MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 65 It-Tlieta, 13 ta' Mejju, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 65

It-Tlieta, 13 ta' Mejju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.18 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 13 ta' Mejju, 1997

WERREJ MINUTI 249

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 249

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 253

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IŻVILUPP INDUSTRIJALI

INDUSTRIAL DEVELOPMENT (AMENDMENT) BILL (IT-TIENI QARI) 254

AĠĠORNAMENT 277

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 283

MISTOQSIJA GĦAL TWEĠIBA BIL-MIKTUB 298

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 64 li saret fit-12 ta' Mejju, 1997, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

UNIVERSITA' - EŻAMIJIET TAL-MATSEC

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Giovanna Debono) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Peress li ċerti eżamijiet tal-MATSEC fil-Livell Ordinarju li se jsiru issa se jaħbtu fl-istess ġurnata u fl-istess ħin ma' eżamijiet ta' universijiet barra minn Malta, jista' l-Ministru jikkonsidra l-każ li wieħed mill-eżamijiet li jaħbtu fl- istess ħin, isir immedjatament wara li jispiċċa l-ewwel eżami, b'arranġamenti apposta bejn l-Examination Branch tad-Dipartiment ta' l- Edukazzjoni u l-Universita' ta' Malta fuq talba ta' studenti nvoluti li jippreferu li jkollhom ħin twil ta' eżamijiet, wieħed wara l-ieħor, milli jitilfu ċ-ċans li jagħmlu ċerti eżamijiet?

Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li għal sezzjonijiet oħra ta' eżamijiet 'il quddiem dan ma jerġax jiġri?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 5417.

MARSA - GĦASSA TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex surġenti stazzjonati fl-għassa tal-Pulizija tal- Marsa m'humiex jorqdu fl-għassa tal-Marsa meta jkun imisshom jorqdu hemmhekk u minflok qed imorru jorqdu d-dar, bir-riżultat li meta jinqala' x- xogħol bil-lejl ikollhom jagħmluh surġenti mill-għassa tal-Ħamrun?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Ninsab informat li s-surġenti stazzjonati fl-għassa tal-Pulizija tal-Marsa ilhom ma jorqdu f'din l-għassa għal dawn l-aħħar tliet snin, minn meta l-ewwel sular, li kien iservi ta' dormitorju, ġie mgħoddi lill-kunsill lokali.

PULIZIJA - QBID TA' MUTURI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'sar minn erba' muturi li nqabdu minn pulizija fl-għassa tal-Ħamrun u li tpoġġew fil-garaxx ta' l-istess għassa?

Ta' min huma dawn l-erba' muturi?

Minn fejn inġabru mill-pulizija?

Tressaq xi ħadd il-qorti b'konnessjoni magħhom?

X'tip huma dawn l-erba' muturi, u għadhom fl-istess kondizzjoni ta' meta ġew miġbura ftit tal-ġimgħat ilu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li f'Jannar ta' din is-sena kienu ġew miġbura mill-pulizija tal-Ħamrun tliet muturi.

Wieħed inġabar mingħand persuna, u t-tnejn l-oħra nstabu abbandunati l-Marsa.

Minn investigazzjoni li għamlet il-Pulizija, irriżulta li l-ewwel wieħed kien misruq u persuna ġiet imressqa l-qorti.

Għadu ma ġiex identifikat ta' min huma ż-żewġ muturi l-oħra peress li dawn kellhom diversi partijiet neqsin.

Ninsab informat ukoll li dawn għadhom fl-istess kondizzjoni ta' meta nġabru mill-pulizija.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Tista' l-Pulizija tindaga jekk dawn il-parts kenux neqsin jew jekk insterqux mill-għassa stess?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Jekk l-Onor.

Membru għandu xi informazzjoni supplimentari li m'hijiex qiegħda għad-dispożizzjoni tiegħi nitolbu jgħaddihieli u jiena niċċekkja fuq il-punti li jqajjem.

GĦASSA TAL-ĦAMRUN - SURĠENT

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi surġent fl-għassa tal-Pulizija tal-Ħamrun li ngħata, jew qed jingħata xi permess, biex ma jilbisx l-uniformi tal- pulizija waqt il-qadi tad-doveri tiegħu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li fl-għassa tal-Pulizija tal-Ħamrun hemm surġent li mhux qed ikun bil-ġakketta ta' l-uniformi peress li dik mogħtija ġietu żgħira u l-kuntrattur kellu xi diffikulta' jissupplixxi oħra minħabba nuqqas ta' drapp.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Nittamaw li bir-riforma fil-korp tal-Pulizija jaslu l- qisien neċessarji għal din il-ġakketta, pero' jidher li din hija sitwazzjoni li ilha għaddejja, jiġifieri ma naħsibx li din tista' tkun il- kawża mmedjata għaliex dan m'huwiex qiegħed jilbes l-uniformi.

Jidher li din il-persuna - m'iniex se noqgħod insemmiha hawnhekk - ilha xhur sħaħ ma tilbes uniformi u jien naħseb li l-pulizija, ħlief fejn huwa meħtieġ minħabba raġunijiet ta' sigurta' u ta' operazzjoni, għandhom jilbsu l- uniformi ħalli wieħed jiddistingwi bejn min huwa pulizija u min m'huwiex f'din l-għassa.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Nassigura lill-Onor.

Interpellant li r-riforma fil- korp tal-Pulizija żgur li se tmur oltre mill-kwestjoni tad-drapp li jista' jkollhom bżonn il-pulizija.

Jien ninsab impressjonat minn kemm l-Onor.

Borg jaf tajjeb lil dan il-pulizija in kwestjoni.

Ladarba semma xhur, forsi din hija riferibbli għal meta kien responsabbli mill-pulizija hu.

Nista' nassigurah li jekk il-problema tista' tiġi solvuta, din tkun solvuta fl-iqsar żmien possibbli.

GĦASSA TAL-ĦAMRUN - MEMBRI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk membri fl-għassa tal-Pulizija tal-Ħamrun ingħatawx xi permess speċjali biex ikunu jistgħu jagħmlu użu minn oġġetti maqbuda biex ikunu esibiti fil-qorti, fosthom sett tat-televiżjoni u microwave oven?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li l-oġġetti li qed jirriferi għalihom l-Onor.

Interpellant diġa' ġew esibiti formalment fil-qorti.

Il- każ ġie deċiż u jonqos biss li sidhom, li diġa' ġie avżat, imur jiġborhom.

Ninsab informat ukoll li m'huwiex isir użu minn dawn l-oġġetti.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Qed nifhem li dawn l-oġġetti għadhom fl-għassa tal- Pulizija tal-Ħamrun, u għalhekk nappella lill-Prim Ministru biex jerġa' jiċċekkja l-informazzjoni li ngħata għaliex jidher li dan il-microwave oven u s-sett tat-televiżjoni għadu qed isir użu minnhom.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Min-naħa tiegħi, Madam Speaker, nappella lill-Onor.

Interpellant sabiex jekk għandu informazzjoni li m'hijiex għad- dispożizzjoni tiegħi, allura jgħaddihieli għaliex jekk noqogħdu nagħmlu battibekki fl-arju mingħajr ma jkollna l-informazzjoni li allegatament jew possibbilment tinsab għad-dispożizzjoni tiegħu, ikun ftit diffiċli biex wieħed jagħmel ir-riċerki meħtieġa.

L-informazzjoni li tajt hija dik li ġiet mogħtija lili u sa dan il-mument m'għandix għalfejn niddubita minnha.

ENEMALTA - GENERAL MANAGER

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u l-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid għaliex fis-sejħa għall-general manager li qed issir mill-Enemalta m'hemmx imniżżel li l-applikanti għandhom għallinqas ikollhom first degree fil-Management jew fl-Inġinerija?

Ma jidhirlux il- Ministru li minħabba l-importanza tal-post, il-Bord kellu jagħmel din il- kwalifika?

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u l-Kummerċ): Il-Bord tal- Korporazzjoni deherlu li l-avviż għandu jidher kif fil-fatt ġie ppubblikat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Bir-rispett kollu lejn il-Ministru, ma naħsibx li din hija risposta.

Huwa ovvju li huwa l-avviż għaddih lill-bord tad-diretturi imma d-domanda tiegħi hija kif, meta qed nistaqsu għal general manager għall-Enemalta - jiġifieri l-ogħla post eżekuttiv fl-Enemalta u post li huwa bżonnjuż - l-advert għal din il-pożizzjoni lanqas ikun jitlob first degree fil-Management jew fl-Inġinerija.

Ċertament li għal management post hekk għoli f'korporazzjoni li għandna 'l fuq minn 1,000 ħaddiem - post li ilu żmien vakanti, jekk qatt kien jeżisti - trid xi ħadd ta' abilita' kbira.

Allura ma jarahiex stramba l-Ministru - kif naraha jiena - li għal post bħal dan ma nistaqsux għall-first degree fil-Management jew almenu fl- Inġinerija?

Jiena prefibbilment naħseb li dan għandu jkollu first degree fil-Management iktar milli fl-Inġinerija.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru tal-Finanzi u l-Kummerċ.

ONOR.

LEO BRINCAT: In-nuqqas li jkun hemm din l-ispecification li semma l-Onor.

Interpellant ovvjament ma eskludiex li japplikaw nies b'degrees.

Fil-fatt, bħalissa l-Enemalta qiegħda tikkonsidra 24 applikant li fosthom hemm nies kwalifikati.

Il-Bord ta' l-Enemalta ħass li ma kellux jagħmel dan is-suġġeriment li qed jgħid l-Onor.

Interpellant għaliex ma riedx jagħmel kondizzjonijiet li permezz tagħhom jeskludi nies li jista' jkollhom ċertu executive management experience, iżjed u iżjed fid-dawl tad- diffikulta' li kienet sabet l-Amministrazzjoni preċedenti biex timla' l- post ta' general manager.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit Dimech, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jekk qed nifhem tajjeb, skond l- informazzjoni supplimentari li għadu kif ta l-Ministru, hemm 24 applikant għal dan il-post.

Jista' jgħid jekk dawn humiex kollha applikazzjonijiet minn ġewwa l-korporazzjoni jew inkella jekk humiex minn barra l- korporazzjoni?

F'dan ir-rigward, xi proċedura beħsiebha ssegwi l-Enemalta, jiġifieri bejn applikazzjonijiet minn ġewwa u applikazzjonijiet minn barra?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: L-Enemalta se timxi on an equal footing ma' l- applikanti kollha.

Jekk m'iniex sejjer żball - I stand to be corrected - hemm xi tnejn jew tliet applikanti minn ġewwa l-korporazzjoni u dawn se jiġu kkonsidrati bl-istess kejl.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-Ministru jeskludi bl-iktar mod assolut li din il- kwalifika tħalliet barra għar-raġuni li l-bord ried jivvantaġġa lil xi ħadd li huwa minn ġewwa sabiex almenu jkun jista' japplika?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Iva, neskludih bir-responsabbilta' kollha personali.

Meta l-bord għamel il-job description, iddiskutewha miegħi u jiena kont sodisfatt fiċ-ċirkostanzi.

Lill-Onor.

Interpellant nista' nassigurah bl- aktar mod kategoriku li m'hemm l-ebda ħsieb li jiġi vvantaġġjat xi ħadd, la minn ġewwa u lanqas minn barra.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, naħseb li l-Ministru ma fehemnix sewwa.

Jien m'iniex qed ngħid li xi ħadd se jiġi vvantaġġjat fl-għażla.

Jiena qed nistaqsi jekk fid-deċiżjoni li ma tiġix nkluża l-first degree kienx hemm il-ħsieb li b'dan il-mod xi ħadd li huwa diġa' mpjegat ikun jista' japplika.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Le.

KUMITAT GĦAR-RIABILITAZZJONI TAL-BELT VALLETTA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni tiegħu dwar it- talba tal-Kunsill Lokali tal-Belt dwar id-delega tal-funzjonijiet tal- Kumitat għar- Riabilitazzjoni tal-Belt Valletta?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Il-funzjonijiet tal-Kumitat għar-Riabilitazzjoni tal-Belt Valletta se jibqgħu jiġu mħaddma mill-istess Kumitat.

Nixtieq inżid li wara li nkitbet din ir-risposta, jiena kelli laqgħa mal- Kunsill Lokali tal-Belt u minħabba li ġew riveduti l-guidelines u issa l- kunsilli lokali għandhom ċerti funzjonijiet speċifiċi, qbilna li qabel ma jiġu ppubblikati dawn il-guidelines il-ġodda nikkonsulta ruħi mal-Kunsill Lokali tal-Belt u mal-kunsilli lokali l-oħrajn.

Fil-fatt lil dawn għaddejtilhom kopja tad-draft guidelines.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, peress li l-Belt Valletta hija l-belt ta' kulħadd u mhux tan-nies li joqogħdu fiha biss xtaqt nistaqsi fiex waslu l-pjanijiet dwar Triq ir-Repubblika.

Jien jidhirli li kien hemm xi proġett tal-Valletta Rehabilitation Committee u anke tal-kunsill lokali sabiex il-paviment u anke t-triq innifisha li hija pedestrian area tiġi rranġata.

X'ġara mill-proġett ta' Triq San Zakkarija?

It-tabella hemm qiegħda, pero' jidher li x-xogħol għadu ma bediex.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Fir-rigward ta' Triq San Zakkarija, fil-fatt ix- xogħol inbeda u nbeda sew.

S'issa li sar f'din it-triq huwa li nbidlu s- surfaces kollha, jiġifieri saru surfaces ġodda tad-dawl u b'mod speċjali ta' l-ilma.

Saret ukoll tħejjija sabiex l-ilma tax-xita jiġi drained minn dik it-triq.

Ix-xogħol ta' pavimentar tat-triq ma setax jitkompla għal fatt illi issa deħlin fl-istaġun meta n-nies fil-Belt jiżdiedu u għaldaqstant is-sidien tal-ħwienet talbu - u aħna qbilna magħhom - li x- xogħol fuq il-paviment isir aktar tard matul is-sena.

Aħna nisperaw li mill-esperjenza li nieħdu mill-proġett ta' Triq San Zakkarija nkunu nistgħu nimxu aħjar għar-rigward tax-xogħol li jrid isir fi Triq ir-Repubblika.

Triq ir-Repubblika hija ftit iktar komplikata minn Triq San Zakkarija, għal fatt li x-xogħol li jrid isir fi Triq ir-Repubblika jrid ikun konformi mal- funzjonijiet li għandha din it-triq.

Waħda mill-aktar affarijiet li wieħed irid jieħu ħsieb fuq Triq ir-Repubblika hija l-fatt li minn din it-triq tgħaddi l-parata tal-Karnival.

Jekk isir ċertu tip ta' upgrading fi Triq ir-Repubblika li b'xi mod tista' taffettwa l-mixja tal-Karnival dan ikun ifisser li l-parata tal-Karnival ma titħalliex tgħaddi minn din it-triq.

Qegħdin għaddejjin diskussjonijiet bejni, bejn il-kollega tiegħi l-Onor.

Joe Cilia kif ukoll mal-Kumitat li jieħu ħsieb il-Karnival sabiex inħarsu lejn din il-problema.

PHIL NOBLE

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kien l-inkarigu li ngħata Phil Noble mill-elezzjoni 'l hawn u kemm tħallas għal kull biċċa xogħol?

ONOR.

ALFRED SANT: Is-Sur Phil Noble ma ngħata ebda inkarigu mill-Gvern mill-Elezzjonijiet Ġenerali 'l hawn.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Prim Ministru jgħid almenu x'kienet il- funzjoni tas-Sur Noble fil-kontest tal-Euro-Med Conference?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Fil-kontest tal-Euro-Med Conference b'riferenza u riferibbli għax-xogħol li kien għaddej mill-Kumitat li jmexxi l-Euro-Med Conference ma kien hemm l-ebda xogħol li kien qed jagħmel s-Sur Phil Noble.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Memorandum mibgħut lili mis-Segretarju Permanenti għall-Affarijiet Interni fil-21 ta' April 1997 dwar rakkmandazzjonijiet mill-Bord ta' Inkjesta dwar il-mewt ta' Carlos Chetcuti.

Sinjura President, tiftakar li kont poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra r- rapport tal-Bord ta' l-Inkjesta fuq il-mewt ta' Carlos Chetcuti, imbagħad kif għandu jsir, is-Segretarju Permanenti għall-Affarijiet Interni għamel rapport - li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra - dwar il-follow-up fuq ir- rakkmandazzjonijiet tal-Bord ta' l-Inkjesta.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar impjegati bi grad postali fid-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5274.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar frott importat mill-1 ta' Novembru 1996 sal-15 ta' April 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5397; u

Lista li turi n-numru ta' trademarks reġistrati bejn l-1989 u l-1995, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5412.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, f'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-pjanta ta' l-area allokata għall-użu tal-Medserv f'Birżebbuġia, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5396.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar reġistrazzjonijiet ġodda ta' bċejjeċ tal-baħar bejn l-1993 u l-1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5403.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' pjanta approvata mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, għal tibdil fid-daħla ta' Buġibba ħdejn Triq il-Pijunieri, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 5264.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali.

Mozzjonijiet.

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IŻVILUPP INDUSTRIJALI

INDUSTRIAL DEVELOPMENT (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-7 ta' Mejju, 1997.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Alex Sceberras Trigona huwa in possession of the House.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Madam Speaker, l-aħħar li kont qed nitkellem fuq dan l-abbozz ta' liġi kont qiegħed niddelinja kif l- istatistiċi f'kull rapport li hawn - kemm tal-Bank Ċentrali, kemm dawk ta' l-Economic Survey u anke oħrajn - juru n-nuqqas fil-foreign direct investment f'Malta partikolarment fis-settur tal-manifattura matul dawn l- aħħar tliet snin.

Għalhekk kont qed navvanza l-argument li wieħed irid jieħu with a pinch of salt il-ftaħir min-naħa ta' l-Oppożizzjoni li dan l- abbozz ta' liġi li qed niddiskutu llejla kien diġa' ppreparat minnhom u lest biex jiġi diskuss f'dan il-Parlament.

Jekk kellhom dawn il-fatti u l- figuri mill-istatistika preżenti quddiemhom u kienu wkoll ippreparaw dan l- abbozz ta' liġi, allura għaliex ma kenux għamluh liġi?

Mill-banda l-oħra, kif dawn jiġu hawnhekk u kważi jipprovokaw lin-naħa tal-Gvern bl-akkuża li huwa f'dawn l-aħħar sitt xhur li naqas l-investiment u li aħna qegħdin nagħmlu dawn l-inċentivi minħabba li naqas l-investiment f'dawn l-aħħar sitt xhur?

Hawnhekk hawn kontradizzjoni liema bħala li assolutament m'hijiex aċettabbli għaliex hija illoġika.

L-Oppożizzjoni hija responsabbli għal dak li ġara f'dan il-qasam f'dawn l- aħħar tliet snin għaliex kienu jafu b'dawn il-fatti u l-figuri u mhux sewwa meta n-naħa ta' l-Oppożizzjoni tgħid li l-investiment fil-manifattura naqas f'dawn l-aħħar sitt xhur.

Meta wieħed jara dawn il-fatti u figuri mill- ewwel jinduna għaliex il-Gvern Nazzjonalista ma kienx daħħal dawn l- inċentivi industrijali.

Huwa veru li huma kienu abbozzaw ħafna minnhom imma meta tara il-kambjamenti li għamilna aħna, tinduna li huma ma kenux daħħluhom minħabba l-overriding goal li jdaħħlu lil Malta membru sħiħ fl- Unjoni Ewropea.

Eżattament minħabba f'dan l-overriding and very costly goal għal Malta li ma daħħlux dawn l-inċentivi u li l-manifattura f'Malta naqset b'mod drastiku għall-Maltin kollha.

Madam Speaker, irrid ngħid li kieku Malta daħlet membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea ma kenitx se żżid il-manifattura anzi kienet se tnaqqasha.

Dan juri li l-għaġeb ta' enfasi li għaddej bħalissa li s-salvazzjoni ta' Malta hija s-sħubija fl-Unjoni Ewropea mhux minnu, anzi kienet tkun id-daqqa tal- mewt għas-settur tal-manifattura f'dan il-pajjiż, kif eżattament kienu wrew biċ-ċar il-kummissarji ta' l-Unjoni Ewropea fl-avis dwar id-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

F'dak l-avis - dan tajjeb li niftakruh - kienu innotaw li l-ikbar numru ta' manufaturers li hawn f'dan il-pajjiż huma dawk żgħar u dawn huma eżattament dawk l-industriji li fl-Unjoni Ewropea qed jipprovaw jagħtuhom iktar saħħa.

Infatti dan huwa bil-maqlub ta' kif kien stabbilit fil-bidunett fit-Trattat ta' Ruma, meta kulma kienu daħlu kienu l-anti- trusts regulations prinċipalment ikkoppjati mill-Amerka, daħħlu is-section 86 u dawk ta' madwarha fuq il-monopolies u l-mergers u pprovaw jittekiljaw biss dawk l-għaqdiet u ażjendi kummerċjali li kienu se jikbru u jkomplu jikbru tant li kienu se jaħkmu lil kulħadd.

Biss sa seba' snin ilu - ovvjament dan wara evoluzzjoni ta' kważi 25 sena - bdew jindunaw li b'din il-politika li jrażżnu l-mergers bejn id-ditti l-kbar nett u li jrażżnu l- monopolies b'ħafna aspetti differenti - fil-Qorti Ewropea hemm ġurisprudenza ricca ħafna u tista' tara kemm ipprovaw irazznu lill-kbar nett milli jsiru ikbar - ma kenitx suffiċjenti anke għall-Ewropa stess.

Allura bdew policy oħra - u huwa interessanti għalina jekk irridu nħarsu lejn x'qiegħed jiġri fil-Kontinent ta' l-Ewropa - li jippromwovu l-ismall and medium sized enterprises.

Mela hawnhekk naraw tip ta' strateġija totalament differenti; fil-bidu kienu kemm kemm kontra laisser-faire esaġerat, allura kienu kemm kemm kontra l-monopolies il-kbar nett kemm f'sensiela ta' prodotti, kemm f'zona ġeografika, kemm f'saħħa finanzjarja, kemm f'interlocking directorates u f'diversi aspetti ta' saħħa kbira industrijali/kummerċjali u kienu iddeċidew li jagħtu kas dan l-aspett progressista li kien ilu ġewwa l-Ewropa anke minn qabel it-Tieni Gwerra Dinjija u kienu ħasbulu eżattament fit-Trattat ta' Ruma iktar minn 30 sena ilu, imbagħad meta raw li din il-linja ma kenitx se tirrendilhom, bdew it- tieni linja ta' l-ismall and medium sized enterprises li waslet fil- fruition tagħha fl-1989/90.

F'dak iż-żmien, Alla jbierek, hawn Malta konna għadna għaddejjin fil-linja li ningħaqdu ma' l-Unjoni Ewropea, jiġri x'jiġri lill-manufacturers iż-żgħar.

Il-kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea nnotat li hawn Malta wkoll bħall- Unjoni Ewropea, il-profile, mutatis mutandis, huwa l-istess, għax rat li għandek numru żgħir ta' industriji kbar u numru kbir ta' industriji żgħar.

Hawnhekk ta' min isemmi kemm kienu saru studji interni min-naħa tal-Gvern Nazzjonalista, tant li kien jaf li mad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea - kif fuq kollox indika l-avis - mill-inqas 4,500 li kienu jaħdmu fl- industrija ż-żgħira kien ikollhom jispiċċaw mix-xogħol tagħhom għaliex lanqas kienu jkunu salvagwardati bil-liġijiet ta' kontra l-monopolji u ta' kontra l-mergers.

Dawn, bażikament, bl-impatt tad-dħul fl-Unjoni Ewropea ma kenux ikunu jistgħu jifilħu għall-kompetizzjoni Ewropea.

Mela hawnhekk naraw kemm ma kenitx f'waqtha r-rankatura biex nidħlu fl-Unjoni Ewropea mingħajr ebda kondizzjonijiet ta' xejn.

Għallinqas wieħed kien jippretendi li nisimgħu xi ħaġa dwar xi kondizzjonijiet.

F'paġna 52 tas-Central Bank Annual Report tas-sena li għaddiet hemm spjegazzjoni ta' kif in-numru ta' kumpanniji barranin f'Malta naqsu matul l- 1996 u fl-istess paġna jerġa' jikkonferma dak li tennejt id-darba l-oħra, jiġifieri li l-foreign direct investment fil-manufacturing sector kien naqas minħabba li t-total amount of capital injected naqas drastikament.

Meta inħarsu lejn l-Economic Survey ta' l-istess sena nsibu li f'paġna 90 hemm li n-net investment f'Malta naqas bi 11%.

Madam Speaker, jien naħseb li tnaqqis ta' 11% fin-net investment huwa ta' inkwiet gravi ħafna għal pajjiżna, għaliex dak huwa tip ta' mard kroniku, bħal meta wieħed ikollu marda fil-mudullun li jirriġenera l-life-blood tas-sistema vaskolari sħiħa tal-bniedem.

Madam Speaker, insemmi wkoll, per eżempju, is-settur tat-turiżmu li wkoll mar ħażin għaliex ġew 50,000 turist inqas u l-esportazzjoni li wkoll qalgħet daqqa ta' ħarta għaliex kien hawn b'Lm20 miljun inqas f'esportazzjoni.

Meta jonqos l-investiment ma tkunx ħadt daqqa waħda għax din hija strutturali daqslikieku wieħed ikollu cancer li minħabba fih ma jkunx qed jipproduċi dawk l-elementi li jrid ikollu s-saħħa fuqhom.

Imbagħad, biex tkompli tagħqad, l-abbozz ta' liġi li kien ippreżenta l- Gvern Nazzjonalista - meta dawn diġa' kellhom il-fatti u l-figuri - li jirrigwarda inċentivi industrijali, lanqas biss kien ġie diskuss f'dan il- Parlament.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il- ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkompli tinstema'.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nipproponi li l-Onor.

