MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 59 It-Tlieta, 29 ta' April, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 59

It-Tlieta, 29 ta' April, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.15 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 29 ta' April, 1997

WERREJ

MINUTI 1057

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 1057

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 1061

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IT-TRIBUNAL GĦALL-INVESTIGAZZJONI TA' INĠUSTIZZJ1

TRIBUNAL FOR THE INVESTIGATION OF INJUSTICES BILL(KUMITAT) 1062

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IŻVILUPP INDUSTRIJALI

INDUSTRIAL DEVELOPMENT (AMENDMENT) BILL(IT-TIENI QARI) 1072

AĠĠORNAMENT 1084

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 1088

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 58 li saret fid-29 ta' April, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

ĊITTADINANZA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jara jekk il-persuna li isimha qed jintbagħat under separate cover tistax tingħata ċittadinanza Maltija?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Prim Ministru): L-Onor.

Interpellant huwa mitlub li jagħti aktar dettalji dwar din il-persuna konċernata, bħalma huma l-post, il-pajjiż u d-data tat-twelid, għaliex l-informazzjoni li ġiet mogħtija m'hijiex biżżejjed biex id-Dipartiment taċ-Ċittadinanza jkun jista' jidentifika l-każ.

ĊIMITERJU TA' L-ADDOLORATA - OQBRA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 691 - oriġinarjament kienet saret lill-Ministru għax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni - jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju ta' proċessar waslu l-applikazzjonijiet għall-għoti ta' oqbra fiċ-Ċimiterju ta' l-Addolorata li jirrigwardaw files li jmorru lura sa dak bin-numru 39/92/116?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Nixtieq ninforma l-Onor.

Interpellant li fil- preżent l-iproċessar ta' applikazzjonijiet għall-għoti ta' oqbra fiċ- Ċimiterju ta' l-Addolorata huwa wieqaf sakemm ikun hemm oqbra disponibbli.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-possibbiltajiet li l-persuna li isimha qiegħed jintbagħat under separate cover tingħata akkomodazzjoni li tant għandha bżonn?

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): Jiena ninsab informat illi ma tantx hu probabbli li l-persuna ndikata tingħata akkomodazzjoni f'qasir żmien.

HAWKERS - BDIL FIL-LIĠI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jara jekk tistax tinbidel il-liġi biex hawkers ikunu jistgħu ibigħu bħala fixed pedlars f'post approvat?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Ma naħsibx li hemm il-ħtieġa ta' tibdil fil-liġi peress li din diġa' tipprovdi għall-bejjiegħa fit-toroq f'post fiss.

FRODI - PASSI KRIMINALI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jispjega x'inhi r-raġuni li ma tteħdux passi kriminali dwar frodi fuq rapport li sar minn persuna, li isimha qed jintbagħat under separate cover, liema rapport sar permezz ta' ittra fil-25 ta' Novembru, 1990?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika fejn kien sar dan ir-rapport, min kien li allegatament ikkommetta l-frodi jew preferibbilment jgħaddili kopja ta' l-ittra msemmija.

DROGA - TRAFFIKAR

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 698 - originarjament kienet saret lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali - ċioe' jekk għandux ikun hemm reversed burden of proof li permezz tagħha kulma jippossjedi l- individwu ħati ta' traffikar fid-droga, bħal dar jew assi oħra, jkun awtomatikament mejqus bħala dħul mid-droga sakemm ma jiġix ippruvat il- kuntrarju?

Jekk it-tweġiba hija fl-affermattiv meta se jsiru emendi meħtieġa fil-liġijiet viġenti?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din id- domanda lill-ministru konċernat.

PEMBROKE - PJAN LOKALI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid jekk il-Gvern hux se japplika ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex jinbidel il-Pjan Lokali ta' Pembroke u, jekk fl-affermattiv, meta hu mistenni li jagħmel dan?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Kif diġa' għidt fit-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 4548 id-dettalji tal-proġett għadhom mhumiex iffinalizzati u għalhekk m'iniex f'pożizzjoni li nagħti l-informazzjoni mitluba.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Maria Camilleri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIA CAMILLERI: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu applikazzjonijiet id-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali għal post alternattiv mill-inħawi tan-North Harbour Local Plan, li jinkludi Pembroke?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Minn dawk in-naħat, jiġifieri Pembroke, Swieqi, Tas-Sliema, Tax-Xbiex, il-Gżira u l-Imsida, hemm madwar 887 applikazzjoni għal post alternattiv li minnhom, jekk m'iniex sejjer żball, hemm xi 221 li joqogħdu f'postijiet perikolużi jew substandard.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien m'iniex se nistaqsi lill-Ministru jekk in-numru huwiex 887 jew inkella 880 pero' rrid infakkar li fl-Imsida hemm madwar 30 appartament, li issa ilhom lesti x-xhur, liema appartamenti kienu se jingħataw lir-residenti ta' postijiet li se jitwaqqgħu fl-Imsida stess.

Bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari li saret dalgħodu ntqal li dawn l- appartamenti se jingħataw iktar 'il quddiem meta joħorġu l-permessi ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Il-Ministru ma jidhirlux li jkun aħjar li dawn il-persuni, li preżentement joqogħdu f'post perikoluż, għandhom jintbagħtu fil-postijiet il-ġodda minnufih?

Qed ngħid dan għax nistgħu niġu f'pożizzjoni li dawn il-postijiet il-ġodda jiġu żgassati llegalment minn xi nies li jidhrilhom li għandhom dritt għal post.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Biex ma jiġrix dak li qed jaħseb l-Onor.

Ċensu Galea, jiġifieri li hemmhekk imorru joqogħdu nies bla permess, nixtieq ninforma lill-Kamra li mill-elezzjoni 'l hawn jien tajt ordni li min ikun okkupa post illegalment għandu jitkeċċa mill-post, ikun min ikun.

Dan għaliex jew se jmexxi d-dipartiment, biex b'hekk issir biċċa xogħol sewwa u ġusta, jew inkella se joqogħdu jiddettaw in-nies.

Minn hawn nixtieq nirringrazzja lill-Onor.

Interpellant talli tani l-opportunita' biex nappella li kull min joħroġ minn post tal-gvern jew post li qabel kien tal- Knisja u li llum il-ġurnata waqa' f'idejn l-Uffiċċju Konġunt, biex iċ- ċwievet jeħodhom fid-dipartiment konċernat għax inkella jittieħdu passi kontrih.

Irrid nagħmilha ċara li s-serjeta' hekk tesiġi u hekk se jsir mingħajr ma niddistingwu bejn ħadd.

Għall-ewwel parti tad-domanda ta' l-Onor.

Membru, nista' ngħid li meta jien bgħatt l-uffiċjali biex jaraw jekk dawn il-postijiet għadhomx battala jew le assigurawni li sal-lum il-ġurnata ħadd ma daħal fihom.

Barra minn hekk nassigurah ukoll li f'dawk il-postijiet se jintbagħtu nies mill-Imsida li se jitwaqqgħulhom id-djar tagħhom.

L-Onor.

Galea jaf xi tfisser meta tmur għall-permess quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għaliex jien niftakru jilmenta - u bir-raġun - kemm idumu biex joħorġu l-permessi anke fil-każ ta' applikazzjonijiet għal social housing, pero' jien nassigurah li dawn il-postijiet huma merfugħin għal dawk in-nies li se jitwaqqa' l-post tagħhom fl-Imsida.

Aħna qed nistennew li joħroġ il-permess qabel inkunu nistgħu nibagħtuhom f'dawn il-postijiet għax jidhrilna li b'dan il-mod l- affarijiet inkunu qegħdin nagħmluhom aħjar.

Barra minn hekk, l-Onor.

Membru jaf ukoll kemm ilhom battala dawn il-postijiet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jista' l-Ministru jagħti assigurazzjoni li l-ebda persuna li f'dawn l-aħħar sitt xhur żgassat xi post ma ġiet rikonoxxuta b'kera f'dak il-post li tkun daħlet fih?

Barra minn hekk, għar-rigward ta' postijiet milquta minn slum clearance, jista' l-Ministru jassigurana li fix- xhur li għaddew u fix-xhur li ġejjin ma kienx u mhux se jkun hemm nies li jgħidu li joqogħdu f'post substandard meta fil-fatt dan ikun ilu vojt ix- xhur u b'hekk jispiċċaw jieħdu post ġdid?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nassigura lill-Onor.

Galea li dak li qal ġie kkonsidrat u jittieħdu passi fi żmien opportun.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk jistax jagħti assigurazzjoni lill-Kamra li l-policy għadha kif kienet qabel, fis-sens li min jiżgassa post tal-gvern jew ta' l-Uffiċċju Konġunt - jiġifieri jkun qed jieħu l-liġi b'idejh - fil-fatt ma jiġix mogħti post tal- gvern għaliex b'dak li jkun għamel ikun skwalifika ruħu awtomatikament?

It-tieni ħaġa li xtaqt nistaqsi tirriferi għall-ewwel parti tad-domanda oriġinali, jiġifieri meta l-Gvern huwa mistenni li japplika lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar u jekk il-Ministru jistax jagħti assigurazzjoni lill-Kamra jekk fil-fatt din l-applikazzjoni hijiex se ssir.

Nifhem li għat-tieni parti tad-domanda l-Ministru qal li m'huwiex f'pożizzjoni li jgħid meta se ssir l-applikazzjoni, pero' jista' l-Ministru jagħti assigurazzjoni lill- Kamra li fil-fatt se ssir applikazzjoni lill-Planning Authority għat-tibdil tal-local plan biex ma jiġrix bħalma ġara fil-każ ta' Bugibba?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, f'każijiet bħal dawn bilfors li trid tapplika pero' peress li għadhom għaddejjin it-taħdidiet - dan mhux jiena biss għidtu imma anke sħabi l-ministri l-oħra - u l- konsultazzjonijiet bejn il-Gvern u l-Awtorita' ta' l-Ippjanar dwar iż-żieda proposta fin-numru ta' housing units nassigurah li r-risposti jingħataw fil- mument opportun.

Barra minn hekk nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li sirna nafu b'numru kbir ta' nies li matul dawn l-aħħar disa' snin kienu ħadu ċ-ċwievet ta' postijiet tal-gvern mingħand ħaddieħor u li llum il-ġurnata qed jiġu bil-problemi għandna.

Madam Speaker, jiena jiddispjaċini li l- amministrazzjoni ta' qabel ħalliet isiru affarijiet bħal dawn.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Naħseb li l-Ministru japprezza li hemm distinzjoni bażika bejn xi ħadd li qiegħed jokkupa post b'titolu legali u jgħaddi llegalment iċ-ċwievet lill-ħaddieħor - fi kliem ieħor ikun qed jinnegozja - u post li huwa vojt u jiġi żgassat.

Postijiet vojta normalment jiġu żgassati f'żewġ każijiet, jiġifieri jew fil-każ ta' flats ġodda li għadhom telgħin u xi ħadd jaqbad jidħol fihom, jew inkella postijiet qodma, bħalma huma ta' l-Imsida, li jkunu jafu li se jaqgħu u jiżgassawhom biex imbagħad meta l-gvern jipprova jiżgumbrahom dawn ikunu jistgħu jgħidu li qed jokkupawhom huma u b'hekk il-gvern ikollu jsibilhom post ieħor.

Aħna konna qegħdin nitkellmu fuq l-aħħar kategorija ta' każijiet u mhux fuq il- każijiet l-oħra fejn xi ħadd illegalment jgħaddi ċ-ċavetta lil ħaddieħor.

Jien naħseb li l-Ministru japprezza li din ma tiġrix biss fil-kwestjoni ta' djar tal-gvern imma anke f'każijiet ta' djar privati u allura naħseb li dan m'huwiex xi failure li wieħed jista' jattribwih lil xi amministrazzjoni partikolari imma naħseb li hija fin-natura tan-bniedem li jipprova japprofitta ruħu minn sitwazzjoni bħal din.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, jien nirringrazzja lill-kollegi li llejla tawni din l-opportunita' biex ngħid ċar u tond li min jidħol ġo dar bħala squatter għandu jitkeċċa.

Jien għidt li fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti kien hemm min okkupa djar b'dan il-mod u għidt ukoll li kien hemm ħafna persuni li ngħataw iċ-ċwievet meta dan ma kellux isir.

Jien qed nagħmel dan il-punt ċar mhux biex nagħmel propaganda u lanqas biex sempliċement inkun għidt xi ħaġa imma sabiex dan ma jiġrix, għaliex jien inħoss li jekk dan se jkompli jiġri allura qisu d-dipartimenti governattivi jkunu qegħdin hemm għalxejn, minbarra l-fatt li dan juri ċertu arroganza min-naħa tan-nies.

Ngħid ukoll lill-Onor.

Gatt li jien ma kontx qed nirriferi għal dik ix-xebba omm b'erbat itfal kif ipprova jdawwarha hu f'"The Sunday Times" imma kont qed nirriferi għal xi ħadd li jkun arroganti li wara li l-uffiċjali tad-dipartiment ikunu għenuh minn fuq ikun irid jifqa' wiċċ xi ħadd.

Jien lil dawk it-tip ta' nies qed ngħidilhom arroganti u mhux lil min għandu każ ġenwin.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jiena għamilt kważi ħames snin responsabbli minn dan il-qasam u waqt li napprezza l-intenzjonijiet tajba tal-Ministru naħseb li għad jasal iż-żmien meta l-Onor.

Portelli jagħraf kemm hu diffiċli li l-awtoritajiet jikkontrollaw kull appartament li jkun wasal biex jitbattal u li jikkontrolla d-diskussjonijiet bejn min ikun ħiereġ u min ikun dieħel f'dawn il-postijiet.

Hawnhekk jien nixtieq nistaqsi lill-Ministru kif se jħares lejn xi wħud li wara li jkunu gawdew post tal-gvern għal ħafna snin, kif kellhom id-dritt li jagħmlu, qabel ma jitilqu jispiċċaw biex ifarrkuh jew inkella b'qerq jipprovaw jgħaddu ċ- ċavetta tal-post lil ħaddieħor?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, jien nassigura lill-Onor.

Interpellant li aħna qegħdin nagħmlu dak kollu possibbli biex ma jiġrix dak li għadu kif qal hu - naf li għandu esperjenza kbira f'dan il-qasam - u nagħlaq billi nirringrazzjah tal-kummenti li għamel.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:-

Lista tax-xogħlijiet artistiċi esebiti fiċ-Ċentru tal-Mediterran għall- Konferenzi waqt il-Konferenza Ewro-Mediterranja, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 4901.

F'din il-mistoqsija ġejt mitlub ngħid kemm qamet l-esibizzjoni tal-pitturi li kien hemm f'Dar il-Mediterran għall-Konferenzi waqt il-Euro-Med Conference u dwar dan qed nirrispondi hekk:

"L-Arti li ntużat sabiex iżżejjen l-uffiċini u spazji oħra f'Dar il- Mediterran għal Konferenzi ġiet mislufa b'xejn mill-artisti Maltin rispettivi li rrispondew bi ħġarhom.

L-ispejjeż kienu jinkludu l-ġarr kif ukoll il-bdil ta' tliet gwarniċi li nkisru waqt l-għarmar.

L-inkarigu għal din l-esibizzjoni kien f'idejn is-Sur George Glanville, persuna magħrufa biżżejjed f'dan il-qasam.

Nieħu l-opportunita' sabiex nesprimi l-apprezzament tiegħi għax-xogħol u d-dedika li offra s-Sur Glanville, kif ukoll l-artisti Maltin kollha li ssottomettew ix-xogħlijiet tagħhom biex b'hekk komplew isebbħu l-ambjent li fih żvolġiet il- konferenza.

Ix-xogħol artistiku tal-Maltin tant intgħoġob illi fuq talba tad-delegati d-direttorat kellu jqassam lista tax-xogħlijiet esibiti u hawnhekk inħoss li huwa xieraq li npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dan il-fuljett.

Irrid nieħu l-okkażjoni biex nuri d-dispjaċir tiegħi għal dawk l-artisti l-oħra li jew għax informawna tard jew inkella għal xi raġuni loġistika oħra ma esebixxewx ix-xogħlijiet tagħhom wkoll.".

(Onor. Membri: Hear, hear)

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u Sajd): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-għadd ta' majjal li ġew reġistrati permezz ta' tattoos f'Malta u GĦawdex matul il-perjodu bejn Diċembru u Marzu ta' kull sena mill-1994 sa l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4953.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IT-TRIBUNAL GĦALL-INVESTIGAZZJONI TA' INĠUSTIZZJ1

TRIBUNAL FOR THE INVESTIGATION OF INJUSTICES BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor Anglu Farrugia, Viċi President tal-Kumitati, jippresjedi.

Ikompli mid-29 ta' April, 1997.

Klawsola 8 - Sejħa tax-xhieda u għoti ta' ġurament.

Clause 8 - Summoning of witnesses and administration of oaths.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Chairman, din il-klawsola titkellem dwar is- setgħat tat-tribunal li jsejjaħ xhieda u dwar l-għoti tal-ġurament.

Din il- klawsola tgħid li l-proċeduri li għandu jimxi bihom it-tribunal huma l- istess proċeduri kif stipulati fil-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili u dan biex inkomplu nissanaw li l-proċedura quddiem dan it-tribunal issir bl-aktar mod indipendenti u li tkun aċċettata skond il-prassi legali tagħna.

Il-president tat-tribunal għandu wkoll il-fakulta' li jieħu ċerti proċeduri kontra dawk ix-xhieda li jonqsu milli jidhru quddiem it-tribunal jew milli jagħmlu s-sottomisjonijiet tagħhom mingħajr raġuni valida.

Qiegħda tiġi osservata wkoll il-prattika li l-ebda persuna li tixhed quddiem it-tribunal ma tista' tiġi mġiegħla twieġeb għal mistoqsijiet meta dan jista' jesponiha għal proċess kriminali.

Dawn huma salvagwardji normali fl-ambitu tad-drittijiet individwali.

Mr Chairman, min-naħa tagħna m'hemm l-ebda emenda għal din il-klawsola.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG: Fi klawsola 8 (4) hemm proviso li jgħid:

"Iżda bla ħsara għall-ġeneralita' tad-dispożizzjonijiet tal-paragrafu (b) tas-subartikolu (1) ta' dan l-artikolu ..."

Jiena naħseb li dan irid jiġi "Iżda minkejja l-ġeneralita...'" u mhux "Iżda bla ħsara..".

Dan ikompli hekk:

".... ebda persuna li tixhed quddiem it-Tribunal ma tista' tkun ..."

Is-Subartiklu (1) jistabilixxi l-prinċipju ġenerali.

Għalhekk il-kliem m'għandux ikun "without prejudice" għall-prinċipju ġenerali imma "notwithstanding" il-prinċipju ġenerali, għaliex inkella tiġi tfisser il- kuntrarju.

Dan għaliex "bla preġudizzju" tfisser li l-prinċipju ġenerali jiġi salvagwardjat mentri hawnhekk irridu ngħidu "minkejja l-prinċipju ġenerali".

ONOR.

CHARLES MANGION: Għaliex tiġi tfisser il-kontra?

ONOR.

JOE BORG: Għaliex jekk inti tgħid "without prejudice to" tfisser li inti qed tissalvagwardja dak il-prinċipju ġenerali.

ONOR.

CHARLES MANGION: Iva, imma mbagħad aktar 'l isfel fil-proviso ta' subklawsola 8 (4) jingħad li:

"... ebda persuna li tixhed quddiem it-Tribunal ma tista' tkun imġiegħla ...",

jiġifieri dan qiegħed salvagwardjat.

ONOR.

JOE BORG: Imma meta inti tgħid "without prejudice" tfisser li ma tridx tippreġudika l-prinċipju ġenerali pero' f'dan il-każ il-prinċipju ġenerali qiegħed hemm imma minkejja dan inti qiegħed iddaħħal eċċezzjoni, u l-eċċezzjoni hija din li hawn hawnhekk, u għalhekk bil-Malti din trid tiġi "minkejja" u bl-Ingliż trid tiġi "notwithstanding".

ONOR.

