MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 24 It-Tlieta, 4 ta'Frar, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 24 It-Tlieta, 4 ta' Frar, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.09 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 4 ta' Frar, 1997

WERREJ MINUTI 173

KUNSENS GĦAL ATTI 173

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 173

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 180

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 1997

IS-SITT JUM STABBILIT

MINISTERU GĦAT-TRASPORT U PORTIJIET 181

AĠĠORNAMENT 213

MISTOQSIJIET-IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 213

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 23 li saret fit-3 ta' Frar, 1997 ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): Ninforma lill-Kamra li l- President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru I ta' l-1997 - Att ta' l-1997 li jemenda l-Att dwar it- Tarzna ta' Malta, Kap. 207.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

RABAT - TRIQ ID-DWEJRA - TISWIJA

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem l-Onor.

Tony Abela) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex titranġa sew it-Triq tad-Dwejra, li min-naħa ta' Torri Falka tieħu għal fuq ir-riħ ta' l-Għemmieri limiti tar-Rabat, għax minkejja li madwar sena ilu sar xi xogħol, jidher li minn għamel dan ix-xogħol kien inkompetenti għal kollox tant li l-affarijiet ġew agħar milli kienu qabel?

Qed nibgħatlek under separate cover kopja tas-site plan ta' l-istess triq u ritratt ta' parti mill-istess triq li turi l-istat ħażin li qegħda fih.

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll, f'isem il-Ministru għax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Ix-xogħol imsemmi mill-Onor.

Interpellant tlesta f'April 1996 mill-local council contracts unit tad- Dipartiment tax-Xogħlijiet u Kostruzzjoni.

Dan ix-xogħol ġie ċċertifikat mill-Kunsill Lokali tar-Rabat, liema kunsill kien ħareġ id-domanda għax-xogħol imsemmi.

Peress illi din it-triq hija r-responsabilta ta' dan il-kunsill, kull domanda għat-twissija għandha tiġi ndirizzata lill-Kunsill tar-Rabat.

DJAR - QORMI - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid meta l-persuna min Ħal Qormi bil-karta ta' identita' numru 367771 (M) u li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament se tingħata akkomodazzjoni alternattiva?

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): Ma nistax ngħid meta se tingħata akkomodazzjoni LILl-persuna ndikata, iżda mhux fil-viċin ħafna.

ĊITTADINANZA - EMPLOYMENT LICENCE

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'possibilta' hemm li fiż-żmien qarib il-persuna Taljana li isimha qed nibgħatu separatament takkwista residenza permanenti f'Malta wara li diġa' applikat fid- dipartiment konċernat f'Kastilja, ref: (OPM/EXP/1152/96)?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Ninsab informat li l-persuna Taljana li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Membru m'applikatx għal permess ta' residenza permanenti.

Dwar din il-persuna hemm talba sabiex tinħargilha liċenzja ta' impjieg - employment licence - liema liċenzja ġiet approvata fl-24 ta' Jannar, 1997.

SIGURTA' SOĊJALI - KAŻ BL-ID NRU.

531955 (M)

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex persuna mill-Furjana bil-karta ta' identita' numru 531955(M) - dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament - u li serqulha ċ-ċekk tal-bonus bir- relief li b'kollox jammonta Lm174.52, għandha tistenna xahar/xahrejn biex jinħarġilha ieħor, hekk issa li għamlet l-istop payment?

Dan l-eżempju m'għandux iservi ta' mod kif dawn l-affarijiet jitjiebu biex titnaqqas it- tbatija ta' nies bħal dawn?

ONOR.

EDWIN S. GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li meta persuna titlef jew ma tirċevix iċ-ċekk tal-pensjoni jew għajnuna soċjali, jintalab li jsir stop payment, u wara jittieħdu passi sabiex jinħareġ ċekk ieħor.

Madanakollu ikun jenħtieġ li jgħaddu madwar xahar qabel il-Bank Ċentrali jinforma lid-dipartiment li ċ-ċekk ma jkunx issarraf.

Fil-każ li semma l-Onor.

Interpellant ngħarrfu li ttieħdu passi sabiex jinħareġ ċekk ieħor u b`hekk jiġi evitat kull inkonvenjent li tista tbati din il-persuna.

DJAR - MARSA - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jagħti ħjiel dwar il-każ ta' persuna mill-Marsa bil-karta ta' identita' numru 361473 (M) li d-dettalji tagħha qed nibgħathom separatament u kemm qed tqarreb lejn il-possibilta' li tingħata akkomodazzjoni alternattiva fi żmien mhux 'il bogħod?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Ma nistax ngħid meta se tingħata akkomodazzjoni l- persuna ndikata, iżda l-każ qed jiġi nvestigat peress li l-indirizz mogħti mill-interpellant mhux l-istess li niżżlet l-applikanta fl-applikazzjoni.

CERA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid meta, jekk hu l-każ, se jitressaq abbozz ta' liġi li jemenda Conditions of Employment (Regulation) Act (CERA) 1952, fid-dawl tar-rakkmandazzjonijiet li l-Gvern kien irċieva?

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Għalkemm ilha dawn l-aħħar snin tinħass il-ħtieġa li jinbidel l-Att li jirregola il-Kondizzjonijiet ta' l-Impjieg, ma tressaq ebda abbozz ta' liġi ġdid dwar dan.

Wieħed irid jara, wara konsultazzjonijiet mal-partijiet interessati, xi strateġija għandha tiġi adottata, fl-aħjar interess ta' kulħadd, biex titjieb il-protezzjoni tal- ħaddiem f'dak li għandu x'jaqsam mal-kuntratt tax-xogħol.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Jista' l-Ministru jikkonsidra l-possibilita' li jkun hemm xi working group dwar din il-liġi?

Din il-liġi ilha hemmhekk madwar 40 sena u għalkemm saru emendi għaliha, hija liġi li trid dejjem kemm jista' jkun timxi maż-żmenijiet u fl-istess ħin tieħu in konsiderazzjoni kemm l-interessi tal-ħaddiema kif ukoll l-interessi ta' min iħaddem.

Jikkonsidra l-Ministru li jinħatar working group li jkun jista' jfassal ċerti emendi bil-għan li imbagħad tiġi pubblikata white paper dwar dan is- suġġett?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Nixtieq ngħid lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni li għandi hija li sar ħafna xogħol fuq din il-liġi mill-gvern ta' qabel, imma wara xi erba' snin xogħol instab li kien għad baqa' x'tagħmel fiha u ma kenitx aċċettabbli għax ma ġewx konsultati l- partijiet.

Qed nistenna li jkolli rapport ta' studju li qed isir fuq id- Dipartiment tax-Xogħol biex imbagħad wara nieħu in konsiderazzjoni l- suġġeriment li għamel l-Onor.

Interpellant.

MINISTERU TAT-TURIŻMU - PROBLEMI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jfisser ftit mill-problemi li l-ministeru sab ma' wiċċu wara li daħal għat-tmexxija tal-pajjiż il- Gvern immexxi mill-Partit Laburista?

ONOR.

KARMENU VELLA (Ministru tat-Turiżmu): Nirriferi l-Onor.

Interpellant għad-diskors tiegħi f'din il-Kamra tad-29 ta' Jannar meta kelli okkażjoni nfisser uħud mill-problemi li dan il-ministeru sab ma' wiccu wara li daħal għat-tmexxija tal-pajjiz il-Gvern Laburista.

DJAR - ALLOKAZZJONIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Peress li b'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 801 il-Ministru qal li fit- 13 ta' Ottubru, 1996 id-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali kellu biss 18-il post li kienu tajbin biex jiġu allokati waqt li b'risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 799 qal li f'Novembru u Diċembru 1996 saru 17- il allokazzjoni, jista' l-Ministru jgħid jekk dan ifissirx li d-Dipartiment baqagħlu biss dar waħda tajba għall-allokazzjoni?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: L-Onor.

Interpellant jifhem illi d-dipartiment jidħlulu numru ta' postijiet oħrajn regolarment fl-istess waqt li jkun alloka li kellu qabel.

Għalhekk dak li għidt ma jfissirx li baqagħlu post wieħed biss.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Kemm għandu postijiet f'idejh il-Ministeru tad-Djar bħalissa?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Bl-amment ma niftakarx għaliex il-figura dejjem titbiddel.

GOZO CHANNEL CO.

LTD. - NOLLIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid hijiex l-intenzjoni tal-Gvern li jgħolli n- nollijiet għat-trasport bejn Malta u Għawdex?

Jekk iva, jista' jgħid jekk dan huwiex se jolqot ukoll n-noll sussidjat għar-residenti Għawdxin?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għall-Avviż Legali numru 13/97 maħruġ fil- Gażżetta tal-Gvern tal-Ġimgħa 31 ta' Jannar 1997.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jikkoreġi xi informazzjoni żbaljata li tidher fuq l-istampa fejn qed jingħad li l-Gvern preċedenti kien approva żieda fin-nollijiet mentri fl-istqarrija tad-DOI li ħarġet il-bieraħ - Nru. 169 - jingħad testwalment li: "Gvern Nazzjonalista baqa' jirritjeni" - ma nafx xi tfisser "jirritjeni", naħseb li "jittrateni" kellha tkun - "milli jawtorizza lill-Gozo Channel Co Ltd. tgħolli t-tariffi bil-konsegwenza kollha li ħalliet deċiżjoni bħal din"?

Din id-dikjarazzjoni hija għal kollox kontra dak li qed jinġieb f'xi sezzjoni ta' l-istampa.

Jistax ukoll il-Ministru jikkonferma li l-Bord tad-Diretturi tal-Gozo Channel qatt ma ltaqa' biex jiddiskuti ż-żieda fin-nollijiet, liema żieda wara ħarġet b'Legal Notice.

Jistax ukoll il-Ministru jikkonferma li meta kienu qed jiġu diskussi ż- żieda fin-nollijiet ġiet diskussa l-possibilita' li jiżdied is-sussidju u fil-fatt kienet ittieħdet deċiżjoni li ma jiżdiedx is-sussidju.

Jista' il-Ministru jgħidilna wkoll jekk iż-żieda taffettwax ukoll żieda fil-prezzijiet taċ-chartering tal-vapuri, speċjalment in vista tal-fatt li t-trasport tal-fuels bejn Malta u Għawdex isir permezz ta' charter li jsir mid-distributuri tal-petrol Għawdxin u jekk ikun hemm żieda fiċ-chartering allura jkun hemm żieda wkoll fil-costs tagħhom li jew tgħaddi fuq il- konsumatur jew jassorbuha huma?

Jistax ukoll il-Ministru jgħidilna hux minnu li qed jiġi kkonsidrat li jitnaqqsu t-trips tal-Gozo Channel.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jekk l-Onor.

Interpellant jieħu daqsxejn paċenzja, mit-8.30 p.m. 'il quddiem ngħidlu kollox fuq il-Gozo Channel.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Anton Tabone, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ANTON TABONE: Madam Speaker, nixtieq nistaqsi jekk in vista tal- kundanna ġenerali li kien hawn fil-pajjiż minħabba ż-żieda fin-nollijiet tal-vapuri tal-Gozo Channel, il-Gvern hux qed jagħmel xi rikonsiderazzjoni ta' dawk in-nollijiet diġa' imħabbra biex jerġa' jara kif jagħmilhom iktar baxxi li jista' ilaħħaq magħhom il-poplu ħalli ma jkunx hemm ir- riperkussonijiet li kulħadd qiegħed jaħseb li se jkun hemm.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jekk l-Onor.

Interpellant jieħu daqsxejn paċenzja u jistenna, dak li ma kienx jaf f'disa' snin li kien ilu rieqed ikun jafu llejla!

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Peress li m'humiex qed jingħataw tweġibiet għall- mistoqsijiet li qed isiru nixtieq li għallinqas il-Ministru jilluminana u jgħidilna ma' min ikkonsulta - għaqdiet, istituzzjonijiet, assoċjazzjonijiet - qabel ma tħabbru iż-żidiet li hemm fl-avviż legali.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Madam Speaker, jien id-domandi kollha rrispondejthom.

(Interruzzjonijiet) Issa nwieġbek wara ma' min ikkonsultajna.

(Interruzzjonijiet) Inti oqgħod kwiet għaliex illum tiġi tiegħek ukoll.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, indirizza lis-Sedja, jekk jogħġbok.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Madam Speaker, id-domandi li kelli bil-miktub kollha rrispondejthom.

Ma' min ikkonsultajt se ngħidlu imma mhux issa.

Dawn għamlu disa' snin ma jagħmlu xejn.

Billi jissaportu siegħa oħra x'fiha!

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Anton Tabone.

ONOR.

ANTON TABONE: Madam Speaker, jikkonsidrax il-Gvern li din hija kwestjoni ta' importanza nazzjonali għal kulħadd daqskemm huma l-affarijiet tat-Tarzna u oħrajn.

Din m'hijiex problema ta' Għawdex biss imma hija problema tal-pajjiż kollu u allura xtaqt nistaqsi jekk il-Gvern jikkonsidrax li din timmerita l-akbar attenzjoni u l-ikbar diskussjoni serja u oġġettiva u li ma għandhiex tkun politiċizzata b'tali mod li meta tqum titkellem fuqha jkollok ċerti rimarki ġejjin min-naħa tal-Gvern li jwaqqgħu l-importanza ta' din il-materja.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Madam Speaker, jien m'għandix xi nwieġeb għaliex din m'hijiex domanda imma statement.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Jikkonfermax il-Ministru li hu qiegħed hawnhekk mhux biex iwieġeb dak li jrid hu imma dak li jiġi mistoqsi lilu f'din il-Kamra u l-Membri Parlamentari għandhom dritt li jistaqsu domandi supplimentari u hu għandu d-dmir li jweġibhom.

Jekk ma jridx iweġibhom jgħid li m'għandux risposta għalihom, imma ma jistax bl-iskuża li aktar tard se niddiskutu l- Ministeru tat-Trasport u Portijiet jibqa' ma jweġibx għal dawn id- domandi.

(Interruzzjonijiet) Hekk isir fil-House of Commons!

Aħna nimxu dejjem fuq il-prassi tal-House of Commons.

MADAM SPEAKER: Onor. Borg, ejja għad-domanda jekk jogħġbok.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, għamilthielu d-domanda tiegħi.

(Interruzzjonijiet) Ħadd m'għandu dritt ikellem lil ħaddieħor b'dan il-mod hawnhekk, la aħna lilkom u lanqas huma lilna.

Saret mistoqsija supplimentari skond l-istanding orders u l-Ministru jrid iweġibha.

Ma jistax jaħrabha għaliex se jitkellem fuq dan il-qasam aktar tard.

Allura x'niġu nagħmlu hawnhekk aħna!

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: M'hemmx iktar interruzzjonijiet, jekk jogħġobkom.

L- Onor. Mizzi on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker il-Ministru rrisponda għad-domanda u rrisponda skond kif jgħidu l-iStanding Orders.

Għandu dritt jirrispondi kif irrisponda u ma naħsibx li kien out of order imma l-Onor.

Interpellant.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Anton Tabone.

ONOR.

ANTON TABONE: Madam Speaker, jien għamilt domanda fejn staqsejt lill-Gvern ...

(Interruzzjonijiet) Jien ma niddejjaqx jekk jirrispondi l- Prim Ministru li llum il-ġurnata huwa l-Ministru għal Għawdex.

Jien kont nistenna li fuq materja bħal din ta' urġenza u ta' importanza kbira għal kulħadd, u b'mod partikolari għal Għawdex, il-Ministru responsabbli minn Għawdex jirrispondi.

Meta jien għidt li qed nagħmel domanda lill-Gvern, għidt hekk sabiex nagħti lok lil min irid jirrispondi jirrispondi u min ma jridx ma jirrispondix.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Sinjura President, is-sħana hawnhekk qamet għar-raġuni li deċiżjonijiet fuq il-Gozo Channel ittieħdu mill-Gvern preċedenti u l-ex-Ministru għal Għawdex għandu responsabilita' sħiħa li baqa' sieket dawk is-snin kollha u għalaq għajnejh għal dak li kien qed jiġri, imbagħad mar jippoppa sidru qabel l-elezzjoni fuq il-catamaran u f'postijiet oħra biex jiffirma il-kuntratt tal-Gozo Channel.

Iva, kien jaf li hemm tariffi li kellhom jiżdiedu f'Settembu li għadda u f'Jannar ta' din is-sena.

Jiġifieri l-urġenza qed tiskatta għaliex qed tiġi mplimentata xi ħaġa li ilha x-xhur deċiża u nista' nassigura lill-Kamra li dan il-Gvern qed jagħmel konsultazzjonijiet meħtieġa biex jifhem u jisma' t-tgergir li qed iqum f'Għawdex dwar ir-riżultati tad-deċiżjoni - meħuda fuq il-bażi tad- deċiżjoni li ħa l-Gvern ta' qabel - biex naraw x'jista' jissewwa mid- diżastru li ħalla warajh anke f'dan il-qasam l-ex-Ministru għal Għawdex u l- Gvern li kien jirrappreżenta.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Anton Tabone.

ONOR.

ANTON TABONE: Jien nixtieq li qabel xejn ngħid li r-risposta tal- Prim Ministru m'hi sodisfaċenti xejn.

Nistaqsi wkoll lill-Prim Ministru jekk jistax jgħidilna jew ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d-deċiżjoni tal- Gvern Nazzjonalista li l-fares tal-vapuri ta' Għawdex kienu sejrin jogħlew minn Settembru li għadda.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: M'għandi xejn xi nżid ma' dak li għidt.

Il- konsultazzjonijiet għadhom għaddejjin u se jibqgħu għaddejjin u ċertament li l-poplu Malti u Għawdxi se jkun jaf bl-irresponsabilita' u l-ipokrezija li biha l-ex-Ministru għal Għawdex mexxa d-dossier tiegħu meta taparsi kien responsabbli għall-interessi ta' l-Għawdxin u għalaq għajnejh għal dawn l- affarijiet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Anton Tabone.

ONOR.

ANTON TABONE: Madam Speaker, jiena ma offendejt lil ħadd, jien għamilt id-domandi tiegħi u dak li qal lili nibagħtulu lura.

Jien naħseb li kont qed niddefendi l-interessi ta' Għawdex u ta' l-Għawdxin meta n- nollijiet tal-vapuri tal-Gozo Channel għall-Għawdxin kienu roħsu b'terz ta' dawk li kienu 10 snin ilu.

Jien naħseb li b'hekk kont qiegħed niddefendi l- interessi ta' l-Għawdxin.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Ir-responsabilita' ta' kull ministru, inkluż ta' l-ex- Ministru għal Għawdex tikkonsisti li bl-għaqal u bil-galbu jiddefendi tassew l-interessi ta' l-Għawdxin, mhux li jidħak bihom u taparsi jgħidilhom "Ara x'qed nagħmlilkom, biex imbagħad jimmina l-istituzzjonijiet li fuqhom tiddependi l-prosperita' ta' Għawdex.

(Onor. Membri: Hear, hear) Imissu jistħi jitkellem b'dan il-mod!

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tabone.

ONOR.

ANTON TABONE: It-titjib li kien hemm f'dawn l-aħħar 10 snin hija r- risposta li qed jitlob għaliha l-Prim Ministru.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, bl-istess mod li l-Onor.

Tabone għamel stqarrija jiena wkoll nixtieq nagħmel stqarrija ta' l-aħħar.

Ir-riżultati jinġiebu mhux billi tidħak bil-poplu sena wara l-oħra u taħseb li b'hekk imbagħad se tkun qiegħed tidħak bih.

L-ewwel poġġa kollox fuq pedamenti imminati imbagħad warrab - għaliex warrbu l-poplu - meta l-pedamenti kellhom tabilħaqq jiġu ssodati kif qed nagħmlu aħna.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li almenu l-Prim Ministru jirrispondi bejn is- 6.00 p.m. u s-6.30 p.m, mhux bħall-Ministru ...

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Debono Grech, on a point of order.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Madam Speaker, nitolbu jirtira l-allegazzjoni għaliex id-domandi li għamilli kollha rrispondejthom skond l-iStanding Orders.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt, mistoqsija supplimentari, fil-qosor jekk jogħġbok għaliex sar il-ħin.

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li fl-istqarrija 169 tad-DOI intqal li "l- Gvern Nazzjonalista baqa' jittrateni milli jawtorizza lill-Gozo Channel Co. Ltd tgħolli t-tariffi bil-konsegwenzi kollha li ħalliet deċiżjoni bħal din", kif jista' l-Prim Ministru jsostni li l-Gvern preċedenti approva żieda fit-tariffi?

ONOR.

ALFRED SANT: Ir-risposta diġa' ingħatat mill-Ministru sieħbi l- Onor. Joe Debono Grech.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Mizzi.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, f'isem il-Ministru ta' l-Ekonomija u l- Finanzi inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Exemption Order skond is-subartikolu (2) ta' l-artikolu 12 ta' l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income lil The Central Cooperative Fund; u

u f'isem il-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-ispiża tal-Premju Anzjan għas-sena 1995, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2599.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali):: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kummenti mid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni dwar ir-Rapport ta' l-Awditur għas-sena 1995, sintendi mingħajr ma nassumi r-responsabilita' politika għalihom;

Kopja tal-Junior Lyceum Entrance Examinations Report 1996;

Pjanta li turi l-post indikat għal car park maġenb Ġnien Howard, ir- Rabat, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2565; u

Lista li turi n-numru ta' studenti li kienu jattendu l-Universita' bejn l-1984 u l-1996, korsijiet ġodda li nfetħu f'dawn l-aħħar ħames snin fl-Universita' u lista li turi n-numru u l-lokalita' ta' studenti li qed jattendu l-Universita', bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2257.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u Sajd): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-ammont ta' ċanga maqtula fil-Biċċerija bejn is-snin 1992 u 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2533; u

Lista li turi l-ammont ta' majjal maqtul fil-Biċċerija bejn is-snin 1992 u 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2534.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 1997

IS-SITT JUM STABBILIT

MINISTERU GĦAT-TRASPORT U PORTIJIET

L-Ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Anġlu Farrugia, Viċi-President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Illum il-Kumitat għandu quddiemu biex jiġu diskussi l-Voti tal-Ministeru għat-Trasport u Portijiet.

Nixtieq ninforma lill-Kumitat li skond il-Mozzjoni Nru. 37 tal-15 ta' Jannar, 1997 il-ħin tad-diskussjoni tal-lum għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema ta' l-Oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall- Gvern.

Il-Ministru għat-Trasport u Portijiet jekk jogħġbu jressaq ir- riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Chairman, nipproponi:

VOT 36 - MINISTERU GĦAT-TRASPORT U PORTIJIET

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,291,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 36 - Ministeru għat-Trasport u Portijiet, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas- sena 1997.

VOT 37 - AVJAZZJONI ĊIVILI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 3,239,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 37 - Avjazzjoni Ċivili, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT 38 - LIĊENZJI U TESTJAR

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 918,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 38 - Liċenzji u Testjar, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT IX - MINISTERU GĦAT-TRASPORT U PORTIJIET

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,657,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot IX - Ministeru għat-Trasport u Portijiet, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas- sena 1997.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm rimarki?

L-Onor.

Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:

Personal Emoluments

Item 11 - Ministru

Ħassar iċ-ċifra "Lm 10,297" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm10,296".

Delete the figure "Lm 10,297" and substitute therefor the figure "Lm10,296".

Mr Chairman, naħseb li jekk xi ħadd kellu xi dubju li dan huwa suġġett jaħraq naħseb li ħa r-risposta fil-ħin tal-mistoqsijiet.

Fil-fatt kont kieku bqajna sejrin b'dak ir-ritmu u b'dik is-sħana fl-argument kont se nitolbok tixgħel l-air conditioning!

Pero' apparti dan, naħseb li huwa tajjeb li wieħed iżomm il-kalma u jiddiskuti dan is-suġġett li huwa serju u importanti ħafna u forsi ftit nies f'din il-Kamra jistgħu japprezzaw id- diffikultajiet li jkollu quddiemu l-ministru responsabbli f'dan il-qasam.

Dan huwa settur li għal ħafna u ħafna snin ġie prattikament imkaħħal.

Għaliex qed nuża' l-kelma "imkaħħal"?

Qed nuża' din il-kelma għaliex dan huwa settur statiku għall-aħħar.

Huwa settur li għal ħafna u ħafna snin kien qed jirreżisti l-bidla għaliex kien hemm ħafna monopolji ġo monopolji.

Fil-fatt jekk tħares lejn is-settur tat-trasport waħda mill-aktar affarijiet li jolqtuk huwa l-fatt li għal ħafna snin dan żviluppa f'monopolju, mhux biss monopolju f'settur wieħed imma conglomerate ta' monopolji li flimkien ma kenux qegħdin iħallu l-affarijiet jiċċaqilqu.

Waħda mill-affarijiet li jiena kelli niffaċċja meta kont responsabbli minn dan is-settur - din naħseb li anke l-Ministru jrid iħares lejha bir-reqqa - hija l-kwestjoni ta' kif inti se ċċaqlaq dan is-settur mhux biex tagħmel bdil sempliċement for the sake of change imma biex tagħmel bdil li jkun jagħmel sens għall-bżonnijiet tal-pajjiż.

Kif nafu, dawn il-bżonnijiet jinbidlu għaliex iż-żmenijiet jinbdilu.

Dan l-aħħar kien hemm anke mistoqsija parlamentari fejn ingħata elenku sħiħ ta' kemm żdiedu l-karozzi fit-toroq tagħna f'dawn l-aħħar snin.

Konsistentement allura - fil-fehma tiegħi anke minħabba l-fatt li dan jirrifletti l-mod ta' kif il-Partit Nazzjonalista fil-gvern baqa' jiġġenera u jkabbar il-ġid fil-pajjiż - kien hemm żieda sostanzjali għar-rigward ta' bejgħ u xiri ta' karozzi ġodda.

Din hija ħaġa pożittiva minnha nnifisha għaliex turi li f'dan il-pajjiż hawn ċertu ritmu ta' kummerċ, pero' din hija wkoll xi ħaġa li kull soċjeta' - partikolarment soċjeta' żgħira bħal tagħna - għandha tikkonsidra bis- serjeta' għaliex trid bilfors iżżomm quddiem għajnejha li l-progress ta' l- użu tal-vetturi privati jista' jkun ta' dannu soċjali, partikolarment għall- aspett ambjentali.

Hawnhekk m'iniex qed nitkellem biss fuq l-aspett tat- tniġġiż ta' l-arja imma wkoll dwar il-mod tal-ħajja tagħna bħala poplu żgħir fi gżira żgħira.

Dawn iż-żidiet ġabu wkoll diffikultajiet ġodda.

Kif diġa' għidt dawn ġabu fostna ċ-ċivilta' moderna tal-karozza li litteralment tiddomina u tmexxi l-ħajja tagħna.

Pero' dawn ġabu wkoll it-traffic jams li ma konniex għadna nafu x'inhuma u konna nqisuhom problemi ta' pajjiżi oħrajn iżda llum saru problemi tagħna wkoll.

Ta' min jgħid li dan m'huwa tort ta' ħadd in partikolari iżda joħroġ mill-fatt li s-soċjeta' moderna tagħna kontinwament qiegħda tiżviluppa; dawn huma problemi li sa ċertu punt joħorġu meta jkollok il-ġid fil-pajjiż u dan it-tip ta' żvilupp materjali.

GĦalhekk naħseb li min huwa responsabbli mit-trasport irid iħares lejn x'jista' jagħmel biex isolvi din il-problema bi proġettazzjoni fit-tul u b'għażla strateġika.

Dan irid jipprova jagħti tifsila differenti għal kif tista' tiżviluppa s-soċjeta' għar-rigward tal-mezzi tat-trasport.

Problemi oħrajn li kienu hemm u li sa ċertu punt għadhom hemm f'dan is- settur huma dwar kif tirregola s-settur tal-mezzi tat-trasport li huma unscheduled, bħalma huma l-mezzi tat-trasport għat-turisti, partikolarment meta f'pajjiżna s-settur tat-turiżmu huwa mutur ta' l-ekonomija tagħna.

Allura f'dan is-sens mhux biss hemm l-interess ambjentali, l-interess ta' l- iżviupp u l-interess li tirranġa l-affrijiet imma hemm ukoll interess kruċjali għall-ħajja tal-pajjiż.

Din ukoll kienet waħda mill-problemi li jiena ffaċċajt u li pprovajt insib soluzzjonijiet għaliha.

Dawn il- problemi kienu - u għadhom - xi ftit marbutin flimkien għaliex nafu, li bil- legal notice eżistenti, jekk inti ma jkollokx biżżejjed coaches fis-suq li jkunu jistgħu jissodisfaw il-bżonn ta' min ikun qed jorganizza attivitajiet turistiċi, allura mbagħad inti trid taqa' għal dawk ix-char-a-bancs li jaħdmu taħt skeda biex tkun tista' toffri dan is-servizz.

Jiġifieri dawn huma żewġ setturi li huma separati u distinti minn xulxin pero' huma setturi li għandhom relazzjoni ma' xulxin.

