MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 184 Il-Ġimgħa, 13 ta' Frar, 1998 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 184

Il-Ġimgħa, 13 ta' Frar, 1998

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ġimgħa, 13 ta' Frar, 1998

WERREJ MINUTI 175

KUNSENS GĦAL ATTI 175

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 175

TQEGĦID TA' KARTI 180

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SERVIZZI TAT-TURIŻMU GĦAL MALTA MALTA TOURISM SERVICES BILL (IT-TIENI QARI) 182

AĠĠORNAMENT 204

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 209

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 233

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 183 li saret fil-11 ta' Frar ,1998 ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): Ninforma lill-Kamra li l- President għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru. V ta' l-1998 - Att ta' l-1998 li jemenda l-Att dwar l- Amministrazzjoni tat-Taxxa; u

Att Nru VI ta' l-1998 - Att ta' l-1998 li jemenda l-Ordinanza dwar ir- Regolament tat-Traffiku.

Ngħaddu issa għall-mistoqsijiet.

L-Onor.

Joe Cassar.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

WSC - PROVVISTA TA' ILMA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba nqatgħet il- provvista ta' l-ilma matul l-aħħar xahrejn fi Triq 28 ta' April, 1958 f'Raħal Ġdid?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Fi triq 28 ta' April, 1958 f'Raħal Ġdid la jeżisti bini u lanqas jeżistu mejnijiet tad-distribuzzjoni ta' l-ilma.

Din it-triq hija magħrufa aktar bħala l-"benniena" jew Wied Blandun.

Jista' jkun li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal xi triq oħra fil- viċin.

Għaldaqstant nitolbu jagħti aktar dettalji biex il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tkun tista' tipprovdi l-informazzjoni meħtieġa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jgħidilna x'inhu l-kaġun tal-qutgħ massiċċ tal-provvista ta' l-ilma li hawn bħalissa?

Mil-lista ppubblikata fil-gazzetta "TheTimes" tal-bieraħ jidher li kien hemm numru kbir ta' lokalitajiet, fosthom il-Belt Valletta, fejn l-ilma nqata' l-bieraħ fil- għodu kmieni u s'issa għadu ma ġiex.

Dalgħodu ċempilt għand il-WSC u ma setgħux jgħiduli eżatt meta l-ilma se jiġi lura.

X'inhija r-raġuni għal dan il-qtugħ kollu u meta huwa pprogrammat li jerġa' jkun hemm ilma fil- mains?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, m'inix f'pożizzjoni ngħidlu u għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Membru biex jagħmel mistoqsija bil-miktub ħalli tinġabar l-informazzjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Napprezza li l-Ministru Mizzi qiegħed jirrispondi f'isem il-Ministru Buhagiar, li għal xi raġuni m'huwiex hawn.

Pero' meta għandek qtugħ hekk massiċċ - mil-lista li qrajt jidher li hawn almenu terz ta' Malta bla ilma - u meta l-Ministru kien jaf li ġejja l-ewwel domanda proprju fuq il-qtugħ ta' l-ilma, ma naħsibx li hija serjeta` li l-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni ma jkunx preżenti meta seta' jipprevedi domanda bħal din illum.

Jien nifhem għalfejn l-Ministru Mizzi qalli biex nagħmel domanda bil- miktub pero' aħna r-residenti tal-Belt Valletta li qegħdin bla ilma rriduha llum r-risposta u mhux nagħmel domanda bil-miktub sempliċement biex ġimgħatejn oħra nkunu nafu għalfejn inqata' l-ilma.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, jien naħseb li l-Onor.

Membru m'huwiex korrett għaliex skond l-iStanding Orders jien rrid inwieġeb għad-domanda partikolari li għandi quddiemi u allura bl-ebda mod ma jien out of order.

Naħseb li l-Onor.

Membru, li tant iħobb isemmi l-iStanding Orders, jaf x'qed ngħid.

Ma kellux għalfejn jagħmel il-mistoqsija b'dan it-ton.

Jien għidtlu li jekk jagħmel mistoqsija bil-miktub tkun tista' tinġabar l- informazzjoni mid-dipartiment konċernat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien fl-ebda mument fl-intervent tiegħi m'għidt li l- Ministru huwa out of order.

Jien għidt biss li l-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni kien jaf li l-ewwel domanda kienet dwar il-qtugħ ta' l-ilma.

Naħseb li jaf ukoll li hawn terz ta' Malta mingħajr ilma u għidt li s-serjeta` kienet titlob li l-Ministru Buhagiar seta' jipprevedi li se jkun hawn domandi fuq il-qtugħ ta' l-ilma li hawn bħalissa u allura għidt li nistagħġeb kif mhuwiex preżenti fil-Kamra, kif ħafna drabi jkun ukoll.

Pero' l-Ministru Mizzi ċertament japprezza li m'għandix għalfejn nagħmel domanda bil-miktub għall-gost tekniku biex inkun naf għaliex m'hemmx ilma llum meta terz ta' Malta ilha jumejn mingħajr ilma u ħafna nies illum lanqas għandhom qatra ilma fit-tankijiet u fil-vit.

Naħseb li s-serjeta` kienet titlob li r-risposta neħduha llum u mhux neħduha ġimgħatejn oħra.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Naċċertak li d-dipartiment jieħu l-passi mmedjati u m'hemmx għalfejn isiru mistoqsijiet parlamentari.

Jien persważ minn dan u għalkemm għidt li għandha ssir mistoqsija bil-miktub, jien ukoll se ngħaddi l-informazzjoni lill-Ministru Buhagiar biex jiċċekkja l-affarijiet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Minkejja li m'hawnx il-Ministru Buhagiar nixtieq nistaqsi jekk id-dipartiment li l-Ministru Mizzi qed jgħid li huwa dejjem ippreparat biex jaġixxi, għamilx pjan ta' azzjoni sabiex ikun hawn bowsers biżżejjed biex jipprovdu l-ilma fid-djar.

Fil-fatt ħafna mid-djar ilhom tlett ijiem u mhux jumejn mingħajr ilma.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: L-ewwelnett nistaqsi lill-kollega biex jgħidli liema huma d-djar, ħalli nkun nista' ngħaddi l-informazzjoni lill-Ministru Buhagiar.

Pero' nitolbu jagħmel mistoqsija bil-miktub dwar il-bowsers biex tinġabar l-informazzjoni u tingħatalu risposta korretta.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li din m'hijiex problema relatata mad-dar tiegħi biss jew ma' l-inħawi tiegħi biss - naturalment jien bilfors ikolli nsemmi l-inħawi ta' fejn noqgħod jien, ta' Republic Street, fejn ilna jumejn mingħajr ilma iżda naf ukoll li l-bieraħ fil-gazzetta deher avviż ta' mill-inqas 15-il lokalita` fejn ukoll qegħdin mingħajr ilma - ma jidhirlux il-Ministru li llum kien imissha ħarġet stqarrija uffiċjali dwar x'wassal għal dan il-qtugħ?

Jidhirlux il-Ministru li l-Water Services Corporation għandha tkun f'pożizzjoni li meta wieħed iċempel - u nerġa' ngħid li ċempilt jien personalment u staqsejt - almenu jgħidulu kemm hu mistenni li jdum il-qtugħ ta' l-ilma?

Jidhirlux wkoll il-Ministru li wasal iż-żmien li meta jkun hemm dan il-qtugħ ripetut wieħed jinvestiga bis- serjeta` għaliex qiegħed jiġri?

F'dawn l-aħħar xhur, almenu hawn il-Belt, ċertament l-ilma nqata' mill-inqas darba fix-xahar u naħseb li tenħtieġ azzjoni immedjata min-naħa tal-Water Services Corporation.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Apparti x-xogħol li qed isir fil-Belt, naf li qed issir xi maintenance f'Pembroke ukoll.

Allura jista' jkun li qed ikun hemm dan il-qtugħ minħabba f'hekk.

Pero' jien nerġa' ngħid lill-kollega tiegħi li jien nista' ngħaddi din l-informazzjoni lill-Ministru biex jiċċekkja dwar dak li qed jgħid.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO BORG: Qiegħed isir ħafna plejtu fuq l-ilma meta fi żmienhom partijiet minn Għawdex kienu jdumu tliet ġimgħat sħaħ mingħajr ilma.

Qed nirriferi għat-triq tagħna, Triq San Blas, u din ma kenitx l- unika waħda.

Jista' jikkonferma dan il-Ministru?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: : Nikkonfermah mija fil-mija.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, ladarba l-Ministru Mizzi huwa daqshekk konvint milli qed jgħid naħseb li jista' jikkonferma wkoll li dik is- sitwazzjoni li semma' l-Onor.

Carmelo Borg kienet b'riferenza għas-sena 1987/88.

Ma naħsibx li l-Ministru jista' jgħid li fl-aħħar ta' l-1996 kien hawn xi qtugħ fit-tul.

(Interruzzjonijiet) Imma ħalli nerġgħu nduru għal dak li konna qed ngħidu.

Madam Speaker, fil-pajjiż bħalissa għandna sitwazzjoni fejn toroq sħaħ u rħula sħaħ qegħdin mingħajr ilma.

Anke jekk qed isir xogħol fuq l- impjant tar-reverse osmosis ta' Pembroke, jista' xi ħadd jiggarantilna li l-provvista ta' l-ilma tiġi lura għan-normal fl-iqsar żmien possibbli u mingħajr aktar dewmien?

Jien hawn nistaqsi: Meta l-WSC kienet taf li s- sitwazzjoni se ddum biex tiġi għan-normal, għaliex ma ratx li l-postijiet milquta jingħataw provvista ta' ilma temporanja?

(Interruzzjonijiet) Sa ftit ta' żmien ilu konna qed ngħidu li l-impjant tar-reverse osmosis ta' Pembroke prattikament kien wieqaf - safejn naf jien erbgħa minn sitt trains kienu weqfin - u ma nistax nifhem kif iż-żewġ trains rimanenti jista' jkollhom din il-ħsara kollha.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): L-ewwelnett nixtieq nikkorreġi l-impressjoni li qed jagħti l-Onor.

Galea li żewġ trains biss qed jaħdmu fl-impjant ta' Pembroke.

(Interruzzjonijiet) Dan mhuwiex veru u ma nafx minn fejn int stajt ġibt dik l-informazzjoni.

Ġo Pembroke hemm tmien trains li qegħdin jaħdmu.

Madam Speaker, l-impjant ta' Pembroke waqaf jaħdem temporanjament minħabba li ridna nagħmlu manutenzjoni fuq il-ġibjun li fih jinġabar l- ilma.

Din it-tip ta' manutenzjoni qatt ma kienet saret qabel, bil- konsegwenza li fil-qiegħ tal-ġibjun kien hemm għoli kbir ta' ħama.

Biex nagħmlu dan ix-xogħol bilfors kellna nwaqqfu l-impjant.

Nista' ngħid ukoll li din l-operazzjoni tħabbret fuq il-media, kemm fuq il-gazzetti kif ukoll permezz tar-radios, u s-sospensjoni kienet avzata bil-quddiem.

Safejn naf jien, għallinqas kif jien informat, illum stess il-provvista ta' l-ilma kellha tibda ġejja lura għan-normal.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ġaladarba d-dipartiment kien jaf b'dan il-qtugħ - u nimmaġina li kien jaf ukoll għal kemm sigħat se tkun is-sospensjoni tal- provvista - jista' l-Ministru jgħidilna għalfejn ma tħejjiex pjan ta' emerġenza, għallinqas għall-provvista ta' ilma bil-bowser?

Illum iltqajt ma' ruxmata nies li qaluli li xebgħu jipprovaw iċemplu għall-bowser iżda baqgħu iċiċċu għax mid-dehra jew il-linja kienet maqtugħa jew xi ħadd għoġbu li ma jirrispondix it-telefon.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Jien se niċċekkja u nivverifika mal-korporazzjoni dwar li t-telefon allegatament ma ġiex imwieġeb.

Il-korporazzjoni m'għamlitx xi miżuri alternattivi għax dan il-qtugħ jumejn kellu jdum, mhux ġimgħat kif qed jissemma hawnhekk.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Dan li qed jgħid il-Ministru jgħodd għal Pembroke biss jew għal inħawi oħra?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Jien qed ngħid għall-inħawi ta' Pembroke, Tas- Sliema, San Ġiljan, is-Swieqi, San Gwann u parti mill-Belt.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mid-dehra l-ilma li nieħu jien jiġi minn Pembroke għax ilni jumejn mingħajr supply!

Xtaqt nistaqsi lill-Ministru min tah l- assigurazzjoni li l-ilma suppost kellu jibda ġej lura, għaliex nista' nassigurah li għadni ġej mid-dar u nista' nikkonfermalu li għadna mingħajr provvista.

Dalgħodu jien ħadt il-briga li nċempel lill-Water Services Corporation - irrid ngħid li rrispondewni f'ħin raġonevoli, kienu ġentili ħafna u tawni l-informazzjoni - u qaluli li forsi, u "forsi" kbira, l-ilma jiġi lura dan il-lejl u huma żguri li jibda ġej lura għada wara nofs inhar.

Dik kienet l-assigurazzjoni, jiġifieri l-qtugħ ma kienx għal jumejn.

Naħseb li l-Ministru japprezza li dan it-tip ta' qtugħ issa qed isir pjuttost frekwenti għal min joqgħod il-Belt, għax fl-aħħar tliet xhur naħseb darba fix-xahar inqata' żgur, u din id-darba kellna qtugħ ta' tlett ijiem.

Il-Ministru japprezza wkoll li llum m'għadniex ngħixu f'perijodu fejn dar tista' toqgħod tlett ijiem bla ilma.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, nista' ngħid li jien personalment stħarriġt x'inhi l-pożizzjoni - għaliex bħalma ċemplu lill-kollegi tan-naħa l-oħra, nassigurakom li n-nies ċemplu lili wkoll fuq din il-kwesjtoni - u l- uffiċjali tal-korporazzjoni qaluli li għal ħabta ta' nofs inhar l-impjant kellu jibda jitħaddem.

Issa peress li f'dan il-każ il-Belt sfortunatament qiegħed at the end point tas-sistema, meta jibdew jippumpjaw l-ilma minn Pembroke l-ewwel jimtlew it-tankijiet tal-postijiet l-iktar viċin u n-nies tal-Belt idumu xi ftit aktar biex jinqdew.

Pero' rrid ngħid ukoll li għalkemm veru hemm bżonn li l-korporazzjoni tagħmel ċerti xogħlijet, tajjeb li tara li ma jkunx hemm sospensjonijiet tal-provvista ta' l-ilma fit-tul.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Anton Tabone, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ANTON TABONE: Madam Speaker, napprofitta ftit ruħi u nistaqsi lill- Ministru jekk jafx li fir-Rabat Għawdex kien hemm prattikament it-toroq kollha maqlugħin f'dawn l-aħħar ġranet.

Veru li kien hemm programm ta' xogħol għaddej, li kellu x'jaqsam mat-tiftix għaż-żejt, pero' kien hemm programm ieħor ta' xogħlijiet u kollox sar fl-istess ħin u allura nqalgħu t- toroq kollha tar-Rabat - biex ma nsemmix ukoll xogħlijiet oħrajn fit-toroq tas-Sannat, Kerċem u l-Fontana - u dan kollu ħoloq konfużjoni liema bħalha.

Anke fejn ingħalqu t-trinek, it-toroq għadhom ma ġewx illivellati, it- tarmac ma ngħatax u għalkemm naturalment is-sitwazzjoni m'għadhiex li kienet pero' nista' ngħid li għadha ma ġietx lura għan-normal.

Għalhekk nistaqsi lill-Ministru x'passi qiegħed jieħu biex is-sitwazzjoni tirritorna għan-normal mill-iktar fis possibbli.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, jien informat li bħalissa hemm sitt kuntratturi jaħdmu fuq it-toroq ta' Għawdex.

Ħamsa minnhom huma impenjati, kif qal l-Onor.

Tabone, fuq xogħol konness mat-tħaffir tal-bir taż-żejt ġewwa Kerċem, fejn qed iwasslu pipeline għall-pozz ta' ilma li hemm bżonn għal dak ix-xogħol; u hemm kuntrattur ieħor imqabbad mill-WSC li qed jagħmel xogħol ta' rutina.

Veru li hemm ħafna toroq li huma maqlugħin fl-istess ħin pero' wieħed irid jifhem li mhijiex xi ħaġa ta' kuljum li jkun hemm bżonn jitħaffer pipeline speċjali minħabba l-bir taż-żejt.

Madam Speaker, hawnhekk nixtieq niftaħ parentesi żgħira u ngħid li xi jiem ilu nzertajt kont Għawdex u l-iktar ħaġa li nkwetatni kienet li l- kuntratturi - u ngħidha bl-akbar serjeta` - mhumiex qed jieħdu s-safety precautions neċessarji.

Naħseb li l-Onor.

Tabone jaf aktar minni li qegħdin jitħaffru trinek twal u lanqas biss jixegħluhom mal-lejl.

(Interruzzjonijiet) Irridu nammettu li l-kuntratturi għadhom neqsin ħafna minn din il-kuxjenza li hemm bżonn li jittieħdu safety measures adegwati meta jkun hemm xogħlijiet għaddejjin fit-triq.

Madam Speaker, minn dak li rajt jien b'għajnejja stess nista' ngħid li safety precautions ma tteħdux u issa li saru d-diskussjonijiet bejn il-WSC u l-kuntratturi, nittama li mhux biss ġewwa Għawdex imma kullimkien l- affarijiet isiru b'aktar serjeta` u naraw li jittieħdu sewwa s-safety measures li huma tant importanti.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit Dimech, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: In vista tat-tweġibiet li ngħataw fuq il- kwestjoni tal-qtugħ tal-provvista ta' l-ilma, anke wara l-ispjega li qed issir manutenzjoni fuq it-trains ta' Pembroke, ma jħossx il-Ministru li jista' jkollna sistema li toffrielna ċerta flessibbilta` jekk ikun hemm ippjanar bil-quddiem?

Jiġifieri ma jagħmilx sens li tagħmel manutenzjoni u fl-istess ħin tħalli eluf ta' familji bla ilma għal ġranet sħaħ mingħajr ma tipprovdi sistema alternattiva.

Naħseb li seta' sar pjan minn qabel u tħaddmu t-trains ġewwa Tigne'.

Ma jħossx allura l-Ministru li għandu jintervjeni mal-WSC u jinsisti għal ippjanar serju biex dan l-inkonvenjent għal ġranet sħaħ għal eluf ta' familji Maltin ikun evitat darba għal dejjem?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, naħseb li l-Onor.

Interpellant ma kienx hawn mill-bidu għax il-manutenzjoni mhux fuq it-trains saret imma fuq il-ġibjun li jieħu l-ilma li jiġi prodott mir-reverse osmosis plant ta' Pembroke.

Jiġifieri huwa l-ġibjun li ġie rranġat u t-trains qed joperaw b'mod regolari.

(Interruzzjonijiet)

Ċertament li naqbel ma' l-Onor.

Interpellant li jekk ikun se jsir xi xogħol li jieħu fit-tul, b'mod li ma jkunx raġonevoli, il-WSC għandha tagħmel programmi alternattivi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Sinjura President, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Rapport ta' l-Ewwel Sena ta' Ħidma ta' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru;

Rapport ta' l-Ewwel Sena ta' Ħidma tas-Segretarjat Parlamentari għad- Drittijiet tan-Nisa;

Tagħrif dwar persuni li daħlu mal-Gvern, kif ukoll dawk li telqu jew spiċċaw minn mal-Gvern matul l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10922;

Tagħrif dwar impjegati ġodda f'korporazzjonijiet pubbliċi, korpi parastatali, azjendi jew entitajiet governattivi li jaqgħu taħt l- Uffiċċju tal-Prim Ministru, għall-perijodu bejn l-1 ta' Jannar 1997 u t-8 ta' Jannar 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11093;

Lista ta' konsulenti ngaġġati fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru bejn l-1 ta' Jannar 1987 u l-31 ta' Diċembru 1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11422; u

Tabella li turi l-għadd ta' impjegati fit-Tarzna ta' Malta u fil-Marsa Shipbuilding f'Jannar, Ġunju u Diċembru 1997, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 12082.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Emendi għall-Bye-Laws tal-Borża ta' Malta maħruġa mill-Kunsill ta' l- iStock Exchange ta' Malta skond l-artikolu 8 (2) ta' l-Att dwar il- Borża ta' Malta, Kap 345.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: F'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 48 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 tal-Kors għad- Diploma in Planning Studies;

Avviż Legali Nru 49 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 tal-Kors għad- Diploma in Political Studies - Dip.

Pol.

St.;

Avviż Legali Nru 50 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 biex jemendaw ir-Regolamenti tal-Kors għall-Grad ta' Baċillier fit-Teoloġija Mqaddsa - S.Th.B.;

Avviż Legali Nru 51 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 tal-Kors għall- Grad ta' Bachelor of Arts (Honours) - B.A. (Hons) - in European Studies;

Avviż Legali Nru 52 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 biex jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Kors għall-Grad ta' Doctor of Laws - LL.D.;

Avviż Legali Nru 53 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 tal-Kors għall- Grad ta' Bachelor of Arts (Honours) in Social Administration or in Social Work - B.A. (Hons);

Avviż Legali Nru 54 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 tal-Kors għall- Grad ta' Master of Arts - M.A. - in European Studies;

Avviż Legali Nru 55 ta' l-1998 - Ordinamenti ta' l-1998 għall-Grad ta' Master of Philosophy - M.Phil. - fil-Fakulta' ta' l-Arti;

Tagħrif dwar ħlasijiet li se jsiru lill-kunsilli skolastiċi matul l- 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11811; u Tagħrif dwar studenti, maqsuma f'nisa u rġiel, fl-Universita' ta' Malta fil-bidu tas-sena akkademika 1997-1998, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 12087;

f'isem il-Ministru għat-Trasport u Portijiet inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Pjanta ta' skema tat-traffiku għaz-zona ta' Ħal Tarxien u Raħal Ġdid, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12056; u

f'isem il-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar il-lokalita' ta' residenti fid-Dar ta' l-Anzjani fl- Imtarfa, flimkien mal-lokalita' ta' persuni li jinsabu fuq il-waiting list għad-dħul fl-istess residenza, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11778.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 56 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 dwar il- Kontribuzzjoni għas-Servizz tad-Drenaġġ; u

Avviż Legali Nru 57 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Fornitura ta' l-Ilma.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA (Ministru tal-Ġustizzja): Inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 58 ta' l-1998 - Ordni tal-President ta' Malta ta' l- 1998 bis-saħħa ta' l-Artikolu 6 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SERVIZZI TAT-TURIŻMU GĦAL MALTA

MALTA TOURISM SERVICES BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet Ikompli mill-11 ta' Frar, 1998.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Michael Refalo huwa in possession of the House.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Madam Speaker, inkompli fejn ħallejt l- aħħar darba pero' għall-kontinwita` għamilt żewġ notamenti żgħar u bil- permess tal-Kamra se naqrahom u, jekk hemm bżonn, anke nqiegħedhom fuq il- Mejda tal-Kamra, kif titlob il-proċedura.

Għalhekk se niġbor fil-qosor dak il-messaġġ li ridt inwassal fid-diskors tiegħi ta' nhar l-Erbgħa, kif ukoll dak li se ngħid illum.

L-ewwel punt huwa li t-turiżmu hija l-industrija ta' kulħadd, tal-poplu kollu, tas-settur privat u tal-gvern u, wara x-xogħol kollu li sar f'dawn l- aħħar snin, din l-industrija saret pilastru ta' l-ekonomija u kull Malti u Għawdxi għandu rwol x'jaqdi.

It-tieni punt huwa li dan l-abbozz ġie ssekondat minni preċiżament għalhekk, kif ukoll għaliex hemm qbil fil- prinċipju, u għaliex huwa wkoll tkomplija ta' xogħol mibdi minn Gvern Nazzjonalista.

It-tielet punt huwa li, fl-opinjoni tagħna, il-liġi setgħet tiġi mfassla b'mod aħjar biex tilħaq iż-żewġ għanjiet prinċipali tagħha, dak li tagħti vuċi akbar lis-settur privat fit-tmexxija ta' l-industrija u dak li tkun għodda effettiva biex min hu ħati ta' azzjoni jew ommissjoni jpatti bil-qares għan-nuqqasijiet tiegħu.

Ir-raba' punt huwa li l- Oppożizzjoni qed tagħmel kritika kostruttiva u turi fejn il-liġi għandha tiġi emendata biex din tkun strument tassew iżjed effikaċi, effettiv u effiċjenti.

Il-ħames punt huwa li l-Oppożizzjoni m'hijiex se tressaq emendi iżda turi biss fejn jeħtieġ bidliet u qed tħeġġeġ lill-Gvern jikkonsidra dawn is-suġġerimenti.

Is-sitt punt huwa jekk il-Gvern ma jilqax is-suġġerimenti maħsuba biex jagħtu vuċi u rappreżentanza iktar numeruża u effettiva lis-settur privat, Gvern Nazzjonalista ieħor mil-lum qed joffri lis-settur privat dak li qed jiġi propost minn din in-naħa.

Madam Speaker, filwaqt li konna qed nagħmlu dan id-dibattitu l-kumpannija Deloitte & Touche ħarġet rapport dwar il-qagħda attwali fl-industrija.

Huwa żvilupp inkoraġġanti u meħtieġ li jkun hawn xi ħadd li jagħmel rapporti xjentifiċi bħal dan li l-kontenut tiegħu waħdu fil-fatt jagħti lok għal dibattitu ieħor.

Pero' naħseb li għal-lum biżżejjed li wieħed jgħid li l-kontenut tar-rapport huwa utilissimu u jiftaħ għajnejn il-politiċi iżda fuq kollox - u hawnhekk irrid nagħmel enfasi - iservi ta' twissija għas-settur privat biex jirregola ruħu naqra aħjar.

U issa nkompli fejn ħallejt l-aħħar darba.

Jien kont bdejt nitkellem dwar id-direttorati u kont wasalt fid- direttorat tal-marketing and promotion li, anke fil-verżjoni Maltija, qed jingħata titlu bl-Ingliż.

Fil-fatt dan ikopri l-aktar funzjoni prinċipali li llum taqdi l-NTOM.

M'iniex se nerġa' nitkellem dwar il-kompożizzjoni jew dwar il-missjoni ta' dan id-direttorat pero' se nieħu xi aspetti tat- turiżmu biex forsi wieħed jagħmel suġġerimenti b'mod prattiku, speċjalment dwar ix-xogħol li jaqa' taħt dawn id-direttorati.

Ħafna drabi taqra fil- gazzetti u anke tisma' lin-nies jilmentaw li Malta ma tissemmiex u ma tidhirx fuq l-istazzjonijiet televiżivi barranin minn fejn l-aktar li nġibu l-aktar turisti.

Min jgħid hekk juri li għadu ma jafx xi tfisser li jkollok kampanja promozzjonali fit-tul fuq it-television għax il-verita` hi li jekk toqgħod tagħmel il-one-offs ikun kollu għalxejn.

Filwaqt li nifhem li m'hemmx ħafna flus - għax meta tagħmel kampanja trid tonfoq il-flus biex tkun effettiva u trid tagħmilha b'mod regolari fuq it-televisions barranin u ma titfagħhiex f'suq wieħed imma jrid ikollok kampanja għal ħafna swieq - jien illum nista' nerġa' nagħmel dak is-suġġeriment dwar l-użu tat- television għar-riklamar permezz ta' channels li għandhom firxa internazzjonali.

Eżempju huwa dak l-ispot tas-CNN fejn jagħtuna "Sights and Sound of the World".

Jista' jkollok spots fuq l-Eurosport li jkunu abbinati ma' attivitajiet ta' sport internazzjonali li jsiru Malta, inserti dwar il-kultura u tradizzjonijiet ta' Malta fuq programmi tal-Euronews u ta' l-iSkynews.

Dawn iċ-channels jarawhom internazzjonalment u huwa importanti li aħna nipproġettaw ruħna internazzjonalment ukoll.

Jien nerġa' nisħaq li l-isħubija ta' Malta fuq is-sistema tal-Euronews għandha tiġi sfruttata ħafna iżjed.

Peress li kont il-ministru li fil-fatt daħħalt lil Malta fil-Euronews, naf kemm hu possibbli li jsiru kemm commercials kif ukoll clips u anke programmi targeted għal dawn iċ-channels.

Issa nitkellem ukoll dwar l-użu tat-tour operator support scheme, it- TOSS.

Għal min ma jafx din hija s-sistema li fil-fatt issostitwiet il- forward buying rate, li kienet u għadha mezz kif il-btajjel mis-suq Ingliż jiġu ssussidjati.

L-FBR kienet sistema ikkritikata ħafna mill- International Monetary Fund u fl-1996 ġiet introdotta din is-sistema tat- TOSS li fl-opinjoni tiegħi hija kapaċi tilħaq l-istess skop li tistabilizza l-prezzijiet, cioe' li ma jkunx hemm ċaqliq ta' prezzijiet minn meta jsir il-ftehim bejn it-tour operator u l-lukandier, jew l-aġent, jew kull min jissupplixxi s-servizzi sa meta fil-fatt jinħareġ il-brochure.

Fejn l-FBR kienet maħsuba u ntenzjonata biss għas-suq Ingliż - imbagħad wara konna estendejnieha għall-Irlanda - jien insostni li t-TOSS hija applikabbli u tista' ssir għas-swieq kollha mingħajr żieda fil-vot, jekk tintuża b'ċertu għaqal u b'ċertu ppjanar.

U għalhekk jien nerġa' nistaqsi l-istess domanda li għamilt waqt li konna qed niddiskutu l-estimi tat-turiżmu.

X'sens jagħmel li n-NTOM tonfoq żewġ terzi mill-budget promozzjonali tagħha biex iġġib l-40% tat-turisti li jiġu Malta?

