MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 188 L-Erbgħa, 18 ta' Frar, 1998 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 188

L-Erbgħa, 18 ta' Frar, 1998

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.06 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 18 ta' Frar, 1998

WERREJ MINUTI 399

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 399

TQEGĦID TA' KARTI 406

MOZZJONIJIET ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TAL-KORPORAZZJONI TELEMALTA GĦAS-SENA FINANZJARJA 1997/1998 407

AĠĠORNAMENT 432

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 437

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 441

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 187 li saret fis-17 ta' Frar, 1998 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

WSC - RAPPORT TA' ALF MIFSUD

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm-il rapport ġie kkummissjonat mill-ministeru tiegħu bejn l-1 ta' Novembru, 1996 u t-28 ta' Jannar, 1998 fuq xogħol jew problemi li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal- ministeru tiegħu?

Liema minn dawn ir-rapporti ġew iffinalizzati u liema ġew ippubblikati?

Jista' l-Ministru jqiegħed kopja ta' dawn ir-rapporti fuq il-Mejda tal-Kamra?

Min għamel ir-rapporti li ġew ippubblikati individwalment?

X'wassal biex uħud mir-rapporti ma ġewx ippubblikati?

Min għamel ir-rapporti mhux ippubblikati?

Meta se jiġu ppubblikati?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Matul il-perijodu ndikat ġie kkummissjonat rapport wieħed bl-isem "A Fresh Start- Strategic Review of the Water Services Corporation" u sar mis-Sur Alfred Mifsud

Dan ir-rapport kien tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra u kien ġie ppubblikat.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, ma nafx jekk il-Ministru huwiex f'pożizzjoni li jgħid jekk l-environment impact assessment għall-impjant tat-tisfija tad-drenaġġ fl-inħawi taċ-Ċumnija ġiex ikkummissjonat mill- ġdid?

Qed ngħid dan għaliex minn diversi mistoqsijiet parlamentari jirriżulta li suppost ġie kkummissjonat pero' milli jidher m'huwiex il-każ.

Jekk ġie kkummissjonat, jista' l-Ministru jgħid meta se jitlesta u meta se jsegwi x-xogħol marbut ma' dan ir-rapport?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, l-informazzjoni li għandi hija li dan hu r-rapport li ġie kkummissjonat u allura m'huwiex imniżżel f'din il-lista.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiġifieri qed nifhem sew li għadu ma ġiex mitlub biex isir environment impact assessment dwar ix-xogħol li semmejt?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien m'iniex ngħid li dan ma ġiex mitlub jew li mhux se jsir pero' li naf żgur li sar huwa dak li għadni kemm indikajt.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, la l-Ministru weġibni li rapport wieħed biss ġie kkummissjonat, għandi nifhem li matul il-perijodu indikat ma ġewx ikkummissjonati rapporti oħrajn.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, ir-risposta kienet tgħid ċar li matul il- perijodu ndikat ġie kkummissjonat rapport wieħed.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Madam Speaker, il-Ministru qed jeskludi li xi kap ta' dipartiment seta' għamel rapport fil-bidu tal-leġislatura?

Safejn naf jien il-Prim Ministru hawn ġew kien qal li l-ministri tiegħu se jordnaw lil kull kap ta' dipartiment sabiex jagħmel rapport.

Fil-fatt kull kap ta' dipartiment kellu jippreżenta rapport lill-ministru tiegħu biex jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien ma nistax ngħid jekk dan li qed jgħid l-Onor.

Interpellant huwiex korrett pero' nista' ngħidlu li d-domanda kienet tirrigwarda r-rapporti tal-ministeru għax-xogħlijiet pubbliċi u kostruzzjoni u r-risposta tgħid li sar rapport wieħed.

WORKS DIVISION - KUNTRATTI TA' XOGĦOL

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Edwin Vassallo) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Wara r-riforma li saret fil-works division - li hija responsabbli mill-kuntratti tax-xogħol li d-dipartiment għandu mal-kunsilli lokali - issa li din it-taqsima ġiet riorganizzata skond id-distretti, jista' l-Ministru jgħid jekk il-ministri humiex qed jagħtu ordnijiet ta' xogħol lil din it-taqsima biex jiġu rranġati toroq bil-patching?

Jista' jgħid ukoll kemm sar xogħol li ma kienx mitlub mill-kunsilli lokali, f'liema lokalitajiet, kemm sewa dan ix-xogħol, min ħallas għalih?

Jista' jgħid ukoll kemm sar xogħol għal kull kunsill lokali, kemm hu d-dejn li l-kunsilli lokali għandhom ma' din it-taqsima, kemm hu d-dejn għal kull kunsill lokali sad-data tar-risposta u għal liema kwalita' ta' xogħol jeżisti dan id-dejn?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): It-taqsima tad-distretti tagħmel xogħlijiet tal-kunsilli biss iżda kultant tagħmel ukoll xi xogħol ta' emerġenza.

Dan ix-xogħol hu limitat ħafna u jsir fuq ordni tal-perit biss.

Id-dejn tal-kunsilli lokali mal-gvern ċentrali huwa ta' madwar Lm1,245,000.

Rigward it-tielet parti tad-domanda, qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-Ministru jirriżultalu kemm saru claims lid- dipartiment min-naħa tal-kunsilli lokali fuq xogħol magħmul ħażin jew li tlesta tard?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Li nista' ngħidlek hu li kulma għandi quddiemi huma l- lokalitajiet, il-bills awaiting confirmation by letter of credit u l- outstanding bills.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Victor Galea Pace, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

VICTOR GALEA PACE: Jista' l-Ministru jgħid jekk jinħarġux tenders għal xogħlijiet li jsiru mid-dipartimenti?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Kif intqal fir-risposta, xogħol li ma jkunx tal- kunsilli jsir fuq ordni tal-perit u fejn jidħol xogħol ta' emerġenza mhux bilfors toħroġ tender.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, għal xi żmien il-kunsilli lokali kienu qegħdin jilmentaw mill-fatt li meta jkollhom kuntratti mal-works division kien ikollhom jixtru l-materjal huma stess.

Jista' l-Ministru jgħidilna jekk attwalment din il-pożizzjoni għadhiex l-istess?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li quddiemi għandi biss il-valur fi flus u mhux x'tip ta' xogħol sar, m'iniex f'pożizzjoni li nagħti din l-informazzjoni.

PULIZIJA - SERQ TA' KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm insterqu karozzi u/jew vetturi fl-1997?

Kemm minnhom instabu u kemm ittellgħu persuni l-qorti fuq dawn ir-reati?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Ninsab informat li fl-1997 ġew irrapportati 1,027 vettura lill-pulizija bħala misruqa, li minnhom instabu 422.

Kien hemm 43 persuna li ttellgħu l-qorti akkużati b'serq ta' vetturi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħid kemm minn dawn in-nies li ttellgħu l-qorti nstabu ħatja?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiddispjaċini imma m'għandix din l-informazzjoni.

MUŻEWIJIET - ŻJAJJAR

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il persuna żaret id-diversi mużewijiet li hawn miftuħa għal pubbliku matul l-1997?

Kemm kien in-numru li żaru kull mużew f'kull każ?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): L-għadd ta' persuni li żaru d-diversi mużewijiet miftuħa għal pubbliku bejn Jannar u Diċembru, 1997 huwa ta' 1,045,849.

L-għadd ta' persuni li żaru kull mużew bejn Jannar u Diċembru hu kif se nsemmi:

|Museum of Fine Arts |37,579 | |Museum of Natural |15,496 | |History | | |Museum of Roman Villa |63,964 | |Ghar Dalam Cave & Museum| 85,593| |Hagar Qim Tembples |113,451 | |Inquisitor's Palace | 52,888| |Maritime Museum | | | |33,849 | |Palace Armoury | 83,674| |Palace State Rooms | 95,325| |St Paul's Catacombs | 68,408| |San Pawl Milqghi | | | |1,508 | |Tarxien Temples | 28,375| |War Museum | 44,749| |Museum of Archaeology, | 20,374| |Gozo | | |Museum of Folklore, Gozo| 17,131| |Museum of Natural | | |Science, Gozo |5,795 | |Ggantija Temples, Gozo |137,600 | |Windmill, Gozo | 40,090|

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Ovvjament il-Ministru ma semmiex il-Hypogeum ta' Raħal Ġdid, li issa ilu magħluq is-snin.

Jista' xi ħadd jgħidilna meta se jerġa' jiftaħ għax il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali ilu jsemmilna ħafna dati imma s'issa għadna ma nafux meta se jkun miftuħ għall- pubbliku dan il-mużew hekk importanti?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Se nieħu ħsieb biex meta nkunu nafu d-data tal-ftuħ l- Onor. Interpellant jiġi nformat.

DROGA - PERSUNI MTELLA' L-QORTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ittellgħu persuni l- qorti fl-1997 fuq każi konnessi mad-droga?

Kemm weħlu u kemm ġew illiberati?

X'kienu s-sentenzi u l-pieni li ngħataw dawk misjuba ħatja?

Kemm minn dawk li ttellgħu l-qorti kienu diġa' dehru quddiem il-qorti darb'oħra u kemm-il darba?

X'kienu l-etajiet tagħhom?

Kemm kienu nisa u kemm irġiel?

Kemm kienu Maltin u barranin?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Ninsab informat li matul l- 1997 in-numru ta' persuni li ttellgħu l-qorti fuq każijiet konnessi mad- droga kien ta' 309.

Minn dawn 46 kienu barranin filwaqt li 25 kienu nisa.

L-etajiet kienu jvarjaw bejn il-15 u t-52 sena.

Ninsab informat ukoll li matul l-istess sena ngħataw 249 sentenza mill- qorti dwar każijiet relatati mad-droga, li kienu jinkludu 16-il persuna li ġew illiberati.

Is-sentenzi mogħtija kienu jvarjaw bejn probation, sentenzi sospiżi, multi u pieni ta' priġunerija.

Minn dawk imressqa l- qorti kien hemm 100 persuna li kienu riċedivi.

Ma tinżammx statistika dwar kemm-il darba jkunu ġew akkużati f'okkażjonijiet preċedenti.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, il-Ministru qiegħed f'pożizzjoni li jgħidilna kemm naqas l-użu u l-inċidenza tad-droga matul is-sena li għaddiet?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Skond l-istatistika jidher li l-ikbar ammont ta' każi kienu maqbuda mill-pulizija u biex ma nkunx prużuntuż nitolbu jagħmel mistoqsija bil-miktub biex nagħtih l-informazzjoni speċifika dwar jekk kienx hemm tnaqqis jew le .

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, id-domanda kienet tirrigwarda t- tnaqqis fl-użu tad-droga u l-inċidenza tagħha.

In-numru ta' persuni li nqabdu u ttellgħu l-qorti jindika li kien hemm żieda fl-użu ta' din it-tip ta' sustanza.

Il-Ministru hu f'pożizzjoni li jgħidilna jekk id-droga naqsitx jew inkella żdeditx matul it-12-il xahar li għaddew?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma naħsibx li l-Onor.

Interpellant huwa korett għaliex jekk iqabbel in-numru maż-żmien ta' qabel veru jsib li dan l-aħħar inqabdu iktar pero' b'daqshekk dan ma jfissirx li d-droga żdiedet.

(Interruzzjonijiet).

Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel mistoqsija bil-miktub biex jingħata nformazzjoni aktar korretta.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Peress li l-Ministru semma r-riċedivi, jista' jgħidilna jekk dawn il-persuni kenux akkużati qabel fuq droga jew fuq xi reat ieħor?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Fir-risposta m'għandix din l-informazzjoni.

PULIZIJA - PERSUNI MDAĦĦLA L-ĦABS

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm iddaħħlu persuni l-ħabs fuq sentenzi mill-qorti fl-1997?

X'kienu r-reati li ġew akkużati bihom?

Kemm kien hemm Maltin u barranin?

Kemm kien hemm nisa u rġiel?

X'kienu l- etajiet tagħhom?

Kemm kien hemm first-time offenders u repeat offenders?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Dwar l-ewwel parti tal- mistoqsija ninsab informat li fl-1997 kien hemm 246 persuna li ddaħħlu l- ħabs fuq sentenza mill-qorti.

Rigward il-kumplament tal-mistoqsija ninsab informat li t-tagħrif mitlub hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

PULIZIJA - NIES LI TTELLGĦU L-QORTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru totali ta' persuni li ttellgħu l-qorti mill-pulizija s-sena li għaddiet?

X'tip ta' reati kkomettew il-persuni li tressqu allegatament?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Ninsab informat li matul l- 1997 kien hemm 105,083 persuna li ttellgħu l-qorti mill-pulizija.

Ir-reati kommessi allegatament kienu jvarjaw minn kontravvenzjoni sa omiċidju.

PULIZIJA - PERSUNI MTELLA' L-QORTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ittellgħu persuni l- qorti fuq reati allegatament kommessi f'Paceville fl-1997?

Kemm mill- persuni mressqa kellhom 16-il sena jew inqas?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Filwaqt li nirriferi lill- Onor. Interpellant għall-ewwel parti tat-tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 6379, ninsab informat li fl-1997 il-pulizija ressqet 112- il persuna l-qorti fuq reati allegatament kommessi f'Paceville u San Ġiljan.

Minn dawn kien hemm tmien persuni li kellhom 16-il sena jew inqas.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Abela mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Madam Speaker, il-Ministru hu f'pożizzjoni li jgħidilna jekk jistax ikun li meta jinqabdu żgħażagħ taħt is-16-il sena f'ċerti postijiet fejn mhux suppost ikunu - nafu li jinqabdu ammont ta' żgħażagħ b'mod regolari - jittieħdu passi kontra l-owners ta' dawn il- postijiet?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Nista' ngħid li meta jinqabdu żgħażagħ jagħmlu reati simili jittieħdu passi kontra kull min ikun għamel ir-reat, inkluż is- sidien ta' dawk il-premises.

PBS - IMPJEGATI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-persuni li huma mpjegati fuq bażi ta' kuntratt mal-PBS, jgħid x'inhu x-xogħol tagħhom u x'rimunerazzjoni għandhom?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Hemm persuna waħda biss li hi mpjegata fuq bażi ta' kuntratt mal-PBS u din hi l-general manager, b'salarju ta' Lm10,000 fis-sena.

PBS - SAFAR

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-persuni li siefru f'isem il-PBS matul l-1997?

Fejn marru?

X'kien l-għan taż-żjara?

Kemm ġiet tiswa kull żjara?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra lista tal-persuni li siefru f'isem il-PBS matul l-1997.

Ma nħossx li d-dettalji l-oħra għandhom jingħataw peress li l-PBS topera bħala stazzjon kummerċjali.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Niftakar li l-Ministru Mizzi kien wieħed mill-iktar persuni li kienu joġġezzjonaw meta kienu jingħataw dawn it-tip ta' risposti fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti.

L-iskuża li hija xi ħaġa kummerċjali, li issa qed tintuża ħafna drabi, tfisser li l-Ministru issa qed jaqbel ma' dak li ma kienx jaqbel miegħu qabel?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, huwa veru li kont noġġezzjona meta ma kenitx tkun xi ħaġa kummerċjali.

Fil-fatt kont oġġezzjonajt meta kont staqsejt biex tingħata lista dwar il-moviment tal-bastimenti fil-Port il- Kbir u wara li l-ministru konċernat kien weġibni li dik hija informazzjoni ta' natura kummerċjali, f'dik l-istess ġurnata f'gazzetta lokali kienu dehru l-movimenti tal-bastimenti.

F'każi bħal dawn jien noġġezzjona.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Francis Zammit Dimech, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Madam Speaker, naħseb li din hija wkoll kwestjoni ta' prinċipju.

Qed nitkellmu dwar entita' li hija pubblika u li hi ffinanzjata għan-nom tal-poplu Malti kollu minn finanzjament pubbliku.

Għalhekk naħseb li min-naħa tal-Ministru huwa abbużiv li jipprova jevita li jagħti tweġiba għal mistoqsijiet parlamentari li jsirulu hawnhekk.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien qed nispjega għaliex kont noġġezzjona qabel u mhux veru dak li qed tgħid int. Madam Speaker, nitlob il-protezzjoni tiegħek.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Madam Speaker, naħseb li fejn tidħol enti pubblika l-Ministru għandu jagħti l-informazzjoni mitluba.

Inkella jkun qiegħed isegwi politika ta' ħabi minn din il-Kamra.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nista' ngħid li m'hemm l-ebda politika ta' ħabi.

Fil-fatt m'ilux l-Onor.

Interpellant waqt press conference tkellem dwar mistoqsija li kien għamel li tirrigwarda l-Korporazzjoni Telemalta, meta l-informazzjoni li talab hu ma setgħetx tingħata għax it- tender kienet għadha ma għalqitx.

(Interruzzjonijiet) Hekk kienu l- affarijiet.

Barra minn hekk, kien insinwa wkoll li meta jien noffri lin- naħa l-oħra ta' l-Oppożizzjoni biex jingħaqdu magħna b'mod konfidenzjali nagħmel hekk biex norbot lil xi ħadd.

L-Onor.

Interpellant nesa li hu stess kien qalli li lest jgħaddili nformazzjoni b'mod konfidenzjali dwar min kienu l-isponsors tat-Telemalta dak iż-żmien biex jien ma nkunx nista' nitkellem.

Fil-fatt jien ma tkellimitx la kienet informazzjoni konfidenzjali imma mbagħad meta sirt ministru u rajt l-affarijiet sirt naf li r-raġuni għaliex ma ridnix inxandar din l-informazzjoni kienet għaliex ħafna minnhom kienu mid-distrett tiegħu!

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, in konnessjoni ma' din ir-risposta, il- Ministru għadu kemm poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra lista bl-ismijiet ta' min siefer u fejn mar.

Jien għandi nifhem li kemm qamet iż-żjara hija informazzjoni kummerċjali?

Għaliex ma naħsibx li din tant hi informazzjoni konfidenzjali li wieħed għandu jżommha daqshekk mistura.

Wara kollox jekk marru żewġ reporters - kif qed jiġri ħafna drabi - sinċerament naħseb li qed nestendu.

Jien naċċetta li f'ċerti każi wieħed jista' jgħid ġustament li għandu jkun hemm ċerta konfidenzjalita' pero' li tgħidli kemm nefaq is- Sur Albert Marshall biex mar Franza jew Strasbourg u kemm nefaq il-Prof Cremona biex mar Strasbourg jew Edinburgh, sinċerament ma naħsibx li f'dan il-każ wieħed m'għandux jagħti risposta.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: L-ewwelnett nirringrazzja lill-kollega tiegħi ta' din il-konferma għaliex qed jikkontradixxi l-argumenti li huwa stess ġab fil- bidu.

Barra minn hekk, ma jfissirx li bilfors trid tindika l-post fejn tkun mort għax din tista' tkun informazzjoni ta' natura kummerċjali.

Biex inġib eżempju, nista' ngħid li jekk tingħata informazzjoni dwar minn fejn qed jinġiebu ċerti films titqies bħala kummerċjali.

Jiġifieri wieħed irid joqgħod attent f'dawn affarijiet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Fil-fatt id-domanda oriġinali kienet dwar kemm ġiet tiswa kull żjara u l-iskuża li din hija informazzjoni kummerċjali ma naħsibx li treġi ma' l-ispjegazzjoni li għadu kemm ta l-Ministru.

Nixtieq nistaqsi jekk dak li għadu kemm qal il-Ministru japplikax għal kull żjara li saret, għax ma rridx naħseb li ż-żjara tas-Sur Gino Cauchi u s-Sur David Gutteridge, wieħed reporter u l-ieħor cameraman tal-PBS, li marru l-Iskozja hija wkoll xi ħaġa kummerċjali.

Naħseb li lkoll nafu li dawn marru l-Iskozja biex jirrapportaw avveniment li fih kien qed jipparteċipa xi ħadd min-naħa tal-Gvern.

Li wieħed jiddistingwi nifhimha pero' li nagħmlu blanket statement li kollox huwa kummerċjali ma naħsibx li hi ħaġa tajba.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speakear, m'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Madam Speaker, b'riferenza għar-rimarki li għamel qabel l-Onor.

Mizzi, nifhem li qed jipprova jantiċipa d-dibattitu fuq it-Telemalta.

Jien nistiednu biex jekk għandu xi dokument, jippreżentah fit-totalita' tiegħu u nevalwawh ilkoll.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Meta niġi biex nitkellem fuq l-estimi tat-Telemalta se ngħid dak li pprogrammajt biex ngħid u mhux dak li qed jitlobni biex ngħid l-Onor.

Zammit Dimech.

(Interruzzjonijiet) Barra minn hekk, intom kemm-il darba akkużajtuna li nagħmlu transfers politiċi fit-Telemalta u affarijiet simili.

Jien nisfida lill-Onor.

Membri ta' l-Oppożizzjoni biex jiċħdu li meta kienu fil-gvern it-transfers kienu jsiru direttament mis-segretarji privati tal-ministri.

Jekk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jidhirlu li dak li qed ngħid jien m'huwiex minnu, jien lest li nerġa' ngħidulu barra minn din il-Kamra ħalli jkun jista' jieħu passi kontra tiegħi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA (President tal-Kumitat Permanenti għall- Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi): Madam Speaker, nippreżentalek il- Minuti konfermati tal-laqgħat numri 22 u 23 ta' l-istess Kumitat, liema laqgħat saru fis-27 ta' Jannar u fit-2 ta' Frar, 1998 rispettivament.

Nixtieq ninformak ukoll li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is- Sigurta' Soċjali, Abbozz Nru. 37, għadda mill-istadju ta' Kumitat b'emenda waħda.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Skeda li tagħti d-dettalji dwar infiq fuq ospitalita' u entertainment fl-Ambaxxata Maltija f'Riyadh bejn Jannar 1995 u Settembru 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W 1076; u

Skeda li tagħti d-dettalji dwar infiq fuq ospitalita' u entertainment fl-Ambaxxata Maltija f'Bonn bejn Diċembru 1995 u Lulju 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W 1078.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, f'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi x-xogħol li sar mill-Computime Limited ma' organizzazzjonijiet li jaqgħu taħt l-Uffiċċju tal-Prim Ministru, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11616;

f'isem il-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 61 ta' l-1998 - Dikjarazzjoni ta' Vaganzi tal- Banek;

f'isem il-Ministru tat-Trasport u Portijiet inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar bordijiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-Ministeru għat-Trasport u Portijiet, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12170; u

f'isem il-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali nqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra: Avviż Legali Nru 60 ta' l-1998 - Ordni ta' l-1998 dwar l-Awtorita' tad-Djar (Trasferiment ta' Proprjeta') (Nru 4).

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tal-Biedja u Sajd.

ONOR.

NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u Sajd): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 59 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 dwar l- Importazzjoni ta' Klieb u Qtates.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Il- Ministru Mizzi.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TAL-KORPORAZZJONI TELEMALTA

GĦAS-SENA FINANZJARJA 1997/1998

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi:

"Illi l-Kamra tapprova l-Estimi tad-dħul u infiq għall-Korporazzjoni Telemalta għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru, 1997 sat-30 ta' Settembru, 1998 skond l-Att XVI ta' l-1997 dwar Korporazzjoni Telemalta, Kap 250 tal-Liġijiet Riveduti ta' Malta.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, illum se nitkellem fuq ir-riżultati tal- Korporazzjoni Telemalta għas-sena finanzjarja 1996/1997 u l-perijodu sakemm baqgħet korporazzjoni, jiġifieri t-tliet xhur li għalqu fil-31 ta' Diċembru, 1997.

Madam Speaker, matul l-ewwel sena ta' ħidma taħt din l-amministrazzjoni l- Korporazzjoni Telemalta, illum Maltacom plc, rat it-tqegħid ta' pedimenti sodi għall-futur ta' kompetizzjoni u opportunitajiet.

F'dan il-perijodu tista' tgħid li nżamm bilanċ ta' dak li kien neċessarju fl-operat fi żmien qasir ma' strateġiji għall-ġejjieni fuq bażi ta' żmien iktar fit-tul.

Fuq kollox bdiet tinħoloq kultura ta' kontabilita' u effiċjenza u dan beda jsir bil-mod il-mod f'kull qasam, jiġifieri dak finanzjarju, operattiv, amministrattiv u anke strateġiku.

Din ir-riorganizzazzjoni fil-parti l- kbira tagħha segwiet u għadha ssegwi dak li kienet diġa' ppriedkat fir- rapport intitolat "Strategic Resource Audit".

Taħt dan il-Gvern fil-qasam tat-telekomunikazzjoni f'qasir żmien seħħ dak li f'pajjiżi oħra ilu li seħħ is-snin.

