MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 186 It-Tlieta, 17 ta' Frar, 1998 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 186

It-Tlieta, 17 ta' Frar, 1998

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.08 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 17 ta' Frar, 1998

WERREJ MINUTI 297

PETIZZJONI 297

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 298

TQEGĦID TA' KARTI 303

MOZZJONI GĦAT-TĦASSIR TA' L-AVVIŻ LEGALI NRU.

5 TA' L-1998 DWAR STIPENDJI GĦAL STUDENTI UNIVERSITARJI 303

AĠĠORNAMENT 330

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 331

MISTOQSIJA GĦAL TWEĠIBA BIL-MIKTUB 345

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 185 li saret fis-16 ta' Frar, 1998 ġew konfermati.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando.

PETIZZJONI

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Madam Speaker, qabel ma nippreżentalek formalment petizzjoni miġbura mill-Goino procedure anti-cancer group ippermettili naqra l-coverage note li hawn annessa ma' din l-istess petizzjoni, li hija indirizzata lilek u lill-Onor.

Membri tal-Kamra tad- Deputati, u din tgħid hekk:

''Aħna hawn iffirmati qegħdin nappellaw bil-qima, f'isem 28 pazjent bil-marda tal-kanċer li l-eta' tagħhom tvarja minn 6 snin sa 75 sena, biex titħalla li tingħatalhom il-kura li kien qed joffri bla ħlas il- Professur Rafik Melik Ohanjanian.

Dawn l-istess pazjenti qed jaraw titjib drastiku f'saħħithom mindu bdew jieħdu din il-kura minkejja li ħafna minnhom ma kellhom l-ebda tama ta' fejqan permezz ta' kura konvenzjonali.

Dan it-trattament jikkonsisti f'taħlita ta' faqqiegħ naturali bl- isem ta' Reishi, Kawaratake u Yin-Sen.

Il-proċedura tal-kura b'dawn is-sustanzi ġiet stabilita mill-Professur hawn fuq imsemmi flimkien mal-Professur Tadashi Goino Gappuniż.

Nitolbu umilment li t-talba tagħna tiġi diskussa mingħajr dewmien fl-Onorabbli Kamra tagħkom minħabba n-natura qerrieda ta' din il- marda.

Iċ-ċittadini affettwati għandhom dritt li jissieltu kontra l- kanċer b'kull mezz possibbli.

Għal ħafna minnhom din il-kura hija l- uniku tama li fadlilhom.

Il-pazjenti konċernati lesti li jieħdu dan it- trattament taħt is-sorveljanza stretta tad-Dipartiment tas-Saħħa u jintrabtu li ma jżommu lil ħadd responsabbli għal kulma jista' jinqala' bħala riżultat ta' din il-kura.

Hija t-tama tagħna li permezz ta' dan it-trattament jibbenefikaw pazjenti oħra kemm fil- preżent kif ukoll fil-futur.

Il-Professur Melik offra wkoll li jagħti evidenza xjentifika ta' l-effiċjenza tal-kura msemmija.

Nitolbu l- intervent tad-Deputati tagħna peress li mill-informazzjoni li għandna jidher li xi awtoritajiet mediċi qed itellfu milli jingħata dan il- programm ta' kura u jidher li nfluwenzaw id-deċiżjoni li ttieħdet biex il-Professur Melik jiġi mkeċċi minn artna bħallikieku kien xi bniedem kriminali.

Bis-saħħa ta' l-appoġġ ta' 27,077 ruħ li ffirmaw din il-petizzjoni fiż-żmien qasir li kellna nitolbu li din il-materja tiġi trattata b'urġenza.

Ta' dan, kif aħna fid-dmir, nibqgħu rikonoxxenti.''.

Nagħlaq billi nappella lill-Onor. kollegi tiegħi biex ma nħallux lil min irid juża l-burokrazija għall-interessi tiegħu biex imewwet it-tama ta' dawn ħutna li qed ibatu mill-marda tal-kanċer.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddi għal mistoqsijiet.

L-Onor.

Austin Gatt.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

DRENAĠĠ - ŻEJTUN - XROB IL-GĦAĠIN

L-ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem l-Onor.

Joseph Psaila Savona) staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi ilhom jingħataw tweġibiet li jfissru li xogħliijet għas-servizz tad-drenaġġ fl- inħawi ta' Xrob il-Għaġin, Żejtun huma imminenti, u billi qed issir trinka għall-mogħdija tas-servizz ta' l-għoti ta' l-ilma tat-tisfija tad-drenaġġ lill-bdiewa fl-istess inħawi, jista' l-Ministru jara li jiġi mistħarreġ jekk dawn iż-żewġ servizzi jistgħux jiġu kordinati?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Minħabba li t-trinka fl-inħawi ta' Xrob il-Għaġin trid tgħaddi minn rotta differenti, mhux possibli li s-servizzi msemmija jiġu kordinati.

DRENAĠĠ - ŻURRIEQ - VALLETTA ROAD

L-ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem l-Onor.

Ninu Zammit) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Fir-rigward tat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 8155, u peress li diġa' saret inspection bis-CCTV, jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx bżonn li jiġu mkabbra l-katusi tal-medda tad-drenaġġ f'Valletta Road, Żurrieq?

Jaf il- Ministru li din l-istess medda tad-drenaġġ tiżbroffa bil-kaptelli ta' l- inspection manholes b'kollox hekk kif tagħmel ħalba xita?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Huwa maħsub li jsir main ġdid ta' dijametru akbar ma' dak eżistenti.

B'hekk ikun hemm żewġ mains jiffunzjonaw fl-istess waqt u din il-problema tiġi megħluba.

SKEJJEL - MOSTA

L-ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem l-Onor.

Edwin Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari numru 5321, jista' l-Ministru jqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra d-development brief li tittratta l-bini ta' l-iskola ġdida f'Taż-Żokrija?

Jista' jgħid jekk intalabx outline development permit mill- Awtorita' ta' l-Ippjanar u, jekk ingħata, jista' l-Ministru jqiegħdu wkoll fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jista' l-Ministru jgħid ta' min hi l-art li se tkun mibnija fuqha din l-iskola?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Id-development brief li jittratta dwar il-bini ta' skola ġdida f'Taż- Żokrija qed jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

S'issa saret applikazzjoni għall-outline development permit lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar u għadha mhijiex approvata.

L-art li sejra tkun mibnija fuqha l-iskola hija tal-gvern.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - IMPJEGATI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid mill-1 ta' Jannar, 1997 sat-8 ta' Jannar, 1998 kemm ġew impjegati nies ġodda f'kull korporazzjoni pubblika, korpi parastatali, azjendi, awtoritajiet governattivi u entitajiet oħra tal-gvern li jaqgħu taħt il-ministeru tiegħu?

Jista' l- Ministru fil-breakdown li jagħti għal kull waħda minn dawn separatament jgħid f'liema gradi ġew impjegati u x'tip ta' xogħol qed jagħmlu?

Jista' jgħid jekk dawn il-ħaddiema impjegati humiex impjegati b'mod permanenti jew għal żmien definit?

Jista' jgħid ukoll minn liema lokalitajiet huma l- persuni impjegati, dejjem separatament għal kull entita'?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ninsab informat li mad-dipartimenti tas-servizzi korporattivi u ta' l-eżamijiet kif ukoll mas-segretarjat parlamentari għaż- żgħażagħ, sport, kultura u arti u d-dipartimenti li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tiegħu ma ġew impjegati l-ebda ħaddiema ġodda b'mod permanenti jew għal żmien definit fil-perijodu msemmi.

L-għadd ta' impjegati ġodda b'xogħol permanenti mad-dipartiment tal- libreriji u arkivji bejn l-1 ta' Jannar, 1997 u t-8 ta' Jannar, 1998 kien tlieta, kollha fil-grad ta' library assistant, u dawn it-tlieta qegħdin jagħmlu xogħol ta' library assistant.

Il-lokalitajiet tal-persuni impjegati huma Gwardamanġa, Marsascala u Ħaż-Żabbar.

Mal-fondazzjoni għall-istudji internazzjonali fil-perijodu ndikat ġew impjegati dawn il-persuni:

|Isem |Lokali|Grad/Tip |Kuntratt | | |ta' |ta' | | | | |Xoghol | | |R.Cara|Paola |clerk/kler|definit u| |bott | |ikali |full-time| | | | |19/6/97-1| | | | |9/6/99 | |D. |Cospic|project |definit u| |Micall|ua |officer/ |parttime | |ef | |akkademiku|1/9/97-1/| | | | |9/98 | |J.Vass|Marsa |project |definit u| |allo | |officer/ |parttime | | | |akkademiku|1/11/97- | | | | |1/11/98 |

Il-kumplament tat-tagħrif qed jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra kif se nsemmi:

(i) Dok.

A - Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni (ii) Dok.

B - Dipartiment tal-Mużewijiet (iii) Dok.

C - L-Universita' ta' Malta (iv) Dok.

D - Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni li qed jagħti l-Ministru tinkludi wkoll is-Segretarjat Parlamentari li jaqa' taħtu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mill-mod kif inhi fformolata r-risposta, jidher li l-informazzjoni tinkludi wkoll is-segretarjat parlamentari għaż-żgħażagħ, sport, kultura u arti.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Peress li l-Ministru għadu kemm qal li l- informazzjoni li ta tinkludi wkoll l-impjegati li jaqgħu taħt is- segretarjat parlamentari għaż-żgħażagħ, sport, kultura u arti, nixtieq nistaqsi jekk ir-rapport ta' investigazzjoni li kienet għaddejja dwar l- impjieg ta' numru ta' ħaddiema fil-pixxina nazzjonali tlestiex.

Fil-każ li tlesta, jista' jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ir-rapport tlesta u npoġġih fuq il-Mejda tal- Kamra iktar tard.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex previst li jittieħdu xi passi dixxiplinari kontra xi ħadd?

Jekk ir-risposta hija fl- affermattiv, jista' jgħid kontra min se jittieħdu dawn il-passi?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nassumi li dalgħodu r-rapport ikun għandi u qabel ma nikkommetti ruħi rrid nara r-rapport sewwa.

Pero' rrid ngħid li minn mindu nfetħet il-pixxina nazzjonali nħolqot sitwazzjoni ta' konfużjoni kbira dwar min jimpjega lin-nies biex jaħdmu fil-pixxina nazzjonali.

Sfortunatament kien hemm ukoll it-tradizzjoni - u hawn min jikkwota wkoll l-awtonomija ta' l-Universita' - li għal dak li jirrigwarda impjiegi mal- pixxina nazzjonali, la japplikaw ir-regolamenti ta' l-ETC u lanqas ir- regolamenti tas-settur pubbliku.

Problema oħra hi li l-istruttura tal-pixxina nazzjonali tant hi hybrid li qatt ma kien hemm definizzjoni eżatta tagħha.

Minkejja li l-Universita' għandha 51% shareholding f'kumpannija li hija totalment dormant u qatt ma ġiet attivata ħlief fuq il-karta, dejjem riedet iżżomm 'il bogħod minnha minħabba l-ispejjeż kbar li jinvolvu biex tmexxi l-pixxina.

Allura tqum il- mistoqsija: Dawk li jiġu mpjegati fil-pixxina nazzjonali għandhom id-dritt li jikkwotaw l-awtonomija ta' l-Universita' biex ma jgħaddux mill-ETC?

S'issa la qatt intużat il-proċedura ta' l-impjieg pubbliku u lanqas il- proċedura ta' l-ETC.

Infatti jirriżultali wkoll li anke l-impjiegi li saru fil-bidu meta twaqqfet il-pixxina nazzjonali ma ġewx reklamati fil- ġurnali u kien hemm każi fejn kienu direttament mibgħuta mill-ministeru biex jaħdmu hemmhekk.

Pero' jien naħseb li jekk se naqgtħu linja dritta trid tinqata' ma' kulħadd għaż-żmien kollu li ilha teżisti l-pixxina nazzjonali.

Jien naħseb li waħda mill-affarijiet li rridu nirriżolvu hi xi struttura se jkun hemm għaliex teżisti konfużjoni jekk il-pixxina taqax taħt il- ministeru, jew taħt l-Universita' jew inkella taħt il-pool management committee.

Wieħed irid jara wkoll x'legalita' għandu dan il-pool management committee u jekk jistax jimpjega nies.

Dawn huma kollha affarijiet li jridu jiġu riżolti għax naħseb li l- konfużjoni li hemm tista' tagħti lok għal ħafna taħwid u jien naħseb li wasal iż-żmien li naqtgħu linja biex dan it-taħwid jispiċċa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Madam Speaker, ġaladarba l-Ministru qed jgħid li jeżisti stat ta' konfużjoni fil-pixxina nazzjonali, jista' jispjega għaliex wieħed ma rax is-sitwazzjoni kif inhi qabel ma saret sejħa pubblika għal applikazzjonijiet?

Jidher li kien hemm anke adjudicating team magħmul mill-Imħallef Farrugia Sacco iżda għal xi raġuni dan irriżenja.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Għallinqas fil-każ li qed isemmi l-Onor.

Pullicino kien hemm inqas konfużjoni minn qabel fejn l-operations manager kien ġie mibgħut direttament mill-ministeru, ingħata l-kuntratt u la saret xi sejħa pubblika għal applikazzjonijiet u lanqas saru interviews.

Dan huwa kollu mniżżel fil-minuti tal-laqgħat ta' l-istruttura li kienet tmexxi l-pixxina.

Fil-każ li qed isemmi l-Onor.

Pullicino saret sejħa pubblika għal applikazzjonijiet - mhux bħalma sar fil-każ tal-part-timers fejn sempliċement ħareġ avviż fuq in-notice board, allavolja qabel lanqas dan ma kien isir; b'daqshekk mhux qed ngħid li sar sewwa - saru l- interviews u ġew magħżula l-persuni.

Pero' l-proċess li sar għadu ma ġiex rikonoxxut u ħadd minn dawn l-impjegati ma jista' jserraħ rasu għaliex għandu xi biċċa karta li tgħid li laħaq xi manager fil-pixxina nazzjonali.

Meta qed ngħid li rridu naqtgħu linja dritta u naraw kollox qed ninkludi wkoll dawn l-impjiegi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, il-Ministru għadu kemm qal li fil-każ ta' l-impjieg riċenti tal-part-timers kien ħareġ biss avviż fuq in-notice board tal-pixxina stess, li mhuwiex xi lokal li normalment wieħed jiffrekwenta biex jara jekk ġewx reklamati xi impjiegi.

Wara li jittieħed in konsiderazzjoni l-metodu wżat għall-pubbliċita' tal-postijiet, ma jidhirlux li huwa stramb ħafna l-fatt li n-nies li eventwalment ġew impjegati huma kollha nies mid-distrett tas-Segretarju Parlamentari ħlief, kif jaf il-Ministru stess, b'eċċezzjoni waħda ta' ħu ċ-chief messenger ta' l-istess Onor. Cilia?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-punt li qed jitqajjem kien ikun iktar kredibbli kieku qabel Ottubru ta' l-1996 l-Onor.

Membru ġibed l-attenzjoni tal-kollegi tiegħu, bħalma qed jagħmel lili issa.

Għalkemm issa ħareġ avviż fuq in-notice board, xorta ngħid li m'hijiex aċċettabli.

Qabel Ottubru ta' l-1996 kienu jibagħtu lin-nies anke mid-distretti tal-ministri li kienu responsabbli mill-pixxina nazzjonali biex jiġu impjegati hemmhekk.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Madam Speaker, jien kont wieħed mill-ministri responsabbli mill-pixxina nazzjonali u qatt ma bgħatt nies biex jiġu mpjegati hemmhekk.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jista' xi ħadd jgħidli min bagħat lil Silvio Zammit biex isir operations manager tal-pixxina nazzjonali?

Fil-minuti tal- laqgħat tal-pixxina nazzjonali nsibu mniżżel li mill-ministeru lil Zammit rieduh li jsir operations manager u saħansitra tawhom il-kondizzjonijiet ta' l-impjieg tiegħu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il-Ministru għandu jkun jaf li dak li qed isemmi hu ma seħħx meta jien kont responabbli mill-pixxina nazzjonali.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-Ministru jista' jgħaddi kull kumment li jidhirlu hu fuq il-kredibbilta' o meno tiegħi pero' qabel l-elezzjoni ġenerali l- Onor. Bartolo kien wieħed minn trijumvirat li kien jitkellem ħafna fuq il- bżonn ta' bidla fit-tmexxija u fuq il-bżonn ta' trasparenza.

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġbok, nitolbok tagħmel il-mistoqsija.

ONOR.

AUSTIN GATT: Issa f'daqqa waħda l-uniku mod kif qed jipprova jiġġustifika lilu nnifsu huwa billi jsemmi każ ta' qabel l-elezzjoni u naħseb li wieħed ma jippretendix li l-Ministru Bartolo, li jħobb jogħla iktar minn oħrajn fuq dan il-livell ta' qdusija, joħroġ b'din it-tip ta' ġustifikazzjoni.

MADAM SPEAKER: Onor. Gatt, nerġa' nappellalek biex tiġi għall-mistoqsija.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk il-Ministru stess qed jgħid li dan huwa mod inaċċettabbli kif timpjega lin-nies, kif jiġġustifika li għandu segretarju parlamentari fi ħdan il-ministeru tiegħu li jimpjega nies li jinzertaw ġejjin mid-distrett elettorali tiegħu stess?

Jidhirlux il-Ministru li dan il-mod inaċċettabbli kif timpjega lin-nies ġie sfruttat mis-Segretarju Parlamentari biex jieħu gwadann politiku personali hu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nerġa' ngħid li l-Onor.

Gatt kien ikun iktar kredibbli kieku qabel Ottubru ta' l-1996 ġibed l-attenzjoni ta' l-ex- Ministru Michael Angelo Refalo fuq il-mod inaċċettabbli kif impjega ċerti nies.

Jien qed ngħid li naqtgħu linja dritta għal kulħadd, kemm għal dawk li ġew impjegati qabel Ottubru ta' l-1996 u kif ukoll dawk li ġew impjegati wara.

(Interruzzjonijiet)

Pero' nixtieq ngħid li hemm differenza waħda bejn il-qdusija tiegħi u l- qdusija ta' l-Onor.

Gatt, għaliex meta Santu Wistin ħareġ il-ktieb tiegħu "Confessions" għallinqas kien ammetta li qabel kien midneb u mbagħad ikkonverta!

MADAM SPEAKER: Din hija parti mir-risposta?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Pero' l-Onor.

Gatt kien perfett mill-bidu għaliex la qatt m'għamel dnubiet allura ma kellux għalfejn jikkonverti!

ONOR.

AUSTIN GATT: Nippreferi li nevitaw id-diskors fuq il-qdusija!

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, il-ħin tal-mistoqsijiet kważi għadda u kulma baqa' huwa tliet minuti.

L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Darba minnhom il-Ministru Bartolo kien qal li l-agħar ħaġa li tista' tiġrilek fil-politika hija li tippretendi li tkun verġni meta fil-fatt tkun prostituta, u b'risposta jien għidtlu li l-agħar ħaġa li tista' tiġrilek hi li tkun prostituta u tibqa' prostituta mingħajr ma tipprova tikkonverti!

Pero' fir-risposta li għadu kemm ta l-Ministru għoġbu jidħol fil-qdusija u ma rrispondiex fuq l-aġir tas-Segretarju Parlamentari.

Allura għandi għalfejn niddeduċi li hu ma jridx jiddefendi l-aġir tas-Segretarju Parlamentari?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Safejn naf jien bil-Malti kont qed nitkellem.

Jien għidt li l-mod kif saru l-affarijiet wara Ottubru ta' l-1996 ma kienx aċċettabbli bl-istess mod kif ma kienx aċċettabbli qabel l-1996.

Jien qed jiddisgustawni d-double standards ta' l-Onor.

Interpellant għaliex minflok qal li l-affarijiet saru b'mod ħażin kemm issa u kif ukoll qabel, u allura rridu naraw kif se nirranġaw din il-konfużjoni, qed jipprova jagħmel operazzjoni impossibbli ta' prostituta biex terġa' ssir verġni!

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jista' l-Ministru jispjega għaliex irriżenja Dott. Farrugia Sacco minn fuq il-kumitat li qed imexxi l-pixxina nazzjonali?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, m'għandi l-ebda informazzjoni għaliex irriżenja l-Imħallef Farrugia Sacco.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, filwaqt li wieħed jista' jikkonsidra u jiddiskuti l-argument tal-Ministru fuq il-burokrazija o meno ta' kif timpjega lin-nies, id-domanda tiegħi hija wisq iktar b'sinifikat politiku.

Jekk il-Ministru qiegħed jgħid li huwa inaċċettabli li tuża dawn il- metodi biex timpjega lin-nies, indipendentement minn meta saru, ma jidhirlux il-Ministru li fattur importanti ieħor huwa li tmienja minn nies li ġew impjegati huma mid-distrett elettorali tas-Segretarju Parlamentari?

Apparti t-tibdil fil-proċedura ta' kif timpjega lin-nies, il-fatt li n-nies impjegati ġejjin mill-istess distrett elettorali tas-Segretarju Parlamentari huwa fatt gravi li jrid jittieħed in konsiderazzjoni għaliex huwa fatt politiku li ma naħsibx - u nispera li l-Ministru jaqbel miegħi hawnhekk - li ġara b'kumbinazzjoni.

Għalhekk jien staqsejt lill-Ministru jekk jidhirlux li dan huwa fatt stramb ukoll u jekk għandux jieħu passi biex is-Segretarju Parlamentari taħt ir-responsabilita' tiegħu jkun aware li l-fatt li dawn in-nies b'kumbinazzjoni ġejjin mid-distrett tiegħu huwa wkoll inaċċettabbli.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR .

EVARIST BARTOLO: Jien nista' naċċerta lill-Onor.

Gatt li se nieħu passi għaliex b'kumbinazzjoni wkoll in-nies li ġew impjegati qabel Ottubru ta' l-1996 kienu ġejjin mid-disa' u mill-għaxar distrett, l-istess distretti fejn kien jikkontesta l-ex-Ministru Refalo.

Issa jien kont nisma' lill-Onor.

Gatt jgħid li ma' l-iċken dell ta' korruzzjoni kien itajjar lill- kollegi tiegħu u kien jgħidilhom biex ma jersqux lejn il-kwartieri ġenerali tal-Partit Nazzjonalista.

Jekk għalih din hija korruzzjoni, għaliex qabel ma għamel xejn biex iwaqqafha?

Jien qed ngħid li jekk se naqtgħu linja dritta, irridu naqtgħuha għal kulħadd.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Buhagiar.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni) : Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' avukati li applikaw għal ingaġġ on a part-time basis biex jeżaminaw it-titolu ta' proprjetajiet mixtrija jew esproprjati mid- Dipartiment ta' l-Artijiet, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11835.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, f'isem il-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi d-dħul minn trasferimenti ta' proprjeta' inter vivos bejn l-1994 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11837; u

Tabella li turi l-għadd ta' kuntratti reġistrati u spezzjonijiet li saru minn periti in konnessjoni ma' trasferimenti ta' proprjeta' inter vivos bejn l-1994 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11839; u

f'isem il-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar każi ta' cancer reġistrati matul l-1997, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 10932.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

L-Onor.

Louis Galea.

MOZZJONI GĦAT-TĦASSIR TA' L-AVVIŻ LEGALI NRU.

5 TA' L-1998 DWAR STIPENDJI GĦAL STUDENTI UNIVERSITARJI

ONOR.

