MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 43 L-Erbgħa, 12 ta'Marzu, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 43 L-Erbgħa, 12 ta' Marzu, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.08 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 12 ta' Marzu, 1997

WERREJ MINUTI 142

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 142

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 147

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR TAXXA TAR-REĠISTRAZZJONI

TA' VETTURI BIL-MUTUR

MOTOR VEHICLES REGISTRATION TAX (AMENDMENT) BILL (KUMITAT) 148

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA

EXCISE DUTY (AMENDMENT) BILL (IT-TIENI QARI) 153

AĠĠORNAMENT 167

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 171

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 184

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 42 li saret fl-11 ta' Marzu, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

PROPRJETA' -XIRI MINN BARRANIN

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l- Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' barranin li akkwistaw proprjeta' f'Malta tul is-snin 1990-1996, sena b'sena, u kemm kien id-dħul f'taxxa minnha tul l-istess snin?

ONOR.

LINO SPITERI (Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi): Jiena mgħarraf li mis-sena 1990 sa l-aħħar ta' Diċembru 1996 inħarġu 2,834 permess lil barranin biex jixtru proprjeta' f'Malta u fuqhom inġabret taxxa kif jidher hawn taħt:

|SENA|PERMES|TAXXA |10% |TOTAL | | |SI |FUQ |LEVY | | | | |DOKUMENT| | | | | |I U | | | | | |TRASFERI| | | | | |MENT | | | | | |LM |LM |LM | |1990| 810 |8,398 |23,995|32,393| |1991| 441 |194,719 |535,58|730,30| | | | |3 |2 | |1992| 358 |209,346 |558,96|768,31| | | | |9 |5 | |1993| 304 |479,271 |682,44|1,161,| | | | |7 |718 | |1994| 376 |534,506 |758,46|1,292,| | | | |4 |970 | |1995| 276 |601,366 |852,42|1,453,| | | | |9 |795 | |1996| 269 |578,397 |820,53|1,398,| | | | |5 |932 |

L-ammont ta' taxxa fuq il-boll li tħallas fuq kuntratti ta' xiri minn proprjeta' minn barranin għall-istess perijodu huwa ta' Lm6,838,425.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

Sandro Schembri Adami, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Billi ġieli jkun hemm min jissuġġerixxi li t-taxxa fuq il-boll li titħallas fuq il-kuntratti tax-xiri ta' proprjeta' minn barranin għandha tkun b'mod li tinċentiva lill-barranin jixtru proprjeta' f'Malta, jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni tal-Gvern f'dan ir-rigward?

ONOR.

LINO SPITERI: Ir-rata li hemm stabilita bħalissa hija ta' 17% u din hija meqjusa bħala rata għolja.

Fl-istess ħin wieħed irid igħid ukoll li dik ir-rata kienet ġiet stabilita fil-kontest ta' kemm kienet qiegħda tinbiegħ proprjeta' lill-barranin.

Peress li din hija kwestjoni ta' policy, wieħed ma jistax jippronunzja ruħu fuqha mingħajr ma jkun studjaha l-Kabinett u l-Grupp Parlamentari, kif ukoll qabel ma ssir diskussjoni dwarha f'dan il-Parlament.

Imma ġaladarba ġejt mitlub l-opinjoni personali, jiena ngħid li aħna m'għandniex ninqaflu f'soċjeta' magħluqa u allura għandna nħallu spazju lill-barranin li jitħajru jixtru proprjeta' hawn Malta ta' 'l fuq minn ċertu prezz biex b'hekk ma jgħollux iż-żejjed il-prezz tal-proprjeta' għall- Maltin.

Fl-istess ħin, jiena personalment m'iniex favur li ninkoraġġixxu ħafna lill-barranin biex jixtru proprjeta' għax peress li Malta hija żgħira, il-proprjeta' hija ristretta u kull proprjeta' li tinbiegħ lil barranin tkun qed tnaqqas mill-istock available għall-Maltin.

Nerġa' nenfasizza li dik hija opinjoni tiegħi u qed infissirha f'kontest li m'iniex qed nimplika li se nirrikmanda li għandu jkun hemm xi għeluq għall-barranin milli jixtru skond ir-regolamenti kif inhuma mfasslin u kif jistgħu jiġu riveduti minn gvernijiet sussegwenti.

Personalment jien qiegħed nirrikmanda, b'kawtela kbira, li waqt li l-barranin are welcome fostna, irridu noqogħdu attenti - għax iktar ma inti żgħir aktar trid toqgħod attent - kemm ikollna minnhom jgħixu permanentement hawnhekk.

Dan qed ngħidu mhux għaliex dawn ma jagħtux kontribut lill-pajjiż mil-lat soċjali, ekonomiku u kummerċjali - fil-fatt ħafna minnhom jagħtu u tul is- snin kien hawn ċerti riżorsi umani barranin jgħixu fostna li taw kontribut ekonomikament disinteressat lid-diversi gvernijiet liema kontribut kien utli u għandna nagħrfuh - imma għax meta tiġi biex tħares lejn dan mil-lat ta' proprejta' għandek għalfejn toqgħod attent u timxi b'kawtela kbira.

MID-MED BANK - TRANSFERS

L-ONOR.

JOE CASSAR (f'isem l-Onor.

Jean Pierre Farrugia) staqsa lill- Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm seħħew transfers fil-korporazzjonijiet/kumpanniji/aġenzji li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tiegħu mis-17ta' Jannar 1997 'il hawn?

ONOR.

LINO SPITERI: Fost il-korporazzjonijiet/kumpanniji/aġenziji li jaqgħu taħt dan il-ministeru kien hemm ċaqliq ta' 50 persuna fil-Mid-Med Bank li saru fil-kors normali tax-xogħol tiegħu.

Dan il-ministeru ma jindaħalx lil dan il-bank f'ċaqliq bħal dan.

VAT - REFUNDS

L-ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem l-Onor.

Ninu Zammit) staqsa lill- Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont totali ta' refund fuq il-VAT li tħallas lill-bdiewa fulltime fis- snin 1995 u 1996, sena b'sena, u kemm kien in-numru ta' bdiewa kull sena li rċevew jew għad iridu jirċievu dam ir-refund?

Jista' l-Ministru jagħti l- istess dettalji fir-rigward ta' sajjieda?

ONOR.

LINO SPITERI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li rigward il-bdiewa u s-sajjieda ma tinżamx informazzjoni separata għal dawk li huma fulltime u part-time.

Ir-refunds li tħallsu kienu kif ġej:

Bdiewa

|SENA |REFUND |TAXPAYERS | |1995 |LM100,447| 258| |1996 |LM504,170| 2291 |

Sajjieda

|SENA | REFUND |TAXPAYERS | |1995 |Lm33,010.5| 23 | | |0 | | |1996 |Lm95,589.4| 158 | | |0 | |

SKEJJEL STATALI - KUNSILLI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Kemm ikkontestaw ġenituri u għalliema għall-elezzjoni tal-kunsilli ta' l-iskejjel statali matul din is-sena skolastika?

Jista' l- Ministru jgħid x'ġara fuq bażi ta' skola skola f'dawk il-każi fejn ġenituri u/jew għalliema ma kkontestawx jew fejn in-numru tagħhom ma kienx biżżejjed? ?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): It-tagħrif mitlub hu kif ġej:

| |Genit|Ghalli| | |uri |ema | |Settur Skejjel |233 |197 | |Primarji | | | |Settur Skejjel |18 |19 | |Specjali | | | |Settur Skejjel |118 |114 | |Sekondarji u Junior | | | |Lyceums | | | |Settur Skejjel |44 |40 | |tas-Snajja | | | |Settur Skejjel |69 |47 | |Post-Sekondarji | | |

Fis-setturi ta' l-iskejjel tas-snajja' u ta' l-iskejjel post-sekondarji ssib xi każi fejn hemm jew studenti biss inkella taħlita ta' ġenituri u studenti.

F'każijiet fejn ma kienx hemm biżżejjed nomini ta' ġenituri u għalliema, il-kunsilli jew għamlu co-option ta' membri oħra jew inkella iffunzjonaw b'dawk il-membri li ġew nominati.

L-iskejjel li m'għandhomx kunsill skolastiku għal din is-sena skolastika huma:- Skola Primarja, Naxxar; Skola Sekondarja Tereża Nuzzo, Ħamrun; Skola Sekondarja Ġuże' Delia, Ta' Paris, Birkirkara; u Skola Sekondarja Prof. Kurunell Lorenzo Manche', Floriana.

Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-istatistika, skola bi skola, li ġiet mitluba mill-Onor.

Interpellant.

SKEJJEL - ETA' TA' ĦRUĠ

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw permessi lill- istudenti biex jitilqu mill-iskola qabel ma jagħlqu s-16-il sena fil- perijodu bejn Ottubru, 1996 sal-lum?

Kemm minnhom kienu bniet?

Kemm minnhom kienu ġejjin mill-iskejjel sekondarji ta' l-Istat, mill-iskejjel tas-snajja', mill-iskejjel tal-Knisja u mill-iskejjel privati?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Hawn taħt qed nagħti n-numru ta' studenti li telqu mill-iskola qabel ma għalqu s-16 il-sena fil-perijodu bejn Ottubru 1996 sa-26 ta' Frar, 1997 flimkien ma' l-informazzjoni l-oħra mitluba mill- Onor. Interpellant:

| |Subien |Bniet | | |taħt is-16-il|taħt | | |sena |is-16-il | | | |sena | |Skejjel|Spiċċa|Ma |Spiċċa|Ma | | |w |spiċċa|w |spiċċa| | |il-Kor|wx |il-Kor|wx | | |s |il-Kor|s |il-Kor| | |Skolas|s |Skolas|s | | |tiku |Skolas|tiku |Skolas| | | |tiku | |tiku | |Sekonda|3 |5 |14 |14 | |rji, | | | | | |Liċei u| | | | | |ex-Oppo| | | | | |rtunity| | | | | |Snajja'|7 |3 |1 |1 | |Oħrajn |1 |2 |- |2 | |Tal-Kni|- |- |- |1 | |sja | | | | | |Tal-Pri|- |- |- |- | |vat | | | | | |TOTAL |11 |10 |15 |18 |

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Nixtieq nirringrazzja lill-Ministru għal-fatt li spontanjament qassmilna dokument rigward dan is-suġġett, pero' dwar dan xtaqt nistaqsi x'qiegħed isir biex wieħed jivverifika l-fatti li abbażi tagħhom xi ħadd ikun qiegħed jitlob li joħroġ mill-iskola qabel ma jagħlaq is-16-il sena.

Apparti l-parir tal-welfare officers - jidhirli li dawn jiġu mitluba jagħtu parir - il-kap ta' l-iskola qed jintalab jagħti l-parir tiegħu f'każi bħal dawn?

X'inhi l-proċedura fid-dettall?

On paper din il- policy tidher li hija tajba, imma fil-fatt din kif qed tiġi attwata u x'qed isir biex wieħed jevita li din il-policy tiġi abbużata?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Dik il-karta tqassmet bħala self-protection għal- fatt li kienet qed issir pressjoni mill-Membri Parlamentari biex inħallu lil ċerti ġuvintur u tfajliet jitilqu mill-iskola.

Jien nifhem li jkun hemm każi fejn il-ġenituri jagħmlu pressjoni fuq xi Membri Parlamentari li mbagħad dawn jitolbuna nħallu lil dawn l-istudenti jitilqu mill-iskola qabel ma jagħlqu s-16-il sena.

L-appell tiegħi hu biex kemm jista' jkun aħna l-Membri Parlamentari nipprovaw nispjegaw lil ġenituri li jkun aħjar għat-tfal li jibqgħu l-iskola sakemm jagħlqu s-16-il sena.

Din hija problema serja għaliex għalija l-fatt li ġuvni jew tfajla jitolbuna biex jitilqu mill-iskola qabel ma jagħlqu s-16-il sena jfisser vot ta' sfiduċja fis-sistema edukattiva u għalhekk irridu naraw x'nagħmlu dwarha.

Il-policy m'għandhiex tkun - jien qed nimxi fuq il-policy li sibt u nifhem li sar xi titjib fuqha - fid-diskrezzjoni tal-ministru għaliex inkella nispiċċaw nużawha għal favuri personali, kif sfortunatament kienet tinftiehem.

Il-proċedura hi li wara li l-istudent japplika, il-welfare section tagħmel il-case study dwar ir-raġuni għaliex dak li jkun qed jitlob li joħroġ mill-iskola u mbagħad din tirrakkmanda jekk għandux ikun hemm eżenzjoni jew le.

Il-policy li fuqha m'hemmx diskrezzjoni hi li dawk l- istudenti li japplikaw biex joħorġu mill-iskola jitħallew joħorġu meta jagħlqu s-16-il sena u ma joqogħdux jistennew l-aħħar tas-sena skolastika għalkemm aħna niskoraġġixxu lil studenti oħrajn milli jagħmlu dan.

Jien m'iniex sodisfatt li qed nagħmlu biżżejjed għal dawn il-ġuvintur u tfajliet li qed joħorġu mill-iskola qabel ma jagħlqu s-16-il sena.

PTA - KAROZZI TAL-LINJA ĠODDA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Peress li f'fuljett li l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku kienet ħarġet sentejn ilu u peress li anke ċ-Chairman eżistenti kemm-il darba qal li sa tmiem is-sena li għaddiet kellhom jinbidlu 100 karozza tal- linja, jista' l-Ministru jgħid kemm fil-fatt kienu ġew ordnati karozzi tal- linja ġodda u għaliex sal-lum dawn għadhom ma waslux?

Kemm se jkun is- sussidju li se joħroġ il-poplu fuq kull karozza li ġiet ordnata?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru tat-Trasport u Portijiet): Peress li din l-interpellanza saret qabel ma nħatar il-bord il-ġdid, tajjeb li jingħad li kien iċ-chairman ta' qabel li ddikjara kemm-il darba li sa l- aħħar tas-sena li għaddiet kellhom jaslu Malta 100 karozza tal-linja ġodda.

Meta nħatar il-bord il-ġdid instab li kienu ġew ordnati biss ħames karozzi tal-linja ġodda li s'issa waslu tlieta minnhom.

Il-Gvern preżenti qed jagħti ħarsa ġdida lejn il-kwestjoni tal-karozzi tal-linja l-ġodda u jiena naċċerta lill-Onor.

Interpellant li d-deċiżjoni li tittieħed se tkun fl-aħjar interess tal-pajjiż.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Meta nġabet il-low floor bus, iċ-chairman preżenti ġie rapportat li qal li hemm bżonn li sa l-aħħar tas-sena 1997 jinbidlu madwar 80 karozza tal-linja.

X'inhi l-pożizzjoni tal-Gvern f'dan ir- rigward, iktar u iktar meta qabel kien hemm 147 sid li kellhom ftehim dwar dan mal-PTA?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Sur President, kif diġa' għidt irridu nieħdu deċiżjoni fl-aħjar interess tal-pajjiż.

Hawnhekk biżżejjed ngħid li waħda mill-karozzi low floor diġa' għandha l- ħsara u għalhekk irridu naraw jekk dawn humiex verament tajbin għat-toroq tagħna.

Rigward id-domanda l-oħra rrid ngħid lill-Onor.

Interpellant li aħna bdejna t-taħdidiet ma' ħafna sidien u peress li hemm il-kompetizzjoni fost l-importaturi li se jġibu dawn il-karozzi tal-linja, diġa' kien hemm xi tnaqqis fil-prezz tagħhom.

S'issa għadna ma ħadna l-ebda deċiżjoni f'dan ir-rigward, pero' kif diġa' għidt jien lest li ninforma lill-Onor.

Galea bid-deċiżjonijiet li nkunu se nieħdu u dan se nagħmluh fl-interess tas-sidien tal-karozzi tal-linja u tal- pajjiż.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Censu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Peress li diġa' kien hemm dikjarazzjonijiet pubbliċi minn diversi nies dwar dan is-suġġett - mhux biss mill-Public Transport Authority - jista' l-Ministru jikkonferma li matul din is-sena se jitkompla l-proċess ta' bdil ta' karozzi tal-linja?

Jekk dan il-proċess se jitkompla, jista' l-Ministru jgħid kemm se jinbidlu karozzi tal-linja matul din is-sena?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Il-proċess m'huwiex se jitkompla għax qed nagħmlu taħdidiet ma' kull min hu interessat li jimporta dawn il-karozzi tal-linja u jekk jista' jkun naslu fi ftehim sabiex dawn il-karozzi jinħadmu hawn Malta.

Jien għadni ma nistax ngħid jekk dawn il-karozzi tal- linja humiex se jaslu sa l-aħħar tas-sena.

Aħna li se nagħmlu se nagħmluh fl-aħjar interess ta' kulħadd.

Rigward jekk humiex se jaslu ....

(Interruzzjonijiet)

Jien jiddispjaċini li m'hawnx l-Onor.

Michael Frendo li għal tliet budgets wara xulxin kien jiġi jgħid li dawn il-karozzi tal-linja kienu ġejjin.

Jien suppost li lanqas kelli noqgħod nitħabat xejn għaliex dawn il- karozzi tal-linja suppost li kellhom ikunu kollha hawnhekk sa l-1995.

Fil- fatt, ma' dawn il-karozzi tal-linja kellu jkun hawn il-makni awtomatiċi tal- biljetti jiffunzjonaw, kellna nimmodernizzaw il-bus terminus ta' Birżebbuġa, kellu jkun hemm xi ħaġa li biha wieħed seta' jsegwi l-karozzi tal-linja minn fuq il-monitor, kellu jkollna bus stations bil-heater biex meta jkun il-bard wieħed ikun jista' jistkenn fihom u jieħu tazza te', kellha ssir sistema ta' paging u ħafna affarijiet oħra bħal dawn!

Fi kliem ieħor, konna se nkunu qisna l-airport!

Suppost anke t-terminus ta' Buġibba kellu jkun lest, pero' minn dan aħna ma sibna xejn lest.

Allura għalfejn qed tinkwetaw li sa l-aħħar tas-sena dawn il-karozzi tal-linja jkunu għadhom ma ġewx!

Jien se nagħmel mezz biex sa l-aħħar tas-sena dawn jinġabu hawnhekk u nadattawhom għall-bżonnijiet tagħna.

Kif diġa' għidt, waħda minn dawn il-karozzi l-ġodda li nġabu diġa' tinsab bil-ħsara u jekk it-tnejn l-oħra li ġibna llum ifettlilhom jgħaddu mill-Imsida, jegħrqu u nispiċċaw b'xejn!

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, jien jidhirli li kien sar depożitu ta' xi Lm500 abbażi ta' ftehim li kien sar u fil-fatt kien hemm anke ftehim dwar x'sussidju għandu jkun hemm min-naħa tal-gvern fuq dawn il-karozzi tal- linja.

Jista' l-Ministru jgħid jekk dan il-ftehim hux se jibqa'?

Jekk le, x'se jsir minnu dak d-depożitu?

Il-Ministru se jkompli bil-politika tal- Gvern preċedenti dwar l-għoti ta' sussidju?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Sur President, jien diġa' għidt li l-Lm500 m'aħniex se neħduhomlom għaliex jista' jkun li naslu għal prezz irħas.

Jekk ikun hemm bżonn aħna lesti nagħtu iktar sussidju, pero' l-ewwel irridu naraw il-pożizzjoni finanzjarja tal-Gvern.

Aħna onorajna l-ftehim fuq dawk il-ħames karozzi pero' fuq l-oħrajn għad irridu nagħmlu aktar diskussjonijiet.

Aħna għaliex għandna nagħtu sussidju meta diġa' wasalna fi stadju fejn hemm importaturi li niżżlu ħafna l-prezz ta' Lm55,000 li kien intalab oriġinarjament?

Jekk hawn min hu lest li jibni dawn il- karozzi tal-linja hawn Malta, anke jekk hemm bżonn permezz ta' joint venture, għaliex bilfors irridu nġibu 150 karozza tal-linja ġdida sa l- aħħar tas-sena u noħorġu dawk il-miljuni kollha?

Dawn anke fuq il-kwestjoni tal-Gozo Channel kellkom kollox lest!

(Interruzzjonijiet) Mhux veru, ma kien hemm xejn lest u jekk l-Onor.

Membru jrid jista' jiġi sa l-uffiċċju tiegħi ħalli nurih x'ħalla sieħbu qabel ma telaq.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Lino Spiteri.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

LINO SPITERI: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 35 ta' l-1997 - Ordni ta' l-1997 dwar l-Impjieg mal-Malta Financial Services Centre għall-finijiet ta' l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION (Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Kopja ta' OPM Circular No 17/1996 tas-27 ta' Ġunju, 1996 u kopja taċ- ċirkolari maħruġa mid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali Memo 59/1996 tal- 25 ta' Ġunju, 1996 bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3865.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru): Sur President, f'isem il-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li tagħti informazzjoni dwar qtugħ ta' ilma fi Triq Santa Monika, Ħal Tarxien/Raħal Ġdid, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3771.

THE DEPUTY SPEAKER: Mozzjonijiet?

L-Onor.

Jesmond Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, nixtieq niġbidlek l-attenzjoni għall-mod kif kien irrapportat f'"l-orizzont" id-diskors li jien għamilt nhar it-Tnejn f'din il-Kamra.

Fil-fatt dawn irrapportaw parti żgħira mid- diskors tiegħi u anke dik il-parti lanqas hija rrapportata korrettement.

(Interruzzjonijiet) Le, le, dan deher fil-gazzetta tal-lum.

THE DEPUTY SPEAKER: Kompli Onorevoli.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Dan ir-rapport deher illum, jiġifieri din hija l- ewwel opportunita' li kelli biex inressaq din l-osservazzjoni.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Kompli Onorevoli, qiegħed in order.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jien mhux id-dixxiplina tikkonċernani, imma l- fatt li jekk hawnhekk qed nieħdu t-trouble li nagħmlu diskors ippreparat, għallinqas ir-reporters għandhom jagħmlu ġustizzja magħna billi jirrapportawh tajjeb.

THE DEPUTY SPEAKER: Is-Sedja tieħu konsiderazzjoni ta' dak li għidt u tagħti deċiżjoni fi stadju ulterjuri.

Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR TAXXA TAR-REĠISTRAZZJONI TA' VETTURI BIL-MUTUR

MOTOR VEHICLES REGISTRATION TAX (AMENDMENT) BILL

L-Ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Anġlu Farrugia, Viċi President tal-Kumitati, jippresjedi.

Klawsola 2 - Emenda ta' l-Ewwel Skeda li tinsab ma' l-Att prinċipali.