Sceberras Trigona jkompli bid-diskors tiegħu.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda jekk jogħġobkom?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO (Ministru ta' l-Ekonomija u Finanzi): Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Alex Sceberras Trigona jkompli jitkellem.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra kollha talli għoġobha testendili l-ħin.

Madam Speaker, minn dan kollu li għidt wieħed jara kemm hija iktar kriminali l-leblieba tal-Partit Nazzjonalista biex idaħħal lil Malta fl- Unjoni Ewropea at all costs u lanqas biss indenja ruħu jdaħħal dawn l- inċentivi industrijali allavolja kien qed jara li l-foreign direct investment fil-manufacturing sector kien qiegħed dejjem jonqos.

Għal dawk li huma training grants ta' l-ETC wieħed jara wkoll li dawn kienu qegħdin jonqsu sena wara l-oħra u dan minħabba li kien hemm inqas investiment u minħabba li s-sur industrijali kien qiegħed jonqos fid-daqs.

Minn dan wieħed jista' jara kemm din il-policy kienet sejra ħażin.

Hawnhekk nistgħu naqilbu x-xenarju u ngħidu li faċilment setgħet kienet sena ħażina għall-foreign investment minħabba li fl-Ewropa ma kenux qegħdin jinvestu u allura Malta, bħala estensjoni kummerċajli, batiet ukoll estensjoni ta' investiment fid-decline tiegħu, pero' l-każ ma kienx hekk.

Bħala policy, l-ETC fir-rapport tagħha dwar l-1996 ftaħret li kien hemm il- marked shift għal services sector minflok il-manufacturing sector.

Allura meta tara li r-rapport tas-Central Bank qed jgħid li l-foreign direct investment qiegħed jonqos, l-Economic Survey qed jurik l-istess u l-ETC qiegħda tgħid li hemm marked shift għas-services sector, bilfors tgħid li dawn kienu qegħdin jieħdu gost jaraw l-investiment fis-settur tal- manifattura jonqos.

Madam Speaker, ma nistax inżomm lura milli niftakar li meta kien fil- gvern il-Partit Laburista fit-tmeninijiet, l-Onor.

Fenech Adami, dak iż- żmien Kap ta' l-Oppożizzjoni kien qal - u dan kien ġie recorded bil- Ġermaniż ukoll - li kien qed jitkarrab mal-Ġermaniżi li l-investiment Ġermaniż f'Malta mhux qed jonqos biżżejjed.

Imbagħad l-istess Onor. Fenech Adami kien għamel kawża dwar dan għaliex ma riedx jammetti li qal dak il- kliem u qagħdu joqogħdu jdaħħlu ħafna nuances biex jgħidu li huwa ma kienx qed jgħid li qed jieħu gost li l-fabbriki Ġermaniżi qed joħroġu minn Malta, anzi kienu jridu jġibuha li kien qed jikkomplejnja għaliex dawn kienu qegħdin joħorġu malajr minn Malta.

Li ġara kien li dik ix-xewqa li ma seħħitx dak iż-żmien ġiet boomeranged fuq il-Gvern Nazzjonalista fil-bidu tas-snin disgħin, għax ġara li kien hemm decline fil-manufacturing sector u lanqas biss ġie korrett.

Anke meta tħares lejn paġna 160 ta' l-Economic Survey tara li l-MDC soft loans bdew jonqsu wkoll u allura tibda tgħid li din is-sitwazzjoni hija deliberate minħabba ħafna fatturi; minħabba l-goal tal-membership fil-European Union u minħabba l-goal li kellu l-Partit Nazzjonalista li jgħin iktar lis-settur tas-servizzi a skapitu tas-settur tal-manifattura.

M'hemm xejn ħażin li wieħed jgħin lis-settur tas-servizzi jikber imma mhux a skapitu tas-settur tal-manifattura.

Huwa tajjeb għal pajjiżna li jsir dan?

Jien sinċerament ma naħsibx, pero' għandna nħallu f'idejn iċ-ċittadin sabiex jiddibatti jekk hux aħjar job fis-settur tas- servizzi jew inkella job fis-settur tal-manifattura, imma mhux inti tmur oltre minn dan minħabba fissazzjoni ideoloġika fl-Ewropa li tgħin iktar lis- settur tas-servizzi u ma tgħinx lis-settur tal-manifattura u tnaqqas is- soft loans u t-training grants.

Għalhekk jiena ma nistax ma naqbilx ma' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna llejla għax wieħed jara li l-ETC training grants, fl-estimi ta' l- aħħar budget ġew miżjuda minn Lm650,000 għal Lm720,000.

Anke l-aspett tas- soft loans se jkun ikbar din is-sena.

Apparti minn hekk il-qofol ta' kollox huwa li għall-ewwel darba, fl-estimi għal din is-sena, ġiet ivvotata somma li tammonta għal Lm0.5 miljun biex minnha jibbenefikaw dawn is-small and medium sized enterprises.

Allura meta wieħed jibda jara li dan l-abbozz ta' liġi għandu fih is-sugu finanzjarju li diġa' għadda fil-budget iktar kmieni din is-sena, wieħed ikun qiegħed jara li, l-ewwelnett qegħdin nieħdu stock tas-sitwazzjoni preżenti, it-tieni nett qegħdin nivvotaw il-flus għaliha u t-tielet nett qegħdin indaħħlu ċerti provvedimenti leġislattivi b'fine tuning tassew sofistikat u li jixraq lil Malta biex b'hekk ma naħlux dawk il-flus.

Huwa tajjeb li t-training grants ikunu monitored sew mill-ETC stess ħalli ma jkollniex min ikun qiegħed jieħu holiday minn fuq it-training grants u forsi jkun hemm ditti oħra li jkollhom bżonn ta' training grants u ma jkunux qed jeħduhom.

Tajjeb ukoll li s-soft loans li se jkun hemm available se jkunu soft loans b'interessi ta' 3% fis-sena allura hekk ikunu tassew soft loans għall-industrija li għandu jagħmilna kompetittivi ma' ħafna pajjiżi viċini madwarna fil-Mediterran u fil-Lvant ta' l-Ewropa li huma l-kompetitturi tagħna u li ma jagħtux soft loans ta' 3% kif qed nipproponu f'din il-liġi.

Madam Speaker, it-tieni ħaġa li tolqotni f'dak li qed nipproponu f'din il- liġi huwa l-konċett ta' finance leasing u l-konċett tal-hire purchase għax b'dawn se nolqtu diversi problemi li qed jiffaċċja l-pajjiż għaliex meta inti se tagħti s-soft loans għall-finance leasing u għall-hire purchase ta' makkinarju, min-naħa waħda se tkun qed tassorbi makkinarju li jkun qiegħed idle fil-pajjiż u min-naħa l-oħra tkun qed tagħti l-possibbilita' lill- industrija Maltija, li forsi ma jkollhiex profil finanzjarju daqshekk b'saħħtu, li tixtrih mill-ewwel jew li tikrih fuq bażi ta' hire purchase, fejn allura kull kontribuzzjoni tal-kirja ta' dak il-makkinarju jibda jitqies bħala parti mill-prezz eventwali li se tħallas.

Issa ħalliha li dak il-makkinarju se tħallsu fuq perijodu ta' seba' jew 10 snin, imma permezz ta' soft loan għall-hire purchase agreement li jkun estiż fuq bażi ta' seba' jew 10 snin, inti tkun qed tgħin sabiex kull makkinarju li forsi jkun hawn lying idle fil-pajjiż ikun jista' jinkera minn ditti li għandhom ix-xogħol pero' ma jkunux jistgħu jixtruh għaliex m'għandhomx flus u ma jistgħux imorru għand il-banek kummerċjali għax biex jissellfu bid-9% tiġihom għolja wisq.

Jekk huwa jixtri fuq bażi ta' hire purchase u jħallas fuq perijodu stradat ta' 10 snin b'kuntratt leġittimu u approvat mill-MDC, inti tkun qed tgħinu biex dan ma jitlifx ix-xogħol li għandu.

Jiġifieri b'din it-tip ta' soft loan tkun qiegħed toħroġ makkinarju minn ditti li m'għandhomx xogħol u in exchange tkun qed tagħtihom finanzi li permezz tagħhom ikunu jistgħu jaqbdu jagħmlu xi xogħol ieħor jew huma stess jiġġeneraw xi makkinarju li jkun utli għalihom u lil min l-MDC tkun qed tagħti s-soft loan tkun qed toħorġu min-nixfa għaliex għalkemm ikollu x- xogħol u potenzjalment jista' jagħmlu ma jkunx jista' jissellef biżżejjed għaliex ma jkollux collateral biżżejjed jew għaliex ikun għoli wisq għalih is-self bid-9% mill-banek kummerċjali.

Mela hawnhekk qegħdin naraw li b'dan il-profil tas-soft loans li qed jiġi propost f'din il-liġi, se jkun ta' vantaġġ kemm min-naħa ta' l-imgħax bit- 2.5% li hija taħt il-minimum Central Bank discount rate u li hija kompetittiva ħafna, kif ukoll bil-possibbilita' ta' flessibilita' għall- makkinarju għaliex il-makkinarju, by definition, m'huwiex flessibbli għaliex ikun diġa' laħaq ċertu valur.

Ħafna mill-makkinarju modern huwa ta' valur għoli u ħafna ditti Maltin m'għandhomx dik il-flessibilita' finanzjarja li jaqilbu l-makkinarju kif iridu u meta jridu.

Hawnhekk huwa importanti li ninnotaw li jekk dan il-pajjiż se jkollu t-teknoloġija tal- makkinarji tiegħu dejjem tiġi upgraded bilfors li se jkollna nagħtu l- għajnuna finanzjarja.

Għalhekk bilfors ukoll li l-approval ta' l-MDC iżżomm bħala kriterju l-vintage tat-teknoloġija li se tkun qiegħda tiġi introdotta ġewwa l-pajjiż.

Fi kliem ieħor ma jistax ikun li jkollok makkinarju ta' 30 sena ilu li jkun qed jiġi ssussidjat b'dawn l-ammonti kbar, għaliex inkella ma nkunux kompetittivi.

Allura hawnhekk wieħed għandu jara r-responsabbilta' li għandha l-MDC meta tiġi biex tapprova jew ma tapprovax proġett industrijali f'dan il-pajjiż, anke f'aspett ta' proġetti industrijali li huma għaddejjin diġa'.

Bl-emendi li qegħdin inressqu hawnhekk l-MDC tista' tapprova soft loan għal xiri ta' makkinarju second-hand, imma xorta waħda għandha r- responsabilita' li tiċċekkja x'inhuwa l-vintage tat-teknoloġija u li l- kontribut li jkun se jagħti dak il-makkinarju jkun utli.

Imbagħad semmejna wkoll il-metodi ta' kuntratti legali li ftit li xejn jintużaw hawn Malta minħabba ċerta vertikalizzazzjoni u kompetizzjoni ta' kuntratturi u industrijalisti.

Kellu bżonn ikun hemm naqra iktar orizzontalizzazzjoni ta' l-użu tal-makkinarju li permezz tal-kuntratti tal- hire purchase u permezz tal-kuntratti tal-finance leasing wieħed ikun jista' jkun iktar flessibbli kemm għall-użu ta' art għall-fabbriki kif ukoll għall użu ta' makkinarji li ma jkunux qegħdin kompletament utilizzati jew ikunu qegħdin under-employed.

B'hekk il-likwidita' tal-flus tibbriġġja r-riġidita' tal-kapital tal-makkinarju u allura jagħmel aktar flessibbli dak li kien riġidu qabel u b'dan il-mod se jkun salutari ħafna għall- iżvilupp industrijali ġewwa pajjiżna.

Madam Speaker, aspett ieħor tas-soft loans huwa l-energy saving devices - ħalli nsejħulhom hekk - li jistgħu jdaħħlu dawn l-industriji.

Hawnhekk hawn ivvotati madwar Lm200,000 li jkunu jistgħu jgħinu s-soft loans għal dawk id-ditti li jdaħħlu water conservation jew inkella energy conservation measures fil-pajjiż.

Illum tant hawn riċerka u teknoloġija ġdida kemm fil- konservazzjoni ta' l-ilma kif ukoll fl-utilizzazzjoni ta' l-enerġija solari, tar-riħ jew metodi oħra li dawn saru mezz ta' kif pajjiżna jippromwovi t-teknoloġija ġdida f'dan il-qasam tant importanti.

F'dan ir- rigward qegħdin nibbriġġjaw anke ma' l-avvanzi akkademiċi u jien nappella lill-Universita' ta' Malta sabiex tgħin f'dan l-aspett għaliex hija qiegħda f'pożizzjoni li tagħmel dan.

Diġa' kien hemm individwi li, b'ħafna resistenza li kienu jiffaċċjaw mill-awtoritajiet, ipprovaw jiżviluppaw energy saving measures li huma tajbin għal Malta kemm fl-elettriku kif ukoll għal water conservation u water desalination measures li jkunu utli għal pajjiżna, għaliex ikunu iktar ekonomiċi u allura nkunu nistgħu nżewwġu l-ideat brillanti ta' l-akkademiċi ma' l-utilita' tant imxennqa ta' l- industrijali eżattament permezz ta' dawn il-miżuri kkontemplati f'dawn l- emendi li għandna quddiemna llejla.

Hawnhekk huwa fejn tassew il-Gvern joħroġ bħala rappreżentant, mhux biss tal-poplu in ġenerali - għaliex din issa saret cliche' - imma tal-ħteġijiet diversi tal-poplu għax jibda jżewweġ l-idejat tajbin għall-energy saving u water conservation flimkien ma' l-utilita' tagħhom min-naħa industrijali permezz ta' dawn il-Lm200,000 f'soft loans għall-energy saving measures.

Madam Speaker, tajjeb li wieħed jgħid li dawn il-miżuri kollha u varji se jiġu miġbura ġewwa one-stop shop - biex ngħidulu hekk - li jagħmel ħafna sens meta wieħed jibda jmur għall-pariri.

Se jitwaqqaf uffiċċju ġewwa l- Marsa - li huwa post ċentrali ħafna għall-industrjalizzazzjoni ta' Malta - biex b'hekk inkunu qed ngħinu iżjed lill-industrijalist iż-żgħir għaliex l- industrijalist il-kbir għandu kull faċilita' li kważi kważi jibgħat għall- kapijiet tad-dipartimenti ġewwa l-uffiċini tiegħu.

Huma l-industrijalisti ż-żgħar li għandhom ħafna ġiri 'l hemm u 'l hawn biex ifittxu l-pariri u aħna se ngħinuhom billi nkunu nisgħu nagħtuhom il-pariri neċessarji f'dawn it-taqsimiet tant varji li hawn fl-industrija.

Meta dawn imorru f'dan il- one-stop shop se jkunu jistgħu jiċċekkjaw x'tip ta' hire purchase contract jistgħu jagħmlu għal ċertu makkinarju, għal kemm-il soft loan se jkunu eliġibbli, għal kemm u x'tip ta' training grants il-ħaddiema li se jdaħħlu huma eliġibbli u għal liema tip ta' grants u soft loans fuq water conservation measures, energy generating u energy saving measures se jkunu eliġibbli.

Dawn se jkunu jistgħu jieħdu dawn il-pariri kollha mingħajr ma jkollhom joqogħdu jiġru għand l-Enemalta, il-Water Services Corporation, il- banek kummerċjali, l-MDC u tant postijiet differenti oħra tant li jaqtgħu qalbhom u jirrassenjaw ruħhom u jkun hemm min jgħid: "Mn'Alla deħlin fl- Ewropa għaliex minn hemmhekk se nieklu l-istilel ta' l-Ewropa u se jkolli nagħlaq l-ażjenda tiegħi li timpjega 19-il ruħ!"

Madam Speaker, minn hawnhekk naraw kemm għall-ewwel darba qegħdin nieħdu ħsieb tassew dawn l- azjendi ż-żgħar bil-vot il-ġdid ta' Lm0.5 miljun għall-ismall and medium sized enterprises.

Dawn il-miżuri kollha qegħdin jissejħu inċentivi industrijali imma tajjeb li ninnotaw li dawn japplikaw ukoll għall-qasam tat-turiżmu.

Meta wieħed iġonġi flimkien is-settur industrijali ma' dak turistiku, mill-ewwel jara x'firxa kbira ta' decline kien hawn fis-snin li għaddew taħt il-Gvern Nazzjonalista li dejjem jiftaħar li huwa dejjem ikollu l-golden era.

Il- verita' hija li din ma kienet golden era xejn għaliex kien ram ħażin u kienet diġa' ħarġitlu l-ħdura.

Il-firdirram beda jfeġġ sew fl-aħħar tas- sajf li għadda u llum wieħed jista' jara kemm aħna qegħdin inkunu iktar kliniċi u preċiżi dwar il-fatti f'dawn iż-żewġ oqsma tant importanti fl- ekonomija Maltija li ġew relattivament traskurati biex min-naħa jippumpjaw lit-terzjarju u min-naħa l-oħra jingħaqdu ma' l-Ewropa.

Ġaladarba fis- settur turistiku u fis-settur tal-manifattura kien hawn dan id-decline qawwi, wieħed mill-ewwel ikollu jikkonkludi li huwa tajjeb li dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna dwar il-promozzjoni ta' inċentivi industrijali jgħaddi kemm jista' jkun bl-appoġġ taż-żewġ naħat ħalli tassew inkunu nistgħu nibdew telgħin mill-qiegħ tas-cycle li ilna niffaċċjaw għal dawn l-aħħar tliet snin.

Madam Speaker, hawn diversi stabbilimenti li jieħdu ħsieb kemm lit- turisti kif ukoll lill-Maltin li għandhom bżonn upgrading u li għandhom bżonn ta' refurbishing imma ħafna drabi l-cost tal-loans kif inhuma offruti preżentement mill-banek kummerċjali ma jwasslux biex dawn l-istabbilimenti jkunu jistgħu jagħmlu dak li huwa neċessarju fir-refurbishing u fl- upgrading biex ikunu tassew ta' livell għat-turiżmu li nkunu qegħdin inġibu u anke sabiex ngħollu l-livell.

GĦalhekk hija ħaġa ta' l-iskantament għalija kif il-partit - bħall-Partit Konservattiv Ingliż - li s-soltu kien jieħu ħsieb lill-industrijalist u lill-entrepreneur fil-qasam turistiku, abbanduna lil dawn l-entrepreneurs.

Hawn xi ħaġa li qiegħda sseħħ fil- pajjiż, xi terremont bil-kwiet fil-mod ta' kif qegħdin jitbiddlu s-social formations f'dan il-partit u l-kongruwenzi politiċi soċjali li hawn f'dan il-pajjiż fit-tmiem dan is-seklu.

Ta' min wieħed jirrifletti ftit fuq dawn il-kongruwenzi - għaliex lanqas nista' ngħidilhom alignments la huma qegħdin fi stat ta' terremot bil-mod u kwiet - għaliex tibda tistagħġeb kif il-partit li suppost kien jaqbeż għall-entrepreneur fil-qasam industrijali ma jgħaddix abbozz ta' liġi bħal dan dwar il-promozzjoni ta' inċentivi industrijali.

Wieħed jistagħġeb kif il-partit li kien jaqbeż għall- entrepreneur fil-qasam turistiku ma rranġax l-iktar zona turistika bħalma hi Buġibba u ħalliha tispiċċa f'dak l-istat.

L-inqas ħaġa li seta' jagħmel il-Gvern sabiex jippromwovi s-settur turistiku kienet li jirranġa l-ambjent turistiku u jirranġa l-aspetti finanzjarji li qegħdin insemmu hawnhekk.

Wieħed jistagħaġeb kif allura minħabba din il-leblieba biex nidħlu niġru fl-Unjoni Ewropea nħallu u ninsew l-ismall and medium sized enterprises li l-avis ta' l-Unjoni Ewropea stess innota kemm huwa kbir dan is-settur hawn Malta.

Allura kif jista' jkun li f'pajjiżna ma jkollniex min jaqbeż għall- ismall and medium sized enterprises?

Huwa tajjeb li nfakkru li meta, per eżempju, ridna li nagħmlu Malta repubblika, din kienet għaddiet minn dan il- Parlament b'mod bi partiġjan, meta kien hawn bżonn li ndaħħlu n- newtralita', din ukoll għaddiet b'mod bi partiġjan u l-istess ġara meta kien hawn bżonn li nibdew noffru s-servizzi u faċilitajiet finanzjarji f'dan il-pajjiż.

Għalhekk jien naħseb li jkun tajjeb għal pajjiżna li dawn l-inċentivi industrijali li qed nipproponu wkoll jidħlu b'mod bi partiġjan.

L-Oppożizzjoni Nazzjonalista ammettiet li kellha mano in pasta biex tagħmel din il-liġi u ma kenitx għamlitha u allura jkollha tammetti li żbaljat li ma kenitx daħlet dan l-abbozz ta' liġi b'inċentivi industrijali għar-raġunijiet validi jew invalidi li kellhom.

Pajjiżna bata minn dak id- delay għaliex iktar stabbilimenti industrijali u turistiċi ma komplewx jiżviluppaw u jikbru kif misshom għamlu u dan weġġa' lil ħafna nies; weġġa' lit-trainees, weġġa' lil min kellu makkinarju li waqa' idle, weġġa' lil min kellu azjenda turistika li ma setax iħaddimha u weġġa' lil min kien potenzjalment se jiftaħ fabbrika hawn Malta u, kif għidt fil-bidunett, Malta tilfitu għaliex mar band'oħra.

Malta weġgħet minħabba l-iżball li għamel il-Gvern Nazzjonalista li ma daħħalx dawn l-inċentivi industrijali.

Għal dan il-għan tajjeb li issa nkunu tassew sinċieri fil-bi partiġjaniżmu tagħna għaliex jekk hawnhekk nuru ċertu ammont ta' bi partiġjaniżmu nkunu anke nistgħu nressqu l-kont flimkien għal ċerta assistenza min-naħa ta' l- Unjoni Ewropea għal żvilupp industrijali.

Qed ngħid dan għaliex jekk min- naħa tal-Partit Nazzjonalista - li xtaq full membership li tinkludi ċertu ammont ta' relazzjoni anke fis-settur industrijali - u minn din in-naħa - li qegħdin ngħidu li ma naħsbux li jaqbel lil Malta li tmur għall-full membership, għallinqas żgur li mhux għalissa - qed naqblu li għandna niżviluppaw l-industrija, allura ejja nieħdu dak li huwa komuni bejnietna, il-least common factor, u naraw kif nistgħu nagħmlu proprju dan.

Hemm bżonn li naraw il-qafas kummerċjali ta' fejn nesportaw u la nesportaw tant lejn l-Ewropa naraw x'nistgħu niggwadanjaw ma' l-Ewropa settur wara settur.

Meta jkollna l-mixed parliamentary delegation bejn Malta u l-Ewropa fl- aħħar ta' Mejju irridu naraw flimkien li l-aspetti tal-programmi ta' "Leonardo" u ta' "Socrates" inkunu nistgħu niggwadanjaw minnhom kif inhu kontemplat għal ċerti terzi pajjiżi.

Irridu naraw ukoll li jkun hemm ċerta assistenza biex nagħmlu improvement fit-teknoloġija u anke għad-diversi programmi li hemm fuq energy saving measures li jikkontemplaw assistenza ma' pajjiżi assoċjati imma li m'humiex membri.

Aħna naħsbu li jkun tajjeb li nagħmlu dan għaliex fir-relazzjonijiet tagħna ma' l-Unjoni Ewropea kien żball li nitilqu niġru għal full membership mingħajr ma niżviluppaw settur wara settur.

Hemm setturi li bdejna niżviluppaw fi żmenijiet differenti.

Bdejna bl- association agreement fil-qasam tad-dwana, imbagħad fis-snin sebgħin beda s- settur anke finanzjarju.

Niftakar li anke fis-snin tmenin konna bdejna nitkellmu ma' l-Unjoni Ewropea fuq għajnuna ta' task force industrijali lil Malta - bħala associate u mhux bħala member country - biex iżżid l- investiment min-naħa tagħha hawn Malta.

Hemm imbagħad is-settur politiku li dejjem żammejnieh qawwi permezz ta' djalogu politiku kemm fil-livell parlamentari kif ukoll fil-livell eżekuttiv.

Il-membership bracket se jkollna narawha bħala li nfetħet fl-1987, għalqet fl-1996 u issa se jkollna nkomplu bil-kooperazzjoni u bil-konċentrazzjoni fuq is-settur industrijali u neżaminaw - kif eżamina tajjeb ħafna dan l-abbozz ta' liġi billi studja l-inċentivi differenti - kull aspett li nistgħu niksbu assistenza għalih min-naħa tal-European Union jew anke minn member states tal-European Union li jgawdu l-kummerċ ma' dan il-pajjiż.

Għalhekk tajjeb li wieħed jara l-qafas tan-network kummerċjali fil- kontest tal-politika kummerċjali barranija ta' dan il-pajjiż.

Ovvjament jekk din l-industrija li qegħdin nitkellmu fuqha hija l-industrija tal- manifattura li hija geared għall-export, jekk it-turiżmu li qegħdin nitkellmu fuqu huwa turiżmu li ġej minn barra u mhux turiżmu intern u lokali, allura rridu nagħtu ħarsa lejn il-politika ta' kummerċ barrani ta' dan il-pajjiż.

Madam Speaker, huwa tajjeb li naraw li hemm naħa oħra tal- kummerċ barrani; hemm dak li qed jiġi żviluppat fin-naħa tad-dinja Għarbija kif ukoll fin-naħa tal-Lvant ta' l-Ewropa.

Jiena hawnhekk nixtieq nenfasizza kemm huwa importanti li ma ninjorawx il-fatt li fid-19 ta' Frar, 1997 ġewwa l-Lega Għarbija, l-Arabic Economic and Social Council għadda riżoluzzjoni li fil-fehma tiegħi hija storika, fejn kien hemm qbil unanimu li titwaqqaf Arab Free Trade Area.