Jien mhux risposta nixtieq dwar dan imma li wieħed jaħseb biex it-TOSS mhux sempliċement tintuża biex tissussidja u tiffaċilita turiżmu minn sorsi oħra imma turiżmu ta' ċertu stil, ta' ċerti niche markets, ta' conference and incentives u affarijiet bħal dawn.

Inżid ngħid li t-TOSS ma tistax titneħħa iżda llum meta l-isterlina hija daqshekk b'saħħitha, naħseb li huwa żmien tajjeb li wieħed jikkonsidra li juża l-flus li huma vvotati anke għal swieqi oħra - għax hemm somma sostanzjali ta' Lm2.25 miljun jew Lm2.5 miljun - u dan għal żewġ raġunijiet.

L-ewwelnett is-suq Ingliż huwa importanti li nsostnuh u hemm bżonn li nżommuh imma ma nistgħux inkunu dipendenti biss minn dak is-suq.

Jekk inżommu l-livell taċ-ċifri u nsaħħu l-oħrajn veru li jonqos fil- perċentwali imma nkunu saħħaħna swieq oħrajn.

U jekk nagħmlu hekk ma nibqgħux dipendenti mir-rieda ta' ċerti tour operators u nkunu aħna l- Maltin stess, voldieri l-gvern u l-industrija Maltija, li nidditerminaw il- prijoritajiet, il-ħteġijiet u l-preferenzi.

U b'hekk naħseb li nkunu qegħdin nagħmlu użu aħjar minn sistema li fil-fatt hija tajba u tista' tadoperaha għall-promozzjoni kif semmejt qabel.

Per eżempju, bit-TOSS wieħed jista' jsaħħaħ il-proċess ta' diversifikazzjoni mhux biss ta' swieq imma anke ta' interess, jissaħħu niches ta' l-incentives, tal-conferences u tal-meetings, u tiġi żgurata anke firxa staġjonali aħjar.

U għalkemm dan is-suġġeriment ġie magħmul ukoll mill-grupp ta' sebgħa li dwaru għadu ma sar xejn, irrid ngħid ukoll li meta kont qed naqra l-parti li tirrigwarda t- turiżmu f'dan ir-rapport li għadu kif ħareġ mill-Forum for a Better Economy, jekk wieħed iħares lejn paġna 38 jara li taħt il-kliem "Turiżmu" hemm li wieħed għandu jinċentiva ċerti niches speċifiċi u li din hija t- triq għall-quddiem.

Jien naqbel mija fil-mija ma' dan u fil-fatt din hi l- istess ħaġa li jien kont ippreparat ngħid u llum qed naraha riprodotta fil- white paper li għadha kif ħarġet.

Ngħaddi issa għad-direttorat ta' l-iżvilupp ta' riżorsi umani.

Jien nippreżumi li dan id-direttorat se jieħu t-tmexxija ta' l-institute for tourism studies u jien diġa' qiegħed on record li għidt li ma naqbilx mal- mod tat-tmexxija preżenti ta' l-ITS u anke dwar is-sistema li ddaħħlet li tipproduċi mingħajr bażi soda, qisu kulħadd se jkun part-time ħaddiem għall- industrija.

Xi rapport li qrajt riċentement jgħid li fis-snin li ġejjin l- industrija se jkollha bżonn bejn 2,000 u 3,000 ħaddiem biex jaqdu l- ħtieġijiet tal-lukandi l-ġodda li telgħin.

Jien jiddispjaċini ngħid li miċ- ċifri li ngħatajna f'din il-Kamra dwar telf ta' mpjiegi minħabba redundancies f'dawn l-aħħar xhur - mhux mill-Ministru tat-Turiżmu, għax din m'hijiex kwestjoni tiegħu imma mill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali - jirriżulta li ma' l-40% minnhom ġejjin mis-settur tal-hotels and catering.

Pero' ejja għall-grazzja ta' l-argument naċċetta dak li qed jingħad li hemm bżonn ta' 2,000 jew 3,000 ħaddiem għal-lukandi li ġejjin.

X'għandu jagħmel min għandu moħħu floku?

Jiżnatura l-ITS?

Ċertament li le!

Jagħmluh post fejn iż-żgħażagħ jidħlu għal ftit taż-żmien jew inkella jagħmluh post professjonali?

Jien ngħid li jekk il-lukandi tabilħaqq jeħtieġu daqstant nies, għaliex flok jiġi żnaturat l-ITS ma ġewx varati skemi mas-sidien tal- lukandi l-ġodda fejn l-għalliema ta' l-ITS jagħmlu korsijiet għal min ikun se jiġi mpjegat f'dak l-istabiliment a spejjeż tal-lukanda stess?

Il-biża' tiegħi hija li qed nittrejnjaw ħafna nies biex ikunu lesti għal meta jinbnew il-lukandi meta dawn donnhom mexjin bil-mod, allavolja hemm xi waħda li forsi se tiftaħ din is-sena.

Allura se nagħtu t-training lil dawn in-nies u noqogħdu nistennew sakemm jiftħu l-lukandi?

Naħseb li kien ikun ħafna aħjar kieku l-pjan kien ikun in conjunction mas-sidien ta' dawn il- lukandi l-ġodda.

Irrid ngħid ukoll li fir-rapport dwar l-industrija ta' Deloitte & Touche jingħad ċar u tond - u hawnhekk se niċċitah:

"The unavailability of skilled staff was not identified as an issue within the industry."

Voldieri llum l-industrija m'għandha l-ebda paniku li mhux se ssib nies.

Kif għidt qabel hemm redundancies u hemm slack, voldieri wieħed irid joqgħod attent ħafna qabel ma jsemmi ċifri ta' nies li għandna bżonn nittrenjaw malajr.

Madam Speaker, minkejja din il-kritika rrid ngħid ħaġa pożittiva wkoll.

Jien ħadt pjaċir nara lill-Ministru tat-Turiżmu u l-Ministru ta' l- Edukazzjoni jikkollaboraw mill-qrib u jkomplu bil-policy li jiġi ntrodott kors universitarju għall-management tal-lukandi.

Naqbel ukoll ma' l- innovazzjoni li fl-iskejjel it-turiżmu jsir parti mill-curriculum.

Dawn huma punti pożittivi u għalkemm f'ċerti aspetti jien inkun kritiku ħafna, fejn jistħoqq li ngħid li ħaġa hija pożittiva huwa importanti li ngħidha.

Hawn lill-Ministru Vella nixtieq niġbidlu l-attenzjoni biex ma jagħmilx l- iżball li konna se nagħmlu aħna, cioe' li l-ITS jitħalla jgħaddi taħt ministeru ieħor.

Nittama wkoll li ħadd ma jwebblu - dan diġa` għidtulu personalment u anke fil-budget debate - biex nagħmlu xi skola tat-turiżmu f'forma ta' lukanda.

Dan huwa konċett antikwat u anke biex tħaddmu jfisser ħafna flus.

Ir-riżorsi umani m'humiex biss dawk li jaħdmu fit-turiżmu proper imma kull min jaħdem fil-qasam tas-servizzi u kull min jaqdi lill- konsumatur, għaliex wara kollox it-turist hu konsumatur bħal ħaddieħor, bħali u bħal kulħadd.

Darba kien hemm l-idea li tiġi varata xi skema li, jekk niftakar sew, kien jisimha "Welcome Guest", - idea tajba li tiżboq mill-ambjent turistiku għall-ambjent ġenerali.

Forsi meta jiġi biex iwieġeb il-Ministru jista' jgħidilna xi progress sar u fejn wasalna f'dak il-proġett li huwa tajjeb.

Issa se nitkellem dwar direttorat ieħor li huwa lingwistikament hybrid għaliex fejn qabel kellna tnejn bil-Malti u tnejn bl-Ingliż, issa t-titlu ta' dan id-direttorat huwa biċċa bil-Malti u biċċa bl-Ingliż.

Dan huwa d- direttorat ta' product planning u żvilupp.

Possibbli ma nistgħux nsibu kelma bil-Malti għal "product planning"?

U qabel ma nkomplu fuq dan is- suġġett naħseb li jkun għaqli kieku l-esperti tal-gvern u d-drafters jiltaqgħu biex jerġgħu jeżaminaw sew dan l-abbozz mil-lat lingwistiku u jressqu l-emendi li hemm bżonn meta niġu għall-istadju tal-Kumitat.

Fil- fatt dan id-direttorat huwa aspett li wieħed jista' jdum is-sigħat twal jiddiskuti u jagħmel suġġerimenti.

Pero' jien se nsemmi biss xi aspetti li ta' spiss jissemmew.

Filwaqt li dejjem ikun hemm ħtieġa għar-refurbishment u l-immodernizzar ta' impjant attwali, kif qed jidhru issa l-affarijiet naħseb li għandna kapaċita` riċettiva suffiċjenti u ma naħsibx li l-gvern għandu jkompli jinċentiva l-bini ta' lukandi ġodda.

Inżid ngħid ukoll li lanqas għandu jagħti art bi prezz baxx, dejjem sakemm m'hemmx ċerti proġetti fejn hemm dan it-tip ta' ftehim diġa' milħuq.

Madam Speaker, filwaqt li għadni kif għidt x'inċentivi huma meħtieġa għar- refurbishment u mmodernizzar, naħseb li aktar trid tiġi mfassla skema dwar attrazzjonijiet u mpjanti li ma jkunux riċettivi, kif inhuma dawk sportivi, bħal golf courses, tennis courts, palazzetti dello sport, fejn il-privat għandu jiġi fil-fatt inkoraġġit jinvesti f'dawn l-attrezzaturi.

Jista' jkun hemm bżonn emenda għall-pjan ta' struttura imma ma naħsibx li wieħed għandu jistenna sakemm jiġi emendat il-pjan ta' struttura qabel ma jiġu varati dawn it-tip ta' inċentivi.

Wasal ukoll iż-żmien li ma jkunx il- gvern li jiddeċiedi - mhux dan il-Gvern, any government qed nitkellem issa - jekk lukanda għandhiex tinbena jew le.

Huwa biżżejjed li l-gvern jgħid x'tip ta' management u kondizzjonijiet ta' tmexxija għandu jkollha lukanda u jagħti liċenzja.

Jien naħseb li għandu jkun l-investitur stess u l-banek li jisilfuh il-flus li jkejlu l-vijabilita` tal-proġett u jiddeċiedu jekk investiment ikunx opportun jew le.

Il-ministeru m'huwiex attrezzat - jien naf li ma tantx kien attrezzat fi żmieni u ma rajt ebda bidla f'dan ir- rigward f'dawn l-aħħar xhur - biex jagħmel dawn il-feasibility studies u jara jekk proġett huwiex vijabbli u għalhekk naħseb li huma l-banek li għandhom jiddeċiedu jekk lukanda għandhiex titla' jew le.

Irrid ngħid ukoll li fis-snin li għaddew twettqu ħafna proġetti ta' xejra kulturali, bħall-Malta Experience li għadha kif ġiet rejuvenated - jiddispjaċini ma rnexxilix immur il-bieraħ għax għalkemm kont mistieden inqalgħetli xi ħaġa fl-aħħar - The George Cross Wartime Experience Show, l- iMdina Experience, Casa Rocca Piccola, il-proġett tal-kanun tar-Ricasoli ta' Wirt Artna, id-dungeons fl-Imdina u l-istorja tal-Kavallieri fl-Imdina wkoll, wieħed m'għandux jinsa li l-NTOM fetħet il-fortizzi l-antiki, kif ukoll torganizza l-festivals u anke l-in guardia.

Pero' għad fadal ħafna spazju għal attivitajiet kulturali u sportivi sew biex iservu ta' on-site entertainment, li meta jiġi t-turist, allavolja ma jkunx jaf bihom, ikollu fejn imur - u hija importanti ħafna li t-turist iżżommu okkupat tul il- holiday kollha - kif ukoll bħala attrazzjoni biex iħajruh jiġi ġewwa Malta.

Jien nemmen li nistgħu nagħmlu minn Malta ċentru ta' attivitajiet kulturali u sportivi u, kif qed jgħid il-Forum for a Better Economy, li għadni kif iċċitajt ftit ilu, din hija t-triq li wieħed għandu jieħu mingħajr ma nitilfu l-core markets tagħna.

Ilna naħsbu fuq dawn il-linji għax meta kont ministru responsabbli għall-mużewijiet niftakar li kont mexxejt programm biex jiġu mmodernizzati l-mużewijiet.

Fil-fatt hemm liġi lesta, li sfortunatament baqgħet fuq l-ixkaffa, u issa jidher li se nistennew lill- Kunsill ta' l-Ewropa jgħinna nfasslu pjan.

Naħseb ikun għaqli ħafna kieku nuru din il-liġi lill-esperti tal-Kunsill ta' l-Ewropa malajr biex ma noqogħdux nistennew sakemm jitfassal pjan.

Issa jekk huma wkoll jaqblu ma' l-esperti li fasslu dik il-liġi, almenu tiġi dik il-liġi quddiem il- Parlament biex niddiskutuha u ntejbuha flimkien, ħaġa li ċertament tgħin lit-turiżmu mil-lat kulturali.

Madam Speaker, nixtieq insemmi niche market partikolari li bħalissa qed iħassibni sew u nixtieq li l-Ministru - naf li qed isegwini b'attenzjoni għal dan li qed ngħid - jagħmel xi ħaġa qabel ma tgħaddi l-liġi.

Qed nirriferi għan-niche market tat-tagħlim ta' l-Ingliż, li huwa business li kiber ħafna u akkwistajna wkoll isem tajjeb u fama tajba.

Dan huwa eżempju ħaj kif min mhux imdaħħal fit-turiżmu, bħall-familja li jkollha impjieg jew negozju ieħor, tista' wkoll tibbenefika mit-turiżmu.

Fil-fatt anke l-għalliema sabu mezz ieħor kif idaħħlu xi ħaġa iktar fis-sajf meta l- aktar ikun hawn studenti, allavolja għall-grazzja t'Alla f'dan is-suq qed ikollna xogħol mhux biss fis-sajf.

Meta student joqgħod ma' familja fil- fatt ikun qed jagħmel estensjoni tat-tagħlim fil-klassi.

Il-Ministru għandu jiżgura permezz ta' regolamenti li l-istudenti ma jitpoġġewx ġo appartamenti waħedhom, anke għaxra u aktar, għax inkella nkissru l-kastell li nkunu bnejna tajjeb.

Meta joħorġu l-liċenzji ta' l-iskejjel trid tidħol kondizzjoni li ma jistgħux ipoġġu l-istudenti ġo flats jekk ma jkunux ma' familja.

Jien mhux qed ngħid hekk minħabba l-host families, li taw kontribut kbir biex din il-parti ta' l-industrija timxi 'l quddiem, pero' jien naħseb li meta jkun hemm ħafna ġuvintur u tfajliet ta' 15,16 u 17-il sena flimkien - issa mhux qed nitkellem mil-lat morali imma dwar kemm se jistudjaw - mingħajr superviżjoni ma tantx se jistudjaw.

Importanti li fil- liċenzja ta' l-iskejjel tiddaħħal kondizzjoni li studenti ma jistgħux jiġu allokati f'appartamenti.

Illum m'hemm xejn li jgħid li dan ma jistax isir pero' biex inżommu l-fama li għandna ta' niche market ta' l-English language learning tat-TFL, importanti li aħna nżommu l-istandards għoljin kemm jista' jkun.

Fil-fatt l-ippjanar u l-iżvilupp tal-prodott ifisser dak kollu li għamel Gvern Nazzjonalista fl-oqsma ta' l-ilma, l-enerġija, il-komunikazzjoni, l- ajruport, il-yacht marinas u l-inkorraġġiment u l-investiment f'lukandi, ristoranti, attrazzjonijiet u ħwienet.

Ifisser ukoll l-iżvilupp ta' Buġibba u l-pjani li għandu l-Gvern preżenti għal lokalitajiet oħra iżda jien ngħid li fuq kollox ifisser id-dehra, sew dik internazzjonali kif ukoll interna ta' Malta.

Il-kondotta tal-Gvern, fejn tidħol il-politika barranija ta' dan il-pajjiż, kif ukoll l-imġiba ta' l-ambaxxaturi ta' Malta jagħmlu effett ukoll.

Jien ngħid li anke l-fatt fih innifsu li l-Gvern iddeċieda kontra s-sħubija fl-Ewropa kellu u qed ikollu effett u impatt negattiv fuq kollox, inkluż it-turiżmu.

Apparti mill-parti psikoloġika, mill-parti prattika jien ngħid li tlifna l-pubbliċita` u l-promozzjoni li jiġu mill-istess fatt li Malta tissemma fl-istess nifs ma' ħafna pajjiżi li hemm fil-komunita`, kif ukoll l-opportunita` ta' pubbliċita` meta Malta tkun qed tospita xi laqgħa, xi attivita` ta' l-Unjoni Ewropea, li aħna llum ma nistgħux nagħmluha.

Tlifna wkoll l-opportunitajiet għaż-żgħażagħ u jien ngħid li f'dan il-każ dħalna fi sqaq fejn se jkollna noqogħdu għal dak kollu li jgħid ħaddieħor mingħajr ma nieħdu l-vantaġġi li stajna nieħdu bi sħubija.

Ftit ilu f'dan il-Parlament semmejt l-importanza tad-dehra tal-pajjiż.

Jien ma rrid nitfa' l-ebda tort fuq il-kunsilli lokali għax kemm ilhom responsabbli mill-indafa tat-toroq u affarijiet oħra jien rajt improvement kbir.

L-aktar li ridt nitkellem huwa dwar it-telqa fit-toroq li għadhom responsabbilta` tal-gvern ċentrali.

Hemm żibel u ħaxix ħażin ma' kullimkien, b'central strips, roundabouts u barriers tal-mistħija.

Xi ħadd, xi ministeru jrid ikun accountable.

Jien naf li hemm diffikulta` għaliex, per eżempju, id-dipartiment ta' l-agrikoltura jieħu ħsieb ħaġa, ir- roads department jieħu ħsieb ħaġa oħra, il-public works ħaġa oħra u m'hemm l-ebda kordinament.

Importanti li l-Ministru tat-Turiżmu jħeġġeġ lill- ministri l-oħra biex iwasslu l-messaġġ liċ-chargehands, lill-foremen, lill- periti u lill-planners ħalli f'dan il-pajjiż nagħmlu kampanja qawwija biex nibdew innaddfu.

Waħda mill-affarijiet li ħadt pjaċir nisma' f'dan il- Parlament - jien inħobb insemmi t-tajjeb u l-ħażin - hija li ħarġu r- regolamenti dwar il-ħitan tas-sejjieħ u ktibt fil-gazzetti biex infaħħar lill-ministru responsabbli.

Pero' issa nixtieq li din il-liġi fil-fatt tiġi nforzata u min jinstab ħati ta' nuqqas naraw li jeħel.

Jien ċert ukoll li l-ikbar numru ta' lmenti li jirċievi l-Ministru Vella llum mhuwiex dwar il-lukandi, dwar it-travel agents u dwar it-tours - jirċievi minnhom ukoll - imma dwar ħafna affarijiet bħal dawn li għadni kif semmejt.

Jien naħseb li l-Ministru jirċievi wkoll ħafna lmenti, kif kont nirċievi jien, dwar il-fatt li hawnhekk nipprattikaw l-isport tal-kaċċa u nemmen li huwa importanti li nieqfu nargumentaw bejnietna dwar dan is-suġġett.

Jenħtieġ li jkun hawn consensus li ladarba saru l-bidliet li kellhom isiru, l-affarijiet jibqgħu fil-fatt kif inhuma.

Veru li jkun hemm barranin li jdejquhom dawn l-affarijiet u allura għandna infehmuhom, jekk hemm bżonn anke qabel ma jiġu Malta, dwar iċ-ċokon u ċ-ċirkostanzi partikolari tagħna - il-brochures tagħna għandhom ikunu nformattivi u nistgħu ninkludu l-kaċċa - biex la aħna ma noqogħdu nimponu l-kultura tagħna fuqhom pero' lanqas huma ma jiġu hawnhekk jipprovaw jimponu l-kultura tagħhom fuqna.

Huwa importanti li nkunu ċari minn qabel biex min ma jogħġbux ma jiġix imma min jiġi jkun jaf għalxiex ġej.

Aħna m'għandniex xi ħaġa tal-babaw hawn Malta imma minħabba ċ-ċokon ta' dan il-pajjiż, kull ħaġa kerha - jekk hi kerha - li ssir f'dan il-pajjiż tinstema' tidwi ma' kullimkien.

Issa jekk tmur f'pajjiż kbir, jekk ħaġa ssir fin-north tal-pajjiż jaqrawha fil-gazzetti ta' l-għada, filwaqt li hawn Malta siegħa wara nkunu nafu mhux bir-radju imma bil-kelma tan-nies.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, skadielek il-ħin u għandek bżonn il-leave of House.

Hawn il-permess tal-Kamra biex l-Onor.

Refalo jkompli għaddej bid- diskors tiegħu?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Nirringrazzjakom.

Naf li qed indum iżda naħseb li l-Kamra tirrealizza li jien ippreparajt ruħi u qed nipprova nkun kemm jista' jkun kritiku pero' fl-istess ħin kostruttiv biex permezz ta' dan id- dibattitu mhux biss nifformolaw liġi tajba imma nwasslu l-messaġġ lil kull min qed jismagħna fuq ir-radjijiet jew jaqra l-gazzetti.

Kif għidt, jien nista' nkompli nitkellem u nittratta dan is-suġġett minn kull aspett tal-ħajja, għax wara kollox it-turist mhuwiex għajr dak li jmur jgħix barra minn pajjiżu għal ftit ġranet u għandu l-istess neċessitajiet bħal kull wieħed u waħda minna.

Għalhekk kull min jaħdem fin-negozju, fil-qasam tas-servizzi u tal-proviżjon tal-merċa għandu parti mill-qligħ tiegħu ġej mit-turiżmu, sew jekk ikun ħanut, sew jekk ikun stabiliment bħal supermarket, u sew jekk jipproduċi jew jipprovdi merkanzija jew servizzi lill-ħwienet u lil-lukandi.

Per eżempju, sajjieda, bdiewa, raħħala, bennejja u nies tas-sengħa kollha jridu jiftakru li l-iskart tax-xogħol tagħhom li jitħalla barra u jħammeġ fil-fatt qiegħed itellef parti mill- qligħ tagħhom.

Nixtieq nenfasizza li dan m'għandux isir u kulħadd għandu jirrealizza li għandu rwol x'jaqdi għal din l-industrija favur l-istess ħajja ta' kuljum tiegħu.

Għandna wkoll id-direttorat ta' servizzi ta' għajnuna, li jiffoka l-aktar fuq is-settur tat-trasport - ċertament li t-trasport fuq l-art, it- trasport bil-baħar u t-trasport bl-ajru għandhom rabta qawwija ma' l- industrija tat-turiżmu u fil-fatt l-Air Malta tista' tgħid li kważi kważi hija tourism-oriented airline, u għandek ukoll ir-rent-a-car association li hija rappreżentata bi dritt fuq l-NTOM - imma hemm setturi oħra, bħall-assoċjazzjoni tal-gwidi, li jien naħseb li jistħoqqilhom rappreżentanza f'dan id-direttorat.

Il-gwida hija l-aktar persuna li tkun qrib it-turist, l-ewwel li tisma' t-tajjeb u l-ewwel li tisma' l-ħażin, li tista' twassal suġġerimenti u ilmenti.

Naħseb li m'għandhiex tkun biss l- għażla tal-ministru imma l-liġi stess tista' tagħtihom din ir- rappreżentanza.

Fi klawsola 13 jissemma t-tourism appeals board, fejn il-Prim Ministru jagħżel panel ta' esperti.

Jien kelli idea oħra, ngħidu aħna t-tribunal tax-xogħol, fejn ikun hemm chairman indipendenti, fuq naħa jkollu rappreżentant tas-sidien u fuq in-naħa l-oħra rappreżentant tal-ħaddiema.

Fuq dan il-panel ma jistax ikun hemm bniedem ta' dik l-assoċjazzjoni li tagħha l-persuna tkun membru?

Veru li din tista' ssir imma tista' ssir biss jekk is-segretarju jiddeċiedi li jagħmel hekk.

Hawnhekk I'm thinking aloud, jiġifieri din mhijiex kwestjoni ta' make or break lanqas.

Naħseb li hija idea tajba li jkun hemm persuna minn kull kategorija fuq il-bord ħalli min ikun qed jidher quddiem dak il-bord ikollu min jifhem id- diffikultajiet tiegħu, mhux biex jiddefendih.

Naħseb li dan huwa importanti u jagħti iktar fiduċja.

Klawsoli 16 u 17 jittrattaw il-pubblikazzjoni ta' l-ismijiet tal-persuni kollha li jikkomponu l-bord ta' l-awtorita', kif ukoll il-boards u d- direttorati, eċċ. Hawnhekk qed ngħidu li din għandha ssir fil-Gazzetta tal-Gvern.

Huwa biżżejjed dan?

Veru li xi drabi l-gazzetti jieħdu dak li joħroġ fil-Gazzetta tal-Gvern u jippubblikawh pero' naħseb li hawnhekk nistgħu ndaħħlu wkoll li jrid jiġi ppubblikat f'gazzetta bl-Ingliż u f'gazzetta bil-Malti wkoll.

Dan huwa wkoll suġġeriment, again mhijiex xi ħaġa ta' importanza kbira imma peress li dħalt f'dan l-abbozz b'ċerta reqqa qed nagħmel dan is-suġġeriment.

Imbagħad hemm ukoll il-kwestjoni dwar l-interess personali li jista' jkollu xi membru ta' bord fil-kwestjoni jew kuntratt li jkun qed jiġi diskuss.

Naħseb dwar interessi konfliġġenti huwa importanti li d- dikjarazzjoni li bniedem għandu interess fil-kuntratt issir immedjatament fl-ewwel seduta, hekk kif il-membru jsir jaf li l-pożizzjoni tiegħu fid- diskussjoni tkun untenable.

Għax il-liġi donnha qed tagħti option, jew l- ewwel seduta jew inkella s-seduta ta' wara.

Jien naħseb li għandha tkun mill-ewwel seduta u ma jkollux għażla għaliex huwa importanti li bniedem jiddikjara l-interess tiegħu qabel ma jsir jaf iktar dwar il-kwestjoni li tkun qed tiġi diskussa f'dak il-bord.

Niġi issa għal paragrafu (a) ta' subklawsola (1) ta' klawsola 19 li ssemmi l-kwalifiki ta' min imexxi stabiliment ta' akkomodazzjoni.

Hawnhekk qed jingħad li min jospita lit-turisti jew studenti ġewwa daru jeħtieġ li jkun ta' kondotta tajba, imma ma naħsibx li jagħmel sens li l-liġi qed tesiġi wkoll kwalifiki oħra ta' management li wieħed jippretendi mingħand min għandu lukanda.

Inqajjem ukoll il-punt li din il-klawsola, li mbagħad hemm riferenza għaliha fi klawsola 20, ma ssemmix x'inhuma l-kwalifiki meħtieġa.

Taħt din it-taqsima jissemma wkoll il-klassifikar u l-monitoring ta' l-istabilimenti.

Dan ix-xogħol kien isir mill-field officers u mill- membri tal-bord ta' l-HCEB u naħseb li għadu jsir hekk ukoll.

Jien nisħaq fuq l-importanza taż-żamma ta' standards, iktar kważi minn żamma tal-livell ta' l-istruttura ta' l-impjant.

Issa tajjeb li wieħed isemmi xi ħaġa dwar il-field officer unit.

Meta l-Ministru tkellem illum dwar dan is-suġġett kien kritiku - u anke meta kien fl-oppożizzjoni - mhux għax huma ħżiena n-nies u lanqas minħabba l-kapaċitajiet tagħhom imma għaliex kien hemm ftit wisq, ma kellhomx back- up u lanqas kellhom liġi li setgħu jamministraw tajjeb.

Veru li forsi qed jistenna li tgħaddi din il-liġi għax f'dawn is-sena u erba' xhur kemm ilu l-Labour Party fil-gvern għadu fil-fatt ma sar xejn biex iżid in-numru, jagħtihom status ogħla u biex iħarreġ field officers ġodda.

Jien ngħid li jista' jagħmel agħar milli jirrekluta nies gradwati ta' l-ITS għal field officers u għalhekk forsi jitħajjar jagħtihom status ogħla.

Niftakar li l- kap tad-dipartiment ta' dak iż-żmien - li llum qiegħed hawnhekk konsulent tal-Ministru - kien ippreżenta pjan biex jitressaq quddiem il-gvern tal- ġurnata, quddiem is-civil service fil-fatt, fejn kien hemm organigram tar- responsabbiltajiet u gradi u anke l-mission statement ta' dawn il-field officers.

Jien qed ngħid dan għaliex l-iskop tiegħi huwa mhux biss li nikkritika imma anke li nagħmel suġġerimenti u ngħin.

In any case, dan il- każ tal-field officers għandu jkun priority number one tal-Malta tourism authority.

Il-Ministru kien jilmenta wkoll dwar l-istatistika u sal-lum tista' tgħid li l-pożizzjoni għadha ma nbidlitx.

Kumbinazzjoni llum ħarġet l- istatistika ta' l-arrivals tas-sena kollha, inkluż Diċembru - fir-rapport ta' ħidma tal-ministeru li ħareġ f'Jannar wieħed isib statistika sa Settembru 1997 biss - u jkolli nistqarr li ċ-ċifri mhumiex wisq inkoraġġanti, speċjalment meta nara li f'Diċembru tlifna mis-suq Ingliż, allavolja hemm tant sussidju għal dak is-suq u l-isterlina hija tant b'saħħitha.