Pero' barra minn dawn hemm setturi oħrajn.

Jiena ma rridx inkun inġust ma' min preżentement huwa responsabbli minn dan is-settur, pero' jkun inġust min jaħseb li tista' taqbad dawn is- setturi kollha flimkien u tbiddilhom kollha f'daqqa jew inkella li tista' taqbad il-bakketta maġika u ssolvi l-problemi kollha.

Sfortunatament hawn ħafna li jaħsbu hekk pero' naħseb li dawn ikunu qed juru li ma fehmux kemm huwa diffiċli li ċċaqlaq xi ħaġa f'dan is-settur.

Jiena m'għandix dubju li min jieħu dan ix-xogħol bis-serjeta' u b'impenn - lanqas għandi dubju li l-politiċi li jkunu jridu jagħmlu ġid lill-pajjiż dejjem hekk jagħmlu - isib id-diffikultajiet kollha quddiemu u għalhekk irridu naħdmu lkoll biex lil dan il-pajjiż verament nagħtuh progress li ma jkunx progress tal-mument imma jkun progress li jibqa' u li jagħmel bidliet strutturali.

Fil-fatt il- ħsieb kollu ta' l-azzjoni li ttieħdet - hawnhekk qed nitkellem mill- esperjenza tiegħi f'dan il-ministeru - kienet biex nipprovaw nagħmlu tibdil strutturali mill-qiegħ, tibdil li jidentifika l-problemi reali ta' l- affarijiet u jipprova jsib soluzzjonijiet dejjiema.

U nista' ngħid li din hija l-aktar ħaġa diffiċli li tista' tagħmel fil-politika.

Jekk tħares lejn is-settur ta' l-unscheduled bus service, ssib li waħda mill-problemi ta' dan is-settur bla skeda kienet li fl-istess ministeru nzerta - naturalment taħt responsabbiltajiet ta' awtoritajiet differenti imma bħala strateġija ta' dan il-pajjiż - li huwa essenzjali li f'dan il- pajjiż ikompli jitkabbar il-kummerċ tat-turismu bil-cruiseliners.

Jien m'għandix għax ikolli dubju, pero' nispera li l-Gvern preżenti jkompli bil- politika li jipprova jħajjar aktar u aktar cruiseliners jiġu f'dan il- pajjiż għaliex permezz tagħhom nistgħu nkabbru turiżmu ta' ċerta kwalita' li jħalli qligħ lill-ekonomija tagħna u allura strateġikament inkunu qed nagħmlu użu mill-benefiċċji li għandna bħala pajjiż.

Għalkemm il-Ministru huwa responsabbli mill-portijiet u mill-aspetti marittimi, kif ukoll li jipprova jġib iktar cruiseliners lejn pajjiżna u jrid jagħmel input f'ħaġa bħal din, irid isir ukoll inpunt mis-settur responsabbli mit-trasport.

Ftit tas-snin ilu għamilna ftehim kruċjali li permezz tiegħu dan is- settur beda jiċċaqlaq.

Dak iż-żmien kienu saru anke reklami fejn ħafna nies kienu qalu li m'hu se jsir xejn, li qatt ma sar xejn u li m'hemmx dubju li dan se jkun kollu paroli fil-vojt.

Dan jgħidulu political bashing fejn jiktbu fil-gazzetti u joqogħdu jgħidu li l-politiċi m'huma kapaċi għal xejn u li qegħdin biss biex joqogħdu jitkellmu bejniethom fil-Parlament biex jgħaddu ż-żmien.

Jien pero' naħseb li r-riżultat f'dak is-settur wera assolutament il-kuntrarju u min kien għamel dawk ir-reklami deher pjuttost arroganti bil-mod kif qabad u kkundanna mingħajr ma stenna li jara l-fatti.

Fil-fatt kien sar ftehim li se jwassal għal-liberalizzazzjoni ta' dan is-settur li huwa bla skeda, pero' l-Gvern ta' dak iż-żmien ħaseb li aħjar ma jaqbadx u jdaħħal il-kompetizzjoni mill-ewwel għaliex ħass li kien ikun ħażin.

Qed ngħid li kien ikun ħażin mhux għall-bżonnijiet tal-pajjiż, għax jista' jkun li jekk tieħu l-viżjoni globali kien ikun tajjeb, imma mbagħad kien ikun ħażin għall-operaturi li kienu jaħdmu f'dak is-settur.

Mr Chairman naħseb li l-Gvern għandu jkollu l-interess u l-kuxjenza soċjali li jieħu ħsieb li l-operaturi jingħataw iċ-ċans li jsaħħu l- pożizzjoni tagħhom.

Fil-fatt dawn xtraw ħafna coaches għaliex id-dritt ingħata biss lil min kien jopera u kellu l-liċenzja li jġib il-coaches sabiex isaħħaħ il-pożizzjoni tiegħu qabel ma jkun hemm il- liberalizzazzjoni.

F'kull ftehim kien ikun hemm tip ta' kompromess fejn l- operaturi li kellhom il-liċenzji kellhom id-dritt li jġibu iktar coaches, waħda għal kull liċenzja.

L-operaturi ftehmu wkoll li mis-sena d-dieħla jkun hemm il-possibbilta' li f'dan il-pajjiż ikun hemm kompetizzjoni f'dan is-settur, allura dan is-settur diġa' wera li daħħal ċertu dinamiżmu.

U x'kien ir-riżultat?

Ir-riżultat kien li llum għandna coaches tat-turisti - kif ngħidulhom aħna - ta' l-aqwa kwalita', għalkemm fil-fehma tiegħi l- operaturi minflok ma ġabu coaches li huma kollha ta' 'l fuq minn 50 passiġġier seta' kellhom ukoll viżjoni li jġibu coaches li jesgħu xi 30 passiġġier.

Kien hemm ftit li għamlu hekk imma l-għażla fil-ftehim ingħatat lilhom biss u naturalment kulħadd irid jagħmel l-għażliet kummerċjali tiegħu, għalkemm naħseb li jien kont inkun iktar kuntent kieku kien hemm iktar taħlita ta' coaches.

Naħseb li dik il-bidla kienet importantissima mhux biex inżidu x-xogħol tat-turiżmu bil-cruiseliners partikolarment - biex nieħu eżempju wieħed - imma biex inżommuh għaliex pajjiżna, tajjeb jew ħażin, irid jaċċetta li qed jikkompeti ma' destinazzjonijiet oħrajn fil-Mediterran u allura għandu bżonn il-possibbilta' li jikkompeti tajjeb.

Ħaġa li kienet qed tfixkel l- iżvilupp tas-settur tal-cruiseliners f'pajjiżna hi li kienu jiġu turisti fi cruiseliners 5-Star u mbagħad joffrulhom tours fuq ix-char-a-bancs il- ħodor.

Issa hemm min jagħżel dak it-tip ta' trasport sempliċement għaliex jogħġbu dak il-karattru, imma normalment min ikun fuq tour jistenna li jkollu l-kumditajiet normali li jsib f'postijiet oħrajn.

Il-bidla li saret naħseb li għamlet ħafna sens għax tagħti direzzjoni ċara u mportanti lejn kif dak is-settur kellu jiżviluppa u fil-fatt, skond il-ftehim, is-sena d- dieħla għandu jkun hemm il-liberalizzazzjoni ta' dan is-settur, issa li l- operaturi diġa' ġew imsaħħa u kellhom iż-żmien li jorganizzaw ruħhom.

Naturalment ikun hemm ħafna nies li jgħidulek li issa jiġu t-tour operators u f'daqqa waħda jibilgħu lil kulħadd għax jagħmlu l-investimenti tagħhom u jaqilgħu lil ħaddieħor 'il barra jew inkella jista' jiġri l- kuntrarju għax m'hemmx dubju li kien hemm min qal: Isma', jekk it-tour operators jistgħu jikkompetu miegħi anke jien nista' nikkompeti magħom.

Allura minflok ma t-tour operators jixtru l-coaches biex ikunu jistgħu jikkompetu ma' dawn in-nies tal-coaches dawn joperaw tours biex ikunu jistgħu jikkompetu mat-tour operators.

Dak huwa s-suq ħieles, pero' l- ewwel irid jingħata ċans lin-nies li jkunu diġa' joperaw f'dak is-settur biex jissaħħu, kif fil-fatt sar, biex min iħoss li m'huwiex b'saħħtu biżżejjed jingħaqad ma' ħaddieħor ħalli jkollu daqsxejn iktar saħħa fis- suq.

Naħseb li permezz ta' dawn l-affarijiet dan is-settur ħa ħajja ġdida u fuq kollox tjieb ħafna s-servizz.

Dan kien l-ewwel żvilupp li sar u naturalment issa l-Ministru għandu d-dmir li jara li dik it-transizzjoni s- sena d-dieħla ssir għal-liberalizzazzjoni sħiħa kif inhu miftiehem bejn iż- żewġ naħat u kif ilu jiġi ppjanat għal diversis snin.

Settur ieħor diffiċilissimu pero' mportanti ħafna f'dan il-pajjiż u aktar ma jgħaddi żmien qed isir aktar importanti huwa s-settur tal-karozzi li jaħdmu bi skeda, fejn fi kwalunkwe ħin tal-ġurnata n-nies ikunu jisgħu jmorru minn post għall-ieħor mingħajr ma jużaw il-karozza tagħhom billi jagħmlu użu mill-mezzi pubbliċi.

L-użu tal-mezzi pubbliċi hija xi ħaġa ġdida.

Dan l-aħħar kont qed naqra ktieb interessanti li kien jitratta dwar kif kienu jintużaw dawn il-mezzi fi żmien l-Imperu Ruman u tinduna li anke l-Imperu Ruman kien jipprovdi l-mezzi pubbliċi tiegħu.

Dak iż-żmien kellhom ix-charriots li kienu jipprovduhom anke għal min ma kellux il-possibbilta' li jkollu x-charriot privata tiegħu.

Jiġifieri anke fi żmien l-Imperu Ruman kienu jaħsbu kif jistgħu jagħmlu kummerċ b'mezzi ta' dan it-tip.

U x'inhuma d-diffikultajiet f'dan is-settur?

Id-diffikultajiet huma kulturali għax f'pajjiżna s-sidien tax-char-a-bancs jitrattaw lix-char-a- banc tagħhom bħala ċ-ċentru ta' ħajjithom.

Din hija ħaġa tajba, pero' jista' jkun hemm ukoll diffikultajiet għax dawn prattikament jitkellmu fuq "it-trakk" - għaliex hekk isejħulha x-char-a- banc - qishom qed jitkellmu fuq l-iktar ħaġa għażiża li għandhom, li hija parti minnhom.

Jien meta kont ministru - ma nafx il-Ministru preżenti huwiex se jagħmel hekk ukoll - kont stedint lis-sidien tax-char-a-bancs għall-ikel man-nisa tagħhom.

Kien eżerċizzju biex nipprovaw nispjegaw x'ipprovajna nagħmlu f'dan is-settur.

Dan kien eżerċizzju interessanti ħafna u qed insemmih mhux biex noqgħod ngħid x'għamilna biss, imma għaliex f'dan il-Parlament tajjeb li naqsmu l-esperjenzi tagħna biex kulħadd jibni fuq ħaddieħor.

Din l-istedina li kienet saret lis-sidien tax-char-a-bancs flimkien man-nisa tagħhom, apparti li hija ħaġa soċjali u kien hemm atmosfera sabiħa, urietna l-ewwelnett kemm dawn in-nies huma nvoluti fil-kummerċ tagħhom.

Anke n- nisa tas-sidien huma nvoluti intimament f'dan ix-xogħol mhux biss għaliex jgħinu lir-raġel fit-tindif tax-char-a-banc, imma għax huma nvoluti wkoll fit-tmexxija tal-business innifsu.

Allura jekk forsi hemm eżerċizzju fl- ugwaljanza naħseb li sar qabel f'dan is-settur.

Huwa importantissimu li l- kultura f'dan is-settur tinbidel u biex din tkompli tinbidel irid ikun hemm atti ta' kuraġġ.

Ma jistax ikun hemm biss attenzjoni għal kull pass li jsir għaliex ilna wisq għaddejjin b'din is-sistema li jidher ċar li mhix qed taħdem.

Jidher ċar li qed jonqsu n-nies li jutilizzaw ix-char-a-bancs u iktar nies qed jutilizzaw il-karozza tagħhom.

Din it-trend f'dan il- pajjiż għandna naħdmu biex inbiddluha.

Waħda mill-affarijiet li jien ipprovajt nagħmel meta kont responsabbli minn dan is-settur - ħadt gost ħafna l-bieraħ meta qrajt fil-gazzetta dwar dan - kienet illi nintroduċu char-a-bancs ġodda.

Forsi wieħed jistaqsi jekk kienx hemm il-bżonn ta' char-a-bancs ġodda.

Jien naħseb li hemm bżonn ħafna li dan il-programm ta' char-a-bancs ġodda jkompli miexi għaliex hija parti mill-bidla kulturali tat-trasport f'dan il-pajjiż.

Char-a-bancs ġodda jistgħu jbiddlu l-attitudni tal-passiġġier għax la jsibhom komdi ma joqgħodx juża l-karozza tiegħu biex imbagħad ma jsibx fejn jipparkja, jew jaqla' ticket - għada pitgħada forsi fil-kunsilli lokali jkun hemm min jagħmel il-parking meters u jrid joqgħod iħallashom - u jekk irid post fejn jipparkja jrid jikri parking space.

Il-kultura tagħna trid tinbidel u rridu nifhmu li hemm prezz għal kollox - biex nutilizzaw it-triq, biex nipparkjaw u biex nużaw il-karozza tagħna.

Pero' jrid ikollna l- alternattiva, l-option li, bħala passiġġiera, ma nagħmlux dak it-traġitt imma nagħżlu li nagħmlu t-traġitt permezz tax-char-a-banc, permezz tat- trasport bi skeda.

GĦadna ma wasalniex għal dik il-bidla kulturali.

Wieħed għadu jħares lejha bħala xi ħaġa li jagħmilha għax ta' bilfors, mhux ħaġa li jagħmilha għax hija iktar komda.

Ma rridx ngħid li "b'tal-linja jaqbillek" - smajniha diversi drabi - pero' l-għan huwa li wieħed jibda juża l-karozza tal-linja għax hija xi ħaġa iktar komda u biex naslu għal dak m'għandix dubju li jrid ikompli jsir sforz mill-amministrazzjoni preżenti fuq il-linji li pprovajna nagħmlu aħna, li b'kull mezz inħajru lin- nies li jagħmlu użu minn dik is-sistema ta' trasport.

Tista' tħajjarhom billi tagħtihom il-kumditajiet għax illum il-poplu ġustament jrid il- kumditajiet tiegħu għaliex anke meta wieħed isiefer barra minn Malta jara li hemmhekk jorganizzaw ruħhom tajjeb f'din il-ħaġa.

Mela dik il-bidla kulturali trid issir anke fil-passiġġier, li nħajruh biex juża dak il-mezz ta' trasport; forsi dik hija l-iktar waħda faċli li tagħmel.

L-iktar waħda diffiċli hija li nbiddlu n-nies li jaħdmu f'dan is-settur.

L-ex-kollega tagħna f'dan il-Parlament, Reno Calleja, li issa se jmexxi l- Awtorita' tat-Trasport se jkollu din ir-responsabbilta' enormi li issa jfittex li jagħmel - u l-Ministru miegħu naturalment - il-bidla kulturali l- oħra, l-iktar waħda diffiċli, jiġifieri tan-nies li jaħdmu f'dan is-settur.

Nispera li n-nies li jaħdmu f'dan is-settur, issa li bdew jaraw progress dwar dak il-ftehim li konna għamilna iktar minn sena ilu, jagħmlu kuraġġ ħalli f'dan il-pajjiż ikollna char-a-bancs diċenti fit-toroq tagħna.

Veru huma char-a-bancs iktar għoljin milli pproġettajna - inkunu inġusti jekk ngħidu li mhux hekk - u bla dubju ta' xejn trid tħares lejn il-cost ta' dawn ix-char-a-bancs - pero' jien m'għandix dubju mill-fatt li jkun vale la pena għal pajjiżna.

F'dan il-pajjiż aħna nibdlu char-a-banc darba kull 30 sena u kulħadd jifhem li ma tistax tbiddilha spiss wisq għax f'suq bħal tagħna s-sid ma jkollux il-possibbilta' li jifdiha.

F'dan il-pajjiż irridu nagħmlu dawn il-bidliet għal żmien twil u huwa kruċjali li nagħżlu l-low floor.

Forzi nazzarda ngħid li jekk dan il-Gvern se jdewwem l-affarijiet b'sena, din tkun favur il-bidla għax probabbilment iktar ma' dawn ix-char-a-bancs jidħlu fl-Ewropa u iktar ma s-suq tagħhom ikompli jikber - ma rridx inpoġġi din il-ħaġa qisha xi ħaġa tal-Bibbja! - il-prezz tagħhom jibda jonqos għax ikunu qed jintużaw iktar.

Aħna nisperaw li l-prezz ta' dawn ix-char-a-bancs jibda jonqos għax iktar ikun faċli l-ewwelnett għall-Gvern biex jissussidjahom u t-tieni nett għas- sidien biex jixtruhom.

Jien nemmen ħafna fis-sinċerita' u naħseb li jekk wieħed iħares lejn il- ħajja tiegħi - ma rridx inkun melodrammatiku - isib li qatt ma mpenjajt ruħi u qatt ma ħdimt daqskemm ħdimt biex wasalna għal dak il-ftehim li, fil- fehma tiegħi, għandu jkun bażi ta' ħafna u ħafna xogħol għax huwa ftehim strutturali.

Dan huwa ftehim li jħares lejn x'inhuma l-problemi ta' dan is- settur u kif se nibdluhom.

Jien nemmen bis-sħiħ - nispera li l-Ministru responsabbli jkollu wkoll din l-esperjenza - li min ikun qed isuq char-a- banc ġdida f'atmosfera nadifa u diċenti għandu jaġixxi ta' persuna li sabet lura d-dinjita' tax-xogħol tagħha.

L-aġir ta' min jaħdem fit-trasport pubbliku huwa li huwa għaliex il-ħaddiema m'għandhomx id-dinjita' tax- xogħol tagħhom u jħossu lilhom infushom bħala l-agħar ħaddiema f'Malta.

Dan m'għandux ikun għax l-ewwelnett ix-xogħol minnu nnifsu għandu jagħtik id-dinjita' u t-tieni nett inti trid tagħmel kollox biex tgħolli d-dinjita' tiegħek.

Jien nemmen bis-sħiħ li l-investiment fix-char-a-bancs ġodda m'huwiex biss investiment f'makkinarju imma huwa investiment f'kultura ġdida ta' trasport f'pajjiżna.

Ikun vale la pena li tonfoq ftit iktar għalih in the long run, anke jekk tbati in the short run.

Nemmen ukoll li jridu jkomplu jsiru bidliet li ħdimna fuqhom fis-snin li għaddew, fosthom bidliet li kienu ta' diffikulta' kbira.

F'dan il-pajjiż konna dejjem ninnegozjaw b'mod - hekk kienet taħdem l-Awtorita' dwar it- Trasport Pubbliku; u l-istess qabilha meta dan is-settur kien jieħu ħsiebu direttament il-Gvern ċentrali għaliex l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku m'hiliex ħafna li twaqqfet - li tax-char-a-bancs kienu jgħidulna li biex iżidu rotta jridu żieda ta' 1c.

Din kienet ħaġa komuni.

Per eżempju, f'Wied il-Għajn kellna sitwazzjoni li minn ħdejn l-istabbiliment "Grabiel" sa ħdejn il-Jerma Palace Hotel kienu jieħdu 7c oħra.

Illum ħadd ma jista' jiġi jgħidlek li biex iżid it-tali rotta trid tagħtih 1c, għax inti tista' tgħidlu li dik ir-rotta hija parti mill-istess zone u jekk jaqsam dik iz- zone jitħallas talli għamel two zones u jekk jaqsam tliet zones jitħallas talli għamel three zones.

Fil-fatt l-idea taż-zoning daħħalniha biex insibu darba għal dejjem tarf tal-problema strutturali li kien hemm qabel u nista' ngħid li rnexxilna.

Mr Chairman, nixtied ngħid ukoll li l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku għamlet rapport u studju interessanti li jgħid kif iċċaqilqu ċ-ċentri ta' l- irħula tagħna.

GĦal ħafna u ħafna snin aħna kellna l-venda fil-qalba tar- raħal, imma llum il-verita' hi li għalkemm jista' jkun li l-venda baqgħet fil-qalba tar-raħal il-qalba tar-raħal iċċaqilqet, għax peress li r-raħal baqa' jikber bil-housing estates u bi djar li nbnew barra mill-qalba tar- raħal, il-venda ġiet 'il bogħod minn ħafna nies u għalhekk ma nistgħux inkomplu nittrattaw il-problema bħal qabel.

Sur President, waħda mill-ħafna affarijiet - fil-fatt irrid nagħlaq id- diskors tiegħi b'dan il-punt - li wieħed irid jara f'dan il-qasam huwa li jkun hawn char-a-bancs ġodda, li jkun hemm zoning u li jkun hemm kultura ġdida fil-pajjiż, imma ma' dawn ma rridux ninsew li trid tinstab soluzzjoni kif tħallas il-fare tiegħek.

Din hija problema wkoll; hija problema għad- driver, għall-passiġġier, għat-turist, għall-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku u għaċ-ċittadini Maltin.

Xi tfisser din il-problema?

Li inti meta titla' fuq char-a-banc trid tħallas lid-driver, id-driver irid ikollu l-bqija bil-konsegwenza li jrid iġorr il-flus miegħu, trid toqgħod fi queue biex tħallas u x-char-a-banc tispiċċa żżomm it-traffiku warajha sakemm in- nies iħallsu lid-driver.

Hawn Malta hawn ħafna nies li jakkużaw lid-driver b'arroganza, pero' mbagħad biex inkunu fair irridu ngħidu wkoll li filwaqt li f'ħafna pajjiżi l-passiġġier irid ikollu l-exact fare, Alla jbierek ix- xufier tal-linja hawn Malta jrid ikollu l-bqija eżatta biex il-passiġġier ma joqgħodx jara li jkollu l-exact fare.

GĦalhekk irid ikun hemm daqsxejn ta' bilanċ f'dawn l-affarijiet għax hija kruċjali li tinstab xi forma ta' soluzzjoni għal din il-problema.

Il-konċett ta' l-introduzzjoni ta' bus- card kien eżattament dak li d-driver ma jkollux għalfejn iġorr flus bla bżonn fuqu, li ma jkunx hemm ħela ta' ħin u li nkunu nafu eżattament kemm telgħu nies fuq ix-char-a-banc għax b'din is-sistema jinżamm rekord tan- numru ta' passiġġieri wkoll.

M'hemmx dubju li din hija parti mill-istampa ta' dak kollu li aħna pprovajna nagħmlu meta konna fil-gvern.

Sur President, l-intervent tiegħi f'dan id-dibattitu għamiltu għax nemmen li huwa kruċjali li jkun hemm impenn b'saħħtu f'dan is-settur għall-ġid ta' pajjiżna ħalli nimmodernizzaw lis-soċjeta' tagħna b'mod li ċ-ċittadin tagħna jkun jista' jgawdi minnu, għax għalkemm huwa ħafif li titkellem fuq dan is-settur huwa diffiċli ħafna li tattwa r-riformi.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Nirringrazzjak.

L-Onor.

Claude Muscat.

ONOR.

CLAUDE MUSCAT: Sur President, tista' tgħid li l-Partit Laburista rebaħ l-elezzjoni ġenerali f'Ottubru li għadda bl-għajta "Għal Malta Moderna."

Fil-fatt, f'diversi diskorsi li kien jagħmel, l-Onor.

Alfred Sant kien iħambaq li jrid jagħmel minn pajjiżna Svizzera fil-Mediterran.

Nhar l-Erbgħa, 11 ta' Diċembru, 1996 il-Prim Ministru temm id-diskors tiegħu lill-Kamra tal-Kummerċ billi reġa' tenna li ried jagħmel minn Malta "soċjeta' tabilħaqq moderna, kompetittiva u espansiva".

Qal ukoll li kien fiduċjuż li kien se jirbaħ rebħa kbira.

Jien wisq nibża' li l-Prim Ministru tal-lum għadu ma ġiex wiċċ imb'wiċċ mar-realta' u dan jidher mid- diskors tal-budget tal-Ministru Spiteri għax huwa proprju l-budget li jrid jagħti direzzjoni biex is-settur privat u l-komunita' kummerċjali jkunu l- mutur ta' l-ekonomija Maltija.

L-ewwel budget li ppreżenta Gvern Laburista huwa bla direzzjoni, bla ideat u bla ħolqien ta' triqat ġodda biex l-ekonomija ta' pajjiżna timxi 'l quddiem, kif imxiet għal dawn l-aħħar snin.

Dan huwa mfisser tajjeb fl- Economic Survey.

Nistgħu ngħidu li dan huwa budget li jneħħilek l- inizjattiva u jiddemoralizzak għax l-unika ħaġa li l-Gvern qed igħid lill- poplu Malti hija li sab pajjiż marid.

M'hemm xejn li jiddemoralizzak iktar milli meta jiġi fuqek il-mard.

Erġajna rajna budget fuq l-istess linji tas- snin sebgħin u tmenin fejn il-Gvern qed imur għand il-poplu b'idejh miftuħa u jgħidlu biex inewwel u proprju taħt il-Vot tal-Ministeru għat-Trasport u Portijiet insibu xita ta' taxxi.

F'paġna 85 tad-diskors tal-budget il- Ministru Spiteri ġab l-iskuża li żied ir-registration fee tal-karozzi u għolla l-liċenzji tal-karozzi privati u vetturi kummerċjali u għolla l- prezz tal-petrol u d-diesel minħabba l-fattur ambjentali.

Din kollha ipokrezija.

Din hija konferma li l-Gvern Laburista m'għandux ideat ġodda għax jekk naqraw mid-diskora ta' l-aħħar budget ta' Gvern Nazzjonalista - eżattament f'paġna 85 - insibu li l-Gvern li jien kont nagħmel parti minnu kien diġa' ħa l-miżuri biex jipproteġi l-ambjent meta ħabbar żieda fit- taxxa fuq vetturi second hand, roħs fil-prezz ta' vetturi kummerċjali biex kemm jista' jkun ir-raċanċ ta' pajjiżi oħra ma jispiċċax fil-gżira tagħna, u allokazzjoni ta' somma ta' Lm1.3 miljun lis-sidien tax-char-a-bancs biex ikunu jistgħu jixtru vetturi ġodda u jissostitwixxu dawk il-vetturi u char- a-bancs li għandhom 'il fuq minn 30 sena jew iktar.

Dawn huma miżuri li tassew jipproteġu l-fattur ambjentali u allura l-Gvern preżenti missu kompla fuq dawn il-linji.

Il-Gvern Laburista Malti ta' bla ideat seta' ħa xi ftit ideat mingħand gvernijiet ta' pajjiżi oħra.

Per eżempju, il-Gvern Irlandiż ħejja skema biex jiġu scrapped karozzi antiki li jħammġu l-ambjent u s-sidien ingħataw kumpens ta' LStg 1000 biex ibiddlu l-karozza tagħhom ma' waħda ġdida.

Fl-Italja hemm din l-iskema wkoll bid-differenza li hemmhekk jagħtu l-kumpens meta wieħed jixtri karozza li tkun maħduma hemmhekk stess.

B'hekk wieħed jgħin lill- industrija tal-karozzi u lis-settur ta' l-impiegi.

Jien kont naħseb li Gvern Laburista bi tmexxija moderna wkoll kellu ċ-ċans li jibda xi skemi fuq dawn il-linji li semmejt.

Kulma kellu jagħmel kien li jitkellem mal- kumpanniji li jimportaw il-karozzi u jidħol f'xi ftehim magħhom biex flimkien jadottaw xi skema fuq il-linji li semmejt u l-ambjent jiġi salvagwardat.

Hawnhekk wieħed jista' jsemmi ż-żidiet tal-liċenzji tal- karozzi privati u vetturi kummerċjali.

Illum minħabba l-ambjent dieħla s- sistema li t-taxxa jew il-liċenzja annwali ma titħallasx skond l-engine capacity imma skond il-fuel consumption tal-vettura.

Għalhekk il-poplu għandu jkun jaf jekk il-Gvern żiedx it-taxxa bħala revenue biss jew għax verament iħobb l-ambjent.

Allura kif ma nsibuhomx dawn l-ideat moderni fid- Diskors tal-Budget?

Issa ħalli ngħid xi ħaġa dwar il-posta.

Is-sitwazzjoni fid-Dipartiment tal-Posta għal dawn l-aħħar snin kienet hekk.

Fl-1987 id-dħul kien ta' Lm1,949,433 u n-nefqa kienet ta' Lm2,337,118 jiġifieri kien hemm telf ta' Lm387,685.