Jiena naħseb li għalina li qegħdin eżattament fin-nofs bejn il-European Union u l-wider free trade area tagħha - l-EFTA - huwa importanti li naraw li viċin tagħna qed tiġi żviluppata Arab Free Trade Area, ħaġa li dejjem kienu jistqarru diversi pajjiżi GĦarab singolarment, imma issa tajjeb li nieħdu nota tal-fatt li l-Lega Għarbija ħadet din id-deċiżjoni fid-19 ta' Frar, 1997 biex twaqqafha.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ippermettili nwaqqfek għaliex reġa' skadielek il-ħin u għandek bżonn il-Leave of House biex tkompli titkellem.

Hawn Leave of House?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Nirringrazzja lill-Kamra talli għoġobha terġa' testendili l-ħin.

Madam Speaker, kont qed ngħid li jien naħseb li din l-Arab Free Trade Area (AFTA) li se titwaqqaf fil-pajjiżi GĦarab kollha u li se tinkludi wkoll dak li kien diġa' qed jiġi żviluppat ġewwa l-Gulf bħala l-Gulf Free Trade Area hija interessanti għalina għaliex diġa' hemm it-taħdidiet biex ngħid hekk - mhux over our heads - by our sides, bejn il-European Union u l- Gulf Co-operation Council biex jitwaqqaf free trade area bejniethom.

Allura wieħed jibda jara x'tip ta' relazzjonijiet qegħdin jiġu żviluppati madwarna, x'tip ta' relazzjonijiet il-Euro-Med għadha kif ipproġettat għall- Mediterran - u reġgħet tenniet hawn Malta ix-xahar li għadda u terġa' tkompli ttenni fil-meetings li għandha - u l-progress li qegħdin jagħmlu anke l-pajjiżi Għarab tal-MAGREB bil-AFTA, bid-deċiżjoni li għadha kemm ittieħdet.

Fuq din il-parti nikkonkludi billi ngħid li f'din ir- riżoluzzjoni ta' Frar li għadda fil-Lega Għarbija qed jgħidu li mill-1 ta' Jannar, 1998 iridu jibdew l-Arab Free Trade Area.

Allura meta wieħed jara din it-tip ta' sitwazzjoni u jara wkoll l-offerta min-naħa tal-pajjiż ġar tagħna l-Libja li prodotti Maltin jkunu jistgħu jidħlu ġewwa l-Libja mingħajr ma jħallsu dwana u mingħajr insistenza fuq reċiproċita', jinduna li dawn huma opportunijiet ikbar għalina milli kemm kemm niffokaw fuq is- suq ta' l-Unjoni Ewropea.

Madam Speaker, nieħu l-opportunita' nfakkar ukoll fl-agreement li kien sar ma' l-allura Unjoni Sovjetika fl-1981 li s-suċċessur tagħha hija l- Federazzjoni Russja.

Konna għamilna trade agreement li artiklu 3 tiegħu jsemmi li l-provisions of article 2, jiġifieri tal-most favoured nation clause, m'hijiex se tkun applikabbli għall-vantaġġi f'article 3D, għall- vantaġġi li ngħataw u li jistgħu jingħataw fil-futur mir-Repubblika ta' Malta lil wieħed jew bosta pajjiżi GĦarab.

Fl-1981 konna diġa' qegħdin nikkontemplaw li anke fir-relazzjonijiet kummerċjali tagħna mhux biss ma' l- Unjoni Ewropea u mal-pajjiżi GĦarab, inklużi l-pajjiżi tal-Gulf, imma anke mal-pajjiżi tal-Lvant inkunu nistgħu niggwadanjaw minn most favoured nation treatment mingħajr ebda wieħed minnhom ma jkun jista' jlumna li nkunu qegħdin niddiskriminaw kontra tiegħu.

Din in-nota ta' diskriminazzjoni ndaħħalha ovvjament għaliex issa bil-World Trade Organization li wirtet il- General Agreement on Tariffs and Trade hemm dawn ir-regolamenti dwar non- diskriminazzjoni u allura l-preferenzi li nkunu qegħdin nagħtu lil naħa ma nistgħux nagħtuhom lil naħa oħra.

Madam Speaker, qed insemmi dawn it-tliet zoni għaliex l-inċentivi industrijali li qed jitressqu hawnhekk illejla jridu jittieħdu wkoll f'dan il-kontest ta' politika ta' kummerċ barrani.

Ma naħsibx li jkun tajjeb għal pajjiżna jekk il-kummerċ barrani tagħna jibqa' ffissat biss fuq l- Unjoni Ewropea.

Ovvjament hemm lok - għax l-Unjoni Ewropea kienet kbira u issa kibret iktar bid-dħul tal-pajjiżi l-ġodda sentejn ilu - li ta' kull prodott wieħed li aħna nesportaw lejn l-Unjoni Ewropea nesportaw tnejn lejn dawn il-pajjiżi l-oħra li semmejt.

Waħda mill-iktar mistoqsijiet elementari hija: Jekk industrija "X" f'Malta li qed tgawdi dawn l-inċentivi u sejra tajjeb - għax fl-aħħar ta' kull sena qed tagħmel il-qligħ billi tbigħ prodott wieħed lil ċertu raħal, per eżempju, fi Franza - għaliex għandha prodott ta' kwalita' tajba, bi prezz tajjeb u kompetittiv, ma tkunx ħaġa tajba li din iżżid il-kapital u l-produzzjoni tagħha la diġa' għandha swieq li huma tagħha?

Jien m'iniex qed ngħid li dawk għandhom jonqsu, anzi dawk is-swieq li diġa' għandna ġo l-Unjoni Ewropea għandna nkomplu nżiduhom, pero' huwa tajjeb ukoll li nibdew inħarsu 360 degrees u mhux 45 degrees kif konna qegħdin nagħmlu bil-Partit Nazzjonalista fil-gvern; konna qisna dejjem inħarsu lejn il-majjistral ta' Malta.

Madam Speaker, dak li qiegħed ngħid huwa li Malta, ta' gżira li hi, biex toħroġ mill-iżolazzjoni ġeografika tagħha assolutament ma jkunx salutari li tħares biss 45 degrees lejn l-Ewropa u l-Unjoni Ewropea imma trid tħares lejn l-Amerka u tikkoltiva l-general system of preferences li għandha ma' l- Amerka ħalli tkompli tippromwovi kif ironikament kien qed jiġi promoss f'dawn l-aħħar tliet snin, għax wieħed jinnota li l-esportazzjoni lejn l- Amerika daħlet sew u qiegħda tespandi, u qed jiġi ċertu investiment Amerikan lejn Malta u forsi anke jitħajjar jiġi aktar.

Allura għaliex aħna m'għandniex inkabbru fuq dan minflok ma nħarsu biss lejn l-Unjoni Ewropea fejn imbagħad ikollna ntellgħu d-dazji, il-fortizzi u s-swar Ewropej kontra l-prodotti Amerikani li mbagħad ovvjament huma wkoll itellgħu s-swar tagħhom kontra l-prodotti Maltin li diġa' daħlu hemmhekk?

Dawn il-prodotti konna bdejna nibagħtuhom fil-bidu tas-snin tmenin, għadhom hemmhekk illum u qegħdin ikomplu jiżdiedu.

Imbagħad min-naħa l-oħra għaliex għandna nidħlu ġo din il-fortress Europe u ma nħarsux lejn il-possibbilta' li jkollna iktar kummerċ permezz ta' investiment ġdid fid-dinja Għarbija li ġeografikament tant hija viċin tagħna.

L-istess nistgħu ngħidu għal-Lvant ta' l-Ewropa, għar-repubbliki l-antiki li kienu qegħdin fl-Unjoni Sovjetika.

Dawn għaliex m'għandniex inħarsu lejhom bħala swieq potenzjonali tagħna?

Jekk aħna kapaċi nesportaw prodotti tagħna bi kwalita' tajba u bi prezz tajjeb lejn l-Unjoni Ewropea, iktar u iktar għandna għalfejn niddiversifikaw is-swieq tagħna lejn dawk ir-repubbliki l- qodma ta' l-Unjoni Sovjetika li magħhom għandna dak it-trade agreement ta' l-1981 li qed insemmi hawnhekk li nistgħu nibbenefikaw tant minnu.

Dawn l- inċentivi industrijali huma mportanti biex jiġbdu lejn Malta foreign direct investment, anke minħabba dan it-360 degree approach għall-kummerċ barrani li Malta toffri u li ma joffrux pajjiżi oħrajn li qegħdin jingħalqu fil- fortizzi doganali u kummerċjali tagħhom.

Jiena lil dawn nawguralhom the best of luck imma aħna m'għandniex għalfejn - minħabba li ngawdu minn dan il-vantaġġ ġeografiku f'nofs il-Mediterran - naħdmu qisna xi Liechtenstein jew Luxembourg imdawrin b'artijiet oħra li huma membri f'għaqda doganali li jista' jkun li sa l-aħħar ta' dan is-seklu jkunu magħqudin f'unjoni monetarja u wkoll f'unjoni politika.

Għalhekk dawn l-inċentivi industrijali huma magħmula bl-akbar responsabbilta' għaliex qegħdin ġo qafas ta' kummerċ barrani - partikolarment issa li hawn Partit Laburista fil-gvern - li m'huwiex daqstant ta' natura diskriminatorja bejn pajjiż u ieħor u fejn id-dinja ta' madwarna hija tassew kollha miftuħa 360 degrees għall-esportazzjoni minn Malta.

Tajjeb li wieħed jara wkoll ir-reġim ta' trattati ta' double taxation exemption li wkoll jgħinu biex jiġbdu lejn Malta investiment industrijali dirett minn barra.

Meta wieħed iħares lejn in-network ta' double taxation exemption agreements, wieħed jara kemm il-fatt li bnejna din in-network huwa ta' għajnuna enormi.

Jiena nagħlaq billi ngħid li din l-informazzjoni kollha li hawn, hija iktar strutturata mill-hekk imsejjaħ djalogu strutturat ma' l-Ewropa li kien dejjem għaddej, kien dejjem pożittiv u kien dejjem storiku imma li wassal għad-decline fl-investiment industrijali tal- manifattura u dak ta' l-istabbilimenti turistiċi.

Madam Speaker, naħseb li jkun tajjeb li min-naħa ta' l-MDC ikun hemm website fuq l-Internet fejn nuru x'qegħdin noffru bħala soft loans, tax holidays, accelerated depreciation, investment allowance - dejjem skond il- value added - allowance for research and development, energy saving fl- elettriku u fl-ilma, inċentivi għall-esportazzjoni u fuq kollox x'qegħdin noffru bil-firxa ta' kuntatti u trattati ta' kummerċ barrani li għandna mad- dawra kollha tagħna ġeografikament u anke d-double taxation exemption agreements li għandna mad-diversi pajjiżi.

Illum diversi ditti barranin u diversi investituri potenzjali qegħdin jagħmlu dan it-tip ta' reklamar, liema reklamar jiġina ħafna u ħafna irħas minn kemm kemm nofs seminar li jsiru regolarment.

Jien ma rridx inwaqqa' l-preġju ta' dawn ta' l-aħħar, imma bilfors trid tgħid li llum, bit-teknoloġija moderna ta' komunikazzjoni diġitali, jkun importanti ħafna li fuq l-internet inkunu qegħdin nitrasmettu x'qiegħda tirreklama Malta biex tħajjar investiment industrijali lejha.

U allura huwa b'dan il-mod skjett li wieħed jelenka dawn it-tmien inċentivi ndustrijali, kemm fil-qasam tal-manifattura kif ukoll fil-qasam tas-settur turistiku, il-firxa ta' politika kummerċjali barranija kif ukoll id-double taxation exemption agreements u naħseb li l- fatt li dak il-messaġġ se jkun qiegħed hemm dejjem available huwa rħis a paragun ta' x'jista' jiġbed bħala nvestiment lejn Malta.

Jekk naslu biex nivvotaw għal dawn l-inċentivi b'mod unanimu nkunu qegħdin nagħmlu reklam għal pajjiżna u nkunu tassew qegħdin naqdu dmirna sewwa lejn il-poplu tagħna li tellagħna.

Il-poplu tellagħna mhux biex noqogħdu nimpikaw hawn ġew imma biex inġibu lejn dan il-pajjiż l-aqwa nvestiment li jista' jkattar l-aqwa tip ta' impjiegi bl-aqwa tip ta' makkinarju, teknoloġija u bl-aqwa tip ta' qligħ għal kulħadd f'Malta u Għawdex.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Farrugia.

ONOR.

JOE FARRUGIA: Madam Speaker, qiegħed nieħu gost li l-Gvern Laburista, permezz tal-Ministru ta' l-Ekonomija u ta' l-Industrija, mill- ewwel ħa passi biex tiġi emendata l-Liġi dwar l-Iżvilupp Industrijali.

Ħadt gost ukoll li l-Oppożizzjoni mill-ewwel qablet ma' dawn l-emendi li qiegħed jipproponi l-Gvern preżenti.

Jiena dejjem emmint li s-settur tal- manifattura huwa ta' importanza kbira għal kull pajjiż u jiddispjaċini li l- Gvern Nazzjonalista naqas li jattira ndustriji ġodda f'dawn l-aħħar snin, pero' issa, li hemm Gvern Laburista, irridu naraw u nistudjaw għalfejn ġara dan u nagħmlu l-almu tagħna biex nieħdu l-passi neċessarji kollha bis- serjeta' u fl-iqsar żmien possibbli.

Huwa hawnhekk fejn tidħol l-MDC u fejn din il-korporazzjoni għandha parti ferm importanti x'tilgħab.

Madam Speaker, hemm bżonn - kif dejjem għidt f'diskorsi li għamilt qabel - li din il-korporazzjoni jkollha nies imħarrġa sewwa u li s-servizz li tagħti meta xi ħadd jiġi Malta biex jinvesti jkun wieħed mill-aqwa.

Trid tinqata' s-sistema li meta xi barrani jiġi Malta biex jinvesti jkun qisu xi ballun tal-ping-pong u jispiċċa jiltaqa' ma nafx ma' kemm-il rappreżentant tal-korporazzjoni.

Ma nistgħux nibqgħu nitrattaw lil dawn l-investituri b'dan il-mod u hemm bżonn li jsir xi ħaġa.

Hemm bżonn li l-investitur prospettiv jispiċċa jittratta ma' persuna waħda biss, liema persuna tieħu ħsieb il-bżonnijiet kollha tiegħu.

Irridu naraw li l-MDC tkun f'pożizzjoni finanzjarja tajba biżżejjed biex twettaq dan ix-xogħol u rridu nassiguraw li kull min imiss magħha - bħall-Korporazzjoni Enemalta, il-Korporazzjoni Telemalta u l-Awtorita' ta' l-Ippjanar - jagħtuha l-importanza meħtieġa.

Ma jistax ikun li industrijalist, wara li jingħata fabbrika jispiċċa jaħli xhur sħaħ jiġri minn dipartiment għal ieħor biex forsi din il-fabbrika titlesta minn kollox.

Żgur li jekk barrani ma jkunx jaf kif inhi l- mentalita' f'dawn id-dipartimenti tal-gvern jispiċċa biex jippakkja u jerġa' jmur lura minn fejn ikun ġie.

Anke fejn jidħlu l-industrijalisti Maltin, jien ma naqbel xejn mal-policy tal-Gvern preċedenti li kienet tgħid li għandhom jingħataw biss fabbriki għal Maltin jekk dawn jibdew jesportaw mill-ewwel, għaliex naħseb li kienet din li qatlet l-inizjattiva.

Minħabba l-fatt li s-suq lokali huwa żgħir, l-ammont ta' nies li forsi riedu jibdew jimmanifatturaw xi prodott għas-suq lokali u wara espandew għas-suq internazzjonali, kważi sar insinifikanti.

Dan minħabba l-fatt li qatt ma ngħataw iċ-ċans li tiġi mikrija lilhom xi fabbrika żgħira u għalhekk jien nitlob li din il-policy tinbidel.

Madam Speaker, hemm bżonn li jsir studju biex naraw liema industriji rridu nattiraw u jekk diġa' nafu allura rridu naraw x'kien dak li attirahom lejn pajjiżi oħra.

Wieħed irid jara x'inhuma l-bżonnijiet ta' dawn l- industriji partikolari u x'jippretendu mingħandna u rridu naraw ukoll li dawn il-bżonnijiet nilħquhom.

L-idea tat-Technopark kienet tajba u jekk hemm bżonn li jsir dan it-tip ta' żvilupp, irridu naraw li nagħmluh.

Hawnhekk wieħed irid jiftakar li l-kompetizzjoni għall-investiment barrani żdiedet u llum il-pajjiżi kollha qed joffru bosta inċentivi.

Ikun tajjeb li kieku l-Ministru konċernat iqabbel l-inċentivi li qed noffru aħna ma' dawk li qed joffru pajjiżi oħra, speċjalment dawk ta' madwarna u ta' l- Ewropa tal-Lvant.

Jekk wieħed isib li dak li qed noffru aħna huwa simili għal dak li qed joffri ħaddieħor, allura għalkemm b'dawn l-emendi jkun sar progress, l-għan tagħna ma jkunx qiegħed jintlaħaq.

Jiena nitlob lill- Ministru sabiex is-suġġerimenti li se nagħmel jiġu studjati.

Għalkemm huwa tajjeb li bl-emendi li qed nipproponu qed tiġi nkluża wkoll l-industrija tat-turiżmu - ħaġa verament tajba - naħseb li ħallejna barra - hawnhekk nixtieq li l-Ministru jikkonsidra dan - l-industrija tas-software.

Jekk din diġa' hija nkluża fil-liġi, allura għandha tiġi ċċarata.

Dan għandu jsir jekk irridu nattiraw l-industrija tat-teknoloġija għolja għaliex bosta drabi din timxi id f'id ma' dawk li jipproduċu s-software.

Jien inħoss li bil-livell ta' edukazzjoni li jeżisti f'Malta din l- industrija - li għandha wkoll a high value added - hemm bżonn li nagħtuha importanza kbira.

Madam Speaker, ħaġa oħra li nixtieq nissuġġerixxi hija li jsiru grants għal research and development marketing u għal ristrutturazzjoni jew għajnuna fil-management ta' l-azjendi, speċjalment dawk iż-żgħar.

Jien naf li din hija kwestjoni ta' kemm il-Gvern lest li jalloka flus f'dan il- qasam, pero' jekk irridu ngħinu lill-industriji ż-żgħar, irridu ngħinuhom b'mod dirett.

Ħafna minn dawn l-azjendi ż-żgħar, ma jkunux f'pożizzjoni finanzjarja, speċjalment fil-bidu, biex iħallsu lin-nies professjonali biex iqiegħdu fuq sisien sodi lill-industrija tagħhom.

Illum bla management tajjeb ma tistax timxi, kif ma tistax timxi jekk ma tiżviluppax kontinwament prodotti ġodda u jkollok ukoll marketing plans tajbin.

Naf ukoll li ssib nies li jipprovaw jabbużaw minn skemi bħal dawn, pero' jekk l-MDC tkun organizzata tajjeb u kull talba tiġi nvestigata b'mod serju u anke jsir follow-up, ikun aktar diffiċli biex wieħed jabbuża.

Min jinqabad jabbuża - din għandha tkun parti mil-liġi - għandu jiġi mġiegħel iħallas lura dak li jkun ħa billi jagħti garanzija personali qabel ma jieħu xi grant.

Nixtieq ukoll niġbed l-attenzjoni tal-Ministru għal subartiklu 18(6) ġdid kif propost f'dan l-abbozz ta' liġi li jgħid:

"Il-korporazzjoni tista' tikseb ukoll għall-kumpannija kwalifikanti bini u strutturi industrijali b'titolu ta' enfitewsi temporanja u art fi stat mhux żviluppat b'titolu ta' kera taħt dawk it-termini u kundizzjonijiet li jistgħu jiġu preskritti mill-Ministru minn żmien għal żmien.".

Fuq proprjeta' bħal din, individwu jkun jista' jissellef minn banek lokali?

Per eżempju, jekk industrijalist ikun ħa fabbrika fuq enfitewsi temporanja, u biex jirranġa l-fabbrika jsib li minħabba l-kondizzjonijiet ta' l-enfitewsi ma' jkunx jista' jissellef, allura se jiltaqa' mill-ewwel ma' problema u l-iskop ta' l-MDC li tagħti t-tgawdija tal-post lis-sid, jintilef.

Din il-problema tikber jekk l-industrijalist jingħata biċċa art għaliex f'dak il-każ żgur li jkollu jissellef.

Nixtieq ukoll li forsi l-Ministru jikkonsidra inċentiv ieħor, li fejn xi ħadd jissellef mill-banek lokali biex jirranġa jew jiżviluppa bini, strutturi jew art industrijali jkollu xi mod ta' għajnuna preferenzjali mill-banek lokali.

Jien qed ngħid dan kollu għaliex inħoss li meta niġu biex noffru dawn it-tip ta' inċentivi hemm bżonn li nkunu qabel pajjiżi oħra u hemm bżonn ukoll li nużaw aħjar l-iskills tagħna u nkunu aktar immaġinattivi.

Fil-fatt, jien niltaqa' ma' ħafna nies Maltin li huma kapaċissimi f'dan il-qasam, pero' l-problema tagħhom tkun li ma jsibux għajnuna biex jiżviluppaw l-idea tagħhom.

U hawn jidħol il-famuż venture capital.

Madam Speaker, jien naf li l-banek lokali, flimkien mal-Lohombus Bank, kienu waqqfu fund għal dan l-iskop li ġie wżat ftit li xejn.

Għalhekk jien nitlob lill-Ministru sabiex jara kif jista' jdawwar l-iskop ta' dan il-fund biex jgħin lill-industrija lokali jew inkella għal investiment ġdid.

Hemm bżonn li l-banek jibdew jisilfu l-flus anke lil dawk li jkollhom ideat ġodda u serji u mhux biss lil min għandu x'jagħmel tajjeb ħalli b'hekk forsi fl-aħħar dan il-venture capital jieħu żvolta 'il fuq.

Madam Speaker, ħaġa oħra li ta' min jikkonsidra hija li tiġi offruta ċ- ċittadinanza Maltija u passaport Malti li min verament ikun irid jinvesti b'mod sostanzjali f'Malta wara li jipprova, permezz ta' means test, li finanzjarjament u ekonomikament huwa b'saħħtu.

Per eżempju, fil-Kanada jekk wieħed jinvesti $100,000, ikun jista' jkollu passaport Kanadiż.

Aħna m'aħniex fil-pożizzjoni tal-Kanada għaliex għandna popolazzjoni żgħira, pero' nistgħu forsi nżidu t-threshold għal Lm3 miljun u nkunu nistgħu noffru l-istess inċentiv.

Min jaf kieku din offrejnieha lill- industrijalisti jew lill-investituri f'Hong Kong kemm konna nkunu kapaċi nattiraw investiment ġdid!

Illum kull pajjiż jagħmel minn kollox biex jattira investiment barrani u li jgħodd huwa dak li kapaċi nagħmlu qabel ħaddieħor għax jekk nagħmlu bħal ħaddieħor żgur li ma nkunux qed nilħqu l- għan tagħna.

Peress li aħna ngħixu f'pajjiż żgħir ma nistgħux noffru s-suq tagħna u għalhekk irridu nikkompensaw b'affarijiet oħra imma b'daqshekk ma għandniex nibżgħu li se naqgħu għar-redikolu, basta naħdmu b'mod serju.

Mr Speaker, fl-aħħarnett irrid ngħid li nixtieq li l-Gvern Laburista jagħmel sforz, kif kien għamel il-Gvern Nazzjonalista, sabiex l-industrial estates jiġu miżmuma ndaf u ssir maintenance kontinwa fuqhom għaliex aħna ma nistgħux nattiraw investiment barrani jekk l-ambjent t'hemmhekk ma jinżammx nadif.

Meta jsir xogħol ta' kostruzzjoni ta' fabbrika hemm bżonn li nilħqu standards għolja ħalli min jeħodhom ma jkunx baqagħlu ħafna xogħol x'jagħmel ġo fihom.

Jien persważ li jekk nagħmlu sforz nistgħu nattiraw industriji ġodda lejn Malta, pero' hemm bżonn li nkunu ferm professjonali fil-ħidma tagħna.

B'hekk biss nistgħu nirbħu din il-ġlieda kontinwa - biex insejħulha hekk - li nattiraw investiment barrani u fl- istess ħin ngħinu lill-industrija lokali tkompli tissaħħaħ.

Il-fatt li l- pagi tal-ħaddiema tagħna saru ogħla minn dawk ta' pajjiżi oħra jirrikjedi iktar ħidma u sforz kollettiv ikbar.

Grazzi, Mr Speaker.

THE DEPUTY SPEAKER(L-Onor.

Michael Bonnici): Nirringrazzjak.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Mr Speaker, ħafna mid-diskussjonijiet li kien hawn fuq dan l-abbozz ta' liġi ma kenux jirrigwardaw biss il-klawsoli partikolari u dan fih innifsu huwa ġust għaliex fil-fatt, dan l-abbozz ta' liġi, qed jagħti lil dan il-Parlament il-possibbilta' li jiddiskuti wkoll il-qasam ta' l-industrija, il-ħteġijiet li għandu dan il-qasam kif ukoll kif dawn il-ħteġijiet qed jiġu indirizzati f'dan il-Parlament.

Jien naħseb li huwa d-dmir ta' l-Oppożizzjoni li titkellem dwar affarijiet bħal dawn ukoll u fil-fatt billi l-Onor.

Spiteri tkellem anke fuq ir-rwol ta' l-Oppożizzjoni fid-demokrazija ...

Din hija xi ħaġa li qisha saret in voga bħalissa u fil-fatt illum anke l-media qed tistaqsi x'inhi l-funzjoni ta' l-Oppożizzjoni f'demokrazija u d-demokrazija fl- Oppożizzjoni.

Dawn huma affarijiet tajbin u wieħed jiskanta kif dan is- suġġett qam issa fuq il-mezzi tax-xandir, pero' ma jimpurtax, in-nies għandhom moħħ biex jaħsbu.

Fil-fatt fil-bidu tad-diskors qasir li se nagħmel nixtieq ngħid xi ħaġa fuq dan il-punt jiena wkoll.

Mr Speaker, l-Oppożizzjoni hija fid-dmir li tagħmel il-kritika tagħha u naħseb li huwa ċar li f'dan il-Parlament il-kritika tagħha qiegħda tagħmilha b'mod responsabbli u b'mod li tipprova tgħin it-tmexxija tal- pajjiż u mhux b'mod li tipprova tfixklu.