Veru li matul is-sena morna aħjar mis-sena ta' qabel - dan kien previst ukoll - imma huwa ħażin li titlef f'Diċembru u mill- indikazzjoni li għandi jien naħseb li f'Jannar dak is-suq ma marx tajjeb lanqas.

Naħseb li hu preokkupanti wkoll is-suq Tedesk.

Veru hawnhekk l- istatistika tgħid li żidna xi 8,000 ruħ fuq is-sena ta' qabel pero', meta niftakru li fl-1997 il-Frosch ġabu dik il-massa ta' 35,000 turist mill- Ġermanja u ż-żieda hija ta' 8,000, insibu li ma kienx hemm żieda effettiva, u l-agenziji l-oħra naqqsu ħafna wkoll.

Kif qal il-Ministru stess, minħabba li ġewwa Franza fallew ħafna aġenziji, riċentement is-suq Franċiż ma tantx kien tajjeb u wieħed jittama li jitjieb.

Meta ngħid "jittama" ma nkunx qed ngħidha biċ-ċajt għax tabilħaqq irrid lil din l-industrija timxi 'l quddiem u mhux li jkollna żelqa lura.

Jien naf li l-Ministru ma jkunx qed jaħbi l-figuri pero' kif qed jiżviluppaw l-affarijiet din is-sena - u ngħid li r-rapport tas-Central Bank jaqbel mija fil-mija ma' dak li għidt fid-dibattitu dwar il-budget - ninsab konfortat ukoll minn dak ir-rapport li għadu kif ħareġ ta' Deloitte & Touche li qed jindikaw nuqqas ta' profitability, nuqqas ta' achieved room rate u nuqqas fil-medja ta' guest nights.

U dwar dan nixtieq ngħid ukoll li mil-lat ta' l-istatistika, l-aħħar ċifra li għandna hija ta' 9.2 guest nights għal kull turist, u din twassalna sa Lulju 1997.

Illum ninsabu fi Frar ta' wara mhux Frar ta' qabel!

Jien naħseb li hija t-tama ta' kulħadd li d-decline tiġi bottomed out u din is-sena ma nkunux fl-istess livell, scraping the bottom imma nkunu qed inħarsu 'l fuq sostanzjalment.

Importanti ħafna li t-turiżmu jiġi mgħammar b'taqsima pro-attiva.

Naf li hemm grupp ta' ħaddiema u executives fl-NTOM fuq research u statistika.

Hemm bżonn li jissaħħaħ dan għaliex importanti li l-Ministru u l-industrija jkollhom sinjali kmieni ta' x'hemm bżonn isir għax inkella l-istatistika sservi biss bħalma jservi ċertifikat tat-tabib li joħroġ wara l-mewt tal- pazjent!

Subklawsola (1) ta' klawsola 21 issemmi klassifikar ta' abitazzjonijiet ta' btala.

Naħseb li din saret bi żvista u nissuġġerixxi li naraw sew il- parti interpretattiva biex toħroġ sew id-distinzjoni bejn post li jinkera self-catering lit-turisti, holiday premises, dawk li jinkrew fuq long and short lets, kif ukoll post fejn turist, student jew mhux, ikun qed joqgħod ma' min qed jokkupa dik id-dar.

Klawsola 23 ma narax li tagħmel ħafna sens lanqas għax, safejn naf jien, meta jkun hemm lukanda li jkollha aktar minn catering outlet wieħed ma jiġix ikklassifikat l-outlet imma hija l-lukanda li tiġi kklassifikata.

Jekk mhux hekk din il-klawsola għandha tinbidel għax l-outlets tal- catering ma jiġux ikklassifikati separatament imma jieħdu l-klassifika tal- lukanda.

Kif għidt fil-bidu, bi tweġiba għal rimarka li għamel xi ħadd across the floor, jien naħseb li klawsoli 24 u 25 huma anakroniżmi fid-dinja tal-lum.

Illum it-turist ma jiġix mitlub jimla formoli u jiffirma reġistri imma jagħti l-passaport lir-receptionist li jirreġistrah u jagħtihulu lura.

Issa ngħaddi għal Taqsima IV ta' dan l-abbozz.

L-ewwel mistoqsija li nixtieq nagħmel hawnhekk hija din: Għaliex il-liġi donnha tippermetti li x- xogħol ta' destination management jista' jsir biss minn kumpannija u mhux minn individwu?

Hawnhekk qed nitkellmu biss dwar destination management company.

Nixtieq nistaqsi wkoll għaliex qed issir din id-distinzjoni bejn dan it-tip ta' xogħol u xogħol ieħor li huwa incoming li jagħmlu l-aġenti?

Għaliex f'dan il-każ ma tinħariġx liċenzja jekk persuna ma tkunx kumpannija?

Veru li dan huwa xogħol speċjalizzat li jirrikjedi esperjenza u professjonalita` kbira iżda ma nistax nifhem kif kumpannija jista' jkollha l-professjonalita` u l-esperjenza u l-individwu le.

Jidhirli li hawn ukoll hemm bżonn ta' xi emenda.

Dan huwa qasam importanti ħafna għall-industrija Maltija, qasam li għandna bżonnu u m'għandniex nagħmlu ostakli.

Jekk ikun hawn xi ħadd li jrid jagħmel dan it-tip ta' xogħol u m'huwiex kumpannija u jrid jagħmel l-affarijiet għal rasu - għax wara kollox il-kumpannija ma tagħmel xejn ħlief tillimita r-responsabbilta`, mhijiex xi ħaġa li jkollok iktar professjonalita` u iktar esperjenza - jien ma jidhirlix li għandna nillimitaw u ma nippermettux li bniedem waħdu jaħdem f'din l-isfera ta' xogħol meta hu lest biex jaffronta flusu kollha u ħiltu kollha għall-inizjattiva tiegħu.

Niġi issa għal klawsola 28 ta' Taqsima IV li ssemmi l-kondizzjonijiet li taħthom tinħareġ liċenzja ta' aġent ta' l-ivvjaġġar, fosthom li jkun kopert b'polza ta' assigurazzjoni.

Ċertament m'iniex qed noġġezzjona għall-fatt li jrid ikun hemm polza ta' assigurazzjoni iżda nistaqsi għaliex din il- kondizzjoni mhijiex inkluża fl-oqsma l-oħra.

Jien naqbel magħha jekk l- iskop hu li meta l-klijent jingħata servizz ħażin ikun jista' jiġi kkompensat.

Imma għaliex ma tinbeniex sistema bħall-ABTA, speċjalment għall-outgoing?

Għaliex m'aħniex nagħmluha tassattiva li post ta' akkomodazzjoni jkollu public liability insurance?

Jekk se jidħol il- prinċipju ta' insurance għandu jidħol f'kollox.

B'hekk ma nkunux qed nagħmlu piżijiet żejda fuq ħadd, għax min hu serju u min imexxi tajjeb diġa` għandu insurance.

Inkunu qed niżguraw biss is-serjeta` li kull operazzjoni turistika tkun koperta b'polza ta' assigurazzjoni adegwata biex tilqa' għal kull telf li jista' jġarrab il-klijent tort ta' dik l- operazzjoni.

F'dan ir-rigward tajjeb li nagħmlu domandi oħrajn.

Min hu dan il-klijent li aħna qed nipproteġu?

Hu l-lukandier li jieħu r-riskju ma' l-aġent ta' l- ivvjaġġar?

Hu the incoming tourist li jieħu r-riskju ma' min kien marbut jipprovdilu servizz?

Hu the outgoing tourist, fi kliem ieħor il-Malti li jsiefer u ma jsibx dak li jkun ġie mwiegħed?

Hu l-aġent ta' l-ivvjaġġar stess li ma jingħatax is-servizz miftiehem ma' min kellu jipprovdih?

Hemm ħafna mistoqsijiet pero' f'dan il-kontest irrid infakkar li d-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea - għalkemm m'aħniex fiha - jorbtu lil kull min jipprovdi servizz f'Malta lil ċittadin li jkun ġej minn pajjiż membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Jekk nonqsu vis-a-vis dak il-klijent nibqgħu responsabbli għad- danni u anke għal penalitajiet oħra.

Għalhekk jien nerġa' nisħaq li huwa importanti l-prinċipju ta' l-assigurazzjoni pero' dan m'għandux jidħol biss għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-aġenti imma għandu jidħol b'mod ġenerali.

Għaliex l-assigurazzjoni tissemma biss fejn jidħol l-aġent ta' l-ivvjaġġar?

Jien qed inħeġġeġ lill-Ministru biex juża l-poteri li għandu taħt section 47, meta jiġi biex jagħmel ir-regolamenti, u jifrex il- ħtieġa li l-operazzjonijiet ikunu koperti b'insurance policy.

Fil-bqija tal-klawsoli ta' dan l-abbozz, kif ukoll fit-taqsima supplimentari u l-iskedi, fil-fatt m'hemmx prinċipji nvoluti u għalhekk jien naħseb li m'hemmx lok għal dibattitu dwarhom, ħlief fl-istadju tal- Kumitat.

Pero' nagħmel riferenza għal subartiklu (2) ta' artiklu 31 f'Taqsima IV li jgħid li l-aġenti tat-turiżmu li ġejjin minn barra għandhom, fi żmien 24 siegħa minn meta jkunu nnotifikati li l-prinċipal tagħhom ikun falla, jinformaw lill-Malta tourism authority.

Irrid nistaqsi xi tfisser il-frażi "jkunu notifikati" għax hawnhekk qisna qed noħorġu b'xi proċedura ġdida.

Ma naħsibx li hija spjegata sew fil-liġi u għalhekk nissuġġerixxi emenda żgħira għaliex naħseb li jkun aħjar ħafna kieku ngħidu "minn mindu jsir jaf".

Fit-Taqsima V l-abbozz jitkellem dwar il-liċenzji li għandu jkollu dak li jmexxi negozju ta' operatur ta' ġiti organizzati.

Wara l-formola normali - din tal-formola ssibha kullimkien f'din il-liġi - niġu għal paragrafu (a) ta' klawsola 33 taħt l-istess taqsima, li fl-ewwel parti jgħid hekk:

"hija persuna tajba, xierqa u kwalifikata biex tmexxi n-negozju ta' operatur ta' ġiti organizzati;" Għal darba oħra nerġa' nistaqsi: X'inhuma dawn il-kwalifiki?

Minn din il- liġi l-kwalifiki ma joħorġux.

Jien naħseb li jkun aħjar kieku l-Ministru jagħti spjega x'għandu f'moħħu jew x'inhu l-parir ta' l-esperti dwar dan.

Paragrafu (b) jgħid li:

"il-persuna li tapplika għal dik il-liċenza jkollha mezzi xierqa għad- dispożizzjoni tagħha għat-tmexxija xierqa u effiċjenti ta' ġiti organizzati."

Naħseb li jkun xieraq li l-Ministru jgħidilna x'irid ifisser b'"mezzi xierqa".

Irid ifisser li l-organizzatur ikun qiegħed fi stat finanzjarju tajjeb?

Jekk inhu hekk, minn meta l-Gvern beda jindaħal f'dawn l- affarijiet?

Dawn huma affarijiet kummerċjali.

"Mezzi" tfisser organizzazzjoni ta' coaches, minibuses, dgħajjes, pleasure cruises u affarijiet bħal dawn?

Jekk qed jirriferi għal dawn qed ngħidu li l- liċenzja jista' jeħodha biss min għandu l-mezzi tat-trasport, għax hu biss jaf xi trasport se jkollu.

Kif inhuma l-affarijiet f'dan il-pajjiż, meta inti qed tikri mingħand garage jew mingħand kumpannija li tipprovdi l- coaches ma tkunx taf hijiex se tikrilek l-istess coach.

Darba jista' jagħtik waħda tajba ħafna u darba oħra jista' jagħtik coach li ma tantx tkun tajba.

Allura jekk ħaddieħor jipprovdilek coach li ma tkunx tajba - issa qed nitkellmu dwar il-coaches u mhux dwar il-finanzi - titlef il- liċenzja?

Jekk inti m'għandekx il-coaches u trid tikrihom, f'liema pożizzjoni tkun qiegħed?

Naħseb li huwa importanti li almenu t-test Malti jiġi drafted b'aktar peċiżjoni.

Taqsima VI tittratta dwar il-gwidi.

Paragrafu (b) ta' klawsola 37 isemmi l- għotja ta' liċenza skond il-policy tal-Gvern.

Jien nixtieq nistaqsi x'inhi l-policy tal-Gvern dwar l-għoti ta' liċenzji llum, apparti li dawn iridu jgħaddu minn eżami.

Importanti li din tiġi ppubblikata u l-Ministru jista' jieħu l-opportunita` fil-winding-up biex jgħidilna x'inhi l-policy attwali tal-ħruġ tal-liċenzji għall-gwidi.

Issa niġi għal Taqsima VII, intitolata "Twettiq Ta' Kontroll".

Nerġa' ngħid li l-ħtieġa li jkun hemm kontroll kienet iż-żerriegħa li minnha nibtet din il-liġi.

Subklawsola (1) ta' klawsola 41 fost affarijiet oħra titkellem dwar attivita` li tkun qed issir bla permess jew liċenzja, liema attivita` - u hawn nikkwota -

"... fil-każijiet li ma jirrigwardawx attivita' turistika li ma tkunx liċenzjata, li l-attivita` turistika tieqaf minnufih jew li l- irregolarita` tiġi rranġata."

Jien ma tantx qed nifhem x'qed jingħad.

Jien fil-fatt nemmen fid- dixxiplina u ċertament fl-inforzar tal-liġijiet ukoll.

Imma xi tfisser attivita` mhux turistika?

Jekk tkun attivita` li ma jkollhiex liċenzja mill- ministeru tat-turiżmu jew xi ħaġa konnessa mat-turiżmu, il-Malta tourisim authority ikollha s-setgħa twaqqafha wkoll jekk turist jiġi nvolut?

Per eżempju, l-Malti f'Għawdex u l-Għawdxi f'Malta mhumiex turisti ukoll?

Naf li fil-parti interpretattiva t-tifsira ta' "turist" ma tkoprix lill-Maltin u l-Għawdxin pero' jien naħseb li huwa importanti li f'dan ir-rigward ma niddistingwux bejn barranin u Maltin.

Kulħadd għandu jkollu l-istess protezzjoni minn kull operatur fis-suq turistiku għax inkella naslu f'pożizzjoni li jekk jien immur f'lukanda għandi protezzjoni taħt liġi u jekk turist barrani jmur f'lukanda oħra għandu protezzjoni addizzjonali taħt leġislazzjoni differenti.

Forsi wieħed iħares lejha minn dak il- lat.

Għalhekk naħseb li fl-istadju tal-Kumitat jenħtieġ li l-klawsoli ta' din it-taqsima jiġu diskussi b'iktar reqqa u dettall, speċjalment subklawsola (2) ta' klawsola 42 li titkellem dwar il-projbizzjoni ta' ħruġ ta' mandati kawtelatorji.

Jien fil-fatt naqbel mal-konċett u nifhem l- iskop iżda nistaqsi jekk huwiex se jintlaħaq l-iskop bil-liġi kif inhi abbozzata.

Nerġa' ngħid ukoll li f'din it-taqsima għandha tidħol il-klawsola li semmejt u rripetejt il-ħtieġa tagħha, biex nipprovdu li l-prova tal-ħtija tiġi nvertita, li ma tkunx il-Malta tourism authority li trid tipprova l- ħtija iżda li l-operatur li jkun naqas irid jipprova l-innoċenza tiegħu.

Jien naħseb li huwa importanti li aħna nagħmluha.

Pero' nħallu din il- parti, kif għidt, għal aktar 'il quddiem.

Jien se nagħlaq din il-maratona ta' diskors billi nfakkar lill-Ministru f'partijiet minn dak li kiteb dwar l-awtorita' fir-rapport ta' ħidma.

M'iniex se naħli l-ħin biex inwieġeb ċerti rimarki gratwiti u ġeneriċi li hemm fir-rapport.

Hawnhekk il-Ministru jgħid li l-għanijiet prinċipali ta' din l-awtorita` huma li tagħti aktar sehem lill-privat fit-tmexxija ta' l- industrija u li tagħti iktar saħħa legali fl-inforzar tal-liġijiet.

Jien nerġa' nisħaq li kif inhi mfassla l-liġi dawn l-għanijiet li qed jgħid li jaqbel magħhom il-Ministru, naqbel magħhom jien u jaqbel magħhom kulħadd m'aħniex se nilħquhom.

Jien diġa' spjegajt għaliex u nittama biss li l- Gvern jaċċetta dawn is-suġġerimenti li qegħdin nagħmlu.

Nixtieq infakkar biss li dak kollu li semmejt u li ma jiġix milqugħ mill-Gvern biex tissaħħaħ il-parteċipazzjoni tas-settur privat u jagħmel minn din il-liġi strument ta' kontroll effettiv, mil-lum Gvern Nazzjonalista ieħor jimpenja ruħu li joffrih lis-settur privat għax jemmen li dan hu għall-ġid ta' l- industrija u li s-settur privat għandu jkollu vuċi akbar fid-deċiżjonijiet strateġiċi u t-tmexxija tat-turiżmu.

Nixtieq nirringrazzja lilek, Sur President, u anke lill-Ministru ta' l- attenzjoni li biha segwejtu dan id-diskors.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Nirringrazzjak, Sur President, talli tajtni l-kelma.

Jien smajt b'attenzjoni kemm il-kummenti li għamel il-Ministru, kif ukoll ir-rimarki li għamel l-Onor.

Refalo, u nista' ngħid li qbilt ma' ħafna mill-affarijiet li ntqalu mill-aspett legali u anke għall-iskop ta' preċiżjoni meta niġu għall-interpretazzjoni.

Pero' nixtieq nagħmel kumment introduttorju, fis-sens li f'dan il-Parlament qegħdin niddiskutu awtorita` importanti li se titwaqqaf għall-ewwel darba.

Minkejja li t- turiżmu jirrappreżenta 40% tal-prodott gross domestiku, diversi gvernijiet suċċessivi qatt ma ħassew il-ħtieġa li jagħmlu kif qed jagħmel il-Gvern Malti mmexxi mill-partit tagħna, li jiġi fil-Parlament u jagħmel liġi li twaqqaf awtorita` tat-turiżmu.

Nieħu gost li din se titwaqqaf u naqbel ħafna mal-kumment li għamel l-Onor.

Refalo li din l-awtorita` għandha tissejjaħ il-Malta tourism authority, bħalma ngħidu l-Malta Maritime Authority.

Jiġifieri qegħdin naqblu fuq il-konċett u anke għall-iskop ta' bejgħ ta' prodott, naħseb li jkun utli li l-kelma "Malta" tiżdied mat-titlu biex tiġi Malta tourism authority.

Dan huwa pass pożittiv li Gvern Laburista qiegħed iniedi pero' jien xtaqt at inception insemmi punt ieħor importanti li għandna nżommu quddiem għajnejna meta qed niddiskutu din l- awtorita'.

Fil-kamp tat-turiżmu aħna għandna leġislazzjoni mifruxa u jkun utli li nilqgħu suġġeriment li kien sar minn student tal-liġi li fit-teżi tiegħu fuq tourism legislation kien qal li għandu jkollna liġi waħda dwar it- turiżmu.

Għandna naraw kif diversi leġislazzjonijiet - bħalma hija l-Hotels and Catering Establishments Act ta' l-1967 u diversi Atti li meta ġew għat- test quddiem il-qrati dejjem invokajna parti minnhom - ninkorporawhom f'liġi waħda.

Mhux se ngħid li jkollna codice del turismo, bħalma għandhom fl-Italja, imma jkollna liġi waħda ut sic.

Per eżempju, kien hemm diversi każijiet fejn ir-rent regulation laws ġew ittrattati f'kontest ta' turiżmu.

Diġa' semmejt il-Hotels and Catering Establishments Act, li tittratta l- kondizzjonijiet tal-liċenzja.

Għandek ukoll ċerti poteri li qegħdin vestiti fil-Kummissarju tal-Pulizija.

L-Import Duties Act tista' tkun ukoll ta' portata għat-turiżmu, bħalma hija l-Immigration Act, speċjalment artiklu 31, fejn għandna li huwa d-dover ta' "hotel keeper to keep a register of all persons staying at his premises".

Anke fl-Aids to Industries Ordinance ta' l-1959 hemm riferenza ta' portata għat-turiżmu.

Sur President, filwaqt li l-Gvern Laburista, wara diversi gvernijiet suċċessivi, qed jagħti l-prijorita` li tixraq lit-turiżmu billi qed jipproponi li nwaqqfu awtorita` tat-turiżmu, bħalma għandna awtoritajiet f'oqsma oħra, għandna nżommu quddiem għajnejna wkoll kemm huwa importanti li dawn il-liġijiet li jolqtu l-industrija tat-turiżmu ninkorporawhom taħt liġi waħda.

B'hekk fuq naħa jkollna l-aspett regolatorju ta' kif għandha taħdem din l-awtorita` - u allura l-forza legali sovrana ta' pajjiżna, il- Parlament Malti, ikollu wkoll il-kontroll għaliex, bħall-awtoritajiet l- oħra, darba f'sena niddiskutu din l-awtorita` - u jkollna wkoll il-liġijiet kollha li għandhom x'jaqsmu mat-turiżmu nkorporati f'qafas wieħed.

Jekk hemm ministeru li wieħed jista' jgħid li qed jitmexxa tajjeb, żgur li huwa l-ministeru ta' l-Onor.

Karmenu Vella.

Fil-fatt din l-awtorita` qed issir fi żmien meta l-Gvern qiegħed jaħdem - bir-rispett kollu lejn il- kollega tiegħi l-Onor.

Psaila Savona - biex iżomm darba għal dejjem id- downward trend li konna qbadna fis-sentejn ta' qabel ma tlajna aħna fil- gvern, liema tendenza toħroġ mill-figuri li l-istess Gvern preċedenti kien jippubblika.

Din l-awtorita` se titwaqqaf fi żmien meta l-Gvern Laburista qed jagħti attenzjoni kbira lis-settur tat-turiżmu u l-ħidma tiegħu hija kkonċentrata biex noħolqu proċess turistiku flok sistema ta' soluzzjonijiet bl-iskossi.

Sur President, dan qegħdin nagħmluh permezz ta' a basketful of plans, guidelines u policies, biex nuża t-terminoloġija li wżajna meta ddiskutejna l-housing.

B'hekk jiġi żviluppat prodott aħjar, b'value for money ogħla, u jiġi promoss b'metodi aktar effettivi u jkun immirat lejn kwalita` mħallta ta' turisti.

Fil-fatt, kif semma l-Ministru diversi drabi, matul is-sena li għaddiet inkisbu riżultati aħjar mis-sena ta' qabel.

Jiena nieħu ġost li l- Oppożizzjoni Nazzjonalista, forsi kuntrarju għas-snin ta' qabel, din id- darba qiegħda tirrikonoxxi dan u qiegħda tissuġġerixxi xi emendi għall- abbozz biex ikollna interpretazzjoni ċara tal-liġi.

Dawn għandna nikkonsidrawhom fl-istadju tal-Kumitat, jekk huma fl-aħjar interess ta' l- operat ta' l-istess liġi li trid tkun waħda operattiva.

Din is-sena kienet sena aħjar minn ta' qabel mhux biss fl-ammont ta' turisti imma wkoll f'dak li huwa qligħ.

L-Onor.

Refalo semma li naqsu l-impjiegi f'dan is-settur imma mill-istatistika li joħroġ il-gvern stess anke fl-impjiegi morna aħjar din is-sena.

Jien irrid inżid li anke bit-tneħħija tal-VAT, il-prodott tagħna sar aktar kompetittiv u s-settur sar aktar profitable.

Fil-verita`, bl-introduzzjoni ta' l-ETS, il-hoteliers, ir-restaurateurs u l-handling agents marru ħafna aħjar.

Hawnhekk qegħdin nuru kemm verament it-turiżmu sar aktar minn just a major contributor to our national economy.

Hawnhekk qed nagħtu our due share of attention biex dan ikun settur ta' prijorita` nazzjonali.

Naħseb li kulħadd jaf li s-sistema l-ġdida ta' tassazzjoni għamlet lit-turiżmu Malti verament aktar kompetittiv u tat nifs ġdid lil-lukandi u r-ristoranti kollha biex ikunu jistgħu joffru prodott aħjar bi prezzijiet aktar kompetittivi lit-turisti li jżuru l-gżejjer tagħna.

Jiena nemmen li t- tneħħija tal-VAT minn fuq it-turiżmu għenet biex tieqaf l-emorraġija li kienet ħakmet lil dan il-pilastru ewlieni ta' l-ekonomija Maltija.

Nafu li bil-VAT il-prezz ta' vaganza f'Malta kien għola u l-effetti negattivi tat- turiżmu bdew jinħassu fl-aħħar sentejn fost lukandiera u sidien ta' stabilimenti.

Dawn huma affarijiet li wieħed irid jarahom.

Mela l-ewwel punt huwa li din l-awtorita` qed issir fi żmien meta l-Gvern qed iħares b'mod prijoritarju lejn il-qasam tat-turiżmu.

Niġi għat-tieni punt.

Aħna nemmnu li jekk ikun hemm din l-awtorita` nazzjonali tat-turiżmu, se jibda jitjieb il-prodott għax ikollna xi ħaġa regolatorja.

Diġa` beda u qed isir titjib fl-infrastruttura f'żoni turistiċi bħal Buġibba.

Bdew jittieħdu wkoll diversi passi biex jintlaħqu l-istandards tas-servizzi f'outlets turistiċi.

Iddaħħlet iktar serjeta` u dixxiplina f'oqsma relatati mat-turiżmu, bħalma huma t-taxis.

Ġew imnedija proġetti f'Malta u f'Għawdex, bħalma huma golf courses, marinas u casinos.

Twaqqfet ukoll sezzjoni f'Malta għall-iżvilupp u għat-titjib tax-xtut għall-bajjiet ta' San Ġorġ, Sliema, Buġibba, Mellieħa u postijiet oħra.

Naf ukoll li ġie mniedi proġett ta' sea terminal mill-ministeru tat-turiżmu, apparti li nħarġu wkoll linji ta' gwida għal żvilupp ta' proġetti u estensjonijiet ġodda ta' lukandi u complexes.

Again, din l-awtorita` qiegħda ssir fi żmien meta l-Gvern qiegħed iħares bi prijorita` lejn is-settur tat-turiżmu għax hu konvint li dan il-qasam biss jista' jsalva s-sitwazzjoni tagħna.

L-ex-Ministru Refalo qal li l-liġi ma tagħtix saħħa biżżejjed lis-settur privat.

Imma l-Ministru Vella, għan-nom tal-Gvern Malti, qiegħed jara li jkun hemm relazzjonijiet aħjar mas-settur privat u f'diversi klawsoli tal- liġi, li niċċita iktar 'il quddiem, jinħass li qed jikber sew is-sehem tal- privat u nemmnu li għandu jkompli jikber.

Allura qegħdin indaħħlu lis- settur privat fil-korp leġislattiv tagħna u anke fl-ippjanar u fl- eżekuzzjoni tax-xogħol.

Saret ħidma kbira fuq diversi proġetti, policies u taħriġ, filwaqt li se nkomplu nagħtu iktar spazju permezz ta' din il-Malta tourism authority.

Issa wieħed jistaqsi xi pjan se timxi fuqu l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu.

Fir-realta` l-Gvern qiegħed jgħaqqad l-interessi ta' ħafna oqsma fis-settur u għall-ewwel darba qed jiġi mfassal pjan strateġiku għall-industrija tat-turiżmu Maltija fuq medda ta' sentejn, li jkun rivedut u estiż kull sena.

Jiġifieri b'dan qegħdin nidentifikaw x'inhuma l-problemi, qegħdin inressqu r-rimedji u qed infasslu pjan ta' implimentazzjoni li jittratta l-ħames oqsma li se jkun hemm f'din l- awtorita', li daħal fid-dettall dwarhom l-Onor.

Refalo.

Aħna qegħdin niddiskutu dan l-abbozz ta' liġi li qed iwaqqaf awtorita` tat-turiżmu ħalli dak li għamilna qabel b'mod proattiv nagħtuh l-istruttura legali biex ikun jista' jaħdem.

Forsi jkun hawn min jgħid li dan l-Att huwa a fresh start f'diversi affarijiet.

Jiena nemmen li din hija politika fejn qegħdin inkomplu nsaħħu dak li kien tajjeb qabel - għaliex il-Leader tagħna dejjem jgħid li dak li hu tajjeb irridu nibnu fuqu; why not! - pero' dan huwa a fresh start, fis-sens li filwaqt li l-istruttura ta' qabel u l-goodwill ta' l-NTOM imxew u qegħdin hemm, b'dan l-Att qegħdin nagħmlu enfasi akbar fuq dak li huwa enforcement.

Rigward dak li ssuġġerixxa l-Onor.

Refalo dwar l-enforcement f'diversi sections, jiena naħseb li all the better jekk ikun hemm iktar enforcement għaliex at the end of the day dak huwa l-iskop tagħha.

Jiġifieri aħjar tkun dejjem aktar qawwi f'dak li huwa enforcement għaliex fl-aħħar mill- aħħar il-pajjiż stess jibbenefika b'dan il-mod.

Jiġifieri barra dan l-Att qegħdin ngħidu li għandna a basic strategy f'dawk li huma national minimum standards of service li wieħed jista' jipproġetta b'mod internazzjonali.

Jiġifieri nistgħu ninterpretaw ħafna mill-kummenti li għamel l-Onor.

Refalo anke f'dan is-sens.

Wieħed jistenna li bħala riżultat ta' dawn il- penalties li se jiġu mposti, numru kbir ta' holiday flats li m'humiex reġistrati u li huma unfair competition għal min huwa operatur serju, issa jibdew jikkonformaw u, jekk le, they will have to face the music.

