MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 112 It-Tlieta, 29 ta' Lulju, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 112

It-Tlieta, 29 ta' Lulju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.04 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 29 ta' Lulju, 1997

WERREJ MINUTI 557

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 557

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 565

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-PROFESSJONI

MEDIKA U L-PROFESSJONIJIET LI GĦANDHOM X'JAQSMU MAGĦHA (L-EWWEL QARI) 567

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JĦASSAR L-ATT DWAR NOMINI MILL-OPPOŻIZZJONI

OPPOSITION NOMINEES (REPEAL) BILL (IT-TIENI QARI) 567

AĠĠORNAMENT 593

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 600

MISTOQSIJA GĦAL TWEĠIBA BIL-MIKTUB 635

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 111 li saret fid-29 ta' Lulju, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

FESTIVAL INTERNAZZJONALI TA' L-ARTI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Billi fadal biss ftit ġimgħat għall-ftuħ tal-festival internazzjonali ta' l-arti, jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex f'qagħda li jantiċipa x'se jsir din is-sena?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-programm tal-festival internazzjonali ta' l-arti għal din is-sena.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Muscat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Nirringrazzja lill-Ministru talli poġġa l-programm fuq il-Mejda tal-Kamra.

Iżda peress li l-mistoqsija saret fit-30 ta' April u l-festival internazzjonali ta' l-arti sadanittant ġie u mar, il-programm ma jiswiex iżjed bħala informazzjoni għax bħala stat ta' fatt diġa' lest.

Madam Speaker, filwaqt li jien għandi ideat tiegħi dwar il-konċett tal- festival internazzjonali ta' l-arti ġewwa Malta u dwar l-impostazzjoni tiegħu, nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk huwiex sodisfatt bil- performances u jekk intlaħqux l-objettivi tal-programm tal-Maltafest ta' din is-sena li ġew iffissati mill-ministeru tiegħu.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, jien naħseb li żgur hemm performance minnhom li ssodisfat lill-Onor.

Richard Muscat u lili.

Konna ħdejn xulxin insegwu l-kunċert ta' l-arpa u tal-kitarra u t-tnejn kellna kumplimenti x'ngħaddu għall-performance.

(Interruzzjonijiet) Le, le, dik fil-MAS nagħmluha, fil-mutual admiration society!

Pero' l-Onor.

Interpellant qajjem mistoqsija tajba u jekk m'iniex sejjer żball anke għamel mistoqsija bil- mktub b'mod aktar ġenerali f'dan is-sens.

Naħseb li veru wasal iż-żmien li mill-esperjenza tas-snin li għaddew nirriflettu ftit fuq jekk il-Maltafest għandux ikun ikkonċentrat f'għaxart ijiem jew fi ħmistax-il ġurnata f'perijodu wieħed tas-sena; jew jekk inkella għandux ikun hemm kalendarju ta' attivitajiet kulturali imferrxa iktar mat-territorju u imferrxa iktar fiż-żmien biex ikun hemm iktar tgawdija ta' dak li jkun offrut.

Naħseb li se jkun hemm il-bżonn li jsir dan is-sena d-dieħla - anke jekk wieħed ma jagħmilx din ir-riflessjoni li għamel l-Onor.

Interpellant, li jien naqsam miegħu - minħabba li l-kalendarju tas-sajf se jkollu fuqu ħafna pressjoni ta' attivitajiet differenti.

Hemm bżonn li għas-sena d-dieħla nistudjaw kif għandu jiġi organizzat il-kalendarju tal-Maltafest.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Muscat.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Madam Speaker, minn din ir-risposta li tana l- Ministru għandi nifhem li minbarra l-possibbilta' ta' firxa fil- performances, bħala impostazzjoni tal-programm, il-konċett se jibqa' dak li nafuh tradizzjonalment sal-lum, jew anke l-konċett jimmerita riflessjoni jekk għandux ikun hemm tibdil fih?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien naħseb li anke l-konċett jimmerita riflessjoni għal tibdil pero' rrid nagħmilha ċara li tibdil bħal dan ma jiddependix mill-opinjoni personali tiegħi.

Il-mod kif inqatta' l-ħin ħieles tiegħi dak iva, dak niddeċidih jien imma kif norganizzaw il- Maltafest m'għandux jiddependi biss mill-opinjoni personali ta' min ikun inkarigat iżda tajjeb li nisimgħu ftit l-opinjonijiet ta' nies differenti biex imbagħad jittieħdu d-deċiżjonijiet, anke fid-dawl ta' l-esperjenzi differenti u ta' l-opinjonijiet differenti li hawn.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Muscat.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Napprezza wkoll din it-tweġiba u huwa dejjem tajjeb li wieħed jagħmel riflessjonijiet u jisma' opinjonijiet għaliex b'hekk biss wieħed jista' jtejjeb il-livell u jżomm standard tali li l-festival internazzjonali ta' l-arti jkun veru avveniment kulturali, li mhux biss jitgawda mill-Maltin - l-iktar ħaġa importanti - imma jekk jista' jkun ukoll jiġbed l-ammirazzjoni u l-attenzjoni ta' nies interessati anke barra pajjiżna, bħala avveniment kulturali validu ta' ċertu livell.

Ir-rimarka li għamel il-Ministru li darba minnhom konna flimkien għal waħda mill-performances u kkummentajna verament tajjeb - qed jalludi għall- kunċert tal-kitarra minn Simon Schembri partikolarment - kien wieħed mill- mumenti tassew sbieħ u feliċi tal-programm ta' din is-sena, pero' rrid ngħid ukoll li ma kienx l-uniku.

Attendejt performances oħrajn fejn kelli l-opportunita' nħoss l-istess emozzjoni u nammira lil dawk li taw il- performance tagħhom b'mod li għamlu ġieħ lill-arti li esprimew u anke lill- pajjiż li rrappreżentaw.

Pero' għaliex sfortunatament mhux kull performance kienet ta' din it-tip ta' emozzjoni u ta' dan it-tip ta' livell?

Forsi l- Ministru jixtieq jikkummenta fuq il-livell tal-performances tad-drama.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Kif għdt, issa jkun iż-żmien li nagħmlu daqsxejn post-mortem fuq x'ġara din is-sena.

Jien personalment ma kellix esperjenza diretta tal-wirjiet tad-drama u allura ma nistax ngħaddi ġudizzju fuqhom, pero' naħseb li tajjeb li nagħmlu post-mortem fuq il-festival li għadda biex fejn aħna sodisfatti nsaħħu u fejn m'aħniex sodisfatti ntejbu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Muscat.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Fuq dan l-istess ton ta' sodisfazzjon, nixtieq ngħid li wieħed m'għandux jibża' jgħid jekk is-suġġett għoġbux jew le.

Ħadd m'għandu jieħu għalih għaliex wara kollox jekk ir-riżorsi, speċjalment dawk finazjarji, ikunu limitati allura wieħed irid jaqta' l-libsa skond il- budget li jkollu.

Imma naħseb tajjeb li wieħed jagħmel riflessjoni fuq il- kontribut tat-teatru fil-programm ta' din is-sena li, fl-opinjoni tiegħi - u naħseb li ta' ħafna li segwew dawn l-avvenimenti - ma kienx tal-livell mistenni minn ħafna li kienu looking forward għal dan l-avveniment.

Kien hemm xi diżappunti u rridu ngħidu li sfortunatament dawn kienu każi li, fl- opinjoni tiegħi, kienu negattivi u ma żammewx il-livell.

Nixtieq ukoll nikkummenta fuq il-jazz festival.

Ladarba kellna jazz festival li kien qabad ritmu qawwi u probabbilment kien l-uniku avveniment tal-programm li kien qed jiġbed l-attenzjoni anke barra minn pajjiżna u kien ħa forma ta' impostazzjoni, għaliex twaqqa' għal tlett ijiem?

Mhux qed ngħid li neċessarjament twaqqa' l-livell tiegħu imma żgur li l-fatt li ġie ridott għal tlett ijiem, minflok ħamsa jew sitta kemm kien, naturalment iddiżappunta wkoll, almenu kif nikkonkludi jien.

Jaqbel ma' dan il- Ministru?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Qisna qed nagħmlu intervista lil xulxin fuq il- festival internazzjonali ta' l-arti!

Jekk irrid inkun dejjaq dawn it-tip ta' mistoqsijiet ma nafx kemm huma skond l-iStanding Orders, imma ma naħsibx li l-Onor.

Interpellant jippretendi li nwieġeb dwar attivita' li jien ma attendejtx għaliha għax inkun arroganti u prużuntuż; allura l- attivita' teatrali mhux se nagħti ġudizzju fuqha.

Fuq il-jazz festival, li attendejt għal serata minnhom, irrid ngħid li għalkemm il-jazz m'huwiex il-qasam li l-aktar nieħu gost bih fil-mużika, l- informazzjoni li għandi jien minn nies li jifhmu hija bil-maqlub.

Il-fatt jekk ikunx tlett ijiem jew erbat ijiem huwa irrilevanti.

L-importanti hiju l-kwalita'.

L-informazzjoni li għandi jien hija li l-jazz festival kien ta' kwalita' aħjar minn tas-soltu.

Qed noqgħod fuq il-ġudizzju ta' xi ħadd li hu mdaħħal ħafna f'dan il-qasam

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Muscat.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Madam Speaker, ir-rimarka li qisna qed nagħmlu intervista bejnietna ma naħsibx li hija f'waqtha għaliex after all dan huwa l-ħin tal-mistoqsijiet u jekk is-suġġett inzerta fuq il-festival internazzjonali ta' l-arti m'għandniex nistħtu nagħmlu d-domandi u wisq inqas inweġbuhom għaliex għandna avveniment li jimmerita almenu konsiderazzjoni darba fis-sena għax dan is-suġġett qatt ma jiġi diskuss fil- Parlament.

Nixtieq nistaqsi lill-Ministru kemm ġie jqum il-festival din is- sena u kemm daħħal flus mill-isponsors u mill-bejgħ tal-biljetti, ħalli nara l-importanza ta' dan il-festival.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien m'għandix dubju li dan il-Parlament għandu jsib il-ħin li jiddiskuti affarijiet u avvenimenti kulturali pero' ma naħsibx li l-Kamra jinteressaha - jew il-pajjiż jinteressah - l-opinjoni personali tiegħi.

(Interruzzjonijiet) X'għandu x'jaqsam billi tkun ministru!

Mela l-ministru xi omnixxenti u jifhem f'kollox!

Mela jekk jien niddeċiedi li l-jazz festival kien ta' kwalita' mondjali l-bqija tal-pajjiż għandha tagħmel hekk u tgħid li kien ta' kwalita' mondjali!

Jien l-iktar li nista' nagħti huwa appoġġ u direzzjoni.

Illum, iktar minn qatt qabel, ma naħsibx li jagħmel sens li l-ministri jindaħlu f'kollox u f'kull dettall u dak li jgħidu huma huwa xi Vanġelu.

Fuq id-dettalji ta' kemm ġie jiswa u kemm daħħalna, s'intendi jien m'għandix l-informazzjoni hawnhekk pero' nitlob lid-dipartiment jiġbor dan it-tagħrif u m'għandix problemi li ngħaddih lill-Onor.

Interpellant.

EDUKAZZJONI - ISTRUZZJONI GĦAL GĦALLIEMA STUDENTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Louis Galea) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Skond l-"Infoline", ħarġa Nru. 24, pubblikazzjoni tal-MLP, intqal li madwar 26% tat-tfal isibu problemi ta' qari bil-Malti.

Skond din l-istess pubblikazzjoni, il-kawżi ta' dawn il-problemi jinkludu "inadequate instruction of student teachers".

Jaqbel il-Ministru ma' din l-asserzjoni?

Jekk fl-affermattiv jista' jgħid għaliex?

Hemm xi riċerka li tissostanzja dak li hemm fl-Infoline?

Jekk iva, jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' din ir-riċerka?

X'passi qed jieħu l-Ministru biex titjieb din l-istruzzjoni lill- għalliema studenti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien se nirriferi l-asserzjoni magħmula fl- "Infoline" lill-branka tar-riċerka fid-dipartiment ta' l-ippjanar u żvilupp tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni għal studju approfondit fuq l-asserzjoni.

B'hekk ikolli bażi uffiċjali li tgħinni nifforma opinjoni jekk naqbilx jew le.

Skond informazzjoni li għandi, l-"Infoline" bbaża l-asserzjoni tiegħu fuq riċerka li saret miċ-Ċentru tal-Fidi u Ġustizzja mmexxi mill-Ġiżwiti u studenti universitarji.

Sfortunatament m'għandix kopja ta' din ir-riċerka.

Kieku kelli kont ngħaddi kopja lill-Onor.

Membru.

Naf li ġew imfassla units sħaħ li se jkunu ntrodotti fil-kors tal-B.Educ. sabiex l-għalliema studenti jkollhom l-istruzzjoni neċessarja f'dan il- kamp.

EDUKAZZJONI - EARLY LITERACY

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Louis Galea) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Fil-pubblikazzjoni tal- Partit Laburista "Infoline", ħarġa Nru. 24, intqal li twaqqaf kumitat ministerjali fil-qasam ta' l-early literacy biex jikkordina l-programm li kien inbeda mill-amministrazzjoni preċedenti.

Għaliex kumitat ministerjali u mhux kumitat dipartimentali?

Min huma l-membri ta' dan il-kumitat?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx minnhom li se jitħallsu speċifikament għal dan ix-xogħol u, jekk iva, kemm?

Dawn jirrappreżentaw lil xi għaqda partikolari jew ġew magħżula mill- Ministru fuq bażi individwali?

Meta hu maħsub li dan il-kumitat jippreżenta r-rapport tiegħu?

Il- Ministru se jippubblikah dan ir-rapport?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mill-amministrazzjoni preċedenti ma nbeda l-ebda programm fl-early literacy.

Kien issemma biss fil-pubblikazzjoni "New Initiatives" ftit ġimgħat qabel l-elezzjoni ta' l-1996.

Il-qasam ta' l-early literacy se jinvolvi diversi stakeholders, li aktar jinġabru taħt l-umbrella tal-ministeru milli tad-diviżjoni esklussivament.

Per eżempju, iċ-chairman tal-kumitat huwa membru tal-Fakulta' ta' l- Edukazzjoni u mhux membru tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni.

Il-membri tal-kumitat huma:

|Dr Charles Mifsud |Chairman | |Mr Charles Cilia |Segretarju | |Mr Joseph Scerri |Membru | |Mr Michael Cassar |Membru | |Mrs Pauline Fenech|Membru | |Ms Tanya Muscat |Membru | |Ms Gaby Privitera | Membru | |Ms M'Anne Spiteri |Membru | |Mr Mario Testa |Membru | |Dr Victor |Membru | |Martinelli | |

u dawn ma jirċievu l-ebda ħlas speċifiku għal dan ix-xogħol.

Is-Sur Michael Cassar jirrappreżenta l-MUT u s-Sinjura Pauline Fenech tirrappreżenta l-assoċjazzjoni tal-kunsilli skolastiċi.

It-tmien membri l- oħra huma magħżula fuq bażi ndividwali.

Il-kumitat ma ngħata l-ebda żmien speċifiku għal dan ix-xogħol u meta jkun hemm rapport li l-kumitat spontanjament jogħġbu li jipproduċi nippubblikah.

EDUKAZZJONI - GUIDANCE AND COUNSELLING

L-ONOR.

CENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Louis Galea) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat- tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3773, jista' l-Ministru jikkonferma li ma sar l-ebda nfiq bejn Settembru u Diċembru, 1996 fil-qasam tal-guidance and counselling?

Jaħseb il-Ministru li bi Lm15,000 dan il-qasam ikun jista' jlaħħaq mal- proġetti kollha?

Dwar din l-istess mistoqsija, jista' l-Ministru jispjega kif mingħajr l- ebda vot, dan l-għan fl-edukazzjoni jista' xorta waħda jintlaħaq?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Matul din is-sena skolastika il-guidance & counselling section laħħqet mal-proġetti kollha tagħha.

Għas-sena sħiħa - Jannar/Diċembru 1997 - il-ministeru vvota s-somma ta' Lm15,000 taħt il-vot rikorrenti tal-guidance and counselling.

Bejn Settembru u Diċembru 1996 fil-qasam tal-guidance and counselling saru dawn il-pagamenti:

|Settembru 1996 |Lm 405.58 | |Ottubru | | | |3339.77 | |Novembru | | | |773.74 | |Diċembru | | | |1117.08 | |TOTAL | | | |5636.17 |

Il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni huwa konxju mill-valur tas-servizzi tal- guidance and counselling u jibqa' jagħmel minn kollox biex jiżgura li dan is-servizz jingħata lil kull min jeħtieġu.

ĦAL FAR - ĊIRKWIT GĦAT-TLIELAQ TAL-KAROZZI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġibiet li ta għall-mistoqsijiet parlamentari numri W202 u 4117 dwar il-bini ta' ċirkwit għat-tlielaq tal- karozzi, jista' l-Ministru jgħid ma' min qed tiġi diskussa l-materja in kwestjoni?

Jista' l-Ministru jgħid xi proposti rċeva s-Segretarjat għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti mingħand il-Ħal Far Circuit Association?

Jista' igħid ukoll jekk is-segretarjat talabx il-veduti tal-Korporazzjoni Maltija ta' l-Iżvilupp dwar is-suġġett u x'kien il-parir tal-KMZ?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Is-Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti ġie nformat mill-Hal Far Circuit Association dwar it-talbiet li l-għaqda kienet għamlet ma' l-awtoritajiet konċernati biex jinbena ċ- ċirkwit għat-tlielaq tal-karozzi f'Ħal Far.

Ma saret l-ebda talba mal-Korporazzjoni Maltija ta' l-Iżvilupp min-naħa tas-segretarjat parlamentari.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Madam Speaker, fl-action plan tal-Planning Authority għal Ta' Qali jingħad ċar u tond li, minħabba il-ħsejjes li jagħmlu karozzi tal-ġiri, m'huwiex possibbli li jibqa' jseħħ circuit racing ġo Ta' Qali.

Ta' min igħid ukoll li f'Ħal Far kien hemm il-problema tal- fabbriki.

Allura peress li dan l-action plan għal Ta' Qali jsemmi ħames postijiet fejn circuit racing jista' jiġi ppjanat, x'jaħseb il-Ministru dwar dawn il-proposti?

Jekk s'issa għad m'hemmx opinjoni, jista' l-Gvern jara x'jista' jagħmel min-naħa tiegħu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Dan it-tip ta' sport huwa impossibbli li jsir f'Ħal Far minħabba l-fabbriki pero' għaddejjin kuntatti min-naħa tal-Gvern ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex jiġu evalwati siti differenti li qed jiġu ssuġġeriti għal din l-attivita' sportiva.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Richard Muscat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk il-Gvern ikkonsidrax proġett tipiku għal dan l-isport li jkun adattat għaċ-ċokon ta' pajjiżna?

Peress li dan l-isport huwa popolari ma' ħafna żgħażagħ, jikkonsidra li jkun hawn skola tas-sewwieqa fuq livell internazzjonali, kif ukoll xi track żgħira li tkun adattata għall-go-karts jew Formola Tre?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fuq dan għad irridu naraw għax qed jitolbuna wkoll skola għall-ibburdjar!

Kulħadd qed jissuġġerixxi li niftħu skola għal kull qasam li hawn.

Jien naħseb - din hija opinjoni personali tiegħi - li għandna prijoritajiet oħrajn qabel nikkonsidraw li niftħu skola għas- sewwieqa.

Naħseb l-ewwel ħaġa li għandna nagħmlu hija li fl-iskejjel tagħna nedukaw lill-uliedna kif għandhom jużaw it-toroq u kif għandhom isuqu!

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Saret konsultazzjoni ma' l-għaqda li kienet diġa' għamlet pjanijiet għal racing track f'Ħal Far?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nista' nikkonferma li l-Hal Far circuit association min-naħa tagħha ma tibqax lura milli tagħmel kull rappreżentazzjoni u kull pressjoni meħtieġa.

Nista' ngħid li għaddejjin konsultazzjonijiet dwar x'se jiġri dwar dan l-isport.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Censu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CENSU GALEA: Madam Speaker, il-Ministru qiegħed f'pożizzjoni li jgħidilna jekk hemmx sit partikolari li ġie magħżul?

(Interruzzjonijiet) Sa fejn naf jien m'hemm xejn konkret, imma minn żmien għal żmien ikun hawn xniegħat li l-proġett se jsir f'xi post partikolari.

Smajna anke bit- tinda.

Għalhekk jista' l-Ministru jgħidilna jekk hemmx sit fiss u jekk din tat-tinda hijiex xi fantasija ta' xi wħud?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Le, m'hemmx sit konkret.

Fil-fatt għadhom għaddejjin il-konsultazzjonijiet u għadhom jiġu evalwati siti differenti.

WIED IL-GĦAJN - PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

CENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Psaila Savona) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Billi l-ex-pixxina nazzjonali f'Wied il-Għajn kienet għaddiet f'idejn il-kumitat tal-waterpolo tal-lokal fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti, jista' l-Ministru jgħid x'inhi s-sitwazzjoni llum?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li s- sitwazzjoni għadha l-istess.

SKEJJEL - STUDJU TA' SUĠĠETTI VARJI

L-ONOR.

CENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Lawrence Gonzi) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jgħid kemm hemm studenti maqsuma fi bniet u subien li għas-sena skolastika 1996-1997 qed jistudjaw is-suġġetti ta': needlework, home economics and human ecology and technical design?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-istatistika li talab l-Onor.

Interpellant qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

L-istatistika fl-ewwel linja turi l- figuri dwar l-iskejjel sekondarji, ex-opportunity centres.

Fl-istatistika qed jingħataw figuri dwar graphical communication, li hu t- terminu li tuża d-Diviżjoni tal-Edukazzjoni flok technical design.

Il- graphical communication fl-iskejjel tas-snajja hu obbligatorju - barra fl- Iskola tal-Biedja - u optional fl-iskejjel sekondarji u junior lyceums.

Is-suġġetti home economics u needlework huma obbligatorji fl-iskejjel sekondarji, ex-opportunity centres, u fl-iskejjel l-oħra huma optional.

Is-suġġett home economics and human ecology jiġi mgħallem biss fl- iskejjel post-sekondarji Gian Franġisk Abela Junior College u Giovanni Curmi Higher Secondary School.

In-numru ta' studenti li qed jitgħallmu home economics and human ecology huwa ta' 34 fl-ewwel sena u 22 fit-tieni sena.

RABAT - DISCO KONTRA L-INTOLLERANZA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru 4470, jista' l-Ministru jgħid b'liema mod tanġibbli d- disco li sar fir-Rabat kien marbut mat-tema kontra r-razziżmu u l- intolleranza?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Numru ta' diski li ndaqqu mid-disc jockey dak in- nhar tad-disco kellhom messaġġ favur il-paċi u barra minn hekk kien hemm messaġġi kontra r-razziżmu u l-intolleranza mid-disc jockey.

Kien hemm ukoll live band li minbarra li kantat diski favur il-paċi u kontra l- intolleranza, minn ħin għall-ieħor tat messaġġi kontra r-razziżmu u l- intolleranza.

YOUTH FOR EUROPE

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru 4473, li fiha l-Ministru qal li l-exchanges li jorganizza d-Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport mhumiex se jkunu mfixkla mill- parteċipazzjoni ta' Malta fil-programm Youth for Europe, għandi nifhem li d- dipartiment se jibqa' jkollu l-fakulta' li jorganizza exchanges bilaterali ma' pajjiżi li huma msieħba fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-Onor.

Interpellant qed jifhem tajjeb.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Muscat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Għadni ma nafx kif nista' ninterpreta din it- tweġiba, li fl-opinjoni tiegħi hija ftit sibillina.

Għalhekk se nagħmel mistoqsija oħra.

Fiex wasal eżattament il-Youth for Europe Programme?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Din hija mistoqsija differenti milli għamel bil- miktub fejn qal li qed jifhem li d-dipartiment se jibqa' jkollu l-fakulta' li jorganizza exchanges bilaterali ma' pajjiżi li huma msieħba fl-Unjoni Ewropea.

M'hemmx dubju li l-Onor.

Interpellant qed jifhem tajjeb għax żjarat u youth exchanges ma' pajjiżi li huma msieħba fl-Unjoni Ewropea ovvjament se jibqgħu jsiru u qed isiru.

Dwar il-mistoqsija supplimentari li għamel nista' ngħid li dak li se jiġri mill-programm Youth for Europe jiddependi mid-diskussjonijiet li għaddejjin bejn Malta u l-Kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea dwar ir- relazzjonijiet futuri ta' bejnietna.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Muscat.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Il-Ministru qed jgħid li d-diskussjonijiet għadhom sejrin u qed jgħid ukoll li minnhom jiddependi l-futur tal-programm Youth for Europe.

Allura l-Ministru jara li jkun prattiku u tajjeb li l- aġenzija nazzjonali ukoll tibqa' taħdem biex il-programm ma jitlifx il- ritmu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien naħseb li biex ma nitilfux ir-ritmu hemm bżonn li nagħmlu l-kuntatti - kif qed inkomplu nagħmlu - ma' pajjiżi fl- Ewropa.

Jien informat li din is-sena se nkunu għamilna l-akbar numru ta' skambji ta' żgħażagħ f'pajjiżi differenti.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Hemm żviluppi dwar it-tkomplija tal- programmi Socrates u Leonardo?

MADAM SPEAKER: Il-Minstru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Kif diġa' għidt, dawn il-programmi jiddependu mid- diskussjonijiet li għaddejjin bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Muscat.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Madam Speaker, napprezza li fis-seduta tal-lum il- Ministru tana r-risposti u s-sawm li kelli qabel issa għaddieli!

YOUTH EXCHANGES - AKKOMODAZZJONI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru 4488, jista' l-Ministru jgħid fejn hemm il-ħsieb li jiġu akkomodati ż-żgħażagħ li se jinġiebu Malta din is-sena bħala parti mill- programm tal-youth exchanges?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Huwa maħsub li ż-żgħażagħ li se jinġiebu Malta din is-sena bħala parti mill-programm ta' youth exchanges ikunu akkomodati fil-White Rocks Holiday Complex.

BIRŻEBBUĠA - FAĊILITAJIET SPORTIVI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joe Farrugia) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Peress li r-raħal ta' Birżebbuġa huwa nieqes minn ċerti faċilitajiet sportivi, jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jsir xi ħaġa?

Hemm xi taħdidiet għaddejjin biex isir il-ground tal-football ta' Birżebbuġa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: F'Birżebbuġa jeżistu dawn il-faċilitajiet sportivi: swimming pool magħluq komplut bid-dressing rooms u bar; u żewġ clubs tal-boċċi, wieħed minnhom attrezzat b'bar kbir li jservi ta' restorant.

Il-bitħa ta' l-iskola tintuża wkoll għal diversi attivitajiet sportivi.

Oriġinarjament is-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti kien irċeva talba mingħand Birżebbuġa Windmill FC għall- konsiderazzjoni ta' biċċa art biex tiġi żviluppata fi ground tal-football.

Din inbagħtet lill-Kunsill Lokali ta' Birżebbuġa, lill-MAFA u lill-MFA għall-kummenti tagħhom.

Filwaqt illi l-MAFA informat lis-segretarjat parlamentari li dan il-klabb mhuwiex membru tagħha iżda tal-MFA, mingħand dawn tal-aħħar ma rċevejna l- ebda risposta sal-lum.

Min-naħa tiegħu l-Kunsill Lokali ta' Birżebbuġa nforma lis-segretarjat b'ittra li kien bagħat lill-B'Buġa Windmill FC li għadu prematur wisq biex isiru diskussjonijiet u jittieħdu deċiżjonijiet f'dan ir-rigward.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Madam Speaker, peress li Birżebbuga huwa magħruf ukoll għall-iżvilupp industrijali, jistgħu korporazzjonijiet parastatali jisponsorjaw żvilupp ta' faċilitajiet sportivi fl-inħawi?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Malta qatt ma rrifjutat qamħ u naħseb li l- assoċjazzjonijiet sportivi qatt ma jirrifjutaw xi sponsorship li ssirilhom.

Huwa tajjeb jekk dan ma jsirx biss minn kumpanniji parastatali imma jsir ukoll mis-settur privat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Il-Ministru kellu laqgħat ma' korporazzjonijiet parastatali fl-inħawi bħal, per eżempju, mal-Malta Freeport f''dan is-sens?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR EVARIST BARTOLO: Le.

UNIVERSITA' - SECONDMENT TA' PERSONNEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk kenux saru xi taħdidiet bejn l-Universita' - jew xi kumpannija kummerċjali tagħha - u l-kumpannija Gozo Channel biex x'individwu jew individwi jiġu ssekondati ma' din il- kumpannija, in konnessjoni ma' xogħol li jrid isir fuq il-bini ta' vapuri ġodda?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ġejt informat li kienu saru taħdidiet bejn il- Malta University Services u l-Gozo Channel rigward il-possibbilta' ta' secondment ta' staff mill-Malta University Services għall-Gozo Channel.

Dawn id-diskussjonijiet kienu biss esploratorji.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (President tal-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi): Madam Speaker, qed nippreżenta l-Minuti konfermati ta' l-ewwel sitt laqgħat tal-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi.

F'dawn il- laqgħat bdejna niddiskutu r-Rapport ta' l-Awditur għas-sena 1995, ministeru ministeru, u billi bdejna bl-osservazzjonijiet ta' l-Awditur dwar id- dipartimenti li kienu jaqgħu taħt l-Uffiċċju tal-Prim Ministru, għaddejna għal dawk li dak iż-żmien kienu jaqgħu taħt il-ministeru ta' l-affarijiet barranin, il-ministeru ta' l-intern u żvilupp soċjali, il-ministeru għas- servizzi ekonomiċi, il-ministeru ta' l-edukazzjoni u riżorsi umani u bdejna wkoll il-ministeru tal-finanzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista tal-lokalitajiet fejn joqogħdu l-persuni li kellhom snieter liċenzjati għall-ewwel darba bejn Jannar u Ġunju 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8248.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bartolo

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

informazzjoni dwar direct orders u tenders mill-Universita' għal proġetti kapitali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6115;

lista ta' direct orders mogħtija mill-Universita' matul il-perjodu bejn 1 ta' Jannar 1993 u t-28 ta' Frar 1997 in konnessjoni mal-bini ta' l-European Research Documentation Centre u l-Bini għal Studji Diplomatiċi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6116;

kopja tal-permess tal-bini approvat mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar għall-bini tad-daħla l-ġdida ta' l-Universita', bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 6117;

tabella li turi l-għadd ta' studenti maqsuma skond is-suġġetti mgħallma fl-Iskola S Dimech, Tarġa Gap, il-Mosta, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 6119;

informazzjoni dwar studenti li studjaw Technology A u B bejn is-snin 1995 u l-1997, flimkien ma' projections għas-sena skolastika 1997/98, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6252;

kopja ta' ftehim u protokoll li saru bejn il-Gvern Malti u dak Svizzeru dwar l-Akkademja Mediterranja ta' l-Istudji Diplomatiċi, u kopja tal-ftehim iffirmat bejn l-Universita' u The Graduate Institute of International Studies dwar l-istess Akkademja, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 7102; u

kopja ta' l-att tat-trasferiment tal-Palazz ta' Bighi lill-Fondazzjoni għax-Xjenza u Teknoloġija, kif emendat f'Mejju 1997, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 8249.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-volum ta' bejgħ ta' prodotti mill-Korporazzjoni Enemalta bejn l-1994 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8154.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Karmenu Vella.

ONOR.

KARMENU VELLA (Ministru tat-Turiżmu): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ftehim bejn it-Turkija u Malta dwar ko-operazzjoni fil-qasam tat-turiżmu, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8148.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi d-dħul mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma minn bejgħ ta' ilma bejn l-1992 u l-1997, bi tweġiba għall-istoqsija parlamentari numru 8152.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar konsulenti fil-Ministeru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja fil-31 ta' Ottubru 1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8195.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru) Madam Speaker f'isem il-Ministru tal-Biedja u Sajd inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' impjegati tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura li jaħdmu direttament fuq kuntratti ta' xogħol ta' manutenzjoni ta' ġonna u playing fields f'Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6849; u

Kopja tar-rapport li pprepara l-Istitut CIHEAM għall-proġett ta' Wied il-Qlejja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8247.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-PROFESSJONI MEDIKA U L- PROFESSJONIJIET LI GĦANDHOM X'JAQSMU MAGĦHA

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Madam Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi msejjah "Att ta' l-1997 biex jemenda l-Ordinanza dwar il- Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha".

MADAM SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjah "Att biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha" jkun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JĦASSAR L-ATT DWAR NOMINI MILL-OPPOŻIZZJONI

OPPOSITION NOMINEES (REPEAL) BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mit-28 ta' Lulju, 1997.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MADAM SPEAKER: Hawn rimarki?

L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Madam Speaker, quddiem dan il-Parlament kien ilu ma jkun hawn liġi li qanqlet daqstant sħana, minkejja li s-sħana tas-sajf ittardjat biex bdiet.

Kien prevedibbli li l-Oppożizzjoni tipprova tagħmel xi ħaġa kbira minn din il-liġi li hawn quddiemna.

Qed ngħid hekk mhux għax l-Oppożizzjoni għandha raġun tagħmel hekk imma għax fil-kontest ta' l- istrateġija, minn lejliet li l-Oppożizzjoni saret taf li ma telgħetx fil- gvern, kien prevedibbli li tadotta linja għal kollox negattiva u tipprova ddoqq it-tnabar tat-tbeżżiegħ.

Dik hija l-istrateġija ta' l-Oppożizzjoni u kull ħaġa li qiegħda ssir fil-pajjiż mhux qiegħda tiġi kkritikata għaliha oġġettivament, skond id-deċiżjoni jew il-proposta li titressaq quddiem il- Parlament u quddiem il-poplu, imma qed tiġi kkritikata l-ħin kollu fil- kontest ta' strateġija ta' negattiviżmu li tbeżża', tmaqdar u tipprova twaqqa' dak kollu li qiegħed isir mingħajr ma tara l-validita' tiegħu.

F'demokrazija huwa importanti li l-oppożizzjoni tal-ġurnata tikkritika lill-gvern tal-ġurnata.

F'ġieħ il-gvern stess hija ħaġa tajba li jkun hemm il-kritika, sew mill-oppożizzjoni u anke - kif ma tantx nagħmlu f'dan il- pajjiż imma hekk imissu jsir - permezz ta' l-awtokritika.

Gvern li ma jagħmilx awtokritika u li ma jagħtix kas il-kritika ta' l-oppożizzjoni jispiċċa biex jiġrilu bħalma ġralu l-Gvern Nazzjonalista.

Imma li tikkritika b'mod demokratiku, b'mod vigoruż u anke b'mod aggressiv ifisser ħaġa, filwaqt li tikkritika l-ħin kollu biex tiddistruġġi u biex kulma jiġri tpinġih iswed hija ħaġa oħra li m'hijiex parti mid-demokrazija kif nafuha aħna imma pjuttost hija parti mid-demokrazija kif għamlu ħabta jżebilħuha u jiżviluppawha fil-Ġermanja u fl-Italja.

Id-demokrazija li mdorrijin biha aħna hija l-mudell l-aktar pur u safi tal- punent fejn l-oppożizzjoni tkun qiegħda hemmhekk biex topponi.

Imma meta l- Oppożizzjoni topponi bil-mod kif qed narawha tagħmel f'dan il-Parlament u bil-mod kif qegħdin nisimgħuha u naqrawha tagħmel fil-media tagħha, hemmhekk ma nibqgħux fil-qasam tad-demokrazija imma niġu fil-qasam tal- fundamentaliżmu, tal-fataliżmu u fil-qasam tad-distruzzjoni ta' dak kollu li jersaq quddiem il-pajjiż.

Ħalli nieħdu din il-liġi attwali li permezz tagħha l-Gvern Laburista qed jgħid li se jneħħi l-mekkaniżmu li kien għamel Gvern Nazzjonalista biex l-oppożizzjoni tal-ġurnata jkollha d-dritt taħtar membru fuq il-boards ta' ċerti korporazzjonijiet u awtoritajiet pubbliċi.

L-Oppożizzjoni Nazzjonalista qiegħda targumenta - meta ngħid l- Oppożizzjoni Nazzjonalista irrid infisser ukoll il-fellow travellers li għandha fil-media tagħha, u dawn kollha flimkien, b'chorus aktar qawwi minn tan-Nabucco qegħdin jippruvaw jgħidu li sejrin lura mil-lat demokratiku, jiġifieri li qiegħed isir xi pass ħażin demokratiku - li l-Gvern Laburista qiegħed ineħħi xi ħaġa illi kien illeġisla l-Parlament u hawnhekk mill- ewwel nibdew inħarsu lejn offensiva li mhux biss hija sewda fit-totalita' negattiva tagħha imma hija wkoll banali u redikola.

X'jiġifieri niġu ngħidu u nbeżżgħu lill-poplu li l-Gvern preżenti qiegħed ineħħi xi ħaġa li għadda l-Parlament?

Mhux kull emenda għal kull liġi tkun qed tbiddel xi ħaġa li jkun għamel il-Parlament preċedenti!

Hemm tant esperti ġenwini fuq il-kostituzzjonal in-naħa ta' l-Oppożizzjoni!

Ma jafux dawn li għandek dawk il-partijiet tal-Kostituzzjoni li jistgħu jinbidlu b'maġġoranza ta' żewġ terzi ta' dan il-Parlament imma mbagħad hemm affarijiet oħra li jinbidlu b'maġġoranza sempliċi?

Meta għandek din il-qagħda, x'inhi din l- offensiva li ngħidu: X'għarukaża!?

Tgħidx kemm qed iwerwru li l-Gvern, permezz tal-maġġoranza tiegħu, qed jersaq biex ibiddel liġi li kien għadda l-Gvern preċedenti permezz tal-maġġoranza tiegħu!

Fejn hi l-loġika mingħand dawn in-nies li għall-grazzja t'Alla għandom l-expertise kostituzzjonali u l-expertise legali fi ħdanhom?

Jekk kemm-il darba jridu jtambru fuq il-punt tal-maġġoranza, imisshom itambru fuq il-fatt li l-liġi li bħalissa għandna quddiemna għall-konsiderazzjoni tal-Parlament qed tipproponi li tħassar liġi oħra, li kienet għaddiet fil-Parlament preċedenti meta l-Partit Nazzjonalista kellu l-maġġoranza tas-siġġijiet li kien jistħoqqlu skond il- maġġoranza ta' voti li kiseb fl-elezzjoni ta' l-1992, waqt li l-liġi li llum għandna quddiemna trid tgħaddi bil-maġġoranza li ma tirriflettix il- qagħda ta' voti li rriżultat fl-elezzjoni ta' Ottubru 1996.

