MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 113 L-Erbgħa, 30 ta' Lulju, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 113

L-Erbgħa, 30 ta' Lulju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.04 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 30 ta' Lulju, 1997

WERREJ MINUTI 637

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 637

STQARRIJIET MINISTERJALI

EURO-MED CONFERENCE 638

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR GARANZIJI TA' SELF LIL IMPRIŻI ŻGĦAR

SMALL ENTERPRISES (LOAN GUARANTEE) BILL (IT-TIELET QARI) 643

ABBOZZ TA' LIĠI LI JĦASSAR L-ATT DWAR NOMINI MILL-OPPOŻIZZJONI

OPPOSITION NOMINEES (REPEAL) BILL (IT-TIENI QARI) 644

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IPPJANAR TA' L-IŻVILUPP

DEVELOPMENT PLANNING (AMENDMENT) BILL (KUMITAT) 665

OPPOSITION NOMINEES (REPEAL) BILL (IT-TIENI QARI-VOTAZZJONI) 686

DEVELOPMENT PLANNING (AMENDMENT) BILL (KUMITAT-VOTAZZJONI) 687

ĦATRA TA' L-AWDITUR ĠENERALI 688

AĠĠORNAMENT 690

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 690

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Numru 112 li saret fid-29 ta' Lulju, 1997 ġew konfermati.

Skond il-ftehim milħuq fil-laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal- Kamra li saret fid-29 ta' Lulju, 1997 il-mistoqsijiet kollha li dehru fuq l- aġenda ngħataw tweġiba bil-miktub.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): Tqegħid ta' Karti.

Il- Ministru Edwin Grech.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

EDWIN GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar bordijiet, kummissjonijiet u enti pubbliċi li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-Ministeru tal-Ħarsien Soċjali, flimkien ma' dettalji dwar membri fuq l-istess entijiet, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8227.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali.

Il-Viċi Prim Ministru.

STQARRIJIET MINISTERJALI

EURO-MED CONFERENCE

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, bħalma kont wegħedt iktar kmieni din is-sena qiegħed nagħti għall-informazzjoni tal-Kamra d-dettalji ta' l- ispiża globali tal-Konferenza Ewro-Mediterranja.

L-organizzazzjoni tal- konferenza li nżammet f'Malta bejn il-15 u s-16 ta' April, 1997 ġiet tiswa globalment Lm450,727.

Il-Gvern Malti kien responsabbli għas-sigurta', ospitalita', attivitajiet kulturali u servizzi mediċi, b'kontribuzzjoni ta' Lm107,795.

Is-salarji ta' uffiċjali pubbliċi, tal-pulizija u tal-membri tal-Forzi Armati ta' Malta, li kienu nvoluti f'din il-konferenza, kienu jammontaw għal Lm93,000.

Jiġifieri din is-somma trid titnaqqas mill-kontribuzzjoni ta' Lm107,795 għaliex wieħed irid jgħid li dawn is-salarji huma s-salarji li normalment jitħallsu lill-impjegati tal-gvern u, li kieku ma saritx il-konferenza hawn Malta, dawn is-salarji kienu jitħallsu xorta waħda.

Il-kontribuzzjoni ta' l- Unjoni, li kienet tkopri l-parti organizzattiva tal-konferenza, kienet tammonta għas-somma ta' Lm342,932 kif jidher hawn taħt - qed nagħti round figures, Madam Speaker, imbagħad 'il quddiem ikun hemm iktar dettalji u rċevuti -

| |LM | |faċilitajiet |90,000 | |tal-konferenzi u | | |taċ-ċentru għall-istampa| | |trasport u faċilitajiet |81,000 | |ta' l-uffiċini u | | |komunikazzjoni | | |coverage ta' |96,000 | |televiżjoni, office | | |supplies u servizzi ta'| | |informazzjoni | | |allowances, |61,000 | |akkomodazzjoni u | | |catering | | |attiviatjiet kulturali u|13,000 | |tiżjin | | | | |

Ta' min jgħid li l-450 delegat, kif ukoll it-350 ġurnalist, ħallsu għall- akkomodazzjoni u spejjeż oħra filwaqt li l-Unjoni għamlet tajjeb għall-ħlas ta' parti mill-akkomodazzjoni għall-Ministru u żewġ delegati fil-każ tal-11- il pajjiż tal-Mediterran li m'humiex membri ta' l-Unjoni.

Inħoss li f'dan l-istadju għandi nagħti ftit informazzjoni dwar il-parti ta' Malta fl-organizzazzjoni tal-konferenza.

Bħalma diġa' stqarrejt, fuq talba ta' 26 membru tal-partenarjat tal- proċess Ewro-Mediterranju, f'Jannar li għadda Malta aċċettat li fi żmien qasir torganizza t-tieni laqgħa ministerjali, li kienet l-ewwel waħda wara dik ta' Barcelona li varat il-programm sħiħ ta' koperazzjoni.

Dan Malta għamlitu għax hi temmen f'dan il-proċess u allura riedet li tgħin sabiex issaħħu.

Huwa tajjeb li wieħed iqis x'kien jiġri mill-proċess kieku Malta ma aċċettatx.

Kien għalhekk li l-Gvern, permezz tal-Prim Ministru, saħaq li din għandha ssir b'mod l-aktar professjonali u li Malta ma toffri xejn inqas minn dak li kien sar f'Barcelona, allavolja ż-żmien għad- dispożizzjoni tagħna kien wieħed mill-iktar ristrett.

Naħseb li l-Kamra kollha taqbel li dan intlaħaq bl-iktar mod eċċellenti, kif stqarrew dawk kollha li attendew għal-laqgħa, kemm delegati kif ukoll ġurnalisti.

Aħna nafu li dawn apprezzaw mhux biss il-faċilitajiet u l-organizzazzjoni tal- konferenza iżda l-faċilitajiet li ngħataw lill-istampa, kif ukoll l- attenzjoni li ngħatat lil kull membru individwali matul iż-żmien li dam hawn Malta.

Tajjeb li nsemmi wkoll attivita' parallela li konna nvoluti fil-loġistika tagħha sa minn qabel.

Nixtieq ngħid li dan konna ilna naħdmu fuqu mill- viżita tiegħi fil-Kajr fi Frar li għadda meta kelli laqgħa mal-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin Amr Moussa, mas-Segretarju Ġenerali tal-Lega Għarbija, kif ukoll mal-mibgħut speċjali ta' l-Unjoni Ewropea għal-Lvant Nofsani, Miguel Angel Moratinos.

Hawn qiegħed nirriferi għall-isforzi li saru mill-Unjoni Ewropea sabiex ilaqggħu f'Malta l-protagonisti tal-proċess tal-paċi fil-Lvant Nofsani.

Kien għaqli li f'mument li l-proċess kien għaddej minn żmenijiet diffiċli, f'Malta deher xaqq żgħir ta' dawl, li din il-ġimgħa stess rajna l-istess protagonisti jipprovaw jerġgħu jaqbdu t-triq it-tajba.

Ta' min isemmi li dak kollu li għamlet Malta matul dik il- ġimgħa għadu jidwi sal-lum.

Dan sewa wkoll sabiex jagħti lil Malta dik l- exposure li jgħin sabiex ikattar il-konoxxenza tal-pajjiż mill-aspetti kollha tiegħu - politiċi, ekonomiċi u soċjali.

Inħossni wkoll kburi għax dan l-avveniment għamluh il-Maltin u għaldaqstant irrid nirringrazzja lil dawk kollha li b'xi mod irrispondew għas-sejħa sabiex jagħtu s-sehem tagħhom.

Ma nistax fl-aħħarnett ma nsemmix it-team żgħir li ppjana u esegwixxa dak kollu li kien hemm bżonn.

Hawnhekk inħoss li għandi nsemmi - mingħajr ma nibża' li nsemmi lil xi ħadd - it-team żgħir tekniku li kien immexxi mill- Ambaxxatur Alfred Zarb, mgħejjun mis-Sur Paul Mifsud, is-Sur Tony Darmanin, Chris Grima, Jean Paul Grech, James Rizzo u Jesmond Schembri; imbagħad it-team l-ieħor li kien qiegħed miegħi fil-formolazzjoni tal- papers li kien immexxi mill-Ambaxxatur Salvu Borg, Stephen Calleja, Paul Zahra u Savior Falzon; ovvjament kollha kordinati, Madam Speaker, taħt it- tmexxija ta' l-Ambaxxatur Victor Camilleri u Marilyn Bonnici mill-Ambaxxata ta' Brussels.

Nixtieq nirringrazzja wkoll lill-George Glanville li ħa ħsieb il-parti ta' l-esibizzjoni fil-konferenza - li inċidentalment ma qamet xejn u ma tħallas xejn għaliha dik - u anke ovvjament l-istaff tal-ministeru tiegħi u ovvjament l-istaff tal-Conference Centre li ħareġ with flying colours fl- organizzazzjoni tal-konferenza.

Ħadd aktar minni, Madam Speaker, ma jaf bl- ansjeta', id-diffikultajiet u t-taqtiegħ ta' qalb li ġarrbu, kif ukoll is- sens ta' responsabbilta' u determinazzjoni li huma wrew, sabiex dan l- avveniment ikun suċċess u ta' unur għal pajjiżna.

Ħafna kienu dawk il- ministri, ambaxxaturi u oħrajn li kitbu sabiex jifirħulna u jirringrazzjawna.

Tajjeb li sabiex nagħlaq nikkwota mill-ittra tal-Kummissjunarju Manuel Marin li nħoss li ġabret is-sentimenti ta' kulħadd, u li kopja tagħha qiegħed inpoġġi ma' din id-dikjarazzjoni fuq il-Mejda tal-Kamra.

Manuel Marin kiteb hekk, Madam Speaker:

"The Malta Euro-Mediterranean Conference took place in a particularly difficult moment.

Your Government had the extemely complicated task of organising and preparing such a meeting with extremely short notice.

In this respect, on behalf of the European Commission, I wish to warmly congratulate you for the efficient and competent way in which the Maltese authorities conducted the preparatory work and the conference itself.

I also wish to take this opportunity to express my own personal gratitude to you and to your Government for your kindness and hospitality throughout my stay in Malta."

Jiġifieri, Madam Speaker, qed ngħidu li konferenza li qamet madwar Lm0.5 miljun fi spejjeż, u li mbagħad tat dan il-frott kollu, lil pajjiżna ma ġietx tqumlu in money terms iktar minn Lm15,000!

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Hawn mistoqsijiet?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Madam Speaker, irrid ngħid li huwa s-sodisfazzjon ta' kulħadd li għal darba oħra Malta wriet il- kapaċita' u l-effiċjenza tagħha li torganizza konferenza internazzjonali b'suċċess u b'effiċjenza.

Huwa ta' sodisfazzjon għal kulħadd u ma naqsitx il-karatteristika ta' l-ospitalita' li tikkaratterizza b'mod qawwi l- karattru tal-poplu Malti - naturalment b'dan kulħadd huwa sodisfatt.

Pero' nixtieq nagħmel xi domandi lill-Ministru.

L-ewwelnett x'kien il-bżonn li nagħtu lil din il-Kamra dawn id-dettalji kollha ta' l-ispejjeż?

Jien naħseb li kieku l-Ministru ried, jew kieku kien hemm xi suspett jew xi diffikulta', naturalment is-sede proprja kellha tkun il-Public Accounts Committee.

Għalhekk ma nistax nifhem għaliex il- Ministru ħass il-bżonn li jagħti dawn id-dettalji kollha u jgħidilna li l- attivitajiet kulturali u t-tiżjin qamu Lm13,000.

Jien ma nafx għaliex il- Ministru ħass dan il-bżonn.

Pero' d-domanda li nixtieq nagħmel jien hi: Iħoss il-Ministru li kien ikun ħafna iktar utli għal din il-Kamra u għall-pajjiż li jagħtina informazzjoni - partikolarment illum meta aktarx li qegħdin niltaqgħu ta' l- aħħar qabel il-vaganzi tas-sajf - dwar xi studju għamel il-Gvern fuq l- Agenda 2000 ta' l-Unjoni Ewropea?

Kif jidhirlu li l-iżvilupp ta' l-Unjoni Ewropea, skond dan il-programm ta' l-Agenda 2000, se jaffettwa lil Malta, pożittivament jew negattivament?

X'inhi l-pożizzjoni tal-Gvern Malti dwar it-talba ta' Malta għas-sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, jiġifieri in vista tal-konklużjonijiet ta' l-IGC u in vista tal-programm li jinteressa, mhux biss lil Malta, mhux biss lill- pajjiżi Ewropej imma jinteressa lill-pajjiżi kollha?

Jidhirlu l-Ministru li dan il-Parlament għandu jkun jaf il-fehmiet tal- Gvern bħala reazzjoni għall-politika li hu qed imexxi fil-konfront ta' l- Agenda 2000 ta' l-Unjoni Ewropea?

Jidhirlu l-Ministru li huwa fatt li dan huwa mument ta' importanza storika għal pajjiżna - u mhux biss għal pajjiżna - u għandu rilevanza qawwija għalina, għax mid-deċiżjoni li jieħu l-Gvern Malti f'dan il-mument se jiddependi l-futur mhux biss tagħna imma ta' ġenerazzjonijiet oħra f'pajjiżna?

Jekk il-Gvern għamel analisi tal- konklużjonijiet ta' l-Unjoni Ewropea meta ġiet ippubblikata l-Agenda 2000, bilfors irid jifhem li jekk il-pożizzjoni tal-Gvern Malti m'hijiex se tinbidel, allura l-pożizzjoni ta' Malta se tkun ippreġudikata għal ħafna żmien.

Jidhirlu l-Ministru li fiċ-ċirkostanzi ġodda li nħolqu f'dawn l-aħħar żmenijiet, bil-kambjament fil-politika u fl-iżvilupp li sar, inkwantu għall- kontenut politiku li hemm fl-Unjoni Ewropea u għall-protagonisti tal- gvernijiet membri ta' l-Unjoni Ewropea, għandu jagħmel analasi serja ħafna biex jara jekk huwiex il-każ li dan il-Gvern jidħol għal konsultazzjonijiet u negozjati - dawn kienu mwegħda lill-Gvern Malti li jibdew sitt xhur wara t-tmiem ta' l-IGC, jiġifieri f'Jannar tas-sena d-dieħla - naturalment bla preġudizzju jekk finalment jintlaħaqx ftehim jew le, għad-dħul ta' Malta fl- Unjoni Ewropea?

Jidhirlu fl-aħħarnett il-Ministru li dak kollu li għadni kif semmejt jien huwa ħafna aktar importanti u ta' interess għal din il-Kamra u għal pajjiżna mill-istqarrija li għamel dalgħodu, li ma fiha ebda sugu ħlief li ngħidu kemm aħna bravi u kemm konna kapaċi li għal darb'oħra nagħmlu konferenza internazzjonali f'pajjiżna, xi ħaġa li ħadd ma kien jiddubita?

MADAM SPEAKER: Aktar mistoqsijiet?

(Onor. Membri: No) La m'hemmx aktar mistoqsijiet nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex iwieġeb.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, l-ewwel se nirreaġixxi għall-aħħar rimarka li għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Dak li qal fil-bidu waqqgħu kollu b'dak li qal fl-aħħar għax, skond hu, din il-konferenza ma kellniex għalfejn nitkellmu fuqha hawnhekk, m'hijiex importanti u l-pajjiż ma jinteressahx li nagħtu l-informazzjoni fuqha.

Jiġifieri jien irrid niddeċiedi jekk nirrispondix għall-ewwel reazzjoni tiegħu, meta qal li hu kburi biha, jew inkella għat-tieni reazzjoni tiegħu meta qal li kważi qegħdin naħlu ż-żmien tal-Kamra nitkellmu fuqha.

MADAM SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-istatement m'huwiex dwar l-importanza ta' l- Euro-Med Conference.

M'hawn lanqas kelma waħda fuq il-kontenut.

L- istatement huwa biss fuq l-ispiża, li nfaqna Lm13,000 f'attivitajiet kulturali u f'attivitajiet ta' tiżjin.

Jekk il-Ministru jrid li jsir dibattitu fuq l-Euro-Med Conference nagħmluh, mela le!

Safejn naf jien dan qed isir fil-Foreign Affairs Committee.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mela ndunajt li qed isir!

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Dażgur!

Jien qed nikkritika l-istqarrija tal- Ministru għax m'hijiex fuq l-Euro-Med Conference imma hija fuq l-ispejjeż ta' Lm13,000, fuq Lm61,000 allowances u fuq Lm96,000 coverage tat- television.

Dan x'jinteressana lilna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Le, ma jinteressakx?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Le, assolutament!

(Interruzzjonijiet) Stqarrija mill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin fuq l-ispejjeż tal- konferenza ma tinteressanix u turi il-meskinita' tal-Ministru li jmexxi l- foreign affairs.

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, il-ħin tal-mistoqsijiet fuq l- istqarrija sar.

Il-Viċi Prim Ministru jirrispondi.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jekk lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni ma jinteressahx, ngħidlu biex jieħu paċenzja ħalli nispjegaw dawn l-affarijiet lil min jinteressawh għax nafu li hawn ħafna nies li jinteressahom f'dan il- pajjiż.

(Onor. Membri: Hear, hear) Hekk ukoll jinteressahom ikunu jafu ħafna nies - ladarba tqanqal dan id-diskors - kif intnefqu l-flus ta' konferenza oħra li ma ħadna assolutament xejn minnha u li saret fi żmienu - qed nirriferi għall-Crans Montana - fejn intnefqu Lm0.75 miljun u dan il- Parlament qatt ma ngħata breakdown ta' kif intnefqu dawn il-flus.

Mela jiġi jgħidilna li f'attivitajiet kulturali u tiżjin intefqu Lm13,000!

(Interruzzjonijiet) Dażgur, mela le!

U dawn il-flus kollha ħaddieħor ħallashom mhux aħna.

Aħna ħadna biss il-benefiċċju.

Lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni ngħidlu li l-poplu huwa interessat li jkun jaf b'dawn l-affarijiet, pero' dawn qatt ma taw id-dettalji tal-konferenzi fażulli, bħal tal-Crans Montana, fejn il-klikka dawret il-flus għal ġo butha u fi bwiet il-ħbieb.

Meta jrid nistgħu nagħtuh il-breakdown għax aħna nafu fejn marru l-flus, mela le!

U appena tlajna fil-gvern erġajna sibna quddiem wiċċna l-istess sangisugi biex jagħmlu repeat performance, ħalli nerġgħu ntellfu lill-pajjiż Lm0.75 miljun, bla ebda prospetti ta' xejn.

Kienu lesti li jkomplu biha allavolja ħadd m'għamel analisi ta' kif intilfu l-flus fl-amministrazzjoni ta' qabel, ta' x'miżuri setgħu jittieħdu biex dak it-telf ta' flus ma jsirx u biex forsi jkun hemm xi mod kif issalva xi ħaġa minn dawk il-flus kollha.

Imma dawn huma l-affarijiet li kienu jagħmlu huma u lilna jinteressana x'kienu jagħmlu huma.

Madam Speaker, l-ewwel mistoqsija li għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni kienet: X'kien il-bżonn li nagħtu lil din il-Kamra dawn id-dettalji kollha ta' l-ispejjeż?

Jien għalhekk dejjem ngħid li dan il-partit huwa maqsum f'miljun biċċa, għax kieku l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ma kienx jiġi jgħid: X'kien il-bżonn li niġu hawnhekk u nagħtu rendikont ta' l-ispejjeż?

Mela ma jafx li l-id il-leminija tiegħu - hu u RCC kienu jikkmandawh meta kien Prim Ministru u kienu jġiegħluh jagħmel kollox; qed ngħid għall-Onor.

Austin Gatt - hawnhekk għamel elf mistoqsija?

(Interruzzjonijiet) GĦax ma kienx għad kellna l-affarijiet miġburin kif inhuma.

Għax aħna l-kontijiet niġbruhom.

(Interruzzjonijiet) Issa oqgħod kwiet!

Oqgħod kwiet!

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

Onorevoli, indirizza lis-sedja.

ONOR.

GEORGE VELLA: Anzi ma nfaqniex xi $US40,000 f'reception fil- Mayfair Hotel f'Washington bis-sigarri b'kollox!

(Interruzzjonijiet) Madam Speaker, jista' jekk jogħġbu jippermetti li l-Kamra tisma' għax peress li hu ma jaqbillux jisma' qed jipprova jtellef.

(Interruzzjonijiet) Din qed tweġġgħu, allavolja hija fl-interess tal-pajjiż.

Madam Speaker, jekk hu m'huwiex interessat fir-rendikont jiena xorta rrid nagħtih lill- poplu permezz ta' din il-Kamra, għax il-poplu jinteressah ikun jaf kemm qamu dawk l-affarijiet kollha u min ħallas għalihom.

Għalhekk qed ngħid li llum, li għandna l-kontijiet magħluqin, li għandna l-konferma mill-Unjoni Ewropea li l-ħlasijiet li kellhom jagħmlu huma għamluhom u qegħdin isiru, nista' niġi hawnhekk - mhux qed nagħmel hekk għax l-aħħar ġurnata, għax proprju ftit ġranet ilu kellna l-aħħar trattativi ħalli nkunu nafu kemm fil-fatt qamitlu konferenza bħal din lill- poplu - u nagħti rendikont.

Issa jekk lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni dan ma jinteressahx, jiddispjaċini.

Lill-sħabu kien jinteresshom għax staqsew kemm-il darba fuqu.

Jiena wegħedt li nagħti l-kontijiet meta jkunu lesti u llum qiegħed f'pożizzjoni li ngħid li dawn il-kontijiet huma lesti.

(Interruzzjonijiet) Madam Speaker, min qed jgħid li nwaqqgħu d-dinjita' għax nagħmlu stqarrija ministerjali għandu raġun għax f'disa' snin u nofs j'Alla sarux b'kollox erba' stqarrijiet ministerjali!

(Interruzzjonijiet) Issa jekk inti tad-daħq oqgħod kwiet u oqgħod idħaq!

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni bis-soltu fissazzjoni tiegħu, reġa' mill-ġdid tefa' l-aċċent kollu fuq l-Unjoni Ewropea u nesa' li qegħdin nitkellmu fuq attivita' Ewro-Mediterranja.

Fl- Ewropa qiegħda l-fissazzjoni.

Issa dan qed jistaqsi x'inhija l-pożizzjoni tal-Gvern wara l-IGC rigward l-Agenda 2000 u x'inhuma l-fehmiet tal-Gvern.

Mela allura n-nies li għandu fil-Foreign Affairs Committee lanqas qalulu li għamilna żewġ seduti sħaħ niddiskutu dawn is-suġġetti!

Jew lanqas qegħdin jgħidulek issa, Sur Kap ta' l-Oppożizzjoni u diġa' qegħdin iwarrbuk!

Kieku inti nformat, taf li flimkien ma' l-Onor.

Joe Borg, l-Onor.

Guido de Marco u l-Onor.

John Vella għamilna żewġ seduti appożitament għal dan is-suġġett fil-Foreign Affairs Committee.

Issa jekk trid ħu l-inkarigu u itlob lill- Clerk of the House biex jaqbad it-transcripts u jagħtihomlok sabiex toqgħod taqrahom jekk inti ma segwejthomx.

Il-politika tal-Gvern u kif jaħseb il-Gvern fuq dan li inti qed tgħid li huma "ċirkostanzi mibdulin wara l-IGC", aħna għandna opinjonijiet differenti jekk humiex mibdulin jew le.

Għidnihom u għamilna ħafna aktar milli kont tippermetti li jsir inti meta kont Prim Ministru għax f'dan il- Parlament int qatt ma tajt iċ-ċans li jsiru dibattiti fuq il-fissazzjoni li kellkom li tidħlu fl-Unjoni Ewropea u qatt ma ġejtu hawnhekk, kemm inti kif ukoll sieħbek, l-Onor.

Guido de Marco, biex tgħidu il-verita' lill-poplu.

Urejtkom jien fid-debate tal-budget kemm kontu qegħdin tqarrqu bil-poplu.

Aħna qegħdin nutilizzaw ħafna aktar milli qatt utilizzajtu intom mill- miżuri u mill-mezzi li hawn f'dan il-Parlament biex id-dibattitu jsir fil- pubbliku u l-Onor.

Guido de Marco gerger li l-media m'hijiex qed tagħtih coverage biżżejjed.

Huwa veru li jiena qbilt miegħu wkoll imma d- diskussjoni rigward dawn il-mistoqsijiet li għamilt inti dwar l-ideat il- ġodda, it-tibdil li sar, l-opinjonijiet tal-Gvern u l-politika l-ġdida, dawn għamilnihom hemmhekk.

Jekk trid li ngħidhomlok hawnhekk ukoll, ngħidhomlok f'żewġ sentenzi.

Mhux veru, ma tbiddel xejn fl-IGC, Sur Kap ta' l-Oppożizzjoni, għax inti taf daqsi li qed jingħad ċar li mhux se jsir tkabbir qabel ma terġa' tiltaqa' IGC oħra u jiddeċiedu fuq dak li huwa istituzzjonalment fundamentali.

Xi tbiddel?

Għalfejn dan il-ħafna kliem li qegħdin tgħidu li tlifna ċ-ċans li nkunu fl-ewwel tkabbir?

Komplu qarrqu bil-poplu u l-poplu jagħtikom iċ-ċertifikat li takom seba' jew tmien xhur ilu meta qalilkom biex toqgħodu fl-oppożizzjoni għax xbajtu tgħaddu ż-żmien bih.

Madam Speaker, dawn huma rimarki mill-Oppożizzjoni dwar fatt li kien, biex ngħid hekk, ġawhra f'dak li għamilna u l-Oppożizzjoni mill-bidu ppruvat tagħmel minn kollox, kemm huma kif ukoll permezz ta' ċerti korrispondenti li riedu jilagħbuha tal-ħelwin, biex joskuraw dak li konna qegħdin nagħmlu, imma jiddispjaċini ngħidilhom li m'għadhiex tinstema' l- karba tagħhom.

Din l-ittra ta' Manuel Marin hija eżempju u meta jrid jista' jiġi min irid minnhom ħalli nurih il-file ta' l-ittri ta' kongratulazzjonijiet u ta' tifħir li rċevejna fuq l-organizzazzjoni tal- konferenza.

Jiena nerġa' ngħid - nagħlaq fuq dan il-punt - li l-politika tagħna hija Ewro- Mediterranja u għal darb'oħra l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ra li mhux qed jifhem x'inhu l-bżonn l-aktar urġenti u fejn għandha tkun d-daqqa qawwija tal-politika barranija tagħna.

Aħna nemmnu li għandha tkun Ewro- Mediterranja u huma kienu jemmnu li għandha tkun Ewropea.

Morna għall- verdett tal-poplu u l-poplu qalilhom: Le, jiena ma' dawn naqbel.

Illum aħna qegħdin hawnhekk u huma qegħdin hemmhekk!

Grazzi.

Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-ġurnata.

Il- Ministru Mizzi

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR GARANZIJI TA' SELF LIL IMPRIŻI ŻGĦAR

SMALL ENTERPRISES (LOAN GUARANTEE) BILL

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fi Ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u Industrija): Madam Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jinkoraġġixxi t-twaqqif ta' impriżi żgħar ġodda u l-espansjoni ta' impriżi żgħar eżistenti bl-għoti ta' garanziji ta' self mill-Korporazzjoni għal Żvilupp ta' Malta".

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru tat-Trasport u Portijiet): Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jinkoraġġixxi t-twaqqif ta' impriżi żgħar ġodda u l-espansjoni ta' impriżi żgħar eżistenti bl-għoti ta' garanziji ta' self mill-Korporazzjoni għal Żvilupp ta' Malta" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JĦASSAR L-ATT DWAR NOMINI MILL-OPPOŻIZZJONI

OPPOSITION NOMINEES (REPEAL) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mid-29 ta' Lulju 1997 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MADAM SPEAKER: Hemm rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Madam Speaker, qabel l-elezzjoni t'Ottubru kien hawn diċerija min-naħa tal-Partit Laburista li d-differenzi bejn iż-żewġ partiti kienu minimi.

Dan kien qiegħed jingħad sempliċement biex jiġbdu aktar partitarji lejn il-Partit Laburista, bl-iskop li wieħed jaħseb li jkun safe li jivvota Labour.

Illum il-ġurnata wieħed jirrealizza kemm huma kbar id-differenzi bejn iż-żewġ partiti politiċi u kif il-prinċipji tal- politika ta' wieħed ma jaqblux drastikament ma' ta' l-ieħor.

Dan ngħidu għaliex meta wieħed janalizza it-tibdil tal-Gvern f'dawn l-aħħar disa' xhur jinduna kif inqalbu ta' taħt fuq dawk il-prinċipji li daħħlet l- amministrazzjoni Nazzjonalista.

Jien mhux se noqgħod nirripeti imma wieħed irid jgħid dawn l-affarijiet biex juri kemm hemm baħar jaqsam bejn il- prinċipji li jħaddnu ż-żewġ partiti.

Dan narawh b'mod speċjali fil-każ tad-diċentralizzazzjoni li kien irid il- Partit Nazzjonalista u l-politika ta' ċentralizzazzjoni li qed juri li se jadotta l-Partit Laburista.

Dan ngħidu, b'mod speċjali, fil-każ tal-ħatra tal-Kunsill tad-Dockyard, fejn il-Prim Minsitru, meta ra l-piż kbir li hemm fuq id-Dockyard, minflok ta responsabbilta' aktar lill-kunsill kollu maħtur mill-ħaddiema, għażel li jpoġġi ħamsa min-nies - erbgħa min-nies u chairman - flimkien ma' l-erbgħa l-oħra li huma magħżula mill-ħaddiema biex hemmhekk ikun hemm aktar kontroll min-naħa tal-Gvern.

Madam Speaker, jiena m'għandix dubju li t-trasparenza hawnhekk hija l-qofol ta' kollox.

Meta wieħed janalizza l-abrogazzjoni ta' l-Att dwar Nomini mill- Oppożizzjoni jara li l-Gvern irid inaqqas ċerta trasparenza.

Jien naqbel ma' l-Onor.

Lino Spiteri li l-mistoqsijiet parlamentari dwar l-operat tal- ministeri ġew imwieġba diversi drabi u anke fil-Public Accounts Committee jingħata t-tagħrif neċessarju, imma dawn ma kenux kwestjonijiet ta' amministrazzjoni.

X'qiegħed ngħid jien?

Meta jiġi nominat membru tal-bord ma jkunx qiegħed hemmhekk biex jifli biss l-affarijiet finanzjarji imma jkun qiegħed hemm biex jara li l-amministrazzjoni timxi kif għandha timxi.

Jiena qiegħed membru fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar bħala rappreżentant ta' l- Oppożizzjoni, imma ma jfissirx li jien qiegħed hemmhekk biex infixkel l- operat tal-Gvern jew ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar imma qiegħed hemm biex nagħti l-kontribut siewi u kostruttiv tiegħi.

Jiena bir-responsabbilta' kollha nħoss li dan qiegħed nagħmlu, bħalma jistgħu jagħmluh membri oħra maħtura f'dik il-kariga.

Mela l-Gvern Nazzjonalista ressaq l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni għall-approvazzjoni tal-Parlament, kien qiegħed inaqqas persuna ta' l- għażla u fiduċja tiegħu u jgħaddiha lill-Oppożizzjoni.

Jiġifieri ara kemm kienet demokratika d-deċiżjoni tal-Partit Nazzjonalista fil-gvern meta hu ried lill-Oppożizzjoni Laburista tipparteċipa fl-amministrazzjoni ta' dawn il-boards.

Għalhekk jien nappella lill-Prim Ministru biex jerġa' jikkonsidra dawn l-affarijiet għax inħoss verament li hemmhekk il-membru ta' l-Oppożizzjoni m'huwiex qiegħed biex jopponi imma biex jagħti l- kontribut sħiħ tiegħu.

Madam Speaker, irrid inżid li meta kien sar ir-rapport tal-power station, għax kien hemm xi allegazzjonijiet li kienu saru xi frodi minħabba li l- offerta ttieħdet minn dak li kellu Lm1 miljun aktar, it-Tabib Philip Muscat kien talab biex jara dawn it-tenders.

Fil-pront ġie mistieden biex jara l- file imma hu qatt ma ried jaċċetta, la hu u lanqas sħabu qatt ma ħatfu l- istedina biex jaraw dan il-file tal-power station.

Jiġifieri l-Gvern Nazzjonalista offra li jurihom il-files kollha neċessarji għax assolutament ma kellu xejn x'jaħbi.

U iktar minn hekk imbagħad stieden lill-membri ta' l-Oppożizzjoni biex huma jieħdu parti f'dak li jkun qiegħed isir.

Madam Speaker, hawn jien nistieden lill-Prim Ministru biex jara n-Nolan Report li kien ġie kkummissjonat mill-ex-Prim Ministru John Major xi sentejn ilu, wara li kellu kritika dwar il-membri li jkunu preżenti fuq dawk il-quangos, dawk il-quasi autonomous government organisations - u kien hemm ħafna dubji dwar min kien qiegħed jinħatar fuq dawn il-boards.

Ħafna drabi - din kienet esperjenza Ingliża wkoll - dawk li kienu fidili lejn il- partit li jkun qiegħed fil-gvern jew inkella dawk in-nies li jkunu taw kontribut għar-rebħa elettorali ta' dak il-partit li jkun ikkontesta l- elezzjoni, jiġu ppremjati għal xi kontribuzzjoni verament ċkejkna imma jkollhom l-unur jgħidu li peress li huma ħadmu fil-kampanja elettorali setgħu jiġu oronati billi jitqiegħdu fuq dawn il-boards.

