MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 135 L-Erbgħa, 14 ta' Lulju, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 135

L-Erbgħa, 14 ta' Lulju, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.04 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 14 ta' Lulju, 1999

WERREJ MINUTI 671

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 671

TQEGĦID TA' KARTI 677

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-MEDIĊINI PERIKOLUŻI (IT- TIENI QARI)

DANGEROUS DRUGS ORDINANCE (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 678

AĠĠORNAMENT 698

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 702

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 134 li saret fit-13 ta' Lulju, 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

"GLADIATOR" - ANNIMALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk sarux xi spezzjonijiet fuq l-annimali wżati fil-film "Gladiator" rigward daqs ta' gaġeġ, iġjene, ħin li jinżammu fix-xemx moħqrija, eċċ.?

Jista' l-Ministru jgħid jekk xi ħadd mid-dipartiment ta' l-ambjent investigax il-fatt li tigra li qed tintuża fil-film welldet erbat ifriegħ mejta, kawża ta' tbatija żejda li din it-tigra setgħet batiet?

Jekk ir-risposta hija fl- affermattiv, x'kien ir-riżultat ta' din l-investigazzjoni?

Jista' l- Ministru jgħid jekk isirux investigazzjonijiet mid-dipartiment ħalli jiġi żgurat li f'każ ta' xi annimali slavaġġ li jwelldu l-friegħ tagħhom Malta ma jsirx negozju illegali minnhom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Ir-responsabbilta' rigward żamma ta' annimali f'gaġeġ ta' daqs żgħir m'hijiex tad-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent.

Ir-responsabbilta' tad-dipartiment għall- ħarsien ta' l-ambjent rigward l-annimali mħarsa taħt il-konvenzjoni tas- CITES kienet li jara li dawn l-annimali jiġu importati skond l-obbligi tal- konvenzjoni u li jerġgħu jiġu esportati taħt l-istess obbligi.

Id-dipartiment ta' l-ambjent huwa konxju li tigra kellha l-friegħ u mietu u fil-fatt għandu ċertifikat maħruġ mid-dipartiment għas-servizzi veterinarji li jikkonferma dan.

L-ispetturi ta' l-ambjent kienu wkoll fuq il-post meta l-annimali protetti bis-CITES reġgħu ġew esportati biex jassiguraw li l-annimali kollha li daħlu reġgħu ħarġu.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mario Galea, domanda supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Jaħseb il-Ministru li għandu jkun hemm xi tip ta' regolamentazzjoni fuq l-upkeep ta' dawn l-annimali slavaġġ li minn żmien għal żmien jidħlu f'ċirkli f'Malta?

Peress li l-Ministru tkellem diversi drabi fuq the state of the environment report, jista' jgħid fiex wasal u jelabora fil-qosor dwaru?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, naturalment jien konxju ħafna mill-ħtieġa li jkun hemm ir-regolamenti fl-istrutturi kollha tal-gvern - issa jekk għandhomx ikunu taħt id-dikasteru ta' l-ambjent jew taħt xi dikasteru ieħor hija materja oħra - għall-ħarsien ta' l-annimali.

Naħseb li dan huwa żvilupp internazzjonali pożittiv li fl-aħħar mill-aħħar juri li l-bniedem iħoss li l-annimali għandhom ikunu protetti; l-ewwelnett għaliex l-annimali normalment ma jistgħux jipproteġu lilhom infushom u t- tieni nett għaliex inħoss li jixraq li l-annimali jkollhom protezzjoni ta' xi tip jew regolamentazzjoni oħra.

Għalhekk mingħajr ma nidħol fi problemi filosofiċi - li naħseb li huwa 'l bogħod mill-iskop tal- mistoqsija li saret u żgur 'il bogħod mill-iskop tat-tweġiba li qed nagħti - wieħed irid jara kif għandha ssir din it-tip ta' regolamentazzjoni, li fl- aħħar mill-aħħar fil-ġeneralita' tagħha tista' tissejjaħ regolamentazzjoni li tevita kull tip ta' moħqrija kontra l-annimali.

Il-liġijiet ta' pajjiżna taħt il-kodiċi tal-pulizija jipprovdi din it-tip ta' regolamentazzjoni b'mod ġenerali pero' jista' jkun li iktar 'il quddiem wieħed ikun irid jirregola diversi oqsma b'mod iktar preċiż.

Rigward ir-rapport dwar l-istat ta' l-ambjent f'pajjiżna nista' nikkonferma li dan ir-rapport - li huwa bbażat fuq l-opinjonijiet ta' diversi esperti u jittratta oqsma differenti bħalma huma l-istat ta' l- ajru fil-pajjiż, l-istat ta' l-ibħra kostali, issues marbuta mal-ħtieġa ta' management aħjar fiż-żona kostali tagħna, aspetti ta' bio-diversita', aspetti li huma marbuta ma' suġġetti varji li jvarjaw minn aspetti demografiċi tal-pajjiż u aspetti oħra li huma relevanti għal policy ambjentali - huwa lest.

Kif ħabbart riċentement, il-gvern huwa mpenjat li dan id-dokument jagħmlu pubbliku b'mod assolut billi l-ewwelnett ipoġġi l- kontenut kollu tiegħu fuq il-website tad-dipartiment għall-ħarsien ta' l- ambjent, ħalli kulħadd ikun jista' jara kwalunkwe parti minnu u jagħmel downloading tiegħu.

Barra minn hekk, il-gvern se jipproduċi summary ta' l- istess rapport peress li huwa voluminuż ħafna, li mhux biss se tkun pubblikata imma tkun ċirkolata b'mod wiesa'.

Naturalment aħna naqblu ma' dan il-proċess kollu għaliex għalkemm meta l-esperti jikkonkludu rapport bħal dak, fl-aħħar mill-aħħar jkunu qed jesprimu l-opinjonijiet personali tagħhom, pero' fl-istess ħin ikunu qed jipprovdu lill-gvern, lid-decision- makers, lill-NGO's u lil kull min huwa interessat f'dan il-qasam b'għodda oġġettiva meħtieġa kif inkejlu l-elementi varji ta' l-ambjent.

Għalhekk fi ftit ġranet oħra dan ir-rapport se jiġi ppubblikat.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella, domanda supplimentari.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk għadx hemm il-ħsieb li kien hemm oriġinarjament meta jien kont ministru responsabbli mill-ambjent li dan ir-rapport jiġi updated kull tant snin, per eżempju, kull sena jew kull sentejn?

Il-commitment li telaq bih it-team li fil-fatt pprovda dan ir-rapport, li jibqa' impenjat li minn żmien għal żmien jagħmel update ta' dan ir-rapport, għadu jeżisti?

Nispera li r-rapport li s'issa għadna ma rajnihx ma jkunx ta' darba u nixtieq li l-Ministru jpoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra ħalli jkun available għall-Onor.

Membri tal-Kamra.

Barra minn hekk, nixtieq inkun naf x'commitment għandu l-Ministru ma' dawn l-istess esperti li għamlu r-rapport li jibqgħu jimmonterjaw it- tibdil li jkun qiegħed isir ħalli jkunu f'pożizzjoni li kull sena jagħmlu update ta' dan ir-rapport, kif jagħmlu pajjiżi oħra.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, nixtieq ngħid li jien ikkonfermajt ma' l-esperti li l-monitoring għandu jkun kostanti u flimkien għad irridu niddefenixxu jekk għandux isir kull sena jew kull sentejn - naħseb li t-terminu ta' sentejn huwa iktar perijodu realistiku - pero' xorta lest li niddiskuti ma' l- esperti x'inhu t-terminu ta' żmien adattat.

Naturalment il-gvern ma jistax ma jirriservax id-dritt li jżid ma' l- esperti li diġa' taw il-kontribut tagħhom, jekk ikun hemm suġġetti u oqsma partikolari ġodda marbuta ma' issues ambjentali li fuqhom inkunu rridu niffokaw iktar, jew għaliex ikun irid jieħu opinjonijiet differenti.

Dan il-kumment m'hu qed nagħmlu bl-ebda kritika lejn dawn l-esperti li huma kompetenti ħafna u ma nsib l-ebda diffikulta' li l-istess esperti b'linja ġenerali jkomplu jagħmlu dan ir-rapport anke fuq bażi regolari.

Naturalment naqbel ukoll mas-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant li kopja tar-rapport totali - u 'l quddiem meta jkun prodott anke summary tiegħu - jintqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra jew anke titqassam b'mod dirett lill-Onor.

Membri tal-Kamra ħalli huma jkollhom kopja tar-rapport u se nieħu ħsieb li dan isir.

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra f'liema stadju wasal ir-rapport li kien ikkummissjona l-gvern ta' qabel dwar il- waste management policy.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jekk jien informat tajjeb, dan ir-rapport li huwa marbut ma' waste management sar fil-livell ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar u fil-parti l-kbira tiegħu huwa finalizzat.

F'dan l-istadju qed jitqies bħala dokument intern għas-sempliċi raġuni li bħala ministeru għall- ambjent ridna li jkun hemm l-input wkoll tad-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent u tad-dipartiment għall-implimentazzjoni ta' l-istrateġija dwar l- ambjent.

Fil-fatt riċentement, flimkien mal-kollega tiegħi, is-Segretarju Parlamentari George Pullicino kellna laqgħa ma' l-uffiċjali ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar, li kienu jinkludu lill-Perit Godwin Cassar u lill- Perit Adrian Mallia, li huwa l-manager ta' l-environment management unit, flimkien ma' l-acting director tad-dipartiment għall-ħarsien ta' l- ambjent, is-Sur Vince Gauci, mad-direttur ġenerali tat-taqsima xogħlijiet, is-Sur Vince Cassar u mad-direttur tad-dipartiment għall-implimentazzjoni ta' l-istrateġija dwar l-ambjent, is-Sur Vince Magri.

L-inkarigu li flimkien mal-kollega tiegħi l-Onor.

George Pullicino tajna lin-nies preżenti madwar dik il-mejda kien li sa l-aħħar tas-sena riedu jipproduċu waste management strategy plan komprensiv li miegħu jrid ikollu implementation plan għaliex ladarba nidentifikaw l-istrateġija tagħna rridu naraw kif se tiġi implimentata.

U dan ikun ukoll bidu ta' proċess ta' konsultazzjoni fuq id-dokument lest ta' strateġija u ta' implimentazzjoni proposta.

Pero' nemmnu li jagħmel iktar sens li jkollok rapport globali li jinkludi dan li qed jirreferi għalih l-Onor.

Interpellant minflok ikollok wieħed iżolat.

Wara li jsir il-proċess ta' konsultazzjoni aħna beħsiebna nippubblikaw dan ir-rapport biex imbagħad ngħaddu għall-parti kruċjali li jkun il- proċess ta' l-implimentazzjoni biex nindirizzaw il-problemi ta' waste management li għandna f'pajjiżna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA : Jekk niftakar tajjeb, fil-kuntratt li kien ingħata biex isir dak l-istudju kien hemm klawsola li kienet tgħid li fi żmien tliet xhur kellha tiġi ffinalizzata l-parti importanti għal dak li huwa s- solid waste management.

Jista' l-Ministru jgħid għaliex din il-parti ma ġietx finalizzata jew inkella implimentata?

Il-Ministru qed jgħid li se jagħti ċans sa l-aħħar tas-sena biex jiġu ppreżentati l-pjani, imbagħad ikun hemm il-konsultazzjoni u wara ssir l-implimentazzjoni u dan ifisser li se nieħdu ħafna żmien.

X'inhi r-raġuni li dik il-klawsola li kienet qed tgħid li s-solid waste management bħala parti minn dak il-pjan kollu jiġi maħdum qabel u implimentat mill-iktar fis ma seħħitx?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, ma naqbilx li kien hemm xi klawsola fil-kuntratt li ma seħħitx għaliex aħna mxejna mat-termini oriġinali pero' fuq dan il-kuntratt li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant l-kollega tiegħi, l-Onor.

Pullicino, jixtieq jgħid xi ħaġa għaliex jinvolvi l-parti tal-planning li jirrikjedi wkoll studji oħra, bħalma huwa, per eżempju, studju xjentifiku dwar il-kwantitajiet u t-tipi ta' skart f'oqsma differenti.

Ċertament li għandek bżonn ċerta data fuq solid waste (Interruzzjonijiet)

Għall-informazzjoni ta' l-Onor.

Interpellant, ir-rapporti mill- environment protection department u mill-waste management implementation department waslu u qed nikkordinaw wkoll ma' nies fid-dipartiment tas-saħħa għaliex hemm waste ta' natura klinika li wieħed irid jikkonstata wkoll u l- ħsieb tagħna huwa li jkollna rapport li jkun fih id-dettalji u s- suġġerimenti ta' fejn irridu naslu biex ikollna pjan konkret ta' implimentazzjoni.

Jien ma naqbilx ma' l-Onor.

Interpellant li dak ir- rapport waħdu kien suffiċjenti għaliex dak ir-rapport kien jipprevedi li jiġġedded f'termini oħra.

L-Onor.

Interpellant donnu pprova jagħmel distinzjoni bejn solid waste u liquid waste, li hija s-sistema tad-drenaġġ, pero' hawnhekk qed nitkellmu fuq solid waste u fil-pjan totali kemm bħala strateġija u kif ukoll bħala implimentazzjoni m'aħniex se ndaħħlu l-aspett tal-liquid waste għaliex għal dak il-qasam diġa' jeżisti master plan li jiġi aġġornat diversi drabi.

Għalkemm hemm rabta bejn iż-żewġ rapporti, pero' m'aħniex qed inħallu l-parti tas-solid waste tistenna b'xi mod rapporti oħra fuq liquid waste.

Ir-rapport tas-solid waste irid jiġi elaborat aktar u rridu nindikaw it- toroq li rridu nagħżlu għal pajjiżna dwar kif l-iskart preferibbilment l- ewwel nirriduċuh, imbagħad naraw kif nistgħu nerġgħu nużawh għar-riċiklaġġ biex isiru diversi prodotti, bħalma huma l-flixken tal-minerali; u fl- aħħarnett naraw x'miżuri konkreti rridu nieħdu biex nindirizzaw il-problema tal-Magħtab.

Imma naħseb li l-kollega tiegħi, l-Onor.

Pullicino jixtieq iżżid xi ħaġa ma' dak li għidt jien.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Segretarju Parlamentari): Irrid niċċara punt għaliex il-kuntratt li ngħata kien biex isir rapport preliminari u mhux rapport sħiħ.

Fil-fatt għar-rigward tas-solid waste għad hemm daqsxejn ta' diffikulta' minħabba n-nuqqas ta' data.

Irrid ngħid li matul l-aħħar xhur kien hemm titjib f'dan il-qasam għaliex l-environment protection department ħadem biex tibda tinġabar data li ma kenitx available.

Irrid nassigura lill-Onor.

Interpellant li ma teżisti l-ebda konfrontazzjoni jew antagoniżmu bejn l-environment protection department u l-awtorita' ta' l- ippjanar biex naslu fuq pjan wieħed nazzjonali fil-qasam tal-waste management.

(Interruzzjonijiet) Għadna ma wasalniex totalment għaliex waħda mid-diffikultajiet li kellna kienet li f'dan il-pajjiż ftit li xejn kienet tinżamm data jew saħansitra ġieli ma nżammet l-ebda data fuq dan it-tip ta' materjal.

Jien naħseb li diġa' mxejna ħafna u fil-fatt id- data ntbagħtet lil dawn il-konsulenti biex ikunu jistgħu jsaħħu r-rapport tagħhom.

Kif spjega l-Ministru Zammit Dimech, bis-saħħa ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar flimkien mad-dipartiment għall-protezzjoni ta' l-ambjent irridu ngħaddu għal strateġija sħiħa biex sa l-aħħar tas-sena naslu għal pjan ta' implimentazzjoni għal dak li huwa solid waste.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, domanda supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Jista', jekk jogħġbu, il- Ministru għall-Ambjent jgħidilna jekk sarux xi żviluppi għal dak li għandu x'jaqsam mat-tħejjija ta' pjan ta' żvilupp soċju-ekonomiku għan-naħa t'isfel ta' Malta li sa Settembru tas-sena li għadda kienu nvoluti fih ukoll il-kunsilli lokali u kien saret ukoll il-wegħda mill-Onor.

Louis Galea dak iż-żmien li jipparteċipa?

Jista' jgħidilna wkoll jekk ix-xogħol ta' tħejjija ta' pjan ta' żvilupp għan-naħa t'isfel ta' Malta għadux wieħed mill-impenji tal-gvern preżenti?

X'inhu effettivament l-involviment tal-ministeru għall-ambjent u tal-kunsilli lokali f'dan ix-xogħol?

X'inhuma l-iskedi u t-targets biex it-tħejjija finali u l-implimentazzjoni ta' dan il-pjan għall-iżvilupp soċjo-ekonomiku għan-naħa t'isfel ta' Malta jimxi 'l quddiem id f'id mal-kunsilli lokali ta' dawk l-inħawi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, nista' nikkonferma li l-pjan soċju-ekonomiku għan-naħa t'isfel ta' Malta se jibqa' prijorita' anke tal- gvern preżenti u għalkemm il-pjan kif kien imfassal fi żmien il-gvern preċedenti kien fih numru ta' proposti interessanti, f'oqsma differenti kien għadu fi stadju ta' natura ġenerika.

Dak il-pjan diġa' jinkludi komponent qawwi li jirriferi wkoll għall-embellishment ta' areas u fil-fatt dik il-parti tal-pjan diġa' hija indirizzata.

Naħseb li biex il-pjan ikun implimentat irid ikun rivedut flimkien mal- kunsilli lokali u kif diġa' kkonferma f'dan il-parlament il-Ministru Austin Gatt, il-kunsilli lokali se jibqgħu nvoluti fil-pjan, pero' l-ministeru għall-ambjent qed jingħata rwol li jikkordina dak il-pjan fit-totalita' tiegħu.

F'dan is-sens jien se nipproponi lill-kollegi tiegħi li jitwaqqaf kumitat li jara jekk is-suġġerimenti li saru jirrikjedux xi updating jew le u biex jara li jkun hemm it-time-frames meħtieġa għall-komponenti differenti tal-pjan.

Naturalment il-Kap ta' l-Oppożizzjoni japprezza li filwaqt li lkoll naqblu mal-konċett tal-pjan, rridu nidħlu f'dettalji oħra li jinkludu issues soċjali, bħall-housing u kif tiġġenera wkoll in-naħa t'isfel ta' Malta mil-lat ekonomiku.

Dan kollu jirrikjedi li jsiru targets speċifiċi u ċari ta' programm sħiħ u mbagħad il-kumitat li se jieħu ħsieb l-update ta' dan il-pjan u jagħmel il-proċess ta' konsultazzjoni mal-kunsilli lokali, mar-residenti ta' l-inħawi u ma' kulmin irrid jagħti input fuq dan il-pjan, jagħmel il-proposti tiegħu f'dan ir-rigward.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Peress li jien informat - forsi b'mod żbaljat - li ma saru l-ebda inizjattivi f'dan il-kontest f'dawn l-aħħar għaxar xhur, jista' l-Ministru jilluminana għaliex hemm bżonn li jsir update ta' dan il-pjan?

Jista' jgħidilna kemm saru laqgħat speċifikament indirizzati fuq it-tħejjija, l-iffinalizzar u l-implimentazzjoni ta' dan il-pjan mal- kunsilli lokali konċernati?

Jista' jinformana wkoll kif qal li s'issa m'hemmx targets involuti meta l-pjan li kien tressaq quddiem l-assemblea tal-kunsilli lokali tan-naħa t'isfel ta' Malta fis-sajf tas-sena li għaddiet kellu diġa' targets ssettjati?

Jista', jekk jogħġbu, jgħidilna kif effettivament se nimxu għall-pass konkret li dan il-pjan jiġi implimentat?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-laqgħat li saru fuq dan il-pjan fl-aħħar għaxar xhur kienu ta' natura interna biex jiġu evalwati l-proposti li hemm f'dak il-pjan.

Naħseb li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jaqbel miegħi - wara kollox il-pjan huwa miktub u nistgħu nħarsu lejn il-kontenut preċiż tiegħu - li ħafna aspetti minn dak il-pjan jridu jkunu definiti b'mod iktar preċiż u se jsiru laqgħat fuq dak il-pjan mal-kunsilli lokali konċernati.

F'dawn l-aħħar għaxar xhur il-ministeru għall-ambjent kellu ħafna laqgħat mal-kunsilli lokali ta' Malta u Għawdex dwar il-ħteġijiet partikolari tagħhom.

Rigward il-pjan li qed jitkellem fuqu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni, irridu naraw jekk hemmx il-ħtieġa li xi aspett jew ieħor tal-pjan iridx jiġi aġġornat fil-proċess tal-konsultazzjoni mal-kunsilli lokali, liema proċess se nibdewh billi jkun hemm il-kumitat li jħares lejn is-suġġerimenti li saru s'issa li diversi minnhom huma ta' natura ġenerika u allura hemm bżonn li jkunu definiti aħjar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jaf il-Ministru li fil-laqgħa ġenerali li saret fis- sajf tas-sena l-oħra li għaliha kienu mistiedna l-kunsilli lokali, l- għaqdiet kollha konċernati u anke l-partiti politiċi, kien ġie deċiż li għandu jinħatar kumitat ta' azzjoni biex jibda jagħmel il-prijoritajiet u jfassal it-time-frames tal-proġetti li riedu jsiru?

Jaf il-Ministru li l- Onor. Gonzi kien stqarr pubblikament ġewwa Bormla li jaqbel li dan il- pjan għandu jitwettaq?

Għaliex wara li kien inħatar kumitat ta' azzjoni biex jagħti prijorita' lill-proġetti li kellhom isiru, malli l-Partit Nazzjonalista tela' fil-gvern talab lil dan il-kumitat biex jirriżenja?

Jaf il-Ministru li wara li dan il-kumitat bagħat ir-riżenja tiegħu, sal- lum għadu ma rċeviex risposta jekk din ir-riżenja ġietx aċċettata jew le?

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra għaliex se jerġa' jagħmel diskussjonijiet mal-kunsilli lokali meta kienu l-kunsilli lokali stess li approvaw dan ir-rapport flimkien ma' għaqdiet oħra u anke l-istess partiti politiċi qablu li l-proġetti għandhom jingħataw prijorita'?

Għaliex il- Ministru qed iġġib skuża li għandu jerġa' jirrevedi mal-kunsilli lokali meta anke l-istess Ministru kien qal li biex jibda dan il-proġett kien sempliċement qiegħed jistenna biex jara taħt liema ministeru se taqa' r- responsabbilta' ta' dan il-kumitat ta' azzjoni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, mill-mistoqsija elaborata ta' l- Onor. Interpellant jirriżulta wkoll li dak il-pjan kien fih elementi konsiderevoli minnu miktuba pjuttost b'mod ġeneriku - biex ma ngħidx b'mod ovvju - għaliex jekk fil-pjan tagħmel paragrafu li jgħid li jeħtieġ isir titjib soċjali fl-inħawi tan-naħa t'Isfel ta' Malta tkun qed tgħid l-ovvju.

Jien ngħid li huwa faċli li noqogħdu nagħmlu dikjarazzjonijiet bħal dawn imma l-importanti huwa li tgħid kif se tagħmel dak it-titjib soċjali u t- timing tal-preżentazzjoni ta' dak il-pjan sena ilu - ma kontx se nirriferi għal dak l-aspett imma l-Onor.

Interpellant ġentilment qed ifakkar lil din il-Kamra huwa stess - naturalment kellu skop politiku preċiż.

Mr Speaker, aħna rridu nagħmlu l-affarijiet b'mod iktar konkret u b'mod iktar serju billi naraw fejn hemm bżonn li l-pjan ikun definit aħjar u x'ifisser anke mil-lat ta' budgeting involut għat-twettiq tal-pjan u dan kollu se jsir wara proċess ta' konsultazzjoni u b'ħatra ta' kumitat ġdid biex inħarsu lejn l-inizjattivi kollha li jistgħu jkunu proposti.