Clause 2 - Amendment of the First Schedule to the principal Act.

THE DEPUTY CHAIRMAN (Onor. Anglu Farrugia): Il-Ministru Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda għal klawsola 2:

"A" Il-paragrafu (a) tal-klawsola 2 għandu jiġi emendat kif ġej:

(i) Fin-numru tal-kodiċi H.S. 8703.0399A-F, minflok il-figura "Lm3850" fir-Rata ta' Taxxa għandha tidħol il-figura "Lm2380";

(ii) fin-Numru tal-Kodiċi H.S. 8703.0399H, minflok il-figura "Lm4690" fir-Rata ta' Taxxa għandha tidħol il-figura "Lm2900";

(iii) fin-Numru tal-Kodiċi H.S. 8703.0499 A-F, minflok il-figura "Lm5800" fir-Rata ta' Taxxa għandha tidħol il-figura "Lm4825"; u

(iv) fin-Numru tal-Kodiċi H.S. 8703.0499 H, minflok il-figura "Lm8150" fir-Rata ta' Taxxa għandha tidħol il-figura "Lm6800".

"A" Paragraph (a) of clause 2 shall be amended as follows:

(i) In H.S. Code Number 8703.0399 A-F, for the figure "Lm3850" under the Rate of Tax there shall be substituted the figure "Lm2380";

(ii) in H.S. Code Number 8703.0399 H, for the figure "Lm4690" under the Rate of Tax there shall be substituted the figure "Lm2900";

(iii) in H.S. Code Number 8703.0499 A-F, for the figure "Lm5800" under the Rate of Tax there shall be substituted the figure "Lm4825"; and

(iv) in H.S. Code 8703.0499 H, for the figure "Lm8150" under the Rate of Tax there shall be substituted the figure "Lm6800".

Qegħdin nemendaw din il-klawsola għax sibna li kien fiha xi żbalji.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Censu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Mr Chairman, bejn meta tressaq l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att ta' l-1994 dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil- Mutur u llum li għandna din l-emenda quddiemna, qed jirriżulta tnaqqis fit- taxxa ta' reġistrazzjoni li titħallas għal vetturi second-hand.

Hawnhekk jien nixtieq nistaqsi: It-tnaqqis li qed ngħidu li se jkun hemm huwa tnaqqis biss mill-proposti li hawn fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jew inkella huwa tnaqqis minn kif kienet il-pożizzjoni qabel ma tressaq dan l-abbozz ta' liġi fil-Parlament?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Iva, din hi l-pożizzjoni.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Censu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Mela milli qed nifhem it-tnaqqis se jkun fil- konfront ta' dak li hemm fl-Att prinċipali u allura dan ifisser li qegħdin nagħtu inċentiv biex minflok importazzjoni ta' karozzi ġodda jkun hawn importazzjoni ta' karozzi second-hand?

Jekk dan mhux il-każ, hemm xi raġuni oħra wara din l-emenda?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Aħna la qed ninkoraġġixxu u lanqas qed naqblu li jiġu mportati karozzi qodma għaliex inkella jkollna ħafna aktar inkwiet meta 'il quddiem niġu biex ngħaddu l-liġi dwar l-MOT.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

L-Onor.

Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Aħna l-iskeda mhux qiegħdin nissostitwixxuha imma qed nemendawha u għalhekk dawk l-affarijiet li mhux qed jiġu emendati se jibqgħu kif inhuma.

Meta jien nagħmel eżami bejn l-emenda u l-liġi attwali, jien għandi ftit domandi li jew forsi diġa' hemm risposta għalihom jew forsi jista' jkun li hawn xi żbalji.

Per eżempju, l-iskeda qiegħda mqassma fi tliet kolonni, jiġifieri n- numru tal- kodiċi, l-oġġett u r-rata ta' taxxa u meta wieħed jieħu n-numru tal-kodiċi H.S. ta' l-iskeda kif qed nemendawha u jqabblu man-numru tal- kodiċi ta' l-iskeda attwali jsib li filwaqt li n-numru 8703 u n-numru 8703.1000 jaqblu, minn hawn 'il quddiem l-iskeda attwali tgħid 8703.2110, 8703.2120 u minflok in-numru "2" qegħdin iniżżlu "0".

Dan ifisser li tbiddlu l-codes jew inkella ħawn xi żball?

Għalkemm din il-ħaġa tista' tidher insinifikanti m'hemmx dubju li hija mportanti, għaliex jekk ikun hawn din it-tip ta' diskrepanza jista' jkun hemm diffikulta' meta d- dipartiment jiġi biex jinforza l-liġi, aktar u aktar meta tista' tgħid li din il-ħaġa tibqa' tirrepeti ruħha tul l-iskeda kollha.

Li rrid ngħid hu li filwaqt li fl-iskeda attwali wara l-punteġġ dejjem insibu n-numru "2", fil-proposta qed insibu "0".

Qed ngħid dan biex jekk hemm xi żball wieħed jara kif jista' jikkoreġih.

Din hija l-ewwel diffikulta' li nnotajt bejn il-proposta ta' l-iskeda u dak li hemm fl- abbozz ta' liġi li qegħdin niddiskutu.

Diffikulta' oħra hija li fit-test attwali taħt il-kolonna B nsibu hekk:

"Vetturi oħra, b'makna bil-pistons reċiproċi ta' kombustjoni interna li tixgħel bi spark".

Issa taħt il-kolonna B tal-kodiċi 8703.1000 ta' dan l-abbozz ta' liġi insibu :

"Vetturi oħra, b'makna ta' kombustjoni interna li tixgħel bi spark/b'kumpresssjoni:"

Qed inħallu barra l-kliem "bil-pistons reċiproċi" u minflok qed indaħħlu l- kelma "kumpressjoni".

Jien assolutament ma nifhem xejn fil-mekkanika tal- karozzi, pero' nixtieq inkun naf jekk din il-bidla saritx biex tirrifletti l-iskopijiet li jrid jilħaq il-Gvern permezz ta' din it-taxxa jew inkella għal xi raġuni oħra.

Imbagħad fit-tieni paġna ta' l-abbozz ta' liġi nerġgħu nsibu l-kwestjoni fejn minflok in-numru "2" qed insibu "0" u barra minn hekk meta immorru għan-numru tal-kodiċi 87.03 (iv) insibu l-kliem:

"ta' ċilindrata ta' aktar minn 1800 cc iżda mhux aktar minn 2000 cc:"

u fin-numru tal-kodiċi 87.03 (iii) hemm:

"ta' ċilindrata ta' aktar minn 1500 cc iżda mhux aktar minn 1800 cc:",

li huwa d-demarcation line.

Jien naħseb li dan huwa korrett imma forsi wieħed jista' jiċċekkja ftit dawn id-dettalji.

Pero' d-diffikulta' tiegħi qiegħda fl-H.S. code numbers.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Iktar rimarki?

Il-Ministru Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: L-Onor.

Interpellant staqsa għaliex inbidlu l- H.S. code numbers u għaliex ġew riveduti l-kategoriji.

Minħabba li llum iċ-ċilindraġġ ma għadux kif kien qabel fis-sens li ma għadhiex teżisti d- differenza bejn makni li jaħdmu bil-petrol u dawk li jaħdmu bid-diesel, allura dawn il-kategoriji ġew amalgamati.

Din kienet ukoll ir-raġuni għaliex inbidlu l-H.S. code numbers.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: La qed nitkellmu fuq il-lat tekniku, għall-preċiżjoni nixtieq nistaqsi: Ħadna ħsieb li nikkanċellaw xi code li ma ġiex emendat b'dan l-abbozz ta' liġi biex b'hekk dan ma nħalluhx imdendel?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Il-codes li ma ġewx emendati ġew ikkanċellati kollha.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Iktar rimarki?

L-Onor.

Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien naħseb li l-Kamra tifhem li aħna mhux qed nidħlu f'dawn id-dettalji biex inkunu pettegoli imma għax huwa importanti li dawn l-affarijiet ikunu ċċarati.

Fil-każ tan-numri tal-kodiċi 87.02, 87.03, 87.04,

87.05 u jekk m'iniex sejjer żball 87.06, jien naħseb li m'hawn l-ebda żball għall-mod kif qiegħda abbozzata l-emenda, imma mbagħad malli taqbeż il-parti ta' l-iskeda li qiegħda tiġi emendata, l-HS code jerġa' jidher bil- mod l-antik.

Naturalment, jista' jkun li t-tekniċi daħlu f'din il- kwestjoni, pero' ta' min jiċċara dan il-punt.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Il-code 8703 hija dik internazzjonali u n- numri li jiġu wara huma s-sub-codes tagħna.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien napprezza d-diffikulta' tal-Ministru f'dan ir- rigward għax lanqas jien ma nifhem liema huma n-numri internazzjonali u liema huma dawk lokali, pero' fl-iskeda kif emendata hemm diskrepanza f'wieħed min-numri u biex nevitaw miżinterpretazzjonijiet aħjar li wieħed ikun eżatt f'dak li qegħdin nagħmlu.

Punt ieħor li xtaqt inqajjem huwa rigward id-demarcation line bejn kategorija u oħra ta' ċilindrata.

F'dan l-abbozz ta' liġi għandna erba' kategoriji ta' vetturi li huma: dawk ta' ċilindrata ta' mhux aktar minn 1300cc; dawk ta' ċilindrata ta' aktar minn 1300cc iżda mhux aktar minn 1500cc; dawk ta' ċilindrata ta' aktar minn 1500cc iżda ta' mhux aktar minn 1800cc u dawk ta' ċilindrata ta' aktar minn 2000cc.

Mill-banda l-oħra fil- Budget Speech li ppreżenta l-Onor.

Spiteri insibu li l-erba' kategoriji li jissemmew huma: sa 1300cc; minn 1301cc sa 1500cc; minn 1801cc sa 1800cc; minn 1901cc sa 2000cc u 'l fuq minn 2000cc.

Teknikament 1 cc ma tantx se jagħmel differenza, iżda għal dik li hija registration tax hawnhekk jista' jkollok qabża konsiderevoli.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nixtieq nassigura lill-Onor.

Galea u lil kulħadd li bl-emenda li qegħdin nagħmlu qed inbiddlu biss l-HS code u mhux l- iskeda kollha.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Chairman, jien naħseb li kif inhuma miktubin dawn l- emendi jiskapulaw il-problema li għadu kemm qajjem l-Onor.

Galea għax f'kategorija waħda jingħad li l-karozza trid tkun ta' ċilindrata sa 1300cc u mbagħad wara jingħad li trid tkun ta' ċilindrata ta' aktar minn 1300cc.

F'dan il-każ makna ta' 1300cc tiġi kklassifikata fl-ewwel kategorija u allura minn dan il-lat ma naħsibx li hemm problema.

Il-problema li qegħdin naraw hija li filwaqt li jidher li n-numri li hawn fl-emenda huma korretti - u dawn ma jkoprux l-iskeda kollha li kienet teżisti qabel imma parti minnha - fil-fatt jidher li qiegħda tinħoloq problema kemm fil-kodifikazzjoni ta' dik il-parti ta' l-iskeda li ġiet emendata, li allura n-numri tagħha ġew aġġornati, kif ukoll ta' dik il- parti ta' l-iskeda li ma ġietx emendata u allura għadha bin-numerazzjoni l- antika u mhux sinkronizzata man-numri l-ġodda.

Din hija d-diffikulta li aħna qegħdin inressqu u jekk jirriżulta li din id-diffikulta' hija reali jeħtieġ li din titranġa għaliex inkella se jkollna problema fl- amministrazzjoni ta' din il-liġi, fis-sens li nkunu qegħdin nirriferu għall- istess ħaġa b'żewġ numri u allura b'registration tax differenti.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Stante li dan huwa punt żgħir ħafna ma nafx jekk taqblux li għandna nissospendu ftit is-seduta biex din id-diffikulta tiġi spjegata lil kulħadd.

Barra minn hekk, hemm xi punti oħra żgħar li nistgħu nqanqluhom hekk kif inkunu wiċċ imb'wiċċ għaliex ċerti affarijiet huma ftit diffiċli biex tispjegahom.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Jiena napprezza s-suġġeriment ta' l-Onor.

Membru, pero' qabel ma nissospendu ftit aħjar nelabora daqsxejn waħda fuq x'inhu li tbiddel għaliex jien naħseb li fhimtha mill-ispjega li tawna t-tekniċi.

Klawsola 2 taqra hekk:

L-Ewwek Skeda li tinsab ma' l-Att prinċipali għandha tiġi emendata kif ġej: -

(a) minflok l-oġġetti u r-rati ta' taxxa li japplikaw għan-Numru tal- Kodiċi H.S. 87.03 għandu jidħol dan li ġej:- .....",

imbagħad hemm dak li qed jagħmlu riferenza għalih it-tliet Onor. Membri li tkellmu.

Fil-fatt jien naħseb li kien ikun iżjed korrett kieku din tiġi taqra hekk:

"(a) minflok l-oġġetti u r-rati ta' taxxa li japplikaw għan-Numru tal- Kodiċi H.S. 87.03 u s-sub-kodiċi tagħha għandu jidħol dan li ġej:-",

għaliex b'hekk, kif qed jgħid l-Onor.

Dalli, l-iskeda titħassar kollha u tiġi rimpjazzata b'din li hawn quddiem il-Kamra.

Jien naħseb li l-Ministru jrid iressaq emenda għal klawsola 2 biex iżid din il-frażi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Għal dak li qal qabel il-Ministru jien nifhem li peress li d-differenza bejn makna li taħdem bil-petrol u oħra li taħdem bid-diesel m'għadhiex hemm, dawn il-kategoriji issa ngħaqdu.

Jekk dak li rridu nagħmlu huwa li nneħħu kulma kien hemm qabel, allura naħseb li dak li qed jgħid l-Onor.

Spiteri huwa korrett.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Għan-nom ta' l-Onor.

Debono Grech se nipproponi din l-emenda, li naħseb li qed tirrispekkja dak li qed jgħidu l-Onor.

Membri ta' l-Oppożizzjoni:

"B" Fil-paragrafu (a) tal-klawsola 2 minnufih wara l-kliem "Kodiċi H.S. 87.03" għandhom jiżdiedu l-kliem "u s-sub-codes tagħha".

"B" In paragraph (a) of clause 2 immediately after the words "H.S. Code Numbers 87.03" there shall be inserted the words "and its sub-codes".

L-iskop ta' din l-emenda huwa li - kif spjega l-Onor.

Debono Grech - minħabba t-tibdil li sar fid-diskrezzjonijiet ried isir ukoll renumbering tas-sub-codes.

Hawnhekk għandna l-code prinċipali internazzjonali - din ma tistax tbiddilha - u s-sub-codes lokali.

Dan sar biex tiġi mnaddfa l-iskeda tal-liġi u biex, kif osservaw l-Onor.

Membri li tkellmu, ma jkunx hemm malintiż meta din tiġi applikata.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Issa jidher ċar x'ġara.

Jiġifieri qabel kellna sezzjoni li kienet tirrelata ma' vetturi li jaħdmu bil-petrol li kienet kollha bis-sub-codes lokali li jibdew bit-"2" u mbagħad kellna sezzjoni oħra ta' vetturi li jaħdmu bid-diesel li s-sub-codes tagħhom kienu jibdew bit-"3".

Skond ma smajna llum, din id-differenza bejn vetturi li jaħdmu bil-petrol u dawk li jaħdmu bid-diesel issa tneħħiet u għalhekk ma kienx hemm bżonn li tibqa' din id-differenza u allura s-sub-coding qed jibda biż- zero.

Naħseb li kif ġew l-affarijiet issa jagħmlu sens.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Jiġifieri issa d-differenza bejn il-vetturi li jaħdmu bil-petrol u dawk li jaħdmu bid-diesel spiċċat u baqa' biss id- differenza fuq iċ-ċilindrata tal-vettura.

Qed nifhem sew?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Iva, hekk hu.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Fl-aħħar parti ta' l-iskeda taħt in-numru tal- kodiċi 87.06 il-paragrafi (a), (b) u (c) għandhom jibdew bil-kelma "għal" mhux bil-kelma "bħal" biex jaqblu mat-test Ingliż fejn il-paragrafi jibdew fil-kelma "for".

Ħaġa oħra hija li fil-frażi "ta' ċilindrata" l-ittra "t" hija żgħira filwaqt li fl-iskeda l-antika qiegħda capital "T", pero' din mhix se tagħmel differenza kbira għax min ikun qed jagħti l-aħħar daqqa ta' għajn lil din il-liġi kif għandu jara jekk ikunx irid jibdel xi ħaġa fiha.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Naqbel ma' dak li għadu kemm qal l-Onor.

Membru u għaldaqstant nipproponi din l-emenda verbali:

Fit-test Malti, il-paragrafu (b) tal-klawsola 2 għandu jiġi emendat kif ġej:

(a) fis-sub-paragrafu (a) minflok il-kliem "bħal vetturi" għandhom jidħlu l-kliem "għal vetturi";

(b) fis-sub-paragrafu (b) minflok il-kliem "bħal karozzi" għandhom jidħlu l-kliem "għal karozzi";

(c) fis-sub-paragrafu (c) minflok "bħal vetturi" għandhom jidħlu l- kliem "għal vetturi".

In the Maltese text, pararagh (b) of clause 2 shall be amended as follows:

(a) in sub-paragraph (a) for the words "bħal vetturi" there shall be substituted the words "għal vetturi";

(b) in sub-paragraph (b) for the words "bħal karozzi" there shall be substituted the words "għal karozzi";

(c) in sub-paragraph (c) for the words "bħal vetturi" there shall be substituted the words "għal vetturi".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hija l-emenda "A" kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "A" għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija l-emenda "B" kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "B" għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija l-emenda verbali kif imressqa mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda verbali għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 2 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 2, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 1 u t-Titolu għaddew u ġew ordnati biex isiru parti mill-Abbozz ta' Liġi.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Chairman, nipproponi li l-Iskrivan tal-Kamra jkun awtorizzat sabiex jikkoreġi xi żbalji ta' l-ortografija, jagħmel xi renumbering u xi emendi żgħar li jista' jkun hemm bżonn.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn qbil?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Kumitat qabel li jawtorizza lill-Iskrivan tal-Kamra sabiex jikkoreġi xi żbalji ta' l-ortografija, jagħmel xi renumbering u xi emendi żgħar li jista' jkun hemm bżonn.

Fis-7.05 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta l-Abbozz ta' Liġi mgħoddi b'emendi.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA

EXCISE DUTY (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mis-26 ta' Frar, 1997.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

John Dalli huwa in possession.

ONOR.

JOHN DALLI: Sur President. l-aħħar darba kont qiegħed nitkellem fuq it-tip ta' riformi li qegħdin jiġu proposti mill-Gvern dwar kif għandha tinġabar it-taxxa indiretta u għidt li, għalkemm it-taxxi indiretti jridu jinġabru, hemm diversi modi kif wieħed jista' jagħmel dan.

Jekk wieħed ma joqgħodx attent dwar is-sistemi li jkun qiegħed jopera jista' jkollna problema kbira billi t-taxxi ma jiġabrux u dan jikkawża ħsara fl-andament ekonomiku.

Meta taxxa li tkun maħsuba u implimentata tajjeb ma toħloqx distortions fl-ekonomija tal-pajjiż.

X'jiġifieri dan?

Jiġifieri meta bniedem jieħu deċiżjoni, kemm jista' jkun din għandha tkun fuq x'inhu l- aktar metodu effiċjenti li bih għandhom isiru l-affarijiet u mhux fuq x'se jkun il-profitt finali tiegħu jew jekk hux se titħallas iktar jew inqas taxxa, skond l-options differenti li għandu quddiemu.

Kemm jista' jkun, l-element tat-taxxa m'għandhux tkun il-bażi fuqhiex wieħed jiddeċiedi l-mod ta' transazzjoni partikolari li għandu jagħmel.

Dan għaliex meta d- deċiżjonijiet jibdew jittieħdu fuq il-bażi ta' x'jaqbilli u dak li jkun iħallas l-inqas taxxa, jista' jkun li jinbdew jintgħażlu options li jkunu inqas effiċjenti.

Kien għalhekk li t-taxxa tal-VAT li għandna llum ġiet aċċettata minn daqstant pajjiżi fid-dinja.

Hawnhekk m'aħniex nitkellmu biss fuq il-pajjiżi ta' l-Ewropa, kif sal-lum għad hawn min jaħseb, għax mhux il-pajjiżi ta' l-Ewropa biss daħħlu u mplimentaw is-sistema tal-VAT imma hemm tmenin pajjiż ieħor li jħaddmu s-sistema tal-VATu dan ġara għaliex din tat prova li hija s- sistema li toħloq l-inqas distortions fl-ekonomija.

Wieħed mill-elementi ta' din it-taxxa huwa li ma twaħħalx spejjeż fil- linja tan-negozju u allura din hija sistema li tippermetti lil min qiegħed jopera fis-settur ekonomiku li jieħu l-aħjar deċiżjonijiet.

Permezz ta' din is-sistema wieħed ma jimpurtahx jekk il-produzzjoni tiegħu tkunx tinvolvi iktar materjal jew inkella hux se jkollu iktar input ta' makkinarju, għaliex dawn ma jagħmlulux differenza, minħabba li t-taxxa għalih tkun l-istess, cioe' zero.

Fir-realta', in-negozju ma kien qiegħed jiġi mgħobbi bl-ebda taxxa bil-mod kif kienet qed tiġi mħaddma s- sistema tal-VAT u kien għalhekk li pajjiżi li normalment kienu jħaddmu taxxi fuq produzzjoni u taxxi fuq turnover kienu bdew jaqilbu minn tip ta' tassazzjoni li tintaxxa lin-negozju għal taxxa li hija newtrali għall-mod kif tagħmel in-negozju u li bażikament tinġabar kollha fil-livell ta' konsum.

Fil-verita', meta qed nintaxxaw lin-negozju finalment inkunu qegħdin nintaxxaw lill-konsumatur għax din m'hijiex taxxa fuq il-profitt.

Jien niftakar li, fid-dibattitu li kellna meta ntroduċejna l-VAT, l- argument li nġab minn ħafna nies kien li minħabba li konna se nġiegħlu lin- negozjanti jħallsu l-income tax li suppost kellhom iħallsu, dawn kienu se jgħaddu dan il-piż lill-konsumatur.

Din hija ħaġa li qatt me kellha tkun.

Kemm konna nisimgħuh dan il-kliem, saħansitra anke minn ħalq ċerti politiċi!

