MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 34 It-Tnejn, 6 ta' Lulju, 1992 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 34

It-Tnejn, 6 ta' Lulju, 1992

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.11 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 6 ta' Lulju, 1992

WERREJ

MINUTI ....................................................

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI ............................

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA ............................

MOZZJONIJIET

MOZZJONI TA' SFIDUĊJA FIL-GVERN .........................

AĠĠORNAMENT ...............................................

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB ..........................

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 33 li saret fl-1 ta' Lulju, 1992, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

MEMBRI PARLAMENTARI JAĦDMU MAL-GVERN

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Prim Ministru: Nixtieq nerġa' nistaqsi l- mistoqsija parlamentari Nru. 1308 tat-13 ta' Mejju 1992 lill- Prim Ministru dwar Membri Parlamentari li fil-mument qed jaħdmu taħt kull ministeru inklużi, dipartimenti tal- Gvern, intrapriżi parastatali, Universita' eċċ.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru):L-informazzjoni mitluba hi dik kif tidher hawn taħt: Onor. Wistin Abela Section Leader Clerk Lm3,370.12 pa Malta Drydocks Onor Josef Bonnici Senior Lecturer fl- Lm5,514 pa Universita' ta' Malta Onor Louis Buhagiar Lecturer part-time Lm1,026 pa fl-Universita' ta' Malta Onor Guido de Marco Professur part-time Lm3,282 pa Universita' ta' Malta Onor Michael Frendo Lecturer part-time Lm1,108 pa Universita' ta' Malta Onor Louis Refalo Direttur mal-Freeport Industrial Storage Ltd Onor John Rizzo Naudi Professur part-time fl-Univer- sita' ta' Malta Lm3,282 pa Onor Salvu Sant Customer Liaison Officer Lm5,386 pa Malta Drydocks

Qiegħda ssir klassifikazzjoni tal-korpi parastatali u kumpaniji li fihom il-Gvern għandu xi ishma bil-għan li jiġi determinat ukoll rimunerazzjoni xierqa lil kull chairman, direttur jew Chief executive.

Għaldaqstant mhux possibbli li tingħata l- informazzjoni mitluba fir- rigward ta' l-Onor.

Louis Refalo.

MR SPEAKER (Onor. Lawrence Gonzi): L-Onor.

Philip Muscat.

ONOR.

PHILIP MUSCAT: Id- domanda li għamilt ma kenitx intiża għal dawk il-membri li kellhom il-job qabel ma saru Membri tal-Parlament.

Hawn nixtieq infakkar lill-Prim Ministru - ta' meta kien għadu Kap ta' l- Oppożizzjoni u meta l-Partit tiegħu kien fuq din in-naħa - kemm kien jikkritika lill-Gvern Laburista dwar political appointments!

Fir-risposta tiegħu l-Prim Ministru għamel enfasi fuq dawk li kienu jaħdmu d-Dockyard jew inkella kienu lecturers mbagħad saru membri tal- Parlament, imma hemm oħrajn li ma semmihomx.

Jien nistaqsih jekk kienx ġenwin meta kien fuq in-naħa ta' l-Oppożizzjoni jew inkella illum?

Għax f'din il-kwestjoni qisu Dr Jeckyll and Mr Hyde.

Fi żmien Gvern Laburista, is- salarju kien jiġi topped up, jiġifieri mhux jingħaddu ż-żewġ salarji flimkien, imma jiġi kkonsidrat l-ogħla wieħed.

X'inhi l-policy tal-Gvern illum fuq il-political appointees li tant kontu tikkritikaw?

Għax naħseb li l-poplu kien fehem li intom żgur m'intomx se tagħmlu bħalma kien jagħmel Gvern Laburista, mentri fil-fatt sar ħafna agħar, Qed nistaqsih ukoll jekk is-salarji humiex se jiġu added together jew inkella topped up.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L- ewwel kumment tiegħi huwa li mhuxiex minnu li jien irrispondejt b'xi enfasi fuq xi kategorija ta' nies.

Jien irrispondejt għad-domanda li saritli li kienet tikkonċerna min huma d-deputati f'dan il- Parlament li għandhom remunerazzjoni oħra minn xi korpi parastatali jew mill- Gvern.

Dik hi d- domanda li staqsejtni, u jien irrispondejtek għaliha.

Jiġifieri jien ma nifhmux il-kumment tiegħu għax jien m'għażiltx x'nirrispondi, imma irrispondejt għal dak li staqsieni.

Huwa staqsieni jekk inix sinċier issa u jekk kontx sinċier qabel.

Jien kont sinċier qabel u sinċier issa.

Fin-nomini li għamel il-Gvern f'diversi korpi parastatali, kumpanniji, eċċ., rajna li jkun hemm nies li jistgħu jaqdu mill-aħjar il-funzjonijiet li tajniehom.

Naturalment ma tagħmilx sens li teskludi lil xi ħadd li għandu l-kwalitajiet tajbin imma li jkun ta' kulur politiku ieħor.

Aħna dehrilna li għamilna nies li għandhom il- kompetenzi meħtieġa.

Imbagħad l-Onor.

Membru staqsieni dwar kif kienu s- salarji qabel u dwar it-topping up.

Jien din ma nafx eżattament xi tfisser u ngħid għaliex.

Qabel ic-chairmen tal-banek kienu jkunu membri ta' dan il-Parlament.

Aħna ma nnominajna l-ebda chairman ta' bank mill-membri ta' dan il- Parlament.

L-Onor.

Membru staqsieni dwar min ħa appointment wara li ġie elett membru f'dan il- Parlament.

Wara li ġew eletti f'dan il-Parlament ħadd ma ħa appointment.

Kien hemm biss l- Onor. Louis Refalo li kellu diġa' appointment imma mill- bqija ħadd.

MR SPEAKER: L-Onor.

Philip Muscat.

ONOR.

PHILIP MUSCAT: Mingħajr l-ebda skop personali, l-Onor.

Richard Muscat huwa General Manager mal-kumpannija taż-żejt ta' San Luċjan, u dan sar wara l-1987.

ONOR.

MEMBRU: X'għandu x'jaqsam?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Id- domanda qegħda fuq wara li jiġi elett membru.

L-Onor.

Richard Muscat ilu għal ma nafx kemm-il sena wieħed mill- membri tas-San Luċjan Oil Company.

Fil-fatt naħseb li din l-informazzjoni setgħet daħlet hawn ukoll.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

PHILIP MUSCAT: Nerġa' nistaqsi lil-Prim Ministru għax din kienet issue kbira fi żmien li kien fl-Oppożizzjoni.

Dawk il-kwantita' kbira ta' nies li ġew appuntati fuq bordijiet u korporazzjonijiet u li huma kważi mija fil-mija - għax hemm xi eċċezzjonijiet - ex- kandidati jew attivisti Nazzjonalisti huma l-aħjar?

Mela allura dawk innominati fi żmien il-Gvern tal-Labour kienu l-agħar u dawk t'issa tajbin kollha?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Naħseb li l-Onor.

Muscat għandu żball għax aħna qatt ma għidna li xi ħadd li għandu xi affiljazzjoni politika, dan qisu għandu l-lebbra u ma jmissu xejn.

Jien dik dejjem tkellimt kontra tagħha u għidt li m'għandhiex tkun f'dan il- pajjiż.

Min hu attiv fil- politika, la hu ta' diżunur għalih innifsu u lanqas qed jagħmel deni lil xi ħadd, anzi qed joffri s-servizzi tiegħu lill-pajjiż.

Għalhekk jien nistieden lill-Onor.

Inter- pellant jara l-boards li ġew nominati u jara li hemm ċerti kriterji.

Per eżempju, waħda mill- affarijiet li għamilna - almenu fl-iktar korpi u kumpanniji importanti - hi li nsistejna li jkun hemm accountant li jkun jista' jikkontribwixxi tabil- ħaqq fit-tmexxija tal- kumpannija jew korpi parastatali.

Fil-fatt, jekk tara l-lista tal-boards kollha li saru tinduna li oġġettivament intagħżlu nies li fil-fehma tagħna se jikkontribwixxu minħabba l-kompetenza speċifika tagħhom, jiġifieri hemm raġunament kif saru dawn il-boards.

MR SPEAKER: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BNNICI: Mir-risposta li ta l-Prim Ministru għal din it-tweġiba għandi nifhem li l-Ministru u s-Segretarji Parlamentari li għandhom kariga fl-Universita' qed jitħallsu wkoll tax-xogħol li jagħmlu fl- Universita'?

Mela ma jafx il-Prim Ministru li min kien jagħmel l-istess xogħol taħt Gvern Laburista - baqa' bil-kariga tiegħu fl- Universita' - ma kienx jitħallas tal-lectures li kien jagħti?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Le, ma nafx li kien hekk.

Pero' nikkonferma li min qed jagħmel xogħol ieħor apparti u kien jitħallas għalih qabel illum baqa' jitħallas għalih.

MR SPEAKER: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-Prim Ministru ma jirrealizzax li bniedem ikun qed jieħu parti mill-ħin biex jiddedikah għall-Universita'?

Allura l- Ministru jew is-Segretarji Parlamentari involuti kif jitħallsu ta' dak ix- xogħol fl- Universita'?

Jien nittama li dan mhux qed jiġri wkoll għall- imħallfin.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien diġa' rrispondejt x'inhija l-pożizzjoni.

Naħseb li l-ex- Prim Ministru jaf illi x- xogħol tal-ġurnata jiddependi minn kemm wieħed verament jiddedika ħin u nassigura li l- Membri tal-Gvern jiddedikaw il-ġurnata kollha u jagħmlu l- isforzi kollha biex jaqdu d- dmirijiet tagħhom.

ONOR.

PHILIP MUSCAT: Billi issa l-Prim Ministru qed jitkellem mod ieħor minn kif tkellem qabel u qed jirraġuna - għax qabel ma kienx, imma ma jimportax - jista' jgħid jekk ikkonsultax lin-naħa ta' l- Oppożizzjoni jekk hemmx xi nies effiċjenti adattati - dik li intom kontu tgħidulhom tal- klikka - biex jimlew xi vakanzi?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien nista' ngħid li ma' l- Oppożizzjoni ma kkonsultatx pero' effettivament innominajt nies li huma magħrufa għall- allegiance politika tagħhom.

LOHOMBUS CORPORATION

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Mangion) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti breakdown ta' l- ispejjeż/charges/administration fees li applikant għall-self mill-Lohombus jkollu jħallas?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Nagħti risposta f'seduta oħra.

PJAZZA REĠINA - ĦWAT TAL-ĦAMIEM

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill- Ministru għall- Ambjent: Hemm xi raġuni għaliex l-Gvern neħħa l-ħwat l- antiki ta' l-ilma li kienu madwar Pjazza Reġina li kienu jixorbu minnhom il- ħamiem?

Il-ħamiem f'dik il-pjazza ma jsebbhux ukoll?

ONOR.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Ambjent): Il- ħwat tal-ħamiem qatt ma kienu xi ħaġa integrali mal-paviment ta' Pjazza Reġina, u għalhekk ma ġewx inkorporati mad-disinn il-ġdid.

Jekk il-ħamiem f'dik il- pjazza jsebbaħx jew le hija xi ħaġa soġġettiva.

VALLETTA - ARBLI TAL-FESTA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill- Ministru għall- Ambjent: Jidhirlu l-Ministru li għandhom isiru t-tappieri biex jgħattu l-ħofor jew it- toqob stess ta' l-arbli tal- festi, li hemm fi Triq ir- Repubblika l-Belt?

Jaf li b'hekk jistgħu jkorru n-nies?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li sa ftit żmien ilu dawn it-toqob kollha kienu miksija b'tappieri tal-ħadid maħdumin apposta għall-qies.

Jiġri iżda, li wara kull festa numru sostanzjali ta' dawn it- tappieri li jinqalgħu mid- dilettanti ta' l-armar tal- festa ma jinstabux.

Il-Gvern diġa' ħa ħsieb sabiex jordna iżjed tappieri.

VALLETTA - SPRALLI FI TRIQ ID- DEJQA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill- Ministru għall- Ambjent: Konxju l-Ministru għall-Ambjent mill-ispralli miżdudin u li minnhom ħerġin il-ġrieden f'postijiet fil-Belt Valletta bħal fi Triq id-Dejqa?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L- ilment ta' l-Onor.

Interpellant ġie nnotat.

POSTERS MAL-ĦITAN

L-ONOR JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill- Ministru għall- Ambjent: Qed tiġi nforzata l- liġi li mal-ħitan u ma' postijiet storiċi ma jibqgħux jitwaħħlu posters b'fildiferro?

Min hu vestit b'responsabbilta' li jara li dan jitħares bla mittiefes?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Kull kartellun imwaħħal ma' arbli tad-dawl, siġar jew ħitan f'postijiet pubbliċi (inkluż bini storiku) jinħtieġ permess min għand il-Pulizija u mingħand il-Bord ta' l- Estetika.

Il-Pulizija għandha l-obbligu tieħu passi kontra min jinqabad jagħmel dan mingħajr il-permess meħtieġ.

MESSAĠĠIERA FL-UFFIĊĊJU TAN- NUTAR TAL-GVERN

L-ONOR JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill- Ministru tal- Ġustizzja: Jista l-Ministru jgħid meta se jiġu mpjegati aktar messaġġiera fl-uffiċċju tan-Nutar tal-Gvern?

Jaf il- Ministru li n- nuqqas ta' messaġġiera qed jgħabbi lil dawk li hemm b'ħafna xogħol iktar milli wieħed jistenna?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani) (f'isem il- Ministru tal-Ġustizzja): M'hemmx iżjed x'inżid mar- risposta li ngħatat fil- mistoqsija Parlamentari Nru.328.KOPJI TA' TESTMENTI/KUNTRATTI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal- Ġustizzja: Kemm iddum biex tieħu kopja ta' testment/ kuntratt mill-arkivji wara li jkun photocopied?

Jekk min iħaddem il-photocopier ikun assenti, iddum aktar?

Hemm bżonn ta' reliever għall- photocopies?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Ministru tal- Ġustizzja): Aktarx li l- Onor. Interpellant ried jistaqsi kemm iddum biex il-kopja tiġi photocopied.

Normalment meta ma jkunx hemm domanda aktar mis-soltu għall-kopji, wieħed jista' jiġbor il-kopja li jrid fi żmien jumejn u ġieli anke l- għada li ssir l-ordni.

Fl-arkivju hemm messaġġier li hu adett għax-xogħol tal- photocopying.

Meta dan ikun bil-leave jew sick leave jitqabbad messaġġier ieħor minfloku biex jagħmel dan ix- xogħol.

F'każ li it-tnejn jinzertaw bis-sick leave, is- servizz jitwaqqaf temporanjament ħlief għal każijiet manifestament urġenti meta wieħed mill-iskrivani volontarjament jagħmel l- photocopies taħt id-direzzjoni ta' l-Arkivist.

KORS GĦALL-GWIDI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: Kemm kien hemm applikanti għall-kors għall-gwidi tat-turisti li se jibda f'Lulju ta' l-1992?

Kemm kien hemm applikanti li jafu tajjeb bil-Ġermaniż, Spanjol jew Olandiż?

Kemm intgħażlu minnhom għall-kors?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Is-sejħa għal kull min irid japplika biex isegwi kors għal gwidi għalqet fit-12 ta' Ġunju 1992.

Applikaw 112.

Peress li għad trid issir l-evalwazzjoni mhux possibbli li tingħata l- informazzjoni li qed tintalab.

L-applikazzjoni skond il-lingwi magħżula jitqassmu kif ġej:-

Ġermaniż 101 Olandiż 3 Spanjol 8 Russu 2 Svediż 1 Norveġiz 1

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Billi anke minn dak li ġie ppubblikat fil-media jidher li hemm nuqqasijiet kbar fondamentali ta' qbil bejn l-assoċjazzjoni tat-travel agents u l-unions tal-gwidi, nistgħux għallinqas inkunu nafu x'inhuwa t-thinking tal-Gvern fuq il-pożizzjoni attwali mingħajr neċessarjament ma jidħol fil-mertu ta' min għandu raġun jew le?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: L-Onor.

Brincat staqsa kemm kien hemm applikazzjonijiet għall-kors u jien weġibtu li kien hemm 112, li minnhom kien hemm 101 għat-Tedesk, eċċ. Issa dak li qed jingħad m'għandu x'jaqsam mad-domanda li qed jagħmel u jekk dan irid ikun jaf xi informazzjoni dwar f'liema stat waslu, għandu jagħmel mistoqsija u jien nirrispondih.

AIR MALTA - COMPUTERISATION

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas- Serizzi Ekonomici: X'inhi r- raġuni li Air Malta għadha ma ntroducitx il-computerised fare construction, car hire u l- hotel bookings minkejja li l- KAMA Computer system tar- reservations ilha introdotta mas-sentejn u sal-lum għadha qed tintuża biss għal flight ticketing reservations?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Jidhirli li m'għandix nagħti dettalji ta' l- attivitajiet purament kummerċjali ta' Air Malta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, mistoqsija suppli- mentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Bir- rispett kollu lejn l-Ministru, jiena nħoss illi xi ħaġa bħal din hija ta' interess pubbliku, iżjed u iżjed billi minn stqarrijiet pubbliċi li saru, tidher illi hija waħda mill- ilmenti ġenerali ewlenin ta' l- association of travel agents.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Aħna m'għandniex x'naqsmu ma' l- attivitajiet purament kummerċjali ta' Air Malta.

L- Onor. Brincat talabni kif daħlu fil-computer system tar- reservations pero' dawn mhumiex affarijiet li wieħed jiżvelahom.

Niftakar darba jien kont għamilt domanda fuq l-ispeed ta' patrol boat, u dak inhar kienu qaluli li dawn mhumiex affarijiet li tgħidhom, u issa qed nirrealizza li kellhom raġun.

(Interruzzjonijiet) Dawn affarijiet purament kummerċjali ta' Air Malta u ma jidhirlix li wieħed għandu jiżvela x'qed tagħmel Air Malta.

TURIŻMU - DUTY FREE CONCESSIONS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal- Finanzi: X'wassal lil Gvern biex dan l-aħħar jintroduċi restrizzjonijiet ġodda fuq id- duty free concessions li kienet tgawdi minnhom l-Industrija tat-Turiżmu?

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi):Fejn jikkonċerna l-Ministru tal- Finanzi ma ġewx introdotti restrizzjonijiet ġodda fuq xi duty free Concessions li tgawdi minnhom l-Industrija tat-Turiżmu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jista' jkun li forsi kemm ilu Ministru l-Onor.

Dalli ma kienx hemm restrizzjonijiet ġodda, imma jekk wieħed jara l-andament tul dawn l-aħħar snin, isib li kien hemm deterioration fl- affarijiet.

Tant hu hekk li fir-rapport annwali tal-Malta Hotels and Restaurants Association, ilmentaw proprju minn dan.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Jien ma nafx x'irid ifisser l-Onor.

Interpellant.

Jekk qed jirreferi għad-deterioration ta' tnaqqis fil-livell ta' sussidji li tingħata l- industrija tat-turiżmu naturalment l-interess ta' min qiegħed jinvesti mhux biss fit- turiżmu imma fi kwalunkwe settur ieħor fl- ekonomija, huwa li jara li kemm jista' jkun ikollu support finanzjarju u benefiċċji kemm jista'.

U jien ma naħsibx li għandna noqogħdu nimmpressjonaw rwieħna ħafna u nieħdu at face value t-tip ta' kritika li ssir minn dawn il- lobby groups għal sussidji u finanzjamenti oħra.

Kif jaf l- Onor. Interpellant, id-dmir tagħna hu li minn żmien għal żmien naraw kemm kull tip ta' sussidju li qed jingħata mill- Gvern huwa cost effective, kemm huwa sinkronizzat mat-tip ta' ekonomija li nkunu qed immexxu u kemm fil-fatt se jiġġenera ġid u investiment fit-tip ta' setturi li rridu u fil- livell li rridu.

LUKANDI - RATI TAD-DAWL U ILMA

L-ONOR.

LEO BRINCATstaqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Hemm xi ħsieb li tiġi milqugħa t-talba tal-lukandiera Maltin li l-kontijiet tad- dawl u l-ilma jibdew jiġu applikati bl-istess rati applikabbli għall- industriji oħra bħal dik tal-manifattura?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il- kwestjoni tar-reviżjoni tat- tariffi tad-dawl u l-ilma għad trid tiġi kkonsidrata mill- Gvern u ma nħossx li għandhom isiru xi tibdiliet issa qabel ma din il-kwestjoni tkun konsidrata globalment għad- diversi tipi ta' konsumaturi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il- Ministru għall-Ambjent.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

MICHAEL FALZON: Mr Speaker, inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' pjanta li turi art fl-Imrieħel li hija zoned għall-użu industri- jali, b'referenza għall- mistoqsija parlamentari numru 2790.

MR SPEAKER: Il-Ministru għas- Sigurta' Soċjali.

ONOR.

GEORGE HYZLER (Ministru għas-Sigurta' Soċjali) : Inqiegħed fuq il- Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 62 ta' l- 1992 - Ordni ta' l-1992 dwar l-Awtorita' tad- Djar (Trasferiment ta' Proprjeta') (Nru 11).

MR SPEAKER: Il-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Kopja ta' Air Service Licence (Amendment) lil Excelair Service Limited skond is-subartiklu (2) ta' l-artiklu 8 ta' l-Att dwar l-Avjazzjoni Ċivili, Kap. 232.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

MOZZJONIJIET

MOZZJONI TA' SFIDUĊJA FIL-GVERN

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, nixtieq inressaq din il-mozzjoni:

"Illi minħabba l-mod irresponsabbli u nieqes mill-prudenza li bih il- Gvern qed imexxi r- relazzjonijiet barranin ta' Malta mal-Komunita' Ewropea, liema tmexxija qegħda twassal bla bżonn għall-umiljazzjoni ta' pajjiżna waqt li qed tħalli lill-poplu fl-għama dwar dak li jkun qed jiġri;

Din il-Kamra m'għandhiex fiducja fil-Gvern.".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nissekonda

MR SPEAKER: Infakkar lill- Kamra li skond il-ftehim milħuq fis-Seduta Nru. 33 ta' nhar il- Erbgħa, 1 ta' Lulju, 1992, id- dibattitu fuq din il- mozzjoni għandu jieħu seduta sħiħa, bil- ħin ta' l-Aġġornament b'kollox.

Il-ħin għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema ta' l- Oppożizzjoni bl- aħħar nofs siegħa għall- Oppożizzjoni.

Rimarki, jekk jogħġobkom?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, din in-naħa tal- Kamra għandha ħafna suġġetti u oqsma li fuqhom assolutament m'għandhiex fiducja fil-Gvern tal- ġurnata.

Biss kien opportun li jitressaq dan il- vot ta' sfiducja fil- Gvern fuq il-qasam tar-relazzjonijiet barranin bejn Malta u l- Komunita' Ewropea għax wara għadd ta' snin li fihom dan il- qasam ġie ppreżentat bħala kolonna ewlenija tat-tmexxija ekonomika politika u socjali tal-Gvern fiż-żmien meta din il-kolonna b'mod car sfrondat, tillustra l-kriżi ta' kredibbilta' li għandu quddiemu l-Gvern Nazzjonalista.

Fil- mozzjoni qed nużaw kliem iebsa, kliem bħal "irresponsabbli u nieqes mill-prudenza", u peress li s-soltu nippreferi nuża kliem kawt, inħoss li f'din l- okkażjoni l-kliem "irresponsabbli u nieqes mill-prudenza" huma preciżament kliem kawti fil-kontest ta' sitwazzjoni fejn wara snin illi fihom ma smajniex ħlief ftaħir, ideat fl-ajru u vagi dwar is-suġġett tar-relazzjonijiet bejn Malta u l-Komunita' Ewropea, fl-aħħar qed naraw kemm kollox qed jisfuma fix- xejn u l-pajjiż ġie mdaħħal fi sqaq illi hu ta' umiljazzjoni kemm għall- Gvern u kemm għall-pajjiż.

M'hemmx dubbju, Sur President, li r- relazzjonijiet bejn Malta u l- Komunita' Ewropea huwa suġġett mill-aktar importanti u relazzjonijiet bejn Malta u l- pajjiżi Ewropej ewlenin huwa qasam essenzjali għat-tmexxija ta' pajjiżna u għandhom implikazzjonijiet enormi għall- ġejjieni.

Allura apparti li nikkritika lill-Gvern għall- mod kif mexxa dawn ir-relazzjonijiet fis-snin li għaddew, nixtieq nibda bil-perspettiva tal- Partit Laburista dwar kif inħarsu lejn il-Komunita' Ewropea u x'naħsbu li għandu jkun il-qafas tajjeb għar- relazzjonijiet bejn Malta u l- Komunita' Ewropea.

Għaliex waħda mit-tattici makakki tan- naħa l- oħra hija li tipprova tiskura dak li naħsbu aħna u dak li aħna nqisu li hu tajjeb fil-qasam tar-relazzjonijiet bejn Malta u l-Komunita' Ewropea.

L-Oppożizzjoni Laburista ħasset u tibqa' tħoss li l- iżvilupp ta'l-għaqda Ewropea huwa żvilupp pożittiv u kostruttiv fil-qasam tar- relazzjonijiet internazzjonali u fl-iżvilupp ta' l-Ewropa.

Din in-naħa tħoss li bla dubju ta' xejn, dawk il-pajjiżi li fl-imgħoddi ngħaqdu fil- Komunita' Ewropea u dawk li b'consensus popolari qed jitolbu li jingħaqdu mal- Komunita' jagħmlu hekk fil- perspettiva ta' dak li hu fl- aħjar interess tagħhom.

Aħna nħossu li l-Komunita' Ewropea tista' tkun, għandha tkun u fil-fatt għad tkun fattur mill- aktar pożittiv fit-tmexxija ta' relazzjonijiet armonjużi internazzjonalment fuq bażi diplomatika, fuq bażi ekonomika u fuq bażi socjali.

Aħna nħossu li kull socjeta' kemm jekk hi fl-Ewropa u kemm jekk hi barra mill-Ewropa trid tkejjel u tiddeciedi dwar ir- relazzjonijiet tagħha mal- Komunita' Ewropea skond l- interessi nazzjonali tagħha.

U l- kejl ta' l-interessi nazzjonali huwa dejjem l-kejl li fuqu għandhom jiġu ġudikati l-interessi ta' pajjiż jew ieħor meta jasal biex jiddeciedi x'rabtiet irid jieħu mal-barrani.

Aħna nħossu li huwa f'din il-perspettiva li Malta għandha tqis ir- relazzjonijiet xierqa bejnha u bejn il-Komunita' Ewropea.

Il- Partit Laburista, kemm meta kien fil-gvern kif ukoll fl- Oppożizzjoni, dejjem qal li r- relazzjonijiet bejn Malta u l- Komunita' Ewropea jridu jitkejlu fid-dawl tal-fatt li pajjiżna huwa pajjiż żgħir fic- centru tal-Mediterran, parti mill-Ewropa u parti mil- Mediterran, b'karatteristici, b'kondizzjonijiet u b'assets li huma partikolari u specjali għalih.

Allura mhuwiex utli li taqbad u tieħu mudelli ta' kif imxew pajjiżi oħra u blindly tapplikahom għal pajjiżna.

Matul is-snin aħna insistejna li għandu jkun hemm relazzjoni mill-aktar qrib bejn Malta u l-Komunita' Ewropea u minħabba l-karatteristici partikolari ta' pajjiżna, dejjem sħaqna fuq il-fatt illi għandu jkun hemm relazzjonijiet ta' tip partikolari u speċjali li jirriflettu l-fatt li pajjiżna huwa daqstant partikolari u differenti minn pajjiżi oħra.

Aħna dejjem qbilna li bejn Malta u l- Komunita' Ewropea, u għall- interess tal-Komunita', ta' Malta u tar-reġjun Mediterranju li tiegħu aħna ninsabu fiċ- ċentru, għandu jkun hemm l- eqreb relazzjonijiet possibbli.

F'dan is-sens, il-Partit Laburista f'dak li għandu x'jaqsam mar-relazzjonijiet mal-Komunita' Ewropea kien reġa' għamel up-dating sħiħ tal-politika tiegħu u konna rajna t-toroq kollha li setgħu kienu miftuħa quddiemna, evalwajnihom bl-aktar mod prammatiku, analitiku, flessibbli u bl-aktar mod miftuħ.

Konna tkellimna ma' kull min seta' kien interessat fir-relazzjonijiet ta' Malta u s-Suq Komuni, kemm hawnhekk kif ukoll barra, u hemmhekk konna wasalna għall- qafas ta' politika li dak iż-żmien konna ħassejna li hi sewwa u li hija l- aħjar għall-pajjiżna.

Din il-politika titlaq mill- punt li wara li aħna nkunu għarbilna kollox, nsibu li l- kondiżżjonijiet li taħthom jaħdmu l-membri sħaħ li hemm fil- Komunita' Ewropea bejniet- hom mhumiex adattati għall- pajjiżna, kemm għar- raġunijiet politiċi li joħroġ mill-istatus u mill-aspirazzjoni ta' newtralita' ta' pajjiżna u kemm mill-kondiżżjonijiet ekonomiċi, soċjali u partikolari tiegħu.

Għaldaqstant aħna kkonkludejna li t-triq ta' sħubija sħiħa mal-Komunita' Ewropea fiċ- ċirkostanzi attwali u prevedibbli għas- snin li ġejjin mhux se tkun tgħodd għall- pajjiżna.

Allura konna għidna wkoll li fil-qafas tal-ħsieb hemm bżonn li jkollna wkoll l- eqreb relazzjonijiet possibbli bejn Malta u l-Komunita' Ewropea, li għandna nitkellmu u niżviluppaw mal-Komunita' Ewropea ftehim fit-tul li jwassal fuq medja ta' 20 sena jew anqas għal-ftehim ta' free industrial trade area - jiġifieri kummerċ industrijali ħieles, bejn Malta u l- Komunita' - u li allura għandu jwassal għall-kollaborazzjoni politika bejn Malta u l- Komunita' fuq bażi diplomatika, fuq bażi ta' gvernijiet u fuq bażi parlamentari u li wkoll jwassal għal-ammont ta' għajnuna finanzjarja li jkun xieraq u li jkun addatat għall- bżonnijiet ta' żvilupp ta' pajjiżna.

Din hija l-proposta tal-Partit Laburista li kienet, għadha, u tibqa' valida ħalli aħna nevalwaw sewwa l- alternattivi l-oħra li jitpoġġew quddiemna.

Aktar minn hekk, wieħed imbagħad ikollu jevalwa u janalizza dak li għamel il- Gvern dejjem fil-kontest ta' l- oġġettivi li l-Gvern nnifsu jqiegħed matul is-snin quddiem pajjiżna.

Meta il-Partit Nazzjonalista - il-Gvern tal- lum - kien fl-Oppożizzjoni, fl- opinjoni tagħna dejjem baqa' jinsisti bl-aktar mod għama fuq il-ħtieġa li pajjiżna għandu jsir membru sħiħ tal- Komunita' Ewropea għax qalu li din hija l-aħjar triq għal pajjiżna.

Matul dawn is-snin aħna segwejna dak li kienu qalu l-mexxeja Nazzjonalisti, evalwajna sewwa dak li kienu qed jgħidu, ipprovajna nagħrfu 'l fejn iridu jwasslu u pprovajna wkoll nidħlu fil- perspettiva tagħhom biex nifhmu kemm kien veru dak li huma kienu qed jgħidu, jiġifieri l- fatt li din kienet it- triq li twassal b'mod ħafif, b'mod ċar u b'mod dettaljat għal sħubija sħiħa ta' Malta fis-Suq Kommuni bħala l-aħjar alternattiva u bħala l-aħjar triq għalina.

Imma kull pass li ħadu f'din it-triq, il-mexxejja Nazzjon- alisti fl-opinjoni tagħna kienu juru nuqqas ta' ħsieb, ta' responsabilita' u nuqqas ta' fehma u ta' għarfien ta' x'inhuma l-kondizzjonijiet illi llum huma inerenti fis-soċjeta' u fil-pajjiż Malti.

Kull darba li aħna bdejna nevalwaw u nanalizzaw x'inhuma jgħidu u fejn huma jridu jwasslu, aħna sibna li l-ħin kollu konna qegħdin magħluqin minn retorika politika li kienet dik ir- retorika politika li forsi tappella lil ċertu nies, imma li meta din tagħsarha biex eżattament tifhem x'hemm warajha, issib li ma kien hemm xejn, tant li r-riżultat ħareġ il-ġimgħa li għaddiet.

Il-Gvern Nazzjonalista ngħata tweġiba fejn il-Komunita' Ewropea qaltlu li t-talba tiegħu biex Malta ssir membru sħiħ tagħha għalissa m'hijiex se tintlaqa' imma se tiġi posposta għal wara li jkun hemm id-dħul ta' membri ġodda li bħalna mhumiex membri - l- pajjiżi ta' l-EFTA - u aktar tard wara li jkun sar aġġornament istituzzjonali, fir-regoli ta' kif titmexxa l- Kommunita' Ewropea.

Dan sar fi żmien meta l-Gvern Nazzjonalista kien qed jistenna li jkollu sinjal li aħna konna se nibqgħu mexjin 'il quddiem.

Fost il- pajjiżi li se jiġu preferuti se jkun hemm pajjiżi li għadhom lanqas biss applikaw biex huma jsiru membri sħaħ tas-Suq Kommuni u barra minn hekk hemm pajjiżi li applikaw wara li Malta kienet applikat.

Allura, fil-kontest ta' dawn is-snin twal li Gvern Nazzjonalista kien ilu jgħid li huwa jħossu kommess biex idaħħal lil Malta fil-Komunita' Ewropea, aħna ma nistgħux ma narawx dan kollu.

Matul is- snin twal li l-Gvern Nazzjonalista dam jiftaħar li huwa għandu dawn il-ħbieb kollha li qed jappoġġjawh, issa ma jistax ikun li aħna ma nirrealizzawx li f'din id- demarche ta' snin sħaħ, il- Gvern Nazzjonalista wasal f'tarf l-isqaq, b'umiljazzjoni cara li tpoġġiet fuqu minn dawk il-pajjiżi u minn dawk il- mexxejja li taparsi kienu ħbieb tiegħu - u b'riflessjoni fuq l- umiljazzjoni tal-Gvern Nazzjonalista - u b'umiljazzjoni wkoll għal pajjiżna.

Li se nagħmel issa, Sur President, hu biss li se ngħaddi minn ħafna fatti li matul is-snin kienu jillustraw il-mod irresponsabbli, xejn xjentifiku, li bih in-naħa Nazzjonalista mxiet matul din it-triq biex hija waslet għal dan l-isqaq.

Preċiżament, se mmur fil-bidu ta' Marzu 1979, ftit qabel ma kienet spiċċat il-bażi militari Ingliża minn Malta.

F'meeting li kien sar fil-Gzira, ftit wara li l- Partit Nazzjonalista b'permezz ta' l-Eżekuttiv kien ħareġ bl- istqarrija li Malta għandha ssir membru sħiħ tal-Komunita' Ewropea, il-Prim Ministru, dak iż-żmien Kap ta' l- Oppożizzjoni, kien iddikjara li t-triq tagħna, jiġifieri t- triq li huwa jdaħħal lil Malta fis- Suq Komuni, hija dik li tagħti sigurta' u direzzjoni ċara.

L-Onor.

Fenech Adami kien qal u se nikkwota:

"wasalna fil-bidu ta' Marzu u l-poplu Malti kien għadu ma jafx fejn sejjer.

Allura f'pajjiżna bilfors tinħoloq nuqqas ta' fiduċja u nuqqas ta' investiment, pajjiżna bilfors ma jistax imur 'l quddiem kif nixtiequ aħna, għax t-triq tagħna hija dik it-triq li tagħti sigurta' u direzzjoni ċara għal pajjiżna."

Il-fatti juru, Sur President, li 14-il sena jew 13-il sena wara li fi gżiritna saret din l-istqarrija, illum għadna ninsabu f'din il-pożizzjoni u ninsabu wkoll fil-pożizzjoni fejn qed jidher ċar li t-triq tagħna, dik tal- Prim Ministru u ta' sħabu li tagħti sigurta' u direzzjoni ċara, m'hu minnha xejn għax il-poplu tagħna għadu ma jafx fejn sejjer, bl-istess deċiżjoni li ħadu l-istess ħbieb tal-Prim Ministru Ewropej li hu kien stqarr li huma se jagħtuh l-appoġġ sħiħ tagħhom biex iwasslu lil pajjiżna għat-triq li riedu huma.

Ir-responsabilita' kollha ta' matul is-snin għall-mod kif in- naħa Nazzjonalista mexxiet l- applikazzjoni - it-tama u t- tellieqa tagħha biex hija ddaħħal lil Malta fil-Komunita' Ewropea - toħroġ ukoll minn dak li kien qal il-Prim Ministru stess f'dak il-mass meeting tal-Gżira li kien sar f'Marzu 1979, eżattament qabel spiċċat il-bażi Ingliża.

Fiha kien qal li hemm bżonn li jsiru studji kbar u serji, ħalli dak li kienu qed jipproponu huma jinħadem tajjeb.

U għaldaqstant nixtieq nikkwota, Sur President:

"Biex il-politika tal- Partit Nazzjonalista għall-ġejjieni ta' pajjiż- na tirnexxi, hemm bżonn li nibdew naħsbu minn issa.

Il-Partit stess, jiġifieri l-Partit Nazzjonalista stess, irid jagħmel l- istudji neċessarji biex naraw kif nintlaqtu meta nsiru membri tal-Komun- ita'.

Hemm bżonn naraw x'perjodu ta'żmien għandna bżonn, it-tul ta' żmien li għandna bżonn sakemm insiru membri sħaħ.".

Sur President, minn dan kollu matul is-snin li għaddew, baqa' ma sar xejn.

