MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 61 It-Tnejn, 5 ta' Mejju, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 61

It-Tnejn, 5 ta' Mejju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.15 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 5 ta' Mejju, 1997

WERREJ MINUTI 1

KUNSENS GĦAL ATTI 1

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 1

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 7

STQARRIJA DWAR L-OPERAT TAL-KORPORAZZJONI TAX-XOGĦOL U TAĦRIĠ 9

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR IL-PORTIJIET ĦIELSA

TA' MALTA (L-EWWEL QARI) 11

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JIRREGOLA L-CONDOMINIA (L-EWWEL QARI) 12

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR IL-KORPORAZZJONI

TELEMALTA (L-EWWEL QARI) 12

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IŻVILUPP INDUSTRIJALI

INDUSTRIAL DEVELOPMENT (AMENDMENT) BILL (IT-TIENI QARI) 13

AĠĠORNAMENT 32

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 37

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 62

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 60 li saret fit-30 ta' April, 1997 ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MADAM SPEAKER (L-Onor.

Myriam Spiteri Debono): Ninforma lill-Kamra li l- Aġent President tar-Repubblika għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru VI ta' l-1997 - Att ta' l-1997 dwar Self Lokali u Self Ieħor;

Att Nru VII ta' l-1997 - Att ta' l-1997 li jemenda l-Att dwar Dazju tas- Sisa; u

Att Nru VIII ta' l-1997 - Att ta' l-1997 dwar it-Tribunal għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

EXPATRIATES - WORK PERMIT

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jara li l-persuna li isimha qiegħed jintbagħat separatament jingħata l-work permit li għalih applika?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Prim Ministru): Ninsab informat li applikazzjoni għal ħruġ ta' liċenzja ta' mpjieg lill-persuna li qed jirriferi għaliha l- Onor. Interpellant waslet fid-Dipartiment taċ-Ċittadinanza u tal- Expatriates fit-13 ta' Marzu, 1997.

Din l-applikazzjoni qed tiġi pproċessata u l-applikant jingħata tweġiba dwarha meta jintemm il-proċess meħtieġ.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit Dimech, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jista' l-Onor.

Joe Mizzi - jew il-Prim Ministru - jinforma lill-Kamra kemm hemm applikazzjonijiet pendenti ta' din ix-xorta?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel mistoqsija parlamentari bil-miktub biex inkun nista' niġborlu l-informazzjoni li għandu bżonn.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jista' l-Ministru jgħid taħt liema ċirkostanzi hu, li qiegħed fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru, iħoss li għandu jintervjeni fi proċess ta' applikazzjoni għal ħruġ ta' work permit?

Qed nistaqsi dan għax il-mistoqsija oriġinali kienet jekk il-Prim Ministru jistax jara jekk il-permess inħariġx jew le.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Safejn naf jien dan isir f'każ umanitarju.

Ma naf bl- ebda każ ieħor li fuqu s'issa sar xi intervent.

PROPRJETA' TAL-KNISJA - FIDI TA' ĊENS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Rigward l-iskemi ta' fidi ta' ċens ta' proprjeta' li kienet tal-Knisja jista' l-Ministru jgħid liema skemi kellhom jiġu riveduti?

Jista' jgħid ukoll jekk din ir-reviżjoni saritx jew inkella f'liema stadju waslet?

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): Għadha ma saret l-ebda reviżjoni fl-iskemi ta' fidi ta' ċens ta' proprjeta' li kienet tal-Knisja.

Lanqas ma ġie deċiż għandhiex issir xi reviżjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Schembri Adami, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Jista' l-Ministru jgħidilna kemm hemm applikazzjonijiet għand il-Joint Office għal fidi ta' ċens taħt l-iskema li kienet tagħlaq f'Diċembru ta' l-1996?

Jien nixtieq li dan l-eżerċizzju jinbeda għax aħna n-nutara nafu xi tfisser meta jiġu l-klijenti għandna.

Jaf il-Ministru li jekk jitlesta eżerċizzju bħal dan il-Joint Office li jaqa' taħt il-ministeru tiegħu jista' jdaħħal il-flus?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien naf li dan ifisser dħul ta' flus u fil-fatt qed nagħmlu dak kollu li hu possibbli biex indaħħlu l-flus.

Kif jaf l- Onor. Interpellant fit-30 ta' Diċembru ta' l-1996 kien għalaq iż-żmien li kerrej jew ċenswalist seta' jibgħat applikazzjoni għal xiri tad-dar li joqgħod fiha jew għal fidi ta' ċens fuq dar użata miċ-ċenswalist innifsu bħala residenza tiegħu.

B'kollox daħlu 1,503 applikazzjoni; 495 minnhom kienu għal kera residenzjali, 668 għal ċens temporanju u 340 għal ċens perpetwu rivedibbli.

Nista' ngħid ukoll li għalissa qegħdin jiġu pproċessati l-applikazzjonijiet dwar xiri ta' djar b'kera.

Naturalment dawk l-applikazzjonijiet li huma reġistrati mar-Reġistratur ta' l-Artijiet qegħdin jiġu mogħtija prijorita'.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk din l-iskema hijiex se terġa' tiġġedded u jekk hux se jkun hemm xi reviżjoni?

Naf li l- Ministru diġa' qal xi ħaġa dwar dan imma nixtiequ jkun aktar ċar.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, jiena m'għandi xejn x'inżid ma' dak li weġibt għalih kemm-il darba bil-fomm u anke bil-kitba.

Meta jidhrilna li wieħed għandu jerġa' jara l-affarijiet jarahom imma s'hemm biss nista' ngħidlu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Jiġifieri għandi nifhem li meta l-applikazzjonijiet li hemm bħalissa jkunu proċessati l-Ministru se jerġa' jġedded l-iskema?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Imbagħad naraw x'ikun jaqbel lill-pajjiż.

SKEJJEL - MARIA ASSUNTA, ĦAMRUN

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi possibilita' li t-tfal ta' l-Iskola Maria Assunta tal-Ħamrun jibda jkollhom il-klassi tagħhom u minflok li joqogħdu jiġru minn blokk għall-ieħor biex imorru għal-lezzjoni li jkun imisshom tiġi t-teacher fil-klassi, peress li meta tkun ix-xita dawn it-tfal jixxarbu għasra?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): L-Iskola Maria Assunta ilha għal żmien tuża s-sistema preżenti li t-tfal imorru fil-klassi fejn isibu t-teacher tistennihom u sabu li din is-sistema taħdem aħjar mis-sistemi l-oħra għar-raġuni li l-għalliema jistgħu jarmaw il-klassi kif inhu aħjar l-aħjar għas-suġġett tagħhom, barra li din tevita li l-istudenti ikunu weħidhom fil-klassi għal xi żmien sakemmm jaslu l-għalliema u għalhekk naqas il-vandaliżmu u s-serq.

Din is- sistema tgħin ukoll sabiex il-klassijiet jinżammu iżjed indaf.

L-iskola hi maqsuma fi 11-il blokk u għalhekk l-istudenti jaqsmu minn blokk għall-ieħor għal xi lezzjonijiet.

Jekk l-istudenti jilbsu sew u jkollhom umbrella għal ftit okkażjonijiet meta tagħmel ix-xita dawn m'għandhomx jixxarbu.

It-timetable tinħadem b'mod li l-istudenti speċjalment iż-żgħar jinżammu fl-istess blokk għal numru ta' lezzjonijiet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Il-Ministru semma vandaliżmu u serq.

Dan isir min- naħa tat-tfal?

Jista', jekk jogħġu, jgħid għal min qed jirriferi?

Dawn huma affarijiet ta' interess nazzjonali u ninsab ċert li kulħadd lest li jagħti l-ħidma tiegħu sabiex dawn l-affarijiet jieqfu.

ONOR.

JOE MIZZI: Ir-risposta ma tgħidx li qed isir vandaliżmu u serq imma li dawn il-prekawzjonijiet ttieħdu sabiex jiġi evitat li jkun hemm minn dawn l-affarijiet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Jiena naħseb li meta l-Ministru jgħid li jieħu prekawzjonijiet almenu xi suspett ta' xi ħaġa jkollu f'rasu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, jien ma nafx kif jista' jifhimha l- Ministru ta' l-Edukazzjoni.

Jiena nista' ngħid li meta tieħu prekawzjonijiet ma jfissirx li jkun hemm jew se jsiru xi affarijiet ħżiena, imma dejjem huwa tajjeb li tieħu prekawzjoni.

VALLETTA - TRIQ L-IFRAN - BLOCK B/3

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li minkejja l-wegħda li jintbagħat inspector fi Block B/3 Old Bakery Street, Valletta dan għadu ma ntbagħatx?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari Nru. 3899 li tajt tweġiba għaliha fis- seduta Nru. 60.

FURJANA - TRIQ IL-KONSERVATORJU

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi Nru. 2129, li oriġinarjament saret lill-Ministru tad-Djar, jista' l- Ministru jgħid meta se jsir il-kuntratt tal-post Nru. 58, Conservatory Street, Floriana li kien twaqqa' u nbena mill-ġdid fl-1989 u li għadu ma sarx l-att definittiv?

Meta se jsir il-kuntratt?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Diġa' sar ħafna xogħol ta' riċerki fuq il-file relattiv u jekk ma jinqalgħux xi komplikazzjonijiet legali nittama li fi żmien qarib is-sidien jirċievu l-avviż għall-ftehim fejn ikunu mgħarrfa bil-kumpens li l-Gvern lest li jħallas għall- proprjeta' li ġiet esproprjata.

PULIZIJA - BENEFIĊĊJI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta ex-Surġent tal-Pulizija min-Naxxar, li l-isem u l-kunjom tiegħu qed jintbagħtu separatament, se jirċievi l-benefiċċji u l- pensjoni dovuta lilu?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Ninsab informat li l-proċedura meħtieġa min-naħa tal-Pulizija ġiet esegwita u l-karti tal-pensjoni tal- persuna li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant intbagħtu lill-Accountant General fl-14 ta' Jannar, 1997.

Għaldaqstant nistieden lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

EURO-MED CONFERENCE

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża komplessiva għall-Euro-Med Conference, jagħti l- informazzjoni maqsuma skond kull item, jindika x'xogħol sar mill-privat u għal kull biċċa xogħol jindika kemm ġiet tqum, minn min saret u ingħatatx b'tender jew b'direct order?

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Kif jista' jifhem l-Onor.

Interpellant bħalissa qegħdin jaslu l-kontijiet sabiex isir l-accounting neċessarju.

Hekk kif l- eżerċizzju jispiċċa u l-kontijiet jiġu mqabbla mill-partijiet kollha jien inkun f'pożizzjoni li nagħti nformazzjoni utli kif jixraq.

EURO-MED CONFERENCE

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: B'konnessjoni mal-Euro-Med Conference, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid:-

Mingħand min inkrew il-billboards; kemm inkrew u għal kemm żmien; kemm tħallas għalihom; jekk sarux b'tender jew b'direct order; jekk inġabux quotations mingħand ħaddieħor u jekk iva, minn min u kemm kienu?

Kemm saru adverts fuq it-televiżjoni; fuq liema stazzjonijiet saru; kemm sar fuq kull stazzjoni; kemm qamu; min ipproduċa l-advert u kemm tħallas; jekk sarux b'tender jew b'direct order; jekk inġabux quotations minn ħaddieħor u jekk iva, minn min u kemm kienu?

Kemm sewa l-ktieb li tqassam lid-delegati tal-konferenza, min ipproduċieh u min stampah u kemm tħallas; jekk sarx b'tender jew b'direct order; jekk inġabux quotations minn ħaddieħor u jekk iva, minn min u kemm kienu?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jara r-risposti tiegħi għall-mistoqsijiet parlamentari numru 4545 u 4682 f'dak li jirrigwardja din id-domanda.

Inżid illi l-adverts saru fuq it-tliet stazzjonijiet, jiġifieri TVM, Super 1 u Smash.

EURO-MED CONFERENCE

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: B'konnessjoni mal-Euro Med Conference, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm intnefqu flus f'kiri ta karozzi u għal hospitality?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nitlob lill-Onor Interpellant jara r-risposta tiegħi għall-mistoqsija parlamentari numru 4701.

KALAXLOKK - XOGĦOL FL-IMĠARR U FIĊ-ĊIRKEWWA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Peress li l-Prim Ministru ħabbar illi l-bini tal-faċilitajiet fil-Portijiet ta' l-Imġarr u taċ-Ċirkewwa se jsir mill-kumpannija Kalaxlokk li hi proprjeta' tal-gvern, jista' l-Prim Ministru jikkonferma li l-Gvern mhux se joħroġ tender għal dan ix-xogħol u jekk dan jindikax li l-Gvern beħsiebu jitlaq mis-sistema ta' competitive tendering fi proġetti kbar iżda jippreferi li juża kumpanniji parastatali, anke jekk b'dan il-mod jista' jonfoq aktar flus?

ONOR.

ALFRED SANT: Peress li x-xogħol indikat hu proġett ta' kostruzzjoni pubblika li jista' jsir minn entijiet tal-gvern attrezzati għax-xogħol, u peress li hemm impenn li l-enti konċernata, jiġifieri l-Kalaxlokk, tibqa' tingħata xogħol ħalli l-ħaddiema tagħha jkollhom l-impjieg tagħhom salvagwardjat, il-Gvern iddeċieda li x-xogħol imsemmi jingħata lill- Kalaxlokk.

Ma naqbilx li b'dan il-mod il-Gvern se jiġi jonfoq aktar flus.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Francis Zammit Dimech mistoqsija supplimentari.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra xi tkun il-proċedura, f'każ bħal dan, jekk ikun hemm sub-contracting?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, jista' jekk jogħġbu l-Onor.

Interpellant jispjega xi tfisser "sub-contracting" f'dan il-kontest?

Il- ħsieb tagħna huwa li l-cost tal-proġett kollu jiġi bbażat fuq ix-xogħol li jsir u jingħata lill-Kalaxlokk b'kontrolli stretti li l-kumpannija taħdem skond il-kriterji stabiliti mis-surveyors.

Jista' l-Onor.

Membru jispjega aħjar xi jrid igħid bil-kelma "sub-contracting" f'dan il-kontest?

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Madam Speaker, bil-kelma "sub-contracting" qed infisser jekk jinħassx il-bżonn li għal parti mix-xogħol li jagħmlu l- ħaddiema tal-Kalaxlokk jirrikorru għand kuntratturi oħrajn, jew li jkun hemm major supplies minn oħrajn li m'humiex il-Kalaxlokk.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: F'dak is-sens ċertament li imbagħad trid issir open tender fost is-settur privat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt

ONOR.

AUSTIN GATT: Billi l-Prim Ministru fir-risposta tiegħu qal li ma jaqbilx li b'dan il-mod ix-xogħol bilfors jiġi jqum iktar, kif jista' jkun jaf jekk iqumx iktar jew le jekk l-uniku eżerċizzju, kif qal hu stess, se jkun li jiġi costed mis-surveyors jew periti?

GĦax ladarba ma toħroġx tender naħseb li qatt ma tista' tkun taf jekk għandekx kumpanniji oħra li lesti jagħmlu dak ix-xogħol bi prezz inqas għax forsi jkunu iktar effiċjenti fil-metodu ta' kif jaħdmu milli tkun il-Kalaxlokk.

Jiġifieri l- preokkupazzjoni tad-domanda kienet jekk għandniex immorru għal sistema fejn sempliċement għax il-Kalaxlokk hija kumpannija tal-gvern neliminaw it- tendering totalment u allura qatt ma nkunu f'pożizzjoni li naraw jekk fil- fatt il-proġett tistax tagħmlu bi prezz irħas.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, teoritikament nifhem l-argument li qed iressaq l-Onor.

Interpellant imma min-naħa tal-Gvern l-ispiża m'hijiex biss dik tal-proġett għax ma' l-ispiża l-Gvern irid jinkludi n-nefqa tal- ħaddiema tal-Kalaxlokk f'dak li għandu x'jaqsam mal-paga u mal- kondizzjonijiet tax-xogħol tagħhom minħabba l-impenn li għandna li dawn il- ħaddiema jinżammu fl-impjieg tagħhom.

F'dak il-każ l-ispiża tal-proġett hija l-ispiża tal-proġett qua proġett u l-opportunity cost li ma tużax il-ħaddiema tal-Kalaxlokk; għaliex jekk inti tagħmel open tender tkun qed teskludi lill-ħaddiema tal-Kalaxlokk minnha - kif diġa' ġara - imbagħad jieħu t-tender xi ħadd mis-settur privat, imma hekk il-prezz ma jkunx biss dak li jkun qed jikkwota s-settur privat għax tkun trid iżżid miegħu l- opportunity cost mitluf tan-nies tal-Kalaxlokk.

Allura fuq dik il-bażi r- risposta toħroġ waħedha li meta għandek in-nies tal-Kalaxlokk li qed tħallsilhom il-pagi trid issibilhom ix-xogħol.

La qed taħdem b'sistema fejn qed tagħmel costing fuq bażi ta' surveying tax-xogħol awtomatikament ma tistax taqbel ma' l-argument li se tiġi irħas jekk tagħmel open tender.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tabone, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ANTON TABONE: Jikkonferma l-Prim Ministru li x-xogħlijiet fil-Port ta' l-Imġarr u fil-Port taċ-Ċirkewwa se jsiru fuq il-pjanti li kienu diġa' saru qabel?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, naħseb li dan huwa każ fejn nista' ngħid li l-Onor.

Interpellant is losing touch ma' l-istorja għax waħda mill- problemi kbar li sibna f'dan il-proġett kienet li minn naħa kien hemm in- nies tal-Gozo Channel li kienu għamlu d-designs tagħhom għax-xogħol li kellu jsir fin-naħa ta' l-Imġarr, filwaqt li fin-naħa taċ-Ċirkewwa x-xogħol kien sar min-nies u mill-periti tal-Maritime Authority.

Mela bis-sistema ta' kordinament "brillanti" li kellu l-Gvern preċedenti nsibu li wieħed kien telaq għal rasu u l-ieħor kien telaq għal rasu.

Meta mbagħad ipprovajna nlaqqgħuhom it-tnejn flimkien sibna li l-proġetti ma setgħux jaħdmu flimkien għax dak ta' l-Imġarr kellu dimensjonijiet ta' ċertu tip u dak taċ-Ċirkewwa kellu dimesjonijiet differenti.

Allura kellna nagħmlu sistema sħiħa fejn ġibna liż-żewġ teams flimkien u daħħalna wkoll esperti Maltin li huma indipendenti f'dan ix-xogħol biex jipprovaw jikkordinaw l- affarijiet; għax inkella konna se nispiċċaw biex naħa jkun hemm faċilitajiet ta' ċertu tip li huma adattati għal ċerti dimensjonijiet u n- naħa l-orħa jkun hemm dimensjonijiet li assolutament ma jiffittjawx ma' xulxin.

Allura ma nafx x'jista' jgħid l-Onor.

Interpellant dwar jekk żammejniex il-pjanti ta' qabel jew le.

Ċertament, jien insistejt li dawk kollha nvoluti fil-proġett li għandna bħalissa jiċċertifikaw - kif qed jagħmlu - li fl-aħħar il-pjanti jkunu kordinati flimkien fis-sens li d- dimensjonijiet, l-istatura u l-andament tal-proġett min-naħa ta' l-Imġarr u min-naħa taċ-Ċirkewwa jkunu ta' l-istess dimensjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tabone.

ONOR.

ANTON TABONE: Madam Speaker, biex inkunu nistgħu nsegwu ftit l- argument irrid ngħid li kien hemm żewġ elementi fil-proġett.

Kien hemm l- element li wieħed ikabbar il-mollijiet biex jagħtu aktar protezzjoni lill- Port taċ-Ċirkewwa, imbagħad kien hemm ukoll il-proġett tat-terminals li jgħinu biex il-vapuri l-ġodda jkunu jistgħu jidħlu u jitrakkaw fejn ikun hemm dawk il-faċilitajiet.

Naħseb li dan fih innifsu huwa proġett wieħed u ma jsegwix dak li qal il-Prim Ministru, jiġifieri li kien hemm żewġ metodi differenti.

Nixtieq nistaqsi jekk il-metodu differenti kienx in-naħa taċ- Ċirkewwa, għaliex fiċ-Ċirkewwa kien hemm ukoll il-bżonn illi wieħed joħloq an all-weather harbour tat-tip li hemm in-naħa ta' l-Imġarr.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, frankament lanqas jien ma fhimt kif ġrat il-biċċa u bqajt mistagħġeb għax immaġinajt li dan kien proġett wieħed.

Pero' effettivament li ġara kien li l-proġett taċ-Ċirkewwa kienet qed taħdem fuqu l-Maritime Authority u dak ta' l-Imġarr kienet qed taħdem fuqu l-Gozo Channel.

It-tnejn ma' kkordinawx ma' xulxin, qabbdu konsulenti differenti u allura l-konsulenti telqu fuq binarji differenti.

Saru ħlasijiet li ma ngħidlekx miż-żewġ naħat u din assolutament m'għandha x'taqsam xejn mal-punt li qajjem l-Onor.

Interpellant.

Kienx all-weather harbour jew le l-kwestjoni tibqa' jekk iż-żewġ disinji kenux attrezzati għall-istess tip ta' operazzjoni, u fil-fatt ma kenux, għax wieħed telaq naħa u l-ieħor telaq naħa oħra.

Id-dimensjonijiet taż-żewġ proġetti ma kenux jiffittjaw u waħda mill-akbar problemi kienet kif se nġiegħlu lil dawn l-aspetti kollha differenti jingħaqdu flimkien.

B'sodisfazzjon ngħid li issa għandna l-parir tekniku ta' kulħadd u hemm qbil bejn dawk kollha nvoluti u hemm ukoll qbil min-naħa ta' l-esperti li tlabnihom jagħtu l-veduti tagħhom rigward dan il-proġett.

Iva, il-ħsieb tagħna dwar il-mod kif jiġi mfassal il-proġett taċ-Ċirkewwa hu li kemm jista' jkun jintuża għal kull tip ta' temp imma xorta jibqa' tieqa ta' opportunita' għall-grigal li jwaqqaf il-vjaġġi - kulħadd jirrikonoxxi dan il-fenomenu u anke fl-imgħoddi kien hemm l-idea li l-vapur jorbot fuq in-naħa ta' wara taċ-ċirkewwa imma xorta jibqagħlek il-problema - u allura dan il-kriterju nżamm imma l-proġetti fuq iż-żewġ naħat, nerġa' nirripeti, ġew ridimensjonati biex ikunu jiffittjaw wieħed ma' l-ieħor.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Għandi pjaċir nippreżenta lill-Kamra l-Minuti konfermati ta' l-ewwel disa' laqgħat tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra li saru matul din il-leġislatura.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li tagħti informazzjoni dwar ħinijiet ta' ftuħ ta' għases tal- Pulizija, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5009;

Lista li turi l-lokalitajiet minn fejn inġabru vetturi mill-Pulizija bejn l-1 ta' Jannar u d-29 ta' April 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5012;

Tabella li turi l-lokalita' ta' barrieri u batching, tarmac u precast plants liċenzjati, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W537; u

Informazzjoni dwar persuni b'kuntratt in/definit, persuni impjegati bħala konsulenti u transfers ta' impjegati fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru u f'entitajiet statutorji, organizzazzjonijiet u kumpanniji fejn il-Gvern għandu l-kontroll effettiv li jaqgħu taħt l-Uffiċċju tal- Prim Ministru bejn l-1 ta' Novembru 1996 u t-28 ta' Frar 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W318.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar scholarships barra minn Malta li ngħataw bejn l- 1987 u l-1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5162.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar għalliema neqsin fl-Iskejjel Post-Sekondarji, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5023.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u l-Kummerċ): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 53 ta' l-1997 - Direttiva mill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ għall-Ħruġ ta' Lm10,000,000 6.75% Stock tal-Gvern ta' Malta 2000 (Il-Ħames Ħruġ);

Avviż Legali Nru 54 ta' l-1997 - Direttiva mill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ għall-Ħruġ ta' Lm10,000,000 7.25% Stock tal-Gvern ta' Malta 2005 (L-Ewwel Ħruġ);

Avviż Legali Nru 55 ta' l-1997 - Direttiva mill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ għall-Ħruġ ta' Lm10,000,000 7.8% Stock tal-Gvern ta' Malta 2012 (L-Ewwel Ħruġ); u

Kopja tar-rapport tal-ministru għall-ambjent li kien attenda l- Konferenza Reġjonali dwar l-Enerġija li saret fi Trieste, l-Italja, f'Ġunju 1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5082.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi n-numru ta' trains miżmuma standby fl-impjanti tar- reverse osmosis fil-perjodu bejn l-1 ta' Frar u s-27 ta' April 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4989; u

Tabella li turi l-ammont ta' extraction ta' ilma mill-aquifer mill-1 ta' Frar 1997 sas-27 ta' April 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5008.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar applikazzjonijiet għal case managers għall-proġett pilota tas-saħħa mentali fiċ-Ċentru tas-Saħħa f'Ħal Qormi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4977.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista tal-korsijiet organizzati mill-ETC f'GĦawdex bejn it-18 ta' Novembru 1991 u t-30 ta' April, 1997 bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5027.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għall-istqarrijiet ministerjali.

Il- Ministru Grech.

STQARRIJA DWAR L-OPERAT TAL-KORPORAZZJONI TAX-XOGĦOL U TAĦRIĠ

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, għandi pjaċir inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Rapport ikkummissjonat minni f'April 1997 imsejjaħ "Il-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ: Stħarriġ, Analiżi u Rakkomandazzjonijiet".

Dan ir-rapport ġie magħmul minn Dr Godfrey Baldacchino, chairperson u s- Sinjuri Peter Baldacchino u Joseph Brincat u nixtieq li minn hawnhekk inroddilhom ħajr formalment għar-rapport estensiv u dettaljat li għamlu.

Madam Speaker, issa għandna stampa ċara ta' kif il-Gvern preżenti sab l- operat ta' l-ETC u nafu fejn din il-korporazzjoni hija b'saħħitha u fejn għandha nuqqasijiet li jinħtieġu azzjoni mmedjata biex jiġu rranġati.

Naturalment f'soċjeta' ħielsa u pluralista kulħadd huwa liberu li jiġbed il- konkużjonijiet tiegħu dwar l-affarijiet li jiġru u l-istess jista' jingħad għal dan ir-rapport li sar b'metodoloġija xjentifika kif titlob id- dixxiplina akkademika u issa li qed jiġi mqiegħed għad-dispożizzjoni tal- pubbliku ninsab ċert li se jkunu diversi r-reazzjonijiet għalih.

Madam Speaker, madanakollu jibqa' l-fatt li fl-aħħar mill-aħħar hija r- responsabbilta' tal-Gvern, bħala r-rappreżentant tal-poplu, li jiffinanzja l-ETC permezz tat-taxxi minħabba li għandu interess li din ir- responsabbilta' twieġeb għall-isfidi u għall-ħteġijiet tiegħu hekk kif nersqu dejjem eqreb lejn is-sena 2000 u minħabba li għandu interess li jassigura li tittieħed l-azzjoni korrettiva meħtieġa biex in-nuqqasijiet li jissemmew f'dan ir-rapport jissewwew.

Għal din ir-raġuni llum stess beħsiebni nibgħat ittra liċ-chairman u lill-bord tad-diretturi tal- korporazzjoni biex nindikalhom id-direzzjoni strateġika li jidhirli li għandha tieħu l-ETC biex issir aktar pro-attiva u rilevanti għall-ħteġijiet preżenti u futuri ta' pajjiżna ħalli din il-korporazzjoni terġa' tiġi tieħu l-ħajja.

Dan għandu jsir billi jkun hemm tisħiħ u ristrutturazzjoni fil- management, billi jiġu introdotti sistemi ta' kontrolli biex l- accountability tal-korporazzjoni ssir aktar effikaċi u billi tingħata attenzjoni speċjali lil Għawdex ħalli f'din il-gżira l-ETC tieħu rwol primarju wkoll fit-tkattir ta' opportunitajiet ġodda ta' xogħol u taħriġ.

L-ETC għadha tifrex ħidmietha minn sempliċement aġenzija tradizzjonali li tipprovdi t-taħriġ u tgħin fis-sejbien ta' mpjieg għall-aġenzija pro-attiva li twassal għal forom ġodda ta' xogħol u karrieri.

F'din l-ittra se ngħid ukoll lill-bord tad-diretturi li huma għandhom l- isfida li mill-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ jagħmlu catalyst li permezz ta' programmi, inizjattivi u skemi ġodda jikkontribwixxu biex pajjiżna jaffronta b'suċċess il-bidliet soċjo-ekonomiċi kbar li se jiffaċċja hekk kif joqrob dejjem iktar lejn is-sena 2000 u lil hinn minnha.

Lill-membri ta' dan il-bord se ngħidilhom ukoll li jien nemmen li bil-ħila u bl-esperjenza tagħhom kif ukoll bir-rieda u bl-impenn ta' l-impjegati jridu jirrealizzaw li l-potenzjal sħiħ tagħhom jista' jwassal biex l-ETC terġa' tassew tieħu l-ħajja u ssir rilevanti għall-millenju l-ġdid.

Madam Speaker, nagħlaq billi ngħid li issa huwa d-dmir tagħna lkoll li permezz ta' kritika kostruttiva, inkoraġġiment u investiment sostnut ngħinu lill-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ biex terġa' tieħu l-ħajja u bix- xogħol li tagħmel tkun aktar rilevanti u effettiva għas-snin li ġejjin.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Hawn mistoqsijiet jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Billi l-Ministru semma l-sejbien ta' l-impjieg u billi l-qgħad dejjem qiegħed jiżdied jista' jgħidilna x'inizjattivi ġodda se tieħu l-ETC biex tħarreġ iktar nies u biex issib aktar impjiegi?

Billi l- Ministru semma l-frażi "direzzjoni strateġika" jista' jgħidilna jekk jiftakarx li quddiem din il-Kamra diġa' qiegħed rapport dwar direzzjoni strateġika xi xahrejn ilu?

Jiġifieri dan huwa rapport ieħor?

Fhimt sewwa li l-Ministru qal li dan ir-rapport li qed jippreżenta jkopri l-ħidma ta' l-ETC jew it-tibdil fil-ħidma ta' l-ETC sas-sena 2000?

MADAM SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Francis Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Madam Speaker, nifhem li din l-istqarrija tal-Ministru qiegħda ssir wara l-pressjoni li saritlu biex jagħti ftit ċifri pero' huwa ma kkwota xejn minn dan ir-rapport.