Fl-1988 id-dħul kien ta' Lm2,943,915 u n-nefqa kienet ta' Lm2,489,253, jiġifieri kien hemm bilanċ favorevoli ta' Lm454,662.

Fl-1989 id-dħul kien ta' Lm2,653,503 u n- nefqa kienet ta' Lm2,667,285 jiġifieri t-telf kien ta' madwar Lm22,755.

Fl- 1990 kienet hemm bilanċ ta' Lm106,327, fl-1991 kien hemm telf ta' Lm348,935, fl-1992 kien hemm telf ta' Lm755,131, fl-1993 kien hemm telf ta' Lm1,124,207 u fl-1994 kien hemm bilanċ favorevoli ta' Lm921,116.

Qed insemmi dawn iċ-ċifri biex wieħed jinkwadra l-affarijiet taħt Gvern Nazzjonalista.

Mr Chairman, meta ġejt biex nagħmel assessment ta' dan is-servizz sibt xi diffikultajiet għax meta wieħed jara l-Estimi ma jsib xejn.

Dan għaliex fl- 1995 dawn is-servizzi mid-Dipartiment tal-Posta għaddew f'idejn kumpannija kummerċjali tal-Gvern li hija Posta Limited.

Allura hawnhekk irrid nagħmel l-ewwel mistoqsija: Fejn qiegħed ir-rapport finanzjarju ta' Posta Limited?

Suppost is-sena finanzjarja ta' Posta Limited għalqet fl-aħħar ta' Settembru, 1996 u skond il-ftehim bejn il-Gvern u Posta Limited din ta' l- aħħar kellha tippreżenta r-rapport finanzjarju lill-Gvern mhux iktar tard minn tliet xhur minn mindu tagħlaq is-sena finanzjarja.

Illum ninsabu erba' xhur minn mindu għalqet is-sena finanzjarja u sal-lum il-Gvern preżenti għadu ma ppreżenta xejn lil din il-Kamra.

Naħseb li għandna dritt inkunu nafu jekk Posta Limited ippreżentatx ir-rapport finanzjarju lill- Gvern u jekk dan żammux għal xi raġunijiet.

Imma almenu din il-Kamra, f'ġieħ it-trasparenza, għandu jkollha xi ħjiel dwar dan ir-rapport.

U mhux ir-rapport finanzjarju biss ma nafux fuq liema mejda hu, imma lanqas nafu fejn wasal ir-rapport tas-Sur Sandro Cassar li ġie mqabbad mill-Prim Ministru biex jagħmel rapport fuq Posta Ltd.

Mhux talli m'għandniex rapport finanzjarju, talli fl-Estimi lanqas biss tidher is-somma ta' ¥200,000 li l-Gvern kellu jdaħħal mingħand Posta Ltd. bħala operating licence.

Din is-somma la tidher bħala dħul għal-1996 u wisq inqas tidher bħala dħul għall-1997.

GĦalhekk forsi l-Ministru fir-risposta tiegħu jista' jagħti spjegazzjoni.

Dak li nsibu fuq il-posta fil-budget huwa f'paġni 45 u 46 fuq iċ-Ċentru ta' Ħal Qormi u fuq il-kwestjoni tal-bulk mailing.

Imbagħad f'paġni 87 u 88 insibu ż-żidiet fil-pustaġġ.

Fil-budget il-Ministru Spiteri semma biss żidiet għall-ittri li fil-każ ta' ittri lokali l-pustaġġ għola b'1c, u fil- każ ta' ittri għal barra għola b'2ċ, pero' ma semma xejn fuq iż-żidiet li hemm fuq il-pakki għal barra.

Kif nafu, Mr Chairman, fl-aħħar tal-ġimgħa l- oħra fuq il-gazzetti lokali kien hemm avviż fejn Posta Ltd. ħabbret aktar żidiet fuq il-pakki għal barra.

Hemm żieda ta' 50ċ fuq l-ewwel kilo jew parti minnu u 2ċ fuq kull kilo addizzjonali għal dawk li jintbagħtu surface mail u 2ċ kull 500 gramma addizzjonali għal dawk li jintbagħtu bl-ajru.

Mr Chairman, taħt Gvern Nazzjonalista r-rati ta' pustaġġ għolew darbtejn, jiġifieri fl-1988 u fl-1994.

Fl-1988 inħass li kellhom jiżdiedu r-rati għaliex waqt li pajjiżi oħrajn dejjem jgħollu r-rati tagħhom skond il- kongressi tal-Universal Postal Union, Malta dan la għamlitu fl-1981 u lanqas fl-1986.

L-ispiża tas-salarji żdiedet speċjalment bl- implimentazzjoni tar-riorganizzazzjoni ta' l-impjegati dipartimentali u l- ispiża rikorrenti baqgħet tiżdied biex jingħata servizz effiċjenti.

Fl- 1994 in-nefqa tad-dipartiment kienet riżultat taż-żieda fis-salarju ta' l- impjegati kollha fid-dipartiment wara li kien intlaħaq ftehim bejn il-Gvern u l-unions rigward stutturi ta' pagi ġodda, sew ta' dawk fi gradi postali kif ukoll ta' dawk l-impjegati fis-servizz ġenerali.

Kien hemm il-fattur ta' firxa kbir ta' bini ġdid ma' Malta u GĦawdex li mponiet fuq id-dipartiment il-ħtieġa li jiżdiedu mas-sebgħin ronda ġdida ta' tqassim tal-posta.

Dan ifisser żieda fin-numru ta' pustiera ta' madwar 81, żieda ta' aktar minn 20%.

Barra mill-pustiera żdied ukoll in-numru ta' mail officers u mail inspectors biex setgħu jkunu maħduma dawn ir-rotot ġodda.

Fil-fatt il-complement ta' l-istaff fid-dipartiment minn 815 fl- 1987 żdied għal 986 fl-1993.

Allura, Mr Chairman, wieħed jistenna li l- Ministru jgħidilna għaliex kien hemm dawn iż-żidiet.

Jiena nispera li l- Ministru jkun kostruttiv u ma jġibx l-iskuża li dawn iż-żidiet saru minħabba l-Euromail għaliex jekk sar żball minn min kien responsabbli m'għandux jeħel bih il-poplu billi żżidlu t-taxxi.

Fuq kollox nixtieq li l- Ministru llejla jgħidilna jekk l-awtoritajiet Maltin għamlux xi claim lill-Ġermaniżi.

Mr Chairman, nafu li bħalissa l-proġett għax-xiri taċ-Ċentru f'Ħal Qormi waqaf.

Nixtieq li għalhekk il-Ministru jikkonferma dak li qed jingħad, jiġifieri li Posta Ltd se tingħata l-post fejn qabel kien hemm is-Central Supplies.

Minħabba dan it-tibdil fil-policy, il-capital expenditure se tkun inqas u hawn irrid nistaqsi jekk il-Gvern hux se jitlob xi forma ta' kera għall-post li se tokkupa Posta Ltd, minbarra l-ħlas ta' l-operating licence, u nistaqsi wkoll f'hiex waslet il-komputerizzazzjoni, speċjalment dik tan-network, fil-fergħat tagħha.

X'deċiżjonijiet ħa l-Gvern dwar il- posta inter-dipartimentali?

Jista' l-Ministru jgħid kemm ħallas il-Gvern lil Posta Ltd għax-xogħol postali tal-Gvern skond il-ftehim li beda jseħħ fl-1 ta' Jannar 1994?

Mr Chairman, tul disa' snin taħt Gvern Nazzjonalista rajna kambjamenti kbar fid-Dipartiment tal-Posta.

Il-fergħat tagħha minn 18 fl-1987 telgħu għal 28; is-sub-post offices minn disgħa fl-1987 telgħu għal 19; u l- impjegati minn 815 fl-1987 telgħu għal 976.

Introduċejna s-servizz ta' l- EMS datapost u llum il-ġurnata għandna ftehim ma' 22 pajjiż fuq dan is- servizz.

Id-Dipartiment tal-Posta kien wieħed minn ta' quddiem li mplimenta l-ugwaljanza bejn is-sessi fejn jidħlu l-impjiegi u fil-fatt mill- 1989 'l hawn in-numru ta' pustiera nisa baqa' jiżdied regolarment.

Fl-1991 introduċejna s-sistema tal-kodiċi postali li bla dubbju għenet biex ix- xogħol tas-sorting jitħaffef, speċjalment dak fil-fergħat.

Mr Chairman, l-oġġettiv prinċipali tad-dipartiment hu li jipprovdi servizz postali effiċjenti, kemm lokalment u anke għal barra minn Malta, kif ukoll li jespandi s-servizz eżistenti.

Ninsab persważ li tul disa' snin dan għamilnih.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, qegħdin niddiskutu l-Ministeru tat- Trasport u Portijiet li huwa responsabbli minn numru ta' setturi - tnejn minnhom diġa' tkellmu dwarhom il-kollegi tiegħi u se nagħmel riferenza għalihom iktar 'il quddiem - fosthom Posta Ltd, l-Awtorita' dwar it- Trasport Pubbliku, id-Dipartiment tal-Liċenzji u t-Testijiet tal-Vetturi, il-Malta Maritime Authority, il-Malta International Airport u d-Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili.

Ċertament huwa ministeru li, fid-diversi aspetti tiegħu, bħala poplu Malti jolqotna ta' kuljum, speċjalment is-setturi tal- posta u tat-trasport pubbliku.

Imbagħad hemm setturi oħrajn - nagħmel riferenza għalihom aktar 'il quddiem - li għalkemm jolqtuna fil-ħajja ta' kuljum mhux dejjem inkunu konxji tagħhom.

Jekk wieħed jibgħat ittra jaf li jrid iħallsilha l-bolla u allura jaf li hu qed juża l-posta.

Madankollu l- ħidma tal-Malta Maritime Authority, tal-Malta International Airport u tad- Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili, għalkemm jolqtuna fil-ħajja ta' kuljum, mhux dejjem nifhmu li qed jaffettwana billi jtejbulna l-livell tal- ħajja individwali tagħna.

Il-kollega tiegħi, l-Onor.

Michael Frendo, diġa' għamel riferenza għas- servizz ta' cruise lining f'pajjiżna.

Ħafna jaħsbu li dan is-settur ma jolqothomx jew li liċ-ċittadin normali ma jolqtux, iżda fil-fatt dan huwa settur li jolqotna lkoll - nispera li aktar 'il quddiem ikolli ċans ngħid kif.

Jolqotna għaliex fil-ħajja ekonomika ta' pajjiż żgħir bħal tagħna kull pass li jittieħed u kull inizjattiva li ssir jinħassu għax permezz tagħhom l-ekonomija tkun miexja 'l quddiem - jew lura!

Is-setturi li jaqgħu taħt dan il-ministeru jolqtuna b'mod differenti wieħed minn ieħor u jekk wieħed iħares lejn dawn is-setturi varji malajr jinduna kemm inkunu qegħdin nintlaqtu minnhom.

Illejla diġa' saret riferenza għal Posta Ltd.

Din hi kumpannija li twaqqfet f'Ottubru 1995, ftit iktar minn sena ilu, u llum qegħda taħdem b'dak li normalment kien jitħaddem id-Dipartiment tal-Posta, pero' qed taħdem ukoll fid-direzzjoni li tkompli ttejjeb il-pożizzjoni tal-posta kemm f'pajjiżna kif ukoll ma' pajjiżi barranin.

Mal-kumplament tad-domandi li għamel l-Onor.

Claude Muscat nixtieq inżid din id-domanda: X'inhi l- pożizzjoni taħt il-Gvern preżenti għar-rigward ta' l-eżistenza jew le ta' Posta Ltd?

Skond dak li intqal, diġa' kien hawn riferenza għall- possibbilta' li din il-kumpannija ma tibqax taħdem kif ħadmet fis-sena li għaddiet.

Wieħed jistenna li jkun hemm indikazzjoni ċara ta' fejn se tmur din il-kumpannija fis-snin li ġejjin u dan il-kumment qed nagħmlu b'mod partikolari għaliex uħud mill-ħaddiema li jaħdmu f'din il-kumpannija qed iħarsu lejn il-possibiltajiet li jkun hemm bidla fil-kondizzjonijiet tax- xogħol li gawdew matul is-sena li għaddiet.

Bniedem li fuq il-post tax-xogħol ikollu ċerti dubji u nuqqas ta' ċarezza ta' x'se jiġri minnu jista' jasal biex ix-xogħol tiegħu ma jagħmlux dejjem tajjeb.

Huwa importanti li nitkellmu dwar dan għaliex nafu li meta ġiet biex titwaqqaf il-kumpannija Posta Ltd, il-ħaddiema li kienu jaħdmu mad- Dipartiment tal-Posta ngħataw il-possibbilta' li jagħżlu jekk riedux jibqgħu jaħdmu mal-gvern, kif kienu qed jagħmlu qabel, jew inkella jmorrux jaħdmu mal-kumpannija l-ġdida.

Kif nafu wħud minnhom għażlu li jmorru ma' din il-kumpannija u oħrajn għażlu li jmorru ma' dipartimenti oħrajn tal- gvern.

Din kienet għażla libera li fl-aħħar mill-aħħar il-ħaddiem partikolari ried jasal għaliha personalment, b'għażla tiegħu stess, u għalhekk jien ċert li kull bniedem li kien jaħdem mad-Dipartiment tal-Posta dak iż-żmien għamel għażla li, fl-opinjoni tiegħu, kienet se tkun għas- serħan ta' moħħu u għall-aħjar tiegħu u tal-familja tiegħu.

Mr Chairman, jekk wieħed ikun onest miegħu nnifsu jinduna li f'dan il- pajjiż fis-snin li għaddew saru żviluppi mportanti fil-qasam tal-posta li permezz tagħhom iċ-ċittadini Maltin qegħdin igawdu servizz iktar effiċjenti.

Irridu niftakru li minbarra s-servizzi li jingħataw minn Posta Ltd, illum hemm mezzi oħrajn ta' komunikazzjoni li qegħdin jikkompetu magħhom, mhux biss f'pajjiżna imma f'kull pajjiż ieħor fid-dinja.

Qed ngħid dan għax illum m'għadniex bis-sistema li biex wieħed jikkomunika jrid bilfors jibgħat ittra minn raħal għal ieħor jew minn pajjiż għal ieħor għax illum għandna l-Internet u għandna l-E-mail li jistgħu jkunu ta' kompetizzjoni għas-sistema postali kif nafuha tradizzjonalment.

Pero' kif nafu la l-E-mail u lanqas l-Internet m'huma se jwasslulna xi pakkett li jibagħtulna minn barra jew anke minn pajjiżna stess.

F'dan ir-rigward jien ma nifhimx x'kienet ir-raġuni li fil-budget li qegħdin niddiskutu tħabbret żieda ta' 20% fuq il-posta lokali.

Ma nifhimx x'inhi r-raġuni li għaliha nħass il-bżonn li jkun hawn żieda ta' 1c fuq il- pustaġġ lokali, jiġifieri żieda ta' 20% fuq dak li konna nħallsu sa ftit ġimgħat ilu għall-posta lokali.

Fis-sistema postali lokali li għandna llum, kif qal tajjeb l-kollega tiegħi l-Onor.

Claude Muscat, imxejna ħafna 'l quddiem.

Kellna żieda sostanzjali f'dawk li huma post offices u wkoll sub-post offices, kemm f'Malta kif ukoll f'GĦawdex.

Fil-fatt f'Malta għandna 23 post office u 14- il sub-post office u f'GĦawdex hemm sitt post offices u tliet sub-post offices.

B'dawn is-46 post, żgur li Posta Ltd. għandha l-possibilita' li tlaħħaq aktar mal-bżonnijiet ta' kull wieħed u waħda minnha.

Biex titħaddem din is-sistema għandna 80 letterbox f'GĦawdex u 640 oħra f'Malta - li huma aktar mill-average li jiġi rakkmandat fuq livell internazzjonali - pero' wieħed irid jgħid li ċ-ċokon ta' ċerti rħula bilfors jitlob li jkollna numru ta' post offices li jkunu fil-qrib.

Barra minn hekk għandna bżonn nipprovaw nagħmlu network totali tal-post offices kollha li għandna f'pajjiżna b'mod li dak li jinbeda f'post office partikolari mbagħad jiġi trasmess f'post offices oħrajn.

Jiena naħseb li l-idea li għandna l- kumpannija ta' one-stop shop sabiex tieħu ħsieb dan is-servizz hija xi ħaġa verament importanti u wieħed jittama li dan ikompli wkoll fis-snin li ġejjin.

Il-kollega tiegħi l-Onor.

Michael Frendo għamel riferenza għal diversi aspetti ta' dan is-settur.

Irrid ngħid li l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbiku, minbarra lejn it-trasport pubbliku kif tradizzjonalment nafuh, trid tħares lejn diversi setturi oħrajn li huma ta' importanza għat- trasport f'pajjiżna.

GĦal ħafna minna t-trasport pubbliku jfisser biss il- karozzi tal-linja, pero' minbarra dawn hemm setturi oħrajn li jagħtu servizz f'dan il-qasam.

Dawn jolqtu miljuni ta' passiġġieri u ċertament li huwa tajjeb li l- awtorita' u l-ministeru jħarsu lejhom u jaraw fejn jistgħu jiġu żviluppati aktar.

Minbarra l-karozzi tal-linja hemm ukoll il-minibuses, il-coaches, it-taxis, il-karozzi tal-kiri u l-karozzini.

Hemm ukoll it-trasport bil- baħar li kif nafu huwa predominat kważi għal kollox mis-servizz li tagħti l- Gozo Channel Co. Ltd.

Hemm ukoll pero' servizz bil-laneċ minn Tas-Sliema għall-Belt u vice-versa u hemm il-pleasure boats li jintużaw prinċipalment mill-barranin.

Dan huwa settur li l-Ministru u n-nies li għandu fil- ministeru żgur iridu jħarsu lejh.

Aħna ma rridux inħarsu lejn xi settur partikolari ta' l-ekonomija ta' pajjiżna imma rridu nħarsu lejn dik ir- rabta li hemm bejn settur u ieħor li tinfluwenza l-passi li għandna bżonn nieħdu, il-passi li fl-aħħar mill-aħħar permezz tagħhom ingawdu jew inkella nitilfu aħna l-Maltin, kollha kemm aħna.

Rigward il-karozzi tal-linja, nistgħu ngħidu li matul is-sena kollha dawn jużawhom madwar 40 miljun persuna li minn naħa tagħhom jiġu f'kuntatt ma' 508 xufier.

Dan jindika kemm huwa kbir in-numru ta' persuni li kull xufier irid iħabbat wiċċu magħhom matul is-sena.

Ċertament għalhekk li anke f'dan ir-rigward il-passiġġieri jridu jifhmu li l-bniedem li qed jagħtih is- servizz irid jaqdi ħafna passiġġieri oħrajn bħalu.

Irrid ngħid li biex jinġarru dawn il-passiġġieri jsiru bejn wieħed u ieħor 4,700 trip kuljum minn postijiet differenti min-naħa għall-oħra ta' pajjiżna.

U f'dawn it- trips ix-xufier kontinwament iħabbat wiċċu mal-passiġġier u vice-versa.

Punt li ta' min wieħed jenfasizzah u li jien nemmen bis-serjeta' fih huwa l-fatt li bħal f'kull settur ieħor hemm uħud mix-xufiera li jistgħu ma jaqdux id-dover tagħhom b'mod korrett u forsi jkunu arroganti man-nies.

Pero' żgur li l-maġġoranza assoluta tan-nies li jaħdmu f'dan is- settur mhux biss jaqdu d-dover tagħhom imma jagħmlu ħilithom kollha u huma leali lejn il-passiġġier.

Jiena naħseb li l-ministeru, il-Public Transport Authority u s-sidien tal-karozzi tal-linja jagħmlu tajjeb jekk lil dawn il- ftit li qegħdin jagħmlu ħsara jaraw li jiddixxiplinawhom għaliex minħabba fihom qed ibati s-settur kollu kemm hu.

Ħaġa intrinsikament marbuta ma' dan is-settur hija l-bdil tal-karozzi tal- linja li aktar kmieni saret riferenza għaliha mill-Onor.

Frendo.

Minkejja l-fatt li l-bieraħ ġiet launched l-ewwel karozza tal-linja low floor f'pajjiżna, jiddispjaċini ngħid li lanqas sa l-aħħar ta' din is-sena m'aħna se nilħqu r-ritmu li kien intenzjonat li nilħqu u li permezz tiegħu kellhom jinbidlu madwar 100 karozza tal-linja sa l-aħħar tas-sena li għaddiet.

Bil- ¥100,000 li hemm ivvotati fl-Estimi - jekk is-sussidju jibqa' ta' ¥20,000 - tista' tbiddel biss ħames karozzi tal-linja u allura tajjeb li wieħed jistaqsi jekk aħniex se nonfqu biss dawn il-¥100,000 jew jekk aħniex se nonfqu over and above dak li hemm fl-Estimi ħalli dawk kollha li għamlu l- agreement ma' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku jkunu jistgħu jbiddlu l- karozza tal-linja tagħhom.

F'dan ir-rigward naraw li hemm numru sostanzjali ta' ċirkostanzi li wieħed irid jindirizzahom.

Wieħed jistaqsi: Kemm hu importanti li jkun hemm ċertu bdil?

Kermm huwa importanti li jkun hemm ċertu direzzjoni f'dan ir-rigward?

Għalkemm nieħu pjaċir ninnota li għat-tieni sena wara l-oħra hemm ivvotat ¥100,000 għall-bus terminus ta' Buġibba - sas-sena li għaddiet kienet għadha ma nbdietx il-kostruzzjoni tiegħu - wieħed xorta waħda jrid jifhem li dan huwa bus terminus li minnu bejn wieħed u ieħor jitilqu madwar 800 trip kuljum għal destinazzjonijiet differenti f'pajjiżna u żgur li bus terminus fil-qalba ta' ċentru turistiku bħal dan irid ikompli jingħata dak l-investiment li jeħtieġ.

Dan ifisser li madwar 32,000 persuna jitilqu mit- terminus ta' Buġibba matul is-sena kollha.

Kif tara dawn in-numri żgur li tgħid li dan ma jistax ikun imma jekk tqis it-trips li jkun hemm u l- average ta' passiġġieri li normalment jużaw din ir-rotta tinduna li dawn il- figuri jitkellmu weħidhom u huma ta' importanza sostanzjali.

Sur President, għar-rigward tal-launching tax-char-a-banc il-ġdida low floor ikun tajjeb li wieħed jgħid li dan l-eżerċizzju ma wasalx għall- konklużjoni tiegħu wara ħidma fit-tliet xhur li għaddew imma wara ħidma ta' diversi xhur li fiha ġew involuti diversi għaqdiet u wara li ttieħdu diversi inizjattivi minn dik li qabel kienet tissejjaħ il-Kummissjoni għall- Użu Aħjar tat-Trasport Pubbliku magħmula minn diversi għaqdiet fosthom - forsi fuq quddiem nett - il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' u l-Kummissjoni Nazzjonali ta' l-Anzjani, żewġ għaqdiet li taw is-sehem tagħhom għall-bidliet meħtieġa.

Anke jekk stess ma' dawn iż-żewġ kunsilli kien hemm ukoll il-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ ċertament li l- Kummissjoni Nazzjonali għal Persuni b'Diżabilita' u l-Kummissjoni Nazzjonali ta' l-Anzjani huma l-iktar żewġ kummissjonijiet li jistgħu jagħtu l-ispinta neċessarja għal diskussjoni bħal din.

Wieħed jifhem u japprezza li għaqdiet bħal dawn jistgħu jagħtu riżultati tajbin, kif taw riżultati tajbin meta ġew biex jiddiskutu dan is-settur, u jien nemmen li anke għal quddiem dawn huma għaqdiet - bħall-kunsilli lokali fl-aħħar mill- aħħar - li jistgħu jkomplu jagħtu indikazzjoni ċara ta' x'inhi l-pożizzjoni ta' dan is-settur.

Sur President, issemmew ukoll il-minibuses.

Hawnhekk ta' min jgħid li bejn tfal ta' l-iskola, bejn ħaddiema tal-fabbriki u bejn servizzi oħra li jingħataw minn din is-sezzjoni nistgħu ngħidu li fir-realta' is-servizz tal- minibuses jingħata matul is-sena kollha lil madwar 13-il miljun Malti u turist fis-sena.

Kif qed naraw, dan is-servizz qed jolqot b'mod qawwi s- servizz pubbliku ta' pajjiżna u allura hawn żgur li wieħed irid jifhem u jagħraf li s-servizz tal-minibuses huwa settur importanti li rridu nkomplu niżviluppawh kemm f'dak li huwa servizz li jingħata kif ukoll f'dak li huwa kontroll li jsir fuq is-servizzi li jingħataw.

Fil-fatt f'dan ir-rigward naħseb li l-idea li kellha l-Public Transport Authority - u li ħadmet fuqha matul ix-xhur li għaddew - li twaqqaf tribunal għat-trasport pubbliku hija waħda tajba u nispera li iktar 'il quddiem ikollna l-okkażjoni li niddiskutu abbozz ta' liġi li jirrigwarda dan it-tribunal, proprju biex il- każi marbuta ma' dawn is-servizzi jkunu jistgħu jitħaffu kemm jista' jkun u jkunu jistgħu wkoll jingħataw servizz fl-iqsar żmien possibbli għal dik li hija dixxiplina, għax fl-aħħar mill-aħħar id-dixxiplina hija wkoll servizz li permezz tiegħu tingħata spinta 'l quddiem lis-servizzi kollha kemm huma.

Hawn ikun tajjeb jekk wieħed jgħid li matul is-sena li għaddiet il-Public Transport Authority ħadet passi fuq madwar 9,000 każ ta' allegat ksur ta' xi regolament.

GĦalhekk 9,000 każ żgur li huwa numru sostanzjali li jiġġustifika t-twaqqif ta' bord li jieħu ħsieb dawn it-tipi ta' problemi u diffikultajiet li jinħolqu minn żmien għal żmien.

Sur President, fattur ieħor importanti li wkoll huwa marbut ma' dan is- servizz huwa t-twaqqif ta' seba' uffiċċji ta' informazzjoni li permezz tagħhom il-pubbliku in ġenerali jkun jista' jingħata informazzjoni dwar is- servizz li jkun qed jingħata mill-karozzi tal-linja.

Hawn ikun tajjeb jekk wieħed jgħid ukoll li f'GĦawdex isiru 13-il rotta differenti kuljum u bejn wieħed u ieħor ikun hemm 250 servizz ta' trasport pubbiku minn raħal għal ieħor kuljum.

Ġaladarba qed nitkellmu fuq GĦawdex irrid ngħid ukoll li wieħed għandu jikkonsidra l-possibbilta' li minflok ma s-servizz tat- trasport pubbliku f'GĦawdex jibqa' kif inhu llum, jiġifieri jibqa' indirizzat kollu lejn ir-Rabat, ikun hemm xi rotot li jmorru f'raħal ieħor bħalma f'Malta hemm rotta minn Tas-Sliema għal Buġibba u vice-versa, liema rotta li daħlet fis-seħħ fl-1988 wara diversi problemi.

Fil-fatt illum waħda mir-rotot li għaliha kulħadd jgħidlek li hija ta' importanza kbira hija dik li titlaq minn Buġibba u tmur f'destinazzjoni partikolari.

Sur President, iktar kmieni saret riferenza għaż-żieda fin-numru ta' coaches li seħħet wara ftehim storiku u issa minn 76 coach illum għandna 136 li qed jagħtu s-servizz f'dan is-settur u għalhekk permezz ta' din iż- żieda s-sidien ta' dawn it-tip ta' vetturi qed jipprovaw jagħtu servizz aħjar lill-passiġġieri.

Sur President, mhux biżżejjed li wieħed jara li kemm jista' jkun malajr is-servizz li jagħtu t-taxis, b'mod partikolari dawk li huma magħrufa bħala l-white taxis amalgamated, ikun effiċjenti imma rridu naslu f'sitwazzjoni fejn wara li dak is-servizz ikompli jitjieb u anke jissaħħaħ jiġi mħaddem b'rati ftit iktar baxxi minn ta' llum, għax fl-opinjoni tiegħi b'hekk biss ikun jista' jiżdied in-numru ta' persuni li jużaw dan is-servizz.

Irrid nammetti li nisma' ħafna nies jilmentaw dwar l-attitudni tat-taxi drivers, pero' għal darba oħra jkolli ngħid li l-maġġoranza l-kbira tan-nies li jaħdmu f'dan is-settur huma nies li jridu jaqilgħu l-għajxien tagħhom u huma nies li jagħmlu sigħat twal - xi kultant iljieli u ġranet sħaħ - mingħajr ma jirritornaw lejn id-dar għax ikunu jridu jaħdmu fl-aħjar interess tal-familja tagħhom.

Imbagħad għandna settur ieħor marbut ma' dan il-ministeru li huwa s- settur tas-servizz marittimu.

Kif għidt iktar kmieni l-parti l-kbira ta' dan is-servizz hija marbuta mas-servizzi tal-Gozo Channel.