Fl-elezzjoni ta' l-1996 - ħadd minn Nazzjonalisti għadu ma ammettiha din u ħadd għadu ma skuża ruħu għaliha - minħabba l-mod kif kienu l-boundaries elettorali, il-Partit Laburista reġa' ma ġabx il-maġġoranza parlamentari proporzjonali li tirrifletti l-maġġoranza tiegħu f'termini ta' voti.

Issa jekk kemm-il darba tieħu l-prinċipju li dak li kien tajjeb il-bieraħ huwa tajjeb illum u dak li huwa zokkor imħawwad tajjeb għal Ġanni huwa wkoll zokkor imħawwad tajjeb għal Peppi - meta huma kienu jgħidu li fl-1981 kien hemm inġustizzja fil-pajjiż u meta kienu jgħidu li anke fl-1987 kien hemm qagħda li ma tirriflettix id-deċiżjoni demokratika fil-pajjiż; jien nifhem għaliex kienu jgħidu hekk - u jekk kellhom raġun dak inhar illum il- ġurnata daqstant ieħor għandna sitwazzjoni li ma tirriflettix ir-riżultat demokratiku li ta l-poplu fl-evoluzzjoni ta' Ottubru 1996.

Jiġifieri jekk wieħed irid jitkellem minn dak l-aspett irid itambar fuq dan il-punt u mhux itambar fuq il-punt assurd, redikolu u banali li jkollok kelliemi wara kelliemi min-naħa ta' l-Oppożizzjoni - m'għandi l-ebda dubju li se jkun hemm kelliema oħra li se jagħmlu l-istess punt - li jgħidulek: Ara x'għarukaża!

Dan il-Gvern Laburista bil-maġġoranza tiegħu se jbiddel xi ħaġa li għadda l-Parlament, jiġifieri xi ħaġa li kienet għaddiet il- maġġoranza Nazzjonalista.

Dan huwa l-ewwel punt li jrid jiġi ċċarat; punt li jrid jifhmu kulħadd.

Jekk stess il-kelliema Nazzjonalisti jibqgħu jipprovaw jgħixuna f'realta' virtwali, f'realta' falza li jiffalsifikawha huma, affari tagħhom u għandhom kull dritt li jagħmlu hekk, imma mbagħad il-poplu għandu d-dritt - mhux l-obbligu biss - li jkun jaf ir-realta'.

Ir-realta' hija li l-Gvern Laburista qed jersaq b'miżura li ilha msemmija li se ssir.

Il-Membri ta' l- Oppożizzjoni Nazzjonalista għandhom dritt li jikkritikawha imma m'għandhom assolutament l-ebda dritt li jgħidu li permezz ta' hekk qed titnaqqar id- demokrazija.

Issa dawn m'għandhom l-ebda dritt jgħidu li qed titnaqqar id- demokrazija għal raġuni oħra sempliċi ħafna, mhux sempliċement għax dak li tilleġisla b'maġġoranza tista' tbiddlu b'maġġoranza oħra jekk ikun hemm raġunijiet li lilha jimmotivawha b'mod qawwi li tagħmel dan - għax m'għandniex noqogħodu nbiddlu dak kollu li għamel il-gvern tal-bieraħ - u jekk ikun hemm xi raġuni li timmotivak b'mod qawwi għandek l-obbligu li tirrifletti l-konvinzjonijiet tiegħek.

Pero' aħna, sewwa sew, fuqhiex qed nittrattaw?

Qed nittrattaw fuq liġi li, meta l-Gvern Nazzjonalista tal-bieraħ kien qed iressaqha quddiem dan il-Parlament, l-Oppożizzjoni Laburista tal-bieraħ opponietha.

Mhux qalet li taċċetta din il-liġi sakemm iddum fl- oppożizzjoni imma meta jkun hemm Oppożizzjoni Nazzjonalista u hi ssir il- Gvern ma tibqax tħaddimha.

(Interruzzjonijiet) Le, mhux hekk sar.

Għandna nkunu ċari dwar x'sar.

Ejjew infakkruh x'sar lill-poplu b'dawn l-esperti kostituzzjonali kollha li għandna faċċata tagħna.

(Interruzzjonijiet) Insomma mhux għax hemm ħafna u mhux għax huma esperti daqskemm jaħsbu li huma għax espert totali ħadd m'hawn, la fl-ekonomja, la fil-liġi u f'xejn!

Jekk in-naħa l-oħra hemm l-expertise, ma jfissirx li aħna ta' din in-naħa ħafjin minnha għax hawnhekk wara kollox qed nitkellmu fuq il-qasam tas- sempliċita', fuq il-qasam ta' dak li jiftiehem u mhux fuq il-qasam ta' ħsebijiet imħawda u konvoluti.

L-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra, mhux bħala esperti imma bħala nies onesti, għandhom l-obbligu li jgħidu, li jfakkru u li ma jibqgħux inessu u jgħawġu l-fatt li meta l-Partit Laburista kien fl-oppożizzjoni mill- ewwel qal li ma jaqbilx ma' dik il-liġi.

Il-Partit Laburista, li bħala oppożizzjoni suppost kien qiegħed jibbenefika minn dik il-liġi, mill-ewwel qal li mhux veru li dik il-liġi kienet tibbenefika lill-oppożizzjoni u nerġa' ngħid li l-Partit Laburista qal dan mill-oppożizzjoni.

Għandna nitkellmu f'termini li niftiehmu lkoll fuqhom.

Meta l-platt tal-minestra tqiegħed quddiemu biex jieklu hu, il-Partit Laburista qal: Grazzi, imma dan il-platt tal-minestra m'huwiex tajjeb għall-Oppożizzjoni u m'iniex se nieklu.

Mela meta llum lill-Oppożizzjoni Nazzjonalista qiegħed jgħidilha li dak il-platt tal-minestra se jneħħih minn hemmhekk - jew forsi aħjar dak il- platt tal-kawlata! - qed jgħidilha li se jneħħi xi ħaġa li lanqas hu stess ma żammha għalih innifsu.

Mela fejn hu dan it-tnaqqir, din id-diminuzzjoni tal-poteri ta' l-Oppożizzjoni, b'mod komparattiv, li jqiegħed lill- Oppożizzjoni tal-lum żvantaġġata fil-kontest ta' l-Oppożizzjoni tal-bieraħ?

Ma rridux ninsew li l-Gvern Nazzjonalista din il-liġi ma resaqx biha fl- ewwel ġurnata, fl-ewwel ġimgħa, jew imqar fl-ewwel sena li ħa l-gvern f'idejh wara Mejju ta' l-1987 imma għaddew disa' snin biex resaq b'din il- liġi.

Jiġifieri hu stess lanqas kien konvint u sodisfatt li qed jersaq b'xi ħaġa li tant hija importanti għall-pajjiż li l-ewwel ħaġa li wieħed irid jaħseb fiha hija proprju din il-liġi għax inkella mingħajrha d-demokrazija se ssir għaxwa, se tispiċċa biex tnin naqra naqra, se tispiċċa biex tinxef u se tispiċċa biex tmut.

Ejjew ma ninsewhomx dawn l-affarijiet għax jekk ninsew dawn l-affarijiet inkunu qed naċċettaw in-nassa li l-ħin kollu qed jinseġ il-Partit Nazzjonalista fejn qed jipprova jnessi r-realtajiet tal- bieraħ biex minflok jimponi realtajiet li ma jkunu realtajiet xejn.

Il-Partit Nazzjonalista l-ħin kollu jipprova jnessi dak li għamel hu fil- gvern, x'qagħda ħoloq meta kien fil-gvern u x'ħalla warajh fil-gvern.

Mhux jiftaħar bit-tajjeb li għamel - mela m'għamilx tajjeb? - mhux jiftaħar bl- affarijiet li ħteġilhom isiru - mela ma kienx hemm affarijet?

Mela hawn xi ħadd li hu totalment ħażin jew totalment tajjeb!

Bħalma m'hemmx esperti totali, lanqas hemm gvernijiet li huma totalment ħżiena, bħalma m'hemmx gvernijiet li huma totalment tajbin.

Li jiftaħar bl-affarijiet tajbin li għamel mod imma li jipprova jnessi l-lakuni, il-gaps u n-nuqqasijiet li kellu hu stess mod ieħor.

Mhux se noqgħod niddevja fil-qasam finanzjarju imma għaddew disa' xhur u l-Partit Nazzjonalista, il-Gvern Nazzjonalista tal-bieraħ, l-Oppożizzjoni Nazzjonalista tal-lum, l-esperti issa ekonomiċi Nazzjonalisti, għadhom sal- lum jiċħdu li ħallew żbilanċ enormi warajhom, fil-fatt it-triplu u nofs ta' dak li qalu lil dan il-Parlament li se jkun l-iżbilanċ.

Għadhom sal-lum jaħbu l-fatt li ħallew ekonomija li m'hijiex mibnija fuq bażi soda imma ekonomija fraġili għall-aħħar.

Għadhom sal-lum jiffalsifikaw dik ir-realta' biex idaħħlu r-realta' falza li jridu jpoġġu huma li issa l-Gvern Laburista li għandu d-dmir, l-obbligu u l-piż li jiffaċċa din il-qgħada finanzjarja u ekonomika qed ikun imfixkel milli jagħmel dan.

Għax meta ma tagħrafx ir- realta' tal-pajjiż, meta jkollok ir-realta' ffalsifikata allura s- soluzzjoni tkun iżjed diffiċli.

U l-Partit Nazzjonalista fl-oppożizzjoni hekk għamel fis-snin sebgħin għal 16-il sena sħaħ u mhux mill-1981 sa l- 1987 biss imma anke fl-għaxar snin ta' qabel.

Hekk għamel u hekk qiegħed jagħmel issa.

Din hi prevedibbli daqs il-fatt li għada, imċajpar jew mhux imċajpar, fis-sema se titla' x-xemx.

Fl-esperjenza politika tiegħi - issa l-esperjenza politika tiegħi twalet naqra mhux ħażin - dawn in-nies jafu biss joħorġu b'tattika negattiva, b'tattika li tkisser, b'tattika li ġġarraf kull meta fil-gvern ikun hemm il- Partit Laburista għax jaħsbu li għandhom xi dritt divin li huma biss imexxu lil dan il-pajjiż.

U llum hekk ukoll qegħdin jagħmlu bl-andament, bir- reazzjoni u bl-aġir tagħhom fil-qagħda li qed jieħdu fir-rigward ta' din il- liġi fejn qed inessu l-bieraħ u qed inessu l-fatt li huma għamlu disa' snin biex ressqu din il-liġi u li l-Partit Laburista mill-oppożizzjoni qal li din m'hijiex liġi tajba.

Allura permezz tal-falsifikazzjoni ta' dawk iż- żewġ realtajiet illum qed jipprovaw joħolqu din il-qagħda u l-agħa li qed issir xi ħaġa li tnaqqas id-demokrazija.

Dan l-attakk assolutament m'huwiex korrett, huwa maħsub biex jagħmel ħsara lill-pajjiż u biex ikeskes in-nies għalxejn.

Din m'hijiex kritika imma dan huwa tkeskis maħsub biex tiġi pproġettata immaġini anke barra minn Malta ta' pajjiż li qed titnaqqarlu d- demokrazija.

U din m'hijiex serjeta'.

Din m'hijiex serjeta' għall-pajjiż kollu.

Mhux m'hijiex serjeta' mil-lat li n-Nazzjonalisti jattakkaw lill- Gvern Laburista - ħallihom jattakkaw għax dak huwa r-rwol tagħhom - imma m'hijiex serjeta' li tibni illużjoni li fiha nnifisha tkun ta' ħsara għall- pajjiż kollu.

Dawn l-affarijiet huma ta' ħsara mhux għall-Partit Laburista jew għall-Gvern Laburista, imma l-Partit Nazzjonalista jipproġetta b'mod li jagħmel ħsara lill-pajjiż kollu.

Dawn mingħalihom li huma xi Sansun u jekk jimbottaw il-kolonni se jaqa' s-saqaf u huma se jibqgħu jgħixu.

Le, meta ssir ħsara lill-pajjiż issir sew lill-Laburisti, sew lin-Nazzjonalisti u sew lil dawk li ma jemmnu b'xejn.

Il-ħsara ssir lil kulħadd u t-tattika tagħhom għalhekk hija fundamentalment ħażina.

Mhux għax jikkritikaw.

Ħallihom jikkritikaw!

Jien l-ewwel wieħed li nikkritika u huma jisservew bil-kritika li nagħmel jien.

Tant m'għandhomx kritika biżżejjed u tant m'għandhomx ammunizzjon tajjeb u serju li kapaċi jipproduċuh huma stess, li jridu jaqgħu fuq ħaddieħor biex jipprovaw jisservew b'ħaddieħor u lili jgħiduli x'nikteb u jgħiduli x'ngħid u dak li ngħid u nikteb jinterpretawh kif iridu huma.

Jagħmlu li jridu.

Jien ngħid u nikteb dak li nħoss jien u iva, nikkritika, mela le!

Nikkritika għax irrid nagħmel l-affarijiet aħjar.

Min ma jridx jagħmel l- affarijiet aħjar ma jikkritika xejn u jekk jara xi ħaġa li jħoss li tista' ssir b'mod differenti ma jitkellimx.

Imma l-Oppożizzjoni Nazzjonalista tieħu l-attitudini li tikkritika biex iġġarraf mhux lill-Gvern imma lill- pajjiż.

Dawn mingħalihom li jekk jagħmlu ħsara biżżejjed, il-ħajja tal- Gvern se tkun qasira.

Ċertament li għandhom żball għax il-ħajja tal-Gvern tiddependi fuq l-appoġġ tal-membri parlamentari tiegħu.

U l-Membri Parlamentari Laburisti kollha kemm huma jappoġġaw lill-Gvern tagħhom u m'għandkom l-ebda tama li se jkun hawn xi kriżi fil-gvern fin-naħa tas- siġġijiet Laburisti li minnha tistgħu tibbenefikaw intom.

Dik ipprovaw jagħmluha b'ċerti elementi li żgur li ma kenux Laburisti malli nbidel il- gvern fl-1971 u wara li kienet spiċċat il-kwestjoni politika reliġjuża u dan il-pajjiż reġa' mar għall-maġġoranza naturali tiegħu dak iż-żmien u tela' l-Partit Laburista fil-gvern, minkejja l-gerrymandering li kien sar fid-distretti.

U minkejja li spiċċat il-kwestjoni politika reliġjuża, xorta kien hemm elementi li wara l-kwinti kienu għadhom qed jimbottaw biex il- Partit Laburista ma jasalx.

Wasal u minkejja li wasal kien hemm elementi dak iż-żmien, li żgur ma kenux Laburisti, li pprovaw jixtru żewġ parlamentari Laburisti.

Imma dawn il-kuxjenza u l-lealta' politika tagħhom ġegħlithom jikxfu x'kien qed jiġri.

Illum minn dawn l-istejjer kulħadd miet imma l-istorja ma metitx.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Onor. Spiteri, jekk jogħġbok żomm mas-suġġett li għandna quddiemna.

ONOR.

LINO SPITERI: Sur President, qed inkompli b'rilevanza ma' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, li n-naħa Nazzjonalista qed tipprova tpinġih bħala xi attakk fuq id-demokrazija.

Qed inkompli b'rilevanza u qed ngħid li r-rilevanza ta' l-attakk fuq id-demokrazija ġiet meta kien hemm Nazzjonalisti li pprovaw jixtru parlamentari Laburisti biex jaqsmu l-floor.

Dak huwa rilevanti u rilevanti ħafna u jibqa' rilevanti wkoll il-fatt li n- Nazzjonalisti damu disa' snin biex ressquha din il-liġi, li qed jgħidu li tant hija kruċjali għad-demokrazija u tant hu kruċjali li jkun hemm membru ta' l-oppożizzjoni fuq xi bord tal-gvern.

U jibqa' rilevanti wkoll - qed nirripeti apposta - il-fatt li l-Oppożizzjoni Laburista ma kenitx aċċettat li hi tinnomina lil xi ħadd għax ma reditx tipparteċipa f'xi ħaġa li mhux veru kienet parti mit-trappings u mill-fabric tad-demokrazija.

Dawn huma fatti rilevanti u huma kollha fatti minsuġa ma' xulxin.

Issa meta tmur 'l hemm mill-aspett politiku u 'l hemm minn kif l- Oppożizzjoni Nazzjonalista, il-media tan-Nazzjonalisti u dawk li jirraġunaw bħalhom għal raġuni jew oħra - u Allaħares jibdew jingħadu r- raġunijiet għax aqta' kif jiskanta dan il-pajjiż; u jekk xi ħadd irid jagħraxna biex ngħiduhom hemm ħafna affarijiet x'ngħidu, imma ejja nħalluhom għall-mument dawk li qegħdin jagħmlu din l-offensiva politika; naħseb li issa weġibt biżżejjed bil-mod daqsxejn waħda dgħajjef tiegħi, bħalma wieġbu sħabi diġa' u persważ li jkun hemm oħrajn li jkomplu jwieġbu - u meta tmur għas-sustanza attwali, għas-sustanza funzjonarja, għas- sustanza fil-prattika, x'issib?

Issib li d-demokrazija tiddependi b'mod parzjali jew inkella b'xi mod kruċjali fuq il-fatt li f'diversi awtoritajiet u korporazzjonijiet statali jkun hemm rappreżentant wieħed ta' l-oppożizzjoni?

Meta nitkellmu hekk mhux biex nidħku bin-nies u ma nfissrulhomx, ma nispjegawx iżjed - għax il-poplu jafha biżżejjed u mhux se ngħallmuh aħna wara kollox - li, meta qed titkellem fuq bord, l-affarijiet ma jiġux influwenzati għax hemm rappreżentanza ta' bniedem wieħed?

Mhux qegħdin nitkellmu fuq rappreżentanza li tinfluwenza għax aħna nafu li biex ikun hemm influwenza fejn jidħlu korpi parastatali u intrapriżi - mhux intrapriżi kummerċjali imma intrapriżi statutorji tal-poplu bħat-Telemalta, l-Enemalta u l-Bank Ċentrali - trid tkun il-policy ta' dawk l-intrapriżi li bilfors hija policy li testernalizza ruħha.

Dawn huma intrapriżi pubbliċi u allura l-aġir tagħhom u kull deċiżjoni tagħhom bilfors timmanifesta ruħha b'mod li l-poplu kollu jkun qiegħed jaraha u jekk hemm kontroll primarju u bażiku li jrid isir fuq dawn il-korporazzjonijiet, irid isir mill-poplu kollu.

Issa l-poplu fejn jeżerċitah dan il-kontroll?

L-ewwelnett jeżerċitah f'dan il-Parlament permezz tar-rappreżentanti tiegħu u qegħdin naraw ir-rappreżentanti tiegħu kemm jistgħu jiġbdu informazzjoni dwar deċiżjonijiet li lanqas ikunu biss għadhom ittieħdu, għax l-Oppożizzjoni Nazzjonalista - sewwa qiegħda tagħmel u jiena naqlgħalha l-kappell - qiegħda titlob informazzjoni mingħand il-ministri ta' dan il-Gvern ħafna u ħafna iżjed milli l-ministri Nazzjonalisti qatt ġew mitluba informazzjoni mill-Oppożizzjoni Laburista.

U ngħid prosit lill- Oppożizzjoni Nazzjonalista għal dan.

Imma l-Oppożizzjoni Nazzjonalista qiegħda titlob informazzjoni mingħand il-ministri Laburisti ħafna u ħafna iżjed milli ministri Nazzjonalisti kienu jagħtu fi żmienhom jew kienu lesti li jagħtu.

Ejja ma ninsewhiex din!

Ejja ma noqogħdux nidħku bil-poplu għax parti mill-poplu tidħak bih imma ma tidħakx bil-poplu kollu l-ħin kollu.

Le ma tidħakx!

U mhux billi joqogħdu jiġu jagħmlu interpellanzi llum li jmorru għaż-żmien meta huma stess kienu fil-gvern.

Wasalna fl- assurdita' - jiena ngħid li lanqas hi assurdita', huwa evolviment interessanti u ħaġa sabiħa - li ex-membri tal-Kabinett jew parliamentary secretaries jistaqsu mistoqsijiet fuq dak li kien id-dekasteru tagħhom stess jew fuq dik li kienet ir-responsabbilta' tagħhom stess, qishom ma kenux jafu x'inhu għaddej fil-ministeru tagħhom stess!

Mela erħilu dan l- aspett tal-ħajja parlamentari li daqqa jkun assurd, daqqa jkun sublimi, daqqa jkun tajjeb u daqqa jkun ħażin.

Il-punt jibqa' li l-membri parlamentari kollha, u partikolarment l-Oppożizzjoni, għandhom id-dritt u qegħdin jeżerċitaw dan id-dritt, li lill-ministri konċernati jistaqsuhom il- ħin kollu, il-ħin kollu, il-ħin kollu.

Tant qed jiġi eżerċitat dan id-dritt li qegħdin jistaqsu affarijiet anke dwar intrapriżi li ħolquhom huma proprju biex ma jkunux kontabbli f'dan il- Parlament.

Huma stess qegħdin jistaqsu lill-ministri tal-Gvern preżenti u l-ministri qegħdin iwieġbu - kultant jien ma naqbilx magħhom li jwieġbu - dwar intrapriżi li huma waqqfuhom preċiżament biex meta kienu jiġu quddiem dan il-Parlament kienu jgħidu li dawk intrapriżi kummerċjali u għandhom iċ- chairman u l-board of directors tagħhom.

Ara llum spiċċa l-prinċipju tad- devoluzzjoni - u naħseb li għandna iżjed esperti li jistgħu jitkellmu fuq dan is-suġġett - u spiċċa l-prinċipju tas-sussidjarjeta', li r- responsabbilta' tinżel 'l isfel.

Illum jippretendu t-tagħrif kollu mingħand il-ministru.

Jiena nifhem li r-responsabbilta' politika għand il- ministru qiegħda, imma meta tqabbel dak li jippretendu u dak li jitolbu llum ma' kif kienu jitkellmu u kif kienu jagħmlu l-bieraħ huma, tara l- ipokrezija lampanti li qiegħda tiġi wżata f'dan il-Parlament taparsi f'isem id-demokrazija.

Issa meta qed ngħid hekk ma rridx għal mument wieħed ninstema' li qed nipprova nwaqqaf il-flow ta' mistoqsijiet - ninfluwenza, għax min jien biex inwaqqafha? - li qegħdin jiġu ndirizzati lejn il- ministri tal-Gvern.

Ma rridx għal mument wieħed ninftiehem li l-ministri mhumiex qegħdin jagħmlu tajjeb meta qegħdin jużaw daqstant ħin prezzjuż tagħhom u tad- dipartimenti tagħhom biex l-informazzjoni mitluba minnhom jagħtuha.

Le.

Dik hija ħaġa tajba.

Dik hija ħaġa li it puts to shame lill-Gvern Nazzjonalista tal-bieraħ u anke forsi f'ċerti aspetti gvernijiet Laburisti tal-bieraħt lura.

Imma l-Gvern Nazzjonalista tal-bieraħ żgur qed jiġi mġiegħel jistħi minn kif qegħdin jimxu l-ministri tal-lum għax qegħdin jagħmlu minn kollox biex l-informazzjoni kollha mitluba lilhom jagħtuha.

X'jista' jagħti iżjed informazzjoni rappreżentant li jkun fuq bord milli jista' jagħti ministru li qed jimxi bil-politika kollettiva li l- informazzjoni kollha mitluba tingħata jekk mhux f'din is-seduta fis-seduta ta' wara?

Allura fejn hi din in-neċessita' funzjonali li jrid ikollok membru mill-Oppożizzjoni maħtur fuq xi bord?

Mela l-ewwelnett jien għidt li għandek iċ-ċittadin li jikkontrolla u l-ewwel kontroll li jagħmel, għax aħna għandna demokrazija rappreżentattiva, jagħmlu permezz tar- rappreżentanti tiegħu, permezz ta' l-Oppożizzjoni u anke permezz tan-naħa tal-Gvern, li għandha 15-il back-bencher tagħha, u l-ministri stess jinizjaw okkażjonijiet fejn jagħtu l-informazzjoni.

Qed tara!

Fejn hu t- tnaqqir tad-demokrazija meta għandek din is-sitwazzjoni!

Imbagħad jekk tersaq iżjed 'il quddiem hemm it-taxpayer innifsu, il- bniedem li qiegħed jiffinanzja lil dawn l-intrapriżi, lil dawn il-korpi u lil dan is-settur parastatali.

Aktar ma jgħaddi ż-żmien - u hija ħaġa tajba - aktar qed ikollna taxpayer kritiku, li jrid ikun jaf u jrid ikun informat.

Jekk kemm-il darba jisma' xi ħaġa li toħroġ mill-Parlament, jew inkella ma jismax xi ħaġa li jmissha toħroġ mill-Parlament, jikkummenta u jitkellem.

Għalhekk huwa tajjeb li għandna daqstant nies jiktbu fil- gazzetti - mhux nies bħali biss jiktbu fil-gazzetti - columnists u nies oħra li jiktbu l-ittri u jikkritikaw lill-Gvern Laburista u jikkritikaw lill-Oppożizzjoni Nazzjonalista wkoll.

Għalfejn joqogħdu jiktbu dawn?

Għall-inċens?

Biex ifaħħru biss?

Qegħdin jagħmlu r-role tagħhom u dan kulma jmur qiegħed dejjem jikber.

It-taxpayer irid sodisfazzjon li l-flus li qegħdin jinġabru mingħandu qegħdin jintnefqu tajjeb.

Apparti t-taxpayer hemm parti oħra tal-poplu, iċ-ċittadin stess, imma mhux bħala taxpayer għax mhux kulħadd huwa taxpayer imma kulħadd huwa konsumatur.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li l-Opposition Nominees Act tapplika għal korpi parastatali u awtoritajiet li huma direttament indirizzati lejn il-poplu bħala konsumatur.

Jekk nieħdu l-Bank Ċentrali, il-poplu huwa konsumatur ta' dak li jaqla' l-Bank Ċentrali mir-riżervi barranin tal- pajjiż, tas-servizzi li jagħti l-Bank Ċentrali fil-qasam bankarju, tal- kontroll li jeżerċita l-Bank Ċentrali fuq is-settur tal-kreditu, fuq is- settur bankarju, broadly defined.

Mela l-poplu huwa konsumatur u l- konsumatur huwa l-ewwel wieħed li jħoss l-effett ta' kull deċiżjoni li tittieħed.

Fejn hi n-nuqqas ta' trasparenza?

X'inhuma dawn l-argumenti li ġew ivvintati mill-ħafna esperti kostituzzjonali u mhux kostituzzjonali li hemm in-naħa l-oħra?

X'inhuma dawn l-argumenti?

X'inhuwa dan it-theddid għad-demokrazija li tgħidx kemm ilhom itambru fuqu kull kelliemi li tkellem min-naħa ta' l-Oppożizzjoni?

Ma nafx kemm tkellmu - imissni staqsejt lilek, Sur President, jew lil Madam Speaker, jew lill-Clerk of the House - imma jidhirli li tkellmu xi għaxra diġa' s'issa, apparti l-Kap ta' l- Oppożizzjoni, fir-replika tradizzjonali li għamel għal min ikun ippolita l- abbozz, f'dan il-każ il-Prim Ministru.

Ara kemm tkellmu oħrajn!

Il-prima linea kważi tkellmet kollha - issa baqgħalna xi oħrajn li huma prima linea wkoll imma forsi xi daqsxejn lura fil-prima linea, - u kollha kemm huma magħqudin, b'vuċi waħda, b'tema waħda sewda, li d-demokrazija se tonqos, id- demokrazija qed titnaqqar, il-pajjiż se jmur lura għaż-żmenijiet tad-dlam!

Xi żmenijiet ta' dlam huma!

Iż-żmenijiet tad-dlam kienu meta lanqas kont tista' taqra l-gazzetta li trid.

Lanqas fl-istpar ma kont tista' taqra' gazzetta li trid!

Dawk kienu żmenijiet tad-dlam.

Iż-żmenijiet tad-dlam kienu meta ma kontx tista' tqum u titkellem u tgħid kif taħsibha.

Iva, anke fi żmien ta' gvern Laburista kien hemm inċidenti li ma misshomx saru li wkoll kienu tad-dlam, mela le!

(Interruzzjonijiet) Ma tkellimtx kontra tagħhom?

Mela jiena bħalek!

THE DEPUTY SPEAKER: M'hemmx cross-debates.

Onor. Spiteri, kompli fuq is- suġġett.

ONOR.

LINO SPITERI: Mela jien bħas-sinjur ta' quddiemi!

Ġie appuntat ministru u l-ewwel ħaġa li għamel kienet li ġie f'dan il-Parlament bi stqarrija ffirmata minnu, fuq ir-responsabbilta' tiegħu, li tgħid li l- investigazzjonijiet tal-pulizija huma kompluti issa u li m'hemm xejn iżjed x'tagħmel u mbagħad irriżulta li kollox kien falz.

Dan jitkellem?

THE DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġobkom, żommu ftit ordni.

L-Onor.

Tonio Borg, bil-permess ta' l-Onor.

Spiteri.

ONOR.

TONIO BORG: Bid-dokumenti li kelli quddiemi dak iż-żmien, kieku kelli nerġa' nagħmilha kont nagħmilha bl-istess mod u b'investigazzjoni mill-istess pulizija li hemm illum.

Din ma nafx kemm il-darba għidtili u kull darba bl-istess mod inwieġbek.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Nagħmel appell biex inżommu l-ordni u nkomplu fuq is-suġġett.

ONOR.

LINO SPITERI: (Interruzzjonijiet) Issa għamlu l-punt tiegħu.

Issa qed jirripeti ruħu qisu pappagall!

L-istess pulizija li hemm illum - ma rridx nirripeti ruħi jien ukoll bħal pappagall, jekk jippermettili, u ma joqgħodx jinterrompini - huma l-istess nies li meta ġew mitluba biex jagħtu l-permess għall-bedrock party fil-beraħ, bla ma ħadd indaħlilhom, ħassew li biex ikunu f'pożizzjoni li jikkontrollaw ma kellhomx jagħtuh dak il- permess.

Jiena ma qbiltx ma' dik id-deċiżjoni imma dawk l-istess pulizija, l-istess uffiċjali u l-istess kummissarju ħassew li biex jipproteġu s- soċjeta' ma kellhomx jagħtu l-permess.

Kumbinazzjoni ftit wara l-Caritas qalet l-istess affarijiet li qalu huma.

Kien l-Onor.

Sinjur tal-faċċata tiegħi li ħareġ jattakkahom flimkien ma' sħabu u jgħid li dik kienet deċiżjoni anti-demokratika, anti-kostituzzjonali u m'aċċettax li d- deċiżjoni ħadha l-Kummissarju tal-Pulizija waħdu imma għadu s'issa jħabbat il-flixkun tal-ħall l-antik u jipprova jgħid li dik hija deċiżjoni li ħa dan il-Gvern u li l-Gvern imissu jġorr r-responsabbilta' tagħha.

Bid- differenza li, dwar dik id-deċiżjoni, ħadd ma resaq f'dan il-Parlament, anzi kien hemm min ikkummenta, sal-Prim Ministru stess, u anke ntqal qabel - kieku qrajt xi ktibt jien anke qabel, kieku ma tipprovawx toqogħdu tisservew bih fejn jaqbel lilkom imma tarawh fl-oġġettivita' tiegħu - li d- deċiżjoni missha kienet mod ieħor.

Mentri l-Onor.

Sinjur tal-faċċata, li qed jinterrompini, meta kien ministru kien ġie f'dan il-Parlament u solennement qalilna li m'hemm xejn iżjed x'jinvestiga u minkejja li aħna bħala Oppożizzjoni qomna - ma kienx hemm għalfejn inkunu fuq bordijiet biex inqumu - biex nagħmlulu l-mistoqsijiet dwar it-toqob koroh li kien hemm fl-istqarrija li kien għadu kemm għamel, baqa' jsostni l-pożizzjoni tiegħu minflok ma qal li dak li kien qed jingħad hawnhekk kienet kritika valida u li lilu se ġġiegħlu jagħmel dak li hu obbligat jagħmel kull min jisma' kritika valida u li se jmur jiċċekkja l-affarijiet.

Imma m'għamilx hekk il-ministru "ġdid" li llum qed jgħidilna li aħna ma tkellimniex.

Ara fejn kien hu biex jaf li ma tkellimniex!

Tkellem biex jikkonferma l- ereżiji li saru minn sħabu.

Għalhekk tkellem u għall-ebda raġuni oħra.

(Interruzzjonijiet) Issa qum tkellem!

Se nisfar la tqum titkellem inti!

Se taqbadni suffejra la tqum titkellem inti!

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: M'hemmx cross debates, jekk jogħġobkom.

ONOR.

LINO SPITERI: Sur President, la jqum jitkellem hu se jqabbadni s- suffejra billi jikkwotali xi statement li għamilt jien, bħala ministru, jew bħala membru tal-Parlamnet jew bħala ċittadin kwalunkwe, li seta' kien miskin daqs l-istatement li għamel hu fuq il-bus ticketing scandal!

Imbagħad nisfar jekk għandu l-ħila jipproduċi xi ħaġa li tixbah remotament lil dak is-suġġett.

Inkompli fuq il-funzjonalita' tal-membri ta' l- oppożizzjoni kieku kellhom jibqgħu jiġu maħtura skond l-Att li issa se jiġi abrogat.

Sur President, m'hemmx bżonnhom għax ma jikkontribwixxu xejn għall-kontroll ta' dawn l-entijiet pubbliċi.

Diġa' semmejt il-kontroll ta' dan il-Parlament, semmejt il-fatt li d-deċiżjonijiet ta' dawn in-nies, mill- ewwel jittieħdu u jiġu esternalizzati minnufih u jħosshom il-poplu kollu bħala taxpayer u bħala konsumatur.

Imbagħad għandna l-kwestjoni tal-Public Accounts Committee.

Semmejniha meta kien qed jersaq dan l-abbozz minn Gvern Nazzjonalista - disa' snin wara li tela' - u nerġgħu nsemmuha llum.

Semmewha sħabi u nerġa' nsemmiha jiena.

Sur President, hemm il-Public Accounts Committee li wara jista' jinvestiga.

Peress li l-Partit Laburista mexxa tajjeb u ħejja t-triq jista' jinvestiga - kif jista' jagħmel anke l-Awditur Ġenerali għax il- Partit Laburista immodifika dak li kien se jsir - u jista' jgħarbel b'mod aħjar anke dawk il-partijiet mis-settur pubbliku li taħt il-Gvern Nazzjonalista riedu jwarrbuhom mill-iskrutinju ta' dan il-Parlament.

Ara ma jinsewx dawn!

Mhux talli ma noqogħdux nisfaru aħna talli lanqas għandna għalfejn niħmaru!

Ara ma jinsewx dawn li warrbu partijiet mis-settur pubbliku minn taħt l-iskrutinju ta' dan il-Parlament, bħalma warrbu lil Posta Limited, lill-MSU u bħalma warrbu ħafna mill-aġir li kienu jagħmlu bħala ministri billi jgħidu li mhux il-ministru hu responsabbli imma ċ- chairman hu responsabbli.

Pero' mbagħad huma kienu jmorru jiffirmaw il- kuntratt u jippożaw għar-ritratt!

Ara ma jinsewx dawn li l-Partit Laburista, kemm fl-oppożizzjoni kif ukoll fil-gvern, estenda l-iskrutinju ta' dan il-Parlamnet.

Iva, il-Public Accounts Committee qiegħed hemmhekk.

Veru li l-Public Accounts Committee bħalissa suppost għadu qed jinvestiga affarijiet li seħħew sentejn ilu.

Jien ma kontx hemmhekk fl-aħħar meeting tal-Public Accounts Committee imma, ejja ngħiduha, il-membri ta' l-Oppożizzjoni fuq il-Public Accounts Committee minn żmien għal żmien iħalltu l-eżami li jkun qed isir ma' affarijiet li qegħdin isiru llum.

GĦaliex le, mhux hekk għandu jkun?

Hekk għandu jkun, basta jħalltuhom tajjeb u mhux niġu, bħal fil-każ ta' l-iżball li sar fil-ħruġ tal-pagi għal Lulju, noqogħdu anke fil-Public Accounts Committee qisna nattribwixxu li dak l-iżball ordnah xi ħadd min-naħa tal- Gvern!

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli, skadilek il-ħin u għandek bżonn extension.

ONOR.

ALFRED SANT: Nipproponi li l-Onor.

Spiteri jkompli jinstema'.

ONOR.

TONIO BORG: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Spiteri jkompli bid-diskors tiegħu.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

LINO SPITERI: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha.

Nieħu pjaċir li ma sfarniex to the extent li ersaqna lejn il-ħdura li hija skala oħra ta' meta tisfar!

Basta l-Public Accounts Committee ma noqogħdux nipprovaw niżviluppawh hekk.

S'issa, fis-sena li għamel meta konna fl-oppożizzjoni, mexa to the extent li mexa mhux ħażin, imma jekk jibda jiġi wżat bħala platform politiku mbagħad isir platform politiku għal kulħadd.

M'għandux jiġi wżat biex noqogħdu ngħidu li xi żball li jkun sar b'mod amministrattiv qisu ordnah xi ministru.

Ma jfissirx li mhux responsabbli l-ministru għax ir-responsabbilita' ministerjali dik li hija u m'hemmx għalfejn inkunu esperti kostituzzjonali fiha.

Nafu li r-responsabbilta' ministerjali tibqa' dejjem hemmhekk imma mhux nipprovaw ninterpretaw li żball amministrativ ordnah il-ministru kapriċċożament, kif smajna fuq il-media Nazzjonalista u nipprovaw nimplikawha hekk, anke jekk ma nkunux irridu npoġġuha hekk.

Biex inkun għidt kollox, l-ispirtu tal-Public Accounts Committee s'issa għadu wieħed pożittiv ħafna u nittama u nawgura li jibqa' dejjem hekk.

Imma l-Public Accounts Committee qiegħed hemmhekk u l-funzjoni tiegħu hija estiża.

Meta tqiegħed dawn il-punti flimkien, trid tieħu punt li għamlet l- Oppożizzjoni li fih innifsu taħsbu li fih ċerta validita'.

U fih validita'.

Dażgur li fih validita'!

Kelliemi min-naħa ta' l-Oppożizzjoni kkummenta li l-kelliemi preżenti - jiġifieri jiena - kemm-il darba għidt f'dan il-Parlament u kemm-il darba ktibt li l-kontroll ta' l-infiq pubbliku kemm jista' jkun għandu jkun on a continuing basis, - u meta ngħid kemm jista' jkun ejja nersqu lejn il-mija fil-mija - on a current basis, issa, mhux meta l-froġa tkun saret, għax meta l-bajd ikun tħallat ma tistax tisseparah, froġa jsir.