GĦalhekk jista' jikkwota ċ-ċifri rigward is-sitwazzjoni attwali tal-qgħad u ċ-ċifri ta' l- aħħar tliet xhur ta' kemm nies qegħdin f'full-time employment u f'part-time employment?

Meta qed jirriferi għat-tibdil soċjo-ekonomiku li qed jitlob li l-ETC tipprepara għalih, jista' l-Ministru jagħtina indikazzjoni ta' x'tibdil soċjo-ekonomiku għandu f'moħħu?

Il-fatt li ġie hawn jagħmel stqarrija u l-fatt li qiegħed igħaddi nkarigi ġodda lill-ETC, jista' jinftiehem li l-Ministru m'huwiex sodisfatt bil-mod kif l-ETC qdiet id- doveri tagħha matul dawn l-aħħar sitt xhur?

MADAM SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Anton Tabone.

ONOR.

ANTON TABONE: Madam Speaker, xtaqt nistaqsi lill-Ministru jekk jistax jelenka x'inhuma l-inizjattivi ġodda li se jieħu fil-formazzjoni ta' l-ETC ġewwa Għawdex, li nifhem li huma inizjattivi biex iġibu dejjem iktar on line il-funzjoni ta' l-ETC kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex.

Jista' jgħidilna x'inhuma dawn l-inizjattivi l-ġodda?

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Jekk m'hawnx iktar mistoqsijiet xi jsiru nistieden lill-Ministru sabiex iwieġeb.

ONOR.

EDWIN S GRECH: Se nirrispondi fuq fuq, Madam Speaker, għaliex ċerti domandi li saru biex tirrispondi għalihom trid taqra r-rapport u jiena m'iniex se naqra r-rapport hawnhekk għaliex kieku jeħdilna s-seduta kollha.

(Interruzzjonijiet)

L-Onor.

Cassar staqsa fuq il-figuri tal-qgħad.

Il-figuri tal-qgħad se joħorġu llejla fi stqarrija tas-Central Office of Statistics wara li ġegħelhom jippubblikaw l-istatistika kollha li għandhom.

Filwaqt li ngħid hekk irrid ngħid ukoll li la l-Onor.

Cassar u lanqas l-Onor.

Zammit Dimech qatt ma għamlu daqshekk mistoqsijiet meta nafu li fis-snin l-imgħoddija l- statistika min-naħa tas-COS kienet tiġi ppubblikata tard.

Per eżempju, iċ- ċifri għal Jannar 1996 ġew ippubblikati f'Mejju, erba' xhur wara; dawk ta' April 1996 ġew ippubblikati f'Lulju, tlett xhur wara; filwaqt li ċ-ċifri ta' Mejju 1996 ġew ippubblikati f'Awissu, tliet xhur wara.

Aħna spjegajna x'inhi l-proċedura ta' kif tinġabar din l-istatistika tal- qgħad.

Din l-ewwel toħroġ mill-ETC u mbagħad tmur is-Central Office of Statistics u f'dipartiment ieħor minn fejn tkun tista' toħroġ l-istatistika kollha.

(Interruzzjonijiet) Pero' aħna qed nikkuntentawkom u qegħdin nagħtukom l-istatistika dwar il-qgħad.

Issa biex ma tqattgħux xi ġurnata oħra tagħmlu propaganda kontra l-ħaddiema f'Jum il-Ħaddiem iddeċidejna li dawn il-figuri nagħtuhomlkom.

(Interruzzjonijiet) Issa jew iridni nagħtih spjegazzjoni, Madam Speaker, jew se joqgħod jinterrompini!

MADAM SPEAKER: Onor. Cassar, jekk jogħġbok tinterrompix.

ONOR.

EDWIN GRECH: Madam Speaker, aktar tard se nagħmel stqarrija fejn se ngħid li dan kollu ġara minħabba azzjoni li ttieħdet fi żmien l- amministrazzjon preċedenti meta l-ministru tal-finanzi kien beda eżerċizzju ta' verifika f'Awissu jew Settembru ta' l-1995.

Jekk l-Onor.

Cassar jistenna ftit minuti oħra jkun jista' jara l-istqarrija li se toħroġ mis- Central Office of Statistics u jkun jista' jara li l-qgħad ilu tiela' ftit ftit minn Mejju tas-sena l-oħra.

Għandi pjaċir ngħid ukoll li fl-aħħar ta' April in-numru ta' persuni jirreġistraw għax-xogħol naqas sostanzjalment.

M'iniex qed ngħid li l-qgħad niżel għal kollox imma żgur li naqas.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Zammit Dimech talabna sabiex nagħtu l-qagħda attwali ta' l-istatistika u llum din l-istatistika se jkun jista' jeħodha kollha għaliex ħriġniha.

L-Onor.

Anton Tabone staqsieni dwar x'inizjattivi ġodda se noħolqu.

Il- bord ta' l-ETC se joħroġ inizjattivi li jgawdi minnhom kulħadd u mhux tgawdi minnhom biss sezzjoni mill-popolazzjoni.

Dawk huma l-inizjattivi li se nagħmlu.

Issa meta noħorġuhom tkunu tafuhom.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddi issa għall-Mozzjonijiet.

Il-Ministru Attard Montalto.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR IL-PORTIJIET ĦIELSA TA' MALTA

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO (Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l- Industrija): Madam Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Portijiet Ħielsa ta' Malta.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsja hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Portijiet Ħielsa ta' Malta, Kap. 334" ikun moqri l- Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JIRREGOLA L-CONDOMINIA

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION (Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Madam Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi li jirregola l- Condominia.

ONOR.

JOE MIZZI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jirregola l-Condominia" jkun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR IL-KORPORAZZJONI TELEMALTA

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Korporazzjoni Telemalta.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Korporazzjoni Telemalta, Kap. 250" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IŻVILUPP INDUSTRIJALI

INDUSTRIAL DEVELOPMENT (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mit-30 ta' April, 1997.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MADAM SPEAKER: Hemm rimarki?

L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Madam Speaker, għalkemm meta jkollok abbozz ta' liġi bħal dan tal-lum it-tentazzjoni tkun li tħares lejh mil-lat tekniku rridu narawh ukoll minn aspett ieħor.

Wieħed jista' jħares lejn dan l-abbozz bħala manifestazzjoni ta' impenn ta' gvern li għax għandu s-saħħa politika u l-mandat qed iwettaq tibdiliet u ristrutturazzjoni biex iniedi inċentivi għall-ekonomija ta' pajjiżna.

Allura l-approach ta' min ikun se jitkellem fuq dan l-abbozz ta' liġi għandu jkun tekniku, fis-sens li jevalwa dak li fil-fatt qiegħed jiġi propost, u dwar dan tkellem b'mod tajjeb il-Ministru Attard Montalto dwar id-diversi forom ta' inċentivi li jeżistu taħt l-Att viġenti.

Pero' ma nistgħux aħna wkoll ma nagħtux il- kontribuzzjoni tagħna politika, ir-reazzjonijiet politiċi tal-Partit Laburista fil-gvern, illum il-Gvern Malti, b'mod li nuru l-pożizzjoni tagħna dwar dan il-qasam hekk importanti għall-ekonomija ta' pajjiżna.

Il-Partit Laburista, sa mill-ibgħad żmenijiet, miż-żmenijiet anke ta' l- ewwel Gvern Laburista ta' l-1950 ta' l-Onor.

Mintoff, permezz ta' Ċikku Bonaci, ministru ta' l-industrija u kummerċ, kien wera mpenn biex iniedi politika li tkun tista' twettaq ristrutturazzjoni ta' dak li diġa' kellna f'pajjiżna, għalkemm konna bbażati fuq is-sistema Ingliża għax konna kolonja Ingliża.

Forsi huwa ta' għajb li għax fl-1958 kien irriżenja l- Gvern Laburista kellna mbagħad gvern kolonjali, imma huwa fatt li fl-1959 imbagħad kellna l-Aids to Industries Ordinance - ordinanza għaliex saret minn gvern kolonjali, kif distinta minn att li jsir mill-Parlament Malti - li wera l-impenn ta' poplu li ried iħares lejn l-industrija b'mod prijoritarju.

Illum aħna qed ngħidu li qegħdin insaħħu l-pożizzjoni legali li tul il- mixja taż-żmien gvernijiet suċċessivi taw lil dan il-qasam f'miżura jew oħra, żgħira jew kbira.

Qegħdin ngħidu li nemmnu li l-qasam ta' l- industrija - mhux biss il-qasam tas-servizzi u l-qasam ta' l-offshore li wkoll huma importanti - flimkien mal-qasam tal-manifattura, għandna nagħtuhom inċentivi oħra barra dawk li diġa' jeżistu taħt l-Att viġenti, li ma' l-iżvilupp legali tiegħu minn mindu ġie ntrodott, u jiena ngħid anke qabel, saru diversi emendi u legal notices.

Fil-fatt kien fl-1988 li l- Parlament għadda l-Industrial Development Act pero' żgur li ma istgħux ngħidu li dik kienet l-ewwel darba li tressqet liġi li titratta lill- industrija b'mod prijoritarju fil-politika ta' gvern.

Fil-fatt aħna għandna quddiemna dan l-abbozz ta' liġi li jitkellem dwar skema ta' inċentivi għal investiment għall-intrapriżi ż-żgħar u għal- lukandi wkoll.

Dan qegħdin nagħmluh biex ikun jista' jsir ukoll it-titjib fl-amministrazzjoni ta' l-IDA.

L-għanijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi jindikaw biċ-ċar li l-leġislatur Malti jrid iħares lejn liġi li tkun razzjonali u effettiva fiha nfisha.

Pero' qegħdin ngħidu wkoll li l-ebda liġi li ssir, jagħmilha min jagħmilha, ma tista' tkun kompleta għax biex tkun kompleta aħna rridu nimlew u nsoddu - mhux il-ħofor, illum kważi saret cliché li tuża l-kelma "ħofor" - u nirrispondu għall-esiġenzi li jinqalgħu.

Dak li qegħdin nagħmlu llum, jiġifieri l-iskemi ta' inċentivi għall-investiment u l-iskemi ta' inċentivi anke għall-intrapriżi ż-żgħar u għal-lukandi huma r-risposta mhux biss politika imma wkoll legali għall- evoluzzjoni fis-sistema ta' kif il-liġi tagħna stess tkun struttura u mekkaniżmu kif tagħti l-protezzjoni lil din l-industrija.

Allura l- għanjiet u l-obbjettivi ta' dan l-abbozz ta' liġi ma jirriflettux biss il- mandat mill-poplu, ma jirriflettux biss it-teknikalitajiet jew affarijiet proċedurali li rridu li jkollna għat-twettiq aħjar ta' l-Att viġenti, imma qegħdin ngħidu li saru diversi tentattivi biex l-iżvilupp industrijali ta' pajjiżna jimxi 'l quddiem.

Madam Speaker, kienet proprju l-istorja ta' leġislazzjoni f'dan is-sens li tat din l-istruttura li abbażi tagħha stajna naraw żvilupp industrijali f'pajjiżna.

Fil-fatt fid-29 ta' Mejju ta' l-1920 b'Att Nru. IV kien hemm enactment in council fejn daħlet provision biex jingħataw drittijiet esklussivi b'mod temporanju ħalli ċerti industriji jibdew joperaw.

Dan l- Att maż-żmien inbidel sakemm fl-1925 insibu l-Att dwar l-Inkoraġġiment ta' Industriji Ġodda li mbagħad kompla jiġi emendat.

Naraw li kienet ir- responsabbilta' tal-ministru li jagħti drittijiet esklussivi biex wieħed ikun jista' jibda u jiġġestixxi industriji ġodda f'pajjiżna, normalment intrapriżi li jipproċessaw, jipproduċu, jimmanifatturaw u jtejbu dawk li huma artikoli, komoditajiet jew servizzi li jkunu għall-ewwel darba f'pajjiżna.

Dawn il-grants bdew jingħataw l-ewwel lill-Maltin, lill- intrapriżi u lill-azjendi li kienu ta' Maltin jew kontrollati minn ċittadini Maltin b'mod li min ma kienx ċittadin Malti dak iż-żmien ma setax jiggwadanja minn dawn il-benefiċċji.

Dawn il-grants ma kenux damu u fil-fatt imbagħad rajna li għalkemm dan l-Att baqa' u għadu jeżisti pero' fil-fatt waqa' in disuse.

Fl-1950 kien sar rapport minn Sir George Schuster, Thomas Balogh u Dudley Seers dwar l-ekonomija Maltija u fiż-żmien tal-gwerra komplejna naraw l-iżvilupp ta' l-infrastruttura legali bl-għan li nimxu aktar 'il quddiem.

Imbagħad fl-1967 rajna t-twaqqif tal- Korporazzjoni Maltija għall-Iżvilupp, primarjament bil-għan li tgħin lill- gvern bħala aġenzija tal-gvern responsabbli biex tippromwovi u tissapportja l-investiment dirett f'pajjiżna.

Fl-1987 il-Gvern Nazzjonalista għamel liġi biex - bħalma qegħdin ngħidu aħna llum - ineħħi dawk il-cumbersome bureaucratic procedures billi japprova inċentivi ġodda li ma kenux eżistenti taħt l-Ordinanza ta' l-1959.

Din kienet evoluzzjoni legali u aħna m'aħniex se ngħidu - kif qal il-Partit Nazzjonalista permezz ta' l- esponent tiegħu, jidhirli l-Onor.

Edwin Vassallo - li dik il-liġi missha saret qabel; aħna qegħdin ngħidu li dik il-liġi hija tajba u kulma jsir tajjeb aħna nemmnu li għandna nibnu fuqu ħalli pass wara pass issir evoluzzjoni legali ħalli dan il-qasam ta' l-industrija jkun jista' jimxi 'l quddiem.

Għalhekk aħna nemmnu li dawn l-emendi li għandna quddiemna huma pożittivi u nieħdu pjaċir li dak li qal l-Onor.

Joe Borg - kif irrapportat f'"in- nazzjon" ta' l-1 ta' Mejju - meta ddikjara li l-Oppożizzjoni bilfors taqbel ma' din il-liġi.

Qal li "bilfors" jaqblu ma' din il-liġi għax forsi hija liġi li qed tibni fuq dak li pproponew huma stess, pero' mbagħad ma nistax nifhem kif hu stess fl-istess paġna ġie rrapportat li qal li jrid isir ferm aktar biex nikkumbattu "l-qagħda ħażina fl-industrija".

Donnu l- qagħda ħażina fl-industrija ġiet "hekk", wara sitt xhur bil-Partit Laburista fil-gvern!

Qisha l-qagħda ħażina fl-industrija ma kenitx teżisti qabel u llum il-ħabib tiegħi - ħabib tiegħi veru - jiġi hawn jgħid li għalkemm huma jaqblu ma' din il-liġi pero' "noqogħdu attenti għax is- sitwazzjoni fil-qasam ta' l-industrija hija ħażina".

Aħna nemmnu li dan il- qasam verament jista' jagħti futur vijabbli għall-ekonomija ta' pajjiżna li wara kollox igawdi minnu l-poplu għax il-qasam ta' l-industrija fih innifsu għandu jiġġenera x-xogħol.

Ir-Repubblika ta' pajjiżna hija mibnija fuq ix-xogħol u aħna nemmnu li d- dritt għax-xogħol huwa sagrosant u rridu allura ntennu li hemm rabta intrinsika bejn l-industrija u x-xogħol, kważi kważi aktar minn dik li hija industrija export oriented.

Aħna nemmnu li x-xogħol huwa l-bażi ta' dak li nemmnu li l-industrija għandha ġġib lejn pajjiżna.

Nemmnu wkoll li dan l- abbozz ta' liġi qiegħed jagħti infrastruttura tajba biex nimxu iktar 'il quddiem.

Aħna qegħdin ngħidu li n-negozji ż-żgħar, kemm jekk kumpanniji kif ukoll individwi, se jitnaqqsilhom l-ammont ta' investiment rikjest minnhom minn Lm100,000 għal Lm21,000 u se jkunu ntitolati għal self baxx sussidjat ta' 2.5%.

Dan l-inċentiv qed ikun immirat kemm għal kumpanniji kif ukoll għal individwi li se jimmanifatturaw prodott jew li se jagħtu servizz industrijali.

B'hekk individwi li qegħdin joffru servizz industrijali u jkunu jixtiequ jixtru makkinarju aktar modern se jkunu jistgħu jagħmlu dan billi jissellfu taħt din l-iskema u b'hekk ikunu qegħdin iħallsu 3% biss interessi.

Din in-novita' fil-liġi Maltija se tgħin lis-self-employed u lill-kumpanniji ż-żgħar biex ikomplu jkabbru l- attivita' ekonomika tagħhom.

Bil-liġi li kien ressaq il-Partit Nazzjonalista fil-gvern, tajba kemm hi tajba u avangardista kemm hi avangardista, individwu li xtaq jieħu self sussidjat ma setax jagħmel dan għaliex il-liġi kienet tikkontempla biss kumpanniji.

Huwa importanti li f'din il-liġi jiġu nklużi anke l-persuni għaliex m'hemmx biss il-limited liability company imma hemm ukoll l-en commandite u l-en nom collectif li huma żewġ tipi ta' partnerships fejn l-individwu jista' jkun unlimitedly liable.

Allura anke dan huwa żvilupp għaliex il-liġi viġenti tikkontempla biss kumpanniji u kif qegħdin ngħidu issa se nibdew inħarsu wkoll l- interessi ta' persuni.

Ċertament li naqbel ma' dak li qal l-Onor.

Joe Borg li ġie kkwotat li qal li "bilfors" jaqbel ma' dan l-abbozz ta' liġi għaliex dan verament huwa inċentiv li jistgħu jlaħħqu miegħu l-maġġoranza tan- negozji ż-żgħar ta' produzzjoni f'pajjiżna.

Dan l-abbozz ta' liġi qiegħed isir biex ikompli jissaħħaħ l-iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna u qiegħed jimxi lejn il-kompletezza tal-liġi eżistenti billi jolqot numru akbar ta' nies.

Waħda mill-emendi li qegħdin nipproponu bħala Gvern tgħid li dawk il- kumpanniji li jiġu biex jibbenefikaw mill-eżenzjoni tat-taxxa fuq il-qligħ ikunu jistgħu jagħmlu dan għal perijodu ta' għaxar snin li jistgħu ma jkunux konsekuttivi.

Allura meta tara dawn l-emendi li qed jiġu proposti ma jistax ikun li ma taqbilx magħhom u aħna ma nistgħux ma naqblux mal- kumment li għamel il-kelliem ewlieni tal-Partit Nazzjonalista fuq dan is- suġġett.

U dan għaliex din l-emenda qiegħda ssir biex tgħin lil dawk il- kumpanniji li spiċċalhom jew se jispiċċalhom il-perijodu ta' għaxar snin ta' eżenzjoni mit-taxxa u li jkunu jixtiequ jerġgħu japplikaw għal dan il- benefiċċju.

Issa għaliex qed isir dan it-tibdil kollu?

Dan it-tibdil qed isir għall-benefiċċju tal-kumpanniji kbar li twaqqfu qabel l-1987 u li ma kenux jistgħu jieħdu dan il-benefiċċju ta' għaxar snin għajr jekk ma jkollhomx żieda ta' 25% fl-esportazzjoni tagħhom fuq perijodu ta' tliet snin.

Ta' min jgħid li din hija daqxejn diffiċli biex tintlaħaq speċjalment għal dawk il-kumpanniji li diġa' għandhom livell qawwi ta' esportazzjoni.

GĦalhekk dawn il-kumpanniji issa qegħdin jiġu offruti alternattivi aħjar u allura bilfors li wieħed jaqbel ma' dan l-abbozz ta' liġi.

Jiena naħseb li l-investiment huwa ta' importanza kbira, jiġi minn fejn jiġi, pero' f'dan il-kontest l-investiment mill-privat jieħu post fuq kollox għax dan għandu l-akbar ċans ta' introjtu.

Ir-raġuni ewlenija għal dan hija li meta wieħed iħalli l-forzi tas-suq jaħdmu waħedhom ikun hemm possibbilta' akbar li dawn ir-riżorsi jiġu utilizzati b'mod aħjar, b'mod għaqli u b'mod bżonnjuż fi programm wiesgħa ta' kif l-ekonomija tirrispondi għall-esiġenzi tal-bniedem, fejn il-bniedem - biex inkompli fuq it-teżi ta' l-Onor.

Sant - ma jkunx issoġġettat għall-ekonomija imma tkun l- ekonomija li taqdi l-esiġenzi tal-bniedem.

Madam Speaker, dan huwa proċess li wieħed jixtieq jara li jiżdied.

Il- Gvern ma jridx jindaħal tant fl-operat tan-negozju pero' jidher li naqblu dwar l-emendi u ż-żidiet f'din il-liġi u ergo bilfors li jkolli naqbel mat- teżi ta' l-Onor.

Joe Borg meta qal li bilfors irridu naqblu fuq din il-liġi għaliex fil-fatt b'dawn l-emendi se tingħata għajnuna kbira lis-settur privat biex ikun jista' jieħu dawk il-passi importanti u forsi diffiċli biex jitnaqqaslu dan is-sogru.

U dan jista' jingħad mhux biss għall- kumpanniji l-kbar imma wkoll għall-kumpanniji ż-żgħar, dawk l-istess kumpanniji li forsi setgħu sofrew - hawnhekk niftaħ parentesi mingħajr ma niddevja minn dak li qed nipprova ngħid - bit-taxxa inġusta u bla bżonn tal- VAT li, jgħidu x'jgħidu, se titneħħa.

Lil dawn il-kumpanniji ż-żgħar, aħna bħala l-Partit Laburista, ma għajjarnihomx ħallelin imma għidnilhom li se nagħtuhom il-protezzjoni u ħtarna segretarju parlamentari fil-Ministeru tal- Finanzi u l-Kummerċ sabiex ikun responsabbli hu u jara kif nistgħu ntejbu dawn l-iskemi diġa' eżistenti.

Huwa veru li l-Partit Nazzjonalista għamel diversi emendi fil-liġijiet u ntroduċa liġijiet oħrajn pero' aħna qegħdin nagħtu prijorita' lil dan is- settur bħalma għamilna anke fis-snin ħamsin meta pproponejna leġislazzjoni u għamilniha objettiv tal-politika nazzjonali tagħna.

Illum, konformi ma' dak li qal l-Onor.

Sant, jiġifieri li dak li huwa tajjeb se nibnu fuqu bħala struttura legali - u għalhekk ma stajtx nifhem kif kien hemm min tfantas meta fil-bidu tad-diskors tiegħi tkellimt dwar l-aspett legalistiku - pass wara pass wasalna għal din l-istruttura li jekk tiġi utilizzata tista' tagħti benefiċċji kbar lill-kumpanniji ż-żgħar, dawk l-istess kumpanniji li, biex norbot ma' l-argument ta' qabel, huma l-kumpanniji li ħassew is-sofferenza tat- tgħalliqa tal-VAT u tad-diversi sistemi li mexa bihom il-Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Lil dawn il-kumpanniji żgħar llum aħna qed ngħidulhom li nemmnu u ninsabu konvinti li bit-twaqqif ta' segretarjat parlamentari għalihom dan is-settur jista' jimxi aktar 'il quddiem.

Aspett ieħor marbut ma' dawn l-iskemi ta' inċentivi huwa t-turiżmu - fl- għanijiet u l-objettivi semmejna t-turiżmu li jirrappreżenta 40% tal- prodott gross domestiku ta' pajjiżna - li għal ħafna, flimkien ma' l- industrija, żgur li huwa pilastru ieħor li wieħed għandu jħares lejh b'mod prijoritarju.

Aħna fuq it-turiżmu qegħdin ngħidu li, flimkien mal-proġett ta' Buġibba u proġetti oħra, din il-liġi se tkun qed tgħin bil-fatti għar- refurbishment ta' lukandi u dan biex dejjem jiġi mgħejjun bis-serjeta' s- settur turistiku.

B'hekk wieħed ikun jista' jtejjeb il-prodott li jasal għand it-turist fi żmien meta teżisti kompetizzjoni kbira f'dan il-qasam u l-uniku mod biex tilqa' għal din il-kompetizzjoni huwa dan li għadni kif għidt, billi ninvestu ħafna aktar bħala gvern f'dak li qed nagħmlu f'Buġibba u fi proġetti oħrajn.

Aħna nemmnu wkoll li din il-liġi qed tieħu ħsieb l-enerġija u l-ilma.

Meta ddiskutejna l-estimi tal-Water Services Corporation u meta tkellimna dwar l-Enemalta għamilna diversi proposti kif nistgħu mhux nibqgħu b'sistemi forsi antiki imma anke ndaħħlu t-telemetrija u sistemi oħrajn.

Aħna hawnhekk qed nitkellmu forsi fuq dak li hu importanti għaż-żewġ oqsma, dik li hi l-konservazzjoni.

Min-naħa tal-Gvern qed ngħidu li se nerġgħu naraw kif nissussidjaw il-kumpanniji li jinvestu f'dawn iż-żewġ oqsma, cioe' l-enerġija u l-ilma, biex b'hekk l-għajnuna tkun ukoll mezz ta' kif wieħed jista' jsebbaħ l-ambjent.

Madam Speaker, l-għanijiet u l-effetti ta' dan l-abbozz ta' liġi huma konformi ma' dak li ġie mwiegħed fil-manifest elettorali u dak li ġie ddikjarat fl-ewwel budget li ressaq il-Gvern Laburista, partikolarment għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-għajnuna għall-industrija ż-żgħira, għal dawk li jaħdmu għal rashom, għas-settur tal-produzzjoni u għas-settur tal- manifattura.

Wieħed qiegħed jagħti attenzjoni speċjali, sostenn u appoġġ speċjali lil ditti ta' daqs żgħir u mezzan bi programm ta' għajnuna li jkun imfassal għalihom b'mod apposta f'benefiċċji ta' self b'rati sussidjati.

Din it-tip ta' għajnuna qed twettaq wegħda oħra li l-Partit Laburista għamel lill-elettorat u fil-fatt din qed titwettaq biex jiġġenera sens ġdid ta' fiduċja fis-settur kummerċjali.

Fih innifsu l-Att prinċipali qatt ma jista' jkun strument legali adegwat pero' bl-inċentivi li qed nipproponu qed intejbu l-qafas u l-istruttura legali.

Mingħajr dawn l-inċentivi aħna ma nistgħux nimxu għax ma jistax ikollna bażi tajba jekk ma jkollniex qafas u struttura legali tajbin u qatt ma jista' jkun hemm strument legali adegwat li jlaħħaq u jissodisfa lil dawk l-imprendituri żgħar biex jinvestu iktar bl-iskop li jikbru jekk ma jkunx hemm diversi fatturi oħra li flimkien jgħinu lill-industrija timxi 'l quddiem.

Il-volonta' u r-rieda tal-Gvern li jtejjeb dan il-qasam u li jarah miexi 'l quddiem qiegħda hemm pero' aħna rridu naraw li ma' dawn il- miżuri li spjegajna jittieħdu in konsiderazzjoni wkoll dawk id-diversi fatturi li jorbtu ma' dan il-qasam.

Jien jidhirli li kien hemm nuqqas ta' komprensjoni min-naħa ta' l- Oppożizzjoni dwar l-emendi li hemm maħsuba għal Artiklu 24 ta' l-Att prinċipali.

L-Oppożizzjoni qalet li ma tistax tifhem din l-emenda jekk ma titteħidx fil-kontest ta' l-emendi li kien hemm maħsuba għal Artiklu 16 ta' l-istess Att fl-abbozz ta' liġi li kien se jiġi mressaq mill-Gvern Nazzjonalista.

GĦalkemm nifhem li wieħed jista' ma jaqbilx ma' dak li qed ngħid jien, ma naqbilx ma' din it-teżi għax wieħed ma jistax iqabbel dan l- abbozz ta' liġi ma' kwalunkwe abbozz ta' liġi ieħor li ried imma li qatt ma ressaq il-Gvern Nazzjonalista għal dan l-Att u dan għaliex l-abbozz ta' liġi li kien se jressaq il-Gvern preċedenti żgur li ma jagħmel l-ebda aċċenn għall-għajnuna lill-industrija ż-żgħira.

GĦalhekk li wieħed jgħid li l-emendi li qed nagħmlu aħna jirrispekkjaw l-emendi li hemm fl-abbozz ta' liġi li kien se jressaq il-Gvern Nazzjonalista m'huwiex minnu għax dan l-abbozz ta' liġi qed jgħid speċifikament u b'mod ċar li għandna nagħtu protezzjoni u għajnuna lill-industrija ż-żgħira.

L-Oppożizzjoni qiegħda tgħid li huma riedu jagħmlu dawn il-proposti imma fil-fatt ma għamluhomx.

Kieku verament il-Gvern Nazzjonalista ried jagħmel dawn l-emendi kellu ċans biżżejjed biex jagħmilhom pero' dawn ħassew li għandhom jagħmlu elezzjoni kmieni u għalhekk baqgħu ma għamlux dawn l-emendi.

Imma wara kollox aħna li jinteressana huwa li llum li qegħdin fil-gvern se nagħtu din l-għajnuna lill-industrija ż-żgħira.

Il-Gvern Nazzjonalista mhux dawn l-emendi biss ma laħaqx għamel imma wkoll diversi affarijiet oħra.

Aħna nafu li dawn lanqas il-budget ma għamlu u dan ma għamluhx b'kapriċċ imma għamluh biex jitfgħu r-responsabbilta' fuq il-Gvern Laburista li daħal għall-piż b'mod li qal li rridu naraw kif se nirreaġixxu għal din is-sitwazzjoni ta' pajjiżna.

Fil-fatt aħna qed indaħħlu dak li hemm tajjeb fl-abbozz ta' liġi li kien se jitressaq mill-Gvern Nazzjonalista u qed inżidu miegħu wkoll affarijiet oħra biex inkunu nistgħu ngħinu lill-industrija ż-żgħira wara li kien l- istess Gvern Nazzjonalista li b'mod studjat, b'tentattiv wara l-ieħor u b'miżura wara l-oħra spiċċa biex farrakha.

U għalhekk forsi r-raġuni li għaliha l-Oppożizzjoni ma tistax tifhem li klawsola 14 hija minħabba li Artiklu 16 ta' l-Att prinċipali jipprovdi li kumpannija tista' tinvesti sakemm fost ħwejjeġ oħra tagħmel investiment ta' mhux inqas minn Lm100,000 u fil-fatt din is-sitwazzjoni ma tissodisfax il-bżonnijiet ta' l- industrijalist iż-żgħir għax dan żgur li ma jistax ilaħħaq mal-credit ceiling ta' Lm100,000.