Biżżejjed wieħed jgħid li matul is-sena li għaddiet saru iktar minn 19,000 trip bejn Malta u GĦawdex u vice-versa li fuqhom inġarru iktar minn 2.7 miljun passiġġier u iktar minn 640,000 karozza.

GĦalhekk dan is-servizz żgur li qiegħed jippredomina u jirbaħ fuq kull servizz ieħor tal-baħar li għandna f'pajjiżna u hawnhekk mingħajr ma nidħol fil-kontroversja li kellna iktar kmieni fil-ħin tal-mistoqsijiet parlamentari wieħed irid jifhem bis- serjeta' x'wassal u x'qed iwassal għaż-żieda li bdiet tkun effettiva mill- bieraħ f'dan is-settur.

Jien nieħu pjaċir li l-Ministru qal li iktar tard se jagħti l-ispjegazzjoni għal dan u nispera li effettivament ikollna l- ispjegazzjonijiet li wieħed jistenna f'dan ir-rigward.

Sur President, is-servizz tat-trasport bil-baħar minn Tas-Sliema għall- Belt u vice-versa ġie ri-introdott ftit tas-snin ilu u jidher li kellu ċertu suċċess.

Aħna nisperaw li s-suċċess ta' dan is-servizz ikompli proprjament biex inkunu nistgħu nilħqu bl-aħjar mod possibbli dawk il- postijiet li l-aktar li huma frekwentati mill-Maltin.

Sur President, hawn ta' min jgħid ukoll li f'dawn l-aħħar għaxar snin ħarġu on the road iktar minn 140,000 vettura ġdida u meta wieħed jara li 140,000 vettura minn xi 250,000 huma ġodda, bilfors jikkonkludi li l- maġġoranza tal-vetturi f'pajjiżna żgur li mhumiex qodma.

Fil-fatt jekk wieħed jara ftit x'tip ta' karozzi għandna fit-toroq tagħna jsib li fil- biċċa l-kbira tagħhom kemm il-vetturi żgħar kif ukoll il-vetturi kbar huma ta' livell tajjeb u ta' standard pjuttost modern.

Fil-fatt huwa importanti li f'dan ir-rigward naraw li d-dipartiment konċernat ma jibqax biss id-dipartiment li fih isir il-ħlas tal-liċenzji u r-reġistrazzjoni tal- karozzi imma jsir ukoll id-dipartiment li jeduka lix-xufiera fis-sewqan tagħhom għax ix-xufiera ma għandhomx biss obbligi lejhom infushom imma wkoll lejn nies oħra.

Ċertament iktar ma jgħaddi ż-żmien wieħed iktar irid jifhem u jagħraf dan is-settur.

Sur President, għar-rigward ta' l-Awtorita' Marittima nistgħu ngħidu li saru u għadhom isiru diversi żviluppi f'dan is-settur.

Fil-fatt fuq quddiem nett hemm l-iżvilupp fis-servizzi tal-cruise liners u tal-yachts u ma' dan wieħed irid iżid ukoll il-fatt li f'dawn is-snin li għaddew, għal dik li hija reġistrazzjoni taħt il-bandiera Maltija llum, pajjiżna - pajjiż relattivament żgħir - sar wieħed minn ta' quddiem nett f'dan ir-rigward tant li qiegħed fit-tmien post tal-klassifika mad-dinja kollha.

Biżżejjed ngħid li filwaqt li fl-1987 kellna xi ħaġa fuq is-700 vapur reġistrat, f'Settembru ta' l-1996 kellna 'l fuq minn 2,700 vapur reġistrat u minn żewġ miljuni t-tunnellaġġ żdied għal kważi 20 miljun tunnellata.

GĦalhekk żgur li dawn huma faċilitajiet li qed imorru fid-direzzjoni t-tajba biex wieħed ikompli jkabbar is-servizzi li jingħataw.

In-numru ta' cruise liners u ta' passiġġieri li jidħlu fil-portijiet tagħna kiber u avvanza ħafna u permezz ta' dan is-servizz qegħdin jersqu iktar turisti u vapuri lejn pajjiżna.

Mill-banda l-oħra jkun tajjeb jekk ngħid ukoll li qed ikun hemm żieda kontinwa fir-reġistrazzjoni ta' yachts li għandhom il-berths f'pajjiżna u hawn wieħed irid jifhem li d-diffikulta li qed niffaċċjaw illum, minkejja l- iżviluppi li saru fl-Imsida, f'Ta' Xbiex u fl-Imġarr GĦawdex, hija kkaġunata mill-fatt li għalkemm hemm 250 applikazzjoni għal berthing place sa llum għad ma għandniex il-possibbilta' li dawn il-berths ikunu available għalissa.

GĦalhekk huwa importanti li l-Awtorita' Marittima Maltija flimkien mal-Planning Authority tħaffef kemm jista' jkun il-proċess tagħha biex tieħu deċiżjoni dwar fejn se tagħmel yacht marinas oħra.

Sur President, issa jkun tajjeb jekk wieħed isemmi l-Malta International Airport fejn hawnhekk ukoll insibu li permezz ta' l-iżviluppi li seħħew mill-1991 sa llum bit-twaqqif ta' din il-kumpannija, pajjiżna qiegħed kontinwament ikompli jdaħħal iktar flus u qed jagħti iktar servizzi lil persuni, lil ajruplani u lil pajjiżi oħra.

Jekk wieħed jiftakar li matul is-sena li għaddiet iktar minn 27,000 ajruplan u iktar minn 2.5 miljun persuna wżaw is-servizz ta' l-ajruport tagħna, malajr jirrealizza li hemm bżonn inkomplu nkabbru u ntejbu s-servizz li jingħata minn din il- kumpannija.

Huwa żgur li ma nistgħux nitkellmu fuq l-MIA u fuq l-1996 mingħajr ma nfakkru li s-sena l-oħra ġie inawgurat il-Heliport ta' GĦawdex, servizz ġdid ieħor li permezz tiegħu kull min irid imur minn Malta għal GĦawdex b'dan it-tip ta' servizz żgur li qed jingħata lqugħ iktar tajjeb u żgur li dan is-servizz, li se jkompli jingħata, huwa ta' livell tajjeb u ta' livell aċċettabbli u li se nkomplu naħdmu fuqu.

Sur President, fl-aħħar żewġ minuti ta' dan id-diskors irrid nagħmel riferenza għad-Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili.

Hawn ikun tajjeb jekk wieħed jiftakar li dan id-dipartiment mhux biss irid jara li t-48 mezz ta' titjir li għandna reġistrati f'pajjiżna jkunu dejjem fi stat tajjeb imma jrid jassigura wkoll li l-aircrafts reġistrati f'pajjiżna jkunu kontinwament airworthy mingħajr ma jkunu ta' periklu għall-passiġġieri u jrid joħroġ diversi liċenzji li joperaw f'dan is-settur.

La qed nitkellmu fuq dan is-settur bilfors irridu nsemmu li l-1996 kienet is-sena li fiha ġie ffirmat l-air services agreement ma' l-Awstralja u mas-Slovenja u partikolarment permezz ta' l-agreement ma' l-Awstralja s-servizz ta' l- avjazzjoni minn Malta għal din id-destinazzjoni se jkun wieħed aħjar u se jkun wieħed li jkompli jagħti l-possibbilta' ta' ċentru iktar b'saħħtu.

Mr Chairman, nixtieq nikkonkludi d-diskors tiegħi billi ngħid li jekk wieħed iħares lejn l-azzjonijiet u l-achievements li għamel dan il- ministeru fil-passat bilfors jgħid li llum id-dipartimenti u l- korporazzjonijiet li jaqgħu taħt il-ministeru li qed insemmi huma b'saħħithom u huma kapaċi jħarsu lejn il-futur u s-seklu li ġej b'determinazzjoni, b'saħħa u b'kapaċita' ħalli jkomplu mexjin 'il quddiem.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Skada l-ħin disponibbli għall-Oppożizzjoni.

Issa l- ħin kollu huwa għad-dispożizzjoni tal-Gvern.

L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Mr Chairman, kont se nirreżisti t- tentazzjoni li f'dibattitu bħal dan nitkellem biss fuq l-akkwisti li jixtieq jagħmel għal pajjiżna l-Gvern Malti mmexxi mill-Partit Laburista fid-dawl tal-politika tiegħu u ridt li nħares - kif inhu d-dmir tagħna meta aħna niddiskutu estimi u voti partikolari bħal dawn - lejn l-Estimi in partikolari.

Imma fil-ħin limitat li għandna hija r-responsabbilta' tagħna li għallinqas nirrispondu u nagħtu l-veduti tagħna dwar l-oqsma li ssemmew.

Il-bniedem jitkellem, jikkomunika u bil-kliem tiegħu joħloq rapporti inter- soġġettivi.

Minbarra dan it-tip ta' komunikazzjoni teżisti l- komunikazzjoni permezz tat-trasport, tal-port u ta' l-ajru.

Dawn il-mezzi li joħolqu mobilita' jaqgħu taħt il-ministeru li qed niddiskutu.

Il- ministeru għandu jissorvelja u jassigura li jkun hemm effiċjenza u effettivita' f'dan it-tip ta' xogħol.

Jien se nitkellem fuq l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku li spiċċa jitkellem dwarha l-ħabib tiegħi, l- Onor. Ċensu Galea.

L-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku taqa' fil-portafoll ta' dan il- ministeru u ċertament waħda mill-ikbar problemi li jeżistu hija t-tiswija tal-bus shelters u l-bus stops.

L-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku - hawnhekk irrid nieħu l-okkażjoni biex nikkongratula liċ-chairman il-ġdid tagħha, is-Sur Reno Calleja - illum bdiet konċett ġdid sabiex jidħlu rotot li jgħaddu minn bus stop partikolari.

Fl-istess waqt l-awtorita' ntroduċiet diversi uffiċċji ta' informazzjoni biex tkompli tiġi mgħejjuna l- industrija tat-turiżmu li tirrappreżenta madwar 40% tal-prodott gross domestiku tagħna.

Barra minn hekk għamilna diversi uffiċċji ta' informazzjoni fejn il-vendi tal-karozzi tal-linja - permezz ta' hekk il- pubbliku jkun jista' jiġbor l-informazzjoni li jkollu bżonn, anke fejn jidħlu rotot u toroq differenti - bħal dik tal-Belt, li hija l-aktar waħda li tintuża, u Buġibba fejn se nonfqu Lm100,000.

F'dan il-qasam qed nuru impenn filwaqt li se jkomplu jiġu pprovduti fondi biex isir computer network.

B'hekk il-pubbliku jkollu informazzjoni online dwar is-servizzi tal-karozzi tal-linja.

L-Onor.

Ċensu Galea qal li f'Għawdex jistgħu jiġu żviluppati rotot aħjar f'diversi areas oħra u mhux via r-Rabat biss.

Jien ċert li l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku se tikkonsidra din il-ħaġa wkoll u nifhem li wieħed ikollu l-opportunita' jitkellem fuq dan f'iktar dettall meta jitressqu l-Estimi ta' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku.

Nistgħu nitkellmu wkoll dwar id-Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili.

Il- ħabib tiegħi, l-Onor.

Ċensu Galea qal - u qal tajjeb - li fl-1996 kien hemm air service agreement ma' l-Awstralja u mas-Slovenja.

Illum il-partit tagħna fil-gvern qiegħed iħares 'il quddiem u qed igħid li d-Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili jrid ikompli jippjana mhux biss fuq dan il-qasam fejn jidħlu tip ta' agreements bħal dawn imma wkoll fuq xogħlijiet fit- taxiway, bħal parking guidance system fuq Apron Nru. 9.

Għandha tkompli ssir manutenzjoni u tiswija fil-fire station; għandu jinbena apron control unit fuq Apron Nru. 9; u għandu jkompli jitranġa l-Gozo Heliport li huwa importanti għall-iżvilupp ta' Għawdex.

Għandhom jinxtraw żewġ apron sweepers; għandu jinbeda x-xogħol tal-weather radar ġdid; u għandu jiġi stabbilit satellite link għal sistema Griega ta' radar data.

Nitkellmu ħafna fuq li l-vapuri għandhom ikunu seaworthy, u bl-istess kriterju, iva, għandna naraw li l-ajruplani u kull biċċa ta' l-ajru jkunu airworthy.

Meta f'din il-Kamra konna qed niddiskutu l-uffiċċju ta' Posta Limited - qabel dan is-servizz tal-post kien jingħata minn dipartiment tal-gvern - jien u l-kollega tiegħi, l-Ministru Debono Grech konna għidna li l-art magħżula f'Ħal Qormi ma kenitx l-aħjar għażla kif kien qal il-Ministru ta' dak iż-żmien.

Aħna konna staqsejna għaliex dik l-art kienet l-aħjar waħda u għaliex ma ħadux in konsiderazzjoni postijiet bħal San Gwann, il-Marsa, Ħal Far, Ta' Qali, Ħal Qormi u Belt il-Ħażna biex imbagħad jaslu għal dak il-ġudizzju.

Dak inhar dehrilna li seta' kien hemm xamma jew allegazzjoni ta' affarijiet li m'humiex etikament korretti.

Naħseb li dak li għidna dak inhar jixħet dawl fuq dak li qed ngħidu llum.

Imma Posta Limited, għall- benefiċċju ta' dawk li qed jisimgħuna, illum qed tħares ukoll 'il quddiem.

L-ewwelnett trid tistabbilixxi l-pożizzjoni legali tagħha li bħalissa qed taħdem taħt kuntratt ta' management mal-Gvern.

Jien naħseb li rridu nistabbilixxu post adegwat għall-amministrazzjoni ta' din il-kumpannija.

Jien naħseb li b'hekk ikun aktar possibbli għall-Gvern li jifrex lill- ħaddiema b'mod effiċjenti filwaqt li joffri servizzi ġodda fl-oqsma postali.

Naħsbu wkoll li jkun utli li jiġi finalizzat one-stop shop service f'kull counter postali fejn ix-xerrejja jkunu jistgħu jixtru s- servizzi kollha postali.

Se jiġu rranġati wkoll u kompjuterizzati l- fergħat kollha tal-kumpannija.

Huwa importanti li fl-istess waqt jibdew it- taħdidiet ma' diversi dipartimenti tal-gvern sabiex Posta Limited taġixxi bħala l-kaxxier tagħhom u jibdew diskussjonijiet fuq servizzi ġodda għall- pubbliku bħal, ngħidu aħna, quick money transfers, foreign exchange, security services u insurance.

Dan kollu jkompli jagħmel Posta Limited effiċjenti kif nixtiequ li s-servizzi tal-posta jkunu f'pajjiżna.

L-Onor.

Ċensu Galea qal li fl-MIA sar żvilupp u aħna nemmnu wkoll li rridu nsegwu l-ewwel snin ta' żvilupp ta' l-MIA billi nkomplu nkabbru u qegħdin nipprovdu l-flus għal dan.

Hemm previst it-tkabbir ta' l- avjazzjoni u hemm proġetti oħra, ngħidu aħna, bħall-kwartieri ġenerali għall-ground handling staff, l-istallazzjoni għar-raba' carousel tal- bagalji u l-ftuħ ta' service care ġdid.

Dan il-kumpless ġdid se jkollu faċilita' biex jinħaslu coaches, car-park taħt l-art u drive-through restaurant.

Qasam ieħor li jixraq insemmuh huwa l-qasam marittimu li jien inħoss li nista' nagħti ftit iktar kontribut dwaru f'dan il-Parlament.

Dan il-qasam għandu awtorita' mwaqqfa b'liġi li llum aktar minn qatt qabel qed tassumi ċerta importanza li hemm bżonn li ma nissottovalutawhiex.

Fil-fatt qegħdin nivvotaw flus biex l-Awtorita' Marittima ta' Malta tkompli bl-iżvilupp tal- portijiet.

Illum huwa importanti ħafna li jkollna safe ports u biex nilħqu dawn l-għanijiet qed nitkellmu dwar upgrading ta' Laboratory Wharf, Flagstone Wharf u l-biċċa antika ta' Pinto Wharf.

Qed ngħidu wkoll li se jsir xogħol ta' dredging fiż-żona tal-Menqa biex ikunu jistgħu jidħlu l- inġenji tal-baħar.

Qed ngħidu wkoll li l-awtorita' għandha tkompli tagħmel stħarriġ tekniku biex il-Port taċ-Ċirkewwa jkun jista' jaħdem matul is-sena kollha.

L-awtorita' għandha pjanijiet biex tixtri mobile harbour crane għall-ġarr ta' reċipjenti biex dan ix-xogħol ikun jista' jsir b'effiċjenza u b'aktar ħeffa.

Mill-angolu ta' cruise lining eċċ, irid jiġi deċiż illi fl-attivitajiet kollha tal-port ikunu nklużi l-iżvilupp tat-terminals u jiġu koordinati permezz ta' riferenza għall-masterplan għall-portijiet.

Malta għandha tkun il-hub minn fejn jibdew u jintemmu l-vjaġġi.

Din l-idea għandha verament tiġi promossa.

Bħal fis-snin ta' qabel l-awtorita' qiegħda fil-fażi ta' diskussjoni dwar pjanijiet biex jinbena sea passenger terminal.

Fl-istess ħin l-awtorita' għandha tagħti pjanijiet biex tieħu sehem f'konferenzi u f'wirjiet barra ħalli jiġi promoss il-Port il-Kbir.

Mil-lat ta' merchant shipping hemm bżonn nieħdu miżuri kontinwi, kif ċert li qegħdin nagħmlu u nkomplu nagħmlu, biex jissaħħu l-livelli ta' sigurezza fuq il-vapuri li jtajru l-bandiera Maltija, is-sigurezza li tant għandna bżonn kemm f'dik li hija struttura kif ukoll dak li hu equipment.

Forsi għandna nemendaw ukoll il-liġijiet tagħna biex jirriflettu dak li jgħidu l- konvenzjonijiet internazzjonali fuq dan il-qasam, partikolarment il- Konvenzjoni ta' Ruma li titkellem fuq dan il-qasam u anke kif il-portijiet tagħna jkunu ħielsa minn kull att illeċitu li jista' jsir fih għaliex aħna nemmnu li l-portijiet tagħna wkoll għandhom x'joffru.

Bħalissa l-marinas f'Malta u Għawdex qegħdin mimlijin bil-yachts u aħna nieħdu pjaċir b'dan Għalhekk l-awtorita' għandha tkompli, kif ċert li se tkompli, tagħmel żviluppi għal yacht marina ġdida.

Ir-rapport issa tlesta, ġie sottomess lill-Gvern Malti għall-konsiderazzjoni tiegħu, u allura fl- istess ħin l-Awtorita' Marittima se tkompli żżid il-postijiet fejn wieħed jista' isorġi l-yacht tiegħu.

Nitkellmu dwar il-cruise liners.

Huwa importanti li meta l-Maritime Authority tixtri l-cruise liners ma jiġrix bħalma ġara fil-passat illi biex nixtru cruise liner indumu, bil-Planning Autority u mhux Planning Authority, u mbagħad nispiċċaw li n-nefqiet tagħna jkunu aktar minn dak li fil-fatt inkunu se ndaħħlu, biex imbagħad ma jsir xejn!

Forsi dwar is-sigurta' tan-navigazzjoni jkun importanti li flok ma din tibqa' taħt it-Transport Authority tiġi mill-ewwel taħt il-Maritime Authority għal skop ta' immaniġġjar aħjar meta jiġu biex jittieħdu d- deċiżjonijiet.

L-aħħar punt li xtaqt insemmi huwa s-saħħa tal-ħaddiem fuq il-post tax- xogħol, anke s-seafarers' welfare at sea.

Hemm konvenzjoni li kienet għaddiet u naħseb li dan il-Parlament ukoll irid jaħseb fiha u jara li din tiġi ratifikata.

Ikollna okkażjoni li nitkellmu dwar l-ikbar problema fil-qasam marittimu, jiġifieri l-problema tal-kontaminazzjoni.

Dan huwa aspett importanti li ma rridux ninsewh.

Huwa importanti li jkollna management serju fejn tidħol il- kontaminazzjoni ta' l-ibħra tagħna.

Konna għidna li l-Gvern Nazzjonalista ma ħax il-miżuri meħtieġa u llum inħossu li dan it-tip ta' management għandna nsaħħuħ, per eżempju, għar-rigward taċ-ċentru tal-Freeport tagħna f'Kalafrana.

GĦandna naraw li jkollna laboratorju speċjalizzat li jagħti fejda lil pajjiżna biex f'dan il-qasam, anke bl-għajnuna ta' l-Universita' ta' Malta li tikkontrolla dawn l-attivitajiet ta' monitoring, inkunu nistgħu nilħqu l-objettivi tagħna.

Ċertament għandna bżonn ikollna oil pollution control unit mgħammar b'tagħmir għal kull emerġenza li tista' tinqala'.

Dan hu dak li nixtiequ u qegħdin hawnhekk biex niddiskutu dan kollu.

Dan il-ministeru jawgura tajjeb taħt it-tmexxija tal-Ministru Debono Grech biex l-aspettattivi tagħna nilħquhom.

(Onor. Membri: Hear, hear)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru Joe Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Chairman, jien ħadt pjaċir nisma' lill- kelliema ta' qabli, imma f'dawn id-disa' snin dawn jew ma kenux jeżistu jew, kif kienu jgħidu, veru li kollox kien miexi fuq ir-rubini!

Kienu jiġu hawn u jgħidu li se jagħmlu "hekk" u se jagħmlu "hekk" u jiddispjaċini ngħid li meta tliet xhur ilu dħalt f'dan il-ministeru, ħlief taħwid ma sibtx.

Se ngħid xi ħaġa fuq fuq dwar dan għax dawn l-affarijiet għad irridu niddiskutuhom meta jitressqu l-estimi ta' l-Awtorita' dwar it- Trasport Pubbliku u l-estimi ta' l-Awtorita' Marittima ta' Malta.

Kif qal il-kollega tagħna veru li ġew ivvotati Lm2.3 miljun biex jinxtraw il-karozzi u kienu saru wirjiet għall-prototype u kienu daqqew ħafna trombi, imma mbagħad ma sar xejn aktar.

Meta kont fuq il-bankijiet tan- naħa l-oħra kont nisma' li sa l-aħħar t'Ottubru, 1994 kellhom jiġu 100 karozza, sa l-aħħar ta' Novembru 120 u sa l-aħħar ta' Diċembru kellhom ikunu hawn kollha.

Imbagħad konna erġajna smajna li kellu jiġi kollox fil- bidu tas-sena li għaddiet u fil-fatt baqa' ma ġie xejn.

F'gazzetta kien hemm kumment tajjeb fejn intqal:

"I had gone through a few of the ranges of the prototype buses years ago and they were most impressive photo opportunities for the company and the minister involved, but as usual we are trying too hard to look like a northern European city instead of a Mediterranean island."

Pero' issa ħadna n-nifs għax għandna bord ġdid biċ-Chairman u l-membri sħabu li veru jridu jagħtu sehemhom u nirringrazzjahom li fil-ftit ġranet li ilhom f'din il-kariga diġa' bdew jaħdmu.

Veru li għandhom biċċa xogħol diffiċli, kif qal il-kollega tiegħi, u veru li vvotajna biss Lm100,000, pero' bil-Lm100,000 il-karozzi ġew.

Kienu ilhom ħames snin biex jiġu l- karozzi l-ġodda!

Veru dawn ma ġibthomx jien għax fi tliet xhur ma tagħmilx karozza ġdida, imma bix-xogħol li sar u bl-insistenza tagħna li jew jiġu jew se nieqfu, dawn il-ħames karozzi ġew.

U fuq il-kwestjonijiet l-oħra l- Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku diġa' bdiet diskussjonijiet.

GĦall- 1996 il-Gvern Nazzjonalista vvota Lm1,300,000 u jien kont nemmen li dawn il- karozzi l-ġodda kellhom jaslu.

Pero' fuq dan nitkellmu iktar meta jitressqu l-estimi tal-Public Transport Authority u ngħidu x'sibna u x'ma sibniex.

Fuq iż-żewġ bus termini, dak ta' Buġibba u l-ieħor tal-Belt, fl-1994 il- Gvern preċedenti ivvota Lm140,000, fl-1995 ivvota Lm60,000 u fl-1996 ivvota Lm230,000.

Minn dan kollu ma sar xejn.

Jien darba kont il-Mosta għal seminar li kien organizzat miż-Żgħażagħ Ħaddiema Nsara.

Kont waħdi u kulħadd beda jgħid kontra l-Partit Laburista.

Meta staqsejt fuq dawn l- affarijiet qaluli li kollox se jsir modern, inkluż bus shelters ġodda.

Lili qaluli li jien ma nifhimx; u jien għidtilhom prosit!

Qaluli li issa kemm taqbad it-telephone, iċċempel il-bus terminus il-ġdid u jgħidulek x'ħin ġejja l-karozza!

Qaluli wkoll li kien se jkun hemm il-heating u l- air conditioning u kollox!

U dan mhux talli ma sarx il-bus shelter imma talli meta mort infittex fejn hu dan il-bus terminus, qaluli li ġej taħt l- art!

Issa jien il-ministeru tiegħi qiegħed taħt l-art fejn kien ġej dan il- bus terminus.

S'issa m'hemm xejn.

Jiena rigward it-Transport Authority għad irrid nitkellem iktar 'il quddiem u nitkellmu meta jiġi l-waqt.

Se nitkellem dwar dipartiment li veru għamel xogħlu u qiegħed ngħid għad- Dipartiment tal-Liċenzji u Testijiet.

Xi ħadd min-naħa l-oħra qal li għollejna l-liċenzja u għollejna l-affarijiet.

Jiena ngħidlu li veru għollejna l-affarijiet u għollejna l-liċenzji, imma ilna niftaħru tant li kulħadd jixtri karozzi ta' Lm30,000 u Lm40,000!

X'tippretendi li tħalli Lm900 miljun dejn u nimxu bit-talb!

Darba kien hemm wieħed u lill-ieħor qallu: Taf kemm tlabt għalik jien, u l-ieħor mar id-dar u lill-uliedu temagħhom bit-talb.

Id-Dipartiment tal-Liċenzji u Testijiet huwa dipartiment li għamel xogħlu bis-serjeta' u jien minn hawnhekk nifraħlu.

GĦandna diġa' 20% tar-reġistrazzjonijiet ġodda.

Aħna ma nistgħux nibqgħu iktar mhux compulsory.

Ma jistax ikun li jkun hawn vetturi bin-numri l- ġodda u oħrajn bin-numri l-qodma.

Il-vetturi kollha jridu bilfors jiġu bin- numri l-ġodda.

Dan se jibda x-xogħol fuqhom.

Diġa' bdejna t-taħdidiet u se nirranġaw biex in-numri l-ġodda kollha jiġu fis-seħħ minn din is-sena.

Jiġifieri aħna sa l-aħħar tas-sena jrid ikollna l-pjanċi l-ġodda.

Rigward dak li qal l-Onor.

Claude Muscat fuq is-sewqan jiena naqbel miegħu, mija fil-mija.

Fuq dan se nagħmlu leġislazzjoni u se nitkellem mal- kollega tiegħi tan-naħa l-oħra li għandu x'jaqsam mat-trasport.

Jekk tinqabad b'senter f'idejk jeħduhulek għax tkun qed tagħmel kontravenzjoni, u allura ma nistax nifhem kif xi ħadd jista' jimmanka u anke forsi joqtol persuna oħra u jibqa' għaddej bil-liċenzja qisu qatt ma ġara xejn.

Din irridu neħduha bis-serjeta'.

Se jkun hemm leġislazzjoni fuq dan.

GĦad irridu nitkellmu man-nies kollha konċernati f'dan is-settur biex meta jasal il-waqt nagħmlu din il-leġislazzjoni.

Irridu niġu veru bħan-nies ċivilizzati u mhux kulħadd qabad steering f'idejh, xegħel iċ-ċavetta u telaq, kiser, farrak u qatel u qisu ma ġara xejn, għaliex mar il-qorti u weħel Lm5 jew Lm50 fuq negliġenza u baqa' bil-liċenzja f'idu.

Ma jistax ikun nibqgħu sejrin b'din is-sistema.

U għalhekk jiena nifraħ lil dan id- dipartiment li ħa d-deċiżjonijiet.

'Il quddiem se nagħmlu wkoll l-MOT.

Din se nagħmluha sura ta' nies.

Irridu nagħmlu liġi ta' l-MOT u mhux ngħidu li se nagħmlu l-MOT imbagħad ma jkollna xejn.

Se nagħmlu wkoll test iktar riġidu biex iġġib il-liċenzja tas-sewqan.

Minn jgħallem is-sewqan irid ikun veru qed jgħallem is-sewqan u mhux iġib liċenzja, qabbad iċ- ċavetta u telaq qisu ma ġara xejn.

Dawn huma affarijiet li l-Gvern Laburista qed iħares 'il quddiem biex jagħmilhom.

Issa se niġu għall-ewwel darsa.

Fuq il-Malta Maritime Authority se nitkellem ftit għaliex fuq din għandna dibattitu ieħor.