Mela allura kemm iktar u iktar in-negozjanti se jgħaddu lill- konsumatur dik it-taxxa li qed niċċarġjawhom bħala parti mill-cost tal- produzzjoni u mill-cost ta' l-operat tagħhom!

Jiġifieri meta nitkellmu fuq production taxes u turnover taxes - l-ETP u l-ETSS bażikament huma dawk il-konċetti antikwati li ġew imwarrba f'ħafna pajjiżi biex imorru għal sistemi aħjar li qed jitħaddmu llum fl-ekonomiji moderni - inkunu qed ngħidu li min jagħti s-servizz se jħallas din it-taxxa li mbagħad jgħaddiha għand il-konsumatur.

Dan hu li qed ngħidu.

Fis-sistema eżistenti hemm it-trasparenza għax il-konsumatur jaf li fil- prezz li jħallas hemm inkluż it-taxxa ta' 15%, pero' bis-sistema li qed tiġi proposta se nerġgħu nduru għas-sistema l-antika fejn il-konsumatur ma jkunx jaf x'qed iħallas taxxa għax din issa kulħadd se jinkorporaha fil- prezz, kif irid u kif jaqbillu.

GĦaldaqstant, kif se tibda titħaddem din is-sistema se jkun hawn terrimot fil-prezzijiet.

Ħalli nieħdu eżempju ta' konsulent ta' fabbrika ta' l-ikel li, għall-grazzja ta' l-argument, għal xogħlu jiċċarġja Lm5,000 fis-sena.

Bis-sistema eżistenti dan il-konsulent jiċċarġja Lm5,000 u 15% taxxa fuqhom, li tiġi tammonta għal Lm750, liema taxxa kienet awtomatikament tinġabar lura mill-manifattur u allura l- ispiża tiegħu għal dik il-konsulenza kienet qed tkun ta' Lm5,000.

GĦall- kuntrarju, bis-sistema li qed tiġi proposta llum dan il-konsulent jiċċarġja Lm5,000 u 10% taxxa fuqhom, li tiġi tammonta għal Lm500, pero' issa dan il- manifattur mhux se jiġbor dawn il-Lm500 lura u għalhekk dan ifisser li l- cost tal-konsulenza se jiżdied b'Lm500.

Fil-fatt, dan se jiġri f'kull servizz li jingħata u f'kull prodott li jkollu dazju fuqu - ovvjament meta qed ngħid dan qed neskludi dawk is-servizzi u l-prodotti li huma zero rated, li jeżistu kemm f'sistema u kemm f'oħra - għax fil-prezz se jkun hemm moħbija taxxa indiretta li ma tinġabarx lura u l-profitti se jiġu affettwati mill-cascading effect ta' din it-taxxa.

Kif għidt diġa' dan se jżid il-cost ta' l-operazzjoni u għalhekk, iktar ma taħseb u titkellem fuq din is-sistema iktar tibda tistaqsi: Aħna x'kellna x'nambuha din it-taxxa?

Għalfejn se noħolqu dan it-tbażwir kollu fil-mod kif dan il-pajjiż issa dara jinnegozja?

Għalfejn se nagħtu dawn it- tentazzjonijiet ħalli min jogħġbu jogħlli l-prezzijiet?

Għalfejn se noħolqu mod ieħor kif bniedem iħossu inċert kif se jopera fil-futur?

Jiddispjaċini ngħid li tħares kif tħares lejn dan li qed jiġi propost tara li l-bażi ta' dan kollu mhuwiex it-tmexxija ta' ekonomija aħjar.

Meta wieħed jaqra' l-white paper jsib dikjarazzjonijiet li l-VAT kienet komplikata, li l-VAT kienet ħażina u li t-taxxa l-ġdida li se jintroduċu se tkun waħda sempliċi.

Id-dikjarazzjonijiet hemm qegħdin - bħal-litanija tar- rużarju u ngħidu wara kull waħda "Amen" - pero' fir-realta' meta wieħed jipprova jfittex il-motivazzjoni għal dawn id-dikjarazzjonijiet ma jsib xejn.

Jiena nibqa' nsostni li huwa ħażin li din id-deċiżjoni ekonomika finalment tittieħed biss b'inizjattiva politika.

Din id-deċiżjoni qiegħda tittieħed mhux għax ekonomikament tagħmel sens u mhux għax il-pajjiż għandu bżonnha, imma qegħda tittieħed għaliex hemm commitment politiku.

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik imma għandek bżonn ta' extension.

ONOR.

LINO SPITERI: Nipproponi li jkompli jinstema'.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Dalli jkompli jitkellem.

Il- Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

JOHN DALLI: Sur President, huwa għalhekk li nies u gruppi politiċi bħal, per eżempju, l-eżekuttiv tal-Labour Party jagħmlu dikjarazzjonijiet fis-sens li l-Gvern Laburista għandu jdaħħal it-taxxa l-ġdida.

Għalfejn dan?

Meta jibdew jidhru r-riżultati ta' din it-tip ta' sistema, il-poplu mhux fuq in-nies anonimi ta' l-eżekuttiv tal-Labour Party se jdur u jgħid: Ara x'għamlu!

Il-poplu se jdur fuq il-Ministru tal-Finanzi l-Onor.

Lino Spiteri u fuq ħadd iktar - meta kont jien f'dik il-pożizzjoni in-nies kienet tgħid li John Dalli daħħalha l-VAT - għax finalment il-piż dwar jekk din ir-riforma hux se tirnexxi jew le se jaqa' fuq spallejh.

Għalhekk dawn id-deċiżjonijiet li se jittieħdu għandhom ikunu xprunati minn realtajiet ekonomiċi u finalment irridu ngħidu: Isma', din se tkun aħjar jew agħar għall-ekonomija tal-pajjiż?

L-esperjenza ta' min diġa' għadda minn din it-triq li qed nitkellmu fuqha tindika li s-sistema li qed tiġi proposta li tiddaħħal hija inferjuri għas- sistema preżenti mill-lat ta' operat ekonomiku.

Fil-fatt, is-sistema li qed tiġi proposta tant hija inferjuri li pajjiżi oħra diġa' qalbu għas- sistema li għandna llum.

Għalhekk illum jien irrid nerġa' nappella lill- Gvern biex jifhem illi l-bżonnijiet ta' pajjiżna fil-medium u anke fil-long term, kemm dawk politiċi u iktar u iktar dawk ekonomiċi, huma ħafna iktar differenti mill-esiġenzi elettorali.

Illum ma għadniex ngħixu fil- fantasija ta' x'jista' jiġri jekk inkunu fil-gvern, għax illum għandna r- responsabbilta' tal-gvern, li tfisser li jkun min ikun fil-gvern irid jagħmel l-affarijiet li jkunu idonei u li jkunu ta' ġid u li jsiru b'mod li in the long run il-pajjiż igawdi minnhom.

Sur President, irrid ngħid ukoll li dan l-abbozz ta' liġi qed iżid il- prezz ta' l-elementi kollha taż-żjut, bħall-petrol, u dan fih innifsu diġa' huwa element ta' cost addizzjonali u dawn it-taxxi l-ġodda se jkomplu jagħfsu fuq l-operational costs kollha.

L-ekonomija f'pajjiżna diġa' kkajmat u dan aħna mhux qed ngħiduh għall-gost imma qed ngħiduh bħala stat ta' fatt li llum kulħadd qed imissu b'idejh.

Ir-realta' hi li fil-preżent l-ekonomija miexja fuq ritmu baxx ħafna u wisq nibża' li t-tibdil li qed jipproponi l-Gvern jista' jkun it-trabokk li fih se jwaqqa' l-ekonomija għax se niġu f'sitwazzjoni ta' riċessjoni u inflazzjoni li biha l-kwalita' tal-ħajja tal-poplu tagħna tmur lura qatigħ.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Sur President, illum qed nitkellmu fuq id-dazji tas-sisa li, kif diġa' qalu l-kelliema ta' qabli, dejjem kienu jiġu applikati fuq l-ispirti u fuq is-sigaretti, u l-għan tagħhom huwa biex tinġabar it-taxxa biex tagħmel tajjeb għall-finanzjament tal-pajjiż.

Hekk kif erba' xhur ilu dan il-Gvern beda jiffunzjona bilfors kellu jara kif se jorganizza l-finanzjament tiegħu.

Dan ma jfissirx li d-dazju fuq pakkett tas-sigaretti jew fuq flixkun whisky se jkun biżżejjed biex jagħmel tajjeb għall-iżbilanċ finanzjarju kbir li hemm, imma żgur li dan se jtaffi xi ftit is-sitwazzjoni.

L-iktar ħaġa importanti hija li l-Gvern Laburista qagħad attent li japplika s-sisa fuq is-sigaretti u fuq ix-xorb biex fl- istess ħin iħajjar lill-poplu jibża' iktar għal saħħtu għax jekk nieħdu l- figuri dwar l-inċidenti tat-traffiku, li għandhom relazzjoni diretta ma' l- alkoħol, insibu li għal perijodu ta' sitt xhur fl-1995 kien hemm iktar minn 5,000 kolliżjoni u din hija figura għolja għall-ammont ta' karozzi li għandna fit- toroq tagħna.

Iktar minn hekk, qed jiżdiedu l-imwiet fatali bħala riżultat ta' dawn it-traffic accidents.

Jiena m'iniex qed ngħid li bilfors hemm relazzjoni diretta max-xorb imma żgur li dan huwa kontribut qawwi għal dawn it-tip ta' accidents.

Dan iwassalni għal ħsebijiet oħra għaliex il-mod li bih il-Gvern Nazzjonalista introduċa l-VAT bilfors iwasslek sabiex tistaqsi ċerti mistoqsijiet.

Sur President, il-VAT ġiet introdotta fuq is-sistema ta' tassazzjoni indiretta li nsibu fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea mingħajr ma ttieħdu in konsiderazzjoni l-karatteristiċi ta' pajjiżna u kif żviluppat s-sistema ta' tassazzjoni tagħna matul iż-żmenijiet.

Kien għalhekk li f'daqqa waħda, fl- 1995, xi ħadd ta xokk lil dan il-pajjiż billi ried li ndaħħlu dik is- sistema ta' tassazzjoni, li hija l-common policy tal-European Union.

Dan huwa l-iżball li sar u kien għalhekk li bl-iktar mod ċar fl-aħħar elezzjoni l-poplu Malti qal li fuq it-tassazzjoni aħna rridu nimxu bil- mod, kif qal u għadu qed jgħid u jagħmel il-Partit Laburista.

GĦalhekk il- poplu qal "le" għall-VAT għaliex jaf li din kienet il-karta tan- Nazzjonalisti li kien ilhom jistudjawha minn qabel l-1995 u fl-aħħar faqqgħuha għaliex kienu iffissaw li aħna se nkunu fl-ewwel fl-enlargement tal-European Union, imma dan fil-fatt ma seħħx.

Dan qed ngħidu għar-raġuni li jekk taqra kotba relatati mal-policies tal-European Union issib li dawn dejjem jagħmlu enfasi fuq dan.

Nikkwota lil Lasok, li huwa awtorita' fuq il-European Union policies, fejn jgħid li m'hemmx dubju li l-VAT system hija pass importanti bħala introduzzjoni għall-European Union u dan mhux biss biex naqtgħu l-fruntieri fiskali imma biex ikollna tassazzjoni uniformi għall-komunita' minħabba l-fatt li din hija parti mill-European Union's own resources.

Mela n-Nazzjonalisti dan kienu jafuh għax huma kienu l-predikaturi ta' din is-sistema - tal-fissazzjoni, ngħid jien - minħabba li riedu jidħlu fil-European Union.

Din hija l-kritika li l-Partit Laburista dejjem għamel lill-Partit Nazzjonalista proprju minħabba li daħħal sistema li l-poplu Malti ma riedx u r-riżultat ta' l-aħħar elezzjoni ġenerali ta mandat ċarissimu lill-Partit Laburista dwar it-tneħħija tal-VAT.

Il-poplu Malti għamel hekk għaliex meta ġiet introdotta l-VAT - dan deher anke fil-pubblikazzjoni li kienu bagħtu fid-djar intitolata "Tagħrif għat-Taxpayers, VAT Ġusta u Meħtieġa" - sab li kull darba li l-oġġett jibdel l-idejn dejjem qed ikollu an additional 15% fuq il-prezz.

Per eżempju, prodott li għadu kif jidħol Malta għandek il-15% u d-dazju fuqu, imbagħad imur għand il-wholesaler u jerġa' jiżdied b'15%, u dan l-oġġett kien qed jispiċċa jibdel l-idejn erba' jew ħames darbiet u kull darba l-prezz jogħla b'15%, għaliex għalkemm wieħed ikollu r-refund dan xorta jżid il-15%.

Pero' l-aktar ħaġa serja hija li bl-introduzzjoni tal-VAT spiċċaw mijiet ta' self-employed żgħar - niftakruhom il-corner shops fil-villaġġi tagħna - u dan għaliex minn barra li dawn riedu jaraw kif se jkomplu jaqilgħu l- għajxien, kellhom bilfors jiddedikaw mhux inqas minn ġurnata fil-ġimgħa biex joqogħdu jagħmlu ix-xogħol li suppost jagħmel il-Gvern.

Peress li l- Gvern ġiegħel lil dawn in-negozjanti ż-żgħar jiġbru din it-taxxa daħħalhom ukoll f'iktar spejjeż biex jagħmlu l-VAT returns u aktar u aktar jekk ġew fil-bżonn li jimpjegaw skrivan jew awditur part-time ħalli jagħmlilhom dan ix-xogħol.

Dawn kienu kollha żvantaġġi li ġabet magħha din is-sistema.

L-iskop li l-VAT kienet se tikkontrolla l-evażjoni tat-taxxa ma ntlaħaqx u hawnhekk biżżejjed naraw l-ammont ta' taxxa li kienet qed tinġabar mill-VAT mill-1995 'il hawn.

F'kelma waħda hawnhekk kellna straġi minħabba sistema ta' tassazzjoni li l-poplu mill-bidu nett wera li ma jridx.

Hawnhekk ta' min iżid fattur ieħor, jiġifieri li l-poplu kien qed jissuspetta b'mod qawwi li r-rata ta' taxxa ta' 15% kienet se togħla u dan minħabba l-fatt li pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea diġa' għandhom rata ta' VAT ta' 25% u allura ma kien hemm xejn xi jżomm - naturalment kieku baqa' fil-gvern il-Partit Nazzjonalista, għax issa l-VAT se nneħħuha - milli din it-taxxa titla' għal 20% jew 25%.

(Interruzzjonijiet) Issa nitkellmu fuq is-seklu 21 ukoll!

Aħna qegħdin ngħidu li l-VAT se tiġi replaced b'taxxa iktar sempliċi u ġusta għax bis-sistema tal-VAT ma kien hemm l-ebda distinzjoni bejn studenti u ħaddiema u bejn nies li qegħdin f'ċertu income bracket u oħrajn li għandhom standard of living ogħla.

Barra minn hekk it-taxxa mhux se tibqa' tinġabar kif kienet tinġabar taħt is-sistema tal-VAT.

B'din is- sistema it-taxxa se tinġabar billi meta jiġi importat oġġett minn pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea se jitħallas dazju fuqu ta' 15% u wara l-wholesaler jiġbor it-taxxa tas-sisa fuqu ta' 5%.

Il-vantaġġ hawnhekk huwa li t-taxxa se jiġbruha n-negozjanti l-kbar biss u mhux kif kien isir qabel meta kważi kulħadd kien involut fil-ġbir tal-VAT.

Qabel kellna sistema li kienet dejjqet u baxxiet il-moral ta' ħafna nies u skoraġġiethom milli jaħdmu.

B'din is-sistema mhux se jkun hemm bżonn li jsiru spejjeż għaliex, per eżempju, il-ħwienet iż-żgħar mhux se jibqgħu jagħmluha ta' tax collectors u dawk il-persuni li ma jħaddmux aktar minn tlieta min-nies magħhom mhux se jkollhom l-obbligu li jimlew ir-return tat-taxxa.

Sur President, rigward is-sisa fuq is-servizzi rrid ngħid li diġa' sar kambjament kbir għax it-taxxa se tinżel għal 5% fuq catering relatat mat- turiżmu, filwaqt li għas-servizzi l-oħra kollha t-taxxa se tinżel għal 10%.

Hawn wieħed mill-ewwel jinduna li bis-sistema l-ġdida ħafna mis-servizzi, fosthom dawk is-servizzi li qabel kien ikollhom inkluż it-taxxa ta' 15% - bħal ngħidu aħna, l-kaħħala, it-tillgħara, il-plumbers u l-hairdressers - issa se jkunu eslużi minn din it-taxxa.

Sur President, kif qal il-Partit Laburista, il-white paper ħriġniha biex tagħti lok għal diskussjoni kemm mill-korpi kostitwiti u anke minn persuni individwali, mhux bħal qabel, għax għalkemm meta ġiet introdotta l- VAT il-Gvern preċedenti qal li kien ikkonsulta ma' l-għaqdiet u mal- kummerċjanti kollha dan ma kien veru xejn, u fil-fatt l-ikbar disfatta li kien hemm meta ġiet introdotta din it-taxxa kienet id-dwejjaq tal-poplu Malti għax tant ma kienet saret l-ebda konsultazzjoni miegħu li sa general strike kien hawn kontra din is-sistema.

Għall-kuntrarju aħna qed nintroduċu din is-sistema permezz ta' white paper fejn qed ngħidu li rridu noħolqu sistema ta' taxxa aħjar u qed ngħidu lill-korpi kollha biex jitkellmu fuq l-aspetti kollha ta' din it-taxxa l-ġdida - u fil-fatt hekk qed jagħmlu l-unions, fosthom il-GRTU u kull min hu kostitwit - ħalli wieħed jara kif jista' jtejjeb ċerti affarijiet.

Sur President, per eżempju, għalkemm fil-white paper hemm paragrafu wieħed biss li jittratta dwar financial aspects - eżattament paragraph 5.21 - dwar financial arrangements u dwar affarijiet simili wieħed jista' jelabora u jidħol aktar fid-dettall fuq dawn il-punti u għalhekk meta niġu biex nemendaw il-liġi jkun tajjeb jekk indaħħlu ċerti details.

Per eżempju, jien naħseb li wieħed irid ikun jaf iktar dwar it-tip ta' taxxa li qed tiġi proposta anke għal dak li għandu x'jaqsam ma' share trading, ma' taxxa fuq il-commission ta' l-istockbroker, ma' income from abroad u ma' ċerti servizzi bħal bank charges, export services u affarijiet simili, imma naturalment dawn l-affarijiet joħorġu mid-diskussjonijiet li qegħdin isiru u għad iridu jsiru.

Fil-fatt aħna għalhekk għamilniha l-white paper sabiex nistiednu lill-korpi kollha biex jieħdu sehem f'dawn id-diskussjonijiet ħalli tiġi ntrodotta sistema ta' taxxa aktar ġusta u aktar sempliċi.

M'iniex qed ngħid li kulħadd se jkun kuntent b'din is-sistema għax wara kollox hawn qed nitkellmu fuq taxxa, imma ċertament aħna qed nipprovaw indaħħlu din is-sistema b'mod iktar aċċettabbli u armonjuż mit-taxxa tal- VAT li ġiet introdotta b'mod drakonjan.

Ovvjament b'din is-sistema l-ġdida ta' taxxa l-enfasi għandha tibqa' li dak li għandu jitħallas irid jitħallas għax aħna nħossu li dik għandha tkun il-prijorita' ta' kwalunkwe tip ta' taxxa.

Fil-fatt aħna qed nagħmluha ċara li l-konsumatur se jibqa' dejjem protett peress li se jibqagħlu d- dritt għal riċevuta fiskali u ta' xejn jipprovaw ibeżżgħu lin-nies - dan it- trick kemm-il darba pprovaw jilagħbuh, anke waqt il-kampanja elettorali - u jgħidulhom li b'xi mod aħna rridu nneħħu l-VAT biex inħallu lil min jevadi t-taxxa.

Dan m'hu veru xejn.

Daqs kemm beżżgħuhom lin-nies!

Aħna qegħdin ngħidu li l-moralita' fiskali hija prijorita' u jien nistieden li jkun hemm ċerti ideat, bħalma dehru anke f'gazzetti lokali, biex żgur ma jkunx hemm evażjoni, lanqas dawk li jkollhom small businesses.

GĦandna nsibu xi tip ta' inċentiv biex dawk li jagħtu servizz lill-konsumatur jagħtu riċevuta fiskali, per eżempju, billi nintroduċu xi tip ta' lotterija fejn b'riċevuta fiskali wieħed awtomatikament jidħol f'lotterija li tkun organizzata mill- Istat jew minn xi ħaddieħor.

L-importanti hu li jkun hemm dawn l-inċentivi li jħajru lill-konsumatur - għax hemm qiegħed il-crux tagħha, il-konsumatur - ma jevadix it-taxxa.

Anke fil-każ tal-bars, restaurants u pizzeriji, wieħed għandu jitlob riċevuta.

Xtaqt nagħmel riferenza wkoll dwar kif jista' jsir il-kuntrabandu f'dak li għandu x'jaqsam mas-sisa.

Per eżempju, biżżejjed ngħidu li f'ċerti postijiet hawn Malta - aħna m'aħniex eċċezzjoni fejn pajjiżi oħra - is- sigarretti jinbiegħu duty-free.

Qed ngħid għad-duty-free shops ta' l- airport u x-xatt fejn hemm authorised dealers sabiex ibiegħu affarijiet duty-free lil min ikun se jħalli xtutna.

Per eżempju, it-turisti li jiġu Malta bil-vapur, huma u sejrin lura jkunu jistgħu jixtru affarijiet duty- free.

Huwa hawnhekk fejn wieħed irid joqgħod attent għaliex aħna m'aħniex qed nitkellmu fuq grossa sigarretti jew tnejn imma fuq sigarretti li jistgħu jinxtraw bi kwantita' kbira.

Per eżempju, vapur żgħir jew skuna b'turisti Taljani tgħid li għandha bżonn tixtri 100 kaxxa Rothmans mill- kbar - kull kaxxa jkun fiha ma nafx kemm il-grossa - meta fil-verita' ssib li din l-iskuna jkollha xorti tgħabbi sitta jew għaxra minnhom.

Allura fejn imorru dawn?