L-Att prinċipali li kien ġie mressaq mill-Gvern Nazzjonalista jipprovdi sitwazzjoni fejn filwaqt li l-industrijalist il- kbir jibbenefika minn skemi ta' soft loans b'rati ta' imgħax sussidjati l- industrijalist iż-żgħir ma jibbenefikax minn dan kollu għas-sempliċi raġuni li dan ma jlaħħaqx mal-credit ceiling ta' Lm100,000.

Allura x'qed jiġri?

Apparti mill-argument diskriminatorju li wieħed jista' jqanqal fil-konfront ta' l-industriji, meta ħarisna lejn l-industrija b'mod globali - għax l- industrija b'mod globali tista' tikkontribwixxi għall-iżvilupp tal-pajjiż - aħna rajna li b'din is-sitwazzjoni kumpannija kbira qed tħallas prezz inqas għall-investiment milli kellhom iħallsu l-kumpanniji ż-żgħar.

Allura la l- kumpannija l-kbira qed tħallas inqas, kif nistgħu nħarsu lejn il-qasam ta' l-industrija b'mod globali u ngħidu li taħt il-Gvern Nazzjonalista dan il- qasam mexa 'l quddiem?

L-ewwelnett ma nagħmlux sew - lanqas jien ma nagħmel sew meta nagħmel dan l-argument - li niddistingwu bejn kif kien dan il-qasam taħt il-Gvern Nazzjonalista u kif inhu llum taħt il-Gvern Laburista.

Aħna ma nistgħux nitkellmu b'dak il-mod għax irridu nħarsu lejn l-industrija b'mod globali u norbtuha mal-qasam tax-xogħol ħalli dan il- qasam ikun jista' verament jagħti futur lill-pajjiż.

Għadna kemm smajna lill-Ministru Edwin Grech f'dan il-Parlament jagħti r- risposti fuq il-qasam tax-xogħol u qal kif aħna nħarsu lejn dan il-qasam.

Naħseb li ma' dan irridu nżidu li dan il-qasam irid jintrabat aktar mal- qasam ta' l-industrija.

Meta l-ex-Ministru John Dalli stess kien qed jippilolta din il-liġi li aħna qegħdin nemendaw kien fisser b'mod tajjeb li ma nistgħux nitkellmu fuq industriji u fuq oqsma oħra ta' l-industrija li huma export oriented jekk ma nitkellmux fuq kif norbtu l-industrija max- xogħol.

Jekk nemmnu f'dan il-konċett tax-xogħol kif nistgħu niddiskriminaw bejn kumpannija żgħira u kumpannija kbira?

Jiena nixtieq li l-ħabib tiegħi, l-Onor.

Joe Cassar, li qiegħed jieħu interess f'dan id-debate, forsi jispjega dan il-punt meta jkollu ċans jitkellem għaliex jien verament inħoss li dan huwa avvanz kbir.

Ma ngħidx li l-liġi kienet ħażina imma ma kenitx daqshekk tajba u aħna qegħdin nagħmlu emenda biex fil-fatt intejbuha.

Allura kien qed jiġri li kumpannija kbira tħallas prezz inqas għall-investiment milli kellhom iħallsu kumpanniji żgħar u dan għaliex il- kumpanniji ż-żgħar li jagħmlu investiment ta' inqas minn Lm100,000 ma setgħux jibbenefikaw mill-iskemi li wieħed jista' jottjeni mill-MDC u allura dawn kienu jmorru għand il-banek lokali, jitolbu loans u jħallsu rati ta' imgħax kummerċjali.

Mela allura kellna din is-sitwazzjoni anomala fil-konfront tal-kumpanniji ż-żgħar li mill-bidunett - kienet diġa' bdiet issir l-infrastruttura legali sa mill-1920 meta ma kellniex Gvern Malti, sena qabel ma kellna l-Constitution ta' l-1921 - ġew bżonn l-għajnuna u l- protezzjoni.

Meta wieħed jaqra d-debates fuq il-passaġġ ta' l-Industrial Development Act ta' meta ġie diskuss dan l-abbozz ta' liġi f'dan il-Parlament isib li l- Oppożizzjoni Laburista dak inhar kienet qalet li l-abbozz ta' liġi kien validu pero' riedet li tiġi kkonsidrata l-pożizzjoni ta' l-industriji ż- żgħar.

Jiena qrajt dawn id-debates u sibt li l-Onor.

Spiteri kien semma dan il-fattur.

Donnu kien jaf x'kien se jiġri lill-industriji ż-żgħar taħt il-Partit Nazzjonalista!

Apparti dan kollu, once li dawn l-industriji ż- żgħar kienu jmorru għand il-banek lokali u riedu jħallsu rati ta' imgħax kummerċjali, dawn kellhom ukoll jagħtu garanziji, ħaġa li ma kenitx issr fil-każ tal-kumpanniji l-kbar.

Il-kumpanniji ż-żgħar kellhom jiffirmaw kuntratt ta' self b'rata ta' imgħax kummerċjali u riedu jagħmlu garanzija biex ikunu jistgħu jkabbru u jagħtu servizz lill-pajjiż.

Għalhekk kellna sitwazzjoni fejn l-industrija l-kbira kienet qed tibbenefika ferm aktar mill-industrija ż-żgħira.

Jiena naħseb li l-ebda partit ma jrid li din is- sitwazzjoni tibqa' teżisti u allura nieħu gost li l-Oppożizzjoni qed tgħid li taqbel ma' dawn l-emendi.

Forsi issa wasalna fil-punt fejn l- Oppożizzjoni Nazzjonalista, li qatt ma ddikjarat li trid tkun oppożizzjoni kostruttiva, qiegħda tgħid li żbaljat u li trid tkun oppożizzjoni kostruttiva għaliex mhux talli qed tgħid li taqbel ma' din il-liġi talli qed tgħid li ma tistax ma taqbilx magħha.

Jiġifieri l-enfasi qiegħda ċara, Madam Speaker.

GĦalhekk il-Gvern Laburista għamel distinzjoni netta bejn tip ta' industriji meta kien qed jipprova jwettaq pjan ta' żvilupp sostenibbli fil-qasam ta' l-industrija li jifforma parti ntegrali minn pjan ekonomiku fit-tul biex itejjeb il-ħajja taċ-ċittadini biex jgħinhom ħalli jilħqu l-iskop tat-tisħiħ tal-personalita' tagħhom, bil-għan ukoll li jħares l-ambjent ta' madwarhom u tenut in konsiderazzjoni dak li kien qiegħed jiġri f'dan il-qasam.

MADAM SPEAKER: Ippermettili Onorevoli.

Skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li tkompli tinstema'.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Nipproponi li l-Onor.

Schembri Adami jkompli bid-diskors tiegħu.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda jekk jogħġobkom?

ONOR.

JOE CASSAR: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Schembri Adami jkompli jitkellem.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra kollha.

Madam Speaker, kont qed ngħid li jekk inħarsu lejn dan il-qasam naraw mill-ewwel l-impenn tal-Gvern Malti mmexxi mill-Partit Laburista.

Għandna naraw li din is-sitwazzjoni ta' l-industrija ma tibqax kif inhi, jiġifieri l-credit ceiling ma jibqax ta' Lm100,000 u għalhekk permezz ta' dan l- abbozz ta' liġi qed nipproponu li nniżlu l-credit ceiling għal Lm21,000.

Fi klawsola 2 qegħdin ngħidu li ""intrapriża żgħira" tfisser persuna jew kumpannija kkostitwita taħt il-liġi Maltija", jiġifieri għandek il-persuna morali u għandek il-persuna fiżika.

L-importanti huwa l-aspett innovattiv ta' din l-emenda, li hija l-persuna, għaliex jekk inħarsu lejn l-ispectrum kollu ta' l-industrija Maltija mill-ewwel nintebħu li f'dan il-qasam joperaw mhux biss il-limited liability companies jew kumpanniji imma wkoll persuni li qegħdin jiġġestixxu negozju sempliċement fuq isem ta' kumpannija mingħajr ma huma reġistrati bħala kumpannija.

Għalhekk il-credit ceiling issa se jinżel għal Lm21,000 u ma jingħatax lil dawn l-intrapriżi ż-żgħar imma jingħata lin-numru kbir ta' negozji li kienu jaħdmu fis-settur tal- manifattura.

Qegħdin nagħmlu din id-distinzjoni għaliex nemmnu bis-sħiħ fl- industrija u għaliex nemmnu bis-sħiħ li pajjiżna għandu jaħdem f'dan il- qasam.

L-iżvilupp ta' l-industrija għandu jifforma parti integrali minn pjan ekonomiku fit-tul u hemm bżonn li din il-fehma tagħna li l-industrija f'pajjiżna tibqa' tassew kolonna ewlenija tal-ħidma ekonomika ta' pajjiżna tkun ikkonfermata minn kulħadd u m'għandu jsir xejn li b'xi mod jista' jservi ħalli l-importanza tal-qasam ta' l-industrija tiġi mċekkna u mdgħajfa.

GĦalhekk politikament naħseb - hawn nidħol fuq argument li għamel il-ħabib tiegħi l-Onor.

Joe Borg, li huwa espert fil-liġi Ewropea - li l-proposta li Malta tidħol bħala membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea kienet tixhed ħsieb li spiss kien moħbi u li forsi ma kienx wisq spjegat lill- poplu.

Madam Speaker, illum aktar minn qatt qabel żgur li ma nistgħux nikkonsidraw li pajjiżna jidħol membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea.

It-triq għall-prosperita' f'Malta, gżira żgħira fid-daqs, b'riżorsi naturali limitati u b'suq limitat, tinsab fil-kapaċita' li dan il-pajjiż għandu li jiftaħ lejn swieq barranin.

Jiena naħseb li hawnhekk kulħadd jaqbel li fl- aħħar tas-snin sebgħin Malta rat it-tisħiħ ta' l-industrija tat-turiżmu fil- gżejjer tagħna pero' kellna wkoll dħul kbir fl-investiment barrani, speċjalment dak Ġermaniż, fil-qasam tal-manifattura, li flimkien maż-żieda ġeneruża fil-qasam soċjali ġab titjib drammatiku fil-livell tal-ħajja, speċjalment fil-perijodu maġiku ta' bejn l-1971 u l-1982.

Madam Speaker, minkejja dak li qiegħda tgħid l-Oppożizzjoni, ir-record tal-Gvern Nazzjonalista fil-mod kif kien iġib l-investiment lejn pajjiżna kien iddgħajjef ħafna u minn dak il-ftit investiment li ġie ftit wisq mar lejn il-manifattura u lejn intrapriżi li kien irnexxielu jġib lejn Malta Gvern Laburista.

Fl-istess ħin, f'dawn l-aħħar snin rajna tendenza ċara min-naħa tal-qawwiet tal-Gvern Nazzjonalista li jnaqqsu l-importanza tal- manifattura u dan tajjeb li nissottolinjawh.

Min-naħa tal-Gvern Nazzjonalista kien hemm tentattivi sabiex il-manifattura ma tingħatax importanza daqs oqsma oħra fil-qasam ta' l-industrija u minflok l-oqsma tat- turiżmu u ta' l-offshore - li huma importanti u li nqisuhom prijoritarji - ġew ippreżentati bħala l-uniċi pedamenti ewlenin li fuqhom jista' jkun hemm it-tkattir ekonomiku.

Il-ħafna kliem ta' Gvern Nazzjonalista li jekk Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea l-ekonomija tagħna titjieb kien kollu kliem fieragħ.

Kellna diversi deċiżjonijiet mill-Gvern Nazzjonalista, bħal dik li jinjora l- forward buying rate, li jgħabbi lill-industrija tad-divertiment bil-VAT, li jżid il-prezz ta' l-elettriku, tat-telephone u ta' l-ilma waqt li fl-istess ħin jittraskura problemi oħra serji ta' infrastruttura li għandhom x'jaqsmu ma' l-industrija u mat-turiżmu.

Lil dawk stess li għandhom x'jaqsmu minn ġewwa ma' din l-industrija dan kollu ħallihom f'konfużjoni sħiħa għaliex filwaqt li l-Gvern Nazzjonalista beda jirristruttura l- ekonomija ta' pajjiżna għaliex ried jidħol fl-Unjoni Ewropea at all costs - u mhux għaliex ried ifittex kondizzjonijiet xierqa magħhom kif kien jgħidilna qabel ...

Pajjiżna kellu bżonn ristrutturazzjoni fil-qasam ta' l- industrija u kellna bżonn nibnuh b'mod aktar vijabbli pero' f'dan we were lacking.

Jekk, per eżempju, insemmu l-SGS-Thomson li niftaħru tant biha u ngħidu kemm timpjega nies u kemm tiġġenera attivita' ekonomika u kemm hija waħda mill-archetypes ta' kif intrapriża tista' timxi, irridu ngħidu wkoll li din hija klassi tas-snin sebgħin.

Madam Speaker, il-mistoqsija li għandna nagħmlu hija din: Rajna biżżejjed jekk sħubija ma' l-Unjoni Ewropea tkunx ta' żvantaġġ aktar milli ta' vantaġġ għal pajjiżna u kemm l-Unjoni Ewropea tista' tissussidja u tagħtina għall-industrija tagħna?

Meta nħarsu mill-għajnejn ta' l- investituri fil-manifattura, is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea hija biss tikka marġinali ta' ftit importanza ħdejn ċirku ġewwieni ta' pajjiżi fl-Unjoni Ewropea li ilhom qatiegħ fi triqthom lejn integrazzjoni monetarja sħiħa u politika ekonomika b'saħħitha.

Aħna verament nemmnu li kieku l- Gvern Nazzjonalista laħaq issieħeb fl-Unjoni Ewropea konna se nidħlu f'morsa ta' normi li jiffavorixxu l-iktar lill-pajjiżi l-kbar li għandhom korporazzjonijiet immensi li jistgħu jibilgħu lill-oħrajn u għalhekk, anke hawn, il-ħuta ż-żgħira dejjem tinbela' mill-kbira.

Kif għidt diġa' f'din l- Unjoni l-intrapriżi ż-żgħar ma jkollhomx l-istess skemi ta' inċentivi li jkollhom l-intrapriżi l-kbar u għalhekk dawn il-korporazzjonijiet immensi żgur li kienu jibilgħu lil pajjiżna.

U allura kif tista' tiġi tgħid li l- industrija f'pajjiżna tista' tibbenefika biss jekk tingħata l- kontribuzzjonijiet mill-Unjoni Ewropea!

Kieku l-Partit Nazzjonalista baqa' fil-gvern żgur li kien ikollu bżonn dawn il-kontribuzzjonijiet.

Madam Speaker, bħalma l-Onor.

Joe Borg qal li huma bilfors ma jistgħux ma jaqblux ma' dan l-abbozz ta' liġi jien ngħidlu li bilfors ma nistax naqbel mal- proposta tagħhom, jiġifieri li bl-istrutturi u bil-pożizzjoni eżistenti kieku dħalna fl-Unjoni Ewropea l-industrija ta' pajjiżna kienet se tibbenefika.

Fil-fatt dan mhux aħna biss qed ngħiduh imma qed jgħidu l- poplu Malti kollu.

Jien naħseb li huwa importanti jekk ngħidu li kieku dħalna fl-Unjoni Ewropea r-riżultat kien ikun li l-kompetittivita' ma kenitx titjieb.

GĦalhekk qabel ma wieħed jissieħeb fl-Unjoni jrid jara jekk il- leġislazzjoni tiegħu timplikax armonija mal-leġislazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea għax inkella l-Gvern ma jkunx jista' joffri inċentivi aħjar lil dawk li jkunu beħsiebhom jinvestu f'Malta.

Huwa importanti li napprezzaw ukoll li l-attrazzjoni li titwaqqaf bażi ta' manifattura f'Malta tiġi eliminata għax għal dawk li huma commercial spots l-isħubija fiha nnifisha tinvolvi lil Malta ma' blokki oħra ta' kummerċ fl-Ewropa.

Għalhekk waqt li qed nitkellmu fuq dan l-abbozz ta' liġi toħroġ ċara l-għażla tal-Malta Labour Party, l-għażla tal-poplu favur il-politika tagħna ta' an industrial free zone, ħielsa mill-constraints li ġġib magħha s-sħubija, b'kuntrast mal- mod kif l-amministrazzjoni Nazzjonalista, illum fl-oppożizzjoni, kienet tittratta l-qasam tal-manifattura bħala xi ħaġa kważi kerha jew li se toħloq xi tieqa ta' opportunita' li fiha l-industriji tagħna, sew tal- manifattura kif ukoll oħrajn, jistgħu jiżviluppaw.

Ħaġa bħal din tipprovdi wkoll opportunita' lill-kumpanniji Maltin li jirristrutturaw lilhom infushom, kif qegħdin ngħidu aħna, bil-mod il-mod, mhux f'daqqa, kif kien ikollhom jagħmlu kieku baqa' fil-gvern il-Partit Nazzjonalista.

Allura tifhem għaliex bil-qagħda li l-Partit Laburista fil-gvern qiegħed jieħu qed jgħin lil dawn l-industriji biex lil dan is-settur vitali tagħna nagħtuh aktar ħajja b'kuntrast dirett għall-politika tal-Partit Nazzjonalista, nerġa' ngħid, li wasslet biex il-qasam tal-manifattura ma jkunx daqshekk qawwi kif wieħed kien jistenna.

Allura l-programm ta' ftehim kuntrattwali fit-tul iġib miegħu opportunitajiet biex l-awtoritajiet lokali jkun jista' jkollhom ċerta diskrezzjoni biex jikkontrollaw l-ispejjeż f'Malta waqt li fl-istess ħin ikunu jistgħu jiggarantixxu aċċess għas-suq dejjem jikber fi ħdan l-Unjoni Ewropea li jkun ħieles minn tariffi.

Jiena naħseb li punt ieħor li rridu nikkonsidraw huwa li bi ftehim bħal dan inkunu nistgħu nagħmlu kuntratti ta' kummerċ li jistgħu jġibu qligħ mhux ħażin sew mal-pajjiżi ta' Maastricht, kif ukoll mal-pajjiżi tal- MAGREB.

U mill-aspett ta' l-industrija u tat-turiżmu se nagħmlu sew li neliminaw il-VAT u tajjeb ngħidu li miżuri bħal dawn joffru risposta għall- isfidi tal-lum.

Hawnhekk ta' min wieħed jistaqsi jekk fir-realta' pajjiżna jemminx fl-industrija u f'dawn l-inċentivi li diġa' jeżistu taħt l-IDA.

Jien nixtieq li jkolli l-opportunita' li nitkellem fuq il-miżuri li jeżistu taħt l-Att viġenti bħalma huma t-tax-holidays, l-export incentive scheme u l-investment and accelerated depreciation allowance.

Għalkemm jeżistu dawn l-opportunitajiet l-istruttura legali trid tkun kumplimentata minn miżuri, minn rieda ċara u minn politika li verament trid tpoġġi b'mod prijoritarju lill-industrija.

Barra t-tax-holidays, l-export incentive scheme u l-investment and accelerated depreciation allowance hemm ir- research and development allowance u forsi anke l-Ministru jista' jispjega kemm fil-fatt kumpanniji lokali ggwadanjaw tul is-snin minn din it-tip ta' allowance.

Anke fil-kamp tat-taxxa hemm tax liability on expatriate employees, jiġifieri jkollok individwi f'Malta li jkunu ntaxxati b'rata progressiva sa 35% u f'dan il-pakkett ta' inċentivi t-tax liability ta' impjegat expatriate tkun limitata għal jew 30% ta' l-income taxxabbli jew Lm1000 per annum, liema waħda tkun l-inqas.

Hawn forsi l-Ministru jista' jgħidilna kif din it-tax liability ħadmet taħt il-miżuri li ppropona l- Partit Nazzjonalista.

Huma interessanti l-feasibility studies, id- dividends payable under double taxation agreements u interessanti wkoll l- inċentivi għall-industriji għal Għawdex.

Jien naħseb li huwa importanti li nieħdu in konsiderazzjoni it-transport costs tar-raw material u ta' l-equipment u anke l-ispejjeż tat-trasport minn Malta għal Għawdex li wieħed jidħol fihom biex jittrasporta materjal konness ma' kumpanniji li għandhom attivita' f'Għawdex, kemm jekk dawk l- attivitajiet huma relatati ma' l-export f'pajjiżna u kemm jekk le.

Jiena naħseb li għandhom jingħataw grants bħal dawn lill-Għawdxin għall-ispejjeż li kumpannija tagħmel biex takkomoda ġewwa Għawdex ċittadini Maltin li ma jkunux normalment residenti f'Għawdex u li forsi ma jkunux jokkupaw pożizzjoni maniġerjali jew pożizzjoni teknika.

Dawn il-benefiċċji jgħinu biex jinnewtralizzaw l-ispejjeż extra li wieħed jidħol fihom.

Hawnhekk forsi jkun tajjeb li wieħed jistaqsi kif ħadmu dawn l-inċentivi u għaliex ma kellniex ir-riżultati mixtieqa, kif se nispjega aktar 'il quddiem.

Per eżempju, taħt l-Income Tax Act kumpanniji huma charged bir-rata ta' 35%.

Din ir-rata tat-taxxa tiġi mnaqqsa għal 17.5% fejn jidħlu profitti that have been set aside għal proġetti li jkunu approvati mill-MDC u dan huwa provdut taħt l-istess Industrial Development Act li kien għamel il- Gvern Nazzjonalista.

Allura huwa interessanti li naraw - wara li ftaħru li tant ġabu investiment u anke dwar kif ħadmu l-kumpanniji - kemm fil-fatt ibbenefikaw kumpanniji taħt din l-iskema.

Hemm ukoll it-training costs li għamel aċċenn għalihom il-Ministru Attard Montalto u għandna wkoll li, għal skopijiet ta' taxxa, l-expenses tal-programmi ta' training huma mnaqqsin b'120% ta' l-ammont attwali, partikolarment meta qegħdin nitkellmu fuq training programmes - u allura jidħol anke l-aspett soċjali - li jolqot persuni b'diżabilita'.

Fil-verita' fil-qafas tal-liġijiet tagħna għandna l-idea li nagħtu protezzjoni lill-persuni b'diżabilita' fejn jirrigwarda l-post tax-xogħol u fil-fatt hemm liġi li tgħid li kumpannija kbira trid timpjega magħha numru ta' persuni b'diżabilita'.

Interessanti hawnhekk li l-liġi viġenti tgħid li l-MDC toffri dawn it-training costs għal persuni b'ċerta diżabilita' ukoll, pero' t-tnaqqis totali ma jistax jeċċedi:

"... one-twelfth of the total sum paid by the company for that year by way of wages, salaries or other emoluments.".

Meta kont qed nipprepara għal dan id-debate aspett li sibtu interessanti kien dwar is-small industries li se jibbenefikaw, per eżempju, minn relief from customs duty, bini, strutturi u art industrijali li jistgħu jingħataw lill-businesses iż-żgħar anke jekk dawn ma jissodisfawx il-parametri li hemm fil-liġi.

U hawnhekk tajjeb ngħidu li "small business" tfisser persuna li tista' tiġġestixxi sengħa jew business li huwa kontemplat fl-Att.

Dan kollu huwa garantit mil-liġi li għandna llum pero' huwa nteressanti li naraw il-ħidma ta' l-MDC fejn jirrigwarda dawn l-inċentivi kollha tajbin li jeżistu fil-liġi, għax il-liġi tagħti l-fakulta' lill-MDC biex tara hi min ikun jista' jibbenefika minn dawn l-iskemi.

Forsi interessanti li l- Ministru jispjega kif ħadmu dawn id-diversi skemi u kif l-iskemi li għandna llum se jtejbu dawk diġa' eżistenti - jien għamilt aċċenn għal dan meta tkellimit fuq l-industrija ż-żgħira - u jgħidilna wkoll min ibbenefika minnhom, x'kien is-sehem ta' l-MDC u kif bbenefikat jew ma bbenefikatx l- industrija minnħaba s-sitwazzjoni li dwarha tkellimna b'ċerta konvinzjoni qabel l-elezzjoni.

Ikun tajjeb ukoll li jispjegalna għaliex struttura legali għandha tkun kumplimentata b'miżuri li jistgħu fil-fatt jagħtu l- aħjar opportunitajiet.

Jien nemmen li diskussjoni dwar il-futur ta' l- industrija hija waħda verament importanti.

Sa mill-1987 kien hemm approach persistenti biex donna nnaqqsu l- importanza ta' l-economic management fl-attivita' industrijali.

Donnu li ma kenitx parti mill-policy tagħna li nattwaw il-kliem li konna nisimgħu dwar il-bżonn ta' ristrutturazzjoni industrijali.

Konna nisimgħu ħafna fuq infiq ta' flus, fuq inizjattivi li ma tawx effett u li ma rrendewx biex jippromwovu industriji ġodda.

Jekk nagħtu ħarsa lejn xi ħames jew sitt snin lura nsibu li kien hemm il-firm Coopers and Lybrand li l-Gvern ta' dak iż-żmien kien ikkonsulta biex jagħtuh guidelines dwar kif wieħed jista' jirristruttura l-industrija lokali imma minn dak inhar 'il hawn jidher li prattikament kważi ma sar xejn - jew il-ftit li sar sar kważi ħażin - biex ir-rakkmandazzjonijiet ta' dak ir-rapport joħorġu u naraw kif nistgħu nsaħħu u nimmodernizzaw il-bażi industrijali tagħna.

Kellna wkoll consultancy firm oħra li fil-fatt taħt il-Partit Nazzjonalista fil-gvern kienet bdiet studju li kien qrib ħafna ta' dak li kienu għamlu Coopers and Lybrand pero' anke hawnhekk jidher li ġara l-istess.

Jien nemmen li taħt Gvern Nazzjonalista ntnefqu miljuni ta' liri biex jinfetħu - biex imbagħad wara nagħlqu - uffiċċji f'postijiet bħal Hong Kong li kellhom jattiraw investiment industrijali lejn pajjiżna u r-riżultati ta' dawn kulħadd jafhom.

Huwa veru li kien hemm ħafna units żgħar ta' industrija li setgħu twaqqfu imma aħna nemmnu li ma kellniex dak li jien nsejjaħlu l-greenfield investment, ċioe' ta' importanza, li jiġi miżjud ma' dak li huwa l- industrial stock li kellna qabel.

Fil-qasam ta' l-industrija ġie ġġenerat xogħol ġdid permezz ta' l- espansjoni ta' impjanti li kienu jeżistu qabel l-1987.

Jekk insemmu l- Baxter u l-SGS Thomson insibu li dawn bejniethom jimpjegaw 1,600 ħaddiem.

Irrid infakkar li l-SGS Thomson bdiet topera f'Malta fil-bidu tas-snin tmenin u minkejja dak li jgħidu l-esperti jidher li ftit li xejn kien hemm investiment meta kien hemm il-Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Jien naħseb li l-istrateġija tal-Gvern Nazzjonalista li jkompli jipprova jingħaqad ma' l-Unjoni Ewropea mingħajr ma rnexxilu, b'falliment totali u b'konferma ta' dan mill-poplu fl-aħħar elezzjoni fis-26 ta' Ottubru, kompliet tkun l-icing fuq il-cake immuffat li ried ibella' lill-poplu imma l-poplu bellagħulu lura u mna'Alla għax kieku ma kienx għall-Gvern immexxi mill-Partit Laburista l-iżvilupp industrijali ma kienx jiġġenera fiduċja.

GĦan- Nazzjonalisti kollox kien qiegħed fit-tieni u t-tielet post l-aqwa li nagħtu prijorita' u ningħoġbu mal-burokratiċi, mal-big brothers, ġewwa Brussels li kienu jinsistu li Malta tbiddel l-ekonomija u l-politika tagħha!

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ippermettili inwaqqfek għaliex reġa' skadielek il-ħin u għandek bżonn il-Leave of House biex tkun tista' tkompli titkellem.

Hawn Leave of House?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Nerġa' nirringrazzja lill-Kamra talli għal darb'oħra reġgħet estendietli l-ħin.

Kont qed ngħid, Madam Speaker, li hawnhekk insibu li ir-realta' hi li l- industrija f'pajjiżna kompliet tħoss ruħha dejjem lesta biex tagħmel il- passi u timxi 'l quddiem imma fil-verita' dejjem sabet affarijiet li jostakolawha.

Allura quddiem dan, iva, il-Partit Laburista jemmen li flimkien mat-turiżmu l-industrija għandha tibqa' pilastru importanti ta' l- ekonomija Maltija.

Flimkien mal-kummerċ u mal-biedja għandna nħarsu lejn l- industrija bħala waħda mill-komponenti essenzjali u indispensabbli għal ekonomija li tkun outward looking u li tkun verament bilanċjata.

Pero' għandu jkollna żvilupp u attivita' industrijali li jkunu msaħħa u ġġenerati fis-settur privat għax dan huwa gvern li jemmen li għandhom jipprevalu dawk il-kondizzjonijiet li lill-intrapriżi privati industrijali jħallulhom il-profitti mistħoqqa.

Il-Partit Laburista llum fil-gvern jemmen li jrid ikollna żvilupp long-term - u b'dawn l-inċentivi qed inkomplu nsaħħu t-twemmin tagħna - irid ikollna żvilupp industrijali u tkabbir li jsir permezz ta' politika li tippromwovi wkoll kompetizzjoni libera u ġusta bejn local u foreign firms, kemm fil-local market kif ukoll fl-export markets.

Dawn il-miżuri jikkonfermaw kemm aħna kontra min iparla dwar politika trasparenti biex imexxi l-industrija biex imbagħad ma jagħtix prijorita' lill-industriji ż-żgħar.

Allura jien naħseb li l-Partit Laburista tas-snin ħamsin, li għamel l-iżvilupp industrijali bħala objettiv tal-politika nazzjonali tiegħu, jirrifletti l-importanza li l-Parit Laburista dejjem ta lil dan il-qasam.

Għandna nagħtu wkoll importanza mingħajr eċċezzjoni lis-snajja tradizzjonali tagħna fil-qasam ta' l-industrija pero' irridu nifhmu li hemm bżonn li ngħinu wkoll lill-qasam tax-ship repairing u dan jiftaħ diskussjoni fih innifsu.

Irridu napprezzaw li s-suq lokali tagħna jista' jkun żgħir biex jipprovdi ekonomiji ta' skala kbira, suffiċjenti f'ċerti setturi industrijali, imma biex inkunu verament vijabbli l-industrija tagħna għandha takkwista dawk l-iskills kif nittrasformaw imported outputs b'mod effiċjenti ħalli jirrendu, b'mod li l-industrija tagħmel prodotti finali kompetittivi f'dawk li huma external markets.

