MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 201 It-Tlieta, 17 ta' Marzu, 1998 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 201

It-Tlieta, 17 ta' Marzu, 1998

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.11 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 17 ta' Marzu, 1998

WERREJ MINUTI 1

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 1

TQEGĦID TA' KARTI 6

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SERVIZZI TAT-TURIŻMU GĦAL MALTA (IT-TIENI QARI) MALTA TOURISM SERVICES BILL (SECOND READING) 6

AĠĠORNAMENT 29

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 34

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUIB 50

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 200 li saret fis-16 ta' Marzu, 1998 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU GĦAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid mill-1 ta' Jannar, 1988 sat-30 ta' Settembru, 1996 kemm ġew impjegati nies ġodda f'kull korporazzjoni pubblika, korp parastatali, azjenda, awtorita' governattiva u entitajiet oħra tal-gvern li jaqgħu taħt il-ministeru tiegħu?

Fil- breakdown li jagħti, għal kull waħda minn dawn separatament jista' jgħid f'liema gradi ġew impjegati u x'tip ta' xogħol qed jagħmlu?

Jista' jgħid jekk dawn il-ħaddiema mpjegati humiex impjegati b'mod permanenti jew għal żmien definit?

Minn liema lokalita' huma l-persuni mpjegati, dejjem separatament għal kull entita'?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni kif mitluba mill- Onor. Interpellant.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma twaqqfet b'seħħ mill-20 ta' Jannar, 1992 u kull ingaġġ li sar qabel din id-data kien sar mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru permezz tal- Kummissjoni tas-Servizz Pubbliku.

UNIVERSITA' - ACADEMIC STAFF

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm academic staff bħalissa fl-Universita' ta' Malta?

Kemm minn dawn għandhom second degree?

Kemm minnhom għandhom doctoral degree?

X'post u xi grad qed jokkupaw?

Meta ħadu l-aħħar ħatra?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): In-numru ta' academic staff fl-Universita' ta' Malta huwa ta' 540, li minnhom 283 huma full-time u 257 part-time.

Hemm 95 full timer u 90 part- timer li għandhom second degree.

B'doctoral degree hemm 111-il full-timer u 26 part-timer.

Għall-aħħar parti tal-mistoqsija, l-informazzjoni qed titpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra.

DRENAĠĠ - MIŻIEB

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li tissolva l-problema akuta ta' fawran ta' ammont kbir ta' drenaġġ fil-Miżieb, peress li dan l- inkonvenjent qed jagħmel ħsara kbira lis-siġar kollha ta' madwar u jista' jkun ta periklu kbir għas-saħħa tan-nies?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Id-dipartiment tad-drenaġġ huwa fil-proċess illi jagħti kuntratt ta' konsulenza biex jitħejja pjan għall-upgrading tas-sistema tad- drenaġġ fit-tramuntana ta' Malta.

Dan jikkonsisti fil-bini ta' transmission main ġdid, impjant tat-trattament tad-drenaġġ u outfall.

Sadanittant id-dipartiment qiegħed jieħu l-miżuri kollha possibbli biex dan il-fawran ma jkomplix jaggrava.

SKEJJEL - ŻEBBUĠ - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex fil-year 1 ta' l- iskola primarja "A" ta' Ħaż-Żebbuġ m'hemmx facilitator għat-tfal b'diżabilita', tant li wieħed mit-tfal m'huwiex qed jattendi l-iskola?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Intbagħtet facilitator fl-iskola primarja "A" ta' Ħaż-Żebbuġ biex it-tfal kollha jkunu jistgħu jattendu mill-Erbgħa, 25 ta' Frar.

PIXXINA NAZZJONALI - IMPJEGATI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għad-dokument li tpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra mis-Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Kultura u Sport - dan jikkonsisti f'lista ta' part-timers engaged by national swimming pool mis- 26 ta' Ottubru 1996 - jista' l-Ministru jindika d-data li fiha kull wieħed minnhom ġie ngaġġat, ix-xogħol ta' kull wieħed minnhom u l-parentela, jekk hemm, ta' kull wieħed minnhom mas-Segretarju Parlamentari jew ma' xi persuna li taħdem jew kienet taħdem fis-segretarjat tiegħu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ma jidhirlux il-Ministru li hija daqsxejn stramba li fir-risposta tiegħu jgħidli li l-informazzjoni għadha qed tinġabar meta fuq il-Mejda tal-Kamra għadu kif poġġa rapport ta' 30 paġna, b'ħafna attachments miegħu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-aktar li ġie nvestigat u enfasizzat, lil hinn mill-persuni u mill-parentela, kien il-metodu ta' reklutaġġ.

Jiġifieri dawn il-persuni setgħu kienu min kienu.

Jiena ħadtha kważi for granted li dik l-informazzjoni kienet se tkun fir- rapport imma meta ċċekjajt sibt illi ma kienetx hemm u malli tkun f'idejja nkun nista' ngħaddiha lill-Onor.

Interpellant.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Bażikament jiena staqsejt tliet domandi.

Veru li f'waħda minnhom staqsejt dwar il-parentela pero' fl-oħra staqsejt dwar id- data ta' meta ġew ingaġġati dawn il-persuni li semma' s-Segretarju Parlamentari u x-xogħol tagħhom.

Naħseb li kif qed jgħid il-Ministru stess, dan kien essenzjali li jiġi nvestigat fir-rapport imma ma ġiex.

Ma jidhirlux il-Ministru li in vista ta' dan in-nuqqas - naħseb huwa pjuttost kbir - kif ukoll għal raġunijiet oħra, ir-rapport li sar huwa pjuttost wieħed ħafif u ma ppruvax jidħol wisq fid-dettall ta kif ġraw l-affarijiet, speċjalment mis-26 ta' Ottubru tas-sena l-oħra 'l hawn, ċioe' minn mindu sar responsabbli s-Segretarju Parlamentari Joe Cilia?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: S'intendi l-Onor.

Interpellant għandu kull dritt jiġbed il-konklużjonijiet tiegħu pero' naħseb li l-aktar ħaġa importanti li jista' jkun hemm f'rapport m'huwiex biss il-kliem iżda l-passi li jittieħdu.

M'hemmx dubju li f'dan il-każ il-passi li ttieħdu huma aktar serji minn kull ħaġa oħra li saret qabel fil-pixxina.

Aħna investigajna l- metodu ta' reklutaġġ għax dehrilna li dan ma kienx wieħed aċċettabbli u naħseb li min għamel l-investigazzjoni għamel tajjeb illi iffoka l-aktar fuq hekk.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Filwaqt li ċertament kull rapport u kull investigazzjoni li ssir tagħmel tajjeb li tiffoka fuq il-konklużjonijiet prattiċi li mbagħad joħorġu - naqbel mal-Ministru li dawn it-tip ta' investigazzjonijiet u rapporti jridu jagħtu indikazzjoni lejn fejn wieħed irid imur fil-futur - ma jidhirlux il-Ministru li r-rapport huwa nieqes milli jittratta fatt illi kien evidenti, u cioe' li 70% tar-reklutaġġ kienu mid-distrett tas-Segretarju Parlamentari?

Jidhirlu l-Ministru illi min investiga kellu jiġbed xi konklużjonijiet?

Jekk dan ma sarx, ġibidhom hu l- Ministru?

II-Ministru huwa sodisfatt bil-mod kif saret l-investigazzjoni?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiena sodisfatt bil-mod kif saret l- investigazzjoni u l-konklużjonijiet ġbidnihom fid-deċiżjoni li ħadna, jiġifieri li nxolju r-rapport ta' relazzjoni ta' xogħol li kien hemm, kemm qabel Ottubru ta' l-1996 kif ukoll wara Ottubru ta' l-1996.

Jiena naħseb li l-mod kif ġew reklutati n-nies fl-aħħar żmenijiet minn mindu seħħet bidla fl-amministrazzjoni ma kienx wieħed serju biżżejjed, imma naħseb li l- Onor. Membru għandu għallinqas jikkonċedi l-fatt illi anke ta' qabel ma kenux serji biżżejjed u bl-istess konklużjoni li ġibed hu daqshekk ieħor ta' qabel kienu kkonċentrati minn ċertu distrett.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-fatt illi 70% minn dawk li ġew ingaġġati kienu mid- distrett tas-Segretarju Parlamentari, ittieħed in konsiderazzjoni minnek meta r-responsabbiltajiet għall-pixxina nazzjonali tneħħew minn idejn l- Onor. Joe Cilia?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor. kollega li anke qabel, probabbli aktar minn 70% kienu mid-distrett tal-ministru ta' dak iż- żmien, u kieku għandi l-informazzjoni f'idejja kont inkun nista' nagħtih l- persentaġġ b'mod aktar preċiż.

Nerġa' ngħid illi l-konklużjonijiet huma ċari.

Hija l-aktar sanzjoni iebsa li tista' tieħu meta xxolji kuntratt ta' xi ħadd li ħaseb li ġie mpjegat u aħna ridna li l-affarijiet jerġgħu jsiru b'mod ċar u b'mod serju.

Il-problema kienet - biex nagħmluha ċara anke għar-rapport innifsu - li l- Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ ma rat xejn irregolari fil-mod kif ġew impjegati dawn in-nies, la issa u lanqas kif kienu ġew impjegati qabel.

Kien hemm it-tradizzjoni li meta xi ħaġa jkollha x'taqsam ma' l-Universita' m'għandhiex tintalab clearance min-naħa ta' l-ETC.

Pero' jien deherli li dak huwa aktar punt formali milli reali għax l-ewwelnett waħda mill-vizzji oriġinali, anke ta' dik l-istruttura, hi li diffiċli tgħid fejn tibda l- Universita' u fejn jibda l-ministeru.

Din l-istruttura tant kienet a grey area li naħseb li waħda mid-deċiżjonijiet li kellha tittieħed kienet li tiġi ċċarata l-istruttura tat-tmexxija.

Jekk wieħed joqgħod fuq il- formalita' u fuq il-pariri li kienu jingħataw dwar kif għandhom isiru l- impjiegi jsib li min-naħa tal-formalita' m'hemm xejn ħażin, imma mbagħad jekk wieħed jara kif inhuma l-affarijiet isib li la qabel ma kienu aċċettabbli u lanqas kif saru wara.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, minkejja li f'Mejju ta' l-1987 il- Partit Nazzjonalista fil-gvern kien sab 'il fuq minn 9,000 impjieg irregolari, xorta żamm lil kulħadd miegħu għax ma deherlux illi minħabba deċiżjoni politika tal-prim ministru ta' qabel kellhom ibatu l-familji ta' dawk il-ħaddiema.

Allura ma jidhirlux il-Ministru li bid-deċiżjoni li ttieħdet fil-każ tal-pixxina nazzjonali qegħdin ibatu l-familji ta' dawk li ġew impjegati, mentri l-bniedem li jidher li kien id-deus ex machina u li rnexxielu jdaħħalhom f'dan l-impjieg - qed nirriferi għall-Onor.

Joe Cilia - ħareġ prattikament scot-free?

Ma jidhirlux il-Ministru li dan m'huwiex metodu ta kif wieħed għandu jimxi?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Le ma jidhirlix.

L-Onor.

Interpellant minn naħa waħda se joqgħod jiffoka jekk intalbietx clearance mill-ETC għal dawn in- nies, u malli ċċarajna dan il-punt donnu issa għalih mhux dik l-importanti u ried li nkomplu għaddejjin b'dik is-sistema.

Jekk hu għandu xi provi dwar id-deus ex machina, jew dwar l-indħil jew is-sehem dirett kif qed jgħid hu, nitolbu jgħaddili din l-informazzjoni għax mill-investigazzjoni li saret ma jirriżultax li dan kien il-każ.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-Ministru qed jgħid illi hu jemmen li l-Onor.

Joe Cilia ma kien jaf b'xejn x'inhu qed jiġri meta 70% tal-ħaddiema ġew impjegati mid-distrett tiegħu?

Dan jemmnu l-Ministru?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-importanti mhux x'nemmen jien imma x'jirriżulta mill-fatti.

Bl-akbar kalma u bl-aktar kuxjenza kwieta nerġa' ngħid lill- Onor. Membru li kieku dan il-ftit skruplu u din il-purezza morali li qed juri issa dwar kif saru l-affarijiet fil-pixxina wrihom qabel, dak li qed jgħid hu bħalissa kien ikun ħafna aktar kredibbli.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Forsi għall-purezza morali u għall-kuxjenza nikkompetu bejnietna għax it-tnejn nidhru qisna nagħmluha tal-qaddisin!

(Interruzzjonijiet) Lanqas jien m'għandi l-ebda pretenzjoni.

MADAM SPEAKER: Onor. Gatt, jekk jogħġbok ejja għad-domanda.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ma naħsibx illi huwa metodu tajjeb li tipprova tirrispondi domanda billi tgħid x'imissu sar fil-passat.

Ir- responsabbilta' tal-Ministru tirrgwarda dwar dak li qed isir illum u għalhekk qed nagħmel id-domandi lilu.

Jekk il-Ministru jrid jaħrab mid- domandi u jevita milli jirrispondini jagħmel hu imma d-domanda tiegħi hija waħda sempliċi u se nerġa' nagħmilha.

Il-Ministru jemmen illi l-Onor.

Joe Cilia ma kellux x'jaqsam fil-kwestjoni?

Il-Ministru jemmen illi n-nies ġew impjegati mid-distrett tiegħu b'kumbinazzjoni?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-Onor.

Gatt m'għandux għalfejn joqgħod ipoġġili kliem f'ħalqi għax naħseb naf nesprimi xi daqsxejn lili nnifsi dwar dak li nemmen fih u dwar dak li ma nemminx.

Jien ħadt passi fuq il- fatti kif irriżultaw u bl-aktar mod kategoriku nerġa' ngħid li kieku l- Onor. Interpellant wera' l-istess serjeta', l-istess attenzjoni u l-istess reqqa' qabel biex l-affarijiet isiru kif suppost, f'kull comma tagħhom, kieku dak li qed jagħmel issa kien ikollu aktar kredibilita'.

Lill-Onor.

Gatt irrid infakkru fil-passat, anke meta ma kienx f'dan il- Parlament, hu kellu responsabbilta' kbira f'partit li ħalla ħafna ħneżrijiet għaddejjin, u dan meta kien jiftaħar li ma l-iċken dell kien lest li jtajjar in-nies.

Fil-fatt ma tajjar lil ħadd u minħabba f'hekk spiċċa l-Partit Nazzjonalista mtajjar mill-gvern!

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jgħidli l-bord il-ġdid li ġie maħtur lil min jirrispondi?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-bord il-ġdid jirrispondi lili.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-bord il-ġdid jirrispondi lilu u mhux lis-segretarju parlamentari?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-Onor.

Interpellant għadu kemm qalli li fl-aħħar mill-aħħar jien responsabbli, kemm meta jkun hemm segretarju parlamentari kif ukoll meta ma jkunx hemm!

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jiġifieri r-responsabbilta' għall-ingaġġ tan-nies hija tiegħu u mhux tas-segretarju parlamentari?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ir-responsabbilta' ħadtha bid-deċiżjonijiet ċarissimi li ħadt wara u naħseb li ma stajtx inkun aktar ċar minn hekk.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jiġifieri meta l-bord ikollu xi problema, jaqbeż lis- Segretarju Parlamentari u jkellem lilek direttament?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Meta l-bord ikollu xi problema jkun jista' jkellem lis-Segretarju Parlamentari u kif għandhom aċċess għalih għandhom ukoll aċċess għalija.

KAROZZI - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew importati karozzi kull sena bejn l-1987 u l-1997 u jagħti l-informazzjoni maqsuma skond il-make tal-vettura?

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Nissuġġerixxi li l- mistoqsija ssir lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet biex hu jgħaddiha lid-dipartiment tal-liċenzji, fejn jiġu rreġistrati l-vetturi li jkunu lliċenzjati biex joħorġu fit-triq.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Possibbli li meta jidħlu karozzi ġodda ma jiġux rreġistrati mid-dwana skond il-make?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Id-dwana m'hijiex f'pożizzjoni li tagħti t-tagħrif meħtieġ għax l-ewwelnett l-Onor.

Membru qed imur lura għal ċertu ammont ta' żmien u l-computer records dwar in-numru ta' motor vehicles importati mhumiex readily available għax ma jmorrux lura għaż-żmien li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant.

It-tieni tkun cumbersome ħafna biex jinġabru l-figuri relatati mal-warehoused u released vehicles separatament, għax ovvjament dawn jiġu minn sorsi differenti.

Fl-istess ħin min-naħa tad-dwana qed jinħass ukoll illi mhuwiex opportun illi tingħata informazzjoni kummerċjali dwar il-mix ta' vehicles importati ġaladarba din tinvolvi importaturi differenti.

Fid-dawl ta' dan kollu nissuġġerixxi illi d-domanda ssir lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Michael Farrugia.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' press release maħruġa fit-23 ta' Frar 1998, fl-okkażjoni ta' l-inawgurazzjoni ta' kors ta' l-International Institute on Ageing, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12840.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA (Ministru tal-Ġustizzja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' leġislazzjoni sussidjarja magħmula fl-1996 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W1,229.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SERVIZZI TAT-TURIŻMU GĦAL MALTA

MALTA TOURISM SERVICES BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-16 ta' Marzu 1998.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Karmenu Vella huwa in possession.

ONOR.

KARMENU VELLA (Ministru tat-Turiżmu u Self-Employed): Madam Speaker, nixtieq inkompli fejn ħallejt il-bieraħ.

Kont qiegħed ngħid illi l-ewwelnett din m'hijiex xi liġi kontroversjali, anzi għidt li tressqet minn din in-naħa u ġiet anke ssekondata mill-Onor.

Refalo, jiġifieri minn membru tan-naħa l-oħra.

Għidt ukoll li ħafna mill-kelliema għamlu kummenti tajbin u nista' ngħid ukoll li kien hemm proposti u suġġerimenti ta' min jinnotahom.

Qabel ma nidħol fid-dettall dwar x'ġara fit-turiżmu f'dawn l- aħħar xhur, nixtieq nikkummenta fuq xi punti li tqajmu miż-żewġ naħat tal- Kamra.

Kont bdejt nirrispondi xi punti li qajjem l-Onor.

Michael Refalo u stqarrejt li mhux dejjem fhimt dak li kien qiegħed jgħid l-Onor.

Membru, u għalkemm smajtu b'attenzjoni kbira mhux dejjem qbilt miegħu lanqas.

Ikkoreġejt ukoll l-impressjoni li kellu meta qal illi fuq il-bord tat- tourism authority se jkun hemm tlieta min-nies biss min-naħa tal-privat u aċċennajt għall-fatt illi, anke skond il-liġi stess, il-membri kollha se jkunu min-naħa tal-privat għax eskludejna totalment nies illi huma mpjegati tal-gvern.

Għalkemm mhux in-nies kollha huma nnominati min-naħa tal- privat, anke dawk innominati min-naħa tal-gvern se jkunu mill-privat, dawk innominati min-naħa ta' l-assoċjazzjonijiet se jkunu mill-privat u anke dawk innominati min-naħa ta' l-Air Malta jistgħu jitqiesu li ġejjin mill- privat.

Għidt ukoll li wieħed mill-iskopijiet prinċipali ta' din il-liġi kien proprju li nagħtu aktar say lill-privat mhux biss fit-tfassil tal- policy guidelines u ta' l-istrateġija għal dan is-settur imma wkoll biex ikollu sehem akbar fl-implimentazzjoni ta' l-istess guidelines u policies.

L-Onor.

Membru qalilna wkoll li din il-liġi xtaq jagħmilha hu fi żmienu pero' kellu affarijiet aktar urġenti x'jagħmel.

Jiena semmejt ukoll li mhux biss ma kienx għamilha hu imma lanqas kien għamilha s-suċċessur tiegħu, għalkemm diġa' kien hemm xi diskussjonijiet għaddejjin, u aktar 'il quddiem ngħid fejn ma konniex naqblu ma' dak li kien qed jiġi diskuss.

Waqt l-intervent tiegħu l-Onor.

Membru rrifera wkoll għall-high-level guidance paper tat-turiżmu li fassalna aħna.

Bażikament dan id-dokument huwa pjan b'linji fejn nixtiequ mmorru u l-istrateġija li nixtiequ nsegwu biex nilħqu t-targets li qed nimmiraw għalihom.

L-Onor.

Refalo qalilna li bħala high-level guidance paper kienet tajba pero' aċċenna għall-fatt li għaddew ħames xhur minn meta ġiet ippubblikata.

Hawnhekk nixtieq nagħmel kjarifika oħra.

Meta aħna qbadna nfasslu t-tourism strategic plan jew inkella l-high-level guidance paper ma konniex qegħdin infasslu biss on paper dak li nixtiequ nagħmlu, imma parallel ma' dak li konna qed niddiskutu konna diġa' bdejna xogħol illi kellu x'jaqsam ma' l-istess guidance paper.

Biex forsi nispjega b'mod aħjar dak li kien għaddej, waħda mill-ewwel affarijiet li għamilt meta nħtart ministru tat-turiżmu kienet li rrivedejt u saħħaħt l-advisory board.

Għalkemm dan il-bord kien qiegħed hemm, ma kienx jiltaqa' ta' spiss u ġieli anke ltaqa' darbtejn biss f'sena.

Il-laqgħat kien jagħmilhom waħdu u forsi ma kienx hemm liaison tajjeb, la bejn l-advisory board u l- ministeru, u lanqas bejn l-advisory board u l-bord eżekuttiv.

Jiena xtaqt li dan l-advisory board jieħu aktar saħħa u jingħata iktar attenzjoni u r- raġuni kienet sempliċi ħafna.

Jiena nemmen illi dan l-advisory board jista' jagħti kontribut siewi għax fih hemm nies li ilhom jaħdmu u jissiltu taħt diversi ministri u amministrazzjonijiet u allura għandhom ħafna esperjenza aktar minni f'dan is-settur.

Għalhekk qed ngħid li dawn ta' min jutilizza l-esperjenza li għandhom.

Biex inkunu nistgħu nsaħħu aktar dan l- advisory board iddeċidejt li nibda nattendi għalih jien regolarment.

Waħda mill-affarijiet li ddeċidejna li nagħmlu mill-bidu hija li ma nibqgħux immexxu s-settur tat-turiżmu b'ħafna skossi u għalhekk ftehemna li jkollna pjan bi strateġija tajba.

Kulħadd qabel illi l-uniku pjan li kien sar fl-1989, kien kważi skada, ma baqax jiġi rivedut u ma baqax jiġi updated.

Ħafna affarijiet minnu kważi ntnesew u ma kien ġie diskuss qatt, la fil-pubbliku u lanqas mas-settur privat.

Għalhekk kien hemm qbil anonimu li ridna nibdew naħdmu mill-ewwel fuq it-tfassil ta' dan il-pjan u fl-istess ħin kellna f'moħħna li mal-pjan inwaqqfu dak li qed inwaqqfu llum, jiġifieri t-tourism authority.

Kif konna nafu li se nwaqqfu tourism authority u kif konna nafu li din l- awtorita' kienet se tiġi maqsuma f'ħames direttorati, aħna qsamna l- advisory board f'ħames gruppi u kull grupp kien relatat ma' kif se jkun imqassam id-direttorat biex jibda jagħmel rapport u pjan skond id- direttorati.

Ħalli nagħti eżempju.

La d-direttorati fit-tourism authority kienu se jkunu l-product development, il-marketing, il-human resources, il- monitoring and enforcement u s-support services, ħloqna ħames gruppi biex joħorġu pjan bl-istess suġġetti.

Allura parallel mat-twaqqif tat-tourism authority aħna waqqafna dan il-pjan, naturalment bl-idea li meta titwaqqaf it-tourism authority din tieħu over dan il-pjan, ma toqgħodx terġa' tibda l- affarijiet kollha mill-bidu u kull direttorat ikollu diġa' l-pjan tiegħu.

Dan qed ngħidu biex infiehem lill-Onor.

Membru tan-naħa l-oħra li kollox kien maħsub u aħna m'għamilniex pjan għalih, tourism authority għaliha u xogħol għalih imma ridna ninsġu kollox biex fl-aħħar mill-aħħar ħolqa taqbad ma' oħra.

Lill-Onor.

Membru ma fhimtux ukoll - forsi jkolli ċans niddiskutiha miegħu anke fuq bażi personali - meta qal li min-naħa tagħha l-Oppożizzjoni ma kienet se tressaq l-ebda emenda għalkemm kienet se tagħmel is- suġġerimenti tagħha.

Nifhem illi ħafna mis-suġġerimenti li saru kienu tajbin u aħna stess nemmnu illi l-abbozz ta' liġi kif inhu għad jista' jitjieb u li kif jgħaddi minn dan il-Parlament, wara li l-awtorita' tat- turiżmu tkun ilha taħdem sena jew sentejn, jekk ikun hemm bżonn nerġgħu nirriveduh aħna stess biex dawk l-affarijiet li jkunu qed ifixklu l-ħidma tat-tourism authority nerġgħu nirriveduhom.

Hawnhekk ma stajtx nifhem ukoll lill-Onor.

Membru meta qal li l-Partit Nazzjonalista jwiegħed li dawk il-bidliet li hemm bżonn isiru se jwettaqhom wara li jkun tela' fil-gvern.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Michael Refalo.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jista' jkun li jiena ma kontx ċar biżżejjed fuq dan il-punt.

Meta jiena għidt li m'aħniex se nressqu emendi ridt infisser li m'aħniex se nressqu emendi formali u fil-fatt is-suġġerimenti għamilnihom.

Jekk il-Gvern iħoss li għandu jaċċetta dawk l-emendi u jaqbel magħhom, allura għandu l-makkinarju kollu biex jinkorporahom fil-liġi imma jekk ma jaqbilx magħhom mhux se noqgħod nitlef iż-żmien nagħmel l-emendi għal xejn b'xejn.

Il-kummenti għamilthom u jekk il-Ministru ma jilqagħhomx, dik affari tiegħu.

ONOR.

KARMENU VELLA: Anzi qed ngħid jien stess illi s-suġġerimenti li saru minn diversi membri parlamentari tan-naħa l-oħra - mill-Onor.

Refalo stess, mill-Onor.

Psaila Savona u mill-Onor.

Tabone - se nagħtu kashom u ma ġejniex hawnhekk b'kappestru taż-żwiemel u ngħidu li dan l-abbozz ta' liġi rriduh jgħaddi kif inhu, tgħid x'tgħid l-Oppożizzjoni.

Jekk m'aħniex se niddiskutu l-affarijiet bejnietna u naslu fi qbil ikun ifisser li se nibqgħu għaddejjin b'ħafna skossi, u dan huwa proprju dak illi aħna ma xtaqniex nagħmlu.

Meta ngħidu li waħda mill-affarijiet li qegħdin nipprovaw nagħmlu bħala gvern hi li nibnu proċess turistiku, inkunu qegħdin infissru li bi qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra se jinbeda proċess biex is-settur tat-turiżmu ma jiffaċċjax ħafna tibdil, kif sfortunatament jiġri f'setturi oħra, kull meta jinbidel il-gvern.

Settur daqshekk importanti m'għandux jitħaddem b'dan il-mod u lanqas għandu jkun hemm kontenzjoni dwaru bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra.

Li jista' jiġri forsi hu li wieħed jissuġġerixxi li ngħaddu minn triq u l-ieħor jissuġġerixxi li ngħaddu minn oħra, jew wieħed jitfa' tant xogħol fuq ċertu aspett u l-ieħor jitfa' ftit inqas jew ftit aktar.

Sieħbi tkellem ukoll fuq l-importanza tas-slots fuq it-television.

Din kienet waħda mill-affarijiet li kont qajjimt jien meta xi ħadd ġie qalli li l-PBS għandhom slots fuq is-CNN u fuq l-Euro News illi qatt ma ttieħdu.