Imma xi jgħid in- Nolan Report?

Jiena nistieden lill-Prim Ministru biex jaqra dan il-ktieb li huwa sabiħ ħafna u min tinteressah l-onesta' politika għandu jara dan ir- rapport "Standards in Public Life".

Lord Nolan kien għamel talba għal kontribuzzjonijiet min-naħa tal-pubbliku u tant kien qawwi r-response li għandna żewġ kotba voluminużi ta' dan ir-rapport.

Jiena ġibt biss is- summary tiegħu għax wieħed jitgħallem ħafna minn din il-ħaġa.

Jien nixtieq nistieden lill-Prim Ministru biex fil-bidu tal-leġislatura tiegħu janalizza daqsxejn dan il-ktieb u jara x'jista' jakkwista mill-esperjenza ta' ħaddieħor.

Liema huma the seven principles of public life?

L-ewwelnett jgħidlek selflessness - ma nistax noqgħod nidħol fid-dettall imma kulħadd jifhem it- tifsira wiesgħa tal-kelma "selflessness" - integrity, objectivity, accountability, li hija ħafna u ħafna importanti, l-openness - u din hija t- trasparenza li tant kienet in voga qabel l-elezzjoni ta' l-1996 - l-onesta' u anke l-leadership.

Nistieden lill-Prim Minsitru biex jibgħat għal dan il-ktieb li jqum Lm50.

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): GĦandi kopja tiegħu!

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Qed nieħu pjaċir li għandek għax tista' tara kemm huwa verament interessanti, b'mod speċjali għal min huwa fil-politika.

Se nikkwota xi ħaġa żgħira minn dan ir-rapport dwar l-appointments:

"Each government department is responsible for making its own appointments to executive bodies.

The role of the central department, the treasury and the office of public service is limited to issuing guidance and maintaining a list of potential candidates."

Lord Nolan jitkellem fuq improving "the transparency of the process".

Mela dawk li jkunu membri f'boards, inklużi dawk li jistgħu jiġu appuntati mill- oppożizzjoni, għandhom id-dover to:

"improve the transparency of the process by documenting procedures and recording the reasons for decisions by ministers and officials; widen the range of methods used to obtain candidates, including a presumption in favour of advertising and the use of executive search, where appropriate."

Jiġifieri hawnhekk qed jgħid li nfittxu l-aħjar nies, mhux li għenuna politikament imma dawk in-nies li huma kapaċi fl-iskills u fl-esperjenzi tagħhom sabiex jagħtu l-kontribut tagħhom f'dan il-bord.

L-importanti huwa

"... achieve greater openness by announcing appointments and making alist of appointees available to the public."

Jiġifieri l-pubbliku jkun jaf u din tiġri hawn Malta għax jiġu ppubblikati fil-Gazzetta tal-Gvern.

Imbagħad jgħidlek:

"increase the rigour of the process through the routine use of references and interviews."

U fl-aħħarnett: "ensure standards of propriety through the early identification of potential conflict of interests.".

U dan huwa importantissimu.

Jiġifieri min ikun ġewwa dan il-bord ma jridx ikollu conflict of interests minħabba s-sitwazzjoni skomda li jista' jsib ruħu fiha.

Imma x'jirrikkmanda finalment?

"At a local level quangos effect crucial areas of people's lives.

Local editors say that there is a growing feeling that people are alienated and feel powerless to influence the decision-making of such bodies.

One of the reasons is the secrecy with which quangos are shrouded. "

Jiġifieri hawnhekk qed jagħti l-ikbar ċertifikat kemm kellu raġun il-Partit Nazzjonalista fil-gvern meta qal li jeħtieġ li jkun hemm persuna tal- fiduċja tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni, għaliex jgħid "one of the reasons is the secrecy with which quangos are shrouded."

Jiġifieri dawn jagħmlu affarijiet donnhom fis-sigriet u fil-moħbi.

M'għandux ikun hekk.

Dawn l- organizzazzjonijiet huma mħallsin minn flus il-poplu u l-Oppożizzjoni għandha s-support ta' 48% tal-poplu.

Il-poplu qed jikkontribwixxi għal dawn il-korporazzjonijiet u l-istituzzjonijiet ukoll u allura l-Oppożizzjoni għandu jkollha rappreżentant.

M'għandniex għalfejn nimpikaw għax kultant nissuspetta li persuna mwarrbuha minħabba isimha jew inkella għal xi raġuni oħra.

Bħalma l-gazzetti għandhom dritt li jitkixxfu u jkunu jafu l-operat tal-Gvern, kemm amministrattiv u kemm finanzjarju, jien m'għandix dubju li l-membri maħtura mill-Oppożizzjoni jindagaw ukoll dwar l-amministrazzjoni li tkun għaddejja.

F'din il-materja tant u tant importanti r-rakkmandazzjoni finali tan- Nolan Report tgħid hekk - qed nieħu pjaċir li daħal il-Prim Ministru -

"Ministers should continue to make board appointments but an independent public appointments commissioner should be appointed to regulate, monitor and report on the public appointment process."

Jiena nappella biex, kif jissuġġerixxi dan ir-rapport, hawn Malta jiġi appuntat ukoll dan il-kummissarju, bħalma għandna l-Ombudsman u diversi uffiċjali oħra, inkluż l-Awditur Ġenerali li se naħtru llejla wkoll, biex jagħmlu skrutinju ta' deċiżjonijiet amministrattivi.

Dan il-kummissarju jkun jista' jara jekk in-nies nominati jkunux ġew appuntati biex jitħallsu għas-sehem tagħhom fil-kampanja elettorali jew għall-kontribut li jkunu taw lill-partit li jkun fil-gvern jew inkella jkunux verament nies ta' esperjenza u li għandhom ċertu interess f'dik l-organizzazzjoni li huma jkunu qegħdin jiġu appuntati fiha.

Għalkemm il-Gvern għandu d-dritt jabroga dawk il-liġijiet kollha li jidhirlu pero' ma ninsewx li l-poplu għandu dritt għall-informazzjoni.

Tant hu hekk li l-Partit Nazzjonalista - biex tara kemm kien ultra demokratiku - mhux biss ta dan id-dritt tan-nomina lill-Oppożizzjoni Laburista talli għamel ir-referendum abrogattiv, li diġa' ssemma f'dan id- dibattitu.

Jiġifieri jekk il-poplu ma jkunx irid liġi li tkun għaddiet bil-maġġoranza tar-rappreżentanti ta' dan il-Parlament, il-Partit Nazzjonalista fil-gvern ta l-opportunita' sagrosanta lill-poplu li jekk irid jiġbor ċertu ammont ta' firem, jippreżentahom hawn fil-Parlament u dik il-liġi tiġi annullata minħabba d-deċiżjoni tal-poplu.

Din hija l-vera demokrazija!

Infatti 2000 sena ilu kien hemm gvernatur - ma noqogħdux nidħlu fl-istorja reliġjuża - li meta ried jiddeċiedi fuq persuna staqsa lin-nies x'jagħmel biha u kien il-poplu li ddeċieda.

Il-gvernatur ma ħax id-deċiżjoni hu stess imma staqsa lill-poplu.

(Interruzzjonijiet) Għal Pilatu qed ngħid.

Hu qagħad fuq id-deċiżjoni tal-poplu stess.

Din hija demokrazija Ewropea, mibnija fuq id-demokrazija li kienet mħaddma fi żmien ir-Rumani u fi żmien iċ-ċivilita` Griega.

Madam Speaker, jekk il-Gvern ma jridx jaċċetta l-proposti ta' l- Oppożizzjoni nappellalu li almenu jaħtar dan il-kummissarju ħalli jara li dawk il-persuni appuntati verament jifhmu u jistgħu jikkontribwixxu f'dik il-korporazzjoni u biex verament ikun hemm it-trasparenza ta' dak kollu li qed jiġri.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Aktar rimarki?

Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, matul dan id-dibattitu twil - fuq liġi żgħira ta' tliet klawsoli - smajt ripetizzjoni sħiħa ta' argumenti wara argumenti li meta tagħsarhom issib li huma l-istess argumenti.

Osservajt ukoll dak li qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, meta fetaħ dan id-dibattitu għan-naħa ta' l-Oppożizzjoni, fejn ikkwalifika dan il-bill li qed inressqu bħala att ta' arroganza.

Imbagħad irriflettejt ftit kif, wara l-pompożita' ta' l-Onor.

Fenech Adami, nistgħu nittimbraw l-argumenti li ressqet in-naħa ta' l-Oppożizzjoni matul dawn is-seduti sħaħ li fihom qalet tagħha.

Jien naħseb li l-mod kif nistgħu niddeskrivu dak li assistejna għalih huwa li assistejna għal eżerċizzju komplet fl-ipokresija, ipokresija li tixpakka f'kull ħaġa li ntqalet, bi ftit eċċezzjonijiet, fosthom il-kelliem ta' qabli, li ma rridx nakkużah b'din il-ħaġa.

Imma l-ipokresija ta' dak li ntqal min-naħa ta' l-Oppożizzjoni tħossha ċara anke fil-mod kif spustaw l- argumenti tagħhom u fil-mod kif mexxew 'il quddiem l-akkużi tagħhom għal dak li qed jagħmel il-Gvern Laburista.

Madam Speaker, l-ewwelnett irrid ngħid li kull meta jitkellem il-Kap ta' l-Oppożizzjoni nnifsu, issa sar sempliċement jirripeti n-noti tal-passat.

Hawnhekk minnufih tiftakar f'dak li kienu jgħidu ċerti kritiċi għal ċerti politiċi fl-Ingilterra u tgħid: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni issa sar jispikka bħala dak ta' quddiem nett fost in-nies tal-bieraħ - yesterday's man.

Jiddispjaċini ngħid li l-Onor.

Fenech Adami ħlief noti tal-passat m'għadux kapaċi jagħmel.

B'aktar dwejjaq kelli ninnota li, per eżempju, l-ex-Speaker ta' din il- Kamra, illum Segretarju Ġenerali tal-Partit Nazzjonalista, ma tantx jidher li l-esperjenza politika partiġjana qed tagħmillu ġid għax meta pprovajt nanalizza l-argumenti ta' l-Onor.

Gonzi, bil-maqlub ta' kif kien jesprimi ruħu qabel, ikolli nikklassifikahom bħala argumenti inkoerenti.

Dan għaliex beda jieħu parti minn dak li jgħid il-Gvern, jinsa li dik il-parti tintrabat ma' parti oħra, jikkritika l-parti li qed jieħu out of context, imbagħad jerġa' jmur aktar 'il quddiem biex jaqbad parti oħra u b'inkonsistenza ma' dak li jkun qal qabel jikkritika qisu li din it- tieni parti ma tkunx marbuta ma' l-ewwel parti.

Jien jiddispjaċini li lill- kollega tagħna, l-Onor.

Gonzi, l-esperjenza tiegħu fil-politika partiġjana qed tirrendih daqstant inkoerenti daqshekk malajr.

Madam Speaker, waqt li segwejt id-diskors ta' l-Onor.

Zammit Dimech, kelli nasal għall-konklużjoni li l-gimmick li kien għamel fl-elezzjoni - meta ħareġ teddy bears b'ismu fuqhom - kienet gimmick adattata għax, meta wieħed jisma lill-Onor.

Membru jippontifika dwar ix-xandir u dwar it- trasparenza, assolutament ma jirrealizzax li dan kien l-istess bniedem li kien parti minn eżerċizzju ta' propaganda qawwija, li kien għamel il-Gvern Nazzjonalista tlett snin ilu meta daħħal it-taxxa tal-VAT, u li kien anke parti minn eżerċizzju li bih kienu qed jippjantaw li jkun hemm regolarment news items fuq il-PBS, waqt il-programmi ta' l-aħbarijiet, biex jagħġnu l-opinjoni pubblika.

Imbagħad dan l-istess bniedem, bil-qdusija kollha, jiġi hawn u jitkaża fuq dak li allegatament qed jgħid li jara li jsir fix- xandir pubbliku!

Madam Speaker, biex ma nkomplix il-lista twila ta' kritika li wieħed jista' jindirizza lill-bqija tal-kelliema - nerġa' ngħid, forsi bl- eċċezzjoni tal-kelliem ta' qabli - wieħed ikollu jgħid li dan id-dibattitu ma kienx their finest hour, ma kenitx l-isbah siegħa tagħhom, għax argument b'argument, b'ripetizzjoni li ma taqta' xejn, fl-opinjoni tiegħi, ma ndirizzaw bl-ebda mod l-argumenti fundamentali li qed iwasslu lill-Gvern biex jipproponi l-abrogazzjoni tal-liġi li biha l-Oppożizzjoni tinnomina lin-nies tagħha, membri tagħha, diretturi tagħha, fuq il-boards imsemmija fil-liġi.

Madam Speaker, din hija konferma li bħalissa għandna Oppożizzjoni mingħajr direzzjoni u Oppożizzjoni maqsuma f'ħafna biċċiet, li kull m'hi kapaċi tagħmel hu li togħmod it-tifkiriet tagħha tal-passat mingħajr ebda kapaċita' biex tifhem u tevalwa r-realta' ġdida li qed noħolqu kuljum bil-ħidma tagħna, indirizzata ħalli tabilħaqq nimmodernizzaw il-pajjiż, mhux taparsi nimmodernizzawh imma nimmodernizzawh fil-verita'.

Madam Speaker, jien jiddispjaċini li l-Oppożizzjoni qed tirrendi ruħha daqshekk malajr bla direzzjoni wara t-telfa elettorali tagħha għax jien kont nistenna li jkun hemm kurrenti fiha li jirrinvigoraw ruħhom, li jifhmu l-ħsus ta' dak li kien għaddej ħażin, bl-arroganza fost l-oħrajn ta' l- Onor. Fenech Adami nnifsu u ta' sħabu, bil-qtugħ tagħhom mill-ħajja tal- poplu u bl-idea li huma jistgħu jbellgħu r-ross bil-labra lill-poplu.

Jien kont nistenna li f'dan iż-żmien li għadda l-Oppożizzjoni kienet tkun kapaċi tikseb ħilijiet ġodda, viżjoni ġdida u tieħu direzzjoni vera li tkun tabilħaqq alternattiva għal gvern tal-ġurnata, għaliex aktar ma jgħaddi ż- żmien aktar qed tirrendi ruħha bħalha Oppożizzjoni spezzettata, bla direzzjoni.

Dan hu ħażin għall-pajjiż, għax il-pajjiż għandu bżonn gvern attiv, kif qed nagħmlu ħilitna biex nagħtuh, gvern li jħares 'il quddiem b'ċerta viżjoni u għandu bżonn mbagħad alternattiva min-naħa ta' l- oppożizzjoni li tkun tidher vijabbli.

Pero' ċertament li l-mod kif l- Oppożizzjoni qed jgħixu fl-imgħoddi u jerġgħu dejjem jogħmodu l-imgħoddi u jirrepetu argumenti sorpassati, juri li b'xorti ħażina fil-pajjiż għad għandna Oppożizzjoni bla direzzjoni li ma tistax toffri u m'hijiex toffri alternattiva vijabbli.

Madam Speaker, jien segwejt l-argumenti li ħarġet bihom l-Oppożizzjoni u jkolli ngħid li fl-essenza tagħhom huma fjakki u ma jreġux meta tħares lejhom fil-prattika.

X'inhu li qed inneħħu mill-prattika amministrattiva tal-pajjiż, Madam Speaker?

Qed inneħħu li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jinnomina direttur fuq boards ta' ċerti entijiet ta' importanza infrastrutturali fit-tmexxija tal-gvern.

Meta wieħed jistaqsi x'inhi r- raġuni għaliex ġew innominati, l-aktar waħda li tqum min-naħa ta' l- Oppożizzjoni hi minħabba t-trasparenza, biex ikun hemm aktar trasparenza u allura jkun hemm ċans aktar li l-poplu jkun informat sew dwar dak li jkun qed jiġri.

Pero' fl-istess nifs imbagħad iqum l-argument li d-direttur hekk nominat mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni, jibqa' soġġett għall- kwestjonijiet u mġiba ta' konfidenzjalita' u allura mhux qiegħed soġġett u mhux qiegħed veritabbilment f'pożizzjoni li jaqbad, jekk se jimxi skond ir- regoli ta' tmexxija, u jiżvela informazzjoni lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni jew lill xi ħadd ieħor jekk irid jagħmel hekk għax ikun marbut ukoll bil- konfidenzjalita'.

Madam Speaker, jekk is-sistema taħdem b'dan il-mod allura, ngħid jien, x'inhi d-differenza u x'tista' tkun id-differenza ta' trasparenza li tagħti sistema bħal din, jekk tassew taħdem b'dan il-mod?

L-Onor.

Josef Bonnici qal li d-direttur nominat mill-oppożizzjoni jkun jista' jservi bħalha whistle blower, jiġifieri jkun qisu t-tapp ta' sigurta' li jekk l-affarijiet imorru ħażin jew ma jsirux b'ċertu sens tajjeb, allura jkun hu li jista' jaqbad u jiżvela l-affarijiet għax m'humiex sejrin tajjeb.

Bir-rispett kollu, jien ngħid li assolutament ma naqbilx li għandna ngħidu li direttur wieħed għandu jkun mitqies bħala whistle blower għax jien nemmen li kull direttur, nominat minn min hu nominat - jekk hux mill-ħaddiema, jekk hux mill-gvern, jekk hux minn stake holders oħra li jkollhom parti mix-shares tal-kumpannija jew tal- korporazzjoni - għandu jkun lest li jagħmilha ta' whistle blower jekk tassew isaffar is-suffara fuq affarijiet li jkunu għaddejjin mhux skond il- prinċipji tat-trasparenza li jkunu mexjin fuq bażi ta' korruzzjoni jew fuq bażi ta' abbuż ta' poter.

Allura li tiddentifika d-direttur nominat mill- oppożizzjoni bħala l-whistle blower m'huwiex aċċettabbli għax għalija d- diretturi kollha għandhom iqisu lilhom infushom bħala whistle blowers dejjem f'dak li għandu x'jaqsam ma' ċerta proċedura, ma' ċertu sens ta' korrettezza u ma' ċertu sens ta' maturita', għax imbagħad ma tistax li kull dettal li ma taqbilx miegħu tibnih bħala xi ħaġa li hi abużiva u tħoss li għandek id-dritt li kull ħaġa li tqis li hi abużiva tibda tperriċha 'l hemm u 'l hawn, għax imbagħad nispiċċaw li l-affarijiet ma jkunux qed isiru bil- galbu.

Għalhekk kemm dak li għandu x'jaqsam mat-trasparenza u kemm dak li għandu x'jaqsam ma' xi forma ta' kontroll fuq l-operati li jistgħu jkunu abużivi, ma jreġix l-argument li xi ħadd li huwa appuntat mill-Kap ta' l- Oppożizzjoni jista', b'xi mod jew ieħor, jaqdi dan id-dover aktar milli jaqduh id-diretturi diġa' nnominati u nnominati bl-aktar mod ċar min-naħa tal-gvern.

Madam Speaker, jiena ninnota li l-isfond għal dawn l-argumenti li ssemmew dwar whistle blowing u dwar trasparenza huwa sfond ta' partit fl- oppożizzjoni li għadu kemm ħareġ minn disa' snin fil-gvern, li matulhom għamel minn kollox biex jaħbi u li matulhom, kull meta aħna min-naħa ta' l- Oppożizzjoni Laburista konna nqajmu kwestjonijiet ta' informazzjoni, ta' trasparenza, il-Gvern Nazzjonalista dak iż-żmien kien jagħmel minn kollox biex jaħbi u biex ma jagħtix rendikonti serji.

Hawnhekk m'iniex se noqgħod insemmi lista sħiħa ta' każi li konna nvoluti fihom, uħud minnhom kont involut fihom jiena wkoll, fejn qajjimna kwestjonijiet ta' serjeta' kbira u bqajna ma ġejniex mogħtija sodisfazzjon serju.

Ħafna drabi anzi kien hemm il-proċedura li biha skjettament il-Gvern Nazzjonalista rrifjuta li jagħti l-informazzjoni mitluba jew li jagħti sfond fuq il-każi li jkunu għaddejjin.

Insemmi, per eżempju, meta qamet il-kwestjoni ta' kemm jitħallsu ċerti konsulenti mqabbda mal-gvern.

Din kienet qamet fil-Public Accounts Committee u, wara li kien hemm deċiżjoni minn dan il-kumitat li dik l-informazzjoni għandha tingħata, ħarġet deċiżjoni min-naħa tal-Gvern Nazzjonalista ta' dak iż-żmien li ma riedx jiżvela dik l-informazzjoni u baqa' ma żvelahiex.

Madam Speaker, għalhekk min jitkellem b'din il-qdusija apparenti dwar il-ħtieġa li dan il-bill ma jgħaddix fl-interess tat- trasparenza, fl-interess ta' l-informazzjoni, warajh għandu karriera sħiħa li fiha rrifjuta skjettament li jagħti informazzjoni li hi ta' interess pubbliku.

Anke meta wieħed iħares lejn ir-record ta' Gvern Nazzjonalista dwar in- nies li appunta bħala diretturi jew bħala pożizzjonijiet ta' tmexxija fil- korpi u fil-boards tal-gvern, f'organizzazzjonijiet u f'entijiet li fuqhom kellu xi kontroll.

M'hemmx dubju li bl-aktar mod sistematiku u bl-aktar mod maħsub u kordinat, dawk li ma kienux jaqblu, jiġifieri li ma kenux ta' l-istess ideoloġija, li ma kienux ta' l-istess twemmin bħall-gvern tal- ġurnata - dak iż-żmien Gvern Nazzjonalista - u anke nies li kellhom l- istess ideoloġija tal-gvern tal-ġurnata imma li b'xi mod jew ieħor kienu rifsu xi kallijiet, ġew imwarrba konsistentement, bi pjan u b'loġika sħiħa minn kull pożizzjoni ta' responsabbilta'.

Billi jiġu hawn u jippontifikaw m'humiex se jimpressjonawna.

Mhux billi jridu jilagħbuha ta' nies li jridu li jkun hawn spazju għal kull min għandu xi sehem x'jagħti fil-pajjiż, indipendentement mit-twemmin tiegħu.

Dak huwa t-twemmin tagħna u aħna dan qegħdin inwettquh.

Ċertament li huma min-naħa tagħhom ma jagħmluhiex b'mod li jista' jassigura spazju għal kulħadd.

Jiena nisfida lil min irid - affarijiet bħal dawn mhux se noqogħdu nagħmluhom fil-gazzetti - li jagħmel analisi ta' l-appointments li saru taħt Gvern Nazzjonalista għall-boards u entijiet oħra, jagħmel analisi biex jara t-twemmin politiku ta' min ġie maħtur x'jista jkun; u jagħmel l- istess ħaġa għal min ġie maħtur taħt Gvern Laburista f'dawn l-aħħar disa' xhur.

Jien nagħmilha ċara li l-linja tagħna kienet dejjem li kull min għandu xi ħaġa x'jagħti; għax huwa kompetenti u għax għandu rieda tajba, għandu jiġu kkonsidrat u għandu jiġi mogħti - jekk hu kompetenti u jekk hu tajjeb - iċ-ċans li jipparteċipa magħna fil-ħolqien ta' pajjiż modern.

Dan jurih ir-record għax jekk wieħed jagħmel bilanċ ta' fejn huma l- kompetenzi tekniċi jsib li aħna għandna nies ta' kompetenzi tekniċi li t- twemmin politiku tagħhom ivarja min-naħa għal oħra u bla ebda problema ta' xejn dejjem ngħidu li l-aqwa għan tagħna huwa li tassew inkunu qed immexxu fl-interess tal-Maltin u ta' l-Għawdxin kollha.

Dawk il-Maltin u l- Għawdxin li għandhom rieda tajba u li għandhom kompetenza tajba aħna nqisuhom bħala nies validi u ndaħħluhom magħna fix-xogħol li jrid isir ħalli nibnu Malta ġdida u Malta moderna.

Madam Speaker, aħna hekk qed nagħmlu u nerġa' ngħid li jien nisfida analisi ta' dak li għamel il-Gvern Nazzjonalista ta' l-imgħoddi ma' dak li qiegħed jagħmel dan il-Gvern.

Analisi bħal din turi ċar li qed nimxu b'mod li huwa rett fl-interess tal- pajjiż kollu u qegħdin ngħaqqdu magħna lin-nies kollha li għandhom rieda tajba, f'sens li nimxu 'l quddiem u li nużaw il-kompetenzi kollha.

Din hi xi ħaġa li ta' min jisħaq fuqha għax bl-ebda mod m'hi l-intenzjoni tal-Gvern preżenti li bi tneħħija tal-liġi li għandna llum - u li qed inneħħuha - indaħħlu xi forma ta' monolitiżmu.

Anzi jiena nagħmilha ċara lid-diretturi u lin-nies l-oħra li nappuntaw li se nibqgħu għaddejjin bil- politika tagħna, minkejja l-kritika interna li jkolli.

Din nista' nagħmilha ċara u m'hemm l-ebda ħabi fuqha.

Jien ikolli kritika interna min- nies li mmilitaw magħna matul is-snin - u għadhom jimmilitaw magħna - li xi kultant qed inkunu liberali ż-żejjed, li nagħlqu għajnejna dwar il-fatt li nies li qed jgħinuna u għandhom kompetenza setgħu li fl-imgħoddi ma qablux - u anke llum ma jaqblux - politikament magħna.

Din hija pożizzjoni li fuqha I stand four square.

Sakemm in-nies li nitkellmu magħhom ikollhom dik il-kompetenza u jkunu b'rieda tajba lesti li jipparteċipaw f'dan ix- xogħol, aħna disposti li nagħtu ċans lill-Maltin u lill-Għawdxin kollha ta' rieda tajba biex jaħdmu magħna ħalli tabilħaqq nibnu l-viżjoni tagħna ta' kif għandhom isiru l-affarijiet.

Għalhekk imbagħad jiena ngħid li l-Gvern Nazzjonalista ta' qabel l-aħħar elezzjoni mexa b'mod insensat; għax kif mexa eskluda mir-responsabiltajiet u mit-tmexxija nies validi ħafna, li politikament ma jaqblux miegħu, imma li fil-linja tagħhom setgħu jagħtu ċertu sens ta' direzzjoni u setgħu jgħinuh, pero' minflok il-Gvern preċedenti telaq bir-riga ta' politika partiġjana u applikaha right across.

Din hija ħaġa, nerġa' ngħid, li aħna ddeterminati li ma nagħmlux.

Issa dan iwassalni biex nerġa' nirripeti l-argumenti tagħna għaliex naħsbu li l- Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni għandu jitħassar.

Sinjura President, ta min jgħid li dan huwa provvediment li, minkejja l- ossessjoni tal-Partit Nazzjonalista biex ikun Ewropew, ma jeżisti fl-ebda parti ta' l-Ewropa, lanqas fil-pajjiżi fejn hemm ċertu multi-partitiżmu u fejn taħdem il-logħba tal-koalizzjoni biex tingħata direzzjoni lill-pajjiż.

Jiġifieri lanqas f'dawn is-soċjetajiet ma jeżisti dan il-mekkaniżmu bizarre li bih l-Oppożizzjoni tingħata direttur tat-tmexxija fuq il- bordijiet prinċipali.

U ngħid għaliex il-prinċipju huwa bizarre.

Dan għaliex f'demokrazija parlamentari, speċjalment bħal tagħna - hawn qed nirrepeti l-argument u qed nagħmel tajjeb li nirrepetih għax tant smajt ripetizzjoni ta' argumenti storti, fl-opinjoni tiegħi, dawn l-aħħar gimgħa u nofs li ilna nsegwu dan id-dibattitu, li tajjeb nagħmel pass lura u nerġa' nħares lejn l-argumenti li żviluppajt fid-diskors tal-ftuħ ħalli nkunu ċari u diretti f'dak li qed nagħmlu u f'dak li qed ngħidu fuq x'inhuma r-regoli li, fl-opinjoni tagħna bihom titmexxa d-demokrazija parlamentari - id-demokrazijia parlamentari tisvolġi ruħha billi tnejn jew aktar partiti jiżviluppaw il-programmi tagħhom ta' tmexxija u l-viżjoni tagħhom għall-futur u anke jikkompetu fuq il-bażi tal-programmi tagħhom u fuq il-bażi tal-viżjoni tagħhom għall-futur ħalli jkunu jistgħu jġibu warajhom il-kunsens tal-maġġoranza tal-poplu.

Allura hemm bżonn li jkun hemm din il-kompetizzjoni ħalli l-poplu jkollu l-għażla u hemm bżonn ukoll li jkunu kkoltivati dawk il-parametri kollha li jippermettu mbagħad li min- naħa l-gvern imexxi imma min-naħa l-oħra l-oppożizzjoni tiżviluppa l- alternattiva tagħha.

L-argumenti ta' partitokrazija li jqumu huma argumenti li wieħed irid joqgħod attent minnhom - u għandu jagħtihom validita' - għax partitokrazija tfisser li minflok jiġi żviluppat dan l-element ta' kompetizzjoni bejn żewġ alternattivi vijabbli - alternattiva vijabbli waħda tkun fil-gvern u l-alternattiva vijabbli l-oħra tkun qed tiġi żviluppata fl-oppożizzjoni - tkun qed tiġi żviluppata sistema ta' tmexxija fejn ċerti gruppi ta' nies elitisti li jkunu jiġu minn xulxin jew li jafu lil xulxin jew li draw jaħdmu flimkien jew li jaqsmu min partit għal partit - jiġifieri jkunu dawn in-networks - ikunu imbagħad prevalenti fil-poter tagħhom u fl- influwenza tagħhom minn partit għal partit.

Permezz tal-partitokrazija jew tal-proċeduri li jwasslu għal partitokrazija jiġri li, għal min ikun fil-gvern u min ikun fl-oppożizzjoni, il-boundaries ta' bejniethom li għandhom x'jaqsmu ma' responsabbiltajiet ta' natura statali jiġu mxellfa u allura wieħed ma jkunx jaf eżattament min hu responsabbli għalxiex.

Per eżempju - mingħajr m'għandna għalfejn inħarsu lejn pajjiżi Ewropej pero' nħarsu lejn ċerti pajjiżi Latini Amerikani - l-elitisti ta' dawn il- pajjiżi, li żviluppaw permezz ta' arranġamenti fejn il-partiti jagħtu spalla lil xulxin, anke meta apparentement huma opposti għal xulxin, wasslu allura biex il-politika tibqa' stabli.

Veru stabli imma stabli wkoll għax staġnata, għax m'hemmx alternattiva vera u għax dak li jintqal fuq barra jkun effettivament diskors vojt u dan jiġri għaliex fil-prattika jkunu dawn l-elitisti tal-partitokrazija li jkunu qed jiddeterminaw politika li dejjem tibqa' l-istess.

Iva, jiena ngħid li dan huwa żvilupp mill-aktar anti- demokratiku għax ma jippermettix li jkun hemm tabilħaqq iċ-ċans ta' alternattiva vijabbli jew tnejn vijabbli.

Allura dik il-ħajja sħiħa u dak l-għan kbir ta' demokrazija, li fl-essenza tagħha hemm iċ-ċans li l- poplu jgħid li dan il-gvern m'huwiex tajjeb aktar għalina u jgħid ukoll li hemm bżonn ta' gvern alternattiv, jiġifieri jkun hemm gvern ieħor, jiġi meqrud għax ma jkunx hemm alternattiva vijabbli fis-sistema parlamentari u fis-sistema kostituzzjonali li tkun qed tiġi mħaddma f'ċertu żmien.

Imbagħad għalhekk iqumu l-fokolari ta' reżistenza li tkun extra- parlamentari u l-fokolari li jwasslu għal rewwixti fuq bażi reġjonali u ħafna drabi fuq bażi nazzjonali.

Jien hawn semmejt l-Amerka Latina għax hija eżempju klassiku ta' din il-ħaġa u għax minħabba din it-tip ta' partitokrazija ta' networks u ta' l-elite li jaħdmu bejniethom u li tiġi żviluppata matul is-snin, kull ċans ta' alternattiva jiġi verament storpjat.

M'iniex qed ngħid li bil-liġi li qed nabrogaw illum awtomatikament konna se nimxu it-triq kollha li mxew ċerti pajjiżi fl- Amerika Latina imma t-tendenza, it-toqol jew il-gravita' - fis-sens ta' gravity - hemm qiegħda.

Jien l-ewwel wieħed nemmen li din il-liġi li qed nabrogaw hija liġi fundamentalment ta' ħsara għall-mod kif għandhom isiru l- affarijiet.

Sinjura President, l-ewwelnett aħna nemmnu li l-oppożizzjoni għandu jkollha - dan konna anke ninsistuh aħna meta konna fl-oppożizzjoni - l- ispazju sħiħ tagħha biex tagħmel sorvelja u tagħmel monitoring ta' dak li jkun qed jagħmel il-gvern tal-ġurnata ħalli tkun tista' tiżviluppa l- kritika tagħha u ħalli tkun tista' wkoll imbagħad tiżviluppa l-alternattivi tagħha għall-programmi alternattivi tagħha.

Pero' dan l-ispazju ma jistax jiġi okkupat jekk fl-istess ħin l-oppożizzjoni jkollha responsabiltajiet ta' tmexxija taħt xi forma jew oħra.