Jien naħseb li l- impenn tal-ministeru f'dan il-qasam huwa rifless ukoll fil-bżonn li nimportaw ħafna inputs li b'mod inevittabli jgħin u jaffettwa mhux biss il- unit cost imma wkoll il-flessibbilta'.

Jien naħseb ukoll li l-iskills tal- labour force Malti jibqgħu kruċjali sabiex nassiguraw vijabilita' industrijali.

Jekk dawn l-iskills jibqgħu cost competitive fil-livell ta' teknoloġija fejn aħna qed noperaw allura nibqgħu vijabbli kemm lokalment kif ukoll fuq is-swieq esterni.

Dan wieħed irid iħares lejh bħala target essenzjali ta' politika industrijali għal pajjiżna.

Naturalment ikun hawn min jipprova jgħawweġ dan l-argument.

Aħna m'aħniex qed nitkellmu fuq cheap labour imma qed nitkellmu fuq konvinzjoni li nistgħu fil-fatt nilħqu dan li nemmnu fih u nistgħu nakkwistawh billi jkollna dik il-competitive edge anke fuq ċerti pajjiżi jekk inkunu nistgħu niżviluppaw skills industrijali iktar minn pajjiżi oħra kompettituri tagħna li jistgħu wkoll joperaw f'ċertu livell teknoloġiku kif forsi aħna ma nagħmlux.

X'inhuma l-possibbiltajiet tagħna?

Jien naħseb li r-records juru li nistgħu nkunu kompetittivi u cost efficient meta komparati ma' pajjiżi oħra li jipproduċu items industrijali bħal dawk li nagħmlu aħna.

Pari passu ma' dawn l-emendi li qed jiġu proposti u ma' l-inizjattivi li l-MDC tapprova taħt dawn l-iskemi, hemm bżonn naraw li kontinwament naġġustaw il-focus tagħna biex intejbu l-potenzjal, biex nassorbu l-iskills teknoloġiċi u biex nassiguraw li l-costs tagħna jibqgħu fuq livell l-iktar baxx possibbli anke jekk qed nipprovaw intejbu t-teknoloġija tagħna.

Irridu wkoll noqogħdu attenti li ma nidħlux f'politika li fiha nfisha tagħmilna qisna xi megalomaniaċi u naħsbu li nistgħu nagħmlu kollox u nispiċċaw imbagħad ma nagħmlu xejn.

Irridu naraw li dak li nagħmlu jkun ta' l-aħjar interess nazzjonali biex il-politika tagħna tikkontribwixxi ħalli ntejbu l-livell teknoloġiku tal-ħaddiema tagħna, anke f'livell maniġerjali, li huma daqshekk marbutin mal-qasam ta' l-industrija.

Insemmu wkoll l-edukazzjoni li hija l-linchpin ta' dan l-approach importanti.

Ix-xjenza u t-teknoloġija għandhom ikunu ċentrali fil-qasam ta' l-edukazzjoni tagħna.

Jekk aħna ma nżewġux il-politika industrijali tagħna ma' l-iżvilupp edukattiv u ma' l-iżvilupp didattiku biex nagħtuha tifsira vera u tajba nkunu qegħdin nitilqu għal triq li ma twassalna mkien.

Għalhekk jien naħseb li rridu nżewġu l-educational development ma' l- industrija għax jista' jiġri li t-tagħlim fl-iskejjel tagħna ma jkunx qed jipprovdi l-iskills neċessarji biex inkunu nistgħu naffrontaw dak li l- industrija tal-lum u ta' għada titlob minna.

Ma nkunux lesti biex nirrispondu għall-iżvilupp tat-teknoloġija jekk fl-iżvilupp ta' l- edukazzjoni aħna ma nkunux mgħallma kif nistgħu nwieġbu għal dawk il- bidliet.

Allura l-investiment fl-edukazzjoni huwa fundamentali għax inkella, kif għidt fil-bidu, interessanti kemm hi interessanti l-istruttura legali u tagħti kemm tagħti protezzjoni lill-industrija, jekk int ma tħarisx lejha b'mod prijoritarju kif qed jagħmel il-Gvern, l-industrija ssofri.

Jien ngħid li l-industrija sofriet f'dawn l-aħħar snin mhux għaliex il-Gvern Nazzjonalista ma kkreax il-mekkaniżmu legali - dak ikkreah tajjeb u ngħidlu prosit għal dan - imma għaliex bqajna bl-istess kumpanniji u l- istess ażjendi tas-snin tmenin.

Permezz ta' l-edukazzjoni rridu nipprovdu wkoll il-future work force tagħna, l-għodda intellettwali u teknika biex inkunu nistgħu nipproduċu b'mod effettiv għas-swieq barranin.

Aħna bħala Gvern Laburista qegħdin intejbu l-infrastruttura ta' l- edukazzjoni f'dan il-pajjiż fil-livell primarju, sekondarju u vokazzjonali.

Dan il-proġett se jsir fuq medda ta' madwar 10 snin u dan qed isir pari passu ma' l-iżviluppi li diġa' qed nagħmlu fil-qasam ta' l- industrija.

Naħseb li biex nagħmlu dan kollu jrid ikollna viżjoni u stamina, li għandna, u li ma nibżgħux nieħdu deċiżjonijiet biex inpoġġu x- xjenza u t-teknoloġija f'post importanti fl-edukazzjoni ħalli nkunu nistgħu nirrispondu għal żviluppi aħjar fl-industrija.

Jien konvint li meta dan narawh bħala prijorita' nkunu qed ngħidu li għamilna l-pedamenti għall- industrija f'Malta li tista' verament tiffjorixxi.

Meta aħna tlajna fil- gvern bdejna bi programmi biex naraw li dan jista' jsir u anke sabiex naraw li l-kompetizzjoni li ngħidu li nemmnu fiha tkun ġusta u ħielsa.

Irridu nassiguraw ukoll li kull min jikkompeti hawnhekk irid jiffaċċja dak li għandna fil-playing field b'mod li l-industrija Maltija, bl- iżvantaġġi li tista' ssofri, tkun tista' pero' tgawdi minn dak li huwa no- market hinterland.

L-industrija għandha tara li fil-produzzjoni tagħha għandu jittieħed in konsiderazzjoni l-cost tat-trasport 'l hawn u 'l hemm minn pajjiż bħal tagħna.

Jien naħseb li l-Partit Laburista b'dan l-abbozz ta' liġi verament qed juri li jemmen li l-industrija għandha post fl- ekonomija tal-pajjiż u verament jemmen li jista' jonora l-wegħda elettorali tiegħu.

Jien naħseb li l-industrija fil-fatt għandha dualistic structure; għandek dak l-aspett tas-suq lokali - dak li tradizzjonalment dejjem iffjorixxa minħabba li jkun fil-familja u jibqa' għaddej u li hemm bżonn li jiġi protett - pero' mbagħad hemm l-export oriented sector li hemm bżonn li jkun kompetittiv u hemm bżonn li jara kif jibqa' jeżisti, speċjalment f'dawk li huma s-swieq barranin.

L-industrijalisti Maltin u l-familji tagħhom jidhru li jippredominaw l-iktar fl-ewwel settur pero' dawk li huma foreign firms donnu li narawhom fit-tieni qasam.

Jien naħseb li wieħed irid jara kif jistudja din is-sitwazzjoni għaliex, kif dejjem ngħid, irridu nħarsu b'mod globali lejn l-industrija ta' pajjiżna għax jekk inħarsu lejha b'dak il-mod inkunu nistgħu nagħtu l-aħjar żvilupp lil pajjiżna.

Jien naħseb li l-intenzjoni tal-leġislatur li għamel dawn l-emendi kienet li jadotta sett komprensiv ta' inċentivi li jiġu offruti wkoll lis- suq internazzjonali.

Il-pakkett ta' inċentivi nistgħu narawh u nistudjawh pero' hemm bżonn li l-investitur ikun jaf bihom u li l-industrijalist japprezza li jeżistu.

F'Malta aħna noffru pakkett ta' inċentivi simili għal dak li joffru pajjiżi kompetituri tagħna bħal, per eżempju, Ċipru, l- Irlanda ta' Fuq u f'ċerta miżura anke Singapore.

Jien wisq nibża' li jekk ma noqogħdux attenti l-kompetituri tagħna jista' jkollhom forsi ftit edge fuqna, f'aspetti bħalma huma l-grants li jingħataw lil ċerti industriji u anke l-10% reduced rate of tax lil manufacturing companies, liema miżura jidhirli li teżisti fl-Irlanda.

Meta wieħed jiġi biex jagħmel pakkett ta' inċentivi jkun irid iħares lejn dawk li huma exemptions, lejn il-benefiċċji fuq dawk li huma deċiżjonijiet ta' investiment u finalment anke lejn dawk li huma l-actual benefits li l-investituri jieħdu minn pakkett bħal dan.

Jien nemmen li dawn l-inċentivi li għandna fil-liġi viġenti u dawk li qegħdin nipproponu u li nixtiequ l-approvazzjoni tagħhom u li dwarhom l- Oppożizzjoni qalet li ma tistax ma taqbilx, forsi fuq il-karta jistgħu jidhru sbieħ pero' issa rridu mhux biss inlaħħmu l-infrastruttura legali imma jrid ikollna pakkett ta' kif nistgħu nimplimentawhom fuq perijodu long- term, anke biex ma noħolqux xi inċertezzi ma' l-investituri.

Jien naħseb li rridu naraw ukoll kif - dawn huma ftit ideat li naħseb wieħed jista' jaqsamhom - ikollna venture capital u anke merchant banking.

Jien naħseb li jkun tajjeb ukoll li nwaqqfu dak li huwa l-ekwivalenti ta' young enterprise fil-livell ta' universita' u mbagħad nieħdu dawn l-ideat ta' suċċess u niżviluppawhom f'dawk li huma prodotti ġodda.

B'dan il-mod inkunu nistgħu nsejħulhom prodotti ġodda li verament jgħinu anke għall-iżvilupp industrijali ta' pajjiżna.

Hawnhekk wieħed irid ikollu team ta' management u studenti ta' l-accountancy u ta' l-engineering li flimkien jikkreaw kumpanniji.

Forsi din hija idea ġdida li tista' tidher bħala novita' imma li tista' tiżviluppa f'kumpanniji ta' suċċess fid-dinja tal-lum.

Jien naħseb ukoll li jkun utli li biex ngħinu anke lill-industrija ta' pajjiżna nagħtu ċertu support lil dawn is-small firms, kif fil-fatt diġa' qed jingħata.

Wieħed jista' jitkellem fuq dak li huwa pool ta' university graduates f'dak li huwa business management and engineering, per eżempju, u nassoċjawhom mal-METCO sabiex nagħtu support lill-cottage industry u oqsma oħra.

Nistgħu anke forsi nsibu firms lokali li jkunu żgħar u li jkunu jistgħu jikkollaboraw flimkien sabiex b'hekk jissaħħu, ħaġa li naf li diġa' saret fl-Italja.

Per eżempju, għandek grupp ta' kumpaniji li jagħmlu l-għamara li jaqsmu flimkien ir-riżorsi tal-marketing u allura jista' jkollok export container groupage u affarijiet bħal dawn.

Madam Speaker, huwa mportanti wkoll li Malta tidħol fi proċess ta' informazzjoni.

Per eżempju, f'ċerti gżejjer 'il hinn mill-kosta ta' l- Amerka jipproċessaw l-informazzjoni fejn jidħlu credit cards għall-banek Amerikani u allura b'hekk wieħed ikun jista' jara jekk "Mr X" huwiex riskju vijabbli fuq dak li huwa l-credit card rating tiegħu.

Jien naħseb li dan kollu tenut in konsiderazzjoni jgħin biex il-qasam ta' l-industrija f'pajjiżna jkun jista' jimxi 'l quddiem.

Ta' min jgħid li mhux il-liġi viġenti biss tagħti l-istruttura legali imma maż-żmien ħarġu wkoll diversi legal notices li għenu mhux ftit.

Per eżempju, kienet ħarġet legal notice - waħda mil-legal notices li għamel tajbin il-Gvern Nazzjonalista - li tat kontribut biex għallinqas ikollna struttura legali tajba.

Qed nirriferi għal Legal Notice No. 38 ta' l-1994 li kienet titratta dwar Qualifying Companies Export Services Regulations, 1994 u li kienet titkellem dwar kif wieħed jista' jkollu provision għal dak li huwa accounting control administration services minn uffiċċju f'Malta lil kumpanniji li m'humiex residenti f'Malta u li jkunu jiġġestixxu l-istess mestier.

Din kienet għenet anke biex ikollna l-prinċipju mhux biss ta' territorjalita' f'pajjiżna imma anke extra territoriality f'dak li huwa qasam ta' industrija.

L-inċentivi li joħorġu mbagħad mill-mod kif ħadmet l-MDC, per eżempju, fejn daħlu tax holidays u diversi inċentivi eżistenti, naħseb li wkoll taw kontribut biex ikollna struttura legali.

Madam Speaker, f'dan il-ħin li kelli jien ipprovajt nitkellem fuq x'tipprovdi l-liġi tagħna.

Fil-verita' dan ma nistgħux inħarsu lejh fih innifsu imma rridu nħarsu 'l hinn minn dak li tipprovdi l-liġi u allura rridu nħarsu lejn il-politika industrijali tal-Gvern tagħna li hija waħda li tpoġġi lill-industrija fuq quddiem nett f'dak li huwa servizz lill-poplu Malti.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Madam Speaker, illum qegħdin niddiskutu l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali.

Parti mill-Att oriġinali jipprovdi għal grants għal taħriġ ta' ħaddiema u dan it-taħriġ ta' ħaddiema s'issa kienet tagħmlu l-Korporazzjoni ta' Impjiegi u Taħriġ.

Illejla l-Ministru tal-Ħarsien Soċjali qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra rapport li ilu jwiegħed ma nafx kemm-il xahar fejn irrifera għall-IDA training grants.

S'intendi dan is-suġġeriment sar min-nies li fl-aħħar il- Ministru qalilna min kienu għax qabel, ma nafx għaliex, ma riedx jgħidilna.

F'paġna 79 tad-dokument li ppreżenta l-Ministru ftit tal-ħin ilu hawn paragrafu interessanti li jgħid hekk:

"It-training grants li jaqgħu taħt l-Industrial Development Act ..."

- jiġifieri taħt il-liġi li qegħdin nemendaw illum -

"... għandhom jgħaddu lura għand il-Korporazzjoni Maltija għall- Iżvilupp (MDC).

Sadanittant irid jiġi deċiż mill-MDC jekk dawn il- grants humiex ser jiġu phased out fuq medda ta' żmien jew inkella ndirizzati għal target groups differenti - bħalma huma ditti li jipprovdu servizz u/jew ditti żgħar.".

Jiena ma nafx jekk il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali weriex dan ir-rapport lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija qabel ma ppreżentah fil-Parlament.

Fl-istess paġna ta' dan ir-rapport hawn kumment ieħor interessanti li jgħid hekk:

"Jinħtieġ li tonqos id-differenza ta' kull sena bejn il-budget oriġinali u l-ispejjeż attwali tal-Korporazzjoni.

Biex isir dan jenħtieġ ippjanar aktar fit-tul, partikolarment dwar tibdil fi programmi ta' taħriġ u impjiegi."

- jiġifieri se nnaqsu l-budget -

"Wieħed jista' wkoll jitgħallem mid-differenzi tal-passat u jagħmel sforz ikbar biex il-budget oriġinali jkun eqreb lejn dak li realment jista' jsir.".

Dawn huma kummenti li ma tantx jawguraw tajjeb - dejjem jekk il-Ministru jaċċettahom - għal din il-liġi li hawn quddiemna.

F'paġna 81 ta' l-istess rapport hemm kumment ftit isbaħ mill-oħrajn - s'intendi dawn huma suġġerimenti u l-Ministru tal-Ħarsien Soċjali m'huwiex marbut li jaċċetta - li jgħid hekk:

"Ikun hemm ħlas nominali ta' Lm10 għal kull każ ta' appell li jitressaq quddiem l-NEA li jintradd lura jekk jintrebaħ il-każ.".

Dan huwa rapport li ta' min jixtarru sewwa imma mad-daqqa t'għajn ma tantx jidher li hawn affarijiet sbieħ kemm għall-industrija Maltija kif ukoll għall-impjiegi f'Malta.

Il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali llejla fl-aħħar ġabilna xi dokumenti li permezz tagħhom sirna nafu li fix-xahar ta' Marzu l-qgħad kien ta' 6,509, jiġifieri 4.5%.

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli, niġbidek l-attenzjoni biex kemm jista' jkun ma toħroġx barra mis-suġġett.

ONOR.

JOE CASSAR: Qed ngħid dan għax hija l-ETC li tipprovdi t-taħriġ u Artiklu 10 ta' l-Att prinċipali jitkellem proprju dwar allowances għal spejjeż ta' taħriġ u barra minn hekk isemmi wkoll persuni bi ħteġijiet speċjali.

Ta' min jgħid li s'issa taħt din il-liġi bbenefikaw - kien hawn ħafna mistoqsijiet dwar jekk irnexxietx jew le - 1,116-il ażjenda.

Din hija liġi li daħlet fis-seħħ fl-1 ta' Ġunju, 1987 u l-iktar setturi li bbenefikaw minnha kienu s-settur tat-tessuti fejn kien hemm 245 ażjenda li ħadu għajnuna; imbagħad kien hemm is-settur ta' l-inġinerija li bbenefikaw minnha 145 ażjenda; is-settur ta' l-għamara li bbenefikaw minnha 109 ażjenda u l-industrija tal-plastic fejn kien hemm 102 ażjendi li bbenefikaw minnha.

Minn din il-liġi bbenfikaw ukoll 36,858 ħaddiem.

Dan kollu juri li din il-liġi ma saritx għalxejn.

Dawn huma figuri li ta l-Ministru stess f'risposta għall-mistoqsija parlamentari 3,617 f'seduta numru 40 tal-5 ta' Marzu ta' din is-sena, jiġifieri dawn huma figuri uffiċjali.

Jiena ma nafx għaliex s'issa l-Ministru għadu ma ħariġx il-figuri għas-sena 1996 meta l- Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ li toħroġ l-istatistika dwar din il-liġi ħarġet rapport - liema rapport kien imqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra f'Diċembru li għadda waqt id-dibattitu fuq l-istess korporazzjoni - li minnu jirriżulta li sat-30 ta' Settembru tas-sena l-oħra ibbenefikaw 149 ażjenda, 3,981 ruħ u ntefqu kważi Lm559,000.

Jien ma nafx kif il-Ministru għadu ma ħariġx il-figuri għall-aħħar tliet xhur meta dawn huma figuri importanti ħafna għall-industrija Maltija.

Jiena se nerġa' nikkwota mill-istess rapport ta' l-ETC li jitkellem ukoll fuq il-kumpanniji li bbenefikaw minn din il-liġi.

F'dan ir-rapport insibu li hemm miktub hekk:

"Since 1987 the number of grant benefiting qualifying companies almost doubled from 89 in 1987 to 170 in 1994.

This steady progress is quite encouraging as it represents the increasing interest shown by manufacturing firms in embarking on the job training initiatives.".

Jiġifieri min irid jara jekk hux veru li bbenefikaw dawn l-industriji jista' jħares lejn dan ir-rapport li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra minn ministru tal-Gvern preżenti.

Kull ħaddiem għandu t-talenti tiegħu u kull ħaddiem irid jitħarreġ u parti minn din il-liġi qiegħda proprju għal hekk.

F'pajjiżna għandna soċjeta' li l-ħin kollu qiegħda tinbidel u għalhekk il- ħaddiem Malti irid kontinwament iżomm ruħu aġġornat ma' dak li qed jiġri fil-pajjiż.

F'dan il-pajjiż il-ħaddiem Malti għandu abbiltajiet kbar u mhux ta' min imaqdar lill-ħaddiem Malti.

Il-ħaddiem Malti għaraf il-bidla li qed isseħħ fid-dinja u rnexxielu jimxi 'l quddiem billi jitħarreġ, u l- affarijiet għal ċertu żmien imxew.

Jiddispjaċini li llum minħabba l- inċertezzi li hawn f'pajjiżna jidher li ħafna affarijiet qegħdin imorru lura u mhux ta' min iħallihom imorru lura.

Jiena semmejt il-figuri tal- qgħad; semmejt il-figuri ta' x'benefiċċji ngħataw minn mindu għaddiet din il-liġi; x'għamlet s'issa l-ETC bħala aġent ta' l-MDC - għalhekk qed insemmi l-MDC - u jkun tajjeb li dan ir-ritmu ta' xogħol ikompli.

Ikun ħażin għal pajjiżna jekk dan ir-ritmu jintilef jew isiru xi tibdiliet li jkunu ta' dannu għall-ħaddiema Maltin.

L-Onor.

Schembri Adami semma l- maġia, il-bojja, kejkijiet u ma nafx x'semma iżjed imma aħna la aħna sħaħar, la aħna bojja u lanqas qegħdin hawn biex nagħmlu l-kejkijiet!

Aħna qegħdin hawn biex nagħmlu dmirna u nagħmlu ġid lill-poplu.

Jiena semmejt il-persuni bi ħteġijiet speċjali u tajjeb li din il-liġi tagħmel enfasi fuq dawn il-persuni għax min għandu bżonnijiet speċjali huwa bniedem bħal ħaddieħor u għalih l-impjieg huwa ċavetta għall-ħajja aktar indipendenti.

Is-soċjeta' ħolqot iċ-ċwievet jew l-imfietaħ mhux biex tifred bniedem minn ieħor jew biex xi ħadd jgħid: Hawnhekk tiegħi għax jien għandi ċ-ċavetta, inti m'għandekx u allura hawn tirfislix.

Is-soċjeta' ħolqithom biex dawn jitqassmu bejn kulħadd bil-ħaqq u s-sewwa biex kulħadd jgħix ħajja ta' bniedem maħluq xbiha t'Alla b'jeddijiet li ħadd ma jista' jkasbarlu.

Fl-aħħar mill-aħħar iċ-ċavetta m'hijiex tagħna u wara li nkunu ħaddimniha rridu nagħtuha lura tleqq aktar minn meta konna ħadniha.

Għalhekk nerġa' ngħid li huwa importanti li tingħata għajnuna lin-nies bi bżonnijiet speċjali u noqogħdu attenti li ma nwarrbu lil ħadd.

Jista' jiġri li jsiru liġijiet - din qed ngħidha għal kull gvern u għal kull pajjiż - fejn permezz tagħhom il-Gvern jagħti sussidji mill-aqwa imma forsi jkunu qed jiġu mwarrba ċerti nies, ħaġa li hija ħażina ħafna għas- soċjeta' għaliex jekk is-soċjeta' twarrab lil xi parti minnha din ikun fiha kankru li fl-aħħar iġibilha l-kollass.

Hawnhekk wieħed ta' min jagħmel riferenza għar-rakkmandazzjoni numru 186 ta' l-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO) li dwar dawn in-nies tgħid hekk:

"... should enjoy equality of opportunity and treatment in respect of access to retention and advancement in employment which wherever possible corresponds to their own choice and takes account of their individual suitability for such employment.

In providing vocational rehabilitation and employment assistance to disabled persons the principle of equality of opportunity and treatment for all workers should be respected.

Special positive measures and an effective equality of opportunity and treatment between disabled workers and other workers should not be regarded as discriminating against other workers.

Measures should be taken to promote employment opportunities for disabled persons which conform to the employment and salary standards applicable to workers generally.".

Jiena ngħid li j'Alla din il-politika tkompli ħalli dawn in-nies jingħataw iktar impjiegi sabiex ikollhom - kif diġa' għidt - iċ-ċavetta għall-ħajja bħal ħaddieħor.

Kif qegħdin niddiskutu din il-liġi nixtieq nagħmel daqsxejn ta' suġġeriment biex nagħtu daqsxejn kas ta' dawk li għalqu ċerta eta' u qegħdin isibuha diffiċli - din issa ilha ftit taż-żmien - biex isibu mpjieg.

Min qed joqrob il-50 sena qed isibha diffiċli biex isib impjieg u jiena nissuġġerixxi lill-Ministru li f'din il-liġi, jekk jista', b'xi mod idaħħal li tingħata għajnuna lil min jimpjega lill-persuni ta' din l-eta'.

B'hekk inkunu solvejna mhux biss il-problema ta' nies qiegħda imma anke problema umana għaliex il-qgħad jolqot ħafna lill-bniedem u lill-familja.

Madam Speaker, qed nieħu gost ukoll li fit-tifsira tal-kelma "kumpannija" hemm ukoll inkluż il-kelma "koperativa" u nistenna li dan il-Gvern - forsi anke dan jista' jkun suġġeriment - jagħti għajnuna lill-koperativi iktar milli dawn ingħataw s'issa.

Jekk irridu li wieħed mis-sisien ta' l- ekonomija ta' pajjiżna jkun il-koperativi lil dawn għandna ngħinuhom.

Għalkemm koperativa ma tħallasx taxxa fuq id-dħul xorta waħda, skond din il- liġi u skond il-liġi tat-taxxa fuq id-dħul, hija meqjusa bħala kumpannija, ħaġa tajba ħafna.

Dan l-aħħar fil-Gazzetta tal-Gvern qrajt li żewġ koperativi marru lura u spiċċaw.

Jien jiddispjaċini li ġara dan u għandu jiddispjaċih ukoll kull min jemmen f'din il-kwalita' ta' żvilupp.

Anke hawnhekk jien nissuġġerixxi lill-Ministru li qed jippilota din il-liġi sabiex jara li b'xi mod tingħata aktar għajnuna lil dan il-qasam li kif jaf l-istess Ministru m'għadux limitat għall-biedja u s-sajd imma nfirex f'diversi oqsma tal-ħajja Maltija, għalkemm jista' jkun li sal-lum għadhom ma jikkwalifikawx - j'Alla jikkwalifikaw - skond il-provvedimenti li hemm f'din il-liġi.

Illlum il-ġurnata l-aspett tal-koperativi qed ikun mgħallem sewwa permezz tal-programm "Scoops" anke lit-tfal tagħna fl-iskejjel, ħaġa li mhux ta' min jittraskuraha.

Jekk irridu soċjeta' bbażata fuq l- ugwaljanza u fuq is-solidarjeta' rridu nagħtu kas ta' dan l-aspett.

Illum ix-xogħol m'għadux speċi ta' konflitt bejn min jaħdem u min iħaddem imma qed jieħu sura oħra.

Il-ħaddiem jenħtieġ il-ħbiberija sabiex ma jibqax iħossu biss bħala numru.

Jekk ma jkun hemmx dan jistgħu jsiru ħafna liġijiet tajbin u tingħata ħafna għajnuna għaliex xorta waħda ma jkun sar xejn.

Jiena nittama li din l-għajnuna tkompli tingħata speċjalment fis- sitwazzjoni li qegħdin fiha llum.

Jiena diġa' semmejt in-numru kbir ta' nies qiegħda - dan skond stqarrija maħruġa llejla - u semmejt wkoll kif qiegħda tonqos iċ-ċifra tan-nies li jaħdmu bi qligħ.

Il-Gvern Nazzjonalista spiċċa b'142,500 ruħ jaħdmu bi qligħ u llum dan in-numru niżel mhux ħażin.

Għalhekk il-Gvern irid jagħti kas ta' dawn l-affarijiet u joqgħod attent li ma jagħmilx tibdiliet li jkomplu jgħarrqu s-sitwazzjoni fl-impjiegi u fl- industrija ta' pajjiżna.

Din hija ġerħa li qed tħasseb lil kulħadd u j'Alla ma tibqax tinfirex.

Il-Gvern qed jgħid li naqsu l-impjiegi fis-settur tat-turiżmu imma jiena ngħidlu li l-impjiegi mhux fis-settur tat-turiżmu biss qed jonqsu iżda qed jonqsu wkoll f'setturi oħra u m'huwiex biżżejjed li nressqu liġi bħal din. ll-Gvern irid ikollu politika li toħloq fiduċja fil-pajjiż għax b'hekk biss il-pajjiż jista' jmxi 'l quddiem.

Jekk għandek industriji li qed ifallu l- Gvern irid jieħu ħsieb jara x'qed jiġri għaliex dawn l-industriji jridu jħaddmu n-nies.

Jiena ma nafx x'se jiġri bis-sitwazzjoni li ġej fiha dan il-pajjiż għax bin-numru ta' nies qiegħda dejjem jiżdied tista' tiġi sitwazzjoni fejn ikun hawn min jabbuża mill-ħaddiem.

Din hija sitwazzjoni li l-Gvern irid isolvi u għalhekk ikun tajjeb li nisimgħu l-kummenti tal- Ministru jew ta' xi ħadd minn sħabu dwar dawn l-affarijiet li saru tant jaħarqu f'dan il-pajjiż.

Dawn huma affarijiet li ħadd ma jixtieqhom u kulħadd għandu jmidd għonqu u jistinka sabiex l-affarijiet ma jkomplux sejrin għall-agħar.

Il-qgħad qiegħed jinfirex u qed isir problema li qatt ma kien hawn bħalha f'dawn l-aħħar għaxar snin.

Din hija problema li rridu niffaċċjawha flimkien u ħadd m'għandu joqgħod jgħid kliem żejjed - kulħadd jifhem x'irrid ngħid - għaliex l-industriji f'Malta malajr jintlaqtu u jekk jiġri dan ir-riżultat ibatih il-ħaddiem.

Fid-diskors tiegħu l-Onor.

Cilia semma lill-businessmen.

Jiena ngħidlu li mhux lill-businessmen imissu jsemmi imma lill-ħaddiem iż-żgħir li jmur quddiem il-membri tal-familja tiegħu u jgħidilhom li spiċċa mix-xogħol għax ġie ssensjat.

Din hija problema li dan il-Gvern irid jiffaċċja bis-serjeta' u għandu joqgħod attent biex ma jħallihiex tkompli tinfirex.

Ma jkun jiswa xejn li l-Gvern iġibilna liġijiet sbieħ bħal din li għandna quddiemna jekk imbagħad jibqa' għaddej bil-politika li qabad u s-sitwazzjoni ma tinbidilx minn kif inhi bħalissa.

Nispera li ma jkunx hawn xi ħadd li jipprova jaljena lill-poplu b'xi affarijiet oħra għaliex jekk isir hekk tkun qed issir ħaġa ħażina.

Jekk kien hemm xi ħaġa tajba li Marx kien għamel huwa li vvinta l-kelma "aljenazzjoni".