U jien bdejt inħokk rasi għax ma stajtx nifhem kif jiena nara minn fejn se nqaxxar sold minn hawn u sold minn hemm biex nagħmel reklamar fuq it- television - dawn iqumu l-belli liri - u mbagħad issib li għandna slots b'xejn li m'aħniex neħduhom.

Jekk m'iniex sejjer żball matul is-sena li għaddiet - ma konniex bdejna fuq din il-biċċa xogħol mill-bidu tas-sena - konna ħriġna xi ħames slots fuq il-Birgufest, fuq il-Belt Valletta, fuq Buġibba, fuq xi heritage u fuq xi affarijiet oħrajn.

Jiena nispera li dawn is-slots jibqgħu ħerġin.

Jekk aħna nieħdu slot kull 15-il ġurnata jew kull xahar, Malta tkun qed tirbaħ minnu.

Xi żmien ilu qabbadna lil Ivan Camilleri mill-PBS biex jaħdem fuq dawn is- slots u safejn naf jien dan qed jagħmel biċċa xogħol tajba ħafna - dan l- aħħar saru xi mistoqsijiet dwaru imma din il-biċċa xogħol għadni ma dħaltx fiha pero' nispera li jiġri x'jiġri dawn is-slots jibqgħu ħerġin - u għalhekk nieħu l-opportunita' biex nirringrazzjah tax-xogħol li qiegħed jagħmel biex dawn is-slots joħorġu b'image tajba ħafna ta' Malta u jieħdu coverage fuq stazzjonijet kbar bi viewership kbira.

Jiena nispera li dan ix-xogħol jibqa' sejjer u jekk hemm bżonn inkabbruh.

Wieħed jifhem il- mileage li nieħdu minn dawn is-slots u jekk ikun hemm iċ-ċans li nieħdu akar mileage b'inqas flus dan għandna nagħmluh, għax illum irridu noqogħdu attenti kif għandna nonfqu kull sold li jkollna.

Dan iġibni ftit għal dak li qed nippruvaw nagħmlu u din ma nistax ngħid li hija idea ġdida għax minn dejjem konna nimxu b'dan il-mod.

Normalment meta wieħed jagħmel promozzjoni għal Malta joqgħod jikkalkula kemm għandu flus, kemm se jiġuh l-adverts fil-gazzetti jew fil-magazines, jekk għandux jagħmilhom bil-kulur jew black and white, jekk għandhomx jidhru kull ġimgħa jew kull 15-il ġurnata u affarijiet bħal dawn.

Għalkemm illum għadna nimxu b'dan il-mod qegħdin nagħfsu aktar fuq metodi oħrajn.

Minflok qed inħallsu direttament għal reklam qed inħallsu biex inġibu ġurnalisti minn barra, biex inġibu television crews, biex inġibu fam trips għall-aġenti u biex inġibu educationals.

Dan il-mod qegħdin nagħfsu fuqu aktar kemm minħabba l-qagħda finanzjarja tagħna kif ukoll minħabba l-fatt li l-mileage li tista' tieħu jekk inti taqra artiklu magħmul minn persuna li tkun żaret pajjiżna huwa ħafna akbar mill-mileage li tista' tieħu meta tara advert li jkun sempliċement qed jagħmel reklam.

Meta wieħed jara advert fuq Malta jgħid: U iva, dan reklam imħallas mill-Maltin biex ipinġu lil pajjiżhom sabiħ!

Iżda jekk jaqra artiklu miktub minn Ingliż, minn Ġermaniż jew minn Franċiż, li jkun qed iħares lejn Malta mil-lenti tiegħu, ifaħħarha u jiddiskrivi s-sbuħija tagħha, il-mileage f'dak is-sens ikun akbar.

Hawnhekk nixtieq nieħu l-okkażjoni biex nirringrazzja lill-Air Malta, għax meta aħna nagħmlu dawn l-educationals, inġibu fam trips, ġurnalisti u television crews, l-Air Malta tgħinna sostanzjalment billi tipprovdilna s- seats, l-NTOM tgħinna billi torganizza programmi u tieħu ħsieb lil dawk li jiġu Malta u l-lukandiera min-naħa tagħhom jgħinu wkoll billi jipprovdu l- akkomodazzjoni.

Allura l-ispejjeż għal din it-tip ta' promozzjoni, minflok joħroġhom il-ministeru jew l-NTOM biss, jinqassmu bejn il- lukandiera, l-Air Malta u l-NTOM u b'hekk kulħadd jerfa' biċċa.

Sieħbi semma' wkoll it-TOSS.

Jiena ħadt gost nisimgħu jgħid li m'huwiex daqshekk faċli li tieħu deċiżjoni dwar jekk għandekx taqta' l-għajnuna jew le.

Mill-esperjenza li għandna, nafu x'kien l-effett meta ttieħdet id- deċiżjoni li tieqaf l-għajnuna fuq ir-rata tal-kambju.

Qam paniku sħiħ u nistgħu ngħidu li waħda mill-affarijiet illi reġgħet tat saħħa, speċjalment lis-suq Ingliż, kienet l-introduzzjoni ta' din is-sistema, għalkemm ma nistgħux ngħidu li t-TOSS qiegħda hemmhekk għal suq speċifiku biss, jiġifieri għas-suq Ingliż.

It-TOSS hija maqsuma f'żewġ metodi ta' għajnuna.

Is-suq kontinentali jieħu ċerta għajnuna, għax bil-flus tat-TOSS aħna nagħmlu joint promotion ma' operaturi barranin u b'din it-tip ta' għajnuna kultant jaqbillek.

Jekk inti tmur tagħmel reklam barra minn Malta u dan ir-reklam ikun jiswa' Lm100, dawk il-flus trid tħallashom waħdek imma jekk tagħmel joint promotion flimkien ma' operaturi barranin inti toħroġ Lm100, huma joħorġu Lm100 daqsek u flimkien tkunu tistgħu tagħmlu żewġ reklami.

Allura jekk dak li qed noħorġu aħna jiġi bbilanċjat minn naħa ta' l-operatur, il-lira tagħna kważi nkunu qegħdin inġibuha żewġ liri.

Barra minn hekk, aħna kultant niżbaljaw meta ngħidu li jekk tissaħħaħ l- isterlina m'għandniex għalfejn noqogħdu fuq l-għajnuna tat-TOSS.

Fil-fatt aħna ma nistgħux nirraġunaw b'dan il-mod għax it-TOSS mhux qiegħda hemmhekk biex tistabilizza r-rata tal-kambju bejn il-lira Maltija u l-isterlina.

Aħna kulma nagħmlu hu li naraw pakkett f'pajjiż kompetitur tagħna kemm jinbiegħ ġo l-Ingilterra u naraw pakkett simili f'Malta kemm jiġi jiswa.

Jekk ġimgħa fi Spanja ġo 3-Star hotel tiswa' Lm200 nipprovaw inġibu l-prezz tagħna ftit inqas, forsi Lm195, u naslu għall-għajnuna li rridu nagħtu fuq dik il-bażi.

Sieħbi semma' wkoll li m'għandniex inkunu dipendenti biss mis-suq Ingliż.

Hawnhekk kważi tkun tixtieq li ma tiddependi minn ħadd imma meta għandek prodott jew servizz li trid tbiegħu bilfors trid tiddependi minn ħaddieħor, trid u ma tridx.

Inti m'għandekx tħares lejn dak il-klijent li lest jixtri l-prodott tiegħek bħala xi ħadd li qed tiddependi minnu imma għandek tħares lejh bħala customer u allura bħala xi ħadd li se tinnegozja miegħu.

M'għandekx toqgħod tagħżel lill-klijent u twarrbu għax ma tixtieqx tiddependi minnu jew għax ma jogħġbokx.

Meta nisma' lil tan-naħa l-oħra jgħidu li ma jixtiequx jiddependu mis-suq Ingliż biss ngħid: Huma x'għamlu biex Malta ma tiddependix biss mis-suq Ingliż?

Veru li ppruvajna niftħu aktar swieq minn bnadi oħra pero' dejjem jibqa' l-fatt li l-aktar suq li baqa' jinħass ġo Malta huwa s-suq Ingliż.

Swieq oħrajn jitilgħu u jinżlu u ftit jagħmlu effett, imma meta jitla' u jinżel is-suq Ingliż għandu effett aktar immedjat fuq l-industrija tagħna u dan forsi għax is-suq Ingliż huwa aktar suq tat-triq minn swieq oħrajn.

Biex ma tiddependix fuq is-suq Ingliż biss trid tibdel il-prodott kollu li għandek.

Aħna maż-żmenijiet, kważi mingħajr ma ridna, żviluppajna prodott għas- suq Ingliż, forsi minħabba l-fatt li kulħadd jaf jitkellem bl-Ingliż.

Meta tħares lejn il-ħwienet tagħna, meta tħares lejn is-sistema tal-bars tagħna, meta tħares lejn il-mod kif il-Malti jospita lill-Ingliż, għax aktar jikkomunika miegħu ...

Tista' tgħid li aħna m'għandniex prodott għal kull turist, jiġifieri m'għandniex prodott Ġermaniż għas-suq Ġermaniż, jew prodott Franċiż għas-suq Franċiż, jew prodott Taljan għas-suq Taljan, imma għandna prodott Ingliż li rridu nbiegħuh lil kull nazzjonalita'.

Mela l- ewwel ħaġa li rridu nirranġaw jekk ma rridux noqogħdu niddependu biss fuq is-suq Ingliż - din ngħidha allavolja ma naqbilx magħha, għax jien ma ngħidx li m'għandniex niddependu fuq is-suq Ingliż u aktar tard nispjega għaliex - huwa li ntejbu l-prodott tagħna biex nattiraw u mmorru aħjar mas- suq Franċiż, immorru aħjar mas-suq Ġermaniż u nagħmlu aktar headway mas-suq Taljan.

Kif nistgħu nagħmlu hekk?

Aħna ma nistgħux inkabbru s-suq Ġermaniż jekk imbagħad ikollna ftit li jitkellmu bil-Ġermaniż, jew jekk dan forsi jkun iħobb ix-xtut u r-ramel jekk aħna ftit għandna minnhom.

Dak hu l-prodott li rridu nirranġaw skond is-suq li qegħdin nindirizzaw.

Issa ħalli ngħid għaliex ma naqbilx meta ngħidu li m'għandniex niddependu biss fuq is-suq Ingliż.

Li tiddependi minn turisti li jiġu mis-suq Ingliż ma fiha xejn ħażin, forsi li ma tantx hu tajjeb hu li s-suq Ingliż kollu jkun ġej minn tliet operaturi biss.

Mela jekk għandna niddiversifikaw - mhux qed ngħid li għandna nagħmlu hekk - m'għandniex niddiversifikaw mis-suq Ingliż biss imma ejja niddiversifikaw minn dawn it-tliet operaturi billi ngħinuhom, inkomplu nkabbruhom u fl-istess ħin nibdew inkabbru u ngħinu operaturi ġodda.

Meta nitkellmu fuq is-suq Ingliż għandna l-impressjoni li ma jaqbillekx tpoġġi l- bajd tiegħek f'basket wieħed.

Mela allura kif ħaddieħor jagħmel hekk u jkollu riżultati tajbin u aħjar minn tagħna?

Meta jien mort Palma de Mallorca ħadt gost nitkellem ma' l-awtoritajiet t'hemmhekk u qagħdu jfehmuni x'inhuma jagħmlu.

Naturalment wieħed dejjem jista' jitgħallem mingħand ħaddieħor.

Meta jien għidtilhom li aħna xtaqna niddiversifikaw ħafna mill-core markets tagħna u llum qed inġibu mill-Belġju, mill-Amerka, mill-Ġapan, mill-Awstrija, mill-Iskandinavja u minn kullimkien qaluli li huma ma jaħdmux b'dan il-mod iżda jaħdmu fuq żewġ swieq prinċipali, is-suq Ġermaniż u s-suq Ingliż, u dawn saħansitra qasmuhom f'areas differenti.

Fil-fatt 40% tas-suq tagħhom ġej mill-Ġermanja, 40% ieħor ġej mill- Ingilterra u l-kumplament ġej minn ħafna pajjiżi oħra li ma jikkonċentrawx fuqhom daqskemm jikkonċentraw fuq is-suq Ġermaniż u s-suq Ingliż.

Dawn għandhom areas li qegħdin għas-suq Ġermaniż biss u jekk tmur hemmhekk tistħajlek qiegħed il-Ġermanja, bil-Bierstrasse, ikel minn tagħhom, kulħadd jitkellem bil-Ġermaniż u b'animators li jappellaw lill-Ġermaniżi.

Imbagħad għandek area oħra li qiegħda hemmhekk biex tattira s-suq Ingliż.

Issa x'inhuma l-vantaġġi ta' meta tikkonċentra s-swieq tiegħek fuq żewġ markets jew tlieta biss u mhux fuq 30 jew 40 market?

L-ewwelnett dawn qed jagħmlu promotion aktar konċentrata għax filwaqt li aħna rridu nżommu l-uffiċini, nagħmlu promotion, inġibu ġurnalisti u ntajru l-Air Malta fuq erbgħin destinazzjoni, għax nixtiequ nġibu turisti minn erbgħin pajjiż, dawn jikkonċentraw il-promozzjoni u l-flights kollha tagħhom fuq żewġ pajjiżi.

Dawn għandhom flights aktar frekwenti mill- Ġermanja u mill-Ingilterra, mentri l-ajruplani tagħna rridu nutilizzawhom ma' erbgħin destinazzjoni.

Huma għandhom iċ-ċans li aktar jikkonċentraw u jispeċjalizzaw meta jiżviluppaw l-offerta u l-prodott tagħhom għal dawn iż- żewġt iswieq, mentri aħna rridu nlaħħqu mal-Ġermaniż, mat-Taljan, mal- Ġappuniż, ma' l-Amerikan, ma' l-Ingliż, mal-Belġjan, mal-Jugoslav u ma' swieq oħra u allura m'għandniex ċans nispeċjalizzaw fl-ebda suq.

Issa jien ngħid li dan it-tifrix kbir Ii qed nagħmlu qed nagħmluh a skapitu tal- core markets tagħna.

Għala qed ngħid hekk?

Li wieħed jiddiversifika m'hijiex idea ħażina anzi jien naqbel magħha u ngħid li hi idea tajba, imma jekk inti għandek erba' jew ħames core markets li huma importanti ħafna għalina u lil dawn tibqa' tgħinhom u fl-istess ħin tiftaħ swieq oħra, ngħidlek hekk qegħdin nagħmlu tajjeb.

Imma meta naraw li biex aħna niftħu swieq oħra forsi nkunu qed nittraskuraw dawn il- core markets, allura hemmhekk jien ngħid: Le, għandna noqogħdu aktar attenti.

La qed insemmi l-core markets - għal min ikun qed jismagħna u ma tantx hu ntiż fit-turiżmu - l-akbar suq li għandna huwa s-suq Ingliż.

Jekk nikkalkolaw li jkollna miljun turist fis-sena, 40% minnhom, jiġifieri kważi 400,000 turist, huma ġejjin mis-suq Ingliż.

Imbagħad warajh, 20% tat- turisti tagħna, jiġifieri 200,000 turist, ġejjin mis-suq Ġermaniż, kważi 90,000 turist ġejjin mill-Italja, kważi 60,000 turist ġejjin mis-suq Franċiż - dan in-numru niżel f'dawn l-aħħar tliet snin - u mbagħad għandna s-suq Olandiż li huwa core market ġdid, li qiegħed dejjem tiela' u kważi laħaq is-suq Franċiż.

Fejn qabel konna ngħidu li għandna l-Ingilterra, il- Ġermanja, l-Italja u Franza, illum nistgħu ngħidu li għandna l-Olanda wkoll għax l-ammont ta' turisti li jiġu mill-Olanda kważi laħaq dak ta' Franza.

Jekk għal xi raġuni jew oħra l-prodott tagħna jappella tajjeb f'dawn l- erbat iswieq, m'għandniex għalfejn noqogħdu niftħu swieq oħrajn a skapitu ta' dawn.

Mhux qed ngħid li m'għandniex niftħu swieq oħrajn, anzi għandna nkomplu nimirħu u nifirxu, pero' ma rridux nagħmlu dak li qed nagħmlu a skapitu ta' dawn il-core markets.

Hawnhekk nixtieq insemmi xi ħaġa oħra wkoll.

Hawn Malta għandna gazzetti serji imma għandna wkoll gazzetti irresponsabbli li jaqbdu u jirrapportaw dak li jiġihom f'moħħhom mingħajr ma joqogħdu jiċċekkjaw il-fatti.

Għalija min jagħmel hekk ma jkunx responsabbli biżżejjed.

Jiena qed nirriferi għal dak li qed jiġi rrapportat kważi kull ġimgħa dwar l-uffiċċju li għandna ġewwa New York.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, skadilek il-ħin u għandek bżonn leave of House biex tkompli għaddej bid-diskors tiegħek. hhHawn leave of House?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

KARMENU VELLA: Nirringrazzja lill-Kamra kollha tal-leave of House.

Meta nara dawn l-affarijiet niskanta kif għandna min imexxi gazzetti b'moħħ ta' għasfur żgħir.

Nixtieq nispjega x'inhu jiġri fis-suq Amerikan għax dak li qed nagħmlu, qegħdin nagħmluh proprju biex insaħħu l-preżenza tagħna ġewwa l-Amerka.

Sa ftit żmien ilu ġewwa l-Amerka kellna uffiċċju ta' l-Air Malta u uffiċċju ta' l-NTOM, żewġ uffiċċji separati, it-tnejn ċentrali u fl-aqwa bini, wieħed minnhom fl-Empire State Building.

Għalissa mhux se noqgħod nitkellem fuq l-ispejjeż ta' l-uffiċċji għax il-kirjiet ta' dawn l-uffiċċji ma kenux xi ħaġa fenominali li qed ikissru l-vot tal-promozzjoni tagħna.

Hawn Malta għall-ewwel darba ġibna l-Air Malta taħt l-istess umbrella ta' l- istess ministeru fejn għandek l-NTOM għax qed infittxu s-sinerġiji kollha bejn l-NTOM u l-Air Malta.

Għandna kumitati imwaqqfin apposta bejn l-NTOM u l-Air Malta, qed ikollna laqgħat bejniethom u qed immorru nżuru fieri barra b'delegazzjoni waħda bejnietna.

Qed niftħu wkoll uffiċini flimkien bejn l-Air Malta u l-NTOM u fil-fatt għadna kif ftaħna wieħed fi Brussels u fi Stockholm.

Allura jagħmel sens li dak li qed nagħmlu fl-Ewropa u dak li qed nagħmlu f'Malta nagħmluh ukoll ġewwa l-Amerka.

Aħna qed infittxu sinerġiji mhux biss biex nifrankaw il-flus imma biex anke b'inqas flus nieħdu riżultati u mileage aħjar.

Mela dik l-ewwel ħaġa li ridna nagħmlu.

Aktar minn hekk pero' deherilna li s-suq Amerikan m'hux bħal meta qed tindirizza suq Sqalli ta' 5 miljun ruħ għax dan huwa suq enormi u ma tafx minn fejn se tibda.

Min imur hemmhekk, tajjeb kemm hu tajjeb, bilfors irid ikollu l-għajnuna ta' xi ħadd li jaf is-suq sew.

Irid ikun altru prużuntuż biex bniedem jaħseb li hu kapaċi jieħu ħsiebu waħdu s-suq Amerikan jew li m'għandux bżonn ta' għajnuna.

Allura biex ikollna din l- għajnuna ħsibna li nfittxu networks diġa' stabiliti ġewwa l-Amerka - qed nirriferi għall-kumpanniji li diġa' qed jagħmlu dan it-tip ta' xogħol - biex nirrikorru għandhom, nagħmlu pjanijiet flimkien u nqabbdu lilhom jaħdmu magħna.

L-Air Malta bdiet tfittex lil xi ħadd li jkun tajjeb fil- bejgħ ta' l-airlines u l-NTOM bdiet tfittex lil xi ħadd li jista' jagħmel promotion tad-destinazzjonijiet.

Wara li għadda ż-żmien u tkellimna ma' diversi kumpanniji Amerikani, sibna żewġ kumpanniji li fl-opinjoni tagħna kienu adattati għal dak li konna qed infittxu aħna.

Ftehmna wkoll li jekk l-Air Malta se tqabbad il-World Aviation Services u l-NTOM se tqabbad in-Net World - dawn it-tnejn huma kumpanniji li sabu huma stess - irridu naraw kif dawn il-kumpanniji flimkien will be promoting Malta b'vuċi waħda.

Ilħaqna ftehim li Malta tibda tiġi promoted ġewwa l- Amerka u li l-ispejjeż tal-promozzjoni jinqasmu bejn l-Air Malta, l-NTOM u l-World Aviation Services u l-vot tal-promozzjoni jiġi handled mill-NTOM u din il-promozzjoni taħdimha flimkien man-Net World.

Jiġifieri b'dak li qed nagħmlu mhux talli aħna m'aħniex qed nistraskuraw is-suq Amerikan imma talli b'inqas flus qed inkunu kapaċi nieħdu aktar mileage.

Qed insemmi l- Amerka għax dan l-aħħar issemmiet fuq xi gazzetti pero' irrid ngħid li l- NTOM għandha l-uffiċini tagħha mxerrdin kważi ma' l-Ewropa kollha.

Nista' ngħid li f'Londra għandna uffiċċju li qed ilaħħaq mal-Gran Brittanja kollha.

Fi Frankfurt għandna uffiċċju li qed ilaħħaq mal- Ġermanja, ma' l-Isvizzera, ma' l-Awstrija u ma' eastern Europe, għalkemm dan l-aħħar ftaħna uffiċċju ieħor fl-Awstrija biex ikun jista' jlaħħaq max- xogħol.

Imbagħad għandna uffiċċju f'Milan li qed ilaħħaq ma' l-Italja kollha u mat-Ticino.

Għandna uffiċċju ieħor f'Pariġi għas-suq Franċiż.

Għadnna uffiċċju ieħor f'Amsterdam li jrid ilaħħaq man-Netherlands, mal- Belġju, ma' Luxembourg u mal-pajjiżi Nordiċi, għalkemm hawn ukoll, flimkien ma' l-Air Malta u ma' l-NTOM, għadna kemm ftaħna uffiċċju ieħor fi Brussels.

L-uffiċċju li għandna ġo l-Amerka jrid ilaħħaq ukoll mal- Kanada u allura huwa mpossibbli li tlaħħaq is-suq Amerikan u s-suq Kanadiż kollu mingħajr l-għajnuna ta' kumpanniji li jafu sew dawn is-swieq.

Imbagħad għandna uffiċċju f'Moscow, li compared ma' uffiċini oħrajn qed iqumilna ftit tal-flus mhux ħażin imma għallinqas qed nieħdu riżultati tajbin minnu.

Minbarra dawn l-uffiċini l-NTOM għandha wkoll rappreżentazzjonijiet f'bosta pajjiżi bħaċ-Ċina.

Għalkemm forsi għadu kmieni, nixtieq inħabbar li wara li kellna żjara minn delegazzjoni Ċiniża, jiena bgħatt invit lill- ministru tat-turiżmu Ċiniż biex jiġi Malta, dan aċċetta u għandu jiġi fit- tielet jew l-aħħar ġimgħa ta' Mejju.

Għandna uffiċċju ieħor fil-Ġappun u issa għadna kemm tajna rappreżentanza fil-Kuwait, in-naħa tal-Gulf, għax sfortunatament bħala turiżmu u bħala Air Malta dejjem ħarisna 'l fuq biss, jiġifieri lejn l-Ewropa, u ftit li xejn ħarisna sideways, jiġifieri lejn il- potenzjal li hemm in-naħa tal-Gulf u tal-Middle East.

Għandna rappreżentazzjonijiet oħrajn f'Finland, f'Norway u fiċ-Czech Republic.

Imbagħad għandna uffiċċju fi Vienna, f'Zurich, fi Sqallija, fil-Greċja, f'Ċipru, fi Spanja u fil-Portugal.

Sieħbi l-Onor.

Michael Refalo semma' wkoll l-istatistika u qal li hemm bżonn li din tkun aħjar.

Sakemm l-informazzjoni tintbagħat u l- istatistika tiġi sorted out jinħela ħafna żmien biex terġa' tinħareġ pero' ta' dan ma rridx nagħti t-tort lill-ministeru tat-turiżmu.

Jien naqbel ma' l-Onor.

Refalo u għalkemm f'dawn l-aħħar xhur sar xi titjib fl-istatistika nemmen li għad baqa' ħafna xi jsir.

L-ewwelnett għandu jkollna statistika aktar preċiża u ma jkunx hemm ħafna dewmien sakemm toħroġ.

Ħafna drabi x- xogħol joħroġ mill-ministeru imma xorta jrid imur għat-timbru tas-COS.

Kultant meta tibda tqabbel l-istatistika jibdew jiġuk ħafna dubji għax in- numri ma jibdewx jaqblu.

Huwa inutli li noqgħodu nħarsu lejn il-figuri u nagħmlu analisi ta' sitt xhur ilu meta ħaddieħor m'huwiex qed jimxi fuq analisi u fuq post-portem ta' dak li għadda imma qed jimxi fuq projections u trends ta' dak li għad irid jiġi.

Naqbel ukoll li din l-istatistika għandha tkun aktar mifruxa.

Huwa veru li llum għamilna daqsxejn pass 'il quddiem għax f'dak li hu numru ta' passiġġieri li qed jiġu Malta, l- istatistika qed toħroġ aktar malajr.

Għalija dan ifisser ftit li xejn għax jekk mhux se nifirxu l-istatistika tagħna fuq aktar affarijiet u ma noqogħdux inkejlu biss in-numru ta' turisti li jiġu, se nibqgħu dejjem inħarsu lejn l-istampa tat-turiżmu b'mod imċajpar.

Jien nippretendi li bħalma nkunu nafu n-numru ta' turisti li jkunu ġew Malta, għandna niddiskutu x'ħallew, kemm nefqu ras għal ras, kemm nefqu globalment u l- bednights li qalu li kellhom u għallinqas jekk dawn ma joħorġux minn statistika joħorġu minn questionnaires jew samplings.

Sieħbi semma wkoll li fix-xahar ta' Diċembru ġie recorded li 40% tat-telf ta' l-impjiegi ġie mis-settur tat-turiżmu.

Din hija xi ħaġa li rrepetiha wkoll il-Kap ta' l-Oppożizzjoni f'xi laqgħa li kellu.

Dan huwa veru pero' din m'hijiex xi ħaġa li ġrat f'Diċembru ta' din is-sena biss.

Din tiġri kull sena.

Irridu nifhmu li filwaqt li fis-sajf ikollok il-peak tat- turiżmu u dak li jkun jimpjega part-timers, full-timers and whatever, fix- xitwa imbagħad ix-xogħol jibda jonqos u jibdew jonqsu wkoll l-impjiegi.

Skond records li għandi, it-tnaqqis ta' din is-sena kien ħafna inqas mit- tnaqqis tas-snin ta' qabel.

Jekk m'niex sejjer żball din il-ġimgħa tħabbret l-istatistika ta' l-employment u l-akbar żieda fl-impjiegi kienet ta' xi 630 ruħ fis-settur tat-turiżmu.

Tkellimna fuq il-capacity u donnu l-Onor.

Refalo jaqbel li għandna capacity ta' sodod biżżejjed.

Dwar dan kultant I tend to agree u kultant I tend to disagree.

Jekk aħna nħarsu lejn in-numru ta' sodod u lejn in- numru ta' turisti li qed ikollna, insibu li għandna biżżejjed biex naqduhom.