L-Onor.

Miżżi japprezza li fi żmien sitt xhur mill-ħatra tiegħu l-gvern attwali ffinalizza d-dettalji kollha għall-proġett tar-riġenerazzjoni tal- Kottonera, ressaqnih fil-parlament, iddiskutejnih fit-tul u l-proġett ta' riġenerazzjoni li sena ilu kien fl-arja mod ieħor għall-gvern preċedenti illum huwa realta' għaliex huwa ffirmat, konkluż u se jitwettaq fid- dettalji kollha tiegħu.

(Interruzzjonijiet)

IMMIGRAZZJONI - DISC JOCKEYS BARRANIN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-disc jockeys barranin li qed jiġu Malta biex idoqqu f'rave parties iridx ikollhom work permit?

Kemm ġew disc jockeys jaħdmu hawn Malta din is-sena?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-work permits ta' dawk id-disc jockeys li ngħataw il-permess biex jaħdmu din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Filwaqt li nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajtu għall-mistoqsija parlamentari numru 4224, ninsab informat li mill-bidu ta' din is-sena nħarġu 31 work permit sabiex disc jockeys barranin jipparteċipaw f'diskoteki lokali, 16 minnhom f'party f'Ta' Qali bejn is-6 u s-7 ta' Ġunju, 1999.

Ma jidhirlix li huwa l-każ li npoġġi kopji ta' dawn il-work permits fuq il-Mejda tal-Kamra, pero' jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq xi informazzjoni dwar xi permess partikolari, lest li ngħaddilu din l- informazzjoni.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tabelli li juru n-nefqa totali f'petrol u diesel għall-użu tal-karozzi fid-dikasteru li għalih jien responsabbli bejn Settembru 1998 u Ġunju 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8193.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni) Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tabella li turi n-nefqa totali f'petrol u diesel għall-użu tal-karozzi fid-dikasteru li għalih jien responsabbli bejn Settembru 1998 u Ġunju 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8189.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru. 121 ta' l-1999 - Direttiva għall-bdil f'Lm16,500,000 5.6% stock tal-Gvern ta' Malta 2005; u

Tabella li turi n-nefqa totali f'petrol u diesel għall-użu tal-karozzi fid-dikasteru li għalih jien responsabbli bejn Settembru 1998 u Ġunju 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8191.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi) Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:- Tagħrif dwar mediċini li l-prezz tagħhom roħos, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 8837.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Refalo.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO (Ministru għat-Turiżmu) Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Rapport annwali u l-accounts ta' l-organizzazzjoni nazzjonali tat- turiżmu għas-sena 1998; u

Statistika dwar it-turiżmu għas-sena 1998 maħruġa mill-organizzazzjoni nazzjonali tat-turiżmu.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru. 122 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 li jemendaw ir-regolamenti dwar il-kontroll ta' xogħlijiet tan-nar u esplossivi oħra;

Tagħrif dwar trasferimenti fil-korp tal-pulizija li saru bejn Settembru 1998 u Ġunju 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8602; u

Lista li turi l-għadd ta' vetturi rapportati misruqa bejn Settembru 1998 u Ġunju 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8605.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Infiq fuq ivvjaġġar barra minn Malta mill-ministeru għal Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8828 tas-seduta Nru. 134 tat-13 ta' Lulju 1999.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin) Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tabella li turi n-nefqa totali f'petrol u diesel għall-użu tal-karozzi fid-dikasteru li għalih jien responsabbli bejn Settembru 1998 u Ġunju 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8192.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-MEDIĊINI PERIKOLUŻI

DANGEROUS DRUGS ORDINANCE (AMENDMENT) BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mit-13 ta' Lulju, 1999 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, irrid nibda d-diskors tiegħi billi ngħid li minbarra li xi ġimgħat ilu kont sorpriż b'dan l-abbozz ta' liġi kif imressaq mill-gvern - u kont daqsxejn sorpriż ukoll il-bieraħt lura bil-mod kif il-ministru ta' l-Intern ipprova jiddefendi dan l-abbozz ta' liġi - il-bieraħ issorprendejt ruħi iktar speċjalment fl-aħħar nofs siegħa tas-seduta meta bdejt nisma' r-raġunijiet għaliex tressaq dan l-abbozz ta' liġi.

L-ewwel ħaġa li ħarġet ċara l-bieraħ kienet li l-grupp parlamentari Nazzjonalista ma ddiskutiex dan l-abbozz ta' liġi għaliex meta backbencher tan-naħa l-oħra ġie sfidat diversi drabi biex jivverifika jekk ġietx diskussa jew le, ħalliena bla risposta u, kif jgħid il-Malti, "is-skiet risposta".

Pero' l-iktar kumment li laqatni l-bieraħ kien meta l-Onor.

Asciak qal li huma kienu jemmnu li l-liġi li kienet saret qabel kienet bla qalb.

Issa safejn naf jien il-liġi kif emendata fl-1994 kienet tressqet mill-Gvern Nazzjonalista.

Allura l-Onor.

Asciak kien qiegħed jgħid li min ressaq l-liġi ħames snin ilu kien bla qalb?

L-Onor.

Asciak kompla jgħid li hu jaqbel ma' l-abbozz ta' liġi kif ippreżentat mill-Onor.

Tonio Borg u jemmen li m'għandux jinbidel.

U hawnhekk tibda tara ħsebijiet differenti, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Onor. Farrugia.

Nitlob lill-Onor.

Membri biex isibu posthom u jżommu ftit l-ordni, jekk jogħġobhom.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Jien nammetti li kulħadd għandu dritt għal opinjoni differenti imma ma nistgħux nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn in-naħa tal-gvern dejjem tipprova ssib x'qal dak u x'qal l-ieħor u mbagħad aħna ma ninnotawx x'ikun qed jingħad min-naħa tal-gvern.

Mr Speaker, s'issa għandna tliet verżjonijiet differenti għaliex għandna backbencher min-naħa tal-gvern li qed jgħid li m'għandu jinbidel xejn minn dan l-abbozz ta' liġi; għandna l-ministru li qed jippilota din il-liġi li qiegħed jgħid li lest jikkonsidra kwalunkwe emenda, basta jkun hemm differenza ċara bejn importazzjoni ta' drogi għall-użu ta' traffikar u importazzjoni għall-użu personali; u mbagħad għandna t-tielet verżjoni tal-ministru għat-turiżmu, membru ta' l-eżekuttiv tal-gvern, li fil-5 ta' Jannar li għadda għamilha ċara f'intervista li kien ta lill-ġurnal "The Times" - bit-titlu "Tourism Minister Defends Anti-Drugs Import Law" - meta qalilha:

"I am very anti-drugs whatever the substance and whatever the amount".

Hawnhekk "whatever the amount" hija l-crux ta' kollox għaliex il-ministru qal ukoll li: "That is our law and I will stand by it".

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onorevoli, nitolbok tindirizza lis-Sejda u ma nixtieqx interruzzjonijiet.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, waħda mill-affarijiet li saret il- bieraħt lura kienet li pprovaw jagħmlu sentenza b'fill-in-the-blanks u l- bieraħ, il-kollega tiegħi, l-Onor.

Gavin Gulia kompla parti minnha u llum jien se nkompli l-parti l-oħra.

Pero' għalissa se nkompli daqsxejn fuq dak li kien qal wkoll il-ministru għat-turiżmu li huwa membru ta' l-eżekuttiv.

U se nikkwotah testwalment - biex ma nagħmilx xi żball għax darba minnhom kien hemm xi ħadd li kien qalilna li ma nafux nagħmlu translation - u allura rrid inkun fidil mat-test Ingliż, kif ikkwotat mill-gazzetta:

"Dr Refalo said that he had proposed in Parliament that visitors should be warned through brochures and other publicity material that carrying drugs even for personal use was a serious offence.

He claimed that the National Tourism Organisation was however not on the same wavelength on the matter and hoped to convince the organisation that his argument was valid."

Jien qed nassumi - u nispera li m'iniex qed nassumi ħażin - li għalkemm din il-liġi ma ġietx diskussa mill-grupp parlamentari Nazzjonalista għallinqas ġiet diskussa fil-Kabinett - u fil-fatt qed ikollna konferma min-naħa l-oħra li ġiet diskussa fil-Kabinett - pero' jidher li ma kienx hemm qbil fuq dan l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna.

Jien nista' nikkonferma li fi ħdan il-grupp parlamentari Laburista kien hemm diskussjoni interessanti fuq din il-liġi u l-qbil aħħari kien unanimu, minħabba li l-mod kif tressqet din il-liġi se jagħti l-leeway li persuna tingħata l-liberta' kondizzjonata jew inkella l-possibbilta' ta' probation.

MR SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, bil-permess ta' l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nixtieq niċċara punt għaliex jista' jkun li m'aħniex qed niftiehmu u dan jista' jgħin biex ikollna consensus fuq din il-liġi.

Jekk il-pożizzjoni ta' l-oppożizzjoni hija kif esprimiha issa l- Onor. Farrugia, cioe' li l-liġi għandha tiġi emendata biex jekk dak li jkun jinqabad b'ammont żgħir ta' droga li jindika li tkun għall-użu personali tiegħu ta' droga ma jintbagħatx bilfors il-ħabs, allura l- affarijiet l-oħrajn inkunu nistgħu niddiskutuhom, fosthom jekk għandniex neskludu l-probation jew il-liberta' kondizzjonata.

Jien intendi li ma naqbilx ma' din il-pożizzjoni imma dan li qed jgħid l-Onor.

Farrugia huwa spostament minn dak li qal il-bieraħ l-Onor.

Gulia - forsi jista' jkun li fhimtu ħażin - meta qal li m'għandhiex issir distinzjoni bejn pussess u traffikar fil-qasam ta' l-importazzjoni.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Min-naħa ta' l-oppożizzjoni konna konsistenti l- ħin kollu u għidna li jekk se nħallu l-abbozz ta' liġi kif inhu, bil-ħafna difetti li fih, żgur li se nkomplu ndgħajfu l-ġlieda tagħna kontra d- droga.

Għaliex?

Waħda mill-affarijiet li rridu nikkonċentraw fuqha hija l-importazzjoni tad-droga ikun x'ikun l-ammont, sija jekk ikunu deħlin żewġ kilogrammi u nofs, sija jekk ikunu deħlin tliet kilogrammi u sija jekk tkun dieħla gramma u qabel ma nirrealizzaw li m'aħniex qed nitkellmu biss fuq traffikar jew pussess imma qed nitkellmu fuq importazzjoni ta' droga ma nistgħux nimxu.

Partijiet oħra fil-liġi li m'humiex għad-diskussjoni quddiemna jikkontemplaw bħala aggravju l-fatt li persuna tkun qed tittraffika droga f'post iktar viċin ta' xi youth centre jew xi skola.

Allura għaliex m'aħniex qegħdin inqisu bħala aggravju l-importazzjoni ta' droga, anke jekk tkun għall-użu personali?

L-oppożizzjoni qed tagħmilha ċara li huwa aggravju li bniedem jimporta droga anke jekk tkun għall-użu personali tiegħu, għaliex il-fatt jibqa' li dan ikun qed idaħħal id-droga ġewwa pajjiżna u m'aħniex qed nitkellmu biss fuq pussess.

Għalhekk tlabna lill-gvern biex din il-liġi tiġi diskussa fil-kumitat għall-affarijiet soċjali għaliex hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu biss fuq pussess jew traffikar imma qed nitkellmu fuq importazzjoni u għalhekk irridu nagħmlu differenza bejn pussess, traffikar u importazzjoni, ikun kemm ikun l- ammont.

Ovvjament wieħed irid jimxi b'mod differenti meta l-importazzjoni tad-droga tkun għall-użu personali u meta wieħed idaħħal xi tliet kilogrammi li żgur tkun se tintuża għal skop ta' bejgħ u għalhekk irridu noqogħdu attenti meta nkunu qegħdin nitkellmu fuq dawn l-affarijiet.

Xi ħaġa li lili weġġgħatni kienet li minkejja l-avviż li hemm fuq l- embarkation card u anke fl-ajruport - li min jinqabad anke b'ammonti żgħir ta' droga jittieħdu passi legali kontrih - il-ministru qalilna li skond rapport li għandu ħadd ma uża ċ-ċans li konna qegħdin nagħtuh.

Mela issa l-liġi se ngħawġuha għaliex għandna barranin li ġew jaqgħu u jqumu mil- liġijiet tagħna!

Għalkemm meta wieħed ikun fuq l-ajruplan jista' jikkonsidra ruħu li diġa' qiegħed fil-pajjiż partikolari li lilu jkun jappartjeni l-ajruplan, aħna tajna ċ-ċans li qabel jgħaddu mid-dwana jkollhom il-fakullta' kollha li they hand over id-droga li jkollhom għall- użu personali tagħhom.

Ovvjament is-sitwazzjoni tkun kompletament differenti jekk dak li jkun jgħaddilek xi kilo droga qabel jidħol ġewwa pajjiżna.

(Interruzzjonijiet) Ma nafx għaliex l-Onor.

Asciak il-bierah qalilna li aħna m'għandniex kompassjoni u bilkemm ma riedx jgħid li aħna bla ruħ!

Allura min jaħseb f'dawk it-tfal u żgħażagħ li qed jispiċċaw vittmi ta' min qed ixaħħam butu?

Għal dawk m'għandniex qalb?

Għalhekk jien għedt li kull ammont ta' droga li tidħol f'pajjiżna hija importazzjoni u mhux pussess.

Dan il-punt irid ikun ċar għaliex sfortunament l-esponenti tan-naħa tal-gvern il-kelma "importazzjoni" ħallewha barra mid-diskors tagħhom, bħallikieku ma jridux jafu biha għaliex tkellmu biss fuq pussess u traffikar.

Din hija l-crux tal- problema kollha.

L-oppożizzjoni qed tappella lin-naħa tal-gvern biex qabel ma jintervjeni l-kelliemi li jmiss, nipposponu d-diskussjoni u mmorru quddiem il-kumitat għall-affarijiet soċjali biex inkunu nistgħu niflu u niddiskutu b'mod iktar miftuħ biex naraw fejn nistgħu naslu.

Il-fatt li ġiet importata kwalunkwe ammont ta' droga huwa aggravju ieħor u jekk se ninsew il-kelma "importazzjoni", allura n-naħa tal-gvern ma tkunx qed taħdem għall-ġid tal-poplu Malti.

Allura għal dawk iż-żgħażagħ li s'issa għadhom m'humiex imċappsin mad-droga, m'għandniex kompassjoni li xi ħadd jista' jipprova jdaħħalhom fil-vizzju?

L-oppożizzjoni hija bla qalb għaliex trid ġustizzja, trid is-serjeta' u trid li l-ġlieda kontra d-droga ma tiġix imdgħajfa?

Jew huwa bla qalb u m'għandux kompassjoni min - ma kellix il- ħsieb li nitkellem b'dan il-mod - se jivvota favur dan l-abbozz ta' liġi?

Mr Speaker, irrid nagħmilha ċara li m'iniex qed nirriferi għall-ministru, li min-naħa tiegħu għamilha ċara li lest jipproponi l-emendi kollha neċessarji li jkun hemm bżonn fuq pussess u traffikar, imma qed nirriferi għal min il-bieraħ qal li hu jaqbel assolutament ma' dan l-abbozz u lest li jivvota favur tiegħu basta ma jinbidel xejn minnu.

Dan ifisser li għandna lil min qed jhedded lill-eżekuttiv tal-gvern li jekk jasal biex jiftiehem man-naħa ta' l-oppożizzjoni fuq it-tibdil kollu li hemm bżonn se jivvota kontra?

Lanqas il-ministru ma qal dan id-diskors!

Niftakar li meta kont qed nippilota l-emenda għal-liġi dwar il-Medical and Kindred Professions madwar sena u nofs ilu, l-Onor.

Tonio Borg u l- Onor. George Hyzler kienu ressqu xi ħaġa simili għal din l-emenda li għandna quddiemna llum u konna wasalna biex nagħmlu t-tibdiliet kollha neċessarji f'dik il-liġi u fil-fatt jien kont qbilt li għandna nagħtu fore- warning lil dawk li jkunu ġejjin hawn Malta ħalli jkun jafu li jekk dawn jidħlu f'pajjiżna anke b'oġġett għall-użu personali jittieħdu passi kontra tagħhom u naraw kif imorru b'dik il-bidla.

Fil-fatt il-Gvern Nazzjonalista stess kien ammetta li l-liġi li kien ressaq ħames snin ilu ħolqot diversi problemi għaliex huma kienu marru għal xi ħaġa li kienet iddgħajjef l-liġi għal kollox u aħna ridna li nidħlu bl-ewwel pass billi nagħtu warning lil dawk li jkunu ġejjin Malta li aħna għandna liġijiet ebsin li permezz tagħhom jistgħu jittieħdu passi legali kontra tagħhom.

Fil- fatt f'dan il-parlament dejjem ħdimna b'dan il-mod billi l-ewwel isiru l- liġijiet u mbagħad maż-żmien nipprovaw intejbuhom mill-esperjenza li nkunu qed niksbu.

Gieli ressaqna liġijiet hawnhekk li wara li jkun sar it-Tieni Qari tagħhom u jgħaddu mill-istadju ta' Kumitat, isir recommital tagħhom - bħalma ġara dan l-aħħar fir-rigward tal-liġi dwar l-awtorita' tat-turiżmu - biex nibdlu xi klawsoli.

Ma fiha xejn ħażin b'daqshekk!

Imma żgur li m'hijiex etika parlamentari li jkollok lil xi ħadd li b'mod tassattiv jiġi jgħid li jaqbel ma' dan l-abbozz ta' liġi mija fil-mija u li m'għandu jinbidel xejn minnu!

Ma rridux ninsew li hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq passi li jistgħu jittieħdu kontra persuni li jkunu għamlu reat.

Allura għal dawk li s'issa m'humiex imċappsin bid-droga, imma li għandhom it-theddida l-ħin kollu fuqhom u għall-ġenituri li moħħhom il-ħin kollu jhewden jekk xi darba t- tfal tagħhom humiex se jiċċappsu bid-droga, m'għandniex kompassjoni?

X'qegħdin nagħmlu fil-konkret biex inkunu nistgħu niddefendu lil dawn il- persuni minn min irid jagħmel ħsara lis-soċjeta'?

Ma rridux ninsew li t- tfal u ż-żgħażagħ tal-lum huma s-soċjeta' ta' għada u allura titkexkex meta tisma' stejjer fuq tfal ta' 12 jew 13-il sena li diġa' huma mċappsin mad- droga.

Ħafna minna hawn ġew għandhom ċertu eta', uħud qegħdin fil-mezza eta' u hawn oħrajn li għadhom żgħar.

Possibbli m'aħniex nirrealizzaw li dawn it-tfal li għada pitgħada jridu jmexxu lis-soċjeta' Maltija huma taħt theddida l-ħin kollu?

Mr Speaker, il-bieraħt lura sar ħafna ftaħir għaliex inqabdu żewġ kilos u nofs ta' taħlita ta' droga fosthom kokaina, eroina u cannabis.

Imma nafu kemm-il għexieren ta' kilos ta' droga jibqgħu deħlin fis-suq Malti li jagħmlu tant ħsara liż-żgħażagħ tagħna, kemm fiżikament u kif ukoll mentalment?

Nixtieq inkun naf kemm tinqabad droga minn fuq l-X-ray machine li hemm fl-ajruport biex tiċċekkja l-bagalji u l-affarijiet l-oħra li jkunu deħlin f'pajjiżna.

Huwa veru li fl-ajruport tagħna għandna anke klieb ittrejnjati biex jaqbdu d-droga pero' sfortunatament dawn iktar qed jaqbdu xi għasfur milli droga għaliex għalkemm ġibnihom ittrejnjati m'humiex qed ikomplu jingħataw it-training neċessarju ħalli jaqbdu lil min ikun dieħel bid-droga.

X'inhi r-raġuni li filgħodu fl-ajruport issib għadd ta' uffiċjali tad- dwana li xogħolhom huwa fuq id-droga u filgħaxija jkun hemm nuqqas ta' dawn l-uffiċjali meta nafu li m'hijiex l-ewwel darba li ħafna ajruplani jaslu f'daqqa f'dawn il-ħinijiet?

Irridu naraw li ssir roster b'tali mod li jkun hemm uffiċjali tad-dwana l-ħin kollu li jkunu jistgħu jikkonċentraw iktar fuq il-qbid tad-droga.

Barra minn hekk, irridu naraw li jkollhom l-għodda neċessarja għaliex inkella ma nkunux nistgħu nimxu 'l quddiem.

Nixtieq inkun naf kemm jiġu ċċekkjati yachts u speedboats li jidħlu fl-ibħra territorjali tagħna biex naraw jekk tkunx qed tinġarr xi droga fuqhom.

Xi ngħidu mbagħad għall-istil ta' ħajja li jgħixu ċerti individwi u l-affarijiet mobbli u immobbli li jkollhom li żgur ikunu ġejjin minn x'imkien ieħor!

Pero' donnu għall-gvern tal-ġurnata qisu m'hu qed jiġri xejn!

Mr Speaker, nixtieq nitkellem issa fuq il-mod kif qed jitressqu ċerti liġijiet f'pajjiżna.

Għalkemm din id-darba din il-liġi ħasbet anke għal Kap 31, fejn jidħlu mediċini psikotropiċi, ħames snin ilu kienet tressqet liġi li kienet kompletament differenti mill-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap 101, u fil-fatt kienet l-amministrazzjoni Laburista li kienet emendata biex ġabitha ekwivalenti għal Kap 101.

L-unika ħaġa li saret tajba f'dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna hija li b'din il- liġi qed nolqtu Kap 101 u Kap 31 u għallinqas m'aħniex se nerġgħu niġu f'dan il-parlament biex inbiddlu l-liġi li qed titressaq illum għaliex mill- bqija l-kontenut ma naqblux miegħu.

Punt ieħor li nixtieq insemmi huwa li minkejja li qed indaħħlu l-multi u l-pieni fil-liġijiet tagħna għal dak li għandu x'jaqsam ma' traffikar ta' drogi, sfortunatament jiddependi min tkun il-persuna akkużata għaliex jekk ikun traffikant Malti joqogħdu jaraw minn liema familja ġej u x'kienu ċ- ċirkostanzi li setgħu wassluh biex jibda jittraffika d-droga u allura jiġi ttrattat mod; jekk ikun bniedem barrani li jkun ġej minn xi pajjiż nordiku jiġi ttrattat mod ieħor u jekk ikun xi barrani ġej mill-Afrika jiġi ttrattat b'mod differenti.

(Interruzzjonijiet) Il-ministru qed jgħid li l-liġi hija għal kulħadd l-istess.

Jien naqbel mija fil-mija mal-ministru li l-liġi li tiġi fformulata f'dan il-parlament hija intenzjonata għal kulħadd l-istess, pero' l-liġi m'hijiex qed tiġi applikata tajjeb.

Issa kulħadd jaf li l-liġijiet jiġu applikati mill-qrati tagħna u mhux mill- ministru!

(Interruzzjonijiet) Għalkemm hawn Malta niftaħru li ma nbatux bir-razziżmu, il-fatti juru mod ieħor għaliex jekk ikun Malti nsibu kull skuża biex nuru kompassjoni miegħu imma jekk ikun bniedem min-naħa ta' l- Afrika ma nuru l-ebda ħniena miegħu.

Inutli li noqogħdu ngħidu li m'aħniex razzisti jekk imbagħad fl-applikazzjoni tal-pieni qed ikun hemm daqshekk differenza.

(Interruzzjonijiet)

Mr Speaker, jekk il-ministru jrid ineħħi lill-imħallfin sta għall-gvern Nazzjonalista li jneħħihom.