Iktar 'il quddiem nikkwalifika dan li qed ngħid imma ħalli nibda bil-linji ġenerali.

Aħna nemmnu li la l- viżjoni tal-gvern ġiet sanzjonata u ġiet mogħtija konferma mill-poplu, allura għandu d-dmir li jmexxi.

Waqt li d-dmir ta' l-oppożizzjoni huwa li tissorvelja u timmoniterja dak li jkun qed jagħmel il-gvern, għandu jkollha l-mezzi kollha meħtieġa biex tkun tista' twettaq din is-sorvelja u dan il- monitoring.

Dan hu l-iktar essenzjali li għandu jsir f'demokrazija bħal tagħna, jiġifieri din it-tip ta' demokrazija għandha tiġi żviluppata.

Aħna għandna nassiguraw li lill-oppożizzjoni jingħatala l-ispazju kollu biex il-mezzi kollha jkunu available u biex anke tkun tista' tagħmel ix- xogħol tagħha, fejn min-naħa tissorvelja, timmoniterja u tikkritika u min- naħa l-oħra tibni, tfassal u ssaħħaħ l-alternattivi tagħha għat-tmexxija jew għal viżjoni li l-pajjiż ikollu quddiemu.

Dan konna ngħiduh meta konna fl-oppożizzjoni u qed inkomplu nsostnuh illum.

Nista' ngħid li ma kenitx koinċidenza li meta konna fl-oppożizzjoni rrifjutajna li nipparteċipaw taħt din il-liġi biex nibagħtu jew ninnominaw direttur tagħna.

Ċertament m'hijiex koinċidenza lanqas li l-liġi li għandna quddiemna llum qed tgħaddi fl-istess żmien li dan il-Parlament approva u mexxa 'l quddiem il-bill li bih l-uffiċċju ta' l-Awditur Ġenerali ingħata sura aktar sostanzjali u li jirrispondi direttament lill-Parlament.

Ukoll m'hijiex koinċidenza li fl-istess żmien se nkunu qed nipproċedu biex naħtru minnufih Awditur Ġenerali li jirrispondi direttament lill-Parlament taħt ir- regoli ġodda marbuta wkoll fil-qafas kostituzzjonali.

Ir-rikorrenza tagħna hija diretta, jiġifieri tibqa' għaddejja minn meta konna fl- oppożizzjoni għal meta qegħdin fil-gvern.

Iva, l-oppożizzjoni għandu jkollha spazju sħiħ biex tissorvelja u tagħmel il-monitoring tagħha u wkoll għandhom jingħatawlha mezzi biex tkun tista' twettaq dawn l-għanijiet.

Għalhekk fil-fatt aħna konna qbilna li nkunu parteċipi fil-bidliet li saru biex jitwaqqaf il-Public Accounts Committee - dak iż-żmien konna għadna fl-oppożizzjoni - u konna insistejna li fi ħdan il-Public Accounts Committee - u jien nemmen li għamilna tajjeb - il- miżuri li bihom jistgħu jitwettqu ċerti investigazzjonijiet u ċerta sorvelja, joriġinaw mhux biss b'maġġoranza imma wkoll bil-makkinarju ta' minoranza f'dak il-kumitat.

Hemmhekk aħna konna qbilna u konna nsistejna li għandu jkun hekk, fis-sens li l-Public Accounts Committe ikun immexxi minn membru ta' l-oppożizzjoni u konna nsistejna wkoll, nerġa' ngħid, li l- mekkaniżmu ta' investigazzjoni li jitlaq mill-Public Accounts Committee, anke tramite l-Awditur Ġenerali, jista' jiġi mobilizzat u jimxi 'l quddiem fuq bażi ta' minoranza tal-membri tal-Public Accounts Committee.

Ovvjament hemmhekk l-oppożizzjoni għandha triq sħiħa biex dak li taħseb li għandu jiġi mistqarr u dak li taħseb li għandu jiġi investigat tkun tista' titolbu u tesiġih bi dritt.

Jiġifieri dik hija ħaġa tajba u aħna naqblu magħha, pero' bl-ebda mod ma tagħmel lill-oppożizzjoni parteċipi fit- tmexxija tal-gvern, anzi tkun qed tagħtiha l-mekkaniżmu meħtieġ, nerġa' ngħid, biex tkun tista' tagħmel is-sorvelja u l-monitoring tagħha.

Sinjura President, l-argument dwar li jrid ikun hemm xi ħadd nominat mill- Kap ta' l-Oppożizzjoni biex iservi fuq il-bord tal-kumpannija jew fuq il- bord tal-korporazzjoni, apparti milli jiftaħ fuq il-possibbilta' ta' partitokrazija, fl-opinjoni tiegħi jiftah ukoll, jekk wieħed se jsegwi l- linja ta' ħsieb li toħroġ min din il-ħaġa, fuq il-punt li se tinħoloq struttura ta' tmexxija fejn ċertament wieħed mid-diretturi ma jkunx jista' jaqbel mal-linja li tkun qed timxi fuqha l-korporazzjoni jew kumpannija.

Għaliex?

Għax ma jkunx qed jiġi nnominat f'termini tal-kompetenza teknika tiegħu.

Iva, dan ikun qed jiġi nnominat f'termini tal-kompetenza teknika tiegħu imma bħala rappreżentant tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni u allura formalment dan għandu t-timbru fuqu jew għandu l-cachet fuqu li bilfors qiegħed jaqbel ma' sens ta' direzzjoni differenti minn tal-gvern tal- ġurnata.

Għalija dan huwa kontro-sens għax jekk inti qiegħed tinnomina bord li se jmexxi b'ċertu mod, dan il-bord irid ikun koerenti fih innifsu, jiġifieri ma jistax fih ikun hemm element li joħloq it-timbru ta' inkoerenza.

Allura anke hawn l-argument loġiku ta' kif isiru l-affarijiet ma jippermettix li tinnomina fuq bord ta' korporazzjoni xi ħadd, ipso facto min-nomina tiegħu, li ma jaqbilx jew li hemm ċans kbir li ma jaqbilx mad- direzzjoni li għandha tieħu dik il-korporazzjoni.

Nerġa' ngħid, kieku jiġi magħżul abbażi tal-kompetenza teknika tiegħu mill-gvern tal-ġurnata kieku m'hijiex problema, imma li jkun magħżul abbażi, nerġa ngħid, tal-fatt li huwa nnominat mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni tikkontradixxi l-koerenza li għandu jkollu bord ta' direzzjoni ta' tmexxija.

Fil-fatt il-prattika ta' dawn l-aħħar xhur turi diġa' din il-problema għax jekk wieħed jevalwa n- nies li ġew appuntati mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni preżenti taħt din il- liġi, bir-rispett kollu, ikolli ngħid li n-nomini ma sarux biss abbażi tal- kompetenza imma saru wkoll abbażi ta' nies li huma qrib tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni biex jagħtuh personalment l-affjatament ta' dak li jkun għaddej.

Ħaġa bħal din tista' titqies bħalha implimentazzjoni korretta tal- liġi imma imbagħad f'termini ta' koerenza fuq kif jitmexxa bord ta' korporazzjoni le.

Anzi din turi li minnufih l-impatt ta' nomini bħal dawn jattakka l-koerenza u s-sens ta' direzzjoni unita li suppost ikollha korporazzjoni fil-livell tal-bord tagħha.

Anke hawnhekk allura ma nistgħux aħna naqblu li, l-mod kif din il-liġi li qed nabrogaw tistruttura s-sens ta' tmexxija fuq livell ta' korporazzjoni, huwa aċċettabbli f'demokrazija li trid tkun trasparenti.

Jiena ngħid anzi li nomina bħal dik li qed tiġi proposta mhux iżżid it-trasparenza jew iżżid il-possibbilta' ta' trasparenza imma tnaqqasha, iċċajparha u timmina l-koerenza.

Madam Speaker, jiena diġa' għidt li nixtieq nagħmel kwalifika fuq dawn il- linji ġenerali għax huwa veru li hemm ċerti oqsma fit-tmexxija tal-pajjiż li wieħed jista' jitkellem dwarhom b'mod li għandu jkun hemm consensus nazzjonali.

Issa affarijiet bħal dawn m'humiex affarijiet li se jkunu awtomatikament ċari u m'humiex neċessarjament affarijiet li fuqhom se jkun hemm mill-bidunett qbil awtomatiku minn kulħadd li f'dan il-qasam jew f'dak il-qasam għandu jkun hemm jew jista' jkun hemm consensus nazzjonali dwaru.

Din hija xi ħaġa li tevolvi matul is-snin.

Meta għamilt l-ewwel ftuħ ta' dan id-dibattitu kont semmejt ċerti oqsma.

Jiena nemmen li, per eżempju, f'dak li għandu x'jaqsam mal-ħarsien tas-sigurta' tal-pajjiż għandu jkun hemm consensus nazzjonali għax din hija xi ħaġa li tmur 'il hinn mill-pika jew kompetizzjoni partiġjana.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ambjent nara spazju għall-consensus nazzjonali, speċjalment f'pajjiż bħal tagħna, fejn qed isir punt ta' kriżi strateġika l-użu tar-riżorsi ambjentali tagħna.

Ċertament ħafna pajjiżi Ewropej għandhom il-consensus fuq politika barranija li f'dan il-qasam, min-naħa tagħna, għadha ma teżistix u forsi trid tgħaddi ġenerazzjoni oħra biex jeżisti consensus fil-qasam ta' politika barranija, imma dawn l-oqsma jistgħu jiġġustifikaw li jkun hemm xi forma ta' ko-parteċipazzjoni bejn gvern u oppożizzjoni.

L-amministrazzjoni tal-qrati tidher li hija qasam ieħor fejn hija valida li jkun hemm ko- parteċipazzjoni fis-sorvelja li tkun qed issir.

Imma mbagħad nagħmilha ċara li min daħħal l-argument ta' korpi kostituzzjonali bħala elementi li jinnegaw l-argument tal-Gvern, assolutament tilef il-fil ta' l-argument.

Huwa kontro-sens li tgħid: Ara fl-Awtorita' tax-Xandir, per eżempju, hemm tnejn min-nies maħtura mill-oppożizzjoni, tnejn min-nies maħtura min-naħa tal-gvern u chairman li jekk jista' jkun ikun maqbul aħjar.

Dan huwa kontro-sens għax l-Awtorita' tax-Xandir u korpi kostituzzjonali oħra ma tistax tqishom bħala korpi li qegħdin hemm biex jesegwixxu xi forma ta' policy imma qegħdin hemm biex iservu ta' regolaturi fuq ċerti drittijiet mogħtija liċ-ċittadini kostituzzjonalment, id-drittijiet ta' ħajja, ta' għajxien, ta' mġiba u drittijiet ta' kif inżommu ruħna f'soċjeta' ċivili.

Allura assolutament m'hemmx qbil possibbli, m'hemmx paragun possibbli bejn il-korpi kostituzzjonali li bdew jissemmew matul id-dibattitu u l-aġenziji li tirriferi għalihom il-liġi li qegħdin nabrogaw.

Madam Speaker, il-loġika ta' dak li qed nagħmlu hija loġika li nkompli nisħaq fuqha għax it-tmexxija demokratika ta' pajjiżna tagħmilha aktar trasparenti, tagħmilha aktar ċara il-ħtieġa li gvern iwettaq il-mandat tiegħu - dejjem fil-limiti tal- Kostituzzjoni - u li oppożizzjoni għandu jkollha l-ispazju u l-mezzi biex tkun tista' tikkritika, tissorvelja, timmoniterja u fl-istess ħin tiżviluppa l-alternattivi tagħha.

F'dan il-qasam aħna nħossu li għandna nkunu ċari.

Il-liġi li qed nabrogaw mhux talli m'hemmx bżonnha imma talli ċċajpar l- eżerċizzju tad-demokrazija f'pajjiżna u nħossu li l-aktar ħaġa mportanti għandha tkun dik li ssaħħaħ, tassigura aktar spazju u mezzi għall- oppożizzjoni biex tkun tista' tissorvelja, tikkritika u tiżviluppa l- argumenti u l-alternattivi tagħha.

Din se tkun id-dispożizzjoni tagħna waqt li għal li ġej, wara li nkunu abrogajna din il-liġi, nibqgħu mexjin 'il quddiem.

F'dan il-Parlament diġa' ntqal - se nerġa' ngħidu jien illum - li dan il-Gvern, fl-informazzjoni li qed jagħti għall-mistoqsijiet li jsirulu, qed imur ħafna aktar 'l bogħod u ħafna aktar 'il hinn milli qatt mar il-Gvern Nazzjonalista qabel l-aħħar elezzjoni - anzi qed inkunu ddeterminati li anke jekk niġu akkużati li qed naħlu l-ħin tal-Parlament, nagħtu d-dettalji kollha li jkunu mitluba jew ikunu meħtieġa li jingħataw - għax hemm bżonn li t-trasparenza titwettaq fil-prattika billi niftħu dak li għandna xi ngħidu għall-iskrutinju tal-poplu u għall-iskrutinju ta' dan il- Parlament.

Madam Speaker, strettament kont nieqaf hawn fl-intervent tiegħi kieku kelli nindirizza ruħi għall-argumenti li jitqanqlu direttament minn din il-liġi, imma peress li matul id-dibattitu tqajmu diversi suġġetti oħra li servew lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni, fost oħrajn, biex jipprova joskura l-intenzjonijiet tal-Gvern u jpinġi stampa aktar wiesgħa, li l- affarijiet nazzjonalment dejjem qed jiswiedu, naħseb li huwa ġust li jien ukoll nirriferi għall-affarijiet li tqanqlu biex nagħti l-kummenti tiegħi wara kollox.

Issemmew suġġetti - dejjem min-naħa tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni, bl- istrateġija tiegħu li issa hija sorpassata u antikwata li jpinġi kollox b'ċerta pompożita' li ġġiegħlek taħseb li se jibdew jaqgħu l-kolonni madwarna jew li se jaqgħu s-soqfa wkoll, fis-sens li l-affarijiet kollha sejrin mill-ħażin għall-agħar - bħall-mod kif inbiddlet l-istruttura tat- taxxi fl-1 ta' Lulju ta' din is-sena; imbagħad ssemma l-mod kif il-Gvern mexxa 'l quddiem il-ħidma tiegħu biex iħares lill-konsumatur - anke dik għall-Kap ta' l-Oppożizzjoni u sħabu hija xi ħaġa li ddallam l-imħuħ.

Issemmiet, per eżempju, l-istorja tal-Public Broadcasting Services vis-a- vis il-Partit Nazzjonalista u vis-a-vis l-Awtorita' tax-Xandir.

Tqanqlu wkoll l-argumenti dwar Posta Ltd, qisu hemmhekk il-Gvern qiegħed, ta' kelb li hu, jigdem u jgħaffeġ lil kulħadd!

Issemmiet ukoll il-pożizzjoni ekonomika tal-pajjiż.

Issemmiet Malta u l-Unjoni Ewropea u tajjeb li fuq dawn il-ħafna dbabar suwed li kellna matul dan id-dibattitu mpinġija mill- kelliema ta' l-Oppożizzjoni nagħmel xi kummenti.

Għax wara kollox iż- żejjed kollu żejjed!

U ċerti affarijiet li ntqalu huma reminixxenti ta' nies li tant m'għandhomx sens ta' futur li biex jippruvaw jgħixu fil- preżent jirrepetu operazzjonijiet u retorika ta' l-imgħoddi, li ormai hija sorpassata, u mhux ta' l-imgħoddi riċenti imma l-imgħoddi li ilu ħafna.

Dik it-tip ta' syndrome hija syndrome ta' nies li biex ikomplu għaddejjin għal li ġej, tilfu mhux biss is-sens ta' direzzjoni imma tilfu wkoll il-mod kif jittekkiljaw il-preżent u allura huwa tajjeb li nagħmlu r-rimarki tagħna b'sens ta' viżjoni għall-futur u b'sens ta' realiżmu.

L-ewwelnett it-tneħħija tal-VAT u d-dħul ta' sistema ta' dazju u sisa ekwivalenti għal dak li kien hemm qabel l-1995 - m'iniex se nidħol fil-mod kollu kif wasalna ħalli ssir il-bidla - għamilniha b'konsultazzjoni ma' kull min ried jitkellem magħna.

Bl-aktar mod kwiet u kalm fil-pajjiż biddilna, kif wegħedna - ma kienx hemm il-queues u t-taħwid li kien hemm meta daħlet il-VAT, per eżempju, għalkemm veru li ħadna tmien xhur - mill- VAT għal sistema ta' dazju u sisa.

Aħna mill-bidunett għidna li l-fażi li kellha x'taqsam mad-dħul tat-taxxa kienet indirizzata ma' l-operaturi ekonomiċi, ħalli nkunu ċari magħhom u huma ċari magħna, dwar l- implikazzjonijiet tal-bidla li qed issir.

Imma għidna wkoll li din hija parti mill-fażi li rridu naħdmu fuqha għax imbagħad hemm ukoll il-fażi l- oħra li nipproteġu u nħarsu lill-konsumatur.

Għamilniha ċara li f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-impatt tal-bidla ta' taxxi, minn waħda għal oħra, konna nistennew li se jkun hemm ċerti prezzijiet li jogħlew marġinalment; konna nistennew li se jkun hemm prezzijiet ta' oġġetti u servizzi li se jibqgħu piu' o meno l-istess; u li se jkun hemm ukoll, mela le, lista sħiħa ta' prodotti u servizzi li għandhom jorħsu.

Aħna għidna li huwa neċessarju għall-pajjiż li meta ssir il-bidla, il-prezzijiet li għandhom jogħlew wieħed ikun jaf li għandhom jogħlew, il-prezzijiet li se jorħsu jorħsu u l-prezzijiet li se jibqgħu l- istess jibqgħu l-istess xejn aktar u xejn anqas.

Fejn prezzijiet għandhom jogħlew naċċettaw li għandhom jogħlew imma mbagħad fejn prezzijiet għandhom jorħsu aħna se nistennew li jorħsu.

Dan huwa proċess li għadu għaddej, proċess li għadna qed naħdmu fuqu, proċess li ma jispiċċax minn ġurnata għal oħra u proċess li jrid jgħaddi minn ċerti fażijiet, kif ninsabu għaddejjin minnhom.

Issa minkejja l-ħafna krib ta' kelliema ta' l-Oppożizzjoni, kemm f'dan il- Parlament u kemm barra minnu, għamilniha ċara man-negozjanti kollha li nqisuha bħala ħaġa raġonevoli li kull ċaqlieq ta' prezzijiet f'din il-fażi għandu jirrifletti biss il-bidla fit-taxxi.

Ma konniex qed inqisuha bħala ħaġa ġusta jew raġonevoli li bl-iskuża tal-bidla fit-taxxi wieħed jipprofitta ruħu biex jgħabbi l-prezzijiet jew biex ibiddel l-istruttura ta' prezzijiet fi ħdan ċerta product range jew inkella biex addirittura jaqbad u jżid il-prezzijiet.

Mela aħna għidna li hija fair mal-konsumatur u man-nazzjon li sseħħ il-bidla fil-prezzijiet meta tinbidel l-istruttura ta' taxxi, b'riżultat biss ta' l-impatt fuq kull prodott u kull servizz tal- bidla fit-taxxi, xejn aktar u xejn anqas.

Din bqajna u għadna ninsistu fuqha.

Għamilniha ċara wkoll li meta niġu biex niddefendu u nħarsu l-konsumatur f'perspettiva bħal din, bl-ebda mod ma ridna nadottaw il-metodoloġija li kien adotta l-Onor.

Fenech Adami matul is-snin fejn waħda mill-affarijiet li kien qal lill-konsumaturi kienet: Jekk prezz ma jogħġobkomx oqogħdu duru l-ħwienet wieħed wieħed!

Aħna għidna li ħaġa bħal din m'hijiex raġonevoli u allura mis-sors għandna nagħtu l-informazzjoni dwar liema huma l-prodotti u s-servizzi li se jorħsu u għaliex se jorħsu.

Lanqas ma ridna nadottaw il-pożizzjoni ta' l-Onor.

Fenech Adami u sħabu - semmieh ukoll f'dan id-dibattitu preċiżament - meta qal: "Ħa jogħlew il-prezzijiet!"

Din ma ridniex naċċettawha u m'aħniex qed naċċettawha u qed inwettqu strateġija li se tkun qed tagħti l-frott tagħha, diġa' bdiet tagħti l-frott tagħha u tkompli tagħti l-frott tagħha fiż-żmien li ġej biex nassiguraw li fejn m'għandhomx jogħlew il-prezzijiet ma jogħlewx.

Allura għidna ċar u tond li se naħdmu b'mod li l-Gvern se jipprovdi l-informazzjoni lill- konsumaturi billi jitkellem ċar, ikun lest jgħid: "Dan raħħas il- prezzijiet fuq dawn il-prodotti, sewwa għamel".

Imma trid tkun lest tgħid ukoll xi ħaġa oħra.

Konna lesti ngħiduha u se nibqgħu lesti li ngħiduha.

Fejn xi ħadd jgħolli l-prezz abbużivament - semmejna l-ismijiet, minn lifts għal fast food stores u għal affarijiet oħra wkoll - insemmu l- ismijiet ta' min jabbuża b'dan il-mod u ma nagħmel l-ebda apoloġija għall- fatt li mxejna b'dan il-mod.

Anqas u anqas nagħmel apoloġija meta wieħed jifli x'ġara f'pajjiżi oħra, li l-Oppożizzjoni Nazzjonalista tammira għax huma pajjiżi Ewropej, meta ġew biex idaħħlu t-taxxa tal-VAT, jiġifieri jibdlu minn sistema ta' taxxa għall-oħra.

Nista' nsemmi sensiela sħiħa ta' pajjiżi, l-Irlanda, il-Ġermanja, l-Ingilterra u l-Belġju.

X'għamlu dawn il- pajjiżi meta ġew iffaċċati bil-ħtieġa li jbiddlu minn struttura ta' taxxa għal struttura ta' taxxa oħra?

Għamlu eżattament kif għamilna aħna, jiġifieri kienu lesti li jirriklamaw, li jinformaw lill-konsumatur min qiegħed jabbuża, min qiegħed iraħħas, xi prodotti għandhom jorħsu u kemm għandhom jorħsu.

Jiena assolutament ma jimpressjonawni xejn l-argumenti ta' min jitkaża b'dak li qed nagħmlu, qisna qed nagħmlu xi ħaġa ta' barra minn hawn.

M'hi ta' barra minn hawn xejn għax hemm mudelli sħaħ ta' kif saru dawn l- affarijiet.

Anzi ħafna minn dawn il-pajjiżi għamlu ħaġa li aħna m'għamilnihex; għax għal tliet xhur, sitt xhur daħħlu sistema riġida ta' kontrolli fuq il-prezzijiet meta daħħlu xi ħaġa bħal din.

Aħna m'għamilniex hekk għax aħna qed niżguraw ruħna li fuq il-bażi ta' l- informazzjoni li nagħtu, tabilħaqq il-konsumatur jiġi nformat.

Huwa veru li f'xi wħud minn dawn il-pajjiżi s-sistema ta' informazzjoni tħaddmet permezz ta' għaqdiet u federazzjonijiet tal-konsumaturi - mhux kollha imma f'numru sostanzjali minnhom - imma hawn Malta għandna għaqdiet tal- konsumaturi li jistgħu jżommu għaddejja l-pressjoni ta' kif jinformaw?

Għandhom riżorsi?

Le, m'għandhomx.

Allura għalissa la ma jeżistux u sakemm jiżviluppaw - il-Gvern huwa impenjat li jgħin fl-iżvilupp ta' għaqdiet tal-konsumaturi validi u qawwija - il-Gvern daħal hu għal din il- ħaġa u qiegħed jieħu fuqu l-kampanja sħiħa ta' pubbliċita', ta' marketing meħtieġa, ħalli l-poplu jkun informat kif għandhom u kif suppost jitbiddlu l-prezzijiet.

Jekk kien hawn xi ħaġa li laqtitni f'dan id-dibattitu kienet id-disprezz li wera l-Kap ta' l-Oppożizzjoni għall-fatt li aħna, bħala partit, bħala nies involuti fil-politika minn din in-naħa tal-Kamra, qegħdin nagħtu direttament informazzjoni fuq prodotti speċifiċi.

Mid-dehra għall-Kap ta' l-Oppożizzjoni dawn huma affarijiet taħt id-dinjita' tiegħu li jikkonsidra, qisna qed nagħmlu xi ħaġa ultra vires, li m'għandhiex tkun, li jiena u sħabi nitkellmu fuq dak id-detergent, dak il-prodott tal-ħasil u dak is- sapun.

Le, skond il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, aħna l-politiċi dawk l- affarijiet m'għandniex insemmuhom għax dawk huma below our dignity.

Jien ngħid li attitudni bħal din terġa' tikkonferma kemm il-Kap ta' l- Oppożizzjoni u sħabu jgħixu mbiegħda mill-ħajja tal-poplu.

Min-naħa tiegħi u min-naħa ta' sħabi, akkost li jkollna d-disprezz tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni, aħna ddeterminati li ninteressaw ruħna fil-prodotti u s- servizzi li għandu bżonn juża l-poplu.

Il-prezz tagħhom jinteressana, il- mod kif qed jiġu servuti jinteressana u se nibqgħu nsusu u naħdmu fuq din il-ħaġa.

Issa m'iniex qed ngħid li l-isforzi tagħna qed jagħtu suċċess mija fil-mija.

Jien nista' ngħidlek li jċempluli nisa tad-dar u konsumaturi oħrajn biex jgħarrfuni fuq affarijiet li mhumiex mexjin tajjeb.

Nifhem li hemm oqsma fejn għadna ma nrexxilniex nagħmlu l-breakthrough biżżejjed ħalli niżguraw li s-sistema titħaddem tajjeb.

Nerġa' ngħid li dawn l-affarijiet ma jsirux mil-lum għal għada imma jsiru b'ċertu galbu u b'ċerta strateġija ta' kif jimxi proċess.

Allura s'issa l-aktar li kkonċentrajna kien l-ewwelnett li niżguraw li wieħed jillokalizza, ikun jaf x'inhuma eżattament il-prodotti maħdumin Malta li għandhom jorħsu u li qegħdin jorħsu - qed ninformaw lill-poplu li għandhom jorħsu u li qed jorħsu - imbagħad dorna wkoll fuq prodotti li huma importati mill-Unjoni Ewropea u minn barra l-Unjoni Ewropea fejn naqsilhom l-element ta' sisa.

Fejn qabel prodotti li kellhom il-levy u l-VAT issa baqgħu bil-levy u m'għandhomx sisa ekwivalenti għall-VAT, dawn għandhom jorħsu u għaddejjin minn proċess sħiħ fejn nidentifikaw dawn il-prodotti, ninformaw lill- pubbliku li għandhom jorħsu u nġibu direttament on the ground l- informazzjoni dwar kemm għandhom jorħsu.

It-tieni parti tal-proċess se tkun dik li ninformaw lill-konsumaturi kollha l-prezzijiet il-ġodda x'inhuma.

Mhux biss ngħidulhom li roħsu imma se ngħidulhom x'inhuwa l- prezz il-ġdid, li dak l-oġġett kien iqum tant u se jsir daqstant.

Dan ix- xogħol qed jitħejja u se nkunu qegħdin hitting the ground fix-xahar li ġej, għax dan huwa proċess li jrid isir b'ċertu galbu.

Imbagħad hemm oqsma oħra fejn beħsiebna nimxu 'l quddiem ħalli nieħdu action.

Jien naf li hemm rapporti sħaħ, per eżempju, ta' abbużi tal-cash registers fejn ma jingħatawx riċevuta.

Naf ukoll fejn ċerti postijiet tan- negozju - dawn f'minoranza imma hemm qegħdin - li qegħdin jabbużaw u jiċċarġjaw prezzijiet li mhux suppost jiċċarġjaw.

Meta jkun il-waqt se jkollna l-informazzjoni fuqhom u se nxandruhom ukoll.

Għandna budget sħiħ ta' riklamar li qiegħed hemm biex jipproteġi lill-konsumatur permezz tal- mezzi moderni tal-marketing, ta' l-informazzjoni u tal-pubbliċita'.

Min jitkaża b'dawn l-affarijiet se jaqa' fil-każa għax m'hu lest jagħmel xejn biex iħares lill-konsumatur.

Jien ngħid li f'dawn l-aħħar ġimgħat il- Partit Nazzjonalista b'dannu kbir għalih irnexxielu jassoċja ruħu ma' min għandu interess li togħla l-ħajja għax il-Gvern, il-Partit Laburista, spiċċa bħala l-uniku element f'dan il-pajjiż li b'mod trasparenti qed jinforma lill-konsumatur dwar id-drittijiet tiegħu u qed iħares lill- konsumatur.

Min-naħa l-oħra għandna l-Kap ta' l-Oppożizzjoni li minflok jagħmel stqarrijiet ċari, bla ambigwita' ta' xejn kontra min jipprova jgħolli l-prezzijiet, qed jitkellem qisu b'two-forked tongue fejn qisu qiegħed jinkoraġġixxi minn taħt li ma jkunx hemm ħarsien kontra l-għoli tal- prezzijiet.

Qisu reġa' mar fiż-żmien meta kien imur quddiem il-partitarji tiegħu u jgħid: "Ħa jogħlew il-prezzijiet!"

Dan ħażin għaliex l- Oppożizzjoni għandha tkun magħquda four square mal-Gvern f'ħidma ma taqta' xejn biex niżguraw li l-prezzijiet fil-pajjiż jirriflettu r-realta' u mhux qisu qed iwaddab il-ħatab fuq in-nar, kif ipprova jagħmel il-Kap ta' l- Oppożizzjoni fid-diskors li għamel proprju f'dan id-dibattitu .

Affarijiet bħal dawn jien ma nistax ma nikkundannahomx.

Nagħmilha ċara li dak li wegħedna tul il-kampanja elettorali tagħna, li nneħħu t-taxxa tal- VAT u li nħarsu lill-konsumatur, għamilnieh u se nibqgħu nagħmluh.

Aktar u aktar ngħid jien, għax waħda mill-oqsma li rridu nirriflettu fuqha f'dan il-qasam hija kif nistgħu nsaħħu l-konsumatur għax waħda mill-kritika li saret - u naħseb li hija ġġustifikata - hija li hemm bżonn ta' ħidma ħalli b'mod awtonomu mill-gvern il-konsumaturi jkollhom min jiddefendihom.

Jien naqbel ma' dan l-argument u naħseb li huwa argument tajjeb ħafna u allura rridu nirriflettu fuq kif nistgħu nistimulaw li għaqdiet tal- konsumaturi jkunu hemm b'saħħithom.

Issa se jgħiduli li hemm l-Att għall- Protezzjoni tal-Konsumatur.

Veru li hemm l-Att għall-Protezzjoni tal- Konsumatur, imma fir-realta' qiegħda tagħti frott biżżejjed biex ikun hemm għaqdiet sħaħ, organizzazzjoni sħiħa favur il-konsumatur?

Jistgħu jgħiduli wkoll li hemm ukoll l-Uffiċċju tal-Fair Trading maħsub biex iżomm l-iżbriga għad-difiża tal-konsumatur in terms ta' fair trading.

Veru, imma b'idejna fuq qalbna u, b'mod sinċier, hawn xi ħadd jemmen li dan l-Uffiċċju tal-Fair Trading qed jasal biżżejjed biex jiddefendi l-interess tal- konsumatur?

Jien ngħid li veru qed isir xi ħaġa li ma nistgħux naħarquha imma li ngħidu li issa għandna biżżejjed bastjuni li jiddefendu u jħarsu lill-konsumaturi ma nemminhiex.

Nemmen li fiż-żmien li ġej ir-riflessjoni l-kbira trid issir fuq kif nistgħu nistimulaw li jkun hemm għaqdiet tal- konsumatur li jkunu alimentati b'finanzi pubbliċi imma li jkunu awtonomi mill-gvern.

U forsi waħda mill-affarijiet li rridu naħsbu fiha hija kif nistgħu ngħinu lit-trade unions biex jiżviluppaw branka tagħhom li tkun impenjata għad-difiża tal-konsumatur.

Jekk neskludu l-Knisja, jekk neskludu l-partiti politiċi, jekk neskludu lill-gvern, l-għaqdiet kostitwiti li hemm li mhumiex tan-negozju li jistgħu b'xi mod jew ieħor ikollhom xi interess u xi impenn li jiddefendu lill-konsumatur naħseb jinstabu l-aktar fin-naħa tat-trade unions.

Allura hawnhekk forsi wieħed jirrifletti jekk nistgħux b'xi mod jew ieħor nimxu 'l quddiem ħalli naraw hemmx xi linkage li jista' jintrabat bejn ħidma trejdjunjonistika u ħidma għad-difiża tal-konsumatur f'dawn l-oqsma, speċjalment fejn l-interess tal- konsumatur jiġi difiż direttament meta jkollu xi problema ma' prodott jew servizz speċifiku u wkoll jiġi difiż b'mod ġenerali f'termini ta' kif titfassal politika sħiħa ta' ħarsien tal-konsumatur li fl-opinjoni tiegħi tintrabat ma' sistemi ta' pubbliċita' u ta' marketing li jkunu serji u li jkunu indirizzati b'mod professjonali.

Nagħlaq fuq dan is-suġġett u nerġa' ngħid li min-naħa tal-Gvern l-impenn tagħna huwa dak li nkunu ġusti ma' kulħadd.