Pero' aħna għandna nħarsu lejn it-targets li għandna għal quddiem għax jekk verament irridu nilħqu dawn it-targets, irridu naraw jekk għandniex capacity biżżejjed.

Hawn min jgħid li jekk għandna 50,000 sodda - hawn qed nagħti l-figuri bl-addoċċ - għandna biżżejjed jew jonqosna ftit.

Din lili tweġġagħli rasi.

Qabel ma ngħidu li għandna biżżejjed sodod irridu naraw kemm minn dawn il-50,000 sodda huma tajbin.

Jekk skond rapporti jirriżultalna li għandna ammont ta' sodod li m'humiex ta' ċertu standard ...

Ħalli nagħti eżempju.

Jekk minn 50,000 sodda għandi 10,000 li huma ta' standard baxx ħafna u allura l-operaturi kważi lanqas ikunu jridu jaħdmu ma dawk il-hoteliers li jkollhom dawn it-tip ta' sodod, għalija l-veru capacity ta' sodod li għandna hija ta' 40,000 u mhux ta' 50,000.

Issa x'se jiġri minn dawk l-10,000 li m'humiex up to standard hija xi ħaġa li rridu niddiskutuha, irridu naqblu fuqha u niddeċiedu man mano li qed niddiskutu l-capacity.

Jekk jiena ngħid li ma rridx inżid sodod ġodda inkun qiegħed nipproteġi indirettament lil dawk li għandhom sodod ħżiena.

Qabel ma niddeċiedi jekk għandix biżżejjed sodod jew le irrid nara kemm mis- sodod li għandi huma tajbin.

Meta qed nitkellmu fuq capacity irridu naraw ukoll il-kategoriji tagħhom.

Jekk jien nara li d-domanda kbira tas-suq ġejja għat-3-Star u l-4-Star accommodation, ikun inutli li noqgħod inżid il-5-Star accommodation u ma nagħtix kas it-3-Star u l-4-Star category.

Il-fatt hu li l-backbone tat- turiżmu tagħna għadu ġej minn din il-kategorija ta' turisti.

Il-capacity ma rridx neħodha bin-numru tat-turist tal-lum biss imma rrid neħodha għat- turist li rrid għada, irrid neħodha skond il-livell u l-istandard li għandi u rrid neħodha wkoll maqsuma skond il-kategoriji.

Biex ngħid xi ħaġa dwar l-akkomodazzjoni ta' sodod li kellna f'dawn l- aħħar tliet snin nixtieq ngħid li fl-1995, il-bedstock kien ta' madwar 45,000 sodda u llum dawn telgħu għal kważi 51,000 sodda.

Jiġifieri bejn l- 1995 u l-1998 is-sodod żdiedu bi 13.5% u din għalija kienet żieda sostanzjali.

Jekk nieħdu l-kategoriji differenti u nibdew minn isfel nett insibu s-self-catering apartments, is-self-catering establishments, il- kumplessi, it-tourist villages u l-guest houses.

Imbagħad għandna t-2- Star, it-3-Star, il-4-Star u l-5-Star hotels għax il-faxxa tal-1-Star tant hi żgħira li kważi lanqas nistgħu nagħtu kasha.

Ħalli ngħid kemm kibret kull kategorija.

Is-self-catering establishments baqgħu qishom l-istess u ma kienx hemm żieda għax filwaqt li fl-1995 kien hemm 11,500 sodda, din is-sena dan in- numru baqa' l-isess.

Hawnhekk għandi suspett li f'din il-kategorija għandna numru sostanzjali ta' unlicensed flats u unlicensed apartments.

Jiddispjaċini ngħid li ħafna minn dawn l-unlicensed apartments qed iżommhom il-hotelier stess, fis-sens li meta kultant xi hotel tkun mimlija, minflok il-hotelier jaqbad lin-nies żejda jew l-overbookings li jkollu u he re- directs them għal lukandi oħrajn, he re-directs them lejn dawn l-unlicensed apartments.

Fl-1995, il-complexes u t-tourist villages kienu jammontaw għal 13,924 sodda u llum dan in-numru tela' għal 14,187 u allura dan ifisser li kien hemm żieda ta' 2% biss.

Jekk imbagħad nitilgħu aktar 'l fuq u mmorru għat-3-Star, insibu li ż-żieda kienet biss ta' 4% għax fl-1995 kien hemm 8,400 filwaqt li fl-1998 kien hemm 8,800.

Qed naraw li minn 3- Star accommodation 'l isfel, iż-żieda kienet żgħira.

Meta niġu għall-4- Star u għall-5-Star accommodation, insibu li ż-żieda kienet sostanzjali.

In-numru ta' persuni fil-4-Star accommodation tela' minn 9,700 għal 11,700, jiġifieri kważi b'aktar minn 20%.

Imbagħad fil-5-Star category kellna l-akbar qabża għax filwaqt li fl-1995 kellna 1,200 sodda fl-1998 kellna 4,700 sodda, kważi qabża ta' 270%.

(Interruzzjonijiet) Qed ngħid li din iż-żieda kienet l-akbar waħda għax kienet ippjanata minn qabel.

Ftit ta' snin ilu kull min ried jibni a 3-Star hotel ma kienx jingħatalu permess.

Biex jingħatalek permess ridt bilfors jew tapplika biex testendi a 4-Star hotel jew tibni a 5-Star hotel ġdida.

Issa aktar 'il quddiem ngħid x'kien hemm tajjeb u x'kien hemm ħażin fil-5-Star accommodation.

Aħna ma tkellimniex fuq il-4-Star u l-5-Star bħala numri biss imma bħala attenzjoni li tajna lil dawn il-kategoriji.

Ilum għandna ħafna lmenti li t- 3-Star donnhom għamlu żmien twil imwarrbin u njorati u jiena nemmen li ġara hekk.

Waħda mill-affarijiet li rridu nagħmlu hija li filwaqt li nkomplu ngħinu lill-4-Star u l-5-Star, irridu nerġgħu nqajmu l-kategorija ta' 3- Star u ntellgħu l-istandard tagħhom 'l fuq.

Għalkemm l-istandard tal- hotels kulma jmur qiegħed jittranġa, xorta ssib turisti li għadhom jilmentaw dwar il-kwalita' tal-hotels, speċjalment fil-kategorija mit-3- Star 'l isfel, kemm bħala akkomodazzjoni kif ukoll bħala servizz, ikel u indafa.

Jiena minn hawnhekk nixtieq nagħmel appell lil-lukandiera biex kemm jista' jkun iżommu l-hotel tagħhom up to standard għalkemm naf li ħafna minnhom m'humiex f'pożizzjoni li jagħmlu dan peress li l-hotels l-oħrajn qed ikissruhom bil-prezzijiet.

Kellha terġa' titqajjem dalwaqt skema ta' għajnuna - mhux biss finanzjarja imma anke teknika - li setgħet tingħata mill-banek imma li għal xi raġuni jew oħra qatt ma ntużat minn ħadd.

Għandna nagħmlu minn kollox biex l-operatur verament jaħdem mal-capacity li għandna.

Ikun inutli li aħna mmorru nitkellmu ma' l-operaturi u ngħidulhom biex jibagħtu aktar turisti lejn Malta jekk ħafna mil-lukandi mbagħad ma jżommux l-istandard li jkun mistenni minnhom u b'riżultat ta' dan wieħed joqgħod lura milli jibgħat in-nies fihom.

Jekk aħna qegħdin nillimitaw l- istandards tal-hotels tagħna, qegħdin nillimitaw ukoll in-numru ta' turisti li jistgħu jibagħtulna operaturi minn barra.

L-Onor.

Membru qal ukoll li m'għandux ikun il-Gvern li jiddeċiedi jekk tinbeniex lukanda jew le.

Din ma stajtx nifhimha.

Allura min għandu jiddeċiedi jekk mhux il-Gvern?

(Interruzzjonijiet) Mela l-banek se jagħmlu l-policy tal-pajjiż?

Il-policy dwar jekk għandux ikun hemm aktar sodod jew le l-Gvern għandu jagħmilha.

Il-banek għandhom joqogħdu attenti meta jsellfu l-flus lil-lukandiera imma mhux jiddeċiedu huma jekk għandhomx jinbnew aktar hotels jew le.

(Interruzzjonijiet) Le, hu jara r-riskju li se jieħdu imma l-policy jekk għandhomx jittellgħu aktar hotels jew le, u f'liema kategorija se jinbnew, hija xi ħaġa li għandu jagħmilha l-Gvern u mhux il-banek.

Hawnhekk ma naqbilx ma' dak li qed jgħid l-Onor.

Membru li l-banek għandhom jiddeċiedu huma jekk għandhomx jinbnew aktar lukandi jew le.

Li l-banek għandhom joqogħdu aktar attenti nifhimha u anke aħna għandna noqogħdu aktar attenti għax sfortunatament ħafna mil-lukandi li nbnew dan l- aħħar inbnew għall-appreciation tal-proprjeta'.

Dak li jkun jinvesti Lm100 bl-iskop li jkun hemm appreciation tal-proprjeta' u li fi żmien ħames snin dawk il-flus isirulu Lm1000 u sadanittant ma jimpurtahx jekk dik il-lukanda toperax tajjeb jew le.

Sieħbi semma wkoll li ma jaqbilx li tingħata art bi prezz baxx.

Jien naqbel ma' dan mija fil-mija u meta qal li din hija xi ħaġa li fi żmienna żgur il ma saritx ma nafx jekk kienx qed jirriferi għalina jew għal sħabu tan-naħa l-oħra!

(Interruzzjonijiet) Per eżempju, jiena ma naqbilx mal- mod kif ngħatat l-art ta' Chambray - indipendentement jekk kellhiex tingħata jew le - u lanqas mal-prezz li bih ingħatat.

Semmejna wkoll il-potenzjal ta' l-iskejjel tal-lingwi, l-English language school.

Naħseb li hawn qbil bejn iż-żewġ naħat li dan huwa settur importanti ħafna u li maż-żmenijiet kompla jikber.

Dan is-settur għandu potenzjal tajjeb u kbir u nammetti li għad irid isir ħafna xogħol fuqu, speċjalment fejn tidħol l-akkomodazzjoni, l-aktar ma' familji, u anke metodi u mezzi ta' tagħlim.

Ilum għandna mat-28 skola li qed jgħallmu l- lingwa Ingliża.

Dawn saru popolari ħafna maż-żgħażagħ mhux biss għax huma tajbin imma għax mat-tagħlim tal-lingwa Ingliża qed jintroduċu wkoll attivitajiet sportivi.

Din l-iskola tattira liż-żgħażagħ għax barra milli tgħallimhom l-Ingliż tagħtihom ukoll iċ-ċans li jitgħallmu l-parachuting, il-paragliding jew id-diving.

(Interruzzjonijiet)

Aħna tant dħalna fl-affari ta' l-akkomodazzjoni li għall-ewwel darba se titwaqqaf l-għaqda tal-host families.

Pero' hawn irrid ngħid li ħafna mill- abbużi mhux dejjem ikunu ġejjin min-naħa tal-familji biss.

Waħda mill- kondizzjonijiet li għandhom il-familji hi li ma jżommux aktar minn erba' studenti u jekk jista' jkun dawn ma jkunux ta' l-istess nazzjonalita', għax inkella joqgħodu jitkellmu bejniethom bil-lingwa tagħhom u ma jipprattikawx l-Ingliż.

Ġieli jkollna rapporti li ċerti familji jkunu qed iżommu numru ta' studenti akbar milli suppost u meta tmur tiċċekkja ssib li dan ikun veru.

L-iskejjel ikunu jafu li qed jiġri hekk u mhux talli dan jippermettuh talli huma stess ġieli jibagħtu numru ta' studenti aktar milli suppost lil dik il-familja.

Dawn imisshom jiftehmu bejniethom biex ir- requests ta' l-istudenti għal host families jgħaddu minn post ċentralizzat.

Ladarba huma stess qed iġibu dawn l-affarijiet b'idejhom ma jmisshomx jiġu jgergru magħna.

Meta tipprova tgħidilhom xi ħaġa jibdew iġibu l-iskużi kollha.

Min jgħidlek li l-istudent kien se jmur lura kieku ma żammewhx ma' sħabu, min jgħidlek ħaġa u min jgħidlek oħra.

Allura x'nagħmlu?

Naċċettaw dawn l-affarijiet u mbagħad noqogħdu nagħmlu liġijiet u regolamenti għal xejn?

Jiena għalhekk għidt li għad baqa' ħafna xogħol xi jsir u din ta' l- akkomodazzjoni hija waħda mill-uġiegħ ta' ras.

Jiena b'sodisfazzjon ngħid li x-xogħol bejn iż-żewġ ministeri - il-ministeru tat-turiżmu u l-ministeru ta' l-edukazzjoni - jinsab għaddej kontinwament fuq dawn l-iskejjel u anke għandna kumitati li qegħdin jiltaqgħu ta' spiss bejniethom.

Sieħbi qal ukoll li d-deċiżjoni tagħna fuq l-EU seta' kellha effett negattiv fuq it-turiżmu.

Anke hawnhekk ma naqbilx miegħu.

Qalilna l-bieraħ l-Onor.

Karl Chircop li jekk hawn affarijiet li fuqhom il-pajjiżi ta' l- Unjoni jaqblu bejniethom - dawn huma ftit - żgur li fuq it-turiżmu għadhom ma qablu kważi fuq xejn.

Anzi kulħadd jgħid li l-inqas direttorat li qed jaħdem fi ħdan l-EU huwa d-DG23, li huwa tat-turiżmu.

Biex tgħaxxaqha xi xhur ilu kien hemm xi vot sostanzjali ta' miljuni ta' liri biex jippruvaw ...

(Interruzzjonijiet) U l-Bambin jaf fejn marru dawk il- flus kollha!

Infetħu ħafna inkjesti u ħadd għadu ma sab tarf tagħhom u l- affarijiet aktar marru lura.

Nerġa' ngħid li marbuta ma' l-EU, l- kompetittivita' tagħna f'dan is-settur reġgħet ħadet daqsxejn spinta 'l quddiem meta tneħħiet ir-rata tat-10% u l-15% VAT minn fuq il-catering u l- akkomodazzjoni.

Issa jien m'iniex se nidħol fil-kwestjoni jekk din kenitx tajba jew le imma l-effett tagħha kien li l-prezz ta' pakkett turistiku niżel u sar ftit aktar kompetittiv milli kien qabel.

Kif jaf l-Onor.

Membru stess, dan l-aħħar waqt seminar li organizzat l-MHRA, konna qed niddiskutu s-sistema ta' l-EMU u x'effett jista' jkollha fuq Malta.

Iddiskutejna ħafna affarijiet u jien għidt ċar u tond li fl-opinjoni tiegħi din jista' jkollha effetti tajbin fuq it-turiżmu f'Malta.

Dan m'għidtux jien biss, anzi l-ġimgħa l-oħra waqt seminar ta' l-ITB f'Berlin kien hemm żewġ personaġġi kbar minn żewġ operaturi ewlenin fil-Ġermanja li qalu straight and plain li ma' l-introduzzjoni ta' l-EMU jista' jkun hemm effett pożittiv għal min qiegħed barra minnha u bħala eżempju - jiġifieri mhux bħala l-uniċi pajjiżi - semmew speċifikament lit-Tuneżija, lit-Turkija u lil Malta.

Issemmiet ukoll il-kaċċa.

Jien niddejjaq meta jinqala' dan is-suġġett imma ladarba ssemma' xtaqt nagħmel xi kummenti fuqu.

Meta jiġu xi ġurnalisti minn barra, speċjalment minn pajjiżi Skandinavi u Ġermaniżi - għalkemm dawn naqsu xi ftit - l-ewwel ħaġa li jsemmulek hija l-kaċċa u jsaqsuk Malta x'inhi tagħmel dwarha.

Fil-fatt din il-ġimgħa stess kien hemm xi ħadd li poġġieli din il-mistoqsija.

Again hawnhekk ħadd m'għandu għalfejn iħamrilna wiċċna fuq affarijiet bħal dawn.

L-ewwelnett il- kondizzjonijiet tal-kaċċa tagħna m'humiex 'il bogħod minn dawk ta' l-Ewropa u kulħadd jaf li aħna qegħdin nagħmlu minn kollox biex l-effetti tal-kaċċa nimmitigawhom.

Din m'hijiex xi ħaġa li tista' taqtagħha mil-lum għal għada u jekk se tieħu ż-żmien l-ewwel ħaġa li trid tagħmel hi li teduka u tipprova ġġib awareness fost iż-żgħar li telgħin u teħodha bil-mod.

Il- fatt li f'ħafna irħula tagħna għandna dawn il-clubs tal-plattini qed inaqqas ftit u huwa ta' sulliev għall-kaċċaturi li jistgħu jmorru jiżvugaw hemmhekk.

Aħna kellna wkoll it-tentazzjoni li f'Malta nibdew norganizzaw il-hunting holidays bħalma qed jagħmel ħaddieħor - imma din it-tentazzjoni għelibniha.

Ħadd m'hu qed jiġi hawn Malta apposta biex jikkaċċja, lanqas bil-harpoon!

(Interruzzjonijiet) Ara f'pajjiżi oħrajn fejn huma stess qed jibagħtu ħafna turisti, bħall-Ġermaniżi, mhux talli għandhom il-kaċċa talli jorganizzaw hunting holidays u qed imorru anke ħafna Maltin.

Ladarba din semmiha l-Onor.

Membru, nemmen li għad għandha effett fuq ċerti kategoriji ta' nies.

(Interruzzjonijiet) Veru li meta nitkellmu magħhom u nispjegawlhom dawn il-punti kollha, dak li jkun jifhmek u dan il-ħafna taħwid jonqos.

Ladarba semmejniha hawnhekk nixtieq nagħmel appell lill-kaċċaturi u lin- nassaba.

Ħadd m'hu qed jgħidilhom li m'għandhomx dritt għall-passatemp tagħhom imma meta jaraw turist miexi fil-kampanja m'għandhomx joħorġu għalih qishom raw xi xitan!

Jien lill-kaċċaturi ngħidlhom li l-kaċċa hi d- delizzju tagħhom u t-turiżmu huwa l-għajxien tagħna u tagħhom.

Jekk aħna se nissagrifikaw l-għajxien tagħna għall-passatemp m'hemmx fejn naslu aktar.

Hawnhekk nixtieq nagħmel appell ieħor biex fuq il-gazzetti ma joqogħdux jiktbu ċerti artikli li jkabbru l-affarijiet aktar milli verament ikunu.

Issemmew il-gwidi u tqajjem ukoll l-argument jekk dawn jistħoqqilhomx rappreżentanza jew le.

Il-gwidi qed jagħtu servizz utli ħafna lis-settur tat-turiżmu pero' nemmen li dan is-settur jista' jitjieb aktar.

Għalkemm għandna ma' l-400 ruħ li jagħmlu x-xogħol ta' gwida u 14-il membru li jistgħu jitkellmu f'isimhom, dawn qatt ma ħassew il-bżonn li jitkellmu magħna biex flimkien niddiskutu l-problemi li jiltaqgħu magħhom.

Jiddispjaċik meta tara hekk u ma tkunx tista' tifhem ir-raġuni, speċjalment meta taf li individwalment il-gwidi jagħmlu ħafna pressure.

Jekk tgħollilhom il-liċenzja, per eżempju, tarahom mall-ewwel iċemplulek, jiktbulek u jiġru warajk, imma mbagħad qishom tant l-affarijiet sejrin tajjeb li qatt ma ħassew il-bżonn li jiddiskutu magħna.

Jien nixtieq nara ftit aktar serjeta' min-naħa tal-gwidi, għalkemm ma rridx niġġeneralizza, għax hemm minnhom, forsi numru żgħir, li m'humiex mexjin kif għandhom jimxu u qed ikollna ħafna lmenti minn sidien tal-ħwienet.

Aktarx li hemm gwidi li għandhom commission minn ċerti ħwienet u naturalment meta turist ikun irid jixtri xi ħaġa jgħidulu huma fejn għandu jmur.

Allura x'jiġri?

Ikollok turist li jixtri xi ħaġa li tkun qamitlu Lm1, imbagħad imur f'ħanut ieħor u jinduna li dak l-istess oġġett huwa mmarkat 90c.

(Interruzzjonijiet) M'hemmx provi li jsiru dawn l- affarijiet imma tant deħlin ilmenti left right and centre li ma naħsibx li hemm bżonn ta' provi.

Dawn l-affarijiet kulħadd jaf bihom, speċjalment f'Għawdex u f'Ta' Qali.

Jiena kont għamilt suġġeriment biex meta t-turisti jittieħdu Ta' Qali, il-gwida li tkun magħhom fil-coach tieqaf sa l- entratura tal-Crafts Village u minn hemm 'l ġewwa jkun hemm gwida oħra apposta biex teħodhom kullimkien u mhux biss f'ċerti postijiet li jidhrilha hi.

Nixtieq issa ngħid xi ħaġa rigward il-biljetti.

Irridu noqogħdu attenti li l-prezz tal-biljetti li jingħataw it-turisti biex iżuru l-mużewijiet u l- postijiet l-oħra ta' attrazzjoni ma jkunx esaġerat.

Diġa' kellna l-każ tal- vapur t'Għawdex, fejn it-turisti kienu jħallsu aktar mill-Maltin.

Jiena jiddispjaċini noqgħod insemmi dawn l-affarijiet u mhux qed ngħid li l-gwidi kollha jagħmlu hekk imma għad hemm fosthom li jimxu b'dan il-mod.

Jekk ma jkunx hemm ftit awto-dixxiplina bejn il-gwidi se nbatu.

Imbagħad issib familji sħaħ li jkollhom il-liċenzja ta' gwida.

Hemm ukoll min ikun teacher u malli jżid it-turiżmu tarah jeħodlok il-leave għax jaqbillu jagħmel ix-xogħol ta' gwida milli joqgħod jgħallem.

Jiena naħseb li its about time li noqogħdu bil-qiegħda u niddiskutu mal-gwidi jew mar- rappreżentanti tagħhom biex bejnietna nipprovaw insolvu xi problemi u anke naqsmu l-opinjonijiet.

Punt ieħor li qajjem l-Onor.

Membru kien dwar il-bord ta' l-appell bħala tribunal.

Jiena fhimtu x'ried jgħid meta staqsa għala fuq dan il-bord ma jkunx hemm rappreżentant tad-dipartiment tax-xogħol.

Jiena ngħid li din is- sistema taħdem jekk il-bord ta' l-appell ikun f'xi fabbrika u allura jkollok ġeneru wieħed ta' xogħol, imma jkun inutli li tagħmel din is- sistema fit-turiżmu.

Dan is-settur tant hu mifrux - għandek l-aġenziji, il-gwidi, il-hoteliers, it-travel agents, tat-trasport, eċċ. - li meta tiġi biex tagħżel lil xi ħadd fuq dan il-bord ma tkunx taf minn liema settur se tagħżlu.

Din m'hijiex ħaġa faċli u forsi ta' min wieħed jiddiskutiha għax huwa inutli li f'dan il-bord taħtar lukandier, per eżempju, biex imbagħad jaqta' sentenzi li jkollhom x'jaqsmu mat-travel agent jew ma' l-operatur.

Issemmew ukoll il-field officers ta' l-HCEB.

Din il-problema ilha tintired minn gvern għal ieħor u l-ebda gvern għadu ma sab tarfha.

Jiena ma naħsibx li l-problema qiegħda biss fin-numru imma fis-set-up u kieku kelli choice xorta ma kontx inżidhom.

Il-biċċa 'l kbira tal-field officers dejjem jinformaw lill-lukandiera qabel ma jmorru jiċċekjaw il-lukanda li dwarha jkun sar xi lment.

Dan żball kbir.

Meta aħna nirċievu xi lmenti dejjem nibagħtu lil xi ħadd biex jinvestiga.

Allura possibbli li minn mitt ilment li jkollok it-turist qatt ma jkollu raġun?

Imbagħad Alla jbierek ir- rapporti dejjem ikunu pożittivi wara li ssir l-inspection!

Min jgħidlek li l-kamra li t-turist ikun oġġezzjona fuqha sabha miżbugħha, min jgħidlek li l-gwardarobba li t-turist ikun qal li kienet imkissra sabha f'kondizzjoni tajba u jibdew isibu l-iskużi kollha u jgħidulek li kien ikun aħjar kieku t- turist kiteb meta kien għadu hawn milli wara li mar lura f'pajjiżu.

Possibbli li f'dawk il-ħmistax il-ġurnata wara li t-turist ikun telaq minn Malta, il-lukandier ikun leħaq irranġa kollox?

Possibbli t-turist qatt m'għandu raġun?

Imbagħad ikollna noqogħdu niskużaw ruħna aħna mat-turist u naraw kif se nbenġluha.

Filwaqt li minn sena għal oħra l-lukandiera jistennew li l-lukanda tagħhom tiġi kklassifikata f'livell ogħla, qatt ma kien hawn lukandiera li nstabu li kellhom tort u l-hotel tagħhom ġiet diklassifikata.

Jien jidhirli li hekk għandu jsir jekk lukanda ma żżomx l- istandard tagħha.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Joe Psaila Savona.

ONOR.

JOE PSAILA SAVONA: Jidhirli li fir-reclassification li qiegħda ssir hemm xi wħud mill-hotels li ġew miżmuma milli jiftħu minħabba li suppost kellhom jiġu downgraded.

Jien korrett jew le?

ONOR.

KARMENU VELLA: Le, ma jidhirlix.

Normalment dak li jkun dejjem jingħata ċans ieħor.

ONOR.

JOE PSAILA SAVONA: Forsi dawn il-hotels jinsabu magħluqin għax għadhom ma ġewx irranġati?

ONOR.

KARMENU VELLA: Dan l-aħħar kellna każ serju ta' hotelier li morna għamilnilu surprise inspection u tlabnih jirranġa xi affarijiet.

Inkompli b'dak li kont qed ngħid.

Hemm ukoll min jisraq lit-turist b'modi oħra.

Ħalli nagħti eżempju.

Jekk lukandier ikollu a 3-Star hotel u dan jagħmel reklam fuq brochure barra minn Malta, b'mod li jpinġiha bħala a 4-Star hotel, xorta waħda jkun qed jidħaq bit-turist u jisirqu.

Meta mbagħad dak it-turist jiġi Malta u jara li l-lukanda m'hijiex kif xtaqha hu, tgħidx kemm idum jagħqad żigużajg għax la jsib redress mill-pulizija u lanqas mill-qorti.

Li tista' tagħmel hu li lil-lukandier tirtiralu l-liċenzja imma mbagħad ibqa' żgur li jibda jopera mingħajrha xorta waħda.

Din it-tourism authority li se titwaqqaf għandha tieħu ħsieb l-enforcement biex dawn l-affarijiet jieqfu darba għal dejjem.

Dan hu l-uġigħ ta' ras li għandha l-HCEB.

(Interruzzjonijiet) Ma tagħmilx differenza li lill-HCEB iżżidilha l-field officers imbagħad tħalli s-sistema kif inhi.

Lil dak li jkun trid itellgħu l-qorti u tiddiklassifikalu l-lukanda.

Dan bħal meta pulizija jmur jiġri wara ħalliel, jaqbdu, itellgħu l-qorti u ma jeħel xejn, jew jekk jeħel jeħel xi ħaġa żgħira.

Allura dak li jkun jaqta' qalbu.

Dik hi l-problema kbira li għandha l-HCEB u nispera illi t-tourism authority toffri soluzzjoni qawwija għal dan in-nuqqas li ilu jeżisti għal bosta snin.

Jiena m'iniex se noqgħod nidħol fl-affarijiet kollha li dwarhom kien hemm qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra.

Ċerti aspetti bħal bednights, profitti, occupancy u customer satisfaction jindikaw is-suċċess jew le fit-turiżmu.