Aħna qegħdin ngħidu li l-mod kif qed jiġu applikati r-reati juru ċertu sens ta' razziżmu.

Jiena m'iniex avukat jew midħla tal-qrati, pero' bħal Ċikku l-poplu niġġudika minn dak li nara jiġri madwari.

Fl-opinjoni tiegħi, qed issir diskriminazzjoni ċara bejn persuna u oħra, skond il-kulur tal-ġilda tagħha.

Issa jekk dan m'huwiex razziżmu, ma nafx x'tista' ssejjaħlu!

Ħafna drabi aħna niġu nitkellmu hawn ġew mhux fuq dak li jingħad fil-qrati tagħna imma dwar dak li jkunu qed jitkellmu fuqu ċ-ċittadini fit-toroq tagħna u bħala r-rappreżentanti tagħhom, għandna d-dover li nsemmgħu leħinhom.

Issa jekk din m'hijiex il- verita' nitlob lin-naħa tal-gvern biex tipprovalna l-kontra.

Fil-fatt anke jekk sempliċement taqbad taqra rapport f'gazzetta dwar xi ħadd li jkun intbagħat xi 18-il sena ħabs fuq drogi, mill-ewwel tinduna li tkun qed titkellem fuq xi ħadd li jkun ġej mill-Afrika, anke jekk tkun l-ewwel darba li jkun ikkommetta reat.

Għalhekk irridu naraw li l-liġijiet li ngħaddu minn dan il-parlament jiġu applikati għal kulħadd l-istess u ma jsiru l-ebda preferenzi għaliex imbagħad il-poplu jkollu raġun li jibda jagħmel ċerti mistoqsijiet!

Sur President, nagħlaq billi ngħid li jekk il-liġi se tibqa' kif inhi - kif irid l-Onor.

Membru min-naħa tal-gvern u nerġa' nirripeti li m'iniex qed ngħid għall-ministru li għamilha ċara li lest jikkonsidra kull emenda li jkun hemm bżonn - se nibqgħu nisimgħu bl-istejjer ġewwa pajjiżna għaliex se titfa' messaġġi ħżiena bħalma tefgħu messaġġi ħżiena l-istorja ta' Queiroz u stejjer oħrajn relatati mad-droga, fejn sar minn kollox biex dak li jkun jeħel mill-inqas u saħansitra ngħataw il-maħfriet presidenzjali fuq id-droga.

B'dan il-mod irridu niġġieldu d-droga, billi xi ħadd jinqabad red-handed bid-droga u jingħata maħfra presidenzjali?

Ta' min ifakkar li waħda mill-maħfriet presidenzjali ma ngħatax fuq xi gramma droga jew xi joint imma ngħatat lil persuna li allegatament inqabdet b'madwar kilo droga fuqha!

Li wieħed jikkonsidra li tingħata maħfra presidenzjali lil xi ħadd li jkun inqabad b'pussess ta' droga f'ċertu ammont żgħir biex jikxiflek il-ħuta l-kbira - m'iniex se nidħol fil- merti jekk għandhiex tingħata jew le u m'iniex qed ngħid li naqbel magħha - forsi b'xi mod jew ieħor wieħed jifhimha imma li tagħti maħfra presidenzjali li min allegatament inqabad b'madwar kilo droga fuqu żgur ma nifhimhiex!

L-esperjenza wriet li fl-aħħar mill-aħħar il-verita' toħroġ u, kif kien iħobb jgħid xi ħadd: Il-verita' titla' f'wiċċ l-ilma, Sur President.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Sur President, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna bażikament jistrieħ fuq trepied, fis-sens li fih tliet proposti prinċipali li la ssemmew mill-Onor.

Gulia fid-diskors tiegħu l-bieraħ u lanqas mill-Onor.

Farrugia fid-diskors li għadu kemm għamel.

L-ewwel proposta hija li jekk jiġi pprovat li sar traffikar f'xi negozju b'konnoxxenza tan-negozjant innifsu - jew li huwa pparteċipa f'dak it- traffikar - tiġi sospiża l-liċenzja tan-negozju.

It-tieni proposta hija li qegħdin nestendu l-konċett tal-controlled delivery fejn, jekk il-pulizija tkun taf li ġejja persuna minn barra minn Malta b'ammont ta' droga, minflok tarrestaha ssegwi l-passi tagħha biex tara lil min se twassal dik id-droga.

Dawn iż-żewġ punti importanti s'issa ma ġewx mittiefsa ħlief mid-diskors introduttorju tal-Ministru Borg, pero' naħseb li l-pern ta' dan il-bill hija d-distinzjoni li rridu nintroduċu bejn l-importazzjoni qua importazzjoni u l-importazzjoni bħala traffikar u jekk waħda għandhiex tkun ekwivalenti għall-oħra u f'liema ċirkostanzi.

Imma qabel xejn irridu nifhmu li l-liġi tagħna tgħid li hemm tliet tipi ta' reati tad- droga.

Għandek il-pussess sempliċi fejn dak li jkun jinqabad b'ammont ta' droga, bħalma hi l-cannabis, LSD, ecstasy, eċċ., għall-użu personali tiegħu biss.

F'każ li l-persuna tinstab ħatja, il-maġistrat jista' jagħti jew piena ta' ħabs jew iwaħħlu multa jew xi piena oħra skond il-każ.

Imbagħad għandek ir-reat tal-possession with intent, fejn dak li jkun jinqabad b'ammont ta' droga fuqu li ċ-ċirkostanzi ma jkunux juru li kienet għall- użu esklussiv tiegħu u allura l-oneru jinqaleb fuq il-persuna akkużata u sta għaliha li tipprova li dik id-droga kienet għaliha.

Jekk l-akkużat ma jipprovax l-każ tiegħu sal-grad tal-probabbli, l-onerju dejjem jinqaleb fuqu u jinstab ħati ta' possession with intent.

F'dan il-każ il-piena ta' ħabs hija tassattiva u l-maġistrat huwa obbligat bil-liġi li mill-inqas irid jibagħtu sitt xhur ħabs.

Fil-fatt il-piena għal dan ir-reat titla' sa għaxar snin u jekk imbagħad il-każ imur quddiem ġuri fil-qorti kriminali, il-piena tiżdied sewwa.

Imbagħad għandek it-tielet reat li huwa t-traffikar pur tad-droga fejn isir id-dealing għall-bejgħ tad-droga u jekk persuna tinqabad tbigħ, tqassam, tipprovdi jew tipparteċipa f'dan il-proċess, tinstab ħatja ta' traffikar.

F'dan il-każ il-piena ta' ħabs hija tassattiva wkoll u tibda minn sitt xhur sa massimu ta' għaxar snin.

Pero' mbagħad għandek il- konċett ta' l-importazzjoni u l-konċett tal-koltivazzjoni, fejn il-piena tal-ħabs hija tassattiva wkoll.

Fil-fatt il-liġi tobbliga liIl-maġistrat li jrid jibgħat lill-persuna akkużata bilfors il-ħabs.

Iktar 'il quddiem se nsemmi każijiet fejn b'applikazzjoni tal-liġi kif inhi, maġistrat korrettement ta 15-il ġurnata ħabs lil xi ħadd li nstab ħati ta' koltivazzjoni tad-droga għaliex applika ċerti dispożizzjonijiet tal-liġi u mis-sitt xhur li tiddeskrivi l-liġi niżel għal 15-il ġurnata.

Sur President, sar ħafna tixrid tad-dmugħ tal-kukkudrilli għaliex intqal li l-qrati jagħmlu distinzjoni bejn bniedem li jkun ġej minn ċertu pajjiż u bniedem li jkun ġej minn pajjiż ieħor.

Irridu noqogħdu ftit attenti li ma niżvijawx mill-oġġettiv tal-liġi għaliex il-liġi kif inhi u kif se tkun emendata ma tagħmel l-ebda distinzjoni bejn bniedem li jkun ġej min- north u ieħor li jkun ġej mis-south imma l-liġi hija ugwali għal kulħadd.

U la qed insemmi dan il-punt, nixtieq nikkwota mill-mistoqsija parlamentari numru 8324 li jiena stess għamilt lill-ministru tal-ġustizzja u gvern lokali fit-22 ta' Gunju ta' din is-sena dwar kemm kien in-numru ta' persuni mressqa l-qorti akkużati b'importazzjoni ta' droga u li ngħataw piena ta' ħabs.

L-informazzjoni li ngħatajt kienet tgħid li fl-1995 kien hemm 24 Malti u 8 barranin; fl-1996 kien hemm 35 Malti u 10 barranin; fl- 1997 kien hemm 37 Malti u seba' barranin; fl-1998 kien hemm 36 Malti u 11- il barrani u sal-ġurnata tal-lum 15-il Malti ġew akkużati b'importazzjoni ta' droga u ngħataw il-piena ta' ħabs.

Dan juri li l-liġi ma tagħmilx distinzjoni - u hekk għandu jkun - bejn minn liema pajjiż jew minn liema kultura jkun ġej l-akkużat.

Għaliex sar dak id-diskors kollu emotiv miż- żweġ kelliema s'issa ta' l-oppożizzjoni?

Għaliex noqogħdu ndaħħlu fl-imħuħ ta' dawk in-nies li m'humiex well versed mal-liġi d-dubju jew is-suspett li b'xi mod qed ikun hemm xi aġevolazzjoni meta bniedem jinqabad b'pussess ta' droga?

Jien naħseb li ta' min ifakkar lil dan il-Parlament li kien ex-prim ministru ta' dan il-pajjiż, Dr Karmenu Mifsud Bonnici, li kien ippropona jekk għandniex nikkonsidraw li nillegalizzaw il-pussess tal-cannabis!

Dik il-proposta la kienet ġiet minn xi deputat minn din in-naħa, la minn ministru tal-gvern iżda saret minn ex-prim ministru ta' Malta li dak iż- żmien kien ukoll il-Kap tal-Partit Laburista.

Aħna naqblu li l-pussess tad- droga għandu jibqa' reat jew, jekk irridu nkunu aktar preċiżi, delitt punibbli bi priġunerija.

Jien nemmen li l-konsistenza fil-politika hija importanti pero' li tibqa' tippersisti fl-iżball hija supervja u huwa ħażin li tagħlaq għajnejk quddiem l-inġustizzji li jiġu kommessi f'isem il-ġustizzja jew li tkun iebes mad-dgħajjef u dgħajjef mal-kbir.

Sur President, irrid ngħid li kien il-gvern Nazzjonalista li kien żied il-pieni għal ċerti reati ta' droga u daħħal il-piena ta' għomor il-ħabs - li jfisser toħroġ mill-ħabs wara li tmut - f'każ li ġuri jsibek unanimament ħati b'disa' ġurati kontra ħadd f'każ ta' traffikar ta' droga.

Qabel l-1994 il-massimu tal-piena kien ta' 20 sena mentri issa l-massimu huwa għomor il-ħabs u l-grad ta' wara jitlob piena ta' 30 sena.

Kien ukoll il-gvern Nazzjonalista li ntroduċa bħala eċċezzjoni għar-regola d- dritt għall-appell lill-avukat ġenerali f'kawżi tad-droga.

Pero' f'kawżi normali ta' serq, frodi u anke qtil, l-avukat ġenerali m'għandux id-dritt għall-appell u din hija xi ħaġa li jien qatt ma stajt nifhimha sa minn mindu kont fl-ewwel sena tal-kors tal-liġi u għadni ma nistax nifhimha sal- lum u ma naqbel xejn li l-avukat ġenerali m'għandux dritt għall-appell ħlief f'kawżi ta' droga.

Fil-fatt l-avukat ġenerali jista' jappella biss minn sentenza tal-qorti tal-maġistrati fuq punt ta' liġi pero' ma jistax jappella minn ġuri.

Issa ħalli nkunu ċari u onesti u ngħidu li avukat difensur jieħu ġost li l-avukat ġenerali m'għandux dritt għall-appell pero' jien hawnhekk m'iniex qed nitkellem bħala avukat imma qed nitkellem bl- ikbar umilta' bħala leġislatur u nemmen li l-parlament għandu d-dover li jnaqqas iċ-ċirkostanzi li jagħtu lok għall-abbuż u li jgħin biex issir aktar ġustizzja u jkun hawn aktar trasparenza.

Naħseb li dan il-parlament għandu jikkonsidra li fil-futur qarib jiġi ntrodott id-dritt għall-appell lill-avukat ġenerali għal kawżi oħra barra dawk fuq id-droga.

Sur President, intqal ukoll li kien hawn min ħa pożizzjoni differenti mill-partit rispettiv tiegħu rigward din il-liġi u fost l-oħrajn issemma l- Ministru Refalo, li fl-opinjoni tiegħi jew ġie kkwotat ħażin jew inkella biex nagħti l-benefiċċju tad-dubju miftiehem ħażin.

Jien inħaddan prinċipju li safejn ikun possibbli dejjem nipprova nagħmel sforz biex qatt ma nattakka lil persuna imma nattakka l-argument u personalment ma jinteressanix jekk ix-shadow minister tal-lum kienx qal "X" u llum qed jgħid "Y".

Pero' għall-fini ta' kompletezza - tajjeb li nfakkruh dan għaliex min jinsa ħafna drabi huwa kkundannat li jerġa' jgħix dak il-passat - se nikkwota minn "The Times" li kkwota minnha l-bieraħ l-Onor.

Gulia - pero' m'għandix dubju li kien bi żball ġenwin li ma semmihiex - ta' l-4 ta' Jannar ta' din is-sena mir-rubrika "No Minister" ta' Dr Joe Brincat.

Issa rrid nagħmilha ċara li jien nammira ħafna lil Dr Brincat bħala avukat għaliex huwa avukat kapaċissimu, intelliġenti ħafna u jaf il-liġi sewwa u għalkemm politikament ma naqblux, għandi stima kbira lejh.

Pero' xtaqt li f'dan l-isfond nikkwota ftit minn dak li qal f'dan l-artiklu għaliex naħseb li ma setax ikun aktar ċar u onest minn hekk:

"It is a funny state of the law which grants discretionary powers to the minister whose role is essentially political, whilst refusing and excluding any discretion to an independent and impartial magistrate whose role is solely judicial.

In simple terms it is as if the minister can be trusted to do justice in a particular case, while the magistrate is not trusted with a sense of fairness and proportionality of punishment to the offence committed.".

Jien ngħid li għandu jkun dan l-ispirtu li janima din id-diskussjoni f'dan il-parlament, irrispettivament jekk il-kumment jagħmlux id-Deputy Leader tal-Malta Labour Party jew xi ħaddieħor fi ħdan xi partit ieħor.

Għalija dment li l-argument ikun motivat minn raġunijiet serji, mis- sinċerita' u mill-ġenwinita' nagħti kasu u ma noqgħodx nara min għamlu.

Għaliex dak li qal Dr Brincat fl-4 ta' Jannar ta' din is-sena m'għadux japplika għall-pożizzjoni Laburista tal-lum?

Jien m'għandi l-ebda dritt nindaħal fil-pożizzjoni li jieħu l-Partit Laburista, pero' nixtieq minn hawnhekk infakkar lin-nies x'kien il-bidu tal-proċess għal din l-emenda.

L- Avukat Joe Brincat fl-artiklu tiegħu kompla jgħid hekk:

"Possession of even traces of a prohibited drug before one passes the green or red channel at the airport amounts to importation.

The magistrate has no discretion whatsoever to apply a lighter punishment, such as a fine or a probation or a suspended sentence."

Pero' għall-fini ta' kompletezza se nkompli ngħid x'qal Dr Brincat ħalli ħadd ma jgħid li qed nikkwota out of context.

Hu qal li fil-każ ta' Dimitrjeff, rightly so il-ministru eżerċita diskrezzjoni li għandu bl-Immigration Act, pero' kompla jgħid li għandna nitilgħu tarġa oħra ħalli nkunu aktar trasparenti u aktar serji.

Jiena m'għandix dubju mill-integrita' tal-ministru, pero' meta lill-maġistrat qed nafdalu f'idejh għaxar snin minn ħajja ta' bniedem jekk isibu ħati - għaliex tajjeb li ngħidu li llum il-kompetenza tal-maġistrat għal dak li jirrigwarda għoti ta' piena twassal sa għaxar snin meta oriġinarjament kienet tasal biss sa ftit xhur - għaliex f'każ ta' traffikar jew f'każ ta' pussess mhux għall-użu personali m'għandniex nafdawh biex jiddeċiedi hu jekk l-importazzjoni tad-droga kenitx għall-użu personali jew biex tiġi mgħoddija lil terzi persuni?

Se nkompli nikkwota dak li qal Dr Joe Brincat:

"My assesment of public sentiment ..."

Hawnhekk irrid nagħmel parentesi u nirriferi għal dak li jħoss il-pubbliku għaliex il-bieraħ fid-diskors tiegħu l-Onor.

Gulia qal li l-opinjoni pubblika hija kontra dawn l-emendi.

Jien ngħid li anke jekk għall-grazzja ta' l-argument ngħidu li l-poplu huwa kontra dawn l-emendi - għalkemm ma nemminx għax jekk il-poplu tfiehmu b'sempliċita' u b'sinċerita' jifhem - aħna rridu nħarsu mhux tant lejn kif jaħsibha l-poplu dwar din il-ħaġa imma lejn what is the right thing to do.

Imma ħalli nkompli nikkwota x'qal Dr Joe Brincat:

"... is that the Minister can rely upon a very large majority who feel that there is disproportion between the offence and the punishment.".

Jien ngħid li Dr Brincat ħaqqu prosit għaliex ma jistax ikun iktar onest u sinċier minn hekk u nappella lill-ħbieb tiegħi tan-naħa l-oħra - għandi ħafna ħbieb min-naħa l-oħra li huma avukati bħali u nitkellem u niddiskuti magħhom għaliex naf li għandhom animu sinċier u jixtiequ jagħmlu l-ġid anke f'leġislazzjoni bħal din - biex jissorpassaw il-pass tal-politika partiġġjana.

Irridu nkunu onesti u nifhmu li dak li qegħdin nagħmlu llum m'huwiex bħalma sar sentejn ilu fi żmien l-amministrazzjoni Laburista meta d- diskrezzjoni tħalliet f'idejn l-uffiċjali tad-dwana.

L-emenda li kienet saret dak iż-żmien kienet tgħid li barrani jew Malti li jkun ġej minn barra huwa u dieħel Malta, at the earliest opportunity irid jarmi d-droga li jkollu fuqu.

Issa hawnhekk tqum il-mistoqsija: What is the earliest opportunity and who is to decide what is the earliest opportunity?

Huwa l- uffiċjal tad-dwana li se jiddeċiedi u min hu fuq l-uffiċjal tad-dwana?

L- operat tiegħu jista' jiġi ssindakat permezz ta' qorti?

Issa hemm konsegwenza oħra li tajjeb li nfiehmu.

Jekk dak li jkun jiġi akkużat b'pussess ta' droga jista' jintalab il- pledge, pero' jekk jiġi akkużat b'pussess ta' droga mhux għall-użu esklussiv tiegħu, bi traffikar jew b'importazzjoni ta' ammont żgħir ta' droga li jkunu jlaħħqu l-ftit grammi u li jkunu juru li huma għall-użu personali, ma jistax jintalab il-pledge qabel ma jgħaddu 20 ġurnata mid- data li jitressaq il-qorti.

Fil-fatt fil-korp leġislattiv tagħna din hija l-unika liġi li tagħmel differenza bejn meta jista' jintalab il-pledge.

Pero' hawnhekk irrid infakkar f'sentenza li ngħatat mill-Prim'Awla tal- Qorti Ċivili fis-7 ta' Mejju ta' din is-sena dwar il-materja tad- drittijiet tal-bniedem fil-kawża Godfrey Ellul versus l-Avukat Ġenerali.

Is-Sur Godfrey Ellul assistit abbilment minn Dr Joe Brincat, Deputy Leader tal-Partit Laburista, talab lill-qorti tiddikjara li dik il-liġi li tgħid li qabel 20 ġurnata ma tistax titlob il-pledge tmur kontra d-drittijiet tal- bniedem u l-qorti, permezz ta' l-Imħallef Giannino Caruana Demajo, tagħtu raġun u fis-sentenza tiegħu l-Imħallef qal li section 27 ta' Kap. 101 - l- Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi - li tgħid li ma jistax jintalab il- pledge qabel ma jgħaddu 20 ġurnata mill-preżentata tikser artiklu 5 subinċiż (3) tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem.

Fil-fatt il-qorti bagħtet kopja ta' din is-sentenza lil dan il-Parlament biex mill- aktar fis - u nispera li jkun mill-aktar fis - jemenda l-liġi biex tiġi in line ma' dak li tgħid il-Konvenzjoni Ewropea.

Irrid ngħid ukoll li safejn naf jien din is-sentenza ġiet appellata mill- Avukat Ġenerali pero' għalkemm ma nafux x'se jkun l-appell, diġa' għandna indikazzjoni għaliex is-sentenza massiċċa ta' l-Imħallef Caruana Demajo li fiha kważi 22 faċċata tirriferi għal diversi sentenzi li ngħataw mill- Qorti Ewropea, jiġifieri l-Imħallef ma qabadx u qata' s-sentenza kif ġab u laħaq.

Fil-fatt is-sentenza tirriferi għas-sentenza tal-Qorti Ewropea Aquilina kontra Malta ta' April ta' din is-sena li nqatgħet kontra l-Istat Malti, tirriferi għas-sentenza De Jong tal-Qorti Ewropea ta' l-1984, għal sentenzi oħra bħal Wemhoff kontra l-Awstrija u bħal Stogmuller kontra l- Awstrija, Kurt kontra t-Turkija fl-1998 u diversi sentenzi oħra li l-animu tagħhom huwa li l-poter tal-qorti li jara jekk l-arrest huwiex legali jew le qatt ma jista' jitneħħa.

Il-liġi tagħna tgħid li jekk bniedem jitressaq il-qorti akkużat b'pussess ta' droga mhux għall-użu esklussiv tiegħu jew b'importazzjoni jew bi traffikar, il-qorti ma tistax lanqas biss tara jekk l-arrest huwiex legali jew le u l-ewwel 20 ġurnata jrid jgħaddihom ġewwa.

Issa jista' jkun każ ġenwin u jista' jkun każ fejn dak li jkun ipprova jimporta mijiet ta' grammi jew xi kilo droga.

Pero' din il-liġi m'hijiex qed tipprova tirriferi għall-importazzjoni ta' ammonti kbar ta' droga imma l-iskop tagħha huwa li tirriferi għal dawk il-każijiet ġenwini fejn dak li jkun jimporta ammont żgħir ta' droga li jkun evidenti li se jkun għall-użu personali.

U hekk għandu jkun.

Jien nistaqsi: Għaliex jekk jinstab fuqi roach tal-cannabis jew ftit droga fuqi f'Tas-Sliema jew f'post ieħor nista' nintbagħat probation pero' jekk ninqabad bl-istess ammont dieħel mill- airport jew mis-sea terminal fil-Marsa, irrid nintbagħat mill-inqas sitt xhur ħabs?

Din x'ġustizzja hi!

Il-ġustizzja minnha nnifisha tfisser li tkun konsistenti.

Bl-ikbar rispett lejn l-Onor.

Gulia, jien ma naqbel xejn ma' dak li qal il-bieraħ li l-ġustizzja hija valur relattiv.

Anzi ngħid li hija oxxenita' li tgħid li l-ġustizzja hija valur relattiv għaliex il-ġustizzja hija valur assolut, minnha nnifisha hija valur inerenti u m'hemmx għalfejn tmur fl- ewwel sena tal-kors tal-liġi tistudja l-filosofija tad-dritt biex titgħallem li l-ġustizzja hija valur assolut u mhux relattiv.

Il- ġustizzja qatt m'għandha tiġġebbed bħaċ-chewing gum imma dak li huwa tajjeb għalija għandu jkun tajjeb għalik ukoll.