F'dawn il-points sensittivi għandu jkun hemm kontroll kontinwu, kemm mill-fizzjali tad-dwana u aktar u aktar mill-pulizija, għax jekk ma jsirux ċerti checks fuq l-invoices u jekk ma ssirx supervision fuq l-istess tagħbija, m'għandek l-ebda assigurazzjoni li dak il-vapur meta joħroġ mill-Port il-Kbir m'huwiex se jerġa' jidħol x'imkien ieħor biex iniżżel il-kaxxi bis-sigarretti li jkun għabba mingħajr dazju.

B'hekk ikun hawn is-sigarretti bil-kuntrabandu.

L-aħħar każ li niftakar li kien inqabad fl-ibħra tagħna bil-kuntrabandu snin ilu - ma nafx jekk dan kienx dieħel Malta - kien vapur Sqalli u jidhirli li kien jismu "MV Cicciolina".

Is-sigaretti li jidħlu bil-kuntrabandu jkunu oriġinaw f'Malta u la dawn qed jerġgħu jsibu ruħhom fis-suq lokali sinjal li hemm xi ħaġa ħażina fis- sistema.

Jien nistaqsi: Min hu in charge mid-Detail Section, kemm ilu hemmhekk u kemm ilu jitfa' l-istess nies f'ċerti postijiet?

Qed nistaqsi dan għax jew hemm nuqqas ta' interess f'dan ix-xogħol jew inkella hemm interess li dawn l-affarijiet jibqgħu isiru.

Is-sisa ma tiġix imposta meta l-affarijiet ma jkunux se jiġu kkonsmati f'Malta u allura hawnhekk wieħed isib li hemm telf ta' ħafna eluf ta' liri f'dazju tas-sisa minħabba li l- oġġett ikun baqa' Malta.

Jien nemmen li l-fizzjali tad-Dwana u uffiċjali tal-Pulizija li għandhom x'jaqsmu ma' investigazzjonijiet ta' dan it-tip għandhom jinbidlu kull tant żmien għax hawnhekk hemm bżonn fresh brooms ħalli l-affarijiet ikunu organizzati sewwa u s-suspetti jiġu mwarrba mill-aktar fis possibbli.

Dan kollu japplika wkoll fil-każ ta' l-ajruport.

Sur President, fl-opinjoni tiegħi, l-iktar ħaġa importanti hija li l- partijiet konċernati jifhmu li s-sistema ta' taxxa hija xi ħaġa li trid issir b'maturita', b'organizzazzjoni u b'serjeta'.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, dan l-Abbozz ta' Liġi, li fih biss żewġ klawsoli, jista' jidher bħala wieħed tekniku li jinkorpora l-miżuri li ġew imħabbra fil-Budget billi jibdel xi skedi fil-liġi dwar id-dazju tas- sisa.

Dan l-abbozz fih miżuri ta' żieda fit-taxxa fuq l-alkoħol, fuq is- sigaretti u fuq il-petrol, f'liema każ qed issir differenza bejn dak normali u dak unleaded.

Din hija liġi fiskali li wieħed jista' jew jaqtagħha fil-qasir, allavolja jkun hawn min jaqbel u min ma jaqbilx, jew inkella - kif diġa' sar mill-Ministru li ppilotaha, mill-Onor.

John Dalli u mill-Onor.

Farrugia - wieħed jista' jieħu din l-opportunita' biex jagħti daqqa ta' għajn lejn diversi policies li għandhom relazzjoni mat-taxxa fuq l-alkoħol u t-tabakk.

Fid-diskorsi li smajna s'issa l-enfasi kienet fuq il- ħtieġa ta' żieda fid-dħul tal-gvern biex b'hekk jittaffa l-iżbilanċ li jeżisti kif ukoll li għandna nippromwovu sens ta' deterrent għal dak li huwa konsum ta' tabakk u alkoħol.

GĦalhekk issa se nagħmel xi riflessjonijiet fuq l-aspetti ta' din il-kwestjoni biex din l-istess Kamra u, iktar u iktar, il-pajjiż jirriflettu fuq dawn l-issues li qed jitqanqlu.

Sur President, għadni kif smajt lill-Onor.

Anġlu Farrugia jfisser l- importanza tad-Dwana u jispjega l-mod kif dan id-dipartiment għandu jiġi organizzat.

M'hemmx dubju li minkejja li qed ikun hawn din it- trasformazzjoni fir-reġim fiskali, ir-rwol tad-Dwana se jibqa' ta' importanza kbira.

Jien qatt ma kont ministru responsabbli mill-finanzi u allura qatt ma segwejt dan il-qasam mill-qrib.

Imma fit-tliet snin li għamilt bħala ministru ta' l-intern kelli relazzjoni mad-Dwana minħabba l- kontribut li din tagħti fil-ġlieda kontra l-kriminalita' sofistikata tal- kuntrabandu - fil-fatt id-Dwana huwa l-iktar dipartiment intiż fuq din it- tip ta' kriminalita' - u kontra l-kriminalita' li għandha x'taqsam ma' traffikar tad-droga, traffikar ta' l-armi u f'ċerti każi anke ma' traffikar ta' bnedmin.

Illum il-ġurnata wieħed żgur li sema' ħafna fuq it-traffikar ta' bnedmin, kemm minn dak li jiġri fix-xena internazzjonali u kemm minn dak li jingħad f'din il-Kamra.

Jien nirrikonoxxi l-validita' tar-rwol tad- Dwana u tal-kontribut li jagħtu dawn l-uffiċjali kif ukoll id- disponibbilta' tagħhom li jikkordinaw mal-Pulizija u ma' l-Armata.

Naturalment dejjem hemm x'wieħed itejjeb u m'hemmx dubju li aħna nistgħu ntejbu iktar il-kordinament li jeżisti bejn dawn is-setturi li jinforzaw il- liġi.

Fl-opinjoni tiegħi, aktar ma tiżviluppa l-ekonomija internazzjonali aktar se jitbaxxew il-barrieri li jeżistu bejn l-attivitajiet ekonomiċi tal- pajjiżi u b'hekk id-Dipartiment tad-Dwana jkun jista' jassumi inqas importanza f'dak li huwa ġbir ta' taxxi għall-gvern u iktar importanza f'dak li huwa inforzar ta' liġijiet biex titrażżan il-kriminalita'.

Illum nafu li f'ċertu qasam il-kriminalita' m'hijiex organizzata minn xi individwu imma hija organizzata b'metodi ferm sofistikati fuq livell reġjonali u anke internazzjonali.

Jien ninkoraġġixxi lill-Gvern biex isaħħaħ l-irwol tad- Dipartiment tad-Dwana u biex jassigura li jkun hemm aktar taħriġ u li jitkattru l-kuntatti - li diġa' huma tajbin - ma' forzi u aġenziji barranin ta' l-inforzar tal-liġi.

Qed ngħid dan għaliex naħseb li biex is-soċjeta' tagħna jkollha l-iktar firxa wiesgħa ta' protezzjoni kontra l-kriminalita' organizzata hemm bżonn li mal-Pulizija u ma' l-Armata jissieħeb ukoll id- Dipartiment tad-Dwana.

Aktar 'il quddiem f'dan ir-rigward wieħed għandu jsegwi b'interess it-tibdil li se jkun hemm fl-organizzazzjoni tal- Pulizija u minn hawnhekk jien nawgura li dan ikun tibdil li jagħmel lill- Korp tal-Pulizija iktar effiċjenti u effettiv.

Hawnhekk qed niddiskutu ż-żieda tat-taxxa fuq l-alkoħol u fuq it-tabakk u allura meta wieħed ikollu quddiemu dan it-tip ta' tibdil fit-taxxa jien naħseb li jkun tajjeb li niċċaraw x'inhuma d-direzzjonijiet tal-policies li qegħdin nagħmlu.

Il-Ministru u diversi membri oħra tal-Kamra diġa' indikaw li aħna mhux sempliċement qegħdin inżidu t-taxxa tas-sisa imma hawnhekk hawn involuti ukoll policies oħrajn.

Meta wieħed iħares lejn iż- żieda fit-taxxa fuq is-sigaretti, fuq l-alkoħol u fuq il-petrol wieħed irid jara l-impatt ta' din it-taxxa minn tliet aspetti billi jistaqsi: X'inhu l-impatt ta' din it-taxxa fuq id-dħul tal-Gvern u għaliex se jkun hemm dan l-impatt?

Din it-taxxa se jkollha xi impatt fuq l-industriji li għandhom x'jaqsmu ma' l-alkoħol u t-tabakk?

B'din it-taxxa se jkun hemm xi impatt fuq il-kwalita' tal-ħajja taċ-ċittadini mill-aspett tas-saħħa?

Dawn huma t-tliet aspetti li jien nixtieq nittratta.

Sur President, aħna nafu li llum għandna sitwazzjoni fil-pajjiż fejn l- attivita' ekonomika tas-settur tas-servizzi bil-mod il-mod qiegħda dejjem tikber - u nisperaw li din tikkonsolida u tkompli tikber - u allura meta wieħed iħares lejn dawn iż-żewġ setturi wieħed jasal għall-konklużjoni li filwaqt li s-settur tax-xorb huwa wieħed ta' ċertu rilevanza, f'ċertu sens is-settur tat-tabakk huwa ta' rilevanza ftit anqas.

Minn dak li jiena rajt fl-Economic Survey innutajt li l-impjiegi totali fil-beverages sector huwa ta' 1,153 - li fil-fatt naqas xi ftit fuq it-12- il xahar tas-sena ta' qabel - b'performance ta' aktar minn Lm23 miljun u b'esportazzjoni li tlaħħaq Lm700,000.

Is-settur tax-xorb huwa settur li jiġi nfluwenzat ħafna mill-qasam tat-turiżmu kif ukoll huwa espost għall- kompetizzjoni aggressiva sew minn prodotti barranin - u fil-fatt is-settur tax-xorb lokali qiegħed iħoss din il-kompetizzjoni - kif ukoll minn kompetizzjoni interna bejn id-diversi produtturi lokali tax-xorb.

Jekk wieħed iħares lejn is-settur tat-tabakk jara li f'ċertu sens dan qed jonqos f'dik li hija importanza ekonomika.

Fil-fatt, l-ammont ta' impjiegi li dan jiġġenera huwa verament ċkejken - madwar 150 jew 170 - u naħseb li aktar kemm jgħaddi ż-żmien dan aktar se jonqos, sew minħabba t- teknoloġija għolja, li allura tirrendih dejjem anqas labour intensive.

Barra minn hekk il-konsumatur qed isir dejjem iktar konxju ta' l-effetti negattivi fuq is-saħħa u l-konsum tat-tabakk, u anke l-gvernijiet huma konxji tal-kuxjenza li qiegħda titqanqal lokalment internazzjonalment, u qed jieħdu miżuri restrittivi rigward l-użu tat-tabakk.

Wieħed irid jgħid ukoll li s-settur tat-tabakk jiddependi ħafna mill-arranġamenti li jsiru ma' kumpanniji internazzjonali u multi-nazzjonali.

Il-Ministru qalilna li din iż-żieda fis-sisa qiegħda ssir ukoll sabiex wieħed inaqqas l-iżbilanċ proġettat mingħajr ma jolqot ħażin l-operat ekonomiku.

Issa meta qed nitkellem fuq il-kwestjoni ta' l-iżbilanċ tajjeb li nagħtu daqqa t'għajn lejn l-aħħar national accounts li ġew ippubblikati fejn fit-tables li hemm dwar il-personal sector insibu li fl- 1994 il-private consumption expenditure at current prices ta' l-alcoholic beverages kienet ta' Lm27.3 miljun filwaqt li għat-tabakk il-konsumatur nefaq Lm24.3 miljuni.

Naturalment huwa mportanti, imma mhux daqstant rilevanti, li wieħed jagħmel paragun mal-private consumption expenditure at 1973 prices, imma mbagħad forsi nkunu qed nidħlu fi ftit teknika żejda.

Sur President, meta wieħed jara l-private consumption expenditure at current prices bejn l-1991 sal-1994 insibu li fil-qasam ta' l-alkoħol kien hemm żieda fl-ispiża tal-konsum ta' Lm6 miljun, fejn minn Lm21.3 miljun tlajna għal Lm27.3 miljun, filwaqt li fil-qasam tat-tabakk kien hemm nefqa ta' Lm16.8 miljun fl-1991 li, kif diġa' għidt, din telgħet għal Lm24.3 miljun fl-1994 jiġifieri żieda ta' madwar Lm8 miljun.

Din iż-żieda fl- ispiża tal-konsum tfisser li qed jiġi kkonsmat iktar alkoħol u tabakk u allura hawn irridu nibdew nistaqsu jekk il-policies tagħna biex jitnaqqas il-konsum humiex qed ikollhom l-effett neċessarju.

Meta mbagħad wieħed jara x'daħħal il-Gvern mis-sisa fuq l-alkoħol u t-tabakk isib figuri li hemm bżonn jiġu spjegati.

Jekk bejn l-1991 u l-1994 fuq l-alkoħol kien hemm żieda fin-nefqa ta' madwar Lm6 miljun, allura wieħed jistenna li f'dawn l-erba' snin is-sisa għandha tiżdied in a corresponding manner.

Pero' hawn insibu li filwaqt li l-konsum żdied b'Lm6 miljun, it-taxxa tas-sisa żdiedet b'madwar Lm200,000.

L-istess nistgħu ngħidu għat-tabakk għax għalkemm il-konsum żdied b'madwar Lm8 miljun, it-taxxa tas-sisa baqgħet fejn kienet, anzi bejn l-1993 u l- 1994 din saħansitra naqset.

Jien nifhem li ċertu ammont ta' konsum ikun duty free, - jekk m'iniex sejjer żball dan l-argument diġa' tqanqal mill- Onor. Anġlu Farrugia - pero' possibbli li hemm diskrepanza tali li għalkemm nonfqu Lm6 miljun iktar fl-alkoħol indaħħlu kważi l-istess dħul f'taxxa tas- sisa, u għalkemm nonfqu Lm8 miljun iktar fit-tabakk it-taxxa fuqu tibqa' l- istess, jekk ma tonqosx ukoll!

Hawn wieħed irid jieħu in konsiderazzjoni wkoll li filwaqt li bejn l-1991 u l-1994 il-prezz tat-tabakk baqa' kif kien, fuq l-alkoħol kien hemm żieda fis-sisa.

GĦalhekk, fil-winding-up jien nixtieq nisma' r-riflessjonijiet tal-Ministru fuq dan l-argument biex b'hekk nipprova nifhem iktar kif qed tiġi amministrata din it-taxxa kif ukoll biex nifhem aħjar l-impatt li din iż-żieda fis-sisa fuq l-alkoħol u t-tabakk jista' jkollha fuq il-policies ta' oqsma oħra.

Sur President, ingħad li din it-taxxa għandha żewġ skopijiet, ċioe' li l- Gvern idaħħal aktar flus minħabba l-iżbilanċ fin-nefqa finanzjarja tiegħu u li din għandha isservi ta' deterrent għall-ġid tas-saħħa tal-poplu.

Fuq l-argument ta' l-iżbilanċ jiena diġa' kelli l-okkażjoni nagħmel xi riflessjonijiet f'din il-Kamra meta ddiskutejna l-Abbozz ta' Liġi dwar Taxxa tar-Registrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur.

Nerġa' nsostni li dan huwa suġġett attwali ta' importanza u dan mhux għaliex inbidel il-gvern, għax fil-fatt l-iżbilanċ fin-nefqa ilna naffaċċjawh.

Il-verita' hi li huwa assolutament importanti li jkollna r-riżorsi finanzjarji meħtieġa biex inkunu nistgħu nipprovdu dak il-qafas ta' servizzi infrastrutturali, soċjali, edukattivi u mediċi li s-soċjeta' tagħna għandha bżonn jekk din trid iżżomm, anzi ittejjeb, il-livell ta' l-għajxien.

Allura m'hemmx dubju li wieħed għandu jaħdem biex iżid id-dħul tal-Gvern biex jitnaqqas dan l-iżbilanċ.

Jiena naqbel mal-kumment li għamel il-Ministru meta kien qiegħed jippilota l-liġi fejn qal li jekk irridu ngħinu lill-poplu m'għandniex naqtgħulu qalbu imma għandna nfiehmuh x'inhuma s-sitwazzjonijiet li qiegħed jgħix fihom.

Aħna għandna poplu li huwa intelliġenti, kuraġġuż u resourceful u dan jixhdu l-fatt li huwa rnexxielu jgħix dawn l-eluf ta' snin fuq din il-biċċa ġebla f'nofs il-Mediterran bit-taqlib kollu li dan il- baħar għadda minnu matul iż-żmien.

GĦalhekk jiena naqbel ħafna - u dan kien l-atteġġament kontinwu tagħna meta konna fil-gvern - li l-poplu ma tridx taqtagħlu qalbu imma trid timlih bil-kuraġġ u tispira l-fiduċja tiegħek fih biex b'hekk ikun jista' jissogra aktar kif ukoll itejjeb il- ħila u l-kreattivita' tiegħu.

Dażgur li dan nagħmluh!

Imma mbagħad meta nisma' ċerti diskorsi, bħal dak li għamel illejla l-Onor.

Anġlu Farrugia dwar ir-riforma fiskali li għamel il-Gvern ta' qabel, ma nistax ma nitħawwadx għaliex jien nemmen li dak it-tip ta' diskors ma jgħinx lill- poplu tagħna jifhem is-sitwazzjonijiet soċjo-ekonomiċi li għaddej minnhom.

Jien ma nemminx li min jagħmel ċertu tip ta' diskors - bħal, per eżempju, li s-sistema fiskali dejqet lil ħafna nies għax dawn kellhom juru lill- gvern sa l-inqas ħaġa li jaqilgħu u li billi din daħħlithom f'ċerti spejjeż allura neħħitilhom l-inizjattiva - ikun qed juri l-apprezzament tas- sitwazzjoni imma għall-kuntrarju jkun qed jagħmel diskors partiġjan.

Li ġara hu li l-Partit Laburista fl-Oppożizzjoni rrealizza li jekk ma jaqbilx mal-VAT ikollu cavallo di battaglia għax ikun qed jaqbel mal-kultura u mall- mentalita' tal-poplu u allura fehem li jekk jgħid li se jneħħi l-VAT se jiġbed is-simpatija ta' numru ta' eletturi.

Fil-fatt, m'hemmx dubju li l- kwestjoni tal-VAT ġiet strumentalizzata għal raġunijiet purament partiġjani biex partit jikseb vantaġġ elettorali.

Mil-lat partiġjan wieħed jista' jgħid li din hija logħba li tista' tintlagħab, pero' naturalment f'din il- logħba jeżistu diversi elementi oħra li jmorru lil hinn ħafna milli sempliċement tirbaħ elezzjoni.

Dan qed ngħidu għax altru jirnexxielek tipperswadi jew tidħak bil-poplu f'eżerċizzju elettorali u altru tidħol fir- responsabbilta' ta' gvern billi tiffaċċja r-realta' ta' l-iżvilupp li jkun qed iseħħ f'dik is-soċjeta' u tippromwovi dak l-iżvilupp fid- direzzjonijiet pożittivi.

GĦalhekk jien naħseb li wieħed mhux biss irid joqgħod attent ħafna biex jara kif se jbiddel din is-sistema fiskali imma jrid jifhem ukoll l-implikazzjoni tagħha.

Naturalment, il-Gvern wiegħed fil-programm elettorali li se jbiddel din is-sistema fiskali u fil-fatt l- Onor. Membri tal-Gvern il-ħin kollu qed jgħidulna li l-poplu tahom il- mandat biex jagħmel dan it-tibdil.

Aħna lill-Gvern ngħidulu li la issa huwa assuma r-responsabbilta' li jerġa' jbiddel is-sistema fiskali li l- Gvern preċedenti għamel b'responsabbilta' u b'kuraġġ kbir, allura aħna se nistennew li jiġi quddiemna l-abbozz ta' liġi biex jemenda dak li għamel il- Gvern Nazzjonalista ħalli nkunu nistgħu naraw eżattament x'se jiġri.

Fil- white paper diġa' donnu hemm konfużjoni ta' ideat li dwarha diġa' tkellmu diversi organizzazzjonijiet, bħall-General Workers' Union u l-GRTU.

Li rrid ngħid jien huwa li ma nistgħux inqisu dan l-iżbilanċ finanzjarju li għandu l-Gvern b'mod partiġjan imma kif qal il-Ministru jeħtieġ li din is- sitwazzjoni tiġi ffaċċjata bis-serjeta' billi mingħajr ma jiġi affetwat ir- ritmu ekonomiku nfiehmu lin-nies dawk ir-responsabbiltajiet li rridu nerfgħu lkoll flimkien.

Sur President, ministru li jkun qed jemenda l-liġi dwar it-taxxa tat- tabakk u ta' l-alkoħol dejjem jgħid li ma jeħux gost jagħmel liġijiet bħal din.

Jien naħseb li l- ebda ministru tal-finanzi ma jagħmel it-taxxi għall-gost, imma mill-banda l- oħra lkoll nafu li biex komunita' jew soċjeta' tkun tista' tiżviluppa trid tingħaqad flimkien b'sens ta' solidarjeta'.

Jien naħseb li s-sistema tal- VAT kienet timxi f'din id-direzzjoni.

Hawn irrid nerġa' nenfasizza, għax dan huwa importanti li nifhmuh ilkoll, li l-Gvern Nazzjonalista ma qabadx u introduċa t-taxxa tal-VAT biex Malta ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Din hija lamentela u misinformazzjoni qarrieqa għax fil-fatt wieħed isib li mhux il-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea biss għandhom is-sistema fiskali tal- VAT imma hemm numru ta' pajjiżi oħrajn li għandhom sistema li fiha l-istess ingredjenti tal-VAT.

Meta wieħed jintroduċi sistema ta' VAT, kif għamilna aħna hawn Malta, dan isir fuq x'jiddettalek is-sens komun u x'tiddettalek ir-realta' ta' l- iżvilupp ekonomiku kemm lokali u internazzjonali.

Illum issir ħafna riferenza għal dan l-iżvilupp internazzjonali u, fl-opinjoni tiegħi, aħna l- politiċi - nibda minni - irridu nitgħallmu u nifhmu li aktar ma jgħaddi ż- żmien aktar qiegħed jonqos l-ispazju biex aħna niddeterminaw x'inhu jiġri fl-ekonomija.

Allura, aktar ma jonqos l-ispazju li fih il-politiċi jistgħu jimmanuvraw biex jiddeterminaw il-policies li jaffettwaw l-ekonomija tagħhom, aktar irridu noqogħdu attenti dwar kif għandna nagħmlu l-policies ekonomiċi.