Nemmnu li n-negozjant għandu jkollu l-profitt xieraq għal dak li jagħmel u nemmnu li l-konsumatur għandu jkollu l-ħarsien xieraq.

Nemmen ukoll li dan il-pajjiż huwa matur u ċivili biżżejjed biex b'mod trasparenti naslu għall-qbil li l-affarijiet għandhom isiru f'bilanċ dejjem għaddej bejn dawk l-interessi li huma xierqa, bilanċ dejjem għaddej għar-realta' ekonomika li jkollna madwarna.

Minkejja l-krib ta' l-Onor.

Fenech Adami u sħabu, minkejja l-pinzellati suwed li jgħaddu ma' kullimkien, minkejja r-retorika tagħhom tas-snin sittin u s-snin sebgħin, minkejja dawn l-affarijiet antikwati, jien nemmen li hawn maġġoranza sħiħa fil-pajjiż - u qed tikber - li taqbel li dan l-approach huwa l-approach li għandu jibqa' jkun validu u jsir dejjem aktar validu, approach modern, realistiku, prammatiku li b'mod konsenswali jiġġustifika kemm jista' jkun li anke meta ma naqblux fuq affarijiet importanti, f'dan in-nuqqas ta' qbil tagħna nipprovaw inżommu l- aħjar bilanċ għall-interessi ta' kulħadd, fejn ħadd ma jispiċċa imħolli barra u ħadd ma jispiċċa li dan qisu mhux pajjiżu.

Dan huwa l-impenn tagħna f'dan il-qasam u se jibqa' jkun hekk b'mod li tassew jagħti riżultati tajba għaż-żmien li ġej.

Ħalli niġi issa għall-punt ieħor li tqajjem fil-ġeremija tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni dwar kemm sejrin lura l-affarijiet taħt dan il-Gvern arroganti, skond hu, li ma jismax - l-istorja tal-PBS u l-Partit Nazzjonalista.

Dan ilma li għadda minn taħt il-pont imma tajjeb li nerġa' nagħmel ħaġa ċara fuq din.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' kif nemmen li għandhom jimxu l-istituzzjonijiet f'dan il-pajjiż, kemm jista' jkun nemmen li l-korpi tal-gvern, mhux l-inqas dawk involuti fix-xandir, għandhom jitħallew bl-awtonomija sħiħa tagħhom f'dak li għandu x'jaqsam ma' deċiżjonijiet ta' tmexxija.

Nassigura lil din il-Kamra li meta kien hemm il-kwestjoni tal-Partit Nazzjonalista u l-PBS, u mbagħad quddiem il-qrati, lanqas darba ma ċempilt lill-PBS u d-deċiżjonijiet li ttieħdu mill-bord tal- PBS kienu assolutament awtonomi, bir-responsabbilta' kollha tagħhom.

Kien hemm min qalli: Jekk inti responsabbli mill-PBS għaliex ma tindaħalx?

Jiena ngħid li argument bħal dan ifisser li jekk wieħed kellu jaċċetta li għandu jidħol fiha, irid jiddeċiedi jekk huwiex se jidħol fiha għal raġunijiet ta' tmexxija jew jew għal raġunijiet politiċi.

Allura meta qam l-argument bejn il-Partit Nazzjonalista u l-PBS, kont wieħed minn dawk ta' tendenza li jaħsbu li, kieku l-Onor.

Fenech Adami għamel mhux nofs siegħa jew siegħa fuq il-PBS imma għamel ħames sigħat jew sitta, kien jirnexxilu jkompli jdejjaq lil Malta kollha bih.

Jiġifieri politikament kien jaqbel li jagħmlu ħames sigħat jew sitta imma legalment fhimt li l-PBS kienu within their rights li jieħdu l-pożizzjoni li ħadu.

Allura kieku kelli nintervjeni fuq din il-ħaġa kont se nkun qed nintervjeni fuq bażi politika, fuq bażi li qed nieħu responsabbilta' politika li ngħid li l-PBS għandhom jagħmlu one way or the other għax hekk nemmen jien.

Din assolutament ma naqbilx magħha.

Ma naqbilx li għandu jkun hemm interventi ta' tip ta' direzzjoni politika li tkun daqshekk ċara għax malli tagħmel ħaġa bħal din, bir-raġun tal-PBS jew kwalunkwe istituzzjoni oħra se jibdew jiġu fuq każi oħra u jibdew jgħidu: Dik iddeċidejtha int ukoll!

Ma naħsibx li din hija l-proċedura moderna li għandna nsegwu f'dan il-pajjiż.

GĦandna nappuntaw bord ta' diretturi bir-responsabbilta' tagħhom, jieħdu d-deċiżjonijiet tagħhom, dejjem sakemm jirrispettaw il-liġi bl-ideat tagħhom, imbagħad jekk il- Gvern ikun insodisfatt b'dak li jagħmlu allura għandu l-option li jew jindaħal - u allura jkun qed jindaħal fuq bażi politika, ħaġa li gvern għandu joqgħod lura milli jagħmel - jew ibiddel il-bord ta' l-istituzzjoni konċernata.

Anke jekk wieħed jista' jikkritika politikament lill-Gvern Laburista li ma ndaħalx f'din il-ħaġa, nemmen li mxejt b'mod korrett li ħallejt is-sitwazzjoni tiżviluppa għax nemmen li min-naħa legali l-PBS kienu within their rights li jimxu kif imxew.

Kieku mbagħad, wara li ħarġet id-deċiżjoni tal-Qorti Kostituzjonali li nsistew li l-PBS tieħu ċerta miżura, il-PBS baqgħu jirrifjutaw li jkomplu mar-ruling tal-qorti allura hemmhekk kienu jkunu qegħdin imorru kontra l-linja tal-liġi u dik mhijiex aċċettabbli.

Imma sakemm kienu qegħdin fil-parametri tal-liġi, skond kif determinata mill-qorti, jien ħassejt u għadni nħoss - bir- responsabbilta' kollha qed ngħidha - li ma kellix għalfejn nintervjeni f'dik il-ħaġa, anke jekk setgħet kienet ta' ħsara politika għall-Gvern Laburista għax ippermettiet lill-Onor.

Fenech Adami u sħabu li jerġgħu jmorru għar-retorika ta' l-imgħoddi u mingħalihom jipprovaw juru lil dan il- Gvern bħala gvern li qed jipprova jgħaffiġhom u u jgħattanhom.

Fuq il-kwestjoni tar-riklamar li qegħdin nagħmlu dwar prezzijiet, hemmhekk ma qbiltx u nibqa' nagħmilha ċara li ma naqbilx mad-deċiżjoni ta' l-Awtorita' tax-Xanbdir li tinsisti li għax kien hemm riklami min-naħa tal- Gvern li tkellmu speċifikament fuq roħs fil-prezzijiet u servizzi, allura dan b'xi mod jiġġustifika xi forma ta' bilanċ biex in-naħa ta' l- Oppożizzjoni tkun tista' tgħid tagħha fuq il-prezzijiet.

Mingħajr ma nindaħal f'dak li tagħmel l-Awtorita' tax-Xandir, inħoss li għandi r- responsabbilta' ngħid li ma naqbilx ma' dik l-opinjoni, għax meta l-Gvern qed ixandar il-prezzijiet dan huwa parti minn politika nazzjonali anti- inflazzjonista u hija xi ħaġa fattwali li qed tirriżulta minn liġi li qed topera fil-pajjiż.

Meta l-Awtorita' tax-Xandir tgħid li hemm bżonn ta' bilanċ għal ħaġa bħal din, fl-opinjoni tiegħi qed tgħin il-momentum inflazzjonista fil-pajjiż - għax dejjem ikun hemm momentum inflazzjonista u momentum anti-inflazzjonista - li hija xi ħaġa perikoluża għal kwalunkwe korp pubbliku li jidher li qed jagħmilha u li jagħmilha, u t-tieni nett inħoss li li xi ħaġa fattwali li qed tiġi rrapportata fuq bażi ta' marketing, ta' sales, ta' pubbliċita', ma tistax tikkontesta l-validita' tagħha b'dan il-mod.

Din il-ħaġa għidtha pubblikament u nemmen li huwa fil- parametri tar-responsabbiltajiet tiegħi li meta jkun hemm xi ħaġa li ma naqbilx magħha vis-a-vis korp pubbliku jew korp li qed jirregola l- affarijiet tal-pubbliku, ngħidha pubblikament mingħajr ma nindaħal.

Nagħmilha ċara li bl-ebda mod ma ndħalt aktar imma għamiltha ċara kemm maċ- chairman ta' l-Awtorita' tax-Xandir kif ukoll pubblikament li l-mod kif qiegħda tiġi handled din il-ħaġa inqis li tmur kontra l-interess nazzjonali u mhijiex ġustifikata.

Madam Speaker, la qed nitkellmu fuq ix-xandir pubbliku u x-xandir in ġenerali l-aħħar punt li xtaqt nagħmel - kurjożament ma ssemmiex mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni - jittratta l-akkużi li kienu jagħmlulna li qegħdin nivvintaw problemi tekniċi biex ma nagħtux liċenzja lill-Partit Nazzjonalista meta jiġi biex jagħmel l-applikazzjoni tiegħu għat- television.

Jiena dejjem kont nidħak b'din il-ħaġa għax niftakar wieħed mill-aħħar dibattiti fuq it-television fil-kampanja elettorali li għaddiet fejn kien hemm il-ġurnalisti tal-Partit Nazzjonalista u kont għamiltilhom tbassira, li ovvjament huma ma kenux emmnu dak iż-żmien.

Kont għidtilhom li wara l-elezzjoni se jkun hemm Partit Nazzjonalista fl-oppożizzjoni li minnufih se jitlob ħalli jibda jxandar bit-television u awgurajtilhom li Gvern Laburista żgur se jagħtihom il-liċenzja u awgurajtilhom ukoll li t- television ikun ħafna iktar ta' suċċess milli hu l-istazzjon tar-radju tagħhom.

Imxejna fuq dik il-linja u tlaqna fuq dik it-triq.

Dawn l-aħħar xhur konna qegħdin naħdmu biex naraw x'soluzzjonijiet nistgħu nagħmlu għall- punt li kien hemm talba ġejja - għalkemm it-talba formali qatt ma saret ħlief fl-aħħar tliet ġimgħat jew erbgħa - ħalli jkun hemm iċ-ċans li l- Partit Nazzjonalista jkollu l-liċenzji tiegħu għax-xandir.

Iżda mhux hu biss, għax kien hemm talbiet oħra pendenti li l-Gvern preċedenti kien ħalla fuq il-mejda u injora kompletament.

Xi tliet ġimgħat ilu l-Gvern għadda lill-Awtorita' tax-Xandir erba' frekwenzi biex ikunu jistgħu jgħadduhom lill-Partit Nazzjonalista u lill- applikanti l-oħra biex ikunu jistgħu jwettqu l-ħolma tardiva tagħhom - fil- każ tan-Nazzjonalisti - ħalli jmexxu stazzjon tat-television.

Mill-ġdid nerġa' nawguralhom fuq dan il-proġett.

Waqt li nittama li jimxi 'l quddiem, ngħidilhom biex ma jħaddruhx wisq it-television, kif iħaddru r- radio station tagħhom, għax il-ħdura ma tinżilx tajjeb fi żmien modern.

Dan huwa parir li naf li mhumiex se jeħduh imma tajjeb li jkunu jafu li l- ħdura fil-mod kif isiru l-affarijiet mhijiex tajba għall-politika, anzi hija ħażina għall-politika.

Nagħmilha ċara wkoll li dan il-Gvern jemmen fil-liberalizzazzjoni tas-sistemi ta' xandir pubbliku.

Veru kellna pożizzjoni oħra fl-imgħoddi imma meta jgħaddi ż-żmien, meta jkunu inbidlu l- affarijiet u ċ-ċirkostanzi, inutli tibqa' tagħmel kif jagħmel il-Kap ta' l- Oppożizzjoni u tibqa' ankrat fl-imgħoddi.

Il-Partit Laburista, b'mod prammatiku, għalkemm dejjem marbut mal-prinċipji fundamentali soċjali u politiċi tiegħu, mexxa l-pożizzjoni li kellu 'l quddiem u wassal il-loġika tax-xandir safejn kellha tasal.

Aħna qegħdin ngħidu - għidnieh fil- manifest elettorali tagħna u nibqgħu ngħiduh - li nemmnu li kemm jista' jkun għandu jkun hemm liberalizzazzjoni sħiħa fil-qasam tar-radju u tat- televison, fejn il-kontrolli u l-brakes ikunu ta' l-istess tip bħal dawk li jeżistu fis-sistema tal-ġurnaliżmu miktub.

Nemmnu wkoll li x-xandir pubbliku għandu jitqies bħala asset nazzjonali li għandu jitmexxa fuq ċerti prinċipji ta' valuri nazzjonali u kemm jista' jkun ikun hemm bilanċ f'dak li jintqal f'kummentarji u aħbarijiet, imma dejjem bl-esiġenza li dak li jagħmel ix-xandir pubbliku jkun interessanti u ta' valur minnu nnifsu.

Nemmnu wkoll li waqt li n-naħa privata tat- television u tar-radju tkun regolata b'liġi li tixbah lill-press law, l- Awtorita' tax-Xandir innifisha tispiċċa responsabbli bħala bord eżekuttiv tas-sistema pubblika tax-xandir.

Din hija ħaġa li se naħdmu fuqha, se tkun abbinata f'white Paper, li nittama li toħroġ qabel l-aħħar tas-sena, u maħsuba biex nipprovaw innaqqsu l-isparpaljar ta' riżorsi li hemm fix- xandir.

Per eżempju dawn l-aħħar sentejn jew tlieta, l-Awtorita' tax- Xandir bdiet tiżviluppa sistema ta' broadcasting, riżorsi ta' studios u affarijiet oħra li nemmen li hemm bżonn ta' razzjonalizzar fuqhom.

Taħt l- esiġenzi finanzjarji li qed jaħdem fuqhom il-Gvern ma jistax ikun li min- naħa jkollna l-PBS għaddejja u min-naħa l-oħra PBS żgħira għaddejja taħt l- Awtorita' tax-Xandir.

Dan l-ispalpaljar ta' riżorsi ma nemminx li huwa tajjeb f'pajjiżna u l-pluraliżmu f'dan il-qasam m'għandux joħroġ mis-settur pubbliku imma għandu joħroġ mis-settur privat bil-kompetitzzjoni bejn stazzjonijiet privati tat-television u tar-radju li jkunu qegħdin jaħdmu f'sistema kompetittiva imma regolata.

Daqshekk kelli xi ngħid fuq il- kwestjonijiet li tqajmu mill-Oppożizzjoni matul dan id-dibattitu dwar ix- xandir.

Madam Speaker, bil-permess tiegħek nixtieq immur għal suġġett ieħor fejn is-swidija impinġija mill-Onor.

Fenech Adami u sħabu ma naqsitx.

Mill-ġdid ipprovaw juruna qisna xi nies despotiċi, li bl-arroganza sħiħa deħlin qisna Attila the Hun intajru l-irjus u nibqgħu nkissru u ngħaffġu kollox taħt saqajna, speċifikament fl-inċidenti u argumenti dwar Posta Ltd.

Qgħadt nisma' ċerti argumenti li tqanqlu min-naħa tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar dipartiment u kumpannija jew korporazzjoni.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni u sħabu qalulna: Mela ma tafux li fil-pajjiżi moderni kollha spiċċa l-konċett ta' dipartiment u kulħadd qed imur għal kumpannija jew korporazzjoni?

Mela ma tafux li meta għamilna Posta Ltd. ġibna konsulenza mill-Post Office Ingliża fejn kienu qed jagħmlu hekk u qalulna biex nagħmlu l-istess ħaġa?

Dażgur li naf li hawn din it-tendenza!

GĦall-informazzjoni tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni u sħabu professjonalment ilni nistudja dawn l-affarijiet għal dawn l-aħħar 25 sena u parti sostanzjali mit-teżi tad-dottorat tiegħi kienet tinvolvi l-mod kif jiġi strutturat il-gvern - jekk hux aħjar bħala dipartiment, jekk hux aħjar bħala korporazzjoni, jekk hux aħjar bħala bord, jekk hux aħjar bħala kumpannija, jekk hux aħjar bħala intrapriża soċjali - u naħseb li aware ħafna mill-argumenti li jitqanqlu dwar din il-ħaġa.

Nista' nsemmi mhux biss x'qalet l-IMF u x'qalu ċerti esperti Ewropej imma hemm ukoll corpus ta' ħsieb fl-Istati Uniti u anke f'pajjiżi bħall-Indja fuq din il-ħaġa.

GĦalhekk meta jiġi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni bis-soltu pompożita' tiegħu biex mingħalih jimpressjonani għax ma nafx x'qed jagħmlu pajjiżi oħra moderni, nibqa' ċass għax l-argumenti naħseb li nafhom aħjar minnu.

L-argument huwa x'inhi struttura effettiva biex tmexxi tip ta' funzjoni.

Hemm min jagħmel l-argumentazzjoni in terms of accountability.

Kif se nassiguraw accountability?

Per eżempju, wieħed mill-argumenti li anke aħna nħossuh f'dan il-Parlament huwa - u huwa rifless f'ċerti affariijiet li għidt ftit ilu vis a vis il-PBS - kif jista' ministru tal-gvern iqum hawnhekk jirrispondi għal bord ta' korporazzjoni jekk il-bord tal- korporazjoni u ċ-chairman tagħha jkunu telqu għat-triq tagħhom?

Wara kollox il-ministru m'għandux responsabbilta' eżekuttiva għalihom.

Fuq il- locus ta' accountablity hemm letteratura sħiħa kemm mil-lat legali, kemm mil-lat maniġerjali, kif ukoll mil-lat politiku.

Hemm ukoll konsiderazzjonijiet oħra.

Hemm imbagħad l-argumenti l-oħra dwar il-cost effectiveness ta' l-affarijiet.

Per eżempju, kif nistgħu nagħmlu distinzjoni bejn tip ta' attivita' tal-gvern li trendi li għandha l- income dieħel u tip ta' attivita' li għandha dħul li għal raġunijiet soċjali u għal raġunijiet politiċi ma jrendix?

X'inhi l-aħjar struttura f'każi bħal dawn?

Hemm min jgħid li struttura ta' kumpannija hija mportanti fis-sitwazzjoni li trendi ħalli tkun taf kemm deħlin flus għal dak li qed tipproduċi u xi spiża għandek u l-gvern at the end of the day ikun jaf fejn qiegħed bħala profit and loss.

Hemm min jgħid li dik l- istruttura trid tużaha anke f'sistemi li għalissa ma jrendux biex tagħmilhom irendu.

X'irrid infisser biha din?

L-IMF matul dawn l-aħħar snin - u l-World Bank qabel l-IMF - kienu jinsistu li ċerti attivitajiet tal-gvern jitpoġġew fuq bażi ta' korporazzjoni u ta' kumpannija biex jiżguraw li fejn is-servizzi mogħtija minn dawn il-korporazzjonijiet taħt sistema dipartimentali kienu ssussidjati, kienu rħas, allura l-pressjoni stess tal-fatt li dik il- korporazzjoni qed titlef il-flus bil-prezzijiet sussidjati twassal lill- gvern biex jibbilanċja l-affarijiet billi jgħolli l-prezzijiet u allura l- kumpannija jkun jista' jagħmilha self-financing.

Din hija xi ħaġa li ilhom jisħqu fuqha l-World Bank u l-IMF f'ħafna każi mhux biss ma' pajjiżi li qed jiżviluppaw imma anke ma' pajjiżi żviluppati.

Hemm argumenti sħaħ fil-Ġermanja fuq din il-ħaġa li ilhom għaddejjin żmien twil.

L-argument imbagħad bil-maqlub fejn kumpannija hija self-financing u fejn attivita' hija self-financing huwa faċli - agħmilha kumpannija, agħmilha korporazzjoni għax from a business point of view se jibbilanċja l-kotba - imma fejn imbagħad għandek korporazzjoni jew attivita' li hija ssussidjata bil-kbir x'tagħmel?

Nieħdu l-każ tal-Water Services Corporation u nafu li kellna dibattitu twil f'dan il-Parlament meta twaqqfet il-Water Services Corporation.

Jekk il-Water Services Corporation tagħmilha bħala dipartiment, is- sussidju ma jkunx jidher għax ikollok sempliċement block vote tal-gvern li qed jitwaddab fuq dak id-dipartiment li mbagħad jiġi maħdum through the line-item votes kif jiġu minfuqa dawk il-flus, waqt li d-dħul li tagħmel il- Water Services Corporation bħala dipartiment jidħol f'line-item vote ieħor tat-Teżor u allura waħda ma tikkombaċċjax ma' l-oħra.

Imma meta qed toħloq il-Water Services Corporation - jew korporazzjoni bħalha - tkun qed tqiegħda f'pożizzjoni li tkun taf id-dħul u l-ħruġ x'inhu u allura taf li se jkollok ċertu deficit u tista' anke tkun taf kemm hu s-sussidju li qed tagħti u allura tkun tista' tmur pass aktar 'il bogħod u tbiddel it-tariffi ħalli għallinqas iżżid id-dħul.

Dawn huma kollha argumenti li għandhom il- pros u l-cons tagħhom.

Mhuwiex veru li hemm xi consensus wieħed li jgħidlek: Għamel kollox kumpannija jew għamel kollox korporazzjoni jew għamel kollox dipartiment.

U għalhekk meta konna fl-oppożizzjoni konna għidna li rridu nagħtu ħarsa ġenerali lejn il-korporazzjonijiet u l- kumpanniji kollha li nħolqu matul dawn l-aħħar snin biex naraw kemm minnhom huwa ġustifikat li l-operat tagħhom isir b'mod u mhux b'mod ieħor.

Issa jien nifhem li jekk ikun hemm deċiżjoni li korporazzjoni ssir parti mill-public service mill-ġdid, allura hemmhekk se jkollok problema sħiħa ta' kif se terġa' tinnegozja l-gradi u kif se terġa' ddaħħal il-gradi biex ma jkunx hemm inġustizzji u biex ikun hemm fair play f'dak li jsir.

Veru, hija kkomplikata l-biċċa u wieħed irid jiddiskutiha u jinnegozjaha.

Imma li titlaq u tgħid li bilfors trid tkun kumpannija għax dak huwa l-mod modern kif għandhom isiru l-affarijiet, kif mingħalija qal il-Kap ta' l- Oppożizzjoni, huwa kontro-sens.

Huwa mod papaggallesk kif naraw l- affarijiet li ma jixraqx lil dan il-pajjiż.

Dan il-pajjiż jixraqlu li kull ħaġa li ssir, waqt li nkunu aware u nkunu nafu nagħrfu l-esperjenza moderna barra minn pajjiżna, fl-istess ħin inkunu nafu, jkollna l-galbu u jkollna s-sens li naġġustaw is-soluzzjonijiet ta' ħaddieħor għar-realta' tagħna.

U f'dan is-sens se nagħmel ir-rimarki tiegħi dwar Posta Ltd.

Ħalli nibda billi nerġa' nirrepeti dak li għidt kemm-il darba dwar il- garanzija sħiħa li qed nagħtu lill-ħaddiema kollha nvoluti f'Posta Ltd.

Madam Speaker, qegħdin niggarantulhom li m'humiex se jitilfu l-impjieg jew il-kondizzjonijiet attwali tagħhom.

Qed niggarantuhielhom din il-ħaġa.

U meta mbagħad jitqanqal l-argument li aħna b'xi mod partiġjan jew politiku ħdimniha li naqtgħu l-irjus ta' min ma jaqbilx magħna, jien ngħid li hija vilta' li tagħmel dan l-argument.

L-ewwelnett għax dawk li sofrew konsegwenzi dixxiplinarji ma kenux biss, jekk se nidħlu f'din il-miżura, nies ta' l-istess twemmin politiku tal-Partit Laburista imma kien hemm nies miż-żewġ naħat, minn naħa u minn oħra.

Imma l-punt m'huwiex dak.

Il-punt imur aktar 'il bogħod minn hekk.

Il-punt imur lejn x'pożizzjoni għandu jieħu l-gvern meta jiġi ffaċċat b'kumpannija li f'affari ta' sena sentejn, bi tmexxija skandaluża, tidħol għal skandlu li għandu x'jaqsam ma' kif sejra tibni l-kwartieri ġenerali tagħha u l-uffiċċji tagħha u tidħol għal spejjeż, għal negozjati, għal konkluzjonijiet u għal kuntratti li jinvolvu Lm1.9 miljun u minnu nniffsu dan il-proċess ivvizzjat waqqa' fuqu, u bir- raġun, il-kritika u l-kundanna ta' l-Awditur.

Fl-istess żmien rajna b'mod ċar mismanagement u nuqqas ta' kontroll right across the line matul is- sistema kollha.

U fit-tielet post imbagħad rajna l-iskandlu l-ieħor tal- kuntratt mal-Ġermanja li fetaħ lill-kumpannija għal losses tremendi.

Dawn it-tliet affarijiet ġraw f'temp ta' sena u nofs jew sentejn u jien nistaqsi: Liema shareholder f'kumpannija privata se jaċċetta li jżomm il- kumpannija tiegħu falluta kif inhi u jerġa' jippompja l-flus fiha u jerġa' jippompja r-riżorsi fiha u jibqa' jżomm l-istess top management?

Jien, bir-responsabilita' tiegħi u fuq il-kuxjenza tiegħi, qed ngħid li ninsab determinat li r-riżorsi tal-gvern, tal-poplu u tal-pajjiż niddefendihom qishom kienu shareholdings privati, qisu l-Gvern kien is- shareholder privat li qed jiddefendi l-interessi tiegħu.

U ma nagħmel l- ebda apoloġija għal din il-ħaġa għax inħoss li hekk għandna niddefendu r- riżorsi tal-poplu.

Għandna niddefenduhom b'mod li kieku kienu tagħna personali jew tal-familja tagħna nagħmlu l-istess ħaġa, xejn aktar u xejn anqas.

Għalhekk nerġa' ngħid li hija vilta' minn min jipprova jgħid li dak li sar f'Posta Ltd sar b'xi ħsieb partiġjan jew b'xi ħsieb ta' vendikazzjoni partiġjana għax assolutament m'huwiex il-każ.

Nerġa' ninsisti li hemm bżonn li jkun min ikun fil-gvern ikollu l-impenn li jiddefendi l-assi tal-pajjiż u tal-poplu qishom kienu l-assi tal-familja tiegħu, xejn aktar u xejn anqas.

Allura issa se ngħid fejn naraw li għandna naslu f'dak li għandu x'jaqsam ma' Posta Ltd.

Jien nemmen li l-ewwelnett m'għandniex nitilqu mill-punt ta' preġudizzju, kif qed tagħmel l-Oppożizzjoni, li bilfors hekk għax kullimkien isir hekk imma għandna naraw x'inhi l-aħjar struttura għal Posta Ltd.

Min-naħa tiegħi u min-naħa tal-Gvern, il-preferenza hi li Posta Ltd terġa' ssir dipartiment.

Għaliex?

Għax kemm damet dipartiment f'Posta Ltd ċertament ma kienx hemm il-problemi kbar ta' tmexxija li tqanqlu fis-sena u nofs jew sentejn li ilha topera.

Apparti mill-fatt imbagħad li jekk tħares lejn il-ħidma ta' Posta Ltd bħala xi ħaġa kummerċjali, tgħid: Dan huwa l-core business ta' Posta Ltd.

U tgħid: Bħala business core li qed taħdem fuqu, l-kumpannija x'futur għandu?

Xi prospetti għandha?

U meta tagħmel ċerti kalkoli, ċerti assessments u taqra r-rapporti, kif qrajthom jien, tasal għall-konklużjoni li l-core ta' Posta Ltd m'huwiex xi ħaġa li kummerċjalment jista' jqalla' l-flus u jagħmel il-profitti.

Jien nista' ngħid li ovvjament beħsiebna li fiż-żmien li ġej niddiskutu tajjeb mal-unions eżattament kif għandna naħdmu fil-futur u se nibqgħu miftuħin għal kull suġġeriment u għal kull proposta waqt li nżommu ċara l- preferenza tagħna.

Fl-istess ħin għadna ma bdejniex dawn id-diskussjonijiet għal raġuni waħda, li jien nixtieq li dawn ikunu bbażati fuq xi forma ta' projection ta' kif Posta Ltd se tevolvi bħala business, bħala xogħol, bħala dħul u bħala ħruġ matul is-snin li ġejjin.

Huwa tajjeb allura li d- diskussjonijiet jkunu ppernjati fuq xi ħaġa konkreta, fuq ix-xogħol li tista' tlaħħaq miegħu u li tista' tagħmel taħt il-kondizzjonijiet attwali fl-istat tas-soċjeta' tagħna.

Naħseb li minn hemm għandhom isiru l- affarijiet u mhux nitilqu mill-preġudizzji ta' dan u ta' l-ieħor.

Minn hemm għandna naħdmu u naħsbu x'inhi l-aħjar struttura u l-aħjar soluzzjoni għal din il-problema oħra kbira li ħalla warajh il-Gvern Nazzjonalista bin- non-kuranza u bl-indifferenza tiegħu lejn kif imexxi l-assi tal-poplu.

Fil- ħsieb tagħna, fil-ħsieb tiegħi ċertament, li dipartiment forsi jkun l-aħjar struttura, imma hemm twist issa.

Hemm dettall ġdid li wieħed irid jirrifletti fuqu wkoll.

Fost oħrajn, wieħed mill-banek il-kbar ta' Malta għamel proposta biex jixtri Posta Ltd.

Forsi tgħid: Imma dan jikkontradixxi l-argument li għandu jsir dipartiment.

Ma naħsibx.

L-argument ta' dan il-bank huwa li Posta Ltd, bl-assi u bil-branch offices li għandha ma' Malta u Għawdex, tista' toffri sinerġija max-xogħol li jagħmel dan il-bank.

Allura l-bank konċerant qiegħed joffri li jieħu l-assi kollha tal-Posta, jieħu l- impjegati kollha tal-Posta u, ovvajment b'diskussjonijiet mal-Gvern u mal- unions, jinkwadra kollox fis-sistema tiegħu biex ikun jista' joffri aktar servizzi.

Din hija proposta immaġinattiva ħafna li ma nistgħux niskartaw u m'aħniex se niskartaw - ċertament din trid tiġi diskussa mal-unions - imma ngħid jien lanqas ma tikkontradixxi dak li għadni kemm għidt dwar jekk il-Posta għandhiex taħdem aħjar bħala kumpannija jew bħala dipartiment.

Għaliex?

Għax il-proposta li qed jagħmel dan il-bank, ċerti kondizzjonijiet għan-negozjati li jrid jibda minnhom, fl-opinjoni tiegħi, jinnegaw il-possibilita' li Posta Ltd bħala kumpannija tista' tibqa' ħajja waħedha.

Dawn il-proposti li qed jagħmel il-bank donnhom jindikaw li biex Posta Ltd jew is-sistemi tal-posta joperaw b'mod li jkun vijabbli kummerċjalment - apparti minn ċerti kondizzjonijiet dwar żidiet fil-pagi, eċċ, apparti minn ċerti kondizzjonijiet dwar kemm jiġi costed is-servizz li jieħu l-gvern minn Posta Ltd - Posta Ltd bħala kumpannija trid tkun parti minn sistema aktar wiesgħa li qed tuża s-servizzi tagħha biex tieħu gwadann over and above.

Dawn huma kollha konċetti li wieħed għad irid jiddiskuti u dawn id-diskussjonijiet se nagħmluhom mingħajr ħabi ta' xejn mal-unions konċernati, dejjem fil-qafas ta' garanzija lill-impjegati u l- ħaddiema kollha ta' Posta Ltd.

Semmejt dawn l-affarijiet biex inkunu preċiżi fuq din il-ħaġa.

Huwa tajjeb li wieħed iqis li l-Oppożizzjoni trid tikkritika imma ċerti battutti ta' retorika li huma esaġerati, speċjalment mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u sħabu, qed iservu biex joħolqu duħħan u biex joħolqu inkwiet ta' xejn b'xejn, meta m'għandux għalfejn ikun hemm inkwiet.

Irridu nħarsu lejn problema bħal din b'mod kalm, b'mod ċivili u b'sens wieħed, b'sens li nistaqsu: X'inhi l-aħjar soluzzjoni għall-problema li għandna quddiemna?

U dan nagħmluh billi nħarsu lejn it-toroq kollha available mingħajr preġudizzju u mingħajr statements bombastiċi, bħal dawk li sar jiddiletta bihom, jiddispjaċini ngħid, l-Onor.

Eddie Fenech Adami.

Nixtieq nikkummenta daqsxejn ukoll dwar l-istaġnar li ħalla warajh il-Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Issa qed joħroġ ċar li l-poplu ddeċieda kif iddeċieda fl-aħħar elezzjoni għax fehem li kien hemm wisq bużullotti għaddejjin.

Dawn il-bużullotti kienu maħsuba mill-Onor.

Fenech Adami u sħabu l-ministri fil-gvern biex jilludu lin-nies u jaħbu r-realta'.

Matul il-perijodu ta' sentejn jew aktar, anke fuq il-lat ekonomiku, is-sentimenti li kienu qegħdin jipproġettaw kienu kastelli fuq ir-ramel.

Il-poplu m'huwiex mazzun u nduna b'din il-ħaġa u allura ried li jkun hemm alternattiva għat-tmexxija Nazzjonalista li tgħid x'inhi ir-realta' u tiffaċċa r-realta' kif inhi.

