MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 174 It-Tlieta, 20 ta' Jannar, 1998 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 174

It-Tlieta, 20 ta' Jannar, 1998

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.11 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 20 ta' Jannar, 1998

WERREJ MINUTI 688

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 688

TQEGĦID TA' KARTI 692

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IR-REGOLAMENT TAT-TRAFFIKU (EMENDA NRU 2) TRAFFIC REGULATIONS(AMENDMENT N.2) BILL(IT-TIENI QARI) 694 ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA (EMENDA NRU 3) EXCISE DUTY(AMENDMENT)( No.3) BILL (IT-TIENI QARI) 707

AĠĠORNAMENT 714

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 718

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 741

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 173 li saret fl-19 ta' Jannar, 1998 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

RABAT - TRIQ NIGRET - DRENAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex fl- inħawi ta' Triq Nigret, Rabat, ma jibqax ikun hemm fawran tad-drenaġġ kull darba li tagħmel ix-xita, bil-konsegwenza li numru ta' bini qed jegħreq kull darba?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru)(f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal-mistoqsija parlamentari numru 10745, f'Seduta numru 174.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk hux qed jieħu ħsieb inħawi oħra fejn qed ifur id-drenaġġ, partikolarment Kent Street fil- Fgura?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien persważ li meta xi ħadd jagħmel xi rapport f'dan il-kontest, id-dipartiment jieħu l-passi meħtieġa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Pero' mhux qed jittieħdu passi minnufih.

Il-Ministru għandu jwegħedni li jgħaddi t-tagħrif lill-kollega tiegħu biex jittieħdu l- passi neċessarji.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru

ONOR.

JOE MIZZI: L-informazzjoni għaddihieli aktar tard biex ngħaddiha lill-ministru konċernat ħalli jara x'inhu jiġri u jittieħdu passi immedjati.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ma nafx il-Ministru huwiex f'pożizzjoni li jgħidilna jekk ix-xogħol li kellu jsir in konnessjoni ma' environment impact assessment għall-impjant tat-tisfija tad-drenaġġ fl-inħawi taċ-Ċumnija tlestiex jew inkella għadux se jsir.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Mill-aħħar mistoqsija li kienet saret dwar dan is- suġġett, ma ġejtx mgħarraf b'xi żviluppi.

Naf li kien ġie mħabbar li se jsiru impjanti żgħar, speċjalment fin-naħa ta' isfel ta' Malta, minflok li jibqa' jkun hemm impjant wieħed kbir.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jista' l-Ministru almenu jieħu l- inkarigu li jwassal lill-ministru konċernat l-ilment li f'ċerti inħawi ta' San Pawl il-Baħar qed jerġa' jkun hemm fawran ta' drenaġġ, li żgur li mhux se jinqata' qabel ma jsir ix-xogħol neċessarju?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Wara l-ħin tal-mistoqsijiet ngħaddi l-informazzjoni lill-Ministru biex ikellem lill-Onor.

Interpellant u jara eżatt x'se jsir dwar dawn l-affarijiet.

NURSING - KORSIJIET

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 10550 - oriġinarjament kienet saret lill-Ministru tas- Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja - cioe' jista' l- Ministru jgħid jekk jilħqux infermiera b'kors ta' korrispondenza ma' nursing schools barra minn Malta?

Jekk fl-affermattiv, ma' liema nursing schools barranin?

Meta jsiru l-eżamijiet fil-kors tal-B.Sc Nursing, minn liema nursing schools barranin jattendu eżaminaturi barranin?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Mhux magħruf jekk studenti Maltin humiex jagħmlu xi kors ta' korrispondenza ma' nursing schools barra minn Malta.

Jekk ikun hemm xi ħadd li jagħmel kors bħal dan, il-kors irid ikun meqjus ekwivalenti għal korsijiet li jingħataw fl-institute of health care.

Peress li l-korsijiet fin-nursing jinkludu element qawwi ta' prattika, mhux possibli li dan isir b'kors ta' korrispondenza.

L-Universita' tista' tistieden eżaminaturi barranin minn kwalunkwe universita' rikonoxxuta.

Sa llum kienu mistiedna eżaminaturi barranin għal korsijiet fin-nursing minn Liverpool University u mill-University of Central Lancashire.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-kors li kien previst li jsir għal nursing aides, u li jien nformat li kien hemm mijiet ta' applikazzjonijiet għalih, fil-fatt ma sarx?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: M'iniex f'pożizzjoni li nwieġbu.

Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jagħmel mistoqsija bil-miktub ħalli tingħatalu risposta.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jista' l-Ministru jinvestiga għalfejn tnaqqsu l- istipendji ta' l-istudenti li jattendu l-institute of health care, minkejja li fid-diskors tal-budget kien intqal li mhux se jsir hekk?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Ngħaddi l-mistoqsija lill-ministru konċernat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk dawk li jieħdu kors ta' korrispondenza fin-nursing ma' barra jiġux aċċettati?

ONOR.

JOE MIZZI: Fir-risposta jingħad ċar li f'dan il-każ hemm problema biex isiru korsijiet bil-korrispondenza għax korsijiet bħal dawn jinvolvu ħafna prattika.

DRENAĠĠ - RABAT - TRIQ NIGRET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 10617, cioe' jieħu l-passi biex fl-inħawi ta' Triq Nigret, Rabat ma jibqax ikun hemm fawran tad-drenaġġ kull darba li tagħmel ix-xita, bil- konsegwenza li qed jegħreq numru ta' bini kull darba?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Ninsab informat li biex ma jibqax ikun hemm fawran tad- drenaġġ fl-inħawi ta' Triq Nigret, Rabat, jeħtieġ li ssir deviation bejn Triq Nigret u Triq Għeriexem.

Huwa maħsub li din id-deviation issir fil- futur qarib.

PULIZIJA - INĊIDENTI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm-il persuna kienet involuta f'inċidenti tat- traffiku fis-sena 1997?

Kemm minn dawn kienu rġiel u kemm nisa?

ONOR.

ALFRED SANT(Prim Ministru): Ninsab informat illi s-sena l-oħra 32,453 persuna kienu involuti f'inċidenti tat-traffiku; 27,099 kienu rġiel u 5,354 kienu nisa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Prim Ministru, dejjem jekk għandu t-tagħrif hawn, jgħidilna kemm nies iddaħħlu l-isptar wara dawn l-inċidenti?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni li għandi m'hijiex daqstant dettaljata u din tkopri biss persuni li ma kenux ospitalizzati.

Jekk jixtieq aktar informazzjoni jagħmilli mistoqsija bil-miktub u nkun nista' nwieġbu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Illum għandna proċedura ġdida li f'bumper to bumper collisions m'hemmx għalfejn jidħlu l-pulizija.

Kemm hu l-persentaġġ ta' inċidenti li x'aktarx ma jkollhomx għalfejn jiġu riferuti lill- pulizija?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Ma nistax nagħtik iċ-ċifra imma nifhem li hija ċifra ta' ċerta relevanza.

Sa llum, għalkemm inċident bumper to bumper huwa relattivament inċident minimu, xorta waħda jiġu mmobilizzati r-riżorsi tal- pulizija, qisu kien inċident kbir.

Barra minn hekk, jinħoloq inkonvenjent għat-traffiku minħabba l-fatt li jkun hemm stennija fuq il-post fejn jiġri l-inċident sakemm jiġu l-pulizija.

Jiġifieri għalkemm ikun inċident żgħir, jispiċċa jkollu l-istess effett bħal inċident kbir.

SERVIZZI SOĊJALI - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm laqa' talbiet għal akkomodazzjoni alternattiva d- dipartiment tas-servizzi soċjali minn applikanti mill-Belt, Pieta', Ħamrun, Floriana u Santa Venera, maqsuma skond ir-raġuni tat-talba bejn l-1 ta' Novembru, 1996 u l-31 ta' Ottubru, 1997?

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): Naħseb li dan hu lapsus calami ieħor, bħal dak li rriferejna għalih il-bieraħ.

Id-dipartiment tas- servizzi soċjali, safejn naf jien, ma jilqax applikazzjonijiet għal akkomodazzjoni alternattiva.

Jekk l-Onor.

Interpellant ried jirriferi għad-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali, allura l-informazzjoni mitluba qed titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Chris Cardona, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CHRIS CARDONA: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm applikazzjonijiet pendenti għal post alternattiv minn Ottubru 1997 sa Diċembru 1997?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Rigward statistika ta' kemm kien hemm applikazzjonijiet pendenti nista' ngħid li fl-aħħar ta' Ottubru ta' l- 1997 kien hemm 4,724; fit-30 ta' Novembru kien hemm 4,768; u fil-31 ta' Diċembru, 1997 kien hemm 4,798 applikazzjoni pendenti.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Cardona.

ONOR.

CHRIS CARDONA: Jista' l-Ministru jgħidilna x'inhu l-programm dwar slum clearances u jagħtina xi tagħrif dwaru?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Li nista' ngħid huwa li waqqaft kumitat inter- dipartimentali bl-iskop li jara fejn hemm areas u postijiet dilapidati sabiex inkunu nistgħu nieħdu azzjoni fuqhom.

Fil-fatt irnexxielna nsibu siti alternattivi u diġa' qegħdin inħejju l-pjanti għal dawn l-areas.

Lestejna wkoll il-pjanti u fil-fatt qegħdin nibnu postijiet f'Bormla, fil- Belt u fl-Imsida u identifikajna żewġ siti ġodda f'Bormla u sit ieħor fil- Belt.

Ma xandarniex fejn jinsabu l-postijiet minħabba l-isquatters.

Għaddejjin b'diversi xogħlijiet u nista' ngħid ukoll li dalwaqt jingħataw il-postijiet li hemm vojta fejn l-Għajn tal-Ħassellin.

Dawn ma tajniehomx qabel għar-raġuni li ma jaqbillekx toħroġ lin-nies mill-postijiet tagħhom, jekk dawn ikunu għadhom mhux ħażin, qabel ma tirċievi l-permess mingħand l- Awtorita' ta' l-Ippjanar sabiex tkun tista' twaqqa' bini dilapidat.

Hawn min jieħu gost jagħti parir lin-nies sabiex jidħlu f'dawn il- postijiet li jkunu se jitwaqqgħu u meta d-dipartiment jiġi biex joħroġ lin- nies ikollu battikata għax ikun mingħalih li f'dik l-area għandu erba' familji bħala evictees, imbagħad meta jerġa' jmur isib li jkunu faqqsu erba' familji oħra.

Dan mhux sewwa.

Jiddispjaċini ngħid li hemm ċerti nies, anke fil-politika, li jagħtu dan il-parir.

Dan irriżultalna anke min- nies li jiġu jkellmuna.

Għal din ir-raġuni ma nistgħux ngħidu fejn huma ż- żewġ areas f'Bormla u l-area l-oħra fil-Belt li se jitwaqqgħu u jinbnew mill-ġdid.

Rigward is-slum clearance ta' Triq Sant' Ursola l-Belt, il-każ ilu sejjer għal aktar minn sentejn u nofs.

Dan kien bini li fi żmien l- amministrazzjoni preċedenti qabdu jwaqqgħuh, waqqfuhom, reġgħu qabdu jwaqqgħuh u reġgħu waqqfuhom.

Aħna qed nitħabtu ħafna biex l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma twaqqafniex.

Għamilna l-pjanti u kellna nerġgħu nbiddluhom minħabba li ħarġet ordni mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex il-faċċata, li hi ta' ħames sulari u li għandha nofsha tperper, ma mmissuhiex.

Ix-xogħol ta' l-irfid beda, it-triq tnaddfet ukoll u, bħalma ngħidu, kull bidu hu mitmum.

Il-bieraħ stess mort hemmhekk, kellimt lill-ħaddiema li qegħdin jaħdmu f'ċertu periklu u kellimt ukoll lid-direttur u lill-konsulent inkarigat minn dan ix-xogħol sabiex ikomplu jiddiskutu u jinsistu ma' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar, kif għamilt jien stess diversi drabi.

Nisperaw li ma jdumux ma joħorġu l-permessi neċessarji ħalli x-xogħol jitkompla u jitlesta.

Għandi pjaċir inħabbar ukoll li dwar każ ta' twaqqigħ ta' kantuniera ta' bini dilapidat fil-Birgu, wara li kellna diversi rappreżentazzjonijiet ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, fejn offrejna diversi options, issa wasalna għall-ftehim li se nwaqqgħu kantuniera sħiħa u se nibnuha b'ġebla li tkun adattata għall-istil ta' din il-belt.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Michael Refalo, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Smajt lill-Ministru jitkellem dwar diversi skemi ta' ristrutturar ta' postijiet dilapidati u fost oħrajn semma l-binja li hemm fejn l-Għajn tal-Ħasselin, l-Imsida.

X'policy se jsegwi l-Gvern għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-allokazzjoni ta' dawk il-flats?

Nies li qabel kienu joqogħdu hemmhekk se jingħataw prijorita' ħalli jokkupaw dawk il- postijiet?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Aħna qegħdin nagħmlu policy ġdida għax dik li kien hemm ma kenitx ċara.

Għar-rigward ta' l-Imsida, nista' ngħid li din il- ġimgħa stess se ntellgħu l-poloz bejn dawk li għandhom punti indaqs u min jitla' jiġi allokat wieħed mill-postijiet il-ġodda li hemm hemmhekk.

Hawn trid timxi in stages.

Aħna qegħdin nimxu b'mod li nneħħu lin-nies minn fażi, nallokawhom fejn inkunu bnejna, nibnu numru ta' postijiet oħra u meta nlestu nneħħu lin-nies minn fażi oħra u nakkommodawhom hemmhekk.

Huwa ta' sodisfazzjoni kbir għalija li wara ħafna diskussjonijiet twal, anke ma' l-inkwilini tal-postijiet li ridna nwaqqgħu, peress li kien hemm ukoll min kellu postijiet kummerċjali - bħala avukat u ex-ministru, l-Onor.

Interpellant jifhem aktar minni f'dawn l-affarijiet, speċjalment fejn jidħlu postijiet kummerċjali, u jaf id-diffikultajiet kbar li tiltaqa' magħhom f'dawn is-sitwazzjonijiet - illum nistgħu ngħidu li wasalna għal soluzzjoni.

Jiena nrodd ħajr lill-impjegati kollha, lill-kunsill lokali ta' l-Imsida - aħna ħadna ħsieb li f'din il-policy ndaħħlu lill-Kunsilli Lokali ta' l-Imsida sabiex kulħadd ikun jaf b'dak li għaddej - u lil dawk kollha li taw sehemhom biex fl-aħħar irnexxielna naslu għal soluzzjoni sodisfaċenti.

Illum li jiena ministru naf kemm hu diffiċli li toħroġ lin-nies minn darhom sabiex tkun tista' twaqqa' area li hija dilapidata.

Pero' biex tassew ikollna pajjiż modern huwa xieraq li flok il-postijiet dilapidati li jeżistu, jitla' bini li verament jixraq lil pajjiżna.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li tagħti breakdown tan-nefqa fuq il-kampanja pubbliċitarja fuq Super 1 Television u l-PBS b'konnessjoni mat- tneħħija tal-VAT u l-introduzzjoni tas-CET, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 10597.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Kopja ta' l-ispecifications tal-clip-on regulators importati mill- Korporazzjoni Enemalta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11143.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: F'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Kopja ta' ittra mibgħuta mid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali lis- Sindku tal-Marsa fit-22 ta' Diċembru 1997 dwar inizjattivi li għandhom jittieħdu sabiex isir interim audit fuq ordni ta' l-Awditur Ġenerali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11257; u

f'isem il-Ministru tal-Biedja u Sajd inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Kopja ta' estratt mill-minuti tal-laqgħa ta' l-Urban and Rural Landscaping Committee li saret fl-20 ta' Ġunju 1997, kopja ta' ilment li sar f'Ġunju 1995 minn residenti f'Ħaż-Żebbuġ dwar siġar tal- każwarina f'Misraħ l-Isptar u kopja ta' ittra mibgħuta mill-Kunsill Lokali ta' Ħaż-Żebbug lid-Dipartiment ta' l-Agrikoltura fid-9 ta' Awissu 1995, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11219; u

Tabella li turi l-kontijiet u ħlasijiet għal servizzi tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura użati mill-kunsilli lokali matul l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11244.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni .

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Madam Speaker, xtaqt infakkar lill-Ministru tal-Finanzi li nhar l-Erbgħa li għaddew wiegħed li, fl-ewwel opportunita' li jkollu, jgħaddilna dak id-dokument li l-ewwel paġna tiegħu diġa' tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra.

Jista' jgħaddihulna issa dan id-dokument?

ONOR.

LEO BRINCAT: Kif diġa' spjegajt, dan id-dokument m'huwiex ta' natura tali li minħabba f'hekk ma nħossux li għandu jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

Biss meta għadna fi stadju preliminari, u meta għadna fl-ewwel round ta' konsultazzjonijiet mal-korpi kostitwiti, u meta għadna qed nistennew il-feedback tagħhom, naħseb li jkun inopportun li npoġġih fuq il- Mejda tal-Kamra għalissa.

Jien dakinhar kont għidt, biex inkun preċiż, li dan id-dokument lest li npoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra fl-ewwel mument opportun mingħajr ma nkaxkar saqajja żżejjed.

Biss il-bieraħ qrajt fil-gazzetta li xi ħadd interpretaha li jien għidt f'xi konferenza politika li se nqiegħdu fuq il-Mejda tal- Kamra nhar it-Tnejn.

Jien m'għidtx hekk, biss nagħti l-kelma lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni li ma nara l-ebda raġuni għaliex għandi nkarkar unduly biex nippubblikah.

Wara kollox dan mhuwiex xi dokument ta' tħammir il-wiċċ jew xi dokument konfidenzjali.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IR-REGOLAMENT TAT-TRAFFIKU (EMENDA NRU 2)

TRAFFIC REGULATIONS(AMENDMENT N.2) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mid-19 ta' Jannar, 1998.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia huwa in possession.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Grazzi, Madam Speaker.

Il-bieraħ kont bdejt ngħid li l-konsum esaġerat u b'mod kroniku ta' xorb alkoħoliku jista' jagħmel ħsara lil diversi organi u sistemi tal-ġisem.

Biżżejjed li wieħed isemmi l-istonku, il-fwied, il-frixa, in-nervituri u anke s-sistema tad- demm.

Fil-fatt wieħed jista' jsofri minn anemija, problemi marbuta maċ- ċirkolazzjoni tad-demm u mal-qalb, u anke pressjoni għolja.

Imma għall- finijiet ta' din l-emenda, wieħed irid jikkonċentra fuq l-effett tax-xorb fuq l-istat mentali tal-persuna.

Meta kkonsmat b'mod kroniku u abbużiv, ix- xorb jista' anke jwassal għal psicosi, jiġifieri ġenn.

Il-konsum tax-xorb b'mod akut iwassal għal diversi problemi skond il-livell ta' l-alkoħol fid- demm.

F'"The Times" ta' Londra kienet dehret tabella li tispjega ċar u tond li, meta l-livell ta' alkoħol fid-demm ikun ta' 0.02%, allura wieħed isib problema biex jagħmel ċerti tasks, bħalma hu s-sewqan, li hu l-punt prinċipali tad-diskussjoni tagħna bħalissa.

Meta l-livell ikun ta' 0.05% wieħed jibda jkollu stat ta' eċitament minħabba l-effett tax-xorb fuq il- moħħ.

Dan hu l-livell preskritt fil-leġislazzjoni Ingliża.

Meta l-livell ta' l-alkoħol fid-demm ikompli jogħla u jasal għal 0.08% - il-livell preskritt skond l-abbozz ta' liġi li qegħdin niddiskutu llum - wieħed isib li jkun hemm ukoll telfien tal-memorja.

Aktar ma jogħla l-livell ta' l- alkoħol fid-demm, wieħed aktar jitlef il-kontroll fuq il-muskoli u fuq l- emozzjonijiet, jiżviluppa sintomi ta' sleepiness, ikollu t-tendenza li jorqod fuq l-isteering u wieħed jibda jsib problemi anke biex jitkellem.

Wieħed jista' jasal f'livell fejn bl-Ingliż isejħulu dead drunk, jiġifieri assolutament ma jkunx jaf x'inhu jiġri.

Ovvjament, jekk il-livell ta' l- alkoħol fid-demm ikompli jogħla, dan jista' anke jwassal għal unconsciouness.

Persuna tista' wkoll tmut jekk il-livell jogħla sa 4%.

Il-punt tiegħi hu li fil-każ ta' l-abbozz kif inhu drafted, wieħed irid joqgħod attent għal diversi affarijiet.

Fost l-oħrajn subartiklu (4) ta' artiklu 15E li qed jiġi propost fi klawsola 3 jgħid li:

"Persuna li tirrifjuta jew tonqos milli tagħti kampjun kif maħsub taħt dan l-artikolu tkun ħatja ta' reat:

Iżda tkun difiża għal dik il-persuna jekk tipprova li n-nuqqas tagħha li tagħti kampjun kien minħabba l-inkapaċita' fiżika jew mentali li tagħtih jew għaliex l-għoti tiegħu kien jagħti lok għal riskju sostanzjali għal saħħitha.".

Huwa importanti li ma nħallux lok għal xi nuqqasijiet meta wieħed jiġi biex jinforza din il-liġi.

Dak li jkun m'għandux isib toqba mnejn jgħaddi u jkollu difiża billi jgħid li rrifjuta li jagħti l-kampjun għax kien hemm lok għal riskju sostanzjali għal saħħtu.

Huwa importanti li l-istrumenti li jintużaw għall-breathalyser test ikunu dejjem disposable u huwa importanti wkoll li mhux talli jkunu hekk, imma jkunu jidhru li huma hekk.

Hemm ukoll fattur ieħor li wieħed isib fil-liġi.

Qed nirriferi għal subartiklu (2) ta' artiklu 15I, kif propost fi klawsola 3, li jgħid li l- kampjun tad-demm jittieħed minn tabib.

Normalment meta bniedem imur f'xi poliklinka jew id-dipartiment ta' l-emerġenza ta' l-isptar, id-demm jittieħed minn infermieri kkwalifikati.

Għaldaqstant nitlob li din il- klawsola tiġi emendata f'dan is-sens.

Nafu li hemm nuqqas ta' infermiera u tobba fis-servizz primarju tas-saħħa u għaldaqstant għandu jkun hemm il- possibbilta' li d-demm ikun jista' jittieħed sew minn tabib kif ukoll minn infermiera kwalifikati.

Minn tweġiba għal mistoqsija parlamentari li ngħatat lill-Onor.

Tonio Borg mill-Prim Ministru, joħroġ li l-livell ta' alkoħol fid-demm ma jiddependix biss mill-ammont ta' alkoħol li jkun ġie kkonsmat imma jiddependi wkoll minn diversi fatturi oħrajn, fosthom mill-piż u mil-livell ta' metaboliżmu tal-persuna.

Jekk persuna tkun tbati mill-marda tal- glandola tat-thyroid u din it-thyroid gland tkun qiegħda taħdem b'mod mgħaġġel, allura l-alkoħol li jikkonsma bniedem jidħol fid-demm iktar malajr.

Għaldaqstant il-livell ta' alkoħol fid-demm jista' jkun għoli anke jekk l-ammont ta' alkoħol li jkun ġie kkonsmat jista' jkun anqas minn 3 jew 4 units.

Intqal ukoll li ċerti mediċini jistgħu jgħollu l-livell ta' l- alkoħol fid-demm.

Hawnhekk ta' min jiftakar fil-każ tad-driver involut fl- inċident tal-Prinċipessa Diana f'Pariġi.

Nafu li dan id-driver, barra li kien xorob, kien ħa wkoll xi anti-depressants, li kienu għollewlu l-livell ta' l-alkoħol fid-demm.

Irid jingħad li dan id-driver ma kienx jaf li se jkun xogħol aktar tard matul il-ġurnata, u dan wieħed irid jikkonsidrah ukoll.

Huwa importanti li wieħed jinnota li minn tweġiba li ngħatat il- bieraħ għall-mistoqsija parlamentari li għamilt jien, jirriżulta li matul is-sena 1997 kien hemm xejn inqas minn 23,482 persuna f'pajjiżna li għandhom control card għal mediċini li huma hypnotic, jiġifieri mediċini jew inkella kalmanti li jittieħdu biex wieħed ikun jista' jorqod bil-lejl.

Il-figura ta' 23,482, ma tinkludix lil dawk li jieħdu l-anti-depressants għaliex biex tiġi preskritta mediċina anti-depressant m'hemmx bżonn ta' control card.

Ovvjament dawn in-nies mhux kollha jsuqu imma jibqa' l-fatt li hemm parti sostanzjali tal-popolazzjoni ta' pajjiżna li jieħdu dawn il- kalmanti, barra l-oħrajn li jieħdu l-anti-depressants.

Hemm mediċini oħrajn li jistgħu jaffettwaw l-ammont ta' alkoħol fid-demm.

Eżempju ta' dawn huma l-pilloli kontra l-pressjoni għolja, u nafu li hawn eluf ta' persuni f'pajjiżna li jieħdu dan it-tip ta' pilloli.

Hemm ukoll il-pilloli li jintużaw għall-irjiħat u għall-influwenza.

Proprju dan huwa l-aktar żmien fis-sena meta jkun hawn każijiet ta' influwenza virus, u dawn il-pilloli jintużaw ħafna.

Jekk tieħu anke unit wieħed ta' alkoħol meta tkun qed tieħu dawn il-pilloli, jista' jkollok riżultat mhux mistenni.

Jekk tieħu unit ta' alkoħol flimkien ma' pilloli kontra l-influwenza, faċilment jiżviluppaw sintomi bħal staggering, sleepiness, problemi biex titkellem u anke viżjoni doppja.

Irrid ngħid li huwa importanti li min ikun qed jieħu l-mediċini m'għandux jixrob.

Il-penali proposti, il-multi, il-priġunerija u anke s-sospensjoni tal-liċenzja, tant huma ħorox li wieħed żgur li m'għandux jazzarda jiċċajta ma' din il-liġi.

L-appell tiegħi huwa li min jieħu mediċini m'għandux imiss ix-xorb, speċjalment jekk ikun se jsuq.