Għalhekk, minn din in-naħa aħna nsistejna li kemm jista' jkun fuq il-bidliet fiskali - mhux fis-sens ta' dak li qed isir illum, fejn qed jgħollu l-alkoħol, it-tabakk u l-ħlas tar-reġistrazzjoni għax, kif qal diversi drabi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni, l-argument m'huwiex jekk tgħabbix jew teżentax lil xi settur b'10%, b'5% jew b'21% u dettal ieħor bħal dan, imma l-argument huwa l-arkitettura u l-qafas ta' din is-sistema - m'għandniex nibqgħu niddibattu l-ħin kollu għax inkella se nkunu ilna niddiskutu fuqhom ħames snin sħaħ.

Hawnhekk kien beda l-Gvern Nazzjonalista meta fehem li r-realtajiet kienu jesiġu li jsiru diversi miżuri bħar-riforma fiskali fl-income tax, l-introduzzjoni tal-VAT, ċerti rtokki fil-liġi dwar is-sigurta' soċjali u tibdil ieħor f'liġijiet finanzjarji oħra.

Dan kien pakkett sħiħ li aħna konna bdejna niddiskutuh b'oppożizzjoni mill-aktar ħarxa u qawwija li pprovat tisfrutta s-sentimenti tal-poplu.

Issa, fl-1997, se nibqgħu għaddejjin bid-diskussjonijiet u bil-konsultazzjonijiet u b'affarijiet oħra bħal dawn.

Il-programm elettorali tagħna kien qed jipprevedi li jagħmel ċerti rtokki fis-sistema tal-VAT li kienu maħsuba biex jilqgħu għal ċerti ilmenti li kienu qed isiru.

Dawn l-irtokki ma sarux qabel għall-iskop preċiż li l- ewwel ridna npoġġu din is-sistema fuq sisien sħaħ u mhux fuq sisien dgħajfa, għax jekk inti tibni fuq sisien dgħajfa, billi tagħmel mekkaniżmu ta' evażjoni, allura jkun kollu inutli.

Il-Gvern Nazzjonalista ħa r-riskju li ma jkunx popolari billi għamel sistema li minnha ma jgħaddi xejn - kif wara kollox għandhom ikunu l-istrutturi kollha - biex meta din is-sistema tagħtih informazzjoni tajba li tkun tista' tiġi nterpretata b'mod oġġettiv u korrett, imbagħad ikun jista' jieħu miżuri biex ikun hawn aktar ġustizzja u jkun jista' jaġevola lid-diversi setturi li jkunu qed jieħdu sehem fl- attivita' ekonomika.

Aħna nafu x'inhi l-oriġini tal-problema ta' żbilanċ.

Aħna nafu wkoll li din m'hijiex sempliċement problema ta' l-iżbilanċ għal din is-sena imma l- problema vera li għandna quddiemna hija kif se nagħmlu biex jiġi ġġenerat il-ġid permezz tax-xogħol.

Nerġa' ngħid, il-problema tagħna m'hijiex il- problema ta' l-iżbilanċ ta' din is-sena li kellu jiffaċċja l-Ministru Lino Spiteri, u li fis-snin ta' qabel kellu jiffaċċja l-Ministru Dalli u li 'l quddiem irid jiffaċċja ħaddieħor, imma l-problema li għandna hija ħafna iktar fit-tul.

L-ekonomija tagħna ilha li bdiet tirristruttura ruħha pero' ħadd ma kien jaf li matul dawn is-snin fid-dinja kienu se jiġru ċerti taqlibiet, kemm ta' natura politika kif ukoll ta' natura ekonomika.

Aħna m'aħniex qegħdin noperaw f'vacuum.

Riċentement attendejt seminar fejn smajt li minn survey li kien sar fl- 1980 dwar jekk in-nies humiex sodisfatti bil-livell ta' dħul tagħhom, dak inhar, 80% qalu li huma sodisfatti u meta dan is-survey ġie repetut fl- 1990, kienu 20% biss li qalu li huma kuntenti bil-livell ta' dħul tagħhom.

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli ppermettili, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

ONOR.

LINO SPITERI: Nipproponi li l-Onor.

Galea jkompli jinstema'.

ONOR.

JOE CASSAR: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Galea jkompli bid-diskors tiegħu.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- membri tal-Kamra li għoġobhom jestenduli l-ħin.

Dan li qed ngħid wieħed irid jorbtu ma' x'inhi l-perception ta' l-individwu dwar x'inhu adegwat għall-għajxien tiegħu.

Jidher li dak li l-individwu kien jikkuntenta bih fl-1980, ma baqax jikkuntenta bih fl-1990.

Jiġifieri hawnhekk hawn kwestjoni ta' aspettativa.

L-individwu huwa bbumbardjat b'dawn l- aspettattivi, speċjalment meta wieħed jara kif taħdem id-dinja tar- reklamar.

Anke aħna l-politiċi nagħtu l-parti tagħna f'din il-kwestjoni ta' l-aspettattiva.

L-aspettattiva tidħol mhux biss fil-livell ta' l- għajxien li rridu imma tidħol ukoll fil-mod kif aħna se norganizzaw lilna nfusna bħala soċjeta'.

Fattur ewlieni f'din l-equation kollha hija s- sitwazzjoni finanzjarja tal-gvern.

Rigward l-Unjoni Ewropea qed jibqgħu jsemmu li din kienet xi fissazzjoni, bħallikieku din kienet ir-raison d'etre tal-Partit Nazzjonalista.

X'fissazzjoni!

Bil-maqlub, il-fissazzjoni hija ta' min irid jinjora r- realta' billi jdaħħal rasu fir-ramel.

Il-Partit Nazzjonalista fehem li hija ħaġa li tagħmel ġid kbir lis-soċjeta' tagħna jekk aħna nipparteċipaw bħala membri sħaħ f'din l-Unjoni Ewropea.

Il-poplu tagħna huwa kapaċi biżżejjed u għalhekk huwa żball li l-politiċi tan-naħa l-oħra jgħidu li l- poplu Malti se jiġi żvantaġġat u li se jinbela' f'din l-Unjoni.

Jekk irridu li dan il-poplu ċkejken jimmassimizza l-potenzjal tiegħu għandu bżonn ikabbar il-massa kritika u allura ma jistax jibqa' jaħdem fuq massa ta' 370,000 ruħ.

Jekk inhu veru li se jibqa' jikber is-settur terzjarju tas-servizzi fl-ekonomija, allura se jkollna bżonn massa kritika ħafna ikbar milli għandna llum.

Għaldaqstant m'għandniex nibqgħu ngħidu li din hija xi fissazzjoni tal-Partit Nazzjonaista.

Din hija riflessjoni tar- realta' li qegħdin ngħixu fid-dinja tal-lum.

Nerġa' ngħid li aħna m'aħniex qegħdin ngħixu f'vacuum.

Illum l-Onor.

Membri tal-Gvern għandhom idejhom fuq it-testiera ta' l-iżvilupp ta' pajjiżna u b'hekk dan jistgħu jħossuh iktar.

Allura m'għandniex noqogħdu ngħidu li l-VAT daħlet għax il-Partit Nazzjonalista għandu l-fissazzjoni li jkun membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Jiena nemmen li biex aħna ntejbu l-kontribut tagħna lejn is-soċjeta' rridu nifhmu iktar x'qed jiġri madwarna u rridu ngħinu lis-soċjeta' tifhem li l- ikbar problema li għandha u li dejjem kellha taħt kull gvern hija kif se niġġeneraw il-ġid.

Ix-xogħol ta' kull gvern huwa li jrid jara kif se jiffaċilita l-mod kif il-poplu jaqla' iktar.

Il-kwestjoni ta' l-iżbilanċ wieħed jista' jħares lejha jew mil-lat storiku billi noqogħdu nattribwixxu u niddistribwixxu l-piżijiet, l-iżbalji, il- kritika u l-affarijiet oħra bħal dawn, inkella nistgħu nħarsu lejha wkoll mill-punto di vista tal-futur.

Jien naħseb li parti minn dan l-iżbilanċ huwa dovut għal raġunijiet storiċi u parti minnu huwa dovut għall-bidliet li qegħdin isiru fl- ekonomija ta' pajjiżna li jirrikjedu li jikber iktar il-kontribut tas- settur privat u tas-settur personali.

Meta aħna nibdew inkejlu nindunaw li bħala poplu jeħtieġ naqilgħu ħafna iktar flus mill-kontribut tas-settur privat milli mill-kontribut tal-gvern.

X'ħin niġu imbagħad għall- kwestjoni tas-servizzi li jagħti l-gvern, hemm bżonn li nsibu l-metodu biex il-poplu Malti jkun jaf x'jiswew is-servizzi biex jibda jifhem li m'hawn xejn b'xejn.

Ir-realta' hija - aħna din niltaqgħu magħha sew bħala deputati kif ukoll bħala kandidati meta tkun riesqa l-elezzjoni - li n- nies jippretendu li l-gvern għandu jissodisfa l-aspirazzjonijiet tagħhom anke dwar ħwejjeġ li jqumu ħafna flus, bħallikieku l-gvern qisu xi Father Christmas!

Jien naħseb li sal-lum il-poplu tagħna għadu ma tantx fehemna u dan forsi għaliex aħna għażilna li nikkonfondu lil xulxin u lill-poplu għal raġunijiet ta' politika partiġjana.

Pero', at some point in time, bħala ċittadini rridu nkunu nafu x'jiswew is-servizzi li jipprovdi l-gvern.

Jien naqbel mal-mod kif bdew isiru l-kontijiet ta' l-ilma fejn fihom beda jkollna kemm fil-fatt qed jiġi jiswa l-ilma biex b'hekk, għalkemm l- individwu ma jħallasx il-kont kollu, almenu jkun jaf l-ammont li qed jiġi ssussidjat mill-gvern.

Sussidju ieħor li jagħti l-gvern huwa fejn jidħlu l- iskejjel tal-knisja.

Per eżempju, meta jien għandi żewġt itfal li jmorru fi skola tal-knisja u allura ma nħallsilhomx miżata, dawn fil-fatt ikunu qed jieħdu sussidju mingħand il-gvern imma jien ma nafx dan kemm qed iqum.

L-istess qed jiġri f'ħafna affarijiet oħra u għalhekk jiena nemmen li għandu jkun hawn metodu, miftum minn kontroversja partiġjana, sabiex b'hekk nibdew nersqu bil-mod il-mod lejn is-sitwazzjoni fejn iċ-ċittadini jkunu jafu jekk dak li qed iħallsu huwiex il-prezz reali tas-servizz li qed jieħdu u jekk m'huwiex il-prezz reali x'inhu s-sussidju li qed joħroġ il- Gvern, liema sussidju qed jitħallas mit-taxxi.

Jien naħseb li dan huwa punt li jrid ċerta riflessjoni.

Għalkemm naf li dan m'huwiex faċli peress li fil-kompetizzjoni politika jkun hemm ċerta diffikulta' kif wieħed javvanza ċerta informazzjoni, u nirrealizza wkoll li huwa iktar faċli għall- Oppożizzjoni li titkellem hekk milli għall-Gvern li jaġġixi b'dan il-mod, jiena nemmen pero' li aħna qed nikbru u qed nimmaturaw f'dan ir-rigward.

Jiena ili kważi 20 sena f'dan il-Parlament u nieħu pjaċir nosserva li l- livell - modestja apparti - tad-deputati, anke dawk li ġew eletti ġodda f'din il-leġislatura, huwa wieħed li jtejjeb il-kwalita' tad-dibattiti u li allura għandu jgħinna naffrontaw ċerti sitwazzjonijiet.

Sur President, imbagħad hemm l-aspett tas-saħħa marbut mat-taxxa li qed nagħmlu fuq it-tabakk u l-alkoħol.

Jien kont ministru responsabbli għall- qasam tas-saħħa għal ħafna snin u dawn kienu żewġ suġġetti li jien kont ninteressa ruħi fihom tant li anke pprovajt indaħħal xi policies dwarhom.

Il-fatt li l-konsum tat-tabakk jagħmel ħsara għas-saħħa huwa wieħed indiskutibbli u ma naħsibx li fadal min jiddubita mir-rabta li hemm bejn il- konsum tat-tabakk u ħafna kawżi ta' mewt.

Jekk nieħdu l-aħħar erba' snin - 1991-1994 - naraw li kellna medja annwali ta' 330 mewt li mill-analisi medika joħroġ li l-kawża tagħhom hija marbuta mal-konsum tat-tabakk.

F'Malta llum għandna 54% ta' l-irġiel u 21% tan-nisa li jpejpu, liema prevalenza hija għolja u din qed tkompli tiżdied fir-rigward tan-nisa u dan minkejja l-ħafna sforzi li qed isiru min-naħa tal-health promotion department fid-Diviżjoni tas-Saħħa u min-naħa ta' diversi għaqdiet volontarji bħalma huma l-Caritas, l-OASI, il-Moviment Edukazzjoni kontra t- Tipjip u l-Maria Bugeja Cancer Foundation.

Barra minn hekk nagħtu servizzi effettivi oħra, per eżempju, l-ismoking cessation clinic li kienet twaqqfet fid-Diviżjoni tas-Saħħa fl-1988 fejn madwar 200 persuna fis-sena jmorru biex jipprovaw jaqtgħu t-tipjip.

L-istess ħaġa tista' tingħad għall-kwestjoni ta' l-alkoħol fejn insibu li hemm rabta bejn il-konsum ta' l-alkoħol u diversi fatturi soċjali bħal dak tas-saħħa, ix-xogħol, il-kriminalita' u l-problemi fil-familja.

Hawnhekk qed naraw li l-esaġerazzjoni f'dan ir-rigward għandha konsegwenza soċjali u ekonomika ta' ċerta portata u għalhekk jien nemmen li m'għandniex nibqgħu fis-sitwazzjoni li l-qasam ta' l-alkoħol għandu jibqa' qasam marġinalizzat, paragunat mad-droga.

L-istudji mediċi juru li iktar issir ħsara lis-saħħa minħabba l-konsum ta' l-alkoħol milli minħabba d-droga u li iktar imutu nies minħabba eċċess ta' l-alkoħol milli minħabba l-abbuż tad-droga.

Naturalment, meta nkun qed ngħid dan bl-ebda mod ma nkun qed innaqqas mill- gravita' tat-traffikar tad-droga imma li rrid infisser hu li l-kwestjoni ta' l-alkoħol hija waħda problematika.

Meta wieħed jara r-reati sesswali li jsiru ħafna drabi jirriżulta li jkun hemm il-preżenza ta' l-abbuż ta' l- alkoħol.

L-istess jista' jingħad għall-problemi ta' l-ordni pubbliku u tas- sewqan.

Imbagħad xi ngħidu għall-problemi li joħloq min jixrob fuq dawk ta' madwaru, speċjalment fuq il-familja.

Huwa tajjeb li ngħid li wieħed minn kull għaxra li jixorbu l-alkoħol regolarment isir dipendenti fuqu.

L-agenzija SEDQA twaqqfet biex tipprovdi sensiela ta' servizzi mportanti f'dan il-kamp - u f'oqsma oħra - li permezz tagħhom qed insiru iktar konxji u nifhmu aktar dan il-fenomenu, ħalli mbagħad inkunu nistgħu nadottaw policies adegwati dwaru.

Sar ukoll l-istudju ESPAD - il-European School Project on Alcohol and Drugs - li jitratta wkoll it-tabakk, liema studju għamilnih f'Malta taħt il-mant tal-Pompidou Group tal-Council of Europe li minnu diġa' ħareġ ċertu profil ta' x'inhi l-problema ta' l-alkoħol f'pajjiżna.

Din is-sustanza hija aċċettata qisa ħaġa normali fis- soċjeta' tagħna u nstab li s-subien jabbużaw mix-xorb iktar mill-bniet.

F'survey li sar fl-1995, fejn ġew intervistati l-fifth formers kollha, instab li terz kienu sikru darba fit-12-il xahar ta' qabel, wieħed minn kull għaxra kien siker diversi drabi, 5% jixorbu l-alkoħol ta' kuljum, kif ukoll kien hemm dak li jgħidulu bingeing fejn wieħed iniżżel xi ħames grokkijiet wieħed wara l-ieħor biex b'hekk iħossu xi ftit "high".

Dwar it-tipjip, l-istudju ESPAD żvela dak li bejn wieħed u ieħor konna diġa' nafu miċ-ċensiment u minn studji oħra li konna għamilna, jiġifieri li 77% iqisu li t-tipjip huwa ta' ħsara għas-saħħa.

Dan huwa fattur pożittiv għax juri li hemm ċerta awareness fuq din il-problema.

Jien ngħid li fil-kwestjoni ta' l-alkoħol għandna bżonn naslu għall- politika nazzjonali, fis-sens li din il-problema ma tibqax tiġi trattata biss mid-Dipartiment tas-Saħħa jew mid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, imma li nagħmlu kif konna għamilna fil-kwestjoni ta' l-ikel u n-nutriment meta konna għaqqadna l-isforzi ta' kulħadd għax, kif nafu, il-vizzju tax-xorb huwa parti integrali mill-ħajja soċjali tagħna u allura ma nistgħux ngħidu li din hija r-responsabbilta' ta' xi qasam partikolari.

Irrid ngħid li kulħadd jieħu pjaċir iniżżel grokk, speċjalment f'xi okkażjoni - inkluż jien - u jien assolutament ma rridx nadotta atteġġjament fundamentalista kontra x-xorb, għax il-mira tagħna trid tkun favur il-moderazzjoni fil- konsum tax-xorb biex b'hekk innaqqsu l-prevalenza tal-problemi li huma relatati ma' l-alkoħol u titjieb il-kwalita' tal-ħajja tagħna.

F'dan ir- rigward rridu nieħdu ħsieb b'mod speċjali lit-tfal u liż-żgħażagħ.

Hawnhekk hemm bżonn li nippromwovu l-isports kif ukoll li tiġi promossa iktar t-tema ta' self-regulation mill-industrija ta' l-alkoħol, mill-media u mill- industrija tar-reklamar.

Fuq dan is-suġġett ma tantx għandna informazzjoni u jidhirli li hemm bżonn ta' iktar riċerka.

Fi ftit żmien ieħor nittama li nkunu nistgħu naraw x'jgħidilna ċ-ċensiment li sar fuq il- problema tat-tabakk, ta' l-alkoħol u problemi oħrajn għax ikun interessanti li naraw kif żviluppaw it-trends f'dawn l-aħħar żmenijiet.

Meta wieħed jaqra fuq dan is-suġġett u jara oħrajn kif janalizzawh f'pajjiżi oħra, allura wieħed ikun jista' jifhem eżatt kif qed jaħdmu t- taxxi, kif qed issir in-nefqa, lil min qed tolqot u f'liema lokalitajiet, biex imbagħad wieħed ikun jista' jifformola l-policies tiegħu.

Jien naħseb li rridu nistudjaw tajjeb ir-relazzjoni li hemm bejn id-dħul, it-taxxa u l- konsum u li dan jiġi kklassifikat ftit iktar biex naraw kemm minn dan il- konsum huwa alkoħol, birra u nbid, f'liema lokalitajiet il-konsum huwa l- ogħla, x'inhu l-konsum per capita u kif nipparagunaw ma' ħaddieħor.

Irridu naraw ukoll x'inhuwa l-impatt tar-reklamar, kemm hi kbira l-problema ta' dawk li huma taħt l-eta' li allura qegħdin jabbużaw mill-alkoħol bi ksur tal-liġi.

Sur President, is-suġġett dwar l-alkoħol u t-tabakk ġie diskuss mhux biss mill-għaqda dinjija tas-saħħa imma minn fora internazzjonali oħra bħal, per eżempju, il-European Charter on Alcohol li aħna konna attendejna f'Pariġi fl-1995 - jekk miniex sejjer żball - fejn iddiskutejna t-tifsir ta' dan id-dokument.

Meta niġu għall-kwestjoni ta' kif ser nirregolaw, m'hemmx dubju li l- iktar għodda importanti huma dawk ta' l-edukazzjoni, l-informazzjoni u l- persważjoni.

Naturalment l-iktar li rridu nindirizzaw hawnhekk huma ż- żgħażagħ li b'mod effettiv irridu nfissrulhom x'inhu l-perikolu ta' l- alkoħol.

Fid-diversi kampanji li jsiru kontra t-tabakk, l-alkoħol, id- droga u kontra vizzji oħra ta' dan it-tip, kultant nassedjaw liż-żgħażagħ b'ħafna informazzjoni permezz ta' figuri awtorevoli li ż-żgħażagħ m'humiex familjari magħhom.

Hawn problema ta' komunikazzjoni maż-żgħażagħ u allura huwa importanti ħafna li d-diversi dipartimenti u anke għaqdiet volontarji li għandhom x'jaqsmu ma' health promotion jikkonsidraw x'tip ta' strateġija ta' komunikazzjoni jridu jużaw biex jilħqu liż-żgħażagħ.

Sur President, dawn kienu l-kummenti li xtaqt naqsam ma' sħabi f'din il- Kamra fuq it-taxxa tas-sisa u nagħlaq billi nirringrazzja lill-Kamra talli qagħdet tismagħni bil-paċenzja kollha.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki.

L-Onor.

Sceberras Trigona.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Sur President, veru li l-ħin qiegħed jagħfas u fil-fatt jien kont se nintervjeni meta kien qed jitkellem l-Onor.

Louis Galea imma ddeċidejt li nagħtih iċ-ċans kollu li jitkellem u saħansitra l-Kamra estenditlu l-ħin għad-dispożizzjoni tiegħu.

Jien għadni ma nafx kif għadna qed nipprovaw ngħidu li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern ma daħħalx il-VAT minħabba l-Unjoni Ewropea.

Jien naħseb li din hija naqra waħda ta' misdirection għall-poplu u hawn se nirriferi mill-ewwel għall- ittra datata 28 ta' Marzu 1994 li l-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin ta' dak iż-żmien, l-Onor. de Marco kien bagħat lil Sir Leon Brittan, li kien in charge mill-portfolio Malti fi Brussels fil-Commission ta' l-European Union, u b'risposta għal dik l-ittra Leon Brittan kien għamel xi 14-il kondizzjoni oħra, fosthom ir-regoli tal-kaċċa u li Malta kellha ddaħħal il- VAT.

Il-Partit Nazzjonalista fil-gvern kien wieġeb li iva, aħna se ndaħħlu l-VAT u li din kien se jkollha mill-ewwel l-ogħla rata ta' 15%.