Iva, jien għidt hekk u nerġa' ngħid hekk.

GĦalhekk għandna nersqu lejn sitwazzjoni fejn l-Awditur tal-gvern, l-awditur tal- poplu li issa se jiġi maħtur uffiċjal ta' dan il-Parlament, għandu jkollu riżorsi biżżejjed gradatament - gradatament għax ma tistax tagħmel mirakli, inkella nkunu qed nidħku bina nfusna - biex ikun jista' jagħmel audits on an ongoing basis, bħalma jsiru l-internal audits.

Jiġifieri mhux sempliċement isiru l-audits annwali tliet xhur jew erba' xhur u anke sena wara li tkun saret in-nefqa, jew inkella wara li d-dħul suppost ikun wasal trid tiċċekkja jekk wasalx jew le.

Iva, għidtha u nerġa' ngħidha jien.

Imma xi ħadd min-naħa ta' l-Oppożizjoni jrid jipprova jpoġġili l-kliem f'ħalqi - qisni xi tifel li jppoġġuli l-gażażi f'ħalqi u se nġebbidhom! - li b'daqshekk jien irrid infisser li dan il-kontroll jista' jsir għax ikun hemm in-nomini tal-membri ta' l-oppożizzjoni?

Ma niċċajtawx!

In-nominee ta' l-oppożizzjoni jkun wieħed minn ħafna hemmhekk u jekk jaqdi l-funzjonijiet tiegħu bħala direttur ma jistax jitkellem barra minn dak il-bord, jitkellem fil-bord.

Appena qed tagħmel nomini politiċi fuq bord bil-għan speċifiku li dak li jkun qed isir hemmhekk jesternalizzawh, waqqajt il-prinċipju tal-bord awtomatikament.

Aħna rridu li l-bordijiet ta' entijiet pubbliċi jkunu meħlusa mir-responsabbilta' li jimxu kif għandhom jimxu, sempliċement għax ikun hemm persuna waħda li tkun qed tosserva x'inhu għaddej u għalhekk tkun tista' titkellem u tirrapporta barra lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni?

B'daqshekk l-affarijiet imxew tajjeb?

Dak li rridu?

B'hekk taħdem id-demokrazija?

B'hekk se taħdem tajjeb entita' operattiva, sew jekk hija kummerċjali, sew jekk hi statali?

U m'hemm l-ebda raġuni għaliex entita' statali m'għandhiex timxi b'mod effiċjenti.

Min irid idaħħal dawn il-prinċipji fil-pajjiż li jħawdu lill- poplu u ma jikontribwixxu xejn għad-dibattitu pubbliku dwar kif l-aħjar li għandna nikontrollaw lil min ikun responsabbli mill-ispiża pubblika, broadly defined biex tinkludi l-korporazzjonijiet u anke intrapriżi li huma fil-maġġoranza tagħhom ta' l-Istat?

GĦandna nkomplu nesiġu li jkun hemm responsabbilta' u kontroll u għandna nkomplu nesiġu li n-nies li jiġu maħtura jkunu ta' l-affari tagħhom.

GĦalhekk jekk ikun hemm xi ħadd li ma naqblux miegħu m'għandniex niddejqu li ma naqblux.

Jien ma niddejjaqx u lanqas għandu jiddejjaq ħaddieħor.

GĦaliex?

GĦax tkun trid tattakka lill-persuna?

Le, il-persuna m'hijiex importanti għax trid tisħaq il-prinċipju li n-nies li jitqiegħdu f'dawn il- pożizzjonijiet qegħdin iservu mhux entita' kummerċjali - l-entita' kummerċjali jieħdu ħsiebha s-sidien u x-shareholders - imma dimensjoni soċjali.

Fejn jidħlu fondi pubbliċi, sew jekk qed titkellem fuq korporazzjoni u sew jekk qed titkellem fuq intrapriża li topera fil-qasam kummerċjali, għalkemm il-fondi huma flus m'humiex flus tal-karta jew tal- plastic.

Mhux wiċċ ir-reġina għandhom fuqhom issa - fl-antik konna ngħidu r-reġina - imma s-simbolu li hemm fuqhom huwa wiċċ il-poplu, għandhom dimensjoni soċjali.

Mela kull wieħed li jitpoġġa hemmhekk irid ikollu l- obbligu li jekk l-affarijiet ma jimxux sew jagħmel dak kollu possibbli biex l-affarijiet jimxu sew.

X'jiġifieri niġu niddefinixxu demokrazija li din tista' timxi tajjeb jekk kemm-il darba f'dawn il-bordijiet ikun hemm membru nnominat mill- oppożizzjoni?

Ejja ma nidħqux bil-poplu għax inkella ma nkunux qegħdin innisslu kultura ta' kontroll u ta' accountability fejn trid toqgħod attent biex tagħti kont tiegħek innifsek il-ħin kollu.

X'jiġifieri!

Allura jekk ikollok bord b'seba' diretturi u dak il-membru nnominat mill-oppożizzjoni ma jkunx qiegħed hemmhekk - forsi jkun imsiefer - ifisser li s-sitta l-oħra jistgħu jillaxkaw iċ-ċintorin tal-qalziet?

Jew inkella kull wieħed u waħda minnhom huma obbligati li l-ħin kollu jridu jkunu viġilanti għall-interessi ta' l-intrapriża, tal-korporazzjoni u f'dan il-każ anke tal-poplu?

Mhux dan għandna nisħqu?

Mela noqogħdu nagħmlu plejtu kbir fuq il-ħtieġa li jkun hemm membru ta' l-oppożizzjoni u nagħtu l-impressjoni li għax hemm membru ta' l-oppożizzjoni b'daqshekk se jsir kollox tajjeb u d-demokrazija hija mħarsa!

Ejja ma nidħkux!

Lanqas fil-qrati - qed nara avukat quddiemi, l-Onor.

Tonio Borg, li nitkellem b'rispett lejh u mhux qed nipprova nbaxxih, apparti l-kritika politika - għax mur ara billi għandek tribunal ta' l-appell, magħmul minn tliet imħallfin.

Dejjem u l-ħin kollu d-deċiżjonijiet li jagħtu jkunu jirriflettu l-konċett tagħna sew legali u sew mhux legali?

Ilkoll għandna konċett ta' ġustizzja ġo fina, allura dawn dejjem u l-ħin kollu jirriflettu konċetti ta' ġustizzja, konċetti ta' sens?

Mela jista' jkollok ġustizzja mingħajr sens!

U ċerti deċiżjonijiet, anke f'dawn l-aħħar xhur, kienu jirriflettu s-sens u d-diċenza?

Allura billi għandek tliet imħallfin li qishom huma n-nomini tas-soċjeta', b'daqshekk inti assigurat li kollox sar tajjeb?

Aħseb u ara kemm inti assigurat li kollox sar tajjeb għax għandek direttur wieħed innominat mill-oppożizzjoni f'bord ta' ħamsa, seba', għaxra jew tnax-il membru.

Kollha kemm huma għandu jkollhom l-obbligu ta' l-azzar fuqhom li jkunu ġelużi li jfittxu kull comma u kull full stop u kull sitt ħabbiet li se tintnefaq, li jfittxu value for money, li jfittxu onesta' u li jfittxu effiċjenza mil-lat tal-poplu u mhux mil-lat politiku, mil-lat soċjali, mil-lat taċ-ċittadin.

U dan hu l-ħażin f'dan id-dibattitu.

Dik hi d-dimensjoni ħażina li daħħlet l-Oppożizzjoni, sew meta ressqet dan l- abbozz ta' liġi meta kienet fil-gvern u anke issa li qiegħda titkellem bħala l-oppożizzjoni leġittima ta' dan il-pajjiż.

Il-ħażin hu li qed indaħħlu d-dimensjoni politika meta d-dimensjoni li għandha tidħol fuq dawn il-bordijiet u li għandna ngħidu lil dawn il- bordijiet hija d-dimensjoni soċjali, l-obbligu soċjali, il-ħtieġa li kulħadd jagħti każ li qiegħed jirrappreżenta lill-poplu kollu u mhux lill- poplu Laburista jew lill-poplu Nazzjonalista għax aħna poplu wieħed.

Mela mil-lat funzjonali m'hemmx il-ħtieġa u mil-lat ta' kif tħares lejn l- affarijiet mil-lat politiku huwa żball li tippolitiċizza l-affarijiet.

Huwa żball li tippolitiċizza l-affarijiet.

Jekk għall-grazzja ta' l- argument wieħed kien għadu qiegħed jgħid: Isma', ejja ma mmorrux fuq il- qagħda li ħa l-Partit Laburista fl-oppożizzjoni u l-commitment li għamel fil-programm elettorali li jneħħi din il-liġi.

Ejja nżommu an open mind u naraw kif l-Oppożizzjoni Nazzjonalista ħadmitha l-liġi.

Inkaffar li l- Oppożizzjoni Nazzjonalista kienet kontra l-liġi u ma ħadmithiex.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien, jiġifieri l-istess Prim Ministru tal-lum ma nnominax nies mill-oppożizzjoni fuq il-bordijiet li hemm imsemmija f'din il-liġi, waqt li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni tal-lum, li hu l-Prim Ministru tal-bieraħ, innomina.

Kif mexa l-Kap ta' l- Oppożizzjoni?

Mexa mil-lat tal-poplu?

Mexa mil-lat li din il-liġi riedha taħdem mhux bħala strument politiku imma bħala strument ta' kontroll veru?

Lill-poplu ried jikkontrolla jew ried, f'kelma waħda, spjun fuq dawn il- bordijiet li jwassal lilu personalment x'qiegħed jiġri?

X'ried, waħda jew l-oħra?

Ejjew naraw x'ried u jekk il-kelma spjun hija iebsa żżejjed ngħidulu informer, jew ħalli ma ngħidulux spjun u lanqas informer imma ngħidu xi ħadd li jwassal l-informazzjoni lilu speċifikament.

X'ried?

Ried illi l-poplu kollu jkun jaf, jew inkella li hu jkun fil-pożizzjoni li jkun informat x'inhu għaddej, anke meta mhux suppost toħroġ informazzjoni?

Ħalli nħarsu lejn x'ġara u nħarsu lejn l-ewwel persuna li kellha tiġi appuntata, id-direttur tal-Bank Ċentrali.

Ejjew narawha din u rrid infakkar - ħalli mmur for the record hawnhekk - li kien il-Gvern Laburista li qal li hemm din il-liġi u la qiegħda hemmhekk trid tiġi mplimentata.

Kien il-Prim Ministru li ftakarha din, l-Onor.

Alfred Sant.

Jien li kont wieħed mill-anzjani dak iż-żmien ma ftakarthiex, hu ftakarha.

Ċempilli u qalli li hemm in-Nominees Act.

Qalli li għamilna l-membri tal-Bank Ċentrali u ma jmissniex għamilna hekk għax konna obbligati li nitkellmu mal- Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Għidtlu: Għandek raġun, żball tiegħi - ta' Lino Spiteri, mhux tal-Gvern - issa nieħu ħsieb jien.

Qbadt it-telephone dak il- ħin u ċempilt lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u għidtlu li jien bi żvista insejt dan l-aspett meta nnominajt id-diretturi tal-Bank Ċentrali - din hija prattika minn dejjem ta' dejjem amen li meta jinbidel il-gvern jinbidlu xi diretturi, mhux kollha imma jinbidlu xi diretturi - u b'oversight ma ġbidtx l-attenzjoni tal-Prim Ministru li għandu jistiednu biex jinnomina bniedem hu skond l-Opposition Nominees Act.

Għidtlu imma filwaqt li żball jibqa' żball - u stajt qgħadt nargumenta mod ieħor għax tista' tinterpreta l-liġi b'mod irqieq ħafna; stajt ninterpretaha mil-lat ta' avukat allavolja m'iniex avukat imma m'għażiltx hekk; l-approach tiegħi hu li jekk għamilt żball nammettih - imma hemm via d'uscita għax kien kien hemm tliet diretturi minbarra l-governor u d-deputy governor u nbidlu tnejn wara li ġiet aċċettata r-riżenja ta' tnejn; ir-riżenja tat-tielet wieħed ma ġietx aċċettata għax kien ilu biss tmien xhur fil-kariga, kien nominat mill-Ministru tal-Finanzi preċedenti u appuntat mill-Prim Ministru, huwa bniedem tekniku, bniedem li kien aċċettabbli għalikom u aħna żammejnih.

Għidtlu jiġifieri tista' żżomm lil dak stess u allura inti stess tkun ikkonfermajt bniedem li għamiltu intom.

Kienet tkun loġika li jagħmel hekk il-Leader of the Opposition.

Kienet tkun loġika ħafna għax qegħdin nitkellmu fuq bniedem kwalifikat, fuq bniedem tekniku, fuq bniedem appuntat mill-Gvern Nazzjonalista stess u fuq bniedem li l-Gvern Laburista żammu mingħajr ma qagħad jidħol fir-riżenja konvenzjonali tiegħu.

Ir-risposta li ġiet wara 24 siegħa kienet illi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jippreferi jinnomina membru hu stess.

Dan hu dritt tiegħu, għaliex le!

Imma mbagħad tibqa' l-kelma "għaliex" u mhux biss "għaliex le".

U x'inhu l-għaliex?

X'naħseb li hu l-għaliex?

Naħseb li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni mhux nies tekniċi ried fuq dawn il-bordijiet imma nies li jwasslulu l-informazzjoni ta' xi jkun qiegħed jiġri hemmhekk, anke minkejja l-fatt li ma tistax twassal l-informazzjoni, anke minkejja l-fatt li min isir direttur tal-Bank Ċentrali l-ewwel ħaġa li jagħmel hi li jieħu ġurament tas-segretezza.

Jiġifieri anke minkejja dak il-fatt, dak hu li ried il-l-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

Ħalli nkomplu naraw kif tħaddmet din il-liġi.

Fil-prattika kif tħaddmet?

Tħaddmet billi l-Prim Ministru preċedenti, bħalissa l-Kap ta' l- Oppożizzjoni fi tlieta minn erba' nomini li seta' jagħmel, għażel li jagħmel dawk li qabel kienu private secretaries tiegħu.

Xi ħadd jista' jgħidli li b'hekk tħaddmet tajjeb l-liġi?

Issa ħalli nagħmilha ċara.

Ma rrid nikkummenta xejn personalment fuq il-mertu ta l-individwi li ġew appuntati.

Ormai fuq l-MFSC tpoġġa s-Sur Michael Falzon wara li kien ġie nominat is-Sur Joseph N. Tabone, bla ma l-Kap ta' l-Oppożizzjoni rrifletta biżżejjed li seta' kien qiegħed jagħmel nomina li tpoġġi lil dak li jkun in a conflict of interest.

Imbagħad is-Sur Tabone rtira - mhux il-Kap ta' l- Oppożizzjoni qal li ħa żball imma s-Sur Tabone irtira hu u għamel sewwa - u l-Kap ta' l-Oppożizzjoni nnomina lis-Sur Michael Falzon.

Fuq il-bordijiet l-oħra nnomina lis-Sur John Camilleri fil-bord tat-Telemalta, lis-Sur Richard Cachia Caruana fil-bord tas-Central Bank u lis-Sur Alfred Chetcuti.

Mela minn erbgħa nnomina tlieta li fil-passat servew ta' private secretaries tiegħu.

Jiena ma ngħid xejn fuqhom personalment, iktar ngħid fuq l-attitudni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni kif konfermata minn kull kelliemi li qam jitkellem f'dan il-Parlament min-naħa ta' l-Oppożizzjoni, illi jsir min isir hemmhekk, private secretary u mhux private secretary, ex-private secretary u mhux ex-private secretary, il-mistennija tagħhom hija - filosofija din issa, attitudni, twemmin tan-naħa ta' l-Oppożizzjoni - li l-persuna li jaħtar il-Kap ta' l-Oppożizzjoni tkun qiegħda hemmhekk biex tirrapporta lura lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Jien ngħid li dan huwa aġir anti-demokratiku għax b'hekk qiegħed tippolitiċizza istituzzjoni li hi tal-poplu kollu.

Forsi xi ħadd jgħidli: Il-Prim Ministru jew il-ministru rilevanti ma jinnominax lill-membri l-oħra?

Iva, għax dik hi funzjoni tiegħu u jinnominahom u jaħtarhom mhux biex joqogħdu jirrapportaw lilu imma biex jaġixxu f'isem il-poplu.

Mentri bil-mod kif qed jinterpreta dan l- Att il-Kap ta' l-Oppożizzjoni u kif qed tinterpretah l-Oppożizzjoni kollha, lil dawn in-nominees iriduhom ikunu nies li jirrapportaw lura lejhom minkejja l-fatt illi dawn jew bil-bye-laws ta' l-istituzzjoni li tkun, bħal fil-każ tal-Bank Ċentrali, jew bl-istatut ta' l-intrapriża nnifisha u anke bir-rabtiet tal-Companies Act - issa hawnhekk jidħol l-expertise legali - ma jistgħux jagħmlu dawn l-affarijiet.

Allura l-Oppożizzjoni qiegħda tesiġi pubblikament illi n-nies li ħatret hi - nerġa' ngħid li kollha għandhom il-kwalitajiet tagħhom u ma ngħid xejn fuq l-ebda wieħed minnhom, assolutament - jkunu żleali lejn l-intrapriża li jkunu appuntati fiha u leali lejn il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Mela allura meta tieħu l-oriġinu ta' din il-liġi, kif opponietha mill- ewwel l-Oppożizzjoni Laburista bla ma sfruttat dak li hemm ġo fiha u bla ma ħatret lil ħadd, meta tieħu l-fatt li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern dam disa' snin biex ressaqha, meta tieħu l-commitment ċar ta' l-Oppożizzjoni Laburista li tabrogaha, meta tieħu l-kontroll li għandu dan il-Parlament fuq l-obbligi u fuq il-korpi kollha li huma tal-poplu, meta tieħu l-public scrutiny li tant kibret f'dan il-pajjiż u meta tieħu mbagħad il-mod kif wettaq din il-liġi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni preżenti, tasal għall- konklużjoni li hija l-Oppożizzjoni li qiegħda tagħmel ħsara lid-demokrazija meta tieħu l-attitudni tagħha.

Mela tibqa' tattakka, tqajjem il-biża' u trewwaħ it-tkexkix illi l-Gvern Laburista għax qiegħed ineħħi din il-liġi qiegħed inaqqas id-demokrazija?

Ikun qiegħed inaqqas id-demokrazija kieku jħalli din il-liġi mhux jekk ineħħiha.

Ikun qiegħed inaqqas id-demokrazija u jkun qiegħed ikun stupidu kieku jgħid illi fl-amministrazzjoni pubblika m'għandux ikun hemm nies Nazzjonalisti jew nies illi huma ta' twemmin differenti mill-gvern tal-ġurnata, imma l-Gvern Laburista ma qalx hekk.

Il-Partit Nazzjonalista fil-gvern - ma noqgħodux nagħmluha ta' xi pious virgins u dan kollu - warrab xi nies u jekk stess ma trattahomx bil-mod sbozz li bih ġew trattati xi nies fi żmien il-Gvern Laburista preċedenti, xorta waħda trattahom b'mod psikoloġikament kattiv għax għalkemm baqgħu fil- kariga u baqgħu jieħdu l-paga inqerdu psikoloġikament għax twarrbu kompletament.

Il-Partit Laburista fil-gvern ma mexiex hekk, la fis-servizz ċivili, la fil-korporazzjonijiet, imkien.

Għalhekk meta nħares lejn dawn l-affarijiet jien ngħid: Ejjew inpoġġu d- dibattiti fuq il-binarju li għandu jkun.

Ejjew inpoġġu d-dibattiti fuq il- binarju ċar.

U x'inhu l-binarju ċar?

Li l-Oppożizzjoni tikkritika.

Aktar ma tikkritika għall-Gvern huwa aħjar, kif inhu tajjeb għall-Gvern li jkun hemm min jikkritika min-naħa tiegħu.

Ħarsu lejja.

Mela le, nagħmilha jien u nibqa' nagħmilha għax inħobbu lill-Gvern, għax irridu jissaħħaħ, għax irrid lill-partit tiegħi jikber.

Mela le, ħalli jkun hemm il-kritika.

Il- kritika hija parti mid-demokrazija imma l-mod negattiv li tikkritika bih l- Oppożizzjoni m'huwiex parti mill-fibra demokratika li għandu jkollu l- pajjiż, anzi hija xi ħaġa anti-demokratika u reminixxenti li tfakkarna f'dak li kien jiġri fil-Ġermanja, fl-Italja, fi Spanja u fil-Portugal.

U dawn l-affarijiet m'għandhomx ikunu.

Li għandu jkun huwa li jekk għandna nipproponu u nikkritikaw għandna nagħmlu dan biex il-poplu kollu jkun moqdi tajjeb, biex il-poplu kollu Laburista, Nazzjonalista jew li ma jemmen b'xejn ikun moqdi tajjeb, biex l-għan ikun wieħed soċjali u mhux li nipprovaw inbeżżgħu bil-babaw u nieħdu vantaġġ opportunistiku politiku l- ħin kollu.

Min jagħmel hekk mhux jikkritika jkun qiegħed imma jkun qiegħed jilgħab għall-gallerija u jkun qiegħed jagħmilha ta' ipokrita.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, meta l-Kap ta' l-Oppożizzjoni għamel il- kritika tiegħu fuq din il-liġi sejħilha l-Att arroganti tas-sena, pero' jien ngħidilha il-ksuħata tas-sena.

Din il-liġi hija ksuħata għax ma kienx hemm bżonnha.

Wisq inqas kien hemm bżonn din l-urġenza kollha illi niltaqgħu fil-għodu u fil-għaxija biex ngħaddu liġi ħalli ngħidu li għaddejna liġi li biha neħħejna żvilupp importanti anke fil-ħajja demokratika, Onor. Spiteri.

Meta konna fil-gvern aħna qatt ma bżajna mill- kontrolli.

Kieku bżajna mill-kontrolli konna nagħmlu liġi li biha nkorporajna l- Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem ħalli b'hekk ikollna aktar kontrolli fuq l-amministrazzjoni?

Kieku bżajna mill-kontrolli konna ndaħħlu l-ombudsman li kien ilu mwiegħed għal 16-il sena sħaħ, bejn l-1971 u l-1987, dejjem ġej u qatt ma jiġi!

Ara l-liġi dwar il-klieb għaddiet fl-1985 pero' il-liġi dwar l-ombudsman ma kellhomx żmien jagħmluha - darba hekk qalulna li "ma kellhomx żmien" biex jagħmlu l-liġi dwar l- ombudsman.

U jagħmel liġi ta' l-ombudsman partit li jagħmel liġijiet biex il-qrati ma jkunux jistgħu jindaħlu fl-amministrazzjoni pubblika?

Mhux biex jindaħlu aktar imma biex jindaħlu inqas!

Partit li jagħmel dak it-tip ta' liġijiet, partit li kien iħalli l-qrati mhux nominati biex ma jinstemgħux kawżi tad-drittijiet tal-bniedem, partit li qabad b'daqqa ta' pinna u qal lill-imħallfin biex dak inhar ħadd ma jidħol għax-xogħol u ma jidħlux għax- xogħol sakemm jgħaddi l-liġi, se jagħmel liġi bħal dik?

Dan il-partit seta' qatt jagħmel il-liġi dwar l-ombudsman?

Allura mhux id-destin kien imma l-loġika kellha tkun li l-Partit Nazzjonalista daħħal il-liġi dwar l- ombudsman.

Imbagħad jiġu jikkritikawna għax din tan-nomini għamilniha fl- 1996 wara disa' snin u nofs ta' amministrazzjoni!

Dawn mhux jikkritkawna imisshom imma imisshom jgħidu li din kienet waħda minn ħolqa sħiħa ta' liġijiet li għamilna aħna stess mill-gvern biex nikkontrollaw lill-gvern stess.

Għax meta ngħidu gvern ma nkunux qed nirriferu għall-ministri u għas- segretarji parlamentari imma nkunu qed ngħidu għall-amministrazzjoni.

Kultant inġustizzja tista' tinħoloq anke bi żball; tista' tinħoloq għax forsi jkun hemm xi ħadd li jabbuża u tista' tinħoloq ukoll bi żball, hu min hu fil-gvern.

Għalhekk aħna għamilna sensiela ta' liġijiet.

Għamilna l- Kummissjoni Permanenti Kontra l-Korruzzjoni, il-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji, daħħalna l-liġi dwar il-Konvenzjoni Ewropea, għamilna l-Ombudsman, għamilna l-Public Accounts Committee, eċċ. Hekk sew, l-Onor.

Spiteri jikkritikana għax din daħħalniha fl-1996!

U jekk huwa qal li din tan-nomini hija liġi anti-demokratika kien imissu faħħarna li daħħalniha tard, għax bl-istess loġika tiegħu, jekk inhi daqshekk perikoluża u daqshekk anti-demokratika din il-liġi jmissu faħħarna u mhux jikkritikana li daħħalniha wara disa' snin li konna fil-gvern!

Din kienet waħda minn ħolqa sħiħa ta' affarijiet, inkluż it-twaqqif tal- Public Accounts Committee.

Allura bl-istess loġika mgħawġa li uża l-Onor.

Spiteri għandi ngħid: Intom kellkom 16-il sena biex tagħmluh il-Public Accounts Committee u m'għamiltuhx!

L-Onor.

Spiteri kien ministru tal- finanzi u allura seta' pproponih f'dan il-Parlament jew għallinqas isir xi ftehim ma' l-Oppożizzjoni biex iwaqqfu l-Public Accounts Committee.

Imma il-Public Accounts Committee ma sarx u kien Gvern Nazzjonalista li għamlu u għidna li ċ-chairman tiegħu kellu jkun nominat mill-Oppożizzjoni!

Allura dan juri gvern li kien "magħluq għall-kritika"?

Anzi dan huwa gvern illi żied il-kontrolli fuqu nnifsu.

L-istess nista' ngħid dwar il-proċess ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li qegħdin niddiskutu f'dawn il-ġranet.

Bid-difetti tagħha u bil-kritika kollha li ssir - anke Membri ta' din in-naħa tal-Kamra kkritikaw lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar - ħadd ma jista' jikkritika lill-Gvern Nazzjonalista li għamel awtorita' mhux trasparenti għax waqt li qabel il- permessi tal-bini kienu jiġu deċiżi fil-magħluq issa jiġu deċiżi fil- miftuħ.

Qabel lanqas kont tkun taf jekk bniedem għandux permess filwaqt li llum il-permess irid iwaħħlu fuq is-sit.

Dawn kollha kienu kontrolli fuq l- amministrazzjoni.

Mela jiġi jgħidilna l-Onor.

Spiteri li jmissna nitolbu skuża - din tajba wisq! - talli fl-aħħar elezzjoni ġenerali r-riżultat uffiċjali ta maġġoranza ta' siġġijiet lill-Partit Nazzjonalista mentri l- maġġoranza tal-voti kienet f'idejn il-Partit Laburista.

Jiena kieku kont nistħi nagħmlu dan l-argument.

Din il-kritika kienet tkun ġusta kieku aħna bqajna fil-gvern, kif għamlu huma fl-1981.

Meta għamilna l-emenda kostituzzjonali konna ħallasna prezz għoli tagħha għaliex il-proposta tal-Gvern Laburista kienet: Aħna se nagħtukom "din" pero' intom tridu tagħtuna "din" u "din".

Daqshekk kienet kbira l-imħabba tagħhom għall-maġġoranza tal-voti!

Aħna niftakru meta għamluha l-emenda kostituzzjonali sabiex min jirbaħ maġġoranza ta' siġġijiet ikun fil-gvern.

Fil-fatt għamluha fi żmien kriżi ta' vjolenza politika u wara li seħħ il- qtil ta' Raymond Caruana.

U kien b'riżultat ta' hekk li ċċaqilqu l- affarijiet.

L-emenda kostituzzjonali ma ġietx xahar wara l-elezzjoni ta' l- 1981 imma ġiet wara li għamlu ħames snin jiggvernaw kontra r-rieda tal- maġġoranza tal-poplu.

Damu sa l-aħħar ġurnata, donnhom biex jinku lill- poplu, jiġifieri sad-9 ta' Mejju, 1987.

Fil-verita' l-agħar ħniżrijiet saru proprju meta kienu tilfu l-maġġoranza u baqgħu fil-gvern.

U minn fuq jiġu jgħajru lilna għax fl-aħħar elezzjoni ma ġabux siġġijiet għall-proporzjon tal-voti!

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli, kemm jista' jkun żomm mal-liġi.

ONOR.

TONIO BORG: Kollox sew, imma saret akkuża u jien irrid nirrispondi għaliha.

Jien mhux qed nirrispondi tlett ijiem wara imma qed nirrispondi fil-pront.

Fl-aħħar elezzjoni - u nagħlaq dan il-kapitlu biex niftaħ kapitlu ieħor - id-distretti, kif sar dejjem, saru mill-Kummissjoni Elettorali.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien kien insista li - hemmhekk hemm chairman u tnejn u tnejn jidhirli, jew tlieta u tlieta - hu jkollu dritt li jinnomina nofs il-membri.

Għalkemm il-Kostituzzjoni tgħid li jappuntahom il-Prim Ministru wara konsultazzjoni mal-Kap ta' l- Oppożizzjoni - u mhux wara rakkmandazzjoni - il-Gvern Nazzjonalista qal: Iva, mela le, intom tinnominaw tlieta u aħna ninnominaw tlieta.

Ir-rapport tad-distretti elettorali ġie approvat unanimament, inkluż jiġifieri minn dawk it-tlieta nominati mill-Partit Laburista.

Lilna ma jiġux jakkużawna b'gerrymandering għaliex il-Kummissjoni Elettorali kienet magħmula, fost oħrajn, minn tliet membri nominati mill-Kap ta' l- Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien li ffirmaw ir-rapport.

(Interruzzjonijiet) Iva, mhux tgħidli "dażgur", Onor. Pace.

Mur iċċekkja u tkun taf li ffirmawh unanimament.

L-istess bħal meta l-Awtorita' tax-Xandir tat ordni lill-PBS biex ixxandar - u mbagħad kien hemm min ma riedx jobdi - u dik id-deċiżjoni ttieħdet unanimament, b'consensus bejn il-membri tagħkom stess ukoll.

Ejja nagħlquh dan il-kapitlu ta' trasparenza u mhux trasparenza għaliex jekk nibda nsemmi l-affarijiet ma nieqafx.

Kull darba li konna nsemmu l-passat kienu jgħidulna: Issemmux il-passat, issa l-preżent.

Issa morna lura għal Terinu u għal 30 sena ilu u l- kwestjoni politika reliġjuża u għaliex ma daħlitx il-gazzetta fl- isptarijiet.

Bħal dak li qallu nsejna li sa 15-il sena ilu f'Malta kollha ma kontx tista' tixtri ċerti gazzetti Ingliżi!

Mhux fl-isptar biss ma setgħetx tidħol gazzetta waħda imma l-pajjiż kollu ma setax jaqra "The Times" ta' Londra għaliex dak iż-żmien il-Gvern kien iddeċieda - u jagħmel parti minn dak il-Gvern kien l-istess Onor. Spiteri - li ma jidħlux gazzetti Ingliżi.

Sur President, dawn l-argumenti juru l-faqar ta' l-argumenti tal-Gvern biex ineħħi din il-liġi għaliex m'hemmx argumenti biex tneħħiha.

L-argument prinċipali kien għaliex huma kienu vvotaw kontra meta kienu fl-oppożizzjoni.

Skużi, intkom ivvotajtu kontra u l-liġi għaddiet.

In- naħa ta' l-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien kellha għażla li jew tinnomina l- membri tagħha jew ma tinnominahomx.

Aħna m'għamilniex liġi li l- Oppożizzjoni trid bilfors tinnomina membri tagħha.

Għandek din il- fakulta', jekk trid użaha u jekk trid ma tużahiex.

L-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien, għal raġunijiet tagħha li setgħu kienu tajbin jew tista' ma taqbilx magħhom, għażlet li ma tużax dan id-dritt.

Fil-Planning Authority bagħtu lill-Onor.

George Vella, fil-Kunsill ta' l-Edukazzjoni bagħtu lill- Onor. Evarist Bartolo u f'xi postijiet oħrajna bħal, per eżempju, il- welfare committee ta' l-Isptar San Vinċenz de Paule, li jamministra l-mod kif hemmhekk għandhom jitqassmu l-flus, l-Oppożizzjoni nnominat membru, l- istess bħalma għamlet fuq il-Kunsill ta' l-iSports, pero' f'dawk l- organizzazzjonijiet li hemm elenkati fl-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni għoġobhom li ma jinnominaw lil ħadd.

Affari tagħhom.

Jiena ngħid li veru li f'din il-liġi hemm riskju li aħna tan-naħa ta' l-Oppożizzjoni lesti li neħduh għaliex, una volta li tifforma parti minn grupp, naturalment jekk imbagħad tittieħed deċiżjoni żbaljata ma tistax wara tgħid li ma taqbilx magħha.

Jekk qbilt magħha qbilt magħha u daqshekk.

Jiġifieri aħna lesti li nieħdu dak ir-riskju biex ikun hemm kontroll aħjar.

Pero' issa l-Oppożizzjoni Laburista saret il-Gvern u l-Gvern Nazzjonalista sar l-Oppożizzjoni u minflok ħallew il-fakulta' li jew nipproponu jew ma nipproponux membri fuq il-boards li tapplika għalihom il- liġi, din l-għażla jridu nneħħuha.

Meta konna fil-gvern aħna tajna għażla lill-partit li dak iż-żmien kien fl-oppożizzjoni - dan il-partit illum qiegħed fil-gvern - imma issa huma ma jridux jagħtu din l-għażla lilna wkoll u jħalluha.

Hawn fejn huwa pass lura.

M'hemmx għalfejn tkun espert kostituzzjonali biex tasal għall-konklużjoni li m'hawnx id-dritt fundamentali garantit mill-Kostituzzjoni, li l-Oppożizzjoni tappunta membru tagħha fuq dawn il-boards għax kieku diġa' għamilna kawża kostituzzjonali.

Għalhekk ma joqogħdu jiġbdu saqajn ħadd billi jsemmu "esperti kostituzzjonali".

L-espert kostituzzjonali kien dak li tawwal il- ħajja ta' gvern sfiduċjat mill-poplu għal ħames snin u nofs.

Dak żgur li kien espert kostituzzjonali mill-aqwa għaliex tant iħobbha l-Kostituzzjoni li sa l-aħħar ġurnata baqa' fil-gvern!

Jiġifieri din l-għażla li aħna tajna lill-partit l-ieħor meta kien fl-oppożizzjoni issa mhux qed tingħata lill-partit fl-oppożizzjoni llum.

Sur President, irrid ngħid li meta ġiet diskussa din il-liġi fil- Parlament - jidhirli li kien f'Jannar ta' l-1996 - għalkemm kemm l-Onor.

George Vella kif ukoll l-Onor.

Lino Spiteri tkellmu kontra, l-Onor.

Spiteri kien sejjaħ din il-liġi "perikoluża", pero' l-Onor.

George Vella ma qalx li hija perikoluża għax għalkemm ikkritikaha u sejħilha "att ta' propaganda, ta' pubbliċita'", u li huma ma kenux se jaqgħu "għan-nasba ta' din il-pubbliċita'", f'mument minnhom qal, u se nikkwota mid-dibattitu tas- 16 ta' Jannar ta' sena ilu:

"Ħalli nkunu onesti.

Jien mhux qed ngħid illi wieħed ma jaħsibx fuq din l-idea u li kieku taħt ċirkostanzi differenti ma fihiex il-valuri tagħha" ..."

- din il-liġi anti-demokratika, din il-liġi perikoluża, din il-liġi li l- Onor. Spiteri kważi kważi qalilna li jekk se nħalluha fuq il-ktieb tal- liġijiet se nnaqqsu d-demokrazija minflok inżiduha, il-Viċi Prim Ministru, meta kien fl-oppożizzjoni, għalkemm ikkritikaha li hija "att sempliċi ta' propaganda", qal illi "taħt ċirkostanzi differenti" jammetti "li fiha l- valuri tagħha" -

"... pero' meta mbagħad tinżel fil-fond u tanalizzaha tgħid li din il- liġi ma treġix minħabba li l-Oppożizzjoni qed tiġi mistiedna li tidħol f'nasba."

Allura l-Gvern illum irid jiddeċiedi wkoll x'għandha tagħmel l- Oppożizzjoni.

Wara kollox din hija liġi dwar nomini mill-oppożizzjoni u mhux mill-gvern.

L-Oppożizzjoni li kien hemm qabel ma reditx tinnomina l- membri tagħha imma issa hawn Oppożizzjoni li trid tinnomina l-membri tagħha.

Argument ieħor li ssemma kien: U iva, billi jkollok persuna waħda li qiegħda fil-bord din se tinfluwenza b'xi mod l-affarijiet?

Issa dan l- argument nista' nagħmlu bil-maqlub u ngħid: Allura billi jkun hemm dan il- wieħed, għalfejn din il-ksuħata u din l-arroganza li anke dan il-wieħed li għandha l-Oppożizzjoni, l-Gvern se jneħħih minn fuq il-boards governattivi?

Jekk nagħżlu dan l-argument tista' tagħmlu xabla b'żewġt ixfar.

Is-sabiħa hi li dan l-argument jaqa' meta wieħed jara d-dibattitu Parlamentari li sar sena ilu, meta l-Oppożizzjoni Laburista kienet tkellmet kontra li jkun hemm persuni nominati mill-oppożizzjoni, pero' qalet li se tagħmel emenda - jidhirli li għamlet emenda formali - biex il-konsumatur ikun jista' jinnomina persuna waħda minn tmienja biex toqgħod fuq il-bord.

Allura l- argument li wieħed minn tmienja mhux kapaċi jikkontrolla dakinhar tar?

Kienu qalu wkoll li l-kunsill lokali jkollu dritt li f'ċerti oqsma oħra jinnomina lil xi ħadd ieħor, pero' hemmhekk ma qalulniex: U iva, billi jkollok wieħed minn tmienja, kif jista' jikkontrolla!

Per eżempju, il- Ministru Brincat qalilna li billi n-nominee ta' l-oppożizzjoni jmur darba kull tliet ġimgħat biex jattendi board meeting, b'daqshekk se jikkontrolla l-korporazzjoni?

U jien inwieġbu: Allura billi jkun hemm wieħed għall- konsumatur li jmur darba kull tliet ġimgħat fil-board meeting, b'daqshekk se jikkontrolla s-sitwazzjoni?