Irrid ngħid li huwa importanti li min ibati minn ċertu mard li jista' jaffettwa l-metaboliżmu, ma jixrobx għaliex barra li x-xorb jagħmel ħsara lis-saħħa, f'dan il-każ jista' wkoll jaffettwalu l-livell ta' alkoħol fid-demm.

Dan ifisser li jista' jkollu riperkussjonijiet waqt li jkun qed isuq u jista' wkoll jinqabad mill-awtoritajiet b'livell ta' alkoħol fid- demm li jkun ogħla mil-limitu preskritt.

Irrid ngħid ukoll li fl-Ingilterra hemm il-ħsieb li x-xahar id-dieħel jitnaqqas il-limitu preskritt ta' alkoħol fid-demm.

Dan ifisser li f'pajjiżi barranin din il-proċedura tal-breathalyser mhux biss daħlet imma anke qed tiġi inforzata.

Fir-rivista "The Economist" tal-ġimgħa li għaddiet kien hemm artiklu fejn intqal li fl-Ingilterra hemm il-ħsieb li għal nofs din is-sena jiddaħħal ukoll il-konċett tad-drugalyser, fejn wieħed ikun jista' jagħmel monitoring tal-livell ta' drogi u ta' mediċini illegali fid- demm ta' persuni li jkunu qegħdin isuqu u jġibu ruħhom b'mod li mhuwiex xieraq.

Jingħad li permezz ta' kampjun ta' l-għaraq u permezz ta' drugalyser wieħed jista' jkun jaf il-livell ta' droga - bħall-cannabis, eroina u oħrajn - fid-demm tal-persuna.

Jiena nħeġġeġ lill-Gvern sabiex jikkonsidra anke din il-miżura.

Ovvjament, fil-każ ta' drogi illegali, wieħed ma jistax jitkellem fuq limitu għaliex f'pajjiżna l-pussess stess ta' droga huwa dejjem illegali.

Min-naħa l-oħra l-konsum ta' l-alkoħol b'mod xieraq huwa ovvjament legali imma fil-każ ta' drogi illegali s- sitwazzjoni hija differenti.

Mill-banda l-oħra hemm problemi oħrajn konnessi mad-drogi.

Drogi illegali jibqgħu jiċċirkolaw fid-demm tal- persuna anke sa xahar wara li tkun ġiet ikkonsmata d-droga.

Għaldaqstant anke meta din id-droga ma jkollhiex effett fuq is-sewqan, din xorta tiġi rreġistrata fit-test tad-demm.

Tajjeb li wieħed jgħid li mill-awtopsji li saru fuq persuni li mietu f'motor vehicle accidents fl-Ingilterra - qed insemmi l-Ingilterra għaliex f'pajjiżna dawn il-figuri mhumiex available - irriżulta li 25% minnhom, jiġifieri wieħed minn kull erbgħa, kellhom traċċi ta' drogi illegali fid-demm.

Allura tajjeb li wieħed iħares ukoll lejn din il-problema.

Jien ma naqbilx li wieħed għandu joqgħod jipprova jgħodd in-numru ta' units ta' alkoħol li jkun ikkonsma mbagħad joqgħod jara li ma jkunx ħa l- mediċini jew għandux id-deni qabel ma jsuq.

Anke d-deni jżid il-metaboliżmu u allura jista' jaffettwa l-livell ta' alkoħol fid-demm.

Minflok ma ngħidu li wieħed għandu joqgħod jipprova jkejjel dawn l-elementi kollha, jien naħseb li hemm bżonn bidla fil-mentalita' tal-poplu tagħna.

Ma jistax ikun li nibqgħu b'sistema fejn f'bar issib minn ikollu xi sitt flixken birra vojta quddiemu.

Din hi xi ħaġa li narawha ta' spiss u żgur li ma jistax ikun li nibqgħu sejrin hekk.

M'għandix dubju li dawn il-persuni mbagħad isuqu huma biex imorru lura lejn id-dar.

F'attivitajiet soċjali, bħalma huma tiġijiet, tista' tgħid li żgur li jiġi kkonsmat ċertu ammont ta' xorb alkoħoliku.

Ma jistax ikun li nibqgħu sejrin hekk.

Nafu li hija drawwa li aħna l-politiċi nduru d-djar biex inżommu komunikazzjoni kontinwa mal-kostitwenza.

Ma jistax ikun li tibqa' din il-mentalita' li meta bniedem jiġi d-dar, l-ewwel ħaġa li tagħmel hi li toffrilu grokk.

Jekk irridu nosservaw din il-liġi wieħed irid jeżerċita d-dixxiplina fuqu nnifsu u allura bilfors trid tinbidel il-mentalita'.

Minn mistoqsija parlamentari tiegħi li ġiet imwieġba l-bieraħ mill- Ministru tal-Finanzi, jirriżulta li fl-ewwel 11-il xahar tas-sena li għaddiet, l-ammont ta' alkoħol li ġie importat f'pajjiżna naqas b'600,000 litru meta mqabbel ma' l-1996.

L-ammont ta' tabakk importat minn Jannar sa Novembru 1997 tas-sena l-oħra żdied b'24,000 kilogramma meta mqabbel mas- sena ta' qabel.

Wieħed jista' jargumenta li peress li għolew il-prezzijiet tat-tabakk u tax-xorb alkoħoliku, wieħed kien jistenna li jkun hemm tnaqqis fl-importazzjoni u fil-konsum.

Dan huwa minnu imma l-ammont ta' tabakk importat f'pajjiżna fl-1997 xorta waħda kien ogħla minn dak tas-sena ta' qabel.

Dan il-punt qed nirrimarkah għaliex donnu jidher li n-nies qed jibdew jifhmu l-ħsara li jagħmel ix-xorb.

Jien diġa' rriferejt għal diversi problemi li jikkaġuna x-xorb fis-saħħa tal-persuna iżda żgur li l-aktar problema komuni hija dik konnessa man-numru kbir ta' inċidenti tat- traffiku.

Ix-xorb aktar joqtol nies kawża ta' inċidenti tat-traffiku milli bi problemi fil-fwied, fl-istonku, fil-qalb jew fil-frixa.

Fil-fatt irrid naċċenna għal punt li diġa' sar.

Huwa importanti li wieħed jifhem li anke l-pedestrian għandu d-dmir li ma jikkonsmax alkoħol żejjed.

Ħafna drabi wieħed jinsa li mhux biss min isuq għandu ċerta responsabbilta' imma anke min ikun qed jaqsam it-toroq.

Issorprendietni tweġiba li ngħatajt illum għal mistoqsija parlamentari li għamilt għal dak li jirrigwarda il-kaos li hemm fi Triq il-Kbira, il- Ħamrun.

Hemmhekk, filgħaxija, ġurnata wara l-oħra, ikun hemm overspeeding minn ħafna żgħażagħ.

Numru ta' żgħażagħ jintefgħu bilqiegħda fuq l-għatbiet tan-nies, iħabbtu fuq il-bibien tan-nies u tal-ħwienet u jabbużaw mix-xorb u mid-droga.

Jien staqsejt lill-Prim Ministru kemm tressqu persuni l-qorti matul l-1997 minħabba xi kontravvenzjoni fi Triq il-Kbira, il-Ħamrun u l- Prim Ministru wieġeb li matul l-1997, 25 persuna tressqu l-qorti fuq storbju u persuna waħda fuq sokor f'din it-triq.

F'artiklu li kiteb riċentement Fr. Noel Grima fil-gazzetta "The Malta Independent" ukoll kien hemm riferenza għal dan il-kaos.

Allura jien ngħid li hemm bżonn li l- Pulizija tieħu dawn il-problemi b'aktar serjeta'.

Jien naf li l-Kunsill Lokali tal-Hamrun ilu x-xhur jitlob lill-pulizija, sew tad-distrett u anke lill-Kummissarju, sabiex din is-sitwazzjoni tiġi rimedjata.

Qed insemmi l-Ħamrun mhux għaliex jien noqgħod hemm imma naf li dawn il- problemi jirrikorru f'diversi bliet u rħula f'pajjiżna.

Huwa importanti li l-Pulizija tenforza l-liġi għax inutli ngħaddu liġijiet minn dan il- Parlament biex imbagħad jibqgħu fil-kexxun.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. George Pulliċino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, jien ukoll nixtieq li fil-ftit ħin li għandi nagħti l-kontribut tiegħi għal din il-leġislazzjoni, li naħseb li hija leġislazzjoni ta' importanza konsiderevoli meta wieħed iqis li qiegħda ssir sabiex kemm jista' jkun jonqsu l-inċidenti fatali fit-toroq ta' pajjiżna.

Din hi problema li aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qiegħda tiżdied, mhux biss minħabba li żdied in-numru ta' vetturi fit-toroq tagħna, iżda wkoll minħabba li sfortunatament qed ikun hemm ukoll aktar intransiġenza fis-sewqan f'pajjiżna.

Għalkemm napprezza li x-xogħol tat- tħejjija fuq din il-liġi sar fuq il-mudell tal-leġislazzjoni tar-Renju Unit, naħseb li hemm bżonn ta' tibdil speċifiku li permezz tiegħu jkollna żewġ sistemi ta' dixxiplina.

Ħalli nispjega ruħi, Sur President.

Bażikament fil-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea hemm is-sistema ta' żewġ saffi ta' penalitajiet.

L-uniku pajjiż fl-Unjoni Ewropea li m'għandux din il-miżura huwa r-Renju Unit li adotta s-sistema li dawk kollha li jinstabu taħt l-influwenza ta' l-alkoħol u fit-test tad-demm li jsirilhom jirriżulta li jkollhom sa 80mg ta' alkoħol għal kull 100ml ta' demm, jiġu ppenalizzati.

F'din is-sistema hemm saff wieħed għax tilħaq il-livell ta' 80mg ta' alkoħol u tiġi dixxiplinat.

Fil-kumplament tal-pajjiżi ta' l- Unjoni Ewropea hemm żewġ saffi.

L-ewwel saff normalment jintlaħaq ma' 50mg u f'dan il-każ persuna teħel penali li tkun ħafna anqas minn dik li jeħel min jinstab li jkollu 80mg ta' alkoħol.

Naħseb li din is-sistema tagħmel aktar sens.

Proprju bħalissa fl-Ingilterra għaddejja diskussjoni sabiex din ukoll tbiddel is-sistema ta' saff wieħed ta' miżuri u ddaħħal dik li fl- Ewropa tissejjaħ it-two-tier system jew inkella t-two-tier ban.

Nerġa' ngħid, naħseb li dan jagħmel ħafna sens u huwa pprovat anke xjentifikament li persuna li jkollha sa 50mg ta' alkoħol fid-demm hija suxxettibbli għal inċidenti darbtejn aktar minn persuna li ma jkollha ebda influwenza tax- xorb.

Għalhekk naħseb li f'pajjiżna wieħed m'għandux iżomm il-livell ta' 80mg bħala l-minimu imma għandha tiġi adottata s-sistema li sa 50mg ta' alkoħol teħel multa anqas milli kieku tinqabad bi 80mg.

Nenfasizza li huwa xjentifikament ipprovat illi b'50mg ta' alkoħol, il-vista tas-sewwieq diġa' tkun qiegħda tiġi llimitata u jkun hemm ukoll tibdil fil-veloċita' tar- reazzjoni tal-persuna.

Jiġifieri b'50mg ta' alkoħol fid-demm persuna għandha l-possibbilta' kbira li ma tkunx f'pożizzjoni li tirreaġixxi bil- veloċita' neċessarja, per eżempju, fuq il-brake.

Huwa wkoll xjentifikament ipprovat li b'50mg ta' alkoħol f'kull 100ml demm, il-judgement dwar id- distanza jkun imfixkel u aktarx li jkun żbaljat b'darbtejn aktar minn dik li għandha tkun.

Għaldaqstant jiena nipproponi li l-Gvern jikkonsidra li f'din il-liġi jkun hemm tibdil fil-penali sabiex tkun konformi mas-sistemi diġa' adottati fil-pajjiżi Ewropej.

Kif għidt, ir-Renju Unit, li huwa l-uniku pajjiż b'saff wieħed ta' penalitajiet f'dan ir-rigward, issa qiegħed jikkonsidra bis-serjeta' li jdaħħal is-sistema ta' żewġ saffi.

Qed ngħid dan għax naħseb li jagħmel ħafna sens li jkun hemm żewġ saffi ta' penalitajiet.

Kif għidt qabel, wieħed jistenna li fl-ewwel saff il-penali tkun ħafna inqas.

Per eżempju, fil-Portugal jekk inti tinqabad b'50mg ta' alkoħol għal kull 100ml ta' demm, tista' teħel sospensjoni tal-liċenzja tas- sewqan sa tmint ijiem.

Fil-Belġju, ma titħalliex issuq għal 24 siegħa u, apparti s-sospensjoni, imbagħad teħel ukoll multa.

Diġa' għidt li b'livell ta' 50mg alkoħol fid-demm ikollok darbtejn aktar ċans mis-soltu li tikkommetti inċident, li ovvjament jista' jirriżulta f'suwiċidju jew omiċidju.

Pero' b'livell ta' 80mg, dan iċ-ċans jiżdied għal disa' darbiet.

Naħseb illi dan huwa fatt allarmanti ħafna.

Meta kont qed nipprova naġġorna ruħi fuq dan is-suġġett biex inkun nista' nagħmel dan l-intervent u rajt dawn iċ-ċifri, ċertament li kkonvinċejt ruħi li l-miżuri kontemplati fl-abbozz li għandna quddiemna jagħmlu ħafna sens.

Fir-Renju Unit l-assoċjazzjoni taċ-Chief Police Officers tqis illi bil- leġislazzjoni li għandhom f'dan ir-rigward l-Ingilterra mxiet ħafna 'l quddiem.

Fil-fatt din l-assoċjazzjoni qiegħda tinsisti li jkun hemm kontroll anke fuq persuni li jkollhom sa 50mg alkoħol f'kull 100ml ta' demm u qiegħda ssostni li l-Ingilterra jinħtieġ li tikkonforma mas-sistemi adottati fil-kumplament tal-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Ġaladarba anke l- Ingilterra qed tħoss li għandha tagħmel dan, naħseb li l-leġislazzjoni tagħna għandha ssir b'mod li l-penalitajiet li qed jiġu proposti jkunu konformi ma' dawk li diġa' adottaw il-maġġoranza assoluta tal-pajjiżi Ewropej.

Din l-association of chief police officers qed issostni illi jekk l-Ingilterra tadotta din is-sistema, jiġu salvati nofs il-persuni li jinqatlu kull sena f'inċidenti tat-traffiku, u dan l-assoċjazzjoni qed tgħidu wara studju xjentifiku li għamlet.

Naħseb li dan huwa punt li ta' min jagħtih il-konsiderazzjoni li jixraqlu.

Sur President, wieħed ma jridx jibda jaħseb illi permezz ta' din il-liġi se nsolvu l-problemi kollha li għandna u li issa se jibda jkollna toroq ħafna aktar safe għas-sewwieqa u għall-pedestrians.

Biżżejjed ngħid li llum fir-Renju Unit, minkejja din il-leġislazzjoni, in-numru ta' persuni li jisfaw maqtula f'inċidenti tat-traffiku, huwa 20% aktar milli kien fl-1967, meta ġiet introdotta l-liġi tal-breathalyser.

B'daqshekk ma tridx tirraġuna li bil-liġi b'kollox l-inċidenza xorta żdiedet għax trid iżżomm f'rasek li n-numru ta' vetturi fuq it-toroq żdied ferm u li l-karozzi tal- lum ilaħħqu veloċita' ħafna ikbar minn ta' dak iż-żmien.

Dan allura jkabbar iċ-ċans ta' inċidenti tat-traffiku.

Minbarra din il-leġislazzjoni rridu nieħdu ħafna aktar passi sabiex it- toroq tagħna jsiru aktar safe għas-sewwieqa u għall-pedestrians.

Jiena naħseb illi pajjiżna għandu bżonn ta' pjan komprensiv fejn jidħol it- trasport u fejn jidħol it-traffiku.

Ma naħsibx li sal-lum sar biżżejjed sabiex verament inħarsu lejn il-qasam tat-trasport u t-traffiku b'mod sħiħ.

Il-passi li ttieħdu kienu passi pożittivi imma ħafna drabi kienu maqtugħin minn xulxin.

Ma kienx hemm pjan strateġiku komprensiv fuq il-qasam tat- trasport u t-traffiku.

Naħseb li wasal iż-żmien illi nħarsu lejn it-titjib tas-sistema tat-toroq b'ħafna aktar dedikazzjoni.

Naf li sar ħafna matul is-snin li għaddew sabiex is-sistema tat-toroq titjieb imma għadna ferm 'il bogħod milli wieħed ikun jista' jgħid li t-toroq tagħna huma ta' livell aċċettabbli.

Issa mhux qed nirriferi biss għall-ħofor fit-toroq li wara kull xita li tagħmel ikomplu jikbru.

Jeħtieġ li jkun hemm ħafna aktar pjanifikazzjoni tas-sistema kollha tat-toroq, ta' ħruġ u dħul minn arterji u fuq arterji prinċipali.

Naħseb li jeħtieġ li nagħmlu wkoll ħafna aktar għal dak li għandu x'jaqsam mas-sinjali tat-traffiku.

Hawnhekk ukoll sar progress iżda jeħtieġ li nagħmlu ħafna aktar sabiex is-sewwieqa jkunu nformati fil-ħin propizju bil-kondizzjonijiet tat-triq u b'hekk jiġu evitati inċidenti.

Jiena nemmen u ngħid illi sabiex wieħed ikun jista' jħares b'mod sħiħ lejn is-sitwazzjoni tat-trasport u t-traffiku, hemm bżonn li nibdew inħarsu mhux biss lejn il-ħtieġa li jkollna public transport authority, kif għandna sa llum, imma li jkollna awtorita' tat-trasport.

Irridu nibdew inħarsu lejn it-trasport u t-traffiku b'mod sħiħ u mhux nibqgħu nifirdu t-trasport pubbliku mill-kumplament tat-trasport.

Naħseb li dan huwa neċessarju jekk wieħed irid illi verament nibdew inħarsu b'mod sħiħ lejn il-problemi konnessi mat-toroq.

Jekk irridu nħarsu b'mod sħiħ, żgur li waħda mill- akbar ħtiġijiet li għandu pajjiżna hija dak illi nnaqqsu kemm jista' jkun in-numru ta' karozzi privati mit-toroq.

Dan huwa punt li ssemma wkoll mill- kollega tiegħi l-Onor.

Anġlu Farrugia.

Pero' dan jista' jsir biss jekk pajjiżna jiddeċiedi li jibda jamministra sistema moderna ta' trasport pubbliku, effiċjenti u relevanti għas-soċjeta' moderna ta' pajjiżna.

Għaldaqstant jiena nappella lin-naħa tal-Gvern sabiex malajr kemm jista' jkun, illum qabel għada, pajjiżna jadotta sistema fejn ikollna awtorita' waħda għat-trasport u t-traffiku u b'hekk forsi nkunu nistgħu ndaħħlu aktar effiċjenza f'dan il-qasam.

Se nagħmel kumment li forsi se jinstema' daqsxejn partiġjan imma nittama illi dan il-kumment jittieħed fis-sens u fil-kontest li fih qiegħed isir.

Sabiex isir dak kollu li ġie ssuġġerit waqt dan id-dibattitu, kif ukoll isir enforcement serju ta' din il-liġi, jeħtieġ li l-Pulizija tkun tista' tagħmel aktar sorveljanza.

Jiena xejn ma nieħu gost nisma' li l-Pulizija f'pajjiżna spiċċat biex qed ikollha l-petrol tal-karozzi tagħha rationed.

Illum qrajna f'wieħed mill-ġurnali - u jiena dan ili nafu numru ta' ġranet - illi l-karozzi tal-pulizija issa għandhom ration ta' 50 litru petrol għal kull karozza.

Ċertament li jekk dan il-Gvern se jibda jadotta sistema' ta' rationing anke fuq l-ammont ta' petrol li l-karozzi tal-pulizija jistgħu jikkonsmaw kull ġimgħa, ma naħsibx li jawgura tajjeb għal sistema aħjar ta' sorveljanza fuq it-toroq tagħna, anzi m'għandix l-iċken dubju li se jkollna ħafna anqas sorveljanza fir-rigward tal-kriminalita' in ġenerali.

Imma jekk nillimita ruħi biss għal dak li għandu x'jaqsam mat-traffiku, żgur li dan ma jawgurax tajjeb għal sorveljana serja u effiċjenti fil-qasam tat- traffiku u t-trasport f'pajjiżna.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER : Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

TONY ABELA: Sur President, apparti li naqbel totalment ma' dak li qal l-Onor.

George Pullicino, jien jidhirli li din hija liġi li għandha torjenta lin-nies għal sens aktar ċiviku.

Kien importanti li jkollna l- kunsilli lokali u li jkollna ambjent iżjed nadif u iżjed ikkurat, pero' huwa ħafna iżjed importanti illi aħna nkunu iżjed ċivili fil-mod kif naġixxu mhux biss f'postijiet privati imma anke meta nkunu f'postijiet pubbliċi.

Kulħadd jaf li l-Maltin huma magħrufin li d-dar tagħhom iżommuha pupilla.

Mill-bieb 'il ġewwa jkollna kullimkien irranġat qisna lesti għall- festa pero' mbagħad hemm it-tendenza illi kif noħorġu mill-bieb 'il barra s- sitwazzjoni tinbidel.

Aħna wkoll poplu li jaf u li jħobb jiddeverti u poplu illi ma joqgħodx lura milli jieħu grokk.

Huwa dan il-fatt li forsi wassal biex issir din il-liġi.

Pero' din il-liġi biss m'hijiex biżżejjed għax hemm bżonn ammont sostanzjali ta' awto-dixxiplina min-nies.

Fit-toroq tagħna m'għandniex bżonn nies li lesti jieħdu ċans li ma jinqabdux mill-pulizija għax ma jkunux se jgħaddu minn triq prinċipali u allura xorta jabbużaw isuqu wara li jkunu xorbu iżjed mill-ammont preskritt mil-liġi.

Lanqas għandna bżonn nies li jgħidulek li mill-każin sad-dar m'hemmx periklu u allura jistgħu jsuqu wara li jkunu xorbu xi grokk żejjed.

Hemm bżonn ta' sens kbir ta' awto-dixxiplina.

Din il-liġi m'għandhiex isservi ta' deterrent imma għandha tkun ta' gwida.

Qegħdin ngħidu li kulħadd għandu jkun daqsxejn iżjed attent meta jiġi biex isuq u b'hekk il-Pulizija ma jkollhiex għalfejn tieħu l- passi msemmija fil-liġi.

Ilkoll smajna b'każijiet fejn minħabba li bniedem kien taħt l-influwenza tax-xorb, ikkawża l-mewt ta' ħaddieħor.

Jiena malli rajt din il-liġi ma stajtx ma niftakarx episodju li ġara lil familja mir-Rabat li kienet adottat tarbija mir-Rumanija.

Din il-familja kienet għaddejja mill-Imrieħel, wieħed xurban tilef il-kontroll tal- karozza, daħal fihom u qatlilhom it-tarbija.

Nistgħu nimmaġinaw l-uġigħ ta' qalb li sofrew dawn in-nies li għax ma kellhomx ulied naturali tagħhom, għamlu sagrifiċċju finanzjarju u ġabu tarbija minn post ieħor, u minħabba l- kapriċċ ta' ħaddieħor din it-tarbija reġgħu tilfuha.

Din il-familja llum ġabet tarbija oħra pero' f'qalbha jibqgħalha għal għomorha kollu l-memorja l-fatt li tilfet l-ewwel tarbija tagħha kawża tax-xorb.

Jien inħoss, Sur President, li f'dan l-abbozz ta' liġi hemm xi affarijiet li tajjeb li wieħed jeżaminahom u kkummenta fuqhom.

Artiklu 15D li qed jiġi propost jgħid li uffiċjal tal-pulizija għandu dritt jarresta persuna jekk mit-test tan-nifs li jagħmlilha jissuspetta li l-ammont ta' alkoħol f'ġisimha jeċċedi l-ammont preskritt fil-liġi.

Artiklu 15G jgħid li persuna tista' tinżamm taħt arrest u mbagħad titħalla tmur lura x'ħin il-Pulizija jkun jidhrilha li tkun kapaċi ssuq.

F'dan il-każ irridu naraw min se jieħu r-responsabbilta' tal-vettura.

Din se teħodha l-Pulizija?

Barra minn hekk ma naħsibx li huwa l-każ li l- Pulizija għandha tarresta bniedem u mbagħad titilqu malli dan ikun f'kondizzjoni li jerġa' jsuq, imma għandha tara li dan il-bniedem ma jsuqx għal perijodu ta' ħin.

Huwa importanti illi l-Pulizija tara wkoll illi tipprovdi storage għall-vettura jew almenu tieħu ħsieb li l-vettura ma tintelaqx fit-triq fejn tista' ssirilha ħsara.

Jiena ngħid illi min jabbuża mix-xorb u jinqabad għandu jiġi arrestat, u mhux tkun l-għażla tal-pulizija jekk jarrestahx jew le.

Malta hija żgħira, in-nies jafu 'l xulxin u faċilment jista' jiġri li Ċikku jiġi arrestat u Peppi jitħalla jmur id-dar.

Allura l-liġi għandha tkun tassattiva, fis-sens li min jinqabad jew jiġi arrestat, jew ma jiġix arrestat sakemm forsi ma jirrifjutax li jmur f'poliklinika fil-viċin jew f'post ieħor skond ma tikkontempla l-liġi, biex isirlu l-urine test jew il-blood test.

Il-liġi tgħid wara kemm ħin jistgħu jsiru ċerti testijiet u x'effett jista' jkun hemm bħala evidenza jekk it-testijiet isiru wara.

Jiena naħseb li l-liġi għandha tgħid ukoll fil-perijodu sakemm isirulu t-testijiet dak li jkun m'għandux ikollu aċċess għal ilma jew affarijiet oħra li jekk jeħodhom jistgħu jagħmlu differenza fir-riżultat tal-blood test.

Jekk bniedem jiġi permess li jixrob xi ilma jew jagħmel il-bżonnijiet tiegħu, se jkun hemm differenza fir-riżultat tat-testijiet.

Dan jiddependi ħafna mill-mod kif dak li hemm miktub fil-liġi se jiġi prattikat mill-pulizija.

Niġi għal ħaġa oħra.