CHARLES MANGION: Jiena ma nsib l-ebda oġġezzjoni li nagħmluha hekk biex tinftiehem aħjar u allura din se nħalliha f'idejn id-drafters.

ONOR.

JOE BORG: Punt ieħor li nistgħu nħallu f'idejn id-drafters huwa dwar dak li hemm fit-test Ingliż fil-proviso ta' klawsola 8(4) fejn hemm il- kelma "Commission" li trid tiġi "Tribunal".

Fil-fatt din tgħid hekk:

"... before the Commission be entitled to the same privileges to which a witness giving evidence before a court of law is entitled."

Il-kelma "Commission" trid tiġi "Tribunal".

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Chairman, naqblu li dawn għandna nirranġawhom.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hija klawsola 8 kif tidher fl-Abbozz ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 8 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 9 - Żmien li fih isir ilment.

Clause 9 - Period of complaint.

ONOR.

CHARLES MANGION: Klawsola 9 hija self-explanatory peress li qed tagħti t-terminu ta' sitt xhur minn meta l-liġi tidħol fis-seħħ biex wieħed iressaq ilment quddiem it-tribunal.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Chairman, f'Kap. 320, li huwa l-Att dwar l- Investigazzjoni ta' Inġustizzji, għalkemm it-terminu biex wieħed iressaq l- ilment tiegħu kien ta' sitt xhur - u din hija kkopjata kważi kelma b'kelma mil-liġi l-antika - kien hemm ukoll il-possibbilta' li jekk il-kummissjoni jidhrilha li hemm raġuni ġustifikata jew ċirkostanzi speċjali din tista' teżenta lill-applikant mit-terminu ta' sitt xhur.

Hemm xi raġuni għaliex din ġiet imħollija barra minn dan l-abbozz ta' liġi?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: As such m'hemm l-ebda raġuni partikolari għal dan.

Jien naħseb li t-terminu ta' sitt xhur huwa biżżejjed biex wieħed iressaq is-sottomissjoni tiegħu u ma narax li għandha ssir xi emenda f'dan ir-rigward.

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hija klawsola 9 kif inhi fl-Abbozz ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 9 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 10 - Rapport.

Clause 10 - Report.

ONOR.

CHARLES MANGION: Hawnhekk qegħdin nobbligaw lit-tribunal li kull sitt xhur jagħmel rapport dwar id-deċiżjonijiet tiegħu, liema rapport jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra biex b'hekk ikun aċċessibbli għal kulħadd.

Irrid infakkar ukoll li t-tribunal se jaħdem fil-pubbliku u allura jsegwi li d-deċiżjonjiet tiegħu jkunu magħmula pubbliċi kif ukoll jiġu tabled f'din il-Kamra.

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hija klawsola 10 kif inhi fl-Abbozz ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 10 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 11 - Reġistratur u uffiċjali oħra tat-Tribunal.

Clause 11 - Registrar and other staff of the Tribunal.

ONOR.

CHARLES MANGION: Klawsola 11 taħseb għall-amministrazzjoni tat- tribunal fis-sens illi għandu jkun hemm reġistratur u li l-Prim Ministru jaħtar l-istaff kollu neċessarju biex l-amministrazzjoni tat-tribunal tkun waħda effettiva u effiċjenti.

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hija klawsola 11.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 11 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 12 - Ġurament ta' lealta' u tal-kariga li għandu jittieħed mill- president.

Clause 12 - Oaths of allegiance and of office to be taken by the president.

ONOR.

CHARLES MANGION: Klawsola 12 tagħti l-forma tal-ġurament tal- kariga li l-President ta' Malta jagħti lil min ikun president tat-tribunal.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 12.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 12 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 13 - Il-president ma jistax jintalab jixhed.

Clause 13 - President not to be called to give evidence.

ONOR.

CHARLES MANGION: Klawsola 13 tkompli tipprovdi għall-indipendenza tal-president tat-tribunal, liema prinċipju niltaqgħu miegħu kontinwament f'dan l-abbozz.

Hawn qed ngħidu li l-president ma jistax jintalab jixhed f'xi proċedimenti dwar affarijiet li jkun sar jaf bihom waqt il-proċeduri li jinġiebu quddiemu.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien ma nistax nifhem għaliex il-president ma jistax jiġi inġunt dwar proċedimenti.

Per eżempju, żgur li jista' jiġi nġunt ir- reġistratur tat-tribunal.

La issa qegħdin f'awla pubblika, għaliex il- president m'għandux jiġi inġunt f'każ li tinqala' kwestjoni kostituzzjonali fuq ċerti proċedimenti bħal, per eżempju, jekk kienx hemm il-possibilita' tad-difiża ta' audi alteram partem u li ma jirriżultax mill-atti uffiċjali?

ONOR.

CHARLES MANGION: Hawnhekk qegħdin ngħidu li fl-amministrazzjoni tal-funzjonijiet tiegħu il-president m'huwiex suġġett għall-qrati.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien qed ngħid li jekk, per eżempju, jkun hemm parti li titlef proċediment quddiem it-tribunal u tagħmel kawża kostituzzjonali fejn tallega li l-president tat-tribunal mexa b'mod diskriminatorju jew kien preġudikat għax inxtara kontra tagħha, allura l-president tat- tribunal ma jistax jiġi inġunt biex anke hu jixhed dwar dak li jkun ġara?

(Interruzzjonijiet) Le, le, inġunzjoni biex jixhed.

(Interruzzjonijiet) Dażgur li tista' tħarrek imħallef!

Kellna kawżi kriminali fejn ġew imħarrkin l-imħallfin.

Mela ma tistax tħarrek l-imħallfin!

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Chairman, biex inkun għidt kollox, din il-klawsola hija simili għal Artiklu 13 tal-liġi prinċipali - Kap 320 - ħlief għal ċerti eċċezzjonijiet.

Id-differenza li hemm hija li filwaqt li l- kummissjoni l-antika kienet waħda ta' investigazzjoni mingħajr poteri deċiżivi, jiġifieri kellha biss il-poter li tirrikkmanda - tant hu hekk li n-naħa tal-Gvern ikkritikat dan in-nuqqas ta' poter - f'dan il-każ għandna pprospettat tribunal li jiddeċiedi.

Dan it-tribunal tant jiddeċiedi li għandu l-affarijiet kollha li jmorru ma' istituzzjoni bħal qorti fejn, fost affarijiet oħrajn, li l-proċess isir bil-miftuħ u anke dwar il-mod kif issir il-kawża fejn persuna tippreżenta l-kawża, it-teżi u r-rikors tagħha anke bil-lista tax-xhieda u li tiġi notifikata l-parti l-oħra li jkollha d- dritt tar-risposta.

Bis-sistema l-antika dawn setgħu lanqas biss jiltaqgħu għax iċ-chairman seta' jgħid li l-complainant lanqas biss jiltaqa' mad-direttur tal-korporazzjoni jew tad-dipartiment tal-gvern u hu kien jagħti d-deċiżjoni tiegħu u jikkomunika r-rakkmandazzjoni li din setgħet tiġi anke rifjutata mill-Prim Ministru.

Imma hawnhekk issa dħalna f'kamp differenti għaliex qegħdin ngħidu li dan huwa tribunal tant li l- ġurament tal-kariga - qed nitkellem subject to correction - huwa kkoppjat kelma b'kelma mill-ġurament tal-kariga ta' imħallef.

F'dan is-sens allura dan il-ġurament huwa differenti mill-ġurament li kien jieħu ċ-chairman tal- kummissjoni l-antika li kien jgħid biss:-

"... faithfully, fully, impartially and to the best of my ability discharge the trust and perform the duties..".

Jiġifieri dan iċ-chairman kellu ġurament għalih mentri hawnhekk, proprju biex nuru kemm dan se jkun viċin in-natura u x-xejra ta' qorti, ikkoppjajna kelma b'kelma l-ġurament li jieħu imħallef.

Allura jekk dan huwa hekk se tqum problema jekk inħallu din il-klawsola.

Hawnhekk m'iniex qed ngħid li l-Gvern daħħal din b'intenzjoni għax probabbilment d-drafting huwa kkoppjat mid-drafting l-antik.

Ejja ngħidu li minkejja li l-liġi tgħid li għandha dritt għal smigħ xieraq quddiem dan it-tribunal - kif anke hemm provdut f'Subartiklu 39 (2) tal-Kostituzzjoni fejn jeżisti d-dritt għal smigħ xieraq; naturalment din tkun tilfet il- kawża, għax jekk tkun rebħet ma tqajjimx dan il-punt - biex din il-persuna taqbad ma' xi ħaġa jew inkella għaliex verament ikollha raġun tasal biex tgħid li fil-proċess quddiem it-tribunal għal xi raġuni jew oħra ma ngħatatx smigħ xieraq.

Allura hawn se niġu li din il-persuna ma tkunx tista' tħarrek lil xi ħadd li għandu x'jaqsam.

ONOR.

CHARLES MANGION: Onorevoli, ippermettili ninterrompik ftit.

Hawnhekk m'aħniex qegħdin nitkellmu dwar kif aġixxa l-president għax jekk il-president ikun aġixxa b'mod li huwa unconstitutional allura jien nifhem li l-prinċipji ġenerali tal-liġi għandhom japplikaw.

Imma hawnhekk qed nitkellmu dwar ħwejjeġ li jkun jaf bihom il-president fi proċeduri li jkunu għaddejjin quddiemu.

Kemm l-Onor.

Tonio Borg kif ukoll l-Onor.

Austin Gatt irriferew għal kif jaġixxi l-president tat-tribunal bħal, per eżempju, li minkejja li fil-liġi stess huwa marbut li jkun fair ma' kulħadd, għal xi raġuni jew oħra dan jimxi b'mod anti-kostituzzjonali billi juri preġudizzju ċar kontra xi ħadd; allura dan ikollu raġun jgħid li lilu m'huwiex qed jagħtih l-istess opportunita' u f'dan il-każ japplikaw il-prinċipji tal- liġi ġenerali.

Pero' hawnhekk qegħdin nitkellmu "dwar ħwejjeġ li jkun sar jaf bihom.".

ONOR.

TONIO BORG: Hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar "matters coming to his knowledge in the course of any proceedings in connection with any complaint under this Act.".

ONOR.

CHARLES MANGION: Eżatt imma mhux dwar kif qed jaġixxi hu.

Il- ħsieb tagħna m'huwiex li l-president tat-tribunal jimxi b'mod li jkun anti- kostituzzjonali u intom dawn l-eżempji qed issemmu.

Imma jekk, per eżempju, isir jaf b'xi illegalita' jew xi reat kriminali li kkommetta wieħed mill-partijiet jew l-uffiċjal inkarigat - naturalment iktar 'il quddiem l-AG ikun jista' jibda l-proċeduri - dan għandu jinġieb biex jixhed fuqhom meta forsi l-istess affarijiet ikunu jistgħu jinġiebu minn xiehda oħra li tkun diġa' għaddiet quddiem it-tribunal?

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Bir-rispett kollu, jien ma naħsibx li dan huwa applikabbli f'dan il-każ għaliex hija xi ħaġa mpossibbli għall-imħallef li jiddiskuti meta jkun qiegħed jisma' kawża f'seduta pubblika, b'att pubbliku u bi proċeduri kollha pubbliċi.

Anzi, il-fatt li huwa jsir jaf bir-reat kriminali on the sidelines m'hijiex parti mill-proċedura.

Għalhekk, jekk hawnhekk l-intenzjoni kienet li tipproteġi xi konfidenzjalita' ta' informazzjoni ....

ONOR.

CHARLES MANGON: Le, anzi, din m'hijiex konfidenzjalita' għaliex id- dokumenti u l-proċeduri kollha huwa pubbliċi.

Pero' ma jistax ikun li l- president tat-tribunal jiġi mitlub biex jixhed u jistaqsuh: Inti tikkonferma li dak id-dokument kien "hekk", "hekk" u "hekk" meta nvestigajtu?

Għaliex?

Għaliex jekk hemm xi proċeduri kriminali li jridu jittieħdu, l-istess dokumenti u l-istess xiehda li jindikaw dawk id- dokumenti jistgħu jinġiebu anke mill-AG biex jerġgħu jiġu nvestigati f'reat differenti.

Jiġifieri l-ħsieb ta' dik il-klawsola huwa li ma jkun hemm l- ebda pressjoni li tidher li qiegħda ssir vis-a-vis l-president tat-tribunal u allura rridu nagħtuh l-istess protezzjoni u l-istess drittijiet li normalment għandu imħallef fil-qadi ta' dmirijietu.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.TONIO BORG: Jiena ma naqbilx li ġudikant ma jistax jiġi mħarrek bħala xhud imma naqbel li ċivilment ma jistax jiġi misjub responsabbli għal kwalunkwe deċiżjoni li jieħu in execution of his duties.

Mela jiena ma nistax nitlef kawża u nħarrek lill-imħallef għad-danni, pero' jekk il-Qorti Kostituzzjonali stess - jiġifieri l-ogħla qorti tal-pajjiż - tikser id- dritt fundamentali ta' smigħ xieraq - ġeneralment jevitaw li jħarrku lill- imħallef, imma m'hemm xejn x'iżomm ....

(Interruzzjonijiet) Kif ma nistax inħarrek imħallef bħala xhud?

ONOR.

CHARLES MANGION: Noqogħdu attenti għax hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu dwar kif jaġixxi mħallef.

ONOR.

TONIO BORG: Ħalli nagħtik eżempju ta' allegazzjoni li saret, pero' fl-istess ħin m'iniex qed ngħid li hija minnha.

Kien hemm avukat li qal li f'kawża kostituzzjonali l-imħallef ma tħalliex jagħmel trattazzjoni kif suppost u allura għamel kawża kostituzzjonali għan-nom tal-klijent tiegħu fuq vjolazzjoni ta' smigħ xieraq.

(Interruzzjonijiet) Iva, qed ngħidu li ma jagħmilhiex kontra l-imħallef bħala xhud.

Naqbel ma' l-Onor.

Herrera li ma nistax inħarrek lill-imħallef personalment - s'hemm naqblu, għalkemm din ma toħroġ minn imkien mil-liġi pero' hemm sentenza - pero' jien nista' nagħmel inġunzjoni lill-imħallef biex nipprova t-teżi tiegħi li huwa ma ħallinix nittratta.

Ġeneralment din ma ssirx għax jien nagħmel il-prova b'mod ieħor għax inkella jgħidli li mhux veru, pero' jibqa' l-fatt li m'hemm xejn xi jżommni.

ONOR.

CHARLES MANGION: S'hemmhekk naqbel miegħek u din mhijiex qed teskludiha għax din qed tgħid dwar il-ħwejjeġ li jkun jaf bihom u mhux dwar kif jaġixxi l-imħallef.

Aħna rridu nagħmlu din id-distinzjoni.

ONOR.

TONIO BORG: Kollox sew, jien ħadt il-każ estrem, pero' nuqqas ta' smigħ xieraq jista' jkun fuq mitt elf ħaġa - tista' tkun kwestjoni proċedurali ...

Jien mhux se nagħmel cavallo di battaglia fuq din, taf!

ONOR.

CHARLES MANGION: Jien bl-ebda mod ma rrid nippreġudika xi drittijiet ta' xi ħadd.

Aħna qed niddistingwu bejn meta int tmexxi kontra mħallef għax kiser il-Kostituzzjoni minħabba l-aġir tiegħu - dik tibqa' għax hekk hu aċċettat fil-liġi ġenerali u taħt il-Kostituzzjoni - u meta jsir jaf xi ħwejjeġ waqt il-proċeduri.

Jekk ma jkunx ta fair hearing lil xi parti oħra dik hija differenti għax qed tattakka l-proċedura li aġixxa biha, f'liema rigward jien naqbel miegħek li għandu jkun salvagwardat l- interess ta' l-individwu.

Imma meta imħallef isir jaf xi ħaġa waqt il- proċeduri għandu jiġi kostrett li jixhed fuqha meta l-proċess huwa pubbliku u allura kwalunkwe evidenza li tkun miktuba jew irrapportata fih tista' terġa' tiġi investigata tramite l-AG biex jittieħdu l-proċeduri li jkun hemm bżonn?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-ħajja tant hi komplikata li ma tistax tgħid x'għandek jew x'tiġi bżonn.

Flok nieħdu l-każ li għamel xi ħaġa ħażina hu, ejja nieħdu każ li jagħmel xi ħaġa ħażina ħaddieħor waqt proċeduri quddiemu u li int tkun trid ittellgħu bħala xhud tal-fatt li jkun ġara.

(Interruzzjonijiet) Kif ma tistax?

ONOR.

TONIO BORG: Ħalli nispjega d-differenza.

Din saret fil-liġi l- antika peress li l-proċeduri kienu in camera u allura trid tagħti protezzjoni biex jien ma nkunx nista' ntella' lill-membri tal-kummissjoni jew lill-president tal-kummissjoni l-antika biex jgħidu x'ġara behind closed doors għax inkella nista' nagħmel il-proċeduri pubbliċi.

Imma issa, li kollox ġie fil-pubbliku, din bilfors li ġiet ikkopjata bi żball mingħajr ebda intenzjoni oħra.

Tant hu hekk li nqalgħu żewġ kawżi quddiem il- kummissjoni l-antika - kien hemm żewġ każi biss minn 5,000 li meta tilfu l- każ għamlu kawża kostituzzjonali u niftakar li jien kont dehert għall- kummissjoni - fejn qalu li ġie vvjolat id-dritt ta' smigħ xieraq għax ma ħallewhomx itellgħu x-xhieda u allura ħarrku lill-membri tal-kummissjoni f'din il-kawża.

Waħda miż-żewġ kawżi kienet Eddie Cachia vs Dr Joseph Galea Debono nomine.

U ġie deċiż li peress li l-kummissjoni - apparti li tisma' x-xhieda bil-magħluq u mhux fil-preżenza taż-żewġ partijiet - għandha n-natura ta' bord ta' nkjesta u mhux ta' qorti u tirrikkmanda biss, f'dak il-każ id-dritt ta' smigħ xieraq ma jeżistix kostituzzjonalment għax id-dritt ta' smigħ xieraq jeżisti biss meta hemm kwestjoni ta' determination of civil right and obligation - and this was not a determination but a recommendation.

Imma hawn se japplika d-dritt ta' smigħ xieraq, anzi hemm kollox li jindika li hija awtorita' li tiġġudika kwestjonijiet ta' natura ċivili.

Allura għaliex għandek tagħmilha iktar diffiċli fuq xi ħadd li qed jimpunja l-legalita' u l-validita' ta' dawk il-proċeduri billi tgħid li l-president ma jista' jixhed fuq xejn?

Għaliex meta tgħid "of matters coming to his knowledge in the course of any proceedings" tfisser li ma jista' jixhed fuq xejn.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

CHARLES MANGION: Naħseb li hawnhekk qegħdin inħawdu l-issues għaliex l-argument kull darba qed torbtu ma' punt validu li jgħid jekk il- proċeduri quddiem it-tribunal ġewx esegwiti kif għandhom jiġu esegwiti u hemmhekk allura tkun qed timpunja l-aġir tal-president.

Jien dik naċċettaha għax il-prinċipji ġenerali tal-liġi li jissanzjonaw lill- imħallef jew lill-maġistrat minħabba nuqqas ta' fair hearing għadhom hemm.

Hawn qegħdin nitkellmu dwar ħwejjeġ li l-president ikun jaf bihom u mhux dwar kif qed jaġixxi.

Aħna mhux qegħdin ngħidu li jaġixxi kif jaġixxi l- president ħadd ma jista' jmexxi kontra tiegħu.

L-argumenti tiegħek huma validi u naqbel magħhom fir-rigward ta' kif qed jaġixxi l-President tat- Tribunal u fil-fatt mhumiex se jiġu mittiefsa d-drittijiet kostituzzjonali li hemm f'dan ir-rigward.

Pero' dwar affarijiet li l-president ikun jaf bihom minn xi evidenza jew xi ħaġa jew oħra, għaliex għandu jiġi kostrett li jitla' jixhed meta forsi jista' jixhed f'xi kawża sussegwenti?

Fuq dak li jkun sar jafu tramite x-xhieda, normalment l-imħallef jittella' jixhed?