Kemm ili li sirt ministru jien ma kellix ċans indur kullimkien, iżda xi ħaġa li qbadt dan l-aħħar hija l-mod kif kienet titmexxa l-Malta Maritime Authority fi żmien l-Amministrazzjoni ta' qabel u speċjalment kif kienu jingħataw ċerti tenders.

Irridu ninvestigaw l-ilmenti li waslulna minn kuntratturi li kellhom l-offerti tagħhom konformi ma' l-ispecifications u fl-istess ħin aktar vantaġġużi minn ta' ħaddieħor, iżda mid-dehra kien hemm min jirranġa, għax jiġri x'jiġri, anke jekk offerta tkun irħas u tkun veru tajba, din ma titteħidx.

Din qed issir investigazzjoni fuqha u l-Gvern se jieħu l-passi.

Fuq il-kwestjoni tal-pollution għadna 'l bogħod ħafna u rridu nġibu l- apparat, allavolja kienu qalulna li dan l-apparat ġie stallat u beda jaħdem, meta fil-fatt minn dan kollu aħna ma sibna xejn.

L-istess, f'dawn l-aħħar disa' snin saru studji fuq il-Port sabiex ikun hemm immaniġġjar tajjeb tal-containers b'sistemi moderni li jintużaw fl-Ewropa.

Anke din il-kwestjoni qbadniha f'dawn l-aħħar jiem u qegħdin f'kuntatti ma' nies li jifhmu f'dawn l-affarijiet u li kienu ilhom jitħabtu taħt il-Gvern preċedenti għal ħames snin sħaħ biex tkun tista' tidħol sistema ġdida ta' mmaniġġjar.

Meta jien fittixt il-file ħalli nara x'sar u x'ma sarx bqajt ma sibtu mkien, imbagħad instab li kien għand persuna li ma kellha l-ebda awtorizzazzjoni li żżomm dan il-file għandha.

Sur President, irridu nsaħħu wkoll il-kwestjoni tal-bandiera merkantili.

Jekk se nħallu l-bandiera tiġri - kif qal tajjeb il-kollega tiegħi - din mhux se jkollha aktar fiduċja.

Aħna ma rridux li l-bandiera tagħna tkun meqjusa bħala flag of convenience imma rridu li tkun waħda rispettata.

Veru li llum qegħdin fit-tmien post imma b'daqshekk ma jfissirx li għaliex tkun fit-tmien post tkun qiegħed mill-aħjar għaliex mhux kemm ikollok tunnellaġġ igħodd.

Dan l-aspett saħqu ħafna fuqu l-esperti li tkellimna magħhom u d-delegazzjonijiet li ġew minn barra li qalulna bla tlaqliq li mhux il-kwantita' li tgħodd imma l-kwalita'.

Kif jaf il-kollega tiegħi tan- naħa l-oħra, ħafna mill-pajjiżi llum qegħdin jiġġieldu biex ikollhom il- kwalita' u mhux il-kwantita', għaliex jekk ikollok il-kwantita' u jkun hawn it-traskuraġini għalina daqslikieku ma jkollna xejn.

Din kellna darsa biha, darsa li wara li jsiru l-investigazzjonijiet inpoġġi kollox fuq il- Mejda tal-Kamra għaliex jiena m'iniex happy u lanqas il-ministru preċedenti ma kellu għalfejn ikun happy kif kienet immexxijja l-Malta Maritime Authority.

(Interruzzjonijiet) Imbagħad ġib id-dentist u tkellem!

Illum aħna kellna stedina minn organizzazzjoni marittima internazzjonali - dak meta tibda tiblieħ ikollok għalfejn tidħak! - biex nattendu seminar internazzjonali dwar l-ambjent u l-ħarsien tal-ħajja fuq il-baħar - din semmiha l-kollega tiegħi, l-Onor.

Sandro Schembri Adami - u s-serjeta' li jrid ikollna biex niskansaw it-tingiż.

Din hija waħda mill-affarijiet li se niddiskutu meta niġu għall-Maritime Authority.

Minkejja l-ftaħir kollu li sar fuq is-civil aviation u fuq kemm intnefqu liri xorta waħda baqa' ma sar xejn.

Biżżejjed ngħidu li minkejja li l- apparat tad-dawl għat-taxiway ta' l-ajruplani fuq il-Park 9 ilu li nxtara tliet snin, dan għadu ma ġietx stallat - għaliex wara li xtraw il-parti ta' fuq fejn hemm il-globi ndunaw li ma kellhomx il-parti tal-fanali li teħel fit-tarmac.

Issa f'Ottubru bdew jitwaħħlu dawn il-fanali - tliet snin wara - u jonqoshom sa April li ġej biex jitlestew.

Issa meta sentejn ilu jien kont tkellimt fuqhom il-ministru kien qalli li kollox kien sew.

Meta nbena t-terminal ta' l-airport inxtraw il-floodlights għal Park 9 bi spiża ta' Lm100,000 u peress li ġew iċċertifikati li ma jagħtux il-kwalita' ta' dawl rikjesta mir-regolamenti internazzjonali kienu qed joħolqu periklu għall-passiġġieri u għall-ħaddiema li jaħdmu hemmhekk.

Id-dwal ma kenux jilħqu l-istandard speċifikat mill-International Civil Aviation u ma ġewx aċċettati.

F'Lulju ta' l-1995 bdiet tittieħed azzjoni legali kontra l- kumpannija li ġabithom u f'Marzu ta' l-1996 - jiġifieri sena wara - saru pjanijiet ġodda għal dan id-dawl.

Imbagħad f'Lulju ġie ordnat il-materjal li kien meħtieġ u meta f'Ottubru li għadda ġie stallat - jiġifieri qabel l- elezzjoni - id-dawl xorta nstab li ma kienx tajjeb u kien hemm żoni li ma kenux mixgħulin kif suppost.

Issa d-Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili qed iħejji pjani ġodda biex jerġa' jsir kollox mill-ġdid.

Kienu saru spejjeż kbar għalxejn u issa se jkollna nonfqu aktar minn Lm100,000 biex ix- xogħol fuq id-dwal li jindikaw l-għoli ta' l-ajruplani waqt l-inżul isir kif suppost mill-bidu nett.

Is-sistema "PAPI" tikkonsisti fi tliet fanali, wieħed fuq l-ieħor; il-fanal ta' fuq nett ikun orange, tan-nofs ikun abjad u ta' isfel ikun aħmar.

Din is-sistema hija marbuta ma' l-istrumentazzjoni li tagħti tagħrif jekk l-ajruplan li jkun nieżel fuq ir-runway ikunx għoli jew baxx iż-żejjed.

Jekk jixgħel il-fanal abjad l-ajuplan ikun kif suppost.

Meta twaħħlet din is-sistema tqiegħdet f'post ħażin u għalhekk hija ta' periklu għall-ajruplani għaliex filwaqt li l-istrumenti ta' l- ajruplani juru li l-ajruplan ikun qiegħed f'pożizzjoni tajba biex jinżel, id-dawl juri li mhuwiex jew bil-maqlub.

B'hekk tiġi fid-dubju liema huwa l- istrument it-tajjeb, jekk hux dak ta' l-ajruplan jew hux dak tas-sistema "PAPI".

Din is-sistema se titneħħa minn fejn twaħħlet u titwaħħal fejn u kif suppost, bi spiża oħra kbira.

Dawn huma flus fil-ħela għaliex ix- xogħol ma sarx sew mill-ewwel.

It-triq bejn it-terminal u Park 9 saret ħażin mill-ewwel u wara li nbena t-terminal sfrondaw ftit partijiet minnu.

Għalkemm intnefqu Lm50,000 biex it-terminal jiġi rranġat, wara ftit il-partijiet l-oħra reġgħu sfrondaw.

Dan huwa kollu effett ta' l-ippjanar ħażin li kien hemm fil-bini tat- terminal.

F'din l-aħħar sena beda jaħdem it-torri tal-kontroll il-ġdid għax it- torri l-antik kien ta' periklu għall-ajruport u għall-ħaddiema ta' l- Uffiċċju Meteoroloġiku.

Dan minħabba li ilhom sena jaħsbuha biex iżarmaw il- parti ta' fuq tal-ħġieġ.

Diġa' waqa' xi ġebel għal isfel minn hemm.

Waqa' wkoll xi ħġieġ li seta' nqala' minn postu b'xi buffura qawwija tar- riħ.

Dan huwa xogħol urġenti li jrid isir malajr qabel ma tiġri xi diżgrazzja.

Jien għalhekk għidt li l-ministru ta' qabli jew kien rieqed jew kienu jgħidulu li kollox kien tajjeb.

Dawn huma affarijiet illi tista' tmur tarahom.

Dawn ftit mill-affarijiet li sibna fl-ajruport, illi ftaħarna li ftaħnih u għamilna daqs dak xogħol biex inkunu nistgħu nużawh.

Meta konna niġu hawn nitkellmu fuq dawn l-affarijiet kienu jgħidulna li kollox kien miexi fuq ir-rubini, kollox miexi tajjeb, kollox qiegħed għal- linja u money no problem!

Jekk xi ħaġa tiġi ħażina tiġi maqlugħa u terġa' ssir mill-ġdid!

Ma kienx hemm inkwiet.

Kollox kien unbeatable, bħalma kienu l-iskejjel u bħalma kienu l-isptarijiet!

Se ngħid xi ħaġa rigward ir-runway il-qadima.

Din minflok irranġajniha biex tkun tista' tibda tintuża meta jkollna bżonnha fit-tlugħ u l-inżul ta' l-ajruplani, ingħataw permessi biex fit-tarf tar-runway, in-naħa ta' l- Imqabba, jitla' l-bini u qisu ma ġara xejn.

Dan sar kontra l-pariri li ngħataw illi dik ir-runway għandha tiġi rranġata biex l-inżul ta' l- ajruplani jkun jista' jsir minn hemm.

Kien ikun hemm talbiet kontinwi mill- Air Malta biex -Runway 06 tiġi utilizzata u wżata regolarment.

Il-Gvern ta' qabel ma riedx jagħmel din il-bidla biex ma jibdilx ix-xogħol ta' sitt ħaddiema li hemm Għawdex - dawn kellhom posthom Għawdex; anke l-isptar riedhom għax kellu bżonnhom - u biex ma jbiddilhomx dan ittraskura kollox u ħalla kollox qisu ma ġara xejn.

Sur President, min ma jafx li sa ftit snin ilu d-Dipartiment ta' l- Avjazzjoni Ċivili kien fornut b'ħaddiema li kapaċi jagħmlu x-xogħol?

Imma issa x'ġara?

Ix-xogħol ingħata lill-kuntratturi u lil dawn il-ħaddiema - kien hemm bennejja u mastrudaxxi - neħħewhom.

L-iskuża kienet li x-xogħol kellu jingħata lill-privat għax il-ħaddiema tad-dipartiment ma' kellhomx għodda biex jaħdmu.

Mhux għax m'humiex tajbin, imma għax ma' kellhomx għodda biex jaħdmu.

Ma stajniex xtrajna l-għodda u niffrankaw dawk il- kuntratti biex minflok il-ħaddiema ma' nħalluhom jagħmlu xejn inġibuhom jaħdmu?

L-iskuża biex nagħtu x-xogħol lill-kuntrattur kienet illi dan għandu l-għodda biex jaħdem u l-ħaddiema tad-Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili m'għandhomx.

U din hija waħda mill-affarijiet li jridu jispiċċaw.

Dawn huma l-affarijiet illi sibna fid-Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili.

Sibna każ illi kien hemm wieħed jaħdem mad-Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili u li jitħallas minn żewġ bnadi.

Jiena nammetti li l-ħabib tiegħi l- Onor. Ċensu Galea ma' kienx jaf b'dawn l-affarijiet għax ma kienx id- dikasteru tiegħu.

Il-ministru li kien responsabbli minn hemm kien jiġi hawn u jitkellem, u meta nagħmillu dawn il-mistoqsijiet kien jibqa' għaddej qisu ma ġara xejn!

Dawn huma affarijiet li aħna ma nistgħux naċċettawhom.

Għaliex ma sarux dawn l-affarijiet, meta hemm l-affarijiet kollha neċessarji?

Għaliex meta kien hemm dawn l-affarijiet kollha ix- xogħol ma sarx?

Għaliex kellhom jintnefqu ħafna flus biex jiġu esperti fuq esperti biex jagħtuna l-pariri tagħhom u minflok ma nieħdu l-pariri tagħhom kollox jibqa' kif kien, qisu ma ġara xejn?

Jien ma nagħtix tort lill- ħaddiema u lil min kien qiegħed imexxi, għax korrispondenza, tagħrif u talba kien hemm biex ix-xogħol isir fl-airport, imma dejjem kienu jinjorawhom.

Kienu jiġu hawn jgħidu li qed jixtru l-computers u bil- computers isir kollox.

Illum, fl-Uffiċċju Meteoroloġiku ta' Ħal-Luqa għadna naħdmu b'sistema manwali u biex jiċċekkjaw iridu joqogħdu telgħin u neżlin minn fuq il-bejt għal isfel.

Dan lanqas f'pajjiż tat-tielet dinja ma ssibu!

Hekk qiegħed l-Uffiċċju Meteoroloġiku ta' Ħal-Luqa, li ftaħarna li għamilnih ġdid.

Dawn huma l-affarijiet illi sab ma' wiċċu Gvern Laburista.

Mhux imbilli wħud f'din il-Kamra joqogħdu jwerżqu u jgħidu li ma tajnihomx risposti!

X'risposti tridu tkunu tafu?

Għandkom l-ex-ministri sħabkom u staqsu lilhom.

Aħna m'ilniex fil-gvern għaxar snin.

Tliet xhur kulma ilna!

U f'dawn it-tliet xhur qed nipprovaw nirranġaw il-ħmieġ u l- korruzzjoni li ħallejtu.

Staqsu lil sħabkom.

Hemm bżonn tiġu tistaqsu lili jekk in-nol fuq il-vapur ta' Għawdex għoliex illum jew le!

Hawnhekk għandkom waħda li sa l-1 ta' Ottubru kienet fil-Bord li kien jiltaqa' regolarment.

Jekk il-Bord ma ltaqax mhux tort tiegħi.

Mela jien iċ- chairman tal-Bord biex nissuġġerixxi meta għandu jitlaqqa' l-Bord!

Il- Bord iċ-chairman ilaqqgħu.

Jien jekk nara li ma' rċevejtx minuti jew li l- Bord miexi ħażin ngħidlu: X'ġara hawnhekk?

Jien hekk għamilt, u għax għamilt hekk kien hawn wieħed minnkom u qalli li rrid nindaħal kif isiru r- rosters u kif jimxu l-kumpanniji.

Mela l-poplu liċ-chairman tella'!

Il- poplu lili tella' u lill-Gvern Laburista.

Kif jista' jkun ma nkunx naf!

Jekk ma nistaqsikx jien, kif se tiġi tistaqsini dwar x'ġara hawnhekk!

Kif se nwieġbek!

Issa meta tistaqsini ngħidlek biex tistaqsi liċ-chairman għax iċ-chairman jaf.

U jekk trid tkun taf fuq il-kumpannija Gozo Channel Co. Ltd., nista' ngħidlek li kellkom waħda li tokkupa l-kariga ta' direttur u tgħidilkom hi x'ġara.

Għalfejn tistaqsu lili!

Kieku niġi sena oħra u dawn l-affarijiet ma nkunx irranġajthom, għiduli.

Hemmhekk iva, għiduli.

Imma jiena tliet xhur kulma ilni ministru u qed nipprova nirranġa dan it-taħwid li kien hemm.

Rigward il-karozzi tal-linja, xi triduni nagħmel?

Immur inġib dawk il- miljuni kollha biex jinxtraw il-karozzi tal-linja, meta l-Awtorita' dwar it- Trasport Pubbliku fi ftit xhur għandha Lm90,000 overtime?

Dawn huma l- affarijiet!

Jekk ma tkunx responsabbli ....

Aħna veru għollejna l- pustaġġ bi 20%, eċċ, imma jiena ma nemminx b'dawn.

Jiena nemmen x'sibna bħala Gvern Laburista.

Dawn huma l-affarijiet illi sibna.

U diġa' għidt li sibna airport li mingħalik kollox lest u fil-fatt trid tibdih kollu mill- bidu.

Niġu issa għall-istorja tat-terminal il-ġdid ta' l-MIA, li kienet waħda sinonima ma' kull fejn resaq il-Gvern Nazzjonalista.

Minn mindu nfetaħ dan it-terminal kien hemm tberbiq, ħela, spejjeż, safar, karozzi lussużi, eluf ta' liri f'konsulenzi u allowances lil tal-qalba u xeħħa u regħba mal- ħaddiem iż-żgħir.

Din kienet il-viżjoni tal-gvern preċedenti dwar kif għandha titmexxa azjenda ta' din ix-xorta.

Mill-ewwel kalkoli li għamilna sibna li l-kumpannija diġa' tilfet 'il fuq minn Lm3 miljun f'kambju fuq self mill-European Investment Bank u dan minbarra d-dejn fih innifsu.

Hemm mistoqsijiet li għadhom ma ġewx imwieġba u l-bord il-ġdid irid jara kif se jsolvi dawn il-problemi.

Hemm affarijiet li jien, bħala ministru responsabbli lejn il-poplu, għadni ma nafx kif saru u lanqas naf kif ittieħdu ħafna deċiżjonijiet li tefgħu lil din l-azjenda f'baħar ta' inkwiet.

Jien għad irrid inkun naf kif ċerti kuntratti - bħal dak tal- McDonald's li ġie ffirmat f'Settembru bl-għaġġla - ingħataw daqshekk fit- tul u kif ċerti kuntratti oħra jiġu mġedda waħedhom.

Hawnhekk nixtieq immur ftit lura u nirriferi għall-ħanut tal-Malta Maritime Authority li hemm f'Ta' Xbiex.

Tafu b'kemm ingħata fis-sena dan?

Ħanut ta' każin tal-banda jinkera Lm12 kuljum, ħanut tal-football jinkera Lm16 kuljum, ħanut tal-kafe' jinkera Lm16 kuljum u Alla jbierek sagħtejn qabel ma dħalt ministru jien dan il-ħanut ingħata b'kuntratt għal Lm500 kera fis-sena.

Dan mhux serq tgħidlu!

Mhux talli hekk talli 11-il sena oħra l-kera titla' għal Lm7,000 u l-MMA m'għandhiex dritt tħassru, pero' min krih jista' jżommu għal kemm irid b'Lm7,000 fis-sena.

Għiduli 11-il sena oħra xi jkunu jiswew Lm7,000!

U l-ministru lanqas biss kellu ċans li joqgħod bil-qegħda biex jara x'ġara.

Dawn huma l-affarijiet li sibna ma' wiċċna.

Possibbli li l-ex-Ministru ma kienx jaf b'dawn l-affarijiet!

Għalhekk ħaduha bi kbira meta jien tlabthom il-minuti u għidtilhom li rrid inkun naf x'ġara!

Għalhekk ġew jiġru għandkom u qalulkom biex tagħmluli domanda u tistaqsuni min qed imexxi, jekk hux jien jew huma!

U jien minn hawnhekk ngħidilhom: Jien immexxi għax il-Prim Ministru lili għamel ministru u għaliex il-poplu lili tella' mhux lil xi chairman.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Fl-MIA għad għandna diskrepanzi bejn l-audited accounts u l-budget rivedut - li għad iridu jiġu stabbiliti u vverifikati - liema diskrepanzi f'ċerti każijiet jilħqu Lm0.5 miljun.

Aħna rridu nkunu nafu għaliex il- kumpannija nvestiet Lm0.25 miljun fi stocks tal-gvern qabel ma ħallset il- loan li kellha.

B'hekk kienu jiġu evitati ħafna spejjeż f'imgħaxijiet.

Huwa stmat li f'perijodu ta' ħames snin akkumulaw telf ta' Lm3 miljun.

Jien għadni ma nistax nifhem kif loan ta' Lm6.4 miljun li kienet se tagħlaq f'April tas-sena 2003, u li fuqha kien jitħallas imgħax ta' 6.95%, ġiet mibdula - refunded - f'self ieħor ta' Lm7 miljun b'rata ta' 6%, liema somma l-Gvern irid isib kif iħallasha sas-26 ta' Diċembru ta' din is-sena.

Dan kien jaf bih l-ex-Ministru?

Huwa fatt ta' min jiddeplorah kif l-MIA ħallset aktar minn Lm123,000 f'dividends lill-Gvern meta l-qagħda finanzjarja ta' l-MIA kienet daqshekk imwiegħra!

Ara kemm tgħidu min imexxi!

Iċ-chairman għamel ħiltu hemm u kellem lill-Ministru tal-Finanzi ta' dak iż-żmien u qallu li jekk joħdilha dawn il-flus l-MIA se jkollha tissellef mill-banek biex tmexxi.

Il-ministru ma' aċċettax din il-claim ta' kważi Lm1 miljun ta' xogħlijiet li saru fuq l-air terminal għas- sempliċi raġuni li dawn l-ispejjeż ma daħlux fil-kontijiet li kienu saru qabel l-air terminal għadda b'kuntratt għand l-MIA.

Dwar il-petrol station ta' l-ajruport ma tantx irrid ngħid billi bħalissa hemm każ quddiem il-Kummissjoni Permanenti kontra l-Korruzzjoni li jinvolvi din il-materja u nħoss li aħjar inkun naf l-eżitu ta' dan il-każ li hemm quddiem il-kummissjoni qabel nagħmel ir-rimarki tiegħi.

Jidher li fuq din l-azjenda ma tantx kellna min iħabbel rasu - imxi ħa nimxu!

Il- management tal-MIA l-ewwel daħħal il-casual workers biex jaqta' l-overtime, imbagħad f'waħda mil-laqgħat tal-Bord tad-Diretturi ċ-Chairman issuġġerixxa li kemm il-ħaddiema casuals kif ukoll l-overtime għandhom jibqgħu biex kulħadd ikun kuntent jew fi kliemu stess "to ensure a happy medium".

Hu ta' min jiddeplora wkoll il-fatt li ħafna xogħlijiet setgħu saru faċilment mill-ħaddiema ta' l-MIA imma minflok ingħataw lill-kuntrattur.

Issa aħna rridu nħallsu dawn il-miljuni ta' liri sas-26 ta' Diċembru li ġej.

Ma ġara xejn!

Billi aħna nixtru b'kemm jiswew iktar minn Lm100,000 karozzi għall-management u billi nagħtuhom il-fuel u l-mobile phone, ma fiha xejn!

U billi nimpjegaw nies tal-Group 4 u nħallsuhom!

L-aqwa li d- diretturi kienu tal-Partit Nazzjonalista!

X'fiha b'daqshekk!

Billi għandna l-pulizija, għaliex imbagħad tal-Group 4 ma jagħmlu xejn ...

THE CHAIRMAN (Onor. Michael Bonnici): Ippermettili Onor. Debono Grech.

Ma nippermetti l-ebda ċajt mill-iStrangers Gallery.

Nitlob lill-ushers biex jinformawni jekk isiru xi osservazzjonijiet.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Fejn jidħlu l-pulizija, Mr Chairman, tal-Group 4 m'għandhomx saħħa u l-pulizija jissejħu biex forsi jsolvu s-sitwazzjoni, pero' minkejja dawn il-flejjes kollha li qed titħallas il-kumpannija tas- sigurta' qatt ma sar l-ebda roadblock fl-inħawi ta' madwar l-airport u qatt ma ġie mwaqqaf ħadd.

Ta' min ikun jaf ukoll li l-MIA għandha 65 ruħ impjegati fuq security bi spiża ta' Lm355,000 u għalhekk m'hemmx il-ħtieġa li jkollhna lil tal-Group 4 ukoll.

Mela għandna l-Pulizija, tal-Group 4, ta' l-Army u s-security ta' l-MIA!

Tal-Group 4 qed jiswew lill-MIA Lm85,000 biex jagħtu l-istess servizz li tagħti l-Pulizija.

Hemm ukoll il-gardening and landscaping.

Il-gvern kellu d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura u nistħi ngħid li m'għandniex nies jifhmu fl-agrikoltura.

Is- sabiħa hi li l-esperti ta' l-agrikoltura li jaħdmu mal-gvern imorru jaħdmu mal-privat u dak li m'humiex kapaċi jagħmlu fid-Dipartiment ta' l- Agrikoltura kapaċi jagħmluh mal-privat!

Fl-1993 għal-landscaping u għas- siġar ħallasna Lm14,460 u s'issa spiċċajna qed inħallsu Lm26,803 u ma nistgħux neħilsu minn dan il-kuntratt qabel ma tiġi s-sena 1998 - u ma nafx kemm se nħallsu sa l-1998.

Hemm konċessjonijiet oħra li l-Gvern għad irid jara kif saru u jien nemmen li l-bord il-ġdid se jkun kapaċi jirranġahom billi jsib fejn kien hemm it-tberbiq u fejn kien hemm il-ħmieġ u jirranġah.

Jekk mhux se jitranġaw dawn l-affarijiet l-MIA trid tara minn fejn se ssib is-Lm7 miljun li jridu jitħallsu sa l-aħħar ta' din is-sena.

Aħna bħala gvern se nieħdu passi biex li hemm bżonn isir fl-MIA isir u m'aħniex se nkeċċu nies.

Din qed ngħidha minn hawn.

Jien li kont ħaddiem żgħir, minn fuq innaddaf u mhux minn isfel għax il-ħaddiem iż-żgħir ta' fuq imexxuh u mhux ta' isfel.

(Onor. Membri: Hear, hear) Jekk hemm din il-ħela huwa responsabbli għaliha min hu fuq u mhux min hu isfel.

Ma jistax ikun li kumpannija li trid tħallas Lm7 miljun sa l-aħħar ta' Diċembru ta' din is-sena tibqa' tonfoq qisu ma ġara xejn għax hemm il-Gvern jagħmel tajjeb u mbagħad jiġu jgħajruna li qed nindaħlu fl-azjendi privati.

Jekk dawn iridu jkunu privati ħaġa żgħira.

Iva, kien hemm interess.

X'ma jkunx hemm interess!

L-ewwel ifalluhom, imbagħad l-għada jagħtuhom b'xejn lil xi erbgħa min-nies u jħallas kollox il-gvern.

Mhux in-nies tad-Dockyard biss għamlulna l-ħela u ħallas il-poplu, imma kellna min kien responsabbli u għamel il-ħela.

Dan il-Gvern se jinvestiga permezz ta' bord ġdid li jrid jaħdem biex sa l-aħħar ta' Diċembru dawn l-affarijiet jiġu flokhom.

Ħalli niġi għall-Posta.

Il-Posta meta kienet waħedha qalgħet il-flus, u minn meta ġejtu hawn tiftaħru li trid tiġi privatizzata aqta' kemm morna tajjeb!

L-ewwel kuntratti li d-Dipartiment tal-Posta għamel ma' Euromail Ltd saru għall-aħħar ta' l-1993, meta l-Posta kienet għada aħt idejn il- gvern.

Dawn il-kuntratti ħallew profitt ta' madwar Lm67,000 fl-1994 u Lm73,000 fl-1995.

Fl-1 ta' Ottubru 1995, Posta Ltd. ħadet f'idejha s- servizzi postali mingħand id-Dipartiment tal-Gvern.

Xahar wara l- kumpannija l-ġdida għamlet ftehim ma' Euromail Ltd. biex iġġorr il-bulk mail għas-sena 1996.

Dan il-kuntratt swielha - jew aħjar sewa lill-poplu Malti kollu - telf ta' madwar Lm1 miljun.

Intqalu ħafna affarijiet fuq il- mezzi tax-xandir dwar dan it-telf.

Iva, tlifnihom tort tagħna u se ngħid għaliex.

F'Settembru ta' l-1994 delegazzjoni Maltija li kien fiha rappreżentant tal-Posta, u fl-aħħar fażi l-Ministru responsabbli għall-Posta u ċ- Chairman, Dr. Austin Sammut - dak iż-żmien kient hemm dak li kien magħruf bħala l-Post Office Board of Management - li wara sar ukoll iċ-Chairman tal- Posta Ltd., marru l-Korea ta' Isfel sabiex jattendu għall-Kungress tal- Universal Postal Union.

Dan il-kungress isir kull ħames snin u fih jittieħdu deċiżjonijiet importanti fuq it-tmexxija tas-servizzi postali, liema deċiżjonijiet jorbtu lil kull membru ta' din l-għaqda.

F'dan il- kungress ġie deċiż li ssir emenda għal dak li hu magħruf bħala artikolu 49 tal-Konvenzjoni ta' l-Universal Postal Union.

Din l-emenda, b'effett mill- 1996, tat id-dritt li kull pajjiż li jirċievi bulk mail minn pajjiżi oħra jitlob ħlas, għal dak il-bulk mail, ekwivalenti għar-rati postali f'pajjiżu.