Hawn tidher is-serjeta` u l-impenn ta' dan il-Gvern li mhux biss qed jgħid li jemmen li t-turiżmu biss jista' jsalva l-ekonomija ta' pajjiżna għaliex, kif għidt jien, il-figuri juru li mill-inqas 40% tal-kejk nazzjonali jiġi mit-turiżmu, imma qiegħed attent ħalli fejn wieħed jonqos jiġi ppenalizzat ukoll.

Wieħed jista' jargumenta li din l-istruttura organizzattiva ġdida se tkun aktar effiċjenti biex nużaw ċerti termini maniġerjali u allura naqblu li kull impenn f'din id-direzzjoni jagħmel sens.

Madam Speaker, daqqa t'għajn lejn dan l-abbozz ta' liġi turina li dan l-Att huwa maqsum f'disa' taqsimiet, b'tali mod li wieħed jista' jittekkilja kwalunkwe problema in a piecemeal fashion, iżda importanti ħafna ngħid jien li nħarsu lejn il-Malta Tourism Services Act b'mod globali.

Ċertament li naqblu lkoll dwar l-għanijiet u l-funzjonijiet ta' dan l-Att, jiġifieri li titwaqqaf awtorita` li tippromwovi u tavvanza lil Malta bħala destinazzjoni turistika u anke tagħti parir lill-gvern fuq il- liċenzjar ta' operations turistiċi u anke li jkun hemm monitoring, klassifikar u kkontrollar tal-liċenzji f'diversi funzjonijiet oħra, fosthom il-kontribuzzjoni biex wieħed itejjeb il-livell tal-human resources in the toursim industry.

Jiena qed nieħu ġost li fl-istitut għall-istudji turistiċi, li kien jeżisti wkoll taħt il-Partit Nazzjonalista, hemm team mill-management efficiency unit biex ifassal rapport fuq il-qagħda ta' l-ITS.

Dan għamel ir-rakkmandazzjonijiet tiegħu u nħatar interim managment board biex jimplimenta dan l-istess pjan.

Nafu wkoll li saret sistema ta' modular courses li tat aktar flessibbilta`, aktar varjeta` u livell ogħla ta' taħriġ u tagħlim lil numru akbar ta' studenti.

Fil-fatt daħlu 373 student f'Ottubru ta' l-1997 u se jkun hemm intake ieħor fi Frar.

Mhux biżżejjed li ngħidu, kif hemm stipulat f'paragrafu (d) ta' subklawsola (1) ta' klawsola 5, li waħda mill-funzjonijiet ta' l-awtorita` tkun "to contribute towards the improvement of the level of human resources in the tourism industry", imma fil-fatt qegħdin nippreparaw lill-istudenti tagħna biex ikunu mħejjija b'mod tajjeb.

Funzjoni oħra ta' l-awtorita` se tkun, kif hemm stipulat f'paragrafu (e) ta' l-istess klawsola 5:

"to advise Government on the planning and development of the tourism industry as well as on the infrastructure supporting the tourism industry."

L-awtorita` se tkun tista' tagħti pariri lill-gvern għaliex hija vestita bl- ikbar knowledge dwar l-industrija tat-turiżmu.

Il-mod kif se jkunu magħżulin in-nies fil-każ ta' l-appelli jirrifletti li hemm ir-rieda li jkollna l-aħjar nies, u hemm bżonn li jkun hemm l-aħjar nies taħt kull gvern, għaliex l-industrijia tat-turiżmu hija xi ħaġa li għandha tgħaqqadna.

Jista' jkun hemm diversita` fl-implimentazzjoni imma għandu jkun hemm unita` fil-ħsieb li hija din l-industrija li tista' verament tikkontribwixxi għall-ġid tal-pajjiż.

Finalment paragrafu (f) ta' l-istess klawsola 5 jgħid li funzjoni ta' l- awtorita` tkun:

"generally to assist and advise Government on any matter relating to or affecting tourism."

X'inhuma dawn il-matters which generally affect tourism?

Hemm diversi affarijiet, bħalma semmejna l-infrastruttura li trid issir għaliex hija importanti.

Pero' taħt din il-klawsola jaqgħu affarijiet bħalma huma l-Air Malta.

Skond l-istess awdituri, l-Air Malta kienet f'qagħda finanzjarja kritika u fl-1993 kienu qegħdin jittieħdu deċiżjonijiet ħżiena, li kellhom effett ħażin mhux biss fuq l-istess kumpannija imma anke fuq it-turiżmu.

Ħafna rotot inqalbu minn charter għal schedule operation u tlifna ħafna xogħol ta' l-operaturi.

Allura hawn tidħol l-għajnuna u l-pariri li l-awtorita` tagħti lill-gvern f'affarijiet li jolqtu lit-turiżmu direttament jew indirettament.

F'dan il-każ l-Air Malta hija konnessa direttament ma' l- industrija tat-turiżmu.

Din is-sena l-Air Malta ħadet ħsieb tikkonsolida l-qagħda finanzjarja tagħha, għamlet reviżjoni tar-rotot u bdiet id- diskussjoni biex tbiddel il-flotta tagħha biex f'April tas-sena li ġejja tibda taħdem bil-B737 series 300 minflok l-RJ70s.

Jiġifieri f'din il- klawsola qegħdin ngħidu li l-awtorita` se tagħti pariri lill-Gvern anke dwar l-Air Malta.

Wieħed jista' jsemmi l-Mediterranean Conference Centre, il-pjan nazzjonali għat-turiżmu u l-hotels and catering establishments board, kollha matters relating to tourism.

B'riferenza għall-hotels and catering establishments board, għalkemm sar ħafna titjib fil-4 u 5-Star hotels, għad hemm ħafna xi jsir f'dan il-qasam, speċjalment fil-kategorija 3-Star, li għal ħafna snin ġiet injorata u ttraskurata.

GĦalhekk bdiet tiġi studjata skema ta' għajnuna mhux finanzjarja lit-3-Star hotels u bil-klassifikazzjoni l-ġdida bdejna nagħtu iktar importanza lil dan is-servizz u l-bord li huwa responsabbli għaż- żamma ta' l-istandards illum irridu nagħtuh dik is-saħħa legali biex ikun jista' jinforza ż-żamma tal-kwalita`.

Żgur li t-tindif tax-xtut jaqa' wkoll taħt matters affecting and relating to tourism.

Din is-sena taħt il-Ministru Vella, is-sezzjoni konċernata għamlet xogħol ta' tindif ta' xtut u kuntratti lill-kunsilli.

Wara bosta lmenti saru tibdiliet f'din is-sezzjoni, bl-għan li tiddaħħal aktar serjeta`, dixxiplina u aktar organizzazzjoni.

Jien informat li f'Ottubru 1997 kien intlaħaq ukoll ftehim mal-Ministru tal-Ġustizzja - għaliex dak iż- żmien il-kunsilli kienu jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-ministeru tal- ġustizzja u mhux taħt il-housing kif inhu llum - li permezz tiegħu l-Gvern jalloka numru minn dawn il-ħaddiema mal-kunsilli.

Dan kollu juri li aħna fil-fatt tajna importanza lill-affarijiet li għandhom x'jaqsmu mat-turiżmu qabel ma twieled dan l-abbozz u llum permezz ta' klawsola 5 qed ngħidu x'inhuma l-funzjonijiet ta' din l-awtorita` nazzjonali tat-turiżmu.

Subklawsola (3) ta' klawsola 5 tagħti l-poter lill-ministru biex jagħti bil-miktub dawk id-direttivi dwar il-policies u l-pjanijiet tal-Gvern li għandhom jiġu adottati u segwiti mill-awtorita`.

Filwaqt li din il- klawsola tgħid x'inhuma l-funzjonijiet ta' l-awtorita` u tispeċifikahom, tgħid ukoll li l-ministru, fid-diskrezzjoni tiegħu - quite righty so, għaliex il-ministru huwa responsabbli individwalment u bħala parti mill- Kabinett - jagħti bil-miktub direttivi lill-awtorita` "as regards the policies and plans of the Government to be adopted and followed by the Authority as he may deem appropriate, and the Authority shall, as soon as practicable, adopt and follow all such directives".

Dan huwa naturali.

Meta l-ex-Ministru Refalo kien qed jikkummenta seta' forsi ta l-impressjoni li d-diskrezzjoni hija wiesgħa wisq.

Pero' l-ministru huwa responsabbli politikament għall-pjani u għat-tfassil tal-politika tal-gvern kemm lejn il- Prim Ministru, il-primus inter pares, kif ukoll lejn il-forza legali fil- Parlament.

L-Onor.

Refalo tkellem dwar il-five executive directorates u qalilna li fl-istadju tal-Kumitat jitqanqlu l-emendi li hemm bżonn.

Pero' huwa interessanti li t-tourism appeals board se jkollu a twofold jurisdiction.

Hawnhekk jistgħu jsiru appelli minn persuna li tħoss ruħha aggravata b'deċiżjoni ta' l-awtorita` li tiċħad milli tagħti jew milli ġġedded liċenzja, u jistgħu jsiru appelli minn deċiżjoni li tirrigwarda l- klassifikazzjoni u r-riklassifikazzjoni ta' attivitajiet tat-turiżmu.

Huwa importanti li meta tittieħed deċiżjoni minn din l-awtorita` wieħed ikollu ċ-ċans li jappella minnha.

Fl-abbozz forsi ma rajtx biżżejjed dettalji dwar il-proċedura ta' l-appelli.

Irridu naraw jekk il-proċedura li se tiġi adottata hawnhekk hijiex se tkun konformi mal-proċeduri ta' appelli minn deċiżjonijiet ta' awtoritajiet oħra.

Subklawsola (1) ta' klawsola 18 taħt Part III tgħid:

"No person shall run or operate a hotel, guest house, hostel, holiday premises or catering establishment unless he shall have previously obtained and is in possession of a licence in respect thereof."

F'din is-section qed insemmu l-kliem hotel, guest house u hostel.

Hawnhekk huwa importanti ħafna għall-korrettezza li d-definizzjoni li qegħdin nagħtu lill-kelma "hotel" fl-abbozz li qed iwaqqaf l-awtorita` nazzjonali tat-turiżmu tkun l-istess definizzjoni ta' hotel li nużaw, per eżempju, taħt il-Hotels and Catering Establishments Act.

Jien għandi dubju kemm hija estiża d-definizzjoni ta' "hotel" taħt din il-liġi u kemm tirrifletti d-definizzjoni li hemm taħt il-Hotels and Catering Establishments Act.

Għalkemm fi żmien il-Partit Nazzjonalista fil-gvern kienet saret xi emenda fejn wessajna l-kelma "guest house" pero' tajna l- power of enforcement.

Huwa importanti li jkollna the right terminology u d-definitions iridu jkunu uniformi taħt l-Atti kollha.

Nixtieq ngħid li t-turiżmu ma tantx ikollna ċans niddiskutuh ħlief waqt l- estimi, allura issa għandna l-opportunita` ta' din il-liġi u tajjeb li naraw ċerti affarijiet fid-dawl ta' x'qed jiġri f'pajjiżi oħra.

Jien għandi ċertu materjal li forsi nkun nista' niddiskutih ma' l-awtorita` fuq il-liability tal-hotel keepers, fejn jirrelata mal-proprjeta` tal-guests, fejn tidħol injury tal-guests, jew ir-rights of the hotel keeper in relation to property brought to the hotel by his guests.

Dawn huma affarijiet li fl-Italja kien hemm diskussjoni fuqhom u naħseb li anke f'pajjiżna huwa importanti li nsemmuhom meta qed niddiskutu l-awtorita` nazzjonali tat-turiżmu.

Forsi qegħdin noħorġu ftit mill-parametri tas- suġġett pero' ċertament huwa importanti li nitkellmu dwarhom.

F'ħafna mil- liġijiet tagħna, kemm fis-Civil Code, fil-Commercial Code, fil-Code of Police Laws, fil-Kostituzzjoni, fl-Aids to Industries Ordinance, fil-Food, Drugs and Drinking Water Act, hemm sections li għandhom x'jaqsmu mat- turiżmu.

Allura nixtieq li jiġi attivament kkonsidrat li xi darba jkun hemm att leġislattiv li jinkorpora kollox.

Tajjeb li bħalma saret il- Maritime Authority u l-Housing Authority, qed nagħmlu din l-awtorita` tat- turiżmu għaliex it-turiżmu huwa ekonomikament importanti għalina.

Pero' huwa importanti li naraw x'hemm f'liġijiet oħra li għandu x'jaqsam mat- turiżmu u nipprovaw ninkorporawhom f'Att wieħed.

Per eżempju, l-Ingilterra kellhom il-Food and Drugs Act, l-Innkeepers Liability Act, l-Occupiers Liability Act, it-Trade Description Act u kellhom il-Misrepresentation Act u minnhom ħarġu att leġislattiv wieħed.

Jiġifieri għandna naraw x'hemm fil- kodiċi ċivili ta' diversi pajjiżi oħra li aħna naħdmu magħhom u li huma jiġu bħala turisti f'pajjiżna wkoll u nagħmlu qafas legali biex nissalvagwardaw it-turist li jiġi fil-pajjiż u anke l-interessi tal- hotelier Malti u ta' kull min jipprovdi servizz.

Jien se nieqaf hawn pero' nixtieq nawgura lill- Ministru għax din l- awtorita` nazzjonali tat-turiżmu hija novita` li tkompli tikkonferma l- impenn sħiħ tal-Gvern Malti mmexxi mill-Partit Laburista biex it-turiżmu jieħu prijorita`.

Jien m'iniex qed immaqdar l-inizjattivi, korretti kemm setgħu kienu korretti, tal-gvernijiet ta' qabel imma qed ngħid dan għaliex bil-fatti quddiem kulħadd qegħdin nagħtu xiehda li t-turiżmu mhux biss bil- policies u l-pjanijiet imma anke bil-korp leġislattiv tagħna rridu nsaħħuh billi jkun hemm l-accountability.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Joe Psaila Savona.

ONOR.

JOE PSAILA SAVONA: Madam Speaker, napprezza l-entużjażmu li tkellem bih l-Onor.

Schembri Adami u għalkemm mil-lat legalistiku naqlagħlu l-kappell imma dwar dak li għandu x'jaqsam mat-turiżmu jkolli ngħidlu li daqqilna diska li laħaq sema' qabel.

Tkellem b'ċertu entużjażmu fuq in- novita` ta' din il-liġi u qal li din turi l-impenn tal-Gvern Laburista preżenti, qisha din liġi qatt ma konna smajna biha qabel!

Tkellem ukoll fuq l-affarijiet li saru tul dawn il-15-il xahar, fosthom is-sistema ta' taxi service li qed tiġi adoperata mill-ajruport tagħna, li hija ħaġa tajba, pero' l-introduzzjoni ta' golf courses, l-bini ta' marinas u t- twessigħ tal-kosta għadhom kollha kastelli fl-arja.

Il-profitability li suppost qiegħda tagħmel l-industrija tat-turiżmu llum il-ġurnata hija sempliċement kwotazzjoni minn xi letteratura li ġiet f'idejh għaliex fil- fatt, allavolja kien hemm twaqqif tad-downward trend fit-turiżmu, ma tantx jidher li hemm din il-profitability mir-rapport li għamlu Deloitte & Touche.

Issa ħalli niġi għal-liġi li għandna quddiemna.

Din hija liġi xortiha tajba bħal-liġi dwar il-breathalyser u liġijiet oħra li kienu qed jiġu drafted mill-Gvern Nazzjonalista preċedenti u għaddew minn dan il-Parlament għaliex kellhom il-ftehim taż-żewġ naħat tal-Kamra.

Jien qed ngħidilha "liġi xortiha tajba" għaliex filwaqt li affarijiet oħra bħal-liġi tal-VAT u l-intenzjoni tal-Gvern preċedenti li jidħol fl-Unjoni Ewropea ħadu puncture, din il-liġi sabet it-triq miftuħa quddiemha, triq li tasal biex tara d-dawl.

Din hija ħaġa tajba ħafna għax issa l-industrija tat-turiżmu se jkollha gwidi tajba.

Din il-liġi qiegħda tinkorpora l-liġijiet kollha li għandhom x'jaqsmu mat-turiżmu fiha nnifisha.

Imma aktar minn hekk, kif qal l-Onor.

Refalo, din il-liġi qiegħda tiġbor l-esperjenzi kollha li kellna kemm ilha għaddejja l-industrija tat-turiżmu hawn Malta - u tgħallimna mill-iżbalji li saru taħt kwalunkwe amministrazzjoni ta' qabel - u se jkollna gwidi fuqiex wieħed jista' jimxi.

M'hemm l-ebda dubju li din hija liġi tajba, fis-sens li tiġbor kollox taħt umbrella waħda, imma għandha nuqqas bażiku wieħed - li niġi għalih iktar tard fid-diskors tiegħi - li fl-opinjoni tiegħi se jirrendiha liġi zoppa.

Madam Speaker, nista' ngħid li kien hemm tibdil sostanzjali mid-draft li kien hemm ippreparata mill-Gvern preċedenti.

Ċertament li hemm ħafna affarijiet tajbin f'din il-liġi, bħall-fatt li tinkludi lit-turist Malti wkoll għax, kif qal il-Ministru waqt li kien qiegħed jippilota l-liġi, dan kien minsi minn kulħadd u hu stess lanqas jaf taħt liema ministeru jaqgħu l- interessi tiegħu.

U verament hekk hu - għalkemm għadni ma nafx kif dan se joħroġ fil-liġi nnifisha - għax mil-lum 'il quddiem l-outgoing tourist, jew aħjar it-turist Malti, li xi kultant jieħu a very shoddy deal meta jsiefer barra minn Malta, għallinqas se jkun jaf fejn u għand min għandu jmur biex jieħu d-drittijiet tiegħu.

Ma nafx kif din il-liġi tista' taqbeż għalih - forsi l-għaqda tal-konsumatur qiegħda f'pożizzjoni aħjar li tagħmel dan - imma għallinqas il-Malti se jkun jaf għand min għandu jmur.

Huwa tajjeb ukoll li din l-Malta tourism authority qiegħda tiġġenera l- finanzjament tagħha stess.

Veru li se jkun hemm flus dished out mill-Fond Konsolidat imma mbagħad hi stess tista' tidħol f'intrapriżi - mingħajr ma toqgħod ittellaq mal-privat, ma' min qiegħed jinvesti flusu u jaqla' x'jiekol mill-industrija tat-turiżmu - kif qed tagħmel l-NTOM bl-in guardia, biex tiġġenera xi flejjes biex għallinqas tħallas għall-kostumi u għall-maintenance tagħhom u anke tagħti xi ħaġa lill-atturi.

Jien nimmaġina li 'l quddiem din l-awtorita`se tibda toħloq aktar u aktar minn dawn l-affarijiet biex l-industrija tmur 'il quddiem u fl-istess ħin tkun qed tiġġenera flejjes biex hi tkun tista' tiffinanzja ruħha.

Madam Speaker, ħalli nagħti daqqa t'għajn lejn xi punti mqajma tul dan id- dibattitu.

Il-Ministru għandu l-ħabta jgħid - u din saret buzz-word ukoll - li qed jinħoloq "proċess turistiku" u dan biex ma jkollniex għalfejn infittxu "soluzzjonijiet bl-iskossi".

Jien naħseb li din hi daqsxejn kattiva kemm mal-ministeru stess, meta nħarsu lejn dawn il-15-il xahar li għaddew, u kattiva wkoll ma' l-amministrazzjonijiet Nazzjonalisti u Laburisti ta' qabel, u anke ma' l-infrastruttura stess li għandha l-industrija tat- turiżmu nnifisha.

Jiena naħseb li mhux sew li wieħed jagħti x'jifhem li s'issa s-soluzzjonijiet ġejna għalihom bl-iskossi għax fil-fatt dejjem kien għaddej proċess turistiku kontinwu.

Tant hu hekk li fi ħdan l-NTOM hemm id-dipartiment tar-riċerka, li qiegħed hemm appożitament biex jara x'hemm bżonn isir u jara li jinħolqu l-istrutturi neċessarji.

Kif qal il- Ministru stess, anke għall-andament tajjeb ta' din l-istess awtorita` tat- turiżmu, se jkun qed jitfassal proċess turistiku on a regular basis.

Semmejt diġa' r-research division ta' l-NTOM u ma rridx ninsa ngħid li anke hemm it-tourism masterplan, u biex inħema dan il-pjan sinjal li kien hemm xi ħaġa fuqhiex jitfassal.

Sintendi jasal żmien meta mbagħad irid ikun hemm fine-tuning u problemi as you go along se jinqalgħulek żgur - bħalma nqalgħu fis-suq Ingliż minħabba r-rata tal-kambju, it-tnaqqis fil-FBR u l- introduzzjoni tal-VAT, li biex tgħaxxaqha dawn il-problema ġewna kollha f'daqqa, u hemmhekk ħloqna t-tour operator support scheme - imma li tgħid li qatt ma kien hemm proċess turistiku u li s-soluzzjonijiet dejjem saru bl-iskossi huwa unfair kemm għall-NTOM, li qiegħda tagħmel xogħol tajjeb, kemm għall-HCEB, kemm għall-ITS, kemm għad-dipartiment tat-turiżmu nnifsu, u kemm għall-ministeru tat-turiżmu tal-lum u kemm għall- amministrazzjonijiet ta' qabel.

Punt ieħor li tqajjem huwa dwar il-prodott imħallat, u jien hawn għandi d- dubji tiegħi nafux x'qegħdin ngħidu.

Dan mhux qed ngħidu bħala punt ta' kritika imma ma nafx x'inhi d-definizzjoni ta' "prodott imħallat".

Il- Ministru u kelliema oħrajn qalu diversi drabi li hawn Malta għandna offerta tant vasta li allura tajjeb li jkollna prodott tajjeb għal ħafna turisti differenti.

Jiena għandi d-dubji tiegħi jekk din hijiex il-mira tajba li għandha timxi fuqha l-industrija tat-turiżmu.

Jiena għadni m'iniex konvint jekk huwiex vale la pena li hawn Malta jkollna tipi ta' turisti differenti, nibda mill-istudenti li jiġu jitgħallmu l-Ingliż u nispiċċa f'dawk li jiġu għall-konferenzi fil-5-Star hotels.

Hija komda s-sitwazzjoni għall-pajjiż u għall-ekonomija għaliex allura qed ikollok ħafna setturi differenti li qegħdin jieklu minn sorsi differenti imma ma nafx jekk dawn jimxux id f'id.

Jiġifieri ma nafx jekk dawk in-nies li s-soltu jokkupaw il-5-Star hotels jeħdux ġost li jmorru f'destinazzjoni fejn hemm turiżmu tal-massa għaddej b'rankatura kbira.

Jiena għad għandi d-dubji tiegħi u din vale la pena li tiġi mistħarrġa.

Laqatni wkoll il-punt li l-kelliem ta' qabli għadu kemm semma, ċioe' il- fatt li f'din l-amministrazzjoni l-ministeru tat-turiżmu qiegħed jingwalaha tajjeb mal-privat.

Jiena ma nafx għaliex qed jingħad hekk għax tul l- amministrazzjoni ta' qabel dejjem kien hemm komunikazzjoni eċċellenti mal- privat.

Niftakar li fi żmieni - u anke meta kien ministru l-Onor.

Refalo - kien ikollna laqgħat regolari ma' l-MHRA u ma' kull min kien jitlob laqgħa, anzi ma' kull min konna nitolbu aħna wkoll, u l-komunikazzjoni kienet eċċellenti.

Sintendi kien hemm xi affarijiet li ma qbilniex fuqhom u m'għandi l-ebda dubju li hemm affarijiet li l-Ministru Vella ma jaqbilx magħhom.

Qabel l-1987 kien hemm battalja galore għaddejja bejn il- ministeru tat-turiżmu ta' dak iż-żmien u l-privat.

Tant hu hekk li ftit wara kellha tiġi emendata l-liġi li waqqfet l-NTOM.

Naħseb li llum huwa aċċettat - forsi ma tiġix aċċettata pubblikament - li l-Gvern attwali ma kellux idea li se jkun fil-gvern u allura tant kien xott mill-ideat li kellu bilfors jistrieħ fuq il-privat għal ħafna ideat ġodda.

U fuq dan il- punt qiegħda ssir din l-għajta ta' kemm hemm komunikazzjoni tajba mal- privat.

Sewwa jagħmel li jisma' l-ideat tal-privat imma dan għandu t-tajjeb u l-ħażin tiegħu wkoll, għax dak li huwa ta' ġid għas-settur privat mhuwiex bilfors by definition ta' ġid għas-soċjeta` Maltija kollha.

Huwa ovvju li ż-żewġ naħat tal-Kamra qegħdin naqblu ma' l-idea li jkollna awtorita` tat-turiżmu għax hija ħaġa tajba u ma nistgħux naraw ħlief ġid minnha, speċjalment jekk tkun imħaddma tajjeb.

Pero' ma nafx għaliex qisna qegħdin innaqqsu l-importanza ta' l-NTOM, ta' l-HCEB u ta' sezzjonijiet oħra li għandna f'din l-industrija llum.

Bid-difetti kollha tagħhom dawn għamlu u għadhom jagħmlu ħafna ġid.

Ma nistax nifhem kif l- industrija tat-turiżmu setgħet timxi 'l quddiem mingħajr il-kontribut validu ta' l-NTOM fil-marketing, li qabel qatt ma kien jeżisti professjonalment, kif nafuh illum.

M'hemm l-ebda dubju li l-HCEB għandha d-difetti tagħha.

Per eżempju, nafu li d-difett bażiku ta' l-ispettorat ta' l-HCEB ġej mill-mod ta' kafkaf li bih kienu magħżulin in-nies qabel l- 1987, għax veru każ li ma kien hemm l-ebda idea ta' kwalifiki u selection suret in-nies.

Iżda ma rridux ninsew li bit-tajjeb u l-ħażin tagħhom, l- uffiċjali kellhom jiffaċċjaw diffikultajiet kbar mingħajr ma kellhom lil ħadd wara spallejhom.

Madam Speaker, fid-dibattitu li kellna tal-budget il-Ministru għoġbu jagħmel osservazzjoni li l-ITS kważi lanqas għall-pastizzi m'hija tajba!

(Interruzzjonijiet) Veru li forsi qalha b'ċajta pero' naħseb li huwa dovut għall-ITS li bdejna naraw xi nies imħarrġin professjonalment u ma bqajniex nistrieħu fuq żgħażagħ li jaħdmu f'lukandi għar-raġuni sempliċi li ommhom u missierhom kienu jagħmlu l-istess xogħol qabilhom.

Jiġifieri l- awtorita` tat-turiżmu hija ħaġa tajba imma ma naħsibx li għandna nnaqqsu mill-importanza ta' dak li għandna llum u x-xogħol siewi li sar matul iż- żmenijiet.

Sar ħafna diskors ukoll fuq il-kronoloġija ta' l-awtorita`.

Waqt li kien qed jippilota l-liġi l-Ministru qal li f'Ottubru ta' l-1996 sab draft li ftit li xejn kien fih xogħol, mid-data ta' Marzu 1994 sakemm spiċċa l-Gvern ta' qabel, u kien biss f'Novembru ta' l-1996 li beda x-xogħol siewi fuq din il-leġislazzjoni.

Ma naħsibx li l-Ministru kien qed ikun diżonest imma min tah din l-informazzjoni bilfors li kien.

Żgur li l-uffiċjali ta' l-NTOM jafu u kulħadd jaf kemm sar xogħol fuq din il-liġi.

Nista' ngħid li fil- bidu ta' l-1994 kienet għadha ma nħolqot l-ebda draft legislation fuq l- awtorita`, jiġifieri lanqas kienet għadha a twinkle in mother's eye.

Eżattament f'Marzu ta' l-1994 il-predeċessur tiegħi kien ġie mogħti struzzjonijiet biex jestendi r-rwol ta' l-NTOM, għax dak iż-żmien kienet qed tgerger li l-marketing li kienet qed tagħmel ma kienx qed ikollu prodott tajjeb, peress li ma kienx hemm enforcement tajjeb min-naħa ta' l- HCEB.

Allura ttieħdet id-deċiżjoni li l-HCEB kellha tiġi nkorporata fi ħdan l-NTOM, jiġifieri kellha tkun l-extended arm ta' l-NTOM.

Fil-fatt il- file hekk jissejjaħ u hekk kienu l-istruzzjonijiet tal-Kabinett ta' dak iż- żmien.

Kien xhur wara, meta mbagħad waqgħet ir-responsabbilta` fuqi, li nħolqot l-idea ta' awtorita` tat-turiżmu.

L-idea li jkollok il-leġislazzjoni kollha dwar it-turiżmu taħt pakkett wieħed kienet ilha kkonċepita, anke minn żmien il-Gvern Laburista tas-snin tmenin, imma l-idea ta' awtorita` tat-turiżmu ġiet ikkonċepita fl-aħħar xhur ta' l-1994 meta jien u l-uffiċjali ta' madwari rraġunajna li la aħna se nagħtu extended role lill-NTOM biex tinkorpora l-HCEB, allura dak li qiegħed isir fl-ITS m'għandux jinteressa lill-NTOM ukoll?

Per eżempju, jekk ikollna hotel li m'huwiex mgħammar b'personnel imħarreġ tajjeb mill- ITS, jekk tour operator se jkollu gwidi ħżiena, jekk se jkollna aġenziji ħżiena, dan kollu mhux se jinteressa l-marketing structure ta' l-NTOM?

Allura dak iż-żmien għidna: GĦaliex ma nagħmlux awtorita` li verament tkun responsabbli għal kollox, tibda mill-marketing u tispiċċa fi kwalunkwe ħaġa li tmiss mat-turiżmu?