Din hi d-differenza li rridu nagħmlu.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ħa nġib eżempju wieħed u nieqaf fuq din għaliex m'għandi ebda ħsieb li noqgħod intawwal.

Jekk nieħdu l-każ li jkun hemm kawża fejn xi ħadd jagħmel rikors quddiem it-tribunal, jitlef il-kawża u jallega li l-atti ġew mibdula jew falsifikati.

Jekk dan jiġi ssostanzjat b'xi prova u l-persuna konċernata tagħmel kawża fil-Qrati Ċivili jew fil- Qrati Kriminali, per eżempju, kontra wieħed mill-uffiċjali tat-tribunal, skond din il-parti tal-liġi dan il-bniedem ma jistax itella' lill-president jixhed dwar kif kienu l-atti oriġinarjament u kif dawn ġew mibdula jew iffalsifikati.

ONOR.

CHARLES MANGION: Inti qed titkellem dwar proċedura mentri aħna qed nitkellmu dwar ħwejjeġ li sar jaf bihom.

ONOR.

AUSTIN GATT: U jekk, per eżempju, il-president sar jaf li r- reġistratur veru biddel l-atti?

ONOR.

CHARLES MANGION: Imma dan sar jaf bihom waqt il-proċedimenti u allura mhijiex irregolarita' ta' kif qed jaġixxi t-tribunal.

Din hi d- distinzjoni.

ONOR.

AUSTIN GATT: Fl-aħħar mill-aħħar int kuntent biha?

ONOR.

CHARLES MANGION: Il-punt li tqanqal huwa wieħed validu.

Jekk qegħdin nitkellmu dwar proċeduri li ġew esegwiti kemm mill-uffiċjal u kemm mill-istess president, liema proċeduri jiksru d-drittijiet ta' waħda mill- partijiet, hi min hi, allura jiena nemmen li jekk dan għandu jittella' dan isir skond il-proċedura normali.

Pero' hawnhekk aħna qegħdin nitkellmu dwar is-sustanza ta' l-investigazzjoni.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Fil-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili ta' pajjiżna ma hemm ebda provvediment simili għal dan u lanqas fil-Proċedura Kriminali u allura ma nafx għalfejn se tidħol hawn.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Qabel din kienet tagħmel sens għaliex kienet kummissjoni li tiltaqa' behind closed doors imma hawn hija żejda u dan probabbli ġara għax min iddraftja l-abbozz qabad u ttrasportaha kif kienet.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Chairman, nitlob il-permess tal-Kumitat sabiex nipposponu din il-klawsola sakemm nikkonsulta ma' min għamel id-drafting ta' dan l-abbozz ta' liġi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata u l-klawsola ġiet posposta.

Klawsola 14 - Spejjeż ta' amministrazzjoni.

Clause 14 - Expenses of administration.

ONOR.

CHARLES MANGION: Din il-klawsola tikkonferma li:

"Kull salarju jew spiża li jitħallsu għat-twettiq ta' dan l-Att,..."

- jiġifieri kemm is-salarju u kull spiża oħra in konnessjoni ma' dan it- tribunal -

"... jinħarġu mill-Fond Konsolidat ...".

Jiġifieri din il-klawsola tkompli fil-linja ma' l-indipendenza tat- tribunal.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 14.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 14 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 15 - Għandhom japplikaw id-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili.

Clause 15 - Provisions of Code of Organization and Civil Procedure to apply.

ONOR.

CHARLES MANGION: Klawsola 15 tgħid li bla ħsara għad- dispożizzjonijiet ta' proċeduri li ġew stabiliti f'dan l-Att, f'każ ta' xi lakuna l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili tapplika mutatis mutandis.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 15.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 15 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 13 - Il-president ma jistax jintalab jixhed.

Clause 13 - President not to be called to give evidence.

(posposta aktar kmieni fil-Kumitat)

ONOR.

CHARLES MANGION: L-Attorney General qed isostni, u għandu raġun, li għalkemm m'hemm xejn fil-kodiċi huma l-atti stess li jkunu pubbliċi li jikkostitwixxu x-xiehda u mhux il-konswetudni li mħallef jiġi msejjaħ biex jixhed.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUTIN GATT: Naqbel assolutament mal-parir li ngħata għax jekk inti qed titkellem fuq x'sar fil-kawża u trid tagħmel prova ta' dak li sar fil- kawża se ttella' l-atti u mhux l-imħallef biex tipprova x-xiehda li qal it- tali.

Pero' hemm ċirkostanzi oħra ta' inċidenti madwar l-atti li m'humiex reġistrati fl-att u li jistgħu jkunu suġġett ta' kawża u allura hemm jista' jkollok bżonn ittella' mħallef biex jixhed.

Issa jekk il-konswetudni hija applikabbli għall-imħallfin tal-Qrati Superjuri, għaliex il-konswetudni ma tkunx applikabbli wkoll f'dan il-każ.

ONOR.

CHARLES MANGION: Iva, hawnhekk qed nirriferu għal affarijiet li jkun jaf mill-atti stess u mhux affarijiet ta' proċedura.

Din hi d- distinzjoni li qed nipprova nagħmel.

(Interruzzjonijiet) Imma rridu nosservaw il-prassi li hija konswetudinali għall-imħallfin.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 13.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 13 għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

KLAWSOLA ĠDIDA NRU 16

NEW CLAUSE No 16

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, nitlob il-permess sabiex inressaq klawsola 16 għall-Ewwel Qari.

L-Iskrivan tal-Kamra qara n-nota marġinali u l-klawsola tqieset li nqrat l- Ewwel Darba, skond l-Ordni Permanenti Nru 101.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nipproponi t-Tieni Qari ta' klawsola ġdida 16:

"N" Klawsola Ġdida 16

Minnufih wara l-klawsola 15 għandha tiżdied din il-klawsola ġdida li ġejja:

"Ombudsman.

(1) Kull persuna aggravata li skond l-Att dwar l-Investigazzjoni ta' l- Inġustizzji (Kap. 320 tal-Liġijiet Riveduti ta' Malta) kellu d-dritt li jagħmel ilment iżda fil-fatt m'għamlux, hi x'inhi r-raġuni, ikun jista' jagħmel l-ilment tiegħu lill-Ombudsman sakemm dak l-ilment isir fi żmien sitt xhur minn mindu jidħol fis-seħħ dan l-Att.

(2) Il-provvedimenti ta' l-Att dwar l-Ombudsman, 1995 għandhom mutatis mutandis japplikaw għal kull ilment li jsir taħt dan l-Att f'dak li hu l-għamla tat-talba u s-smigħ u konklużjoni tagħha mingħajr preġudizzju għall-provvedimenti ta' dan l-Att.

(3) Kemm-il darba l-Ombudsman isib li lment hu ġustifikat iżda ma jkunx possibbli għalih li jipprovdi rimedju aċċettabbli għal min ikun għamel it-talba, l-Ombudsman għandu, minkejja l-provvedimenti ta' kull liġi oħra, jirrikmanda l-ħlas ta' somma bħala kumpens finanzjarju liema somma ma għandhiex tkun aktar minn ħamest elef liri Maltin.

(4) Il-Prim Ministru għandu jagħmel arranġamenti biex jiġi żgurat li kull somma mogħtija bħal kumpens mill-Ombudsman titħallas lil min ikun għamel it-talba.".

"N" New Clause 16

Immediately after clause 15 there shall be inserted the following new clause:

"Ombudsman.

(1) Any aggrieved person who having had the right to submit a claim in accordance with the Investigation of Injustices Act (Cap.

320 of the Revised Edition of the Laws of Malta) did not, for any reason whatsoever, exercise such right shall be able to submit such claim to the Ombudsman established in accordance with the Ombudsman Act, 1995 provided such claim is submitted not later than six months after the coming into force of this Act.

(2) The provisions of the Ombudsman Act, 1995 shall apply mutatis mutandis to any claim made under this Act as far as the form of the claim as well as its hearing and conclusion is concerned without prejudice to any of the provisions of this Act.

(3) If the Ombudsman finds that the claim is justified but is unable to provide a remedy to the satisfaction of the claimant he shall recommend, notwithstanding the provisions of any other law, that the claimant be paid a sum as compensation, which sum shall not exceed five thousand Maltese liri.

(4) The Prime Minister shall make arrangements to ensure that any sums so awarded by the Ombudsman shall be paid to claimants.".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi li Klawsola Ġdida 16, kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Gatt, tiġi moqrija t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kumitat ġie sospiż fis-7.10 p.m. u rriżuma 20 minuta wara.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li Klawsola Ġdida 16, kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Austin Gatt, tkun moqrija t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU : 37

FAVUR: 31

|Agius Francis |Gatt Austin | |Bonnici Josef |Gonzi Lawrence | |Bonnici |Hyzler George | |Michael | | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Tonio |Mugliett | | |Jesmond | |Cassar Joe |Muscat Claude | |Dalli John |Muscat Richard | |D'Amato Helen |Psaila Savona | | |Joe | |De Marco Guido|Pullicino | | |George | |Debono |Pullicino | |Giovanna |Orlando Jeffrey| |Deguara Louis |Refalo Michael | |Farrugia Jean |Tabone Anton | |Pierre | | |Frendo Michael|Vassallo Edwin | |Galea Censu |Vella John | |Galea Louis |Zammit Ninu | |Galea Pace | | |Victor | |

KONTRA : 35

L-Onor.

|Abela Carmelo |Farrugia Noel | |Abela Joseph |Grech Edwin | |Agius Chris |Gulia Gavin | |Attard |Herrera Jose' | |Montalto John | | |Bartolo |Mangion Charles| |Evarist | | |Borg Karmenu |Mintoff Dom | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar |Pace Bertu | |Charles | | |Buhagiar Louis|Portelli Alfred| |Camilleri |Refalo Anton | |Maria | | |Cardona Chris |Sant Alfred | |Chircop Karl |Sceberras | | |Trigona Alex | |Cilia Joe |Schembri Adami | | |Sandro | |Dalli Helena |Spiteri Lino | |Debono Grech |Vassallo Adrian| |Joe | | |Farrugia Anglu|Vella George | |Farrugia Joe |Vella Karmenu | |Farrugia | | |Michael | |

Il-mozzjoni m'għaddietx.

Klawsola 1 - Titolu fil-qosor u bidu fis-seħħ.

Clause 1 - Short title and commencement.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, jien m'għandi l-ebda kumment rigward din il-klawsola.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 1.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 1 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex isir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

It-titolu għadda nem. con. u kien ordnat isir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, jekk il-Kumitat jaqbel nawtorizzaw lill-Iskrivan tal-Kamra biex jikkoreġi xi żbalji ta' l-ortografija u jagħmel xi emendi żgħar li jista' jkun hemm bżonn.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn qbil?

(Onor. Membri: Aye)

Fuq mozzjoni tal-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali l-Kumitat qabel li jawtorizza lill-Iskrivan tal-Kamra biex jikkoreġi xi żbalji ta' l- ortografija u jagħmel xi emendi żgħar li jista' jkun hemm bżonn.

Il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta l-Abbozz ta' Liġi mgħoddi b'emendi.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IŻVILUPP INDUSTRIJALI

INDUSTRIAL DEVELOPMENT (AMENDMENT) BILL

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO (Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l- Industrija): Madam Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali, Kap. 325.".

MADAM SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Madam Speaker, il-politika tal-Gvern Laburista tagħti importanza kbira lill-qasam ta' l-industrija - qed nitkellem b'mod partikolari għall-industrija tal-manifattura - għax inħossu li fl-imgħoddi, speċjalment taħt l-amministrazzjoni preċedenti, dan il- qasam ma kienx jingħata

l-importanza li tixraqlu.

Kienet sfortuna li l-politika tal-Gvern preċedenti ma kenitx ekwilibrata biżżejjed biex tagħti importanza lill- manifattura, anzi aħna nafu li sfortunatament l-enfasi kienet iktar fuq ċerti oqsma ta' servizzi u dan għad-dettriment tal-manifattura.

Aħna konxji wkoll li f'dawn l-aħħar sentejn ma kienx hemm espansjoni fil-qasam ta' l-industrija tal-manifattura u kien għalhekk li ħassejna l-bżonn li waħda mil-liġijiet ewlenin fid-bidu tal-leġislatura tagħna tkun din li għandna quddiemna li temenda l-Industrial Development Act.

Din il-liġi li kienet ġiet approvata mill-Parlament fl-1988 - u ħames jew sitt snin wara kienu sarulha diversi emendi żgħar - suppost li ġiet designed biex tinkorraġġixi t-twaqqif ta' proġetti ġodda u anke l- espansjoni ta' proġetti eżistenti.

L-IDA tipprovdi għal pakkett ta' inċentivi li huma amministrati mill-Malta Development Corporation.

X'inhuma l-inċentivi prinċipali li hemm f'din il-liġi?

Għandna inċentivi li għandhom x'jaqsmu ma' taxxa, għandna skemi ta' self magħrufa bħala soft loans, għandna għotjiet ta' training u għandna l-leasing ta' fabbriki kif ukoll art li tingħata b'rata sussidjata.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' taxxa tad-dwana għandna wkoll eżenzjoni fuq dawk l-oġġetti maħdumin għall- esportazzjoni.

Imma mingħajr dubju ta' xejn l-iżjed inċentivi importanti huma dawk li għandhom x'jaqsmu mat-taxxa u hawnhekk nistgħu nelenkaw xi wħud minnhom bħal, per eżempju, tax holiday ta' għaxar snin, export incentive schemes, rata ta' taxxa ridotta għal profitti li jkunu ri- investiti, allowance għal investiment, deprezzament aċċellerat, allowance għal research and development, kif ukoll training and export promotion.

Allura hawn forsi wieħed jistaqsi: X'inhi r-raġuni li l-Gvern qed jintroduċi dan l-inċentiv il-ġdid?

Minn dawn l-inċentivi li għadni kemm semmejt, l-iżjed tnejn kardinali huma t-tax holiday ta' għaxar snin u l-export incentive scheme.

Wieħed jinnota wkoll li ħafna kumpanniji li jkunu qed jikkonsidraw investiment ta' natura kapitali normalment jibdew jippjanaw għalih madwar sitta jew seba' snin minn meta jkunu għamlu l-investiment oriġinali.

Għaldaqstant meta wieħed iħares lejn il-liġi kif inhi llum jara li l-kumpanniji li għamlu investiment waslu kważi fil-punt fejn iridu jieħdu deċiżjoni.

Fost il- kumpanniji ta' suċċess li wieħed jista' jsemmi f'dan il-qasam hemm l-SGS Thomson, il-Brand International, id-Dowty, Carlo Cavazzi u l-Foster Clark.

Dawn huma kollha kumpanniji li waslu proprju f'dan l-istadju u allura wieħed forsi jistaqsi: X'inhi l-urġenza li hemm għal din il-liġi llum?

Madam Speaker, f'dan il-kontest aħna skantajna kif din il-liġi m'għaddietx mill-Parlament qabel minħabba dak li hu msejjaħ il-cut-off point.

Peress li l-inċentivi tat-taxxi huma strutturati bil-mod li għadni kemm spjegajt, jista' jiġi mument fid-deċiżjoni ta' intrapriża fejn ikun hemm il-cut-off point minħabba l-expiry date tal-vantaġġi li dik il- kumpannija tkun qed tirċievi.

Għalhekk l-MDC u l-konsulenti tagħha ħadmu bla heda - hawn se nieħu l-okkażjoni biex nirringrazzjahom pubblikament - sabiex jipprovdu sistema biex dawk il-kumpanniji li huma bbażati f'Malta u li jixtiequ jżidu l-investiment kapitali tagħhom ikunu jistgħu jagħmlu dan u b'hekk iżidu l-kompetittivita' tagħhom fis-suq ta' l-esportazzjoni għax bis-saħħa ta' din il-liġi dan il-cut-off point mhux se jibqa' jeżisti imma se jkun blurred off.

In-nies tekniċi ta' l-MDC riedu jipprovdu żewġ tweġibiet leġislattivi f'dan ir-rigward.

X'jista' jsir biex jitwarrab dan il-cut-off point ta' l- investiment?

X'jista' jsir biex kumpanniji li huma ta' sidien barranin ma jikkonsidrawx li jitilqu u jirrilokaw in-negozju tagħhom post ieħor?

M'hemmx għalfejn nelabora ħafna dwar kemm illum pajjiżna għandu kompetizzjoni qawwija minn reġjuni oħra tad-dinja biex jiġu attirati industriji.

Aħna nafu kemm il-make-up politiku tbiddel b'mod radikali u tbiddlet b'mod radikali anke l-atitudini għall-ekonomija tas-suq biex b'hekk dak li kien tajjeb għal Malta xi żmien ilu m'għadux tajjeb fiċ- ċirkostanzi tal-lum.

Jiena m'iniex se noqgħod nidħol fil-kriterju ta' jekk Malta hijiex aktar attraenti għall-industrijalisti mill-pajjiżi tal-Lvant ta' l-Ewropa jew fuq il-fatt li Malta, bħal ħafna pajjiżi fl-Asja, għandhiex suq domestiku għax din hija diskussjoni li diġa' għamilniha meta konna qed nitkellmu fil-budget.

Bla dubju ta' xejn pero' wieħed ma jistax jara l-pożizzjoni ta' Malta b'mod iżolat u wieħed ma jistax jieqaf fuq is- suċċessi u l-akkwisti li saru matul is-snin jekk wieħed irid jimxi 'l quddiem u huwa proprju għalhekk li aħna qed nipproponu dan l-inċentiv il- ġdid.

L-inċentiv li qed nipproponu m'huwiex uniku għal pajjiżna għaliex jekk inħarsu lejn pajjiżi żviluppati, bħall-Isvizzera u Singapore, naraw li dawn għandhom liġijiet simili għal dik li qed inressqu bħalissa.

Per eżempju, il-cantons fl-Isvizzera jippermettu kumpannija li ma tħallasx taxxa fuq id- dħul jew taxxa kapitali jew inkella parti minnha għal żmien ta' għaxar snin, liema perijodu jista' jiġi estiż għal perijodu ieħor meta jittieħdu in konsiderazzjoni ċerti fatturi, bħal, ngħidu aħna, in-natura tal- kumpannija jew l-importanza ta' dak li tkun qed tipproduċi jew id-daqs ta' l-investiment jew inkella jekk din turi b'mod ċar li se tbiddel b'mod sinifikanti n-natura tan-negozju tagħha.

Singapore huwa pajjiż ieħor li għandu leġislazzjoni simili għal din.

Kif kulħadd jaf fl-Ewropa hemm taxxi konsiderevoli; meta hawnhekk qed nirriferu għall-Ewropa il-focus iżjed ikun fuq il-parti tal-punent.

Meta investituri jiġu biex jikkonsidraw fejn għandhom jinvestu, bla dubju ta' xejn iħarsu lejn il-qasam tat-taxxa għax dan ċertament jaffetwalhom il- cost of production.

Fil-fatt, fejn qabel wieħed forsi kien jista' jagħmel trasferiment tal-qligħ illum dan isib li t-transfer pricing rules saru restringenti b'tali mod li biex jitfa' l-profitt minn qasam għall-ieħor - jew biex inkunu aktar ċari biex jitfa' l-profitt f'pajjiż fejn it-taxxa tkun anqas mill-pajjiż ta' l-oriġinu ta' l-oġġett - dan irid ikun kummerċjalment ġustifikat b'riferenza għan-natura tax-xogħol, għall- prodott, għall-value added, għall-increased investment u għal affarijiet oħra li kollox ma' kollox jagħmlu dan it-trasferiment ħaġa ristetta ħafna.

Għalhekk aħna ħsibna biex fil-qasam tat-taxxa jkollna inċentiv oltre dak li diġa' jeżisti.

Fil-fatt il-proposta l-ġdida hija inċentiv li se tipprovdi lill-investitur b'dak li kien igawdi beyond the tax holiday period iżda bid- differenza li dan se jkun ta' encouragement biex isiru investimenti f'pajjiżna fuq bażi long-term.