Din l-emenda saret minħabba li ċerti pajjiżi ndunaw li kumpanniji li jimpustaw kwantitajiet kbar ta' ittri - hawn qegħdin nitkellmu dwar kwantitajiet ta' miljuni ta' materjal postali - kienu qegħdin jaħdmu ma' pajjiżi fejn ir-rata postali hija ferm irħas minn dik ta' pajjiżhom, bħal fil-każ tagħna.

Fit-2 ta' Ottubru, 1995 permezz taċ-ċirkulari numru 348, il-Universal Postal Union avżat lill-membri kollha, fosthom lil Malta, li ċerti pajjiżi kienu ddeċidew - kif kellhom id-dritt li jagħmlu wara l-konferenza li saret fil-Korea ta' Isfel - li mill-1 ta' Jannar, 1996 kienu se japplikaw it- tariffa ta' pajjiżhom kull meta jirċievu bulk mail minn pajjiż ieħor.

Fost il-pajjiżi li avżaw minn qabel b'din id-deċiżjoni kien hemm il-Ġermanja u pajjiżi oħra Ewropej bħall-Irlanda, il-Belġju, l-Awstrija, id-Danimarka u Franza.

Fil-każ tal-Ġermanja, Posta Ltd. ġiet avżata li r-rata li kienet se tiġi applikata għall-bulk mail kienet se tkun ta' madwar Lm5.40 għal kull kilo ta' posta.

Barra minn dan Posta Ltd. kienet taf li kellha tħallas l-ispejjeż biex tinġarr bl-ajru l-posta għall-Ġermanja u dawn kienu jammontaw għal 47c kull kilo.

Din kellha wkoll spejjeż oħra lokali biex tagħmel dan ix-xogħol ta' bulk mail bħalma huma trasport, kiri ta' warehouse u spejjeż tan-nies li fil-każ tal-kuntratt mal-Euromail ġew jiswew madwar 7c kull kilo.

Dan kollu kien ifisser li Posta Ltd. kienet taf li kull kilo ta' bulk mail li kienet se tibgħat lejn il-Ġermanja kien se jiswielha Lm5.94, kważi Lm6.

Minkejja li Posta Ltd. kienet taf dan kollu, xahar biss wara li rċeviet l-avviż mingħand il-Ġermanja, iffirmat kuntratt għal sena sħiħa, għall-1996, ma' l-Euromail fejn intrabtet li tibgħat il-posta lejn il-Ġermanja għall-prezz ta' bejn Lm2.80 u Lm2.90 kull kilo, skond il-kwantitajiet.

Il-misteru l-ieħor, li wkoll qiegħed jiġi nvestigat, huwa x'inhi r-raġuni li l-kumpannija fil-kuntratt ma' l-Euromail ma daħħletx il-klawsola - kif għamlet fil-każ ta' żewġ kuntratti oħra li kellha ma' ditti oħrajn - biex toħroġ minn dan il-kuntratt f'każ li ssib li qiegħda titlef u mhux tibqa' marbuta għal sena sħiħa.

Posta Ltd. kienet taf li sa mill-anqas Frar ta' l- 1996 kienet qiegħda titlef bil-kbir bil-kuntratt li kellha ma' l-Euromail.

Minkejja dan s'issa jidher li min kien responsabbli żamm kollox mistur u lanqas biss indenja ruħu jitkellem biex jara setax jiġi rtirat il-kuntratt, akkost li jitħallsu xi pieni li żgur kienu se jiġu jiswew ferm anqas mill- Lm1 miljun li ntilfu.

(Interruzzjonijiet) Jiġifieri għalik ma ġara xejn!

Dażgur li ma ġara xejn għalik għaliex dawn m'intix se tħallashom inti!

(Interruzzjonijiet) Le, għalissa ma nistax ngħidlek min hi l-persuna responsabbli għaliex qegħdin ninvestigaw.

(Interruzzjonijiet) Le, jimporta u kien imissek għidtli qabel.

Ma nwerżaq xejn.

Jiena qed inkellmek b'mod kostruttiv.

(Interruzzjonijiet) Mela li titlef Lm1 miljun hija ċajta!

(Interruzzjonijiet) Inti m'għidtli xejn.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Debono Grech ikompli bid-diskors tiegħu, jekk jogħġbu.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Iva.

Il-ministru sieħbek mar il-Korea.

Il- ministru sieħbek mar biex jagħmel dawn il-kuntratti.

Issa oqgħod kwiet.

THE CHAIRMAN: Onor. Debono Grech qiegħed titlef il-ħin.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien nieħdu l-ħin jekk nitilfu għaliex jiena ma tellift lil ħadd.

THE CHAIRMAN: Onorevoli, qed titlef il-ħin.

Kompli għaddej, jekk jogħġbok.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Ħalli niġu Issa għall-Gozo Channel Co. Ltd.

(Interruzzjonijiet) Imbagħad nirrispondik.

GĦalissa daqshekk nista' ngħidlek għaliex qed isiru l-investigazzjonijiet.

THE CHAIRMAN: Onor. Muscat, m'hemmx cross-debate.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Ħalli niġi issa biex naraw x'sibna fil-Gozo Channel Co. Ltd..

(Interruzzjonijiet) Allura jien x'tort għandi?

Inti għalhekk imħallas.

Ħalli nsemmu ż-żieda fin-nollijiet.

Il-Gozo Channel ħadet loan ta' Lm3.5 miljun biex tkopri parti mill-pagamenti tal-vapuri l- ġodda.

Fis-sena li għalqet f'Settembru, il-Gozo Channel Co. Ltd. tilfet aktar minn Lm0.33 miljun u l-Gvern tiegħi ried ikun irresponsabbli li ma jwaqqafx, jew għallinqas jipprova jwaqqaf, il-kankru ta' din li-kumpannija falluta.

Ma nafx b'liema wiċċ issa jiġi l-Bord tal-Gozo Channel Co. Ltd. u jgħid li l-kumpannija m'hijiex falluta għax jekk il-Gvern jgħolli n- nollijiet, dawn malajr jistgħu jagħmlu tajjeb għat-telf li kien qed isir.

Dan m'hu veru xejn.

Il-Gozo Channel Co. Ltd. daħlet f'kuntratt mal-kumpannija Ulstein/Carl Bros. għall-bini ta' tliet vapuri ġodda biex jintużaw bejn Malta u Għawdex.

Hemm xniegħat li l-vapuri l-ġodda li se jinbnew hawn Malta m'humiex tajbin biex ibaħħru għal Sqallija.

Hawn tajjeb li l-kumpannija tispjega kif waslet biex inxtara dan il-mudell ta' bastiment, fejn diġa' tħallsu Lm3 miljun kapparra.

Ta' min kienet l- idea?

X'garanzija taw il-manifatturi ta' dawn il-bastimenti?

Fuq dan id- disinn, inbnew bastimenti simili?

Jekk iva, fejn?

Min kienu l-esperti li taw il-green light biex ġie kkonfermat dan id-disinn?

Jekk ma kenux mibnija bastimenti fuq dan id-disinn, fuq liema kriterji ġew ikkonfermati?

Jista' l-Bord preżenti li, flimkien mal-Gvern preċedenti mmexxi mill-Onor.

Fenech Adami, approva l-ħlas ta' dawn il-miljuni, jiżgura lill-Maltin u lill-Għawdxin li dan id-disinn ta' bastiment se jkun ideali u li se jsolvi l-problemi kollha li tant kienu jiġu kkritikati l-bastimenti mixtrija fil- passat mill-Gozo Channel Co. Ltd.?

Il-maltemp u l-lbiċ se jbandal lil dawn il-bastimenti u b'hekk jistgħu jweġġgħu n-nies, bħalma ġara riċentement fuq il-Calypso?

Dawn il-bastimenti jistgħu jorbtu mal-mollijiet preżenti?

Jew l-ewwel nikkonfermaw il-vapuri u wara naraw?!

Qatt ma naf li sar investiment ta' dan il-kobor fejn l-informazzjoni hija daqshekk fqira jew ineżistenti.

Kull ma ra l-poplu fuq dawn il-bastimenti huwa mudell ta' pied u nofs li ntwera taħt it-tinda meta ġie inawgurat il-catamaran f'Għawdex.

Nerġa' nistaqsi: Min kienu l-esperti Maltin li kkonfermaw id- disinn u x'esperjenza għandhom?

Hawnhekk wieħed jiskanta kif l-ebda wieħed minn dawn il-vapuri m'hu se jkun tajjeb biex jagħmel vjaġġi għal Sqallija.

Is-servizz ta' Sqallija kien iġib turisti kull sajf lejn Malta u kien iħalli profitti kbar lill- kumpannija li nefqet eluf kbar ta' liri f'reklamar għal dan is-servizz.

Fi żmien meta l-Gvern Nazzjonalista kien tant jiftaħar bil-kuntratt bejn Malta u l-Italja, partikolarment Sqallija, ma nistax nifhem kif din il- konsiderazzjoni ma ġietx mistħarrġa meta kien qed isir il-kuntratt.

Allura bilfors wieħed jaħseb ħażin.

Bilfors wieħed jidħollu dubju u bilfors wieħed jistaqsi jekk kienx qed jiġi aġevolat xi ħadd, xi kumpannija kompetitriċi.

Biex inkomplu nħawdu, il-kumpannija li daħlet għall-kuntratt biex tibni l- vapuri, tat b'xejn lill-Gozo Channel Co. Ltd catamaran rikondizzjonat, dak il-famuż catamaran li l-Onor.

Fenech Adami tant ftaħar bih.

Biex il- catamaran seta' jinġieb malajr biex ikun hawn Malta qabel l-elezzjoni, il- kumpannija ħallset Lm65,000 f'kiri ta' vapuri.

Min ta din l-ordni biex il- catamaran jiġi b'dan il-mod kien irresponsabbli.

Din il-manuvra kienet biex il-catamaran iservi ta' propaganda għall-Partit Nazzjonalista qabel l- elezzjoni.

Dak inhar kulħadd nesa l-impatt soċjali u dan hu każ ieħor ta' money no problem.

Tafu min ġab dan il-catamaran hawn Malta?

Dan ġabuh in- nies tal-Virtu' Rapid!

Mhux biss, iżda l-istess kumpannija, Virtu Steamship Co. Ltd., kellha tipprovdi tekniċi u operaturi biex jieħdu ħsieb dan il-catamaran.

Ħalli naraw x'suċċess kellu dan il-catamaran, basta ġibnih qabel l-elezzjoni.

Sa ma ġie miżmum, dan għamel 238 vjaġġ, użawh 9,903 persuna - ma nafx jekk humiex qed jgħoddu lill-Onor Fenech Adami u lin-nies li marru għall-festa! - daħħal biss Lm7,635 u nefaq aktar minn Lm55,000.

Dan barra li biex inġieb saritlu manutenzjoni, ċerimonji, insurance u spejjeż oħra u ntnefqu 'l fuq minn Lm85,000.

Xi ngħidu mbagħad fuq l-"m.v.

Cittadella" u l-"m.v.

Mgarr"?

Wara li dawn kienu maħluba, fi Frar ta' sentejn ilu ġie deċiż li l-użu tagħhom jiġi limitat biss għat-trasbord ta' merkanzija bejn Malta u Għawdex.

Kellna l- vapur "Mgarr Ferry".

Il-Bord tad-Diretturi tal-Gozo Channel Co. Ltd. ħa d- deċiżjoni li dan jinbiegħ lis-Sur George Zammit - membru ta' l-istess bord - għax ħass li l-vapur ma kienx aktar utli għall-kumpannija biex ibaħħar bejn Malta u Għawdex.

Issa abbażi ta' l-informazzjoni li għandi jien nistaqsi: Veru li dan l-istess vapur reġa' nbiegħ mis-Sur George Zammit lill-kumpannija Ferguson Steamship Company of North Cyprus?

Veru li dan il- vapur baħħar lejn Ċipru fis-6 ta' Mejju 1995 under its own steam ggwidat minn kaptan Tork u wara li saritlu tiswija reġa' baħħar lejn Malta għal xi tagħbija?

U xi ngħidu għall-bejgħ tal-"M.V. Jylland" lill-privat?

Niġu issa għall-ispejjeż tal-catamaran "Victoria Express".

Dan kien qed jagħti servizz bejn Malta u Għawdex li nbeda fi żmien il-Gvern Nazzjonalista.

Dan għamel 238 vjaġġ, rikkeb 9,903 passiġġier u kellu Lm7,635 dħul mill-bejgħ ta' biljetti.

Spejjeż ta' reklamar u affarijiet bħal dawn kellu Lm2,254, spejjeż f'insurance kellu Lm2,800; spejjeż f'pagi lill-ħaddiema tal-Gozo Channel Co. Ltd. kellu Lm6,600; bħala technical management fees lill-Virtu Steamship Co. Ltd. kellu Lm28,000; u spejjeż f'diesel kellu Lm15,875.

Dan hu l-mod kif tkissret il-Gozo Channel Co. Ltd. fi żmien tliet snin.

Matul is-sena finanzjarja 1988/89, l-"s.e.s.

Gozo Express", il-catamaran iż-żgħir, għabba lill-Gozo Channel Co. Ltd. b'dejn ta' Lm77,106.

Il- management tal-Gozo Channel Co. Ltd. ingħata diversi pariri minn fejn kien ġej dan it-telf u x'għandu jsir, pero' hawn ukoll il-management ta' din il- kumpannija ftit ta kas ta' dawn il-pariri.

Imma mhux hekk biss.

Ta' min isemmi li l-engineer ta' dan il-vapur kien jiġbor il-flus tal-biljetti, kien jagħmel ir-rendikont ta' x'biegħ u barra minn hekk kien jieħu ħsieb ir- refuelling tal-vapur li kienet operazzjoni ta' kuljum.

Insomma kien kollox a one-man job.

Dan kien mismanagement li ma jmissu qatt tħalla jsir minn min kien responsabbli.

Naturalment mhux l-ewwel darba li kien ikun hemm xi diskrepanzi li waħedhom kienu biżżejjed biex jitħallas wieħed li jaqta' l- biljetti.

Imbagħad jiġu jgħidu li minħabba t-telf ma setgħux jimpjegaw wieħed li jaqta' l-biljetti!

Meta tara dan kollu m'huwiex diffiċli sabiex tifhem kif sena wara l-oħra kien hemm telf fuq dan il-vapur.

Dan lanqas biss kien jiġbor ħaqq il-fuel li kien jintuża.

U dan mhux aħna waqqafnih; dan twaqqaf u ma saru l-ebda protesti!

GĦall-informazzjoni ta' din il- Kamra, nista' ngħid li l-"s.e.s.

Gozo Express" fl-1988/89 tilef Lm77,106, fl-1989/90 tilef Lm65,139 u fl-1990/91 tilef Lm52,084.

Sabiex xtratu l- Gozo Channel Co. Ltd. qamilha Lm900,000 .

Dan ma kienx inxurjat u lanqas kien hemm provision adegwata biex tkopri somma kbira bħal din f'każ ta' xi inċident.

Minn sena għal oħra l-ispejjeż tal-manutenzjoni kienu dejjem jiżdiedu iżda l-figuri ħafna drabi kienu jkunu astronomiċi u anke l- kumpannija stess kienet ħasset il-ħtieġa li timpjega konsulent biex jinvestiga dawn it-tiswijiet.

Iżda altru milli jimpjega konsulent, il- management messu ra kif fl-1989 intnefqu iżjed minn Lm0.33 miljun, għax dawn il-flus ħadd ma jaf fejn marru u kif intnefqu.

GĦal dik li hija manutenzjoni nixtieq nistaqsi wkoll għaliex ir-refits qatt ma saru fil- Malta Drydocks?

X'kellha ħażin il-Malta Drydocks dak inhar?

X'kienet ir- raġuni li dawn ix-xogħlijiet kienu jsiru mill-privat u kull kumpannija privata tbiddlet f'dawn l-aħħar ħames snin?

Matul l-1990/91 il-Gozo Channel Company Ltd. ħallset 'il fuq minn Lm390,000 u hawnhekk kien jidher biċ-ċar li l-baħar beda jitqalleb sew għal din il-kumpannija.

Sur President, ta' kull sena l-management tal-Gozo Channel Company Ltd. kien jagħmel depreciation qawwija tal-vapuri li kien jopera, liema depreciation ma kenitx realistika u korretta.

Dan kien ifisser ukoll li kienet issir depreciation ta' vapuri li kienu diġa' written off.

Fil-fatt id-depreciation li kienet issir kienet għall-partijiet tal-vapuri li jinbidlu, ħaġa li ma titwemminx.

Manuvrar bħal dan kien juri wkoll assi li ma kenux jeżistu.

Id-depreciation normalment tinħadem fuq perijodu ta' 15- il sena, li bejn wieħed u ieħor hija l-ħajja ta' vapur.

Tant kien hemm taħwid speċjalment fejn jirrigwardaw materji finanzjarji li f'sena minnhom l-awditur għamel mhux inqas minn 88 journal adjustment biex fost l-oħrajn jaġġusta stocks ta' fuel imdaħħla ħażin u kalkolazzjoni maħduma ħażin anke fuq id-depreciation.

Mhux biss ma kenux isiru bank reconciliation statements ta' kontijiet mal-bank f'Malta, iżda lanqas mal-bank ta' barra fejn il-Gozo Channel Company Ltd. kellha Lm100,000 depożitati ma kienu jsiru dawn l-istatements.

Fil-fatt ma' dan ta' l-aħħar jidher li lanqas il- bank statement ma' kellhom u tgħidx kemm tħabtu biex ġabru dawn l- istatements!

Irriżulta wkoll li l-imgħax dovut ma ġiex imdaħħal kif suppost fil-kotba tal-kumpannija.

Din ma nistax nifhimha għax anke min ikollu sempliċi Lm10 depożitati jirċievi statements bħal dawn regolarment.

Għal diversi snin il-Gozo Channel Company Ltd. inġibditilha l-attenzjoni dwar il-ħlasijiet li kienu dovuti lilha minn diversi kredituri liema ħlasijiet kienu jmorru lura fis-snin.

Intilfu ħafna minn dawn il-finanzi f'bad debts, fosthom hemm ammont sostanzjali mingħand aġenti Sqallin.

Mad- dipartimenti tal-gvern il-Gozo Channel Company Ltd. tilfet Lm69,901, ma' l- aġenti Maltin tilfet Lm17,239 u ma' l-aġenti Sqallin tilfet - dawn għidnielhom requiem aeternam - Lm61,223.

Sur President, il-manager tal-Gozo Channel Company Ltd. tgħidx kemm ftaħar bis-servizz ta' l-"M.V. Għawdex" bejn Malta u Sqallija imma jidher li minħabba regolamenti marittimi internazzjonali l-"M.V. Għawdex" kellu jissospendi s-servizz tiegħu lejn il-gżira Taljana u d-dejn baqa' ma tħallasx.

Kif diġa' kelli l-okkażjoni naċċenna tal-Gozo Channel Company Ltd. kienu galantomi ħafna u kienu jħallsu l-kontijiet tagħhom malajr mingħajr ma jieħdu vantaġġ ta' credit terms li normalment huma mogħtija lil ditti oħra.

F'sena waħda l-Gozo Channel Company Ltd. kellha spejjeż ta' kważi Lm1 miljun fi fuel, fi żjut u fi spejjeż ta' manutenzjoni.

Meta nqis li l-Gozo Channel Company Ltd. kienet iffaċċjata bi problemi daqshekk kbar jien ma nistax nifhem kif dawn il-ħlasijiet mgħaġġla ...

Jew aħjar ngħid li għalissa lanqas nista' nipprova nifhem!

Per eżempju, ħadd għadu ma fehemni għaliex il-Gozo Channel Company Ltd. kienet qed tħallas overdraft ta' 8% meta kellha kont ta' Lm100,000 mal-Banco di Sicilia bis-6.5% li tiegħu kienet iġġib madwar Lm1,500 fis-sena.

Din kienet qed titlef ukoll madwar Lm1,000 f'imgħaxijiet minħabba valuta estera li nżammet għandha bla bżonn.

Sur President, meta tara dawn l-irregolaritajiet kollha xejn ma tibda tieħu bi kbir, pero' m'iniex sejjer ma nsemmix li għal żmien twil ma kenux jinħarġu purchase orders biex jinxtraw il-bżonnijiet li kien ikollha l- kumpannija.

Anke l-mod daqshekk veloċi li bih kien jitħallas dan ix-xiri ma kienx wieħed li ma jqanqalx suspett għax fid-dinja tal-lum kważi l- kumpanniji kollha jieħdu vantaġġ mill-credit terms li joffru l- kummerċjanti.

Mhux biss ma kenux jinħarġu purchase orders meta kien isir ix-xiri, iżda ma kienx l-ewwel darba li l-invoice ma kenitx tiġi ttimbrata "paid" bil-possibbilta' li setgħet terġa' tiġi ppreżentata għall-ħlas.

Lanqas ma kienet eċċezzjoni li jsir xiri mingħajr ebda awtorita'.

Fil-fatt f'sena minnhom l-awdituri elevaw każi fejn il-bilanċ tal-kredituri tal- kumpannija ma kienx jaqbel mal-figuri tal-fornitur u mbagħad meta ddaħħlet is-sistema komputerizzata min kien responsabbli kien mgħaġġel wisq biex iwaqqaf is-sistema - jekk tista' ssejħilha hekk - li kien hemm qabel.

Minn dan irriżulta li kien hemm kredituri li ma ġewx imdaħħla u ammonti ta' valuta estera tħalltu ma' ammonti f'liri Maltin.

Sur President, kif jaf kulħadd il-petty cash tal-kumpannija hu intenzjonat biex jitħallsu ammonti żgħar li jsiru kuljum.

GĦad irrid ninvestiga l-ammonti konsiderevoli li tħallsu mill-petty cash għax-xiri ta' fuel meta ħafna drabi dan kien isir on credit ma' stations approvati mill- kumpannija konċernata.

Mhux hekk biss iżda kien hemm xiri li lanqas biss kien awtorizzat.

Tidħak meta tisma li l-kumitat li kienet waqqfet il- Gozo Channel Company Ltd. biex jeżamina u jinnegozja x-xiri tal-kumpannija malajr ġie xolt u għalhekk hawn jidher li kien hemm min kellu interess li l- affarijiet ma jsirux kif suppost.

Kif tistgħu timmaġinaw id-dħul tal-kumpannija jiġi mill-passiġġieri u l- vetturi li jagħmlu użu mis-servizz tal-Gozo Channel Company Ltd. u għalhekk kull management serju għandu jiżgura li l-kumpannija ddaħħal l-ammont eżatt mill-biljetti mibjugħa.

Ħalli naraw ftit id-diskrepanzi elevati s'issa imma jien ċert li dawn m'humiex uniċi għax wisq nibża' li ż-żmien għad juri diskrepanzi u irregolaritajiet oħra.

Per eżempju, jien informat li għal żmien konsiderevoli l-Gozo Channel Company Ltd. ma kenitx toħroġ biljetti għal gruppi ta' iżjed minn 50 persuna.

Din kienet toħroġ embarkation cards li ma kenux numerati u għalhekk b'ebda mod ma kien possibbli li dawn jiġu ċċekkjati bir-riżultat li hawnhekk seta' kien hawn abbuż serju.

Imma dan mhux biżżejjed għax filwaqt li s-subagents tal-Gozo Channel Company Ltd. suppost jissottomettu return tal-biljetti li jbigħu, dawn kienu jissottomettu dan ir-return ġimgħat wara, mingħajr ma ħadd kien jaf x'jiġri.

Fil-fatt kien jiġri li għal ħafna żmien ma kienx possibbli għall- kumpannija li tirrikonċilja l-biljetti mibjugħa u l-flus li jidħlu, bir- riżultat li d-diskrepanzi ma kenux jistgħu jiġu investigati faċilment u jien m'iniex konvint li din il-proċedura irregolari ma kenitx issir apposta.

Jien informat li mhux l-ewwel darba li aġenti taw lil Gozo Channel Company Ltd. flus anqas mill-biljetti li tniżżlu li nbigħu u kien hemm anke każijiet fejn biljetti ma kenux irritornati mill-aġent, biljetti li kienu mitlufa ...

Dan kollox jindika n-nuqqas ta' serjeta' fit-tmexxija ta' din il-kumpannija.

Sur President, għar-rigward tal-biljetti mibjugħa għas-servizz tal-Gozo Channel Company Ltd. li jmur Sqallija, mhux l-ewwel darba li ma kienx jingħata rendikont xieraq mill-aġenti dwar il-biljetti mibjugħa.

Dan kien jagħti lok serju ta' abbuż, ħaġa li l-management tal-Gozo Channel Company Ltd. ftit jidher li nkwieta dwarha.

Kien biss meta ddaħħlet forma ta' computerisation li setgħet issir verifika dwar il-biljetti mogħtija lill- aġent.

Lanqas ma jidher li hemm kontroll fuq passes mogħtija lill-Għawdxin billi l-proċedura mħaddna mill-kumpannija tagħti lok għal abbuż.

Aħna ma għandna xejn kontra l-poplu Għawdxi imma rridu li kulħadd, mill-kbir saż- żgħir, iħaddan moralita' fiskali u jikkontribwixxi b'mezzi raġonevoli għas- servizz li qed jingħata biex dan is-servizz jitjieb għall-ġid ta' kulħadd.

Sur President, minn snin ilu kien jidher biċ-ċar li minħabba deċiżjonijiet ħżiena tal-Gvern Nazzjonalista, il-kompetizzjoni ta' l-Air Malta u tal-Virtu' Ferries kellha effett ħażin fuq il-Gozo Channel Company Ltd., l-iżjed meta din ta' l-aħħar kienet qed titmexxa daqshekk ħażin u min kien responsabbli ħalla kollox għaddej meta ma tax ukoll palata lil wieħed mill-kompetituri tiegħu!

Kien hemm żmien li minn sena għal oħra n-numru ta' passiġġieri fil-Gozo Channel Company Ltd. biex imorru Catania naqas bin- nofs.

Mhux hekk biss, imma kien hemm każi fejn in-numru ta' passiġġieri li għaddew il-pulizija huma u jirkbu l-vapur ma kienx jaqbel man-numru ta' biljetti mibjugħa u dan kien jiġri partikolarment fl-aħħar trips ta' filgħaxija.

X'investigazzjonijiet għamlet il-kumpannija għadni ma sibtx.

Kulħadd jaf li hija l-prattika regolari li jinżammu flus ġos-safe tal- kumpannija, speċjalment tal-Gozo Channel Co. Ltd. li kienet kumpannija tal- gvern.

Pero' jidher li għall-Gozo Channel Co. Ltd. kollox kien jgħodd!

Għal żmien twil il-general manger kien jimmaniġġa l-port tax, kien iżomm il- flus fis-safe tiegħu u mbagħad iħallas hu.

Kienu jiġu depożitati flus dejjem fi kwantita' ugwali taċ-ċekkijiet li kienu joħorġu.

F'lingwaġġ komuni kienu jiddepożitaw biżżejjed biex iċ-cheque jkun jista' jissarraf.

Kien hemm każijiet fejn kienu jinħarġu ċekkijiet fuq isem debituri u dawn kienu jinżammu fis-safe għal żmien indefinit.

Ir-raġuni għalfejn dan kien isir Alla biss jafha!

Dwar dan l-awdituri talbu investigazzjoni iżda x'sar jew ma sarx il-Bambin biss irid jilluminana!

Ma jidhirx li din kienet xi marda lokalizzata pero' mhux l-ewwel darba li xi impjegati f'ticket booths tal-kumpannija ma ddepożitawx il-flus tal-biljetti fil-bank kif suppost, għaliex jidrilhom li ma kienx ikun hemm ammonti sostanzjali biex jagħmlu dan u allura kienu jżommuhom għandhom.

Irrid ngħid li l-awditur ta' kull sena kien jgħid lill-kumpannija sabiex iżomm reġistru ta' stocks fejn jitniżżlu l-istocks ta' spare parts u jitniżżlu wkoll dawk il-parts li jinxtraw.

Dan ir-reġistru jservi wkoll biex jitniżżlu stocks li joħroġu u jintużaw.

In-nuqqas ta' dan ir- reġistru altru li jagħti lok għall-abbuż għaliex mingħajru setgħat faċilment tintilef l-informazzjoni ta' kemm swew l-ispare parts li nxtraw.

Barra minn hekk lanqas kien possibbli li ssir il-verifika ta' l-istocks kif meħtieġ.

Il-management letter mill-awditur datata 15 ta' Novembru ta' l- 1989 tirriferi proprju għal dan.

Għal sena wara l-oħra l-kumpannija kienet iżżomm kwantita' kbira ta' engine spare parts.

Meta wieħed iqis il-kondizzjoni tal-vapuri tal- kumpannija jista' jiġġustifika dan l-ammont, iżda meta tqis li dawn l- istocks ma kienu jidħlu fl-ebda ktieb u meta tqis li qatt ma kienu jiġu ċċekkjati, malajr tasal għall-konklużjonijiet tiegħek.

Ta' min isemmi li f'sena minnhom kien hemm b'kemm jiswew aktar minn Lm18,000 spare parts tal- vapur Melitaland li ma kienx qed jintuża.