Dak huwa l-animu li għandu jispira lil dan il-parlament għaliex għalkemm il-ġustizzja trid issir skond il-liġi, pero' l-liġi trid tiġi applikata b'ġustizzja.

Ħafna snin qabel ma bdejt nipprattika l-qorti, kien hemm żewġ imħallfin ta' statura kbira, l-Imħallef Caruana Curran li kien iħambaq li l-ġustizzja trid dejjem isir skond il-liġi, iebsa kemm tkun iebsa l-liġi, u l-Imħallef Flores li kien jgħid ukoll li l-ġustizzja trid issir skond dak li tgħid il- liġi u mhux dak li jrid hu.

Fil-fatt dawn huma żewġ faċċati ta' l-istess munita għaliex il-liġi trid tiġi applikata b'ġustizzja.

Kif darba konna tgħallimna lex injusta non est lex li tfisser liġi inġusta m'hijiex liġi u ma tistax tapplikaha.

Dak hu li qed nipprovaw nfiehmu għaliex aħna m'aħniex ngħidu li fuq pussess ta' droga m'għandux ikun hemm il-piena tal- ħabs jew li l-maġistrat m'għandux dritt jibgħat il-ħabs lil bniedem li jkun inqabad għal darba, darbtejn, tlieta b'pussess ta' droga.

Pero' jekk ikun każ ġenwin ta' darba, għalfejn bniedem għandu jintbagħat mill-inqas sitt xhur ħabs?

Jekk nitkellmu f'termini ta' pounds, shillings and pence, ifisser li jekk persuna b'każ ġenwin tintbagħat il-ħabs din se tiswa lill- Istat Malti Lm22 kuljum għal sitt xhur - għax daqshekk iqum priġunier il- ħabs - biex tmantniha u żżommha.

Dan l-ammont sostanzjali ta' flus jista' jiġi investit fil-ġlieda kontra d-droga u f'iktar programmi bħal tal- Caritas u tas-Sedqa u mhux jintnefqu biex immantnu xi barrani għal xi sitt xhur minflok nibagħtuh lura lejn pajjiżu.

Irrid nagħmilha ċara li jien qed nitkellem fuq każijiet żgħar u ġenwini.

Niftakar xi erba' snin ilu kien hemm każ quddiem maġistrat partikolari fejn żewġ tfajliet ġew akkużati b'importazzjoni ta' droga mill-Olanda meta kulma nstabilhom fuqhom kien ammont żgħir ta' cannabis huma u deħlin l- airport.

Issa l-akkuża ta' importazzjoni ta' droga ġġib magħha l-piena ta' ħabs.

Niftakar qisu l-bieraħ li waqt li l-maġistrat kien qed jaqra s- sentenza, kważi donnu ried jiskuża ruħu għaliex ma setax jagħmel mod ieħor ħlief li jibgħathom mill-inqas sitt xhur ħabs.

Fil-fatt il-każ tant kien ġenwin u l-maġistrat tant ħass għal dawn iż-żewġ tfajliet ta' kondotta tajba li żgarraw l-ewwel darba mal-liġi - m'iniex qed ngħid li kellhom jiġu lliberati biex ħadd ma jifhimni ħażin imma mhux li jeħlu sitt xhur ħabs għaliex ma ħadna xejn billi tfajna tnejn min-nies il-ħabs mal-krema tal- kriminalita' għal sitt xhur sħaħ, apparti li tellifnilhom ix-xogħol u l- effett psikoloġiku li tħalla fuqhom - li għamel rakkomandazzjoni lid- direttur tal-ħabs - u hawn l-Onor.

Herrera li jista' jikkonferma dak li qed ngħid - li jekk kien possibbli għal dawk is-sitt xhur ma jinżammux fil- ħabs proprju imma jinżammu - ma rridux ninsew li kienet rakkomandazzjoni u mhux ordni għax il-maġistrat ma jistax jordna fejn jinżammu l-arrestati wara li jagħti s-sentenza - f'ċentru ta' riabilitazzjoni biex għallinqas ma jkunux fl-ambjent tal-ħabs.

Issa jekk għall-grazzja ta' l-argument dak iċ- ċentru nzerta full up, ma kienx hemm post ieħor ħlief li jibqgħu l-ħabs għal sitt xhur.

Jien nemmen li l-ġustizzja minnha nnifisha trid tgħin lil dak li jkun jirriforma ruħu u mhux tkompli tagħksu.

Niftakar każ ieħor li ġara madwar sena u nofs ilu fejn Malti siefer u ħareġ miegħu pillola waħda ta' l-ecstasy.

Pero' ġara li nesa fejn kien refagħha u meta reġa' lura Malta, mat-tfittxija fl-ajruport sabulu din l- ecstasy.

Fil-fatt għalkemm din il-persuna żaret iktar minn pajjiż wieħed, din il-pillola waħda baqgħet dejjem fl-istess post, cioe' fil-bott fejn kien iżomm ċerti pilloli għall-kondizzjoni medika tiegħu partikolari u dan kien għamilha magħhom u nesiha.

Niftakar li anke l-ispetturi kienu nformaw lill-maġistrat li l-verżjoni tal-maġistrat kienet veritiera, pero' xorta waħda kien akkużat b'importazzjoni ta' droga li ġġib magħha piena ta' mill-inqas sitt xhur ħabs.

Kieku dik il-pillola ta' l-ecstasy inqabdet fuqu f'Paceville jew f'Tas-Sliema, mhux bilfors kien jintbagħat sitt xhur ħabs imma seta' jintbagħat ġimgħa jew xahar ħabs.

X'ġustizzja hi li tikkundanna bniedem ġenwin daqslikieku qed tikkundanna bniedem li deliberatament u intenzjonalment daħħal id-droga biex jittraffikaha?

Il- ġustizzja minnha nnifisha titlob li ma tkunx iebes mad-dgħajjef, imma lanqas ma tkun dgħajjef ma' l-iebes.

Jien nemmen li l-ġustizzja titlob li jekk bniedem jinstab ħati li importa kilo droga jeħel ta' kilo pero' jekk daħħal gramma droga jrid teħel ta' dik il-gramma.

Huwa faċli li timpressjona bil-passjoni u bl-emozzjoni imma dan il-parlament irid ikun matur u dan l-abbozz ta' liġi jiżboq dawk it-thresholds ta' l-emozzjoni u tal-passjoni billi jilleġisla biex ikun hawn iktar ġustizzja.

L-agħar ħaġa li tista' ssir hija li tiġi kommessa inġustizzja f'isem il-ġustizzja.

Lili dejjem għallmuni li l-loġika u l-interpretazzjoni tal-liġi jridu jimxu id f'id u fil-mument li waħda minnhom does not tally ma' l-oħra, ifisser li hemm xi ħaġa ħażina.

Jien nispera dejjem li jkun hemm xi ħaġa ħażina fl-interpretazzjoni tal-liġi u mhux fil-loġika għaliex il-liġi tista' tiġi rranġata.

Jiena wieħed minn dawk li nsostni li l-qrati tagħna kemm fil-każ ta' Dimitrijeff u kif ukoll f'diversi każijiet oħra interpretaw il-liġi ħażin għaliex qatt ma tista' tittraffika miegħek innifsek.

Dak huwa l-punto di partenza.

Ħafna mill-avukati li jaħdmu fil- qasam tal-kriminal huma ta' l-opinjoni li l-qrati interpretaw ħażin is- section tal-liġi li tikkontempla d-definition tat-traffikar għaliex you can deal with others but you can never deal with yourself.

Dik hija l- essenza tal-loġika.

Issa dan il-parlament qed jgħid lill-qrati tagħna li ma jaqbel xejn mal-mod kif ġiet interpretata l-liġi pero' la l-qrati huma indipendenti minn dan il-parlament li m'għandu l-ebda dritt jindaħlilhom u in vista tal-fatt li f'dawn l-aħħar ħames snin ġew kommessi daqstant inġustizzji f'każijiet ġenwini, se jgħaddi din il-liġi biex nirranġaw is- sitwazzjoni.

Il-bieraħ l-Onor.

Gulia kkritika l-fatt li llum aħna qed nipproponu li nbiddlu l-liġi li ntroduċejna aħna stess fl-1994.

Jien ngħid li s-serjeta' titlob li jekk b'dik il-liġi, minkejja l-iskop ġenwin tal-parlament, intlaqat xi ħadd ġenwin - u kif qed jgħid il-Ministru dik il-liġi kienet korp ta' emendi u mhux emenda waħda biss - għandna nkunu maturi biżżejjed li nemendawha.

Wara kollox aħna dejjem tgħallimna li tilleġisla skond iċ- ċirkostanzi tal-mument, għaliex dak li lleġislajt ħames snin ilu seta' kien tajjeb għal dak inhar pero' wara ħames snin jew 20 sena mhux bilfors jibqa' relevanti.

Per eżempju, qabel l-1990 il-liġi tagħna ma kenitx tikontempla s-suspended sentence.

Allura kienet ħażina?

Fl-1990 dan il- parlament ħass il-bżonn li jintroduċi s-suspended sentence biex f'każijiet ġenwini minflok dak li jkun jintbagħat il-ħabs jingħata ċ-ċans b'dik is- sentenza ta' ħabs imdendla bħal xafra fuq rasu.

M'ilux kien hemm każ il- qorti fejn bniedem jintbagħat sentejn ħabs mill-maġistrat fuq frodi ta' madwar Lm5,000.

L-argument tiegħi bħala l-avukat tiegħu fil-kawża ta' l- appell kien li billi ntbagħat il-ħabs, is-soċjeta' m'hu se tieħu xejn u jekk il-vittma tiddeċiedi li tfittxu biċ-ċivil u ma ssiblu l-ebda assi jew proprjeta' x'teħodlu, m'hi se takkwista xejn.

Fil-fatt il-qorti ta' l- appell tagħtu suspended sentence u qaltlu li jekk f'tant xhur ma jħallasx imur il-ħabs.

Irridu nkunu onesti magħna nfusna u ngħidu li s-suspended sentence kienet suċċess.

Kif kienu jgħidu r-Rumani, facta lex inventa fraus, jiġifieri appena ssir liġi, il-bniedem isib mod kif jiżgiċċa minnha u allura dejjem trid iżomm ruħek aġġornat ma' l-avvenimenti li jkunu qed jiġru fil-qasam kriminali tal-pajjiż u tilleġisla biex tipprova dejjem tkun a step ahead.

Din il-liġi ma turix inkonsistenza min-naħa tagħna imma hija frott is-serjeta' fil-mod kif aħna nilleġislaw għaliex l- importanti għalina m'humiex il-voti imma x'inhi l-aħjar ħaġa li tista' ssir.

Il-kelliema ta' l-oppożizzjoni kkwotaw dwar kif jaħsbuha ċerti għaqdiet dwar dawn l-emendi, pero' tajjeb li niftakru li kemm il-KADA, il- kummissjoni kontra l-abbuż tad-droga u l-alkoħol, u kif ukoll l-ICADAIT, inter-departmental commission against drug abuse and intoxication, preseduta mill-Imħallef David Scicluna, kienu favur li ssir distinzjoni.

Il-bieraħ il-ministru spjega kif il-Caritas, li jkollha kuntatt ta' kuljum ma' dawn it-tip ta' każijiet, il-KADA u l-ICADAIT kienu favur l-emendi li kienu tressqu f'Awissu ta' l-1997, pero' kienu kontra l-proposta tal- gvern li jitnaqqsu l-pieni f'ċerti każijiet konnessi mad-droga.

U fil- fatt għamel tajjeb il-gvern Laburista li ma naqqasx il-pieni li kien hemm il-ħsieb li jitnaqqsu għal ċerti reati konnessi mad-droga.

Pero' rridu niftakru wkoll li li kien hemm żmien meta l-Partit Laburista ried jillegalizza l-cannabis, xi ħaġa li aħna ma rridux nagħmlu.

Jien naqbel ma' dak li qal il-bieraħ l-Onor.

Gulia li għandu jkun hemm klassifikazzjoni aħjar ta' priġunieri - u għalhekk għaddejjin il-proġetti fil-ħabs li nbdew qabel l-1996 - u li biex wieħed jirriabilita ruħu mill-problema tad-droga m'għandux jintbagħat il-ħabs fil-kumpannija ta' dawk il-priġunieri li ma jridux jirriabilitaw ruħhom.

U hawnhekk nixtieq insemmi l-community service.

Niftakar li fil-maiden speech tiegħi fis-26 ta' Ottubru tas-sena l-oħra kont ipproponejt li dan il-parlament jilleġisla dwar il-bżonn tal-community work, jiġifieri għal ċerti reati dment li bniedem ikun għadu ta' eta' pjuttost żgħira, ikollu kondotta tajba u nadifa u jkun ħabat difrejh mal- liġi għall-ewwel darba, minflok jingħata piena ta' ħabs mill-qorti mill- ewwel, jingħata sitt xhur xogħol għall-benefiċċju ta' xi komunita' bħal, per eżempju, f'xi dar ta' l-anzjani jew f'xi proġett ieħor ta' fejda.

F'ċerti pajjiżi żviluppati bħall-Ingilterra u l-Iskandinavja, li huma avvanzati ħafna f'dan il-qasam, din is-sistema taħdem billi jekk dak li jkun ma jagħmilx ix-xogħol kif suppost u fiż-żmien li tagħtih il-qorti taħt supervision - għax dejjem ikun hemm is-supervision fuq dawn it-tip ta' offenders li ġeneralment ikunu żgħar - imur il-ħabs.

B'dan il-mod l-Istat ikun qiegħed jiffranka l-flus biex imantni lil dak il-priġunier għal tant żmien u fl-istess ħin, is-soċjeta' jew il-vittma tkun qed tieħu xi ħaġa lura.

Per eżempju, jekk xi ħadd jinstab ħati li tefa' ż-żebgħa mal-bieb ta' xi ħadd jew għamel ħsara mal-faċċata ta' xi ħadd, il-qorti tordnalu li jerġa' jirranġaha a spejjeż tiegħu u jekk ma jagħmilhiex tajjeb u fiż-żmien li jitolbu l-qorti, jintbagħat il-ħabs.

Dan huwa l-community work.

Sur President, il-bieraħ l-Onor.

Gulia staqsa x'se tkun l-line of demarcation bejn il-pussess pur u sempliċi u t-traffikar jekk se ngħaddu din il-liġi kif inhi.

Dan il-kriterju diġa' qiegħed fil-liġi u ilu hemm is-snin.

Dan huwa r-reat ta' pussess ta' droga mhux għall-użu esklussiv u mingħajr ma l-liġi tispeċifika x'inhu l-ammont, qed tħalli f'idejn il- ġudikant - kif qal Dr Joe Brincat f'dak l-artiklu li kkwotajt - li jara l- kumpless taċ-ċirkostanzi li jkollu quddiemu billi jara l-fedina penali ta' l-akkużat - għaliex jekk, per eżempju, ikun ġie misjub ħati diversi drabi fuq reati konnessi ma' droga, ikun qed jipprova jiġbed saqajn il- ġudikant jekk jgħidlu li dik id-darba kienet għall-użu esklussiv tiegħu u mhux biex jittraffikaha - jikkonsidra wkoll il-post fejn ikun instab - għaliex hemm differenza bejn li tinstab droga fuq xi ħadd fiċ-ċentru ta' post kummerċjali jew f'xi post ieħor - jara fil-kumpannija ta' min kien - jekk, per eżempju, kienx fil-kumpanija ta' nies li huma ben noti mal- pulizija għall-passat kriminali tagħhom - jara x'kien l-ammont u mbagħad il-ġudikant jagħti s-sentenza tiegħu.

Issa l-qorti f'kull sentenza li tagħti meta jkun hemm reat ta' pussess ta' droga mhux għall-użu esklussiv, dejjem tagħti r-raġunijiet għaliex ma tkunx sabet l-akkużat ħati ta' pussess iżda ta' pussess mhux għall-użu esklussiv.

THE DEPUTY SPEAKER: Ippermettili ninterrompik, Onorevoli Azzopardi għaliex skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkompli tinstema'.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nipproponi li l-Onor.

Azzopardi jkompli jinstema'.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Azzopardi jkompli bid- diskors tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra kollha għal din l-estensjoni.

Sur President, se nerġa' nirriferi għall-każ ta' xi ħadd li ġie akkużat bil-kultivazzjoni tal- pjanta.

Is-sentenza li ngħatat mill-qorti tal-maġistrati fis-26 ta' Ġunju ta' l-1997 fil-każ il-Pulizija kontra Philip Cricchiola li kien akkużat bil- kultivazzjoni tal-pjanta cannabis u bil-pussess tagħha - issa l-korp leġislattiv tagħna jippreskrivi piena ta' mhux inqas minn sitt xhur ħabs għal dan it-tip ta' reat - wara sottomissjonijiet mill-avukat difensur, il-qorti applikat ċerti artikli oħra tal-liġi inkluż artikli mill-Kodiċi Kriminali u weħlitu 15-il ġurnata ħabs biss.

Din is-sentenza ngħatat wara li l-qorti għamlet riferenza għal diversi sentenzi oħra, bħal fil-każ tal- Pulizija kontra Leone Dimech tad-29 ta' Lulju, 1996, il-każ tal-Pulizija kontra Jason Mifsud u kontra Jeffrey Debattista deċiżi fis-27 ta' Marzu, 1995 u l-każ tal-Pulizija kontra Romolo Spiteri tat-22 ta' Frar, 1995.

Sur President, irrid nagħmilha ċara li jien m'iniex qed nikkritika lill- Maġistrat għaliex il-maġistrat għamel sewwa li applika l-liġi kif inhi wara sottomissjonijiet miż-żewġ naħat involuti.

Il-fatt hu li bniedem li kkoltiva l-pjanta cannabis u li kellu jmur mill-inqas sitt xhur ħabs, minħabba ċerti artikli oħra fil-liġi tad-droga u fil-Kodiċi Kriminali u għaliex ikkollabora mal-pulizija, intbagħat 15-il ġurnata ħabs biss; waqt li min-naħa l-oħra, bniedem Malti jew barrani li jkun ġej minn barra minn Malta u jinqabad b'ammont żgħir ta' droga fil-pussess tiegħu jintbagħat bilfors sitt xhur ħabs.

Din hija l-ġustizzja li rridu f'pajjiżna?

Il- bieraħ l-Onor.

Gulia qal li aħna qegħdin inrattbu l-liġi.

Din m'hijiex kwestjoni fejn aħna qegħdin inrattbu l-liġi imma se nagħtu diskrezzjoni lill-maġistrat għaliex nafdawh li - issa jekk il-Partit Laburista ma jafdax il-qrati jew lill-ġudikanti hija kwestjoni oħra - f'kawżi ta' pussess ta' droga mhux għall-użu esklussiv jista' jibgħat lill-akkużat sa għaxar snin ħabs u f'kawżi ta' importazzjoni ta' droga li l-ammont tant ikun żgħir li jkun evidenti li m'huwiex se jiġi ttraffikat, jekk irid jista' ma jagħtix il-piena ta' mill-inqas sitt xhur ħabs.

Sur President, Blackstone, criminal author Ingliż magħruf sewwa fil- qrati u li jiġi kkwotat diversi drabi, kien qal li aħjar disa' persuni ħatja jiġu liberati milli wieħed bniedem innoċenti jiġi misjub ħati u kkundannat il-ħabs.

Li kien qed jipprova jgħid l-awtur huwa li jekk Allaħares qatt każijiet ġenwini jiġu ttrattati bl-istess yardstick ta' każijiet li jkunu verament ħżiena u ta' ħtija, tkun qed tiġi kommessa inġustizzja.

Il-bieraħ l-Onor.

Gulia rrifera wkoll għal dak li qal il- Ministru Refalo f'"The Times" fil-5 ta' Jannar, 1999 - jien m'iniex l- avukat ta' l-Onor.

Refalo u m'għandix għal xiex inkun pero' naħseb li bi żvista l-Onor.

Gulia nesa jgħid dak li qal id-Deputy Leader tiegħu, Dr Brincat, fl-istess ħarġa - fejn qal: "I'm anti-drugs, I'm in favour of drug importation being an offence."

U jien nistaqsi: X'hemm ġdid f'dak li qal il-Ministru Refalo?

Imma l-Onor.

Gulia għoġbu jagħmel ħafna paniġierki u diskors emotivi ħalli mingħalih jimpressjona.

L-Onor.

Refalo huwa favur li l-importazzjoni tad-droga tibqa' an offence u fil-fatt aħna qegħdin ngħidu li l-importazzjoni tad-droga se tibqa' an offence.

Aħna m'aħniex qegħdin ngħidu li min jiġu akkużat b'importazzjoni ta' droga jrid jiġi lliberat imma lill-maġistrat qegħdin ngħidulu li jekk irid jista' jagħti piena ta' ħabs, jekk irid jista jagħti multa ħalli l-gvern idaħħal xi ħaġa jew jista' jagħti probation, pero' m'aħniex qed norbtulu idejh għaliex nafdawh.

Din hija kwestjoni ta' fiduċja.

Il-bieraħ l-Onor.

Gulia għaġġibni ftit meta qal xogħol l-avukat huwa jew li jillibera lill-akkużat jew li jitlob klemenza f'ismu.

Jien ma naqbilx miegħu għaliex xogħol l-avukat bħala amicus curiae, jiġifieri bħala uffiċjal tal-qorti, huwa li jkun leali lejn il-qorti u mhux li jillibera lill-akkużat akkost ta' kollox u akkost li jiżvija lill-qorti.

L-avukat huwa uffiċjal tal-qorti u huwa obbligat li jġib a konnexxena tal-qorti ċerti fatti li hi ma tkunx taf bihom, imbagħad sta għall-qorti li tiddeċiedi.

Il-qorti tapprezza li l-avukat ikun onest u leali magħha u jġib quddiemha fatti li hi ma kenitx taf bihom, pero' rridu nagħmluha ċara li r- rwol ta' l-avukat m'huwiex li jitmellaħ jew jiddieħak bil-qorti imma li jgħinha tasal għall-verdett tagħha.

Dik hija s-serjeta'.

Kulħadd jaf x'kien qal Shakespeare fil-"Merchant of Venice" li jekk se tipprova tieħu l- pound of flesh ħudha pero' la tħallix lanqas qatra demm tinxtered.

Issa jekk l-oppożizzjoni trid il-pound of flesh biex toqgħod timpressjona lin- nies li aħna rridu noqtlu liż-żgħażagħ bid-droga u nimlew is-suq bid-droga - li m'hu veru xejn - ma ġara xejn, pero' jekk jintmiss xi każ ġenwin li ma jkunx jista' jiġi rrimedjat imbagħad ma noqogħdux nibku jew niktbu fil- gazzetti.

Qed isir ħafna diskors opportunist u partiġġjan fi kwestjoni fejn il-partiġġjaniżmu, is-sentimenti jew il-passjoni m'hemmx lok għalihom.

Sur President, nagħlaq dan l-intervent tiegħi - ħalli ma neħux aktar ħin tal-Kamra għaliex kienet indulġenti biżżejjed miegħi li akkordatli kważi siegħa - billi ngħid li aħna ma rridux il-positivist thinking, fejn il- liġi tiġi interpretata kelma b'kelma imma rridu ninterpretaw l-ispirtu tal- liġi.

L-ispirtu tal-liġi huwa li min ġej f'pajjiżna biex jittraffika d- droga u jistagħna minn fuq il-Malti għandu jintbagħat il-ħabs, pero' min ġej Malta u ġenwinament ma jkunx jaf li huwa reat - u fil-fatt se titħalla fuq l-embarkation card li dan huwa reat - għandna nħalluha f'idejn il-maġistrat li jiddeċiedi jekk l-ammont ta' droga li jkun qed jiġi importat kienx intiż għall-użu esklussiv jew le.

U hawnhekk nixtieq nirriferi wkoll għas-sentenza mogħtija mill-Qorti ta' l-Appell fil-każ ta' l-Isvizzera Gisele Feuz, fejn il-qorti qalet hekk:

"She admits both in her statement to the police and in her evidence that cannabis is illegal even if tolerated in her country.