Allura jiena naħseb li hawn ta' min wieħed jikkonsidra ftit dawn il- kondizzjonijiet drastiċi li lanqas il-pajjiżi membri tal-European Union stess ma segwew meta daħħlu l-VAT, aħseb u ara pajjiż żgħir bħal Malta u li għadu qiegħed jiżviluppa kemm kellu jdaħħal taxxa ġdida bħal dik mill- ewwel bl-ogħla rata ta' 15% fuq il-prodotti u s-servizzi kollha!

Dan mhux ġenn, Sur President.

Dan kien il-ġenn li ġabet il-leblieba li kellu l-Prim Ministru ta' dak iż-żmien, l-Onor.

Eddie Fenech Adami, li jdaħħal lil Malta bħala membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk konna wasalna f'dak id-diżastru ta' għoli ta' ħajja li ammetta l-Onor.

Louis Galea stess meta qal li minn survey riċenti nstab li fl-1980 kien hemm 80% li qalu li kienu kuntenti bid-dħul tagħhom filwaqt li fl-1990 - aħseb u ara fl-1996 - kien hemm madwar 20% biss li qalu li huma kuntenti bid-dħul tagħhom.

Dan għaliex hidden between the lines kien hemm għoli tal-ħajja sfrenat li l-Gvern Nazzjonalista fil-1 ta' Jannar 1995 kompla jżid fuqu l- VAT bil-15% fuq kollox u mill-ewwel ġurnata.

Dan il-ġenn kollu sar minħabba li l-Gvern Nazzjonalista ried idaħħal lil Malta fl-Unjoni Ewropea.

Ħalli niflu ftit dawn it-tliet components tal-VAT.

L-ewwel hemm il-fatt li l-Gvern daħħal din it-taxxa f'salt u fuq kollox.

(Interruzzjonijiet) Imma bħala liġi ġiet implimentata fuq kollox u mbagħad fuq ċerti affarijiet kien hemm ir-refunds.

Il-punt huwa li aħna m'għamilniex kif kienet għamlet, per eżempju, l-Ingilterra, fejn ċerti prodotti kienu bdew jiġu sottoposti għall-VAT wara tliet snin, waqt li ċerti servizzi oħra kienu ġew soġġetti għall-VAT wara ħames snin.

Mela hawn naraw id-differenza fil-mod tat-twettiq tal-VAT fejn f'Malta daħlet bil-15% fuq il-prodotti u s-servizzi kollha f'salt minflok ma daħlet f'fażijiet differenti skond in-natura tal-prodotti u tas-servizzi.

(Interruzzjonijiet) Jekk jogħġbok tinterrompinix imbagħad tkellem meta jmissek titkellem.

Il-fatt li l-VAT daħlet mill-ewwel bl-ogħla rata, kien ifisser attakk qawwi fuq l-attivita' ekonomika u finanzjarja ta' pajjiżna.

Jien kont ngħix fl-Ingilterra meta hemmhekk kienu bdew idaħħlu ċerti elementi tal-VAT u nista' ngħid li dawn kienu bdew fuq ċerti affarijiet bi 3% u fuq affarijiet oħra bil-5% biex imbagħad, bil-mod il-mod, bdew telgħin lejn standardisation mal-pajjiżi l-oħra.

Imma f'Malta ridna nkunu bravi iktar mill-Ewropej stess!

Dan għaliex filwaqt li fid-diversi pajjiżi Ewropej din it-taxxa daħlet bin-nifs, hawnhekk ħalliet lill-Maltin bla nifs!

Dan għaliex, kif diġa' għidt, f'pajjiżi oħra ċerti prodotti u servizzi ngħataw in-nifs billi r-rata ta' taxxa ma daħlitx b'uniformita' ta' 15% fuq kollox u mill-ewwel.

Dan kien id-diżastru tal-Partit Nazzjonalista li bih ta skoss qawwi lill-ekonomija li diġa' kienet qiegħda togħtor.

Sa mill-1995 l-ekonomija tagħna kienet bdiet tmajna u kienet dieħla f'recession fejn l-industrija tal-bini, l-industrija tal-bejgħ u x- xiri ta' proprjeta' u l-bejgħ ta' l-għamara kollha bdew juru tnaqqis u r- rata ta' inflazzjoni reali kienet diġa' bdiet tiżdied.

Allura meta qiegħed f'din it-tip ta' sitwazzjoni, b'liema loġika ekonomika pura tgħabbi l- ekonomija b'15% VAT fuq kollox?

Dan huwa ġġustifikat biss minħabba għan politiku imma ma kienx jiġġustifikat minħabba l-għan ekonomiku pur.

Jgħidu x'jgħidu fuq kemm il-VAT tneħħi distortions u kemm hija salutari għall- ekonomija, la hemm ġustifikazzjoni għaliha u lanqas għall-metodu ta' implimentazzjoni drastika tagħha, kif ġara fl-1 ta' Jannar 1995.

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli, se jkolli ninterrompik.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Iva, nibqa' in possession, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Mizzi, jekk jogħġbu jressaq l- Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn 17 ta' Marzu, 1997 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi biex iħassar l-Att ta' l-1996 dwar Nomini mill-Oppożizzjoni.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar it-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet Finanzjarji - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur - it-Tielet Qari; u

Xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Hawn rimarki?

L-Onor.

Karmenu Borg.

ONOR.

KARMENU BORG: Sur President, illum il-vetturi saru parti integrali mill-ħajja tal-bniedem għax dawn jgħinuh jagħmel xogħlu aħjar, b'mod iktar preċiż, b'inqas tbatija u f'inqas żmien.

Bħal kull oġġett ieħor fid-dinja l- vetturi għandhom it-tajjeb u l-ħażin tagħhom u fost l-effetti negattivi nsibu t-tniġġis ta' l-arja, il-ħsarat lit-toroq, il-korrimenti u l-imwiet.

Illum se nitratta biss l-aħħar fattur, jiġifieri dak tal-korrimenti u l- imwiet ikkawżati mill-inċidenti tat-traffiku.

Minn stħariġġ li sar mill- Pulizija, minn dak li jgħidu l-esperti fil-qasam tat-traffiku, minn diskorsi u anke mistoqsijiet li saru f'dan il-Parlament, ħarġu diversi fatturi dwar il-kawżi li qegħdin iwasslu għal dawn l-inċidenti tat- traffiku.

Fost dawn insibu t-traskuraġni u n-nuqqas ta' esperjenza fis- sewqan, l-ippjanar ħażin u l-kondizzjoni ħażina tat-toroq kif ukoll in- nuqqas ta' dawl li hemm f'ċerti toroq u l-ambigwita' fis-sinjali tat- traffiku.

Iż-żgħażagħ qed jikkontribwixxu ħafna għall-kawża ta' l-inċidenti tat- traffiku, kemm f'pajjiżna kif ukoll f'pajjiżi oħra, speċjalment dawk li huma l-aktar żviluppati.

Mill-istħarriġ li sar jirriżulta li bejn l-1988 u l-1992 kien hemm 64 persuna li mietu b'inċidenti tat-traffiku u terz minnhom kienu kollha żgħażagħ ta' taħt il-21 sena.

Barra minn hekk, minn mistoqsija parlamentari li għamilt lill-Prim Ministru f'Jannar li għadda jirriżulta li l-irħula li fihom saru l-aktar imwiet bejn il-perijodu 1986 u Jannar ta' l-1997 kienu dawn: Ħal Qormi fejn kien hemm 11-il mewt; San Giljan fejn kien hemm għaxart imwiet; fl-Imsida, Tas-Sliema u l-Mosta fejn kien hemm seba' mwiet; fir-Rabat, Malta kien hemm sitt imwiet u fil-Gżira u H'Attard kien hemm ħamest imwiet.

F'dan il-perijodu kien hemm 199 mewt li minnhom 94 kienu taħt l-eta' ta' 30 sena li għal darb'oħra jindika l-fatt li fl-inċidenti stradali l-aktar li qed ikunu nvoluti huma ż-żgħażagħ.

Ġaladarba nafu x'inhuma l-fatturi li qegħdin joħolqu dawn l-inċidenti tat- traffiku, f'liema postijiet qed isiru u anke f'liema ħinijiet qegħdin iseħħu dawn l-inċidenti, allura għandhom jibdew jittieħdu l-passi kollha meħtieġa biex nevitaw dawn l-imwiet.

Ta' min isemmi li dawn l-imwiet qegħdin ikunu mhux biss ta' niket għall-qraba u l-ħbieb tal-vittmi imma qegħdin ikunu ta' piż kbir għall-pajjiż.

Dan għaliex min jirnexxielu jiskappa mill-mewt irid jieħu l-kura li tiswa ammonti sostanzjali ta' flus u barra minn hekk min iweġġa' jkollu jieqaf għal perijodu, jekk mhux għal kollox ukoll, mix-xogħol tiegħu u dan iġib piżijiet kbar kemm fuq il-pajjiż u anke fuq l-individwu.

Fid-dawl ta' dan kollu jeħtieġ li nagħmlu sforz biex nevitaw kemm l-inkwiet u d-dulur għall-familji tal-vittmi u anke nnaqqsu l-piżijiet minn fuq il-pajjiż.

Jien nissuġġerixxi li dawk is-sewwieqa li jkunu qegħdin jitħarrġu biex jieħdu l-liċenzja tas-sewqan għandhom jingħataw taħriġ intensiv fir- regolamenti tas-sewqan u anke dwar kif wieħed għandu jġib ruħu waqt li jkun qed isuq.

Barra minn hekk ikun tajjeb jekk indaħħlu s-sistema - barra minn Malta din sabuha utli ħafna - fejn għal żmien qasir wara li jkunu ħadu l- liċenzja dawn is-sewwieqa ġodda jkunu akkumpanjati minn persuna ta' ċerta eta' biex tgħinhom jeżerċitaw ċertu kontroll u tikkoreġihom meta jkunu se jiżbaljaw.

Huwa importanti wkoll li s-sewwieqa jużaw l-edukazzjoni u l- prudenza fis-sewqan tagħhom u f'dan ir-rigward hemm bżonn nużaw aktar il- mass media, voldieri l-gazzetti, ir-radju u t-televiżjoni.

Ħaġa oħra li tista' ssir sabiex nevitaw dawn l-inċidenti tat-traffiku hija billi ntejbu l-kondizzjoni tat-toroq tagħna, fis-sens li nneħħu ċerti kurvi li huma perikolużi u li t-toroq nagħtuhom qlib tajjeb.

Dawn id- difetti li hemm fit-toroq huma l-kawża għala l-karozzi jiskidjaw u għaliex is-sewwieqa jmorru barra l-linja fejn suppost isuqu.

Barra minn hekk fit- toroq tagħna nsibu sinjali tat-traffiku ambigwi u li jindikaw l-affarijiet b'mod mhux ċar, jekk mhux ukoll żbaljat.

Hija r-responsabbilta' tal-bord għall-kontroll tat-traffiku u ta' l-amministrazzjoni preżenti li jaraw li dawn l-affarijiet jiġu rranġati biex inżidu s-sigurta' fit-toroq tagħna.

Fl-opinjoni tiegħi, l-aktar punt importanti f'dan ir-rigward huwa li fit- toroq tagħna għandu jkun hemm aktar sorveljanza mill-pulizija.

Qed ngħid dan għaliex huwa fatt li ma jista' jiċħdu ħadd li hawn nuqqas ta' sorveljanza mill-pulizija fit-toroq tagħna.

Għalkemm jien kont tlabt informazzjoni dwar x'kien in-numru ta' tickets li ngħataw minħabba kontravenzjonijiet tat-traffiku, il-pulizija kienu qaluli li ma jinżammux records dwar dan.

Jien konvint li ċ-ċitazzjonijiet jingħataw l-iktar minħabba ipparkjar ħażin u mhux minħabba sewqan traskurat jew esaġerat.

Dan qiegħed ngħidu għax il-pulizija għandha tassigura li n-nies isuqu bil-għaqal u bi prudenza għall-ġid u għas-sigurta' ta' kulħadd.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Sur President, illum se nitkellem dwar is-servizzi soċjali u se nibda biex ngħid li s-sistema tal-welfare bħalissa tinstab fi kriżi relattiva għaliex f'ħafna pajjiżi żviluppati l-welfare gap qiegħda dejjem tiżdied.

Dan il-fatt qed jiġri minħabba diversi raġunijiet u - naħseb li din hija ironija - forsi r-raġuni prinċipali hija s-suċċess li kellha s-sistema tal-welfare innifisha.

Minħabba li llum kulħadd jista' jgawdi mill-avvanzi fil-mediċina u mill-firxa tas-servizz mediku, wasalna f'sitwazzjoni li mhux biss qed ikollna l-ageing population iżda qed naraw ukoll titjib fil-kwalita' tal-ħajja ta' l-anzjani tagħna bil-konsegwenza li l-piż finanzjarju fuq l-Istat qiegħed dejjem jiżdied.

Barra minn hekk, nies ta' interessi differenti fil-komunita' bħal politiċi, soċjologi u ekonomisti dejjem qed jidentifikaw gruppi ġodda ta' nies li jistħoqqilhom xi forma ta' għajnuna partikolari.

Ir-riżultat ta' dan kollu huwa li l- proporzjon ta' nies li jaħdmu u jħallsu l-kontribuzzjonijiet tas-sigurta' nazzjonali paragunat ma' dawk in-nies li jiddependu mill-għajnuna soċjali- ħafna drabi b'mod totali - qiegħda dejjem tonqos.

Illum wasal iż-żmien li wieħed iħares minn lenti lejn il-globalita' ta' benefiċċji li qed jingħataw billi niddefinixxu mill-ġdid il-prijoritajiet tas-soċjeta' tagħna, niddeċiedu lejn fejn aħna mexjin u naraw x'mezzi se nużaw biex nilħqu l-għanijiet tagħna.

L-infiq soċjali għandu jiġi meqjus bħala investiment soċjali kif qed isir f'dawk il-pajjiżi fejn, kif diġa' għidt qabel, huma iktar industrijalizzati u avvanzati minna.

Sur President, x'irrid infisser bl-idea tas-social investment?

Dan irid ikun proċess ta' investiment kontinwu sabiex aħna nkunu nistgħu nżidu l- kapaċita' tal-ħaddiema tagħna li jadattaw ruħhom għat-tiġdid teknoloġiku kontinwu li jseħħ fuq il-post tax-xogħol.

Kif jaf kulħadd illum qed niġu bbumbardjati b'invenzjonijiet ġodda li bil-mod il-mod qed jiġu mdaħħla anke fuq il-postijiet tax-xogħol tagħna u sintendi dawn jinfluwenzaw il-mod ta' kif naħdmu, kif ġara, per eżempju, bid-dħul tal-computers f'ħafna azjendi tagħna.

Il-benefiċċji soċjali għandhom joħolqu kultura ta' adattament għat- tibdil li jsir f'soċjeta' moderna, kif wara kollox jixtieqha li tkun il- Partit Laburista.

Is-sistema ta' kontribuzzjonijiet soċjali għandha toffri qafas ta' sigurta' biex sa ċertu punt tinkoraġġixxi lill-ħaddiem jadatta ruħu aktar fuq il-postijiet tax-xogħol ħalli b'hekk tiżdied dik li tissejjaħ job mobility.

Barra minn hekk, ix-xogħol part-time ħafna drabi jżid l-inizjattiva individwali tal-ħaddiema tagħna għax dan iżidilhom id- drive u l-immaġinazzjoni tagħhom.

Hemm bżonn li kemm jista' jkun il-benefiċċji soċjali ma għandhomx jissussidjaw lil dawk in-nies li ma jkunu jridu jagħmlu xejn, kif sfortunatament qed jiġri fis-soċjeta' tagħna.

Fil-fatt hawnhekk irid jidħol is-sens ta' dixxiplina soċjali li l-Partit Laburista qed jibda jdaħħal bil-mod il-mod.

Il-benefiċċji soċjali għandhom jgħinu prinċipalment lil dawk li jridu jgħinu lilhom infushom, jiġifieri lil dawk li huma lesti li jitgħallmu u javvanzaw ħalli jkunu jistgħu jtejbu kemm il- qagħda personali tagħhom kif ukoll tal-familja tagħhom.

Dawn in-nies kulma jkollhom bżonn hija xi loan jew xi tip ta' għajnuna oħra għal perijodu qasir u wara dawn ikunu jistgħu jroddu lura l-għajnuna li l-istess soċjeta' tkun għadditilhom permezz ta' xogħolhom stess.

Din hija l-idea ta' investiment soċjali, jiġifieri li jekk wieħed jieħu xi ħaġa wara jrid iroddha lura permezz ta' xogħlu stess.

Fil-fatt, din is-sistema kienet ġiet ipprattikata fil-passat permezz ta' l-iskema ta' l-istudent-ħaddiem, liema prinċipju, fl-opinjoni tiegħi, jista' jiġi adattat fil-qasam tax- xogħol.

Jekk wieħed jirnexxielu jagħmel dan, ikun ifisser li in the long run dawn iż-żgħażagħ ikunu jistgħu jgħinu lill-Istat billi jikkontribwixxu xi ftit għall-ispejjeż ta' l-għajnuna soċjali.

Sur President, min-naħa l-oħra aħna rridu naraw li l-għajnuna soċjali għandha tgħin lil min hu żvinturat biex dan ikun jista' jerfa' r- responsabbiltajiet tiegħu vis-a-vis l-familja tiegħu u s-soċjeta' in ġenerali.

F'din il-kategorija jaqgħu r-romol, is-single parents, il- ħandikappati u dawk li jbatu minn xi mard kroniku.

Dawn il-persuni jistħoqqilhom l-għajnuna kollha meħtieġa ħalli jkunu jistgħu jrabbu lil uliedhom kif jixraq kif ukoll li l-Istat joffri lil dawn it-tfal u ż- żgħażagħ l-istess opportunitajiet li jgawdu t-tfal u ż-żgħażagħ l-oħrajn li jkunu qed igħixu f'ċirkostanzi normali.

Is-servizzi soċjali dejjem għandhom jiġu applikati fi stadju bikri billi jipprovdu edukazzjoni xierqa lit-tfal kollha, speċjalment lil dawk li jkunu ġejjin minn familji żvantaġġati u emarġinati, għax aktar ma' nilqgħu l-problema kmieni aktar ikollna ċans li nsolvuha jew għallinqas intaffu xi ftit mill-effetti negattivi tagħha.

Huwa ferm aħjar li taqbad il-problema fl-ewwel stadji tagħha milli tiffaċċja l-problema snin wara, meta ċ-ċansijiet ta' suċċess ikunu ferm aktar skarsi.

Għalkemm il-vizzju tad-droga jista' jolqot l- istrati kollha tas-soċjeta', huwa fatt li dawk iż-żgħażagħ u t-tfal li jkunu ġejjin minn strati għolja tas-soċjeta' għandhom iktar ċans li jirriformaw ruħhom minn dan il-vizzju minn dawk li jkunu ġejjin mil-lower class.

Dan huwa eżempju ċar ta' meta l-għajnuna soċjali għandha tidħol kmieni kemm jista' jkun biex dawn iż-żgħażagħ ikunu jistgħu jirriabilitaw ruħhom qabel ma jkun tard wisq.

Is-sistema ta' tassazzjoni wkoll tista' tgħin lil din il-kategorija ta' familji, għalkemm din sfortunatament tista' kultant tagħti lok anke għal xi diskriminazzjoni.

Proprju din il-ġimgħa kont qed naqra ittra f'gazzetta lokali dwar każ ta' omm, single parent, li qed tilmenta dwar is-sistema ta' tassazzjoni li teżisti għas-single parents.

Il-fenomenu tas-single parents hawn Malta qed jiżdied b'mod allarmanti u jien, bħala tabib, ta' spiss niltaqa' ma' każijiet ġodda ta' single parents li sfortunatament jkunu qed iġorru ċerta stigma soċjali.

Ħafna drabi dawn ikunu ommijiet li jkunu ġew abbandunati minn missier it-tarbija u allura jispiċċaw jerfgħu r- responsabbilta' tat-tfal kollha waħedhom.

Barra minn hekk, dawn is-single parents eventwalment iridu jħallsu rata ta' taxxa daqslikieku għadhom single u kulħadd jaf li ċittadini single iħallsu rata ta' taxxa għola minn ta' miżżewġin bit-tfal.

Dan huwa ta' għajb għas-soċjeta' tagħna u għalhekk għandna naraw x'nagħmlu biex ngħinu lil dawn is-single parents.

Fil-fatt, li qed jiġri huwa li għalkemm dawn is-single parents qed ikunu responsabbli biżżejjed biex iġorru dan il-piż, is-soċjeta' minflok ma qiegħda tapprezza dan is-sagrifiċċju qiegħda tippenalizzahom.

Dan m'għandux ikun.

Il- ħtiġijiet ta' dawn in-nies għandhom jiġu ndirizzati billi aktar 'il quddiem forsi ssir xi riforma fl-income tax biex b'hekk dawn l-ulied kemm jista' jkun jittrabbew bħal ta' ħaddieħor ħalli meta jikbru ma jkollhomx dik l-istmerrija lejn is-soċjeta' li fil-passat tkun warrbithom.

Sur President, qed ngħid dan kollu għax nemmen li s-servizzi soċjali għandhom ikunu mezz biex nagħtu opportunitajiet ugwali lit-tfal u liż- żgħażagħ tagħna kollha.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn 17 ta' Marzu, 1997 fis-6.00 p.m. bl-agenda kif ikkomunikata mill- Ministru Joe Mizzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

UNIVERSITA' - KORS TAL-MEDIĊINA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Ma jaħsibx il-Gvern Malti li hija nġustizzja li biex tidħol fil-kors tal-Mediċina jkun hemm numerus clausus?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Id-deċiżjoni li jkun hemm numerus clausus fil- kors tal-Mediċina kif ukoll fil-kors tad-Dentistrija, ittieħdet mill- Universita' għal raġunijiet akkademiċi.

F'dawn il-korsijiet li jinkludu element qawwi ta' tagħlim fil-wards ta' l-isptar, meta l-istudenti jakkumpanjaw il-konsulenti waqt li dawn ikunu qed jeżaminaw il-pazjenti u konsulenti b'mod li kull konsulent ma jkollux numru kbir ta' studenti madwar pazjent.

Wieħed jista' jifhem li n-natura ta' dawn il-korsijiet hija għal kollox differenti minn korsijiet oħra fejn hu possibbli li jingħataw lectures lin-numru kbir ta' studenti.

B'danakollu jien qed inħeġġeġ lill-Universita' biex in-numru ta' studenti ammessi f'dawn il-korsijiet ikun il-massimu possibbli mingħajr ma jitnaqqas il-livell ta' tagħlim.

