokrazija, inkunu nistgħu nkomplu ntejbu l-affarijiet.

Madam Speaker, il-Gvern Nazzjonalista kellu jiffaċċja ħafna problemi, bħalma wara kollox ikollhom jiffaċċjaw il-gvernijiet kollha u kif iffaċċjaw problemi l-gvernijiet ta' l-Onor.

Dom Mintoff, ta' Dr. Borg Olivier, ta' l- Avukat Karmenu Mifsud Bonnici u ta' l-Onor.

Fenech Adami.

Jiena ma nafx liema gvern ma kellux jiffaċċja diffikultajiet, uħud minnhom magħrufa, oħrajn inqas magħrufa u oħrajn li feġġew fuq ix-xefaq mingħajr qatt ma stennejnihom.

Il-Gvern Nazzjonalista ffaċċja dawn il-problemi u qatt ma qata' qalbu, għalkemm mhux mingħajr ma saru xi żbalji, imma r-riżultat finali kien li dan wassal għal ċertu ritmu ekonomiku, għal ċerta prosperita', għal ċertu żvilupp soċjali u għal ċerta kwalita' ta' ħajja.

Ladarba qed insemmi l-kwalita', xtaqt niġi għat-tieni punt li wkoll għandu x'jaqsam direttament ma' dan l-abbozz tal-liġi.

Din hija l- kwestjoni tal-kwalita' fil-qasam tat-trasport.

Kelliema miż-żewġ naħat tal- Kamra diġa' semmewlna d-diffikultajiet li hemm fil-qasam tat-trasport u m'hemmx dubju li f'dan ir-rigward għad jonqos ħafna biex il-kwalita' tkun sodisfaċenti.

Il-komplessita' ta' l-argumenti fuq dan is-suġġett, l- iżbilanċ, in-nefqa pubblika, l-iżvilupp tat-toroq, iż-żieda fin-numru ta' karozzi u l-problema tal-parkeġġ, iridu jintrabtu flimkien.

L-Onor.

Lino Spiteri l-bieraħ kien qed jagħmel il-punt - fil-fehma tiegħi attwali - li anke fl-irħula kultant qed ikollna problema dwar fejn tipparkja u li hemm ċerta konġestjoni meta din il-problema qabel konna nassoċċjawha mal- junctions minn fejn jgħaddi t-traffiku prinċipali lejn iċ-ċentru.

Issa meta nħarsu lejn l-aspetti kollha li jidħlu fit-trasport f'ċertu sens irridu ngħidu li hawn tidħol il-kwestjoni ta' żvilupp sostenibbli.

Irrid ngħid li veru din it-taxxa hija maħsuba biex ittaffi xi ftit l- iżbilanċ, imma żgur li hija qatra f'oċean għall-investiment li hu meħtieġ biex il-kwalita' tat-trasport tagħna titla' għal-livell li suppost titla'.

Pero' anke hawn jien xtaqt li nikkritika l-pożizzjoni tal-Gvern għaliex kemm l-Onor.

Louis Buhagiar kif ukoll l-Onor.

Sandro Schembri Adami u f'ċertu sens anke l-Onor.

Spiteri jridu sitwazzjoni iktar tajba fil-qasam tat-trasport, li tkun aktar effiċjenti, fejn it-toroq tagħna jkunu iktar safe u inqas ta' ħsara għall-ambjent.

Pero' fil-verita' x'qegħdin nagħmlu?

Fl-opinjoni tiegħi naħseb li kien żball li l-Gvern qasam ir- responsabbiltajiet f'dan il-kamp bejn il-Ministeru tat-Trasport u Portijiet u l-Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni.

Dan mhux qed ngħidu bi kritika għal xi ministru imma bi kritika ġenerali għall-Gvern.

Fl- opinjoni tiegħi m'huwiex pass fid-direzzjoni t-tajba li jkollok ministeru tat-trasport mingħajr m'għandu r-responsabbilta' diretta għall-ippjanar, għad-disinjar u għall-implimentazzjoni tas-sistema tan-network tat-toroq tagħna għax dak ikun ministeru li m'għandux il-veru snien biex ikun jista' jigdem.

Irrid ngħid li għal snin twal, nistgħu ngħidu minn wara l-gwerra sa ftit ta' snin ilu, dejjem segwejna din il-policy, li s-sitwazzjoni jieħu ħsiebha l-ministeru responsabbli mill-public works għax hija kwestjoni ta' xogħlijiet pubbliċi.

Kellna dipartiment li jibni t-toroq, imbagħad kellna l-pulizija li suppost jagħmlu ċertu xogħol ieħor, imbagħad inħolqu l- Enemalta, t-Telemalta u l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma u kellna ftit ta' taħwida mhux ħażin.

Imma fil-fehma tiegħi iktar minn nuqqas ta' kordinament f'dan il-kamp, dak li kien hemm nieqes ukoll - li aktar kemm beda jiżviluppa l-pajjiż aktar bdejna nħossuh - kien li s-settur tat-toroq, allura s-settur tat-trasport, ma kienx identifikat bħala settur vitali għall-iżviupp ekonomiku ta' pajjiżna, għall-ambjent ta' pajjiżna u għal soċjeta' moderna.

Kien dan l-aħħar li t-toroq u l-ambjent bdew jiġu integrati flimkien.

Jiena ngħid li l-esperjenza wrietna li l-iżvilupp ta' pajjiżna anke fiċ-ċokon tiegħu kien jesiġi ministeru tat-trasport li jkollu ċerta effettivita' iktar milli jista' jkollu l-ministeru tal-lum.

Irrid ngħid li dan joħroġ ukoll jekk wieħed iħares lejn il-pjan strutturali.

Illum għadni kif kont qed insegwi tweġiba għal mistoqsija parlamentari fejn il-Ministru responsabbli mill-ambjent iċċita l-policies

li fih il-Pjan ta' Struttura.

Ix-xogħol li sar biex tfassal il-Pjan ta' Struttura huwa ta' valur kbir u għalkemm il-Gvern beħsiebu jbiddel xi affarijiet dwar kif taħdem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar imkien ma smajt li l- qofol tal-pjan li qed insemmi mhux se jiġi aċċettat mill-Gvern.

Il-Pjan ta' Struttura li adotta l-Gvern u dan il-Parlament fih taqsima speċifika li titkellem fuq ħames objettivi għat-trasport.

L-ewwel objettiv huwa l-koordinament bejn it-trasport u l-użu ta' l-art.

Wieħed irid jirregola l-iżvilupp tar-road networks u arranġamenti oħrajn li jridu jsiru dwar kif se tintuża l-art biex ikollna aċċess għall-parking u biex insolvu l-konġestjonijiet tat-traffiku.

Objettiv ieħor huwa l-iżvilupp u l-manutenzjoni ta' network ġerarkiku ta' toroq.

Sa ftit taż-żmien ilu konna nitkellmu fuq il-main roads u mbagħad inħolqu l-by-passes li spiċċaw biex ġew snaturati kompletament.

Aħna ħassejna l-bżonn li ngħidu li fit-toroq hawn ġerarkija; għandna t-toroq arterjali, t-toroq distributtivi u t-toroq lokali.

Marbuta ma' dan toħroġ il-kwestjoni dwar liema toroq se jieħdu ħsieb il-kunsilli lokali.

Aħna għidna li t-toroq arterjali u distributtivi jrid jieħu ħsiebhom il-gvern ċentrali u t-toroq lokali jrid jieħu ħsiebhom il-kunsill lokali ħalli b'hekk wieħed ikun jista' jgħaddi għal ċertu żvilupp.

Hawnhekk nixtieq insemmi l-mini ta' St. Venera, l-multi-level junction li qiegħda ssir fi Triq Reġjonal u t-Triq tal-Barrani li ġiet irranġata ħafna.

Objettiv ieħor huwa l-management effettiv tat-toroq u tat-traffiku u l- impatt tagħhom fuq l-ambjent.

Fil-Pjan ta' Struttura hemm li n-network preżenti huwa ineffiċjenti għax il-junctions huma magħmulin ħażin, ir- regoli tas-sewqan m'humiex ċari u ma jiġux segwiti u jsir il-parking fit- toroq li jostakola t-traffiku u jpoġġi l-pedestrians f'riskju.

Dan kollu jaffettwa ħażin is-sistema tat-trasport pubbliku.

Għalhekk irid ikollna bilanċ bejn it-traffiku, l-pedestrians u l-ambjent.

Ir-raba' objettiv jitkellem fuq it-titjib tat-trasport pubbliku li jista' jkun alternattiva għall-użu tal-karozzi privati.

Meta qrajt ir-rapport li għamlet il-Fondazzjoni Ekoloġika Maltija dwar x'jaħseb il-poplu dwar it- trasport sibt li 35% jużaw it-trasport pubbliku kuljum u 68% minnhom jużawh jew għax m'għandhomx karozza jew għax ma jafux isuqu.

Għandna perċentwal għoli mhux ħażin ta' nies li jużaw t-trasport pubbliku u jkun tajjeb, kif qal anke l-Onor.

Buħagiar, li dan l-ammont jiżdied.

Imbagħad hemm il-ħames objettiv ta' miżuri legali u edukattivi li huma maħsuba l-aktar biex itejbu s-safety fuq it-toroq u l-użu effiċjenti tat- toroq, u fejn għandek allura l-highway code, it-traffic signing, it-- traffic lights u affarijiet bħal dawn.

Issa din it-tip ta' strateġija, kif l-aħjar ssegwiha?

Il-Gvern Nazzjonalista kien iddeċieda li joħloq ministeru tat-trasport li jagħmlu l-overall transport authority fil-pajjiż biex jaħseb għal strateġiji fit-tul u mhux tant fit-tul u biex ikun jista' jistabbilixxi priorita' u jkun jista' jġib ċerta integrazzjoni bejn it- trasport u l-użu ta' l-art.

Nafu li l-Gvern preżenti din id-direzzjoni ma segwihiex.

F'"l-orrizzont" tal-lum insibu li fir-riforma fil-Ministeru tax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni - din m'iniex qed ngħidha bi kritika għall-Ministru responsabbli imma bi kritika għall-politika ġenerali tal- Gvern - minn ministeru għat-trasport li kien se jkollu r-responsabbilta' li jikkoordina l-politika u dawk l-istrateġiji f'dan il-qasam, kif kien jindika anke l-Pjan ta' Struttura, se naqgħu għal unit biex jikkoordina x- xogħol fit-toroq.

U dan x'se jiġri minnu, Madam Speaker?

Minn din il- ħarġa ta' "l-orrizont", wieħed jara li l-iskop ta' dan il-unit huwa li jkun hemm aktar effiċjenza u li ma jkunx hemm ħela ta' riżorsi f'materjal u flus, fis-sens li l-problemi ta' tkissir ta' aktar minn darba ta' toroq li ġielu jkunu ilhom biss ftit jiem li ngħataw it-tarmak biex isiru xogħlijiet konnessi mas-servizzi ta' l-elettriku, ilma u oħrajn, b'dan il-unit ta' koordinament suppost li se jittaffa.

U din hija ħaġa tajba.

Dan ir- rapport jgħidilna:

"Il-unit se jara li meta jibdew xogħlijiet fit-triq konnessi ma' xi tip ta' servizz partikolari, korporazzjonijiet oħra jiġu kkuntattjati minn dan il-unit biex jaraw jekk huma għandhomx bżonn li jagħmlu xogħol f'dik l-istess triq.

Jekk xi korporazzjoni tgħid lill-unit li dik it-triq m'hijiex fil-prioritajiet tagħha, il-unit se jkollu l- inkarigu li jikkonvinċi lil dik il-korporazzjoni, anke jekk dan ix- xogħol m'huwiex fil-lista tal-prijoritajiet tagħha, biex ix-xogħlijiet isiru.

Dan biex ix-xogħol isir darba u meta t-triq tingħata t-tarmak ma terġax tinqala' wara ftit jiem.

Irrid ngħid, Madam Speaker, li waħda mill-affarijiet li kienet tiffrustrani meta tlajna fil-gvern kienet propju din u kienet ukoll ħaġa li kont nikkritika meta konna għadna fl-Oppożizzjoni.

Ħsibt li meta se nitilgħu fil-gvern aħna, din il-ħaġa konna se nsibu tarf tagħha u nevitawha pero' għalkemm għal ħafna żmien dan ma għamilnihx, ittieħdu sensiela ta' miżuri biex nibdew noqorbu lejn din is-sitwazzjoni.

U hawn tajjeb li wieħed jara x'ġara f'Buġibba.

Waħda mir-raġunijiet li sas-sena l-oħra f'Buġibba kien għadu ma ngħatax it-tarmak kienet proprju għaliex riedu jsegwu din il-proċedura li jassiguraw li jgħaddi l-ilma, li jgħaddi d-drainage u affarijiet oħra bħal dawn.

Irrid ngħid li bil-mod kif inhi deskritta hawn din l- organizzazzjoni, Madam Speaker, m'inix ċert kemm verament se tilħaq dawn l- objettivi.

Naturalment nawguralha imma li rrid ngħid huwa li meta tara l- objettiv, meta tara min se jieħu ħsieb din il-unit li suppost se ġġib dan il-koordinament, jidhirli li m'għandhiex l-istess mansjoni u l-istess viżjoni li huma meħtieġa fil-qasam tat-trasport.

F'ħafna pajjiżi dak li nsejħulu l-ministeru tat-trasport huwa ministeru ta' importanza kbira.

Naturalment fil-pajjiżi bħalma huma dawk ta' l-Ewropa u f'pajjiżi oħrajn bilfors ikollu ħafna iktar importanza milli għandu ġewwa pajjiżna, għaliex il-pajjiż jiġi wżat għall-finijiet ta' vini ta' kommunikazzjoni tat- trasport bejn pajjiż u ieħor li huma ħafna drabi l-life links ta' l- ekonomija ta' dak il-pajjiż.

Imma jidhirli li meta konna bdejna l- ministeru tat-trasport ma solvejnix il-problemi kollha, pero' m'hemmx dubbji li kienet diġa' twieldet organizzazzjoni li kienet diġa' bdiet tieħu shape.

Kienet qegħda tħalli bil-mod il-mod il-marka tagħha fuq sistema ta' ppjanar ta' toroq, ta' manutenzjoni ta' toroq, ta' signage ta' toroq, ta' traffic lights u ta' kif aħna għandna nirregolaw is-sistema ta' trasport.

Kien jidher li konna qegħdin nagħmlu departure mill-mentalita' u mit- tradizzjonijiet tagħna f'dan il-kamp.

Issa għaliex kellna nwaqqfuh dan il- ministeru tat-trasport?

Għaliex jekk kellu affarijiet li ma kenux biżżejjed tajba kien ikun tajjeb ħafna li dawn insewwuhom.

Imma x'kien fih ħażin dan il-konċett tal-ministeru tat-trasport?

Fl-opinjoni tiegħi, Madam Speaker, id-direzzjoni li kien beda Gvern Nazzjonalista kienet fid- direzzjoni ta' dak li hu modern u ta' dak li hu management tajjeb f'dan il- kamp.

Meta fil-qasam tat-toroq se nagħmlu unit fil-ministeru li jieħu ħsieb il-public works - li naturalment għandu l-apparat u n-nies biex ikun jista' jwettaq dawn l-affarijiet - biex jikkoordina x-xogħol tat-toroq, qegħdin fil-verita' nafdaw biċċa funzjoni minn dak li għandu jkun il- konċett kollu tal-management tat-trasport f'unit li ma naħsibx li għandu l- missjoni tiegħu ffokata fuq dan is-suġġett.

Jiena jidhirli li f'dan il- kamp morna lura meta għamilna din is-sitwazzjoni.

Madam Speaker, irrid nenfasizza ftit il-punti li kien qiegħed iqanqal anke l-Onor.

Louis Buħagiar dwar l-inċidenza ta' disgrazzji kawżati mit- traffiku.

MADAM SPEAKER: Ippermettili ninterrompik.

Għandek bżonn il-Leave of House.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirringrazzja lill-Kamra kollha.

Madam Speaker, jekk wieħed jara, per eżempju, l-Quarterly Digest of Statistics li għadni kif irċevejt id-dar, isib li vetturi ġodda qed jiġu reġistrati bl-eluf u minn din l-istatistika li rċevejna wieħed ma jistax ma jinnotax iċ-ċifri għolja ta' inċidenti stradali.

Jekk nieħdu l-aħħar snin, fl-1993, kellna 10,321 inċident f'Malta u Għawdex meta fl-1990, tliet snin qabel, kellna kważi 8,000 inċident.

Fl-1994 tlajna għal 12,353 inċident.

F'dawk l-10,321 inċident ta' l-1993 kien hemm involuti 21,600 karozza u fl-1994 kien hemm mal-25,000 karozza nvoluta.

Fl-1993 il-casualties kienu jammontaw għal 644 li 19 minnhom kienu fatali, 153 gravi u 477 mhux gravi.

Fl-1994 il- casualties kienu jammontaw għal 777, li 16 minnhom kienu fatali, 206 gravi u 565 anqas gravi.

It-total ta' imwiet minħabba inċidenti tat-traffiku fuq 12-il sena kien ta' 202, li fil-biċċa l-kbira tagħhom kienu żgħażagħ.

U anke mill-figuri ta' l-ewwel sitt xhur tas-sena 1995 - il-figuri tas-snin l-oħra għadhom m'humiex pubblikati - naraw li bqajna fl-istess direzzjoni.

Fl-ewwel sitt xhur diġa' kellna 6300 inċident li kienu jinvolvu 12,300 karozza; il- casualties kienu jammontaw għal 337 li 9 minnhom kienu fatali.

Madam Speaker, naraw li allura dawn iċ-ċifri għandhom jattiraw l-attenzjoni tal- Gvern u anke tal-poplu Malti, għax l-inċidenti ma jġibhomx il-Gvern.

Nista' ngħid ukoll li 5300 mis-6300 inċident ġraw minħabba kalkolu ħażin, misjudgement, nuqqas ta' attenzjoni u raġunijiet oħra.

Kien hemm 300 każ minħabba kwestjoni ta' negliġenza.

Naturalment f'dan ir-rigward l- introduzzjoni tas-seat belts kienet fid-direzzjoni t-tajba u hemm bżonn li nkomplu nsaħħu din il-kultura pożittiva, u naħseb li wieħed irid ukoll jibda jagħmel enfasi akbar li t-trabi u t-tfal inpoġġuhom fuq is-seat ta' wara tal-karozza u naraw li nieħdu ħsiebhom.

Madam Speaker, miċ-ċertifikati li joħorġu t-tobba tagħna wara xi korriment gravi jew mewt kawża ta' inċident stradali, bilfors ikollok tikkonkludi li hemm rabta bejn l-abbuż ta' l-alkoħol u s-sewqan - u minn dejjem kien hemm rabta.

Tant hu hekk li l-ewwel liġi kienet saret fl-1931, t-Traffic Regulation Ordinance.

Fl-1939 daħlet l-unika referenza li hemm dwar is-sewqan waqt li wieħed ikun taħt l-influwenza ta' xorb intossikanti.

Nafu li m'għandniex il-metodi moderni li jintużaw fi bnadijiet oħra biex inkunu nistgħu nittrattaw din il-problema .

Intellgħu xi 100 każ fis-sena li jkollhom akkuża ta' sewqan taħt l-influwenza ta' xorb alkoħoliku.

Fil- biċċa l-kbira tal-każi m'għandekx evidenza medika imma tkun biss l-opinjoni soġġettiva, ħafna drabi ta' l-uffiċjali tal-pulizija.

Allura naħseb li issa qegħdin noqorbu biex nagħmlu pass ieħor.

Hekk kif daħħalna s-seat belt, naħseb li qed noqorbu biex indaħħlu l-breathalyser test.

Jien informat li fl-Ingilterra, wara li għoxrin sena ilu daħħlu din il-miżura kellhom riduzzjoni fl-inċidenti fejn ix-xorb kien fattur relevanti.