Hawn Malta għal numru ta' snin sar ħafna kliem fuq il-liġi l- ġdida dwar it-telekomunikazzjoni, ir-regolatur u l-privatizzazzjoni iżda fil-verita' tista' tgħid li ma ġara xejn.

Fi ftit aktar minn sena taħt din l-amministrazzjoni dan kollu sar realta' u llum dan il-qasam qiegħed jara d-data ta' meta f'pajjiżna jkollna s-suq miftuħ kompletament.

Aħna rajna li din il-bidla fil-mentalita' kien hemm bżonnha mill-qiegħ nett.

Madam Speaker, fil-bidu ta' din is-sena saret bidla fl-ogħla livell tal- management u ttieħdu passi sabiex id-direzzjoni tal-korporazzjoni tiġi ċċentralizzata f'bini amministrattiv wieħed u fl-istess ħin żdiedet il- kordinazzjoni u l-komunikazzjoni bejn id-dipartimenti.

Fl-istruttura maniġerjali nħolqu wkoll xi pożizzjonijiet ġodda, bħal corporate co- ordinator, assistant manager for legal affairs u credit controller u ġew irranġati wkoll xi karigi eżistenti.

Per eżempju, il-heads ta' l-ippjanar ġew appuntati assistant general managers.

Żvilupp mill-iktar importanti f'dan il-perijodu kien il-ħolqien ta' dipartiment ġdid għat-teknoloġija ta' l-informatika - u dan qed isir taħt assistant general manager - li qabel kien jikkonsisti fi branka fi ħdan id-dipartiment ta' l-amministrazzjoni.

Ħaġa ta' l-iskantament kif kulħadd kien jaqbel ma' din il-proposta u ma tteħditx azzjoni biex tiġi mplimentata qabel.

Din il-bidla kienet essenzjali sabiex matul is-snin tirrifletti l-importanza li ħadu l- information systems u l-information technology u nista' ngħid ukoll li llum dan id-dipartiment għandu l-identita' tiegħu u ħa l-importazzjoni li jistħoqqlu u huwa nvolut f'numru ta' proġetti, fosthom il-local area network fi Spencer Hill, l-Intranet u l-isforzi biex jilqa' għall-problema tal-millennium bug AD2000.

Hawn jidher ċar li kien f'din l-aħħar sena li l-problema ttieħdet verament bis-serjeta' għax fil-bidu tas-sena l-oħra nħatar kumitat intern b'rappreżentanza mid-dipartimenti kollha tal-korporazzjoni biex jindirizza din il-problema li jista' jkollha konsegwenzi serji fuq l-apparat, partikolarment l-exchanges u s-sistema tal-billing.

Nista' ngħid li l- exchanges lokali u internazzjonali u s-sistema tal-billing fost oħrajn, ma kenux AD2000 compliant.

Filwaqt li sar inventarju sħiħ tal-hardware u s- software fil-korporazzjoni, mill-ewwel saru konsultazzjonijiet mas- suppliers tas-sistemi l-kbar biex tinstab soluzzjoni għal din il-problema, naturalment qabel is-sena 2000.

Minn dan il-kumitat ħarġu numru ta' guidelines, fosthom għal kuntratti ġodda ta' xiri u upgrading.

Madam Speaker, sa minn April ta' l-1997 bdew jitfasslu pjanijiet fuq bażi ta' tliet snin biex jipprovdu l-faċilitajiet u s-support neċessarju għall- bqija tas-sezzjonijiet tal-korporazzjoni.

L-ewwel fażi kienet tinvolvi l- bini ta' infrastruttura robusta bħala bażi għall-enterprise computer network.

Din is-sistema hija importanti biex ikun jista' jkun hemm informazzjoni on-line għall-użu tal-management, bħalma huma l-management accounts.

Nista' ngħid li dan in-networking fil-bini ċentrali amministrattiv tal-korporazzjoni fil-Marsa dalwaqt jitlesta.

Huwa tajjeb li ngħid li matul is-sena tħejjiet riorganizzazzjoni tar-riżorsi umani fid- dipartiment u bħalissa din qed tiġi diskussa mal-unions.

Dan il-pjan jaħseb għal taħriġ u reklutaġġ fl-oqsma speċjalizzati u huwa neċessarju sabiex isiru proġetti ambizzjużi, bħalma huma l-external plant management system, l-internal E-mail system, l-Intranet, l-access control, it-time management u d-data warehousing.

Eżerċizzju ieħor li bdejna huwa l-pjan strateġiku għal sistemi u teknoloġija fit-Telemalta.

Dan l-eżerċizzju jindirizza b'aktar dettall il-prijoritajiet tal-proġetti tat-teknoloġija u se jsir mis-sistemi preżenti fid-dawl ta' żviluppi ġodda f'dan il-qasam.

Proġett importanti li qed jiġi ppjanat huwa d-disaster recovery plan.

Id- dipartiment tan-network matul il-perijodu li qed jiġi evalwat għadda u għadu għaddej minn proċess ta' riorganizzazzjoni, jiġifieri business process re-engineering, partikolarment fil-impjant estern.

Ir- responsabbiltajiet u r-riżorsi f'dan ta' l-aħħar issa tqassmu fi tliet fergħat, is-servizzi ġodda, il-manutenzjoni preventiva u l-manutenzjoni korrettiva, sabiex jitlesta x-xogħol b'lura li kien ilu jakkumula.

B'hekk inkunu nistgħu niġu skond it-termini li jikkonċedi l-manifest tal-klijent u nżidu d-dħul u l-effiċjenza tal-korporazzjoni.

Madam Speaker, f'Ottubru ta' l-1996 il-pożizzjoni kienet ta' 2,000 applikazzjoni pendenti fuq il-waiting list għal servizzi ġodda u 1,000 applikazzjoni oħra li kienu għadhom mingħajr servizz u dan minkejja li l- klijent kien iffirma l-kuntratt.

Minbarra dan, il-perijodu li fih tiġi msewwija ħsara fil-linji tat-telefon kien qiegħed jieħu aktar miż-żmien permess mill-manifest tal-klijent.

Filwaqt li l-introduzzjoni tal- manifest ġiet posposta għal Ottubru ta' l-1997, saru t-tibdiliet strutturali msemmija bir-riżultat li matul dan iż-żmien sar xogħol rekord kważi f'kull qasam.

Ta' min jgħid, per eżempju, li l-ħidma fuq manutenzjoni preventiva kienet qiegħda ssir kważi kollha bil-ħlas qabel dan l-eżerċizzju.

Matul is-sena ttieħdu l-miżuri neċessarji biex numru ta' male general hands - suppost kienu qegħdin jagħmlu xogħol ta' tindif - ġew allokati fuq xogħol ta' manutenzjoni preventiva u x-xogħol ta' tindif beda jinqasam bejn kuntrattur privat u l-impjegati tal-korporazzjoni, prinċipalment nisa, b'anqas spejjeż.

Ir-riżultat ta' dan kollu kien li matul l-1997 sar ammont rekord ta' 15,882 stallazzjoni, meta mqabbel ma' dawk li kienu saru fl-1996, jiġifieri 14,670.

Il-manuntenzjoni preventiva telgħet għal 10,539, meta kkomparata ma' dik ta' 6,000 li kien hemm fl-1996 u dan sar b'inqas flus.

F'Diċembru ta' l-1997 il-figura ta' applikazzjonijiet pendenti niżlet għal inqas minn 600 u n-numru ta' kuntratti ffirmati li għadhom ma ngħatawx servizz kien ta' madwar 400.

Tista' tgħid li dawn iż-żewġ livelli huma l-inqas li qatt kien hemm fl-istorja tal-korporazzjoni.

Dan ir-riżultat inkiseb permezz ta' sens komun u ta' l-aħjar użu tar-riżorsi umani.

(Interruzzjonijiet) Żgur mhux bl-għajnuna tiegħek!

In-numru ta' gangs fuq servizzi ġodda, manutenzjoni preventiva u dik korrettiva tela' minn 79 għal 99.

F'dak li huwa xogħol fuq il-cables in-numru ta' gangs tela' minn 30 għal 39.

Fit- total dan ifisser li n-numru ta' gangs konnessi ma' l-impjant estern tela' minn 109 għal 138.

Nerġa' ntenni li dan sar mingħajr ma żidna fin-numru globali ta' mpjegati.

Din hija l-effiċjenza, Madam Speaker.

Xogħol ieħor li sar minn din is-sezzjoni kien fuq proġetti f'Buġibba, l-Qrendi, n- Naxxar, Ħ'Attard u Marsaxlokk.

Sar ukoll xogħol fuq trinek sabiex jiġi estiż in-network tal-primary fiż-Żurrieq, Ħal Għaxaq, San Pawl il-Baħar, Ħal Far, l-Imsida, in-Naxxar, Santa Luċija, San Ġorġ, Tal-Qroqq, Buġibba u l-Imtarfa, fost lokalitajiet oħra.

Aħna ma waqafniex hemmhekk imma għamilna proġett ieħor li kien ilu fuq il-karta u ffirmajna kuntratt għax-xiri u stallazzjoni tar-remote subscriber line test system.

Permezz ta' din is-sistema l-ħsarat li jkunu għadhom qed jiżviluppaw jiġu identifikati awtomatikament u qabel ma l- klijent jinduna b'xi ħaġa tkun diġa' saret il-manuntenzjoni meħtieġa.

Ta' min jgħid li din is-sistema tgħin ukoll sabiex jinżamm kontroll fuq l- effiċjenza tat-tiswijiet li jkunu saru u anke l-ħin meħud f'dan il-proċess.

Ħalli nsemmi xi proġetti oħra li saru.

Flimkien mas-sehem fil-fibre optic link around the globe, il-FLAG, il- korporazzjoni f'Mejju ta' l-1997 xtrat drittijiet ta' aċċess fil-CANTAT 3 cable bejn il-Ġermanja u l-Kanada biex issaħħaħ il-kuntatt li għandha bis- satellita ma' l-Amerka ta' Fuq permezz ta' links bil-cable.

F'Marzu tas- sena li għaddiet beda jiġi stallat exchange internazzjonali f'San Ġorġ u sa l-aħħar tas-sena li għaddiet bdew jitħaddmu wkoll definittivament numru ta' ċirkwiti.

Dan l-exchange ġie ppjanat biex ikun hawn servizz bl-ikbar sigurta', minħabba li dejjem qegħdin jiżdiedu s-sejħiet għal barra minn Malta, li matul din is-sena telgħu għal madwar 31 miljun.

F'dan l-exchange ġiet introdotta għall-ewwel darba s-sistema tas-C-7 signalling li tippermetti sejħiet għall-GSM kif ukoll għal servizzi relatati ma' l-ISDN.

Irrid insemmi wkol li t-Telemalta tipprovdi servizzi ta' komunikazzjoni mal-vapuri permezz ta' żewġ stazzjonijiet marittimi, wieħed f'Bengħajsa u ieħor f'Wied Rini.

Dan is-servizz iħares is-sigurta' tal-baħħara u jittrasmetti bejn il-bastimenti.

Dan huwa servizz li ma jreġix bażi kummerċjali iżda huwa ta' importanza kbira f'ambitu nazzjonali, iktar u iktar fejn għandu x'jaqsam mas-sigurta' u l-ħajjiet tal-baħħara.

GĦalhekk huwa importanti li dan ikun salvagwardat.

L-apparat li jeżisti preżentement ilu jintuża mill-bidu tas-snin tmenin u allura hemm bżonn li jiġi mmodernizzat biex fl-istess ħin il-Gvern ikun konformi mal- konvenzjonijiet il-ġodda ta' l-international maritime organisation.

Wara rapport ikkummissjonat mill-ITU ħarġet sejħa għal offerti - dawn dalwaqt jiġu evalwati - u hu maħsub li r-regolatur se jiddeċiedi jekk l-investiment jidħolx fil-universal service fund li jikkontribwixxu għalih l-operaturi kollha.

Biex dejjem toffri servizzi aħjar u aktar moderni lill-abbonati tagħha, it-Telemalta ordnat pakkett ta' software biex tintroduċi funzjonijiet ġodda.

Dawn is-servizzi se jkunu ta' benefiċċju għall-abbonati kif ukoll għall-użu esklussiv tal-korporazzjoni u dawn jinkludu l-enhanced call waiting, l-E2-2 megabytes PABX interface, EXTLS line tests, system interface u accounting.

Dan is-software ġie introdott għall-ewwel darba fl- exchange ta' Birkirkara f'Lulju 1997 u mbagħad kompla jiġi stallat fl- exchanges l-oħra.

Din is-sistema toffri faċilitajiet ġodda lill-abbonati eżistenti u kif ukoll servizzi iktar avvanzati bħall-ISDN u l-calling line identification, servizz li jippermetti li l-abbonati jkunu jafu n-numru ta' min ikun qiegħed iċemplilhom.

Din is-sistema ssemmiet kemm-il darba u għamilna minn kollox biex inġibuha fl-iqsar żmien possibbli pero' ma kienx daqshekk faċli.

Issa nisperaw li din is-sistema ma ddumx ma tiġi ntrodotta.

Dawn is-servizzi jirrikjedu mmodernizzar fl-exchanges kollha u l-offerta għal dan il-proġett qed tiġi evalwata.

Issa nixtieq ngħid xi ħaġa rigward l-espansjoni fl-exchanges għal linji ġodda.

Dan il-proġett jikkonsisti f'espansjoni ta' network ta' exchanges biex ikun jista' jissodisfa d-domanda sas-sena 2000.

Bħala parti minn dan il-proġett hu maħsub li l-exchanges tat-tip E-10 ma jibqgħux jintużaw.

Minħabba li qegħdin niġu mitlubin minn pajjiżi oħra biex naqilbu għas- sistema tas-C-7 signalling, inħass il-bżonn li l-apparat eżistenti jiġi mmodernizzat u b'hekk jiġi ekwivalenti fil-kwalita' għall-exchange internazzjonali l-ġdid, dak li hemm f'San Ġorġ.

Dan jinkludi d-digital cross connect u apparat assoċjat mas-servizz tal-190 u l-194 bl-operator.

Ta' min isemmi wkoll il-fibre optic submarine cable bejn Malta u l- Italja.

Matul is-sena li għaddiet tkompla x-xogħol biex il-cable ikompli jiġi integrat fis-sistema internazzjonali ta' Birkirkara u eventwalment fis- sistema l-ġdida ta' San Ġorġ, li għadu kemm beda jaħdem.

Iċ-ċirkwiti ta' l- Awstrija, il-Greċja u l-Libja ġew ittrasferiti fuq il-cable biex b'hekk dan issa qiegħed iġorr 619-il ċirkwit, jiġifieri kważi 56% tat-total taċ- ċirkwiti internazzjonali.

Bdew taħdidiet mal-British Telecom biex jibdew jingħataw is-servizzi tal-frame relay internazzjonali minn Malta.

Meta dan il-ftehim ikun implimentat, it-Telemalta tkun tista' tbiegħ dawn is- servizzi lejn destinazzjonijiet mad-dinja kollha permezz tal-BT concert network.

Saru arranġamenti wkoll ma' l-Italja dwar it-telex longlining.

Dan is-servizz is-sena l-oħra beda jiġi pprovdut permezz tas-sistema telex longlining tat-Telecom Italia.

Dan l-arranġament kien seħħ f'Mejju tas- sena li għaddiet u għalhekk it-telex exchange ma baqax jiffunzjona.

Dan kien neċessarju għaliex ma kienx iktar vijabbli li jinżamm apparat apposta meta n-numru ta' l-abbonati għal dan is-servizz kompla jonqos drastikament.

Fil-fatt minn 313 fil-bidu tas-sena, l-abbonati niżlu għal 244 sa Settembru ta' l-1997.

Jiġifieri b'dan l-arranġament ġew evitati spejjeż rikorrenti u sostanzjali.

Madam Speaker, it-Telemalta bdiet tistudja l-possibbilta' li tintroduċi s- sistema ta' l-ATM li tkun tista' ġġorr servizzi ta' high speed data.

B'hekk it-Telemalta tkun qed toffri faċilita' ta' applikazzjonijiet ġodda bħalma huma t-telemedicine, it-teleshopping, id-distance learning, it- teleworking u l-interactive multi media services li jkunu jistgħu jiġu pprovduti.

Matul is-sena saret dimostrazzjoni tat-telemedicine speċifika biex tintwera applikazzjoni ta' l-ATM fil-prattika.

Din it-teknoloġija hija attraenti ħafna għal klijenti kbar bħalma huma banek, dipartimenti tal- gvern, korporazzjonijiet parastatali, istituzzjonijiet edukattivi u azjendi kummerċjali ta' ċertu kobor.

Dan il-proġett huwa intenzjonat sabiex jistimola attivita' ekonomika ġdida, iżid il-kompetenza nazzjonali fit- teknoloġija ta' l-informatika u jqarreb lil Malta lejn il-global information society.

Madam Speaker, proġett ieħor li żgur se jkun ta' interess kbir u ta' utilita' kbira għall-poplu Malti u Għawdxi huwa d-digital enhanced cordless telecommunication, id-DECT.

Din it-teknoloġija hija waħda minn numru ta' sistemi li jintużaw biex jiġu pprovduti servizzi ta' telekomunikazzjoni bir-radju wireless.

L-applikazzjonijiet tad-DECT huma diversi u jinkludu l- cordless telephones fid-djar u fl-ambjent kummerċjali li jkun imqabbad mal- PABXs u kif ukoll il-cordless telephones li jinġarru barra.

Din ta' l- aħħar hija magħrufa bħala l-cordless terminal mobility, is-CTM, u hija applikazzjoni li t-Telemalta bdiet tistudja.

Min jara t-television Taljan jaf li din is-sistema bdiet titħaddem lejn l-aħħar tas-sena li għaddiet u jisimha FIDO.

Id-differenza bejn is-servizz tal-mobile cellular u d-DECT hija li din ta' l-aħħar normalment tkopri biss postijiet fejn is-servizz ikun meħtieġ l-aktar.

Il-vantaġġ ta' dan is-servizz hu li l-cordless telephone li jintuża fuq linja normali fid-dar jew fl-uffiċċju jista' jinġarr u jintuża f'postijiet oħra fejn hemm is-servizz ipprovdut.

Jien inħoss li dan huwa żvilupp importanti għall-qasam tat-telekomunikazzjoni f'pajjiżna għax se jiffaċilita l-mobile communication.

Jiġifieri dak li kont ngħid li għandu jseħħ mill-oppożizzjoni jidher li llum se naslu għalih u l-poplu Malti u GĦawdxi żgur li se jilqa' din l-aħbar bil-ferħ, għax se jsolvi ħafna problemi f'dawk l-areas fejn ma jkunx hemm is-servizz tat- telephone.

Issa, Madam Speaker tajjeb li ngħid xi ħaġa wkoll dwar l- aspett finanzjarju.

Matul is-sena finanzjarja 1996/1997, li kważi tikkoinċidi ma' l-ewwel sena ta' ħidma ta' l-amministrazzjoni l-ġdida, il-korporazzjoni rreġistrat profitt ta' qabel it-taxxa ta' madwar Lm7.2 miljun, meta matul is-sena 1995/1996 il-profitt kien ta' Lm4.5 miljun.

Fil-bidu tas-sena ta' l-istess perijodu l-istima kienet ta' Lm4 miljun u din il-figura oriġinarjament kienet stmata li se tinżel għal Lm1.4 miljun għas-sena 1997/1998.

Kif wieħed jista' jinnota hemm żieda ta' kważi Lm2.7 miljun fuq il-profitt stmat mill-amministrazzjoni preċedenti.

Meta wieħed iqabbel l-istima ta' madwar Lm8 miljun li ġiet ippreżentata fil-Parlament għas-sena 1997/1998 mill-Gvern preżenti ma' l-istima ta' Lm1.4 li kienet ħejjiet l- amministrazjoni preċedenti fil-business plan, joħroġ ċar li l-performance tal-korporazjoni tjiebet b'mod tanġibbli u l-pjanijiet huma li fil-futur tkompli tissaħħaħ.

Dan juri s-suċċess li għamlet it-Telemalta u issa l- Maltacom taħt din l-amministrazzjoni.

(Interruzzjonijiet)

Biex nirrispondi għal xi kummenti li saru mill-kelliema ta' l- Oppożizzjoni, dwar meta l-Midland Bank għażel li jislef Lm20 miljun lill- korporazjoni mingħajr il-garanzija tal-gvern, se nispjega l-mod effiċjenti li bih tmexxew l-affarijiet matul dawn l-aħħar 15-il xahar biex wasalna għal dan ir-riżultat tant inkoraġġanti.

Dawn qishom iridu jgħidu li mhux veru li l-korporazzjoni kienet tinsab f'diffikultajiet u li kienet miexja lejn katastrofi.

Biżżejjed tara x'kien hemm ippjanat biex tinduna x'futur kellha l-korporazzjoni taħt il-Gvern preċedenti!

L-Onor. kollega ta' l- Oppożizzjoni ħadha drawwa li meta jitkellem jivvinta l-figura ta' Lm7 miljun profitt fl-aħħar amministrazzjoni Nazzjonalista.

Din ġiet ripetuta kemm-il darba f'din il-Kamra u anke fuq ir-radju u fil-gazzetti u jien nerġa' ngħidlu li qed iqarraq għax dan m'huwiex veru.

Il-profitt qabel it- taxxa għas-sena 1995/1996 kien ta' Lm4.5 miljun u sas-sena 1997/1998 kienu lesti li jinżlu għal Lm1.4 miljun.

Din hija l-verita' u jekk hawn xi ħadd li qed jiddubita nistiednu biex jivverifika ma' l-audited accounts.

Jekk l- Onor. Membru ta' l-Oppożizzjoni qed jikkwota l-profitt ta' qabel il-ħlas ta' imgħaxijiet, li dik is-sena kienu jlaħħqu għal madwar Lm2.7 miljun, allura għandu jkun iktar preċiż f'dak li jgħid.

Niġi issa biex insemmi l- miżuri li ttieħdu matul dan l-aħħar perijodu u li wasslu għal żieda qawwija fil-profitti matul l-1996/1997.

GĦaliex qed ngħid hekk?

GĦax meta nibdew insemmu l-profitti huma jipprovaw jagħtu x'wieħed jifhem li għamlu ħafna affarijiet tajbin imbagħad meta nsemmu t-telf jeħel dan il-Gvern!

GĦalhekk issa huwa tajjeb li nsemmi l-miżuri li ttieħdu biex nuri kif seħħew dawn il- profitti u se nibda bil-kontroll fuq l-arretrati.

Sar żvilupp fil-kontroll fuq l-arretrati u sar ukoll sforz sabiex is- sitwazzjoni ta' l-arretrati titjieb b'mod drastiku u dejjiemi billi ġew miżjuda r-riżorsi fuq din l-attivita'.

Fil-fatt inħatar credit controller li hu marbut b'performance contract u nbeda eżerċizju ta' evalwazzjoni tas- sistemi komputerizzati eżistenti għall-ħruġ tal-kontijiet u s-superviżjoni tal-bilanċi dovuti.

L-ammont ta' arretrati mhux miġbura kien jammonta għal Lm30 miljun, imbagħad taħt din l-amministrazzjoni ttieħdu żewġ miżuri min- naħa tat-Telemalta biex nikkombattu din il-problema, li naturalment kienet tfisser spejjeż f'imgħaxijiet ta' madwar Lm2.5 miljun fis-sena.

Tista' tgħid li dawn kienu l-kaġun tal-backlog fil-ħruġ tal-kontijiet.

Issa dawn ġew eliminati u bdejna drive qawwija għall-ġbir ta' flus, fejn anke ġew offruti skemi ta' ħlas bin-nifs.

Permezz ta' dawn il-miżuri l-ammont ta' l- arretrati niżel b'madwar Lm3.7 miljun u l-ispiża f'imgħaxijiet niżlet b'madwar Lm300,000.

Matul din is-sena saru arranġamenti biex ir-rata ta' imgħax fuq self tinżel sostanzjalment fuq faċilitajiet eżistenti fl-istess livell li nġibu faċilitajiet ġodda.

Hawnhekk huwa tajjeb li nsemmi xi ħaġa dwar ir-ristrutturazzjoni.

Aktar kmieni aċċennajt għall-fatt li n-numru ta' stallazzjonijiet matul is-sena li għaddiet kien wieħed rekord u dan kien possibbli permezz tar- riorganizzazzjoni estensiva li saret fir-riżorsi umani ta' l-impjant estern.

Nista' ngħid li għal dik li hija waiting list fuq xogħol pendenti ta' servizzi ġodda awtorizzati, fl-aħħar tas-sena din kienet fl-inqas livell li qatt kienet fil-passat.