Din kienet kelma eżatta u j'Alla li f'dan il-pajjiż ma jkunx hawn xi ħadd li joqgħod jagħmel xi diskussjoni jew jagħmel xi intervisti biex joqgħod jitkellem fuq affarjiet oħra biex jaljena lin-nies.

Jiena ngħid li l-Gvern għandu jara x'qed jiġri bħalissa f'dan il-pajjiż.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Hemm iżjed rimarki?

L-Onor.

Jesmond Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, minkejja li l-iżvilupp ta' l- industrija huwa qasam li ftit għandu x'jaqsam ma' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar, il-qasam, li fuqu nitkellem b'mod uffiċjali għall-Oppożizzjoni, xorta waħda se nitkellem fuq din il-liġi li għandna quddiemna, u dan għal diversi raġunijiet.

L-Industrial Development Act kienet għaddiet minn dan il-Parlament fl-1987, ftit wara li ħa l-poter f'idejh il-Partit Nazzjonalista, u wieħed mill-għanijiet ta' din il-liġi huwa li jgħin lill- industriji ż-żgħar.

Sur President, jiena wkoll ġej minn ambjent ta' familja li hija mdaħħla f'industrija żgħira għaliex missieri huwa mastrudaxxa li jħaddem bejn ħamsa u għaxra min-nies u b'wiċċi minn quddiem nista' ngħid li għixt it-tbatijiet ta' familja ta' negozjant żgħir li jkun irid iwaqqaf negozju, speċjalment fiż-żmenijiet meta Malta kienet immexxija minn Gvern Soċjalista għax ftit li xejn kien hawn għajnuna għal negozji żgħar.

Fl-ewwel snin wara li ggradwajt jiena kont għamilt xi żmien naħdem mal-Korporazzjoni Maltija għall-Iżvilupp u b'hekk missejt b'idejja t-tħaddim ta' din il-liġi u anke t- twaqqif ta' industriji f'dak il-perijodu.

Jiena niftakar ukoll - kont għadni m'iniex attiv fil-politika - lill-Gvern Soċjalista, speċjalment lill- ex-Prim Ministru, L-Onor.

Dom Mintoff, jikkritika t-tax holidays li l- Gvern Nazzjonalista kien għamel fis-sittinijiet.

Ftit xhur wara li tela' - tista' tgħid li kien ilu fil-gvern daqs kemm ilu s'issa l-Gvern preżenti - il-Gvern Nazzjonalista waqqaf din il-liġi li ħafna nies iqisuha bħala landmark f'dak li għandu x'jaqsam mal-qasam industrijali fil-pajjiż.

Tant hu hekk li wieħed mill-ewwel passi prinċipali li qiegħed jieħu Gvern Laburista huwa li jemenda din l-istess liġi, liema emendi kienu se jitressqu minn Gvern Nazzjonalista ftit xhur qabel l-aħħar elezzjoni.

Min jaħdem fis-settur ta' l-industrija, bħalma huma l-accountants, jgħidu li l-Industrial Development Act hija waħda mill-aħjar li teżisti, anke meta mqabbla ma' liġijiet simili f'pajjiżi barranin.

Hija waħda mill-aħjar liġijiet partikolarment għal dawk l-industriji li jew ikunu ġejjin minn barra jew li jkunu orjentati lejn l-esportazzjoni.

Huwa fatt li meta niġu għall-industriji mwaqqfin minn Maltin, partikolarment f'industriji ż-żgħar, il-liġi kellha xi defiċjenzi u kien għal hekk li Gvern Nazzjonalista laħaq fassal abbozz ta' liġi li bih jemenda l-Industrial Development Act b'mod li industriji żgħar jibdew jibbenefikaw mil-loans u sabiex kumpanniji li t- tax holiday tagħhom tkun se tispiċċa jkunu jistgħu jgawdu minn għajnuna simili.

Sur President, l-IDA għandha bżonn ta' struttura li tapplika l-miżuri kollha li hemm f'din il-liġi u tikkontrolla dak li jkun għaddej.

Fil-każ ta' Malta din l-istruttura hija l-MDC, il-korp li l-IDA stess issemmi li għandu jiġġestixxi dak kollu li jmiss ma' din il-liġi.

Mill-esperjenza personali tiegħi ta' meta kont naħdem ma' l-MDC nista' ngħid li din hija struttura tajba ħafna sabiex taqdi industriji barranin imma ma tantx hija orjentata sabiex tgħin industriji lokali.

Jekk tkun barrani u titlob biex tiftaħ fabbrika aktarx tinqeda mill-ewwel imma jekk tkun Malti u tmur titlob allokazzjoni l-ewwel ħaġa li jistaqsuk hija jekk tesportax, u jekk ma tkunx tesporta jgħidulek li jistgħu jagħtuk biss art u ħafna drabi biex jagħtuk din l-art ikollok tistenna xhur sħaħ.

Din il-problema kompliet taggrava minn meta l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħarġet b'zoning riġidu li ftit jippermetti industriji qrib zoni residenzjali.

Min kien jiġġestixxi industrija żgħira minn xi garage - dak li ngħidulu internal development - qrib residenzi spiċċa li kien qed jaħdem mingħajr il-permess għal użu industrijali u ftit li xejn kellu ċans li jakkwista art f'zona industrijali bi prezz raġonevoli.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' l-allokazzjoni li tipprovdi l-MDC irrid ngħid li din ħafna drabi tipprovdi fabbriki ta' 1,000 metru kwadru li ħafna drabi jkunu orjentati lejn il-manifattura.

Jiena niftakar li meta kont naħdem ma' l-MDC ħafna drabi konna noqogħdu naqsmu dawn il-fabbriki kbar biex joqogħdu fihom industriji ħafna iżgħar.

Jiena naħseb li għandha tidħol il-prattika li l-MDC tibni units żgħar biex verament inkunu nistgħu ngħidu li qegħdin ngħinu lill-industrija ż-żgħira mhux biss billi nagħtuha l-premises imma anke billi niddisinjaw mill-ewwel il-premises għal din l- industrija.

Sur President, l-MDC għandha diversi sezzjonijiet; għandha s-sezzjoni li tissejjaħ l-estate division li tieħu ħsieb il-bini tal-fabbriki; u hemm sezzjoni partikolari li tieħu ħsieb l-IDA u hija sfortuna li din hija sezzjoni żgħira ħafna fejn in-nies li jaħdmu fiha ftit għandhom esperjenza ta' l-industrija privata.

Kieku dawn in-nies kellhom esperjenza ta' l- industrija privata forsi jkunu ftit iktar sensittivi għall-pressjonijiet u t-tbatija li jsofri industrijalist żgħir meta din il-liġi ma tkunx applikata kif suppost jew meta jdumu jaħsbuha biex japplikawha.

Hemm bżonn li min ikun responsabbli jibda jkun iktar effiċjenti fl-ipproċessar ta' l-applikazzjonijiet.

Hemm applikazzjonijiet ta' għajnuna li jieħdu s- snin biex ikunu pproċessati.

Tajjeb li wieħed jgħid li hemm diversi forom ta' għajnuna li wieħed jista' jieħu taħt din il-liġi; tista' tieħu allokazzjoni ta' fabbrika jew art, soft loans, duty exemptions u tnaqqis fir-rata tat-taxxa; għandek ukoll li għajnuna li tingħata wara li jkunu saru investimenti kapitali l- ispejjeż li jsiru f'export promotions ikunu tax deductable; l-istess jekk tagħmel xi riċerka, l-ispejjeż li tagħmel jitnaqqsu mit-taxxa u d-dividends li jitħallsu mill-profitti jkunu wkoll eżenti mit-taxxa.

Hemm ukoll it- training grants li huma tax free.

Jiġifieri hemm ħafna forom ta' għajnuna li wieħed jista' jgawdi minnhom u naturalment għal kull forma ta' għajnuna hemm bżonn ta' applikazzjoni.

Per eżempju, jekk wieħed juża parti mill- profitt sabiex jixtri makkinarju r-rata tat-taxxa tiegħu tiġi mnaqqsa, pero' sabiex dan iseħħ dak li jkun irid jagħmel applikazzjoni.

Sur President, jiena naf b'każi meta applikazzjonijiet għat-tnaqqis ta' taxxa taħt din is-sezzjoni damu s-snin sabiex ġew ipproċessati bil-konsegwenza li dik l-industrija żgħira li seta' kellha rebate li forsi kien jerġa' jpoġġiha fuq saqajha ma gawdietx minnu.

Rigward il-premises li talloka l-MDC irrid ngħid li jekk l-industrijalist li jkun qed japplika ma jkunx Malti li jesporta imma jkun Malti li forsi qed jaħdem għall-industrija lokali dan x'aktarx, kif għidt qabel, jingħata art li fuqha jkun irid jibni l-fabbrika tiegħu u l-kondizzjonijiet marbuta ma' l-allokazzjoni ta' l-art m'humiex daqstant inkoraġġanti għal xi ħadd li jrid jibni from scratch, għax din l-art ultimately ma tkunx tista' tiġi trasferita lil terzi u wieħed lanqas jista' jużaha sabiex jagħmel ipoteka biex imbagħad ikun jista' jissellef biex jiżviluppa l-business tiegħu.

Jekk dan ikun industrijalist żgħir u forsi fuq id-dar tiegħu diġa' jkollu ipoteka biex bniha, minn fejn se jġib il-flus biex ikabbar l-industrija tiegħu?

Biex inkompli nitkellem fuq l-MDC l-istruttura li tikkontrolla din il- liġi, irrid ngħid li huwa tajjeb li anke din il-korporazzjoni tkun imħarsa billi jkun hemm iċ-checks and balances neċessarji.

Il-liġi tipprovdi wkoll għal dawn iċ-checks and balances u tgħidlek li suppost ikun hemm bord ta' appell.

Meta l-bord ta' l-MDC huwa kompost minn diversi nies li ġejjin mill-industrija huwa tajjeb li jkollna dan il-bord ta' appell, liema bord għandu jkun indipendenti u mwaqqaf fi żmienu ħalli verament dawn iċ-checks and balances ikunu jeżistu.

L-aħħar ħaġa li nixtieq ngħid fuq l-MDC hija li s-sezzjoni li tagħmel monitoring ta' din il-liġi ħafna drabi tispiċċa biex tinterpreta l-liġi hi stess.

Per eżempju, jekk industrijalist jingħata għajnuna fuq xi makkinarju li jitħalla idle għal xi perijodu, l-MDC tgħid li l-benefiċċju jkun intilef.

Din hija purament interpretazzjoni għaliex fil-liġi m'hemm xejn li jgħid dan.

Eżempju ieħor huwa li jekk tinxtara xi vettura li fuqha tkun ingħatat xi għajnuna din ma tkun tista' tinbigħ qatt minkejja li l- liġi tgħidlek li hemm rata mgħaġġla ta' depreciation u tista' tgħid li f'ħames snin dik il-vettura, on paper, ikun spiċċalha l-valur tagħha.

Pero' minkejja dan, jekk min xtraha jkun gawda minn għajnuna biex xtraha, dan ma jkunx jista' jbigħha.

Din hija wkoll interpretazzjoni tal-liġi pero' jiena mingħalija li l-qorti biss tista' tinterpreta l-liġi!

Jekk aħna se niġu għall-punt li fil-liġi kif inhi hemm ċerti affarijiet li għandhom bżonn ta' interpretazzjoni għandna naqblu fuqhom u nagħtu l- inkarigu lill-MDC li tagħmel guidelines biex min irid jagħti pariri lill- klijent ikollu guidelines miktuba u ppubblikati u b'hekk inkunu konsistenti u koerenti mal-poplu.

Fl-aħħarnett nixtieq nitkellem fuq it-tip ta' negozju li jikkwalifika għal għajnuna.

Il-liġi tgħid li wieħed mill-oqsma li jistgħu jikkwalifikaw huwa dak ta' l-ortikultura u akwakultura fuq skala kbira.

Jiena m'iniex ċert jekk hemmx definizzjoni ta' xi tfisser "skala kbira" pero' għandna nkunu ċari dwar id-definizzjoni ta' din il-frażi.

Forsi issa li qegħdin nestendu aktar l-iskop tal-liġi oriġinali għandna naraw jekk għandniex inkomplu nibqgħu ninsistu u ngħidu fuq "skala kbira".

Naħseb li jkun tajjeb ukoll jekk naraw għandniex nestendu l-iskop ta' din is-sezzjoni għal industriji oħra f'dan il-qasam.

Per eżempju, għalfejn din is-sezzjoni tirrigwarda biss ortikultura u akwakultura?

Illum għandna industriji ta' poultry b'5,000 tajra u mill-mod ta' kif jitrabbew, kif isir is- slaughtering u l-packaging tagħhom wieħed jinnota li huma industriji proprja.

Każ ieħor li ltqajt miegħu meta kont naħdem l-MDC kien ta' fabbrika fejn kienu jagħmlu smoked turkey u niftakar li meta kont qed nitkellem mal- proprjetajru kont staqsejtu jekk id-dundjan hux se jixtrih minn Malta jew inkella huwiex se jġibu mill-Italja u dan kien irrispondieni u qalli li jrid iġibu mill-Italja għax irid ikun mrobbi f'ċerti kondizzjonijiet.

Jien ma narax għalfejn m'għandniex ninkoraġġixxu ċerti tip ta' industrija, fosthom dik tal-biedja, u nabbinawha anke ma' dan li se nagħmlu.

Illum qegħdin naraw ħafna industriji li jagħmlu l-food processing u anke l- ismoking ta' ċertu laħam u industriji oħrajn li huma relatati mal-prodotti ta' l-ikel, bħalma huma dawk tal-produzzjoni tal-ġbejniet u l-yogurt.

Jiena ma nafx jekk il-kelma "proċessar" kif użata fil-liġi fil-fatt tinkludhiex lil dawn l-industriji u naħseb li jkun tajjeb li nkunu speċifiċi dwar dan.

Settur ieħor li jista' jkun mgħejjun u forsi ta' min jinkludih fid- definizzjoni ta' "industrija kwalifikanti" huwa s-settur tar-riċiklaġġ.

Jiena għandi f'moħħi l-industrija tar-riċiklaġġ tal-karta, tal-metall u forsi tal-ħġieġ.

Xbajna nisimgħu li dawn l-industriji m'humiex vijabbli f'pajjiżna pero' jien naħseb li industriji ta' dan it-tip iservu ta' import substitution ta' materja prima u jgħinu wkoll għall-kontroll ta' l-iskart.

Forsi bl-għajnuna ta' din il-liġi dawn l-industriji jkunu jistgħu jitwaqqfu.

Fil-fatt jien kont għamilt mistoqsija parlamentari lill-Ministru dwar kumpanniji ta' riċiklaġġ li gawdew minn din l-għajnuna fejn staqsejtu hekk:

"B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4770, jista' l- Ministru jgħid liema kienu dawk il-kumpanniji li gawdew minn għajnuna taħt l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali, Kap. 325, għal xogħol u proġetti komuni ma' riċiklaġġ?".

Ir-risposta tal-Ministru kienet tgħid hekk:

"S'issa kien hemm żewġ kumpanniji għall-proġetti ta' riċiklaġġ li gawdew minn għajunua taħt l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali Kap 325.

L-interpellant irid japrezza li hemm id-dispożizzjonijiet dwar il- kunfidenzjalita' ta' l-informazzjoni ta' l-istess liġi u għalhekk ma tistax tingħata aktar informazzjoni.".

Fil-fatt jien ma nafx eżatt f'liema settur kienu dawn il-kumpanniji li gawdew minn din l-għajnuna għaliex jista' jkun li kien jirrigwarda r- riċiklaġġ ta' l-ilma bħal meta, per eżempju, jkun hemm min jipproċessa l- ilma li jkun intuża għall-ipproċessar tal-ġebel u tad-denim.

Jiena mhux dak it-tip ta' riċiklaġġ għandi f'moħħi imma r-riċiklaġġ ta' ħġieġ, ta' karta u ta' metalli għax hemm bżonn li din it-tip ta' industrija tibda dieħla wkoll f'pajjiżna u forsi ta' min wieħed jaħseb kif jagħmel emenda għal-liġi f'dan is-sens.

Industrija oħra li ta' min jinkludiha ħalli tibbenefika minn din il-liġi hija dik ta' l-artiġjanat.

Ma nafx jekk dawk li jaħdmu l-fuħħar jaqgħux taħt id-definizzjoni ta' "industrija kwalifikanti".

Huwa importanti ħafna li ngħinu lill-industrija ta' l-artiġjanat għaliex din hija l-benniena tas- snajja' Maltin.

Ħafna drabi l-prodotti tagħhom jinxtraw mit-turisti u anke jissostitwixxu prodotti li forsi li kieku ma jaħdmuhomx dawn l-artiġjani Maltin nispiċċaw biex nimportawhom.

Sur President, jiena ma dħaltx fuq aspetti legali ta' l-emenda proposta għax persważ li f'din il-Kamra hawn nies li huma kompetenti ħafna iktar minni biex jitkellmu minn dan il-lat.

Nixtieq nagħlaq id-diskors tiegħi billi nenfasizza li huwa tajjeb li ż-żewġ naħat jaqblu fuq din il-liġi imma waqt li qed niddiskutu l-emendi għal din il-liġi, li issa ilha in vigore għaxar snin, għandna naraw jekk humiex se jiġu msarrfa f'ħidma tajba mill-MDC, jekk humiex se jkopru dak li għandna nkopru u jekk humiex se jagħtu l-għajnuna li verament l-industrija Maltija għandha bżonn .

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru Mizzi sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 6 ta' Mejju, 1997 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet Finanzjarji - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Taxxa tad-Dwana u tas-Sisa - it-Tieni Qari; u

Mozzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar il-Liġi tal-VAT - Kontinwazzjoni.

MADAM SPEAKER: Hemm rimarki?

L-Onor.

Anton Refalo.

ONOR.

ANTON REFALO (Segretarju Parlamentari għal Għawdex): Sur President, il-ġimgħa l-oħra l-Onor.

Giovanna Debono ħadet mill-ħin ta' l-Aġġornament biex titkellem f'dan il-Parlament u llum nixtieq nirrispondi għal xi punti li qajjmet hija stess.

Skond l-Onor.

Membru beda jberraq f'dak li jirrigwarda impjiegi.

Skond ma qalet, fi żmienhom lanqas biss kienu jitkellmu dwar il-qgħad jew jiddiskutu dwar ix-xogħol għaliex kull min ried jaħdem ħadem.

Jien naħseb li jekk hemm xi ħadd li m'għandux jitkellem b'dan il-mod huwa proprju l-Onor.

Membru għaliex meta fil-Gvern kien hemm il-Partit Nazzjonalista l-Onor.

Debono kienet titkellem mod u issa li tinsab fuq in-naħa ta' l-Oppożizzjoni qiegħda titkellem u taġixxi mod ieħor.

Qed ngħid dan għaliex għall-Gvern Nazzjonalista s-soluzzjoni għal Għawdex ma kenitx il-ħolqien ta' impjiegi u mhux veru li lil min ma kellux impjieg kienu jipprovaw iddaħħluh fis-settur privat imma kienu jgħadduh bord.

Din kienet is-sitwazzjoni ta' l-impiegi fil-gżira Għawdxija.

Jiena niftakar, per eżempju, li ftit qabel l-elezzjoni kont qed indur fir- raħal tal-Qala u dħalt għand persuna u din bdiet tibki.

Jiena staqsejtha x'għandha u din qaltli li l-Onor.

Giovanna Debono kienet qaltilha li m'hemmx impjiegi u s-soluzzjoni għar-raġel tagħha kienet li jgħadduh bord.

Fil-fatt lil dan ir-raġel, li ried jaħdem, f'temp ta' ġimgħa għaddewh bord.

Kulħadd jaf li fi żmien il-Gvern Nazzjonalista kienu jintagħżlu n- nies skond il-kulur politiku tagħhom, jagħżlu s-segretarju tal-bord u anke t-tobba u f'temp ta' xahar dak li jkun jgħaddi bord.

GĦalhekk jiena nappella lil dan il-Gvern sabiex jagħmel studju bis-serjeta' dwar dawn in- nies li għaddew bord għaliex fin-Nadur dawk li huma ta' kulur politiku differenti minn tagħna kollha jirċievu xi pensjoni jew benefiċċju.

Dan kien il-mod kif il-Partit Nazzjonalista f'Għawdex kien itaffi s-sitwazzjoni ta' l-impjiegi.

L-Onor.

Debono missha qalet li lill-Laburisti kienu jeħduhom quddiem l-ETC u joffrulhom impjieg li ma kien ikun impjieg xejn u lill-oħrajn jgħadduhom bord fi żmien xahar!

L-Onor.

Debono tkellmet ukoll fuq id-diskriminazzjoni pero' ma qaltilniex kif hija stess daħħlet il-ħaddiema fil-Gozo Channel Co. Ltd. u kif hija stess, ġurnata qabel l-elezzjoni, daħħlet sitt ħaddiema bħala sewwieqa ta' l-ambulanzi meta lanqas biss kellhom il-group "D" licence, imbagħad l- ambulanza ta' Maria Buġeja - dik il-mara tal-Cash for Cancer - qegħdin jgħidu li ma jridux isuquha għax m'għandhomx il-group "D" licence!

Dan għandha tgħidilna l-Onor.

Giovanna Debono.

Imbagħad semmietilna l-catamaran u staqsietna kif dan is-servizz m'huwiex jaħdem u jien issa qed nistaqsiha għalfejn huma kienu waqfu l-Gozo Express.

Ma tafx l-Onor.

Debono li s-servizz tal-catamaran kien jitlef Lm1,000 kuljum?

Ma tafx bis-somma ta' Lm800,000 f'shares li pproġettaw li jħallsu lill-azzjonisti meta dawn ix-shares lanqas biss kienu jiswew karlin?

Aħna l-catamaran irridu nħaddmuh u qegħdin nippjanaw biex nibdew inħaddmuh bis- serjeta' pero' rriduh li ma jitlifx u għalhekk qegħdin f'negozjati sabiex inħaddmuh kemm għall-istudenti kif ukoll għat-turisti u nisperaw li naslu għal dan għall-benefiċċju ta' kulħadd.

Imbagħad l-Onor.

Debono staqsietna x'se nagħmlu b'dawk l-1,300 Għawdxi li jgħixu ġo Malta.

Jien ngħidilha li fi ftit taż-żmien ieħor se joħorġu formoli apposta u min verament huwa ntitolat għal sussidju se jieħu s- sussidju.

Qed ngħid ''min verament huwa ntitolat" għaliex l-Onor.

Giovanna Debono ma qaltilniex li kien hemm persuni li taparsi kienu jbiddlu r-residenza tagħhom u kienu jirreġistraw ġo Marsalforn jew ġox-Xlendi biex ikunu jistgħu jivvotaw fil-gżira Għawdxija.

Dawk ma semmithomx imma għoġobha ssemmi biss l-1,300 Għawdxi.

Imbagħad semmiet it-transfers u hawn jiena nistaqsiha: Insejtu lill- Onor. Perit Borg li kontu tajtuh transfer għal Malta u llum qiegħed lura magħna?

Insejtha lil dik il-fattiga anzjana li kellha lil missierha marid bil-cancer u li l-Onor.

Joe Debono Grech kien talbek bil-ħniena għaliex kienet taqa' taħt id-dipartiment tiegħek sabiex iġġibha taħdem f'Għawdex għaliex kienet tħalli lil missiera magħluq f'kamra bl-ikel u x-xorb għal ġurnata sħiħa?

Ta' min jgħid li l-Onor.

Giovanna Debono lil din il-fattiga mhux talli ma tellgħathiex Għawdex talli iktar għamlet sikkatura magħha biex tibqa' f'Malta u fil-fatt damet hawn għaxar snin, u konna aħna li tellajniha GĦawdex.

Lill-Onor.

Debono nistaqsijha wkoll: Insejtu t- transfer li tajtu lis-Sur Ġorġ Farrugia, il-personal assistant tiegħi li mid-Dipartiment ta' l-Informazzjoni ...

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Refalo, oqgħod attent kif issemmi l-ismijiet jekk m'humiex nies li qegħdin f'kariġa pubblika.

ONOR.

ANTON REFALO: Sur President, jiena qed ngħid li lil dan kienu tawh transfer mill-Information Department għall-Water Works Department għaliex hemmhekk ma ried imur ħadd.

U bħal dawn hemm każijiet oħrajn, per eżempju s-Sur Anton Cordina li tawh transfer għall-Qorti, lis-Sur Joe Masini li mis-Social Services Department tefgħuh il-Posta u s-Sur Horace Rapa li tefgħuh fid-Dipartiment ta' l-Agrikoltura għaliex hemmhekk ukoll ma ried imur ħadd.

Kien hemm imbagħad mijiet ta' transfers mill-Public Works, per eżempju, dak tas-Sur Frankie Cauchi li minn officer-in-charge tal- Public Cleansing Department tefgħuh għassa ċ-ċimiterju.

Imbagħad xi ngħidu għall-promotions, Sur President?

L-Onor.

Debono missha semmiet li n-Nazzjonalisti kollha kont issibhom f'postijiet fejn hemm l-allowances u l-overtime.

Per eżempju, wieħed Nazzjonalist li fi żmien l-Amministrazzjoni Nazzjonalista kien jaħdem l-MMU, ivvintawlu s-CMU u tawh allowance li lanqas kellu dritt għaliha.

Kien hemm ieħor li sar supervisor fil-Public Cleansing Department fl-1987, imbagħad ħa ħames promotions u spiċċa works manager.

Ieħor li kien assistant WTO fil-Water Works Department spiċċa works manager u għadu hemmhekk in-charge sal-lum allavolja hemm inġinier gradwat.

Nista' nsemmi ieħor li kien għamel disa' snin fil-ministeru għal Għawdex u ftit qabel l-elezzjoni ħa promotion u bagħtuh fid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni u għamlulu uffiċċju għalih.

U nista' nibqa' nsemmi minn dawn il-każijiet.

Per eżempju, ġurnata jew tnejn wara l-elezzjoni dawn ivvintaw management committee u taw transfer lilhom infushom!

Per eżempju, is-Sur Frederick Azzopardi li kien il-private secretary ta' l-ex-Ministru Tabone mar il-Land Registry min jeddu; is-Sur John Cremona li kien il-personal assistant mar id-Dipartiment tal-Kultura; u Ms Fabianne Grech marret fid-Dipartiment tal- Care for the Elderly.

Jiġifieri dawn, ġurnata wara l-elezzjoni, sabu l- aħjar jobs u ppostjaw lilhom infushom hemmhekk.

Dan hu li sar wara l- elezzjoni u mhux tajnihom transfers aħna.

Imbagħad kien hemm ukoll is-Sur Sonny Gatt u s-Sur Antoine Buttigieg li marru fid-Dipartiment ta' l- Agrikoltura, f'postijiet fejn jaħdmu bil-halfdays.

Imbagħad kien hemm messaġġiera li marru jew il-Librerija jew it-Trade Department.

L-Onor.

Debono qalet li saru transfers fis-Segretarjat għal Għawdex u jien nistaqsiha jekk tafx li għad hemm telephone operators u nies li jaħdmu fir-registry li kienu hemm fi żmien l-ex-Ministru Tabone.

L-Onor.

Debono taf li d-diretturi u l-ħaddiema għadhom dawk li kien hemm qabel u aħna lill- assistants għamilnihom diretturi?

Allura kif l-Onor.

Debono tiġi tgħid li aħna tajna t-transfers!

Per eżempju, fid-dipartimenti min għadu jikkmanda?

Mhux l-istess nies!

Mhux is-Sur Victor Scicluna għadu jikkmanda fl-MSD u għad għandu l-karozza tal-gvern ukoll!

Mhux is-Sur Euchar Mizzi għadu jikkmanda fid-Dipartiment ta' l-Indafa Pubblika u mhux is-Sur Lawrence Galea għadu jikkmanda fid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni!

U nżid ngħid li aħna għandna fiduċja f'dawn in-nies.

Imma allura kif tiġi l-Onor.

Debono u tgħid dawn l-affarijiet!

Madam Speaker, aħna kulma għamilna kien li rriorganizzajna s-senior principals u l-principals skond il-grad tagħhom u fl-istess ħin rajna li ma jkunx hemm ħela u sparpaljar.

Per eżempju, kif jista' wieħed jippretendi li nħallu lil bniedem għassa ma' pompa tad-drenaġġ meta lanqas biss kien hemm pompa?

Fil-fatt aħna lil dan il-bniedem ipprovajna nfehmuh li ilu madwar tliet snin għassa ma' pompa fantażma.

Kif jista' wieħed jippretendi li nħallu lil bniedem jaħdem bħala ġardinar fil-Pitkalija meta hemmhekk m'hemmx għelieqi imma sempliċement sabiex dan ikun jista' jibda xogħol fl- 4.00 a.m. u jitlaq lejn id-dar fis-7.00 a.m?

Mela dawn l-affarijiet tista' tħallihom għaddejjin!

Kif jista' wieħed jippretendi li nħallu lil bennejja jaħdmu mad-Dipartiment tal-Kultura biex joqogħdu jarmaw?

Aħna lil dawn għidnilhom li ħadd m'hu se jeħdilhom posthom pero' għidnilhom ċar u tond li meta jinqala' xi xogħol ta' bini jridu jagħmluh ukoll u fil-fatt dan fehmuh għax illum qed jibnu l-heliport.

Kellna wkoll każ ta' bniedem bil-grad ta' TO1 li wara li fehmnih li ma jistax jibqa' jaħdem iċ-Ċittadella bgħatnih id- Drainage Section, tajnih Skytel u allowance ta' Lm50 u llum jinsab kuntent.

Dawn huma l-affarijiet li qed isiru fil-gżira Għawdxija.

Madam Speaker, illum l-affarijiet qed isiru bis-serjeta' u bi pjan mhux bħal meta kien hemm fil-gvern il-Partit Nazzjonalista.

Hawn biżżejjed insemmi każ ta' waħda li minħabba li setgħet taħdem bil half days biss fi żmien il-Gvern preċedenti kienet taħdem ħames nofs ta' nhari fil-ministeru għal GĦawdex u s-Sibt kienet tmur taħdem nofs ta' nhar f'dipartiment ieħor biex f'ġimgħa tkun ħadmet 40 siegħa u aħna tajniha transfer u bgħatniha taħdem l-isptar għaliex hemmhekk jaħdmu bil-half days.

Madam Speaker, dawn huma l-affarijiet li missha ssemmi l-Onor.

Giovanna Debono.

Aħna mhux veru tajna t-transfers imma qegħdin sempliċement nippjanaw bis-serjeta' u kif qal il-Prim Ministru ħadd ma għandu jippretendi li l-post li qiegħed jaħdem fih għandu jibqa' tiegħu għal dejjem.