Il-Partit Nazzjonalista baqa' qatt ma ppubblika u qatt ma ta idea waħda ċara ta' kif kien qiegħed jistudja u kif kien qiegħed iwassal il-proġett tiegħu biex idaħħal lill-Malta fil- Komunita' Ewropea.

Sur President, dan in-nuqqas ta' responsabilita' kien marbut wkoll ma' preżunzjoni li mill- bidu nett, ma kenetx żgħira - għax dawn qishom kienu sabu s- soluzzjoni mirakuluża biex lil Malta iwassluha fil-ġenna ta' l-art.

Daqs sena wara il- meeting tal-Gżira, l-Onor.

Fenech Adami kien qiegħed jiftaħar li l-għażla ta' Malta li tidħol membru sħiħ fis-Suq Komuni kienet xi salvauomo għal pajjiżna, u kien anke ipprova jinbex lill-Gvern Laburista ta' dak iż-żmien li bil-proposta tiegħu kien tah xi salvauomo.

Fis-6 ta' Lulju 1980 L-Onor Fenech Adami lill-Kunsill Ġenerali tal-Partit Nazzjonalista, kien qallu hekk:

"Aħna ngħidulu lill-Prim Ministru Mintoff: J'Alla jeħduna bis-serjeta'; j'Alla lill-Gvern Malti, li llum tilef is-sens ta' direzzjoni fil- politika tiegħu, jeħduh bis- serjeta'.

U għalhekk, meta aħna sena u nofs ilu approvajna dik il- mozzjoni, li Malta tapplika biex issir membru sħiħ tas-Suq Komuni, għidna li din tista' sservi ta' salvauomo għalih, għax għidna li l- Komunita' u l-pajjiżi ta' l-Ewropa jafu li hawn Malta hawn l- alternattiva Nazzjonalista li lesta biex twettaq programm li huma verament konvinti li hu l-aħjar programm għalina l-Maltin.".

U hawnhekk nistaqsi: Din serviet ta' salvauomo?

Veru li dawn ħaduna bis- serjeta'?

Għax ir-riżultat ta' Lisbona juri ċar li fil-fatt il-Gvern Nazzjonalista tal-lum, mhux talli ma pprovdiex salvauomo għall-pajjiż, talli fil-fatt spiċċa ma jitteħidx bis- serjeta' mill-istess pajjiżi u l- istess ħbieb illi jiftaħar bihom.

L-irresponsabilita', Sur President, toħroġ ukoll mill- kontradizzjonijiet illi baqa' joħroġ bihom il-Kap tal-Gvern u l-Partit tiegħu sena wara l- oħra, fil-mod kif ippreżenta l- ħerqa tiegħu biex Malta ssir membru sħiħ tas-Suq Komuni.

Fil-bidu kienu jgħidu, per eżempju, illi xtaqu li Malta tidħol membru sħiħ tas-Suq Komuni jekk ikun hemm kondizzjonijiet ekonomiċi, soċjali u politiċi xierqa.

Biż-żmien id-diska nbidlet u saret illi m'hemmx alternattiva ħlief li Malta tidħol membru sħiħ tas-Suq Komuni.

Allura x'jemmnu verament, li Malta għandha tidħol taħt kondizzjonijiet li jkunu xierqa, jew li m'hemmx alternattiva ħlief li Malta tkun membru sħiħ tas-Suq Komuni?

Jiena ngħid illi ħaġa bħal din minnufih qatgħet saqajn il-Gvern Nazzjonalista anke meta ġie biex jippreżenta l-każ tiegħu quddiem l-Ewropej.

Għax jekk tgħid li t-triq li qed tinnegozja fiha u tidħol għaliha m'hemmx alternattiva għaliha, min se jinnegozja miegħek ma jkollu l-ebda inċentiv biex jipprova jilħaq ftehim xieraq miegħek.

Il- ġimgħa li għaddiet deher ċar li min-naħa tal-Komunita' Ewropea, m'hemm l- ebda għaġġla, ħerqa jew impenn biex jieħdu lill-Gvern Nazzjonalista bis- serjeta'.

Kontradizzjoni oħra li smajna matul is-snin kienet dwar is- siwi strateġiku ta' Malta.

Fl- 1987, ftit ġranet wara li sar Prim Ministru, l- Onor. Fenech Adami kien qed ikellem lill- Ambaxxaturi u qalilhom li Malta ma baqgħalha l-ebda siwi strateġiku u m'għandha tfittex l-ebda siwi strateġiku biex tipprova tivvalorizza ruħha diplomatikament.

Matul is- snin, din l-opinjoni donnha qed tinbidel, għax issa l-argumenti li bdew jittressqu anke minn xi membri tal-Gvern, huma li Malta għandha tidħol membru sħiħ tal- Komunita' għax għandha xi siwi strateġiku, li tista' tivvalorizza fi ħdan il- Komunita' Ewropea.

Din it-tip ta' kontradizzjoni, bil-mod il- mod tkompli tnawwar u tkompli turi nuqqas ta' serjeta' fit- tmexxija.

U dan hu li ġara.

Matul is-snin, dawn il-kontradizzjonijiet bejtu fil- mod kif il-Gvern Nazzjonalista kien qed imexxi l-argument tiegħu u wasslu biex ma jibqax jittieħed aktar bis-serjeta'.

Punt ieħor, per eżempju, huwa dwar l-backing minn ħbieb barranin.

Wieħed mill- argumenti li dejjem ipprovaw jinbxu biha lil din in-naħa kien li huma għandhom ħbieb kbar fost l-Ewropej.

U allura lill-poplu Malti kienu jippreżentawlu l-punt li bil- ħbieb Ewropej kbar li għandhom, id-dħul ta' Malta fil-Komunita' Ewropea se jkun xi ħaġa mill- iktar ħafifa u wkoll li wara li tidħol fil-Komunita', Malta se ssib l-akbar appoġġ fost dawn il- ħbieb Ewropej.

Imma r- realta' hija differenti, Sur President.

Fi kwalunkwe sitwazzjoni diplomatika, fi kwalunkwe sitwazzjoni politika bejn stati sovrani hu l- interess nazzjonali li jirbaħ, u l-interess nazzjonali jiġi l- ewwel u qabel kollox.

U meta tipprova tivvalorizza dawn l- affarijiet, jew tipprova tiftaħar bil-ħbiberiji u taħseb li l-ħbiberiji jwassluk biex tikseb xi vantaġġ, jew tkun qed tilludi ruħek jew inkella tkun qiegħed tipprova tinganna lill- poplu.

Is-suspett fondat huwa li matul dawn is-snin, l- argument kollu favur li Malta tissieħeb membru sħiħ fis-Suq Komuni huwa bbażat fuq ingann u huwa bbażat fuq tlellix pubbliċitarju li jipprova jagħmel brainwashing tal-poplu Malti ħalli jaħseb li n-nirvana tal-politika barranija tagħna se tkun dik li nidħlu u nsiru membri sħaħ tas-Suq Komuni.

Il-brainwashing joħroġ ċar anke f'wieħed mill- iktar slogans li jien inħoss li huma ta' shame għall-Maltin.

Qed nirreferi għall-islogan ta' "Pajjiżna l- Ewropa", li bih il-Partit Nazzjonalista mexxa l- konferenza ġenerali tiegħu ta' sentejn ilu fejn qal li se japplika biex Malta ssir membru sħiħ tal-Komunita'.

Pajjiżna mhuwiex l-Ewropa, pajjiżna huwa Malta, Sur President.

Meta pajjiż japplika biex isir membru sħiħ tal-Komunita' Ewropea, kif għamel il-Gvern Nazzjonalista f'Lulju ta' l- 1990, il-proċedura hija li l- Kummissjoni tistudja l-każ b'mod tekniku, tressaq il-parir tagħha li mbagħad jiddeċiedi jekk għandhomx jinfetħu n- negozjati jew le.

Dan huwa proċess li jieħu ż-żmien, huwa proċess normali, burokratiku u tekniku u ġie segwit ukoll fil- każ ta' Malta.

Mill-ġdid f'dan il-każ il-pubbliċita' Nazzjon- alista, hawn Malta speċjalment, kienet tgħid li kollox miexi fuq ir-rubini.

Is-sena li għaddiet il-Prim Ministru mar Brussels biex jiltaqa' mal- President tal-Kummissjoni tal- Komunita' Ewropeja, Jacques Delors.

L- għan ta' dik iż-żjara kien biex jimbotta iktar il quddiem it-talba ta' Malta biex issir membru sħiħ tas-Suq Komuni.

Dak iż-żmien, Sur President, diġa' kien hemm indikazzjonijiet cari li t- talba ta' Malta kellha problema quddiemha.

Ma kienx hemm il-ħerqa min- naħa ta' l-Ewropej biex it-talba ta' Malta tittieħed bis-serjeta'.

Jiena naf, għax fl-istess ġranet li kien hemm il-Prim Ministru kont hemm jien ukoll, u l-indikazjonijiet li smajt jien nimmaġina li l-Prim Ministru semagħhom ukoll.

Imma mhux din il-verżjoni li ngħatat lill-poplu Malti.

Preciżament fil-23 ta' Lulju 1991, l-għada li l-Prim Ministru kien iltaqa' ma' Jacques Delors, il-Prim Ministru qallu hekk lill-poplu Malti: "Nittamaw li fiż-żmien raġonevoli, jien ngħid illi l- aħħar tas-sena jew fil-bidu tas-sena d-dieħla" - jiġiferi din is-sena - "jkollna l- opinjoni tal-Kummissjoni tal- Komunita' Ewropeja dwar it- talba ta' Malta għal- sħubija fl-istess Komunita'."

Sur President, dik l-opinjoni għadha ma ġietx attwata.

It- teknici tal-Kumissjoni jinsabu hawn Malta din il-ġimgħa biex ikomplu jaħdmu fuqha.

Iktar minn hekk, Sur President, l-għada l-Prim Minstru reġa' qal quddiem il- ġurnalisti fi Brussels li kollox jindika li Malta se tkun fost il- pajjiżi li se jidħlu fil-Komunita' Ewropea wara l- 1993, meta l-Komunita' tkun għaddiet għall-fażi li jmiss tat-tkabbir tagħha.

Jiġifieri dak iż- żmien, f'Lulju tas-sena li għaddiet, il-Gvern kien jaf li hemm it-trouble fl- applikazzjoni tiegħu u kien qiegħed jinsisti li kollox miexi fuq ir- rubini.

Il-poplu Malti kien qiegħed jiġi żgwidat u ngannat u kien qiegħed jiġi mitmugħ tlellix pubbliċitarju meta fil-fatt l-affarijiet ma kenux għaddejjin fuq ir-rubini kif kien ippreżentahom l-Gvern.

L-agħar, Sur President, ġejja minn dak li kien hemm fil- Manifest Elettorali Nazzjonalista għall-elezzjoni ta' din is-sena.

Se nikkwota minnu.

Dan hu dokument li deher f'Jannar ta' din is-sena.

Mill- ġdid hemm it-tlellix pubblicitarju u ingann premeditat, Sur President.

"Ninsabu fiducjużi li Malta se tkun fl-ewwel grupp ta' pajjiżi li jidħlu fil-Komunita' Ewropea."

Id-deciżjoni ta' Lisbona hija ċara, Sur President.

Fl-ewwel grupp ta' pajjiżi li se jidħlu fil-Komunita' Ewropeja mhux se jkun hemm Malta.

Se jkun hemm il-pajjiżi ta' l-EFTA, fosthom dawk li għadhom ma applikawx, jew dawk li applikaw wara Malta.

Il-kandidatura ta' Malta se tiġi mitqiesa fuq il- bażi ta' relazzjonijiet ta' l- assoċjazzjoni eżistenti li l- Komunita' se tibqa' tistudja kif tħaddem, u fuq il-bażi wkoll ta' djalogu politiku diġa' eżistenti.

Jiġifieri mhux veru li kien hemm il- proċess riesaq li Malta se tkun fl-ewwel grupp ta' pajjiżi li se jissieħbu fil-Komunita'.

Dan kien kollu ingann u għalhekk wieħed jiġġustifika l-kliem iebes li qegħdin ngħidu li qegħdin inressqu 'l quddiem f'din il-mozzjoni ta' sfiducja.

Minnufih wara l-elezzjoni, bdew jispuntaw pubblikament l- indikazzjonijiet illi kien hemm it-trouble fil-mod kif kienet qed tiġi mpustata t-talba ta' Malta biex isir membru sħiħ tal-Komunita' Ewropea.

Dawn kienu qed jiġu ppubblikati fil- ġurnali u ma kienx hemm ħabi fihom.

Il-Gvern Nazzjonalista semplicement ipprefera li jkompli jinjora dawn l- affarijiet, u kompla għaddej bit-tnabar pubblicitarji billi jgħid lill Maltin illi rigward it-talba tiegħu biex Malta ssir membru sħiħ tas-Suq Komuni kollox miexi fuq ir-rubini.

Hawn għandi żewġ artikli ta' ġurnali serji - wieħed minn "The Economist" ta' Marzu ta' din is-sena, u l-ieħor minn "Der Spiegel" ta' April ta' din is-sena - fejn juru car li kienet għaddejja ħidma diplomatika intensa fi ħdan il- Komunita' Ewropea biex igħarblu ftit kif se jżidu l-membri tagħhom, u f'dak it-tip ta' process u f'dak it-tip ta' xogħol kien jidher car minn kull minn min kellu għajnejn biex jara, minn min kellu moħħ biex jifhem u minn min kellu widnejn biex jisma' illi l- applikazzjoni ta' Malta kienet dieħla f'ilmijiet li se jbegħduha minn dak li kienet trid tagħmel.

Pero', l-Gvern ma qal xejn minn dan kollu, qisu ma ġara xejn u għalkemm il-Prim Ministru ftit qabel mar Lisbona għamel ġimgħa Rio, ma sar l-ebda xogħol diplomatiku u ma ngħatat l- ebda spjegazzjoni lill-poplu Malta dwar il- problemi li kienu qed jinqalgħu.

Mhux ta' b'xejn kien hemm min qal car u tond li kien hemm bżonn jerġgħu jdawru ftit il-makna diplomatika tagħhom għax ma ħaddmuhiex tajjeb.

L-aħħar punt li nixtieq nagħmel qabel ma nagħlaq l- ewwel intervent tiegħi huwa dwar il-ħbieb Ewropej.

Il-Prim Ministru kemm-il darba ftaħar kemm għandu ħbieb Ewropej u qalilna li kien hemm ħames Prim Ministri Demokristjani - fosthom, jekk niftakar tajjeb, ta' Lussemburgu u ta' l- Olanda - illi tawh l-appoġġ tagħhom biex jagħfsu ħalli Malta ssir membru sħiħ tal-Komunita' Ewropea.

Jien lest nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra artiklu li deher f'Novembru, 1989 f"The Times" dwar meta l-Prim Ministru ltaqa mal-Prim Ministru ta' Lussemburgo u dwar l-appoġġ lil Malta biex tidħol malajr kemm jista' jkun fil- Komunita' Ewropea.

Jien nerġa' nfakkar li dan l-aħħar, il-Prim Ministru nnifsu semma dawk il- ħames Prim Ministri Demokristjani li tawh il-backing tagħhom fuq din il-ħaġa.

Fil-ġimgħat ta' qabel li ltaqa' il-Kunsill tal-Ministri tal-Komunita' Ewropea f'Lisbona, il- grupp tal-pajjiżi tal-Benelux issot- tomettew memorandum fejn tkellmu dwar it-twessiegħ tal- Komunita' Ewropea.

Huma qalu li l-ewwel priorita' trid tingħata lil dawk il-pajjiżi ta' l-EFTA u qalu wkoll li għal Malta, Ċipru u t-Turkija kulma kien hemm bżonn kien biss ftehim ta' assoċjazzjoni msaħħaħ.

Jiġifieri l-Lussemburgu, l- Olanda u l-Belġju bejniethom qablu mhux li Malta għandha tidħol fil-komunita' ma' l- ewwel grupp ta' pajjiżi - kif qal il-Prim Ministru - imma li għandha titqanna - jekk se nużaw il- perspettiva tan-naħa tal-Gvern - billi tkompli taħdem fuq il-ftehim ta' l- assoċjazzjoni li kellha sa dak iż-żmien.

Sur President, fuq il-bażi tas-serjeta' għall-mod ta' kif ġew ippreżentati l-affarijiet lill-pajjiżi kollha tal- Komunita', fuq il-bażi ta' kif verament sar ix-xogħol ħalli nevalwaw x'kien l-aħjar għall- Malta - ħaġa li għadha ma saritx sal-lum - issib li kellna naslu għar-riżultat li għall-Gvern Nazzjonalista kellu jkun diżastru fallimentari.

Il- mexxejja l-kbar u l-ogħla rappreżentanti tal-pajjiżi tal- Komunita' Ewropea ltaqgħu flimkien u bejniethom ftehmu li kontra dak li ftaħru u qalu bih in- Nazzjonalisti fil- manifest Nazzjonalista fl- elezzjoni li għaddiet, Malta mhux se tkun fost l-ewwel grupp ta' pajjiżi li kellhom jidħlu.

Jekk tħares lejn kif inhuma sejrin l-affarijiet, jidher ċar li qabel l-1997 m'hemm l- ebda ċans li anke jispuntaw negozjati għad-dħul ta' Malta fil-Komunita' Ewropea.

Mela quddiemna għandna snin ta' vojt u ta' politika barranija li kkollassat u li se taffettwa s-setturi kollha ta' dan il- pajjiż li żgur issa m'għandux aktar direzzjoni.

Erġajna tabilħaqq waqajna lejn Marzu ta' l-1979 u nkompli nikkwota dak li qal il-Prim Ministru:

"Il-poplu Malti għadu ma jafx fejn sejjer.

Wasalna f'dan ix-xahar u lanqas il-popli l-oħra għadu ma jaf fejn aħna sejrin.".

Allura bilfors ikun hemm nuqqas ta' fiduċja tant li l-Gvern preżenti kemm minn dan il- Parlament u kemm mill-poplu Malti kollu wara l-ingann ta' l- aħħar elezzjoni jistħoqqlu vot ta' sfiduċja totali.

Mr Speaker, inpoġġi dawn id- dokumenti fuq il-Mejda tal- Kamra:

Estratt minn "In-Tagħna" tat-Tnejn, 5 ta' Marzu, 1979;

Estratt mill-Kunsill Ġenerali tal-Partit Nazzjonalista tas-6 ta' Lulju, 1980 paġna 21;

Estratt minn "Pajjiżna l- Ewropa - L-Interventi" paġna 205;

Estratt minn "In-Nazzjon Tagħna" ta' l-Erbgħa, l-24 ta' Lulju, 1991;

Estratt mill-Programm Elettorali tal-Partit Nazzjonalista - Elezzjoni 1992;

Estratt mill-"The Economist";

Estratt minn "Der Spiegel";

Estratt minn "The Times" tad-9 ta' Novembru, 1989; u

Estratt minn "Europe: Agence Internationale d'information pour la Presse Luxembourg, Brussels".

MR SPEAKER: L-Onor.

Guido De Marco.

ONOR.

GUIDO DE MARCO (Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l- Affarijiet Barranin): Mr Speaker, il-Kap ta' l- Oppożizzjoni donnu qed jagħti l- impressjoni li r-rapport tas-summit li sar f'Lisbona - kif interpretat minnu - għandu bilfors ikun jogħġbu.

Min jisma' lill-Onor.

Sant jitkellem donnu jasal biex jiġbed il- konklużjoni li kif huma bdew jaqraw ir-rapport, dan għandu bilfors jaqbel mal- finalita' li wieħed iħares sa 20 sena oħra kif għandha tkun ir- relazzjoni ta' Malta mal- Komunita' Ewropea.

Anke jien nobgħod nuża l- kliem iebes pero' hawn naraw ċertu ammont ta' ipokresija, Sur President, għax min qed jiġi jgħid li aħna qed numiljaw lil Malta, min qed jiġi jgħid li aħna wrejna ruħna nkapaċi u min qed jiġi jgħid li aħna għamilna aġir ta' inpreparazzjoni huwa l-istess bniedem, huwa l- istess partit politiku li qed igħid lill-Maltin kollha li l-Komunita' Ewropea mhux għalina.

Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni igħid li minħabba d-daqs tagħna, minħabba s- sitwazzjoni ekonomika soċjali tagħna u minħabba l- pożizzjoni tagħna fil-Mediterran ma jistax ikun li jkollna postna fil- Komunita' Ewropea.

Dan huwa l-programm politiku tal-partit ta' l- Oppożizzjoni llum, li Malta ma tistax tilbes il-libsa u tieħu postha bħala pajjiż sovran u indipendenti bi drittijiet ta' pajjiż sovran u indipendenti fil-Komunita' Ewropea għax aħna pajjiż żgħir, bi problemi ekonomiċi tagħna u għax aħna pajjiż strateġiku.

Qed igħid li dik il-libsa aħna ma nistgħux nilbsuha, għall inqas mhux qabel forsi 20 sena oħra.

Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni llum ikkundanna lill-partit tiegħu li jiġi magħruf mill-poplu Malti bħala l-partit li qed jiċħad lil dan il-pajjiż, żgħir kemm hu żgħir, id-dritt li huwa jkun parti mill-Komunita' Ewropea.

Dan huwa l-mod kif avviċina s- suġġett.

Aħjar ħafna minn meta kienu jgħidulna li ma nidħlux fil-Komunita' Ewropea għax altrimenti jkollna l-AIDS.

Aħjar ħafna minn meta kienu jgħidulna li aħjar ma nidħlux fil-Komunita' Ewropea għax altrimenti tiġi l-Mafia.

Minn daqshekk ħafna aħjar pero' xorta waħda huwa diskors ħafna anti-nazzjonali, dak li għamel illum il-Kap ta' l- Oppożizzjoni f'dan il-pajjiż Sur President.

Pero' forsi huwa importanti li naraw it-triq li Malta qabdet u kif qed tkompli fit-triq tagħha lejn l- Ewropa.

Xi ħadd semma l-kelma "sqaq" hawnhekk.

Pero' l-isqaq hu dak li għadu kemm semma' l-Kap ta' l- Oppożizzjoni!

Domna mexjin fi sqaq għal 20 sena sħaħ.

Dak hu sqaq u mhux il-politika ta' dan il-Gvern li mhux biss ma tħarisx lejn sqaq imma tħares lejn triq li beħsiebna nimxuha sakemm naslu fit-tarf tagħha.

Pero' din it-triq, dan il- Gvern li ngħata tliet mandati mill-poplu fl- 1981, fl-1987 u fl-1992 li saħħewna fil-ħsieb tagħna li nidħlu fil- Komunita' Ewropea, ma bdihiex illum, imma fl-1979.

Fis-16 ta' Frar ta' l- 1979 l-Eżekuttiv tal-Partit Nazzjonalista fuq mozzjoni proposta mill-Onor.

Fenech Adami u ssekondata minni, approva li:

Malta tiddikjara li mhux biss tifforma parti mill-Ewropa geografikament, storikament, kulturalment, imma taqsam mal-Komunita' Ewropea l- ideali ta' paċi, ta' liberta', ta' progress soċjali, ta' ameljorament kostanti ta' l-istandards tal-ħajja kif provvduti fit-Trattat ta' Ruma, u jirriżolvi li hu fl- interess ta' Malta li jibda negozjati mal- Komunita' Ewropea bil- ħsieb li tottjeni kondizzjonijiet tajba biex Malta ssir membru sħiħ tal-Komunita' Ewropea; u

li l-Partit Nazzjonalista għandu minn issa jieħu dawk l-inizjattivi biex igħinu biex Malta tottjeni dawk il-kondizzjonjiet ġusti li jrendulha possibbli l-aċċess tagħha għall-Komunita' Ewropea.".

Dan kien ideal u din hija sfida li l-Partit Nazzjonalista qiegħed quddiemu u quddiem il- poplu Malti kollu kemm hu.

Din l-isfida ma ħadnihiex f'kontest irrealistiku, f'kontest barrani għas-sitwazzjoni tagħna, f'kontest li ma nirrealizzawx artna fejn hi qegħda jew f'kontest ta' ostilita' lejn xi naħa ta' dan il-baħar li jdawwarna, imma ħadniha b'sens totalment finali ta' pajjiż.

Fl-1979 dan il-pajjiż ra l- iżvilupp veru tal-Komunita' Ewropea.

Dak inhar ma kienx hemm queues ta' pajjiżi jistennew biex jidħlu fl- Ewropa; ma kienx hemm tkissir, twarrib tal-Warsaw Pact u l- affarijiet l-oħrajn kollha, u lanqas kien hemm problemi ta' gruppi fundamentalisti fin- North Africa u f'postijiet oħra.

Dak inhar aħna rajna li dan il-pajjiz indipendenti għandu jimmira lejn l-Ewropa li jekk tagħraf tirrealizza ruħha, jekk tagħraf tikber kif inhu d- destin tagħha li tikber, u jekk verament trid illi fid-dinja li kuljum qed tkompli tevolvi. ikollha s-saħħa u mhux tispiċċa dipendenti minn potenzi oħrajn u mingħajr personalita' proprja, allura l-Ewropa trid issaħħaħ lilha nnifisha.

Fit- Trattat ta' Ruma, li kien frott tal-ħsieb ta' tliet Demokristjani kbar - Konrad Adenhauer, Schumann u De Gasperi - aħna rajna sens ta' futur u rajna illi l- poplu Malti għandu jaqbad dik it-triq.

Aħna għidna li pajjiżna huwa pajjiż żgħir, pero' għandna nivvalorizzaw il-valur strateġiku tiegħu.

Aħna qatt m'għidna li m'għandniex nivvalorizzaw artna.

Kif nistgħu nistennew illi l- barrani jivvalorizzana, jekk aħna ma nkunux fost l-ewwel nies li nivvalorizzaw artna?

Anke kieku artna ma kellhiex valur, kien ikollna naraw x'nagħmlu biex nagħtu valur lil gżiritna, aħseb u ara kemm ikun żball kbir li narmu l-valur strateġiku li għandha Malta fil-Mediterran.

Ikun żball kbir ukoll li wieħed jinterpreta żbaljatament dak li jkun intqal f'kontest u jagħtih xejra differenti.

Aħna komplejna ngħidu li f'din l-Ewropa ta' għada, f'din l-Ewropa li qegħda ssir - u fl- 1979 meta ħadna din id- deċiżjoni ħadd ma kien qed joħlom bit-Trattat ta' Maastrich - hija t-triq ta' Malta.

Aħna qatt m'għidna li jekk ma jkunx hemm din it-triq il-poplu se jmut bil-ġuħ jew jiġi rrovinat.

Aħna m'aħniex qed ngħidu li jekk ma naslux għal din it- triq, Malta hija mitlufa.

Xejn minn dan, imma Malta qed tagħżel dik it- triq għax fiċ-ċirkostanzi attwali ta' l-istorja u fil-mod kif qed jinterpreta ruħu l-futur, dak hu l-aħjar interess ta' artna.

Din hi l- linja li qed nieħdu aħna.

Aħna ma ħadniex il-linja li ngħidu: Ejja nidħlu fl- Ewropa għall-poeżija ta' l- Ewropa.

X'għandha x'taqsam il- poeżija mal- politika?

Aħna lanqas għidna li għandna nidħlu fl-Ewropa għax aħna dejjem iġġelidna lit-Torok u l-oħrajn kollha peress li aħna parti mill-Ewropa.

Veru li dik hija l-istorja ta' Malta, imma l- istorja ta' Malta tal-bieraħ tista' tkun pedament ta' l- istorja ta' Malta ta' għada li hija dik li għandek tħares lejha fiċ-ċirkostanzi l-ġodda ta' pajjiż li qed jevolvi.

Fl-elezzjoni ta' l-1981 aħna ksibna l-maġġoranza assoluta tal-voti u dak iż-żmien kieku tlajna aħna fil-gvern u bdejna l-proċess biex Malta tidħol fil-Komunita' Ewropea, probabbilment il-problemi u s- sitwazzjoni tal-lum ma kenux jeżistu anzi t-triq kienet tkun ħafna iktar għall-wita milli hi llum.

Iżda aħna stennejna u wara li bil-għaqal għarafna u solvejna s- sitwazzjonijiet interni tagħna, stajna naslu għall-elezzjoni ta' l-1987.

Dak inhar il-Partit Nazzjonalista reġa' qiegħed quddiem l- elettorat l- għażla li Malta tidħol fil-Komunita' Ewropea, u l-poplu Malti reġa' ta l- maġġoranza assoluta lil dan il- Gvern biex iwettaq il-programm tiegħu.

Effettivament fis-16 ta' Lulju, 1990, għan-nom tal- Gvern u l-poplu Malti, kelli l- unur nippreżenta lill-Ministru De Michelis, li kien President tal- Kunsill tal-Ministri, l- applikazzjoni ta' Malta biex tidħol fil-Komunita' Ewropea.

Dak inhar aħna konna ċari meta wrejna li għax hu pajjiż ta' fruntiera iħoss rabtiet ikbar u l-għeruq tiegħu ma' dak li lilu jappartjeni, jiġifieri l-Ewropa li minnha aħna nagħmlu parti storika, kulturali, socjali u ekonomika.

Nenfasizza l-kelma ekonomika, Sur President, għax huwa tajjeb li nirrealiżżaw li l- importazzjoni u l-esportazzjoni ta' Malta ma' l-Ewropa titla' sa' 80%, iktar minn 90% tat- turżmu Malti ġej mill-Komunita' Ewropea u kwalunkwe aspett ta' l-iżvilupp, anke tas-saħħa finanzjarja tal-Lira Maltija hija ħafna marbuta mal-basket finanzjarju li jagħmel il- Komunita' Ewropea.

Mela allura hawnhekk għandna mhux biss il- poeżija, u l-ġibda ta' l-għeruq ta' dan il-poplu fl-Ewropa imma anke li l-ġibdiet ekonomici ta' dan il-poplu jinsabu fil- Komunita' Ewropea.

Issa meta għandna dawn l- affarijiet aħna sostnejna din l-applikazzjoni u li Malta għandha tħares lejn l- Ewropa bħala dik il-għaqda ta' pajjiżi li fl-iżvilupp tagħhom aħna rridu nkomplu niġu assocjati magħhom.

Niftakar tajjeb ħafna d-diskors li kien għamel Gianni De Michelis meta qal li hu bħala Taljan kien jilqa' din l-applikazzjoni bi pjacir għaliex kellha potenzjal li ssaħħaħ is-sigurta' fir- reġjun tal-Mediterran li għalihom iż-żewġ pajjiżi jappartjenu.

Hu kien qal li wkoll t-talba ta' Malta se tkun mistħarġa b'simpatija u dispożizzjoni favorevoli li tieħu in konsiderazzjoni r- realta' kulturali, socjali, storika u ekonomika ta' Malta.

Il-Kap ta' l-Opppożizzjoni għadu kemm irrefera li aħna ingannajna lil xi ħadd.

Fejn aħna ingannajna lil xi ħadd?

Jiena qed niccita direttament id- diskors li kien għamel Gianni De Michelis kemm fil- kwalita' tiegħu ta' Ministru ta' l-Esteri ta' l-Italja u kemm fil-kwalita' tiegħu ta' President tal-Kunsill tal- Ministri li hemm din d- dispożizzjoni favorevoli tal- Kunsill tal-Ministri għall- applikazzjoni ta' Malta u effetivament fi spazju qasir ta' żmien, il-Kunsill tal- Ministri għadda l-applikazzjoni ta' Malta lill-Kummissjoni biex tiġi eżaminata fi Brussels.

Aħna dorna diversi ministeri ta' l-affarijiet barranin u fost l-oħrajn morna l- Ingilterra, l- Irlanda, Spanja, Franza, il-Lussemburgu, Danimarka u postijiet oħra fejn għidna għaliex il-poplu Malti għażel li jingħaqad mal- Komunita' Ewropea.

Aħna għidna li dan il-pajjiż għax għandu żewġ fatturi li fil-fatt fasslu l- istorja tiegħu iżjed, iħoss li l-bżonn li jankra ruħu ma' l-Ewropa.

X'inhuma dawn iż- żewġ fatturi?

Malta hija pajjiż żgħir li għandu valur strateġiku.

Jekk hemm pajjiż li necessarjament għandu jħares lejn metodu li bih iħares il- futur tiegħu u tal- ġenerazzjonijiet li ġejjin, huwa preċiżament pajjiż li għandu dawn iż-żewġ fatturi, li fil-każ tagħna fasslu l-istorja ta' Malta tul is-sekli: dimensjoni limitata u pożizzjoni strateġika.

Dawn neċessarjament jagħmlu lill-ġżira tagħna post li jeħtieġ li min ikollu r-responsabbilita' tat-tmexxija tiegħu, jagħraf jivvalorizzah b'mod li ma jesponiehx għall-periklu, b'mod li ma jħalli lil ħadd jisserva bih, b'mod li jħares dik is- sovranita', li Alla biss jaf b'kemm taħbit inkisbet u b'mod li jsaħħu fil-preżenza ta u flimkien ma' pajjiżi oħra li magħhom jaqsam l-istess ideali u futur.

Dan hu li għidna aħna u m'għidnihx fil-vojt, imma fil-kontest tar-raġuni tagħna.

Pajjiżi Skandinavi naturalment isaħħu lill-Ewreopa Komunitarja f'dak ir-reġjun.

Jekk l- Awstrija tidħol fil-Komunita' Ewropea, issaħħaħ fil-Komunita' Ewropa l-orizzonti ta' l-Ewropa Centrali.

U jekk Malta ssir membru, issaħħaħ fil-Komunita' Ewropea d-dimensjoni addizz- jonali Mediterranja tagħha.

Aħna b'dan il-mod tkellimna u sostnejna l-kawża tagħna.

Il- kliem li qal De Michelis dak inhar li ppreżentajna l- applikazzjoni tagħna u l- kliem li aħna smajna mingħand diversi personalitajiet li aħna tkellima magħhom, juri li huma jħarsu lejn dan il-valur strateġiku ta' Malta.

Pero' aħna ma smajniex dan il-kliem biss, iżda smajna nies bħall-Onor.

Sant li jgħidulek: Malta fil-Komunita' Ewropea!

Dan ifisser li Malta jkollha dik is-saħħa politika li toħroġ mill-fatt li hija tkun flimkien mat- 12-il pajjiż l-ieħor, fejn fost pajjiżi oħra, l-Ġermanja għandha 85 miljun ruħ, l-Italja għandha 57 miljun ruħ, Franza għandha 56 miljun ruħ u l- Ingilterra għandha 56 miljun ruħ meta pajjiżna għandu inqas popolazzjoni mill-belt viċina tagħna ġo Sqallija, jiġifieri Catania?

Dan il-pajjiż se jkollu din is-saħħa politika b'tali mod li fil-Kunsill tal- Ministri, fis- summits Ewropew se jkollu vuċi, post u preżenza ta' kif jista' jwassal il- fehmiet ta' dan il-poplu u l- fehmiet taċ-ċirkostanzi li fih jinsab?

Żgur li hemm ħafna li jaħsbu bħall-Onor.

Sant u jgħidulna: Dan il-pajjiż żgħir se ndaħħluh fil-Komunita' Ewropea biex ikollu din is- saħħa politika li minnha neċessarjament toħroġ is-saħħa ekonomika?

Hemm diversi li jirraġunaw bħall-Onor.

Sant.

Jien nifhimhom għalfejn jirraġunaw hekk u għalfejn igħidu li s-saħħa politika li se tieħu artna fil-Komunita' Ewropea hija saħħa relevanti.

Dawn jgħidu: Pajjiżi kbar se jkollhom dan il-pajjiż żgħir magħhom u se jkollu r-relevanza tiegħu fosthom?

Nerġa' ngħid li lil dawn in- nies nifhimhom pero' ma nifhimx kif l-Onor.

Sant jgħid hekk għax għandi nifhem li f'ċirkostanzi bħal dawn - fejn aħna qed nipprovaw inġibu għal Malta, din is-saħħa politika u ekonomika li joħorġu mill- preżenza tagħna fil-Komunita' Ewropea - anke huma jaraw li dan hu verament fl-interess ta' artna.

Hemm min jaħseb li lil Malta aħjar inħalluha daqqa tħares lejn naħa u daqqa tħares lejn naħa oħra waħedha, qisna nikkundannawha biex tkun irrelevanti fl-istorja.

Hemm min jaħseb li dan hu l-aħjar mod kif dan il-pajjiż jiġi newtraliżżat.

Dan hu l-aħjar mod kif dan il-pajjiż jiġi ma jiswa xejn.

Dażgur li nagħtuha xi għajnuna ekonomika jew xi forma ta' xi appoġġi, pero' ma nagħtuhiex id-dritt li Malta tieħu postha bħala pajjiż sovran u ndipendenti mal- Komunita' Ewropea li tħares 'il quddiem f'unjoni Ewropea, unjoni li hija destinata li tieħu rwol importanti fil-ħajja internazzjonali u li dan ikun fattur deċiżiv biex il-pajjiż tagħna wkoll, f'unjoni Ewropea jkun jista' jaqdi l-funzjoni tiegħu u l-futur tiegħu.

Fil-mozzjoni qalulna li bl- aġir tagħna, aħna konna rresponsabbli u neqsin mill- prudenza.

Liema att imprudenti għamilna aħna?

Qgħadna attenti li ma nitkellmux iż-żejjed u qgħadna attenti kif nitkellmu u x'ngħidu.

Naturalment aħna ridna nżommu lill-poplu nformat u mhux bħalhom.

Dażgur li għandna nżommu lill-poplu nformat!

Dażgur li meta konna mmorru f'postijiet konna nitkellmu magħhom u ngħidulhom x'inhi s-sitwazzjoni f'Malta!

Konna ngħidulhom, per eżempju, li l-Onor.

Sant qal li l-Gvern għandu, bis-saħħa tal-mandat tal-poplu, id-dritt li jinnegozja dwar id-dħul ta' Malta fil-Komunita' Ewropea.