Hawn Malta nafu illi r-roadblocks ma jsirux mill-Pulizija biss imma jsiru anke mill-Forzi Armati.

X'se tkun il-pożizzjoni jekk isir roadblock mill- Forzi Armati u l-ufifċjali jkun jidhrilhom illi persuna għandha ammont eċċessiv ta' alkoħol u għaldaqstant m'għandhiex tkompli ssuq?

F'każijiet bħal dawn, se jkollhom poter li jwaqqfu lin-nies milli jkomplu jsuqu?

Se jittieħdu passi biex dawn ikunu jistgħu għallinqas jieħdu azzjoni preventiva, ħalli persuna li tkun qed issuq taħt l-influwenza tax-xorb ma tibqax għaddejja fi triqtha u forsi tkun ta' periklu anke għal ħaddieħor?

Jiena m'iniex qed ngħid li għandu jkollhom id-dritt li jarrestaw pero' għallinqas għandu jkollhom id-dritt li jżommu lil dak li jkun milli jibqa' jsuq.

Naħseb li dan għandu jsir, aktar u aktar issa illi l-Pulizija se jkollha l-petrol rationed u forsi għal ta' l-AFM dan ir-ration ma jeżistix.

Fir-Rabat 10 galluni petrol faċilment jintużaw fil-weekend.

F'dan il-każ allura tista' tittieħed bħala regola li bniedem jista' jagħmel li jrid bejn it-Tnejn u l-Ħamis għax il-pulizija ma jkollhomx petrol biex jiġru warajh.

Min joħroġ dan it-tip ta' rations irid jifhem illi d-dmirijiet tal-pulizija ma jkoprux biss li jagħtu titwila fiċ-ċentru tal-lokalita' imma bl-istess jridu jmorru l-Belt fuq xogħol ta' qorti u jagħmlu xogħol ieħor li jista' jkollhom fl-outskirts tal-lokalita'.

Nerġa' nsemmi l-lokalita' fejn noqgħod jiena; l-outskirts tar-Rabat jinkludu areas bħall-Baħrija, il-Kunċizzjoni, Ħad-Dingli, inħawi lejn Ta' Qali, l-Imdina, l-Imtarfa, iċ-Chadwick Lakes, Tas-Salib, in-Nadur u Binġemma.

Allura dawn l-areas kollha jridu jintlaħqu b'dawn l-imberkin 50 litru petrol fil-ġimgħa.

Trid altru jkollok karozza li taħdem bir-riħa tal-petrol biss!

Naħseb li l-pulizija għandu jkollhom il- mezzi neċessarji sabiex ikunu jistgħu jaqdu dmirijiethom.

La qed insemmi l-pulizija rrid ngħid ukoll li issa dawn se jkunu kostretti li 14-il ġurnata mil-leave tagħhom iridu jeħduhom bilfors il- Ħadd.

Dawn huma n-nies li aħna qegħdin nimponu fuqhom il-piż li jaraw li l- liġijiet jiġu segwiti.

Dawn qed nagħmlulhom il-ħajja diffiċli meta qed nordnawlhom li nofs il-leave tagħhom iridu jeħduh bilfors il-Ħadd.

Aħna nafu li jkun hemm aktar abbużi fis-sewqan u abbużi li jistgħu jaqgħu taħt din il-liġi matul il-weekends.

L-ordni dwar meta jieħu l-leave kienet vleġġa - bħal dawk li ssemmew fi żmien il-budget - għall-pulizija li qalgħuha.

Aħna li dejjem ngħidu li lill-pulizija rridu nagħtuhom il-poteri kollha meħtieġa biex jikunu jistgħu jaġixxu, nippretendu li l-pulizija jkun ħabib tal-poplu u nippretendu wkoll li fejn jara ksur tal-liġi jieħu passi biex iwaqqfu.

Imma issa min-naħa l-oħra lill-pulizija ma rridux indejquh tant li jibda jisħet is-siegħa u l-mument li jmur għax-xogħol billi nneħħulu ċ-ċans li jaqla' lira overtime jew iċ-ċans li jitħallas doppju tal- Ħadd.

Dan ma jagħmilx sens.

Lill-pulizija qed ngħidulhom li min minnhom jidħol il-Ħadd irid joqgħod fl-għassa inkella mhux se jkollhom petrol fil- karozza biex l-għada jmorru l-qorti.

Qed ngħidulhom ukoll: Nhar il-Ħadd li ġej ħallik mill-għassa u mix-xogħol l-ieħor u ħudha leave!

Għax fl- omnixjenza tiegħu l-Gvern deherlu li 14-il ġurnata leave fis-sena jridu jittieħdu fil-Ħdud.

Imma aħjar ma nidħolx f'din il-polemika u niġi lura għall-abbozz ta' liġi.

Il-multi msemmija u l-mod kif tista' taġixxi l-pulizija meta twaqqfek fit- triq, fl-opinjoni tiegħi, jagħtu element ta' poter soġġettiv.

Jekk bi breath test jirriżulta li l-ammont ta' alkoħol jeċċedi l-ammont li tippermetti l-liġi, allura trid tkun tassattiva li lil dik il-persuna jsirlha l-urine jew il-blood test, ħalli mbagħad mhux kulħadd jibda jinsa jekk dan jittella' l-qorti.

Jekk ikun hemm riżultat mediku ffirmat mill- persuna nkarigata fil-poliklinika li jindika b'mod ċar li dik il-persuna kellha ammont eċċessiv ta' alkoħol, dik tkun evidenza kważi konklużiva fil- qorti.

Ma tistax tħalliha li l-evidenza tkun ibbażata fuq jekk il-pulizija deherlux li dik il-persuna nefħet tajjeb biżżejjed fil-borża jew le, għax inkella mhux twieqi se nkunu qed inħallu miftuħin imma bibien ta' garaxxijiet!

Imbagħad naslu għall-mod kif jixhed il-pulizija fil-qorti.

Jien naħseb li dan għandu jkun sekondarju għall-evidenza li jkun hemm.

B'evidenza medika jew xjentifika għandek a tight case u bniedem ma jistax jiżloq minnu.

Jien nawgura, Sur President, li din il-liġi tkun tassew effettiva.

Jien personalment ma nixrobx alkoħol, jiġifieri ma naħsibx li se jkolli problemi, pero' nispera li kulħadd ikun kapaċi jimmodera u ma jaqbiżx il- limiti preskritti fil-liġi.

Ma naħsibx li l-intenzjoni tal-Gvern hija li jinġabru flus mill-multi imposti f'din il-liġi, pero' dawn jistgħu jservu biex irażżnu lil dawk is-sewwieqa li m'għandhomx sens ċiviku.

GĦalhekk naħseb li din il-liġi hija tajba u għandha tilħaq l-iskop li għalih qed issir.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Censu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Sur President, għandna quddiemna liġi li primarjament tittratta s-sewqan taħt l-influwenza tax-xorb u naħseb li kellna aktar minn dikjarazzjoni waħda li ż-żewġ naħat tal-Kamra jaqblu ma' dan il- provvediment, li għalina huwa ġdid.

Anke jekk kien hawn min qal li din il- liġi għandha tiġi applikata b'mod differenti, żgur li ma kien hawn ebda kontroversja dwar is-siwi tagħha.

Għaldaqstant li se nipprova nagħmel, Sur President, huwa li nagħti ħarsa lejn parti mir-rapport dwar il- prevenzjoni ta' l-inċidenti tat-traffiku - li ġie ppubblikat ftit ġranet ilu u li anke tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra - u f'dan ir-rigward tajjeb li wieħed jara r-riżultat ta' l-intervisti li saru għal skopijiet ta' dan ir-rapport.

Ġew intervistati numru pjuttost kbir ta' nies, 662 persuna minn diversi rħula ta' pajjiżna, għalkemm kien hemm konċentrazzjoni f'areas partikolari.

Per eżempju, fl-area ta' Paceville biss ġew intervistati 309.

Minn dan ir- rapport jirriżulta li 359 persuna, jiġifieri aktar minn nofs in-numru totali, qalu li fl-opinjoni tagħhom il-kawża ta' l-inċidenti tat-traffiku hija l-konsum eċċessiv ta' l-alkoħol.

Dan juri li fost il-poplu hawn awareness sostanzjali ta' din il-problema.

Imbagħad l-istess rapport jgħid li ma nistgħux naslu għal analisi konkreta u li f'pajjiżna huwa diffiċli li tgħid kemm hu kbir l-effett tax-xorb alkoħoliku fuq is-sewqan għaliex m'hemmx statistika kompleta.

Skond dan ir-rapport jirriżulta li 23% tal- persuni li mietu f'inċidenti tat-traffiku kienu taħt l-effett tax-xorb alkoħoliku.

Pero' ma teżistix informazzjoni biżżejjed biex wieħed ikun jaf kemm minn dawn il-persuni kienu sewwieqa, kemm kienu passiġġieri u kemm kienu persuni li kienu għaddejjin mit-triq u li ntlaqtu minn xi ħadd li mhux bilfors kien taħt l-effett ta' l-alkoħol.

Ta' min jgħid li l- persentaġġ ta' 23% huwa anqas minn nofs ta' kemm ħasbu n-nies intervistati.

Naturalment wieħed jista' jgħid li mhux l-inċidenti tat-traffiku kollha li fihom ikunu nvoluti persuni taħt l-effett ta' l-alkoħol ikunu inċidenti mortali.

Allaħares naslu għal dik is-sitwazzjoni.

Madankollu l-argument hu li aktar minn nofs dawk intervistati qalu li l-inċidenti tat-traffiku jseħħu l-aktar għaliex ikun hemm min isuq taħt l-effett tax-xorb alkoħoliku.

Sur President, naħseb li din is-sensibilazzjoni qawwija għandha tkun il-bażi tal-programm li jissemma fir-rapport li għamilt riferenza għalih u l-bażi għal kwalunkwe tip ta' kampanja edukattiva li tista' ssir f'dan ir-rigward.

Tajjeb li wieħed jgħid ukoll li 27% ta' dawk intervistati qalu li huma jaħsbu li l-inċidenti tat-traffiku jiġu kkawżati l-aktar minn sewqan ħażin.

Jiġifieri x-xorb u s-sewqan ħażin kienu żewġ raġunijiet li ssemmew minn 75% ta' dawk li ġew intervistati bħala l-kawża ta' l-inċidenti tat-traffiku.

Il- fatt li hawn dan l-awareness għandu jservi ta' bażi soda għal programm ta' edukazzjoni fis-sewqan.

Fil-fatt l-istess rapport jgħid ukoll li huwa importanti li nkomplu nedukaw mhux biss lil dak li jkun qed isuq imma wkoll lill-pedestrians biex kulħadd ikun jaf aħjar x'inhuma r-resposabbiltajiet tiegħu.

Fir-rapport jissemmew punti oħrajn li huma importanti.

Fl-opinjoni ta' min għamel ir-rapport u fl-opinjoni ta' 256 minn total ta' 662 persuna li kienu intervistati, jiġifieri aktar minn wieħed minn kull tlieta tinħass il-ħtieġa li jkun hemm aktar inforzar tal-liġi f'pajjiżna.

Issemmiet l-idea tal-breathalyser test u ntqal ukoll li hemm bżonn li jkun hemm manutenzjoni aħjar tat-toroq.

Ħaġa li tinkwetani hi li 9% biss tal-persuni li kienu ntervistati jaħsbu li kampanja ta' edukazzjoni tista' twassal biex ikun hawn livell aħjar ta' sewqan fil-pajjiż.

Jista' jkun li dan il-persentaġġ huwa daqstant baxx għaliex nafu kemm hu diffiċli li teduka lil xi ħadd u ġġiegħlu jbiddel l- attitudni tiegħu u f'dan il-każ il-mod kif ikun imdorri jsuq.

Madanakollu naħseb li għandu jkun hemm kampanja serja u jekk hemm bżonn fit-tul, li tolqot lil kull wieħed u waħda minna, għax it-tip ta' kontravenzjonijiet kontemplati f'dan l-abbozz jistgħu jitwettqu minn kull min isuq.

Wara kollox, naħseb li fil-pajjiż kulħadd għandu d-dover li jkompli jtejjeb il- livell tas-sewqan tiegħu.

Mir-rapport jirriżulta li nħass il-bżonn ukoll li jkun hemm aktar pulizija fit-toroq ta' pajjiżna mhux sempliċement biex jagħtu ċitazzjonijiet imma anke biex jedukaw.

Ġieli jiġri li meta persuna b'aljenazzjoni tikser xi regola tat-traffiku, il-pulizija jħoss li jkun biżżejjed li jiġbdilha l- attenzjoni.

Naħseb li l-Pulizija għandha tkabbar is-sehem tagħha biex tara li l-livell tas-sewqan fil-pajjiż verament jitjieb.

Nafu li fil-ħinijiet bikrin tal-ġurnata, meta normalment bniedem ma jkunx taħt l-influwenza tax- xorb, kontinwament naraw sewwieqa li ma josservawx ir-regoli tat-traffiku.

Hemm bżonn titjib mhux biss fil-livell tas-sewqan imma anke f'dik li hija osservanza tal-liġijiet.

Kif qal ukoll l-Onor.

Tony Abela, il-Pulizija m'għandhiex tkun imxekkla fit-twettiq tax-xogħol tagħha minn restrizzjonijiet, ngħidu aħna, fil-mod kif jittieħed il-leave jew minn ration fuq il-fuel għall-karozzi tal-pulizija.

Għall-kuntrarju l-Pulizija għandha tkun attrezzata l-ħin kollu u bl-aħjar mod biex tkun tista' mhux biss tikkontrolla t-traffiku imma wkoll twettaq il-kumplament tad-doveri tagħha.

Saret ukoll riferenza għall-kontroll tas-sewqan f'pajjiżi barranin.

Fir- Renju Unit, pajjiż li għandna relazzjonijiet mill-qrib miegħu, hemm sens ta' responsabbilta' qawwija.

Hemmhekk il-maġġoranza tas-sewwieqa jaraw li josservaw bl-aktar mod riġidu r-regoli tal-breathalyser u regoli oħrajn li jiġu mfassla minn żmien għall-ieħor għaliex jibżgħu li titteħdilhom il- liċenzja.

Fil-fatt jekk persuna tinqabad tikkommetti reat għal iktar minn darba jkollha l-liċenzja tas-sewqan tagħha sospiża għal perijodu twil.

Minkejja regolamenti daqshekk ibsin xorta waħda jibqa' jkun hemm inċidenti kkawżati minn persuni li jsuqu taħt l-influwenza tax-xorb.

Pero' żgur li fl-Ingilterra hemm kuxjenza aktar qawwija dwar l-osservanza tal-liġijiet tat-traffiku u tas-sewqan.

Sur President, għandna quddiemna abbozz ta' liġi li wieħed jista' jwessa' ħafna l-argumenti dwaru.

F'dan il-kontest wieħed jista' jitkellem dwar il- kontroll tat-traffiku fil-pajjiż u l-livell tat-toroq.

Hemm argumenti oħrajn li jistgħu jsiru dwar il-kawżi l-aktar komuni ta' l-inċidenti tat- traffiku u f'dan ir-rigward fir-rapport hawn diversi kummenti u rakkmandazzjonijiet pero' jien naf li 'l quddiem se jkun hemm iċ-ċans li dawn il-punti jiġu diskussi aktar fid-dettall.

Nagħlaq billi ngħid li naħseb li din hija liġi tajba jekk tiġi applikata b'mod korrett.

L-osservanza tal-liġi m'hijiex biss responsabblilita' ta' min ikun qiegħed isuq imma wkoll ta' min qiegħed hemm biex jara li l-liġi fil-fatt tiġi osservata, jiġifieri l-pulizija.

Nispera li wara li din il- liġi tidħol fis-seħħ ma niġux hawnhekk u noqogħdu nħabbru kemm inqabdu jiksruha, kif ġara meta daħlet is-sistema tal-clamping u t-towing.

Ma naħsibx li għandu jsir hekk fil-każ ta' din il-liġi, għax din il-liġi għandha tkun ħolqa oħra f'sensiela ta' liġijiet immirati għal aktar kontroll tat-traffiku u għal titjib fil-livell tas-sewqan, biex kemm jista' jkun jonqsu l-inċidenti fatali fit-toroq tagħna u kull wieħed minna jħossu aktar safe li jsuq jew jimxi fit-triq.

Dan għandu jkun l-iskop aħħari tal-liġi u ta' kull wieħed u waħda minna.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Jekk m'hawnx aktar rimarki, il-Ministru Joe Mizzi jista' jgħaddi għall-winding-up.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, bqajt skantat b'diversi kummenti li saru f'din il-Kamra, l-aktar min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

Għaliex?

Naħseb li konna qed nisimgħu erba' verżjonijiet differenti tal-liġi.

Min-naħa ta' l- Oppożizzjoni ntqal li din hija liġi kkopjata minn dik li kien ħejja l-Gvern ta' qabel u mil-liġi Ingliża, tant li fl-ammont biss kien hemm xi differenzi.

B'dan l-argument wieħed kien jistenna li ma kenitx se ssir kritika.

Veru li kien hemm min għamel kritika kostruttiva imma kien hemm tip ta' kritika oħra li dwarha ma nista' ngħid xejn ħlief li kienet intiża biex tipprova toskura lill-Partit Laburista fil-gvern, li ħa passi drastiċi biex jitnaqqsu l-inċidenti mit-toroq ta' pajjiżna.

Jien nista' ngħid li din il-liġi hija bħal dik li kienet se tiġi ppreżentata mill-Gvern preċedenti, u kemm il-Gvern preċedenti kif ukoll dan il-Gvern ħaduha mil- liġi Ingliża.

Jiġifieri din il-liġi la saret minna u lanqas min-naħa l-oħra imma għamilha l-Gvern Ingliż!

Aħna rajna x'inhi l-esperjenza ta' din il- liġi u kkopjajnieha.

Ma sar xejn ħażin, anzi li sar, sar għat-tajjeb.

Min-naħa l-oħra kien hemm kritika għaliex aħna domna biex ressaqna din il- liġi quddiem il-Parlament u kien hemm ukoll min qal li l-pulizija mhux se jaġixxu b'mod li l-liġi tirnexxi.

Naturalment il-pulizija m'humiex infallibbli imma jien żgur li se jagħmlu ħilithom.

L-Oppożizzjoni għażlet ukoll li tirriferi għal dak li qalet gazzetta lokali u bħal donnu ftit tat kas ta' dak li għidt jien fil-Parlament.

Din jien ma ngħidilhiex serjeta'.

Jien ma nippretendix li l-Oppożizzjoni għandha toqgħod fuq dak li qalet gazzetta u tinjora għal kollox dak li jkun intqal fil-Parlament.

Jien nemmen li huwa dak li jingħad fil-Parlament li jgħodd u mhux xi rapport f'gazzetta.

Imma issa ħalli niġi għall-argumenti li saru dwar l- abbozz ta' liġi.

Argument li l-Oppożizzjoni pprovat tkabbar kien li aħna domna biex ressaqna din il-liġi u staqsiet għalfejn kien hemm dan id-dewmien meta aħna sempliċement kkopjajna l-liġi mill-abbozz li kien hemm qabel.

Jien nemmen li m'għandniex noqogħdu ninħlew fuq argumenti dwar jekk il-liġi hijiex ikkoppjata jew jekk inħeliex żmien biex jiġi ppreżentat l-abbozz ta' liġi ġdid.

Jekk se naqbdu dan it-tip ta' argumenti se jinħela ħafna żmien fix- xejn.

Biex nirrispondi fil-qosor għal din il-kritika tajjeb li ngħid li ftit wara li sar ministru ta' l-intern, l-Onor.

Louis Galea, fil-bidu ta' l- 1992, kien wiegħed li din il-liġi kellha tkun waħda mill-prijoritajiet.

Fil- fatt kienet baqgħet fuq l-ixkaffa għal aktar minn erba' snin għax imbagħad tressqet għall-Ewwel Qari mill-ministru ta' warajh, l-Onor.

Tonio Borg, f'Lulju ta' l-1995.

Allura dak ma kienx dewmien?

Ara dak ma semmewhx.

Imbagħad kellhom jgħaddu kważi disa' xhur oħra sakemm fit-23 ta' April, 1996 l-abbozz ta' liġi ġie ppubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern.

Minkejja dan jidher li xorta waħda ma kienx hemm għaġġla għax sakemm ġie xolt il- Parlament u nbidel il-gvern, din baqgħet ma tressqitx għad-diskussjoni fil- Parlament.

Allura jien ngħid li fuq dewmien żgur li ħadd ma jista' jakkużana.

Min-naħa tagħna, malli l-Gvern iddeċieda li din il-liġi għandha tgħaddi, ħadna l-passi kollha neċessarji.

Fil-fatt sar l-Ewwel Qari tagħha fid-9 ta' Diċembru li għadda, ġiet ippubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern 17-il ġurnata wara u tressqet għad-diskussjoni fil-Parlament wara xahar.

Qalu li li ma kellux jittieħed daqstant żmien biex titressaq din il-liġi għaliex aħna kkoppjajniha minn dik li kien ħejja l-Gvern preċedenti, imma dan m'hu veru xejn għax sarulna diversi kummenti u suġġerimenti li qgħadna fuqhom.

Anke meta tlesta l-abbozz u ġie ppubblikat, bdew deħlin diversi suġġerimenti u saru laqgħat biex nerġgħu naraw ċerti affarijiet.

Imma naħseb li għidt biżżejjed fuq dan il-punt u m'għandix għalfejn noqgħod naħli aktar ħin fuqu.

Intqal li din il-liġi se tkun iebsa u li se jingħataw poteri kbar lill- pulizija.

L-Onor.

Tonio Borg qal li l-pulizija qed jingħataw dawn il-poteri minħabba l-gravita' tas-sitwazzjoni.

Jien nista' ngħid li dawn il-poteri m'humiex anqas jew aktar minn dawk li jeżistu f'pajjiżi oħra f'dan ir- rigward.

Kif għidt, aħna ħadna din il-liġi proprju mil-liġi Ingliża li ilha fis-seħħ għal 30 sena u għalhekk nista' ngħid li m'aħna qed nivvintaw xejn ġdid.

Kulma qed nagħmlu huwa li qed nipprovaw nindirizzaw problema li kulħadd jaqbel li hija problema serja, dik tas-sewqan taħt l-influwenza tax- xorb.

U qed nipprovaw nindirizzaw din il-problema b'metodi serji li għal ħafna snin ġew imħaddma b'suċċess f'postijiet oħra.

Kelliem ta' l-Oppożizzjoni qal li skond ir-rapport ta' Dr Micallef Stafrace, l-alkoħol huwa l-kawża ta' 23% ta' l-imwiet minn inċidenti tat- traffiku.

Dan jikkonferma l-bżonn ta' miżuri drastiċi u effettivi.

Aħna dak li qed nipproponu li nagħmlu permezz ta' din il-liġi.

Barra l-kummenti li saru f'din il-Kamra minn diversi kelliema, irċevejna wkoll kummenti u suġġerimenti mill-pubbliku li aħna ħassejna li kienu validi biżżejjed biex jiġu nkorporati fil-liġi.

Fil-fatt nista' ngħid minn issa li fl-istadju ta' Kumitat se nipproponi xi emendi, b'riżultat ta' dawn il-kummenti.

Fost l- oħrajn kien hemm kummenti li saru minn żewġ professjonisti separatament li ssuġġerew li, bħalma qed jiġi propost fil-każ ta' l-istrument li jrid ikejjel in-nifs, il-laboratorju fejn se ssir l-analisi tal-kampjun ta' l- urina u l-kampjun tad-demm għandu jkun wieħed approvat jew desinjat apposta mill-Gvern.

Għalhekk se nipproponi dan il-provvediment ġdid:

"L-analisi ta' xi kampjun li jingħata skond id-dispożizzjoni ta' dan l- artiklu għandu jsir f'laboratorju li jiġi approvat b'ordni tal- Ministru, li jiġi ppubblikat fil-Gazzetta, u l-opinjoni ta' l-analista ta' dak il-laboratorju, kif ukoll ir-riżultat ta' dik l-analisi jkun ammissibbli bħala prova fil-proċedimenti għal reat taħt dan l-artiklu 15A jew 15B ta' l-Ordinanza.

Ir-riżultati ta' l-analisi jitqiesu korretti sakemm ma jiġix ipprovat kuntrarju.".

B'din l-emenda se niżguraw li kemm l-istrumenti li jintużaw biex jittieħed il-kampjun tan-nifs, kif ukoll il-laboratorju li se jintuża biex jiġu analizzati l-kampjuni tad-demm u l-urina, ikunu approvati permezz ta' ordni pubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern.

B'hekk inkunu qed inserrħu wkoll ras in- nies li l-affarijiet se jsiru b'ċerta serjeta' u għalhekk se jkunu affidabbli.

Sur President, qabel ma nkompli xtaqt nesprimi l-apprezzament għal dawk kollha li b'sens ċiviku kbir indenjaw jiflu l-abbozz ta' liġi propost u jagħmlu l-kummenti tagħhom.

Kif għidt, saru diversi suġġerimenti u nkitbu ittri anke wara li ppubblikajna l-abbozz.

Nista' ngħid li l-Gvern huwa dispost li jisma' lill-pubbliku fejn jidħlu inizjattivi bħal dawn.

Aħna rridu li kemm jista' jkun id-dibattitu jitwessa' u jkollna firxa kbira ta' opinjonijiet anke barra l-Parlament qabel ma liġi tiġi ffinalizzata.

L-Onor.

Helen D'Amato staqsiet jekk l-istrument tal-breathalyser hux se jinżamm fl-għassa jew jekk il-pulizija hux se jġorru miegħu.

Jien kont għidt li hemm tip ta' strument li jinġarr mill-pulizija u mbagħad hemm strument ieħor li jkun aktar sofistikat u li jagħti riżultati aktar preċiżi.

(Interruzzjonijiet) Hi qalet li fil-gazzetta ġejt rapportat li jien għidt li se jkun hemm apparat fl-għassa biss.

Mhux veru li jien għidt hekk.

Jien għidt li se jkun hemm apparat mobile u se jkun hemm apparat ieħor fl-għassa.

Niġi issa għal xi kummenti u suġġerimenti li tqajmu f'din l-Kamra.

Nibda b'kumment li sar mill-Onor.

Tonio Borg fejn issemmiet il- kwestjoni tar-random checks mill-pulizija.