Moreover as she admits in her evidence, she was prepared to share the cannabis with her travelling partner.''.

Din it-tfajla ammettiet mal-pulizija li hi ġiet biex taqsamha mal-partner tagħha.

Fil-fatt il-partner tagħha ġie lliberat mill-akkuża u hi weħlet sitt xhur ħabs għaliex il-qorti sabitha ħatja ta' importazzjoni għal skop ta' traffikar - huwa tajjeb li l-poplu jkun jafhom dawn l-affarijiet għaliex min m'huwiex avukat jew ma jafx il-liġi malajr jiġi impressjonat - għaliex hi ammettiet li riedet taqsamha mal-partner tagħha u fil-liġi tagħna x-sharing huwa ekwivalenti għat-traffikar, anke jekk taqsam nifs ma' ħaddieħor jew siringa ma' ħaddieħor.

Aħna qegħdin ngħidu li m'għandniex nipprovaw nimpressjonaw lin-nies bil-każ ta' Gisele Feuz X'għandu x'jaqsam jekk it-turiżmu mill-Isvizzera żdiedx jew naqasx?

Il-ġustizzja saret jew ma saritx?

Jien ċert li kieku konna minflok din it-tfajla jew kien ikun hemm xi ħadd minn uliedna, ma konniex irridu li l-qrati jimxu magħna daqslikieku ġejna biex nittraffikaw.

Dak huwa l-ispunt li qed nipprovaw ngħidu.

Aħna ma rridux a play on emotions but we want the truth.

Il- verita' hi li b'dan l-abbozz ta' liġi m'aħniex qegħdin inkopru każijiet bħal ta' Gisele Feuz għaliex dawk jibqgħu kkonsidrati bħala traffikar la kien hemm l-intenzjoni.

Ma ninsewx li fil-kriminal biex tikkommetti reat m'hemmx għalfejn l-azzjoni biss imma jrid ikollok l-intenzjoni.

Fil-fatt l-intenzjoni u l-azzjoni jridu jimxu id f'id inkella ma jkunx hemm reat u fil-każ tat-tfajla Svizzera hi ammettiet li kellha l-intenzjoni li taqsamha mal-partner tagħha.

Jien nappella lil kull membru f'dan il-parlament biex ikun matur u jara fil-fond ta' qalbu jekk l-animu ta' dan l-abbozz ta' liġi huwiex li nolqtu l-każijiet kollha jew inkella li mmissu dawk il-każijiet ġenwini biex nimxu magħhom b'ġustizzja.

Sur President, jien ngħid biss li l- ġustizzja trid issir pero' trid tidher li qed issir ukoll.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Sur President, illum ħadt pjaċir nisma' lill- kollega tiegħi l-Onor.

Jason Azzopardi jitkellem għaliex wera ruħu ppreparat pero' ma xtaqtx inkun daqshekk tekniku u fil-fatt ġejt f'dilemma jekk għandix nitkellem fuq dan l-abbozz ta' liġi mil-lat soċjali u politiku jew mil-lat legali u tekniku.

Il-liġi hija liġi teknika u trid jew ma tridx biex tifhem dak li qed tgħid ma tistax tintefa' fuq il- passjoni imma trid tkun bilfors daqsxejn tekniku.

Għalhekk se nibda billi ngħid x'naħseb personalment fuq l-emendi li għandna quddiemna.

Sur President, jien ġejt ikkwotat pjuttost fit-tul mill-kollega tiegħi l- Onor. Tonio Borg meta kont ħadt parti f'wieħed mill-kumitati ta' din il- Kamra meta l-Partit Laburista kien fil-gvern u konna għaddejna emendi li kien qed jippilota l-kollega tiegħi l-Onor.

Michael Farrugia, fejn bażikament konna għidna li ċerti drogi psikotropiċi li ma kenux qed jiġu stmati bħala drogi ordinarji kienu se jibdew jiġu kkonsidrati fuq l-istess livell tal-cannabis, kokaina u eroina għax ma kenitx tagħmel sens li, per eżempju, l-ecstasy ma kenitx stmata bħala droga serja.

Fil-fatt qabel m'għamilna l-emenda li kien ippilota l-Onor.

Farrugia, min kien ibigħ l- ecstasy ma kien qed jikkommetti l-ebda reat ta' traffikar ta' droga.

Fl- opinjoni tiegħi, f'dak iż-żmien meta konna qed ngħaddu dawk l-emendi tajbin imma ebsin, għall-ewwel darba f'dan il-parlament ġie dibattut b'mod inqas formali milli f'din il-Kamra - għax, kif diġa' għedt, ġew dibattuti fil-kumitati tal-Kamra - jekk għandniex nagħmlu emenda wkoll għall- artiklu relattiv 22 tal-Kap 101 tal-Liġijiet ta' Malta, li hija l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, u għall-artiklu relattiv ta' Kap 31, li hija l- Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li Għandhom X'jaqsmu Magħha għal dak li jirrigwarda importazzjoni ta' droga.

Fil-fatt dik kienet l-ewwel darba fil-parlament meta qamet il-kwestjoni ta' jekk għandniex ukoll nikkonsidraw emendi għal din il-liġi.

Sur President, jien sinċerament nemmen li dan il-parlament m'għandux jippolarizza żżejjed il-kwestjoni tad-drogi u naqbel li meta nkunu qed nitkellmu fuq kwestjoni ta' traffikar ta' droga - u se nuża l-kelma użurpata mil-Partit Nazzjonalista - għandu jkun hawn ċertu element ta' consensus bejnietna għaliex jien m'għandix dubju li l-partit tiegħi huwa kompletament kuntrarju għal qualsiasi tip ta' droga - anzi din kienet waħda mill-issues prinċipali fiż-żewġ elezzjonijiet ġenerali li għaddew u naħseb li kienet waħda mill-major issues li lill-Partit Laburista rebbħietu l-elezzjoni ta' l-1996 - u nemmen li l-Partit Nazzjonalista huwa kontra d-droga wkoll, għalkemm nistgħu nikkritikawh fuq ċerti pożizzjonijiet li ħa għal dawk li jirrigwarda ċerti maħfriet li ngħataw pero' m'iniex se nidħol fihom ħafna għaliex ma rridx nippolarizza żżejjed.

Għalhekk fuq ċerti issues sensittivi li l-ħsibijiet tagħna dwarhom m'humiex daqstant 'il bogħod minn xulxin m'għandniex inkunu daqstant kuntrarji.

U fil-fatt jien se jkolli nikkritika lill-kollega tiegħi għall-pożizzjoni li ħa meta aħna għedna li ma naqblux mal-liġi kif inhi.

Sur President, aħna ma naqblux mal-liġi mhux għaliex teknikament jew legalment l-emendi m'humiex tajbin.

L-argumenti legali li ssolleva b'mod abbli l-Onor.

Jason Azzopardi huma argumenti tajbin imma aħna qed ngħidu li ma naqblux ma' din il-liġi għaliex fiċ-ċirkostanzi tal-mument tista' tibgħat messaġġ ħażin u b'xi mod tkun qed iddgħajjef il-messaġġ kemm lokalment u kif ukoll internazzjonalment ta' kif pajjiżna jrid jittratta l- kwestjoni tat-traffikar ta' drogi.

Naħseb li fuq in-naħa ta' l- oppożizzjoni din id-darba hawn avukati daqs in-naħa l-oħra jew iktar u allura ir-raġunamenti legali taħt liġi bħal din fhimnihom.

Aħna m'aħniex qed nattakkaw it-teknikalita' tal-liġi imma l-messaġġ li qed tibgħat.

M'aħniex qed ngħidu li l-liġi m'għandhiex tinbidel - anzi fil-bidu nett ipproponejna li dan l-abbozz ta' liġi jmur quddiem il-kumitat permanenti għall-affarijiet soċjali - u dan ifisser li aħna ma rridux nieħdu pożizzjoni daqstant riġida li ngħidu li l-liġi għandha bilfors tibqa' kif inhi.

Aħna bħala partit li għandna kuxjenza politika dwar il-problema gravi tad-droga li hawn f'pajjiżna qed ngħidu l-liġi kif inhi qiegħda ħażina, qed isir b'għaġġla u rridu nibagħtuha quddiem il-kumitat għall- affarijiet soċjali mhux għaliex irridu nkunu konfrontazzjonali man-naħa l- oħra imma għaliex irridu niddiskutuha ħalli naslu fi ftehim bejnietna x'tip ta' emendi se mai hemm bżonn li jsiru biex nagħmlu l-liġi aħjar.

Dik hija l-pożizzjoni li qed jieħu l-Partit Laburista.

Ma nistax nifhem kif l- aspirazzjonijiet tal-partit tiegħi fuq din il-materja m'humiex qed jinftiehmu.

Il-kollegi tiegħi, l-Onor.

Tonio Borg u l-Onor.

Jason Azzopardi, ħlew ħafna ħin jiċċitaw dak li għedt jien, dak li qal l-Onor.

Gavin Gulia, dak li qal l-Onor.

Charles Mangion u dak li qal Dr Joe Brincat biex speċi jipprovaw juru li hemm xi konflitt intern fi ħdan il-Partit Laburista.

Li m'humiex qed jifhmu il-kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra huwa li dawk il- kwotazzjonijiet jikkonċernaw it-teknikalita' tal-liġi għaliex ħadd ma jaqbel li l-liġi kif inhi qiegħda tajba u meta ġejna kkwotati ħadd ma qal li l-liġi għandha ssir kif qed tiġi proposta mill-Partit Nazzjonalista llum.

Fil-fatt ħadd minna li ġejna kkwotati ad nauseam ma qal li jaqbel ma' l-emendi li qed jipproponi l-Partit Nazzjonalista u għidna li l-liġi kif inhi ma naqblux magħha u trid tiġi rranġata.

U fil-fatt anke wara li sirna nafu kif qed tiġi proposta l-liġi u konna diġa' tkellimna u ktibna fil-gazzetti, aħna ma naqblux magħha.

Jien tant ma naqbilx magħha li se nerġa' mmur lura għal dak li li qal l-Onor.

Tonio Borg meta kkwota lili stess.

Kif diġa' għedt, l-Onor.

Membru kkwotani meta konna qed ngħaddu dawk l-emendi biex drogi psikotropiċi jiġu kkonsidrati bħala drogi normali u qal li meta huwa ppropona dak li qed jipproponi llum, jien għidtlu li wieħed irid joqgħod attent għaliex il-liġi kif inhi qiegħda ħażin.

Jien nista' ngħid li ħafna minn dawk il-każi li semma l-Onor.

Jason Azzopardi kienu klijenti tiegħi, fosthom ta' dawk iż-żewġ tfajliet li nqabdu b'ammont żgħir ta' droga u jien ukoll ma nemminx li kien ħaqqhom imorru l-ħabs.

Dan l-aħħar kelli każ ieħor ta' wieħed Ingliż li nqabad Paceville b'nofs joint fil-but u meta waqt li kien qed jagħmel l-istatement staqsewh minn fejn ġab dak in-nofs joint, dan l-Ingliż għaliex ma jafx il- liġi tagħna ġenwinament qallhom li ġabha mill-Ingilterra u weħel sitt xhur ħabs.

Kieku qal li xtrah minn Paceville kien jeħel Lm50 multa jew conditional discharge.

Jien pubblikament għidt li nemmen li l-liġi trid tiġi emendata u m'iniex dak it-tip li dak li ngħid nerġa' nieħdu lura għax jiena konsistenti miegħi nnfisi, pero' qed nikkwota dak li jien għedt qabel ma ġiet proposta din il-liġi u anke dak iż-żmien meta konna qegħdin niddibattu l-emendi sentejn ilu, jien kont għidtlu li ma kontx naqbel mal- mod kif kien qed jipproponiha.

Għalhekk jien qiegħed komdu mal-kuxjenza tiegħi u ma' dak li dejjem ngħid għax jien mill-bidunett għidt li ma naqbilx ma' dawn it-tip ta' ta' emendi.

Jiġifieri l-fuss kollu li għamel il-Partit Nazzjonalista li b'xi mod aħna l-avukati parlamentari tal-Partit Laburista qed nikkontradixxu lilna nfusna ma jagħmilx sens.

Almenu għal dak li jirrigwarda lili, jien dejjem għamilt il-pożizzjoni tiegħi ċara u dak li għidt sentejn ilu għadni nsostnih illum u fil-fatt dak iż-żmien kont ipproponejt x'jista' jsir - u issa ngħid x'ipproponejt -u naħseb li dak li pproponejt se nerġa' nipproponih illum.

Il-liġi tad-droga fiha xi ħaġa ħażina għaliex hija magħmula bil-pezzi bokkuni.

L-ewwelnett wieħed irid jara daqsxejn il-filosofija wara l-liġi tad-droga tagħna għaliex din hija liġi moderna ħafna, tant li fil-Kodiċi Kriminali tagħna wieħed ma jsib xejn fuq id-drogi, ħlief għal paragrafu żgħir li jirrigwarda difiżi legali li bniedem li jkun taħt l-effett ta' l-alkoħol jew ta' sustanzi tossiċi għandu x'jagħti fil-kamp kriminali.

Fis-snin tletin kienet bdiet tinħass għall-ewwel darba l-problema soċjali tad-drug dependancy u saret l-ewwel liġi li ma kienet iebsa xejn għaliex il-pieni kienu deminimis ħafna.

Pero' iktar ma beda jgħaddi ż-żmien is- sitwazzjoni bdiet taggrava u ċ-ċirkostanzi soċjali u reali tal-pajjiż kienu jirrikjedu miżuri radikali u ħorox minn dan il-parlament biex tiġi kkumbattuta din il-problema tad-droga u għalhekk ġie kkreat Kap 101 tal- Liġijiet ta' Malta, li kien intiż biex jagħti l-għodda lill-pulizija eżekuttiva biex tikkumbatti lit-traffikanti tad-droga u jagħti l-għodda neċessarja lill-qrati tagħna biex ikun hemm id-deterrent ħalli ma jsirux dawn it-tip ta' reati.

Pero' fl-aħħar tas-snin tmenin u fil-bidu tas-snin disgħin il-problema tad-drogi dejjem baqgħet tiżdied sakemm splodiet.

Għalhekk il-problema tal-liġi tagħna hija li bħala liġi m'hijiex daqstant konsistenti magħha nnifisha u se nispjega.

Fil-Kodiċi Kriminali jispikka l-element ta' klassifikazzjoni għal kull reat fejn kollox huwa kklassifikat u ordnat.

Illum il-liġi tad-droga tant hija komplikata u voluminuża li saret qisha kodiċi għaliex fiha saħansitra daħħalna r-reat ta' spaċċar ta' flus u money laundering.

Pero' din hija liġi magħmula fil-passjoni tal-mument biex tilqa' għall-problema soċjali li jinqalgħu minn żmien għal żmien u m'hijiex xi ħaġa omoġenika li żviluppat matul ħafna snin u allura l-element ta' klassifikazzjoni f'din il-liġi hija magħmula daqsxejn ħażin u anke l-emenda ta' l-Onor.

Tonio Borg tista' tagħti lok għal miżinterpretazzjoni.

Illum qegħdin f'sitwazzjoni fejn il-pajjiż irid jgħaddi messaġġ qawwi kontra l-koltivazzjoni tal-ħaxixa u l-importazzjoni tad-droga u peress li deħlin ħafna drogi fil-pajjiż u qed titkabbar ħafna ħaxixa 'l hawn u 'l hemm, il-leġislatur irid jaqta' dritt biex jagħti messaġġ f'forma ta' deterrent li kulmin ikabbar il-ħaxixa jew jimporta d- droga huwa ħati ta' traffikar mingħajr distinzjoni ta' xejn.

L-Onor.

Gulia fid-diskors tiegħu qal li n-Nazzjonalisti m'humiex qed juru konsistenza f'dak li qed jgħidu u jagħmlu pero' naħseb li l-Onor.

Borg li saħan fuq l-argument ma fehmux tajjeb.

L-Onor.

Gulia tkellem bis- sens u qal li dak li qed jagħmlu qed jagħmluh minħabba l-barranin Ewropej, b'mod partikolari għal dak li jirrigwarda l-koltivazzjoni.

Fil- fatt persuna li tkabbar pjanta għall-użu personali tagħha - u l-Onor.

Jason Azzopardi semma l-każ klassiku ta' Cricchiola - trid bilfors tinstab ħatja ta' traffikar, anke jekk ikun jidher ċar li qed tkabbarha għaliha nnifisha u trid tiġi kkonfiskata l-proprjeta' tagħha wkoll.

M'iniex qed ngħid li wasal il-mument li jsir ripensament fuq dawn l- affarijiet, għalkemm kważi fl-abbozz ta' liġi donnu li hekk se jsir.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Qed nieħu gost nisma' lill-Onor.

Herrera li donnu huwa iktar viċin li jasal għall-consensus li jixtieq il-gvern fuq dawn l- affarijiet, kuntrarjament għal dak li qal il-bieraħ l-Onor.

Gulia, kif ġie rapportat anke fil-gazzetti, li huwa bħala shadow minister ma jaċċettax li ssir distinzjoni bejn traffikar u pussess fl-importazzjoni.

Issa l-Onor.

Herrera qed jgħid li għandha ssir din id-distinzjoni pero' mhux kif inhu proposta hawnhekk imma billi, per eżempju, tingħata sentenza ta' ħabs li tkun sospiża.

Niftakar li meta jien kont ipproponejt l-emenda, l-Onor.

Herrera kien ippropona li tinħoloq it-tielet kategorija għall- importazzjoni għall-użu personali pero' ma jkunx hemm piena ta' ħabs bilfors.

U fil-fatt fuq dan l-argument idur kollox, imma sal-bieraħ il- pożizzjoni bl-iktar mod speċifiku kienet li m'għandux ikun hemm distinzjoni bejn pussess u traffikar fl-importazzjoni li, tfisser li fuq gramma ta' droga trid tmur il-ħabs bilfors.

MR SPEAKER: Ikompli bid-diskors tiegħu l-Onor.

Herrera.

Jekk jogħġbok, indirizza lis-Sedja.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Mr Speaker, l-argument tiegħi huwa li jien dejjem kont konsistenti miegħi nnifsi u l-pożizzjoni li qed nieħu llum li ma naqbilx ma' dan l-abbozz ta' liġi ppreżentat quddiemi hija l-istess pożizzjoni li ħadt sentejn ilu meta għidt li ma kontx naqbel ma' l-emendi proposti mill-kollega tiegħi, l-Onor.

Tonio Borg.

Jien qatt m'għedt li l-liġi hija perfetta, anzi qed qed inkun konsistenti miegħi nnifsi u qed ngħid li l-liġi kif inhi proposta m'hijiex tajba.

Il-Partit Laburista wera maturita' meta nsista mal-gvern Nazzjonalista li dan l-abbozz ta' liġi għandu jmur quddiem il-kumitat għall-affarijiet soċjali ħalli niddiskutu u naraw jekk nistgħux naslu.

Fil-fatt il-Partit Laburista ma jridx jippolarizza din l-affari u kieku ried seta' ressaq emenda f'dawn iċ- ċirkostanzi u seta' qajjem kjass kbir billi qagħad jiċċita ċerti affarijiet pero' ma ħax dik il-pożizzjoni u kulma qal kien li qatt ma jista' jaqbel ma' din l-emenda għaliex biha se nkunu qegħdin nibagħtu messaġġ ħażin.

Jien naħseb li l-Partit Laburista ma setax ikun iktar rikonċiljatorju minn hekk pero' l-gvern Nazzjonalista ma laqax it-talba tagħna għax irid li jsir dak li jrid hu.

Jien nemmen li kulħadd huwa kontra d-droga u lest li jiġġeldilha għaliex kulħadd għandu t-tfal ...

(Interuzzjonijiet) Meta l- Onor. Michael Farrugia ppropona dawk l-emendi għan-nom tal-gvern Laburista il-Partit Nazzjonalista qabel magħhom mill-ewwel bħala prinċipju għaliex bir-raġun kollu kontu taqblu li ċerti drogi li ma kenux konsidrati bħala drogi għandhom jibdew jiġu konsidrati bħala tali.

(Interruzzjonijiet) Imma f'dan il-każ aħna ġejna rinfaċċjati b'abbozz ta' liġi li kif inhu redatt ma naqblux miegħu.

Issa minflok ma qgħadna nikkritikaw kull klawsola kif proposta fl-abbozz ta' liġi u mbagħad ivvotajna kontra, ħadna pożizzjoni riġida li ngħidu mill-ewwel li ma naqblux ma' dawn l-emendi għaliex aħna ben konxji li l-materja tat-traffikar tad-drogi hija ta' interess ġenerali u la tappartjeni lill-Partit Nazzjonalista u lanqas lill- Partit Laburista.

Jien nemmen bis-sħiħ li ħadd f'din il-Kamra m'huwa favur it-traffikanti u għalhekk ridna li din il-liġi tiġi diskussa fil- kumitat għall-affarijiet soċjali.

X'kontu se titilfu?

Konna naslu fi ftehim fuqha imma l-gvern Nazzjonalista ma riedx.

Issa ħalli nerġa' nirrikapitola l-argument tiegħi biex niġġustifika dak li qal il-kollega tiegħi, l-Onor.

Gulia.

Jien ngħid li dan l-abbozz ta' liġi seta' sar b'ċertu għaġġla u m'huwiex konsistenti mal-ħsieb tal-liġi prinċipali.

Fl-1994 il-gvern Nazzjonalista kien ressaq xi emendi - u hawnhekk se nkun daqsxejn politiku - minħabba ċerti ċirkostanzi li kienu ġraw dak iż-żmien.

ONOR.

TONIO BORG: Naf għal xiex qed talludi imma dawk iċ-ċirkostanzi ġraw wara li tressqet il-liġi.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Tajjeb jew ħażin ridtu taqtgħu problemi oħra għaliex il-problema tad-drogi bdiet tiżviluppa bl-iktar mod grossolan immaġinabbli u kien hemm ħafna għajdut ukoll.

Nista' nsemmi l-inkjesti li saru u min kien arrestat imma ma rridx insemmi nies li ssemmew hawn qabel.

Kien għaddej ċertu taqlib f'Malta, kien hawn problema tad-drogi u allura l-gvern Nazzjonalista ta' dak iż-żmien ried jgħaddi - u għamel sewwa - messaġġ sever u qawwi lis-soċjeta' in ġenerali li ma kien se juru ħniena ma' ħadd.

Il-punt huwa li l-gvern Nazzjonalista ried ineħħi - u inutli li tipprovaw tiġġustifikaw billi tgħidu li kien xi lapsus fil-liġi - id- diskrezzjoni tal-ġudikant għaliex f'dak il-mument il-gvern ma kienx qed jafda lill-ġudikatura.

(Interruzzjonijiet) Ma kien hemm l-ebda lapsus għaliex dan kien il-ħsieb wara din il-liġi u min jiġi jgħid hawnhekk li meta saret il-liġi bi żvista niżżilniha hekk, jew inkella li l-maġistati ta' Malta kollha ċwieċ u interpretaw il-liġi kif inhi llum b'mod ħażin, ikun qed jiżbalja.

Il-ħsieb tal-leġislatur dak iż-żmien kien li titneħħa d- diskrezzjoni kollha minn idejn il-ġudikant.

(Interruzzjonijiet) Issa qed tafdawhom!

(Interruzzjonijiet) Imma dak iż-żmien ma ridtux li ssir distinzjoni mill-ġudikant bejn persuna li tkabbar nofs pjanta cannabis biex tpejjipha hi u persuna li tiżra' nofs tomna raba' bil-pjanta cannabis biex tbigħha u timla nofs Malta.

Il-gvern Nazzjonalista ried jorbot idejn il-ġudikatura u ġab lill-ġudikant f'pożizzjoni li anke jekk dak li jkun jinqabad bi pjanta waħda, irid iqisha bħala koltivazzjoni.