Dażgur li għidnielhom u imma għidnielhom ukoll li kif qal l- Onor. Sant stess hemm differenza teknika fil-mod kif aħna nħarsu lejn l-Ewropa u l- mod kif huma jħarsu lejn l- appartenenza f'xi forma fil- Komunita' Ewropea.

Dażgur illi għidnielhom!

Għidnielhom ukoll, bħalma għidna fil-bidu nett illi l-Oppożizzjoni hija oppożizzjoni li qed tħares lejn il-Komunita' Ewropea b'mod ħafna iktar assennat milli kienu jħarsu lejha qabel.

Anke jien ħadt pjaċir naqra l-intervista li ta l-bieraħ il- kollega tagħna l-Onor.

George Vella fejn qal li huma m'għadhomx biħsiebhom jgħalqu l-bibien tad-dħul fl-Ewropa.

Dażgur li aħna nammiraw li saru dawn il-passi 'l quddiem, anzi aħna rriduhom jimxu iżjed 'il quddiem.

Aħna rriduhom jiżganċaw mill-mod kif imposta l-argument tiegħu l-Onor.

Sant illejla meta avvanza l-mozzjoni ta' sfiduċja fil-Gvern u rriduhom jaraw bħalna li aħna għandna mmexxu 'l quddiem id- domanda ta' Malta għad-dħul fil-Komunita' Ewropea biex flimkien nottjenu għal Malta l- massimu li huwa possibbli nottjenu.

L-Onor.

Sant għamel referenza għal Lisbona u qal li Lisbona kienet skonfitta, li Lisbona hija daqqa ta' ħarta, li Lisbona umiljat lil Malta u affarijiet oħrajn bħal dawn.

U mill-mod kif beda jitkellem, kważi kważi deher li qisu ħa pjaċir b'dan l-aspett.

Jien ma nafx jekk verament ħax pajċir, pero' jekk ħa pjaċir, dan mhux l-aħjar mod kif għandek tħares lejn in-nazzjon tiegħek, kieku huwa veru li Malta ġiet umiljata b'xi mod.

Pero' issa ejja naraw x'joħroġ verament mis-summit ta' Lisbona.

Mis- summit ta' Lisbona, Sur President, ħareġ ċar li jenħtieġ li l-unjoni Ewropea tkun fondata fuq prinċipji ta' demokrazija, kif qed jingħad fit- test li għandi quddiemi.

"The principle of a union open to European States that aspire to full participation and who fulfil the condition of membership is a fundamental element of the European construction.".

Mela f'din l-arkitettura Ewropea ġdida li aħna rridu nkunu parteċipi fiha, bħala l- ewwel element fundamentali hemm li din l-unjoni Ewropea hi miftuħa għall-Istati Ewropej u li dawn iridu jaspiraw biex jipparteċipaw fiha.

Dan it- test ikompli jgħid:

"The European Council in Maastricht agreed that negotiations on accession to the Union on the basis of the Treaty agreed in Maastricht can start as soon as the Community has terminated its negotiations on known resources and related issues in 1992.".

Allura ma ngħalaq l-ebda bieb għall-ebda pajjiż Ewropew.

Is-summit ta' Lisbona mbagħad għadda biex jeżamina d-diversi applikanti.

Fost il-pajjiżi li applikaw hemm dawk li jappartjenu lill-EFTA - European Free Trade Association - li ftit taż-żmien ilu għamlu dak li jissejjaħ European Economic Area b'mod li daħlu fl-arja ekonomika tal-Komunita' Ewropea nnifisha.

Allura l- pajjiżi tal-Komunita' qed igħidu li f'ċertu kontest, dan l-aspett diġa' huwa kważi fulfilled u ottenut.

Komplew igħidu, Sur President, li f'dan il-kontest qegħdin jaraw li s- sitwazzjoni tagħhom hija waħda vantaġġjuża għaliex diġa' jipparteċipaw mill-istess European Economic Area.

Pero' mbagħad dan id-dokument kompla jgħid hekk.

"Negotiations with the candidate countries..."

- u issa qed titkellem għall- pajjiżi kollha kemm huma u aħna inklużi -

"... will to the extent possible, be conducted in parallel, while dealing with each candidature on its own merits.

The European Council agrees that this enlargement is possible on the basis of the institutional provi- sions contained in the Treaty on the union and attached declarations.".

Imbagħad imur jeżamina it-tliet pajjiżi l-oħra li m'humiex fl- EFTA u fuq it-Turkija igħid li kwalunkwe żvilupp jista' jsir biss abbażi ta' l- Association Agreement.

Mela, l-applikazzjoni għall-membru fil-każ tat- Turkija ma tteħditx in konsiderazzjoni mis-Summit Ewropew ta' Lisbona.

Meta jeżamina l-każ ta' Ċipru, dan id-dokument qed igħid li Ċipru għandu problemi li ġejjin mill-okkupazzjoni ta' parti mit-teritorju tiegħu għax mhux biss m'hemmx il- possibilta' li tgħaddi n- negozju minn żona għal oħra ta' Ċipru, imma lanqas in-nies ma jistgħu jiċċaqalqu minn post għal ieħor ta' Ċipru.

Hawnhekk ir-rapport ikompli jgħid li meta l-freedom of movement tal- popli huwa punt rikonoxxut kif tista' Cipru tidħol fil- Komunita' Ewropea meta f'Ċipru stess dan ma jistax jintlaħaq?!

Mela dan għal dak li jirrigwarda Ċipru taħt l-aspett ta' l-okkupazzjoni minn forzi barranin.

Għal dak li jirrigwarda mbagħad l-aspetti l-oħra kemm Malta u kemm Ċipru - li kieku Ċipru ma kellhiex dik il- problema - għandhom l-aspetti tagħhom.

M'hemm l-ebda diffikulta' li ma tistax tiġi superata u għandhom jittieħdu in konsiderazzjoni l- kambjamenti istituzzjonali minħabba l-fatt tad-daqs li kemm Malta u kemm Ċipru huma gżejjer żgħar.

Imkien m'hemm li minħabba dan id-daqs, il- futur ta' Malta li tidħol fil- Komunita' Ewropea huwa ostakolat.

Kif kelli okkażjoni ngħid lil xi ġurnalist li ntervistani, il-mixja ta' Malta fl-Ewropa tkompli u f'Lisbona - filwaqt li ħarġu forsi fid- deher iktar dawn id- diffikultajiet u l-mod kif għandhom jiġu ttrattati - ġie kkonsolidat għal darb'oħra d- dritt li Malta tkun parti mill- Komunita' Ewropea.

Mela waqt li hawn Malta għandna Oppożizzjoni li qed tgħidilna biex ma nħarsux lejha din is-sħubija fil-Komunita' Ewropea, Lisbona stess, anke bid- diffikultajiet kollha li jista' jkun hemm - għalkemm aħna kieku xtaqna li l- pożizzjoni tkun aħjar milli effettivament hi - mhux talli dan li qalet l-Oppożizzjoni m'għamlitux, imma talli qalet: Ejja nsibu t-triqat u ejja nsibu l-iżvilupp istituzzjonali li hemm bżonn.

Allura aħna ġejna umiljati, jew hija umiljanti l-pożizzjoni ta' l- Oppożizzjoni li avolja Lisbona tkompli ssostni t-triq ta' Malta fil-Komunita' Ewropea, tiġi l- Oppożizzjoni hawn Malta u tgħid lill-poplu Malti biex jinsewha s-sħubija għax sofrejna umiljazzjoni f'Lisbona?

L-umiljazzjoni qed insofruha aħna issa f'dan il- ħin meta għandek Oppożizzjoni kif espressa mill-Kap tagħha, tgħidlek diskors bħal dan, minflok ma tgħid: Ejja naħdmu flimkien u ejja naraw x'nistgħu nagħmlu biex inkunu fil-Komunita' Ewropea.

Ejja nissaħħu ħalli s-saħħa politika tagħna fil-Komunita' Ewropea ma tonqosx.

Insew il- ħmerijiet ta' l-AIDS li kienu jgħidu dari, insew il-ħmerijiet tal- Mafia li kien igħid dari l-Kap ta' qabel l-Onor.

Sant u ejja naraw issa x'inhi verament it- triq ta' pajjiżna.

B'dan il- mod għandna nimxu aħna.

(Interruzzjonijiet) Ma ninsewhiex għax dawn kienu il- famous last words ta' l-ex Kap tal-Partit Laburista, l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici, li ġew rinnegati wara li spiċċa.

Sur President, aħna għandna bżonn inħarsu 'l quddiem b'fiduċja fil-poplu tagħna, b'fiduċja li dan il-poplu jemmen fih innifsu u b'fiduċja li dan il- poplu jixtieq illi jankra ruħu fi żvilupp ta' Unjoni Ewropea li magħha jista' jħares il-futur mingħajr ma jkollu l-preokkupazzjonijiet kbar li s'issa kellu tul il- medda ta' l-istorja tiegħu.

Huwa veru li kieku aħna xi gżira żgħira mitlufa fl- Atlantiku bħalma hi l-gżira ta' Sant Elena, ħadd m'hu se jagħti kasek!

Imma meta aħna gżira li qegħda fil-qalba tal- Mediterran u li għandha valur strateġiku, trid tuża' l-għaqal għaliex aħna rridu li din il-gżira tagħna tkun salvagwardata u tkun ankrata ma' futur sħiħ bħala artna.

Aħna nixtiequ naraw illi din il-gżira tagħna ma tgħaddix mill-inkwiet kollu li għaddiet fis-sekli ta' l- istorja tagħha.

Dan hu l- mod kif aħna nħarsu lejn il-futur.

Jien għadni kemm ġej mis- Slovenja u mill-Kroazja u ltqajt mal-kapijiet taż-żewġ pajjiżi konċernati, pajjiżi ġodda, pajjiżi Meditteranji bħalna, pajjiżi li jemmnu ħafna fin- nazzjonaliżmu ta' arthom u fl-identita' nazzjonali li huma kisbu, imma t- tnejn kemm huma qaluli li l-mira tagħhom hija li jidħlu fl-Unjoni Ewropea.

U dak li qaluli fis-Slovenja u fil-Kroazja, qalhieli Lech Walesa fil- Polonja u qalhieli Havel fiċ-Cekoslovakkja.

Dawn qed jistaqsu kif jistgħu jiggarantixxu futur aħjar lil uliedhom u kif jistgħu jagħtuhom triq sħiħa li jinsew dak li qasam din l-Ewropa tagħna u l-Ewropa tkun arma effikaċi ta' paċi u mhux forza negattiva ta' gvern.

Din hi l-isfida vera li għandhom l- Ewropej quddiemhom u hawn proprju jidħol l-post ta' Malta fl- Ewropa, Sur President.

Li qegħdin ngħidu aħna huwa li pajjiżna għandu sfida quddiemu mentri aħna qed nagħmlu minn kollox biex pajjiżna jkun fl-ewwel enlargement.

Dan li qed ngħid mhux aħna biss għidnih għax il- Kap ta' l-Oppożizzjoni qalilna li aħna ngannajna lil xi ħadd.

Andriessen innifsu li huwa l- Kummissarju inkarigat kemm mill-enlargement u kemm mill- affarijiet esteri, meta huwa kien qed jitkellem qal li:

"It is not beyond the bounds of possibility that six countries will be acceeding to the community and in the not too distant future, three of which Austria, Sweden and Finland have large similar and political and economic profiles.

I believe that Norway and Switzerland will shortly join this group with Malta also as a possibility.".

Allura fejn qegħda dik li tgħidu li l-Onor.

Fenech Adami daħaq bin-nies?

Fejn qegħda li l-Gvern qed jidħaq b'xi ħadd?

Fejn qegħda li aħna għidna xi ħaġa li turina li aħna ma konniex qegħdin insegwuha bl- aktar mod u bl- iktar interess kif għandna nsegwuha, meta għandek il-Commissioner li preċiżament huwa inkarigat mill-enlargement u mill- affarijiet esteri tal- Komunita' jgħidlek li għall Malta għandha tkun possibbli li hija tkun waħda li tidħol fil-Komunita' Ewropea mal-first enlargement.

Aħna għandna nkomplu naħdmu biex nifformaw parti mill-first enlargement.

Aħna għandna nemmnu li jekk inkomplu nkunu iktar attivi u nkomplu naħdmu flimkien, din il-possibilita' tista' ssir realta'.

Pero' anke jekk xejn - indipendentement minn dan, il-mottiv politiku ta' dan il-Gvern u tal-poplu Malti - tibda tinduna bl-interess kbir li qanqlet il- kwestjoni Ewropea, huwa fatt li aħna xorta għandna nidħlu fil-Komunita' Ewropea.

Anke jekk is-sena dieħla, sentejn oħra, jew tliet snin oħra ma jirnexxilniex aħna xorta se nkomplu ninsistu li nidħlu fil-Komunita' Ewropea li żgur hija l- aħjar triq għal Malta.

Lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni ngħidlu aktar minn hekk u ngħidlu li l-pajjiżi l-oħrajn tal-Mediterran hekk jaqblu, hekk jemmnu u hekk jidhrilhom li hu fl-interess ta' Malta u tar-reġjun tal-Mediterran stess.

Aħna tkellimna ma kulħadd, man-naħa ta' fuq u man-naħa ta' isfel u fil- verita' kollha qalulna li din hija l-aħjar triq għal Malta, l-aħjar triq għall-Mediterran u anke l-aħjar triq għall-Ewropa.

Aħna qatt ma mpostajna l- applikazzjoni ta' Malta biex tidħol fil-Komunita' Ewropea bħallikieku dan huwa xi favur kbir li se jsir lilna l-Maltin, qisna m'aħna se nagħtu xejn lura.

Qatt ma mpostajna d- domanda tagħna qisu li din hija xi one-way traffic li l- Komunita' Ewropea se tagħmel xi pjaċir enormi li se tiġborna.

Kif nistgħu aħna n-Nazzjonalisti, qatt nimpostaw id- domanda ta' Malta biex tidħol fil-Komunita' Ewropea f'termini li jqiegħdu l- applikazzjoni tagħna qisna se niġu favoriti as a one-way traffic?

Aħna ma nemmnux li din hija l- pożizzjoni.

Aħna nemmnu li huwa ta' ġid għall-Malta li tkun ankrata mal-Komunita' Ewropea, pero' naħseb li huwa ta' ġid ukoll għall-Komunita' Ewropea li Malta tkun ankrata magħha.

Voldieri neħħuha din l-idea ta' one-way traffic.

Neħħu l-idea li qisu se jiġi xi ħadd jagħtina xi favuri.

Aħna ma nemmnux fil-favuri.

L-Onor.

Sant, qal tajjeb li l- politika mhix il-mixja tal- favuri, imma hija l-mixja tal- valuri u kemm int għandek valur u kemm għandhom valur huma u kemm jaqbel għall-artna li aħna nidħlu.

Dan huwa l-commitment tagħna, u rridu nemmnu f'dan il-commitment għax issa għandna r-responsabbilta'.

Din mhux se tivvota favur partit u jitla' fil- gvern u wara ħames snin, tivvota favur partit ieħor u jitla' Gvern ieħor.

Dan għandna f'idejna l- ġenerazzjoniijet futuri ta' Malta.

Din hija l- isfida li hemm.

Jekk in-naħa l-oħra m'għandhiex fiduċja fil-poplu u allura l-poplu m'għandux fiduċja fihom - kif urihom għal tliet elezzjonijiet wara xulxin - u jekk in-naħa l-oħra m'għandhiex fiduċja fiż- żgħażagħ ta' Malta, li jafu jieħdu posthom fl-Ewropa u jasserixxu kemm l-identita' nazzjonali tagħhom u kemm ir- relevanza Mediterranja tagħhom f'Ewropa li tagħha huma jappartjenu, aħna għandna din il-fiduċja.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Sakemm Alla jagħtina s-saħħa kwalunkwe mezz ta' kif aħna nistgħu nwettqu l-ġid għal pajjiżna, kif aħna qegħdin narawh, u kif il-poplu tagħna jaqsam magħna dan il-ħsieb, aħna dan id-dover inkomplu nagħmluh lejn Malta tagħna li rridulha futur ankrat f'Ewropa libera, demokratika, soċjali u li ma tkunx fortizza li tħares 'il ġewwa imma Ewropa li tkun Ewropa li taf tħares 'il barra u torbot il-pontijiet man-naħat tar-reġjunijiet l-oħra.

Jekk aħna nemmnu fis-sigurta' u fil- paċi dejjiema għal artna u għar-reġjunijiet illi lilhom aħna nappartjenu, nsibu li dan hu essenzjali ħafna.

(Onor. Membri: Hear, hear).

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, jien qed nieħu gost illi fl-aħħar wasalna biex f'dan il-Parlament ingħatajna l-okkażjoni biex nagħmlu niddibattu fuq is-Suq Komuni, l-Komunita' Ewropea jew kif inhi magħrufa llum, l-Unjoni Ewropea.

Qed ngħid hekk għax meta f'Lulju 1990 l-Prim Ministru poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra t-talba tas-sħubija ta' Malta fis-Suq Komuni, dak inhar l-Onor.

Mifsud Bonnici talab debate u l-Prim Ministru kien qal illi hija ħaġa stramba li jintalab debate għax kulħadd jaf x'inhu l-istand illi ż-żewġ naħat ħadu politikament.

Wara l-kwestjoni ta' Lisbona smajna ħafna li qalu li l- Partit Laburista għandu ideat imħawdin u ma jafx fuqhiex qed jitkellem.

Wara li segwejt b'attenzjoni dak illi qal l- Onor. DeMarco nista' ngħid illi jekk wieħed jagħsar id- diskors tiegħu jsib li terz minnu huwa retorika, terz minnu huwa insolenza lejn min għandu moħħu f'loku u terz minnu huwa ipokresija.

Mr Speaker, fuq ir-radio dan tkellem b'ton ħafna iżjed differenti u biex forsi jiġbor l-appoġġ ta' xi ħadd qal illi qed jara li qed jinbet consensus bejn il-Gvern u l-Oppożizzjoni.

Wara l- Leader tiegħi, jien nixtieq nerġa' nagħmel dikjarazzjoni li l-consensus ta' bejnietna jeżisti biss fuq il-fatt illi aħna m'għandna xejn kontra l- Ewropa pero' s'hemmhekk jasal il- consensus tagħna.

Minn hemmhekk it-toroq tagħna jinqasmu għax huma għandhom pjan u aħna għandna pjan ieħor.

Qed isiru xi akkużi li aħna qed nieħdu gost li Malta saritilha xi ħsara.

Jien mhux se noqgħod fuq il-livell tar- retorika ta' l-Onor.

De Marco u se ninżel għal kliem Malti ċar ħalli jifhimni kulħadd.

Aħna m'għandniex niġu strumentalizzati billi l-istand politiku u l-assessment serju li għamilna, jiġi nterpretat li aħna qed inċapċpu jew nieħdu gost illi saret xi ħsara lil Malta.

L- argument qed jiġi spustat għal tapposta ħalli ma jidhrux il- falliment u d-disfatta li kellu l-Partit Nazzjonalista għax wara li wiegħed xi ħaġa lill- poplu, ċ-ċirkostanzi tal- ġurnata rriżultaw li kienu differenti.

Aħna ma jimpurtaniex jekk is-sħubija kenitx ma' l-Ewropa, ma' l- Amerika jew mal-Libja.

Dan il- Gvern bena l-foreign policy kollha tiegħu fuq wegħda - u lill-Onor.

De Marco issa ngħidlu fuq liema konċett rebħu tliet elezzjonijiet - imminenti, wegħda li permezz tagħha donnu kien jidher li aħna konna se nkunu membri fil- Komunita' Ewropea għax il-prim ministri kollha qalulna li se jappoġġjawna.

Pero' llum donnha nfaqgħet bużżieqa għax l-Ewropej qalulna biex nistennew daqsxejn fuq il- waiting list.

Aħna mhux qegħdin nieħdu gost b'dan imma qegħdin nieħdu gost illi temporanjament l-Ewropa refgħet lil Malta minn xagħrha, għaliex ma ħallietx isir dak li ried il-Gvern tal-lum, jiġifieri li nidħlu fil-Komunita' Ewropea għalissa bid-diżgwid, bl- inċertezzi u bit- taħwid li hemm sakemm jiġu ffinalizzati l- istrutturi u l-mod kif se taħdem din il-Komunita'.

Dan li rridu ngħidulu lill-poplu aħna.

Aħna ma ġejniex hawnhekk biex nagħmlu dibattitu fuq il- kwantifikazzjoni tal-benefiċċji u tal-iżvantaġġi li jġib miegħu dħul fil-Komunita'.

Aħna qegħdin ngħidu li f'dan il-każ - bħalma kien hemm f'artiklu ta' "The Times" tal-lum - għandna nieqfu, noqogħdu erba' passi lura u naraw daqsxejn eżatt din id-daħqa, din l- għajta u dan l-islogon politiku ta' l-Ewropa fil-fatt x'kien ifisser.

Qed ngħid hekk għax l-Onor.

De Marco ftaħar li rebħu tliet elezzjonijiet u semma ż- żgħażagħ ukoll.

Hawnhekk għandna ngħidu li liż-żgħażagħ u lill- elettorat ma bigħulhomx il-fatti u l-verita' ta' l- Ewropa imma bigħulhom l- idea ta' l-Ewropa - il-konċett, bis- sabiħ u bit-tlellix tagħha jiġifieri bigħulhom it-tajjeb ta' l-Ewropa biss.

Pero' llum qegħdin naraw li jekk ma neħdux ħsieb l-pajjiż tagħna aħna, ħadd mhu se jieħu ħsiebu għaliex ħaddieħor jara l- interessi tal-Komunita', u l- interessi tal-pajjiżi li jifformaw il-Komunita', u l- interess ta' pajjiżna jiġi t- tieni wara l- interessi tal- Komunita'.

Jiena nieħu gost nisma lill- Onor. De Marco jagħmel eloġju għall-valur strateġiku ta' pajjiżna.

Hawnhekk jibdew il- kontradizzjonijiet u aħna bbażajna d-deċiżjoni tagħna li nagħtu vot ta' sfiduċja lil dan il-Gvern, għax qed naraw opinjonijiet differenti.

Il- Prim Ministru, fid-9 ta' Ġunju, 1987, ferħan ferħan għajjat lill-ambaxxaturi kollha u bla mistħija ta' xejn qalilhom li jħobb lil pajjiżu u li:

Malta's strategic position as an unsinkable aircraft carrier is far less important than in the past.".

Mela hawnhekk il-Prim Ministru rema l-valur strateġiku tagħna u issa l- Onor. De Marco mhux talli għamel eloġju fuq il- valur strateġiku ta' Malta, imma talli qed igħid li l- Kommunita' Ewropea mhux se tagħmlilna xi pjaċir jekk idaħħalna fiha għax aħna se nikkontribwixxu bil-valur strateġiku tagħna!

Dawn huma ftit mill-punti, Mr Speaker, li joħorġu mill- ewwel minn dak li qal l-Onor.

De Marco.

Jien mhux se noqgħod ngħid x'qal fuq il-Mafia, għax m'hemmx bżonn nidħlu fil-Kumunita' biex il- Mafia tkun hawn, għax il-Mafia qegħda hawn u qegħdin narawha fit-terroriżmu, fit- tmexxija tad-drogi bil-mod organizzat u fis-serq organizzat.

Mela jekk hemm xi benefiċċju li se nieħdu għax nidħlu fil-Komunita', dan żgur li mhux se jkun il-Mafia, għax dan ħadnieh qabel dħalna fil-Komunita' u l-Gvern m'hu qed jagħmel xejn biex jikkontrollah.

Pero' jien ngħid li jekk kemm-il darba verament nemmnu li pajjiżna għandna nibżgħu għalieh bħala sovran u indipendenti, rridu noqogħdu attenti u nkunu kawti fuq id- deċiżjonijiet li nieħdu.

Għaliex ir-rapporti u l- istudji li qegħdin isiru, kollha jindikaw li iktar ma din l- istruttura supranazzjonali tikber u iktar ma jkun hemm ċentralizazzjoni tal-poter, iktar se jintilef l-iskop ta' l-indipendenza u s-sovranita'.

U dan id- diskors qiegħed jiġi vvendikat mid-diskors li għaddej illum fuq is- sussidjarjeta', xi ħaġa li qabel il-vot tad-Danimarka ma ssemmietx, imma ssemmiet għaliex il-poplu Daniż wera li għandu sinsla u wera li se jżomm daqsxejn kawt ħalli jara l-affarijiet kif inhuma mill- bogħod, qabel jikkommetti ruħu mija fil-mija fil-Komunita'.

U llum il-ġurnata, il- federalisti li huma favur li tissaħħaħ il- Komunita', qegħdin jipprovaw jiżviluppaw il-konċett tas- sussidjarjeta' biex forsi jerġgħu jakkwistaw il- fiduċja tal-poplu Daniż.

Jiġifieri altru, Mr Speaker, li jiġu jgħajruna li aħna tkellimna fuq is-summit ta' Lisbona b'mod irresponsabbli u b'nuqqas ta' prudenza.

Aħna tkellimna hekk għaliex bħalma qal tajjeb il- Leader tiegħi, il-Partit Nazzjonalista bena foreign policy ibbażata biss fuq linja waħda.

Jien nixtieq naf kif jista' jkun li filwaqt li wieħed igħid - u hawn nikkwota dak li qal il-Prim Ministru fl- 1988 - li:

"it would be a mistake on the West's part, if Malta was taken for granted",

fl-istess ħin, bl-iktar mod propagandistiku, f'kull programm elettorali u kull fejn imur il-Prim Ministru jgħid li darna hija l-Ewropa u jagħti l- impressjoni li jekk nidħlu fl- Ewropa qisna se nakkiwistaw xi ħaġa li qatt ħadd m'akkwista qabel.

Mr Speaker, il-Gvern tal-lum qed jaħsad dak li żera', qiegħed jaħsad il-ħsara li għamel.

Mhux billi l-Onor.

De Marco jiġi jagħmel appell b'mod isteriku biex naħdmu flimkien u niġbbu ħabel wieħed.

Fejn qatt ħdimna flimkien, Mr Speaker?

F'dan il-pajjiż kull meta kellna problemi ma' l- Ingilterra, mal-Libja, ma' l- Italja jew ma' xi ħaddieħor, dejjem sibna lin-naħa l-oħra kontra tagħna.

Jien infakkar fil-laqgħat infami li kienu jinżammu, fil- famuża dikjarazzjoni ta' Malta, li għandha bħala firmatarji lil Henry Frendo, lil Evarist Saliba u lil Paul Mifsud, li llum huwa wieħed mill-owners tal- Melita Cable Television.

Dawn kollha ħadu l-ħlas tagħhom talli kienu jmorru jiktbu dak il-ħmieġ fil-gazzetti barranin bħalma huma "The Washington Times" u "The Times" ta' Londra fejn iddikjaraw diversi affarijiet biex ikissru l-image ta' Malta!

(Onor. Membri: Hear, hear) Jien infakkar fil-ħsara li kienet issir bil- Malta File minn xi wieħed bħal Joe Licari, fil-mozzjonijiet maħmuġin u giddibin li kienu jagħmlu quddiem il-Parlament Ewropew fejn kienu jħeġġu lill- pajjiżi tal-Komunita' biex jieqfu milli jkomplu jitkellmu magħna fuq l-Association Agreement.

Dan hu l-ħabel li konna niġbdu flimkien, Onor. De Marco!

Allura llum se niġbdu l- ħbula magħkom?

Aħna m'aħniex se niġbduhom għax konvinti li aħna qegħdin fid- direzzjoni t-tajba.

Aħna għandna biżżejjed imħabba u responsabbilita' lejn il-pajjiż biex kieku ma konniex konvinti minn dan jew konna konvinti li intom qegħdin fid- direzzjoni t-tajba konna niġbdu ħabel wieħed magħkom.

Pero' aħna għadna m'aħniex konvinti li intom qegħdin fit-triq it- tajba għaliex l-istudju li għamel il-Leader tagħna u l- membri l-oħra tal-Partit - u jien m'għandi l- ebda mertu għax ma kontx f'dak il-grupp - jindika b'mod car li l-linja li għandha tieħu Malta għalissa hija l-linja li qed nippriedkaw aħna.

Jien nisfida lill-Partit Nazzjonalista biex igħidilna għamilx xi studji bħalma għamilna aħna.

Dawn qatt ma kellhom id-diċenza jiġu jiddiskutu magħna l- istudji li għamlu biex waslu għall- konklużjoni li Malta jaqblilha li tkun membru sħiħ fil- Komunita' Ewropea minn issa.

Dawn rebħu tliet elezzjonijiet għaliex lill-poplu ma fetħulux għajnejh u ma kienx jinteressahom li lill-poplu jgħidulu eżatt x'ifisser li tidħol fil- Komunita' Ewropea.

Biex forsi l-Prim Ministru iktar tard ikollu ċans jirrispondini, nixtieq nistaqsi kif tidħol il- kwestjoni tan-newtralita' fil- kwestjoni kollha ta' l-Ewropa.

Għandna dikjarazzjonijiet minn Douglas Hurd u mingħand l-ex- Prim Ministru tal-Belgium stess - u dan huwa ħabib tagħhom - Leo Tindemmans, illi fil- gazzetta tagħhom illum qegħdin jikkwotawh; li cemplulu biex jaraw il-kummenti tiegħu wara dak li ġara.

Kif semma tajjeb il-Leader tiegħi, dan kien nvolut fil-Luxembourg Document li ġie diskuss qabel marru għal laqgħa ta' Lisbona u dak inhar kien diġa' jaf illi temporanjament se jirrakkomandaw lill- pajjiżi ta' l-EFTA biss.

Għalhekk dan kollu huwa mogħdija ta' żmien u dan qed iqarraq bil-poplu.

Allura mhux qed nieħdu gost li pajjiżna ma daħalx fl-ewwel grupp għal sħubija fil-Komunita' Ewropea?

Aħna qed jiddispjaċina għaliex il-pajjiż qatt ma ġie fil-pożizzjoni li jitkarrab biex jidħol fl-Ewropa.

U meta titkarrab, x'saħħa jkollok biex tinnegozja?

In-newtralita' tkellimtu jew ma tkellimtux fuqha?

X'mandat għandkom mill-poplu?

X'se nagħmlu f'dak li hemm fil-Kostituzzjoni?

Fil- kamp ekonomiku, xi studji għamiltu u kif se jintlaqqat il-ħaddiem iż-żgħir?

Dak jinteressana l-iktar aħna.

L- investitur jinteressana wkoll għaliex l- investitur huwa l- petrol li jħaddem il-makkinarju tal-pajjiż, pero' l- iktar li jolqotna huwa l-ħaddiem iż- żgħir.

L-investitur li għandu l- venture capital u li għandu x'jinvesti, tajjeb jew ħażin iġaħġaħha imma l- ħaddiem tad- Dockyard x'se jiġri minnu jekk nidħlu fil-Komunita'?

Xi studju għamiltu u x'garanzija għandkom illi d-Dockyard mhijiex se tagħlaq?

Staqsu lill-Inter Services Group li hawn iduru hawn Malta bħalissa u taraw x'qegħdin jaħsbu fuq il-ħaddiema tad-Dockyard u x'ċans hemm li d-Dockyard tibqa' miftuħa!

F'dan il-livell irridu ninżlu biex jifhimna l- poplu u mhux noqgħodu nitkellmu bir-retorika.

Mhux kulħadd jaf x'ġara f'Lishona u x'qalu fuq Cipru?

Dawn l-affarijiet xbajna naqrawhom issa u aħna li jimportana hu minn darna.

Aħna qegħdin nagħtu sfiducja lill- Gvern għaliex il-Gvern qed jiġri wara għan politiku qisu qed jiġri wara r-riħ u dan hu l- ingann li għamiltu.

Intom m'intomx boloh u mill-feedback li kien dieħel, intom kontu tafu li l-Ewropa kienet qed taħseb bil-mod li ħasbet u li qed titfa' kollox għal madwar sitta jew seba' snin oħra.

Għalfejn din l-għaġla kollha?

Jekk huma jirraġunaw b'dan il- mod, ikollok tiblagħha int l- ewwel wieħed, għax m'għandekx fuq xiex targumenta.

Tan-naħa l-oħra għandhom igħidulna - u nistieden lill- Prim Ministru biex la jitkellem, jgħidilna wkoll - kif se jintlaqat is-settur tat- tarznari hawn Malta u kif se jintlaqtu dawk l-1,300 ħaddiem li jaħdmu ma' Air Malta jekk nidħlu fil-Komunita' Ewropea u jkollna d-deregulation ta' l- air fares.

Kif se jintlaqtu l- agrikoltura u s-sajd?

Nafu xi ħaġa jew spekulazzjonijiet biss għandna?

Aħna qed inserrħu fuq il-fatt li jekk dawn jispiccaw mingħajr xogħol, ikun hemm il- Komunita' u mmorru niġbru xi ħaġa ta' l-unemployment fis- sasla.

Dan li se nagħmlu?!

Għandhom igħidulna fejn għamlu l-istudji u l-fatti kif inhuma.

Jiena nemmen illi dawn it- tliet elezzjonijiet kienu mibnijin fuq il-qerq għaliex issa l-poplu Malti jidher li qiegħed jinduna b'dan kollu.

Per eżempju, "Il-Ġens" ta' nhar il-ġimgħa li għaddiet l-ewwel qal li din hija daqqa ta' ħarta kbira mbagħad qal li huma ħasbu kbir u ttamawna wisq.

Kien hemm li: "Sħabna fl-Ewropa qalulna b'lingwaġġ fin ta' diplomazija biex nagħmlu l-homework tagħna.".

Din mhijiex il-gazzetta tagħna imma hija gazzetta illi tirrifletti certu settur ieħor tal-poplu - għandhom ħafna minnhom magħkom - illi qegħda tara wkoll li issa kulħadd qed jipprova jara l-pożizzjoni tiegħu kif se tkun.

In-nies ta' l-insurances u l-ħaddiema mal-bank kif se jidħlu fil- kontest ta' dan kollu?

Aħna ma nafu xejn kif se tkun l-Ewropa xahrejn oħra jew ħames snin oħra.

L-istrutturi li qed jitbiddlu ma nafu xejn fuqhom għax m'għandniex say.

U lanqas jiġi jgħidilna li jekk aħna nidħlu jkollna say, għaliex skond ir-rapport li taf bih inti, ta' De Guth, kulma se jagħtuk huma erba' siġġijiet fil-Komunita', minn xi 600 siġġu - inqas mill- Lussumburgu.

Diġa' hemm id-differenza.

Int lest li tkun ċittadin tat-tieni kategorija fl-Ewropa?

Aħna m'aħniex lesti li nkunu ċittadini ta' din il- kategorija.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Aħna nemmnu li għandu jkollna dawk ir-rabtiet ma' l-Ewropa li bihom inkunu nistgħu ninnegozjaw, inkunu nistgħu nirrevedu l-pożizzjoni tagħna, u nkunu nistgħu nagħmlu t- talbiet tagħna, imma ma jiddettalna ħadd, u ma jagħtina ħadd dak li joħroġ mill- kunvent.

Issa rrispondina, mhux għas- sodisfazzjon tiegħi imma għas-sodisfazzjon tal- poplu Malti.

Il-poplu Malti suppost tellgħek hemm biex tidderieġi lill-pajjiż fl-aħjar direzzjoni u għall-aħjar avvanz ekonomiku tal-pajjiż u tal- poplu kollu.

Dan jidher li mhux talli mhux qed iseħħ, talli deħlin head-on biex nitkissru ġo ħajt tal-konkos.

Jien nixtieq li l-Prim jgħidilna x'se jiġri jekk kemm- il darba nkunu fil-Komunita', u l-investiment li xebgħu jitkellmu fuqu ma jiġix.

X'garanzija għandek ta' l- investiment?

Għaliex se jiġi l- investiment?

Meta int tkun qiegħed f'Komunita' fejn jikkmanda s-suq ħieles, ħadd m'hu se jikkmanda lil ħadd biex jiġi jinvesti f'pajjiżek.

Għaliex għandu jiġi jinvesti?

X'se jiġri mill-poplu Malti f'daqqa waħda?

Il-poplu Malti ntelliġenti, kapaċi jitgħallem, produttiv, responsabbli u jitkellem bl-Ingliż, allura għaliex ma ġiex l-investiment fis-sitt snin tagħkom mingħand sħabkom?

Ilkom kważi sitt snin fil-gvern issa.

Paċenzja ma ġiex fi żmienna, għax dak iż- żmien kellna lilkom idduru ma' l-Ewropa kollha, ixxewxu kontra tagħna, tgħidu kontra Malta u tagħmlu l-ħsara ħalli l- investiment hawn Malta ma jiġix.

Din hija r-responsabbilta' tagħkom.

Dan għamiltuh b'vendikazzjoni, mhux lejn il- pajjiż imma lejn il-poplu Malti kollu.

Jekk tgħidilna li inti għandek xi garanziji li ġej l- investiment, jien ikolli ngħid li jekk dawn il-garanziji fihom is-saħħa u l-weight tal- garanziji li kellek mingħand il-prim ministri Demokristjani li qalulek li se jibbakkjawk, ngħidlek li se jkunu garanziji li mhux nitfugħhom fuq il- Mejda tal-Kamra, imma nitfugħhom fil- waste paper basket.

Jien nixtieq li tpoġġi dawk id- dikjarazzjonijiet li għidt li għandek jew jekk għandek xi note verbal jew xi ittra fuq il-Mejda tal-Kamra, ħalli nkunu nafu min qed igħaddi ż-żmien b'min, jekk hux il-prim ministri, inkluż De Michelis, bik, jew int bil-poplu Malti.

Xi ħadd x'imkien qed iħawwad.

Din hija l-istampa li qegħdin nitkellmu fuqha.

Dan huwa l- argument.