Kif spjega tajjeb il-kollega tiegħi, il-liġi proposta tindika eżatt il- każijiet meta l-Pulizija tista' twaqqaf persuna u tagħmlilha t-test tan- nifs.

L-erba' ċirkostanzi speċifikati jinsabu f'subartikli minn (a) sa (d) ta' artiklu 15C.

F'kull każ, il-Pulizija jrid ikollha suspett raġonevoli dwar individwu u biex tarrestah irid jirriżulta mit-test tan-nifs li dik il- persuna jkollha proporzjon ta' alkoħol fid-demm iżjed mil-limitu preskritt fil-liġi.

Il-Pulizija tista' tarresta individwu wkoll jekk dan jonqos milli jagħti kampjun.

Barra minn hekk, skond il-liġi stess, il-pulizija jrid javża lil dik il-persuna li jekk din tirrifjuta li tagħmel dak meħtieġ minnha, dan jitqies bħala reat.

Hemm metodi effettivi ta' kif wieħed jasal biex ikollu suspett raġonevoli li persuna tkun qed issuq jew qed tipprova ssuq taħt l-influwenza ta' l-alkoħol.

Suspett jista' jqum minn sewqan erratiku jew nuqqas ta' kontroll li minnu nnifsu juri sintomi ovvji.

Ninsab informat li l-Pulizija għandha metodi sempliċi u pprovati biex tistabilixxi jekk persuna hijiex fi stat li ssuq jew le.

L-Onor Borg semma wkoll każ li deher quddiem il-Kummissjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem fejn kien involut individwu f'pajjiż Ewropew li rrifjuta li jissottometti ruħu għat-test tad-demm wara li kien suspettat li kellu eċċess ta' alkoħol fid-demm.

Intqal li l-Kummissjoni ċaħdet it-talba ta' dan l-individwu u qalet li:

"A blood test, if positive can lead to conviction for the offence referred to in article 25 paragraph 2 of the Netherlands Road Traffic Code.

At the same time, the test, if negative can clear the accused.

This is therefore a method of proof which can work to the advantage or disadvantage of the accused.

The Commission thinks it reasonable that the authorities, in pursuance of their task, should be able to take certain measures affecting the person whom they suspect of an offence.

It points out that article 5 - paragraph 1(c) of the Convention - even permits detention on demand in such cases.".

Għalhekk jidhirli li fuq din il-kwestjoni m'hemmx iktar x'wieħed jgħid għax id-deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea titkellem waħedha.

Issemmiet ukoll il-ħtieġa li l-individwi għandhom jingħataw kampjun tad- demm jew ta' l-urina meħuda mill-pulizija biex dawn ikunu jistgħu jissalvagwardaw l-interessi tagħhom.

Jien personalment m'għandi l-ebda oġġezzjoni għal dan u għalhekk se nara jekk dan jistax isir amministrattivament, jiġifieri li l-Pulizija taqsam il-kampjun fi tnejn u l- individwu jingħata kampjun minnhom issiġillat u ffirmat.

Naturalment il- kampjuni miżmuma u mogħtija jridu jkunu ta' kwantita' li jistgħu jiġu analizzati.

Qabel ma ndaħħlu din il-proposta se naraw x'kumplikazzjonijiet jista' jkun hemm fl-adozzjoni tagħha.

Jien ma nħossx li għandha tidħol bħala parti mill-liġi imma għandha tkun xi ħaġa li tidħol fil-prattika amministrattivament.

Ma nixtieqx li nivvintaw xi sistema li torbot idejn il-pulizija b'tali mod li l-liġi ma tibqax prattikabbli biex titħaddem.

Jiġifieri hawnhekk irridu noqogħdu attenti għax inkella flok insolvu l- problemi nkunu qed noħolquhom.

Suġġeriment interessanti min-naħa ta' l-Oppożizzjoni kien dwar il-ħolqien ta' sistema fejn il-pieni jinqasmu f'żewġ skali skond il-livell ta' l- alkoħol li jinstab fl-individwu.

Il-konċett hu li bniedem li jkun b'eċċess ta' alkoħol m'għandux jitqies fuq l-istess livell ta' wieħed li jkun border line.

Fl-opinjoni tiegħi din il-proposta hija valida ġaladarba l-pieni kkontemplati taħt il-liġi huma pjuttost ħorox u għalhekk forsi jkun tajjeb li wieħed ma jmurx għall-estrem mill-ewwel.

Fid-dawl ta' dan se nressaq emenda għall-abbozz fis-sens li sospensjoni ta' liċenzja tingħata biss jekk jinqabeż ċertu ammont ta' alkoħol fin-nifs, fl-urina jew fid-demm u mhux fi kwalunkwe każ meta jinqabeż il-limitu preskritt, bħalma hemm fl-abbozz li ġie ppubblikat.

L-Onor.

Anglu Farrugia esprima l-opinjoni li l-aħħar parti ta' subartiklu (2) ta' artiklu 15E hija miftuħa wisq.

L-imsemmi subartiklu jgħid:

"Kull kampjun ta' l-urina għandu jingħata fi żmien siegħa minn meta ssir it-talba biex jingħata:

Iżda l-fatt li kampjun ta' l-urina jingħata barra dak il-perjodu ta' siegħa ma jolqotx l-ammissibilita' bħala prova ta' dak il-kampjun jew ta' kull prova oħra bażata fuqu.".

Għalkemm l-aħħar proviso mhuwiex fil-liġi Ingliża, dan jirrifletti d- deċiżjonijiet Ingliżi fuq il-materja u għalhekk ikun għaqli li jibqa'.

Wara konsultazzjonijiet li għamilt ingħatajt il-parir li għandu jibqa'.

Wara kollox dan il-proviso sempliċement jipprovdi li l-prova ma tiġix iddikjarata inammissibbli, mbagħad sta għall-qorti li tirregola ruħha dwar il-konsegwenzi jekk jirriżultalha li l-kampjun ma jkunx ingħata fiż-żmien li ssemmi l-liġi.

Dan naturalment ikun jiddependi mill-provi l-oħra li jinġiebu quddiem il-qorti.

Kwestjoni oħra li tqajmet mill-Onor.

Farrugia hija dwar meta l-pulizija għandha titlaq lill-persuna mwaqqfa.

Tajjeb ngħid li skond kif qed jiġi propost fl-abbozz taħt artiklu 15G, il-Pulizija tista' żżomm lil dik il- persuna sakemm jidhrilha li tkun f'kondizzjoni li ssuq.

Jien naħseb li dan il-provvediment għandu jibqa' kif inhu.

Kif diġa' għidt, il-pulizija għandhom metodi sempliċi, effettivi u pprovati ta' kif jaraw jekk wieħed ikunx tajjeb biex jerġa' jibda jsuq.

Barra minn hekk, se joħorġu struzzjonijiet ċari lill-pulizija biex jikkonsultaw tabib jekk jibqgħu fid- diffikulta' dwar l-istat ta' persuna u f'dan il-każ għandhom jimxu fuq il- parir tat-tabib.

Ħadd m'hu perfett u nafu li hemm xi difetti, anke fl- attitudni ta' ċerti pulizija, imma qed nagħmlu minn kollox biex naraw li dawn id-difetti jonqsu.

Madam Speaker, jien inħoss li d-dibattitu kien wieħed interessanti.

Kien hemm xi rimarki li ma deherlix li kienu f'waqthom pero' nista' ngħid li kien interessanti anke n-numru ta' kelliema li taw il-kontribut tagħhom bil- ħsieb li l-liġi tiġi pperfezzjonata.

Is-suġġerimenti kollha ttieħdu in konsiderazzjoni għax jista' jkun li permezz ta' xi emendi li jistgħu jsiru nkunu qed nagħtu lil din il-liġi ċ-ċans biex taħdem aktar u tagħtina riżultat aktar pożittiv.

Jidher li hawn qbil ġenerali kemm f'din il-Kamra u tista' tgħid anke barra l-Kamra dwar il-ħtieġa kbira ta' din il-liġi.

Ir- rapport ta' l-Avukat Micallef Stafrace jikkonferma dan u għalhekk nispera li din il-liġi ma ddumx ma tgħaddi biex fi żmien qasir ngħaddu għall- implimentazzjoni tagħha.

Nista' ngħid li dalwaqt se jkollna l-apparat li permezz tiegħu nkunu nistgħu nibdew indaħħlu l-liġi fil-prattika.

Kif għidt fid-diskors tal-bidu, bħalma ġara f'diversi pajjiżi oħra, żgur li din il- liġi dinamika maż-żmien se jkollha tgħaddi minn ċerti kambjamenti bażiċi bbażati fuq l-esperjenza li wieħed jiggwadanja mill-attwazzjoni ta' diversi provvedimenti.

Il-vantaġġ tagħna hu li aħna fassalna din il-liġi fuq il- liġi Ingliża, li kienet waħda minn ta' l-ewwel f'dan ir-rigward.

Fil-fatt għandha 'l fuq minn 30 sena esperjenza u hija rikonoxxuta bħala waħda mill- aħjar minn ħafna aspetti.

Kif għidt diġa' fl-introduzzjoni ta' din il-liġi, il-Gvern huwa determinat illi jdaħħal id-dixxiplina f'dak li għandu x'jaqsam mat-traffiku u għalhekk nispera illi fi ftit żmien ieħor din il-liġi tgħaddi mill- istadju ta' Kumitat u fi ftit ġimgħat imbagħad tibda tiġi implimentata.

Nispera li kulħadd jagħmel il-parti tiegħu biex din tirnexxi.

Jiena nerġa' ntenni li ma nistenniex mirakli mill-ewwel.

Jista' jkun hemm xi problemi, pero' aħna m'aħna xejn inqas minn ħaddieħor, u persważ li din il-liġi se tagħti riżultati pożittivi bħalma tat f'pajjiżi oħra.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ ''Att biex ikompli jemenda l-Ordinanza dwar ir-Regolament tat-Traffiku, Kap. 65'' ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill- Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi maħtur skond il-Mozzjoni Nru 22 tad-9 ta' Diċembru, 1996.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA (EMENDA NRU 3)

EXCISE DUTY(AMENDMENT)( No.3) BILL

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker għandi messaġġ mingħand il-President.

MADAM SPEAKER: Se naqra l-messaġġ tal-President:

UGO MIFSUD BONNICI PRESIDENT

Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett ta' l-Abbozz ta' Liġi ''biex ikompli jemenda l-Att ta' l-1995 dwar Dazju tas-Sisa'', jirrakkmandah għall-konsiderazzjoni tal-Kamra tad-Deputati.

13 ta' Novembru, 1997

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jemenda l-Att ta' l-1995 dwar Dazju tas- Sisa".

MADAM SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

CHRIS CARDONA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, kif kellna l-ġimgħa li għaddiet, illum għal darb'oħra għandna quddiemna abbozz ta' liġi illi huwa konsegwenzjali għall-budget.

Dan l-abbozz jipprovdi għal żidiet maħsuba fid- dazju tas-sisa fuq is-sigaretti, fuq ix-xorb alkoħoliku u fuq il-pitrolju.

Fil-każ tas-sigaretti qed nitkellmu fuq żieda fid-dazju tas-sisa fuq kull pakkett ta' l-għoxrin biex il-prezz għall-konsumatur jiżdied b'5ċ għal pakkett ta' għal sigaretti standard u b'10ċ għal sigaretti king size.

Din iż-żieda tinkludi wkoll l-effetti tat-taxxa tad-dwana u tas-sisa.

Fil-każ tax-xorb alkoħoliku hemm maħsuba żieda ta' 23% fir-rata tad-dazju tas-sisa, b'mod li jittieħed in konsiderazzjoni l-profitt.

Iż-żieda fil-prezz għall- konsumatur hija ekwivalenti għal 13% meta pparagunat mal-prezz ta' qabel.

Fil-każ tal-pitrolju ż-żieda hija ta' 7c5 fil-litru biex il-prezz tal- pitrolju jiġi daqs dak tad-diesel.

Dan qed isir primarjament - kif diġa' ġie indikat fil-budget - minħabba l-abbuż li kien qed isir mill-użu tal- pitrolju meta suppost li jintuża żejt ieħor.

Jien se niċċita figuri li jikkonfermaw l-extent ta' l-abbuż li kellna.

Il-miżura tal-budget li saret is-sena li għaddiet kienet indikat li qed tittieħed din id-direzzjoni u għalhekk il-pass li qed nieħdu din is-sena huwa pass ta' evoluzzjoni biex naslu għat-twettiq ta' dan l-objettiv li ilu on the drawing board fuq il- livell ta' l-Enemalta għal dawn l-aħħar ħames snin jew sitta.

Meta jkollok budget li huwa iebes u li jinkludi diversi miżuri fiskali - din aħna stess nammettuha - naħseb li konna nkunu qed nonqsu kieku ma inkludejniex mi;uri fuq żewġ negative items bħas-sigaretti u x-xorb alkoħoliku.

Dawn huma items li fuqhom il-gvern kien mistenni li jieħu ċerti passi, kemm bħala sors ta' revenue kif ukoll għaliex huma t-tnejn fil- kategorija ta' dak li jissejjaħ a health hazard.

Fil-każ tas-sigaretti naħseb li l-inqas nies li kienu sorpriżi biż-żieda kienu l-produtturi nfushom.

Dawn antiċipaw kif kienu se jiġu affettwati fil-budget u kienu huma stess li kitbulna biex isiru konsultazzjonijiet magħhom qabel il- budget, kif fil-fatt sar, mingħajr ovvjament ma kxifna jdejna kompletament fuq il-livell ta' tassazzjoni illi konna se nintroduċu.

Pero' għalkemm ikun hemm min jara ż-żieda li qed tiġi introdotta bħala waħda qawwija, aħna rajna kif nimminimizzaw mill-aħjar li nistgħu l-impatt fuq l-industrija tas- sigaretti nnifisha, minkejja li konna qed naraw dan il-qasam bħala revenue source u anke tenendo conto li dan huwa wieħed mill-items li aħna nikklassifikaw bħala a negative item.

Nibda biex nuri bil-fatti kemm il-pitrolju kien qed jiġi abbużat tul is- snin.

Din kienet xi ħaġa pjuttost inkwetanti.

Bil-permess tiegħek, Madam Speaker, nixtieq inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra consumption pattern tal- kerosene in metric tons from 1976 to 1997.

Dan juri l-konsum tal-pitrolju in metric tons sena b'sena mill-1976 sakemm ġejna biex ħadna l-miżura li ħadna fil-budget din is-sena.

Jekk wieħed iħares lejn din iċ-chart jara graph illi qisha l-ittra 'U'.

Fl-1976 ġie kkonsmat 28,266 metric tons.

Dan kien il-peak tal-konsum ta' dan il-prodott u kien jintuża b'mod estensiv ħafna.

Imbagħad beda nieżel u fl-1986 laħaq an all time low ta' 10,384 metric tons.

Minn hemmhekk, kważi sena wara l-oħra, b'eċċezzjoni ta' xi sena minnhom, il-konsum tal-pitrolju baqa' tiela' sakemm fl-1997 laħaq il- figura ta' 18,159 metric tons.

Madam Speaker, nitlob il-permess sabiex inpoġġi din iċ-chart fuq il-Mejda tal-Kamra.

MADAM SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

LEO BRINCAT: Inqiegħed fuq il-Mejda:

Tabella li turi l-konsum tal-pitrolju bejn l-1976 u l-1997 u tagħrif dwar il-bejgħ ta' prodotti taż-żejt matul l-1996 u l-1997.

M'hemmx għalfejn li wieħed ikun jifhem f'dan is-suġġett biex jasal għall- konklużjoni dwar l-extent ta' l-abbuż li kien hawn mill-pitrolju.

Ovvjament la l-pitrolju kien qabad id-downturn bejn l-1976 u l-1986, il- loġika kienet tgħid li din id-downturn kellha jew titkompla jew se mai tibqa' statika għal numru ta' snin.

Jiġifieri l-fatt li l-graph kompliet tiela' b'mod progressiv jindika illi l-Gvern żgur li m'huwiex qed jesaġera meta jgħid li l-użu tal-pitrolju kien qiegħed jiġi abbużat b'mod sostanzjali.

Jekk nieħdu l-breakdown uffiċjali ta' l-użu tal-pitrolju, insibu li hu kklassifikat b'dan il-mod: għal użu domestiku - 11%; Għawdex - 12%; Gvern - 1%; catering establishments - 14%; u industrija - 62%.

Fis-swieq internazzjonali l-cost ta' litru pitrolju normalment huwa ekwivalenti għal dak tal-petrol u kultant ikun anke ogħla.

Issa l-prezz tal-pitrolju f'pajjiżna se jiġi ekwivalenti għal dak tad-diesel.

Minkejja dan xorta waħda se jibqa' bi prezz issussidjat.

Fl-Ewropa ħafna drabi l-pitrolju ma jitqiegħedx on the open market imma jinbiegħ bl-għoli f'bottijiet żgħar bi prezz simili għal dak tal-petrol.

Kif aċċennajt aktar kmieni, l-Enemalta ilha uffiċjalment mill-1992 tippressa lill-gvernijiet tal-ġurnata biex jieħdu passi f'dan ir-rigward.

Malta kienet qed tonfoq munita barranija żejda fuq dan il-prodott bil-prezz artifiċjali li kellu fuq is-suq.

Għalhekk l-Enemalta ġiet fis-sitwazzjoni redikola li aktar ma kienet tbigħ pitrolju aktar kienet titlef flus.

Dan meta minn dejjem kien hemm sostituti inqas għoljin għall-użu fl-industrija u fil-catering establishments.

(Interruzzjonijiet) Dan l-aħħar sar ħafna diskors dwar is- sulphuric content.

Tajjeb li wieħed jgħid li filwaqt li l-faħam użat għall- generation ta' l-elettriku għandu 0.7% sulphuric contents, il-fuel oil li ħadlu postu fih 3.5%.

Ma rridx niġi interpretat li qed ngħid li għandna mmorru lura għall-faħam - ħalli ħadd ma jikkwotani ħażin - iżda tajjeb li l- argument tas-sulphuric content jinżamm fil-perspettiva korretta tiegħu.

Rigward ir-reklami li għamlet l-Enemalta dwar alternattiva għall-użu industrijali tal-pitrolju, irrid ngħid li l-Enemalta dejjem saħqet fuq il- bżonn li qabel tiġi ntrodotta din l-alternattiva għandhom jiġu kkonsultati l-importaturi ta' l-apparat dwar suitability tal-prodott innifsu.

Dan kien japplika anke fil-każi ta' central heating systems.

L-akkuża li kien hemm f'sezzjoni ta' l-istampa illi l-Enemalta tat misleading information lil xi ħadd assolutament mhijiex minnha.

Kull min indenja jċempel għal parir dejjem ġie ggwidat kif suppost.

Fil-fatt għandi l-pjaċir ngħid li sa dalgħodu stess kellna trattattivi mal-furnara u huma stess, fil-preżenza tiegħi, ikkumplimentawna fuq il-livell tajjeb ħafna ta' substitutes li kellna għall-kerosene.

Dawn qalulna li jekk aħna kapaċi niggarantulhom prodott ta' dan l-istandard, huma ma jsibu l-ebda diffikulta' biex jużawh bħala substitute għall-kerosene.

Jiġifieri nista' ngħid li l-Enemelta ħadet din l-issue bis-serjeta' kollha.

L-Enemalta dejjem ipprovdiet pariri bl- aħjar mod li setgħet u bl-ebda mod ma rriżultalna li kien hemm każi fejn nies ġew misgwidati mill-Enemalta.

Għalhekk naħseb li nagħmlu ħażin meta niġġeneralizzaw fil-kritika tagħna.

It-thin fuel oil, per eżempju, qatt ma kien intiż għall-użu domestiku.

Dan is-substitute product huwa l-istess light heating oil użat fl-Ewropa u huwa fil-fatt low sulphur oil u mhux high sulphur oil.

Pero' l-Enemalta, kif għidt aktar kmieni, se tkompli taħdem biex ittejjeb il-kwalita' tal-light fuel oil, bil-ħsieb li fil- ġejjieni qarib tkun tista' tagħti supply ta' dak li jissejjaħ a clean product.

Qabel nagħlaq il-kummenti tiegħi fuq il-pitrolju, nixtieq ngħid xi ħaġa dwar l-andament tal-bejgħ in metric tons qabel u wara l-budget.

Kien hemm min qal li l-consumption patterns ta' prodotti u servizzi m'humiex se jiġu affettwati.

Jiena ma nemminx li se jiġu affettwati bl-istess mod.

Ma nemminx, per eżempju, li l-consumption patterns tad-dawl se jiġu affettwati bl-istess mod bħal dawk tal-kerosene.

Meta l-Gvern jgħid: Ħalli naraw l- affarijiet kif imorru u naraw kif se jkun il-konsum, qed ikun realistiku.

Jiena nemmen illi l-aktar li se jkun hemm kawtela huwa fl-użu ta' l- aktar items li kellhom effett fuq l-indiċi.

Għalhekk naħseb li nagħmlu ħażin meta niġġeneralizzaw u ngħidu li d-domanda għal dawn il-prodotti u servizzi se tkun kompletament inelastic.

Jien għandi quddiemi l-figuri tal-konsum tal-kerosene.

F'dan il-każ żgur li d-demand was elastic.

Jekk inħarsu lejn il-konsum tal-kerosene għall- perijodu bejn Ottubru u Frar jew Marzu insibu li dan baqa' jiżdied.

F'Ottubru ta' l-1996 il-konsum kien ta' 1,544 metric tons u fl-1997 qabel il-budget il-konsum tal-pitrolju kien ta' 1,618 metric tons, jiġifieri tista' tgħid li baqa' l-istess.

Il-budget tressaq fil-5 ta' Novembru, 1997.

Filwaqt li f'Novembru ta' l-1996 il-konsum tal-kerosene kien ta' 1,474 metric tons, f'Novembru ta' l-1997 il-konsum niżel għal 507 metric tons, jiġifieri 34% ta' dak li kien f'Novembru tas-sena ta' qabel.

Mill- figuri ta' Diċembru jidher illi d-downturn hija aktar aċċentwata, għaliex filwaqt illi f'Diċembru 1996 il-konsum kien ta' 1,948 metric tons, f'Diċembru ta' l-1997, il-figura niżlet għal 476 metric tons, jiġifieri 24% biss tal- pitrolju mibjugħ fl-istess xahar fl-1996.

Dan huwa l-oġġettiv tagħna fir-rigward tal-kerosene.

L-oġġettiv tagħna m'huwiex li nintaxxaw lin-nies ħalli ndaħħlu aktar flus imma li n-nies jikkonsmaw inqas kerosene minn qabel.

U l-figuri jitkellmu waħedhom.

Madam Speaker, fuq il-miżuri li għandna quddiemna llum jista' jingħad ħafna imma naħseb li fis-sustanza ftit hemm x'wieħed jgħid lil hinn mil- loġika ta' l-argument wara dawn il-miżuri li ħa l-Gvern.

Għalkemm il- budget kellu miżuri li forsi mhux kulħadd qabel magħhom, jiena nemmen li t- tliet miżuri li għandna quddiemna llum huma miżuri mill-aktar ġustifikati u tista' tgħid li fost l-aktar miżuri li jagħmlu sens, f'tip ta' budget bħal dak li ġie ppreżentat f'Novembru li għadda.

Aħna nemmnu li dawn kienu meħtieġa.

Kienu parti minn pakkett komprensiv, intiż biex jindirizza l- problema strutturali tad-deficit.

Illum qed naħdmu bis-sħiħ biex ikun hemm expenditure control u fl-istess ħin ikun hemm boost fir-revenue sources ta' dan il-pajjiż.

Irrid nagħmilha ċara - u din naħseb li għandu jaċċettaha kulħadd - li ż-żieda fil-prezz ta' l-ilma u items oħra simili m'humiex taxxa imma huma sempliċement pass biex iqarrab il-prezz tagħhom lejn il- cost reali tas-servizz li qed jiġi provdut.

Mhux qed ngħid li xi ħadd se jieħu gost iħallas aktar imma ma nistgħux nikklassifikaw dawn iż-żidiet bħala taxxa għax effettivament is-sussidju fih innifsu m'huwa xejn għajr taxxa moħbija.

Naħseb li l-poplu jrid jifhem dan il-konċett.

Aħna rridu nwasslu l-messaġġ lill-poplu li f'dan il-pajjiż, bħal pajjiżi oħrajn li qegħdin jaffaċċjaw l-istess diffikultajiet finanzjarji, ma jistax ikollok dak li l-Amerikani jgħidulu a free lunch.

Naħseb li huwa importanti li ndaħħlu din il-mentalita' f'moħħ il-poplu.

Madam Speaker, huwa importanti wkoll li jsir użu aħjar tar-riżorsi u li neliminaw il-ħela.

Nista' ngħid li l-Gvern qed jaħdem bis-serjeta' f'dan ir-rigward, anke fuq livell ta' sub-committees tal-Kabinett.

Aħna nemmnu li ċerti sussidji kellhom jiġu indirizzati għaliex ċerti subventions kellhom jiġu indirizzati wkoll.

Ma stajniex nibqgħu b'ċerti korpi parastatali jieħdu l-istess subventions li kienu qed jieħdu tul is-snin taħt id-diversi amministrazzjonijiet.

Aħna nemmnu li bil-pass li ħadna se nkunu qegħdin nirresponsabbilizzaw lil min qed imexxi dawn l-istituzzjonijiet.

Jiena ħadt gost ħafna naqra l-intervista li dehret il-bieraħ f'''The Times'' maċ- Chairman ta' l-Enemalta.

Nassigurakom li ma kien hemm l-ebda konsultazzjoni bejnietna fuq din l-intervista; fil-fatt lanqas biss kont naf li saritlu.

Pero' dan jidher li qiegħed verament on track u naħseb li l-kummenti li għadda kienu kummenti ta' chairman serju, li hu lest li jaqbad il-barri minn qrunu biex indaħħlu sens ta' vijabbilta' f'din il- korporazzjoni partikolari.

Aħna ridna nkunu ċerti f'dak kollu li qed nagħmlu.

L-ewwelnett rridu nilqgħu l-obbligi tagħna f'dawk li huma welfare payments.

Il-krib tal-welfare payments huwa krib sostanzjali li mingħalija żdied b'xi ¥16-il miljun.

Id-debt servicing costs ukoll splodew 'il fuq f'dawn l-aħħar snin.