Naħseb li aħna għandna wkoll insegwu d-direzzjoni li qegħda tagħtina l-Għaqda Dinjija tas-Saħħa biex fil-qasam tax-xorb alkoħoliku nibdew kampanji konsistenti li jressquna għal tnaqqis.

Il-mira tal-WHO f'dan ir-rigward hija ta' tnaqqis ta' 25% fil-konsum tax-xorb alkoħoliku.

Allura naħseb, Madam Speaker, li hawnhekk wieħed irid jenfasizza ħafna l- qasam ta' edukazzjoni, il-qasam ta' prevenzjoni.

Il-kampanji li jsiru meta joqrob il-Milied - li saru s-sena li għaddiet u ta' qabilha - kienu kampanji li taw frott.

Kellna l-perijodu mill-Milied sa l-Ewwel tas-Sena li kienu perijodu kważi bl-ebda inċident tat-traffiku.

U anke hawnhekk allura t-tema ta' l-edukazzjoni hija importanti ferm.

Mhux biżżejjed l- edukazzjoni in ġenerali, trid tkun edukazzjoni speċifika.

Per eżempju, jien nilmenta mill-fatt li l-iskejjel li jippreparaw lill-individwi biex jieħdu l-liċenzja m'humiex skejjel li qed jagħmlu l-korsijiet kif suppost.

Minn dak li naqra dwar dak li jsir barra nara li f'pajjiżi oħra s-sewwieqa għandhom preparazzjoni ħafna iktar profonda u komprensiva.

It-testijiet tal- karozzi m'humiex leġġeri kif ħafna drabi jkunu hawn Malta.

Ta' barra jesiġu konoxxenza soda tar-regoli tat-traffiku u wieħed irid juri wkoll li dik il- konoxxenza ta' dawn ir-regoli kapaċi jittraduċiha f'sewqan skond ir-regoli u f'sewqan li huwa mill-iktar responsabbli.

Għalhekk jien nixtieq li anke f'dan ir-rigward ngħollu l-livell u ntejbu u napprofondixxu iktar it- tagħlim tas-sewqan mhux biss b'kampanji edukattivi li jsiru fuq il-mezzi ta' komunikazzjoni, imma anke fl-iskejjel tagħna.

Nibdew mit-tfal tagħna li ngħinuhom jifhmu li dan huwa suġġett ta' ċerta importanza u anke meta wieħed jiġi biex imbagħad jieħu l-liċenzja allura tajjeb li wieħed ikollu preparazzjoni ħafna u ħafna aħjar.

Irridu nedukaw il-pedestrians, Madam Speaker.

Mhux biżżejjed li nedukaw lis-sewwieqa imma hemm bżonn li anke lill-pedestrians nedukawhom kif għandhom jużaw it-toroq tagħna.

Wieħed irid ukoll jgħaddi kelma favur il-grupp li l-isport tiegħu hu li jsegwi s-sewqan.

Meta wieħed jiltaqa' magħhom - jien ġieli kelli l- okkażjoni li mmur Ħal Far - tistgħaġeb bil-kwantita' ta' nies li għandhom interess f'dan l-isport tas-sewqan.

F'Malta nafu li t-toroq tagħna ma jippermettux ċertu tip ta' sewqan u ċertu tip ta' karozzi.

Veru li pajjiżna huwa pajjiżna ċkejken, imma lanqas f'pajjiżi oħrajn ikbar minna fejn għandhom toroq ħafna ikbar minn tagħna ma jsir dan.

Li wieħed isib il- metodu kif jiffavorixxi dan it-tip ta' sport naħseb li tkun ħaġa li hija wkoll pożittiva.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi, iktar rimarki?

Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, jien ħadt gost nisma' lill-Onor.

Louis Galea jitkellem dwar it-tassazzjoni llum għax immaġinajtu karattru dak it- tip Amerikan tas-seklu li għadda.

Immaġinajtu Rip Van Winkle, dak il- karattru li kien joqgħod f'post jismu Sleepy Hollow u kien joħroġ biex imur jistad u jiġrilu bħall- karattru ta' Patri Delia, fejn joqgħod taħt siġra u tmur għajnu bih - fil-każ ta' Patri Delia dan kien jisma' ġojjin ikanta - u meta jqum u jmur lura d-dar fi Sleepy Hollow isib li jkunu għaddew snin sħaħ illi nbidlet id-dinja, li l-familja tiegħu mietet u għadda ż-żmien u lanqas induna.

Jien għidt: Imma possibbli li l-Onor.

Louis Galea raqad matul id-disa' snin ta' tmexxija Nazzjonalista u ma fehemx x'ġara!

Qed ngħid dan għax kif spjegalna hu donnu kien hemm xi pjan ta' tassazzjoni, pjan fiskali, pjan ta' tmexxija ekonomika jew strutturi li ġew żviluppati matul is-snin u minn dan kollu ma kien hemm xejn.

Għal sena wara oħra aħna konna għidna lill-Gvern Nazzjonalista biex jagħmel pjan ħalli għallinqas inkunu nafu fejn sejrin imma qalilna li m'hemmx għalfejn.

Għalfejn?!

Kollox jiżviluppa waħdu!

Għal sena wara oħra meta konna nistaqsuhom jekk quddiemhom għandhomx xi pjan dwar dak li għandu x'jaqsam ma' kontrolli fuq spejjeż u ma' pjani ta' kif jonfqu l-flus kienu jgħidulna li m'hemmx għalfejn.

Aħna konna staqsejnihom: Imma l-VAT, bħala taxxa li tridu ddaħlu, kif qed tispjegawha u tfassluha b'dan il-mod?

Aħna għamilna sensiela ta' diskussjonijiet f'dan il-Parlament li fihom jien u sħabi għidnielhom li bit-triq li kienu qed jieħdu kienu deħlin ġo ħajt.

Huma qalulna li mhux talli ma kenux deħlin ġo ħajt talli aħna - l-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien - konna deħlin ġo ħajt.

Aħna konna rrilevajna l-fatt li l- VAT kienet dieħla għal raġuni waħda, l-ossessjoni tal-Prim Ministru ta' dak iż-żmien u ta' sħabu li akkost ta' kollox idaħħlu lil Malta fl-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt il-kummissjoni minn Brussels kienet qed timponi fuqhom li jdaħħlu l-VAT.

Dik hija realta'.

Meta konna nuru l-verita' u ninsistu fuqha kienu jgħidu li dan ma kienx veru.

Il-mod Rip Van Winkle ta' l- Onor. Galea li donnu ma ġiex wiċċ imb'wiċċ mar-riżultat elettorali ...

Ir-riżultat elettorali kien ċar u fost affarijiet oħra l-poplu Malti u Għawdxi vvota kontra l-VAT.

Dan kien mandat ċar biex it-taxxa tal-VAT titneħħa.

Fil-fatt hekk qed jiġri għax il-VAT qiegħda titneħħa biex tidħol struttura ta' dazji u sisa li huma ekwivalenti - imma mhux l-istess - għal dak li kien hemm qabel.

Il-poplu Malti u Għawdxi għal dan ivvota.

Issa li Rip Van Winkle ġej lura d-dar qed isib li din il-ħaġa veru ġrat.

Jiena nistaqsi: X'għamel il-Gvern Nazzjonalista f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-iżbilanċi?

Jien innotajt realizzizzazzjoni ġdida f'daqqa waħda li veru hemm l-iżbilanċi.

Jekk tipprova tifhem it-trama ta' dak li qal l- Onor. Galea llejla - dan aċċetta wkoll - li f'daqqa waħda hemm żbilanċi - jew ħofra - fil-finanzi tal-gvern ...

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li l- ħofra hija ħrafa.

Hemm qiegħda l-ħofra.

L-Onor.

Galea qalilna li kellhom pjan u kienu qed jaħdmu biex l-iżbilanċi jikkontrollawhom anke permezz tal- VAT.

Dan m'huwiex veru.

Mill-analisi kollha li saret dwar il-finanzi li wiret dan il-Gvern joħroġ ċar li assolutament ma kien hemm l-ebda kontroll fuq in-nefqa mill-Gvern preċedenti anzi kien hemm baruni ministerjali 'l hemm u baruni ministerjali n-naħa l-oħra jonfqu.

Ħalli nagħti eżempju bil-ministeru li kellu l-Onor.

Galea.

Dan kien bena struttura - aħna konna nikkritikawha min-naħa l-oħra tal- Kamra - li jkun hemm fondazzjoniijiet imwaqqfa b'sempliċi att notarili u tippompjalha l-flus u dawn jintefqu.

L-FMSS hija eżempju speċifiku ta' dan.

Dak hu l-pjan kif tolqot għall-iżbilanċ?!

Dak huwa pjan kif iżżidhom l-iżbilanċi, kif fil-fatt ġara.

Għaliex meta mbagħad tħares lejn kif jintnefqu u kif jittieħdu d-deċiżjonijiet, ma ssib kontrolli ta' xejn.

L- Onor. Galea li għadu kemm tkellem huwa wieħed mill-perċimes ta' din l- istorja għaliex in-nefqa kienet għaddejja permezz ta' fondazzjonijiet, permezz ta' entijiet, permezz ta' aġenziji u ħadd ma kien jikkontrollaha.

Allura dażgur li ma kienx hemm pjan!

Anke meta tħares, per eżempju, lejn il-mod kif taħt l-Onor.

Galea innifsu tfassal il-proġett ta' San Raffaele, tara li ma kien hemm kontroll ta' xejn u li ma kien hemm ħsieb ta' xejn.

Issa post hoc ipprovaw jgħidulna li kellhom dik l-idea u kellhom dik l-idea, imma dan m'huwiex veru.

Dan il- proġett l-ewwel beda bħala sptar li se jagħmluh kollu minn barra u jiffinanzjawh u jmexxuh, imbagħad żviluppa bħala proġett ta' riċerka b'joint venture bejn il-Gvern Malti u t-Taljani, imbagħad it-Taljani Alla jbierek ħarġu 'l barra imma xorta baqgħu biex jagħtu l-konsulenza b'direct order li swiet lill-Gvern mill-inqas Lm1.5 miljun, u mbagħad f'daqqa waħda sar proġett ta' 400 jew 500 sodda li telaq għal rasu fuq bażi li assolutament tmur kontra l-bonsens tat-tmexxija.

U l-MAM, l-assocjazzjoni tat-tobba f'pajjiżna, ma ġiet involuta assolutament xejn fil-proġett.

Fi proġett bħal dan l-ewwelnett trid tikkonsulta lil min se jħaddmu, jiġifieri n-naħa medika, u jekk din taċċetta - il-MAM fil-fatt taċċetta li hemm bżonn ta' sptar ġdid jekk il-parametri finanzjarji tal-pajjiż jippermettu - imbagħad għandek timmira li jkollok mill-bidunett sptar wieħed ġdid u mhux ikollok żewġ sptarijiet, wieħed fuq naħa ta' għolja u l-ieħor fuq in-naħa l- oħra li se jfisser spiża kapitali d-doppju u spiża rikorrenti d-doppju jew it-tripplu.

Dak kien il-pjan ta' kif jikkontrollaw in-nefqa, kif jirrazzjonalizzaw in-nefqa?

Mhux veru li kien hemm pjan.

GĦalhekk qed ngħid li llum l-Onor.

Galea tkellem qisu kien Rip Van Winkle, anke meta tkellem dwar il-VAT.

Aħna konna għidnilhom li l-VAT, kif kienet qed tiġi mdaħħla f'dan il- pajjiż, kienet nonsense u ma tapplikax għal pajjiżna.

Ġimgħa wara l-oħra bqajna ngħidulhom li din se tinjetta aktar aspettattiva ta' l-għoli tal- ħajja pero' bil-maqlub l-arroganza tagħhom kienet totali.

L-għajta fuq is- self-employed iż-żgħar ta' l-Onor.

Dalli, dak iż-żmien Ministru tal- Finanzi, kienet "Ħallelin!".

Imma dan assolutament m'huwiex minnu.

Min- naħa tal-Gvern ta' dak iż-żmien kien hemm arroganza għaddejja l-ħin kollu u ċertament li r-riżultati tal-VAT juru kemm kellna raġun aħna.

Qatt ma kien hawn evażjoni daqshekk lampanti daqskemm kien hawn taħt il-VAT, u meta jgħidulna li kienet l-Oppożizzjoni Laburista li ħeġġet l-evażjoni - jgħidu kemm iridu, għandhom kull dritt jgħidu li jridu - fir-realta' jafu li dan m'huwiex veru.

Kif konna għidna aħna, l-istruttura u s-sistema tal-VAT, ma tapplikax għal pajjiżna u ma tgħoddx għal pajjiżna u għalhekk qed taħdem ħażin.

Meta l-Onor.

Galea jgħid li hi kwestjoni ta' kultura, jiena ngħidlu: X'għandha x'taqsam il-kultura f'din il-ħaġa?

Jekk verament hija kwestjoni ta' kultura l-ewwelnett toqgħodx toħroġ tgħajjar "ħallelin" lil min irid jimplimentahielek.

X'kultura se tbiddel jekk min irid jaħdem fuq din is-sistema qed tgħajru "ħalliel" kif kienet prattika regolari?!

Imma l- punt huwa aktar qawwi minn hekk.

L-istruttura fiha nnifisha kienet daħlet kif daħlet għar-raġuni li kien hemm diktat minn Brussels għax il- Kummissjoni qalet lill-Gvern Nazzjonalista ta' dak iż-żmien li jekk ma jagħmilx hekk mhux se tieħdu bis-serjeta' fl-applikazzjoni tiegħu biex idaħħal lil Malta membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea u aċċettaha dan, aċċettaha b'ħalqu miftuh, u daħlet din.

Din impożizzjoni, dik hija l- verita' u għalhekk issa jekk Rip Van Winkle qam irid jaċċetta li kien hawn bidla fiċ-ċirkostanzi bir-rieda tal-poplu Malti u Għawdxi.

Jien meta nisma' lill-Onor.

Galea u anke lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni jitkellem fuq consensus ngħid: Illum consensus fuq il-VAT!

Illum!

Tliet snin u erba' snin ilu għaliex ma ssemmmiex consensus fuq il-VAT?

X'inhi l-loġika wara din?

Issa għandha deċiżjoni tal-poplu Malti u Għawdxi bl-aktar mod ċar.

Jien ngħid li l-consensus għandu jkun li naħdmu lkoll flimkien biex id-dazji u s- sisa li se ndaħħlu jidħlu b'mod naturali u b'mod tajjeb għax hekk irid il- poplu Malti u Għawdxi.

Din issa vvota fuqha Onor. Galea u jien nawgura li ma jkun hemm ħadd min-naħa l-oħra li jipprova joqgħod ixewwex ma' sorsi barra biex joħloq diffikultajiet fuq din il-ħaġa.

Jien nawguraha din ħalli ma noqogħdux hawnhekk nitkellmu fuq consensus imbagħad minn taħt ikunu qed jittieħdu inizjattivi mingħalihom biex ifixklu dak li ddeċieda fuqu l-poplu Malti u Għawdxi.

Id-deċiżjoni kienet formali, kienet ċara: Le, għall-VAT, iva għal struttura ta' dazji u sisa ekwivalenti għal dak li kien hemm qabel.

Dan għandu jkun il-consensus u għandna naħdmu malajr kemm jista' jkun ħalli ndaħħlu din il-ħaġa.

Jien nixtieq nagħmilha ċara li issa ma jistax ikun li l-Oppożizzjoni Nazzjonalista tibqa' b'għajnejha magħluqa għall-fatt li nbidlet ir-realta' politika f'pajjiżna.

Ir-realta' politika nbidlet f'pajjiżna u oppożizzjoni kostruttiva għandha taċċetta din ir- realta' mibdula u mhux tippretendi li ma nbidel xejn jew li ma ġara xejn fl- aħħar disa' snin li għandu bżonn jinbidel.

Iva, hemm bżonn jinbidlu ħafna affarijiet minn dak li sar f'dawn l-aħħar disa' snin.

Hemm bżonn li tidħol serjeta' fit-tmexxija amministrattiva u ma nibqgħux kif kienu jagħmlu huma niddilettaw bi kliem sbieħ biss.

Dan il-Gvern ċertament m'huwiex se joqgħod jiddeletta fuq l-għoli tal- ħajja billi jgħid li l-għoli tal-ħajja ma jeżistix, anzi qed jonqos!

Ħarsu lejn l-istatistika ta' l-indiċi tal-prezzijiet, skond l-indiċi tal- prezzijiet qed jonqos l-għoli tal-ħajja.

Qabel ma konna fil-gvern konna nikkritikawh u nibqgħu ukoll xettiċi dwar din il-ħaġa għaliex nemmnu li l- indiċi tal-prezzijiet mhux qed jgħid il-verita'.

Allura hemm bżonn li naċċettaw ir-realta' ta' l-għoli tal-ħajja li qed iħoss il-poplu u nkomplu ninsistu fit-triq tagħna li nibnu strutturi u mekkaniżmi li biż-żmien jagħtuna ċ-ċans kollu u l-mekkaniżmu kollu biex l-għoli tal-ħajja nrażżnuh.

M'aħniex se noqogħdu niddilettaw kif kienu jagħmlu meta kienu fil-gvern meta kienu jgħidu: Le, mhux veru jeżisti l-għoli tal-ħajja; ħarsu lejn l- indiċi tal-prezzijiet kif inhu nieżel.

Il-poplu mhux hekk qed jara fil- ħajja tiegħu stess u allura rridu nkunu konformi ma' dak li qed iħoss il- poplu fuq l-għoli tal-ħajja, fuq l-istruttura tat-taxxi li jrid il-poplu u l-poplu qal ċar: "Le għall-VAT."

Hekk se nagħmlu, aħna se nwettqu l-mandat elettorali tagħna.

Imma li jiġi xi ħadd bħall-Onor.

Galea li b'ċertu qdusija finta jgħid li l-Oppożizzjoni Laburista ta' dak iż-żmien imxiet b'mod ...

X'kienet il-kelma li pprova juża?

Is-soltu jużaw il-kelma "makkavelljan".

Assolutament mhux hekk.

Konna konkreti u ċari l-ħin kollu.

Fuq kull pass li sar għidnilhom ċar: Tagħmlu ġennata jekk iddaħħlu l-VAT kif se ddaħħluha għaliex din ma tgħoddx għal pajjiżna.

U veru li ma tgħoddx għal pajjiżna.

L-evażjoni li hemm b'mod rampanti kienet hemm għax l- istruttura tas-sistema tippermetti dak it-tip ta' caqlieq.

Imbagħad l- Onor. Galea qralna l-bidliet fl-istruttura tal-VAT li diġa' kienu qed jipproponu fil-mandat elettorali.

Imma dan jaf bit-tip ta' diskussjonijiet li għal ġimgħat sħaħ kellna hawnhekk fil-Parlament fuq id-dettalji tal-VAT fejn kull suġġeriment li kienet tagħmel l-Oppożizzjoni Laburista kien ikun ħażin?

Għal kull ħaġa li konna nindikaw dak iż-żmien, ir-risposta kienet tkun "le, dak ħażin".

Jien naħseb li l-Onor.

Galea dak iż-żmien kien Membru ta' din il-Kamra u jekk segwa dak id-dibattitu, jaf li dak li qal illum assolutament ma jreġix għax l-affarijiet dak iż-żmien ma kenux talked out u l-Gvern ta' dak iż-żmien insista li ma jkunux talked out għar- raġunijiet tiegħu.

Sinjura President ħalli nagħmel dan il-punt ċar.

Dan il-Gvern għandu l- mandat li jneħħi t-taxxa tal-VAT u hekk se jagħmel.