Aħna qegħdin ngħixu f'pajjiż fejn il-Gvern ġie elett demokratikament f'elezzjoni ħielsa u fejn l-Oppożizzjoni għandha appoġġ kbir mill-pubbliku u għalhekk għandha d-dover lejn min ivvotalha biex tgħid x'inhuma l-veduti u l-vizjonijiet tagħha.

U dan huwa li sar minn din in-naħa f'dawn id-diskorsi li saru.

Saru ħafna suġġerimenti li juru li din hija Oppożizzjoni kostruttiva li qiegħda tpoġġi l-każ tagħha quddiem il-poplu Malti, imma din hija wkoll Oppożizzjoni li tagħti l-kontribut tagħha speċifikament għal items jew issues li jkollha quddiemha sabiex dawn jiġu mtejbin.

GĦalhekk, id-dikorsi fejn jidħlu dinosawri u affarijiet bħal dawn, naħseb li aħjar inħalluhom għal Jurassic Park u mhux għal din il-Kamra.

Jiena naħseb li kulħadd jifhem li l- ispirtu li mxiet bih l-Oppożizzjoni m'huwiex spirtu ta' filibustering imma huwa spirtu ta' oppożizzjoni li trid tagħti l-kontribut tagħha fid- diskussjonijiet fuq suġġett bħal dan.

Irridu nifhmu li fil-Parlament, partikolarment fl-istadju tat-Tieni Qari, id-diskussjoni ma ssirx biss fuq item wieħed imma ssir biex toħloq dibattitu fuq dak li jkun qed jiġi mressaq u fuq is-settur innifsu.

Is- settur li għandna quddiemna llum huwa settur importanti ferm u qiegħed jiġi ndirizzat billi jsiru improvements fl-Industrial Development Act.

Din hija xi ħaġa li kien ħadem fuqha l-Gvern ta' qabel u huwa tajjeb li dan il-Gvern ikompli miexi f'din id-direzzjoni.

Illum qegħdin nitkellmu fuq settur li huwa kruċjali għall-impjiegi f'pajjiżna u huwa fl-interess ta' kulħadd li mpjiegi bħal dawn mhux biss jiġu preservati imma jiġu wkoll imkattra u li f'pajjiżna jkollna espansjoni f'dan is-settur.

Issa kif nistgħu nħarsu lejn espansjoni f'dan is-settur?

Waħda mill- affarijiet li l-Oppożizzjoni dejjem tpoġġi quddiem il-poplu Malti - u se tkompli tpoġġi - hija l-alternattiva politika li għandu pajjiżna anke għal dan il-qasam bi sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Kien hemm min qajjem din il-kwestjoni tas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea biex jipprova jpoġġi l-istampa li kieku aħna sirna membri ta' l-Unjoni Ewropea, allura dawn l-affarijiet li qegħdin isiru llum ma kenux jistgħu jsiru.

Jiena naħseb li din hija waħda min dawk il-ħrejjef li wieħed jista' jaqra lit- tfal qabel ma jorqdu.

Dawn it-tip ta' stejjer żgur li t-tfal ma jemmnuhomx u tkun ħasra kbira jekk jemminhom min ikun qed jaqrahom.

Jekk irridu li lill-poplu Malti nħalluh fil-livell tal-ħrejjef u fil-livell ta' statements li ma jistgħux jiġu sostanzjati u li m'humiex sostenibbli, allura la nkunu qegħdin nagħmlu ġid lill-poplu Malti u lanqas inkunu qed naqdu l-funzjoni tagħna f'dan il-Parlament.

Il-Prim Ministru ġie rrapportat li qal li aktar ma nitbiegħdu mill-Ewropa u issa anke li m'għadniex on the doorstep ta' l-Ewropa, nistgħu nattiraw aktar investiment, imma r-realta' hija ħafna u ħafna aktar differenti.

Jekk wieħed jara x'qed jiġri llum fir-Renju Unit, partikolarment fl- Iskozja, isib li hemmhekk qed isir investiment ġdid minn pajjiżi mill-Far East, fosthom it-Taiwan u l-Japan.

Dawn żgur li ma daħlux biex jinvestu f'partijiet mir-Renju Unit għaliex għoġobhom il-kilt jew it-te' ta' l- Iskozja imma għamlu dan għaliex għoġbuhom l-inċentivi li għandhom biex ikunu jistgħu jagħmlu l-bażi ta' produzzjoni tagħhom hemmhekk u għaliex għoġobhom il-fatt li għandhom aċċess assigurat u sħiħ għas-suq kollu ta' l- Unjoni Ewropea.

Fil-fatt, kif qal il-kollega tiegħi l-Onor.

Josef Bonnici - li naħseb li din anke missha b'idejh u kellu esperjenza diretta tagħha - żgur li meta kumpanniji kienu jiġu biex jinvestu hawnhekk, dawn kienu qed jorbtu mal- fatt li Malta kienet se tkun membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Dawn il- kumpanniji kienu jorbtu ma' dan għaliex din id-direzzjoni l-ewwelnett kienet tgħin sabiex pajjiżna jkompli jtejjeb il-kondizzjonijiet tiegħu u jiġi dejjem aktar qrib dawk il-kondizzjonijiet li jkollna nammettu li f'ħafna setturi huma aktar sofistikati fl-Unjoni Ewropea.

Jiena naħseb li huwa inutli li nipprovaw nagħmluha ta' nazzjonalisti ż-żejjed f'ċerti affarijiet.

Irridu nammettu li rridu nilħqu ċerti standards u ċerti livelli li f'pajjiżi oħrajn huma aktar għoljin minn tagħna, u din m'hijiex xi ħaġa li għandna nistħu ngħiduha.

Il-poplu Malti huwa poplu li bil-ħila tiegħu, minn pajjiż li għandu biss il-ġebel u l-blat bħala riżorsi minerali, irnexxielu joħloq ekonomija li qiegħda tgħajjex 360,000 ruħ b'mod mirakoluż.

Il-poplu ta' dan il-pajjiż li m'għandu l-ebda riżorsi minerali u naturali u li prattikament huwa blata, bl-industrija tiegħu u bil-bżulija tiegħu, irnexxielu jibni ekonomija li sostniet lil dan il-pajjiż għal dawn is-snin kollha u dejjem tejjeb il-livell ta' għajxien ta' dan il-pajjiż, u din hija xi ħaġa li tagħmlilna ġieħ.

Pero' rridu nkunu realistiċi u nifhmu li aħna, anke biex nattiraw l-investiment industrijali u biex inżommu l-investiment industrijali li diġa' għandna, qegħdin ngħixu kontinwament f'kompetizzjoni.

Aħna qegħdin f'kompetizzjoni ma' blokk sħiħ ta' pajjiżi li qegħdin jagħmlu politika industrijali biex l-investiment minn barra l-Unjoni Ewropea jipprovaw jattirawh hemmhekk u mhux f'pajjiżi oħrajn li m'humiex membri tagħha.

Dawn huma pajjiżi li flimkien qegħdin jagħmlu sforzi kontinwi biex ikunu jistgħu jattiraw investiment lejn it-territorju li jifforma parti mill-Unjoni Ewropea u jeħduh minn partijiet oħra tad-dinja.

Pero' aħna għażilna li ma nidħlux f'din it-triq; sforz li qegħdin insibuh kontirna.

Fl-Unjoni Ewropea hemm diversi programmi li jgħinuha biex l-industrija tkun tista' tiżviluppa, fost dawn insibu programmi ta' joint ventures, programmi ta' training u programmi ta' riċerka u ta' żvilupp.

Hemm imbagħad programmi li jgħinu sabiex wieħed jagħmel investiment f'partijiet mill-Ewropa li huma inqas żviluppati u b'hekk ikunu jistgħu jkabbru l- intrapriża f'dak it-territorju.

GĦalhekk jiena naħseb li jkun żbaljat li l- poplu Malti jiġi ffaċċjat bil-fantażma li l-Unjoni Ewropea hija magħmula minn xi ditti enormi li lesti jibilgħu lil kulħadd u li m'hemm l-ebda ditti żgħar.

Din hija xi ħaġa li smajniha f'dan il-Parlament u anke fost il- poplu, imma r-realta' hija li l-industriji żgħar u medji huma l-qalba tas- suq.

Jekk inħarsu ftit lejn kif inhi mqassma l-industirja fl-Unjoni Ewropea insibu li 80% tad-ditti jimpjegaw inqas minn 250 ruħ u li mbagħad 90% minnhom stess jimpjegaw inqas minn 10 persuni.

Żgur li r-realta' ta' l-industriji żgħar f'pajjiżina hija l-istess realta' ta' l-Unjoni Ewropea u ta' l-aktar pajjiżi li kellhom suċċess fl- Unjoni Ewropea.

Fil-fatt, huma l-industriji ż-żgħar li kellhom l-aktar suċċess.

Jekk wieħed iħares lejn kif żviluppa d-dħul tal-pajjiżi fl-Unjoni Ewropea, isib storja konsistenti - partikolarment fil-każ ta' Spanja u fil- każ tal-Portugall - ta' investiment li ġie kemm mill-Unjoni Ewropea kif ukoll minn barra l-Unjoni Ewropea għaliex kien hemm aċċess sħiħ għal dak is- suq ukoll.

U dan ġara għaliex dawn iż-żewġ pajjiżi kellhom it-timbru ta' membri ta' dan il-club, għaliex jekk irridu nkunu realistiċi rridu nagħrfu li din l-unjoni m'hi xejn iżjed ħlief club.

Huwa tajjeb li dawn l-affarijiet inkomplu ngħiduhom għaliex huwa d-dover tagħha bħala Oppożizzjoni li nagħtu din l-informazzjoni anke għaliex qegħdin nippreżentaw il-viżjonijiet tagħna għal dan il-pajjiż.

U dawn il- viżjonijiet ikomplu jkissru dan il-fantażma li dak li qed nagħmlu llum ma kienx jista' jsir kieku konna membri fl-Unjoni Ewropea.

Aħna nafu li hemm ħafna pajjiżi li huma kklassifikati bħala pajjiżi li għandhom dritt għal għajnuna mid-diversi fondi - fosthom il-fondi strutturali, il-fondi ta' koeżjoni u fondi oħrajn - għaliex huma pajjiżi li f'ċerti regions ma jilħqux mal-livell average li għandhom il-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Dawn huma pajjiżi li mhux biss jieħu għajnuna diretta mill-Unjoni Ewropea biex primarjament jagħmlu żvilupp industrijali u infrastrutturali imma jgawdu wkoll minn reġim partikolari ta' taxxa jew ta' grants li jkunu jistgħu jagħtu lill-industrija tagħhom.

Żgur li aħna għandna bżonn kbir li nkomplu nkabbru dan il-pakkett ta' grants u ta' rati ta' taxxa partikolari biex inkunu nistgħu nattiraw l- investiment f'pajjiżna.

Anzi, wieħed irid jifhem li s-sħubija fl-Unjoni Ewropea mhux talli ma tfixklekx milli tagħmel pakkett bħal dan, talli tgħinek biex tagħmel pakketti aħjar mill-pakketti li għandna prosposti f'dan l-abbozz ta' liġi.

Eżempju ta' dan hija l-Irlanda.

Dan il-pajjiż mhux biss huwa eżempju ta' kif tista' tagħti għajnuna industrijali imma huwa wkoll eżempju ta' kif tista' tiżviluppa l-infrastruttura tiegħek.

L-Irlanda huwa pajjiż li għandu politika ta' newtralita' militari u baqa' jirrispetta din il-politika anke bħala membru fl-Unjoni Ewropea.

Allura dan huwa fatt ieħor li jkisser fantażma oħra, dik li l-Gvern jgħid li ma tistax tkun pajjiż newtrali u tidħol fl-Unjoni Ewropea.

Anke l-Isvezja u l- Awstrija huma pajjiżi li juru li inti tista' tkun fl-Unjoni Ewropea u tibqa' fl-istess ħin tirrispetta l-għażliet li tkun ħadt bħala pajjiż.

L- Irlanda, li bniet l-istruttura tagħha permezz ta' ħafna għajnuna mill- Unjoni Ewropea, foshom in-network ta' toroq u servizzi oħrajn, għandha skema li biha min imur biex jagħmel investimenti hemmhekk, ikun jista' jħallas taxxa ta' 15% pero' jkollu grant ta' 60%.

Dan huwa pakkett ieħor li jeżisti fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

Hemm ħafna aktar pakketti minn dawn li jistgħu jintużaw fi ħdan ir- realta' ta' l-Unjoni Ewropea, u allura huwa kruċjali li lill-poplu Malti nagħtuh stampa bilanċjata u mhux nagħtuh stampa li tpoġġi lill-Unjoni Ewropea bħala xi fantażma li tbeżża' l-investiment minn pajjiżna.

Lill- poplu rridu nagħtuh l-istampa bbażata fuq il-fatti u mhux fuq l- impressjonijiet u l-propaganda.

U l-verita' tal-fatti l-ewwelnett turik li l-industrija ta' l-Unjoni Ewropea hija simili għal tagħna għaliex mhux biss għandna industriji kbar imma anke industriji medji u żgħar - fil-fatt, il- qalba ta' l-industrija tagħha hija magħmula minn industriji żgħar - u t- tieni nett, l-Unjoni Ewropea tippermetti li f'ċerti territorji tagħha - Malta żgur li tista' tikkwalifika f'dan is-sens - ikun hemm inċentivi biex isir investiment f'pajjiżi li fi ħdan l-Unjoni Ewropea għad iridu jilħqu l-livelli li laħqu pajjiżi oħrajn.

Barra minn hekk l-Unjoni Ewropea tagħti possibbilta' mhux biss li nżommu dawn il-pakketti li għandna, imma permezz ta' diversi programmi li għandha hi u li qed toħloq kontinwament biex tipprova tattira l-investiment lejha, tagħtina l-possibbilta' li jkollna pakketti aħjar minn dak li għandna hawnhekk.

Huwa tajjeb ukoll li ngħidu li l-Unjoni Ewropea tagħtina l-possibbilta' li jkollna suq enormi garantit.

Din tagħti l- possibilta' lill-industrija Maltija li tidħol f'dawk is-swieq mingħajr ħafna hassle ta' negozjati li jkollna nagħmlu kull darba li niddiskutu kwestjonijiet dwar l-agreement ta' l-assoċjazzjoni li ilu hemm għal ħafna snin.

Mr Speaker, dawn kollha huma possibbiltajiet li jagħtu ċ-ċans li jkun hemm prodotti industrijali - u anke agrikoli - Maltin li jidħlu fis-suq Ewropew.

Bħala pajjiż aħna għandna ħafna fatturi li joħolqu diffikultajiet enormi sabiex nattiraw l-investiment; għandna l-fatt li m'għandniex suq intern kbir, il-fatt li aħna gżira mdawwrin bil-baħar, il-fatt li m'għandniex suq intern li jattira minnu nnifsu investiment minn pajjiżi oħrajn u anke l-fatt li għandna spiża sabiex inġibu l-materja prima hawnhekk.

Pajjiżna m'għandux materja prima u għandu ftit nies u allura minħabba f'hekk għandu wkoll limitazzjonijiet fil-work force u fl- availability tal-work force li għandu.

Pero' rridu ngħidu li minkejja dawn l-iżvantaġġi kollha rnexxielna, gvern wara ieħor - ma rridx inkun partiġġjan f'affarijiet bħal dawn - nattiraw investiment lejn pajjiżna.

Pero' madankollu m'għandniex inżidu l-iżvantaġġi ma' dawk li għandna imma għandna nipprovaw insibu l-mezz kif ikollna edge kompetittiva u nużaw is- sitwazzjoni tagħna għall-vantaġġ tagħna.

U llum għandna realtajiet fejn għandna pajjiżi Ewropej li jistgħu jmorru jinvestu fil-pajjiżi tal-Lvant Ċentrali u tal-Lvant ta' l-Ewropa u peress li m'hemmx baħar jaqsam bejniethom, dawn m'għandhomx l-ispejjeż tat-trasport li għandna aħna.

Barra minn hekk dawn huma pajjiżi li huma kompetittivi anke għar-rigward tal-cost of labour tagħhom u llum qed isir ħafna investiment fihom.

Aħna minflok ma nipprovaw nikkompetu ma' pajjiżi bħal dawn billi nuru li aħna mexjin fl-istess triq li mexjin pajjiżi bħal dawk - anzi aħna konna fuq quddiem nett ta' dik it-triq, u huma kienu qegħdin isegwuna - ...

Madam Speaker, ftit xhur ilu jien kelli l-okkażjoni li nakkumpanja lill- Prim Ministru ta' dak iż-żmien fiż-żjara li għamel fis-Slovenja.

Waħda mill- aktar affarijiet li tatni sodisfazzjon bħala politiku f'dan il-pajjiż kienu d-diskussjonijiet li kellna ma' l-awtoritajiet tas-Slovenja.

Dawn fost affarijiet oħrajn, bl-iktar mod ċar kienu qalulna li huma tefgħu għajnejhom fuq il-mudell li Malta kienet qed tagħmel għall-pajjiżi ż-żgħar fl-Ewropa.

Is-Slovenja huwa pajjiż li għandu popolazzjoni ta' madwar żewġ miljun ruħ - fil-fatt huwa wieħed mill-pajjiżi ż-żgħar ta' l-Ewropa - u li kien qed jgħaddi minn ristrutturazzjoni dwar it-telekommunikazzjonijiet, ristrutturazzjoni li aħna għaddejna minnha wara l-1987.

Minflok ma jenfasizzaw fuq l-industrija t-tqila bdew jenfasizzaw fuq il-light industry u fuq is-setturi tas-servizzi u bdew jagħmlu l-bidliet kollha ekonomiċi li pajjiżna għażel li jagħmel fl-1987 wara li tela' fil-gvern il-Partit Nazzjonalista.

U huwa nteressanti ħafna u anke ta' sodisfazzjon - naħseb għal kulħadd u mhux biss għal min kien fil-gvern dak iż-żmien - li tara pajjiż bħal dan, li għandu t-triq ċara li jidħol integrat parti mis-suq Ewropew, li kien qed isegwi t-triq li qabad pajjiżna.

U jien inħoss ċertu diżappunt meta ftit ilu fuq is-CNN rajt lill-Prim Ministru tas-Slovenja jitkellem fuq kif pajjiżu jrid ikun wieħed mill- pajjiżi li jidħlu fl-Unjoni Ewropea meta Malta kellha dan il-vantaġġ fuq dawk il-pajjiżi u rmietu.

U għax irmiet dan il-vantaġġ se toħloq diffikultajiet lilha nnifisha biex f'dan il-pajjiż ikun hawn iktar investiment fl-industrija.

Wieħed jiskanta u jinkwieta ruħu meta jara statements - kif ġie rrapportat f'wieħed mill-ġurnali lokali - li għal ċerti industriji f'pajjiżna l-fatt li Malta m'għadhiex fit-triq li tidħol fl-Unjoni Ewropea huwa ta' preokkupazzjoni.

Jiġifieri mhux talli m'huwiex xi ħaġa li tagħmel deni lil Malta li tidħol fl-Unjoni Ewropea, mhux talli nkunu nistgħu nattiraw aktar investiment, talli l-industrija li qiegħda hawnhekk qed tħares b'mod preokkupat li Malta tidher li telqet din it-triq.

Jien għandi kull rispett lejn il-Ministru li qed iressaq din il-liġi hawnhekk, li naturalment għandu d-diffikulta li jrid jaħdem fil-parametri tal-politika tal-partit tiegħu - wieħed irid jirrispetta dan ukoll - imma dawn huma konsiderazzjonijiet li aħna, bħala Oppożizzjoni rridu li npoġġu lilu u lill-poplu Malti.

Imma ħalli nagħmel ukoll suġġeriment, mhux fi ħdan il-viżjoni Nazzjonalista għal Malta, imma fi ħdan il-politika preżenti li l-Gvern għandu għal dan il-pajjiż.

Fl-MDC jeżistu ċerti fondi available għall-feasibility studies.

Dawn huma fondi li wieħed jista' jutilizzahom u jien naħseb li f'dan il-pajjiż għandna bżonn nagħmlu iktar biex ngħallmu lin-nies jutilizzawhom.

Naħseb li f'dan il-każ anke l-MDC għandha taħdem biex tagħmel minn kollox biex kemm jista' jkun tgħin anke lill-entrepreneur Malti, forsi anke in conjunction ma' assoċjazzjonijiet, mas-settur privat u jien ngħid anke ma' professjonijiet.

Per eżempju, jekk wieħed iħares lejn kif kiber is-settur tax-ship registration f'pajjiżna - fil-fatt dan huwa settur li ġie żviluppat mill-Gvern Nazzjonalista u l-ex-Ministru Fenech kien għamel bidliet importanti enormament fil-qasam marittimu li jridu jiġu rikonoxxuti f'dan il-pajjiż bħala żviluppi li bidlu kompletament dak is-settur u taw revenue kbir lil pajjiżna - jiskopri li dan kiber ukoll permezz ta' konsulenti, professjonisti u individwi li ħarġu biex jipprovaw iġibu dak it-tip ta' investiment ta' ship registration - mhux investiment fl- industrija - lejn pajjiżna.

Forsi hija l-okkażjoni - għax din hija xi ħaġa li aħna nixtiequ naraw bħala Oppożizzjoni, li pajjiżna jimxi 'l quddiem - li anke l-MDC tipprova torbot ma' dan is-settur biex ikun hemm anke nies li joħorġu barra mill-pajjiż u jipprovaw jattiraw kemm jista' jkun investiment lejn pajjiżna.

Naturalment ikun hemm bżonn li tinżamm aġġornata l-informazzjoni kollha li għandna f'diversi lingwi sabiex dan ukoll ikun jista' jgħin dan it-tip ta' investiment lejn pajjiżna.

Madam Speaker, naħseb li din il-liġi tatna l-okkażjoni biex nitfgħu għajnejna mhux biss fuq it-titjib li qed jiġi ppreżentat hawnhekk - il- kollegi ta' qabli tkellmu fid-dettall fuqu u ma nħossx li jien għandi nirrepeti l-istess ħaġa - imma tatna wkoll il-possibbilta' sabiex naraw kif se nħarsu lejn politika li tkabbar is-settur industrijali f'pajjiżna u tattira l-investiment.

Naħseb li l-iktar punt fejn hemm kuntrast nett bejn il-Gvern u l-Oppożizzjoni huwa eżattament fl-għażliet li l-Gvern u l- Oppożizzjoni qed jagħmlu fil-politika Ewropea.

Jien ikolli ngħid li nistmerr bil-qawwa kollha l-argument - mhux il-persuna - li ġab l-Onor.

Lino Spiteri meta ta l-impressjoni li l-Partit Nazzjonalista meta kien fil- gvern - anke issa li qiegħed fl-oppożizzjoni - għamel l-għażla għall-Ewropa u ma ħalla l-ebda options miftuħin.

Huwa għamel argument fejn ipprova jpoġġi x-xenarju li filwaqt li l-Gvern tal-lum huwa prammatiku u għandu ħafna options quddiemu, il-Partit Nazzjonalista fil-gvern ġie magħluq qisu f'handlock li ma jistax jiċċaqlaq minnha għaliex għamel l-għażla għall- Ewropa.

Madam Speaker, jien nirreżisti dan l-argument bil-qilla kollha għaliex inħoss li huwa argument sofista li żgur ma jistax ireġi għaliex m'huwiex veru.

L-ewwelnett m'huwiex veru li l-Partit Nazzjonalista qabad u daħal għal din l-għażla ta' l-Ewropa mingħajr ma kkonsidra xejn; dan huwa travestiment tar-realta' u tal-verita'.

Il-Partit Nazzjonalista ra l- options kollha wkoll bħal kull partit ieħor u għamel l-għażla kważi 20 sena ilu.

U kien għamel din l-għażla għaliex ra li l-options l-oħra li kellna kienu jew "to go it alone", li jidher li tista' tkun l-option li qed jieħu dan il-Gvern jew inkella l-option li nagħmlu bħalma għamlu pajjiżi oħrajn, u ningħaqdu ma' gruppi oħrajn.

Per eżempju, f'mument minnhom kien hemm anke min issuġġerixxa li ningħaqdu mal-MAGREB; option li forsi m'għadhiex tiġi kkonsidrata.

Meta l-Partit Nazzjonalista ra kif kienu mexjin pajjiżi oħrajn, kif kienu se jkunu r-realtajiet ta' pajjiżna u diversi raġunijiet oħra li m'iniex se nidħol fihom issa, ħaseb li sħubija fl-Unjoni Ewropea kienet option tajba.

Il-Partit Nazzjonalista qal ukoll bl-iktar mod ċar li hu ried li pajjiżna jsir membru taħt kondizzjonijiet ġusti u fil-fatt dak kollu li konna għamilna meta konna fil-gvern kien dirett lejn il-pass li nsiru membri taħt kondizzjonijiet ġusti.

Meta pajjiżna beda d-djalogu strutturat, beda bl-iktar mod sistematiku jersaq aktar viċin ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan ma sarx b'passi ta' ġgant imma sar b'passi żgħar li kienu konsistenti fid- djalogu strutturat.

Konna diġa' bdejna npoġġu l-qafas u l-pedament għan- negozjati li kien baqgħalhom isiru.

Hija xi ħaġa li ma titwemminx li jkun hemm min ikollu l-impressjoni li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern kien se jidħol fl-Ewropa u jagħti carte blanche lill-Unjoni Ewropea mingħajr ma jagħmel ebda negozjati u jgħid "iva" għal kollox!

Din hija ħaġa tad-daħk u m'hijiex sostnuta mill-programm sħiħ li kien għamel il-Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Il-Partit Nazzjonalista kien kontinwament - naħseb li l-Onor.

Joe Borg jaf eżattament id-dettal ta' dan li qed ngħid għaliex kien involut direttament f'dan il-proċess - qed janalizza s-sitwazzjoni Maltija.