Għalhekk bħalissa qed nipprovaw nistudjaw, kemm mill- aspett legalistiku u anke min dak operational, il-possibbilta' li jkun hemm kordinazzjoni aħjar fir-revenue - raising sources, li huma primarjament l- income tax, is-social security, is-CET u d-dwana.

Qed inħarsu lejn dan kollu mill-aspett loġistiku għax irridu naraw il-prattiċita' taż dak li nagħmlu.

Hemm pajjiżi li diġa' għamlu dan, fosthom jekk m'iniex sejjer żball New Zealand.

Aħna qed naraw jekk huwiex possibbli li jsir eżerċizzju simili f'pajjiżna.

It-targets tagħna f'dawn is-sub-committees tal-Kabinett huma li nagħfsu fuq il-financial control, nikkontrollaw il-ħela u nagħmlu l- aħjar li nistgħu kemm biex nikkontrollaw ir-recruitment kif ukoll biex tiġi boosted l-effiċjenza fis-settur pubbliku.

L-intenzjoni tagħna hija li niżguraw li l-ispiża pubblika tibqa' kemm jista' jkun fil-limiti tal-budget approvat għas-sena 1998.

Għalhekk qed isir monitoring speċifiku ta' l- expenditure u r-revenue pubbliku fuq bażi ta' kull xahar, ħalli fejn ikun hemm bżonn inkunu nistgħu nieħdu azzjoni korrettiva immedjatament.

Dan huwa proċess li fih ma daħħalniex biss lis-civil servants imma inkludejna wkoll lill-Forum għal Ekonomija Aħjar li tajnieh id-dritt li jattendi għal kull kumitat imsemmi.

Barra minn hekk qed nużaw lill-management efficiency unit bħala konsulenti għal kull kumitat sabiex jipprovdu l-back-up support meħtieġ.

Jiena naħseb li l-fatt illi l-current expenditure żdiedet biss b'2.8% huwa pass pożittiv li juri li diġa' bdejna mexjin fid-direzzjoni t- tajba.

M'għandniex nikkonslaw b'dan, m'għandniex nieqfu b'sodisfazzjon imma naħseb li dan kollu huwa diġa' awgurju tajjeb, aktar u aktar meta għandna commitments li ma nnaqqru bl-ebda mod il-budgets tagħna tas- servizzi soċjali, ta' l-edukazzjoni u tas-settur tas-saħħa.

Madam Speaker, mingħajr ma nkun partiġjan, l-appell tiegħi llum huwa biex ikun hemm aktar enfasi fuq value for money f'dak kollu li nagħmlu bħala amministrazzjoni.

Kien hemm min iddieħek bina meta għidna li se nagħmlu 5% cut fuq l-ispiża rikorrenti imma jiena ngħid li din qed tibgħat messaġġ ċar lil kulħadd li għandna nipprovaw nagħmlu aktar b'anqas riżorsi.

It-targets ewlenin tagħna għandhom jibqgħu li nżidu r-revenue tal-gvern.

Għan ieħor għandu jkun li ntejbu l-effiċjenza billi nnaqqsu d-distortions fl-allokazzjoni tar-riżorsi tagħna.

Il-prezzijiet ta' oġġetti u servizzi pprovduti mill-utilities pubbliċi jridu jirriflettu aħjar il-cost ekonomiku li jwassal għall-produzzjoni ta' dawn l-oġġetti u servizzi.

Aħna qed nipprovaw nindirizzaw il-budget mingħajr ma ninduċu riċessjoni fl-ekonomija tal-pajjiż.

Per eżempju, id-deċiżjoni dwar il-bejgħ ta' assi kienet waħda strateġika, intiża biex mhux biss iżżid ir-revenue tal-gvern imma wkoll biex iddaħħal aktar effiċjenza fl-operat tal-korporazzjonijiet ikkonċernati.

Barra minn hekk se jiġi allokat kwint mid-dħul minn dan il-bejgħ għar- ristrutturazzjoni ta' l-industrija Maltija.

Dan huwa pjan li flimkien mal- pjan ta' l-industrial free trade zone qed jiġi studjat mill-korpi kostitwiti wara konsultazzjonijiet li għadna kif bdejna magħhom.

Aħna ngħidu li ma nistgħux naffordjaw li nikkuntentaw b'dak li qed nimmiraw għalih.

Iridu jsiru sforzi aktar intensivi biex id-deficit/GDP ratio jitniżżel għal-livell mixtieq b'deċiżjonijiet li kienu diffiċli jittieħdu fuq livell politiku għal kull amministrazzjoni.

Mingħajr ħafna ftaħir aħna nemmnu li aħna wrejna ċertu kuraġġ u determinazzjoni.

Aħna wrejna viżjoni politika.

Ħaddieħor ħambaq u tambar kemm felaħ mingħajr ma kellu l-guts politiku illi jagħmel dak illi kien meħtieġ.

Kif ġie enfasizzat fl-ikla annwali ta' l-istitut tal-bankiera, diversi gvernaturi tal-Bank Ċentrali kienu ilhom mill-1991 juru t-tħassib tagħhom għall-implikazzjonijiet gravi tad-deficit strutturali li kien hemm fil-budget tal-pajjiż.

Jekk din hijiex problema kronika jew le, ma ngħidhiex jien bħala politiku, imma jgħiduha d-diversi gvernaturi li kien hemm mill-1991 'il quddiem, kważi kollha taħt amministrazzjoni Nazzjonalista.

Dan huwa messaġġ li ġie ripetut sena wara sena imma li sfortunatament ħafna drabi waqa' fuq widnejn torox.

Huwa messaġġ li kellu wkoll l-eku tiegħu fil-findings tal- consultation missions li l-IMF għamlet tul is-snin f'pajjiżna.

Nerġa' ngħid li aħna m'aħniex qed nippretendu li se nsolvu l-problemi overnight iżda t-thrust tal-budget - u aħna nemmnu li kien thrust ġenwin - kien li dan id-deficit kemm jista' jkun malajr għandu jsir wieħed manageable u sostenibbli.

Jekk il-miżuri kinux biżżejjed jew le ż-żmien biss jista' jagħtina parir, pero' nemmnu bl-akbar sinċerita' li dawn kienu miżuri fid- direzzjoni t-tajba.

Nemmnu wkoll li fix-xhur li ġejjin hemm bżonn li nżommu dan il-momentum għaddej.

Il-ġimgħa li għaddiet qamet il-famuża kwestjoni dwar jekk aħniex se nerġgħu nintroduċu l-VAT.

Fil-qosor nagħmel riferenza għal din l-issue li jiena, bir-rispett kollu, insejħilha a non-issue li l-Oppożizzjoni ħolqot bħala diversiv.

L-ewwelnett tajjeb li ngħid li l-ewwel trovatura ma saritx il-ġimgħa l-oħra, meta tkellem l-Onor.

Josef Bonnici, u lanqas saret meta tkellem il-Kap ta' l-Oppożizzjoni fil-week-end.

Jekk wieħed iħares ftit lura jsib li dan l-argument kien qabdu l-Onor. de Marco fid-disjussjoni dwar l-estimi tal-ministeru għall-affarijiet barranin.

Dakinhar kellu tweġiba xierqa mill-Onor.

Vella li spjega x'inhuma l-intenzjonijiet min- naħa tagħna.

L-Onor.

Vella dan tennieh ċar u tond meta konna Brussels għal- laqgħat tal-Joint Parliamentary Committee bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Meta kien qed jindirizza lill-membri preżenti, membri parlamentari Maltin u membri parlamentari Ewropej, l-Onor.

Vella qal :

'' ... that his Government had proposed the maintenance of the present taxation system with two important amendments, the elimination of the protective levies and the progressive extension of the excise system to non-imported products.

This transition was expected to take between five and seven years.''.

Dan huwa fis-sustanza l-messaġġ li aħna wassalna lill-korpi kostitwiti bil- famuż memorandum, li għamlu tant plejtu fuqu l-kelliema ta' l-Oppożizzjoni u li qegħdin jinsistu li npoġġu fuq il-Mejda tal-Kamra.

Jiena tajt ir- raġunijiet għaliex ma nħossx li huwa opportun li npoġġih fuq il-Mejda tal- Kamra għalissa meta għadna qed nistennew ir-reazzjoni min-naħa tal-korpi kostitwiti għall-ewwel round ta' konsultazzjonijiet li kellna magħhom.

Nerġa' ngħid li dan m'huwiex xi dokument konfidenzjali jew dokument li jħammrilna wiċċna imma m'huwiex loġiku li dokument li huwa discussion paper, li għadek kif tlaqtu biex jiġi mifli mill-partijiet konċernati, taqbad u tagħmlu pubbliku at this stage.

Naħseb li l-ebda gvern serju ma jimxi b'dan il-mod.

Fil-mument opportun dan id-dokument joħroġ għax, nerġa' ngħid, m'huwiex xi dokument li għandu jibqa' mistur bħallikieku kellu xi ħaġa ta' natura konfidenzjali.

Dan id-dokument jittratta proposti dwar arranġamenti kuntrattwali bejn Malta u l-Unjoni Ewropea sabiex l-ekonomija Maltija, fi żmien miftiehem, tersaq lejn zona ta' kummerċ ħieles.

Id-dokument fil-fatt ma jittrattax xi sistema ġdida ta' taxxi indiretti.

Lanqas ma jagħti wisq dettalji dwar il- mekkaniżmi ta' l-arranġamenti proposti iżda jisħaq biss fuq l-effetti ekonomiċi li, fil-fehma tagħna, mistennija joħorġu minnhom.

Forsi fil- konsultazzjonijiet li jkollna mal-korpi kostitwiti, dawn stess jidentifikaw effetti ekonomiċi li aħna, bħala gvern, ma rajnihomx.

Għalhekk kollox għadu miftuħ, kollox għadu fuq il-mejda għad-diskussjoni u kollox għadu fi stat fluidu għall-aħħar.

L-Oppożizzjoni ma kellhiex raġun tagħmel tant plejtu.

Veru li hemm riferenza għall-kliem "value added" imma fil-verita' kulma qed ngħidu huwa li fejn qabel kien hemm sisa fuq materjal importat biss, issa fuq medda ta' snin se jkun hemm sisa anke fuq il-komponent tax-xogħol manifatturat f'Malta.

Dan se jsir biex ikollna a level playing- field bejn dak li huwa manifatturat hawn Malta u dak li jiġi importat.

Tant id- dokument ma jitkellimx dwar VAT, illi f'ħin minnhom jirriferi għat-taxxa li tkun introdotta taħt l-arranġamenti proposti bħala an excise tax, li bħalha teżisti diġa' fis-sistema tas-CET.

Intant id-dokument jgħid li din it- taxxa tas-sisa fuq prodotti manifatturati f'Malta gradatament għad trid tilħaq l-istess livell ta' sisa li hija applikata llum fuq prodotti importati mill-Unjoni Ewropea.

Għalhekk naħseb li l-Oppożizzjoni kienet qed tagħmel a storm in a teacup.

Ipprovat tagħmel issue imma fil-fehma tiegħi ma kellhiex raġun.

Jien jiddispjaċini li l-issue pprovaw jagħmluha tnejn mill-aktar nies prominenti fil-Partit Nazzjonalista.

Ma kienx xi back-bencher mhux intiż f'affarijiet ekonomiċi li pprova jagħmel din l-issue.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Ma nafx jekk il-Ministru jistax ipoġġi dan id-dokument fuq il-Mejda tal-Kamra.

ONOR.

LEO BRINCAT: Diġa' rrispondejt lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar dan waqt il-question time.

ONOR.

JOHN DALLI: Inti għidtlu li fl-ewwel opportunita' se tagħmel xi ħaġa u fil-verita' m'inti tagħmel xejn.

ONOR.

LEO BRINCAT: Din iċċarajtha mal-Kap ta' l-Oppożizzjoni għalkemm forsi int ma kontx preżenti.

ONOR.

JOHN DALLI: Jien kont preżenti u nista' ngħid li inti ma ċċarajt xejn.

Madam Speaker, il-Ministru qed jikkwota minn dokument.

Jista' dan id- dokument jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra sabiex inkunu nafu fuqhiex qed jitkellem?

ONOR.

LEO BRINCAT: Qed nirriferi għal dokument mingħajr ma nikkwota minnu.

Lanqas iss qiegħed quddiemi.

MADAM SPEAKER: Jiġifieri qed tirriferi għalih biss u m'intix tikkwota minnu.

ONOR.

LEO BRINCAT: Le, m'iniex nikkwota minnu.

Ikkwotajt biss il-kliem li kkwotat l-Oppożizzjoni "value added tax".

ONOR.

JOHN DALLI: Jiġifieri dan huwa xi dokument sigriet?

Ma jistax jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, diġa' spjegajt ruħi sew.

Dan m'huwiex dokument sigriet, m'huwiex dokument konfidenzjali u m'huwiex dokument li jħammrilna wiċċna pero' nħoss li m'huwiex opportun li f'dan l-istadju jitqiegħed fuq il-Mejda dokument li għadna kemm tajnieh lill-korpi kostitwititi biex jomogħduh.

Għadna lanqas biss kellna a second round of consultations biex ikollna l-feedback tagħhom.

Jiġifieri t-timing m'huwiex opportun biex jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

Fl-ewwel mument opportun - din nerġa' ngħidha bir-responsabbilta' kollha u m'għandix intenzjoni li noqgħod nilgħab hide and seek - inpoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra bl-ebda inhibitions ta' xejn.

La qed nitkellmu fuq dan, irrid ngħid li huwa importanti li l-Partit Nazzjonalista - issa rrispettivament mid-dokument - jieħu linja konsistenti fuq il-kwestjoni tal-free trade.

Dawn jgħidu li l-politika tagħna hija banali għax qisna sejrin f'xi dead end u li fl-Unjoni Ewropea tista' tkun biss jew ġewwa jew barra.

Mill-banda l-oħra kien hemm każi fejn anke l-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien qal li jista' jappoġġa lill-Gvern għaliex din it- triq, għalkemm m'hijiex it-triq preferuta tal-Partit Nazzjonalista, ma tagħlaqx it-triq għal relazzjonijiet oħra li gvernijiet futuri, Laburisti u m'humiex, jistgħu jkunu interessati li jieħdu ma' l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk naħseb illi wieħed għandu jaqbel - din qalha wkoll il-Prim Ministru diversi drabi - li hawnhekk qed nitkellmu dwar qafas li ma jeskludi ebda triq għall-futur.

Jiena nemmen li din hija issue li, jekk wieħed jinsa d-dibattitu kollu li kien sar dwar il-VAT, għandna naslu biex nifhmu l-implikazzjonijiet tagħha u naraw li jkun hemm consensual approach fuqha.

Fl-aħħarnett mingħajr ma ntawwal, irrid nitkellem ftit fuq is- CET.

Dan l-aħħar kien hemm diversi kummenti u anke artikli fl-istampa fuq din is-sistema ta' tassazzjoni.

Intqal li bis-CET bejn Lulju u Novembru tlifna xejn anqas minn Lm25 miljun u kkwotaw tweġiba għal mistoqsija parlamentari li tajt jiena stess.

L-ewwelnett naħseb li tajjeb li wieħed jikkwalifika l- famuża ċifra ta' Lm25 miljun.

Jekk wieħed jikkompara d-dħul tal-gvern mis- CET mad-dħul mill-VAT matul il-perijodu msemmi għas-snin 1996 u 1997 isib li fl-1997 id-dħul kien ta' Lm10.3 miljun inqas, jiġifieri Lm15-il miljun inqas miċ-ċifra msemmija f'ġurnal Nazzjonalista.

Din id-differenza fid- dħul hija spjegabbli minn diversi fatturi.

L-ewwelnett matul il-perijodu msemmi fl-1997 l-ammont li d-dipartiment kellu jħallas lura lit-taxpayers f'rifużjonijiet taħt ir-reġim tal-VAT kien ta' Lm8.6 miljun, filwaqt li fl- istess perijodu fl-1996 id-dipartiment kien ħallas lura Lm6.9 miljun biss.

Din hija differenza ta' kważi Lm2 miljun u waħda mir-raġunijiet għal dan hi li f'Ottubru u f'Novembru ta' l-1996 id-dipartiment ma kien ħallas lura prattikament xejn.

Min-naħa l-oħra bejn Lulju u Diċembru 1997 kien hemm ammonti sostanzjali ta' taxxa li l-Gvern neħħieħom mis-sistema tas-CET iżda qed idaħħalhom taħt forom oħra ta' taxxi.

B'kollox huwa kkalkolat li dawn it-taxxi jlaħħqu madwar Lm7.8 miljun u jinkludu diversi elementi, fosthom il-VAT li l-gvern kien idaħħal fuq il-fuel importat mill-Enemalta u li issa qed idaħħal bħala excise duty; il-VAT li l-gvern idaħħal fuq ir- reġistrazzjoni tal-vetturi u li issa qed tidher bħala żieda fir- registration tax fuq il-valuri, u jinkludu wkoll il-VAT li l-gvern kien idaħħal fuq is-sigaretti u spirti u li issa qed tidher bħala dħul mill- excise duty fuq l-istess prodotti.

Jekk wieħed jalloka dawn it-Lm8 miljun proporzjonalment fuq il-ħames xhur imsemmija, isib illi l-gvern suppost li daħħal 'il fuq minn Lm3.25 miljun mill-excise duty u registration tax minflok CET ...

Ta' min jgħid ukoll illi l-Gvern kien iddeċieda li jeżenta lill-korporazzjonijiet Enemalta u Telemalta mit-taxxa tas-CET, liema taxxa taħt is-sistema tal-VAT kienet tlaħħaq għal madwar Lm0.5 miljun oħra fix- xahar.

Minkejja dan kollu jekk wieħed jikkompara d-dħul tal-gvern mis-CET u l- VAT flimkien fl-aħħar sitt xhur ta' l-1997 mad-dħul mill-VAT fl-ewwel sitt xhur ta' l-istess sena, isib li filwaqt li fl-aħħar sitt xhur il-gvern daħħal Lm44 miljun fl-ewwel sitt xhur id-dħul kien ta' Lm39 miljun.

Mill- banda l-oħra huwa kkalkolat li fl-1997 bejn CET u VAT il-Gvern se jkun daħħal Lm83 miljun ikkomparat mat-Lm78.6 miljun li l-gvern kien daħħal fl- 1996 taħt is-sistema tal-VAT.

Dan juri illi fil-perjodu li fih bdiet tiffunzjona s-sistema tas-CET, id-dħul tal-gvern effettivament żdied u mhux naqas minkejja li din is-sistema għadha m'hijiex fully operational.

Madam Speaker, f'dan l-istadju nagħlaq hawnhekk u fil-winding-up nirrispondi l-kummenti li jkunu saru.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin. il-Ministru Mizzi, jekk jogħġbu, jressaq l-Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 21 ta' Jannar, fid-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi ta' Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita' Marittima ta' Malta għas-sena 1997/98.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 3) - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar l-Assigurazzjoni ta' Vetturi tal-Mutur għar-Riskji ta' Terzi Persuni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Brokers fl-Assigurazzjoni u Intermedjarji oħra - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Servizzi tat-Turiżmu għal Malta - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ajruportijiet u fl-Avjazzjoni Ċivili - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Forzi tal-Pulizija ta' Malta - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummerċ ta' l-Assigurazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 4) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 3) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi kontra l-Korruzzjoni - Tieni Qari (Kont); u

Riżoluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar Malta u l-Unjoni Ewropea - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l- Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar ir-Regolament tat-Traffiku (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Rimarki, jekk jogħġobkom?

Il-Ministru Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u s-Sajd): Madam Speaker, fil- ġurnal ''In-nazzjon'' tal-lum kien hemm rapportat dak li ntqal mix-shadow minister tal-biedja u sajd, l-Onor.

Ninu Zammit, dwar l-aħħar miżuri li ħa l-Gvern rigward l-importazzjoni ta' tliet varjetajiet ta' ħxejjex friski għas-suq lokali.

It-titlu tar-rapport huwa ''Tintuża l-Giljottina fl- Importazzjoni tal-Ħxejjex''.

GĦalkemm ma jirriżultax li dan hu l-każ, huwa normali li meta tinnegozja fl-importazzjoni ta' ħaxix frisk, is-suq ikun differenti anke f'ħinijiet differenti tal-ġurnata.

Naturalment bl-ebda mod ma tista' toħroġ talbiet sabiex jitwal il-perijodu tas-sejħiet fil-każ ta' ħaxix importat.

F'dan il- każ il-miżuri li ġew applikati kienu dawk li ntużaw drabi oħra minn kull gvern u minn kull min kien involut.

Kif ġara din is-sena, kawża tal-maltemp jew ta' l-umdita', il-perijodu li jkun jenħtieġ il-prodott jitwal - meta ma jimradx - u allura jinħoloq nuqqas ta' produzzjoni.

Kien għalhekk li ngħata żmien qasir biex toħroġ is-sejħa għal applikazzjonijiet u mhux kwestjoni li ntużat il-giljottina.

Dawn kienu passi li wieħed bilfors irid jieħu f'dawn iċ-ċirkostanzi.

Nuqqas ta' verita' oħra f'dan l-artiklu li deher f'''In-nazzjon'' huwa fejn intqal illi l-interessi tal-bdiewa ma ġewx salvagwardati.

Madam Speaker, dan m'huwiex minnu.

Il-Gvern ried li jiġu salvagwardati kemm l- interessi tal-konsumatur u kemm l-interessi tal-bdiewa, u kien għalhekk li l-Gvern ħass li l-importazzjoni għandha tkun limitata għal tliet varjetajiet essenzjali u mhux il-varjetajiet kollha.

Dawn it-tliet varjetajiet huma l-patata, il-kaboċċi u l-pastard, li huma l-aktar prodotti li jiġu kkonsmati mill-mara tad-dar.

GĦamilna hekk biex anke fiċ- ċirkostanzi li qed niffaċċjaw fil-mument f'pajjiżna, li huma ċirkostanzi li jinħolqu minn mument għal mument, ikun min ikun fil-gvern, fis-suq ikun hawn ħaxix frisk aċċessibbli bi prezzijiet moderati.

Li jkollok produzzjoni abbundanti jew inkella limitata ħafna drabi jiddependi min-natura.

Jiena jiddispjaċini ngħid li skond ma ġie rrapportat li qal f'dan ir-rigward ix- shadow minister kien skorrett għall-aħħar u ma kienx qed jgħid il-verita'.

Lanqas ma kien qed jgħid il-verita' meta fl-istess rapport intqal illi taħt dan il-Gvern il-bdiewa qalgħu inqas minn dik li hija esportazzjoni tal- patata u produzzjoni mdaħħla fil-pitkalija.

Aħna qatt ma kellna l-idea illi noqogħdu ngħidu x'daħħlu u ma daħħlux il-bdiewa pero', fl-opinjoni tiegħi, kummenti diżonesti li jsiru b'tant irresponsabbilta' mill-Onor.

Ninu Zammit ma nistgħux inħalluhom għaddejjin.

Il-verita' hija illi matul l-1995, l-esportazzjoni u l-prodotti mdaħħla fil-pitkalija ċentrali kienu jammontaw għal ¥7.5 miljuni; fl-1996 kienu jammontaw għal ¥8.2 miljun u fl- 1997 għal ¥8.7 miljun.

Dawn huma fatti li ma jista' jmerihom ħadd.

Jiena nappella lil sieħbi biex ma jiqbax jagħmel dan it-tip ta' kritika.

Bħala shadow minister huwa fid-dmir li jikkritika imma huwa importanti li l- kritika tkun korretta u tkun tirrispetta l-verita' tal-fatti.

Jien nistiednu biex jagħmel is-suġġerimenti tiegħu dwar x'metodi oħra jistgħu jintużaw f'ċirkostanzi bħalma huma dawk fejn ikun jenħtieġ li jiġu mportati xi prodotti.

Fir-rigward ta' l-applikazzjonijiet li saru għall- importazzjoni ta' prodotti friski, nista' ngħid li kien hemm 41 applikazzjoni.

Minn dan in-numru wieħed jirrealizza kemm anke n-nies involuti f'dan il-mistjier jirrealizzaw li dan huwa xogħol li jrid isir fl- inqas sigħat possibbli.

Intqal ukoll li aħna qegħdin nikkonsidraw li l-levy għandha titnaqqas.

Il- levy ovvjament tkun fil-prezz li jiġi kkwotat mis-swieq internazzjonali minn fejn jiġu importati dawn il-prodotti.

Filwaqt li l-levy qiegħda hemmhekk biex tipproteġi lill-bidwi, f'dan il-każ, minħabba ċ-ċirkostanzi ta' nuqqas ta' produzzjoni lokali, il-konsumatur għandu jkun protett ukoll.

Fl-Ewropa bħalissa hemm għandhom l-istess problemi li għandna aħna; għax qegħdin jiffaċċjaw nuqqas ta' produzzjoni minħabba l-fatt li l-maltemp laqat diversi pajjiżi Ewropej minn fejn normalment jiġi importat il-ħaxix frisk.

Dan jista' jfisser li l-prezz tal-prodotti importati jkun għoli.

L- aktar li jifhem dawn iċ-ċirkostanzi hu min huwa fil-mistjier.

Diversi drabi l-prezz fil-pitkalija jvarja saħansitra minn filgħodu sa filgħaxija.

Din hija sistema illi ilha tiġi pprattikata f'pajjiżna għal dawn l-aħħar snin, biex ma ngħidx sekli, u aħna bl-ebda mod ma nistgħu nxekklu jew nindaħlu f'din is-sistema.

Niftakru kemm ma kenux intlaqgħu tajjeb mill-bdiewa l- miżuri li kienu ttieħdu fl-imgħoddi għal kontroll fuq il-prezzijiet.

Min- naħa tagħna aħna ma ħassejniex illi għandna napplikaw ċerti metodi li jistgħu jnaffru lill-bdiewa.

Aħna n-negozjati għamilniehom bil-miftuħ ma' l- għaqdiet tal-bdiewa u fihom fissirnielhom ċerti diffikultajiet li qed jiffaċċja l-konsumatur.

Nista' ngħid li issa l-atmosfera kienet waħda kordjali.

Dan il-kumitat se jkompli jiltaqa' l-ġimgħa d-dieħla biex ikun jista' jkompli jirrifletti fuq is-sitwazzjoni.