Din iż-żieda fis-servizzi u l-użu ta' iktar servizzi mill-klijenti wasslet biex id-dħul mis-sejħiet matul is-sena żdied b'madwar Lm700,000.

Aħna ġejna kkritikati dwar l-inter-connection rates għalkemm f'dan ir-rigward għamilna passi 'l quddiem.

Wara li saru rappreżentazjonijiet mal-kumpannija Telecell u x-shareholders barranin tagħha l-Vodafone Group plc, ġew innegozjati rati ferm aktar favorevoli għall-korporazzjoni, fejn is-sehem tagħha se jiżdied b'madwar 56% f'perijodu ta' sentejn u nofs.

Dan ifisser li sa l-aħħar tal-liċenzja li biha t-Telecell għandha l-monopolju, il-korporazzjoni se tkun daħħlet Lm2.88 miljun aktar.

Dawn l-affarijiet fi żmienkom ma kontux kapaċi tagħmluhom.

Dan il-ftehim kien daħal fis-seħħ b'effett minn April tas-sena l-oħra.

B'effett mill-1 ta' Lulju tas-sena l-oħra l-Gvern iddeċieda li jneħħi l-obbligu minn fuq il-korporazzjoni li tħallas il-VAT għan-nom tal- klijenti tagħha.

Dan irriżulta f'żieda fid-dħul ta' madwar Lm1 miljun matul din l-ewwel sena ta' ħidma ta' dan il-Gvern.

B'hekk tneħħiet ukoll l- anomalija li l-korporazzjoni titlef madwar Lm300,000 fis-sena mis-servizzi tas-cellular, minħabba li l-amministrazzjoni preċedenti kienet għabbiet il- VAT għas-sejħiet fuq il-mobile phones fuq il-Korporazzjoni Telemalta.

Hawnhekk irrid ngħid li qabel ma ttieħdet din il-miżura t-Telemalta kienet qed titlef minn fuq kull telefonata li ssir fuq mobile phones.

Din kienet is-sitwazzjoni tat-Telemalta u ħadd ma jista' jiċħadha.

Issa minn sitwazzjoni ta' telf fuq kull telefonata, il-Korporazzjoni Telemalta se tagħmel profitt ta' Lm2.88 miljun.

Matul is-sena li għaddiet żdiedu l-isforzi biex l-accounting rates ta' bejn l-amministrazzjonijiet ikomplu jonqsu, kif qed jiġri fid-dinja kollha.

It-Telemalta laħqet arranġamenti bħal dawn ma' pajjiżi fejn l-ammont ta' telefonati għal barra huwa iżjed minn dawk li jidħlu għal hawn Malta u allura kien jaqblilha li traħħas ir-rati peress li se tkun net payer.

Permezz ta' dawn l-arranġamenti l-ispiża totali niżlet b'nett ta' madwar Lm400,000.

Mill-miżuri amministrativi u l-management accounts li dehru fl- istrategic resource audit, kien jidher ċar li fil-korporazzjoni kien hemm bżonn ta' kontroll fuq l-ispejjeż, ta' aktar kontabilita' u kif ukoll ta' użu massimu tar-riżorsi għad-dispożizzjoni tagħha.

B'hekk mill-ewwel ittieħdet id-deċiżjoni li tiffaċilita l-ħruġ tal-management accounts kull xahar għax qabel kienu joħroġu tard wisq u allura ma kienu jservu għal xejn.

Fl-assenza ta' dawn ir-rapporti, każijiet ta' tnaqqis fid-dħul u żidiet fl-ispejjeż ma kenux jiġu identifikati mill-ewwel, bir-riżultat li kienu jdumu ma jittieħdu l-miżuri korrettivi meħtieġa.

Fil-fatt id- dipartiment tal-finanzi ġie msaħħaħ b'numru ta' professional accountants għax kien jidher ċar li r-riżorsi f'dan id-dipartiment kienu ftit wisq għax- xogħol rikjest minn dan id-dipartiment.

Iċ-ċentralizzazzjoni ta' l- amministrazzjoni tal-korporazzjoni saret f'bini wieħed u dan għen sabiex jiżdied il-kontroll fuq l-attivitajiet kollha u kif ukoll sabiex jitnaqqsu l-ispejjeż konnessi mat-trasport u t-telf ta' ħin prezzjuż fl-ogħla livelli tal-management.

B'hekk id-deċiżjonijiet bdew jittieħdu b'mod dinamiku u malajr.

Ir-riżultat finanzjarju juri biċ-ċar li saru kontrolli effettivi biex titnaqqas l-ispiża rikorrenti, li kienet qed tikber bla rażan.

Nista' ngħid li ttieħdu diversi miżuri u kien hemm ukoll tnaqqis sostanzjali f'xi spejjeż bħalma huma t-trasport, is-safar u l-media, li kien jammonta għal madwar Lm333,000.

Issa, Madam Speaker, se ngħid xi ħaġa fuq l-estimi tal- Korporazzjoni Telemalta għall-perijodu tat-tliet xhur li għalqu fil-31 ta' Diċembru, 1997.

Waqt li l-profitt ta' matul is-sena finanzjarja 1996/1997 kien ta' madwar Lm7.2 miljun, għat-tliet xhur li għalqu f'Diċembru 1997 il-korporazzjoni rreġistrat profitt ta' madwar Lm3.2 miljun.

Naturalment dawn il-figuri huma bbażati fuq l-istess policies ta' apprezzament u provisions fuq arretrati u għalhekk ma jirriflettux xi ċaqliq li jista' jkun hemm.

Ċertament li dan ir-riżultat huwa ta' awgurju tajjeb għall-futur ta' din il- kumpannija u, kif qed nitkellmu fuq l-ispejjeż u l-effiċjenza, naħseb li huwa tajjeb li nsemmi xi ħaġa fuq il-konferenza tal-WTDC li se ssir f'Malta fi ftit aktar minn xahar ieħor.

Matul dan il-perijodu l-organizzazzjoni ta' din il-konferenza ħadet xejra aktar professjonali u filwaqt li ngħatat aktar attenzjoni għall-aspett finanzjarju tagħha, sar ukoll sforz biex ma jonqos xejn mis-sustanza tagħha ħalli tibqa' titfakkar fl-istorja tat-telekomunikazzjoni fid-dinja.

(Interruzzjonijiet) GĦax konna kapaċi nġibu l-isponsorship, ħaġa li intom m'għamiltuhiex.

Il-Gvern qed jagħti s-support tiegħu lill-Maltacom fil- preparazzjoni għal din il-konferenza li, kif diġa' għidt, se ssir f'Dar il- Mediterran bejn it-23 ta' Marzu u l-1 ta' April ta' din is-sena.

Nista' ngħid li flimkien mal-Euro-Med Conference din se tkun okkażjoni memorabbli fl-istorja ta' pajjiżna, kemm għall-Gvern u anke għall-Maltacom.

Din il- konferenza ssir darba kull erba' snin u hi mistennija li tiġbed lejn Malta madwar 1,200 delegat minn 180 pajjiż differenti.

Minbarra li se jkun hawn għadd kbir ta' chairmen u chief executives ta' kumpanniji u amministrazjonijiet, qed nistennew li numru ta' delegazzjonijiet se jkunu mmexxija minn ministri.

Iċ-ċerimonja tal-ftuħ se tkun inawgurata mill-Prim Ministru, flimkien ma' numru ta' personalitajiet ta' kalibru mondjali, u ma jistax jonqos li l-Gvern se jagħmel ħiltu kollha biex flimkien mal-Maltacom nagħmlu suċċess kbir minn din il-konferenza.

Jien personalment kont tlajt Ġinevra biex flimkien mas-segretarju ġenerali ta' l-ITU ffirmajt il-ftehiem li permezz tiegħu Malta ntgħażlet biex torganizza dan l-avveniment.

Permezz ta' laqgħat kontinwi, ġieli anke fil-preżenza tiegħi, il- korporazzjoni ppjanat il-loġistika u saret kordinazzjoni ma' dipartimenti bħalma huma l-pulizija, l-armata, t-turiżmu u l-ministeru għall-affarijiet barranin.

Inżamm ukoll kontroll strett fuq il-budget li niżel għal spiża netta ta' madwar Lm400,000 minn dik ta' Lm1.8 miljun li kienet ġiet ipproġettata taħt l-amministrazzjoni Nazzjonalista.

Inżamm kuntatt kontinwu ma' l-ITU fuq il-faċilitajiet meħtieġa u nbeda programm ta' sponsorship mid-ditti kummerċjali internazzjonali għal din il-konferenza.

Dan tant kien suċċess li sa l-aħħar tas-sena kienu diġa' ġew ikkonfermati madwar Lm500,000 fi sponsorships.

L-affarijiet tant qed nagħmluhom bis- serjeta' li din l-idea ta' l-isponsorship intgħoġbot mill-ITU u hi stess bdiet tadottaha fil-konferenzi tagħha.

Dan qaluhulna huma stess.

Fost il- preparament li jinsabu għaddejjin bħalissa saru diversi laqgħat biex naċċertaw irwieħna li jkun hemm is-sigurta' adattata għall- ministri li se jkollna fostna.

Qegħdin inħarsu bir-reqqa lejn it-trasport lokali, l- akkomodazzjoni fil-hotels, l-ospitalita' u r-riċevimenti.

Ħejjejna mawra f'GĦawdex u ħsibna wkoll biex nippromwovu s-servizz tat-Telemalta mad- delegati.

Qed nippubblikaw newsletter biex ninformaw lil kull min ġej hawn Malta b'dak kollu li għandu jkun jaf qabel ma jiġi.

Din l- informazzjoni tinsab ukoll fuq l-internet għax huwa tajjeb li nipprovaw nieħdu vantaġġ biex nippromwovu lil pajjiżna.

Jien nemmen li kull ċittadin Malti għandu jagħmel dan.

F'din il-konferenza l-Maltacom se tkun xhieda ħajja ta' tiġdid li kull operatur f'dan il-qasam irid jgħaddi minnu u li taħt din l-amministrazzjoni sar realta'.

Illum qed naraw li wasal iż-żmien li jkollna suq miftuħ, regolatur separat, liġi ġdida u privatizzazzjoni parzjali, bl-ishma kkwotati fil-Borża ta' Malta u anke oħrajn barranin.

Il-Maltacom beħsiebha tipparteċipa fil-kontenut tal-konferenza fl-oqsma tad-distance learning u tat-telemedicine.

Bdew isiru preparamenti biex waqt din il-konferenza, dejjem jekk hu possibbli - aħna hekk nisperaw - ikun fetaħ il-mużew tat- telekomunikazzjoni fl-Imdina.

Issa hawn, Madam Speaker, nixtieq insemmi xi ħaġa fuq il-liġi l-ġdida dwar it-telekomunikazzjoni.

MADAM SPEAKER: Onor. Mizzi, niġbidlek l-attenzjoni li skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li l-Onor.

Mizzi jkompli jinstema.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Nipproponi li l-Onor.

Mizzi jkompli jinstema'.

ONOR.

CARMELO ABELA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Mizzi jkompli jitkellem.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

JOE MIZZI: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra kollha.

Madam Speaker, forsi dan il-qasam huwa wieħed mill-iktar ċertifikati li għandu dan il-Gvern f'dik li hija viżjoni, kuraġġ u serjeta'.

Fi 15-il xahar tlestiet il-liġi l-ġdida dwar it-telkomunikazzjoni, li permezz tagħha se titwaqqaf awtorita' ġdida li se tirregola dan il-qasam u li se tiftaħ orrizzonti ta' suq ħieles sa tmiem il-liċenzja tal-monopolju eżistenti.

Permezz ta' din il-liġi l-korporazzjoni llum saret kumpannija kummerċjali u f'Ġunju li ġej 40% mill-ishma tal-gvern se jinbiegħu lill-privat.

Dan il- bejgħ se jsir nofsu fil-Borża ta' Malta u l-kumplament f'oħrajn barranin.

Din se tkun l-ewwel darba li l-ishma ta' entita' lokali se jkunu kkwotati fuq swieq internazzjonali u naħseb li dan se jġib investiment barrani lejn pajjiżna.

B'hekk se tkun tista' tinżamm id-dixxiplina u l-professjonalita' fl-operat tal-kumpannija nnifisha.

Il-Gvern ħabbar ukoll li l-ħaddiema tal-Maltacom se jkollhom iċ-ċans li jieħdu 3% ta' l-ishma tal-kumpannija, li se jitmexxew permezz ta' fondazzjoni.

Dawn l-ishma se jittieħdu bi skont ta' 10% u se jitħallsu lura lill-gvern bla interessi mid-dividends ta' l-istess ishma.

Ta' min jgħid li d-dividends kollha ta' l-ewwel għaxar snin se jmorru sabiex isaħħu l-fondazzjoni.

Matul it-tieni għaxar snin, nofs id-dividends se jerġgħu jmorru biex tikber il-fondazjoni u n-nofs l-ieħor se jibda jitħallas lura lill-gvern, filwaqt li mal-21 sena d-dividends jmorru kollha għand il- gvern.

Il-ħaddiema se jingħataw skont ta' 5% u preferenza biex jixtru aktar ishma sa' massimu ta' 5%.

GĦal dan l-għan il-Gvern ħaseb biex jirranġa termini ħfief ta' self għalihom mill-banek lokali.

Madam Speaker, smajna wkoll kif wieħed mill-ikbar banek internazzjonali, l-HSBC, intgħażel biex imexxi dan il-bejgħ flimkien mal-Mid-Med Bank.

Nista' nassigurakom li diġa' sar progress kbir u sar ħafna xogħol f'dak li għandu x'jaqsam ma' dan il-qasam.

Illum b'wiċċi minn quddiem nista' ngħid li dak li konna ilna nisimgħu għal snin sħaħ dwar x'kien beħsiebu jagħmel il-Gvern Nazzjonalista, Gvern Laburista għamlu fi ftit xhur.

Matul dan il-perijodu, il-funzjoni ta' amministrazzjoni fil-korporazzjoni bdiet tinkorpora l-ippjanar u l-implimentazzjoni ta' numru ta' proġetti, speċjalment f'dak li hu bini u proprjetajiet li għandha.

Fil-fatt matul is- sena twaqqa' dak li kien il-bini tan-NAAFI biex minfloku jinbena ċentru amministrattiv ġdid li se jgħin fil-proċess ta' ċentralizzazzjoni ta' l- attivitajiet tal-korporazzjoni u b'hekk hu maħsub li jintlaħaq l-ogħla livell ta' effiċjenza u kontroll.

Iċ-ċentru huwa mistenni li jkun mgħammar bl-aħjar faċilitajiet u wkoll biex jipprovdi l-aħjar ambjent xieraq għall- impjegati kollha li jaħdmu fih.

L-ambjent li fih qegħdin jaħdmu wħud mill- impjegati bħalissa f'postijiet bħal Sa Maison, St Francis Ravelin u Sant'Anġlu jistħoqqlu jitjieb sew.

F'Ġunju ta' l-1997 kienet ħarġet sejħa għal pre-qualification u iktar tard matul is-sena sar ix-short listing tal-kuntratturi.

It-tender tal-bini ta' dan iċ-ċentru ħarġet f'Ottubru u għalqet f'Diċembru li għadda u bħalissa qiegħda fl-istadju li tiġi ġġudikata.

Il-korporazzjoni ħadet ħsieb biex sakemm jitwettaq dan il- proġett tikri uffiċini alternattivi fil-Marsa u bħalissa għaddej ix-xogħol biex sa ftit xhur oħra jkunu lesti ħalli jilqgħu numru ta' sezzjonijiet minn San Ġorġ, Ħaż-Żebbuġ u Spencer Hill.

Beda x-xogħol ta' refurbishment fl-area ta' St. Francis Ravelin għal dawk is-sezzjonijiet li se jibqgħu hemmhekk minħabba l-istat ħażin ta' l- ambjent tal-ħaddiema.

Biex tiġi rranġata l-problema ta' cables storjati f'diversi postijiet tal-korporazzjoni ma' Malta kollha u l-problema ta' kontroll fuq il-ħruġ ta' stocks u spejjeż oħra ta' overstocking, il- management ħaseb biex jakkwista spazju kbir biżżejjed biex iservu ta' stores ċentrali.

Ta' min jgħid li fil-preżent il-main stores qegħdin f'Sa Maison u jinsabu fi stat ħażin u umduż u wieħed ftit jista' jagħmel manutenzjoni fuqhom għax imissu mas-swar li huma prottetti.

GĦal dan il- għan din is-sena ġie akkwistat post fiż-żona industrijali tar-Ricasoli u wara li saru l-pjanti, ħarġet tender biex jibda x-xogħol ta' refurbishment.

Wieħed jistenna li l-proġett issa jimxi b'pass mgħaġġel.

Kien hemm ukoll il-proġett ta' Paceville u dak tal-Qawra.

Bl-għan li jittieħed l-akbar benefiċċju mill-proprjeta' tagħha, il-korporazzjoni mexxiet proġett ta' żvilupp għall-art ta' madwar 28,600 metru kwadru li l- korporazzjoni għandha f'San Ġorġ u Pender Place f'Paceville.

Flimkien ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ġie mħejji development brief ħalli l-area ta' Paceville tiġi upgraded bi spazji urbani u żviluppi residenzajli, kummerċjali u anke ta' divertiment.

Dan il-proġett jinkorpora wkoll it- torri ta' komunikazzjoni.

Aspett ieħor ta' dan il-proġett huwa l-ispazju ta' underground car park li se jkun jesa' madwar 2,500 karozza.

Lejn it- tmiem tas-sena tas-sena 1997 kienu ġew mistiedna konsorzji biex jirreġistraw l-interess tagħhom f'dan il-proġett, liema proġett huwa miftuħ għal konsultazzjonijiet mill-pubbliku.

Proġett simili iżda fuq skala ferm iżgħar huwa dak tal-Qawra, fejn art tal-korporazzjoni se tiġi żviluppata għal skopijiet kummerċjali.

Madam Speaker, kif qed tara dawn il-proġetti se jitmexxew fuq bażi kummerċjali minn kumpanniji separati bil-parteċipazzjoni tal-privat.

Minkejja l-attenzjoni li ġibed il-millennium project, wieħed ma setax ma jinnotax ċerti manipulazzjoni politika ta' sezzjoni tal-media f'dan il- proġett.

Alla jbierek ċerti kelliema kienu jafu x'se jinvolvi l-proġett qabel ma saret taf il-Maltacom nnifisha!

(Interruzzjonijiet) Lanqas aħna għadna ma nafu għax għad irridu nieħdu l-permessi.

U x'ma vvintawx, Madam Speaker?

Qalu li l-parking space li se joħloq dan l-iżvilupp kien se jittieħed minn min se jieħu sehem f'dan il-proġett.

Dan m'huwiex minnu għax dak l-ispazju li filgħodu se jittieħed mis-sidien tal-ħwienet, mill- impjegati fl-uffiċini u mill-klijenti tagħhom, fil-għaxija jista' faċilment ikun għad-dispożizzjoni ta' dawk li jiffrekwentaw Paceville u kif ukoll għar-residenti.

Dawn ma semmewx li l-amministrazzjoni preċedenti kellha pjanijiet biex tiżviluppa din l-area u bħalma kien jiġri f'kull ħaġa oħra kienet ġejja nofs kedda.

Damu s-snin jaħsbuha u bħas-soltu spiċċaw biex ma għamlu xejn, mhux għax ma riedux imma għax daħlu f'nasba.

L-iżvilupp ma kienx maħsub li jkun high-rise iżda kien se jikkonsma aktar art minn dak li proġġettajna aħna.

Per eżempju, ma semmewx li l-area kollha ta' l- exchange ta' San Ġorġ, Mercury House u Pender Place bħalissa hija magħluqa għall-pubbliku.

Dan il-proġett se jaħseb għal spazju iktar miftuħ għal kulħadd, jiġifieri se jagħti iktar sfog lin-nies ta' dik l-area.

Ma semmewx li b'dan il-proġett l-ambjent f'Paceville se jisbieħ u t-torri, minbarra li huwa bżonjuż għal raġunijiet tekniċi, se jservi wkoll bħala attrazzjoni u se jiġbed ċerta attivita' ekonomika u turistika lejn Paceville.

Il-kelliema tan-naħa l-oħra jħobbu jitkellmu ħafna fuq Tas- Sliema, li hija kostitwenza tagħhom u jiddeskrivu dak il-bini għoli tul il- front kollu fejn id-djar ta' wara ma jarawx xemx bħala ġenna ta' l-art.

Dik hi l-ipokrezija.

(Interruzzjonijiet)

Jeżisti wkoll il-proġett tat-training college u ninsab konxju mill-fatt li t-taħriġ effettiv sar element kruċjali, speċjalment fil-qasam tat- telekomunikazzjoni.

Il-korporazzjoni daħlet għal proġett ambizzjuż biex ikollha kulleġġ modern li jaqdi l-ħteġijiet tagħha u tal-bqija tal- komunita' lokali u internazzjonali fil-qasam tat-telekomunikazzjoni.

Dan il-kulleġġ għandu joffri taħriġ kontinwu lill-impjegati tal-korporazzjoni f'kull livell, dak maniġerjali, tekniku u klerikali.

Sar ħafna xogħol fit- training needs analysis mill-job evaluation exercise.

Il-Maltacom għandha l-ħsieb li dan il-kulleġġ jitmexxa b'mod kummerċjali f'forma ta' kumpannija separata u wieħed mill-oġġettivi ta' dan il-proġett huwa li jservi ta' hub għat-taħriġ internazzjonali, speċjalment għar-reġjun Ewro-Mediterranju.

Il- pjanijiet oriġinali kienu li dan iċ-ċentru ta' taħriġ isir f'Mercury House, Paceville imma l-management kien ra li dan ma kienx l-aħjar ambjent għat- taħriġ u lanqas kien iwassal biex jittieħed il-valur massimu tal- proprjeta'.

GĦalhekk deher li kien ikun aħjar is-sit tas-Swatar, fil- limiti ta' Ħad-Dingli, fejn hemm il-kumpless tal-MITTS, għax minbarra li dan il-kumpless joffri ambjent iktar adegwat għat-taħriġ huwa post ideali wkoll għax diġa' għandu l-infrastruttura tal-fibre optic.

Fil-fatt ġie maħtur project leader u sar business plan u wara li ġiet ikkonsultata l- Planning Authority tħejjiet u ġiet approvata l-applikazzjoni għall- iżvilupp.

Il-korporazzjoni qed tniedi proġett ta' riabilitazzjoni tat-Torri ta' Kenuna tan- Nadur u apparti ż-żamma tal-wirt storiku, qed terġa' tagħti ħajja lil dan it-torri billi tagħtih funzjoni li taqbel ma' dik oriġinali tiegħu, jiġifieri tal-komunikazzjoni.

Tista' tgħid li dan se jintuża billi jiġi nkorporat fil-proġett tal-global marine distress and safety system u billi jitqiegħed fih apparat sofistikat biex jirċievi sinjali minn fuq il- baħar u jittrasmettihom lejn l-istazzjon marittimu f'Malta.

Dan il-proġett issa mexa sew u t-torri hu mistenni li jiġi inawgurat is-sena d-dieħla, għeluq il-150 anniversajru mit-twaqqif tiegħu.

Dan ix-xogħol qed isir b'kollaborazzjoni mal-Kunsill Lokali tan-Nadur u flimkien mas-Segretarjat Parlamentari għal GĦawdex.

Madam Speaker, huwa tajjeb li ngħid ukoll xi ħaġa dwar ir-riżorsi umani.

Bħalissa qed isiru diskussjonijiet li għandhom jiddefinixxu l-policy li se tiġi adottata f'dawk li huma riżorsi umani għas-snin li ġejjin.

Matul din is-sena l-eżerċizzju mal-unions kompla b'ritmu mgħaġġel u fih ġew żviluppati job descriptions għal kull grad u qed tiġi proposta strateġija ta' użu ta' riżorsi umani fil-korporazzjoni għal perijodu ta' ħames snin.

Saret ukoll analisi għall-bżonnijiet tat-taħriġ fl-isfond ta' din l- istrateġija u daħlu konċetti ġodda, bħalma hi l-flessibbilta' fuq il-post tax-xogħol, il-performance appraisal u f'ċerti areas il-one- man gang.

Huwa tajjeb li ngħid xi ħaġa dwar l-inġustizzji.

Għandi pjaċir ngħid li matul l-aħħar sena sar ħafna xogħol li għalkemm ma jidhirx wassal biex sewwa l-inġustizzja li saret għaxar snin ilu ma' numru kbir ta' nies li ġew ittimbrati bħala irregolari mill-Gvern ħanin preċedenti.

GĦal snin sħaħ dan kien iffriżalhom il-paga u ċaħħadhom minn opportunitajiet ta' avvanz fil-korporazzjoni.