U dan hu li qed nagħmlu aħna.

Qed naffaċċaw ir-realta' kif inhi, qed ngħidu l-affarijiet kif inhuma u qed nieħdu l-miżuri meħtieġa ħalli nbiddlu l- istaġnar li kienu qed iħallu warajhom in-Nazzjonalisti.

Għalhekk għamlu l- elezzjoni meta għamluha.

Jirriżulta ċar li kienu qed jippikkjaw tajjeb - ħaġa li ma qaluhiex lill-poplu - is-sinjali ekonomiċi u soċjali li kienu qed jirriflettu li, minkejja l-ippompjar ta' deficits kbar pubbliċi, minkejja l-consumer spending li kienu qed jiġġeneraw billi jiftħu idejhom b'dannu mbagħad għall-istabilita' finanzjarja tal-pajjiż, il-poplu beda jinduna li kienu qed jaħdmu fuq kondizzjoni ta' staġnar.

GĦalhekk in- Nazzjonalisti riedu jagħmlu elezzjoni bikrija imma l-poplu wrihom li kien diġa' fehem l-affarijiet.

Jien għalhekk nieħu din l-okkażjoni biex ngħid li bħalissa mexjin b'sens ta' viżjoni u f'sens ta' direzzjoni li rridu tassew indaħħlu s-serjeta' meħtieġa fit-tmexxija tal-pajjiż u se nagħmlu dan billi ngħidu l-verita' u nagħmlu dak li għandu jsir, mhux b'sens ta' impożizzjoni imma b'sens ta' diskussjoni u ta' konsultazzjoni.

Imbagħad il-Gvern, iva, irid jiddeċiedi f'sens li kulħadd jifhem lejn fejn inkunu qegħdin nindirizzaw id-deċiżjoni tagħna.

Fiż-żmien li ġej se nkunu qegħdin inwettqu diskussjonijiet serji u sħaħ mal-Kunsill tat-Tarzna, mal-General Workers' Union u mal-ħaddiema kollha tat-Tarzna - dan hu importanti wkoll - biex nimxu 'l quddiem fuq soluzzjoni għall-problema li issa laħqet dimensjoniijiet ta' gravita' nazzjonali.

Minkejja li nifhem li dak li se nipproponu jista' jidher iebes u diffiċli għal bosta nies, nemmen li għax se nkunu qegħdin ngħidu l- verita' u se nkunu qegħdin naħdmu fl-aħjar interess ta' dawk kollha nvoluti - m'għandix dubju li min-naħa ta' l-Oppożizzjoni Nazzjonalista se jkun hemm it-tniggiż, il-miżinterpretazzjoni u t-tbagħbis bl-iswed ma' kullimkien - se nkunu qegħdin inwettqu xi ħaġa li hija ta' l-akbar ġid għall-pajjiż tagħna u se nkunu qed nagħmlu l-istess ħaġa f'dak li għandu x'jaqsam mar- relazzjonijiet bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Sieħbi, l-Onor.

George Vella, dalgħodu kellu okkażjoni jindika sew x'qed nagħmlu, lejn fejn sejrin u kif se nimxu.

Nerġa' ngħid, kif qal hu, li dan il-ħafna diskors min-naħa tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni li issa bl-Agenda 2000 se jinbidel xi ħaġa fl-Unjoni Ewropea huwa kollu diskors vojt.

Aħna nemmnu li l-Unjoni Ewropea qed tagħmel xogħol kbir u importanti f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-integrazzjoni Ewropea u mas-sistemi ta' żvilupp fl-Ewropa fil-qasam soċjali u fil-qasam ekonomiku, pero' għadna nsostnu t-twemmin tagħna li Malta għandu jkollha l-aktar relazzjoni qrib ma' l-Unjoni Ewropea mingħajr ma tkun membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea.

Ninsabu ddeterminati li nimxu f'din it-triq bil-konklużjoni ta' ftehim ma' l-Unjoni Ewropea għal kummerċ ħieles bejnietna u anke għal forom ta' koperazzjoni politika u soċjali li tagħmel sens kemm għalihom u kemm għalina.

Jien nemmen li mexjin tajjeb f'din it-triq u se nkomplu nsostnu dawn l-affarijiet imma dan kollu jrid jaqa' f'fasla waħda.

Irid jidħol fil-fasla li tlaqt biha jien u li semmejt aktar kmieni, dik li jkollna serjeta' fit-tmexxija u li ma tkunx l- attitudni tagħna li b'xi mod jew ieħor nidħku bil-poplu, kif għamel, fl- opinjoni tiegħi, l-Onor.

Fenech Adami għal snin twal.

Hu daħak bil-poplu għax ma qallux il-verita'.

Qallu l-verita' jew parti mill-verita' li ħaseb li kienet easy li tagħmel, li tidher popolari u li tidher sabiħ.

Aħna rridu nkunu popolari ċertament imma rridu wkoll inkunu nies serji f'dak li nagħmlu.

Jien nemmen li dan il-Gvern qiegħed jagħti xiehda li qiegħed jagħmel mill- aħjar tiegħu biex jimpenja ruħu b'serjeta' fit-tmexxija biex nilħqu dak li veru nemmnu fih, li noħolqu minn pajjiżna pajjiż modern.

Pajjiż modern ma toħolqux sempliċement billi tgħid li se tidħol fl-Unjoni Ewropea biex issir modern bħall-Ewropej.

Dik hija politika ta' min jaf biss jixximmjotta u m'għandux ideat sħaħ ta' kif imexxi.

Aħna nemmnu li rridu nsiru moderni bil-mod li jixraq lil pajjiżna, dak li li niflu bil-galbu l-esperjenzi ta' ħaddieħor u nkabbru r-rabtiet tagħna ma' ħaddieħor, speċjalment l-Ewropa, l- Unjoni Ewropea u l-pajjiżi tal-Mediterran b'ħidma li ma taqta' xejn fil- livelli kollha ta' din is-soċjeta' tagħna.

B'hekk inkunu nistgħu nimmodernizzaw l-istrutturi ta' mġiba u ta' tmexxija, id-dixxiplina u s- serjeta' li biha nagħmlu affarijiet.

Allura jiena nemmen ukoll li l- proposta tagħna biex nabrogaw l-Opposition Nominees Act huwa pass ieħor f'sens li tassew noħolqu f'pajjiżna l-klima fejn ikollna demokrazija li tiffunzjona b'mod trasparenti u wkoll serjeta' fit-tmexxija fil-livelli kollha tal-gvern u tas-soċjeta'.

Grazzi, Madam Speaker.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex iħassar l-Att Dwar Nomini mill-Oppożizzjoni" jkun moqri t- Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MADAM SPEAKER: Skond il-ftehim milħuq fil-laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra li saret fid-29 ta' Lulju, 1997 din il-votazzjoni għandha tittieħed fil-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol.

Issa l-Kamra tirrisolvi ruħha f'Kumitat biex tiddiskuti l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

Fil-11.10 a.m. id-dibattitu fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni ġie nterrott u baqa' aġġornat.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IPPJANAR TA' L-IŻVILUPP

DEVELOPMENT PLANNING (AMENDMENT) BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

Klawsola 2 - Emenda ta' l-artikolu 2 ta' l-Att prinċipali.

Clause 2 - Amendment of section 2 of the principal Act.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, għal klawsola 2 għandi din l-emenda:

"A" Minflok it-tifsira ta' "kondizzjonijiet" fil-paragrafu (a) tal- klawsola 2, għandha tidħol it-tifsira li ġejja:

""kondizzjonijiet" tfisser kondizzjonijiet ġenerali applikabbli mill- Awtorita' dwar applikazzjonijiet u dwar l-ipproċessar tagħhom, u ma tinkludix kondizzjonijiet partikolari marbutin mal-ħruġ ta' permess partikolari;".

"A" For the definition of "conditions" in paragraph (a) of clause 2, there shall be inserted the following definition:

""conditions" means general conditions applied by the Authority in respect of applications and in respect of their processing, but does not include particular conditions tied to the issue of a particular permit;".

Qegħdin nipproponu din l-emenda għax ħassejna li għandna niddistingwu bejn kondizzjonijiet ġenerali u kondizzjonijiet partikolari, jiġifieri dawk il- kondizzjonijiet li jiġu imposti mill-Planning Authority jew inkella mid- DCC.

Sur President, għidtha kemm-il darba li dan l-abbozz ta' liġi tressaq quddiem dan il-Parlament sabiex nibdlu dak li hemm bżonn.

Wara kollox l- iskop ta' l-istadju tal-Kumitat huwa li ngħarblu abbozz ta' liġi u fejn inħossu li għandna nemendaw xi ħaġa nemendawha.

GĦalhekk jien ħassejt li paragrafu (a), kif propost fi klawsola 2, għandu jiġi mibdul għax kif inhu jista' jiġi interpretat ħażin u għalhekk għamilt distinzjoni bejn kondizzjonijiet ġenerali, li jiġu applikati mill-Planning Authority u mid- DCC meta jieħdu d-deċiżjonijiet tagħhom, u l-kondizzjonijiet partikolari - il-ministru żgur li mhux se jkollu x'jaqsam ma' dawn it-tip ta' kondizzjonijiet - jiġifieri dawk il-kondizzjonijiet li jsiru għal xi applikazzjoni speċifika.

Imbagħad f'subparagrafu (b), dejjem kif propost fi klawsola 2, qed indaħħlu l-konċett li jkun hemm il-kumitat ta' l-utenti - dan il-kumitat ikun iħaddan fih rappreżentanti ta' għaqdiet nazzjonali magħrufa - biex filwaqt li jagħmel ċerta sorveljanza fuq l-operat tal-Planning Authority, ikollu wkoll id-dover li jiġbed l-attenzjoni, jikkritika u anke jissuġġerixxi lill-ministru x'għandu jsir.

Aħna fassalna dan is- subparagrafu b'mod li l-kumitat ta' l-utenti ma jkunx jista' jindaħal lill- Planning Authority imma jkun jista' biss jgħaddilha r-rimarki u r- rakkmandazzjonijiet tiegħu.

Sur President, ta' min jgħid ukoll li f'subparagrafu (ċ), dejjem kif propost fi klawsola 2, qegħdin indaħħlu l-konċett ta' "xogħlijiet eżenti".

Dawn huma dawk l-affarijiet li jidhru fil-general development order.

GĦalhekk hawn qegħdin ngħidu li:

""xogħlijiet eżenti" tfisser kull xogħol jew żvilupp li ma jkunx jeħtieġ permess għall-iżvilupp taħt it-Taqsima IV ta' dan l-Att:".

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Francis Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jiġifieri qed nifhem sew li l-emenda li ppropona l-Onor.

Vella saret minħabba r-rabta li għandha ma' klawsola 3, liema klawsola titratta dwar dawk il-kondizzjonijiet li jiġu approvati mill- gvern, u li dawn il-kondizzjonijiet japplikaw għal kategorija sħiħa ta' applikazzjonijiet?

Din l-emenda hija pożittiva għax tispeċifika l- kondizzjonijiet b'mod ġenerali.

MR CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Fil-fatt l-Onor.

Zammit Dimech qed jifhem tajjeb.

Jien qed nipproponi din l-emenda sabiex nagħmilha ċara li l-allegat kontroll tal-ministru, li n-naħa l-oħra tant beżgħet minnu - issa jien nista' nassigura lin-naħa l-oħra li ma kien hemm l-ebda ħsieb li jkun hemm din it-tip ta' intenzjoni - mhux se jiġi applikat fuq xi kondizzjoni partikolari li d-DCC jew il-Planning Authority jogħġobha tagħmel għal xi applikazzjoni.

Kull applikazzjoni li ssir lill-Planning Authority jkollha l-kondizzjonijiet partikolari tagħha u finalment hija din l-awtorita' li trid tieħu d-deċiżjonijiet.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda kif imressqa u moqrija mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "A" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 2 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 2, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 3 - Emenda ta' l-artikolu 5 ta' l-Att prinċipali.

Clause 3 - Amendment of section 5 of the principal Act.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, għal klawsola 3 għandi din l-emenda:

"B" Il-klawsola 3 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) minflok il-kliem "li twassal għalihom u l-manutenzjoni tagħhom, wara dawn jiġu approvati mill-Gvern" fil-paragrafu (a) li hemm fil- paragrafu (b) tal-klawsola 3, għandhom jidħlu l-kliem "li twassal għalihom, u l-manutenzjoni tagħhom wara li dawn jiġu approvati mill- Gvern";

(b) minflok il-paragrafu (e) tagħha għandu jidħol il-paragrafu li ġej:

"(e) fis-subartikolu (4) tiegħu:

(i) minflok il-kliem "l-Awtorita' tista' tiddelega" għandhom jidħlu l-kliem "l-Awtorita' tista', bl-approvazzjoni tal-Ministru, tiddelega"; u

(ii) u minnufih wara l-kliem "li jidhrilha xierqa." għandhom jidħlu l-kliem "Avviż ta' kull delega bħal dik għandu jiġi ppubblikat fil- Gazzetta."; u".

"B" Clause 3 shall be amended as follows:

(a) for the words "conducive thereto and the maintenance thereof, following then approval by Government", in paragraph (a) in paragraph (b) of clause 3, there shall be substituted the words "conducive thereto, and the maintenance thereof following their approval by Government";

(b) for paragraph (e) there shall be substituted the following:

"(e) in subsection (4) thereof:

(i) for the words "the Authority may delegate" there shall be substituted the words "the Authority may, with the approval of the Minister, delegate"; and

(ii) immediately after the words "as it may deem appropriate." there shall be added the words "Notice of any such delegation shall be published in the Gazette."; and".

L-ewwelnett ta' min jgħid li artiklu 5 ta' l-Att prinċipali jitratta dwar il-funzjoni ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u fil-fatt subartiklu (1) ta' l- istess artiklu jgħid:

"L-Awtorita' jkollha bħala funzjonijiet tagħha l-promozzjoni ta' żvilupp tajjeb ta' l-art, sew fis-settur pubbliku kemm f'dak privat, u l-kontroll ta' dak l-iżvilupp skond policies u pjanijiet approvati.".

Mr Chairman, kif kelli l-okkażjoni li ngħid waqt l-istadju tat-Tieni Qari, jien skoprejt li hemm ħafna diżgwid u nuqqas ta' qbil bejn il- Planning Authority, il-Kamra tal-Periti u ċerti entitajiet f'dawk li huma policies u pjanijiet approvati.

Fil-fatt l-ilment prinċipali huwa li għalkemm il-periti jiġu informati permezz tal-policies li jintbagħtulhom, dawn ma jkunux au courant b'dak li jkun qed jiġri għax dawn il-policies tant huma sparpaljati u mxerrdin 'l hemm u 'l hawn li ġieli jitbiddlu waqt li jkun għad hemm xi applikazzjonijiet li jkunu għadhom f'nofs il-proċess.

GĦalhekk inħasset il-ħtieġa li l-policies u l-kondizzjonijiet ġenerali jiġu miftehma.

Fil-fatt ta' min jgħid li, minkejja x-xogħol kollu li kelli meta kien hemm il-kwestjoni tal-compliance certificate, laqqajt flimkien il-Planning Authority u l-Kamra tal-Periti biex jiftehmu bejniethom għax wara kollox huma l-periti li jridu jagħmlu dawn id-deċiżjonijiet.

Jien m'iniex xi espert tekniku u għalhekk m'iniex f'pożizzjoni li ngħid jekk il-Planning Authority ħaditx deċiżjoni tajba jew ħażina, pero' meta wieħed jara li din id-deċiżjoni ma ġietx imsarrfa f'effiċjenza, minħabba li ħafna drabi l- periti jinterpretaw l-affarijiet b'mod differenti, il-fallout qed ikun li n- nies mhux qed jinqdew.

GĦalhekk fl-opinjoni tiegħi l-ministru għandu jorbot l-interessi differenti flimkien ħalli finalment ikun hemm approvazzjoni - issa hawnhekk m'iniex se noqgħod nidħol f'dan l-argument - u mhux kif iqum filgħodu jifformula policy u jordna li din tiġi fformulata, kif qalu xi wħud.

Bħalma spjegajt fl-istadju tat-Tieni Qari, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar se jibqgħalha d-dritt li tagħmel il-policies hi pero' dawn iridu jiġu approvati mill-ministru.

Din wieħed għandu jifhimha għax wara kollox, meta jiġu mfassla xi structure plan jew local plans, dawn l-ewwel ikunu jridu jiġu approvati mill-Kabinett u wieħed ikun irid jara li dawn ikunu qed jirriflettu l-policies tal-gvern tal-ġurnata.

Iktar u iktar imbagħad meta qed ngħidu li rridu ntawlu ż-żmien li fih isir l-istructure plan għax iktar tikber il-ħtieġa li jsir aġġustament minħabba li, jekk ikun hemm xi structure plan għal ħames snin u wara xi sentejn jew tlieta jinbidel il- gvern, dak il-pjan ma jkunx jista' jibqa' jiffunzjona jekk kemm-il darba ma jkunx jirrifletti l-policy tal-gvern tal-ġurnata.

Fil-fatt il-liġi stess tgħid li, meta l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tkun qed tifformula structure plan, din trid trid tieħu in konsiderazzjoni l-policies tal-gvern tal- ġurnata, l-ekonomija u r-riżorsi preżenti.

GĦalhekk jien ma nafx għaliex qed issir din il-kritika kollha għall-fatt li qed ngħidu li l-pjanijiet, il- kondizzjonijiet u l-policies iridu jiġu approvati mill-gvern.

Jekk niġu f'sitwazzjoni fejn il-Planning Authority titlaq għal rasha u l-gvern jibqa' jsaffar, veru li jkun hemm awtonomija pero' żgur li ma jkunx hemm indipendenza.

Fil-fatt illum il-Prim Ministru tkellem fuq dawn il- konċetti.

Sur President, huwa diffiċli li tispjega dawk il-konċetti li, kif għidt, diġa' rrifera għalihom il-Prim Ministru għax filwaqt li l- awtonomija hija tajba, finalment quddiem il-Parlament u l-poplu r- responsabbilta' hija tal-ministru.

Din il-linja hija xi ftit diffiċli biex tiġbidha għax filwaqt li min-naħa tkun trid timponi ċertu kontroll, min-naħa l-oħra ma tkunx trid tagħmel kontroll żejjed.

Issa aħna nafu wkoll li n-nuqqas ta' kontroll jista' jagħti lok għal abbuż u għal atteġġament indifferenti għax ħafna drabi meta ma jkunx hemm kontroll wieħed jaqa' fit-tentazzjoni li jgħid li huwa m'għandux x'jaqsam u li m'huwiex responsabbli għax l-Awtorita' ta' l- Ippjanar hija awtonoma u għalhekk dak li jiġri fiha hija affari tagħha.

Aħna hawnhekk ridna niġbdu linja u fil-fatt din il-klawsola ġiet imfassla għal dan l-għan.

Ta' min jgħid li subparagrafu (a), kif propost fi klawsola 3, qed jgħid li:

(a) fis-subartikolu (1) tiegħu, minflok il-kliem "skond policies u pjanijiet approvati." għandhom jidħlu l-kliem "skond policies, pjanijiet u kondizzjonijiet approvati mill-Gvern u bil-proċeduri kif approvati mill-Ministru;";".

Issa meta dan is-subparagrafu qed jgħid "proċeduri" dan qed jirriferi għal proċeduri simili li saru meta kien hemm dik il-kwestjoni tal-compliance certificate, li semmejt iktar kmieni fid-diskors tiegħi.

F'dak il-każ, kieku ħallejna lill-Kamra tal-Periti u lill-Planning Authority jagħmlu li jridu, illum konna nkunu għadna qed nirċievu ittri u telefonati mimlija lmenti mingħand koppji minħabba li jkunu għadhom ma ngħatawx permess biex idaħħlu s-servizz ta' l-ilma u tad-dawl fil-proprjeta tagħhom.

Mela l- ministru jista' jabroga r-responsabbilta' tiegħu li ma jlaqqax lill- Planning Authority u lill-Kamra tal-Periti flimkien biex jiftehmu bejniethom?

GĦada pitgħada jista' jkun hemm il-bżonn li l-Planning Authority tiltaqa' wkoll ma' l-iżviluppaturi, man-non-governmental organisations ta' l-ambjent u mal-ħaddiema tal-barrieri.

Fl-opinjoni tiegħi, huwa r-rwol tal-ministru li jlaqqa' lill-Planning Authority ma' min hu konċernat sabiex jiftehmu flimkien, għax wara kollox ir-responsabbilta' to deliver hija tal-politiku.

Sur President, issa hawnhekk jien se nkompli nsostni dak li għidt fl- istadju tat-Tieni Qari, ċioe' li għalkemm f'subparagrafu (a) ta' artiklu 5 - kif propost fi klawsola 3 - hemm li l-policies, il-pjanijiet u l- kondizzjonijiet jridu jiġu approvati mill-gvern u bil-proċeduri kif approvati mill-ministru, il-Planning Authority jibqgħalha l-obbligu u d- dritt li tifformula l-policies hi.

L-ebda ministru jew dipartiment tal- gvern m'hu se jibda jifformula l-policies, pero' dawn iridu jiġu approvati minnu qabel ma jiġu pprattikati.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, f'subparagafu (a) ta' artiklu 5 hawn diverġenza ta' opinjoni fundamentali għax filwaqt li taħt l- Att prinċipali eżistenti l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tifformula l-policies u l-pjanijiet hi, u dawn m'humiex soġġetti għall-approvazzjoni tal-gvern, issa permezz ta' din il-klawsola se jidħol konċett ġdid - jien ngħid li dan il-konċett qed jinbidel radikalment - għax hawn qed ngħidu li dawn il- policies u l-pjanijiet iridu jkunu soġġetti għall-approvazzjoni tal-gvern.

Dan li qed ngħid japplika wkoll għal subparagrafu (b) ta' artiklu 5, pero' dan niġu għalih iktar 'il quddiem meta nkunu qed niddiskutu dak is- subparagrafu.

Sur President, issa bir-rispett kollu lejn l-argument tal-Ministru, id- diċitura li qed tintuża f'dan is-subparagrafu ma ġietx tfisser li l- Awtorita' ta' l-Ippjanar tifformula l-policies u mbagħad dawn jiġu soġġetti għall-approvazzjoni tal-gvern, imma li l-gvern jagħmel il-policies u mbagħad japprovahom u jgħaddihom lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Issa jien hawnhekk irrid nenfasizza li ż-żewġ sistemi huma ħżiena, biex ma niftehmux ħażin.

Fi kliem ieħor jien qed ngħid li l-emenda li ppropona l-Ministru għandha tiġi tinqara "u wara dawn jiġu approvati mill-Gvern" u mhux "wara li dawn jiġu approvati mill-Gvern".

Wieħed mill-iskopijiet ta' artiklu 5 ta' l-Att prinċipali huwa li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ikollha l-briga, l- obbligu u d-dover li tifformula l-policies, il-pjanijiet u l- kondizzjonijiet, pero' issa l-Ministru donnu - għax s'issa l-emenda m'hijiex qiegħda f'dan is-sens - jrid li dawn wara jiġu approvati mill- gvern.

Jien naħseb li ġaladarba twaqqfet awtorita' awtonoma biex tifformula u timplimenta l-policies hi ...

Meta kont il-ministru responsabbli minn dan is-settur min jaf kemm kien hemm okkażjonijiet fejn minkejja li kont inkun jien li nlaqqa' lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar, per eżempju, mal-ħaddiema tal-barrieri, l- awtorita' kienet tapplika policy li għalkemm kont inkun informat biha - jien ma niftakarx okkażjoni fejn l-awtorita' ma kenitx tibgħat il-kopja tad- dokumenti li tkun ħarġet lill-ministeru biex tinformani b'din il-policy - ma kenitx tistenna l-approvazzjoni tiegħi.

Fil-maġġoranza tal-każi meta kont nara xi waħda minn dawn il-policies kont tal-fehma li setgħu għamluha aħjar, pero' din il-proċedura kienet taħdem tajjeb u korrettement.

B'din is-sistema l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma kienx ikollha għalfejn toqgħod tistenna l-official government rubber stamp għal dak li tagħmel u permezz ta' l-awtonomija tagħha kienet qed tagħti l-iktar interpretazzjoni korretta, kontinwa u aġġornata - hawnhekk qed nirriferi wkoll għall-pjan ta' struttura - u taġixxi bħala awtorita' awtonoma.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Fil-fatt jien nixtieq inżid ma' dak li qal il-kollega tiegħi billi ngħid li l-emenda li ppropona l-Viċi Prim Ministru tista' tingħata żewġ interpretazzjonijiet, jiġifieri kemm li l-Awtorita' ta' l- Ippjanar tagħmel hi l-policy tagħha u wara din tiġi approvata mill- ministru, kif ukoll li l-ministru jagħmel u japprova l-policy u mbagħad l- awtorita' timplimentaha.

Madanakollu aħna jidhrilna li kemm l-ewwel interpretazzjoni kif ukoll it- tieni waħda qed toqros in-nerv ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar nnifisha.

Wieħed jista' jġib l-argument li minħabba li hemm ħafna kritika għall- Awtorita' ta' l-Ippjanar din is-sistema hija tajba, irrispettivament minn min ikun il-ministru.

GĦax wara kollox aħna ma nemendawx il-liġi għall- Ministru George Vella jew għall-ex-Ministru Zammit Dimech, li wkoll kien responsabbli mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, imma nemendaw il-liġi mingħajr ma nagħtu importanza dwar min ikun il-ministru.

Fil-fatt hawn jien irrid inżid ngħid li meta smajt ċerti interventi li saru minn xi Onor. Membri min- naħa tal-gvern - m'iniex qed nirriferi għall-Onor.

Vella - iktar inkwetajt ruħi għax dawn bdew isemmu xi każijiet tal-kostitwenti tagħhom mingħajr ma raw jekk dawn fil-fatt kellhomx raġun verament jew inkella tawhomx raġun sempliċement minħabba l-vot.

Sur President, x'kien l-iskop li twaqqfet għalih l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Awtorita' m'hijiex dipartiment tal-gvern.

Il-ministru għandu l-kontroll fuq dipartiment tal-gvern u Allaħares ma jkunx hekk għax politikament huwa l-ministru li huwa accountable għal dak li jiġri.

L-iskop li għalih twaqqfet l-awtorita' huwa li tkun Awtorita' ta' l-Ippjanar u mhux kelb tal- but tal-gvern u din m'għandhiex tkun appendiċi tal-gvern, ikun min ikun fil- gvern, imma awtorita' indipendenti.

Din il-ħaġa fiha nnifisha ma togħġobx lil ħafna nies.

Jien m'iniex qed ngħid li l-kritika kollha għall-Awtorita' ta' l-Ippjanar hija bbażata fuq din il-ħaġa imma ħafna mill-kritika, jew aħjar nofs il-kritika, hija kkaġunata mill-fatt li ħafna jġibu l-argument: Dan mnejn safejn li filwaqt li qabel wieħed seta' jibni, issa ma jistax?

Mnejn safejn qabel ma kienx hemm policies ifformulati u issa hemm dawn il- policies?

Mnejn safejn qabel kulħadd jixtri l-farmhouses u jibni s- swimming pools, mentri issa hemm ċerti policies b'rekwiżiti partikolari sabiex wieħed ikun jista' jkollu farmhouse, peress li kienu qed jinbiegħu ħafna rziezet li fir-realta' ma kienu rziezet xejn?

GĦalhekk ħafna mill- kritika ġejja mill-fatt li ħadd ma jħobb li jkun hemm awtorita' u kontroll, iktar u iktar meta wieħed ikollu l-art tiegħu għax kulħadd għadu bil- mentalita' - din il-mentalita' m'hijiex marbuta ma' xi ideal politiku imma qiegħda fin-natura tal-bniedem - li ġaladarba l-art tkun tiegħu din jista' jibniha kif irid hu.

Sur President, fil-programm elettorali tagħna aħna wegħidna li se nagħmlu minn kollox biex intejbu l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, bid-difetti u bil- burokrazija tagħha b'kollox, u li se neżaminaw kull proposta li ssir kemm min-naħa tal-gvern kif ukoll min-naħa ta' l-oppożizzjoni biex inkunu nistgħu nilħqu dan l-għan mill-iktar fis possibbli, pero' dan m'għandux isir a skapitu ta' l-indipendenza ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar stess.

Il- Ministru semma l-kwestjoni tal-compliance certificate bħala eżempju pero' jien ngħidlu li hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq compliance certificates imma fuq policies u pjanijiet, u biex inkunu żguri li koprejna kollox ħloqna l-kelma "kondizzjonijiet", liema policies, pjanijiet u kondizzjonijiet għandhom jiġu approvati mill-gvern.

Policies tfisser kollox.

Daqskemm għandha policies l-Awtorita' ta' l-Ippjanar!

Għandha policies fuq il-parking, fuq il-fish farms ...

F'dan l-abbozz ta' liġi aħna qed ngħidu li l-policies kollha ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar - issa hawnhekk jien ma nafx jekk dan japplikax għall-policies ġodda li hawn f'dan l-abbozz ta' liġi jew għall-policies kollha ta' din l-awtorita' - iridu jiġu approvati.

Issa jekk stess il-Ministru fl-emenda tiegħu qed jipproponi li l-ministru jagħmel il-policies u mbagħad dawn jiġu approvati mill-gvern, fil-prattika x'se jiġri?

Sur President, bħalma għidt fl-istadju tat-Tieni Qari, fil-prattika se jiġri li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar żgur li mhijiex se tasal biex tipproponi xi ħaġa li tkun taf li l-gvern ma jridhiex u għalhekk jibdew isiru diskussjonijiet mal-gvern qabel ma tiġi fformulata l-policy ħalli fl- aħħar mill-aħħar il-gvern idaħħal dak li jrid hu f'dik il-policy.

GĦalhekk bl-emenda li qed jipproponi l-Viċi Prim Ministru, liema emenda tikkonċerna artiklu 5 ta' l-Att prinċipali li jistabilixxi x'inhuma l-funzjonijiet ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, minkejja li l-awtorita' se tibqa' tagħmel ix- xogħol li kienet tagħmel qabel, issa kollox irid isir bil-barka tal-gvern.

Huwa veru li l-Ministru qal li l-policies in ġenerali biss ikunu jeħtieġu l- approvazzjoni tal-gvern u mhux dawk il-policies li jkunu jirrigwardaw xi ħaġa partikolari, pero' dan ukoll jista' jservi ta' ħsara.

Jien napprezza li waqt id-diskussjoni l-Onor.

Membri tal-Gvern ipprovaw jillimitaw dan id- dritt billi qalu li l-gvern se jindaħal f'policies in ġenerali - l-argument li jġibu l-Onor.

Membri tan-naħa tal-Gvern li għalih għandu jkun hemm dan l- indħil mill-gvern huwa li għandu jkun hemm ċertu input politiku f'din l- awtorita' - u mhux fuq policies speċifiċi.

Pero' għan-naħa ta' l- Oppożizzjoni dan xorta waħda m'huwiex aċċettabbli għax jekk, filwaqt li tgħid li hemm bżonn ta' din l-awtorita' biex naqilgħu minn idejn il- politiċi l-ippjanar ta' l-ambjent ta' pajjiżna kemm jista' jkun, fl-istess nifs li tagħmel xi ħaġa bħal din tkun qed tolqot l-għeruq ta' l-awtorita' nnifisha stess.

Aħna għandna nkunu lesti li nilqgħu l-kritika anke meta l- Awtorita' ta' l-Ippjanar tkun għamlet xi ħaġa tajba, għax għal ħafna nies kull indħil u kull kontroll huwa ħażin.

Sur President, ara f'affarijiet oħrajn, ta' kemm għandha ddum applikazzjoni, f'affarijiet ta' kemm dipartiment tal-gvern għandu jdum biex jirrispondi, f'affarijiet biex intejbu l-amministrazzjoni - naturalment aħna bħala Oppożizzjoni ma naqblux mal-poteri ġodda li qed jieħu fuqu l- ministru permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi - aħna naqblu li għandu jkun hemm xi ħadd responsabbli mill-amministrazzjoni biex jingħata servizz dejjem aħjar, għax wara kollox nofs il-kritika hija kkaġunata minħabba dawn l-affarijiet.

Pero' jien naħseb li m'hu se nsolvu xejn billi ngħidu li l- policies, il-pjanijiet u l-kondizzjonijiet għandhom jiġu approvati mill- gvern.

Il-Viċi Prim Ministru ġab l-argument li ġaladarba huwa responsabbli għal din l-awtorita' għandu jkollu say fuq il-policies, fuq il-pjanijiet u fuq il-kondizzjonijiet li jsirulha.

Skużi, il-ministru huwa responsabbli sa ċertu punt.

Per eżempju, dan l-aħħar il-Viċi Prim Ministru qalilna li għalkemm iweġibhom, hu jħoss li ma għandux iwieġeb ċerti domandi li jolqtu l-operat ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar nnifisha.

Pero' dan jiddependi minn jekk din hijiex kwestjoni ta' amministrazzjoni.

Ħalli nieħdu eżempju billi nsemmu l-Qorti.

Per eżempju, l-Oppożizzjoni m'għandhiex dritt targumenta li minħabba l-mod li bih huma mfassla l-affarijiet, il-kawżi ma jinqatgħux malajr?

L-Oppożizzjoni m'għandhiex dritt tattakka lill-gvern li kawża nqatgħet b'mod u mhux b'ieħor.