L-Onor.

Gulia fi sfond politiku qal li din il-liġi qed issir mill-gvern Nazzjonalista biex jilgħaq lill-barranin li jkunu ġejjin mill-Ewropa għaliex l-emenda qed issir biss għall-importazzjoni.

U għalhekk aħna esiġejna li din il- liġi tmur quddiem il-kumitat għall-affarijiet soċjali għaliex kien hemm ħafna affarijiet x'wieħed jiddiskuti.

Irrid nagħmilha ċara li jien m'iniex qed ngħid li wasal il-mument li tiġi sindakata il-pożizzjoni tal- koltivazzjoni, allavolja teknikament għandu jsir hekk, pero' soċjalment u politikament m'aħniex fil-klima adattata li nagħmlu dan għaliex inkunu qed ngħaddu messaġġ ħażin lis-soċjeta' li qed indgħajfu l-ġlieda tagħna kontra d-drogi.

Issa rrid nidħol daqsxejn f'punt legali żgħir għaliex klawsola 2, kif proposta, tista' tagħti lok għal miżinterpretazzjoni u se nispjega għaliex.

Din il-klawsola tgħid hekk:

"Fis-subartikolu (1B) ta' l-artikolu 22 tal-liġi prinċipali minflok il- kliem "l-koltivazzjoni, l-importazzjoni, il-manifattura," għandhom jidħlu l-kliem "l-koltivazzjoni, l-importazzjoni f'dawk iċ-ċirkostanzi li l-qorti tkun sodisfatta li dik l-importazzjoni ma kinetx għall-użu esklussiv tal-ħati, il-manifattura,".

Fl-opinjoni tiegħi, il-kelma "koltivazzjoni" trid tneħħiha minn hemm u tiġi qabel il-kelma "manifattura" għaliex kif tinqara issa ...

(Interruzzjonijiet) Irrid inkun fair u nagħmilha ċara - għaliex jien ma nħobbx inkun żleali u l-ministru jaf biżżejjed li jien nitkellem ċar - li m'huwiex il-ħsieb tal-gvern jew tal-ministru li jdaħħal il-koltivazzjoni, pero' la l-koltivazzjoni u l-importazzjoni saru għalihom u wara daħlet il- kelma "manifattura", tista' tiġi interpretata b'dan il-mod.

Allura trid tiġi rranġata billi ssir emenda għaliha għaliex jekk ma tiġix irranġata tista' faċilment tagħti lok għal din it-tip ta' interpretazzjoni li qed nagħti jiena.

Issa ħalli nerġa' niġi għas-suġġett, Sur President.

Fl-opinjoni tiegħi, Kap. 101 ma sarx bil-galbu għaliex tant saru emendi kbar li jirrigwardaw spaċċar ta' flus u ħasil ta' flus li l-liġi saret komplikata ħafna u meta tipprova tinterpreta l-artikli tagħha fil-kamp kriminali hija komplikata ħafna biex tifhimha, speċjalment meta tiġi għall- ordnijiet li jista' jagħti l-ġudikant, l-ordnijiet ta' sekwestru - issa daħħalna wkoll l-ordnijiet ta' sospensjoni tal-liċenzji - u kif taħdem is- sistema kollha.

Il-liġi prinċipali taħt Kap 101 hija liġi mħanżra u komplikata.

Jiena nipprattika ħafna fiha u nista' ngħid li m'hijiex faċli li tifhimha u allura qabel ma ssir xi emenda oħra wieħed għandu jikkontempla jekk għandhiex tmur quddiem il-kumitat għall-affarijiet soċjali.

M'iniex qed ngħid li għandna mmorru quddiem dan il-kumitat biex indgħajfu l-liġi imma hemm ħafna x'wieħed jgħid.

Jiena dejjem tkellimt fuq l-importanza tal-klassifikazzjoni tar-reati għaliex ma tistax tgħid li pussess jew traffikar jikkontemplaw reat u tieqaf hemm.

Dawn l-affarijiet diġa' għidthom sena u nofs ilu meta kont fil-kumitat pero' dak inhar ħadd ma seta' jifhimni.

Ma tistax tistma r-reat ta' bniedem li ġej minn barra u jinqabad bi droga fuqu, anke jekk għall-użu personali tiegħu, jew reat ta' Malti li jġib sustanza ta' droga minn barra minn Malta bħala pussess biss għaliex dik xorta hija importazzjoni.

Mr Speaker, f'Kap 101 insibu ħafna artikli u cross references pero' m'għandniex artiklu wieħed li jikkontempla r-reat ta' importazzjoni ta' droga u kulma għandna hija t-tifsira ta' traffikar.

Ir-reati ta' importazzjoni jew kultivazzjoni ta' droga jeżistu f'liġijiet oħra pero' f'din il-liġi ma jeżistux.

Għalhekk jien kont qed nikkontempla li l- importazzjoni ta' droga għandu jkun reat.

Issa jista' jkollok importazzjoni ta' sustanza għall-użu personali li jiġi reat ta' pussess u jista' jkollok reat ta' importazzjoni għal skop ta' traffikar li huwa reat ferm iktar serju.

Jien qed ngħid li teknikament u legalment in-naħa l- oħra għandha raġun tgħid li r-reat ta' importazzjoni m'għandux ikun ekwivalenti għal traffikar għaliex ma tistax tgħid li min jimporta għalih ikun qed jittraffika, imma lanqas tista' tgħidlu reat ta' pussess biss, qisu xejn m'hu xejn.

Ir-reat ta' importazzjoni ta' mediċina illeċita għandu jkun reat serju pero' klassifikat u indipendenti mir-reat l-ieħor bil-pieni u bil-konsegwenzi kollha tiegħu.

(Interruzzjonijiet) Jekk għandux ikun hemm piena ta' ħabs jew xi piena oħra, huma affarijiet li nistgħu niddiskutuhom.

Dik kienet l-idea tiegħi.

X'fiha ħażin kieku morna quddiem il-kumitat għall-affarijiet soċjali?

Taħseb li konna se noqogħdu naħlu l-ħin?

Wara kollox aħna kellna ideat konkreti x'nipproponu.

Il-kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra esprimew ruħhom li rridu nuru ħniena kbira ma' min jimporta minn barra u nittrattawh bħala pussess normali.

Pero' jafu li jekk ikun hemm student universitarju qiegħed f'party li jitħajjar jieħu joint u joffri l-joint lill-ħabib tiegħu teknikament jista' jmur għomru l-ħabs?

M'iniex qed ngħid li wasal iż-żmien li jsir ripensament fuq dawn l-affarijiet imma l-messaġġ li qed ngħaddu huwa ħażin għaliex donnu li l-ministru għandu kuraġġ ta' iljun biex iċekken dawn l- affarjiet imma m'huwiex qed jieħu in konsiderazzjoni problemi oħra bħallikieku ma jafx x'inhu jiġri f'pajjiżna!

(Interruzzjonijiet) Allura l- kollegi tiegħi minn din in-naħa kellhom raġun jgħidu li din il-liġi qed issir mhux għaliex verament għandkom kuxjenza soċjali u tridu turu ħniena ma' kulħadd - jew kif qal l-Onor.

Azzopardi għaliex tridu li l-ġustizzja tkun kompleta - imma għaliex warajha hemm interessi politiċi u m'għandkomx guts tmorru oltre.

Il-verita' hi li din il-liġi qed issir biss biex jiġu akkomodati l-Ewropej wara dawk l-inċidenti li ġraw.

Dawn il-problemi li qed insemmi jiġru ta' kuljum il-qorti u huma problemi iktar gravanti, iktar serji u jikkreaw inġustizzji ferm akbar, pero' fuq dawn it-tip ta' problemi ma kkontemplajtu xejn u m'għandkomx guts issemmuhom.

Jien naħseb li wasal iż-żmien li din il-liġi daqstant importanti tibda tiġi mgħallma fl-Universita' ta' Malta.

ONOR.

TONIO BORG: Għandek raġun; It's a very good point.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Aktar u iktar meta 15% mill-kawżi kriminali llum huma konnessi mad-drogi.

Din hija liġi li żviluppat minħabba l-esiġenzi u ċ- ċirkostanzi tal-mument.

MR SPEAKER: Ippermettili ninterrompik, Onor. Herrera, imma skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkompli tinstema'.

ONOR.

JOE MIZZI: Nipproponi li l-Onor.

Herrera jkompli jinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

TONIO BORG: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Herrera jkompli bid-diskors tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha għal din l-estensjoni.

Il-punt hu li hemm min jieħu għalih meta titressaq liġi bħal din għaliex min ikun jipprattika l-qorti ta' kuljum ċerti problemi iħabbat wiċċu magħhom ta' kuljum.

Kap 101 tant fih anomaliji u ineżattezzi li bniedem tista' tkissru.

Per eżempju, jien kont għamilt kawża kostituzzjonali għaliex, bir-rispett kollu lejn l- avukat ġenerali, ma naqbilx li għandu jkun hu li jiddeċiedi jekk bniedem għandux jgħaddi ġuri u jista' jmur għomru l-ħabs jew inkella l-każ għandux imur quddiem maġistrat.

Kelli każijiet fejn bniedem fuq każ ta' ftit droga ġie mgħoddi ġuri u każijiet oħra fejn l-akkużat inqabad b'kilos ta' droga ġie mgħoddi quddiem maġistrat.

Fl-opinjoni tiegħi, din l-anomalija trid titneħħa u kieku din il-liġi ddiskutejniha fil-kumitat tal-Kamra kont ippreparat li nqajjem din il-kwestjoni.

(Interruzzjonijiet) Huwa veru li l- kawża kostituzzjonali kont tliftha - u wkoll minħabba n-natura kważi ġudizzjarja ta' l-uffiċċju ta' avukat ġenerali - pero' nibqa' nsostni li għandu jkun il-maġistrat tal-kumpilazzjoni, wara li jisma' l-każ kollu prima facie, li jiddeċiedi hu għandux imur quddiem ġuri jew le; naturalment imbagħad ma jiġġudikax hu għaliex ikun diġa' wera opinjoni.

Qed issir inġustizzja sfaċċata fejn nies fuq ħmerijiet jispiċċaw imorru xi tmien snin ħabs imbagħad nies fuq affarijiet serji jeħlu għaxar xhur ħabs!

Imbagħad għalhekk in-nies jibdew jikkritikaw lill-qrati u jibdew jitilfu l-fiduċja fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja għax ma jafux li t- taħwid li hemm m'huwiex tort tal-mala fede tal-ġudikanti - bir-rispett kollu lejn min qalha f'din il-Kamra - imma huwa tort tas-sistema ħażina ta' proċedura li għandhom il-qrati tagħna.

Il-liġi tad-droga tagħna għandha par snien kbar feroċi pero' mbagħad ngħaddu xi liġi li, fl-opinjoni tiegħi, tkun anti-kostituzzjonali, li tgħid li x-xhieda ta' persuna quddiem qorti oħra, per eżempju, f'kawża ''A'' meta l-akkużat u l-avukat ma jkunux preżenti għaliex l-avukat ikun qiegħed f'xi kawża oħra, tista' tittieħed quddiem kawża ''B'' u titqies bħala prova kompleta.

Bir-rispett kollu, dawn huma liġijiet pwerili mgħoddija bl-għaġġla mingħajr ma wieħed qagħad jara l-konsegwenzi kostituzzjonali li jista' jkun hemm jew li bniedem innoċenti jista' jintbagħat il-ħabs.

Jiġifieri wieħed irid jara overall lil-liġi kollha imma jħalliha iebsa ħafna.

Per eżempju, jien nista' ngħid li waħda mill-aħjar emendi li qatt saru hija li meta dak li jkun jikxef, il-qorti tista' tinżel b'żewġ gradi fis-sentenza tagħha u fil- fatt 90% tat-traffikanti l-kbar jinqabdu minħabba din l-emenda li hemm fil-liġi.

Kieku m'hemmx din l-emenda kieku ħadd ma jikxef lil ħadd.

Pero' mbagħad il-liġi tant hi magħmula bl-addoċċ li ma jeżistu l-ebda safeguards biex ma jsirux abbużi u xi ħadd jista' jaqbad u jikxef lil ħaddieħor bl-addoċċ.

Jien ġieli kelli każijiet fejn kelli suspetti qawwija għaliex ikollok bniedem arrestat li se jiġi pproċessat fuq traffikar ta' drogi u tant ikun iddisprat li se jibla' xkora ħabs li jaqbad u jgħid li d-droga xtraha mingħand it-tali għaliex f'kawżi ta' drogi min ibigħ u min jixtri huma kompliċi ma' xulxin u m'hemmx bżonn korraborazzjoni u allura bniedem f'ċirkostanza ddisprata jista' jaqbad u jsemmi isem bl-addoċċ.

Fil-fatt hemm ħafna x'wieħed jgħid fuq dawn l- affarijiet għaliex hemm it-tajjeb u l-ħażin.

Mr Speaker, se nagħlaq dan l-intervent tiegħi billi ngħid li aħna m'aħniex qed inkunu riġidi, anzi qed inkunu oġġettivi ħafna.

Irridu niftakru li rridu nilleġislaw fl-interess tas-soċjeta' tagħna.

Fil-fatt aħna ma rridu nagħmlu l-ebda kapital politiku u għalhekk nerġa' nirrakkomanda lill-Onor.

Tonio Borg biex din il-materja tittieħed quddiem kumitat idoneu tal-Kamra ħalli tiġi ttrattata b'mod iktar profond u b'mod iktar informali milli forsi tiġi trattata hawnhekk.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex iressaq l-Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali) Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 19 ta' Lulju 1999, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorita' dwar it- Trasport Pubbliku;

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili;

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija; u

Mozzjoni ta' sfiduċja fil-Gvern imressqa mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi – it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Reviżjoni tal-Liġijiet Statutorji – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Responsabbilta' Ċivili u Kumpens għal Tinġis miż-Żejt – it-Tieni Qari; u

----------------------------- Abbozz ta' Liġi dwar is-Sekwestru u l-Kustodja ta' Minuri - Kumitat Permanenti.

U xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, illejla nixtieq nindirizza problema li ftit li xejn tingħata importanza f'dan il-pajjiż.

Għalkemm ngħidu li pajjiżna qiegħed javvanza u miexi fit-triq tal-progress, ma tantx nagħmlu użu mill-avvanzi teknoloġiċi fil-kamp ta' l-informatika li pajjiżna għandu għad-dispożizzjoni tiegħu.

U fil-fatt anke bħala gvern ma nutilizzawx biżżejjed l-iktar affarijiet effiċjenti li diġa' qegħdin għad- dispożizzjoni tad-dinja ċivilizzata.

Fil-fatt hawnhekk nixtieq insemmi l- użu tas-sistema ta' ħlas bil-credit card jew aħjar bid-debit card.

Hija ħaġa ta' l-iskantament kif f'pajjiżna l-gvern innifsu m'huwiex jimxi maż- żmenijiet tal-lum u jibbenefika mill-vantaġġi kbar li li sistema ta' pagament bil-credit card toffri.

Minn mindu ġejt elett f'dan il-parlament għamilt diversi domandi parlamentari lil diversi setturi fi ħdan il-gvern dwar jekk kemm-il darba hemmx il-ħsieb li jiġi ntrodott l-użu tal-ħlas bil-credit card, pero' jirriżulta li kważi l-maġġoranza ta' l-istituzzjonijiet tal-gvern għad iridu jistudjaw din is-sistema biex jaraw l-implikazzjonijiet tagħha.

Għalkemm il-ministri li jirrappreżentaw lill-gvern iduru fuq id- dipartiment li jaqgħu taħthom biex ikollhom risposta għad-domandi parlamentari li jsiru, naħseb li finalment huma responsabbli li jaraw jekk pajjiżna għandux jitlaq mill-binarji konservattivi u antikwati ta' kif isiru l-ħlasijiet lill-gvern, fosthom il-ħlasijiet ta' l-income tax, il- ħlasijiet tal-VAT, il-ħlasijiet lill-qrati u lill-water services corporation u tiġi ntrodotta fuq il-post tax-xogħol fejn ikun hemm il- kaxxier makna sempliċi li awtomatikament tieħu pagament bil-credit card.

Din is-sistema hija ta' vantaġġ enormi għall-gvern għaliex l-ewwelnett il- ħlas isir direttament fil-kontijiet tiegħu - u jevita l-problema kbira ta' diversi ċekkijiet li jintbagħtu lill-gvern u ma jiġux onorati - u d- dipartiment tal-gvern ma jkollux għalfejn joqgħod jinħela biex idaħħal dawn il-pagamenti fil-kotba tiegħu għaliex is-sistema tal-credit card hija magħmula b'mod u manjiera li sija min ikun qed jirċievi l-pagament u sija min ikun qed jagħmel il-pagament jkollu record ta' dak li jkun qiegħed isir.

Jien ma nistax nifhem il-mentalita' tal-poplu tagħna fl-aħħar ta' dan is- seklu li l-pagamenti jrid jagħmilhom in liquid cash.

Fil-fatt ninnota li anke kumpanniji moderni bħall-PBS jesiġu li n-nies li jmorru fl-uffiċċji tagħhom iħallsu dejjem in cash.

Kultant naħseb li dan huwa poplu li jieħu pjaċir joqgħod fil-kju biex iħallas il-kontijiet tad-dawl u ta' l- ilma, tat-telephone u saħansitra jieħu pjaċir joqgħod jistenna fil-kju f'xi bank biex isarraf iċ-ċekkijiet.

Għalija dan huwa kollu ħela ta' ħin u huwa verament każ pjetuż għaliex bi ftit ħsieb jista' jkollna numru kbir ta' dawn il-makni sempliċi bħalma għandhom ħafna mir-ristoranti Maltin.

Fil-fatt is-settur privat huwa armat biex jirċievi l-flus b'din is- sistema mentri l-gvern, li għandu iktar interess li jdaħħal il-flus, qed iħalli iktar flus jiġru fl-idejn bit-tentazzjoni għal dawk in-nies li jkunu jridu jagħmlu xi hold-up minn xi bank biex jakkwistaw kwantita' kbira ta' flus cash.

Ħafna Maltin jagħmlu użu mill-credit card meta jsiefru barra minn Malta u lanqas ikollhom għalfejn issarrfu l-flus likwidi għaliex b'din il-biċċa tertuqa jkollhom il-kreditu u jevitaw kwalunkwe inkonvenjent għaliex ikunu jistgħu jagħmlu l-pagamenti tagħhom mingħajr ebda problema ta' xejn.

Fl-opinjoni tiegħi, pajjiżna għandu bżonn jiċċaqlaq f'dan il-qasam.

Illum ħadt pjaċir ninnota li f'risposta li tani l-Onor.

Josef Bonnici għal domanda parlamentari li għamiltlu, fejn staqsejtu jekk kemm-il darba l-Maltacom tikkonsidrax li tirċievi ħlasijiet bil-credit card, huwa qalli li din is-sistema diġa' teżisti billi timtela l-parti t'isfel tal-kont fejn ikun hemm in-numru tal-credit card u l-kont ta' dak li jkun jiġi debitat.

Jien nemmen li dawn l-affarijiet irridu nirreklamawhom iktar u nagħtuhom iktar importanza billi jkunu l-istess istituzzjonijiet finanzjarji li huma l-banek li jawtorizzaw iktar il-ħruġ tal-credit cards.

Wieħed ma jridx joqgħod jaħseb li l-credit card se ġġib infiq żejjed fil- pajjiż għax il-poplu tagħna huwa għaqli u l-flus jaħdem għalihom u allura jikkalkola x'jista' jonfoq u ma jonfoqx.

M'iniex qed ngħid li m'għandniex l-eċċezzjonijiet imma dawn l-eċċezzjonijiet m'għandhomx jiddominaw ir- regola.

Bħala pajjiż għandna nagħtu iktar piż biex inħaffu iktar l- proċeduri u t-transazzjonijiet tal-ħlas u niffrankaw mill-ħafna ħin li n- nies iqattgħu fil-queues biex iħallsu l-kontijiet tagħhom.

Mr Speaker, fl-opinjoni tiegħi huwa importanti wkoll li ndaħħlu s- sistema tal-ħlas bil-credit card fil-qasam tal-kultura għaliex ħafna mit- turisti li jżuru pajjiżna huma mdorrijin li jagħmlu l-pagamenti tagħhom b'din is-sistema.

U hawnhekk nixtieq insemmi t-tempju ta' Ħaġar Qim, world heritage mill-isbaħ u għalhekk irridu nagħmlu l-aħjar użu minnu għaliex dan il-post jista' jħalli ħafna flus lill-pajjiż.

Kif tkellimt diversi drabi, huwa importanti li l-kultura tagħna nippreservawha pero' missirijietna ħallewlna siġra li minnha nistgħu nieħdu ħafna frott.

It-tempju ta' Haġar Qim jista' jrendi iktar flus fil-kaxxa ta' Malta mhux biss mill-entraturi li jitħallsu biex wieħed iżur dan il-post imma billi jinbiegħ xogħol ta' letteratura varja bħalma huma kotba, kartolini, CD roms, eċċ. Jien nappella lill-gvern biex idaħħal is-sistema tal-ħlas bil-credit card fis- settur taċ-ċivil għaliex jekk se nibqgħu bil-mentalita' li l-pagamenti jridu jsiru bi flus likwidi iktar se jkollna niffaċċjaw problemi konnessi mal-kwantita' kbira ta' flus likwidi jiġru fl-idejn.

Ma jagħmilx sens li deħlin fis-seklu 2000 u nibqgħu ma nagħmlux użu minn sistema teknoloġikament avvanzata u daqshekk sempliċi.

Jien ninnota li huwa iktar faċli li tmur fuq l-internet u tordna ktieb billi tikteb in-numru tal- credit card tiegħek milli tmur tagħmel biċċa tranżazzjoni f'dan il-pajjiż.

Mr Speaker, nispera li b'dan l-intervent tiegħi nċaqlaq xi ftit l- ilmijiet biex forsi f'dan il-pajjiż xi ħadd jindenja ruħu u jgħid li s- sistema tal-credit card għandha tidħol bħala parti mis-sistema finanzjarja ta' kull dipartiment governattiv u ta' kull post fejn wieħed jirċievi il- ħlasijiet.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Mr Speaker, bħal-lum ġimgħa, proprju f'dawn il-ħinijiet, sfortunatament fil-Belt Valletta, proprju fi Triq Santa Luċija kantuniera ma' Triq id-Dejqa, kien hemm parti mill-bini ta' l-Embassy complex li kien qiegħed jiġġarraf.

Fil-fatt ftit ħin wara li l-ħaddiema kienu waqfu mix-xogħol tagħhom, parti sostanzjali minn dan il-bini beda jiġġarraf waħdu u kien veru miraklu li ma kellniex anke mwiet dak inhar.

Huwa veru li ħafna drabi biex tibni mill-ġdid fl-ibliet tagħna jkollu jitwaqqa' bini eżistenti u dan ma jgħoddx biss għall-ibliet f'pajjiżna imma jgħodd ukoll għal bliet oħra bħal New York.

Fil-fatt meta kont qiegħed nagħmel ftit riċerka fuq is-suġġett tad-demolition, sibt li sentejn ilu, f'Awissu ta' l-1997 proprju kien hemm proġett simili għal dak li qiegħed issir fl-Embassy Complex fil-Belt Valletta f'Times Square fi New York u kien deher artiklu f'"The New York Times" bit-titlu "The Delicate Task of Demolition".