UNIVERSITA' - KORS TAL-MEDIĊINA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Dawk l-istudenti li ma rnexxielhomx jidħlu fil-Kors tal-Mediċina din is-sena, jista' l-Ministru jgħid x'għandhom jagħmlu biex jidħlu fil-kors meta jiftaħ?

Jaħseb il-Ministru li għandhom ibiddlu s- sistema u jagħmlu l-matriculation certificate jew jerġgħu jagħmlu t-tliet 'A' levels biex jtejbu l-grades li kellhom?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Dak li qed jistaqsi l-Onor.

Interpellant jitratta materja purament akkademika li deċiżjoni tagħha tittieħed mis-Senat ta' l- Universita'.

Fil-fatt jien informat li din il-problema se tkun diskussa fis-seduta tas-Senat li jmiss.

SKEMA TA' GRADUATE TRAINEES

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid x'passi ttieħdu dwar l-Iskema ta' Graduate Trainees skond kif ippubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern tat-23 ta' Awissu, 1996?

ONOR.

ALFRED SANT: Wara li għalaq iż-żmien ta' meta setgħu jintlaqgħu l- applikazzjonijiet għall-Iskema ta' Graduate Trainees ittieħdu passi biex jinħatar Bord ta' l-Għażla.

Il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku ħatret dan il-Bord fit-13 ta' Settembru, 1996.

Dawk l-applikanti li kienu eliġibbli taħt din l-Iskema skond kif ippubblikati fil-Gazzetta tal-Gvern tat-23 ta' Awissu, 1996 kienu msejħa għal Interview mill-Bord u r-riżultat finali ta' dan il-proċess ta' għażla ġie ppubblikat fis-26 ta' Novembru, 1996.

Disa u tletin (39) minn dawk il-gradwati li għaddew mill-Interview aċċettaw il-ħatra u bdew is-sena ta' traineeship fl-10 ta' Diċembru, 1996.

Sar sforz biex dawn l-uffiċjali jitpoġġew f'dipartimenti fejn ikunu jistgħu jużaw l-ispeċjalizzazzjoni tagħhom.

MONUMENTI - RESTAWR

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Peress li l-ġnien tal-Mall fil-Furjana ilu abbandunat u xi monumenti ġewwa dan il-ġnien jinsabu fi stat ta' abbandun, jista' l-Ministru jara l-aħjar mod kif dawn il-monumenti jistgħu jiġu restawrati?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Minn stħarriġ li sar fuq il-monumenti tal-Mall, jirriżulta li l-aktar li għandu bżonn ta' restawr huwa l-Monument tal-ġebel ta l-Ajkla.

Dan dalwaqt ser jiġi restawrat.

PULIZIJA - UFFIĊĊJU TA' L-ADMINISTRATION

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kif fil-ġimgħat li ġejjin jista' jiħfief ix-xogħol fl- Uffiċċju ta' l-Administration tad-Depot taħt Viċi Kummissarju tal-Pulizija, billi jiżdiedlu l-istaff?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari. numru 2220.

KUMMISSJONI EWROPEA - KWESTJONARJU

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-Gvern irrispondiex il-"kummenti fit-tul" (PQ 1055) li rċieva mill- Ambaxxaturi Boggio u jekk iva, jista' jpoġġi kopja fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

GEORGE VELLA: Iva, il-Gvern irrisponda għall-kummenti fit-tul li rċieva mill-Ambaxxatur Boggio.

Dawn it-tweġibiet qed jintużaw biex il-Kummissjoni Ewropea tifforma opinjoni qabel tippreżenta lil Malta, għad-diskussjoni, programm ta' koperazzjoni bejn iż-żewġ naħat.

Għaldaqstant ikun imprudenti li jitpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra dawn it-tweġibiet.

PBS - SUR GINO CAUCHI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex inħatar is-Sur Gino Cauchi bħala Project Manager għan-News Centre tal-PBS u mhux il-Head of News?

Jista' l-Prim Ministru jgħid ukoll min għamel il-ħatra?

ONOR.

ALFRED SANT: M'għandix xi nżid ma' l-informazzjoni li diġa' tajt fi tweġibiet għall-mistoqsija parlamentari preċedenti.

KUMMISSJONI GĦALL-INVESTIGAZZJONI TA' INĠUSTIZZJI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk irċevix xi rakkmandazzjonijiet mill-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji mit-28 ta' Ottubru, 1996 sal-lum u jekk iva, kemm u kemm laqa' minnhom?

ONOR.

ALFRED SANT: Mit-28 ta' Ottubru ta' l-1996 sa llum, il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' l-Inġustizzji bagħtet 19-il rapport dwar 37 ilment imressqa minn 24 individwu.

Il-Kummissjoni għamlet rakkmmandazzjoni dwar 6 ilmenti biss minnhom.

Dawn qed jiġu kkonsidrati.

DJAR - RATI TA' L-IMGĦAX

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid jekk infetħux taħdidiet bejn il-Ministru, l-Awtorita' tad- Djar u l-Lohombus biex jitjiebu l-kondizzjonijiet tar-rati ta' l-imgħax fuq self għad-djar għall-familji bi dħul baxx kif kien wiegħed fid-9 ta' Diċembru ta' l-1996 b'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 69?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Iva.

P.A. - SLUM CLEARANCES

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'qed iżomm lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar milli tipproċessa l- applikazzjonijiet għall-slum clearance fl-Imsida (pendenti minn Novembru 1995), il-Belt (Marzu 1996) Floriana (Mejju 1996), Birgu (Lulju 1996)?

ONOR.

GEORGE VELLA: Rigward slum clearances nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-applikazzjonijiet kollha qegħdin jiġu pproċessati minn naħa ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Madanakollu, tajjeb li l-Onor.

Membru jkun jaf li dawn l-applikazzjonijiet qegħdin jieħdu fit-tul minħabba ċirkostanzi li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma għandhiex kontroll fuqhom.

Għaldaqstant, nixtieq ninformah li l-applikazzjonijiet li semma waslu fl- istadju li ġej.

Dwar l-Imsida, applikazzjoni numru PA6983/95 l-Awtorita' għadha qed tistenna prova tal-pussess tal-lok in kwestjoni.

Dwar il-Belt, applikazzjoni numru PA1450/96, l-Awtorita' għadha qed tistenna pjanti ġodda mingħand il-perit; dwar Applikazzjoni numru PA3047/96, għadha qed tistenna xi emendi għall-pjanti; u dwar applikazzjoni numru PA5528/96, l-Awtorita' għadha kemm irċeviet risposta mingħand il- Kumitat għar-Rijabilitazzjoni tal-Belt Valletta u mistennija tiġi pproċessata mill-uffiċjal inkarigat fi żmien qasir.

Dwar il-Furjana, applikazzjoni numru PA3044/96, l-Awtorita' għadha qed tistenna emendi għall-pjanti mingħand il-perit.

Dwar il-Birgu, applikazzjoni numru PA4935/96, il-każ għadda f'idejn il- Kumitat Konsultattiv għall-Wirt Nazzjonali fi ħdan l-Awtorita' ħalli jagħtu l-veduti tagħhom.

TARZNA/MSU - RAPPORTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm tħallset kull persuna jew ditta li ġiet ikkommissjonata biex tagħmel ir-rapporti elenkati fil-mistoqsija parlamentari numru 820, jew jekk għadha ma tħallsitx, kemm hu l-kont sottomess minnha?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Membru għall-aħħar parti tat- tweġiba li tajt fl-20 ta' Jannar, 1997 għall-mistoqsija parlamentari numru 820.

MOSTA - TRIQ IL-ĦTAJRIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex Triq il- Ħtajriet fil-Mosta tinfetah f'dawk il-partijiet tat-triq li sal-lum għadha ma nfetħitx?

Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex jara li l- parti tat-Triq il-Ħtajriet li għadha mhux moqdija b'sistema tad-drenaġġ tiġi moqdija b'din is-sistema, iktar u iktar meta hi triq kważi żviluppata għal kollox?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Is-sitwazzjoni għar-rigward tal-ftuħ ta' Triq il- Ħtajriet diġa' ġiet spjegata fil-mistoqsija parlamentari numru 406 li ngħatat f'dan ir-rigward.

Dwar it-tieni parti tad-domanda, ix-xogħol ta' estensjoni tad-drenaġġ f'din it-triq ġie nkluż max-xogħlijiet li jridu jsiru din is-sena.

TURIŻMU - PERMESSI TA' L-HCEB

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar jekk il-Ministeru tat-Turiżmu bidilx jew hux se jibdel il-policy tiegħu dwar il-ħruġ ta' permessi ta' l-HCEB għall- kostruzzjoni ta' lukandi f'Malta?

Jista' fl-istess waqt il-Ministru jagħti tagħrif dwar jekk sarx, jew jekk hemmx il-ħsieb li jsir xi tibdil fil-policy tal-Ministeru dwar il-ħruġ ta' permessi għal bars, restaurants, take aways u ħwienet oħra marbuta mas- settur turistiku f'areas turistiċi f'Malta u f'Għawdex?

ONOR.

KARMENU VELLA: Wara laqgħat li kelli mas-setturi kollha li jaħdmu fl-Industrija tat-Turizmu, jiena tajt struzzjonijet lill-HCEB biex fejn hemm il-bzonn, jikkonsidraw u jirrikkomandaw tibdiliet fil-policy dwar il- Lukandi u Catering.

Dan ghandu jsir skond il-hteġijiet ta' llum u fl- interess ta' l-istess indusrtija.

ETC - TAĦRIĠ

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm minn nies li tħarrġu mill-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ matul ix-xahar ta' Frar 1997 kienu qed jirreġistraw għax- xogħol?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li kienu qed jirreġistraw u li bdew jieħdu taħriġ organizzat mill-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ fi Frar 1997 kien ta' 188; li jfisser 34% ta' dawk li bdew kors ta' taħriġ.

B'kollox bdew il-kors ta' taħriġ 561 persuna.

TARXIEN - PROVVISTA TA' ILMA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba nqatgħet il- provvista ta' ilma fid-djar fi Triq Santa Monika Ħal Tarxien/Raħal Ġdid?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-provvista ta' ilma fi Triq Santa Monika Ħal Tarxien/Raħal Ġdid inqatgħet 11-il darba mill-ewwel tas-sena s'issa, kif imniżżel fit-tabella li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

Dan seħħ minħabba xogħlijiet ta' manutenzjoni fis-sistema tad- distribuzzjoni ta' l-ilma u l-proġett tal-kontroll tat-telf ta' l-ilma.

ETC - TAĦRIĠ

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3449 u t-tweġiba mogħtija fis-seduta tat-3 ta' Marzu 1997, jista' l-Ministru jgħid xi kwalita' ta' xogħol ġie offrut lill-143 persuna msemmija?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-mistoqsija parlamentari numru 3449 kienet tirriferi għal 143 persuna li kienu ġew offruti taħriġ u mhux xogħol.

SAĦĦA - MEDIĊINA AREDIA 1/V

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid f'liema data kien hemm nuqqas tal-mediċina magħrufa bħala AREDIA 1/V li tiġi preskritta biex tikkumbatti l-Paget's Disease

Jista' issa l-Ministru jassigura li din il-mediċina hi disponibbli u l- pazjenti partikolari li soltu jużawha jiġu mgħarrfa li jistgħu jeħduha?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Aredia kienet out of stock mis-27 ta' Diċembru, 1996 sa l-14 ta' Jannar 1997.

Din il-mediċina hija fil-preżent disponibbli għall-pazjenti li diġa' mibdijin fuqha u l-pazjenti ġodda jiġu mibdija meta jiġu approvati mid-Drugs and Therapeutic Committee u l-konsum maħsub għalihom ikun fl-istores skond il-proċedura normali ta' l-ispecial drugs.

SKEJJEL - EŻAMIJIET TAL-MATSEC

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jaqbel il-Ministru li l-eżamijiet tal-MATSEC qegħdin jibdew kmieni wisq u allura jtellfu ħafna ħin prezzjuż mill-iskola minħabba li se jibdew fil-25 ta' April 1997, bil-konsegwenza li l-aħħar term tas- sena skolastika 1996-97 jiġi sfrattat minħabba dawn l-eżamijiet kmieni?

X'diffikultajiet hemm biex dawn l-eżamijiet isiru aktar tard?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-eżamijiet tal-Matsec qegħdin jibdew fl-aħħar jiem ta' April minħabba n-numru kbir ta' suġġetti li qegħdin jiġu offruti fid-diversi livelli (30 suġġett fil-livell ordinarju, 32 suġġett fil-livell intermedju, u 31 suġġett fil-livell avvanzat) b'żewġ karti jew tlieta fil- maġġoranza tas-suġġetti.

Bejn l-aħħar jiem ta' April u l-ewwel jiem ta' Ġunju hemm madwar 31 jum għal dawn l-eżamijiet b'sessjoni fil-għodu u oħra wara nofsinhar, ta' sagħtejn jew tliet sigħat kull sessjoni.

Kif jaf l-Onor.

Interpellant, il-karti ta' l-eżami jridu jiġu kkoreġuti mill-eżaminaturi u jiġu pproċessati mill-amministrazzjoni fi żmien xahar jew xahar u nofs sabiex ir-riżultat ikun jista' joħroġ madwar nofs Lulju.

Il-Matsec joffri wkoll is-sessjoni supplimentari għall-kandidati li jeħlu f'xi suġġett fis-sessjoni ta' Mejju.

L-amministrazjoni għal dan l-eżami għandha biss ix-xahar ta' Awissu biex twettaq din il-ħidma.

L-eżami riparatorju jsir fl-ewwel jiem ta' Settembru sabiex ir-riżultat joħroġ qrib it-tielet ġimgħa ta' dan ix-xahar.

B'hekk l-istudenti li jgħaddu minn din is-sessjoni jkunu jistgħu jidħlu fis-Sixth Form jew fil-Junior College, jew jibdew il-kors Universitarju mal-bqija ta' l-istudenti sħabhom.

Għalkemm mhux ta' pjaċir li dawn l-eżamijiet jibdew kmiEni (i.e fl-aħħar jiem ta' April) għal raġunijiet li spjegajt hawn fuq, hu mpossibbli li dawn l-eżamijiet jibdew aktar tard minħabba ż-żmien qasir bejn l-ewwel eżami, ir- riżultat, u s-sessjoni supplimentari, kif ukoll il-kwantita' ta' xogħol li hemm marbut ma' dan l-eżami.

Ta' min ukoll jinnota li għalkemm il-Bordijiet barranin ma joffrux il- possibilita' ta' eżami supplimentari f'Settembru u r-riżultati tagħhom joħorġu konsiderevolment wara dawk tal-Matsec (normalment lejn l-aħħar ta' Awissu) huma jibdew l-eżamijiet tagħhom bejn wieħed u ieħor fl-istess perjodu li jsiru l-eżamijiet tal-Matsec.

SKEJJEL - JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għar-rapport ippubblikat dwar l-eżamijiet għad-dħul fil-Junior Lyceum, jista' l-Ministru jara li kull skola (permezz tal-Kap ta' l-Iskola u t-tisħib ta' l-istaff kollu) jagħmel evalwazzjoni tar-riżultati ta' l-iskola tiegħu/tagħha partikolari?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jippubblika din l-evalwazzjoni ta' kull skola u wkoll x'miżuri korrettivi jkunu proposti biex jitjibu r- riżultati?

X'evalwazzjoni tagħmel id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni speċjalment id- Dipartiment tal-Kurrikulu ta' dan ir-rapport annwali?

Jista' l-Ministru jgħid jekk isirx xi rapport simili dwar l-eżamijiet annwali ta' l-iskejjel primarji u sekondarji li jsiru fuq bażi nazzjonali?

X'azzjoni tittieħed wara kull rapport?

X'sehem jieħdu l-Education Officers f'din l-evalwazzjoni?

Il-Kunsilli Skolastiċi jiġu mitluba jew mistiedna jagħmlu evalwazzjoni ta' dan ir-rapport?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: (a) Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Galea kif imqiegħed fil-mistoqsija huwa nteressanti.

Jidher li l-Onor.

Membru għoġbitu l-inizjattiva mibdija minn din is-sena li jiġu ppublikati rapporti dettaljati ta' l-Eżaminaturi ewlenin (Chief Examiners) f'kull suġġett.

L-Onor.

Galea donnu qed isaħħaħ il-policy li nevalwaw il-pożizzjoni reali tat-tagħlim u ma nilludux ruħna b'ċifri u persentaġġi.

F'dan is-sens, is- suġġeriment ta' l-Onor.

Galea huwa nteressanti fih innifsu u wkoll, għax iseddaq il-kunsens Nazzjonali fil-Politika Edukattiva, li qed jitrawwem.

(b) Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Galea se jiġi mgħoddi lid-Dipartiment tal- Kurrikulu fid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni.

Jekk jinstab li dan jista' jiġi addottat sa minn din is-sena, ir-rapporti konċernati jiġu ppublikati maż- żmien.

(c) Id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni għadha qed tiffaċċja l-innovazzjoni li tevalwa rapporti bħal dan.

(d) Rapporti simili dwar eżamijiet annwali ta' l-iskejjel primarji u sekondarji li jsiru fuq bażi Nazzjonali (iżda fejn il-karti ta' l-eżami jibqgħu fl-iskejjel u ma jinġabrux f'post ċentrali) għadhom qatt ma saru.

Għalhekk, risposti għat-tlett mistoqsijiet l-oħra ma jreġux

EDUKAZZJONI - KUMITATI/KUMMISSJONIJIET

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Minn mindu ġie nominat Ministru, fid-dikasteru tiegħu, kemm-il kumitat jew grupp ta' xogħol, innomina?

Taħt liema isem?

B'liema termini ta' riferenza?

Apparti kummissjonijiet jew kumitati li l-Ministru jista' jħoss il-ħtieġa li jinnomina, liema huma dawk il-kummissjonijiet jew kumitati li soltu jinħatru fil-qasam li jaqa' taħt ir-responsabilita' tiegħu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

KUMITAT TOMORROW'S TEACHERS

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: X'inhuma t-terms of reference tal-Kumitat li twaqqaf mill-Ministru msejjaħ Tomorrow's Teachers?

Minn min huwa kompost u għandu xi terminu ta' żmien meta jippreżenta r-rapport?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-Ministru ma waqqaf ebda kumitat imsejjaħ Tomorrow's Teachers.

SKEJJEL STATALI - STREAMING

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti l-veduti tiegħu dwar jekk l- iStreaming għandux jibqa' kif inhu fl-iskejjel primarji?

Fost dawn il- veduti, jaħseb il-Ministru li l-istreaming għandu jseħħ f'livell aktar għoli milli huwa fil-preżent, i.e. mir-raba' klassi ta' l-iskola primarja?

Jista' l-Ministru jinformana jekk fil-pjan ta' reviżjoni fil-kurrikulu, id- Dipartiment tal-Kurrikulu huwiex jistudja wkoll l-istreaming?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Id-Dipartiment tal-Kurrikulu Minimu Nazzjonali, se jiddelibera dwar kull proposta li titressaq lilu fuq materji kurrikulari.

L-istreaming huwa materja f'din il-kategorija.

Għalhekk, il-kumitat inkarigat mir-reviżjoni huwa fid-dmir li jistudja kull proposta f'dan ir- rigward, u jagħti l-parir tiegħu, anke jekk ikun hemm pożizzjonijiet konfliġġenti fuq din il-materja kontroversjali.

L-istreaming għalissa jsir mill-Ħames Klassi fil-Primarja u mhux mir- Raba' klassi kif qed jgħid l-Onor.

Interpellant.

SPTARIJIET TAL-GVERN - MEDIĊINI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk isirux kontrolli regolari ġewwa s-swali ta' l-isptarijiet, u minn min, biex jaraw jekk il-mediċini ikunux skadew jew le?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-ispiżerija ta' l-Isptar San Luqa tinforma minn żmien qabel permezz ta` ċirkolari interna lis-swali kollha ta` l-isptar liema mediċini jkunu ser jiskadu.

Il-kontrolli neċessarji jsiru wkoll min-Nursing Officer inkarigat minn kull sala.

SAĦĦA - HEALTH VISION 2000

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk l-Amministrazzjoni preżenti hijiex sejra tkompli bl-implimentazzjoni tal-Health Vision 2000?

Inħatar il-Kumitat Interministerjali, u jekk fl- affermattiv, min huma l-membri nominati?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nixtieq ninforma lill-Onor Membru, li filwaqt li l-gvern preżenti huwa mpenjat li jkompli jtejjeb dak li hu tajjeb, minn naħa l-oħra lest li jara x'hemm ħażin u jibdel.

Dan jolqot ukoll il-Health Vision 2000.

Il-kumitat interministerjali għadu ma ġiex imwaqqaf.

SAĦĦA - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra min kienu n-nies trasferiti mill-Head Office tas-Sanita' fil-25 ta' Frar, 1997?

Xi grad kienu jokkupaw, fejn ġew trasferiti, min intbagħat minflokhom, xi grad għandhom u min fejn ġew trasferiti?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: 16-il impjegat ġew deployed skond l-esiġenzi tas- servizz.

SPTAR SAN RAFFAELE - STUDJU

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jirrispondi l- mistoqsija parlamentari numru 156 li kienet saret fid-9 ta' Diċembru, 1996?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sad-data msemmija l-Gvern ikkumissjona żewġ rapporti.

Iż-żewġ rapporti tlestew u diġa' ġew ippubblikati.

SAĦĦA - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru issa jirrispondi l- mistoqsija parlamentari numru 2019 li kienet saret fl-20 ta' Jannar, 1997?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ma ġie trasferit ħadd, ħlief każi ta' personnel tal-ministeru tiegħi wara id-29 ta' Ottubru 1996 u deployment ta' ftit każi għall-mili ta' postijiet vakanti, ħalli s-servizz jimxi aħjar fuq parir ta' diversi uffiċjali tad-dipartiment.

MEDICAL STORES - MEDIĊINI NIEQSA

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jipprovdi lista ta' mediċini sew dawk formulary u non-formulary li kienu nieqsa mill-Medical Stores fis-16 ta' Frar 1997?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

UNIVERSITA' - PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma t-termini ta' riferenza tal-Kumitat maħtur mis-Segretarju Parlamentari Cilia biex jirrapportalu dwar il-pixxina ta' l-Universita'?

Jista' jgħid ukoll jekk il-Kumitat hux se jirrapporta biss dwar il-pixxina jew inkella dwar il- Kumpless Sportiv kollu ta' l-Universita'?