Kien qed janalizza kull settur, wieħed wieħed, sabiex jara kif dawn is-setturi kollha jistgħu jiġu effettwati, biex jara kif nistgħu nagħmlu l-bażi għall- pedamenti għad-diskussjonijiet tagħna.

Ridna naraw kif nistgħu npoġġu l- argumenti tagħna, ridna naraw fejn kien l-iktar essenzjali li ma nċedux u ridna naraw li fl-aħħar mill-aħħar ikollna somma li kienet tkun favur pajjiżna.

Aħna dan kollu konna qegħdin nagħmluh għaliex nemmnu li huwa favur tagħna li Malta tkun membru ta' l-Unjoni Ewropea, mhux għax irridu nkunu bin-nemex u mhux biex xi ħadd jgħidilna li aħna Ewropej u b'xi mod narmu l-oriġini u l-kultura tagħna li hija wkoll semitika, imma għaliex jinteressana li nagħmlu dak li huwa ta' ġid veru għal pajjiżna.

U dak li konna qegħdin nagħmlu kien indirizzat lejn dan ukoll.

Dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna llum huwa wieħed importanti u li tajjeb li niddiskutuh, imma kieku Malta baqgħet għaddejja fit-triq għall- Unjoni Ewropea kien ikun wieħed li malajr kien jiġi ssuperat għaliex kien ikun possibbli li nagħmlu pakketti finanzjarji u anke pakketti ta' inċentivi aħjar minn dawk li għandna llum.

U dawn huma r-realtajiet li rridu nqabblu.

Ma nistgħux nagħtu l-impressjoni lill-pubbliku u ngħidulu li kieku dħalna fl-Unjoni Ewropea konna nitilfu dak li għandna.

Il-fatt li ma dħalniex fl-Unjoni Ewropea tlifna l-possibbilta' li jkollna pakketti aħjar minn dawk li nistgħu nagħtu aħna għaliex il-limitazzjonijiet tagħna anke finanzjarji huma dawk li huma.

L-Unjoni Ewropea tagħtina l- possibiltajiet li noħorġu minn dan il-qafas ta' pajjiż ta' 19-il kilometru b'9 kilometri kwadri u b'popolazzjoni ta' 360,000 ruħ.

Pajjiżna ma jistax jingħalaq fih innifsu u jibni s-swar madwaru imma jrid ikollu l-kuraġġ li jmur fil-beraħ u jikkompeti.

Qed ngħid dan mhux għaliex din hija għażla imma għaliex din hija l-unika triq li għandna sabiex nibqgħu neżistu bħala pajjiż u sabiex nibqgħu rilevanti għas-settur u għall-area li ngħixu fiha.

Aktar ma nitbiegħdu mill-Ewropa - kuntrarju għal dak li qal il-Prim Ministru - aktar insiru irrilevanti fl-istorja u aktar insiru rrilevanti għar-rigward ta' l-investiment u l-opportunitajiet kbar, liema opportunijiet huma konxji minnhom pajjiżi li m'humiex membri ta' l-Unjoni Ewropea u li għalhekk qegħdin jiġġieldu ma' xulxin biex jidħlu huma l- ewwel sabiex ikollhom dawk l-opportunitajiet miftuħin għalihom, fosthom l- opportunitajiet għas-settur industrijali.

Dawn l-opportunitajiet ifissru li l-industrija lokali tagħna tkun at par ma' l-industrija barranija u jkollha l-possibbiltajiet u l-kondizzjonijiet li għandhom il-kompetituri tagħna fl-Ewropa.

Dawn l-industriji fl-Ewropa li aħna nikkompetu magħhom huma vvantaġġjati aktar minna għaliex għandhom l-appoġġ li tagħtihom l- Unjoni Ewropea permezz tal-programmi tagħha.

L-Unjoni Ewropea tagħti fondi u grants lil dawn l-industriji li magħhom iridu jikkompetu l-industriji tagħna.

Dawn huma affarijiet li tajjeb li ngħiduhom lill-poplu Malti u anke nirrepetuhom u nissostanzjawhom għaliex din hija r-realta', realta' li sfortunatament forsi ħafna nies ma kkonċentrawx biżżejjed fuqha, realta' kruċjali għall-ħajja ta' dan il-pajjiż.

Madam Speaker, filwaqt li nawguraw li dan l-abbozz ta' liġi li qed jippreżenta l-Ministru f'din il-Kamra jkollu suċċess anke għar-rigward tal- miżuri sabiex jgħinu lill-pajjiż jimxi 'l quddiem, naħseb li m'huwiex ġust - naħseb li huma argumenti li għandhom jiġu ribattuti bil-qawwa kollha - li kien hawn min qal illi kieku dħalna fl-Unjoni Ewropea dan ma kienx ikun possibbli.

Jien ngħid li meta aħna nidħlu fl-Unjoni Ewropea - qed ngħid hekk għax naħseb li jiġri x'jiġri fil-pajjiż din hija mixja inevitabbli - dan il-pakkett jista' jkun ħafna aħjar u l-industriji tagħna jkunu jistgħu jgawdu ħafna iktar vantaġġi minn dan.

Wieħed għandu jirrifletti wkoll fuq id-diffikultajiet jekk jagħmel l-għażla li ma jidħolx.

Illum għandna quddiemna tentattiv ġust mill-Gvern Malti biex jgħin lill- industrija Maltija imma għandna wkoll eżempju ċar ta' x'inhu the cost of non-membership.

Dan huwa eżempju ċar ta' xi jfisser li ma tkunx membru ta' l-Unjoni Ewropea u allura ma tistax tagħti ċerti inċentivi li l-Unjoni Ewropea tagħti lill-industrija tagħha.

Aħna, bħala oppożizzjoni, bl-iktar mod leali u bl-iktar mod li huwa bbażat biss fuq l-argument li aħna partit li nenfasizzaw fuq il-ħtieġa li nibnu l-pajjiż u mhux li nkissru lin-nies jew lill-personaġġi u li rridu naħdmu biex lil dan il-pajjiż nagħmluh dejjem aħjar, qed inpoġġu dawn l-ideat għall-konsiderazzjoni ta' din il- Kamra u tal-pubbliku Malti biex filwaqt li wieħed jara x-xogħol li qed isir - wieħed jawgura li dan ix-xogħol li qed isir ikollu s-suċċess li tixtieq din il-Kamra kollha - iżomm ukoll quddiem għajnejh il-viżjoni Nazzjonalista għal dan il-pajjiż, viżjoni li hija ħafna itjeb minn dik li qed joffri l-Gvern preżenti.

Grazzi, Mr Speaker.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Nistieden lill-Ministru sabiex jagħmel il-winding up.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Mr Speaker, jien naħseb li kull min kellu l- paċenzja li jsegwi dan id-dibattitu ntebaħ li dwar din il-liġi bħala liġi m'hemm xejn li wieħed jista' jgħidlu kontenzjuż, anzi jien nista' ngħid li ħadt pjaċir ħafna nisma' l-kelliema miż-żewġ naħat tal-Kamra għaliex għal dak li jirrigwarda l-liġi nnifisha kien hemm ħafna rimarki validi u ħafna suġġerimenti pożittivi.

Id-dibattitu daħal f'ċerti aspettattivi oħrajn u għalkemm jien m'iniex se nkun kontenzjuż, min-naħa l-oħra bilfors irrid nippreċiża x'inhi l-opinjoni tal-Gvern dwar ċerti oqsma li huma laterali u li ġew imqajma f'dan id- dibattitu.

L-ewwel punt kien dwar l-istat ta' l-ekonomija Maltija u bħala l-Ministru responsabbli għat-tali naħseb li jkun nuqqas min-naħa tiegħi li ma nirrispondix fil-qosor għall-punti li tqajmu.

Il-punti li tqajmu minn xi kelliema - mhux mill-kelliema kollha - kienu li minn mindu tela' fil- gvern il-Partit Laburista l-pajjiż mar lura f'ċerti oqsma.

Jien naħseb li din ir-rimarka ma kenitx waħda leali u għalkemm niddejjaq insemmi figuri, bilfors irrid nagħti ċerta indikazzjoni biex nuri kemm dan m'huwiex veru.

Jekk nieħdu, per eżempju, is-settur tal-manifattura nsibu li fl-1995 dan ipproduċa b'madwar Lm906 miljun worth of goods.

Fl-1996 dan l-ammont niżel għal Lm862 miljun.

Jekk naraw dan kif inhu maqsum insibu li l-mod li bih beda jonqos il-manufacturing output kien konsistenti qabel ma tela' fil- gvern il-Partit Laburista.

Fil-qasam tat-turiżmu naraw li fl-1995 il- figura kienet ta' Lm232 miljun filwaqt li fl-1996 din niżlet għal Lm228 miljun.

L-importazzjoni ta' supplies industrijali fl-1996 naqset bi Lm23 miljun u niżlet għall-figura ta' Lm598 miljun.

Fl-istess sena d-dħul ordinarju tal-Gvern naqas b'14% għal Lm446 miljun u l-ispiża - din m'hijiex ħaġa pożittiva - kellha tiżdied b'5%.

Jekk imbagħad naraw id-debitu nazzjonali insibu li fl-1987 dan tela' għal 48.6% u jekk tgħodd id-debiti tal-korporazzjonijiet issib li dawn jammontaw għal madwar Lm1 biljun, jiġifieri daqs il-GDP.

Jien ma neħux pjaċir nagħti dawn il-figuri u nippreferi li kieku l- affarijiet kienu l-oppost imma għamilt dan għaliex ma naħsibx li huwa leali li wieħed jipprova jagħti stampa li qisu l-affarijiet bdew sejrin lura minn mindu tela' fil-gvern il-Partit Laburista.

Jekk inħarsu lejn dak li jissejjaħ l-economic growth - wieħed hawnhekk irid jagħmel distinzjoni importanti bejn dak li hu l-kwalita' u l-kwantita' ta' l-economic growth - naraw li f'figuri reali f'ħames snin il-growth kien average ta' 4.7%.

Fl- 1995 in real terms kien ta' 6.2% u naħsbu li 2% minnhom kienu kaġun ta' l- introduzzjoni tal-VAT minħabba l-ekonomija li ma kenitx qed tiġi mkejla.

Dan ifisser li fl-1995 l-economic growth - jekk inneħħu dawk it-2% - kien ta' 4.2%.

Jekk imbagħad wieħed inħares lejn kif kien l-economic growth in real terms fl-1996, iżjed jibda jinkwieta għaliex insibu li f'termini reali dan kien ta' 3.1% u jekk inħarsu lejn il-kwalita' minflok lejn il- kwantita', aktar ninkwetaw għaliex l-input tal-growth kien dovut għal infiq iktar min-naħa tal-konsumatur u infiq akbar min-naħa tal-Gvern, probabbli minħabba li kienet riesqa l-elezzjoni.

Mr Speaker, meta wieħed iħares lejn dawn il-figuri għandu jiżen id- diskors ta' l-Oppożizzjoni meta tgħid li kif tela' Gvern Laburista kien hemm rigress.

Dan m'hu veru xejn u l-Oppożizzjoni għandha taċċetta li l- poplu Malti tella' Gvern ġdid u ma toqgħodx tipprova tissostanzja ċerti kwestjonijiet li m'humiex minnhom; għandha taċċetta s-sitwazzjoni kif inhi.

Lill-Oppożizzjoni ngħidilha li l-aktar mod li bih tkabbar l- inċertezza - li tant jitkellmu dwarha - u l-islowdown fl-ekonomija huwa billi titkellem dwarha u tirrepetiha.

Jien naħseb li l-Oppożizzjoni għandha tkun responsabbli u tevalwa l-fatti fil-perspettiva vera tagħhom.

Jien, kif għidt fil-bidu tad-diskors tiegħi, ma rridx inkun kontenzjuż u kelli nagħmel din ir-rimarka u nagħti dawn il-figuri għaliex kien hemm kelliema li għamlu riferenza għall-istat ta' l-ekonomija fil-pajjiż.

Mr Speaker, it-tieni punt li xtaqt nitkellem dwaru u li tqajjem minn diversi kelliema kien dwar l-istrateġija tal-Gvern u jekk jeżistix pjan industrijali.

L-ewwel ħaġa, waħda mir-rimarki li wieħed jisma' kostantement mill-korpi kostitwiti kif ukoll mill-esperti li jifformaw ir- Ramboll team huwa li l-Gvern preċedenti ma kellux pjan jew strateġija industrijali.

L-industrija kienet qed taħdem f'vacuum f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-istrateġija industrijali.

Ħalli issa naraw x'inhi l- istrateġija li qed inressqu 'l quddiem aħna.

L-ewwelnett huwa importanti li jkollok ekonomija bilanċjata u l-bilanċ irid ikun bejn l-oqsma differenti u importanti ta' l-ekonomija.

Irid ikun hemm bilanċ bejn dik li tissejjaħ produzzjoni diretta, bejn is-servizzi tas- suq u s-servizzi li m'humiex tas-suq b'mod li dan il-bilanċ ikun lest li jilqa' għall-vulnerabilita', li tista' tiġi minn forzi esterni li wara kollox m'humiex fil-kontroll ta' l-awtoritajiet nazzjonali.

X'għandu jkun dan il-bilanċ jiddefinih min ikun qed imexxi, fis-sens li l-Gvern irid jara x'bilanċ jaħseb li għandu jinżamm.

Għalhekk jien għidt li huwa importanti li gvern ikollu strateġija industrijali - dak li qabel kien jissejjaħ pjan industrijali - għaliex il-bilanċ irid jinstab skond din id-direzzjoni.

Rigward is-settur tal-manifattura, dan għandu jkun kapaċi jżomm il- kontribuzzjoni li kien qed jagħti bħala persentaġġ tal-kontribuzzjoni diretta għall-ekonomija in ġenerali.

Kif qed inħarsu aħna lejn il- produzzjoni diretta?

Aħna qed inħarsu lejn il-produzzjoni diretta fuq erba' binarji prinċipali; l-ewwelnett aħna nemmnu li m'għandux ikun hemm riduzzjoni fil-kontribuzzjoni tal-kumpanniji barranin eżistenti f'Malta fl- ekonomija tal-pajjiż - jiġifieri l-kumpanniji preżenti għandhom mhux biss iżommu r-ritmu bħala input jew persentaġġ fl-ekonomija nazzjonali ta' pajjiżna imma għandhom jaraw kif ikomplu jikbru miegħu - it-tieni nett għandu jkun hemm żieda fil-livell ta' investiment ġdid f'pajjiżna f'setturi differenti - kif wieħed jista' japprezza, dan il-qasam huwa wieħed importanti u minkejja diffikultajiet li 'l quddiem niġi għalihom, wieħed għandu japprezza li għandu jsir sforz sħiħ biex il-livell ta' l-investiment dirett barrani jiżdied - it-tielet li s-settur tal-manifattura lokali jkun kapaċi jgħix fid-dinja tas-suq ħieles billi jkun kapaċi hu stess jirristruttura ruħu u r-raba' li jiżdied in-numru ta' intrapriżi ġodda fil-manifattura fl-ambitu lokali.

Dawn l-erba' punti huma l-bażi, il-qalb ta' dak li qed jiġi propost fl- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Meta aħna niġu biex niddiskutu qasam qasam, wieħed irid japprezza li dan l-abbozz ta' liġi ġie proprju tailor made biex dawn l-erba' oqsma individwali iżda li huma relatati wkoll ma' xulxin, ikollhom il-qafas legali għall-iżvilupp neċessarju.

L-abbozz ta' liġi stess jagħmilha ċara li l-fabbriki eżistenti u dawk li se jibdew jaħdmu għandhom jingħataw l-għajnuniet skond dawk kontemplati fl-IDA, iżda meta dawk l-għajnuniet fiskali kontemplati jieqfu m'għandux jieqaf l- investiment.

In-naħa l-oħra qalet li sakemm spiċċat mill-Gvern ma kenitx ippreparat l-abbozz ta' liġi dwar l-għajnuna legali fil-qasam tat-taxxa għax ħasset li ma kienx għad hemm bżonnu u kellhom jippreparawh għaliex l- iskema kellha tiskadi fis-sena 2000.

Jien naħseb li dan l-argument ma tantx hu serju għaliex kumpanniji li huma ta' ċerta entita' jibdew jippjanaw investiment ġdid minn żmien qabel.

Jekk wieħed jaħseb li kumpannija tagħmel l-istrateġija industrijali tagħha mil-lum għal għada, jiżbalja.

Fil-fatt, kif jaf kulħadd, sakemm jiskadu diversi opportunitajiet li kienet tagħti l-IDA kien baqa', bejn wieħed u ieħor, minn tlieta sa erba' snin u kumpanniji li jkunu fil-qagħda li jerġgħu jibdew jikkontemplaw investiment ġdid, speċjalment meta l-investiment ikun qawwi kif qegħdin nantiċipaw f'ċerti fabbriki, dan irid jiġi maħsub minn żmien qabel.

Meta l-Oppożizzjoni titkellem fuq nuqqas ta' fiduċja jien ngħidilha li jkun tajjeb li jitkellmu direttament ma' l-industrijalisti - apparentement qabel ma tantx kien isir djalogu ma' l-industrijalisti - biex jaraw x'inhi verament il-pożizzjoni ta' dawk l-industriji li huma b'saħħithom.

Jien ngħid illi li kieku l-industrijalisti ma kellhomx fiduċja f'pajjiżna, kif qed jipprovaw ipinġu tan-naħa l-Oppożizzjoni, kieku ma kenux iħeġġuna huma stess sabiex ngħaddu din il-liġi kemm jista' jkun malajr biex ikunu jistgħu jieħdu ċerti deċiżjonijiet strateġiċi dwar fejn se jkabbru l- investiment tagħhom.

Jien għandi l-pjaċir ngħid hawnhekk li l-SGS Thomson, kumpannija ewlenija li għandna f'pajjiżna, mhux talli marret mill-fażi ta' Kirkop 1 għal Kirkop 2 imma aktarx se timxi għall-fażi ta' Kirkop 3.

Wieħed japprezza l-fiduċja li din il-kumpannija għandha f'pajjiżna u t-tip ta' investiment li se tagħmel, li se jkun wieħed li jtejjeb it-teknoloġija f'dak li għandu x'jaqsam mal-microchips - għax huma jispeċjalizzaw f'dan il- qasam - se jgħin biex ikun hemm investiment teknoloġiku qawwi kif kien hemm fl-imgħoddi.

Eżempju ieħor huwa dak tal-kumpannija Brandstaetter.

Kieku ma kienx hawn fiduċja fil-pajjiż, kieku din il-kumpannija ma kenitx tiddeċiedi li toħroġ parti mill-Lm5 miljun li hemm bżonn biex jinbena qasam ta' fabbriki ġdid ġo Ħal Far.

Kieku m'hawnx ċerta fiduċja f'pajjiżna kieku kumpannija li għadha kemm nefqet Lm3 miljun f'fabbrika li għandha x'taqsam ma' l-ipproċessar ta' l-ikel ma kenitx titħajjar biex terġa' tiżviluppa fabbrika oħra ta' l- istess daqs bl-istess investiment.

Meta nisma' lil min jgħid li l- industrijalisti jħossuhom inċerti u qegħdin jinkwetaw jien ngħid li dan il- ħsieb huwa biss f'min qiegħed jgħidu għax l-industrijalisti li niltaqgħu magħhom aħna - u ltqajna ma' biżibilju minn mindu tlajna fil-gvern - ma wrewx il-preokkupazzjoni li qed turi l-Oppożizzjoni.

Jien nista' ngħid ukoll - u dan huwa termometru ta' dak li jeżisti bħala ħsieb f'pajjiżna - li jekk wieħed iħares lejn dawk il-proġetti li kienu on-line - jiġifieri li kienet qed issir il-ħmira dwarhom - qabel l-elezzjonijiet ġenerali sabiex jara jekk dawn irtirawx jew le, isib li dawn mhux biss ma rtirawx talli baqgħu għaddejjin bl-istess ritmu.

Per eżempju, fit-Technopark din is-sena ġew approvati ħames proġetti ġodda li nisperaw li jibdew joperaw fil-ġejjieni.

Jiġifieri meta wieħed jisma' dan il-kliem dwar nuqqas ta' fiduċja u inċertezza wieħed jibda jissuspetta li dawn qegħdin jiġu ripetuti għal skopijiet ta' partiġġjaniżmu li m'għandux ikun fejn għandha x'taqsam il-politika industrijali tal-pajjiż.

Jien xtaqt nitkellem ukoll fuq il-kritika - għax hija relatata magħha - li saret il-ħin kollu dwar il-politika ta' dan il-Gvern fil-konfront tal- European Union.

Aħna m'aħniex Ewropej jew Mediterranji - għaliex xi ħadd għoġbu jsejħilna hekk - inferjuri għaliex m'aħniex fil-Euopean Union.

L- ispostament ta' l-argument ta' l-Oppożizzjoni li għaliex Malta m'hijiex se tidħol fil-European Union qisha m'hijiex pajjiż Ewropew huwa wieħed żbaljat għal kollox.

Jekk hemm qasam fejn dan l-argument ma jistax jintuża huwa proprju fejn tidħol il-politika industrijali għaliex f'dan il-qasam fejn il- Gvern qed jipproponi li l-pożizzjoni ma tkunx inferjuri għal sħubija sħiħa u li għandu jkun hemm zona industrijali ħielsa.

Allura jien ngħid lill- Oppożizzjoni - li apparentement ma tistax taċċetta l-fatt li l-politika barranija ta' dan il-Gvern fil-konfront ta' l-Unjoni Ewropea hija waħda ta' relazzjoni mill-qrib f'ċerti oqsma mingħajr sħubija sħiħa - li fil-qasam industrijali mhux talli wieħed m'għandux jipprova juża dan id-dibattitu biex jallarma billi jgħid li l-pożizzjoni ta' Malta se tiġi aggravata fin- nuqqas ta' sħubija ma' l-Unjoni Ewropea, talli jekk hemm qasam li veru mhux se jkun inferjuri huwa proprju fejn tidħol il-politika industrijali.

Meta aħna nitkellmu mar-rappreżentanti tal-kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea dwar il-politika tagħna fil-qasam industrijali aħna qed nagħmluha ċara li l-intendiment ta' dan il-Gvern huwa proprju biex jasal għal industrial free zone.

Il-kelma "industrijali" qiegħda magħżula u meqjusa apposta għax hekk inħossu li jaqbel għall-pajjiż.

Kieku nħossu li għall- pajjiż jaqbel politika differenti kieku ma ninsistux fuq din il-politika, imma aħna nħossu li għal Malta dan li qed nipproponu aħna huwa aħjar u aqwa minn sħubija sħiħa.

Qed ngħidu hekk għaliex illum Malta m'hijiex membru tal-European Union u allura meta n-Nazzjonalisti joqogħdu jitkellmu fuq l- investiment li ġabu matul iż-żmien li kienu fil-gvern bl-intiża ta' proġetti - fost dawn il-proġetti ssemma wieħed li għandu x'jaqsam ma' Hugo Boss - li kellhom l-intenzjoni li jiġu hawn u jagħmlu t-tikketta "Made in the European Union" fuq il-prodotti tagħhom, jien ngħidilhom li huma ma kenux daħlu fil-European Union, anzi ma kenux jafu meta se jidħlu.

Skond l- argument tagħhom stess, il-fatt li ma kenux daħlu ma kienx neħħa l- opportunita' ta' l-investiment, għaliex pajjiż ma jkunx Ewropew għaliex ikun fil-European Union.

Meta inti tara l-possibbiltajiet li qed joffri l- Gvern fil-politika industrijali m'għandekx tkompli tħambaq fuq is-sħubija sħiħa fil-European Union għaliex f'dan il-qasam aħna proprju m'aħniex qed nippreżentaw politika inferjuri għal sħubija sħiħa.

Aħna qed ngħidu li fejn għandha x'taqsam l-industrija u l-manifattura, aħna nipproponu li għandna jkollna ftehim li ma jkunx inferjuri.

Jekk fil-qasam industrijali naslu għal dan wieħed jara li hemm vantaġġi oħrajn li verament kienu jintilfu kieku aħna konna nkunu membri sħaħ.

Ħalli nieħu xi żewġ eżempji.

Kieku aħna konna membri sħaħ, wieħed seta' jikkontempla li tiġi rinovata l-konċessjoni - verament kull sena tiġi rinovata - li għandna għall- esportazzjoni ta' prodotti li ħafna minnhom imorru lejn l-Istati Uniti?

Li kieku Malta kienet membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea, ma kenitx tkun tista' tibbenefika mill-qasam ta' investiment - il-fondi li l-Oppożizzjoni ssejħilhom strutturali - li huwa sostanzjali li se jagħmlu l-pajjiżi ta' l- Ewropa għal dak li għandu x'jaqsam mal-proċess imsejjaħ MEDA.

Malta se tibbenefika minn dan il-proċess għaliex m'hijiex membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea.

In-naħa l-oħra ma tkellmitx dwar dan imma tkellmet biss fuq x'seta' jakkwista l-pajjiż.

Fl-istess nifs imbagħad l-Oppożizzjoni titkellem kontinwament fuq il-problema tal-qgħad f'pajjiżna.

Jien nixtieq li ngħid xi ħaġa fil-qosor dwar il-politika tal-Gvern fejn għandu x'jaqsam il-labour market.

Mr Speaker, l-ewwelnett jien qbadt l-argument li l-Oppożizzjoni titkellem fuq il-qasam ta' l-impjiegi u tagħti l-impressjoni li s-settur tal- manifattura kienet tagħtih importanza daqs is-settur tas-servizzi.

Meta wieħed iħares lejn kif żdiedu l-impjiegi matul is-snin 1991-1996, jara li dan mhux minnu għaliex fis-settur tal-manifattura, fl-1991 kien hemm 29,674 impjegat filwaqt li fl-aħħar ta' l-1996 kien hemm 29,691 impjegat.

Dan ifisser li għalkemm l-impjiegi fil-pajjiż żdiedu matul medda ta' ħames snin, fil-manifattura dawn baqgħu kważi kostanti.

Jekk imbagħad inħarsu lejn il-qasam tas-servizzi nsibu li l-impjiegi żdiedu minn madwar 36,000 għal madwar 47,000, żieda ta' 11,000 impjieg.