Jiena ngħid: Iva, jikkontrolla għaliex il- fatt li anke tkun preżenti, dak li jkun joqgħod iktar attent li l- affarijiet isiru sewwa.

Xi kultant l-istess preżenza tal-gwardjan jew ta' l-għassies hija pożittiva.

U issa ma noqogħdux nibnu u ninsġu stejjer ta' spjuni; mill-Onor.

Spiteri addirittura ssemmiet il-kelma "spjun".

Sur President, kulħadd huwa marbut bil-liġijiet tal-pajjiż, inklużi l- affarijiet li jagħmlu ħsara lill-korporazzjoni kummerċjalment.

Wieħed m'għandux jikxef jekk, per eżempju, korporazzjoni partikolari tkun se tieħu deċiżjoni kummerċjali.

Kemm in-nominee ta' l-oppożizzjoni kif ukoll xi membru ieħor fil-bord - hu min hu, innominahx il-gvern jew innominatux l- oppożizzjoni - hu tenut li ma jikxifx dik l-informazzjoni b'mod li jagħmel ħsara kummerċjali lill-korporazzjoni.

Imma dak ma jfissirx li jekk jien nara li l-affarijiet qed isiru ħażin, li qed isiru l-abbużi, li xi ħadd se jixtri xi ħaġa li hija ħela għall-korporazzjoni, allura hemmhekk ma nistax nagħmel il-kritika interna fil-korporazzjoni stess u jekk hemm bżonn anke nwassal messaġġ lil ħaddieħor li qed isiru abbużi ta' dak it-tip.

Mela dawn mhux fondi pubbliċi!

Mela l-korporazzjonijiet pubbliċi huma xi kumpanija privata tal-familja!

Mela fil-leġislatura l-oħra, l-Oppożizzjoni Laburista ta' dak iż-żmien dejjem kienet tgħid li jmissha ssir liġi li jekk ikun hemm xi mpjegat tal-gvern li jara abbuż dan ikun jista' jikxef kollox b'immunita' assoluta, imbagħad issa se nikkritikaw jekk in-nominee ta' l-Oppożizzjoni jara ssir xi ħaġa ħażina, bħal xi ħadd se jixtri karozza b'wipers għal head lamps - kif qal l-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando - u ma jitkellimx!

Jien mhux qed ngħid li l-informazzjoni mill- korporazzjonijiet pubbliċi tiġi neċessarjament minn nominees ta' l- Oppożizzjoni.

Jiena kelli każi ta' Laburisti f'korporazzjonijiet li meta jaraw ċerti inġustizzji jiġu jgħidulna bihom u aħna nagħmlu domandi parlamentari dwarhom, imma l-fatt li jkun hemm in-nominee ta' l- Oppożizzjoni jżid il-kontroll u ma noqogħdux nivvintaw kliem sabiħ, bħal partitokrazija, għaliex tissemma fl-Italja, u allura ngħidu li din il-liġi kif kienet proposta minn Gvern Nazzjonalista hija partitokrazija.

Xi tkun partitokrazija?

Il-partitokrazija tfisser li, kif kien jiġri fl-Italja, per eżempju, id- Demokristjani jieħdu r-Rai Uno tat-television pubbliku, is-Soċjalisti jieħdu r-Rai Due u l-Partit Komunista Taljan jieħu r-Rai Tre u anke llum, wara għoxrin sena li kienu nqasmu l-affarijiet hekk, kważi kważi għadek tara dik it-tinge, dik it-togħma, favur wieħed jew ieħor mill- kurrenti politiċi li hemm fl-Italja.

Hawn mhux hekk qed jiġi propost.

Aħna mhux qed ngħidu: Ara inthom ħudu l-Enemalta u aħna nieħdu t- Telemalta!

Fl-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni hemm provdut li f'dawk il- korporazzjonijiet li huma mwaqqfa b'liġi tal-Parlament ....

Fil-fatt jekk tara l-lista tal-korporazzjonijiet pubbliċi li dwarhom tapplika din il-liġi tan-nomini ta' l-oppożizzjoni, issib li tapplika biss għal dawk il- korporazzjonijiet pubbliċi li huma mwaqqfin b'liġi.

Hemm ċerta formalita' fihom.

U lanqas m'hu, kif qal l-Onor.

Spiteri, li dawn twaqqfu biex innaqqsu l-iskrutinju tal-Parlament għax l-iskrutinju tal-Parlament żdied minn mindu twaqqfu.

Meta l-Gvern Nazzjonalista waqqaf ċerti korporazzjonijiet pubbliċi, bħal l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku jew l-Awtorita' Marittima l-iskrutinju tal-Parlament żdied u mhux naqas u se nispjega għaliex.

Qabel kif kien jiġi diskuss fil-Parlament il-qasam tat-trasport?

Dan kien jiġi diskuss mal-portijiet u ma' mitt elf ħaġa oħra li jaqgħu taħt ministeru wieħed u konna niddikutuh fi żmien il-Milied waqt il-budget.

Kull nofs ta' nhar kien jinqasam bejn żewġ ministeri u kulħadd jiddiskuti dak kollu li jaqa' taħt il-ministeru.

Per eżempju, qabel l-ETC kif kienet tiġi diskussa?

Din kienet tiġi diskussa max-xogħol, taħt il-ministeru tax- xogħol.

Pero' illum ħafna minn dawn il-korporazzjonijiet pubbliċi jressqu l-estimi tagħhom quddiem il-Parlament u dawn l-organizzazzjonijiet niddiskutuhom waħda waħda, normalment fi żmien tal-ħarifa.

Anke l- Awtorita' ta' l-Ippjanar qabel konna niddiskutuha mal-ministeru "mostru" tax-xogħlijiet pubbliċi u l-ippjanar kien jiġi diskuss bħala parti mid- Dipartiment tax-Xogħlijiet, mentri llum jiġi diskuss waqt il-budget u jiġi diskuss ukoll fl-estimi ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Mela mhux veru li bit-twaqqif ta' dawk il-korporazzjonijiet pubbliċi tnaqqas l-iskrutinju tal- Parlament.

Għalhekk il-liġi kienet saret li tapplika biss għal dawk il- korporazzjonijiet pubbliċi li jitwaqqfu b'Att mill-Parlament u mhux anke - għalkemm dan kien l-ewwel pass - għall-kumpanniji privati, kummerċjali, li fihom il-gvern għandu maġġoranza ta' ishma.

Sur President, forsi kien hemm xi ħadd li ġab xi prova li din il-liġi ħadmet ħażin?

Meta konna aħna fil-gvern din il-liġi ma ħadmitx għaliex l- Oppożizzjoni Laburista ma pproponietx il-membri tagħha, imbagħad qisu fil- bidu ta' din is-sena jew għall-aħħar tas-sena l-oħra saru konsultazzjonijiet u ġew innominati l-membri fuq dawn il-korporazzjonijiet, wara konsultazzjoni ma' l-Oppożizzjoni Nazzjonalista, u għal ħabta ta' April - xi ħaġa hekk - sar l-ewwel qari biex titneħħa l-liġi.

Jiġifieri meta dak iż-żmien il-Gvern preżenti wera l-intenzjoni li jneħħi din il-liġi bilkemm kienu għadhom għaddew tliet xhur minn mindu ġew innominati membri min-naħa ta' l-Oppożizzjoni u allura f'dawk it-tliet xhur kif seta' wieħed janalizza - bħala fatt issa u mhux bħala teorija - jekk din is-sistema kenitx imxiet tajjeb jew le?

Hemm xi prova ta' xi ħaġa li n-nomini ta' l- oppożizzjoni għamlu aktar ħsara milli ġid?

Jew għaliex għidtu hekk u għaliex ivvotajtu kontra meta għaddiet il-liġi - dak iż-żmien kontu fl- Oppożizzjoni - u issa li qegħdin fil-gvern tridu tiddettaw lill- Oppożizzjoni tal-lum anke dwar jekk għandhiex ikollha dritt li tagħmel nomini fil-korporazzjonijiet pubbliċi?

Nispera li din il-loġika tkompli sa l-aħħar għaliex issa se nagħmel eżami tal-liġijiet kollha li fuqhom l- Oppożizzjoni Laburista kienet ivvotat, ħalli nara liema minnhom se jitneħħew u liema minnhom se jibqgħu!

Per eżempju, dwar is-sanzjonijiet tal-Ġnus Magħquda aħna konna għamilna liġi fejn għidna li huwa reat kriminali li xi ħadd jikser tali sanzjonijiet, huma x'inhuma s- sanzjonijiet u diretti lejn min huma diretti.

Għalkemm l-Oppożizzjoni Laburista ta' dak iż-żmien kienet ivvotat kontra, il-liġi hemmhekk għadha u mhux talli għadha hemmhekk talli qalulna li se josservaw is- sanzjonijiet kollha tal-Ġnus Magħquda, jaqblu jew ma jaqblux magħhom, għaliex huma membri tal-Ġnus Magħquda - u sewwa għamlu meta qalu hekk.

Allura dik il-liġi issa se titneħħa għaliex kienu vvotaw kontra?

Ivvotaw kontra għaliex bħala Oppożizzjoni dehrilhom li m'għandhomx jinnominaw in- nies fuq dawk il-korporazzjonijiet pubbiċi.

Issa hawn Oppożizzjoni differenti li taħsibha mod ieħor.

Sur President, ma kienx hemm l-iċken prova li nġabet illi b'xi mod din is-sistema tħaddmet ħażin.

Jiena naf li l-Gvern għandu maġġoranza f'dan il-Parlament u bis-sistema li għandna tal-whip din il-liġi se tgħaddi.

Imma aħna għandna dover li nitkellmu kontra tagħha u mhux kważi kważi jiġi l-Onor.

Spiteri jgħidilna: Allura intkom, b'daqshekk esperti kostituzzjonali li għandkom - ma nafx min huma dawn l-esperti kostituzzjonali! - ħadd ma nduna li billi se titressaq din il-liġi għandna dritt aħna bħala gvern li nneħħuha, bħalma kellkom dritt intkom bħala gvern li tipproponuha?

Mela xi ħadd qal li l-Parlament bil-maġġoranza li għandu ma jistax jagħmel il-liġijiet li jrid hu!

Imbasta ma jiksirx il-Kostituzzjoni.

Imma b'daqshekk, billi tagħmilha l-liġi, aħna m'għandniex dritt mhux biss li nikkritikawha, mhux biss li ngħidu li ma naqblux magħha, imma li ngħidu li dan huwa pass lura?

Dan huwa pass lura għaliex din kienet ħolqa jew katina ta' liġijiet u miżuri li konna ħadna sabiex dejjem jiżdied il-kontroll, mhux biss il-Public Accounts Committee, mhux biss il-liġijiet li semmejt qabel, mhux biss il-liġi ta' l-istampa li tagħti iktar drittijiet lill-istampa u inqas drittijiet u imunitajiet lill- gvern, imma anke ta' l-Awditur.

Il-Liġi ta' l-Awditur Ġenerali, apparti li kien fassalha l-Gvern Nazzjonalista, kienet waħda mill-proposti li konna għamilna f'"Il-Bidla Tkompli" u "Il-Bidla Tkompli" tmur lura, Sur President, għal 11 ta' Novembru, 1993.

Dan qed ngħidu ħalli issa ma jkunx hemm xi ħadd min-naħa tal-Gvern u jgħidilna: Din għamiltuha għaliex dak iż-żmien aħna konna qegħdin nagħmlu ħafna allegazzjonijiet kontra tagħkom u allegazzjonijiet kontra kif qed titmexxa l-amministrazzjoni fil-pajjiż u allura intkom, biex taparsi tidhru trasparenti, għamiltu din il-liġi.

Aħna pproponejniha fil-11 ta' Novembru, 1993 ftit iktar minn sena wara l-elezzjoni ta' l-1992, imbagħad man mano bdejna nimplimentaw il-proposti kollha li kien hemm fiha, għalkemm xtaqna li nagħmlu iktar.

F'"Il-Bidla Tkompli" konna pproponejna li niddemokratizzaw iktar il- proċess ta' l-elezzjoni tal-President.

Xtaqna li nagħmluha pero' ma kienx hemm il-maġġoranza neċessarja biex issir.

Xtaqna li ndaħħlu l-kunsilli lokali fl-elezzjoni tal-President, pero' ma kienx hemm l-approvazzjoni - forsi xi darba jkun hemm din l-approvazzjoni.

Il-fatt li topponi darba ma jfissirx li ma tbiddilx l-pożizzjoni tiegħek għax wara kollox il-Partit Laburista għamel snin twal kontra l-kunsilli lokali, mhux kontra li l- partiti politiċi jikkontestaw l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali, imma kontra l-kunsilli lokali fil-prinċipju.

Naturalment wara li aġġornaw l- policy tagħhom, bħala face saver, biex jgħidu xi ħaġa kontra l-liġi qalu: Għaliex aħna ma rridux li l-partiti politiċi jikkontestaw l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Imma dik biex jgħattu l-gaffe kbir illi għamlu li malli kien hemm partit li ppropona diċentralizzazzjoni tal-poter politiku, il-partit taċ-ċentralizzazzjoni tal-poter politiku vvota kontra u għal snin twal tkellem kontra din l-idea nnifisha.

Il-Gvern jagħmel li jrid.

Jekk irid jgħaddiha din l-liġi aħna se nopponuha għax hawnhekk hawn Oppożizzjoni li qed tipproteġi mhux biss id-drittijiet tagħha imma d- drittijiet ta' kull oppożizzjoni.

Din il-liġi l-Gvern ħaseb li se jżellaqha fl-aħħar tas-sessjoni qabel ma nieqfu għall-vaganzi tas-sajf, mingħalih li ħadd m'hu se jinduna u ħadd m'hu se jagħti kas.

Illum hawn aħna fl-oppożizzjoni u għada jista' jkun hemm partit ieħor u allura dak li qed nagħmlu llum mhux qed nagħmluh egoistikament għad-drittijiet tagħna, bħalma meta konna fil-gvern ma qgħadnix naraw id-drittijiet eġosti tagħna imma tajna d-dritt, anke jekk konna nafu li dan seta' jintuża kontra tagħna, u dan qed nagħmluh fuq bażi ta' prinċipju.

Sur President, dan qed ngħidu mhux biex niddramatizza imma jiddispjaċik meta tara li kienu għaddejjin ċerti żviluppi li issa qegħdin imorru lura.

J'Alla li din il-liġi - anke jekk titħassar, kif se jiġri - xi darba nerġgħu narawha fuq l-agenda parlamentari għaliex jekk ħaddieħor il- kontroll jarah żejjed, aħna l-kontroll narawh bħala importanti, bħala asset importanti fil-ħajja demokratika tal-pajjiż.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Sur President, fil-verita' f'Novembru ta' l- 1993, ftit żmien wara li kienu bdew jitwaqqfu diversi kunsilli lokali f'pajjiżna, kienet ġiet ippubblikata l-white paper "Il-Bidla Tkompli" li welldet serje ta' proposti li, kif smajna minn diversi kelliema li tkellmu qabli, fil-maġġoranza tagħhom twettqu iżda mhux kollha.

Fil-verita' ħafna minn dawk li ma twettqux kienu marbuta anke mal-fatt li kellu jkun hemm qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra għax kienu marbutin mal-Kostituzzjoni.

Allura rajna kif il-poteri tal-President - din kienet ukoll waħda mill- proposti fil-white paper "Il-Bidla Tkompli" - baqgħu ma nbidlux, bħalma ma tbiddilx il-mod kif jitwaqqfu l-awtoritajiet jew il-kummissjonijiet ta' natura kostituzzjonali u bħalma ma nbiddlitx ukoll is-sistema elettorali.

Jiena stagħġibt mhux ftit meta l-Onor.

Lino Spiteri semma r-riżultat ta' l-aħħar elezzjoni ġenerali bħala xi ħaġa ta' barra minn lokha meta fil- verita' kienu saru diskussjonijiet għal sigħat sħaħ biex is-sistema elettorali setgħet tiġi aktar demokratika milli hi iżda sfortunatament baqa' ma ntlaħaqx ftehim.

Kien proprju għalhekk li kont nistenna li l- Gvern Laburista llum, flok ma jipprova jħott dak li diġa' nbena, billi jabroga din il-liġi li tagħti dritt lill-Oppożizzjoni li tinnomina direttur f'għaxar korporazzjonijiet jew awtoritajiet ta' natura nazzjonali, ikompli jipprova jasal f'affarijiet fejn l-amministrazzjoni l-oħra ma waslitx.

L-istess, per eżempju, rigward il-kwestjoni ta' iffinanzjar tal-partiti politiċi.

Nafu lkoll kemm kien hemm diskussjonijiet mhux biss bejn il- partiti politiċi li huma rappreżentati f'dan il-Parlament imma anke mal- Partit Alternattiva Demokratika, li kien ħa sehem fid-diskussjonijiet sabiex l-Istat jibda jiffinanzja lill-partiti politiċi b'mod li jkun hemm qbil dwaru fost il-partiti politiċi kollha.

Iżda flok ma rajnih jipprova juża x-xogħol li kien diġa' beda jsir fi żmien l-amministrazzjoni l-oħra sabiex ikollna wkoll din il-miżura f'pajjiżna, u pprova jsawwar u jimplimenta din il-proposta li wkoll kienet inkluża fil-white paper "Il- Bidla Tkompli", il-Gvern Laburista għażel li jiddedika l-ħin ta' dan il- Parlament - kif qal sieħbi l-Onor.

Tonio Borg anke b'sessjonijiet ta' fil- għodu u fil-għaxija - biex ineħħi dak li diġa' sar u jneħħi dritt li l- Oppożizzjoni għandha.

Irrid ngħid li anke l-ħatra ta' deputy speaker min-naħa ta' l- oppożizzjoni kienet proposta fil-white paper "Il-Bidla Tkompli".

Din kienet proposta li rnexxiet.

Ir-referendum abrogattiv kien proposta oħra fil-white paper "Il-Bidla Tkompli".

Dan għadda mill-istadji kollha, saħansitra anke mit-Tielet Qari f'dan il-Parlament, imma jirriżulta li dan l-Att s'issa għadu ma daħalx fis- seħħ minħabba problemi burokratiċi.

Jien nappella lill-Gvern biex jagħmilha ċara dwar x'se jagħmel dwar l-Att li jipprovdi għar-Referendum Abrogattiv.

Dan il-Gvern se jara - permezz ta' l-Avukat Ġenerali - li dan l- Att jidħol fis-seħħ?

Kien hemm ukoll il-kumitati parlamentari, fosthom il-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi.

Din kienet miżura oħra msemmija fil-white paper "Il-Bidla Tkompli" li ġiet fis-seħħ.

Kien hemm ukoll l-Ombudsman nazzjonali u l-kodiċi ta' etika sew għall-membri parlamentari, għall- Kabinett, għall-ħaddiema tas-settur pubbliku, għad-diretturi fid-diversi korporazzjonijiet parastatali u anke għall-kunsilli lokali.

U kien hemm din l-Opposition Nominees Act, li saret liġi fl-1996.

Proposta fl-istess white paper kienet dik ta' l-Awditur Ġenerali.

Din il- proposta kienet diġa' se ssir liġi wara r-recess tas-sajf li kieku s-Seba' Parlament reġa' ltaqa' fil-ħarifa l-oħra.

Issa, f'din il-leġislatura, il- Gvern Laburista qabad u għadda mill-istadji kollha f'dan il-Parlament il- liġi ta' l-Awditur Ġenerali u li dan isir responsabbli lejn il-Parlament u ma jibqax responsabbli biss lejn il-gvern.

Jien kont nemmen li l-Gvern Laburista - in-new Labour - kien sejjer jagħmel sforz sabiex ikompli jsaħħaħ id-demokrazija f'pajjiżna.

Iżda meta rajt li bl-istess entużjażmu, jekk mhux aktar, il-Gvern Laburista kien qiegħed jipproponi din il-liġi li biha jabroga l-Opposition Nominees Act, fil-fatt bdejt nirrealizza mod ieħor.

Fil-verita' din il-liġi qiegħda titressaq akkost tat-trasparenza.

Li l-Oppożizzjoni jkollha persuna f'għaxar korporazzjonijiet jew awtoritajiet ta' natura nazzjonali żgur li hija ħaġa li toffri politika trasparenti.

L-Opposition Nominees Act hija safeguard kontra diversi forom ta' abbuż ta' poter.

Kont qed naqra "l- orizzont" tal-bieraħ, fejn il-Prim Ministru stqarr li se jwaqqaf kumitat biex jistudja modi kif titnaqqas il-possibbilta' ta' abbuż ta' poter.

Jekk irid, l-Opposition Nominees Act hija waħda minn dawn il-modi.

L-Opposition Nominees Act żgur li hija mezz kif tonqos il-korruzzjoni, jonqos il- klijenteliżmu u tonqos id-diskriminazzjoni.

L-Onor.

Lino Spiteri qal li l-Oppożizzjoni għandha diversi modi oħra kif tkun taf l-affarijiet u tikkritika.

Semma, per eżempju, l-mistoqsijiet parlamentari.

Iva veru, dan huwa mod kif oppożizzjoni f'pajjiż demokratiku tista' titlob informazzjoni iżda ta' min jgħid li, per eżempju, fis-seduta tal-lum, l-ewwel mistoqsija parlamentari li tressqet saret fit-30 ta' April u ġiet imwieġba fid-29 ta' Lulju, tliet xhur wara.

Jiġifieri anke l-istess struttura parlamentari, f'dan il-każ il-question time, ukoll tista' tiġi abbużata għax l-informazzjoni qed taslilna tard.

Mill-mistoqsijiet parlamentari l-membri ta' l-Oppożizzjoni jingħataw informazzjoni tard.

Smajna lill-Onor.

Lino Spiteri jgħid hu stess li l-Public Accounts Committee qiegħed jiddiskuti affarijiet li ġraw sentejn ilu.

L-idea li jkollna Public Accounts Committee ukoll oriġinat mill-white paper "Il- Bidla Tkompli".

Din il-miżura, minkejja l-ħtieġa tagħha, żgur li għandha wkoll il-limitazzjonijiet tagħha għax ma jagħmilx wisq sens li l-PAC jiddiskuti affarijiet snin wara li jkunu seħħew.

Din ukoll hija kritika favur l-Opposition Nominees Act, fis-sens li tagħti opportunita' lid- direttur nominat mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni, bħad-diretturi l-oħra kollha, li jirreaġixxi jekk jinnota ċerti affarijiet li ma jkunux sejrin kif suppost.

Jien skantajt bil-faqar tal-kritika tal-Prim Ministru meta ntroduċa din il-liġi.

Ibbaża l-argumenti tiegħu fuq is-separazzjoni ċara bejn gvern u oppożizzjoni.

Jekk żgur m'hemmx bżonn ta' ħaġa f'dan il-pajjiż hija li jkun hemm separazzjoni aktar ċara bejn il-Gvern u l-Oppożizzjoni.

Ma naħsibx li għandna dik il-problema f'pajjiżna għax Gvern u Oppożizzjoni huma distinti ħafna.

Anzi jien ngħid li kważi hija distinzjoni kbira wisq.

It-tieni argument li semma l-Prim Ministru kien li l-Opposition Nominees Act issaħħaħ il-partitokrazija.

Wisq nibża' li l-Prim Ministru, bil-kelma "partitokrazija" qiegħed jifhem affarijiet oħrajn.

Diġa' nafu, per eżempju, li l-Gvern Laburista huwa kontra li l-partiti politiċi jipparteċipaw f'elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Hemmhekk ukoll il-Prim Miinstru jgħid li huwa kontra l-partitokrazija.

Imma f'liema pajjiż demokratiku nsibu li l-partiti politiċi m'għandhomx dritt jipparteċipaw fl- elezzjonijiet tal-kunsilli lokali?

U ma nsemmix biss fl-Ewropea, għax forsi fl-Ewropa huwa ovvju li hemm id-demokrazija, imma nsemmi l-Afrika, per eżempju.

Għadni kif irċevejt - bħalma rċevew il-kollegi kollha - l- aħħar rivista tal-Commonwealth Currents ta' din is-sena.

Wieħed mill- artikli l-aktar prominenti kien jittratta proprju d-demokrazija fl-Afrika.

Dan kien artiklu bit-titlu "Boosting Democracy in Africa".

Kien jirrapporta dwar laqgħa bla preċedent li saret fi Frar li għadda bejn mexxejja ta' pajjiżi Afrikani.

Proprju f'dan ir-rapport dwar din il-laqgħa jingħad ċar u tond li kien hemm ċertu consensus u ntqal - se nuża t-test Ingliż biex ikun verbatim - bla tlaqliq li

"In an important sense, opposition is more crucial to the functioning of democracy than government".

Jiġifieri anke fl-Afrika hemm consensus ċar dwar id-drittijiet ta' l- oppożizzjoni.

Kien hemm ukoll argumenti favur li l-Istat jiffinanzja lill- partiti politiċi u kien proprju hawn fejn il-Gvern Laburista seta' jkompli jsaħħaħ id-demokrazija.

Bħalma għamel fil-każ ta' l-Awditur Ġenerali, il-Gvern messu jkompli billi jsaħħaħ il-miżura li biha jkun jista' jiffinanzja lill-partiti politiċi.

Il-Gvern kellu wkoll proposti oħrajn u mhux biss dawk li kienu mniżżlin fil-white paper "Il-Bidla Tkompli".

M'għandix dubju li l-Partit Laburista seta' ħareġ anke' proposti ġodda oħrajn.

F'din il-laqgħa bejn mexxejja ta' partiti politiċi fl-Afrika kien hemm ukoll consensus dwar l- effetti negattivi tal-politika winner-takes-all, jiġifieri li min jirbaħ elezzjoni jieħu s-setgħa kollha f'idejh.

F'dan il-kontest intqal hekk:

"The meeting was concerned about the effects of the winner-takes-all approach to politics".

Wisq nibża, Sur President, li f'pajjiżna rridu noqogħdu attenti li ma nerġgħux naqbdu momentum kontra d-demokrazija.

Irridu noqogħdu attenti li l-poplu ma jerġax jibda jidra n-nuqqas tad-demokrazija.

Jien nemmen li l- Oppożizzjoni, bħall-Gvern, għandha dmir.

L-Oppożizzjoni, bħall-Gvern u l- awtoritajiet kostituzzjonali, fosthom l-Awtorita' tax-Xandir, għandha d- dmir li tara li d-demokrazija ma titnawwarx f'pajjiżna.

Jien minn hawn insemmi lill-Awtorita' tax-Xandir għaliex anke fil-qasam tax-xandir rajna ħafna theddid lid-demokrazija f'pajjiżna fil-passat.

Hemm bżonn li nitgħallmu mill-iżbalji tal-passat.

Wisq nibża' li l-hardliners fil-Partit Laburista qed jinfluwenzaw u qed ibiddlu l-ħsieb tan-nies moderati fl- istess partit.

Jien, per eżempju, kont pjuttost sorpriż b'Alfred Grixti - ħabib tiegħi għax għamilna diversi snin l-iskola flimkien - li kiteb fir-rivista "Society" f'Mejju li għadda.

F'artiklu bit-titlu "Of Quangocrats and Mandarins" qal bla tlaqliq li n-New Labour, jaħsbu x'jaħsbu l-attivisti Laburisti l-aktar ħorox, mhux se jaħdem bid-dutrina winner-takes-all.

Huwa minnu li f'dan l-istess artiklu Alfred Grixti hedded lill-ħaddiema tal- gvern li għandhom konessjonijiet żejda mal-partit fl-Oppożizzjoni, imma għallinqas kellu l-kuraġġ jgħid ċar u tond li n-new Labour mhux se jaħdem bid-dutrina ta' winner-takes-all.

Aktar kmieni dan ix-xahar l-istess Alfred Grixti, li huwa uffiċjal għoli tal-Partit Laburista - u għalhekk qed insemmi lilu - kiteb artiklu f'"l-orizzont" fl-4 ta' Lulju bit-titlu "Bsaten fir-Roti".

Hawnhekk ma reġax semma l-fatt li l-Partit Laburista huwa kontra d-dutrina winner-takes-all.

Semma biss it-theddida li kien għamel fl-artiklu preċedenti tar-rivista "Society" lill-ħaddiema tal-gvern li jkollhom konessjonijiet żejda mal-partit fl-Oppożizzjoni.

U allura dan għalija kien każ ċar ta' meta nies moderati fil-Partit Laburista, ffaċċati bil-politika hardline li teżisti fl-istess partit, jibdew jibdlu fehmthom.

Fis-7 ta' Lulju, kandidat ieħor Laburista, Joe Mifsud, kiteb artiklu f'"l- orizzont" bit-titlu "Ismijiet li jweġġgħu".

Dan staqsa hekk:

"Persuni b'sentimenti Laburisti m'għandhomx jingħataw ċans li jipparteċipaw fit-tmexxija ta' pajjiżna meta persuni oħra, li sa ftit ilu mexxew kruċjati kontra l-MLP, qed isibu ruħhom f'kummissjonijiet u bordijiet?"

Jiġifieri nies bħal Joe Mifsud isibuha faċli li jikkritikaw ħatriet li jkunu saru b'mod regolari.

L-artiklu li kiteb dan l-aħħar ġegħelni nipprova nsib artikli oħra li kiteb dan l-istess kandidat tal-Partit Laburista.

Per eżempju, fil-25 ta' Novembru, 1996 kien ikkritika liċ-chief executive tal-MSU.

Fl-istess artiklu - u f'żewġ artikli oħrajn f'Jannar u f'Marzu - kien ikkritika liċ-chairman tal-Freeport.

Fid-9 ta' Diċembru, 1996 kien ikkritika lill-Kummissarju tal-Pulizija.

Fil-31 ta' Marzu kkritika liċ- chairman tal-Bank of Valletta.

Fis-17 ta' Marzu kiteb hekk:

"Jidher li kien hemm 37 persuna jagħmlu xogħol ma' ministri Nazzjonalisti u huma kollha ħaddiema tat-Tarzna.

Dawn illum x'sar minnhom?"

F'artiklu li deher ftit żmien wara li l-Onor.

Lino Spiteri kien irreżenja minn ministru tal-finanzi, l-istess Joe Mifsud kien kiteb li fl-aħħar xhur kien hemm xi punti li hu u Lino Spiteri kellhom opinjonijiet differenti fuqhom.

Aqtgħu x'kienu?

Kienu l-ħatriet ta' chairman tal-Freeport u tal- Bank of Valletta.

Sur President, jidher ċar li l-moderati fil-Partit Laburista qed ikollhom jibdlu l-fehma tagħhom meta ffaċċati mill-hardliners fl-istess partit.

Liġijiet bħal din li tabroga l-Opposition Nominees Act, kif ukoll bħall- oħra li tieħu l-poter minn idejn awtorita' indipendenti u tpoġġieh lura f'ħoġor ministru, huma the tip of the iceberg.

Pass wara pass il-poplu diġa' qed jintebaħ li d-demokrazija reġgħet mhedda.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Grazzi, Sur President.

Nixtieq l-ewwelnett insemmi xi punti dwar ir-raġuni għaliex qed titneħħa l-liġi li tagħti aktar trasparenza fit-tmexxija tal-bordijiet u tal-korporazzjonijiet.

Il-Gvern qed jgħid li hemm tliet raġunijiet prinċipali.

L-ewwel waħda hija li bil- ħatra ta' Awditur Ġenerali, bil-Public Accounts Committee u bis-sistema tal- mistoqsijiet parlamentari l-Oppożizzjoni għandha l-mezzi biex ikollha l- informazzjoni kollha.

It-tieni raġuni li ngħatat minn diversi kelliema, kif ukoll mill-Prim Ministru, hi li l-parteċipazzjoni ta' l-Oppożizzjoni f'dawn il-bordijiet hija perikoluża għax twassal għall-partitokrazija u għal diffikultajiet kif il-Gvern iħares lejn id-demokrazija f'pajjiżna.

It- tielet punt li ssemma minn diversi kelliema hu li din hija liġi superfluwa u ma tikkontribwixxi xejn.

Hekk qalilna l-Onor.

Leo Brincat.

Qalilna wkoll li din hija gimmick u għalhekk qed titneħħa.

L-Onor.

Anglu Farrugia qalilna li l-fatt li l-Oppożizzjoni jkollha d-dritt tinnomina lill-persuni fuq bordijiet hija ċajta goffa Illum smajna lill-Onor.

Spiteri li qal l- iktar ħaġa goffa.

L-Onor.

Spiteri kkritika lill-Oppożizzjoni għaliex qiegħda topponi din it- tneħħija ta' dan id-dritt li kien ingħata b'liġi bħala xi ħaġa fundamentalista.

Semma wkoll dak li kien jiġri fil-Ġermanja u fl-Italja; naturalment kien qed jirriferi għal Hitler u għal Mussolini.

Dan kollu għaliex qed niġu fil-Parlament u qed ngħidu li dan huwa pass lura u li dan mhux mod tajjeb kif wieħed jimxi u din m'hijiex trasparenza.

Bażikament dawn huma l-kummenti li ngħataw.

Fil-fehma tiegħi dawn il-kummenti huma nsult għad-demokrazija.

Ma naħsibx li jekk wieħed ma jaqbilx għandu jgħid li l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni huwa gimmick.

Gimmick għaliex l- Oppożizzjoni Laburista ma kenitx użat dan id-dritt?

Gimmick għaliex aħna rridu nużawh?

Gimmick għaliex iżżid il-parteċipazzjoni jew it-trasparenza fil-gvern?

Jien nixtieq nirriferi għall-editorjal li deher f' "The Times".

Dan l- editorjal huwa eku tat-tħassib serju li hawn b'dan il-pass li qed jieħu l- Gvern.

Dan igħid:

"The Government's move to repeal the Opposition Nominees Act of 1996 diminishes its commitment to transparency in administration".

Illum kulħadd jaqbel - għallinqas min hu oġġettiv - li l-Opposition Nominees Act m'hijiex qed tagħmel ħsara.

Xi ħsara tista' tagħmel din il- liġi?

Din il-liġi qiegħda żżid it-trasparenza.

Kif qal tajjeb qabli l- Onor. Tonio Borg, din il-liġi hija ħolqa oħra fil-proċess ta' żvilupp demokratiku li jiggarantixxi iktar trasparenza u iktar abilita' li jkollna l-affarijiet fil-miftuħ.

Kif jgħid l-editorjal ta' "The Times" stess, b'din il-liġi jkollna l-operat ta' dawn il-korporazzjonijiet iktar miftuħ u iktar trasparenti.

Nerġa' mmur lura għall-ewwel punt li semmejt, il-kwestjoni ta' l-Awditur Ġenerali.

Issa jekk xi ħaġa hija konsistenti ma' l-Opposition Nominees Act huwa l- fatt li se jkun hemm Awditur Ġenerali u l-fatt li hemm Public Accounts Committee.

Permezz ta' dawn tista' tagħmel forma ta' skrutinju, pero' kif semma l-Onor.

Spiteri stess, l-Awditur Ġenerali ħafna drabi jara l- affarijiet meta l-froġa tkun diġa' saret.

Kif qal l-Onor.

Spiteri stess, la tkun saret il-froġa ma tkunx tista' treġġa' l-affarijiet lura.

Bis-set-up kif inhu, l-Awditur Ġenerali u l-Public Accounts Committee pjuttost jagħmlu dan it-tip ta' assessment post factum.

Rari jkun hemm sitwazzjoni fejn wieħed jista' jmur għal xi ħaġa li tkun għaddejja dak il-ħin.

Fil-fatt wieħed minn dawn l-avvenimenti rari sar proprju xi ġimgħa ilu meta ltqajna fil-Public Accounts Committee.

L-Onor.

Spiteri sfortunatament ma kienx hemm u allura forsi ma fehemx is-sens tal-mistoqsijiet li saru.

Jien qajjimt il-mistoqsijiet ta' l-iżball li sar fis-salarji.

U l-Onor.

Spiteri pjuttost beda kważi jgħid: Isma', dan il-kumitat qed nużawh tajjeb meta jitqajmu dawn l-affarijiet?

U jien tassew ngħid li hija ħasra li ma kienx hemm għaliex kieku kien jifhem aħjar il-kritika li saret fil-Public Accounts Committee fuq dan il-punt.

Il-kritika kienet li l-ewwelnett sar żball u inzerta li dakinhar kellna uffiċjali tal-ministeru tal-finanzi quddiemna u allura stajna nistaqsuhom.

Sar żball kif inħadmu l-pagi u kif ittrattaw lil min hu single u lil min huwa married, pero' iktar minn hekk - u l-iktar ħaġa li jien kelli oġġezzjoni għalija u li sfortunatament ma ġietx irrapportata sewwa fil-gazzetti - id-deċiżjoni kienet heavy handed.

Kien deċiż li f'daqqa waħda l-Gvern jaqta' l-arretrati kollha li kien hemm sa Jannar minn paga ta' xahar wieħed.

Dan sar mingħajr informazzjoni u mingħajr ma jagħti ċans lill-individwu jagħmel arranġamenti differenti.

Naħseb li kien hemm qbil ġenerali li l-affarijiet m'għandhomx isiru b'dan il-mod.

Din kienet xi ħaġa kurrenti, pero' rarissimu quddiem il-Public Accounts Committee tista' tiddiskuti ħaġa li hija kurrenti għaliex ħafna drabi tkun qed tħares lejn l-affarijiet li saru anke sentejn, tlieta qabel.

Veru li għandek it-trasparenza imma l-froġa tkun saret.

Għalhekk nerġa' ngħid li l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni, li l-Parlament qed jintalab li jabroga, jikkumplimenta l-Awditur Ġenerali, il-Public Accounts Committee, kif ukoll il-mistoqsijiet parlamentari.

Anke fejn jidħlu mistoqsijiet parlamentari ħafna drabi l-informazzjoni, barra li ma tingħatax sew, tingħata tard u jien wisq nibża' li tingħata tard apposta biex tintilef l-importanza tagħha fil-mument propizju.

Kien hemm ukoll każi fejn l-informazzjoni ma ngħatatx.

Per eżempju, dan l-aħħar kien hemm mistoqsija parlamentari dwar is-salarju tal-general manager tal- PBS u l-infomrazzjoni baqgħet ma ngħatatx.

Issa jien niftakar li fl-aħħar leġislatura l-Onor.

Spiteri kien irriżenja minn chairman tal-PAC fuq kwestjoni simili ta' prinċipju u niftakar ukoll lill-Partit Laburista, mill- bankijiet ta' l-oppożizzjoni, jagħmel plejtu għax kien jallega li mhux dejjem kien jingħata l-informazzjoni.

Ċertament li dan il-partit fil-gvern qed jaġixxi b'mod li m'huwiex konsistenti ma' dak li kien jgħid qabel.

Tajjeb li niftakru x'kien jgħid qabel il-Partit Laburista u x'kien jgħid il-Prim Ministru tal-lum meta kien għadu Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Wieħed mill-punti li kien qajjem l-Onor.