Mela jiġi jgħidilna li aħna qed nieħdu gost li mhux se nidħlu fl-Ewropa!?

Dan mhux kulħadd jieħu gost?!

Kieku nafu li għandna xi ċavetta maġika jew xi formola li biha nistgħu naġevolaw u nirranġaw l- istandard of living ...

(Interruzzjonijiet) Min għamel ħsara lil Malta?

Min jiġi jgħidilna li aħna għamilna l- ħsara lill-poplu Malti?

Il- Partit Laburista, li bena dan il-pajjiż, li sabu fqir fl-1971 u ħallieh sinjur fl-1987?

L- istandard of living li intom kontu kapaċi tmorru tibnu fuqu biex tmorru b'wiċċkom minn quddiem fil-Komunita'?

Illum intom għandkom parti mill- kredenzjali li bnejna aħna.

U x'se tgħidilkom il-Komunita' llum wara kollox?

Intom li għandkom hi suppervja.

Din hija suppervja li tkunu mal- kbar, mal-Ġermanja u ma' Franza.

Hekk tridu intom.

Ara aħna, aħna npoġġu ruħna fid- dimensjoni ġeografika eżatta u fil-perspettiva li tagħmel sens.

Aħna realistiċi u ma noqogħdux noħolmu bil-ftajjar biex imbgħad f'daqqa' waħda naqgħu għaċ-ċajt u għaż- żuffjett u niġu bħal tal- parabbola, li mmorru għat-tieġ minn ta' quddiem u jgħidulna: Morru fuq wara għax intom hemm postkom.

L-umilta' hi li tmur fuq wara u mbagħad bil-mod itellgħuk fuq quddiem.

Jien nixtieq li l-Prim Ministru jgħidilna wkoll xi studji għamlu u kif se jaslu biex jiddeċiedu fuq meta dan il-pajjiż, skond huma, se jkollu t- taħdidiet u n- negozjati mal-Komunita' Ewropea.

Hawn nixtieq li jkun espliċitu u mhux joqgħod idur mal-lewża bħalma dar fil-press conference.

Il-press confer- ence kienet ħasra li ma kenitx miftuħa għal iżjed nies, għax per eżempju meta xi ħadd staqsieh jekk jemminx jekk Malta tkunx ma' l- ewwel grupp, il-Prim Ministru, wara dawk il- garanziji kollha li kellu u l- kuntatti li għandu ma' Lisbona u l-oħrajn, qal li Malta mhijiex eskluża imma m'hijiex inkluża b'mod espliċitu.

Issa jekk xi ħadd Malti jista' jifhimha din, nagħtih rigal.

Qal li dan diffiċli.

Ma rridtx nagħmilha ta' profeta!

Issa ngidem il-Prim Ministru, għax wara li mar iddikjara ruħu fil-Kunsill lejliet id- deċiżjoni ta' Lisbona, u mar fil-Kunsill jassigurahom lil dawn in-nies u lill-poplu Malti kollu, ħalli tisma' d- dinja kollha li aħna għandna assigurazzjoni li se nkunu hemmhekk ...

(Interruzzjonijiet) Dan mhux bil-maqlub xejn, inġiblek it-tape u isimgħu.

Issa qed nistaqsih jekk kemm-il darba tistax tgħidilna - u hawnhekk staqsewk u xorta ma ħriġtx minnha u hawn niċċalinġjak tgħidilna - meta hu previst illi t-taħdidiet uffiċjali ta' Malta u l- Komunita' jibdew.

Issa fit-13 tax-xahar immorru għand Douglas Hurd, imbagħad inġibu ftit kliem garbat b'mod diplomatiku u ninterpretawh bi kliem taljanizzat li ma jifhmu ħadd, u ngħidu li għamilna xi ħaġa.

Għidilna x'inhu t-time-frame tagħkom?

Meta taħsbu illi dan il-pajjiż se jibda diskussjonijiet bis-serjeta' biex jagħmel kuntatti veru mal- Komunita'?

Qabel jitneħħew il-problemi ta' l-istituzzjonijiet li jridu jiġu rranġati fil-Komunita', u qabel ikunu lesti l-affarijiet ma' l-EFTA, jidher li Malta m'għandhiex ċans tibda titkellem.

Nerġa' ngħid, jekk xi ħadd minnkom joqgħod jinterpretana li qed nieħdu gost, ngħid li intom ipokriti għax dan mhu veru xejn.

Aħna m'aħniex qegħdin ngħidu illi aħna kontra l-Ewropa għaliex din hija l-opinjoni li żera' l- Gvern meta kien fl- Oppożizzjoni, illi aħna vixxeralment kontra tagħhom.

Dan mhu veru xejn.

Ħallik minn ta' Kajjin u ta' Abel.

Il- Ministru għadu kemm semma li qabel il-Kroazja u s- Slovenja ma kenux parti mill-Ewropa, li aħna konna ngħidu li l-Ewropa mhix dik li tgħidu intom, mhix it-12-il pajjiż biss.

L- istorja tatna raġun, l- Ewropa hija l-Ewropa li qed tinfetaħ, li tkellimna fuqha s-snin ilu u tkellimna fuq ħafna affarijiet oħra grazzi għall-Onor.

Mintoff.

Qed nieħu gost nisma' lill- Onor. De Marco jitkellem fuq il-Mediterran.

Ftakru meta aħna konna qegħdin nipprovaw indaħħlu l-importanza ta' Malta fuq l- istampa strateġika tad- dinja u dħaktu bina għaliex domna ħames xhur inzommu l- konferenza ta' Helsinki wieqfa.

Minagħlikom irredikulajtuna!

Issa kulħadd jippoppa sidru u jiftaħar li issa dan il-konċett ġie mdaħħal kullimkien, li jekk ma jkunx hemm sigurta' fil- Mediterran m'hemmx sigurta' fl- Ewropa.

Lanqas tistħu tgħiduhom dawn l-affarijiet!

Kemm taħsbu li l- poplu huwa baħnan u jinsa!

Taħsbu li l- poplu m'għandux gazzetti miġburin b'lura?

Taħsbu li m'hawnx min jiftakar u jaqra?

Allura għalfejn issa f'daqqa waħda sirna l-pampaluni ta' l- Ewropa?

Issa sirna l-pampaluni wkoll tal-Mediterran f'daqqa waħda.

Mr Speaker, jien ħadt gost li l-Prim Ministru uża ton kawt fil-konferenza stampa, għaliex issa huwa umiljat u jrid jew ma jridx dan l-aġġettiv ikollna ngħiduh bilfors.

Għax meta wieħed ma jkunx umiljat, kieku jħabbar xi ħaġa jew jippjana xi triq.

Jien semmejt il- Mediterran, semmejt l- Ewropa ta' għada u semmejt ukoll l- Ewropa ta' Abel u Kajjin għaliex dawn hemm kienu.

U min jinteressah jaqra d-diskors li għamel l-Onor.

Mintoff fl- 1978 fil-Kunsill ta' l-Ewropa, meta intom tlajtu organizzati biex tfixkluh u fejn huwa għajjar lill-Ewropa li m'għandhiex ruħ ...

(Onor. Membri: Hear, hear).

Illum l-Ewropa m'għandhiex ruħ u ma tiġiha ħniena minn ħadd.

L- Ewropa jimpurtaha biss mill-but tagħha u jimpurtaha minn min għandu l- ġid.

Pajjiż jidħol fis-select club ta' l-Ewropa meta jridu huma u mhux meta jrid hu.

Jien naqbel ma' dak li ntqal li Malta għandha kredenzjali tajbin, imma x'jiswew il- kredenzjali?

X'jiswa li int trid tiżżewweġ jekk il-parti l- oħra ma tridtx taf bik?

Jiena qed nieħu gost li jidher li l- poplu jaf x'inhu jiġri.

U anke fil-Partit Nazzjonalista issa hemm reazzjoni kbira, Mr Speaker.

Meta taqra x'qed jinkiteb fil-gazzetti issa, tara ċerti diverġenzi ta' opinjonijiet.

U jekk wieħed jaqra x'kiteb Roderick Pace li huwa esponent importanti ħafna tal-Partit Nazzjonalista l- bieraħ f'"The Sunday Times", dan bħal dak il-bniedem li issa xeba', bħal dak il-bniedem diżilluż u bħal dak il-bniedem li qata' qalbu, qal: Ejjew narmu kollox, ejjew ninsew dawn il-ħafna inizjattivi internazzjonali - hawnhekk qed jirreferi għal dawk l- inizjattivi ta' l-extra territorial spaces li kienu għamlu, il-Law of the Sea u affarijiet hekk li huma tajbin u allaħares ngħidu li huma ħżiena - ejjew ma nimlewx rasna bil-problemi tar-reġjun tal- Mediterran imma ngħaddsu rasna għall-Komunita', insibu postna hemmhekk u noqogħdu kwieti.

Din hi r-responsabbilta', li inti qed tinża' ...

U nixtieq li l-Prim Ministru jgħid jekk jaqbilx ma dan it-tip ta' ħsieb minn membru tad- delegazzjoni li llum stess kellha laqgħa ma' l- Inter Services Group tal- Komunita'.

Nispera li dawn l- affarijiet qalhomlhom ħalli jkun jafu kemm dan għandu sens miftuħ u kemm għandu opinjonijiet kbar tal-politika internazzjonali.

Nerġa' ngħid, nitlob lill-Prim Ministru jgħidilna ċar u tond jekk jaqbilx, jew inkella jiċħad dak kollu li kiteb Roderick Pace, għax dan la jagħmel ġieh lill- ebda Malti u lanqas lill-ebda politiku fil- Mediterran, li kif ftaħar l-Onor.

De Marco, għandu identita' Mediterranja, u jgħid li kulma rridu nagħmlu aħna hu li naraw fejn se nsibu postna fl- Ewropa, ikollna assigurazzjoni tal-fondi, inqassmu ċ- ċejċa lin-nies u noqogħdu kwieti.

Din hi l-identita' li qed nagħtu lil dan il-pajjiż.

Din hi l-politika li n-nies li jikkontribwixxu għall-formazz- joni tal-politika Nazzjonalista qed jesprimu fil-gazzetti.

Dan li kiteb niżżel ismu, għax kieku kien anonimu ma nistgħux ngħidu min hu.

Illum kien hemm ieħor li kiteb u ħareġ bl-istess ideat pero' dan ma ssugrax jikteb ismu.

Dan ifisser li f'jumejn biss diġa' qed naraw din id- disfatta fil-partit u qed jiġri bħal meta l-bniedem ikun xeba' jogħla u jitla' biex jipprova jitla' mas-sur u mbagħad jinduna li ma jistax u jgħid li aħjar jagħmel għarix taħt is- sur u joqgħod hemm għall-kwiet.

Il- politika Nazzjonalista hija politika ta' disfatta, politika ta' umiljazzjoni, politika li bilfors iġġib l-istmerrija tal- pajjiż u vot ta' sfiducja mill- kbar nett min-naħa tagħna.

Grazzi.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, quddiemna għandna mozzjoni ta' sfiduċja fil- Gvern.

Effettivament dak li smajna s'issa f'din il-Kamra llejla, juri b'mod ċar kif taħsibha l-Oppożizzjoni dwar ir-relazzjonijiet ta' Malta u l-Komunita' Ewropea.

Din hija espressjoni totali ta' sfiduċja fil-poplu Malti.

Iż-żewġ kelliema ewlenin, il-Kap u l- Viċi Kap tal-Partit Laburista għadhom kemm staqsewna b'enfasi kbira kif se jgħix il-poplu tagħna jekk nidħlu fil- Kommunita' Ewropea.

L- Oppożizzjoni qed tgħid li Malta qatt ma tista' tidħol fil- Komunita' Ewropea.

L-Onor.

Vella għadu kemm qal li għalissa u l-Onor.

Sant qal li għall-20 sena li ġejjin.

Dawn iridu li aħna nibqgħu ngħixu b'dan il-mod u jekk aħna nipprovaw, b'xi mod, noħorġu mill-ambitu tal-mod kif qed ngħixu, allura t-Tarzna tagħlaq, is- sajjieda u dawk li jaħdmu fil-biedja se jmutu bil- ġuħ u l-industriji jagħlqu.

Dawn ma jindunawx li b'dan l- atteġġjament juru l-isfiduċja kbira tagħhom fil-poplu tagħna?

Jien ma nagħtihomx tort, għax effettivament f'iktar minn 16- il sena li damu jiggvernaw, bil-politika tagħhom ġabu lil pajjiżna pajjiż bla xogħol, pajjiż tallab, bil-ħaddiema jaħdmu nofs ġimgħa u b'qalbhom maqtugħha u pajjiż illi kien tilef il-fiduċja fih innifsu.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Il-bidla kbira li wettaqna fil-ħames snin li għaddew kienet eżżattament li erġajna tajna fiduċja lill-poplu tagħna fih innifsu.

U għalhekk jien naqbel ma' xi kummenti li saru mill-Oppożizzjoni llejla, fis- sens li meta wara s-summit ta' Lisbona ħarġu ċerti interpretazzjonijiet tal-konklużjon- ijiet tal-Kunsill Ewropew, il- poplu Malti bi ħġaru beda jistaqsi x'inhi din id- deċiżjoni.

Kien hawn min tah l-impressjoni li għalqulna l- bieb ma' wiċċna.

Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni, bil-mozzjoni tiegħu hekk qed igħid, li l- pajjiż jinsab umiljat.

Huwa veru li meta l-poplu Malti, sema' din l-interpretazzjoni tad-deċiżjoni, fil-ġranet li għaddew kienet fuq fomm kulħadd il-mistoqsija dwar x'se jiġri minn Malta u dan għax il- Maltin iridu jħarsu 'l quddiem b'fiduċja u jkunu parti minn din l-Ewropa li teżisti u li qegħda tissawwar.

(Onor. Membri: Hear, hear) Veru li hawn din il-preokkupazzjoni fost il-poplu Malti li tinħass kullimkien, għax lill- popli Malti aħna tajnih viżjoni, għidnielu li hu kapaċi u li se nwassluh sal-Komunita', u allura meta jisma kliem bħal dak li hawn miktub f'din il- mozzjoni, żgur li jinkwieta.

Kieku l-poplu Malti jaqbel ma' dak li qed igħidu huma u kieku veru l-bieb tal-Komunita' Ewropea ġie magħluq għal Malta, żgur li ninkwetaw.

Allura xogħolna hu li lill-poplu tagħna ngħidulu li dak li aħna emminna fih għadu possibbli, għalkemm mhux faċli u qatt ma kien faċli.

Aħna nappellaw lin-naħa l-oħra biex tkun sinċiera u tgħid il- fatti.

Huma jemmnu jew ma jemmnux fil- Komunita' Ewropea u fl-Unjoni Ewropea li għadha m'għaddietx?

L-Onor.

Vella qal ħażin, għax meta jiġi ratifikat it-Trattat ta' Maastricht, il-Komunita' Ewropea ma tibqax tissejjah Komunita' Ewropea imma tibda tissejjah Unjoni Ewropea.

(Interruzzjonijiet) Inti għidt li diġa' hija Unjoni Ewropea, imma llum għadha mhijiex.

Mr Speaker, lill-poplu Malti aħna ngħidulu li għandna funzjoni.

Għalkemm aħna veru poplu żgħir, m'aħniex se mmutu bil-ġuħ.

Kull darba jsemmulna lill-ħaddiema tal-Tarzna u jgħidulna li t-Tarzna se tagħlaq.

Imma possibbli ma jafux li l-Komunita' għandha għajnuna biex lill-industriji li jistgħu jsiru effiċjenti tgħinhom ħalli jsiru effiċjenti?

It-Tarzna tagħna bi tmexxija tajba tkun effiċjenti u tieqaf fuq saqajha, u aħna se nwasluha biex tieqaf fuq saqajha, kif se nwasslu wkoll lill-Malta Shipbuilding.

(Onor. Membri: Hear, hear) Mr Speaker, aħna se naslu, pero' rridu noqogħdu attenti x'aħna ngħidu.

Allaħares kellna napplikaw il- prinċipju li kien japplika l- Gvern l-ieħor - u quddiemna hawn ħafna li kienu ministri f'dak il-Gvern - u ngħidu: Kif jista' jkun li se tagħlaq industrija u tkeċċi 80 ruħ?

Dawn kienu jaraw kif jagħmlu biex iżommuha fuq saqajha billi jekk tkun tagħmel is-sapun, per eżempju, iwaqqfu l- importazzjoni tas-sapun minn barra.

Jekk ikunu jridu jagħmlu t-toothpaste, ma jħallux toothpaste minn barra jidħol f'Malta.

Dik kienet il- politika industrijali tal-Gvern l-ieħor.

Lil industriji bħal dawk il-Komunita' ma tgħinhomx, u tagħmel sew.

Imma lil min irid ikun effiċjenti tgħinu bis- sħiħ.

Possibbli l-Onor.

Alfed Sant ma jafx x'ġara fi Spanja, fil-Greċja u fil- Portugal?

Ma jafx bl- investimenti kbar li saru hemmhekk?

Mela niġu nbeżżgħu lin-nies li se tagħlaq it- Tarzna jew xi industrija?

Jekk xi industija mhijiex kapaċi tfendi - u l-poplu Malti llum qed jerfa' piż li jammonta għal miljuni ta' liri biex dik l- azjenda ma tagħlaqx - dan ma jistax jibqa' sejjer għall- eternita'.

Mat-Tarzna aħna konna ċari meta għamilna ftehim li fih żmien stipulat, li qbilna li huwa żmien biżżejjed biex min imexxi, imexxi sew u t-Tarzna tkun tista' tqum fuq saqajha.

Kieku ilna fil- Komunita' mhux dawk il-flus biss li qed nagħtu konna nagħtuha, imma forsi konna nkunu f'pożizzjoni aħjar ħalli ngħinu lit-Tarzna tkun fuq saqajha qabel m'hemm ippjanat li tkun.

X'inhu sewwa sew l-argument ta' l-Oppożizzjoni?

Jien issa mħawwad iktar milli kont qabel ma dħalt hawnhekk illejla.

L- Oppożizzjoni taqbel li xi darba, għaxar snin jew 20 sena oħra, Malta tkun b'saħħitha biżżejjed ekonomikament ...

Għax din hi r-raġuni.

Dawn qed igħidulna li ekonomikament ma nifilħux insiru membri fil- Komunita'.

Ara l-pajjiżi tal- Komunita' mhux hekk qed igħidulna.

Meta l-Kummissjoni Ewropea bagħtet ir- rapport tagħha ma qalitx li Malta mhijiex kapaċi ekonomikament biex tidħol fil-Komunita', anzi qalet li Malta ma tippreżenta l-ebda insurmountable diffi- culty.

Il-Komunita' għandha fiduċja f'pajjiżna iktar milli għandu l- Kap ta' l- Oppożizzjoni, l-Onor.

Alfred Sant.

Fl-24 ta' Ġunju, il- Kummissjoni tal-Komunita' bagħtet ir-rapport tagħha lill- Kunsill Ewropew u fil-parir tagħha qalet li Malta ma tippreżentax insurmountable economic difficulties.

Diversi nies importanti li nafuhom iż- żewġ naħat u li qegħdin fil- burokrazija tal-Komunita' qalulna f'wiccna li aħna f'dawn il- ħames snin għamilna l- mirakli f'pajjiżna, li l- pajjiż nbidel u issa jiflaħ jidħol fil-Komunita'.

F'ħames snin ma kienx lest li jidħol membru fil-Komunita'.

Xi ħadd staqsa għaliex dan il-Gvern li tela' tliet darbiet bil-wegħda li jitlob li Malta tissieħeb fil-Komunita' Ewropea m'għamilx id- domanda għas-sħubija fil- bidu nett.

Aħna fl-1987 ma applikajniex għaliex dak inhar wrietna pajjiż imfarrak, pajjiż li ma kellux l-istrutturi meħtieġa biex nistgħu nidħlu u ma ridniex immorru u flok ma jgħidulna kif qalulna issa li ma kienx hemm insurmountable difficulties igħidulna kif qalu lit-Turkija li jridu jistennew għax pajjiżhom għadu lura.

Illum għandna dokumentat mill- Kummissjoni li pajjiżna tant għamel progress f'dawn il- ħames snin li għaddew illi l- ekonomija, l-istrutturi u l- qasam soċjali tagħna huwa tali biex pajjiżna jista' jiġi ntegrat fil-Komunita' Ewropea.

Din hija l- verita'.

Lill-Onor.

Alfred Sant, nitolbu jagħamlilna dikjarazzjoni ċara issa, mhux x'jaħseb hu - għax il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għandu ħabta jikteb b'mod prolifiku sew u ħafna drabi meta jikteb jew jirrispondi għal xi intervisti li jsirulu jgħid li "This is my personal position" ...

Hu kkwota wkoll - u din niġi għaliha aktar 'il quddiem - xi dikjarazzjonijiet li għamilt jien.

Nista' nagħmel referenza għal xi dikjarazzjonijiet li għamel hu u ngħid, per eżempju, li ilu sejjer biha li m'għandux fiduċja fil-pajjiż.

F'artiklu f'"L-Orizzont" tat-3 ta' April ta' l-1987 dwar progress fir- relazzjonijiet bejn Malta u s- Suq Komuni kien kiteb li:

"Il-Mexxejja tal-Partit Nazzjonalista għadhom mitlufa fil-ħolm dwar għaqda ta' Malta ma' l- Ewropa".

Mhux dak illi ġara issa.

L- Onor. Alfred Sant qed igħid: "L-Ewropa?

Malta m'għandhiex ċans".

Kitibha fl-1987.

Għaliex?

Niġi proprju għall-aħħar dikjarazzjonijiet illi għamel aktar 'il quddiem fejn tinduna li din dejjem kienet it-trend tal-ħsebijiet tiegħu.

Per eżempju, fil-"Weekend Chronicle" ta' l-20 ta' Frar, 1988 kien hemm miktub:

"There is a likelihood that if only to get rid of the "irritant" of having to think about the possibility of Maltese membership of the European Community, Community representatives will dangle the idea of developing first a Customs Union between the two parties".

Issa qed naraw għaliex.

L- Onor. Sant il-ħin kollu qed igħid li Malta m'għandhiex tidħol fil-Komunita', Malta m'għadhiex kapaċi tikkompeti.

U diġa' għamel il-forecast fl- 1988 ...

Meta mort Brussels f'Lulju tas-sena l-oħra kellimt lill- President tal- Kummissjoni Jacques Delors - u għidt x'għidna u fuqiex tkellimna - u tkellimt ma' ħafna nies oħra dak iż-żmien ukoll, fosthom mal-Prim Ministru tal-Belġju Martens u ma' diversi commissioners ta' dak inhar.

Jien nixtieq naf hu x'mar jagħmel.

Dwar x'qalulu, tana xi hint.

Issa hu x'qalilhom?

Jien nitolbu li joħroġ it- trasparenza kollha hawn u jgħidilna meta sena ilu waqt illi jien kont qed inkellem lil Jacques Delors hu x'mar jagħmel hemm, lil min kellem u x'qalilhom dak inhar.

Jien naħseb illi qalilhom dak illi jikteb fil-gazzetti.

Meta jien mort biex inressaq il-każ ta' Malta skond il-mandat illi tani l-poplu għal tliet darbiet, l- Onor. Sant kien Brussels ukoll, u jien nistiednu jgħidilna x'qalilhom dak inhar u x'kienet il-pożizzjoni tiegħu.

It- tendenza f'dawk id-dikjarazzjonijiet - u nerġa' ngħid għamel ħafna - li dejjem għamel l- Onor. Sant, jiġifieri l- leitmotiv dejjem kien li Malta mhix tajba għall-Komunita'.

Jekk naqra "The Times" ta' l-4 ta' Novembru, 1989 "E.C. Contractual Obligations" ...

X'għamel dak inhar?

F'dan il- Parlament konna qed niddiskutu l-liġi biex nagħmlu levies fuq affarijiet importanti.

X'konna qed nagħmlu?

Konna qed nagħmlu pass 'il quddiem biex nippreparaw ruħna biex inkunu nistgħu nidħlu fil-Komunita'.

Sibna sitwazzjoni fejn f'dan il- pajjiż biex timporta xi ħaġa kien ikun hemm il-Ministru u jrid jiffirmalek, u jkun hemm it-timbru tad-dipartiment li juri li għandek liċenzja.

Aħna din qlibniha u għidna li ħlief fejn hemm bżonn nikkontrollaw għal raġunijiet ta' saħħa u affarijiet oħra, l-liċenzji spiċċaw u għidna li ċerti affarijiet jistgħu jibqgħu jidħlu f'Malta.

Pero' biex nipproteġu lil dawk il-ħafna industriji li fi żmienhom kienu jgħixu biss għax kellhom protezzjoni assoluta, aħna għidna li ma rridux industriji bħal dawn imma rridu industriji li jekk għandhom bżonn għajununa fil-bidu nagħtuhiel- hom imma jekk mhux kapaċi jfendu għal rashom, aħjar ma jiftħu xejn.

U allura minħabba li sibna sitwazzjoni, nerġa' ngħid ta' esklużżjoni totali ta' oġġetti li jikkompetu ma' prodotti Maltin, aħna ħriġna b'din l-idea.

Aħna dan għamilnieh u l-Komunita' taf għaliex spjegajnielha li mhux qegħdin nimponu xi dazji, imma qed nieħdu miżura temporanja għax hemm bżonn nirristrutturaw l-ekonomija tagħna, għax hemm bżonn li ma nibqgħux niddependu fuq l-għajnuna kostanti mill- Gvern u għax hemm bżonn li min jiflaħ u għandu ċ-ċans li jkun b'saħħtu ngħinuh u min mhux saħħtu jagħlaq.

U hekk ġara.

Kien hawn tant fabbriki tat- tessuti li għalqu!

Imma għall- grazzja t'Alla nistgħu ngħidu li l-ħaddiema kważi kollha li spiċċaw minn dawk il-fabbriki sabu xogħol ieħor.

Anzi llum hawn id-diffikulta' li f'dak is-settur tat-tessuti m'hawnx nies biżżejjed biex jaħdmu!

Imma meta l-Onor.

Sant kiteb dan l-artiklu fl-14 ta' Novembru ta' l-1989 f'"The Times" ta' Malta, huwa kkritika lill-Gvern li kien qiegħed igħaddi dik il- liġi.

Fl-aħħar paragrafu qal:

"The Government seems to believe that all it needs is a blaze of high- sounding rhetoric ..."

- u mhux l-ewwel darba li użaw il-kelma rhetoric

"... about European aspirations while the bread and butter issues are left to fend for themselves.

So we have the spectacle of a major Bill, the Local Manufacturers (Promotion) Bill, moving through Parlament in full contradiction of contractual obbligations freely assumed with the EEC by the Government only last December."

Meta waqt li f'dan il-Parlament konna qed ngħaddu liġi li huwa stess igħid li hija the Local Manufacturers (Promotion) Bill, meta għal żmien temporanju mponejna levies biex nipproteġu u nsaħħu l-industriji li jidhrilna li jistgħu jibqgħu fuq saqajhom, hu kiteb li aħna qed niksru l- ftehim mal- Komunita'!

Imma aħna l-ftehim mal-Komunita' ma ksirniehx għax jafu li dik hija parti mill- politika tagħna biex inkunu nistgħu nifilħu nikkompetu meta nidħlu fil-Komunita' Ewropea.

Imma l-Onor.

Sant mhux hekk interpretaha dak inhar, Mr Speaker.

Wieħed jista' jibqa' għaddej u nsibu li fit-23 ta' Marzu, 1990, f'"L- Orizzont", f'artiklu ieħor ta' l-Onor.

Alfred Sant intqal :

"Sa mill-bidu nett kienu wissewna li din materja teknika li żgur iddejjaq lin-nies.

Imkebbeb f'din it-twissija, żgur li kien il-parir, iddejquniex wisq.".

Qed igħid li l-Kommunita' qed igħidu lilna li rridu nidħlu: Iddejqunhiex wisq.

Nagħmel riferenza oħra għal rapport ieħor datat 28 ta' Marzu, 1990 li kien jismu: "MLP seeks new relationship plan with EEC" fejn fost affarijiet oħra kien hemm li:

"Dr. Mifsud Bonnici, saying that if such a proposal was made the EEC would accept it immediately, added that the agreement would also be beneficial from the political point of view."

Illum jiġu jbellgħulna li għamlu żewġ pamphlets, li kellu f'idejh l-Onor.

George Vella, illi huma superfiċjali għal kollox, u jgħidulna li għamlu studji kbar u rriżultalhom li ma jaqblilniex nidħlu fil-Kommunita!

Dan m'hu veru xejn.

Din hi l-pożizzjoni li kellhom huma.

Il-kap ta' l- Oppożizzjoni ta' dikinhar, qal bl-iktar mod ċar li huma lill- Kommunita' jgħidulha li aħna mhux se nidħlu membru, għax aħna żgħar wisq, aħna m'għandniex dawn l-ambizzjonijiet, lilna agħtuna daqsxejn ta' għajnuna u noqogħdu kwieti.

U l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici qal li jaċċettawha mill- ewwel.

Dażgur li jaċċettawha mill- ewwel.

Dak li trid int, li tibqa' fejn int. Int pajjiż Ewropew u għandek id-dritt, skond it-trattat ta' Ruma, u anke skond it-trattat il-ġdid ta' Maastricht li ssir membru sħiħ tal-Komunita'.

Għaliex hemm min jiddejjaq li Malta żgħira, li din il-biċċa blata - kif isejħilha l-Onor.

Sant f'artiklu ieħor - kapaċi timxi.

U żgur, jgħidulek tiġi ma saqajna!

Oqgħod barra!

Din hi l-proposta tal-Labour Party.

U forsi għalhekk għorku jdejhom issa, għaliex qed jinterpretaw kif qed jinterpretaw id- deċiżjoni ta' Lisbona.

U din se nerġa' naqraha:

cioe' li jżommuna barra, ngħidu li rridu u ma jagħtux kasna!

X'differenza tkun ġewwa!

Tant hi differenti, Mr Speaker ...

(Interruzzjonijiet) (Agħjat)

Niġi aktar 'il quddiem fit-30 ta' Novembru tas-sena l-oħra, proprju lejliet l-elezzjoni.

Kien hemm ir-rapport f'"L- Orizzont" tat-30 ta' Novembru 1991 li kien igħid li bil- politika tal-Malta Labour Party, pajjiżna jista' jinnegozja fi żmien qasir mis- Suq Komuni.

Dażgur li tinnegozja, l-aktar jekk tirrinunzja għal dak li hu dritt tiegħek skond it- trattat u tgħidilhom kif reġgħu qalulna llejla li aħna żgħar wisq u m'aħniex kapaċi!

(Interruzzjonijiet) F'dan is-sens veru li hemm konsistenza min-naħa tal- Kap ta' l-Oppożizzjoni imma hija konsistenza negattiva.

Fit-12 ta' Ġunju, 1990 meta l-Onor.

Sant jekk m'inix sejjer żball kien qed jirrispondi wara wieħed mill-Kunsilli Ġenerali tagħna fejn kont tkellimt jien, reġa' qal li the European Community is not Europe u qal hekk:

"In this context, Labour should continue to dispel the well lubricated myth that the European Community is Europe.

No, it is not.

The EC is one important but partial way by which the European reality is organised."

Mr Speaker, huwa veru li l- Ewropa mhijiex il-Komunita' Ewropea biss, imma huwa veru li l-Ewropa hija l-kalamita li qed tiġbed, tista' tgħid lill- pajjiżi kollha ta' l-Ewropa u rridu nifhmu għaliex.

Ilum anke dawk il- pajjiżi li kienu jsejħulhom ta' l-Ewropa ta' Abel u li lill-Komunita' Ewropea kienu jsejħulha l- Ewropa ta' Kajjin, qegħdin fil- queue biex jissieħbu fis-Suq Komuni wieħed wara l-ieħor.

Dawn anke fil-Komunikat tal- Kunsill Ewropew f'Lisbona issemmew fejn intqal li l- Ungerija u ċ- Ċekoslovakkja jridu jidħlu u r-Rumanija u l- Polonja huma interessati kif kienet interessata wkoll il- Jugoslavja, imma dawn għad fadlilhom biex jidħlu.

Għaliex dawn mhux bħal Malta; fil- preżent they present insurmountable difficulties.

Fil-fatt qalulhom li jridu jistennew imma għall-aħħar tas- seklu, jiġifieri sa seba' snin jew tmien snin oħra, jisperaw li dawn ukoll ikunu parti minn din l-Ewropa li kienu jsejħulha ta' Kajjin.

Meta wieħed isegwi l- pożizzjoni tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni isib li hemm xi ħaġa li tispjega l-atteġġjament li ħa llejla.

Huwa reġa' kiteb fl-4 ta' Frar ta' din is-sena, proprju erba' xhur ilu, u qal:

"The truth is that the measures which are needed for Malta to fit as member into EC rules and regulations, imply the destruction of much of Maltese industry."

Araw l-isfiduċja li għandu l- Partit fl-Oppożizzjoni anke issa fil-pajjiż tagħna.

U din hija l-fehma tiegħu, għax dan mhux rapport imma artiklu miktub minnu.

Il-Kummissjoni Ewropea mhux hekk qalet, anzi għandha fiduċja fl- industrija tagħna iktar milli għandu l-Onor.

Alfred Sant.

Dan jidher bil- miktub mir-rapport tal- Kummissjoni datat 24 ta' Ġunju, 1992.

Aħna nafu li hemm diffikutajiet imma dawn bdejna naffrontawhom.

Huma jgħidulna li m'għamilna xejn, imma aħna għamilna diversi affarijiet, fosthom strutturi fil-Gvern.

Kif għidt drabi oħra f'dan il- Parlament, aħna għamilna segretarjat fil-foreign office li għandu dover preċiż li jimmoniterja dak li qed jiġri fil-Komunita' u jara aħna x'għandna bżonn u żgur li għamilna.

Mhux talli min hu responsabbli f'kull Ministeru qed jagħti każ ta' dak li jrid isir biex nippreparaw ruħna ħalli nsiru membri tal- Komunita', talli għamilna ħafna iktar minn hekk.

Illum qegħdin fil-pożizzjoni li eżaminajna b'attenzjoni - u dan mhux xi sigriet - l-advice li tat il- Kummissjoni fuq l-Awstrija u rajna x'għad fadlilna nirranġaw biex il-pożizzjoni tagħna tkun dejjem aħjar.

Aħna qegħdin nirristrutturaw is-sistemi tat- taxxi tagħna u qegħdin naraw kif indaħħlu s-sistema tat- taxxa fuq dak li tonfoq biex nikkonformaw mal-pajjiżi l- oħra.

Jiġifieri żgur li qed naħdmu, pero' l- Oppożizzjoni qed tgħix fil-ħolm jew fis-sħab u ma tafx eżattament x'qiegħed jiġri.

Imbagħad fit-30 ta' Marzu l- Onor. Alfred Sant ġie intervistat minn "The Times" u dan ir-rapport kien iġib it- titlu "Pragmatism, The Best Approach - MLP Leader".

Li tkun prammatiku, li teżamina s- sitwazzjonui u tiddeċiedi fil- konkret huwa tajjeb, pero' rridu noqgħodu attenti għaliex jekk tissostitwixxi l- prammatiżmu għall-prinċipju, jekk inti lest li lill- pajjiż tittrattah skond dak li jaqbillek f'dak il-mument biss iġġib diżastru.

Allura kieku l-Onor Sant, imexxi lil pajjiżna, diżastru jkollna.

Fl-aħħar ta' dik l-intervista huwa rapportat li qal:

"The people in the mandate they gave have given their mandate for the Government to continue its negotiations or open them.".

Hawnhekk rajna bidla sostanzjali għax għall-ewwel darba l-Kap tal-Partit Laburista, l-Onor.

Sant, irrikonoxxa li effettivament, almenu l-aħħar elezzjoni kienet mandat lil dan il-Gvern biex ikompli jew jiftah n- negozjati, Mr Speaker.

Allura x'hemm wara dan l-atteġjament ta' l- Oppożizzjoni?

Mhux igħidu li huma kontra l-Komunita' jew li dan huwa żball kbir li qed isir fid-dinja tal-lum.

Għall- kuntrarju jien nissottoskrivi b'mod iktar qawwi milli smajna s'issa min-naħa ta' l- Oppożizzjoni li d- dinja nbidlet u qegħdin naraw illi d-dinja nbidlet.

Il-funzjoni li kellha din il-Komunita' Ewropea qegħda tikber u fis-snin li ġejjin se tkompli tikber.

Aħna rridu li tkompli tikber u rridu li ma tibqax Komunita' Ewropea, imma ssir Unjoni Ewropea, biex ikollha funzjoni politika akbar milli għandha illum.

X'qal l-Onor.

Alfred Sant f'intervista li dehret f'"The Sunday Times" tal- 5 ta' April ta' din is-sena?

Min kien qed jintervistah qallu:

"But one gets the impression that the political vision of United Ewrope is missing from your policy on the European Community."

L-Onor.

Alfred Sant irrisponda:

"In my opinion you cannot have a politcal vision in Malta unless it is tied to the reality lived by the people.

The reality is that we are living on a small island, a rock ...",

- blata sejħilha l-Onor.

Sant -

"... and it's almost inconceivable that you have a third of a million people living under the conditions enjoyed by the Maltese society.".

Jiġifieri l-Onor.

Sant qed igħidilna li biex dan il-pajjiż ikompli jgawdi l- livell ta' ħajja li għandna għax aħna blata allura ma nistgħu naspiraw lejn l-Ewropa, u rridu nikkuntentaw b'li għandna għax jekk nipprovaw nidħlu fl- Ewropa flok immorru 'l quddiem se mmorru lura.

Mr Speaker, il- verita' hi li l-Oppożizzjoni taf illi l-futur qed jurina li din l-Ewropa se tkun forza politika mhux biss forza ekonomika u hemm bżonn li pajjiżna jkollu jifforma parti mill-Ewropa fis-snin li ġejjin.