Dan ifisser li waqt li l- impjiegi in ġenerali żdiedu, l-impiegi fil-qasam tal-manifattura ma żdidux bl-istess rata.

Wieħed irid jgħid li aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar hemm inter-dipendenza bejn iż-żewġ oqsma.

Jiena ma rridx ngħid u ma rridx niġi interpretat li qed ngħid li għandu jkun hemm żbilanċ bejn dawn iż-żewġ oqsma - aktar ma jkun hemm inter-dipendenza bejniethom, aktar ikun aħjar - pero' huwa fatt li ma jista' jirrifjutah ħadd li fil-qasam tas-servizzi l- affarijiet żviluppaw b'ritmu differenti milli żviluppaw fil-qasam tal- manifattura.

Mr Speaker, wieħed irid japprezza wkoll li fil-qasam tal-manifattura l- pajjiż kellu, u għad għandu, sfidi kbar.

Ta' xejn wieħed joqgħod jgħid li ġraw ċerti ħwejjeġ fil-qasam industrijali, meta ma jkunx realistiku għall- politika internazzjonali industrijali li hawn madwarna.

Aħna smajna kif tkellmu ċerti membri taż-żewġ naħat tal-Kamra dwar problemi li tiffaċċja l- industrija tal-lum; għandna l-problema li m'għandniex suq domestiku u għandna wkoll il-problema li għandna pajjiżi fil-Lvant ta' l-Ewropa u anke fl-Afrika ta' Fuq li huma kompetituri tagħna.

Nafu wkoll li bit-tibdil sħiħ tal-mentalita' dwar is-suq, hemm pajjiżi oħra li wkoll jinsabu fit-triq ta' l-iżvilupp.

M'iniex qed nirriferi għaċ-Ċina fejn hemm suq domestiku enormi, imma qed nirriferi għal pajjiżi bħal Vietnam li wkoll qed jikkompeti għaliex jipproduċi mano d'opera li hija rħisa.

Meta naraw dawn l-isfidi kollha, aħna għandna nirrikkonoxxu l- possibbiltajiet tal-pajjiżi l-oħra biex nibnu l-fiduċja fuq dak li hu b'saħħtu.

U pajjiżna x'għandu b'saħħtu?

L-ewwel ħaġa li għandna nirrikonoxxu hija li għalkemm pajjiżna huwa żgħir, għandu ħafna x'joffri.

M'għandniex nimmaġinaw li għandna xi ġgant ċkejken industrijali, bħal forsi pajjiżi li huma ċkejknin u għandhom ekonomija żviluppata ħafna, pero' xorta waħda għandna ħafna x'noffru.

Il-pożizzjoni ta' pajjiżna hija waħda ideali u għalkemm ma' l-Ewropa m'aħniex - kif qal wieħed mill-kelliema - fuq il- mainland, min-naħa l-oħra qegħdin ħafna iktar viċin suq kbir ta' tliet miljun ruħ fin-naħa ta' fuq ta' l-Afrika.

Dan is-suq żgur li għadu ma ġiex żviluppat kif imissu jiġi żviluppat.

Aħna nafu li 75% ta' dak li għandu x'jaqsam ma' esportazzjoni, importazzjoni u anke turiżmu hija ma' l-Unjoni Ewropea u jekk taqta' dak li jmur lejn l-Amerka tinduna li hemm suq sħiħ li għadu ma ġiex żviluppat.

Mr Speaker, suq ieħor li ma ġiex żviluppat huwa proprju l-Lvant ta' l- Ewropa.

Aħna nitkellmu fuq il-Lvant ta' l-Ewropa billi ngħidu li dawn qed jipprovaw jissieħbu ma' l-Unjoni Ewropea ħalli jkunu hemm qabilna, u allura minflok narawh bħala suq, qed narawh biss bħala kompetitur.

Kieku l-Gvern preċedenti uża aktar moħħu u għaraf il-fatt li ħafna minn dawn il-pajjiżi li qegħdin fil-Lvant ta' l-Ewropa għandhom ftehim ta' assoċjazzjoni ma' l- EFTA, kien jara li din il-parti ta' l-Ewropa m'għandniex inqisuha biss bħala kompetitur tagħna imma għandna nqisuha wkoll bħala li tista' tkun suq.

Pero' minħabba traskuraġni u forsi, biex ngħid hekk, għaliex ma kienx hemm dik il-ħajra li jkomplu d-diskussjonijiet mar-rappreżentanti ta' l- EFTA, din il-possibbilta' intilfet.

It-triq tal-Gvern Nazzjonalista kienet biss lejn l-Ewropa u għalkemm kellu r-raġunijiet tiegħu - raġunijiet li aħna ma naqblux magħhom - jien naħseb li kien żball li ttraskura toroq oħrajn.

Madam Speaker, qabel ma nikkonkludi xtaqt nirriferi għad-diskors li ntqal rigward il-fatt li dan l-abbozz ta' liġi huwa mibni fuq abbozz preċedenti li tressaq mill-ex-Ministru Josef Bonniċi.

Dan huwa veru u jekk kien hemm xi ħaġa li jien dejjem sħaqt fuqha minn mindu nħtart bħala Ministru hija l- ħtieġa tal-kontinwita' fil-qasam ta' l-industrija u f'oqsma oħrajn li huma ta' importanza nazzjonali, bħalma huwa s-settur tat-turiżmu.

M'hemmx dubju li meta jiena bdejt naġixxi bħala Ministru, dan ma kienx biss bil-kliem imma anke bil-fatti, għaliex kif ħadt ċerti deċiżjonijiet deher ċar li t- triq li għażilt kienet waħda ta' kontinwita' billi bnejt u saħħaħt fuq dak li sibt li deherli li kien tajjeb u dak li deherli li ma kienx adattat għall-politika tagħna ttrimjajtu biex jiġi adattat.

Imma meta jkun hawn min jgħid li dan l-abbozz ta' liġi huwa mibni kollu kemm hu fuq abbozz ta' liġi preċedenti, ma jkunx qed jgħid il-verita'.

Qed ngħid dan għaliex jekk nagħmlu bħat-tfal iż-żgħar u noqogħdu ngħoddu l-paġni, insibu li l-abbozz ta' liġi li kien tressaq taħt l-Amministrazzjoni preċedenti kellu ħames paġni u dan għandu d-doppju.

Jiġifieri barra li aħna bnejna fuq dak li deherilna li kien fl-interess ta' l-industrija u fl-interess tal-politika industrijali tal-pajjiż, għamilna daqstant ħwejjeġ ġodda li dehrilna li kellna bżonnhom biex insaħħu dak li sibna bħala l-Liġi li Tirregola l-Qasam Industrijali.

Madam Speaker, jien nikkonkludi billi ngħid li fl-istadju tal-Kumitat se jiġu proposti ċerti emendi ġodda - li se ngħaddi lill-kollegi tiegħi tan- naħa ta' l-Oppożizzjoni - sabiex inkunu nistgħu niddiskutuhom u b'hekk nagħmlu liġi li verament tagħti fiduċja u kunfidenza lill-industrija Maltija.

Nirringrazzjak.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali, Kap. 325", ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l- Industrija.

ONOR.

ATTARD MONTALTO: Nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi li għadna kemm għaddejna mill-istadju tat-Tieni Qari jkun trattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR JOSEF BONNICI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali, jiġi trattat mill-Kumitat Permanenti għall- Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nixtieq ninforma lill-Kamra li fuq il- Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi maħtur biex jikkonsidra l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali fl-istadju ta' Kumitat, min-naħa tal-Gvern qed jiġu appuntati l-Ministru għall-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija, is-Segretarju Parlamentari għas-Self-Employed u s-Segretarju Parlamentari għad-Drittijiet tan-Nisa.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Borg.

ONOR.

JOE BORG: Ninforma lill-Kamra li l-membri għan-naħa ta' l- Oppożizzjoni appuntati fuq l-istess kumitat huma l-Onor.

Josef Bonnici, l- Onor. Michael Frendo u jiena stess.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa,14 ta' Mejju, 1997, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:.

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet Finanzjarji - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Portijiet Ħielsa ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorita' Marittima ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Eurocontrol - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jirregola Condominia - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awditur Ġenerali u l-Uffiċċju Nazzjonali tal- Verifika - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Taxxa tad-Dwana u tas-Sisa - it-Tieni Qari; u

Mozzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar il-Liġi tal-VAT - Kontinwazzjoni.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Edwin Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, matul dawn l-aħħar ġimgħat, l- Oppożizzjoni Nazzjonalista imbarkat fuq kampanja ta' ħmieġ, gideb, nofs veritajiet u spekulazzjonijiet dwar il-qagħda ekonomika tal-pajjiż, b'mod partikolari dwar il-qagħda fl-impjiegi.

L-Oppożizzjoni pprovat tagħti l-impressjoni li hawn xi inċertezza fil- pajjiż, maħluqa mill-politika tal-Gvern Laburista, u li qiegħda twassal għat-telf ta' direzzjoni tal-pajjiż u għal inkwiet ekonomiku kbir.

Bil-mod kif tkellmet l-Oppożizzjoni uriet mhux biss l-irresponsabbilta' tagħha, iżda wkoll l-ipokresija li tħaddan fit-tmexxija tagħha.

Proprju l-irresponsabbilta' u l-ipokresija ta' l-Oppożizzjoni ħarġu aktar fil-beraħ il-ġimgħa li għaddiet meta ħarġet l-istatistika uffiċjali dwar l- impjiegi għax-xhur ta' bejn Diċembru 1996 u Marzu 1997 u ċ-ċifri tal-qgħad għal April li għadda.

L-istatistika uffiċjali dwar l-impjiegi tikkonferma kemm l-Oppożizzjoni Nazzjonalista u l-fergħat u l-mezzi ta' komunikazzjoni tagħha, kienu qegħdin jigdbu sfaċċatament meta kienu qed jgħidu li l-qgħad mill-elezzjoni 'l hawn żdied b'aktar minn 1,000 ruħ.

Fl-istess ħin din tikkonferma kemm kienet irresponsabbli l-Oppożizzjoni meta din ipprovat tagħti l-impressjoni li fil-pajjiż kollox sejjer ħażin, li hawn inċertezza kbira u li dan l- għawġ inġieb bil-politika tal-Gvern Laburista ġdid.

Madam Speaker, il-verita' hija li l-affarijiet assolutament m'humiex kif qegħdin ipinġuhom ta' l-Oppożizzjoni.

Id-diffikultajiet li hawn fil- preżent huma dawk li kien hawn qabel Novembru li għadda u dawn inġiebu mill- Gvern Nazzjonalista nnifsu, b'mod partikolari bid-dħul tal-VAT.

Għal dawk li huma mpjiegi u qgħad, l-istatistika uffiċjali toħroġ dan fil-beraħ b'mod kemm jista' jkun ċar.

L-istatistika turi b'mod ċar li kien bejn Mejju u Novembru ta' l-1996, jiġifieri fl-aħħar sitt xhur ta' Gvern Nazzjonalista, li l-qgħad żdied b'aktar minn 1,000 ruħ, eżattament b'1,071.

Għalkemm Novembru 1996 kien l- ewwel xahar tal-Gvern preżenti, iż-żieda fil-qgħad f'dan ix-xahar kienet ikkawżata minn telf ta' aktar minn 500 impjieg fis-settur privat f'Ottubru, l-aħħar xahar tal-Gvern ta' qabel.

L-istatistika turi li minn Novembru 1996 sa April 1997, il-qgħad żdied biss b'259 ruħ.

Dan ifisser li fl-aħħar xhur ta' Gvern Nazzjonalista, il- qgħad żdied b'erba' darbiet aktar milli żdied fl-ewwel xhur ta' Gvern Laburista.

L-istampa globali turi li bejn Mejju 1996 u April 1997, il- qgħad żdied b'1,330.

Minn dawn, 1,071 jew aktar minn 80%, żdiedu fl-aħħar xhur tal-Gvern Nazzjonalista.

Jiena għalhekk jiddispjaċini meta s-Sur Tony Muscat - Viċi President ta' l-Assoċjazzjoni Solidarjeta' Ħaddiema Partit Nazzjonalista u wkoll direttur fl-ETC - fuq programm ta' Radio 101 li xxandar fit-13 t'April, 1997, stqarr ħafna affarijiet inkorretti.

Anke li kieku wieħed kellu, għas-saħħa ta' l-argument, jgħodd iż-żieda fil-qgħad li kien hemm f'Novembru 1996 bħala li seħħet taħt Gvern Laburista, isib li l-qgħad żdied b'689, ħafna anqas minn dak li ilha tallega l-Oppożizzjoni Nazzjonalista.

L-istatistika turi wkoll li r- rankatura 'l fuq li kien qabad il-qgħad taħt il-Gvern Nazzjonalista, issa waqfet.

Dan jien kont diġa' semmejtu.

Fil-fatt, f'April ta' din is-sena - l-ewwel darba li l-qgħad niżel minn Mejju ta' l-1996 'l hawn - il-qgħad niżel b'192.

Madam Speaker, l-istatistika tikkonferma dak li ilu jsostni l-Gvern, fi kliem ieħor, li s-settur ekonomiku fl-aħħar amministrazzjoni kien ilu xhur sħaħ inaqqas mir-ritmu tiegħu bil-konsegwenza li bdew jiżdiedu s-sensji u beda jiżdied il-qgħad.

Dan huwa pprovat minn graphs li 'l quddiem beħsiebni npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dawn il-graphs juru b'mod ċar kemm il-qgħad ma bediex tiela' minn Novembru li għadda, u hawnhekk nagħmel riferenza speċjalment għal dak li qalet "The Times" fis-6 ta' Mejju, 1997, meta kienu għadhom kemm ħarġu l- figuri li riedet l-Oppożizzjoni.

Din ma flietx dawn il-figuri u lill-poplu ma qaltlux il-verita'.

Fil-fatt fit-title ġabet:

"Unemployment up every month since October and dips in April."

Jiġifieri din ħalliet nofs l-istorja barra u nixtieq li għada jew pitgħada din toħroġ tgħid il-verita' għaliex lill-poplu għandna ngħidulu l-verita'.

Ma jimpurtax li jkun hemm kritika fejn ikun hemm bżonn, u aħna neħduha l- kritika, imma m'għandux ikun hemm gideb.

Jiena għalhekk illejla beħsiebni npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dawn il-graphs, sabiex nispjega lill-poplu x'ġara u x'ma ġarax rigward il-qgħad fl-aħħar xhur.

Dawn il- graphs juru b'mod ċar kemm il-qgħad ma bediex tiela minn Novembru li għadda, jiġifieri mindu tela' l-Partit Laburista fil-gvern, imma beda tiela minn Mejju ta' l-1996, jiġifieri taħt il-Gvern Nazzjonalista.

Madam Speaker, matul is-sena l-oħra, il-qgħad żdied f'Ġunju, reġa' żdied f'Lulju, reġa' żdied f'Awissu, reġa' żdied f'Settembru, reġa' żdied f'Ottubru u reġa' żdied f'Novembru minħabba li f'Ottubru, kif għidt diġa', intilfu aktar minn 500 impjieg fis-settur privat.

Għalhekk nakkuża lill- Oppożizzjoni b'ipokresija għaliex id-deni li kkawżaw huma bil-politika tagħhom, issa bil-wiċċ tost kollu, qed jipprovaw jitfgħuh fuqna.

Barra minn hekk, il-qgħad illum jinsab fl-istess livell li kien fl-ewwel tliet xhur ta' l-1994, u mhux hekk biss, għaliex f'dik is-sena in-numru ta' nies jaħdmu bi qliegħ kien ħafna anqas mil-lum.

Mela fil-verita' r-rata tal-qgħad fl-1994 kienet ogħla mil-lum.

Allura dak iż-żmien fejn kienu n- Nazzjonalisti?

Ma ħarġux jgħajtu bil-kriżi u l-inċertezza?

Fejn kienet l- Assoċjazzjoni Solidarjeta' Ħaddiema tal-Partit Nazzjonalista?

Fejn kien is- Sur Gafa', il-President ta' din l-assoċċjazzjoni u fejn kien is-Sur Tony Muscat?

Din hija ipokresija fl-agħar xorta tagħha.

Hija wkoll irresponsabbilta' fl-agħar xorta tagħha għaliex in-Nazzjonalisti bil-mod kif qed jitkellmu qed jipprovaw joħolqu l-inkwiet fil-pajjiż.

Hawnhekk irrid nerġa' nsemmi d- dibattitu li kien hemm fuq programm ta' Radio 101, fejn is-Sur Muscat qal dawn il-kelmiet:

"Bħala moviment aħna ngħidu li issa bilfors irridu nimmobilizzaw lill- poplu.".

Madam Speaker, mela fuq ir-radju qegħdin jgħidu li hemm bżonn jimmobilizzaw lill-poplu meta il-qgħad beda tiela' minn żmien meta huma kienu fil-gvern!

Imma l-ħaddiema li tilfu ħobżhom matul din l-aħħar sena jafu biżżejjed għalfejn tilfu l-impjieg tagħhom; jafu biżżejjed meta beda l-inkwiet li wassal biex tilfu l-impjieg tagħhom.

Ħadd ma jista' jemmen lin- Nazzjonalisti meta dawn jitkellmu dwar għeluq ta' fabbriki u sensji li ġraw f'dawn l-aħħar xhur għaliex jekk kien hawn xi fabbriki li għalqu issa, dawn ma bdewx jiffaċċjaw il-problemi f'daqqa waħda mindu tela' l-Gvern Laburista.

Ma jridx ikollok xi għerf kbir biex tirrealizza li meta fabbrika tasal biex tagħlaq jew tnaqqas l-impjegati tagħha, trid ikun ilha għal żmien twil mhux ħażin tiffaċċja problemi biex tieħu azzjoni daqshekk drastika.

Għalhekk huwa evidenti li s-sensji li qed jingħataw issa huma frott il- politika żbaljata u staġnata li kien qabad il-Gvern Nazzjonalista bid-dħul tal-VAT u bl-ossessjoni tagħhom li jdaħħluna fl-Unjoni Ewropea.

Madam Speaker, id-direzzjoni lill-pajjiż qed jagħtihielu l-Gvern preżenti bil-politka serja tagħna ta' Svizzera fil-Mediterran, pajjiż ħabib ma' kulħadd; ma' l-Ewropej, mal-pajjiżi Mediterranji u ma' l-GĦarab.

Aħna qed nagħtu fiduċja ġdida lil dan il-pajjiż, u qed inkabbru l-istima li pajjiżi barranin għandhom għalina.

B'dan il-mod jista' jinġieb l-investiment lejn pajjiżna u mhux bil-paroli vojt dwar l-Unjoni Ewropea.

Madam Speaker, biex inkompli fuq is-suġġett tas-sensji u l-qgħad irrid ngħid li l-verita' hi li l-fabbriki bdew jagħlqu, is-sensji bdew jiżdiedu u l-qgħad beda jiżdied taħt il-Gvern Nazzjonalista.

Irrid insemmi wkoll li s- Solidarjeta' Ħaddiema tal-Partit Nazzjonalista ma qalux, per eżempju, li bejn Jannar u Ottubru ta' l-1996, kien hemm kważi 1,200 persuna li ġew issensjati mix-xogħol.

Dan huwa l-ogħla numru ta' nies li tilfu l-impjieg tagħhom f'dawn l-aħħar tliet snin.

Ma qalux lanqas li bejn Jannar u Ottubru ta' l-1996, kien hemm aktar minn 3,900 persuna li rreġistraw għax- xogħol għall-ewwel darba.

Dan huwa wkoll l-ogħla numru ta' nies li rreġistraw għax-xogħol għall-ewwel darba f'dawn l-aħħar sitt snin.

U lanqas qalu li bejn Ottubru 1995 u Settembru 1996, l-opportunitajiet ta' xogħol li kienet infurmata bihom l-ETC naqsu b'1,200 fuq is-sena ta' qabel.

Dawn l-affarijiet imissha tgħid l-Assoċjazzjoni Solidarjeta' Ħaddiema tal- Partit Nazzjonalista u mhux il-gideb li qalet tul il-ġimgħat ta' qabel il- festa ta' l-Ewwel ta' Mejju.

Dawn l-affarijiet, għalkemm ma jiġux ippubblikati, xorta jidher l-effett tagħhom fl-istatistka li ġiet ippubblikata l-ġimgħa l-oħra.

Barra minn hekk, il-Gvern Nazzjonalista kien ilu s-snin jaf li fl- istatistika uffiċjali hemm diskrepanzi kbar li juru li hemm eluf ta' nies jaħdmu aktar milli fil-fatt hemm.

Issa aħna niftakru li l-ETC taħt il- Gvern l-ieħor kienet tiftaħar kemm għandha data bank mill-aħjar.

Minħabba f'hekk, l-ETC bdiet eżerċizzju ta' reviżjoni biex il-figuri uffiċjali jiġu korretti imma minkejja li dan l-eżerċizzju kien ilu għaddej għal snin sħaħ, il-Gvern Nazzjonalista baqa' ma qal xejn u ma ddeċieda xejn dwar x'se jagħmel.

Kien minħabba dan l-eżerċizzju li dan l-aħħar kien hemm dewmien fil-pubblikazzjoni ta' l-istatistika.

Minkejja li l-Oppożizzjoni Nazzjonalista kienet taf b'dan kollu, xorta waħda għażlet li tipprova tagħmel kapital politiku mis-sitwazzjoni.

Madam Speaker, il-Gvern Laburista jinsab impenjat biex mingħajr daqq ta' trombi, jagħti nifs ġdid lill-ekonomija biex jinħoloq ix-xogħol.

F'dan il- kontest, wieħed jista' jsemmi t-tneħħija tal-VAT - li sa xahar ieħor tkun tneħħiet - l-inċentivi ġodda li se tingħata l-industrija lokali bbażati fuq ir-rapport Ramboll, l-għajnuna professjonali, teknika u finanzjarja li diġa' bdiet tingħata lill-azjendi żgħar biex ikomplu jkabbru l-attivita' tagħhom, u t-tisħiħ ta' l-industrija turistika.

U dan minbarra proġetti infrastrutturali li hemm ippjanati għax-xhur li ġejjin.

Qabel nagħlaq, Madam Speaker, nixtieq nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inqiegħed xi dokumenti li semmejt aktar kmieni fid-diskors tiegħi fuq il- Mejda tal-Kamra.

MADAM SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni li turi s-sitwazzjoni tal-qgħad bejn Mejju 1996 u April 1997.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA (Segretarju Parlamentari għas-Self-Employed): Madam Speaker, jiena tpaxxejt nisma' lill-Onor.

Edwin Grech jitkellem dwar il- qagħda fis-settur ta' l-impjiegi taħt l-Amministrazzjoni preċedenti, u dan għas-sempliċi raġuni li f'dan l-Aġġornament beħsiebni nagħmel l-istess kummenti fuq settur li għandu x'jaqsam ma' l-impjiegi, is-settur tas-self- employment.

Madam Speaker, jien nixtieq li niċċara ċ-ċpar li l-Oppożizzjoni Nazzjonalista qiegħda tipprova twaqqa' fuq is-settur tas-self-employed.

Issa t-tattika distruttiva u l-istrateġija ta' l-Oppożizzjoni Nazzjonalista fil-konfront ta' l-impjiegi f'pajjiżna, fil-konfront tas-self-employment, fil-konfront ta' l-ekonomija u fil-konfront tan-negozju in ġenerali f'pajjiżna, drajniha.

Fil-ftit ħin li għandi m'iniex se noqgħod nikkumenta fuq dan l-aġir, pero' meta l-Oppożizzjoni tuża l-mezzi tax-xandir u l- ġurnaliżmu tagħha biex tqarraq bl-istatistiċi biex mingħaliha tieħu vantaġġ politiku on a short term, bilfors li jkun jenħtieġ li dan jiġi ratifikat immedjatament għall-benefiċċju tal-pubbliku in ġenerali u anke sabiex il- verita' tirbaħ fuq il-gideb.

Madam Speaker, il-Ħadd li għadda ġiet ippubblikata intervista ta' l- ispokesman tal-Partit Nazzjonalista dwar il-qagħda tas-self-employed fil- ġurnal "il-mument".

Il-frustrazzjoni ta' l-Oppożizzjoni għall-fatt li twaqqaf Segretarjat Parlamentari għas-Self-Employed dehret ċara, u spikkat ukoll il-politika ta' l-għira għall-fatt li skond il-Partit Nazzjonalista stess - jiġifieri dan qegħdin jammettuh - dan is-settur abbanduna lill- Partit Nazzjonalista u ingħaqad mal-Partit Laburista għal ħafna raġunijiet.

Jiena m'iniex se noqgħod nikkummenta fuq l-opinjonijiet li ngħataw - naturalment l-Oppożizzjoni għandha d-dritt tagħmel il-kritika tagħha - pero' inħalli f'idejn il-poplu sabiex jara x'qegħdin nagħmlu aħna għas-self- employed u x'qiegħda tgħid l-Oppożizzjoni.

Madam Speaker, jien ħadt dan l-Aġġornament proprju sabiex nindirizza dik l-istatistika li m'hijiex qiegħda ddoqq tajjeb u nixtieq nenfasizza li kif għadu kif qal l-Onor.

Edwin Grech, bħas-soltu, mill-intervista li għadni kif semmejt ħareġ li f'daqqa waħda ħarġu jiżfnu l-anġli ta' l-Apokalissi u ġraw id-diżastri kollha li wieħed jista' jimmaġina anke għas-settur tas- self-employed.

Dawn qalu li minn Ottubru 'l hawn - dak iż-żmien konna għadna taħt Gvern Nazzjonalista - in-numru tas-self-employed niżel b'500 ruħ.

Issa din il-figura, tonda tonda, prima facie tqabbdek is-suspetti, pero' meta komplejt nixtarr din l-intervista skoprejt li din il-figura ma qalhiex l-abbli kollega tiegħi min-naħa ta' l-Oppożizzjoni l-Onor.

George Hzyler imma qalha min kien qiegħed jintervistah li jekk m'iniex sejjer żball kien ġurnalista ta' Radio 101.