L-istess nistgħu ngħidu għall-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Naħseb li nkunu qed niżbaljaw jekk nikkritikaw deċiżjoni ta' l- awtorita' fejn jidħol żvilupp, imma l-Oppożizzjoni għandha kull dritt li tikkritika - u l-ministru huwa politikament responsabbli - jekk xi ħaġa fl- awtorita' mhijiex qed tiffunzjona tajjeb amministrattivament.

Wara kollox mhux il-Parlament jagħti xi Lm0.5 miljun fis-sena, jekk mhux iktar, lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Il-ministru ġustament għandu jkollu xi forma ta' kontroll fl-amministrazzjoni ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ġaladarba huwa accountable politikament, imma żgur li m'għandux ikollu kontroll fuq il- policies u fuq il-pjanijiet.

Il-pjanijiet huma l-iktar ħaġa importanti u fuqhom trid tiddeċiedi l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Dan bħal meta jkun hemm logħba football u f'daqqa waħda r-referee jibda jċaqlaqlek il-lasti!

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION (Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Sur President, jien naħseb li bl-argument li għamel l-Onor.

Tonio Borg żvija xi ftit għax il- policies dejjem isiru b'mod ġenerali u żgur li ma jkunux indirizzati biex jaġevolaw lil individwu partikolari.

Il-policies u l-kondizzjonijiet huma ġenerali u malli jiġu approvati jibdew japplikaw għal kulħadd l-istess.

Jien qed ngħid dan sabiex niċċara l-argument.

Sur President, in-naħa l-oħra qed tagħmel ħafna enfasi li jekk il- policies, il-pjanijiet u l-kondizzjonijiet se jiġu approvati mill-gvern u bil-proċeduri kif approvati mill-ministru, dan se jibda jdawwar il-pjan ta' struttura kif irid.

Jien niftakar li meta aħna konna fl-oppożizzjoni u kien ġie approvat il-pjan ta' struttura mill-Parlament, dan kien ġie diskuss minn qabel mal-Planning Authority.

(Interruzzjonijiet) Issa ħallini nitkellem ħalli naraw x'kien jiġri qabel u x'se jiġri llum.

(Interruzzjonijiet) Imma dan hu pjan ta' struttura wkoll!

Kif kont qed ngħid, qabel ma l-pjan ta' struttura kien ġie approvat minn dan il- Parlament, il-Gvern preċedenti kien għamel is-suġġerimenti tiegħu fuqu.

Fil-fatt l-Oppożizzjoni ta' dakinhar ma kenitx qablet ma' ċerti suġġerimenti li kien għamel il-Gvern preċedenti - hawn ta' min jgħid li dak iż-żmien il-Gvern kien ippreżenta l-pjan ta' struttura u mhux il-Planning Authority - jiġifieri anke qabel, il-policies, il-pjanijiet u l- kondizzjonijiet kienu jiġu approved mill-gvern.

Fil-fatt subartiklu (1) ta' artiklu 5 ta' l-Att prinċipali jgħid:

"in accordance with approved policies and plans.".

F'dan is-subartiklu nsibu wkoll li:

"The functions of the Authority shall be the promotion of proper land development ...".

GĦalhekk din l-awtorita' għandha r-rwol ta' suġġeritur ukoll għax hi tagħmel il-policies tagħha u aħna qed ngħidu li dawn il-policies għandhom jiġu approvati mill-gvern.

Issa hawnhekk irrid nagħmilha ċara li l-gvern se japprova l-policies ġenerali biex ma nerġgħux noqogħdu nidħlu fil-kwestjoni ta' policies partikolari.

Meta l-Gvern Nazzjonalista kien approva l-istructure plan, qabel kien għamel xi suġġerimenti lill-Planning Authority u wara saru xi modifikazzjonijiet f'dan il-pjan sabiex jinqdew ċerti individwi.

Aħna qed ngħidu li l-Planning Authority se tibqa' l-mutur, is-suġġeritur u se tibqa' tagħmel il-policies, il-pjanijiet u l-kondizzjonijiet hi.

L-emenda li qed jipproponi l-Viċi Prim Ministru m'hi se tbiddel xejn minn dan kollu u ċertament mhux se jkun hemm involviment dirett min-naħa tal-ministru.

Forsi kien ikun aħjar kieku llum l-Onor.

Tony Abela kien preżenti għax waqt l-istadju tat-Tieni Qari rrifera għal ħafna każijiet fejn inbidlu l- kondizzjonijiet minn applikazzjoni għall-oħra.

(Interruzzjonijiet) Jekk issa se jkun hemm l-official rubber stamp fuq il-kondizzjonijiet li jiġu approvati mill-gvern, kulħadd se jkollu l-pożizzjoni tiegħu ċara u jekk stess tinbidel xi kondizzjoni din issa se tinbidel b'mod formali, liema tibdil, nerġa' ntenni, ikun ġej mill-Planning Authority.

B'din is-sistema se jkun hemm titjib amministrattivament għax b'hekk se neliminaw l-abbuż li ċerti kondizzjonijiet ...

(Interruzzjonijiet) Jien nistgħaġeb kif il- periti jgħaddu r-rapporti tagħhom lill-Kamra tal-Periti li tirrappreżentahom!

Jekk il-periti m'għandhomx fiduċja fil-Kamra tal-Periti dan għandhom jistqarruh.

Qed ngħid dan għax anke l-Kamra tal-Periti gergret li ġieli jinbidlu xi kondizzjonijiet għal ċerti każijiet.

Il-Kamra tal-Periti kienet involuta fid-diskussjonijiet fuq dan is-suġġett u qablet mat-tibdil.

Fil-fatt ġieli l-periti lanqas kienu jiġu informati b'dan it- tibdil.

Allura dawn bħala periti kif setgħu jagħtu parir tajjeb lill- klijenti tagħhom?

(Interruzzjonijiet) Dawn mhux dejjem approved policies kienu?

Jiġifieri inti qed tgħid li kienu approvati minnha stess!

Issa ma nixtieqx li ndawru l-argument.

Il-Planning Authority se tibqa' tagħmel il-policies tagħha u tissuġġerihom lill-gvern.

Aħna issa qed ngħidu minn min se jkunu approvati dawn il-policies u qed ngħidu li l-ministru se japprova l-proċeduri ta' dawn il-policies ħalli jkun hemm xi ħadd li jkollu r-responsabbilta' ta' dak li jkun qed isir u b'hekk ħadd ma jkun jista' jinħeba wara l-velu ta' xi korporazzjoni.

Fid-diskors tiegħu l-Onor.

Abela kkonferma li għalkemm kienu jinbidlu xi kondizzjonijiet - kif għidt diġa' anke l-Kamra tal-Periti kienet ilmentat fuq din il-ħaġa - il-periti ma kenux jiġu mgħarrfin kif inbidlu.

Once li l-policies ikunu ġew approvati mill-gvern dawn bilfors iridu jiġu ppubblikati biex il-periti jiġu mgħarrfin minn meta se jibdew japplikaw, kif se japplikaw u għal min se japplikaw.

THE CHAIRMAN: Onor. Membri, nixtieq niġbdilkom l-attenzjoni li bħalissa m'aħniex qegħdin fl-istadju tat-Tieni Qari.

Qed ngħid għaż-żewġ naħat.

L-Onor.

George Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, kif qal l-Onor.

Zammit Dimech, għadu ma ġiex iċċarat jekk l-Awtorita' ta' l-Ippjanar hijiex se tifformula l-policies hi u mbagħad jiġu soġġetti għall-approvazzjoni tal-Gvern.

Jew jekk il-Gvern huwiex se jifformula l-policies hu u wara li jiġu approvati jiġu mgħoddija lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

(Interruzzjonijiet) Imma l- wording m'huwiex qiegħed f'dan is-sens.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, ħalli nagħmel spjegazzjoni biex niċċaraw il-pożizzjoni tagħna f'dan ir-rigward.

Ovvjament il-policies għandhom jiġu minn xi ħadd.

Fl-istructure plan insibu l-proċedura kollha li ġiet approvata mill-gvern, mill-ministru, mill-Kabinett u minn kulħadd.

L-assessment panel huwa nominat mill-gvern biex jassessja f'ismu u l-aħħar kelma terġa' tmur quddiem il-Kabinett ħalli dan jara jekk il-Parlament japprovax dawn il-policies b'riżoluzzjoni jew inkella b'emendi.

Sur President, apparti dan kollu ta' min jgħid li paragrafu (a) ta' subartiklu (2) ta' artiklu 5 jgħid li fost l-oħrajn l-Awtorita' ta' l- Ippjanar hija responsabbli for:

"the preparation and maintenance of the development plans, that is to say the structure plan and the supplementary planning documents, including any other matter ancillary, incidental or conducive thereto;".

Dan l-abbozz ta' liġi ma neħħiex dawn il-funzjonijiet u għalhekk huwa ċar li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għandha d-dritt u l-obbligu li tifformula l- policies u l-pjanti hi.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Pero' dan trid tagħmlu skond l-istructure plan!

ONOR.

GEORGE VELLA: Imma, kif għidt diġa', paragrafu (a) ta' subartiklu (2) ta' artiklu 5 jgħid li, fost responsabbiltajiet oħra l-Awtorita' ta' l- Ippjanar hija responsabbli għal "supplementary planning documents, including any matter ancillary, incidental or conducive thereto", jiġifieri din l-awtorita' trid tipprepara l-local u s-subject plans hi mil-lat tekniku u professjonali ħalli mbagħad tkun tista' tippreżentahom.

Fil-fatt anke artiklu 23 - dan l-artiklu ma ġiex emendat permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi lanqas u se naqra t-test Malti tiegħu ħalli min qed isegwina jkun jista' jifhimni aħjar - jgħid li:

"Jekk l-Awtorita' jidhrilha li biex l-iżvilupp jitħaddem sewwa u b'mod effettiv huwa meħtieġ li tħejji proposti aktar fid-dettal milli jistgħu jiġu mdaħħla fi pjan ta' struttura, l-Awtorita' tista' tħejji dawk il-pjanijiet sussidjarji, jiġifieri pjanijiet dwar suġġett, pjanijiet lokali u pjanijiet ta' azzjoni, li jidhrilha meħtieġa.".

Allura lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar min se jneħħilha d-dritt li tagħmel dawn l-affarijiet?

Dan f'liema emenda huwa mniżżel?

(Interuzzjonijiet) M'hemm l-ebda skop li dawn l-artikli jiġu mibdula u, kif għidt kemm-il darba, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar se jibqa' jkollha l-mansjoni, id-dritt u l-obbligu li tifformula l-policies, il-pjanijiet u l-kondizzjonijiet hi.

Ġaladarba subartiklu (1) ta' artiklu 5 jgħid li l-awtorita' trid tagħmel dan kollu "in accordance with approved policies and plans", dawn irid japprovahom xi ħadd.

U dawn il-policies u l-pjanijiet min se japprovahom?

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar stess?

L-Onor.

Zammit Dimech qalilna li meta kien ministru kien jiddiskuti ħafna ma' l-awtorita'.

(Interruzzjonijet)

Jien m'iniex qed ngħid li hemm xi ħaġa ħażina f'dan imma, Onor. Zammit Dimech - issa ejjew inpoġġu jdejna fuq qalbna u nkunu onesti mal-pubbliku - kieku l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ġiet quddiemek b'policies li ma taqbilx magħhom, kont tagħtiha l-barka u tħalliha tħaddem dawk il-policies jew kont tgħidilha li tridu tkomplu tiddiskutu bejnietkom sakemm tilħqu ftehim?

Bir- rispett kollu, l-uffiċjali ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma jistgħux jiġu jaqgħu u jqumu mill-policy tal-gvern tal-ġurnata.

(Interruzzjonijiet) Dawn ma jistgħux jagħmlu hekk għax il-liġi stess - eżattament subartiklu (5) ta' artiklu 18; u hawn ta' min jgħid li lanqas dan l-artiklu m'hu qed jiġi emendat - tobbliga lill-Planning Authority li meta tfassal l- istructure plan tieħu konjizzjoni kemm tal-policies tal-gvern, kemm ta' l- aspett ekonomiku tal-gvern kif ukoll tar-riżorsi tal-gvern.

Fil-fatt dan is-subartiklu jgħid li:

"Meta tkun qed tħejji jew tirrevedi pjan ta' struttura, l-Awtorita' għandha tqis -

(a) il-politika ekonomika tal-mument li għandha effett fuq l- iżvilupp;

(b) il-politika tal-Gvern dwar il-ħwejjeġ imsemmija fis- subartikolu (4) ta' dan l-artikolu;

(ċ) ir-riżorsi li aktarx ikun hemm biex il-pjan jiġi mwettaq.".

GĦalhekk hawn qed ngħidu li wara li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tagħmel il- pjan ta' struttura, dan irid jgħaddi mill-istadji kollha ta' l- approvazzjoni tal-Kabinett.

Mela għalfejn qed nitmeżmżu u ngħidu li issa dawn il-pjanijiet ma għandhomx jiġu approvati mill-gvern?

Fil-fatt il-liġi tgħid ukoll - għax dan li qed ngħid qiegħed fil-liġi u m'iniex qed nivvintah jien - li jekk il-gvern ma jaqbilx ma' dawn il-pjanijiet dan għandu dritt jerġa' jgħaddihom għand l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħalli jkunu jistgħu jiġu riveduti.

Sur President, jien naħseb li jkun aħjar jekk inkunu onesti magħna nfusna u ngħidu x'hemm fil-liġi ħalli nispjegaw aħjar xi tfisser il-frażi "approved policies".

On y soit qui mal y pense!

Min għandu moħħu ħażin ħallih jaħseb ħażin, m'hemmx x'tagħmel!

Dan biex ma nsemmix ukoll artiklu 60 li jagħti poteri straordinarji lill-ministru.

(Interruzzjonijiet)

Sur President, safejn naf jien dawn l-affarijiet diġa' ddiskutejniehom fl-istadju tat-Tieni Qari pero' jien qed nerġa' nirripetihom għax qed nisma' ripetizzjoni min-naħa l-oħra.

GĦalija nistgħu naqbdu u nivvotaw fuq din il-klawsola għax dan diġa' ddiskutejnieh - acqua passata - pero' l- ġustizzja titlob li terġa' ssir spjegazzjoni ħalli min qed jisma' ma jismax qanpiena waħda.

(Interruzzjonijiet) Issa jekk il-kollega tiegħi l-Onor.

Pullicino qed jippretendi li għandi nieħu permess mingħandu biex nitkellem, jien lest li nagħmel dan!

ONOR.

CHARLES MANGION: U le, teħux permess mingħandu!

THE CHAIRMAN: Li ġara kien li kien qed jitkellem l-Onor.

Pullicino u f'ħin minnhom il-Viċi Prim Ministru ried jagħmel kjarifika u jien tajtu d- dritta.

ONOR.

GEORGE VELLA: Iva, Mr Chairman, għax l-Onor.

Membru kien diġa' telaq fuq triq ħażina u jekk irid ikompli jgħid il-ħmerijiet jista' jibqa' għaddej.

Imma nfakkru li hemm ukoll liġi eżistenti - ma nafx jekk qrahiex - u ħafna mill-artikli li fiha, fejn jagħtu permess u dritt lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar li tkun hi li tagħmel l-affarijiet, baqgħu kif kienu.

Il- liġi prinċipali tipprovdi wkoll għal indħil min-naħa tal-ministru, fejn ikun hekk indikat.

Fil-fatt l-Onor.

Zammit Dimech stess qalilna kemm kien jikkonsulta mal-Planning Authority.

Kif tista' ma tikkonsultax u tħalliha taħdem weħidha!

THE CHAIRMAN: Bħalissa m'aħniex qegħdin fl-istadju tat-Tieni Qari u għalhekk nitlobkom biex tiġu mill-ewwel għall-punt.

L-Onor.

Pullicino

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, s'issa l-emenda li ppropona l-Viċi Prim Ministru m'hijiex qiegħda fis-sens li qed jgħid hu, jiġifieri li l- ewwel l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tifformula l-policies, il-pjanijiet u l- kondizzjonijiet u mbagħad dawn jiġu approvati mill-gvern.

GĦalhekk nitlob lill-Onor.

Membri tan-naħa tal-Gvern biex jimmodifikaw din l-emenda ħalli jkollha t-tifsira li qiegħed jagħtiha l-Ministru.

Din in-naħa xorta m'hijiex qed taqbel ma' din l-emenda imma għallinqas l-emenda għandha tkun fis-sens li qed jagħtiha l-Ministru.

Jien li jħassibni huwa l-fatt li iktar ma nisma' lill-Onor.

Membri tan-naħa tal-Gvern jitkellmu, iktar jidher ċar li fil-fatt dawn mhux il-policies iridu jbiddlu imma l-pjan ta' struttura, għax kull darba qed jispiċċaw jirriferu għat-tibdil fil-pjan ta' struttura.

Effettivament il-policies huma prodott tal-pjan ta' struttura.

Fl- opinjoni tagħna, jekk ikun hemm bżonn jinbidlu xi policies li jkunu prodott tal-pjan ta' struttura - liema pjan qbilna fuqu ż-żewġ naħat - il-Gvern m'għandux jagħti l-interpretazzjoni tiegħu fuqhom imma dawn għandhom jitressqu quddiem il-Parlament.

Aħna ma naqblux li l-policies jinbidlu sempliċement minħabba li l-Gvern ikun ta l-interpretazzjoni tiegħu fuqhom.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, issa l-Onor.

Pullicino qed jipprova jimmislidja lill-Kamra għax l-interpretazzjoni tal-policies ma ssemmiet imkien imma qed idaħħalha hu.

Aħna għidna li jekk kemm-il darba jkun hemm qbil fuq il-policies dawn se tapplikahom l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Allura fejn hemm l-interpretazzjoni tal-policies?

Issa Onor. Pullicino, jekk inti trid toqgħod tgħaddi ż-żmien bin-nies billi tipprova ddaħħlilhom id-dubji ...

ONOR.

TONIO BORG: Allura jekk fil-liġi m'hu se jinbidel xejn għalfejn dawn l-emendi?

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jien qed nipprova nuża Malti sempliċi biex ma nipprova niddevja lil ħadd għax m'għandix intenzjoni li nagħmel dan.

Aħna l-pjan ta' struttura approvajnieh bħala Kamra u għalhekk m'għandux ikun hemm l-interpretazzjoni tal-politiċi għal dawk il-policies li huma prodott ta' dan il-pjan ta' struttura.

(Interruzzjonijiet) Kieku ma kontx se tagħmel xi tibdil ma kontx tipproponi emenda!

ONOR.

GEORGE VELLA: Imma hemmhekk m'hemmx interpretazzjoni ta' policies.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: FIl-mument li inti tgħid li għandu jkun hemm l- approvazzjoni tal-gvern għal dawk il-policies li huma prodott tal-pjan ta' struttura, se tinħoloq interpretazzjoni politika għal dak li hemm fil-pjan ta' struttura u dan m'għandux ikun.

Jekk irridu nbiddlu l-konċetti li hemm fil-pjan ta' struttura dawn għandna nressquhom quddiem dan il-Parlament biex jiġu emendati.

(Interruzzjonijiet) Pero' l-pjan ta' struttura għandna nbiddluh kollu kemm hu u mhux inbiddlu biċċiet minnu.

F'dawn it- tip ta' policies m'għandux ikun hemm devjazzjoni politika.

Pero' jekk il- Ministru qed jibqa' jinsisti li m'hemmx daqstant tibdil, allura nistgħu nibqgħu fejn aħna u ma nivvotawx għal din l-emenda.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Jesmond Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-ewwelnett nixtieq niċċara punt li semma l- Onor. Mangion, jiġifieri li l-periti jgorru li l-kondizzjonijiet dejjem jinbidlu.

Il-periti jgorru minħabba l-fatt li l-policies li taġixxi fuqhom l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma jiġux ippubblikati.

Jien l-aħħar darba lill- Ministru fuq dan tajtu raġun.

Sur President, apparti dan kollu nixtieq ngħid ukoll li jekk wieħed iħares lejn il-pjan ta' struttura per se, veru jsib li l-emenda li qed jipproponi l-Viċi Prim Ministru m'hi qed tbiddel xejn minnu, pero' din l- emenda m'hijiex qed tirriferi għall-pjan ta' struttura biss imma wkoll għal dawk il-policies li jkunu żviluppati mill-pjan ta' struttura, jiġifieri għal action plans u local plans.

Fil-fatt s'issa action plans u local plans ma kellhomx bżonn l-approvazzjoni formali tal-gvern.

(Interruzzjonijiet) Dawn qatt ma kienu jitressqu quddiem il-Kabinett imma kienu jitressqu biss quddiem il-ministru, għalkemm ma kienx ikollhom bżonn l-approvazzjoni formali tal-ministru.

(Interruzzjonijiet) GĦall-kuntrarju issa qed ngħidu li kull action plan u kull local plan li toħroġ trid titressaq bilfors quddiem il-Kabinett ħalli jkollha t-timbru uffiċjali.

S'issa l-proċedura kienet li l-pjan ta' struttura jitressaq quddiem dan il- Parlament ħalli ssir diskussjoni fuqu u, kemm jekk naqblu kif ukoll jekk ma naqblux ma' dawn il-policies ġenerali għall-pajjiż, lill-Awtorita' ta' l- Ippjanar konna nagħtuha d-dritt - għax konna nemmnu li l-impjegati tagħha huma nies kapaċi - li twessagħhom u tittraduċihom f'policies iktar partikolari.

Pero' issa f'daqqa waħda ma bqajniex nemmnu fil-kapaċita' ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li tittraduċi l-pjan ta' struttura f'local plans iktar partikolari u qed ngħidu li biex isir dan hemm bżonn l-approvazzjoni tal-politiċi.

Il-gvern għandu diversi mezzi, fosthom il-planning consultative committee u r-rappreżentanti tiegħu f'din l-awtorita', biex jara li l-policies li jkunu approvati fil-Parlament jibqgħu jżommu s-sens tagħhom, anke fejn jidħlu local plans, u jkun informat jekk il-proċess ikunx inbidel waqt li l-policies ġenerali jkunu qed jiġu tradotti għal dawk partikolari.

Sur President, ħaġa li qed tinkwetani hija li fi klawsola 3 - fuq dan il- Ministru ma qal xejn - qed tiġi miżjuda l-frażi "bil-proċeduri kif approvati mill-Ministru", qisna f'daqqa waħda m'għadx għandna fiduċja fl- Awtorita' ta' l-Ippjanar li tistipula u tfassal il-proċeduri hi.

Preżentement din l-awtorita' qiegħda ssegwi proċedura ad hoc, skond il- policy li tkun qed tfassal.

Per eżempju, meta kienet qiegħda tfassal policy fuq il-barrieri, din ma segwietx l-istess proċedura bħal meta kienet qed tfassal policy għall-action plan ta' Ta' Qali għax, filwaqt li meta kienet qed tfassal policy fuq il-barrieri ħarġet it-tenders u wara li għamlet xi surveys bdiet tagħmel l-istudji tagħha, meta kienet qed tfassal policy għall-action plan ta' Ta' Qali għamlet xi diskussjonijiet ma' l-MDC, organizzat exhibition u wara għamlet public consultation.

Pero' issa qed ngħidu li għal kull pass li tkun se tagħmel l-Awtorita' ta' l-Ippjanar se tkun teħtieġ l-approvazzjoni tal-ministru.

GĦalija dan ifisser li l- ministru se jibda jżomm lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar biċ-ċinga u ma jħalliha tagħmel l-ebda pass mingħajr ma jmexxiha hu!

Jien naħseb li ġaladarba niġu f'din is-sitwazzjoni l-Awtorita' ta' l-Ippjanar mhijiex se tibqa' awtorita' imma se ssir dipartiment tal-gvern.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, jien naħseb li aħna qed inħawdu d- definizzjoni ta' "policies", "pjanijiet u "kondizzjonijiet".

Fil-fatt il- Ministru Mangion wasal biex qalilna li jekk m'għandniex fiduċja fil-Kamra tal-Periti dan ngħiduh, pero' jien naħseb li l-ilmenti li jsiru kuljum m'humiex marbutin mal-policies jew mal-pjanijiet.

Il-policies u l- pjanijiet huma marbutin direttament mal-pjan ta' struttura filwaqt li l- kelma "kondizzjonijiet" għalina l-periti tirriferi għal dawk il-policies li bihom jiġu approvati l-permessi.

Pero' hawnhekk il-kliem "policies" u "pjanijiet" donnhom qed jirriferu għall-policies differenti li hemm fil- pjan ta' struttura u għalhekk naħseb li l-Onor.

George Pullicino kellu raġun meta qal li minkejja dak li jgħid subartiklu (5) ta' artiklu 18, dan jista' jwassal biex il-ministru jkun f'pożizzjoni li jaqbad u jbiddel xi parti tal-pjan ta' struttura bl-approvazzjoni tiegħu u tal-Kabinett.

Jien m'iniex qed ngħid li l-Ministru Vella għandu din l-intenzjoni pero' sfortunatament aħna nafu li ħafna drabi dak li napprovaw f'dan il- Parlament, xi sentejn jew anke għaxar snin wara jiġi interpretat b'mod differenti.

Jekk inhu veru li l-Gvern qed jinkwieta fuq il-problemi li jinqalgħu fl-amministrazzjoni ta' kuljum, bħal ngħidu aħna dik li minn żmien għall-ieħor l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tistudja l-possibbilta li ddaħħal commuted parking scheme ...

Dawn il-problemi jinqalgħu kuljum u għandhom x'jaqsmu mal-pjan ta' struttura.

GĦalhekk aħna nemmnu li affarijiet bħal dawn mhux biss għandhom jiġu approvati mill-ministru jew mill-gvern imma se mai għandu jkun hemm ukoll diskussjonijiet f'dan il- Parlament fuqhom.

Anzi jien naħseb li f'dan il-Parlament għandhom jiġu diskussi wkoll affarijiet li jikkonċernaw il-pjan lokali qabel ma jiġu approvati.

Jien naħseb li, f'ċertu sens jekk, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tifformulax l-policies u mbagħad dawn jiġu soġġetti għall-approvazzjoni tal-gvern, jew jekk il-gvern jagħmilx il-policies hu u mbagħad japprovahom u jgħaddihom lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, m'huwiex importanti ġaladarba hemm bżonn l- approvazzjoni tal-ministru xorta waħda.

Din in-naħa hija tal-fehma li hawnhekk il-ministru qed jingħata poter li m'huwiex tiegħu.

Fil-fatt dan il-poter lilna jbeżżagħna għax kellna esperjenza ħażina ta' meta ministru kien responsabbli għal dawn it-tip ta' deċiżjonijiet direttament.

THE CHAIRMAN: Nixtieq nerġa' nitlobkom biex tiġu mill-ewwel għall-punt.

Tinsewx li bħalissa m'aħniex qegħdin fl-istadju tat-Tieni Qari.

L-Onor.

Refalo.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Sur President, jien m'iniex se nieħu iktar minn tliet minuti.

Kemm fl-istadju tat-Tieni Qari, kif ukoll issa, l- Ministru Vella qalli li jien interessajt ruħi ħafna fil-pjan ta' Pembroke u li għal postijiet oħra, bħal Marsaxlokk, ma wrejtx l-istess interess.

(Interruzzjonijiet) Inti kont qed tagħmel riferenza għalija.

Fil-fatt jien qatt ma mort l-Awtorita' ta' l-Ippjanar minħabba l-pjan ta' Pembroke ħlief meta din l-awtorita' kienet stiednet lill-Membri Parlamentari kollha taż-żewġ naħat tal-Kamra biex tgħarrafna fuq is-survey li kienet għamlet għall-pjan ta' Pembroke.

Jien naħseb li bħala Membru Parlamentari ta' dak id-distrett għamilt id-dover tiegħi li nkun preżenti għal dik il-laqgħa.

It-tieni nett hawnhekk wieħed ma jridx jinsa li jien kont ministru responsabbli mill-isports u kien hemm żewġ proġetti għat-tennis u għall- judo, li b'ordni tal-Kabinett kellhom jiġu inkorporati fil-post li kien ġiet allokat għall-attivitajiet sportivi fil-pjan ta' Pembroke.

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: Onor. Refalo, dan li qed tgħid m'għandu x'jaqsam xejn ma' din il-klawsola li qegħdin niddiskutu.

Ma jistax ikun nibqgħu sejrin hekk!

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Sur President, l-Onor.

Vella qal ukoll li minħabba li kont Membru Parlamentari, jien indħalt f'dawn l-affarijiet.

Pero' fir-realta' jien indħalt minħabba li kienet se ssir xi triq f'nofs l- area fejn hemm dawn il-faċilitajiet sportivi u għalhekk, bħala ministru responsabbli mill-isports kelli d-dmir nuri li dak il-pjan kien se jkun ta' xkiel.

Fil-fatt kienu ġew anke suġġeriti xi alternattivi għal dan l-għan.

Issa n-naħa l-oħra donnha qed tgħid li l-Gvern preċedenti - b'riferenza partikolari għalija meta kont ministru responsabbli mill-qasam ta' l- isports - minħabba li qalilhom biex jiftakru li hemm talba għal żewġ proġetti ta' rikreazzjoni sportiva f'dik l-area - issa biex nitkellem ċar irrid ngħid li dawn iż-żewġ proġetti ma kenux se jsiru fid-distrett tiegħi - b'xi mod naqqsilha l-awtonomija tagħha.

Din sabiħa!

(Interruzzjonijiet)

Ngħid għalija, xtaqt li kieku nisma' mingħand in-naħa tal-Gvern preżenti li b'dan kollu li se jagħmel se jħalli l-awtonomija ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar m'hijiex mittiefsa.

Forsi l-Gvern jista' jiċċaralna l-pożizzjoni iktar ħalli ma jkunx hemm għalfejn li wieħed jibqagħlu "d-dubji" u "ħsebijiet li m'humiex ċari", kif intqal hawn ġew.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, l-ewwelnett naħseb li jkun vitali jekk dak li jkun intenzjonat ikun rifless fit-test, pero' fuq dan s'issa donnu ma kienx hemm reazzjoni min-naħa tal-Gvern.

Fi kliem ieħor, jien qed ngħid li l-emenda li ressaq il-Viċi Prim Ministru għal paragrafu (b) ta' artiklu 5, ma tfissirx li l-ewwel l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tifformula l-policies u mbagħad dawn jiġu soġġetti għall-approvazzjoni tal- gvern.

Għalhekk ninsisti li d-diċitura għandha ssir b'mod differenti.

Kif għidt diġa', jien naħseb li huwa vitali li dak li jintqal ikun jaqbel ma' dak li jinkiteb għax, jekk għada pitgħada jkun hemm xi kwestjoni legali, l- interpretazzjoni tal-liġi tingħata fuq it-test miktub u huwa biss meta dan it-test ma jkunx ċar li wieħed jirrikorri għal dak li jkun ingħad hawn ġew.

Sur President, peress li saret rimarka fuqi rigward il-pjan ta' Pembroke, nixtieq ngħid li fil-fatt dan il-każ huwa prova li għalkemm il-Gvern preċedenti kien jagħti l-opinjonijiet tiegħu lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, id-deċiżjoni finali kienet teħodha l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

(Interruzzjonijiet) Allaħares fuq proġett tal-gvern ma jkunx hemm interface bejn il-gvern u l-awtorita', iktar u iktar meta nafu li jkun hemm interface saħansitra bejn id-developers u l-Awtorita' ta' l-Ippjanar!

Aħna lill-awtorita' għarrafnieha li nixtiequ proġett ta' social housing - għax għalina din kienet prijorita' politika u għandi nifhem li din hija wkoll il- prijorita' politika tal-Gvern preżenti - li almenu jkun jinkorpora fih 700 unit.

Il-Gvern preċedenti seta' fassal il-proġett, ippreżentah lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar u, f'każ ta' nuqqas ta' qbil, seta' mar għand il- Kabinett u ġab over-ruling, pero' bil-maqlub il-Gvern ta' dak iż-żmien kien staqsa lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar kif dan il-proġett seta' jagħmel l- iktar sens skond il-policies kollha tal-pjan ta' struttura.

Irrid ngħid ukoll li meta l-Gvern ra dak li kienet ipproġettat l-Awtorita' ta' l- Ippjanar dan irringrazzjaha - minkejja li forsi ddejjaq li l-awtorita' damet biex tagħtih dawn is-suġġerimenti - għas-suġġerimenti tajba u siewja li tatu.

GĦalhekk kif għidt diġa' dan il-każ jipprova li aħna lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar konna nħalluha tkun hi l-arbitru finali.

Allura, per eżempju, l-Onor.

Michael Refalo kien għamel dnub meta kien qal li f'Pembroke iridu jiġu nkwadrati t-tali faċilitajiet sportivi!

(Interruzzjonijiet) Dażgur li kellu dritt jiġbed l-attenzjoni ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar għal dan!

Li huwa ħażin hu li nġibu lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar fi stat fejn dak li tipproponi jrid ikun bilfors jaqbel ma' dak li jkun qed jimponi l-gvern.

Fil-fatt jekk niġu f'din is- sitwazzjoni tispiċċa kull forma ta' ippjanar awtonomu.

Sur President, għalhekk kif għidt diġa' l-ewwelnett għandna nassiguraw li dak li nkunu qed ngħidu jkun jaqbel mat-test miktub.

It-tieni nett nixtieq nissuġġerixxi biex almenu noħolqu xi distinzjonijiet.