Dan sar għax il-Gvern preżenti kontinwament jipprova jħares id-drittijiet taċ-ċittadini kollha u allura jrid jara li jwettaq miżuri li permezz tagħhom jindirizza d- diffikultajiet li jkunu qed jolqtu kemm lill-konsumatur kif ukoll lill- bdiewa.

Dan qed isir fil-kontest li s-soċjeta' tagħna tkompli tagħraf l- impenn tagħha u tkompli tkun soċjeta' aktar matura.

L-Onor.

Ninu Zammit kien skorrett ukoll f'dak li ġie rrapportat li qal fir-rigward tad-dħul għall-bdiewa bejn Novembru u Diċembru ta' l-1996 u bejn Novembru u Diċembru ta' l-1997.

Fuq il-varjetajiet tal-prodotti importati, jiġifieri tal-patata, kaboċċi u pastard, ukoll kien hemm żieda ta' 'l fuq minn 54% fid-dħul tal-bdiewa.

Jiġifieri l-Onor.

Zammit hawnhekk anke pprova jkun misleading biex sempliċement jgħid li hemm problema, meta fil-fatt ma teżistix, u biex sempliċement jikkritika lil dan il-Gvern.

Pero' tajjeb ngħidu li minkejja d-diffikultajiet, dan il-Gvern qed jirnexxielu joħloq atmosfera ta' koordinazzjoni bejn is-setturi differenti.

Madam Speaker, xtaqt ukoll nikkummenta dwar l-artiklu miktub minn Lawrence Grixti li deher fil-ġurnal "In-"nazzjon'' miktub dwar iċ-ċentru ta' l-akwakultura fit-Torri ta' San Luċjan.

Fl-artiklu intitolat ''Jiddandan b'Rix Ħaddieħor'', is-Sur Lawrence Grixti miż-Żejtun għoġbu jgħid affarijiet li mhumiex minhom u li ma jixraqx li jingħadu fil-ġurnali tagħna.

Dan huwa artiklu li fih ħafna diżgwid u tgħawwiġ ta' fatti.

Jien ma nemminx li din hija sistema ideali biex wieħed jagħmel il-kritika tiegħu dwar l-operat tal-Gvern, u f'dan il-każ dwar iċ-ċentru nazzjonali ta' l- akwakultura, li jaqa' taħt id-dikasteru tal-ministeru tal-biedja u sajd.

Jiena nibda billi nistieden lis-Sur Lawrence Grixti biex, flimkien ma' min għoġbu jinformah b'ċerti dettalji, bil-liberta' kollha u fl-ispirtu tad- demokrazija u tat-trasparenza li dejjem ipprattika dan il-Gvern, jiġi u jara hu stess għas-sodisfazzjon tiegħu dak li se ngħid.

Irrid ngħid li mhux talli mhux veru li l-ħaddiema ma ġewx informati, talli jeżistu anke minuti tad-diskussjonijiet li saru magħhom u ta' dak illi ġie deċiż meta ġew ippreżentati bir-rapport ta' l-istrategic review dwar in-national aquacultural centre.

Is-Sur Grixti qal ukoll li xi żewġ ministri għarrfuni bil-problemi li qanqal il-Prof.

Agius.

Safejn naf jien, il-problemi ta' Prof. Agius huma illi hu ma jridx ikun konsulent tal-ministeru fuq iċ-ċentru nazzjonali ta' l-akwakultura.

Jekk Lawrence Grixti jaf xi ħaġa aktar minni nistieden lilu u lil Porof.

Agius biex jgħiduli, għax safejn jien informat il-Prof.

Agius lili dejjem spjegali ili hu lest li jkun konsulent tiegħi imma mhux konsulent fuq iċ-ċentru ta' l-akwakultura.

Dan Grixti insinwa li dan iċ- ċentru sejjer lura.

Jien nerġa' nistieden lil Lawrence Grixti sabiex jiġi u jara x'irnexxielna nagħmlu, u dan m'għamilniehx biex niddandnu b'rix ħaddieħor imma biex inkomplu fuq il-kisbiet li pajjiżna, grazzi wkoll għal Prof. Agius, irnexxielu jagħmel fiċ-ċentru nazzjonali ta' l-akwakultura.

L-istrategic review li diġa' semmejt jispeċifika biċ-ċar illi l- arranġamenti li kienu saru bejn id-dipartiment, in-national aquacultural centre u l-Malta University Services huma nulli.

Kemm l-Awditur Ġenerali tal-Gvern kif ukoll l-Attorney General ġibdulna l-attenzjoni illi dan l- agreement qatt ma jmissu sar mingħajr l-approvazzjoni tal-ministeru tal- finanzi.

Meta aħna jaslulna rimarki bħal dawn ma nistgħux ma neħdux il- miżuri kollha possibbli sabiex noħolqu mezz kif l-istruttura tkun aktar accountable, aktar trasparenti u aktar skond ma jitolbu l-liġijiet u l- istrutturi legali ta' pajjiżna.

Matul is-sena li għaddiet intbagħat espert mill-FAO, Athos Savvides, biex jagħti taħriġ speċjalizzat fuq id-djanjosi tal-mard ta' l-ispnott u l-awrat fic-ċentru ta' l-akwakultura.

L-awtorizzazzjoni biex id-djanjosi ta' dan il-ħut issir f'Malta naturalment ġiet mill-FAO.

Ma nifhimx kif b'xi mod xi ħaġa bħal din tindika illi ċ-ċentru sejjer ħażin.

Irrid ngħid ukoll li ġie ffirmat protokoll bejn il-ministeru tiegħi u l- ministeru responsabbli mis-sajd tal-Libja bil-ħsieb li tissaħħaħ attivita' ekonomika u edukattiva bejn iż-żewġ pajjiżi.

Nitlob il-permess biex inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dan il-protokoll li juri l-għadd ta' courses li ġie miftiehem li jibdew isiru għall-ewwel darba fiċ-Ċentru Nazzjonali ta' l-Akwakultura.

MADAM SPEAKER: Hawn permess biex jitqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-protokoll dwar taħriġ f'Malta ta' personnel Libjan fl- akwakultura.

Mela mhux biss il-FAO, li bagħtet lil espert Athos Savvides biex jagħti taħriġ speċjalizzat fuq id-djanjosi tal-mard li jkollu l-ispnott u l-awrat, temmen li ċ-ċentru tagħna huwa kredibbli imma anke l-Gvern Libjan għamel arranġament biex, għall-benefiċċju ta' l-istudenti Libjani, matul din is- sena jsiru 'l fuq minn 12-il kwalita' ta' kors taħriġ fiċ-ċentru tagħna.

Madam Speaker, dan hu dak li qed jiġri regolarment fiċ-ċentru ta' l- akwakultura u minn hawn nappella biex ħadd ma jipprova joħloq image ħażin għax forsi jaħseb li xi ħadd qed jagħlaq xi bibien lil xi ħaddieħor.

Dan il- Gvern dejjem fetaħ il-bieb għal kulħadd, basta kulħadd ikun kommess li jonora l-impenn tiegħu u josserva l-liġijiet kollha.

Jiena nemmen li kull min qed jipprova jagħti x'wieħed jifhem li ċ-ċentru sejjer lura għandu ambizzjoni waħda, l-ambizzjoni li politikament jipprova jitfa' taħt it-tapit is-serjeta', il-korrettezza u t-trasparenza li miexi bihom dan il-Gvern fl-operat taċ-ċentru nazzjonali ta' l-akwakultura.

Dan iċ-ċentru jista' joffri aktar sfidi u jista' jindirizza aktar il-ħteġijiet ta' l-industrija f'pajjiżna sabiex din tkompli tespandi.

Matul din is-sena u s-sena d-dieħla pajjiżi ġirien tagħna se jibbenefikaw mit-taħriġ li jingħata fiċ-ċentru tagħna biex huma wkoll ikabbru l-attivita' tal- fishfarming f'pajjiżhom.

Jien għadni kif semmejt il-Libja.

Kif għidt, dan il-pajjiż, permezz ta' Dr. Atig A.D. Huni, li anke żar iċ-ċentru tagħna, approva li jsiru 'l fuq minn 12-il kors differenti fiċ-ċentru ta' l- akwakultura għall-benefiċċju ta' żgħażagħ Libjani li se jingħataw taħriġ fil-broodstock management, pathology and hygiene, nutrition, water quality and environment protection, cage culture, inshore and offshore, maintenance of mechanical equipment u electrical equipment.

Dawn huma fatti illi awtomatikament ixejnu d-diżonesta' u l-gideb li qed isir dwar iċ-ċentru nazzjonali ta' l-akwakultura.

Jiena nistieden lil kull min għandu xi diffikulta' dwar dak li qed isir biex imur fiċ-ċentru u bil-liberta' kollha jkellem lill-uffiċjali ħalli mhux biss jifhem l-impenn ta' dan il-Gvern imma jara u jmiss b'idejh dak li qed isir hemmhek.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hi li l-Kamra taġġorna għal nhar l-Erbgħa, 21 ta' Jannar, 1998 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru Mizzi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Fid-9.25 p.m. il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Kamra aġġornat.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

KUMMISSJONI TAL-KOMUNITA' EWROPEA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tad-dokument li Dr Edgar Mizzi u Dr Patrick Spiteri ppreżentaw lill-Kummissjoni tal-Komunita' Ewropea?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ma nħossx li d-dokument imsemmi għandu jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra meta dan il-materjal għadu taħt diskussjoni mal- Kummissjoni tal-Komunita' Ewropea.

TRADE FAIR 1996

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min ingħata l-kuntratt jew kuntratti biex ilesti l-Malta Pavillion għat-Trade Fair 1996, kemm kienet l-ispiża totali tal-Gvern u jekk għadx baqa' ħlasijiet xi jsiru u kemm?

Jista' jgħid ukoll meta ġie ppubblikat t-tender relattiv, min ikkwota u kemm ikkwota kull wieħed?

ONOR.

ALFRED SANT: L-offerta għall-Padiljun ta' Malta għad-design concept, working drawings u specifications kienet ippubblikata fis-26 ta' Marzu, 1996.

Min jagħmel l-offerta kellu jagħżel li jidħol għal turnkey basis jew supervision basis.

Kien hemm tliet ditti li tefgħu l-offerta:

Casapinta Zaffarese Sign It Design Group Visual

Turnkey basis Lm92,470 Lm52,450 Lm44,400

Supervision Lm 4,600 10% ta l- ma kienx basis ispiza totali indikat L-offerta ngħatat supervision basis lil Casapinta Design Group għal Lm4,600.

Il-proċess tal-kostruzzjoni tal-Padiljun sar kif isegwi:

Is-sejħa għall-offerti għal interactive PC's kienet ippubblikata fis-16 ta' April, 1996.

Tefgħu l-offerta Zorin Ltd (Lm1,934); Jagrove Services (Lm4,200), Computing Levels (Lm6,010) u Tourist Information Systems Ltd (Lm3,160).

L-offerta ngħatat lil Zorin Ltd.

Is-sejħa għall-offerti għas-sound kienet ippubblikata fis-16 ta' April, 1996.

Tefgħu l-offerta Sound System (Lm1,695) u Studio Seven (Lm2,622).

L-offerta ngħatat lil Sound System.

Is-sejħa għall-offerti għall-kiri ta' audio equipment kienet ippubblikata fis-16 ta' April, 1996.

Tefgħu l-offerta Studio Seven (Lm1,242) u Sound System (Lm2,300).

L-offerta ngħatat lil Studio Seven.

Is-sejħa għall-offerti għall-lights and technical attendance kienet ippublikata fis-16 ta' April, 1996.

L-unika offerta kienet ta' ITC Ltd (Lm6,110), li ngħatat lil din id-ditta.

Is-sejħa għall-offerti għall-fotografija kienet ippubblikata fit-3 ta' Mejju, 1996.

L-unika offerta kienet ta' The Foto Grafer (Lm16,251) li ngħatat lil din id-ditta.

Is-sejħa għall-offerti għal signage giet ippubblikata fil-11 ta' Mejju, 1996.

L-Unika offerta kienet ta' Sign It-(Lm3,059) li ngħatat li din id-ditta.

Is-sejħa għall-offerti għall-provvista u stallazzjoni ta' airduct għall-airconditioning li kienet evalwata mill-MSU ngħatat lil Panta Contracting Ltd għal Lm6,305, b'kompetizzjoni ma' Cutrico Services, Topserv Ltd, Bezzina Bros, Medairco, Mekkanika Ltd, Arjakon Ltd, Maresco Ltd, Elosolar Ltd u Titan Ltd.

Is-sejħa għall-offerti għal plants and planters kienet ukoll evalwata mill-MSU u ngħatat lil Zammit Nurseries għal Lm980, b'kompetizzjoni ma' Derek Gardens, Teleflor Int, Green Supplies u Evergreen.

Xogħol addizzjonali kien:

Casapinta Design Group Lm1,725 ITC Ltd 664 Sign It 121 Zammit Nurseries 262 The Foto Grafer 568

Malta Trade Fairs & Exhibitions Ltd (ghal xogħol 460 strutturali) Engineering Services Ltd (ghal ducting ta l- 287 airconditioning) Spustar ta l-airconditioner mid-Dipartiment tal- 538 Manifattura u Servizzi

Kannizzata tal-metall minn Autographics Ltd 920 Materjal tad-drapp minn Santex Ltd 546 Sigurta tal-Pulizija 1,247 Il-Formazzjoni tal-Padiljun mid-Dipartiment tal- 16,334 Manifattura u Servizzi (inkluz l-overtime)

Nota: (1) Il-figuri jinkludu l-VAT (2) Invoice ohra ta' Lm587 minn Casapinta Design Group (ghal xoghol iehor addizzjonali) ma thallsitx.

Il-Padiljun sewa Lm57,259 + Lm 8,589 VAT Kera annwali Lm12,750 + Lm 1,913 VAT Lm70,009 + Lm10,502 VAT

REĠISTRAZZJONI TA' VETTURI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew reġistrati veijkoli ġodda f'Novembru, 1997 u jagħti l-informazzjoni maqsuma skond it-tip ta' veijkoli?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li n-numru ta' vetturi ġodda li ġew irreġistrati f'Novembru 1997 huwa 870 maqsumin kif ġej:-

|Karozzi privati |690 | |Vetturi |159 | |kummercjali | | |Vetturi |12 | |ghall-kiri | | |Buses u |- | |Mini-Buses | | |Muturi |9 | |TOTAL |870 |

TNEĦĦIJA TAL-VAT - KAMPANJA PUBBLIĊITARJA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- kampanja pubbliċitarja konnessa mat-tneħħija tal-VAT u l-introduzzjoni tac- CET, jista' l-Prim Ministru jagħti breakdown ta' x'ġie bbukkjat bħala pubbliċita' fuq Super 1 TV u dak li ġie bbukkjat ma' TVM?

Jista' l-Prim Ministru jagħti wkoll r-rati relattivi li kull stazzjon ġie mħallas għal kull item ta' pubbliċita'?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għall-kampanja pubbliċitarja konnessa mat-tneħħina tal-VAT u l- introduzzjoni tas-CET, jista' l-Ministr jagħti breakdown ta' x'ġie bbukkjat bħala pubbliċita' fuq Super 1 TV u dak li ġie bbukkjat ma' TVM?

Jista' l- Ministru jagħti wkoll r-rati relattivi li kull stazzjon ġie mħallas għal kull item ta' pubbliċita'?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

SAG - PERSUNI MGĦEJJUNA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni mgħejjuna mir-Rescue Team ta' l-SAG fis-sena 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi matul is-sena 1997 ir-Rescue Unit tal-SAG għenet 62 persuna.

PULIZIJA - SEJĦIET GĦAL TIFI TAN-NAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienu s-sejħiet għal tifi ta' nar mis-sezzjoni tal- pulizija matul is-sena 1997?

Kemm minn dawn kienu hoaxes?

Kemm weġgħu firemen matul ix-xogħol tagħhom fis-sena 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li s-Sezzjoni tat-Tifi tan-Nar tal- Pulizija kellha 3474 sejħa matul l-1997 li minnhom 134 kienu hoaxes.

Matul l-istess sena żewġ firemen weġgħu waqt il-qadi ta' dmirijiethom.

PULIZIJA - PERSUNI RRAPPORTATI NIEQSA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hawn persuni rrapportati nieqsa llum?

Kemm ġew irrapportati matul is-sena 1997?

Kemm minn dawn nstabu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li 32 persuna huma rrapportati nieqsa mal-Pulizija.

Id-data li fihom saru dawn ir-rapporti jkopri l-perijodu bejn l-4 t'Awissu, 1970 u d-9 ta' Jannar, 1998.

Matul l-1997 ġew rrapportati nieqsa 159 persuna, li kollha ġew misjuba.

ADDOZZJONI TA' TFAL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew addottati tfal matul is-sena 1997?

Mil-liema pajjiżi ġew?

Kemm hemm applikazzjonijiet għal addozzjoni pendenti?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta addozzjonijiet li gew registrati matul is-sena 1997 kienu 67.

Il-pajjizi huma:

|Rumanija |47 | |Malta |13 | |Renju Unit| 3 | |Albanija | 3 | |Columbia | 1 |

In-numru ta addozzjonijiet pendenti huwa ta 25.

PULIZIJA - PERSUNI MTELLA' L-QORTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm tressqu persuni l-Qorti talli pejpu fuq karozzi tal- linja; f'cinemas; fi sptarijiet; u f'discos fejn ma jistax isir tipjip matul is-sena 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi matul l-1997, 12-il persuna tressqu l-Qorti talli pejpu fuq karozzi tal-linja u ħamsa oħra talli pejpu fi sptarijiet.

Ma kienx hemm prosekuzzjonijiet dwar dan ir-reat kommess f'cinemas u f'discos.

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - TQASSIM TA' SIRINGI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm tqassmu siringi miċ-Ċentri tas-Saħħa matul is-sena 1997?

Minn liema ċentri tqassmu?

(Din id-domanda ma tirrigwardax siringi li jitqassmu lill-pazjenti diabetiċi)

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' siringi mqassma lil nies bil-vizzju tad-droga matul l-1997 kien imqassam hekk

|Centru |Numru ta' | |tas-Saħħa |Siringi | |Floriana |9,320 | |Qormi |13,191 | |Gzira |13,079 | |Paola |25,171 | |Cospicua |8,344 | |Mosta |4,263 | |Rabat |1,187 | |Total |74,555 |

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru, u għad-dekastru li għalih hu responsabbli, jagħti għall-perijodu 1989 - 1996: lista ta' aġenziji tar- reklamar użati; indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; kemm intnefaq ma' kull aġenzija; kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezz ta' media li hawn Malta; lista ta' l-istampar (barra dik tal-Gvern) li ġew użati; indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l-istampar; kemm intnefaq ma' kull stamperija; lista ta' kumpanniji ta' l-iscanning li ġew użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant għadu qiegħed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru, u għad-dekastru li għalih hu responsabbli, jagħti għall-perijodu 1989 - 1996: lista ta' aġenziji tar- reklamar użati; indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; kemm intnefaq ma' kull aġenzija; kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezz ta' media li hawn Malta; lista ta' l-istampar (barra dik tal-Gvern) li ġew użati; indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l-istampar; kemm intnefaq ma' kull stamperija; lista ta' kumpanniji ta' l-iscanning li ġew użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru, u għad-dekastru li għalih hu responsabbli, jagħti għall-perijodu 1989 - 1996: lista ta' aġenziji tar-reklamar użati; indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; kemm intnefaq ma' kull aġenzija; kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezz ta' media li hawn Malta; lista ta' l-istampar (barra dik tal-Gvern) li ġew użati; indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l-istampar; kemm intnefaq ma' kull stamperija; lista ta' kumpanniji ta' l-iscanning li ġew użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba għal din il-mistoqsija għadha qed tinġabar, u għalhekk it-tweġiba se tingħata f'xi seduta oħra.

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru, u għad-dekastru li għalih hu responsabbli, jagħti għall- perijodu 1989 - 1996: lista ta' aġenziji tar-reklamar użati; indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; kemm intnefaq ma' kull aġenzija; kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezz ta' media li hawn Malta; lista ta' l-istampar (barra dik tal-Gvern) li ġew użati; indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l-istampar; kemm intnefaq ma' kull stamperija; lista ta' kumpanniji ta' l- iscanning li ġew użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għadha qed tinġabar.

Nagħti risposta f'xi seduta oħra.

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru, u għad-dekastru li għalih hu responsabbli, jagħti għall-perijodu 1989 - 1996: lista ta' aġenziji tar-reklamar użati; indikazzjoni tal- kampanji afdati lilhom; kemm intnefaq ma' kull aġenzija; kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezz ta' media li hawn Malta; lista ta' l-istampar (barra dik tal-Gvern) li ġew użati; indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l-istampar; kemm intnefaq ma' kull stamperija; lista ta' kumpanniji ta' l- iscanning li ġew użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Apparti xi avviżi żgħar fl-istampa dwar ħinijiet tal-ftuħ u trasferiment ta' l-Uffiċċju fl-1996 l-Uffiċċju Kongunt għamel kampanja dwar l-iskema "Ixtri Darek" jew "Ifdi ċ-Cens".

Din ġiet afdata lill-kumpannija A.Z. Publicity Co. Ltd. u qamet Lm 3,450.

Id-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali m'għamel l-ebda użu ta' agenziji ta' reklamar u għamel biss xi avviżi zgħar, bħalma huma avvizi ta' direkwiżizzjoni, fl-istampi lokali.

Id-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar twaqqaf fl-1992.

Minn dakinhar m'uża ebda aġenzija ta` reklamar fil-ħidma tiegħu.

L-Awtorita' tad-Djar qatt ma tat xogħol lil xi aġenzija ta'reklamar.

L- Awtorita' tad-Djar ħarġet avvizi fuq il-gazzetti lokali direttament kull meta toħroġ residential units għall-bejgħ jew għall-kiri.

AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru, u għad-dekastru li għalih hu responsabbli, jagħti għall- perijodu 1989 - 1996: lista ta' aġenziji tar-reklamar użati; indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; kemm intnefaq ma' kull aġenzija; kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezz ta' media li hawn Malta; lista ta' l-istampar (barra dik tal-Gvern) li ġew użati; indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' ta' l-istampar; kemm intnefaq ma' kull stamperija; lista ta' kumpanniji ta' l- iscanning li ġew użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: S'issa qatt ma nżammu records f'dan il-Ministeru rigward l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru peress li jidher li rari saru kampanji ta' reklamar.

Biss se jsir sforz biex tinġabar l- informazzjoni meħtieġa peress li dan ifisser ċertu ammont ta' tiftix.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10230 u mistoqsijiet supplimentari, jista' l-Ministru jgħid kemm kienu n-nies li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol fl-aħħar ta' Ottubru, 1997 (Seduta Nru. 170 - 12/1/98)?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' nies li kienu jirreġistraw għax-xogħol fl- aħħar ta' Ottubru 1997 kien ta' 6,937.

AMBAXXATURI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna jekk huwiex possibbli, skond ir-regolamenti tal-gvern jew skond l- etika governattiva, li ambaxxatur jkun jokkupa wkoll pożizzjoni ta' direttur f'xi kumpannija kummerċjali?

ONOR.

GEORGE VELLA: Paragrafu 7.1.12.1 ta' l-Estacode jesiġi li "l- uffiċjal (pubbliku), kemm jekk qiegħed kemm jekk mhuwiex fis-servizz whole time tal-Gvern, għandu, kif jinħatar fil-kariga li għandu fis-servizz (Pubbliku), jagħti dettalji dwar kwalunkwe investiment jew sehem li jista' jkollu, jew kwalunkwe interess ieħor kemm dirett kif ukoll indirett, f'xi kumpannija jew f'xi okkupazzjoni lokali jew xi intrapriża oħra ..."

Il- Prim Ministru jista' jordna biex l-individwu konċernat jiżvesti ruħu minn dawn l-investimenti jew interessi kemm il-darba jqis illi l-attivitajiet privati ta' l-uffiċjal konċernat jistgħu jqegħduh f'pożizzjoni ta' konflitt ta' interess mad-doveri pubbliċi tiegħu.

Kapitlu D taħt ir-ras "Konflitt ta' Interess" tal-"Kodiċi ta' Etika għall- Impjegati fis-Settur Pubbliku" jipprovdi, fost oħrajn, dwar il-ħtieġa illi uffiċjal pubbliku jgħarraf lis-superjuri tiegħu kemm-il darba jkun hemm, potenzjalment jew realment, konflitt ta' interess.

Paragrafu 15 ta' dan il- Kapitlu jistipula illi "dan it-tagħrif għandu jinkludi notifikazzjoni ta' l- interessi kollha rilevanti, sew dawk personali, finanzjarji, ta' negozju u interessi oħra, partikolarment kull direttorat, sħubija f'soċjetajiet jew kumpanniji kummerċjali, aġenziji jew kontroll ta' ishma..."

Min jinħatar Rappreżentant Prinċipali ta' Malta huwa marbut li josserva r- regolamenti applikabbli, kemm b'mod ġenerali kif ukoll b'mod speċifiku, għal kull min qiegħed fis-Servizz Pubbliku.

Għaldaqstant, Ambaxxatur jitħalla jżomm ukoll il-pożizzjoni ta' direttur f'kumpannija kummerċjali sakemm din il-kariga privata ma tikkonfliġġix mar-responsabbilitajiet pubbliċi li għandu.

AMBAXXATI - KORSIJIET TA' LINGWA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna, jekk jista' jkun f'forma ta' tabella, kemm intnefqu flus minn fondi pubbliċi f'liri Maltin u f'munita tal-post, f'korsijiet ta' lingwi minn kull ambaxxata individwalment fis-snin 1996 u 1997 separatament u jindika wkoll in-nil returns, jiġifieri l-ambaxxati u s-snin fejn ma kien hemm l-ebda nfiq ta' din in-natura?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni qed tinġabar u tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

MOSKA - AMBAXXATA MALTIJA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li l-ambaxxata Maltija f'Moska għandha f'idejha għadd ta' ikoni mogħtija lill-ambaxxata xi snin ilu mill-awtoritajiet Russi li ġabruhom mingħand xi turisti Maltin huma u ħerġin bihom mill-ajruport; jgħidilna x'inhu n-numru eżatt ta' dawn l-ikoni jekk humiex jinżammu fl-ambaxxata stess jew x'imkien ieħor; jindika meta beħsiebu jagħti istruzzjonijiet li dawn l-ikoni jinġiebu Malta u jitqassmu lill-proprjetarji tagħhom?