Din hija bbażata wkoll - u dan huwa punt li wieħed irid jirrimarkah - fuq il-fatt li jrid ikun intlaħaq ċertu livell ta' investiment bir-riżultat li jkun hemm żieda fil-proċess tal-manifattura li jsir f'pajjiżna, żieda fil-value added content tal-prodott u evidentement żieda fl-esportazzjoni.

F'dan ir-rispett il-proposti ta' l- MDC huma differenti minn dawk li jeżistu fiż-żewġ pajjiżi li għadni kemm semmejt għaliex fil-mira tagħna għandna dawk il-kumpanniji li kienu ta' suċċess fl-orjentament esportattiv tagħhom.

Issa d-domanda li ssegwi minn dan id-diskors hija: Min se jibbenefika minn dak li qegħdin nipproponu?

B'mod ġenerali l-inċentiv li qed jiġi propost se jkun ta' benefiċċju għal dawk il-kumpanniji li huma orjentati għall-esportazzjoni - hawnhekk qed nirriferi għal kumpanniji ta' manifattura - li jilħqu ċertu livell ta' investiment f'dak li huwa f'bini industrijali, impjant u makkinarju ġdid.

Fil-fatt l-advisers tiegħi elenkawli b'mod speċifiku tliet tipi ta' kumpanniji li jistgħu jkunu f'pożizzjoni li jibbenefikaw minn dak li qed nipproponu.

Fl-ewwel kategorija hemm dik il-kumpannija illi għandha sidien barranin, b'orjentazzjoni għall-esportazzjoni u li diġa' qiegħda tgawdi tax holiday u qed tibbenefika minn inċentivi oħrajn.

Bis-saħħa ta' dak li qed nipproponu dawn se jkomplu jibbenefikaw minn eżenzjoni tat-taxxa jekk kemm-il darba jintlaħaq il-livell ta' investiment rikjest.

It-tieni tip ta' kumpannija illi se tieħu benefiċċju minn din il-liġi hija dik li tkun ta' sid barrani, illi tkun orjentata għall-esportazzjoni u li tilħaq il- livell ta' investiment rikjest.

Id-differenza li hemm bejn din il- kumpannija u dik ta' l-ewwel kategorija hija illi din ma tkunx qed tibbenefika minn xi tax holiday incentive jew xi inċentiv ieħor eżistenti.

It-tielet tip ta' kumpannija hija dik li tkun ta' sidien lokali, illi tasal għal dak il-livell ta' esportazzjoni jew li tissodisfa l-investiment u l-kondizzjonijiet dwaru li huma rikjesti mill-liġi.

Dan se nitkellmu fuqu aktar 'l quddiem.

Naturalment biex dawn il-kumpanniji jibbenefikaw iridu jikkwalifikaw għal dan l-inċentiv u allura hawn wieħed jistaqsi: Kif isir dan?

Isir billi l- investiment f'dak li huwa msejjaħ "qualifying asset" - iżjed 'il quddiem fid-diskors tiegħi ngħid aktar dwar dan - ikun jew ekwivalenti jew jeċċedi persentaġġ ta' meta tgħodd il-bejgħ totali ta' matul il-perijodu ta' seba' snin jew ikun daqstant jew jeċċedi Lm7 miljun.

Wieħed jista' jirriferi għal dan bħala l-percentage criterion u peress li dan huwa qasam tekniku se nispjega dan x'inhu.

Kumpanniji li jikkwalifikaw b'dak li aħna sejjaħna l-percentage criterion ikollhom il-qligħ taxxabbli tagħhom ridott skond dan il-persentaġġ li wieħed jasal għalih bl-istess mod li hemm fil- liġi prinċipali.

Hemmhekk hemm formola apposta - m'hijiex xi waħda komplikata - fejn il-persentaġġ ikun ibbażat fuq dak li jissejjaħ l- aggregate total sales u jekk il-persentaġġ jasal għal 8%, it-taxxa tiġi ridotta għal 17.5%.

Jekk din tkun 9% it-taxxa tkun ridotta għal 8.75% u jekk il-qualifying percentage ikun ta' 10% it-taxxa tkun nil.

Kumpanniji li jikkwalifikaw għall-inċentiv taħt il-kriterju ta' investiment ta' Lm7 miljun fuq bażi ta' seba' snin ikunu eżentati kompletament mit-taxxa fuq il- qligħ taxxabbli.

Inħoss li għandi ninforma lill-Kamra li meta aħna evalwajna u analizzajna din il-proposta rajna wkoll x'se jkun l-effett tagħha fuq il-pajjiż; fi kliem ieħor rajna din x'se tiswilna.

Bħal kull inċentiv ieħor li jinvolvi tnaqqis ta' taxxa din se tiswa' daqs l-ammont ta' taxxa li l-pajjiż kien se jiġbor kieku ma sarx dan l-inċentiv.

Huwa diffiċli biex tagħmel forecast ta' x'se tiswilna għax din m'hijiex biss kwestjoni aritmetika, fis-sens li taf x'inhu l-qligħ tal-kumpanniji u allura tista' tikkalkola kemm se ddaħħal revenue mit-taxxa fl-aħħar tat-tax holiday period tagħhom.

Għalkemm dan jidher loġiku pero' ma japplikax għax il-probabbilta' hija li meta jasal iż-żmien illi dawn il-kumpanniji ma jibqgħux igawdu mill- eżenzjoni mit-taxxa jsiru ċerti attivitajiet biex il-kumpannija ma tibqax daqstant profitable!

Xi rrid infisser b'dan?

L-ewwelnett huwa veru li kif diġa' semmejt illum hemm regoli diffiċli dwar it-transfer pricing imma mbagħad wieħed ma jistax ma jikkonsidrax il- fatt illi l-qligħ taxxabbli jista' b'xi mod jiġi eroded.

It-tieni ħaġa hija li jista' jagħti l-każ illi tibda tiġi ndirizzata lejna produzzjoni li jkollha element ta' low value added minflok high value added.

Fl-aħħar mill-aħħar lanqas ma tista taffordja li l-pajjiżi kompetituri tagħna jkollhom inċentivi ta' natura simili u inti ma jkollokx għax inkella l- intrapriża faċilment tista' tiġi diretta lejn dawk il-pajjiżi b'detriment għall-industirja f'Malta.

Għalhekk meta wieħed ikun qed jara x'jitlef il- pajjiż minn dan li qed nipproponu huwa importanti li nieħdu in konsiderazzjoni x'se nitilfu jew x'nistgħu nitilfu jekk aħna ma nintroduċux dan l-inċentiv.

Dan żgur illi jaffettwa l-programmi ta' espansjoni li huma diretti lejn pajjiżna u ċertament illi jikber ukoll ir- riskju li investituri jirrilokaw in-negozju tagħhom f'xi pajjiż ieħor.

Tikber ukoll il-probabbilta' illi jiġu diretti lejna prodotti li jkollhom low level of value added content.

Wieħed jirrealizza li jekk l-intrapriżi ma jinvestux kontinwament fit-teknoloġija allura dawn ma jibqgħux kompetittivi u eventwalment l-unika triq li jkollhom hija li jagħlqu.

Bla dubju ta' xejn, ħaġa li aħna nagħtuha importanza hija illi jkun hemm opportunitajiet ta' training fit-teknoloġija l-ġdida.

Wieħed għandu jifhem illi f'ċerti pajjiżi li aħna rriferejna għalihom it-taxxa hija sostanzjali, i'da m'hemm xejn li jżommhom milli jnaqqsu radikalment it-taxxa tagħhom u b'hekk jintilef il-vantaġġ kompetittiv li jkun qed igawdi pajjiżna minħabba tnaqqis ta' taxxi u allura jispiċċa element ieħor pożittiv biex tattira l-investiment barrani.

Forsi aspett illi wieħed għandu jagħtih iżjed importanza hu dak li jindokra lil dawk l-industrijalisti illi diġa' wrew fiduċja f'Malta billi nvestew f'pajjiżna minkejja l-kompetitizzjoni li teżisti minn pajjiżi oħra.

Dan qed ngħidu wkoll għax jiġik ħafna aktar għali li inti tattira industrija ġdida milli biex tipperswadi industrija preżenti biex tespandi.

Meta aħna kejjilna dak illi jista' jitlef il-pajjiż bħala erarju mal- vantaġġi li għandha ġġib din il-liġi, l-indikazzjonijiet ħarġu ċari illi din il-liġi hemm bżonnha.

Fil-fatt din il-liġi fiha emendi oħrajn li għandhom x'jaqsmu mat-taxxa u qed nipproponu erba' jew ħames affarijiet li nħossu li huma ta' ċerta importanza.

Per eżempju, qed nipproponu li kumpannija tkun tista' tagħmel użu mill- export incentive scheme; din ukoll għandha il-life span tagħha ta' massimu ta' għaxar snin, liema żmien m'hemmx bżonn li jkun konsekuttiv.

Qed ngħidu wkoll li l-assets li huma taħt kuntratt ta' hire purchase jew taħt kuntratt ta' lease financing ikunu jistgħu jikkwalifikaw għall-investment allowance incentive kif ukoll għar-rata aċċellerata tat-taxxa dwar id- depreciation.

Aħna qed nagħmlu dan għaliex inħossu li l-importanti huwa l- pussess ta' l-oġġett u mhux neċessarjament il-mument meta dan l-oġġett isir proprjeta' ta' min qiegħed jużah.

Qed nipproponu wkoll li d-dividends li jkunu mħallsin mill-qligħ, li ma jkunux eżenti mit-taxxa taħt l-iskema jew l-inċentiv ta' investiment, ikunu eżenti mit-taxxa f'idejn il-benefiċċjarju ta' l-aħħar, jiġifieri x-shareholder li jkun irċieva dak id-dividend.

Ħassejna wkoll li għandna nagħmlu tibdil fid-definizzjoni ta' "kumpannija" minn kif kienet fil-liġi prinċipali u r-raġuni prinċipali għaliex qed nagħmu dan huwa biex ċerti investituri - mhux kollha - minn ċerti pajjiżi li f'pajjiżhom igawdu eżenzjoni mit-taxxa tal-qligħ ma jiġux soġġetti għat-taxxa f'Malta.

Jien informat li fost il-pajjiżi li jolqtuna l-iżjed f'dan ir-rigward hemm il-Ġermanja, Franza, l-Awstrija, il-Belġju, l-Ungerija, in-Norveġja u l- Polonja u l-problema tqum minħabba li d-definizzjoni ta' "kumpannija" skond l-IDA hija differenti minn dik fl-Att dwar l-Income Tax.

Meta investituri minn dawn il-pajjiżi jkunu qed joperaw taħt reġim ta' kumpannija partikolari - u l-isem tekniku huwa en commandit - tqum il-problema li meta jirċievu benefiċċju li jkun ġej minn qligħ dan ikun qiegħed jiġi ntaxxat ukoll f'dawk il-pajjiżi.

Din m'hijiex l-idea tagħna għax l- intenzjoni li tagħti inċentiv fuq it-taxxa hija biex la jħallas it-taxxa f'Malta u lanqas iħallasha barra minn Malta, jiġifieri r-relief mit-taxxa trid tibqa' sejra anke għand min ikun qiegħed jirċievi dak id-dividend.

L-aħħar ħaġa li xtaqt nitkellem dwarha fl-ewwel parti tad-diskors tiegħi tikkonċerna emenda teknika oħra - hawnhekk wieħed irid japprezza li ħafna minn dawn l-emendi, jekk mhux kollha, huma ta' natura teknika - jiġifieri li meta jkun hemm qligħ li permezz ta' dividend isib ruħu f'idejn residenti ta' pajjiżi li magħhom hemm trattat ta' taxxa, fejn fuq dividends japplikaw rati ridotti ta' 15%, dan jiġi estiż meta l-ishma jkunu miżmuma minn residenti ta' dawk il-pajjiżi - li magħhom għandna trattat - indirettament taħt l-isem ta' kumpannija Maltija.

Ir-raġuni ta' din emenda hija waħda amministrattiva biex mhux wieħed l-ewwel jiġi ntaxxat tant imbagħad wara jingħata rebate imma jirċievi mill-ewwel l-ammont imnaqqas kif suppost.

Biex nikkonkludi fuq din l-ewwel parti tad-diskors ngħid li l-għanijiet ewlenin ta' l-emendi proposti nistgħu naqsmuhom fi tlieta, bl-għan prinċipali dak li wieħed iżid l-esportazzjoni tal-kumpanniji li jimmanifatturaw billi jdaħħal inċentivi relatati mat-taxxa u li huma bbażati fuq export sales.

Hawnhekk qed nagħtu inċentiv ta' taxxa lill- kumpanniji li jilqgħu ċertu investiment lokalment, liema investiment jagħti lok għal teknoloġija ogħla biex b'hekk l-industrija tal-manifattura f'pajjiżna tkun jista' żżomm jekk mhux iżżid - aħna nisperaw li żżid - il- livell preżenti ta' esportazzjoni u kien propriju għalhekk li dan l- inċentiv sejjaħnilu investment incentive scheme.

It-tieni għan huwa li nestendu l-iskema dwar l-export incentives għal wara s-sena 2000, jiġifieri għal perijodu ta' għaxar snin li m'hemmx għalfejn ikunu konsekuttivi.

It- tielet għan hu li nipprovdu sabiex dak il-qligħ li jkun eżentat mit-taxxa taħt l-iskema ta' l-investiment ikun ukoll eżentat mit-taxxa meta jiġi distribwit lix-shareholders.

Madam Speaker, issa nixtieq ngħaddi għad-diversi emendi oħrajn li qed nipproponu li huma pjuttost varjati imma fl-istess ħin importanti.

L-ewwel ħaġa li wieħed irid isemmi hija li dan il-Gvern qed jipprova jagħmel bilanċ bejn kumpanniji li huma ta' investiment li ġej minn barra minn Malta u kumpanniji jew intrapriżi li għandhom investiment lokali.

L-ewwel għamilna distinzjoni dwar l-importanza bejn l-investituri barranin li diġa' qed joperaw f'Malta u dawk l-investituri barranin li qed nipprovaw nattiraw.

F'dan il-qasam id-distinzjoni diġa' teżisti imma l-mod kif wieħed jaqsam il- kwadru huwa differenti.

Fejn kellhom x'jaqsmu emendi fuq bażi tat-taxxa aħna ħsibna wkoll għal dawk il-kumpanniji b'investiment lokali u hawnhekk issa qegħdin nużaw kriterju differenti bbażat fuq id-daqs.

Waħda mill-affarijiet ewlenin fil-politika industrijali tagħna hija li nkattru l-importanza ta' l-industrija żgħira u medja f'pajjiżna.

Jien m'għandix dubju li kulħadd jaqbel li aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar nirrealizzaw l-importanza ta' dan il-qasam għall-projection industrijali tagħna.

Dawn it-tip ta' industriji jissejħu SMEs, li tfisser small and medium enterpises, u aktar ma jgħaddi ż-żmien dawn aktar qed jieħdu pożizzjoni importanti fil-landscape industrijali mhux biss ta' pajjiżna imma wkoll ta' l-Ewropa.

Ftit huma dawk li jirrealizzaw li f'ħafna pajjiżi li huma ġganti fl-industrija tal-manifattura, l-biċċa l-kbira tal- produzzjoni fil-fatt tiġi minn dawn it-tip ta' industriji.

Huwa evidenti li f'pajjiżna dan il-qasam ma ngħatax l-importanza li kien jixraqlu u jien m'għandix dubju li dan il-Gvern qed jagħmel u se jagħmel minn kollox biex jinkoraggixxi lil dan is-settur.

Kif se jagħmel dan?

L-ewwel ħaġa li jrid jagħmel hija li jidentifika x'inhuma l-problemi li qed jaffaċċjaw dawn it-tip ta' industriji u żgur li waħda mill-problemi ewlenin tikkonċerna l-finanzi.

Biex wieħed seta' jikkwalifika għal soft loan mingħand l-MDC kien rikjest investiment minimu ta' Lm100,000.

Fil- budget speech, kif ukoll fil-programm elettorali tagħna, għidniha li ma jistax ikun li biex wieħed jikkwalifika għal soft loan l-ammont ta' nvestiment inħalluh f'dan il-livell u għalhekk qed nipproponu li l-figura tonqos b'mod sostanzjali għal Lm21,000.

B'hekk inkunu qed nindirizzaw lill- investituri ż-żgħar filwaqt li dawk b'investiment moderat - dawk l- investituri li aħna nsejħu medji - ikunu jistgħu jibbenefikaw ukoll.

Hawnhekk irridu nżommu quddiem għajnejna li meta wieħed jiġi biex jissellef biex jagħmel investiment l-MDC tipprovdi biss dik li tissejjah is-soft part tal-loan.

Dan ifisser li l-imgħax ikun ridott billi l-MDC tkun qed tissussidja l-imgħax sħiħ.

Problema oħra ewlenija għall-entrapriża ż-żgħira hija l-post minn fejn topera.

Nafu li llum ħafna minn dawn joperaw fl-abitat meta lanqas biss għandhom liċenzja.

Tradesmen parks - użajna l-kelma tradesmen biex nindirizzaw l-industrija ż-żgħira - huwa postijiet li għandhom vantaġġ għax jieħdu ħsieb ħafna kwestjonijiet ambjentali bħalma huma ħsejjes, rwejjaħ u ħafna nkonvenjenti oħrajn.

Dawn it-tradesmen parks għandhom ikunu f'postijiet li jippermettu żvilupp bħal dan u f'postijiet fejn wieħed isib is-servizzi meħtieġa.

F'dan il-kontest kien jissemma Ħal Far iżda aħna ħassejna li huwa inutli li tipprovdi - kif kien hemm il-ħsieb li jsir - post wieħed għal dan il-għan għax għalkemm il-pajjiż tagħna huwa żgħir jibqa' l-fatt li kulħadd għandu l-lokalita' u l-klijentela tiegħu.

Għaldaqstant aħna ħadna d-deċiżjoni li jkun għaqli li f'Malta jkun hemm bejn wieħed u ieħor sitta jew seba' siti f'inħawi differenti - ħsibna wkoll għal post f'Għawdex - biex jipprovdu għall-iżvilupp ta' l-industrija ż- żgħira. .

Dawn is-siti huma maqsumin skond il-ġeografija tal-gżejjer biex dawk l- entrepreneurs iż-żgħar li jiġu minn postijiet differenti ta' Malta jkollhom diversi lokalitajiet għad-dispożizzjoni tagħhom.

Per eżempju, Ħal Far huwa prattiku għal min jixtieq jiftaħ industrija żgħira u jkun jipprattika x- xogħol tiegħu fl-inħawi taż-Żurrieq jew ta' Birżebbuġa - biex nieħdu żewġ eżempji ovvji - imma ma tantx ikun prattiku għal min ikun stabilit fir- Rabat.

Għalhekk huwa importanti li dawn is-siti li aħna diġa' identifikajna u qed inkomplu nidentifikaw ikunu mxerdin b'mod ekwu jew skond il- popolazzjoni jew skond il-ġeneru tan-negozju.

Nista' ngħid li fost il- postijiet li qed nidentifikaw hemm estates industrijali eżistenti bħalma huma dak ta' Kordin u ta' Ricasoli.

Hemm postijiet oħra li diġa' bdejna naħdmu fuq l-iżvilupp tagħhom billi ħriġna diversi kuntratti jew fejn is- sidien stess qed jikkonvertuhom għal dan l-iskop bħal, per eżempju, industrial estate jew garage estate jew tradesmen park ta' Ħal Luqa.

Fi kliem ieħor bħalissa qegħdin f'dan il-proċess li ovvjament m'huwiex xi proċess li wieħed jista' jwettqu mil-lum għal għada, anke minħabba li hemm diversi pjanijiet li jridu l-permessi mill-Planning Authority.

Hawn irrid ngħid li din l-awtorita' kienet ta' għajnuna kbira biex nidentifikaw il- postijiet meħtieġa.

Fil-politika tagħna biex ngħinu direttament lill-entrepreneur iż-żgħir qegħdin ngħidu li meta nagħtuh il-plot, minflok ma jeħodha biss b'rata sussidjata - li ħafna drabi huwa sussidju sostanzjali ħafna - jeħodha wkoll b'ċens temporanju għal żmien konsiderevoli biex bis-saħħa ta' dan il-plot ikun jista' jassigura ċertu self mill-bank minflok ma jkollu jagħmel tajjeb għal dak is-self bid-dar tiegħu jew b'xi proprjeta'oħra.