L-ewwel mistoqsija li dejjem nistaqsi hija: What makes a successful year in tourisim?

X'inhu dak li jagħmel sena ta' suċċess fit-turiżmu?

Il-fatt li jkunu ġew iżjed turisti f'sena?

Nassumu li f'sena partikolari ġibna aktar turisti imma l-prodott tagħna jkun mar lura u l-profitability tas- settur tkun naqset imma l-occupancy għax żdiedu ħafna sodod tkun ċkienet.

Sfortunatament aħna bqajna dejjem norbtu s-suċċess man-numri u kull sena noqogħdu nkejlu n-numru ta' turisti li jiġu mas-sena u mas-sentejn ta' qabel.

Sur President, żgur li hemm aktar affarijiet li naqblu fuqhom iż-żewġ naħat tal-Kamra fejn jidħol it-turiżmu.

Per eżempju, ir-rwol tal-gvern x'għandu jkun?

Aħna naqblu mija fil-mija li r-rwol tal-gvern għandu jkun ta' support u facilitator għall-privat u fil-fatt dan hu li qegħdin inwettqu.

Nista' ngħid illi bħalissa għaddejjin minn teamwork qawwi bejn is-settur privat u s-settur pubbliku.

Naqblu wkoll li kull qasam għandu lok għal titjib basta tiddaħħal aktar dixxiplina u jien konvint li dan japplika bis-sħiħ anke għal din l-industrija.

Naqblu wkoll li għandha ssir aktar riċerka u li din tiġi updated kontinwament għax inkella ma tkunx tista' tippjana għal quddiem.

Dan l-aħħar bdejna bi tliet studji.

L-ewwelnett qegħdin nagħmlu studju fuq il-carrying capacity biex jgħinna naraw x'numru nistgħu nimmiraw għalih, taħt liema kategorija, taħt liema standard, eċċ. Qed nagħmlu human resouce audit biex naraw x'inhuma l-bżonnijiet veri - kemm bħala numru, kemm bħala trade, kemm bħala management - ħalli naraw x'hemm available u barra minn hekk naraw l-affarijiet li jistgħu jsiru biex ilaħħqu ma' dik id- domanda u naraw x'inhu l-veru kontribut ta' dan is-settur lejn l-ekonomija tal-pajjiż, għax daqqa ngħidu li dan jikkontribwixxi b'20% u daqqa bi 30%, qisna qed intellgħu l-lottu!

Barra minn hekk qed nagħmlu studju dwar kull tip ta' turist li jiġi u ta' liema nazzjonalita' hu.

Dan qed isir permezz ta' questionnaires u minn hawn u ftit ieħor nistgħu nippublikaw kemm jonfoq it-turist Skandinavu f'Malta, fuqhiex jonfoqhom, f'liema kategorija ta' hotels imur, jekk jonfoqx l-aktar fuq tours, jew fuq kiri ta' karozzi, jew fuq restaurants u affarijet bħal dawn.

Dawn qed nagħmluhom kategorija b'kategorija u nazzjonalita' b'nazzjonalita'.

Naqblu mija fil-mija li hemm bżonn ta' aktar attrazzjonijiet u aktar faċilitajiet.

Jien kemm-il darba għidt li għal ħafna żmien il-Malti li kien jinvesti fit-turiżmu dejjem investa fil-hotels, bir-riżultat li minn sena għal oħra s-settur tat-turiżmu żied in-numru ta' sodod imma ma kienx qed iżid attrazzjonijiet u faċilitajiet.

Allura biex aħna nżommu r-ritmu ta' l-investiment privat f'dan is-settur għaddej, we are promoting dawn l- attrazzjonijiet u dawn il-facilities.

Imma l-gvern se jkun biss il- promoter u mbagħad l-investiment se jsir min-naħa tal-privat.

Diġa' qed nagħmlu hekk fil-każ ta' casinos, golf courses, marinas u forsi anke f'national parks u skemi oħrajn bħal dawk sportivi u kulturali.

L-Onor.

Membru semma' li għandna ħafna fortizzi mitluqin u jien naqbel miegħu.

Għalfejn għandna nħallu fortizza mitluqa għand bniedem li se jkissirha u ma nagħtihiex lil bniedem ieħor li jista' jutilizzaha u jrawwimha għal skopijiet turistiċi?

Il-Gvern għandu jkompli jippromjowtja dawn l- affarijiet u dejjem jagħti lok u spazju lill-privat.

Sur President, jien ma naqbilx ma' dak li ntqal, jiġifieri li din il-liġi se tikkonsolida dak li hemm illum bejn l-HCEB, l-NTOM u l-ITS.

Fil-fatt din il-liġi se tmur aktar 'il bogħod minn hekk.

Dawn kollha se jidħlu taħt l-umbrella tat-tourism authority.

(Interruzzjonijiet) Imma m'huwiex daqshekk sempliċi li tgħid li se taqbadhom it-tlieta u titfagħhom taħt umbrella waħda.

Barra x-xogħol li qed jagħmlu dawn it-tlieta llum, it- tourism authority se jiżdidilha ħafna xogħol aktar.

Jekk qed nitkellmu fuq product development, jekk qed nitkellmu fuq l-attenzjoni li se jingħataw is-support services, jekk qed nitkellmu fuq tip ta' enforcement ġdid, jekk qed nitkellmu fuq il-bord ta' l-appell, jekk qed nitkellmu fuq ir-rwol il-ġdid li għandu jingħata lis-settur privat, dawn huma kollha affarijiet illi llum ma ssibhomx la fl-HCEB, la fl-NTOM u lanqas fl-ITS, anzi kważi nista' ngħid li l-affarijiet ġodda li kapaċi tagħmel it-tourism authority jistgħu jkunu ħafna akbar minn dak li qed jagħmlu dawn it-tliet setturi f'daqqa llum.

Għat-tourism authority kellna vot ta' Lm0.25 miljun u l-Onor.

Refalo staqsa jekk ma' dan il-vot huwiex se jiżdied ukoll il-vot li għandhom preżentament l-NTOM.

Fil-fatt hekk se jiġri.

Ma' dan il-vot ġdid ta' Lm0.25 miljun iridu jiżdiedu wkoll il-voti eżistenti li hemm illum għall-HCEB, l-NTOM u l-ITS.

Sieħbi l-Onor.

Refalo kkwota wkoll mis-survey ta' Deloitte & Touche.

Jiena ħadt gost li ħareġ b'din għax għallinqas mhux se nibdew nagħmlu analisi fuq dak li ġara imma qed nitkellmu dwar parti żgħira ta' nies - trid tikkalkula li dan il-questionnaire ntbagħat lill-280 ruħ u minn dawn irrispondew biss 88 - imma l-importanti hu li jkollok idea.

Kellu bżonn dan it-tip ta' trend survey ikompli jikber.

Jiena nħeġġeġ biex kull min jirċievi dan it-tip ta' questionnaire jimlih bil-għaqal sabiex aħna nkunu nafu fejn sejrin.

L-aktar ħaġa importanti li rridu nifhmu hi li dan m'huwiex post-mortem ta' dak li ġara qabel imma trend survey ta' dak li jaħsbu l-hoteliers u l-operaturi għas-sena li ġejja.

Issa xi ħadd min-naħa l-oħra qal li minn dan is-survey ħarġet stampa ftit li xejn sabiħa.

Jiena ma naqbilx ma' dan anzi ġibtu biex nikkwota minnu.

Dan jgħid hekk:

"This declining trend in tourist arrivals has now been reversed."

Mela l-ewwel ħaġa li toħroġ meta qed issemmi d-declining trend fis-sentejn ta' qabel hija li n-niżla li konna qbadna fis-settur turistiku ġiet irriversjata u issa qed ikollna an upward trend.

Fil-fatt minn dawk kollha li ħadu sehem f'dan is-survey, 15% biss qalu li jaħsbu li għas-sena li ġejja l-business se jkun inqas minn tas-sena li qegħdin fiha u l- kumplament, jiġifieri 85%, qalu li jew se jkunu indaqs jew se jiżdied.

(Interruzzjonijiet) Anke meta jkollok sena tajba ħafna fit-turiżmu, ma jistax ikun li ma jkollokx lukanda jew tnejn li għal xi raġuni jew oħra ma jmorrux lura.

Jiġifieri jekk bħala pajjiż morna tajjeb ma tistax teskludi li jista' jkollok lil xi ħadd li individwalment mar ħażin.

Ħaġa oħra li toħroġ minn dan is-survey hi li m'hu minnu xejn dak li qal l-Onor.

Michael Refalo li kellna tnaqqis mis-settur Ingliż.

Dan m'hu minnu xejn.

Kellna tnaqqis fix-xahar ta' Diċembru biss imma otherwise kellna żidiet throughout is-sena kollha minn Jannar sa Novembru, u ma tistax tgħid illi qed tinkwieta fuq is-suq Ingliż għax f'xahar minn tnax kellna tnaqqis.

Mela nerġa' nikkwota t-trend survey ta' Deloitte & Touche li jgħid hekk:

"Respondents suggested that the UK market was showing very strong signs of growth".

Fil-fatt jekk naraw x'ġara s-sena l-oħra insibu li kellna an increase of 9% to 11% u din it-trend għadha għaddejja, jiġifieri altru li mhux kif qal l- Onor. Michael Refalo.

Nista' ngħid ukoll li l-hoteliers intalbu jikkummentaw dwar x'inhuma l- fatturi pożittivi li jaħsbu li qed jgħinu lit-turiżmu, kif ukoll dwar x'inhuma l-fatturi negattivi illi jaħsbu li qegħdin ifixxklu lit-turiżmu.

Ħafna minn dawk li rrispondew il-questionnaire qalu li l-ewwel fattur pożittiv huwa "the importance government is attaching to tourism".

Mela għallinqas hawn xi ħadd li qiegħed japprezza li jekk il-gvern jagħti din l- importanza kollha lit-turiżmu, dak huwa fattur pożittiv biex jgħin lil din l-industrija.

Qalu wkoll li fattur pożittiv ieħor huwa ''the efforts of NTOM's overseas offices''.

Again għallinqas xi ħadd qiegħed japprezza illi l-isforzi li qed jagħmlu l-uffiċini tagħna ta' l-NTOM barra qed ikollhom effett pożittiv.

Semmew ukoll ''the improving standards in local hotels".

Dawn qed jgħidulna li l-istandard tal-hotels tagħna tjieb - din mhux qed ngħidha jien jew il-hoteliers imma qed jgħiduha l-operaturi - speċjalment bl-introduzzjoni tal-4-Star u l-5-Star hotels.

Naturalment anke within the accommodation sector għad baqa' x'tirranġa imma għallinqas hemm titjib għaddej.

Xi ħaġa oħra li jaħsbu li kellha effett pożittiv kienet ''the strength of the pound sterling'' u sa ċertu punt naqbel magħhom ukoll.

Sur President, biex issa ndur għall-affarijiet li qegħdin iweġġgħulhom rashom - għax hawnhekk m'għandniex niġu noqogħdu ngħajtu biss bl- affarijiet sbieħ li jkunu qed jaraw u mbagħad l-affarijiet koroh dejjem nitfgħuhom taħt it-tapit - insemmi l-ewwelnett "the heavy price- undercutting to uneconomic levels leading to fears that this will effect service levels and re-investment in the longer term".

Jiena ma nistax ma naqbilx aktar ma' dan li qed jingħad.

Jiena stess kemm-il darba għidt lill- hoteliers biex kemm jista' jkun iżommu l-prezzijiet.

Aħna m'għandniex nikkompetu billi nwaqqgħu l-prezzijiet imma billi ntejbu l-kwalita', billi ntejbu s-servizzi u billi ntejbu l-istandards.

Jekk se nwaqqgħu l- prezzijiet u magħhom se nwaqqgħu s-servizzi, l-istandards u l-affarijiet l- oħra, huwa inutli li nbaxxu l-prezzijiet għax se nitkissru.

Fl-aħħar mill- aħħar it-turist ma jħarisx lejn il-prezz iżolat imma jħares lejn is- servizzi li qed jieħu għal dak il-prezz.

Mela ejja nżommu l-prezz kompetittiv.

Kollox sew ma ngħolluhx imma ejja ma narmuhx.

U miegħu għall- istess prezz ejja nibdew nagħtu servizz aħjar u standards aħjar biex indirettament inkunu qegħin intejbu l-value for money.

Xi ħaġa li qed iddejjaqhom ukoll hija li ''tour operators are taking advantage of the over-supply of accommodation in Malta and dictating prices''.

Jista' jkun li dan huwa minnu u jista' jkun li le pero' jiena naħseb li f'kull sistema ta' trading u ta' kummerċ, fejn għandek supply and demand, hi ħaġa ċara li jekk l-operatur jara li s-supply qiegħda hemm jiġi joqgħod jeqridlek li demand m'hemmx.

Il-hoteliers Maltin huma magħrufin biex iqajmu paniku u biex wieħed jibda jgħaffeġ fuq l-ieħor u, għalkemm naħseb li din hija verita', ma nistax nitfa' it-tort biss fuq it-tour operator għax wara kollox dak qed jagħmel xogħlu u qed jipprova jixtri servizz bl-irħas prezz li jista'.

Sur President, bħalissa qegħdin igergru wkoll għall-fatt li għaddejja ''hotel price war spreading across different hotels in different classifications'', u din hija serja.

Din lili veru tbeżżagħni għax bażikament qed nitkellmu fuq it-3-Star, il-4-Star u l-5-Star hotels.

Ħalli nitkellmu fuq il-5-Star hotels.

Jien ngħid li dawn allaħares ma kenux huma għax kieku ma kienx ikollna ċertu xogħol ta' konferenzi, incentive travel, special interest travel u affarijet bħal dawn li qed ikollna llum.

Pero' irridu nammettu illi d-domanda li għandna għall-5-Star hotels ma tippermettilniex li nżommuhom mimlijin is-sena kollha.

Mela mingħajr il-5- Star hotels ma nistgħux nagħmlu dan ix-xogħol pero' fl-istess ħin dan ix- xogħol m'huwiex kbir biżżejjed biex inżommu dawn il-5-Star hotels kollha u at the end of the day qed ikollna kategoriji differenti ta' hotels li qed jiġru wara l-istess tip ta' turist.

Għandek it-3-Star, il-4-Star u l-5- Star hotels li minkejja kollox għadhom qegħdin jiġġieldu għal package tourist.

Ngħidu x'ngħidu fuq il-5-Star hotels, ħafna minnhom xorta qegħdin jimtlew bil-package tourists.

Meta nsemmi l-package tourist ma rridx narmih.

Għandek min jiġi fuq pakkett u jagħżel minn qabel li se jmur ġo 5-Star hotel u jkun lest li jħallas ukoll ta' 5-Star, imma d-dnub qed ikun - din qed tkun recurrent ħafna dan l-aħħar - illi l-prezzijiet ġieli jibdew jaqgħu minn fuq u meta tibda żżarratt minn fuq tiġi għal dik il- logħba tad-dominoes jew tal-house of cards, fejn twaqqa' l-ewwel karta u jibqa' għaddej I-domino effect minn fuq għal isfel.

Forsi a 4-Star u anke a 5-Star hotel jista' jbenġel is-sitwazzjoni u jkampa għal tliet xhur jew sitta imma mhux a 3-Star hotel għax jitkisser żgur.

Jiena nerġa' ngħid hawnhekk li rridu noqogħdu attenti ħafna.

Jien ħadt gost li l-hoteliers, speċjalment dawk tal-5-Star, dan l-aħħar kienu qed jiltaqgħu aktar biex forsi bejniethom jibdew jagħmlu promozzjoni għas-CIT, SIT u dawn l- affarijiet.

Hemm żewġ affarijiet oħra li lili qed iweġġgħuli rasi wkoll.

Meta 4- Star jew 5-Star hotel tinbiegħ bil-prezz ta' 3-Star, jista' jkollok ripple effect negattiv u se nispjega ruħi.

Nassumi li dħalt ġo 5-Star hotel u ħallast Lm40 għal lejl wieħed.

Fil-kamra ta' ma' ġenbi hemm turist ieħor li daħal bil-prezz ta' pakkett u qed iħallas Lm10 ta' lejl.

(Interruzzjonijiet) Barra minn Malta ssib min ikeskes lit-turist, anke permezz ta' television programmes.

Fil-hotel stess fejn ikun qiegħed lit- turist ġieli jistaqsuh kemm ħallas, jekk ġiex għal rasu jew jekk ġiex ma' operatur.

Jekk jiena qiegħed ġo lukanda u qed inħallas Lm40 u dak ta' maġenbi qed iħallas Lm10, l-ewwel mistoqsija li se nistaqsi hija jekk dak ta' maġenbi hux se jieħu l-istess servizz li se nieħu jien, jew inkella jekk jien li qed inħallas Lm40 iniex se nieħu s-servizz ta' dak li qed iħallas Lm10.

Forsi aħna dawn l-affarijiet ma ninnotawhomx imma min ikun qed joħroġ Lm40 biex joqgħod ġimgħa u fl-istess ħin ħaddieħor f'kamra maġenbu qed iħallas Lm10 dawn l-affarijiet jinnotahom.

Allura lili din tbeżzagħni għax nistgħu nagħtu l-impressjoni illi Malta hija aktar expensive minn dak li realment hi.

Ejja nassumu li qed inqalleb brochure u nara li l-prezz ta' 4-Star hotel nista' nlaħħaq miegħu għax fil-fatt hu prezz ta' 3-Star, allura nidħol f'dik il-4-Star hotel.

Pero' jekk jiena ħallast prezz baxx dan ħallastu għall-akkomodazzjoni biss.

Jekk fettilli nieħu an extra dinner jew nieħu xi flixkun ilma ġol-kamra, il-prezz mhux se jkun ta' 3-Star imma ta' 4-Star jew 5-Star.

Allura ġieli turist iħallas ta' 3-Star għall-accommodation, joqgħod f'hotel 4-Star jew 5-Star u, peress li ta' l-affarijiet extra jkun ħallas ta' 4-Star jew 5-Star, jmur jgħajjat barra kemm Malta hija għolja.

Dan ma jgħidx li ħa akkomodazzjoni ġo 5-Star hotel iżda ħallas ta' 3-Star u li kieku forsi xtara dak il-flixkun ilma from a 3-Star hotel kien Iħallas 40c u fejn kien qiegħed alloġġat ħallas Lm1 għalih.

Qed inġebbed l- argument u forsi qed nesaġera fiċ-ċifri imma dan qed nagħmlu apposta biex inġib lil kulħadd aware li jekk dawn l-affarijiet se jibqgħu jiġru se jagħmlu aktar deni milli ġid.

Is-survey tat-trends ta' Deloitte & Touche imbagħad issemmi li s-sidien tal-5-Star hotels m'humiex qed iħarsu lejn il-futur b'ottimiżmu kbir minħabba dawn l-affarijiet li qed insemmi għax din il-kategorija ta' hotels hija l-aktar waħda li naqsilha x-xogħol.

Pero' ejja naraw għala naqsilhom ix-xogħol.

Dawn ma naqsilhomx ix-xogħol għax kellhom anqas turisti imma għax, minkejja l-fatt li żdiedu t-turisti ta' kwalita' tajba u minkejja l- fatt li żdiedu t-turisti li jiġu għal konferenzi, in-numru ta' sodod fil-5- Star category żdied b'rata akbar minn numru ta' l-istess turisti.

Aħna rridu niftakru li s-sena l-oħra daħlu ħafna hotels ġodda fis-suq.

Kellna l- Westin Hotel, ir-Radisson u l-Marina San Ġorġ u issa għandna l-Corintha San Ġorġ li għadha dieħla.

Dan ifisser li għalkemm in-numru ta' turisti li jistgħu jħallsu żdied, dawn it-tip ta' turisti qabel kienu jfittxu akkomodazzjoni f'waħda minn 1,400 sodda filwaqt li llum l-5-Star accommodation telgħet għal 4,700 sodda.

Jiena nemmen li dawn qegħdin iħarsu minn lenti naqra pessimista imma mbagħad mhux hekk meta niġu għat-3- Star u għall-4-Star hotels.

Il-4-Star hotels qed jgħidu illi huma l-aktar li qed ikollhom a positive response bl-akbar proporzjon pożittiv.

Meta mbagħad niġu għat-3-Star sector, dawn qed jgħidu illi min-naħa tagħhom baqgħu kważi l-istess bħas-snin ta' qabel.

Il-punti pożitttivi huma - speċjalment għall-4-Star hotels - li jistgħu jmorru aħjar l- ewwelnett because of the reduction of indirect taxation on accommodation which has helped to improve sales - dak li għidt qabel, jiġifieri li neħħejna t-10% u l-15% tax - u mbagħad bħala punt pożittiv ħafna semmew il- Buġibba rehabilitation.

Semmew ukoll l-arranġamenti li saru bejn il- ministeru tat-turiżmu u l-ministeru tat-trasport mat-taxi drivers fuq il- fare tat-taxis u l-arranġamenti li għamilna sew fuq il-moll tal-cruise liners kif ukoll fuq it-tluq tat-taxis mill-airport.

Aktar 'il quddiem nixtieq nitkellem ftit fuq il-prezzijiet tat-taxis, kif ukoll nitkellmu dwar pricing u kif aħna nipparagunaw ma' prezzijiet ta' destinazzjoniijiet oħrajn.

Qed jgħidu li rridu nagħtu aktar attenzjoni dwar l-indafa u l- facilities tal-beaches.

Jiena naqbel ukoll u naturalment dak li jkun jipprova jagħmel mill-aħjar li jista' biex dawn l-ilmenti nindirizzawhom.

Bħala punt pożittiv fuq it-3-Star hotels issemmiet ''the introduction of TOSS as being the most important recent development''.

Niftakru li dawn kellhom il-biża' illi l-Gvern kien se jaqta' din is-support scheme.

Fil- fatt din reġgħet ġiet introdotta u ntlaqgħtet tajjeb kważi mil-lukandiera kollha u mhux biss minn dawk tat-3-Star hotels.

Xi ħaġa oħra li qed tweġġagħlhom rashom hija l-over-charging jew il-poor value for money.

Sfortunatament l-over-charging qed isir minn bosta setturi mhux bilfors direttament fit-turiżmu u din qed tagħmlilna ħsara kbira, speċjalment meta ssir minn nies li ftit li xejn għandhom x'jitilfu u biex nagħti eżempju rrid insemmi lil tal-kiosks.

Mhux qed ngħid li tal- kiosks kollha ħallelin imma ssib ħafna minnhom li qegħdin jabbużaw.

U x'jiġri?

Ħalli nagħti eżempju.

Jiena għandi kiosk u dan tfajt fih investiment ta' Lm10,000.

Dan qiegħed faċċata ta' hotel li għandha investiment ta' Lm10 miljun.

If I overcharge u lil dak it-turist se nitilfu, jiena se nkun tlift ħmerija imma rrid nagħti każ tal-hotelier li investa Lm10 miljun.

Mela ma nistgħux naffordjaw illi flok il-hotels il- kbar ikissru ż-żgħar jiġri bil-kontra għax qegħdin f'pożizzjoni li min investa ftit jista' jkun qiegħed ipoġġi in jeopardy l-investiment tal-kbir.

Din ma naqbel assolutament xejn magħha u naħseb li hija waħda mill- affarijiet li rridu nagħtu kasha.

Ħaġa oħra li kkummentaw fuqha l-hoteliers hija r-repeat business u li qed ikun aktar diffiċli biex dan tirriġenerah ġewwa Malta.

Naturalment mhux biżżejjed li turist jgħidlek li Malta is generally O.K. - din il-kelma tista' tfisser ħafna u tista' ma tfisser xejn - u ma jerġax jiġi f'pajjiżna.

Jekk jgħidlek li Malta hija O.K. u ġej u sejjer f'pajjiżna, allura l-O.K. tiegħu tfisser tajjeb.

Pero' hawnhekk irrid ngħid li aħna għandna żewġ tipi ta' turisti li jiġu Malta.

Għandna dak it-turist li jiġi l-ewwel darba u dan biex inġibuh irridu nonfqu ħafna promotion biex inħajruh jiġi.

Għandna wkoll ir-repeat visitor illi biex nerġgħu nġibuh suppost illi ma jiswilniex ħafna, imma x'inhu jiġri?

Ir-repeat visitor mhux se jerġa' jiġi għax jara reklam imma jerġa' jiġi jekk ikun mar tajjeb l-ewwel darba.

Jekk ikun ħareġ minn Malta kuntent, dan se jerġa' jiġi imma jekk mhux se jerġa' jiġi sinjal li ma jkunx mar tajjeb u sinjal li ma ħariġx kuntent.

Jekk aħna jkollna persentaġġ ta' repeat visitors baxx dak qed jirrifletti ħażin mhux fuq il-promotion tagħna imma fuq il-prodott tagħna.

Jekk aħna qed inżidu turisti ġodda, dawn ġejjin minn promotion ġdida.

Jekk aħna qed inżidu ħafna repeat visitors, dawn qed inżiduhom għax qed nofrulhom prodott tajjeb.

Jiena ma naħsibx li dwar repeat visitors qegħdin tajjeb ħafna u se nikkwota minn survey li sar mill-MIA.

Minn dan is-survey ħareġ illi kien hemm 80% li kienu first-time visitors, 12% biss li ġew darbtejn jew kienu għallinqas għamlu repeat visit, 6% li ġew aktar minn tlieta jew erba' darbiet u 2% li ġew aktar minn erba' darbiet.

Fl-opinjoni tiegħi għalkemm dan m'huwiex numru żgħir xorta naħseb li għad hemm fejn jitjieb.

Sur President, dak li għidt dwar is-survey ta' Deloitte & Touche jikkorrispondi għat-trend ta' dak li naħsbu li se tkun il-1998.

Jekk irridu nirriferu għall-analisi ta' l-1997, wieħed irid jifli l- questionnaire ta' l-MHRA li kien ibbażat aktar fuq dak li ġara milli fuq dak li qegħdin jaħsbu li se jiġri.

Mill-aħħar survey ta' l-MHRA, għall- analisi ta' l-ewwel disa' xhur ta' l-1997, ħareġ ċar illi l-occupancy rate on average telgħet minn 68% għal 70%, ir-room rate telgħet minn Lm16.55 għal Lm16.97 u kiber ukoll ir-revenue per room minn Lm19.94 għal Lm22.

Din hija indikazzjoni tajba u sostanzjali ta' kif mar is-settur matul is-sena.

Naturalment ma tistax toqgħod fuqu biss, ma tistax tieħdu bħala vanġelu għax dan ikun sample questionnaire imma għallinqas meta mbagħad tibda tikkompara like with like fuq ħames snin jew sitta, aktar ikollok indikazzjoni preċiża.

L-akbar fattur illi naħseb li qed iżommna ftit lura qed ikun il-prezz.

Jiena nemmen li Malta għandha x'toffri sew f'dik li hija storja, kultura, baħar nadif, klima u ospitalita' pero' again, meta turist jiġi biex imur f'destinazzjoni, l-ewwel ħaġa li tiġbed l-għajn huwa l-prezz.

Meta operatur barra minn Malta jitfa' għaxar destinazzjonijiet biex inti tagħżel waħda minnhom, l-ewwel ma jpoġġi fuq quddiem b'ittri kbar huwa l-prezz u mhux il-history ta' Malta jew ir-ramel ta' Ċipru.

Dak li jkun imur għall- bracket tal-prezz li jista' jonfoq u anke min ikun jiflaħ jonfoq jitħajjar għall-orħos prezz, la xorta jista' jieħu vaganza tajba.