U jekk hemm bżonn ta' consensus dak il-consensus għandu jkun fuq kif se nwettqu malajr kemm jista' jkun l-istruttura ta' dazju u sisa li qed jipproponi l-Gvern, liema struttura issa ġiet mitkellma, diskussa u mifruxa u liema sistema hija sistema li tassew tgħodd għall-ekonomija ta' pajjiżna fiż-żmien li ġej u hija s-sistema li se tippermetti li tabilħaqq inkunu nistgħu nippjanaw bis- serjeta' u mhux bil-kliem, għal li ġej u biex inkunu nistgħu wkoll inrażżnu kif irridu nrażżnu l-iżbilanċi li writtna fis-sistema finanzjarja ta' pajjiżna.

Grazzi, Sinjura President.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Madam Speaker, ma kienx beħsiebni nintervjeni f'dan id-dibattitu, pero' bix-xejra li ħa d-dibattitu deherli li għandi nintervjeni b'mod partikolari wara li smajt l-intervent li għandu kif għamel il-Prim Ministru.

Huwa minnu li min-naħa ta' l-Oppożizzjoni qed nagħmlu ħilitna biex ngħidu li l-pajjiż għandu bżonn sistema ta' tassazzjoni li tkun waħda permanenti u biex tkun waħda permanenti hemm bżonn li jkun hawn element qawwi ta' consensus fuqha.

U għandu jkun hawn element qawwi ta' consensus mhux biss f'dan il-Parlament bejn il-Gvern u l- Oppożizzjoni imma skond il-ħtiġijiet tal-pajjiż.

U l-Oppożizzjoni ħadet dan l-atteġġjament wara l-pubblikazzjoni tal-white paper min-naħa tal- Gvern.

Jekk il-pożizzjoni hija li l-Gvern se jneħħi s-sistema ta' tassazzjoni tal-VAT din in-naħa bl-ebda mod m'hi se taqbel ma' dan, fis- sens li aħna nibqgħu nsostnu li s-sistema ta' tassazzjoni msejħa "VAT" hija s-sistema adattata għal pajjiż modern u hija waħda adattata għall-istat ta' ekonomija fl-istat ta' żvilupp li laħaq pajjiżna llum.

Madam Speaker, l-ewwelnett irridu nifhmu x'inhi l-VAT.

Meta nitkellmu fuq il-VAT m'aħniex qegħdin nitkellmu tant fuq liġi speċifika li għandna fil- pajjiż illum, imma qed nitkellmu fuq il-prinċipji li huma l-bażi tat- tassazzjoni li tissejjaħ "VAT".

Infatti hawn ħafna tassazzjonijiet li jaħdmu fuq is-sistema tal-VAT imma jissejħu b'xi isem ieħor.

Wara l- pubblikazzjoni tal-white paper min-naħa tal-Gvern, l-Oppożizzjoni hija tal- fehma li jagħmel x'jagħmel il-Gvern, isejjaħ il-liġi ġdida li se jagħmel bl- isem li jrid hu, l-elementi li qal li se jżomm fil-liġi jikkwalifikaw din is-sistema ta' tassazzjoni bħala waħda bbażata fuq il-VAT.

Din hija l-bażi ta' l-atteġġjament ta' l-Oppożizzjoni llum u min-naħa tagħna qed nuru s- serjeta'.

Aħna qegħdin ngħidu: Il-VAT x'inhi?

Prinċipju ewlieni tal-VAT huwa li tintaxxa l-konsum fiż-żewġ aspetti tiegħu fix-xiri ta' oġġetti u fix-xiri ta' servizzi.

U għall-ewwel darba f'pajjiżna għandna sistema ta' tassazzjoni organika li tintaxxa eżattament is-servizzi fil-pajjiż.

Allura l-element ewlieni tal-VAT kien u għadu li ngħidu li din hija s-sistema li tgħodd illum għal pajjiżna.

Din m'hijiex xi invenzjoni tal-Partit Nazzjonalista imma huwa l-iżvilupp li sar fil-pajjiżi moderni kollha fejn għandek ekonomiji dejjem jikbru li b'effett ta' hekk jikber dejjem iktar il- konsum u allura nħolqu sistemi fejn il-bażi tat-tassazzjoni indiretta hija eżattament it-tassazzjoni fuq il-konsum.

Dan il-prinċipju - jgħid x'jgħid min irid fil-pajjiż inkluż l-Gvern u l-Prim Ministru - il-Gvern aċċettah fil-white paper għax ladarba se jżomm sistema ta' tassazzjoni fuq is- servizzi jfisser li qed jaċċetta element ewlieni tas-sistema ġdida ta' tassazzjoni fil-pajjiż.

Mhux biss, imma element essenzjali ieħor, li fil-fehma tiegħi u fil- fehma ta' l-Oppożizzjoni l-iktar li ħoloq problemi kontra l-VAT fil-pajjiż għal min ma riedx jaċċetta s-sistema, kien l-element ta' l-irċevuti u kontijiet fiskali, it-tnejn imbagħad imsaħħa bil-fiscal cash register.

Kontra dan fil-pajjiż kien hawn ferment li rewwaħlu kemm felaħ il-Partit Laburista meta kien fl-oppożizzjoni u kien dan il-ferment li wassal, fil- fehma ta' l-Oppożizzjoni, lill-elettorat Malti biex jieħu r-riskju u jivvota lill-Partit Laburista biex jeħles minn dan l-inkubu, inkubu li ħafna kellhom li bis-sistema li daħħalna kienu se jinqabdu - u nqabdu! - ħafna nies li kienu qed jevadu t-taxxi fil-pajjiż.

U allura la dan it- tieni element hekk essenzjali għas-sistema, il-Gvern se jżommu aħna qegħdin ngħidu li dik li hija l-anima, il-qofol u l-bażi ta' dak li jagħmel is- sistema, sistema ta' tassazzjoni li tissejjaħ VAT jew tissejjaħ b'xi isem ieħor, se jibqa' fil-pajjiż.

Mhux biss, imma huwa tajjeb - u aħna qbilna mal-Gvern u għidna dan malli ħarġet il-white paper - ...

Aħna daħħalna l-VAT b'mod li għidna li kull min jagħmel xi attivita' ekonomika fil-pajjiż irid jiġi reġistrat bħala li qed jagħmel dik l- attivita' ekonomika fil-pajjiż.

Din ukoll ħolqot problemi politiċi u reżistenzi kbar fil-pajjiż.

Aħna nafu li meta ddaħħlet is-sistema tal-VAT ħafna li ma kenux jidhru li għandhom attivita' ekonomika ma baqgħux moħbija fl-ekonomija ta' pajjiżna u daħlu fl-mainstream bir-riżultat li dawn l- attivitajiet ekonomiċi ġew intaxxati.

Naturalment fil-pajjiż kien hemm konsegwenzi pożittivi anke għan-negozjanti għax qabel ma kienx fair li min ma jiddikjarax l-income tiegħu u ma jħallasx il-bolla tas-social security jikkompeti ma' min huwa onest billi jħallas it-taxxi u s-social security contributions.

Fil-fatt ħafna nies li kienu jagħmlu din l-attivita' ekonomika f'daqqa waħda bdew jinqabdu fix-xibka tat-taxxi tal-pajjiż.

Dik kienet il-moralita' fiskali li aħna bdejna nġibu fil-pajjiż meta daħħalna s- sistema tal-VAT u fil-fatt meta aħna rajna li minkejja dak id-diskors u dawk il-wegħdiet kollha li se titneħħa l-VAT qabel l-elezzjoni l-Gvern se jżomm dawn l-affarijiet aħna b'sens ta' responsabbilta', ta' serjeta' u ta' maturita' qed ngħidu li ladarba l-Gvern se jżomm dawn l-affarijiet għandna naraw x'irid il-Gvern u x'objettivi jrid jilħaq.

Jekk il-Gvern minflok ma jrid jagħmel taxxa ta' 15% din irid jagħmilha ta' 10% jew ta' 5% affari tiegħu għax għalkemm oppożizzjoni tista' tikkritika lill-gvern u tgħidlu fejn qed jiżbalja huwa l-gvern tal-ġurnata li jrid jieħu deċiżjoni.

Jekk il-Gvern jogħġbu jeżenta iktar servizzi mit- tassazzjoni minna affari tiegħu imma billi jeżenta iktar servizzi dan ma jfissirx li neħħa t-taxxa tal-VAT imma jista' jkun neħħiha għal xi kategoriji.

Dawn l-affarijiet jistgħu jsiru u fil-fatt il-liġi diġa' tipprovdi għal dan.

GĦalhekk aħna qed nistiednu lil kulħadd biex flimkien naraw x'inhu jgħid dan il-Gvern.

Dan il-Gvern jaf x'irid?

Mhux veru li l- Gvern se jneħħi l-elementi tal-VAT għax isejjaħ xi jsejjaħ lil-liġi, l- elementi fundamentali se jżommhom.

Liema huma l-objettivi l-oħra li l- Gvern għandu quddiemu?

Li jrid jeżenta lill-hairdressers, per eżempju?

Jekk irid jeżentahom u jgħid li issa mhux se jkun hemm iktar taxxa fuq il- hairdressers.

Il-Gvern jista' jeżenta lil min irid imma b'daqshekk ma jistax jgħid li se jneħħi l-VAT.

Jien naħseb li hawnhekk tidħol id- differenza bejn l-onesta' u d-diżonesta', is-serjeta' u n-nuqqas ta' serjeta', ir-responsabbilta' u n-nuqqas ta' responsabbilta' u l-moralita' fiskali u n-nuqqas ta' moralita' fiskali.

Aħna min-naħa ta' l-Oppożizzjoni qed ngħidu li bl-iktar mod oġġettiv u mingħajr l-ebda preġudizzju politiku għandna naraw x'inhu dan l-eżerċizzju li qed jagħmel il-Gvern filwaqt li qed ngħidu lill-Gvern biex jagħmel li jrid b'mod serju imma mbagħad jerfa' l-konsegwenzi hu u jekk il-ħofor ikomplu jikbru jara hu kif se jsoddhom.

Imma rridu nkunu serji u ngħidu xi jrid jagħmel verament dan il-Gvern.

Mhux veru li l-Gvern irid ineħħi l- VAT għaliex din ma tneħħihiex billi tagħmel taxxa oħra minflokha u ssejħilha b'xi isem ieħor imma billi tneħħi dawk l-elementi kostituttivi li jiddeskrivu forma ta' tassazzjoni bħala sistema ta' VAT.

Dan qed jgħid li aħna qgħadna attenti ħafna li ma nagħmlux forma ta' taxxa li tkun cascading għax dak ifisser li bilfors jogħlew il-prezzijiet.

Il-Gvern se jħalli t-taxxa fuq is-servizzi, se jħalli t-taxxa fuq l-affarijiet li jidħlu minn barra u se jagħmel taxxa li sejħilha ETP - Excise Tax on Products - għalkemm ma nafx kemm il-kelma "products" hija tajba; naħseb il- kelma trid tkun "goods" imma nsomma what's in a word?

Jien tant nara li llum il-kwestjoni m'hijiex iktar ta' x'sistema ta' tassazzjoni se jkun hawn imma hija biss lil min trid teżenta jew ir-rata ta' taxxa x'inhi u m'għandix dubju li fuq dan nistgħu nilħqu consensus.

(Interruzzjonijiet) Mhux fuq ir-rata ta' taxxa, lanqas fuq min għandu jiġi eżentat qed ngħid, għaliex dak mhux importanti.

L-importanti hu li ngħidu li għandna liġi li bħala sistema ta' tassazzjoni nistgħu ngħidu li hawn a measure of consensus wiesgħa fil-pajjiż.

Dan huwa l-appell li qegħdin nagħmlu, pero' l-Gvern kontinwament qed jurina n-nuqqas ta' serjeta' u n-nuqqas ta' preparazzjoni, mhux biss fid-diversi laqgħat - kellna okkażjoni nisimgħuhom aħna wkoll allavolja ma konniex preżenti - li kellhom il-Prim Ministru u l-Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi ma' diversi setturi imma anke fil-pamphlet li ħareġ u li fuqu diġa' tkellem l-Onor.

Dalli l-bieraħ.

F'paġna 16 ta' dan il-pamphlet hemm miktub li fis-sistema attwali hemm VAT ta' 15% fuq is-servizzi li jagħtu t-tobba.

Imma b'liema wiċċ jiktbu dan!

B'liema serjeta' il-Gvern jibagħtilna fid-djar tagħna ktieb stampat minnu - għalkemm fuqu m'hemmx miktub hekk - fejn jgħidilna li bis-sistema attwali l-bdiewa u s-sajjieda qed jiġbru taxxa ta' 15%!

Allura lanqas din ma jafu?

X'serjeta' hi din li at this late stage, wara ma nafx kemm semgħu nies jgħidulhom bid-diffetti kollha li fiha l-white paper, jiġu jibagħtulna pubblikazzjoni bi żbalji lampanti bħal dawn!

GĦalhekk jiena nibqa' nistaqsi: Il-Gvern jaf x'qed jagħmel?

Jiena niskanta kif jiġi l- Prim Ministru hawn u jerġa' jgħidilna li jispera li issa ma mmorrux barra minn Malta u u nxewxu.

Xi nxewxu?

Jgħidilna x'qaltlu l-IMF!

GĦax nafu x'tgħid l-IMF.

(Interruzzjonijiet) ONOR.

MEMBRU: Erġajtu bdejtu bis-sabotaġġi.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: M'hu veru xejn, qed tgħid il-ħmerijiet.

Jien nassigurak li m'għandna l-ebda kopja mhux billi qed tpaċpaċ int. Aħna għandna s-sens komun li nagħrfu li ma jistax ikun li tiġi delegazzjoni ta' l-IMF f'Malta u ma tikkummentalkomx bl-iktar mod negattiv fuq il-ħmerijiet li qed tgħidu fuq il-VAT!

Jiena qed ngħidlek li jrid ikollok biss ...

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom tinterrompux.

Kompli Onor. Fenech Adami.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: .. sens komun biex tasal għall-konklużjoni li l- IMF mhux biss qalet lill-Prim Ministru li l-budget m'huwiex austere biżżejjed - din qaltu hekk għax nafu li l-IMF tħobb tagħmel dawn ir-rimarki ...

Pero' mhux din hi l-kwestjoni.

Ma jistax ikun li l-IMF li għandha pubblikazzonijiet li jitkellmu fuq il-VAT ma qaltilhomx li qed jagħmlu l- ħmerijiet.

Lill-Ministru Spiteri li qiegħed hawn quddiemi, nistaqsih x'qalulhom fuq il-VAT.

Jien nista' ngħid biss li ma jistax ikun li l-IMF ma ġibditx l-attenzjoni tagħhom li qed jagħmlu żball kbir.

Jien nistedinhom biex ipoġġu fuq il-Mejda tal-Kamra dak li qaltilhom l-IMF fuq is-sistema ta' tassazzjoni ħalli naraw.

(Onor. Membri: Hear, hear) Jien mhux nigdeb imma qed ngħid x'inhi l-pożizzjoni tiegħi.

Il-pożizzjoni tiegħi hija loġika għax meta nafu kif taħdem l-IMF meta tiġi biex tagħmel rapport fuq pajjiż ma jistax ikun li ma kkummentatx fuq it-tneħħija tal- VAT.

Il-kummenti li għamlet - kif aħna ċerti li għamlet - bilfors li kienu negattivi, inkella ma tkunx konsistenti.

L-IMF għandha patafjuni ta' pubblikazzjonijiet li jitkellmu fuq hekk.

(Interruzzjonijiet) Qalulna li r- rapport qiegħed għandhom u għalhekk għandhom igħidulna x'qalet l-IMF.

L- Onor. Bonnici diġa' staqsa żewġ mistoqsijiet lill-Prim Ministru pero' dan qallu li għal raġunijiet diplomatiċi - ma nafx x'sejħilhom eżatt - ir- rapporti ma jiġux pubblikati.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

MEMBRU: Inti kont tippubblikah?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Le, ma kontx nippubblikah.

Għalkemm m'huwiex awtomatiku li r-rapport jiġi pubblikat lanqas huwa xi sigriet ta' l-Istat.

Jekk ikun hemm kummenti li jistgħu jagħmlu ħsara lill-ekonomija ma tippubblika xejn imma mbagħad sta għall-Gvern.

Jekk il-Gvern ikun irid jippubblika r-rapport, dan jippubblikah.

Kemm hawn gvernijiet li jgħidu x'qaltilhom l-IMF!

L-IMF tagħti l-pariri tagħha imbagħad jekk taqbel magħhom ma jkunx hemm raġuni għalfejn ma tippubblikax ir-rapport u jekk ma taqbilx magħha għandu jkollok il-kuraġġ li tgħid li ma taqbilx magħha u tgħid x'qalet.

B'daqshekk m'hemm ebda sigriet .

L-ewwel ħaġa r- rapporti jkunu fuq diversi postijiet u mhux fuq Malta biss.

Per eżempju, ħafna drabi l-ambaxxati jkollhom kopji ta' x'jingħad.

Jiġiferi dan mhux xi sigriet anzi huwa l-bażi ta' programmi ekonomiċi li jagħmlu gvernijiet li jkollhom din il-kwalita' ta' pariri.

Jien ma nistax nifhem għalfejn noħolqu issue minn xejn u ngħidu li hemm commitment diplomatiku.

Mhux veru li hemm xi rabtiet dipomatiċi li lanqas jekk ikun irid, il-Gvern ma jistax jippubblika.

Jekk irid jippubblika u jekk ma jridx ma jippubblikax.

Dan il-Gvern, bħall-gvernijiet ta' qabel, qed jagħżel li ma jippubblikax pero' hawn għandna issue speċifiku.

Kien il-Prim Ministru li qalilna li l- IMF qaltlu li jmissu għamel budget iktar austere.

L-Oppożizzjoni tifhem x'irid jagħmel il-Gvern li ppubbblika white paper u qed ngħidu li aħna lesti li ngħinu biex ikun hawn ftehim fuq dak li jrid jagħmel il-Gvern mingħajr ma jkun hawn disruption tal-kummerċ u mingħajr ma jkun hawn piżijiet żejda - jekk irid jagħmilhom affari tiegħu - fuq il- komumatur.

L-iktar ħaġa importanti hija li ma jkunx hawn disruption fil- pajjiż.

Iktar ma l-Gvern jgħidilna li se joqgħod jikkonsulta u iktar ma jdum ma jiddeċiedi l-liġi x'se tkun, iktar se jkun hawn disruption.

Bis- sistema li qed jipproponi - pero' din m'iniex se noqgħod nidħol fiha issa, dik hija kritika oħra - tant qed joħloq inċertezzi, tant qed joħloq sistema mimlija toqob, tant hemm problemi ta' evażjoni biex tiġi applikata, li aħna qed ngħidulu li m'għandux għalfejn dan kollu u li jista' jilħaq l-objettivi li għandu l-iskop li jilħaq skond il-white paper mingħajr ma jġib din il- konfużjoni u dan l-iskonvolġiment kollu fil-pajjiż.

Lill-Prim Ministru ngħidlu li jiena lest li nkun serju u lest li nagħti sehemi biex ikollna sistema ta' tassazzjoni li fuqha jkun hawn qbil fil-pajjiż.

Jiena m'iniex qed ngħid lill-Gvern sabiex jiftiehem magħna jew jiftiehem ma' xi ħadd u jgħid jekk ir-rata għandhiex tkun 15%, 10%, 8%, 7% jew 5% għaliex dik hija affari tiegħu.

Aħna m'aħniex naqblu fuq l-istruttura ta' din is-sistema ta' tassazzjoni pero' jiena ċert li jekk hemm il-bona volonta' min-naħa tal- Gvern huwa possibbli li jintlaħaq ftehim li jkun fl-interess nazzjonali.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Madam Speaker, nibda biex ngħid li ma naċċetta qatt li għax nagħmel mistoqsijia parlamentari nkun qed nagħmel ħsara lill- pajjiż.

Dan il-kumment intqal min-naħa l-oħra tal-Kamra - veru li ntqal minn taħt l-ilsien - iżda nerġa' nagħmilha ċara li dan assolutament jien ninegah u ma naċċettah qatt.