Matul dan l-eżerċizzju nkixfu każijiet ta' nies li ttimbrawhom bħala irregolari meta, anke skond il-kriterji li ssettjaw huma stess, qatt ma kellhom ikunu msejħin hekk.

L-istess jista' jingħad għall- ħneżrijiet li saru fil-promozzjonijiet ta' l-1989 u l-1992 u l-apelli ta' l- 1993.

Wara deċiżjoni li ttieħdet mill-qorti, bħalissa għaddej is-smiegħ ta' l-appelli kollha ta' dak iż-żmien għax inkixfu irregolaritajiet kbar fil-proċeduri li ntużaw mill-bord tal-korporazzjoni fl-1993, meta mingħajr l-ebda kriterju validu ngħataw numru ta' promozzjonijiet u mpjegati oħrajn inqabżu.

Nixtieq nerġa' nsemmi xi ħaġa oħra dwar it-taħriġ.

It-taħriġ li jingħata lill-impjegati kollha huwa importanti u aħna se nagħtu lil dan it-taħriġ l- importanza li tixraqlu.

Nista' ngħid li dan it-taħriġ ingħata fuq suġġetti varji, kemm f'Malta kif ukoll barra minn pajjiżna, u fosthom insibu l- għajnuna lill-klijent, il-komunikazzjoni fl-organizzazzjoni għat-taħriġ tekniku, l-exchange internazzjonali SDH u l-local access loop.

Matul dan il-perijodu l-korporazzjoni kompliet tkabbar il-koperazzjoni tagħha mal- Commonwealth Telecommunications Organisation u l-Cable and Wireless College u ġew sponsorjati numru ta' ħaddiema biex jattendu għal degrees universitarji u korsijiet oħra, filwaqt li numru ieħor ta' uffiċċjali ngħataw iċ-ċans li jagħmlu familiarisation visits u attachments barra minn xtutna.

Il-korporazjoni tellgħet stand fil-careers convention f'GĦawdex u flimkien mas-Sedqa organizzat kors ta' edukazzjoni fuq id-droga għall- impjegati.

Rajna wkoll in-numru ta' miżuri li ttieħdu matul din is-sena dwar is-saħħa tal-ħaddiema.

Fil-fatt saru screen tests fuq l-għajnejn lill-impjegati li jużaw il-computer kontinwament, filwaqt li l-ħaddiema operattivi ġew mogħtija lbies prottettiv.

Uffiċjali tad-dipartiment tas- saħħa u d-dipartiment tas-sigurta' taw lezzjonijiet lill-impjegati dwar protezzjoni ċivili, risk management, proċeduri ta' evakwazzjoni, first-aid u tifi tan-nar.

Matul din is-sena f'diversi sezzjonijiet ġew effettwati numru ta' safety audits u ġie stallat apparat ta' għajnuna fuq numru ta' vetturi.

Flimkien ma' l-Enemalta ġie stabilit code of practice fuq proċeduri li jsaħħu s-sigurta' fejn jidħlu t-trinek li jkunu se jaħdmu fuqhom iż-żewġ dipartimenti.

Huwa tajjeb li nsemmi xi ħaġa wkoll dwar l-GĦawdxin li ntbagħtu jaħdmu f'GĦawdex.

Kif diġa' għidt, matul is-sena li għaddiet ir-riforma u r- ristrutturazzjoni fil-korporazzjoni kienet kontinwa u permezz tagħha ħadna l-opportunita' biex tmien impjegati klerikali GĦawdxin li kienu jaħdmu Malta jintbagħtu GĦawdex biex jibdew jagħmlu xogħol li xorta huwa primarjament relatat ma' Malta.

Iċ-ċekkijiet ta' l-abbonati Maltin qed jaslu GĦawdex permezz tas-sistema ta' l-informatika u qed jiġu pproċessati fis-sistema minn impjegati GĦawdxin.

GĦal darb'oħra l-korporazzjoni reġgħet ħadet inizjattiva u naqqset mit-tbatija ta' dawn in-nies u fl- istess ħin żiedet l-effiċjenza tagħha.

Il-korporazzjoni bdiet tistudja kondizzjonijiet speċjali għal dawk l- impjegati li huma single parents u li għandhom it-tfal tagħhom jew inkella xi sieħeb jew sieħba jaħdmu f'każijiet speċjali oħra.

Permezz ta' dawn il- proposti l-ħaddiema jistgħu jgħażlu minn skemi differenti ta' ħinijiet imnaqqsa mingħajr il-biża' li jitilfu x-xogħol.

L-ammont ta' leave mingħajr ħlas jista' jiżdied għal numru ta' snin sakemm it-tfal jikbru ftit, imbagħad l-impjegat jekk irid jerġa' jirritorna lura għax-xogħol.

Saret ukoll il-proposta li jinħoloq day care centre għat-tfal ta' l- impjegati.

Il-Maltacom għal darb'oħra qed tkun minn ta' l-ewwel biex turi t-triq lil entitajiet oħra b'konċetti ġodda bħal dawn.

Dawn il-proposti, li diġa' huma fformulati, jistgħu jservu ta' bażi għal colletive agreements ġodda.

Proposti bħal dawn ta' min jinkoraġġihom għax minnhom jiggwadanja kulħadd.

Il-kumpannija se tħallas għax-xogħol li tieħu, fl-istess ħin ma titlifx riżorsi umani ta' esperjenza minħabba problemi personali u min-naħa l-oħra l-impjegati se jkollhom moħħhom mistrieħ mill-familja u mix-xogħol.

Matul is-sena li għaddiet il-korporazzjoni kompliet tinvesti f'organizzazzjonijiet internazzjonali tas-satelliti, l-intelsat u l- inmarsat.

Matul is-sena li għaddiet saru nvestimenti ġodda u strateġiċi bħalma hu dak ta' l-Elsacom Malta Ltd li fiha hemm imdaħħlin kumpanniji rinomati bħal Elsag Bailey u l-Hyundai tal-Korea t'isfel li fihom il- korporazzjoni għandha share ta' 20%.

Kif diġa' tħabbar, it-Telemalta xtrat il-kumplament ta' l-ishma tat-terranet u bil-liberalizzazzjoni tas-suq u l- kompetizzjoni li hawn inħoss li l-korporazzjoni għandha dritt tikkompeti fis-servizz ta' l-Internet bħal kull service provider ieħor.

Wieħed mill-għanijiet prinċipali li daħlet għalihom it-Telemalta f'dan il-qasam hu li tkun ta' support għall-edukazzjoni f'pajjiżna.

GĦan ieħor importanti daqs l-ewwel wieħed hu li nistimulaw id-domanda għall-internet u għalhekk għat-tieni linja.

Il-parteċipazzjoni tal-korporazzjoni f'dan is- servizz għandha titqies bħala pass strateġiku li jantiċipa l-effett negattiv fil-futur fuq servizzi eżistenti bħall-international fax bl-użu ta' l-internet b'rati baxxi.

Jekk l-użu ta' l-internet fis-snin li ġejjin jaqbad sew f'pajjiżna jgawdu l-internet service providers kollha.

Ninsab informat li f'dan ir-rigward qed isiru konsultazzjonijiet bejn l- operaturi u l-Maltacom tista' tkun f'pożizzjoni li toffrilhom l- international connectivity b'rati aħjar minn dawk li għandhom bħalissa.

Permezz tal-parteċipazzjoni ikbar tal-Maltacom fit-terranet nemmen li se jibbenefikaw is-setturi ta' l-edukazzjoni u tal-kummerċ għax l-istudenti u n-negozjanti jista' jkollhom is-servizz tal-multi media bi kwalita' oħra.

Il-korporazzjoni ħadet sehem f'diversi attivitajiet fil-komunita', speċjalment f'dawk li huma kultura, sport, karita' u ambjent.

Dan qed isir fl-isfond tar-role importanti li għandha fis-soċjeta' Maltija, li fil- qasam ta' l-ambjent sponsorjat il-kampanja edukattiva tal-Gvern fuq l- immaniġġjar ta' l-iskart.

It-Telemalta kompliet tagħti s-sehem tagħha fl- attivitajiet soċjali billi offriet is-support line 179 għat-tfal li jsofru vjolenza domestika jew li jiġu abbużati u kif ukoll għal nies bi problemi oħra.

It-Telemalta tat ukoll sponsorship lil Dar il-Kaptan, lill-Hospice Movement, lil Fra Diegu Girls School u lill-Community Chest Fund.

Fl- isport ukoll tat sehem importanti u fil-qasam tal-kultura tat sponsorships li taw riżultati pożittivi.

Saru numru ta' surveys permezz tat-telephone ma' sezzjonijiet tal-klijenti fuq servizzi u reġa' beda jiltaqa' t- telecommunications user group wara li nħatru membri ġodda minn diversi oqsma tal-ħajja Maltija.

Matul din is-sena saret riċerka tas-suq u saru studji ekonomiċi fuq il-frame relay, il-video conferencing u l- international calling cards.

Kien hemm ukoll interess inkoraġġanti għal servizzi bħalma huma l-istar services, it-telecare, it-TAFDA, il-free phone u d-direct dialling.

Is-sena l-oħra nfetħet fergħa ġdida f'Bormla u jidher li n-nies ta' Bormla qed jużawha għax qed ikun hemm riżultati pożittivi.

(Interruzzjonijiet) Minkejja li akkużajtuni li ftaħtha jien, għax tinsab fid-distrett tiegħi, fil-fatt kontu intom li għamiltuha.

Jiġifieri pprovajtu tħammġuni b'affarijiet li m'humiex veri.

Din is-sena l-korporazzjoni għamlet dak li ngħidulu eżami tal-kuxjenza għax mingħajr ma ġiet ittraskurata d-dehra internazzjonali tagħha, tat ħarsa twila lejn l-istruttura u s-servizzi tagħha, lejn is-sodisfazzjon tal- klijenti, lejn il-flessibbilta' fir-riżorsi u l-proċeduri adottati u lejn il-kompetituri u t-theddida li jġibu magħhom.

Barra minn hekk, din ħarset ukoll lejn l-opportunitajiet li kien hemm u li ma kenux qegħdin jiġu sfruttati.

Forsi matul dan il-perijodu l-kumpannija bdiet tħares bis- serjeta' lejn il-futur tagħha u l-istrateġiji li trid tadotta mhux biss biex tilqa' għall-kompetizzjoni imma anke biex tespandi.

Minbarra l- istruttura ġdida li akkwistat u li se tkompli tinbidel fis-sajf li ġej, il- Maltacom diġa' għandha xi ideat ġodda li beħsiebha tiżviluppa.

Nista' ngħid li l-konċett ta' hubbing jista' jiġi applikat għat-traffiku internazzjonali, għat-taħriġ ta' l-internet u kif ukoll għal servizzi ta' core centre.

Din hija l-ewwel sena ta' riaġġustament u għalkemm għad hemm ħafna xi jsir nista' ngħid li għaddiet b'wiċċ il-ġid għax ir-riżultati kienu nkoraġġanti ħafna u jawguraw tajjeb għall-futur.

Naħseb li tajt dettalji biżżejjed biex nuri l-pożizzjoni li kienet fiha t-Telemalta qabel din l-amministrazzjoni u s-suċċess li għamlet dan l-aħħar permezz tal- profitt kbir li għamlet u permezz ta' l-effiċjenza.

Madam Speaker, nitlob il-permess tal-Kamra biex f'isem il-Ministru għall- Ħarsien Soċjali nqiegħed xi dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra:

MADAM SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport tas-sena ta' ħidma tal-Kummissjoni għall-Promozzjoni tas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax-Xogħol għas-sena 1997.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Francis Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Madam Speaker, segwejt b'interess id-diskors ta' l-Onor.

Mizzi u kieku kelli nipprova niddeskrivih fil-qosor naħseb li jkolli t-tentazzjoni li niddeskrivih b'żewġ modi.

Mod kif nista' niddeskrivih huwa bħala tifel li safa' f'ħanut tal-ħelu ppreparat għalih u li għadu ma jafx kif idur mal-ħelu kollu, u allura beda jaħtaf minn naħa u minn oħra u jgħid kemm għandu ħelu tajjeb bla ma jagħmel riflessjoni dwar kif għandu jitmexxa dan il-post għax jinsab mitluf fil-ħelu li sab!

Mod ieħor kif nista' niddeskrivih huwa billi nieħu spunt mill-musical "Annie Get Your Gun", għax kważi seta' jdoqqilna d-diska ripetutament "Anything you can do, I can do better".

IIlejla l-Onor.

Mizzi kien qed jipprova jagħtina din it-tema kontinwament sal-punt li fl-eżami tal-kuxjenza li qal li għamlet it-Telemalta - ma nafx jekk hu u l-Maltacom għamluhiex magħha! - m'għamilx dak li forsi huwa l- iktar essenzjali, jiġifieri li jgħid: Jekk jien se nitkellem fuq dan is- settur, x'inhu dak li sibt u minn fejn tlaqt biex issa nagħmel xogħol addizzjonali fuqu?

F'dan l-eżami tal-kuxjenza ma riedx jgħid hekk imma f'żewġ okkażjonijiet - waħda minnhom ipprovokata minn din in-naħa - hu kkonferma li x-xogħol kien sar qabel.

Każ minnhom kien meta semma l- konferenza mondjali għall-iżvilupp tat-telekomunikazzjoni - nawgura li din se ssir fl-aħħar ta' Marzu bis-suċċess li hu ddeskriva - fejn qal li hu mar jiffirma rigward dik il-konferenza u ta l-impressjoni li din kienet xi inizjattiva oħra tal-Gvern preżenti.

Hu qal li l-Gvern preżenti jikkalkula se jiffranka Lm400,000 minn dak li kien il-budget għal din il-konferenza mill-amministrazzjoni preċedenti u naturalment kellu jammetti li din il- konferenza hija riżultat ta' inzjattiva li ħa l-Gvern preċedenti.

Kif diġa' kelli l-okkażjoni ngħid f'din il-Kamra, meta kont qiegħed flimkien ma' delegazzjoni tat-Telemalta fil-konferenza li twaqqfet fl- Arġentina kienet saret l-istedina biex il-konferenza li jmiss issir f'pajjiżna, minkejja l-kompetizzjoni kbira li kien hemm rigward fejn titlaqqa', għaliex Malta dak inhar kienet ikkonsidrata bħala role model.

Jiġifieri Malta tant kienet għamlet żvilupp fil-qasam tat- telekomunikazzjoni li pajjiżi oħra kienu qed iħarsu lejha bħala l-mudell li wieħed għandu jimxi fuqu fil-qasam tat-telekomunikazzjoni.

Jien nawgura lill-Onor.

Mizzi, lill-Gvern u lil dan il-pajjiż li l-konferenza li se tiltaqa' hawn Malta fl-aħħar tax-xahar id-dieħel tkun suċċess.

Din setgħet kienet anke ikbar u l-Gvern preżenti se jiffranka l-flus mhux għax huwa aktar cost effective imma għaliex ma' dik il-konferenza seta' ħa inizjattivi oħra u dan għal raġunijiet tiegħu ddeċieda li jaqta' parti minn dik l-inizjattiva.

Jiġifieri din l-ammissjoni l-Onor.

Mizzi għamilha biss fil-kontest biex jgħid kemm se jiffranka mill-budget oriġinali, għax kieku ma kienx jagħmilha.

It-tieni okkażjoni fejn iddeċieda li jagħmel riferenza għall-Gvern preċedenti kienet iktar riċenti fid-diskors tiegħu u dan kien fejn semma l- exchange ta' Bormla.

Dażgur li kont naf li l-uffiċju ta' Bormla flimkien ma' uffiċji oħrajn tat-Telemalta, fosthom dak tal-customer care, li twaqqfu f'diversi bliet u rħula ta' Malta, saru b'inizjattiva tal-Gvern preċedenti!

Imma jien xtaqt li l-Onor.

Mizzi jgħidha hu u allura għidtlu: Eh, mela din għamiltha għax qiegħda fid-distrett tiegħek!

U hemmhekk qal: Le, mhux jien għamiltha, intom għamiltuha.

Allura l-Onor.

Mizzi llejla f'din il- Kamra bi żball għamel ammissjoni fuq żewġ suġġetti li semmihom jew biex jiftaħar bihom jew biex jikkoreġi l-impressjoni li kienet qed tingħata fejn kellu jammetti li x-xogħol kien sar fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti.

U kemm hemm xogħol li sar mill-amministrazzjoni preċedenti!

Allura meta smajt lill-Onor.

Mizzi jitkellem hawnhekk illejla u segwejt b'attenzjoni d- diversi affarijiet li rrifera għalihom, ma stajtx ma nagħmilx appell lilu, liċ-chairman u lill-management tal-Maltacom li jekk tassew iridu li dan il- qasam jibqa' mutur vitali għall-ekonomija tal-pajjiż, l-ewwel ħaġa li jridu jagħmlu hi li jirrikonoxxu dak li sabu bħala wirt vitali għalihom f'dan is- settur, wara kollox kif qed isir fil-livell internazzjonali.

Qed nagħmel dan l-appell anke fil-kontest kummerċjali u se nispjega ruħi mmedjatament, imbagħad nerġa' nidħol f'dan l-argument iktar tard.

Illum il-Maltacom qed tispjega li f'Ġunju ta' din is-sena se toffri 40% mill-ishma tagħha lill-pubbliku b'mod ġenerali u lil dawk li jridu jiġu minn barra sabiex jixtru dawn l-ishma.

Naturalment dan tħabbar fil-budget fejn intqal li l-Gvern irid jifdi parti mill-ispejjeż tiegħu billi jbiegħ ishma fil-Maltacom u fil-Malta International Airport.

Jien personalment, flimkien mal-kollega tiegħi li wkoll kien responsabbli minn dan is-settur, l-Onor.

Michael Frendo, kellna l-okkażjoni li ngħidu grazzi lill-Onor.

Joe Mizzi u lill-Gvern preżenti naturalment mhux biss għalina personalment imma wkoll għan-nom tal-Gvern preċedenti.

Qed ngħid hekk għax aħna konna responsabbli minn settur li intom qed tgħidu li kien fallut u issa intom stess qed tagħrfu li dan ma kien fallut xejn u li sibtu pedamenti soda fuqhiex tibnu, tant li llum anke biex titkellmu dwar kif tħarsu lejn il- problema tad-deficit fil-budget nazzjonali qegħdin tiftaħru li tridu tbiegħu parti sostanzjali mill-Maltacom u mill-Malta International Airport.

U għalina dan huwa kumpliment kbir.

Is-serjeta' għandha tirrikjedi li l- Gvern preżenti jammetti x'sar f'dan il-qasam fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti.

Min iħares bis-serjeta' lejn l-ishma tal-Maltacom, speċjalment jekk qed titkellem fuq investituri ta' importanza u ta' entita' kbira - illejla l-Ministru Mizzi tkellem b'ton li jrid anke investiment minn barra - se jaqra mhux biss il-prospectus li l-Maltacom se tippubblika f'Ġunju ta' din is-sena imma se jaqra wkoll ir-rapport annwali li tpoġġa fuq il-Mejda ta' din il-Kamra u kif ukoll il-kummenti li għamel dan il-Gvern mindu ħa r- riedni ta' pajjiżna f'idejh u se jgħid: Imma din x'kumpannija!

Kif se ninvestu f'din il-kumpannija jekk il-Gvern qed jgħid fi stqarrija wara l- oħra kemm kienet falluta u kemm kienet miexja ħażin!

Għaliex jekk l-Onor.

Mizzi jaħseb li hawn xi ħadd li se jemmnu li f'daqqa waħda, fi 15-il xahar, għamel miraklu kbir u dawwar din l-istruttura f'xi ħaġa totalment differenti milli kienet, ngħidlu li ħadd m'hu se jemmnu.

U jekk irid li jkollu suċċess fl-allokazzjoni ta' l-ishma tal-Maltacom jaqbillu li ma jemmnu ħadd.

Imma issa jrid jiddeċiedi.

Jekk hu jrid jitkellem b'ton fejn iktar ikun jaqbillu li n-nies ma jemmnuhx, allura juża dik it-tattika li jipprova jinganna lin-nies.

Fuq dan is-suġġett inkompli iktar tard.

L-Onor.

Mizzi ftaħar li matul is-sena li għaddiet il-Korporazzjoni Telemalta, imbagħad il-Maltacom, xtraw aċċess fuq cable internazzjonali.

Dażgur li huwa tajjeb li dejjem ikollok aċċess ikbar fuq cable internazzjonali imma ma tistax tipparagunah mal-fatt li fi żmien l- amministrazzjoni preċedenti Malta kellha ftehim ma' l-Italja biex ikollha nofs il-cable bejn Malta u l-Italja, il-fibre optic cable, li mbagħad b'kumbinazzjoni rrifera għalih iktar tard u qal li dan issa qiegħed jiġi stallat.

Naħseb li jekk takkwista aċċess fuq cable internazzjonali huwa importanti - fil-fatt huwa importanti - aħseb u ara kemm hu importanti l- proġett tal-fibre optic link bejn Malta u l-Italja li kellna qabel.

L-Onor.

Mizzi semma l-exchange internazzjonali u qal li bdew jistallawh.

Forsi l-memorja tiegħu u ta' kollegi oħra tan-naħa tiegħu qed tonqos xi ftit.

Mela dan biex stallah mar jixtrih mingħand xi ħanut!

Naħseb li seta' qal b'kortesija lejn din il-Kamra li dan seta' jsir għaliex kien diġa' ġie ddisinjat, ordnat u kkummisjonat mill-amministrazzjoni preċedenti.

Seta' qalha din, ma kienx jaħli ħafna ħin mid-diskors tiegħu biex jgħid xi ħaġa sempliċi bħal din.

Imbagħad kompla jispjega li se tiżdied il-komunikazzjoni mal-vapuri, qisu sar xi suċċess fenomenali.

Naħseb li aħjar żied id-dgħajjes għaliex bil- mod kif tkellem naħseb li għadu qed jipprova jgħaddi lil kulħadd bid- dgħajsa!

Bħala suċċess għas-sena li għaddiet semma l-enhanced call waiting, għaliex issa hemm il-faċilita' li jekk iċċempel lil xi persuna li għandha l- istar service u din tkun fuq il-linja, it-tieni telefonata tista' tibqa' tistenna u sadanittant tiġi vuċi fuq it-telephone u tgħidlek li dak l- abbonat għandu servizz ta' call waiting u titolbok sabiex iżżomm il-linja.

Mela le!

Huwa tajjeb li wieħed iżid faċilitajiet bħal dawn imma imbagħad trid tirrikonoxxi li l-istruttura għall-istar services saret fi żmien l- amministrazzjoni preċedenti.

Inċidentalment l-Onor.

Mizzi semma li issa hemm bżonn li l-exchanges E-10 jiġu żarmati.

Jien dak il-ħin erġajt staqsejtu ħalli nkun ċert li qed nisma' tajjeb.

Tafu għal liema exchanges qed jirriferi?

Għal dawk li meta kien fl-oppożizzjoni kien jgħidli: Ara kif aħna konna bdejna s-sistema diġitali, għandna l-exchange E-10 fiż- Żejtun!

Issa llejla ġie hawn u quddiem din l-Kamra qal li se jkollu jżarmahom.

Naturalment ma qalx li dawn kienu investiment li hu kien għamel bħala Gvern Laburista.

L-Onor.

Mizzi mbagħad qal: Dak li kont ngħid li għandu jsir meta kont fl- oppożizzjoni qiegħed isir.

Din hi l-iktar waħda li għoġbitni llejla.

Issa jien biex inkun ċert li dak li kien jgħid fl-oppożizzjoni niftakruh tajjeb mort nivverifika ma wieħed mid-dibattiti li ħa sehem fihom l-Onor.

Mizzi u llum se nikkwota parti mid-dibattitu tal-11 ta' Lulju, 1994 - f'dan il-każ mhux dibattitu, imma jidhirli li kien qed jitkellem fuq il-mozzjoni ta' l- aġġornament.

Se nikkwota din il-parti għaliex illejla bid-deskrizzjoni tiegħu li x-xemx telgħet f'Ottubru ta' l-1996 bilkemm ma riedx jgħidilna li l-privatizzazzjoni tal-Korporazzjoni Telemalta bdiet dak inhar u li l- konċett kollu ta' kif issir kumpannija beda dak inhar u li kollox huwa mertu tiegħu!

Dak inhar kien qal hekk:

"Mr Speaker, ftit ġimgħat ilu l-Prim Ministru f'intervista li ta lil reporter barrani kien qal li Telemalta se tiġi pprivatizzata.

Fil- fatt kien hemm ċaħda min-naħa tal-Prim Ministru pero' r-reporter stess ikkonferma li l-Prim Ministru veru kien qal hekk.