LOUIS GALEA: Madam Speaker, nipproponi illi:

Din il-Kamra tinnota:

Illi fil-21 ta' Jannar 1998 l-Avviż Legali Nru. 5 ta' l-1998, Att dwar l- Edukazzjoni (Kap. 327), Regolamenti ta' l-1998 dwar Stipendji għal Studenti Universitarji li ġie pubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern tas-16 ta' Jannar 1998 tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra u sar applikabbli għal dawk l-istudenti li jibdew korsijiet Universitarji fl-1 ta' Ottubru, 1997, jew wara dik id- data;

Illi b'dawn ir-regolamenti l-Gvern qed iwettaq reviżjoni tas-sistema ta' l- istipendji għal studenti universitarji li permezz tagħha fil-prattika qed inaqqas stipendju fix-xahar li jvarja bejn Lm71.83 (l-ewwel sena) u Lm155.50 (il-ħames sena) għal stipendju fix-xahar ta' Lm50 tul is-snin kollha tal-kors;

Illi dawn ir-regolamenti jivvjolaw il-wegħda elettorali espliċita tal- Partit Laburista fil-gvern li wiegħed li jonora b'mod sħiħ is-sistema ta' l- istipendji kif kienet fi żmien Gvern Nazzjonalista;

Illi fil-fatt ir-regolamenti lanqas jirriflettu dak li ħabbar il-Gvern tliet xhur ilu fid-Diskors tal-Budget għaliex mhux veru jaħsbu sabiex "studenti universitarji ... ikollhom għad-dispożizzjoni tagħhom Lm100 fix- xahar bejn Ottubru u Ġunju ta' kull sena tal-kors akkademiku tagħhom ... li ... tingħatalhom nofs bin-nofs; Lm50 tkun forma ta' għotja u Lm50 oħra f'forma ta' self li l-istudent jagħmel mingħand wieħed mill-banek li juru interess fl-iskema", u dana peress illi r-regolamenti bl-ebda mod ma jipprovdu u jirregolaw is-self imsemmi;

Illi mhux biss il-Gvern daħħal din il-miżura mingħajr ebda konsultazzjoni minn qabel, inkluż la mal-korp studentesk u lanqas ma' l-Universita', talli huwa ċar li injora għal kollox l-oppożizzjoni kostruttiva li saret b'mod qawwi, u lanqas indenja ruħu jġib għad-dibattitu fil-Kamra tad-Deputati l- Mozzjoni mressqa b'Avviż Numru 83 fl-14 ta' Ottubru, 1997, mill-Onor Louis Galea, kelliem ta' l-Oppożizzjoni għall-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali;

Illi f'seduta straordinarja tad-29 ta' Ottubru, 1997, il-Kunsill ta' l- Universita' esprima t-tħassib tiegħu fis-sens illi "Kull tibdil jista' jinfluwixxi fuq l-aċċessibilita' għall-edukazzjoni terzjarja kemm fil- preżent kif ukoll fil-futur, speċjalment fir-rigward ta' min jista' jkollu diffikultajiet finanzjarji biex isegwi dawn l-istudji għal tul ta' żmien għalkemm ikollu l-kwalifiki neċessarji.";

Illi l-miżuri li qed iwettaq il-Gvern fil-Budget għal din is-sena komplew jaggravaw il-qagħda finanzjarja tal-familji l-aktar fil-bżonn u t-tnaqqis drastiku ta' l-istipendju għat-tfal ta' dawn il-familji se jkollu effetti mill-aktar negattivi, u dana minbarra li l-Gvern qed jitfa' s-sitwazzjoni lura għal aktar minn kwart ta' seklu meta qed jiddiskrimina u jissoġġetta lil dawn il-familji għall-eżami minn Bord ad hoc li jqis ikollhomx ħtieġa ta' għajnuna; u

Illi l-Oppożizzjoni tibqa' ssostni li miżura ta' dan it-tip tirrikjedi ħsieb u riċerka serja biex ikun magħruf minn qabel l-impatt tagħhom mhux biss fuq il-familji Maltin iżda wkoll fuq l-iżvilupp soċjo-ekonomiku ta' pajjiżna;

Għaldaqstant, din il-Kamra tirrisolvi li l-Avviż Legali Numru 5 ta' l-1998 jiġi b'hekk imħassar.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ANTON TABONE: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Nixtieq ninforma lill-Kamra li skond ftehim milħuq fil- laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra tat-13 ta' Frar, 1998 il-ħin tad-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandu jinqasam indaqs bejn il-kelliema tal-Gvern u kelliema ta' l-Oppożizzjoni, bil-winding up għall- Oppożizzjoni.

Id-diskussjoni tibqa' sejra san-12.30 p.m. u l-ħin ta' l- Aġġornament ma jitteħidx.

Rimarki?

L-Onor.

Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Madam Speaker, fil-fehma ta' l-Oppożizzjoni s-suġġett tal-mozzjoni li għandna quddiemna huwa vitali għall-għajxien u għall- progress tal-poplu tagħna.

Irrid ngħid li l-aħħar minn sensiela ta' konfermi dwar l-importanza ta' dan is-suġġett ħadnieh mid-dokument "Value 2000, Focusing Resources for Superior Competition" u nixtieq nintroduċi din il-mozzjoni proprju billi nfakkar lill-Kamra f'xi kummenti li saru mill- Forum għal Ekonomija Aħjar li waqqaf il-Gvern Laburista bħala waħda mill- ewwel miżuri tiegħu.

Dan id-dokument jgħidilna li l-viżjoni li qed inpoġġu f'din l- istrateġija hija billi noffru l-ikbar opportunitajiet lill-individwi tal- lum u tal-futur għall-ikbar tisħiħ ta' l-aspirazzjonijiet tagħhom, dak li dan id-dokument isejjaħ "self-fulfilment of the individual".

Id-dokument jsemmi diversi punti fosthom li rridu niffokaw fuq ir-riżorsi umani; li l-edukazzjoni trid tkun proċess tul il-ħajja, "a life-long process"; li l- istrateġija trid tkun waħda li nibnu "on added value"; li r-riżultat tal- ħidma tagħna trid tissarraf permezz ta' ċentri ta' eċċellenza; li l- ekonomija strateġika trid tinbena fuq il-konvinzjoni li l-iżviluppi li qed iseħħu fid-dinja qed iġibu dik li qed tissejjaħ "knowledge based society, the intelligent society"; u li Malta trid tinbena fl-iżvilupp tagħha fuq żewġ konċetti bażiċi, il-konċett tal-kwalita' tal-ħajja u l-konċett ta' l- intelliġenza.

Dan huwa l-aħħar minn sensiela ta' dokumenti li jikkonfermaw kemm il-mod kif pajjiżna jittratta l-qasam ta' l-edukazzjoni u l- investiment li pajjiżna jpoġġi fiż-żgħażagħ tagħna huwa ta' determinazzjoni fundamentali għall-mod kif se niffaċċjaw il-futur tagħna.

Madam Speaker, irrid ngħid li l-Partit Nazzjonalista, kemm issa li qiegħed fl-oppożizzjoni u kif ukoll meta kien fil-gvern, dejjem insista li l-aħjar investiment li nistgħu nagħmlu huwa proprju f'uliedna, fir- riżors taż-żgħażagħ tagħna.

Il-Partit Nazzjonalista dejjem kellu dan it- twemmin bażiku u meta ġie fdat bl-amministrazzjoni tal-pajjiż fl-1987 poġġa s-sistema ta' l-istipendji bħala parti minn pakkett ta' miżuri li kienu maħsuba li proprju jagħmlu dan l-investiment f'dan il-qasam.

Kien pakkett ta' miżuri li bihom Gvern Nazzjonalista nieda żvilupp fil-qasam terzjarju u l-istipendju kien wieħed minn dawn il-miżuri ta' għajnuna finanzjarja lill- istudenti u lill-familji tagħhom, li issa l-Gvern Laburista b'dan ir- regolament li ġab quddiemna qiegħed inaqqas bl-iktar mod drastiku.

Kif taf il-Kamra, ir-regolamenti li jiġu promulgati bis-saħħa ta' liġi prinċipali - f'dan il-każ l-Att dwar l-Edukazzjoni - jistgħu jitħassru biss jekk din il-Kamra b'riżoluzzjoni tiddeċiedi li tħassarhom f'perijodu ta' 28 jum minn meta l-ministru konċernat ikun poġġihom fuq il-Mejda tal-Kamra u proprju l-Oppożizzjoni qed tipprova tagħmel dan l-attentat billi qed terġa' tappella lill-Gvern biex imur lura fuq il-mejda tal-ħsieb, tar-riċerka, ta' l-evalwazzjoni u tad-djalogu biex minn hemm wieħed ikun jista' jara x'inhuma tassew it-tibdiliet li jridu jsiru.

L-Oppożizzjoni ma tistax ma tinnotax li l-Gvern injora l-appelli kollha li sarulu biex il-Kamra tiddiskuti din il-materja qabel u nfakkar li fl-14 ta' Ottubru li għadda jien kont ippreżentajt mozzjoni oħra li kienet miktuba b'mod li ma tippreġudikax il-pożizzjoni la ta' naħa u lanqas ta' oħra imma kienet mozzjoni maħsuba biss biex tqanqal diskussjoni bit-tama li wieħed jifhem ir-raġunament li kien qiegħed isir fil-pajjiż biex l-affarijiet kemm jista' jkun nagħmluhom b'mod tajjeb.

Aħna jiddispjaċina li biex proprju l-Kamra tiddiskuti materja bħal din konna kostretti li nġibu mozzjoni għat-tħassir ta' dawn ir-regolamenti u issa rrid nuri kemm ir-regolamenti li ġew pubblikati bl-Avviż Legali Nru. 5 ta' din is-sena - kien hemm Avviż Legali ieħor ta' sena oħra taħt amministrazzjoni Nazzjonalista li l-iskop tiegħu ma kienx li jħassar l- istipendji imma li jikkonfermahom u jsaħħaħhom - fihom difetti u konfużjoni.

Fil-fatt dawn ir-regolamenti jagħtu raġun lil kull min appella li l-ewwel għandna nqisu sewwa l-impatt ta' dawn id-deċiżjonijiet qabel ma ngħaddu għall-implimentazzjoni tagħhom.

Jekk il-Kamra ma tiddeċedix mod ieħor, dawn ir-regolamenti jkunu daħlu fis-seħħ fl-1 ta' Jannar ta' din is- sena.

Sabiex nifhmu aħjar x'jagħmlu dawn ir-regolamenti nfakkar malajr x'kienet il-pożizzjoni sa l-aħħar ta' Diċembru ta' l-1997, bażikament sal- mument effettiv qabel ma l-Gvern beda jimplimenta d-deċiżjoni li ħa fl- aħħar budget.

Tajjeb ngħid li l-Gvern Nazzjonalista kien wiret sitwazzjoni diżastruża mill-amministrazzjoni Soċjalista fil-qasam ta' l-edukazzjoni b'mod partikolari fil-qasam ta' l-edukazzjoni terzjarja.

Għalhekk mhux biss kellu jagħmel att ta' rifondazzjoni ta' l-Universita' u kellu jagħmel investiment massiv biex jirbaħ xi ftit mill-ħin prezzjuż li kien intilef matul is-16-il sena ta' amministrazzjoni Soċjalista, imma f'dak il-kwadru wkoll ried isib soluzzjoni ġusta għall-iskema inġusta ta' student/ħaddiem u ntroduċa l-konċett ta' sistema ta' stipendji għall-istudenti ta' l- Universita' li, abbażi ta' stima tal-bżonnijiet li seta' jkollhom dawn l- istudenti, u abbażi tal-ħtieġa ta' inċentiv konkret biex fis-soċjeta' tagħna aktar żgħażagħ jaffrontaw il-ħajja ta' iktar studji li tirritardja d- dħul ta' finanzi mill-ħajja tax-xogħol - minħabba li jkunu ddedikaw ruħhom għal aktar studji u għal aktar approfondiment - għamel sistema li biha ta għajnuna finanzjarja f'għotja ta' stipendju li kienet tvarja matul is-snin tal-kors.

Il-korsijiet fl-Universita' jvarjaw minn korsijiet ta' diploma ta' sentejn jew tliet snin, korsijiet ta' degrees li jieħdu erba' snin u korsijiet oħra ta' professjonijiet tradizzjonali u professjonijiet ġodda li jvarjaw minn ħames snin għal sitt snin.

Dak iż-żmien l-għotja għall- ewwel sena kienet ta' Lm71.83,3, għat-tieni sena kienet Lm88.50, għat- tielet sena kienet ta' Lm109.33,3, għar-raba' sena l-għotja kienet ta' Lm130.16,7, għall-ħames sena kienet ta' Lm155.50 u għal dawk il-korsijiet li kienu jidħlu fis-sitt sena l-istipendju kien ta' Lm172.16,7.

Imbagħad l- Avviż Legali kien inbidel fl-1994 bl-Avviż Legali Nru. 92 billi neħħa l- istipendju tas-sitt sena, żamm l-istipendji marbutin fuq firxa ta' korsijiet mill-ewwel sal-ħames sena u kien introduċa stipendju għal dawk li kienu qed jagħmlu korsijiet postgraduate.

Dak iż-żmien il-Gvern Nazzjonalista kien indika liema kienu dawn il-korsijiet - fosthom kien hemm il-postgraduate certificate of education għal dawk li riedu jieħdu ċertifikat speċjalizzat biex ikunu jistgħu jmorru jgħallmu, f'mumenti meta dan kien meħtieġ minħabba li kien hawn nuqqas kbir ta' għalliema u allura riedu jittieħdu passi konkreti biex dan jiġi mtaffi - u ndika wkoll xi gradi oħra ta' masters fix-xjenza u f'suġġetti oħrajn.

Madam Speaker, wara esperjenza ta' sitt snin bis-sistema ta' l- istipendju Gvern Nazzjonalista seta' jifli aħjar x'kienu d-diffikultajiet u l-problemi, liema kienu dawk l-oqsma fejn seta' kien hemm ċertu abbuż u ċertu ħela u allura ma kienx għal kollox ġustifikat li titkompla dik is- sistema u għalhekk iddeċieda li jikkoreġi xi ftit is-sistema ta' l- istipendji billi ntroduċa regolamenti li permezz tagħhom bdew jitħallsu stipendji għal korsijiet postgraduate li kienu jkunu elenkati fil-Gazzetta tal-Gvern.

Jiġifieri l-Gvern Nazzjonalista kien jaqbel li għandna ninċentivaw liż-żgħażagħ tagħna li jmorru l-Universita' u għall-korsijiet li jkunu qed jieħdu jingħataw l-istipendju, pero' għal dak li għandu x'jaqsam ma' postgraduate courses il-Gvern ried li naslu f'sitwazzjoni fejn nagħtu stipendju lil dawk l-istudenti li kienu qed jispeċjalizzaw f'dawk l- oqsma ta' studju fejn il-Gvern dak iż-żmiem kien jidhirlu li kien hemm bżonn.

Fil-fatt min jifli r-regolament li kien ħareġ f'dawk iż-żminijiet isib li waħda mill-klawsoli kienet tgħid:

''Il-kriterju adottat sabiex jiġi stabilit li għandu jitħallas stipendju lill-istudenti kollha li jattendu għall-korsijiet elenkati fl-iskeda postgraduate ġej mill-fatt li hemm nuqqas ta' riżorsi umani kwalifikati fl-oqsma partikolari imsemmija.''

Fir-regolamenti stess kien ġie ddikjarat bl-iktar mod ċar li l-Gvern kien se jara liema kienu dawk l-oqsma fil-pajjiż fejn kien hemm nuqqas ta' riżorsi umani kwalifikati u f'dawk l-oqsma l-Gvern mhux biss kien qiegħed jagħti stipendju għall-ewwel kors tad-diploma jew għall-kors ta' degree imma kien se jagħti stipendju lil dawk l-istudenti li jagħmlu korsijiet għal ċertifikati ta' speċjalizzazzjoni, għall-masters degree u oqsma oħrajn.

L-oqsma li l-Gvern Nazzjonalista kien elenka li kienu jeħtieġu ċerti inċentivi minħabba n-nuqqas ta' riżorsi umani kwalifikati kienu l- oqsma tal-computer studies, l-oqsma ta' l-edukazzjoni inklussiva, tal- matematika, tal-fiżika, tax-xjenza, postgraduate course fis-social work, id-dipoma fil-probationary service u diploma fis-servizzi tal-ġerjatrija u tal-ġerentoloġija.

Irrid ngħid li proprju ftit ġranet qabel ma l-Gvern preżenti ddeċieda li jbiddel is-sistema ta' l-istipendju, il-Ministru konċernat adotta l- istess regolamenti li għadni kemm irriferejt għalihom li kienu ġew pubblikati fil-5 ta' Awissu 1997 u li tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra fis-6 ta' Ottubru ta' l-istess sena u dan ifisser li l-Gvern kien għadu jaħseb li hemm bżonn ta' inċentivi ta' stipendji għal studenti li jispeċjalizzaw f'korsijiet postgraduate minħabba n-nuqqas ta' riżorsi umani kwalifikati.

Naturalment il-Gvern tal-lum ħass li l-bżonnijiet ta' dawn l-oqsma kienu xi ftit differenti minn dawk li kienu deċiżi xi ftit żmien ilu u infatti kien qed jgħid li hemm bżonn ta' stipendju għall-postgraduate certificate in education, il-PGCE għal dawk li jispeċjalizzaw fl-accounts, fil-computer studies, fl-ekonomija, fil-fiżika, fl-informatika, fl-inġinerija elettronika, fl-istudji agrarji, fl-istudji tal-media u ġew konfermati wkoll l-istipendji għal dawk li jieħdu diploma fil-probationary services u diploma fil-ġerentoloġija.

Jiġifieri l-Ministru ppubblika dan ir- regolament proprju ftit ġranet qabel il-budget ta' din is-sena u qabel ma l-Gvern b'daqqa ta' pinna naqqas drastikament l-istipendji lill- istudenti universitarji.

Issa, Madam Speaker, kollox ġie ridott għal Lm50 fix-xahar ħlief għall- istudenti tal-junior college u għall-istudenti ta' l-institute of health care li tħallew kif kienu taħt Gvern Nazzjonalista.

Ma' dawk l-istudenti li kienu jagħmlu korsijiet ta' nursing u paramedic studies Gvern Nazzjonalista wettaq diskriminazzjoni pożittiva għaliex bejn stipendju u allowance kien tahom il-paga minima nazzjonali.

Issa fir-regolamenti li għandna llum qed jidħlu żewġ kategoriji oħra, dawk li jieħdu BA Hons in Social Work and Administration, li minflok Lm50 fix-xahar se jieħdu Lm100, u dawk li għandhom ġenituri li qegħdin fuq l-assistenza soċjali tar-relief, wara li l-bord li nnomina l-Ministru jiddeċiedi li jkun hemm bżonn li tingħata ċerta għajnuna.

Minn hawn toħroġ l-ewwel indikazzjoni ċara kemm kellu raġun min kien ta parir li jeħtieġ ħsieb iktar serju qabel ma wieħed ibiddel is-sistema ta' l- istipendji għaliex fid-diskors tal-budget kien intqal li Lm50 tingħata bħala għotja u Lm50 tingħata bħala self, mentri l-istudenti ta' l- institute of health Care kellhom jibqgħu kif ħallihom Gvern Nazzjonalista, cioe' se jkunu eżentati wkoll mill-ħlas tal-miżata ta' l-eżami tal-Matsec u mhux se jkollhom jirrifondu s-self li jkunu ħadu.

Barra minn hekk, fid-diskors tal-budget insibu wkoll li lanqas dawk l- istudenti li jiksbu riżultati eċċellenti m'huma se jkollhom jirrifondu s- self li jkunu ħadu.

Din kienet il-pożizzjoni tliet xhur ilu skond dak li hemm imniżżel fid-diskors tal-budget, mentri issa din il-pożizzjoni nbidlet radikalment.

Dan il-budget se jibqa' magħruf għal kemm kellu bidliet radikali fuq medda ta' tliet xhur minn kif kien ġie dikjarat għall- mod kif beda jiġi implimentat.

Għaliex qed ngħid dan?

Għaliex, per eżempju, fid-diskors tal-budget imkien ma jissemma li l-istudenti li jsegwu l-BA Hons in Social Work and Administration kienu se jieħdu Lm100 għotja u mhux Lm50 bħala għotja u Lm50 bħala self, jiġifieri l-Gvern tliet xhur wara qed jammetti li żbalja fl-ovvju u kkoreġih għax kien ovvju li jekk lill-istudenti tas-social work se tpoġġihom en par ma' l-istudenti l- oħrajn kollha allura kien se jkun hemm kriżi iktar milli diġa' hemm fit- taħriġ u fil-preparazzjoni ta' dawn l-istudenti.

Issa jekk il-Gvern dam tliet xhur biex induna li żbalja fl-ovvju, kemm irid jgħaddi żmien biex jara x'inhi s-sitwazzjoni f'dawk l-oqsma li m'humiex daqshekk ovvji?

Per eżempju, il-pajjiż għadu sal-lum jiffaċċja l-problema tan-nuqqas ta' nurses fl-isptarijiet tagħna u allura tkun ħaġa ovvja li ma' l-istudenti tan-nursing inwettqu diskriminazzjoni pożittiva billi nagħtuhom in-national minimum wage.

Fil-każ tas-social workers dawn ukoll se jingħataw stipendju ta' Lm100 - u dan ġie anke diskuss fid-diversi seduti li saru fis-Social Affairs Committee - għaliex kif jaf kulħadd, fil-pajjiż għandna nuqqas ta' social workers u allura rridu nattiraw din it-tip ta' riżorsa umana biex tiġi mħarrġa u tkun kwalifikata f'dan il-qasam.

Allura kif il-Gvern jista' jgħid li m'hemmx bżonn li ndaħħlu l-konċett ta' diskriminazzjoni pożittiva f'oqsma oħra bħal, per eżempju, il-qasam ta' l-informatika?

Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni stess iddikjara li hemm diversi oqsma li għandhom bżonn ta' diskriminazzjoni pożittiva permezz ta' l-Avviż Legali li tpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra fis-6 ta' Ottubru, 1997.

Allura dan juri kemm kellu raġun kull min lill-Gvern qallu li qabel ma jbiddel is-sistema ta' l- istipendji jrid jevalwaha u jara kif qiegħda tolqot il-bżonnijiet tal- pajjiż.

Fid-diskors tal-budget insibu li:

"Il-banek se jkollhom l-opportunita' jikkompetu ma' xulxin biex joffru l-iskemi tagħhom lill-istudenti .....

Matul il-perijodu ta' studju, is-self ikun bla imgħax għall-istudenti.

Il-Gvern qed jidħol garanti għas-self ta' l-istudenti mill-banek u jħallas huwa stess l- imgħax dovut waqt il-perjodu ta' studju."

Pero' fir-regolamenti m'hawn l-ebda riferenza għall-iskema ta' self.

X'se jiġri jekk xi bank iħoss li m'għandux jikkompeti?

Huwa veru li l-Mid-Med Bank u l-Bank of Valetta ħarġu skemi għall-istudenti li bdew l-ewwel sena tal-kors tagħhom imma l-ewwelnett dawn il-banek m'humiex marbuta li jirripetu dawn l-iskemi u t-tieni nett, skond id-diskors tal-budget, l- istudent ma jibdiex iħallas qabel ma jsib ix-xogħol.

Mentri l-iskema tgħid li l-istudent jista' ma jħallasx sa massimu ta' sentejn.

X'se jiġri jekk l- istudent ma jsibx xogħol fi żmien sentejn?

Barra minn hekk, l-imgħax huwa ta' 1.5% fuq il-base rate tal-bank, currently at 5.5% per annum, jiġifieri l-imgħax se jkun ta' 7%.

X'jiġri jekk din il-base rate tinbidel għaliex m'hawn xejn li jista' jiggarantixxi li dawn is-sistemi ma jistgħux jinbidlu?

Jien nixtieq li l-Ministru jgħidilna kemm studenti rrikorrew għal dan is-self u jekk jeżistux xi arranġamenti bil-miktub li juru li l-Gvern kopra dik il-parti tat-tibdil fl-istipendji li fid-diskors tal-budget jagħtihielna bħala forma ta' self.

Fil-każ li jeżisti xi tip ta' ftehim, jista' jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra?

Qed nagħmel dawn il-mistoqsijet għaliex filwaqt li fid-diskors tal-budget insibu li l-Gvern se jiggarantixxi din il-loan, l-iskema tal-banek tgħid li:

''The loan is being provided to you on an unsecured basis.''.

Kif daħal garanti l-Gvern, għaliex fir-regolamenti dwar is-self m'hawn l- ebda riferenza ta' xejn?

L-iskema tal-banek tipprovdi għal moratorium ta' massimu ta' sentejn għal min jgħaddi u jiggradwa pero' tgħid wkoll li l- bank ikollu d-dritt li jitlob lura l-ħlas tas-self immedjatament mingħajr ebda moratorium ta' xejn mingħand min għal xi raġuni ma jispiċċax il-kors.

Infatti il-bank jagħmilha ċara li:

''Notwithstanding anything aforesaid ....''

- u hawnhekk qed jirriferi għaċ-ċirkolari li rċevew l-istudenti mingħand il- banek -

"any facility may be withdrawn and/or is reviewable at any time at the bank's discretion.".

Dan ifisser li l-parti tas-self hija kollha kemm hi at the bank's discretion.

Jien naħseb li huwa importanti li l-Ministru jgħidilna x'inhuma l-arranġamenti li wieħed jidħol għalihom.

Kif diġa' għidt, fid-diskors tal-budget il-Gvern qed jgħid li dawk li l- istudenti li l-ġenituri tagħhom qegħdin fuq l-għajnuna soċjali u għandhom dħul baxx ikunu eżenti kemm milli jħallsu l-miżata ta' l-eżamijiet tal- Matsec u kif ukoll milli jħallsu s-self mogħti lilhom u għalhekk se jieħdu Lm100.

Pero' mbagħad fir-regolamenti ma nsibu xejn dwar il-kwalifika l-oħra ta' dawk l-istudenti li meta jiksbu riżultati eċċellenti jiġu eżentati wkoll milli jħallsu lura s-self bħala premju għall-isforz li jkunu għamlu.

Fil-fehma tiegħi, din ma ssib rikjam la fir-regolamenti u lanqas fl- iskemi tal-banek u qed nirriferi għaliha biss biex nindika ftit in-nuqqas ta' ħsieb fil-mod kif saru l-affarijiet.

Apparti minn hekk, Madam Speaker, jien ma stajtx nifhem għaliex għandu jkun hemm l-intervent ta' bord ad hoc magħmul minn ħames persuni - erbgħa nominati mill-Gvern u persuna oħra nominata mill-Universita' - biex it-tfal ta' dawk il-ġenituri li jkunu diġa' għaddew mill-mangnu kollu tal-liġi tas-sigurta' soċjali biex jieħdu r-relief, jidhru quddiemu biex jaraw jekk jistgħux jibbenefikaw minn din il-miżura.

Dan juri x'differenza kien hemm bejn dak li qal il-Gvern fid-diskors tal-budget u dak li għamel fir- regolamenti.