Huwa hawnhekk li aħna m'aħniex qed immorru tajjeb għal kollox għax meta turist jiġi Malta noffrulu żewġ tipi ta' prezzijiet, il-prezz ta' pakkett - li ġeneralment jinkludi l-ajru, il-hotel accommodation u forsi xi excursion - u l-prezz ta' dawk l-extras li jkunu barra l-pakkett, bħal ngħidu aħna xiri, ikel, xorb u affarijiet oħra bħal dawn.

Illum il-ġurnata kulmin fil-brochure jippublika l-prezz ta' pakkett, jiġifieri kemm iqum l-ajru u kemm tqum il- hotel, jagħti wkoll indikazzjoni ta' kemm tqum il-ħajja ġo dak l-istess pajjiż.

Sur President, dan l-aħħar f'"In-Nazzjon" ġiet ippubblikata lista ta' pajjiżi differenti - maħruġa mit-Thomson ta' l-Ingilterra - liema lista turik safejn tista' twasslek il-lira sterlina u sfortunatament Malta narawha fost l-ogħla postijiet.

Minn din il-lista jorħoġ li pakkett lejn Malta huwa kompettiv meta tqabblu ma' Spanja, ma' Ċipru, ma' Corfu' u ma' postijiet oħra, imma din tgħid ukoll li biex toħroġ tiekol u tixrob f'Malta trid tonfoq aktar minn postijiet oħra.

Issa "In-Nazzjon" donnha riedet tagħti l-impressjoni li din is-sena hekk ġara.

Mela ma jafux ta' "In-Nazzjon" li din m'hijiex xi ħaġa li ġrat din is-sena biss!

Jekk se nitkellmu fuq l-għoli tal-ħajja rridu ngħidu li din is-sena pjuttost sirna aktar kompetittivi mis-snin ta' qabel imma xorta waħda ma sirniex kompetittivi biżżejjed.

Jien nista' ngħid li din il-lista li ġabet "In- Nazzjon" kienet f'idejja imma ħassejt li ma kienx ikun prudenti li nippubblikaha.

Għax għalfejn se noqgħod ngħid lit-turist li aħna ogħla minn ħaddieħor, qisni qed ngħidlu biex ma jiġix!

Pero' jien tkellimt ma' ħafna nies ta' setturi differenti fit-turiżmu u għidtilhom li għandna nħarsu lejn dak li qed jagħmel ħaddieħor, naraw fejn qegħdin neħlu u jekk għandna nirranġaw xi ħaġa nirranġawha llum qabel għada.

Jien illejla ġibt miegħi "Cost of Holiday-Living Index" ta' summer 1997, pubblikazzjoni ta' Thomas Cook, xi ħaġa simili għal dik il-lista li semmejt ftit ilu.

Għalkemm dan li hawn f'dan il-ktejjeb jista' jaħdem favur jew kontra tagħna, xorta waħda rrid insemmih għax lil min jaħdem f'dan is-settur irridu ngħidulu x'inhu jiġri.

Hawn jissemmew pajjiżi differenti bħall-Portugal, Costa del Sol, Mallorca, Tenerife, Florida, Tunes, Cipru, it-Turkija, Corfu', Sorrento, Malta u d-Dominican Republic.

Dan jieħu sett ta' affarijiet li t-turist jista' jixtri, bħalma huma a three-course set meal, a bottle of house wine, a bottle of mineral water, tazza kafe', pina colada, grokk brandy, flixkun birra, flixkun minerali, camera film ta' 24 exposure, flixkun suntan lotion, postage stamp għall- Ingilterra, car hire għal ġimgħa, litru petrol, vjaġġ ta' ħames kilometri bit-taxi u joħroġ il-prezzijiet għal kull pajjiż.

Jien nieħu pjaċir ninnota li f'ċerti affarijiet aħna l-Maltin qegħdin l-orħos imma mbagħad niddejjaq nara li f'ċerti affarijiet oħra l-prezz tagħna kważi qiegħed esaġeratament għoli.

Ħalli nsemmi xi wħud minnhom mingħajr ma noqgħod nidħol fid-dettall.

Meta niġu għal three-course set meal, per eżempju, minn ħdax-il pajjiż Malta qiegħda l-għaxar wieħed u għall-inbid qiegħda s-seba' wieħed.

Jekk nieħdu l-prezz ta' flixkun ilma - jiena qabbadt lin-nies tiegħi jindagaw jekk dan huwiex veru għax il-prezz huwa pjuttost esaġerat - insibu li dan huwa ta' Stg1.55.

Meta tara dan il-prezz tibda' tgħid: Minn fejn mar jixtrih dan il-flixkun ilma?

Jista' jkun ukoll li sab xi galantom u bellagħhulu b'dak il-prezz.

Għal rigward il-prezz ta' kafe' qegħdin fit- tielet post, għal pina colada qegħdin fid-disa' post, għal grokk brandy qegħdin fir-raba', u mbagħad qegħdin tajjeb ħafna fil-minerali għax kemm fuq il-birra kif ukoll fuq il-coke qegħdin fl-ewwel post. Imbagħad f'ċerti affarijiet, bħal meta niġu għall-prezz tal-films, qegħdin fl-aħħar post. Fir-rigward ta' prezz ta' suntan lotion u posta qegħdin fit-tieni post pero' mbagħad qegħdin l-aħħar fir-rigward ta' prezz tat-taxi.

F'Malta vjaġġ ta' ħames kilometri bit-taxi jqum Stg11 u l-orħos prezz huwa ta' Stg 2.85 ġo Tenerife.

Imbagħad qegħdin irħas ħafna fuq il-car hire.

Meta naqbdu l-pakkett bil-car hire b'kollox insibu li l-prezz globali ta' Malta huwa l-irħas.

Jiġifieri jekk nieħdu t-total cost of the basket, including car hire, Malta tiġi l-ewwel għax il-kontenut tal-car hire qed ibaxxi l- average kollu.

Jekk naqilgħu l-car hire 'l barra mill-ħdax-il post Malta tiġi fl-għaxar post. Meta tara dawn l-affarijiet tibda tinkwieta u tinduna li hemm ħafna affarijiet x'irridu nirranġaw, kemm il-prodott, l-offerta tagħna, il-hoteliers u affarijiet oħra.

Pero' barra minn dawn l-affarijiet hemm affarijiet aktar importanti li rridu nirranġaw.

Għalija l-price competition hija waħda mill-affarijiet li lilna qed tagħtina ġewwa.

Meta niġu biex nitkellmu dwar fatturi oħrajn li b'xi mod jistgħu jillimitawna, nsemmi s-seating capacity tal-linja ta' l-ajru tagħna, l-Air Malta.

Sal-lum il-ġurnata aħna bqajna niffaċċjaw il-problema tal-ġlied bejn l-operaturi li f'ċertu żmien tas-sena jkunu jridu jibagħtu aktar gruppi ta' turisti lejn Malta imma ma jkunx hemm seats available.

Jekk aħna rridu nieħdu t-turiżmu bis-serjeta' huwa inutli noqogħdu naraw x'inhuma r-raġunijiet għalfejn it-turiżmu mar lura jew mar 'il quddiem u noqogħdu nsemmu kemm ħadem il-ministru jew kemm ma ħadimx, kemm ħadem dak il-gvern jew kemm ma ħadimx, kemm għandna prodott tajjeb jew kemm għandna prodott ħażin, kemm aħna kompetittivi fil-prezz jew kemm aħna għaljin u mbagħad qatt ma nagħtu kas il-policies ta' l-Air Malta.

Għalija l-Air Malta hija waħda miċ-ċwievet qawwijin ta' kif jitmexxa l-qasam tat-turiżmu.

Jiena nemmen li d-deċiżjonijiet li kienu ttieħdu mill-Air Malta meta biddlet il-flotta u daħħlet l-RJs, there and then naqqasna s-seating capacity fuq l-ajruplani tagħna b'xi 200 post. Jiġifieri qisna naqqasna ajruplan, apparti li naqqasna wkoll ir-range ta' fejn tista' topera l- flotta.

Għax meta l-Air Malta ttir lejn Northern Europe jew lejn xi pajjiż Skandinavu, xorta fl-Ewropa qegħdin u allura hemmhekk għandu jitqies bħala short haul.

Pero' għall-Air Malta ħafna drabi dak kien long haul għax nofs il-flotta ma setgħetx titla' hemmhekk.

Dawn huma kollha deċiżjonijiet li ħallew scar fuq l-Air Malta.

Qlibna wkoll ħafna destinazzjonijiet għal ċerti airports minn chartered għal sċheduled flights.

Għamilna investiment sostanzjali fl-AzzurAir u dan għamilnih at the expense ta' l-Air Malta.

Kieku l-Air Malta ma nvestitx bil-qawwi fl-AzzurAir setgħet tinvesti aktar fl-Air Malta stess.

Qed ngħid dawn l-affarijiet għax nemmen u kont nemmen mill-bidunett li waħda mill-affarijiet li rridu nagħmlu biex nirranġaw il- possibbilta' u l-potenzjal tagħna fit-turiżmu hija li nirranġaw il-qagħda u l-pożizzjoni ta' l-Air Malta u, sakemm dawn jitranġaw, se nbatu biex inkomplu nkabbru t-turiżmu.

Jiena ngħid li qed naslu u dan l-aħħar kien hemm ukoll xi ċaqliq għax l-Air Malta kriet ajruplani akbar biex forsi tkun aktar flexible.

Meta aktar 'il quddiem konna qed ngħidu minn fejn nistgħu nġibu dan it- tkabbir fit-turiżmu, jiena għidt li waħda mill-affarijiet li rridu nagħmlu hija li rridu nkomplu nkabbru l-core markets tagħna, irridu nkomplu nsaħħu t-turiżmu li ġej mill-Ingilterra, mill-Ġermanja, mill-Italja, minn Franza u anke mill-Olanda.

L-Olanda dan l-aħħar laħqet lil Franza, li rridu nagħtuha attenzjoni speċjali għax f'dawn l-aħħar tliet snin bdiet nieżla.

Il-Ġermanja wkoll trid attenzjoni, speċjalment peress li din is-sena se nħossu n-nuqqas tal-Frosch, jiġifieri ta' xi 32,000 ruħ li ġew is-sena l- oħra.

Irridu nkomplu nsaħħu dawn il-core markets pero' għandna areas fejn it-turiżmu qed jikber sew.

Għandna potenzjal qawwi mis-suq Russu, mill- eastern countries, mill-area tal-Benelux, mill-pajjiżi Skandinavi, speċjalment minn Sweden, fejn qed ikun hemm domanda qawwija għal conference and incentive travel, bħalma qed ikun hemm ukoll mill-Italja.

La qed insemmi l-Ġermanja, ta' min jgħid li meta tlajt Berlin il-ġimgħa l-oħra, kien hemm response pożittiv ħafna u dan kien ħafna aħjar minn meta jiena attendejt l-ITB fair l-ewwel darba s-sena l-oħra, għax filwaqt li s-sena l- oħra kien hemm ħafna inċertezzi u ħafna operaturi ma kenux qed iħarsu lejn Malta b'mod pożittiv, din is-sena l-istorja kienet totalment differenti.

Dan huwa dovut għall-fatt li aħna ma bqajniex noqogħdu nistennew il-fieri biss biex nagħmlu kuntatt ma' dawn l-operaturi.

Din is-sena żammejna kuntatt kontinwu minn fiera għall-oħra sew ma' operaturi Ġermaniżi kif ukoll ma' operaturi Ingliżi.

Huwa importanti li tattendi għall-fieri għax apparti that you have to make your presence felt, fl-istess ħin trid tara kif inhuma mexjin l- affarijiet.

Pero' ġo fiera kważi jkun impossibbli li toqgħod bil-qiegħda għal aktar minn nofs siegħa għax kull operatur ikollu ruxmata appuntamenti u kulħadd jiġri minn stand għal ieħor.

Jiena ngħid li r-riżultat li qed tikseb Malta ma' dawn l-operaturi huwa dovut għall-attendenza tagħna fil- fiera, imma aktar minn hekk huwa dovut għall-fatt li bqajna nżommu kuntatt ma' dawn l-operaturi - qed nirriferi għall-gvern, għall-NTOM, għal- lukandiera u whatever - tul is-sena kollha.

(Interruzzjonijiet) Dawn il- kuntatti żdiedu sew u s-sena l-oħra anke kellna kuntatt ma' nies importanti ħafna, bħall-President tat-TUI, il-marketing director tat-TUI u nies li qegħdin 'il fuq man-Neckermann.

Dawn qatt ma jkunu ġew f'pajjiżna u mbagħad meta jiġu jibdlu l-perception tagħhom kollha fuq Malta.

Lanqas tippretendi li jkollok operaturi bħal dawn li jkunu ilhom joperaw lejn Malta għal snin twal imma l-iktar bniedem importanti qatt ma jkun ġie.

Mhux qed ngħid li dawn l-affarijiet jiġru għax inkunu għamilna xi sforz partikolari imma kultant jiġru b'kumbinazzjoni u allura trid taħtaf dik l- okkażjoni.

Per eżempju darba nzertajt mort għal-launching tal-vapur Hapag Lloyd u f'dik l-okkażjoni ltqajt ma' persuna li qaltli li l-President tat- TUI kien qiegħed Malta u allura jien għamilt sforz kbir biex niltaqa' miegħu.

Ix-xahar li għadda, per eżempju, kellna delegazzjoni ta' l-FTO mill-Ingilterra u ftit wara rnexxilna nġibu l-IFTO, l-international federation of tour operators.

Kellna rappreżentanza qawwija mill-Benelux area, mill-Ġermanja u mill-Ingilterra.

Naturalment la jkunu qegħdin hawn trid tieħu l-okkażjoni biex tagħmel lobbying ta' pajjiżek u minn għaxar affarijiet forsi joħorġu ħamsa jew sitta.

L-Onor.

Schembri Adami tkellem ħafna fuq ix-xogħol li sar fis-settur tat- turiżmu s-sena li għaddiet u m'iniex se noqgħod nirrepeti dak li qal hu pero' għamel suġġeriment tajjeb ħafna meta qal li forsi wasal iż-żmien li f'dak li jirrigwarda t-turiżmu għandna ħafna liġijiet li ta' min wieħed jiġborhom u jpoġġihom taħt qafas wieħed.

Nista' ngħid li dak is- suġġeriment ħadtu u diġa' qabbadt lil min jaħdem fuqu biex once li jkollna t-tourism authority għaddejja nkunu nistgħu naqbdu nagħmlu dak ix-xogħol.

Imbagħad tkellem ukoll l-Onor.

Joe Psaila Savona li overall faħħar din il- liġi għal diversi raġunijiet.

Semma' li issa l-industrija se jkollha linji u gwidi tajbin, semma' il-punt pożittiv li din il-liġi għall-ewwel darba se tinkorpora wkoll the outgoing traveller.

Hawnhekk ta' min ifakkar li t- travel agents li kienu jieħdu ħsieb l-outgoing tourism minn Malta għal barra kienu qishom għal żmien twil in-no man's land għax lanqas kienu jafu taħt liema ministeru kienu jaqgħu.

Lili l-ewwel darba li ġew ikellmuni dawn it-travel agents qaluli li xtaqu jkunu taħt l-istess umbrella tiegħi u jaħdmu within il-ministeru tat-turiżmu.

Naturalment jiena lqajthom b'idejja miftuħin u minn dak inhar bqajt nattendi l-annual general meeting tagħhom, bqajt f'kuntatt kontinwu magħhom u bqajna naħdmu flimkien.

Nista' ngħid li min-naħa ta' dawn il-outgoing travel agents għandna response tajjeb u reċiproku.

L-Onor.

Psaila Savona qal li din il-liġi se tfisser downgrading għall- NTOM, l-HCEB u l-ITS.

Naħseb li hawnhekk ma ftehmniex.

Aħna m'aħna qegħdin nagħmlu downgrading xejn u m'aħniex qed inbaxxu l-NTOM, l-HCEB jew l-ITS, anzi qed ngħollu s-settur turistiku kollu permezz ta' l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu u l-NTOM, l-HCEB u l-ITS se jkunu qed jifformaw parti minn din l-istruttura l-ġdida li se tgħolli l-livell u l-istandards ta' kif għandu jitmexxa s-settur tat-turiżmu llum.

L-Onor.

Psaila Savona semma' wkoll l-id tqila tal-ministru li tidħol f'kollox.

Jiena nassigurah li dan żgur m'huwiex l-iskop tal-ministeru, anzi ma rrid inżomm xejn f'idejja.

L-idea hi li jkollna more devolution u jidħol iktar is-settur privat.

Lanqas ma qbilt ma' l-Onor.

Psaila Savona meta qal li ma kien sar xejn sa l-1994.

Fil-fatt jien hawn għandi d-draft tal-liġi ta' dak iż-żmien, il-Malta Tourism Services Act, u nista' ngħid li fiha ħafna affarijiet li jien ma naqbilx magħhom.

Per eżempju, ma naqbilx ma' kif kienet se titressaq.

Mhux jien biss ma qbiltx imma ma qablux ukoll l-MHRA - u għandi anke ittri min-naħa tagħhom li nsemmihom aktar 'il quddiem - għax ħassew li ma kienx se jkollhom preżenza biżżejjed fuq din it-tourism authority.

L-Onor.

Psaila Savona qal ukoll li m'għandux isir kollox bl-approvazzjoni tal-ministru.

Jien naqbel u ma naqbilx imma dment li l-ministru se jibqa' responsabbli għal dak kollu li jiġri taħt il-ministeru tiegħu, naħseb li jien u kwalunkwe' ministru għandu jkun involut at least biex jittimbra dak li jkun għaddej.

Jien ma nippretendix li tiġi tgħidli biex nagħmlu club, inkun responsabbli jien ta' dak kollu li jiġri fil-club, imbagħad tgħidli: Int m'għandek għalfejn tkun taf xejn u m'għandek għalfejn tapprova xejn!

Jekk se nkun responsabbli miegħek u se naqsam ir-responsabbilta' miegħek trid tagħtini s-say li għallinqas napprova dak li qed tagħmel int. Inkella għidli li se tieħu kollox fuqek u jiena m'għandi x'naqsam xejn, jiġri x'jiġri.

Jekk ngħidu li t-tourism authority irridu naqilgħuha kompletament minn taħt ir-responsabbilta' tal-ministeru u jerfa' r- responsabbilta' min qed imexxiha, jiġri x'jiġri, allura hekk nasal biex nifhem u ngħid: Mela dik m'għandix x'naqsam magħha jien u m'iniex responsabbli għal li tagħmel hi u m'għandix għalfejn nagħti l-approvazzjoni tiegħi.

Mhux fuq affarijiet żgħar qed ngħid, għax fejn ikun hemm policies ta' gvern u affarijiet bħal dawn jien nibqa' nsostni li l-approvazzjoni tal- ministru għandha tkun hemm.

Allura trid tiddefenixxi safejn kull wieħed minna, il-ministru u t-tourism authority, huwa accountable.

Jiena nemmen li dment li l-ministru jibqa' accountable għandu jkun imdaħħal anke f'ċerti approvazzjonijiet.

Issa, Madam Speaker, xtaqt ngħid xi ħaġa fuq kif se jaħdmu t-tourisim authority u l-ministeru u kif dawn jistgħu jaqblu jew ma jaqblux.

L-idea tat-tourism authority mhijiex biex il-ministeru jfarfar u jitfa' ir-responsabbilta' fuq it-tourism authority.

It-tourism authority se tkun hemm, il-ministeru se jibqa' hemm xorta u dawn iridu jaħdmu flimkien.

(Interruzzjonijiet) Veru li jista' jinbidel il-ministru u jista' jkun hemm chairman tat-tourism authority li ma jabqilx mal-ministru jew il- ministru ma jaqbilx maċ-chairman ...

(Interruzzjonijiet) Imma ma tkunx l-ewwel darba li l-ministru jaħtar persuna li jaħseb li tkun adatta għal dak ix-xogħol u mbagħad jibdew b'ħafna ġlied għax dik il-persuna tippretendi li l-ministru ma jindaħlilhiex!

Dawn l-affarijiet jistgħu jinqalgħu għalkemm wieħed jispera li ma jinqalgħux f'dan il-każ.

Biss irridu nammettu li nagħmlu kemm nagħmlu strutturi, fl-aħħar mill-aħħar jiddependi min-nies li se jkun hemm għax iridu jkunu huma li jimpenjaw ruħhom.

U hawn qiegħda the big question mark.

Dawn iridu jaħdmu flimkien b'armonija bejniethom u f'armonija mal-ministeru u aktar minn hekk f'armonija mas-settur privat.

L-Onor.

Psaila Savona staqsa wkoll għalfejn il-chief executive officer mhux se jkun preżenti fuq l-enforcement directorate.

Ir-raġuni hi li ċ-CEO se jkun qiegħed fuq kull directorate u se jkun qiegħed ukoll fuq il-main tourism authority board, għalkemm se jkun in a non-voting capacity.

Pero' l-enforcement directorate m'huwiex se jkun bħad-directorates l-oħrajn għax l-enforcement directorate se jkun qiegħed jirrispondi direttament lill- awtorita' nazzjonali tat-turiżmu.

Id-directorates l-oħrajn - il-marketing, il-product development, il-human resources u s-support services - jaqgħu taħt is-CEO u mbagħad id-deliberazzjonijiet tagħhom jitilgħu għand il-bord prinċipali pero' l-enforcement u l-monitoring ma jgħaddux minn taħtu imma jirrapportaw direttament lill-bord.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Psaila Savona.

ONOR.

JOE PSAILA SAVONA: X'fiha ħażin li ċ-chief executive officer ikun preżenti fl-enforcement directorate biex anke hu jitgħallem minn dak li jkun qed isir u jara x'inhuma n-nuqqasijiet biex imbagħad meta hu jattendi fid-directorates l-oħrajn ikun jista' japprofitta ruħu mill-esperjenza li jkun ħa mill-enforcement directorate?

ONOR.

KARMENU VELLA: Le, xejn ħażin!

Anzi nistgħu ndaħħluha fil-liġi.

L-idea prinċipali kienet li mentri l-erba' directorates l-oħra jaqgħu taħtu u hu jrid jirrapporta lill-bord, id-direttorat ta' l-enforcement kien se jirrapporta direttament lill-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu.

Pero' aħna min-naħa tagħna ma nsibux oġġezzjoni li jkun preżenti ċ-CEO.

L-Onor.

Psaila Savona staqsa wkoll jekk meta aħna qed ngħidu li l-bord ta' l-appell irid jiltaqa' fil-pubbliku u jkun miftuħ ifissirx li l- hearings se jsiru fil-pubbliku.

Iva, l-idea hi proprju li mhux biss jingħataw id-deċiżjonijiet fil-pubbliku imma anke l-hearings iridu jsiru fil-pubbliku.

L-Onor.

Psaila Savona staqsa wkoll jekk il-gvern jistax jieħu liċenzja lura minħabba bdil ta' policy, fis-sens li min kellu liċenżja maħruġa taħt policy differenti minn dak attwali tistax tittieħedlu l-liċenzja lura.

Jiena ngħid li jekk it-tourism authority se ddaħħal policies ġodda xorta trid tibqa' tirrispetta liċenzji li jkunu ħarġu qabel.

Din m'hijiex xi ħaġa li tiġri biss fit-tourism authority.

Per eżempju, jekk il-Planning Authority illum bidlet xi regolament, dak ir-regolament mhux se jaffettwa permess li jkun ingħata sena ilu!

L-Onor.

Psaila Savona qal ukoll li fi klawsola 26 ta' dan l-abbozz ta' liġi, fejn jidħlu l-akkomodazzjoni, l-irqad, il-catering u l-ikel, qed neskludu li dawn il-liċenzji jkunu applikabbli għal kunventi, monasteri u clubs.

Din hija xi ħaġa li tifhimha mal-ewwel.

Aħna ma nippretendux li jekk ikollok premises fejn traqqad in-nies bilfors irid ikollok liċenzja mill-HCEB.

Jekk għandek kunvent tal-patrijiet jew tas-sorijiet jew għandek club, għandek iġġib permess għal dik il-function partikolari li tkun se ssir fil-premises, imma mhux tingħata liċenzja.

(Interruzzjonijiet) Inti tlabtni spjega tal-kelma "club".

Kull "club" reġistrat jaqa' taħt id- definizzjoni ta' artiklu 195 tal-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija.

L-Onor.

Membru semma' wkoll li għadu m'huwiex konvint li għandu jkollna mixed tourism.

Apparti li anke l-Onor.

Lino Spiteri irrisponda lill- Onor. Membru fuq dan il-punt, jien nemmen li aħna ma nistgħux immorru għal kategorija waħda ta' turist dment li għandna offerta mista.

Aħna għandna l-1-Star, 2-Star, 3-Star, 4-Star u anke 5-Star accommodation.

Għandna wkoll kumplessi, tourist villages, guest houses, hostels u self-catering establishments.

Fil-postijiet ta' entertainment insibu catering għal-lower class, għall-middle class u anke għall-upper class.

Għandna diversi mezzi tat-trasport biex tiġi Malta u meta wieħed jivvjaġġa bil-baħar jista' jagħżel mezz lussuż jew inkella tip ta' tragett.

Allura meta inti għandek a mixed product dan bilfors trid tindirizzah lejn a mixed customer.

Aħna ma nistgħux ngħidu li għandna a mixed product u fl-istess ħin nagħmlu promotion għal ġeneru wieħed ta' turist.

(Interruzzjonijiet) Jiena nibża' nitkellem fuq 5-Star accommodation u nipprova naħrab mis-suġġett għax nippruvaw kemm nippruvaw, il-fatti jibqgħu juru - nikkwota s-survey li sar mill-MIA - li l-maġġorparti tat-turisti li jiġu Malta huma t-turisti tal- package holidays.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Psaila Savona.

ONOR.

JOE PSAILA SAVONA: Jiena m'iniex qed ngħid li m'għandux jibqa' jkollna mixed tourism.

Meta inti tieħu l-konsiderazzjonijiet ambjentali u l-konsiderazzjoni taċ-ċokon ta' pajjiżna, it-target tagħna għandu jibqa' lejn dawn it-tipi kollha ta' turisti?

Jew nibdew nitilgħu l-iskala bil-mod il-mod biex forsi naslu f'sitwazzjoni li jkollna ftit inqas turisti imma b'revenue akbar?

ONOR.

KARMENU VELLA: Jien naqbel li għandna npoġġu targets quddiemna, pero' targets li ma nistgħux nilħquhom għax ma jeżistux ma nistgħux nimmiraw għalihom.

(Interruzzjonijiet) Le, anke l-Iżvizzera tieħu package tourists!

Franza huwa l-aqwa pajjiż għat-turisti u jieħu package tourists ukoll.

Aħna ma nistgħux ngħidu b'mod kategoriku li t-turist 'l quddiem irid ikun dak li jagħżel 5-Star accommodation.

L-ebda destinazzjoni fid-dinja ma taħseb għal 5-Star tourists biss.

Allura aħna ma nistgħux ngħidu: Ejjew naħdmu biex fi żmien ħames snin jew sitta jibda jiġi t-turist 5-Star biss.

Dak ma jeżistix.

Illum jeżistu package holidays li bilkemm jaffordjahom dak li ngħidulu l-5-Star tourist.

Għandek anke cruise liners li joffru pakkett ta' Lm2,000 jew Lm2,500 u jinbiegħu minn min qed ibiegħ il-package holidays.

Jiġifieri anke l-idea li package holidays ifissru ċertu tip ta' turist 'l isfel mill-grad ...

Illum min ibiegħ package holiday jista' jkollu offerta ta' seat fuq in-naħa ta' wara ta' l-ajruplan, lukanda 2-Star u trasport fuq trakk, u ġo l-istess brochure kapaċi jkollu offerta li jibagħtek bi private jet, jagħtik first class land transport mill-airport għall-hotel u jitfgħek ġo l-aħjar 5-Star hotel.