Din hija l-kronoloġija vera tal-leġislazzjoni li għandna quddiemna llum u mhux veru dak li qal il-Ministru li tul dak iż- żmien ma kien sar xejn.

Jien naħseb li din il-liġi hija konċiża u tajba - apparti ċerti difetti tekniċi, kif semma qabli l-ħabib tiegħi, u difett kbir ħafna li għad irrid niġi għalih wara - għax after all dan li ppreżentalna l-Ministru huwa ibbażat fuq l-aħħar minn xi seba' drafts tat-tourism authority bill li tħejjew matul l-1994, l-1995 u l-1996.

S'intendi peress li konna viċin l- elezzjoni u l-Parlament ta' dak iż-żmien kellu aġenda qawwija ħafna, kien diffiċli biex indaħħluha fl-agenda tal-Parlament.

Imma lill-Ministru ngħidlu li jekk forsi ma ntgħoġobx id-draft li kien hemm u kien hemm raġuni għaliex ibiddel, dik hija affari tiegħu - u forsi anke hemm ċerti affarijiet li anke tbiddlu għall-aħjar - imma ma naħsibx li huwa sewwa li jgħid li ma sar assolutament xejn.

Madam Speaker, hawn nitolbok tippermettili nwessa' d-diskors tiegħi ħalli nitkellem fuq xi punti oħrajn li dehru fir-rapport ta' ħidma tal-ministeru tat-turiżmu għall-ewwel sena tal-leġislatura ta' dan il-Gvern.

Il-ministeru ppreżentalna tabella li turi kemm ġew turisti, kemm ġew cruise liners, kemm kellna bednights, x'kienu l-per capita earnings u x'kienu l-employment figures.

Fil-fatt it-tabella hija maqsuma fi tnejn u turina x'ġara bejn l-1994 u l-1996 u x'ġara bejn l-1996 u l-1997.

Il- kattiverja ta' din it-tabella hija li filwaqt li l-1996 ġiet imqabbla ma' l- 1994 - bla dubbju l-1996 kienet l-agħar sena ta' l-amministrazzjoni ta' qabel, waqt li l-1994 kienet l-aħjar sena - imbagħad il-percentage change li qed turi kemm morna tajjeb f'din l-ewwel sena ta' Gvern Laburista qiegħda imqabbla ma' l-agħar sena ta' qabel.

Għalhekk li l-Ministru tat- Turiżmu ħareġ jgħidilna fir-rapport tiegħu li mhux talli waqqafna d- downtrend talli morna ħafna u ħafna aħjar.

Mela filwaqt li l-1996 ġiet imqabbla ma' l-1994 u mhux ma' l-1995 u allura ħarġu a percentage change kerha - nerġa' ngħid li l-aħħar sentejn ta' amministrazzjoni Nazzjonalista ma kenux tajbin daqskemm kienet l-1994, iżda żgur li ma kellna l-ebda emorraġija, kif sejħilha l-Onor.

Schembri Adami - meta l-1997 ġiet imqabbla ma' l-1996 ħarġet din il-percentage change aktar pronounced, li allura m'huwiex fair.

F'dan ir-rapport ta' ħidma l-Ministru jkompli jgħid:

"Forsi l-iktar ilmenti u problemi li kellna nħabbtu wiċċna magħhom kienu standards baxxi f'ċerti kategoriji tas-settur ta' l- akkomodazzjoni.",

u dan b'riferenza għat-3-Star hotels.

Aħna konna nafu, bħalma jaf dan il- Gvern, li hemm diffikultajiet ta' standards fit-3-Star hotels - il-4-Star u l-5-Star hotels huma x'aktarx akkomodazzjonijiet iktar riċenti u allura għandek issibhom aktar up to standard - għax dawn huma l-akkomodazzjonijiet li nqdejna bihom matul dawn l-aħħar għexieren ta' snin u allura huma l- aktar li ħadu kedda.

Ngħid għalija dan il-Gvern għandu għax jirringrazzjana għax-xogħol li sar qabel fuq ir-riklassifikazzjoni ta' dawn il-hotels u l-indikazzjonijiet li tajna biex dawn jirranġaw surithom.

Il-Ministru semma wkoll in-nuqqas ta' serjeta` fis-servizz li qed jingħata lit-turist u l-prezzijiet esaġerati minn xi wħud irresponsabbli fis-settur.

Imma nistaqsi jien: Illum tbiddel xi ħaġa?

Mhux fejn konna bqajna?

Semma wkoll iż-żamma ta' kwalita` tajba u saħaq fuq l-importanza li t-turist jieħu value for money.

Imma l-istess, saret xi ħaġa ġdida f'dan il-qasam?

Jien ngħid li fejn konna bqajna.

Il-Ministru qalilna wkoll li kien jidher ċar li l-prodott Malti kellu sinjali ta' telqa u traskuraġni.

Ngħid għalija din id-deskrizzjoni hija very unfair.

Veru li kien hemm elementi ta' wear and tear, għax bl- infrastruttura turistika dejjem għaddejja sena wara l-oħra bilfors li jkollok ċerti effetti negattivi - diġa' qegħdin naraw dawn l-effetti f`Buġibba, li għadha kemm ħierġa minn xogħol siewi li sar hemmhekk - imma fejnha t-telqa u traskuraġni?

Donnu li konvenjentement il-Ministru nesa kemm sar xogħol infrastrutturali fejn jidħlu l-affarijiet l-iktar bażiċi, bħall-airport, il-qasam tat-telekommunikazzjoni u l-provvista u d- distribuzzjoni tad-dawl u ilma.

Nesihom dawn il-Ministru!

F'dan ir-rapport il-Ministru qal li ħatar kumitati oħrajn bil- parteċipazzjoni tal-kunsilli lokali.

Qed tara Ministru, kemm huma importanti l-kunsilli lokali u kemm qed isir xogħol siewi magħhom, kemm minn dan il-Gvern u kemm kif ipproġetta l-Gvern ta' qabel!

Dawn huma l- kunsilli lokali u kulħadd jiftakar kemm kellna diffikultajiet biex għaddiet minn dan il-Parlament il-liġi biex twaqqafhom .

F'paġna 7 tar-rapport jingħad ukoll li:

"Ġie deċiż ukoll li l-politika tat-turiżmu tixxandar u tinfirex kemm mal-parteċipanti fi ħdan l-industrija tat-turiżmu, kif ukoll mal- pubbliku in ġenerali, li tant għandu sehem fis-suċċess tat-turiżmu Malti."

Hawnhekk jien u l-Ministru preżenti għadna m'aħniex qed naqblu għaliex filwaqt li fl-amministrazzjoni preċedenti, għalkemm forsi ma nfaqniex flejjes kbar, għamilna premjijiet biex jingħataw lil min jeċċella f'ċerti oqsma - dan għamilnih ħalli n-nies li jaħdmu fis-settur japprezzaw kemm huwa importanti t-turiżmu għal dan il-pajjiż - illum apparti l-fatt li qed ngħidu li qed nintroduċu t-turiżmu lit-tfal ta' l-iskejjel, għadni ma nistax nara x'inhu jsir bħala novita'.

Jista' jkun li forsi ma nafx bihom għax, kif jikkritikani l-Ministru, illum il-ġurnata iktar qed inkun spokesman ta' l-ambjent u m'iniex direttament responsabbli għall-kritika fuq it-turiżmu imma nkun obbligat jekk jgħid speċifikament fejn sar dan it- titjib f'dan is-settur .

Meta l-Ministru tkellem fuq l-HCEB u l-akkomodazzjoni qal li fuq it-3- Star hotels ma kien sar assolutament xejn.

Jien naħseb li sewa ħafna l- eżerċizzju ta' klassifikazzjoni u l-konċett ta' self-monitoring li konna qegħdin nipprovaw indaħħlu f'dawn l-istabilimenti meta kellna d- diskussjonijiet ma' l-MHRA.

Fil-fatt mingħajr ma jgħidilna grazzi, dan il- Gvern qiegħed jutilizza ħafna u ħafna dan l-eżerċizzju.

Dan ir-rapport jitkellem ukoll fuq il-konferenza inter-ministerjali dwar it-turiżmu fil-Mediterran li saret f'Novembru ta' l-1996 taħt l-awspiċi ta' l-organizzazzjoni mondjali tat-turiżmu.

Il-Ministru jaċċetta li x-xogħol għaliha kien sar kollu taħt l-amministrazzjoni ta' qabel, imma rajna xi ħaġa li ħarġet minnha?

Permezz ta' din il-konferenza inter-ministerjali kellu jitwaqqaf f'Malta ċentru għat-turiżmu fil-Mediterran u dan iċ-ċentru twaqqaf imma safejn naf jien għadu ma sar xejn f'dawn l-14-il xahar minn meta saret il-konferenza.

Hawnhekk onestament qed ngħid li nista' nkun żbaljat, imma jekk jien żbaljat allura ma ngħatatx pubbliċita` biżżejjed.

Nerġa' nsemmi l-HCEB li, kif semmejt qabel, għandu spettorat zopp u waħda mill-problemi kbar li se jkollha l-awtorita` tat-turiżmu se tkun kif se toħloq spettorat ta' enforcement sura ta' nies.

Imma filwaqt li l- awtorita` se tiret dan il-fattur batut għandha infrastruttura tajba f'dak li diġa` kien sar fil-classification and grading li sar fl-accommodation sector.

F'Diċembru 1997 in-numru ta' mpjiegi full-time fil-lukandi u fir- ristoranti laħaq it-8,969 Din kienet l-ogħla figura rrekordjata f'dan is- settur minn kemm ilhom jinżammu r-records mill-1973 'l hawn, qalilna l- Ministru bħala xhieda tax-xogħol li sar fl-ewwel sena ta' ħidma ta' din il- leġislatura.

Id-domanda tiegħi hija din: Għaliex kien hawn dawn l-impjiegi kollha?

Jien naħseb li rridu nirringrazzjaw lil Alla li l-amministrazzjoni ta' qabel kellha l-mira li tagħmel il-5-Star component ta' l-industrija tat- turiżmu, biex kellna fejn nakkomodaw lil dawk it-turisti li ġew Malta.

Issa apparti li lukandi bħal dawn iservu ta' benchmark għal hotels oħra, min jista' jiċħad li dawn il-5-Star hotels li telgħu fi żmienna ma għenux biex inħolqu l-impjiegi f'dan is-settur?

Madam Speaker, filwaqt li ż-żewġ naħat tal-Kamra naqblu li l-NTOM hija organizzazzjoni tajba u filwaqt li nafu x'inhuma d-difetti ta' l-HCEB u naqblu fuqhom, ġenwinament lili jinwketani x'qed isir fl-ITS illum.

L-ITS ma baqgħetx dik li ħallejniha aħna, għalkemm il-Ministru forsi jirringrazzja lil Alla li sar dan it-tibdil.

Għal min ma jafx nista' ngħid li l-ITS inħolqot wara l-ħerba li kien hemm f'dan is-settur, fejn studenti li xtaqu jieħdu l-edukazzjoni fis-settur turistiku ma kellhom assolutament imkien fejn imorru għax kien ġie magħluq dak li kien hemm qabel, li kien ta' standard ħafna iktar inferjuri għal dak li għandna fl-ITS illum.

Aħna nħossu li l-ITS kienet waħda mill-affarijiet qawwija li saru fis-settur turistiku mill-amministrazzjoni preċedenti.

Għaldaqstant aħna nweġġgħu meta jibdew isiru xi affarijiet li jkunu se jolqtu l-aspett edukattiv u l- aspett istruttorju ta' l-istudenti ta' l-ITS.

Kulmin għandu t-tfal li jidħlu għal xi kors b'ċertu entużjażmu - kemm jekk ikun kors tal-mediċina, kors tal-liġi, kors tax-xjenza, ikun xi jkun - u jidħlu għalih bil-mira li jakkwistaw il-kwalifiki li jixtiequ, jinkwieta meta jara li qegħdin jinqalgħu affarijiet li jtellfu biss jistgħu.

Issa ilni ma mmur l-ITS għal xi żmien imma wasluli ċerti kummenti li nixtieq nistaqsi lill- Ministru dwarhom.

Huwa minnu li l-istudenti jridu jagħmlu ħames suġġetti sħaħ f'semester wieħed?

Ġew jgħiduli li f'semester wieħed l-istudenti jridu jeħilsu minn ħames suġġetti in toto, imbagħad s'intendi meta jibda semester is-sena ta' wara jrid ikollhom ħames suġġetti oħra, li jridu jerġgħu jeħilsu minnhom totalment f'dak is-semester.

Dan qed isir biex il-ministeru jkun jista' jdaħħal iktar studenti biex ikun jista' jkollu output akbar ta' studenti.

Jiġifieri l-mira tal-ministeru hawnhekk hija li joħroġ il-kwantita`.

Forsi hawn min jirraġuna li tista' toħroġ il-kwantita` u l-kwalita` fl-istess ħin imma l-istudenti u n-nies oħra li jtarrfuli dawn l-affarijiet jgħiduli li ma tistax toħroġ il-kwalita` meta qiegħed iddaħħal ix-xogħol ta' ħames suġġetti sħaħ f'semester wieħed.

Huwa minnu li biex isir dan kull lecture qed ikun ta' tliet sigħat?

Lili qaluli li lecture sħiħ qed idum tliet sigħat.

Issa lanqas meta jkollok l- aqwa suġġetti u l-iktar korsijiet interessanti ma jdum tliet sigħat lecture!

M'hemm l-ebda dubju li la l-lecturer ma jkun ippreparat biex idum tliet sigħat u lanqas l-enerġija ta' l-istudenti m'hi se tkun totalment hemmhekk biex jassorbu dak il-materjal kollu li jiġi ppreżentat lilhom fi tliet sigħat.

Jien nawgura li dan mhux minnu jew jekk inhu minnu ssir xi ħaġa dwaru.

Hu minnu li f'nofs lecture ta' tliet sigħat nofs l-istudenti jew ma jkunux hemmhekk jew diġa` jkunu tilfu l-interess?

Issa dan għalfejn?

Dan qed isir biex ix-xogħol kollu jiġi crammed f'numru ta' lectures ta' tliet sigħat-il wieħed biex f'semester jinħeles kollox u fis-semester ta' wara nkunu nistgħu ndaħħlu iktar studenti.

Hu minnu li bl-iskuża li jagħmlu l-prattika l-istudenti qed jaqsmu t-tagħlim nofs bin-nofs?

Jiġifieri filwaqt li qegħdin jattendu għal ċerta prattika, dak li huma suppost jagħmluh waħedhom, qed ikollhom jagħmlu elbow-room għal sħabhom għax post għal kulħadd mhux qed ikun hemm?

Huwa minnu li l-lukandiera mhux qed jagħtu dan it-tagħlim prattiku imma f'ħafna każi l-istudenti qed ikunu waħedhom u totalment responsabbli għax- xogħol li jagħmlu?

Jien m'iniex qed nistaqsi jekk dan huwiex minnu jew le, għax dan rajtu jseħħ b'għajnejja stess, fejn studenti ta' l-ITS li suppost ikunu qegħdin jagħmlu x-xogħol prattiku tagħhom taħt għajnejn ta' min jifhem iktar minnhom, ikunu qegħdin totalment responsabbli għas-servizz li jagħtu.

Jiġifieri mhux talli m'humiex qegħdin jieħdu t-tagħlim prattiku talli hawn ċerti lukandi li qegħdin japprofittaw ruħhom minn dawn l- istudenti għax l-azjenda tkun qed tagħmel użu mis-servizzi tagħhom.

Kif qegħdin l-affarijiet, il-lukandiera qed jiffrankaw il-flus meta qed jieħdu lil dawn l-istudenti.

Ma naħsibx li l-intenzjoni tal-ministeru hija li jpoġġi dawn l-istudenti hemmhekk biex jiffranka xi flejjes lil-lukandier, a skapitu ta' l-istess istudenti, li qabel forsi kienu wkoll jagħmlu xi xogħol part-time - veru li mhux suppost li jagħmlu hekk - u kien ikollhom dik ix-xi ħaġa żejda f'idejhom biex ikunu jistgħu jkomplu jistudjaw.

(Interruzzjonijiet) L-aktar ħaġa kerha hija li dawn suppost qegħdin imorru hemmhekk biex jieħdu t-tagħlim prattiku imma minflok qed iservu ta' tappijiet biex l-azjenda tapprofitta ruħha minnhom.

Imbagħad hemm il-kwestjoni ta' l-iskariġġ li qed ikun hemm bejn l-ITS u l-White Rocks.

Il-lectures daqqa jsiru San Ġorġ u daqqa jsiru ġewwa l-White Rocks biex il-ministeru joħloq iktar spazju ħalli iktar studenti jkollhom iċ-ċans li jitgħallmu u jkollna turnover iktar qawwi.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għax għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li l-Onor.

Psaila Savona jkompli jinstema'.

ONOR.

CARMELO VELLA: Nipproponi li l-Onor.

Psaila Savona jkompli jitkellem.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Psaila Savona jkompli jinstema'?

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

JOE PSAILA SAVONA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra kollha.

Madam Speaker, kont qed nitkellem fuq l-iskariġġ ta' l-istudenti bejn San Ġorg u l-White Rocks.

Biex ngħid il-verita', jien informat li dan l- iskariġġ kellu jieqaf imma jekk għadu hekk ħażin għax smajt ukoll li ħafna mill-istudenti li jkollhom imorru min-naħa ta' San Ġorġ għall-White Rocks jintilfu fit-triq!

Jien nista' ngħid li mhux l-ewwel darba li aħna l- parlamentari, bejn division u oħra, inkunu qed nippassiġġaw ġewwa l-Belt u naraw dawn l-istudenti li suppost ikunu marru minn San Ġorġ għall-White Rocks.

(Interruzzjonijiet) Hu minnu li qegħdin inħarsu lejn il-kwantita`?

A skapitu tal-kwalita` qed isir dan kollu biex toħroġ il-kwantita` sabiex il-ministeru jkun jista' jiftaħar li ħareġ ħafna u ħafna iktar studenti mill-amministrazzjoni ta' qabel.

Jien naħseb li rarament jirnexxilek takkwista kemm il-kwantita` kif ukoll il-kwalita` bl-istess tefgħa ta' ġebla, u hawnhekk żgur u mhux forsi li l-kwalita` qed tbati u ma nafx 'il quddiem hijiex se tbati wkoll ir-recognition li għandhom dawn l-istudenti.

L-amministrazzjoni ta' qabel kienet tħabtet ħafna biex iġġib ir- recognition għal dawn l-istudenti, biex jagħtu isem tajjeb lill-istitut tagħna.

Aħna kellna f'moħħna li once we achieve saturation point u ma jkollniex bżonn iktar studenti, konna se niftħu l-istitut u niġbdu studenti oħrajn min-naħa tal-Mediterranean basin biex jistudjaw ġewwa l- ITS.

Allura dik ir-recognition li kienu qed iġibu dawn l-istudenti kienet tkun pubbliċita` tajba għalina u tajba wkoll għall-istudenti infushom biex meta jmorru jaħdmu barra minn Malta jkollhom ċertu rispett għad-degree li jkunu ġabu.

(Interruzzjonijiet) Għax ma ngħidux li l-prattika li qed issir illum il-ġurnata ħadet post il-prattika li kienet tingħata qabel, fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti, fejn studenti kienu jieħdu l-prattika tagħhom fiż-żmien tal-vaganzi fl-aqwa hotels hawn Malta?

Madam Speaker, jien tkellimt fit-tul fuq l-ITS għax ħassejt li fejn tidħol l-edukazzjoni, fejn jidħol l-entużjażmu u l-effort li l-istudenti tagħna jkunu qed jagħmlu biex jiggwadanjaw xi ħaġa m'għandna nagħmlu assolutament xejn biex intellfuhulhom, anzi għandna nagħmlu mill-aħjar li nistgħu biex lil dawn iż-żgħażagħ ntejbulhom l-istudji tagħhom.

Ngħid għalija meta kont student u kont inqum fil-għodu biex immur għal-lecture u għal raġuni jew oħra kont nitilfu - jew għax il-lecturer ma jkunx ġie jew kien ikollna xi lezzjoni tal-prattika u nitlifha - kien jiddispjaċini ħafna u kont narah bħala żmien moħli li żgur m'għandux ikun.

Fil-maratona li għamel il-predeċessur tiegħi ta' din in-naħa daħal f'ċerti punti tekniċi li nispera li jingħataw widen għax uħud minnhom jien kont diġa` mmarkajthom u m'iniex se noqgħod nirripetihom.

Pero' nixtieq insemmi punti oħrajn li forsi ma ngħatawx daqshekk enfasi.

Jien diġa` għidt li din hija leġislazzjoni tajba imma hemm ċerti affarijiet li ma naqblux magħhom għax għandhom bżonn ċerti rtokki jew inkella setgħu saru aħjar.

Waħda mill-iktar affarijiet li tolqtok ħażin f'din il-leġislazzjoni hija l-id tqila tal-ministru.

Meta fi żmieni kont qed niddiskuti d-draft ta' dan il-bill ma' l-NTOM ta' dak iż-żmien kelli diffikulta` kbira, speċjalment maċ-chairman ta' l-NTOM, li kien ta' l-opinjoni li l-ministru ma jidħol assolutament f'xejn għax din l-awtorita` għandha tkun awtonoma.

S'intendi kellu żball għax il-ministru huwa responsabbli għal dak li jkun qed isir.

Qed ngħid b'wiċċi minn quddiem li kien ikolli dibattiti qawwija għax min-naħa l-oħra riedu li kważi kważi l-ministru lanqas jissemma.

Iżda meta ddur din il-leġislazzjoni ħlief "il-ministru" tiela' u "il-ministru" nieżel ma ssibx.

Kif qed ngħid, din hija ħaġa li għandha ssir b'ċerta moderazzjoni u jien naċċetta li l-ministru huwa responsabbli għal dak li jkun qed isir fis-setturi li jaqgħu taħtu, li taxpayer Malti qed joħroġ il- flejjes għalihom, imma naħseb li ma kellhiex issir bl-id tqila li tidher.

Meta kien qed jitkellem fuq is-set-up tal-bord, il-Ministru qal b'ċerta enfasi li persuna waħda minn fost il-membri kollha se tkun appointed by the minister.

L-oħrajn se jkunu appointed wieħed mill-MHRA, ieħor mill- FATTA, ieħor mill-Air Malta u wieħed li jkun jirrappreżenta lis-setturi differenti li jipprovdu servizzi tat-turiżmu.

Dawn ukoll se jiġu appuntanti mill-Ministru fuq rakkmandazzjoni biss ta' dawn l- assoċjazzjonijiet.

Hawnhekk nerġgħu niġu għall-punt li diġa` tqajjem, li din hija sitwazzjoni perikoluża għax filwaqt li llum il-ġurnata għandna ministru li nafu li jaċċetta r-rakkmandazzjonijiet ta' dawn l- assoċjazzjonijiet imma 'l quddiem jaf ikollna ministru li jagħmel affarijiet li diġa` saru qabel.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, se jkolli nwaqqfek għax sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

JOE PSAILA SAVONA: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Nistieden lill-Ministru Mizzi biex jekk jogħġbu, jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 16 ta' Frar, 1998 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar Servizzi tat-Turiżmu għal Malta - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummerċ ta' l-Assigurazzjoni - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Brokers fl-Assigurazzjoni u Intermedjarji oħra - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ajruportijiet u fl-Avjazzjoni Ċivili - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 4) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 3) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Forzi tal-Pulizija ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi kontra l-Korruzzjoni - it-Tieni Qari (Kont); u

Riżoluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar Malta u l-Unjoni Ewropea - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - Kumitat Permanenti

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Maria Camilleri.

ONOR.

MARIA CAMILLERI: Madam Speaker, illum xtaqt nitkellem dwar aħbar allarmanti dwar l-illitteriżmu li dan l-aħħar kien hemm sensiela ta' artikli u rapporti dwarha.

Intqal li llum il-ġurnata hawn madwar 1,700 żagħżugħ u żagħżugħa li lanqas huma kapaċi jaqraw sentenza waħda bil-Malti.

Jekk inħarsu lejha b'ċerta serjeta` fl-isfera wiesgħa ta' l-edukazzjoni, dan huwa riżultat li wieħed għandu għalfejn jinkwieta fuqu.

Aktar u aktar meta wieħed iqis li minn riċerka li saret jirriżulta li minn 535 fl-1985 in- numru ta' dawn iż-żgħażagħ u tfal - l-eta' tagħhom tvarja bejn l-10 snin u l-19 il-sena - tela' għal 1,775 fl-1995.

Qed nitkellem dwar dan is-suġġett għaliex lili jolqotni ħafna mill-qrib - ix-xogħol tiegħi minn dejjem kien fl-edukazzjoni - u napprezza wkoll il- fatt li minkejja li jkun hemm ħafna sforzi fil-qasam edukattiv, anke min- naħa ta' l-għalliema, mhux dejjem jirnexxielna nilħqu t-tir tagħna u jkun hemm numru ta' tfal, speċjalment fil-livell primarju, li meta joħorġu mill- aħħar klassi jkunu għadhom illitterati.

S'intendi ma' l-illitteriżmu hemm marbuta bosta u bosta affarijiet oħra.

Għalhekk inħoss li kien pass għaqli li dan l-aħħar il-ministeru ta' l-edukazzjoni nieda l-kampanja "Sena Nazzjonali tal-Qari 1998" u nista' ngħid hawnhekk li l-Ministru ta' l- Edukazzjoni ħa interess personali anke f'din il-kampanja.

L-għan ta' din il-kampanja huwa li jkun hemm iktar għarfien dwar is-sbuħija tal-qari, kif ukoll sabiex l-istudenti u l-adulti jsiru aktar konxji tal-qari.

Huwa importanti li lit-tfal miċ-ċokon inħeġġuhom għall-qari u nuruhom l- importanza tal-qari.

Bħala għalliema nemmen li mingħajr il-qari l-bniedem ma jistax ikun aġġornat ma' dak kollu li qed iseħħ madwarna.

Illum il- ġurnata nafu li l-pass imgħaġġel ta' l-iżvilupp kulma jmur qiegħed dejjem jiżdied.

Għalhekk, minkejja li għamilna żviluppi kbar fil-qasam tal- komunikazzjoni, xorta waħda jibqa' l-fatt li l-qari huwa l-bażi ta' kollox.

Bħalma hemm fil-leaflet li tqassam, nemmen ukoll li mhux biss l-ambjent ta' l-iskola huwa importanti sabiex it-tfal jinġibdu lejn il-ktieb imma nsostni, bħalma dejjem sostnejt meta kont naqdi dmiri fil-qasam edukattiv, li d-dar hija n-nieqa sabiex titrawwem l-imħabba lejn il-kotba.

Nista' ngħid li dar mingħajr kotba hija bħal dak il-ġisem mingħajr ir-ruħ.

Huwa importanti li nagħfsu fuq is-sehem tal-ġenituri f'din il-kampanja.

Jekk ikollok dar fejn it-tfal lanqas ikunu jafu x'inhuwa ktieb, lanqas ikunu jafu x'inhija gazzetta, kif jista' jkun li dawn it-tfal meta jmorru l- iskola se jkunu miġbuda biex jistudjaw?

Imbagħad għandek l-ambjent ta' l- iskola fejn kulħadd jistenna li l-qari u l-kotba għandhom post importanti fl-iżvilupp edukattiv ta' l-istudenti.

Jien għandi ċerti opinjonijiet u għamilt anke ċerti riflessjonijiet dwar kif lit-tfal tagħna nistgħu nħeġġuhom sabiex isiru jħobbu jaqraw.

L- ewwelnett huwa tajjeb ħafna li fid-dar it-tfal ikunu qed jgħixu f'ambjent ta' kotba, jiġifieri lit-tfal inġibuhom wiċċ imb'wiċċ mal-kotba minn meta jkunu għadhom żgħar.

Hawnhekk nixtieq inħeġġeġ u nagħmel appell lill- ġenturi li minkejja li t-tfal ikunu għadhom ma jafux jaqraw, il-ġenituri għandhom jaqrawlhom u għandhom ikunu huma stess li juruhom kemm hemm affarijiet x'wieħed jiskopri bil-qari.

Ħaġa oħra li fil-fehma tiegħi hija importanti hija li naqtgħu t-tendenza li mmorru nagħżlu aħna l-kotba għat-tfal.

Jien naħseb li iktar huwa importanti li nkunu ċerti li l-kotba li nixtru lit-tfal ikunu jogħġbu lilhom għax wara kollox huma t-tfal li se jaqrawhom u mhux il-kbar, għalkemm ħafna drabi nsibu li anke l-kbar jaqraw il-kotba tat-tfal.

Jekk aħna tassew nixtiequ li t-tfal tagħna jitrawmu fl-imħabba lejn il-ktieb huwa importanti li dak li nagħtuhom ikun jinteressahom biex jibdew jaqrawh u jispiċċawh.

Nixtieq hawnhekk nagħmel ukoll rimarka lid-dipartiment ta' l-edukazzjoni.

Ladarba din il-problema ta' l-illitteriżmu eskalat u ttripplat ruħha, naħsbu li huma adattati l-kotba tal-Malti u ta' l-Ingliż li għandhom it- tfal li jattendu l-iskejjel primarji ta' l-Istat?

It-tfal qed isibuhom ta' interess, jew inkella qed naraw li għal xi raġuni jew oħra t-tfal ma jfittxuhomx jew inkella ma jħajruhomx ħalli jaqraw?

Meta kont għadni kap ta' skola tal-gvern niftakar li kont qiegħda f'kumitat li kien imwaqqaf sabiex ifassal u jħejji l-qafas ta' sensiela ġdida ta' kotba bil-Malti, u hawnhekk nixtieq nistaqsi kemm lid-dipartiment kif ukoll lill-Ministru xi progress sar f'dan il-qasam.