Jien ngħid li jekk il-Gvern lanqas biss kien kompetenti biex mill-ewwel jinduna bil-bżonnijiet ovvji u saħansitra dam tliet xhur biex induna li biex ikollok social workers trid iddaħħal il-konċett tad- diskriminazzjoni pożittiva, x'kompetenza jista' jkun dotat biha biex ikun jaf x'inhu l-impatt ta' miżura bħal din fuq il-bżonnijiet tal-familji ta' l- istudenti u fuq il-bżonnijiet tal-pajjiż!

Allura jien ngħid li din hija waħda mill-iktar raġuni importanti għaliex din il-Kamra għandha tħassar dawn ir-regolamenti.

Dawn ir-regolamenti huma tradiment ta' wegħda solenni u espliċita tal-partit fil-gvern.

Fid-diskors tal-budget li għadu kemm ressaq dan il-Gvern għal din is-sena, il-Ministru tal-Finanzi qed jgħid li se jbiddel is-sistema ta' l-istipendji għal Lm50 għotja u Lm50 self meta fl- istess nifs fl-estimi li nsibu annessi mad-diskors tal-budget, il-Gvern qed jgħidilna li:

"... jkun hemm evalwazzjoni tas-sistema ta' l-istipendji biex jiġi stabilit aħjar x'għajnuna finanzjarja jista' jkollhom bżonn l- istudenti tul il-korsijet ta' studju ta' l-għażla tagħhom u dan mingħajr l-ebda preġudizzju għall-aċċessibilita' għall-edukazzjoni universitarja u fl-istess ħin jiġi assigurat li studenti jkunu motivati kif suppost.".

Barra minn hekk, din il-Kamra m'għandhiex taċċetta l-mod kif saru dawn it-tibdiliet għaliex ma saret l-ebda konsultazzjoni u l-ebda djalogu ma' ħadd qabel ma ttieħdet id-deċiżjoni ftit ġranet qabel bdiet is-sena akkademika.

Is-sena l-oħra kellna numru sew ta' seduti fejn iddiskutejna l- qasam ta' l-edukazzjoni u anke l-qasam ta' l-Universita' u ma kienet ingħatat l-ebda indikazzjoni ta' x'se jiġri.

Waħda mir-raġunijiet importanti oħra għaliex dawn ir-regolamenti għandhom jitħassru hija - u naħseb li forsi din hi waħda mill-iktar raġunijiet li akkwistat riljev f'dawn l-aħħar ġimgħat - li dan it-tnaqqis drastiku fl- istipendji se jaggrava bil-kbir it-tbatija tal-familji li diġa' għandhom problemi kbar bil-miżuri li ġew imħabbra fil-budget.

Qatt ma kien hawn vuċi unanima dwar kemm il-budget kien iebes u saħansitra kien il-Gvern stess li beda jgħid li huwa budget iebes.

Qatt ma tressaq budget li ġie attakkat minn Membri tal-Gvern bil-feroċita' li ġie attakkat dan il-budget.

Huwa kkalkolat li l-miżuri tal-budget b'mod dirett qed iżidu l-ispejjeż għal familja normali b'iktar minn Lm6 fil-ġimgħa u dan ifisser li l- purchasing power ta' familja normali qed tonqos b'iktar minn Lm6 fil- ġimgħa.

Wieħed jista' jimmaġina dik il-familja li jkollha ġuvni jew tfajla fl-Universita' li fl-ewwel sena se jitlef Lm5 oħra fil-ġimgħa u għalhekk se jnaqqas il-purchasing power tagħha bi Lm11 fil-ġimgħa.

Dan kollu iġib tbatijiet ikbar għall-istudenti Għawdxin li kif jaf kulħadd għandhom problemi ħafna iktar differenti milli għandhom l-istudenti Maltin.

Jien nikkalkola li bejn l-aħħar 1,000 student li daħlu taħt il-Gvern Nazzjonalista f'Ottubru ta' l-1996 u l-ewwel 1,000 student li daħlu taħt il- Gvern Laburista f'Ottubru ta' l-1997, il-Gvern se jiffranka iktar minn Lm2 miljun fi stipendji.

Jien qed ngħid li l-1,043 student li bdew il-ħajja universitarja akkademika tagħhom taħt Gvern Laburista apparagun ma' sħabhom li bdewha taħt Gvern Nazzjonalista se jkunu marru minn taħt tul il-kors tagħhom b'iktar minn Lm2 miljun - issa meta għamilt il-kalkoli tiegħi għamilt allowance ukoll għal dawk l-istudenti li ma jirnexxilhomx jispiċċaw il-kors tagħhom.

Wieħed jista' jsemmi ħafna iktar argumenti, pero' nixtieq ngħid li din hija kwestjoni fundamentali għaliex l-istipendju kien sar parti mill-paga soċjali u kif kulħadd jaf l-importanza tal-paga soċjali llum żdiedet.

Sfortunatament it-tnaqqis fl-istipendji naqqas il-paga soċjali tal- familji fil-bżonn.

Qabel l-elezzjoni kienu jgħidulna li l-paga soċjali tant kienet se titjieb li n-nisa tad-dar ma kienx se jkollhom għalfejn joħorġu jaħdmu u issa qed inaqqsu l-paga soċjali billi qed inaqqsu l-istipendji ta' l-istudenti universitarji.

L-iktar mod ekwu kif iġġiegħel lil min jaqla' l-iktar jikkontribwixxi l-aktar għall-ġid komuni huwa billi tiffoka bis-sħiħ fuq is-sistema ta' taxxi għaliex min jaqla' l-aktar jonfoq l-iktar u lil dawn taqbadhom mhux billi żżid id-dejn ta' l-istudenti.

Ma ninsewx li fl-Ingilterra, fejn ġiet adottata sistema ta' self għall-istudenti, kellhom tnaqqis ta' 16% fin-numru ta' studenti li jidħlu fl-universita'.

Nagħlaq billi ngħid li rridu nagħmlu sistema ta' stipendji aħjar l- ewwelnett b'objettivi edukattivi u t-tieni nett b'objettivi soċjali li jkunu ċari għaliex b'dan il-mod inkunu nistgħu nagħmlu l-ġid u mhux b'dawn ir-regolamenti.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anton Tabone.

ONOR.

ANTON TABONE: Madam Speaker, jien nixtieq nikkongratula lill- kelliemi ta' qabli, l-Onor.

Louis Galea, għall-mozzjoni li ressaq dalgħodu u għad-diskors li għadu kif għamel.

Jekk wieħed jerġa' jħares lejn l- istess mozzjoni jsib li l-qofol tagħha huwa l-aħħar paragrafu li jgħid:

"Illi l-Oppożizzjoni tibqa' ssostni li miżura ta' dan it-tip tirrikjedi ħsieb u riċerka serja biex ikun magħruf minn qabel l-impatt tagħhom mhux biss fuq il-familji Maltin u Għawdxin iżda wkoll fuq l- iżvilupp soċjo-ekonomiku ta' pajjiżna.".

Jien naħseb li ta' min jagħmel riflessjoni fuq din il-parti tal-mozzjoni għaliex l-impressjoni ġenerali hi li meta l-Partit Laburista jkun fil- gvern għandu ħabta jgħid li l-investiment li jkun sar fil-pajjiż kien sparpaljar ta' flus u dan kien jgħidu sija meta kien fl-oppożizzjoni u għadna nisimgħuh sal-lum li qiegħed fil-gvern.

Issa llum il-ġurnata dak l- investiment li kien sar tant ta l-frott tiegħu li ddeċidew li jipprivatizzaw l-KorporazzjoniTelemalta b'mod parzjali u jridu jipprivatizzaw ukoll l-Malta International Airport u dan juri li dawk kienu flus li ntnefqu b'mod tajjeb u li ħallew il-ġid fil-pajjiż.

Is-sistema ta' l-istipendji kien mod ieħor ta' investiment fiż-żgħażagħ tagħna għaliex tajna l-opportunita' lil kull min ried jidħol l-Universita' u jiggradwa biex ikun jista' jsib ix-xogħol li jkun ippreparat għalih.

Madam Speaker, ċertament li l-investiment li sar f'dan ir-rigward ta r- riżultati tiegħu għaliex filwaqt li fl-1987 in-numru ta' studenti fl- Universita' kien ta' madwar 800, illum dan tela' għal kważi 8,000 student.

Dan huwa riżultat verament pożittiv għaliex juri li l-ġenerazzjonijiet l- ġodda qed jiġu ppreparati b'mod professjonali għall-karrieri tagħhom u għall-istess futur ta' pajjiżna.

Madam Speaker, se ngħaddi issa biex nitkellem fuq is-sitwazzjoni partikolari ta' l-istudenti Għawdxin li qed jistudjaw fl-Universita' ta' Malta.

M'għandix għalfejn nelabora ż-żejjed għaliex din hija xi ħaġa li jifhimha kulħadd pero' f'dan il-pajjiż mhux kulħadd donnu lest li joffri rimedju għal din is-sitwazzjoni partikolari.

B'sodisfazzjon kbir ngħid li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern bil-fatti u mhux bil-kliem biss għaraf il-problema addizzjonali li kellhom l- istudenti Għawdxin u dejjem ra kif għamel biex ħoloq xi skemi jew ta xi allowances biex ikun jista' jwieżen lil dawn l-istudenti li għandhom sitwazzjoni partikolari ħafna.

Jekk m'iniex sejjer żball, fl-1969 fi żmien amministrazzjoni Nazzjonalista, meta kien ministru ta' l-edukazzjoni Dr Pawlu Borg Olivier, għall-ewwel darba fil-pajjiż ġie aċċettat il-konċett li jekk ridna nħajru lill-istudent Għawdxi jidħol fl-Universita' ta' Malta ridna ngħinuh bil-fatti u mhux bil-kliem biss, u bi pjaċir ninnota li dak iż-żmien kienet ingħatat għall-ewwel darba allowance ta' Lm90 fis-sena, li għal dak iż-żmien kienet somma sostanzjali lil kull student Għawdxi li kien jidħol fl-Universita' ta' Malta.

Iżjed tard, dejjem taħt amministrazzjoni Nazzjonalista, daħlet ukoll is-sistema ta' l-istipendju, li naturalment kienet tapplika għall-istudenti Maltin u Għawdxin.

Pero' fil-każ ta' l-istudenti Għawdxin, Gvern Nazzjonalista kien ħa ħsieb li jissussidjalhom it-traġitt bejn Malta u Għawdex u b'dan il-mod l- istudenti Għawdxin setgħu iktar jitħajru jkomplu jistudjaw fil-livell terzjarju.

Barra minn hekk, kien ukoll Gvern Nazzjonalista li daħħal allowance oħra għal akkomodazzjoni ta' Lm15 lil kull student Għawdxi li jattendi l-Universita' ta' Malta.

Dan juri li Gvern Nazzjonalista dejjem wera bil-fatti li ried jgħin lill-istudenti Għawdxin u dan ta r-riżultati tiegħu.

Infatti skond risposta mogħtija għall-interpellanza ta' l-Onor.

Helen D'Amato, fejn staqsiet kemm hemm studenti Għawdxin attwalment fl- Universita' ta' Malta u anke fil-Gozo centre ta' l-Universita', insibu li hemm madwar 412 student fl-Universita' ta' Malta u madwar 80 ruħ oħra jattendu korsijiet fiċ-ċentru ta' l-Universita' f'Għawdex.

Allura wieħed jifhem li l-miżuri li ttieħdu matul dawn is-snin taw riżultat.

Irrid infakkar lil din il-Kamra li fl-1986 in-numru ta' studenti Għawdxin fl- Universita' ta' Malta kien ta' 26, mentri llum qed jidħlu iktar minn 100 student kull sena.

Jien nixtieq li n-numru ta' studenti Għawdxin fl- Universita' ta' Malta jkompli jiżdied u għalhekk huwa importanti li nkomplu ninċentivawhom.

M'għandix iż-żmien biex noqgħod nirrakkonta l-problemi żejda li għandhom l-istudenti Għawdxin f'Malta, Madam Speaker, għax nista' nħares lejk u kieku nista' nagħtik l-opportunita' biex titkellem minfloki għaliex int ukoll kont studenta Għawdxija fl-Universita' ta' Malta u allura ta' Għawdxija vera ġarrabt il-problemi li tiltaqa' magħhom meta tkun f'din is- sitwazzjoni partikolari.

Il-Ministru bħali rċieva petizzjoni ffirmata minn 250 student li għalkemm għadhom studenti fis-centre for further studies huma kollha studenti bil-potenzjal li din is-sena jew is-sena d- dieħla jidħlu fl-Universita' ta' Malta, fejn dawn qegħdin jgħidu li għalkemm s'issa l-allowance li għandhom ma ntmissitx imma għada pitgħada meta jidħlu l-Universita' se tagħmlilhom differenza.

Mingħajr ma ninħass provinċjal iż-żejjed irrid ngħid li meta wieħed jiġi biex jara x'impatt se jkollu dan it-tnaqqis fl-istipendji jrid jibda mill-istudenti Għawdxin.

Jien smajt b'attenzjoni d-diskors tajjeb u bilanċjat li għamel l-Onor.

Louis Galea u f'mument minnhom huwa qal li għandu jkun hemm diskriminazzjoni pożittiva għal ċerti oqsma ta' studji.

Jien naħseb li jekk wieħed verament irid japplika l-konċett tad-diskriminazzjoni pożittiva jrid jibda billi japplikah ma' l-istudenti li ġejjin minn Għawdex għaliex effettivament dawn jiltaqgħu ma' diffikultajiet li ma jġarrbuhomx l- istudenti Maltin.

Jien mhux qed ngħid li l-istudenti Maltin ma kellhomx jibqgħu bl-istipendju li kellhom, anzi l-istipendju kellu jibqa' sakemm wieħed jara x'impatt se jkun hemm u x'inhi l-aħjar ħaġa li tista' ssir fil-pajjiż, li ċertament m'huwiex il-każ li jiġi disturbat dak kollu li konna drajna bih fis-sistema edukattiva.

Ma rridux ninsew li l-Partit Laburista qabel ma tela' fil-gvern wiegħed sollennement li mhux se jmiss l- istipendji ta' l-istudenti universitarji.

Jien m'għandix żmien iktar nelabora fuq din il-kwestjoni pero' nixtieq niġbed l-attenzjoni għall-istqarrija li ħareġ il-Grupp Universitarju Għawdxi dwar is-sitwazzjoni ta' l-istudent Għawdxi u nitlob il-permess tal- Kamra biex inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra ittra li kienet intbagħtet lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni minn studenti li għada pitgħada jistgħu jkunu studenti universitarji.

MADAM SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

ANTON TABONE: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra datata 6 ta' Ottubru 1997 iffirmata minn grupp ta' studenti tas-Sixth Form mibgħuta lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali.

Hawnhekk il-Grupp Universitarju Għawdxi qed jirriferi għal-ħlas għall- akkomodazzjoni, għall-ikel, għall-ħwejjeġ u għat-traġitti li jsiru bejn Malta u Għawdex.

Jien informat li delegazzjoni tal-GUG iltaqgħet mal-Prim Ministru fiċ-ċentru ta' l-Universita' f'Għawdex u għarrfuh bis-sitwazzjoni xejn sabiħa tagħhom.

Għaldaqstant, Madam Speaker, jien nappoġġja bil-qawwa kollha l-mozzjoni mressqa mill-Onor.

Louis Galea u nitlob lil dan il-Parlament biex jaċċettaha.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jesmond Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Madam Speaker, l-għan ewlieni tas- sistema edukattiva huwa li ma jitħalla ħadd barra, la jekk ikollu diżabilita' fiżika u lanqas jekk ikollu nuqqas ta' mezzi oħra.

Jien naħseb li s-sistema li kienet teżisti sa Jannar li għadda kienet tippermetti lil dawk it-tfal li ġejjin minn familja bi dħul baxx jew tfal ta' romol li jkomplu jistudjaw u din hija d-diffikulta' ta' wħud mill-istudenti li hemm illum fl- Universita'.

Issa għandna gvern li qed jgħid li l-ispiża ta' l-istipendji m'hijiex sostenibbli u li l-pajjiż ma jiflaħx għal dan il-piż.

Imma tajjeb li wieħed jistaqsi: Veru li l-ispiża ta' l-istipendji m'hijiex sostenibbli?

Jien ipprovajt naħseb ftit xi tfisser meta jkollok spiża fl- edukazzjoni li m'hijiex sostenibbli.

Spiża li ma tkunx sostenibbli hija spiża li l-pajjiż ma jkun qed jieħu xejn lura minnha, spiża li sproporzjonalment tkun qed tikkontribwixxi ħafna għad-deficit tal-pajjiż u li iktar ma jgħaddi ż-żmien aktar tikber.

Jien naħseb li s-sistema li ħaddanna f'dawn l-aħħar snin ma kienet qed taffettwa l-ebda fattur minn dawn it-tlieta li għadni kemm semmejt.

Kieku l- pajjiż ma kienx qiegħed jieħu xi ħaġa lura mis-sistema ta' l-istipendji kieku kien ikollna madwar 2,000 żagħżugħ li jmorru jfittxu x-xogħol ħafna iktar kmieni u ma kienx ikollna dawk il-gradwati kollha fl-inġinerija, fl- information technology, fl-accountancy u fin-nursing jiġu assorbiti fl- ekonomija.

Kieku ma kellniex is-sistema ta' l-istipendji dawn iż-żgħażagħ kienu jmorru ħafna iktar kmieni fuq il-bank tax-xogħol mingħajr it-taħriġ u t- tagħlim meħtieġ bil-vulnerabbilta' kollha li n-nuqqas ta' tagħlim iġib miegħu, fejn ħafna drabi żgħażagħ li ma tantx ikollhom daqstant tagħlim jispiċċaw jitilfu l-impjieg tagħhom ħafna iktar malajr u jerġgħu jispiċċaw fuq l-unemployment benefit u dak li l-gvern jiffranka mill-istipendji ikun kostrett li joħorġu f'benefiċċji soċjali.

Barra minn hekk, kieku ma kellniex is-sistema ta' l-istipendji ma kienx ikollna daqstant gradwati fil-health care.

Nafu kemm kien hawn u għad hawn nuqqas ta' nurses fil-pajjiż u kemm il-Gvern qiegħed iħallas biex jimporta n-nurses, pero' bis-sistema ta' l-istipendji iktar studenti bdew jitħajru jaqbdu din il-linja.

Barra minn hekk, il-pajjiż kien qed jiggwadanja kulturalment għax kellna ħafna iktar nies li kienu qed ikomplu t-tagħlim tagħhom - u dan ma kienx tagħlim utilitarju bħalma kienet is-sistema ta' student/ħaddiem - u kien qed jiggwadanja wkoll soċjalment għax kellna ħafna iktar mobilita' soċjali fejn tfal li kienu ġejjin minn oqsma batuti setgħu jitilgħu fl-ogħla livelli tas-soċjeta' minħabba l-livell ta' edukazzjoni tagħhom.

Fl- aħħarnett il-pajjiż kien qed jiggwadanja ekonomikament għax kellna ħaddiema ppreparati li bdew jikkontribwixxu b'mod dirett lejn l-ekonomija.

Nixtieq nitkellem issa dwar il-fatt jekk is-sistema ta' l-istipendji proporzjonalment hijiex qed tikkontribwixxi ħafna għad-deficit tal-pajjiż.

Kull sena jintnefqu madwar Lm6 miljun f'istipendji u dan jammonta għal xi 5% tad-deficit li kellna fil-pajjiż f'dawn l-aħħar sentejn.

Issa jekk l- ispiża ta' l-istipendji se tonqos bin-nofs se nkunu qed niffrankaw biss madwar 2.5% tad-deficit li għandna fil-pajjiż.

Il-loġika tgħidlek li jekk għandek emorraġija l-ewwel ħaġa li trid tagħmel hija li tipprova ddewwi l-feriti minn fejn l-iktar ħiereġ demm u mbagħad tikkura t-tbenġila.

Imma l-Gvern minflok qed jipprova jdewwi l-ferita tad-deficit mhux sostenibbli li għandu l-pajjiż qed jikkura biss it-tbenġila li jħalli dan id-deficit.

It-tielet punt li nixtieq neżamina huwa jekk l-ispiża ta' l-istipendji hijiex spiża li dejjem qed tikber.

Meta jien kont student/ħaddiem fl- 1981 fl-ewwel sena tal-kors tiegħi kont nieħu Lm60 fix-xahar, fit-tieni sena kont nieħu Lm80, fit-tielet sena kont nieħu Lm100, fir-raba' sena kont nieħu Lm120 u bqajt nieħu dan l-ammont sa l-aħħar sena tal-kors.

Illum fl-1998 l-istudenti għadhom jieħdu l-istess ammont għaliex l- istudenti ma kenux qed jieħdu ż-żieda għall-għoli tal-ħajja u allura l- impatt ta' l-istipendji fuq l-ispiża rikorrenti tal-pajjiż kien qiegħed biż- żmien dejjem jonqos u kien għad jasal żmien meta l-ispiża li konna se nkunu qed nonfqu fuq l-istipendji bħala proporzjon tan- nefqa rikorrenti kienet tonqos u ma kienx ikollna għalfejn nieħdu dawn il-miżuri daqstant drastiċi.

Din hija r-risposta tiegħi għal min jistaqsi jekk għandniex inkunu l- uniku pajjiż fid-dinja li nibqgħu nħallsu lill-istudenti biex ikomplu jistudjaw.

Jien ngħid li fl-ekonomija tagħna kellna bżonn is-sistema ta' l-istipendji biex stajna nagħmlu dik il-qabża soċjali u kulturali fil- pajjiż.

Jien nixtieq nagħmel kritika waħda għas-sistema ta' self li qed tidħol ma' din is-sistema proposta ta' l-istipendji.

Is-sistema ta' self taħdem f'pajjiżi barranin għaliex meta dak li jkun jidħol għall-kors ta' avukat, ta' perit jew ta' xi professjoni oħra jaf li l-inċentiv tas-salarju li se jkollu wara li jiggradwa tant se jkun kbir li jkun kapaċi jidħol għal dak is-self.

Pero' f'pajjiżna s-salarju li jkollok wara li tiggradwa ma jkunx daqstant fenomenali imma jkun salarju normali daqs ta' ħaddiem tat-Tarzna.

Meta jien spiċċajt mill-Universita' kelli paga ta' madwar Lm3,300 fis-sena, jiġifieri altru li ma jkollokx xi paga li tkun tista' taffordja li tibda tħallas lura mill-ewwel xi dejn li jkollok.

Barra minn hekk, ir-realta' f'dan il-pajjiż hija li ż-żgħażagħ li jkunu ħerġin mill-Universita' normalment ikunu qed ifittxu l-istat tagħhom u għalhekk ikunu qed jaħsbu biex jixtru darhom.

Dan ifisser li bis-sistema proposta ta' stipendji dawn iż-żgħażagħ li joħorġu mill-Universita' ta' madwar 25 sena se jibdew ikunu ffaċċjati bid-dejn tas-self li jkunu ħadu tul il-kors tagħhom u d-dejn li forsi jkunu daħlu għalih biex jixtru l- proprjeta' tagħhom.

Aħna kontra r-regolamenti tas-sistema l-ġdida ta' l- istipendji għaliex żgur li l-b'dawn il-miżuri se jintlaqtu l-iktar familji batuti.

Jien nista' ngħid li għandi qraba li huma tfal ta' romol li qegħdin itellgħu u jniżżlu jekk is-sena d-dieħla jidħlux l-Universita' għax żgur li mhux se jkunu kapaċi jsostnu lilhom infushom.

Dawn il-miżuri se jkollhom ukoll impatt negattiv fuq it-tagħlim għaliex l-istudenti b'xi mod se jipprovaw ikampaw biex ikomplu jistudjaw imma mbagħad jibdew jixtru inqas kotba, jipprovaw ineħħu s-servizz ta' l-internet, isiefru inqas u jfittxu xi xogħol part-time minflok li jistudjaw u allura l-ħin għat-tagħlim se jkompli jonqos.

Madam Speaker, jien nipprevedi li f'Ottubru li ġej se jkollna inqas studenti li jidħlu l-Universita' u b'mod partikolari se jkollna inqas studenti Għawdxin u inqas studenti nisa li se jidħlu l-Universita'.

Ċertament li r-riperkussjonijiet li għadni kemm semmejt għad irridu nħallsu l-konsegwenza tagħhom.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, xtaqt nibda billi nuri l-ipokresija ta' dan il-Gvern fir-regolamenti li qed iressaq dwar l-istipendji għaliex hemm differenza bejn dak li qed jgħid issa l-Gvern u dak li kien jgħid il-Partit Laburista sa ftit xhur ilu qabel l-elezzjoni.

Jien naħseb li din il- kwestjoni ta' l-istipendji turi li għal darba oħra dan il-Gvern ma żammx mal-wegħdiet tiegħu.

U dan mhux qed ngħidu biss minħabba l-ittra li ntbagħtet lill-istudenti ffirmata mill-Onor.

Alfred Sant fejn qalilhom li l-istipendji mhux se jintmessu, imma għaliex meta n-naħa l-oħra kienet fl- Oppożizzjoni kienet tgħid li l-istipendji se jiżdiedu.