Anzi, jiena nagħmel il-mistoqsijiet parlamentari għaliex konvint li s-sistema li qed tiġi proposta se tagħmel ħsara lill-kummerċ u lill-kompetittivita' ta' pajjiżna għax meta wieħed jipprova jbigħ sistema bħala li hija xi sistema li donnha għandha l- elementi tajbin kollha meta dan m'huwiex veru, dak ikun ta' ħsara għal pajjiż.

U jiena naf x'jien ngħid, u se nagħti eżempju.

Aħna hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq taxxa fuq l-infiq u skond il-white paper din it-taxxa hija maqsuma f'żewġ partijiet.

Hemm it-taxxa fuq l- infiq fuq il-prodotti u s-servizzi li jieħu l-konsumatur; u hemm it-taxxa fuq l-infiq fuq il-prodotti jew is-servizzi li jużaw in-negozjanti u l- kumpanniji.

Hawnhekk nixtieq nistieden lil tan-naħa l-oħra li jaraw ir- rapporti ta' l-IMF fuq is-sistemi varji ta' tassazzjoni.

Kulma jridu jagħmlu, wieħed wara l-ieħor, huwa li jmorru fuq l-Internet issa stess u jaraw il-patafjun ta' rapporti - jew aħjar is-summary tagħhom - li jgħidulek li l-aħjar sistema ta' tassazzjoni hija dik li ma tpoġġix is- sistema ta' produzzjoni u s-sistema tan-negozju fil-pajjiż fi żvantaġġ.

Meta wieħed jara s-sistema proposta mill-Gvern Laburista fil-white paper isib li din qed tagħmel proprju bil-maqlub għax se tpoġġi s-sistema tal- produzzjoni u tan-negozju fil-pajjiż fi żvantaġġ.

Ħalli nitkellmu dwar il- konċett ta' taxxa fuq is-servizzi.

Jekk inti tieħu karozza għand mechanic,. bħala individwu ma tħallasx tassazzjoni imma bħala kumpannija għandek tassazzjoni ta' 10%.

Imma skużi!

Minn fejn ġiet din is-sistema?

Jiena rrid inkun naf minn fejn ġiet ħalli nara xi ħsara saret fejn daħlet għaliex din hija sistema li qed tgħolli l- costs of production.

Ma nistax nifhem kif f'daqqa waħda se naqilbu kollox ta' taħt fuq u minflok ma nagħmlu sistema fejn il-costs of production nnaqqsuhom kemm jista' jkun, qed indaħħlu sistema fejn se jiġri bil-kontra.

L-IMF qabdet dawn il-punti għax hi esperta biżżejjed u żgur li dawn l- affarijiet ma jaħarbulhiex.

(Interruzzjonijiet) Jien qed nirriferi għall- istudji ta' l-IMF fejn jelenkaw il-punti dwar kif għandha tkun sistema ideali ta' tassazzjoni fil-pajjiż.

Mhux sewwa li lill-poplu Malti ma nsemmulux dawn l-affarijiet.

Hemm bżonn li jkun hawn consensus li t- tassazzjoni fuq l-infiq ikollha sistema ta' rifuzjoni u sistema ta' credit għax jekk inti tneħħi dik is-sistema se żżid il-costs of production.

Jiġifieri jrid ikollok sistema ta' tassazzjoni fejn kumpannija, minflok ma tiġi ffaċċjata b'iktar costs, tieħu rifuzjoni, kif inhi s-sistema tal-VAT bħalissa - sejħulha b'isem ieħor jekk tridu - imma l-punt huwa li s- sistema tar-refunds tpoġġi lil pajjiżna at par ma' pajjiżi oħra li għandhom is-sistema tal-VAT u sistemi simili.

Jiġifieri rridu nkunu ċari jekk aħna se nagħżlu tassazzjoni li m'għandhiex is-sistema ta' rifużjoni.

L-IMF tgħid li m'għandekx iddaħħal sistema li tippenalizza lill-producers tiegħek u sistema bla rifużjoni hekk tagħmel.

Aħna nixtiequ naraw li jiddaħħlu miżuri li jwasslu biex pajjiżna ma jkunx inqas kompetittiv b'riżultat tas- sistema ta' tassazzjoni li jkollna.

Dan huwa punt kardinali ta' kull sistema ta' tassazzjoni.

Jien nappella lill-Gvern biex jeżamina sewwa x'inhu jagħmel għax din m'hijiex kwestjoni ta' wegħda politika biss, għax żgur li kien hemm il-wegħda politika l-oħra li pajjiżna jibqa' kompetittiv u li jibqa' jkun hawn ix-xogħol.

Jekk is-sistema tagħna twassal biex aħna nkunu fi żvantaġġ ma' pajjiżi oħra allura ovvjament ma nkunux qegħdin nimxu fit-triq it-tajba.

Issa huwa l-mument li l-Gvern joqgħod attent li s- sistema li se jagħmel ikollha ċerti elementi li ma tgħabbix piżijiet iktar fuq is-sistema ta' produzzjoni inkella dan iwassal biex nitilfu l-impjiegi.

Madam Speaker, is-sistema ta' tassazzjoni trid tkun ġusta u wieħed irid jeżamina sewwa jekk il-white paper hijiex se twassal għal din il-ħaġa tant mixtieqa.

Hemm bżonn li jkun hemm diskussjoni bil-miftuħ u hemm bżonn li nagħtu kas tal-kummenti li saru fuq din il-white paper minn organizzazzjonijiet bħall-IMF.

Jien konvint li l-interess nazzjonali jindika li sistema ta' tassazzjoni trid tkun maqbula kemm jista' jkun biex ma noqogħdux inbiddlu s-sistema bla bżonn u tkun sistema li pajjiż modern għandu bżonn biex ikun jista' javvanza.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Madam Speaker, jien xtaqt nagħmel osservazzjoni fuq il-kwestjoni ta' l-inforzar tal-liġijiet u tar-regolamenti tat-traffiku għax ċertament din il-ħaġa tant mixtieqa hija nieqsa sew f'pajjiżna.

Per eżempju, jekk naqbdu l-liġi li tittratta l-kwestjoni tal-kummissarji tal- ġustizzji, fejn dawn ta' l-aħħar jisimgħu l-każijiet tat-traffiku, insibu li l-istess liġi tgħid li meta persuna ma titlax biex tidher quddiem il- kummissarju tal-ġustizzja, tista' on default terġa' tingħata avviż biex tidher darba oħra.

Dan ifisser li persuna li jkollha tidher quddiem il- kummissarju tista' tinjora l-ewwel avviż u tistenna avviż ieħor.

Fit-tieni avviż allura jkun hemm il-warning li f'każ li dik il-persuna ma tidhirx tkun qisha qiegħda tammetti l-akkuża ċċitata u jkun hemm piena addizzjonali ta' xi lira.

Żgur li llum il-ġurnata, meta għandna dan it-traffiku kollu f'pajjiżna - jekk wieħed, per eżempju, jivjaġġa mill-Mosta sal-Belt malajr jinduna kemm isiru kontravenzjonijiet tat-traffiku - trid tinħoloq sistema biex it-traffiku jkun regolat b'mod li l-pieni relatati mal-kontravenzjoni, f'ċerti każijiet partikolari, jitħallsu minnufih u f'każ li persuna tħoss li għandha tagħmel challenge għal dik id-deċiżjoni, tista' dejjem tħallas mingħajr preġudizzju u tieħu azzjoni proċedurali aktar tard.

Dawn huma sistemi li jeżistu f'pajjiżi fejn għandhom problema kbira tat-traffiku.

Malta m'hijiex eċċezzjoni u allura bilfors trid tinħoloq sistema li tasal biex tirregola dawn l-affarijiet.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, Ippermettili ninterrompik għax sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Iva, nibqa' in possession.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Anġlu Farrugia jibqa' in possession.

Il-Viċi Prim Ministru jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal- Kamra għal għada l-Erbgħa, 26 ta' Frar, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar it-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji - it-Tieni Qari (Kont.)

MADAM SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Giovanna Debono.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Madam Speaker, il-ġimgħa l-oħra smajna fl- aħbarijiet li mara tad-dar li kienet korriet f'inċident tat-traffiku rebħet aktar minn Lm6,000 f'danni mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili.

Għall-ewwel darba fl-istorja tal-qrati ġie kkonsidrat il-valur ekonomiku tax-xogħol li jsir mill-mara tad-dar minkejja li din ma tirċevix paga.

Jiena ħadt pjaċir li l-qorti stabbiliet il-valur ekonomiku tax-xogħol li mara tagħmel fid- dar.

Huwa veru li l-qorti waslet għad-deċiżjoni tagħha fuq il-bażi li l- valur minimu ta' dan ix-xogħol tad-dar jista' jitkejjel fuq il-paga minima nazzjonali, pero' jien inħares lejn is-sentenza mhux mil-lat ta' l-ammont finanzjarju li l-qorti għoġobha tagħti - sinċerament inħoss li x-xogħol tad-dar, sew jekk isir mill-omm u sew jekk isir mill-missier, huwa imprezzabbli - imma nħares lejha bħala mbuttatura oħra favur il-familja u wkoll bħala turning point fil-leġislazzjoni lokali.

Fl-Amministrazzjoni Nazzjonalista l-Gvern kien diġa' beda miexi fuq din il-linja meta, għall- ewwel darba wkoll fl-istorja tal-miżuri tas-sigurta' soċjali, kien ħabbar li dik l-omm li tagħżel hi li ma toħroġx taħdem barra mid-dar tingħata għajnuna finanzjarja bħala rikonoxximent għax-xogħol li hija kienet twettaq fid-dar.

Veru li l-ammont finanzjarju kien minimu u kien marbut ma' l- ammont tal-paga tar-raġel, pero' aħna konna kburin b'din il-miżura minħabba s-sinifikat tagħha, bħal fil-każ tas-sinifikat ta' din is-sentenza tal- qorti li ngħatat il-ġimgħa l-oħra.

Madam Speaker, ilkoll nafu li dawk li jaħdmu fid-dar - jien qed ngħid "dawk" u mhux qed nirriferi għan-nisa biss għax illum il-ġurnata huwa importanti li nħaddnu kultura li tifrex ir-responsabbilta' tad-dar kemm fuq l-omm kif ukoll fuq il-missier, fuq ix-xebba kif ukoll fuq il-ġuvni, fi kliem ieħor fuq dawk kollha li jaħdmu fid-dar - jagħtu servizz varjat li m'għandux ħinijet u m'għandux kondizzjonijiet, imma huwa servizz mogħti b'imħabba kbira, mogħti minn qalb ġeneruża u anke b'sens kbir ta' altruwiżmu.

Għalhekk huwa sabiħ li dan ix-xogħol ikun rikonoxxut minn kulħadd u issa, bi pjaċir nistgħu ngħidu, li ġie rikonoxoxut mill-qrati ta' Malta wkoll.

Huwa xieraq li lkoll napprezzaw lil min qed jieħu ħsieb il- familja u lil min qed jieħu ħsieb it-tfal, l-anzjani, l-morda u persuni oħra b'diżabbilta' fid-dar.

Madam Speaker, qed nuri kemm huwa nobbli x-xogħol tad-dar b'dak kollu li jiġbor fih, pero' jiena llejla rrid ukoll nappella lil dan il-Gvern u lil dan il-Parlament sabiex mhux biss ikompli jwettaq ħidma għar-rikonoxximent u għall-apprezzament ta' dan ix-xogħol imma nixtieq illejla wkoll nappella sabiex jissaħħu l-istrutturi preżenti li jgħaqqdu x-xogħol tad-dar max- xogħol ta' barra mid-dar, jiġifieri d-dinja tax-xogħol mal-familja.

Illum il-ġurnata n-numru tan-nisa li għandhom impjieg barra mid-dar u li qed jieħdu sehem aktar attiv fil-ħajja ekonomika, fil-ħajja soċjali u politika fil-pajjiż qiegħed dejjem jikber.

Napprezzaw il-fatt li llum il-mara Maltija u Għawdxija għandha numru wisq akbar ta' għażliet.

Qabel il-mara ftit li xejn kellha liberta' fl-għażliet tagħha; l-akbar għażla x'aktarx kienet jekk tiżżewwiġx jew le u l-post tal-mara li tiżżewweġ kien esklussivament fid-dar u r-rwoli tagħha kienu biss dawk ta' mara miżżewġa u ta' omm.

Kif għidt, illum il-mara għandha numru akbar ta' għażliet u għalhekk hija f'waqtha l-preżenza tagħha fil-postijiet tax-xogħol, fil- postijiet anke fejn jittieħdu d-deċiżjonijiet, fejn anke n-nisa jistgħu jkunu aġenti għall-bidliet importanti li jseħħu fil-pajjiż.

Mela llum għandna sitwazzjoni fejn il-mara Maltija u Għawdxija, fuq deċiżjoni ħielsa tagħha - nappella li tkun deċiżjoni b'sens ta' responsabbilta' - jista' jkollha rwoli kemm ta' omm u mara tad-dar u kemm ta' omm u mara b'impjieg barra mid-dar.

Għalhekk huwa importanti li fil-każ ta' l-aħħar ikun hemm bilanċ bejn id-dinja tax-xogħol u l-familja.

Jiena naħseb li huwa ferm importanti li fejn nistgħu, bl-impenn tagħna fil-politika, bħala oppożizzjoni jew bħala gvern, naħdmu sabiex inkomplu insaħħu b'mod intelliġenti u b'mod prattiku dan il-bilanċ.

Madam Speaker, diġa' ttieħdu ċerti miżuri biex jgħinu lil dik il-familja fejn jaħdmu kemm l-omm u l-missier jew fejn hemm single parent li taħdem.

Per eżempju, hemm il-parental leave li kif nafu minn April tas-sena l-oħra ġie estiż għal tliet snin u jistgħu jibbenefikaw minnu kemm l-ommijiet kif ukoll il-missirijiet biex jieħdu ħsieb it-tfal ta' taħt il-ħames snin.

Eżempju ieħor ta' titjib fil-kondizzjonijiet tax-xogħol part-time li kompla għen biex jinħoloq il-bilanċ mixtieq bejn id-dinja tax-xogħol u l-familja kien li mis-sena l-oħra beda jingħata leave pro-rata lil dawk il-ħaddiema li l-impjieg ewlieni tagħhom huwa wieħed part-time.

Dan kollu huwa tajjeb pero' għad fadal x'isir u nappella sabiex il-miżuri li se nsemmi jittieħdu bis-serjeta' u possibilment jiġu attwati, għaliex żgur li jkunu ta' benefiċċju għall-familji tagħna.

Diġa' ssemmew iċ-child day care centres u m'għandix għalfejn nelabora fuq dawn iċ-ċentri biex ma nirripetix dak li diġa' intqal miż-żewġ naħat tal-Kamra.

L-importanti huwa li l-ħidma mibdija fuq dawn iċ-child day care centres se titkompla.

Madam Speaker, illum min iħaddem qiegħed jirrealizza li m'għadux vijabbli li nagħmlu regoli standard dwar l-impjiegi u napplikawhom bl-istess mod għal kull ħaddiem.

Għandna bżonn infasslu u nimplimentaw policies li jkunu family friendly u jgħinu lil dawk il-ħaddiema li minħabba r- responsabbiltajiet tagħhom fil-familja ma jistgħux jaħdmu full-time jew b'ħinijiet regolari ta' uffiċċju.

Għalhekk nappella sabiex jibda jitħaddem il-flexitime fejn ikun hemm arranġament bejn min jaħdem u min iħaddem dwar sigħat flessibbli ta' xogħol.

B'dan il-mod ix-xogħol ikun imfassal skond il-ħteġijiet individwali tal-ħaddiema u fl-istess ħin mhux għad-detriment ta' min iħaddem.

Nixtieq nagħmel l-appell ukoll li tiġi ntrodotta l-iskema ta' job sharing.

Din hija skema fejn tnejn min-nies jaħdmu flimkien f'xogħol wieħed full-time li jħalli lilhom it-tnejn aktar ħin barra mix-xogħol li ġeneralment jiddedikawh għall-familja.

Imbagħad il- paga, il-leave u benefiċċji oħra jitqassmu skond il-proporzjon ta' sigħat maħduma miż-żewġ individwi.

Jekk jiġi deċiż li tiġi applikata din l- iskema, hemm bżonn li ż-żewġ persuni jitħarrġu f'ċerti abilitajiet ħalli jkunu f'pożizzjoni li jagħtu hand over lil xulxin.

Idea oħra tajba hija l-policy ta' term time work.

Dan huwa metodu li l- aktar li jistgħu jibbenefikaw minnu huma dawk li ma jixtiequx jew li ma jistgħux jkollhom impjieg fiss is-sena kollha.

Dan huwa xogħol li ġeneralment isir b'kuntratt u huwa xogħol li jiġi offrut l-aktar f'dawk il- perijodi fejn ikun hemm domanda akbar ta' xogħol, is-seasonal work.

Metodu ieħor ta' term time work huwa xogħol matul is-sena kollha ħlief matul il-vakanzi tas-sajf.

Imbagħad f'ċerti każi, studenti jistgħu jieħdu post dawn il-ħaddiema, sintendi dejjem fejn huwa possibbli.

Ħaġa oħra li nixtieq li tibda tiġi implimentata hija l-emergancy unpaid leave u l-carers leave.

L-emergency unpaid leave huwa leave bla ħlas li jittieħed biss f'każ ta' emerġenza bħal, per eżempju, meta tifel jew tifla jew ġenitur anzjan ta' l-impjegat jew impjegata jimirdu jew ikollhom xi inċident.

Min-naħa l-oħra l-carers leave huwa leave bla ħlas għal perijodu ta' żmien indefenit - sakemm ikun hemm bżonn - fejn waqt li jkunu qed jieħdu ħsieb il-qraba anzjani dipendenti minnhom dawn l-istess carers ma jitilfux id-dritt li jerġgħu jidħlu fil-grad ta' qabel meta jirritornaw għax-xogħol.

Aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qed naraw kemm dan il-carers leave qed isir bżonnjuż, forsi anke minħabba l-fatt li l-anzjani tagħna qed jgħixu għal numru akbar ta' snin.

Fil-fatt f'Malta 15% tal- popolazzjoni għandha aktar minn 60 sena u ta' min isemmi li f'GĦawdex il- persentaġġ huwa ta' 20%.

Din l-idea tal-carers leave tkompli tgħin ukoll sabiex l-anzjani jkollhom possibbilta' akbar li jibqgħu joqogħdu fid-dar tagħhom, sintendi mdawrin b'dawk kollha li jħobbuhom u b'dak kollu li hu familjari għalihom.

Madam Speaker, sabiex dawn il-miżuri li semmejt jitħaddmu b'mod ideali ikun xieraq li jinżamm kuntatt mal-ħaddiema waqt il-leave speċjali sabiex dawk li jiddeċiedu li jirritornaw għax-xogħol wara perijodu ta' assenza - ġeneralment dawn ikunu nisa - ma jsibuhiex diffiċli biex jintegraw ruħhom fil-post tax-xogħol.

Dan il-kuntatt jista' jsir billi jiġu implimentati policies u strutturi li bihom persuni li jkunu fuq xi leave speċjali jibqgħu jiġu mistiedna, per eżempju, jattendu għal taħriġ u korsijiet organiżżati fuq il-post tax-xogħol tagħhom b'mod regolari.

Jiena nistħajjel li jkun hawn min jistaqsi għaliex dawn l-istrutturi ġodda ma ġewx implimentati qabel.

Madam Speaker, fl-Amministrazzjonijiet preċedenti nħolqu ħafna strutturi oħra - diġa' tajt eżempju ta' xi wħud minnhom kemm illejla u kemm f'interventi oħra - li nemmen li nibtu d-domanda għall-proposti li semmejt illejla.

Dan għaliex frott ta' tmexijja ta' Gvern Nazzjonalista nħolqu opportunitajiet kbar u abbundanti ta' xogħol u b'hekk awtomatikalment żdied in-numru ta' ħaddiema nisa f'kull qasam tal-ħajja.