Irrid ngħid li r-residenti li joqogħdu biswit l-Embassy complex kienu ilhom jilmentaw mill-perikli u mill-inkonvenjenzi li nħolqulhom sa mill- bidu nett ta' dan il-proġett, iżda dak li kellhom ibatu dawn ir-residenti meta ġie mblokkat l-aċċess ta' dħul u ħruġ mid-djar tagħhom bil-bini li waqa' huwa l-limitu li jista' jissapporti l-bniedem li jkollok toħroġ minn tieqa fl-għoli, b'ta fuqek senduqek, u sa ġimgħa wara ma tistax terġa' tidħol lura f'darek fejn għandek ħwejġek kollha, bla dubju ta' xejn ma jagħmilx ġieħ lid-dinjita' tal-bniedem.

Peress li ma saritx ħsara strutturali lid-djar fil-viċin, ir-residenti ma kellhomx għalfejn jiġu evicted banda oħra u fil-fatt il-kumpannija privata responsabbli mid- demolition ta' dan is-site u mill-kostruzzjoni tal-kumpless li se jinbena, tat kumpens lill-familji li ntlaqtu b'mod negattiv minn dan l-inċident.

Barra minn hekk, is-sindku tal-Belt u anke l-kunsill lokali u saħansitra l- President tar-Repubblika - permezz tal-community chest fund - taw l- attenzjoni tagħhom lil dawn il-familji.

Għalkemm bħalissa għaddejja inkjesta maġisterjali u allura l-każ huwa sub judice, wieħed għandu d-dmir jistaqsi jekk dan l-inċident setax ġie evitat.

Huwa minnu li minħabba d- djuq ta' Triq id-Dejqa la ntużaw splussivi biex jitwaqqa' dan il-kumpless u lanqas intuża l-crane imma fil-parti l-kbira dan ix-xogħol kellu jsir bl- idejn bl-għajnuna ta' għodda, bħall-martell airpowered, ħadid u tractors żgħar.

Dan il-metodu kien intuża wkoll f'Times Square sentejn ilu meta kellu jitwaqqa' bini biex jittella' kumpless ta' multi-screen movie theatres, restaurants u ħwienet, bid-differenza li fi New York ma ġarax dak li nqala' fil-Belt Valletta.

Huwa importanti li wieħed jifhem li biex il-Belt Valletta tiġi riabilitata, bilfors iridu jsiru xogħlijiet ta' demolition, anke fi spazji ristretti, jekk irridu li jkollna kumplessi ta' entertainment li jiġbdu lin-nies lejn il-Belt Valletta filgħaxija wara li jagħlqu l-ħwienet fis- 7.00 p.m. Pero' hemm bżonn li jitwaqqa' bini antik ieħor biex jagħmel spazju għall-bini ta' appartamenti.

Fil-fatt għas-snin li ġejjin l- awtorita' tad-djar għandha pjanijiet li tibni 40 appartament fil-Belt u fil- Furjana, iżda jirriżulta li f'dawn il-lokalitajiet hemm madwar 400 applikant għall-akkomodazzjoni alternattiva.

Dan ifisser li l-awtorita' tad-djar se tkun tista' toffri biss post wieħed għal kull għaxra min-nies li għandhom problema ta' housing u li jirrikjedu akkomodazzjoni alternattiva.

Bla dubju ta' xejn dan ifisser li fil-Belt u fil-Furjana hemm bżonn li jitwaqqa' bini antik u kerrejjiet sabiex jittella' bini ġdid u biex isir dan ix-xogħol, ħafna drabi jkollok tagħmel demolition fi spazji ristretti li jista' joħloq ċerti perikli.

Ta' min ifakkar ukoll li qabel ma jitwaqqa' ċertu bini antik, wieħed irid jara jekk għandux xi valur storiku jew arkitettoniku biex f'każijiet bħal dawn wieħed jipprova jirrestawra l-bini u mhux neċessarjament iwaqqgħu.

Mr Speaker, irrid ngħid xi ħaġa issa dwar il-problema tal-parking fil- Belt Valletta u fi bliet oħra u subborgi oħra.

Jekk wieħed imur f'ċerti bliet fl-Ingilterra bħal Manchester, Birmingham, Swansea u Liverpool wieħed jinnota li l-car parks ikunu qalb il-bini fiċ-ċentru tal-belt.

Sabiex ikollna din il-faċilita' f'pajjiżna ovvjament irid jitwaqqa' l-bini fi spazju ristrett biex minfloku jsiru dawn it-tip ta' car parks.

Fil-ħarġa ta' "The Times" tat-13 ta' Lulju li għadda, Ray Bondin, il-kordinatur tal- Valletta rehabilitation project, fakkarna f'dak li kien ġara fi Triq San Nikola, kantuniera ma' Triq Sant Ursula fil-Belt, madwar sitt snin ilu, meta l-gvern permezz ta' kuntrattur privat ried iwaqqa' xi kerrejjiet biex minflokhom jitilgħu appartamenti ġodda.

F'dak il-proġett kien iġġarraf ukoll il-bini u r-residenti li kienu joqogħdu fid-djar tal-viċin sofrew ħsarat konsiderevoli fid-djar tagħhom u kellhom jiġu evakwati minn djarhom.

Fil-fatt dak iż-żmien il-gvern Nazzjonalista kien sab akkomodazzjoni alternattiva għal diversi familji li d-dar tagħhom kienet fi stat perikoluż.

Barra minn hekk, kien hemm ukoll kappella tad-dimensjoni reliġjuża tal-Lhud li kellha preġju storiku li soffriet ħafna danni.

Sfortunatament dan il-proġett li riedet tniedi l-awtorita' tad-djar baqa' wieqaf għal madwar ħames snin, bil-konsegwenza li spiċċa jservi ta' rubbish dump.

Fil-fatt għal ħafna żmien kellna ħafna lmenti mir-residenti tal- lokal għaliex dan ir-rubbish dump kien ta' periklu għas-saħħa tagħhom minħabba li kien infestat bil-ġrieden.

Irrid ngħid li llum, wara ħames snin, l-awtorita' tad-djar ħadet l-inizjattiva li tibni dawn l-appartamenti ġodda, li naf li se jitqassmu lill-familji li joqogħdu f'bini sub- standard u fi stat delipidat.

Il-gvern beħsiebu jkompli jwaqqa' iktar kerrejjiet fl-arċipielgu l-Belt sabiex ikun jista' jitla' bini ġdid minfloku.

Imma l-punt li għamel Ray Bondin f'"The Times" tat-13 ta' Lulju kien li minkejja li hu kien avża lill-kuntrattur bil-periklu li jista' jinqala', il-kuntratturi kienu aċċertawh li ma kienx hemm problemi.

Fil- fatt anke l-istess sindku tal-Belt, Paul Borg Olivier, u r-residenti tal- viċin kienu avżaw lill-kuntratturi diversi drabi dwar il-possibbilta' tal- periklu u għalkemm dejjem serrħulhom rashom li ma kienx hemm periklu, ġara dak li ġara.

Mr Speaker, qamet ukoll il-kwestjoni dwar x'se jsir bil-ġebel li waqa' u ntlaħaq ftehim mal-kumpannija li qed tieħu ħsieb dan il-proġett li l-ġebel jintuża għar-riabilitazzjoni tal-pitch tal-waterpolo tal-Belt f'Marsamxett, sakemm il-permessi ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar għal dan il- proġett ma jdumux wisq ma joħorġu.

Intqal li ħafna drabi waqt ix-xogħol ta' demolition li kien qiegħed isir fi Triq Santa Luċija kantuniera ma' Triq id-Dejqa, kien qed ikun hemm sħab ta' trabijiet fl-ajru.

Min jaf kemm kien hemm ċomb, silicone u asbestos f'dawn it-trabijiet?

Jien nistaqsi: Għaliex ir-residenti fl-inħawi ma ġewx evakwati?

Ta' min ifakkar ukoll li f'dawk l-inħawi hemm diversi uffiċċini u ħwienet.

Ittieħdu xi prekawżjonijiet minħabba xi air-conditioners li hemm fl-inħawi?

U hawnhekk irrid ngħid xi ħaġa wkoll fuq is-sigurta' tal-ħaddiem fuq il-post tax- xogħol.

Huwa fatt magħruf li f'pajjiżna s-settur tal-kostruzzjoni sfortunatament jħalli ħafna vittmi warajh.

Peress li fis-snin li ġejjin pajjiżna se jkun miżgħud bi proġetti kbar ta' kostruzzjoni, hemm bżonn li r-regolamenti jiġu mħarsa minn min iħaddem u mill-istess ħaddiema u jkun hemm spetturi apposta li jaraw li r-regolamenti jiġu inforzati.

Intqal ukoll li f'dan il-każ il-ħaddiema bdew jilbsu l-kpiepel tas-safety wara li ġġarraf il-bini pero' dawn l-affarijiet m'għandhomx ikunu aċċettabbli f'pajjiżna.

Jien m'għandix dubju li l-update ta' l-Unjoni Ewropea se jorbotna wkoll li l- liġi dwar is-sigurta' u s-saħħa tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol trid tiġi nforzata b'mod aħjar.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 19 ta' Lulju, 1999 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PULIZIJA - PERMESSI GĦAL RAVE PARTIES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn permessi għal rave parties jew parties f'postijiet mhux soltu liċenzjati għal dawn l-attivitajiet li huma pendenti llum u kemm saru din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ma jeżistux permessi ad hoc għal rave parties.

Jeżistu permessi għal parties li jsiru barra minn post liċenzjat.

Ninsab infurmat li din is-sena l-Pulizija approvat tliet permessi għal parties ta' dan it-tip li diġa` saru, filwaqt li approvat żewġ permessi oħra għal parties li għad iridu jsiru.

PULIZIJA - POSTERS GĦAL RAVE PARTIES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-posters/riklami li hemm imwaħħla ma' Regional Road, minn St Andrews sal-Marsa, għal dawn il-parties humiex bil- permess jew le u jekk le, jista' l-Ministru jgħid liema parties qed jirriklamaw u jekk humiex se jitneħħew jew le mill-pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: It-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 4221 għadha tgħodd.

Jekk jirriżulta li dawn twaħħlu kontra l-liġi jitneħħew.

KAROZZI ĠODDA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħarġu karozzi ġodda fit- triq, xahar b'xahar minn Settembru 1998 'l hawn?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li n-numru ta` vetturi li ħarġu ġodda fit-triq, xahar b`xahar minn Settembru 1998 `l hawn, huwa kif ġej:

Settembru 926 Ottubru 1,231 Novembru 1,194 Diċembru 943 Jannar 887 Frar 992 Marzu 1,340 April 1,087 Mejju 1,504

Dan jindika total ta` 10,104 meta mqabbel ma' total ta` 8,541 għax-xhur Settembru 1997 sa Mejju 1998, jew inkella żieda ta` 18.3%.

ARMATA - IMPJEGATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm weġġgħu membri ta' l-Armata fuq ix-xogħol kawża ta' xi attakk li sar fuqhom minn persuni oħra waqt il-qadi ta' dmirijiethom is- sena li għaddiet u din is-sena li qegħdin fiha?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li matul is-sena li għaddiet u sal-15 ta' Ġunju ta' din is-sena kien hemm sitt membri ta' l-Armata li weġġgħu fuq ix-xogħol kawża ta' attakk li sar fuqhom waqt il-qadi ta' dmirijiethom.

PREZZ TAT-TONN FRISK

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-prezz tat-tonn frisk (kull kilo) għas-sajjied matul dawn l-aħħar ħames snin, inkluż din is-sena?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-average price tat-tonn frisk kull kilo għas-sajjied matul dawn l-aħħar ħames snin kien:

1995 Lm1.61 1996 Lm1.79 1997 Lm1.96 1998 Lm1.59 1999 Lm1.59 (sa l-aħħar ta' Mejju)

PA - TUNA PENNING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' applikazzjonijiet għal tuna penning f'Malta li għandha quddiemha l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li hemm żewġ applikazzjonijiet quddiem l-Awtorita` ta' l-Ippjanar għal tuna penning.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm tlaħħaq l-ispiża mill-5 ta' Settembru 1998, sal-21 ta' Ġunju 1999, f'petrol jew diesel għall-użu tal-karozzi tal- Ministeru tiegħu karozza b'karozza?

Jista' jgħid ukoll kemm laħqet l-ispiża fl-istess perjodu f'petrol jew diesel għall-użu tal-karozzi tad-diretturi u chairmen li jaqgħu b'xi mod taħt wieħed mid-dekasteri tiegħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba - Dok.

A li turi n-nefqa totali f'petrol jew diesel għall-użu tal-karozzi fil-Ministeru u diretturi u chairmen li jaqgħu taħt id-dekasteru - tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

L-informazzjoni mitluba - Dok.

B li wkoll tagħmel paragun ma' infiq f'diesel u petrol fid-dekasteru ta' dan il-Ministeru f'perjodu simili taħt l-amministrazzjoni ta' qabel - tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

MINISTERU GĦAL POLITIKA SOĊJALI - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm tlaħħaq l- ispiża mill-5 ta' Settembru 1998, sal-21 ta' Ġunju 1999, f'petrol jew diesel għal użu tal-karozzi tal-Ministeru tiegħu, karozza b'karozza?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid ukoll kemm laħqet l-ispiża fl-istess perjodu f'petrol jew diesel għal użu tal-karozzi tad-diretturi u ċ-chairmen li jaqgħu b'xi mod taħt wieħed mid-dekasteri tiegħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar u risposta tingħata f'xi deduta oħra.

FINANZI - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm tlaħħaq l-ispiża mill-5 ta' Settembru 1998, sal-21 ta' Ġunju 1999, f'petrol jew diesel għal użu tal-karozzi tal- Ministeru tiegħu karozza b'karozza?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kemm laħqet l-ispiża fl-istess perjodu f'petrol jew diesel għal użu tal-karozzi tad-diretturi u chairmen li jaqgħu b'xi mod taħt wieħed mid-dekasteri tiegħu?

ONOR.

JOHN DALLI: Għar-rigward ta` l-ewwel parti tal-mistoqsija, l- infromazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is- Seduta.

Nirreferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 4258 rigward il-perjodu Settembru 1998/Jannar 1999.

Tabella oħra dwar l-informazzjoni mitluba fit-tieni parti tal-mistoqsija li wkoll tagħmel paragun ma` infiq f`diesel u petrol ta` karozzi ta` diretturi u chairpersons fid-dikasteru ta` dan il-Ministeru f`perjodu simili taħt l-amministrazzjoni ta` qabel tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm tlaħħaq l-ispiża mill-5 ta' Settembru 1998, sal-21 ta' Ġunju 1999, f'petrol jew diesel għal użu tal- karozzi tal-Ministeru tiegħu karozza b'karozza?

ONOR.

JOE BORG: Tabella li turi n-nefqa totali f`petrol jew diesel għall- użu tal-karozzi tal-Ministeru għall-perjodu 5 ta` Settembru 1998, sal-21 ta` Ġunju 1999 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is- Seduta.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm tlaħħaq l-ispiża mill-5 ta' Settembru 1998, sal-21 ta' Ġunju 1999, f'petrol jew diesel għal użu tal-karozzi tal-Ministeru tiegħu, karozza b'karozza?

Jista' l-Prim Ministru jgħid ukoll kemm laħqet l-ispiża fl-istess perjodu f'petrol jew diesel għal użu tal-karozzi tad-diretturi u chairmen li jaqgħu b'xi mod taħt wieħed mid-dekasteri tiegħu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Għar-rigward ta' l-ewwel parti tal-mistoqsija, l-informazzjoni li turi n-nefqa totali f'petrol jew diesel għall-użu tal- karozzi fil-Ministeru, għall-perjodu Frar/Ġunju 1999 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

Nirreferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 4264 rigward il- perjodu Settembru 1998/Jannar 1999.

L-informazzjoni mitluba fit-tieni parti tal-mistoqsija li wkoll tagħmel paragun ma' infiq f'diesel u petrol ta' karozzi ta' diretturi u chairpersons fid-dikasteru ta' dan il-Ministeru f'perjodu simili taħt l- amministrazzjoni ta' qabel, tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

MINISTERU TAL-POLITIKA SOĊJALI - TINDIF

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid min għamel ix- xogħol ta' tindif fl-uffiċini tal-Ministeru mill-5 ta' Settembru 1998, sal- 21 ta' Ġunju 1999?

Jekk jirriżulta li dan it-tindif isir minn xi kumpannija privata, jista' jgħid: 1) min hi l-kumpannija; 2) kemm tħallset xahar b'xahar; 3) jekk jeżistix kuntratt ma' din il-kumpanija; 4) jekk inħarġitx sejħa għal offerta; 5) jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-irċevuti konnessi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li x-xogħol ta' tindif fl-uffiċċju tal-Ministeru, bejn il-5 ta' Settembru 1998, u l-21 ta' Ġunju 1999, sar minn impjegati tal-gvern.

PATATA - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7423, jista' l- Ministru jikkonferma jekk l-ammont ta' 8,822 xkora ta' 25 kg, għas-sena 1997, huwiex korrett u jagħti tweġiba preċiża?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nikkonferma t-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 7423, jiġifieri fl-1997 kienet aċċettata medja ta' 8,823 xkora tal-25kg. patata ta' Malta għas-safar kulljum, matul il-perjodu li ġiet esportata l-patata.

BIĊĊERIJA - XIRI TA' ĊANGA FRISKA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' ħwienet tal-laħam li bejn Diċembru 1998 u Mejju 1999 ma baqgħux jixtru ċanga friska mill- Biċċerija?

X'ikkawża dan in-nuqqas?

Kemm tqassmu riċetti tat-tisjir dwar l-ikel magħmul biċ-ċanga friska?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ma tistgħax tgħid kemm ħwienet ma baqgħux jixtru ċanga friska.

Iċ-ċertifikati jingħataw lil min jitlobhom.

Ħafna drabi, għallkemm tinxtara ċ-ċanga, tal-ħanut ma jiġix biex jieħu ċ-ċertifikat.

Hemm min jixtri laħam u jbiegħu minn iżjed minn ħanut wieħed.

Tqassmu numru sostanzjali ta' riċetti biċ-ċanga friska lill-pubbliku li żar il-padiljun tal-Ministeru fil-Fiera Internazzjonali ta' Malta din is- sena.

BEJGĦ TA' ĊANGA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien it-tnaqqis fil-piż tal-bejgħ taċ- ċanga friska bejn Diċembru 1998, u Mejju 1999?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant ikun iktar ċar fil- mistoqsija tiegħu.

BIĊĊERIJA - BEEF INTERVENTION SCHEME

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il tunnellata ta' ċanga friska tal- Beef Intervention Scheme inbiegħet mill-Biċċerija?

Xi prezz ġabet u meta nbiegħet?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 8092 li għamel hu stess, fejn staqsa u rrispondejtu dwar perjodu speċifiku.

Niġbidlu l-attenzjoni li f'din il- mistoqsija parlamentari numru 8237 ma indika l-ebda perjodu.

ITS - STUDENTI PART-TIME

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Peress li l-Ministru qal li n-numru ta' studenti part-time fl-Istitut ta' l- Istudji Turistiċi niżel minn 448 għal 191, jista' l-Ministru jgħid: a) jekk in-numru ta' 448 li kkwota kienx in-numru ta' studenti jew in-numru ta' single modules; b) kemm kien in-numru attwali ta' studenti li kienu jattendu għal module wieħed jew aktar u kemm minnhom irriżenjaw; c) kemm kien in-numru ta' studenti li ma ħallsux għal modules u per konsegwenza telqu l-kors?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Nikkonferma li l-għadd ta' 448 msemmi fit- tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 7527 huwa għadd ta' studenti part-time u mhux single modules.

Dawn l-448 student kienu jattendu għall-module wieħed jew aktar.

Nikkonferma wkoll li kien hemm 257 student part-time li rriżenjaw jew ma baqgħux jattendu għall-module/s għal raġunijiet diversi.

Ninsab infurmat li ma kien hemm ebda student li rriżenja minħabba l-ħlas għall-module/s.

ITS - STUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' studenti li applikaw għall- korsijiet fl-ITS fi Frar li għadda?

Kemm minn dawn bdew il-kors u kemm irriżenjaw sal-31 ta' Mejju 1999, kors b'kors?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ninsab infurmat li l-għadd ta' studenti li applikaw għall-korsijiet fi Frar 1999, kien ta' 62.

Dan in-numru jinkludi studenti li kienu qed jattendu l-entry level studies u ġabu kwalifiki biżżejjed biex jidħlu għal xi kors.

L-għadd ta' studenti li bdew xi kors u li rriżenjaw hu kif jidher hawn taħt:

KORS BDEW RIŻENJI

Hospitality Studies 8 4 Food and Beverage Service 9 1 Food Preparation and Production 19 2 Accommodation Operations 13 1 Tourism Studies Sports 2 0 Tourism Studies Travel 1 0 Entry Level Studies 10 2

HUMAN RESOURCES AUDIT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk tlestiex ix-xogħol fuq il-human resources audit li kien kummissjonat mill-Gvern Laburista u li suppost tlesta x-xogħol fuqu fis-sajf tas-sena l-oħra?

Jekk ix-xogħol għadu mhux lest, jista' jagħti indikazzjoni ta' meta se jitlesta dan ir-rapport?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Infurmat li fl-1997 l-I.T.S. għamel stħarriġ mal- lukandi 5/4/3 stars u ristoranti sabiex jiġbor informazzjoni fuq l- ħtiġijiet ta' mpjieg fil-lukandi u ristoranti.

Fl-1998 intbagħat questionnaire b'riżultat sodisfaċenti u saru wkoll għadd ta' żjarat fl-istabbilimenti sabiex l-I.T.S. jikseb aktar informazzjoni dwar id-domanda għall-impjegati għas-snin li ġejjin.

Dan is-supply/demand'/'survey qed jiġi analizzat.

Kif jitlesta l-I.T.S. ikun f'qagħda aħjar jippjana l-korsijiet li joffri biex jissodisfa d- domanda ta' l-industrija.

Hu maħsub li l-audit jitlesta sa' l-aħħar ta' Settembru li ġej.

ENEMALTA - LAMPI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-isforzi biex ikun hemm ftehim bejn il-Korporazzjoni Enemalta u l-kunsilli lokali dwar il-bdil ta' lampi u t-twaħħil ta' lampi ġodda fit-toroq?

Kif se jinħadem dan il- ftehim?

X'responsabbiltajiet se jibqalha l-Korporzzjoni Enemalta u kif se jiġi ffinanzjat dan il-ftehim?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-ftehim li qed jiġi konkluż bejn il-Korporazzjoni Enemalta u l-kunsilli lokali huwa dwar bdil ta' lampi biss.

Dan il-ftehim hu mistenni li jiġi ffirmat dalwaqt.

Id-dettalji ta' kif ser jitħaddem dan il-ftehim jitħabbru aktar tard.

L-Enemalta ser tibqa' responsabbli għall- bdil tal-lampi fil-lokalitajiet li mhux ser ikunu nklużi fil-ftehim kif ukoll tat-toroq arterjali.

Il-ftehim ser jiġi ffinanzjat mill-fondi ta' l- Enemalta.

GĦAQDIET SPORTIVI - UŻU TA' ART/FAĊILITAJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fejn wasal ix-xogħol tal-Kunsill Malti għall- Isports biex jittrasferixxi użu ta' art u faċilitajiet lill-għaqdiet sportivi tal-lokalitajiet ta' Malta u Għawdex?

Liema għaqdiet se jingħataw l-użu ta' l-art pubblika matul din is-sena?

X'konsultazzjonijiet saru s'issa matul din is-sena dwar dan it-trasferiment: 1) mill-għaqdiet sportivi; 2) mill-kunsilli lokali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Kunsill Malti għall-Isport qed jistenna li jirċeivi l-abbozz tal-kuntratti mingħand in-nutar tal-gvern sabiex ikunu jistgħu jibdew il-laqgħat ta' diskussjoni mal-kumitati ta' l-għaqdiet sportivi u clubs.