Jien nikkonferma li dak li qal ir-reporter huwa minnu u se ngħid għaliex.

Jien ma tkellimtx qabel pero' kont ili naf ħafna affarijiet għaliex kulħadd jaf li nsegwi l-affarijiet dwar Telemalta."

- U kif! -

"Jien nista' nassigura lill-Prim Ministru li minkejja dak li qal li m'hu veru xejn li qed isiru pjanijiet biex Telemalta tiġi pprivatizzata, jien nikkonferma li saru kuntatti mhux uffiċjalment biex Telemalta tgħaddi lill-privat.".

Imbagħad tafu x'qal iżjed fuq dan is-suġġett?

Għax kieku qal hekk biss, kieku qabeż bil-ferħ dak inhar u qal kemm jaqbel ma' dan u kemm huwa kuntent li dan se jiġri, naturalment kont ngħid li huwa veru li dak kien jgħid mill-oppożizzjoni issa qed iwettqu.

Imma hu qal:

"Din hija indikazzjoni ċara li Telemalta miexja għal dik it-triq."

- jiġifieri t-triq tal-privatizzazzjoni -

"U l-ħaddiema ta' Telemalta għandhom raġun jipprotestaw u għandhom raġun ukoll il-membri ta' din it-taqsima fl-Eżekuttiv tal-General Workers Union jirreżinjaw - għax kien hemm riżenji."

- għax hu kien qed jeħodha kontra l-General Workers Union talli m'għamlitx protesti fuq dan is-suġġett -

"Jien ngħidilhom biex ikomplu jagħfsu għaliex jekk m'humiex se jieħdu passi u jagħmlu forza biex ma jiġrix hekk, se jkun too late u jitilfu għaliex Telemalta tgħaddi f'idejn il-privat.".

Dan huwa r-rapport uffiċjali ta' l-Onor.

Mizzi fil-Parlament fl-1994 imma naturalment l-Onor.

Mizzi qabel ma mar għal din il-metamorfosi - diġa' spjegajt li qisu mar fil-ħanut tal-ħelu u għoġbu l-ħelu u ġie jgħidilna hawnhekk kemm hu tajjeb il-ħelu! - donnu kien jirraġuna b'mentalita' kompletament differenti.

Mhux hekk biss imma kien jirraġuna b'mentalita' differenti u kien jiġi f'dan il-Parlament jappella lill-ħaddiema u lill- unions sabiex jużaw il-forza li ma jmurx jiġri dan il-fenomenu tal- privatizzazzjoni tal-Korporazzjoni Telemalta.

Issa llum qed nisimgħuh jgħid f'dan il-Parlament li Allaħares ma kenx hu u Allaħares ma kienx il- Gvern preżenti li jemmnu f'dawn il-konċetti bis-serjeta'.

Naturalment għaliex hu jemmen fihom bis-serjeta' u jwettaqhom malajr u huwa bravu!

Kif diġa' spjegajt qabel, kull ħaġa li għamilna aħna hu kapaċi jagħmilha ferm aħjar.

Kieku dan kien veru, naturalment kont nawguralu.

Jien nawguralu li xi darba dan ikun veru imma naħseb li għadu ftit 'il bogħod jekk niġu biex nagħmlu l-paraguni bis-serjeta'!

Ħalli nsemmi aspett ieħor li rrifera għalih l-Onor.

Mizzi.

Per eżempju, llejla l-Ministru semma l-ftehim li sar mal-Midland Bank, fil-kontest ta' dak li deher f'artiklu li kiteb il-kollega tiegħi fil- gazzetta, jiġifieri li l-ftehim bejn il-Maltacom u l-Midland Bank huwa konferma tal-fiduċja li teżisti f'dan is-settur f'pajjiżna.

Allura din hi konferma li l-amministrazzjoni preċedenti ħalliet din l-istruttura b'saħħitha - għaliex l-ebda bank internazzjonali ma kien se jagħti self ta' Lm20 miljun mingħajr ma jkun ċert li dik il-korporazzjoni, dik l-istruttura fit-telekomunikazzjoni, issa l-Maltacom Ltd., verament għandha bażi fuqhiex tiżviluppa fil-futur - għaliex ħadd ma kien jagħmel dan fuq it-teorija biss.

Mela iva, dak is-self, anke jekk in-naħa l-oħra tieħu għaliha li aħna ngħidu hekk, huwa vot ta' fiduċja fl-amministrazzjoni preċedenti.

Jien niskanta kif meta dawn jitkellmu rigward is-self li qed insemmi bilkemm ma jridux jagħtuna l-impressjoni li din il-ħaġa qisha qatt ma ġrat qabel, qisu fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti qatt ma kien hemm min estenda dan it-tip ta' self lill-Korporazzjoni Telemalta.

Jekk nieħu l-argument li dan qed jiġri issa, diġa' huwa kumpliment lill-amministrazzjoni preċedenti għaliex self ta' dak il-livell jikkonferma l-fiduċja fl-istrutturi tat- telekomunikazzjoni kif ħalliethom l-amministrazzjoni preċedenti.

Pero' forsi huwa tajjeb li nfakkar lill-Onor.

Mizzi li jekk inħarsu lejn il-gazzetti lokali tas-17 ta' Mejju, 1996 - jiġifieri fi żmien l- amministrazzjoni preċedenti - insibu l-aħbar li tidher fil-gazzetti forsi b'inqas daqq ta' trombi minn dik tal-Midland Bank li l-Korporazzjoni Telemalta se tingħata self ta' $US15 miljun mingħajr il-ħtieġa ta' garanzija min-naħa tal-gvern.

Mhux hekk biss.

F'dan is-self insibu l- parteċipazzjoni ta' diversi banek ta' fama internazzjonali u ta' interessi Ġappuniżi għaliex jemmnu fil-futur tal-Korporazzjoni Telemalta.

Allura l- appell tiegħi lill-Gvern hu li fil-qasam tat-telekomunikazzjoni nagħmlu analisi flimkien.

Fil-fatt kien hemm bżonnu dan l-eżami tal-kuxjenza għax jekk tara li tkun miexi fit-triq il-ħażina ħafna drabi tasal biex tikkonverti.

Allura jien nemmen li l-Onor.

Mizzi s-sena li għaddiet qagħad jagħmel l-eżami tal-kuxjenza, għaliex dan biss jista' jispjega kif illum l- Onor. Mizzi qed jitkellem bil-maqlub totali ta' kif kien jitkellem f'dan il- Parlament tliet snin ilu.

Huwa biss l-eżami tal-kuxjenza li forsi seta' wasslu biex illum jitkellem favur il-liberalizzazzjoni u l-privatizzazzjoni ta' dan is-settur, bil-maqlub ta' kif dejjem tkellem fuqu qabel.

Pero' jien nemmen li biex l-eżami tal-kuxjenza jkun ġenwin irid jirrikonoxxi wkoll x'sar f'dan is-settur fis-snin li għaddew u xi rridu nagħmlu fih għall-iżvilupp futur tiegħu.

Ninsab żgur li l-Onor.

Mizzi japprezza li dan is-settur jekk nitilquh maljar jerġa' jmur lura u huwa hawn fejn l-impenn tagħna jrid ikun totali.

Nemmen li fi tmiem dan id-dibattitu l-Gvern għandu jagħtina l-assigurazzjoni li dan jista' jsir anke billi nifhmu li bħalma jiġri f'pajjiżi demokratiċi oħrajn, anke f'dan il-Parlament hemm il- ħtieġa ta' dibattiti fuq il-qasam tat-telekomunikazzjoni.

Id-diskors ta' l-Onor.

Mizzi llejla jista' jkun is-swan song tiegħu fuq dan il-qasam.

Għaliex qed ngħid dan?

Għaliex aħna llum qed niddiskutu estimi ta' korporazzjoni li spiċċat fl-aħħar tas-sena li għaddiet u li fil- preżent saret kumpannija bl-ishma kollha tagħha f'idejn il-gvern.

Nawgura li minn Lulju, jew minn meta jkun hemm l-abbonament meħtieġ għall-ishma, jkun hemm 60% għand il-gvern u 40% għand il-privat.

Allura dan ifisser li dak li mill-1975 'il quddiem din il-Kamra kienet teżerċita' bħala dritt, jiġifieri li tiddiskuti speċifikament il-qasam tat-telekomunikazzjoni f'żewġ seduti kull sena, mhux se tibqa' tagħmlu?

Nemmen li l-Onor.

Mizzi għandu jagħti tweġiba ċara fil-winding-up għaliex jekk inhu hekk huwa żball.

Huwa żball, anke jekk il-Gvern juża l-argument li jgħid li issa l- Maltacom hija struttura kummerċjali, għaliex wara kollox il-liġi dwar it- telekomunikazzjoni titkellem ukoll fuq ir-rwol tal-gvern bħala regolatur.

Mela jien nippretendi li f'dan is-sens il-Gvern jimpenja ruħu li qabel ma jagħlaq dan id-dibattitu jgħid jekk teknikament dan huwiex se jkun l-aħħar dibattitu ta' dan il-Parlament fuq l-estimi tal-Korporazzjoni Telemalta, għaliex ma nistgħux niġu hawn u nibqgħu niddiskutu korporazzjoni li ntemmet fl-aħħar tas-sena li għaddiet.

Il-Gvern għandu jintrabat li almenu kull sena jkollna seduta speċifika li fiha neżaminaw l-operat tar-regolatur fil- qasam tat-telekomunikazzjoni.

Naturalment ir-regolatur 'il quddiem jista' jsir awtorita' - wieħed jista' jagħmel provvediment fil-liġi li jwaqqaf dik l-awtorita' - jekk il-Gvern se jimxi f'dik it-triq.

S'issa għadu ma wasalx sa dak il-punt u qed jagħmel regolatur li suppost huwa indipendenti u awtonomu mill-gvern, pero' kif spjegajt iktar fit-tul waqt id-diskussjoni tal-liġi dwar it-telekomunikazzjoni, anke jekk huwa pass 'il quddiem li tiddistingwi bejn ir-regolatur u l-operaturi, bqajna b'sistema ta' regolatur li mhux biss irid jinħatar mill-gvern imma jrid ikun ukoll uffiċjal pubbliku.

Hu x'inhu r-regolatur, jien nemmen li l-Gvern għandu jkollu l-impenn li jgħid li kif jagħmlu pajjiżi demokratiċi oħra, kull sena f'dan il-Parlament għandu jkollna almenu seduta waħda speċifika biex niddiskutu dan is-settur, jiġifieri mhux fil-kontest tal-budget nazzjonali, jew ta' xi aġġornament jew mozzjonijiet li tista' tagħmel l-Oppożizzjoni.

Sur President, naħseb li min-naħa tal-Gvern għandu jkun hemm impenn ieħor, dak ta' informazzjoni sħiħa lil din il-Kamra.

Allaħares niġu fis- sitwazzjoni li għax titwaqqaf kumpannija bi struttura kummerċjali nibdew naħarbu l-mistoqsijiet - kien għalhekk li saret il-konferenza stampa min- naħa tiegħi u min-naħa tal-kollega tiegħi, l-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando, rigward il-mod kif il-Prim Ministru beda jwieġeb il-mistoqsijiet tagħna fuq il-Maltacom - għax l-indikazzjoni li għandna hi li l-Ministru lesta stock reply biex kull meta nistaqsuh għal xi biċċa informazzjoni jkun jista' jirrifjuta li jagħtihielna, bl-iskuża li dik hija kumpannija kummerċjali.

Lanqas m'hu qed jgħid li fit-tweġiba tiegħu hemm parti mill- informazzjoni li hija sensittiva u li l-parti li m'hijiex sensittiva se jagħtiha.

Hawn nista' nikkwota l-mistoqsija li għamilt jien stess fejn, wara ċerimonja pubblika li saret tas-self lill-Maltacom mill-Midland Bank, tlabt lill-Prim Ministru biex jagħti dawk il-kondizzjonijiet li hu jħoss bħala rilevanti li jingħataw lil din il-Kamra.

U biex ħadd ma jkun jista' jgħid li m'huwiex jifhem id-domanda, għidt b'mod partikolari li nippretendi li l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra għal liema proġetti ta' natura kapitali se jintuża dak is-self.

Ridt iva nkun preċiż ħalli ħadd ma jgħid li l-Oppożizzjoni għandha xi interess partikolari li tkun taf jekk il- Maltacom hijiex qed tissellef bi 8% jew bi 8.5%, x'bank charges għandha fuq il-handling ta' l-accounts u x'termini għandha biex tħallas kull xahar.

Forsi wieħed jista' jħares lejn dawk l-aspetti f'sede parlamentari partikolari, bħalma hu l-Public Accounts Committee.

Aħna qed nitolbu lill- Gvern biex jagħtina l-lista tal-proġetti ta' natura kapitali li beħsiebu jiffinanzja mil-loan tal-Midland Bank, li wara kollox m'għamilhiex bil- moħbi f'xi kamra imma għamilha quddiem il-cameras tat-television, quddiem il-gazzetti kollha u tant ftaħar biha.

It-tweġiba li ngħatat lil dan il- Parlament kienet li dik hija informazzjoni ta' natura kummerċjali u għalhekk ma kenitx se tingħata.

Jekk din hi l-attitudni tan-naħa tal-Gvern aħna ma nistgħux naċċettawha għaliex tfisser li allura l-iskop kollu wara l- liberalizzazzjoni, wara li noħolqu struttura ta' kumpannija kummerċjali u wara li nkunu iktar effiċjenti, se jkun li l-informazzjoni li l-Parlament hu ntitolat għaliha dwar enti pubblika ma tingħata qatt iżjed f'din il- Kamra.

Sur President, hawnhekk jien ma nistax ma nfakkarx, kif fakkart, f'diskorsi li kien jagħmel l-Onor.

Alfred Sant f'dan il-Parlament meta kien għadu kap ta' l-oppożizzjoni, fejn kien jagħmel paragun bejn dan il- Parlament u x-shareholders ta' kumpannija.

Jien onestament naħseb li dan huwa paragun interessanti għaliex kull kumpannija kummerċjali fl-aħħar mill- aħħar tagħmel laqgħa ġenerali fejn tagħti rendikont lix-shareholders tagħha u dawn normalment ikollhom dritt jistaqsu dak kollu li jkun jolqot lil dik il-kumpannija.

Mela li l-Onor.

Alfred Sant mill-bank ta' l-Oppożizzjoni kien jgħid li dan il-Parlament irridu nqisuh bħala r-rappreżentant tax- shareholders huwa konċett interessanti, għaliex il-gvern fl-aħħar mill- aħħar jirrappreżenta lill-poplu Malti kollu.

Fil-Parlament hawn ir- rappreżentanza tal-poplu Malti kollu u allura meta aħna nistaqsu għal xi nformazzjoni nkunu qed nistaqsuh għan-nom tax-shareholders li nirrappreżentaw bil-vot dirett tagħhom f'din il-Kamra - biex nuża l-istess paragun li kien jagħmel l-Onor.

Alfred Sant, illum Prim Ministru ta' pajjiżna.

Allura dan ifisser li kull mistoqsija li se nagħmlu fuq il- Maltacom m'aħniex se ningħataw tweġiba dwarha?

Wara kollox il-Gvern, almenu s'issa, qed jirrikonoxxi li l-Maltacom hi marbuta b'regoli ta' procurement li huma marbutin bihom entijiet pubbliċi oħra.

Jien nifliha l- Gazzetta tal-Gvern u nara li meta l-Maltacom ikollha bżonn xi apparat jew tkun trid tagħmel xi kuntratt, normalment is-sejħa għat-tender issir bil- proċedura ta' avviż fil-Gazzetta tal-Gvern.

Mela nifhem li l-Gvern qed jgħid li l-konċett li rridu nżommu miżuri ta' accountability, almenu fit- teorija, qiegħed hemmhekk.

Pero' din tkun biss biex jidher l-avviż fil- Gazzetta tal-Gvern, isir il-proċess tat-tender u ssir l-aġġudikazzjoni, imbagħad hawn ma nistgħux nistaqsu dwar kif qed isir dak il-proċess?

Din il-ħaġa ġrat fil-mistoqsija li l-kollega tiegħi, l-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando, għamel lill-Ministru Mizzi.

Kieku dak inhar l-Onor.

Mizzi, bħalma għamel illejla fil-ħin tal- mistoqsijiet, wieġeb li ma jistax jagħti l-informazzjoni għalissa għaliex il-proċess ta' l-aġġudikazzjoni għadu għaddej forsi kont nifhimha t-tweġiba - ħalliha li l-mistoqsija kienet rigward x'inhu l-proċess ta' l- aġġudikazzjoni, u allura naħseb li kien altru fil-ħin li jgħid x'inhu l- proċess - imma t-tweġiba ma kenitx hekk.

It-tweġiba kienet li dik hi informazzjoni ta' natura kummerċjali.

Qisu qed jgħid: Lill-Parlament x'għandna għalfejn ngħidulu?

GĦalhekk ikun pass serju jekk il-Gvern, kif diġa' appellajtlu, jimpenja ruħu li kull sena niddiskutu l-qasam tat- telekomunikazzjoni u jagħti l-informazzjoni kollha li jħoss li jista' jagħti lil din il-Kamra.

Imbagħad għandu jerfa' r-responsabbilta' u jekk tkun verament informazzjoni sensittiva jgħid li m'għandux jinforma lill- Kamra.

Jien kont fil-pożizzjoni tiegħu u nista' nifhem li jkun hemm okkażjonijiet eċċezzjonali fejn ikollok tgħid: L-informazzjoni fuq dan is- suġġett partikolari hi sensittiva mil-lat kummerċjali u m'għandix nagħtiha.

Imma din m'għandniex nagħmluha a standard reply.

Jien noġġezzjona għal dan l-atteġġjament min-naħa tal-Gvern bl-iktar mod assolut.

Allaħares nibdew nużaw l-argument tal-konfidenzjalita' biex niġġustifikaw kollox, għaliex allura l-Onor.

Mizzi jkun qed jagħti prova li it-trasparenza u l-aspett li nkunu moderni u effiċjenti se jispiċċaw, għax kull meta tistaqsih xi ħaġa jibda jgħidlek: Ma tarax, dik konfidenzjali!

Mela trasparenti saret tfisser konfidenzjali, jiġifieri tistaqsinix dwarha għax m'hu se ngħidlek xejn.

L-Onor.

Mizzi llejla semma l-proġett jew aħjar il-mostru tal-millennju - naturalment ma nistax ma nirriferix għal din il-ħaġa wkoll - u qalilna li hija ħaġa serja li aħna konna nafu ċerta informazzjoni qabel il-Maltacom.

Dażgur, mela aħna stajna nkunu nafu xi ħaġa li ma kenitx qed tkun issuġġerita mill-Maltacom!

Ma naħsibx.

Aħna m'għandniex id-don li noqogħdu ngħidu x'se jiġri jekk xi ħadd ma jkunx ħa dik id-deċiżjoni, allura jien ma nafx x'inhu dan l-iskantament ta' l-Onor.

Mizzi.

L-Onor.

Mizzi, fejn f'dibattiti oħra kien qagħad imerini li dan il-proġett huwa ta' 65 sular, issa donnu tħajjar jagħmlu ftit iżjed.

Jien kont għamiltu appell biex jikkompeti mal-Chrysler Building fi New York u donnu ddeċieda li jirbaħli!

Dak inhar kien qal: Stenna, stenna, fejn taf int?

Mela konna nafu tajjeb, għaliex aħna kif stajna nitkellmu ħlief fuq dak li kien qed jiġi ssuġġerit mill-Maltacom, mit-Telemalta u mill-Gvern preżenti?

U llum indirettament ħafna tana raġun.

Qed ngħid indirettament ħafna għaliex naturalment is-sulari ma semmihomx imma semma l-underground car park.

Il-Ministru qalilna kemm se jieħu karozzi dan il-car park u aċċenna għall- fatt li aħna konna qed ngħidu li parti minn dan l-ispazju se jeħduh tal- ħwienet u qalilna li dak m'huwiex neċessarjament veru għaliex il-ħwienet fil-għaxija jkunu magħluqa.

Fil-fatt jien nifhem li se jkun hemm diversi ħwienet li beħsiebhom jibqgħu miftuħin il-ħin kollu u oħrajn li se jiftħu filgħaxija.

Insomma, l-argument m'huwiex il-lat ta' spazju għal karozzi fl- underground car park.

L-argument hu jekk jagħmilx sens li f'nofs Paceville tagħmel proġett li aħna għidnilu ta' 65 sular u issa jidher li huwa aktar viċin is-70 sular - biex issa nerbħuha żgur il-kompetizzjoni ma' New York! - imbagħad l-Onor.

Mizzi jiġi hawnhekk illejla u jgħidilna li dan se jsebbaħ l-ambjent.

Jien naħseb li l-unika raġuni li forsi għandu f'moħħu li dan se jsebbaħ l-ambjent tista' tkun li dan se jikkompeti ma' Dingli Cliffs jew anke jgħaddihom!

Naturalment Dingli Cliffs huma attrazzjoni mill-isbaħ li jeżistu f'pajjiżna u allura dan iddeċieda li jrid jagħmel dan il-proġett biex jiżboq lil Dingli Cliffs.

Għaliex jekk trid tagħmel torri ta' komunikazzjoni m'hemmx għalfejn tmur f'Paceville u toqgħod tgħid li għandek bżonn dak l-għoli kollu imma tista' tmur f'partijiet oħra ta' Malta li diġa' huma iktar għoljin.

Imbagħad teorija oħra sabiħa li smajt illejla hi li huma kellhom proġett simili li juża iktar art.

Mela ma jafx li r-regola fundamentali tal-bini tgħid li iktar ma tgħolli 'l fuq iktar trid tħalli spazju vojt isfel, għaliex inkella ma jkollokx ir-ratio bejn kemm tlajt u kemm ikollok spazju.

Naturalment fil-Kamra hawn periti u dan jistgħu jispjegawh aħjar minni.

Qed ngħid dan anke għar-raġuni ta' kemm in-nies hemm isfel kapaċi jibqgħu jieħdu n-nifs meta ttella' bini daqshekk għoli.

Kieku għamlulek il-kalkolu b'mod preċiż, probabbli kienu jgħidulek li hemmhekk lanqas tista' ttella' virga waħda għall-għoli li qed tipproġetta.

Dażgur li tista' tagħmlu fuq inqas art jekk se ttela' dawk is-sulari kollha.

U x'inhu dan il-paragun ma' Tas-Sliema?

F'Tas-Sliema, safejn naf jien, l-ogħla bini li jeżisti hija l-lukanda Preluna li fiha 13-il sular - jekk hemmx xi waħda ogħla minnha għidli - imbagħad int se tagħmel bini ta' 70 sular!

Jekk l-Onor.

Mizzi jgħidli li f'Tas-Sliema hemm il-problema għaliex il-flats li telgħu hemmhekk jitfgħu d-dell fuq wara, jien ngħidu li llum anke jekk jaqgħu dawk id-djar, it-torri li se jagħmel hu se jitfa' dell fuq kullimkien.

Imma din hija l-fissazzjoni għaliex kif qed naraw il-millennium project m'huwiex qed isir biex nagħmlu proġett li hu ta' siwi għall-komunita' u li hu ta' ġid mil-lat kulturali u mil-lat artistiku.

Jien ma xtaqtx noħroġ mis-suġġett li għandna quddiemna, imma għamilt mistoqsija lill-Prim Ministru wara li kont smajt li f'diskors li għamel kien qal li bħala l-proġett tal-millennju għadu qed jikkonsidra l-proġett tat-Teatru Rjal u nispera li fil-ġimgħat li ġejjin din il-Kamra jkollha tweġiba mingħand il-Prim Ministru dwar jekk dan huwiex se jkun il-proġett tal-Gvern.

(Interruzzjonijiet) Tal-Maltacom huwa torri kummerċjali imma rrid inkun naf x'inhuma t-tnejn li huma.

Jien naħseb li jekk il-Maltacom trid tara bis-serjeta' l-iżvilupp ta' pajjiżna ma tistax tipproponi proġetti li pajjiżna m'għandux bżonnhom, li mhux se jsebbħu l-ambjent u li se jkunu, kif diġa' ddiskrivejnihom, il- mostru tal-millennju.

Il-Gvern b'mod stinat baqa' jgħid: Għax din għamilniha ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

GĦax issa minflok ma tikkontrolla l-applikazzjonijiet għal bini din saret kompliċi fil-proġetti.

Ma naħsibx li din hija l-verita'.