Dan jafuh l-Oppożizzjoni, pero' jinkwadrawh kif għadni kif ikkwotajt lill- Onor. Alfred Sant, fl-aspett li aħna żgħar wisq u effettivament il- Kummissjoni fir-rapport tagħha qabdet ukoll - kif nista' ngħid kien mistenni - ma' dan l- argument, u meta titkellem fuq Malta u Ċipru flimkien - apparti dak li qal l-Onor.

De Marco qabel li f'paragrafu 30 tal-parir tagħhom qalu li Ċipru għandu l-problemi interni tiegħu li naturalment fiċ- ċirkostanzi ma tantx jikkwalifikaw għall-membership - igħidu li:

"In the case of Malta and Cyprus, the adoption of the Community's acquis would appear to pose no insuperable problems, however both are very small states ...".

Nimmagina li l-Onor.

Sant, is- sena l-oħra qalilhom li aħna a rock, aħna m'għandna xejn, u ngħixu bil-ħniena t'Alla.

Ngħixu bil-ħniena ta' Alla, pero' bil-ħidma tagħna wkoll.

Ikompli hekk:

" ... and the question of their participation in the Community institutions would have to be resolved in appropriate manner in accession negotiations.

The Commission will address this question in its opinion on these countries' applications.".

X'inhuma jgħidu l-pajjiżi tal- Komunita'?

Dawn qed igħidu li Malta hi matura biex issir membru tal-Komunita'.

Aħna għandna l-Kunsill Ewropew fejn il-kapijiet tal-Gvern tal- pajjiżi membri jiltaqgħu darbtejn fis-sena u jiddeċiedu ħafna affarijiet.

Bħalissa hemm 17-il kummissarju tal- Komunita'.

Malta jkollha d- dritt li jkollha l-kummissarju tagħha.

Qalu li dan hu pajjiż żgħir.

Il-Komunita' s'issa għadha tiddeċiedi b'consensus, bil-vot ta' kulħadd.

Allura ndaħħlu lil Malta?

Lill-Onor.

Vella ngħidlu li: għadna nġorru l-piż ta' dak li għamlu huma.

U żgur li dellna tqil!

U jgħidulna f'wiċċna li dellna tqil.

U dan mhux għal li qed nagħmlu aħna imma għall-istorja tas-16-il sena tagħkom.

Forsi l-Onor.

Sant seta' fittex iktar fil-fond tad-dikjarazzjonijiet li għamilt jiena tul is-snin u kien isib li meta lili staqsewni jekk jien inqisx jekk Malta hijiex matura biex tidħol fil-Komunita', dejjem għidt iva, u meta kienu jgħiduli jekk hemmx diffikulta' kont ngħidilhom li jista' jkun hemm diffikultajiet istituzzjonali.

Għax kif qal l-Onor.

Sant, kulħadd ifittex l-interessi tiegħu.

U almenu parti mill- gvernijiet fil-Komunita' qed jaraw l-interessi tagħhom.

L-Onor.

Sant f'wieħed mill- artikli li qrajt f'inverted commas - qal "irritant".

Dan xi jfisser?

Nistiednu jispjegali xi tfisser.

Tista' tfisser minħabba l-mod intransiġenti tagħna.

Dan huwa argument li nifhem li jista' jitqajjem, u mhux se naċċetta li jgħidulna li aħna pajjiż żgħir, aħna blata bi 360,000 ruħ.

Intom tridu tiġu tgħidu li aħna jkollna bżonn il-vot tagħkom, u jekk jogħġobkom ma tagħtuhulniex, allura l- affarijiet ma jimxux?

Intom tridu li meta jmisskom il- presidenza, ikollkom il- presidenza?

Aħna qed ngħidu li rridu noqogħdu għar-regoli li hemm u qegħdin ngħidu li filwaqt li l-Oppożizzjoni ma tridx tidħol fil-Komunita' għal raġunijiet ekonomiċi, il- Komunita' qed tgħidilna biex nidħlu u mbagħad naraw jekk ikollniex il-presidenza.

Għalhekk hija għarukaża din il- mozzjoni, Mr Speaker, u għalhekk tħammrilna wiċċna.

Għax l-Oppożizzjoni mhux qed tara l-interess ta' Malta, imma qed tara l-interess ta' ħaddieħor.

U dan mhux aċċettabbli f'pajjiżna.

(Onor. Membri: Hear, hear) Għalhekk aħna mhux talli se nivvotaw kontra dak li hemm f'dik il- mozzjoni, imma talli huwa dmir tagħna li dik il- mozzjoni nemendawha biex tirrispekkja l-verita' tas- sitwazzjoni f'pajjiżna.

Għalhekk, Mr Speaker, se nressaq din l-emenda:

"Ħassar il-kliem kollu wara l-kliem "Illi minħabba l-mod irresponsabbli" u daħħal flokhom dan li ġej:

"mħawwad li bih l- Oppożizzjoni qegħda tesprimi ruħha dwar ir- relazzjonijiet ta' Malta mal-Komunita' Ewropea, din il-Kamra:-

(1) tħeġġeġ lill-Gvern biex ikompli bl-isforzi tiegħu biex Malta tissieħeb bħala membru sħiħ, kemm jista' jkun malajr, fil-Komunita' Ewropea u eventwalment fl- Unjoni Ewropea skond il- mandat rikonfermat lilu fl- elezzjoni tat-22 ta' Frar, 1992 kif jitlob l- interess nazzjonali;

(2) tistenna li l- Oppożizzjoni ma ftixkilx it-twettiq tal-mandat mogħti lill-Gvern mill- elettorat;

(3) tikkonferma l-fiducja fil-Gvern.""

Mr Speaker, jien għidt li din l-emenda tirrifletti l-verita' tas- sitwazzjoni.

L-ewwelnett, diġa' għidt għaliex l- atteġġjament ta' l- Oppożizzjoni huwa irresponsabbli pero' se nikkjarifika iktar.

L- atteġġjament ta' l-Oppożizzjoni huwa rresponsabbli f'dan il- mument kritiku għax filwaqt li huwa veru li qed tingħata ċerta interpretazzjoni lid- dokument finali ta' Lisbona li ma tirriflettix il-verita' tas- sitwazzjoni, l-Oppożizzjoni minflok ma qegħda tikkontradixxiha - kif għamilt jien fil- press conference li tajt nhar il-Ġimgħa u kkontradixxejt dik il-verżjoni ta' l- interpretazzjoni bil-fatti u biċ-ċitazzjonijiet kemm ta' dak li ntqal fil-Commission u kemm dak li qal il-Kunsill Ewropew - qegħda tirreaġixxi billi tagħmel mozzjoni ta' sfiduċja f'dan il-Gvern.

Għalhekk l- atteġġjament huwa ta' Oppożizzjoni irresponsabbli, għaliex minflok ma jaraw l- interessi tal-poplu Malti, evidentement qegħdin jaraw interessi li mhumiex l-aħjar interessi tal-poplu Malti.

Mr Speaker, jien qed ngħid li dan huwa mod imħawwad u mod irresponsabbli.

L-ewwelnett jien nirringrazzja lill-Onor.

Sant talli ġie hawn u beda jiċċitali x'għidt jien fl-1977.

Kemm jien, kemm il-Partit tiegħi kif ukoll dan il-Gvern minn dejjem konna konsistenti, mhux fl-1977 meta beda hu.

Jekk l-Onor.

Sant imur lura għall-1967, isib li f'dan il- Parlament, il- Gvern immexxi minn Dr. Borg Olivier kien qal li kien beda bid- diskussjonijiet - u hu jaf għax dak iż-żmien kien impjegat fil-Foreign Office - u diġa' kien qal li l- interess ta' Malta huwa li xi darba 'l quddiem - u dak iż- żmien veru kien għadu xi darba 'l quddiem - issir membru sħiħ tal-Komunita' Ewropea.

Dak iż- żmien konna għidna li se nibdew bit-trattat ta' assoċjazzjoni, saru d-diskussjonijiet fuqu u ġie ffirmat f'Malta fil-5 ta' Diċembru, 1970.

Dak iż-żmien il-Malta Labour Party kien għamel kritika mill-iktar qawwija u meta għamilna l- famuża debate f'dan il- Parlament, kienu ddiskrivewh bħala qassata.

Jiena għidt li kellu bżonn ikun hawn ħafna qassatat bħalhom għax kienu tajbin ħafna u wrejna x'kien il- frott tagħhom.

Jien niftakar preċiż x'konna għidna dak inhar.

Imbagħad fl- 1971 kien hawn il-bidla fil-gvern u jien għadni kif irreferejt għall-piż li għadna nġorru u għall-kredibilita' tal-pajjiż minħabba dak li ġara dak iż- żmien.

Fl-1979, aħna għamilna mozzjoni għax il-Gvern ta' dak inhar ma kienx jaf fejn kien sejjer, ma kienx kapaċi jiddeċiedi u jgħid li t-triq tagħna hija t-triq għall-Ewropa u dak inhar aħna tajnih salvauomo.

Fis-16 ta' Frar, 1979, mill-Oppożizzjoni aħna pprovajna ngħidulu li din kienet it- triq għax minbarra r- raġunijiet ta' l-ekonomija - li kienu u għadhom importanti - aħna konna qed nifhmu x'qed jiġri f'din l-Ewropa.

U dak inhar aħna għidna li l- Komunita' Ewropea bdiet b'sitt pajjiżi, imbagħad l- Ingliżi tħajru u De Gaulle sabbtilhom il-bieb ma' wiċċhom, reġgħu applikaw u reġgħu sabbtulhom il-bieb ma' wiċċhom, imbagħad fl-aħħar daħlu.

Għaliex?

Għax fl-aħħar il-Parlament Ingliż ikkonvinca ruħu li dak kien hemm bżonn għal pajjiżhom, u gvern wara l-ieħor baqgħu jipprovaw isieħbu lil pajjiżhom sakemm daħlu.

Imbagħad, Mr Speaker, il-Komunita' kibret u l-membri saru disgħa.

Fiż- żmien li konna approvajna dik il-mozzjoni kienu għadhom disgħa, pero' diġa' kienu għaddejjin id-diskussjonijiet dwar il-Grecja, li fil-fatt imbagħad daħlet ukoll bħala membru.

Wara daħlu l-Portugal u Spanja u dak inhar rajna li din l-Ewropa qed tikber, qed tiġbed lejha lil dawk il- pajjiżi li kienu taħt id- dittaturi u qed tieħu funzjoni importanti, mhux biss għall- Ewropa stess, imma għar- relazzjonijiet internazzjonali kollha.

Aħna konna ngħidulhom biex jiftħu għajnejhom, u dan għidnihulhom bil-miktub f'dik il-mozzjoni, Mr Speaker.

Aħna għalhekk konna wżajna l- espressjoni "salvauomo", u għalkemm ma ħadux is-salvauomo għal kollox, xi ħaġa ħadu, għax almenu s-sena ta' wara għamlu forma ta' ftehim mal-Gvern Taljan.

Mr Speaker, sa l- elezzjoni li għaddiet stess il- Kap ta' l-Oppożizzjoni ta' dak inhar kien igħid "Le għall- Ewropa", anzi darba kien qal li jekk aħna nagħmlu ftehim hu jħassru, u ħareġ bil- ħmerijiet ta' l-AIDS, tal-Mafia u ħmerijiet oħra.

(Interruzzjonijiet)

Il-poplu Malti ħa r-ruħ meta ra bħala kap ġdid lill-Onor.

Alfred Sant, li kien ħafna iktar realistiku, jew kif iddeskriva lilu nnifsu, prammatiku.

U l-prammatiżmu tiegħu wasslu biex jirrikonoxxi li dan il-Gvern għandu mandat.

Pero' xi ftit tat-taħwid għad għandna wkoll, għax biżżejjed naqraw il-ħarġa tal-bieraħ ta' "The Malta Indepedent" fejn f'paġna 17 insibu li:

"Luckily for us all, half the people of this tiny ..."

- u m'hemmx dubju li aħna żgħar, imma jekk noqogħdu ngħiduha ż-żejjed, nimpressjonaw ruħna -

"... but free land is still adamant on refusing to join the European Community ..."

- u dan ma nafx minn fejn jirriżultalu -

"... as members, unless the offer is extended to the entire Mediterranean region.".

Issa li aħna qegħdin fil- Mediterran huwa fatt ġeografiku u kulħadd jaf li aħna għandna kull interess fil-Mediterran.

Imma jien ma nafx jekk din il- pożizzjoni espressa l-bieraħ minn wieħed mid-Deputati tal-Partit tiegħu fil- gazzetta hijiex il-pożizzjoni ta' l- Onor. Afredd Sant u tal-Partit tiegħu.

Jekk il-pożizzjoni tiegħu m'hijiex li aħna nidħlu biss jekk jidħlu l- pajjiżi kollha tal-Mediterran jew almenu l-offerta għad-dħul fil- Komunita' ssir "to the entire Mediterranean region", nistiednu biex meta jirrispondi jgħid li din hija biss il-fehma ta' deputat partikolari u bl- ebda mod ma tirrifletti l- pożizzjoni tal-Partit tiegħu.

Mr Speaker, hawn għandi notamenti li għadni lanqas bdejt nikkonsultahom dwar id- diversi rimarki li saru llejla.

Pero' hemm certi affarijiet li naħseb li għandi ngħid xi ħaġa fuqhom.

L-Onor.

Vella rrefera għad-diskors li jien għamilt fil-bidu nett tal-Leġislatura l-oħra, meta laqqajt lill- ambaxxaturi kollha akkreditati għal Malta.

Dak inhar għidtilhom li l-Gvern tbiddel u aħna se nkunu Gvern li jgħid dak li jemmen u jemmen dak li jgħid għax aħna m'aħniex ipokriti.

Sa mill-ewwel xahar wara l-elezzjoni jien kont għidt li aħna nemmnu li l- interess nazzjonali jitlob li aħna nsiru membri sħaħ tal- Komunita'.

Dak iż-żmien hekk għidna, issa hekk qed ngħidu, hekk se nibqgħu ngħidu, u mhux se mmorru għall-metodi antiki tar- rikatt.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dak kien ifisser dak id-diskors.

Imma l-Onor.

Vella xi kkwota minnu?

Qal li jien għidt li Malta m'għadhiex the unsinkable aircraft carrier.

Jien għid li allaħares jibqgħu jirreferu għal Malta, kif għamel Churchill, bħala l-unsinkable aircraft carrier!

Dak iż-żmien spiċċa u jien għidtilhom li dak iż-żmien spiċċa mhux għax iddeċieda l-Gvern Malti, imma għax fl-1987 diġa' konna qed naraw il-perjodu tad-detente bejn l-Unjoni Sovjetika u l- West, imbagħad kellna l- ġustizzja storika li laqqajna liż-żewġ Presidenti ta' l- Amerika u ta' l-Unjoni Sovjetika f'pajjiżna.

(Interruzzjonijiet) Ġew hawn Malta meta jien kont il-Prim Ministru u int kont il-Kap ta' l-Oppożizzjoni (Interruzzjonijiet) F'pajjiżna qalu li spiċċat il-konfrontazzjoni u spiċċaw iż-żmenijiet tad- dinja maqsuma fiż-żewġ blokki.

Lill-Onor.

Vella ngħidlu li meta aħna vvotajna fl-1987 għall-emenda fil-Kostituzzjoni, iddefinejna x'inhi n- newtralita'.

Kienu jużaw il- kelma "ekwidistanza" bejn iż- żewġ superpowers, pero' kien redikolu - u aħna aċċettajniha għax iċ-ċirkostanzi hekk kienu jitolbu - li ma jidħlux il- vapuri Amerikani u l-vapuri Russi fid-Drydocks tagħna, għax id-dinja kienet maqsuma.

In- newtralita' li vvotajna għaliha aħna, dejjem għidnilha newtralita' kif iddefinejniha aħna, sui generis, igħidu bil- Latin.

(Interruzzjonijiet) Dik se nżommha jien, dak li hemm fil-Kostituzzjoni nirrispettawh u dak qatt ma fixkilna u wisq inqas se jfixkilna issa milli nidħlu fil-Komunita'.

Jekk taqraw x'qalet il-Kummissjoni fl-24 ta' Ġunju, issibu li fuq Malta ma semmietx in-newtralita', pero' fuq il-każ ta' l- Iżvizzera, ta' l-Iżvezja u tal- Fillandja qalet:

"... and its compatibility with the common foreign and security policy is however a particular concern.",

U nifhem għaliex a particular concern.

Għax meta għandek l- Iżvizzera, per eżempju, huwa l-iktar pajjiż newtrali bl- iktar mod assolut, li ftit ilu kellhom referendum biex jidħlu fil-United Nations u l-poplu vvota kontra, u issa huma wkoll deħlin fil-Komunita'.

Imma possibbli li ta' l-Oppożizzjoni ma jridux jiftħu għajnejhom, Mr Speaker?

Illum il-Kummissjoni qed jgħidu a particular concern, għax jekk tmur bid- definizzjoni tan-newtralita' li għandhom fl-Awstrija u fl- Iżvizzera, allura veru it is of particular concern u jridu jaraw kif se jiffittjaw meta jidħlu fil-Komunita'.

Pero' għal Malta, Mr Speaker, għax konna għaqlin, dak m'għandux ikun u jien nittama li ma jkun ta' ebda ostaklu biex Malta ssir membru sħiħ tal- Komunita'.

Mr Speaker, dan huwa żmien ta' realiżmu, żmien li nkunu nafu x'qed jiġri madwarna.

Id- dinja, nerġa' ngħid, inbidlet.

Semmejt il-meeting bejn Bush u Gorbachev f'Malta fl-1989.

Kulħadd jaf x'ġara wara, fejn kien hemm il-kollass totali ta' dawk il-pajjiż li kontu tgħidulhom il-pajjiżi ta' Abel u dawk kollha qegħdin fil-queue biex jidħlu fil-Komunita' għax din il- kalamita qegħda tiġbidhom.

Imma kif ma tarawx li pajjiżna għandu bżonn li ma jkunx pajjiż appendiċi tan-naħa t'isfel, maqtugħ għalih innifsu, imma parti minn din l- entita' li qegħda ssir madwarna?

Kif jista' jkun ma tirrealizzawx li din hi t-triq li veru għandu bżonn pajjiżna?

Kemm intom verament prammatici u ma tarawx 'il bogħod minn imneħirkom?

Il-mozzjoni tagħkom nerġa' ngħid, hija mozzjoni ta' sfiduċja fil- poplu Malti.

Il- mozzjoni li ppreżentajtu llum hija mozzjoni ta' mistħija għax flok qegħda tħeġġeġ lill-Gvern biex ifittex l-interessi nazzjonali, qegħdin taraw sa mneħirkhiom u qegħdin tgħidu li Malta mhijiex kapaċi, hija żgħira wisq, Malta hija biċċa blata, kif qal l-Onor.

Sant, u din il-biċċa blata ma jistax ikun li jkollha dritt li ssemma leħinha fil-Kunsill Ewropew.

Din il- mozzjoni tagħkom hija ta' mistħija u jien nistieden lill-Onor.

Sant biex jikkorreġi l-impressjoni ħażina li taw huma stess, u jkollu l-kuraġġ jiddikjara bl- iktar mod ċar li huma wkoll jaqblu li Malta ssir membru sħiħ tal-Komunita', għalkemm għadu mhux il-mument, pero' hemm għandna nwasslu lil pajjiżna.

Hekk nifhem li hi l- pożizzjoni uffiċjali tal-Partit Laburista, għalkemm mhijiex ta' l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici, u nitlob lill-Onor.

Sant jikkonfermaha.

MR SPEAKER: Grazzi.

Min jissekonda l-emenda tal-Prim Ministru?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-ħin li fadal huwa kollu għad-dispożizzjoni tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni biex jagħmel il-winding up.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, jiena ma tantx ninqala' biex ngħajjat u ma tantx ninqala' għar-retorika ta' l-avukati, u nista' nibda b'fatt kajman, b'xi ħaġa li jgħidu l-Ingliżi: The road to hell is paved with good intentions.

It-triq għall- infern hija ċċangata bl- intenzjonijiet tajba.

Illum il-Prim Ministru tana illustrazzjoni ċari li hemm ukoll in-naħa l- oħra ta' din l- istorja, jiġifieri li t-triq għall-infern hija ċċangata wkoll bl-intenzjonijiet ħżiena.

M'hemmx dubju li ħafna mill- affarijiet li ntqalu llejla min-naħa tal-Prim Ministru huma mibnija fuq intenzjonijiet ħżiena, u fuq spostamenti arbitrarji ta' dak li għidna aħna.

L-argument kollu li dak li qed ngħidu aħna b'xi mod joħroġ minn xi sfiduċja fil- poplu huwa derizorju u lanqas biss hemm bżonn li wieħed jieqaf fuqu.

Jien nieqaf fuq punt wieħed.

L-istess bniedem li ilu dawn is-snin kollha jisħaq fuq il- fiduċja, kellu l-wiċċ tost, f'Jannar ta' din is-sena, ipoġġi f'ismu u f'isem il- Partit tiegħu din id- dikjarazzjoni fil-manifest elettorali tal-Partit Nazzjonalista:

"Ninsabu fiduċjużi li Malta se tkun fl-ewwel grupp ta' pajjiżi li jidħlu fil-Komunita' Ewropea.".

Illum ma kellniex ħlief krib hawnhekk, u fil-fatt qed jaqblu li Malta mhijiex dieħla ma' l- ewwel grupp ta' pajjiżi Ewropej.

Allura kif nistgħu nagħtu kas jew nemmnu lil xi ħadd li jitkellem fuq il- fiduċja f'dan il- kontest?

Dan huwa bniedem li għamel dawn is- snin kollha jitkellem fuq il- fiduċja, u fil-fatt m'għandu fiduċja xejn, iżda qed jisfiduċja u jinganna lill- poplu Malti.

Mhux aħna qed ngħidu li l-Gvern umilja ruħu f'Lisbona, imma qed igħiduh l- osservaturi kollha barranin.

Nista' wkoll inpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra rapport ta' "The Financial Times" tad-29 ta' Ġunju, straight minn Brussels, li jgħid dan dwar il- laqgħa ta' Lisbona.

"The leaders chose diplomatic language to ease any disappointment on the part of Turkey, Cyprus and Malta.

These three poorer southern countries have been told they must stay in the EC's waiting room, even though they all applied to join the EC before any of the EFTA states.".

Hekk iridu l-Prim Ministu lill- pajjiż tagħna, fil-waiting room tal- Komunita'?

U dan jidher ferħan, qisu xi ħadd li mar il- knisja biex jiżżewweġ, l- għarusa ma dehritx u hu qed jistenna fis-sagristija u jfaħħar lill-għarusa li għadha kemm daħket bih quddiem kulħadd!

(Onor. Membri: Hear, hear) Fuq dan l-istess suġġett, din il-ġimgħa l- magazine "Newsweek" qal:

"Unsurprisingly, the summitteers agreed with the Commission to put off membership negotiations with poorer candidates such as Turkey, Cyprus and Malta.".

Jiġifieri dawn qed jaċċettaw li l-Kummissjoni lilna qalgħethielna tal-fqar u tista' taqbiżna.

Imma l-Prim Ministru assolutament ma jimportahx minn din il-ħaġa, u qed ikompli jinsisti li t-triq tiegħu hija t-triq li ddaħħal lil Malta fl-Ewropa u fil- Komunita' Ewropea.

Biex jiġġustifika l-fatt li dam tliet snin jistenna biex japplika ħalli Malta tidħol fis-Suq Komuni, semma l-piż li kellu u li wiret minn qabel l- 1987.

Dan huwa argument li ħadd m'hu se jifhmu u ħadd m'hu se jaċċettah, u fil-fatt huwa mod ieħor li juri li dak li qed jagħmel il-Prim Ministru huwa bbażat fuq intenzjonijiet ħżiena.

Għax ma kien hemm xejn li jżomm lill-Prim Ministru Malti li fl-1987 japplika minnufih ħalli Malta ssir membru tal-Komunita' Ewropea.

Sa tliet xhur wara li fl-1971 tela' l-Gvern Soċjalista ta' dak iż-żmien, u kien ikkritika t-trattat ta' assoċjazzjoni u qal li hu qassata, kienet saret applikazzjoni sħiħa għall-Komunita' - u fil-fatt jien kont wieħed min-nies li wassluha - li kienet tgħid ċar u tond li t-trattat ta' assoċjazzjoni li għandna mal- Komunita' mhuwiex tajjeb u li rridu nibdew negozjati minnufih.

Jiġifieri fl-1987 xejn ma kien iżomm lill-Prim Ministru Fenech Adami wara li daħal Kastilja milli jagħmel l-istess, ħaġa u jitlob li Malta ssir membru sħiħ tas-Suq Komuni, imma din m'għamilhiex u dam jistenna tliet snin.

Ir- raġuni li qed iġib, li hija l- piż li wiret, hija mill-ġdid mibnija fuq intenzjonijiet ħżiena, għax il-piż ħażin li kien qed iġorr ħażin kien il- piż taż-żerriegħa ħażina li waddbu n-Nazzjonalisti meta daru ma' l-Ewropa kollha jxerrdu s-sikrana dwar Malta.

Dak kien il-piż li kienu qed iġorru.

Aktar minn hekk, Sur President, hemm ir-retorika ta' disprezz li smajna llejla.

Hawnhekk għandna nies li jħossu u jaħsbu li huma biss għandhom raġun u li dak li joħorġu bħala stat ta' fatt u bħala verita', hija xi ħaġa li kulħadd għandu jaċċettaha.

Aħna ma naċċettawx l-argument li pajjiżna bilfors irid jidħol membru sħiħ tal-Komunita' Ewropea.

Aħna nħossu li l- Komunita' Ewropea hija fattur pożittiv u naqblu li l-membri tal-Komunita' Ewropea, fl- interess nazzjonali tagħhom, iridu jżidu l- unjoni tagħhom.

Imma l-interess nazzjonali ta' pajjiżna jitlob mod ieħor.

L- interess nazzjonali tagħna jitlob li ma nkunux membri sħaħ tal- Komunita', imma li jkollna l-eqreb relazzjonijiet possibbli, li jippermettulna nkomplu niżviluppaw il-politika u l-ekonomija tagħna.

Il-Prim Ministru semma qassata.

Jien ngħid li l- ġimgħa li għaddiet kellna qassata għall-Gvern Nazzjonalista għax wara dak iż-żmien kollu li kienu ilhom idaħħlu l-idea f'moħħ il-poplu li deħlin fuq ir-rubini fl- Ewropa, il-ġimgħa li għaddiet il- pajjiżi Ewropej qalulna li għalina l-bieb se jkun magħluq mill-inqas sa l-1997.

Din hija realta' li twassalna mill- ġdid lura għas-snin sittin.

Il-Prim Ministru pprova jgħid illi aħna qegħdin naqblu ma' l- Ewropej u qed ngħinu lill- Ewropej iżommu lil Malta barra mill-Komunita'.

Assolutament dan mhuwiex il-każ.

L- argumenti tagħna minn dejjem kienu jitilqu mill-interess nazzjonali, xejn aktar u xejn inqas.

Fil-fatt, kultant il- Prim Ministru nnifsu lanqas biss jinduna li meta jkun qed jitkellem dwar Malta, l-Ewropa, jew il-Komunita' Ewropea, l- argumenti li jġib ma jkunux argumenti mfassla fuq ir- realta' u l-interess Malti, imma jkunu mfassla u meħuda kompletament minn dak illi qed igħidu l-Ewropej.

Per eżempju, peress li l-Kummissjoni tal- Komunita' Ewropea qalet illi m'hemmx problemi insurmontabbli f'dak illi għandu x'jaqsam ma' l-ekonomija, il-Prim Ministru qal li dawn jaqblu magħna, u jekk nidħlu aħna, ma jkollniex problemi ekonomiċi.

Il-Prim Ministru, li ilu fil-poter ħames snin, joħroġ b'argumenti bħal dawn, Sur President!

Dak li kienet qed tgħid il- Kummissjoni kien li l-argumenti u l-problemi ekonomiċi ma jeżistux għall-Komunita' Ewropea.

Pero' għall-Komunita' Ewropea, aħna qisna nemusa fuq dahar ta' iljunfant.

Ħadd ma jista' jimmaġina li l-ekonomija Maltija tista' toħloq xi problema għall-ekonomija tal- Komunita'.

Imma biex minn dan twassal għall-argument illi allura ma jkunx hemm problemi għall- ekonomija ta' Malta, ci vuole!

Hawnhekk qed nagħmlu qabża mhux ta' immaġinazzjoni biss, imma qed nerġgħu mmorru lura lejn is-snin sittin, fejn kull ħaġa li kienet tintqal min-naħa Nazzjonalista kienet sempliċement tirrifletti l- ħsebijiet, il-moħħ u l- istruttura ta' ħsieb ta' pajjiżi li kellhom interess illi jiddominawna, iżommuna f'postna u ma jħalluniex niċċaqilqu minn fejn konna.

L-istess ħaġa tiġri meta l- Prim Ministru joħroġ bl- argumenti li aħna naqblu b'xi mod mal-problemi istituzzjonali li qed iqajmu l-Ewropej dwar id- dħul ta' Malta fil-Komunita' Ewropea.

Aħna qatt ma qbilna u ddiskutejniha magħhom, imma aħna smajna li huma kienu qed jiddiskutu b'dan il-mod.

Il- Prim Ministru qal illi jifhem illi huma jiddiskutu b'dan il- mod.

Sa ftit snin ilu, l-Prim Ministru kien jgħid li Malta trid tidħol bil- kondizzjonijiet ta' membru sħiħ mingħajr ma tkun a second-class citizen.

Illum minn kif tkellem, jidher illi diġa' ċċaqlaq minn dik il- pożizzjoni, u jidher ċar illi qed ikun hemm tidwir fil-kliem.

(Interruzzjonijiet) Daqskemm dawwart kliem int!

Inti speċjalista fit-tidwir tal- kliem! ...

Illum ħareġ ċar illi l-Prim Ministru diġa' qed jaħseb b'mod illi jkun lest jaċċetta anke bidliet istituzzjonali li jdaħħlu lil Malta bħala a second- class citizen.

(Interruzzjonijiet) Min janalizza dak li qal, min janalizza kif tkellem u min janalizza dak li ma qalx, jintebah li din diġa' qegħda f'moħħu.

Jien se nagħti eżempju wieħed ta' kif il-Prim Ministru diġa' aċċetta li nkunu second-class citizens.

Forsi ħafna nies għadhom lanqas tħajru jifhmu illi anke l-lingwa Maltija hija parti mill-mod kif tiddiskuti d-dħul ta' Malta fil-Komunita' Ewropea.

Kieku aħna nkunu membri sħaħ tal-Komunita', il- Malti jiġi aċċettat biex jiġu mfassla l-liġijiet tal- Komunita' jew se jkollna naċċettaw li jkun hemm lingwa oħra li tiddetermina l-liġijiet interni tagħna?

M'hemmx mistoqsija fuqha din, Sur President u l-Prim Ministru din diġa' ċedieha.

Fl-aħħar ta' Jannar ta' l-1989, f'intervista li ta lil riċerkatura Ġermaniża, Heike Bartoly l-Prim Ministru qal li jkun lest li ma jagħmilx il- Malti bħala mod kif il-lingwi u l-liġijiet ta' Malta fil-Komunita' jiġu riflessi.

Pero' issa diġa' aċċetta li l-Malti jċedih bħala mod kif il- liġijiet tal- Komunita' jkunu jieġu mfassla għal Malta.

Mhux ta' b'xejn illi waqajna lura għas-snin sittin.

Il-Prim Ministru qal li wara l-elezzjoni, jien għidt li għandna mandat biex ninnegozjaw.

Veru li b'mod prammatiku, wara l-elezzjoni jien għidt li fl-opinjoni personali tiegħi, la l-Partit Nazzjonalista kien rebaħ l- elezzjoni, kellu l- mandat mill-poplu biex jiftħu n-negozjati mal-Komunita' fuq il-bażi li semmew huma.

Imma dak iż-żmien żgur li ma kontx naf bil- ħadma li ħadmu lill- poplu Malti.

Stqarrija li saret fil-manifest elettorali tal-Partit Nazzjonalista kienet li jinsabu fiduċjużi li Malta se tkun fl-ewwel grupp ta' pajjiżi li jidħlu fil-Komunita' Ewropea.

Pero' llum, il-Prim Ministru bl-aktar mod isteriku, akkużana u qal li qed immorru kontra l-interess ta' pajjiżna fi żmien tassew kruċjali.

Dan il-kliem għadna kemm smajnih, u jekk kien hemm xi ħaġa isterika, kienet proprju dik.

Il-Prim Ministru għadu fiduċjuż jew le?

Fil- konferenza stampa li ta nhar il-Ġimgħa qal: "M'inix ottimist u lanqas pessimist."

Il-mod kif titfassal il-fiduċja f'dan iż-żmien huwa sempliċement inkredibbli, Sur President!

L-argument tiegħi huwa li jekk il- pożizzjoni tiegħi qabel kienet illi dan il-Gvern għandu mandat biex jinnegozja, issa dik m'għadhiex il-pożizzjoni tiegħi, għax il- mod kif qed jitmexxa dan il- pajjiż, bit-tlellix, bl- argumenti fiergħa, bl- affarijiet illi jkunu kollha taparsi fiduċji u gideb, sempliċement biex jidħku bil- poplu, ħareġ ċar f'dan il-każ u qed joħroġ ċar f'każijiet oħra.

Għalhekk jien m'inix lest aktar li naqbel illi għandhom mandat biex jinnegozjaw mal- Komunita'.

(Interruzzjonijiet) M'hemmx fiduċja!

Sur President, niġi għall- kwestjoni tal-kalkoli.

Il-Prim Ministru ilu snin sħaħ igħid li d-dħul ta' Malta fil-Komunita' Ewropea hija kwestjoni politika.

Kull meta pprovajna nwassluh għall-argumenti ekonomiċi, bħalma għamel illum, reġa' sfuma ruħu f'ħafna kliem li m'għandniex fiduċja fil- poplu, fl-industrija, fis- settur ta' l-offshore, eċċ. Sur President, m'hemmx dubju li l-binarju politiku falla.

Dak li ġara f'Lisbona l-ġimgħa li għaddiet, juri ċar li l-binarju politiku li fuqu l-Prim Ministru prrefera jibbaża l- argument tal-Komunita' matul dawn is-snin kollha, falla.

U dan mhux qed ngħidu jien biss, imma qed igħiduh il-ħbieb kollha tad-demokristjani Ewropej, fosthom il-grupp tal- Lussemburgu li m'aċċettax li Malta tidħol ma' l-ewwel grupp ta' pajjiżi li qed jinnegozjaw.

Nerġa' ngħid li l-binarju politiku falla, Sur President.

Ħalli niġu għall-binarju ekonomiku, għax il-Prim Ministru llejla, fl- opinjoni tiegħi bl-akbar irresponsabilita', reġa' pprefera jwaddab ftit ideat fl-arju, qisu torrero qed jiġri wara barri, u assolutament ma pprovax jifhem eżattament x'inhu l-argument ekonomiku.

L-argument ekono- miku m'għandu x'jaqsam xejn ma' fiduċja u sfiduċja, Sur President, imma jorbot ma' punt wieħed: Jekk Malta tkun membru sħiħ tal-Komunita', trid taċċetta li tapplika r-regoli kollha tat-tmexxija tal- Komunita' Ewropea, u din m'hemmx dubji dwarha.

Fi stqarrija wara l-oħra, il- mexxejja Ewropej qegħdin jinsistu fuq dan il-punt.

L- argument tagħna huwa li r- regoli li japplikaw fil- Komunita' Ewropea huma mfassla għal dawk il-pajjiżi li huma membri tal-Komunita' Ewropea.

Dawn ma jgħoddux għal pajjiżna għal raġuni waħda, għax huma regoli li huma tajbin għal pajjiżi kbar li għandhom ċerti riżorsi li aħna m'għandniex, bħalma huma r-riżorsi ta' nies, riżorsi ta' industriji u riżorsi ta' biedja.

Allura la aħna m'għandniex dawn ir- riżorsi, dawk ir-regoli ma japplikawx tajjeb għalina.

Kieku kellna napplikawhom, kif jrid japplikahom min ikun membru tas-Suq Komuni, l-ispiża tagħna tibda togħla, il-mod kif aħna nipproduċu l-affarijiet jogħla, il- produzzjoni tagħna ma tibqax kompetittiva, l- esportazzjoni tagħna tonqos u dak li għandu x'jaqsam mat- turiżmu jmur lura.

Dawn huma affarijiet li l- ebda prim ministru Nazzjonalista ma jista' jinnega, allavolja dejjem jippreferu jevitaw dawn l-argumenti.

Barra minn hekk, għandna dak il-qasam ekonomiku li jiddependi biss mis-suq Malti, li huwa protett, u li mhuwiex kompetittiv ma' l-oqsma internazzjonali.

Kieku aħna kellna napplikaw ir- regoli kollha tal-Komunita' Ewropea, kif ikollna napplikawhom jekk nkunu membri sħaħ tal- Komunita', dak is-settur protett lokali jisfaxxa.

Peress li l-ispiża tal- produzzjoni tagħna tkun baqgħet tiżdied, ma jidħol l-ebda investiment ġdid biex jikkompensa għal dak li nkunu tlifna.

Dan huwa s- scenario għal dak li wieħed jibni, huwa scenario loġiku li joħroġ mir- realta' Maltija u l-ebda ammont ta' retorika politika ta' l- avukati m'hi se toħroġ minnha.

L-argument l-ieħor, li llum ma semmihx il-Prim Ministru, huwa li biex jikkompensa għal dawn l-iżvantaġġi li jinqalgħu, il-Komunita' Ewropea tibda tagħti l-flus lill-pajjiż.