Kemm-il darba ma jkunx hemm problemi amministrattivi min-naħa ta' l- għaqdiet ikkonċernati, il-kunsill qed jaħdem biex jittrasferixxi l-użu ta' l-art u faċilitajiet lil dawn l-għaqdiet:

SPORT GĦAQDA SPORTIVA LOKALITA`

BMX BMX Association Pembroke

Boċċi B'Buġia Boċċi Club B'Buġia Lija Boċċi Club Lija Paola Schreiber Boċċi Club Raħal Ġdid Paola Tarxien Boċċi Club Tarxien Senglea Boċċi Club Isla Sta Venera Boċċi Club Sta Venera Xgħajra Boċċi Club Żabbar Żabbar Boċċi Club Żabbar Żebbuġ Boċċi Club Żebbuġ Żejtun Boċċi Club Żejtun Żurrieq Boċċi Club Żurrieq

Ċikliżmu Mosta Cycling Club Mosta

Football Marsa Football Club Marsa Mqabba Football Club Mqabba Melita Football Club Pembroke Pembroke Athleta SC Ground Pembroke Pembroke Athleta SC ClubHouse Pembroke Qormi Football Club Qormi Sannat Lions Football Club Sannat, Għawdex Żebbuġ Rangers Football Club Żebbuġ

Hockey Malta Hockey Association Kordin

Judo Malta Judo Association Pembroke*

Sports Clubs Ħamrun Liberty Sports Club Ħamrun Paola Wolves Sports Club Raħal Ġdid

Tennis Malta Tennis Federation Pembroke* Lija Tennis Club Lija Tennis Club Kordin Kordin Pembroke Rackets Tennis Club Pembroke Vittoriosa Lawn Tennis Club Kordin

Waterpolo B'Bugia Aquatic Sports Club B'Bugia Valletta Waterpolo Club Valletta

Diġa` saru numru ta' laqgħat ma' rappreżentanti ta' l-għaqdiet sportivi u clubs dwar it-trasferiment tal-faċilitajiet kif ukoll ma' uffiċjali ta' l- Awtorita` ta' l-Ippjanar, tad-Dipartiment ta' l-Artijiet u ta' l-Uffiċċju tan-Nutar tal-Gvern dwar l-abbozz tal-kuntratti.

Saru wkoll laqgħat ma' kunsilli lokali li talbu speċifikament biex isiru dawn il-laqgħat.

L- Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali għandha wkoll rappreżentant fil-Kunsill Malti għall-Isport li jservi bħala link għal kull konsultazzjoni mal- kunsilli lokali.

* Art biex tinbena l-faċilita` sportiva.

PEMBROKE - PEMBROKE BATTERY

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid hemmx xi ħsieb li jsir ir-restawr ta' Pembroke Battery li din is-sena tagħlaq 100 sena?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li t-taqsima tar-restawr qiegħda f'arranġament mal-Kunsill ta' Pembroke sabiex Pembroke Battery tiġi restawrata u l-art ta' madwarha tiġi mibdula fi ġnien.

Qiegħed isir ix- xogħol sabiex dan ix-xogħol jitwettaq.

PULIZIJA - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru trasferimenti fil-korp tal-pulizija, minn Settembru 1998, sal-lum xahar b'xahar, u jgħid f'liema kategorija kienu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li tpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

KORPI PARASTATALI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru trasferimenti f'korpi parastatali minn Settembru, 1998 sal-lum xahar b'xahar, u f'liema kategoriji kienu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SERVIZZ ĊIVILI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm saru transfers fiċ-Ċivil minn Settembru 1998 sal-lum xahar b'xahar, u f'liema kategoriji kienu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-informazzjoni mitluba qegħda tinġabar u tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - KAROZZI MISRUQA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm insterqu karozzi, minn Settembru 1998 sal-lum xahar b'xahar?

ONOR.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

PULIZIJA - KAŻI TA' QTIL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każijiet ta' qtil u kemm minnhom ġew solvuti, minn Settembru 1998 sal-lum?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li bejn Settembru 1998, u Ġunju 1999, kien hemm erba` każi ta' qtil li minnhom tlieta ġew solvuti.

Kien hemm każ ieħor li għadu mhux ċar jekk kienx omiċidju volontarju jew le.

FABBRIKI/NEGOZJI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid minn Settembru, 1998 sal-lum kemm għalqu fabbriki u kemm għalqu negozji, xahar b'xahar?

Jista' jgħid x'kien l- investiment ġdid li sar minn Settembru 1998 sal-lum xahar b'xahar, u jgħid kemm minnu hu investiment barrani?

ONOR.

POSTA LIMITED - BORMLA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm-il darba jikkonsidrax li fl-uffiċċji tal-posta kollha ta' Malta u Għawdex, speċjalment f'Bormla, ikun hemm ukoll is-servizz ta' makna tal-FAX u dan biex ikun hemm post ieħor barra l-Maltacom fejn dan jista' jiġi wżat b'aktar faċilita'?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-Maltapost qed tikkunsidra l- possibbilta' li toffri lill-pubbliku s-servizz tal-makna tal-fax mill- fergħat tal-Posta.

MALTACOM - BORMLA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm-il darba l- uffiċċju tal-Maltacom plc ġewwa Bormla għandux ukoll is-servizz ta' FAX għal użu ġenerali u jekk iva, jikkonsidrax li dawn jiżdiedu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li kull fergħa tal-Maltacom, inkluż dik ta' Bormla, toffri s-servizzi tal-fax lill-klijenti tagħha, kemm biex jirċievu kif ukoll biex jibagħtu.

In-numru ta' faxes li jintbagħtu mill- fergħa ta' Bormla huwa żgħir ħafna u l-arranġamenti li hemm bħalissa huma biżżejjed.

POSTA LIMITED - RAĦAL ĠDID

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm ħaddiema ġewwa l-uffiċċju tal-posta f'Raħal Ġdid u jistax dan l-ammont ikun akbar billi l-bżonnijiet attwali tar-residenti tal-Fgura li jkollhom imorru hemm qed jiżdiedu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li fil-preżent hemm 30 ħaddiem fl- uffiċċju tal-Posta ta' Raħal Ġdid.

Tajjeb jingħad li bħalissa l-kumpanija għaddejja minn ri-organizzazzjoni biex, fost affarijiet oħra, tiżdied l- effiċjenza fis-servizz postali.

MALTACOM - FAX MACHINES

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jassigura li s-soċjeta' Maltacom plc tieħu ħsieb tinstalla s-servizz tal-FAX għal użu tal-pubbliku ġenerali fit-tip ta' strutturi magħrufa bħala coin boxes, speċjalment fl-Airport, fis- Seaport u postijiet strateġiċi oħra, billi dan qed ikun kaġun ta' problemi għal ċerti vjaġġaturi barranin li jiġu f'pajjiżna?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li bħalissa għaddejjin diskussjonijiet dwar il-possibbilta' li s-servizz li qed jissuġġerixxi l- Onor. Interpellant jiġi ntrodott fil-ġejjieni.

Jekk jirriżulta li dan is- servizz huwa vijabbli jibda jingħata mill-fergħat ewlenin tal-kumpanija fejn ikun hemm id-domanda għalih.

MALTACOM - TELEPHONE PUBBLIKU

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jassigura li s-soċjeta' Maltacom plc tieħu ħsieb li tinstalla apparat tat-telephone pubbliku li jista' jiġi operat bl- użu ta' credit cards internazzjonali billi dan in-nuqqas qed ikun kaġun ta' problemi għal ċerti vjaġġaturi barranin li jiġu f'pajjiżna?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MALTACOM - PAGAMENTI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jassigura li s-soċjeta' Maltacom plc tieħu ħsieb tinstalla apparat neċessarju sabiex il-konsumatur ikun jista' jagħmel il-pagamenti neċessarji permezz ta' l-użu tal-credit cards u dan forsi jnaqqas is-serbut ta' nies li jkun hemm wara l-banek kull l-aħħar tax- xahar?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li kull abbonat jista' jħallas il- kont bil-credit card (jew debit card) tiegħu billi juża l-parti ta' taħt tal-kont li jintbagħtlu billi jimla d-dettalji tal-card (in-numru, meta tiskadi u l-isem tal-bank li ħareġ il-card) u jibgħat ir-remittance slip lill-Maltacom fis-self addressed envelope li l-kumpanija tibgħat mal-kont u li għandu l-posta diġa' mħallsa.

Barra minn hekk, abbonat jista' jħallas ukoll bil-credit card fl-uffiċċju ewlieni tal-kumpanija fi Spencer Hill, il-Marsa.

Sadanittant qed isiru arranġamenti biex dan il-mod ta' ħlas ikun jista' jsir ukoll minn fergħat ewlenin tal-kumpanija.

Minbarra fil-banek il-klijenti tal-Maltacom jistgħu jħallsu l-kontijiet fil-fergħat kollha tal-Maltacom, fil-fergħat tal-Posta, jew b'ċekk maħruġ fuq Maltacom plc u mibgħut permezz ta' l-envelope li l-kumpanija tibgħat mal-kont.

AMBAXXATURI - HOSPITALITY

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Mininstru jgħid jekk bejn l-1 ta' Jannar u l-31 ta' Mejju, l-persuna li isimha qed jintbagħat separatament, qattx ġie rimborzat għal entertainment jew hospitality expenses hawn Malta u f'kull każ jgħid: (a) id-data ta' l-okkażjoni; (b) ir-raġuni ta' l-okkażjoni; u (ċ) kemm ġiet tqum l-okkażjoni?

ONOR.

JOE BORG: Ir-risposta hija fin-negattiv.

INTERNATIONAL FOUNDATION

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-ministeru tiegħu huwiex qed iħallas direttament jew indirettament is-salarju jew ħlasijiet oħra tal- persuna, li isimha qed jingħata separatament, li taħdem bħala segretarja għal The International Foundation ta' 54, West Street, Valletta?

ONOR.

JOE BORG: Jien infurmat li ma jirriżultax li mill-5 ta` Settembru 1998 l`hawn sar xi ħlas lill-persuna indikata.

OPRI TAL-PITTURI/SKULTURI MALTIN

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi proġett biex issir exhibition ta' l-opri tal-pitturi u skulturi Maltin fl-ambaxxata ta' Malta f'Parigi u jekk iva: (a) liema istituzzjonijiet se jorganizzawha minn Malta u minn Pariġi; (b) kif se ssir u min se jħallas it-trasport bejn Malta u Pariġi; (ċ) minn se jagħżel l-opri; u (d) kif se jiżgura li l-prezz li jitħallas għal opri li jinbiegħu se jmur kollu kemm hu lil artisti konċernati?

ONOR.

JOE BORG: M'hemm l-ebda proġett biex issir esibizzjoni ta` opri ta` pitturi u skulturi Maltin fl-Ambaxxata ta` Malta f`Pariġi.

MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI - ĦLAS TA' KONTIJIET

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-ministeru tiegħu hux qiegħed iħallas direttament jew indirettament għal: kera; il-kont ta' l-elettriku; l-kont ta' l-ilma; il-kont tat-telephone u l-fax ta' The International Foundation ta' 54, West Street, Valletta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li s-sezzjoni ta' l-accounts tal- Ministeru tiegħi m'hi tagħmel ebda pagamenti ta' kontijiet relatati għall- fondazzjoni msemmija.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN - ĦLASIJIET TA' TELECELL

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-ministeru tiegħu hux qed iħallas direttament jew indirettament għal kont tat-telecell personali hawn Malta tal-persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, li jġib in- numru 09492383?

ONOR.

THE INTERNATIONAL FOUNDATION

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux informat li dik li hi magħrufa bil-Franċiż u bl-Ingliż bħala Foundation Internationmal - The International Foundation - Malta, 54, West Street, Valletta VLT 10, tel u fax 237249 u 221473, twaqqfet fl-1997 jew 1998, jiġifieri ferm wara l-istituzzjoni l-oħra Foundation for International Studies, Old University Buildings, Triq San Pawl, Valletta?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hux qed jikkonsidra jieħu passi legali, direttament jew permezz tal-Foundation for International Studies, kontra The International Foundation għal dak li jidher ċar li hu uzurpazzjoni ta' l-isem, kompetizzjoni żleali u attentat biex joħloq konfuzjoni bejn iż-żewġ fondazzjonijiet?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk il-ministeru tiegħu minn Settembru 1998 'il hawn kellux xi relazzjonijiet uffiċjali ma' The International Foundation u jekk iva, liema, għal liema skop u b'liema riżultati?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li din il-fondazzjoni twaqqfet fl-10 ta' Jannar 1998, jiġifieri fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti li ma ħasset li ma kienx hemm raġuni għaliex tieħu l-passi suġġeriti.

Jiena qed nieħu l- istess linja ta' l-amministrazzjoni preċedenti.

Informat ukoll li r-risposta għad-domanda f'paragrafu 3 hija fin- negattiv.

SEDQA - PROGRAMM GĦALL-KURA MID-DROGA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jispjega f'kemm partijiet huwa mqassam il-programm residenzjali għar-riabilitazzjoni mid- droga ta' l-aġenzija Sedqa?

X'inhi d-durata ta' dan il-programm mill-bidu sat-tmiem?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-programm residenzjali għar-riabilitazzjoni mid- droga ta' l-aġenzija Sedqa hu maqsum fi tliet fażijiet: Merħba, Formazzjoni u Ri-integrazzjoni (Sfida).

It-tul tal-programm huwa bejn wieħed u ieħor ta' sentejn, maqsum f'fażi residenzjali ta' 13-il xahar, u semi- residenzjali, il-kumplament tal-programm.

SKEJJEL - ISTITUT FELLENBERG - PROĠETTI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jispjega x'isir mill-proġetti ta' l-istudenti tal- Fellenberg Institute ta' l-aħħar sena wara li jitlestew?

Xi kemm drabi dawn il-proġetti jiġu patented mill-istudenti sabiex jinbiegħu l- industrija?

Ġieli ġara li l-industrija jew nies oħra interessati xtraw jew għamlu użu minn dawn il-proġetti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-proġetti ta' l-aħħar sena tal-kors fiċ- Ċentru tat-Taħriġ Fellenberg fil-maġġoranza jkunu proprjeta` ta' l- istudenti nfushom.

Madankollu meta l-industrija li tisponsorja l-istudent, tisponsorja l-proġett ukoll, allura l-proġett isir proprjeta` ta' dik l- industrija.

Informat ukoll li d-deċiżjoni jekk proġett jiġix parented jew le hija strettament ta' l-istudent innifsu u għalhekk ma jinżammx record ta' dan.

Pero` hu magħruf li kien hemm każi fejn l-industrija xtrat jew għamlet użu minn proġetti simili.

CARITAS - PROGRAMM GĦALL-KURA MID-DROGA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm persuni li jinsabu jsegwu programm residenzjali

tal-Caritas għall-kura mid-droga fl-hekk imsejjaħ annex tal-kumpless ta' San Blas?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 8775.

Għall-istess raġuni, m'iniex f'pożizzjoni li nipprovdi l-informazzjoni mitluba lill-Onor.

Membru.

DROGA - KURA MILL-VIZZJU TAD-DROGA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jispjega x'inhu r- rwol u l-funzjoni ta' Dar l-Impenn u ta' Gubbio Community Service fl-isfond tal-kura mill-vizzju tad-droga?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Dar L-Impenn huwa l-post fejn iservi għal tliet tipi ta' persuni:

1. ditossifikazzjoni mid-droga u li wara se jsegwu tip ta' programm ta' riabilitazzjoni;

2. fejn jiġu ditossifikati alkoħoliċi li jkunu se jsegwu programm ta' riabilitazzjoni;

3. li jilqa' fih nies li jbatu minn problema ta' dipendenza mid-droga u jinsabu f'xi kriżi akuta bħal, per eżempju, spiċċaw imkeċċija mid-dar jew xi klijenta mara li toħroġ tqila.

F'Dar Gubbio hemm il-community services fejn jilqgħu fih nies, kemm klijenti u kemm ġenituri, li m'humiex jiġu trattati fis-servizzi tad-Detox ta' l-isptar iżda jiġu trattati fuq bażi komunitarja.

Dan iċ-ċentru jservi wkoll ta' għajnuna primarja li tista' tingħata anke fid-djar tal-klijenti, dik li tissejaħ outreach.

F'din id-dar jingħata wkoll servizz ta' counselling u terapija tal-familja.

UE - TNEĦĦIJA TA' LEVIES

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Huwa korrett l-Interpellant adjern jekk jgħid li biż-zona ta' kummerċ ħieles li l-gvern preċedenti ried joħloq ma' l-Unjoni Ewropea, waħda mill-konsegwenzi naturali kellha tkun it-tneħħija tal-levies protettivi f'Malta?

Kien hemm indikat xi data mill-gvern preċedenti entro il-quale kellhom jibdew jitneħħew dawn il-levies fuq prodotti importati lejn Malta?

ONOR.

JOE BORG: Naqbel ma' l-Onor.

Interpellant li biz-zona ta' kummerċ ħieles li l-Gvern preċedenti ried joħloq ma' l-Unjoni Ewropea l-levies protettivi eżistenti f'Malta riedu jitneħħew.

Fil-konklużjonijiet tal-Kunsill ta' Assoċjazzjoni tat-28 ta' April 1998, il-Gvern preċedenti qabel li z-zona ta' kummerċ ħieles kellha tidħol fis- seħħ fi żmien tliet snin mill-iffirmar tal-protokoll għall-istess ftehim ta' assoċjazzjoni.

ĦAĠAR QIM - FESTIVAL

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jikkonsidra l-Ministru li jiġi organizzat festival jew attivita' simili ħdejn it-tempji ta' Ħaġar Qim bħalma sar fit-tempji tal-Ġgantija f'Għawdex sabiex il-Malti jitrawwem aktar fl-apprezzament tal-wirt pre-istoriku li għandna?

ONOR.

LOUIS GALEA: Is-suġġeriment li wieħed jorganizza festival ħdejn jew fit-tempji ta' Ħaġar Qim jista' jkun wieħed interessanti iżda għandu jiġi meqjus fil-konfront tat-tiswijiet urġenti li għandhom isiru f'dan is- sit matul ix-xhur li ġejjin, liema tiswijiet jistgħu ma jippermettux li jsiru wirjiet ta' din ix-xorta fil-ġejjieni qrib.

Aktar tard, wieħed jista' jikkunsidra din l-idea wara li jiġi mkejjel l-impatt fuq is-sit u l- aħjar mod kif wirja bħal din tista' tixħet l-attenzjoni fuq il-fdalijiet bl- aktar mod xieraq.

KUNSILL LOKALI - MARSA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħata fondi l-Kunsill Lokali tal- Marsa għas-sena 1999?

ONOR.

AUSTIN GATT: Din is-sena, jiġifieri għas-sena finanzjarja tal- kunsilli lokali li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 2000, il-Kunsill Lokali Marsa se jkun ingħata dawn il-fondi:

Fondi Ordinarji: Lm78,038 Fondi Speċjali: Lm36,700

SPTARIJIET - PERSUNI B'OVERDOSE

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm daħlu persuni b'overdose fl-isptarijiet mil-lokalita' tal-Marsa għas-snin 1990 sa l-1999?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li minn tagħrif miġbur permezz tas- sistema tal-hospital activity analysis jirriżulta li minn Jannar 1994 s'issa ġew ammessi 16-il każ ta' overdose f'persuni mil-lokalita' tal-Marsa fl-isptar San Luqa.

It-terminu overdose jinkludi dawn it-tliet kategoriji:

Kategorija A: Avvelenament inċidentali kkawżat minn drogi, mediċinali jew sustanzi bijoloġiċi (ICD-9 codes E850 - E858; ICD-10 codes X40 - X44)

Kategorija B: Attentat ta' suwiċidju kkawżat minn avvelenament b'sustanzi solidi jew likwidi (ICD-9 code E950.0 - E950.4; ICD-10 codes X60-X64)

Kategorija C: Avvelenament minn drogi, mediċinali jew sustanzi bijoloġiċi, fejn mhux magħruf jekk l-avvelenament kienx inċidentali jew premeditat (ICD- 9 codes E980.1 - E980.5; ICD-10 codes Y10 - Y14)

Sena Kategorija Numru

1994 A 0 B 1 C 1 Total 1994 2

1995 A 1 B 0 C 3 Total 1995 4

1996 A 0 B 0 C 4 Total 1996 4

1997 A 0 B 0 C 3 Total 1997 3

1998 A 1 B 0 C 1 Total 1998 2

1999 (sa Mejju) A 0 B 0 C 1 Total 1999 1

L-informazzjoni mitluba ma kienetx tinġabar qabel l-1994.

MARSA - ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm attendew persuni fil-Berġa tal-Marsa għas-snin 1997, 1998 u 1999?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' persuni li attendew fil-Berġa tal- Marsa huwa kif ġej:

SENA PERSUNI ------------------------ 1997 9224 1998 8271 1999 (sa Ġunju) 3517 ------------------------

MARSA - TRIQ QORMI - PELICAN LIGHTS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitwaħħlu pelican lights fiż-zebra crossing ta' Triq Qormi, il-Marsa?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li ma jidhirx li hemm bżonn li ż- zebra crossing li hemm f`Qormi Road issir pelican lights.

ĦAL FARRUĠ - DIPARTIMENT TAL-KMMERĊ

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-Dipartiment tal-Kummerċ qattx ipprova jidħol fil-problema li jiffaċċjaw ir-residenti ta' Ħal Farruġ rigward li tal-gass u tal-luminata ma jidħlux san-naħat ta' ġewwa f'din l- area?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ilment dwar id-distribuzzjoni tal-gass ġie mgħoddi lill-Korporazzjoni Enemalta.

Rigward it-tqassim tal-luminata, ta' min jgħid li din hija attivita' kummerċjali privata u għaldaqstant mhuwiex kompitu tal-gvern li jidħol f'din il-materja.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta se tiġi pubblikata edizzjoni riveduta ta' l- istaff list ta' l-impjegati tal-gvern?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat illi m'hemmx ħsieb immedjat biex tiġi ppublikata edizzjoni riveduta ta' l-istaff list ta' l-impjegati tal-gvern.

Ta' min jgħid li l-aħħar staff list ġiet ippubblikata fl-1997 u li din kienet turi l-pożizzjoni tas-Servizz Ċivili kif kienet fl-1 ta' Jannar, 1997.

SERVIZZ PUBBLIKU - SEGRETARJI PERMANENTI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'perċentwali ta' bonus ħadu s-segretarji permanenti skond l-aħħar awards li saru?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li l-perċentwali ta' performance bonus li ħadu s-Segretarji Permanenti għas-sena 1998 kienu kif jidhru hawn taħt:

15 - 13% 12 - 8% 7 - 1% 0% 5 12 - -

BIRGU - ILMA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7134, jista' l-Ministru jagħti tweġiba?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Għalkemm ma rċevietx rapporti dwar ħruġ ta' ilma fl- inħawi msemmija, il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma bdiet twettaq eżerċizzju ta' tiftix għal xi leakages li jista' jkun hemm fis-sistema tad- distribuzzjoni u eventwalment issir it-tiswija meħtieġa.

DJAR - POLICY REGOLATORJA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7115 dwar meta se titressaq il-policy regolatorja tal- gvern li permezz tagħha jalloka l-postijiet, jista' l-Ministru jagħti tweġiba?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jiena nformat li l-kumitat li qiegħed jirrevedi s- sistema ta' l-għoti tal-punti għall-allokazzjoni ta' postijiet wasal fil- fażi finali tar-rapport tiegħu.

INDIĊI TAL-PREZZIJIET

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7135 dwar il-lista tal-mediċini li l-Uffiċċju tal-Kompetizzjoni Ġusta qed jieħu passi biex isir roħs fil-prezz, jista' l-Ministru jagħti t-tweġiba?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-Uffiċċju tal-Kompetizzjoni Ġusta kontinwament isegwi l-prezzijiet tal-mediċini fl-ispiżeriji.

Mill-lista li kien qiegħed jinvestiga fil-bidu ta' Marzu 1999, tnaqqsu l-prezzijiet tal-mediċini li lista tagħhom tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.