Jien naħseb li l-verita' hi li l-Gvern qed juża heavy handed tactics and is bulldozing its was through, anke ma' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar, u naturalment ikun hemm min jibqa' jfakkar lill- gvern - ikun min ikun fil-gvern - il-prinċipji li japplikaw dejjem fir- rigward ta' planning.

Fil-ħajja sfortunatament ikun hemm ċerti elementi li jissokkombu għall-pressjoni.

Imma dak huwa argument ieħor.

Anke jekk inqis dan is-settur mil-lat ta' telekomunikazzjoni, nista' ngħid li l-core business tal-Maltacom hu l-qasam tal-komunikazzjoni.

Iktar tard se ngħid x'naħseb li għandhom ikunu d-direzzjonijiet għall-futur f'dan il-qasam.

Il- core business fil-qasam tat-telekomunikazzjoni m'huwiex ir-retail, m'huwiex il-mod kif niżviluppaw il-proprjeta', m'huwiex il-mod kif nibnu l- appartamenti u nbiegħuhom bil-Lm65,000 jew iżjed, m'huwiex il-mod kif nagħmlu entertainment centres u m'huwiex il-mod kif nagħmlu sistema ta' ħwienet li wħud minnhom jiftħu fil-għodu u oħrajn li jiftħu fil-għaxija wkoll.

Jekk il-Maltacom trid tikkompeti ma' players oħra trid toqgħod attenta ħafna li ma tiġix f'pożizzjoni kompetittiva ma' operaturi oħra li mhux suppost ikollha għax tkun qed taqla' iktar flus mill-proprjeta' milli taqla' mill-komunikazzjoni.

F'dan is-sens niġi għall-argument tat-terranet.

L-Onor.

Mizzi llejla reġa' semmielna li hija ħaġa tajba li l-Maltacom ħadet l-ishma kollha, għaliex b'hekk ikun hemm multimedia facilities aħjar fil-qasam ta' l- edukazzjoni.

Imma dan x'argument hu!

L-argument hu: Aħna rridu li jkollna level playing-field bejn operaturi differenti fil-qasam ta' l-internet jew ma rridux?

GĦax jekk irridu level playing-field ma jistax ikollna settur li jmexxi b'mod governattiv għax nafu li dan se jkollu vantaġġi ta' rati ta' aċċess fuq is-sistema ta' l-internet li l-kompetituri l-oħra ma jkollhomx, bl-iskuża li se nagħtu faċilitajiet edukattivi aħjar lill- istudenti.

Bir-rispett kollu dawn l-affarijiet assolutament ma jagħmlux sens.

Sur President, iktar kmieni semmejt il-konferenza li l-Ministru korrettement ftaħar biha llejla.

Qed ngħid korrettement għaliex hi ta' unur għal Malta kollha pero' l-Ministru ma kienx korrett - ħlief li mbagħad ftakar b'kumbinazzjoni - meta ma qalx min kien strumentali biex dik ir- realta' tal-konferenza li se jkollna f'pajjiżna fl-aħħar tax-xahar id- dieħel setgħet titwettaq.

La qed insemmi dik il-konferenza ma nistax ma nirriferix għad-dokument tal-world telecommunications development conference 1998.

Din hija l-istedina li saret preċiżament lin-nies li semma' l-Onor.

Mizzi, jiġifieri liċ-chairmen u lill-managers, sabiex jiġu hawn Malta - nawgura li jkun hemm ukoll persuni politiċi - li fiha hemm miktub: Valletta, Malta, 23rd March to 1st April, 1998.

Mela dan huwa d- dokument ta' stedina u ta' informazzjoni rigward din il-konferenza f'pajjiżna, li tqassam riċentement mill-ITU.

Inċidentalment dan id- dokument jibda b'messaġġ mill-Prim Ministru ta' Malta.

Dan id-dokument tqassam mill-ITU u nħadem bil-kollaborazzjoni tal-Gvern Malti u tal- Maltacom, anke minħabba ċerta informazzjoni li hawn fl-istess dokument.

Jien se nikkwota x'hawn miktub fl-aħħar paġna ta' dan id-dokument, fejn insibu l-kliem "Small is beautiful, Malta" u hemm silta minn rapport ta' l- ITU world telecommunications development report li sar fl-1994 li tgħid:

"Malta, a small country of 316 square kilometres in the middle of the Mediterranean illustrates this point."

- jiġifieri, kemm jista' jkollok żvilupp aqwa għad-daqs tiegħek! -

"It has a teledensity of more than twice what would be expected considering its per capita GDP."

- teledensity f'dan il-każ tfisser kemm għandek telephones per capita -

"Teledensity more than doubled during 1983 to 1996 from 22 to 47."

- jiġifieri l-għadd ta' linji tat-telephones għal kull mitt ruħ iktar minn irdoppja bejn l-1983 għal 1996 -

"At end 1992 it was one of the first European countries with a fully digital local network.

The growth rate in main lines fluctuated between 5% and 17% per annum, dependent on the magnitude of network expansion programmes in particular years.".

Dan hu ċ-ċertifikat għall-amministrazzjoni preċedenti.

Illum l-Onor.

Mizzi qed jipprova jnessina dan iċ-ċertifikat, pero' mill- introduzzjoni taċ-chairman u tal-general manager - diġa' kelli l- opportunita' nawguralhom fil-ħidma tagħhom - kont nippretendi li se jwasslu messaġġ sħiħ imma sfortunatament jidher li anke huma qed jidħlu f'din il- mentalita' li qisu kollox beda f'Ottubru ta' l-1996.

Jagħmlu kemm jagħmlu dan it-tip ta' argument, fl-istedina biex jiġu d-delegati f'pajjiżna għall- konferenza li se ssir bejn it-23 ta' Marzu u l-1 ta' April u li tiftaħ b'messaġġ mill-Onor.

Alfred Sant, Prim Ministru ta' Malta, għal darb'oħra għandna dan iċ-ċertifikat internazzjonali fuq il-ħidma ta' l- amministrazzjoni preċedenti f'dan ir-rigward.

La semmejt ir-rapport li tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra ma nistax ma nosservax dak li hawn miktub fiċ-chairman's statement fejn insibu hekk:

"We are witnessing the transformation of telecommunications and the elemination of boundaries".

Imbagħad insibu sentenza mportanti li tgħid:

"The first such important step ..."

- jiġifieri li jkollna grupp li jistudja the suitability of modern technology for implementation in Malta -

"... was taken with Telemalta taking a stake in Elsacom Malta Ltd., which has been set up and is operating a ground station in Malta.".

Mela fl-opinjoni taċ-chairman rigward is-sena li għaddiet dan kien l-ikbar pass.

Imma allura possibbli li ma jafux li dan hu proġett ieħor li sar minn żmien l-amministrazzjoni preċedenti?

Għaliex jien naħseb li jekk naqta' r- riferenzi li hawn fir-rapport tal-general manager u naqta' r-ritratti li hawn dwar l-Elsacom, naħseb li nkun qed naqta' barra parti tajba minn dan ir-rapport.

Pero' xtaqt nagħmel ukoll xi mistoqsijiet oħrajn.

Jaf l-Onor.

Mizzi li dawk li llum huma kkonsidrati bħala l-future trends meħtieġa għal pajjiżna kienu identifikati bl-iktar mod ċar fil-vision statement li l- korporazzjoni adottat fi żmien l-amminstrazzjoni preċedenti?

Imbagħad meta nbidlet l-amministrazzjoni bdew jgħidu li dak il-pjan m'għandhomx bżonnu.

Hawn għandi parti minn kopja tal-viżjoni li kellha l-korporazzjoni rigward fejn trid tmur anke wara l-1996 u tenfasizza li aħna nkunu parti mill-information society bis-serjeta', għaliex dan huwa l-konċett li llum qed jevolvi fil-qasam tat-telekomunikazzjoni.

Jaf l-Onor.

Mizzi li Malta kienet deskritta wkoll bħala mudell għall-pajjiżi l-oħrajn fil-qasam tat- telekomunikazzjoni mill-espert Kanadiż, John Gilbert, li kien ġie Malta preċiżament biex jgħin lill-korporazzjoni tagħmel l-update tal-masterplan u li dan issa nħatar biex jagħmel id-draft tal-pjan strateġiku għall-ITU għall-ħames snin li ġejjin?

Iċ-chief executive preċedenti Tony Debono, kien irrikkmanda u nsista biex persuna ta' kalibru bħal Gilbert tiġi f'pajjiżna ħalli taħdem flimkien mal-korporazzjoni u tindika l-futur meħtieġ għal dan il-pajjiż.

Qed insemmi dan l-aspett anke għaliex il- Korporazzjoni Telemalta fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti kienet miexja fuq binarju mhux biss li tara xi żviluppi internazzjonali qed iseħħu imma tantiċipahom u tkun protagonista fihom.

Jien nista' nikkwota minn editorjal tas-Segretarju Ġenerali ta' l-ITU, Pekka Tarjanne, li qalilna li l-lTU se torganizza s-second world telecommunication policy forum dwar it-tema trade in telecommunications services - inċidentalment dan il-forum kellu jsir hawn Malta wara l- konferenza li se ssir fl-aħħar tax-xahar id-dieħel u jekk se niffrankaw xi flus huwa għax mhux se nagħmlu dan il-forum.

Hu jgħidilna wkoll li huma għażlu din it-tema wara li fil-15 ta' Frar tas-sena li għaddiet il-WTO adottat dokument importanti ħafna, li Malta għadha ma ffirmatx, biex nilliberalizzaw it-telekomunikazzjoni.

Jien nippretendi li l-Onor.

Mizzi jgħidilna għaliex Malta għadha ma ffirmatx dak id-dokument u ngħidlu li llum mhux lili biss irid jagħti din it-tweġiba.

Jekk inħarsu lejn ir-rapport li għamlet il-Kummissjoni Ewropea lill- Unjoni Ewropea dwar din il-famuża talba tal-Gvern li jkollu relazzjonijiet speċjali ma' Malta - dan ir-rapport li sal-lum il-Prim Ministru tant ftaħar bih fil-laqgħa li kellu ma' l-FOI u f'laqgħat oħrajn u li anke l-Ministru għall-Affarijiet Barranin deher darba, darbtejn fuq it-television u qalilna kemm hu kuntent bih - insibu li l-Kummissjoni qalet lill-Gvern sabiex jimxi ma' ħafna obbligi u li għandu jagħmel dan fi żmien stipulat.

Qalulu wkoll li jrid jinsa kull dritt li kien ikollu kieku kien membru ta' l-Unjoni Ewropea u l-Gvern beda jaqbeż bil-ferħ, qisu dak l-iblaħ tal-proverbju li taqlagħlu għajnejh u jibda jifraħ!

Għax biex jagħmel hekk jew trid tkun iblaħ jew inkella trid tkun qed tinganna lill-poplu.

Fir-rapport tal- Kummissjoni Ewropea, fost affarijiet oħra, f'paragrafu 23 insibu hekk:

''In the field of telecommunications, the Commission recalls the importance it attaches to the agreement on basic telecommunication services in the GATT/WTO framework and encourages Malta to participate in it.''

Mela la ma jridx jisma' minn ħaddieħor, almenu f'dan ir-rigward nawgura li jieħu l-parir tal-Kummissjoni Ewropea.

Sur President, la qed insemmi l-Kummissjoni Ewropea nixtieq nagħmel dan il-ħsieb.

Jien naħseb li l-futur ta' pajjiżna hu li nħarsu lejn l- opportunitajiet ġodda li llum qed toffri t-teknoloġija u li nagħmlu dan b'rikonoxximent ta' dak kollu li sar s'issa.

Nixtieq nattira l-attenzjoni tal-Gvern - jista' jkun li diġa' ġie nformat - li fit-3 ta' Diċembru tas- sena l-oħra l-Kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea adottat green paper on the conversion of the telecommunications, media and information technology sectors and the implications for regulation.

Dan huwa dokument ta' konsultazzjoni u nippretendi li għalkemm Malta bħalissa tinsab barra mill- proċess tas-sħubija, almenu tkun protagonista fil-proċess ta' konsultazzjoni fuq green papers bħal dawn.

Dan huwa d-dokument li jitlaq mill-punt fejn illum hawn qbil li l-mezzi teknoloġiċi qed jingħaqdu bejniethom.

Nafu li bejn wieħed u ieħor għaxar snin ilu kienet teżisti dik li tissejjaħ l-għaqda bejn id-dinja tat-telekomunikazzjoni u l-computers.

Naturalment il-Gvern Laburista preċedenti ma kienx għarafha din għax is- sistema tat-telephone li kellna ma kienet tikkomunika ma' ħadd.

Naħseb li dak iż-żmien "intermadness" kellna u mhux internet!

Jiġifieri la għal parti u lanqas għall-oħra ma kienu kapaċi dak inhar għax biex kont tista' ddaħħal computer kont trid tiffirma li m'inti se tkeċċi lil ħadd.

Naf bniedem li jiddiletta ħafna f'dan il-qasam u biex introduċa s-sistema tal- computer kellu jdaħħal il-keyboard għalih u qal li se jużah bħala keyboard, il-monitor qal li se jużah għat-television, imbagħad daħħal il-cable biex ikun jista' jgħaqqadhom!

Issa llum qed nitkellmu fuq l-għaqda teknoloġika mhux biss bejn it-telekomunikazzjoni u l-binja tal-computers imma l-għaqda bejn dawn it-tnejn u d-dinja tax-xandir u t-televiżjoni.

Mela qed nitkellmu fuq teknoloġija diġitali li tgħaqqad dawn it-tlieta flimkien u tikkonverġi sabiex fl-Ewropa u madwar id-dinja jkun hemm dik li tissejjaħ information society.

Il-Gvern għandu jagħti s-sehem tiegħu kull sena meta niddiskutu dan il-qasam u l-isfida tiegħu għandha tkun li nibqgħu, kif konna, protagonisti f'dan il-qasam billi nantiċipaw u ngħinu fl-iżvilupp tal-metodi ġodda li qed jevolvu madwarna.

Sur President, jien se nibqa' nħares b'mod pożittiv lejn il-futur tat- telekomunikazzjoni f'pajjiżna għax dan tħalla fuq l-aktar pedamenti sodi mill-amministrazzjoni preċedenti u bil-parteċipazzjoni tagħna lkoll nistgħu nassiguraw li Malta jibqa' jkollha l-kwalita' ta' servizz li jixraq lil pajjiż li verament jitmexxa b'viżjoni u li l-viżjoni tiegħu tkun waħda Ewropea u moderna bil-fatti u mhux bil-kliem.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Pulliċino.

ONOR.

GEORGE PULLIĊINO: Sur President, fil-ħin li għandi nixtieq nikkummenta fuq uħud mill-argumenti li għamel l-Onor.

Joe Mizzi u kif ukoll fuq xi punti oħrajn li jew qabżulu jew inkella għaraf li aħjar ma jsemmihomx.

Nibda billi nitkellem fuq punt li l-Onor.

Mizzi qisu għamlu l- cavallo di battaglia tiegħu, jiġifieri fuq il-pass li għamel dan il-Gvern sabiex ibiegħ 40% mix-shares ta' waħda mill-aħjar korporazzjonijiet li ħalla l-Gvern Nazzjonalista.

Dan se jsir biex b'xi mod inaqqas l-iżbilanċ finanzjarju ta' dan il-budget diżastru li approva dan il-Parlament, liema budget ħalla mhux biss piż fuq il-poplu Malti imma aktar ma jgħaddi żmien aktar qed iħalli piż kbir fuq dan in-nazzjon li kif nistgħu nindunaw qiegħed jidħol fl-era tal-friża.

Ħadt gost nisma' lill-Onor.

Joe Mizzi jgħid: Minkejja l-paroli kollu li kienu jagħmlu tan-naħa l-oħra rigward il-privatizzazzjoni, aħna għamilniha fi ftit xhur.

Prosit!

Mela minkejja dak kollu li opponew għalih hu u sħabu, inkluż il-Prim Ministru tal-lum, f'daqqa waħda ġralhom bħal San Pawl u kkonvertew.

Tant ikkonvertew b'mod mgħaġġel li issa saru kapaċissimi u għamlu l-pass tal-privatizzazzjoni fi ftit xhur.

Jien ma tantx ninsab konvint li l-membri tan-naħa l-oħra kkonvertew fil-qasam tal- privatizzazzjoni imma naħseb li qed jiġrilhom bħal uħud min-nies ta' Ħaż- Żebbuġ - il-Ministru jafhom sew - jew inkella bħan-nies ta' San Bastjan li jispiċċaw biex jgħidu: Viva San Ġorġ la x-xitan irid hekk!

Jiġifieri dawn qegħdin jitkellmu favur il-privatizzazzjoni mhux għax jemmnu fiha imma għax spiċċaw daharhom mal-ħajt minħabba li neħħew sistema ta' tassazzjoni li kienet qed tirrendi lil dan il-pajjiż il-miljuni ta' liri neċessarji biex ikun jista' jagħmel l-ispiża annwali tiegħu.

Din hi l-kapaċita' ta' dan il- Gvern, li f'sentejn se jkun ħoloq ħofra daqs il-ħofra li għamel Gvern Nazzjonalista f'għaxar snin.

Hawnhekk ma nistax ma nikkumplimentax lil dan il-Gvern talli f'sentejn se jkun għamel żbilanċ nazzjonali daqskemm għamel il-Partit Nazzjonalista fil-gvern f'disa' snin u nofs.

F'dan il-każ ikolli nikkumplimenta lil dan il-Gvern talli eċċella fil-mod kif kien kapaċi jnaqqas l-introjtu tal-pajjiż b'tali mod li tant ġie dahru mal-ħajt li beda jbiegħ il-korporazzjonijiet tajbin li ħalla warajh Gvern Nazzjonalista.

Tant hu hekk li dawn iddeċidew li jbiegħu 40% tal-ishma tal-Korporazzjoni Telemalta.

Anke fuq dan il-punt, jien stennejt li llejla l-Onor.

Joe Mizzi kellu jgħidilna - semma kif se jiġu floated nofs dawn l-40% u tajjeb li jkunu floated sabiex ikun ta' riżors anke ta' investiment barrani - jekk mill- budget 'l hawn kienx hemm xi deċiżjoni dwar x'se jkun il-limitu ta' shares għal kull persuna, jew inkella jekk dan il-Kabinett iddeċidiex li 50% minn dawn l-40% jinxtraw minn xi kumpannija internazzjonali.

Jien nixtieq li l- Onor. Mizzi, meta jiġi biex jikkonkludi, jagħmel sforz u jikkonsulta ma' sħabu biex għallinqas jgħidilna kif iddeċidew li se jkunu mqassmin dawn l- 40% għax illejla ma qalilniex.

Kulma qalilna l-Onor.

Mizzi hu li 5% se jmorru għall-ħaddiema imma ma qalilniex kemm se jkun hemm bulk shares u jekk iddeċidiex li dawn imorru għand xi kumpannija internazzjonali.

Per eżempju, pajjiżi oħrajn ġieli jgħidu li 80% mix-shares li jkunu se jinbiegħu jridu jkunu ppopolarizzati b'mod li jixtruhom in-nies.

Hekk konna nifhmu aħna meta fl-imgħoddi konna nikkumbattu l-ħafna paroli fil- vojt li kien isir mill-membri tan-naħa l-oħra, inkluż l-Onor.

Joe Mizzi, li tant kienu jibżgħu mill-privatizzazzjoni.

Dak iż-żmien kienu jgħidu kontra l-privatizzazzjoni u aħna konna ngħidu li se nagħmlu popolarizzazzjoni, jiġifieri se nbiegħu biss ix-shares ta' kumpanniji u korporazzjonijiet nazzjonali lil ammont kbir ta' nies.

Jien nifraħ li għallinqas għamlu dan il-pass u nirrepeti li ma nemminx li dan il-Gvern huwa konvint fuq il-pass tal-privatizzazzjoni imma qed jagħmlu biss għan-neċessita' tal-ħofra kbira li għandu.

Għallinqas qed nifraħ għax f'pajjiżna bdejna nagħmlu l-ewwel pass sabiex eventwalment xi darba naslu lejn il-liberalizzazzjoni fil-qasam tat-telekomunikazzjoni, għax kważi kważi f'dan il-pajjiż diġa' bdejna nisimgħu l-kelma "liberalizzazzjoni" tintuża minflok il-kelma "privatizzazzjoni".

Dawn ma jfissrux l-istess ħaġa.

Il-pass tal-privatizzazzjoni huwa biss pass żgħir li jista' jwassal għal-liberalizzazzjoni.

Huwa importanti li eventwalment naslu lejn il- liberalizzazzjoni għax b'hekk biss inkunu nistgħu noffru lil dan il-poplu sitwazzjoni ta' kompetizzjoni fil-qasam tat-telekomunikazzjoni.

Billi l- Maltacom tbiegħ 40% mix-shares tagħha ma jfissirx li se jkollok sitwazzjoni ta' liberalizzazzjoni fejn ikollok kompetizzjoni.

Dik hija biss sitwazzjoni fejn 40% mix-shares tal-Maltacom se jixtrihom il-privat.

J'Alla dan iwassal sabiex din il-kumpannija ssir aktar effiċjenti imma ma jfissirx li bilfors se jkollok il-kompetizzjoni.

Madam Speaker, hawnhekk ta' min jgħid x'inhuwa għaddej fl-Unjoni Ewropea bħalissa, dik l-istess Unjoni li fl-imgħoddi l-Partit Laburista tant beżża lill-poplu Malti biha u fil-fatt għadu jagħmel hekk sal-lum.

X'qed jiġri, Madam Speaker?

Ħafna mill-pajjiżi fl-Unjoni Ewropea diġa' għamlu l-passi neċessarji tal- privatizzazzjoni u llum għamlu l-pass importanti tal-liberalizzazzjoni, tant li l-Unjoni Ewropea fl-1 ta' Jannar ta' din is-sena - data importanti li kważi hawn Malta ħadd ma tkellem fuqha - seħħet il-liberalizzazzjoni fil- qasam tat-telekomunikazzjoni.

Tafu x'se jfisser dan għaċ-ċittadini ta' dawn il-pajjiżi?

Huwa kkalkolat li f'dawn il-pajjiżi se jkun hemm roħs ta' 40% fil-kont tat-telephone f'kull familja.

Ovvjament se jkun hemm ukoll roħs għall-konsumatur industrijali.

L-Unjoni Ewropea qed tagħmel dan kollu sabiex tkun stimolu għat-tisħiħ ta' dik li tissejjaħ l-information society, għax l-Unjoni Ewropea taf li b'dan il-mod biss tista' tiġi msaħħa din l- industrija, li hija l-aktar industrija li se tespandi fis-snin li ġejjin.

Fil-fatt huwa kkalkolat li fuq perijodu ta' għaxar snin biss l-industrija relatata ma' l-information society se tikber b'erba' darbiet.

U din m'hijiex ċajta għax f'perijodu ta' għaxar snin l-Unjoni Ewropea se tkun f'pożizzjoni li tikkompeti mal-kumplament tal-ġganti ekonomiċi dinjija.

Meta qed insemmi l-Unjoni Ewropea ma nistax ma nsemmix dak li diġa' rrifera għalih l-Onor.

Zammit Dimech rigward ir-rapport li ħejjiet il- Kummissjoni Ewropea f'dak li għandu x'jaqsam mas-suppost relazzjonijiet speċjali li dan il-pajjiż qiegħed ifittex ma' l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt din m'hi relazzjoni speċjali xejn għax hija relazzjoni simili għal dik li l- Unjoni Ewropea għandha ma' pajjiżi bħalma huma t-Tuneżija, il-Marokk u l- Alġerija.

Meta taqra r-rapport issib li huwa verament tal-mistħija u jekk dan il-Gvern mingħalih irid ibella' lil dan il-poplu li hemm xi relazzjoni speċjali, ngħidlu li dan huwa biss rapport li se jitfa' lil dan il-pajjiż 27 sena lura.

Pero' huwa importanti li nifhmu x'jingħad f'dan ir-rapport.

Per eżempju, jingħad li pajjiżna ma jistax jipparteċipa f'diversi proġetti ta' riċerka u li l-Unjoni Ewropea se tagħtina ċ-ċans li nipparteċipaw biss fil-proġetti li diġa' qed tagħti ċans li jipparteċipaw fihom lit-third European countries u barra minn hekk se jkollna nħallsu minn bwietna.

Dan huwa kuntrarju għal dak li konna se ngawdu kieku sirna membri għax konna se nipparteċipaw fil-proġetti ta' riċerka kollha mingħajr ħlas.

Bħala pajjiż żgħir u li għadu ma laħaqx il-livell medju ta' l-Ewropa, aħna konna se nibbenefikaw ħafna aktar milli konna se nikkontribwixxu.

Per eżempju, l-Onor.