Fil-fatt aħna żammejna diversi laqgħat mal-banek biex iċ-ċens li nagħtu jkun aċċettabbli għalihom għal dan l-iskop.

Din il-problema ma ħloqnihiex aħna imma nħolqot meta l-banek ma kenux qed jaċċettaw dawn il-kuntratti biex individwi jkun jistgħu jissellfu ħalli jkunu jistgħu jwaqqfu xi proġett u għalhekk kellna nagħmlu ċerti emendi għal dawn il-kuntratti biex imprenditur żgħir ikun jista' jissellef fuqhom.

Ċertament l-imprendituri żgħar għandhom bżonn wkoll ta' a one-stop shop u għalhekk aħna għaġġielna x-xogħol li kien għad baqa' jsir sabiex dan il-post, li se jkun fil-Marsa, jibda jiffunzjona fl- iqsar żmien possibbli.

Fil-fatt nista' ngħid li għal nofs Mejju l-Prim Ministru se jinawgura dan iċ-ċentru - semmejnieh "IPSE" - liema ċentru se jservi sabiex wieħed li jkun jeħtieġ xi parir biex jiftaħ negozju jew anke dwar negozju eżistenti jew inkella jkun jixtieq jara jekk jikkwalifikax għal xi għajnuna jkun jista' jmur f'dan il-post li se jkun staffed min- nies ta' l-MDC.

Dan qed nagħmluh biex wieħed iħossu aktar komdu f'dan l- uffiċċju għax forsi l-MDC hija iżjed attrezzata u identifikata, anke psikoloġikament, ma' investiment ta' natura sostanzjali.

F'waħda mill- emendi li se nagħmlu ntroduċejna l-possibbilta' li bħala parti mid-doveri tagħha l-MDC tkun tista' tagħmel farming-out biex tara jekk l-applikant fil- fatt jikkwalifikax bħal, ngħidu aħna, fil-każ ta' banek u istituzzjonijiet oħrajn.

Madam Speaker, issa se nerġa' niġi għat-trend oriġinali ta' l-emendi li qed nipproponu.

Illum l-faċilita' tas-soft loans hija bbażata sa Lm0.5 miljun u għalkemm f'dan l-abbozz ta' liġi hemm indikat li din is-somma se tibqa' l-istess, wara diversi konsultazzjonijiet li għamilna qed tinħass il- ħtieġa li din is-somma għandha tiżdied.

Fil-fatt meta naslu fl-istadju ta' Kumitat aħna beħsiebna li din is-somma nirdoppjawha.

Kif diġa' għidt aħna wasalna għal din id-deċiżjoni wara li għamilna l-konsultazzjonijiet neċessarji u wara li anke ġie propost li din is-somma tkun tista' tiżdied skond kif jidderieġi l-ministru.

Biex inkun onest kont nippreferi kieku din is-somma ma kenitx f'idejn il-ministru u li fil-liġi jkollna biss l- upper ceiling tas-soft loan.

Madam Speaker, ħaġa ġdida li qed nipproponu hija li biex wieħed ikollu l-possibbilta' ta' subsidised loan m'hux se jkun neċessarju li l-makkinarju jkun ġdid fjamant u dan għaliex jidher ċar li llum jeżistu opportunitajiet fejn imprendituri jistgħu jakkwistaw makkinarju kważi ġdid bi prezz ħafna irħas.

GĦaldaqstant aħna ħassejna li l-imprenditur la għandu jitlef din l- opportunita' u lanqas għandu jitlef il-possibbilta' tas-soft loan.

Biex inkun għidt kollox hawnhekk irrid ngħid li għandu jkun hemm attenzjoni kbira min-naħa ta' l-MDC jew min-naħa ta' min ikun qed jamministra dawn is- soft loans biex din il-klawsola ma tiġix abbużata.

Madam Speaker, fir-rigward tas-soft loans qegħdin ngħidu wkoll li l- imgħax għandu jkun pegged - din hija l-kelma teknikament korretta - mad- discount rate jew mal-base rate tal-Bank Ċentrali sabiex b'hekk wieħed jiġi in line ma' l-Att dwar il-Bank Ċentrali ta' Malta.

Hawnhekk nixtieq ninforma lill-Kamra li se ndaħħlu an enabling clause biex fil-każ li r-rata tiġi kompletament liberalizzata din tkun tista' tiġi pegged mal-market interest rates.

Qed indaħħlu klawsola oħra li permezz tagħha l- korporazzjoni mhux se jkollha għalfejn tiġi l-Parlament biex tbiddel din ir- rata.

Dan l-abbozz il-ġdid jistabilixxi wkoll liema huma dawk l- intrapriżi li jistgħu jikkwalifikaw għas-soft loans.

Qed indaħħlu wkoll il- possibilta' ta' an enabling clause biex permezz ta' legal notice jiġu ntrodotti skemi ta' inċentivi li jkunu tailor- made għall-industriji medji u żgħar.

Fid-definizzjoni ta' dak li jikkontistwixxi intrapriża żgħira qed ngħidu li din tinkludi kumpanniji u individwi that carry out a qualifying activity skond l-Industrial Development Act.

Ħaġa oħra li fil-politika tagħna qed nagħtuha ċertu importanza hija li se nagħmluha possibbli li permezz ta' legal notice ċerti benefiċċji jiġu estiżi għas-setturi li huma ndikati bħala craftsmen jew tradesmen li allura ma jkunux qegħdin jipparteċipaw in a qualifying activity skond id-definizzjoni stretta ta' l- istess liġi.

Għal dak li ħandu x'jaqsam mas-soft loans issa se ngħaddi għal qasam distint minn dak tal-manifattura, jiġifieri dak tat-turiżmu li huwa pilastru f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-iżvilupp ta' l-ekonomija tagħna.

Aħna qed nirrealizzaw li l-MDC tista' tgħin biex inkattru l-investiment fil-qasam tat-turiżmu u għaldaqstant daħħalna ċerti emendi rigward lukandi li jistgħu jikkwalifikaw għal din l-għajnuna.

Punt importanti li daħħalna huwa li r-rata fuq it-taxxa li wieħed jimponi fuq qligħ li jkun investit f' upgrading jew rinnovazzjoni ta' lukanda tiġi mnaqqsa għal 17.5% biex b'hekk inkunu qed nistimolaw investiment f'faċilitajiet turistiċi, l-istess bħalma jiġri fil-każ ta' investiment fit-teknoloġija għas-settur tal-manifattura.

Fil-qasam tal-lukandi qegħdin ninkoraġġixxu investiment fi proġetti li għandhom x'jaqsmu ma' l-enerġija, ma' equipment għal water conservation u ma' xogħlijiet infrastrutturali relatati billi qed nagħtuhom l-opportunita' li jieħdu soft loan sa massimu ta' Lm200,000.

Madam Speaker, aħna qed nipproponu żewġ miżuri li huma aktar ta' forma amministrattiva.

Waħda minnhom għandha x'taqsam mal-produzzjoni ta' kopji awtentiċi tad-dokumenti ta' l-esportazzjoni fejn qed jinstab li mhux prattiku li kull darba li jkun hemm talba għandha ssir analisi ta' dawn id- dokumenti voluminużi, speċjalment meta ħafna drabi dawn ikunu ordnijiet żgħar u meta l-MDC ma għandhiex il-personnel meħtieġ biex tkun tista' tevalwahom.

GĦalhekk aħna qed nipproponu sistema aktar streamlined li hija dik ta' random checking, liema sistema hija aktar prattika u probabbilment biha l-iċċekkjar jibda jsir aħjar milli qed isir preżentement.

Il-miżura amministrattiva l-oħra hija fejn qed nagħmluha ċara li kumpanniji tal- manifattura li ma jixtiqux jieħdu xi wieħed mill-benefiċċji jew inċentivi ta' l-IDA ikunu jistgħu jibbenefikaw minn inċentiv simili taħt l-Aids to Industries Ordinance.

Punt ieħor li aċċennajt għalih imma li ma dħaltx iżjed fid-dettall tiegħu huwa l-kwestjoni taċ-ċens temporanju jew enfitewsi għall-industrija tal-manifattura fejn aħna qed nagħtu opportunita' lill-industrijalist li jieħu l-post fuq dan it-tip ta' titlu.

Madam Speaker, nagħlaq billi nirringrazzja lilek u lill-Kamra talli qgħadtu tisimgħuni.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG: Madam Speaker, se nibda d-diskors tiegħi billi nagħmel riferenza għal xi tlieta jew erba' punti li għadu kif semma l-Ministru.

Fil-bidu l-Onor Attard Montalto qal li l-amministrazzjoni preċedenti ma kenitx tagħti lill-industrija l-importanza li jixirqilha u hawnhekk forsi kien qed jalludi għall-fatt li ma kellniex ministeru apposta għall- industrija bħalma għandna llum bil-Partit Soċjalista fil-gvern.

Issa fil- fatt diġa' qed naraw li l-kollega tagħna diġa' għandu portfolio ieħor ma' dak ta' l-industrija.

Li rrid ngħid hu li minkejja l-fatt li l-industrija hija importanti forsi nħass li m'hijiex daqshekk materja kruċjali li jkollok ministeru għall-industrija biss ġaladarba għandek istituzzjonijiet bħalma hija l-Korporazzjoni Maltija għall-Iżvilupp li fil-kamp ta' l- industrija tagħmel ħafna mix-xogħol hi.

Jien naħseb li huwa żball kbir li tan-naħa l-oħra jgħidu jew jimplikaw li l-Gvern Nazzjonalista ma għamel xejn jew għamel ftit li xejn f'dak li għandu x'jaqsam mal-qasam ta' l-industrija.

Ta' min jgħid li l-Att dwar l- Iżvilupp Industrijali li qed nemendaw illum fil-fatt kien ġie fis-seħħ fil- 5 ta' Lulju ta' l-1988, jiġifieri ftit xhur wara li l-Gvern Nazzjonalista rebaħ l-elezzjoni ta' l-1987, liema Att kien ġie emendat sostanzjalment fl- 1993 permezz ta' Att Nru. IX li introduċa emendi tat-tip li għandna llum - u mbagħad reġa' ġie emendat b'Att Nru. XVII ta' l-1994.

Jiġifieri ma nistgħux ngħidu li din kienet xi liġi mejta anzi kienet liġi li tħaddmet sew, tat il-frott tagħha u kull meta nħass il-bżonn saru l-emendi meħtieġa.

Tajjeb li wieħed jgħid ukoll li l-Gvern Nazzjonalista kien bena l-Mosta Technopark u ħa inizjattivi oħra li għandhom x'jaqsmu mal-qasam ta' l- industrija.

Madwar sentejn ilu kien sar studju li bis-saħħa tiegħu ħareġ l-hekk imsejjaħ Ramboll Report liema rapport kien ġie kkumissjonat mill-Kamra tal- Kummerċ u mill-FOI u ffinanzjat mill-Unjoni Ewropea bl-aċċettazzjoni tal- Gvern Malti.

L-għan ta' dan ir-rapport kien li jagħmel studju dwar ir- ristrutturazzjoni ta' l-industrija tal-manifattura tagħna in vista ta' l- eventwali sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Jien naħseb li wieħed ikun kompletament żbaljat meta jgħid jew jinsinwa li l-Gvern Nazzjonalista m'għamel xejn jew li ttraskura l-qasam ta' l-industrija.

Il-fatt li kważi mix-xejn bnejna s-settur terzjarju tas-servizzi, ħlief għall-qasam tat- turiżmu, żgur li ma jfissirx li abbandunajna jew ittraskurajna l-qasam tal- manifattura.

Il-Ministru kkummenta wkoll dwar l-urġenza ta' din il-liġi u staqsa għaliex din m'għaddietx qabel.

Kif diġa' għidt, kien il-Gvern Nazzjonalista li sa mill-1988 waqqaf din l-istess liġi, jiġifieri l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali, li mbagħad ġie emendat fl-1993 u fl-1994.

Ta' min ifakkar ukoll li fit-23 ta' Lulju, 1996 kien tħejja abbozz ta' liġi simili għal dak li għandna quddiemna - 'il quddiem nuri kif l-abbozz ta' liġi li qed niddiskutu llum huwa bbażat fuq dak preċedenti - u allura m'huwiex il-każ li wieħed jistaqsi għaliex din il-liġi m'għaddietx qabel.

Aħna kellna proċess ta' evoluzzjoni u ta' tibdil kontinwu f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali u għalhekk ma kienx hemm xi urġenza partikolari biex jitressqu l-emendi li għandna quddiemna għax fil-qasam ta' l-industrija the going was pretty good.

Nistgħu ngħidu li l-istudju li rriferejt għalih aktar kmieni fid-diskors tiegħi sar biex addirittura jħejji pjan ħalli l-industrija Maltija tiġi modernizzata u ristrutturata u b'hekk tkun tista' tħejji ruħha għaċ- challenge bis-sħubija eventwali ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Dak iż-żmien ma kienx hemm xi urġenza partikolari biex l-affarijiet isiru llum qabel għada, imma llum li hemm Gvern Soċjalista l-industrija Maltija qed tipprova tara x'se jkun il-futur tagħha.

Dan minħabba diversi raġunijiet, fosthom li bid-deċiżjoni li tiġi sospiża l-applikazzjoni ta' Malta għas-sħubija fl- Unjoni Ewropea ġiet ikkreata inċertezza fil-qasam ta' l-industrija, fis- sens li l-għan li l-industrija Maltija tkun parteċipi ma' industriji Ewropej oħra fis-suq intern ta' l-Unjoni spiċċa jew intefa' fuq l-ixkaffa.

Dan mhux qed ngħidu jien imma qed jgħiduh l-industrijalisti stess.

GĦalhekk huwa essenzjali li dawn l-emendi li għandna quddiemna jgħaddu mill- Parlament sabiex jekk ma nattirawx investiment ġdid għallinqas nipprovaw insalvaw dak li għandna, għalkemm jien se nipproponi tibdil u anke inċentivi sostanzjali oħra.

It-tielet punt li xtaqt nirriferi għalih qabel ma ngħaddi għad-diskors tiegħi proprju huwa dwar il-kumment l-ieħor li għamel il-Ministru meta staqsa x'jiswilha lill-Kaxxa ta' Malta dak li qed jiġi propost.

Jien ma naħsibx li l-Ministru kellu għalfejn jipprova jiġġustifika l-fatt li l- Kaxxa ta' Malta se titlef xi revenue minħabba l-proposti li qed jiġu suġġeriti għax dak li hemm bżonn isir biex insalvaw l-industrija tagħna għandu jsir.

Mhux minn dak l-aspett irid jistaqsi x'inhi titlef Malta imma l-Ministru jmissu jifhem illi kieku bqajna mexjin fit-triq sabiex Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea kieku kien ikollna għajnuna finanzjarja sostanzjali u għadd kbir ta' inċentivi oħrajn mill-istess Unjoni bħala għajnuna lill-industrija Maltija biex tirristruttura u timmodernizza ruħha.

Bħalissa kwalunkwe għajnuna li rridu nagħtu lill-industrija Maltija trid toħroġ minn butna, kif indika ferm tajjeb il-Ministru, waqt li bi sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea konna nkunu intitolati għal fondi strutturali għall- industrija tagħna u hawn ma nkunx qed nesaġera jekk ngħid li dawn kienu jammontaw għal miljuni ta' liri fis-sena.

Niġi issa biex nanalizza l- proposti li għandna quddiemna ħalli nuri s-similarita' li hemm mal-miżuri li konna ħejjejna s-sena l-oħra.

(Interruzzjonijiet) Iva aspetti ġodda hemm ukoll.

Madam Speaker, dan l-abbozz ta' liġi jgħid li:

"L-għan prinċipali hu sabiex jitwaqqfu skema ta' inċentivi għal investiment, skemi ta' inċentivi għall-intrapriżi żgħar u għall- lukandi u biex isir titjib fl-amministrazzjoni ta' l-Att dwar l- Iżvilupp Industrijali, Kap. 325.".

Mela minn hawn jidher li dan l-abbozz ta' liġi għandu tliet miri prinċipali, jiġifieri l-introduzzjoni ta' skema ta' inċentivi għal investiment, l-introduzzjoni jew it-tibdil fl-iskema ta' inċentivi għall- industriji żgħar u l-introduzzjoni ta' skema għal-lukandi.

Barra minn hekk imbagħad hemm l-għoti ta' iżjed poteri lill-Korporazzjoni Maltija għall- Iżvilupp u l-iffaċċilitar tal-proċeduri dwar self u għajnuna oħra li tista' tingħata lill-industrija.

Madam Speaker, l-Oppożizzjoni ma tistax ma taqbilx ma' dawn l-għanijiet pero' nixtieq li nħares ftit iżjed fid-dettall lejn dawn l-emendi biex nipprovaw naraw kif se naslu għat-twettiq ta' dawn l-għanijiet.

Mela l-ewwel għan huwa l-introduzzjoni ta' inċentivi għall- investiment li jolqot lill-intrapriżi kollha u hawnhekk se nagħmel riferenza għat-tliet kategoriji prinċipali ta' inċentivi.

Fl-ewwel kategorija nsibu t-tax rebates u fil-fatt klawsola 5 ta' dan l- abbozz ta' liġi tgħid li:

(1) Meta kumpannija kwalifikanti tagħmel nefqa fl-akkwist ta' l- assi kwalifikanti u n-nefqa totali tal-kumpannija għal dawk l-assi f'xi sena rilevanti u fis-sitt perjodi ta' kontjar ta' qabel:

(a) tkun ekwivalenti għal jew tkun aktar minn persentaġġ (f'dan is- subartikolu magħruf bħala "il-persentaġġ kwalifikanti") tal-bejgħ totali tal-kumpannija għall-istess perjodu, l-income li tikseb tali kumpannija, mill-kummerċ jew negozju tagħha, matul is-sena rilevanti jkun proporzjonalment attribbwibli għaż-żieda fil-bejgħ esportat tagħha kif stabbilit skond is-subartikolu (2) ta' dan l-artikolu, għandu jiġi ntaxxat b'rata mnaqqsa ta' taxxa fuq l-income ...".

Jiġifieri dan l-abbozz ta' liġi qed jipprovdi li għandu jkun hemm rata ta' tnaqqis ta' taxxa - il-Ministru diġa' tana dettalji dwarha - f'każ li kumpannija tagħmel akkwist kif inhu deskritt.

It-tieni aspett li jaqa' taħt l-introduzzjoni ta' inċentivi għall- investiment huwa dak li hemm kontenut f'paragrafu (b) fejn għandek li meta kumpannija tagħmel nefqa fl-akkwist ta' l-assi kwalifikanti tagħha li tkun ugwali għal jew tkun aktar minn Lm7miljun l-income li tikseb tali kumpannija mill-kummerċ jew negozju jkun totalment eżenti mit-taxxa.

Jiġifieri hawnhekk insibu żewġ kategoriji ta' tax rebate jew tax exemption, kif stabiliti f'paragrafi (a) u (b).

It-tielet aspett - li wieħed jista' jiklassifikah ukoll taħt l- introduzzjoni ta' l-inċentivi għall-investiment li jolqtu l-intrapriżi kollha - huwa l-provvediment li hemm fi klawsola 10 li qed temenda Artiklu 16 ta' l-Att prinċipali.

Hawnhekkk insibu li s-soft loans - self b'rati ta' imgħax sussidjat - huma mmirati għall-intrapriżi kollha u dan dment li jiġu sodisfatti żewġ kondizzjonijiet, li qegħdin taħt klawsola 10 (a) (2), jiġifieri:

"(a) jiġu akkwistati bħala parti minn programm ta' investiment b'tul ta' mhux aktar minn tliet snin kif jista' jiġi approvat mill- korporazzjoni",

- jiġifieri impjant makkinarju jew attiv fis ieħor -

"(b) tali programm ta' investiment jkun ta' mhux anqas minn Lm21,000"

Fil-fatt hawnhekk insibu tibdil minn dak li diġa' kellna taħt il-liġi oriġinali fis-sens li fejn qabel it-threshold kien ta' Lm100,000 issa dan se jinżel għal Lm21,000.