Aħna lesti naħdmu bis-serjeta' ma' kulħadd basta x-xogħol isir bis- serjeta'.

Aħna dak li nesiġu mill-ħaddiem Għawdxi u fil-fatt ftit ftit diġa' qed indaħħlu l-kultura tax-xogħol u tal-bżulija.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Chris Cardona.

ONOR.

CHRIS CARDONA: Sinjura President, naħseb li kulħadd baqa' ċċassat meta f'dawn il-ġranet fl-aħbarijiet u fil-gazzetti rajna ritratti ta' inċident tat-traffiku li kkawża l-mewt ta' tfajjel ta' 14-il sena.

Kif kulħadd jaf, in-numru ta' inċidenti fatali fl-ewwel ftit xhur ta' din is- sena tela' għal tmienja.

Ta' min wieħed jgħid ukoll li bejn l-1990 u l- 1994 f'pajjiżna kellna aktar min 50,000 inċident tat-traffiku - 85 minnhom kienu fatali - li ħallew aktar min 800 persuna jsofru ġrieħi gravi.

Din hija sitwazzjoni allarmanti u għalhekk jenħtieġ li jsir xi ħaġa f'dan ir- rigward.

Naturalment din l-istatistika turi biċ-ċar il-bżonn li naraw x'se nagħmlu biex intaffu din il-problema.

Madam Speaker, jien naħseb li rridu nsibu mod effettiv ta' kif inħarsu lejn din il-problema fuq żewġ binarji; l-ewwelnett billi nedukaw lill- pubbliku f'dan ir-rigward u t-tieni nett billi nenforzaw tassew il-liġijiet li għandna u li għad irid ikollna.

Il-kampanji edukattivi jistgħu jieħdu diversi forom u fil-fatt hawn ta' min isemmi l-kampanji edukattivi li qed isiru fuq sewqan iżjed bil-galbu, fuq l-użu tas-seat belt u kontra li jittieħed xorb alkoħoliku meta xi ħadd ikun se jsuq.

Ċertament li din l- informazzjoni li qed tingħata lill-pubbliku għandha tieħu forma iktar attraenti biex finalment tkun iktar effettiva.

M'iniex qed ngħid li preżentement din l-informazzjoni li qed tingħata m'hijiex attraenti pero' naħseb li jridu jinstabu strutturi ġodda għal dan l-għan ħalli fl-aħħar mill-aħħar ir-response tal-pubbliku jkun iktar b'saħħtu.

Hemm bżonn li s- sewwieq jingħata kontinwament il-messaġġ li jekk josserva r-regoli u l- liġijiet li jirrigwardaw is-sewqan fl-aħħar mill-aħħar ikun qed jipproteġi lil ħajtu stess.

Mill-istatistika li tinġabar - din tinġabar anke mill- Pulizija - jidher li persentaġġ għoli ta' dawk li jkunu involuti fl- inċidenti tat-traffiku huma żgħażagħ u għalhekk il-kampanji ta' l- edukazzjoni u ta' l-informazzjoni f'dan ir-rigward primarjament iridu jkunu indirizzati liż-żgħażagħ.

Iż-żgħażagħ bilfors li huma iktar esposti għall- inċidenti tat-traffiku għax dawn huma l-iktar sezzjoni ta' nies li joħorġu tard u li jiffrekwentaw postijiet ta' divertiment li jbigħu xorb alkoħoliku.

Ovvjament meta wieħed ikun għadu kif tgħallem isuq ikun ferħan li jkollu l-pedala tal-gass taħt saqajh u huwa proprju għal dan li ż- żgħażagħ għandhom jingħataw iktar importanza fl-edukazzjoni tas-sewqan.

Madam Speaker, jiddispjaċini ngħid li għal dawk li huma liġijiet u regoli tas-sewqan tat-traffiku għadna lura ħafna u l-osservanza ta' dawn il- liġijiet u regoli tista' tiġi deskritta bħala tad-daħk.

Il-pulizija għalxejn jagħmlu xogħlhom - kif fil-fatt qegħdin jagħmlu - billi jikkontrollaw it-traffiku u jaraw li fis-sewqan ma jkunx hemm min jikser il- liġi jekk persentaġġ kbir ta' min jikser il-liġi jirranġa l-multa li jkun weħel jew inkella jgħaddiha lixxa b'xi mod jew ieħor.

Għalhekk hemm bżonn li s-sistema preżenti tiġi modifikata, fis-sens li tkun iktar effettiva, anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-inforzar tagħha.

Hawnhekk ta' min jgħid li minbarra s-sistema ta' multi ħafna pajjiżi, bħall-Kanada, adottaw sistemi ta' punti fejn meta sewwieq jikser il-liġijiet tat-traffiku jitlef ċertu ammont ta' punti li jkollu kull sena u meta finalment jitlef il-punti kollha titteħidlu l-liċenzja tas-sewqan għal perijodu ta' żmien.

Ma' dan wieħed irid jgħid ukoll li f'każ li sewwieq ikun tilef il-punti kollha u jibqa' jsuq bla liċenzja jista', jekk jinqabad, jeħel sentenza ta' ħabs.

Minn dan wieħed jista' jara l-livell ta' dixxiplina li għandhom fil-Kanada.

Madam Speaker, jien m'iniex ngħid li minn estrem għandna mmorru f'estrem ieħor pero' jekk ħadd m'hu se jkollu l-kuraġġ jgħid li s-sistema li għandna bħalissa hija waħda redikola għax qed taħli l-ħin tal-pulizija u m'hijiex qed tagħti r-riżultati mixtieqa - għalhekk hemm bżonn insibu mezz biex nenforzawha iktar milli biex nimmodifikawha - żgur li se nkomplu nisimgħu b'iktar każijiet ta' inċidenti u sfortunatament xi wħud minnhom fatali.

Jien naħseb li kif qed turi l-istatistika jekk ma jkunx hemm enforzar sew tal-liġijiet dawn l-inċidenti se jkomplu jiżdiedu.

Madam Speaker, la qed nitkellmu fuq is-sewqan ma nistgħux ma nagħmlux riferenza għal ċerti temi li wkoll huma relatati ma' l-inċidenti tat- traffiku bħal, per eżempju, il-qagħda li jinsabu fiha t-toroq tagħna.

Huwa inutli li wieħed jgħid li l-istat tat-toroq lokalment ma jgħinx biex nevitaw ċerti inċidenti għax huwa proprju għalhekk li s-sewwieqa jridu jifhmu li għandhom joqogħdu aktar attenti u jikkonċentraw iktar waqt is- sewqan u mhux, kif ġieli tara min jagħmel, jieklu jew jitkellmu fuq xi mobile phone.

Hemm bżonn li l-pulizija joqogħdu b'seba' għajnejn ħalli jaraw li bl-aġir tagħhom is-sewwieqa ma jikkawżawx danni għalihom u għal ħaddieħor.

Madam Speaker, fattur ieħor li għandu x'jaqsam mas-sewqan, u li diġa' ġie msemmi kemm f'dan il-Parlament kif ukoll barra, huwa l-użu tal-breathyliser test.

Preżentement il-pulizija ma jistgħux jieħdu passi kontra min ikun qed isuq taħt l-effett ta' l-alkoħol għaliex ma għandhomx il-mezzi biex jagħmlu dan.

Allura kif nistgħu nippretendu li l-inforzar tal-liġi jkun effettiv jekk min suppost jieħu ħsieb dan l-inforzar ma għandux l-għodda neċessarja!

Meta l-pulizija jagħmlu roadblock ma jistgħux jaraw li s- sewwieqa huma konformi mal-liġi sempliċement billi jieħdu d-dettalji tal- liċenzja jew tal-karta ta' l-identita' tagħhom.

Madam Speaker, nixtieq nagħlaq id-diskors tiegħi billi ngħid li hemm bżonn li fis-sewqan indaħħlu iktar sens ta' serjeta' u ta' dixxiplina għaliex ma nistgħux nibqgħu nippermettu li jgħaddi kollox u nibqgħu nżommu t-tradizzjoni li s-sewwieq Malti jagħmel li jrid.

Hemm bżonn ukoll li l- partijiet kollha involuti f'dan il-kamp jikkoordinaw iktar ix-xogħol tagħhom u jingħataw ferm iktar riżorsi u attenzjoni biex ikunu jistgħu jattakkaw din il-problema u jsolvuha bl-aħjar mezz possibbli sabiex forsi fl-aħħar ma nibqgħux nisimgħu aħbarijiet koroh bħal dawk li smajna nhar is- Sibt, jew għallinqas nisimgħuhom inqas frekwenti.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Il-mistoqsija hi li l-Kamra tiġi aġġornata għal nhar it-Tlieta, 6 ta' Mejju, 1997 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru Mizzi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u fid-9.21 p.m. il-Kamra aġġornat.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ENEMALTA - DAWL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm se jibqalgħa bozoz u fanali għall-street lighting il-Korporazzjoni Enemalta wara li jitlesta l-proġett ta' Buġibba kif ukoll li bid-dawl allokat għall-proġett se jkun spiċċa l-vot għall- street lighting li l-Korporazzjoni Enemalta għandha din is-sena?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ħafna mill-bozoz u fanali għal proġett ta' Buġibba ġew ipprovduti mid-Dipartiment tal-Kostruzzjoni u Xogħol Pubbliku u mhux mill- Enemalta.

L-istess jista` jingħad għat-tieni parti tal-nistoqsija, fejn ħafna mix- xogħol tad-dawl sar minn dak id-Dipartiment.

QRATI - KODIĊI KRIMINALI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jikkonsidra li jressaq emenda għall-Kodiċi Kriminali li permezz tagħha għal każi b'piena massima ta' għaxar snin fejn l-akkużat jiddeċiedi li l-kawża tinstema' mill-Qrati tal-Maġistrati d- deċiżjoni tal-liberta' proviżorja tittieħed mill-Maġistrat mingħajr bżonn ta' riferenza lill-Avukat Ġenerali iżda seduta stante peress li hu magħruf illi din il-proċedura qed ittawwal iż-żmien biex akkużat jingħata l- liberta' provviżorja u ġieli anke jittieħed il-ħabs biex jgħaddi l-lejl sempliċement għax il-karti ma jkunux imxew malajr biżżejjed?

ONOR.

CHARLES MANGION: Qed jiġi ppreżentat Abbozz ta' Liġi li Jemenda l- Kodiċi Kriminali.

Jien għaddejt is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant biex jiġi studjat mill-espertili qed jirradiġu l-abbozz.

AIR MALTA - KUMPANNIJI SUSSIDJARJI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk ġewx maħtura ċ-Chairman u d-Diretturi l-ġodda tal- kumpanniji sussidjarji ta' l-Air Malta?

Fl-affermattiv, jista' l-Ministru jgħid min huma u x'inhu l-honorarium tagħhom fil-kumpanniji sussidjarji segwenti:- Tigne' Development Co. Ltd.; Maritim Selmun Palace Hotel Co. Ltd; Ħal Ferħ Holidays Co. Ltd; Malta Air Charter Co. Ltd; Osprey Insurance Brokers Co. Ltd; Medallion Properties Co. Ltd; Sterling Travel & Tourism Co. Ltd; Holiday Malta Co. Ltd; Air Supplies & Catering Co. Ltd?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ir-risposta hija fin-negattiv.

AIR MALTA - DIRETTURI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hu l-honorarium li jirċievu d-diretturi ta' l-Air Malta?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ma għandi xejn aktar xi nżid mar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 4285.

MIA - KAP EŻEKUTTIV

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-proċeduri li ġew applikati biex saret il-ħatra ta' Kap Eżekutitv tal-Malta International Airport Co. Ltd.?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien infurmat li l-Kap Eżekuttiv tal-Malta International Airport ġie sekondat lill-kumpanija mill-Air Malta.

BAA - RAPPORT

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jikkonferma l-Ministru li l-Malta International Airport Co. Ltd. timplimenta r-rakkmandazzjonijiet tar-rapport imressaq mill-British Airports Authority?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jpoġġi kopja tar-rapport imsemmi fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.JOE DEBONO GRECH: Le, ma nikkonfermax.

Ir-rapport tal-BAA ilu lest minn Ottubru ta' l-1995 u qatt ma sar xejn fuqu.

AIR MALTA - BORD TAD-DIRETTURI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra min huma r-rappreżentanti ta' l-Air Malta fuq il-Bord tad-Diretturi ta' l-AZZURRA air u Shield Insurance (Guernsey), għal- liema perjodu ġew maħturin u x'honorarium jirċievu?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ir-Rappreżentati ta' l-Air Malta fuq il-Bord tad- Diretturi ta' l-Azzura Air huma Sinjuri Domenic Attard (Managing), Ray Sladden, Joseph Capello, Frans Camilleri u Alfred Quintano.

Fuq il-Bord tas-Shield Insurance Company (Guernsey) Ltd. ir- rappreżentanti ta' l-Air Malta huma s-Sinjuri Raymond Sladden, Frans Camilleri u Martin Ażżopardi.

Fiż-żewġ każi ma ġiex stabbilit la perijodu u lanqas m'hu propost xi honorarioum.

GĦAJN TUFFIEĦA - TORRI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li t-Torri li hemm fuq il-Bajja ta' Għajn Tuffieħa jiġi salvat minn distruzzjoni u t-tiswijiet li llum jidhru li huma żgħar jissewwew u jsir bieb biex ma jkomplix jiġi wżat għal skopijiet ulterjuri?

L-istruttura li hemm fil-viċinanzi ta' l-istess Torri għandha xi skop?

Għandha l-permessi meħtieġa?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Dan id-dipartiment beħsiebu jagħmel ix-xogħol meħtieġ biex iwaqqaf il-ħsara li hemm f'dan it-Torri ta' Għajn Tuffieħa milli tkompli tikber.

Aktar tard jitkompla x-xogħol tat-tiswija u restawr possibbli bl- attenzjoni u s-sengħa li jitlob xogħol hekk delikat fuq bini storiku u prestiġġjuż.

Il-bibien tal-ħadid meħtieġ għall-għeluq diġa' ġew ordnati.

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel din id-domanda lill-Ministru kkonċernat.

KUMMISSJONI GĦAS-SAĦĦA MENTALI

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid meta se titwaqqaf il-Kummissjoni għas-Saħħa Mentali?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-ismijiet ġew identifikati u fil-jiem li ġejjin se ikunu nformati.

ĊENTRU TAS-SAĦĦA - CASE MANAGERS

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'kien il- bżonn li l-SWDP toħroġ applikazzjonijiet għal Case Managers biex jaħdmu fil- proġett pilota (tas-Saħħa Mentali) fiċ-Ċentru tas-Saħħa f'Ħal Qormi, meta diġa' hemm erba' Social Workers li qed jagħmlu din il-funzjoni?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-tweġiba għal din il-mistoqsija tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SPTAR MONTE CARMELI - HOSPITAL MANAGEMENT BOARD

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitwaqqaf il-Hospital Management Board fl-iSptar Monte Carmeli?

Jista' l- Ministru jgħid jekk dan il-board huwiex se jkollu executive power?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mhux ser jitwaqqaf il-Hospital Management Board imma ser jitwaqqaf Hospital Management Team.

SPTAR MONTE CARMELI - CANTEEN

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid min huwa responsabbli mill-Canteen Fund fl-iSptar Monte Carmeli?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-Amministratur ta' l-iSptar Monte Carmeli huwa responsabbli mill-Canteen Fund.

F'dan l-isptar hemm canteen li jintuża mill-pazjenti u li jmexxuh żewġ impjegati.

Kull sena il-qliegħ jiġi depositat ġo Bank.

Mill-qliegħ ta' dan il-canteen jitħallsu wkoll spejjeż li jkunu saru inkonessjoni ma' attivitajiet konnessi mal-pazjenti. biex jitħallsu dawn l-ispejjeż iridu jiġu ippreżentati rreċevuti u jiġu approvati mill-amministratur.

Għall-ewwel darba fl-1996 bdew jinżammu l-kotba ta' qliegħ u spejjeż ta' dan il-canteen.

Sfortunatament min kien qed iżomm dawn il-kotba kellu jingħata xogħol ieħor skond l-esiġenza tas-servizz.

Is-sena l-oħra wkoll kien ifformat kumitat ta' tliet minn nies biex indipendentament mill-amministrazzjoni ta' l-isptar imexxi dan il-canteen, pero' sfortunatament dan il-bord ma ħadimx u ir-responsabbilta' tal-fund reġgħet ingħatat lura lill-amministratur.

Qiegħed issir proposta lid-Dipartiment tas-Saħħa biex dan il-canteen jingħata b'kuntratt peress li wieħed mill-impjegati ser jibdel ix-xogħol.

AIR MALTA - SUR ANTHONY PARIS

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jikkonferma li s-Sur Anthony Paris spiċċa minn Direttur ta' l- Air Malta?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jgħid: (a) x'konnessjonijiet għad fadallu dan l-ex direttur mal-Kumpannija Nazzjonali ta' l-Ajru; (b) x'inhuma l-obbligi, jekk jeżistu, li l-kumpannija fadlilha ma' dan l-ex-direttur u għal-liema terminu ta' żmien se jibqgħu jeżistu; (ċ) jista' l-Ministru jikkonferma jekk f'miġijiet riċenti tiegħu f'Malta, is-Sur Paris baqax juża vettura uffiċjali tal-kumpannija; (d) jista' l- Ministru jikkonferma jekk f'dawn iż-żjarat riċenti f'Malta dan kellux l- akkomodazzjoni tiegħu fil-lukanda Holiday Inn imħallsa wkoll mill-Air Malta?

ONOR.

KARMENU VELLA: Risposta tingħata f' xi seduta oħra.

AIR MALTA - IMPJEGATI

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra jekk fl-Air Malta hemmx impjegati fi gradi eżekuttivi jew ogħla li laħqu l-eta' pensjonabbli imma ngħataw estensjoni fl-impjieg?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jgħid: (a) kemm hemm minnhom, kemm minnhom huma nisa u kemm huma rġiel; (b) għal-liema raġuni ngħataw din l-estjoni; (c) kemm ilhom fl-impjieg tal-kumpannija; u (d) meta ngħataw din l-estensjoni?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-informażżjoni mitluba mill-Onor Interpellant qed tinġabar.

AIR MALTA - IMPJEGATI

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm impjegati fl-Air Malta li kienu jokkupaw gradi ekwivalenti għal General Manager f'Ottubru 1996?

Jista' l-Ministru jgħid:(a) kemm kien hemm fl-istess grad sa Mejju 1992; (b) x'kienet iż-żieda fl-ispiża għal din iż-żieda f'dan il-perijodu (Mejju 1992 - Ottubru 1996); (ċ) kemm minn dawk li okkupaw din il-kariga f'Ottubru 1996 kienu diġa' ilhom impjegati ma' l-Air Malta; (d) kemm minnhom iddaħħlu minn barra; u (e) għaliex il-kariga ma ġietx offruta lil impjegati eżekuttivi li kien ilhom snin twal fis-servizz tal-kumpannija?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor Interpellant qed tinġabar.

AIR MALTA - BORD TA' L-APPELLI GĦALL-PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid jekk jafx kif kien jiffunzjona l-Bord ta' l-Appelli għall- Promozzjonijiet ġewwa l-Air Malta sa Ottubru 1996?

Jista' l-Ministru jgħid: (a) huwa minnu li dan il-bord kien kompost minn persuna waħda biss, imħallsa mill-Air Malta; (b) kemm huwa l-għadd ta' każi li tressqu quddiem dan il-bord; (ċ) kemm minnhom ġew deċiżi favur l-impjegati li appellaw; (d) dawn l-impjegati kienu jkunu nformati x'ikun wieġeb il-management dwar il- każ tagħhom; u (e) huwa minnu li d-deċiżjonijiet ta' dan il-bord kienu jitwettqu biss skond id-diskrezzjoni taċ-chairman li kellha l-Air Malta sa Ottubru 1996?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qed tinġabar.

KUMITAT PERMANENTI TAL-KAMRA DWAR AFFARIJIET BARRANIN

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Chairman tal-Kumitat Permanenti tal-Kamra dwar Affarijiet Barranin: Jista' l-Onor.

Membru - bħala Chairman tal-Kumitat Permanenti tal-Kamra dwar Affarijiet Barranin - jgħid jekk għandux il-qbil tal-maġġoranza tal-membri f'dan l-istess Kumitat dwar l-item ta' l-agenda għall-ewwel laqgħa tal-kumitat immexxi minnu?

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI (Chairman tal-Kumitat Permanenti dwar l- Affarijiet Barranin): Skond l-Ordni Permanenti 120F (1) li jgħid:

(1) Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin għandu jittratta dawk il-kwestjonijiet li jkollhom x'jaqsmu ma' l-affarijiet barranin u li jistgħu jiġu lilu riferiti mill-Kamra jew mill-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra."

fil-laqgħa Nru 7 tal-5 ta' Marzu, 1997 tal-Kumitat Permanenti dwar ix- Xogħol tal-Kamra ġie deċiż li ċ-Chairpersons tal-Kumitati għandhom jagħmlu l-proposti tagħhom dwar is-suġġett jew suġġetti għad-diskussjoni tal- kumitat rispettiv tagħhom u jagħtu r-raġunijiet għall-għażla tagħhom.

B'konsegwenza ta' dan, issuġġerejt is-suġġett illi hemm fuq l-agenda tal- Kumitat Permanenti għall-Affarijiet Barranin liema suġġett ġie approvat mill-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra fil-25 ta' Marzu 1997.

Fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra hemm ukoll bħala membri l- membri tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin, l-Onor.

Guido de Marco u l-Onor.

George Vella.

MOSTA:TRIQ ĠUŻEPPI HYZLER - ILMA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4239, jista' l-Ministru jikkonferma jekk ladarba r-residenti ta' Triq Ġużeppi Hyzler jiddeċiedu li jqabbdu kuntrattur biex jagħmel it-trinek u jgħaddi l- mains ta' l-ilma jistax jieħu l-passi meħtieġa sabiex jirrifondi s-70% tal- kontribuzzjonijiet li tħallsu mal-permessi kif inhi l-prattika?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-kontribuzzjoni li titħallas ma' l- applikazzjoni għal ħruġ ta' permess għall-iżvilupp ma tkopriex spejjeż għal- estensjoni tas-servizz ta' l-ilma u għalhekk mhux każ li jekk jsir ix- xogħol indikat tiġi rifonduta xi parti mill-kontribuzzjoni.

MĠARR - NUMRI TAL-BIBIEN/DJAR

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal l-eżerċizzju ta' l- għoti ta' numru lil bibien/djar fil-lokalita' ta' l-Imġarr (Malta)?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-eżerċizzju ta' l-għoti tan-numri f'Malta nkluż fl-Imġarr huwa lest min-naħa tat-Taqsima tax-Xogħlijiet u jmiss issa l- pubblikazzjoni ta' dawn in-numri ġodda.

SAĦĦA - INFERMIERA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu l- ammont ta':- a) nurses u l-gradi tagħhom; b) dawk li jagħmlu xogħol ta' nursing; c) dawk li ma għandhom l-ebda kuntatt dirett mal-pazjent; d) jew dawk li jaħdmu fil-Ministeru tas-Saħħa; e) l-ammont ta' nurses fid- dipartiment u ministeru ta' l-Anzjani?

Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nurses jaħdmu fi sptarijiet diversi u djar residenzjali għall-anzjani u kliniċi?

Kemm hu n-numru ta' nurses li qegħdin jaħdmu fuq roster ta' 7-day jew 5-day week?

Kemm hu n-numru ta' nurses li qegħdin jagħmlu overtime u fejn qiegħed isir l-overtime?

Kif jinqasam l-iskala ta' salarju u pagi oħra fuq in-nurses li għandu jaħdmu miegħu l-Gvern?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PULIZIJA - PERMESSI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4730, jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex meta delegat tal-Partit Nazzjonalista indaga ma' l-uffiċjal (policewoman) inkarigata mid-distrett ta' Ħal Qormi jekk kienx jinħtieġ permess għat-tqegħid ta' siġġijiet fl-okkażjoni tal-Pageant imsemmi din insistiet li jinħtieġ permess kemm tal-Pulizija kif ukoll mid-Dipartiment ta' l-Artijiet?

Jidhirlu l-Prim Ministru li din kienet materja diskriminatorja kontra l-Partit Nazzjonalista?

Xi struzzjonijiet se tingħata din l-uffiċjal għal din id-diskriminazzjoni?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi meta d-delegat tal-Partit Nazzjonalista mar l-għassa Ħal Qormi, is-surġenta, bi svista mxiet skond il- proċedura ta' tqegħid ta' mwejjed u siġġijiet quddiem postijiet liċenzjati fil-ġranet tal-festa.

Fil-fatt la nħareġ permess u lanqas ma nġabar xi ħlas.

Kieku sar dan, kien ikollu wieħed għaliex jimmaġina li saret xi forma ta' diskriminazzjoni.

TRAINS/MODULES

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' trains/modules li nżamm standby fil-perjodu 1.2.97 sa 27.4.97 ġurnata b'ġurnata u ta' kemm production capacity kienet kull train/module li kienet out of order?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-Informazzjoni kif mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

EDUKAZZJONI - SUR SAMMUT

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Fid-dawl ta' dak li ntqal minn Dr. Charles Briffa f'ittra f'The Times ta' nhar is-26 ta' April bit-titlu "Minister greatly misinformed", jista' l-Ministru jispjega jekk huwiex veru li s-Sur Sammut (Matsec delegate) ma ġiex informat bil-laqgħat?

Jista' l-Ministru jispjega min kienu l-persuni oħrajn li kienu assenti iżda ma ssemmewx mill-Ministru?

Jista' l-Ministru jgħid min kienet il-persuna li kellha r-responsabbilta' li tinforma lis-Sur Sammut bid-data u l-ħin tal-laqgħat?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Għall-ewwel u l-aħħar partijiet tad-domanda nirreferi lill-Onor.

Interpellant għall-ittra b'risposta li dehret f'The Times nhar il-Ħamis, 1 ta' Mejju.

Ħadd mill-membri l-oħra tal-kumitat ma kien assenti għal-laqgħat.

Nerġa' nieħu din l-opportunita' biex għal darba oħra nirringrazzja lill- membri ta' dan il-kumitat għax-xogħol siewi li għamlu.

Dan għamluh mingħajr ħlas u minkejja l-ammont kbir ta' xogħol ieħor li kull wieħed u waħda minnhom diġa' għandu.

P.A. - AUSTRALIAN HALL/EX RAFFLES DISCOTHEQUE

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'konsultazzjoni kellha l-Awtorita' ta' l-Ippjanar mal-Kunsill Lokali ta' Pembroke qabel il-proprjeta' Australian Hall u l-ex Raffles Discotheque ġew skedati mill-ġdid u minn Grad 1 spiċċaw fi Grad 2?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ma kienx hemm konsultazzjoni bejn l-Awtorita' ta' l- Ippjanar u l-Kunsill Lokali ta' Pembroke qabel il-proprjeta' Australian Hall u l-ex Raffles Disco ġew skedati mill-ġdid u minn Grad 1 spiċċaw fi Grad 2.

UNIVERSITA' - PROPRJETA' FL-IMTARFA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-proprjeta' li l- Universita' kellha fl-Imtarfa, liema proprjeta' kellha tiġi rranġata f'ċentru ta' studji mill-Universita' m'għadhiex aktar f'idejha?

X'inhu mistenni li jsir minn din il-proprjeta' jekk m'hijiex se tintuża mill- Universita'?

L-Universita' bidlet din il-proprjeta' ma xi proprjeta' oħra jew le?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Id-dettalji għadhom qed jiġu ppreparati, għalhekk risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SAN PAWL IL-BAĦAR - TARMAC

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jassigura li Triq San Pawl, f'San Pawl il-Baħar tingħata l-wiċċ meħtieġ tat-tarmac, billi diversi drabi ntqal f'dan il-Parlament li x-xogħol meħtieġ se jsir wara konsultazzjonijiet tal- WSC?

Meta hu mistenni li jitlestew dawn il-konsultazzjonijiet biex ix- xogħol meħtieġ ikun jista' jsir?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tikkonferma li l-kuntrattur mqabbad fil-proġett tal-bdil ta' mejnijiet fi Triq San Pawl f'San Pawl il-Baħar ser jiksi t-triq bit-tarmac sħun sa nofs Mejju.

SAN PAWL IL-BAĦAR - ART

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar fiex waslet it-talba tal-Ministeru ta' l-Agrikoltura biex biċċa art fl-area tal-Knisja ta' San Pawl, ħdejn il-Menqa, f'San Pawl il-Baħar tingħata biex fiha jkun jista' jinbena Ċentru għall-Għaqda tad-Dilettanti tas-Sajd, liema talba issa ilha quddiem id-Dipartiment ta' l-Artijiet aktar minn sena?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-Dipartiment ta' l-Artijiet qed jkollu konsultazzjonijiet ma' l-Awtorita tal-Ippjanar dwar il-materja.

SALINI/KENNEDY DRIVE - PROĠETT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm se tkun l-area okkupata miċ-Ċentru ta' Rikreazzjoni madwar is-Salini u Kennedy Drive?

Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-pjanta li turi kemm hu l-extent ta' din l-area?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Peress li dan il-proġett għadu fil-fażi preliminari mhux possibbli li jingħataw id-dettalji mitluba mill-Onor.

Interpellant għalissa.

MTAĦLEB - POST RESIDENZJALI/TERAPEWTIKU

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar x'inhu x-xogħol li sar jew se jsir fl-iSkola ta' l-Imtaħleb biex fih jilqa' persuni kkundannati mill-Qrati Maltin?

Kemm hu mistenni li jkun in-numru ta' persuni li jitqegħdu f'dan il-post?

Għalkemm żmien hu mistenni li jibqa' jintuża bħala ħabs dan il-lokal?

Kemm qam jew se jqum ix-xogħol li hu mistenni li jsir f'dan il-lokal?

ONOR.

ALFRED SANT: Fil-preżent l-iskola ta' l-Imtaħleb qiegħdha tintuża bħala post Residenzjali u Terapewtiku għal dawk il-persuni li għandhom problema tad-droga u alcohol.

Ix-xogħol li sar huwa fuq is-sigurta' tal- post. In-numru li dan il-post jista' jieħu huwa dak ta' 20 persuna.

Il- ħsieb huwa li dan il-post jibqa' jintuża' għal għan li qiegħed jintuża'.

Għadu kmieni biex wieħed jgħid kemm se tkun in-nefqa ta' dan il-lokal.