Tant hu hekk li meta aħna rajna kif fis-soċjeta' Maltija dejjem qed jikber in-numru ta' ġenituri li jaħdmu t-tnejn barra mid-dar, irrealizzajna li hemm bżonn ta' policies li joħolqu bilanċ bejn id-dinja tax-xogħol u l-familja u ħafna mill- proposti li semmejt illejla wegħdnihom fil-programm elettorali tagħna u żgur li kieku konna aħna fil-gvern dawn il-proposti konna nwettquhom bħalma għamilna dejjem f'kull amministrazzjoni.

Aħna dak li konna nwiegħdu dejjem wettaqnieh mhux kif sfortunatament qiegħed jiġri llum.

Illum kulħadd qiegħed jirrealizza li l-Partit Laburista fl-Oppożizzjoni wiegħed mod u issa li qiegħed fil-gvern qiegħed jaġixxi mod ieħor.

Dan inħallih fil- ġudizzju tal-poplu.

L-enfasi li rrid nagħmel huwa li l-familja Maltija u Għawdxija tissaħħaħ u nappella biex il-proposti li semmejt illejla jiġu kkonsidrati u implimentati.

Jien inħoss li huwa irrelevanti liema Gvern idaħħal dawn il- miżuri għaliex bħal kull ħaġa tajba oħra l-importanti huwa li dak li huwa ta' ġid għall-familji u għas-soċjeta' tagħna għandu jsir, jgħidu min jgħidu.

Aħna l-Membri kollha ta' din il-Kamra independetement fuq liema naħa qegħdin għandu jinteressana biss li nwettqu dak kollu li huwa ta' ġid għall-poplu tagħna.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Hawn aktar rimarki?

L-Onor.

Louis Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Madam Speaker, fil-ħarġa ta' "l-orizzont" tal- bieraħ u ta' "The Times" saret riferenza għad-diskors li għamel il-Prim Ministru, l-Onor.

Alfred Sant, fil-ġurnata ta' qabel.

Waqt id-diskors il- Prim Ministru għamel riferenza għal żewġ affarijiet li għandhom x'jaqsmu mas-servizz tas-saħħa li nistgħu ngħidu li llum qiegħed fuq fomm kulħadd.

Il-Prim Ministru tkellem dwar il-bini ta' l-isptar il-ġdid u llejla waqt id- diskors tiegħu reġa' għamel riferenza għall-options li għandu quddiemu l- Gvern preżenti.

Naħseb li fuq dan il-punt wieħed ma jridx itawwal ħafna għax diġa' sar intervent mill-kollega tiegħi l-Onor.

Michael Bonnici, nkitbu ħafna artikli u ntalbu xi ħames rapporti li nistgħu ngħidu - ħlief għal wieħed minnhom - li kkonkludew li jekk aħna verament irridu nipprovdu servizz ta' l-aħjar livell, l-Isptar San Luqa ma jistax iwassal lill-poplu Malti għall-millenju l-ġdid.

Donnu li issa l-Prim Ministru għandu r- rapporti kollha quddiemu u qegħdin nistennew li jieħu, flimkien mal- Kabinett, deċiżjoni li tkun ta' ġid u fejda għall-poplu Malti kollu.

Madam Speaker, il-Prim Ministru għamel ukoll riferenza għan-nuqqas ta' mediċini li hawn fil-pajjiż bħalissa.

Jien naħseb li bilfors kellu jagħmel din ir-riferenza għaliex illum għandna madwar 60,000 ruħ li jirċievu mediċini b'xejn mingħand il-gvern permezz tal-karta r-roża, permezz tal- kartuna s-safra għal ċertu mard speċifiku - din taqa' taħt ix-Schedule 5 - u permezz tal-karta l-blu għal min ibati bid-dijabete.

Naħseb li jidher ovvju li meta għandek numru tant kbir ta' persuni li qegħdin jirċievu mediċini b'xejn - naturalment dawn huma intitolati għalihom - bilfors li ikun hemm ċertu preokkupazzjoni meta jkun hemm skarsezzi kif hawn illum.

Jiena diġa' għidt li qatt daqs illum ma kien hawn nuqqas tant akut ta' mediċini essenzjali.

Nammetti li fi żmieni kellna dawn il-problemi wkoll u flimkien ma' l-uffiċjali tal-medical stores konna ttekiljajnihom waħda waħda u mxejna 'l quddiem kif se nispjega aktar tard.

Naf ukoll li l- Ministru preżenti, l-Onor.

Michael Farrugia, ikkommetta ruħu li jwettaq ir- riformi neċessarji biex itejjeb il-qagħda fil-medical stores.

Tant hu hekk li fit-28 ta' Diċembru, 1996 qal dawn il-preċiżi kelmiet:

"I am committed to carry out the necessary reforms to improve the medical stores.".

Wara din id-dikjarazzjoni solenni u wara dawk il-ħafna wegħdiet li l-Partit Laburista kien jagħmel mill-bankijiet ta' l-Oppożizzjoni, l-poplu bir-raġun kien qed jistenna ħalli jara x'se jiġri minn dawn il-wegħdiet.

Pero' nistgħu ngħidu fi żgur li l-affarijiet marru ħafna għall-agħar minn dak iż- żmien 'il hawn u issa naħseb li għadda żmien biżżejjed mill-elezzjoni 'l hawn biex jibdew jidhru r-riformi li konna mwegħdin li se jitwettqu u li sal-lum għadu ma twettaq xejn minnhom.

Madam Speaker, insemmi biss li kemm-il darba wara Diċembru li għadda bdew jidhru ripetutament ittri fil-gazzetti fejn ikkritikaw in-nuqqas ta' mediċini preżenti.

Per eżempju, fis-26 ta' Jannar, 1997 fil-gazzetta "KullĦadd" kiteb ċertu Joe Galea minn Birżebbuġa, f'"it-torċa" dehret ittra minn persuna minn Ħal Balzan u dehret ukoll - dejjem qed nirriferi għall- istess ġurnata - ittra oħra f"il-mument".

L-għada stess, jiġifieri fis-27 ta' Jannar, 1997 f'"The Times" deher rapport taħt il-heading "Breathe In" li jitkellem dwar in-nuqqas ta' mediċini għall-kontroll ta' l-ażma.

L- istess gazzetta, din id-darba fil-kolonna "On the Dot" u anke f'artiklu ta' "Candidus II" reġgħet issemmiet l-istess problema, din id-darba taħt il- heading "Running Low on Pills".

Jiġifieri dan juri li mhux aħna biss qed ngħidu li teżisti l-problema ta' l-iskarsezza ta' mediċini imma jidher li hawn consensus min-naħa tan-nies li jużaw dawn il-mediċini.

Madam Speaker, m'iniex se noqgħod nidħol fid-dettall ta' dawn l-ittri u l- artikli kollha pero' se nikkummenta fuq l-ittra ta' Joe Galea li għadni kemm irriferejt għaliha għaliex naħseb li din tiġbor il-punti saljenti.

F'din l-ittra dan l-individwu li ovvjament huwa pensjonant qal li:

"Aħna l-anzjani ma nistgħux ngħaddu mingħajr dawn il-mediċini.".

Qal ukoll li:

"Aħna ntitolati għal dawn il-mediċini bi dritt.".

Aktar 'l isfel fl-ittra kompla jgħid:

"Għaliex min hu responsabbli għall-ħarsien taċ-ċittadini fl-Isptar San Luqa qed iħalli sakemm l-istock jispiċċa biex imbagħad ħadd ma jista' jgħid meta jerġa' jkun hemm minn dawn il-mediċini?".

Iktar tard fl-ittra qal:

"Dan l-aħħar kont qed inċempel kważi kuljum l-ispiżerija ta' l-isptar u kull darba jgħiduli li għadhom ma daħlux.

Leħen iċ-ċittadin għandu jinstema' bis-serjeta' kollha minn dawk responsabbli li qed joħolqu dan l-inkonvenjent, forsi bi skop.

Kelli wkoll kuntatt bit-telefon ma' persuna li suppost kellha tinvestiga dan in-nuqqas iżda bqajt nittewweb.".

Naħseb li dan jiġbor is-sugu ta' l-ittri u l-artikli l-oħra li dehru fil- gazzetti dwar in-nuqqas ta' mediċini.

Wieħed jista' jisma' dwar din il-problema anke fuq id-diversi stazzjonijiet tar-radju - Radio 101, Super 1, Smash Radio u l-RTK.

Fuq dawn l-istazzjonijiet qiegħda kontinwament għaddejja kampanja fejn nies iċemplu u jagħmlu complaints dwar in-nuqqas ta' mediċini essenzjali.

Barra minn hekk saru wkoll diversi domandi parlamentari ġewwa din il-Kamra - anke minn uħud mill-Onor.

Membri min-naħa tal-Gvern stess - fosthom mill-Onor.

Chris Cardona, l-Onor.

Jean Pierre Farrugia, l-Onor.

Joe Psaila Savona, l- Onor. Michael Bonnnici u anke minni stess.

Meta l-Prim Ministru preżenti kien Kap ta' l-Oppożizzjoni u kien jiċċita ċifri dwar id-Dipartiment tas-Saħħa kont ngħid li jew kien ikun informat ħażin jew inkella kien ikun qed jispara ċ-ċifri kif jaqbillu.

Il-kaċċaturi u s-sajjieda għandhom il-fama li jisparaw iċ-ċifri!

Pero' niġi għal dak li qal il-Prim Ministru nhar il-Ħadd li għadda fejn qal li:

"Filwaqt li f'Ottubru tas-sena l-oħra kien hemm madwar 400 mediċina nieqsa, wara l-ħidma u r-riformi li għamel il-Gvern preżenti dawn niżlu għal 135".

Hawnhekk ovvjament wieħed jibda jasal għall-konklużjonijiet li, kif għidt qabel, jew il-Prim Ministru qiegħed jiċċita figuri li m'humiex tajbin jew inkella ġie nformat ħażin.

Tant hu hekk, li qabel l-elezzjoni s-Sur Felix Agius, f'artikolu li kien deher taħt il-headline "Sptar bla Ossiġnu" kien kiteb hekk:

"Hemm nuqqas kbir ta' mediċini li lanqas biss toħlom li l-isptar jgħaddi minghajrhom.".

Imbagħad bħala risposta għal dan l-artiklu qabel l-elezzjoni kienet ħarġet lista li turi li taħt l-Amministrazzjoni Nazzjonalista n-numru ta' mediċini neqsin mill-medical stores ta' l-Isptar San Luqa kien biss ta' 60 item u meta wieħed jifli din il-lista jsib li ħames items minn dawk il-mediċini li semma s-Sur Agius ma kenux available għax ma baqgħux jintużaw mid- Dipartiment tas-Saħħa.

Fis-16 ta' Diċembru, l-1996 għamilt domanda parlamentari - numru 465 - fejn tlabt lill-Ministru jgħidli kemm hu n-numru ta' mediċini neqsin fil- medical stores u fit-tweġiba li ngħatajt sibt lista li kienet turi li dan in-numru kien jammonta għal 100 items, li 43 minnhom kienu injezzjonijiet li jintużaw fl-isptar biss.

Xahar wara erġajt għamilt l-istess domanda u l- Ministru irrispondieni li hemm 47 items li huma neqsin.

Hawnhekk naraw li dawn iż-żewġ ċifri ma jaqblux ma' dawk li kkwota l-Prim Ministru.

Barra minn hekk, meta jien kont segretarju parlamentari kienu jinformawni regolarment bin-numru ta' mediċini li kien hemm neqsin u nista' nikkonferma li fil-verita' kien hemm neqsin madwar 60 item ta' mediċina, kif kien qal tajjeb is-Sur Felix Agius.

Dan juri biċ-ċar kemm kien żbaljat il-Prim Ministru meta qal li kien hemm nuqqas ta' 400 item ta' mediċina mill- medical stores f'Ottubru tas-sena l-oħra u li lanqas kien korrett meta qal li huma niżżluhom għal 135.

Mela jew il-Prim Ministru jew inkella l- Ministru tas-Saħħa preżenti qegħdin jagħtu ċifri żbaljati u qegħdin jinformaw ħażin lill-Kamra.

Madam Speaker, huwa tajjeb li nkunu nafu li f'dan il-każ wieħed ma jridx jagħti importanza esaġerata lin-numru għax jista' jkollok neqsin 50 item ta' mediċina li jkunu qed jeħduhom 50 pazjent biss, pero' jista' jkollok item wieħed biss nieqes u jkun qed jittieħed minn xi 10,000 ruħ, kif fil- fatt qed jiġri.

Nerġa' ngħid li qatt daqs illum ma kien hawn nuqqas tant akut ta' mediċini essenzjali.

Insibu li hemm skarsezza ta' Epanutin, ta' Atenolol ta' pilloli tal-pressjoni - tant hu hekk li l-anzjani ġew mitluba sabiex jaqsmu dawn il-pilloli f'erbgħa meta diġa' huma żgħar u jien ma nistax nimmaġina kif xi anzjan ta' 70 sena jista' jaqsam pillola daqs aspro ta' baby f'erba' biċċiet - ta' Burinex u dan l-aħħar ukoll nuqqas ta' Sinnemet.

Il-Ministru qal li f'ħafna minn dawn il-każi qed jingħataw alternattivi.

Dan m'huwiex minnu għaliex għal ċerti mediċini ma jeżistux alternattivi.

Skond dak li qal il-Ministru fi tweġiba għal domanda parlamentari donnu ried ineħħi r-responsabbilta' minn fuq spallejh għax tana x'nifhmu li jekk ikun hawn nuqqas ta' mediċini fis-suq - jiġifieri mill-ispiżeriji privati - ma tantx jista' jagħmel sforz biex jissupplixxihom mill-medical stores.

Madam Speaker, aħna konna nafu li hemm problemi fil-medical stores.

Dawn il problemi għadhom jeżistu u llum saru iktar akuti.

Fil-fatt konna ngaġġajna persuna li jien ridtha li tkun indipendenti mis-sistema biex iddaħħal sistemi ġodda.

Pero' sfortunatament beda jkollna kritika kontinwa meta din il-persuna daħħalniha apposta biex timplimenta s-sistema komputerizzata li safejn naf jien għadha qed tintuża sal-lum.

Dan il-pass kont ħadtu għaliex kont naf li kien hemm l-Awditur jiġri warajna u tant hu hekk li fis-16 ta' Jannar, 1997, "The Times", b'riferenza għar-rapport ta' l-Awditur għas-sena 1995, ħarġet tgħid li:

"This Office is concerned that the medical stores have not been able to date to seriously conceptualise, develop and implement effective, efficient and economical systems within the past four years.".

Fil-medical stores żidna wkoll in-numru ta' spiżjara u n-numru ta' nies tekniċi u r-riżultat ta' dan tant deher li f'ittra li ħarġet l-MSU - u hawn se nikkwota - wieħed jaqra li:

"It was heartening to note, during recent presentations at our Office, that the Director of Audit positively acknowledged the progress being made in this area.".

Naħseb li dan huwa ċertifikat biżżejjed li konna mexjin 'il quddiem u fil- fatt kien hemm improvement sinifikanti fl-organizzazzjoni u anke fid- dixxiplina.

Din l-ittra li ħarġet mill-MSU tkompli tgħid li kien hemm:

"... utilisation of discarded computer equipment, enhancement and utilisation of equipment leading to this month's implementation level of 25 workstations and eight printers; data organisation and loading of over 5,000 centrally registered items; interim mechanisms for purchase order tracking were developed; more effective mechanisms are currently being implemented; management reporting facilities are being implemented.

Next steps include a review of business processes in the entire procurement and disposal cycle and an implementation of financial information systems."

Nista' ngħid li dawn l-iżviluppi kienu mexjin paripassu ma' żviluppi oħrajn li kienu qed iseħħu fid-Dipartiment tas-Saħħa, bħalma hu l-audit system u l- patient administration system li kienu se jagħtuna kontroll ferm aħjar mhux biss meta jkunu se jonqsu l-mediċini imma anke meta dawk ikunu qegħdin jispiċċaw.

Dan żgur li kien pass importanti li rnexxielna nwettqu u nixtieq li l-Ministru jispjegali jekk għadux għaddej b'dawn il-pjanijiet.

Safejn naf jien is-sistema komputerizzata, għalkemm kien hemm ħafna min kien qiegħed joġġezzjona għall-introduzzjoni tagħha, għadha titħaddem sal- lum ukoll.

Qabel ma nagħlaq, għaliex sar il-ħin, irrid nirrimarka b'dispjaċir kbir li llum saru 25 transfer mill-head office tad-Dipartiment tas-Saħħa li nistgħu ngħidu li huwa n-nukleu tad-dipartiment kollu.

Meta nara l-lista ta' dawn in-nies - uħud minnhom principals li żgur li kienu jikkontribwixxu u kienu validissimi fil-kontribut tagħhom - naħseb li nkun ġustifikat jekk lill-Ministru preżenti nitolbu kjarifika jew inkella ġustifikazzjoni għaliex saru dawn it-transfers u għall-mod klandestin li bih saru, fejn dawn daħlu għax-xogħol fil-għodu, ġew avżati bit-transfer matul il-ġurnata u min hu nkarigat mill-postijiet fejn dawn intbagħtu lanqas biss kellu l- iċken ħjiel li kien se jkun hemm transfers ta' nies ta' grad għoli għal magħhom.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa 26 ta' Frar fis-6.00 p.m. bl- aġenda kif kommunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

AKWEDOTTI - RESTAWR

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar meta se jitkompla r- restawr ta' l-Akwedott ta' Wigna Court?

Min hu responsabbli mir-restawr ta' dan l-Akwedott?

Kemm hu mistenni li jiswa dan ir-restawr?

Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar jekk hux se jkun hemm xogħol ta' restawr fuq l- Akwedott li hemm fit-triq li mix-Xemxija tieħu għal Għajn Tuffieħa?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hux beħsiebu jwaqqaf ix-xogħol ta' preparazzjoni li sar mill-kunsilli lokali biex jiġi restawrat il-Victoria Lines, ħalli x- xogħol isir mill-Gvern Ċentrali u mbagħad jgħaddi l-manuntenzjoni tiegħu iktar 'il quddiem?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Hu mistenni li fiż-żmien qarib tinħareġ offerta biex jitkompla r-restawr ta' l-Akwedott ta' Wignacourt.

Ir-responsabbilta' tar-restawr tal-monumenti nazzjonali hija tal-Ministeru tal-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali.

Ix-xogħol pero' ġie fdat lid-Dipartiment tal- Kostruzzjoni.

L-istima għar-restawr ta' dan l-Akwedott tlaħħaq is-somma ta' madwar Lm 200,000.

Qed tittieħed nota dwar t-talba għar-restawr ta' l- Akwedott bejn x-Xemxija u Għajn Tuffieħa.

Il-Gvern ma għandu l-ebda ħsieb li jwaqqaf xi xogħol ta' preparazzjoni li sar dwar r-restawr tal-Victoria Lines.

PTA - BDIL TA' KAROZZI TAL-LINJA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'inhi l-pożizzjoni ta' dawk is- sidien li kellhom ftehim li jibdlu l-karozza tal-linja tagħhom?

Fid-dawl tar-rapporti lokali li bihom qed jinxteħet dubju fuq kemm se jitkompla dan il-ftehim, l-Ministru jista' jagħti tagħrif dwar jekk il-ftehim hux se jitkompla inkella le?

Billi qed jingħad li l-Public Transport Authority qed tħares lejn il-possibbilta' li l-karozzi low floor minflok jiġu mportati jinbnew (b'xi mod) hawn Malta, jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar dan?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Il-ftehim li jidher li qed jirriferi għalih l- Onor. Interpellant hu dak dwar id-depożitu ta' Lm500 li għamlu s-sidien ta' 147 karozza tal-linja fl-1995 biex jibdlu l-karozza tal-linja tagħhom.

Jien informat li minn dawn, kien hemm biss żewġ sidien li ordnaw ħames karozzi ġodda bejniethom.