MADAM SPEAKER: Ippermettili ninterrompik, Onorevoli, għax sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

KARMENU VELLA: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi, jekk jogħġbu jressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada, l-Erbgħa 18 ta' Marzu fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Mozzjoni ta' Sfiduċja mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Ordnijiet Tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar Servizzi tat-Turiżmu għal Malta - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Brokers fl-Assigurazzjoni u Intermedjarji oħra - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummerċ ta' l-Assigurazzjoni - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 4) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Taxxa Speċjali fuq Banek Kummerċjali - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 3) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar it-Telekomunikazzjoni - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ajruportijiet u fl-Avjazzjoni Ċivili - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Forzi tal-Pulizija ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili - it-Tieni Qari; Abbozz ta' Liġi kontra l-Korruzzjoni - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Logħob - it-Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar Malta u l-Unjoni Ewropea - Kontinwazzjoni.

Madam Speaker, nixtieq ninforma lill-Kamra li l-ħin allokat għall- mozzjoni mressqa mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni huwa ta' erba' sigħat, jiġifieri mis-6.00 p.m. sa l-10.00 p.m., bil-ħin tad-diskussjoni jkun maqsum indaqs bejn il-Gvern u l-Oppożizzjoni.

Fl-10.00 p.m. ikun hemm l- interruzzjoni tax-xogħol.

Mhux se jkun hemm ħin allokat għal mistoqsijiet u l-ħin ta' l-Aġġornament ma jitteħidx.

Il-votazzjonijiet kollha li jistgħu jintalbu mbagħad jittieħdu x'ħin tispiċċa d-diskussjoni u l-ewwel votazzjoni tittieħed 20 minuta wara Ii tintalab, waqt li l-votazzjonijiet l- oħra - jekk ikun hemm - jittieħdu mmedjatament warajha.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Madam Speaker, mhux soltu tiegħi nitkellem dwar il- kunsilli lokali pero' fid-dawl ta' l-aħħar elezzjonijiet inħoss li huwa f'waqtu li ngħaddi xi kummenti.

Kif iħares lejn il-kunsilli lokali Gvern Laburista?

L-ewwelnett għandu jiġi riaffermat li l-Gvern Laburista tabilħaqq jemmen fil-kunsilli lokali nonostante li kultant ikun hemm min jagħti l-impressjoni li dan m'huwiex minnu.

Jista' jkun li dan in-nuqqas ta' apprezzament ġej mill-fatt li l-Malta Labour Party s'issa għadu qatt ma ppreżenta lista ta' kandidati għall-elezzjonijiet tal-kunsilli.

Forsi minħabba f'hekk li ħafna nies jieħdu l-impressjoni - naf li ħafna minnhom ma jivvotawx minħabba f'hekk - li l-Malta Labour Party m'huwiex interessat fil-kunsilli lokali.

Dan m'huwiex minnu u jkolli nenfasizza li l-Labour Party, kemm fil-gvern u kemm meta kien fl-oppożizzjoni, tabilħaqq jemmen fil-kunsilli lokali.

Per eżempju, min ma jafx li l-Ministru Portelli, li huwa responsabbli mill-kunsilli lokali, ħa l-briga waqt l-elezzjonijiet li jdur l-irkejjen kollha ta' Malta u Għawdex biex iwassal il-messaġġ li bl-ebda mod il-Malta Labour Party ma xtaq li jkun hawn xi social boycott ta' dawn l- elezzjonijiet, anzi ħeġġeġ lin-nies biex jekk jista' jkun imorru jivvotaw?

Veru li kien il-Partit Nazzjonalista fil-gvern li għadda l-liġi dwar il- kunsilli lokali iżda l-Partit Laburista tkellem u vvota favur it-twaqqif tagħhom.

Ċertament li l-Malta Labour Party jemmen fid-diċentralizzazzjoni tal-poter u dan jemmnu mhux biss f'dak li jirrigwarda l-local government imma f'ħafna affarijiet oħra.

Min regolarment isegwi d-diskorsi tal-Prim Ministru, jaf li l-Onor.

Sant iħobb juża l-frażi: "Il-Maltin għandhom jidraw jgħixu b'anqas gvern", fis- sens li fejn jista' jkun il-Gvern ma jindaħalx.

Kull fejn jista' l-Gvern jipprova jiddelega u jżomm biss taħt l-umbrella tal-poter tiegħu dak li huwa verament policy-making fis-sens nazzjonali.

Allura meta l-Gvern jieħu din l-attitudni fl-oqsma kollha, mhuwiex ovvju li anke fejn jidħlu l- kunsilli lokali l-Gvern jħaddan l-istess aspirazzjoni!

Aħna bħala Labour Party nemmnu li l-kunsilli lokali jħallu ferm aktar spazju għall- parteċipazzjoni diretta min-naħa taċ-ċittadin.

Nemmnu wkoll li l-kunsilli lokali jagħmlu liċ-ċittadin aktar accountable lejn il-lokal tiegħu għax jikkreaw dik l-atmosfera fejn anke l-għaqdiet ikollhom aċċess aktar mill- viċin għall-gvern lokali, u dan allura jiġġenera iktar interess u aktar entużjażmu fil-lokal.

Pero' kuntrarjament għall-politika tal-Partit Nazzjonalista, il-Partit Laburista fil-gvern huwa definittivament kontra l-partitokrazija fuq livell tal-kunsilli u dan għal bosta raġunijiet.

F'dan il-pajjiż l-atmosfera hija ppolitiċizzata żżejjed u hemm bżonn li n-nies isiru aktar apolitical.

M'għandniex indeffsu l-politika f'kollox qisna niddependu minnha għall- għajxien tagħna.

Il-partit fil-gvern qiegħed hemm biex jidderieġi b'mod ġenerali pero' m'għandniex nippretendu kollox mill-politika u mill-partit.

Għandna nkunu apolitical.

Aħna rridu kemm jista' jkun nisfumaw it-tensjoni u l-piki żejda li għandna f'dan il-pajjiż.

Ma jistax ikun li ndaħħlu l- politika partiġjana f'kollox kull ħin u kull mument.

Min irid mod ieħor ngħidlu egoist għax il-logħba tiegħu hija li jisfrutta kull okkażjoni biex jagħmel kapital politiku f'kollox, basta jidher li qed jagħmel ħoss u jqajjem ftit entużjażmu politiku u partiġjan.

U dan a skapitu ta' dak li jirrigwarda l-kunsilli lokali fil-veru sens ta' trankwillita' u kordjalita' li għandhom jeżistu f'kull lokal.

Hemm raġuni oħra għala l-Malta Labour Party fil-gvern huwa kontra l- partitokrazija fuq livell tal-kunsilli u dan joħroġ mill-istess skop u mill- istess natura ta' dawn il-local governments.

L-iskop tal-kunsilli huwa 'l hinn mill-kompetenza tal-politika nazzjonali.

Dawn il-kunsilli bl-ebda mod m'għandu jkollhom poter li jiddeċiedu u jiddeliberaw fuq materja ta' portata nazzjonali u ta' policies in ġenerali għax dak m'huwiex il-kompitu tagħhom.

Hija d-direzzjoni ġenerali tan-nazzjon biss li tinkwadra ruħha fil-veru sens ta' politika partiġjana fejn allura hemm in-neċessita' li jkollok oppożizzjoni biex tikkontrastja l-issues.

Meta titkellem fuq politika, fuq foreign policy, fuq tip ta' taxxi u fuq politika ta' ambjent in ġenerali huwa importanti li jkollok oppożizzjoni biex tikkontrastja l- ideat tiegħek.

Il-kunsilli lokali għandhom poteri u funzjonijiet speċifiċi li huma sa ċertu punt limitati pero' huma ntiżi li jamministraw biss il- lokal.

Allura wieħed isibha ferm diffiċli li jifhem li l-amministrazzjoni tal-lokal tista' b'xi mod tkun marbuta ma' politika ta' xi partit partikolari.

Dan ma jagħmilx sens u din l-idea hija kontro-produttiva.

Politika partiġjana fuq dan il-livell tikkrea ħafna tensjoni inutilment.

Issa, Madam Speaker, mill-aħħar elezzjoni li kellna ta' min wieħed jiġbed ċerti konklużjonijiet.

Huwa żgur li l-aħħar elezzjonijiet li kellna tal-kunsilli lokali ndikaw ċerta apatija b'mod ġenerali.

Fil-fatt il-persentaġġ tal-votanti kien biss ta' madwar 63%, tnaqqis ta' 7% mill-elezzjonijiet lokali ta' qabel, jiġifieri ta' tliet snin ilu.

Aħna mdorrijin ikollna votazzjoni ta' 96% u allura 70% kien diġa' ftit wisq u issa terġa' komplejna nżilna għal 63%.

Jiena nemmen li hemm raġunijiet għal dan in-nuqqas ta' interess min-naħa ta' l-elettorat.

L-ewwelnett nemmen li jekk ikollok wisq minn xi ħaġa - din opinjoni personali tiegħi - tkun qed tiżvalutaha u tkun qed tnaqqas mill-importanza apparenti tagħha.

Jien ngħid li sfortunatament il-kunsilli lokali qed jagħtu awra diminuttiva.

Huwa veru li kull lokal għandu l- identita' u l-karattru tiegħu pero' nazzarda nistaqsi: Kemm jagħmel sens li f'pajjiż daqstant żgħir ikollok numru tant kbir ta' kunsilli u numru tant kbir ta' kunsilliera?

Żgur li dan jikkontribwixxi għal nuqqas ta' prestiġju, barra li jsir ferm aktar diffiċli l-metodu ta' finanzjament għalihom.

Allura bilfors imbagħad li b'mod ġenerali n-nies teħodhom b'anqas serjeta'.

Nemmen li l-idea ta' reġjuni minflok ta' lokalitajiet iżgħar irridu narawha sew.

Fil-fatt jekk nieħdu pajjiż bħall-Greċja naraw li l-4,000 kunsill li kellhom naqqsuhom għal inqas minn 1,000, għax jekk ikollok wisq minn ħaġa - għandek kważi 700 kunsillier u 70 sindku - tkun qed tiżvaluta l-prestiġju tagħha u tkun qed tnaqqsilha mill-importanza.

Għalhekk ħafna nies ma jivvotawx fil-kunsilli lokali, mhux biss għax iridu jipprotestaw fuq ċerti issues imma wkoll għax ma jagħtuhomx l-importanza li jistħoqqilhom.

Issa, Madam Speaker, xtaqt ngħid xi ħaġa mil-lat politiku partiġjan.

Nemmen li l-fatt li vvotaw 63% kienet daqqa ta' ħarta għall-partit fl- oppożizzjoni għax kuntrarjament għall-partit fil-gvern, il-Partit Nazzjonalista għamel kampanja elettorali sħiħa u ħeġġeġ lill-elettorat kollu biex joħroġ jivvota.

Pero' fil-verita' minn 72,000 votant eleġibbli vvotaw biss 30,000.

Mela żgur li apparti li hemm numru sostanzjali ta' Laburisti li ma vvotawx, hemm ukoll apatija fost in-Nazzjonalisti stess.

Ma jistax ikun li n-Nazzjonalisti għandhom biss 30,000 vot minn 92,000 vot għax dan ifisser li għandhom inqas minn terz - jista' jkun li vvotaw in- Nazzjonalisti kollha u dawk li ma vvotawx huma Laburisti, jiġifieri hemm tliet darbiet aktar Laburisti! - u dan allura jfisser li hemm ħafna Nazzjonalisti li ma laqgħux l-invit min-naħa tal-leadership tal-Partit Nazzjonalista għax ħassew li kellhom jipprotestaw kontra l-istess politika kif imħaddma mill-Onor.

Fenech Adami u sħabu.

Ċertament li min-naħa tal- Partit Laburista ma kienx hemm dak l-akkaniżmu kollu, dik il-kampanja elettorali sfrenata u organizzata biex joħorġu lin-nies jivvotaw.

Il- Hamrun, per eżempju, kien hemm kampanja elettorali sħiħa għaddejja, qisna konna qegħdin f'elezzjoni ġenerali - ambulanzi jieħdu x-xjuħ, nies bil- wheelchairs, oħrajn ntbagħtulhom il-vans, min iċempel bieb bieb - u wara dan l-isforz kollu n-Nazzjonalisti rnexxielhom iġibu biss 30,000 vot.

Din kienet disfatta għall-Partit Nazzjonalista.

GĦalkemm perċentwalment żiedu l-voti tagħhom, it-tnaqqis ta' 7% fil-vot għalija jfisser vot ta' sfiduċja fit-tmexxija ta' l-Oppożizzjoni Nazzjonalista.

Jien inħobb inkun oġġettiv u nemmen ukoll li kien hemm element ta' protesta minn uħud mill-elettorat u mhux biss apatija.

Hemm min astjena appożitament għax ħass li l-esiġenzi tiegħu partikolari u personali mhux qed jiġu ndirizzati biżżejjed.

Jien nemmen ukoll li gvern matur u modern għandu jieħu nota ta' din l-awra ta' protesta li jien nirrikonoxxi li seta' kien hemm, speċjalment hekk kmieni f'leġislatura, u forsi jitgħallem ftit aħjar kif jibda jindirizza - l-oħrajn kienu aktar esperti minna f'din il-biċċa xogħol - mhux biss il-politika u l-ħteġijiet ġenerali tal-pajjiż - jien nemmen li miexi tajjeb ħafna f'dik il-linja - imma jitgħallem ftit aktar mill-esperjenza u jibda jindirizza l-problemi u l-esiġenzi partikolari taċ-ċittadin.

Gvern matur u modern għandu jkollu sistema ta' kif jiltaqa' maċ-ċittadini partikolari, jilqagħhom u jindirizza l-problemi partikolari tagħhom aħjar.

Naħseb li dan huwa l-messaġġ li jrid jieħu.

Wieħed irid janalizza s-sitwazzjoni, ikun oġġettiv u minn banda jgħid li veru kien hemm disfatta għall-Oppożizzjoni, fl-ammont miżeru ta' nies li vvotaw, pero' mill-banda l-oħra l-Gvern għandu jkun matur biżżejjed u jgħid li jista' jkun li kien hemm ukoll ċerti nies li pprotestaw miegħu.

Dawn għala setgħu għamlu hekk?

Mill-esperjenza tiegħi nista' ngħid li l-garr tan-nies mhuwiex indirizzat lejn il-linja diretta tal-politika tal-Gvern Laburista.

M'hemmx dubju li dawk in-nies li ma ħarġux jivvotaw fl-elezzjonijiet għall-kunsilli lokali, f'elezzjoni ġenerali oħra se jivvotaw favur il-Malta Labour Party u favur il-linja politika ġenerali tal-Gvern.

Pero' f'dawk li huma l-esiġenzi partikolari taċ-ċittadini, jista' jkun li l-Gvern qed ikunu abrupt wisq magħhom u allura l-messaġġ għandna neħduh.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Adrian Vassallo.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Madam Speaker, riċentement jien għamilt żewġ domandi parlamentari, waħda rigward in-numru ta' żweġijiet, ta' separazzjonijiet u annullamenti li kellna, u l-oħra rigward il-qagħda tal- familja Maltija.

Jiena staqsejt kemm hawn single-parent families, li ovvjament ħafna drabi din tikkonsisti fl-omm biss peress li l-missier ikun qed jgħix x'imkien ieħor.

Ir-risposti li ngħatajt ixxukkjawni u naħseb li xxokkjaw ukoll lil dawk kollha li jħobbu u għandhom għal qalbhom is-saħħa tal-familja u l-istituzzjoni taż-żwieġ.

Fl-opinjoni tiegħi l-affarijiet m'humiex sejrin tajjeb u sfortunatament inħoss li l-awtoritajiet kollha konċernati m'humiex qegħdin jagħmlu biżżejjed f'dan ir-rigward.

Per eżempju, insibu li żweġijiet reliġjużi qegħdin jonqsu filwaqt li dawk ċivili qegħdin jiżdiedu.

Imma l-aktar ħaġa li lili personali xxokkjatni kien il-fatt li waqt li fl-1990 saru madwar 100 applikazzjoni għal separazzjoni, is-sena l-oħra saru qrib l-1,000 applikazzjoni.

Mela fi tmien snin biss kellna qabża ta' għaxar darbiet u dan għall-awtoritajiet qisu m'hu xejn.

Il-familja hija l-qafas u s-sinsla tas-soċjeta' u meta din tibda titfarrak jibdew kwantita' kbira ta' problemi ġewwa l-pajjiż.

Illum f'Malta hawn madwar 3,000 tifel jew tifla taħt is-16-il sena li qegħdin jgħixu f'single-parent families, jiġifieri missierhom m'huwiex qed jgħix magħhom.

Għaxar snin ilu n-numru ta' single-parent families kien ta' madwar 800 filwaqt li llum huwa qrib l-2,500, voldieri ttriplika.

M'hemm l- ebda dubju li minn riċerka li saret barra minn Malta - din m'hijiex riċerka taċ-ċajt u ilha sejra ħafna - f'pajjiżi fejn il-problema hija ħafna akbar minn tagħna u aktar estensiva, sabu li t-tfal li jgħixu f'single-parent families għandhom ħafna aktar problemi minn tfal li jgħixu f'familji fejn il-ġenituri jgħixu flimkien.

Hawnhekk ma rridx niġi miftiehem li s-single mothers huma ġenituri ħżiena, anzi jien konvint li jagħmlu minn kollox biex jaraw it-tfal tagħhom jitrabbew tajjeb, pero' dawn żgur li għandhom biċċa xogħol iebsa biex jilqgħu għar-responsabbiltajiet waħedhom, kemm ta' xogħol, kemm biex irabbu l-familja u kemm fix-xogħol tad-dar.

Naturalment ħafna minn dawn għandhom nuqqas ta' riżorsi finanzjarji inqas milli jkollha familja magħquda.

Barra minn Malta nstab li tfal li jkunu ġejjin minn familji mkissrin u minn single- parent families - din il-problema ilha tiġi studjata - ibatu minn diversi kwalitajiet ta' problemi li jinkludu behaving disorders, jiġifieri l-mod kif wieħed iġib ruħu u problemi emozzjonali.

Dawn għandhom tendenza akbar li ma jkomplux l-iskola, li jabbużaw mid-droga u mix-xorb, u li jagħmlu suwiċidju.

Tfal li jkunu trabbew f'single-parent families isibuha aktar diffiċli wkoll biex iżommu x-xogħol li jkollhom.

Ħafna drabi dawn issibhom jiġru minn xogħol għall-ieħor u jsibu diffikulta' kbira biex jibnu relazzjoni ta' mħabba ma' persuna oħra.

Fi tfal li jkollhom dawn it- tip ta' problemi, it-tendenza li jaqgħu għall-prostituzzjoni tkun ħafna akbar u ovvjament anke l-ġibda lejn il-kriminalita' tkun ħafna aktar qawwija.

Fi ftit kliem, kieku kelli nagħti ċerti figuri u numri għal dawn l-affarijiet, insibu li tfal li jkunu ġejjin minn familji b'dawn il- problemi jkollhom 30 darba aktar ċans li jaħarbu mid-dar, 20 darba ċans aktar li jkollhom diżordni fl-imġieba tagħhom, 14-il darba ċans aktar li jikkommettu xi abbuż sesswali, disa' darbiet aktar li ma jkomplux l-iskola, għaxar darbiet aktar li jieħdu d-droga jew ix-xorb, disa' darbiet aktar li jidħlu xi darba jew oħra ġewwa sptar mentali u 20 darba aktar li xi darba f'għomorhom jidħlu l-ħabs.

Madam Speaker, m'hemm l-ebda dubju li dawn l-affarijiet kollha li semmejt, li ovvjament huma koroh ħafna, qegħdin jiżdiedu f'pajjiżna.

Insibu wkoll li bniet minn single-parent families għandhom ċans ta' 50% aktar li jiżżewġu ta' eta' żgħira ħafna, ċans ta' 150% aktar li jkollhom tarbija barra miż-żwieġ u ċans ta' 90% aktar li ż-żwieġ tagħhom jispiċċa f'separazzjoni jew f'divorzju minn tfal li jkunu ġejjin minn familja li ma tkunx imkissra.

Allura hawn ikollok speċi ta' mewġa li aktar ma jgħaddi ż- żmien aktar tikber u aktar tkabbarlek il-problemi.

Mela aktar ma jitkissru żweġijiet aktar se jkollna problemi u aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar se jkollna problemi.

Madam Speaker, naraw ukoll li l-ammont ta' tfal li jiġu abbużati, in all senses, huwa ħafna akbar fit-tfal li jkunu ġejjin minn familji mkissrin u mifrudin u żgur li llum ħadd ma jista' jgħid li din il-problema m'hijiex qed tgħolli rasha ġewwa pajjiżna wkoll.

Naraw ukoll li teżisti ċerta forma ta' faqar relattiv f'familji li jkollhom iż-żwieġ tagħhom fallut u mkisser.

Insibu li mal-75% tat-tfal li jgħixu f'single-parent families jgħixu f'xi forma ta' faqar u ċertament huwa ħafna iktar diffiċli biex dawn jitrabbew b'mod li tista' tqabblu ma' familja li tkun għadha magħquda.

Dawn il-problemi kollha, li fl-opinjoni tiegħi qed ikomplu jikbru b'mod allarmanti, qegħdin ifarrku s-soċjeta' tagħna u qegħdin jitfgħu piż dejjem akbar fuq is-servizzi soċjali li, bħalma jaf kulħadd, diġa' huma taħt pressjoni kbira.

Ċertament irridu nsibu metodi biex niġġieldu u nrażżnu din il-mewġa ta' tkissir fiż-żwieġijiet, li sfortunatament qiegħda dejjem tikber.

Illum qed naraw jekk hawnx bżonn ta' divorzju fil-pajjiż jew le u qed nistennew ir-rapport tal-kummissjoni tal-familja, pero' jien ngħid li jidħol jew ma jidħolx id-divorzju, it-tfal li l-aktar li jbatu minn dawn il- problemi taż-żwieġijiet imkissrin xejn m'hu se jgħinhom jew isolvilhom il- problemi tagħhom.

Id-divorzju jista' forsi jsolvi xi problemi għal xi adulti għax forsi jkunu separati u jerġgħu jiżżewġu imma fejn jidħlu t-tfal u l-għaqda u s-saħħa tal-familja, li hija s-sinsla tas-soċjeta' tagħna, mhu se jsolvilhom xejn.

Għaldaqstant l-enfasi għandha tkun kif u għaliex qed jitkissru l-familji u x'nistgħu nagħmlu biex inwaqqfu dan it-tkissir u x'għandna nagħmlu biex insaħħuhom.

Issa s-separazzjoni, id-divorzju u t-tkissir tal-familji jġibu ħafna problemi emozzjonali u problemi ta' tip ieħor.

Hawn Malta għandna biżżejjed psychologists, psychiatrists u counsellors li jistgħu jipprovdu back-up għall-problemi li jista' jkollhom dawn it-tfal u l-adulti li jkollhom iż-żwieġ tagħhom imkisser?

Qegħdin naraw kif nistgħu ngħinuhom bil-problemi li qed jaffaċċjaw dawn in-nies?

Qegħdin naraw kif nistgħu nevitawlhom dawn il-problemi u mhux l-ewwel inħalluhom jiġru u mbagħad naraw x'se nagħmlu?

L-importanti hu li kemm jista' jkun tevita l-problemi li dawn jista' jkollhom.

Jiena nħoss li m'hawnx nies biżżejjed li huma trained f'dan il-qasam.

Il-back-up huwa importanti ħafna u aħna m'għandniex.

Huwa inutli li ngħidu li rridu ndaħħlu d-divorzju jekk imbagħad ma jkollniex back-up biex insolvu, ngħinu u nilqgħu għall-problemi li se jkollna b'konsegwenza ta' dawk iż-żweġijiet imkissrin.

Jien inħoss li rridu nibdew nirranġaw dawn l-affarijiet qabel ma nibdew forsi xi darba naħsbu jekk għandniex indaħħlu d-divorzju jew le.

Illum diġa' għandna problemi biżżejjed bis-separazzjonijiet u bid-divorzju dawn se jiżdiedu żgur.

Allura għandu jkun hemm back-up ħalli jekk xi darba jidħol id- divorzju almenu nkunu nistgħu nilqgħu għall-problemi li se jkollhom dawn it- tfal u anke l-adulti li jiġu affettwati bi żwieġijiet imkissrin.

Jien nixtieq nagħmel appell liż-żewġ partiti - kemm ta' din in-naħa, kif ukoll tan-naħa l-oħra - u lill-Knisja sabiex nagħmlu sforz serju biex insaħħu l-familja u biex ngħinu lill-familji jsiru aktar b'saħħithom, milli kif jidhru li huma s'issa, għax il-problemi ovvjament qegħdin hemm u qegħdin jikbru.

Fl-opinjoni tiegħi l-familja hija s-sisien u l-pedament tas-soċjeta' Maltija u għandna biex niftaħru quddiem id-dinja kollha.

Jien naħseb li m'hawn l-ebda pajjiż ieħor li huwa b'saħħtu daqsna fis-saħħa tal- familja u l-appell tiegħi huwa li nagħmlu sforz serju sabiex ngħinu lill- famijla u nsaħħuha.

Dan jista' ma jirnexxilniex għax l-isfida hija kbira u llum qisu xejn ma sar xejn u ma tantx baqa' etika u morali - dawn dejjem qegħdin jonqsu - imma ejjew nipprovaw u mbagħad jekk nitilfu almenu nkunu tlifna bl-unuri u mhux tlaqna kollox qisu m'hu qed jiġri xejn!

Madam Speaker, dan huwa l-appell tiegħi.

Ejja nipprovaw bis-serjeta' għax ċertament ikun ta' ġid għalina, għal uliedna u għas-soċjeta' Maltija in ġenerali li lkoll inħobbu u nirrispettaw il-familja u rriduha tkun aktar b'saħħitha.

Jien ċert li kwalunkwe persuna f'Malta - kemm fil-politika, fil-Knisja u kullimkien - tixtieq tara lill-familja Maltija soda bħalma dejjem kienet.

Naħseb li hemm bżonn li nagħmlu daqsxejn ta' sforz akbar biex insaħħuha aktar u biex nilqgħu wkoll għall-problemi li qed ikollhom ċerti nies li ż-żwieġ tagħhom sfortunatament m'huwiex qed jirnexxi, kif ukoll għat-tfal tagħhom li l-aktar li qed ikunu affettwati f'dawn il- fallimenti taż-żweġijiet.

Nirringrazzjak, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 18 ta' Marzu fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru Mizzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

VALLETTA - TRIQ MERKANTI - TNEĦĦIJA TAL-MONTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hux minnu dak li ġie rrapportat f'gazzetta lokali li l- Gvern għandu l-ħsieb li jneħħi l-monti tal-Belt minn Triq Merkanti?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Prim Ministru jgħid fejn hu l-ħsieb li jmur?

ONOR.

ALFRED SANT: Mhux minnu.

MOBC - ISHMA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Gvern għadx għandu ishma fl-MOBC u jekk iva, kif inhuma maqsuma l-ishma u min huma d-diretturi tal-kumpannija?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-ishma fl-MOBC huma tal-Korporazzjoni Enemalta li għandha 90% u tal-kumpanija Sea Malta li għandha 10% .

Id-diretturi tal-kumpannija huma:-

Chairman Is-Sur Paul Vella

Diretturi Is-Sur Tarcisio Mifsud Is-Sur Joseph Bugeja Is-Sinjura Maria Catania Is-Sur Joseph Meli

ENEMALTA - DIVIŻJONI TAL-GASS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk hux minnu li l-Enemalta sejra tipprivatizza d-diviżjoni tal-gass u tilliberalizza l-importazzjoni taċ- ċilindri tal-gass?