Dawn il-kotba se jiġu stampati xi darba?

Se jkun hemm reviżjoni?

Se jkollna xi sensiela ta' kotba ġodda?

Ladarba għandna din il-problema fil-qari nħoss li t-tfal lanqas il-kotba ta' l- iskola m'huma qed isibuhom ta' interess biżżejjed tant li jqanqluhom imorru jixtru kotba oħrajn.

Ħaġa oħra li rrid nagħmel enfasi fuqha hawnhekk hija li mhux biżżejjed li nixtrulhom il-computer lit-tfal u ngħidu li qed jitgħallmu minnu imma l- importanti huwa kif qegħdin jużaw il-computer.

Il-computer jista' jgħin ħafna u ħafna anke lit-tfal li ma jafux jaqraw għax saru esperimenti fejn it-tfal bis-saħħa tal-computer qabdu jaqraw.

Għalhekk huwa importanti li din il-biċċa għodda tiġi utilizzata bl-aħjar mod.

Nafu li llum f'kull skola tal-gvern hemm il-computers minn eta` żgħira u nispera li dan il-programm jibqa' għaddej.

Pero' dak li jsir fil-klassi jrid jiġi kkumplimentat b'dak li jsir fid-dar.

Huwa importanti wkoll li nistudjaw bir-reqqa xi programmi nippreżentaw lit-tfal fuq ir-radio u anke t-television, jekk tassew nixtiequ li din il- problema tal-qari kemm jista' jkun titnaqqas bil-mod il-mod.

F'din il- kampanja li tnediet mill-ministeru ta' l-edukazzjoni qed jieħdu sehem mhux biss il-ġenituri u l-għalliema imma anke bejjiegħa ta' kotba u għaqdiet ta' l-irħula.

Per eżempju, nistgħu nsemmu wkoll li kien hemm għaqdiet kulturali tal-baned u anke għaqdiet sportivi li qed jagħtu sehem sabiex jgħinu wkoll fit-rawwim ta' l-imħabba lejn il-ktieb.

Ladarba qed nitkellmu tajjeb li nsemmu xi wħud minnhom bħall-Merlin, Agius & Agius u l-Miller Distributors li kollha taw is-sehem tagħhom, min mod u min ieħor.

Per eżempju, hemm min qed iħallas għall-materjal u hemm oħrajn li qegħdin jisponsorjaw esperti minn barra sabiex iħarrġu l-għalliema hawn Malta.

Inizjattivi oħra ttieħdu mill-PBS kif ukoll mill-kunsilli lokali.

Biex ngħidu hekk ħadna l-ewwel passi u nittama li matul din is-sena mhux biss l-edukaturi imma kulħadd jagħti s-sehem tiegħu sabiex il-problema ta' l-illitteriżmu titnaqqas.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Iżjed rimarki?

L-Onor.

Sceberras Trigona.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Madam Speaker, nixtieq niddeplora fatt faħxi li għadu kemm ġara fl-Iskola Santa Maria Goretti, skola sekondarja tal-bniet ta' Ħal Tarxien, fejn tliet cleaners ġew mogħtija s-sensja nhar l- Erbgħa, 11 ta Frar, 1998.

Ma jistax ikun li jkollna dan it-tip ta' aġir minn kap ta' skola għax hekk fettlilha.

Jien hawn għandi n-notice letters ta' dawn it-tliet cleaners, waħda minnn Raħal Ġdid, waħda minn Ħal Tarxien u l-oħra mill-Gudja, u fl-ebda waħda minnhom ma ngħatat raġuni għaliex qed jiġi tterminat ix-xogħol tagħhom u lanqas ma ngħatat ir-raġuni, li hija aċċettata fil-liġi, li hemm każ ta' redundancy għax il-post tagħhom qed jiġi xolt.

Allura jien, bħala membru elett mid-distrett ta' Paola, Gudja u Tarxien inqum hawnhekk niddefendihom bl-ikbar ħerqa u nistmerr dan il-mod oxxen li jaqbdu u jtajru 'l barra tliet nisa li bid-dħul li qed jagħmlu minn dak il-job qed jgħajxu lill-familji tagħhom ukoll.

Mill-banda l-oħra ovvjament aħna bħala rappreżentanti tal-poplu f'dan il- Parlament nistennew spjega sħiħa minn din il-kap ta' skola.

Meta l-aġir ta' din il-kap ta' skola jkun qiegħed in line u proper jibqa' miexi sewwa imma meta tmur out of line trid tkun accountable lejn dan il-Parlament.

Fl- aħħar mill-aħħar hawn Malta kulħadd huwa accountable lejn dan il-Parlament, li huwa sovran, u hawnhekk irridu nkunu nafu b'liema jedd din qabdet u tajret 'il barra tliet cleaners u daħħlet tliet cleaners oħra mill-għada jew mill-pitgħada mingħajr ebda raġuni ta' xejn.

Mela issa se niġu bil- power of hiring and firing kif ġab u laħaq!

Madam Speaker, wieħed jikkummenta fuq dawn għaliex hawn xamma qawwija, intiena ngħid jien, li daħlet il-politika fin-nofs għax wara li tawhom in-notice letter fil-11 ta' Frar, lil dawn it-tliet cleaners qalulhom: Isma', iż-żiemel tagħkom imma nirkbuh aħna!

Dan huwa tollerabbli f'soċjeta` suppost demokratika?

Madam Speaker, dan m'huwiex tollerabbli, u allura jien nistenna li dan il- Parlament ikollu rendikont sħiħ ta' x'ġara f'dan il-każ għax dawn it-tliet cleaners qaluli li fl-ebda stage ma kellhom xi kumment fuq it-tip ta' xogħol tagħhom u fl-ebda stage ma kien hemm kawża, let alone kawża ġusta, biex jiġu mkeċċija.

Allura dan il-Parlament irid ikun jaf kif tliet nisa jiġu mkeċċija minn cleaners u rridu nkunu nafu wkoll jekk hemmx possibbilta` li dawn it-tliet part-time cleaners jerġgħu jingħataw l- impjieg li kellhom immedjatament.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anton Refalo.

ONOR.

ANTON REFALO (Segretarju Parlamentari għal Għawdex): Madam Speaker, il-ġimgħa l-oħra fil-gazzetta ''In-Nazzjon'' tat-3 ta' Frar deher rapport fil-front page fuq użu illegali ta' barrieri f'Għawdex.

Skond il- gazzetta l-Qorti ta' Għawdex ordnat lill-pulizija eżekuttiva tieħu passi kriminali kontra uffiċjali tas-segretarjat parlamentari għal Għawdex, tad- dipartiment tax-xogħlijiet, ta' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar u l-kummissarju ta' l-artijiet dwar rapport rigward barriera fil-limiti ta' l-Għarb li qed tintuża għar-radam.

Nixtieq nispjega ftit għaliex aħna wżajna din il- barriera u se nuri kif dak li għamilna għamilnieh kollu skond il-liġi.

Nibda biex ngħid li oriġinarjament fl-10 ta' Awissu, 1993 id-dumping sites board identifika fost l-oħrajn il-barriera msejħa Tal-Qsajjem biex tintuża għal radam legalizzat.

Fl-4 ta' Jannar, 1994 l-ex-ministru għal Għawdex kien talab lill-Kummissarju ta' l-Artijiet għall-akkwist ta' din il-barriera permezz ta' possession and use.

Fit-3 ta' Ġunju, 1994 uffiċjali tad-dipartiment ta' l-artijiet għamlu spezzjoni tas-sit u fit-8 ta' Ġunju ta' l-istess sena, l-Avukat Michael Grech, f'isem ċertu Jack Bugeja, kiteb lill-Kummissarju ta' l-Artijiet fejn inter alia informah li l- barriera kienet mikrija esklussivament lilu u li kien ilu jikriha għal snin sħaħ u qal li jekk il-klijent tiegħu ma jibqax juża dan il-post huwa se jbati finanzjarjament.

Pero' fl-4 ta' Novembru, 1994 fil-Gazzetta tal- Gvern il-barriera ġiet iddikjarata li hija meħtieġa mill-awtoritajiet kompetenti u l-akkwist tagħha sar b'xiri assolut.

Jiġifieri din il- barriera għaddiet f'idejn il-gvern taħt l-amministrazzjoni l-oħra fl-4 ta' Novembru, 1994.

Sussegwentement fit-30 ta' Diċembru, 1994 Jack Bugeja għamel rikors il-qorti u waqt li talab lill-awtoritajiet ġudizzjarji biex jieħdu passi kontra s-segretarjat għal Għawdex, stqarr ukoll li kien qed juża din il-barriera mingħajr permess.

Issa ma nafx kif il-qorti stranament fl-4 ta' Jannar iddikjarat li tista' taġixxi kif qed jitlob Bugeja u ordnat li jittieħdu passi kontra l-uffiċjali tad-dipartiment ta' l- artijiet, kontra l-uffiċjali tas-segretarjat, kif ukoll kontra l- Kummissarju tal-Pulizija.

Madam Speaker, meta ħadna l-gvern f'idejna sibna li Għawdex kien qiegħed isir dumping site waħda għax kulħadd kien qiegħed jarmi fejn irid hu.

Kif spjegajt kien hemm l-akkwist ta' din il-barriera pero' l-amministrazzjoni l- oħra ma kenitx qed tużaha għaliex kien hemm pressjoni minn dan il-bniedem li ried jibqa' jużaha hu biss mingħajr permess tal-Planning Authority.

Aħna konna ffaċċjati b'sitwazzjoni fejn kull kuntrattur beda jarmi 'l hawn u 'l hemm.

Kien hemm protesti kbar u anke mandat ta' inibizzjoni mis- Sindku tax-Xewkija għaliex il-Gvern preċedenti kien qed iħalli jsir radam anke fl-inħawi tax-Xewkija.

Anke f'Daħlet Qorrot kien qed iħalli li jsir dumping ta' inert waste.

Aħna għidna li din hija sitwazzjoni illegali għall-aħħar u jrid ikun hemm bilfors radam li jkun kontrollat.

Aħna għażilna dan is-sit proprju għaliex dan kien is-sit li l-Gvern preċedenti kien diġa` għażel u kien akkwistah skond l-avviż fil-Gazzetta tal-Gvern ta' l-4 ta' Novembru, 1994.

Aħna applikajna għal permess tal- Planning Authority li fil-fatt ħareġ fl-20 ta' Marzu, 1997 u mbagħad bdejna nagħmlu kontroll sħiħ u tajna ordni li r-radam kollu jintefa' f'din il- barriera.

Jiġifieri m'huwiex veru li qiegħed isir użu illegali ta' barriera mill-awtoritajiet ta' Għawdex.

Għal żmien twil kien ikun hemm serbut ta' trakkijiet fi Pjazza San Franġisk fejn il-kuntratturi kienu jipprotestaw għax ma kellhomx fejn jarmu r-radam.

Kif spjegajt, malli tela' dan il-gvern ħadna passi billi ġibna l-permess mill-Awtorita` ta' l- Ippjanar u l-kuntratturi kollha, inkluż dan Jack Bugeja, bdew jarmu f'dik il-barriera.

Bugeja ried jarmi hu biss hemmhekk għaliex hu kien jinnegozja fil-bini ma' ċertu avukat u riedu jużaw din il-barriera huma biss.

Dawn kienu għamlu rikors il-qorti u peress li dan il-mandat ta' inbizzjoni kien se jinqata' kontra tagħhom, l-avukat tiegħu dejjem kien jitlob li l-mandat imur sine die bir-riżultat li kien hemm kuntrattur wieħed biss li kien jarmi f'din il-barriera u l-kuntratturi l-oħrajn ma kenux jistgħu jarmu hemm.

Aħna rranġajna din is-sitwazzjoni b'tali mod li din il-barriera llum imtliet u r-radam huwa kkontrollat.

Issa sibna barriera oħra u wara li ħarġet legal notice li tikkontrolla r-radam, din it- tieni barriera se tkun ikkontrollata mill-kuntrattur stess.

Dawn huma affarijiet li qabel ma ngħiduhom għandna narawhom u jien nistieden anke lill-awtoritajiet biex jekk iridu jieħdu passi kontra tagħna jeħduhom.

Aħna konna akkwistajna l-barriera b'xiri assolut u kellna l-permess tal- Planning Authority filwaqt li dan Jack Bugeja mar il-qorti u, minkejja li ma kellux permess, il-qorti laqgħet iċ-challenge u ordnat li jittieħdu passi kontra tagħna.

Jien ma jidhirlix li għandi nidħol fil-mertu tal-każ għaliex dan il-każ qiegħed sub judice pero' jien ridt nispjega l- affarijiet biex min jaħseb li aħna mxejna kontra l-liġi f'Għawdex ikun jaf li dan m'huwiex minnu.

Nerġa' nispjega li huwa importanti li ma jibqax jintefa' r-radam tal-bini ma' Għawdex kollu.

Qabel l-elezzjoni xi awtoritajiet kienu taw permess biex jibda jsir dumping f'Ħondoq ir-Rummien ukoll.

Dan ma ridniehx u malli ftaħna din il-barriera Tal-Qsajjem ħadna l- precautions kollha neċessarji u ħallejna uffiċjal ta' l-agrikoltura hemmhekk biex jara li d-dumping isir b'mod kontrollat.

Imxejna eżattament kif qaltilna l-Planning Authority u hemmhekk infaqna eluf kbar ta' liri biex naraw li l-ambjent jiġi mħares.

Issa li din il-barriera hija mimlija se nieħdu dawk il-passi kollha sabiex dak il-post jerġa' jieħu l-ambjent pristine tiegħu.

Dan huwa l- mod kif għandek tamministra u m'hijiex ħaġa sewwa li wieħed iġib dawn l- affarijiet fil-gazzetti b'headings kbar biex jipprova jagħti l-impressjoni li l-awtoritajiet ta' Għawdex qegħdin jagħmlu xi ħaġa kontra l-liġi.

Dan m'hu veru xejn.

Aħna għamilna kollox skond il-liġi fl-interess ta' Għawdex tagħna għax ma ridniex li Għawdex isir rubbish dump waħda.

Din hija problema kbira li aħna niftaħru li sibna soluzzjoni għaliha, ħaġa li minħabba pressjoni politika l-Gvern l-ieħor ma kienx lest li jieħu d- deċiżjonijiet importanti fl-interess ta' Għawdex kollu u kontra l-interess ta' xi wħud li moħħhom biss biex jibnu.

Madam Speaker, nagħlaq billi ngħid li qabel ma ħadna dawn id- deċiżjonijiet kkonsultajna mal-Kunsill Lokali ta' l-Għarb biex naraw minn fejn irridu ngħaddu għal din il-barriera.

Jiġifieri ma kien hemm xejn illegali għaliex il-barriera kienet tal-gvern, ġibna permess mill-Planning Authority u ħadna wkoll pariri tal-kunsill lokali ta' l-Għarb.

Aħna ridna biss li d-dumping isir mill-kuntratturi kollha ta' Għawdex u dan Jack Bugeja li għamel ir-rikors seta' wkoll jagħmel id-dumping hemmhekk.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 16 ta' Frar 1998, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru Mizzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

GĦAWDEX: RABAT - PARKEĠĠ

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3454, jista' l-Ministru jgħid fejn wasal l-istudju għar-rigward ta' art biex jintuża għal parking fir-Rabat, Għawdex?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Għadu qed jiġi kkonsidrat l-aħjar użu li jista' jsir mill-art in kwestjoni.

WSC - ANNUAL REPORT 1995/96

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Peress li fl-Annual Report 1995/96 tal-Water Services Corporation f'paġna 48, Tabella 13, hemm indikat li fl-1995 in-numru ta' konsumaturi domestiċi taħt l-assistenza soċjali kien 5002, jista' l- Ministru jgħid kemm kienet din iċ-ċifra fit-8 ta' Diċembru, 1997?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tikkonferma li n-numru ta' konsumaturi domestiċi li jibbenifikaw mill- assistenza soċjali kien ta' 6,458.

TOROQ - TRAFFIC HEADS

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 9905 u r-risposta relevanti mogħtija fis-Seduta Nru. 150 tal- 21/11/97, jista'l-Ministru jekk jogħġbu jgħid mingħand min inġabru l- offerti biex inxtraw is-60 lanterna u t-tliet controllers u x'kienu l- prezzijiet tad-ditta/ditti oħra li bagħtu quotations; u kemm swew dawn is- 60 lanterna u tliet controllers, jekk il-prezz li tħallas kienx CIF jew imwassal sa l-istores inklużi t-taxxi ta' l-ETI u ETP?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-prezz ta' lanterni mixtrija biex jakkumpanjaw dawk imwaħħla u li kienu nxtraw mingħand l-istess ditta minn żmien għal żmien kien ta' Lm60-il waħda għal lanterni bi tliet fanali u Lm46.50-il waħda għal lanterni b'żewġ fanali imwassla l-istores, inkluża l-VAT.

Ma setgħux isiru sejħiet għall-offerti f'dan il-każ

Fir-rigward tat-tliet controllers id-dipartiment kellu żewġ quotations mingħand id-ditti Microsense u SCAE li kienu għal prezz CIF ta' Lm1,944 u Lm2050-il wieħed rispettivament, iżda ma kenux jinkludu VAT jew ETP.

Il-controllers kellhom jinxtraw minn għand ta' SCAE peress li tal- Microsense riedu sitt ġimgħat biex jbagħatuhom u dawn kienu meħtieġa malajr mid-dipartiment.

Il-lanterni għal proġett tal-Marsa inxtraw fuq direct order approvat mill- Kumitat tal-Kuntratti a bażi ta' l-offerti mitfugħa minn SCAE f'sejħa għall- offerti li kienet ħarġet ftit qabel għal konsenja ġdida ta' lanterni u controllers.

Il-prezz f'dan il-każ kien ta' Lm60 għal lanterni bi tlett fanali u Lm31 għal lanterni ta' bi tnejn, dan il-prezz ma kienx jinkludi ETI.

GĦAJN SIELEM - TRIQ BAĦĦARA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jinforma lill- Kamra jekk il-Kunsill Lokali ta' Għajn Sielem kellux tweġiba għat-talba li kien għamel sabiex fi Triq Baħħara, Għajn Sielem jitwassal is-servizz tad- drenaġġ?

Nixtieq infakkar li fid-19 ta' Frar, 1997 kien ġie ppubblikat Avviż Nru. 145 fil-Gazzetta tal-Gvern li permezz tiegħu l-Gvern akkwista l- art sabiex dan is-servizz ikun jista' jitwassal f'din it-triq.

Jiena jidhirli li issa għadda żmien biżżejjed sabiex servizz tant utli bħal dan jiġi provdut lir-residenti ta' din it-triq.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 11792 (Seduta Nru. 182).

OPM - IMPJEGATI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid mill-1.1.97 sat-8.1.98 kemm ġew impjegati nies ġodda f'kull korporazzjoni pubblika, korp parastatali, azjenda, awtorita' governattiva u entitajiet oħra tal-gvern li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu?

Jista' l- Prim Ministru - fil-breakdown li jagħti għal kull waħda minn dawn separatament - jgħid f'liema gradi ġew impjegati u x'tip ta' xogħol qed jagħmlu?

Jista' jgħid jekk dawn il-ħaddiema mpjegati humiex impjegati b'mod permanenti jew għal żmien definit?

Jista' jgħid ukoll minn liema lokalitajiet huma l-persuni mpjegati, dejjem separatament għal kull entita'?

ONOR.

ALFRED SANT: Tabella li turi t-tagħrif mitlub fir-rigward tal- Ministeru tiegħi għall-perijodu mill-1 ta' Jannar,1997 sat-8 ta' Jannar, 1998 tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SEWERAGE MASTER PLAN - PROJECT MANAGEMENT OFFICE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'wassal li l-Project Management Office tal-Malta University Services Ltd. ma jiġix prikwalifikat mid- Dipartiment tad-Drenaġġ tat-Taqsima tax-Xogħlijiet biex jagħti servizz ta' project management fir-rigward ta' l-implimentazzjoni tas-Sewerage Master Plan wara li l-istess uffiċċju kien ilu jagħti dawn is-servizzi għal aktar minn sentejn?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-argument li għax il-Malta University Services Ltd kellhom jiġu prikwalifikati biex jagħtu servizz ta' project management lid-Dipartiment tad-Drenaġġ abbażi li dan kien ilu jagħti dan is-servizz lid-Dipartiment tad-Dreanġġ għal aktar minn sentejn ma jreġix.

Fl-aħħar każ, din kienet xelta esklussiva tat-Taqsima tax-Xogħlijiet u kienet intiża għall-parti żgħira mis-Sewerage Master Plan.

Fl-ewwel każ wieħed qiegħed jitkellem fuq proġett ferm akbar li kien fuq bażi ta' tender liema nfiq kien se jiġi ffinanzjat mill-European Investment Bank u għalhekk dawn ta' l-aħħar (EIB) kellhom interess ukoll fix-xelta ta' dawk li ġew pre-qualified.

OPM - KONSULENTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min kienu l-konsulenti ngaġġati bejn is-snin 1987 u l-1996 fil-Ministeru tiegħu u fid-dipartimenti li jaqgħu taħtu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li, bejn l-1 ta' Jannar, 1987 u l-31 ta' Diċembru, 1996 fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru u fid-dipartimenti li jaqgħu taħt dan il-ministeru ġew ingaġġati 16-il konsulent.

Dawn jidhru fil-lista li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

L-aħħar tliet konsulenti li jidhru fil-lista ġew ingaġġati taħt l- Amministrazzjoni preżenti.

FGURA - ILMA KKONTAMINAT

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti spjegazzjoni ta x'ġara dan l- aħħar fil-Fgura meta r-residenti rrapportaw li l-ilma tal-vit kien kontaminat bid-drenaġġ?

Kemm għadda żmien mill-bidu tal-kontaminazzjoni bid-drenaġġ?

Kemm għadda żmien mill-bidu tal-kontaminazzjoni sakemm indunaw in-nies?

Jidhirlu l-Ministru li każ bħal dan seta' ħalla u għadu jista' jħalli konsegwenzi koroh fuq is-saħħa tan-nies li xorbu dan l-ilma?

Kien hemm lok ta' inkjesta pubblika?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Riċentament, inqala' każ fejn seta' kien hemm kontaminazzjoni, billi żviluppat ħsara fis-sistema tad-drenaġġ fi Triq Koppla, fil-Fgura.

L-ewwel rapport daħal fil-Customer Care tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma nhar l-Erbgħa 14 ta' Jannar, 1998 fid-9:00 a.m. u min-naħa tal- korporazzjoni u mill-ewwel ħadet passi dwar dan.

Billi l-ħsara li kien hemm fis-sistema tad-drenaġġ ma kenitx tidher minn wiċċ it-triq, sar stħarriġ intensiv fuq il-post li baqa' sejjer sal-ġimgħa, biex ġew stabiliti t-toroq li setgħu ġew affetwati.

Immedjatament saru washouts tas-sistema kollha.

Sadanittant, il- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma u d-Dipartiment tas-Saħħa ħarġu stqarrijiet pubbliċi biex javżaw ir-residenti ta' dawn l-inħawi biex ma jużawx l-ilma tal-vit sakemm ġie eliminat kull periklu ta' kontaminazzjoni.

Bħalma jsir kull meta jinqala' każ simili, l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma nformat lid-Dipartiment tas-Saħħa u ħadet ħsieb li twettaq ir- rakkmandazzjonijiet li għamel dan id-dipartiment.

SAĦĦA - TESTIJIET GĦALL-HIV

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru testijiet għall-HIV fl-1997?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' testijiet għall-HIV li saru fl-1997 fil-laboratorju taċ-Ċentru Nazzjonali tat-Trasfuzzjoni tad-Demm kien ta' 16,773.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa l-għadd ta' barranin miżżewġin Maltin li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol fl-aħħar ta' l-1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' barranin miżżewġin Maltin li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol fl-aħħar tal-1997 kien ta' 125.

INVESTIMENT MALTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien stmat il-valur ta' investiment Malti barra l-pajjiż fl-aħħar ta' l-1997?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li ma jinżammu ebda records ta' l-investimenti Maltin barra minn Malta.

Tajjeb ngħidu li fid-dawl tal- miżuri riċenti fil-liberalizzazzjoni tal-kontroll tal-kambju, il-ħtieġa li jinżammu dawn ir-records mhijiex fl-ispirtu ta' din il-policy, l-aktar minħabba illi huwa l-għan ta' l-awtoritajiet li jinkoraġġixxu l-Maltin iġibu lura liberament il-flus li għandhom investiti barra.

Madanakollu, nixtieq inżid illi f'dak li għandu x'jaqsam ma' ħruġ barra minn Malta ta' kapital f'investiment personali mill-Maltin, ċaqliq bħal dan huwa rrapportat lid-Dipartiment tal-Kontroll tal-Kambju tal-Bank Ċentrali fil- bidu meta jsir l-investiment.

Skond ir-records tagħhom, il-ħruġ ta' dan il- kapital fl-1997 kien ta' Lm4,261,298 imqabbel ma' Lm4,690,084 fl-1996; u li parti l-kbira ta' dawn il-flus huma miżmuma f'kontijiet barranin ma' banek lokali.

TRIBUNAL TA' L-ARBITRAĠĠ - KAŻIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każi li ġew trattati fl-1997 quddiem it-Tribunal ta' l-Arbitraġġ?

ONOR.

EDWIN GRECH: Matul 1997 it-tribunal iddeċieda 15-il kwestjoni ta' xogħol u 116 każ ta' tkeċċija.

It-tribunal ta wkoll tmien deċiżjonijiet preliminari u ħareġ sitt digrieti u mandat.

SERVIZZ ĊIVILI - IMPJEGATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm daħlu persuni ġodda mal-gvern fl-1997?

F'liema dipartiment ġew ingaġġati u f'liema grad ġew imdaħħla?

Kemm kien in-numru ta' persuni li telqu u/jew spiċċaw mix-xogħol minn mal-gvern fl-1997 u minn liema dipartiment kienu?

ONOR.

ALFRED SANT: Żewġ listi li jipprovdu l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Irrid nispjega li:

Fil-każ tal-lista li tagħti informazzjoni rigward dawk il-persuni li daħlu mal-Gvern wara sejħa għall-applikazzjonijiet miftuħa (Outside Recruitment), din tinkludi wkoll persuni li jkunu diġa' mpjegati mal- Gvern;

Fil-każ tal-lista li tagħti informazzjoni dwar in-numru ta' mpjegati li telqu jew spiċċaw minn mal-Gvern matul l-1997, din tista' ma tkunx kompleta, għax f'dan l- istadju l-Management and Personnel Office ikun għadu qed jirċievi d-dettalji meħtieġa.

VETTURI - LIĊENZI TAS-SEWQAN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li ngħataw liċenzja tas-sewqan fl-1997?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li n-numru ta' persuni li ngħataw liċenza tas-sewqan fl-1997 kien ta' 8,606.

TRADE FAIR 1997 - MALTA PAVILION

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid liema persuni u/jew ditti għamlu xogħol b'konnessjoni mal- Malta Pavilion għat-Trade Fair 1997?

Jista', għal kull tip ta' xogħol li ngħata, jindika jekk ingħatax b'tender jew b'direct order, min ikkonkorra, kemm kienet kull quotation, liema quotation ġiet aċċettata u kemm spiċċa tħallas min ġie magħżul?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SAĦĦA - KORS TA' NURSING AIDES

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex minnu li l-kors ta' nursing aides li kellu jibda din is-sena twaqqaf u jekk iva, jagħti r-raġuni?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nirriferi lill-Onor Interpellant għat-tweġiba li kont tajt għall-mistoqsija parlamentari numru W1,141.

MACHINE READABLE PASSPORTS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Peress illi b'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 8450 il-Prim Ministru kien qal li s-sistema tal-Machine Readable Passports kellha tkun lesta sa l- aħħar ta' l-1997, jista' jekk jogħġbu jikkonferma li issa din is-sistema qed taħdem?

ONOR.

ALFRED SANT: Nikkonferma li s-sistema ilha titħaddem mill-24 ta' Diċembru, 1997.

DR. KARMENU MIFSUD BONNICI - RAPPORT

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk Dr. Karmenu Mifsud Bonnici lestiex ir-rapport finali dwar artijiet li jistgħu jintużaw għal bini ta' djar u jekk fl-affermattiv, jista' ipoġġi kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jista' jekk jogħġbu ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-Interim Report li tlesta f'Mejju 1996?

ONOR.

ALFRED SANT: Iva.

L-informazzjoni mitluba se titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra fiż-żmien opportun.

STA.

VENERA - TRIQ IL-PALAZZ L-AĦMAR

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex ippjanat li Triq il- Palazz l-Aħmar f'Santa Venera tingħata wiċċ kompletament ġdid in vista ta' l-istat diżastruż li tinsab fiha u jekk iva, meta hu ppjanat li dan isir?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta tal- mistosija parlamentari numru 11709.

SANTA VENERA - BINJA STA.

VENERA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex ippjanat li t-toroq madwar Binja Sta.

Venera, f'Sta.

Veenera jiġu rranġati in vista ta' l-istat diżastruż li jinsabu fihom u jekk iva, meta hu ppjanat li jsir dan?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Peress li t-toroq imsemmija huma diġa' asfaltati, kull forma ta' manutenzjoni nkluż il-kisi mill-ġdid isir mill-kunsill lokali, u għalhekk l-Onor.

Interpellant mitlub jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

MTARFA/RABAT - BINI TA' TRIQ

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex t-triq taħt l-Imtarfa li minn ħdejn Għajn Qajjed, Rabat Malta tieħu għal taħt l- Imdina tinbena mill-ġdid billi tant strieħet li issa tinsab f'sitwazzjoni u kondizzjoni ħażina ħafna?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-passi meħtieġa jittieħdu fid-dawl ta' pjan globali għar-restawr tat-toroq arterjali li jrid jiġi mfassal.