F'dawn il-ftit minuti li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi se nikkwota minn diversi interventi li saru f'dan il-Parlament minn erba' Membri ta' din il-Kamra, illum ministri, fejn kienu jgergru li l-istipendji kienu baxxi, li l- istudenti ma kenux jieħdu l-Lm1 żieda li kienet tingħata għall-għoli tal- ħajja u li l-istipendji kellhom jiġu estiżi għal kull kors ta' l- Universita'.

Saħansitra kien hemm min kien qal li kellhom ukoll jingħataw stipendji għal dawk il-korsijiet li ma kenux jifformaw parti mill- curriculum ta' l-Universita'.

Se nibda billi nikkwota minn mistoqsija parlamentari numru 12160 li l- Onor. Mizzi - illum ministru mingħajr portafoll fi ħdan l-Uffiċċju tal- Prim Ministru - kien għamel lill-ministru ta' l-edukazzjoni ta' dak iż- żmien:

"Jista' l-Ministru ta' l-Edukazzjoni jgħid min awtorizza ż-żieda fil- prezz tal-minerali minn 15c għal 18c fil-canteen ta' l-Universita'?

Iħoss il-Ministru li dan ikun qed inaqqas il-valur ta' l-istipendju, speċjalment meta l-istipendju ilu ma jiżdied mill-1987?".

Li issa l-istipendji qed jonqsu bin-nofs, lill-Onor.

Mizzi ma tmissux il- kuxjenza imma għaliex dak inhar il-minerali għolew minn 15c għal 18c ippretenda li jiżdiedu l-istipendji għax qal li kien ilhom ma jiżdiedu mill-1987!

Meta n-naħa l-oħra kienet fl-oppożizzjoni kienet tinsisti li l- istudenti kellhom jieħdu wkoll il-Lm1 żieda li kienet tingħata għall-għoli tal-ħajja u issa llum dawn l-istess nies qed joffru Lm50 stipendju u Lm50 self lill-istudenti tagħna!

(Interruzzjonijiet) Se nikkwota domanda parlamentari oħra numru 9368 li l-Onor.

Mizzi - għax qed narah jitbaqbaq! - kien għamel lill-ministru ta' l-edukazzjoni fejn kien staqsieh:

"Jista' l-Ministru jgħid meta se jiżdiedu l-istipendji ta' l-istudenti ta' l-Universita' u tas-Sixth Form?".

Issa jien konvint li l-Onor.

Mizzi llum se jivvota ma' din in-naħa llum għax jien ma naħsibx li għax sempliċement sar ministru se jbiddel l- opinjoni li kellu 15-il xahar ilu!

Huwa bniedem politikament onest u ma nassumix li għaliex mar fuq in-naħa l-oħra tal-Kamra biddel l-opinjoni tiegħu!

L-Onor.

Sandro Schembri Adami kemm-il darba qabeż għall-istudenti u f'domanda parlamentari numru 6531 kien staqsa:

"Jista' l-Ministru jiċċara jekk l-istudenti universitarji stipendjati humiex se jgawdu miż-żieda ta' Lm1 li ta fil-budget?".

Jiġifieri hawnhekk l-Onor.

Schembri Adami wera interess ukoll li l- istipendji għandhom jiżdiedu.

L-Onor.

Edwin Grech kien għamel id-domanda parlamentari numru 1278 fejn kien staqsa:

"Jista' l-Ministru jgħid huwiex veru li hemm ħsieb serju li se jintmessu l-istipendji ta' l-istudenti li daħlu l-Universita'?

Veru li l-istipendji ta' l-Universita' se jitnaqqsu bejn 5% u 15%?".

Mela meta kien xi ħsieb serju - li ma kien ħsieb serju xejn għax ma kien veru xejn - li l-istipendji kienu se jitnaqqsu bejn 5% u 15%, l-Onor.

Edwin Grech ġie jaqbeż għall-istudenti fil-Parlament u issa li l-istipendji se jonqsu b'50% - anzi hawn min se jonqoslu b'iktar għax hawn min jieħu stipendju ta' Lm155 - ma qamx jaqbeż għall-istudenti!

L-Onor.

Anton Tabone għadu kemm spjega kif it-tnaqqis fl-istipendji se jaffettwa b'mod negattiv lill-istudenti Għawdxin.

Fl-aħħar leġislatura kienet saret proposta mill-Universita' biex parti żgħira mill-istipendji tingħata f'kotba b'xejn iżda għalkemm din il-proposta setgħet kienet raġonevoli, fil-fatt ma kien sar xejn.

Niftakar li kienu saru protesti u dimostrazzjonijiet u saħansitra dak iż-żmien kienet qamet ukoll l- Oppożizzjoni Laburista f'dan il-Parlament biex tiddiskuti din il- kwestjoni.

Nerġa' ngħid li din il-proposta lanqas biss kienet twettqet għaliex il-Gvern kien ħalla s-sistema ta' l-istipendji kif kienet.

Pero' l- Onor. Anton Refalo kien għamel id-domanda parlamentari numru 5286 fejn kien staqsa lill-ministru għal Għawdex:

"Jista' l-Ministru jiddikjara jekk il-ministeru tiegħu ġiex ikkonsultat meta ġiet introdotta s-sistema tal-kupuni ...

- issa s-sistema tal-kupuni lanqas biss kienet ġiet introdotta imma l-Onor.

Anton Refalo kien għamilha fatta li ġiet introdotta -

"...fis-sens li parti mill-istipendju ta' l-istudenti Għawdxin imur għal xiri ta' kotba?

Jikkonsidrax il-Ministru li b'din is-sistema l- aktar li se jbatu huma l-istudenti Għawdxin peress li tali miżura żżid ma' l-ispejjeż li għandhom?".

S'issa lil kull min ikkwotajt kulħadd kien jaqbel li l-istipendji kellhom jiżdiedu.

Meta kienet saret proposta mill-Universita' li parti mill- istipendju kellu jingħata f'kotba b'xejn l-Onor.

Refalo kien qam f'dan il- Parlament u qal li dan kien se jaffettwa b'mod negattiv lill-istudenti Għawdxin, pero' issa fuq il-fatt li l-istipendju ta' l-istudent Għawdxi fl-aħħar sena tal-kors tal-liġi minn Lm155 fix-xahar se jinżel għal Lm50 fix-xahar baqa' sieket!

Jien nassumi li l-opinjonijiet tal-Ministru Edwin Grech, tas-Segretarju Parlamentari Anton Refalo u tal-Ministru Joe Mizzi bl- ebda mod ma tbiddlu għax sempliċement issa qegħdin f'kariga ministerjali.

Madam Speaker, l-Onor.

Joe Cilia kien għamel l-istess domanda, kelma b'kelma, li kien staqsa l-Onor.

Edwin Grech.

(Interruzzjonijiet) Naf li l- verita' toffendi imma ma kontx naf li toffendi daqshekk!

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġbok, Onor. Grech, ma rridx interruzzjonijiet.

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Alfred Portelli xtaq li l-istipendji jeħduhom ukoll dawk li kienu qed jagħmlu postgraduate course jew il-Ph.D. L-Onor.

Sandro Schembri Adami ried ukoll li l-istudenti ta' l-international maritime organisation - hu kien wieħed minnhom pero' nassumi li kien qed jaqbeż għal sħabu! - li kienu qed jagħmlu l-LL.M. - li lanqas huwa parti minn kors ta' l-Universita' - jieħdu wkoll l-istipendju.

Din hija l-ipokresija tan-naħa l-oħra u għal din ir-raġuni biss għandna nivvotaw favur din il-mozzjoni biex dawn ir-regolamenti ma jidħlux fis- seħħ.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, il-ħabib tiegħi l-Onor.

Tonio Borg għadu kemm ikkwota x'kien jingħad fi żminijiet differenti u naħseb li anke jien nista' nikkwota xi ftit x'kien jingħad fi żminijiet differenti dwar il-kontroversja ta' l-istipendji.

Għaliex għalkemm din il- kontroversja reġgħet qamet meta tressqu l-proposti dwar tibdil fis-sistema ta' l-istipendji, il-verita' hi li din kienet ilha tiġi diskussa fil-pajjiż pero' l-Gvern preċedenti kien jibża' jmiss din is-sistema ta' l-istipendji b'ċertu mod għax kien jibża' li jitlef il-voti.

Fis-27 ta' Novembru, 1992, ftit xhur wara l-elezzjoni, l-Onor.Eddie Fenech Adami kien għamel statement assolut li l-istipendju bl-ebda mod ma kien se jitneħħa jew jinbidel fil-forma li kien jingħata dak inhar, pero' nafu li sa sentejn wara kienu ttieħdu l-ewwel miżuri biex is-sistema ta' l- istipendji tibda tinbidel għaliex in-numru ta' studenti li bdew jidħlu l- Universita' beda dejjem jiżdied u filwaqt li fl-1988 daħlu 822 student, fl-1993 dan in-numru tela' għal 2,082.

Meta jkollok ir-responsabbilta' tal- gvern trid tagħti kas l-infiq tal-pajjiż u għalhekk anke l-Gvern preċedenti beda jaħseb x'se jagħmel biex jibda jikkontrolla n-nefqa tal-Gvern vis-a- vis l-istipendji.

Aħseb u ara gvern responsabbli kemm irid jagħti kas in- nefqa fuq l-istipendji meta llum in-numru ta' studenti fl-Universita' huwa kważi erba' darbiet aktar minn dak li kien fl-1993!

Proprju f'Awissu ta' l-1994, il-Gvern Nazzjonalista kien diġa' beda jieħu passi biex jikkontrolla n-nefqa fuq l-istipendji u kien daħħal regolamenti ġodda biex istudenti postgraduate ma jibqgħux igawdu mill-istipendji ħlief għal xi ftit korsijiet li l-Gvern deherlu li għandu jħallihom bl- istipendju.

Fil-fatt il-Gvern kien qed jikkalkola li bil-bidliet fl- istipendji li kienu saru f'Awissu, 1994 kien se jiffranka Lm160,000 fl- ewwel sena ta' l-implimentazzjoni tagħhom.

Dan ifisser li anke Gvern Nazzjonalista kien ħa gost li beda jieħu passi biex irażżan in-nefqa fuq l- istipendji għaliex nerġa' ngħid altru li jkun hemm ftit mijiet ta' studenti li jidħlu l-Universita' u altru li jkun hemm eluf ta' studenti.

Il-ministru ta' l-edukazzjoni ta' dak iż-żmien kien ippropona sistema ta' self għall-istudenti postgraduate li ma kenux se jirċievu aktar l- istipendju matul dak iż- żmien li kienu qegħdin jistudjaw u dak iż-żmien il- kunsill ta' l-istudenti universitarji kien ħareġ favur din l-iskema.

Il- Gvern ta' dak iż-żmien kien qed jara wkoll li din is-sistema ta' self għal dawk l-istudenti li kienu diġa' ggradwaw imma riedu jkomplu jistudjaw postgraduate, kienet qegħda tiftaħ it-triq għall-introduzzjoni eventwali u inevitabbli ta' l-iskema ta' self anke għall-undergraduates u anke fost dawk li bdew l-Universita' biex jieħdu l-ewwel degree tagħhom.

Fil-fatt fis-sajf ta' l-1994 il-KSU kien waqqaf diversi gruppi biex iressqu proposti għal tibdil fis-sistema ta' l-istipendji u biex tiġi introdotta skema ta' self għall-istudenti.

Se nikkwota minn wieħed mid- dokumenti ta' dawn il-gruppi mwaqqfa minn dan il-kunsill fejn kienu qalu li din is-sistema:

"... would help the students, make them more mature and responsible in use of their money, also lessen the bad feelings among taxpayers on students getting paid for nothing.".

Dan kien ingħad minn wieħed mill-gruppi li kien waqqaf il-KSU biex iressqu proposti fuq is-sistema ta' l-istipendju.

Fl-istess proposta, wieħed mis-sotto-gruppi tal-KSU kien qal li l- istudenti kellhom jibqgħu jingħataw somma bażika ta' flus kull sena bħala għotja u jkun hemm sistema ta' self offrut mill-gvern, bi ftehim mal-banek, b'rata ta' imgħax ridotta u kienu ssuġġerew ukoll li dan is-self jitħallas ħames snin wara l-gradwazzjoni.

Kienu qalu li din setgħet tkun ta' għajnuna għall-istudenti fejn l-għotja ma kenitx tkun biżżejjed.

Dan il- grupp tal-KSU fl-1994 kien sejjaħ din il-proposta bħala:

"bażi soda biex ikun hemm sistema effiċjenti u kostruttiva għall-mod kif niffinanzjaw lill-istudenti.".

Dan kollu juri li għalkemm il-miżuri li ħa dan il-Gvern dwar l- istipendji ġew impinġija bħala miżuri kattivi, ta' barra minn hawn u bla raġuni, il-Gvern preċedenti mhux biss kien diġa' beda jikkonsidrahom imma wħud minnhom kien diġa' beda jattwahom u fost il-mexxejja ta' l-istudenti nfushom ta' dak iż-żmien kien hemm min diġa' kien tal-fehma li kienet ħaġa tajba li l-istudenti universitarji jaħsbu huma stess kif setgħet tinħoloq sistema li in parti tingħata bħala self u in parti tingħata bħala għotja biex is-sistema ta' l-istipendji tkun sostenibbli.

Nerġa' ngħid li dawn il- bidliet li daħlu fis-sajf ta' l-1994 kienu saru inqas minn sentejn wara li l-Onor.

Eddie Fenech Adami kien qal li:

"... l-istipendju qiegħed hemm u se jibqa' u bl-ebda mod m'hu se jitneħħa jew jinbidel fil-forma li jingħata llum.".

Iżda l-fatti juruna li taħt l-istess Gvern Nazzjonalista l-istipendju nbidel u matul is-snin ġew iffrankati eluf ta' liri min-nefqa pubblika b'dawk il-passi li ħa l-Gvern fl-1994.

Fl-ewwel sena biss ġew iffrankati Lm160,000 pero' s'intendi sena wara oħra din is-somma baqgħet tiżdied.

Se nikkwota issa minn artiklu li kitbet Dolores Cristina f'"In-Nazzjon" ta' l-4 ta' Mejju, 1996 meta kienet qalet hekk:

"Imma jien nemmen li l-mod kif qiegħed jingħata l-istipendju mhux l- aktar wieħed għaqli u lanqas l-aktar wieħed ġust.

Naħseb li wasal iż- żmien li jsir studju serju dwar kif qiegħed jintuża l-istipendju mill- istudenti.

Għandna dritt inkunu nafu li l-miljuni li dan il-pajjiż qiegħed jippompja fl-istudenti qegħdin jintużaw għall-għan prinċipali li l-istipendju jingħata biex jgħin lil min jirċevih fl-istudji tiegħu.

Dan huwa kumment loġiku, intelliġenti, razzjonali u diffiċli li tikkritikah.".

L-istess Dolores Cristina wara l-bidla fil-gvern u meta bdiet tisħon il- kontroversja ta' l-istipendji kienet qalet li:

"M'għandi l-ebda dubbju li kien hemm u hemm studenti li m'użawx l- istipendju tagħhom għall-għanijiet li oriġinarjament ingħata biex jgħinhom fl-istudju.".

Jiġifieri ma naħsibx li l-mozzjoni li ġiet imressqa dalgħodu mill-Onor.

Louis Galea tirrifletti li fil-pajjiż kulħadd jaqbel li s-sistema ta' l- istipendji għandha tibqa' kif kienet għaliex kienet l-aktar waħda effiċjenti u l-aktar waħda ġusta għaliex fil-pajjiż hawn sentimenti differenti.

Fil-Partit Nazzjonalista stess hemm min jaħsibha b'mod differenti u saħansitra fost l-ex-ministri Nazzjonalisti kien hemm min qal li kien wasal iż-żmien li nirrevedu daqsxejn is-sistema ta' l-istipendji.

Fil-fatt f'għeluq id-diskors tiegħu l-Onor.

Louis Galea qal li hemm lok għal titjib f'din is-sistema pero' ddiżappuntajt ruħi għaliex la fil-mozzjoni u lanqas fid-diskorsi li saru mill-kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra mkien ma ngħata l- iċken ħjiel ta' kif għandu jsir dan it-titjib.

Kien ilhom jgħidu s-snin li hemm bżonn dan it-titjib iżda ma sar xejn, s'intendi mhux minħabba xi konsiderazzjoni sensittiva kbira għall-edukazzjoni imma għaliex beżgħu li meta jiġu biex jieħdu passi bħal dawn kienu se jitilfu l-voti, għaliex anke jekk lil dak li jkun tnaqqaslu ċenteżmu ma tantx se tidher popolari miegħu.

Jien m'għandix dubbju li fil-pajjiż inħass il-bżonn kemm minn nies ta' fehmiet politiċi differenti u kif ukoll minn nies minn oqsma differenti tal-ħajja li kien wasal iż-żmien li s-sistema ta' l-istipendji tinbidel.

Fil-kontroversja sħiħa dwar is-sistema ta' l-istipendji jien dejjem qgħadt attent u nibqa' noqgħod attent - u nagħmel hekk mhux b'xi tattika iżda għaliex verament nemmen hekk - li ma ssirx xi karikatura ta' l- istudenti universitarji qishom dawn xi qabda żgħażagħ irresponsabbli u l- flus sempliċi jonfquhom għad-divertiment jew għal xi ħajja lussuża.

S'intendi ikun hemm każijiet fejn dik il-karikatura tkun tersaq lejn stampa vera imma f'ħafna każi żgur li dan m'huwiex il-każ.

Nerġa' ngħid li anke fl-aktar mumenti fejn kien hemm temperatura għolja waqt il- kontroversja tas-sistema ta' l-istipendji, jidhirli li jien dejjem għamilt minn kollox biex lill-istudenti nibqgħu nirrispettawhom u ma jkunx hemm xi isteriżmu minħabba din is-sistema.

Imma m'hemmx dubbju li kien hemm bżonn li din is-sistema tinbidel.

Jien nerġa' ngħid li fid-dibattitu ta' dalgħodu kont nistenna li l-kollegi tan-naħa l-oħra jagħtu daqsxejn ħjiel ta' kif din is-sistema kellha tinbidel.

Għaliex sempliċement joqogħdu jirrepetu li rridu nistudjaw is-sistema ħalli nagħmlu sistema aħjar?

Jien nippretendi li partit li għamel disa' snin u nofs fil-gvern mill- anqas jkun rabba u fforma ċerta kultura ta' gvernar, anke fil-mod kif jara l-affarijiet.

Pero' dalgħodu ma tantx rajt minn din il-kultura u sinċerament kont nistenna li jingħata daqsxejn ħjiel fejn is-s-sistema l- ġdida hija difettuża u kif tista' tiġi rranġata.

Imma min-naħa ta' l- Oppożizzjoni Nazzjonalista, ma tressqet l-ebda alternattiva ħlief li sempliċement ħadet il-pożizzjoni komda li hija kontra s-sistema l-ġdida ta' l-istipendji.

M'hemmx dubbju li kull gvern f'kull pajjiż fid-dinja jippreferi li jmur quddiem iċ-ċittadin jagħtih il-flus u jagħmillu kollox b'xejn ħalli dak li jkun lanqas ikollu għalfejn imur jaħdem.

Naħseb li kull gvern anke biex jiġbor il-voti jkun jaqbillu li jieħu kull miżura li tagħmlu popolari u ġġibu qrib xi settur tal-popolazzjoni.

Pero' ċertament li meta gvern jiġi biex jieħu miżura u jagħmel xi ħaġa, irid jagħti kas f'liema ċirkostanzi finanzjarji jinsab il-pajjiż.

Pero' fid-diskorsi li saru dalgħodu min-naħa ta' l-Oppożizzjoni ma ngħata l-ebda ħjiel dwar dawn l-affarijiet u ma saret l-ebda ammissjoni li l-Gvern preċedenti nnifsu ġab din is-sitwazzjoni minħabba l-mod kif ħalla d-deficit strutturali fil- pajjiż jikber sena wara oħra, speċjalment wara t-tieni gvern ta' l-Onor.

Fenech Adami, fejn kien jonfoq b'mod irresponsabbli u ma kienx jagħti kas jekk id-dħul tal-gvern kienx qed jagħmel tajjeb għall-infiq li kien qed isir.

Fil-fatt illum waħda mill-isfidi moderni ta' kull gvern f'kull pajjiż fid-dinja hija li jkollu sitwazzjoni fejn kemm jista' jkun iżomm in- nefqa tiegħu f'pożizzjoni stabbli għaliex l-ebda poplu fid-dinja ma tant jaċċetta li jiżdiedu t-taxxi biex jagħmlu tajjeb għall-infiq tal-gvern.

Fl-istess ħin l-aspettattivi taċ-ċittadin biex jingħata s-servizzi soċjali u jsir investiment fil-qasam tas-saħħa u ta' l-edukazzjoni mill- gvern huma għolja u iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qed jogħlew.

Għalhekk kull gvern responsabbli fid-dinja jrid jibbilanċja bejn il-finanzi li għandu, bejn il-flus li jista' jdaħħal u bejn l-aspettattivi taċ-ċittadin.

Illum is-sistema edukattiva tibda mil-livell ta' dawk li għadhom jibdew il- ħajja, tkompli fil-livell primarju, fil-livell sekondarju, fil-livell post- sekondarju, fil-livell terzjarju u tibqa' sejra tul il-ħajja.

Jien ngħid li anke kieku l-Gvern preżenti ma wiritx id-deficit kbir mill-Gvern preċedenti, xorta kien se jkollu jara li n-nefqa pubblika titqiegħed fuq bażi soda u tkun sostenibbli għaliex meta gvern jgħabbi lill- ġenerazzjonijiet ta' warajh b'dejn kbir ikun qed joqtlilhom ħafna opportunitajiet fil-ħajja.

Aħna llum diġa' wasalna fi stadju li rridu nħallsu Lm54 miljun f'imgħaxijiet għad-dejn li sar minħabba nuqqas ta' għaqal fid-deċiżjonijiet li ttieħdu għan-nefqa pubblika u kull lira li tintnefaq biex jitħallsu dawn l-imgħaxijiet hija lira misruqa mill- edukazzjoni, mis-saħħa, mis-servizzi soċjali u mill-investiment li hemm bżonn isir biex il-pajjiż ikompli jimmodernizza ruħu.

M'hemmx dubbju li f'ċerti oqsma jkun tajjeb li l-gvern jidħol għal ċertu dejn biex, per eżempju, tinbena l-infrastruttura fil-pajjiż li se jgawdu minnha l- ġenerazzjonijiet futuri għaliex f'dan il-każ, meta jikbru u jibdew jaħdmu, huma wkoll jħallsu lura parti minn dak id-dejn.

Imma l-agħar ħaġa li tista' ssir hija meta jsir infiq bl-addoċċ mingħajr ippjanar.

Dak m'huwiex investiment imma huwa ħela u naħseb li wasal iż-żmien li l-Partit Nazzjonalista fl-oppożizzjoni jirrifletti fejn investa b'mod tajjeb meta kien fil-gvern u fejn ħalla s-sitwazzjoni taħrablu minn idejh fit-tmexxija tal-finanzi pubbliċi.

M'hemmx dubbju li m'hijiex ħaġa faċli li titlob setturi differenti tal- popolazzjoni biex ibiddlu l-imġieba tagħhom meta dawn kienu draw li money no problem.

Din hija mentalita' perikoluża li therri lil pajjiżna.

Kienet daħlet il-mentalita' - u jekk rridu nkunu serji rridu noqogħdu attenti minn din it-tip ta' kultura politika - li l-Gvern jista' jilgħabha l-ħin kollu ta' xi alla tal-fertilita' li jqassam ir-rigali u l-flus, li s- servizzi soċjali jistgħu jibqgħu jingħataw mingħajr problema ta' xejn, jiżdiedu kemm jiżdiedu, li jista' jsir kull żvilupp fil-qasam tas-saħħa, fil-qasam ta' l-edukazzjoni u f'oqsma oħra mingħajr ma nagħtu kas jekk dawn in-nefqiet humiex sostenibbli jew le.

M'hemmx dubbju lanqas li fis-seklu 21 pajjiżna se jkollu jsir aktar effiċjenti u kompetittiv għaliex inkella nkunu qegħdin nipperikolaw il- ħajja ta' dawk il-ġenerazzjonijiet li jkunu qegħdin jgħixu fis-seklu 21.

Jien ngħid li b'xi mod jew ieħor pajjiżna salva u mexa 'il quddiem minn wara l-gwerra 'l hawn bid-difetti kollha tal-Gvernijiet Nazzjonalisti u tal- Gvernijiet Laburisti iktar aħjar milli mexxewh il-barranin li kienu jużawna għall-bżonnijiet u għall-interessi tagħhom u mhux biex jintlaħqu l- aspirazzjonijiet tal-Maltin u l-Għawdxin li kienu jgħixu f'pajjiżna dak iż- żmien.

Ma jistax ikun li għas-seklu li ġej nibqgħu bil-mentalita' li se jiġi xi ħadd minn barra li b'xi mod jew ieħor se jsalvana u jsolvilna l- problemi tagħna imma rridu nkunu aħna li bl-akbar serjeta' u bl-akbar għaqal naraw kif nagħmlu lil pajjiżna sostenibbli f'kull qasam.