ONOR.

LEO BRINCAT: Fil-preżent m'hemm ebda pjan biex l-Enemalta tipprivatizza d-Diviżjoni tal-Gass u tilliberalizza l-importazzjoni taċ- ċilindri tal-gass.

Madankollu, fi sfond tal-politika li jħaddan u li miexi biha l-Gvern preżenti, kull proposta serja li jista' jkollha l-Enemalta f'dan ir-rigward tiġi kkonsidrata serjament dejjem jekk tkun ta' ġid għall-pajjiż, għall- korporazzjoni u l-impjegati tagħha.

SPTARIJIET/DJAR TAL-GVERN - ANZJANI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-ġurnal li rrapporta li l-Ministru qal "li wasal iż-żmien li jiġu riveduti t- tariffi ta' ħlas li l-anzjani residenti ġewwa l-isptarijiet u d-djar tal- gvern qegħdin iħallsu" kienx korrett fir-rapport tiegħu?

Jekk intqal dan id-diskors mill-Ministru, jista' jelabora aktar fid-dettall dwar dawn il- bidliet?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Kopja tar-rapport tad-diskors tiegħi tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

BORD TAD-DIXXIPLINA - PERSUNI MRESSQA

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid għaliex, skond ir-risposta ta' mistoqsija parlamentari tiegħi numru 12553, jidher li hemm diskrepanza kbira dwar il-passi dixxiplinarji li ttieħdu kontra impjegati tad-dipartiment meta nstabu ħatja ta' l-istess nuqqas, anzi jidher ċar li dawk li naqsu ripetutament minn fuq il-post tax-xogħol u nstabu ħatja ta' nuqqasijiet oħra ingħataw biss verbal warning waqt li oħrajn li naqsu darba biss minn fuq il-post tax-xogħol ġew immultati?

Min jiddeċiedi l-penali għal dawn in-nuqqasijiet?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mir-risposta li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant ma jirriżultax dak li jallega.

Il-penali hija prerogattiva tal-kap tad-diviżjoni.

Il-kriterju applikat hu li l-penali tiġi stabilita mill-gravita' tal-każ u mir-record dixxiplinarju ta' l-individwu konċernat.

SPTARIJIET - TQASSIM TA' IKEL

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Peress li fir-risposta għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 12561 il-Ministru rrisponda li "ma nbidlet ebda proċedura fuq tqassim ta' l-ikel", jista' l-Ministru jiżgura lill-Kamra li l-impjegati qegħdin jieħdu l-istess ikel li jitqassam lill- pazjenti?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 12561 u b'risposta għall-mistqosija parlamentari numru 12842 il-kwalita' ta' l-ikel li jitqassam lill-pazjenti huwa l-istess bħal tal-impjegati.

SPTARIJIET - TRANSPORT SECTION

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 12558, jista' l-Ministru jassigura lill-Kamra li ħadd m'hu qiegħed jipparkja l-karozza privata tiegħu ġewwa l-garaxx tal- gvern waqt il-ġurnata?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Bħalissa nassigura li fir-Residenza ta' San Vincenz ħadd m'hu qiegħed jipparkja l-karozza privata tiegħu ġewwa l-garaxx fejn jipparkjaw inġenji tal-Gvern.

Dan l-aħħar is-Segretarju Parlamentari kellu għalfejn imur il-post mingħajr ma' ta avviż minn qabel u ma sab l-ebda inġenji privati fil- garage.

Min-naħa l-oħra xi xhur ilu waqt żjara oħra simili instabu xi inġenji privati ipparkjati fil-garage.

Min kien responsabbli twiddeb kif xieraq.

SPTARIJIET - TRANSPORT SECTION

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 12560, jista' l-Ministru jgħid u jagħti r-raġuni għaliex in-nefqa fuq overtime fis-sezzjoni tat-trasport ġewwa l-Isptar San Luqa u ġewwa l-Isptar Sir Paul Boffa qabżet drastikament minn Lm6,287 għal Lm16,128 f'sena waħda?

Għaliex in-nefqa ġewwa l-Isptar Monte Carmeli żdiedet sostanzjalment minn Lm2,894 għal Lm4,102?

Dan ifisser li llum hemm anqas ħaddiema f'dawn is-sezzjonijiet?

X'tip ta' kontroll qiegħed isir biex l-overtime ma jiġix abbużat?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ta' min jinnota illi Lm3109 mis-Lm16128 li tħallsu fl-1997 kienu dwar overtime li sar fl-1996.

Id-differenza fl-infiq kienet dovuta primarjament għan-nuqqas ta' staff liema problema ġiet solvuta aktar tard matul is-sena.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - SCHEDULE 5

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jirrispodi l-mistoqsija parlamentari numru 12572 li oriġinarjament kienet saret lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja u li issa ġiet riferuta lilek u ċioe', wara l-aħħar budget, jista' l-Ministru jgħid jekk ġiex inkluż mard kroniku ġdid taħt Schedule 5?

Liema huwa dan il-mard u kemm ibbenefikaw pazjenti minnu?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma l-Onor.

Interpellant li r-risposta hi fin- negattiv.

PULIZIJA - AKKADEMJA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm nies jaħdmu fl-Akkademja tal-Pulizija bħala full- time u part-time u f'liema grad qegħdin?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi l-istaff ta' l-Akkademja tal- Ġustizzja Kriminali jikkonsisti fi Kmandant, tliet surġenti, sitt pulizija u żewġ pajżana.

M'hemm ħadd impjegat part-time.

PULIZIJA - PERMESSI GĦAL ATTIVITAJIET RELIĠJUŻI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb illi l-permessi tal-pulizija għal marċi u attivitajiet oħra konnessi ma' festi reliġjużi jiġu limitati biss għal sebat ijiem ta' qabel il-festa?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li m'hemmx ħsieb li jitbiddlu l- arranġamenti li jeżistu llum fir-rigward tas-suġġett imqajjem mill-Onor.

Interpellant.

PULIZIJA - MEMBRI TAL-FIRE BRIGADE

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Billi l-gvern qal li l-pulizija fil-Fire Brigade mhux se jibqgħu jifformaw parti mill-Korp tal-Pulizija, jista' l-Prim Ministru jgħid meta se jsir il-pass li l-Fire Brigade tibda taqa' taħt id-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li dawk il-pulizija li wara li toħroġ is-sejħa għall-applikazzjonijiet jintagħżlu biex jaħdmu fid-Dipartiment tal- Protezzjoni Ċivili se jingħataw sena ċans sakemm jiddeċiedu huma stess jekk għandhomx ikomplu bħala Pulizija jew jaqilbu bħala mpjegati mal-Protezzjoni Ċivili.

Dawk l-uffiċjali li jiddeċiedu li ma jaqilbux mad-Dipartiment tal- Protezzjoni Ċivili jiġu trasferiti lura fil-Korp fil-grad li kellhom mal- Pulizija.

Ninsab informat ukoll illi għadha ma ġietx stabbilita data minn meta r-responsabbilita' tal-Fire Brigade se taqa' taħt id-Dipartiment tal- Protezzjoni Ċivili.

PULIZIJA - MEMBRI TA' L-SAG

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm pulizija fl-SAG fl-1.11.96?

Kemm hemm illum?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi fl-1 ta' Novembru, 1996 in-numru ta' membri tal-Korp tal-Pulizija stazzjonati fl- SAG kien ta' 120, filwaqt li fil-preżent huwa ta' 75.

PULIZIJA - MEMBRI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid, mill-1.11.96 sal-lum, kemm-il membru tal-Korp tal-Pulizija tneħħa minn fuq xogħol mhux relatat strettament ma' police duties?

Minn fejn tneħħew u fejn intbagħtu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi fil-perijodu ndikat mill-Onor.

Interpellant kien hemm 68 membru tal-Korp tal-Pulizija li tneħħew minn fuq xogħol mhux relatat strettament ma' police duties.

Dawn kienu jagħmlu xogħol fit-taqsimiet tal-Passport Control u ta' l-iscuba, u fl-uffiċċji tas- Civil Status, tal-liċenzji tas-sewqan u tal-price control.

Dawn ġew trasferiti fid-diversi distretti u sezzjonijiet tal-Pulizija.

PULIZIJA - REATI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kienet iċ-ċifra ta' reati rapportati lill-Pulizija matul ix-xahar ta' Frar 1998?

Kemm ġew rapportati matul l-istess xahar is- segwenti reati: serq globali; serq ta' karozzi; reati sesswali; frodi; u reati vjolenti kontra l-persuna?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi n-numru ta' reati rrapportati lill-pulizija fix-xahar ta' Frar 1998 kien ta' 982.

Dwar in-numru tar-reati speċifikati mill-Onor.

Interpellant ninsab informat li fl-istess perijodu dawn kienu kif ġej :

|serq globali |525 | |serq ta' karozzi |93 | |reati sesswali |4 | |frodi |50 | |reati vjolenti kontra |36 | |l-persuna | |

PIXKERIJA - ĦUT

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid, dejjem fir-rigward ta' bejgħ ta' ħut mill- Pixkerija fil-perijodu mill-1.3.98 sas-7.3.98: (a) kemm kien l-ammont ta' ħut (kg) li nbigħ kuljum; (b) kemm kien il-prezz ta' (a); u (ċ) x'kienet ir- raġuni li l-ħut ma nbigħx kollu nhar is-Sibt 7 ta' Marzu, 1998?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-bejgħ tal-ħut nhar ta' Sibt u nhar ta' Ħadd jiġi rekordjat it-Tnejn ta' wara.

Għar-rigward tal-ġranet indikati fil-mistoqsija ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ħadd 1 ta' Marzu u t-Tnejn 2 ta' Marzu ma kienx hemm ħut għall-bejgħ fil-pixkerija.

Il-bejgħ ta' ħut fil-ġranet l-oħra kien kif jidher hawn taħt:-

|Jum |Ammont |Valur| | |(kg) |(Lm) | |It-Tlieta, 3 |445 |493 | |ta'Marzu | | | |L-Erbgha, 4 ta' |2457 |3284 | |Marzu | | | |Il-Hamis, 5 ta' |3249 |5057 | |Marzu | | | |Il-Gimgha, 6 |3325 |6855 | |ta'Marzu | | |

Il-ħut li nbigħ nhar is-Sibt 7 ta' Marzu u l-Ħadd 8 ta' Marzu ġie rekordjat li nbiegħ it-Tnejn, 9 ta' Marzu meta fil-fatt jirriżulta li nbigħu 1784 kg b'valur ta' Lm3,618.

Xi ħut (375 kg b' valur ta' Lm877) li ma nbigħx is-Sibt 7 ta' Marzu fil- fatt nbigħ nhar it-Tlieta 10 ta' Marzu, wara li s-sajjieda u l-kumpraturi ftehmu fuq il-prezz.

SAJD - TKARKIR BIL-LANEĊ

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Dwar it-tkarkir bil-laneċ/bastimenti tas-sajd, jista' l-Ministru jgħid: x'inhu l-limitu barra mix-xtut safejn it-tkarkir huwa projbit; kemm-il bastiment/lanċa għandha l-permess li tagħmel dan it-tip ta' sajd; u jekk il- frekwenza ta' tkarkir minn kull lanċa/bastiment hijiex stabilita bil-liġi u jekk fl-affermattiv, fuq xiex hija bbażata din il-frekwenza?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: It-tkarkir bil-bastimenti tas-sajd huwa pprojbit sa tliet mili l' barra mill-art.

Bħalissa hawn għaxar bastimenti mgħammra biex jagħmlu dan it-tip ta' sajd.

Ma teżisti l-ebda liġi li tistabbilixxi l- frekwenza tat-tkarkir minn kull bastiment fl-ibħra Maltin.

MINISTERU TAD-DJAR - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx threshold ta' kemm jittieħed petrol/diesel fil-ġimgħa tal-karozzi mikrijin għand id-dipartimenti tal- gvern fid-dekasteru tiegħu?Jekk hemm, x'inhu dan it-threshold?

Liema gradi (scales) huma ntitolati li jistgħu jżommu karozza għandhom għall-esiġenzi tas-servizz?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: It-threshold tal-petrol/diesel użat fid- dipartimenti tal-Gvern li jaqgħu taħt dan il-ministeru huwa dak stabilit mill-Ministeru tal-Finanzi u Kummerċ minn żmien għal żmien u li normalment hu ta' 150 litru fix-xahar.

Fil-każ ta' spezzjonijiet ta' barra, l-konsum ta' fuel użat huwa skond l-esiġenzi tas-servizz li jvarjaw minn żmien għal żmien.

L-uffiċjali li huma ntitolati għall-użu ta' karozzi għandhom, huma dawk li qegħdin fuq Performance Agreement.

MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx threshold ta' kemm jittieħed petrol jew diesel fil-ġimgħa għall-karozzi mikrijin għand id-dipartimenti tal-gvern fid-dekasteru tiegħu?

Jekk hemm, x'inhu dan it-threshold?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Karozzi mikrijin għand id-dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-Ministeru tal-Biedja u Sajd jingħataw fuel skond il-kapaċita' tal-makna ta' kull vettura.

Peress li jinkrew diversi mudelli ta' karozzi, mhux possibbli tistabbilixxi threshold wieħed għall- vetturi kollha msemmija.

Barra minn hekk, il-karozzi jingħatalhom fuel wara li jiġi stabilit li dan hu veru meħtieġ, u skond ir-regolamenti ta' l- Estacode.

L-uffiċjali li huma marbutin bil-perfomance contract huma ntitolati li jżommu karozza għall-esiġenzi tas-servizz.

Dawn l-uffiċjali jaqgħu fi gradi 2 (wieħed), 4 (tnejn), ħamsa (wieħed) u 7 (wieħed).

MINISTERU TA' L-INDUSTRIJA - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx threshold ta' kemm jittieħed petrol jew diesel fil-ġimgħa għall-karozzi mikrijin għand id-dipartimenti tal-gvern fid-dekasteru tiegħu?

Jekk hemm, x'inhu dan it-threshold?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: M`hemm ebda threshold ta` kemm jittieħed petrol jew diesel fil-ġimgħa għall-karozzi tal-kiri.

Madanakollu teżisti sistema fid-Dipartiment ta` l-Industrija, l-uniku dipartiment fid-dikasteru tiegħi u li għandu karozza waħda biss tal-kiri, fejn din il-karozza tingħata fuel skond il-milage li tagħmel f`ġimgħa.

Dan huwa bejn wieħed u ieħor 25 litru petrol fil-gimgħa.

L-Aġent Direttur Grade 5 ta`dan id- dipartiment huwa ntitolat li jżomm karozza għall-esiġenzi tas-servizz.

MINISTERU TAL-ĠUSTIZZJA - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx threshold ta' kemm jittieħed petrol jew diesel fil-ġimgħa tal-karozzi mikrijin għand id-dipartiment tal-gvern fid- dekasteru tiegħu?

Jekk hemm, x'inhu dan it-threshold?

Liema gradi (scales) huma ntitolati li jistgħu jżommu karozza għandhom għall-esiġenzi tas-servizz?

ONOR.

GAVIN GULIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MINISTERU TAT-TURIŻMU U S-SELF-EMPLOYED - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu u s-Self- Employed: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx threshold ta' kemm jittieħed petrol jew diesel fil-ġimgħa għall-karozzi mikrijin għand id- dipartimenti tal-gvern fid-dekasteru tiegħu?

Jekk hemm, x'inhu dan it- threshold?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ir-risposta għall-ewwel parti tal-mistoqsija hija fin-negattiv, madankollu ninforma lill-Onor.

Interpellant li jsir monitoraġġ kontinwu sabiex ikun żgurat li t-teħid ta' petrol u diesel mhux biss ikun awtorizzat kif suppost iżda li jkun ukoll ġustifikat skond il-każ partikolari.

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx threshold ta' kemm jittieħed petrol jew diesel fil-ġimgħa għall-karozzi mikrijin għand id-dipartimenti tal-gvern fid-dekasteru tiegħu?

Jekk hemm, x'inhu dan it-threshold?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

IRZIZET TAL-MAJJAL

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'kien ir-riżultat ta' l-aħħar ċensiment li sar fuq il-farms tal-majjal f'Malta u f'Għawdex?

Kemm hemm talbiet għal żieda fil-kwota tal-qatla tal-majjal?

Meta hu mistenni li jkun hemm bidliet fil-kwota?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skond l- informazzjoni li għandna u minn indikazzjonijiet li svelaw ruħhom fiċ- ċensiment li għamlet il-koperattiva, mhuwiex mument li wieħed jikkonsidra li tiżdiet il-kwota.

BDIEWA - ESPORTAZZJONI TA' PRODOTTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 12781, jista' l-Ministru jgħid kemm huma l-pendenzi li dwarhom saru sottomissjonijiet lill-Export Marketing Board?

Kemm ilhom li ġew esportati l-prodotti li għadhom mhux imħallsa?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma kienx hemm sottomissjonijiet speċifiċi magħmula min individwi iżda d-dewmien fil- pagamenti lill-bdiewa għall-prodotti esportati f'Jannar u Frar ġie diskuss mill-Agricultural Marketing Board biex il-pagamenti jitħaffu.

IRZIEZET TAT-TIĠIEĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar fiex waslu r-reġistrazzjonijiet ta' l- irziezet tat-tiġieġ f'Malta?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-registrazzjoni tal-irziezet tat-tjur għalqet u saru l-ispezzjonijiet fl-irziezet kollha li ġew reġistrati.

Bħalissa qegħdin jiġu finalizzati r-regolamenti għaż-żamma ta' broilers, ta' tiġieġ tal-bajd u ta' tjur ieħor.

Dawk l-irziezet li jkunu konformi ma' dawn ir-regolamenti jiġu liċenzjati skond ir-regolamenti l-ġodda.

QORMI - RABA' GĦAL UŻU AGRIKOLU

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hi l-area ta' raba' li qed tinħadem għal użu agrikolu fl-inħawi ta' madwar il-Castellana f'Ħal Qormi?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Madwar il-Castellana f'Ħal Qormi hemm ċirca 21 tomna u nofs raba' jinħadem.

SIGURTA' SOĊJALI - BOLLA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'kien id-dħul tal-gvern bħala riżultat tal-konċessjoni li ta d-dipartiment relattiv lil dawk li kienu għadhom ma ħallsux il-bolla tas-sigurta' soċjali?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-ammont ta' kontribuzzjonijiet li tħallsu, riżultat tal-konċessjoni, li ta d-dipartiment, bejn id-29 ta' Settembru u l-31 ta' Diċembru, 1997, kien ta' Lm 4.2 miljuni.

TAĊ-ĊUMNIJA - IMPJANT TAT-TISFIJA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hu mistenni li jibda x-xogħol ta' kostruzzjoni fuq l-impjant għat-tisfija tad-drenaġġ fl-inħawi Taċ- Ċumnija?

Liema hu l-file li hemm pendenti quddiem il-Planning Authority dwar ix-xoħgol konness mat-tisfija tad-drenaġġ f'dawn l-inħawi?

Meta hu mistenni li jitlesta x-xogħol ta' l-EIA fuq dan ix-xogħol?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: It-tender għall-formulazzjoni ta' EIA ġie evalwat mill-kumitati kollha neċessarji u l-proposta tal-konsulent li ġie rakkomandat, intbagħtet lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar u lid-Dipartiment għall-Protezzjoni ta' l-Ambjent għall-approvazzjoni tagħhom.

Ladarba ikun hemm approvazzjoni ta' dawn id-dipartimenti, tkun tista' tinħareġ Letter of Acceptance biex isiru l-istudji dwar l-impatt ambjentali tal-proġetti neċessarji f'Għawdex, fit-Tramuntana ta' Malta u fin-Nofs in- Nhar ta' Malta.

SPTAR SIR PAUL BOFFA - KAROZZI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jara li ma jipparkjawx karozzi fuq il- bankini li jdawwru mill-Isptar Sir Paul Boffa sa fuq Kastija, speċjalment nhar ta' Ħadd filgħodu, peress li qed joħolqu ostaklu lil min ikun irid juża dawn il-bankini?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Irriferejt is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant għall-konsiderazzjoni tal-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku.

ISLA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara x'inhi r-raġuni li qed ikun hemm żbroff tad-drenaġġ tul ix-Xatt ta'l-Isla kollu, mill-Maċina sad-Dawra tal- Ponta?

Jista' l-Ministru jara li din il-problema tiġi solvuta peress li dalwaqt jerġa' jasal is-sajf u din l-area hi frekwentata ħafna?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

ISLA - TRIQ IS-SUR - TWESSIGĦ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se tiġi milqugħa t-talba tal- Kunsill Lokali Senglea, li parti minn Triq is-Sur li tagħti sal-Ponta tkun tista' titwessa'?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Qed isir ko-ordinament mat-Tarzna ta' Malta biex isir ix-xogħol preparatorju meħtieġ ta' devjazzjoni ta' pajpijiet u conduits oħra qabel ikun jista' jinbeda x-xogħol.

ISLA - STREET LIGHTING

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jara li l-istreet lighting li hemm tul ix-Xatt ta' l-Isla (Triq J. Azzopardi) jingħata l-manuntenzjoni meħtieġa, peress li kull meta jixgħel jibda jteptep u daqqa mitfi u daqqa mixgħul?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-istreet lighting tul ix-xatt ta' l-Isla ma jaqax taħt ir-responsabbilta' ta' l-Enemalta iżda tal-kunsill Lokali li ġew mgħarrfa bil-każ imsemmi mill-Onor.

Membru.

ISLA - PROVVISTA TA' L-ILMA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-kaġun tal-pressa baxxa ta' l-ilma li hemm f'diversi toroq ġewwa l-Isla?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Fil-ġimgħat tal-bidu ta' Marzu, il- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma kienu qed isiru xi xogħlijiet ta' zoning fis-sistema tad-distribuzzjoni ta' l-ilma f'dan il-lokal.

Dawn ix- xogħlijiet setgħu kienu l-kawża ta' xi nuqqasijiet ta' ftit dewmien fil- provvista ta' l-ilma f'dawn l-inħawi.

Minn dak iż-żmien, il-provvista ta' l-ilma ġewwa l-Isla rritornat għan-normal.

Il-pubbliku kien ġie avżat b'dan ix-xogħol mill-Public Relations Office.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-possibbiltajiet li ż-żewġ tfajliet aħwa (single mothers) li d-dettalji tagħhom qed jintbagħtu separatament u li ġew imkeċċija mid-dar tal-familja tagħhom u għalhekk huma homeless, jingħataw akkomodazzjoni alternattiva?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-applikazzjoni taż-żewġ persuni qed tiġi kkonsidrata.

FRANZA - ŻJARA MILL-PRIM MINISTRU

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk matul l-aħħar żjara tiegħu fi Franza ġiex diskuss li Malta tingħata lura xi oġġetti, li huma parti mill-wirt Malti u li ttieħdu minn Malta bejn l-1798 - 1800?

ONOR.

ALFRED SANT: Le.

QASAM TA' L-GĦAMMIERI - WATCHMEN

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11562 u t-tweġiba mogħtija fis-seduta tat-13 ta' Marzu, jista' l-Ministru jgħid jekk itteħdux xi passi dwar petty thefts?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: F'kull każ ġie mqabbad board sabiex jinvestiga kull petty theft.

NAR TAL-FESTI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari numru 12525, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il- Pulizija tellegħtx lil xi ħadd il-Qorti wara li nies korrew/mietu bin-nar u jekk iva, kemm nies instabu ħatja ta' reat u x'kienu l-pieni mogħtija mill- Qorti?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

RĦULA - HEIGHT LIMITATIONS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11495 u mistoqsijiet supplimentari magħmula fis-seduta tat-13 ta' Marzu, 1998, jista' l-Viċi Prim Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-paper li ħejjitlu l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jenħtieġ aktar żmien sabiex tingħata l-informazzjoni.

DIPARTIMENT TAL-MUŻEWIJIET - SKAVAR

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'irriżulta s'issa lid- Dipartiment tal-Mużewijiet mill-iskavar li qed isir fl-Imqades ta' Ħal Tarxien u fl-inħawi Ta' Sammat?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

GĦAWDEX: RABAT - FDALIJIET TA' ĦITAN

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'tagħrif għandha s'issa l-Awtorita' ta' l-Ippjanar dwar fdalijiet ta' ħitan kbar fi Triq l-Imgħallem tax-Xogħol, ir-Rabat Għawdex u x'ħidma se twettaq wara l-ħruġ ta' Ordni ta' Emerġenza għall-Konservazzjoni fid-9 ta' Frar, 1998?

ONOR.

GEORGE VELLA: Is-sit jinstab madwar 100m 'il bogħod fuq in-naħa tal- punent taċ-Ċittadella.

Fl-1995 f'dan is-sit instab ħajt ta' madwar sitt filati li t-tul tiegħu għadu mhux magħruf peress li għadu mgħotti bil- ħamrija.

Il-ħajt inkixef waqt li kien qed isir xogħol ta' żvilupp (bil- permess).

Il-parti tal-ħajt li nkixfet hi għolja madwar 3m.

Il-ġebel kbir hu tipiku tal-perijodu Puniku-Ruman.

Il-ħajt jinstab f'qagħda kritika u diġa waqa' xi ġebel mill-filati f'isfel.

Fuq kull naħa tal-ħajt għad hemm għelieqi mtarġin li fihom materjal arkeoloġiku li jinkludi fuħħar, ħġieġ, bricks u tiles tal-fuħħar tal-perijodu Ruman.

Fis-sit in kwestjoni diġa' kien laħaq sar xi żvilupp qabel ma' nstabu dawn il-fdalijiet.

Barra minn hekk hemm diversi applikazzjonijiet għal aktar żvilupp f'din it-triq.

L-importanza li qed tingħata lil dan is-sit hi minħabba r-rarita', l-kwalita' u l-kwantita' tal-fdalijiet li jinsabu hemm.

Dawn il-fdalijiet probabbilment huma assoċjati mal-belt antika ta' Gaulos, illum mgħottija biċ-Ċittadella u partijiet mir-Rabat.

Dawn il- fdalijiet hemm bżonn li jiġu studjati xjentifikament permezz ta' skavi arkeoloġiċi sabiex wieħed jikseb aktar informazzjoni dwar iż-żmien u n- natura tagħhom.

Għad ma kienx hemm opportunita' biżżejjed sabiex il- fdalijiet arkeoloġiċi ta' l-inħawi jiġu studjati sew, għalkemm ġew irrapportati li nstabu numru ta' fdalijiet oħra matul iż-żmenijiet.

L- Awtorita' ta' l-Ippjanar, bi ftehim mad-Dipartiment tal-Mużewijiet, ħasbet biex tipproteġi dawn il-fdalijiet milli jiġu meqruda mill-iżvilupp propost bil-ħruġ ta' Ordni ta' Emerġenza għall-Konservazzjoni.

Qed jiġi propost ukoll li:

Is-sit jiġi skedat definittivament fil-futur qarib.

Wara dan, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għandha toħroġ Ordni ta' Konservazzjoni biex isir dak kollu meħtieġ biex il-fdalijiet issirilhom manutenzjoni.

L-ebda żvilupp fil-proprjeta' ma jiġi kkonsidrat mill-Awtorita' ta' l- Ippjanar qabel ma jsiru investigazzjonijiet arkeoloġiċi fil-proprjeta', u f'liema investigazzjonijiet ma jiġux iddentifikati fdalijiet arkeoloġiċi ta' valur mid-Dipartiment tal-Mużewijiet.

PA - PJAN LOKALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fuq liema bażi l-Awtorita' ta' l-Ippjanar iddeċidiet li tlesti l-Pjan Lokali fiż-żmien hekk kif imħabbar f'mistoqsija parlamentari preċedenti, u dan b'riferenza speċjali għall-Pjan Lokali tan-naħa t'isfel ta' Malta li se jitlesta għall-ħabta tas-sena 2002?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jenħtieġ aktar żmien sabiex tingħata l-informazzjoni.