GĦalhekk l-argument hu li din l-emenda taġevola lill-industriji ż-żgħar għax peress li l-industriji ż-żgħar ma kienx ikollhom investiment ta' ċerta portata allura qabel dawn ma setgħux jibbenefikaw minn rati ta' imgħax sussidjat, mentri bit-tnaqqis ta' dan it- threshold dawn l-industriji issa jistgħu jibbenefikaw minn self b'rati ta' imgħax sussidjat fuq infiq ta' natura kapitali.

Din l-emenda stess tispeċifika l-mod kif għandha tinħadem ir-rata ta' sussidju għax fil-fatt din tgħid li f'każ ta' export oriented companies - jiġfieri soċjetajiet li 95% tal-prodott tagħhom jiġi esportat - jieħdu żewġ punti u nofs perċentwali inqas mir-rata minima ta' skont, jiġiferi mill-minimum discount rate tal-Bank Ċentrali, waqt li għal skopijiet oħrajn s-sussidju li jieħdu huwa ta' 0.5% fuq il-minimum discount rate.

Madam Speaker, it-tieni kategorija hija l-iskema ta' inċentivi għall- intrapriżi ż-żgħar, jew kif inhuma magħrufa aħjar fl-Ewropa small and medium size enterprises u għal-lukandi.

Kif għidt diġa' peress li din is- soft loan hija mmirata għall-industriji kollha jien għandi nifhem li kumpannija kbira tista' tapplika wkoll - safejn naf jien m'hemm xejn fil- liġi jew fl-emendi li jeskludu kumpannija kbira - biex tieħu loan sussidjata.

Hawn nixtieq ngħid li iktar 'il quddiem se nitkellem fuq il- punt dwar jekk illum il-ġurnata l-kriterju li jiddetermina jekk kumpannija hijiex żgħira jew le għadux jagħmel sens.

Madam Speaker, aspett li ridt insemmi huwa dak li hemm provdut fi klawsola 12 ta' dan l-abbozz ta' liġi - din il-klawsola tissostitwixxi Artiklu 24 ta' l-Att prinċipali - fejn insibu għadd ta' inċentivi li huma mmirati speċifikament għal intrapriża żgħira, li huma:

"(a) ħelsien mid-dazju skond l-artikolu 17 ta' dan l-Att;

(b) bini, strutturi u art industrijali taħt dawk il-kundizzjonijiet li l-Korporazzjoni tista' minn żmien għal żmien tistabbilixxi;

(ċ) soft loans skond l-artikolu 16 ta' dan l-Att; jew

"(d) kull inċentiv jew benefiċċju ieħor li jkun konsistenti ma' l- għanijiet u l-iskopijiet tal-pjan industrijali tal-Gvern, hekk kif jista' jiġi preskritt mill-Ministru b'avviż fil-Gazzetta.".

GĦalhekk hawn għandna lista ta' erba' possibbiltajiet ta' għajnuna li l- korporazzjoni, fid-diskrezzjoni tagħha, tista' tagħti lill-intrapriżi żgħar.

Madam Speaker, issa se nitkellem fuq l-iskemi għal-lukandi.

Bis-saħħa ta' klawsola 13 ta' dan l-abbozz ta' liġi qegħdin jiġu ntrodotti żewġ artikli ġodda, 24 (A) u 24 (B), u proprju artiklu 24A jipprovdi għal soft loan dwar investiment għall-konservazzjoni ta' enerġija u ilma, fejn qed jingħad li:

"... kumpannija li tmexxi jew teżerċita, f'Malta, xi kummerċ jew negozju li jkun jikkonsisti primarjament fil-ġestjoni jew tmexxija ta' lukanda jew grupp ta' lukandi, ...",

jiġifieri l-għan prinċipali ta' kumpannija bħal din irid ikun il-ġestjoni u t-tmexxija ta' lukanda jew grupp ta' lukandi, filwaqt li l-iskop ta' l- investiment irid ikun:

"konsistenti ma' l-iskop u oġġettivi tal-pjan tal-Gvern rigward konservazzjoni ta' enerġija u ilma, il-Korporazzjoni tista' tagħti self ..."

- jiġifieri hawnhekk qed nitkellmu fuq soft loans ukoll -

"... lil dik il-kumpannija għall-akkwist ta' impjant, makkinarju u attivi fissi relatati, iżda eskluża art, u biex jiġu finanzjati x-xogħlijiet ta' inġinerija ċivili u infrastrutturali meħtieġa, skond it-termini u l-kondizzjonijiet hawn speċifikati.".

Imbagħad l-abbozz ta' liġi jidħol fid-dettalji, b'mod partikolari dwar is- self mogħti, billi jgħid li:

"..... ma jista' fl-ebda każ ikun aktar minn tlieta u tletin fil-mija tal-programm ta' investiment ipproġettat għall-konservazzjoni ... iżda l-ebda self m'għandu jkun aktar minn Lm200,000.".

Subartiklu ġdid 24A (4) ikompli jgħid li r-rata ta' imgħax mitlub mill- korporazzjoni fuq self mogħti taħt dan l-artikolu għandha tkun żewġ punti u nofs perċentwali inqas mill-minimum discount rate ppubblikata mill-Bank Ċentrali.

L-iskema l-oħra li tirrigwarda l-lukandi qegħda fl-artiklu ġdid 24B li jipprovdi għal rata mnaqqsa ta' taxxa, għal rinnovament jew titjib fil-grad u fl-arredament tal-lukandi.

Dan l-artiklu jgħid li:

".... kumpannija li tmexxi jew teżerċita f'Malta xi kummerċ jew negozju, li jkun jikkonsisti primarjament fil-ġestjoni jew tmexxija ta' lukanda jew grupp ta' lukandi, illi l-qligħ jew profitti jew parti minnhom miksuba minn din il-kumpannija .... ikunu twarrbu bil-għan ewlieni li jiġi ffinanzjat xi proġett għal rinnovament jew titjib fil- grad u fl-arredament ta' lukanda jew lukandi ...... u li fil-fatt il- qligħ jew profitti jew parti minnhom ikunu ntużaw għall-għan li għalih ikunu twarrbu .....", u

- f'dan il-każ -

".... ir-rata tat-taxxa fuq l-income taxxabbli fuq il-qligħ jew profitti jew parti minnhom li jkunu hekk intużaw, għandha titnaqqas bi sbatax-u-nofs-il punt perċentwali."

Dan ifisser li f'dan il-każ ikollok tax rebate, fis-sens li r-rata tat- taxxa normali titnaqqas bin-nofs u tinżel għal 17.5%.

Grupp ieħor ta' emendi jikkonċernaw l-għoti ta' iżjed poteri lill- Korporazzjoni Maltija għall-Iżvilupp u l-iffaċilitar tal-proċeduri dwar self u għajnuna oħra li tista' tingħata lill-industrija taħt dan l-Att.

M'huwiex l-iskop tiegħi li dawn noqgħod insemmihom kollha għax wieħed imbagħad jista' jidħol fid-dettal tagħhom fl-istadju ta' Kumitat pero' jkun xieraq li nsemmi ħamsa in partikolari.

Fi klawsola 2 (a) għandek id-definizzjoni kif mibdula ta' "bejgħ esportat" - din diġa' għamel riferenza għaliha l-Ministru - li qed issir sabiex il-proċeduri burokratiċi jiġu faċilitati u allura l-MDC tkun tista' tlaħħaq magħhom b'mod iżjed effiċjenti.

Imbagħad hemm it-tibdil ta' subklawsola (5) ta' klawsola 7 fejn qed jingħad li art b'titolu ta' enfitewsi għandha titqies b'titolu ta' proprjeta' assoluta.

Għandna mbagħad klawsola 11 li permezz tagħha qegħdin inżidu subartiklu ġdid ma Artiklu 18 ta' l-Att u allura nsibu li:

"Il-Korporazzjoni tista' tikseb ukoll għall-kumpannija kwalifikanti bini u strutturi industrijali b'titolu ta' enfitewsi temporanja u art fi stat mhux żviluppat b'titolu ta' kera taħt dawk it-termini u kondizzjonijiet li jistgħu jiġu preskritti mill-Ministru minn żmien għal żmien.".

Hawnhekk insibu li l-korporazzjoni qed tingħata iżjed poteri sabiex tkun tista' tilħaq ċerti għanijiet b'mod iżjed effiċjenti u effettiv.

Tibdil ieħor li ridt insemmi huwa dak propost fi klawsola 15 b'riferenza għal Subartikolu 35 (2) ta' l-Att - dan diġa' kellna provvediment jixbħu imma issa ġie modernizzat - fejn it-terminoloġija wżata hija bbażata fuq il-Companies Act ta' l-1955 u din il-klawsola tgħid hekk:

"Kumpannija kwalifikanti ma tkunx intitolata għal ebda inċentiv jew benefiċċju kontemplat taħt id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att sakemm id-dikjarazzjonijiet finanzjarji annwali tagħha ..."

Dib ir-riferenza hija għall-financial documents li llum kumpannija trid tipprepara filwaqt li t-terminoloġija li kien hemm fil-liġi ta' qabel kienet waħda kważi skaduta.

Punt li ridt nagħmel huwa fuq iż-żieda ta' Artikolu 44A fl-Att prinċipali - klawsola 17 ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna - fejn qegħdin ngħidu li l-korporazzjoni tista' teżerċita l-funzjonijiet u s-setgħat tagħha permezz ta' aġenzija ta' persuni oħra.

Għalissa mhux se nikkummenta dwar dan pero' fl-istadju ta' Kumitat nixtieq nisma' spjega mingħand il- Ministru dwar x'inhu l-iskop wara dan l-artiklu ġdid li hu propost li jidħol fil-liġi.

Madam Speaker, wara li rajt ftit x'inhuma l-għanijiet prinċipali ta' dan l-abbozz ta' liġi u anke dħalt ftit fid-dettall tagħhom nixtieq ngħid li l- Oppożizzjoni taqbel magħhom, ħlief għal ċerti punti ta' dettall illi nkunu rridu nikkumentaw dwarhom fl-istadju ta' Kumitat sabiex naraw jekk dawn jagħmlux sens kif inhuma inkella għandhomx jitbiddlu.

Diġa' għidt li dan l-abbozz ta' liġi huwa bbażat fuq abbozz ta' liġi Nru. 177 li kien ġie ppreżentat mill-Gvern Nazzjonalista fit-23 ta' Lulju ta' l-1996 u għaldaqstant issa nixtieq inqabbel ftit dak li hemm f'dan l-abbozz ma' dak li hemm fl-abbozz li kien ġie ppubblikat is-sena l-oħra.

Fl-opinjoni tiegħi, il-provvedimenti prinċipali f'dan l-abbozz li għandna quddiemna ttieħdu mill-abbozz ta' liġi tas-sena l-oħra jew għallinqas huma bbażati fuq żviluppi sussegwenti jew fuq diskussjonijiet li kienu għaddejjin meta kien għad hemm fil-gvern il-Partit Nazzjonalista.

L-ewwelnett nixtieq nagħmel riferenza għall-fatt li l-artikli ġodda 24A : 24B - li jirrigwardaw soft loans fuq konservazzjoni ta' enerġija u ilma fil- kontest ta' kumpannija li tmexxi lukanda jew grupp ta' lukandi; u rati mnaqqsa ta' taxxa għal rinnovament, titjib fil-grad u l-arredament ta' lukandi rispettivament - ittieħdu kelma b'kelma mill-abbozz ta' liġi tas- sena l-oħra u dan ifisser li dawn iż-żewġ inċentivi kienu diġa' imfassla fid-dettall mill-amministrazzjoni ta' qabel.

It-tieni aspett li rrid insemmi huwa li jekk wieħed iqabbel Artiklu 24 ta' l-Att prinċipali - li issa qed jiġi sostitwit b'Artiklu 24 ġdid permezz ta' klawsola 12 - mal-proposti li kien hemm fl-abbozz ta' liġi li ġie ppreżentat is-sena l-oħra jsib li l-paragrafi (a) u (b) baqgħu l-istess imma mbagħad daħal il-paragrafu (ċ) ġdid li jgħid:

"soft loans skond l-Artikolu 16 ta' dan l-Att; jew",

fejn allura hemm riferenza għall-fatt li issa t-threshold tnaqqas minn ¥100,000 għal ¥21,000, liema inċentiv huwa ndirizzat lejn l-industriji ż- żgħar.

Paragrafu (d), li fil-fatt kien hemm provvediment għalih taħt l-abbozz ta' liġi li ġie ppreżentat is-sena l-oħra, jgħid:

"kull inċentiv jew benefiċċju ieħor li jkun konsistenti ma' l- għanijiet u l-iskopijiet tal-pjan industrijali tal-Gvern, hekk kif jista' jiġi preskritt mill-Ministru b'avviż fil-Gazzetta.",

MADAM SPEAKER: Onor. Borg se jkolli nwaqqfek għax sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

JOE BORG: Iva, nibqa' in possession.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu jressaq l- Aġġornament.

Fid-9.22 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada, l-Erbgħa, 30 ta' April, 1997, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi dwar Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali - it- Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet Finanzjarji - Kumitat;

Mozzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar il-Liġi tal-VAT - Kontinwazzjoni.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Joe Farrugia.

ONOR.

JOE FARRUGIA: Madam Speaker, illum nixtieq nitkellem f'termini sempliċi għaliex naħseb li l-VAT għandha titneħħa wara li kien daħħalha l- Gvern preċedenti.

Wieħed illum jista' jifhem aħjar li l-Gvern Nazzjonalista ma setax jibqa' jkabbar id-deficit tiegħu sena wara l-oħra u allura kellu jaħseb kif se jżid ir-Revenue.

Il-ministru tal-finanzi ta' dak iż-żmien tant kien f'paniku, sa mill-1994, li kif qal tajjeb ħafna sieħbi l-Onor.

Lino Spiteri, ma kienx f'pożizzjoni li jitlob kumpens mill-Unjoni Ewropea.

Ħalli issa nispjega għaliex jien konvint li l-Oppożizzjoni tal- lum qiegħda hawn biex tagħmel il-ħsara lill-pajjiż u għaliex jien nippretendi ħafna aħjar minn ċerti kelliema tan-naħa l-oħra.

Jekk wieħed jieħu in konsiderazzjoni l-garanziji mogħtija lill-korpi parastatali jew azjendi fejn il-gvern għandu l-maġġoranza ta' l-ishma jsib li d-dejn nazzjonali fil-fatt jaqbeż il-Lm1,000 miljun.

Hawnhekk nixtieq niġbed l-attenzjoni tas-Sinjorija Tiegħek u tal-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ għall-fatt li l-Onor.

John Dalli jaf li l-gvern jaħdem on a cash basis u mhux on an accrual basis u min huwa fin-negozju żgur li jifhem id- differenza bejniethom.

Meta gvern jagħmel budget ma jagħtix kas ta' l- ammonti li huma dovuti lill-kredituri tiegħu u allura kont nippretendi li l- ex-Ministru tal-Finanzi forsi jikkoreġi lil sieħbi l-Onor.

Lino Spiteri - li huwa ekonomista u mhux accountant - f'dan ir-rigward.

Sabiex nikkonferma kemm l-Onor.

John Dalli kien fi stat ta' paniku fl- 1994 tajjeb ngħid li meta ried jixtri s-software għad-Dipartiment tal-VAT - bl-assistenza tal-famuża Management Systems Unit - kien hemm ditta ta' awdituri lokali li fl-offerta li għamlu speċifikaw li l-Gvern Franċiż kien lest li jagħti għajnuna teknika, legali u finanzjarja basta issir talba uffiċjali mill-Gvern Malti permezz tal-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin.

Imma milli jidher l-Onor.

Dalli kien mgħaġġel ħafna għax it-talba lill- Gvern Franċiż baqgħet ma saritx u l-MSU qagħdet lura milli tibgħat għal din id-ditta lokali u b'hekk il-Gvern Nazzjonalista spiċċa biex ħareġ mijiet ta' eluf ta' liri lil ditta ta' awdituri oħra.

GĦalhekk jien nitlob lill- Ministru tal-Finanzi u Kummerċ preżenti li jiftaħ investigazzjoni rigward dan it-tender.

Jien nista' nantiċipa x'se tkun ir-risposta ta' l-Onor.

Dalli għal dak li għidt.

Nimmaġinah jgħidli li l-Gvern Franċiż u d-ditta ta' awdituri lokali m'humiex kompetenti, bl-istess mod li ma kenitx kompetenti l-kumpannija Taljana CMC fil-każ ta' l-Isptar San Raffaele meta nafu li din il-kumpannija kienet diġa' bniet ma nafx kemm-il sptar madwar id-dinja.

Iżda hawn tajjeb li wieħed jgħid lill-poplu Malti li kienu proprju l-Franċiżi li ntroduċew il-VAT.

Jien wisq nibża' li la l-Onor Lino Spiteri u lanqas l-Onor.

Leo Brincat ma kienu jafu b'din l-istorja.

Imbagħad jiġi l-Onor.

Josef Bonnici u jagħtina lecture fuq l-ekonomija!

Saħansitra wasal biex qal lil xi ħadd minn sħabi li ma jifhimx meta hu, għax jifhem, ġie hawn biex jipprova jiżvija lill-Kamra.

(Interruzzjonijiet) Qed nipprova nispjega ftit id-diżonesta' politika li l-Onor.

Bonnici tkellem biha meta, fost affarijiet oħra, qal li Gvern Nazzjonalista dejjem issellef fuq proġetti partikolari meta din m'hijiex il-verita'.

Allura għax ma jgħidilniex fuq liema proġetti l-Gvern Nazzjonalista ssellef Lm514 miljun!

Id-dejn nazzjonali kiber għaliex Gvern Nazzjonalista kien tant irresponsabbli fl-infiq tiegħu li f'disa' snin spiċċa biex tellgħu minn ¥62 miljun għal ¥514 miljun u dan, bħalma diġa' għidt aktar qabel, minbarra l-garanziji li ta l-istess Gvern u li kienu jammontaw għal ¥500 miljun.

Meta l-Onor.

Josef Bonniċi ta l-eżempju tas-self li sar għall-Freeport ma kienx korrett għax ma qalx il-verita' kollha.

L-Onor.

Membru qal li r- raġuni li l-Gvern Nazzjonalista ġiegħel lill-Freeport tissellef bid-dollari kienet għaliex id-dħul tal-Freeport huwa wkoll bid-dollari u allura l-Gvern Nazzjonalista għamel sewwa li ssellef minn barra bl-istess munita.

Madam Speaker, dan m'huwiex għal kollox minnu għaliex hawnhekk l-Onor.

Bonnici qiegħed jassumi li l-Freeport se tkun f'pożizzjoni li tħallas dan id-dejn, iżda din is-sitwazzjoni tista' tinbidel radikalment jekk il-Gvern jispiċċa jħallas hu minflok il-Freeport minħabba li hu qiegħed jiggarantixxi dan id- dejn.

Allura dak li spjega l-Onor.

Membru ma jreġix fis-sitwazzjoni ekonomika li qegħdin fiha.

Imbagħad bil-wiċċ tost kollu jiġu hawn u jippretendu li jkunu jafu mingħand il-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ għaliex il-Gvern se jissellef u kif se juża dawn il-flus!

Jiena nixtieq li l-Onor.

Dalli u l-Onor.

Josef Bonnici juruna xi studju kien sar fi żmienhom mill-Freeport biex waslu għall-konklużjoni li l-kumpannija se tkun f'pożizzjoni li tħallas dan id-dejn.

Jien m'iniex xi professjonist iżda meta mmur il-bank biex nissellef il-bank manager, minn barra li jitlobni l- cash flow u l-accounts, jixba jagħmilli mistoqsijiet fuq in-negozju tiegħi.

Jien ma naħsibx li l-Onor.

Dalli u l-Onor.

Bonnici kkonvinċew lill- bankiera fuq is-self tal-Freeport, kif ipprova jagħti l-impressjoni l- Onor. Membru.