Mizzi ma semma xejn rigward il-pass lejn l-eventwali liberalizzazzjoni u issa f'dan ir-rapport l-Unjoni Ewropea qed tgħidlu: Isma', aħna mexjin lejn il-liberalizzazzjoni u jekk trid li jkollok free trade agreement magħna, bħala pajjiż bilfors trid tersaq lejn il- liberalizzazzjoni.

L-Onor.

Mizzi għoġbu li ma jgħid xejn fuq dan il-punt tant importanti, kif għoġbu ma jgħid xejn fuq x'qed jagħmel dan il-Gvern rigward il-ftehim li kien hemm fil-konferenza ta' Singapore fuq l- information technology u t-telecommunications, fejn sar il-ftehim tal- liberalizzazzjoni.

Minn tweġiba għal mistoqsija parlamentari li saret jirriżulta li l-Gvern Malti kien preżenti u pparteċipa f'dik id-diskussjoni imma ma smajna xejn aktar dwar x'qed jagħmel dan il-Gvern sabiex jadatta ruħu għall-ftehim li sar f' Singapore.

Nixtieq infakkar ukoll li meta fl-1995 kien ġie l-Kummissarju ta' l- Unjoni Ewropea Bangemann, kien semma' l-possibbilta' li Malta tkun wieħed minn tliet pajjiżi Ewropej - bl-eventwali dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea - li jservu ta' ċentru ta' eċċellenza għal dak li l-Unjoni Ewropea trid tibni bħala information society.

Hu kien semma lil Malta, l-Awstrija u l- Fillandja u fil-fatt insibu li l-Fillandja llum diġa' bdiet tiggwadanja minn dawn l-għajnuniet kbar li qed tagħti l-Unjoni Ewropea sabiex sas-sena 2002 ikollha 70% tal-households kollegati on line - jiġifieri jkollhom is- servizz ta' l-internet, eċċ - u dan kollu qed isir mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

Huwa b'dan il-mod li f'pajjiżna l-konsumaturi seta' jkollhom is- sodisfazzjon li l-Korporazzjoni Telemalta tkun qed tipparteċipa fi programmi ta' riċerka biex il-konsumatur Malti mhux biss ikollu roħs fil- prezz imma jkollu wkoll titjib fis-servizzi li toffri din il-korporazzjoni.

Filwaqt li ngħid li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern ħalla preġju kbir fil-Korporazzjoni Telemalta, inħoss li matul dawn il-15-il xahar li għamilna taħt gvern hekk imsejjaħ Laburista pajjiżna diġa' qed jaqa' lura fejn jidħlu servizzi li matul ix-xhur li għaddew ġew introdotti f'ħafna mill-pajjiżi avvanzati.

Dawn is-servizzi llum issibhom f'kull pajjiż Ewropej u fil-gazzetti ssib diversi reklami ta' dawn is-servizzi li f'pajjiżna jidher li lanqas biss bdejna nxommuhom.

Tant hu hekk, li fid- diskors tiegħu llejla l-Onor.

Mizzi m'għamel l-ebda aċċenn li matul is-sena li ġejja l-maltanet se tkun qed taħdem fuq dawn is-servizzi.

Dawn huma tliet basic services li llum issibhom fi kwalunkwe pajjiż.

Servizz minnhom huwa s-centralised answering system fejn bħala konsumatur meta tirritorna d-dar jew fl-uffiċju tiegħek, mingħajr il-ħtieġa li tixtri answering machine tkun tista' tisma' t-telefonati kollha li kellek sakemm ma kontx hemmhekk.

Din is-sistema diġa' qed tintuża mill-konsumaturi Ewropej fil-ħajja ta' kuljum.

It-tieni servizz li qed nirriferi għalih huwa dak li jissejjaħ il- personalised fax service, servizz li l-kumpanniji tat-telekomunikazzjoni Ewropej ilhom joffruh għal diversi xhur.

Permezz ta' dan is-servizz minflok ma jkollok linja partikolari li tkun imqabbda ma' fax machine fl- uffiċju jew fid-dar tiegħek, ikollok personalised identification number li bih tkun tista' tirċievi l-faxes li jkunu daħlulek fil-fax machine tiegħek minn kwalunkwe fax machine oħra.

Dawn huma servizzi li diġa' ġew introdotti fil-pajjiżi Ewropej u jekk tkun konsumatur lokali tista' tabbona fihom pero' s'issa hawn Malta għadna ma xammejnihomx.

Nixtieq li l-Onor.

Mizzi jgħidilna jekk il-maltanet għandhiex il-ħsieb li tintroduċi dawn is- servizzi u meta għandha l-ħsieb li tintroduċihom.

Servizz ieħor li hawn Malta għad m'għandniex, u li f'pajjiżi oħra diġa' sar kumdita' li ssibha f'bosta lokalitajiet, huwa dak tad-data booths.

Dawn qed jiġu stallati ħdejn it-telephone booths u min irid jista' jużahom sabiex jibgħat E-mails u jibgħat jew jirċievi faxes.

Servizz li hawn Malta diġa' għandna - fil-fatt ġie ntrodott mill- amministrazzjoni preċedenti - huwa dak ta' l-internet.

L-Onor.

Mizzi qal li l-Maltacom għandha pjanijiet dwar kif l-istudenti jistgħu jibbenefikaw minn dan is-servizz u dan ħallih bħala general statement.

Jien stennejt li l-Ministru kellu jagħtina xi ftit informazzjoni dwar kif il-Maltacom qed tipprepara sabiex tagħmel dan it-tip ta' servizz u nistiednu biex qabel ma jagħlaq id-diskors tiegħu jispjegalna x'inhi din l-inizjattiva b'risq l- edukazzjoni f'pajjiżna.

L-Onor.

Mizzi qal ukoll li permezz ta' dan is- servizz se jiggwadanjaw l-internet providers li għandna f'pajjiżna.

Hu qal li t-terranet - din issa nxtrat b'mod sħiħ mill-Maltacom - ma tridx toqtol l-internet providers l-oħrajn.

Jien nawgura li ma jsirx hekk.

L-Onor.

Mizzi qal li dawn se jiggwadanjaw ilkoll u jien nistiednu jispjegalna kif se jsir dan.

Jien inħoss li s-servizz ta' l-internet ma żviluppax biżżejjed fix-xhur li għaddew għax sfortunatament ir-rata ta' tkabbir tan- numru ta' konsumaturi f'pajjiżna lanqas tibda mal-mod kif żviluppa fil- pajjiżi Ewropej.

Nixtieq li pajjiżna jagħmel sforz ikbar sabiex ikollna ħafna aktar konsumaturi ta' l-internet, imma dan m'huwiex se jsir billi l- Maltacom tibqa' żżomm l-istess prezzijiet li għandna llum.

Jekk il-Gvern irid bis-serjeta' li l-informazzjoni vasta li hemm fuq l-internet igawdiha l-poplu Malti, hemm bżonn li jraħħas is-servizz ta' l-internet, kif għamlu gvernijiet ta' pajjiżi oħrajn.

Per eżempju, fl-Italja x-xahar li għadda l- inqas tnaqqis kien ta' 30% u l-ikbar tnaqqis kien iwassal sa 50%.

Jien naħseb li jekk il-Maltacom verament riedet tagħmel il-proġett tal-millennju kellha tara kif is-soċjeta' Maltija setgħet tgawdi aktar is-servizz ta' l- internet billi traħħas dan is-servizz, għax b'hekk ħafna iktar ċittadini Maltin setgħu jgawdu mill-benefiċċji kbar tiegħu u mhux nibqgħu bil-ftit konsumaturi li għandna llum.

Barra minn Malta l-proġetti tal-millennju primarjament isiru sabiex javvanzaw fl-edukazzjoni tal-poplu imma hawn Malta llum għandna din il-famuża Maltacom li għaliha l-ewwel prijorita' saret l-iżvilupp ta' l-art.

Ħaġa oħra li ma jidhirlix li semma l-Ministru hija l-customer charter u nixtieq li jgħidilna meta se jidħol.

L-Onor.

Mizzi semma l-Lm20 miljun self u qalilna li t-Telemalta kienet f'diżastru meta f'Ottubru 1996 ħadu l- gvern f'idejhom.

Allura jien hawn nistaqsi: Liema bank miġnun se jislef Lm20 miljun fuq assessment ta' sena waħda tajba li kellha t-Telemalta?

Possibbli li l-Midland Bank tant hu miġnun li offra ta' Lm20 miljun fuq sena waħda tajba li kien hawn fi żmienhom?

Apparti l-fatt li dan m'huwiex l-ewwel każ li xi bank sellef flus lit-Telemalta.

Nixtieq nagħmel l-aħħar punt tiegħi rigward il-famuż torri ta' Pembroke.

L-Onor.

Mizzi qal li dan huwa torri bżonjuż teknikament u jien għandi dubji serji dwar dan, għalhekk nitolbu jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra dokumentazzjoni li turi li l-Maltacom teknikament għandha bżonn dan it- torri f'Pembroke.

(Interruzzjonijiet) Skużawni, ħadt żball għax minflok Paceville għidt Pembroke.

(Interruzzjonijiet) Forsi dan it-torri tant ġej kbir li minkejja li Pembroke huwa 'l bogħod minn Paceville, id-dell tiegħu xorta se jintefa' fuq Pembroke!

(Interruzzjonijiet) Onor. Mizzi, għat- tieni darba ngħidlek li dak li għandi huwa kollu tiegħi.

Jien ma nipprova nilbes xejn li m'huwiex tiegħi.

Jien li għandi huwa kollu tiegħi u ferħan bih ukoll.

MADAM SPEAKER: Onor. Pullicino sar il-ħin.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nixtieq nagħmel l-aħħar punt.

Rigward it-torri ta' Paceville nixtieq li l-Ministru, jekk għandu, jpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra dokumentazzjoni li turi li teknikament verament hemm bżonn li dan it- torri jitqiegħed hemmhekk.

Hu qal pubblikament li bliet oħrajn bħal Londra, Berlin u Barcelona kellhom dan il-bżonn.

Dazgur li kellhom dan il- bżonn, għax il-footpath ta' dawn il-bliet huwa ħafna ikbar minn tagħna.

Aħna nistgħu nużaw Ħad-Dingli bħala għoli għal dan it-torri għax m'huwiex 'il bogħod.

Jekk verament hemm bżonn li l-Maltacom tibni dan it-torri f'Paceville, wisq nibża' li se nagħmlu inverżjoni tal-prijoritajiet li għandu jkollha din il-kumpannija, li trid tkun l-aktar kumpannija li tavvanza sabiex pajjiżna jkun verament pajjiż modern u effiċjenti għall-millennju l-ġdid.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Nistieden liIl-Ministru Mizzi biex, jekk jogħġbu, jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar il-Ġimgħa, 20 ta' Frar, 1998 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Emenda Nru 2) - it-Tielet Qari;

Estimi tad-Dħul u Nfiq tal-Korporazzjoni Telemalta għas-sena 1997/98 - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi dwar Brokers fl-Assigurazzjoni u Intermedjarji oħra - t- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Servizzi tat-Turiżmu għal Malta - t-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ajruportijiet u fl-Avjazzjoni Ċivili - t-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Forzi tal-Pulizija ta' Malta - t-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 4) - t- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 3) - t-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili - t-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi kontra l-Korruzzjoni - t-Tieni Qari (Kont); u

Riżoluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar Malta u l-Unjoni Ewropea - Kontinwazzjoni. ---------------------------- Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummerċ ta' l-Assigurazzjoni - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Madam Speaker, għalkemm ftit ġimgħat ilu fil- Parlament iddiskutejna l-estimi tal-Malta Maritime Authority niddubita kemm hawn min jaf eżatt x'inhuma l-funzjonijiet ta' din l-organizzazzjoni u x'inhuma l-parametri li taħdem fihom.

Li kulħadd jaf huwa dak li huwa ovvju, ċioe' li pajjiżna huwa mdawwar bil-baħar.

M'għandix dubju, Madam Speaker, li fost l-objettivi ta' l-Awtorita' Marittima hemm li din trid taħdem biex issebbaħ id-dehra tal-portijiet tagħna, partikolarment tal-Port il-Kbir.

Id-dehra trid tkun waħda li tixraq lil Malta, aktar u aktar meta suppost qegħdin nagħmlu enfasi speċjali fejn jidħlu t-turisti.

Aħna għandna wieħed mill-aktar portijiet kennija u forsi wieħed lanqas jippretendi li f'din il-gżira hekk żgħira jsib port hekk sabiħ u naturali, imdawwar bi swar majestużi.

Allura għaliex dik it-telqa kbira li nsibu madwar in-naħat kollha li jagħtu għall- Port il-Kbir?

GĦaliex kullimkien ittraskurat?

Jien ma rridx nitfa' t- tort kollu fuq l-Awtorita' Marittima għax naħseb li l-gvern ċentrali irid jerfa' parti mit-tort wkoll.

Nafu li Malta tilqa' diversi turisti, fosthom dawk li jiġu bil-cruise liners, u ħafna minnhom ikunu diġa' żaru diversi pajjiżi oħra fil- Mediterran qabel ma jaslu f'artna.

Hija għarukaża għalina l-Maltin li qed nilqgħu lil dawn it-turisti f'din il-miżerja.

Niftakar li matul iż- żmenijiet l-area ta' madwar il-Port il-Kbir kienet tinżamm tajjeb, kemm taħt gvernijiet Nazzjonalisti u anke Laburisti, imma dan l-aħħar donnu li ntnesiet għal kollox u dan huwa ħażin għax l-ewwel ma tiekol hija l-għajn.

Lil dak li jiġi minn barra rridu nagħtuh impressjoni tajba - għalhekk infaqna miljuni kbar ta' liri biex bnejna air terminal ġdid - u għalkemm il-Port il-Kbir ma jilqax turisti daqskemm jilqa' l-ajruport, m'għandniex nistaħbew wara din l-iskuża banali għax fuq kollox il-Malta Martitime Authority, flimkien mal-gvern, qed tinkoraġġixxi li pajjiżna jsir hub għal cruise liners.

Madam Speaker, jien nemmen li l-area ta' madwar il-Port il- Kbir għandha bżonn ta' ristrutturazzjoni serja.

Per eżempju, li kieku kellna nirranġaw dak il-bini dilapidat li hemm in-naħa tad-deep water quay - dan kien tela' fi żmien l-Ewwel Gwerra Dinjija - inkunu nistgħu nużawh biex nilqgħu lit-turisti, għax hemm bżonn li nibdew nagħmlu xi ħaġa biex lit-turisti li jżuruna nkunu nistgħu nilqgħuhom f'post diċenti.

Ma nistax ma nsemmix ukoll il-konġestjoni tat-traffiku li tinħoloq fil- ħinijiet tax-xogħol fl-inħawi ta' Custom House.

Kultant tibda taħseb li tad-dwana qed iqassmu b'xejn tant kemm jaqgħu nies hemmhekk, bit-traffiku mwaħħal il-ħin kollu!

Biex tgħaxxaqha ssib lil min joħroġ is-siġġijiet f'nofs it-triq u dawn jagħlqu t-traffiku miż-żewġ naħat.

Naħseb li xi ħaġa rridu nagħmlu biex nirranġaw is-sitwazzjoni u biex ma nħallux il-post żdingat kif inhu.

Il-ħmieġ li hemm huwa tremend, partikolarment taħt il- mina li tagħti għal fejn qabel kien hemm il-lift tal-Barrakka ta' Fuq.

Hemmhekk żgur li l-ebda kennies qatt ma jersaq biex inaddaf il-post.

L-istess ħaġa nistgħu ngħidu għall-parti tax-Xatt fejn kienu jħottu l- vapuri tal-faħam.

Hemmhekk minflok ma rranġajnih ħallejnih kif kien u bħalissa jinsab f'sitwazzjoni li tqażżek.

Għaliex għandna nagħtu din id- dehra?

Jekk tmur f'pajjiżi oħra bħall-Greċja, t-Turkija u Spanja, mad- dawra tal-portijiet tara ħafna chalets.

Allura possibbli li aħna m'aħniex kapaċi nagħmlu xi ħaġa?

Inħottu tant bini!

Illum qed isir ħafna żvilupp taħt il-livell tat-triq, allura possibbli m'aħniex kapaċi nirristrutturaw dak il-bini u nagħmluh attrazzjoni turistika?

Madam Speaker, jien ħadt pjaċir li s-sea terminal li kien se jinbena fuq in-naħa tal-moll issa ġej fejn hemm Pinto Stores - bini mill-isbaħ li għandna għall-arkitettura li fih u għalkemm parti minnu twaqqa' fil-gwerra għad hemm diversi swali li jistgħu jintużaw - u ta' dan nixtieq nagħti prosit lill-Gvern Laburista għax fuq kollox dan huwa wieħed mis- suġġerimenti li kont għamilt jien.

Madam Speaker, kultant nieħu l-impressjoni li l-Malta Maritime Authority bilkemm taf li jeżisti local plan għall-area ta' madwar il-Port il-Kbir.

Ngħid għalija kieku jiġu attwati wħud mir-rakkmandazzjonijiet li għamlet il- Planning Authority, żgur li nkunu nistgħu nsebbħu d-dehra tal-Port il- Kbir.

Ċertament li ma nistgħux nibqgħu b'din it-telqa kollha u bil-ħmieġ ma' kullimkien.

Nixtieqkom taraw il-ħmieġ li hemm fil-Menqa, int u ġej minn fejn jitħallsu l-liċenzji għal ħdejn il-power station.

Jien nispera li xi ministru jordna li dan il-post jiġi rranġat, jew inkella jgħid lill- Malta Maritime Authority timpjega xi nies jew kuntrattur privat sabiex inaddaf dan il-post mimli ġrieden.

(Interruzzjonijiet) Veru li għaddej xogħol f'Laboratory Wharf u f'Ras Ħanżir Wharf u sar anke xogħol ta' dredging fil-Menqa, pero' x-xogħol miexi bil-mod wisq u hemm bżonn li l- Port il-Kbir jiġi mnaddaf mill-aktar fis.

Il-Malta Maritime Authority tieħu ħsieb ukoll il-yacht marinas.

Jien m'għandix dubju li wieħed mill-ikbar kapulavuri tal-Gvern Nazzjonalista kien meta ħoloq il-pontoons f'Imsida Creek, fejn insibu madwar 640 yacht.

Ħafna drabi s-sidien ta' dawn il-yachts, li jkunu ta' nazzjonalita' barranija, jagħmlu użu minn diversi lukandi u dan huwa ta' benefiċċju ekonomiku għal pajjiżna.

Nafu li l-yacht marinas huma kkonċentrati lejn in- naħa ta' Manoel Island u l-Imsida pero' hemm bżonn li l-Malta Maritime Authority testendihom għan-naħa ta' fuq ta' Malta.

Per eżempju, jien nirrikkmanda li fil-bajja tax-Xemxija jinbena breakwater - żgur li għal dan l-iskop inkunu nistgħu nużaw dak il-ġebel kbir li jintefa' fil-Magħtab - ħalli dik il-parti tal-bajja li ma tintużax għall- għawm tkun tista' tintuża biex jitrakkaw il-yachts u hemmhekk ukoll inkunu nistgħu nagħmlu sistema ta' pontoons kif hemm fl-Imsida.

Illum il-ġurnata hawn ħafna Maltin li qed jixtru yachts u dgħajjes kbar - hawn min jiflaħ iħallas għalihom dawn, ara jien ma nistax! - li matul il-ġranet tax-xitwa jħalluhom mitluqin fil-front garden jew fuq xi bankina.

Dawn bħalissa qed ikerrħu l-ambjent imma jekk nagħmlulhom xi post kenni, kif qed nissuġġerixxi jien, dawn faċilment ikunu jistgħu jħalluhom fil-baħar.

GĦalhekk huwa tajjeb li jkollok berthing facilities anke fin-naħa ta' fuq ta' Malta.

Punt ieħor li rrid nagħmel huwa rigward il-Port taċ-Ċirkewwa, li wkoll hemm il-ħsieb li jiġi żviluppat minħabba l-vapuri ġodda li se jkollha l- Gozo Channel.

F'dawn l-aħħar snin sar ħafna progress fiċ-Ċirkewwa pero' naħseb li reġa' wasal iż-żmien biex il-post jieħu dehra isbaħ.

Ngħid għalija xogħol bħal dan l-Awtorita' Marittima ta' Malta għandha tieħdu f'idejha u m'għandhiex toqgħod lura milli tisfrutta kull potenzjal possibbli biex dejjem tkun tista' taqla' aktar flus.

Veru li l-Awtorita' Marittima ddaħħal kemxa flus sew mir-reġistrazzjoni tal-vapuri imma m'għandhiex tieqaf hemm.

Ċertament li għandha twessa' l-orizzonti tagħha u nittama li tagħmel kull sforz biex fi żmien raġonevoli ssebbaħ il- portijiet u l-bajjiet ta' Malta u GĦawdex, b'mod partikolari l-Port il- Kbir.

Jien nappella kemm lill-Gvern u kif ukoll lill-Awtorita' Marittima biex ma jħallux dan il-post jibqa' jiġi degradat u deprivat imma jagħmluh post attraenti kemm għat-turisiti u kif ukoll għalina l-Maltin.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Refalo.

ONOR.

MICHAEL ANGLEO REFALO: Madam Speaker, sakemm ħadd ma kien għadu akkużani direttament li l-operat tiegħi f'dak li għandu x'jaqsam mat- tmexxija tal-pixxina nazzjonali kien żbaljat, ma ħassejtx il-ħtieġa li nqum nitkellem.

Pero' nhar il-Ħadd li għadda l-gazzetta ''l-orizzont'' qalet li jien kont imponejt fuq il-bord ta' tmexxija tal-pixxina biex jimpjegaw persuna bħala operations manager.

Kif tafu, qatt ma kien fl-istil tiegħi li nimponi, u għalhekk niċħad kategorikament li ġegħilt lill-bord ta' tmexxija jimpjega l-operations manager li hemm illum.

Donnu li l-Gvern għażel strateġija bl-għan li juri li l-Onor.

Cilia segwa biss il-passi tal- predeċessuri tiegħu - voldieri ta' min ġie qablu, per eżempju, tiegħi - biex jaħbi, inessi jew inkella jiskuża l-iżbalji u n-nuqqasijiet li sirna nafu bihom minn mindu sħabi għamlu xi domandi parlamentari.

Jien se nuri kif dan m'huwiex minnu u fil-fatt m'għandi xejn x'niddefendi imma se ngħid biss il-fatti li ma jista' jmerihom ħadd u se nagħmel dan for record purposes only.

Nispera li min ġie mqabbad sabiex jinvestiga jinduna bid- differenzi kbar li jeżistu bejn iċ-ċirkostanzi li kelli jien meta kont responsabbli u ċ-ċirkostanzi li jeżistu llum.

Jien sirt responsabbli mill-ministeru għaż-żgħażagħ u kultura f'April ta' l-1994 meta l-pixxina kienet diġa' nbniet u wara li s-Small Nations Games kienu diġa' għaddew, pero' kien għad fadal ħafna xogħol xi jsir f'ambjenti oħra għax il-pixxina ma kenitx għadha ġiet fully operational.

L-importanti hu li wieħed jiftakar li dak iż-żmien il-pixxina kienet taqa' taħt ir- responsabbilta' ta' l-Universita'.

Kien hemm bord ta' tmexxija temporanju kompost minn rappreżentant ta' l-Universita', rappreżentant tal-Gvern u rappreżentant tal-Kumitat Olimpiku Malti.

Kien hemm ukoll il-ħsieb li titwaqqaf kumpannija kummerċjali bejn dawn it-tlieta biex tmexxi l-kumpless sportiv kollu.

F'laqgħa li kelli mar-rappreżentanti ta' l-Universita' u l-uffiċjali tal- ministeru - m'iniex ċert jekk il-membru tal-Kumitat Olimpiku Malti kienx hemm ukoll - kienet qamet il-kwestjoni ta' l-ispejjeż involuti għat- tmexxija tal-pixxina u kif ukoll tal-manpower meħtieġ.

Hemmhekk il- ministeru ġie mitlub biex jara jekk jistax jibgħat xi ħaddiema bħala receptionists, pool deckhands u nies għat-tmexxija.

Ovvjament, kif taf is- Sinjorija Tiegħek, il-Gvern ma jkollux nies ta' din il-kwalita' u niftakar li kienu rrimarkaw li ma kienx hemm bżonn li dawn ikunu jaħdmu mal-gvern għax l-Universita' setgħet tirrekluta nies minn barra u wara kollox dawn kienu kollha ta' natura temporanja.

L-Universita' kienet qalet li ma setgħetx tlaħħaq ma' l-ispejjeż u kien jeħtieġ li jiġi ġġenerat income fuq l-investiment li kien sar.