Pero' jien ngħid li l-Komunita' ma tagħti l- ebda flus lis- settur produttiv, imma l-flus imorru f'cohesion funds, f'social funds, f'regional funds, fi structural funds, u fil-budget tal- Gvern, biex jiffinanzjaw proġetti ta' infrastruttura li l-ebda wieħed minnhom neċessarjament ma jfisser żieda fil-kapaċita' produttiva tal- pajjiż.

Ir- riżultat tas-sħubija sħiħa ta' Malta fil-Komunita' Ewropea jwassal għal tnaqqis dirett fis-saħħa produttiva tal- pajjiż, għax is- saħħa produttiva tal-pajjiż ma tibqax aktar kompetittiva fuq is-swieq internazzjonali.

Tfisser ukoll li l-Gvern Malti jibda jirċievi ċerti ammont ta' flejjes fil-budget tiegħu.

Dan bl-ebda mod ma jikkompensa wieħed għall-ieħor, u l-ebda ammont ta' retorika u kliem sabiħ ma jikkompensa għal din il-ħaġa.

Il-Gvern Nazzjonalista ilu mill-1979 igħid li jrid idaħħal lil Malta membru sħiħ tas-Suq Komuni u għadu lanqas indenja ruħu jiffacċja din il- problema.

Għalhekk qed ngħidu li l-Gvern huwa irresponsabbli għax kull darba qed jaħrab mir- realta'.

Din hija realta' iebsa li tirrikjedi ċerti aċċettazzjonijiet min-naħa tagħna u l-Gvern Nazzjonalista baqa' jitma' lill-poplu Malti l-ħrejjef, kliem sabiħ u affarijiet li huma maħsuba biex jaljenaw.

Sur President, il-viżjoni għall-ġejjieni minn dan kollu li smajna llum hija viżjoni li fl-opinjoni tiegħi għandha tħalli lill-poplu Malti biered għal kollox.

Għax meta ġejna biex nitkellmu dwar x'irridu min-naħa l- oħra, ħlief is-soltu retorika dwar l-Ewropa ma smajniex u lanqas smajna, ħlief incidentalment, refer- enza għal pajjiżna, fejn jinsab pajjiżna, minn fejn ġej pajjiżna jew fejn sejjer pajjiżna.

Pajjiżna jinsab fin-nofs tal-Mediterran u ma jistax jiddefinixxi viżjoni għall-futur semplicement billi jgħid li se jsir bicca waħda mill-Ewropa.

L-argumenti kollha li smajna llejla min- naħa l-oħra, huma argumenti ta' inferiority complex, ta' nies li jibżgħu jiffaċċjaw ir- realta' bħala Maltin, u ta' nies li l-ħin kollu jqisu lilhom infushom - kif kienu qalu fil-Konferenza Ġenerali tagħhom - bħala li mhumiex Maltin, imma huma Ewropej.

Din hija xi ħaġa li forsi tappella għal certi nies, imma f'viżjoni għat-tul hija xi ħaġa li qed tagħmel deni kbir lill- identita' tagħna.

Aħna m'aħniex Ewropej biss, Sur President.

Aħna nies tal-Mediterran, u l- viżjoni li rridu nipproġettaw ma tridx tkun viżjoni ta' nies li jridu jaħbu l-identita' tagħhom f'identita ta' kontinent kbir, imma ta' nies li qed jaċċettaw ir- realta' li fiha jgħixu u li minnha ħarġu.

Il-Prim Ministru u sħabu m'għandhomx din il- viżjoni, imma jippreferu li jkunu taħt il-kappa ta' nies li forsi jidhru iktar fuq ix-xena internazzjonali, imma li fir- realta' mhumiex - u ma jistgħux ikunu - parti mill-identita' u mill- ħajja tagħna.

Il-ħajja tagħna m'għandhiex tkun marbuta biss ma' l-Ewropa, imma għandha tkun marbuta mar- realta' tal-Mediterran.

Din hija l-isfida tagħna, Sur President.

L-isfida tagħna hija li aħna naccettaw li bħala pajjiż, ma nistgħux semplicement norbtu ma' min jidher l- iktar sabiħ, l- aktar kbir u l- aktar qawwi, imma nkomplu naħdmu f'viżjoni għat-tul ħalli pajjiżna tabilħaqq jersaq u jkun parti mill-identita' aktar wiesgħa tal- Mediterran.

Issa din hija xi ħaġa li tinħass bħala xi ħaġa li mhijiex daqshekk centrali, u dan huwa l-kuraġġ politiku li għandna bżonn.

Aħna għandna bżonn il- kuraġġ politiku li naccettaw li mhux biss inħarsu lejn ħames snin jew għaxar snin oħra imma aktar fit-tul.

U dan ifisser li aħna bħala pajjiż nifhmu li għaddejna storja ta' poplu maqtugħ mir-realta' ġeografika fejn igħix.

Għax taħt il- Kavallieri, taħt il-Franciżi, taħt l- Ingliżi, u issa taħt in- Nazzjonalisti, kull ħaġa li qed issir qegħda tkun maħsuba biex lil din il-gżira norbtuha ma' naħa waħda biss tal-Mediterran.

Dan hu ħażin, Sur President, għax aħna ma nistgħux inkunu pajjiż li nkunu fruntiera sempliċement marbuta ma' naħa waħda biss.

Aħna rridu nkunu fiċ- ċentru u mhux fruntiera.

Għalhekk issa qed jispuntaw l-argumenti illi l- valur ta' Malta fil-Komunita' Ewropea huwa valur strateġiku.

Bħalissa qed iqum l-argument illi jekk l-Ewropa għandha tħares lejn pajjiżna biex iddaħħal lil pajjiżna fiha, l- argument huwa strateġiku, li Malta trid tkun bastjun ta' l- Ewropa kontra l- fundamentaliżmu, kontra l- Għarab, kontra l- Musulmani u kontra l-Afrika ta' Fuq.

Din hija r-realta' li qed tinxtered f'pajjiżna u tiġi proġettata f'pajjiżna.

Minn hawn toħroġ il-viżjoni tal-ġejjieni, viżjoni li jkollha l-kuraġġ tgħid lill- poplu Malti li hu jinsab fiċ- ċentru tal-Mediterran, li għandu jkun ħabib mill-kbar u mill-aktar qrib tan-North u tas-South, u għandu jaħdem biex din il-ħolma tintlaħaq.

Din il-ħolma mhijiex se tintlaħaq is- sena d-dieħla jew ħames snin oħra, imma se tintlaħaq għax trid tintlaħaq.

U teħux passi llum jew għada li jaħbu minnek dik il-possibilita' fil-futur.

Dan huwa l-kuraġġ li għandu jkollna aħna u li l-Gvern m'għandux, u ma jridx li jkollu, għax il-Gvern kulma jinteressah huwa, kif reġa' qal il- Prim Ministru, li hemm l- Ewropa, u allura nidħlu taħt l- umbrella tagħha.

Hemm viżjoni oħra ta' pajjiżna, hemm viżjoni iktar 'il bogħod, viżjoni li hija aktar kuraġġuża, aktar qawwija u aktar trid li jkollok rieda u ħila.

U din hija xi ħaġa li l-poplu tagħna jaf biha.

Id-dmir tagħna mhuwiex li nitilqu mal-moda, id-dmir tagħna huwa li minn dak li hemm madwarna, nieħdu l- aħjar li nistgħu fl-interess nazzjonali, u fl-istess ħin nersqu biex għall-quddiem inkunu fattur importanti u ewlieni fil-bini ta' soċjeta' Meditteranja, li tabilħaqq aħna nkunu c-centru tagħha u mhux fruntiera fiha u fil-bordura ta' ħaddieħor.

Ma rridx inwaddab aktar melħ fil-ġerħa kbira li għandu l- Prim Ministru.

Veru li ħbiebu umiljawh il-ġimgħa li għaddiet, u naħseb li ta' min jifhem għaliex umiljawh.

Sur President, umiljawh għar-raġuni illi ra kbir wisq u minflok innegozja kif kellu jinnegozja, ta kollox f'idejn ħaddieħor.

X'jiġri meta tmur għand xi ħadd u tagħtih kollox f'idejh?

Meta tmur għand xi ħadd u tagħtih kollox f'idejh mhux talli mhux se jistmak, u mhux talli se jwarrbek, imma talli jasal anke biex jumiljak.

Il-Prim Ministru, din il-ġimgħa u l- ġimgħa li għaddiet, nerġa' nirrepeti, kien qisu dak l- għarus li mar biex jiżżewweġ fil-knisja u għadu jistenna lill-għarusa fis- sagristija, u jgħid kemm l-affarijiet huma sbieħ.

Din hija xi ħaġa li lil pajjiżna tumiljah għax Gvern li huwa lest li jaċċetta umiljazzjoni bħal din u jibqa' għaddej qisu ma ġara xejn, mhuwiex Gvern ta' min jistmah.

U l- poplu issa qed jinduna x'inhi t-tattika tal-Prim Ministru Fenech Adami u ta' sħabu, fejn jikkontrollaw il- mezzi tal-kommunikazzjoni u jipproġettaw propaganda għadd- ejja l-ħin kollu li kollox sejjer tajjeb.

Meta l- affarijiet ma jmorrux tajjeb m'għandhomx il-ħila, il-kuraġġ jew il-fiduċja fil-poplu li jgħidulu li l-affarijiet mhumiex sejrin tajjeb.

(Agħjat) Ir-realta' hija li d-dħul ta' Malta fil-Komunita' Ewropea ġiet dejjem ippreżentata mill- Gvern Nazzjonalista bħala l- pedament tal-politika barranija tiegħu, imma wkoll bħala l- pedament tal-politika ekonomika u soċjali tiegħu.

Il-Gvern Nazzjonalista kien qed jaħseb li se jibda jinnegozja s-sena li għaddiet.

Dan qalu l-Prim Minsitru s-sena li għaddiet stess, iżda issa rriżulta li bl-umiljazzjoni ta' Lisbona, mhux veru li se jiġri hekk.

Għax qabel l-1996 mhux se jkunu mitmuma u mhux se jsiru r- riformi istituzzjonali tal- Komunita', li bihom se jkun hemm is-second class citizens fil-Komunita' - u li llejla l- Prim Ministru diġa' indika li lest jaċċettah.

Imbagħad jekk jibdew in-negozjati, dawn jibdew mill- 1997 'il quddiem.

Jiġifieri bejn issa u l-1997, l-politika tal-pajjiż u tal- Gvern qegħda f'vojt, dan huwa vojt li bilfors iqanqal sfiduċja fil- pajjiż.

Illejla l-Prim Ministru ma ta l-ebda indikazzjoni ta' x'beħsiebu jagħmel, imma sempliċement qal li se jipprova jidħol fl-ewwel pakkett ta' pajjiżi.

Jiġifieri bħal dak l-għarus li baqa' jistenna lill-għarusa li mingħalih se tiġi, il-Prim Ministru se jibqa' jistenna.

Imma waqt li hu se jistenna, il-pajjiż x'se jagħmel? x'se jsir mill-investiment?

X'se jsir mill-arranġamenti li għandu mal-Komunita'?

X'se jsir mill-investimenti finanzjarji fil-pajjiż?

X'se jsir mill-koperazzjoni finanzjarja tal- pajjiż?

X'se jsir mis-sigurta' tal-pajjiż?

X'se jsir mill-politika barranija tal-pajjiż?

Irridu nistennew.

Il-Prim Ministru ma ta ebda indikazzjoni fejn sejrin u l-mistoqsija qed tikber.

Il-Prim Ministru qal li daħħal il-levies - għalkemm din hija kontradizzjoni kbira - biex iressaq lil Malta aktar qrib tal-Komunita' Ewropea.

Hawnhekk mid-dehra għadu ħadd ma qallu li dawk il-levies illi daħħal huma in kontradizzjoni totali mal-legalita', ma' l- ispirtu u mal- mod kif għandu jiġi amministrat il-ftehim ta' assoċjazzjoni.

(Onor. Membri: Hear, hear).

X'se jiġri mil- levies f'dan is-sens?

X'se jiġri mis- sistema tal-biedja fil-pajjiż?

Il-bdiewa għandhom jibdew jippreparaw illi se jinqerdu bil-kompetizzjoni li ġejja wara l-1997?

L- industrija lokali, it-Tarzna u t-turiżmu, se jibqgħu jistennew sa l-1997?

Dan il- baħħ kif se nimlewh, Sur President?

Bħalissa l-Prim Ministru qal illi beħsiebu jibqa' jimbotta biex jidħol fl- ewwel grupp ta' pajjiżi.

Jien ngħidlu li m'għandux l-iċken ċans illi jibda jinnegozja qabel l-1997.

Sadanittant ikun hemm elezzjoni oħra u nimmaġina illi sa dak iż-żmien il-fiduċja li tkellem dwarha l-Prim Ministru, tkun inbidlet mhux ħażin, għax il-fiduċja kif qed jużaha l-Prim Ministru, hija fiduċja li hija bbażata fuq it- tiben, fuq ir-ramel u fuq il- baħħ.

Biex nagħlaq nixtieq nerġa' mmur lura lejn l-1979, meta fil-Gzira l-Onor.

Fenech Adami kien qal:

"Wasalna fil-bidu ta' Marzu u l-poplu Malti għadu ma jafx fejn sejjer.

Wasalna f'dan ix-xahar u lanqas il-popli l-oħra ma jafu fejn aħna sejrin.

Allura bilfors ikun hemm nuqqas ta' fiduċja u ta' investiment f'pajjiżna.

Bilfors illi pajjiżna ma jistax imur 'il quddiem kif nixtiequ.".

Din hija r-realta' bħalissa, Sur President.

L-ebda ammont ta' retorika ta' l-avukati ma tista' taħbiha u l-ebda duħħan m'hu se jaħbi r-realta' ta' kif qed isiru l-argumenti.

Jekk mhux għal dejjem, l-Ewropej ma jriduniex għalissa.

Din hija r-realta' illi waddbu l- Ewropej ma' wiċċ il-Prim Ministru ġimgħa ilu.

Din fehemha kulħadd f'pajjiżna u mid-dehra l-uniku wieħed illi ma fehemhiex huwa l-Prim Ministru li għadu qed jistenna, jittama u jittallab.

Aħna ngħidulu li ma naqblux ma' dan it-tip ta' tama, u ma' dan it- tip ta' talb, għax inqisuh li huwa tama u talb tal-mistħija.

Għalhekk umiljana u m'għandniex fiduċja fih, Sur President.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Issa ħalli nispjega daqsxejn lill-Kamra l- proċedura li se nużaw biex inkunu ċari kemm jista' jkun.

Jien se npoġġi l- ewwel il-mistoqsija fuq l- emenda mressqa mill-Prim Ministru.

Jekk dik l- emenda tgħaddi, wara npoġġi l- mistoqsija fuq il-mozzjoni kif emendata eventwalment.

Jien informat miż-żewġ Whips, illi hemm ftehim illi jekk tissejjah division fuq l-ewwel mistoqsija li npoġġi, din tittieħed wara ħames minuti.

Jekk imbagħad terġa' tissejjaħ division fuq it-tieni mistoqsija allura din tittieħed immedjatament.

Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Id-division tittieħed ħames minuti oħra.

Billi ntalbet votazzjoni, il- Kamra ġiet sospiża fid-9.30 p.m. u rriżumiet fid-9.35 p.m. meta vvotat hekk:

|VOTAZZJONI | | |NRU : 11 | | | | | |FAVUR: 34 |KONTRA : 31 | | | | |L-Onor. |L-Onor. | | | | |Bonello Du | Abela | |Puis George |Wistin | |Bonnici |Attard | |Josef |Montalto | | |John | |Bonnici |Bartolo | |Michael |Evarist | |Borg Tonio | Borg Carmel| |Cassar Joe | Brincat | | |Joseph | |Cuschieri |Brincat Leo | |Louis | | |Dalli John | Buhagiar | | |Charles | |Debono |Buhagiar | |Giovanna |Louis | |Deguara |Calleja Reno| |Louis | | |De Marco | Cilia Joe | |Guido | | |Falzon | Debono | |Michael |Grech Joe | |Fenech Adami| Farrugia | |Eddie |Michael | |Fenech Joe | Farrugia | | |Noel | |Frendo | Gatt George| |Michael | | |Galea Censu |Grech Edwin | | |S | |Galea Louis |Mangion | | |Charles | |Galea Mario |Micallef | | |Freddie | |Gatt |Mifsud | |Lawrence |Bonnici | | |Karmenu | |Gauci Borda | Mintoff Dom| |Lino | | |Hyzler |Mizzi Joe | |George | | | Mifsud | Moran | |Bonnici |Vincent | |Antoine | | |Mifsud | Muscat | |Bonnici Ugo |Philip | |Muscat |Nicholl Tony| |Claude | | |Muscat | Portelli | |Richard |Alfred | |Psaila | Refalo | |Savona |Anton | |Joseph | | |Refalo Louis| Sant Alfred| |Refalo |Sant Salvu | |Michael | | |Angelo | | |Rizzo Naudi | Schembri | |John |Adami Sandro| |Spiteri Carm|Spiteri Lino| |Lino | | |Tabone Anton| Vella | | |George | |Vella John | Vella | | |Karmenu | |Zammit Ninu | | |Zammit | | |Stanley | | |Zammit | | |Dimech | | |Francis | |

L-emenda għaddiet.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija l-mozzjoni kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division

MR SPEAKER: Din il-votazzjoni tittieħed issa stess.

Billi ntalbet votazzjoni, din ittieħdet dak il-ħin stess, skond il-ftehim milħuq aktar kmieni, u l-Kamra vvotat hekk:

|VOTAZZJONI | | |NRU.

12 | | | | | |FAVUR: 34 |KONTRA : | | |31 | | | | |L-Onor. |L-Onor | | | | |Bonello Du | Abela | |Puis George|Wistin | |Bonnici |Attard | |Josef |Montalto | | |John | |Bonnici |Bartolo | |Michael |Evarist | |Borg Tonio | Borg | | |Carmel | |Cassar Joe | Brincat | | |Joseph | |Cuschieri |Brincat | |Louis |Leo | |Dalli John | Buhagiar | | |Charles | |Debono |Buhagiar | |Giovanna |Louis | |Deguara |Calleja | |Louis |Reno | |DeMarco |Cilia Joe | |Guido | | |Falzon | Debono | |Michael |Grech Joe | |Fenech | Farrugia | |Adami Eddie|Michael | |Fenech Joe | Farrugia | | |Noel | |Frendo | Gatt | |Michael |George | |Galea Censu|Grech | | |Edwin S | |Galea Louis|Mangion | | |Charles | |Galea Mario|Micallef | | |Freddie | |Gatt |Mifsud | |Lawrence |Bonnici | | |Karmenu | |Gauci Borda| Mintoff | |Lino |Dom | |Hyzler |Mizzi Joe | |George | | |Mifsud | Moran | |Bonnici |Vincent | |Antoine | | |Mifsud | Muscat | |Bonnici Ugo|Philip | |Muscat |Nicholl | |Claude |Tony | |Muscat | Portelli | |Richard |Alfred | |Psaila | Refalo | |Savona |Anton | |Joseph | | |Refalo | Sant | |Louis |Alfred | |Refalo |Sant Salvu| |Michael | | |Angelo | | |Rizzo Naudi| Schembri | |John |Adami | | |Sandro | |Spiteri |Spiteri | |Carm Lino |Lino | |Tabone | Vella | |Anton |George | |Vella John | Vella | | |Karmenu | |Zammit Ninu| | |Zammit | | |Stanley | | |Zammit | | |Dimech | | |Francis | |

Il-mozzjoni, kif emendata, għaddiet

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Sur President, nipproponi l- aġġornament tal-Kamra għal- għada, t-Tlieta, 7 ta' Lulju, fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Mozzjonijiet

Mozzjoni dwar tiġdid u emenda għall-Att dwar it-Trasferiemnt ta' Artijiet tal-Gvern.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l- Kodiċi Ċivili - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l- Att dwar il-Promozzjoni ta' Prodotti Lokali - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l- Att dwar it-Taxxa fuq l-Income - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l- Att dwar it-Taxxa tal-Mewt u tad-Donazzjoni - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l- Att dwar Awtorita' dwar it- Trasport Pubbliku - Kumitat; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l- Att dwar il-Ħinijiet tax-Xogħol tal-Ħwienet u Bejjiegħa fit- Toroq - it-Tieni Qari.

MR SPEAKER: Grazzi.

Skond il-ftehim tal-Kamra ta' l-1 ta' Lulju, 1992, il-Kamra hija aġġornata għal għada, it- Tlieta, 7 ta' Lulju, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif kommunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.42 p.m. il-Kamra aġġornat skond il-ftehim tal-Kamra ta' l-1 ta' Lulju, 1992.

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

Turiżmu, Rata ta' imgħax brl,Turiżmu, Rata ta' imgħax daj,Turiżmu, Rata ta' imgħax TURIŻMU - RATA TA' IMGĦAX

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal- Finanzi: Hemm xi ħsieb li is- Settur Turistiku jibda igawdi minn rati ta' l-imgħax favorevoli fuq self komparabbli għal dawk applikabbli lill- industriji tal-manifattura i.e.

4% points taħt il-Bank rate massima ta' 8%?

ONOR.

JOHN DALLI: Skond Avviż Legali Numru 81 ta' l-1987, ir- rata massima ta' self kemm għall-industrija kif ukoll għat-turiżmu hija prattikament l-istess, jiġifieri ta' 7% ħlief fil-każ ta' advances li huma 1/2% anqas għall- industrija.

L-istruttura tar- rati ta' imgħax tiġi riveduta skond il-politika monetarja li tiġi stabbilita' minn żmien għal żmien.

Għalhekk nippreżumi li l- Onor. Membru qed jirreferi għas-self aġevolat taħt l- iskema ta' Inċentivi għall- Iżvilupp Industrijali li jinkludu rata ta' imgħax 4 punti taħt ir-rata ta' self normali applikabbli.

Ta' min jgħid pero' li dan huwa ntiż biss għall-proġetti industrijali li l-prodotti tagħhom huma mill-anqas 95% għall- esportazzjoni u mhux kull industrija tal- manifattura hija ntitolata għal dan it-tip ta' self b'irħis.

F'dan il- kuntest, tajjeb ukoll li nfakkar li fil- fatt is-Settur Turistiku diġa' jgawdi mill-iskema tal-Forward Buying Rate fl-isterlina għas- suq Ingliż.

HCEB brl,HCEB bodg,HCEB HCEB

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: Fid-dawl tal-kritika dejjem tikber għall-mod kif jaħdem l-HCEB, il-Gvern għandu xi ħsieb li jagħmel upgrading tal-funzjoni ta' dan il-board billi jagħtih aktar poteri biex jaqdi dmiru f'mod effettiv?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Jekk l-Onor.

Interpellant qiegħed jistrih fuq ir-rimarki ġeneriċi li għamel il-President tal-Assoċjazzjoni tal- Lukandi u Stabbilimenti ta' l-Ikel fid- diskors tiegħu lill-membri tal- MHRA nitlob lill-Onor.

Membru sabiex jissostanzja l- allegazzjoni li qed jagħmel.

Ninforma lill-Kamra li c- Chairman tal-HCEB kiteb lill- President tal- MHRA u għamillu l-istess mistoqsija.

Pensjoni tal-wens bare,Pensjoni tal-wens hyzg,Pensjoni tal-wens PENSJONI TAL-WENS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas- Sigurta' Soċjali: Jista' l- Ministru jikkonsidra li jsiru t-tibdiliet meħtieġa biex qraba li jieħdu ħsieb ħuthom ħandikappati (bi żvantaġġ socjali) jitħallsu l- beneficcji socjali li bħalissa jingħataw lill-ġenituri?

F'każi bħal dawn il-ġenituri jkunu mietu, b'hekk il-qraba jkollhom jieħdu ħsieb lil ħuthom.

ONOR.

GEORGE HYZLER: S'issa l-liġi tipprovdi li xebbiet u nisa romol li jkunu qed jieħdu ħsieb ta' qraba handikappati jistgħu japplikaw għall- għajnuna Soċjali, dik magħrufa bħala SAF.

Bl-introduzzjoni tal-Pensjoni għall-Wens, ulied sew jekk ikunu ġuvintur, xebbiet jew romol, jistgħu japplikaw għal din il-pensjoni fil-każ li jkunu qed jieħdu ħsieb ta' ġenituri ta' 'l fuq minn 60 sena li jkunu fis-sodod jew f'wheelchair.

Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant li din il- pensjoni tiġi estiża fil-każ ta' qraba li qed jieħdu ħsieb persuna ħandikappata, irid jiġi kkonsidrat fid-dawl ta' prioritajiet oħra li minn żmien għal żmien it-tibdil fis- soċjeta'li qed ngħixu fiha titlob mill- liġijiet soċjali tagħna.

Bdiewa,Talbiet għall-ħamrija farn,Bdiewa,Talbiet għall-ħamrija gatl,Bdiewa,Talbiet għall-ħamrija BDIEWA - TALBIET GĦALL-ĦAMRIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għan- Nutrizzjoni, Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm talbiet pendenti għall- ħamrija mill-bdiewa?

Kemm ilhom pendenti dawn it- talbiet u kif jiġu preferuti bdiewa minn oħrajn?

ONOR.

LAWRENCE GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hemm 'il fuq minn 200 applikazzjoni pendenti minn bdiewa jinġarru xi 4000 trakkijiet ħamrija.

Iż-żmien ta' kemm ilhom pendenti t-talbiet ivarja minn waħda għal-oħra.

Jiġu preferuti talbiet li jkunu kemm jista' jkun qrib minn fejn tkun qegħda titneħħa l-ħamrija biex tiġi limitata d- distanza u l-ħin tat- trasport.

Tingħata preferenza lil dawk il-bdiewa li jipprovdu trakkijiet huma stess u jkunu jistgħu jagħmlu użu mill-gaffa li tkun qegħda tgħabbi l- ħamrija fuq trakkijiet tad- dipartiment.

Priorita' tingħata wkoll għall-domanda ta' ħamrija mill- istess Dipartiment ta' l- Agrikoltura u Sajd jew Dipartimenti oħra tal-Gvern jew korpi Parastatali.

Bdiewa,Għajnuna finanzjarja farn,Bdiewa,Għajnuna finanzjarja gatl,Bdiewa,Għajnuna finanzjarja BDIEWA - GĦAJNUNA FINANZJARJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għan- Nutrizzjoni, Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet ic-cifra f'ammont finanzjarju għall-għajnuna li l-bdiewa ingħataw biex jixtru l-apparat għas-sistema drip irrigation matul il-perjodu ta' Mejju 1990 u 1991 u Mejju 1991 u 1992?

Kemm kien in-numru ta' bdiewa li ħadu l-għajnuna u kemm hemm pendenti?

Kemm huwa kalkolat il- persentaġġ li jonforq il-bidwi naturalment meta jitnaqqas is- sussidju tad-dipartiment biex jibda jaħdem bis-sistema ta' drip irrigation?

ONOR.

LAWRENCE GATT: Is-somma li ngħatat lill-bdiewa matul il-perjodu minn Mejju 1990 sa Mejju 1991 bħala għajnuna finanzjarja biex jixtru apparat tat-tisqija bid-drips kienet ta' Lm800 filwaqt li bejn Mejju 1991 u Mejju 1992 kienet ta' Lm10,000.

In-numru totali ta' bdiewa li ħadu għajnuna fuq apparat tat- tisqija bid- drips s'issa huwa ta' 24 filwaqt li hemm 49 applikazzjoni oħra pendenti.

Għajnuna finanzjarja fuq drips tammonta għal 50% tan- nefqa sal-għotja massima ta' Lm800.

Għalhekk bejn wieħed u ieħor il-bidwi irid jonfoq il- kumplament jiġifieri l-50% l- oħra tan-nefqa.

Rabat,Servizz tad-drenaġġ farn,Rabat,Servizz tad-drenaġġ falm,Rabat,Servizz tad-drenaġġ RABAT - SERVIZZ TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Billi saru diversi rapporti li kawża tal-bowsers tad-drenaġġ li qed ibattlu f'Għar Barka, Rabat ir- residenti f'Nigret Road u ftit minn dawk fi Vjal il- Ħaddiem qed jilmentaw li il-volum tad- drenaġġ mhux ilaħħaq mas- sistema, u fil-fatt ta' sikwit qed ifur id-drenaġġ b'detriment li wkoll jisbokka fi djarhom, jista' l-Ministru jara kif jirrimedja sabiex dawn ir- residenti ma jkomplux jiffaċċjaw aktar inkonvenjenza?

Jekk fl-affermattiv, meta se jsir xi ħaġa?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-Awtoritajiet Sanitarji ġew informati fil- passat fuq it-tbattil illegali ta' drenaġġ mill-bowser f'Għar Barka.

Għall-futur hemm maħsub li jsir relief main f'dawn l- inħawi biex itaffi l-problemi msemmija.

Herd Book Nazzjonali farn,Herd Book Nazzjonali gatl,Herd Book Nazzjonali HERD BOOK NAZZJONALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għan- Nutrizzjoni, Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x- xogħol ta' studju sar s'issa fuq il- Herd Book Nazzjonali?

Jekk hemm xi forma ta' rapport, jista' l-Ministru jpoġġi dan fuq il-Mejda tal- Kamra?

ONOR.

LAWRENCE GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- preparamenti u studji biex jiġi ntrodott il-Herd Book diġa' saru u bħalissa diġa' bdiet il- kampanja biex it-twelid ta' l- għerieħ jiġi reġistrat u l- għerieħ jiġu iddentifikati elektronikament.

It-tieni stadju sejjer ikun il-Milk Recording li għall-mument sejjer jibda fuq bażi volontarja, għax wara kollox hu fl-interess tar-raħħal li jiġbor id-dettalji kollha fuq il- produzzjoni tal-merħla tiegħu.

Raħħala farn,Raħħala gatl,Raħħala RAĦĦALA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għan- Nutrizzjoni, Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew irreġistrati raħħala ġodda permezz tal-Beef Intervention Scheme?

Kemm kienu f'numru r-raħħala li rcevew l-għajnuna totali ta' Lm313,000 u kemm żdiedet il- produzzjoni ta' dawn ir-raħħala kalkolata maż-żieda ta' 11% iżjed ta' produzzjoni inġenerali?

ONOR.

LAWRENCE GATT: Ninforma l-Onor.

Interpellant li l-Beef Intervention Scheme mhix maħluqa biex jiġu rreġistrati raħħal ġodda, imma biex tissussidja l-qatgħat ta' laħam li minħabba li huma nferjuri jwaqqgħu l- prezz li jirċievi l- produttur.

Għajnuna li semma' l- Interpellant jirċevuha l- produtturi kollha indirettament billi jdaħħlu prezz ġust għall- laħam taċ-ċanga.

Baħrija,Xogħlijiet farn,Baħrija,Xogħlijiet falm,Baħrija,Xogħlijiet BAĦRIJA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l- Ministru jara kif jintervjeni sabiex jgħin lir-residenti tal-Baħrija li apparti l-problemi principali fosthom dawk tad-drenaġġ, dawl, ilma, reception ħażin tat- televiżjoni, trasport ecc, għandhom bżonn ħafna necessitajiet oħra bħala manutenzjoni fit-toroq, sinjali għad-direzzjoni tat-traffiku, manutenzjoni fl-playing field, bankini ġodda, tindif ta' ħaxix u bżonnijiet oħra li jaqgħu taħt il-Ministeru ta' l- Ambjent?

Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li jinvestiga il-mod kif qed jiġi abbandunat dan ir-raħal?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Fil- Baħrija hemm sistema tad- drenaġġ iżda minħabba li l-port hu l-bogħod mill-kumplament tas-sistema ta' drenaġġ mhux effikaċi li wieħed iqabbad il- fossa komuni magħha.

Il-Korporazzjoni Enemalta mistennija tħaddem sub-station fil-Baħrija fi żmien qasir b'riżultat li titjeib il- provvista ta' l-elettriku fil- lokal.

Ma hemm ebda problema ta' l- ilma fl-inħawi ħlief meta jkun hemm xi ħsarat.

Tlabt lid-Dipartiemnt tax- Xogħlijiet jara x'jista' jagħmel dwar il- manutensjoni ta' toroq, bankini u playing field.

Impjegati taħt is-16-il sena calr,Impjegati taħt is-16-il sena mifu,Impjegati taħt is-16-il sena IMPJEGATI TAĦT IS-16-IL SENA

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Billi kull sajf naraw mijiet ta' tfal taħt l-eta' jaħdmu f'xogħlijiet perikolużi specjalment wara li l-iskejjel jagħlqu fis-sajf, jista' l- Ministru jassigura lill-Kamra li din is-sena, aktar minn snin oħra, se jsir enfasi biex t- tfal ma jibqgħux jiġu esplojtjati minn sidien li jħaddmuhom sigħat twal u ħafna drabi f'periklu kbir?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: It- tweġiba hi fl-affermattiv.

Industrija tal-laħam,Makkinarju calr,Industrija tal-laħam,Makkinarju mifu,Industrija tal-laħam,Makkinarju INDUSTRIJA TAL-LAĦAM - MAKKINARJU

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Billi ġraw diżgrazzji serji fi stabbilimenti li jużaw makni li jqattgħu l-laħam, x'passi qed jittieħdu biex is-sidien ta' stabbilimenti jew fabbriki żgħar li jużaw dan il- makkinarju jiżguraw li hemm safety precautions akedkwati?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Il- paragrafu 11 tar-Regolamenti ta' l-1986 dwar il-Fabbriki (Saħħa, Skansar u Ħsieb Ġenerali), AL 52 ta' l-1986 jipprojbixxi t-tħaddim ta' żgħażagħ ta' taħt it-18-il sena fuq magni ta' l- ikkapuljat tal- laħam jekk iż-żagħżugħ ma jkunx imħarreġ sew dwar l-użu tal- magna u jekk ma jkollux persuna sodisfaċenti biex tagħmillu superviżjoni waqt ix-xogħol.

Barra minn hekk hemm paragrafi oħrajn ta' l-istess regolamenti li jimponu obbligu fuq il- prinċipal li jara li kull makkinarju li jintuża jkun protett minn periklu għal min iħaddmu.

L-uffiċjali tas- Sefety Unit iżuru l-istabbilimenti u fejn isibu xi ksur ta' regolamenti jieħdu passi.

Taqsima Indafa Pubblika,Ilbies protettiv calr,Taqsima Indafa Pubblika,Ilbies protettiv falm,Taqsima Indafa Pubblika,Ilbies protettiv TAQSIMA INDAFA PUBBLIKA - ILBIES PROTETTIV

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Għaliex il-ħaddiema li jiġbru ż-żibel qatt ma jkollhom ingwanti biex jipproteġu lilhom infushom?

Jista' l-Ministru jassigura lill-Kamra li dawn il- ħaddiema qed jingħataw ilbies protettiv, ingwanti, boots eċċ fl-interess tas-saħħa tagħhom?

Jista' l- Ministru jassigura lill-Kamra li dawn il- ħaddiema qed jingħataw is-sapun biex jinħaslu wara x-xogħol?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ninsab informat illi l-ħaddiema msemmija jingħataw dawn l- oġġetti: a) par ingwanti kull meta jitqattgħu

b) par boots kull sena

c) tlett pari kalzetti fis-sena

d) żewġ xugamani kull sena

e) żewġ qomos u żewġ qliezet kull sena

f) ncirata kull erba' snin

g) sitt sapuniet kull xahrejn

Ninsab informat ukoll illi kien hemm każi fejn ittieħdet dixxiplina kontra min inqabad bla ngwanti.

Sfortunatament bħal f'każi ta' ħaddiema oħra, ħafna mill- ħaddiema ta' l- Indafa Pubblika jqisu l-ilbies ta' l-ingwanti bħala mpożizzjoni u jagħmlu minn kollox biex ma jilbsuhomx.

Taqsima Indafa Pubblika,Ġbir ta' żibel calr,Taqsima Indafa Pubblika,Ġbir ta' żibel falm,Taqsima Indafa Pubblika,Ġbir ta' żibel TAQSIMA INDAFA PUBBLIKA - ĠBIR TA' ŻIBEL

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-ħsieb tal- Gvern li l-ġbir taż-żibel jibda jsir bil-lejl għallanqas f'certi nħawi traffikużi bħal Belt u Tas-Sliema biex jiġu evitati traffic jams kbar li qed jinħolqu mill-iscammels waqt li jkunu jiġbru ż-żibel?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Nirreferi l-Onor.

Membru għat- tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentari numru 149 (Seduta Numru 6).

Ta' Qali,Park Nazzjonali calr,Ta' Qali,Park Nazzjonali falm,Ta' Qali,Park Nazzjonali TA' QALI - PARK NAZZJONALI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol tal- Park Nazzjonali f'Ta' Qali?

Din is-sena se jsir xi ħaġa?

Meta se jitltesta dan il-Park li tant hawn bżonnu għar- rikreazzjoni tal-poplu?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 1202 (Seduta 15).

Xtut,Life Guards calr,Xtut,Life Guards bong,Xtut,Life Guards XTUT - LIFE GUARDS

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: Jikkonsidra l-Ministru li jħajjar lis-sidien tal-lukandi u stabbilimenti ta' l-ikel u divertiment fejn il-baħar biex jikkontribwixxu mal-Gvern ħalli f'bajjiet popolari jiġi introdott is-servizz ta' life guards bħalma hemm barra minn Malta?

Meta wara kollox, huma dawn is-sidien li qed jagħmlu l- eluf tal-liri fi qliegħ kull sajf, jaħseb il- Ministru li dawn għandhom jikkontribwixxu għal servizz bħal dan?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li diġa' bdew taħdidiet ma' żewġ organizzazzjonijiet sabiex tiġi mfassla skema għal- Life Guards u fil-fatt naf li sar xi taħriġ għall-Instructors fuq dan is- suġġett.