Qed ngħid dan għax, per eżempju, fil-policies hemm partijiet - issa dawn niġu għalihom meta nkunu qed niddiskutu paragrafu (b) ta' artiklu 5 - fejn huwa evidenti li hemm xi stadju ta' approvazzjoni mill-gvern għaliex il-gvern jippilota l- pjan ta' struttura fil-Parlament, jiġifieri jassumi anke l-authorship.

Dawk jissejħu planning documents pero' mbagħad hemm policies amministrattivi - dawn l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tiltaqa' magħhom kuljum - li jien ma nħossx li għandna nissoġġettawhom għall-approvazzjoni formali tal-gvern.

Fi kliem ieħor jien qed ngħid li, anke jekk għandna riżervi ta' prinċipji għal dak li qed jgħid il-Gvern, il-Gvern almenu jrid jagħmel dawn id-distinzjonijiet kollha.

Sur President, rimarka oħra li ma nistax ma nagħmilx tirrigwarda artiklu 60 ta' l-Att prinċipali - jien qed nagħmel din ir-rimarka għax ma niflaħx nibqa' nisma' l-ereżiji - liema artiklu jagħti lill-ministru l-poter li jagħmel regolamenti.

Meta liġi tkun qed tagħti xi poter lill-ministru biex jagħmel ir-regolamenti jkun hemm lista ddettaljata fuq x'tip ta' regolamenti jista' jagħmel il-ministru.

Madanakollu artiklu 60, liema artiklu l-ministru jieħu tant gost jikkwota, huwa differenti minn artikli ta' dan it-tip li hemm f'liġijiet oħra għax hemmhekk insibu li r- regolamenti li jagħmel il-ministru jrid jagħmilhom fuq ir-rakkmandazzjoni ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

GĦalhekk il-poteri li għandu l-ministru taħt artiklu 60 tal-liġi eżistenti huma differenti minn dawk li għandu f'artikli simili ta' kwalunkwe liġi oħra għax ir-regolamenti kollha li jagħmel il-ministru ma jridx jagħmilhom "after consultation with" imma "on the recommendation of" the Planning Authority.

GĦalhekk hawn qed ngħidu li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tgħid x'regolamenti trid, tmur għand il-ministru u tgħidlu biex joħroġhomlha f'avviż legali.

Dan hu l-famuż artiklu 60!

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, ħalli nfakkru lill-Onor.

Membru fuqhiex qed nitkellmu.

L-ewwelnett ta' min jgħid li artiklu 60 japplika biss għal din il-liġi.

Qegħdin nitkellmu fuq awtorita' li l-membri tagħha kollha, biċ-chairman b'kollox, ħlief wieħed ta' l-Oppożizzjoni, huma appuntati direttament mill-Prim Ministru.

Sur President, rigward l-indħil jew l-involviment tal-Gvern preċedenti fil-local plan ta' Pembroke ...

Is-Sinjorija Tiegħek taf kemm qabżet meta ċ-chairman informana li l-Gvern ried bilfors inaqqas 100 housing unit minn dak li kienet ipproponiet il-Planning Authority.

(Interruzzjonijiet) Sur President, issa huma tkellmu biżżejjed.

Nista' nitkellem jien?

(Interruzzjonijiet) Skużi, intom tkellimtu lkoll!

Jekk tridu li nibqgħu sejrin s'għada nibqgħu s'għada!

THE CHAIRMAN: Onor. Vella, jekk jogħġbok ibqa' fuq is-suġġett.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, jien qed ngħid il-verita' u s- Sinjorija Tiegħek kienet hemmhekk meta ġejna nformati li l-Gvern ma riedx jaċċetta dak li qaltlu l-Planning Authority għax ried inaqqas 100 unit minħabba li ried jakkomoda ċerti sporting facilities.

Dan huwa prova ta' dak li qed ngħid jien, jiġifieri li l-gvern għandu r-responsabbilta' u l- onus li jaqbel ma' dak li jkun se jsir u li kulma jsir għandu jiġi approvat mill-gvern.

Huwa inutli dan il-ħafna tfettiq fuq il-kliem "policies" u "plans".

Sur President, jien spjegajtu l-ispirtu li għalih ressaqt din l- emenda, kemm fl-istadju tat-Tieni Qari kif ukoll issa fl-istadju ta' Kumitat, u nibqa' ntenni li din l-emenda m'għandhiex tinbidel imma għandha tibqa' kif inhi.

Sur President, issa ta' min jgħid li paragrafu (b) ta' klawsola 3, b'riferenza għal subartiklu (2) ta' artiklu 5, jgħid hekk:

"(b) minflok il-paragrafu (a) tas-subartikolu (2) tiegħu għandu jidħol dan li ġej:

"(a) it-tħejjija tal-pjan ta' struttura u d-dokumenti supplementari, inkluża kull ħaġa oħra anċillari jew inċidentali għalihom jew li twassal għalihom u l-manutenzjoni tagħhom, wara dawn jiġu approvati mill-Gvern;";".

Hawnhekk qed indaħħal emenda peress li dan il-paragrafu għandu comma nieqsa u din tagħmel differenza enormi.

F'dan il-paragrafu qed ngħidu li l- Awtorita' ta' l-Ippjanar hija responsabbli għat-tħejjija tal-pjan ta' struttura u d-dokumenti supplementari, li għandha ssir manutenzjoni għall- policies li joħorġu mill-Planning Authority u li dawn għandhom jiġu approvati mill-gvern.

Għalhekk kif għidt iktar kmieni jien qed nipproponi li dan il-paragrafu jiġi emendat kif ġej:

"(a) minflok il-kliem "li twassal għalihom u l-manutenzjoni tagħhom, wara dawn jiġu approvati mill-Gvern" fil-paragrafu (a) li hemm fil- paragrafu (b) tal-klawsola 3, għandhom jidħlu l-kliem "li twassal għalihom, u l-manutenzjoni tagħhom wara li dawn jiġu approvati mill- Gvern";".

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, l-osservazzjonijiet kollha li saru għal paragrafu (a) ta' artiklu 5 jgħoddu wkoll għal paragrafu (b) ta' artiklu 5.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, f'paragrafu (d) ta' klawsola 3, b'riferenza għal subartiklu (2) ta' artiklu 5, qed jiżdied dan li ġej:

(ċ) fil-paragrafu (b) tas-subartikolu (2) tiegħu minflok il-kliem "dwar l-ippjanar." għandhom jidħlu l-kliem "dwar l-ippjanar;";

(d) minnufih wara paragrafu (b) tas-subartikolu (2) tiegħu għandu jiżdied dan il-paragrafu ġdid li ġej:

"(ċ) il-pubblikazzjoni u l-aġġornar, skond ma jeħtieġu ċ-ċirkostanzi, ta' librett uffiċjali li jkun fih;

(i) policies, pjanijiet, kondizzjonijiet u proċeduri li jkunu approvati skond kif provdut fis-subartikolu (1) ta' dan l-artikolu u li għandhom jitqiesu meta jkunu qed jiġu kunsidrati applikazzjonijiet għal permessi għall-iżvilupp;

(ii) il-lista ta' xogħlijiet eżenti;

(iii) id-data effettiva ta' dawk il-policies, pjanijiet, kondizzjonijet u proċeduri;

(iv) kull ħaġa oħra relevanti li jkollha x'taqsam ma' l- applikazzjonijiet għall-iżvilupp u mal-permessi.";".

Kif għidna fl-istadju tat-Tieni Qari, issa se jkun l-obbligu ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar li tippubblika manual ħalli fih ikun hemm miġbura l-policies aġġornati u anke jgħidlek x'proċeduri għandhom jiġu segwiti - bħal fil-każ ta' meta perit jitfa' applikazzjoni - u aspetti oħrajn li jirrigwardaw time limits.

Dan il-manual mhux se jingħata biss lil min huwa familjari ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar imma lil kull min tinteressah informazzjoni bħal din.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, filwaqt li naqbel ma' dak li qal il-Viċi Prim Ministru, minħabba li sakemm dan il-manual jiġi printed se jdum iktar biex joħroġ, nixtieq nissuġġerixxi li l-materjal li hemm lest jitpoġġa fuq il-web site uffiċjali tal-Planning Authority.

Kif naħseb li nafu lkoll, għalkemm kien ipproġettat li l-manual ikun lest tliet xhur ilu dan sa llum għadu ma ħariġx u għalhekk, biex ikun hemm iktar effiċjenza, ikun xieraq li s-suġġeriment tiegħi jintlaqa' ħalli b'hekk inkunu nistgħu ntejbu l-affarijiet xi ftit iktar.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, wieħed mill-iskopijiet ta' dan il- paragrafu ġdid li qed indaħħlu huwa li ssir pubblikazzjoni ta' librett uffiċjali.

Il-proposta li qed jagħmel il-kollega tiegħi l-Onor.

Pullicino hija waħda intelliġenti ħafna u meta konna fl-istadju tat-Tieni Qari kont irrakkmandajt lill-Planning Authority biex teħodha in konsiderazzjoni ħalli tapplikaha.

Jien ma naħsibx li din il-proposta għandha tkun parti mil-liġi pero' jekk l-Awtorita' ta' l-Ippjanar jidhrilha li hija tajba għandha tużaha.

Madanakollu jien naħseb li l-manual xorta jibqa' bżonnjuż biex jekk kemm-il darba wieħed ma jkollux aċċess għall-internet ikun jista' jinqeda xorta waħda.

(Interruzzjonijiet) Jien m'iniex qed neskludi din il- proposta anzi qed ngħid li hija tajba u qed nirrikmanda lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex tagħmilha.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Aħna l-periti - fil-fatt ta' min jgħid li bħalissa f'din il-Kamra hawn preżenti anke membri tal-Kamra tal-Periti - nirrabjaw meta nsibu ċerti nuqqasijiet fil-policies li tagħmel l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Biżżejjed ngħid li, per eżempju, għal applikazzjoni partikolari, l-uffiċjali ta' l-awtorita' qaluli li m'huwiex permess li f'urban conservation area, ikollok garaxx erba' filati 'l fuq mir-road level.

Jien din ma nafx mil-liema policy toħroġ.

Li qed ngħid huwa li filwaqt li naqbel mija fil-mija ma' din il-proċedura, huwa importanti li dan il-librett ikun aġġornat kontinwament għax inkella nitilfu l-iskop kollu tiegħu.

L-iskop prinċipali ta' dan il-librett huwa li kull perit ikollu elenkati quddiemu l-policies aġġornati għaliex hawn qiegħda l- kwestjoni kollha.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, ta' min jinnota li f'paragrafu (ċ) ta' subartiklu (2) hawn inkluża r-responsabbilta' ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar li tippubblika u taġġorna dan il-librett.

Anzi aħna diġa' għidna li dan il-librett se jkun loose-leaf, ħalli b'hekk ikun iktar faċli li wieħed iżommu updated.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ħalli nieħu eżempju ieħor biex niftehmu aħjar.

Preżentement ir-rapport ta' l-aġġornar tal-pjan ta' struttura qiegħed sena u nofs tard, jiġifieri żgur li ma nistgħux nibqgħu f'din is-sitwazzjoni.

ONOR.

GEORGE VELLA: Pero' dan m'huwiex tort tal-ministru preżenti.

(Interruzzjonijiet) Aħna għalhekk qed inkunu prattiċi billi ntawlu ż- żmien.

Mr Chairman, issa ta' min jgħid li jien ipproponejt li paragrafu (e) ta' artiklu 5 jinbidel u jiġi jaqra hekk:

"(e) fis-subartikolu (4) tiegħu:

(i) minflok il-kliem "l-Awtorita' tista' tiddelega" għandhom jidħlu l- kliem "l-Awtorita' tista', bl-approvazzjoni tal-Ministru, tiddelega"; u

(ii) u minnufih wara l-kliem "li jidhrilha xierqa." għandhom jidħlu l- kliem "Avviż ta' kull delega bħal dik għandu jiġi ppubblikat fil- Gazzetta."; u".

Jien ipproponejt din l-emenda għax għalkemm għandna dokument tad-delegi li tagħti l-Awtorita' ta' l-Ippjanar - din tiddelegahom lid-DDC, lill- enforcement officers u lill-uffiċjali tagħha - s'issa dan għadu ma ġiex ippubblikat u hawnhekk tista' tinħoloq loophole, meta uffiċjal ikun implimenta ċerti deċiżjonijiet u jiġi mistoqsi min awtorizzalu u ddelegalu l-poter li jieħu dik l-azzjoni u meta sar dan.

Sal-lum din iċ-ċirkostanza m'hijiex koperta bil-liġi imma aħna nħossu li għandu jkun hemm xi ħaġa li tgħidlek ċar u tond x'inhuma u liema huma d-delegi ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar u safejn jista' jiġi estiż il-poter.

Ċertament li d-delegi tal- poter għandhom ikunu ċari u gazetted ħalli ħadd ma jmur jappella fil-qorti li t-tali enforcement jew li t-tali deċiżjoni li jkun ħa t-tali uffiċjal ma ssegwix għaliex m'għandhiex l-awtorita' ddelegata lilha mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, sfortunatament hawnhekk għal darb'oħra qed niltaqgħu ma' l-element li l-ministru jiddelega funzjoni.

(Interruzzjonijiet) Onor. Vella, fuq dan il-punt żgur li m'aħniex se naqblu għax din in-naħa qatt ma tista' taqbel ma' dan it-tip ta' poter li qed jingħata lill-ministru, iktar u iktar wara l-ispjegazzjoni li tajt inti.

Qabel kienet l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li kellha l-poter li tiddelega lil xi ħadd u allura l-awtorizzazzjoni għal min jiddelega kienet toħroġ mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar stess.

Jien ma nistax nifhem għaliex qabel ma tiddelega xi poter lil xi ħadd l-Awtorita' ta' l-Ippjanar trid titlob permess lill-ministru.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, nixtieq nibda b'nota pożittiva billi ngħid li fih innifsu huwa tajjeb il-konċett li jkun hemm pubblikazzjoni ta' avviżi ta' delega għax fil-Gazzetta tal-Gvern ikun hemm din it-tip ta' informazzjoni għal affarijiet simili.

Pero' ġaladarba, fost fatturi oħrajn, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa mmirat għal iktar effiċjenza, ma narax għalfejn qed inżidu l-obbligu burokratiku li biex awtorita' tagħmel delega - issa hawnhekk qed nitkellmu fuq id-delega u mhux fuq il-policies - tenħtieġ l-approvazzjoni tal-ministru.

Hawnhekk hawn prinċipju involut għax, la l-Awtorita' ta' l-Ippjanar hi awtonoma, din għandha d-dritt tagħmel id-delegi li jidhrilha hi pero' mbagħad din għandha tippubblika x'delegi tagħmel.

Jekk wieħed iħares lejn awtorita' bħala delegata tal-gvern allura nassumi li - dalgħodu l-Onor.

Debono Grech ikkwotalna bil-Latin - hemm il-prinċipju tad-delegatus non potest delegare, imma jekk wieħed iħares lejn awtorita' bħala korp awtonomu din tkun tista' tiddelega.

GĦalhekk jien nappella li nżommu l-emenda li ppropona l-Viċi Prim Ministru limitata għall-punt li l-avviżi ta' delega jkunu ppubblikati pero', b'rispett lejn il-prinċipju li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar hi indipendenti u awtonoma, din m'għandhiex ikollha r-rubber stamp tal-gvern għax hi tista' tiddelega minn jeddha u għalhekk il-gvern m'għandux jimponi li tieħu l-approvazzjoni tiegħu biex tagħmel sempliċi delega.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, issa ta' min jgħid li paragrafu (f) ta' klawsola 3, dejjem b'riferenza għal artiklu 5, jgħid hekk:

"(f) minflok is-subartikolu (5) tiegħu għandhom jidħlu dawn is- subartikoli (5) u (6) li ġejjin:

"(5) L-Awtorita' tista' wkoll teżerċita dawk is-setgħat ta' kontroll fuq l-iżvilupp li jistgħu jiġu delegati lilha minn żmien għal żmien bil-miktub mill-Ministru f'isem xi dipartiment jew aġenzija tal-Gvern.

(6) Tkun il-funzjoni tal-Ministru li jiżgura li l-Awtorita' tkun għal kollox mgħarrfa dwar il-policies tal-Gvern li jkollhom x'jaqsmu ma' l- iżvilupp, u li jissorvelja t-twettiq sew ta' dawk il-policies."."

Sur President, hawnhekk fost affarijiet oħra qed ngħidu li wieħed għandu jara li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tkun mgħarrfa bil-policies tal-gvern.

Fil-fatt iċ-chairman tal-Planning Authority stess ilmenta mill-fatt li minkejja li fuq il-bord ta' l-awtorita' hemm rappreżentanza ta' ħames dipartimenti tal-gvern, ħafna drabi il-bord ma kienx qed jiġi nformat bil- policies attwali tal-gvern, speċjalment bil-policies fuq il-qasam tat- turiżmu u ta' l-edukazzjoni, bil-konsegwenza li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar jew kien ikollha tistaqsi lill-ministru direttament dwar dan jew inkella kienet taġixxi u mbagħad tara xi tkun ir-reazzjoni wara.

GĦal din ir- raġuni subartiklu (6) ta' artiklu 5 qed jgħid li l-ministru għandu jiżgura li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tkun mgħarrfa bil-policies tal-gvern li jkollhom x'jaqsmu ma' l-iżvilupp.

Fil-fatt ta' min jgħid li jien, bħala membru tal-bord, ġieli ltqajt ma' każijiet li kienu jibqgħu ma jitteħdux deċiżjonijiet dwarhom proprju minħabba li l-policy kienet għadha ma ġietx mingħand il-ministru responsabbli mill-qasam ta' l-edukazzjoni.

Permezz ta' dan il- provvediment, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma tistax tibqa' tgħidilna li għadha ma ħaditx it-tali deċiżjoni minħabba li ma tafx x'inhi l-policy tal- gvern għar-rigward ta' l-agrikoltura, tal-green houses u ta' l-edukazzjoni.

Il-liġi issa se żżomm lill-ministru responsabbli li jgħarraf lill-Planning Authority bil-policies tal-gvern u li jissorvelja li t-twettiq tal-policies isir sew u jekk kemm-il darba dawn ma jiġux imwettqa b'mod tajjeb u n-nies jibdew jilmentaw minħabba dan il-fatt, il-ministru se jkollu l-onus li jispjega dan l-aġir.

Ovvjament f'dan il-każ jidħlu wkoll il-proċeduri ta' l-appell u proċeduri oħra simili.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, lili li qed idejjaqni f'dan is- subartiklu hija l-frażi "li jissorvelja t-twettiq sew ta' dawk il- policies."

Il-filosofija oriġinali ta' meta twaqqfet l-Awtorita' ta' l- Ippjanar kienet li l-awtorita' tkun mgħarrfa bil-policies tal-gvern pero', minkejja li kien hemm il-miżuri u l-mezzi kif dan seta' jsir, din il- filosofija qatt ma tħaddmet sew.

Issa kif f'daqqa waħda qed ngħidu li l- Awtorita' ta' l-Ippjanar trid taqbad il-policies tal-gvern u twettaqhom sew kollha kemm huma?

Kieku hawn qed ngħidu li dawn il-policies tal-gvern għandhom ikunu riflessi jew adottati fil-pjanijiet ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar naħseb li kien ikun ħafna aħjar.

Fl-opinjoni tiegħi jkun tajjeb jekk nuru ċertu apprezzament għall-ħidma ta' l-awtorita' billi nħalluha tħares ukoll lejn dawk il-policies li xi darba kienet qed tfassal biex tipprova tadottahom u tintegrahom.

Għax ma jistax ikun li issa f'daqqa waħda qed ngħidu lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex twettaq il-policies tal- gvern hundred per cent u tinsa l-affarijiet l-oħra kollha!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, ikun tajjeb jekk meta nitkellmu ngħidu kollox.

Dan is-subartiklu mhux qed jgħid li l-ministru għandu jissorvelja t-twettiq u jieqaf hemm imma qed jgħid li l-ministru għandu jissorvelja t-twettiq sew ta' dawk il-policies.

X'hemm ħażin li naraw li l- policies jiġu mwettqa sewwa?

Lanqas din m'hija ħaġa tajba?

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, għalkemm qed nifhem x'qed jgħid il-Ministru, jien naħseb li dan is-subartiklu mhux se jagħti r-riżultati li jixtieq hu.

Dan qed ngħidu għal żewġ raġunijiet.

L-ewwelnett ikun tajjeb jekk ngħid li jien onestament ma nistax nifhem kif issa l-ministru se jerfa' r-responsabbilta' u x-xogħol relattiv li jiġbor hu l-materjal kollu tad-dipartimenti kollha tal-gvern għal dak li għandu x'jaqsam ma' policies; u t-tieni nett, kif għidt fl-istadju tat-Tieni Qari, jien naħseb li kien ikun ħafna aħjar li kieku saħħaħna idejn l-inter-departmental committee.

Sfortunament sal-lum dan il-kumitat ma ħadimx biżżejjed għax dan kellu jkun l-aħjar strument li bih tingħata l-informazzjoni mid-dipartimenti kollha u tiġi monitored l-eżekuzzjoni proprja ta' dawk il-policies.

GĦalhekk fl- opinjoni tiegħi naħseb li kien ikun aħjar li kieku rajna kif l-inter- departmental committee jaqdi wkoll din il-funzjoni mal-funzjonijiet l-oħra li għandu milli żiedna responsabbilta' oħra fuq il-ministru għal dak li għandu x'jaqsam ma' kif tasal l-informazzjoni mingħand id-dipartimenti tal- gvern.

Sur President, illum l-Oppożizzjoni qed titkellem fuq inqas indħil u dan mhux qed tagħmlu b'xi sens ta' kontradizzjoni.

Wara kollox aħna meta konna fil-gvern ma konniex nindaħlu, jiġifieri llum aħna m'aħniex qed nitkellmu kontra l-indħil għax qegħdin fl-oppożizzjoni.

Meta konna fil-gvern aħna għamilna saħansitra liġi li tmur kontra l-impenn u l-indħil żejjed min-naħa tal-gvern.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, nixtieq niċċara xi ħaġa.

Il-kollega tiegħi, l-Onor.

Pullicino, qal li issa l-ministru jrid jiġbor il-policies kollha tad-dipartimenti tal-gvern biex jinforma bihom lill-awtorita'.

Aħna m'aħniex qed ngħidu li issa l-ministru se jkollu dan ir-rwol għax ir-rwol tal-ministru se jkun "li jiżgura li l-awtorita' tkun għal kollox mgħarrfa" u hija l-awtorita' li se tiġbor il-policies u li se jkollha l-inkarigu li tkun taf x'inhuma jgħidu l-ministeri u d-dipartimenti tal-gvern.

Aħna qed ngħidu li l-ministru responsabbli se jkollu l-onus li jara li wara kollox l- awtorita' se tkun mgħarrfa bil-policies li joħorġu d-dipartimenti tal-gvern f'dan ir-rigward għax ma tistax tibqa' tiġġamja l-affarijiet minħabba li ma jaslulhiex ċerti policies u ċerta informazzjoni.

Jekk kemm-il darba jirriżulta, li per eżempju, hemm ministeru jew dipartiment li mhux qed jinforma lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar bil-policies tiegħu, bil-konsegwenza li jinżammu lura ċerti deċiżjonijiet fuq applikazzjonijiet għal żvilupp, dan l-abbuż għandu jiġi jew irrapportat lili jew lil whoever ħalli dawn l- affarijiet ma jsirux.

Wara kollox it-thrust ta' dawn l-emendi x'inhuwa?

Aħna rridu naraw aktar effiċjenza sabiex il-klijent ikun jista' jinqeda fl- iqsar żmien possibbli u għalhekk aħna għal din qed nimmiraw.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda kif imressqa u moqrija mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "B" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 3 kif emendata.

Dawk favur (Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: Din id-division tittieħed fil-ħin ta' l-interuzzjoni tax- xogħol.

Klawsola 4 - Emenda ta' l-artikolu 6 ta' l-Att prinċipali.

Clause 4 - Amendment of section 6 of the principal Act.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Klawsola 4 qiegħda temenda artiklu 6 ta' l-Att prinċipali, li jitkellem dwar in-nomina tad-direttur ta' l-ippjanar u d- direttur ta' l-amministrazzjoni u l-verifika.

B'dan li qegħdin nipproponu qegħdin ngħidu hekk:

"(a) minflok is-surbartikoli (1) u (2) tiegħu għandu jidħol dan li ġej:

"(1) L-Awtorita' għandha tinnomina Direttur ta' l-Ippjanar u Direttur ta' l-Amministrazzjoni u l-Verifika, u dawk l-uffiċjali u impjegati oħra li l-Awtorita' tista' minn żmien għal żmien tqis bħala meħtieġa għall-qadi tal-funzjonijiet tagħha taħt dan l-Att.

Id-Diretturi, jew ir-rappreżentanti tagħhom, ikollhom il-jedd li jattendu l-laqgħat kollha ta' l-Awtorita' u tal-Kummissjoni għall-Kontroll ta' l- Iżvilupp.

(2) L-Awtorita' għandha wkoll tinnomina wieħed mill-uffiċjali tagħha biex jaġixxi bħala s-segretarju ta' l-Awtorita'.

Is-segretarju jkollu d-dmir li jsejjaħ il-laqgħat u li jżomm il-minuti tagħhom kif ukoll dmir ieħor li ċ-Chairman jista' jagħtih b'delega."; u

(b) fis-subartikolu (4) tiegħu minflok il-kliem "fuq talba ta' l- Awtorita'" għandhom jidħlu l-kliem "wara li jikkonsulta l-Awtorita',".

Irrid nagħmilha ċara, Mr Chairman, li l-paragrafu (a) ta' klawsola 4 jitkellem kemm dwar in-nomina ta' direttur ta' l-ippjanar, kif ukoll dwar in-nomina ta' direttur ta' l-amministrazzjoni u l-verifika.

Essenzjalment din hija l-bażi ta' din il-klawsola.

Sa mill-bidu nett kull rapport li kellna kien jindika li hemm nuqqas serju f'dik li hija amministrazzjoni ta' kuljum tal-Planning Authority.

Dan in-nuqqas m'huwiex qiegħed fil-mod kif jittieħdu deċiżjonijiet ta' ppjanar imma fil-mod kif jimxu l-affarijiet, fejn qegħdin jeħlu l-applikazzjonijiet, kemm qed idumu f'ċerti bottlenecks u wkoll f'dik li hija s-sorvelja ta' l-impjegati.Din kienet il-weak point li ħarġet minn kull studju li sar.

Ovvjament bl-ideat moderni tal- management, wieħed għandu jkollu xi ħadd li jkun qiegħed jissorvelja dan it- tip ta' audit.

Issa meta wieħed jara l-ammont enormi ta' xogħol li għandu fuq spallejh id-direttur ta' l-ippjanar illum - nista' ngħid li aħna kuntenti li hemm bniedem li għandu ċerta responsabbilta' u ċerta kapaċita' - isib li dan huwa mgħobbi ż-żejjed u allura jkun fl-aħjar interess ta' l- awtorita' li xi ħadd jieħu l-parti tal-management ħalli mbagħad dan l- individwu jkun jista' jiffoka aktar fuq dawk li huma policies, ippjanar u twettiq ta' dak li l-Planning Authority suppost tagħmel.

L-iskop ta' dan, Mr Chiarman, m'huwiex biex naqtgħu l-ġwienaħ ta' xi ħadd, kif ġie allegat, m'huwiex biex ikollna żewġ kaptani u m'huwiex biex ikun hemm il-ġlied bejn wieħed u l-ieħor.

Hemm ħafna kumpanniji, istituzzjonijiet u awtoritajiet fejn għandek iktar minn direttur wieħed u kollha għandhom il-job description tagħhom, kollha għandhom il-kompetenzi tagħhom u kollha għandhom l-areas fejn jistgħu jaħdmu flimkien ħalli jagħmlu l-awtorita', il- kumpannija jew il-korporazzjoni, skond xi tkun, iktar effiċjenti.

Dan huwa l-iskop wara din l-emenda.

Kien hemm ukoll xi allegazzjonijiet li għandna lil xi ħadd f'rasna.

Dan huwa assolutament skorrett u huwa bbażat fuq għajdut jew informazzjoni falza għaliex sal-lum għadna lanqas biss qegħdin induru ħalli naraw min jista' jokkupa din il-kariga.

'Il quddiem wieħed ikun irid jara dan min se jkun pero' l-iskop huwa li jkun hemm flow aktar effiċjenti tax-xogħol tal- Planning Authority u li jkun hemm aktar accountability minn ċerti nies.

Kif għidt fis-Second Reading, min-naħa l-oħra smajna kor sħiħ ta' akkużi fil-livelli tal-case officers u allura se jkun ix-xogħol ta' direttur bħal dan li jara kemm dan huwa veru u kemm dawn l-allegazzjonijiet huma fondati.

Ikun fid-dover tiegħu wkoll li jikxef u jsib fejn jistgħu jkunu qegħdin jeħlu ċerti affarijiet.

Aħna nisperaw li b'dan il-mod se jkollna aktar effiċjenza fil-Planning Authority.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Chairman, kieku huwa veru li kulma tgħid l-emenda huwa dak li qal il-Ministru, kieku aħna naqblu magħha imma fir-realta' din l-emenda tgħid ħafna iktar minn hekk għaliex inti ma tridx taraha biss kif inhi illum imma wkoll kif kienet qabel.

Illum id-direttur ta' l-ippjanar huwa l-uffiċjal eżekuttiv ewlieni ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Li kieku kulma ried il-Gvern huwa li l-awtorita' jkollha persuna speċifikament responsabbli għall-amministrazzjoni, kulma ried jagħmel huwa li jipperswadi lill-awtorita' biex taħtar persuna fil-kariga ta' direttur ta' l- amministrazzjoni.

Imma din l-emenda tmur oltre.

L-istruttura ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar kellha lid-direttur ta' l-ippjanar bħala l- uffiċjal eżekuttiv ewlieni mentri issa m'hu se jkun hemm l-ebda individwu li jista' jgħid li huwa l-uffiċjal eżekuttiv ewlieni.

Din l-awtorita' qisha ġejja bħall-arma ta' Hohenstaufen b'żewġt irjus!

Tant huwa hekk li qegħdin ngħidu li d-direttur ta' l-amministrazzjoni u l-verifika se jkollu dritt - u mhux jekk ikun hemm bżonn - jattendi kemm għal-laqgħat ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar kif ukoll tad-DCC.

Jiena ngħid li kieku se jiddiskutu xi ħaġa ta' amministrazzjoni għandu jattendi dawn il-laqgħat, imma l-awtorita' ma tiddiskutix dawn l-affarijiet biss.

Pero' dan għandu jkun preżenti wkoll għal-laqgħat fejn jiġi approvat jew le xi permess ta' bini ta' lukanda?

Għaliex ma ninsewx li d-DCC tapprova madwar 90% tal- permessi ta' l-iżvilupp.

Mela issa flimkien mad-direttur ta' l-ippjanar - li għandu l-funzjoni li jkun hemmhekk anke jekk m'għandux vot - se npoġġu direttur ieħor u allura lid-direttur ta' l-ippjanar neħħejnielu l-poter li jkun l-uffiċjal eżekuttiv ewlieni f'din l-awtorita'.

Jiena ngħid li jekk irridu nsaħħu l-amministrazzjoni, dan id-direttur għandna nagħmluh imma mhux inpoġġuh at par mad-direttur ta' l-ippjanar fl-Awtorita' ta' l- Ippjanar.

Din hija l-oġġezzjoni prinċipali tagħna u mhux li ma jkunx hemm direttur ta' l-amministrazzjoni u l-verifika.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Jiena għandi oġġezzjoni oħra pjuttost teknika.

Wieħed irid jara x'amministrazzjoni u x'verifika se jagħmel dan id-direttur.

Għaliex ma tagħmel l-ebda sens li jkollok persuna responsabbli mill- amministrazzjoni u l-verifika fl-istess ħin.

Ma jistax ikun li jkollok bniedem responsabbli tal-verifika meta huwa parti mill-eżekuttiv ta' l- ażjenda li tkun.

Imkien ma tinstema' fid-dinja li jkollok awditur li fl- istess ħin huwa executive tal-kumpannija.

Dan huwa kontro-sens assolut.

GĦalhekk x'amminstrazzjoni se jkun responsabbli minnha dan il-proxxmu u x'verifika se jkun responsabbli minnha?

Li ngħidu li se jkun hemm direttur tal-verifika li jkun responsabbli direttament lejn iċ-chairman jew lejn il- bord biex jara li l-operat kollu tal-Planning Authority qed isir tajjeb, jagħmel sens.

Imma ma jagħmilx sens li din il-persuna tkun executive ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar u fl-istess ħin trid tagħmel auditing tagħha nnifisha.

Nixtieq li din il-ħaġa tiġi rikonsidrata għaliex assolutament ma tagħmilx sens.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, naħseb li rridu naraw x'għan qegħdin nipprovaw nilħqu.

Jekk irridu li ninnominaw lil xi ħadd li jkun responsabbli biss mill-amministrazzjoni, l-iktar mod sempliċi u faċli huwa li ninsistu ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li fl-istrutturi tagħha taħtar direttur għall-amministrazzjoni - u mhux direttur għall-amministrazzjoni u l-verifika, kif għadu kif argumenta l-Onor.

Dalli - li jkun responsabbli lejn iċ-chief executive ta' l-awtorita'.