Sadanittant tajt struzzjonijiet lis-Sezzjoni tal-Manutenzjoni tat-Toroq biex tagħmel ix-xogħol temporanju li jenħtieġ il-wiċċ tat-triq biex ma jkunx hemm periklu għas-sewwieqa.

MTARFA - DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm residenti fid-dar ta' l-anzjani f'Ħaż-Żmien, fl-Imtarfa; kemm hemm fuq il-waiting list sabiex jidħlu fl-istess residenza; mil-liema raħal/belt huma r-residenti relattivi diġa' fil-home (raħal, raħal); u minn fejn huma l-persuni li applikaw sabiex jidħlu f'din il-home?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Din it-tweġiba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

RABAT: MAIN STREET - LINJI SOFOR

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jindika għaliex f'Main Street, Rabat Malta saru l-linji sofor anke f'parti wiesgħa quddiem Rififi Snack Bar; u f'Gusmana Navaria Street, Rabat saru l-linji sofor fit-triq?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-linji sofor fi Triq il-Kbira saru ukoll fil-parti wiesgħa quddiem Riffifi Snack Bar, għax f'dan il-post kien ikun hemm karozzi ipparkjati li jagħlqu għal kollox id-daħla ta' Triq Gusmana Navarra.

Fit-tarf ta' Triq Gusmana Navarra, kantuniera ma' Triq il-Kbira saru linji sofor biex ma jsirx parking li jagħlaq id-daħla ta' din it-triq minn Triq il-Kbira.

EDUKAZZJONI - KUNSILLI SKOLASTIĊI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħallset id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni lill-kunsilli skolastiċi matul l-aħħar ħames snin li għaddew inkluża s-sena skolastika li ninsabu fiha, sena b'sena?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Matul l-1998 il-kunsilli skolastiċi se jirċievu s- somma ta' Lm44,658.93 maqsuma fl-iskejjel skond il-lista li tqiegħdet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

L-ammonti ta' flus li tqassmu lill-kunsilli skolastiċi fl-aħħar snin kienu kif se nsemmi:

1996/97 - Lm34,519 1995/96 - Lm40,904 1994/95 - Lm41,506 1993/94 - Lm40,480

IKLIN - FTUĦ TA' KINDERGARTEN

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid meta jaħseb li se jiftaħ il- kindergarten ġdid fl-Iklin li kien proġettat mill-Amministrazzjoni preċedenti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il- kindergarten ġdid fl-Iklin hu ppjanat li jiftaħ f'Ottubru 1998.

DIPARTIMENT TAT-TAXXI INTERNI - AVVIŻI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra: Kemm saru avviżi mad-Dipartiment tat- Taxxi Interni fl-uffiċini ta' 46, Merchants Street, Valletta u Victoria, Għawdex fuq trasferimenti b'kawża ta' mewt matul l-1997?

Kemm minn dawn ġew ippreżentati bi stima perizjali magħhom?

Minkejja l-perizja fuq kemm minn dawn (li kellhom stima perizjali) intbagħat perit tad-dipartiment?

Jaħseb il-Ministru li ladarba jiġi ppreżentat dokument b'perizja miegħu ta' l-istima ta' perit għandha tiġi aċċettata?

ONOR.

LEO BRINCAT: Kien hemm 1,687 dikjarazzjonijiet b'casua mortis.

Minn dawn, l-għadd ta' spezzjonijiet li saru mill-periti kien ta' 733.

Ma tinżammx statistika ta' kemm minn dawn id-dikjarazzjonijiet causa mortis ikunu akkumpanjati minn stima perizjali għax m'għandux jingħata trattament differenti minn dikjarazzjonijiet causa mortis oħra li ma jkollhomx stima perizjali dwar investigazzjonijiet tal-valur minħabba li l- prinċipji fondamentali huwa li t-taxxa għandha titħallas fuq il-prezz tas- suq tal-proprjeta' immobbli u għalkemm tali stima perizjali tingħata kunsiderazzjoni ma jistax jingħad li tali stima tkun il-konsiderazzjoni finali u konklussiva.

BOLLI PPROĠETTATI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid xi ħruġ ta' bolli hemm proġettati għal 1998?

Hu intenzjonat illi matul is-sena 1998 jew 1999 joħroġ set definittiv ta' Bolli?

Jekk iva, x'inhuma maħsuba li jkunu d-demonazzjonijiet?

Jekk iva, x'inhu maħsub li jkun s-suġġett?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-ħruġ ta' bolli proġettati għall-1998 hija kif jidher hawn taħt:-

Treasures of Malta and Valletta - European City of Culture

Historic Commemorations

Europa 1998

International Year of the Oceans

FIFA World Cup

Anniversaries

Christmas

Jiena nformat ukoll li m'hemm l-ebda intenzjoni li jinħareġ sett definittiv ta' bolli fil-futur qarib.

MIA - BORD TAD-DIRETTURI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Minisru jinforma lill-Kamra fuq liema bażi ngħażlu: Mr. Eric Fenech Pace; Mr. Joe Borg B.A. Gen; Ms. Nathalie Camilleri; Mr. Neville Fenech; u Mr. Louis Grech B.A., M.A., fuq il-Bord tad-Diretturi ta' l- Ajruport Internazzjoni ta' Malta?

X'esperjenza għandu kull persuna f'dan il-kamp?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Fuq il-bażi ta' qabel.

PULIZJA - KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari numru 9924 tat-18 ta' Novembru, 1997 dwar serq fuq anzjani, jista' l-Prim Ministru jwieġeb l-istess?

ONOR.

ALFRED SANT: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9924 ninsab informat illi bejn l-1 ta' Jannar, 1997 u t-18 ta' Novembru, 1997, in-numru ta' reati rrapportati lill-Pulizija kien kif ġej: -

54 serqa minn djar okkupati minn anzjani 'l fuq minn 60 sena;

76 serqa minn djar okkupati minn anzjani 'l fuq minn 65 sena;

171 serqa oħra għad-dannu ta' anzjani minn 60 sena 'l fuq.

KONVENZJONI EWROPEA - PRIĠUNIERI SSENTENZJATI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Minn mindu Malta rratifikat il-Konvenzjoni Ewropea dwar trasferiment ta' priġunieri sentenzjati, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il priġunier barrani ntbagħat lura f'pajjiżu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li minn mindu Malta rratifikat il- Konvenzjoni Ewropea dwar trasferiment ta' priġunieri sentenzjati fis-26 ta' Marzu, 1991, l-ebda priġunier barrani ma ntbagħat lura f'pajjiżu biex ikompli s-sentenza.

MINISTERU TAS-SAĦĦA - TASK FORCES

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10499, jista' l-Ministru jgħid għal-liema skop ġew imwaqqfa l-erba' task forces minnu msemmija?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-erba' Task Forces kienu jirrigwardjaw dawn is- setturi:

Infermiera kif jista' jsir l-aħjar użu tar-riżorsi li għandna f'dan il- qasam.

Out Patients Department

Health Centres

Sptar Ġenerali t'Għawdex

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI U KULTURA NAZZJONALI - TASK FORCES

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 10501 u ċioe' jgħid kemm-il task force ġiet maħtura minnu fl-oqsma differenti tad-dipartimenti li jaqgħu taħtu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferixxi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10501 mogħtija f'Seduta Nru. 183.

PULIZIJA - ĦLASIJIET FIL-FESTI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jerġa' jiġi ntrodott l-ħlas għas- servizzi tal-pulizija matul il-festi, liema ħlas kien ġie imneħħi taħt Gvern Nazzjonalista?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi din il-miżura kienet ġiet proposta mill-Assoċjazzjoni tal-Pulizija waqt laqgħa li kienet saret mal- Kummissarju tal-Pulizija.

Għad m'hemm xejn definit dwar din il-proposta.

KMAMAR TAN-NAR - REGOLAMENTI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid liema huma l-kmamar tan-nar li se jiġu milquta bir- regolamenti ġodda dwar il-logħob tan-nar u x'alternattivi se jiġu proposti lis-sidien ta' dawn il-kmamar?

ONOR.

ALFRED SANT: Kif jaf l-Onor.

Interpellant ir-regolamenti li ġew ippubblikati permezz ta' l-istqarrija għall-istampa maħruġa fis-27 ta' Jannar, 1998 kienu biss proposti għall-konsiderazzjoni ta' dawk kollha interessati fis-suġġett.

Fil-fatt fl-istqarrija l-pubbliku, l- assoċjazzjonijiet, l-clubs, l-organizzazzjonijiet u persuni oħra interessati fis-suġġett ġew mistiedna biex jissottomettu s-suġġerimenti u r- reazjonijiet tagħhom għal dawn il-proposti sa mhux aktar tard mit-18 ta Frar, 1998.

Għalhekk naħseb wieħed għandu jistenna sakemm il-proposti jiġu ffinalizati qabel ma tista' tingħata l-informazzjoni mitluba.

BORD TA' ARBITRAĠĠ DWAR ARTIJIET

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm każi pendenti quddiem il-Bord ta' l-Arbitraġġ dwar Artijiet?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lil l-Onor.

Interpellant li sad-9 ta` Frar,1998 quddiem il-Bord ta` l-Arbitraġġ dwar l-Artijiet kien hemm 171 każ pendenti.

ĦAXIX - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Peress li ż-żmien sa meta jistgħu jiġu mpurtati ħxejjex bħal pastard, kaboċċi u patata ta' l-ikel b'levy mnaqqas ġie estiż sal-15.2.98, jista' l- Ministru jgħid x'inhuma l-kwantitajiet totali ta' kull prodott imsemmi li se jiġu mpurtati b'levy mnaqqsa?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-estenzjoni ingħatat għall-bilanċ ta' dak li ma kienx għadu ġie importat mill-kwantitajiet mogħtija oriġinarjament.

RABAT - GOLF COURSES

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fir- rigward tal-proġett imsemmi dan l-aħħar dwar golf courses taħt il-lukanda Verdala fir-Rabat, jista' l-Ministru jgħid: (1) x'inhu l-ammont ta' raba' (tumoli) li se jiġi affettwat; (2) kemm minn dan ir-raba' huwa proprjeta' tal-Gvern; (3) x'inhu n-numru ta' bdiewa li għandhom proprjeta' f'(2); u 4) kemm hu l-persentaġġ tar-raba' bagħli u kemm huwa saqwi?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Billi id-Dipartiment ta' l-Agrikoltura uffiċjalment m'għandux x' jaqsam ma' approvazzjoni ta' proġetti, nirrikmanda lill-Onor.

Membru li jagħmel il-mistoqsija lill-Ministru responsabbli mill-Awtorita ta'l-Ippjanar.

PITKALIJA - ĦASIL TAL-CRATES

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fid- dawl tar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 10695 dwar makni tal-ħasil tal-crates, jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' sigħat kull xahar li l-istess apparat jiġi mħaddem biex jaħsel il-kaxxi b'mod adegwat; u x'inhu l-ammont ta' ilma (estimu) meħtieġ għal kull siegħa ta' tħaddim ta' l-apparat il-ġdid li għad irid jinxtara?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti l-ħasil tal- kaxxi kien isir minn shift wieħed ta' ħaddiema sekondati mill-Gvern mall- kumpannija Pitkali Crates Ltd.

Din il-kumpanija kienet tesiġi kwota ta' ħasil ta' kaxxi kuljum.

Kif inbidlet l-amministrazzjoni, l-Gvern mill-ewwel ħa passi sabiex il- ħasil tal-kaxxi laħħaq mad-domanda li dejjem tikber għal dawn l-istess kaxxi.

Għal dan il-għan ġie ntrodott shift ieħor ta' ħaddiema li għal darba oħra ġew ipprovduti mill-Gvern.

Dan ix-shift ta' ħaddiema ġie mogħti u qiegħed jaħsel l-istess ammont ta' kaxxi tax-shift ta' qabel.

L-ammont ta' ilma meħtieġ għal kull siegħa ta' tħaddim ta' l-apparat il- ġdid li għad irid jinxtara jiddependi mit-tip ta' makna li se tintgħażel permezz tat-tender.

PITKALIJA - MAĦŻEN

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fid- dawl tar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 10693 dwar il-maħżen il-ġdid fil-Pitkalija, jista' l-Minisru jgħid ir-raġunijiet li għalihom il- Pitkali Crates Ltd. se tiġi mġiegħla tikkontribwixxi aktar għall-użu ta' l- imsemmi maħżen meta l-ftehim oriġinali kien li d-Dipartiment ta' l- Agrikoltura kellu jipprovdi l-faċilitajiet ta' l-istess maħżen bla ma jsir ħlas mill-Pitkali Crates Ltd.?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Pitkali Crates Ltd., hija kumpannija li l-għan tagħha hu li ttejjeb s-sistema tad-distribuzzjoni tad-dugħ fil-pitkalija.

Għaldaqstant ir-riżorsi kollha tagħha għandhom jintużaw għal dan il-għan.

KONSUMATURI DOMESTIĊI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 10698 u ċioe' jista' jgħid fil-preżent u fir-rigward tal- konsumaturi domestiċi kemm hawn households b': a) 0/1 persuna; b) 2 persuni; c) 3 persuni; d) 4 persuni; e) 5 persuni; f) 6 persuni; g) 7 persuni jew aktar?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tikkonferma li l-households ta' l-accounts tal-konsum domestiku huma maqsuma :-

a) 0/1 persuna 76,572 b) 2 persuni 24,871 c) 3 persuni 24,587 d) 4 persuni 30,960 e) 5 persuni 13,768 f) 6 persuni 4,544 g) 7 persuni jew iktar 2,131 177,433

KAROZZI/MUTURI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6614, fejn il-Ministru qal li Malta dalwaqt se jkollha sistema ta' testing tal- vetturi bbażata fuq standards ta' l-Unjoni Ewropea, jista' l-Ministru jgħidilna meta din is-sistema se tidħol fis-seħħ?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall- mistoqsija parlamentari numru 11435.

EUROCONTROL

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: B'riferenza għar-risposta dettaljata li ta l-Ministru għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 4577, jista' jgħid kemm irċeviet flus mill- Eurocontrol fl-1997 Malta?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li fl-1997 Malta irceviet mingħand l-Eurocontrol is-somma ta` Lm3,109,770.

ENEMALTA - PROGRAM ALTENER II

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għar-risposta mogħtija mill-Ministru għall-mistoqsija parlamentari numru 4919, jista' jgħidilna x'kienu r-riżultati tal- konsiderazzjoni tal-gvern dwar jekk Malta għandhiex tkun inkluża fil- programm ALTENER II ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

LEO BRINCAT: Għadha ma ttieħdet l-ebda deċiżjoni fuq proġett fejn Malta tista' tipparteċipa fil-programm Altener II.

Ta' min jgħid li biex Malta tkun tista' tipparteċipa trid tagħmel investiment qawwi li parti biss minnu tkun tista' tiġi rikoverata minn fondi ta' dan il-programm.

NTOM - DIRETTURI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu u s-Self- Employed: Jista' l-Ministru jgħid, għal kull direttur ta' l-NTOM barra minn Malta wieħed wieħed u għas-snin 1996 u 1997 separatament x'kien is- salarju tiegħu f'liri Maltin u fil-munita tal-post; u għal kemm ammontaw b'kollox il-ħlasijiet l-oħra kollha li rċieva minn fondi pubbliċi inklużi l- allowances, f'liri Maltin u fil-munita tal-post?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-informazzjoni mitluba hija kif ġej:-

1996 |NAME |MALTA |ALLOWANCES | | |BASIC | | | | |(As per | | | |Ministry of | | | |Foreign | | | |Affairs) | |John |Lm6,160 |(As per | |Montague| |Ministry of | | | |Foreign | | | |Affairs) | |Jeffrey |Lm6,160 |(As per | |Cutajar | |Ministry of | | | |Foreign | | | |Affairs) | |Joseph |Lm6,160 |(As per | |Galea | |Ministry of | | | |Foreign | | | |Affairs) | |Dominic |Lm6,160 |(As per | |Micallef| |Ministry of | | | |Foreign | | | |Affairs) | |Michael |Lm6,160 |(As per | |Piscopo | |Ministry of | | | |Foreign | | | |Affairs) | |Ian R. |Lm6,160 |(As per | |Ciappara| |Ministry of | | | |Foreign | | | |Affairs) | |Robert | -| | |Zammit | |- |

1997 |NAME |MALTA |ALLOWANCES | | |BASIC | | | | |(As per | | | |Ministry of | | | |Foreign | | | |Affairs) | |John |Lm6,251 |(As per | |Montague| |Ministry of | | | |Foreign | | | |Affairs) | |Jeffrey |Lm6,251 |(As per | |Cutajar | |Ministry of | | | |Foreign | | | |Affairs) | |Joseph |Lm6,251 |(As per | |Galea | |Ministry of | | | |Foreign | | | |Affairs) | |Dominic |Lm6,251 |(As per | |Micallef| |Ministry of | | | |Foreign | | | |Affairs) | |Michael |Lm6,251 |(As per | |Piscopo | |Ministry of | | | |Foreign | | | |Affairs) | |Ian R. | - | | |Ciappara| |- | |Robert |Lm6,251 |(As per | |Zammit | |Ministry of | | | |Foreign | | | |Affairs) |

KUNSILL TA' L-EWROPA - PROTOKOLL

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk Malta kenitx waħda mill-firmatarji tal-protokoll tal-Kunsill ta' l-Ewropa dwar il- banning of the cloning of human beings li ġie ffirmat f'Pariġi fit-12 ta' Jannar, 1998 u li huwa test vinkolanti ta' liġi internazzjonali l-ewwel ta' dan it-tip f'dan il-qasam?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-Gvern Malti jaqbel ma' dan il-protokoll u qed jsiru l-arranġamenti kollha sabiex Malta tkun wkoll firmatarja ta' dan il- protokoll.

KUNSILLI LOKALI - RAPPREŻENTANZA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6604 dwar rappreżentanza tal-kunsilli lokali fuq uħud mill- korporazzjonijiet u entitajiet pubbliċi jew parastatali, jista' l-Ministru jgħid fiex waslu d-diskussjonijiet msemmija fir-risposta ndikata?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Ninforma lill-Onor.

Imterpellant li wara l- konsultazzjonijiet ma'l-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali, l-proposti tagħha qed jiġu kkonsidrati mal-ministeri responsabbli.

KUNSILLI LOKALI - AWTORIZZAZZJONI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm mit-twaqqif tal-kunsilli lokali fl- 1994 sal-lum, kien hemm kunsilli li talbu awtorizzazzjoni, skond artiklu 61 ta' l-att dwar il-kunsilli lokali, biex iwettqu xogħlijiet li l-valur tagħhom jeċċedi l-vot annwali tagħhom?

Jekk hu l-każ, liema kienu l- kunsilli li talbu din l-awtorizzazzjoni?

Għal-liema proġett/proġetti ntalbu?

Kemm kienet is-somma ta' flus li ntalbet?

Liema kienu t-talbiet approvati u x'terminu ta' ħlas inftiehem skond din l-awtorizzazzjoni?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kien il- Kunsill Lokali tal-Mosta biss li għamel talba għall-awtorizzazzjoni skond l- Artiklu 61 ta'l-Att ta'l-1993 dwar kunsilli lokali.

It-talba għall-awtorizzazzjoni kienet għas-somma ta' Lm220,000 u tirriferi għal dawn il-progetti:

a) Lift fiċ-Ċentru Ċiviku, b) Kostruzzjoni ta' Sala għall-Komunita', c) Kostruzzjoni ta' Five-a-Side football ground, d) Kostruzzjoni ta' gnien pubbliku, e) Kostruzzjoni ta' bankini u water culverts

Peress li it-talba saret wara li twettqu x-xogħlijiet, din ma ġietx ikkonsidrata.

L-imsemmi att pero' ma jipprovdi għall-ebda rimedju f' każ bħal dan.

Li hemm fil-liġi hu li f' każijiet ta' ksur persistenti ta' responsabbilitajiet finanzjarji jew nuqqas kontinwu ta' tħaris tad- dispożizzjonijiet ta' l-att, l-President jista' fuq parir tal-Prim Ministru u wara li l-kunsill ikun ingħata avviz formali mill-Ministru, ixolji kunsill fuq rapport ta'l-Awditur Ġenerali.

Jien informat li d-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali qed ikompli jistħarreġ il-każ tal-Mosta biex jiġi stabilit jekk kienx hemm xi ksur ta' proċeduri oħra li jimmeritaw li l-każ jgħaddi għand l-Awditur Ġenerali.

Dan minhabba l-ħtieġa li jidher li hemm li din il-lacuna fil-liġi tiġi korretta b'emenda.

DIPARTIMENT TAL-KUNSILLI LOKALI - AKKWIST TA' UFFIĊĊJU

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-proċess biex toħroġ sejħa pubblika dwar l-akkwist ta' uffiċċju, fuq bażi long term għad-Dipartiment tal-Kunsilli, ntemmitx?

Jekk intemmet meta ħarġet jew ħierġa din is-sejħa pubblika, billi l-kirja preżenti hi ta' sena u tagħlaq fi tmien dan ix- xahar?

Jekk fin-negattiv, x'se jsir mill-uffiċċju tad-Dipartiment tal- Kunsilli Lokali wara t-28 ta' Frar, 1998?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġibiet li ngħataw għall-mistoqsijiet parlamentari numri 8591 u 6122.

FURJANA - PARKEĠĠ FIL-MALL

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 11779 u ċioe' jista' l-Ministru jikkonferma jew le li fil-parti tat-toroq ta' quddiem il-Mall jista' jkun hemm il-ħsieb li jsir xi parking space u dan fix-Xagħra tal-Furjana jew biswitha?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Qed isiru studji preliminarji biex jiġi ddeterminat kif l-ispazju taħt l-ispectator stand fix-Xagħra tal-Furjana, jista' jintuża għal parkeġġ taħt l-art.

Dawn il-pjanijiet jikkontemplaw ukoll li l-faċilitajiet sportivi eżistenti, u forsi anke xi oħrajn ġodda, jinbnew fuq is-saqaf ta' dan il-parkeġġ'.

PA - DIRETTUR

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hux se jkun maħtur direttur tal-proċeduri fl-Awtorita' ta' l- Ippjanar flok dak li rriżenja xi ġimgħat ilu?

ONOR.

GEORGE VELLA: Se jsir minn kollox biex tinstab il-persuna adatta.

MARSAXLOKK - PROMENADE - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk intefgħux applikazzjonijiet għax-xogħlijiet ta' embellishment tal-Promenade f'Marsaxlokk?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Sal-lum għadhom ma ġewx sottomessi l-ebda applikazzjonijiet għax-xogħlijiet ta' embellishement tal-promenade ta' Marsaxlokk.

BIRŻEBBUĠIA - PROMENADE - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk intefgħux applikazzjonijiet għax-xogħlijiet ta' embellishment tal-promenade ta' Birżebbuġia?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Sal-lum għadhom ma ġewx sottomessi l-ebda applikazzjonijiet għax-xogħlijiet ta' embellishment tal-promenade ta' Birżebbuġia.

WIED IL-GĦAJN - PROMENADE - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk intefgħux applikazzjonijiet għax-xogħlijiet ta' embellishment tal-promenade ta' Wied il-Għajn?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Sal-llum għadhom ma ġewx sottomessi l-ebda applikazzjonijiet għax-xogħlijiet ta' embellishment tal-promenade ta' Wied il-Għajn.

BIRŻEBBUĠIA - PROĠETT

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu x-xogħlijiet bi tħejjija għal proġett ta' embellishment ta' promenade ta' Birżebbuġia?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Inbeda xogħol ta' surveying fuq is-siti fejn qed jiġi propost upgrading f'Birżebbuġia bħala parti mill-proġett ta' ħidma fin- Nofs Inhar ta' Malta.

WIED IL-GĦAJN - PROĠETT

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu x-xogħlijiet bi tħejjija għall-proġett ta' embellishment tal-promenade ta' Wied il- Għajn?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Inbeda xogħol ta' surveying fuq is-siti fejn qed jiġi propost upgrading f'Wied il-Għajn bħala parti mill-proġett ta' ħidma fin-Nofs Inhar ta' Malta.

GĦAWDEX - BEACH CLEANERS

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' ħaddiema fis-sezzjoni tal-beach cleaners f'Għawdex f'Ottubru 1996 u kemm hu n-numru attwali?

ONOR.

ALFRED SANT: In-numru ta' ħaddiema fis-sezzjoni tal-beach cleaning f'Għawdex kienu 49 f'Ottubru 1996 u attwalment huwa 58.

WSC - UNACCOUNTED FOR WATER

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu f'Għawdex il-persentaġġ ta' unaccounted for water?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TAQSIMA TAX-XOGĦLIJIET - SERCURITY GUARDS

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 8770, minn fejn jirriżulta li s-sejħa għal mili ta' kariġi ta' security guards fit-Taqsima tax-Xogħlijiet ħarġet fis-6 ta' Frar, 1997 skond MPO 7/97, kif ukoll li fl-istess jum ħarġu żewġ sejħiet simili, waħda għal mili ta' postijiet fil-Qorti t'Għawdex u oħra għal security guards nisa fil- Qrati tal-Ġustizzja skond ċikolari 8/97 u 9/97 rispettivament, jista' l- Ministru jgħid kemm l-applikazzjoni ntefgħet f'kull każ u xi żvilupp sar fil-proċeduri sal-lum?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

KUNSILLI LOKALI - WIED IL-GĦAJN - SINDKU

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11930, jista' jekk jogħġbu l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r- rapport ta' l-inkjesta?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kif tittieħed deċiżjoni fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11930 (Seduta Nru. 182) npoġġi r-rapport ta' l-inkjesta fuq il-Mejda tal-Kamra.

WORLD AVIATION SERVICES

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu u s-Self- Employed: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jagħti informazzjoni dwar kemm attirat business lejn l-Air Malta, il-World Aviation Services bejn is-snin 1990 - 1998?

Kemm hu l-persentaġġ tal-prezz tal-biljetti li jittieħed mill- WAS?

Fuq ngħidu aħna biljett MLA - LON - SYD - LON - MLA jew MLA - LON - Orlando - LON - MLA kemm tieħu l-WAS?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-informazzjoni mitluba hija kollha ta' natura kummerċjali konfidenzjali.

WORLD AVIATION SERVICES - SHARHOLDERS

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu u s-Self- Employed: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jinforma min huma x- shareholders u d-diretturi tal-World Aviation Services?

Min jappunta lid- diretturi li jirrappreżentaw lil Air Malta?

Apparti minn dawn id- diretturi, hemm xi Maltin oħrajn li għandhom konnessjonijiet mal-WAS?

ONOR.

KARMENU VELLA: Apparti mill-fatt li l-Air Malta m'għandha l-ebda shareholding fil-WAS u għalhekk ma tappuntax Diretturi fuq il-bord tal- kumpannija, l-informazzjoni l-oħra mitluba hija kollha ta' natura kummerċjali konfidenzjali.

SERVIZZ PUBBLIKU - KOPPJI MIŻŻEWWĠIN

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid x'inhi l-policy tal-Gvern dwar koppji miżżewwġin li jkunu jaħdmu flimkien fl-istess post tax-xogħol fis-Servizz Pubbliku?

Il-gvern hu favur dan jew le?

Dan hu konformi ma' dak li jgħid l- Estacode?

X'inhi s-sitwazzjoni fil-kamp parastatali?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien infurmat li ma teżisti l-ebda policy u l-Estacode ma jgħid xejn dwar is-suġġett imsemmi mill-Onor.

Membru.

Naħseb li l-etika professjonali fil-kuntest tas-Servizz Pubbliku titlob li f'każijiet bħal dawn il-koppja miżżewġa m'għandiex taħdem fl-istess Dipartiment jew, għall-inqas,fl-istess sezzjoni ta' dipartiment.

Dwar is-sitwazzjoni fis-settur parastatali, nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministri konċernati.

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - NUCLEAR MAGNETIC RESONANCE

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid f'kemm-il ċentru tas-saħħa pubbliku u privat, hemm operat għal nuclear magnetic resonance?

X'faċilitajiet għandu l-Isptar San Luqa għal dan is-servizz?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Jeżisti ċentru wieħed f'Malta li għandu faċilitajiet ta' Nuclear Magnetic Resonance Imaging.

L-Isptar San Luqa sa issa m'għandux dan is-servizz.

Pazjenti li jkollhom bżonn dan it-test minflok jintbagħtu barra minn Malta qed jintbagħtu għat- test f'Malta.

PERITI LIĊENZJATI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm periti liċenzjati?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Skond l-aħħar lista li għandha it-Taqsima tax- Xogħlijiet wara li għamlet eżerċizzju biex tiġbor l-informazjoni minn dawk kollha li għandhom il-warrant biex jipprattikaw bħala Periti li hemm 341 persuna b'dan il-warrant.

NUTARA/AVUKATI/PROSEKUTURI LEGALI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nutara, avukati u prosekuturi legali liċenzjati?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lil l-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija din :

Nutara - 132 Avukati - 457 Prosekuturi Legali - 57

AWDITURI LIĊENZJATI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm awdituri liċenzjati?

ONOR.

LEO BRINCAT: Bħalissa hemm 381 awditur illiċenzjat.

TOBBA, DENTISTI, FARMAĊISTI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn tobba, dentisti u farmaċisti?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mir-Reġistru Mediku jirriżulta li hawn 1098 tobba u 135 dentisti rreġistrati f'Malta u Għawdex.

Fir-Reġistru tal-Farmaċisti hemm rreġistrati 650.

UNIVERSITA' - KORSIJIET

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm korsijiet l- Universita' li għandhom in-numerus clausus u jgħid liema huma?

Kemm jistgħu jidħlu fil-korsijiet?