Jien ngħid li jekk hemm settur tal-popolazzjoni li dan id-diskors għandu jifhmu, dawn għandhom ikunu ż-żgħażagħ ta' l-Universita' għaliex l- ewwelnett bħala studenti universitarji suppost jifhmu aktar minn xiex għaddej il-pajjiż u t-tieni nett għaliex minn hawn u ftit snin oħra huma se jkunu qegħdin imexxu lill-pajjiż flimkien ma' nies oħra.

Jekk il- mexxejja ta' għada jsibu ma' wiċċhom wirt ta' żbilanċ kbir fil-budget ma jkunux jistgħu jinvestu fil-qasam ta' l-edukazzjoni, fil-qasam tas-saħħa, fil-qasam tas-servizzi soċjali u fil-qasam ta' l-investiment.

M'għandix dubbju li għalkemm forsi mhux l-istudenti kollha jifhmu dan id-diskors, hemm minnhom li jifhmuh u iżjed 'il quddiem aktar studenti jifhmuh.

Illum f'pajjiżi oħra nsibu sistemi ta' stipendji ħafna inqas ġenerużi mis-sistema preżenti ta' l-istipendji f'pajjiżna.

Infatti f'ħafna pajjiżi oħra ma ssibx sistema fejn l-istudenti ma jħallsux għall-korsijiet universitarji tagħhom u fl-istess ħin jingħataw għotja ta' Lm50 fix-xahar għaliex qed jiddaħħlu sistemi iktar iebsa minħabba l-problema tan-nefqa pubblika.

In-naħa ta' l-Oppożizzjoni qalet li saret bidla drastika fis- sistema ta' l-istipendji tagħna.

F'dawn l-aħħar għaxar snin saru tibdiliet fis-sistema ta' l-istipendji fl-Amerika, fil-Ġermanija, fl-Italja u fl- Ingilterra u ma naħsibx li dawn xtaqu jbiddlu s-sistema minn kif kienet għaliex kienu jippreferu li ma jkollhomx it-tgergir u l-kritika minħabba t- tibdil f'sistema li kienet indrat fejn l-istudenti ma kenux jħallsu għall- korsijiet universitarji tagħhom u kienu jingħataw għotja.

Dawn is-sistemi fl-aħħar snin bdew jinbidlu minħabba l-pressjoni fuq in-nefqa pubblika u min isegwi l-aħbarijiet jaf li f'ċerti pajjiżi għaddejja diskussjoni sħiħa dwar kif għandu jsir il-finanzjament ta' l-edukazzjoni terzjarja.

Il- bidliet li qed jidħlu huma ħafna iżjed drastiċi mill-bidliet li għamilna aħna fis-sistema ta' l-istipendji.

Kien hemm ċerti pajjiżi li neħħew l-għotja lill-istudenti u daħlu s-self totali, filwaqt li kien hemm pajjiżi oħra li barra li neħħew l-għotja u daħlu s-self għall-istudenti - waħda mill-ikbar differenzi li hemm bejn l- istudenti Maltin u l-istudenti barranin hija li l-istudenti tagħna jistgħu jibqgħu jistudjaw l-Universita' u jgħixu fid-djar tal-ġenituri tagħhom, għalkemm fil-każ ta' studenti Għawdxin dan huwa argument differenti - ħadu l-pass ukoll li l-istudenti jridu jħallsu biex jistudjaw l-Universita'.

Issa jekk l-Oppożizzjoni Nazzjonalista sejħet il-bidliet fis-sistema ta' l- istipendji tagħna bħala bidliet drastiċi, ma nafx xi kliem kienet tuża biex tiddeskrivi x'għamlu gvernijiet oħra uħud minnhom immexxijin, bħal, per eżempju, fil-każ tal-Ġermanija, minn partit li l-Oppożizzjoni tħossha qrib tiegħu.

Waħda mill-affarijiet li l-Ġermaniżi jisħqu ħafna fuqha hija li meta f'soċjeta' tħalli tikber dik li tissejjaħ illużjoni fiskali fejn qisu m'hemmx rabta bejn dawk li jħallsu t-taxxi biex ikun hemm il-fondi pubbliċi u dawk li jibbenefikaw mill-istess fondi pubbliċi u l-flus qishom qed jaqgħu minn x'imkien, illum jew għada tasal f'sitwazzjoni fejn xi ħadd irid jagħmel tajjeb għal kull lira li tintnefaq biex il-gvern ikun jista' jħallas lura d-dejn li jkun għamel.

Għalhekk f'pajjiżna wasalna f'sitwazzjoni fejn minħabba d-deficit strutturali li l-Gvern preżenti wiret mill-Gvern Nazzjonalista kellu jieħu diversi passi f'ħafna oqsma differenti, fosthom anke fil-qasam ta' l-istipendji.

Issa xi ħadd qal li b'dan il-mod xorta mhux se ssolvi l-problemi kollha.

Jien naqbel li l- passi jridu jittieħdu f'setturi differenti biex kulħadd jerfa' l-parti tiegħu.

Fl-istess ħin li l-Gvern ħa dawn il-passi biex jagħmel tibdil fis- sistema ta' l-istipendji ta' l-istudenti universitarji, ħa passi oħra biex jibda jsaħħaħ aktar anke s-sistema edukattiva.

Wieħed mill-oqsma kruċjali għall-futur ta' pajjiżna, aktar minn qatt qabel, huwa l-qasam edukattiv għaliex il-futur ta' pajjiżna jiddependi totalment mill-kwalita' ta' ħila, intelliġenza u kapaċita' li għandhom il-Maltin u l-Għawdxin.

Aktar ma d- dinja ssir kompetittiva u aktar ma s-soċjetajiet u l-ekonomiji jiftħu l- fruntieri għal xulxin, l-investiment u l-iżvilupp ekonomiku jiċċaqlaq fid- direzzjoni fejn hemm l-aktar ħila.

Għalhekk wieħed mill-modi kif tiżviluppa l-ħila tal-poplu huwa billi tagħtih edukazzjoni ta' kwalita' tajba.

Jien ngħid li għad baqagħlna ħafna passi serji x'nieħdu biex inkunu żguri li qed nagħtu edukazzjoni ta' kwalita' tajba fil-livelli kollha tas- sistema edukattiva tagħna u għandna bżonn insaħħu ħafna aktar lil dawk li jibdew fil-kindergarten, fil-livell primarju, fil-livell sekondarju, fil- livell post-sekondarju u lil dawk li jidħlu l-Universita'.

Għalkemm forsi solvejna l-problema tal-kwantita' ta' studenti li jmorru l-iskola, żgur li għad baqagħlna ħafna x'nagħmlu biex il-kwalita' ta' edukazzjoni li tingħata f'kull livell tkun aħjar milli hi.

Il-kriterju tal-kwalita' ta' edukazzjoni ma jitkejjilx biss minn kemm jgħaddu studenti mill-eżamijiet, iżda jitkejjel l-aktar mill-kapaċita' ta' kemm dawn it-tfal li joħorġu mis-sistema edukattiva jkunu kapaċi li jkollhom kultura fejn jinbidlu l-ħin kollu u jkunu jistgħu jsolvu l- problemi ġodda li ta' qabilhom qatt ma jkunu ltaqgħu magħhom.

GĦalhekk irridu nkomplu naħdmu biex intejbu l-livell u l-kwalita' ta' l-edukazzjoni tagħna f'kull livell.

Il-kapaċita' ta' poplu li jiġbed lejn il-pajjiż investiment u li jkun kapaċi jipproduċi prodotti u servizzi li jħabbtuha tajjeb ma' pajjiżi oħra tiddependi ħafna mill-kwalita' ta' edukazzjoni li jkun irċieva fis-sens li jkun kapaċi jieħu deċiżjonijiet, ikun kreattiv u oriġinali u jkun kapaċi jaffronta s-sitwazzjoni ġdida tas-seklu 21.

Waħda mill-affarijiet li rridu nkomplu nagħmlu hi li nkomplu nsaħħu l-edukazzjoni f'kull livell, mil-livell primarju sal-livell universitarju.

Nerġa' ngħid in-numru ta' studenti li jkomplu jistudjaw, jitħarrġu u jingħataw edukazzjoni biex nippreparahom għall-futur mhuwiex għoli daqskemm nixtiequ.

Sfortunatament għad għandna sistema edukattiva li tikkundanna parti kbira ta' dawk l-istudenti tagħna li ta' disa' jew għaxar snin ikunu diġa' jħossuhom falluti u jibqgħu jġorru fihom dak it-timbu ta' falliment u jistmaw lilhom infushom b'mod baxx għaliex iħosshom li ġew ittimbrati bħala mhux kapaċi u ħafna minn dawn l-istudenti fil-livell primarju jkollhom problema biex ikomplu fil-livell sekondarju.

Għalhekk għandna ħafna x'nagħmlu biex nagħtu nifs ġdid lill-edukazzjoni tagħna fil-livell kollha tagħha, l-aktar fost dawk li jaqtgħu qalbhom minn kmieni u jaqgħu lura għaliex is-sistema edukattiva kif inhi kemm bħala struttura u kif ukoll bħala metodu m'hijiex taħseb fihom.

Minkejja li l-edukazzjoni b'xejn għal kulħadd daħlet aktar minn 50 sena ilu, għad għandna faxex sħaħ ta' tfal u żgħażagħ li għadhom m'humiex igawdu minn edukazzjoni għal kulħadd.

Inkunu qed nagħmlu żball kbir jekk meta nitkellmu fuq l-effett ta' l-edukazzjoni fuq is-soċjeta' tagħna, fuq l-ekonomija tal-pajjiż u fuq il-futur tal- pajjiż, indejqu d-diskussjoni tagħna għall-kwestjoni ta' l-istipendji biss.

Madam Speaker, fis-sistema l-ġdida ta' l-istipendji għamilna li min, għal xi raġuni jew oħra, ikollu bżonn aktar minn Lm50 fix-xahar li tingħata bħala għotja, jista' jissellef mill-bank biex ikompli l-istudji tiegħu.

Fil-fatt minn informazzjoni li għaddewli l-Bank of Valletta u l- Mid-Med Bank jirriżultali li 629 student universitarju qed jagħmlu użu mill-iskema ta' self li qed tingħata lill-istudenti undergraduates li bdew minn Jannar ta' din is-sena.

Fil-fatt 393 student qed jissellfu mill-Bank of Valletta u 236 student mill-Mid-Med Bank u aħna ħallejniha f'idejn il- banek biex bejniethom joffru skemi ta' self differenti għal dawk iż- żgħażagħ li jkunu jridu jkomplu jistudjaw.

Fl-istess ħin ħadna passi biex jitwaqqaf kumitat li jibda jara t-talbiet ta' dawk li jħossu li għandhom bżonn aktar minn Lm50 għotja pero' ma jistgħux jirrikorru għas-self.

Waqqafna dan il- kumitat biex ma tibqax fid-diskrezzjoni tal-ministru li jiddeċiedi lil min jagħti stipendju sħiħ u min jirrikorri għas-self jekk ikollu bżonn.

Skond il-liġi ta' l-1988 imressqa mill-amministrazzjoni preċedenti t- talba biex xi ħadd jiġi eżentat milli jħallas il-fees ta' l-Universita' jew biex jingħata l-istipendju għaliex huwa l-breadwinner tal-familja kienet fid-diskrezzjoni tal-ministru.

Jien deherli li dak il-poter m'għandux jibqa' f'idejn il-ministru iżda għandu jkun f'idejn bord apposta, kompost minn chairman, membru ieħor maħtur mill-ministru responsabbli għall- edukazzjoni, membru ieħor maħtur mill-ministru responsabbli għall-finanzi, membru ieħor maħtur mill-ministru responsabbli għall-ħarsien soċjali u membru ieħor maħtur mir-Rettur ta' l-Universita' ta' Malta.

Dan il-kumitat diġa' qed jiltaqa' u beda jipproċessa t-talbiet li għandu quddiemu.

Il- kumitat ġie kostitwit fit-23 ta' Jannar, 1998, għamel laqgħa fit-13 ta' Frar, fejn eżamina 15-il każ ta' studenti li għandhom 'il fuq minn 30 sena u issa se jerġa' jiltaqa' fil-bidu ta' Marzu biex jgħarbel 13-il każ ta' studenti li l-ġenituri tagħhom qegħdin jirċievu għajnuna soċjali taħt l- Att dwar is-Sigurta' Soċjali, flimkien mas-sitt każi l-oħra pendenti.

Il- kriterji li se jħares lejhom dan il-kumitat huma kriterji ta' dawk li sinċerament ma jaffordjawx li jgħixu bil-Lm50 bħala stipendju u ma jaffordjawx li jissellfu u l-kriterji li hemm imniżżla fl-Att dwar is- Sigurta' Soċjali.

Waħda mill-affarijiet li trid tiġi diskussa f'loan system għall- istudenti universitarji hija l-graduate tax li tiġi mħaddma fl-Awstralja, fejn studenti li ma jkunux ġejjin minn ambjenti ekonomiċi u soċjali li jistgħu jissellfu ma jintalbux li jħallsu lura s-self li jkunu ħadu f'dik is-sitwazzjoni ekonomika u soċjali li tkun inqas vantaġġuża minn ta' oħrajn, iżda jibdew iħallsu meta jkunu qed jaqilgħu l-flus tagħhom fejn ħafna drabi l-income bracket li jkunu daħlu fiha tkun ogħla minn tal- ġenituri tagħhom.

Aħna se naraw kif din is-sistema se taffettwa lill- istudenti tagħna pero' m'għandix dubbju li s-sistema m'hijiex se toħloq problemi lil dawk l-istudenti li jridu jkomplu jistudjaw.

L-ikbar problema li għandhom dawk li bħalissa ġejjin minn ambjenti soċjali u ekonomiċi inqas vantaġġużi minn ta' oħrajn m'huwiex l-istipendju, iżda għaliex is-sistema preżenti edukattiva, fil-livell primarju u sekondarju m'hijiex tagħtihom il-kwalita' ta' edukazzjoni meħtieġa biex ikollhom expectations li jħajruhom jkomplu jistudjaw.

Għalhekk fil-livell primarju u sekondarju rridu nkomplu ninsistu biex inwessgħu l-grupp ta' studenti li jkunu jixtiequ jkomplu jistudjaw iktar 'il quddiem.

Dalgħodu sar l-argument min-naħa ta' l-Oppożizzjoni li l-istipendju kien sar parti mill-paga soċjali.

Pero' ta' min ifakkar li anke fi żmien l- amministrazzjoni preċedenti, kien hemm faxex sħaħ ta' studenti fil-livell post-sekondarju li qatt ma ngħataw stipendju jew inkella ngħataw stipendju verament żgħir.

Allura għaliex l-argument ta' l-istipendju bħala paga soċjali ma ntużax anke għal dawk l-istudenti fil-livell post- sekondarju, li baqgħu qatt ma ngħataw stipendju jew ingħataw ftit li xejn?

Għalkemm qed ngħidu li hemm bżonn ninċentivaw iktar studenti biex ikomplu jistudjaw, jidher li l-kriterju m'huwiex qed jintuża bl-istess mod għal kulħadd għaliex hemm faxex sħaħ ta' studenti fil-livell post-sekondarju li baqgħu ma ngħatawx xi forma ta' inċentiv finanzjarju biex ikomplu jistudjaw.

Jien ngħid li għandna nimpenjaw ruħna biex filwaqt li ntejbu s- sistema biex ikun hemm min ikompli jistudja, inħajru aktar studenti biex mil-livell sekondarju jkomplu għal-livell post-sekondarju u biex mil-livell post-sekondarju - għaliex għad baqa' problemi xi nsolvu - jgħaddu għall- Universita'.

Din il-problema li m'għandha x'taqsam xejn mal-kwestjoni ta' l-istipendju ma ssemmietx min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

S'issa d-dħul fl-Universita' għadu dominat minn kriterji akkademiċi fejn trid iġġib l-Matsec, żewġ A levels, tliet suġġetti f'livell intermediate - fuq din il-kwestjoni l-istudenti bir-raġun qed jilmentaw li fejn suppost li l-intermediate huwa terz ta' l-avvanzat fil-fatt qed ikun iktar u għalhekk hemm bżonn li l-Universita' u l-bord tal-Matsec jkomplu jieħdu l- passi li diġa' bdew jieħdu biex jaraw li l-intermediate verament ikun jirrifletti livell intermediate u mhux studju f'livell avvanzat ieħor - u s-Systems of Knowledge.

Din is-sistema qed tivvantaġġa lil dawk li jkunu marru l-junior college u sixth forms oħrajn u jkunu qabdu r-rotta akkademika pero' qed tiżvantaġġa lil żgħażagħ oħra li jkunu qabdu rotta vokazzjonali u li jkunu jixtiequ jkomplu jistudjaw.

Sfortunatament f'Malta għad għandna s-saħta li l-linja vokazzjonali għadha titqies inferjuri għal-linja akkademika.

Jekk wieħed jara ftit x'qed jiġri fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea u fil-pajjiżi tal-Kunsill ta' l-Ewropa jsib li mexjin lejn dak li jissejjaħ parity of esteem bejn ir- rotta akkademika u r-rotta vokazzjonali.

Din ma tiġrix f'Malta u sfortunatament tista' tagħmel ħsara lill-futur ta' pajjiżna għaliex ċertament għandna bżonn ta' edukazzjoni vokazzjonali ta' kwalita' ogħla u ta' kwalita' aħjar li jixirqilha r-rispett u d-dinjita' kollha.

Bħalissa żgħażagħ studenti li jkunu qabdu linja bankarja jew linja fl-elettronika u fl-inġinerija f'xi istitut post-sekondarju minbarra li jgħaddu mill- eżamijiet tagħhom iridu jgħaddu wkoll minn eżamijiet oħrajn biex ikunu jistgħu jidħlu l-Universita'.

Għalhekk il-piż ta' dawn iż-żgħażagħ huwa ikbar minn ta' dawk li jkunu qabdu r-rotta akkademika.

Jien ngħid li għalkemm wieħed irid jikkonsidra l-effett ta' l-istipendju fuq l-aċċess għall-Universita', għandna nkunu serji u nqisu wkoll dawn it-tip ta' blockages li għandna fis-sistema edukattiva tagħna u nipprovaw insolvuhom għall-ġid ta' dawk iż-żgħażagħ li jridu jkomplu jistudjaw u għall-ġid ta' pajjiżna għaliex l-iktar pajjiżi li mxew 'il quddiem kienu dawk il- pajjiżi li ġabu flimkien u għollew il-livell kemm ta' l-edukazzjoni ġenerali kif ukoll ta' l-edukazzjoni vokazzjonali.

Aħna nħobbu nitkellmu fuq knowledge society u fuq il-bżonn ta' avvanz teknoloġiku, pero' nerġa' ngħid il-futur ta' pajjiżna jiddependi minn kemm aħna kapaċi nrawmu fit-tfal u fiż-żgħażagħ tagħna l-kapaċita' li jaħsbu b'moħħhom, il-kapaċita' li jikkreaw u jsolvu l-problemi u l-kapaċita' li jkunu jafu jagħmlu xi ħaġa.

S'issa l-mudell edukattiv dominanti f'pajjiżna huwa learning by learning fil-klassi u nqisu nferjuri l- learning by doing.

M'hemmx dubbju li l-futur ta' pajjiżna jiddependi fuq ir- rata ta' kemm nies ikunu kapaċi jafu jaqraw u jiktbu, ta' kemm nies ikunu kapaċi jħaddmu n-numri u ta' kemm nies ikunu kapaċi jaħdmu u jsolvu problemi reali.

Għalhekk nappella li d-diskussjoni dwar l-Universita' tittieħed fi kwadru ħafna iktar usa' mill-kwestjoni ta' l-istipendju biss.

Jien ngħid li f'pajjiżna ma niddiskutux biżżejjed il-kwadru ġenerali li fih l-Universita' trid tiżviluppa fil-kwadru tas-sistema edukattiva kollha kemm hi.

Mill-kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra ġejt ikkritikat li qisni għamiltha ta' rasi iebsa u ma tajtx kas x'kien qed jiġri fil-pajjiż jew x'kienu qed jgħidu nies ta' fehmiet politiċi differenti fil-pajjiż.

L-ewwelnett ma naqbilx ma' l-interpretazzjoni li ngħatat li qisu kulħadd kien vuċi waħda li s-sistema ta' l-istipendji m'għandhiex tintmess għaliex jien iltqajt ma' nies u għaqdiet ta' fehmiet politiċi differenti - u minn hawn nirringrazzjahom - li għaddew proposti u suġġerimenti dwar kif din is- sistema tista' tinbidel.

M'huwiex veru li ma pprovajtx niddiskuti anzi jien kont diżappuntat mill-ħbieb tiegħi - jekk għadhom iqisuni bħala ħabib tagħhom! - li llum jmexxu l-KSU għaliex ċertament li kelli tama li b'diskussjoni serja u serena stajna naslu għal dak li kienu qalu l-kollegi tagħhom stess fl-1994, cioe' li sistema ta' self u ta' għotja flimkien tista' tkun bażi soda u kostruttiva biex is-sistema ta' l-istipendji titpoġġa fuq sisien sodi.

Sfortunatament ma kellix ix-xorti li fl-1997 insib nies li kien hemm fl-1994 biex ikunu kapaċi jiddiskutu din il- kwestjoni.

Nerġa' ngħid li jien kelli t-tama u l-fiduċja li se naslu, iżda mbagħad kien jidher b'mod ċar li ma kienx hemm impenn biex din is- sistema tinbidel bil-kunsens tal-KSU.

Fil-fehma tiegħi l-istudenti demokristjani li jiddominaw dan il-kunsill ħallew is-sitwazzjoni taħarbilhom minn idejhom, tiddeġenera f'partiġjaniżmu bla sens li waslet biex għamlet ħsara lill-kawża ta' l-istudenti nfushom.

Dawk huma żbalji li ħallsu għalihom għax ma sabux l-appoġġ ta' kulħadd kemm meta organizzaw il-protesta kif ukoll meta pprovaw jorganizzaw konferenza biex jiddiskutu l-kwestjoni f'qafas aktar ġenerali.

Jiddispjaċini għal dak li ġara għaliex ċertament kont qed nistenna kontribut min-naħa tal-KSU għal din id-deċiżjoni u għat-tfassil tas- sistema ta' l-istipendji.

MADAM SPEAKER: Ippermettili Onorevoli imma skadielek il-ħin u hħandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkompli tinstema'.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nipproponi li l-Onor.

Bartolo jkompli jinstema'.

ONOR.

MARIA CAMILLERI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Bartolo jkompli jinstema'.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra għal din l-estensjoni.

Irrid nirriferi wkoll għal dak li ntqal dwar l-istudenti Għawdxin.

Jien nipprova kemm jista' jkun li nżomm laqgħat regolari ma' l-istudenti Għawdxin biex naraw kif nistgħu ntejbu l- opportunitajiet għalihom.

Nista' ngħid li, per eżempju, hemm lok fejn nistgħu nsaħħu ċ-ċentru universitarju f'Għawdex billi ntejbu anke l-kuntatt bejn l-istess ċentru u l-Universita' ta' Malta.

Jien naħseb li nistgħu nagħmlu xi ħaġa biex inkabbru l-post, li issa sar żgħir wisq biex ilaħħaq ma' l-attivita' sabiħa li tiġi ġġenerata fih.

Barra minn hekk, fi żmenijiet tal-lum meta t-teknoloġija ta' l-informatika hija avvanzata, nistgħu ntejbu l-kuntatt bejn iċ-ċentru universitarju u l-Universita' ta' Malta għaliex għalija ma jagħmilx sens li studenti minn Għawdex ikollhom jiġu Malta biex jiċċekkjaw jekk it-tali ktieb huwiex available fil- librerija ta' l-Universita' meta llum b'sempliċi sistema ta' on line miċ- ċentru universitarju f'Għawdex stess jista' jkollhom aċċess għad-datebase fil-librerija ta' l-Universita'.

Jien nittama li fiż-żmien li ġej inkunu nistgħu nsaħħu dawn it-tip ta' inizjattivi biex aktar studenti Għawdxin ikunu moqdijin aħjar fl-istudji tagħhom.

Irridu wkoll nimpenjaw ruħna biex insaħħu dak li qed jiġri fost l- istudenti Għawdxin fil-qasam post-sekondarju.

Fil-15-il xahar li għaddew fl- Istitut Post-sekondarju Mikel Anġ Refalo rnexxilna nagħmlu ċerti affarijiet bħal, per eżempju, infetħet librerija li qabel kien post mitluq u kien jintuża bħala store u għandhom anke aċċess aħjar għas-sistemi tal- computers.

Pero' hemm xi affarijiet oħra li rridu nirranġaw kemm f'dan l- istitut post-sekondarju kif ukoll fl-iskejjel sekondarji u fl-iskejjel primarji ta' Għawdex.

Jekk irridu ninkoraġixxu aktar żgħażagħ biex ikomplu jistudjaw irridu nkomplu nsaħħu l-livell primarju u l-livell sekondarju.

Jekk wieħed iħares lejn l-istatistika ta' minn fejn jiġu l-istudenti ta' l- Universita' jara li ma tantx huma mqassmin tajjeb territorjalment għaliex hawn lokalitajiet sħaħ fejn ftit huma dawk li jkomplu jistudjaw fil-livell terzjarju u għalhekk m'hemmx dubbju li għandna eluf ta' tfal fl-inħawi differenti tal-pajjiż li għandhom bżonn skejjel primarji u sekondarji tajbin.