Dan staqsa lill-Onor.

Hyzler x'jidhirlu mit-tnaqqis ta' 500 ruħ fis-settur tas-self-employed u jien hawnhekk nistaqsi: Minn fejn ġabuha din l-istatistika?

Minn fejn jirriżulta li n-numru tas-self-employed naqas b'500 ruħ tondi tondi?

Dan huwa fatt kurjuż għaliex se mai, ċifri bħal dawn ma joħroġhomx ġurnalista imma joħroġhom ix-shadow minister ta' dan id-dekasteru.

Naturalment, l- ispokesman dwar is-self-employed la kkonferma u lanqas innega għaliex din iċ-ċifra ġiet appiċċikata lilu.

GĦalhekk jiena nistieden - mhux lill-Onor.

George Hyzler u lanqas lill-ġurnalista ta' Radio 101 - lill-Partit Nazzjonalista sabiex jgħidilna minn fejn ġabu din l-istatistika.

Peress li l-ħin qiegħed jagħfas, Madam Speaker - sabiex niġu uniformi u konformi ma' dak li qal l-abbli kollega tiegħi l-Onor.

Edwin Grech dwar is- settur tas-self-employment - tajjeb li wieħed jiċċita l-istatistika li l- Onor. Edwin Grech ġentilment għaddieli bl-għajnuna ta' l-ETC.

F'din l- istatistika nsibu li minn Ottubru ta' l-1995 sa Ottubru ta' l-1996, is- settur tas-self-employment naqas b'525 ruħ, u dan fi żmien l- Amministrazzjoni Nazzjonalista u fi żmien meta l-VAT, li kellha trebbaħhom l-elezzjoni, kienet qiegħda taħdem at full blast.

Fil-fatt, f'Settembru ta' l-1995 iċ-ċifra kienet taqra 16,407, f'Ottubru kienet taqra 16,365, f'Novembru 16,333, f'Diċembru 6,329, fi Frar 16,303, f'Marzu 16,220 u f'April kienet taqra 16,136.

S'hawnhekk kienu ntilfu xi 300 impjieg.

Ta' min jgħid li llum meta xi ħadd jagħti s-sensja lil xi ħaddiema, insibuha headlines fil-gazzetti tagħhom imma meta dan kien jiġri fi żmienhom, peress li kienu qegħdin jaddottaw politika ta' ħabi, dawn l-istatistiċi qatt ma dehru.

Madam Speaker, dan it-tnaqqis huwa konsistenti u jekk nibqgħu għaddejjin insibu li fi żmien sena is-settur tas-self-employed naqas b'525 ruħ, u kif diġa' għidt, dawn il-figuri huma konfermati mill-ETC.

Jiena ngħid li jekk illum l-Oppożizzjoni Nazzjonalista din qiegħda ġġibha tant bi kbira - anke jekk għall-grazzja ta' l-argument dan is-settur vera tnaqqas b'500, li m'huwiex il-każ, u għalhekk nistednuhom jgħidulna minn fejn ġabu din l-istatistikia - u jekk għandhom għalfejn igorru għal dan il-perijodu, għalfejn ma garrewx fi żmienhom meta dan is-settur kien qiegħed ibati tant u kien għaddej minn din l-agunija kollha?

Madam Speaker, jiena nagħlaq hawnhekk billi ngħid li l-mod kif qiegħda taġixxi l-Oppożizzjoni anke permezz tal-media tagħha hija indikazzjoni li ma tbiddlitx u huwa l-każ li ma tistax tafdaha.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Alfred Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, barra l-problema kbira fl-impjiegi li writna mingħand il-Gvern Nazzjonalista, writna wkoll problema kbira fil- qasam tal-housing.

Nixtieq nagħmel żewġ punti qosra b'riferenza għad-diskors li għamel l- Onor. Jean Pierre Farrugia.

Fil-ħarġa tal-ġurnal "l-orizzont" tal-Ħamis, 8 ta' Mejju, 1997, ġie rrapportat diskors li d-deputat Nazzjonalista, l-Onor.

Jean Pierre Farrugia, kien għamel fil-Parlament fil-ħin ta' l-Aġġornament fis-seduta ta' nhar it-Tlieta, 6 ta' Mejju, 1997.

L-ewwel punt li nixtieq nagħmel huwa li l-heading li deher f'"l-orizzont", u ċioe' "Terran fil- Belt jingħata lil għarajjes", huwa żbaljat għaliex fil-fatt mhux veru li dan il-post terran ingħata lil għarajjes.

Infatti l-post ingħata lil xebba omm bi tlett itfal li kienet homeless.

Niġi issa għat-tieni punt.

Skond id-debate, l-Onor.

Jean Pierre Farrugia ma qalx li dan il-post ingħata lil għarajjes iżda qal li ngħata lil familja żagħżugħa minflok ma ngħata lil min għandu xi 60 sena u joqgħod f'post b'ħafna taraġ u anke forsi jkun marid.

Fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari, jiena kont għidt li fejn huwa possibbli, pjan terran u postijiet bla taraġ jingħataw lil min ikollu bżonn jew f'każ li jkun hemm xi mard u għamiltha ċara li dan isir fejn huwa possibbli għaliex dan mhux dejjem ikun possibbli.

Infatti f'dan il-każ ma kienx possibbli; anzi, f'dan il-każ, dan sar fl-interess ta' l-istess anzjani morda.

Peress li l- Onor. Farrugia talabni nindaga, jiena ħadt passi minnufih u tlabt lid- Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali jara l-każ u billi l-Onor.

Farrugia la semma min hija l-familja u lanqas liema post ingħatat, jiena tlabt lid-direttur tad-dipartiment jikkuntatjah.

Min-naħa tiegħu d- direttur informani li lill-Onor.

Farrugia kellmu u l-informazzjoni li għandi mingħandu hija li l-Onor.

Farrugia aċċetta l-ispjega, jiġifieri li dan sar fl-interess ta' l-istess anzjani morda.

Dan ifisser li d- dipartiment ma mexiex ħażin, u dan il-post imtela' wara li ġie f'idejn id- dipartiment permezz ta' żgumbrament ġustifikat.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 14 ta' Mejju, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

KUNSILLI LOKALI - SISTEMA TA' CLAMPING

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk huwiex beħsiebu jiddelega lill-kunsilli lokali l- clamping tal-vetturi?

ONOR.

ALFRED SANT: Kif jaf l-Onor.

Interpellant, il-Gvern talab ir- reazzjoni tal-pubbliku dwar il-proposta biex tiġi addottata s-sistema ta' Clamping f'Malta.

Sad-data ta' l-għeluq li ngħatat fl-istqarrija pubblika rċevejna 28 suġġeriment mill-pubbliku.

Il-Gvern issa se jara dawn is- suġġerimenti kollha qabel ma jasal f'deċiżjoni finali dwar is-sistema li trid tiġi adottata.

PULIZIJA - CIRO DEL NEGRO

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-Pulizija talbietx estradizzjoni ta' Ciro del Negro jew, jekk din m'hijiex possibbli, talbitx l-għajnuna tal-Pulizija Taljana u/jew l-Interpol biex dan jinġieb Malta bħala xhud biex jixhed f'xi kawżi li l-Pulizija jidhrilha li jista' jgħin fihom?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li t-tweġiba għal din il-mistoqsija parlamentari hija fin-negattiv.

QRATI - IMĦALLFIN/MAĠISTRATI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 24 tas-Seduta Nru. 5?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li matul l- amministrazzjoni Nazzjonalista, ħlief għal tlett Imħallfin u tlett Maġistrati, l-membri kollha tal-ġudikatura marru barra bi flus il-Gvern.

Dawn iż-żjajjar saru għal raġunijiet diversi, iżda primarjament biex jattendu laqgħat u seminars konnessi ma' xogħol ġudizzjarju.

Dawn ma jintbagħtu fuq l-ebda kriterju iżda kull talba tiġi kkonsidrata fuq il-mertu tagħha.

KALKARA - VILLA PORTELLI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk l-MSU hijiex se tibqa' tuża Villa Portelli, fil-Kalkara u jekk le, meta hu ppjanat li jitilqu u għal xiex se tintuża?

ONOR.

ALFRED SANT: Numru ta' mpjegati ta' l-MSU li qabel kienu bbażati ġewwa Villa Portelli fil-Kalkara diġa' ġew trasferiti għal Gattard House fil-Blata l-Bajda u dawk li għadhom Villa Portelli għandhom jiġu ttrasferiti bl-istess mod fi ftit ġimgħat oħra meta jitlesta xi xogħol ta' ristrutturazzjoni li bħalissa qed jitwettaq f'Gattard House.

Meta jseħħ dan it-trasferiment, ġewwa Villa Portelli jkun baqa' l-impjegati tal-Management Efficiency Unit tal-Management and Personnel Office fl- uffiċċju tal-Prim Ministru.

Dawn l-impjegati qabel kienu jiffurmaw il- Consultancy Group tal-MSU.

Hija l-intenzjoni li anke dan il-unit eventwalment jiġi ttrasferit ġewwa uffiċini fil-Belt.

Villa Portelli se tintuża għal użu ieħor tal-Gvern.

POSTA - POSTA MILL-AWSTRALJA GĦAL MALTA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħmel rappreżentazzjonijiet mal-Gvern Awstraljan peress li l-posta ndirizzata mill-Awstralja għal Malta qed tispiċċa l-Malawi, il-Mali u anke l-Portugal?

Jaf il-Ministru li anke l- Maltese Herald - il-gazzetta tal-Maltin fl-Awstralja - fil-ħarġa ta' l-14 ta' Jannar ikummentat dwar dan?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li Posta Ltd. tinsab f'kuntatt regolari ma' l-awtoritajiet postali fl-Awstralja rigward il-problema t'ittri mill-Awstralja għal Malta li jispiċċaw f'destinazzjonijiet oħra bħal Mali, Malawi, Manila u l-Maldives.

L-Australia Post taw assigurazzjoni li qed jagħmlu minn kollox biex tinsab soluzzjoni għal din il-problema.

Ftit tal-gimgħat ilu, Posta Ltd. issottomiet rapport dettaljat rigward posta mill-Awstralja għal Malta li ntilfet jew għadha ma twasslitx.

Posta Ltd. qed tistenna tweġiba mill-Australia Post dwar dan.

Il-kwestjoni issa qed tiġi trattata f'livell ta' amministrazzjonijiet postali.

Hu magħruf li din il-kwestjoni t'ittri mill-Awstralja li jispiċċaw band'oħra kemm-il darba ssemmiet fil-ġurnali u fuq il-mezzi tax-xandir, kemm bħala artikli, kif ukoll bħala lmenti tal-qarrejja.

Il-kwestjoni ssemmiet ukoll fuq stazzjonijiet etniċi tar-radju fl-Awstralja .

Posta Ltd. invarjabbilment tagħti l-fehmiet tagħha u twieġeb ukoll meta jsiru lmenti dwar din il-kwestjoni.

PULIZIJA - MEMBRI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'beħsiebu jagħmel il-Gvern immexxi mill-Partit Laburista biex l-ex Pulizija li spiċċaw biex kellhom jitilqu mill-Korp minħabba xi nġustizzji li sofrew fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti jerġgħu jidħlu fil-Korp biex jagħtu servizz lill-poplu u lir-Repubblika mill-ġdid?

ONOR.

ALFRED SANT: It-Tribunal ta' Inġustizzji hu abilitat bil-liġi biex jistħarreġ allegazzjonijiet ta' inġustizzji bejn l-1987 u d-data tal-ħatra ta' l-Ombudsman.

Ir-reinstatements fil-pulizija jiġu mistħarrġa każ b'każ, fid-dawl ukoll ta' l-esiġenzi tas-servizz.

DROGA - NEGOZJAR TA' DROGA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: B'riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari numri 698 u 3870 li oriġinarjament kienu saru lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali u l- Prim Ministru rispettivament u li issa ġiet riferuta lilek ċioe' jista' l- Ministru jgħid jekk għandux ikun hemm reserved burden of proof li permezz tagħha kulma jipposjedi l-individwu maqbud fin-negozjar ta' droga, bħal dar jew assi, ikun awtomatikament meqjus li huwa dħul mid-droga, sakemm ma jiġix ippruvat il-kuntrarju?

Jekk iva, meta beħsiebu jkun hemm emendi meħtieġa fil-liġijiet viġenti?

ONOR.

CHARLES MANGION: Il-liġi diġa' hi kif qed jissuġġerixxi l-Onor.

Interpellant.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - MISSION STATEMENT

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'qed jagħmel il-ministeru tiegħu biex ipoġġi fil-prattika l-mission statement li hemm fl-estimi ta' din is-sena u li jiddikjara li se jitneħħew l-inegwaljanzi soċjali li skond il-mission statement, qegħdin ifixklu liż-żgħażagħ milli jassumu r- responsabbilitajiet tagħhom lejn soċjeta' moderna?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali kif ukoll is-Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti qegħdin kontinwament f'kull ma' jagħmlu jaraw li din il- mission statement tkun osservata fil-prattika.

SKEJJEL - BIRKIRKARA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx għalliema neqsin fl- iskejjel sekondarji ta' Triq Brared u Ta' Paris f'Birkirkara?

Jekk fl- affermattiv, jista' jgħid (i) ta' liema suġġetti huma; (ii) kemm ilhom neqsin; (iii) xi pjani hemm biex il-problema tingħeleb?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: M'hemm l-ebda nuqqas ta' teachers fl-iskejjel V. Borg Brared (B.S.S.) u P. Guże' Delia (G.S.S.)

Ta' Paris B'Kara.

SKEJJEL - BIRKIRKARA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jsir xogħol ta' upgrading fil-btieħi taż-żewġ skejjel primarji ta' Birkirkara?

Jista' l-Ministru jgħid kienx hemm talba mill-Kunsill Skolastiku biex isir l-upgrading tal-wiċċ tal-btieħi?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Hemm il-ħsieb li jsir xogħol ta' upgrading fil- btieħi taż-żewġ skejjel ta' Birkirkara.

BIBLJOTEKA NAZZJONALI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi s-sitwazzjoni attwali dwar is-sistema ta' protezzjoni kontra n-nirien fil-Bibljoteka Nazzjonali?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ix-xogħol meħtieġ biex isiru d-disinji u speċifikazzjonijiet dettaljati biex jinħareġ tender għal sistema ta' protezzjoni kontra n-nirien fil-Bibljoteka, huwa avvanzat ħafna.

Mill-21 sa l-24 ta' April kien hawn espert Taljan mill-Istituto Centrale per la Patologia del Libro li ddiskuta aspetti tekniċi tal-proġett mal-konsulenti tad-Dipartiment, il-Mediterranean Technical Services Ltd.

Id- dokumentazzjoni kollha għall-ħruġ ta' tender mistennija tkun lesta qabel l- aħħar ta' Mejju.

RAĦAL ĠDID - IPOĠEW

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid meta mistenni jiftaħ għall- pubbliku l-Ipoġew ta' Raħal Ġdid?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Kif weġibt għall-mistoqsija parlamentari numru 571, ix-xogħlijiet rilevanti għall-proġett ta' l-Ipoġew preistoriku f'Raħal Ġdid issa qegħdin fl-aħħar fażi tagħhom.

Id-Dipartiment tal-Mużewijiet qed jagħmel dak kollu possibbli biex dawn ix- xogħlijiet jitħaffu, u huwa ttamat li dan is-sit jerġa' jinfetaħ għall- pubbliku sa l-aħħar tas-sajf li ġej.

GĦAWDEX - KUNSILL REĠJONALI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta se tinħareġ il-white paper li l-Gvern diġa' ħabbar dwar it-twaqqif tal-Kunsill Reġjonali għal Għawdex?

ONOR.

ALFRED SANT: Din il-white paper se tinħareġ fi żmien opportun din is-sena.

GĦAWDEX/MALTA - TRASPORT TA' PRODOTTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien il-ħlas tas-sussidji li ħallas il- Gvern għat-trasport ta' prodotti bejn Għawdex u Malta matul l-1994, l-1995 u l-1996?

ONOR.

ALFRED SANT: Nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li s- sussidju li tħallas mill-Gvern għat-trasport ta' prodotti bejn Għawdex u Malta matul l-1994, l-1995 u l-1996 kien jammonta għal Lm133,017.91 u hu maqsum kif imniżżel hawn taħt:

|Sen|Ammont |Ammont|Ammont |Total | |a |ta' |ta' |ta' | | | |sussidju|Sussid|sussidj| | | |fuq |ju fuq|u fuq | | | |it-Trasp|it-Tra|it-tras| | | |ort ta' |sport |port | | | |Prodotti|ta' |ta' | | | |Agrikoli|Gwież |makkina| | | | | |rju u | | | | | |prodott| | | | | |i taħt | | | | | |l-Att | | | | | |dwar | | | | | |l-Iżvil| | | | | |upp | | | | | |Industr| | | | | |ijali | | |199|19,576.6|4623.7|17,040 |41,240| |4 |0 |3 | |.33 | |199|18,994.1|4935.4|12,331 |36,260| |5 |0 |4 | |.54 | |199|22,408.6|4571.4|28,537 |55,517| |6 |0 |4 | |.04 |

BORDIJIET GOVERNATTIVI - NISA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru (jew is-Segretarja Parlamentari għad-Drittijiet tan-Nisa) jagħti tagħrif dwar in-numru ta' nisa li huma membri f'kull bord governattiv, jew parastatali?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba, safejn din għandha x'taqsam ma' l-Uffiċċju tiegħi, qegħda tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PTA - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jara li r-rotot tal-karozzi tal-linja ta' l-Għadira, Ċirkewwa, Armier, Buġibba, Għajn Tuffieħa u bajjiet oħra popolari jkollhom is-servizz tal-karozzi tal-linja estiż fil-ħin iktar milli kien sal-lum?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku qed ikollha laqgħat fuq bażi regolari ma' l-Għaqda tas-Sidien tal- Karozzi tal-Linja bl-iskop li jitjieb is-servizz tal-karozzi tal-linja, inkluż dak għal bajjiet popolari.

TURIŻMU - FURNISHED FLATS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar x'inhi l-pożizzjoni tal-Ministeru tat-Turiżmu dwar il-furnished flats għat-turisti fil-futur?

Meta hu mistenni li terġa' tinfetaħ reġistrazzjoni ġdida għal dan it-tip ta' appartamenti għat- turisti?

ONOR.

KARMENU VELLA: Għalissa ma jinħassx il-bżonn li jinfetħu applikazzjonijiet għar-reġistrazzjonijiet ġodda ta' holiday furnished flats' għat-turisti.

MĠARR/VALLETTA - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jassigura li matul ix-xhur tas-sajf jiżdiedu l-karozzi tal-linja li jaħdmu fuq ir-rotta Mġarr Valletta u viċe-versa, biex jiġi assigurat li n-nies li joqogħdu l-Imġarr ma jibqgħux jistennew fuq l- istages għaliex tal-linja jkunu għaddejjin mimlija minn Għajn Tuffieħa?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-problema li qed isemmi l- Onor. Interpellant ma teżistix aktar u aktar issa li jeżistu servizzi diretti bejn Għajn Tuffieħa u Buġibba (Rotta 51) u bejn Għajn Tuffieħa u tas-Sliema via Buġibba u San Ġiljan (Rotta 652).

BUĠIBBA - TIBDIL FID-DAĦLA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jissottometti kopja tal-pjanta li ġiet approvata mill-Planning Authority għat-tibdil fid-daħla ta' Buġibba, ħdejn Triq il-Pijunieri?

Jista' l-Ministru jgħid meta ġiet sottomessa u approva din il-pjanta?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- pjanta li ġiet approvata mill-Planning Authority għat-tibdil fid-daħla ta' Buġibba, ħdejn Triq il-Pijunieri.

Din il-pjanta ġiet sottomessa fis-26 ta' Frar, 1997 u ġiet approvata fl-14 ta' April, 1997.

LIBRERIJA NAZZJONALI - SKRIVANA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-persuna li isimha qed jintbagħat separatament li taħdem bħala skrivana fil-Librerija Nazzjonali fil-Belt kenitx bil-leave nhar il-Ġimgħa 28 ta' Frar, 1997 peress li f'dak il-jum attendiet għall-Konferenza ta' l-Aħbarijiet mogħtija mill-Moviment Nisa Partit Nazzjonalista dwar l-attivitajiet ta' Jum il-Mara għal din is-sena?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jgħid meta din il- persuna talbet il-ġurnata off, kif ukoll jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-applikazzjoni tal-leave li hija għamlet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-iskrivana ndikata mill-Onor.

Membru ffirmat l- Attendenza u daħlet għax-xogħol nhar il-Ġimgħa 28 ta' Frar 1997.

Dakinhar talbet lis-Superjur tagħha biex tibqa' taħdem waqt il-break biex imbagħad titlaq ftit kmieni fil-għaxija.

Mill-bidu tas-sena din l-iskrivana talbet u ngħatat permess tibqa' taħdem waqt il-break xi erba' jew ħames darbiet.

DIVIŻJONI TA' L-EDUKAZZJONI - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm impjegati bi grad postali fi ħdan id-dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu minkejja li l-Ministeru tiegħu mhux responsabbli mis-servizzi postali filwaqt li jgħid min huma u fejn kienu assenjati xogħol qabel is-26 ta' Ottubru ta' l-1996?

Jista' l-Ministru jgħid jekk dawn għandhomx jaħdmu ħinijiet li jgħoddu għall-impjegati taċ-Ċivil peress li jidher li wħud minn dawn l-impjegati qegħdin jitilqu minn fuq il-post tax-xogħol qabel il-ħin?

Jaħseb il-Ministru li d-Direttur għas-Servizzi Korporattivi fil-Ministeru tiegħu għandu jikteb ittra personali lil kull impjegat/a fi grad postali biex iwiddibhom dwar il-ħtieġa li dawn ma jitilqux minn fuq il-post tax- xogħol qabel il-ħin?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: In-numru ta' mpjegati bi grad postali fi ħdan id- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni huwa 18.

L-informazzjoni dwar dawn l-impjegati tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra għall-qari.

Fid-Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport fil-preżent hemm tlett impjegati bi grad postali.

Dawn huma Simon Żammit - Post person, Charles Mallia - Senior Post person, u Victor Sammut - Postal Auxiliary.

Qabel is-26 t'Ottubru 1996, is-Sur Żammit u s-Sur V. Sammut kienu assenjati xogħol fil-Ministeru tal-Ġustizzja u Arti filwaqt li s-Sur Charles Mallia kien assenjat xogħol fil-Qorti.

Dawn qegħdin jaħdmu ħinijiet regolari bħal kull impjegat ieħor fi ħdan id- Dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabilita' tas-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti.

Fl-1 ta' Ġunju 1995 kienu ntbagħtu tliet impjegati bi gradi postali fid- Dipartiment tal-Bibljoteki u Arkivji.

Dawn huma:

Godwin Borg Cauchi (Senior Postman) li ntbagħat jagħmel xogħol klerikali fil-Librerija Pubblika tal-Furjana.

Godfrey Cassar (Postman) li kien jagħmel xogħol klerikali fil-Bibljoteka Nazzjonali, sakemm irriżenja mill-bidu ta' Jannar 1997.

Alfred Farrugia (Postal Auxiliary) li ntbagħat jaħdem fl-Arkivju Nazzjonali, r-Rabat.

It-tliet impjegati jaħdmu ħinijiet taċ-Ċivil, fil-każ ta' l-ewwel tnejn mit- 7.45a.m. sal-5.15p.m. u fil-każ tat-tielet wieħed mis-7.00a.m. sal-4.30p.m.

Ma jirriżultax li dawn l-impjegati kienu jew għadhom jitilqu minn fuq il- post tax-xogħol qabel il-ħin.

M'hemm ebda mpjegat bi grad postali fi ħdan id-Dipartimenti tal-Mużewijiet, ta' l-Eżamijiet, tas-Servizzi Korporattivi, il-Fondazzjoni għall-Istudju Internazzjonali jew mal-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija.

SPTAR ĠDID - OFFERTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista tal-kumpanniji/konsorzji li kienu ġew prekwalifikati biex jitfgħu l-offerta għall-bini ta' l-isptar ġdid flimkien mal-perċentaġġ li kull kumpannija/konsorzju ottjenew fil-proċess ta' evalwazzjoni mill-istess kumitat u kif ġew skond l-ordni ta' preferenza?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-lista tal-Kumpanniji/Konsorzji li kienu ġew prekwalifikati biex jitfgħu l-offerta għall-bini ta' l-Isptar il-Ġdid hi kif ġej:

2 Skanska International Building A.B together with Blokrete Ltd.

Devlands Ltd. and Cassar Grech and Partners.

7 SAE International MBM Meregaglia Spa.

10 Taylor Woodrow International Ltd.

Gasan Technical Services Ltd.

14 Impresa Castelli Spa Dragados S.A Finax Ltd.

20 SMELT GIP Pionir GPG Gradbeno

21 SCI Spa Aster Spa Ing Grossi & Speier Spa.

24 Coop Muratori & Cementist CMC Inter Coop Gemmo Impianti Spa Guerrato Spa.

25 Impresa Ing. Fortunato Federici Spa Del Favero Spa Ballut Blocks Ltd Hal Mann Ltd.

Tarcisio Galea Cons.Ltd.

Raniolo & Bencini.

32 Cogefarimpresit Spa Novita Const.

Co Ltd.

Pantalesco Ltd.

37 Dumez S.A.

Ir-rapport tat-tender Prequalifications Assessment Committee ma jagħtix persentaġġi u anqas ordni ta' preferenza.

SAĦĦA - WARD CLERICAL ASSISTANTS

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jikkonsidra li jikkanċella l-proċess ta' l-ingaġġ ta' ward clerks ta' l-1996 mad-Diviżjoni tas-Saħħa peress li 130 casual ward clerks kienu ġew impjegati qabel l- elezzjoni ta' l-1992 fuq insistenza ta' l-ex-Ministru Louis Galea, li esiġa mill-interviewing board għall-ingaġġ ta' ward clerks li l-intervisti tagħhom kienu baqgħu għaddejjin sa ftit ġimgħat qabel l-elezzjoni ta' l- 1996 li dawk il-casual ward clerks impjegati minnu kellhom jingħataw il- vantaġġ ta' 35 punt fuq mija talli ħadmu diġa' fis-swali b'detriment għal oħrajn li kienu applikaw u kienu kwalifikati aktar minnhom?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-mili ta' postijiet ta' Ward Clerical Assistants fis-Servizz Pubbliku bħal postijiet oħra kien proċessat mill- Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.