Ta' min isemmi wkoll li mid- dokumenti disponibbli, insibu li lanqas kien jitniżżel fuq liema vapur imorru l-ispare parts li kienu jinħarġu.

Ħaġa ta' l-iskantament hija li għal żmien twil l-istorekeeper kien ex-baħri handyman.

Irrid ngħid li lanqas reġistru tal-fixed assets ma kien jeżisti.

Bżonn ta' reġistru bħal dan kulħadd jifhmu, barra naturalment id-diriġenti tal- Gozo Channel Co. Ltd!.

Jidher li lanqas jeżistu dokumenti ta' kif iddisponew mill-assi tal-kumpannija.

Fl-opinjoni tiegħi u ta' ħafna oħrajn, dan l-aġir jammonta għal frodi u dawk li għandhom xi informazzjoni f'dan ir-rigward huma mitluba biex jagħtuha għaliex ħadd ma jista' jsib tarf hemm ġew.

Ta' min jgħid li l-pagi qatt ma ġew iċċekkjati minn persuna responsabbli jew ġew iċċertifikati tajbin jew iċċekjati minn presuna oħra kompetenti.

Sena wara l-oħra l-awdituri tal-Gozo Channel Co. Ltd. ġibdu l- attenzjoni tal-management dwar dan il-fatt u rrakkmandaw x'għandu jsir, pero' l-bravu management tal-kumpannija qatt ma ta kas.

Ir-raġuni ta' dan jafha biss il-management - lili għadu ħadd ma qalhieli.

Dan in-nuqqas jidher iżjed meta wieħed iqis li għal snin sħaħ ma kien hemm ħadd li japprova s-somom li kienu joħorġu bħala pagi u overtime.

Meta wieħed iqis li l-kumpannija kienet tħallas xi Lm0.5 miljun f'pagi u salarji, liema ammont jinkludi proporzjon kbir ta' overtime u allowances, naħseb li għandu għalfejn jiskandalizza ruħu li ammonti bħal dawn ma kenux jiġu approvati u lanqas verifikati.

Kif kienet immexxija l-Gozo Channel Co. Ltd. huwa eżempju klassiku ta' mismanagement fl-aqwa tiegħu.

Sibt li kien hemm okkażjonijiet fejn it-total tal-pagi ta' sena mogħti lill-bank ma jaqbilx ma' l-ammont ta' pagi mħallas lill-impjegati!

Ma kienx każ rari lanqas li l-impjegati stess jibdlu r-rata tat-taxxa tagħhom kif u meta jaqblilhom jew jiddeċiedu huma meta jagħmlu l-overtime!

Matul is-sena 1993/1994 il-ħlas tal-pagi u salarji qarreb lejn il-Lm1 miljun, iżda xorta dan ma kienx biżżejjed sabiex il-kumpannija u l-management ipoġġu lil xi ħadd ħalli jivverifika dawn il-pagi, u minkejja l-krib ta' l-awditur, il- management tal-Gozo Channel Co. Ltd. kompla jwebbes rasu.

Li l-Oppożizzjoni xxewwex fuq iż-żieda fin-noll imħabbra mill-Gvern m'hi xejn ħlief ipokrezija ta' l-Onor.

Fenech Adami u sħabu għax fil-verita' l- Gozo Channel Co. Ltd. kienet ilha żmien tingħata parir biex taġġusta n- nollijiet in vista tat-telf li kienet qiegħda tagħmel.

Iżda bħalma ġara f'postijiet u f'entitajiet oħra, kollox tħalla mistur, kollox tħalla għaddej, basta l-ministru ta' qabli kien dejjem jiftaħar kemm kollox kien sejjer tajjeb!

Jiena ċert li lill-ministru kienu ilhom mas-seba' snin jgħidulu biex jaġġusta n-nollijiet pero' hu ma ħa l-ebda passi.

Kieku ħa xi passi, ma kienx ikun hemm bżonn tal-passi kollha li ħa dan il-Gvern f'dan ir-rigward.

Meta titfa' l-problemi taħt it-tapit, bħalma għamlu l- ministri Nazzjonalisti, li bl-aktar mod irresponsabbli mexxew din l- azjenda, tkun qed tqarraq bil-poplu Malti u Għawdxi u tpoġġi f'periklu l- impjieg tal-ħaddiema ta' din il-kumpannija.

Kemm hija vera l-ħtieġa li jiċċaqilqu n-nollijiet tista' tittieħed mill-ittra li l-awdituri bagħtu lill-Bord tad-Diretturi tal-Gozo Channel Co. Ltd. seba' snin ilu - mhux illum! - fejn fost affarijiet oħra rrimarkaw:

"Cost increases have eroded the profitability which resulted from the higher traffic in recent years.

We were given to understand last year that a price increase in July 1992 was likely.

This did not materialise and the company should continue to press for it.".

Kulħadd jaf x'għamlet il-Gozo Channel Co. Ltd.

Ta' min jgħid li f'laqgħa tal-Bord tad-Diretturi li saret fl-20 ta' Lulju tas-sena l-oħra, iċ- chairman kien qal li kienet qiegħda tiġi ffinalizzata struttura ġdida ta' nolljiet u li kien se jressaq din l-istruttura quddiem l-istess bord fi żmien qasir.

Issa li l-Kamra semgħat dan it-taħwid kollu tal-Gozo Channel Co. Ltd., tasal waħedha biex tifhem ta' min kienet ir-responsabbilta' ta' dan kollu.

Forsi ma jkunx floku li ngħidilkom jien, iżda ngħidilkom x'qalu l-awdituri, jiġifieri l-istess nies li flew l-operazzjonijiet u l-kotba ta' din il- kumpannija fil-passat.

Dawn qalu:

"The responsibility for the maintenance of an adequate system of internal control as well as for the prevention and detection of irregularities and fraud rests with management."

Iżjed 'il quddiem jgħidu:

"Our audit has been planned so that we would have a reasonable expectation of detecting material misstatements in the accounts resulting from irregularities or fraud.".

Jiġifieri l-awditur ma qgħadtx itomha.

GĦall-awditur l-abbużi u l-frodi ma kenux biss fl-arja, speċjalemnt meta aktar 'il quddiem kiteb li żewġ issues li kien iddiskuta mal-management diversi drabi kienu l-piż soċjali li kellha l-kumpannija u d-diffikulta' biex jiġu kontrollati l-abbużi.

L- awditur għamilha ċara li hu l-management tal-Gozo Channel Co. Ltd. li finalment irid jirrispondi.

Jiena bħala l-ministru responsabbli minn din il-kumpannija ma nistax ma ninvestigax l-abbużi, bħad-dħul li kellu jidħol mill-bejgħ tal-biljetti u ma daħalx, servizzi iċċarġjati mhux kif suppost u biljetti foloz.

U hemm lista sħiħa ta' dawn l-abbużi.

Matul l-aħħar sena l-Gozo Channel Co. Ltd. tilfet aktar minn ¥0.33 miljun u kienet mistennija tagħmel wisq aktar telf li seta' jilħaq sa Lm1 miljun f'sena.

Kieku l-Gvern tal-ġurnata ma ħax passi immedjati biex jipprova jagħlaq il-ħofra finanzjarja ta' din il- kumpannija, il-fondi li kienet tiġġenera l-Gozo Channel Co. Ltd. lanqas biss kienu biżżejjed biex jitħallsu l-pagi tal-ħaddiema.

Aħseb u ara minn fejn kienu se jinġiebu l-flus għax-xiri tal-vapuri li ordnaw, għall-ħlas ta' l-imgħaxijiet u għall-bżonn li jlaħħqu ma' l-ispejjeż rikorrenti tal- kumpannija!

L-ineffiċjenza li kienet tirrenja min-naħa tal-management ma setgħetx tkun akbar u minkejja l-problemi finanzjarji kbar li kellha din il- kumpannija, hija ħallset taxxa żejda ta' Lm19,048.

Dan barra refund tal- VAT ta' aktar minn Lm71,000 li kellha tiġbor u li sal-lum għadha ma ġabritx.

Xtaqt inkun naf għaliex inkrew flat u store fl-Imġarr Għawdex u baqgħu ma ntużawx.

Xtaqt inkun naf għaliex xi partijiet ta' l-"MV Calypso" kienu ssewwew barra b'xi Lm800-il waħda meta f'Għawdex kienu jissewwew bi Lm30.

Xtaqt inkun naf għaliex iddaħħal dak ir-revenue clerk meta ma kienx jaf jaqra u jikteb u ngħata paga ta' Lm50 fil-ġimgħa.

Xtaqt inkun naf għaliex iċ-chairman tajjar lill-managers li kellu biex jieħdu ħsieb il-biljetti u beda jieħu ħsieb kollox dan il-wieħed li kif diġa' għidt la kien jaf jikteb u lanqas jaqra.

Xtaqt inkun naf kif kien jingħata l-fuel lill-vapuri li minkejja li kellhom il-meters meħtieġa, dawn ħadd ma kien jagħti kashom.

Xtaqt inkun naf fejn kienu l-invoices u d-dettalji ta' eluf ta' liri li ntnefqu f'manutenzjoni u f'xiri ieħor.

Xtaqna nkunu nafu għaliex kien hemm kaptan li tkeċċa għaliex laqgħat il-vapur mal-moll f'maltempata u għaliex ma sarx l-istess f'żewġ każijiet oħra simili li jinvolvu lil ħaddieħor.

Anzi fl-aħħar każ ingħatat ordni biex il-bastiment jiġi miżbugħ qisu qatt ma ġara xejn!

Xtaqt inkun naf għaliex l-ex-general manager kellu jirriżenja minn mal-kumpannija u wara li rriżenja tawh karozza, tawh mobile telephone u nħafrulu s-Lm6,000 li silfitu l-Gozo Channel Co. Ltd - qatt ma kont naf li din il-kumpannija tislef il-flus u xtaqt nistaqsi b'liema rata ta' imgħax selfulu l-flus.

Xtaqt inkun naf għaliex żewġ financial controllers kellhom jirrinżenjaw u sal-lum qatt ma ġie impjegat ieħor flokhom.

Xtaqt inkun naf għaliex il-bord ma baqax jiltaqa' f'Sa Maison u beda jiltaqa' fil-fabbrika taċ-chairman f'San Ġwann u l-boardroom ta' Sa Maison ġiet mibdula f'żewġ uffiċini bl-għamara u l-air conditioning biex joqogħdu impjegati oħra.

(Interruzzjonijiet) Għandkom raġun tidħku, u dan huwa ftit mill-ħmieġ li sibna.

Ħalli naraw issa kif kienu jiġu mpjegati n-nies, Mr Chairman.

Dawn malajr malajr kienu jmorru l-ETC, kienu jgħidulhom li jridu deck-hands tajbin, kienu jsejħulhom keepers - fil-fatt issa qed isejħulhom mooringrmen/watchmen - u meta jsiru l-interviews, min ikollu l-ktieb tal- baħar u tletin sena esperjenza ma jiġix impjegat u jgħidulu li m'għandux ċertifikati biżżejjed, u min lanqas jaf jekk il-vapur fihx poppa jew pruwa jiġi mpjegat!

Kien hemm wieħed li mpjegawh bħala deck-boy u wara xahar għamluh customer service assistant, b'salarju ta' Lm400 fix-xahar.

U jridu jimpjegaw il-kaptani u għandhom kaptan li jaqla' Lm16,000 fis-sena u ieħor li jaqla' Lm14,000!

Irrid ngħid hawnhekk li l-ex-Ministru għal Għawdex qal li kien jaf kif kienet sejra din il-kumpannija.

Jiena ngħidlu li jekk kien jaf kif kienet sejra din il-kumpannija, allura jmissu jistħi li ma ħax passi.

U huwa veru li kienu jafu għaliex kienu ġibdulhom l-attenzjoni.

Irrid ngħid ukoll li waħda min-naħa l-oħra sa Lulju li għadda kienet għadha fil-bord tad- diretturi.

Allura possibbli li lanqas kienu jafu li l-awdituri ma kellhom xejn?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Onor. Debono Grech, infakkrek li fadallek żewġ minuti.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Dan hu d-diżastru li sibna fil-Gozo Channel Co. Ltd. u fl-ażjendi kollha waħda wara l-oħra.

U dawn qed insemmuhom illum biex ħadd ma jiġi jgħid li minn dawn l-affarijiet ma kellna xejn.

U veru dħalna għaliha u mhux jien waħdi, imma daħal fiha l-Prim Ministru u anke l- Ministri sħabi għax irridu nsalvawha.

U qed isiru diskussjonijiet ma' min hu interessat u se Jkomplu jsiru diskussjonijiet u SE naslu, bħalma wasalna f'affarijiet oħra.

Imma m'aħniex se nissagrifikaw il-postijiet u l-ħobż tal-ħaddiem iż-żgħir.

Il-ħaddiem iż-żgħir ma kellux tort fiha, imma kellu tort min jiddeċiedi lil min jagħti l-overtime.

Hemm min għamel Lm8,000 overtime għax hu jiddeċiedi meta jidħol overtime u ma jista' jkellmu ħadd!

(Interruzzjonijiet) Għalhekk jien se nindaħal, se nindaħal - illum se ngħidha din - kif isiru x-shifts fil-Gozo Channel biex meta jiġi jagħti d-diesel mhux dejjem Debono Grech ikun hemm għassa mad-diesel!

Iva se nindaħal biex il-ħaddiema kollha jkollhom l-istess ammont ta' overtime u mhux min jieħu Lm8,000 u min ma jieħu xejn!

Iva, se nindaħal biex min imissu jidħol jaħdem il-Ħadd, jidħol il-Ħadd!

Dawn huma l-affarijiet li se nagħmlu u se nindaħal biex nara kif meta l- ex-Prim Ministru wara li xolja l-Parlament qal li ma jista' jiġi mpjegat ħadd kien hemm min għamel id-dati b'jumejn qabel biex ma jaqax taħt il- kategorija li ma jistax jiġi mpjegat.

U jekk kien hemm bżonn ta' mooringmen u baħrin fil-labour office kien hemm 20 baħri u mooringmen minn Għawdex u Malta li kienu qed jirreġistraw.

Pero' dwar dan jerġa' jkolli ċ- ċans nitkellem meta nressqu l-estimi tal-Public Transaport Authority u tal- Malta Maritime Authority.

S'issa għidna daqshekk.

Il-quddiem ngħidu iktar.

(Onor. Membri: Hear, hear)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista.

Il-mistoqsija hija li l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Michael Frendo għall-Vot 36 Ministeru għat-Trasport u Portijiet.

Dawk favur?

(Onor.Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Billi ntalbet votazzjoni il-Kumitat ġie sospiż fid-9.30 p.m. u rriżuma ħames minuti wara.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l- emenda għall-Vot 36 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Michael Frendo.

Dawk favur?

(Onor.Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 33 L-Onor.

|Abela Tony |Gatt Austin | |Agius |Gonzi Lawrence | |Francis | | |Bonnici |Hyzler George M. | |Josef | | |Bonnici |Mifsud Bonnici Antoine | |Michael | | |Borg Joe |Mugliett Jesmond | |Borg Tonio |Muscat Claude | |Cassar Joe |Muscat Richard | |D'Amato |Psaila Savona Joe | |Helen | | |De Marco |Pullicino George | |Guido | | |Debono |Pullicino Orlando Jeffrey | |Giovanna | | |Deguara |Refalo Michael | |Louis | | |Farrugia |Tabone Anton | |Jean Pierre | | |Fenech Adami|Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo |Vella John | |Michael | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech Francis | |Galea Pace | | |Victor | |

KONTRA: 35 L-Onor.

|Abela Carmelo|Farrugia Noel | |Abela Joseph |Grech Edwin | |Agius Chris |Gulia Gavin | |Attard |Herrera Jose' | |Montalto John| | |Bartolo |Mangion Charles | |Evarist | | |Borg Karmenu |Mintoff Dom | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar |Pace Bertu | |Charles | | |Buhagiar |Portelli Alfred | |Louis | | |Camilleri |Refalo Anton | |Maria | | |Cardona Chris|Sant Alfred | |Chircop Karl |Sceberras Trigona Alex | |Cilia Joe |Schembri Adami Sandro | |Dalli Helena |Spiteri Lino | |Debono Grech |Vassallo Adrian | |Joe | | |Farrugia |Vella George | |Anglu | | |Farrugia Joe |Vella Karmenu | |Farrugia | | |Michael | |

L-emenda m'għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Issa se npoġġi l-mistoqsija fuq ir-Riżoluzzjonijiet imressqa mill-Ministru tat-Trasport u Portijiet.

VOT 36 - MINISTERU GĦAT-TRASPORT U PORTIJIET Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,291,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 36 - Ministeru għat-Trasport u Portijiet, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas- sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 36 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN:

VOT 37 - AVJAZZJONI ĊIVILI Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 3,239,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 37 - Avjazzjoni Ċivili, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 37 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN:

VOT 38 - LIĊENZJI U TESTJAR

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 918,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 38 - Liċenzji u Testjar, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 38 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN:

VOT IX - MINISTERU GĦAT-TRASPORT U PORTIJIET

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,657,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot IX - Ministeru għat-Trasport u Portijiet, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas- sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot IX għaddiet.

Il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta li l-Voti 36, 37, 38 u IX taħt il-Ministeru għat-Trasport u Portijiet ġew approvati mill- Kumitat ta' Provvista.

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, jressaq l- Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal- Kamra għal nhar l-Erbgħa, 5 ta' Frar, 1997 fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 1997

Is-Seba' Jum Stabbilit

Voti tal-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni

L-Onor.

Membri japprezzaw li l-aġenda ta' għada għadha kemm ingħatatilhom illejla.

MADAM SPEAKER: Skond il-Mozzjoni Nru. 37 tal-15 ta' Jannar, 1997 il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 5 ta' Frar, 1997 fis-6.00 p.m. bl- aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.39 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija skond il- Mozzjoni Nru. 37 tal-15 ta' Jannar 1997.

MISTOQSIJIET-IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

DJAR - "POLICY" DWAR IT-TISWIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid jekk hux il-ħsieb tal-Gvern li jbiddel il-"policy" dwar it- tiswijiet fil-proprjeta' tal-Gvern u jekk iva fuq liema linja?

Jista' l- Ministru jgħid ukoll hemmx il-ħsieb li xi parti mir-responsabbilta' tgħaddi f'idejn il-kunsilli lokali?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Ninforma lill-Onorevoli interpellat li jekk u meta tinbidel din il-"policy", din titqiegħed fuq il-mejda tal-kamra kif kienet tqiegħdet meta tfasslet mill-Gvern preċedenti f'Novembru ta' l-1992.

Madanakollu m'hemm ebda ħsieb li xi parti mir-responsabbilta' għal tiswijiet tgħaddi f'idejn il-kunsilli lokali.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - FIDI TA' ĊENS/XIRI TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm applikaw persuni u taħt liema skemi biex jifdu ċnus jew jixtru proprjeta' li hi ta' l-Uffiċċju Konġunt?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Ninforma lill-Onor Interpellant li n-numru ta' persuni li applikaw biex jifdu ċnus jew jixtru proprjeta' kien kif ġej:

|Skema ta' Fidi ta' Cens |668 | |Temporanju | | |Skema ta' Fidi ta' Cens |340 | |Perpetwu Rivedibbli | | |Skema ta' Xiri ta' |495 | |Proprjeta' Mikrija | | |TOTAL |1503 |

KUNSILLI LOKALI - ĊIRKOLARIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja taċ- ċirkolarijiet kollha indirizzati lill-kunsilli lokali sa mit-twaqqif tagħhom u maħruġa mid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.Interpellant li kopji taċ- ċirkolarijiet mitluba jitpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra, f'seduta oħra.

AWTORITA' MARITTIMA - MEMBRI TAL-BORD

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tal-Bord ta' l-Awtorita' Marittima u ta' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku, kemm jitħallsu u jekk għandhomx "fringe benefits" bħall-użu ta' karozza, "driver", "telecell" u affarijiet oħra simili?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: L-informazzjoni mitluba mill-Onorevoli Interpellant hija kif indikata' hawn taħt:-

Awtorita' Marittima ------------------- Chairman Dott. Edward Woods, L.L.D.

Viċi Chairman Is-Sur George Carbone, B.Sc (Hons)(Lond), A.R.C.S.

Membri Is-Sur Felix Agius Is-Sur Oscar Borg (ex-officio), B.A. (Hons) Econ, M.B.A.(Lanc.)

Is-Sur Alfred A. Cremona (ex-officio) Dott. Vincent Moran M.D. Is-Sur Carmel V. Schembri (ex-officio) Ms. Anna Spiteri Is-Sur Carmel S. Vassallo (ex-officio), M.C.I.T.

u għad irid jinħatar membru skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Att dwar Nomini mill-opożizzjoni.

Jiena nfurmat li c-Chairman għandu onorarju ta' Lm5,000 fis-sena, użu ta' karozza inkuż l-ispejjeż, ħlas ta' telekommunikazzjoni u ħlas għall- ġurnali.

L-membri l-oħra għandhom onorarju ta' LM1,000 u ebda "fringe benefit" ieħor ħlief għall membri ex-officio li għandhom 'fringe benefits' marbuta ma l-impjieg tagħhom. --- ------- --------- --------- --------- ----

Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku ----------------------------------- Chairman Is-Sur Reno Calleja

Deputat Chairman Is-Sur Franxcis Azzopardi

Membri Ms Moira Falzon Is-Sur Salvu Vella u għad irid jinħatar membru skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Att dwar Nomini mill-opożizzjoni.

Jiena nfurmat li iċ-Chairman jirċievi ħlas ta' Lm4,000 fis-sena u għandu għad-dipożizzjoni tiegħu karozza u telecell.

Id-Deputat Chairman għandu ħlas ta' Lm1,200 fis-sena filwaqt li l-Membri jirċievu Lm800.

Kemm id-deputat chairman kif ukoll il-membri jirċievu "fuel allowance" ta' Lm10 fix-xahar.

Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onorevoli Nterpellant, peress li l-Bords il- ġodda kienu rikostitwiti fil-jiem li għaddew, li l-ħlasijiet u l-benefiċċji msemmija huma l-istess ħlasijiet u benefiċċji li kienu jirċievu l-Membri li kien hemm qabel.

SIGURTA' SOĊJALI - BENEFIĊĊJI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' persuni li jieħdu l-allowance taż-Lm2 fil-ġimgħa għan-nisa tad-dar?

Mil-liema lokalita' ġejjin dawn il- persuni, raħal raħal?

X'tip ta' mpjiegi għandhom dawk li jirċievu dawn il- benefiċċji soċjali?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-Għajnuna mogħtija bħala `Allowance` ta` Ġenitur kienet tiġi mħallsa taħt l-artiklu 73 ta` l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali (Kap 318).

B`seħħ mis-6 ta` Lulju 1996 dan il-benefiċċju ġie nkorporat fl-iskema l- ġdida ta` `Allowance` tat-Tfal u għalhekk m`għadux jiġi mħallas bħala `Allowance` ta` Ġenitur.

Ir-rati l-ġodda ta` l-`Allowance` tat-Tfal jinkludu fihom l-element ta` ħlas li kien isir bħala `Allowance` ta` Ġenitur lill-familji li d-dħul għas- sena 1996 ma kienx aktar minn Lm3263.

PA - APPLIKAZZJONIJIET GĦALL-BINI TA' PLAYING FIELDS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jekk jogħġbu jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' applikazzjonijiet pendenti għall-bini ta' "playing fields" mill-kunsilli lokali u mid-Dipartimenti tal- Gvern?

F'liema lokalitajiet jinsabu dawn l-applikazzjonijiet?

Kemm ilhom pendenti dawn l-applikazzjonijiet u minn liema dipartimenti saru?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jinħtieġ aktar żmien biex tinġabar l-informazzjoni.

MOSTA - "INDEPENDENCE AVENUE" - DAWL

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Billi "Independence Avenue" fil-Mosta hi triq ta' ċertu wiesgħa, u fiha hemm nuqqas ta' dawl, jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex din it- triq tiddawwal aħjar?

Jaħseb il-Ministru li d-dawl li jonqos, jekk jiżdied jista' jwassal biex jonqsu l-perikli ta' inċidenti f'din it-triq?

F'din l- istess triq, tista' l-Korporazzjoni Enemalta flimkien mad-Dipartiment tat- Toroq tipprovdi dawl liż-"zebra crossings" li hemm f'din it-triq?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba għal-aktar dawl qiegħda tkun ikkunsidrata flimkien ma` talbiet oħra.

Iż-żewġ Zebra Crossings li hemm ġo Vjal Indipendenza, il-Mosta, diġa għandhom id-dawl.

Ma hemm l-ebda talba pendenti mill-Awtorita` kompetenti għal Zebra Crossings ġodda f`din it-triq

SAN PAWL IL-BAĦAR - TRIQ SAN PAWL - TISWIJA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'referenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari numru 732, jista' l-Ministru jiggarantixxi li fil-fatt din it-triq xorta waħda tingħata wiċċ ġdid, minkejja li x-xogħol ta' tiswija tlesta?

Jaħseb il-Ministru li dan importanti li jsir qabel iktar dewmien meta wieħed iqis li din it-triq hi l-arterja prinċipali tat-traffiku, u diġa' kellna żewġ okkażjonijiet fejn għal jiem sħaħ kellna t-trasport pubbliku sospiż miċ- ċentru ta' San Pawl il-Baħar?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma wettqet investigazzjoni fuq ix-xogħol ta' trinek u re-instatment ta' Triq San Pawl, San Pawl il-Baħar mill-kuntrattur li ġie ngaġġat mill- Korporazzjoni fuq il-proġett ta' bdil ta' mains ta' l-ilma.

B'riżultat ta' dan il-kuntrattur issa huwa obligat li jsewwi t-trinek fejn inbidlu s-"service connections" mill-main tat-triq sal-bankini.

Dawn it- tiswijiet jeħtieġu jsiru fejn ġew innotati d-difetti tax-xogħlijiet.

Il-Korporazzjoni ħadet ħsieb li għalissa ma tħallasx lill-kuntrattur.

Meta jitlestew ix-xogħlijiet il-kuntrattur ser jitħallas 90% mill-pagamenti.

Il- kumplament ser jinżamm mill-Korporazzjoni għal perjodu ta' sentejn f'każ li jkollu jitqabbad kuntrattur ieħor biex jerġa jsewwi dawn ix-xogħlijiet f'dan iż-żmien.

ENEMALTA - QTUGĦ FIL-PROVVISTA TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Billi riċentement il-Ministru kien rapportat li qal li kien lest jinvestiga x'wassal għall-qtugħ tad-dawl, jista' jgħid x'tip ta' investigazzjonijiet wettaq, hu jew xi ħadd imqabbad minnu?

X'kienu r-riżultati ta' dawn l-investigazzjonijiet?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-riżultati ta' dawn l-istess investigazzjonijiet?

X'qed jirriżulta li kienu r-raġunijiet għall-qtugħ mhux mistenni tad-dawl?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub diġa` tqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra waqt id-dibattitu dwar l-estimi ta` l-EneMalta.

BUĠIBBA - "BUS TERMINUS"

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Billi fl-Estimi għal din is-sena qed jingħad li se jkun hemm nefqa ta' flus fuq il-"bus terminus" ta' Buġibba u oħra fuq dik tal-Belt, jista' l- Ministru jekk jogħġbu jagħti tagħrif dwar fuqiex se jintnefqu dawn il-flus?

Sal-lum saru l-applikazzjonijiet neċessarji mill-Planning Authority?

Jekk iva, jista' jekk jogħġbu jpoġġi kopja tal-pjanti tax-xogħol mitlub?

Jekk le, jista' jagħti tagħrif dwar meta hu mistenni li jsiru l- applikazzjonijiet għax-xogħol imsemmi?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Tingħata' risposta f'xi seduta' oħra.

PROGRAMM "WEEKEND" - PREŻENTATURI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari numru 824, jista' l-Prim Ministru jinnota:

1) Li fir-rapport li ħejja s-Sur Joe A. Grima dwar il-PBS kien hemm riferenzi ċari u fit-tul dwar il-qagħda finanzjarja tal-kumpannija;

2) Li f'paġna 7 l-qagħda finanzjarja tal-kumpannija tissejjah saħansitra "prekarja";

3) Li f'paġna 6 jingħataw iċ-ċifri relattivi għad-dħul mill-pubbliċita' fil-perjodu qabel beda l-pluraliżmu u fil-perjodu meta "bdiet il- kompetizzjoni" kif jingħad testwalment fir-rapport?

Il-Prim Minist, ma jarax li meta l-Gvern għamel pubbliku r-rapport tas- Sur Grima (bir-riferenzi kollha li hemm fih għall-għaqda finanzjarja tal- PBS) kien qiegħed jiżvela informazzjoni ta' natura purament kummerċjali?