Nerġa' ngħid li għalkemm il-Gvern preżenti sab ma' wiċċu diffikultajiet finanzjarji mill-amministrazzjoni preċedenti l-Gvern xorta baqa' jagħti importanza kbira lill-edukazzjoni f'pajjiżna u qiegħed jinvesti biex ikollna bini aħjar ta' skejjel, tagħmir u materjal edukattiv aħjar u jkun hemm taħriġ aħjar biex is-servizz edukattiv f'pajjiżna jkompli jitjieb.

Kulħadd jaqbel li li tagħmel f'dan il-qasam qatt m'huwa biżżejjed u jien ngħid li għadna biss fil-passi tal-bidu għaliex hemm ħafna aktar x'isir.

Is-soltu niġu kkritikati li m'aħniex nagħtu kas biżżejjed l-iżvilupp internazzjonali ta' l-Universita' tagħna u l-opportunitajiet ta' l- istudenti tagħna li jieħdu sehem fil-programmi tal-Unjoni Ewropea, u niġu akkużati wkoll li minħabba d-deċiżjoni tal-Gvern preżenti li jirtira l- applikazzjoni għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea u jfittex relazzjonijiet li aktar jikkorrispondu u jirriflettu l-bżonnijiet u r- realta' tagħna, qed inċaħħdu lill-istudenti tagħna minn dawn il- programmi.

Pero' jekk wieħed jara ix-xogħol li qed isir f'dan il-qasam jinduna li din l-akkuża ma treġix għaliex għandna studenti li qegħdin igawdu minn żjajjar barra minn Malta.

Jien dejjem nikkritika li hawn aspettattivi mhux realistiċi ta' x'inhuma l-programmi edukattivi ta' l- Unjoni Ewropea u fil-fatt saret kritika anke minn fost il-fundaturi kbar ta' l-Unjoni Ewropea li l-inqas settur li l-Unjoni żviluppat fih fl- aħħar snin kien is-settur ta' l-edukazzjoni.

Per eżempju, Schumann kien jgħid li kien ikun aħjar li kieku minflok bdew bil-faħam u bl-azzar kienu jinvestu fuq it-tfal u fuq iż-żagħżagħ għaliex il-flus li l-Unjoni Ewropea - dak iż-żmien kienet għadha Suq Komuni - kienet tgħaddi għall-qasam edukattiv kienu dejjem ftit ħafna meta tqabbilhom mal-flus li kienu jintnefqu f'oqsma oħra.

Illum qed issir kritika qawwija mill-istudenti universitarji ta' l- Ewropa li programmi bħal Socrates, Erasmus u Leonardo għandhom għanijiet nobbli ħafna pero' l-fondi allokati għalihom tant huma baxxi li ftit huma dawk iż-żagħżagħ li tassew qed igawdu minn dawn il-programmi.

Fil- fatt biex igawdu minn dawn il-programmi jew iridu jkunu għamlu sajf jaħdmu jew ikunu ġabu l-flus minn x'imkien ieħor għaliex il-flus li hemm maħsuba f'dawn il-programmi jagħtuhom medja ta' Lm50 fix-xahar li mhumiex biżżejjed.

Qed issir kritika minn diversi assoċjazzjonijiet ta' studenti universitarji Ewropej li jekk il-mexxejja ta' l-Unjoni Ewropea jixtiequ li dawn il-programmi jibqgħu jgawdu minnhom l-istudenti fil-futur u mhux biss studenti ta' ċertu income, li għalihom dawk il-Lm50 ikunu pocket money iridu jaraw li dawn il-finanzi jiżdiedu.

Inċidentalment bi pjaċir ngħid li bħalissa fostna għandna grupp ta' studenti minn pajjiżi differenti li qegħdin fuq il-programm Erasmus li qed jagħmlu kors fl-institute of health care ma' sħabhom studenti Maltin.

Pero' l-flus li ħadu dawn l-istudenti minn dan il-programm ma kenux biżżejjed u ħafna minnhom kellhom jaħdmu f'pajjiżhom biex ikunu jistgħu jiġu jistudjaw hawn Malta.

Jien informat li ġieli kien hemm żgħażagħ Maltin li ġew avviċinati biex imorru jagħmlu ċertu xogħol fi Brussels u rrifjutaw għaliex raw li l-biċċa xogħol ma kenitx finanzjarjament attraenti għalihom.

Sinċerament nittama li l-istudenti u ż-żgħażagħ tagħna jsiru aktar realistiċi fl-aspettattivi tagħhom ħalli jgawdu minn opportunitajiet bħal dawn.

Wieħed mid-difetti tal-kultura nazzjonali tagħna huwa li jkollna aspettativi mhux realistiċi ta' xi għotjiet ta' flus li nistgħu nġibu minn barra u ħafna drabi l-istudenti Maltin jaraw li dawn l-għotjiet m'humiex daqshekk ġenerużi daqskemm stennew huma u għalhekk ma jurux interess.

Fil-fehma tiegħi, dawk l-istudenti li jridu jiżviluppaw u joħorġu 'l barra mill-fosdqa ta' pajjiżna u jitħalltu ma' studenti oħrajn - xi ħaġa li tagħmel ħafna ġid lilhom infushom u anke lill pajjiżna - iridu jkunu lesti biex bħal sħabhom fuq il-kontinent Ewropew jaraw dawn l- affarijiet b'mod realistiku u mhux jistennew l-affarijiet jaqgħu f'ħalqhom.

Fir-relazzjonijiet li qed niżviluppaw ma' l-Unjoni Ewropea qed nagħtu importanza anke lill-qasam edukattiv u diġa' hemm diversi programmi fejn qegħdin nieħdu sehem b'mod qawwi u m'għandix dubbju li minn dawn il- programmi se joħroġ il-ġid.

Per eżempu, waħda mill-affarijiet li saret fl- aħħar xhur u li ma kenitx possibbli taħt l-amministrazzjoni preċedenti hija li li l-Universita' qiegħda tirrikonoxxi il-European credit transfer scheme għaliex biex programmi bħal dawn jagħmlu sens mhux biss tkun tista' tmur tistudja f'universitajiet oħra ta' pajjiżi oħra iżda wkoll li l-Universita' ta' pajjiżek tirrikonoxxilek il-kors li tkun għamilt u vice versa.

Dan huwa mod ieħor kif insaħħu d-dimensjoni Ewropea ta' l- Universita' biex aktar studenti barranin jiġu jistudjaw f'pajjiżna.

Illum mhux se noqgħod nitkellem fuq programmi oħrajn ta' l-Unjoni Ewropea għax m'għandhomx x'jaqsmu ma' l-Universita' pero' rrid ngħid biss li qegħdin nieħdu sehem u naqsmu l-esperjenza tagħna ma' studenti oħrajn u ma' għalliema ta' pajjiżi oħrajn.

GĦamilt dan il-punt għaliex jekk irridu nkunu serji d-diskussjoni fuq il-kwestjoni ta' l-istipendju ta' l-Universita' trid tittieħed fi kwadru aktar ġenerali milli poġġietu l-Oppożizzjoni.

Ngħid għalija kont diżappuntat għaliex għalkemm l-Oppożizzjoni qalet li kien hemm lok għal titjib fis-sistema ta' l-istipendji, ma għamlitx il-proposti tagħha dwar kif din is-sistema setgħet titjieb u allura wieħed m'għandux il-benefiċċju li jgawdi minn proposti li wieħed jistenna minn Oppożizzjoni li suppost għandha tkun gvern alternattiv.

L-Oppożizzjoni tagħmel sewwa li tikkritika n-nuqqasijiet tal-gvern pero' minn oppożizzjoni li għamlet disa' snin u nofs fil-gvern - u allura suppost rawmet ġo fiha kultura ta' gvernar - jien kont nistenna li toffri alternattiva għal din is-sistema.

Bniedem li żgur seta' għen biex tiġi fformata xi alternattiva kien l-ex-Ministru Louis Galea nnifsu li hu stess meta kien ministru tal-politika soċjali ma ddejjaq xejn li permezz tar-riforma fiċ-children's allowance, bejn April u bejn Ottubru ta' l-1996 qata' barra 4,500 familja li qabel kienu jieħdu c- children's allowance.

Jien naħseb li meta l-Onor.

Louis Galea ġie biex jagħmel ir-riformi fiċ- children's allowance kien qed jagħti kas jekk dawk il-benefiċċji soċjali għandux igawdi minnhom kulħadd bl-istess rata kif kien qed igawdihom sa dak iż-żmien.

Niftakru li kien hemm żmien meta kienet saret kampanja sħiħa li ċ-children's allowance kienu dritt universali u kellu jgawdi minnhom kulħadd u t-tfal kollha.

Pero' mbagħad ittieħdu ċerti passi u n-numru ta' familji li kienu jgawdu miċ-children's allowance minn 52,000 niżel għal madwar 47,000 familja.

Ma nafux jekk dan kienx biss il-bidu għaliex ittieħdu passi oħra mill-amministrazzjoni preċedenti li ma kenux ġew imħabbra qabel u nżammew milli jiġu mgħarrfa liċ-ċittadini għaliex kienu jafu li riesqa elezzjoni ġenerali u allura qagħdu attenti li kemm jista' jkun ma jeħdux passi li jnaqqsulhom mill-popolarita' tagħhom maċ- ċittadini.

Per eżempju, lill- industrijalisti u lil nies oħra f'setturi ekonomiċi differenti ma qalulhomx li l-levies kellhom jitneħħew sa l-aħħar ta' l-1996.

Għalhekk nerġa' nirrepeti li ddiżappuntajt ruħi li fid- dibattitu ta' dalgħodu min-naħa ta' l-Oppożizzjoni Nazzjonalista ma ngħata l-ebda ħjiel ta' kif din is-sistema setgħet titjieb.

Aħna qed ngħidu li s-sistema ta' l-istipendji se tibqa' għaliex se jibqgħu jingħataw Lm50 fix-xahar lill-istudenti undergraduates, ftaħna l- possibbilta' għal min irid jista' jissellef Lm50 oħra mill-banek u għal dawk li ma jifilħux iħallsu s-self lura waqqafna mekkaniżmu fejn tista' tiġi studjata s-sitwazzjoni tagħhom.

Din is-sistema tippermetti li kull min irid jista' jkompli jistudja fl-Universita' u jekk ikun hemm xi xkiel finanzjarju jista' jiġi diskuss ma' dan il-kunitat imwaqqaf apposta li nżamm 'il bogħod minn xi intervent ta' xi ministru biex kull każ jiġu ġġudikat skond iċ-ċirkostanzi ta' l-individwu.

Fi żmien meta pajjiżna jrid jimmodernizza ruħu u jkollna ekonomija li tħares 'il quddiem, huwa importanti ħafna li jsiru l-bidliet meħtieġa fil-mentalita', fl-imġieba u fid-drawwiet tagħna biex pajjiżna jkollu kultura aktar realistika ta' x'jiflaħ jagħmel.

Huwa importanti li fis-seklu 21 pajjiżna ikun b'saħħtu u kompetittiv f'kull qasam u jkun qed jgħix fid-dinja reali għaliex wieħed mill-perikli tal-kultura politika lokali hu li ma niftakrux il-ħin kollu li pajjiżna jrid jgħix bl-iżvilupp tal-kapacia' tan-nies tiegħu u kull ħaġa li ssir f'pajjiżna aktar minn qatt qabel se tkun tiddependi mill-ħila tagħna li kulma nagħmlu jkun sostenibbli u għal kull lira li tintnefaq nkunu nafu minn fejn se nġibu l-flus għaliha.

Bla dubbju jrid ikun hemm għarfien dwar it-tmexxija tal-finanzi pubbliċi għaliex dan jagħmel effett kbir fuq il-pajjiż u l-aktar nies li jridu jagħtu kas huwa dawk li se jkunu qed jgħixu f'dan il-pajjiż u jmexxu lil dan il-pajjiż fil-futur.

Jekk gvern wara ieħor jibqa' jonfoq b'mod irresponsabbli u jdaħħal sistema ta' sussidji bla bżonn - mhux qed nitkellem fuq l-għajnuna li tingħata lil min jinsab f'sitwazzjoni diffiċli għaliex għalkemm irridu naħdmu biex ikollna soċjeta' efficjenti u moderna, għandna d-dmir morali li ngħinu finanzjarjament lil dawk li minħabba raġunijiet ta' saħħa jew ta' eta' u minħabba s-sitwazzjoni soċjo-ekonomika tagħhom ma jistgħux ikollhom flus biżżejjed biex jgħixu kwalita' ta' ħajja tajba ....

Jekk irridu nħarsu 'l quddiem u kemm jista' jkun niżviluppaw kultura politika u ekonomika realistika fil-pajjiż, trid titneħħa il-mentalita' li kollox huwa b'xejn u li l-flus jaqgħu mis-sema mingħajr tbatija ta' ħadd.

Din it-tip ta' kultura għandha għeruq twal fil-pajjiż u akkost li dan id-diskors ma jinstemax sabiħ u ma jkunx popolari maċ-ċittadin, naħseb li bħala nies li dħalna għall-piż ta' tmexxija fil-ħajja pubblika rridu nkunu responsabbli u f'mumenti diffiċli ngħidu l-affarijiet kif inhuma.

Huwa importanti li titneħħa l-mentalita' li nistgħu nonfqu kemm irridu mingħajr limitazzjoni ta' xejn u mbagħad xi darba nirranġaw għaliex b'dan il-mod inkunu qed nagħmlu ħsara kbira lil pajjiżna.

Jekk irridu li pajjiżna jkun kapaċi jiffaċċja l-isfidi kbar li se jkollu fis-seklu 21 fejn se jkun hemm inqas ċans għall-pajjiżi żgħar li jaħsbu li jistgħu jsalvaw billi jiddependu fuq il-flus li jista' jagħtihom ħaddieħor, irridu niżviluppaw il-kapaċita' tan-nies tagħna u mmexxu b'mod għaqli l-finanzi tal-pajjiż.

Jien ċert li l-aktar nies li għandhom interess li jsibu pajjiż li ma jkollux joħroġ ħafna flus biex sempliċement jitħallsu d-djun minħabba żbalji u vizzji ta' gvernijiet tal-passat huma ż-żgħażagħ Maltin u Għawdxin tas-seklu 21.

Huwa importanti li dawn iż-żgħażagħ ma jakkużawx lill- gvernijiet tas-seklu 20 li kienu irresponsabbli fl-infiq ta' flus tal- pajjiż.

Kif diġa' għidt is-sistema il-ġdida li bdiet taħdem minn din is- sena tippermetti lill-istudenti żgħażagħ li jkomplu jistudjaw fl- Universita'.

Wara kollox dak li daħal fl-aħħar snin li kien jitqies qisu se jibqa' għal dejjem, fil-fatt inbidel għaliex għalkemm fl-1988 l- amministrazzjoni preċedenti iddeċidiet li l-istipendju ma jkollu ebda rabta max-xogħol u din is-sistema baqgħet titħaddem għal diversi snin, malli l-għadd ta' studenti qabeż l-2,000 ruħ bdew jittieħdu ċerti passi biex tiġi kkontrollata in-nefqa fuq l-istipendji.

L-amministrazzjoni preċedenti kienet timida ħafna fl-isforzi tagħha mhux minħabba xi sensittivita' lejn l-edukazzjoni imma minħabba l-voti u saħansitra kien hemm min xtaq li l-amministrazzjoni preċedenti tagħmel aktar milli fil-fatt għamlet imma ma waslux.

Għalhekk wieħed irid jifhem li riedu jittieħdu ċerti passi meta n-numru ta' studenti fl-Universita' tela' għal erba' darbiet iktar milli kien iż-żmien.

Naħseb li wieħed ma jkunx ġust u realistiku jekk joqgħod ipinġi lill-Gvern preżenti bħala wieħed li ma jagħtix kas, li sempliċement irid iġib diżastru, li jrid jaqbad u jqaċċat in-numru ta' studenti mill-Universita' bl-addoċċ qisu qed jagħmel xi ħaġa b'kapriċċ mingħajr ma wieħed jagħti kas ta' l-aspetti kollha u mingħajr ma jirrealizza li s-sistema preżenti hija ta' appoġġ u ta' sostenn għal dawk li jridu jkomplu jistudjaw fl-Universita'.

Nerġa' ngħid li jien kont nistenna li jsiru xi suġġerimenti min-naħa l- oħra dwar x'għandu jsir.

Fiż-żmien li kienet għaddejja l-kontroversja ta' l- istipendju tressqu proposti minn individwi u għaqdiet ta' fehmiet politiċi differenti, raw x'jiġri f'pajjiżi oħra u jekk nistgħux napplikaw dik is- sitwazzjoni għal Malta.

Aħna meta tkellimna ma' kollegi tagħna barra minn Malta qgħadna attenti li mhux sempliċement nimitaw bl-addoċċ dak li jiġri f'pajjiżi oħra għaliex kull pajjiż għandu s-sitwazzjoni reali tiegħu.

Fil- fatt is-sistema l-ġdida fejn l-istudenti ma jħallsux għall-korsijiet tagħhom u jingħataw għotja ta' Lm50 fix-xahar m'hijiex sistema kkopjata minn xi pajjiż ieħor għaliex f'ħafna mill-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea l- istudenti jridu jħallsu għall-korsijiet li jieħdu u jisssellfu biex ikomplu jistudjaw.

Aħna għandna s-sitwazzjoni tagħna u mxejna skond dak li naħsbu li jippermettulna ċ-ċirkostanzi tagħna.

Filwaqt li ħadna ħsieb li dawk li jridu jkomplu jistudjaw, jistgħu jagħmlu dan għaliex il-korsijiet u t- l-istipendji ta' Lm50 fix-xahar qed jiġu mħallsa mit-taxpayers, dawk l-istudenti li għal xi raġuni jew oħra jħossu li għandhom bżonn aktar flus jistgħu jissellfu mill-banek.

Il- parir li ngħatajt kien li ma kienx hemm għalfejn ikun hemm xi riferenza speċifika fil-legal notice.

Barra minn hekk, dawk l-istudenti l-oħra li jħossu li ma jistgħux jissellfu mill-banek u għandhom bżonn aktar minn Lm50 stipendju fix-xahar jistgħu jressqu l-każ tagħhom quddiem il-kumitat li waqqafna apposta.

Nittama li din is-sistema tkompli titjieb fid-dawl ta' l- esperjenza li jkollna.

Waqt li qed nagħmlu dan kollu, irridu nkompli nħarsu lejn żviluppi oħra biex insaħħu l-Univerista' f'setturi oħra.

Jien nemmen li hemm affarijiet fejn l-Universita' trid tkompli timmodernizza u ttejjeb lilha nnifisha.

Naf li bdew korsijiet biex dawk li jgħallmu fl-Universita' jtejbu l-metodi u t-teknika tat-tagħlim tagħhom.

Naħseb li jridu jittieħdu deċiżjonijiet biex is-sistema preżenti ta' over-testing u over-examination tittaffa għaliex ma jagħmilx sens li barra li l-istudenti jagħmlu l-assignments tagħhom, ikollhom tests u mbagħad jerġgħu joqogħdu għall-eżami finali.

Mod ieħor kif l-Universita' timmodernizza ruħha huwa billi nħaddmu s-sistema ta' credits u accumulated credits, fejn l-istudent jakkumula l-marki tiegħu u fl-aħħar ma jkollux għalfejn jagħmel eżami finali, għalkemm f'ċerti suġġetti l-eżamijiet jibqgħu meħtieġa.

Barra minn hekk, l-Universita' ma tridx tkun magħluqa fiha nnifisha, imma trid tagħti kas x'qed jiġri fl-oqsma l-oħra tal-pajjiż.

Jien m'għandix dubbju li hemm aktar nies li jixtiequ jistudjaw l- Universita' pero' bħalissa l-Universita' m'hijiex f'pożizzjoni li tilqa' d-domanda tagħhom.

Dawn m'humiex studenti li ma jistgħux ikomplu jistudjaw minħabba l-istipendju imma huma nies li ħafna minnhom diġa' jaħdmu u jixtiequ jħallsu biex jagħmlu korsijiet fl-Universita' fil-għaxija.

Jien naħseb li wieħed mill-modi kif nistgħu nissodisfaw dan il-bżonn huwa li nagħmlu użu mit-teknoloġija tad-distance learning biex iktar nies jibbenefikaw mill-Universita'.

Bħalissa minħabba l-pressjoni kbira ta' studenti fil-għodu u l-problemi ta' spazju, huwa diffiċli biex isiru korsijiet fil-għaxija wkoll.

Minbarra r-rwol importanti ta' l-Universita' li tipprepara lill-undergraduate students u lill-postgraduate students, għandha sehem kbir x'tagħti wkoll fit-taħriġ kontinwu li pajjiżna għandu bżonn għaliex il-life-long learning, l-upgrading u r-retraining iridu jkomplu jingħataw il-ħin kollu.

Jien m'għandix dubbju li l-Universita' jista' jkollha rwol importanti ħafna f'dan il-qasam u dan tista' tagħmlu billi tiżviluppa il-qasam tal-pedagoġija u tat-teknoloġija tat-tagħlim li s'issa għadha ma daħlitx fihom.

Naf li l-Universita' qed tħares lejn dawn l-affarijiet u jista' jkun hemm sinerġija ma' istituzzjonijiet edukattivi u ma' istituzzjonijiet tax-xandir biex f'pajjiżna jkollna distance learning li jkollu wkoll rikonoxximent akkademiku mill- Universita'.

Dawn huma affarijiet li forsi wieħed jarahom bħala xi ħaġa ta' barra minn hawn, pero' f'pajjiżi oħra ilhom ħafna li daħlu.

Għalhekk jien ngħid li rridu nagħtu kas aspetti differenti tar-rwol ta' l- Universita' f'pajjiżna.

Sfortunatament matul is-snin, l-aktar aspett li dejjem ingħata importanza kien l-istipendju ta' l-istudenti.

Jien m'għandix dubbju li l- kwestjoni ta' l-istipendju hija importanti pero' hemm aspetti oħra li jirrigwardaw l-aċċess ta' l-istudenti għall-Universita' li jmorru lil hinn minn din il-kwestjoni.

Ħafna drabi l-aspetti l-oħra tal-ħajja universitarja ma jiġux diskussi bl-istess enerġija u bl-istess entużjażmu li tiġi diskussa l-kwestjoni ta' l-istipendju.

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġbok, ikkonkludi.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nagħlaq l-intervent tiegħi billi nerġa' ngħid li kont diżappuntat li filwaqt li min-naħa ta' l-Oppożizzjoni kien hemm ammissjoni li din is-sistema kellha tinbidel, ma ngħatat l-ebda alternattiva u l-ebda proposta kif setgħet titjieb.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Richard Muscat.

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Madam Speaker, kien maħsub li l-winding- up jagħmlu l-Onor.

Louis Galea, shadow-minister ta' l-edukazzjoni, imma offrieli li nagħmel l-aħħar kummenti biex nagħlaq dan id-dibattitu.

Xtaqt nieħu proprju l-aħħar nota li spiċċa biha l-Ministru fejn qal li jħossu diżappuntat li min-naħa ta' l-Oppożizzjoni ma sarux proposti konkreti għal tibdil fis-sistema ta' l-istipendji.

Jien naħseb li d-diżappunt huwa tagħna wkoll għaliex dalgħodu l-Ministru ta' l-Edukazzjoni kellu l- opportunita' kollha li jagħtina ħjiel kif se jirreaġixxi għal din il- mozzjoni pero' dan ma għamlux.

Osservajt li fid-diskors tiegħu l-Ministru elabora ħafna u fetaħ ħafna l- orizzonti mhux biss għal dak li għandu x'jaqsam mal-livell terzjarju imma tkellem wkoll fuq kull aspett li għandu x'jaqsam ma' l-edukazzjoni.

Pero' l-ebda argument li ġab fuq dan is-suġġett ma kkonvinċina li t-tibdil fis- sistema ta' l-istipendji kien ġustifikat u fl-ebda ħin ma tana r- raġunijiet għaliex sar dan it-tibdil.

Anzi deherli illi dak kollu li qal - m'iniex qed ngħid li ma kienx hemm affarijiet tajba f'dak li qal jew li ma jistgħux jiġu apprezzati - proprju ma jfissirx illi l-istipendju kif kien ma kienx ġustifikat, jew għallinqas ma kienx hemm mod aħjar kif il- miżuri li ħa jistgħu jkunu rraġunati aktar b'mod oġġettiv.

Naħseb li fir- riflessjonijiet tiegħu l-Ministru naqqas l-importanza ta' l-argument dwar l-istipendji u ħa l-opportunita' biex jiddevja l-attenzjoni minn fuq l- istipendju u aljena b'argumenti oħra biex b'hekk il-kwestjoni ta' l- istipendji tintilef fid-duħħan.

Prinċipalment din kienet l-istrateġija li uża l-Ministru fuq dan is-suġġett.

Wieħed jista' joħroġ diversi spunti minn dak li qal il-Ministru pero' l- argument ta' l-Oppożizzjoni m'huwiex jekk għandhomx isiru riformi fis- sistema ta' l-istipendji, jew jekk għandux jiġi mistħarreġ biex naraw jekk hux il-każ li jsir xi tibdil jew xi ċaqliq fis-sistema, imma l-argument tagħna hu li ma tistax iġġib f'daqqa waħda bidla drastika bil-mod kif ġabha il-Gvern preżenti.