Għaliex qed ngħid dan, Madam Speaker?

Qed ngħid dan għaliex il-Gvern Nazzjonalista, għalkemm kien jaf li bil- VAT se jagħti daqqa kbira lill-ekonomija xorta waħda kellu bżonn il-flus minħabba s-sitwazzjoni ekonomika mwiegħra li kien jinsab fiha.

Dan għamlu biex jogħġob l-Unjoni Ewropea allavolja din ħalliethom b'xejn!

B'hekk il- Gvern preċedenti ġabna f'sitwazzjoni finanzjarja ħażina li m'hijiex tort ta' sħabi l-ministri preżenti.

Kulħadd kien kontra l-VAT u minkejja l- pariri li kellu l-Onor.

Dalli mill-FOI u mill-Kamra tal-Kummerċ biex din is-sistema tiddaħħal bil-mod xorta għamel ta' rasu u daħħalha f'daqqa.

Issa qed jiġu hawn u bl-arroganza kollha jgħidulna li m'għandniex inneħħu l-VAT għax ħadd minn dawn l-organizzazzjonijiet ma jaqbel mat-tneħħija tagħha.

Seta' kieku ried l-Onor.

Josef Bonnici jagħti parir lill-Gvern tiegħu sabiex minflok idaħħal il-VAT jew iżid it-taxxi diretti, bħalma għamlet l-Italja, jew inkella jnaqqas is-servizzi soċjali, kif qed jagħmlu fil-Ġermanja; u ta' min jgħid li dawn iż-żewġ pajjiżi qegħdin fl-Unjoni Ewropea.

Imma dakinhar l-Onor.

Membru kien ta parir lill-Gvern Nazzjonalista biex jissellef mentri issa qed jippretendi li dawn l- affarijiet jagħmilhom il-Partit Laburista fil-gvern.

Madam Speaker, il-Partit Laburista għandu l-mandat tal-poplu biex ineħħi l-VAT u dan il-partit ċertament se jwettaq dak li wiegħed.

L-ipokresija u l-arroganza tan-Nazzjonalisti turi li ħafna minn dak li jgħidu jkunu qed jgħiduh biex jagħmlu l-ħsara għax dawn hekk biss jafu jagħmlu.

Jien pero' konvint li permezz ta' l-introduzzjoni tal-liġi l-ġdida dwar id-dazji u s- sisa se jiggwadanja kemm il-konsumatur kif ukoll in-negozjant.

Madam Speaker, l-istorja tirripeti ruħha u fil-fatt aħna erġajna ġejna fis-sitwazzjoni li konna ninsabu fiha fl-1971 meta l-Gvern immexxi mill- Onor. Perit Mintoff kien sab kaxxa vojta tant li lanqas biss kellu minn fejn iħallas il-pagi tal-ħaddiema tal-gvern.

Jien konvint li bl-għaqal tal-Gvern Laburista u bit-tmexxija serja ta l-Onor.

Alfred Sant żgur li se jasal iż-żmien li terġa' tissaħħaħ l-ekonomija u terġa' tissana ruħha l- qagħda finanzjarja tal-pajjiż kontra dak li għamel Gvern Nazzjonalista li lanqas biss kien kapaċi jagħmel budget qabel l-elezzjoni u fil-fatt spiċċa biex tilef maġġoranza ta' 13,000-il vot.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

L-Onor.

Chris Agius.

ONOR.

CHRIS AGIUS: Madam Speaker, għaddew sitt xhur minn meta l-poplu Malti u Għawdxi fil-maġġoranza assoluta tiegħu ddeċieda favur it-tmexxija Laburista u nzerta li f'dawn l-istess ġranet se nfakkru festa li tant hija għażiża għalina, preċiżament Jum il-Ħaddiem.

Fis-snin l-imgħoddija l- Partit Laburista dejjem ta importanza kbira lil din il-festa u għalhekk ma jistax jonqos li anke din is-sena nfakkru din il-ġurnata bil-kbir, aktar u aktar meta din hija l-ewwel darba wara għaxar snin li qed niċċelebrawha bħala l-partit fil-gvern.

Għall-festi ta' Jum il-Ħaddiem ta' din is-sena il-partit tagħna għażel bħala slogan "Inwettqu dak li Wegħedna" u dan biex jenfasizza li l-Partit Laburista dejjem wettaq dak li wiegħed.

Minkejja li għaddew biss sitt xhur dan il-Gvern diġa' wettaq uħud mill-wegħdi li kien għamel qabel l-elezzjoni - sabiex ma jkunx hemm min jikkwotani ħażin jien qed ngħid "x'uħud" u mhux dak kollu li wegħedna - u f'dan il-ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi nixtieq insemmi xi ftit minn dawk il-wegħdi li diġa' twettqu.

Madam Speaker, jien niftakar il-Konferenza Ġenerali Straordinarja tal- Partit Laburista li saret eżattament sabiex tiddiskuti l-ħsieb tal-Gvern Nazzjonalista li jdaħħal lil Malta bħala membru fil-programm militari tan- NATO magħruf bħala l-Partnership for Peace.

Id-delegati Laburisti kollha kienu wrew b'mod mill-iktar ċar li ma kenux jaqblu ma' dan il-ħsieb tal- Gvern imma l-Gvern Nazzjonalista xorta waħda kien issieħeb f'din l- organizzazzjoni minkejja li ma kellux il-mandat elettorali biex jagħmel dan peress li dan ma kienx issemma fl-ebda programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista.

Dak iż-żmien il-Partit Laburista kien insista wkoll li din il-partnership tmur kontra l-istatus tan-newtralita' u n-non-allinjament li hija entrenched fil-Kostituzzjoni ta' Malta u li għaliha kien hemm qbil miż- żewġ naħat tal-Kamra.

Kien għalhekk li f'din il-konferenza ġenerali l- Partit Laburista iddeċieda li jekk Malta tissieħeb fil-Partnership for Peace Gvern Laburista ġdid jirtira sa mill-ewwel jum kif fil-fatt hemm imfisser bl-aktar ċar fil-programm elettorali tagħna.

Fil-fatt, ftit siegħat wara li tlajna fil-gvern żammejna ma' din il-wegħda billi temmejna minnufih il-parteċipazzjoni ta' Malta f'dan il-programm militari.

Fil-programm elettorali tagħna aħna għidna wkoll li rridu li Malta tkun Svizzera fil-Mediterran, pajjiż newtrali li jipproponi ħidma favur il-paċi, s-sliem u s-sħubija bejn il-pajjiżi kemm tar-reġjun viċin tagħna ukoll dawn aktar 'l bogħod minna.

Bi Svizzera fil-Mediterran irridu nfissru li aħna għandna kuntatti u ħbiberija ma' kulħadd, rabta mal-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea u rabta mal-pajjiżi l-oħra tal-Mediterran, liema politika kompliet tiġi konkretizzata meta ftit tal-ġranet ilu tlaqqet f'Malta l-Konferenza Euro-Mediterranja fejn kellna fostna 27 pajjiż mill-Ewropa u mir-reġjun tal- Mediterran.

Fil-fatt il-Gvern Malti kien stqarr li l-politika ta' newtralita' kienet fattur mill-aktar importanti sabiex Malta setgħet tintgħażel bħala ċentru fejn issir din il-konferenza hekk importanti.

Madam Speaker, minbarra hekk dan kien ukoll vot kbir ta' fiduċja min-naħa ta' dawn il-pajjiżi fil-politika Maltija ta' newtralita' li biha se nkunu nistgħu nkattru u nsaħħu r-rabtiet tagħna ma' għadd ta' pajjiżi minn kull parti tad-dinja.

Għalhekk, b'konvinzjoni ngħid li anke l-wegħda tagħna ta' Svizzera fil-Mediterran bdiet titwettaq.

L-ambjent u l-ħarsien tiegħu kienu sfidi li wkoll ingħataw spazju fil- programm elettorali tagħna.

Dan bdejna inwettquh mill-ewwel ġranet li tlajna fil-gvern meta għidna li l-bini ta' airstrip f'Ta' Lambert kien se jeqred raba agrikola f'Għawdex u għalhekk il-Prim Ministru ħabbar li l- Armata - li f'isimha kienet tidher l-applikazzjoni għall-air strip - kienet irtirat l-applikazzjoni tagħha.

Konna wegħdna wkoll li noħolqu pjan għall-iżvilupp reġjonali għan-nofs inhar ta' Malta, dik il-parti li għal snin sħaħ ġiet abbużata u minsija minn Gvern Nazzjonalista.

Għalhekk, nhar is-Sibt 5 ta' April, il-Gvern laqqa konferenza sabiex jitħejja pjan ta' żvilupp soċjali u ekonomiku għal dawn in-naħat li jestendu mill-bliet tal-Kottonera sa Marsaxlokk.

Dawn in- naħat kien ilhom għal snin sħaħ jistennew li ssir xi ħaġa bħal din u għal darba oħra l-wegħda li kien għamel magħhom il-Partit Laburista żammha hekk kif ħa postu fil-gvern.

Fir-rigward tat-turiżmu aħna wegħdna li b'kollaborazzjoni mas-settur privat inniedu b'urġenza programmi ta' azzjoni sabiex żoni li huma mfittxa mit-turisti jingħataw dehra aħjar.

Hekk ġara għax mill-ewwel ħejjejna pjan sabiex Buġibba, zona mill-aktar frekwentata mit-turisti, tingħata dik id-dehra li tixraq lil tourist area ta' dik l-importanza.

Ix-xogħol f'Buġibba kien ilu biex isir snin twal u issa fl-aħħar din se tieħu dehra mill-aktar attraenti.

Hemm bżonn li s-servizzi li noffru lit-turist inkomplu ntejbuhom biex b'hekk in-numru ta' turisti jerġa' jibda jiżdied sena wara l-oħra biex nilħqu dawk il-livelli li konna mdorrijin bihom.

Madam Speaker, il-Partit Laburista dejjem saħaq favur il-jeddijiet indaqs għall-irġiel u għan-nisa u f'dan il-kontest għidna, fost affarijiet oħra, li 30% tal-ħatriet kollha fuq il-bordijiet tal-gvern iridu jkunu nisa.

Jekk wieħed iħares lejn kif saru dawn il-ħatriet jinduna li din il-wegħda twettqet ukoll.

Barra minn hekk, għall-ewwel darba fl-istorja ta' dan il- pajjiż il-Gvern ħatar ukoll lis-Sinjorija Tiegħek sabiex tkun tista' sservi bħala l-ewwel mara Speaker ta' din il-Kamra.

Għal darb'oħra l-Partit Laburista reġa' wera l-impenn lejn l-ugwaljanza sħiħa bejn in-nisa u l- irġiel għax wara li kien Gvern Laburista li kellu l-ewwel deputat mara, l- ewwel ministru mara u anke l-ewwel President tar-Repubblika mara, Gvern Laburista kompla sostna dan l-impenn meta ħatar ukoll Segretarju Parlamentari għad-Drittijiet tan-Nisa.

Il-Partit Laburista mill-Oppożizzjoni mill-ewwel kien iddikjara l- oppożizzjoni tiegħu kontra l-impożizzjoni tat-taxxa nġusta u bla bżonn tal- VAT tant li f'Ġunju ta' l-1994 l-eżekuttiv nazzjonali tal-Partit Laburista kien ħareġ stqarrija li gvern Laburista l-ġdid ineħħi l-VAT.

Il-Partit Laburista kompla jtenni l-konvinzjoni tiegħu dwar it-tneħħija tal-VAT meta waqt konferenza ġenerali annwali tal-Partit tressqet riżoluzzjoni li kompliet tirriafferma d-deċiżjoni li l-Partit Laburista fil-gvern ineħħi t- taxxa tal-VAT u minflokha jdaħħal struttura ta' dazji u taxxi oħra aktar ġusti li jkunu ekwivalenti għal dawk li kien hemm qabel ma ddaħħlet il-VAT.

Din il-wegħda ddaħħlet fil-programm elettorali tagħna u l-maġġoranza tal- poplu Malti u Għawdxi ddeċieda kontra t-taxxa tal-VAT u favur struttura ta' taxxi u dazji ekwivalenti għal dawk li kien hemm qabel Jannar ta' l-1995.

Dik kienet il-wegħda tagħna.

Il-poplu fehem il-messaġġ tagħna u għalhekk fdalna l-mandat sabiex inneħħu l-VAT.

Madam Speaker, tiskanta meta tisma' lill-Oppożizzjoni tgħid li l-Gvern għandu jagħmel referendum dwar it-tneħħija tal-VAT.

Tiskanta kif jinbidlu ż-żmenijiet!

Il-Gvern Laburista miexi 'l quddiem bil-pjan tiegħu sabiex issir dik il-bidla li l-maġġoranza tal-poplu Malti u Għawdxi vvotat għaliha u fil-fatt, ftit ġranet oħra inkunu qed niddiskutu din il-liġi l-ġdida f'dan il-Parlament sabiex f'Lulju nkunu nistgħu naqilbu għal sistema ġdida ta' dazji u sisa.

Hekk wegħednieh il-poplu, għalhekk ivvotalna u aħna hekk se nagħmlu.

Madam Speaker, nagħlaq billi ngħid li minkejja li għaddew biss sitt xhur diġa' qbadna r-ritmu sabiex inwettqu dak kollu li wegħedna liċ-ċittadini Maltin u Għawdxin kollha għax għalina dawn jibqgħu jiġu l-ewwel u qabel kollox.

Nirringrazzjak, Madam Speaker.

MADAM SPEAEKR: Grazzi.

Sar il-ħin, il-Kamra hija aġġornata għal għada, l-Erbgħa, 30 ta' April, 1997, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Prim Ministru.

Fid-9.52 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

DJAR - PEMBROKE

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm hu stmat li tqum iż-żieda fil-housing li ġiet imħabbra għall-Pembroke, jekk hemmx time frame, meta dan se jinbeda u se jispiċċa u jekk iva, x'inhi?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Id-dettalji tal-proġett għadhom mhux iffinalizzati u nkun nista' nagħti tweġibiet għall-mistoqsijiet meta l-pjan ikun lest.

VALLETTA - MONUMENT TA' PAPA PIJU V

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid xi progress sar dwar it- talba biex isir il-monument għal Papa Piju V fil-Belt?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-talba msemmija mistennija tkun waħda mill- ewwel ikkonsidrati mill-Kumitat għall-Monumenti u Plakki.

P.A. - GALLARIJI U APERTURI FIL-BIRGU

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Peress li b'risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 2572 il-Viċi Prim Ministru kien qal li kien hemm il-ħsieb li fil-futur qarib l-iskema ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għal bdil ta' gallariji ta' l-injam fil-Birgu kellha tiġi estiża għall- inħawi oħra, jista' jekk jogħġbu jgħid jekk din l-estensjoni hijiex se tinkludi l-Belt fejn hu ħasra li gallariji antiki ta' l-injam qed jaqgħu biċċiet u jekk iva, meta hu l-ħsieb li tidħol din l-iskema u kemm se jkunu vvotati flus għaliha?

ONOR.

GEORGE VELLA: Skond deċiżjoni riċenti ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar l-estensjoni ta' l-iskema tar-restawr tal-gallariji li jmiss mhux se tinkludi l-Belt iżda l-Kottonera u l-Kalkara.

MSU - BUSINESS PLAN

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk tlestiex il-business plan tal-MSU li skond ir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 2570 kellha titlesta sa l-aħħar ta' Frar u jekk iva, jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tagħha?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 4676.

GOZO CHANNEL - VJAĠĠI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm qasmu vejikoli u passiġġieri min Ħamis ix- Xirka sat-Tnejn ta' wara l-Għid kemm din is-sena kif ukoll is-sena l-oħra fuq ir-rotta Ċirkewwa/Mġarr, kemm saru vjaġġi mill-Gozo Channel fuq l- istess rotta fl-istess perijodu u kemm daħlet flus il-Gozo Channel fl- istess perijodu mill-istess rotta?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien informat li n-numru ta' vejikoli u passiġġieri li qasmu fuq ir-rotta Ċirkewwa/Mġarr bejn l-4 ta' April u t-8 ta' April tal-1996 kien ta' 12,970 u 54,807 rispettivament.

In-numri relattivi għall-perjodu bejn is-27 ta' Marzu u l-31 ta' Marzu tal-1997 kien ta' 10,710 u 49,615.

Fl-istess perjodu tal-1996 kien hemm 316 `trips', filwaqt li fl-1997 saru 294 trips.

Jien informat ukoll li fl-istess perjodu d-dħul għal 1996 kien ta` Lm43,143.75 filwaqt li fl-1997 kien ta` Lm46,337.75.

Ninforma wkoll l-Onor.

Interpellant li n-numru totali ta' passiġġieri fi Frar, Marzu u mill-1 sal-27 ta` April ta` din is-sena qabeż in-numru totali ta` passiġġieri għal l-istess perjodu tal-1996.

P.A. - KONSERVAZZJONI TA' BINI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'kien l-ipproċessar li wassal għat-tibdil ta' l-iggradar tal- Konservazzjoni tal-Bini magħruf bħala ex- Raffles Discotheque, Australia Hall u Annex ta' Australia Hall f'Pembroke?

Jista' jgħid jekk sarux spezzjonijiet ġodda, minn kien preżenti għal dawn l-ispezzjonijiet u x'raġunijiet inġiebu għal dan it-tibdil?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni meħtieġa għadha qed tinġabar.

MELLIEĦA - BERĠA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar jekk hemmx il-ħsieb li tinbena Binja ġdida fil-Mellieħa?

Jekk m'hemmx il- ħsieb li tinbena berġa ġdida f'dan il-lokal jista' jiġi assigurat li l- istess bini jiġi mibdul u rranġat b'mod li din il-berġa tkun waħda ta' livell aċċettabbli?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Għall-ewwel parti tal-mistoqsija nitlob lill- Onor. Interpellant biex jirriferiha lill-Ministru kkonċernat.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, ninsab informat li d-Dipartiment tal- Kura Primarja bħalissa għaddej b'diskussjonijiet mal-Kunsilli Lokali tal- Mellieħa biex jiġi stabbilit kif il-Klinika tal-Gvern tal-Mellieħa tista tiġi mtejba u mmoderniżżata.

SPTARIJIET - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'kien in- numru ta' transfers li saru minn sptar għall-ieħor tal-Gvern f'Malta, jew f'Għawdex mill-1 ta' Novembru 1996 sal-lum?

Kemm kien in-numru ta' trasferimenti minn poliklinika għall-oħra fl- istess perjodu?

Jistgħu dawn it-trasferimenti jinqasmu f'numru ta' nurses, Nursing Officers, Principal Nursing Officers u kategoriji oħra ta' mpjegati?

Jista' l-Ministru jgħid jekk minn dawk trasferiti kienx hemm persuni b'difetti fiżiċi li qed ibatu minħabba t-trasferiment li ngħataw?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' transfers li saru minn sptar għall- ieħor tal-gvern f'Malta jew f'Għawdex mill-1 ta' Novembru sal-lum huwa 19.

Il-gradi ta' l-impjegati huwa kif ġej:

|Pricipal |1 | |Nursing Officer |2 | |Staff Nurse |1 | |Enrolled Nurse |2 | |Health Assisstant |8 | |Technical Officer |1 | |Supervisor |1 | |Security Guard |1 | |Post Mortem and Mortuary |1 | |Attendant | | |Post Person |1 |

Ma kien hemm l-ebda deployment ta' staff minn poliklinika għall-oħra fl- istess perjodu.

Ninsab informat li ma kienx hemm persuni b'difetti fiżiċi li qed ibatu minħabba t-trasferimenti li ngħataw.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - PROPRJETA'

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar fiex wasal sal-lum ix-xogħol tal-kummissjoni li twaqqfet mill-Gvern biex tinvestiga x'kienet u x'inhi l-proprjeta' tal- Joint Office, li tista' tintuża għal skop ta' użu residenzjali, jew għall- bini?

Kemm-il darba ltaqgħet din il-kummissjoni u meta mistennija li ttemm ix- xogħol tagħha?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari numru 778.

ORGANIZZAZZJONIJIET NON-GOVERNATTIVI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jispjega x'inhu ppjanat li jitħallsu bħala għajnuniet l- Organizzazzjonijiet Non-Governattivi?