Peress li baqgħet ma kienet ittieħdet l-ebda deċiżjoni dwar min se jerfa' l-piż finanzjarju żejjed li rriżulta mid-deċiżjoni dwar il-karozzi super low floor, il-Gvern bilfors kellu jitlob lill-Bord il-ġdid biex jistudja s- sitwazzjoni kollha u biex anki jagħmel il-proposti tiegħu.

Jien informat li l-Gvern, permess tal-Bord, qed jagħmel l-isforzi kollha tiegħu biex mhux biss jikseb prezzijiet aħjar iżda wkoll biex jipperswadi lill-produtturi interessati ħalli jibnu dawn il-karozzi f'Malta.

P.A. - TINDIF TAL-WIDIEN

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar x'inhi l-pożizzjoni tal-Planning Authority dwar it-tindif tal- widien?

Billi diversi drabi fil-passat kien hemm għaqdiet ambjentali li rreżistew it-tindif ta' dawn il-widien, jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar it-tfassil ta' xi policy partikolari mill-Planning Authority dwar dan is-suġġett u wkoll jagħti tagħrif dwar x'konsultazzjonijiet saru bejn il- Planning Authority u dawn l-għaqdiet?

X'kienet il-pożizzjoni tal-Planning Authority dwar dan is-suġġett?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-pożizzjoni ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar dwar il- widien hija miktuba fil-policy RCO 29 tal-Pjan ta` Struttura.

L-awtorita' tisħaq fuq il-ħtieġa li l-interventi kollha jkunu iggwidati minn tagħrif xjentifiku ta' sistemi naturali tal-widien u tal-proċessi dinamiċi li jseħħu fihom.

Dan sabiex ix-xogħlijiet li jsiru ma jkunux ta' dannu irreparabbli għal ambjent daqstant importanti bħalma huma l-widien, kif ukoll biex ma jinħolqux problemi sekondarji (bħalma huma l-għargħar, it- telfien ta' ħamrija u ħsarat strutturali) fl-inħawi ta' madwar.

Għalhekk, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar temmen li t-"tindif" tal-widien għandu jsir biss jekk (u fejn) huwa tassew meħtieġ, u li għandu jiġi evitat kull tbagħbis ieħor.

Bosta drabi kulma jkun hemm bżonn huwa t-tneħħija ta' skart li jkun intrema b'mod abbużiv.

Ix-xogħlijiet kollha li jaffettwaw l- ekosistema ta' wied b' mod ħażin ma jistgħux jitqiesu bħala manutenzjoni u għalhekk jeħtieġu permess skond l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp (1992).

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar tħoss ukoll illi x-xogħlijiet li jsiru, f'ambjenti naturali (fosthom il-widien) huma ta' xejra delikata u isiru b'metodi adegwati.

Dan għandu jkun stabbilit minn qabel permezz ta` method statement magħmul b'mod professjonali.

L-użu ta' inġenji u makkinarju goff huwa skuraġġit sabiex ma tkunx imtennija l-ħsara li seħħet fl-imgħoddi permezz tal-proġett "Risq il-Widien".

Għal dan il-għan, l-awtorita` beħsiebha tħejji linji ta' gwida dettaljati u mibnija fuq il-parir ta' esperti fil-qasam ambjentali.

F`każijiet fejn il-wied ikun ġie skedat skond l-Att dwar l-Ippjanar ta' l- Iżvilupp (1992), ikun jeħtieġ ukoll studju komplet ta' l-impatt ambjentali (EIA) skond ma huwa spjegat fil-linji ta' gwida dwar l-EIA li nħarġu mill- awtorita` fl-1994.

Bħalissa l-awtorita` m'għandhiex quddiemha talbiet formali għal "tindif" tal-widien.

MĠARR/ĠNEJNA - TISWIJA TA' TRIQ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi qed jingħad li l-policy tal-Gvern preżenti rigward il-kunsilli lokali hi li l-ewwel iġib il-faċilitajiet fi stat tajjeb, imbagħad igħaddihom lill-kunsilli lokali, jista' l-Ministeru jieħu l-passi neċessarji biex it-triq li mill-Imġarr twassal għal Ġnejna tinbena mill- ġdid (speċjalment in-niżla l-wieqfa)?

Jista' l-Ministru jara wkoll li fil- Ġnejna stess jissewwa u jinbena extension tal-parking eżistenti?

Jista' l- Ministru jara li fl-istess parti tinbena public convenience?

Jista' fl- istess post jiġi assigurat li jinbena ċentru tal-first aid u għassa tal- pulizija?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

KUNSILLI REĠJONALI GĦAL GĦAWDEX

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk is-segretarji tal-kunsilli lokali ssottomettewx xi proposti dwar it-twaqqif tal-Kunsill Reġjonali għal Għawdex wara t-talba li saritilhom skond kif imsemmi f'mistoqsija parlamentari numru 790?

ONOR.

CHARLES MANGION: Nikkonferma li numru ta' Segretarji tal-Kunsilli Lokali Għawdxin għamlu s-sottomissjonijiet, għan-nom tal-kunsill tagħhom, dwar it-twaqqif tal-Kunsill Reġjonali għal Għawdex direttament lis- Segretarju Parlamentari għal Għawdex.

KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid ma' liema kunsill lokali ltaqa' mill-1 ta' Frar 1997 u x'laqgħat għandu ppjanti sa l-aħħar ta' Marzu?

ONOR.

CHARLES MANGION: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant li mill-1 ta' Frar, 1997 iltqajt mal-Kunsilli Lokali tal-Floriana, Marsa,Tarxien u Mosta.

Sa l-aħħar ta' Marzu għandna ppjanati laqgħat mal-Kunsilli Lokali ta' Sta.Lucia, Swieqi, Valletta u Isla.

KUNSILL LOKAL TA' GĦAWDEX

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li s-Segretarju Parlamentari għal Għawdex kellu laqgħa oħra mas-segretarji tal-Kunsilli Lokali Għawdxin u jekk iva, jista' jgħid x'ġie diskuss fil-laqgħa?

ONOR.

ALFRED SANT: Fil-5 ta' Frar, 1997 saret laqgħa tas-segretarji tal-Kunsilli Lokali Għawdxin mas-Segretarju Permanenti fis-Segretarjat Parlamentari għal Għawdex.

Fi tmiem din il-laqgħa s-Segretarju Parlamentari radd ħajr lis-Segretarji tal-Kunsilli għall-koperazzjoni tagħhom u awgura li din il-korporazzjoni tkompli tissaħħaħ.

Din il-laqgħa saret b'riżultat ta' serje ta' laqgħat li nżammu mal-kunsilli lokali bil- għan li jkun hemm iktar korrdinament u koperazzjoni bejn is-Segretarjat Parlamentari għal Għawdex ta' l-istess Kunsilli Għawdxin.

KUMMISSJONI ELETTORALI - TIBDILIET TAL-KONFINI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jinsisti mal-Kummissjoni Elettorali biex tiffinalizza r-rapport fuq l-ilmenti li saru mill-kunsilli lokali għar- reviżjoni tal-konfini?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skond il-Liġi dwar il-Kunsilli Lokali, il-Kummissjoni Elettorali, bħala awtorita' indipendenti u awtonoma għandha ġurisdizzjoni esklussiva fid-deċiżżjonijiet tagħha dwar talbiet fit-tibdiliet tal-konfini.

Jien ġejt informat li l-kummissjoni waslet biex tikkonkludi numru ta' l- ilmenti li kellha quddiemha.

LOCAL COUNCILS CONTRACT UNIT

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-istaff complement tal- Construction and Maintenance Unit mqassma skond kull grad?

Jikkonferma l- Ministru li l-Local Councils Contract Unit ġie abbolit?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Jiena nfOrmat li ma jeżistix Construction & Maintenance Unit.

Il-Local Councils Contract Unit ma ġiex abolit iżda ġie assorbit fid-Dipartiment tal-Kostruzzjoni u Manutenzjoni.

MSU - IMPJEGATA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-persuna li isimha qed jintbagħat under separate cover, hijiex impjegata ta' l-MSU u jekk le, għandhiex xi relazzjoni ta' xogħol ma' l-MSU?

ONOR.

ALFRED SANT: Mir-records li għandha l-MSU, ma jidhirx li l-persuna li isimha qiegħed under separate cover hi mpjegata mal-kumpannija.

Lanqas ma teżisti xi relazzjoni ta' xogħol bejn din il-persuna u l-MSU.

TRIBUNAL INDUSTRIJALI - AWARDS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw awards mit-Tribunal Industrijali dwar tkeċċija ta' ħaddiema matul il-perijodu Novembru-Diċembru 1996?

ONOR.

EDWIN GRECH: Matul iż-żmien ta` Novembru - Diċembru 1996 ingħataw 24 award mit-Tribunal Industrijali.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Onor Ministru jgħid kemm inqatgħu persuni mill-ewwel parti tar- Reġistru tar-reġistrar ta' persuni bla xogħol, matul il-perjodu Novembru- Diċembru 1996 u għal-liema raġunijiet inqatgħu?

Jista' l-Ministru jgħid kemm minn dawn il-persuni għamlu appell quddiem l- Awtorita' tax-Xogħol?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta` persuni li nqatgħu mir-reġistrazzjoni għax-xogħol, kif ukoll l-appelli li ġew sottomessi lin-National Employment Authority (N.E.A.) matul Novembru u Diċembru 1996 huwa kif ġej:

|Malta & Gozo |Novembru|Diċembr| | | |u | |Persuni li |98 |58 | |nqatgħu | | | |mir-Reġistrazzjon| | | |i | | | |Numru ta` Appelli|29 |21 | |lin-N.E.A. | | |

Nota:

Iċ-ċifri ta` l-appelli sottomessi lin-National Employment Authority li jidhru hawn fuq, jirriferu biss għal dawk il-persuni li nqatgħu mir- reġistrazzjoni matul dawn ix-xhur.

Ir-raġunijiet għaliex dawn il-persuni nqatgħu huma kif ġejjin:

|Malta & Gozo |Novembr|Diċembr| | |u |u | |Irrifjutaw Taħriġ |41 |1 | |Instabu jaħdmu waqt|47 |50 | |li qed jirreġistraw| | | |Irrifjutaw xogħol |3 |1 | |offrut lilhom | | | |Ma attendewx |6 |2 | |għall-Interview | | | |Ma attendewx |1 |4 | |għar-reġistrar | | | |mingħajr raġuni | | | |valida | | |

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, ninforma lill-Onor. interpellant li m`għandix x`inżid mar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 949.

NOMENKLATURA TA' MINISTRU

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għan- notifikazzjoni tal-Gvern numru 120 dwar nomenklatura ta' ministru (Gazzetta tal-Gvern ta' l-14 ta' Frar 1997, p. 982) jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex in-nomenklatura bl-Ingliż tal-Ministru tal-Ħarsien Soċjali tbiddlet minn Minister for Social Security għal Minister for Social Welfare?

ONOR.

ALFRED SANT: In-nomenklatura tbiddlet għax inħass li, fil-format preżenti, hi aktar addattata.

DIPARTIMENT TAL-KOPERATTIVI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għan- notifikazzjoni tal-Gvern Nru. 121 (Gazzetta tal-Gvern ta' l-14 ta' Frar 1997, p.982) jista' l-Prim Ministru jgħid liema ministru kien responsabbli għad-Dipartimenti tal-Koperattivi qabel it-13 ta'Frar 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali kien de facto responsabbli għall-Koperattivi qabel it-13 ta Frar 1997.

SPORTS - FAĊILITAJIET SPORTIVI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta l-Ministru għall- mistoqsija parlamentari numru 2586 dwar il-faċilitajiet sportivi li huma mmexxija mid-dipartiment responsabbli għall-isport, billi l-Ministru fl-4 ta' Frar li għadda impenja ruħu li jagħti tweġiba f'seduta suċċessiva, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista bl-informazzjoni kollha mitluba?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

BIRGU - MONUMENT TAL-ĦELSIEN

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta l-Ministru għax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni għall-mistoqsija parlamentari numru 2684, li fiha talab li l-mistoqsija tiġi ndirizzata lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali, jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx maħsub li jsir xi xogħol ta' manutenzjoni u/jew restawr fuq il-Monument tal- Ħelsien li hemm fil-Birgu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Wieħed irid jiddistingwi bejn xogħol ta' restawr u xogħol ta' manutenzjoni ta' monumenti pubbliċi.

Fil-każ ta' restawr, dan ix-xogħol għandju jsir, kif dejjem sar, mit- Taqsima għat-Tiswija w Restawr fil-Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi w Kostruzzjoni, iżda b'konsultazzjoni mad-Dipartiment tal-Mużewijiet.

Il-manutenzjoni ta' dawn il-monumenti hija responsabbilta' intera ta' l- istess Taqsima fil-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi w Kostruzzjoni.

MINISTERU TAL-ĦARSIEN SOĊJALI - STATIONERY

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm nefaq il-Ministeru tiegħu biex stampa l-letter heads, l-envelopes, il-complimentary slips tal-Ministru, il-visiting cards tal-Ministru u ta' l-istaff tiegħu, u materjal ieħor wara l-Elezzjonijiet Ġenerali ta' l-1996?

Jista' jgħid kemm jistenna li se titla' l-ispiża l- ġdida issa li wara biss tliet xhur u nofs, inbidlet in-nomenklatura tal- Ministeru minn Ministry of Social Security għal Ministry of Social Welfare?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-nefqa biex ġew stampati letter heads, envelopes, complementary slips u materjal ieħor minn mindu assumejt ir-responsabbilta` tal-Ministeru tal-Ħarsien Soċjali kienet ta` Lm364.81.

In-nomenklatura tal-ministeru ma nbidlitx, li nbidlet kienet it- traduzzjoni ta` l-isem tal-ministeru li oriġinarjament fil-Lingwa Maltija kien u għadu Ministeru tal-Ħarsien Soċjali.

It-traduzzjoni bl-Ingliż li kienet Ministry for Social Security ma kenitx tirrifletti il-veru tifsira ta` l-isem bil-Malti.

Barra minn hekk dan l-isem bl-Ingliż kien qed jiġi mħawwad ma` l-isem bl-Ingliż tad-Dipartiment tas-Sigurta` Soċjali.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, nixtieq ngħid li billi konna konxji ta` dan it-tibdil ma ordnajniex ħafna materjal għall-istampar, l-aktar bil- lingwa Ingliża, u għalhekk qed nikkalkolaw li l-ispiża għandha tkun baxxa ħafna.

KARNIVAL - IMĦAŻEN

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru 2766 dwar l-imħażen tal-karnival, li biha l-Ministru kkonferma li l-ammont li għandha f'idejha din is-sena l-Kummissjoni Karnival biex torganizza l-karnival hu daqs dak ivvotat is-sena l-oħra, jista' l-Ministru jivverifika l-informazzjoni żbaljata li għaddewlu billi fil-perjodu tal-ħatra tiegħi bħala Segretarju Parlamentari, qatt ma kelli x'naqsam mat-tħaddim tal-vot kapitali tal-Ministeru?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ma għandi xejn xi nżid mat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 2766.

ĦAL LIJA - TORRI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru 2829 dwar ix-xogħol fuq it-Torri ta' Ħal Lija, jista' l- Ministru jgħid jekk issa huwiex f'qagħda li jagħti l-informazzjoni mitluba?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ix-xogħol li sar minn meta l-Gvern Laburista ġie afdat bit-tmexxija tal-pajjiż.

Xogħol Globali

Tibdil ta' 3 kaptelli fuq il-kolonni.

Mili ta' trinek fl-elettriku li sar mill-kuntrattur.

Tindif mad-dawra tat-torri kollu u sgox bis-siment u ramel biex il- ħaxix li jinbed jinqata' darba għal dejjem.

Irtokk ġenerali fejn kien hemm bżonn biex ix-xogħol li kellu jsir jintemm.

Ix-xogħol fuq it-torri jkun komplut għall-aħħar tax-xahar meta d-dawra tal-bankini ssir biċ-ċangatura tal-ġebel.

ŻGĦAŻAGĦ LI MIETU FL-1996 -TIFKIRA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru 2830 dwar l-attivita' li saret biex tfakkar liż-żgħażagħ li mietu fl-1996, jista' l-Ministru jgħid jekk issa huwiex f'qagħda li jagħti l-informazzjoni mitluba?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fit-22 t'Ottubru li għadda, erbat ijiem qabel l- Elezzjoni Ġenerali, l-Onor.

Inerpellant bħala Segretarju Parlamentari responsabbli miż-Żgħażagħ dak iż-żmien, approva attivita' li kellha tfakkar żgħażagħ li mietu matul is-sena 1996 biss, permezz ta' quddiesa konċelebrata fil-Knisja Parrokkjali ta' Paceville, waqt funzjoni normali ta' nhar ta' Ħadd.

Is-Segretarju Parlamentari Cilia iżda ħass ġustament li din l-attivita' in kwestjoni kellha tieħu aspett aktar mifrux u jitfakkru mhux biss iż- żgħażagħ li mietu fl-1996, iżda dawk li mietu wkoll f'dawn l-aħħar snin.

Dan sar permezz ta' remembrance service li ttellgħa fil-Padiljun tal- Isports, Kordin, post marbut mal-enerġija taż-żgħażagħ, u matul dan l- avveniment ipparteċipaw għadd konsiderevoli t'għaqdiet taż-żagħżagħ, il- ġenituri ta' żagħżagħ li ġew neqsin, Scouts li għamlu Guard of Honour bid- daqq tal-bagpipes, rappreżentant tal-Commonwealth li tkellem dwar l-AIDS, il-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ, kant u mużika addattata għall-okkażjoni u qassis li mexxa dan ir-remembrance service u mhux biss quddiesa normali.

B'kollox din l-attivita' swiet Lm529.66 li minnhom tħallset is-somma ta' Lm31.22 f'sahra lill-impjegati tad-Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport.

SIGURTA' FUQ IL-POST TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Kummissjoni li Tippromwovi s-Saħħa u s- Sigurta' fuq il-Post tax-Xogħol hijiex se tadotta l-kodiċi li ġie mħejji dan l-aħħar mit-Tug Malta u jekk iva, meta beħsiebu joħroġ l-avviż legali relattiv?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-Onor.

Membru qiegħed jirriferi għal safety plan li l-kumpannija Tug Malta fasslet bil-għajnuna ta` esperti għall-impjegati tagħha.

Kopja ta` dan il-Plan qegħdha tiġi mgħoddija lill-kummissjoni; iżda wieħed ma jistenniex li dan il-Pjan jista` jiġi adottat kif inhu fuq bażi ta` regolamenti nazzjonali qabel ma jkunu eżaminati l-konvenzjonijiet internazzjonali fil-qasam marittimu u qabel ma jkunu konsultati il- partijiet interessati, partikolarment l-Awtorita Marittima ta` Malta.

UNIVERSITA' - LETTURI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru applikazzjonijiet għall- post fil-matematika (professur assoċjat/lettur anzjan) jew lettur fl- Universita' ta' Malta skond Gazzetta tal-Gvern tas-17 ta' Diċembru, 1996?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Wara s-sejħa ta' l-applikazzjonijiet għall-post fil-Matematika li dehret fil-Gazzetta tal-Gvern tas-17 ta' Diċembru, 1996, l-Universita' irċiviet erba' applikazzjonijiet.

PULIZIJA - LIĊENZJI TAL-ĦWIENET

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm ħwienet tal-laħam, tal-merċa, supermarkets, u self-service stores liċenzjati fl-aħħar ta' Diċembru 1996 f'kull distrett elettorali, maqsuma skond il-ġeneru tan-negozju skond kif indikat f'din il- mistoqsija?

Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm applikazzjonijiet għal-liċenzji pendenti f'dik id-data, distrett elettorali b'distrett elettorali u maqsuma wkoll skond il-ġeneru tan-negozju?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

U.E. - REGOLAMENTI ĠODDA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l- Ministru jgħid jekk sarux regolamenti li permezz tagħhom Malta tiġi konformi mar-Regolamenti ta' l-1992 ta' l-Unjoni Ewropea fuq Deskrizzjonijiet Ġeografiċi u fuq Indikazzjonijiet dwar l-Oriġini, u jekk ma sarux dawn ir-regolamenti, jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jsiru fil-viċin?