Skema bħal din trid ħafna preparamenti, taħriġ tan-nies, equipment ta' salvataġġ etc., u għalhekk trid tiġi studjata bir-reqqa.

Birgu,Twaqqigħ ta' bini mizj,Birgu,Twaqqigħ ta' bini hyzg,Birgu,Twaqqigħ ta' bini BIRGU - TWAQQIGĦ TA'BINI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-post Nru. 52 Hilda Tabone Street, Birgu huwiex imdaħħal fi pjan ta' twaqqigħ ta' bini substandard, biex jitla' ieħor minfloku?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Għandi ninforma lill-Onor.

Membru li studju dwar Vittoriosa (Il- Birgu) għadu qed isir u għalhekk ma tistax tingħata risposta f'dan l-istadju.

Sptarijiet,San Luqa,Recompression Chamber mizj,Sptarijiet,San Luqa,Recompression Chamber gall,Sptarijiet,San Luqa,Recompression Chamber SPTARIJIET: SAN LUQA - RECOMPRESSION CHAMBER

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li r-recompression chamber li hemm l-isptar San Luqa ma ssirilhiex maintenance fiż- żmien li l- inqas ikun hawn nies li jistgħu jiġu bżonn dan is- servizz?

Jidhirlu l- Ministru li dan l-aħħar meta saret il- manutenzjoni fuq din ir- recompression chamber ma kienx iż-żmien opportun minħabba l- istaġun li ninsabu fih u minħabba l-inċident li seħħ dan l-aħħar meta għaddas tilef ħajtu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informa li l-manutenzjoni msemmija ma kenitx tikkonsisti biss fit-test ta' rutina li jsir kull sentejn, imma kien meħtieġ ukoll li jitwaħħal ventilator fic-chamber.

L- awtoritajiet ta' l- Isptar jikkonsidraw ukoll li c-chamber tintuża wkoll biex tingħata kura bil- hyperbaric oxygen u l- każijiet li jeħtieġu din il- kura huma l-aktar komuni fix- xhur tax-xitwa.

Kif jaf l-Onor.

Membru jingħata servizz alternattiv fic-chamber ta' Kalafrana.

Telephones,Kontijiet mizj,Telephones,Kontijiet zamf,Telephones,Kontijiet TELEPHONES - KONTIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il servizz tat-telefon ġie sospiż minħabba li ma sarx ħlas dovut lil Telemalta mill-1986 sal-lum, sena b'sena?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ir-risposta għall-mistoqsija parlamentari tingħata f'xi seduta oħra.

Valletta,Ufficcju ta' Telemalta mizj,Valletta,Ufficcju ta' Telemalta fene,Valletta,Ufficcju ta' Telemalta VALLETTA - UFFICCJU TA' TELEMALTA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid jekk jikkonsidrax li l-ufficcju tal-licenzji tat-television fil-Belt hu żgħir wisq u nieqes minn kull kumdita u jeħtieġ post alternattiv?

Jekk il-fergħa ta' Telemalta f'South Street, il-Belt hemm il-ħsieb li tnaqqas mill-istaff u l-ispazju li tokkupa, jista' l-Ufficcju tax-Xandir jiġi ntegrat fl-istess bini?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jiena nformat li l-ufficcju li għandha l- Korporazzjoni fil- bini ta' Bieb il-Belt ġie attrezzat b'mod li kemm l- impjegati kif ukoll il-pubbliku jkunu moqdijin tajjeb.

Dan l-ufficcju fih l-għamara u l-apparat kollu meħtieġ biex jiffunzjona b'kumdita'.

Public Broadcasting Services,Direttur ħaddiem mizj,Public Broadcasting Services,Direttur ħaddiem frem,Public Broadcasting Services,Direttur ħaddiem PUBLIC BROADCASTING SERVICES - DIRETTUR ĦADDIEM

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid hux se jkun hemm Direttur ħaddiem meta tiffunzjona kompletament l-Public Broadcasting Services Limited?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Fil- Board tad-Diretturi tal-PBS Ltd., li huwa appuntat għall- perijodu li jista' jiġi mġedded, m'hemmx direttur ħaddiem.

Xandir Malta,Impjegati mizj,Xandir Malta,Impjegati frem,Xandir Malta,Impjegati XANDIR MALTA - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma jekk l- istaff tat-Taqsima tal-Licenzji ta' Xandir Malta humiex se jittieħdu mill-Public Broadcasting Service jew humiex se jaqgħu taħt xi awtorita' oħra?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il- Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura kien stqarr li l-ebda mpjegat fid- diviżjoni Xandir Malta tal-Korporazzjoni Telemalta, ma jitlef l-impjieg.

Din id-dikjarazzjoni tgħodd ukoll għal kull min f'Telemalta għandu x'jaqsam mal-ġbir tal- licenzji tat-Television.

Karozzi,Pjanci bl-ittra Z buhc,Karozzi,Pjanci bl-ittra Z gall,Karozzi,Pjanci bl-ittra Z KAROZZI - PJANCI BL-ITTRA Z

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Kemm hemm karozzi li għandhom numru li jibda bl-ittra Z?

Fuq liema kriterji karozzi jingħataw dan it-tip ta' numru?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li vetturi li għandhom in-numru jibda bl-ittra Z jammontaw għal 3,329 li minnhom 788 huma vetturi kummercjali.

Vetturi li jkunu eżenti milli jħallsu dazju jingħataw l-ittra Z. Dawn ikunu jappartjenu lill-diplomatici, persuni ħandikappati, emigranti li jirritornaw wara li jkunu għexu 20 sena barra minn Malta u l- barranin li jkun inħarġilhom permess jew għal xogħol jew għal residenza.

Din l-ittra tingħata wkoll lill-vetturi ta' ndustrija lokali li jkunu eliġibbli għal din il-koncessjoni.

Importazzjoni ta' ilma minerali buhc,Importazzjoni ta' ilma minerali dalj,Importazzjoni ta' ilma minerali IMPORTAZZJONI TA' ILMA MINERALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal- Finanzi: Kemm kien il-valur ta' l-ilma minerali importat f'Malta fis-snin 1985 - 1991, kull sena separatament?

ONOR.

JOHN DALLI: L-Onor.

Membru hu ġentilment mitlub jirreferi għat- Trade Statistics.

Birkirkara,Esproprjazzjoni ta' art buhc,Birkirkara,Esproprjazzjoni ta' art falm,Birkirkara,Esproprjazzjoni ta' art BIRKIRKARA - ESPROPRJAZZJONI TA' ART

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslet it- talba għal kumpens ta' art esproprijata għal skop pubbliku f'Birkirkara, magħmula mis-Sur Magri, File No. 514/76?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li mir-rapporti preliminari li saru ma jidhirx li hemm xi sid bl-isem ta' Magri.

Dan is-sinjur hu mitlub li jmur għand id-Dipartiment ta' l-Artijiet u jinvestiga.

Universita',Foundation Course bare,Universita',Foundation Course mifu,Universita',Foundation Course UNIVERSITA' - FOUNDATION COURSE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Meta beda jsir il-Foundation Course fl-Universita'?

X'kien in-numru totali ta' studenti li attendew il-kors?

Kif tqassmu, sena b'sena?

Kemm kien hemm studenti li għamlu aktar minn sena waħda f'dan il-kors?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Il-kors li jwassal għac- Certifikat fl-Istudji Fundamentali beda f'Ottubru 1987.

Id-dħul fil-kors, fis-snin 1987 sa l-1991, kien kif ġej:

Sena Għadd ta' Għadd ta' Certifikati Studenti miksuba fi tmiem il- kors

1987 139 1988 - 78

1988 190 1989 - 162

1989 181 1990 - 82

1990 168 1991 - 102

1991 252 1992 - *

*In-numru jiġi mogħti wara l- publikazzjoni tar-riżultati.

Skejjel,Għalliema bare,Skejjel,Għalliema mifu,Skejjel,Għalliema SKEJJEL - GĦALLIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Kemm hu n-numru totali ta' warrants ta' għalliema li ħarġu mindu daħlet fis-seħħ il-liġi?

Kemm minnhom huma warrants permanenti u kemm temporanji?

Meta għalliem ikun għamel ħmistax (15)-il sena jgħallem b'warrant temporanju dawn awtomatikament jieħu warrant permanenti?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Mindu daħlet fis-seħħ il-liġi ta' l- Edukazzjoni (1988) ħarġu:

4890 warrant Permanenti ta' l-Għalliema

2440 warrant Temporanju ta' l-Għalliema --------------------------------------- 7330 warrant b'kollox. ---------------------------------------

Meta għalliem ikun għamel 15- il sena jgħallem b'warrant temporanju l- ħruġ ta' warrant permanenti mhux awtomatiku.

Subartiklu 3(d) ta' Artikolu 9 ta' l-Att ta' l-Edukazzjoni (1988) jagħmilha cara li dan il-ħruġ mhux awtomatiku.

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: X'inhu n-numru ta' għalliema part-time li bħalissa huma impjegati ma' l-iskejjel:

(a) tal-Knisja;

(b) privati;

(c) dawk li jgħallmu l- barranin?

Kif inhu stipulat il-ħlas li jrid isir lil dawn l-għalliema?

Tingħata konsiderazzjoni ta' kwalifiki meta jiġi iffissat il-ħlas jew hemm biss rata fissa?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Nagħti tweġiba f'xi seduta oħra.

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Kemm hemm għalliema casual li bħalissa huma impjegati mal- Gvern?

Kemm minnhom qed jaħdmu fil-primarji, sekondarji ecc?

Kif jiġi kkalkolat is-salarju tagħhom?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Bħalissa hemm 110 għalliema casual mad- Dipartiment ta' l- Edukazzjoni, li huma maqsuma hekk:

Settur Sekondarju - 34

Settur tas-Snajja' - 10

Settur Post Sekondarju - 28

Settur Primarju - 38

Is-salarju tagħhom jiġi kkalkolat fuq in-numru ta' sigħat li jaħdmu u jitħallsu bir-rata ta' Lm2.46 is-siegħa skond ic-cirkolari E/1534/67.

Ir-rata hija bbażata fuq is- salarju ta' Instructor I diviż bin-numru ta' sigħat li dawn jaħdmu matul is-sena skolastika.

Dingli,Tindif pubbliku bare,Dingli,Tindif pubbliku falm,Dingli,Tindif pubbliku DINGLI - TINDIF PUBBLIKU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Minkejja li l- Ministru qal li l-area tal- playing field f'Ħad Dingli u l- akwati tat-triq fejn San Pawl tal-Pitkali tnaddfu mill-ħaxix ħażin, terrapien u ħmieġ ieħor (Vide PQ 1351) naħseb li l- Ministru ġie informat ħażin mill-ufficjali tiegħu peress li l-post mhux biss ma tnaddafx iżda iż- żibel żdied u issa hemm ukoll il-ġrieden ibejtu.

Jista' l-Ministru jordna t- tindif ta' dan il-post qabel ma jidħol sew is- sajf?

Jaħseb il-Ministru li f'postijiet zdingati bħal dawn jibgħat lix-xummiemu biex jkunu informat sew dwar il-problemi kbar tal-ħmieġ fl-irħula?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il- fatt illi mit-tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentari numru 1351 ta' l-Onor.

Membru żdied it-terrapien fuq il-post imsemmi, ma jfissirx illi ma sarx xogħol ta' tindif.

Fil- fatt fit-tweġiba tiegħi kont għidt illi l-area ġiet imnaddfa minn ħaxix ħażin u skart (saqqijiet, tankijiet, landi, boroż tas-siment u oġġetti goffi bħal dawn).

Ninsab informat li dan ix-xogħol sar.

Tlabt lid-Dipartiment tax- Xogħlijiet biex ineħħi t- terrapien imsemmi.

Lija,Toroq buhc,Lija,Toroq falm,Lija,Toroq LIJA - TOROQ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li tiġi surfaced Triq iż-Żagħar, Lija kif ukoll meta se jingħataw is-servizz tad- drenaġġ ir-residenti ta' din it-triq peress li issa din it- triq tinsab kollha mibnija?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tlabt lid-Dipartiment tax-Xogħlijiet jara x'jista' jagħmel dwar it-talba għas-servizz tad-drenaġġ.

Ix-xogħol ta' l-asfaltar ikun jista' jsir wara li jitlesta x- xogħol tad- drenaġġ.

Zrar,Kwalita' buhc,Zrar,Kwalita' falm,Zrar,Kwalita' ŻRAR - KWALITA'

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari numru 2569?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Meta żrar li jkun se jintuża għal patching ta' toroq jiġi fid- dumps tad-Dipartiment tax- Xogħlijiet, is-section tal- Quality Control tiġi nformata sabiex din tieħu kampjun u tagħmel testijiet necessarji.

Hamrun,Ground tal-football manc,Hamrun,Ground tal-football frem,Hamrun,Ground tal-football HAMRUN - GROUND TAL-FOOTBALL

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għaż- Żgħażagħ u Kultura: Meta se jitkompla u jitlesta l-ground tal-football tal-Hamrun?

Jaf il-Ministru li dan suppost tlesta sa l-aħħar ta' l-1986?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: L- Onor. Interpellant hu mitlub li jirreferi għar- risposta ta' mistoqsijiet parlamentari numru 116, 990, u 1072 magħmula mill- Onor. Sandro Schembri Adami fuq l-istess suġġett.

Ilma,Tħaffir ta' kanal bejn Fawwara/Żejtun manc,Ilma,Tħaffir ta' kanal bejn Fawwara/Żejtun dalj,Ilma,Tħaffir ta' kanal bejn Fawwara/Żejtun ILMA - TĦAFFIR TA' KANAL BEJN FAWWARA/ŻEJTUN

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal- Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid:

(1) meta ħarġet it-tender ta' tħaffir ta' kanal għall- ilma bejn il- Fawwara u ż- Żejtun;

(2) kemm tiswa din it- tender;

(3) min kienu l-applikanti għal din it-tender;

(4) liema kienet l-orħos offerta u kemm kienet l- offerta;

(5) min ingħata t-tender?

ONOR.

JOHN DALLI: Jien informat li ma ħarġet ebda tender għal tħaffir ta' kanal għall-ilma bejn il-Fawwara u ż- Żejtun.

Zejtun,Provvista ta' ilma pora,Zejtun,Provvista ta' ilma falm,Zejtun,Provvista ta' ilma ŻEJTUN - PROVVISTA TA' ILMA

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' d- dipartiment koncernat jipprovdi l-ilma lir- residenti fi Triq Luqa Briffa u toroq madwarha fiż-Żejtun peress li anke fil-Festa ta' Santa Katerina f'dan ir-raħal urewni l-vit miftuħ bla qatra ilma?

Jaf il-Ministru li anke llejla meta kont fil-Qasam tad- Djar ta' Ganza, fiż-Żejtun dawnawn ma kellhomx ilma?

L-istess dwar residenti li joqogħdu fi Triq Bir id-Deheb fl-istess raħal.

Jista' l-Ministru jirrimedja dwar dan?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-problema ta' l- ilma f'parti minn Triq Luqa Briffa fiż-Żejtun, hija waħda ta' distribuzzjoni inadekwata u tispiċċa biss meta jitlesta l- proġett tal-main ġdid mill- ġibjun tal- Qrendi.

Ta' min jgħid li hija biss il-parti tat-triq l-aktar fil-għoli li tbati minn nuqqas ta' ilma.

Ma jirriżultalix li hemm xi problema ta' nuqqas ta' ilma fid-Djar ta' Ganza, fiż-Żejtun.

Dwar Triq Bir id-Deheb, wara li ssewwew xi ħsarat f'din it- triq, il- provvista ta' l-ilma hija adekwata.

Birkirkara,Telephones,AT/5082/90 sana,Birkirkara,Telephones,AT/5082/90 zamf,Birkirkara,Telephones,AT/5082/90 BIRKIRKARA - TELEPHONES - AT/5082/90

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: Jista' jekk jogħġbu l-Ministru jistħarreġ għaliex l- applikazzjoni għal telephone magħmula mill-Familja Borg ta' Block G, Flat 2, Laqxija Housing Estate, Birkirkara, fid-29 ta' Awissu 1990, għadha pendenti (Ref.

Peress li f'din l-aħħar sena, anzjana ta' 75 sena jew aktar, li għandha problema ta' saħħa nġabret tgħix mal-parentela tagħha f'din il-familja, telefon sar indispensabbli, jista' l-Ministru jieħu passi biex din il- familja tingħata telefon malajr kemm jista' jkun?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Skond policy dikjarata tingħata priorita lill-applikazzjonijiet għas-servizz tat-telefon minn persuni anzjani.

Għaldaqstant il-Korporazzjoni Telemalta se tieħu ħsieb sabiex tipprovdi s- servizz kemm jista' jkun malajr lill-familja ndikata mill-Onor.

Kap ta' l- Oppożizzjoni.

Zabbar,Dawl fit-toroq pora,Zabbar,Dawl fit-toroq falm,Zabbar,Dawl fit-toroq ZABBAR - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Tista' l-Korporazzjoni Enemalta twaħħal bozza ġo Sqaq il-Burżett f'Ħaż-Żabbar (ħdejn id-dar Paradise bil- kunsens tas-sid)?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tlabt lill-Korporazzjoni Enemalta tara x'tista' tagħmel dwar is- suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant.

Tarxien,Dar Normanna galm,Tarxien,Dar Normanna falm,Tarxien,Dar Normanna TARXIEN - DAR NORMANNA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l- Ministru jikkonferma jekk Dar Normanna fi Triq Paola, kantuniera ma' Triq Lanzon F'Ħal Tarxien, għaddietx f'idejn il-privat?

Jekk ir-risposta hija fl- affermattiv, jista' l-Ministru jgħid kif din għaddiet għal privat u fuq liema kondizzjonijiet ingħatat?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-propjeta' li l- Onor. Interpellant qed isejjaħ Dar Normanna fil-fatt kienet id-Dar Numru 33 Triq Paola.

Il-biċċa l-kbira ta' din id-dar kienet twaqqgħet biex tiġi fformata parti minn Triq Lanzon, iżda l-Gvern kien żamm il-faċċata ta' din il- propjeta' li kienet tikkonsisti f'Arkata Normanna.

Il-Gvern wara sejħa għall- offerti biegħ il-fdal ta' din id-Dar, iżda għamel kondizzjoni li l-kompratur jew is-suċċessur tiegħu jobbligaw ruħhom li jippreservaw l-eżistenti "Norman Arch" u jinkorporawha fil-faċċata li tagħti fuq Paola Road.

Naturalment din il- propjeta' hi wkoll regolata mill-Antiquities Protection Act.

Pulizija,Reklutaġġ galm,Pulizija,Reklutaġġ gall,Pulizija,Reklutaġġ PULIZIJA - INGAĠĠ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru ġentilment jgħid kemm-il sejħa saret għal pulizija kuntistabbli mill-1986 sal-lum - kull sena u f'liema xahar?

X'kien in-numru ta' applikanti għal kull sejħa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Mill-1986 sal-lum saru sejhiet li jidhru hawn taht ghal ingagg fil- Pulizija.

|SENA |XAHAR |NUMRU TA'| | | | | |APPLIKANT| | | | | |I | | | | | | | | | | | Total | Irgiel |Nisa | | | | | | | | |1986 |Jannar | 443 | 443 | - | |1986 |April |295 | 295 | - | |1986 |Awissu | 138 | 138 | - | | | | | | | |1987 |Frar | 127 | 127 | - | |1987 |April | 13 |13 | - | |1987 |Gunju |518 | 518 | - | |1987 |Ottubru |190 | 190 | - | |1987 |Dicembru| 200 | 200 | | | | | | | | |1988 |Settembr|100 | 100 | - | | |u | | | | |1989 |Mejju | 86 |86 | - | |1989 |Awissu | 132 | 132 | - | | | | | | | |1990 |Frar |20 |20 | - | |1990 |April |123 |73 |50 | |1990 |Awissu |86 |86 | - | |1990 |Novembru|40 | - |40 | |1990 |Dicembru|62 |62 | - | | | | | | | |1991 |Jannar |39 |39 | - | | |(Apprend| | | | | |isti) | | | | |1991 |April | 55 |55 | - | |1991 |Lulju | 69 |69 | - | |1991 |Awissu |88 |29 |59 | | |(Apprend| | | | | |isti) | | | | |1991 |Novembru|76 |47 |29 | | | | | | | |1992 |Jannar |97 |76 |21 | |1992 |Mejju |277 | 164 | 113 | | |(Trainee| | | | | |s) | | | | |1992 |Mejju |133 |76 |57 | | | | | | | | |(Apprend| | | | | |isti) | | | | | | | | | |

Toroq,Ismijiet galm,Toroq,Ismijiet hyzg,Toroq,Ismijiet TOROQ - ISMIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas- Sigurta' Soċjali: B'referenza għal dak li qal is-Segretarju Parlamentari l-Onor.

Censu Galea fl-aġġornament tas-Seduta ta' l-24 ta' Ġunju 1992, jiġifieri li r-referenza Housing Estate jew Binja tal- Gvern għandha tinqata' u minflok ir-referenza jsir biss l-isem tat-triq, hemm xi ħsieb biex jiġi assigurat li fejn m'hemmx ismijiet ta' toroq dawn isiru?

Barra minn hekk jista' l-Ministeru għas-Sigurta' Socjali flimkien mal-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni jassigura li r-referenzi Housing Estate jew Binja tal- Gvern jiġu esklużi mill- indirizzi postali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Is- suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant huwa wieħed validu u se nara li jiġi attwat, flimkien mal-Ministri u Dipartimenti oħra konċernati.

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jispjega it- tibdil li wettaq fis-sistema tar- reklutaġġ tal-pulizija?

ONOR.

LOUIS GALEA: B'mod generali wiehed jista' jghid li sal-lum is- sistema ta' reklutagg fil-Korp tal-Pulizija kienet li l-ewwel persuna tigi ngaggata fil-Korp u mbaghad tinghata xi forma ta' tahrig.

Minn issa 'l quddiem is- sistema hi li persuna li tixtieq taghti servizz fil- Pulizija trid l-ewwel tirnexxi f'kors ta' edukazzjoni u tahrig imbaghad tigi ngaggata bhala membru tal-Korp.

Fl-ahhar snin il-Gvern wettaq mizuri fid-direzzjoni li twassal ghall- livell ta' preparazzjoni u tahrig tal- Pulizija ahjar.

Inħolqot l- ewwel l- Akkademja tal-Pulizija mbaghad giet introdotta l- Iskema ta' Apprendistat.

Il- pulizija kienu jigu ngaggati wara li jaghmlu ezami pubbliku u kif jidhlu jaghmlu perjodu ta' 13-il gimgha tahrig fl- Akkademja.

Fil-kaz ta' l- Apprendisti l-perjodu kien ta' 6 xhur u dak ta' l-Ispetturi Kadetti hu ta' sena.

Issa hemm zewg skemi: wahda ta' Apprendistat ghal sena ghal zghazagh li huma taht it-18-il sena u l-ohra ta' 'Trainees' ghal sitt xhur ghal persuni 'l fuq minn 18-il sena.

Il- process ghad-dhul fil-kors ma jkunx jikkonsisti biss f'intervista izda f''aptitude test' li se jkun gie kostruwit apposta.

L-ezami mediku jifli aktar mis-sahha fizika u mentali.

Hadd ma jsir pulizija jekk ma jkunx issodisfa l- kondizzjonijiet u l- ezamijiet kollha tal-korsijiet.

Fir-rigward ta' promozzjonijiet ghal Surgenti se tigi segwita sistema li tixtiebah: l-ewwel tigi ezaminata l- 'performance' u l-imgieba ta' l- individwu tul iz-zmien li wiehed ikun serva fil-Korp u jekk ikun meritevoli jigi anness f'Kors u jekk wiehed jirnexxi fl-ezamijiet jigi promoss ghal surgent.

Tajt struzzjonijiet li l- kwalita' tar-rizorsa umana li tapplika biex tidhol fil- Pulizija ghandha tirbah dejjem fuq kull konsiderazzjoni ta' kwantita.

Ahjar ftit u tajbin.

Ahjar 'complement' nieqes milli 'complement' mimli fin-numru u deficjenti fil-kwalita.

Pulizija,Riforma galm,Pulizija,Riforma gall,Pulizija,Riforma PULIZIJA - RIFORMA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju jinsabu d-diskussjonijiet mal-Management Personnel Office dwar ir-riforma tas- Servizz Pubbliku safejn din tolqot il-Korp tal-Pulizija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ftit qabel l-ahhar elezzjoni l- Kummissarju tal- Pulizija ressaq il-proposti tal-Korp ghall-konsiderazzjoni ta' l- Ufficcju ta' Tmexxija u 'Personnel' fl-Ufficcju tal- Prim Ministru.

Ftit wara li gejt fdat b'dan il-Ministeru, jien iddiskutejt dawn il- proposti sew mal- Kummissarju kif ukoll mal- 'Management and Personnel Office' fl-Ufficcju tal-Prim Ministru fid-dawl ta' riformi u ristrutturazzjoni li tinhass mehtiega fil-Korp.

Kelli wkoll laqgha ma' l- Ufficcjali ta' l- Assocjazzjoni tal-Pulizija.

Fil-jiem li gejjin se ninghata l-ewwel abbozz ta' proposti minn naha ta' l- 'Management and Personnel Office'.

Bulebel iż-Żgħir,Bini ta' plots galm,Bulebel iż-Żgħir,Bini ta' plots hyzg,Bulebel iż-Żgħir,Bini ta' plots BULEBEL IŻ-ŻGĦIR - BINI TA' PLOTS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas- Sigurta' Soċjali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2624 lill-Ministru għall-Ambjent, jista' l- Ministru ġentilment jgħid għaliex is-sidien li ħadu dawn il-plots fl-HOS f'Bulebel iż- Żgħir fl-1990 għadhom sal-lum ma jistgħux jibdew jibnu?

Jekk skond il-Ministru għall- Ambjent il-problema mhix dik ta' drenaġġ, allura x'inhi l- problema?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Jien informat li l-problema kienet tikkonċerna kwestjoni dwar qlib ta' ilma għal ġo l-isqaq eżistent.

Din il-problema issa ġiet solvuta billi saru t- tibdiliet meħtieġa.

Zabbar,Trasport pubbliku pora,Zabbar,Trasport pubbliku zamf,Zabbar,Trasport pubbliku ZABBAR - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonferma ma' l-Awtorita' tat-Trasport Pubbliku biex jiġi assigurat li l-karozzi tal-linja, inkluż tax-Xgħajra jgħaddu mit-toroq li suppost jgħaddu minnhom, per eżemempju, dawn f'Ħaż- Żabbar suppost li jgħaddu minn Triq ix-Xgħajra għal Triq in-Nevew, Alessio Erardi u minn hemm għax-Xgħajra, mentri hemm min li minn Xgħajra Street jibqa' tiela dritt mill-istess triq bla ma jdur għal ġo dawn iż- żewġ toroq?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku qatt ma rċeviet rapporti dwar il-każ imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

Il- każ issa se jkun mistħarreġ.

Dip ta' l-Avjazzjoni Civili,Fire fighting vehicles micf,Dip ta' l-Avjazzjoni Civili,Fire fighting vehicles zamf,Dip ta' l-Avjazzjoni Civili,Fire fighting vehicles DIP TA' L-AVJAZZJONI CIVILI - FIRE FIGHTING VEHICLES

L-ONOR.

FREDDIE MICALLEF staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm flus qamu ż-żewġ fire fighting vehicles li nxtraw mingħand id- ditta Taljana Baribi s-sena l- oħra?

Dawn iż-żewġ fire fighting vehicles kienu ta' l-istess specifications bħaż-żewġ fire fighting vehicles li kienu nxtraw mingħand l-istess ditta Baribi madwar ħames snin ilu kif kien indikat?

It-teknici tad-Dipartiment (DCA) accettaw dawn iż-żewġ fire fighting vehicles li ġew importati s-sena l-oħra u dawn jistgħu jintużaw b'mod efficjenti f'każ ta' ħtieġa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Id-Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Civili ordna ż-żewġ fire fighting vehicles mingħand Baribi Spa u ħallas 75% ta' l- ammont totali tal-vetturi skond il-kuntratt.

Minħabba li kien hemm xi kwestjonijiet rigward l-ispecifications tal-vetturi u nuqqasijiet oħra, id- Dipartiment ma' accettax dawn il-vetturi, ħassar il-kuntratti relattivi u qegħdin jittieħdu passi legali biex jiġu rkuprati l-flus li diġa' tħallsu għalihom.

Industriji,Black listed micf,Industriji,Black listed dalj,Industriji,Black listed INDUSTRIJI - BLACK LISTED

L-ONOR.

FREDDIE MICALLEF staqsa lill-Ministru tal- Finanzi: Hemm ditti/ kumpanniji lokali jew aġenti ta' ditti barranin li matul dawn l- aħħar ħames snin kienu black listed mill-Gvern?

Jekk hemm xi ditti li kienu black listed, jista' l-Ministru jgħid minn huma u x'kienet ir- raġuni f'kull każ?

ONOR.

JOHN DALLI: Matul dawn l-aħħar ħames snin kien hemm ditta waħda li ġiet blacklisted: V G Tiles Co Ltd, 1, Industrial Estate, Attard.

Dan minħabba fi tqegħid ta' madum fil-Housing Estate ta' Santa Lucia.

Ajruport,Kap Kmandant ta' l-Airport Company micf,Ajruport,Kap Kmandant ta' l-Airport Company zamf,Ajruport,Kap Kmandant ta' l-Airport Company AJRUPORT - KAP KMANDANT TA' L- AIRPORT COMPANY

L-ONOR.

FREDDIE MICALLEF staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti r- raġunijiet għaliex is-SATCO, (Kap ta' l-Air Traffic Control Centre) ġie maħtur ukoll Kap Kmandant ta' l- Airport Company, meta kien hemm minn ta' lanqas tlett Maġġuri oħra li kienu Senior tiegħu bi ftit aktar minn għaxar (10) snin servizz?

Billi dan l-ufficjal qed jagħmel biss xogħol ta' SATCO, fuq liema kriterju ngħata salarju ta' Assistant Head of Department bil-benefiċċji kollha ta' Assistant Head?

Jidhirlu li preferenzi bħal dawn fid-DCA u fil-Forzi Armati qegħdin ikomplu jkissru l- effiċjenzi u l-armonija tant meħtieġa f'post hekk delikat bħalma huwa l-Airport?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ma kien hemm l-ebda tibdil fil- principju tal-ħatra ta' Ufficjal Kmandant ta' l-Airport Company minn dak li l-Gvern dejjem segwa, minn mindu nħolqot l-Airport Company fl-1 ta' April 1979 fejn din il- ħatra dejjem kienet mogħtija lil min kien jokkupa l-kariga ta' SATCO.

Permezz ta' l- Avviżi Legali 138 u 139 ta' l- 1991 li bihom ġie mwaqqaf l-Air Traffic Control Corps u ġiet riorganizzata din is-sezzjoni, il-post ta' SATCO kien stabbilit b'salarju ogħla minn dak ta' kwalunkwe rank/ appointment ieħor kemm fl-Air Traffic Control Corps kif ukoll fl- Airport Company.

Hija ħaġa normali li l-post li jġorr miegħu l-ogħla salarju jkun dak l-aktar senior, u għalhekk hu assolutament loġiku li min jokkupa l-post ta' SATCO għandu jinħatar ukoll Ufficjal Kmandant ta' l- Airport Company għall-fini ta' l-Att dwar il- Forzi Armati ta' Malta (Kap 20)

Is-salarji ta' l-istaff ta' l-Air Traffic Control Corps li jinkludu dik ta' SATCO m'għandhom l-ebda relazzjoni ma' dawk tas-Servizz Pubbliku (Civil)

Għaldaqstant ma nistax nifhem kif l-Onor.

Interpellant qiegħed jgħid li saru xi preferenzi.

Universita',Grants lil studenti musp,Universita',Grants lil studenti mifu,Universita',Grants lil studenti UNIVERSITA' - GRANTS LIL STUDENTI

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid:

(1) kemm hu l-ammont totali ta' grants li rċevew l- istudenti universitarji f'kull sena mill-1987 sa l-1991?

(2) kemm minn din is-somma tħallset lil studenti ħaddiema u kemm kien in- numru tagħhom f'kull sena?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Nagħti tweġiba f'xi seduta oħra.

L-ONOR.

(1) kemm hu n-numru ta' studenti universitarji llum li qed jircievu grants, fakulta', fakulta' u sena sena?

(2) hemm minn dawn l- istudenti li ma' jagħmlu xejn f'xogħol matul is- sena?

(3) Ir-rata tal-grants per capita hija ugwali għall- korsijiet kollha?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

Telephones,Mobile musp,Telephones,Mobile zamf,Telephones,Mobile TELEPHONES - MOBILE

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: Kien hemm xi kumpanniji/individwi privati eċċ. li talbu lill-Gvern Nazzjonalista sabiex joperaw f'Malta Cellular Telephones?

Jekk iva, il-Gvern se jkun konsistenti mal-politika ta' l- għażla u kompetittivita'?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-Gvern m'għandu ebda talba formali minn kumpanniji jew individwi sabiex joperaw ic- Cellular Telephone.

Gallup Ltd.,Stħarriġ għall-ETC musp,Gallup Ltd.,Stħarriġ għall-ETC mifu,Gallup Ltd.,Stħarriġ għall-ETC GALLUP LTD - STĦARRIĠ GĦALL-ETC

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Ix-xogħol tal-kumpannija Gallup għall-ETC imqabbda mill- ODA beda?

Għandu ħjiel meta se jispiċċa u jiġi ppubblikat?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Il-Labour and Skills Requirements Survey inbeda fl- aħħar ġimgħa ta' April, 1992 u issa qiegħed fil-final tiegħu.

Numru sabiħ ta' ditti bagħtu lura mimli kwestjunarju li ġie maħruġ mill- ETC u d-ditta Gallup.

L-ewwel riżultati huma mistennija għall-aħħar ta' Awissu, 1992, filwaqt li r- rapport proprju huwa mistenni għal madwar l-aħħar ta' Settembru, 1992.

Banek,Bank of Valletta,Vannijiet sofistikati musp,Banek,Bank of Valletta,Vannijiet sofistikati bong,Banek,Bank of Valletta,Vannijiet sofistikati BANEK: BANK OF VALLETTA - VANNIJIET SOFISTIKATI

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: Il-Bank of Valletta kemm għandu vans attrezzati u sofistikati?

X'inhuma dawn l-attrezzaturi sofistikati, per eżempju, sirena, sigurta' ta' ftuħ, duħħan speċjali, eċċ?

X'vannijiet intużaw mill-BOV fiż-żewġ serqiet li saru dan l- aħħar viċin u ġewwa l-ajruport?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: L-informazzjoni mitluba hi ta' natura konfidenzjali.

Nassi- gura l-Onor.

Interpellant li l- Bank of Valletta qed jieħu l- passi kollha dwar kwestjonijiet ta' sigurta'.

Skejjel,Junior Lyceums musp,Skejjel,Junior Lyceums mifu,Skejjel,Junior Lyceums SKEJJEL - JUNIOR LYCEUMS

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Kemm daħlu studenti fil-Junior Lyceums f'Malta u Għawdex subien, bniet separatament minn meta bdew sa Ottubru 1991 f'kull sena?

Kemm kienet il-popolazzjoni ta' studenti fil-Form V kull sena f'Lulju subien u bniet separatament minn meta nfetħu sa Ġunju, 1992 kull sena?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: L- informazzjoni jeħtieġ tinġabar u tingħata 'l quddiem.

Ilma,Produzzjoni velk,Ilma,Produzzjoni falm,Ilma,Produzzjoni ILMA - PRODUZZJONI

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jagħti dettalji sena b'sena mill-1987 'il hawn dwar:- Kemm kienet l-ispiża fuq produzzjoni ta' ilma?

Kemm laħqet il-produzzjoni totali ta' l-ilma?

Kemm minn din il-produzzjoni laħqet lill-konsumatur?

Kemm inġabar ħlas għall-ilma?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L- informazzjoni mitluba qegħda tinġabar u risposta tingħata f'seduta oħra.

M.P. Clothing Ltd. velk,M.P. Clothing Ltd. bong,M.P. Clothing Ltd.

M.P. CLOTHING LTD

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: Jista' l- Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-agreement li permezz tiegħu il-MIMCOL għaddiet is-shares tal- kumpannija M.P. Clothing lill- ħaddiema u l-management?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Fil-fatt saru żewġ agreements li jidhirli huma ta' natura kummercjali u għaldaqstant mhux se jitqegħdu fuq il-Mejda tal- Kamra.

Minkejja dan se nagħti dettalji taż-żewġ kuntratti kif ġej:

- 4800 ishma nbiegħu lill- kumpannija mwaqqfa għal dan l- iskop u li hija 100% tal- management għal prezz ta' Lm2 kull sehem li ġew imħallsa mal- kuntratt.

- 24000 ishma nbiegħu għal Lm2 kull sehem lill-MP Clothing Workers Foundation li ġiet imwaqqfa għal dan l-iskop.

Il- prezz se jitħallas f'perjodu ta' l-erba' snin li ġejjin mid- dividends li jitqassmu fil- futur.

- il-MIMCOL se tirtira l- garanziji bankarji eżistenti fl-erba' snin li ġejjin.

Kirkop,Serqa mill-każin tal-MLP velk,Kirkop,Serqa mill-każin tal-MLP gall,Kirkop,Serqa mill-każin tal-MLP KIRKOP - SERQA MILL-KAŻIN TAL- MLP

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslet il-Pulizija fil-każ tas- serqa u ħsarat li saru fil- każin tal-MLP f'Ħal-Kirkop?

Jista' l-Ministru jikkonferma li min daħal fil-każin daħal mill-uffiċċju tas-servizzi soċjali li hemm ħdejn l-istess każin?

ONOR.

LOUIS GALEA: L- istħarriġ tal-Pulizija għadu għaddej.