X'inhu l-iskop tan-numerus clausus f'dawn il-korsijiet?

Meta ddaħħal in-numerus clausus?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

UNIVERSITA' - STUDENTI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti l- Universita' jattendu s-segwenti korsijiet: liġi, mediċina, arkitettura u accounts?

ONOR.

RAĦAL ĠDID - IPOĠEW

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 8237 magħmula fil-25 ta' Lulju, 1997 li kienet:

"Jista' l-Ministru jgħid kemm ġie jqum ix-xogħol fl-Ipoġew ta' Raħal Ġdid li sar matul dawn l-aħħar snin?

X'inhi l-għajnuna li Malta kisbet mill-UNESCO?"

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li mill-1994 sa Lulju 1997, in-nefqa in konnessjoni mal-proġett għall-Ipoġew fir-Raħal Ġdid laħqet iċ-ċifra ta' Lm361,034.66.

L-għajnuna li Malta kisbet mill-UNESCO għal dan il-proġett kienet tikkonsisti fl-iffinanzjar ta' tliet viżiti minn esperti fil-qasam tal- konservazzjoni u fil-ġeofiżika waqt it-tħejjija tal-proġett, kif ukoll fid- donazzjoni ta' $30,000 sabiex jintużaw għax-xiri ta' apparat għall- konservazzjoni tas-sit.

BORD TAL-KOPERATTIVI - LAQGĦAT

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6716 u t-tweġiba mogħtija fis-seduta tas-7 ta' Lulju, 1997, jista' l-Ministru jgħid għal xiex waslu l- laqgħat esploratorji li kellu l-Bord tal-Koperattivi ma' sidien ta' ħwienet żgħar?

ONOR.

EDWIN GRECH: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 12,054 ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li għad ma kienx hemm rispposta min- naħa tas-sidien tal-ħwienet iż-żgħar wara l-laqgħat esploratorji li saru.

XOGĦOL - KUNTRATTI TA' XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3242 u t-tweġiba mogħtija fis-Seduta Nru. 34 (21.2.97), jista' l-Ministru jgħid meta se tiġi rranġata l-liġi dwar kuntratti ta' xogħol għal żmien definit?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-kuntratti ta' xogħol għal żmien definit hija waħda mill-materji li hija mistennija li tiġi diskussa b'konnessjoni ma' tibdil propost fil-Liġi taċ-CERA.

RAĦAL ĠDID/TARXIEN - SKEMI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru 7388 magħmula fil-11 ta' Lulju, 1997 u li kienet:

"Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra pjanta ta' skema tat-traffiku għaż-żona ta' Ħal Tarxien u Raħal Ġdid u jgħid jekk fil- ġejjieni qarib huwiex se jsir xi tibdil?"

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Pjanti li juru l-iskema tat-traffiku tar-Raħal Ġdid u Ħal Tarxien tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

Jien nformat li l-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku m'għandu ebda ħsieb għal aktar tibdil fil-ġejjieni qrib fiż-żona ta` Raħal Ġdid.

Fiż-żona ta` Ħal Tarxien, il-Bord u l-Kunsill Lokali qed jiddiskutu skema għat-titjieb fit-traffic flow li jista' jaffettwa Triq Simons u Triq l-Annunzjata.

RAĦAL ĠDID - TOROQ

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid liema toroq f'Raħal Ġdid għad għandhom aluminium cables u meta hu maħsub li dawn jinbidlu mill-Enemalta?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-toroq li qiegħed jirriferi għalihom l-Onor.

Membru huma kif ġej:

Parti minn: Triq l-Arkata Triq Athlone Triq Bormla Triq Ġuże' D'Amato Triq il-Foss Triq il-Fuħħar Triq Ħal-Saflieni Triq Lampuka Triq Ħal-Luqa Triq Mater Boni Consili Triq Paola Triq Sant Ubaldesca Triq Santa Lucia Triq Santa Monika Triq is-Sorijiet Triq Sultana Triq it-Tempji Neolitiċi Triq il-Belt Valletta Triq il-Wied Triq Temi Zammit

Ix-xogħol meħtieġ se jsir flimkien ma' xogħlijiet oħra simili f'diversi lokalitajiet fix-xhur li ġejjin.

LUQA - DAY CENTRE GĦALL-ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi żviluppi dwar il-ftuħ ta' Day Centre għall-anzjani f'Ħal Luqa fil-post fejn kien hemm l-Mid-Med Bank?

Hemm xi pjanijiet li dan iċ-ċentru jinfetaħ matul din is-sena jiġifieri fl-1998?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Għalissa m'hemmx il-ħsieb li jinfetaħ Day Centre f'Ħal Luqa matul is-sena 1998.

ANZJANI - SERVIZ TA' HANDYMAN

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n- numru ta' anzjani li għamlu użu mis-servizz tal-handyman matul is-sena 1997?

Kemm minn dawn kellhom dan is-servizz totalment b'xejn għaliex għandhom il-karta r-roża u kemm kienu dawk li kellhom is-servizz issussidjat għaliex m'għandhomx il-karta r-roża?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' anzjani li għamlu użu mis-servizz tal-handyman matul is-sena 1997 kien 981.

Minn dawn 692 kellhom il-karta r- roża u 289 kienu bil-ħlas issussidjat.

ANZJANI - SERVIZZ TAT-TELECARE

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'kien in-numru ta' anzjani li kienu qed jagħmlu użu mis-servizz tat-Telecare fl- aħħar tas-sena 1997?

Kemm kien hemm fuq il-waiting list fl-aħħar ta' l- istess sena?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' anzjani li qed jagħmlu użu mis- servizz tat-Telecare f'Diċembru 1997 kien 6,237.

Fl-istess xahar, kien hemm 34 anzjani fuq il-waiting list.

SAN VINĊENZ DE PAULE - SPIŻA

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet l-ispiża attwali f'San Vinċenz de Paule għas-sena 1997 f'pagi u salarji; u f'overtime?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-ispiża attwali f'San Vinċenz de Paule għas-sena 1997 kienet hekk:-

Pagi u Salarji - Lm 3,177,753 Overtime - Lm 672,454

SAN VINĊENZ DE PAULE - SPIŻA GLOBALI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża attwali globali (maqsuma f'kapitali u f'rikorrenti) li ntnefqet dwar l-SVPR matul is-sena 1997?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: l-ispiża attwali globali li ntefqet dwar ir- Residenza San Vincenz de Paule matul is-sena 1997 kienet hekk :

Rikorrenti Lm 6,601,087 Kapitali Lm 86,842

ANZJANI/PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n- numru totali ta' anzjani u persuni bi ħteġijiet speċjali li għamlu użu miż- żewġ skemi A u B tas-Servizz ta' L-Inkontinenza matul is-sena 1997?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru totali ta' anzjani u persuni bi ħteġijiet speċjali li għamlu użu miż-żewġ skemi A u B tas-Servizz ta' l- Inkontinenza matul is-sena 1997 kien 1734.

DIPARTIMENT TAL-BIEDJA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 11692, jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' ħaddiema ndikati fir- risposta, kemm għall-area tas-South kif ukoll għal dik tan-North?

Min qed jikkordina x-xogħol li jagħmlu dawn il-gruppi mal-kunsilli lokali ta' l-areas involuti?

X'xogħol sar sal-lum minn dawn il-gruppi ta' ħaddiema ndikati?

F'liema lokalitajiet f'kull każ?

Min ħallas għal dan ix-xogħol?

Kif qed jingħażlu s-siti li fuqhom isir ix-xogħol mill-Gvern Ċentrali minflok mill-kunsilli lokali?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-ħaddiema tas-sezzjoni huma maqsuma hekk:

North area 131 South area 115 Belt u Furjana 44 Gang taż-Żabra 20 (Malta kollha)

Ix-xogħol ta' dawn il-ħaddiema huwa kkordinat minn Principal Scientific Officer - (Is-Sur Tony Meli).

Sar ix-xogħol normali ta' manteniment u tindif fil-ġonna, central strips u nħawi li jaqgħu kemm taħt il-gvern ċentrali u kif ukoll il-kunsilli lokali ma Malta kollha.

Dan ix-xogħol primarjament sar fil-lokalitajiet fejn hemm kuntratt u jitħallas mill-kunsilli b'rati ta' ħlas li ġew miftehem madwar tliet snin ilu.

Ix-xogħol fuq is-siti li jaqgħu taħt il-gvern ċentrali jsir skond il- ħtieġa tax-xogħol.

TAL-QROQQ - PIXXINA NAZZJONALI - MANAGER

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm applikazzjonijiet għal post ta' manager tal-Pixxina Nazzjonali f'Tal-Qroqq?

Min intgħażel?

Meta?

Fuq liema kriterji?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ma kien hemm l-ebda applikazzjonijiet għall-post ta' manager fil-Pixxina Nazzjonali f'Tal-Qroqq.

Madankollu kienet ħarġet sejħa għall-post ta' General Manager f'dan il-kumpless Sportiv f'Novembru 1997 iżda kollox baqa' sospiż wara l-ħruġ taċ-ċirkolari OPM 43/97.

MAGĦTAB - TRIQ SAN GWANN - TISWIJA

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta ħa tiġi rranġata t-Triq San Gwann, Magħtab fejn waqa' ħajt fuqha u qegħda ta' periklu għan-nies?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Onor. Interpellant hu mitlub jirriferi il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

MOSTA - TRIQ ADĠUNTA - BOZZA

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal bozza fi Triq Adġunta ma' Triq Grognet, Mosta fejn hemm ħafna garaxxijiet u fejn riċentement kien hemm ukoll rapporti ta' serq?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba ta' l-Onor.

Membru biex titwaħħal bozza fejn il-garaxxijiet fi Triq Grognet ma tistax tintlaqa' għax din l-area hija kkonsidrata waħda privata.

BAĦAR IĊ-ĊAGĦAQ - SPRALL MIFTUGĦ

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li t-triq li qegħda quddiem il- Palm Beach f'Baħar iċ-Ċagħaq u li għandha sprall miftugħ imma mimli bil- materjal (ħama) jiġi magħluq qabel ma jsir xi inċidenti fatali?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Saru spezzjonijiet fil-post indikat mill-Onor.

Membru Ministru u r-riżulta li ma hemm ebda culvert.

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - TESTIJIET

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jidhirlu l-Ministru li f'din l-era ta' teknoloġija wasal iż-żmien li pazjent li jkunu sarulu testjiet tad-demm, urina, X-Rays eċċ., fl-isptar jew ċentri tas-saħħa jingħatalu kopja eżatta, pulita ( u mhux miktuba bl-idejn) tar-riżultati waħda għalih u waħda għat- tabib tiegħu?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-tobba qed jirċievu riżultati tal- Haematoloġija, tal-Bijokimika, tal-Histoloġija u tal-Microbijoloġija fil- format li qed jgħid l-Onor Interpellant.

L-integrazzjoni f'format wieħed tkun possibbli meta tiġi mplimentata s- sistema integrata tal-Patoloġija.

SAĦĦA - PAZJENTI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Il-Ministru jaħseb li l-pazjent għandu jkollu rekord personali (kopja) mogħtija lilu (mhux bħala sommarju) minbarra dik li tinżamm fl-isptar?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ir-risposta għad-domanda hi fin-negattiv.

Jekk il-pazjent ikun irid iżjed dettalji dwar il-każ tiegħu dejjem hu liberu li jkellem l-ispeċjalista li kien ittrattah jew inkella d-Dipartiment tal- Customer Care li l-għan ewlieni tiegħu hu li jgħin il-pazjenti fid- diffikultajiet li jkollhom.

KUMMISSJONI NAZZJONALI GĦAT-TEKNOLOĠIJA TA' L-INFORMATIKA - SEGRETARJU

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11179, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk saritx sejħa pubblika sabiex jintgħażel segretarju għall-Kummissjoni Nazzjonali għat-Teknoloġija ta' l-Informatika?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li ma saritx sejħa pubblika biex jintgħażel is-segretarju tal-Kummissjoni Nazzjonali għat-Teknoloġija ta' l- Informatika.

VETTURI - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11238, jista' l-Ministru jgħid il-figuri kompluti għas-sena 1997 rigward in-numru ta' karozzi mportati fl-1997?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li n-numru ta' karozzi privati ġodda li ġew importati fis-sena 1997 huma ta' 8725 (figura proviżorja).

SAĦĦA - TRATTATI INTERNAZZJONALI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l- pożizzjoni tal-Gvern Malti rigward l-ewwel trattat internazzjonali li jipprojbixxi l-human cloning li 13-il pajjiż Ewropew iffirmaw nhar it-Tnejn 12 ta' Jannar, 1998 ġewwa Pariġi?

Il-Gvern Malti qed jikkonsidra lli jkun wieħed mill-firmatarji ta' dan il-ftehim internazzjonali?

Jista' l-Ministru jgħid min kienu r- rappreżentanti ta' pajjiżna fil-Konferenza Ewropea għal Kumitat Internazzjonali għall-Etika li fetħet ukoll f'Pariġi fl-istess ġranet?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija nirriferi l- Onor. Interpellant għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 11992.

Dwar it-tieni parti, ir-risposta hija Profs.

Maurice Cauchi u Dr Peter Fenech.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA - UFFIĊĊJU

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 11428 rigward ix-xogħol li sar fuq l-uffiċċju l-ġdida tal-MCST?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PA - PLANNING FACTBOOK

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li ż-żewġ volumi tal-Planning Factbook li qed jinbiegħu mill- Awtorita' ta' l-Ippjanar: ġewx approvati mill-Bord ta' l-Awtorita' kif ukoll mill-Ministru nnifsu; jekk hemmx xi approved policies oħra approvati mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar li mhumiex elenkati f'Volume 1, Chapter 3, Policy and Design Guidance tal-Planning Factbook; u jekk kopji ta' dan il- Planning Factbook ġewx mgħoddija lill-membri kollha tad-Development Control Commission u jekk iva, meta?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk sarx xi tip ta' seminar lil dawn il-membri tad-DCC sabiex jiġi spjegat lilhom il-kontenut ta' dan il- Planning Factbook kif ukoll il-liġijiet tal-Planning Act speċjalment in vista ta' l-emendi li saru f'Awwissu, 1997?

Jista' jgħid jekk iċ-Chairman u l-membri tad-DCC humiex obbligati li jimxu mal-kontenut u l-proċeduri ta' dan il-Planning Factbook?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jenħtieġ aktar żmien sabiex tingħata l- informazzjoni.

EDUKAZZJONI - PROGRAMM SOCRATES

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ibbenefikaw studenti; u lecturers u professuri mill-programm ta' l-EU Socrates bejn Jannar u Diċembru 1997?

Fejn marru dawn li ngħażlu waqt il-programmi?

Kemm intnefqu flus fuq dan il-programm matul il-perijodu ndikat?

Mil-liema fondi ħarġu dawn l-ispejjeż?

Kemm huwa maħsub li jibbenefikaw studenti u lecturers u professuri matul din is-sena?

ONOR.

TARZNA - IMPJEGATI

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' mpjegati fit-Tarzna; u fil-Marsa Shipbuilding f'Jannar 1997, Ġunju 1997 u Diċembru 1997 separatament?

Kemm, f'kull każ, kien in-numru ta' managerial staff, non industrial staff u l- industrial staff għaż-żewġ intrapriżi separatament?

ONOR.

ALFRED SANT: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra, żewġ tabelli (A) u (B) li juru l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru fir-rigward:

(A) tal-Malta Drydocks (it-Tarzna)

(b) tal-Malta (mhux Marsa) Shipbuilding Co Ltd.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni tal-każ ta' persuna li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament fejn dan ġie rifjutat mill- Gvern Ingliż li jingħata għajnuna taħt il-UK Capacity Benefit (Social Security Contribution and Benefit Act) ta' l-1992 u dan wara li l- awtoritajiet Ingliżi kkwotaw is-Social Security (Malta) Order 1996 Art.

Il-Ministru jara li dan huwa każ li għandu jingħata l-pariri kollha mid- dipartiment konċernat?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant tal-mistoqsija parlamentari numru 12,083 li l-persuna kkonċernata talbet u ġiet miċħuda Pensjoni għall-Inkapaċita' mir-Renju Unit taħt il-Ftehim Reċiproku bejn Malta u l-Ingilterra.

Qabel ma daħal fis-seħħ il-Ftehim Reċiproku bejn Malta u r-Renju Unit, il- pensjoni għall-Inkapaċita' ma kenitx titħallas mir-Renju Unit lil residenti Maltin minħabba restrizzjoni ta' portabbilita' ta' l-istess benefiċċju.

Dan id-dritt ta' portabilita' inkiseb bis-saħħa ta' Ftehim Reċiproku hekk kif rivedut fl-1996.

Iżda, jrid jingħad li d-dritt proprju għall- benefiċċju taħt kull Ftehim Reċiproku dejjem jibqgħu rregolati mil-liġijiet domestiċi tal-pajjiżi firmatorji.

Il-Ftehim Reċiproku bl-ebda mod ma jbiddel il-liġi domestika tal-pajjiż li jkun se jħallas il-benefiċċju.

Dwar il-każ odjern, għandu jingħad li kif l-individwu rċieva n-notifika li t-talba tiegħu għall-Pensjoni Ingliża ġiet miċħuda hu rrifera l-każ lid- Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali Maltija.

Fil-fatt dwar l-istess każ għaddejja korrispondenza bejn id-dipartimenti konċernati biex jiġi ċċarat taħt liema aspetti tal-liġi domestika Ingliża ġiet miċħuda t-talba tal- persuna ndikata fil-mistoqsija ta' l-Onor.

Interpellant.

Meta din l- informazzjoni tasal, il-persuna konċernata tiġi nformata minnufih u safejn hu possibbli tingħata l-għajnuna kollha mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali Maltija.

NISA GĦAWDXIN - PROBLEMI PARTIKOLARI

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija mill-Prim Ministru lill-Onor.

Giovanna Debono għall-mistoqsija parlamentari numru 11478, jista' l-Ministru jgħid kemm qed jattendu studenti (maqsuma f'irġiel u f'nisa miżżewġin jew single) għall-kors għall-instructors li jwassal għal Certificate in Education (April 1997 - Ġunju 1998) li qed isir f'Għawdex bejn il-ġimgħa u s-sibt?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

IMPJIEGI - QTUGĦ MIR-REĠISTRU

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni rigward kemm inqatgħu nies mir- reġistrar minħabba li fil-jum tar-reġistrazzjoni kienu morda minkejja li ppreżentaw ċertifikat mediku matul ix-xhur ta' Ottubru, Novembru u Diċembru 1997 u Jannar 1998?

Jista' l-Ministru jikkonferma li dawn iċ-ċertifikati ta' mard mhux qed ikunu aċċettati mill-uffiċjal tar-reġistrar?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

SKEJJEL - MARD INFETTIV

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każijiet ta' mard infettiv mill-bidu tas-sena skolastika s'issa fi skejjel primarji, skejjel sekondarji u skejjel terzjarji?

Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar x'mard kien f'dawn il- każijiet?

Il-Ministeru jkollu informazzjoni dwar każijiet simili fis-settur privat?

Jekk iva, kemm kien hemm każijiet u x'mard kien?

ONOR.

UNIVERSITA' - STUDENTI

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11484, fejn jiena tlabt kemm kien hemm (nisa u rġiel separatament) f'kull fakulta' u f'kull kors (ta' filgħodu u ta' filgħaxija) fl-Universita' fil-bidu tas-sena akkademika 1997 - 1998?

Kemm minn dawn kienu fulltime u part-time?

Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni kif mitluba b'mod speċifiku (nisa u rġiel separatament) u mhux kif ingħatat b'total globali għan-numru ta' studenti f'kull fakulta'?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ir-risposta li ngħatat għall-mistoqsija parlamentri numru 11484, fis-Seduta Nru. 177 kienet tirriferi għall- mistoqsija parlamentari numru 8939 fejn l-Onor.

Helen D'Amato staqsiet dwar "kemm daħlu studenti.... fil-bidu ta' din is-sena akkademika" - it-tweġiba kienet tagħti kemm daħlu studenti f'Ottubru 1997.

Fil-mistoqsija parlamentari numru 12087 l-Onor.

D'Amato qed issaqsi "kemm kien hemm studenti" f'kull kors - din l-informazzjoni, dwar studenti f'kull sena ta' kull kors, tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

SKEJJEL - STUDENTI LI SPIĊĊAW L-ISKOLA

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm mit-tfal li spiċċaw mill-iskola f'Ġunju 1997 għax għalqu s-16-il sena jew inkella għax spiċċaw il-kors kollu skolastiku bħala edukazzjoni obbligatorja, kemm minnhom (bniet u subien separatament): qegħdin jaħdmu; kemm qegħdin ikomplu bl- istudji ogħla; kemm qegħdin f'apprendistat; kemm qegħdin jirreġistraw għax- xogħol; u kemm mhumiex f'xi waħda minn dawn il-kategoriji msemmija?

ONOR.

SKEJJEL - TFAL ISSENTENZJATI

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-politika tal-Ministru dwar jekk għandux ikun hawn xi forma ta' skola jew ċentru speċifiku għal dawk it- tfal li jkunu diġa' ġew issentenzjati mill-Qorti tal-Minorenni jew xi qorti oħra jew li inkella jkunu urew sinjali ċari li se jinxteħtu fil-ħajja tal- kriminalita'?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hu abbandunax il-ħidma li kienet sa ret mill- amministrazzjoni preċedenti dwar it-twaqqif ta' ċentru ta' din ix-xorta?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nitlob llll-Onor.

Interpellanta tagħmel il-mistoqsija tagħha lill-Ministru konċernat.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

SPTAR SAN LUQA - DERMATOLOGICAL UNIT

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n- numru ta' pazjenti li tul is-snin 1990-1997, sena b'sena, ġew trattati fid- Dermatological Unit fl-Isptar San Luqa jew fl-Isptar Sir Paul Boffa?

Kemm minnhom fiequ, sena b'sena, każ b'każ?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA:

|1990 |11,819 | |1991 |12,218 | |1992 |12,796 | |1993 |14,953 | |1994 |15,496 | |1995 |20,222 | |1996 |19,218 | |1997 |17,698 |

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, id-data ma tinġabarx.

SAĦĦA - KANĊER FIS-SIDER

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Tul is-snin 1990-1998, sena b'sena, jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' nisa li mietu b'kanċer fis-sider?

Kemm minnhom f'kull każ, sena b'sena, siefru barra?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li matul is-snin 1990-1997, sena b'sena, in-numru ta' nisa li mietu b'kanċer tas-sider kien hekk:

|Sena |Numru | |1990 | 67 | |1991 | 79 | |1992 | 74 | |1993 | 91 | |1994 |100 | |1995 | 95 | |1996 | 86 | |1997 | 69 |

L-ebda pazjenta bil-kanċer tas-sider ma ntbagħtet barra minn Malta għal kura.

SAĦĦA - MARD TAL-KANĊER

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu dawk li mietu bil-marda tal-kanċer riżultat minn mard: fix-xoffa, ħalq jew pharynx; osefagu; frixa; larynx; pulmun u trachea; u kliewi każ każ, tul is- snin 1995 - 1997, sena b'sena?

Kemm kienu nisa?

Kemm kienu rġiel?

Kemm kienu żgħażagħ (tul l-istess snin, bl-istess mard)?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li tul is-snin 1995-1997, sena b'sena, in-numru ta' mwiet bil-marda tal-kanċer riżultat minn mard kif speċifikat kien hekk:

POST TAL-KANĊER SENA 1995 | |TOTAL|MAL|FEMAL|< 30 | | | |ES |ES |SENA | |Xoffa, ħalq|12 |10 |2 |0 | |u pharynx | | | | | |Osefagu |13 |10 |3 |0 | |Frixa |43 |26 |17 |0 | |Larynx |11 |10 |1 |0 | |Pulmun u |116 |107|9 |0 | |trachea | | | | | |Kliewi |20 |14 |6 |0 |

POST TAL-KANĊER - SENA 1996 | |TOTA|MALES|FEMAL|< 30 | | |L | |ES |SENA | |Xoffa, |20 |16 |4 |0 | |ħalq u | | | | | |pharynx | | | | | |Osefagu |13 |11 |2 |0 | |Frixa |32 |16 |16 |0 | |Larynx |11 |10 |1 |0 | |Pulmun u |143 |123 |20 |0 | |trachea | | | | | |Kliewi |14 |12 |2 |0 |

POST TAL-KANĊER - SENA 1997 | |TOTA|MALE|FEMAL|< 30 | | |L |S |ES |SENA | |Xoffa, |8 |6 |2 |0 | |ħalq u | | | | | |pharynx | | | | | |Osefagu |12 |7 |5 |0 | |Frixa |45 |23 |22 |0 | |Larynx |7 |5 |2 |0 | |Pulmun u |116 |103 |13 |0 | |trachea | | | | | |Kliewi |16 |9 |7 |1 |

Il-figuri għall-1997 għadhom proviżorji.

L-eta' meħuda għaż-żagħżagħ hija ta' anqas minn 30 sena (<30 sena)

PBS - REPORTER

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jinforma lil din il-Kamra fiex waslet l-indaġini li kellha ssir min-naħa tal-PBS dwar il-każ li r-reporter, li ismu qed jintbagħat separatament, allegatament għadda informazzjoni lill-ġurnal "In-Nazzjon", dwar attivita' soċjali li fiha kien se jitkellem il-Prim Ministru?

ONOR.

ALFRED SANT: Ma jirriżultax li r-reporter imsemmi għadda xi nformazzjoni lill-ġurnal "In-Nazzjon" dwar attivita' li fiha kien se jitkellem il-Prim Ministru.

Kien hemm caħda kategorika minnu meta ġie avviċinat mill-kap tat-taqsima.

PBS - REPORTER

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jikkonferma jekk ir-reporter taċ-Ċentru ta' l-Aħbarijiet tal- PBS, li ismu qed jintbagħat separatament, għadux il-korrispondent tas-CNN?

Jekk għadu, kif inħatar korrispondent tas-CNN u kemm qed jitħallas ta' dan i-sservizz u minn min?

Jaħseb il-Prim Ministru illi wasal iż-żmien li dan ix-xogħol isir fuq rotation basis?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-PBS qatt ma kellha u lanqas jista' jkollha xi sehem fl-għażla ta' korrispondenti ta' aġenziji ta' l-aħbarijiet, ġurnali jew stazzjonijiet internazzjonali.

Kull impjegat tal-PBS li jkollu ħatriet bħal dawn jingħatawlu individwalment u direttament mill-organizzazzjonijiet involuti, fosthom naturalment, is-CNN.

GĦalhekk m'hemmx lok għal xi tip ta' rotation.

PBS - MANAGING EDITOR NEWS AND CURRENT AFFAIRS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jinforma lill-Kamra jekk minn Ottubru 'il hawn il-Managing Editor News and Current Affairs tal-PBS fassalx, jew le, politika editorjali?

Jekk iva, jista' l-Prim Ministru jissottometti kopja ta' din lil din il-Kamra?

Jekk le, x'passi se jittieħdu sabiex is-sitwazzjoni tiġi regolarizzata?

ONOR.

ALFRED SANT: Iċ-Ċentru ta' l-Aħbarijiet għandu l-istess politika editorjali li kellu f'dawn l-aħħar snin, jiġifieri dik stabbilita mill- Awtorita' tax-Xandir permezz ta' guidelines speċifiċi.

Jien mgħarraf li l-PBS qed tieħu ħsieb tfassal ġabra sħiħa ta' guidelines bil-għan li l-politika editorjali tagħha tkun miftiehma u magħrufa minn kulħadd.

Din il-ġabra se tkun tinkorpora l-guidelines eżistenti ta' l-Awtorita' tax Xandir.

PBS - REPORTER

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jindika lill-Kamra minn Ottubru 'il hawn kemm-il protesta saret mill-PBS minn xi partit politiku dwar ir-rapportaġġ tar-reporter li ismu qed jintbagħat separatament?

ONOR.

ALFRED SANT: Minn Ottubru 1996 'l hawn kien hemm ħames protesti li kellhom rabta mar-reporter imsemmi.

Filwaqt li minn Ottubru 1997 'l hawn kien hemm żewġ protesti.

F'wieħed mill-każi jirriżulta li r-reporter ma kellu x'jaqsam xejn mas- suġġett tal-protesta.

PBS - REPORTER

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jippreżenta lill-Kamra t-tweġibiet/spjegazzjonijiet mogħtija mill-Managing Editor News and Current Affairs li jmexxi t-Taqsima ta' l- Aħbarijiet tal-PBS dwar il-protesti li saru dwar ir-rapportaġġ ta' dan ir- reporter?

ONOR.

ALFRED SANT: Billi t-tweġibiet/spjegazzjonijiet mogħtija mill- Managing Editor News and Current Affairs, bħal ta' managers oħra fil-PBS, huma meqjusa ħwejjeġ ta' natura nterna, mhux il-każ li jiġu sottomessi.

Wieħed irid jifhem li l-PBS hija kumpannija kummerċjali u għaldaqstant l- operazzjoni interna tagħha għandha tgawdi l-istess ħarsien li tesiġi kull kumpannija oħra privata.

GĦandu jingħad, iżda, li kull protesta li ssir mal-PBS dejjem titwieġeb uffiċjalment, b'kopja lill-Awtorita' tax-Xandir għal xi deċiżjoni li jidhrilha xierqa dwarha.

KABINETT OFFICE - XUFIERA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma jekk hux minnu li ngħataw transfers lid-drivers li huma mal-Cabinet Office u jekk fl-affermattiv, x'inhi r-raġuni u hux se jiġu sostitwiti b'drivers oħra?

ONOR.

ALFRED SANT: L-aħħar tranfers ta' drivers minn u għas-Segretarjat tal-Kabinett kien f'Diċembru 1997 u dan minħabba esiġenzi tas-servizz.