ONOR.

GEORGE VELLA: Fit-8 ta' Settembru, 1991 uffiċjali tad-Dwana Russi kienu ikkonfiskaw mingħand numru ta' Maltin li kienu se jitilqu minn Moska 33 ikona u salib tal-bronż.

Peress li l-Maltin kienu qegħdin fi grupp, l- awtoritajiet Russi kienu għamlu notament li l-oġġetti ikkonfiskati kienu ta' persuna waħda.

L-Ambaxxata Maltija f'Moska kienet ġiet infurmata illi skond Ordni mill-Ministeru tal-Kultura Russu, oġġetti li huma meqjusa li għandhom valur kulturali ma jitħallewx jiġu esportati barra mill-pajjiż.

Din l-Ordni għadha fis-seħħ sal-lum.

Wara intervent tas-Soċjeta' ta' Ħbiberija Sovjetika Maltija, dawn l-ikoni kienu ttieħdu fl-Ambaxxata Maltija biex jinżammu hemm għal raġunijiet ta' sigurta'.

Huma jinsabu esposti fir-residenza ta' l-Ambaxxatur.

Tul dawn l-aħħar snin, saru diversi talbiet mingħand Maltin li sostnew li l-ikoni kienu ġew ikkonfiskati minn għandhom biex jeħduhom lura.

Filwaqt li teżisti problema reali biex jiġi stabbilit ta' min kienu kull waħda mill- ikoni msemmija, wieħed irid jikkonsidra wkoll il-fatt li xi uffiċjali Russi għandhom l-opinjoni li dawn l-ikoni setgħu nsterqu minn xi knejjes Russi Ortodossi u wara sabu rwieħhom għand il-bejjiegħa fis-suq minn fejn xtrawhom il-Maltin.

Għalhekk, peress li l-esportazzjoni ta' dawn l-oġġetti ta' valur kulturali għadha ipprojbita, għalissa ma jistgħux jinġiebu Malta.

KUMMISSJONI NAZZJONALI GĦALL-EDUKAZZJONI

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba ltaqgħet il- Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni u x'materji ġew trattati?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni ltaqgħet għaxar darbiet minn meta ltaqgħet l-ewwel darba fil-11 ta' Settembru,.1997.

Il-materji diskussi f'dawn il-laqgħat kienu jinkludu: l-identifikazzjoni ta' issues of concern fil-qasam edukattiv Malti; l-istipendju ta' l- istudenti Universitarji; l-edukazzjoni vokazzjonali wara s-16-il sena; attendenza fis-Second Information Technology in Education Study tal- International Evaluation Association; pjan ta' azzjoni tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni; il-konflitt bejn l-eżamijiet tal-Matsec u l- GCE fil-livell ordinarju u għajnuna mill-fondi għall-1997 tal-NCE għal inizjattivi fil-qasam edukattiv mill-:Early Literacy Programme; Assoċjazzjoni Kunsilli Skolastiċi għaż-żamma ta' korsijiet għall-ġenituri; u English Language Project ta' Dr. Ray Fabri.

DEKAN TAL-FAKULTA' TA' L-EDUKAZZJONI - INTERVISTA

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għar-rapport dwar l-intervista tad-Dekan tal-Fakulta' ta' l-Edukazzjoni li kienet pubblikata fil-gazzetta The Times, fejn intqal li fis-sena skolastika li ġejja se jkun hemm surplus ta' gradwati tal-B.Educ. bil-possibbilta' li xi wħud minnhom ma jiġux impjegati, x'qed jagħmel il-Ministeru biex jilqa' din l-eventwalita'?

Jista' l-Ministru jikkonferma jew jiċħad rapporti li l-kors tal-PGCE mhux se jiftaħ is-sena d-dieħla?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

EDUKAZZJONI - TITJIB FIL-LIVELL TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-Konferenza Stampa li saret f'Settembru tas-sena l-oħra, fejn il-Ministru kien qal li inizjattiva oħra għad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni kellha tkun li jittejjeb il-livell ta' l- Ingliż, jista' l-Ministru jgħid x'sar s'issa f'dan il-qasam u x'hemm ippjanat li jsir aktar 'il quddiem?

ONOR.

VARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

OPM - IMPJEGATI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid mill-1.1.97 sat-8.1.98 kemm ġew impjegati nies ġodda f'kull korporazzjoni pubblika, korp parastatali, azjenda, awtorita' governattiva u entitajiet oħra tal-gvern li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu?

Jista' l- Prim Ministru - fil-breakdown li jagħti għal kull waħda minn dawn separatament - jgħid f'liema gradi ġew impjegati u x'tip ta' xogħol qed jagħmlu?

Jista' jgħid jekk dawn il-ħaddiema mpjegati humiex impjegati b'mod permanenti jew għal żmien definit?

Jista' jgħid ukoll minn liema lokalitajiet huma l-persuni mpjegati, dejjem separatament għal kull entita'?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD - IMPJEGATI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid mill-1.1.97 sat-8.1.98 kemm ġew impjegati nies ġodda f'kull korporazzjoni pubblika, korp parastatali, azjenda, awtorita' governattiva u entitajiet oħra tal-gvern li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu?

Jista' l-Ministru - fil-breakdown li jagħti għal kull waħda minn dawn separatament - jgħid f'liema gradi ġew impjegati u x'tip ta' xogħol qed jagħmlu?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: M'hemm l-ebda korporazzjoni pubblika, korp parastatali, azjenda, awtorita' governattiva, jew entitajiet oħra li jaqgħu taħt il-Ministeru tal-Biedja u Sajd.

MINISTERU TAD-DJAR - IMPJEGATI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru mill-1.1.97 sat-8.1.98 kemm ġew impjegati nies ġodda f'kull korporazzjoni pubblika, korp parastatali, azjenda, awtorita' governattiva u entitajiet oħra tal-gvern li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu?

Jista' l- Ministru - fil-breakdown li jagħti għal kull waħda minn dawn separatament - jgħid f'liema gradi ġew impjegati u x'tip ta' xogħol qed jagħmlu?

Jista' jgħid jekk dawn il-ħaddiema humiex impjegati b'mod permanenti jew għal żmien definit?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: L-Awtorita' tad-Djar is-sena l-oħra, impjegat erba' skrivani bħala part-time - wiehed minn St. Andrews, tnejn minn M'Scala u ieħor minn Ħal-Qormi.

Dawn intbgħatu mill-ETC.

Nifhem li l-mistoqsija ma tkoprix impjegati tal-Gvern mad-dipartiment.

MINISTERU TAL-ĦARSIEN SOĊJALI - IMPJEGATI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid mill-1.1.97 sat-8.1.98 kemm ġew impjegati nies ġodda f'kull korporazzjoni pubblika, korp parastatali, azjenda, awtorita' governattiva u entitajiet oħra tal-gvern li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għadha qed tinġabar.

Nagħti risposta f'xi seduta oħra.

MINISTERU TAS-SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR..

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid mill-1.1.97 sat-8.1.98 kemm ġew impjegati nies ġodda f'kull korporazzjoni pubblika, korp parastatali, azjenda, awtorita' governattiva u entitajiet oħra tal- gvern li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu?

Jista' l-Ministru - fil- breakdown li jagħti għal kull waħda minn dawn separatament - jgħid f'liema gradi ġew impjegati u x'tip ta' xogħol qed jagħmlu?

Jista' jgħid ukoll minn liema lokalitajiet huma l-persuni mpjegati, dejjem separatament għal entita'?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-tweġiba għal din il-mistoqsija għadha qed tinġabar u għalhekk it-twegiba se tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU TAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI - IMPJEGATI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid mill-1.1.97 sat-8.1.98 kemm ġew impjegati nies ġodda f'kull korporazzjoni pubblika, korp parastatali, azjenda, awtorita' governattiva u entitajiet oħra tal-gvern li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu?

Jista' jgħid jekk dawn il- ħaddiema mpjegati humiex impjegati b'mod permanenti jew għal żmien definit?

Jista' jgħid ukoll minn liema lokalitajiet huma l-persuni mpjegati, dejjem separatament għal kull entita'?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-informazzjoni kif mitluba mill-Onor.

Interpellant hija murija hawn taħt:

KORPORAZZJONI GĦAS-SERVIZZI TAL-ILMA

Grad Numru Xoghol Permanenti/ Lokalita' Kuntratt

Laboratory 1 O i/c 3 snin Naxxar Manager Laboratory kuntratt

Laboratory 2 Laboratory Permanenti Mosta, Technicians Sliema Division Head 1 Financial 3 snin Zabbar - Finance Controller kuntratt

Manager - 1 Officer i/c 3 snin Mosta Revenue and Revenue kuntratt Credit Control

Clerks 25 Klerikali Permanenti 2 Zabbar, Zurrieq, Senglea, Mgarr, Rabat, G'Mangia, Dingli, 2 Zebbug, Ghaxaq, Balzan, 3 Gozo, 4 Zejtun, St. Lucia, Qrendi, Attard.

L-impjegati ġodda fil-Building Industry Consultative Council bejn l-1 ta' Jannar, 1997 sat-8 ta' Jannar,1998 huma:

Chairman 1 Chairman and 3 snin Sliema and Chief Chief Exe- Executive cutive

PULIZIJA - KAROZZI ABBANDUNATI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il karozza abbandunata ġew miġbura s-sena li għaddiet mill-Administrative Law Enforcement.?

Jista' l-Prim Ministru jagħti struzzjonijiet biex karozza Anglea abbandunata fi Triq Sant'Antnin, fil- Mosta (qrib il-kalkara tal-ġir) tkun miġbura?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li n-numru ta' vetturi li nġabru mit- taqsima ta' l-Administrative Law Enforcement tal-pulizija matul l-1997 kien ta' 128.

Rigward vettura ta' l-għamla Anglea abbandunata fi Triq Sant'Antnin, Mosta, ninsab informat li din inġabret fl-14 ta' Jannar.

SKEJJEL - UŻU WARA L-ĦIN TA' L-ISKOLA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk teżistix xi policy dwar kif il-kapijiet ta' l-iskejjel jistgħu jippermettu li l-iskejjel jintużaw mill-komunita' wara l-ħin ta' l-iskola?

Teżisti xi policy dwar l-użu ta' swali, grounds, eċċ li għandhom l- iskejjel?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Permessi għall-użu ta' l-iskejjel, kif ukoll tas- swali, btieħi eċċ ta' l-istess skejjel wara l-ħin ta' l-iskola jinħarġu mill-Kunsill ta' l-Iskola.

Huwa l-istess kunsill li jagħmel il- kondizzjonijiet sakemm jimxi mal-policy kif imfissra fir-Regolamenti tal- Kunsilli ta' l-Iskejjel (Kap 327 Avviż Legali 135 ta' l-1993) li f'Taqsima 5 para 5.6 jgħid li l-kunsill ma jistax jikri l-iskola għal attivitajiet organizzati minn partiti politiċi.

Qed nikkonsidra li nfassal regolamenti ġodda għall-użu ta' l-iskejjel wara l-ħin ta' l-iskola fuq linji moderni li jeżistu f'pajjiżi oħra u wara li nikkonsulta ma' dawk interessati.

SKEJJEL - SKOLA TA' L-ARTI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'jeħtieġ li jsir biex fil- ground u l-parking space ta' l-Iskola ta' l-Arti f'Tarġa Gap jingħata t- tarmac biex wara l-ħin ta' l-iskola u waqt il-ħin ta' l-iskola l-grounds ikunu wżati bħala faċilitajiet sportivi?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant għadu ma wasalx il-Ministeru mill-entita' kkonċernata.

Għaldaqstant, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MOSTA - TRIQ MIKELANĠ CAMILLERI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'jeħtieġ li jsir biex Triq Mikelanġ Camilleri Mifsud fil-Mosta, li sa ftit ilu kellha l-isem Triq Dun Ġwann Bezzina, jkun jista' jingħatalha t-tarmac?

Jista' l-Ministru jikkonsidra li jsir it-tindif meħtieġ f'din it-triq għaliex issa jenħtieġ makkinarju goff biex ineħħu l-materjal żejjed li baqa' u li ħoloq miżbla?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: It-triq indikata mill-Onor.

Interpellant għad ma sarx żvilupp biżżejjed fiha sabiex din tiġi asfaltata.

Din it-triq hija definita triq privata għat-termini tal-liġi u triq tinżamm fi stat tajjeb u nadif mill-proprjetarji tal-bini li jħares 'il fuq.

MOSTA - TWAĦĦIL TA' BOZOZ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jikkonsidra li jitwaħħlu bozoz fi Triq il-Għasel, f'parti minn Triq San Silvestru u fi Triq Camillo Sceberras kollha fil- Mosta, għaliex dawn it-toroq għadhom bla dawn u l-Kunsill Lokali tal-Mosta kemm-il darba għamel it-talba tiegħu lill-Korporazzjoni Enemalta?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba għal aktar bozoz qiegħda tkun ikkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

SKEJJEL - PRIVATES LI JWASSLU T-TFAL

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jieħu passi biex privates li qed imorru għat-tfal (studenti) ta' l-iskejjel primarji jew sekondarji ma' jibqgħux jiġbru t-tfal qabel is-7.00 a.m.?

Jista' l-Ministru jinsisti li din ir-rakkomandazzjoni tkun parti mill-kondizzjoni tal-kuntratt tal- privates li jġorru t-tfal ta' l-iskola?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nistieden lill-Onor.

Interpellant biex jgħaddili lmenti dwar il-ħin li t-tfal jinġabru għall-iskola.

It-taqsima tat- trasport ta' l-iskejjel informatni li ebda vjaġġ ta' tfal li jattendu fl- iskejjel primarji ma jibda qabel is-7 a.m..

Rigward studenti li jattendu fl-iskejjel sekondarji ġieli kien hemm xi lmenti dwar il-ħin ta' filgħodu.

Meta jaslu lmenti bħal dawn jiġu rrapportati mill-ewwel lill-uffiċċju kkonċernat biex jittieħdu l-passi meħtieġa.

ARTIJIET - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-proċess ta' reġistrazzjoni ta' l-artijiet fil-Belt Valletta u fil-Furjana huwa wieqaf minħabba li twaqqaf l-overtime?

Jidhirlu l-Ministru li l-ħafna xogħol li diġa' sar se jiswa għal xejn jekk il-proċess mibdi mhux se jitkompla?

ONOR.

CHARLES MANGION: B`risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 11128, l-Onor.

Interpellant huwa nformat li fir-rigward tar-Reġistru tal- Artijiet, il-proċess ta` registrazzjoni mhuwiex wieqaf.

Fil-fatt, fis 26 ta` Jannar, se issir laqgħa pubblika għas-sidien li għandhom proprjeta` fil- Belt u l-Floriana.

Aktar `il quddiem se joħorġu xi blokki oħra għal reġistrazzjoni dikjaratorja.

BORMLA - ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid meta se jibda l-proġett ta' tkabbir u mmodernizzar tal-poliklinika ta' Bormla?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-tender għall-offerti għax-xogħlijiet issa għalqet u l-offerti mixħuta qed jiġu evalwati bien jintgħażel il-kuntrattur li se jagħmel ix-xogħlijiet meħtieġa.

Ladarba dan il-proċess jitlesta, ix- xogħlijiet ikunu jistgħu jibdew.

Huwa mistenni li x-xogħol jibda din is- sena.

ŻABBAR - TRIQ BIEB IS-SULTAN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li jitwassal is-servizz ta' l-ilma fi Triq Bieb is-Sultan, f'Ħaż-Żabbar peress li hemm numru ta' djar lesti u s-sidien tagħhom qed jistennew dan is-servizz sabiex ikunu jistgħu jidħlu fihom?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

ENEMALTA - REGOLATURI CLIP-ON

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Dwar l-importazzjoni ta' clip-on regulators li l-Korporazzjoni Enemalta għandha fis-suq, jista' l-Ministru jgħid: a) kemm-il tip differenti ta' clip-on regulator hawn fis-suq; b) x'inhu l-isem tal-manufacturer ta' kull tip ta' clip-on regulator; c) x'inhu l-isem ta' l-aġent lokali; u d) jekk il-Korporazzjoni Enemalta approvatx l-import licence għal kull tip ta' clip- on regulator?

ONOR.

LEO BRINCAT:

A) Il-Korporazzjoni Enemalta approvat u importat tip wieħed ta' regolatur clip-on.

B) Kosan Teknova - Denmark

C) Palma Trading Limited/Auto Cycle Limited

D) Ir-regolaturi clip-on dejjem ġew importati dirett mill-korporazzjoni u qatt ma ngħatat approvazzjoni għall-import license għal dawn ir- regolaturi.

ENEMALTA - REGOLATURI CLIP-ON

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Peress li fil-pajjiż hawn tipi differenti ta' clip-on regulators li jiġu ffittjati mal-valvijiet taċ-ċilindri tal-gass, jista' l-Ministru jgħid, f'każ ta' inċidenti/splużjonijiet ta' ċilindru minħabba leakages, min se jkun responsabbli meta l-ħsara tkun ikkaġunata minn regolatur li ma jkunx ta' standard: l-aġent tar-regolatur; il-manufacturer tar-regolatur; jew il- Korporazzjoni Enemalta li legalment hija s-sole supplier tar-regolatur?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-korporazzjoni approvat u ipprovat tip wieħed biss ta' regolaturi clip-on u li huma ta' l-istess manifattur tal-valvi taċ- ċilindri minħabba garanzija u sigurta'.

Fuq suspett ta' xi regolaturi oħra fis-suq, il-korporazzjoni ħarġet avviż lill-pubbliku li l-uniku regolatur li għandu l-approvazzjoni tal- Korporazzjoni Enemalta huwa dak li jġorr is-siġill tal-korporazzjoni, kif jidher fir-ritratt ippubblikat ma' l-avviż.

ENEMALTA - ĊILINDRI TAL-GASS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid, għall-perijodu mis-27 ta' Ottubru 1996 sal-lum: a) kemm inxtraw ċilindri tal-gass mill-Korporazzjoni Enemalta; b) kemm ġew ordnati ċilindri iżda li sal-lum għadhom ma waslux fl-istores tal- Korporazzjoni Enemalta; c) kemm ġew skrappjati ċilindri; u d) kemm ġew mixtrija u kemm ġew skrappjati ċilindri sena b'sena, fit-tlett snin qabel Novembru 1996?

ONOR.

LEO BRINCAT: Mis-27 t'Ottubru, 1996, sal-lum:

a) Ma nxtrawx ċilindri b) 10,000 ċilindru ċ) 16,400 ċilindru d) Mill-1994 sa l-1996

Ċilindri importati

1994 Nil 1995 45,000 12 Kgs. ċilindri 1996 55,400 X 12 Kgs. ċilindri

Ċilindri skrappjati

1994 Nil 1995 38,380 1996 40,000

ENEMALTA - REGOLATURI CLIP-ON

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Fir-rigward tal-clip-on regulators li l-Korporazzjoni Enemalta timporta, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-ispecification ta' l-istess regolaturi?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-ispeċifikazzjonijiet ta' l-aħħar tender tar- regolaturi clip-on tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

ENEMALTA - ĊILINDRI TAL-GASS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm, fil-preżent (13.1.98), il-Korporazzjoni Enemalta għandha stock ta': regolaturi tat-tip clip-on; valvijiet ta' ċilindri tal-gass; u ċilindri tat-tip 12kgs?

Jekk f'dawn l-aħħar tliet xhur inħarġitx xi direct order għal xiri ta' regolaturi u jekk fl- affermattiv, kemm hu l-ammont u l-ispiża ta' l-istess direct order; jekk f'dawn l-aħħar tliet xhur inħarġitx xi direct order għal xiri ta' ċilindri (12kgs) u jekk fl-affermattiv, kemm hu l-ammont u l-ispiża ta' l-istess direct order?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-istokk ta':

Regolaturi clip-on fit-13 ta' Jannar, 1998 huwa 276.

Valvijiet (jintużaw bħala spares u mhux li jiġu maċ-ċilindri) - 9075

Ċilindri ta' 12kgs. kompluti bil-valvi - 10000

Iva, ħarġet direct order biex jinxtraw 2500 regolatur mingħand l-istess manifattur li s'issa l-korporazzjoni dejjem xtrat mingħandu.

L-ordni tiswa Lm7778.61.

Dawn waslu fid-19 ta' Diċembru, 1997 u kważi ġew mibjugħa kollha.

Il-kelma teknika hija direct order għax fil-fatt l-ordni saret wara sejħa għall-offerti.

Dawn ukoll inxtraw mingħand l-istess kumpannija li ilha tforni lill- Enemalta biċ-ċilindri għal numru ta' snin.

Saret ordni għal 10,500 ċilindru ta' 12 kgs. għal prezz ta' Lit.

FORZI ARMATI - AJRUPLANI FIXED WING

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk f'dawn l-aħħar sitt xhur ġewx mibjugħa mill-Armata xi ajruplani fixed wing u/jew xi helicopters, u jekk fl-affermattiv: dan il- bejgħ sarx b'tender/quotation; kemm-il item (helicopter/ajruplan) ġie mibjugħ; x'kien il-valur ta' kull item li ġie mibjugħ; u jekk l-avviż tal- bejgħ ġiex reklamat fuq il-media lokali?

ONOR.

ALFRED SANT: Matul dawn l-aħħar sitt xhur l-Armata biegħet żewġ helicopters tat-tip AB47G2 u AB206A.

Fuq ieħor sar il-kuntratt tal- bejgħ u fuqu tħallas id-depożitu ta' £Stg1,000.

Il-bejgħ ma sarx b'tender imma permezz ta' overseas consultants wara reklamar f'rivisti speċjalizzati barra minn Malta.

Il-valur ta' kull item mibjugħ kien hekk:

Tip Prezz Kumpanija

AB47G2 Ser 260 GBP23,000 Autair Rotech UK (Depozitu ta' GBP1000 mħallas diga)

AB47G2 Ser 262 GBP20,000 Autair Rotech UK (Lm12.942.88)

AB206A US$185,000 Ambercate Ltd UK Lm74,139.38)

VETTURI - ŻIEDA FUQ L-ASSIGURAZZJONI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid mil-liema data bdiet iseħħ iż-żieda fuq l- insurance tal-karozzi kif imħabbra fil-Budget 1998?

ONOR.

LEO BRINCAT: Iż-żieda fuq l-insurance tal-karozzi bdiet iseħħ fis- 16 ta' Jannar, 1998.

PULIZIJA - INĊIDENTI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-imwiet minn inċidenti tat-traffiku fis-snin 1995, 1996 u l-1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi, kawża ta' inċidenti tat- traffiku, fl-1995 mietu 22 persuna, fl-1996 mietu 14, u fl-1997 mietu 20.

EDINBURGH - COMMONWEALTH SUMMIT

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li waqt il-Commonwealth Summit li sar f'Ottubru li għadda f'Edinburgh kien hemm diżgwid quddiem diplomatiċi barranin bejn il- Kummissarju Għoli għal Malta fl-Ingilterra u l-Prim Ministru; u jekk iva, dan hu aġir diplomatiċu u professjonali?

ONOR.

ALFRED SANT: Le, ma nikkonfermax.

AMBAXXATI MALTIN

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fil-każ ta' kull waħda mill-Ambaxxati Maltin, jekk: il-kanċellerija; u r- residenza tal-ambaxxatur humiex: proprjeta' tal-Gvern Malti, u f'dan il-każ meta nxtrat jew; proprjeta' ta' xi istituzzjoni Maltija oħra, u f'dan il- każ meta nxtrat; jew qed jinkrew u f'dan il-każ x'inhi l-kera annwali ta' kull waħda minnhom kemm fil-munita li fiha titħallas kif ukoll f'liri Maltin?

ONOR.

GEORGE VELLA: Kont tajt it-tagħrif meħtieġ meta weġibt il- mistoqsija parlamentari numru 4578 is-sena l-oħra.

Se naġġorna l- informazzjoni dwar il-flus ivvotati fl-1997 biex iħallsu għall-kirjiet billi nikkomparaha ma' dak li hemm ivvotat fl-Estimi Ġenerali għall-1998:

|Missjoni |Vot 1997 |Vot 1998| | | |Lm |Lm | | |Algeri |8,890 |-(1) | | |Baghdad |7,902 |-(2) | | |Beijing |61,244 |45,000 |(3)| |Bonn |30,715 |31,000 | | |Brussell |21,732 |21,000 | | |Canberra | 8,298 | 8,300 | | |Ginevra |38,524 |36,000 | | |Kajr |23,707 |24,000 |(4)| |Londra |113,597 |120,000 | | |Madrid |30,622 |16,500 |(5)| |Moska | 1,334 |2,000 |(6)| |Parigi |98,644 |96,500 |(7)| |Riyadh |37,536 |38,000 | | |Ruma |56,799 |58,000 | | |Tunez |20,694 |9,000 |(8)| |Vjenna |43,957 |42,600 | | |Toronto | 5,927 |7,200 | |

(1) Il-kera ta' l-uffiċċju f'din il-belt ma ġietx imġedda.

(2) Il-kera ta' l-uffiċċju f'din il-belt tħallset bil-quddiem is-sena l- oħra.

(3) Il-ħsieb li jiġi rilokat l-uffiċċju għal post akbar ma seħħx.

(4) Il-kera tar-residenza uffiċjali ġiet terminata fl-aħħar ta' Diċembru 1997 malli skada t-terminu ta' l-Ambaxxatur.

(5) L-ambaxxata ġiet rilokata fl-istess binja tar-residenza uffiċjali.

(6) Hemm il-ħsieb illi l-ambaxxata u r-residenza uffiċjali jiġu rilokati din is-sena għal sit aħjar.

(7) Ir-residenza uffiċjali ġiet rilokata għal post b'kera orħos.

(8) L-ambaxxata ġiet rilokata fl-istess binja tar-residenza uffiċjali.

L-istess kwalifiki li kont għamilt meta weġibt il-mistoqsija preċedenti japplikaw ukoll għal din it-tweġiba.