Għaliex hekk kif inti tkisser il- piramida ta' kmand fl-awtorita' - apparti l-overseeing powers tal-bord li huwa headed miċ-chairman, pero' dik hija parti minn struttura li tagħqad biċċa ma' l-oħra - ikollok żewġ kaptani fuq vapur wieħed u allura tkun qiegħed toħloq periklu kbir.

Fl-emenda kif ippreżentata nsibu wkoll li ż-żewġ diretturi, jew rappreżentanti tagħhom, jistgħu jattendu kemm il-laqgħat ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar kif ukoll dawk tad-DCC.

Pero' fl-opinjoni tiegħi ma jagħmilx sens li xi ħadd li qed isegwi l-aspett amministrattiv ta' l- awtorita' jrid jattendi wkoll l-laqgħat tad-DCC.

Jiena qiegħed nifhem li l- Gvern ma jridx xi ħadd li jgħin fl-aspett amministrattiv għaliex jekk irid hekk kulma jrid jagħmel huwa li jaħtar assistent direttur li jieħu ħsieb il- parti ta' l-amministrazzjoni u li jkun responsabbli lejn ic-chief executive.

Jiena qiegħed nifhem li l-Gvern irid jagħmel proċedura ta' audit fuq l-amministrazzjon u jrid li jintroduċi dik li tissejjaħ audit function fuq l-aspetti amministrattivi ta' l-awtorita'.

F'dan il-każ il- parir min-naħa ta' l-Oppożizzjoni huwa dupliċi, fis-sens li min jagħmel l- audit ma jistax jamministra huwa wkoll u jrid ikun imsejjaħ direttur għall- verifika ta' l-amministrazzjoni u mhux direttur għall-amministrazzjoni u l- verifika.

Barra minn hekk, l-audit irid jsir fil-livell tal-bord ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar.

F'dan is-sens nixtieq nipproponi emenda min-naħa ta' l-Oppożizzjoni; se ngħaddi kopja tagħha lin-naħa tal-Gvern.

Din l-emenda tgħid hekk:

"C" Fil-paragrafu (a) ta' klawsola 4 minflok is-subartikolu (1) għandu jidħol dan li ġej:-

L-Awtorita' għandha tinnomina Direttur ta' l-Ippjanar li jkun ukoll iċ-Chief Executive ta' l-Awtorita', kif ukoll Direttur għall-Verifika ta' l-Amministrazzjoni u tal-Proċeduri, li jirrapporta direttament lill- Bord ta' l-Awtorita', u dawk l-uffiċjali u impjegati oħra li l-Awtorita' tista' minn żmien għal żmien tqis bħala meħtieġa għall-qadi tal- funzjonijiet tagħha taħt dan l-Att.

Id-Diretturi jew ir-rappreżentanti tagħhom, ikollhom il-jedd li jattendu l-laqgħat kollha ta' l-Awtorita', filwaqt li d-Direttur ta' l-Ippjanar jew ir-rappreżentant tiegħu jkollu l- jedd li jattendi l-laqgħat kollha tal-Kummissjoni għall-Kontroll ta' l- Iżvilupp.".

"C" For subsection (1) in paragraph (a) of clause 4, there shall be substituted the following:

"(1) The Authority shall appoint a Director of Planning, who shall be the Chief Executive of the Authority, as well as a Director for the Audit of Administration and Procedures, who shall report directly to the Board of the Authority, and such other officers and employees as the Authority may from time to time deem necessary to carry out its functions under this Act.

The Directors, or their representatives, shall be entitled to be present at all meetings of the Authority, and the Director of Planning or his representative shall be entitled to be present at all meetings of the Development Control Commission.".

Jiena naħseb li din l-emenda taqbel ma' l-għanijiet li ddeskrivielna l- istess Ministru u allura nifhem li għandu jkollna qbil dwarha għaliex l- iskop tagħha huwa li l-funzjoni tal-verifika fuq l-amministrazzjoni ndaħħluha fil-livell ta' rapportaġġ dirett lill-bord ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar u nħallu sistema b'kaptan wieħed biċ-checks proċedurali kollha li hemm bżonn u b'distinzjoni fil-livell ta' rappreżentanza bejn min jattendi l-laqgħat ta' l-awtorita' - kemm id-direttur tal-verifika fuq l- amministrazzjoni biex jirrapportalha fuq kif qed tirriżultalu l- amministrazzjoni u kemm id-direttur ta' l-ippjanar - u min jattendi l- laqgħat tal-kummissjoni għall-kontroll ta' l-iżvilupp.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Nitlobkom li għalissa tieqfu hawn għax sar il- ħin.

Fis-1.00 p.m. Il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JĦASSAR L-ATT DWAR NOMINI MILL-OPPOŻIZZJONI

OPPOSITION NOMINEES (REPEAL) BILL

It-Tieni Qari ġie moqri

Ikompli minn aktar kmieni fil-għodu

MADAM SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l- Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex iħassar l-Att dwar Nomini mill- Oppożizzjoni" jkun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MADAM SPEAKER: Din id-division tittieħed issa stess skond il-ftehim milħuq fil-laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra tad-29 ta' Lulju, 1997.

VOTAZZJONI NRU: 54

FAVUR : 35

L-Onor.

|Abela Carmelo|Farrugia Noel | |Abela Joseph |Grech Edwin | |Agius Chris |Gulia Gavin | |Attard |Herrera Jose' | |Montalto John| | |Bartolo |Mangion | |Evarist |Charles | |Borg Karmenu |Mintoff Dom | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar |Pace Bertu | |Charles | | |Buhagiar |Portelli | |Louis |Alfred | |Camilleri |Refalo Anton | |Maria | | |Cardona Chris|Sant Alfred | |Chircop Karl |Sceberras | | |Trigona Alex | |Cilia Joe |Schembri Adami| | |Sandro | |Dalli Helena |Spiteri Lino | |Debono Grech |Vassallo | |Joe |Adrian | |Farrugia |Vella George | |Anglu | | |Farrugia Joe |Vella Karmenu | |Farrugia | | |Michael | |

KONTRA : 34

L-Onor.

|Abela Tony |Galea Pace Victor | |Agius |Gatt Austin | |Francis | | |Bonnici |Gonzi Lawrence | |Josef | | |Bonnici |Hyzler George | |Michael | | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond | |Cassar Joe |Muscat Claude | |Dalli John |Muscat Richard | |D'Amato |Psaila Savona Joe | |Helen | | |De Marco |Pullicino George | |Guido | | |Debono |Pullicino Orlando | |Giovanna |Jeffrey | |Deguara |Refalo Michael | |Louis | | |Farrugia |Tabone Anton | |Jean Pierre | | |Fenech Adami|Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo |Vella John | |Michael | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech | | |Francis |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MADAM SPEAKER: Il-Kamra issa tirriżolvi ruħha f'Kumitat sabiex tittieħed l-votazzjoni li ntalbet aktar kmieni fis-seduta.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IPPJANAR TA' L-IŻVILUPP

DEVELOPMENT PLANNING (AMENDMENT) BILL

L-Ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija fuq klawsola 3 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: Din id-division tittieħed issa stess skond il-ftehim milħuq fil-laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra tad-29 ta' Lulju, 1997.

VOTAZZJONI NRU: 55

FAVUR : 35

L-Onor.

|Abela Carmelo|Farrugia Noel | |Abela Joseph |Grech Edwin | |Agius Chris |Gulia Gavin | |Attard |Herrera Jose' | |Montalto John| | |Bartolo |Mangion Charles| |Evarist | | |Borg Karmenu |Mintoff Dom | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar |Pace Bertu | |Charles | | |Buhagiar |Portelli Alfred| |Louis | | |Camilleri |Refalo Anton | |Maria | | |Cardona Chris|Sant Alfred | |Chircop Karl |Sceberras | | |Trigona Alex | |Cilia Joe |Schembri Adami | | |Sandro | |Dalli Helena |Spiteri Lino | |Debono Grech |Vassallo Adrian| |Joe | | |Farrugia |Vella George | |Anglu | | |Farrugia Joe |Vella Karmenu | |Farrugia | | |Michael | |

KONTRA : 34 L-Onor. |Abela Tony |Galea Pace Victor | |Agius Francis|Gatt Austin | |Bonnici Josef|Gonzi Lawrence | |Bonnici |Hyzler George | |Michael | | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond | |Cassar Joe |Muscat Claude | |Dalli John |Muscat Richard | |D'Amato Helen|Psaila Savona Joe | |De Marco |Pullicino George | |Guido | | |Debono |Pullicino Orlando | |Giovanna |Jeffrey | |Deguara Louis|Refalo Michael | |Farrugia Jean|Tabone Anton | |Pierre | | |Fenech Adami |Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo |Vella John | |Michael | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech | | |Francis |

Klawsola 3, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Fis-1.09 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta klawsola 3 mgħoddija b'emenda.

ĦATRA TA' L-AWDITUR ĠENERALI

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, nipproponi li s-Sur Joseph G Galea jiġi maħtur Awditur Ġenerali skond Artiklu 108 tal-Kostituzzjoni ta' Malta.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR EDDIE FENECH ADAMI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, din l-aħħar ġimgħa saru laqgħat bejni, il-President tal-Public Accounts Committee u l-Onor.

Leo Brincat biex niddeterminaw proċedura li biha tkun tista' tintgħażel il-persuna li tkun adatta għal dan ix-xogħol.

L-Onor.

John Dalli u l-Onor Leo Brincat ltaqgħu mas-Sur Joe Galea u għamlu l-proposta tagħhom.

Kien hemm qbil li titressaq din il-mozzjoni fuq bażi ta' consensus, kif titlob il-bidla li għamilna permezz tal-liġi li għandha x'taqsam ma' l-Awditur Ġenerali u l- bidla kostituzzjonali li għaddejna ftit taż-żmien ilu.

Kien hemm ukoll il- qbil li huwa xieraq li din il-ħatra ssir qabel ma l-Parlament jaġġorna għall-waqfa tas-sajf.

Kien hemm ukoll deċiżjoni li l-post ta' Deputat Awditur Ġenerali ma jimteliex għalissa imma jimtela b'mozzjoni aktar 'il quddiem.

MADAM SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Madam Speaker, kif diġa' taf is-Sinjorija tiegħek, jiena qiegħed nissekonda din il-mozzjoni.

Ċertament li s-Sur Galea huwa bniedem ta' esperjenza fis-servizz pubbliku, huwa bniedem li jaf kif jaħdem il-gvern u għandu esperjenza anke fil-kariga ta' Awditur.

Kif qal il-Prim Ministru, wara li saru l-konsultazzjonijiet kien hemm qbil fuq in-nomina tiegħu.

Jiena l-ewwelnett nagħmel awgurju lis-Sur Galea stess u wkoll lill- istituzzjoni li, għalkemm m'hijiex xi istituzzjoni ġdida għax diġa' kellna awditur hija ġdida bil-funzjoni li tajniha bil-mod ta' l-elezzjoni u bil- mod kif nistennew li jaħdem l-Awditur Ġenerali fl-istess istituzzjoni.

L- awgurju tiegħi huwa li nibdew paġna ġdida.

Dan m'iniex qed ngħidu fis-sens ta' kritika tal-passat għaliex bid-difetti u n-nuqqasijiet kollha li seta' kellhom, żgur li kull min kien fil-kariga ta' Direttur tal-Verifika kellu funzjoni importanti u żgur li din il-kariga qdiha bl-aħjar mod li seta'.

Jiena qed ngħid li nawgura li tkun paġna ġdida għaliex il-ħsieb wara l- proposti oriġinali u l-proposti li effettivament ġew dibattuti f'din il- Kamra u approvatikienu li din l-istituzzjoni ta' l-Awditur Ġenerali mhux biss tkun awtonoma imma jkollha l-viżjoni vera li ssir il-funzjoni ta' l- audit tal-gvern b'mod ħafna iktar modern, b'mod ħafna iktar effettiv mhux biss għal dak li jirrigwarda t-trasparenza imma anke għall-mod ta' l- analisi kif isir l-audit.

L-awgurju tiegħi huwa li s-Sur Galea jirnexxielu jagħmel dawn il- kambjamenti anke ta' sustanza fil-mod kif jaħdem l-uffiċċju ta' l-Awditur Ġenerali u jsib l-assistenza kollha li għandu bżonn biex din il-bidla tkun tista' ssir.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Issa nitlob lill-Iskrivan tal-Kamra sabiex jaqra l-ismijiet ta' l-Onor.

Membri preżenti biex jiġi aċċertat li n-numru ta' membri favur il-mozzjoni m'huwiex inqas minn żewġ terzi tal-membri kollha tal-Kamra.

FAVUR : 69

L-Onor.

|Abela Carmelo|Galea Louis | |Abela Joseph |Galea Pace Victor | |Abela Tony |Gatt Austin | |Agius Chris |Gonzi Lawrence | |Agius Francis|Grech Edwin | |Attard |Gulia Gavin | |Montalto John| | |Bartolo |Herrera Jose' | |Evarist | | |Bonnici Josef|Hyzler George | |Bonnici |Mangion Charles | |Michael | | |Borg Joseph |Mifsud Bonnici Antoine| |Borg Karmenu |Mintoff Dom | |Borg Tonio |Mizzi Joe | |Brincat Leo |Mugliett Jesmond | |Buhagiar |Muscat Claude | |Charles | | |Buhagiar |Muscat Richard | |Louis | | |Camilleri |Pace Bertu | |Maria | | |Cardona Chris|Portelli Alfred | |Cassar Joe |Psaila Savona Joe | |Chircop Karl |Pullicino George | |Cilia Joe |Pullicino Orlando | | |Jeffrey | |Dalli Helena |Refalo Anton | |Dalli John |Refalo Michael | |D'Amato Helen|Sant Alfred | |De Marco |Sceberras Trigona Alex| |Guido | | |Debono |Schembri Adami Sandro | |Giovanna | | |Debono Grech |Spiteri Lino | |Joe | | |Deguara Louis|Tabone Anton | |Farrugia |Vassallo Adrian | |Anġlu | | |Farrugia Jean|Vassallo Edwin | |Pierre | | |Farrugia Joe |Vella George | |Farrugia |Vella John | |Michael | | |Farrugia Noel|Vella Karmenu | |Fenech Adami |Zammit Ninu | |Eddie | | |Frendo |Zammit Dimech Francis | |Michael | | |Galea Ċensu | |

Il-mozzjoni għaddiet b'69 vot favur u ħadd kontra.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Ministru Mizzi sabiex jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal- lum l-Erbgħa 30 ta' Lulju, 1997 fis-2.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - it- Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lum l-Erbgħa, 30 ta' Lulju, 1997 fis-2.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru Mizzi.

Fis-1.17 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija skond il- ftehim milħuq.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

PULIZIJA - TFAL TAĦT IS-16-IL SENA MRESSQA L-QORTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' żgħażagħ jew tfal taħt is-16-il sena li ttellgħu l-qorti wara li allegatament wettqu reati f'San Ġiljan u Paceville u f'Buġibba s-sena l-oħra u din is-sena?

Fi x'ħin ġew imwettqa dawn ir-reati?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub qiegħed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦABS ĊIVILI - VIŻITATURI BID-DROGA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' viżitaturi l-ħabs li nqabdu jdaħħlu d- droga jew sustanzi projbiti ġewwa l-ħabs?

Kemm minn dawn il-persuni ttellgħu il-Qorti fl-aħħar għaxar snin?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat illi fil-perijodu msemmi fil- Mistoqsija n-numru ta' viżitaturi li nqabdu jdaħħlu d-droga jew xi sustanza projbita ġewwa l-ħabs kien ta' 5.

Ninsab infurmat ukoll, li kull meta xi persuna tinqabad iddaħħal xi droga jew xi sustanza suspettuża, il-Pulizija dejjem tiġi nfurmata biex tinvestiga l-każ u jekk jirriżulta li s-sustanza misjuba tkun droga, jittieħdu passi bil-Qorti kontra l-persuna konċernata.

Fi tlieta minn dawn il-każi diġa' ttieħdu passi bil-Qorti.

SPTARIJIET - LABCOATS/IDENTIFICATION TAG

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ħafna fl-isptar ma jkunux lebsin labcoat u identification tag?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Dawk li l-uniformi tagħhom hi l-labcoat huma obbligati jilbsuħ.

Dejjem ittieħdu passi dixxiplinari kontra min ma obdiex.

L-istess jingħad għall-identification tags.

Nippreċiża li: (1) meta labcoats milbusa minn staff tal-laboratorju jiġu aċċidentalment kontaminati b'demm jew fluidi oħra, is-safety rules tal-laboratorju jesiġu li dawn il-labcoats ma jintlibsux barra l-laboratorju.

(2) dwar l-identification tags, billi dan ix-xahar bdew jaħdmu numru ġdid ta' tobba, ward clerks, etc ... bdew jittieħdu l-miżuri neċessarji biex dawn ikunu fornuti bl-identification tags mill-iżjed fis possibbli.

SPTARIJIET - UNIFORMIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm uniformijiet differenti għall-impjegati ta' l-isptar illum?

X'ifisser kull kulur u ta' liema grad ta' mpjegat huma l-uniformijiet ikkuluriti differenti?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-uniformijiet differenti għall-istaff ta' l- isptar, skond il-grad ta' l-impjegat huma hekk:

NURSING

|Nursing |Royal Blue u | |Officer |ċinturin navy blue| |Deputy |Blue ċar b'navy | |Nursing |blue piping | |Officer | | |Staff Nurse|Blue ċar u | |(Nisa) |ċinturin navy blue| |Staff Nurse |Top blue ċar u | |(Rġiel) |qalziet griż | |Enrolled |Libsa pea green u | |Nurse (Nisa)|ċinturin aħdar | | |skur | |Enrolled |Top pea green u | |Nurse |qalziet griż | |(Rġiel) | | |Health |Beige u ċinturin | |Assistant |kanella skur | |(Nisa) | | |Health |Qalziet kanella u | |Assistant |top beige | |(Rġiel) | | |Midwives |Peach | | |Il-Midwivery | | |Officer u Deputy | | |Midwifery Officer | | |għandhom piping | | |iswed | |Maids |Aħdar skur | |Physiotherap|Qalziet navy blue,| |ist |top abjad u piping| | |blue | |Radiographer|Top abjad, qalziet| |s |blue b'edging blue| |Occupational|Top abjad, qalziet| |Therapist |aħdar b'edging | | |ħodor | |Security |Qmis blue ċara, | | |qalziet griż | |Drivers |Qalziet navy blue | | |u qmis blue ċara. | |Mortuary |Top blue, qalziet | |Attendent |blue | |Doctors |Lab coat abjad | |Pharmacists |Lab coat abjad | |Lab |Lab coat abjad | |Technicians | |

Emergency and Admitting Ward

|Tobba |Top u qalziet navy| | |blue | |Nursing |Top u qalziet | |Officer |royal blue | |Nursing |Top u qalziet | |Staff u |abjad b'piping | |Health |skond il-grad | |Assistant | |

SPTARIJIET - PAGERS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm pagers ġewwa l-isptar illum?

Kemm jiswew lid-dipartiment fuq medda ta' xahar?

Humiex mikrija u/jew mixtrija?

Min huwa awtorizzat li jkollu wieħed?

Min għandu wieħed jilbsu waqt li jkun fuq xogħol biss jew inkella jista' jieħdu miegħu id-dar anke meta ma jkunx on call?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sa l-aħħar ta' Ġunju kien hemm 586 pager mqassam mad-diviżjoni tas-saħħa kollha u ma' l-Isptar Ġenerali t'Għawdex.

Dawn il- pagers huma mikrija taħt kuntratt bejn d-diviżjoni tas-Saħħa u Telepage Ltd.

L-impjegati li jagħmlu użu ta' din il-faċilita' jinkludu tobba ta' kull grad, infermiera, paramediċi, inġinieri u nies oħra tekniċi.

L-impjegati kollha li għandhom pager li hu maħruġ f'isem l-istess impjegat huwa obbligat li jilbsu waqt il-ħin tax-xogħol u jista' jieħdu miegħu d- dar.

Dawk il-pagers li jaqgħu taħt l-isem ta' xi grupp jew sezzjoni partikolari ma jistgħux jinħarġu mill-post tax-xogħol.

Peress li ftehim ta' din il-faċilita' jikkonċerna informazzjoni kummerċjali, d-dipartiment mhuwiex f'pożizzjoni li jagħti l-informazzjoni għal rigward kemm jiġi jiswa lid-dipartiment dan is-servizz.

WHITE PAPERS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm saru white papers u/jew strategic reports mill-Gvern ta' qabel?

Kemm minn dawn kienu committed by government for public comment?"

Liema kienu dawn il-white papers u strategic reports?

Kemm saru taħt dan il-gvern preżenti s'issa?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Membru se jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ENEMALTA - PROĠETTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema proġetti ta' natura kapitali daħlet għalihom l-Enemalta fil-perijodu 1/1/97 - 30/6/97?

Liema minn dawn ix-xogħlijiet kienu jinħtieġu permess ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Meta ħarġu dawn il-permessi?

Kemm kienet in-nefqa kapitali ta' l-Enemalta fil-perijodu mesmmi (1/1/97 - 30/6/97) fuq xogħol kapitali?

ONOR.

LEO BRINCAT: Is-sena finanzjarja tal-Korporazzjoni Enemalta tibda fl-1 ta' Ottubru ta' kull sena.

Meta ħadt ir-responsabbilita' tal-Korporazzjoni sibt li sa 89% tan-nefqa kapitali stmata kienet diġa' marbuta b'kuntratti.

Dawn kienu:

Phase IIB - Combined Cycle Plant; 2.

It-Tank tal-fuel ġo Kordin; 3.

Ix-xogħol fuq it-turbina Nru. 8; 4.

132KV Extension Marsa / Mosta inkluża l-mina u l-bini taċ-Ċentru ta' disribuzzjoni li qiegħed jinbena l-Mosta; 5.

33 KV Extension bejn il-Mosta u l-Marfa.

Il-kumplament kienu żvilupp normali annwali - bħal bini ta' substations, feeders ġodda mini sub-stations, servizzi ta' l-elettriku u meters ta' l- elettriku.

Għalhekk il-programm li kien beda ma setax jieqaf f'dak l-istadju.

Kull xogħol li kien jinħtieġ il-permessi tal-Planning Authority (bħal bini ta' sub-station) ma nbediex qabel il-permessi tal-bini jinħarġu.

Minħabba li dawn jinkludu diversi permessi żgħar m'iniex sejjer noqgħod nagħti d-dettalji waħda waħda.

In-nefqa kapitali bejn l-1 ta' Ottubru 1996 u l-31 ta' Mejju, 1997 (8 xhur) kienet ta' Lm6,951,732.

Il-kontijiet ta' Ġunju, 1997 għadhom m' humiex magħluqin.

TELEMALTA - PROĠETTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar liema proġetti ta' natura kapitali daħlet għalihom it-Telemalta fil-perijodu 1/1/97 - 30/6/97?

Meta ħarġu dawn il-permessi?

Kemm kienet in-nefqa kapitali tat-Telemalta fil-perijodu msemmi fuq xogħol kapitali?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li diġa tajt għall-mistoqsija Parlamentari numru 8121 fis-seduta 112.

PULIZIJA - PROĠETTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema proġetti ta' natura kapitali daħal għalihom il- Korp tal-Pulizija bejn l-1/1/97 sa 30/6/97?

Liema minn dan ix-xogħol kien jinħtieġ permess tal-Planning Authority?

Meta ħarġu l-permessi meħtieġa f'dawn il-każi?

Kemm kienet in-nefqa kapitali mill-korp, fl-istess perijodu?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub qiegħed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TARXIEN - TRIQ TAL-BARRANI - BINI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex il-bini żdingat u mitluq li jinsab f'Tal-Barrani Road, Tarxien (fejn it-traffic lights) jiġi strutturalment magħluq peress li fl-istess bini jingħad li qed isiru diversi abbużi fih, fosthom l-abbuż ta' użu ta' drogi?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat illi l-Pulizija qed tieħu l-passi meħtieġa.

DIPARTIMENT TAS-SAJD - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema xogħol ta' natura kapitali nbeda mid-Dipartiment tas-Sajd fil-perijodu 1/1/97 - 30/6/97?

Kemm swew dawn ix-xogħlijiet?

F'liema lokalita' saru?

Meta ħarġu l-permessi tal- Planning Authority?

Liema xogħol ieħor hu ppjanat li jinbeda sa l-aħħar tas-sena?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-ebda xogħol ta' natura kapitali ma nbeda mid- Dipartiment tas-Sajd fil-perjodu 1/1/97 sa 30/6/97, u m'hemm l-ebda xogħol ippjanat li jinbeda sa l-aħħar ta' din is-sena.

Dan minħabba li ma ġewx allokati l-fondi necessarji.

Matul din is-sena qed isir biss xogħol ta' manutenzjoni.

MINISTERU TAS-SAĦĦA - PROĠETTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar proġetti ta' natura kapitali li nbdew mill-Ministeru tas-Saħħa fil-perijodu 1/1/97 - 30/6/97?

Kemm swew dawn ix-xogħlijiet?

Meta hu mistenni li jitlestew dawn ix-xogħlijiet?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Kif jaf l-Onor.

Interpellant, aktar kmieni din is-sena l-Gvern ħa d-deċiżjoni li jibni sptar ġdid bi 800 sodda ġewwa tal- Qroqq.

Sadanittant bdew proġetti oħra fl-Isptar San Luqa li kienu differenti minn dawk proġettati.

Barra minn hekk jinxtraw u se jinxtara apparat modern għall-iSptar San Luqa ħalli jitjieb is-servizz.

Sadanittant fl-Isptar Monte Carmeli u l-Isptar Sir Paul Boffa u kif ukoll fil-bereġ u ċentri tas-Saħħa għaddej xogħol ta' mmodernizzar.

GĦAWDEX - HATCHERING TAL-ĦUT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar fiex waslet il-ħidma biex titwaqqaf il-hatchering tal-ħut f'Għawdex?

X'tip ta' koperazzjoni qed ikun hemm bejn id-Dipartiment tas-Sajd u l- hatchering?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-hatchery tal-ħut f'Għawdex hija inizjattiva privata.

Jidher li din il-hatchery għada f'fażi preliminari u l-produzzjoni tal-ħut għada ma' bdietx.

Id-Dipartiment tas-Sajd u Akwakultura kien għen lill-hatchery fil-fażi tal- bidu sakemm ħareġ il-permess mill-Awtorita ta' l-Ippjanar.

QASAM TA' EARLY LITERACY - KUMITAT MINISTERJALI

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Fil-pubblikazzjoni tal-Partit Laburista INFOLINE ħarġa Nru. 24, intqal li twaqqaf Kumitat Ministerjali fil-qasam ta' l-early literacy biex jikkordina l-programm li kien inbeda mill-amministrazzjoni preċedenti.

Jista' l-Ministru jgħid għaliex Kumitat Ministerjali u mhux Kumitat Dipartimentali?

Min huma l-membri ta' dan il-Kumitat?

Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx minnhom li se jitħallas speċifikament għal dan ix- xogħol u jekk iva, kemm?

Dawn jirrappreżentaw lil xi għaqda partikolari jew ġew magħżula mill-Ministru fuq bażi individwali?

Meta huwa maħsub li dan il-Kumitat jippreżenta r-rapport tiegħu?

Il-Ministru se jippubblikah dan ir-rapport?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba parlamentari Nru 5649 mogħtija f'seduta 112.

DIVIŻJONI TA' L-EDUKAZZJONI - PEDAGOGY COURSE

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm qed jattendu studenti fil-Pedagogy Course li nbeda mid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni bħala riżultat tal-ftehim ma' l-unions ta' l-għalliema f'Ottubru li għadda?

Kemm minnhom huma residenti Malta u kemm f'Għawdex?

Kemm minnhom jgħallmu (a) fis- Settur Primarju; b) fis-Settur Sekondarju; c) fis-Settur tas-Snajja'; d) fis-Settur Post-Sekondarju; u e) fis-Settur Privat u tal-Knisja?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari Nru 5650 mogħtija f'seduta 72.

SKEJJEL - RIFORMA FL-ESTS

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru issa jgħid jekk hux beħsiebu jkompli bir-riforma fl-ESTS li kienet qed titwettaq mill-Amministrazzjoni preċedenti u li f'din is-sena skolastika kienet se tkun estiża għall- istudenti kollha fit-Technology Option Classes?

Jista' l-Ministru jagħti dan it-tagħrif għallinqas qabel ma' dawn l-istudenti jersqu għall-eżami finali ħalli jkunu jistgħu jitħejjew tajjeb għal din l-għażla?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari Nru 5651 mogħtija f'seduta 72.

FONDAZZJONI GĦALL-ISTUDJI INTERNAZZJONALI - KORSIJIET

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3972, jista' l-Ministru issa jwieġeb għall-aħħar żewġ mistoqsijiet, jiġifieri min qed jissostitwixxi l-għalliema u l-instructors li qed jaħdmu f'ministeri u kemm intilfu lezzjonijiet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari Nru 5652 mogħtija f'seduta 73.

TA' BRIJA L/O SIĠĠIEWI - ĊIMITERJU TAL-PESTA

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi talba jew negozjati minn xi istituzzjoni tal-Gvern jew lokali jew reliġjuża jew rappreżentanti ta' xi pajjiż, għall-użu mill-ġdid taċ- Ċimiterju tal-Pesta f'Ta' Brija, l/o Siġġiewi?

Jekk fl-affermattiv, minn min u għal-liema skop jew użu?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Infakkar l-Onor.

Interpellant li fit-2 ta' Novembru, 1995 iċ-Ċimiterju magħruf bħala ta' Brija, limiti tas-Siġġiewi, kien ġie suġġerit mid-Dipartiment tas-Saħħa Pubblika bħala post tad-dfin għall-Islamiċi.

SKEJJEL - KUNSILLI

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3810, jista' l-Ministru jgħid fejn u meta se jsir dan it- taħriġ fl-iżvilupp ta' School Development?

Min se jmexxi dan it-taħriġ?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari Nru 5654 mogħtija f'seduta 73.

KORPORAZZJONIJIET GOVERNATTIVI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru W323, peress illi r-risposta tal-Prim Ministru għall-mistoqsija parlamentari numru 749 ma kenitx tinkludi l-informazzjoni mitluba f'mistoqsija parlamentari numru W323 li tirrigwarda l-Ministeru tal-Ħarsien Soċjali, iżda biss informazzjoni fir-rigward ta' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru, jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni mitluba?

ONOR.

EDWIN GRECH: It-tweġiba għall-Mistoqsija Parlamentari Numru 8227 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

RAĦAL ĠDID - IPOĠEW

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġie jqum ix-xogħol fl-Ipoġew ta' Raħal Ġdid li sar matul dawn l-aħħar snin?

X'inhi l-għajnuna li Malta kisbet mill-UNESCO?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

IMPJIEGI - TAĦRIĠ TA' IMPJIEG LIL PERSUNI BARRANIN

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-A.L. 96 ta' l-1997, jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm każi ta' aġenziji ta' l-impjieg li ħarġu barranin għall-impjieg f'Malta meta l-impjieg ma kienx awtorizzat skond id-dispożizzjonijiet ta' l- Att dwar l-Immigrazzjoni?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-impjieg jew taħriġ għal impjieg f' Malta ta' persuni barranin mingħajr il-permess meħtieġ taħt l-Att dwar l- Immigrazzjoni jmur kontra l-provvedimenti tar-Regolamenti tal-1997 li jemendaw ir-Regolamenti tal-1995 dwar Aġenziji ta' l-Impjieg.

Dawn ir-regolamenti nħarġu wara li Kumpannija lokali wriet interess li tapplika għal liċenzja ta' aġenzija privata ta' l-impjieg li kellha fost għanijiet oħra l-impjieg ta' persuni barranin f'Malta.

Il-Kumpannija konċernata ma baqgħetx issostni il-ħsieb tagħha u ma għamlet ebda applikazzjoni formali għal-ħruġ ta' liċenzja ta' Aġenzija ta' Impjieg.

BUGIBBA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6592, jista' l-Ministru jgħid jekk l-imsemmija tender kenitx tinkludi wkoll il-packing/sub-strata ta' taħt il-paviment u jekk fl-affermativ: (1) Kemm-il item kien speċifikat; (2) jekk il-materjal għal dan il-packing jew radam ġiex pprovdut mill-kuntrattur, (eż. bħall-concrete eċċ.); (3) kemm huwa l-valur totali tax-xogħol imkejjel tal-proġett imsemmi kollu kif ukoll kemm kienet l-istima ta' dan ix-xogħol imsemmi f'mistoqsija parlamentari numru 6592?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

ETC - STĦARRIĠ

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7695 li saret fis-16 ta' Lulju u li kienet tgħid hekk:-

"Jista' l-Ministru jgħid xi stħarriġ qed isir mill-ETC biex tinstab ir-raġuni għaliex in-numru ta'nies li qed jieqfu jirreġistraw minn jeddhom qiegħed dejjem jiżdied meta dan in-numru ma' jaqbilx man-numru ta' nies li qed isibu mpjieg?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari Numru 7695 ingħatat f'seduta numru 110.

KOPERATTIVA TAS-SINJALI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-qligħ għax-xahar ta' Diċembru, 1996 tqassamx lill-Koperattiva tas-Sinjali tat-Traffiku?

Jista' l-Ministru jgħid jekk il-koperattiva issa reġgħetx bdiet tiffunzjona?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajtu għal mistoqsija Nru.6712 fis-Seduta Nru. 85.