FMSS - KAP EŻEKUTTIV

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' kandidati li kienu applikaw għal post ta' Kap Eżekuttiv tal-Fondazzjoni għax-Xjenzi u Servizzi Mediċi fl-1995 u li wasslet biex jinħatar is-Sur Emmanuel Attard bħala Kap Eżekuttiv b'salarju ta' Lm15,000 fis-sena u benefiċċji oħra?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba għal din il-mistoqsija hija ta' natura konfidenzjali.

SAĦĦA MENTALI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu u x'inhuma l-arranġamenti li jeżistu bejn il-Gvern Malti u l-Brothers of Charity tal-Belġju fir-rigward tas-Saħħa Mentali f'Malta?

Jista' l- Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' kull kuntratt li jeżisti bejn il-Gvern Malti u l-Belġjani msemmija kif ukoll jgħid xi tħallsu sena b'sena u x'xogħol wettqu b'mod dettaljat fil-perijodu bejn l-1 ta' Jannar ta' l-1988 u l-aħħar ta' Frar, 1997?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ngħarraf l-Onor.

Membru li l-ftehim bejn il- gvern Malti ul-Brothers of Charity kien ikopri sentejn biss jiġifieri 1994/1995 u 1995/1996.

Kopja ta' dan il-ftehim se titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra f'xi seduta.

Il-Brothers of Charity tħallsu is-somma ta' 1,000,000 Belgian Franc (Circa Lira Lm 11,000) fis-sena.

Taħt il-ftehim, kien jiġi ġimgħa fix-xahar Change Manager (Sir Rik Ouvry), biex jgħin lil management ta' l-Isptar Monte Carmeli iwettaq ir-riforma f'dan is-settur.

Taħt il-ftehim saru diversi action programmes bħal:

Ċensiment dettaljat tal-pazjenti fl-Isptar Monte Carmeli sabiex inkunu nafu x'servizzi hemm bżonn niżviluppaw sabiex nagħtu servizz aktar effiċjenti u effettiv.

In service training għall-istaff dwar kura psikjatrika.

Għal dawn il- courses ġew esperti minn barra taħt l-auspices tal-ftehim.

Saret Master Plan ta' l-Isptar biex is-servizzi mediċi jinqasmu f'ħames Dipartimenti.

Intbagħtu numru ta' paramediċi u tobba l-Belgium għal konferenzi speċjalizzati u hands on experience fil-kura psikjatrika moderna.

Formulaw il-proġett biex tiġi modernizzata il-male Ward 2 f'mixed admission ward moderna fuq prinċipju ta' kura personaliżżata u effettiva.

Il-Brothers of Charity għenu lid-Department of Health Policy and Planning biex tiġi formulata l-policy nazzjonali dwar is-servizzi psikjatriċi.

KUNSILL MALTI GĦALL-ISPORT

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jikkonferma li ġie deċiż li l- Kunsill Malti għall-Isport jiġi allokat post fil-Kumpless Sportiv ta' l- Universita'?

Il-ħsieb li dan il-kunsill jiġi mogħti premises fil-kumpless tal-Marsa ġie skartat?

Jekk fl-affermattiv, għaliex?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nikkonferma li l-Kunsill Malti għall-Isport ġie allokat uffiċċju amministrattiv fil-kumpless sportiv ta' l-Universita'.

Minn mindu twaqqaf dan il-Kunsill, qatt ma' kellu sede permanenti u kien jiltaqa' f'Dar il-Mediterran għall-Konferenzi, fil-Kumpless tal-Marsa u anke fil-Kumpless tal-Pixxina tal-Qroqq.

Id-deċiżjoni li ma jibqgħux jiltaqgħu fil-Kumpless Sportiv tal-Marsa kienet tal-Kunsill preċedenti.

PULIZIJA - ĦLAS TA' SAHRA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-Pulizija li fl-elezzjoni li għaddiet ħadmu għadd ta' sigħat f'sahra humiex se jitħallsu f'termini ta' flus jew inkella f'time- off-in-lieu?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-Pulizija se jitħallsu.

ĦABS ĊIVILI - KTIEB TA' REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-paġni tal-ktieb tar- reġistrazzjoni tal-viżitaturi tal-ħabs ta' Kordin għal dawn l-aħħar xahrejn?

Nitob li għal raġunijiet ta' privatezza jħassar l-ismijiet tal- viżitaturi mill-kopji ta' dawn il-paġni.

ONOR.

ALFRED SANT: Ma nħossx li hu ġustifikat li tingħata l- informazzjoni mitluba, l-iktar minħabba l-aspett ta' kunfidenzjalita' billi xorta jista' jkun hemm inferenza għal min kien/u l-viżitatur/i mid-dettalji tal-paġni tar-reġistru mingħajr ismijiet.

MSU - BUSINESS PLAN

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4677, jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li ġiet skartata l-idea oriġinali li kellha l-MSU qabel Ottubru 1996 li l-alleanza għal Value Added Networks issir ma' kumpannija privata?

ONOR.

ALFRED SANT: Kif diġa' għidt fit-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 4677 il-Value Added Networks sa Ottubru 1996 ma kenitx għajr ħolma fis-sħab, mingħajr xejn konkret fiha.

MSU - BUSINESS PLAN

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4677, jikkonferma l-Prim Ministru li l-MSU fil-budgets submissions tagħha sa Ottubru 1996 kienet diġa' għamlet talba għal shareholding capital ta' Lm48,000 sabiex l-MSU tkun f'pożizzjoni żżid il-kapital tax-share holding tagħha fin-New Age Training?

ONOR.

ALFRED SANT: Id-deċizjoni b'kemm ikun il-kapital hija f'idejn id- diretturi tan-New Age Training li huma liberi li jaġixxu kummerċjalment fl- aħjar interess tal-kumpannija.

Infakkar lill-Onor.

Membru li din hi kumpannija privata li fiha l-MSU għandha biss 20% ta' l-ishma.

MSU - ANNUAL REPORT

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta hu maħsub li se jkun lest l-MSU Annual Report ta' l- 1996?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li bħalma jsir minn kumpanniji oħra l- Annual Report ta' l-MSU għas-sena 1996 se jkun ippubblikat meta x-xogħol ta' verifika ta' l-accounts ikun konkluż mill-Awdituri tal-Kumpannija.

MSU - BUSINESS ANALYST

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm applikaw persuni għal post ta' Business Analyst in Systems Development li l-MSU ħarġet b'mod intern aktar kmieni din is-sena?

Fiex wasal il-proċess biex jimtela' dan il-post?

Meta hu maħsub li jitħabbar ir-riżultat ta' din is-sejħa?

ONOR.

ALFRED SANT: Għal post ta' Business Analyst in Systems Development applikaw tmien persuni wara sejħa interna għall-applikazzjonijiet.

Il- proċess ta' reklutaġġ waqaf wara deċiżjoni meħuda mill-Bord tad-Diretturi tal-Kumpannija.

MSU - BUSINESS PLAN

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4676, jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet għad-dewmien fil-pubblikazzjoni tal- Business Plan tal-MSU għall-1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Meta tqis li l-Parlament aġġorna fis-26 ta' Marzu u reġa' ltaqa' fil-21 ta' April, ma jidhirlix li kien hemm xi dewmien partikolari.

LOTTERIJA NAZZJONALI - BILJETTI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew imqassma biljetti b'xejn tal-Lotterija Nazzjonali għat-tlugħ ta' Diċembru, 1996 u Frar, 1997 liema biljetti nstabu fil-logħba P9 ta' l-iScratch and Win u fil-parti ta' l-iscratch tal- Lotterija Nazzjonali?

Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' biljetti li nbiegħu mir-riċevituri tal-lottu u kemm minn bejjiegħa oħra?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-ebda biljett tal-Lotterija Nazzjonali ta' Diċembru 1996 u Frar 1997 ma tqassmu b'xejn bħala rebħ fil-logħba P9 ta' l-iScratch and Win Presto Instant Lottery billi din il-logħba bdiet tinbiegħ fil-5 ta' Marzu, 1997.

Dwar biljetti tal-Lotterija Nazzjonali li tqassmu b'xejn wara li nstabu fl- iScratch ta' l-istess Lotterija Nazzjonali, ngħarraf lill-Onor.

Membru li dak iż-żmien id-dipartiment kien juża sistema ta' Credit Notes li jissarrfu f'bejgħ ta' biljetti mill-istess dipartiment.

Iżda, nista' ngħid li l-biljetti tal-Lotterija Nazzjonali b'xejn li nstabu f'dawn iż-żewġ lotteriji kienu:

Lotterija Nazzjonali tlugh Dicembru 1996 2549 Biljett Lotterija Nazzjonali tlugh Frar 1997 2482 Biljett

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, nirriferi l-Onor.

Membru għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari numru 3976.

SAĦĦA - UŻU TA' SUNBLOCKS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jirrispondi l- mistoqsija parlamentari numru 5079 - oriġinarjament kienet saret lill- Ministru tat-Turiżmu - ċioe' fid-dawl tal-fatt li hu pubblikament magħruf li r-raġġi tax-xemx iżidu r-riskju ta' kanċer tal-ġilda, u peress li pajjiżna hu partikolarment magħruf fil-qasam turistiku għax-xemx u l-baħar, x'inhu jagħmel il-Gvern sabiex fl-istess ħin jeduka lil min hu mħajjar isiefer lejn Malta għall-btala fis-sajf sabiex jintużaw is-sunblocks li joffru protezzjoni kontra mard?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Id-Dipartiment għall-Promozzjoni tas-Saħħa għadu kemm nieda kampanja imsejħa X'HEMM X'TAGĦMEL GĦAX-XEMX immirata sabiex tkattar l-informazzjoni dwar il-ħsara li jagħmlu r-raġġi tax-xemx jekk wieħed ma jipproteġix ruħu minnhom.

Din il-kampanja saret bil-għan li tilħaq kemm lil Maltin kif ukoll lit- turisti li jżuru pajjiżna matul ix-xhur tas-sajf.

Fil-fatt il-materjal informattiv li ġie mitbugħ, inkiteb bil-Malti kif ukoll bl-ingliż.

L-Onor Interpellant jaf li s-sunblock m'humiex l-uniku mezz kif wieħed jista' jipproteġi ruħu mir-raġġi tax-xemx.

Għalhekk id-dipartiment qiegħed jagħmel aċċenn mhux biss fuq il-ħtieġa tas-sunblock iżda anke fuq l-użu ta' kpiepel, t-shirts, nuċċalijiet kif ukoll il-ħtieġa li wieħed jevita għal kollox ix-xemx matul xi ħinijiet tal-ġurnata.

SAĦĦA - UFFIĊJALI MEDIĊI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għall-Gazzetta tal-Gvern ta' l-10 ta' April, 1997, jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nuqqasijiet fid- Dipartiment tas-Saħħa ta' uffiċjali mediċi fil-qasam amministrattiv u consultant psychiatrists?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' vakanzi fil-postijiet ta' uffiċjali mediċi fil-Qasam Amministrattiv u Consultant Psychiatrist skond l- avviżi li dehru fil-Gazzetta tal-Gvern tal-10 ta' April, 1997 huwa tlieta u ħamsa rispettivament.

MEDSERV

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Rigward it-trasferiment tal-Medserv għall-post f'Birżebbuġia, jista' l-Ministru:- (i) ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra site plan u pjanta dettaljata ta' l-area allokata għall-użu tal-Medserv f'Birżebbugia; (ii) jgħid jekk sarx EIA (Environment Impact Assessment) għal dan l-operat tal-Medserv f'Biżebbugia u jekk fl-affermattiv, ipoġġi kopja ta' l-istess rapport fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Kopja tal-pjanta site plan ta` l-area li dwarha hemm l-intendiment li tiġi allokata għall-użu tal-Medserv fil- Freeport tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

Peress illi din l-area tagħmel parti mill-area allokata lill-Freeport ma` nħossx li hemm il-ħtieġa li jerġa' jsir Environment Impact Assessment ieħor.

FROTT - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid għall-perijodu minn 1.11.96 sa 15.4.97: (i) x'tip ta' frott ġie mportat; u (2) il-kwantita' ta' kull tip ta' frott importat?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

SVPR - RIMI TA' SKART

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Rigward ir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 5238 dwar rimi ta' skart fl-iSptar San Vinċenz de Paule, jikkonferma l-Ministru li l-iskart ta' l-ikel (swill) kien, fis-snin preċedenti jinħaraq bil-għan li jiġi evitat kull tip ta' użu ta' l-istess swill?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kemm-il quotation irċieva d- dipartiment għall-ġbir ta' dan l-iskart ta' l-ikel (swill) u kemm kien il- valur tal-quotation li ġiet aċċettata?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Fis-snin preċedenti kien hemm numru ta' skips fir-residenza ta' San Vincenz li fihom kien jitpoġġa l-iskart ta' l-ikel (swill).

Dawn l-iskips kienu jitbattlu fl-iscammel ma' skart u materjal ieħor, u jintrema.

Mhux fil-kompitu ta' l-amministrazzjoni ta' din ir-residenza li jaraw kif dan l-iskart jiġi distrutt.

Id-dipartiment kellu żewġ kwotazzjonijiet għall-ġbir ta' l-iskart.

L-ewwel offerta kienet :-

Lm 249.00 - għal għoxrin (20) skip on- wheels u industrial skip, fix-xahar.

It-tieni offerta kienet : -

Lm 247.00 - għall-istess numru ta' skips li ġiet aċċettata.

WSC - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Rigward xiri ta' karozzi fil-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, jista' l-Ministru jgħid jekk mill-1.11.96 sal-lum inxtrawx karozzi għall-użu mid-Diretturi jew Chairman tal-Board u jekk fl- affermattiv: 1) kemm kien in-numri ta' karozzi mixtrija; 2) il-valur ta' kull karozza; 3) jekk ix-xiri sarx b'tender/quotation?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

KUNSILLI SKOLASTIĊI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid ma' liema Kunsilli Skolastiċi ltaqa' kemm ilu fil-ħatra?

Għandu talbiet pendenti minn Kunsilli Skolastiċi għal-laqgħa miegħu li għadhom ma ġewx iffissati?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Niltaqa' regolarment ma' l-Assoċjazzjoni tal- Kunsilli Skolastiċi u ħtart rappreżentant tagħha f'kull Kumitat importanti dwar tfassil ta' xi aspett ta' politika edukattiva.

Formalment iltqajt mal-Kunsilli Skolastiċi ta' Sir Adrian Dingli, Maria Reġina u Mrieħel Junior Lyceum.

Iltqajt ma' ħafna membri tal-Kunsilli Skolastiċi ta' l-iskejjel li nżur kull ġimgħa.

Jirriżultali li hemm talba pendenti biex jiltaqgħu miegħi l-Kunsilli Skolastiċi ta' l-iskola għal dawk neqsin mis-smiegħ, skola Ġiovanni Curmi u J.L. G. Despott, Verdala.

BĊEJJEĊ TAL-BAĦAR - REĠISTRAZZJONIJIET

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5206 u ċioe' jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm reġistrazzjonijiet ġodda ta' bċejjeċ tal-baħar fis-snin 1993, 1994, 1995 u 1996?

Tista' tingħata wkoll separatament in-numru b'"ċċ" ta' kull reġistrazzjoni?

Kemm kienu f'isem Maltin u kemm f'persuni barranin?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nixtieq niġbed l-attenzjoni li r-reġistrazzjoni hija skond il-Horse Power (HP) u mhux skond ċ-ċilindraġġ.

Linformazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

BILJETTI TA' L-AJRU - DĦUL TA' TAXXA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5210 u ċioe' jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' dħul mill-Gvern mit-taxxa li jħallas kull passiġġier mal-biljett ta' l-ajru għas-snin 1994, 1995 u 1996?

Hemm xi arretrati dovuti mill-aġenziji ta' l-ivjaġġar relatat ma' din it- taxxa?

ONOR.

KARMENU VELLA: Nitlob l-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministeru konċernat.

ĦAMRUN - WIRE TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jara li l-wire tal-high tension li jinsab fi Triq San Fedele, fil-Ħamrun ma jibqax mikxuf u li ma joħloqx ħsara u periklu, speċjalment fix-xita?

ONOR.

LEO BRINCAT: Filwaqt li naċċerta lill-Onor.

Membru li l-high tension wire indikat minnu ma joħloq l-ebda ħsara jew periklu, ngħarrfu li l-Korporazzjoni Enemalta għandha pjan sabiex tbiddel dawn it-tip ta' linji ma' oħrajn ta' kwalita' aħjar.

BANEK - MID-MED

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jindaga jekk hux minnu li sar impjieg fil-Branch tal- Mid-Med Bank f'Ħal Balzan ta' persuna li hija taħt l-eta' minima stabbilita mill-bank?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ma sar l-ebda impjieg fil-fergħa ta' Ħal Balzan kif indikat minnu.

TRADEMARKS

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid f'dawn l-aħħar seba' snin, sena b'sena, kemm ġew irreġistrati trademarks u b'mod ġenerali, jistax jgħaddi din l-istatistika bi klassifikazzjoni li tindika b'ġeneru ta' trademark, xi kwalita' ta' prodott tirrigwardja?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

Nixtieq niċċara li n-numru ta' applikazzjonijiet għal trademarks huwa akbar minn numru ta' trademarks irreġistrati.

Din id-diskrepanza hija kawża ta' diversi raġunijiet li jirriżultaw mill-proċess innifsu, ngħidu aħna:

applikazzjonijiet li jkunu irtirati; applikazzjonijiet li jkunu abbandunati; applikazzjonijiet li jkunu irrifjutati; applikazzjonijiet li jkunu opposti minn terzi persuni, u applikazzjonijiet li jispiċċaw il-Qorti.

Id-dettalji dwar l-1996 ikunu magħrufa aktar tard din is-sena.

MOSTA - MAINS TA' L-ILMA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk fi Triq Raddet ir-Roti, fil- Mosta, jistax isir xogħol ta' tibdil ta' mains ta' l-ilma li qed jikkawżaw problema kif tindika l-ittra li qed nibgħat separatament?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Fi Triq Raddet ir-Roti, Mosta, il-provvista ta' l-ilma hija adekwata bi pressjoni ta' 3 bars.

Bħalissa l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qiegħda tagħmel eżerċizzju li bih qed tiġbor lista ta' kull fejn hemm kanen temporanji.

Dan ix-xogħol se jservi bħala bażi biex jitħejja programm ta' xogħol sabiex jinbidlu l-kanen temporanji kollha fil-pajjiż.

MOSTA - BDIL TA' CABLES

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex possibbli li jsiru t-tibdiliet meħtieġa tal-cables fi Triq Raddet ir-Roti, fil-Mosta biex tkun rimedjata s- sitwazzjoni li qegħda tinħass f'din it-triq kif inhu ndikat fl-ittra li qiegħed nibgħat separatament?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ix-xogħol meħtieġ fuq il-wires imsemmija se jitwettaq flimkien ma' xogħlijiet oħra.

MAJJAL - QATLA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fid- dawl tat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 5243, fejn jingħad li fil-preżent "kull majjal li jinqatel iħallas 30c kitba u 8 mills kull kilo drittijiet tal-piżatur", plus il-VAT fuq dawn il-ħlasijiet, jista' l-Ministru jgħid: 1) jekk dan l-ammont ta' VAT huwiex qed jitħallas lura lill-produttur tal-majjal; 2) kemm se jkun l-ammont imħallas mill-produttur skond il-liġi l-ġdida li se tidħol minflok il-VAT u jekk dan l-istess ammont huwiex se jkun refunded lura lill-produttur tal- majjal?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Skond il-ligi tal-VAT il-produttur tal-majjal għandu d-dritt li jitlob lura kull VAT imħallsa.

Għar-rigward tat-tieni parti tal-mistoqsija nkun f'pozizzjoni li nirrispondi meta l-liġi l-ġdida tkun għaddiet mill-Parlament.

QMUGĦ TA' GĦALF - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien is-sussidju tal-Gvern, sena b'sena, bejn l-1992 u l-1996 fuq l-importazzjoni u provvista ta' qmugħ ta' għalf għall- bhejjem (bħal baqar, majjal, fniek u tjur, eċċ.)?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kemm huwa l-ammont ta' sussidju allokat għall-istess skop fis-sena rikorrenti (1997)?

ONOR.

LEO BRINCAT: Is-sussidju fuq l-importazzjoni u provvista ta' qmugħ ta' għalf għall-bhejjem beda jingħata fl-1994 biex jagħmel tajjeb għaż- żieda fil-prezz minn barra.

L-ammont nett li tħalla kien kif ġej:

| |Xgħir |Qamħirrun | | |(Barley) |(Maize) | | |Lm |Lm | |1994 | - |162,556 | |1995 | - |253,161 | |1996 |1,087,747 |1,077,588 |

Hu stmat li matul l-1997 is-sussidju fuq dawn il-prodotti jkun Lm754,200 għax-xgħir u Lm938,308 għall-qamħirrun.

VAPUR VISTAFIORD - PASSIĠĠIERI

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru (bħala responsabbli mill-Korp tal-Pulizija u mill-Immigrazzjoni) jinforma lill-Kamra bin-numru ta' passiġġieri u membri ta' l-ekwipaġġ li waslu Malta biex isalpaw fuq vjaġġ mal-Vistafiord, liema vjaġġ ma seħħx minħabba ħruq fuq l-istess vapur tal-passiġġieri?

X'kienet in- nazzjonalita' tagħhom f'kull każ?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li ma tinżammx statistika mill-Pulizija dwar dak li qed jistaqsi l-Onor.

Membru.

VAPUR VISTAFIORD - PASSIĠĠIERI

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Peress li f'dawn l-aħħar jiem il-passiġġieri u l-membri ta' l-ekwipaġġ tal-vapur Vistafiord ġew akkomodati f'lukandi għal aktar minn 24 siegħa u għalhekk flok transit u cruise passengers issa jingħaddu bħala turisti bona fide, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra bin-numru ta' persuni nvoluti u n- nazzjonalita' tagħhom f'kull każ?

ONOR.

KARMENU VELLA: In-numru ta' passiġġieri li qed jirriferi għalihon l-Onor.

Interpellant kienu ta' madwar 540.

Jidher ċar mill-mistoqsija li l- Oppożizzjoni għadha moħħa fin-numri.

JUM DINJI TAL-KTIEB

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsijiet parlamentari numri 4923 u 5118 li t-tnejn kienu:

"Jista' l-Ministru jgħid x'se tkun il-ħidma tal-Kumitat għall-Jum Dinji tal-Ktieb/Drittijiet ta' l-Awtur li twaqqaf fit-3 ta' April, 1997?"

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SVPR - INFERMIERA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx nuqqas ta' nurses fl-iSptar San Vinċenz de Paule u jekk iva, kemm hu n- nuqqas?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-ewwel parti tal-mistoqsuja hija fl- affermattiv.

Mill-complement ideali ta' nurses li waslu għalih is-senior nursing staff tar-Residenza ta' San Vincenz de Paule , u li qabel miegħu id-Dipartiment, hemm nuqqas ta' 83 nurse f'din ir-residenza.

DISTRETT NRU.

1 - APPARTAMENTI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew rifjutati appartamenti fi Triq Dun Nerik Cordina Perez, Ħamrun u f'St. Venera mill-applikanti magħżula?

F'liema kategorija/i kienu?

Liema kategorija/i jmisshom jintgħażlu għal kull appartament konċernat u meta se jitqassmu?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Fil-lokalita' ta' Santa Venera l-appartamenti kollha ġew allokati, filwaqt li fil-lokalita' tal-Ħamrun, żewġ appartamenti kienu ġew rifjutati.

Dawn iż-żewġ appartamenti li kienu għall-koppji miżżewġa reġgħu ġew allokati lil żewġ koppji miżżewġa.

SANTA VENERA - BINI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kif ingħata permess għall-bini li qed idejjaq it-triq fi Triq Reġjonali, Santa Venera?

Jista' jsir tibdil fil-pjanti sabiex din it- triq ma tidjieqx?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jista l-Onor.

Farrugia jispeċifika għal liema sit ħareġ il-permess li qed jirriferi?

ĦAMRUN - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hu maħsub li jkun tlesta l-proġett fi Pjazza Kappillan Muscat, Ħamrun?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ix-xogħol fi Pjazza Kapillan Muscat, Ħamrun għadu ma nbediex.

L-uniku intervent s'issa kien il-qlugħ ta' numru ta' siġar li kien hemm fil-pjazza.

FURJANA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hu ppjanat li jitlesta x-xogħol fejn Binja Vilhena fi Triq Preziosi, Floriana?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-Dipartiment tal-Bini u Nġinerija fit-Taqsima tax-Xogħlijiet lesta l-pjanti u d-dokumenti tal-kuntratt relatati ma' ġnien pubbliku ġdid fejn Binja Vilhena, Floriana.

Il-proposti jinkludu wkoll sistema ġdida ta' culverts biex ittaffi l-problema ta' l-ilma tax-xita fl- inħawi.

Is-sejħa għall-offerti f'isem il-Ministeru tad-Djar waslet biex toħroġ fi żmien qasir.

MISTOQSIJA GĦAL TWEĠIBA BIL-MIKTUB

SANITA' - APPLIKAZZJONI NRU.

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru W541 li oriġinarjament saret lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Ambjent u li issa ġiet riferuta lilek, u ċioe' tista' jekk jogħġbok tgħid x'inhi r-raġuni għaliex il-Bord tas-Sanita għadu ma twaqqafx biex in konnessjoni ta' l- applikazzjoni numru 6443/96 re: ħanut fil-Ħamrun, din l-applikazzjoni tista' tiġi pproċessata u approvata wara terturi bla bżonn?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nitlob lill-Onor Interpellant jispeċifika liema bord.