Sant kien jitratta l-proposta ta' whistle blower.

X'inhu dan il-whistle blower?

Fl-aħħar leġislatura Dr. Karmenu Mifsud Bonnici tana definizzjoni ta' x'inhu u x'jagħmel dan il- whistle blower.

Kien qal li fl-Amerka teżisti the whistle blower act biex min ikun f'impjieg u jara ħwejjeġ irregolari, ikun jista' jikxifhom pubblikament u minflok ma jiġi punit dan jingħata protezzjoni.

Jekk inħarsu lejn x'kien qal l-Onor.

Sant fis-16 ta' Diċembru, 1994 insibu li kien qal hekk:

"il-mexxejja għolja taċ-ċivil għandhom isiru whistle blowers billi jagħtu l-informazzjoni ġenerali lill-pubbliku meta jidhrilhom li l- affarijiet mhux mexjin sewwa.".

L-Onor.

Evarist Bartolo tkellem fit-tul fuq dan il-konċett u kien qal li:

"Fl-istess ħin li ngħidu li hemm bżonn segretezza u konfidenzjalita' f'dawk li jaħdmu fil-qasam finanzjarju rridu nimponulhom l-obbligu li, jekk jindunaw b'ħaġa ta' natura kriminali, mhux biss għandhom il- liberta' jagħtu dik l-informazzjoni imma għandhom id-dmir li jiżvelawha. "

Din hija l-idea tal-whistle blower u naħseb li huwa konċett fundamentali.

Meta l-Onor.

Sant kien Kap ta' l-Oppożizzjoni smajtu kemm-il darba jsemmi din l-idea li jkollok whistle blowers.

Illum dawn in-nominees ta' l- Oppożizzjoni jistgħu jaqdu din il-funzjoni b'mod tajjeb.

Dawn ma jkunux persuni li għażilhom il-Prim Ministru imma tagħżilhom l-Oppożizzjoni.

B'hekk jista jkollna whistle blowers effettivi.

Kieku l-Kap ta' l- Oppożizzjoni Laburista ta' dak iż-żmien verament ried ifisser dak li qal fuq il-whistle blowers, illum ma kienx jiġi hawnhekk u jipprova jneħħi dan id-dritt li ngħata lill-Oppożizzjoni Nazzjonalista.

Il-Prim Ministru huwa inkonsistenti ma' dak li kien jgħid fl-oppożizzjoni.

Illum mhux iktar trasparenza għandna imma inqas trasparenza.

Illum għandna ċans li nżidu ma' l-Awditur Ġenerali, mal-Public Accounts Committee u mas-sistema tal- mistoqsijiet parlamentari billi jkollna dawn in-nominees ta' l- Oppożizzjoni li jridu jimxu mal-kriterji ta' konfidenzjalita'.

M'aħniex qegħdin ngħidu li dawn se jiksru l-konfidenzjalita' li l-ħatra tagħhom timponi.

L-iskop huwa li jkun hemm xi ħaddieħor ta' fiduċja ta' l- Oppożizzjoni li jkun bniedem ta' integrita' u kapaċita' biex jaqdi dawn il- funzjonijiet.

Dan jista' jkun whistle blower.

Irrid nitkellem ukoll fuq kif jaħdmu l-boards.

Dawn għandhom madwar tmienja jew disa' membri u billi jkollok wieħed li ma jaqbilx mhux se jaffettwa.

Membru għandu diversi modi kif jista' ma jaqbilx.

Jista' ma jivvotax jew jivvota kontra u jista' jastjeni.

Allaħares il-boards kollha jaqblu dejjem mija fil-mija!

X'hemm ħażin li, per eżempju, jkun hemm membru nominat mill-Oppożizzjoni fuq il-board ta' l-MDC ?

X'inhi l-vera raġuini li l-Gvern qed joġġezzjona?

X'hemm ħażin li jkun hemm membru fuq il-board tal-Bank Ċentrali, ta' l-Awtorita' Marittima u fuq awtoritajiet bħall-Enemalta u t-Telemalta?

Din hija l-mistoqsija li kulħadd qed jistaqsi.

Hija mistoqsija fundamentali u l-ebda tidwir ma jista' jwassal għal risposta ċara.

Smajna diversi Membri tal-Gvern jgħidulna li l-Att dwar in-Nomini mill-Oppożizzjoni m'hemmx bżonnu.

Huma qegħdin fil-gvern u aħna qegħdin fl-oppożizzjoni u dan huwa dritt li ngħata lill-oppożizzjoni u aħna nixtiequ nużawh.

Għaliex ma tħallux l-esperiment jaħdem?

Kieku l- Onor. Sant jiġi hawnhekk sentejn oħra u jgħidilna li dawn in-nominees ma ħadmux forsi konna nifhmu.

Imma fil-fatt dawn bilkemm għadhom bdew jaħdmu għax ftit xhur kull m'ilhom hemm.

X'inhi d-diffikulta' li wieħed iħallihom jaħdmu u jara jekk id-demokrazija nistgħux verament insaħħuha?

Jiena noġġezzjona għall-pożizzjoni li qed tittieħed minn diversi membri tal-Gvern li, għax l-Oppożizzjoni qed turi li ma taqbilx mat-tneħħija tad- drittijiet tagħha, qed tiġi prattikament mgħajra li hija anti-demokratika u li qed timxi bħal gvernijiet faxxisti.

Dawn il-kummenti smajnihom illum stess f'din il-Kamra.

L-għan wara l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni kien li nżidu t-trasparenza u npoġġu lil pajjiżna f'pożizzjoni iktar demokratika.

Mela jiġi l-Onor.

Spiteri jgħidilna li jekk Gvern Laburista ma jneħħix din il-liġi jkun qed inaqqas id-demokrazija!

Dan x'raġunar hu!

Żgur li mhijiex is-sħana tas-sajf li qed twassal għal dawn l-opinjonijiet fundamentalment żbaljati.

Jekk il-Gvern irid jagħti messaġġ li jrid ikompli fuq it-triq tat-trasparenza u tad-demokrazija, allura dan il-pass li qed jagħmel illum huwa pass lura.

Dan hu pass li pajjiżna m'hu se jiggwadanja xejn minnu.

Huwa pass li qed iqajjem ħafna suspetti u huwa pass inkonsistenti ma' dak li kienet tgħid l-Oppożizzjoni Laburista.

Huwa pass li jmur kontra l-konċett tal-whistle blower, kontra l-konċett tat- trasparenza u jmur kontra d-demokrazija.

Kieku dan il-Gvern ġie hawnhekk u qalilna li jixtieq isaħħaħ din il-liġi billi jdaħħal aktar organiżazzjonijiet u aktar awtoritajiet, jew billi jbiddel parti minnha, allura nifhem li l-Gvern irid jibdel il-partijiet li forsi hu għandu xi oġġezzjoni għalihom.

Pero' ma nafx x'raġunar hu li tiġi hawn u tgħid li se twarrab il-liġi min-nofs għax din hija gimmick.

Dan it- tip ta' raġunar li qed nagħtu lill-poplu Malti?

Jien nappella li jkollna iktar sens ta' argumenti bbażati fuq ir-raġuni u mhux fuq l-emozzjoni.

L- Oppożizzjoni Laburista ma reditx tinnomina membri fuq dawn il-boards għar- raġunijiet li hija biss taf, imma dan ma jfissirx li l-Oppożizzjoni Nazzjonalista ma tridx tinnomina.

Kieku l-Oppożizzjoni Nazzjonalista qed timxi b'mod li twassal lill-Gvern biex jgħid li din il-liġi mhix qed taħdem, allura forsi nifhem.

Jien kont nifhem kieku l-Prim Ministru qalilna li jixtieq jistabilixxi code of practice jew code of ethics lil dawn il- membri li ma jiżvelawx l-informazzjoni, sakemm ma jagħmluhiex ta' whistle blowers.

Indirettament din il-policy diġa' qiegħda hemmhekk għax meta wieħed jieħu pożizzjoni fuq il-bord tal-Bank Ċentrali, irid jieħu ġurament tas-segretezza u ma jistax jiżvela l-informazzjoni kif ġieb u laħaq.

Imma li wieħed jgħid li se jqaċċatha minn hemmhekk għax hija gimmick jew anti- demokratika huwa insult lill-intelliġenza tal-poplu Malti.

Naħseb li rridu verament niġġieldu kontra din il-mentalita' għax ma jistax ikun li nużaw dawn l-argumenti zopop li m'humiex validi biex wieħed jasal fejn irid.

Jekk il-bniedem tneħħilu r-raġuni ma jibqax bniedem u allura f'dan il-pajjiż ma nistgħux nużaw argumenti li ma jagħmlux sens.

Jekk il-membri tan-naħa tal-Gvern semmew l-Awditur Ġenerali u l-Public Accounts, dawn jikkomplimentaw dan ir-rwol.

Jekk inħares lejn il-passat, l- Onor Sant ried juża l-konċett tal-whistle blower.

Dak il-konċett ukoll ma jaqbilx ma dan li l-Gvern qed jipproponi.

The proof of the pudding is in the eating, jiġifieri aħjar naraw kif se taħdem din il-liġi.

L-editorjal f'"The Times' tal-lum jgħid:

"Now they are in government, they are repealing the Opposition Nominees Act.

Labour should put the Nationalists to the test and expose them publicly if caught bartering transparency for partitocracy."

Jiena ngħid li hemmhekk għandu jkun it-test kruċjali u mhux tneħħi xi ħaġa li għadha qed tibda taħdem u li forsi għad tista' tinħema aħjar.

Il-Gvern qed jagħti messaġġ li qed jibża' li jkun hemm din it-tip ta' trasparenza.

Dan huwa messaġġ ħażin li huwa pass lura.

Dan il-pass m'huwiex pass għaqli u huwa inkonsistenti mad-diversi diskorsi li kienu jsiru meta tan-naħa l- oħra kienu fl-oppożizzjoni.

Din il-liġi qed jittrattawaha bħala xi gimmick għax aħna qed ngħidu li rriduha topera.

Jekk il-Gvern irid jimmodifika ċerti aspetti tagħha ejjew niddiskutu imma mhux li wieħed jeqridha, iwarrabha min-nofs u jipprova jiġġustifika l-azzjoni bl-argumenti li smajna.

Jien s'issa għadni ma smajtx argumenti sodi fuq dan il-punt.

Jibqa' s-suspett kbir li din il-liġi qed iddejjaq lill-Gvern għar-raġuni li toffri aktar trasparenza u dan il-Gvern qed jiddejjaq b'iktar trasparenza.

Dik l-isfida li qed inpoġġi quddiem il-Gvern.

Fejn qabel kienu pproponew l-whistle blower act meta kienu fl-oppożizzjoni, issa they are blowing away this Act.

Dak li qed jagħmel dan il-Gvern, blowing away it- trasparenza.

Fl-oppożizzjoni kien jgħidilna nsaffru s-suffara u issa s- suffara qed jarmiha.

It-tifsira tad-demokrazija żgur li mhux din hi u l- poplu Malti jaf jifhem u jgħarbel.

Jaf jinduna meta wieħed ma jkunx qed juża argumenti ġenwini u jiddispjaċini ngħid li l-maġġor parti ta' l- argumenti tal-Gvern m'humiex argumenti ġenwini.

Jien qatt ma nista' naċċetta li jiġi l-Onor.

Lino Spiteri hawnhekk u jgħidilna li jekk ma jneħħix din il-liġi l-Gvern ikun anti-demokratiku.

Jien jiddispjaċini li l- Onor. Lino Spiteri, li għandi rispett kbir għalih, għamel dan l-argument.

M'hawn ħadd li jirraġuna li jgħid li din il-liġi hija anti-demokratika.

Possibbli li wasalna f'dan il-livell?

Veru qal li s-sħana tas-sajf qed titla' għall-irjus ta' xi nies, imma possibbli telgħet daqshekk li r-raġuni qed nitilfuha!

Jien, Madam Speaker, nixtieq nappella lill-Gvern biex jimmodifika din il- liġi biex isib consensus kif aħna nistgħu nimxu 'l quddiem.

L-isfida quddiem il-Gvern hija li jikkonvinċi lill-poplu Malti li dan m'huwiex pass lura.

Il-Gvern qed jibża' mit-trasparenza.

Jien nixtieq li jkollna estensjoni tat-trasparenza billi jkollna iktar involviment min-naħa ta' dawk li ma jirrapreżentawx lill-Gvern.

Huwa pass anti-demokratiku li jkollna d-dritt li npoġġu lil dawn in-nies fuq dawn l-awtoritajiet?

X'hemm ħażin f'din?

X'inhi d-differenza?

Mela fuq l-Awtorita' tax-Xandir u fuq il- Planning Authority kollox sew, pero' mhux fuq il-Malta Maritime Authority u fuq l-MDC.

X'inhi d-differenza?

Għaliex l-MDC hemm din il-biża' li npoġġu membru li l-Oppożizzjoni għandha fiduċja fih.

Jien naħseb li jkun aħjar għax ma jinqalgħux suspetti.

Wieħed jista' jgħid li d-dritt prinċipali ta' dawn il-membri jkun li jagħmluha ta' whistle blowers.

Jekk ikun hemm każ li huma jħossu li bilfors iridu jiżvelaw, ma noqogħdux niddependu mill-Public Accounts Committee u mill-Awditur Ġenerali, li jafu jieħdu sentejn jew tlieta biex jeżaminaw l-affarijiet.

Għandek persuna hemmhekk li għandha d- dover - kif issuġġerrew l-Onor.

Sant, Dott. Karmenu Mifsud Bonnici u l- Onor. Evarist Bartolo fl-aħħar leġislatura - li tagħmilha ta' whistle blower.

Jien nagħlaq billi ngħid li fid-demokrazija pajjiżna qed jidher miexi lura u mhux 'il quddiem.

Ir-raġunijiet li qed jagħti l-Gvern m'humiex konvinċenti.

Il-Gvern irid jikkonvinċi verament lill-pajjiż li dak li qed jagħmel qed jagħmlu għaliex qed jaħseb li hemm xi sistema aħjar u mhux għax qed jibża' mit-trasparenza.

B'dan il-pass il-Gvern qiegħed iwassalna f'sitwazzjoni fejn hemm ħafna suspetti fuq il-Gvern.

Din il-ħaġa tidher ukoll fuq dak li qed isir fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar u f'liġijiet oħra.

Madam Speaker, nerġa' nappella lill-Gvern biex jifhem u jispjega lill-poplu tagħna għaliex qed jieħu dan il-pass.

Ir-raġunijiet li ta s'issa m'humiex konvinċenti.

Huma biss skużi għaliex wieħed għandu jieħu dan il-pass daqshekk drastiku li jabroga din il-liġi.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

L-Onor Josef Bonnici kkonkluda d-diskors tiegħu.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, jressaq l-aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA(Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal- Kamra għal għada l-Erbgħa 30 ta' Lulju, 1997 fid-9.00 a.m. b'din l-agenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar Garanziji ta' Self lil Impriżi Żgħar - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - it- Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti.

Madam Speaker, nixtieq ninforma lill-Kamra li, kif taf is-Sinjorija Tiegħek, illejla kien hemm laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal- Kamra fejn sar ftehim li għada l-Erbgħa, 30 ta' Lulju, 1997 il-Kamra żżomm tliet seduti.

Se jkun hemm seduta li tibda fid-9.00 a.m. li għaliha jidhru mistoqsijiet fuq l-agenda iżda ma jkunx hemm ħin għall-mistoqsijiet orali.

Il-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol ikun fis-1.00 p.m. Seduta oħra tibda fis-2.00 p.m. u tintemm għal ħabta tas-7.00 p.m.; u l-aħħar seduta tibda 15- il minuta wara li tintemm it-tieni seduta.

Għat-tieni u għat-tielet seduta ma jingħatax ħin għal mistoqsijiet orali u lanqas jidhru mistoqsijiet fuq l- agenda.

Il-ħin ta' l-aġġornament ta' dawn it-tliet seduti ma jitteħidx.

Il-ħsieb hu li matul l-ewwel seduta isir it-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar Garanziji ta' Self lill-Impriżi ż-Żgħar u tiġi konkluża d- diskussjoni fl-istadju tat-Tieni Qari fuq l-Abbozz ta' Liġi li jħassar l- Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni.

Jekk din id-diskussjoni tintemm qabel is- 1.00 p.m., tibda d-diskussjoni fl-istadju ta' Kumitat fuq l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

Il-votazzjonijiet kollha li jkunu ntalbu matul din l-ewwel seduta jittieħdu fis-1.00 p.m., waħda wara l-oħra mingħajr intervall.

Matul it-tieni seduta, li tibda fis-2.00 p.m., tibda d-diskussjoni fl- istadju ta' Kumitat fuq l-Abbozz ta' Liġi li Jħassar l-Att dwar Nomini mill- Oppożizzjoni u tibda jew tkompli d-diskussjoni fl-istadju ta' Kumitat bl- Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

Il-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol ta' din is-seduta jkun fis-7.00 p.m. Jekk kemm- il darba d-diskussjoni fil-Kumitat tkun għadha ma ġietx eżawrita, il-ħin ta' din is-seduta jiġi estiż u l-votazzjonijiet kollha li jkunu ntalbu matul din it-tieni seduta jittieħdu immedjatament wara, iżda fl-ebda mod qabel is-7.00 p.m.

L-aħħar seduta tibda kwarta wara li tintemm dik ta' qabilha.

F'din is- seduta tkompli d-diskussjoni fl-istadju ta' Kumitat fuq l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali; immedjatament wara jsir it- Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill- Oppożizzjoni; it-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l- Ippjanar ta' l-Iżvilupp; u t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l- Att dwar is-Sigurta' Soċjali.

Fid-9.00 p.m. jitieħdu l-votazzjonijiet kollha li jkunu ntalbu matul din it-tielet seduta, jekk kemm-il darba x- xogħol kollu jkun tlesta.

Jekk fid-9.00 p.m. ma jkunux ġew eżawriti l- abbozzi li fuqhom hemm il-ftehim, is-seduta tkompli u jittieħdu l- votazzjonijiet fl-aħħar tas-seduta, ikun x'ħin ikun.

Ir-riżoluzzjoni dwar il-ħatra ta' l-Awditur Ġenerali għandha titressaq immedjatament wara li jkunu ttieħdu l-votazzjonijiet kollha li jkunu ntalbu matul l-ewwel seduta, jiġifieri wara s-1.00 p.m.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Censu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Madam Speaker, fil-fatt dan huwa l-ftehim li wasalna għalih fil-Kumitat tax-Xogħol tal-Kamra llejla.

Forsi tajjeb li wieħed jispeċifika wkoll li l-ħinijiet tas-1.00 p.m., tas-7.00 p.m. u tad-9.00 p.m. huma l-ħinijiet tal-votazzjoni u m'hemmx l-20 minuta intervall li normalment nieħdu għad-divisions.

MADAM SPEAKER: Biex inkunu ċari, dan il-ftehim se jirregola x-xogħol tal- Kamra għal għada 30 ta' Lulju minkejja kull provvediment ta' l-Ordnijiet Permanenti u minkejja kull mozzjoni ta' proċedura li għaddiet mill-Kamra.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, dan huwa an ad hoc arrangement.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Guido de Marco.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Madam Speaker, jien segwejt b'interess id-diskors li għamel il-kollega tiegħi l-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l- Affarijiet Barranin, l-Onor George Vella, proprju nhar it-Tnejn, 22 ta' Lulju fejn għamel riferenza għal dak li deher f'"l-orizzont" in konnessjoni ma' laqgħa informali - kif iddeskriviha hu - u amikevoli ta' diversi junior diplomats Maltin ma' junior diplomats barranin minn ambaxxati f'Malta, bil-ħsieb li jikkreaw il-possibbilta' ta' skambji soċjali bejniethom.

Madam Speaker, irrid ngħid li kien hemm manwal, li nħareġ fi żmien li kont jien ministru ta' l-affarijiet barranin, fejn tajna parir lid- diplomatiċi junior tagħna li jagħmlu tajjeb li jitħalltu ma' diplomatiċi oħrajn għax dawn il-kuntatti huma utli u neċessarji pero' jridu joqogħdu attenti - kif tajjeb osserva del resto anke l-Ministru Vella - li dawn jirrikjedu wkoll ċerta preparazzjoni fil-kamp soċjali.

F'ċerti ċirkostanzi soċjali wieħed għandu joqgħod attent li ma jkollux dak li t-Taljani jsejħulu x-scioglilingua, fejn l-ilsien jinħall u jista' jiġri li kemm biex wieħed jidher kemm jaf, kemm għax forsi ma jkollux ħażen biżżejjed u kemm għax forsi jista' jkun aktar komplimentuż, jista' jgħid afffarijiet li forsi fid-diplomazija jkun aktar għaqli li wieħed ikollu d-don tas- silenzju.

F'dan il-kontest u b'mod ħafna bbilanċjat - aħna rridu li d- diplomatiċi tagħna jitħalltu ħafna ma' diplomatiċi ta' pajjiżi oħrajn, kemm hawn Malta kif ukoll barra minn Malta, u meta ħloqna l-korp diplomatiku għal darba oħra ħloqnih preċiżament biex ikollna nies ippreparati u li għandhom l-esperjenza f'dan il-kontest u biex jitgħallmu li d-diplomazija hija l-linja ta' ħajjiethom u allura jagħrfu wkoll jispeċjalizzaw verament fiha - huwa tajjeb li d-diplomatiċi jkollhom it- taħlit imma huwa tajjeb li jkunu b'xi mod jew ieħor attenti u li jżommu nformati - jekk jirriżultaw xi affarijiet ta' ċerta relevanza - lis- superjuri tagħhom li jistgħu jagħtuhom il-pariri neċessarji fiċ- ċirkostanzi.

Jien ma naħsibx li kien għaqli min mar jirrapporta dan biex il-ġurnal jagħtihom dik il-prominenza u naħseb li kien hemm min ħa għalih.

Għax bilfors li xi ħadd kien jaf li kellhom jagħmlu dik il-laqgħa f'Poco Loco, San Ġiljan, la mar bil-cameras jieħu r-ritratti.

Bir-rispett kollu lejn il- ġurnal, ma naħsibx li dan kien pass għaqli.

Ma kienx hemm dik ir- relevanza, ma kienx hemm għalfejn dak is-sensazzjonaliżmu u ċertament dan ta impressjoni lin-nies li kienu qegħdin hemm li kienu qegħdin jiġu mgħassa.

Dan kien żball mhux biss fil-konfront tad-diplomatiċi tagħna li stajna wrejnihom li qed nitrattawhom ta' tfal imma aktar u aktar fil- kontest ta' diplomatiċi barranin.

Naħseb li b'din l-idea li f'daqqa waħda sabu fotografi ta' ġurnal, li huwa viċin ħafna l-awtoritajiet, li marru hemmhekk biex jieħdulhom ir-ritratti u ġabuhom fil-front page, tajna messaġġ żbaljat ta' x'inhu l-ħsieb tagħna dwar id-diplomatiċi.

Ċertament min nforma b'dan lill-ġurnal u nformah anke b'dan il-manwal li hemm - ma naħsibx li l-ġurnalisti tagħna huma tant familjari b'dawn it-tip ta' direttivi u b'din it-tip ta' attenzjoni li aħna nixtiequ nrawmu biex fl- interess nazzjonali dawn il-junior diplomats joqogħdu attenti kif jitkellmu waqt li jitħalltu u jipprovaw javvanzaw il-ħsebijiet tagħhom u jitgħallmu mill-cross fertilisation ta' l-ideat - ma naħsibx li għamel hekk biex jagħmel il-ġid.

Dan m'għamilx ġid lanqas lid-diplomatiċi tagħna u tajna impressjoni żbaljata li ġurnal viċin ħafna l-awtoritajiet governattivi kien jaf b'din il-laqgħa li kienet se ssir.

Fil-fatt marru anke bil-fotografi u dan il-ġurnalista għamel riferenza għall-manwal, li mix-xeħta anke xi diplomatiċi ma kenux jafu li jeżisti, aħseb u ara kemm il-ġurnalist kien jaf li jeżisti!

Jekk min għamel hekk lil dawn lid-diplomatiċi - kif qal tajjeb anke l-Ministru, din l-okkażjoni ma kien hemm xejn ħażin warajha għax kienet intiża li tkun ħaġa pożittiva - kien wieħed minn fosthom għamel żball kbir, u jekk ma kienx wieħed minn fosthom ...

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Vella, on a point of order.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, on a point of order, għall- korrettezza se nitkellem.

Il-kollega tiegħi qed jgħid li jien għidt li ma sar xejn ħażin.

Jien qiegħed nippreżumi li ma kienx hemm intenzjonijiet ħżiena u li ma sar xejn ħażin.

Jien għidt li meta saret investigazzjoni mill-Permanent Secretary deher li kollox kien bonarju u qed nassumi li kien kollox bonarju u ma kienx hemm intenzjonijiet oħra.

Jien mhux qed ngħid li ma sar xejn ħażin għax ma kontx hemm u ma nafx x'sar imma qed nassumi li sar kollox ...

U għidtha hawnhekk il-bieraħ li għalija l-każ kien jieqaf hemmhekk għax kont kuntent bl-ispjegazzjoni u b'dak li qalu meta ġew interrogati - skond ir-rapport li għandi - fejn aċċettaw u ammettew mill- bidu - din ma ġietx estratta lilhom - li naqqsu milli josservaw ir- regolamenti li hemm u skond huma din kienet xi ħaġa soċjali.

Jien qed ngħid li qed nippreżumi għax għad għandi fiduċja u għadni nemmen li mhux kulħadd għandu intenzjonijiet ħżiena.

Għall-korrettezza qed ngħid dan.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Naħseb li l-Onor.

Vella sostanzjalment irrepeta dak li kont qed ngħid jien - jien wara kollox kont qed nirrepeti x'qal hu - li wieħed għandu jassumi - bilfors irid jagħmel hekk jekk ma jkollux prova kontrarja - illi dan sar bl-aktar mod apert, bl-aktar mod korrett u kien ħażin u għamel żball - kien min kien - min ipprova jagħti informazzjoni lill-ġurnal biex dan imur bil-fotografi miegħu u jġibhom front page.

Min għamel hekk għamel żball u m'għamilx ġid la lill-korp diplomatiku u lanqas lill-image tal-Foreign Affairs Ministry li fil-konfront ta' diplomatiċi barranin xi ħadd imur f'daqqa waħda jieħu dawn ir-ritratti.

Dan ma kienx pass għaqli.

Qed ngħid hekk bl-aktar sens ta' responsabbilta' għax jien naf x'kien l-iskop - il-Ministru Vella jaqbel miegħi - meta nħarġu dawk l- ispeċi ta' guidelines - naħseb li ħriġna guidelines tajbin u b'għaqal, voldieri ma kien hemm xejn ħażin - imma f'daqqa waħda dawn il-guidelines setgħu ġew impinġijin qisna qed nagħmlu xi attentat, kemm biex inrażżnu lid- diplomatiċi tagħna fl-attivita' tagħhom, kif ukoll biex insegwu anke d- diplomatiċi l-oħrajn bil-mod kif sar.

Jiena qed ngħid li l-ġurnal ma naħsibx li għamel servizz tajjeb lill-image tal-Gvern, bħalma lanqas nemmen li xi ħadd kellu d-dritt jikteb - kulħadd għandu dritt jikteb li jrid - dik l-ittra li dehret f'ġurnal indipendenti, "The People", li tagħti l- impressjoni li fil-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin hemm bugging jew video tapes u affarijiet bħal dawn.

Madam Speaker, jien nappartjeni lill-partit politiku li llum qiegħed fl- oppożizzjoni imma naf u nemmen li fil-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin hemm valuri permanenti li jitkomplu, ikun min ikun ministru.

Għalhekk anke meta l-kollega tiegħi jgħid li donnu ma saritx bidla fis-26 ta' Ottubru ...

Hemm affarijiet li huma ta' valuri permanenti.

Il-ministri jiġu u jmorru imma s-servizz diplomatiku qiegħed hemm biex iservi lil kull amministrazzjoni, tkun min tkun, għax qed isservi gvern elett demokratikament li għandu responsabbilta' tat-treġija tal-pajjiż bl-aħjar mod li jaħseb hu.

Jien konvint li għalkemm kien pass ħażin u ċertament ġest żbaljat min issuġġerixxa biex ta' "l-orizzont" imorru, kif effettivament marru, kien ukoll żbaljat min għamel dik l-ittra li dehret fil-ġurnal "The People", li riedet tagħti l-impressjoni li taħt il-Ministru George Vella, il-Foreign Office jinsab bugged jew inkella hemm xi video- tapes u affarijiet bħal dawn.

Jien ma rridx nagħti ċertifikati lil ħadd imma naħseb li naf lin-nies biżżejjed u nemmen li dawn it-tip ta' affarijiet ma jagħmlux ġid lanqas lill-image ta' pajjiżna li ngħiduhom.

Madam Speaker, lil pajjiżna għandna nħobbuh verament u nħobbuh billi ma nagħmlu xejn li jista' b'xi mod jew ieħor jagħti l-impressjoni li aħna a banana republic.

Fil-fehma tiegħi, meta aħna nagħmlu dawn l-affarijiet inkunu qegħdin inħassru l-image ta' pajjiżna.

Mela kemm dak il-ġurnalista ta' "l-orizzont" li mar bil-fotografi miegħu, kif ukoll min kiteb dik l- ittra f"The People", għamlu żball fil-konfront ta' l-immaġini ta' pajjiżna li aħna dejjem irridu nżommuh immaġini ta' pajjiż serju, demokratiku u pajjiż fejn is-servizz diplomatiku qiegħed hemm biex iservi l- amministrazzjoni u l-interessi nazzjonali ta' pajjiżna.

Jien li ddispjaċieni sinċerament huwa kif imbagħad il-kollega tiegħi, li jafni u li jien nafu, għamel użu minn rapport konfidenzjali li kien sar biex jużah qisni jien qabbadt lil xi ħadd biex jagħmel xi rapport u qisni jien attwajt xi affarijiet negattivi dwar il-foreign service.

Bir-rispett kollu naħseb li kien inġust fl-insinwazzjoni, forsi mhux diretta, li għamel il-kollega tiegħi l-Onor.

George Vella fil-konfront tal-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin fi żmieni.

Jien nista' ngħid li fi żmieni ma kelli ebda politika ħlief l-interess nazzjonali u ma kelli ebda bniedem li kont inħares lejh għax kellu fehma politika differenti minn tiegħi.

Qatt - u nirrepeti li qatt - u ħadd min- nies li kienu jifformaw parti mill-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin meta jien kont ministru ma kien iħoss ruħu b'xi mod jew ieħor inibit fl-operat tiegħu għax hu kellu fehma politika differenti minn dik tal-gvern tal- ġurnata.

(Interruzzjonijiet) Jien nista' ngħid x'għamilt jien.

Jien nista' ngħid li hemmhekk hemm ħafna nies li politikament jaħsbuha bħali, hemm ħafna nies oħrajn li politikament ma jaħsbuhiex bħali, pero' ħadd min- nies li kienu jaħdmu hemmhekk fi żmien li kont ministru jien ma kien jiġi trattat ħażin għax kien ta' fehma politika differenti minn tiegħi u ħafna minn dawn laħqu gradi għoljin ħafna.

Jiena nixtieq li ma ssirx din l- insinwazzjoni għaliex m'hux ġust fil-konfront tiegħi u m'hux ġust lanqas fil-konfront tal-korrettezza politika li hemm bejni u bejn il-kollega tiegħi l-Onor.

George Vella.

Jien naħseb li jien u hu nafu x'nixtiequ nagħmlu għal Malta, għandna d-diverġenzi tagħna, għandna l-konverġenzi tagħna, pero' lill-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin ma nixtiequx inżeffnuh fin-nofs f'aspett negattiv.

Għal dak li jirrigwarda l-passat li naf hu li kien hemm ħafna mill-aqwa diplomatiċi tagħna li għax ħadu parti fi strike, fi żmien l- amministrazzjoni Soċjalista, ġew imwarrba u mneħħija minn hemm.

Nies li llum huma ambaxxaturi anke kkonfermati kienu spiċċaw imorru jgħoddu kemm ħarġu trakkijiet minn ġol-Freeport - dak iż-żmien kien għadu qed jinbena - u oħrajn kienu ntbagħtu Ħaġar Qim jgħoddu l-biljetti tat-turisti.

(Interruzzjonijiet) Jien ma nemminx f'dawn l-affarijiet ħżiena.

Jiena nemmen li dan kollu seta' jagħmel ħsara lill-immaġini ta' pajjiżna.

Meta nitkellem, jien niżen il-kliem li ngħid.

Forsi xi kultant l-Onor.

Vella - din nifhimha wkoll - jista' jħoss ruħu eċitat għax kulħadd iweġġa' meta jara ittra bħal dik li dehret f'"The People", pero' jiena ċert li l-Onor.

Vella huwa 'l bogħod mill-ħsieb tiegħu li jagħmel affarijiet bħal dawn.

Jien dan mhux talli nikkonċedih talli nemmen fih, jiġifieri li l-Onor.

Vella huwa 'l bogħod fil-ħsibijiet tiegħu minn affarijiet bħal dawk, imma nixtieq li anke hu jkolli lejja l-istess rigward li jien nuża fil-konfront tiegħu.

Madam Speaker, jien ngħid li għandna nħarsu l-immaġini ta' pajjiżna.

Pajjiżna, speċjalment il-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin, qiegħed f'għajnejn il-barranin u aħna qatt ma nistgħu, b'xi mod jew ieħor, inġibu ruħna b'mod li nistgħu nagħtu l-impressjoni żbaljata u nġusta li fil- Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin jew qegħdin nintralċjaw mal-liberta' li għandhom dritt għaliha d-diplomatiċi tagħna, jew li se ngħassu fuq diplomatiċi barranin għax jagħmluha mad-diplomatiċi tagħna, jew li nippruvaw nagħtu impressjoni żbaljata li fil-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin hemm il-bugging u l-video tapes u wisq inqas li meta kont jien il-ministru responsabbli kien hemm xi distinzjoni bejn dak u l-ieħor fix- xogħol tagħhom.

Anzi lili qaluli li jien forsi kont l-uniku ministru fl- istorja tal-gvernijiet kollha ta' Malta li meta spiċċajt minn ministru bgħadt messaġġ ta' ringrazzjament lil kull min kien ħadem taħti fil- ministeru u għidtilhom ukoll li l-lealta' li wrew lejja meta kont ministru jien għandhom ikomplu juruha lejn il-ministru li issa kien qed jieħu posti għax hekk jirrikjedi l-interess nazzjonali tagħna.

Grazzi, Sinjura President.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nirringrazzja lill-Onor.

Helen D'Amato li kkonċedietli li nagħmel dan l-intervent qasir.

Irrid ngħid li l-bieraħ fl-ebda ħin u bl-ebda mod ma rbatt lill-kollega tiegħi ma' x'kien qed jiġri.

Jien ridt biss noħroġ l-argument li min qed jagħmel dawn l-affarijiet - u hawn naqbel miegħu li dawn huma affarijiet ħżiena - irid iħammeġ lill-pajjiż and I stressed the point għax wara li ġejna mitluba biex anke nagħtu l-curriculum vitae tan-nies fis-segretarjat u xi kwalifiki għandhom, mhux sew li mbagħad kellha tidher dik l-ittra fejn min kien qal li dawn marru hemmhekk biex joħolqu d-diviżjoni u jagħtu daqqiet ta' sikkina minn wara.

Jiena semmejt kif ċerti nies kienu jilagħbuha tat-tajbin u sinċerament nemmen li ma kien hemm xejn ħażin meta jien urejt x'kienu qegħdin jagħmlu u saħansitra kkwotajt minn dokument uffiċjali.

Issa dan mhux b'riflessjoni fuq il-kollega tiegħi għax hu jaf kemm nirrispettah u jien nirreċiproka l-kumplimenti li għamilli.

Mill-Onor. de Marco dejjem rajt l-aħjar rispett u sal-lum dejjem ħdimna id f'id u nispera li nibqgħu naħdmu hekk anke għada, pero' ma nistgħux nitkellmu hekk għan-nies tagħna, bħalma jien ma nistax ngħid min kien dak il-vili illi kixef u mar jagħmel kapital minn dawn l-affarijiet.

Dan għidtu hawnhekk il-bieraħ.

Għalija dan kien każ magħluq għax ma rajt assolutament xejn barra minn loku pero' ridt inserraħ moħħ in-nies - bħalma għamel il- kollega tiegħi - li dak ir-rapport li deher f'front page ta' gazzetta lokali ma kienx każ ta' kxif ta' xi sigriet ta' l-Istat.

Jien kont se nieqaf hemmhekk u kont sodisfatt sempliċement bil-ftit mistoqsijiet - lanqas ngħidilha inkjesta - illi saru fid-dipartiment.

Pero' mhux sewwa li mbagħad niġu sottomessi għal dawn it-tip ta' akkużi li jagħmlu ħsara u jweġġgħu.

Allura ejjew inpoġġu l-karti fuq il-mejda u, kif għidt il- bieraħ, j'Alla kulħadd jaħdem kif ħdimt jien u kif anke nagħti fiduċja lil kulħadd għax kulħadd jaf kif ħdimt jien.

Jien sodisfatt u kuntent b'min jagħtini l-fiduċja u minn kulħadd irridha, imma mbagħad ma nistax nittollera li jkun hemm min japprofitta ruħu mit-tjubija biex jagħmlek ġwejjef.

Hekk le.

Jien nikkondividi dak kollu li qed jgħid l-Onor. de Marco u niddikjara, bħalma ddikjarajt miljun darba, illi personalment żgur li miegħu m'għandi xejn u dejjem ikkoperajna flimkien u nispera li nkomplu nikkoperaw għal żmien twil.

Imma mbagħad ejja niżvestaw ruħna minn ċerti konnessjonijiet ta' ċerti nies illi, jekk insib lil xi ħadd taħti li qed jagħmel affarijiet li m'humiex kif suppost, inkun raġel biżżejjed li nqum hawn f'dan il- Parlament u nkun jien stess to disown him.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

L-Onor.

Helen D'Amato.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Madam Speaker, ma fadalx wisq ħin u allura nixtieq li nagħti l-ħin tiegħi lill-Onor. de Marco.

(Interruzzjonijiet) Le, le, issa ma baqax ħin u huwa inutli li l-argument li kont beħsiebni nesponi f'għaxar jew tnax-il minuta nesponih f'ħames minuti.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Bil-permess tal-Kamra nista' nagħmel suġġeriment?

Jien naħseb li lill-Onor.

D'Amato għandna nestendulha l-ħin sad-9.35 p.m.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor Helen D'Amato tibqa' għaddejja bid- diskors tagħha sad-9.35 p.m. Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva).