Meta qed ngħidu bidla drastika mhux biss fil-kontenut speċifiku tagħha imma fil-mod kif din l-informazzjoni ġiet leaked u l-korp studentesk u l-ambjent kollu tal-pajjiż sab ruħu b'deċiżjoni diġa' meħuda.

Ma tistax tgħid li trid tiftaħ djalogu biex ikun hawn qbil fuq din il- kwestjoni meta d-deċiżjoni tkun diġa' meħuda.

Il-Ministru rrepeta diversi drabi li l-Oppożizzjoni ma ssuġġerietx x'għandu jinbidel.

Jekk aħna proprju qed nikkritikaw lill-Gvern u lill-Ministru in partikolari għaliex hu għamel l-iżball li ddeċieda waħdu x'għandu jinbidel f'din is-sistema, żgur li mhux se nagħmlu l-istess żball!

Aħna qed nipproponu li qabel ma niddeċiedu fejn għandhom jinbidlu l-affarijiet, trid issir evalwazzjoni permezz ta' djalogu biex naraw x'inhuma l-bżonnijiet veri tal-familji u anke l-bżonnijiet tal-pajjiż.

Il-Ministru f'diversi mumenti aċċenna fuq il-bżonnijiet tal-pajjiż imma l-mozzjoni imressqa mill-Onor.

Louis Galea tgħid ċar u tond:

"Illi l-Oppożizzjoni tibqa' ssostni li miżura ta' dan it-tip tirrikjedi ħsieb u riċerka serja biex ikun magħruf minn qabel l-impatt tagħhom mhux biss fuq il-familji Maltin iżda fuq l-iżvilupp soċjo- ekonomiku ta' pajjiżna;".

Din id-dikjarazzjoni fit-tifsira tagħha hija wiesgħa u speċifika fl-istess ħin u jekk aħna qed nikkritikaw lilu għaliex żbalja ma nistgħux nagħmlu l- istess żball aħna għaliex inkella nkunu qed norbtu l-mażra ma' għonqna.

Madam Speaker, inġabet l-iskuża strateġika li l-bidla fis-sistema ta' l- istipendji saret minħabba d-deficit tal-pajjiż.

Irridu noqogħdu attenti meta ngħidu dawn l-affarijiet għaliex jista' jkun hemm żviluppi gravi fejn l-Universita' tista' tidħol fi kriżi finanzjarja b'mod iktar miftuħ li ma jkollux x'jaqsam biss mal-kwestjoni ta' l-istipendji.

Din hi osservazzjoni li nistgħu nagħmlu b'mod iktar globali fuq il-pajjiż għaliex l-iżvilupp essenzjali ta' l-edukazzjoni terzjarja u ta' l-istess awtonomija akkademika ta' l-Universita' jistgħu jkunu qed jiġu mhedda.

Dawn huma ħsibijiet li jġegħluna verament nippreokkupaw ruħna.

Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni beda jagħmel argumenti storti - mhux se ngħidulhom zopop ħalli ma jaħsibx li qed nizzikah, anzi nagħmillu kuraġġ għaliex jien tliet snin ilu kelli inċident simili, ma qtajtx qalbi u erġajt lgħabt - storti u semmilna, per eżempju, il-programmi edukattivi ta' l-Unjoni Ewropea fejn qalilna li l- istudenti jridu joħorġu ħafna flus minn buthom biex ikunu jistgħu jsegwu dawn il-programmi.

Nista' ngħid ukoll li kien qed jimmiżlijdja lill-Kamra meta qal li s-sistema tal-credits fl-Universita' ma kenitx possibbli taħt il-Gvern Nazzjonalista.

Għaliex noqogħdu nagħmlu dawn it-tip ta' dikjarazzjonijet?

Semma wkoll ir-riforma fiċ-children's allowance li saret mill-Gvern Nazzjonalista meta l-Onor.

Louis Galea kien il-ministru responsabbli minn dak il-qasam.

Ir-riforma fiċ-children's allowance kienet riforma komprensiva li kienet timplika ħafna iktar affarijiet.

Per eżempju, familja b'żewġt itfal b'income ta' Lm3,000 fis-sena minn Lm384 children's allowance bdiet tieħu Lm630 fis-sena, filwaqt li familja b'żewġt itfal illi għandha income ta' Lm10,000 fis-sena ma teħux children's allowance pero' tiggwadanja Lm412 f'income tax anqas li trid tagħti lill-gvern.

Voldieri meta nitkellmu fuq affarijiet bħal dawn irridu ninformaw b'mod tajjeb.

Kultant jingħataw ċerti impressjonijiet ħżiena u jsiru ċerti preġudizzji fuq l-istudenti universitarji billi jkun hawn min jgħid li l-istudenti jużaw l-istipendju biex jixtru karozza.

Madam Speaker, irridu nħarsu lejn ir-realta' għaliex l-4,500 karozza li jkun hemm fl-Universita' huma ta' 60% ta' l-istudenti u l-owners ta' wħud minn dawn il-karozzi huma l- ġenituri ta' l-istudenti u hemm minn dawn il-karozzi li huma second-hand jew se jaqgħu biċċiet.

Kif tista' timmaġina li b'Lm50 stipendju jew b'dak li kienu qed jieħdu qabel l-istudenti bħala stipendju se jkunu jistgħu jżommu karozza bl-ispejjeż tagħha!

Dawn huma misconceptions u ma nistgħux niddeċiedu u nieħdu miżuri abbażi ta' din il-kwalita' ta' sentimenti u emozzjonijiet.

Huwa veru li rridu nikkonsidraw il-kwestjoni tal-valuri, ta' l-etika, inkluż ix-xogħol, l-istudji, ir-responsabbilta', l- onesta' akkademika kemm ta' l-istudent kif ukoll ta' l-istess għalliema, l- abilita' analitika u l-Universita' bħala esperjenza fl-umilta', pero' nerġa' ngħid li dawn l-argumenti kollha bl-ebda mod ma huma kontradittorji għall-fatt li l-miżuri li ħa l-Gvern fuq l-istipendji kienu zbaljati.

Madam Speaker, jien għandi l-opportunita' li kuljum inkun l-Universita' u lill-istudenti, speċjalment dawk ta' l-ewwel sena għaliex magħhom l-iktar li nagħmilha, nismagħhom jitkellmu fuq il-kwestjoni ta' l-istipendji.

Dawn l-istudenti bi stipendju ta' Lm50 fix-xahar iridu jixtru l-kotba li mis-sena l-oħra sal-lum il-prezzijiet tagħhom irdoppjaw.

Barra minn hekk, għandhom l-ispejjeż tal-photocopies u fil-canteen għadhom iħallsu l-istess prezzijiet li kienu jħallsu s-sena l-oħra.

Dawn huma affarijiet li jolqtu l- ħajja ta' kuljum ta' l-istudent, Madam Speaker, u ħafna minn dawn l- istudenti jkollhom jagħmlu part-time job is-Sibt u l-Ħadd biex ikunu jistgħu jlaħħqu ma' l-ispejjeż konnessi direttament ma' l-Universita'.

Il-bieraħ kelli opportunita' nitkellem ma' żewġ studenti separatament u xejn ma ħadt pjaċir nismagħhom jgħidu li qed jaqtgħu qalbhom għaliex ma jistgħux ilaħħqu bl-istipendju l-ġdid.

Il-Ministru għadu kemm qal li l- istudenti m'għandhomx għalfejn jaqtgħu qalbhom li ma jistgħux ikomplu jistudjaw fl-Universita' minħabba t-tnaqqis fl-istipendju pero' jien ngħid li llum l-istudent għandu ħafna pressures fuq il-ħajja tiegħu, pressures li ġejjin mid-dar u mill-familja, pressures ta' studju u ta' kompetizzjoni fl-Universita' li forsi xi ftit jew wisq iġegħluh jaqta' qalbu.

Fejn qabel l-Universita' kienet passaport għall-ħajja tax-xogħol u l-istudent kien ikollu l-aspirazzjoni li jidħol l-Universita' biex ikompli l-edukazzjoni tiegħu, illum dan kollu qed jiġi mxekkel b'dak li qed jagħmel dan il-Gvern u qed inreġġgħu l-arloġġ lura.

Huwa impossibli li ma nagħtux kas dawn il-problemi u għalkemm huwa tajjeb li niftħu aktar għad-diskussjoni u jsiru surveys, dawn m'għandhomx jintużaw biex niskreditaw il-KSU.

Dan il-kunsill u l-korp kollu studentesk għandu bżonn min jinkoraġġih, min jimmotivah u min jagħtih pariri.

Madam Speaker, ma jagħmilx sens li nagħmlu s-surveys biex niskreditaw lill-istudenti għaliex dan huwa attakk perikoluż li qiegħed biss jimmina l-kredibilita' ta' l-istudenti u jattribwilhom motivazzjonijiet ħżiena, żbaljati u inġusti.

GĦaldaqstant huwa importanti li meta l-istudent jirreaġixxi ma jissokkombix għal dawn l-attakki imma juri li hu konvint mil-liberta' tal-ħsieb u ta' l-azzjoni tiegħu.

Billi l- istudent ikun assoċjat f'movimenti politiċi ma jkun qed jagħmel l-ebda dnub legali għaliex għandu kull dritt li jkun f'kull moviment u jesprimi ruħu bil-liberta' kollha.

Madam Speaker, nagħlaq billi nappella lill-Gvern biex jirrifletti fuq id- deċiżjonijiet li ħa u bħalma rranġa diversi żbalji li ħa fil-budget, jirranġa dan l-iżball li ħa meta ressaq tibdil fis-sistema ta' l-istipendji ħalli tassew nerġgħu niddiskutu x'inhu l-aħjar li jista' jsir għall-ġid ta' l-istudenti u ta' l-edukazzjoni terzjarja tagħhom.

Grazzi.

MADAM SPEAKER.

Grazzi.

Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa mill- Onor. Louis Galea.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MADAM SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u għoxrin minuta oħra.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet 20 minuta wara.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa mill-Onor.

Louis Galea.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 32

L-Onor.

|Abela Tony |Galea Pace Victor | |Agius Francis|Gatt Austin | |Bonnici Josef|Gonzi Lawrence | |Bonnici |Hyzler George | |Michael | | |Borg Joe |Mifsud Bonnici Antoine | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond | |Cassar Joe |Muscat Richard | |D'Amato Helen|Psaila Savona Joseph | |De Marco |Pullicino George | |Guido | | |Debono |Pullicino Orlando Jeffrey | |Giovanna | | |Deguara Louis|Refalo Michael Angelo | |Farrugia Jean|Tabone Anton | |Pierre | | |Fenech Adami |Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo |Vella John | |Michael | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech Francis | | | |

KONTRA : 35

L-Onor.

|Abela |Farrugia Noel | |Carmelo | | |Abela Joseph|Grech Edwin | |Agius Chris |Gulia Gavin | |Attard |Herrera Jose' | |Montalto | | |John | | |Bartolo |Mangion Charles | |Evarist | | |Borg Karmenu|Mintoff Dom | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar |Pace Bertu | |Charles | | |Buhagiar |Portelli Alfred | |Louis | | |Camilleri |Refalo Anton | |Maria | | |Cardona |Sant Alfred | |Chris | | |Chircop Karl|Sceberras Trigona Alex | |Cilia Joe |Schembri Adami Sandro | |Dalli Helena|Spiteri Lino | |Debono Grech|Vassallo Adrian | |Joe | | |Farrugia |Vella George | |Anglu | | |Farrugia Joe|Vella Karmenu | |Farrugia | | |Michael | |

Il-mozzjoni m'għaddietx.

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Ministru Mizzi, jekk jogħġbu iressaq l- Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla, it- Tlieta, 17 ta' Frar fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummerċ ta' l-Assigurazzjoni - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Brokers fl-Assigurazzjoni u Intermedjarji oħra - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Servizzi tat-Turiżmu għal Malta - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Forzi tal-Pulizija ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ajruportijiet u fl-Avjazzjoni Ċivili - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru. 4) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru. 3) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi kontra l-Korruzzjoni - it-Tieni Qari (Kont); u

Riżoluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar Malta u l-Unjoni Ewropea - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Emenda Nru. 2) - Kumitat Permanenti Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - Kumitat Permanenti

MADAM SPEAKER: Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla, it-Tlieta, 17 ta' Frar, 1998, fis-6.00 p.m. bl-agenda kif komunikata mill-Ministru Mizzi.

Fis-12.54 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

BERĠA TA' KASTILJA - ARCHITECTURE PROJECT

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jikkonferma illi l-kuntratt li kellhom l-Architecture Project għal xogħol ta' konsultazzjoni għax- xogħol fil-Berġa ta' Kastilja twaqqafx għaliex ma hemmx flus ivvotati għal dan?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Jiena nfurmat li l-kuntratt li għandhom l- Architecture Project għal xogħol ta' konsultazzjoni fil-Berġa ta' Kastilja ma ġiex itterminat.

ŻEJTUN - TRIQ XROB IL-GĦAĠIN DRENAĠĠ

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jingħataw id-drenaġġ ir- residenti ta' Triq Xrob il-Għaġin, Żejtun?

Jista' l-Ministru jgħid jekk sarx is-survey li kellu jsir sabiex dawn ir-residenti jkunu jistgħu jingħataw dan is-servizz?

Jista' l-Ministru jgħid meta se jingħataw is-servizz tad-drenaġġ ir- residenti ta' Triq Ħajt il-Wied, Żejtun?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ninsab infurmat li s-survey sar u qegħdin isiru l-proċeduri amministrattivi neċessarji sabiex tkun tista ssir easement ġo l- egħlieqi.

Barra minn hekk qed tiġi preparata t-tender sabiex issir din l- estensjoni tad-drenaġġ.

Rigward is-servizz tad-drenaġġ fi Triq Ħajt il-Wied, Żejtun ikun apprezzat jekk l-Onor.Interpellant jipprovdi site plan li tinkludi l-post imsemmi.

ŻEJTUN - TRIQ XROB IL-GĦAĠIN - MAINS TA' L-ILMA

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinvestiga x-xogħol konness ma' mains ta' l-ilma tas-saqwi fi Triq Xrob il-Għaġin, Żejtun biswit il-Knisja ta' San Niklaw f'Misraħ Strejnu peress li meta l-kuntrattur lesta x-xogħol u t- triq ġiet mogħtija t-tarmak, il-mains xorta waħda baqgħu jillijkjaw?

Jista' l-Ministru jgħid jekk il-kuntrattur ġiex imħallas ta' xogħlu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR:Il-kuntrattur ġie avżat li jrid jirranġa x-xogħol u sadanittant l-Accounts ġew avżati biex iwaqqfu l-pagament sakemm issir it- tiswija meħtieġa.

MELLIEĦA - KORTIN - SISTEMA TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni dwar meta hu mistenni li titqiegħed is-sistema ġdida tad-drenaġġ ġewwa l-Kortin, il- Mellieħa?

Fiex wasal ix-xogħol dwar l-impjant ta' purifikazzjoni tad-drenaġġ fl- inħawi taċ-Ċumnija, il-Mellieħa?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-dipartiment tad-drenaġġ mistenni jiffinalizza r-rakkmandazzjonijiet dwar l-għoti ta' konsulenza għat-tfassil ta' Master Plan għat-tramuntana ta' Malta fi żmien qasir.

Il-bini ta' impjant għat- tisfija tad-drenaġġ fl-inħawi taċ-ċumnija jifforma parti mill-Master plan għat-tramuntana.

Is-sistema drenaġġ ġewwa Kortin hija maħsuba li titqiegħed aktar tard din is-sena.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI U KULTURA NAZZJONALI - RAPPORT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm-il rapport ġie kkummissjonat mill-Ministeru tiegħu fil-perijodu 1/11/96 - 28/1/98 fuq xogħol jew problemi li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal- Ministeru tiegħu?

Liema huma dawn ir-rapporti li ġew iffinalizzati?

Liema kienu ppubblikati?

Jista' l-Ministru jqiegħed dawn ir-rapporti fuq il-Mejda tal-Kamra?

Min għamel ir-rapporti ndividwalment li ġew ippubblikati?

X'wassal biex uħud mir-rapporti ma jiġux ppubblikati?

Min għamel ir-rapporti mhux ippubblikati?

Meta fil-fatt se jiġu ppubblikati?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispjega sew xi jrid jgħid bil-kelma "kkummissjonat".

SKEJJEL - KUNSILL SKOLASTIKU

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm se jitqassmu flus lil kull kunsill skolastiku matul l-1998?

Kemm tqassmu flus lil dawn il- kunsilli matul l-aħħar ħames snin, sena b'sena?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirreferixxi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari nru.

11811 mogħtija f'seduta 184.

FURJANA - PARKEĠĠ FIL-MALL

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Il-Ministru jikkonferma jew le li fil-parti tat- toroq ta' quddiem il-Mall jista' jkun hemm il-ħsieb li jsir xi parking space u dan fix-Xagħra tal-Furjana jew biswitha?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat- tweġiba mogħtija fil-mistoqsija parlamentari numru 12022 (seduta 184).

SKEJJEL - FGURA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ix-xogħol li kien qed isir fl-iskola tal-Fgura waqaf u issa fl-imsemmija skola hemm inkonvenjenzi kbar għall-istudenti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ix-xogħol fl-Iskola tal-Fgura ma waqafx, iżda minħabba l-ħtieġa li l-btieħi jiġu nvellati biex isolvu l-problema tal- għargħar li qegħda tissuċċiedi kull darba li tagħmel ix-xita, ġie deċiż li l-area kollha tiġi nvellata u mogħtija t-tarmak.

SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦAŻ-ŻGĦAŻAGĦ - IKLA GĦALL-ISTAFF

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Fid-dawl tad-dokumenti annessi "A" - Government Hospitality u "B" - Alcazar Complex li jittrattaw l-istess funzjoni li saret fid-19 ta' Diċembru 1996 ("A" hija t-talba għall-awtorizzazzjoni ta' ħlas mill-Vot tal-Ministeru għal ikla għall-istaff tas-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Kultura u Sport u "B" huwa l-kont ta' l-istess ikla), peress li s-somma ta' Lm284.05,0 ġiet imħallsa għal 68 set menu, u peress li l-istaff imsemmi jammonta għal 10 minn nies (PQ W70 u PQ 2262), jista' l-Ministru jispjega d-diskrepanza evidenti fin-numru ta' guests li pparteċipaw?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien infurmat li l-kont li għalih qed jirreferi l- Onor. Interpellant jitratta ikla tal-Milied tal-istaff tas-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti kif ukoll numru ta' ħaddiema oħrajn li assistew lis-Segretarjat u d-Dipartimenti, ħafna drabi mingħajr l-ebda ħlas fl-oqsma li jaqgħu taħt l-istess Segretarjat.

MELLIEĦA - DAWL

L-ONOR.

CLAUDE MUSCAT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Peress li l-playing field/ġnien f'Tal-Braġġ, il-Mellieħa ilha għal dawn l-aħħar xhur fid-dlam, jista' l-Ministru jieħu dawk il- miżuri meħtieġa sabiex din l-area terġa' tinxtegħel?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

PIXXINA NAZZJONALI - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati nies fil- Pixxina Nazzjonali Tal-Qroqq mill-ftuħ tagħha sas-26 ta' Ottubru 1996?

Kemm kien hemm minnhom full-time u part-time?

Kif ġew impjegati, jiġifieri jekk ħarġitx sejħa fuq il-ġurnali jew mill-ETC?

Minn liema lokalita' kienu dawk kollha impjegati?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mill-ftuħ tal-Pixxina Nazzjonali sas-26 t'Ottubru, 1996 kien hemm impjegati għal xi żmien is-segwenti ħaddiema:-

a. Ħaddiem wieħed Full Time li joqgħod f'Ta' Sliema, li huwa Silvio Żammit.

b. 22 ħaddiem part-time illi ġew irreġistrati għand l-ETC li kienu qed jaħdmu fil-Pixxina Nazzjonali tal-Qroqq.

Dawn kienu joqgħodu; Balzan (1), B'Kara (1), Gżira (1), Paola (1), Qawra (1), San Ġiljan (1), San Ġwann (3), Ta' Sliema (7), Tarxien (1), Ta' Xbiex (1), Valletta (1), Vittoriosa (1).

M'hemmx rekord ta' indirizz fil-każ ta' żewġ ħaddiema oħra.

c. 13-il ħaddiem part-time illi ma kienux ġew irreġistrati għand l-ETC u kienu jaħdmu fil-Pixxina Nazzjonali tal-Qroqq.

Dawn m'hemmx indirizzi tagħhom iżda jidher illi:- 7 minnhom kienu studenti ħaddiem tas-Sajf, 3 Pool Attendants għax-xhur tas- Sajf, 1 Nurse - 1 Pool Attendant/Cleaner - 1 Pool Attendant għax-xhur tas- Sajf u perjodi oħra.

Għalhekk mit-tagħrif miġbur jirriżulta illi mill-20 persuna li nżamm record tagħhom 15-il persuna kienu mid-distretti elettorali tal-ex-Ministri Michael Refalo u Michael Frendo u tas-Segretarju Parlamentari Richard Muscat, li lkoll kienu responsabbli mill-isport.

Barra minn dan, ma nstab l-ebda tagħrif jew korrispondenza illi turi li saret xi sejħa għax-xogħol fil-ġurnali lokali jew inkella saret xi talba għal permess lill-ETC għall-ħaddiema jew postijiet kollha hawn fuq imsemmija.

WSC - FLUS MINFUQA GĦAL GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' issa l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 11228 u ċioe' x'kienet ir-raġuni li l-WSC f'Għawdex bejn Ottubru 1996 u Settembru 1997 nefqet biss is-somma ta' Lm89,745 f'xogħlijiet ta' distribuzzjoni u tiġdid, meta l-vot disponibbli kien ta' Lm233,000?

Kemm-il kilometru ta' trinek sar f'dak il-perjodu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat- tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 11228 (seduta 173).

PULIZIJA - KAŻI TA' BATTERING

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' każijiet irrappurtati lill- pulizija fl-1997 għal: (a) wife battering; (b) husband battering; (c) child battering?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat illi matul l-1997 ġew irrapurtati lill-Pulizija 166 każ ta' wife battering', 15 -il każ ta' husband battering u 16 -il każ ta' child battering.

PULIZIJA - NIES LI MA UŻAWX IL-CRASH HELMET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm ittellgħu nies il-Qorti fl-1997 talli ma libsux il- crash helmet u/jew safety belts?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat illi fl-1997 il-Pulizija tellgħet il- Qorti 62 persuna talli ma libsux il-crash helmet u 5339 persuna talli ma libsux is-safety belt.

SAĦĦA - NIES LI JBATU MILL-KANĊER

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hawn persuni jbatu minn kanċer fl-aħħar tas-sena 1997?

Kemm kien hawn każi ġodda ta' kanċer fl-1997?

X'tip ta' kanċer kienu?

Kemm mietu persuni minħabba l-kanċer fl-1997?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-tweġiba ta' din il-mistoqsija parlamentari ser titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

SAĦĦA - NIES LI JBATU MINN ASBESTOSIS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni jbatu minn asbestosis u/jew kanċer ikkawżat mill-asbestos fl-aħħar għaxar snin?

Fejn kienu jaħdmu dawn il-persuni?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' talbiet magħmula minn persuni li jbatu minn asbestosis u/jew cancer ikkawżat mill-asbestos fl-aħħar għaxar snin kien:-

Sena Numru Post tax-xoghol

1988 Nil - 1989 1 MDD 1990 1 MDD 1991 Nil - 1992 Nil - 1993 Nil - 1994 3 MDD 1995 1 MDD 1996 Nil - 1997 Nil - (sa Ottubru)

SIGURTA SOĊJALI - OMMIJIET XEBBIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hawn unmarried mothers fuq ir-relief fl- aħħar ta' l-1997 u kemm kellhom tfal dawn il-persuni?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' ommijiet mhux miżżewġa li kienu qegħdin jirċievu l-Għajnuna Soċjali fl-aħħar ta' l-1997 kien ta' 466.

Ma tinżammx statistika ta' kemm kellhom tfal.

TARZNA TA' MALTA - DĦUL TA' VAPURI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm daħlu vapuri t-Tarzna fl-1997 u kemm kien il-gross tonnage tagħhom?

Kemm daħlet flus it-Tarzna fl-1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Matul l-1997 daħlu fil-Malta Drydocks 109 vapuri għat- tiswija.

Il-gross tonnage tagħhom kien ta' 1,404,575 tunnellata.

Fis-sena 1997 (sat-28 ta' Novembru), it-Tarzna ta' Malta daħħlet Lm11,688,247.

SKEJJEL - PUBBLIKAZZJONI TAL-KTIEB "L-ISKOLA TAL-ĦOLM TIEGĦI"

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti breakdown ta' l-ispiża għall-pubblikazzjoni "L-Iskola tal-Ħolm Tiegħi" u jgħid fejn ġie stampat il- ktieb?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru kopra biss l-ispejjeż tal-pubblikazzjoni tal-ktieb.

L-informazzjoni mitluba tinsab fit-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 10043, f'Seduta 153.

SKEJJEL - COMPUTERS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew installati computers fi skejjel primarji fis-sena skolastika 1996/1997 u f'dik 1997/1998, kemm minnhom f'Malta u kemm f'Għawdex u kemm intnefqu flus kull sena?