In-Non-Governmental Organizations Liason Committee li kien jassessja u jirrikmanda tali għajnuniet minn min hu magħmul u kemm-il darba ltaqa' dan il-kumitat minn Ottubru, 1996 'l hawn?

X'inhu l-ammont ta' flus li ġew vvotati għal dan l-iskop?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jgħaddi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

SKEJJEL - LEZZJONIJIET TAL-PRIVAT

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk jinżammx reġistru ta' dawk il-persuni li jagħtu lezzjonijiet tal-privat f'pajjiżna?

Jekk fin- negattiv, hemm xi ħsieb li dan jibda jinżamm?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MMA - SUBJECT PLAN FUQ YACHTING

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2967, jista' l-Ministru jgħid jekk l-istudju sabiex isir subject plan fuq yachting f'Malta bejn l-Awtorita' Marittima u l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, tlestiex?

Jekk le, meta hu maħsub li se jitlesta dan l-istudju?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien informat li l-istudju sabiex isir Subject Plan fuq Yachting f'Malta, mqabbad mill-Awtorita' Marittima u l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, tlesta u qiegħed jiġi evalwat.

BICAL - DEPOŻITATURI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-aħħar żviluppi fir-rigward tad-depożitaturi tal-BICAL issa li ġew likwidati xi assets li kellu dan il- bank?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari numru 2456.

DAR IL-MEDITERRAN GĦALL-KONFERENZI - BIĊĊIET TA' ARTI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'kienu l-ispejjeż involuti sabiex biċċiet ta' l-arti jiġu esebiti fl- uffiċini temporanji u postijiet oħra f'Dar il-Mediterran għall-Konferenzi waqt il-Euro Med Conference?

Liema persuni jew aġenzji kienu mogħtija l- inkarigu biex jorganizzaw din il-ħidma?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Arti li ntużat sabiex iżżejjen l-uffiċini u spazji oħra f'Dar il-Mediterran għall-Konferenzi, ġiet mislufa b'xejn mill-artisti Maltin rispettivi li rrispondew bi ħġarhom.

L-ispejjeż kienu jinkludu il- ġarr kif ukoll il-bdil ta' tlett gwarniċi li nkisru waqt l-għarmar.

L- inkarigu għal din l-esibizzjoni kienet f'idejn is-Sur George Glanville li huwa magħruf biżżejjed f'dan il-qasam.

Nieħu l-opportunita' sabiex nesprimi l-apprezzament tiegħi għax-xogħol u d- dedika li offra s-Sur Glanville kif ukoll l-artisti Maltin kollha li ssottomettew ix-xogħlijiet tagħhom u b'hekk komplew isebbħu l-ambjent li fih svolġiet il-Konferenza.

Ix-xogħol artistiku tal-Maltin tant ingħoġob illi d-Direttorat fuq talba tad-delegati qassam lista tax-xogħlijiet esibiti.

Inħoss li tajjeb li npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dan il-fuljett.

Irrid ukoll nieħu l-okkażjoni biex nuri d-dispjaċir tiegħi lil dawk l- artisti l-oħra li jew għaliex informaw tard, jew għal xi raġuni loġistika oħra, ma setgħux jaraw ix-xogħlijiet tagħhom esebiti wkoll.

LUKANDA HOTEL - MONITORING AMBJENTALI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2193, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-ewwel verzjoni tar-rapporti li kien imiss minn Jannar 1997, sew dwar affarijiet tal-baħar u dawk ta' l-art ġewx ikkunsinnati?

Jekk iva, meta?

Dawn ir-rapporti ġew studjati sabiex jiġi stabbilit jekk hemmx xi effetti ħżiena fuq l-ambjent tal-baħar u ta' l-art?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni meħtieġa għadha qed tinġabar.

FROTT - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista li tindika l-ammonti ta' levies li fil-preżent huma applikabbli fuq importazzjoni ta' frott u ta' prodotti agrikoli oħra?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: NirrIferi lill-Onor.

Interpellant għall-Avviż Legali numru 192 ta' l-1995 li ħareġ fis-suppliment tal-Gazzetta tal-Ġvern ta' Malta numru 16,212 tas-26 ta' Diċembru 1995.

F'dan is-suppliment l-Onor.

Interpellant għandu jsib il-levies kollha applikabbli fuq importazzjoni ta' frott u ta' prodotti agrikoli oħra.

ŻURRIEQ - VALLETTA ROAD

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jidhirlu l-Ministru li Valletta Road, Żurrieq, għandha bżonn resurfacing adegwat u jekk fl-affermattiv, meta hu ppjanat li jsir l- istess resurfacing?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ir-resurfacing ta' toroq arterji, bħal Valletta Road, Żurrieq jsir skond prijoritajiet tax-xogħol li jkollu d-Dipartiment u r-riżorsi finanzjarji li minn żmien għal ieħor jkun disponibbli fil-vot tat- Toroq.

Għalhekk waqt li resurfacing jkun ta' benefiċċju għat-triq, ma tistax tingħata data għalissa meta dan ix-xogħol ikun jista' jsir.

ĦALIB - PRODUZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Peress li l-kwota tal-produzzjoni tal-ħalib hija regolata mill-ftehim milħuq bejn il-Malta Dairy Products, il-Koperattiva tal-Produtturi tal- Ħalib u l-Gvern, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-istess ftehim?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-ftehim li qiegħed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant huwa ftehim li jirregola r-relazzjonijiet bejn il-produtturi tal-ħalib rappreżentati mill-Koperattiva Produtturi tal-Ħalib (K.P.H) u l- Malta Dairy Products Ltd (M.D.P.) li fiha l-Gvern għandu biss sehem ta' 30%.

Peress li l-ftehim huwa wieħed ta' natura kummerċjali ma' nħossx li għandu jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra iżda jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq jara kopja ta' dan il-ftehim jiena lest li ngħaddilu kopja privatament.

FNIEK - TROBBIJA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward l-industrija tat-trobbija tal-fniek, jista' l-Ministru jgħid x'razez ta' fniek qed jitrabbew fil-Farm tal-Gvern?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Fil-Farm tal-Gvern isiru diversi esperimenti u jitrabbew ħafna razez.

Dan sabiex jiġi stabbilit liema hi l-aħjar razza pura jew imħallta għal produzzjoni tal-laħam.

Ir-razez li hemm bħalissa huma:

New Zealand White, Californian, Fulvo di Borgogna, Champagne, Flemish, Padre di San Antonio.

L-aħjar razza nstabet li hi n-New Zealand White u programm ġenetiku ġie stabilit sabiex nilħqu livelli aktar għolja.

PULIZIJA - GĦASSA TAL-MARSA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex surġenti stazzjonati fl-għassa tal-Pulizija tal- Marsa m'humiex jorqdu fl-għassa tal-Marsa meta jkun imisshom jorqdu hemmhekk u minflok qed imorru jorqdu d-dar bir-riżultat li meta jinqala' x- xogħol bil-lejl ikollhom jagħmluh surġenti mill-għassa tal-Ħamrun?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - QBID TA' MUTURI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'sar minnhom erba' muturi li nqabdu minn pulizija fl-għassa tal-Ħamrun u li tpoġġew fil-garaxx ta' l-istess għassa?

Dawn l-erba' muturi ta' min huma?

Minn fejn inġabru mill-pulizija?

B'konnessjoni magħhom tressaq xi ħadd il-Qorti?

Dawn l-erba' muturi x'tip huma u għadhom fl-istess kondizzjoni ta' meta kienu miġbura ftit tal-ġimgħat ilu?

ONOR.

PULIZIJA - SURĠENT FL-GĦASSA TAL-ĦAMRUN

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi surġent fl-għassa tal-pulizija tal-Ħamrun li ngħata jew qed jingħata xi permess biex ma jilbisx l-uniformi tal-pulizija waqt il-qadi tad-doveri tiegħu?

ONOR.

PULIZIJA - MEMBRU LI KIEN ISERVI FL-ISPTAR SAN LUQA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex membru fil-Korp tal-Pulizija li f'Ottubru kien iservi permezz ta' letter minute fl-iSptar San Luqa ma baqax jagħmel xogħol hemmhekk u minflok dak ix-xogħol qed jagħmlu ħaddieħor?

Min qed jagħmel dan ix-xogħol issa għandu letter minute biex jagħmel dan, u jekk iva, meta ħarġet?

ONOR.

PULIZIJA - KAŻI TA' OVERDOSE

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm każi ta' overdose mill-bidu ta' din is-sena 'il hawn?

ONOR.

PULIZIJA - GĦASSA TAL-ĦAMRUN

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk membri fl-għassa tal-Pulizija tal-Ħamrun ingħatawx xi permess speċjali biex ikunu jistgħu jagħmlu użu minn oġġetti maqbuda biex ikunu esibiti fil-Qorti, fosthom sett tat-televiżjoni u microwave?

ONOR.

SKOLASPORT - DIXXIPLINI SPORTIVI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari tiegħi numru 4495, peress illi t-total tad-dixxiplini sportivi li tħaddem skolasport fl-1996 ma jaqbilx mat-total ta' l-istess dixxiplini fil-lista ppreżentata fl-istess tweġiba, jista' l-Ministru jara li jiġi rranġat dan l- iżball għall-korrettezza fit-tweġibiet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: B'riferenza għat-tweiġiba mogħtija għall- mistoqsija parlamentari numru 4495, nixtieq nikkonferma li t-total ta' dixxiplini sportivi mħaddma fl-iskema Skolasport magħtul is-sena 1996 kien ta' 18-il dixxiplina.

LAQGĦA DWAR L-AGRITURIŻMU

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar ma min saret il-"laqgħa ta' diskussjoni edukattiva dwar l-Agrituriżmu fil-gżejjer Maltin" kif ingħad fil-press release No. 722 tad-D.O.I.?

Fejn inżammet din il-laqgħa u min fil-fatt attenda?

X'kienu r-reazzjonijiet ta' dawk li attendew?

Meta nżammet din il-laqgħa?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-laqgħa li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant saret fil-Ministeru tal-Biedja u Sajd nhar it-Tnejn 21 ta' April maċ-Chairperson, ufficjali u membri taż-Żgħażagħ tal-Kampanja.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li meta huwa kien Ministru ftit li xejn ma' kien jagħti attenzjoni lil dawn l-għaqdiet volontarji waqt li għall- kuntrarju jiena nħoss li għandi ninkludi dawn il-laqgħat ma' dawn l- għaqdiet fl-agenda regolari tiegħi.

Naċċerta lill-Onor.

Membru li r- reazzjoni ta' dawn l-għaqdiet dejjem tkun waħda pożittiva.

PTA - ROTOT ĠODDA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema kienu r-rotot ġodda li ġew introdotti mill-Public Transport Authority mill-1 ta' Novembru sal-lum?

Liema rotot ġodda oħra qed jiġu mistħarrġa fil-preżent?

Meta hu mistenni li jibdew joperaw dawn ir-rotot ġodda?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien infOrmat li fil-perjodu indikat mill- Onor. Interpellant kienu ntrodotti żewġ rotot ġodda.

Dawn huma r-Rotta 38 mill-Belt għall-inħawi ta' Wied iż-Żurrieq u Ħaġar Qim, u r-Rotta 441 bejn l-Għadira u Popeye Village.

Dawn is-servizzi bdew jaħdmu mill-14 ta' April.

Hemm xi rotot oħra li dwarhom qed isiru taħdidiet kemm ma' l-Għaqda tas-Sidien tal-Karozzi tal-Linja kif ukoll ma' Kunsilli Lokali konċernati.

BUĠIBBA - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema kienu l-bidliet li twettqu fuq ir-rotot li jitilqu u jaslu fil-venda ta' Buġibba f'kull u minn kull destinazzjoni?

Ma min saru d-diskussjonijiet dwar il-bidliet li twettqu?

X'kienet il-pożizzjoni tal-Public Transport Authority u tal-Planning Authority rispettivament dwar dan it-tibdil?

Minn meta beda jgħodd it- tibdil?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jekk l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal tibdil f'toroq mnejn jgħaddu l-karozzi tal-linja - peress li l-mistoqsija tiegħu m'hiex daqstant ċara - jien informat li tibdil li qed ikun hemm f'dawn it-toroq qed isir b'mod temporanju skond l-esiġenzi minħabba x- xogħlijiet konness mal-Proġett ta' Buġibba.

UE - PAJJIŻI MEMBRI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħtina lista tal-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea li qalulu li jirrispettaw il-pożizzjoni tal-gvern Malti dwar ir-relazzjonijiet futuri ta' Malta ma' l-Unjoni Ewropea u jgħidilna x'qalu l-Ministri l-oħra mhux imsemmija fil-lista?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Onor Interpellant huwa mitlub joqgħod attent għad- dikjarazzjonijiet u kummenti magħmula minn mexxejja barranin, u jagħmel il- ġudizzju tiegħu fuq dak li jkunu qalu.

AMBAXXATURI TA' MALTA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għal kull wieħed individwalment mill-ambaxxaturi ta' Malta, residenti barra jew le, x'inhu l-livell ta' l-edukazzjoni tagħhom?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ma narax f'liema interess pubbliku jew nazzjonali tinkwadra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru.

Il-Gvern huwa responsabbli ghall-aġir ta' l-Ambaxxaturi li jinnomina u li għandu fiduċja fihom.

ŻEBBUĠ - KALKARA TAL-ĠIR

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex veru li l- karkara tal-ġir f'Ħaż-Żebbuġ ingħalqet għal produzzjoni tal-ġir (lime)?

X'se jsir minn dan il-post?

Jidhirlu l-Ministru li l-parti mikrija minnha qegħda tkun ta' għajb fid-dħul għal Belt Rohan?

Jidhirlu l-Ministru li għandu jilqa' t-talba tal-Kunsill Lokali ta' Ħaż-Żebbuġ li tiġi restawrata u tieħu s-sura ta' mitħna kif kienet oriġinarjament mibnija?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Gvern ħa d-deċiżjoni bbażata fuq ir-rapport ta' l-awditur li l-karkara tal-ġir ta' Ħaż-Żebbuġ tingħalaq hekk kif jinstab impjieg alternattiv fid-dipartiment lill-persuni li bħalissa jaħdmu f'din il-karkara.

Fl-istess ħin se ssir applikazzjoni lill-Awtorita' ta' l- Ippjanar ħalli din il-karkara titwaqqa' u l-post jiġi embellished.

Qegħdin nikkonsidraw li l-parti li tista' tkun storika tiġi restawrata.

ĦOFRA TAL-MAQLUBA - TARAĠ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Il-Gvern preċedenti kellu ħsieb li jirranġa t-taraġ li jagħti għall-ħofra tal-Maqluba, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna f'liema stadju wasal u jekk il-Kunsill Lokali tal- Qrendi kienx qed ikun ikkonsultat biex ikun hemm qbil unanimu bejn il- partijiet kollha konċentwati?

ONOR.

GEORGE VELLA: Peress li jinħtieġ aktar ħin biex tinġabar l- informazzjoni, tweġiba tingħata f'seduta oħra.

FRIEGĦ TAL-MAJJALI - TATOOS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid min kienu n-nies tad-Dipartiment tal-Biedja li kienu assenjati (detailed) sabiex jagħmlu t-tatoos fuq il-friegħ tal- majjali fil-perjodu minn 1.12.96 sal-31.3.97?

Kemm kien in-numru ta' majjali li ġew reġistrati permezz tat-tatoos fl-istess perijodu xahar b'xahar?

Kemm kienu l-istess ammont ta' tatoos fl-istess perijodu fis- sentejn preċedenti?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba għall-mistoqsija numru 4953 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

VETTURI - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' karozzi ġodda li ġew importati u reġistrati f'pajjiżna fl-ewwel tliet xhur (3) ta' l-1997 u kemm kienu l-istess ammonti fil-ħames snin preċedenti?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Billi l-komputerizzazzjoni fid-Dipartiment tal- Liċenzji u Testijiet bdiet f`nofs l-1995, it-tagħrif mitlub jista` jiġi mogħti biss mill-1996.

Għaldaqstant in-numru ta` karozzi ġodda li ġew irreġistrati f`pajjiżna fl-ewwel tliet xhur ta` l-1996 u ta` l-1997 huwa kif ġej:

Jannar/Marzu 1996 3,100 Jannar/Marzu 1997 2,536

BIRKIRKARA - ĊENTRU ĊIVIKU

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jkun lest iċ-Ċentru Ċiviku f'Birkirkara?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mix-Xogħlijiet li jonqos huwa kkalkolat illi ċ- Ċentru ta' Birkirkara jkun lest madwar sitt xhur oħra.

ĦAĠAR QIM - TORRI DE REDIN

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex wieħed mit- torrijiet ta' De Redin li jinsab taħt it-tempju ta' Ħaġar Qim jiġi rranġat għax hemm madwar ħames filati sporġuti 'l barra u imminenti li jċedu u għaldaqstant ix-xogħol għandu jsir malajr qabel ma jkun tard wisq biex jissewwa?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għall- mistoqsija parlamentari numru 3900 fejn ġie identifikat ir-restawr meħtieġ fuq torri Ħamrija ġewwa l-Qrendi.

It-talba msemmija ġiet innotata u x-xogħol msemmi mistenna jibda fi żmien qasir.

KUNSILL LOKALI - FGURA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk hemmx talbiet biex dawk il-flus li l-kunsilli lokali għandhom jagħtu lil xi dipartiment tal- Gvern jiġu wkoll maħfura bħalma ġara fil-każ tal-Fgura?

Meta l-Ministru ħafer id-dejn li l-Kunsill Lokali tal-Fgura kellu mad-Dipartiment tax- Xogħlijiet, jista' jispjega fuq liema bażi/prinċipju għamel hekk?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li m'għandi xejn xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 4241.

MOSTA - DAWL

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'possibbiltajiet hemm li jsir id-dawl ta' triq fi Vjal Indipendenza, il-Mosta skond kif indikajt fil-pjanta li qiegħed nibgħat separatament?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li t-talba għad-dawl fi Triq Vjal Indipendenza, il-Mosta qiegħda tkun ikkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

MOSTA - TARMAC

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari numru 4420, jista' l-Ministru jerġa' jikkonsidra l-pożizzjoni tiegħu rigward it-talba li kont għamilt fil-mistoqsija parlamentari numru 4420, peress li din it-triq tinsab fi stat ħażin ħafna u għaldaqstant ma jenħtieġilhiex biss manutenzjoni u skond ir-regolamenti mogħtija lill- kunsilli kienu jirregolaw il-manuntenzjoni, din it-triq ma taqax taħt ir- responsabbilta' tal-kunsill lokali għaliex lanqas manutenzjoni ma tista' ssir?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Peress li t-triq kienet asfaltata, din ġaladarba m'hijiex triq arterjali taqa' taħt il-kompetenza tal-kunsill lokali.

Fit-8 ta' April, id-Direttur tad-Dipartiment tal-Kusilli Lokali ħareġ ċirkolari lill-kunsilli kollha biex jindikaw fost affarijet oħra dawk it- toroq fiż-zona ta' kull kunsill li l-istat tagħhom hu tali li jitlob li jiġu mibnija mill-ġdid biex ikun jista' jitfassal pjan ta' xogħol għal tiswija tagħhom.

Din l-informazzjoni trid tingħata lid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali u d- Dipartiment tat-Toroq sas-16 ta' Mejju 1997.

Għalhekk is-suġġeriment ta' l- Onor. Interpellant jiġi kkonsidrat f'dan il-kontest aktar 'il quddiem.

AIR MALTA - LOUIS GRECH

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx il-possibbilta' li s-Sur Louis Grech hu lest jirrifondi parti pro-rata mill-Lm45,000 li ħa mingħand il-kumpannija Air Malta Co. Ltd meta ġie terminat l-impjieg tiegħu magħha, billi issa wara erba' snin reġa' qiegħed jaħdem bi ħlas għall-Air Malta peress li huwa stess sikwit jenfasizza l-istat finanzjarju prekarju ta' din il-kumpannija?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ir-risposta hija fin-negattiv.