Il-permess ingħata.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

D'Amato.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Nirringrazzjakom.

Madam Speaker, illum ridt nitkellem fuq xi ħaġa kompletament differenti minn dak li ntqal s'issa u xtaqt nitkellem dwar strutturi meħtieġa għal żgħażagħ ta' inqas minn 16-il sena li huma dipendenti fuq id-droga.

Nixtieq nibda billi minn hawnhekk insellem u nirringrazzja lil dawk kollha li qegħdin jaħdmu f'dan il-qasam, bħall-aġenzija SEDQA, l-OASI, il-Caritas u għaqdiet volontarji oħra li qed jagħmlu xogħol imprezzabbli għal din il-kawża.

Nistgħu ngħidu wkoll li f'dawn l-aħħar snin għamilna passi ta' ġgant fejn jidħlu l-prevenzjoni u r- riabilitazzjoni mill-abbuż tad-droga.

Fejn jikkonċerna ż-żgħażagħ ta' taħt is-16-il sena qed isir ħafna xogħol fil-qasam tal-prevenzjoni u hekk għandu jkun.

Kulħadd jaqbel li din hija eta' kritika ħafna għax iż-żgħażagħ tagħna ikunu għadhom ma mmaturawx biżżejjed għalkemm huma jibdew ifarfru ġwenħajhom, biex ngħidu hekk, u jippretenduha ta' kbar.

Din hija eta' fejn dawn iż-żgħażagħ jiġru wara l-avventura u forsi nistgħu ngħidu li l- avventura tiġri warajhom.

Madam Speaker, ma nixtieqx li nkun allarmista u ma rridx inkun qisni doomsday jew xi ħaġa hekk imma nħoss illi dan huwa żmien fejn iż-żgħażagħ ikunu l-aktar suxxettibbli għall-peer pressure, per eżempju, u anke forsi huwa ż-żmien meta jibdew jesperimentaw għall-ewwel darba bid-droga.

Pero' ma nistgħux ngħidu li din hija t-triq li l-maġġoranza taż-żgħażagħ tagħna qegħdin - jaqbdu għalkemm sfortunatament għandna ftit minnhom ukoll.

Dawk li sfortunatament jinqabdu fix-xibka tad-droga - mhux qed ngħid li jinqabdu bħala kriminali - jeħtieġ li nindukrawhom u nirriabilitawhom.

Għalhekk jeħtieġ li jkun hemm programm apposta għalihom qabel ma l-problema tidħol 'il ġewwa.

Lil dawn jeħtieġ li nindividwawhom kmieni kemm jista' jkun u forsi l-fatt li dawn huma f'eta' hekk tenera jkun aktar faċli li nirriabilitawhom u neħilsuhom minn dan il-vizzju qerriedi.

Madam Speaker, ħafna drabi dawk li jkunu diġa' dipendenti fuq id-drogi f'din l-eta' ta' bejn it-12 u 16-il sena ma jkollhomx problema tad-droga biss imma ssib li jkollhom ukoll problemi familjari, problemi psikoloġiċi, problemi soċjali ta' l-ambjent li jgħixu fih u anke tal-peer pressure kif diġa' semmejt.

Huwa importanti li l-ġenituri minn kmieni jagħrfu kemm jista' jkun is-sintomi.

Forsi fost is-sintomi nistgħu nsemmu li t-tfal ikunu aggressivi ż-żejjed, ikunu nbidlu radikalment minn kif kienu sa ftit żmien qabel u anke forsi jibdew jingħalqu fihom infushom.

Hija ħasra li ħafna drabi forsi l-ġenituri jkunu l-aħħar li jindunaw u r-raġunijiet jistgħu jkunu diversi.

Ikunu l-aħħar li jindunaw għaliex forsi ma jridux jammettu li t-tfal tagħhom għandhom din il-problema.

Jista' jkun ukoll li ma jindunawx għaliex ma jimpurtahomx dwar dak li kien għaddej u jkunu wisq mehdijin bl-affarijiet tagħhom.

Forsi agħar minn hekk huwa l-fatt li forsi l-ġenituri tagħhom stess ikunu wassluhom għal dik it-triq.

Irridu nżommu f'rasna li dawn it-tfal suppost għadhom l-iskola u allura f'dawn il- każi anke l-għalliema għandhom rwol importanti - jien ngħidilha missjoni aktar milli rwol - x'jaqdu.

Dan l-aħħar ħadt pjaċir naqra fuq ġurnal dwar il-kors li l-aġenzija SEDQA għamlet b'kollaborazzjoni mad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni.

Dan il-kors, l- ADAD, l-adolescent drug abuse diagnosis, kien pass pożittiv min-naħa tas- SEDQA u d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni għax permezz tiegħu sar taħriġ biex l-għalliema jkunu aktar f'pożizzjoni li jiffaċċaw din il-problema u jagħrfu anke jindividwawha.

Huwa importanti li tindividwa problema, pero' biex tindividwaha jrid ikollok kuntatt ma' dawn it-tfal.

Naturalment huwa importanti li ma nserrħux rasna fuq dawk it-tfal li niġu in kuntatt magħhom, jiġifieri dawk li jkunu l-iskola, għaliex naħseb li ħafna drabi rridu nfittxuhom ukoll barra mill-iskola.

Hawnhekk qed nirriferi għaż- żgħażagħ ta' taħt is-16-il sena li ma jattendux l-iskola, dawk li għandhom il-problema ta' l-assenteiżmu.

Fl-opinjoni tiegħi, iċ-ċans huwa li aktar se ssib żgħażagħ bi problema ta' droga fost dawk li jkunu assenti mill- iskola milli fost dawk li jattendu l-iskola regolarment.

Madam Speaker, naf li ma tistax tkun kategoriku u tabbanduna lil xi ħadd, lil xi faxxa minnhom, iżda għandu jsir kull sforz biex ix-xogħol ma jkunx konċentrat fl- iskejjel imma anke ma' dawk li għal xi raġuni jew oħra jkunu nqatgħu mis- sistema.

Naturalment għal dan ix-xogħol għandek bżonn is-social workers biex jagħmlu follow-up ta' l-assenteiżmu, pero' bis-seba' social workers li hemm fid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni ma tistax tagħmel mirakli.

Dawn diġa' qegħdin stretched - għandhom il-juvenile court, isegwu l-każi ta' assenteiżmu u kull xorta ta' problemi soċjali - u jiena nemmen li dawn is- social workers għandhom jiżdiedu u jiżdiedu mhux bil-waħdiet imma jiżdiedu verament jekk aħna rridu nieħdu din il-ħaġa b'impenn.

Ikun kollu ta' xejn li jsiru korsijiet biex dawn jiġu individwati jekk, kif għidt, ma jkollokx kuntatt magħhom.

Irridu nżommu f'moħħna li jekk imqar tifel wieħed ma nindividwahx jew tifla waħda ma nindividwawhiex, inkunu qegħdin innaqqsu mill-impenn tagħna u nkunu qegħdin naħlu ħajja ta' bniedem.

Jiġifieri aħna ma rridux inħarsu lejn in-numru ta' tfal jew in-numru ta' kemm għandna problemi, għax jekk stess m'għandniex ħafna - j'Alla m'għandniex ħafna - u imqar hemm wieħed jew waħda, dan huwa importanti.

Mela jekk aħna ndividwajnihom allura issa għandna bżonn programm għalihom għax huwa inutli li nindividwawhom u nitfgħuhom hemm, kemm għalihom u kemm għall-familjari tagħhom, u fil-fatt bħalissa l-Aġenzija SEDQA għandha proġett li jismu "SPARK".

Dan huwa proġett għas-subien biss u jien kieku nixtieq nemmen li dan m'huwiex miftuħ għall-bniet għax m'hemmx bżonnu imma r-realta' tgħidilna li m'hijiex hekk is-sitwazzjoni.

Dan huwa biss pilot project li naturalment għad irid jiżvolġi ruħu u jiġi wżat ħafna iżjed.

Il-programm "SPARK" m'huwiex residenzjali u jiena naqbel li f'dik l-eta' ma jkunx hemm programm residenzjali u naqbel li m'għandekx toftom lit-tfal minn mal- familja u li kemm jista' jkun jibqgħu fil-komunita', pero' hemm bżonn li aħna naraw li jkun hemm metodi oħra, li jkun hemm strutturi oħra, għax fejn għandek każi li huma hard cases u fejn forsi l-proprju problema ġejja mill- familja, allura dawn x'se nagħmlu bihom?

Mal-familja ma tistax tħallihom għax il-familja hija l-kawża tal-problema.

Dawn la huwa posthom f'xi home - ma ninsewx li hawn qed nitkellmu fuq tfal ta' bejn 12 u 16-il sena - la huwa posthom fil-ħabs - żgur li le - la huwa posthom Mount Carmel u lanqas huwa posthom id-dar.

Mela allura rridu nsibu xi forma ta' alternattiva.

Naturalment jien inħoss li dan għandu jiġi fdat f'idejn id- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni u l-aġenzija SEDQA flimkien, għax filwaqt li l- programmi tal-kbar, ta' l-adulti biex ngħid hekk, jikkonċentraw fuq work, rest and play, il-programmi ta' dawn, ta' din l-eta' iridu jikkonċentraw fuq school, rest and play.

Lil dawn irridu nirriabilitawhom malajr kemm jista' jkun biex jerġgħu jidħlu fil-komunita' u jkunu wkoll kapaċi jsibu job, jifformaw familja u jitfgħu l-passat tagħhom wara daharhom biex verament jgħixu ħajja sħiħa.

Madam Speaker, tajjeb li jkollna l-prevenzjoni, l-identifikazzjoni u r- riabilitazzjoni pero' għandna bżonn anke l-enforcement u l-id tal-ħadid ma' min jittraffika kemm id-drogi narkotiċi kif ukoll id-drogi psikotropiċi.

Issa f'pajjiżna nafu li teżisti din l-anomalija u fil-fatt tressaq Private Members Bill għat-tneħħija ta' din l-anomalija.

Hija sfortuna li dan il- Parlament ma sabx il-ħin biex jiġi diskuss dan l-abbozz qabel ma jiġi aġġornat għas-sajf.

Hawnhekk għandna anomalija li min jittraffika l-eroina jista' jeħel għomru l-ħabs u min jittraffika l-ecstacy jeħel il-massimu ta' 20 sena ħabs.

Mela b'din l-anomalija qegħdin nagħtu nifs lit-traffikanti tad-droga u qed ngħidulhom biex idawru mill-eroina għall-ecstacy.

Proprju llum smajna lill-Ministru Michael Farrugia jressaq l-Ewwel Qari ta' dan l-Abbozz ta' Liġi - ma nafux x'fih verament dan l-abbozz minħabba li għadu m'huwiex ippubblikat - pero' qed nassumi li dan tressaq proprju biex tinbidel din l-anomalija.

Jiena ntendi ngħid li l-ħin tlifnih għax issa dan il-Parlament wasal biex jaġġorna għas-sajf.

Mela allura għad irid jasal Ottubru biex forsi nergġħu naqbdu dan is-suġġett u sadanittant se nkunu qegħdin nagħtu l-ħin u n-nifs lil min jittraffika dawn id-drogi.

Nirringrazzjak Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 30 ta' Lulju fid-9.00 a.m. bl-agenda kif ikkomunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.35 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

UNIVERSITA' - KAROZZI TAL-MARKA FIAT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid min qiegħed jagħmel użu minn żewġ karozzi FIAT fl-Universita' bin-numri tar-reġistrazzjoni Z-1935 u Z- 1510, meta nxtraw dawn iż-żewġ karozzi u għal liema prezz kif ukoll x'inhu l-valur ta' dawn iż-żewġ vetturi fil-kotba finanzjarji ta' l-Universita' ladarba huma proprjeta' tagħha u wkoll jagħti l-mileage reading tagħhom rispettivament?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiena nfurmat li l-vetturi msemmija, bħalissa jinsabu beyond repair u garaged jistennew li jinstab xerrej wara li l- proċeduri tal-Pulizija jiġu formalizzati.

Dawn il-vetturi nxtraw fl-1983 għall-prezz rispettiv ta' LM3800 u LM2959, it-tnejn duty free.

Il-valur fil-kotba tal-Univerista' hu 'xejn' pero' hemm spejjeż ta' madwar Lm600 biex jiġu trasferiti lil xi xerrej prospettiv.

Il-qari tal-mileage rispettiv hu: 82368 għall-FIAT Panorama u 66709 għall- FIAT Argenta.

UNIVERSITA' - VOT KAPITALI

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari numru 3988, jista' l-Ministru jekk jogħġbu jagħti b'mod dettaljat, waħda waħda lil min ingħatat kull direct order mill-Universita' fl-1996, kull ammont relattiv, meta ngħatat l-ordni, meta sar il-ħlas ta' kull direct order, min ipprova kull direct order u għal kull direct order partikolari, jista' jgħid għal liema tip ta' servizz jew oġġett u fuq liema proġetti, dipartimenti jew istituti kienu meħtieġa dawn id-direct orders waħda waħda?

Ma jaħsibx il-Ministru li meta wieħed jara li aktar minn 0.25 ta' l-ammont tal-fondi għad-dispożizzjoni ta' l-Universita' taħt il-Vot Kapitali ntnefqu f'direct orders, dan ma jirriflettix tajjeb fuq l- amministrazzjoni tal-finanzi u l-proġetti ta' l-Universita'?

Jista' l- Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' kull direct order li ngħatat inkluż iċ-ċertifikat tax-xogħol relattiv tagħha flimkien mal-kopja ta' l-invoice ta' kull direct order u li fuqha s-supplier jew il-kuntrattur ikun tħallas?

Jista' l-Ministru, b'riferenza għall-istess mistoqsija parlamentari numru 3988, jgħid kif kien hemm infiq ta' Lm11742 fi spejjeż professjonali fuq id- direct orders imsemmija billi jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra breakdown dettaljat ta' dan l-ammont billi jgħid lil min tħallsu kif ukoll iqiegħed kopja ta' kull invoice li fuqha tħallsu dawn l-ispejjeż professjonali?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll b'mod dettaljat x'kienu l-118-il pagament konness ma' tenders għal total ta' Lm790789 billi jagħti l-ammont ta' kull pagament u lil min sar kif ukoll jagħti b'mod dettaljat breakdown ta' l- ammont ta' Lm65253 imħallsa fi spejjeż professonali fuq tenders billi jgħid lil min tħallsu, meta, kif ukoll iqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l -invoices li fuqhom saru dawn il-pagamenti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: B'riferenza għat-tweġiba li ngħatat għall- Mistoqsija Parlamentari nru:3988, poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' 6 paġni li parti minnha kif spjegat tirreferi għad-direct orders imsemmija fl-istess tweġiba.

Din il-lista (paġna 1 sa parti minn paġna 3) tinkludi r- riferenza ta' l-ordni, l-amont relattiv, it-tip ta' servizz jew oġġett u fuq liema proġetti dawn id-direct orders ġew maħruġa.

Għall-konvenjenza qed ninkludi Legend tal-Project Numbers b'riferenza għad-Dipartiment jew Istitut.

Il-parti l-kbira ta' dawn id-direct orders' ingħataw u tħallsu fl- 1996.

Dawn id-direct orders kollha ġew approvati mill-Finance Officer tal- Universita', jew id-delegat tiegħu, skond kif provdut fir-Regolament Finanzjarji.

F'kull każ ta' direct order il-proċeduri applikabbli fir-regolament, jiġifieri li ebda ordni ma teċċedi l-Lm2500, ġew invarjabbilment osservati kif jidher mill-parti relevanti tal-lista mpoġġija fuq il-Mejda tal-Kamra.

Poġġejt ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra d-dettalji mitluba mill-Onor.

Interpellant dwar:-

* l-ispejjeż professjonali fuq id-direct orders li jammontaw għal Lm11742.50 (minn paġna 3 sa paġna 4)

* il-pagamenti konnessi ma tenders li jammontaw għal total ta' LM790789 (minn paġna 4 sa paġna 5)

* dettalji dwar spejjeż professjonali fuq tenders li jammontaw għal LM65253 (minn paġna 5 sa paġna 6).

Tajjeb li wieħed isemmi wkoll, li n-natura tax-xogħol kif ukoll id- deadlines, li l-Universita' kellha tiffaċċa biex taċċerta ruħha li x-xogħol meħtieġ ikun lest biex jakkomoda n-numru kbir ta' studenti w għalliema, kien tali, li waqt li dejjem ġie assigurat li l-proċeduri kollha finanzjarji ġew rigorożament osservati, xogħolijiet kritiċi, għat-tkomplija tax-xogħol mingħajr dewmien, speċjalment biex ma jitwaqqafx xogħol ieħor, ingħataw b''direct order'.

Ċertament mhux il-każ li kien hemm xi nuqqas ta' kontroll finanzjarju f'dan ir-rigward.

L-Universita' ġentilment tistieden lill-Onor.

Interpellant, biex teżamina għas-sodisfazzjon tagħha kull direct order, invoice u detalji oħra rilevanti li lkoll huma miżmuma fl-arkivji tal-Universita'.

UNIVERSITA' - EUROPEAN RESEARCH DOCUMENTATION CENTRE

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'kien il-valur ta' kull tender maħruġ kemm mill-Universita' kif ukoll mid-Direttur tal-Kuntratti fuq il-bini tal-European Research Documentation Centre/Bini għal Studji Diplomatiċi fl-Universita' fil-perijodu bejn l-1 ta' Jannar, 1993 u t-28 ta' Frar, 1997, lil min ġie mogħti kull kuntratt u kemm kien jammonta f'kull każ kull kuntratt u għal-liema xogħlijiet, għall-istess perijodu msemmi?

Jista' l-Ministru jgħid, fuq l-istess bini, x'kienu d-direct orders li ngħataw, il-valur ta' kull direct order, lil min ingħatat u tħallas kif ukoll iqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' kull ċertifikat tax-xogħol li permezz tiegħu setgħet titħallas kull direct order fuq il- proġett imsemmi flimkien ma' kopja ta' kull invoice li wasslet għall-ħlas relattiv?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: A. Tenders

It-tenders maħruġin mill-Universita' fil-perjodu 01.01.93 sa 28.02.97, rigward il-Bini msemmi, huma elenkati kif ġej:-

Xogħlijiet ta' Kostruzzjoni - Deluxe Construction Co. Ltd - Lm49,325.

Xogħlijiet ta' Dekorazzjoni u Plastering - A.J. & F Attard Ltd. - Lm4,140.

Xogħlijiet ta' Madum ta' l-art, ta' mal-ħajt u rħam - Camray Contractors Ltd - Lm16,755.

Provvista u Twaħħil ta' Bibien u Twieqi ta' l-Aluminju - Mr S Buhaġiar - Lm3,660.

B. Direct Orders

Id-direct orders li ngħataw għall-istess bini u għall-istess perjodu kienu:-

Xogħlijiet elettriċi u mekkaniċi - Medairco Ltd - Lm40876.91 2.

Xogħlijiet ta' l-injam u Xogħlijiet Relatati - Ramco Ltd - Lm22050.56

Il-valur hawn fuq imsemmi f'parti 'B' hu bil-VAT inkluż.

Poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra lista dettaljata ta' kull direct order li ħarġet kemm lill-Medairco Ltd kif ukoll Ramco Ltd, għal diversi xogħlijiet kif elenkati.

Ir-rati li tħallsu fuq dawn id-direct orders, fejn setgħu jiġu applikati, kienu bbażati fuq ir-rati ta' tenders li ħadu dawn il-kuntratturi għal xogħol ta' natura simili fl-Universita', fl-istess żminijiet.

Jekk l-Onor.

Interpellant tixtieq tara d-dokument rilevanti, hija ġentilment mistiedna teżamina d-dokumenti kollha li huma disponibbli fid- Dipartiment tal-Finanzi ta' l-Universita'.

UNIVERSITA' - BINI TA' DAĦLA ĠDIDA

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari numru 3990, jista' l-Ministru jekk jogħġbu jgħid min huma l- konsulenti responsabbli mill-bini tad-daħla l-ġdida ta' l-Universita', kif ġew ingaġġati dawn il-konsulenti kif ukoll jgħid x'inhu maħsub li jitħallsu bħala professional fees fuq dan il-proġett?

Jista' l-Ministru jqiegħed ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-permess approvat min-naħa ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar sabiex jista' jsir dan ix-xogħol?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-Konsulenti responsabbli mill-bini tad-daħla l- ġdida ta' l-Universita' huma England & England.

Il-Konsulenti ġew appuntati mir-Rettur preċedenti minħabba li d-daħla kienet konsidrata bħala parti ntegrali tal-Master Plan li kien ġie afdat żmien qabel lill-England and England u l-ispazju fejn saret kien qed jiġi disinjat b'relazzjoni wkoll ma' l-isptar li kien ukoll kommissjonat lill- England & England minn entita' ndipendenti mill-Universita'.

Bħala professional fees huwa maħsub li jitħallsu skond tariff K tal-Kodiċi Ċivili li huwa stabbilit skond il-liġi kif jitħallsu l-professjoni tal- Periti.

Kopja tal-permess ta' bini qed tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra għall-qari.

UNIVERSITA' - ĊENTRU TA' L-ISPORTS

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'wassal li jieqaf ix-xogħol fuq il-bini taċ-Ċentru ta' l-Isports fl-Universita' li kien beda u waqaf?

Jikkonferma l-Ministru li l-awtoritajiet ta' l-Universita' ġew informati mid-Direttur tal-Kuntratti li biex jitkomplew ix-xogħlijiet fuq il-bini ta' dan iċ-Ċentru hu meħtieġ li tiġi konkluża investigazzjoni li qegħda ssir dwar l-għoti ta' numru ta' kuntratti mill-Universita' u ħwejjeġ relatati nkluż pagamenti u xogħol mill-Kummissjoni Permanenti Kontra l-Korruzzjoni?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li diġa' kont tajt għall-mistoqsija parlamentari Nru.4353 fuq iċ-Ċentru tal- Isports tal-Universita' u nikkonferma li, mill-informazzjoni li rċevejt, jirriżulta li d-Direttur tal-Kuntratti qatt ma nforma lill-Universita' biex ma jitkompliex ix-xogħol fuq iċ-Ċentru Sportiv.

SKEJJEL - TARĠA GAP

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma s-suġġetti li qegħdin jiġu mgħallma fl-Iskolaa ta' Tarġa Gap, il-Mosta?

Kemm hemm studenti għal kull suġġett?

Kemm hemm studenti li qegħdin għal Further Education u x'inhuma s-suġġetti li qegħdin jiġu mgħallma f'dan il-livell?

Jaf il-Ministru li fl-iskola hemm ritratti ta' xeħta politika partiġjana?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra għall-qari.

Ir-ritratt li għalih jista' jkun li qed issir referenza, huwa wieħed li għandu x'jaqsam ma' okkażjoni li tifforma parti minn avveniment importanti fl-istorja ta' l-iskola.

EDUKAZZJONI - SUPPORT LINE 179

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-inizjattiva Support Line 179 dwar servizz ta' pariri matul il-ġimgħa ta' l-eżamijiet tal-Junior Lyceum biex tingħeleb il-prezzjoni li jġibu dawn l-istess eżamijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm (a) studenti; u (b) ġenituri użaw dan is-servizz sas- 16 ta' Mejju?

Kemm minnhom huma Maltin u kemm minn Għawdex separatament?

Jista' jgħid min kienu n-nies li kienu qed iwieġbu l-mistoqsijiet tal- ġenituri u ta' l-istudenti dwar il-problemi diskussi?

Kif intgħażlu dawn in-nies u fuq liema kriterju?

Kemm tħallsu kull wieħed u waħda minn dawn il-persuni?

Jaħseb il-Ministru li dan is-servizz seta' kkrea xi disgwid meta l-ġenituri u l-istudenti jċemplu lil xi ħadd li ma jafhomx u allura ma jistax japprezza l-individwalita' tagħhom?

Jaħseb il-Ministru li l- għalliema fl-iskejel xorta kienu għad-dispożizzjoni ta' l-istudenti u l- ġenituri jekk tinqala' xi diffikulta' dwar l-eżamijiet u allura seta' kien hemm spjegazzjonijiet differenti mill-għalliema u mill-esperti tas-Support Line?

Jaħseb il-Ministru li billi ttambar dejjem iżjed fuq il-pressjoni żejda fl- eżamijiet seta' l-Ministru stess kabbar din il-pressjoni billi aktar ma titkellem fuqha aktar tiżdied il-pressjoni fuq l-individwu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: 1. a) 250 student b) 253 adulti

2. a) 26 telefonata saret minn Għawdex b) 477 telefonata saret minn Malta

Hija prassi li nies involuti fl-għoti ta' pariri bħal tas-Support line 179 ma jiġux identifikati pubblikament, għal raġuni ta' konfidenzjalita'.

Dawn in-nies intgħażlu fuq il-bażi tal-kapaċita' tagħhom fl-oqsma konċernati u fuq l-esperjenza tagħhom li jagħtu pariri.

Kull persuna tħallset Lm200, għas-servizz mogħti tul ħmistax-il ġurnata (inkluż tmiem il-ġimgħa).

Le.

Le.

Le.

SKEJJEL - JUNIOR COLLEGE

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Issa li l-Fiżika m'għadhiex bħala suġġett obbligatorju għad-dħul fil-Junior College, jista' l-Ministru jikkonsidra jekk għandhiex tibqa' bħala suġġett obbligatorju fil-Junior College?

Qed isir xi diskussjoni fil-Kumitat tar-Reviżjoni tal-Kurrikulu dwar il-futur tal-Fiżika fil-kurrikulu ta' l-Iskejjel Sekondarji?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-Fiżika ma hux suġġett obbligatorju fil-Junior College.

Il-kumitat tar-reviżjoni tal-kurrikulu ser jiddiskuti kull proposta li ġiet sottomessa lilu minn partijiet interessati fir-reviżjoni.

SKEJJEL - TFAL TA' EMIGRANTI MALTIN

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif ta' x'jiġri meta familja Maltija li kienet emigrata tiġi lura Malta u jkollha tfal ta' l- eta' bejn 11 u 16-il sena (skola sekondarja)?

Dawn joqogħdu għall-eżami proprju jew hemm xi eżami ieħor sabiex jidħlu fil-Junior Lyceum?

Jista' l- Ministru jara li dawn jiddaħlu mill-ewwel il-Junior Lyceum?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-tfal ta' familja li kienet emigrata ta' bejn il-11 u s-16-il sena għandhom dritt ta' edukazzjoni fi skola sekondarja li m'hijiex neċessarjament Junior Lyceum.

Din hija l-prattika mħaddma matul dawn l-aħħar 16-il sena.

Sabiex dawn it-tfal jiġu aċċettati f'Junior Lyceum irid jew joqogħdu għall-eżami proprju għad-dħul fil-Junior Lyceum (b'arranġamenti speċjali bħal, per eżempju, karti tar-Reliġjon u Studju Soċjali bl-Ingliż, u karta speċjali fil-Malti jew eżenzjoni totali mill-Malti, liema kondizzjoni tiddependi minn kemm ikun ilha li rritornat f'Malta l-familja konċernata.) jew għal tfal bejn it-13 u s-16-il sena (Form 3 sa Form 5) tittieħed kondizzjoni tar-riżultati miksuba barra minn Malta.

Riżultati pożittivi jwasslu sabiex it-tifel jew tifla jiġu ammessi fil-Junior Lyceum.

Tibdil fil-prattika msemmija jista' jkollha mplikazzjonijiet billi tista' toħloq anomalija fejn studenti li ma kienux emigrati jkunu fi żvantaġġ ħdejn studenti ta' familji li kienu emigrati.

SKEJJEL - EŻAMINAZZJONI FIŻIKA

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jindaga għalfejn il- formola ta' kunsens għal eżaminazzjoni fiżika fuq it-tfal ta' l-iskejjel maħruġa fl-20 ta' Mejju kienet hybrid, nofsha bl-Ingliż u nofsha bil-Malti, peress li tingħata impressjoni kerha ħafna?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-asserzjoni ta' l-Onor.

Interpellant hija esaġerata.

L-unika kelma fil-formola li ġiet miktuba bl-Ingliż hija nurse u din ġiet miktuba kif inhi l-prattika f'inverted comas.

Il-kelma waħda bl-Ingliż fil-formola bejn wieħed u ieħor hi daqs kemm uża kliem bl-Ingliż l-Onor.

Interpellant stess biex staqsa l-mistoqsija.

SKEJJEL - GĦAWDEX - TECHNOLOGY A U B

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti f'Għawdex li qed jistudjaw Technology A u B f'din is-sena skolastika?

Kemm kien is- sena l-oħra u kemm huwa maħsub li jkun hemm is-sena d-dieħla?

Kif jikkomparaw dawn il-figuri, per capita, ma' Malta?

Jekk hemm xi diskrepanza kbira għaliex jattribwiha?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra għall-qari aktar kmieni f'din is-Seduta.

Id-diskrepanza fil-figuri komparabbli bejn Malta u Għawdex tista' tiġi attribwita lejn perceptions u attitudnijiet li jkollhom l-istudenti u l- ġenituri tagħhom lejn l-iskejjel rispettivi.

Dawn il-figuri jkunu jikkomprendu l-istudenti ta' l-ewwel u t-tieni sena flimkien.

Il-figuri mogħtija f'mistoqsija parlamentari numru 5964 kienu jirriferu għal dawk it-tfal li għażlu li jmorru f'Technology Education fl-1997/8 u mhux fl-1996/7 kif mitlub mill-Onor.

Interpellant.

SKEJJEL - INSTRUCTORS/INSTRUCTRESSES

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ma setgħetx tintlaqa' t-talba ta' l-Instructors u Instructresses Għawdxin biex il-kors li qed jagħmlu f'Malta jsir f'Għawdex?

B'riferenza għall-kors tal- Kindergarten Assistants, għaliex dan ma setgħex isir Għawdex għall- Kindergarten Assistants Għawdxin?

Kemm hemm instructors/instructresses Għawdxin u Kindergarten Assistants Għawdxin separatament li qed jattendu dawn il-korsijiet f'Malta?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: 1.

It-talba ta' l-Instructors/Instructresses Għawdxin biex il-kors li qed jagħmlu f'Malta jsir Għawdex setgħet itntlaqa' biss parzjalment.

Waħda mir-raġunijiet għaliex ma setgħetx tintlaqa' għal kollox kien minħabba li ma setgħux jinstabu la lecturers Għawdxin u lanqas Maltin biex jagħmlu l-lectures f'Għawdex.

Il-units li setgħu jsiru Għawdex bħal, p.e. teaching practice u information technology se Jsiru Għawdex.

Rigward il-kors tal-Kindergarten Assistants hemm l-istess raġunijiet li hemm fil-kors ta' l-Instructors.

Numru ta' Instructors/Instructresses u Kindergarten Assistants Għawdxin fil-korsijiet imsemmija:

Kindergarten Assistants: 12 Instrucors/Instructresses: 40 Mhux dawn l-Instructors u Kindergarten Assistants kollha jaħdmu Għawdex għax xi wħud jaħdmu Malta.

SKEJJEL - GĦAWDEX

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus f'Għawdex f'manutenzjoni ta' l-iskejjel Għawdxin din is-sena?

F'liema skejjel sar jew se jsir dan ix-xogħol?

Dan ix-xogħol se jsir mill-kuntratturi jew minn nies tal-Gvern?

Hemm xi proġetti ta' bini ta' skejjel ġodda jew estensjonijiet ta' xi skejjel għal din is-sena kurrenti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Is-somma ta' Lm8,820 intNefqet għall-manutenzjoni fl-iskejel Għawdxin għall-perjodu Jannar/Mejju 1997.

Ix-xogħol ta' manutenzjoni normali jsir matul is-sena kollha kull fejn tinħass il-ħtieġa, pero' matul il-vaganzi tas-sajf hija d-drawwa li xi skejjel partikulari ssirilhom manutenzjoni iktar komprensiva.

Għal matul il-perijodu tas-sajf għal din is-sena tfassal programm ta' xogħlijiet fiż-żewġ skejjel sekondarji li huma l-iskola tas-subien Ninu Cremona kif ukoll l-iskola tal-Bniet Agius De Soldanis.

Dan ix-xogħol se jitwettaq mill-ħaddiema tas-sezzjoni tal-Manutenzjoni tad-Dipartiment ta' l- Edukazzjoni kif ukoll mill-ħaddiema tas-CMU fi ħdan is-Segretarjat Parlamentari għal Għawdex.

Il-proġett għas-sena kurrenti jikkonsisti f'rilokazzjoni u tagħmir ġdid ta' laboratorji u workshops fl-iskejjel Carmelo Refalo u Ninu Cremona u wkoll fiċ-Ċentru għall-Istudji Avvanzati Sir M'Angelo Refalo, Għawdex.

UNIVERSITA' - PERITI/INĠINIERA ĊIVILI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid liema kors universitarju huwa maħsub li jibda jwassal gradwati sabiex eventwalment ikunu jistgħu jipprattikaw bħala Periti u liema kors se jwassal gradwati sabiex eventwalment jipprattikaw bħala Inġiniera Ċivili?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Huwa maħsub li l-kors Universitarju li jibda jwassal gradwati sabiex eventwalment ikunu jistgħu jipprattikaw ta' Perit, huwa dak tal-B.Sc (Hons) (Environmental Design).

Huwa maħsub ukoll li wara li jieħdu l-B.Sc, (Environmental Design) studenti jistgħu jieħdu kors ieħor ta' livell Masters li fih ikollhom l-opportunita' jispeċjalizzaw jew fl- Arkitettura, jew fl-Inġinerija jew fil-Planning.

UNIVERSITA' - ARKITETTURA/INĠINERIJA ĊIVILI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 5940, jista' l-Ministru jikkonferma li l-gradwati li se joħorġu mill-kors B.Sc (Hons.)

(Environmental Design) mhux se jkunu jikkwalifkaw għall-warrant ta' Perit?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-Universita' s'issa għadha qed toffri l-kors li jwassal għall-B.E.& A. li jikkwalifika l-gradwati għall-warrant ta' perit.

Waħda mir-raġunijiet li l-B.Sc (Hons) (Environmental Design) għadu ma bediex hi l-problema li bil-liġi kif inhi llum dan il-grad ma jikkwalifikax il-gradwati għal warrant tal-Perit.

Dan pero' jkun possibbli meta tiġi operata l-liġi l-ġdida tal-Periti fejn hu mistenni li l-Warranting Board jikkonferma li l-kors iwassal għall-warrant ta' Perit.

SKEJJEL - LILLY OF THE VALLEY

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jieħu passi biex fl-iskola Lilly of the Valley fejn sar xogħol ta' bini jitneħħew il-fdalijiet li qed joħolqu inkonvenjent ta' trabijiet b'mod speċjalment fi Triq is-Sir, Mosta?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-kuntrattur li qiegħed jaħdem fl-iskola Lily of the Valley fil-Mosta neħħa kull materjal żejjed li kellu peress li x-xogħol ta' ġebel u konkos intemm.

SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦAŻ-ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6037, jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri li jiffurmaw il-Bord ta' l-Għażla tat-tenders għall-kiri tal-vetturi, min ħatar dan il- bord, meta ġie maħtur il-bord; meta kienet id-data ta' l-għeluq tat- tenders, x'kienet il-proċedura li ġiet prattikata biex saru l-avviżi u kemm kienu t-tenders li waslu u ta' min kienu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-membri li jiffurmaw il-Bord ta' l-Għażla huma hekk:-

Is-Sur Joseph J Mifsud - Chairman Is-Sur Tony Ghio - Membru Is-Sur Vince Scicluna - Membru Is-Sur John Sant - Membru

Il-Bord ġie maħtur mis-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti.

Il-Bord oriġinalment ġie maħtur fis-7 ta' Mejju, 1997 iżda membru minnhom is-Sur Philip Borg talab biex jinbidel u nfatti s-Sur John Sant ġie maħtur minn floku fid-29 ta' Mejju, 1997.

Id-data ta' l-egħluq għat-tenders kienet 16 ta' April, 1997.

Il-proċedura wżata kienet dik normali.

Fil-kaxxa tat-tenders instabu tliet tenders li kienu ta':-

i. Delcarm Ltd ii.

Auto Rentals iii.

Sundrive Rentals.

SKEJJEL - STUDENTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru totali llum ta' tfal li jattendu:- a) l-iskejjel tal-Gvern; b) l-iskejjel tal- Knisja; u c) l-iskejjel privati?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hi kif se nsemmi:

Skejjel tal-Gvern: 57,353 Skejjel tal-Knisja: 17,784 Skejjel Indipendenti: 7,618 Skejjel Speċjali: 352

Dawn huma l-istatistiċi kif kienu fil-31 ta' Jannar, 1997.

Minn dakinhar sal-lum, il-varjazzjoni possibbli hi minima ħafna.

3,550 studenti jattendu korsijiet ta' studju post-sekondarju.

Din iċ-ċifra ma tinkludix l-istudenti reġistrati fil-Junior College.

UNIVERSITA' - STUDENTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru totali ta' studenti li qegħdin jattendu l-Universita' jew xi fondazzjoni mmexxija mill-Universita' llum?

Kemm hemm barranin u x'korsijiet jattendu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: In-numru totali ta' studenti li qegħdin jattendu l-Universita' jew xi fondazzjoni immexxija mill-Universita' huwa 6,466.

In- numru totali ta' barranin huwa 292 u huma mqassmin kif ġej:

Fakulta' Kors Numru ta' Studenti

Architecture BE&A 2 M Phil 1 PH D 1

Arts BA 26 BA (Hons) 8 MA 9 MA (Qual) 3 M Phil 6 PH D 1

Education B Ed 2 B Psych 14 B Psych (Hons) 2 B Communication 16 PGCE 4 Dip Adult Training 1 M Phil 2 FEMA B Com 36 B Sc (Bus & Comp) 2 B Com (Hons) 1 Dip Soc Studies 1 MBA 2

Engineering B Eng 5 PH D 2

Laws BA Legal 2 Magister Juris 2 M Phil 1

Medicine B Pharm 1 MD 11 M Phil 4 PH D 1

Science B Sc 1 B Sc (Hons) 2 M Sc 4 M Phil 1 PH D 2 Theology PH D 1

Board of B Sc (Hons) IT 2 Studies for IT

Energy Tech M Phil 1

EDRC BA European Studies 2

IHC B Sc Med Lab Tech 5 B Sc Nursing 3 B Sc Physio 2 B Sc Radio 1 Dip Midwifery 2 Dip Nursing 9 Dip Radiography 2

Islands & P/G Dip in Small Small States States 7 MA Small States 2

Gerontology P/G Din in Gerontology 12 M Gernot 1

Social Welfare BA Social Admin 1 Dip Social Work 3

Mediterranean M Phil 2 Institute

Mediterranean M Dip 15 Academy MA Diplomatid Stud 6 Certificate Dip Stud 1 Foundation 33

ĊENTRU GĦALL-GĦAQDIET KULTURALI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Peress li għadni ma ħadtx tweġiba minkejja d-diversi drabi li għamilt mistoqsijiet fuq iċ-Ċentru għall-Għaqdiet Kulturali (ref.