Kemm hu ppjanat li jkunu nstallati fis-sena skolastika 1998/99?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fis-Sena Skolastika 1996/1997 ġew installati 68 Computer fi skejjel Primarji f'Għawdex u 611 fi skejjel Primarji f'Malta.

Fis-Sena Skolastika 1997/1998 ġew installat 60 computer f'Għawdex u 550 fi skejjel Primarji f'Malta.

L-ammont li ntefaq fis-sena 1996/1997 kien LM565472.25 filwat li fis-sena 1997/1998 kien LM329,105.88.

Fis-sena Skolastika 1998/1999 hu ppjanat li jinxtraw 611 computer għall-iskejjel primarji.

Niġbed l-attenzjoni tal-Onor.

Interpellant li l-prezz tal-PC. huwa nieżel u għalhekk ir-rata tan-nefqa fuq il-kompjuters jirrifletti ċ-ċaqliq fil- prezzijiet u mhux xi impenn inqas fix-xiri tal-kompjuters għall-iskejjel.

Aktar importanti minn kemm jinxtraw kompjuters u kemm jiswew hija l- kwistjoni ta' kemm qed jintużaw bl-aħjar mod għall-proċess edukattiv.

F'dan l-aspett hemm ħafna u ħafna xi jsir.

BIBLJOTEKA NAZZJONALI - XOGĦOL FUQ FIRE PROTECTION

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jikkonferma li x-xogħol fuq il- fire protection fil-Bibljoteka Nazzjonali nbeda qabel ma ħareġ il-permess ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll meta nħarġet it-tender relattiva, meta ġiet aġġudikata, minn min ġiet aġġudikata u meta nbeda x-xogħol?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ix-xogħol fuq il-fire protection fil-Bibjoteka Nazzjonali għadu ma bediex.

It-tender dehret fil-Gazzetta tal-Gvern fit-13 ta' Ġunju 1997.

Ġiet aġġudikata fit-18 ta' Awissu 1997, mis-Sur Joseph Schiro' bħala Chairman, is-Sur John Sant u s-Sur Joseph M. Demanuele bħala membri.

Kif diġa għidt qabel, ix-xogħol għadu ma nbediex.

Ta' min jinnota li dan il-proġett se jkun finanzjat totalment mir-raba' protokoll finanzjarju bejn Malta u l-Italja.

VALLETTA REHABILITATION CENTRE - VOT

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-vot għall-Valletta Rehabilitation Centre għall-1996, 1997 u 1998?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-estimi approvati għall-Kumitat għar- Rijabilitazzjoni tal-Belt Valletta fl-1996 kienu ta' Lm 250,000, fl-1997 Lm 225,000 u fl-1998 Lm 150,000.

VALLETTA/FURJANA - RESTAWR TA' SWAR

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti n-numru ta' l-applikazzjoni li saret lill-Planning Authority biex ikun jista' jsir ix-xogħol ta' restawr li qed isir fuq is-swar tal-Belt u l-Furjana, id-data ta' meta saret u meta ntlaqgħet u meta nbeda x-xogħol?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Peress li x-xogħol imsemmi kien jinvlovi xogħol ta' natura ta' manutenzjoni, kull ma ntalab lill-Awtorita' tal-Ippjanar huwa clearance biex ikunu jistgħu jsiru dawn ix-xogħlijiet.

It-talba lill-Awtorita' saret fis-26 ta' Frar 1997 u l-approvazzjoni ħarġet fit-18 ta' Marzu, 1997.

Ix-xogħol imsemmi beda f'Awwissu 1997.

EX-DIPARTIMENT TA' L-INDUSTRIJA - XOGĦOL TA' RESTAWR

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jispjega kif reġgħet inħarġet tender biex isir xogħol ta' restawr fl-ex-Dipartiment ta' l-Industrija fi Triq il- Punent, il-Belt meta dan ix-xogħol kien sar ftit snin ilu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ix-xogħlijiet li hemm fit-tender li nħareġ dan l- aħħar fuq dan il-post ma kienux parti mix-xogħol li kien sar ftit ilu.

RABAT - TRIQ TA' ĠNIEN FIERES

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi sabiex it-Triq ta' Ġnien Fieres (ħdejn it-triq li minn Għajn Qajjed tieħu għal Bieb ir-Ruwa), Rabat Malta tiġi mibnija mill-ġdid stante li ġiet kważi impossibbli li tintuża?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-Onor.

Interpellant hu mitlub jirreferi din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET - AVUKATI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' l-avukati li applikaw sabiex jiġu ngaġġati fuq part-time basis biex jeżaminaw it-titolu ta' proprjetajiet li qed jiġu mixtrija/esproprjati mil-Lands Department?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta..

TAXXI INTERNI - ASSESSMENTS

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm assessments x'jinħadmu li fuqhom kien hemm preżentati dikjarazzjonijiet spontanji?

Meta huwa maħsub li dawn jiġu finalizzati?

ONOR.

LEO BRINCAT: In-numru ta' assessments tad-dikjarazzjoni spontanja li għad fadal x'jinħadmu huwa ta' 237.

Il-biċċa l-kbira ta' dawn għadhom pendenti minħabba diffikultajiet tekniċi jew legali, iżda qed isir sforz biex dawn ikunu konklużi kemm jista' jkun malajr.

PROPRJETA' - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra: a) kemm irċieva flus matul l-1997, xahar b'xahar, minn trasferimenti ta' proprjeta' inter vivos; u b) kif jikkompara dan ma' l-1994, 1995 u 1996?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.aktar kmieni f'din is-seduta.

NURSING & MIDWIFERY BOARD - MEMBRI TAL-BORD

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra fuq liema terms of reference: Charles Abela; Marcelle Cipriott; Mikelina Farrugia; Ronnie Frendo; Francis Ripard; u Joseph Sant intgħażlu sabiex jifformaw parti min-Nursing and Midwifery Board?

X'esperjenza għandu kull wieħed u waħda f'dan il-qasam u x'kienet ir-raġuni li membri mill-Bord preċedenti tneħħew?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Skond Taqsima VII, Artikolu 32 (2a u 2c) ta' l- Ordinanza tad-Dipartiment tas-Saħħa (Kap 94) is-sitt membri tan-Nursing and Midwifery Board li ma humiex eletti jiġu maħtura mill-President ta' Malta fuq parir tal-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal- Familja.

Waħda minn dawn il-persuni trid tkun qabla u l-oħra irid ikollha isimha mniżżel fil-parti ġenerali tar-Reġistru ta' l-infermiera.

Ir-rakkmandazzjoni għall-għażla ta' dawn il-membri minn dejjem kienet issir skond il-ġudizzju tal-Ministru responsabbli għad-Dipartiment tas-Saħħa.

PROPRJETA' - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra: a) kemm oltre trasferimenti ta' proprjeta' mill-Housing Authority u mil-Lands Department saru avviżi mad- Dipartiment tiegħu fuq trasferimenti ta' proprjeta' inter vivos, xahar b'xahar, matul l-1997; b) fuq kemm minn dawn intbagħtu periti sabiex jispezzjonaw il-proprjetajiet; u c) kif jikkompara l-proporzjon ta' spezzjonijiet mibgħuta, meta wieħed jikkompara dawn ma' l-ispezzjonijiet li ntbagħtu fl-1994, 1995 u 1996?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra.aktar kmieni f'din is-seduta.

LOGĦOB TAN-NAR - DRAFT REGULATIONS

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex fid-Draft Regulations dwar il-logħob tan-nar ġie pprojbit il-logħob tan-nar ta' l-art u ta' l-ajru fil-jum tal-Ġimgħa, ċioe' l-aħħar jum ta' Tridu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat illi m'hux propost li n-nar ta' l- ajru jkun ipprojbit fl-aħħar jum tat-Tridu.

Fil-fatt, fl-iskeda tal- ħinijiet li ħarġet ma' l-istqarrija għall-istampa, hemm speċifikat il-ħin li fih jista' jinħaraq in-nar ta' l-ajru, inkluż fl-aħħar jum tat-Tridu.

Inħass li l-ħruq tan-nar ta' l-art f'lejliet il-festa, kif hija l-użanza presenti fil-maġġoranza ta' l-irħula, jkun adekwat.

Ta' min wieħed iżid illi dawn huma proposti għar-regolamenti li għad iridu jsiru u kif kulħadd jaf il-pubbliku in ġenerali u dawk partikolarment interessati għandhom sat-18 ta' Frar 1998, biex jagħmlu l-kummenti dwarhom.

QORTI EWROPEA - IMĦALLEF TAD-DRITTIJIET TAL-BNIEDEM

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma dak li ġie rrapportat fil-gazzetti li t-tliet ismijiet oriġinali tal-persuni nominati mill-Gvern għall-kariga ta' Imħallef tal- Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem kienu differenti mit-tliet ismijiet attwalment sottomessi lill-Kunsill ta' l-Ewropa?

ONOR.

GEORGE VELLA: Le, ma nikkonfermax.

PULIZIJA - ĦLAS TAL-ĦDUD U FESTI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Fil-pjani sabiex din is-sena ikun hemm tnaqqis ta' Lm580,000 f'overtime u allowances lill- Pulizija, hemm il-ħsieb li l-ħlas b'rata doppja fil-Ħdud u l-festi jitneħħa kollu jew in parti?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat illi m'hemm l-ebda ħsieb li l-ħlas b'rata doppja lill-Pulizija għal xogħol meħtieġ fil-Ħdud u l-festi jitneħħa kollu jew parti minnu.

PERSUNI TA' NAZZJONALITA' BARRANIJA - ORDNI TA' DEPORTAZZJONI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l- Ministru jgħid liema kienu l-każijiet matul l-1997 ta' persuni ta' nazzjonalita' barranija li l-ordni ta' deportazzjoni tagħhom ġiet sospiża u/jew mħassra bl-applikazzjoni ta' l-artikolu 93 tal-Kostituzzjoni?

Min kienu, meta ngħatat il-maħfra, u ta' liema nazzjonalita' kienu?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lil l-Onor.

Interpellant li matul is-sena 1997 ma ngħatat l-ebda Maħfra Presidenzjali taħt l-artikolu 93 tal- Kostituzzjoni lil persuni ta` nazzjonalita` barranija biex tissospendilhom u\jew tħassrilhom l-ordni ta` deportazzjoni tagħhom minn Malta.

TOROQ - TISWIJA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-ittra tal-Kunsill Lokali ta' Birkirkara tat-23 ta' Ġunju, 1997 fejn intbagħtet lista ta' toroq ġodda (private roads) biex jingħatalhom wiċċ u jiġu iffurmati, kemm mill-istess lista sar xogħol fuqhom, u meta se jsiru t-toroq li għadhom ma sarux?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PULIZIJA - TAQSIMA TAD-DROGA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma rapport li deher fil-gazzetti li t-Taqsima tad-Droga tal-Pulizija ngħatat letter minute li nformathom illi l-kwota tal-petrol fil-ġimgħa se tinżel għal 50 litru?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat illi l-istruzzjonijiet mogħtija kienu illi, sabiex jingħata fuel aktar minn 50 litru fil-ġimgħa lil xi vettura, kienet meħtieġa l-awtorizazzjoni tas-Supretendent.

MALTACOM - PROĠETT TAL-MILLENJU

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim MInistru jgħid kemm irċieva applikazzjonijiet il-Gvern minn consortia li jixtiequ jissieħbu fil-proġett tal-Millenju tal-Maltacom?

ONOR.

ALFRED SANT: Għandi ninfurmak li meta għalqet it-talba ta' l- offerti nhar is-27 ta' Jannar kien hemm ħames offerti li huma :-

a. PCOX Environmental Assessments 225 19th Suite Street Suite 200, Newport Beach California, U.S.A.

(Din l-offerta hija limitata għax toffri konsulenza f'environmental assessment u ma tissodisfax il-kriterji li għamlet il-Maltacom fil- Prequalification Questionnaire)

b. Bromville Co. Ltd.

114 The Strand Gzira, Malta

c. Vassallo Builders Group Ltd.

The Three Arches Valletta Road Mosta, Malta bi sħab ma' Bovis Construction Ltd. - U.K.

d. Tower Consortium Group iffurmat minn: AX Holdings Hopewell Holdings Ltd.

M.Demajo Group Testaferrata Group Fino Group

e. Bouygues S.A., Challenger 1 Avenue Eugene Freyssinet 78061 Saint Quentin en Yvelines Cedex - France

PJAN TA' STRUTTURA - REVIŻJONI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-persuna magħżula biex taħdem fuq ir-reviżjoni tal-Pjan ta' Struttura bdietx tagħmel dan ix-xogħol?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Persuna magħżula biex taħdem fuq ir-reviżjoni tal- Pjan ta' Struttura sa tibda x-xogħol fid-9 ta' Marzu 1998.

LONDRA - HIGH COMMISSIONERS MALTIN

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid min kienu l-High Commissioners Maltin f'Londra mill-1987 'il hawn?

Fejn kienu joqogħdu matul il-ħatra tagħhom u kemm kien jitħallas kera fil- ġimgħa għar-residenza tagħhom?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni dwar kemm kien jitħallas kera minn kull Kummissarju Għoli Malti maħtur ġewwa Londra mill-1987 'il hawn fir- residenzi rispettivi li kienu jokkupaw għadha qed tinġabar, u għalhekk nagħti risposta f'seduta oħra.

KUMMISSJONI GĦOLJA F'LONDRA - ĦRUQ

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fiex waslu l-investigazzjonijiet li kienu għaddejjin fuq il-ħruq li kien sar fil-Kummissjoni Għolja f'Londra xi snin ilu?

F'min kien jikkonsisti l-istaff dak iż-żmien?

Kemm kien ilu hemm kull impjegat, kemm diplomatiku kif ukoll mhux, qabel sar dan il-ħruq?

Meta temmew xogħolhom, jekk temmew, kull wieħed minnhom, u għaliex?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qegħda tinġabar.

Risposta tingħata f'xi seduta ohra.

PARIGI - EX-AMBAXXATUR LICARI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi rregolaritajiet finanzjarji li wettaq l-ex-Ambaxxatur Licari f'Parigi matul il-ħatra tiegħu u jekk fl-affermattiv, jgħid x'inhuma item, item; jagħti figuri f'liri Maltin; jgħid jekk xi ħadd ġibidlux l- attenzjoni għal dawn l-irregolaritajiet qabel Ottubru 1996; kif huwa maħsub li jittieħdu lura l-flus imħallsa jew meħuda żejda; u x'passi legali qiegħed jikkontempla li jieħu l-Ministeru f'dan il-każ?

ONOR.

GEORGE VELLA: Kif kont għidt għat-tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentai numru 3959, u issa anki għamilt aċċenn fit-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 12097, l-ex Ambaxxatur Malti f'Pariġi, Dr. Joseph Licari, kien nefaq somma estensiva ta' flus, madwar Lm 4,800 biex organiżża riċeviment lejliet il-ġurnata li fiha temm il-kariga diplomatika li kellu fi Franza.

Dr. Licari huwa meqjus li naqas billi * organiżża l-avveniment mingħajr ma talab il-permessi meħtieġa minn qabel, kif kien obbligat u kif kien infurmat li kellu jagħmel; * nefaq spejjeż pubbliċi għal skop differenti minn dak li għalihom kienu ġew ivvutati; * ma weġibx għall-mistoqsija dwar kienx hemm il-ħtieġa li jiġi organiżżat riċeviment ta' dak il-kobor għall-okkażjoni ndikata; * ma ċċertifikax jekk l-ispejjeż li ntefqu kienux kollha raġonevoli u ġusti, skond kif jitolbu r-Regolamenti Finanzjarji tal-Gvern; u * eċċeda l-awtoriżżazzjoni oriġinali li kellu sabiex jagħmel użu minn somma ta' xi Lm 3,000 biex jorganiżża riċevimenti partikolari u għal skopijiet differenti minn dak li ġie effettivament organiżżat ir-riċeviment in kwistjoni.

Għal raġunijiet ovvji, ma setgħetx tinġibed l-attenzjoni ta' l-Ambaxxatur għal dawn in-nuqqasijiet qabel l-elezzjoni.

Madankollu, huwa kien ġie nfurmat bil-kitba mill-Ministeru tiegħi s-sena l-oħra illi huwa ma osservax ir-regolamenti uffiċċjali meta huwa organiżża dan ir-riċeviment.

Nista' ngħid illi diġa żammejnielu somma ta' madwar Lm 3,000 biex tagħmel tajjeb għall-ammont li l-Ministeru tiegħi qed jipprova jġib lura mingħand din il- persuna.

Naċċerta lill-Onorevoli Membru illi se jsir kull mezz possibbli biex, b'mod legali, jinġabru l-flus kollha dovuti lura lill-kaxxa ta' Malta.

PARIGI - AMBAXXATA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li l-persuna, li isimha qed jintbagħat separtament, spiċċat mill-impjieg tagħha fl-Ambaxxata ta' Pariġi; kemm kienet ilha mpjegata; f'liema kapaċita' kienet mpjegata; kemm kien is-salarju tagħha; kif jikkompara dan ma' dak li normalment jitħallas lil xi ħadd impjegat fil- kondizzjonijiet tagħha; u huwiex magħruf fejn kienu jitħallsu t-taxxi minnha, jekk hux fi Franza jew hawn Malta?

ONOR.

Interpellant qegħda tinġabar.

Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jikkonferma l-Viċi Prim Ministru li l-ħaddiema fil-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin, li isimha qed jintbagħat separatament, li kienet allegata li ġiet trasferita għal raġunijiet politiċi u li saru ħafna stqarrijiet dwarha minn diversi organizzazzjonijiet, fil-fatt qatt ma ġiet trasferita, lanqas fid- dipartiment stess, u li sal-lum minkejja d-dikjarazzjonijiet li saru dwarha għadha tagħmel l-istess xogħol li kienet tagħmel qabel?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-persuna li qiegħed jagħmel referenza għaliha l- kollega tiegħi, jiġifieri s-Sinjura Cecilia Attard Pirotta, li kien allegat li ngħatalha transfer, qatt ma kien hemm attentat biex tiġi trasferita, u qatt ma ġiet trasferita'.

Sal-lum din il-persuna għadha taqdi d-doveri tagħha fil-Ministeru fejn kienet qabel il-bidla fil-Gvern.

Dan minkejja l-informazzjoni qarrieqa li ġiet imxandra fil-gażżetti u li ħadd ma kkoreġa minkejja li ħafna kienu jafu li l-fatti kienu differenti.

UNIVERSITA' - STAFF AKKADEMIKU

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm staff akkademiku fl-Universita' ta' Malta li għalqu ż-żmien biex jiritiraw fis- sena 1997?

Liema post kienu jokkupaw?

Kemm minnhom għamlu talba biex jieħdu extension u kemm-il talba ġiet milqugħa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PTA - TALBIET GĦAL TITJIB TA' SERVIZZI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema huma t-talbiet pendenti li għandha l-PTA quddiemha għal titjib ta' servizzi provduti mid- diversi mezzi tat-trasport fil-pajjiż?

Jista' l-Ministru jagħti wkoll lista ta' talbiet għal żieda li għandha quddiemha l-Awtorita' tat-Trasport?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nitlob l-Onor.

Interpellant jiċċara aktar l- ewwel parti tal-mistoqsija tiegħu.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, jiena nfurmat li ma saret l-ebda talba b'mod uffiċċjali u bill-miktub.

NTOM - SPEZZJONIJIET F'LUKANDI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu u s-Self- Employed: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm saru inspections minn uffiċjali ta' l-NTOM f'lukandi ta' klassi 3, 4 u 5 rispettivament, fil- perjodu 1/1/97 - 31/1/98?

Kemm saru inspections ta' l-istess tip fl-istess perjodu f'guest houses?

X'kienu r-riżultati li nkisbu f'dawn l- inspections?

ONOR.

KARMENU VELLA: Spezzjonijiet, kemm ta' rutina kif ukoll ta' sorpriża, f'lukandi, guest houses, holiday flats u stabbilimenti li jservu l-ikel, isiru minn uffiċjali ta' l-HCEB kulljum.

Xi daqqiet isiru spezzjonijiet f'settur partikolari (per eżempju f'lukandi), daqqiet f'xi lokalitajiet speċifiċi (per eżempju f'Buġibba) u daqqiet oħra dwar servizzi partikolari (per eżempju dwar igene).

Billi dawn isiru kulljum, ma tinżammx statistika bl-eżatt, ta' kemm u meta saru.

L-iskop ta' dawn l-ispezzjonijiet, barra dawk li speċifikament huma biex jiġu nvestigati lmenti, huwa biex isir monitoring ta' l-istandards ta' stabbilimenti turistiċi.

Meta jinstabu defiċjenzi dawn jiġu ndikati lil operatur mill-uffiċjali, iżda wkoll tintbagħat ittra lil operatur fejn jingħata żmien raġonevoli biex jirranġa.

Wara ssir spezzjoni oħra biex jiġi kkonfermat li d-defiċjenzi ndikati ġew attwalment irranġati.

GOZO CHANNEL CO.

LTD. - VJAĠĠI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'kien in-numru ta' vjaġġi li saru mill-vapuri tal-Gozo Channel bejn Malta u Għawdex matul Jannar 1998?

Kemm kien in-numru ta' passiġġieri li qasmu bejn Malta u Għawdex u lura fl-istess perjodu?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nfurmat li n-numru ta' vjaġġi li saru mill-vapuri Gozo Channel Co. Ltd. bejn Malta u Għawdex matul ix-xahar ta' Jannar 1998 kien ta' 1360 u qasmu 139,973 passiġġieri fl-istess perjodu.

SERVIZZ ĊIVILI - SPEZZJONIJIET FUQ IL-POSTIJIET TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid jekk il-persuni li jiffurmaw parti mill-Ispettorat li jagħmel spezzjonijiet fuq il-postijiet tax-xogħol xi gradi għandhom wieħed wieħed?

Xi grad kellhom kull wieħed minnhom f'Jannar 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-persuni li jiffurmaw parti mill-Ispettorat li qed jagħmel spezzjonijiet fuq il-postijiet tax-xogħol żammew l-istess grad sostantiv li kellhom qabel inagħqdu ma' l-Ispettorat.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11419 u r-risposta relattiva, fejn qal li "l-kontijiet relatati mal-Ġimgħa għax-Xjenza u Teknoloġija ta' Jannar 1996 tħallsu lejn l-aħħar ta' l-1997", jista' l-Ministru jagħti breakdown tal-kontijiet li rrifera għalihom?

Jista' jgħid liema kumpanniji/persuni tħallsu, għal liema xogħlijiet tħallsu u x'kien l-ammont li tħallsu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SPTAR SAN LUQA - PAZJENTI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm iddaħlu fl-Isptar San Luqa pazjenti li kienu qed isofru minn overdose minn Novembru 1996 sa llum?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmata li minn tagħrif miġbur s'issa li jinsab fis-sistema tal-hospital Activity Analysis jirriżulta li minn Novembru 1996 sa Ottubru 1997 fl-Isptar San Luqa iddaħlu 226 każ.

Minnhom:

192 każ ta' avvelenament minn sustanzi solidi jew likwidi, fejn mhux magħruf jekk l-avvelenament kienx inċidentali jew premeditat (ICD - 9 code: E 9800 - E 9809)

31 każ ta' avvelenament inċidentali, ikkawżati minn drogi, mediċinali jew sustanzi bijoloġiċi (ICD - 9 code E 8500 - E 8589 )

3 każijiet ta' attentat suwiċidju ikkawżati minn avvelenament b'sustanzi solidi jew likwidi (ICD - 9 code E 9500 - E9509)

MINISTRI/SEGRETARJI PARLAMENTARI - KODIĊI TA' ETIKA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Billi l-Prim Ministru f'Diċembru 1996 f'risposta li ta għall-mistoqsija parlamentari numru 267 kien qal li qed jitfasslu kriterji rigorużi ta' etika għall- Ministri u s-Segretarji Parlamentari, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk tfasslux?

Jista' l-Prim Ministru jpoġġihom ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra f'każ li dawn tfasslu?

ONOR.

ALFRED SANT: M'għandi xejn x'inżid mat-tweġibiet li tajt għall- Mistoqsijiet parlamentari numri 230 u 267.

DIPARTIMENT TAX-XOGĦLIJIET - STO'S/TO'S

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm postijiet vakanti għal STO's u TO's fid-Dipartiment tax-Xogħlijiet preżentement?

Meta hu maħsub li jimtlew dawn il-vakanzi?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PTA - ĦADDIEMA TAL-GROUP 4 SECURITAS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk xi ħaddiema li jaħdmu mal-Group 4 Securitas humiex se jiġu utilizzati mill-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku biex jagħmlu l-istess xogħol ta' bus inspectors jew enforcement officers?

Jista' jgħid, f'każ li r-risposta hija fl-affermattiv, jekk ingħatax xi kuntratt lil dan is-Security Corp (Group 4 Securitas), fil-każ meta ngħata dan il-kuntratt u jekk kienx hemm sejħa pubblika?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Ir-risposta hija fin-negattiv.

MISTOQSIJA GĦAL TWEĠIBA BIL-MIKTUB

SKEJJEL- TWAQQIF TA' TQASSIM TAL-ĦALIB

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux veru li f'din l-iskola twaqqaf it-tqassim tal-ħalib minħabba li s-surmast jgħid li m'għandux flus biżżejjed?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jista' l-Onor.

Interpellant jgħid għal liema skola qiegħed jirreferi?