INGILTERRA - KUMMISSJARJU GĦOLI TA' MALTA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna kemm ħa żmien il-Kummissarju Għoli ta' Malta fl-Ingilterra biex mar joqgħod fir-residenza tiegħu wara li ġie maħtur Kummissarju Għoli; x'kienet ir-raġuni għalfejn ħa dan iż-żmien u kemm kellu jħallas il-Gvern Malti bħala kera għall-akkomodazzjoni temporanja wżata fil-frattemp mill- Eċċellenza Tiegħu is-Sur Matrenzia?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Kummissarju Għoli Malti fl-Ingilterra daħal fir- residenza uffiċjali f'Londra, proprjeta' tal-Gvern Malti, fit-22 ta' Awwissu, 1997.

Bejn it-3 ta' Frar, 1997 u din id-data, il-Kummissarju kien qed joqgħod f'appartament ġewwa Londra stess, mikri b'£Stg750fil-ġimgħa.

Dan kien previst għaliex il-kummissarju ma setax imur joqgħod mill-ewwel fir-residenza uffiċjali f'numru 16 Kensington minħabba li l-post, li kien għadu kif ġie riabilitat u rranġat, la kien għadu lest minn kollox u lanqas kien fih l-għamara u neċessitajiet bażiċi ta' arredament meħtieġa biex tagħmlu abitabbli.

Il-post issa qed jiġi arredat bil-mod il-mod, u dan qiegħed isir b'sagrifiċċju ta' ġiri minn hawn u minn hemm mill-Kummissarju Għoli u l-mara tiegħu - xogħol li m'huwiex strettament xogħlhom.

BERĠA TA' KASTILJA - ARCHITECTURE PROJECT

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jikkonferma illi l-kuntratt li kellhom l-Architecture Project għal xogħol ta' konsultazzjoni għax- xogħol fil-Berġa ta' Kastilja twaqqafx għaliex ma hemmx flus ivvotati għal dan?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

DIPARTIMENT TAD-DRENAĠĠ - DIRETTUR

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lil din il-Kamra jekk il-Gvern għandux il-ħsieb li jinħatar Direttur għad-Dipartiment tad- Drenaġġ?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Kif jaf l-Onor.

Interpellant, il-post ta' Direttur tad-Drenaġġ ilu vakanti minn nofs l-1996 u r-responsabbiltajiet ta' Direttur ġew assunti mid-Direttur Ġenerali tax-Xogħlijiet.

S'issa l-pożizzjoni għadha l-istess.

LCCU SECTION - DIRETTUR

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra min inħatar Direttur ta' l-LCCU Section, jekk saritx xi sejħa għall- applikazzjonijiet għal din il-kariga, u f'kull każ xi proċedura ntużat biex intgħażlet il-persuna maħtura?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ma jista' jinħatar l-ebda Direttur għas-sezzjoni li rriifera għaliha l-Onor.

Interpellant għax din hija sezzjoni ġo dipartiment.

Biex jimtela' l-post li ġie vakanti riċentament ta' Direttur tad- dipartiment, diġa nħarġu w għalqu l-applikazzjonijiet.

KUNTRATTURI - PAGAMENTI

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm għandhom jieħdu pagamenti kuntratturi għal xogħol magħmul fl-1997 u li ma jistgħux jitħallsu għaliex m'hemmx flus ivvotati fl-1998?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Jiena nformat li l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Membru trid ħafna xogħol biex tinġabar barra il-fatt li t-Teżor għadu m'għalaqx l-accounts tal-1997.

Dan l-ammont huwa fil-qabda ferm inqas minn dak li wirtet din l- amministrazzjoni speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mat-toroq.

Din l- amministrazzjoni wirtet is-somma ta' l-fuq minn Lm7 miljun dejn iżda minn riċerka li qed issir jidher li din is-somma hija ferm aktar.

KUMPLESS SPORTIV TAL-MARSA - CANTEEN

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid min qed imexxi l-bar/canteen fil-Marsa Sports Ground?

Saret sejħa għal tenders?

Min tefa' l-offerta għat-tender?

Kemm qed jitħallas dak li ġie mogħti t-tender?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-bar/canteen fil-Marsa Sports Ground qed jitmexxa mill-kumitat ta' tmexxija tal-kumpless tal-Marsa, wara li kien ilu magħluq taħt l-Amministrazzjoni preċedenti u bħala parti mill-upgrading tal- Kumpless Sportiv tal-Marsa li kien abbandunat mill-Gvern preċedenti.

Dan infetaħ fuq inizjattiva tas-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura w Arti wara diversi talbiet minn atleti, ġenituri u tfal biex ikollhom minn fejn jistgħu jixtru.

Biex ġie allokat il-bar saret sejħa għall-offerti fil-Gazzetta tal-Gvern tat-22 ta' Awissu, 1997.

Intefgħet offerta waħda mis-Sur Anthony Formosa u ma' din il-persuna saru arranġamenti temporanji sa kemm ikun jista' jsir ftehim uffiċjali.

Bħalissa m'hu qed isir l-ebda ħlas lis-Sur Formosa anzi huwa offra is- somma ta' Lm240 minbarra li għamel benefikati biex il-bar ġie aktar preżentabbli u attrezzat.

PULIZIJA - SHIFTS

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk huwiex veru li hemm il-ħsieb li x-shift ta' 24 siegħa fil-Korp tal-Pulizija jiġi sostitwit b'shift mis-7.00 a.m. sat-3.00 p.m. u shift ieħor mit-3.00 p.m. sal-11.00 p.m. - ħlief il-qasam ta' l-SAG?

ONOR.

ALFRED SANT: Kif diġa' spjegajt kemm-il darba u kif kulħadd jaf, għaddej l-eżerċizzju għall-modernizazzjoni tal-Korp tal-Pulizija.

Ir- reviżjoni tal-ħinijiet tax-xogħol fit-taqsimiet kollha tal-korp jifformaw parti minn dan l-eżerċizzju.

Ninsab informat li dan is-suġġett partikolari għadu fi stadju ta' studju.

PULIZIJA - PROĠETTI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhuma l-proġetti għall-1998 li jaqgħu taħt l-ispiża kapitali tal-Pulizija (Lm350,000)?

Kif se jintnefqu dawn il-flus?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li l-vot kapitali ta' Lm350,000 taħt id-Dipartiment tal-Pulizija mistenni jkopri n-nefqa ndikata taħt dawn il- proġetti :

Xogħol ta' kostruzzjoni u alterazzjonijiet strutturali fil-blokk li llum fih il-Lock Up tas-CID fil-Kwartieri Ġenerali.

Dan il-blokk se jinbidel f'kumpless li se jiġbor fih l-uffiċini kollha tat-Taqsima tas-Servizzi Investigattivi kif ukoll Laboratorju Forensiku ġdid.

In-nefqa għal 1998 hi stmata li tlaħħaq Lm270,000.

Alterazzjonijiet strutturali fil-gymnasium li jintuża mill-SAG f' Ta' Kandja.

Dan il-proġett ilu pendenti mill-1996 meta kien ingħata kuntratt biex isiru x-xogħlijiet meħtieġa.

Minħabba xi problemi loġistiċi kellu jinħareġ permess ġdid mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Ix-xogħol mistenni jitlesta fl-1998 u huwa stmat li jqum Lm23,000.

Proġett ta' Management aħjar tat-traffiku li jkopri xiri ta' apparat konness mal-liġi tal-breathalyser kif ukoll tagħmir ieħor li jgħin fil- ġlieda kontra sewqan żejjed.

L-allokazzjoni għal dan il-proġett hija ta' Lm30,000.

Tkomplija ta' xogħol biex isir manutenzjoni u alterazzjonijiet fejn meħtieġa fl-għases u bini ieħor użat mill-Korp tal-Pulizija.

In-nefqa f'dan ir-rigward mistennija tlaħħaq madwar Lm27,000.

AJRUPORT - CIVILIANS

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm mis-civilians li applikaw u li ntagħżlu sabiex jaħdmu fl-Airport flok il-membri tal-Korp tal-Pulizija, irrifjutaw li jmorru jaħdmu fl-airport?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li mill-ewwel 66 li kkwalifikaw għal kariga ta' Immigration Officers issejħu l-50 li kienu għadhom interessati li jaħdmu f'din il-kariga.

Minn dawn il-50, 44 irrapportaw għax-xogħol fid-Depot tal-Pulizija biex jibdew bħala Immigration Officers, tnejn huma imsefrin u l-erbgħa l-oħra ddikjaraw li m'għadhomx interessati f'din il- kariga.

PULIZIJA - INĊIDENTI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm inċidenti tat-traffiku bumper ma' bumper fl- 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦABS ĊIVILI - DROGA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il darba nstabet droga fil-ħabs ta' Kordin fid-Divisin V mill-1.1.97 sal-lum?

Jikkonferma li sar strike tal-ġuħ mill-priġunieri fl-istess Division f'dawn l-aħħar ġimgħat?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li matul is-sena 1997 sal-lum f'okkażjoni waħda kien li nstabet droga f'diviżjoni 5.

Ninsab informat ukoll li matul dawn l-aħħar ġimgħat, f'żewġ okkażjonijiet, uħud mill-priġunieri f'Diviżjoni 5 irrifjutaw l-ikel provdut lilhom mill-ħabs.

PA - SHOOTING RANGES

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti indikazzjoni dwar fiex wasal it-tifsil tal-policy dwar ix-shooting ranges f'Malta mill-Planning Authority?

Meta hu mistenni li l-policy fil-fatt tiġi ppubblikata biex id-diversi talbiet pendenti għal tali żviluipp tkun tista' tiġi kkonsidrata?

ONOR.

GEORGE VELLA: It-tfassil tal-policy guidelines min-naħa ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar dwar shooting ranges wasal fi stadju avvanzat, pero' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar qiegħda tistenna li s-Segretarjat għall- Isports jinformaha bil-pożizzjoni tiegħu fuq il-kwestjoni qabel jitkompla x- xogħol fuq il-guidelines.

PULIZIJA - SHOOTING RANGES LIĊENZJATI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti indikazzjoni ta' kemm hawn f'Malta shooting ranges liċenzjati mill-Pulizija?

Fejn jinsabu?

Kemm hu n-numru ta' talbiet pendenti għal-liċenzja ta' tali shooting ranges f'Malta u f'Għawdex?

Fejn jinsabu dawn it-talbiet?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PTA - BDIL TA' KAROZZI TAL-LINJA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm-il talba għall- bdil ta' vetturi li jagħtu s-servizz ta' trasport pubbliku fil-fatt hemm pendenti quddiem l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku?

Meta hu mistenni li jinbidlu dawn il-vetturi li jagħtu dan is-servizz?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nibda biex ngħid li skond ftehim li sar mill- Ministru ta' qabli f'Mejju tal-1995 kellhom jaslu mitt karozza ġdida sa l- aħħar tal-1996.

Dan qatt ma ġara.

Mhux talli hekk iżda flus ivvotati għal xiri ta' dawn il-karozzi kien hemm għal ħamsa biss.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma hemm ebda diffikulta' għal min irid ibiddel il-vetturi tiegħu sakemm dawn ikunu jaqblu ma' l-ispecifications mħabbra għal karozzi ġodda.

SERVIZZ PUBBLIKU - INFERMIERA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nurses bil-kwalifiki ta' diploma jew B.Sc. li jaħdmu fis-Servizz Pubbliku u li qegħdin jiggwadanjaw minn xi allowance speċjali fis-sena minħabba l- kwalifiki li għandhom?

X'kienet l-ispiża totali ta' din l-allowance fis- snin 1995, 1996 u 1997?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Skond iċ-ċirkolari ta' Mejju 1997, din l- allowance setgħet titħallas biss b'effett mill-1 ta' Jannar, 1996.

L-ispiża kienet hekk:

Għal 1995 - Nil Għal 1996 - Lm 9,202.62 Għal 1997 - Lm 10,139.51

In-numru ta' nurses li tħallsu din allowance kien 54.

L-ispiża globali ta' Lm 19,342.13 tħallset kollha matul l-1997.

ŻEBBUĠ - SIĠAR TAL-KAŻWARINA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jaf il-Ministru bit-tqaċċiet u qlugħ ta' siġar tal-każwarina minn Misraħ l- Isptar, Ħaż-Żebbuġ?

Ġaladarba m'hemmx approvazzjoni mill-Kunsill Lokali ta' Ħaż-Żebbuġ għal dan l-att brutali fuq siġar ta' aktar minn 50 sena, jista' l-Ministru jgħid x'wassal lid-dipartiment biex jibgħat ħaddiema tiegħu jqaċċtu dawn is- siġar?

Jaf il-Ministru li f'dan il-Misraħ hemm ġibjun kbir li l-ilma tiegħu jitqassam b'abbundanza sostanzjali lill-bdiewa fis-sajf u hemm possibbilta' kbira li l-qlugħ tagħhom b'makkinarju bħal hi mack jista' jagħmel ħsara li jiġbed ix-xorok ta' dan il-ġibjun b'konsegwenzi rreparabbli?

Min issuġġerixxa l-qlugħ ta' dawn is-siġar?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-file relattiv għal kull fini ta' stħarriġ pubbliku għal dan is-suġġeriment selvaġġ fuq l-ambjent urban ta' wieħed mill-isbaħ pjazzetti fl-irħula Maltin?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-qtugħ tas-siġar tal-każwarina f'Misraħ l-Isptar f'Ħaż-Żebbuġ sar wara talba pendenti ta' diversi residenti lill-kunsill lokali fejn kienu lmentaw li dawn is-siġar kienu qed jikkawżaw ħsara fid- djar tar-residenti u ħmieġ fuq il-bjut.

Il-kunsill lokali kien talab għall-pariri tad-Dipartiment tal-Biedja biex dawn is-siġar jinzabru min-nofs, jew jinbidlu ma' siġar oħra.

Din it-talba ġiet ikkonsidrata mill-Urban and Rural Landscaping Committee li approva li dawn is-sigar, li m'huma protetti bl-ebda ordni ta' konservazzjoni (conservation order), u li kienu qed jikkaġunaw diversi ħsarat, jiġu maqlugħa u jinbidlu.

Kopji tad-dokumenti relatati tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta

ŻEBBUĠ - SIĠAR TAL-KAŻWARINA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma jew jiċħad li kien hemm l-approvazzjoni ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar biex jinqalgħu s-siġar tal-każwarina li hemm f'Misraħ l-Isptar, Ħaż-Żebbuġ?

Jekk ma' kienx hemm approvazzjoni mill-A.P., x'passi mmedjati se jittieħdu biex dan ix-xogħol jieqaf immedjatament b'ordni ta' enforcement?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma tat l-ebda approvazzjoni sabiex is-siġar imsemmija mill-Onor.

Interpellant ikunu jistgħu jinqalgħu mill-post imsemmi.

Ma jirriżultax illi s-siġar in kwestjoni huma protetti bil-liġi u peress illi l-qlugħ ta' siġar m'huwiex kkonsidrat bħala żvilupp skond l-Att dwar l- Ippjanar ta' Żvilupp, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma tħossx illi għandha toħroġ Avviż tat-Twettiq u biex Tieqaf dwar dan ix-xogħol.

IMPJIEGI - KORS TA' O.H.S.

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Peress li diversi studenti li qegħdin isegwu l-kors ta' O.H.S. fl- Universita' ta' Malta qegħdin jieħdu l-ħin allokat għal dawn il- lezzjonijiet mil-leave tagħhom, jidhirlu l-Ministru li għandha toħroġ ordni mill-Ministeru li f'materja bħal din ta' l-akbar ġid għal ħaddiem Malti għandu jkun hemm konċessjoni speċjali li l-attendenza għal kors tkun waħda mingħajr tnaqqis mill-benefiċċji tal-ħaddiema?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nagħti tweġiba f'xi seduta oħra.

ŻEBBUĠ - SIĠAR TAL-KAŻWARINA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Id-Direttur fid-Dipartiment ta' l-Ambjent jaf bil-qlugħ ta' siġar tal-każwarina li qegħdin jinqalgħu minn Misraħ l-Isptar (Hospital Square) Ħaż-Żebbuġ?

Jaf il-Ministru li taħt dan il-Misraħ hemm ġibjun kbir u kemm-il darba jinġibdu dawn is-siġar bil-makkinarju ta' hi mack jistgħu jinġibdu x-xorok ta' dan il-ġibjun b'konsegwenza ta' ħsara rreparabbli?

ONOR.

GEORGE VELLA: Id-Direttur għall-Ħarsien ta' l-Ambjent jidhirlu li din il-mistoqsija ma tikkonċernax lid-dipartiment tiegħu, u għal daqstant jissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant li jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat, li f'dan il-każ hu l-Ministru tal-Biedja u Sajd.

QRATI - ASSISTENTI ĠUDIZZJARJI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: B'riferenza għall-avviż għall-ħatra ta' assistenti ġudizzjarji li qed jidher fil-Gazzetta tal-Gvern, ma jidhirlux il-Ministru li fost il- kondizzjonijiet tax-xogħol għal kwalunkwe impjieg, wasal iż-żmien li klawsoli bħal 4(b) m'għandhomx jinħarġu aktar?

ONOR.

CHARLES MANGION: Il-klawsola msemmija ġiet inkluża fis-sejħa bi żvista u għaldaqstant ma tapplikax.

IMPJIEGI - PERSUNI F' MANAGEMENT POST

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10848 u t-tweġiba mogħtija fis-seduta tal-14 ta' Jannar, jista' l-Ministru jgħid kemm mis-7,397 persuna li kienu qed jokkupaw management post fl-aħħar ta' Settembru 1997 kienu nisa?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' nisa li kienu jokkupaw management post fl-aħħar ta' Settembru 1997 kien ta' 858.

GĦAJNUNA SOĊJALI - SERVICE CHARGE FUQ ID-DRENAĠĠ

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal l-eżerċizzju biex persuni li jieħdu xi forma ta' għajnuna soċjali jkunu jistgħu jibbenefikaw minn ħelsien ta' ħlas tas-service charge fuq id-drenaġġ?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-Onor.

Interpellant huwa ġentilment mitlub jagħmel il-mistoqsija lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni.

ĦAMRUN - TRIQ IL-KBIRA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Fid-dawl tal-fatt li fi Triq il-Kbira, fil-Ħamrun qed ikun hemm, ta' kull fil- għaxija, kontravenzjonijiet tal-liġi fosthom storbju, ħsara lill- proprjeta', abbuż ta' xorb alkoħoliku u droga kif ukoll tlajjar għall- prostituzzjoni, jistgħu jintbagħtu pulizija on the beat b'mod regolari?

Kemm tressqu persuni l-Qorti matul l-1997 minħabba xi kontravenzjoni msemmija aktar 'il fuq fi Triq il-Kbira, fil-Ħamrun?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi, fit-triq imsemmija, qed ikun hemm Pulizija fuq il-beat regolarment, ħlief meta l-eżiġenzi tas-servizz ma jkunux jippermettu.

Informat ukoll illi matul l-1997, 25 persuna tressqu l- Qorti fuq storbju u persuna waħda fuq sokor f'din it-triq.

ĦAXIX - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti ndikazzjoni dwar x'wassal biex tinħareġ sejħa għall-interess fl-importazzjoni ta' pastard, kaboċċi u patata nhar it-Tnejn 12 ta' Jannar tard wara nofs inhar, liema sejħa kellha tagħlaq f'nofs inhar tat-13 ta' Jannar?

X'wassal għal din l-urġenza kollha, liema urġenza fissret li mhux kull min kien interessat seta' jitfa' l-applikazzjoni tiegħu?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-provvista ta' dawn il-prodotti kienet skarsa u l- prezzijiet għoljin ħafna.

Saru diskussjonijiet dwar dan mal-Għaqdiet tal- Bdiewa u ġie miftiehem li tinħareġ is-sejħa indikata.

Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant is-suq tal-ħxejjex kemm f'Malta u kemm f'pajjiżi barranin ivarja minn jum għall-ieħor u għaldaqstant is-sejħa kellha tkun b'urġenza.

Kull minn seta' kien interessat kien avżat.

XEMXIJA - ZEBRA CROSSING

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti ndikazzjoni dwar x'wassal biex tinżebagħ iż-zebra crosisng li saret fit-telgħa tax-Xemxija xi ġimgħat ilu?

Min iddeċieda l-post ta' din iż-zebra crossing?

Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex ikun hemm zebra crossings fejn verament hemm bżonnhom fl-istess telgħa, u ċioe' ħdejn il-Knisja tal- Kapuċċini, u aktar 'l isfel fit-triq minn fejn, fiż-żewġ każi, jaqsmu r- residenti?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Iż-zebra crossing imsemmija mill-Onor.

Interpellant saret fuq direttiva tat-Traffic Control Board u għalhekk l- Onor. Interpellant huwa mitlub jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

DIPARTIMENT TA' L-AGRIKOLTURA - SERVIZZI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema kunsilli lokali użaw is- servizzi tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura matul l-1997 (is-sena kollha jew parti minnha)?

X'servizzi ngħataw dawn il-kunsilli lokali?

X'kien il-kont tal-ħlas li sar lil dawn il-kunsilli?

Min ħallas u x'wasal biex ma jitħallsux il- kontijiet kollha pendenti?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba għall-mistoqsija parlamentari numru 11244 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

TELEMALTA - THE MILLENIUM PROJECT

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10716, jista' l-Prim Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista sħiħa ta' investituri prospettivi, żviluppaturi prospettivi, u kuntratturi kbar imsemmija minnek fl-istess tweġiba u li fil-fatt kienu mistiedna għal dak li qed jissejjaħ il-Millenium Project tal-Korporazzjoni Telemalta?

ONOR.

ALFRED SANT: Ma jidhirlix li l-informazzjoni mitluba għandha titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra, iżda ma nsib ebda oġġezzjoni jekk l- Onor. Interpellant jixtieq jaraha privatament.

DJAR - XIRI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex il-persuna mill-Belt, li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, filwaqt li d-Dipartiment tad- Djar informah li jista' jixtri l-post imsemmi fid-dettali ji qed nibgħat, issa rċieva li dan ma jistax isir?

Meta se jkun jista' isir il-kuntratt tax-xiri tal-fond imsemmi separatament a bażi ta' l-istess dritt li kellhom u għandhom oħrajn meta xtraw jew se jixtru darhom?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Fit-18 ta' April il-persuna indikata ġiet informata illi hemm oġġezzjoni għall-bejgħ ta' din il-proprjeta'.

MARSA - TRIQ IS-SAJJIEDA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'sar wara li l-Kunsill Lokali tal-Marsa kkonsidra x'għandu jsir dwar ilma tax-xita fl-inħawi ta' Triq is- Sajjieda, fil-Marsa ħalli dan ma jibqax dieħel fi djar ir-residenti?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li qed isiru diskussjonijiet dwar din il-problema bejn il-Kunsill Lokali tal-Marsa u l- Ministeru tax-Xogħlijiet Pubblici u Kostruzzjoni.

MARSA - ĠNIEN 6 TA' AWISSU

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'manutenzjoni mistennija li ssir fil- ġnien 6 ta' Awissu, fil-Marsa li jinsab fi stat ħażin?

Meta se jsir dan ix- xogħol għaliex s'issa għadu ma sarx?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sakemm dan il-ġnien kien taħt ir-responsabbilta' tad- Dipartiment tal-Biedja, kien jinżamm f' kondizzjoni tajba.

Fil-preżent dan il-ġnien jaqa' taħt ir-responsabbilta' tal-Kunsill Lokali tal-Marsa.

MARSA - KUNSILL LOKALI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'ħareġ mill-aħħar laqgħa li l- Kunsill Lokali tal-Marsa kellu mal-Ministru dwar il-problema pendenti?

Jista' l-Ministru jgħid x'ġie diskuss matul dik il-laqgħa?

X'ġie solvut?

X'hemm pendenti?

X'se jsir għall-futur biex jonqsu l-piki bejn il- kunsilliera stess?

ONOR.

CHARLES MANGION: B'riferenza għall-mistoqsija ta' l-Onor.

Membru poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta kopja ta' ittra bid-data 22 ta Dicembru, 1997 li d-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali bagħat lis-Sindku tal-Marsa.

Din l-ittra tirriferi għall-laqgħa li kelli mal- Kunsill tal-Marsa nhar it-18 ta Dicembru, 1997 u telenka l-inizjattivi li kellhom jitwettqu biex jintlaħaq l-għan specifikat fit-tieni paragrafu ta' l-imsemmija ittra.

Minn dakinhar sar progress f dan is-sens :

Sar il-back-up ta' l-informazzjoni finanzjarja nhar it-Tnejn 12 ta Jannar, 1998.

L-Awditur Ġenerali għandu jitlob l-Awdituri tal-Gvern Lokali biex jagħmlu interim audit, skond il-provvedimenti tar-regolament numru 4 tar- regolamenti tal-1993 dwar Kunsilli Lokali (Verifika) Avviz Legali 156- 1993.

Inhatret, temporanjament, Deputata Segretarja skond kif kien miftiehem.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija infakkar li l-imgieba tal-kunsilliera hija rregolata bil-Kodici tal-Etika.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

PENSJONIJIET

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tas-Sigurta' Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex persuna mill-Gżira li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, ex-serviceman u li spiċċa pensjonabbli 7/6/1967, għadu ma ħadx id-due terzi?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna kkonċernata ser tiġi nfurmata biċ-ċirkostanzi kollha tal-każ mid- Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

QORTI - QORTI TA' L-INĠUSTIZZJI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jikkonsidra l-Gvern li ssir estensjoni ta' xahar minn issa biex minn ma ressaqx it-talba tiegħu ta' rikors fil-Qorti ta' l- Inġustizzji ikun jista' jagħmlu?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ż-żmien iffissat bil-ligi kien adegwat għal kull min ried iressaq l-każ tiegħu u għalhekk m'hemmx ħsieb li dan jiġi estiż.

OQBRA - APPLIKAZZJONI GĦAL SIT

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju ta' ipproċessar waslet l-applikazzjoni ta' persuna mill-Furjana, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, bir-Ref.

No. DH 39/90/517 għas- sit ta' qabar fiċ-Ċimiterju ta' l-Addolorata, Raħal Ġdid?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- applikazzjoni għas-sit ta' qabar fiċ-Ċimiterju ta' l-Addolorata tal-persuna ndikata għandha r-riferenza DH39/96/517 irreġistrata fl-10 ta' Diċembru 1996.

Din l-applikazzjoni qegħda fuq il-waiting list u tinsab it-853 fil- lista msemmija.