SAN ĠILJAN - TRIQ MONSERRAT

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jitlob lill-Kumitat responsabbli mill- ismijiet tat-toroq jagħti isem ieħor għal waħda minn żewġ toroq f'San Ġiljan li t-tnejn iġibu l-isem Triq Monserrat minħabba li din is- sitwazzjoni qed toħloq diffikultajiet għar-residenti speċjalment meta jintalbu servizzi?

ONOR.

CHARLES MANGION: Il-Kumitat għall-ismijiet tat-toroq ma jaqax taħt il-Ministeru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali għalhekk l-Onor.

Interpellant huwa mitlub li jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-Ministeru konċernat.

SLIEMA: TRIQ NAZZARENU - BOZZA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jara li żewġ fanali fi Triq Nazzarenu f'Tas- Sliema li ilhom b'bozza maqtugħa għal ġimgħatejn jissewwew?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li l-manutenzjoni meħtieġa tal-fanali msemmija saret fid-29 t'April, 1997.

SAN ĠILJAN - KLABB TAL-WATERPOLO

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid meta hu maħsub li jibdew ix- xogħlijiet fuq il-kostruzzjoni tal-pixxina tal-klabb tal-waterpolo f'San Ġiljan?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

TA' KANDJA - TWAQQIGĦ TA' KAMRA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4685, jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport ta' l- investigazzjoni?

X'kien ir-riżultat ta' l-investigazzjoni u għaliex ġie deċiż li "mhux il-każ li jittieħdu proċeduri ulterjuri"?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi minn din l-investigazzjoni rriżulta illi din il-kamra ma nħattitx b'kapriċċ jew għal xi skop ieħor, iżda biex jitneħħa l-periklu u fl-istess ħin tiġi restawrata.

Għalhekk ġie deċiż li ma jitteħdux aktar passi.

MCST BIENNAL REPORT 94/95

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4732, jista' l-Ministru jgħid f'liema laqgħa tal-Bord tal-Kunsill ġie deċiż li l-Biennial Report 1994/95 " ma jkunx fl-interess ta' l-operat tal- kunsill li tali rapport jiġi mqassam"?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fl-ebda punt ma nħass il-bżonn li l-MCST Biennial Report 1994/95 jiġi diskuss f'laqgħa tal-Bord tal-kunsill.

WSC - REFUND

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jingħata r-refund lil persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, liema applikant hija persuna anzjana u pensjonanta?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tikkonferma li r-refund intbagħat lill-konsumatur imsemmi.

WSC - EXTRACTIONS TA' ILMA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' extractions ta' ilma mill-aquifer ġurnata b'ġurnata mill-1.2.97 sa s-27.4.97?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-informazzjoni kif mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZIJA - GĦASES

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid liema huma dawk l-għases tal-Pulizija li qed jiftħu kuljum lejl u nhar; liema huma dawk li jiftħu għal ċertu ħin kuljum; u liema ma jiftħu xejn jew kważi xejn?

ONOR.

ALFRED SANT: Tabella li turi l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZIJA - VAKANZI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'vakanzi attwali hemm fil-korp tal-Pulizija?

Hemm pjani li dawn jimtlew fil-futur qarib?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 2220.

VALLETTA - SEA PASSENGER TERMINAL

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk jirriżultalux li fl-inħawi tas-Sea Passenger Terminal fil-Belt, kull meta jidħlu l-bastimenti tal-passiġġieri Libjani qiegħed ikun hemm suq illegali ta' kuntrabandu?

Jekk iva, x'qed tagħmel il- Pulizija b'mod tanġibbli biex dawn l-abbużi jonqsu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi l-Pulizija hija konxja ta' din il- possibbilta' u għalhekk isiru tfittxijiet u anke' patrols fl-inħawi msemmija.

Kien hemm każijiet fejn dawn it-tfittxijiet u patrols kellhom riżultat pożittiv.

PULIZIJA - ĠBIR TA' KAROZZI MIT-TOROQ

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il vettura nġabret mit-triq mill-Pulizija mill-bidu tas- sena 'l hawn?

Mil-liema nħawi nġabru dawn il-vetturi?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi mill-bidu tas-sena sad-29 ta' April, 1997 il-Pulizija ġabret 106 vettura minn dawn il-lokalitajiet kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

PULIZIJA - ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ħarġu ċitazzjonijiet mill-bidu tas-sena 'l hawn?

Kemm minnhom kienu dwar kontravenzjonijiet li għandhom x'jaqsmu mar-Regolamenti dwar is-Seat Belt?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi bejn l-1 ta' Jannar, 1997, u d-29 ta' April, 1997 il-Pulizija ħarġet 39,596 ċitazzjoni.

Minn dawn 1,489 kienu jikkonċernaw ksur tar-regolamenti dwar is-seat belts.

ATTARD - INĊIDENTI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jara x'jista' jsir sabiex jitnaqqas il- periklu u l-inċidenti tat-traffiku fit-triq li hemm quddiem l-iSptar Monte Carmeli peress li l-Kunsill Lokali ta' Ħ'Attard kellu diversi suġġerimenti pero' mid-dehra dawn tħallew fuq l-ixkaffa?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi pjanijiet sabiex tittaffa' din il-problema li qed toffri periklu lill-pazjenti ta' l-isptar u l-impjegati li jkunu jridu jidħlu u joħorġu fl- isptar?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-Bord għall-Kontroll tat- Traffiku diġa' approva l-pjanti sottomessi mid-Dipartiment tat-Toroq biex l- imsemmi periklu fit-triq quddiem l-iSptar Monte Carmeli jiġi eliminat.

SERVIZZ ĊIVILI - IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4445, jista' l-Prim Ministru jagħtini tagħrif dwar dawk l-EO's li ġew reinstated u li għandhom tmien (8) snin servizz u li ġew mogħtija skala waħda ta' promozzjoni waqt li suppost ingħataw żewġ skali b'arretrati mill-1 ta' Jannar, 1991?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li, skond il-ftehim tal-Gradi tas- Servizz Ġenerali, Uffiċjal Eżekuttiv jidħol fuq skala 14 u, wara ħames snin, jitla' fuq skala 13 jekk ikollu l-performance tiegħu sodisfaċenti.

Madanakollu, bis-saħħa ta' l-artiklu 3.4 ta' l-istess ftehim, dawk l- uffiċjali li kienu diġa' fil-post fid-data tal-ftehim ġew mill-ewwel assimilati fuq skala 13 b'effett mill-1 ta' Jannar 1991 jew mid-data aktar tard jekk dawn daħlu fil-grad ta' Uffiċjal Eżekuttiv wara l-1 ta' Jannar, 1991.

Għalhekk, dawk l-Uffiċjali Eżekuttivi li kienu ġew re-instated qabel id- data tal-Ftehim tpoġġew mill-ewwel fuq skala 13 mill-1 ta' Jannar, 1991 jew mid-data ta' meta dawn ġew re-instated.

Biex l-uffiċjali re-instated jieħdu promozzjoni għal Assistent Prinċipali fuq l-iskala numru ħdax (11) iridu jkunu servew tmien (8) snin fil-grad ta' Uffiċjal Eżekuttiv minn meta dawn ikunu ġew re-instated, minbarra li jrid ikollhom ukoll il-performance tagħhom sodisfaċenti.

Dan huwa rregolat mill-paragrafu erbgħa (4) taċ-ċirkolari MPO Nru. 18/96 tas-26 ta' Frar, 1996.

PATRIJOTTI MALTIN

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'sar biex jitfakkru l-patrijotti Maltin li taw ħajjithom għal pajjiżhom bejn l-1798 u l-1800?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PULIZIJA - SPETTUR TA' L-ETC

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'passi ttieħdu mill-Pulizija kontra min aggredixxa spettur tal-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħti aktar dettalji dwar l-allegat inċident.

IMPJIEGI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-istqarrija tat-18 ta' April, 1997, jista' l-Ministru jgħid x'inhuma "d-diskrepanzi fl-iskolastika dwar l-impjiegi bejn l-1983 u l-1996" li semma l-Ministeru tiegħu?

Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir- rankatura li issa naqset ħafna mir-ritmu tagħha?

ONOR.

EDWIN GRECH: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 5020, id-diskrepanzi fl-istatistika dwar l-impjiegi bejn l-1983 u l-1996 huma kkawżati minn numru ta' affarijiet differenti, li jinkludu:

Klassifikazzjoni ħażina fl-industriji ta' xi kumpaniji fis-settur privat;

Klassifikazzjoni ħażina ta' xi kumpanniji tal-Gvern li bdew joperaw qabel l-1992 li kienu mdaħħlin bi żball fis-settur privat, qabel ma bdiet il-komputerizzazzjoni tagħha l-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ.

Diskrepanzi li rriżultaw waqt l-eżerċizzju li l-Korporazzjoni tax- Xogħol u Taħriġ għamlet bejn l-1993 u l-1994.

Dawn id-diskrepanzi kienu bejn dak li ddikjaraw l-imprendituri f'Malta u f'Għawdex u dak li rrriżulta fid-database tal-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ.

Dan l-eżerċizzju baqa' jsir kull sena sal-ġurnata tal-lum.

Korrezzjoni ta' informazzjoni fid-database tal-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ wara li din tirċievi informazzjoni minn żmien għal żmien minn imprendituri Din l-informazzjoni tasal għand il-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ wara li din tintbagħat mill-imprendituri minn jeddhom jew inkella wara li din tintalab mill-korporazzjoni stess.

Korrezzjoni oħra tirriżulta minħabba li l-imprendituri ma jibagħtux l- informazzjoni fil-ħin, mitluba minnhom mill-korporazzjoni dwar bidu jew tmiem ta' impjieg magħhom.

Dan jirriżulta li xi nies jibqgħu jidhru li għadhom jaħdmu anke wara li jkunu rtiraw, biddlu x-xogħol jew mietu.

KOPERATTIVI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx koperattivi li bbenefikaw minn ftehim li kien sar mal-Bank of Valletta dwar self sussidjat?

ONOR.

EDWIN GRECH: Infakkar l-Onor.

Interpellant bl-Avviż Legali Nru. 79 maħruġ fit-30 ta' April, 1996 li bih neħħa l-poter deċiżjonali minn kumitat b'maġġoranza ta' membri eletti direttament mill-koperattivi biex tah lill- Bord magħżul mill-Gvern.

Minħabba dan il-pass li sar mingħajr konsultazzjoni ma' l-għaqdiet konċernati, l-ebda koperattiva ma bbenefikat mill-ftehim li kien sar mal-Bank of Valletta dwar self issussidjat.

Infakkar ukoll li l-Onor.

Interpellant kien wiegħed, fl-laqgħa ġenerali straordinarja, li jreġġa' lura dan il-poter u din il-wegħda ma seħħitx.

Din baqgħet waħda mill-ħafna pendenzi li sab ma' wiċċu dan il-Ministeru.

SAĦĦA - CASUAL ASSISTANTS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4863 dwar Casual Assistants, jista' l-Ministru jgħid xi proċeduri ttieħdu biex in-numru ta' Casual Assistants żdied?

(Seduta Nru. 28/4/97) Jista' l-Ministru jfisser kif inhu organizzat dan is-servizz u jekk hemmx talbiet minn nies biex jibdew jingħataw dan is-servizz?

Jista' l-Ministru jgħid kemm mill-Casusal Assistants ġodda jagħmlu ħidma:- a) f'Malta; u b) f'Għawdex?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SKEJJEL - GĦALLIEMA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru issa jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru 4846 u ċioe':-

"B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4453, jista' l- Ministru jgħid f'liema skejjel post-sekondarji ma nstabux biżżejjed għalliema tal-Ġermaniż, Computing, Accounts u Navigation Studies?

Jista' l- Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' għalliema meħtieġa f'kull suġġett imsemmi u kemm s'issa ntilfu lezzjonijiet mill-istudenti?"

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba qed tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra għall-qari aktar kmieni f'din is-seduta.

GĦAWDEX - ETC - KORSIJIET

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'korsijiet ġew organizzati mill- ETC, f'Għawdex, għal dawk li kienu u għadhom jirreġistraw taħt l-ewwel parti tar-Reġistru mill-1991 sal-lum?

Kemm kien in-numru ta' tfajliet u ġuvintur separatament li attendew għal dawn il-korsijiet u kemm kien hemm tfajliet u ġuvintur li ma aċċettawx li jattendu għal dawn il-korsijiet u x'passi ttieħdu fil-każ ta' dawn ta' l-aħħar?

ONOR.

EDWIN GRECH: Tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5027 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

GĦAWDEX - ASSISTENTI SOĊJALI KAŻWALI F'

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in- numru ta' assistenti soċjali każwali f'Għawdex fl-aħħar ta' Ottubru, 1996, u kemm hu llum?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll għadx fadal talbiet pendenti mingħand anzjani Għawdxin għal dan is-servizz?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nitlob lill-Onor Membru jagħmel din il- Mistoqsija lill-Prim Ministru li taħtu jaqgħu l-affarijiet li jikkonċernaw lil Għawdex.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' applikazzjonijiet pendenti għall- akkomodazzjoni alternattiva ġewwa Għawdex u kemm hu n-numru ta' postijiet li jistgħu jiġu allokati fil-preżent?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Jien informat illi hemm 61 applikazzjoni pendenti minn Għawdex u li postijiet fil-preżent m'hemmx.

TEŻOR - ARRETRATI TAT-TELEMALTA

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jindaga ftit x'qed iżomm lit-teżor milli jħallas l-arretrati dovuti lill-ħaddiema tal-Korporazzjoni Telemalta f'dawk li huma pensjonijiet?

ONOR.

LEO BRINCAT: Wara li għal nofs April inħallu xi diffikultajiet dwar l-interpretazzjoni ta' l-Ordinanza tal-Pensjonijiet u ġie deċiż fuq liema salarju għandha tingħata l-pensjoni lill-ħaddiema tal-Korporazzjoni Telemalta u enti oħrajn, mill-ewwel nbeda x-xogħol u hu maħsub li jibdew jitħallsu xi arretrati f'Mejju.

B'danakollu, f'xi każi għadhom qed isiru konsultazzjonijiet mat-Telemalta biex ikun stabbilit fuq liema salarji l- pensjonijiet għandhom jiġu rriveduti.

SKEJJEL - KINDERGARTEN ASSISTANTS

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm bħalissa (a) kindergarten assistants; (b) instructors; (ċ) għalliema fuq pregnancy leave?

Kemm minn dawn ġejjin mill-primarji, mis- sekondarji/Junior Lyceum u mill-post-secondary?

Kemm minnhom f'Malta u kemm f'Għawdex?

Kif ġew sostitwiti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SKEJJEL: TAL-GVERN - MARD INFETTIV

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każijiet ta' mard infettiv jew li jittieħed fl-iskejjel tal-Gvern minn Ottubru 1996 sa' l-aħħar ta' Frar ta' din is-sena?

X'azzjoni ttieħdet f'kull każ?

Kemm kien in-numru ta' tfal f'kull każ?

ONOR.

SKEJJEL - ARRETRATI DOVUTI

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Nirriferi għall-mistoqsija parlamentari li jien għamilt xhur ilu dwar l-arretrati dovuti lill- instructors u instructresses li suppost ħadu skond l-agreement li kien ġie ffirmat f'Awissu tas-sena l-oħra, jista' l-Ministru jgħid jekk dawn l- arretrati hux se jitħallsu sa l-aħħar ta' April jew l-aktar sa l-aħħar ta' Mejju?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Intlaħaq ftehim ma' l-Uffiċċju tat-Teżor biex il- ħlas ta' l-arretrati lill-Instructers/Insturctresses isir sa l-aħħar ta' Mejju 1997.

SERVIZZ PUBBLIKU - MEMBRI

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hawn membri tas-Servizz Pubbliku li huma marbutin b'performance agreement u bonus?

Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm vacancies f'dawn il-gradi?

Kemm minnhom ħadu gradi differenti, grad grad, ta' bonus annwali?

Hemm xi uffiċjali ta' dawn il-gradi li qed jistennew konferma jew renewal ta' dan il-kuntratt?

X'inhi l-proċedura biex xi wieħed minn dawn l-uffiċjali jieħu l-bonus li għandu stipulat fil- kuntratt?

X'inhi l-proċedura biex xi ħadd minn dawn l-uffiċjali jkollu l- kuntratt imġedded jew le?

Kemm-il grad fiċ-Ċivil huma ntitolati għal dan il-kuntratt?

Bħalissa, kemm hemm nisa u rġiel rispettivament f'dan il- grad?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tingħata risposta f'xi seduta oħra.

EDUKAZZJONI - STEERING COMMITTEE

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4137, jista' l-Ministru jgħid jekk fil-passi li ttieħdu minn dan l-iSteering Committee (parag.

1) liema huma l-iskejjel li fihom intbagħtu dawn il-general hands u kemm intbagħtu f'kull skola?

X'inhu x- xogħol ġdid tagħhom issa li marru jaħdmu fl-iskejjel?

B'riferenza għal paragrafu 2, jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw fondi lil kull skola biex jinxtraw l-istores meħtieġa?

B'riferenza għal paragrafu, jista' l-Ministru jgħid kemm hu maħsub li jilħqu Technical Officers u Assistant Technical Officers?

Jaħseb il-Ministru li b'riferenza għall-paragrafu 5 jekk isir dak li qed jgħid il-Ministru jkunu qed jinkisru l-Financial Regulations?

Jekk il- Ministru ma jaqbilx, jista' jgħid għaliex?

B'riferenza għal paragrafu 7, jista' l-Minidstru jgħid għaliex l-iStores ċentrali se jiġu xolti?

Issa fejn se jiġu maħżuna l-istores?

B'riferenza għal paragrafu 8, jista' l-Ministru jgħid xi struzzjonijiet ingħataw lill-kapijiet ta' l-iskejjel u x'tibdil qed jaħseb li se jiġi ntrodott?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

WIED IL-GĦAJN - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li jiġu rranġati diversi toroq f'Wied il-Għajn li ġarrbu ħsarat kbar minħabba l- vetturi kbar li kienu jgħaddu minnhom in konnessjoni max-xogħol tad- drenaġġ?

Jista' l-Ministru jara li ssir manutenzjoni ta' dawn it-toroq speċjalment ta' Triq il-Majjistral, Triq in-Nadur u Triq is-Sliem mill- aktar fis possibbli għax qed ikunu ta' inkonvenjent kontinwu għar- residenti?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: It-toroq imsemmija mill-Onor.

Interpellant ġew spezzjonati u ma jirriżultax li l-istat tagħhom huma differenti minn toroq oħra fil-lokal u żgur mhumiex kaġun tax-xogħol tad-drenaġġ.

Kif diġa' kelli okkażjoni insemmi drabi oħra ġie mwaqqaf Steering Committee bejn il-Ministeru tax-Xogħlijiet u Kostruzzjoni u l-Ministeru tal- Ġustizzja u Kunsilli Lokali biex flimkien mal-Kunsilli Lokali u d- Dipartiment tat-Toroq tiġi updated l-informazzjoni dwar toroq li jeħtieġu l- asfalt jew tiswijiet kemm jekk dawn jaqgħu taħt il-kunsill lokali kif ukoll jekk huma responsabbilita' tal-Gvern Ċentrali.

Deċiżjonijiet dwar xogħlijiet indikati mill-Onor.

Interpellant jittieħdu wara dan ix-xogħol ta' konsultazzjoni.

DJAR - KIRJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4812, jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kif inhuma mistennija li jinbidlu l-brackets (income brackets) li ssemmew fir-risposta?

Dawk li kellhom kuntratt skond ħarġiet partikolari ta' l-Awtorita' tad- Djar kif se jintlaqtu minn dawn it-tibdil?

Meta jinħadem il-valur ġdid ta' kera ta' postijiet ġodda kif se jinbidlu l-kriterji ta' stima tal-kera?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Hu maħsub li l-income brackets jiġu mibdula b'mod li jirriflettu l-minimum wage Nazzjonali.

Dan japplika wkoll għall- ħtiġijiet ta' l-Awtorita' tad-Djar.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija l-kriterji wżati għall-valur ta' kera huma ta' 3% fuq il-valur ta' l-art u 3.25% fuq il-valur tal-bini.

GOZO BUS OWNERS ASSOCIATION

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslet it-talba tal-Gozo Bus Owners Association biex il-Gvern jagħtihom eżenzjoni mill-VAT u mit-taxxa tar- reġistrazzjoni fuq il-coaches bl-arja kondizzjonata li jridu jdaħħlu?

Japprezza l-Ministru li bidla bħal din se tagħmel ġid kbir lill-industrija tat-turiżmu f'Għawdex?

Jaf li l-preżenza ta' eluf ta' turisti Ġermaniżi kixfet għal kollox il-problema kuta ta' trasport f'Għawdex?

Għaliex il-Gvern Laburista qed ikun diskriminatorju mas-sidien tal- karozzi tal-linja f'Għawdex billi dawn il-konċessjonijiet kien tahom Gvern Nazzjonalista lis-sidien tal-coaches Maltin ħaġa li għolliet il-livell tal- coaches tat-turisti?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li saru laqgħat kordjali ħafna mal-Gozo Bus Owners Association fuq importazzjoni ta' coaches' għal użu f'Għawdex.

Fl-opinjoni tiegħi d-diskriminazzjoni saret mill-Gvern Nazzjonalista li fid-29 ta' Novembru, 1994 laħaq ftehim mal-Unscheduled Bus Service fejn eżenthom mill-ħlas tad-dazju u mill-ħlas tar-reġistrazzjoni fuq vetturi importati skond il-ftehim, u fis-17 ta' Mejju 1995 laħaq ftehim mal- Assoċjazzjoni tas-Sidien tal-Karozzi tal-Linja, li kien jinkludi l-famuża taħwida tat-ticketing machines, iżda ma sabx il-ħin jilħaq ftehim mal-Gozo Bus Owners Association kif ser jagħmel il-Gvern Laburista.

GOZO BUS OWNERS ASSOCIATION

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma bħala l-Ministru responsabbli għall-Affarijiet ta' Għawdex, li l-Gozo Bus Owners Association kitbu biex juża l-influwenza tiegħu ħalli s-sidien tal-karozzi tal-linja jkunu jistgħu jdaħħlu coaches bl-arja kondizzjonata mingħajr ma jħallsu l-VAT u t-taxxa tar- reġistrazzjoni?

Għaliex il-Prim Ministru ma jeħux l-eżempju tal-Gvern Nazzjonalista li wettaq bidla kbira fil-flotta tal-coaches f'Malta billi tahom dan l-inċentiv?

Jista' l-Prim Ministru jara bħala l-Ministru responsabbli għal Għawdex li għandu d-dmir li din il-kwestjoni tiġi riżolta?

ONOR.

ALFRED SANT: Nassigura lill-Onor.

Interpellant li qed isir dak kollu li hu xieraq biex is-servizzi tat-trasport bi skeda u bla skeda f'Għawdex jitjieb fil-kwalita' u ilaħħaq mad-domanda tal-lum.

Bħalissa qed isiru diskussjonijiet biex jintlaħaq dan il-għan u fl-istess hin ikunu salvagwardati l-interessi tas-sidien.

GĦAWDEX - COACHES

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jaf il- Ministru li eluf ta' turisti li qed iżuru Għawdex qed jitkażaw bil-livell tal-coaches li hemm f'Għawdex, li huma biss karozzi tal-linja antiki ħlief waħda?

Jista'l-Ministru jagħmel rappreżentazzjonijiet mal-Ministru tal- Finanzi u Kummerċ biex jagħti l-konċessjoni lis-sidien tal-buses Għawdxin kif kien ta l-Gvern Nazzjonalista lis-sidien tal-coaches Maltin?

Jaf li bidla bħal din tiswa ħafna għat-turiżmu f'Għawdex għax tgħolli l-livell tat- trasport?

Meta llum is-sidien Għawdxin, wara negozjati li ilhom sejrin is- snin, qed juru dispożizzjoni li jdaħħlu coaches moderni bl-arja kondizzjonata għaliex dawn id-dewmien?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-Onor.

Interpellant japprezza li din is-sitważżjoni intirtet mill-Gvern preċedenti.

Kif diġa' gie mħabbar, diġa ntlaħaq ftehim biex din is-sitważżjoni titjieb.

KAROZZI TAL-LINJA - ĦELSIEN MILL-VAT

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'se jagħmel fuq it-talba tas-sidien tal-karozzi tal-linja Maltin li talbu ħelsien mit-taxxa tal-VAT u mit-taxxa tar- reġistrazzjoni biex idaħħlu coaches moderni bl-arja kondizzjonata?

Għaliex il-Gvern Laburista qed jidher li qed jiddiskrimina meta lis-sidien Maltin ngħatatilhom din il-konċessjoni mill-Gvern Nazzjonalista?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-ewwelnett, nibda biex ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Gvern ma qed jiddiskrimina bl-ebda mod mas-sidien Għawdxin tal-karozzi tal-linja.

Ngħarrfu wkoll li l-Ministeru tal-Finanzi u Kummerċ għamel proposti konkreti li jikkuntemplaw ukoll l-eżenzjonijiet mitluba, u dawn il-proposti tressqu lill-Awtorita' tat-Trasport Pubbliku permezz tal-Ministeru tat- Trasport u Portijiet biex jgħinu fit-taħditiet u negozjati li l-Awtorita tat-Trasport Pubbliku qed ikollha mal-Gozo Bus Owners Association.

P.A. - TWAQQIGĦ TA' BINI ANTIK

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' applikazzjonijiet għat-twaqqigħ ta' bini antik bla ebda valur storiku, li ġew rifjutati mill-Planning Authority matul l-1996?

Jaħseb il-Viċi Prim Ministru li wasal iż-żmien li tiġi riveduta l-policy eżistenti fir-rigward ta' bini qadim peress li konsegwentement tar-rifjut tal-permess dan qed jitħalla abbandunat u fi stat dilapedat?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba minn l-Onor.

Membru m'hijix possibbli li tinġabar għaliex l-applikazzjonijiet m'humiex ikklassifikati bil-kriterju mitlub.

Ir-raġuni għaliex proprjeta' titħalla fi stat dilapedat huma varji u mhux neċessarjament ir-rifjut ta' permess ta' żvilupp għat-twaqqiegħ.

Tajjeb li wieħed japprezza illi għalkemm mhux neċessarjament ikollha valur storiku intrinsiku, l-istess proprjeta għandha valur fil-kuntest sħiħ taċ-ċentru storiku (village core).

Dawn iċ-ċentri huma risors ta' wirt urban li huwa uniku għall-gżejjer Maltin.

P.A. - KIOSK F'SAN ANTON

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fiex wasal il-proċess u l-applikazzjoni dwar il-kiosk ta' l-injam f'San Anton u dan wara li ġie soġġett għal dan il-proċess meta minn dejjem il-licencee kien kopert f'liċenzja?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni meħtieġa għadha qed tinġabar.

PATATA - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' patata (eż: Alpha, Azeta, eċċ) se tiġi esportata lejn l-Olanda fil-ġimgħat li ġejjin?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-patata li qed tiġi esportata lejn l-Olanda bħalissa hija tal-varjeta ALPHA u SANTE.

ORGANIC FARMING

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fir- rigward ta' l-Organic Farming, jista' l-Ministru jgħid, dejjem fid-dawl ta' l-esperti (kemm Ġermaniżi u kemm oħrajn) li ġew imqabbda biex jagħtu pariri u konsulenza:- 1) min huma dawn l-esperti; u 2) xi kwalifiki u esperjenzi għandhom?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-espeti Ġermaniżi fuq l-Organic Farming huma gradwati minn Universitajiet Ġermaniżi u għamlu diversi xogħlijiet u studju ieħor b' konnessjonijiet ma' l-Organic Farming.

POWER STATION - ENERĠIJA ELETTRIKA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Billi t-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 4870 ma tantx hija ċara, jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont totali ta' enerġija elettrika li ħareġ mill-Power Stations (eskluż dak użat fil-Power Stations) fil-perjodu 1.11.96 sa 15.4.97 u kemm kienu l-istess ammonti fil- ħames snin preċedenti?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-figuri għall-perijodi mitluba huma kif murija fit- tabella hawn taħt:

Units Sent out at Power Station Busbars (Units Generated Less Units used in station)

Megawatt hours

|Sen|96/9|95/9|94/9|93/9|92/9|91/9| |a |7 |6 |5 |4 |3 |2 | |Tot|7166|7851|7641|7065|6486|6871| |al |61 |85 |01 |16 |08 |97 |

Il-figuri tas-sena 1996/97 huma sal-15 t'April.

Tas-snin l-oħra huma sa l- aħħar t'April.

IMPORTAZZJONI TA' OĠĠETTI - DAZJU

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Bil-liġi proposta mill-Gvern minflok il-liġi tal-VAT, jista' l-Ministru jgħid kemm se jkun id-dazju li jitħallas fuq importazzjoni ta' oġġett ta' Lm100 jekk:- 1) l-importazzjoni tkun minn pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea; u 2) l-importazzjoni tkun minn pajjiż li mhux fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

LEO BRINCAT: Dawn il-punti jistgħu jiġu ċċarati waqt id-dibattitu parlamentari dwar din il-liġi.

ENERĠIJA ALTERNATTIVA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti nformazzjoni rigward x'tip ta' pressjoni qed juża u x'miżuri beħsiebu jieħu rigward l-enerġija alternattiva, peress li għamel anke riferenza speċifika għaliha fis-Seduta Nru. 56?

ONOR.

LEO BRINCAT: Billi jidher li sal-lum taħt diversi amministrazzjonijiet l-Enemalta naqset li tippreżenta lill-Gvern tal- ġurnata bi proposti konkreti dwar il-promozzjoni ta' enerġija alternattiva fost il-familji Maltin, qed nisħaq mal-Bord tad-Diretturi biex jimlew dan il-vojt.

PULIZIJA - SPEZZJONIJIET FUQ KAROZZI TAL-LINJA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm saru surprise inspections fuq karozzi tal-linja sabiex wieħed jara kienx qed jintuża pitrolju minflok il-fuel kif suppost:- 1) matul l-1996; u 2) xahar b'xahar matul din is-sena?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

MUNXAR - BAJJA TA' SAN TUMAS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhuma l-aħħar (l-aktar riċenti) deċiżjonijiet rigward il-Munxar, Bajja San Tumas u l-madwar tiegħu?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni meħtieġa għadha qed tinġabar.

DCC - SITE INSPECTIONS

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4772, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk huwiex normali u aċċettabbli li site inspection mid-DCC iddum sitt xhur sabiex tkun appuntata?

ONOR.

GEORGE VELLA: Site inspections isiru b'sistema li jinġabru numru sostanzjali ta' applikazzjonijiet fl-area konċernata, imbagħad issir l- inspection.