Nerġa' nirripeti li l-Universita' ma kenitx obbligata li tirrekluta nies li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol ma' l- ETC.

Jien kont naf li s-Sur Sylvio Zammit, li huwa l-operations manager tal-lum, kien għadu kif għalaqlu jew kien wasal biex jagħlaqlu l-kuntratt li kellu fil-management tal-White Rocks Complex u allura għidtilhom li jekk dawn l-affarijiet jistgħu jsiru jien kont lest li nissuġġerihulhom sabiex jagħtuh prova.

Jekk niftakar sew, wara ċertu żmien għamlulu kuntratt u tabilħaqq kienu tawh prova għax il-probation kienu għamluhielu għal sena.

Fi żmieni s-Sur Sylvio Zammit kien jimxi b'serjeta' kbira u filwaqt li l-pixxina s-sena ta' qabel kienet daħħlet Lm5,000, matul dik is- sena daħħlet Lm80,000.

Naf ukoll li l-ammonti li qed iddaħħal il-pixxina kull sena qed jiżdiedu.

Dan kien bniedem li jżomm dixxiplina stretta u niftakar li r-rappreżentanti tat-teams tal-waterpolo kienu jiġu jilmentaw miegħi minħabba li kien jimmulta lill-players tagħhom - huma min huma, voldieri anke dawk li kienu ġejjin mid-distrett tiegħi - talli ma jilbsux beritta fil-pixxina.

Dak iż-żmien kienu ntbagħtu xi ħaddiema tal-gvern mill-ministeru sabiex jagħmlu xi maintenance u oħrajn sabiex inaddfu.

Niftakar ukoll li fuq l- insistenza tiegħi - hawnhekk tabilħaqq kont imponejt fuq l-Universita' - il-boilers bdew jaħdmu bil-pitrolju minflok bid-diesel u b'hekk iffrankajna madwar Lm35,000 fis-sena.

It-tindif kien ġie mogħti lil kumpanniji speċjalizzati u din l-għażla saret wara li ħarġu l-quotations.

Minn żmien għal żmien, l-aktar meta kien riesaq is-sajf, kienu saru xi talbiet biex imorru ħaddiema temporanji ħalli jaħdmu ta' receptionists.

Jien nista' nikkonferma li kull min staqsieni jekk kienx hemm post biex jaħdem fil- pixxina bħala receptionist jew poolhand kont ngħidlu biex imur jistaqsi hemmhekk.

Kien hemm nies li ġew impjegati u oħrajn li ħadu għalihom u ġew jaffrontawni għax ma tawhomx xogħol.

Ovvjament, fost dawk li ġew ingaġġati kien hemm nies li kienu joqogħdu fil-viċinanzi tal-pixxina, jiġifieri fid- distrett elettorali tiegħi, pero' naf li ġew impjegati oħrajn mill-Mosta, l- Iklin, Ħal Balzan u l-Hamrun, li ċertament m'humiex areas li għandi xi nteress personali fihom.

Naf ukoll li dawn l-impjiegi kienu kollha temporanji u llum ftit għad fadal minn dawk in-nies li kienu daħlu għax jew kienu spiċċaw f'għeluq is-sajf jew inkella telqu għax sabu xi xogħol ieħor.

Kien hemm żmien meta twaqqfet kumpannija bejn l-Universita' u l-Gvern - jien kont iddeċidejt li ma ninkludix lill-MOC għax ma kenitx se tinvesti flus - fejn l-Universita' kienet żammet 51% ta' l-ishma u l-Gvern kien żamm 49%.

Jien ridt inkun ċert kemm fuq l-infiq u kif ukoll li kien se jkun hemm housekeeping tajjeb u permezz tas-segretarju permanenti tal-ministeru kont ġejt assigurajt li d-director of corporate services kien qed jiġi nvolut mill-qrib biex jagħmel monitoring ta' l-infiq u d-dħul.

B'dan is- set-up ma kien hemm l-ebda ċans li wieħed seta' jinvolvi lill-ETC fir- reklutaġġ tan-nies.

Mal-bidla tal-gvern din il-kumpannija tpoġġiet fil- ġenb u ma baqgħux jużawha, imbagħad inħatar bord ad hoc u r-responsabbilta' tat-tmexxija tal-pixxina għaddiet direttament f'idejn il-Gvern bir-riżultat li minn dik il-ġurnata 'l quddiem l-affarijiet ma baqgħux kif kienu meta kont responsabbli jien u allura l-ħaddiema bilfors kellhom jiġu reklutati bl-involviment ta' l-ETC.

Għalhekk, kif għidt fil-bidu, teżisti differenza bażilari bejn dak li ġara fi żmieni u dak li ġie żvelat bid-domandi parlamentari li għamlu sħabi.

L-aħħar kumment tiegħi se nagħmlu fil-konfront ta' l-Onor.

Cilia, għax trid tkun verament miskin u jkollok moħħok ta' tiġieġa - bird brain, biex jifhimni kulħadd -biex minflok ma tipprova turi kemm imxejt skond ir- regoli, tipprova tgħatti n-nuqqasijiet tiegħek billi tattakka ħaddiem li llum huwa tiegħek u li wara kollox żammejtu u onorajtlu l-kuntratt.

Minflok ma jitkellem dwar il-karozzi u s-segretarji li kellu jew ma kellux is-Sur Sylvio Zammit u li normalment jingħataw lil kull min ikollu mpjieg ta' management, kif għamel fil-konferenza ġenerali tal-Parit Laburista u anke f'din il-Kamra, l-Onor.

Cilia jmissu semma li s-Sur Sylvio Zammit kemm fi żmienna u kif ukoll illum ikun dejjem on call, anke fil-ġranet franki tiegħu u fil-btala.

Kien biss riċentement li ma baqax on call kontinwament minħabba li bidlulu l-kondizzjonijiet.

GĦalhekk nerġa' ngħid li trid tkun tabilħaqq ta' mentalita' miskina biex taqa' għall-bassezzi li waqa' fihom l- Onor. Cilia, kemm meta tkellem fil-konferenza tal-Partit Laburista u kif ukoll meta tkellem f'din il-Kamra.

Jekk l-Onor.

Cilia jrid jattakkani u jikkritikani merħba bih, għax risposta se jieħu żgur, iżda huwa ta' għajb għalih jekk jisserva b'ħaddiem biex jipprova jolqotni b'karambola.

Min jagħmel dan, minflok ma jneħħi l-ħtija minn fuqu jkompli jżidha.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar il-Ġimgħa, 20 ta' Frar, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif ikkommunikata mill- Ministru Mizzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

DOCKYARD CREEK - YACHT MARINA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid min huma dawk il-consortia jew kumpanniji li wrew interess fl-iżvilupp tal-yacht marina f'Dockyard Creek?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: F'dan l-istadju ma nħossx li huwa opportun li jingħataw dettalji.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU - KONSULENTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'konsulenzi u/jew xogħol għamlu u kemm tħallsu jew għad iridu jitħallsu għal kull waħda: a) Dr. George Abela; b) Dr. Edgar Mizzi; u c) Computime Limited mill-1 ta' Novembru, 1996 sal-lum mad-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entijiet statutorji indipendenti, entijiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il- kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l- ishma direttament jew indirettament?

Jista' l-Prim Ministru jindika wkoll x'konsulenzi u/jew xogħol għandhom fil-preżent l-istess persuni, u jekk għandhom ħlas stabilit jindika x'inhu?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif dwar Dr Edgar Mizzi u Dr George Abela jinsab fit-tweġibiet li kont tajt għal Mistoqsijiet Numri 545, 4371 u 8565.

It-tagħrif rigward Computime Ltd jinsab fit-tabella li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN - KONSULENTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim MInistru jgħid x'konsulenzi u/jew xogħol għamlu u kemm tħallsu jew għad iridu jitħallsu għal kull waħda: a) Dr. George Abela; b) Dr. Edgar Mizzi; u c) Computime Limited mill-1 ta' Novembru, 1996 sal-lum mad-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entijiet statutorji indipendenti, entijiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jindika wkoll x'konsulenzi u/jew xogħol għandhom fil-preżent l-istess persuni, u jekk għandhom ħlas stabilit jindika x'inhu?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-ebda enti li għaliha jien responsabbli bħala Ministru ma tat xogħol jew konsulenza bi ħlas lil xi wieħed mill-persuni jew lill-kumpannija indikata mill-Onor.

Membru minn Novembru 1996 'il hawn.

Dr. Edgar Mizzi kien involut f'taħditiet uffiċċjali ta' natura diplomatika li kellna barra minn Malta.

Hu ma rċieva l-ebda remunerazzjoni għax-xogħol li għamel f'dan ir-rigward.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - KONSULENTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'konsulenzi u/jew xogħol għamlu u kemm tħallsu jew għad iridu jitħallsu għal kull waħda: a) Dr. George Abela; b) Dr. Edgar Mizzi; u c) Computime Limited mill-1 ta' Novembru, 1996 sal-lum mad-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entijiet statutorji indipendenti, entijiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il-kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l-ishma direttament jew indirettament?

Jista' l-Ministru jindika wkoll x'konsulenzi u/jew xogħol għandhom fil-preżent l-istess persuni, u jekk għandhom ħlas stabilit jindika x'inhu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Xejn, xejn u xejn.

ĦABS ĊIVILI - NIGHT SHIFT

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li n-night shift fil-Ħabs tbiddel minn 8.00 p.m. sas- 7.00 a.m. għal 5.00 p.m. sa 7.00 a.m. żieda ta' tliet sigħat?

ONOR.

ALFRED SANT: Iva.

ĦABS ĊIVILI - WORKSHOPS

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li l-workshops tat-Tailoring, Carpentary u tal-fitters fil-Ħabs ġew magħluqa?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li dawn il-workshops ma ġewx magħluqa.

ĦABS ĊIVILI - ĦLAS TA' OVERTIME LILL-IMPJEGATI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm tħallsu overtime u allowances lill-impjegati tal-Ħabs matul l-1996?

Kemm kienet l-istess spiża matul l-1997?

Kemm hi pproġettata l-ispiża għal 1998?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant dwar il-ħlas ta' overtime u allowances lill-impjegati tal-Ħabs hu kif ġej : -

'Overtime' 'Allowances'

1996 Ammont li thallas Lm203,878.92,6 Lm113,689.84,0

1997 Ammont li thallas Lm260,091.02,6 Lm173,130.02,0

1998 Spiza progettata Lm198,000.00,0 Lm160,000.00,0

PULIZIJA - REATI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kienet iċ-ċifra tar-reati rrapportati lill-Pulizija fix- xahar ta' Jannar, 1998?

Kemm minn dawn ir-reati kienu: (a) serq; (b) reati vjolenti kontra l- persuna; (ċ) frodi; (d) reati sesswali; (e) urban theft; u (f) serq ta' karozzi?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat illi n-numru ta' reati rrappurtati lill-Pulizija fix-xahar ta' Jannar, 1998, kien ta' 1001.

Dwar in-numru tar-reati speċifikati mill-Onor.

Interpellant, ninsab infurmat li fl-istess perijodu dawn kienu kif ġej : -

Serq 513 Offizi sesswali 2 Reati vjolenti kontra l-persuna 28 Frodi 45 Serq ta' karozzi 82 Serq minn zoni residenzjali 281

ĦABS ĊIVILI - SPIŻA KAPITALI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kienet l-ispiża attwali kapitali fil-ħabs ta' Kordin matul l-1996?

X'kienet l-ispiża attwali kapitali matul l-1997?

X'inhi l-ispiża proġettata għal 1998?

ONOR.

Interpellant dwar l-ispiża kapitali fil-ħabs ta' Kordin hu kif ġej : -

1996 - Spiza attwali - Lm586,363.94,1

1997 - Spiza attwali - Lm699,999.77,0

1998 - Spiza progettata - Lm800,000.00,0

VELLA JOHN - MAĦFRA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra jekk ir-rapport li kellu jagħmel Dr Edgar Mizzi dwar il-maħfra li ngħatat lil John Vella hux lest, u jekk iva, jista' l-istess rapport jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

ALFRED SANT: Ir-rapport jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra fiż-żmien xieraq.

MAGĦTAB - MIŻBLA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar x'wassal biex matul l-aħħar xhur l-okkażjonijiet li fihom il- Miżbla tal-Magħtab qed taqbad, żdied sostanzjalment?

X'wassal ukoll biex kważi kuljum, b'mod partikolari matul il-lejl qed ikun hemm ħruġ ta' gassijiet u dħaħen li mhux biss inittnu kullimkien, iżda wkoll qed jikkawża problemi fil-coast road meta r-riħ ikun f'dik id- direzzjoni?

X'passi qed jittieħdu biex dan ma jiġrix?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirreferi l- Mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

KUNSILLI LOKALI - SINDKI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' sindki li ma jirċievux l-onorarja dovuta lilhom?

Minn dawk li jirċievu l-onorarja, jista' l-Ministru jgħid jekk fil-fatt hemmx xi raġuni li għaliha mhux kollha jirċievu l-istess ammont ta' ħlas?

Meta hu mistenni li jkun hemm żieda ta' din l-onorarja?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skond il- provedimenti ta' Artiklu 32 (1) ta' l-Att ta' l-1993 dwar Kunsilli Lokali 'Is-Sindku jkun part-time u l-Kunsill għandu jħallas dik l-Allowance li l- Kunsill jikkunsidra xierqa hekk iżda li l-Allowance ma għandha f'ebda każ tkun iżjed minn 33% ta' l-onorarju li minn żmien għal żmien jitħallas lill- Membri tal-Kamra tad-Deputati'

Għaldaqstant kemm il-ħlas kif ukoll l-ammont hija prerogattiva tal-Kunsill biss.

Peress li l-ammont massimu huwa marbut ma'onorarju ieħor s'issa mħux mistenni li jkun hemm żieda.

VETTURI - TIĠDID TAL-LIĊENZJA TAS-SEWQAN

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien in-numru ta' persuni li ma tħallewx iġeddu l-liċenzja tas-sewqan tagħhom minħabba deċiżjonijiet legali, u kemm kien in-numru ta' persuni li ma tħallewx iġeddu din il-liċenzja minħabba raġunijiet mediċi?

Kemm kien globalment in-numru ta' persuni li ma ġeddewx il-liċenzja?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Rigward l-ewwel parti tal-mistoqsija, jista' l- Onor. Interpellant jispeċifika għal liema perjodu qed jirreferi?

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, jiena nfurmat li d-Dipartiment tal- Liċenzji u t-Testijiet ma għandu l-ebda statistika dwar in-numru ta' persuni li ma ġeddewx il-liċenzja tas-sewqan billi l-liċenzja li hemm fis- seħħ jibdew jiskadu fis-sena 2001.

BORDIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema huma l-bordijiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-Ministeru?

Meta nbidlu kull wieħed minn dawn il-bordijiet, l-aħħar darba?

Min huma l-membri li jiffurmaw il-bordijiet kollha differenti, wieħed wieħed?

Meta hu mistenni li jerġgħu jinbidlu dawn il-bordijiet?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: L-informazzjoni mitluba. tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Il-ħatra ta' persuni fuq kull Bord tiġi kunsidrata mill-ġdid jew meta tagħlaq it-terminu tal-ħatra jew minn żmien għal żmien skond il-bżonn f'każ li l-ħatra hija għall-perjodu indefinit.

POSTA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar fiex waslu l- arranġamenti jew diskussjonijiet li seħħew jew għadhom għaddejjin fil- preżent dwar il-ħaddiema tal-Posta?

Kemm kien in-numru ta' ħaddiema fis-servizz postali li telqu jew spiċċaw mix-xogħol fil-perijodu 1/1/97 - 31/1/98?

Kemm ġew impjegati ħaddiema f'dawn is-servizzi, xahar b'xahar, fl-istess perijodu?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Id-diskussjonijiet f'dan ir-rigward għadhom sejrin.

Jiena nfurmat li mill-1 ta' Jannar 1997 sal-31 ta' Jannar 1998, in-numru ta' ħaddiema fis-servizz Postali li telqu jew spiċċaw mix-xogħol kien ta' 60.

Jiena nfurmat ukoll li fl-istess perjodu ġew impjegati 17 il-pustiera każwali kollha f'Novembru 1997.

Fix-xhur l-oħra ma ġie mpjegat ħadd.

WSC - BDIL TA' PAJPIJIET TA' L-ILMA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar it-tul u diametru ta' main pipes ta' l-ilma li nbidlu mill-Water Services Corporation jew tqegħdu ġodda mill-istess korporazzjoni fil-perijodu 1/1/97 - 31/1/98?

Kemm minn dawn il-mains tqegħdu jew tbiddlu f'lokalitajiet tal-11 u 12-il Distrett Elettorali, individwalment fl-istess perijodu?

X'kienet in-nefqa tal-Water Services Corporation f'dan ix-xogħol fl- istess perijodu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

RIYADH - AMBAXATTURI ALEX AGIUS CESAREO/EMMANUEL FARRUGIA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l- Affarijiet Barranin u Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti dettalji dwar infiq għall-entertainment and hospitality mill-Ambaxxatur Alex Agius Cesareo u warajh l-Ambaxxatur Emmanuel Farrugia f'Riyadh xahar b'xahar minn Jannar 1995 sa Settembru 1997 u jindika l-iskop ta' kull nefqa?

ONOR.

GEORGE VELLA: Skeda li tagħti dettalji dwar infieq fuq ospitalita' u entertainment fl-Ambaxxata Maltija ġewwa Riyadh, xahar b'xahar bejn Jannar 1995 u Settembru 1997 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

BONN - AMBAXXATURI WILLIAM SPITERI/CHARLES AQUILINA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l- Affarijiet Barranin u Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti dettalji dwar l-infiq għall-entertainment and hospitality mill-Ambaxxatur William Spiteri u warajh l-Ambaxxatur Charles Aquilina f'Bonn xahar b'xahar minn Jannar 1995 sa Settembru, 1997 u jindika l-iskop ta' kull nefqa?

ONOR.

GEORGE VELLA: Skeda li tagħti dettalji dwar infieq fuq ospitalita' u entertainment fl-Ambaxxata Maltija ġewwa Bonn, xahar b'xahar bejn Jannar 1995 u Settembru 1997 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

P.A. - BINI TA' ĦAJT

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'jista' jsir b'passi konkreti biex permess li ħareġ mill- Planning Authority fejn ittella' ħajt sa nofs tieqa tal-persuna mill-Gżira, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, jitwaqqa'?

ONOR.

GEORGE VELLA: Wara spezzjoni interna tal-post in-kwistjoni, jirriżulta illi sar xi żvilupp li huwa kopert b'permessi maħruġa fuq il- post skond PA 2698/95.

Il-ħajt illi għalih qed jirreferi l-Onor.

Interpellant jikkonsisti minn bini t'erba' filati illi ġew miżjuda mill- applikant fuq ħajt eżistenti illi jissepara l-bitħa tiegħu minn shaft ta' terzi persuni.

Apparti li dan il-ħajt inbena waqt il-validita' tal-permess imsemmi, jirriżulta wkoll illi dan it-tip ta' xogħol jaqa fil-parametri ta' dak l-iżvilupp li huwa permess taħt l-Ordni Ġenerali ta' Żvilupp (Klassi 2 sezz.4 tal-'GDO').

GĦaldaqstant is-Sezzjoni ta' l-Infurzar ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma tista' tieħu l-ebda passi dwar dan il-ħajt.

P.A. - KAŻIJIET PENDENTI GĦALL-APPELL

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' każijiet pendenti għall-appell mill- Planning Authority?

Il-konċett ta' seasonable time kif seta' ġie abbużat fil-passat u kif illum hu stmat li jinżamm fit-trattazzjonijiet ta' l- appell?

ONOR.

GEORGE VELLA: In-Numru ta' każijiet pendenti għall-appell mill- Planning Authority huwa ta' 790.

Appell jingħata l-ewwel appuntament qabel tnax il-ġimgħa wara li jidħol l-appell.

Iż-żmien ta' meta l-każ jiġi deċiż jiddependi mill-kumplessita' tal-każ innifsu u jekk hemmx bżonn ta' spezzjoni fuq il-post.

QRATI - KAWŻI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jagħti lista sħiħa tal-kawżi kollha ċivili, kostituzzjonali u kriminali, li fihom il-gvern qua gvern hu parti, attur jew konvenut mis-snin 1995 sa l-1997?

Jista' l-Ministru jagħti wkoll lista tal-kawżi li fihom il-gvern, permezz tal-ministru tiegħu, hu xhud dejjem għall-istess perjodu u f'Ċivil, Kostituzzjonali u Kriminali?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-gvern hu parti fil-kawżi kollha kriminali, dawk fil-qrati inferjuri billi l-prosekuzzjoni titmexxa mill-puluzija u dawk fil-qrati superjuri mill-Avukat Ġenerali.

Lista ta` kawżi ċivili u kostituzzjonali li fiha l-gvern kien parti bejn l- 1995 u l-1997 u li fihom il-gvern hu patroċinat mill-uffiċċju ta` l-Avukat Ġenerali qed tiġi ppreparata minn dak l-uffiċċju.

Quddiem il-Land Arbitration Board il-Gvern hu patroċinat mill- Avukat tal- Lands Department.

Id-Dipartiment tal-VAT iqabbad avukati privati, u d- Dipartiment tas-Saħħa għandu l-avukati tiegħu, u f`dawn il-każijiet il- mistoqsija trid ssir lill-Ministru kkonċernat

Ma tinżammx statistika ta` fejn Ministri ikunu xhud f'kawża.

ATTI - CORPUS LEĠISLATTIV

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru ġentilment jagħtini l-lista kollha tal-leġislazzjoni ta' natura sussidjarja li saret bejn l-1996 - 1997 taħt id-diversi atti li jiffurmaw il-Corpus Leġislattiv tagħna?

X'laying procedures ġew osservati, jekk il-każ, għal kull każ u għal kull att tul l-istess żmien?

ONOR.

GAVIN GULIA: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u risposta tingħata f'seduta ohra.

LAW REVISION COMMITTEE

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Law Revision Committee li kienet qed tħejji edizzjoni tal-Liġijiet ta' Malta f'CD Format, bil-leġislazzjoni prinċipali tagħha sal-31 ta' Diċembru, 1997 lestitux dan ix-xogħol?

Min kien/għadu responsabbli biex sar?

X'possibbiltajiet hemm biex l-istess tħejjija ssir għas-subsidary legislation?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Law Revision Commission qed tħejji edizzjoni tal-Liġijiet ta' Malta f'C.D. format li tikkomprendi l-leġislazzjoni prinċipali.

Din kienet ser titlesta fil- verżjoni Ingliża biss aktar tard din is-sena, u aġġornata sal-31 ta' Diċembru 1997.

Dan il-mument qed isiru sforzi biex il-liġijiet jiġu aġġornati fl-ilsien Malti ukoll; u f'dan il-każ il-liġijiet kollha jiġu aġġornati sal-31 ta' Diċembru 1998, iżda l-pubblikazzjoni ssir fil-bidu tal- 1999.

QRATI - DELEGATED LEGISLATION

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jgħid liema kienu dawk il-każi kollha fejn tul dawn l- aħħar xhur tat-tmexxija tal-Gvern Malti mmexxija mill-Partit Laburista, il- Ministru responsabbli għall-Ġustizzja qua Ministru uża l-poter mogħti lilu in forza ta' xi liġi partikolari biex jagħmel delegated legislation?

Liema kienet id-delegated legislation li tali Ministru qua Ministru għamel, u taħt liema att u artiklu speċifiku dan sar, għal kull każ, għall-istess perijodu?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-avviżi legali li ħargu minn Ottubru 1996 mill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali huma:

1996 :

A L 198 - Artikolu 53 u 72 ta' l -Att XV ta` l-1993

A L 204 - Artikolu 33 ta' l -Att XV ta` l-1993

1997 :

A L 32 - Artikolu 6 ta' l -Att XI ta` l-1996

A L 64 - Artikolu 7 ta' l -Att VII ta` l-1997

A L 78 - Artikolu 7 tal-Kap 276

A L 129 - Artikolu 15 tal-Kap 296

A L 149 - Artikolu 1004 tal-Kap 12

A L 166 - Artikolu 67 u 72 ta' l -Att XV ta` l-1993

A L 208 - Artikolu 33 u 72 ta' l -Att XV ta` l-1993

A L 211 - Artikolu 39 tal-Kap 56

A L 212 - Artikolu 268 tal-Kap 16

A L 213 - Artikolu 15 tal-Kap 158

A L 226 - Artikolu 1004 tal-Kap 12

A L 227 - Artikolu 164 tal-Kap 56

1998 : NIL