In vista tal-fatt li l- Universita' għandha l-ishma fil-kumpannija li tmexxi l-pixxina, jista' l- Ministru jgħid għaliex ħadd mill-Universita' ma ġie nominat biex jifforma parti mill-Kumitat li se jirrapporta lis-Segretarju Parlamentari?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-termini tal-Kumitat tal-Pixxina mwaqqaf mis- Segretarju Parlamentari Joe Cilia huma:

i it-titolu legali/tħaddim tal-Pixxina Nazzjonali u tal-propost Kumpless Sportiv ta' l-Universita';

ii it-tmexxija u l-operazzjoni; iii diffikultajiet tekniċi in konnessjoni ma' bini u apparat;

iv rakkmandazzjonijiet u proposti għal titjib u użu aħjar.

Is-Sur Joe Cassar, wieħed mill-persuni nnominati fuq l-imsemmi Kumitat huwa Sports Manager fl-Universita' li fil-fatt jirriżulta li kien qiegħed jagħmel xogħol amministrattiv minflok xogħol marbut ma' l-isports.

EUROPEAN OPEN 1997

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ikkontribwixxa l-Gvern lill-World Professional Billiards and Snooker Association biex din torganizza l-European Open f'Malta din is-sena?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll mil-liema vot saret il-kontribuzzjoni tal-Gvern?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kemm ikkontribwixxa l-Gvern biex issir f'Malta l-edizzjoni ta' l-European Open ta' l-1996?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Għal dan l-avveniment sportiv li sar l-ewwel darba fl-1996 l-amministrazzjoni preċedenti kienet ikkontribwixxiet is-somma ta' Lm118,221.

Din is-sena dan it-Tournament ġie organizzat għat-tieni darba mill-istess kumpannija kummerċjali fuq l-istess livell ta' l-ewwel wieħed.

Is-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti deherlu li fid-dawl tas-sitwazzjoni finanzjarja ħażina li ħalla warajh il-Gvern preċedenti, il-kontribut tal-Gvern għal din l-edizzjoni għandu jkun ta' Lm5,000 bħala għajnuna biex tiġi koperta parti mill-ispiża ta' l-attivita'.

B'hekk minn attivita' waħda biss, is-Segretarjat Parlamentari għaż- Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti iffranka 'l fuq minn Lm112,000 li jistgħu jintużaw biex jiġu mgħejjuna dixxiplini sportivi oħrajn.

Dan l-ammont se jitħallas mill-Vot 27-4178 (Sports Activities and Assistance to Sports Associations).

KUNSILLIERI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm mill-kunsillieri li għandna fil-gżejjer Maltin huma (a) impjegati tal-Gvern; (b) impjegati ma' enti parastatali?

Jista' jgħid ukoll x'faċilita' jingħataw dawn l- impjegati biex iwettqu waqt il-ħin tax-xogħol id-dmirijiet tagħhom bħala kunsillieri?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hemm 107 kunsillieri li huma impjegati tal-gvern u 84 li huma impjegati ma korpi parastatali.

Il-faċilitajiet li jingħataw dawn l-impjegati biex iwettqu d- dmirijiet tagħhom bħala kunsillieri huma regolati miċ-ċirkolari: "OPM Circular No 17/1996" tas-27 ta' Ġunju 1996 u miċ-ċirkolari maħruġa mid- Dipartiment tal-Kunsilli Lokali: "Memo 59/1996" tal-25 ta' Ġunju 1996 li għaliha tirriferi l-ewwel ċirkolari.

Kopji ta' dawn iż-żewġ ċirkolarijiet tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta għall-attenzjoni ta' l-Onor.

Membri.

OPM - IMPJEGATI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk inħarġitx direttiva mill-uffiċċju tiegħu dwar in-numru ta' persuni li jistgħu jaħdmu fis-segretarjati tad-diversi ministeri?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Prim Ministru jagħti l-massimu li kull Ministru u Segretarju Parlamentari jista' jkollu fis-Segretarjat tiegħu?

Jista' wkoll jgħid ta' liema grad jistgħu jkunu dawn il-persuni?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Membru għall-Ittra Ċirkolari li nħarġet mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru fil-31 ta' Ottubru 1996 u li kopja tagħha tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra b'konnessjoni mal- mistoqsija parlamentari numru W169.

OPM - IMPJEGATI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm persuni fis-Segretarjati tad-diversi Ministeri li huma mpjegati b'kuntratt?

Jista' jgħid ukoll x'salarju qed jirċievi kull wieħed minnhom?

ONOR.

ALFRED SANT: F'dak li għandu x'jaqsam mal-Ministeru tiegħi, b'kollox hemm seba' persuni mpjegati b'kuntratt fis-Segretarjati Privati tal-Ministru bla Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru u tas-Segretarju Parlamentari għal Għawdex.

Is-salarji tagħhom ivarjaw minn Lm2,996 sa Lm4,682 fis-sena.

Rigward l-informazzjoni dwar Ministeri oħra, nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel l-istess mistoqsija lill-Ministri l-oħra.

VALLETTA - MONTI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-Gvern għandux pjani biex iċaqlaq il-Monti mill-Belt Valletta?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid x'inhuma dawn il-pjani?

ONOR.

ALFRED SANT: M'għandux.

SWAR - RESTAWR

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 3294 li oriġinarjament kienet saret lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali, ċioe' jista' jagħti tagħrif dwar liema huma l-fortizzi, torrijiet u swar li l-Ministeru ddentifika bħala dawk li fihom għandu jsir ir-restawr meħtieġ?

Meta hu mistenni li jinbeda, f'kull każ ir-restawr li hemm bżonn isir?

Kemm hu mistenni li jieħu żmien ir-restawr li se jinbeda?

Kemm hu mistenni li se jiswa flus dan ir-restawr u minn fejn hu mistenni li jiġu l-flus meħtieġa biex ir-restawr jitlesta?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-fortifikazzjonijiet li d-Dipartiment tal- Kostruzzjoni u Manutenzjoni, beħsiebu jirrestawra fi żmien qarib huma dawn li ġejjin:

Il-Belt Valletta Is-swar tal-Kalkara Is-swar ta' Santa Barbara Is-swar ta' Sant'Andrija

L-Isla Sur viċin baċir nru.

4 Is-swar ta' Triq ix-Xatt

Il-Birgu St. James Cavalier Is-swar ta' San Ġwann

Hemm il-ħsieb li dawn ix-xogħlijiet jinbdew xahrejn oħra u mistenni jieħdu madwar sitt xhur u l-istima ta' dawn ix-xogħlijiet se tlaħħaq is-somma ta' Lm138,000.

Wara survey li sar tat-torrijiet ġie ddentifikat biex jiġi restawrat it- torri tal-Qrendi.

Ta' min isemmi, id-dipartiment għin ukoll fir-restawr tal-fortizza tar- Rinella.

SIĠAR

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien in-numru ta' siġar li nħarġu kull xahar minn mixtla ta' Wied Inċita, u mixtliet oħra separatament kull xahar minn Novembru sal-lum?

Liema soċjeta' ta' siġar ħarġu minn dawn il- mixtliet?

Fejn tħawwlu?

Liema kunsilli lokali bbenefikaw mit-taħwil ta' dawn ix-xtieli?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PATATA - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kienet esportata patata tax- xitwa minn Malta, kull sena mill-1990 'il hawn?

X'inhi r-raġuni li din is- sena, minkejja li kellna ammont sostanzjali ta' patata tax-xitwa din ma ġietx esportata?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-kwantita' ta' patata tax-xitwa esportata matul is-snin 1990-1996 kienet kif jidher hawn taħt:

1990/91 Xejn 1991/92 Xejn 1992/93 Xejn 1993/94 144 tunellata 1994/95 123 tunellata 1995/96 33 tunellata 1996/97 Xejn

Ir-raġuni li din ix-xitwa ma ġietx imsiefra patata tax-xitwa hija minħabba li ma kienx hemm kondizzjonijiet favorevoli fis-swieq barranin u s-suq f' Malta matul Diċembru u Jannar kien suq tajjeb.

GĦASSARA TA' L-INBID

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar meta ntlaqgħu t-talbiet ta' l-għassara ta' l- inbid biex flimkien mad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura jkunu jistgħu jaraw kif jagħmlu użu mill-art li hemm madwar, u qrib il-winery tal-Buskett?

Min kienu l-għassara li wrew interess li jieħdu sehem f'dan il-proġett tad- dipartiment?

Meta hu mistenni li jiġi ffinalizzat xi ftehim, u ma' min?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: F'Lulju 1996 id-Dipartiment ta' l-Agrikoltura ħareġ ċirkolari lill-għassara li għandhom liċenzja għall-għasir kummerċjali biex juru jekk għandhomx interess li jaħdmu madwar 20 tomna raba għad-dwieli ta' l-għasir taħt ċerti kondizzjonijiet.

Għal din is-sejħa rrispondew fl- affernattiv erba' għassara.

Dawn il-proposti qed jiġu studjati fid-dawl ta' l-istat ta' abbandun li tħalliet il-Winery u s-sezzjoni tal vitikoltura f' dawn l-aħħar snin u fid-dawl ta' pjanijiet li qegħdin niddiskutu ma' organizzazzjonijiet oħra biex terġa' titpoġġa fuq saqajha l-industrija tal- vitikoltura.

MAGĦTAB - MIŻBLA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'konsultazzjonijiet saru mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma' kunsilli lokali dwar il-Magħtab?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Awtorita' ta' l-Ippjanar ippreparat studju dwar is- sitwazzjoni ta' l-iskart f'Malta.

Bħalissa dan l-istudju huwa bażi għall- konsultazzjoni ma' aġenziji oħra.

Hu maħsub, li qabel l-awtorita' toħroġ rakkmandazzjoni uffiċċjali dwar il-Magħtab, ikunu ġew ikkonsultati, dawk kollha li b' xi mod jew ieħor huma nvoluti jew interessati bħal per eżempju, l-ambjentalisti, dawk li jużaw il-miżbla tal-Magħtab, is-sidien tal-Barrieri, kif ukoll il-kunsilli lokali.

Laqgħa mal-kunsilli lokali li huma fil-viċinanzi, u huma nteressati fil- problema tal-miżbla tal-Magħtab saret fis-27 ta' Frar 1997.

KUNSILLI LOKALI - ALLOKAZZJONI TA' FLUS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3107 dwar tnaqqis fl-allokazzjoni ta' flus lill-kunsilli lokali, jista' l-Ministru jgħid jekk s'issa sarux talbiet mill-Kunsill Lokali tax-Xgħajra u ta' San Lawrenz?

Jista' l-Ministru jgħid x'ġara s'issa dwar "l-indikazzjonijiet ta' l-ispejjeż relatati mal-funzjonijiet tal-kunsill" ta' l-Imdina (Seduta Nru. 32 tad-19/2/97)?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.Interpellant li dwar l-ewwel parti tal-Mistoqsija m'għandi xejn x'inżid mat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 1066.

Rigward it-tieni parti ninforma lill-Onor.Interpellant li ma kienx hawn iżjed żviluppi mal-Kunsill ta' l-Imdina.

BARRIERI - PROPRJETARJI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tad-dokumenti li semma fit-tweġiba tiegħu għall-mistoqsija parlamentari numru 3522 (Seduta Nru. 39 ta' l-4/3/97) fl- interess tal-wirt ta' dan il-pajjiż?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi d- dokumenti mill-UNESCO jinżammu għand id-Dipartiment tal-Mużewijiet.

FONDAZZJONI GĦALL-ISTUDJI INTERNAZZJONALI - KORSIJIET

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid liema kienu l-courses organizzati mill-Fondazzjoni għall-Istudji Internazzjonali fil-perjodu bejn l-1 ta' Jannar ta' l-1986 u l-31 ta' Jannar ta' l-1997 kif ukoll igħid x'sewa kull course lill-fondazzjoni biex ġie organizzat filwaqt li jagħti lista dettaljata ta' l-ispejjeż li saru u lil min ġiet imħallsa kull spiża?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll f'liema courses ħadet sehem il-fondazzjoni fl-istess perijodu iżda barra minn Malta billi jgħid f'kull ċirkostanza min attenda u kemm swiet lill-fondazzjoni kull attendenza billi jagħti lista dettaljata tal-pagamenti li saru biex seta' jkun possibbli li l-fondazzjoni tipparteċipa?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll x'courses beħsiebha torganizza l-fondazzjoni fil-perjodu bejn l-1 ta' April u l-31 ta' Diċembru ta' din is- sena u f'liema courses beħsiebha tipparteċipa barra minn Malta kif ukoll igħid x'inhu antiċipat li jintnefaq fuq l-organizzazzjoni ta' kull kors f'Malta kif ukoll xi spejjeż huma antiċipati li jintnefqu, inkluż ukoll x'fondi ġew allokati għall-parteċipazzjoni ta' Malta barra l-pajjiż għal kull course rispettivament?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Peress li l-mistoqsija tirrikjedi ħafna riċerka, ir-risposta tingħata f'seduta oħra.

UNIVERSITA' - PAGAMENTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru 2904, jista' l-Ministru jgħid il-pagamenti li ħallset l- Universita' bejn l-1 ta' Jannar u l-aħħar ta' Novembru ta' l-1996 kif jirrelataw ma' tenders maħruġa mill-Universita' jew id-Dipartiment tal- Kuntratti peress li din id-distinzjoni ma saritx?

Jista' l-Ministru jgħid għaldaqstant kull kuntrattur abbażi ta' liema kuntratt tħallas, x'kien il- valur ta' kull kuntratt aċċettat mill-Universita' jew mid-Direttur tal- Kuntratti kif ukoll sa l-aħħar tas-sena xi tħallas kull kuntrattur/supplier fuq kull kuntratt b'mod globali u kif jirrelata dan il-ħlas mal-prezz li bih ġiet aċċettata l-offerta mill-Universita' jew mid-Dipartiment tal- Kuntratti?

Jista' l-Ministru jgħid għaldaqstant kemm mill-pagamenti li saru bejn l-1 ta' Jannar u l-aħħar ta' Diċembru ta' l-1996 kienu direct orders jew pagamenti li qabżu l-valur ta kull kuntratt li kien awarded?

Jista' l-Ministru jiddentifika b'mod dettaljat pagament b'pagament jekk dan kienxfil-parametri ta' kif ġie aċċettat il-valur ta' kull kuntratt?

Jista' l-Ministru jagħti wkoll lista tal-pagamenti kollha li saru mill-Vot Kapitali ta' l-Universita' bejn l-1 ta' Diċembru ta' l-1996 u l-aħħar tas- sena u jgħid kif dawn jirrelataw skond l-informazzjoni mitluba f'din id- domanda?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qed tiġi miġbura u, għalhekk, tkun tista' tingħata tweġiba adegwata f'xi seduta oħra.

UNIVERSITA' - VOT KAPITALI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jispjega l-fatt li l-Universita' tul l-1996 kellha Vot Kapitali approvat ta' Lm1,500,000.00 (miljun u nofs liri Maltin) u din bejn l-1 ta' Jannar u t-30 ta' Novembru ta' l-1996 ħallset biss Lm333,988.82?

Jista' l-Ministru għaldaqstant igħid kif intnefqet din id-differenza meta tinkludi wkoll il-pagamenti li tħallsu f'Diċembru ta' l- 1996 u li qegħdin jintalbu wkoll?

Għaldaqstant jikkonferma l-Ministru li l- Universita' s-sena l-oħra ġiet ivvotata b'fondi li ma wżatx u din is-sena reġa' għandha Lm2,000,000 (żewġ miljuni) għad-dispożizzjoni tagħha?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fl-1996, l-Universita' ġiet mitluba biex tnaqqas il-Budget Kapitali minn Lm1.5 għall Lm1.2 miljun.

Fil-fatt l-Universita' dan għamlitu u f'dik is-sena nefqet biss Lm1.2 miljun.

Naħseb li l-Onor.

Interpellant kien qed jagħmel riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari tiegħu numru 2904 meta rriferixxa għas-somma ta' Lm333988.82, li ntnefqu sa l-aħħar ta' Novembru, 1996.

Din is-somma kienet tirriferixxi biss għall-pagamenti konnessi ma' tenders pubbliċi kif kienet it-talba tiegħu fid-domanda magħmula minnu.

Fil-fatt in-nefqa kollha tul is-sena 1996 (01.01.96 sa 31.12.96) saret kif indikat hawn taħt:

243 direct order għal total ta' Lm 326116 kull direct order individwali taħt l-Lm 2500.

Spejjeż professjonali nvoluti fuq dawn id-direct orders: Lm 11742

118 pagament konness ma' tenders għal total ta' Lm790789

Spejjeż professjonali involuti fuq dawn it-tenders: Lm65253

Kif jidher minn din l-informazzjoni, l-Universita' użat il-Fondi Kapitali lilha allokati fl-1996.

Fl-1997, kif diġa' spjegajt fir-risposta ta' mistoqsija parlamentari numru 2904, mill-ammont ta' Lm2.0 miljuni vvotati għal din is-sena, Lm920,000 jistgħu jintużaw biss għal proġetti approvati u li għad iridu jiġu approvati taħt ir-Raba' Protokoll Finanzjarju bejn Malta u l-Italja.

Mill-bilanċ ta' Lm1080,000, Lm1,000000 huma għall-użu Kapitali ta' l- Universita' u Lm80,000 għall-użu tal-Junior College.

UNIVERSITA' - VOT KAPITALI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kif ma ssemma xejn fit-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru 2904 dwar il-programm ta' nfiq għal din is-sena fir-rigward ta' l-Erbarju li qed jinbena fil-Ġonna ta' l- Arġotti?

Jista' l-Ministru jagħti wkoll breakdown dettaljat ta' l-ammont ta' Lm433,000 imsejjaħ Committments magħmula bil-quddiem fl-1996 fuq proġetti mibdija dik is-sena meta dawn il-flus setgħu tħallsu mill-vot tal- Lm1.5 miljun fl-1993?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ma ssemma xejn fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2904 rigward l-Erbarju li qed jinbena fil-Ġonna ta' l- Argotti għaliex l-infiq ta' l-Erbarju huwa diġa' inkluż fl-ammont ta' Lm433,000 msejħa committments għal din is-sena.

Dawn il-committments magħmula bil-quddiem huma maqsuma hekk:-

Il-Bini l-Gdid ta' l-Inginerija Lm24,000 Flus "retention" Centru ta' l-Isports Lm35,000 ditto EDRC/Bini ghal Studji Diplomatici Lm 9,500 ditto Xoghlijiet Zghar Diversi fl- Universita' Lm 9,600 ditto Allied Research Unit (Parti mill- Estensjoni tad-Dipartiment tal- Bijologija) Lm 4,100 ditto Progett ta' l-Erbarju Lm65,000 Kost, ecc. Kompjuters u Apparat iehor konness f'diversi Dipartimenti Lm286,000

TOTAL Lm433,200

Dawn il-pagamenti ma setgħux isiru fl-1996 għal raġunijiet li (1) huma flus li normalment jinżammu bħala garanzija għal xi problemi li jistgħu jinqalgħu u (2) huma ordnijiet li saru fit-tieni nofs tas-sena u li ma twettqux sakemm spiċċat is-sena.

UNIVERSITA' - BINI TA' DAĦLA ĠDIDA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslet l- offerta għall-bini ta daħla ġdida ta' l-Universita' u l-bini ta' madwarha u kif l-Universita' ivvotat is-somma ta' Lm80,000 meta l-offerta jidher li għadha lanqas ħarġet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Bħalissa qegħdin jiġu ppreparati t-tenders għall- bini ta' daħla ġdida u l-bini ta' madwarha (li jinkludu numru ta' uffiċji) mill-konsulenti responsabbli ta' dan il-proġett wara li s-somma ta' Lm80,000 ġiet approvata mill-Kunsill ta' l-Universita'.

It-talba għall- offerti hija mistennija li toħroġ mit-teżor fil-ġimgħat li ġejjin.

Hija proċedura normali li t-talba għall-offerti taħroġ wara li tkun ivvotata s-somma fl-estimi.

VISA - FAĊILITA' MINN TURISTI MALTIN

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Fid-dawl ta' l-istqarrija pubblika li għamel dan l-aħħar il-Ministru tat-Turiżmu li minn nofs Marzu 1997, turisti mir-Russja u l-Ukrajna se jkunu jistgħu jiksbu l-visa tagħhom hekk kif jaslu Malta, minflok ma japplikaw għal visa minn qabel, jista' l- Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-Gvern Malti laħaqx qbil mal-Gvern Russu u dak ta' l-Ukrajna sabiex din il-faċilita' tkun reċiprokata bl-istess mod lit-turisti Maltin?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk din il-faċilita' hijiex se tibda tkun effettiva ukoll f'nofs Marzu, 1997?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - JOSEPH R AQUILINA

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jikkonferma n-nomina tas-Sur Joseph R Aquilina bħala konsulent tiegħu?

Jekk fl-affermattiv, x'inhu x-xogħol li se jagħmel is-Sur Aquilina f'din il-kariga?

X'inhu l-perjodu ta' dan l- inkarigu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Le.

ABBUŻ SESSWALI FUQ IT-TFAL

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każi rapportati lid- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni dwar abbuż sesswali fuq it-tfal f'Ottubru u Novembru 1996?

Hemm xi policy fid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni dwar x'għandhom jagħmlu l-iskejjel meta jinqalgħu dawn il-każijiet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO:In-numru ta' każi rapportati lid-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni f'Ottubru u Novembru 1996 kienu 2 u 5 rispettivament.

Il-policy eżistenti hi li kull każ jiġi rriferut lil Education Welfare Section li jaħdmu fil-qrib ma, u jgħaddu l-każi liċ-Child Protection Services Unit ta' l-SWDP.

Id-Dipartiment tas-Servizzi ta' l-Istudent qed iħejji dokument ta' linji gwida (policy guidelines) dwar Child Protection form Abuse.

Dan id- dokument se jkun fih il-proċeduri u struzzjonijiet uffiċjali lill-iskejjel dwar abbuż tat-tfal, inkluż l-abbuż sesswali.

ITS

W193 L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni għandux il-ħsieb li l-Institute of Tourism Studies jgħaddi taħt ir- responsabbilitajiet ta' dan il-Ministeru minflok il-Ministeru tat-Turiżmu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: S'issa ma hemm l-ebda ħsieb biex l-Institute of Tourism Studies jgħaddi taħt ir-responsabilita' tal-Ministeru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali minflok il-Ministeru tat-Turiżmu.