ONOR.

LEO BRINCAT: Malta bħalissa m`għandhiex regolamenti ad hoc fuq Deskrizzjonijiet u fuq Indikazzjonijiet dwar l-Oriġini.

Għaldaqstant, leġislazzjoni f`dan ir-rigward qiegħda tiġi fformulata biex tkun tista` tkun fis-seħħ fit-terminu impost mill-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (li tagħha Malta hija membru) jiġifieri sas-sena 2000.

SERVIZZ ĊIVILI - ĦADDIEMA LI RRIŻENJAW MIX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' mpjegati tad-dipartimenti kollha governattivi li rriżenjaw mix-xogħol mis-27 ta' Ottubru, 1996 'il hawn, xahar b'xahar?

X'kien il-grad tagħhom?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Membru tpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SERVIZZ ĊIVILI - ĦADDIEMA BOARDED OUT

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk kienx hemm impjegati tal-Gvern illi kienu ġew boarded out mill-Gvern għal raġunijiet ta' saħħa qabel is-26 ta' Ottubru, 1996 u reġgħu ddaħħlu mal-Gvern jew ingħataw xi kariga pubblika oħra wara din id- data?

Jekk kien hemm, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienu u fejn tqiegħdu jew x'kariga pubblika ingħataw?

ONOR.

ALFRED SANT: Kien hemm persuna waħda, Assistant Principal, li l- ewwel kienet Segretarja Privata mas-Segretarja Parlamentari għad- Drittijiet tan-Nisa u issa qiegħda fid-Dipartiment għall-Affarijiet tal- Konsumatur.

U.E. - INVESTIMENT BARRANI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: In vista tal-fatt li l-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea qegħdin jinvestu bejniethom ferm iżjed milli f'pajjiżi li m'humiex fl-Unjoni (fl-1995 l-investiment bejn il- pajjiżi membri ta' l-Unjoni kien ta' 51.5 biljun ECU waqt li l-investiment f'pajjiżi terzi kien ta' 34.4 biljun ECU), ma jaħsibx il-Ministru li, bħala Membru ta' l-Unjoni Ewropea, Malta tkun f'qagħda ferm aħjar sabiex tattira l-investiment mill-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea milli jekk hija tibqa' barra mill-Unjoni?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Le ma nahsibx li l-fattur imsemmi mill-Onor.

Interpellant huwa wahdu determinanti ghall-investiment barrani.

KONVENZJONI TA' L-1979 TA' BERNE

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-Konvenzjoni ta' l-1979 ta' Berna dwar il-Konservazzjoni tal-Wildlife ta' l-Ambjent Naturali Ewropew maħruġa mill-Kunsill ta' l-Ewropa u li Malta aderiet għaliha fit-28 ta' Ottubru 1993 u jgħid x'kienu r-riservi li għamlet Malta u/jew id-derogi li ngħatat meta aderiet għal din il-konvenzjoni?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ninforma lill-Onor Interpellant li kopja tal- Konvenzjoni ta` l-1979 ta` Berne dwar il-Konservazzjoni tal-Wildlife ta` l- Ambjent Naturali Ewropew, maħruġa mill-Kunsill ta` l-Ewropa tista` tinkiseb minn kull ħanut tal-kotba u tista` tinstab f` kull librerija.

Dokument dwar in-notifika ta` l-iffirmar u tar-ratifika li jinkludi r- riservi li għamlet Malta ma` l-istrument tar-ratifika fis-26 ta` Novembru, 1993 tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Il-Konvenzjoni għandha wkoll tlett appendiċi u l-amendi tagħhom, li lkoll qegħdin jiġu annessi mal-Konvenzjoni bħala kopja ta` l-oriġinali.

Riservi oħra saru fis-17 ta` Settembru, 1996 u fis-17 ta` Frar, 1997.

Kopji ta` l-ittri relattivi għal dawn ir-riservi huma mehmużin.

DIPARTIMENT TAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħidilna kemm hu n-numru ta' ħaddiema li qed ikun maħsub li jkunu trasferibbli b'attachment mal-kunsilli lokali?

Jista' l-Ministru jgħidilna kif huma klassifikati dawn il-ħaddiema f'dawk li huma kapaċitajiet ta' xogħol li jistgħu jagħmlu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-Assenjar (attachment) ta' ħaddiema tal-Gvern mal-kunsilli lokali se jkun regolat minn skema li qed tiġi diskussa ma' l- Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali.

Sadanittant il-kunsilli lokali ġew mitluba biex jibagħtu lid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali is-suġġerimenti u l-osservazzjonijiet tagħhom dwar din l-iskema, kif ukoll x'inhuma l-bżonnijiet tagħhom rigward ħaddiema.

Ma jidhirlix li jkun sewwa li jingħataw dettalji qabel ma din l-iskema tiġi diskussa ma' l-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali.

LIĊENZJI TAT-TELEVIŻJONI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm huwa l-ammont ta' arretrati li hemm pendenti ta' liċenzji tat-TV li ma tħallsux f'dawn l-aħħar ħames snin?

X'passi sejjer jieħu l-Gvern biex jiġbor dawn l-arretrati?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li l-ammont ta' arretrati fil-31 ta' Diċembru 1996 kien ta' Lm1.7 miljun.

Din il-figura tinkludi ħlasijiet li kienu għadhom ma sarux u għalhekk ħarġu kontijiet għalihom fit-tliet xhur ta' qabel.

Qegħdin jiġu segwiti proċeduri normali ta' kontroll fuq il-krediti dovuti.

Hu mistenni li dan il-proċess ikun aktar effettiv din is-sena bis-saħħa tas-sistema komputerizzata li ġiet stallata fit-Taqsima konċernata f'Novembru li għadda.

OIL EXPLORATION

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid xi pjanijiet għandu l-Gvern dwar l-Oil Exploration?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-istudji li saru s'issa dwar din il-materja?

Jidhirlu l-Prim Ministru li għandu jagħmel stqarrija fuq dan il-każ partikolari?

ONOR.

ALFRED SANT: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari numru 3506 nirriferi l-Onor Michael Bonniċi għall-Estimi 1997 fejn hemm ippublikati l- attivitajiet ippjanati tad-Dipartiment għat-Tiftix taż-żejt għas-sena 1997.

Ma jidhirlix li hemm ħtieġa li npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra studji li saru f'dan il-qasam u jekk ikun hemm bżonn ta' stqarrija din issir meta jkun il- waqt.

PULIZIJA - REKLUTI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'se jsir mir-rekluti fil-Korp li daħlu għal taħriġ meta kienu għadhom ma għalqux it-18-il sena taħt skema speċjali, u li issa mhux biss għalqu 18-il sena, iżda wkoll għaddew minn sena ta' taħriġ?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi fi ftit żmien ieħor, dawn ir- rekluti se jieħdu l-ġurament.

VETTURI IMPORTATI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħidilna kif qegħdin jintużaw il-vetturi li ġew importati biex ikunu "karozzi fuq il-linja"?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien informat li s'issa waslu Malta tlieta mill- ħames karozzi tal-linja ġodda li ġew ordnati.

Waħda minnhom intużat għall- ewwel darba fuq xogħol ta' skeda nhar il-Ħadd, 23 ta' Frar, filwaqt li t- tnejn l-oħra mistennija jibdew joperaw fis-servizz bi skeda dalwaqt.

VETTURI MPORTATI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħidilna lil min ngħataw il-vetturi li ġew importati u f'isem min qegħdin jaħdmu?

Jista' l-Ministru jgħidilna kif qegħdin jiġu wżati dawn il-vetturi u x'servizz qegħdin jagħtu?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jekk l-Onor.

Interpellant jgħidli għal-liema vetturi qiegħed jirriferi nkun nista' nwieġeb aħjar.

VETTURI ĠODDA - DEPOŻITI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħidilna x'se jsir mid-depożitu li tħallas fuq ix-xiri ta' vetturi ġodda li kien deċiż li jkunu mportati?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija numru 3077.

VETTURI - SUSSIDJI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħidilna kemm hu s-sussidju li tħallas fuq il-vetturi li ġew importati s'issa?

Kemm hu s-sussidju li tħallas fuq il-vetturi li qed jiġu importati?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien informat li s'issa għadu ma tħallas l- ebda sussidju.

BARRIERI - PROPRJETARJI

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Billi l- propretarji tal-barrieri limiti tal-Qrendi ġew mitluba jieqfu mix-xogħol tagħhom minħabba li dan qed jagħmel xi ħsara fit-Tempji Neolitiċi fil- viċin, u billi min-naħa tagħhom dawn il-proprjetarji jgħidu li għandhom provi xjentifiċi li dawn la kien kaġun ta' ħsara li saret u lanqas qatt jistgħu jkunu, jista' l-Viċi Prim Ministru jindika fuq liema bażi l- Planning Authority qed tieħu din l-azzjoni, jekk hux minħabba provi xjentifiċi minn naħa tagħha jew minħabba li taħt ebda ċirkostanza ma jista' jittieħed lanqas l-iżgħar sogru għalkemm remot, li jaffettwa wirt daqshekk preġjat?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jenħtieġ aktar żmien biex tinġabar l-informazzjoni meħtieġa

BUĠIBBBA - UPGRADING

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Fl- upgrading li qed isir f'Buġibba, xi pjanijiet hemm biex il-blat li mhux aċċessibbli għall-pubbliku minħabba ħafna raġunijiet mhux lanqas billi hu blat ippontat li ma tistax tgħaddi minn fuqu, jista' l-Ministru jgħid jekk ikunx jista' jkun utilizzat għar-rikreazzjoni in ġenerali?

ONOR.

KARMENU VELLA: Qed tittie]ed nota tas-su//eriment ta' l-Onor.

Interpellant.

AIR MALTA

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: B'riferenza għat-tweġiba tiegħek għall-mistoqsija parlamentari numru 3120, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d-dokumenti relevanti li juri li dawn il-banek ma riedux jisilfu lill-kumpannija u x'garanzji aċċettaw mingħand il-Gvern biex is-self sar?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ir-risposta hija fin-negattiv.

MALTA INSTITUTE OF WASTES MANAGEMENT

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti dettalji fuq il-Malta Institute of Wastes Management?

Fejn hu s- sede tiegħu?

Minn min hu magħmul?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Malta Institute of Wastes Management hi għaqda multidixxiplinari mwaqqfa minn persuni li ġejjin kemm mis-settur privat, bil-għan li tavvanza l-aspetti xjentifiċi, tekniċi, ekonomiċi u prattiċi ta` l-immaniġġjar ta` l-iskart.

Din m`hix għaqda governattiva.

Fil-mument il-membri huma:

Mr. V. Gauci Ing. M Schembri Mr. J. Sammut Mr. T. Portelli Ms. D. Sammut Mr. L. Vella Ing. M. Agius

QRATI - AMNESTIJI

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Nagħmel riferenza għall-ittra ta' l-AG lill-Ministru tal-Ġustizzja re. l-amnestija mogħtija lill-qattiela ta' Mary Douglas, billi l-AG kien irrakkomanda li min kien ħa amnestiji qabel ma kellux jerġa' jieħu l-benefiċċji ta' amnestiji oħra, jista' l-Ministru jfiehem għaliex allura din ġiet mogħtija?

Jikkonferma l-Ministru li l-passi ta' l- AG ġew injorati?

ONOR.

CHARLES MANGION: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant li, billi fil- ħafna amnestiji li ngħataw mill-Amministrazzjoni precedenti, dejjem ibbenefikaw kull min gawda minn xi amnestija preċedenti, inħoss li dan il- kriterju għandu jibqa' osservat.

Kriterji li fuqhom jingħataw amnestiji għandhom ikunu kriterji oġġettivi.

Kienet din l-amministrazzjoni li fuq parir tal-Avukat Generali illimitat l-amnestija mogħtija f'Diċembru 1996.

Għaldaqstant fl-aħħar amnestija 78 priġunier bbenefikaw u 45 ma bbenifikawx.

LIBJA - ŻIEDA TA' TURISTI

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Peress li ż-żieda ta' turisti mil-Libja fl-aħħar tliet xhur ta' l-1996 paragunat ma' l-istess xhur ta' l-1995 hi spjegabbli għaliex fl-1995 kien ġie mwaqqaf għal xi żmien is-servizz ta' trasport bil-baħar bejn iż-żewġ pajjiżi, jista' l-Ministru jgħid għaliex tul l-istess xhur ta' l-1996 imqabbel ma' l- istess perijodu ta' l-1995 kien hemm tnaqqis daqstant sostanzjali mis-suq Tedesk?

Kien hemm xi kawża speċifika li tista' tispjega dan it-tnaqqis?

F'dak il-każ x'kienet?

Jekk le, jidhirlu l-Ministru li tenħtieġ tittieħed azzjoni korretorja jew isir impenn akbar biex it-telf minn dan is-suq ma jkomplix?

X'attivita' promozzjonali se tieħu l-NTOM fl-ITB u tul is-sena f'dan is-suq biex treġġa' lura din ix-xejra negattiva?

Jidhirlu l-Ministru li ta' spiss stqarr li s-sistema ta' l-FBR għandha tapplika f'kull suq, li l-Gvern u l-NTOM għandhom jifirxu l-impatt tat-TOSS u jdaħħluha fis-suq Tedesk skond miri stabiliti mill-NTOM fuq bażi ta' "payment by results"?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ir-ragunijiet għal tnaqqis jew ziediet fis-swieq turistici tagħna jistgħu jkunu ħafna u vari, fosthom anke nuqqas ta' attenzjoni u impenn minn naħa taghna.

Mhux bilfors li dan ikun kawza ta' xi raguni specifika waħda.

Impenn akbar biex jerġa' jiżdied is-suq tedesk għandu jsir dejjem speċjalment f'fieri bħal dik tal-ITB.

Il-Ministeru qatt ma stqarr li s-sistema ta' l- FBR ghandha tapplika f' kull suq.

Għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jinforma ruħu tajjeb.

BUĠIBBA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti d-dettalji kollha relattivi dwar fiex jikkonsisti l-Pjan ta' Buġibba?

X'inhu x-xogħol ippjanat għall-ewwel fażi?

X'inhu l- kontribut f'termini ta' xogħol u implimentazzjoni li qed jingħata u se jingħata minn kull dipartiment tal-Gvern, agenzija u/jew korporazzjoni tal- Gvern, mill-kunsill lokali u mis-settur privat?

Meta hu maħsub li jibdew u jitlestew u fiex jikkonsistu l-fażijiet sussegwenti?

Peress li xi ġimgħat ilu l-Prim Ministru ħabbar li qed jitħejjew proġetti għat-tisħiħ ta' l- inħawi ta' Buġibba, Paceville u Wied il-Għajn u dan fuq pjan koordinat u b'timeframs stabiliti, jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju ta' tlestija waslu dawn il-pjan u, jekk huma jew uħud minnhom tlestew, ipoġġi kopja ta' l-istess fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

KARMENU VELLA: Il-Kumitat ta' Azzjoni li qed jikkordina x-xogħol li qed isir f' Bugibba fassal pjan ta' ħidma li ġie ppubblikat fis-7 ta' Frar, 1997.

Xogħlijiet oħra f'lokalitajiet oħra jitħabbru meta jkun il-waqt.

TURIŻMU - VOT KAPITALI

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija minnek għall-mistoqsija parlamentari numru 2224, jista' l-Ministru jgħid jekk s'issa ġiex imħejji pjan għal proġett imsemmi?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra kopja ta' dan il-pjan u/jew dokumentazzjoni?

ONOR.

KARMENU VELLA: M'għandi xejn aktar xi nżid mar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari 2224.

FURJANA - BINJA FILIPPO SCEBERRAS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jara jekk l-ispazju taħt l-art tal-Binja Vilhena fi Pjazza Filippo Sceberras, Furjana, jistax jiġi riservat parzjalment għal skop ta' ipparkjar tal-vetturi ta' l-istess residenti ta' l-istess binja?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Naħseb li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għall-Binja Filippo Sciberras, ġo Filippo Sciberras Square.

Dan l-ispazju taħt il-blokk li huwa proprjeta' tal-Kummissarju ta' l-Art qed jinkera lill-Awtorita' tad-Djar.

F'dan l-ispazju, l-Awtorita' tad-Djar għandha uffiċċju magħruf bħala Habitat Hall, stores u parking space għall- impjegati tagħha biex b'hekk tnaqqas l-problema ta' l-ipparkjar li jeżisti f'din l-area.

TELEMALTA - RABAT - TRANFERS

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħidilna x'kienet r-raġuni u min kienu l-ħaddiema li ġew posted/trasferiti mill-exchange tal-Korporazzjoni Telemalta tar-Rabat għal dik tal-Mosta?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-posting tal-ħaddiema mill-exchange tar-Rabat għal dik tal-Mosta huwa parti minn riorganizzazzjoni tad-dipartiment tal- External Plant.

Permezz ta' din ir-riorganizzazzjoni, dan id-dipartiment inqasam fi tlett distretti.

F'kull distrett, il-ħaddiema ġew allokati f'dawn il-postijiet tax-xogħol:

Tramuntana:San Pawl il-Baħar u Mosta exchanges.

Ċentrali: St.Francis Ravelin u Sliema exchange.

Nofsinhar:Żejtun exchange

Barra minn hekk, dan id-dipartiment ikopri s-sezzjonijiet tal- Manutenzjoni Korrettiva, Manutenzjoni Preventiva u Installar ta' Servizzi ġodda fejn għal kull sezzjoni hemm gangs ta' ħaddiema allokati apposta.

Dan għandu jwassal għal żieda fil-produttivita' u kwalita' aħjar ta' xogħol.

Dan huwa mportanti fl-isfond tat-tħejjijiet tal-Customer Charter.

Il-ħaddiema li ġew imċaqalqa mill-exchange tar-Rabat għal dak tal-Mosta kienu 18.

Mhix etika li jingħataw l-ismijiet ta' dawn il-ħaddiema.

DIPARTIMENT TAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI - TRAINS/MODULES

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' trains/modules li nżamm standby fil-perijodu tal-11.1.96 sal-31.1.97 ġurnata b'ġurnata u ta' kemm production capacity kienet kull train/module li kienet out of order?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

ILMA - EXTRACTIONS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' extractions ta' ilma mill-aquifer ġurnata b'ġurnata mill-1.11.96 sa l-31.1.97?

ONOR.

WSC - BDIL TA' MAINS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu t-target (Km) ta' bdil ta' mains ta' l-ilma tal-4" u tal-galvanised metal pipes għas-sena 1997; u kemm huwa l-vot allokat għal dan il-għan?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma pproġettat madwar 35 kilometri ta' bdil ta' mejnijiet li l-parti 'l kbira huma kanen tat-3 jew 4 pulzieri tal-ħadid galvanizzat.

Dan il-proġett huwa mifrux fuq diversi lokalitajiet.

L-ispiża ta' dan ix-xogħol hija stmata li tlaħħaq Lm1,640,300.

Malli jiġi ċċarat il-vot kapitali, jinbdew ix- xogħlijiet minnufih.

WSC - TOTAL DISOLVED SOLIDS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kien l-ammont medju ta' total dissolved solids ta' l-ilma li ġie prodott fid-diversi reverse osmosis plants fil-perijodu 11.1.96 sa 31.1.97?

ONOR.

WSC - TOTAL DISSOLVED SOLIDS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kien l-ammont medju ta' total dissolved solids ta' l-ilma li ġie mtella' mill-aquifer fil-perijodu 1.11.96 sa l-31.1.97?

ONOR.

MARSA - REVERSE OSMOSIS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il ġurnata tħaddmu l- trains/modules tar-reverses omosis plant tal-Marsa fil-perijodu tal-1.11.96 sal-20.2.97?