BIĊĊERIJA - REGOLAMENTI ĠODDA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għal Avviż Legali Nru.74 ta' l-1998, fejn hemm emenda għall- iskeda tar-Regolament Nru. 2, jista' l-Ministru jgħid kemm kienu d- drittijiet dwar servizzi veterinarji qabel is-seħħ ta' dawk ir-regolamenti l-ġodda?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għall-Avviż Legali Nru. 68 tal-1986 fejn hemm l-informazzjoni mitluba.

WIDIEN - WIED QIRDA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Min ta l-ordni biex jiġi landscaped parti minn Wied Qirda fejn diversi debris imkaxkar mill-għargħar ta' l-ilma ġie mifrux għal għonq il-Wied?

Jekk dan ix-xogħol sar mid-Dipartiment tax-Xogħlijiet jista' l-Ministru jikkwota l-approvazzjoni ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Min għamel ix- xogħol?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PA - RAZZETT FIŻ-ŻEJTUN

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'kienet l-irregolarita' min-naħa tal-pulizija għar-rigward ta' razzett ta' l-annimali bla permess fiż-Żejtun, magħruf bħala ta' "Strejnu"?

X'passi se jittieħdu min-naħa tal-Ministeru ta' l-Ambjent dwar każ bħal dan?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jenħtieġ aktar żmien sabiex tingħata l- informazzjoni.

WIDIEN - WIED QIRDA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-Awtorita' ta' l-Ippjanar kenitx informata bil-landscaping li sar f'Wied Qirda, Ħaż-Żebbuġ fejn ammont sostanzjali ta' debris ġie mifrux fuq il-blat?

Liema huma l-infringements li hemm reġistrati f'dan il-Wied ma' l- enforcement section?

ONOR.

WORK PERMIT

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jekk jogħġbu jgħid x'inhuma ċ-ċansijiet li l- persuna bil-permess Nru. 2118/93 jingħata work permit?

Għaliex dan id- dewmien bla bżonn?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru pprovdut minnu huwa ta' file partikolari u mhux ta' permess.

Il-persuna li qed jirriferi għaliha kellha liċenzja ta' mpjieg valida sat-28 ta' Frar, 1998.

F'Diċembru 1997 saret talba mill-employer biex din il-liċenzja tiġġedded għal sena oħra.

Il-bord li twaqqaf is-sena li għaddiet biex jipproċessa talbiet għall-ħruġ jew tiġdid ta' liċenzji ta' mpjieg (lill-barranin) ma laqax din it-talba u l-applikant ġie mgħarraf b'din id-deċiżjoni fit-30 ta' Jannar, 1998.

Fis-27 ta' Frar, 1998 l-applikant talab biex din id-deċiżjoni tiġi kkonsidrata mill-ġdid.

Dan fil-fatt sar iżda l-bord deherlu li m'għandiex titbiddel id-deċiżjoni diġa' meħuda f'dan il-każ.

L-applikant ġie nformat b'din id-deċiżjoni permess ta' ittra bid-data tas-16 ta' Marzu, 1997.

Nassigura lill-Onor.

Interpellant li ma kien hemm ebda dewmien bla bżonn fl-ipproċessar ta' dan il-każ.

GĦAWDEX - SPTAR ĠENERALI

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta matul is-sena l-oħra (1997) kien ġie mwaqqaf kumitat għal Procurement of Medical Equipment fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex u minn min kien kompost?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-Kumitat għall-Akkwist ta' Apparat Mediku ta' l- Isptar Ġenerali ta' Għawdex gie uffiċjalment imwaqqaf fid-29 ta' Mejju, 1997.

Dan kien kompost kif gej:

|Chairman |Is-Sur Michael | | |Bezzina | | | | |Membri: |Is-Sur Edward | | |Depasquale | | |L-Ing Paul Refalo | | |Is-Sur Frans Grech | | |Is-Sur Anastasio | | |Degiorgio | | |Mr Raymond Aquilina | | |- Konsulent | | |Dr Robert Sciberras | | |- Senior Registrar | | |Dr Marvic Masini - | | |Medical Officer | | |Mr J B Pace - | | |Konsulent | | | | |Segretarj|Is-Sur Michael Axiaq| |u: | |

GĦAWDEX - UFFIĊĊJU TAL-PASSAPORTI

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta nfetaħ l-Uffiċċju tal-Passaporti f'Għawdex?

ONOR.

ALFRED SANT: L-Uffiċċju tal-Passaporti f'Għawdex infetaħ fl-1 ta' Lulju, 1988.

GĦAWDEX: RABAT - PARKEĠĠ

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti l-għadd sħiħ tal-postijiet għall-parking fi Pjazza Santu Wistin; fi Pjazza San Franġisk, fi Pjazza Sabina, fi Pjazza San Ġorġ u fil- Pjazza tal-Katidral, kollha fir-Rabat, Għawdex?

ONOR.

ALFRED SANT: In-numru ta' postijiet għall-parking f'dawn il- lokalitajiet huma:

|Pjazza Santu |51 | |Wistin | | |Pjazza San |32 | |Frangisk | | |Pjazza Sabina |26 | |Pjazza San Ġorġ |17 | |Pjazza |14 | |Tal-Katidral | |

GĦAWDEX - TFITTXIJA GĦAŻ-ŻEJT

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk sarx xi ftehim legali bejn il-Gvern u l-bdiewa milquta mill-operazzjoni għat-tfittxija għaż-żejt fil-post magħruf tal-Vapur, limiti ta' Kerċem u jekk fl-affermattiv, fiex jikkonsisti dan il-ftehim?

Kemm hemm bdiewa nvoluti?

ONOR.

ALFRED SANT: L-art fejn se jsir it-tħaffir tal-bir fil-limiti ta' Kerċem hi proprjeta' tal-Gvern imqabbla lil sitt bdiewa.

Qabel ma beda x- xogħol fuq il-bir, sar ftehim bil-miktub bejn is-sezzjoni ta' l-artijiet f'Għawdex u dawn l-inkwilini, fejn dawn ċedew din ir-raba' għal perijodu minn Frar 1998 sa Awissu 1999 biex isir it-tħaffir tal-bir.

Dan sar bil- patt li l-inkwilini jiġu kkumpensati tal-wiċċ tar-raba' u wara Awissu 1999 ir-raba' jerġa' lura lill-inkwilini bl-istess u fl-istess kondizzjoni ta' qabel.

Il-Gvern, sa mill-bidu tal-proġett, żamm l-interess tal-bdiewa fi prijorita ewlenija u ħa diversi miżuri biex jiżgura dan.

Waħda minnhom hi l-użu ta' ilma ħelu waqt it-tħaffir tal-bir biex ma jsirx ħsara lill-uċuħ tar-raba' u lill-ilma tal-pjan.

Din il-miżura ttieħdet wara diskussjonijiet kemm mal-Korporazzjoni tas-Servizzi ta' l-Ilma, kif ukoll mal-Kunsill lokali ta' Kerċem.

GĦAWDEX - KONSUM TA' ILMA

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-konsum ta' l-ilma f'Għawdex matul l-1997 f'miljuni ta' galluni?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tikkonferma li l-konsum ta' l-ilma f'Għawdex matul l-1997 f'miljuni ta' galluni kien ta' 533,978,400.

Il-medja tal-konsum kuljum kien ta' 1,462,955 gallun.

BDIEWA - FTEHIM LEGALI

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12916 rigward bdiewa affettwati bl-operazzjoni għat-tfittxija taż-żejt fil-limiti ta' Kerċem, jista' l-Ministru jgħid għal kemm kien jammonta l-kumpens mogħti lill-bdiewa kawża tat-telf ta' uċuħ tar-raba'?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nissuġġerixxi l-Onor.

Interpellant jagħmel id- domanda lill-Ministru kkonċernat.

PORTIJIET - PINTO PORT TERMINAL

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 12909 li oriġinarjament saret lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, ċioe' jgħid jekk hemmx xi pjanijiet li jsir tkabbir tal-Port Terminal f'Pinto?

Jekk fl-affermattiv, hemm il-ħsieb li jiġu affettwati l- ħwienet u n-negozji ż-żgħar li joperaw ta kuljum fl-inħawi?

Liema minnhom?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: M'hijiex ċara għaliex qiegħed jirriferi l-Onor.

Interpellant bir-riferenza tiegħu għal Port Terminal f'Pinto.

Dan l-aħħar il-Gvern, permezz tal-Valletta Cruise Terminal Steering Committee ħabbar żvilupp mal-medda tax-xatt tul it-triq Pinto.

L-iskop ewlieni ta' dan il-proġett hu illi jattira aktar kummerċ konness ma' Cruise Lining u Ferry Traffic.

Jiena nformat li f'dan il-fażi tal-proġett huwa kmieni wisq sabiex wieħed ikun jista' jiddetermina jekk ikunx hemm effett fuq in-negozji li hemm fl- inħawi.

Pero' ma nistax nara x'effett jista' jkun hemm fuq dawk li l-Onor.

Interpellant qed isemmi bħala negozji żgħar speċjalment il-ħafna ħwienet li jipprovdu servizzi ta' xorb u ikel ħafif lill-impjegati li jaħdmu f'dawk l- inħawi.

DJAR TA' L-ANZJANI - DĦUL

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid: (i) kemm iddaħħlu anzjani fid-diversi djar ta' l-anzjani matul is-sena 1997? (ii) Liema minnhom applikaw matul l-1997 stess? (iii) Kemm għad hemm applikazzjonijiet pendenti għal kull dar b'data ta' l-applikazzjoni qabel l- 1997? (iv) Għaliex iddaħħlu dawk f'mistoqsija (ii) qabel dawk f'mistoqsija (iii), każ b'każ?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: i) In-numru ta' anzjani li ddaħħlu fid-diversi djar ta' l-anzjani matul l-1997 kien 100.

ii) In-numru ta' anzjani li applikaw matul l-1997 u daħlu fl-istess sena kien 45.

iii) Applikazzjonijiet pendenti għal kull dar b'data ta' l-applikazzjoni qabel l-1997 kien hemm 508.

Dawn kienu hekk:

|Msida |140 | |Floriana | 58 | |Gżira | 35 | |Żejtun |143 | |Mosta | 70 | |Mtarfa | 62 | |Total |508 |

iv) Jeżisti Admission's Board li jassessja liema huma l-aktar każi urġenti.

Il-Bord jiddeċiedi skond l-urġenza u l-prijorita' ta' kull każ u mhux skond id-data ta' l-applikazzjoni.

Minn dawn il-45 imsemmija hawn fuq f'(ii):-

Erbatax (14) kienu trasferiti minn St. Luke's għax kienu social cases u allura ingħataw prijorita'.

Sebgħa (7) ġew trasferiti minn San Vinċenz għall-Imtarfa Home wara li din tkabbret.

Dawn kienu esprimew xewqa li jitilgħu d-dar ta' l-Imtarfa.

Waħda (1) ġiet trasferita minn Mount Carmel Hospital.

PIXXINA NAZZJONALI - KUMITAT

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid dwar il-Kumitat magħżul mill-Ministru dwar il-Pixxina Nazzjonali f'Tal Qroqq:

(a) għaliex m'hemmx rappreżentanza mill:-

(i) Fakulta' ta' l-edukazzjoni;

(ii) Kunsill Studenti Universitarji (KSU)?

(b) ġewx konsultati:

(i) Il-Kunsill ta' l-Universita'; (ii) Il-Fakulta' ta' l-edukazzjoni; (iii) Il-KSU?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-Onor.

Interpellant mitlub jgħid għal-liema Kumitat qed jirriferi.

UNIVERSITA' - SPORTS HALL

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ma ġewx ivvotati flus biex jitkomplew ix-xogħlijiet fuq l-Isports Hall fl-Universita'?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

WSC - BDIL TA' METER

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li t-talba għat-tibdil tal-meter lil familja ta' żewġ anzjani li l-partikolaritajiet tagħhom qed jintbagħtu separatament isir mill-aktar fis?

Din it-talba saret fil-25 ta' Frar u din il-familja ilha bla ilma minn qabel din id-data.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Dan ix-xogħol mitlub twettaq illum 17 ta' Marzu, 1998.

MEDIĊINI - BOLLA FUQ RIĊETTI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex veru li anke l-impjegati ta' l-isptarijiet li huma intitolati għal mediċini b'xejn qegħdin jkollhom iwaħħlu l-bolla ta' 50ċ mar-riċetta?

Peress li fil- kontest ta' Korporazzjonijiet Pubbliċi bħal Telemalta etc., il-ħaddiema għandhom roħs fis-servizzi u benefiċċji oħra mill-operati ta' l-istess entita', jista' l-Ministru jikkonsidra li l-ħaddiema ta' l-isptarijiet ikunu eżentati mill-ħlas tal-bolla fuq ir-riċetta tagħhom?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Filwaqt li nikkonferma dak li qed jistaqsi dwaru l-Onor.

Interpellant, fil-preżent m'hemm l-ebda ħsieb li jinbidlu l- kriterji stabiliti għall-ħlas tat-tarriffi ta' 50c fuq riċetti għall- mediċina b'xejn.

Ħafna mill-impjegati ta' l-isptarijiet huma ntitolati għal beneffiċju ta' pilloli b'xejn.

TRASPORT PUBBLIKU - UŻU TA' COMMUTERS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti breakdown figures tal-commuters li użaw it-trasport pubbliku matul l-aħħar sitt (6) snin (sena b'sena) a) f'Malta; u b) f'Għawdex?

Kemm kien id-dħul mit-trasport pubbliku f'dan l-istess perijodu (sena b'sena)?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku żżomm kont ta' kemm nies jużaw it-trasport pubbliku f'Malta, minn kemm jinbiegħu biljetti.

Dan billi kull 15-il Assoċjazzjoni tas-Sidien tal- Karozzi tal-Linja tgħaddi kopja lill-Awtorita' ta' xi tkun daħħlet u ħarġet f'dak il-perijodu.

Minn dawn il-kontijiet jirriżulta li f'dawn l-aħħar sitt snin, l-għadd ta' passiġġieri li użaw is-servizzi tal-karozzi tal- linja kien dan:

|1992 |38,710,714 | |1993 |37,873,500 | |1994 |38,264,300 | |1995 |36,786,040 | |1996 |34,370,330 | |1997 |34,006,040 |

Id-dħul għas-sidien mill-bejgħ tal-biljetti fl-istess perijodu hu kalkulat li kien:

|1992 |Lm3,371,251 | |1993 |Lm3,721,549 | |1994 |Lm3,938,907 | |1995 |Lm4,180,984 | |1996 |Lm4,160,218 | |1997 |Lm4,146,209 |

Jiena nformat li waħda mir-raġunijiet għat-tnaqqis fl-għadd ta' passiġġieri hi l-introduzzjoni ta' diversi servizzi diretti li kienu introdotti matul dan il-perijodu (u li jintużaw ħafna) u l-introduzzjoni ta' biljetti speċjali.

Dan għaliex min jivvjaġġa fuq servizz dirett ikun qed juża karozza waħda flok tnejn, filwaqt li min jixtri biljett speċjali jista' jivvjaġġa kemm irid tul il-perijodu li jkun jkopri dak il-biljett.

Jiena nformat ukoll li s-sitwazzjoni għar-rigward ta' Għawdex hi differenti minn dik ta' Malta.

Dan għar-raġuni li l-Assoċjazzjoni tas- Sidien tal-Karozzi tal-Linja f'Għawdex ma tiġborx il-flus mill-bejgħ tal- biljetti u tqassamhom fost is-sidien iżda s-sidien jixtru l-biljetti u jżommu għalihom il-flus li jdaħħlu mix-xogħol tar-rotta.

Sa sentejn ilu, it-tqassim tal-biljetti kien isir mill-Uffiċċju tas-Segretarju għal Għawdex u l-awtorita' m'għandhiex records.

L-awtorita' ħadet f'idejha t-tqassim tal-biljetti sentejn ilu.

In-numru ta' biljetti li nbiegħu u l-valur totali tagħhom hu kif ġej:

|Sena |Biljetti |Valur | | |mibjugħa |tal-Biljetti | | |lis-sidien |mibjugħa | |1996 |380,000 |Lm34,200 | |1997 |417,000 |Lm37,530 |

Jiena nformat ukoll li n-numru matul is-sena li għaddiet f'Għawdex żdied għaliex beda jinżamm kontroll aktar b'mod partikolari fir-rigward tal-għoti tal-biljetti lill-passiġġieri.

ILMA - EŻAMI GĦAT-TDS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa il-valur (ppm or TDS) ta' l-ilma tax-xorb fis-segwenti rħula: Dingli, Rabat, Siġġiewi, Żebbuġ (Malta), Marsa, Tarxien, Qormi, Birżebbuġia, Kirkop, Żurrieq, Fgura, Żabbar, Wied il-Għajn, Mqabba, Mosta, Naxxar, Mellieħa, Attard u Żurrieq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-eżami għat-TDS ta' l-ilma, ma jsirx b'mod regolari u ta' rutina fuq kampjuni li jinġabru mill-villaġġi tal-pajjiż kollu.

L-eżamijiet li jsiru fuq dawn il-kampjuni huma għal-livell ta' chlorides (melħ) u conductivity.

L-eżami tal-conductivity juri l-kapaċita' li jkollu l-ilma sabiex iħalli kurrent eletriku jagħddi minnu.

B'hekk wieħed ikollu idea tal-livelli ta' sustanzi li jkun fih l-ilma.

Dan li ġej huma r- riżultati kif mitluba mill-Onor.

Interpellant:

Town Conductivity mS/cm Chlorides mg/L CI February '98 December '97 Dingli 1491 440 Rabat 1382 380 Siggiewi 3340 1170 Zebbug 3120 1030 Marsa 1460 420 Tarxien 2330 880 Qormi 1245 350 Birzebbuha 3600 990 Kirkop 2850 1040 Zurrieq 2840 930 Fgura 2350 900 Zabbar 2400 890 Wied il-Ghajn 2400 910 Mqabba 1033 210 Mosta 1575 1270 Naxxar 1457 310 Mellieha 1063 270 Attard 1282 450

TARXIEN - DAR TA' KEJKA

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid liema użu hu maħsub li tingħata id-Dar Tal-Kejka f'Ħal Tarxien?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

BIRKIRKARA - ĊENTRU ĊIVIKU

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma x-xogħlijiet li fadal isiru fiċ-Ċentru Ċiviku ta' Birkirkara u meta hu ppjanat li jitlesta dan ix-xogħol?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ix-xogħlijiet li fadal isiru fiċ-ċentru Ċiviku ta' Birkirkara huma: 1.

Tkomplija tal-partitions u soffit - Ground floor u basement.

Twaħħil tas-sanitary ware u fittings.

Kummissjoni tal-lifts.

Kisi bl-irħam fuq barra.

Twaħħil ta' l-aluminiun (ground floor u basement).

Xogħol ta' żebgħa.

Twaħħil ta' stainless steel railings.

Dawn ix-xogħlijiet mistennija jispiċċaw sa l-aħħar ta' Ġunju (1998).

TASK FORCE

L-ONOR.

GEORGE HYZLER staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma kemm-il Task Force twaqqaf mill-1 ta' Novembru, 1996 'il hawn u għal-liema għanijiet?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li kont tajt fil-21 ta' Novembru, 1997 għall-mistoqsija parlamentari numru 9922.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUIB

QRATI - MAĦFRIET PRESIDENZJALI LILL-ĦABSIN

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Bejn l-1988 u l-1998, jista' l-Ministru jgħid kemm fil-fatt ingħataw maħfriet presidenzjali (skond il-Kostituzzjoni) għall-ħabsin?

Lil min u x'kienet ir-raġuni f'kull każ?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-istatistika li tezisti fil-ministeru dwar maħfriet Presidenzjali tmur lura biss sa l-1992.

GĦalhekk ma nistax nagħti l-informazzjoni mitluba għal qabel dik is-sena.

Mill-1992 sa l-aħħar tas-sena 1997 ingħataw dawn il-maħfriet Presidenzjali lill-ħabsin:-

Harold N. Thompson

Maħfra ta' parti mill-kundanna, jiġifieri tnaqqis ta' tliet xhur minn sitt xhur ħabs li ngħataw flok ħlas ta' penali.

Mogħtija billi s-sentenza kienet ikkonsidrata eċċessiva.

3 .6.92 Joseph Zahra

Maħfra ta' parti mill-kundanna, jiġifieri tnaqqis tal-perijodu taħt arrest preventiv.

Mogħtija wara konsultazzjoni ma' l-awtoritajiet tal-Pulizija.

Patrick Scicluna

Maħfra ta' parti mill-kundanna.

Is-sentenza ġiet ridotta għal 31 jum flok sitt xhur.

Mogħtija għal raġunijiet umanitarji.

Emmanuel Ellul

Maħfra ta' parti mill-kundanna, jiġifieri tnaqqis tal-perijodu li għadda taħt arrest preventiv.

Mogħtija wara konsultazzjoni ma' l-awtoritajiet tal- Pulizija.

Jason Abela

Sentenza ta' sitt xhur ħabs ġiet ridotta għal 43 jum.

Mogħtija wara rakkmandazzjoni minn social worker u wara konsultazzjoni mal-Avukat Ġenerali.

Vincent Debrincat

Sospensjoni tas-sentenza għal erba' snin, b'hekk ġie meħlus minnufih.

Mogħtija wara rakkmandazzjoni tal-Bord tal-Viżitaturi tal-Ħabs.

Francisco A Queroz

Fl-1 ta' Novembru, 1993 ġie kkundannat 12-il sena ħabs (li minnhom kellu jitnaqqas iz-żmien li kien għamel taħt arrest preventiv, jiġifieri 13.7.91 sa 1.11.93) u mmultat Lm50,000.

Ġie meħlus fis-26.9.94.

Maħfra mogħtija għal raġunijiet ta' saħħa.

Joseph Farrugia

Maħfra tal-kumplament tas-sentenza, (erbat ijiem) b'hekk ġie meħlus fit- 23.12.94.

Mogħtija fuq bazi umanitarja.

Henry Grixti

Maħfra tal-kumplament tas-sentenza,(żewġt ijiem) b'hekk ġie meħlus fit- 23.12.94.

Anthony Bonavia

Tnaqqis ta' 173 jum mill-kundanna.

Mogħtija billi, għall-istess perijodu ta' 173 jum, kien inżamm detenut fil-ħabs fuq akkuża oħra fejn il-Qorti ma mponietx sentenza ta' karċerazzjoni.

Brian Role'

Sentenza ta' sentejn ħabs mogħtija fl-24 5.95 ġiet maħfura fit-13.10.95 u, għalhekk, ġie meħlus b'effett immedjat.

Mogħtija wara rakkmandazzjoni anki mill-Avukat Ġenerali.

Anthony Mallia

Tnaqqis minn żewg sentenzi, b'total ta' seba' snin ħabs, għal tul ta' perjodu li għamel jattendi l-kors ta' riabilitazzjoni mal-Caritas f'San Blas Community (bejn 12.1.93 u 30.6.95).

Mogħtija fuq deċiżjoni tal- Kabinett.

Lawrence Degabriele

Maħfra ta' sentenza ta' sitt snin ħabs.

Ġie meħlus b'effett immedjat fil- 5.3.96.

Mogħtija għal raġunijiet umanitarji.

Francis Schembri

Maħfra tal-55 jum ħabs rimanenti mis-sentenza, b'hekk ġie meħlus minnufih.

Mogħtija wara deċiżjoni tal-Kabinett u rakkmandazzjoni tal-Caritas.

Joseph Muscat

Maħfra ta' madwar tliet xhur mill-kumplament tas-sentenza, b'hekk ġie meħlus fit-2.10.96.

Mogħtija għal raguni umanitarja.

Julian Galea

Maħfra ta' l-aħħar ftit jiem li kien baqa' mis-sentenza, b'hekk ġie meħlus fit-8.5.97.

Applikazzjoni tal-benefiċċju tal-prison leave.

Philip Mario Chircop

Maħfra ta' sentejn priġunerija li għalihom ġie kundannat darbtejn.

John Farrugia

Maħfra ta' l-aħħar ftit jiem li kien baqa' mis-sentenza, b'hekk ġie meħlus minnufih.

Mogħtija minħabba li l-priġunier kellu bżonn ta' intervent kirurgiku fil-qalb.

Patrick Sammut Ghigo

Maħfra tas-sentenza u, minflok, ingħata sentenza sospiza, b'hekk ġie meħlus b'effett minnufih.

Mogħtija għal raġunijiet umanitarji.

John Vella

Maħfra tal-kumplament tas-sentenza (ħames ġimgħat u ġurnata) bil- kundizzjoni li titħallas il-multa ta' Lm2,000 kif ipprovdut mill-Qorti - u b'hekk ġie meħlus b'effett immedjat.

ATTI - CORPUS LEĠISLATTIV

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru ġentilment jagħtini l-lista kollha tal-leġislazzjoni ta' natura sussidjarja li saret bejn l-1996 - 1997 taħt id-diversi atti li jiffurmaw il-Corpus Leġislattiv tagħna?

X'laying procedures ġew osservati, jekk il-każ, għal kull każ u għal kull att tul l-istess żmien?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lil l-Onor.

Interpellant li l-lista ta' leġislazzjoni sussidjarja magħmula fl-1996 u 1997 tpoġġew fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Lista sussidjarja li tispeċifika b'mod iktar analitiku x-xorta ta' din il-leġislazzjoni sussidjarja tpoġġiet ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Il-proċedura ta' laying użata f'kull każ tirriżulta mil-minuti u l-atti ta' l-kamra tar- rappreżentanti.

QRATI - REĠISTRI ANTIKI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMRBI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jgħid kif jistgħu jiġu aktar ikkurati, forsi anke b'microfilming, interalia, r-Reġistri antiki li hemm fil-kamra ta' ġewwa nett fejn kien hemm il-Land Valuation Office, fl-Insinwa?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dipartiment ilu li ħass il-bżonn illi dawn il-volumi jiġu rinovati u għal din l-aħħar sena kien hemm bookbinder allokat prinċipalment fuqhom.

Fil-fatt diġa' tlesta numru sew minnhom.

QRATI - KAŻI LEĠITIMATI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru każi legitimatis per subsequens matrimonium bejn is-snin 1990 - 1997, sena b'sena?

Kemm saru rikonoxximenti ta' paternita' tul l-istess snin, sena b'sena?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma tinżammx statistika dwar l-informazzjoni mitluba.

ADOPTED PERSONS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' adopted persons li jirriżultaw għas-snin 1980 - 1995, sena b'sena mill-Insinwa?

Kemm seta' żdied jew naqas, skond il-każ, sena b'sena, tul l-istess snin ċitati bl-inizjattiva ta' adozzjoni ta' ulied barranin?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' adopted persons li ġew reġistrati fir-Reġistru Pubbliku ta' Malta u f' dak ta' Għawdex bejn is-snin 1980 - 1995 kienu hekk

| |F'Malta| |F'Għawdex| | |Maltin |Barranin|Maltin | |1980 |21 |3 |2 | |1981 |15 |5 |2 | |1982 |14 |2 |2 | |1983 |22 |1 |5 | |1984 |17 |1 |1 | |1985 |6 |5 |2 | |1986 |13 |7 |1 | |1987 |23 |8 |1 | |1988 |16 |10 |Nil | |1989 |10 |5 |Nil | |1990 |5 |8 |1 | |1991 |11 |87 |1 | |1992 |11 |85 |3 | |1993 |11 |27 |2 | |1994 |19 |15 |1 | |1995 |8 |16 |1 |