Ninsab informat li min daħal fil-Każin daħal wara li sgassa l-Ufficcju tas-Sigurta' Socjali li hemm ħdejn l-istess Każin.

Plots tal-Gvern velk,Plots tal-Gvern falm,Plots tal-Gvern PLOTS TAL-GVERN

L-ONOR.

KRMENU VELLA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid kemm hawn plots f'Malta u Għawdex li ġew allokati u li min ħadhom ma jistax jibda x- xogħol fuqhom għax il-Gvern għadu ma ħariġx lill- bdiewa?

Jista' jgħid fejn qegħdin dawn il-plots u f'kull każ kemm ilhom allokati?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Mill- informazzjoni li għandi l-uniku sit f'Malta fejn hemm din il- problema hija dik ta' Wied Ħesri s-Siġġiewi fejn hemm madwar 30 plot li ilhom allokati 'l fuq minn sena.

Il-bdiewa ngħataw post alternattiv mill-Gvern fejn għandhom jinbnew xi kmamar alternattivi mill-bdiewa stess.

Dan il-proċess inbeda u wieħed jittama li fi ftit ġimgħat din il-problema tkun solvuta.

Qrati,Persuni mressqa fuq serq velk,Qrati,Persuni mressqa fuq serq gall,Qrati,Persuni mressqa fuq serq QRATI - PERSUNI MRESSQA FUQ SERQ

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet l-iżgħar eta' ta' dawk li tressqu l-qorti fuq serq mill-1987 sal-lum?

Jista' l-Ministru jgħid x'kienet eta' media ta' dawk li tressqu l-qorti fuq serq mill- 1987 sal-lum?

Jista' l-Ministru jagħti minn liema rħula jew bliet ta' Malta ġew l-ikbar numru ta' dawn in- nies?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il- Pulizija se tagħmel li tista' biex tiġbor it- tagħrif mitlub u t-tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

Ambjent,Konferenza dinjija velk,Ambjent,Konferenza dinjija demg,Ambjent,Konferenza dinjija AMBJENT - KONFERENZA DINJIJA

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l- Affarijiet Barranin: Wara l-Earth Summit ta' Rio de Janiero, jista' l- Ministru jikkonferma li se jkun hemm pajjiżi li se joħorġu flus għall-fondi tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw?

Jista' l-Ministru jgħid jekk Malta hux se tkun ma' dawk li toħroġ il-flus jew ma' dawk li l-iktar se jibbenefikaw minn dan il-fond?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Matul il-konferenza ta' Rio kienu ħafna l-pajjiżi li ddikjaraw li kienu se jżidu sostanzjalment il-kontribut tagħhom f'dik li hi għajnuna sabiex il-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw ikunu jistgħu jagħmlu tajjeb għall- programmi ambjentali mfassla fl-Agenda 21.

Fost dawn ta' min isemmi.

Il-Kanada $100 miljun

L-Amerika $150 miljun

Il-Komunita' Ewropea $ 4 biljuni

Il-Ġermanja Bejn $300 u $400 miljun

Spanja $ 3 biljuni fuq 10 snin

Il-Ġappun $ 7.7 biljuni fuq 5 snin

L-Olanda $ 250 biljun

Ma' dawn il-kontribuzzjonijiet iridu jiżdiedu l-inizjattivi li se jittieħdu mill- organizzazzjonijiet bħal UNDP, WMO, WHO u FAO fis-setturi rispettivi tagħhom.

Huwa kkalkolat li madwar $5 sa $6 biljuni se jinġabru bħala flus "ġodda u addizzjonali" sabiex tkun iffinanzata l- Agenda 21.

Hu maħsub ukoll li fl-47 Sessjoni ta' l-Assemblea Ġenerali tan- Nazzjonijiet Uniti se jkun hemm pajjiżi li se jagħtu ndikazzjoni tal- kontribuzzjoni tagħhom.

Dwar it-tieni parti tad- domanda, Malta se tagħmel ħilitha sabiex timplimenta d- deċizjonijiet meħuda f'Rio u l- fond li se jinġabru sabiex jiffinanzjaw il-programmi taħt Agenda 21 se jitqassmu tramite l-makkaniżmi li diġa' jeżistu u jistgħu jiġu mwaqqfa.

Hu l- ħsieb tagħna li jekk fejn dawn il-Mekkaniżmi japplikaw għall- Malta aħna nibbenefikaw minn dawn il- fondi.

spil,Qormi,Triq Valletta falm,Qormi,Triq Valletta QORMI -TRIQ VALLETTA

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Tista' tgħid meta se tiġi allinjata, irranġata u asfaltata Triq Valletta, Ħal Qormi li hi mimlija ħofor u fi stat mill-agħar, l-iżjed minn qrib Rock Street sal-kantuniera ma' Mill Street?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat mid-Dipartiment tax- Xogħlijiet li t- toroq imsemmija qed jiġu msewwija regolarment peress li f'dik l-area hemm ix- xogħol konness mal-proġett tal- mina ta' Santa Venera.

Qormi,Toroq spil,Qormi,Toroq falm,Qormi,Toroq QORMI - TRIQ SAN ĠWAKKIN

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l- Ministru jekk jogħġbu jgħid meta se titwessa' Triq San Ġwakkin, Ħal Ħormi, fejn hi mibnija, biex il-qagħda tar-residenti tiġi mtejba?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Peress li din it-triq se tikber l- importanza tagħha, billi se ssir biex din in-naħa ta' Ħal Qormi tgħaqqad mal-bypass ta' l-Imrieħel jidher li jaqbel li wieħed jistenna sabiex jara x'volum ta' traffiku se jibda' jkun hemm qabel ma tittieħed deċizjoni dwar il-wisgħa ta' din it-triq.

Qormi,Allinjament ta' Triq St. Edward spilQormi,Allinjament ta' Triq St. Edward falm,Qormi,Allinjament ta' Triq St. Edward QORMI - TRIQ ST.

EDWARD

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: B'referenza għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2206 billi nifhem li d- data li fit-tweġiba ntqal li ġiet mitluba ġiet mogħtija, jista' l-Ministru jekk jogħġbu jgħid fiex waslet l-applikazzjoni in kwestjoni?

ONOR.

MICHAEL FALZON: It- talba in kwestjoni għadha qed tiġi proċessata.

Kirkop,Permessi tal-bini spil,Kirkop,Permessi tal-bini falm,Kirkop,Permessi tal-bini KIRKOP - PERMESSI TAL-BINI

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid fiex waslet l-applikazzjoni għall-bini Ref PAPB 1639/92 fil- Kirkop Phase II?

Jaf li dawn l-applikanti w oħrajn qegħdin iġarrbu dewmien, minkejja li din hi art mogħtija mill-Gvern tali li hemm għarajjes li qegħdin isibu l- ippjanar tagħhom imfixkel?

Jista' l-Ministru jagħmel xi ħaġa biex l-affarijiet jimxu?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-applikazzjoni tal-bini ref.

PAPB 1639/92 intbagħtet għall-konsiderazzjoni tal-Bord ta' l-Estetika fit- 3 ta' Lulju 1992.

Spiżjara,Riżultati ta' l-eżamijiet cusl,Spiżjara,Riżultati ta' l-eżamijiet gall,Spiżjara,Riżultati ta' l-eżamijiet SPIŻJARA - RIŻULTATI TA' L- EŻAMIJIET

L-ONOR.

LOUIS CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Ir- riżultat ta' l-interview u/jew ta' l-eżamijiet li saru fil- bidu tas-sena għall-impieg ta' spiżjara mal-Gvern ħareġ?

Jekk le, x'inhi r- raġuni?

Il- Ministru jħoss li dawk li fil- fatt applikaw għal dan l- impieg f'Settembru tas-sena li għaddiet għandhom għall-anqas ikunu informati x'ġara?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ir- riżultat ta' l-intervisti li saru fil-bidu tas- sena għall- impieg ta' spiżjara mal-Gvern ġie ppubblikat f'Mejju 1992 u għalhekk dawk li fil-fatt applikaw setgħu jkunu jafu l- pożizzjoni tagħhom.

Nixtieq ukoll nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija numru 2727.

Birkirkara,Servizz tad-drenaġġ cusl,Birkirkara,Servizz tad-drenaġġ falm,Birkirkara,Servizz tad-drenaġġ BIRKIRKARA - SERVIZZ TAD- DRENAĠĠ

L-ONOR.

LOUIS CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid meta se tiġi nstallata s- sistema tad-drenaġġ fi New Street in Gazzia Street, Birkirkara?

Jekk dan se jieħu fit-tul, jista' l- Ministru jara li l-fosos li hemm f'din it- triq sarux skond il-liġi peress li dawn ifuru kontinwament għad-detriment ta' l-abitanti?

ONOR.

MICHAEL FALZON: JIen informat li x-xogħol imsemmi se jsir mid- Dipartiment tax- xogħlijijet fi żmien qasir.

Hamrun,Bini ta' ċint madwar għalqa cusl,Hamrun,Bini ta' ċint madwar għalqa falm,Hamrun,Bini ta' ċint madwar għalqa HAMRUN - BINI TA' ĊINT MADWAR GĦALQA

L-ONOR.

LOUIS CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jara li titnaddaf u jittella' cint skond il-liġi madwar l- għalqa li qegħda fit-tarf ta' Parish Priest Mifsud Street, qabel taqbad Villambrosa Street, Hamrun peress li fiha qed jintefa' kull tip ta' żibel u mbarazz ieħor u r-residenti qegħdin jilmentaw minn intejjen u kwantita' kbira ta' nemus u ġrieden li qed ikun hemm fl- imsemmija għalqa?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- Dipartimenti koncernati.

Banek,Lohombus cusl,Banek,Lohombus hyzg,Banek,Lohombus BANEK - LOHOMBUS

L-ONOR.

LOUIS CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas- Sigurta' Soċjali: Jista' l- Ministru għas-Servizzi Ekonomici in vista tat-tweġiba li tani għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2642, jinforma lil Parlament jekk minn dawk il-persuni li qed igawdu sussidju mill-Gvern fuq l- imgħax tas-self li ħadu mill- Lohombus Corporation, hemmx minnhom separati minn mal-mara jew mar-raġel b'deciżjoni tal- Prim Awla tal-Qorti Ċivili jew b'separazzjoni bonarja jew b'xi forma oħra ta' separazzjoni mir-raġel u/jew mill-mara?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Taħt l- iskemi tagħha, l-Awtorita' tad- Djar tawtorizza sussidju ta' self li jittieħdu mill-Lohombus Corporation Ltd. lil dawk il- persuni li jkunu separati.

Hamrun,Karozzi mitluqa cusl,Hamrun,Karozzi mitluqa gall,Hamrun,Karozzi mitluqa HAMRUN - KAROZZI MITLUQA

L-ONOR.

LOUIS CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Billi fit-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 1561 il-Ministru ta' l- Ambjent qal li l-ġbir ta' vetturi abbandunati hu kordinat mill-pulizija li fuqhom taqa' r-responsabilita' aħħarija, jista' l- Ministru jara li jitneħħew il-karozzi li reġgħu tħallew abbandunati fit- Toroq Kanun, Abela Scolaro u Miruzzi, l-Hamrun u li taħthom qed jintefa' ħafna ħmieġ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-Pulizija tad- Distrett tal- Hamrun ħadet azzjoni sabiex il-vetturi li ġew abbandunati fil-lokalitajiet imsemmija jitneħħew immedjatament.

Il-parti l- kbira ta' dawn il-vetturi tneħħew iżda għad fadal numru żgħir ta' vetturi u dwar dawn il-pulizija qed tagħmel l- isforzi kollha sabiex jitneħħew minn dawn il-lokalitajiet fl- iqsar żmien possibbli.

Se nkompli nsegwi l-ilmenti ta' l-Onor.

Membru.

Valletta,Bini kkundannat cusl,Valletta,Bini kkundannat falm,Valletta,Bini kkundannat VALLETTA - BINI KKUNDANNAT

L-ONOR.

LOUIS CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Għaliex il-block bini qadim u fi stat perikoluż li qiegħed il-Belt Valletta bejn St. Nicholas Street, St. Ursola Street u Old Wells Street mhux se jaqa' kollu iżda parti minnu biss?

Huwa minnu li l-parti li mhux se taqa' hija kkundannata?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li r-raġuni għaliex il-blokk mhux se jaqa' kollux hija li hemm djar fuq St Ursola Street li jinsabu fi stat relattivament tajjeb.

Dawn huma djar kbar bi stil arkitettoniku ta' certu preġju u tkun ħasra li jkollhom jaqgħu.

Dan sar fuq parir ukoll tal-Kumitat tar- Rijabilitazzjoni tal-Belt.

Ma jidhirx li hemm rapporti li dawn id-djar jew parti minnhom huma kundannati.

San Giljan,Permessi tal-bini buhc,San Giljan,Permessi tal-bini falm,San Giljan,Permessi tal-bini SAN ĠILJAN - PERMESSI TAL-BINI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: B'referenza għar- risposta tal-mistoqsija parlamentari numru 2583, x'inhu x- xogħol propost fuq l-art in kwestjoni?

X'inhu n-numru tal-permess li nħareġ?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

Dip tax-Xogħlijiet,Building Inspector bork,Dip tax-Xogħlijiet,Building Inspector falm,Dip tax-Xogħlijiet,Building Inspector DIP TAX-XOGĦLIJIET - BUILDING INSPECTOR

L-ONOR.

KARMENU BORG staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid:

(1) hux veru li dan l-aħħar persuna li kienet tagħmel xogħol ta' Building Inspector fil-Public Works ġewwa Għawdex ġiet trasferita lejn Malta?

(2) Jekk hu veru, għal liema raġuni din il-persuna ġiet trasferita lejn Malta?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il- persuna li għamel referenza għaliha l-Onor.

Interpellant ġiet trasferita għall-istess xogħol f'Malta sakemm isir stħarriġ dwar ilmenti li saru lill-Ministeru.

Għawdex,Għases magħluqa bork,Għawdex,Għases magħluqa gall,Għawdex,Għases magħluqa GĦAWDEX - GĦASES MAGĦLUQA

L-ONOR.

KARMENU BORG staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid:

(1) hux minnu li l-għases tal-pulizija fl-irħula tal-Qala u ta' Għajnsielem jinsabu magħluqa u l-pulizija fl-għassa tan-Nadur irid ilaħħaq ma' dawn l-irħula wkoll?

(2) veru li bħalissa l- għassa tal-pulizija tan-Nadur għandha s-servizz ta' surġent darba f'ġimgħa biss fejn qabel kien ikun hemm surġent stazzjonat il-ġimgħa kollha?

(3) Jekk hu veru, għal liema raġuni qiegħed isir dan it- tnaqqis f'dan is-servizz u meta beħsiebhom jitranġaw dawn l- affarijiet biex il-poplu jkun moqdi aħjar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-Għasses tal- Pulizija tal-Qala u Għajnsielem jinfetħu regolarment fil- ħinijiet li huma prattikabbli għall- pubbliku u skond l- esiġenza tas-servizz.

Mhux korretta l-informazzjoni li l- pulizija li jkun għassa n-Nadur irid jilħaq dawn il-postijiet ukoll.

Fin-Nadur hemm Surġent stazzjonat u bħal kull membru tal-Korp meta d- doveri tiegħu jkunu aktar meħtieġa f'postijiet oħra dan jagħmel xogħol skond in-necessita' tal- mument.

AWTS,Mili ta' vakanzi manc,AWTS,Mili ta' vakanzi mifu,AWTS,Mili ta' vakanzi AWTS - MILI TA' VAKANZI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: B'referenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 2661, jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l- proceduri stabbiliti biex jimtlew il-vakanzi ta' l-AWTS?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: M'hemmx vakanzi x'jimtlew fl- AWTS.

Dawk il- ħaddiema casuals fl-AWTS li kienu ġew imqabbda jaħdmu rregolarment mill-Air Supplies qabel l-10 ta' Mejju 1987 se jingħataw appointments ta' Group A f'Dipartimenti tal- Gvern.

Naxxar,Trade Fair Ground,Luna Park farm,Naxxar,Trade Fair Ground,Luna Park gall,Naxxar,Trade Fair Ground,Luna Park NAXXAR: TRADE FAIR GROUND - LUNA PARK

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Ħarġu permessi biex tintrama Luna/Fun Park fl-area barra l- grounds tat-Trade Fair in- Naxxar?

Luna/Fun Parks simili li hawn madwar Malta huma koperti b'xi tip ta' insurance f'każ ta' korriment ta' min ikun qed jużahom?

X'tip ta' insurance tintalab qabel joħorġu l- permessi jekk tintalab?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ir- risposta hija fin-negattiv għall-partijiet kollha tal- mistoqsija.

Inżid pero' ngħid li l- Pulizija qed tikkonsidra li timponi kopertura permess ta' assikurazzjoni għal attivita' li tista' tinvolvi korriment għal terzi persuni.

Bormla,Firien farm,Bormla,Firien gall,Bormla,Firien BORMLA - FIRIEN

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Wasluli rapporti li fi Triq Madonna tal-Grazzja, Bormla spiss jidhru firien li jagħmluha mpossibbli li tħalli bieb miftuħ.

Meta se jittieħdu passi ħalli dan l-inkonvenjent jittaffa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tas-Saħħa biex il-Pest Control Unit jieħu l-passi kollha meħtieġa dwar l-ilment imsemmi.

Bormla,Toroq farm,Bormla,Toroq falm,Bormla,Toroq BORMLA: TRIQ IL-MADONNA TAL- GRAZZJA - RANĠAR

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Triq Madonna tal- Grazzja, Bormla ilha mħarbta għal snin sħaħ, b'inkonvenjent għal min joqgħod jew jaħdem hemm.

Meta hemm il-ħsieb li tiġi asfaltata?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

Trasport pubbliku farm,Trasport pubbliku zamf,Trasport pubbliku TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: Diversi bliet u rħula f'Malta espandew b'mod drammatiku f'dawn l-aħħar 20 sena.

Hemm xi ħsieb li r-rotot tal- karozzi tal-linja jiġu aġġornati mad- domanda tal-lum?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Bħalma diġa' ntqal fi tweġiba għall- mistoqsija oħra li kien għamel l-Onor.

Interpellant, is-servizz tat- trasport bil- karozzi tal-linja hu wieħed dinamiku li jinbidel minn żmien għall-ieħor skond il-ħtieġa u t-talba li jkun hemm.

Sptarijiet,Zammit Clapp farm,Sptarijiet,Zammit Clapp gall,Sptarijiet,Zammit Clapp SPTARIJIET - ZAMMIT CLAPP

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: F'dawn l-aħħar xhur sal-lum kemm saru call for applications għal impjegati mediċi u paramediċi barranin ħalli jaħdmu f'Zammit Clapp Hospital?

X'kienu l-postijiet li kien hemm il-ħsieb li jintlew?

Kemm f'kull speċjalita' qed jintalbu ħaddiema?

X'kondizzjonijiet ta' impieg inkluż pagi qed jiġu kkonsidrati jew offruti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li ma sarux sejħiet għal applikazzjonijiet bħal dawk li qed jirreferi għalihom l-Onor.

Membru.

L-Isptar Zammit Clapp talab applikazzjoni għal fisjoterapisti u occupational therapists lokali.

Hemm bżonn tliet fisjoterapisti u occupational therapists.

Sptarijiet,San Luqa,Apparat farm,Sptarijiet,San Luqa,Apparat gall,Sptarijiet,San Luqa,Apparat SPTAR SAN LUQA - APPART

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il- mistoqsija parlamentari numru 2448, cioe' kemm hemm apparat li jintuża fid-Dipartiment ta' l-Operazzjonijiet fl- Isptar San Luqa u fl-Isptar Karen Grech li huwa bil-ħsara?

X'inhu dan l-apparat u kemm ilu bil-ħsara?

ONOR.

LOUIS GALEA: Filwaqt li għandu jkun meqjus normali li kull apparat jista' jkun bil- hsara jew wieqaf minhabba wear and tear, manutenzjoni jew xi raguni ohra, ninsab informat li l-ebda hsara li tezisti f'xi apparat li jintuża fid- Dipartiment ta' l- Operazzjonijiet fl-Isptar imsemmi mhi qed tikkaguna xi twaqqif jew sospensjoni ta' xi operazzjoni.

Ninsab informat ukoll li t- taqsimiet koncernati regolarment jaghmlu xoghol ta' manutenzjoni fuq l-apparata fl- Isptar.

Rigward certi 'items' specifici ninsab informat li d- Dipartiment qed jistenna 'technician' mill- Italja (li jigi tliet darbiet fis-sena b'regolarita') biex isewwi hsara fuq il-'Paediatric Colonoscope' u zewg 'Gestroscopes' fil-qasam ta' l- Endoskopija filwaqt li 'Adult Colonoscope' ilu l-Italja minn April biex jissewwa.

Hsara fid-'Dopler' tad-Dipartiment tal-Ginekologija issewwiet fiz- zmien qasir u minhabba suspetti li din setghet kienet hsara doluza qed isir stharrig fuq il-każ.

Zwieġ Ċivili,Reġistraturi pora,Zwieġ Ċivili,Reġistraturi fenj,Zwieġ Ċivili,Reġistraturi ŻWIEĠ ĊIVILI - REĠISTRATURI

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru tal- Ġustizzja: X'inhi r-raġuni li l-għadd ta' Reġistraturi taż- Żwieġ minn 60 tela' għal 80?

X'isir mill-flus li l-Gvern jiġbor mir-reġistrazzjoni taż- żwieġ ċivili?

ONOR.

JOE FENECH: In-numru ta' Delegati tar-Reġistru taż- Żwieġ fil-fatt huwa ta' 73.

Dan in-numru ta' Delegati huwa meħtieġ biex jibqa' jaqdi tajjeb l-esiġenzi tar-Reġistru taż-Żwieġ, bħal meta xi wħud minnhom ikunu morda jew imsefrin.

In-numru tad- Delegati tar-Reġistru taż-Żwieġ qatt ma kien wieħed stabbilit iżda dejjem kien regolat miċ- ċirkostanzi u l- ħteġijiet tal- mument.

Il-flus li jinġabru mir- reġistrazzjoni taż-żwieġ ċivili, bħal kwalunkwe dħul ieħor tal-Gvern, imur fil- Consolidated Revenue Fund.

Banek,Bank of Valletta,Promozzjonijiet manc,Banek,Bank of Valletta,Promozzjonijiet bong,Banek,Bank of Valletta,Promozzjonijiet BANK OF VALLETTA - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: Jista' l- Ministru jispjega jekk inbidlitx il-procedura dwar promotion fil-Bank of Valletta Ltd?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Il-proċeduri dwar promozzjonijiet jiġu reveduti minn żmien għal żmien.

Ftit żmien ilu ntlaqqgħu applikazzjonijiet minn persuni eliġibbli biex jintlew vakanzi eżistenti f'diversi gradi.

L- applikanti se jiġu intervistati.

Mrieħel Bypass,Blajjat spil,Mrieħel Bypass,Blajjat falm,Mrieħel Bypass,Blajjat MRIEĦEL BYPASS - BLAJJAT

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: B'referenza għat- tweġiba li l-Ministru tani għall-mistoqsija parlamentari numru 2459, jaf li m'hemm l- ebda barriers ħlief il-blajjat li semmejt jien?

Jaf li dawn anke huma sporġuti fit-triq?

Japprezza li dawn il-blajjat jikkostitwixxu periklu pubbliku?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il- kummenti ta' l-Onor.

Interpellant jikkonfermaw is- sitwazzjoni li teżisti fejn nies ineħħu l-barriers minn posthom.

Id-Dipartiment tax-Xogħlijiet qed jieħu passi biex jerġgħu jitqegħdu dawn il-barriers.

Dalwaqt jibda x-xogħol ta' asfaltar ta' xi toroq fl-inħawi u mbagħad dawn it-toroq dalwaqt jinfetħu għat-traffiku u allura l-bżonn ta' dawn il- barriers u l-blokki jispiċċa.

MDC,Fabbriki manc,MDC,Fabbriki bong,MDC,Fabbriki MDC - FABBRIKI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: Jista' l- Ministru jgħid liema kienu l- fabbriki/proġetti li ġew approvati mill-1987 sal-lum mill-MDC:

1. (i) diġa' bdew joperaw;

(ii) qegħdin fi stadju avvanzat li jibdew jaħdmu;

(iii) rtiraw l-applikazzjoni tagħhom u mhux se jibdew joperaw?

2. x'inhu l-ġeneru tax-xogħol ta' kull waħda minn dawn il- fabbriki f'kull każ?

3. x'għajnuna f-forma ta' grants soft loans ngħatat kull fabbrika/proġett?

Kemm huwa n-numru ta' ħaddiema li kull fabbrika għandha proġettat li tħaddem, u kemm fil-fatt qed tħaddem?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Nagħti risposta f'xi seduta oħra.

Santa Lucija,Xogħol ta' kostruzzjoni manc,Santa Lucija,Xogħol ta' kostruzzjoni falm,Santa Lucija,Xogħol ta' kostruzzjoni SANTA LUCIJA - XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: B'referenza għar- risposta mogħtija għall- mistoqsija parlamentari numru 1334, jista' l-Ministru jispjega l-fatt kif minkejja l- proceduri din il- kostruzzjoni xorta tlestiet?

Peress li hemm diversi kostruzzjonijiet simili li huma koperti bil- permessi, huwa l- każ illi din is-sitwazzjoni tiġi regolata, l-aktar jekk dawn il-kostruzzjonijiet huma utili w bżonnjużi għall- applikanti tal- permessi relattivi?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li passi legali ttieħdu wara li deher artiklu f'gazzetti u l-bini kien ilu lest xi sentejn u nofs.

Ma saret ebda talba biex il- garaxx imsemmi mill-Onor.

Membru jiġi regolarizzat.

Skejjel,Facilitajiet ta' rikreazzjoni gree,Skejjel,Facilitajiet ta' rikreazzjoni mifu,Skejjel,Facilitajiet ta' rikreazzjoni SKEJJEL - FAĊILITAJIET TA' RIKREAZZJONI

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: L- iskejjel kollha għanndhom jipprovdu facilitajiet ta' rikreazzjoni għall-istudenti tagħhom specjalment għal dawk ta' taħt it-tmintax (18)-il sena?

Kif, allura, jispjega l-fatt li fi Triq Pariso, il-Gżira, mijiet ta' żgħażagħ barranin li jattendu skola f'din it-triq, jingombraw it-triq waqt il- breaks b'periklu għalihom peress li din it-triq hija waħda traffikuża?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Nagħti tweġiba f'xi seduta oħra.

Gżira,Sorveljanza mill-pulizija gree,Gżira,Sorveljanza,mill-pulizija gall,Gżira,Sorveljanza,mill-pulizija GZIRA - SORVELJANZA MILL- PULIZIJA

L-ONOR.

EDWIN GRECH Staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jordna li ssir għassa mill-pulizija fi Triq Pariso, Gżira fejn hemm skola taż-żgħażagħ barranin, peress li matul il- breaks tagħhom dawn jingombraw it- triq, iwaqqfu it-traffiku u jseponu ruħhom għall-periklu?

Jistgħu jittieħdu passi qabel ma tiġri xi traġedja kif kien ġara lil uħud mill-istudenti barranin f'lokalitajiet oħra s- sena li għaddiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Għabbejt lill-uffiċjali u membri tal- Korp f'dan id- Distrett bir- responsabbilta' ta' l-istħarriġ u l-passi meħtieġa dwar l- ilment imqanqal mill-Onor.

Membru.

Diskoteki,Dħul ta' minoreni gree,Diskoteki,Dħul ta' minoreni gall,Diskoteki,Dħul ta' minoreni DISKOTEKI - DĦUL TA' MINORENNI

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: X'sorveljanza qed issir biex jkun żgurat li żgħażagħ taħt l- eta' ma jidħlux f'discos?

Issir l-istess sorveljanza ma' żgħażagħ barranin kif issir fuq Maltin?

Jaf il-Ministru b'rapporti kontinwi ta' dawk taħt l-eta' li qed jitħallew jidħlu f'discos f'Paceville, Buġibba u Għawdex?

Speċjalment f'Għawdex, jaf il-Ministru li tlett ijiem ilu fuq programm tar-radju, omm u tifel ta' erbatax (14)-il sena stqarret bla tlaqliq li minkejja dak kollu li tagħmel, it-tifel tagħha jitħalla jidħol id-discos?

F'Għawdex il-pulizija tagħmel spezzjonijiet biex tara li l- liġi qed tiġi osservata?

Kemm-il darba matul Ġunju, il-Pulizija Għawdxija żaret discos u sabet tfal taħt l- eta'?

X'passi ttieħdu kontra s-sidien?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li f'dawn il-postijiet issir sorveljanza regolari mill-pulizija mingħajr ebda diskriminazzjoni bejn barranin jew Maltin.

Filwaqt li ninsab informat ukoll li ma ġie osservat l-ebda ksur ta' liġi f'dan ir-rigward sejjer inkompli nenfasizza l- importanza ta' l-ilment imqanqal mill-Onor.

Interpellant.

Sptarijiet,San Luqa,Infermiera gree,Sptarijiet,San Luqa,Infermiera gall,Sptarijiet,San Luqa,Infermiera SPTAR SAN LUQA - NURSING STAFF

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Il- Ministru huwa konxju li ricentement tbiddlu n-nursing staff kollu tal-Visting Consultants Clinc (V.C.C.).

B'riżultat ta' dan xi pazjenti li kellhom jaraw xi specjalista barranin li ġie Malta dan l- aħħar tħallew barra minħabba xi żbalji li saru fl-appuntamenti.

Minħabba f'hekk dawn il- pazjenti se jkollhom jistennew sa Settembru b'detriment għal saħħithom.

Jista' l-Ministru jinvestiga u jara li l-ebda pazjenti ma jbatu mill-iżbalji li saru fl-appuntamenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li ebda pazjent li kellu appuntament b'mod regolari ma tilef dan l- appuntament biex jara speċjalista barrani li ġie Malta dan l-aħħar.

Il-pazjenti kollha li kienu fuq il-lista uffiċjali ta' Dr Rodney Foale ġew invistati mill-imsemmi konsulent.

L-awtorita' kompetenti fl- Isptar ma tistax tassumi responsabbilta' għal wegħdiet ta' appuntamenti li ma jitniżżlux fuq il-lista uffiċjali b'mod regolari.

Jekk l-Onor.

Membru jagħtini l- ismijiet tal-persuni konċernati nkun nista' nagħmel il-verifiki meħtieġa u ninformah b'dak li jirriżultali.

Zabbar,Toroq pora,Zabbar,Toroq falm,Zabbar,Toroq ZABBAR - TOROQ

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: B'referenza għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2925, jistgħu t- toroq imsemmija jingħataw it-tarmac?

Il-lejla kont ukoll Triq il- Ħofra u Triq il-Bur, f'Ħaż Żabbar u residenti ġibduli l- attenzjoni fuq it-toroq.

Jistgħu jiġu rranġati?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li Triq il-Ħofra għadha mhux żviluppata biżżejjed biex tiġi asfaltata.

Triq il-Bur sejra titniżżel fil-programm ta' xogħol ta' l- asfaltar.

Pace Grasso football ground cilj,Pace Grasso football ground frem,Pace Grasso football ground PACE GRASSO FOOTBALL GROUND

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jaqbel l-Ministru li jirrakomanda lill-Kabinett li, meta jiġu ffirmati l- kuntratti għal grounds ta' Pace Grasso u l-Istadium Nazzjonali li ftit ġimgħat oħra, il-figura ta' tlettax-il elf lira (£13,000) għaż-żewġ grounds bħala kera, għanda titnaqqas sostanzjalment għall-waħda nominali biex b'hekk l-MFA tkun tista' tqassam aktar finanzi lil klabbs, li kif jaf kulħadd, huma fi stat finanzjarja prekarja?

Għaliex il-Gvern ma jgħinx fil-manutenzjoni u żvilupp ta' dawn il-grounds peress li għalkemm huma mogħtija b'kuntratt xorta baqgħu proprjeta' tal- Gvern?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Kien il-Gvern Soċjalista li ffissa l-kera ta' Lm10,000 fis-sena għal ground nazzjonali ta' Ta' Qali u Lm3,000 għal ground ta' Pace Grasso b'kuntratt li kien iffirmat f'Lulju ta' l-1985.

Sa minn qabel ma saret talba tal-Premier League Standing Committee fil-memorandum li ġie ppreżentat lill-Gvern kien qed jiġi studjat il-kuntratt kollu b'konsiderazzjoni ukoll għad- dħul ieħor mill-MFA għal użu tal-grounds kollha.

Għat-tieni parti tal- mistoqsija, nirreferi għall- klawsola ta' l-istess kuntratt li kien ġie ffirmat miż-żewġ partijiet.

Malta Football Association,Rapport cilj,Malta Football Association,Rapport frem,Malta Football Association,Rapport MALTA FOOTBALL ASSOCIATION - RAPPORT

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Wara r-rapport li sar mill-MFA Premier League Clubs Standing Committee li ġie ippreżentat, fost l-oħrajn, lill-Gvern fl-4 ta' Mejju 1992, il-Ministru kellu taħdidiet dwar il-kontenut tiegħu ma' rappreżentanti ta' dan il- Kumitat?

X'kien ir-riżultat, fis-sens, jekk ġewx identifikati arej specifiki fejn il-Gvern jista' jgħin biex jitjieb il-livell tal-football billi jiġu rranġati l-klabbs?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Hemm laqgħat ffissati għal nofs Lulju kif kien miftiehem mad- delegati ta' l-MFA meta dawn ġentilment ippreżentaw ir- rapport imsemmi.

Football grounds,Xogħol strutturali cilj,Football grounds,Xogħol strutturali frem,Football grounds,Xogħol strutturali FOOTBALL GROUNDS - XOGĦOL STRUTTURALI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Il- Ministru kellu talbiet mingħand l-awtoritajiet tal-football biex isir xogħol strutturali fil-grounds ta':-

a) Stadium Nazzjonali; b) Pace Grasso; c) Silver Jubilee, Għawdex?

Liema kien ix-xogħol li ntalab isir f'kull ground?

Kien hemm ko-ordinament mal- Ministeru ta' l-Ambjent biex dan ix-xogħol jitwettaq?

ONOR.

MICHAEL FALZON: It- tweġiba tiġi mogħtija f'xi seduta oħra.

Pulizija,Hlas ta' xogħol extra cilj,Pulizija,Hlas ta' xogħol extra gall,Pulizija,Hlas ta' xogħol extra PULIZIJA - ĦLAS TA' XOGĦOL EXTRA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: X'kien l- ammont totali (fi flus) li ħadu l-pulizija li għamli extra duty ta':-

(a) Stadium Nazzjonali;

(b) Pace Grasso;

(c) Silver Jubilee, Għawdex f'kull każ separtament u għal dan l-istaġun tal- football li għadu kemm spicca?

Il-ħlas kollu għadda għand il-Korp?

Il-pulizija tħallsu kollha għax-xogħol li għamlu?

Jekk le, jista' l-Ministru jgħid kemm fadal biex jitħallas lil, dawk il- pulizija li ħadmu fit-tliet grounds separatment?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li matul l-istagun 1991/92 li ghadu kemm spicca l- pulizija hadmet l-"extra duty" li tidher hawn taht:

|Fl-Istadium |Lm11,661.47,| |Nazzjonali |0 | | | | |F'Pace Grasso | Lm | | |1,809.87,0 | | | | |Fis-Silver |Lm | |Jubilee |1,954.58,7 | |(Ghawdex) | | | | | |Mill-flus li | | |jidhru hawn fuq| | |baqa' | | |jitħallas: | | | | | |Stadium |Lm | |Nazzjonali |4,184.24,6 | | | | |Pace Grasso | Lm351.80,0 |

Kif jidher mill-informazzjoni moghtija mhux il-hlas kollu ghadda lill- Korp u ghalhekk ghad baqa' x'jithallas lill- pulizija tax-xoghol li ghamlu.

Fil-kaz ta' Ghawdex il-pulizija thallsu tax-xoghol kollu li ghamlu.

Universita', Ground tal-football cilj,Universita', Ground tal-football frem,Universita', Ground tal-football UNIVRSITA' - GROUND TAL- FOOTBALL

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Waħda mir-rakkomandazzjonijiet tal-klabbs tal- Premiet fil-memorandum tagħhom imsejjaħ "Għall-ġid tal- Football Malti", ġie ssuġerit li l-ground ta' l- Universita' jiġi żviluppat u rranġat u jitqiegħed għad-dispożizzjoni tal- klabbs tal-Premier meta jkollhom bżonn.

Jaqbel il-Ministru li jkollu diskussjonijiet mal-Ministru ta' l- Edukazzjoni u l- awtoritajiet ta' l-Universita' biex wieħed jara x'jista' jsir?

Jistgħu jiġu dentifikati dawk l-affarijiet li hemm bżonn li isiru f'dan il-ground biex ji!ġi ameljorat?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Id- dettalji msemmija se jiġu diskussi mad- diriġenti ta' l- M.F.A. u r-rappreżentanti tal- Premier League Standing Committee fil-laqgħa prevista.

Fgura,Servizz tad-drenaġġ cilj,Fgura,Servizz tad-drenaġġ falm,Fgura,Servizz tad-drenaġġ FGURA - SERVIZZ TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jara għalfejn il-Gvern għadu ma ħax passi biex jirrimedja s- sitwazzjoni kerha ħafna tar-residenti fi Triq it-Tagħlim fil-Fgura u fi Triq il-Burqxiex fl-istess lokal li qed isofru minn drenaġġ li ġej mill- Government Housing Estate, Carmel Street, u li dieħel fid-jdar ta' l- istess lokal/toroq b'periklu kbir għas-saħħa tar-residenti - b/mod specjali Plot 74 "Il- Ħolma" Triq it-Tagħlim, Fgura fejn id-drenaġġ qed jispicca anke fil-bir ta' l-istess dar?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.