Mhux possibbli li jsiru site inspections spiss, għax din tkun tfisser li dak inhar id-DCC ma tiltaqax u b'hekk l-għadd ta' applikazzjonijiet deċiżi jonqos.

Ma jinżammx rekord kemm idumu jistennew applikazzjonijiet biex isiru site inspections.

RAĦAL ĠDID - TRIQ VALLETTA

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4771, minħabba li t-triq in kwestjoni qatt ma ngħatat tarmac, jista' l- Ministru jgħid għalfejn qiegħed jgħid li x-xogħlijiet huma responsabbilta' tal-kunsill lokali?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Valletta Road kienet waħda mill-ewwel toroq li ngħataw it-tarmac meta dan ix-xogħol beda jsir hawn Malta.

Triq m'hemmx għalfejn tkun bit-tarmac biex tkun responsabbilta' tal- kunsill lokali, iżda basta tkun asfaltata ossija li l-wiċċ tagħha ma jkunx għadu trab u materjal.

INDUSTRIJI - GĦAJNUNA

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4770, jista' l-Ministru jgħid liema kienu dawk il-kumpanniji li gawdew minn għajnuna taħt l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali 1 Kap. 325 għal xogħol u proġetti komuni ma' riċiklaġġ?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: S'issa kien hemm żewġ kumpanniji għall- proġetti ta` riċiklaġġ li gawdew minn għajunua taħt l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali Kap 325.

L-interpellant irid japprezza li hemm id-dispożizzjonijiet dwar il- konfidenzjalita` ta` l-informazzjoni ta` l-istess liġi u għalhekk ma tistgħax tingħata aktar informazzjoni.

SANT'ANTNIN - IMPJANT TA' RIĊIKLAĠĠ

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4792, jista' l-Ministru jagħti breakdown ta' l-ispejjeż kapitali u rkorrenti li ntnefqu fil-perjodu tal-mistoqsija?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

BTAJJEL F'MALTA - UŻU TA' SUNBLOCKS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Fid- dawl tal-fatt li hu pubblikament magħruf li r-raġġi tax-xemx iżidu r-riskju ta' kanċer tal-ġilda, u peress li pajjiżna hu partikolarment magħruf fil- qasam turistiku għax-xemx u l-baħar, x'inhu jagħmel il-Gvern sabiex: (i) fl- istess ħin jeduka lil min hu mħajjar isiefer lejn Malta għal btala fis-sajf sabiex jintużaw sunblocks li joffru protezzjoni kontra mard; (ii) pajjiżna jiġi marketed aktar għall-postijiet kulturali li b'hekk għandhom jiġu organizzati aħjar?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-Onor.

Interpellant għandu jirriferi l-ewwel parti tal-mistoqsija lill-Ministeru konċernat filwaqt li nitolbu jkun aktar ċar fit-tieni mistoqsija tiegħu.

LIĠI TAL-VAT - KONSULENTI BARRANIN

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk l-amministrazzjoni preċedenti waqt it- tħejjija għall-introduzzjoni tal-VAT, kellhiex konsulenti barranin?

Jekk iva min kienu, u kemm tħallsu?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra kopja tas-CV ta' dawn il-konsulenti barranin?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qiegħed jinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

KONFERENZA REĠJONALI DWAR L-ENERĠIJA - RAPPORT

L-ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra r-Rapport tal- Ministru/Segretarju Parlamentari li attenda l-Konferenza Reġjonali dwar l- Enerġija fi Trieste fl-Italja f'Ġunju/Lulju 1996 flimkien ma' l-inkartament tal-konferenza?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif li talab l-Onor.

Membru tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

GĦAWDEX - KUMITAT KORDINATTIV GĦALL- HOUSING

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tal-Kumitat Koordinattiv dwar Housing għal Għawdex illi ġie mwaqqaf dan l-aħħar?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Il-Membri tal-Kumitat Koordinattiv għall-Housing f'Għawdex huma Dr. Stefan Buontempo (Chairperson), is-Sur Anton F. Attard, is-Sur Charles Baldacchino, is-Sur Michael Grima u l-Perit Joe Mizzi.

Is- Segretarju hu s-Sur George Żammit.

INDIĊI TAL-PREZZIJIET

L-ONOR.

JOSEF BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 2427 dwar l- impatt fuq l-indiċi tal-prezzijiet tal-miżuri tal-budget u miżuri oħra li saru fit-28.1.97 u li fir-risposta li ngħatat fil-31.1.97 ma kenitx ġiet mogħtija l-informazzjoni mitluba?

ONOR.

LEO BRINCAT: Minħabba li l-miżuri li ttieħdu fil-budget ma ġewx fis-seħħ f'daqqa, l-effett fuq l-Indiċi tal-Prezzijiet kien imqassam skond meta dawn iż-żidiet ġew fis-seħħ u meta nqraw.

Matul ix-xahar ta' Jannar kien hemm dawn l-oġġetti li ntlaqtu mill-miżuri tal-budget:

|Oġġett |Effett fuq | | |l-Indiċi | |Spirti |0.03 | |Sigaretti |0.30 | |Pitrolju |0.01 | |Petrol u |0.59 | |Diesel | |

Matul ix-xahar ta' Frar kien hemm dawn l-oġġetti li ntlaqtu bil-miżuri tal- budget:

|Liċenzji tal-karrozzi |0.06 | |Nollijiet tal-Vapur |0.07 | |t'Għawdex | | |Rati tal-posta |0.02 |

Hawnhekk ta' min jgħid illi l-Indiċi tal-Prezzijiet għadu mhux qiegħed jirrifletti l-imposta ta' Lm4 fuq is-safar barra l-pajjiż minħabba li l- indiċi relattiv jinħadem f'Mejju.

Il-kumpens għall-għoli tal-ħajja jinħadem skond ir-rata ta' l-inflazzjoni għas-sena li twassal sa Settembru.

Ir-rata ta' l-inflazzjoni tinħadem skond l-indiċi sħiħ u mhux skond nurmu limitat ta' sub-indices.

Fid-dawl ta' dan, mhuwiex għaqli li wieħed jittanta jagħti indikazzjoni dwar il- kumpens għall-għoli tal-ħajja għaliex wieħed għad irid jara kif se jiżviluppa l-Indiċi fil-perjodu sa Settembru, 1997.

MELLIEĦA/MANIKATA - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk it-triq li tagħti bejn il-Mellieħa u l-Manikata hijiex se titwessa' u tingħata t-tarmac?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-kunsill lokali kien intenzjonat li jissottometti pjan għat-titjieb ta' din it-triq.

Diskussjonijiet għadhom għaddejjin biex it-titjieb mixtieq ikun jista' jsir.

XEMXIJA/MELLIEĦA - BDIL TA' LAMPI

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex min hu responsabbli jara li jsir bdil ta' lampi maqtugħin fit-triq prinċipali mix- Xemxija sal-Mellieħa?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-manutenzjoni ta' lampi fit-triq prinċipali ta' bejn il-Mellieħa u x-Xemxija saret kif meħtieġ.

GĦADIRA/ĊIRKEWWA - PAVIMENTAZZJONI

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk humiex se jsiru l- pavimentazzjoni u face-lifting tal-promenade tal-Bajja ta' l-Għadira u tal- promenade taċ-Ċirkewwa biswit ir-reverse osmosis?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ġie mwaqqaf steering committee bejn il-Ministeru tax-Xogħlijiet u Kostruzzjoni u l-Ministeru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali biex flimkien mal-Kunsilli Lokali u d-Dipartiment tat-Toroq tiġi updated l- informazzjoni dwar toroq li jenħtieġu l-asfalt jew tiswijiet kemm jekk dawn jaqgħu taħt il-kunsill lokali kif ukoll jekk huma responsabbilta' tal-Gvern Ċentrali.

Deċiżjonijiet dwar xogħlijiet indikati mill-Onor.

Interpellant jittieħdu wara dan ix-xogħol ta' konsultazzjoni.

ARMIER/ĊIRKEWWA - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-għoti ta' tarmac fi Triq l-Armier u fit-triq li tagħti miċ-Ċirkewwa għal Paradise Bay huwiex ippjanat li jsir?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Għalissa mhux ippjanat li jingħata t-tarmac fl- inħawi peress li qed isir xogħol għall-bini tad-database ta' toroq li jenħtieġu dan it-tip ta' xogħol kif rreferejt għalih drabi oħra.

Aktar informazzjoni tkun tista' tingħata 'l quddiem.

MELLIEĦA - APPARTAMENTI TAL-GVERN

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se ssir il- manutenzjoni tal-flats tal-Gvern f'Qasam ta' Pennellu, fil-Mellieħa?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

MELLIEĦA - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid meta se ssir l-installazzjoni ta' dawl fil-bypass tal-Mellieħa, minn ħdejn it-telgħa ta' Selmun sa ħdejn is-Sea Bank Hotel?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba ta' l-Onor.

Membru għall-istallazzjoni ta' dawl fil-Bypass tal-Mellieħa qiegħda tkun ikkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN U AMBJENT - DELEGAZZJONIJIET

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jekk jogħġbu jgħid kemm kien hemm delegazzjonijiet uffiċjali minn Malta f'laqgħat u konferenzi internazzjonali u f'laqgħat bilaterali matul l-1996?

F'kemm-il delegazzjoni kien hemm membri nisa u liema kienu dawk id- delegazzjonijiet li kienu komposti minn irġiel u minn nisa?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jiena nformat illi, matul l-1996, kien hemm 126 żjara barra minn Malta, minn uffiċjali f'livelli differenti tal-Ministeru ta' l- Affarijiet Barranin u l-Ambjent, li attendew laqgħat u konferenzi internazzjonali, kif ukoll laqgħat oħrajn kif kien meħtieġ.

F'7 minn dawn iż-żjajjar kien hemm parteċipazzjoni femminili.

F'każ wieħed biss minn dawn is-seba' żjajjar, il-parteċipanta mara kienet akkumpanjata minn uffiċjal ieħor raġel.

SCHOLARSHIPS

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jekk jogħġbu jgħid kemm ingħataw scholarships barra minn Malta lill-nisa u lill-irġiel Maltin, sena b'sena, mill-1985 sa l-1996?

F'liema oqsma ngħataw dawn l-ischolarships u kemm minn dawk in-nisa u r-rġiel li ħadu l- ischolarships kienu single u kemm kienu miżżewġa?

ONOR.

GEORGE VELLA: Peress li, kif jiena nformat, il-Ministeru ta' l- Affarijiet Barranin kien involut direttament fl-ipproċessar ta' l- applikazzjonijiet u l-għotja ta' scholarships għal barra minn Malta fis- sena 1987, qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni li talabni l- Onor. Membru, għas-snin mill-1987 sa l-1996.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant ukoll li ma tinżammx statistika dwar l- istat tal-borsisti li jingħażlu sabiex imorru għal dawn lis-scholarships.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jekk jogħġbu jgħid kemm huwa l-għadd ta' mpjegati fis-Servizz Pubbliku maqsuma f'nisa u rġiel fl-iskala 20 ta' l-istruttura ta' l-istess servizz?

ONOR.

ALFRED SANT: In-numru ta' impjegati mal-Gvern fulltime li jitħallsu fuq skala ta' salarju 20 huwa ta' 319 rġiel u 57 nisa.

ENEMALTA - NUQQAS TA' CABLES

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jikkonferma l-Ministru li minħabba nuqqas ta' cable xogħol fuq substation qiegħed jinżamm lura b'detriment għal għadd ta' klijenti li diġa' ħallsu l- flus biex ikollhom dan is-servizz?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ma jirriżultax li hemm proġett ta' klijenti weqfin minħabba substations li ma sarux għax hemm nuqqas ta' cable.

ENEMALTA - ŻIEDA FID-DĦUL

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa stmat li jiżdied id-dħul tal- Korporazzjoni Enemalta minħabba l-għoli tal-kummissjoni li għamlet l- Korporazzjoni Enemalta mal-GRTU b'effett mill-1 ta' April, 1997 fuq perijodu ta' sena?

ONOR.

LEO BRINCAT: Id-dħul ta' l-Enemalta mhux mistenni li jiżdied, l- għan tal-ftehim huwa li l-pubbliku jingħata servizz aħjar.

MOSTA - PROĠETT TAL-130KV

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni u indikazzjoni fuq il-proġett tal- 130KV link tal-Mosta, speċjalment fir-rigward jekk hux miexi skond time- frame li kien ippjanat?

Jekk jeżistu xi problemi, jista' l-Ministru jgħid lill-Kamra x'inhuma?

ONOR.

LEO BRINCAT: Qed nassumi li l-Onor.

Membru meta jirriferi għal 130 KV link tal-Mosta jrid ifisser il-proġett tal-132 KV li jinkludi ż-żewġ ċirkwiti tal-cable tal-132 KV bejn il-Marsa u l-Mosta u l-bini u t-tagħmir taċ-ċentru tad-distribuzzjoni l-ġdid tal-Mosta.

Ix-xogħol fuq iż-żewġ ċirkwiti tal-132 KV cable ittardja sostanzjalment minħabba li x-xogħol tal-kuntrattur fuq it-tħaffir u l-finishing tal-mina bejn il-Marsa u l-Mosta għadu sejjer.

Dan ix-xogħol kellu jkun lest fis- sajf tal-1996.

Ix-xogħol fuq il-bini taċ-ċentru tad-distribuzzjoni tal-132 KV tal-Mosta miexi skond il-programm.

Il-kontentut u ż-żmien biex joħorġu l-offerti għall-apparat qegħdin jiġu rrikunsidrati fuq bażi tal-varjazzjoni fiż-żieda fid-domanda għall- elettriku.

AĠENZIJI TURISTIĊI - SUSSIDJI

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-NTOM ħallset jew ftehmet li tħallas sussidju per capita lill-aġenzija li minn dan ix-xahar qed iġġib Malta eluf ta' turisti Tedeski?

F'każ affermattiv, jista' l-Ministru jikkonferma li issa saret politika ta' l-NTOM li permezz tat-TOSS jew fondi oħra ta' Tour Operator Support li tinċentiva operaturi b'dan il-mod?

X'inhu l-ammont miftiehem mal-aġenzija Ġermaniża?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ma ngħata ebda sussidju per capita.

L-NTOM lesta tagħmel joint promotion ta' Malta ma' tour operators.

SVPR - ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' anzjani (nisa u rġiel) li ġew ammessi fir-Residenza San Vinċenz de Paule xahar b'xahar f'Jannar, Frar u Marzu ta' din is-sena?

Kemm minn dawn ġew ammessi direttament mid-dar tagħhom u kemm minn St. Luke's Hospital jew minn xi sptar jew istituzzjoni oħra?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SVPR - ADMISSION WARD

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk l- Admission Ward ta' San Vinċenz de Paule għadhiex tintuża għal skop oriġinali tagħha bħala ward li fiha jsir l-iscreening u l-assessment ta' dawk l-anzjani li jiġu annessi f'dik ir-residenza?

Huwa veru li anzjani rġiel li qed jiġu annessi f'San Vinċenz de Paule qed jintbagħtu dritt fis- swali mingħajr ma jgħaddu mill-Admission Ward?

ONOR.

MTARFA: DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n- numru ta' anzjani li applikaw s'issa u qegħdin jistennew biex jidħlu fl- Imtarfa Home?

Kemm minnhom huma nisa, rġiel jew koppji u n-numru ta' anzjani ta' kull raħal jew belt li minnhom applikaw?

ONOR.

LIĠI DWAR IR-REFERENDA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Peress li l- liġi dwar ir-Referenda bi żvista amministrattiva ta' proċedura teknika ma tistax tiġi applikata, jidhirlu l-Prim Ministru li din it-teknikalita' tiġi stabbilita' sabiex b'hekk il-liġi tkun tista' tidħol fis-seħħ u ma tibqax liġi "mejta fil-kotba statutorji"?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-kwestjoni kollha tiġi kkonsidrata fiż-żmien xieraq.

QORTI - BEJGĦ TA' OĠĠETTI MILL-IRKANT

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il oġġett nbiegħ mill- irkant tal-Qorti fis-sena 1996?

Kemm kien l-ammont tad-dħul monetarju minn dawn l-oġġetti?

Kemm-il proprjeta' maqbuda mill-Qorti kienet mibjugħa fl- irkantijiet tal-Qorti?

Kemm kien l-ammont ta' flus minn din il-proprjeta'?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li matul l-1996 inbiegħu mill-irkant tal-Qorti 17 l-oġġett mobbli li l-ammont tad-dħul tagħhom kien ta' Lm173,240.

Kien hemm ukoll bejgħ ta' 12 il-proprjeta' maqbuda mill-Qorti u li l-ammont tagħhom kien ta' Lm340,850.

DWANA - KUNTRABANDU

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-ammont ta' litri ta' alkoħol (spirti) u l-ammont ta' sigaretti maqbuda mid-Dwana minħabba kuntrabandu eċċ.?

Jista' l-Ministru jgħid x'qiegħed isir minnhom dawn iż-żewġ affarijiet?

ONOR.

LEO BRINCAT: Bejn Jannar 1996 u April 1997 inqabdu 15,799 pakkett tal-20 sigarett il-wieħed u 49.7 litru ta' spirti.

Is-sigaretti jingħataw lill-Welfare Committee taċ-Ċentru Ħidma Soċjali, Sta.

Venera biex jitqassmu fost pazjenti fl-isptarijiet mentali u xi kwantitajiet żgħar ħafna lill-Isptar il-Ġdid t'Għawdex.

F'kull każ id- Dipartiment jingħata rċevuta u jgħarrfu l-Awditur tal-Gvern.

Fil-każ ta' l-ispirti, dawn normalment jitqassmu bi ħlas lid-Dipartimenti tal-Gvern għal skopijiet ta' ospitalita'.

Lill-Awditur tal-Gvern jgħarrfu ukoll.

MEDICAL STORES - MEDIĊINI NIEQSA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm u liema mil-lista ta' mediċini out of stock tas-16.2.97 (Ref.

PQ 4356) għadhom out of stock?

Hemm xi mediċini oħra li ma kenux out of stock u li issa huma out of stock u liema huma?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

FGURA - SERVIZZ TA' ILMA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Peress li fi Triq il-Ġdida fi Triq Tal-Karmnu, Fgura, ir- residenti għadhom bis-servizz temporanju kemm ta' l-ilma kif ukoll tad- drenaġġ u peress li minħabba l-fatt li dawn għadhom ma sarux bis-servizzi permanenti, din it-triq qatt ma ngħatat la kisja tarmak u qatt ma ġiet livellata u għalhekk qed toħloq inkonvenjent għar-residenti ta' din it- triq, jista' l-Ministru jara li jsir xi ħaġa sabiex tirranġa din is- sitwazzjoni?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

TOROQ - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Peress li t-triq li twassal sal-pumping station ta' Wied Għammieq hi fi stat li tibża' tinżel bil-karozza sa din l-istation, u peress li l-ħaddiema li hemm f'din il-pumping station qed ikollhom iħallu l- karozzi 'l bogħod u jimxu sal-post tax-xogħol tagħhom, jista' l-Ministru jara li din it-triq tingħata ftit ta' l-attenzjoni sabiex jonqos dan l- inkonvenjent għall-ħaddiema?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tlabt lid-Dipartiment tat-Toroq biex jara x'rimedji jista' jkun hemm fiż-żmien immedjat.

NEGOZJI ŻGĦAR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' talbiet għal ftuħ ta' negozji żgħar ġodda bħalma huma petshops, groceries, bazaars u ironmongeries li ġew rifjutati mill- Planning Authority mill-1.11.96 sat-30.04.96?

Jidhirlu l-Viċi Prim Ministru li għandha ssir reviżjoni mmedjata tal-policy fir-rigward ta' applikazzjonijiet bħal dawn li ħafna qed jiġu rifjutati bl-iskuża ta' traffic flow jew parking?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni meħtieġa għadha qed tinġabar.

SAĦĦA - PAZJENTI MIBGĦUTA BARRA GĦAL KURA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm intbagħtu pazjenti Maltin barra minn Malta għall-investigazzjoni u/jew kura fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

F'liema diagnosis group kienu dawn il- każijiet?

Kemm minnhom ma kkwalifikawx mill-means test u b'hekk il-pazjent kellu jħallas għal biljetti ta' l-ajru hu stess?

Kemm hu kkalkolat id-dħul tal-pazjent sabiex ma jkollux għalfejn iħallas il-biljetti ta' l-ajru?

Kemm ilu ma jiġi rivedut dan it-treshold?

Jidhirlu l-Ministru li dan għandu jiġi rivedut b'mod partikolari f'każijiet fejn: (i) pazjent ikun minorenni u b'hekk ikollu jiġi akkumpanjat minn ġenitur; (ii) pazjent ikollu jagħmel żmien twil barra minn Malta u b'hekk familjarji ikollhom spejjeż akbar għall-akkomodazzjoni; (iii) pazjent ikollu jsiefer minn żmien għal żmien għall-kura?

ONOR.

SPTAR SAN LUQA - MARD

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru W35 (109/97), jista' l-Ministru jara jekk jistgħux jingħataw il-figuri b'age group and sex: (i) f'Diċembru 1996 inkluż; (ii) bħala każijiet separati (i.e. numru ta' każijiet differenti f'Diagnosis groups flok numru totali ta' admissions); u (iii) tal-group "nervous system and sense organs" u "neoplasms" - breakdown tal-każijiet differenti b'"diagnosis" speċifiku (ie.e multiple sclerosis, motor neurone disease, brain/spinal cord tumours) u kemm minnhom kellhom bżonn jiġu riferuti barra minn Malta għal MRI (Magnetic Resonance Imaging)?

ONOR.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

IMPJIEGI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew impjegati persuni (a) b'kuntratt indefinit, (b) b'kuntratt definit; u (ċ) konsulenti kif ukoll kemm ingħataw transfers mill- 1 ta' Novembru sa l-aħħar ta' Frar 1997 fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż segretarjati parlamentari, jekk hemm, entitajiet statutorji indipendenti, entitatjiet u kumpanniji li jaqgħu taħt il- kontroll effettiv tal-Gvern jew li fihom il-Gvern għandu mill-anqas nofs l- ishma direttament jew indirettament u mal-kunsilli lokali?

Jista' l- Ministru jagħti l-informazzjoni skond il-Ministeru, dipartiment jew enti konċernata u jindika l-grad li fiha ġew impjegati l-persuni indikati minnu u fil-każ tal-persuni indikati taħt (b) u (ċ) jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt relattiv?

ONOR.

ALFRED SANT: Żewġ tabelli (A) u (B) li juru l-informazzjoni mitluba fir-rigward tal-Ministeru tiegħi ghall-perijodu 1 ta' Novembru, 1996 sat-28 ta' Frar, 1997 tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

DJAR - SUSSIDJU GĦALL-KERA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' dawk li tul is-snin 1994-1996, sena b'sena, gawdew mill-iskema SHD 11 (Sussidju għall-Kera)?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi fl-1994 ibbenefikaw 68 applikanti ġodda taħt l-iskema SHD 11.

Fl-1995 u fl-1996 ibbenefikaw 68 u 73 benefiċjarji rispettivament.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jinformani jekk l-applikant bin-numru 6378 ingħatax akkomodazzjoni alternattiva, stante li dan spiċċa jittallab għand in-nies biex raqduh għandhom?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-każ għadu pendenti.

DJAR - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jordna illi l-persuna mill-Furjana li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament issirlha spezzjoni f'dan il-post li hu tal- Gvern biex jitranġalha l-bieb ta' barra u s-saqaf?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Għaddejt it-talba ta' l-Onor Interpellant lid- Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar għall-azzjoni meħtieġa.

DJAR - BDIL TA' GALLARIJI U VERANDA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid meta l-persuna li isimha qed jintbagħat separatament, se jkollu l-katusi, veranda u gallariji li huma fi stat perikoluż, irranġati?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar għall-azzjoni meħtieġa.

PULIZIJA: PC 179

L-ONOR ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex ex PC 287, u llum PC 179 Raymond Aquilina li kien fil-Pulizija bejn il-perjodu ta' l-14 ta' Marzu 1986 sa l-1990 u reġa' daħal fit-18 ta' Diċembru ta' l-1995 wara li ġie kostrett li jidħol taħt kors akkademiku, b'differenza ma oħrajn, u li sal-lum is-servizz preċedenti tiegħu għadu ma ġiex ikkonsidrat mas-servizz tiegħu preżenti?

Għaliex wkoll fil-każ tiegħu stess meta hu ppreżenta ruħu għall- eżami/interview għal grad ta' surġent, ġurnata qabel l-interview (27/7/96) reġgħet ġiet ukoll miċħuda t-talba tiegħu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi, s-Sur Aquilina kien reġa' daħal fil-Korp wara s-sejħa għall-ingaġġ u mhux bħala re-instated, għalhekk is- servizz preċedenti ma setgħax ikun ikkonsidrat.

Waħda mir-rekwiżti għall- promozzjoni għal surġent, kienet li l-membru tal-Korp ried ikollu mill- anqas tlett snin servizz, liema rekwiżit s-Sur Aquilina ma kienx jissodisfa.

BARRIERI - PERMESSI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-barrieri u plants li huma liċenzjati sabiex joperaw u ċioe':

Barrieri tal-ġebel; 2.

Barrieri taż-żrar; 3.

Barrieri taż-żrar tal-qawwi; 4.

Batching Plants; 5.

Tarmac plants; u 6.

Plants tal-planki (prefabricated/precast)?

Fejn qegħdin sitwati?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

BEJJIEGĦA - CASH REGISTERS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid jekk kull bejjiegħ tal-ħaxix u l-frott sew dak bil- ħanut kif ukoll dak li jbiegħ fit-toroq minn fuq vettura hu dovut li jkollu u li jħaddem cash register?

Jekk fl-affermattiv, u fl-isfond tal-moralita' fiskali mixtieqa, għal-liema raġuni dan mhux qed ikun osservat mill- bejjiegħa kollha f'din il-kategorija bħal fil-każ ta' uħud minn dawk li jkunu jbiegħu minn fuq vetturi fit-toroq u pjazzez fil-lokalita' ta' San Ġwann?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tweġiba għall-ewwel parti tal-mistoqsija hi fl- affermattiv.

Ninsab informat li saru b'kollox 374 ispezzjoni lill-bejjiegħa tal-ħaxix u frott tat-toroq.

Sitta minn dawn kienu fil-lokalita' ta' San Ġwann.

Kien hemm biss hawker wieħed li kien irrapportat.

SAĦĦA - TRADESMAN

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'ġara mill-applikazzjoni tal-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament fir-rigward ta' post ta' tradesman (upholsterer)?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Is-sejħa għall-applikazzjonijiet għall-mili ta' postijiet ta' tradesman (Upholsterer) li għalihom applika l-persuna indikata mill-Onor.

Interpellant qed tiġi pproċessata mill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.

DJAR - TISWIJIET

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jilqa' t-talba tal-persuna mill-Belt li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament biex jissewwewlu ħsarat fit-twieqi?

Il-post ta' dan l-inkwilin hu post tal-Gvern.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar għall-azzjoni meħtieġa.

RABAT - KAMRA TAN-NAR - DAWL

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Korporazzjoni Enemalta tistax tawtorizza biex ħdejn il-kamra tan-nar ta' l-Għaqda tan-Nar 15 ta' Awissu fid-Dwejra limiti tar-Rabat, tistax ssir lampa tad-dawl taħdem permezz ta' timer, l- Għaqda tan-Nar 15 ta' Awissu lesta li toffri l-apparat (il-bozza u t-timer eċċ) biex il-Korporazzjoni Enemalta tkun tista' tagħmel l-installazzjoni?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li t-talba għall- installazzjoni tal-lampa qiegħda tkun ikkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-budget ppreżentat minn kull kunsill lokali għas-sena 1997/1998?

ONOR.

CHARLES MANGION: Kopja tal-budgets ippreżentata minn kull kunsill lokali se jitqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra meta dawn ikunu waslu kollha lid-dipartiment.

KUNSILLI LOKALI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema tal-Gvern attached ma' kull kunsill lokali fil-preżent u kemm hemm talbiet pendenti minn kull kunsill lokali?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-preżent hemm 37 ħaddiem assenjati ma' seba' kunsilli.

L-assenjar (attachment) ta' ħaddiema tal-Gvern mal-Kunsilli Lokali ser tiġi rregolata minn skema nazzjonali li qed tiġi diskussa mal-partijiet kollha nvoluti.

Meta din l-iskema tigi finalizzata kull kunsill jingħhata l-opportunita' biex jagħmel it-talbiet għall-assenjar ta' ħaddiema tal-Gvern li jkun disponibbli.

Id-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali diġa' rċieva xi talbiet minn għaxar kunsilli ghal 57 ħaddiem.

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN U TA' L-AMBJENT - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm intnefaq bħala hospitality mid-dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Novembru, 1996 sat-30 ta' April, 1997, maqsum skond kull ministeru, segretarjat, dipartiment jew enti?

ONOR.

GEORGE VELLA: Minħabba li l-kontijiet għax-xahar ta' April 1997 jibdew jaslu Malta mill-għoxrin Ambaxxata li għandna mferrxin f'bosta pajjiżi tad-dinja tul ix-xahar ta' Mejju, m'iniex f'pożizzjoni li nagħti l- informazzjoni kif mitluba mill-Onor.

Interpellant issa.

GĦaldaqstant, nagħti d-dettalji kollha aktar tard, wara li tinġabar l-informazzjoni li tkopri l-perijodu kollu minn Novembru 1996 sa April 1997.

MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm intnefaq bħala hospitality mid-dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Novembru, 1996 sat-30 ta' April, 1997, maqsum skond kull ministeru, segretarjat, dipartiment jew enti?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-infieq mill-vot tal-Hospitality tal-Ministeru tal- Biedja u Sajd mill-1 ta' Novembru, 1996 sat-30 ta' April, 1997 kien ta' Lm2782.03 maqsuma kif jidher hawn taħt:

|Ministeru |Lm2372.79 | |Sajd u |Lm 232.50 | |Akwakultura | | |Agrikultura |Lm 176.74 | |Servizzi |Xejn | |Veterinarji | | |Servizzi |Xejn | |Koperattivi | |

MINISTERU TAT-TRASPORT U PORTIJIET - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefaq bħala hospitality mid-dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Novembru, 1996 sat-30 ta' April, 1997, maqsum skond kull ministeru, segretarjat, dipartiment jew enti?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: L-informazzjoni dettaljata li talab l-Onor.

Interpellant fil-mistoqsija numru W572 tingħata hekk kif tinġabar.