Jekk il-każ kien li train/trains kienu out of order, jista' l- Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni u x'passi ttieħdu/se jittieħdu biex is- sitwazzjoni fl-impjant tiġi rimedjata?

ONOR.

SWIEQI:TRIQ IL-QATTA - DAWL

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid meta huwa maħsub li jiġi nstallat street lighting fi Triq il-Qatta, Swieqi?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba tal-Onor.

Membru għal dawl adegwat qiegħda tkun ikkonsidrata flimkien ma` talbiet oħra.

FURJANA - ĠNIEN TA' L-ARGOTTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3372, li titkellem dwar il-ġnien botaniku ta' l-Argotti u fid-dawl tat- tweġiba li ġiet mogħtija, jista' l-Ministru jikkonsidra li nies mid- Dipartiment ta' l-Agrikoltura jkunu mislufin lill-Universita' sabiex isir dan it-tip ta' xogħol jew inkella jsir re-deployment ta' l-istaff u l-fondi fl-istess Universita'?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

P.A. - INTEGRATED RESOURCE MANAGEMENT LTD

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'servizzi ġew provduti mill-kumpannija Integrated Resource Management Ltd lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar matul l-1995, 1996 u l-ewwel xahrejn ta' l-1997?

Kemm kien il-ħlas f'kull każ?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor Interpellant illi matul l- 1995, 1996 u l-ewwel xahrejn ta` l-1997, Integrated Resource Management Ltd. ipprovdiet dawn is-servizzi lill-Awtorita` ta` l-Ippjanar għall- ammonti msemmija:

Geology Survey (Stages 2 and 3) of the North West Local Plan: Lm2,300.00

Water Survey (Stages 1 and 2) of the North West Malta Countryside Plan: Lm5,175.00

BORD TAL-WARRANT TA' PERITI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk twaqqafx il-Bord tal- Warrant tal-Periti kif stabbilit u stipulat fil-Liġi tal-1996 The Architecture and Civil Engineering Professional (Periti) Act?

Jekk fl- affermattiv, meta twaqqaf u min huma l-membri ta' dan il-Bord?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-liġi dwar l- Arkitetti u l-Inġiniera Ċivili (Periti) għada ma ġietx fis-seħħ għalkemm hemm il-ħsieb li dan isir fi żmien qasir kif ikun meħtieġ.

Sadanittant għada tapplika l-liġi oriġinali bil-provvedimenti kollha tagħha.

PERIT MARTIN DEBONO - WARRANT

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 2955, jista' l-Ministru jgħid il-Perit Martin Debono meta ngħata l-warrant ta' perit sabiex l-Ministru jirriferi għalih b'tali kwalifika professjonali kif tistipula l-Liġi ta' l-1996 "The Architecture and Civil Engineering Professional (Periti) Act?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

NATIONAL STRATEGY FOR INFORMATION TECHNOLOGY

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jagħti l-ismijiet tal-persuni li qed jirrevedu n-National Strategy for Information Technology li l-Ministru Joe Mizzi rrifera għaliha fil-ftuħ tal-Fiera ta' l-Informazzjoni Teknoloġika fit-12 ta' Frar, 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: L-ismijiet tal-persuni li qed jirrevedu n-National Strategy for Information Technology huma:-

Co-Chairs: Dr Rena Balzan u Mr Godfrey Vella

Membri: Mr Emmanuel Camilleri Prof Juanito Camilleri Ms Josephine Cilia Dr David Matrenza Dr Mario Vella Mr Lawrence Zammit Dr Saviour Zammit

Segretarju: Mr Joe Woods

BUĠIBBA: PROĠETT - SUR MARTIN DEBONO

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari numru 2782, jista' l-Ministru jikkonferma li s-Sur Martin Debono intgħażel bħala ko-ordinatur tal-proġett ta' l-upgrading ta' Buġibba peress li qabel Ottubru, 1996 kien diġa' għamel xi studji u xogħol privat relatat fuq din il-materja b'relazzjoni diretta ma' dan il-lokal?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Is-Sur Debono ġie mogħti l-inkarigu ta' ko- ordinatur tal-proġett ta' l-upgrading ta' Buġibba mill-Buġibba Action Committee.

Il-fatt li s-Sur Debono wettaq xi xogħol ta' konsulenza fuq din l-area qabel Ottubru 1996 ifisser li hu aktar konxju mill-problemi eżistenti ta' din l-area.

KUNSILLI LOKALI - BDIL TA' BANKINI

L-ONOR.

CLAUDE MUSCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' kemm-il metru ta' bankini ġodda; u tibdil, saru minn kull kunsill lokali u kemm minn dawn saru b'kuntratti mal-kuntrattur privat u kemm saru b'kuntratt mal-Gvern Ċentrali?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.Interpellant li poġġejt fuq il- Mejda tal-Kamra tabella li tagħti t-tagħrif mitlub aktar kmieni f'din is- seduta.

KATAMARAN - SERVIZZ BEJN MALTA U GĦAWDEX

L-ONOR.

CLAUDE MUSCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi diskussjonijiet ma' xi kumpanniji privati biex jibdew huma joperaw is-servizz ta' Katamaran bejn Malta u Għawdex?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Le.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

PULIZIJA - MEMBRI LI RRIŻENJAW W37.

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienu dawk il-membri tal-Korp illi kienu irriżenjaw mill-Korp jew ġew boarded out qabel l-1987 u li reġgħu daħlu mal-Korp wara l-1987?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li kien hemm 165 membru tal-Korp tal- Pulizija li kienu rriżenjaw mill-Korp jew ġew boarded out qabel Mejju ta' l- 1987 u li reġgħu daħlu lura fil-korp wara din id-data.

FORZI ARMATI - MEMBRI LI RRIŻENJAW

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienu dawk il-membri tal-Korp ta' l-Armata li rriżenjaw mill-Armata sena b'sena mill-1988 'il hawn?

Kemm kienu uffiċjali u kemm other ranks?

ONOR.

ALFRED SANT: L-għadd ta' membri tal-Forzi Armati li rriżenjaw mis- servizz mill-1988 'il hawn kien kif jidher hawn taħt:

| |Uffiċja|"Other| | |li |Ranks"| |1988 |7 |28 | |1989 |6 |32 | |1990 |4 |27 | |1991 |8 |15 | |1992 |3 |32 | |1993 |6 |21 | |1994 |3 |11 | |1995 |1 |28 | |1996 | |32 |

UFFIĊĊJU TAL-MINISTRU TAL-BIEDJA U SAJD - MEMBRI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l- Ministru jgħid min huma l-membri li jifformaw l-istaff ta' l-uffiċċju tiegħu (jew segretarjat privat kif ġieli hu magħruf) inkluż il-konsulenti, xi grad għandhom u x'inhu x-xogħol tagħhom fl-uffiċċju, f'liema dipartiment tal-gvern jew enti kienu jaħdmu qabel is-26 ta' Ottubru 1996 u min minnhom ġie mpjegat b'kuntratt u f'liema każ?

Jista' ukoll ipoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

NOEL FARRUGIA:

|NAME |DETAILS |GRADE |DUTIES| |Agius |on loan |Radio |Cleric| |Joseph |from |Teleg |al | | |Telemalta |Office|Duties| | | |r | | |Azzopar|transfered|Hospit|Messen| |di Paul|from |al |gerial| | |Health |Auxili|Duties| | |Department|ary | | |Bezzina|on loan |Messen|Genera| |Martin |from |ger |l Hand| | |Novita' | |Duties| | |Constructi| | | | |on Ltd. | | | |Brincat|on loan |Clerk |Cleric| |Claire |from |I |al | | |Enemalta | |Duties| |Chircop|on loan | |Superv| |Francis|from | |isory | | |Drydocks | |Duties| |Ciantar|Health |Gr.

B |Messen| |Raymond|Attendant | |gerial| | |from | |Duties| | |Environmen| | | | |t | | | |Farrugi|Clerk from|Clerk |Cleric| |a |Inland |I |al | |Stephen|Revenue | |Duties| |Saliba |on | |Person| |Carmel |contract | |al | | | | |Driver| | | | |/ | | | | |Securi| | | | |ty | | | | |Office| | | | |r | |Scalpel|Health |Care |Cleric| |lo |Dept. |worker|al | |Harry | | |Duties| |Vassall|on loan |Bus |Cleric| |o Mario|from |Despat|al | | |Transport |cher |Duties| | |Authority | | | |Charles|on | |Person| |Zahra |contract | |al | | | | |Assist| | | | |ant |

Kopja tal-kuntratti ta' Zahra Charles u Saliba Carmel tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

UFFIĊĊJU TAL-MINISTRU TAT-TRASPORT U PORTIJIET - MEMBRI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri li jifformaw l-istaff ta' l- Uffiċċju tiegħu (jew segretarjat privat kif ġieli hu magħruf), inkluż il- konsulenti, xi grad għandhom u x'inhu x-xogħol tagħhom fl-uffiċċju, f'liema dipartiment tal-gvern jew enti kienu jaħdmu abel is-26 ta' Ottubru 1996 u min minnhom ġie mpjegat b'kuntratt u f'liema każ?

Jista' ukoll ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Il-membri li jifformaw is-Segretarjat Privat fil- Ministeru tat-Trasport u Portijiet huma dawk li jidhru fit-tabella annessa.

|Isem |Grad|Xoghol |Minn |Rimar| | | |Li |Liema |ki | | | |Qeghdin |Dipartim| | | | |Jaghmlu |ent/ | | | | | |Enti | | |Maria| |Private | |Bil-K| |Alda | |Secretar| |untra| |Vella| |y | |tt | |Mario| |Personal| |Bil-K| |Azzop| |Assistan| |untra| |ardi | |t | |tt | |Edwar|Assi|Executiv|Departme| | |d |tant|e Duties|nt of | | |Degae|Prin| |Inland | | |tano |cipa| |Revenue | | | |l | | | | |Josep|Exec|Executiv|Departme| | |h |utiv|e Duties|nt of | | |Musca|e | |Trade | | |t |Offi| | | | | |cer | | | | |Miria|Exec|Clerical|Departme| | |m |utiv|and |nt of | | |Vella|e |Typing |Health | | | |Offi|Duties | | | | |cer | | | | |Carme|Cler|Clerical|Seconded| | |n |k II|and |from | | |Burlo| |Typing |Universi| | | | |Duties |ty of | | | | | |Malta | | |Franc|Cler|Parliame|Agricult| | |is |k |ntary |ure and | | |Grima| |Question|Fisherie| | | | |s |s | | |Charl|Cler|Clerical|Seconded| | |es |k |Duties |from | | |Porte|'A' | |Mid Med | | |lli | | |Bank | | |Paul |Mess|Messenge|Law | | |Mizzi|enge|r |Courts | | | |r | | | | |Silvi|Trad|Messenge|Works | | |o |esma|r |Departme| | |Vella|n | |nt | | |Ray |Gene|Messenge|Works | | |Porte|ral |r |Departme| | |lli |Hand| |nt | | |Domin|Mach|Clerical|Seconded| | |ic |ine |and |from | | |Mizzi|Oper|Typing |Interpri| | | |ator|Duties |nt Ltd. | | |John |Oper|Cleaning|Works | | |Tabon|ativ|and |Departme| | |e |e |Labour |nt | | | |(Gro|Duties | | | | |up | | | | | |'C')| | | | |Antho|Seni|General |Agricult| | |ny |or |Maintena|ure and | | |Azzop|Oper|nce |Fisherie| | |ardi |ativ|Duties |s | | | |e | | | | |Victo|Skil|Driver |Seconded| | |r |led |to |from | | |Tonna|Labo|Minister|AirMalta| | | |urer| |Co. Ltd.| |

Kopja tal-kuntratt relattiv għas-Segretarju Privat u għall-Personal Assistant fil-forma stipulata mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru tpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

UFFIĊĊJU TAL-MINISTRU TA' L-EKONOMIJA U L-FINANZI - MEMBRI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri li jifformaw l-istaff ta' l- Uffiċċju tiegħu (jew segretarjat privat kif ġieli hu magħruf) inkluż il- konsulenti, xi grad għandhom u x'inhu x-xogħol fl-uffiċċju, f'liema dipartiment tal-gvern jew enti kienu jaħdmu qabel is-26 ta' Ottubru 1996 u min minnhom ġie mpjegat b'kuntratt u f'liema każ?

ONOR.

LINO SPITERI: Lista tal-membri li jaħdmu fis-Segretarjat tiegħi, kif ukoll kopja tal-kuntratt ta' wieħed minnhom tpoġġew fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Il-kuntratt sar fuq il-mudell li kien in vigore meta ntemmet l-amministrazzjoni l-oħra.

UFFIĊĊJU TAL-MINISTRU TAL-KUMMERĊ - MEMBRI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l- Ministru jgħid min huma l-membri li jifformaw l-istaff ta' l-Uffiċċju tiegħu (jew segretarjat privat kif ġieli hu magħruf) u tas-Segretarjati Parlamentari minnu dipendenti, inkluż il-konsulenti, xi grad għandhom u x'inhu x-xogħol tagħhom fl-uffiċċju, f'liema dipartiment tal-gvern jew enti kienu jaħdmu qabel is-26 ta' Ottubru 1996 u min minnhom ġie mpjegat b'kuntratt u f'liema każ?

Jista' ukoll ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv? 17.2.97

ONOR.

LEO BRINCAT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra

ĦARĠIET KULTURALI - ĦLAS LIL ZARB GARAGE LTD

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallas Zarb Garage Ltd mill-1 ta' Novembru, 1994 sa l-aħħar ta' Ottubru, 1996, għas-servizz ta' kiri ta' coaches għall-ħarġiet kulturali mill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni?

ONOR.

EVARIST BARTOLO:Nixtieq ninforma l-Onor.

Interpellant illi fil- perjodi ndikati minnu, il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni ma kienx jorganizza ħarġiet kulturali.

Dawn kienu jiġu organizzati mid-Dipartiment tal-Kultura li kien jaqa' taħt ir-responsabilta' tal-Ministeru tal-Ġustizzja u Kultura.

Fiż-żewġ serje ta' ħarġiet kulturali, Żarb Garage Ltd tħallas is-somma ta' Lm9749.15 VAT inkluża.

Ta min iżid illi dan il-ħlas ikopri wkoll 'disbursements' li saru minn Żarb Garage Ltd għal kiri ta' coaches li ma kienux propjeta' tiegħu iżda ta' operaturi oħra.

SKEJJEL STATALI - ŻJARAT MINN TOBBA/NURSES

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm tobba u nurses li għandhom id-dmir li jagħmlu żjarat fl-iskejjel ta' l-Istat?

Kemm-il żjara għamlu mill-ewwel ta' Ottubru, 1996?

F'liema skejjel saru dawn iż-żjarat?

B'liema sistema jitqassam ix-xogħol?

Min jivverifika jekk ix-xogħol ikunx twettaq jew le?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Is-Servizz Mediku fl-iskejjel tad-Diviżjoni tas- Saħħa għandu 11-il tabib u disa' nurses li huma responsabbli lejn id- Direttur tal-Kura Primarja tad-Diviżjoni tas-Saħħa.

Nirriferi lill-Onor.

Interpellant lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u ta' l-Affarijiet tal-Familja rigward l-informazzjoni mitluba dwar dawn it-tobba u nurses.

Barra minnhekk, is-Servizz Mediku ta' l-Edukazzjoni tad-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni għandu tabib wieħed, li hu responsabbli lejn id-Direttur għas- Servizz ta' l-Istudent u Relazzjonijiet Internazzjonali.

Iż-żjajjar li għamel fl-iskejjel, li huwa biss parti mix-xogħol tiegħu, kienu 34 mill-1 ta' Ottubru 1996 'l hawn u saru f'dawn l-iskejjel:

Skola Sekondarja Bniet Patri Ġuże Delia Skola Sekondarja Subien Vincenzo Borg Brared Skola Primarja B'Bugia 'B' Skola Sekondarja Subien Vincenzo Bugeja Skola Primarja B'Bugia 'A' Skola Primarja Ġuże Pace 'B' Ħamrun Skola Primarja Kalkara Skola Primarja B'Kara 'B' Skola Primarja Żebbuġ 'A' (Malta) Skola Primarja San Pawl il-Baħar Skola Primarja Żabbar 'B' Skola Kindergarten Ta' Paris, B'Kara Skola Sekondarja Bniet Adelaide Cini Skola Sekondarja Bniet Maria Assumpta Liċeo tal-Bniet Sandhurst Skola Primarja San Ġwann 'A' (3 darbiet) Liċeo tal-Bniet Maria Reġina (darbtejn) Skola Primarja Qrendi Skola Primarja Mosta 'A' Skola Primarja M'Xlokk Skola Primarja Sliema Skola għat-Tfal Neqsin mid-Dawl, Qrendi Skola Speċjali Mater Dei Skola Speċjali ESN Msida Skola Primarja San Bastjan Qormi 'A' Skola Dun Manwel Attard Wardija Skola Sekondarja Subien Ġuże Galea Skola Primarja Bormla 'A' Skola Primarja Baħrija Skola Primarja Bormla 'B' Skola Primarja Sannat, GĦawdex

It-tabib jipprova jżur l-iskejjel kollha ta' Malta u GĦawdex, speċjalment fejn ikun ilu l-iżjed ma jmur u speċjalment jekk ikun hemm xi sitwazzjoni partikolari dwar is-saħħa li tkun trid tiġi diskussa mal-Kap ta' l-Iskola.

In-nurses impjegati mad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni huma sebgħa u jagħtu s- servizz tagħhom f'dawn l-iskejjel speċjali:

Tfal Neqsin Mis-Smiegħ, Pieta' San Miguel, St Andrews Guardian Angel, Ħamrun (2) ESN, Msida Dun Manwel Attard, Wardija Tfal Neqsin Mid-Dawl, Qrendi

Dawn is-sebgħa huma residenti, u responsabbli lejn il-Kap ta' l-Iskola.

Nurse waħda tattendi l-ESN (Sannat), fuq bażi part-time u responsabbli lejn il-Kap ta' l-Iskola.

Din tattendi kulljum pero' tinbidel fuq bażi ta' roster maħduma fuq tliet nurses jalternaw bejniethom.

P.A. - MSIDA - XOGĦLIJIET W138.

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk ix-xogħol li mistenni jibda fl-Imsida li l-indirizz tal-post qed jintbagħat taħt separate cover għandux il-permess ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar?

Ittieħdet konsiderazzjoni tal-fatt illi l-bini li hemm maġenbu għandu ħsara strutturali u huwa fil-periklu li jaqa' u li fih għad hemm in- nies?

Jekk dan ma tteħidx in konsiderazzjoni, jista' l-bini fil-periklu jiġi spezzjonat mill-periti ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar qabel joħroġ il- permess?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jenħtieġ aktar żmien biex tinġabar l-informazzjoni meħtieġa.

BUĠIBBA - TRIQ IL-ĦALLEL - TABELLA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx permess għat-tabella li hemm fi Triq il-Ħallel, Buġubba, kantuniera ma' Triq iċ-Ċern, peress li qiegħda viċin id-djar tan-nies u minħabba d-dawl li joħroġ minnha ma jistgħux jorqdu?

Jekk m'hemmx permess, tista' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tara li titneħħa?

ONOR.

PULIZIJA - PERSUNA LI NQABDET TISTAD FIL-PORT TA' MARSAMXETT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Billi persuna mill-Imsida li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, lejn l-aħħar tas-sena l-oħra inqabdet tistad mill-Forzi Armati ġewwa l-Port ta' Marsamxett u din il-persuna kellha x-xibka tagħha kkonfiskata, jista' l- Prim Ministru jgħid jekk humiex se jittieħdu passi legali mill-Pulizija kontra tagħha?

Jekk le, din il-persuna se tingħata l-proprjeta' tagħha lura?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li se jittieħdu proċeduri fil-Qorti kontra din il-persuna.