No. 2888, W88, 4200 u 6087), jista' l-Ministru allura jwieġeb il-mistoqsija parlamentari tiegħi skond l-informazzjoni li hemm f'File YA 226/95?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġibiet mogħtija lilu għall-mistoqsijiet parlamentari numri 2888, W88, 4200 u 6087.

Minkejja l-ħsieb li kien hemm fil-file YA226/95 biex jiġi pprovdut post fejn jiltaqgħu l-għaqdiet kulturali u volontarji, bħal ħafna ħsebijiet oħrajn, spiċċa ma ġiex materjalizzat mill-Gvern preċedenti fid-disa' snin ta' tmexxija tiegħu.

Il-Gvern tal-ġurnata lest jikkonsidra kull possibilita' f'dan ir-rigward biex ngħaddu għall-fatti konkreti.

UNIVERSITA' - KARTI TA' L-EŻAMI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilha teżisti l- opportunita' li student universitarju jitlob reviżjoni ta' karti ta' l- eżami?

Kemm kien hemm każijiet kull sena mindu bdiet il-faċilita' fl- Universita'?

F'kemm-il każ kien hemm riżultat oriġinarjament żbaljat kull sena?

Hemm l-istess opportunita' fl-iskejjel pubbliċi, fl-eżamijiet għall- Junior Lyceum u tal-MATSEC?

Kemm ilha f'kull każ?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-opportunita' li studenti universitarju jitlob reviżjoni ta' karti ta' l-eżami ilha teżisti mill-1988.

Minn dakinhar kien hemm dawn it-talbiet:

|Sena |Talbiet|Każijiet fejn | | | |inbidel | | | |ir-Riżultat | |1988 |9 |6 | |1989 |5 |1 | |1990 |7 |2 | |1991 |19 |0 | |1992 |19 |0 | |1993 |31 |2 | |1994 |38 |5 | |1995 |41 |2 | |1996 |67 |2 | |1997 |24 |Dawn il-każi qed | | | |jiġu mistħarrġa |

Fl-eżamijiet annwali tal-iskejjel pubbliċi ma ssirx reviżjoni tal-karti tal- eżami.

Fl-eżami għad-dħul fil-Junior Lyceum issir reviżjoni tal-karti tal-eżami ta' dawk li japplikaw għal din ir-reviżjoni.

Din l-opportunita' ilha teżisti sa mill-bidu li beda jsir dan l-eżami i.e.

Qed nirriflettu fuq l-esperjenza ta' dawn is-snin biex naraw kif intejbu d- dritt għar-reviżjoni tal-karta u nagħmluh aktar sodisfaċenti.

SKEJJEL - STUDENTI BARRANIN

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm studenti ta' nazzjonalita' barranija jattendu skejjel statali f'livell (1) primarju (2) sekondarju u (3) post-sekondarju fl-1996 u fl-1997?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: In-numru ta' studenti ta' nazzjonalita' barranija fis-snin 1996 u 1997 huwa kif se nsemmi:

|Settur |1995/96|1996/97 | |Primarju |240 |237 | |Sekondarju |127 |124 | |Snajja' |8 |10 | |Post-Sekond|13 |53 | |arju | | |

Rigward l-iskejjel speċjali, fis-sena skolastika 1996/97 kien hemm student wieħed mill-Pakistan fis-Santa Marija Day School (qabel magħrufa bħala ESN, Msida).

Dan l-istudent kien jattendi bi ħlas.

UNIVERSITA - AKKADEMJA MEDITERRANJA TA' L-ISTUDJI DIPLOMATIĊI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'kontroll finanzjarju u amministrattiv teżerċita l-Universita' fuq l-Akkademja Mediterranja ta' l- Istudji Diplomatiċi?

Kif jiġi stabbilit il-budget u min japprovah?

Kif jiġu stabbiliti s-salarji ta' l-istaff ta' l-istess akkademja?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Skond l-Istatut ta' l-Akkademja Mediterranja ta' l-Istudji Diplomatiċi din għandha l-awtonomija tagħha f'dak li jirrigwarda t-tmexxija finanzjarja u amministrattiva għal dawk il-fondi li hi tirċievi direttament minn barra.

S'intendi, il-kontijiet jiġu awditjati minn awditur indipendenti u sottomessi lill-Bord tad-Diretturi ta' l-Akkademja.

Fir-rigward ta' kontribuzzjonijiet magħmula mill-Universita' ta' Malta lill-Akkademja dawn huma dettaljati fil-ftehim oriġinali u fit-tieni Protocol tal-ftehim li sar bejn il-Gvern ta' Malta u dak ta' l-Isvizzera, f'dak li jirrigwarda l- Akkademja Mediterranja ta' l-Istudji Diplomatiċi.

S'intendi dawn il- kontribuzzjonijiet huma kkontrollati mill-Universita'.

F'dak li jirrigwarda materji akkademiċi l-korsijiet ta' l-Akkademja kif ukoll il-ħwejjeġ l-oħra akkademiċi relatati jgħaddu dejjem għall- approvazzjoni mis-Senat ta' l-Universita'.

Is-salarji tal-barranin li jaħdmu f'din l-Akkademja u jitħallsu bi flejjes barranin huma determinati mill-entitajiet barranin rispettivi.

Dawk il- pożizzjonijiet li skond il-Protocol għandhom jiġu ffinanzjati mill-Gvern Malti jaqgħu taħt il-proċeduri tas-salarji li japplikaw għal kull membru ieħor ta' l-Universita'.

AKKADEMJA MEDITERRANJA TA' L-ISTUDJI DIPLOMATIĊI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-ftehim li sar s'issa bejn (1) il-Gvern Malti u l-Gvern Svizzeru dwar l- Akkademja Mediterranja ta' l-Istudji Diplomatiċi; (2) l-Universita' u l- istess Akkademja; (3) l-Akkademja u l-Fakulta' tal-Liġi?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- ftehim kemm oriġinali kif ukoll dak sussegwenti li sar bejn il-Gvern Malti u dak Svizzeru dwar l-Akkademja Mediterranja ta' l-Istudji Diplomatiċi.

(Dok.

A u B)

Qed inpoġġi wkoll kopja tal-ftehim oriġinali li sar bejn l-Universita' u The Graduate Institute of International Studies ta' Geneva li kien iffirmat mid-Dekan tal-Fakulta' tal-Liġi biex tinħoloq l-Akkademja Mediterranja ta' l-Istudji Diplomatiċi.

(Dok.

C)

L-Akkademja m'għandhiex ftehim separat mal-Fakulta' tal-Liġi.

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid każ b'każ x'jitħallsu kemm l- għalliema barranin u kemm dawk lokali, li kienu jew għadhom jaħdmu f'din l- Akkademja minn mindu nħolqot s'issa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-għalliema lokali jirċievu salarju fis-sena skond il-grad li fih jiġu appuntati fuq l-iskali li llum huwa applikabbli kif ġej:

Professur Lm8,612 Professur Assoċjat Lm7,912 Lettur Anzjan Lm7,412 Lettur Lm5,912 b'żieda annwali ta'Lm200 għal Lm6,512 Assistent Lettur Lm4,712 b'żieda annwali ta' Lm200 għal Lm5,712

Jekk ikollu Master Degree: Lm5,112 b'żieda annwali ta' Lm200 għal Lm6,112.

L-Universita' (ħlief fil-każ ta' l-Italian Chair for Mediterranean Diplomacy and Relations fejn is-salarju kurrenti annwali hu ta' Lm19,800) ma ġġestix is-salarji ta' l-għalliema l-oħra barranin u għaldaqstant m'għandhiex dettalji fuq dawn għax jitħallsu direttament minn barra mill- entitajiet konċernati.

TA' QALI ACTION PLAN

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-ħsieb tal-Gvern rigward il-proposti ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar fit-Ta' Qali Action Plan rigward faċilitajiet sportivi nazzjonali/internazzjonali fir-rigward ta':- 1) basketball (NWTQ 6) - estensjoni; 2) cycling (NWTQ 8) - għat-tfal, għar-rikreazzjoni u għall-elite sport; 3) athletics (NWTQ9) - marathon; half marathon, grass running track għal cross country u 400m synthetic running track; 4) football - estensjoni training facilities (NWTQ10); 5) model aircraft flying - estensjoni?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-Kunsill Malti għall-Isport qiegħed fil-preżent jiddiskuti l-proposti ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar fir-rigward Ta' Qali Action Plan fejn jidħlu faċilitajiet sportivi nazzjonali/internazzjonali.

DIVIŻJONI TA' L-EDUKAZZJONI - KAWŻI QUDDIEM IL-QORTI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm kawżi quddiem il- Qorti li fihom hemm involuta d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni?

Kemm minnhom huma miġjuba mid-diviżjoni u kemm minnhom huma miġjuba kontra d-diviżjoni?

Jista' l-Ministru jagħti fil-qosor is-suġġett ta' dawn il-kawżi?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mit-tagħrif li ngħatajt hemm 12-il kawża li jinvolvu d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni.

Seba' kawżi miġjuba mid-Diviżjoni kif se nsemmi:

a) żewġ każijiet huma dwar ħlas għal perjodu li matulu l-persuni konċernati ma' rrapportawx għax-xogħol;

b) żewġ każijiet dwar nuqqas li jiġu onorati l-obbligazzjonijiet lill- Gvern wara maternity leave;

c) każ wieħed dwar okkupazzjoni minn individwu ta' art li tappartjeni lil skola primarja;

d) każ wieħed li għadu sub judice wara appell mill-individwu dwar oġġetti misjuba nieqsa minn Liċeo tal-Bniet;

e) każ miġjub mill-Pulizija dwar storbju li seħħ fi skola primarja.

Ħames kawżi miġjuba kontra d-Diviżjoni kif se nsemmi:

a) każ dwar sospensjoni ta' salarju lil għalliema wara perjodu ta' extended sick leave;

b) każ miġjub minn kumpannija li ma ngħatatx tender li iżda ngħata lill- kumpannija oħra li x-xogħol tagħha, skond l-ewwel kumpanija, ma' kienx skond l-ispeċifikazzjonijiet;

c) każ dwar aċċident li ġara fi skola tas-Snajja' li fih kien involut iben l-individwu;

d) każ dwar aċċident li ġara barra l-grounds ta' skola tas-Snajja';

e) każ dwar aċċident li ġara fi skola sekondarja tas-Subien li fih kien involut iben l-individwu.

SKEJJEL - STUDENTI BARRANIN

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jikkonferma li studenti barranin ta' l-Akkademja Mediterranja ta' l-iStudji Diplomatiċi marru din is-sena żjara f'Ruma mill-flus tal-Protokoll Finanzjarju bejn Malta u l-Italja u jekk fl- affermattiv: (i) dan imurx kontra l-kondizzjonijiet ta' l-istess protokoll; u (ii) dan ifissirx li bħala riżultat ingħataw din is-sena anqas boroż ta' studju mill-Italja għal studenti Maltin?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 8017 mogħtija f'Seduta 110.

FAĊILITAJIET SPORTIVI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'qiegħed isir biex faċilitajiet sportivi jgħaddu b'xi mod f'idejn l-għaqdiet li bħalissa qed jużawhom u jieħdu ħsiebhom?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Is-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti studjat il-proposta tal-Gvern preċedenti permezz tar- riżoluzzjoni li kien ressaq quddiem il-Parlament li madankollu qatt ma tressqet għad-diskussjoni u l-approvazzjoni.

Ġie deċiż illi din ma kienitx se ssolvi l-kwestjoni tat-trasferimet tat-titli sportivi b'mod sodisfaċenti.

Biex id-diffikultajiet ta' kull dixxiplina sportivi jkunu studjati u kkonfrontati simultanjament ma' dan l-eżerċizzju, ġie deċiż illi l-proċess tat-trasferiment għandu jsir dixxiplina b'dixxiplina.

Il-Kunsill Malti għall-Isport formalment diġa' ġie nkarigat biex jabbozza l- kriterji neċessarji għal tali trasferiment u ġie mitlub jibda bil-waterpolo pitches ta' pajjiżna.

Mistenni li sa ftit ġimgħat oħra jitressaq l-ewwel abbozz għall-konsiderazzjoni tal-Gvern.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru W562 li saret f'April, 1997?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Għal dak li jirrigwarda l-Amministrazzjoni tal- Ministeru ta' l-Edukazzjoni fil-perjodu bejn l-1 ta' Novembru 1996 u t-30 ta' April 1997 intnefqet is-somma ta' Lm5,592.720 bħala hospitality.

Dan l- ammont jinkludi s-somma ta' Lm1,110.09,0 li tħallset lil 'Villa Arrigo' għar-riċevimenti li saru b'konnessjoni mal-Konferenza People mean Business li saret fi żmien l-Amministrazzjoni l-oħra u ħlas ieħor ta' Lm2,923.52,0 lil 'Erminia Corace' għal ordni ta' kotba dwar Mattia Preti li kienet saret fil-leġistratura l-oħra mill-Ministeru għall-Ġustizzja w Arti.

Is-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti nefaq fil- perjodu msemmi, is-somma ta' Lm5,637.62,0 bħala hospitality.

Matul Novembru u Diċembru 1996, id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni għaddiet Lm127.10,0 bħala ħlas li kellu x'jaqsam mal-hospitality.

Matul din is- sena, sa tmiem April, id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni ma għaddiet ebda ħlas għall-hospitalty iżda hemm Lm220.30,0 kontijiet li waslu għall-ħlas.

L-ammont ta' flus li ntnefqu bħala hospitality mid-Dipartiment ta' l- Eżamijiet fil-perjodu msemmi kien ta' Lm158.92,0.

Fl-istess firxa ta' żmien, l-ammont li ntnefaq mill-vot ta' Hospitality tad- Dipartiment tal-Mużewijiet hu Lm1,449.06,0.

Dan l-ammont jinkludi Lm735.70 li tħallsu lill-White Rocks Complex għall-akkomodazzjoni ta' esperti mir- Renju Unit li kienu Malta f'Ġunju 1996 b'konnessjoni ma' skavi arkeoloġiċi ġewwa Għawdex.

L-infiq fuq hospitality mid-Dipartiment tal-Bibljoteki W Arkivji bejn l-1 ta' Novembru 1996 u t-30 ta' April 1997 kien ta' Lm996.

Fl-istess perjodu l-Fondazzjoni għall-iStudji Internazzjonali nefqet Lm1,726.65,0 bħala hospitality.

Il-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija nefaq Lm255.96,0 bħala hospitality fil-perjodu ndikat mill-Onor.

Interpellant.

SKEJJEL - TFAL B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk tfal Għawdxin b'diżabilita' humiex intitolati li jattendu l-kamp tas-sajf li jsir apposta għal dawn it-tfal?

Jekk fl-affermattiv, dawn jattendu f'Malta jew f'Għawdex?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-tfal Għawdxin b'diżabilita' li jattendu l- iskola ta' Sannat huma ntitolati li jattendu l-Kamp tas-Sajf fl-istess skola.

Dan qed isir għall-ewwel darba bi skema mnedija din is-sena msejħa Wens is- Sajf.

SKEJJEL - GĦALLIEMA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Peress li fl-1999 se jsir xi tibdil fis-syllabus tas- Social Studies, jista' l-Ministru jgħid:- 1) kemm hemm teachers gradwati biex jgħallmu s-suġġett ta' Social Studies li huma gradwati mill- Universita'; 2) għaliex il-part-timers li ilhom snin jaħdmu ma daħlux mill- ewwel fl-iskola tagħhom waqt li dawk li kienu ilhom sena casual saru hekk mill-paga ta' Mejju; 3) għaliex il-Ministru ħass li għandu jaqsamhom fi skala 14 u skala 12 b'differenza biss ta' Advance (A level) wieħed; min għamel xi diploma fl-Universita' m'għandux ikun fl-iskola II bħal dak ta' H.T.D.?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fis-settur sekondarju u fl-iskejjel tas-Snajja' hemm 23 għalliema gradwati fis-Social Studies jew f'suġġetti relatati.

Hemm 2 għalliema oħra li jipposedu d- Diploma fis-Social Studies.

Dwar it-tieni parti tad-domanda, ninforma l-Onor.

Interpellant li kull Casual Instructor inpjegat mad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, jinħatar part- time Instructor wara li jkun temm sena skolastika sħiħa jaħdem fl-iskejjel ta' l-Istat.

Grupp minn dawn il-Casual Instructors għalqu sena skolastika fl-aħħar xhur tas-sena l-oħra u bi qbil mal-MPO dawn il-part-timers tpoġġew fuq skali differenti ta' salarji skond il-kwalifiki.

Meta beda l-proċess iżda, instab li din l-interpretazzjoni tal-paragrafu 2.1.6. tal-Ftehim setgħat toħloq xi anomaliji u anki nġustizzji ma' l-istess ħaddiema.

Dan il- proċess twaqqaf, u l-ħaddiema nvoluti qed jiġu nformati, u bħalissa għaddejjin diskussjonijiet mal-Management and Personnel Office u r- rappreżentanti tal-Ħaddiema biex tiġi determinata l-iskala ta' salarju li għandha titħallas lill-part-time Instructors kollha li tkun kemm ġusta kif ukoll konformi mal-provvedimenti tal-Ftehim.

FTEHIM KULTURALI MA' PAJJIŻI BARRANIN

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk fil-ġejjieni qarib huwiex se jiġi ffirmat xi ftehim kulturali ma' xi pajjiż?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nissuġġerixxi lill-Onor.

Membru jgħaddi din il- mistoqsija lill-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.

SKEJJEL - PERITI

L-ONOR.

JOE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew imqabbda periti privati fuq xogħol ta' skejjel?

Kif intgħażlu dawn il-periti?

Min huma dawn il-periti magħżula?

Kemm hu l-valur ta' xogħol ta' kull perit u proġett?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fil-preżent il-Periti Joseph Falzon u Joseph Spiteri huma l-konsulenti tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni fil-programm li din għandha biex tibni skejjel ġodda, estensjonijiet ta' dawk eżistenti u tiġdid ta' skejjel li qatt ma nbnew bħala tali.

Ukoll il-kumpannija Architecture Project hija l-konsulent tad-Diviżjoni fuq il-proġett ta' riabilitazzjoni tal-Liċeo tal-Bniet Sir Adrian Dingli f'Pembroke.

Dawn il-konsulenti ntgħażlu wara sejħa pubblika li kienet ġiet ippubblikata f'Settembru ta' l-1994 u l-kuntratti tagħhom għandhom l-approvazzjoni tal- Ministeru tal-Finanzi u Kummerċ.

Fil-każ tal-Periti Falzon u Spiteri dawn jitħallsu l-valur ta' Lm500 - għal kull development brief li huma jħejju filwaqt li jitħallsu l-valur ta' Lm10 - fis-siegħa komplessivament sa massimu ta' 60 siegħa fix-xahar.

Għar-rigward ta' Architecture Project il-ftehim jistipula ħlas fuq bażi lump sum għat-total ta' Lm130,000 - fuq proġett li hu stmat li sejjer jiswa b'kollox madwar Lm1,500,000.

INSTITUTE OF ENERGY TECHNOLOGY

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li attendew korsijiet fl-Institute of Energy Technology?

Kemm hemm persuni jgħallmu f'dan l-institute?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-Istitut għat-Teknoloġija ta' l-Enerġija kien kostitwit permezz ta' l-Att dwar l-Edukazzjoni, 1988 bil-għan ewlieni li jħeġġeġ ir-riċerka u l-iżvilupp fit-teknoloġija ta' l-enerġija.

L-Istitut ma joffrix korsijiet, iżda jaċċetta persuni li jirreġistraw u jagħmlu riċerka li twassal għall-grad ta' M.Phil., kif ukoll joffri istruzzjoni u superviżjoni ta' teżijiet ta' studenti minn fakultajiet oħra li jkunu wasslu fl-aħħar sena tal-kors tagħhom.

Dan l-Istitut għandu tlett membri ta' staff biss li huma kollha nvoluti fir- riċerka.

UNIVERSITA' - KARTI TA' L-EŻAMI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 7057?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7057 mogħtija f'din is-seduta.

TA' QALI ACTION PLAN

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7383?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7383 mogħtija f'din is-seduta.

SKEJJEL - MANUTENZJONIJIET

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' l-iskejjel tal- Gvern li se jsirulhom xogħlijiet ta' manutenzjoni, l-istima tax-xogħlijiet u liema skejjel se jkollhom ix-xogħlijiet magħmul mid-Dipartiment ta' l- Edukazzjoni u min minnhom se jkunu magħmula mill-kunsilli lokali?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Dan is-sajf qed isir xogħol ta' manutenzjoni fl- iskejjel tal-Gvern.

Dan ix-xogħol fi skejjel Sekondarji, skejjel tas- Snajja' u skejjel bi Bżonnijiet Speċjali qed isir mill-ħaddiema tad- Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni.

In-numru ta' dawn l- iskejjel huwa ta' 34.

Hemm xogħlijiet ta' manutenzjoni li bdew isiru f'xi wħud mid-49 skejjel Primarji li se jieħdu ħsiebhom il-Kunsilli Lokali.

Nittama li b'dan il-mod il-kunsilli lokali se jiksbu esperjenza maniġerjali li 'l quddiem se tiswilhom ta' ġid.

Il-fondi meħtieġa biex isiru dawn ix-xogħlijiet fl-iskejjel ġew ivvotati taħt il-Vot Kapitali tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni fl-item "Refurbishment and Maintenance in Government Schools" u ġew ipprovduti Lm500,000 (nofs miljun lira Maltin) biex jagħmlu tajjeb għall-ispejjeż involuti.

Waqt li qed isir dan ix-xogħol inqalgħu xi xogħlijiet oħra, li għalkemm ma kienux identifikati ta' prijorita' minn qabel, ġew identifikati hekk mill-Periti u għaldaqstant ikun għaqli li jsiru wkoll dan is-Sajf.

In-nefqa eżatta ta' dawn ix-xogħlijiet tkun tista' tingħata aktar 'il quddiem.

KUNSILL NAZZJONALI TAŻ-ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta fis-26 ta' Mejju, 1997 għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5841, jista' l-Ministru jgħid jekk issa huwiex f'qagħda li jgħid liema huma s-siti li ġew identifikati bħala siti alternattivi għall-Kunsill Nazzjoni taż-Żgħażagħ?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Is-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti qed jistenna tweġiba dwar sit alternattiv għall-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ mingħand l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

FTEHIM KULTURALI MA' PAJJIŻI BARRANIN

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 7680 magħmula minni fis-16 ta' Lulju, ċioe':

"Jista' l-Ministru jgħid jekk fil-ġejjieni qarib huwiex se jiġi ffirmat xi ftehim kulturali ma' xi pajjiż?"

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7680 mogħtija f'din is-seduta.

GWARDJANI TAD-DWANA - KUNTRABANDU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm u x'tip ta' affarijiet ta' kuntrabandu nqabdu mill-gwardjani tad-dwana s-sena l-oħra u din is-sena?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u jingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - INĊIDENTI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġraw motor vehicle accidents bejn nofs il-lejl u s- sebgħa ta' fil-għodu nhar is-Sibt u nhar il-Ħadd u fil-festi s-sena l-oħra u din is-sena?

Kemm weġġgħu gravi u kemm ħafif u kemm mietu waqt dawn l- inċidenti?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li ma tinżammx statistika ta' inċidenti tat-traffiku kif mitluba mill-Onor.

Interpellant.

Statistika dwar inċidenti tat-traffiku tinżamm xahar b'xahar u sena b'sena.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk ittieħdux passi kriminali kontra dawk il-ħabsin li tinstabilhom id-droga ġewwa ċ-ċella tagħhom?

Jekk iva, kemm hemm priġunieri li nstabitilhom id-droga s-sena l-oħra u din is-sena li ttieħdu u/jew se jittieħdu dawn il-passi kontrihom?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li n-numru ta' priġunieri li nstabitilhom id-droga ġewwa ċ-ċella tagħhom kien kif jidher hawn taħt : -

1996 - 7 priġunieri 1997 * - 2 priġunieri

* (sal-21 ta' Lulju)

Ninsab infomat ukoll, li kull meta tinstab xi droga jew xi sustanza suspettuża, il-Pulizija dejjem tiġi nformata biex tinvestiga l-każ u jekk jirriżulta li s-sustanza misjuba tkun droga, jittieħdu passi bil-Qorti kif ukoll skond ir-Regolamenti tal-Ħabs kontra l-priġunier ikkonċernat.

PULIZIJA - INĊIDENTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hawn hit and run accidents f'dawn l-aħħar għaxar snin?

Kemm mietu persuni, kemm weġġgħu gravi u ħafif u kemm inqabdu persuni li kienu nvoluti f'dawn il-hit and run accidents?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub qiegħed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

STABBILIMENTI TA' DIVERTIMENT - TFAL TAĦT IS-16-IL SENA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm inqabdu tfal taħt is-16-il sena jattendu all night rave parties minn meta dawn bdew isiru?

Jekk inqabdu x'ħin kien meta nqabdu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi ma nqabad ħadd.

ĦABS ĊIVILI - PERSUNI DROGATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li mietu u/jew li kellhom bżonn imorru l-isptar għal kura wara li ħadu d-droga waqt li kienu l-ħabs jew miżmuma x'imkien ieħor?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jispeċifika l- perijodu li dwaru qed jitlob l-informazzjoni.

QRATI - MANDATI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema bażi legali qed jinħarġu mandati kontra min ma ħallasx xi multa meta mhux qed isiru ittri uffiċjali kontra tagħhom qabel ma jinħareġ il-mandat?

ONOR.

CHARLES MANGION: Nitlob lill-Onor.

Membru jkun speċifiku ħalli jkunu jistgħu isiru l-indaġini neċessarji.

QRATI - MULTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema bażi ġie stabbilit li l-ispiża amministrattiva biex tinħareġ ittra lil min ma ħallasx xi multa hi Lm2.89?

Ma jaħsibx il-Ministru li dan hu prezz esaġerat għal sempliċi ittra maħruġa minn Dipartiment tal-Gvern?

ONOR.

CHARLES MANGION: Id-dritt ta' Lm2.85c mhux spiża amministrattiva imma d-dritt li joħroġ mit-tariffa annessa mal-Kodiċi ta' Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili.

Nħoss illi kemm drittijiet dovuti skond il-liġi lill- Gvern, kif ukoll il-multi,għandhom affitivament jitħallsu u jinġabru fl- interess Pubbliku.

NTOM - REKLAMAR BARRA MINN MALTA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kienet in-nefqa ta' l-NTOM f'reklamar barra minn pajjiżna fil-perjodu 1/1/97 - 30/6/97?

F'liema pajjiżi barranin saret il-kampanja ta' reklamar?

Kemm swiet din il-kampanja f'kull pajjiż?

Kif titqabbel din in-nefqa man-nefqa simili ta' kull pajjiżi fl-istess perjodu fl-1995 u fl-1996?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-informazzjoni mitluba hija ta' natura kummercjali u kunfidenzjali.

CRUISELINERS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar in-numru ta' cruise liners li daħlu Malta fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena?

Kemm kien in-numru ta' persuni li ġew Malta?

Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar jekk in-numru ta' persuni li jitqiesu li ġew f'Malta hux it-total tal-persuni kollha li jkun hemm fuq il-vapuri, jew jekk hux in-numru ta' persuni li fil-fatt jinżlu l-art?

Kemm vapuri talbu u ngħataw permess li minflok fil-port il- kbir jidħlu bil-passiġġieri tagħhom f'partijiet oħra ta' Malta?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li bejn Jannar u Ġunju ta' din is-sena ġew Malta 74 Cruise Liners li kellhom fuqhom 42,320 passiġġier.

In- numru ta' passiġġieri jirrapreżentaw l-ammont kollu ta' passiġġieri li jkun hemm fuq il-Cruise Liners.

Jiena nformat ukoll li fl-istess perjodu kien hemm Cruise Liner wieħed li talab u ngħata permess li jżur il-gżira ta' Għawdex.

AWTORITA' TAD-DJAR - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar liema xogħlijiet ta' natura kapitali daħlu għalihom l-Awtorita' tad-Djar bejn l-1/1/97 u t-30/6/97?

Liema minn dawn ix-xogħlijiet kien jenħtieġilhom il-pemessi tal-Planning Authority?

Meta saru l-applikazzjonijiet relevanti?

Meta ħarġu l-permessi neċessarji?

Kemm kien il-ħlas li tħallas mill-H.A. fuq dawn ix-xogħlijiet fil-perjodu msemmi?

Meta hu mistenni li jiġu finalizzati dawn ix-xogħlijiet?

X'se tkun in-nefqa kapitali fuq dawn ix-xogħlijiet?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Ir-risposta se tingħata f'seduta oħra.

TELEMALTA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar liema xogħlijiet ta' natura kapitali daħlet għalihom il-Korporazzjoni Telemalta bejn l-1/1/97 u t-30/6/97?

Liema minn dawn il-proġetti kien jenħtieġilhom il-permessi tal-Planning Authority?

Kemm kien il-ħlas li tħallas mill-Korporazzjoni Telemalta fuq dawn il- proġetti fil-perjodu msemmi?

Meta hu mistenni li jiġu finalizzati dawn il- proġetti?

X'se tkun in-nefqa kapitali fuq dawn il-proġetti?

ONOR.

ALFRED SANT: Bejn l-1 ta' Jannar u t-30 ta' Ġunju, il- Korporazzjoni Telemalta kienet, u għadha, nvoluta f'dawn ix-xogħolijiet :

Refurbishment ta' parti mis-Sliema Exchange biex iservi bħala Repair Centre.

Ma kienux meħtieġa permessi mill-Awtorita ta' l-Ippjanar billi l-proġett kien jinvolvi biss upgrading intern ta' spazju eżistenti u li jaqdi l-istess użu (jiġifieri ma kienx hemm bdil ta' użu).

F'dan il-perjodu tħallsu Lm 18,200 min-nefqa kapitali totali ta' Lm 43,000.

Il-proġett tlesta.

Extension ta' l-Earth Station fil-Magħtab.

Il-permessi ngħataw mill- Awtorita ta' l-Ippjanar f'Settembru li għadda.

Tħallsu Lm77,000 minn nefqa kapitali ta' Lm113,000.

Il-proġett mistenni jitlesta fl-aħħar tax-xahar id-dieħel.

Bini ta' Uffiċini Amministrattivi ġodda f'Timber Wharf, il-Marsa.

Il-permessi ta' Awtorita ta' l-Ippjanar diġa' ngħataw.

In-nefqa kapitali hija stmata li se tkun Lm1,300,000.

Diġa' intnefqu Lm15,000 fi ħlasijiet professjonali, Lm2,000 f'site investigations u Lm12,000 f'permessi.

Il-proġett mistenni jkun lest f'Ottubru tas-sena d-dieħla.

Estensjoni tat-tieni sular ta' l-uffiċini fi Spencer Hill, il- Marsa, li n-nefqa kapitali tagħhom mistennija tkun Lm155,000.

S'issa għadu ma ntnefaq xejn.

L-applikazzjoni għall-iżvilupp għadha qed tiġi kkonsidrata.

Il-proġett huwa mistenni li jitlesta tmien xhur wara li l-Awtorita ta' l-Ippjanar tapprova l-permess.

MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD - TALBIET GĦAL EŻENZJONI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il talba għal eżenzjoni rċieva l-Ministeru tal- Biedja u Sajd mill-1/7/97 sal-lum?

Kemm minn dawn it-talbiet ġew milqugħa?

X'wassal biex uħud mit-talbiet jintlaqgħu u oħrajn le?

Kemm kien l-ammont ta' flus li ntnefqu mill-bdiewa/sajjieda li talbu l-eżenzjoni (total)?

Minn liema lokalita' huma dawk li talbu l-eżenzjoni?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sal-Ġimgħa, 25 ta' Lulju, il-Ministeru pproċessa 5 applikazzjonijiet.

S' issa kull applikazzjoni li waslet il-Ministeru għall- verifika u eventwalment għaċ-ċertifikat ta' l-eżenżjoni ġiet milqugħa.

L- ammont ta' flus għal dak li hu valur C.I.F. taħt l-eżenzjoni fuq l- aplikazzjonijiet imsemmija hu ta' Lm 25,982.79.

Il-lokalitajiet kienu hekk:

Rabat (Malta):2; Mġarr (Malta):1; Żebbug (Malta):1; M'Xlokk:1

DJAR - ĦRUĠ TA' KWOTAZZJONI ĠDIDA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar x'wassal lill-Awtorita' tad-Djar biex fil- ħarġa 60 tagħha timponi kondizzjoni ġdida li tistipula li min se japplika jrid ikun ilu almenu tlett snin joqgħod f'post li hu perikoluż jew substandard biex ikun jista' japplika?

Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'effett hu mistenni li jkun hemm kawża ta' din il-kondizzjoni ġdida?

Jista' l-Ministru jgħid jekk din hijiex kondizzjoni ta' darba jew ta' dejjem?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: B'din is-sistema ġdida dawk li l-aktar għandhom bżonn ta' assistenza urġenti jiġu moqdija, l-aktar dawk li jgħixu f'postijiet perikolużi, warajhom dawk li jgħixu f'post substandard.

Dawk li jgħixu ma' terzi hekk imsejħa hidden homeless jiġu ukoll moqdija fl- inqas żmien possibbli.

B'hekk, hu ittamat li tibda tonqos xi ftit id-domanda li hija ta' madwar 5,000 fuq id-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali u f'każ li hemm familji li jgħixu f'postijiet li huma intiżi għar-riabilitazzjoni (slum clearance) din tgħin biex tnaqqas il-problema ta' re-allokazzjoni għalihom.

Jekk titkompliex din il-kondizzjoni jiddependi mir-rispons ta' l-applikanti u wara li ssir analiżi ta' l-applikazzjonijiet li nkunu rċevejna.

PRODOTTI VIDEOGRAFIĊI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Prodotti videografiċi mhux ta' natura kummerċjali li jiġu ppustjati lil ċittadini Maltin minn barra dejjem jiġu ċċensurati anke jekk min jibgħathom, ma tkunx kumpannija ċinematografika jew videografika b'konnessjoni mal-pornografija jew vjolenza iżda familjari jew ħbieb residenti barra jew kumpanniji ta' natura edukattiva u serja?

F'dawn il- każi għaliex għandu jħallas għaċ-ċensura l-konsumatur?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li prodotti audovisivi li jintbagħtu bil-Posta huma soġġetti għall-eżami skond l-artiklu 26 ta' l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta, 1975, u skond ir-Regolamenti magħmula taħt l- artiklu 208 tal-kodiċi Kriminali.

Dawn ir-regolamenti ma jiddistingwux bejn materjal importat għal użu kummerċjali u dak importat għal użu personali.

Jiena nformat ukoll li fil-preżent l-ebda ħlas m'hu qed jinġabar rigward l-eżami ta' dawn il-prodotti videografiċi.

Dawn id-drittijiet kienu ġew imħassra bis-saħħa ta' l-Att Legali Nru. 92 ta' l-1992 (bit-titlu Regolamenti ta' l-1992 li jħassru r-Regolamenti dwar id-Drittijiet għall- Eżami ta' Ħwejjeġ tal-Video u taċ-Ċinema.

PIETA'/BLATA L-BAJDA - POWER CUTS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid għaliex seħħew power cuts fl-inħawi ta' Tal-Pieta'/Blata l-Bajda nhar l-24 ta' Lulju, 1997?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-qtugħ ta' dawl li kien hemm f'Tal-Pieta' u l-Blata l-Bajda nhar l-24 ta' Lulju, 1997 ġew ikkawżati minħabba ħsara fis-sistema tal-vultaġġ għoli.

PIETA' - TRIQ H. FRERE

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid għaliex fi Triq H. Frere, Tal-Pieta' il- kurrent ta' l-elettriku hu tant baxx?

ONOR.

LEO BRINCAT: Għalkemm ma jirriżultax li l-Korporazzjoni daħħlulha rapporti dwar dawl baxx fil-lokalita' msemmija mill-Onor.

Membru, l- investigazzjonijiet neċessarji qed isiru biex tkun tista' tiġi individwata l-problema u jittieħdu l-passi meħtieġa.

ĠNIEN TA' L-ARGOTTI - "ILJIELI MEDITERRANJI"

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid jekk hemmx permess li l-attivitajiet "Iljieli Mediterranji" fil-ġonna ta' l-Argotti, l-Furjana jibqgħu għaddejjin b'volum għoli ta' sound sas-2.00 a.m.?

Għaliex il-Pulizija mhijiex tieħu azzjoni kontra l-organizzaturi peress li r-residenti fl-inħawi ma jifilħux iktar għal dan l-inkonvenjent li ilu jippersisti sena wara l-oħra?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi m'hemmx permess sabiex din l- attivita' tibqa' sejra sa l-ħin imsemmi fil-mistoqsija.

Minkejja li l- Pulizija ma rċeviet ebda rapporti dwar dan l-ilment, l-organizzaturi ġew avżati sabiex il-mistrieħ u l-paċi pubbliku ma jkunux disturbati.

PBS - APPARAT

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jekk jogħġbu jgħid mill-24 ta' Ottubru, 1996 sal-lum, il-Public Broadcasting Services Ltd ippermettietx lis-Super 1 Television jew lil Rainbow Productions Ltd jew xi kumpannija oħra relatata, li tagħmel użu (bi ħlas jew bla ħlas) minn xi apparat li huwa proprjeta' ta' l-istess Broadcasting Services Ltd?

Jekk it-tweġiba hi fl-affermattiv, jista' l- Prim Ministru jagħti dettalji dwar id-dati, l-apparat, jekk kienx bi ħlas jew le, u fil-każ, l-ammont li tħallas?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li mill-24 ta' Ottubru 1996 ma sar l- ebda ftehim u ma ngħata l-ebda permess biex apparat tal-Public Broadcasting Services Ltd jintuża minn Super 1 Television, Rainbow Productions Ltd jew xi kumpanija oħra relatata.

SERVIZZ TAL-KORP DIPLOMATIKU - EX-AMBAXXATUR

L-ONOR.

BERTU PACE staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li ex-Ambaxxatur li ismu qiegħed jintbagħat separatament ingħatax l-kariga li jirrivedi l-kondizzjonijiet tas-Servizz tal-Korp Diplomatiku?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk kienx hemm xi kumpens finanzjarju u jekk tlestiex dan l-inkarigu?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

DIPLOMATIĊI

L-ONOR.

BERTU PACE staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti lista bil-grad ta' dawk id-diplomatiċi msemmija f'rapport li deher f'ġurnal lokali nhar it-Tlieta, 23 ta' Lulju, 1997 ntitolat "Diplomatiċi f'Ħidma li Tħasseb"?

Jista' jagħti wkoll il-lista ta' diplomatiċi barranin li attendew?

ONOR.

BOV - SKRIVAN

L-ONOR.

BERTU PACE staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li skrivan mal-Bank of Valletta li ismu qiegħed jintbagħat separatament li kien impjegat bħala Assistent Personali fuq kuntratt ma' l- ex-Ministru Dr G. Demarco: (a) kienx ingħata posting fil-Kummissjoni Għolja Maltija f'Londra; (b) li waqt il-ħin tax-xogħol kien jattendi kors fid- Diplomazija; (ċ) jekk fl-affermattiv, kellux permess jagħmel dan u minn min ingħata; u (d) jekk dan hux kontra r-regolamenti kif stabbiliti?

ONOR.

UNIVERSITA' - KORS FL-INDUSTRIJA TAL-BINI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 7919 li saret fil-21 ta' Lulju, u li kienet tgħid hekk:

"Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni qed jieħdu sehem fil-kors part- time ta' sentejn fil-Middle Management fl-Industrija tal-Bini li qed isir fl-Universita' ta' Malta?

Jista' jgħid hux qed isiru lecturers fl-insemmi kors dwar saħħa u sigurta' fuq il-post tax-xogħol?"

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

FGURA - TRIQ PRINĊIPALI

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra fiex wasal il-proġett tal-Gvern għar-rigward tat-triq prinċipali fil-Fgura, kemm hi n- nefqa s'issa, kemm hi l-istima tan-nefqa finali u meta hu mistenni li dan il-proġett jitlesta?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: S'issa tlesta' x-xogħol tat-tiġdied tas-servizzi u l-bankini l-ġodda u nbeda x-xogħol tal-qlugħ u bini mill-ġdid tas-sodda tat-triq sabiex ikun jista' jingħata l-asfalt.

Il-fażi preżenti tal-proġett mistennija li tiswa Lm250,000 li minnhom s'issa saru b'kemm jiswa Lm70,000 xogħol.

Ix-xogħol fuq dan il-fażi mistenni jitlesta sa l-aħħar ta' Settembru 1997 peress li t-triq trid tinqala' biċċa biċċa biex jibqa' aċċess għar-reżidenti.

WIED IL-GĦAJN - IMPJANT TA' RIĊIKLAĠĠ

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid lill-Kamra f'liema livell qed jitħaddem l-impjant tar- riċiklaġġ f'Wied il-Għajn?

ONOR.

SISTEMA ĠDIDA TA' TASSAZZJONI

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba tiegħek għall-mistoqsija parlamentari numru 6946, jista' l-Prim Ministru jagħti lista komprensiva ta' xogħol addizzjonali li ntalab s'issa mid-ditta magħżula f'din l-istess kampanja ta' pubbliċita' u xi ħlas addizzjonali intalab f'dan ir-rigward?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

INDUSTRIAL DEVELOPMENT ACT

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid kemm azjendi bbenefikaw taħt l-Industrial Development Act matul l-1996 u f'liema setturi kienu dawn l- ażjendi?

Jista' l-Ministru jgħid kemm ibbenefikaw ħaddiema matul l-istess perijodu?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

Risposta tingħata f'seduta oħra.

P.A. - PA 5684/96

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għalfejn l-applikazzjoni PA 5684/96 għal estensjoni ta' skola qegħda tkun meqjusa bħala bini mill-ġdid?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għalfejn minkejja li din l-applikazzjoni tissodisfa il-legal notice relevanti u d-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni huwa sodisfatt li tobdi l- ħteġijiet neċessarji, id-Direttorat qiegħed jieħu fit-tul fuq din l- applikazzjoni u jiġġuddikaha skond kriterji mhux pubblikati?

Jista' jiżgura li l-Case Officer's report jinkiteb mingħajr l-indħul ta' min hu ppreġudikat minn din l-applikazzjoni?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

P.A. - DĦUL MINN DPF

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kif se tagħmel tajjeb l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għan-nuqqas ta' dħul minn DPF fuq permessi ta' żvilupp?

ONOR.

VALLETTA - PROĠETT GĦAR-RIABILITAZZJONI TAL-LINJI TAT-TELEFON

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid fiex wasal il-proġett għar-riabilitazzjoni tal-linji tat- telephone fil-Belt Valletta?

Min sejjer (jew qiegħed jagħmel) dan ix- xogħol u kemm se jintnefqu flus?

ONOR.

ALFRED SANT: Tajjeb li l-Onor.

Interpellant ikun jaf li l- proġett ta' rijabilitazzjoni tal-linji tat-telefon fil-Belt Valletta għandu storja twila, li tmur għal kważi disa' snin, u mqanqla ħafna.

Ix-xogħol fuq il-proġett beda fl-1988 u għal dan il-għan kien inġieb espert mill-ITU biex jagħmel it-technical specifications.

Sena wara, fl- 1989, ġiet ippubblikata sejħa għall-pre-qualifications.

Din it-triq inbidlet u l-proġett ġie mdaħħal fit-Tielet Protokoll Finanzjarju bejn il-Gvern u l-Komunita Ewropea (Novembru 1988 - Ottubru 1993).

Il-kontribuzzjoni tal-Komunita kienet ta' żewġ miljuni ECU.

F'Mejju tal-1992, delegazzjoni ta' tlett uffiċjali mill-Korporazzjoni Telemalta marret Brussels biex tiddiskuti d-dewmien fit-tender.

Dakinhar id-dokumenti ma nstabux!

F'Awissu ta' l-istess sena, ġiet sottomessa kopja oħra tat-tender permezz tal-Ministeru tal-Finanzi.

F'Ġunju ta' l-1993 l-Kummissjoni Ewropea qabbdet lill-Ewbank Price tar- Renju Unit sabiex jipprovdu assistenza teknika.

Dawn kellhom jirrevedu l- ispeċifikazzjonijiet tekniċi.

F'Jannar ta' l-1994, it-tender reġa ġie sottomess lill-Ministeru tal- Finanzi biex jiġi evalwat mill-Kummissjoni Ewropea.

Tlett xhur wara, f'Marzu ta' l-1994, ġiet Malta delegazzjoni sabiex tiddiskuti l-proġett.

F'Ġunju, mbagħad, il-kondizzjonijiet tat-tender kellhom jiġu ristrutturati sabiex jinkludu xi kondizzjonijiet tal-Komunita' Ewropea.

Fil-bidu ta' Lulju 1994, ġie sottomess dokument finali, liema dokument reġa ntilef.

F'Ottubru 1995 ġie ffirmat kuntratt mal-European Telecommunications Consultancy Organisation (ETCO) għal konsultazzjoni fil-kitba tat-tender mill-ġdid sabiex jiġi nkluż il-fibre optic cable.

F'April 1996, ġie approvat tender document ġdid mill-Komunita' Ewropea għall-approvazzjoni, liema dokument ġie approvat fi Frar ta' din is-sena, taħt amministrazzjoni Laburista, wara intervent mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

Kulma ried jinbidel f'dan it-tender kienet Tabella ta' Riferenza u l-metodu ta' pagament lill-kuntratturi li jirbħu t-tender.

Minn naħa tagħha, it-Telemalta kien fadlilha ssib l-aħħar kamra minn sitta fejn tpoġġi apparat fil-Belt.

Din il-kamra ġiet identifikata, iżda b'ittra tas-7 ta' Mejju 1996 (Ref.OPM/606/87/2/Vol 15), is-Sur Richard Cachia Caruana, allura Assistent Personali tal-Prim Ministru Eddie Fenech Adami, ta parir lill-Kummissarju tal-Artijiet li ma jara xejn li jissuġġerixxi li t-talba tat-Telemalta kellha tintlaqa.

Anzi, S-Sur Cachia Caruana talab lill-Kummissarju ta' l-Artijiet biex ifakkar lit-Telemalta li taħt il-Main Guard kien se jinbena Car Park u dan seta jipprovdi l-post fejn jitpoġġa t-tagħmir ta' switching u transmission.

Kieku qagħdna nistennew il-parir tas-Sur Cachia Caruana, kieku l-proġett kien idum ma jibda snin u konna nitilfu wkoll l-għajnuna mwiegħda mill-Kommunita' Ewropea!

Biss, minħabba l-parir tas-Sur Cachia Caruana, il-Korporazzjoni kellha toħroġ tender għax-xiri ta' post alternattiv għall-kamra miċħuda.

U din kienet se ddaħħalna fi spiża żejda u bla bżonn ta' Lm60,000.

Malli nbidlet l-amministrazzjoni, aħna konna għaqlin biżżejjed biex it-talba tat-Telemalta, li kienet ġustifikata, aċċettajniha u hekk iffrankajna dawn l-ispejjeż bla sens, li fuq kollox, kienu se jintnefqu minn flus il-poplu.

Sibna wkoll problema oħra kbira, dik tal-ħlas tal- konsulenti.

Iżda għal darb'oħra, bil-għaqal tal-Gvern preżenti, din il-problema ġiet riżolta.

It-tħejjija tat-tender documents issa tinsab fi stadju avvanzat ħafna u dalwaqt mistennija toħroġ it-tender.

L-ispiża tal-proġett hija stmata li se tkun ta' Lm2,390,000, li minnhom żewġ miljun ECU se jingħataw mill-Unjoni Ewropea.

TURIŻMU

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-ftehim dwar it-turiżmu milħuq bejn Malta u t-Turkija?

ONOR.

KARMENU VELLA: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-ftehim dwar it- Turizmu milħuq bejn Malta u t-Turkija.

BIDWI/GABILLOT/SAJJIED - ESTENSJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Kemm-il darba bidwi/gabillot/sajjied jinħariġlu ċertifikat ta' eżenzjoni mill-ħlas ta' l-ETI/ETP/ETS, jista' l-Ministru jgħid wara kemm (perijodu ta' żmien) l-istess bidwi/gabillot/sajjied jieħu r-refund (ovvjament minn meta jkun applika) kif ukoll jekk dan il-perijodu hux marbut mat-turnover tal-bidwi/gabillot/sajjied?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mid-domanda nikkonferma li l-Onor.

Interpellant għadu lanqas biss fehem il-prinċipji bażiċi tas-sistema ġdida ta' tassazzjoni u mhux ta' b'xejn li qiegħed jħawwad l-imħuħ tal-bdiewa, raħħala u sajjieda meta huwa stess ma jafx x'tgħid il-liġi.

Biex inkun ta' għajnuna għall-Onor.

Membru nirriferih għall-Guidlines for Exemption from E.T.I. u Guidelines for Refunds under Para(4) of Article of the Customs and Excise Tax Act li kienu ppubblikati fil-Gazzetta tal-Gvern tal-5 ta' Ġunju, 1997.

MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD - VETTURI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid sena b'sena mill-1985 sa l-1997 u speċifikament għall- perijodu mill-1 ta' Jannar sat-30 ta' Ġunju, kemm kien rispettivament l- ammont ta' (a) diesel; (b) petrol (leaded u unleaded flimkien) li ġew ikkunsmati mill-vetturi kollha (tructors, trucks, cars, impressed cars, eċċ) li huma mmaniġġjati mill-Ministeru tal-Biedja u Sajd (ovvjament inklużi d-dipartimenti kollha)?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni qiegħda tinġabar u risposta tingħata f'seduta oħra.

WSC - BEJGĦ TA' L-ILMA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid - sena b'sena, bejn l-1992 u l- 1997 u speċifikament għall-perijodu mill-1 ta' Jannar sa l-aħħar ta' Ġunju - kemm kien id-dħul (revenue) mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma mill-bejgħ ta' l-ilma?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

ENEMALTA - ENERĠIJA ELETTRIKA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid - sena b'sena, bejn l-1991 u l-1997 u speċifikament għall-perijodu mill-1 ta' Jannar sa l-aħħar ta' Ġunju - kemm kien id-dħul (revenue) mill-Korporazzjoni Enemalta mill-bejgħ ta' enerġija elettrika?

ONOR.

LEO BRINCAT: Id-dħul (flus u mhux bejgħ) mill-elettriku fil- perjodi ndikati mill-Onor.

Membru huwa kif ġej:

Lm 1991 11,846,024 1992 14,279,909 1993 14,859,103 1994 16,223,354 1995 17,314,802 1996 15,919,621 1997 18,429,685

ENEMALTA - BEJGĦ TA' PRODOTTI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid - sena b'sena u speċifikament għall-perijodu mill-1 ta' Jannar sat-30 ta' Ġunju għas-snin 1994 sa l-1997 - kemm kien il-bejgħ tas-segwenti prodotti mill-Korporazzjoni Enemalta: 1) petrol (leaded u unleaded flimkien); 2) diesel (eskluż dak użat fil-gas turbines u eskluż dak użat għall-bunkering); 3) gas L.P.G. (ibbottiljat fiċ-ċilindri); 4) Jet A1 - (KERO) - fl-ajruport?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub qed jitqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra.

ŻURRIEQ - MAIN TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex jiġi mkabbar u msaħħaħ il-main tad-drenaġġ f'Valletta Road, Żurrieq kif ukoll wara li jsir l-istess xogħol (idealment fix-xhur tas-sajf), jiġi mogħti wiċċ ġdid ta' tarmac adegwat lill-istess arterja prinċipali li hija l- aċċess prinċipali għaż-Żurrieq u għal Wied iż-Żurrieq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

FURJANA - TRIQ SANT'ANNA

L-ONOR.

KARMENU BORG staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru inċidenti tat-traffiku ħdejn it-traffic lights minn mindu saru fi Triq Sant'Anna, fil-Furjana?

Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex issir sistema alternattiva minflok it-traffic lights li tnaqqas l-inċidenti stradali bla ma tkun ta' xkiel għat-traffiku?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ninsab informat li ħdejn it-traffic lights tal- Furjana minn mindu twaħħlu kien hemm 25 kolliżjoni u żewġ aċċidenti li jinvolvu pedestrians.

Intlaħaq ftehim mal-Kunsill tal-Furjana dwar ix-xogħol li għandu jsir fis- subways eżistenti u dawn maħsub li jinbeda f'qasir żmien.

ITALJA - KONKORSI TAL-KANZUNETTI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jirrispondi l- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7885?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

KUMITAT RESPONSABBLI MILL-PERMESSI TA' ARMI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jirrispondi l- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7839?

ONOR.

RANGES TA' L-ISPARAR - UŻU TA' AIRGUNS

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jirrispondi l- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7838?

ONOR.

MALTAFEST - SPIŻA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jirrispondi l- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7837?

ONOR.

KUNĊERTI/SPETTAKLI/DRAMA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jirrispondi l- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7836?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MALTAFEST

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jirrispondi l- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7835?

ONOR.

ŻABBAR - TRIQ KAHWILA

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li tiġi asfaltata Kaħwiela Street ġo Ħaż-Żabbar minħabba li r-residenti ta' din it- triq huma preokkupati peress li l-mains ta' l-ilma jinsabu fil-wiċċ minħabba li t-triq m'hijiex asfaltata u bil-konsegwenza ta' hekk dawn jistgħu faċilment jitkissru meta l-karozzi jgħaddu minn fuqhom bil- konsegwenza li r-residenti jkollhom ibatu l-ispejjeż?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-asfalt ta' Triq Kaħwiela ma jistax isir qabel ma t-triq tkun żviluppat biżżejjed u s-servizzi ta' l-ilma jkunu tqiegħdu b'mod permanenti.

SISTEMA ĠDIDA TA' TASSAZZJONI - KUNTRATT GĦALL-PUBBLIĊITA'

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6946, jista' l- Prim Ministru jispjega fuq liema bażi ntgħażlu t-tliet ditti ndikati minnu biex jikkwotaw ad esklużjoni ta' diversi ditti magħrufa fil-pajjiż fil- qasam tal-pubbliċita'?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tlett ditti magħżula biex jikkwotaw huma ditti serji u mqabbdin sew fil-qasam ta' pubbliċita'.

Ikun invidjuż li wieħed joqgħod jipparaguna ma ditti oħra, mhux l-anqas għax, fin-nofs, hemm involuti prinċipji kummerċjali u ta' marketing.

Li hu ċert, madankollu, hu li x-xogħol finali kien ta' kwalita' sodisfaċenti ħafna u tlesta fil-ħin.

WIED IL-GĦAJN - IMPJANT TA' RIĊIKLAĠĠ

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra meta l-Gvern beħsiebu jimplimenta r- rakkmandazzjoni li saret fi żmien l-Amministrazzjoni preċedenti, sabiex isiru x-xogħlijiet kollha meħtieġa ħalli l-impjant ta' riċiklaġġ f'Wied il- Għajn jibda jaħdem b'sistema ta' tunnel composting?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

MUŻEWIJIET - ĦINIJIET TAL-FTUĦ

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Peress li dan l-aħħar il-Ministru ġie rrapportat li qal li kienu se jsiru arranġamenti biex fix-xhur tas-sajf il-mużewijiet jiftħu f'ħinijiet mhux tas-soltu biex aktar jinqdew il-ħinijiet konnessi mat-turiżmu, jaf il- Ministru li l-esperiment sar fl-1995 u li d-Dipartiment tal-Mużew għandu dettalji li fuqhom jistgħu jittieħdu d-deċiżjonijiet meħtieġa?

ONOR.

KARMENU VELLA: Iva, naf li dan l-esperiment sar u falla fl-1995.

SPTAR MONTE CARMELI - TRASFERIMENT TA' ĦADDIEM

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Wara l-wegħda tal- Prim Ministru fil-Qrendi f'waħda mil-laqgħat tiegħu mal-pubbliku nhar ta' Ħadd fil-għodu, jiġifieri li t-transfer ta' ħaddiema m'għandux iġib telf fir-remunerazzjoni u l-kondizzjonijiet tax-xogħol li jkun igawdi l-ħaddiem, jista' l-Prim Ministru: a) jispjega d-dettall tat-telf li sofriet il- persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament bit-transfer mill- Isptar Monte Carmeli għar-rigward ta' kondizzjonijiet tax-xogħol u remunerazzjoni; b) jgħid kemm jammonta t-telf fi flus f'sena; c) jgħid x'raġunijiet ingħataw għal dan it-transfer u min assuma r-responsabbilta' għal dawn ir-raġunijiet; u d) jassigura li din il-persuna tieħu l-ġustizzja li wiegħed il-Prim Ministru?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-persuna li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Membru ġiet ittrasferita skond l-esiġenzi tas-servizz u ma tilfet xejn minn dak li hi ntitolata għaliha skond il-grad tagħha.

Naturalment wieħed ma jistax jippretendi li l-extras li wieħed jista' possibilment jaqla' f'dipartiment partikolari għandu jibqa' jaqlagħhom hu biss għal dejjem.

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Wara d-dikjarazzjoni tal-Ministru lill- MUMN li mhux se jippermetti aktar "tranfers vendikattivi" fid-dipartimenti li jaqgħu taħtu, jista' l-Ministru, b'riferenza għat-trasferiment tal- persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament mill-Isptar Monte Carmeli, jinforma lill-Kamra: a) minn min fl-Isptar Monte Carmeli oriġinat it-talba għat-trasferiment; b) x'raġunijiet inġiebu fil-konfront ta' din il-persuna; c) jekk qattx xi uffiċjal informa lil din il-persuna b'dawn ir-raġunijiet, jekk kien hemm; d) min u meta fl-Isptar Monte Carmeli awtorizza bil-firma tiegħu t-talba għat-trasferiment; e) min u meta għamel it-talba lid-Direttur tar-Riżorsi Umani tad-Diviżjoni tas-Saħħa; f) taħt il-firma ta' min u meta saret it-talba lill-MPO fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru għal dan it-trasferiment; g) qattx sar xi ilment formali kontra din il-persuna dwar ksur ta' dixxiplina, etika, regoli jew dwar xi nuqqas ta' dmirijietu?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d-dokumenti kollha konnessi ma' dan it-transfer?

Min u xi grad għandha l-persuna li qed tagħmel ix-xogħol li kien jagħmel fl-Isptar Monte Carmeli l-persuna li ġiet trasferita?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-proċeduri għat-transfer tal-persuna kkonċernata saret bħal dik li ssir fi transfers oħra.

Il-file personali tal-persuna kkonċernata m'għadux fid-Dipartiment tas- Saħħa.

KUNSILL TA' L-EDUKAZZJONI

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba ltaqa' l- Kunsill ta' l-Edukazzjoni mill-1 ta' Novembru, 1996 s'issa?

X'kienet l- agenda ta' dawn il-laqgħat?

Il-Ministru qatt attenda jew kellem lil dan il- kunsill kemm ilu fil-ħatra?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5644 mogħtija f'seduta 71.

DIVIŻJONI TA' L-EDUKAZZJONI - TRASFERIMENTI TA' ĦADDIEMA

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Issa li seħħew it-transfers tal-ħaddiema tal- Maintenance Unit fid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, jista' l-Ministru jgħid kemm saru transfers?

Kif intgħażlu l-ħaddiema li baqgħu fid-Diviżjoni u dawk li ntbagħtu fl-iskejjel?

X'tip ta' xogħol hu mistenni li jiġu mqabbda jagħmlu dawn il-ħaddiema fl-iskejjel?

Kien hemm xi ħaddiema li ġew trasferiti għal xi ministeru ieħor u jekk iva, lil liema ministeru u kemm kienu fin-numru?

Kien hemm xi ħaddiema li għamlu xi tentattiv mad- Diviżjoni biex jibdlu dan it-transfer minħabba raġunijiet validi?

Jekk iva, kemm intlaqgħu minn dawn it-talbiet?

Kien hemm xi konsultazzjonijiet mal-GWU dwar dawn it-transfers?

Kien hemm xi konsultazzjonijiet ma' l-MUT dwar ir-responsabbiltajiet ġodda li kellhom jitgħabbew bihom il-kapijiet ta' l-iskejjel b'dawn il-ħaddiema ġodda?

Min se joħroġ l-ispejjeż tal- materja prima u spejjeż ta' għodod li jridu jużaw dawn il-ħaddiema fl- iskejjel fejn ġew trasferiti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5645 mogħtija f'seduta 71.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - TIPJIP FOST TFAL U ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: X'inhu jagħmel il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni biex irażżan jew jelimina t-tipjip fost tfal u żgħażagħ?

Hemm xi studju dwar smoking habits fost l-istudenti li l-Ministeru jaf bih u qed jaħdem fuqu?

Jekk m'hemmx dan it-tip ta' studju, jaħseb il-Ministru li jkun utli li jsir ħalli jkollna stampa ċara ta' x'jaħsbu u x'jagħmlu ż-żgħażagħ dwar it- tipjip?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5646 mogħtija f'Seduta 72.

SKEJJEL - REMEDIAL EDUCATION

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-Early Literacy Programme, jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb li jitwal ir-Remedial Education biex jieħu wkoll il-klassijiet wara t-Tieni Klassi?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5647 mogħtija f'Seduta 72.

DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET - AKKWIST TA' ART

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-iskop pubbliku ta' l- akkwist ta' l-art skond avviż numru 324 li deher fil-Gazzetta tal-Gvern tat- 2 ta' Mejju, 1997?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-għan taż l-esproprju hu biex ikun hemm aċċess aħjar għal parti mill-foss li hemm madwar iċ-Ċittadella.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid meta se tiġi żgumbrata persuna li isimha qed jintbagħat separatament mill-fond li qed tokkupa llegalment?

Jaf il-Ministru li d- dipartiment ilu xhur biex juri fond alternattiv lill-persuna konċernata?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant ilha toqgħod fil-post mill-1979 u m'hemm l-ebda indikazzjoni meta se tkun żgumbrata.

It-talba tagħha għall-post alternattiv qed tiġi kkonsidrata.

SAĦĦA - KONSULENTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jirrispondi l- mistoqsija parlamentari tiegħi numru W290 li saret f'Marzu, 1997?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-tweġiba għal din il-mistoqsija se titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

ŻABBAR - TRIQ IL-WIESA' - TORRI

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi applikazzjoni sabiex jittieħed it-Torri ta' Triq il-Wiesa', Żabbar?

Jista' l-Ministru jgħid f'idejn min qiegħed fil-preżent?

Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex lest li jafda t-torri f'idejn persuni li verament jindokrawh bħal "Din l- art ħelwa"?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Kien hemm applikazzjonijiet biex jittieħed dan it-Torri li ġew irrifjutati peress li dan hu mikri.

Dan it-torri hu mikri lis-Sur Franco Serracino Inglott li bħala kerrej huwa marbut li jżomm il-fond fi stat tajjeb ta' manutenzjoni.

SISTEMA ĠDIDA TA' TASSAZZJONI - KUNTRATT GĦALL-PUBBLIĊITA'

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- kampanja pubbli[itarja konnessa ma' l-introduzzjoni tas-sistema ġdida ta' tassazzjoni, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk Plus Advertising Ltd ġietx mitluba tagħmel aktar xogħol minn dak indikat mid-Dipartiment ta' l- Informazzjoni meta talab il-quotation kif imsemmi f'mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6946?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- kampanja pubbliċitarja konnessa ma' l-introduzzjoni tas-sistema ġdida ta' tassazzjoni, jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex id-Dipartiment ta' l- Informazzjoni għażel li jitlob quotations mingħand Visual Trends & Co. Ltd., Velprint Ltd., u Plus Adertising Co. Ltd. u mhux minn kumpanniji ta' reklamar oħra?

Jista' l-Prim Ministru jgħid ukoll jekk id-Direttur ta' l- Informazzjoni ngħatax xi struzzjonijiet lil min jitlob quotations u jekk iva, min tahomlu?

Jista' l-Prim Ministru jgħid ukoll għaliex ġew skartati kumpanniji oħra li huma aktar rinomati fil-qasam tal-pubbliċita' u aktar attrezzati biex jagħtu servizz?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt illum għall-mistoqsija parlamentari numru 8170.

MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD - IMPJEGATI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru W653 li saret f'Mejju, 1997?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ma ġew impjegati l-ebda ndividwi fuq bażi casual mal-Ministeru tal-Biedja u Sajd mill-1 ta' Novembru, 1996 sal-31 ta' Marzu, 1997.

CATAMARAN VICTORIA EXPRESS

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Billi fi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6274 hemm indikat is-sussidju meħtieġ mill-Gvern f'forma ta' eżenzjoni mit-taxxa fuq il-fuel biex jitħaddem is-servizz bil-Catamaran bejn Malta w Għawdex, jista' l-Ministru jgħid jekk il-Ministeru tal-Finanzi minn Ottubru 1996 'il hawn ġiex avviċinat biex jagħti l-konsiderazzjoni tiegħu?

Jekk fl- affermattiv, meta u x'kienet ir-reazzjoni?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 6632.

CATAMARAN VICTORIA EXPRESS

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6274, fejn jinqal li l-kiri tal-Catamaran lill- kumpannija privata ġie approvat mid-diretturi tal-Gozo Channel fil-laqgħa tal-Bord tad-Diretturi tat-12 ta' Mejju, 1997, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-Minuti relattivi in vista tal-fatt li diversi diretturi f'intervisti li sarulhom stqarrew il-kuntrarju?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: M'hijiex il-prattika li l-minuti ta' kumpannija kummerċjali jitpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra.

Madanakollu ninforma lill-Onor.

Membru li ċ-Chairman tal-Gozo Channel, meta kien qed jinnegozja l-kiri tal-Catamaran, kien għamilha ċara lil min kien se jikri, li dan kien soġġett għar-ratifika tal-Bord tad-Diretturi tal- Gozo Channel.

Fil-fatt,. fil-Bord li sar fit-23 ta' Mejju, (u mhux fit-12 ta' Mejju kif kienet ġiet informata il-MIMCOL bi żvista) ċ-Chairman tal-Gozo Channel informa lid-Diretturi bid-dettalji tal-kiri tal-Catamaran.

Saret diskussjoni fejn il-maġġoranza kbira tad-Diretturi ma oġġezzjonawx għall- kiri u għalhekk il-kumpannija ikkonfermat il-kiri lill-kumpannija privata li għamlet l-aħjar offerta.

MV GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm għamel trips ta' kull xahar l-MV Għawdex bejn il-gżejjer Maltin fl-ewwel sitt xhur tas-sena l-oħra u ta' din is-sena?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant hija kif ġej:-

1996 1997 JANNAR 54 1 FRAR 143 33 MARZU 219 41 APRIL 368 197 MEJJU 484 65 ĠUNJU 195 9 TOTAL 1463 346

GĦAWDEX - DIPARTIMENT TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li d-Dipartiment ta' l-Anzjani f'Għawdex ma baqax jorganizza ħarġiet soċjali/kulturali għall-anzjani?

Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li din l-attivita' terġa' tingrana?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-ħarġiet socjali u kulturali għall-anzjani għadhom fil-programm tad-Dipartiment.

Il-ħsieb għal din is-sena kien li ma jsirux fl-istagun tas-Sajf, imma isiru aktar tard biex tonqos l-inkonvenjenza għall-anzjani.

SPTARIJIET TAL-GVERN - WARD CLERK

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari numru 6888 minn fejn jirriżulta li kienet ħarġet sejħa għall- applikazzjonijiet mill-PSC għall-mili ta' postijiet Ward Clerical Assistants fil-21/4/95 għall-Isptar ta' Għawdex, jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju wasal l-ipproċessar u minn min qiegħed isir?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Is-sejħa għall-applikazzjonijiet li għaliha qed jirriferi l-Onor Interpellant, bħas-sejħiet l-oħra kollha, tiġi pproċessata mill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.

Għalhekk m'inix f'qagħda li nagħti risposta għal din il-mistoqsija parlamentari.

IMPJIEGI - UNEMPLOYMENT ASSISTANCE

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid għal kemm kien jammonta l-unemployment assistance li nħareġ mid-dipartiment konċernat f'Għawdex fl-aħħar ta' Ottubru, 1996 u kemm kien fl-aħħar ta' Ġunju, 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

BANEK - COMMERCIAL BANK LOANS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-commercial bank loans fuq house purchases sena b'sena, mill-1987 sa l-1993?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TARXIEN - TRIQ DUN KARM SANT

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk Triq Dun Karm Sant, f'Ħal Tarxien hijiex se tiġi asfaltata kollha u hux se jkollha bankini kollha kemm hi?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ninsab informat li x-xogħol fi Triq Dun Karm Sant jikkonsisti f'dak kollu li meħtieġ bħalma jsir f'toroq oħra.

TARXIEN - TRIQ DUN KARM SANT

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li tiżdied il-provvista tad-dawl fuq barra fi Triq Dun Karm Sant, f'Ħal Tarxien?

ONOR.

LEO BRINCAT: Minn investigazzjonijiet li għamlet il-korporazzjoni jirriżula li jinħtieġu żewġ lampi oħra fil-post imsemmi mill-Onor.

Membru.

Estimi għal dan ix-xogħol se jsiru u jiġu mgħoddija għall-approvazzjoni.

ŻEJTUN - TRIQ XROB L-GĦAĠIN

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari numri 4487 u 6506 u t-tweġibiet mogħtija għalihom, jista' jekk jogħġbu l- Ministru jikkonsidra jekk bl-easements li qed isiru hux se jiġu moqdija biss ir-residenti ta' l-inħawi tan-naħa t'isfel ta' Triq Anton Buttigieg, filwaqt li dawk ta' Tal-Kotob m'humiex?

Jikkonferma l-Ministru li b'dan il- mod se jgħabbi aktar is-sistema li diġa' qed ikollha ħafna sbruffar ta' drenaġġ fl-inħawi ta' taħt Triq Bugħarbiel?

Mhux aktar għaqli li titkompla kif kienet qegħda l-arterja li tiela' mit-Triq tar-Ramla St. Thomas Bay Rd.?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid meta se tingħata fond alternattiv il-persuna li isimha qed jintbagħat separatament?

Jaf il-Ministru li din il-persuna tgħix f'post perikoluż?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-każ qed ikun ikkonsidrat fid- dawl tal-568 każ ieħor fl-istess kategorija ta' nies li għandhom periklu.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif u progress report dwar applikazzjoni tal-persuna li l-indirizz tagħha qed jintbagħat separatament, liema persuna, kif għandu jirriżulta mill-file, hija f'qagħda mill-aktar urġenti u ilha snin tipprova takkwista fond alternattiv?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-każ qed ikun ikkonsidrat.

Ma jidhirx li hemm xi progress li wieħed jista' jirrapporta dwaru.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

Jaf il-Ministru li din il-persuna sgassat fond biex ma tibqax tgħix fit-triq?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Id-dipartiment għandu instruzzjonijiet illi ma jalloka ebda post lil squatters li jkunu jokkupaw postijiet illegalment.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

Jaf il-Ministru li din il-persuna tgħix ma seba' persuni oħra f'dar waħda?

ONOR.

DJAR - FOND SUBSTANDARD

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jaf il- Ministru li l-post tal-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament kien waqa' bi splużjoni u minfloku ngħata fond ieħor li huwa substandard?

Jaf il-Ministru li għalkemm kienu wegħduh li l-post tiegħu se jiġi rranġat baqa' ma sar xejn?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-persuna ndikata ġiet allokata l-post fejn toqgħod fuq talba tagħha stess bħala att umanitarju.

Hi kienet toqgħod ma' persuna oħra fil-post li ġġarraf fi splużjoni iżda għażlet li ma tmurx fil-post offrut lil din l-persuna.

Infurmat ukoll li din l-persuna m'għandha l-ebda applikazzjoni mad-Dipartiment.

P.A. - PERMESSI TA' L-IŻVILUPP

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'se jagħmel sabiex case law stabbilita mill-Bord ta' l-Appell ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar tidħol fil-kriterja li fuqhom ikunu ġġudikati l- permessi ta' l-iżvilupp?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

WIED IL-QLEJJA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8006, jista' l- Ministru jpoġġi kopja tar-rapport li pprepara l-Istitut CIHEAM għall- proġett ta' Wied il-Qlejja?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Kopja tar-rapport mitlub mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra.

PULIZIJA - SNIETER LIĊENZJATI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7655, jista' l-Prim Ministru jgħid fejn joqogħdu l-persuni (raħal b'raħal) li kellhom snieter liċenzjati għall-ewwel darba minn Jannar sa Ġunju 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

PALAZZ TA' BIGHI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7594, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-Att kif emendah il-Prim Ministru f'Mejju, 1997?

Jista' l-Ministru jgħid x'post alternattiv se jagħti l-gvern preżenti lill-Fondazzjoni għax-Xjenza u Teknoloġija sabiex jissostitwixxi l-bini li l-gvern preċedenti ta lill-istess Fondazzjoni f'Bighi?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-indirizz il-ġdid tal-Fondazzjoni għax-Xjenza u Teknoloġija hu 36, Triq Żekka, Valletta.

Kopja ta' l-Att kif emendat f'Mejju 1997 tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

PEMBROKE - GĦOTI TA' GROUND

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'azzjoni qed jieħu fuq it- talba li rriferejt għaliha fil-mistoqsijiet parlamentari numri 7593 u 6735 b'konnessjoni ma' l-ittra li l-club ta' Athleta Pembroke bagħat lill- awtoritajiet governattivi fit-18/7/95?

Il-club qed jiġi mitlub jagħmel talba oħra fid-dawl tal-bdil fl-amministrazzjoni governattiva?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

TOROQ

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7830, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tas-sottomissjonijiet kollha li għamlu l-kunsilli lokali?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Peress li l-informazzjoni nġabret primarjament mid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

SAN ĠILJAN - TRIQ SAN GORĠ

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li t-traffic lights f'St. George's Street, San Ġiljan jerġgħu jiġu ri-attivati peress li fl-inkroċju qed ikun hemm ta' spiss (fil-għaxijiet) kaos tat-traffiku u anke periklu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Qed jitwaqqaf Unit fi ħdan id-Dipartiment tat- Toroq sabiex jibda jara illi t-traffic lights kollha li twaħħlu tibda ssirilhom manutenzjoni regolari, sabiex jiġi żgurat li dawn ikunu dejjem mixgħula.

It-traffic lights imsemmija ġratilhom ħsara fil-control panel barra ħsarat oħra li ġarrbu mit-traffiku, u qed jittieħdu passi sabiex dawn jerġgħu jinxtegħelu.

MALTA UNIVERSITY SERVICES LTD

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kif il-Malta University Services Ltd aċċettat proposta tal-Project Manager Martin Attard Montalto li dawn jieħdu performance bonus u ħaddiema oħra li huma sekondati mill- Works Department ma jingħataw l-ebda ħlas?

Jista' l-Ministru jgħid għaliex oħrajn sekondati, inkluż barranija ġew preferuti u ngħataw dan il-performance bonus?

Il-Ministru jara li dan huwa każ ċar ta' diskriminazzjoni u li għandha ssir investigazzjoni minnufih?

ONOR.

MISTOQSIJA GĦAL TWEĠIBA BIL-MIKTUB

AĠENZIJI TAL-KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-perijodu 1 ta' Novembru, 1996 sal-31 ta' Marzu, 1997, u għad-dikasteru li għalih il-Ministru hu responsabbli, jista' jekk jogħġbu: 1) jagħti lista ta' aġenziji tal-kiri ta' karozzi wżati; u 2) jgħid kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien informat li l-aġenziji tal-kiri tal-karozzi wżati u l-infiq għalihom fid-dikasteru li għalih jien responsabbli matul il- perjodu ndikat mill-Onor.

Interpellant, hu kif se nsemmi:-

Ministeru tal-Edukazzjoni

1.Butterfly Garage Lm 516.00 2.Swift Rent-a-Car Lm 1,976.00

Diviżjoni tal-Edukazzjoni

1.Swift Rent-a-Car Lm11,198.00 2.Butterfly Garage Co. Ltd Lm 5,585.00 3.Autorentals Co. Ltd Lm 405.00 4.France Garage Lm 847.00 5.Britannia Enterprises Lm 980.00

Segretarjat Parlamentari

1.Sutorentals Co. Ltd Lm 2,970.71 2.Delcarm Lm 1,638.18

Dipartiment tal-Mużewijiet

1.Autorentals Co. Ltd Lm 891.25 2.Butterfly Garage Lm 669.19 3.Lawrence Mercieca Lm 984.40

Dipartiment tal-Eżamijiet

1.Butterfly Garage Lm 26.22

Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija

1.Europcar Lm 282.90

Fondazzjoni għall-Istudji Internazzjonali

1.Wembley Garage Lm 78.71 2.Swift Rent-a-Car Ltd Lm 15.00

Id-Dipartiment tal-Bibljoteki w Arkivji ma' għamel użu mill-ebda aġenzija tal-kiri ta' karozzi fil-perjodu msemmi.