U għaliex fil-każ tal-programm "Weekend" il-Prim Ministru jħoss li "ma jkunx xieraq li l-Public Broadcasting Services tintalab tiżvela informazzjoni ta' natura purament kummerċjali" meta fir-rapport tas-Sur Grima jissemmew b'mod ċar iċ-ċifri f'paġni 24 u 28 li tħallsu lis-Sur Lou Bondi u lis-Sur Godfrey Grima?

ONOR.

ALFRED SANT: Konvint li l-Onor.

Membru japprezza li wieħed irid jiddistingwi bejn id-dettalji maħruġa f'rapport kommissjonat mill-Gvern għal skopijiet ta' stħarriġ, verifikazzjoni u pariri professjonali u d-dettalji ta' natura kummerċjali b'rabta ma programmi u kontributuri partikolari.

L-aġġornament tal-policies tal-PBS vis-a-vis tagħrif li tista tibbenefika minnu l-kompetizzjoni jgħodd għall-programmi kollha.

L-Onor.

Membru zgur li jifhem u jaqbel li kull tmexxija ġdida f'kumpanija kummerċjali għandha l-liberta tfassal dawk il-policies ġodda li jidhirlha xierqa biex tilhaq il-miri tagħha.

PROGRAMM "YOUTH EXCHANGES"

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta l-Ministru għall- mistoqsija parlamentari numru 986, jista' l-Ministru jivverifika jekk id- dipartiment konċernat tax id-dati preċiżi ta' meta saret iż-żjara f'Malta miż-żgħażagħ ta' Rieti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jirriżulta li d-dati msemmija jirreferu għaż- żjara f'Rieti tal-grupp Malti.

Iż-żjara ġiet reċiprokata bejn is-7 u l-15 ta' Diċembru 1996.

"KANZUNETTA GĦALL-EWROPA" - FESTIVAL

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għal dak li qal is-Segretarju Parlamentari Cilia fi tmiem il-Festival "Kanzunetta għall-Ewropa", fis-sens li l-Gvern tal-lum ta nifs ġdid lil dan il-Festival, jista' l-Ministru jgħid jekk jaqbilx ma' dik l-affermazzjoni, "in vista" tal-fatt li kien il- Gvern preċedenti li assigura mill-ġdid il-parteċipazzjoni ta' Malta f'dan il-Festival li fih Malta żammet post għoli sa l-ewwel għaxar postijiet f'kull edizzjoni li saret tul dawn is-snin?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-Festival tal-Kanzunetta għall-Ewropa ta' din is-sena kien suċċess enormi.

Tassew ingħata nifs ġdid lil dan il-Festival kif stqarr is-Segretarju Parlamentari Cilia fost oħrajn għar-raġunijiet li ġejjin:

Għall-ewwel darba fl-istorja tal-Festival il-kumitat organizzattiv kien daqshekk rappreżentattiv bil-ħatra ta' elementi femminili u żgħażagħ.

It-trasparenza li ġiet introdotta fl-għażla tal-ġurija u fil-votazzjoni min huma u kif ivvutaw.

Sas-sena l-oħra lanqas min huma l-ġurija ma kien ikun magħruf u kien jitħabbar biss min ġie fl-ewwel tlett postijiet.

Tilwim li kien jeżisti mall-"union" tal-Mużiċisti Maltin għal dawn l- aħħar snin minħabba n-nuqqas ta' rieda ta' djalogu minn-naħa tal-Gvern preċedenti ġie eliminat darba għal dejjem.

Il-kanzunetti finalisti ingħataw l-opportunita' li jipparteċipaw kollha fiż-żewġ serati finali u mhux jiġu eliminati numru sostanzjali minnhom fl- ewwel serata finali.

Apparti li dan ta "exposure" akbar lill-parteċipanti, kien ukoll opportunita' għall-ġurija biex tisma' u tiġġudika l-kanzunetti darbtejn u mhux darba, biex l-għażla tkun waħda aktar ċerta.

Dawn it-tibdiliet ċertament ma rriżultawx minħabba l-politika tal-Gvern preċedenti.

FURJANA - GĦASSA TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid għaliex l-Għassa tal-Pulizija fil-Furjana spiss tkun magħluqa?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi l-għassa tal-Furjana qed tkun miftuħa fuq bażi regolari u tingħalaq meta l-Pulizija li jkun għassa jkun meħtieġ fuq xi xogħol barra.

KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jispjega li mill-kunsilli lokali kollha f'Malta li talbu ħlasijiet għal ħteġijiet speċjali, l-unika lokalita' li ma kellha ebda ħlas approvat kienet dik tal-Furjana?

Jirrealizza l-Ministru li l-mod li bih jiġu ffinanzjati l-kunsilli lokali diġa' hu ta' detriment għal-lokalitajiet bħal Furjana peress li: (a) f'lokalita' ċentrali bħal din il-popolazzjoni reali li tuża l-lokalita' hi ferm akbar min-numru ta' residenti fil-lokalita'; (b) is-"surface area" ma tinkludix dawk l-ispazji kollha li huma esklużi mill-kompetenza tal- kunsilli lokali, u b'hekk is-"surface area" kkalkolata għall-finijiet ta' allokazzjoni ta' flus hi iżgħar mis-"surface area" reali tal-lokalita', fil- każ tal-Furjana hemm ħafna "items" fl-iskeda dwar postijiet esklużi mill- kompetenza tal-kunsilli lokali?

Hemm il-ħsieb li tiġi riveduta s-sistema li biha tiġi allokata l-ispiża tal-Gvern għal kull kunsill lokali?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li mhux minnu li mill-Kunsilli Lokali kollha li talbu ħlasijiet għal-ħtiġijiet speċjali, l-uniku lokalita' li ma kellha ebda ħlas approvat kienet dik tal- Floriana.

Fil-fatt kien hemm b'kollox sitt Kunsilli li l-applikazzjonijiet tagħhom għall-"fondispeċjali" ma ntlaqgħux mill-Kumitati maħtura skond il- Memorandum anness mar-Riżoluzzjoni Nru 272 ta' din il-Kamra.

Dan joħroġ ċar mir-Rapport li jien stess poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra nhar il-20 ta' Jannar 1997.

L-uniku fond li applikaw għalih il-Floriana kien dak li jirrigwarda toroq biex jiġu rikostruwiti jew re-surfaced.

It-tlett toroq li għalihom applika il-Kunsill ma jikkwalifikawx għal dan il-Fond iżda d-Dipartiment tal- Kunsilli Lokali ħa l-inizjattiva hu stess u 'rranġa mal-Valletta Rehabilitation Project biex ix-xogħlijiet rikjesti fit-talba jsiru mill- Valletta Rehabilitation Project.

Bħal ma jaf l-Onorevoli Membru, dan il-Gvern huwa konxju ta riżervi espressi mill-Kunsill dwar il-mekkaniżmu eżistenti tal-finanzjament tagħhom.

Fil-fatt, diġa' qed isir studju mid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali biex jiġi stabbilit l-aħjar mod kif l-operat tal-Kunsilli jkun iffinanzjat b'mod ġust kemm jista' jkun.

Rigward il-parti l-oħra tal-Mistoqsija, sallum ma' kien jeżisti l-ebda "fond speċjali" biex jagħmel tajjeb għall-iżbilanċ meta l-popolazzjoni reali li tuża l-lokalita' tkun ferm akbar minn numru tar-residenti tal- lokalita'.

Iżda hemm fond għall-każijiet fejn is-surface area tkun anqas minn 1.5 kilometru kwadru u l-popolazzjoni anqas minn 5000 (il-fond d4) u l- Floriana ikkwalifikat skond dan il-kriterju u b'konsegwenza ħadet LM 10,000 bħala fondi addizjonali għas-sena finanzjarja 1996/97.

Ta' min isemmi li:- (a) Mill-Fondi kollha għal-Ħtiġijiet Speċjali tal-lokalitajiet approvati minn din il-Kamra, il-Kunsill Lokali tal-Floriana ngħata dawn il-Fondi.

Fond ghaz-zamma u manutenzjoni (Fond d1) LM 5,463 tal-latrini pubbliċi Fond ghac-centri tan-negozju (Fond d3) LM 1,966 Fond ghall-Lokalitajiet "zghar" (Fond d4) LM10,000

Dan b'kollox jammonta għall- LM 17, 429 ħlasijiet addizjonali ma' dawk allokati skond il-formola.

(b) Skond ir-rapport annwali tal-Kunsill tal-Floriana irriżultaw dawn is- surplus funds għas-snin finanzjarji imsemmija hawn taħt:-

1994/95 LM 13, 117 1995/96 LM 23, 426

FURJANA - BINJA VILHENA - XOGĦOL

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'qed iżomm milli jinbeda x-xogħol ippjanat f'Binja Vilhena fil-Furjana?

Meta se jinbeda dan ix-xogħol ta' titjib f'din iż-zona?

Meta hu maħsub li jitlesta?

Jaf il- Ministru li r-residenti ta' Binja Vilhena għandhom diffikultajiet kbar minħabba akkumulazzjoni ta' ilmijiet madwar il-binja kull darba li tagħmel ix-xita?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: F'Binja Vilhena fil-Furjana hu ppjanat li jsir ġnien pubbliku ġdid kif ukoll xogħlijiet in konnessjoni ma' problemi ta' għarar fl-inħawi.

Id-Dipartiment tal-Bini u Nġinerija għadu kif lesta l- pjanti u d-dokumenti tat-tender in konnessjoni ma' dan ix-xogħol liema xogħol kien ikkummissjonat mid-Dipartiment tal-Bini u Manutenzjoni tad-Djar tal-Ministeru tad-Djar.

KUMITAT OLIMPIKU MALTI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex qed ikun hemm dewmien sabiex il-Kumitat Olimpiku Malti jingħata informazzjoni dwar l- iffinanzjar tal-Gvern għal-Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar?

Jaf il-Ministru li dan id-dewmien qed jikkawża diffikultajiet għal dak li jirrigwarda l- organizzazzjoni tad-diversi għaqdiet għal dan il-logħob?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nassigura l-Onorevoli Nterpellant illi l-Gvern preżenti mhux se jagħmel xejn biex jipperikola l-parteċipazzjoni ta' pajjiżna fil-Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar li se jsiru fl-Islanda bejn it-3 u s-7 ta' Ġunju li ġej u lest li jagħti l-appoġġ kollu possibbli fiċ- ċirkostanzi preżenti lill-Kumitat Olimpiku Malti mhux biss in konnessjoni ma' dan l-avveniment, iżda in konnessjoni wkoll ma' attiviatjiet oħrajn.

Dan il-fatt diġa' ġie espress fl-ewwel laqgħa li kien hemm bejn is- Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u L-Arti u l-Kumitat Olimpiku Malti f'Novembru li għadda.

Madankollu, il-fatt segwenti ikkontribwew biex ikun hemm dewmien fl- iffinanzjar:-

L-Elezzjoni Ġenerali fl-aħħar jiem ta' Ottubru li għadda.

L-Elezzjoni għall-Kumitat Olimpiku Malti ġdid bi struttura differenti għall-perjodu t'4 sninn li sar f'Novembru li għadda.

Id-diskussjoni tal-Estimi Ġenerali fil-Parlament li qed issir bħalissa.

L-unika ħaġa li għad trid tiġi kkjarifikata fil-konfront ta' dan il-Logħob huwa l-"quantum" u l-metodu ta' pagamenti.

BIĊĊERIJA - QTIL TA' ĊANGA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont (kg.) ta' ċanga maqtulha fil- biċċerija fix-xhur (xahar b'xahar) Novembru u Diċembru (1996) u Jannar (1997); u kemm kienu l-istess ammonti fl-istess xhur fil-ħames snin preċedenti (sena b'sena wkoll)?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-kamra l-informazzjoni mitluba għall-mistoqsija nru.

BIĊĊERIJA - QTIL TA' MAJJAL

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont (kg.) ta' majjal maqtul fil- biċċerija fix-xhur (xahar b'xahar) Novembru u Diċembru (1996) u Jannar (1997) u kemm kienu l-istess ammonti fl-istess xhur fil-ħames snin preċedenti (sena b'sena wkoll)?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-kamra l-informazzjoni mitluba għal-mistoqsija nru.

PA - "SURVEYS"

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'"surveys" ikkommissjonat l-Awtorita' ta' l-Ippjanar mingħand aġenziji jew kumpanniji privati lokali u barranin matul l-1995 u l-1996?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jinħtieġ aktar żmien biex tinġabar l-informazzjoni.

MINISTERU TAS-SAĦĦA - TOBBA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm applikazzjonijiet għall-ewwel sejħa għal tobba fil-Ministeru tas- Saħħa?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Billi mhux indikat għall-liema sejħa l-Onor Interpellant qed jirreferi, nitolbu jkun aktar speċifiku.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - "PARAMEDIC AIDES"

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Peress li fil-Gazzetta tal-Gvern ta' l- 24 ta' Jannar, 1997 saret sejħa għal postijiet ta' "Paramedic Aides" fid- Dipartiment tas-Saħħa li diġa' għandhom iċ-ċertifikat ta' "Paramedic Aides" (para.

5b) għandi nifhem li d-dipartiment mhux se jkompli bil-proċess għas- sejħa ta' korsijiet ta' "Paramedic Aides" kif ippubblikat fil-Gazzetta tal- Gvern tat-2/8/96.

Kemm-il persuna applikat għal dan it-taħriġ?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor Interpellant li d- Dipartiment ser ikompli bil-proċess għas-sejħa ta` kors ta` Paramedic Aides kif ippubblikat fil-Gażżetta tal-Gvern tat-2 t`Awissu 1996.

In-numru ta` applikanti għal dan it-taħriġ huwa 1122.

AIR MALTA - TITJIRIET TA' SKEDA U "CHARTER"

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra bis-"seat factor" fuq titjiriet bi skeda u "charter" milħuq mill-Air Malta fix-xhur ta' Novembru u Diċembru, 1996 u Jannar, 1997 u kif dan jipparaguna ma' dak milħuq fl-istess xhur tas-snin 1995 u 1996?

Kemm inġarru passiġġieri u x'kien il-"passenger yield" f'kull każ?

ONOR.

KARMENU VELLA: Peress li l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija ta' natura kummercjali kif ukoll kunfidenzjali mhux fl- interess ta'l-AirMalta li din tkun ippublikata.

AIR MALTA - FTEHIM MAL-"CABIN CREW"

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi differenzi fil-ftehim milħuq mill-Air Malta u l-"Cabin Crew" mal-kondizzjonijiet negozjati sas-26 ta' Ottubru, 1996?

F'każ li hemm, x'inhu maħsub li hu l-impatt fuq il-finanzi ta' l-Air Malta u l-qagħda tal-komponenti tal-"Cabin Crew"?

ONOR.

AIR MALTA - "SAUNDERS REPOT"

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar x'se jiġri jew x'ġara bir- rakkommandazzjonijiet imressqa mis-"Saunders Report" fil-konfront ta' l- organizzazzjonijiet ta' l-Air Malta?

ONOR.

Interpellant hija ta'natura kummercjali kif ukoll kunfidenzjali mhux fl- interess ta'l-AirMalta li din tkun ippublikata.

SERVIZZ ĊIVILI - KONSULENTI LEGALI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista li turi:- (a) min kienu l- konsulenti legali li fil-15 ta' Ġunju, 1996 kienu jagħtu servizz f'kull kummissjoni maħtura skond il-kostituzzjoni u fil-korporazzjonijiet pubbliċi; u (b) x'salarji u ħlasijiet oħra kellhom kull wieħed?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għal dak li ġie msejjaħ stat ta' traskuraġni kbira f'dik li hija manutenzjoni u ħsarat eżistenti fil- Kumpless tal-Pixxina Nazzjonali li rriżultalu s-Segretarju Parlamentari fl- ewwel żjara tiegħu wara l-elezzjoni f'dan l-istess kumpless, u wara li l- istess Onorevoli rripeta din il-qagħda ta' "traskuraġni" fid-dibattitu tal- Budget dwar il-Vot tal-Ministeru mingħajr ma' indika mqar x'azzjoni qed tittieħed minn Novembru 1996 sal-lum, jista' l-Ministru jgħid: 1) x'kienu sewwa sew il-ħsarat imsemmija esklużi "day to day wear and tear"; u 2) x'miżuri ġew meħudin għal dan il-għan?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fiż-żjara għall-għarrieda li għamel is-Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażgagħ, Sport, Kultura u L-Arti, Joe Cilia, fil- Pixxina Nazzjonali, irriżulta, fost affarijiet oħrajn, ħsarat konsistenti f'madum maqlugħ u qed jinqala' fl-ilma tal-istess Pixxina, madum mhux konformi fil-kulur mal-kumplament tad-"deck" ta' madwar il-pixxina, pompi joqtru, ilma nieżel mill-art tax-"showers" għall-kmamar ta' taħt, ilma joqtor minn ġo xi soqfa, "scoreboard" ma jiffunzjonax, bżonn li jinbidlu xi "heat exchangers' u nuqqas ta' responsabilita' in ġenerali.

Dan minbarra xogħol kbir mhux komplut fl-istat ta' ġebel u saqaf taħt iż-żewġt "istands" u l-"Multi Purpose Sports Hall" li tħalliet fl-istat t'abbandun għal xhur sħsħ mingħajr lanqas saqaf.

Dan ovvjament f'Pixxina li nbniet ta' malajr madwar 3 snin ilu biss għall-Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar tal-Ewropa, li saru f'pajjiżna fl-1993.

Bħala passi mmedjati saret spezzjoni minn Perit fl-impieg tal-Gvern mqabbad mis-Segretrjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u L-Arti.

Bdew isiru xi tiswijiet wara diskussjoni mal-kuntratturi oriġinali u ġew ordnati xi "heat exchangers".

Ta' min jgħid li issa ġie maħtur "Acting Management Committee" mill-istess Segretarju Parlamentari kompost minn:

Mag.

Lino Farrugia Sacco - Chairman Is-Sur Alfred Cachia Is-Sur Bertie Muscat Is-Sur Joe Cassar Il-Perit Anthony Satariano

li għandu jittratta l-kumpless sportiv kollu fuq it-termini li ġejjin:

i Titlu Legali u "set up" tal-Pixxina Nazzjonali u l-Kumpless Sportiv tal-Universita' proposti. ii It-tmexxija u l-operazzjoni. iii Diffikultajiet tekniċi konness mal-kostruzzjoni u l-apparat. iv Rakomandazzjonijiet u suġġerimenti għal titjieb u użu aħjar.

Dan ir-rapport irid jiġi sottomess f'erba' xhur.

"YOUTH FOR EUROPE III" - PROGRAMM

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Peress li fir-risposta tiegħu għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 238 dwar il-programm "Youth for Europe III", ma jidhirx li kellu l-parir korrett, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra kopji tas-segwenti dokumenti: 1) Memo miċ-Chairman ta' l-Aġenzija Nazzjonali lili bħala Segretarju Parlamentari responsabbli mill-imsemmi programm bid-data tal-25 ta' Ġunju, 1996; 2) Minuti ta' l-ewwel laqgħa ta' l-Aġenzija Nazzjonali tat-Tnejn, 29 ta' Lulju, 1996; 3) Ittra lis- Segretarju Permanenti mill-ex-Chairman bid-data tas-6 ta' Jannar 1997?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

LEĠISLAZZJONIJIET - TALBIET

L-ONOR.

GEORGE HYZLER staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid: - (i) kemm saru talbiet għal-"legislation" f'dawn l-aħħar tliet snin; (ii) kemm hu d-dħul għad-dipartiment konċernat minn dan is-servizz; (iii) kemm hemm nies addetti fid-dipartiment sabiex jaqdu l-pubbliku? (iv) x'jista' jsir sabiex jiġi mtejjeb is-servizz billi l-pubbliku qed idum biex jinqeda u ma jeżistux faċilitajiet adegwati fejn wieħed jistenna sakemm jinqeda?

ONOR.

GEORGE VELLA: (i) F'dawn l-aħħar tlett snin saru total ta' 29,422 legaliżżazzjoni imqassma kif indikat hawn taħt.

(ii) Għal dan is-servizz, il-Ministeru jdaħħal ħamsin ċenteżmu għal kull legaliżżazzjoni.

(iii) Il-Ministeru għandu uffiċjal wieħed responsabbli għal dan is- servizz.

(iv) Huwa każ rari li jinħoloq queue għal dan is-servizz.

Iżda meta dan jiġri ir-raġuni tkun li xi membru tal-pubbliku ikollu numru mhux żgħir ta' dokumenti biex jiġu legaliżżati.

Għandi l-pjaċir ngħid li l-Ministeru ħa ħsieb sabiex fi żmien qasir dan is- servizz jitħaffef għax il-proċess tal-legaliżżazzjoni qed jiġi komputeriżżat.

STATISTICAL INDICATORS

1994 1995 1996 1997*

APOSTILLE 3,502 3,989 5,908 341 LEGALISATION 5,207 4,395 5,555 525 TOTAL 8,709 8,384 11,463 866 REVENUE LM2,359.50 LM4,192 LM5,731.50 LM433

NOTE;1997* - January only

ASSISTENT PERSONALI TA' L-EX-PRIM MINISTRU - RICHARD CACHIA CARUANA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: Imbilli Richard Cachia Caruana l-assistent personali ta' l-ex-Prim Ministru ġie rrapportat li ngħata Lm30,000 wara l-inċident li kellu, jista' l-Prim Ministru jgħid fuq liema kriterji ġiet deċiża din is-somma meta wieħed iqis li numru kbir ta' ċittadini sofrew danni bħal Cachia Caruana u ma ngħataw l-ebda kumpens?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - EX-SPETTUR CHARLES DEMICOLI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid fuq liema kriterju ttieħdet id-deċiżjoni biex l-ex-Spettur Charles Demicoli jerġa' jiddaħħal lura fil-Korp tal-Pulizija wara li kien ġie rtirat mill-istess Pulizija mill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku fl-1980?

X'kien il-kumpens li ngħata u l-pensjoni, meta ftit wara reġa' rriżenja mill-Korp?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li s-Sur Charles Demicoli kien reġa' daħal lura fil-Korp tal-Pulizija fuq rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku wara li din irrevediet id-deċiżjoni li kienet ħadet fl- 1981.

Kienet il-Kummissjoni stess li ordnat li s-Sur Demicoli jiġi promoss għal Supretendent.

Huwa kien ingħata kumpens ta' Lm1316.

Meta rtira mill-Korp f'Diċembru, 1991, is-Sur Demicoli ingħata pensjoni ta' Supretendent.

SAĦĦA - PERSUNI DIJABETIĊI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm persuni dijabetiċi reġistrati fl-isptarijiet jew kliniċi ta' l-Istat?

Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jaqsam il-lista skond gruppi ta' eta':- sitt xhur - sitt snin, sitt snin - 16-il sena, 16-il sena - 30 sena, 30 sena - 60 sena u 60 sena 'il fuq?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta` persuni dijabetiċi rreġistrati fil- klinika tad-Dijabete ta`l-Isptar San Luqa huwa ta` 11306.

Maqsumin skond l-eta` dawn huma kif ġej:

6 xhur - 6 snin 33 6 snin - 16 il-sena 73 16 il-sena - 30 sena 119 30 sena - 60 sena 3920 il fuq minn 60 sena 7161

In-numru ta pazjenti li jattendu il-Kliniċi tad- Dijabete fiċ-Ċentri tas- Saħħa huwa kif ġej:

Floriana 1589 Mosta 1080 Paola 1705 Gzira 917 Rabat 748 Cospicua 591 Qormi 877

Ma tinżammx statistika ta` kif dawn huma maqsumin skond l-eta`.

PERSUNI LI GĦANDHOM "WARRANT TA' INĠINIER

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti n-numru ta' persuni li għandhom "warrant" ta' Inġinier f'pajjiżna?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: In-numru ta' persuni li għandhom "Warrant" ta' inġinier f'pajjiżna huwa 366.

UNIVERSITA' - PERSUNI GRADWATI FIL-BAĊELLERAT TAX-XJENZA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' gradwati fil-Baċellerat tax-Xjenza li għandna f'pajjiżna?

Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jagħti n-numru ta' studenti li ggradwaw bil-B.Sc. sena b'sena, għal dawn l-aħħar 30 sena?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: In-numru ta' studenti li gradwaw B.Sc. sena b'sena għal-dawn l-aħħar tletin sena huwa kif ġej:

1967 10 1968 17 1969 14 1970 5 1971 11 1972 10 1973 8 1974 24 1975 17 1976 13 1977 20 1978 17 1979 16 1980 11 1981 - 1982 2 1983 - 1984 - 1985 - 1986 - 1987 - 1988 - 1989 - 1990 33 1991 63 1992 58 1993 42 1994 41 1995 49 1996 51 SAN ĠILJAN - TRIQ IL-QALB IMQADDSA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hu maħsub li tinfetaħ Triq il-Qalb Imqaddsa, f'San Ġiljan sabiex tiffaċilita t-traffiku għal Triq il-Klarissi?

Jista' l-Ministru jieħu nota li din it-triq tintuża ħafna minħabba li fiha hemm proprju l-iSkola tas-"Sacred Heart" u sa llum il-ħruġ minn din it-triq huwa ristrett ħafna u perikoluż?

Jista' l-Ministru jara wkoll li Triq il-Klarissi tingħata t-tarmak?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Biex titniffed Triq il-Qalb Mqaddsa ma' Triq il- Klarissi, San Ġiljan irid jitwaqqa' bini residenzjali.

Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq sabiex, għalkemm dan m'għandu l-ebda pjan biex iwaqqa' dan il-bini għalissa, jiffamiljariza ruħu mal-każ.

Dwar il-kisi bit-tarmak ta' Triq il-Klarissi, peress li din hija diġa asfaltata, is-suġġeriment l-aħjar li jsir lill-Kunsill Lokali peress li dan ix-xogħol primarjament jaqa' taħt ir-responsabilita tiegħu.

MINISTERU TAS-SAĦĦA - MEMBRU TAS-SEGRETERIJA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk xi membru tas-Segreterija tal-Ministeru tiegħu ġiex ikkommissjonat mill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali biex jagħmel rapport fuq it-"tuck shops" fl-iskejjel statali?

Jekk fl-affermattiv, min kien u x'kienet ir- remunerazzjoni?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kemm ħa ħin dan ir-rapport biex jitlesta?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ma ġie kkumissjonat ħadd.

SKEJJEL - "JUNIOR LYCEUM" - GĦALLIEMA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid:- 1) kemm hemm għalliema nieqsa fil- "Junior Lyceum" u f'liema suġġetti; 2) kemm hu n-numru ta' studenti milquta bin-nuqqas ta' għalliema; 3) kemm intilfu "lectures" s'issa minħabba nuqqas ta' għalliema; u 4) x'kienet il-ħidma tad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni biex l-ebda student ma jiġi mċaħħad mit-tagħlim?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Bħalissa fil-Junior Lyceums hemm dawn in- nuqqasijiet:

Ħamrun Boys' J.L.:

Craft: 12-il lezzjoni fil-ġimgħa Dan jolqot 93 student u b'kollox intilfu 178 lezzjoni.

Maria Regina Girls' J.L., Blata 'l Bajda:

Fiżika: 2 Għalliema (40 lezzjoni fil-ġimgħa).

F'din l-iskola saru arranġamenti nterni, billi fil-Form 3 kull klassi qed tieħu 3 lezzjonijiet minflok 4 lezzjonijiet, filwaqt li fil-Form 4 qed jieħdu l- lezzjonijiet kollha, iżda mhux qed jitqassmu fi gruppi iżgħar għall- prattika.

Id-Dipartiment bħalissa għandu sejħa għall-impieg ta' 'supply teachers' biex safejn hu possibbli jimtlew il-vakanzi li jistgħu jinħolqu.

RABAT - "SURVEY" ARKEOLOĠIKU

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid fil-qasir x'inhu l-għan tas- "survey" arkeoloġiku li qed isir fuq medda art ma' ġenb ġnien Howard, fir- Rabat?

Jista' jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra pjanta ta' l-imsemmija medda?

Jista' jgħid kif qed isiru s-sondaġġi msemmija fit-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 488 mogħtija fit-13 ta' Jannar, 1997?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onorevoli nterpellant li l-Kunsill Lokali tar-Rabat għandu pjan biex jagħmel 'car park' fuq il-medda ta' art, magħrufa bħala 'Museum Esplanade', ma' ġenb Ġnien Howard, ir-Rabat - indikata bl-aħmar fuq il-pjanta li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Id-Dipartiment tal-Mużewijiet irid jassigura li dan il-proġett ma jaffettwax b'mod negattiv xi rovini antiki li jistgħu jinsabu mirduma f'dan il-post.

Minħabba f'hekk id-Dipartiment ser jagħmel sondaġġi fuq il-post biex jistabbilixxi n-natura ta' dawn ir-rovini, kif ukoll jekk l-iżvilupp maħsub għal dan is-sit jistax isir mingħajr ma jaffettwa negattivament dawn ir-rovini.

Kif diġa weġibt lill-Onorevoli Membru tal-Kamra (mistoqsija numru 488), dan ix-xogħol huwa ppjanat li jinbeda fix-xhur li ġejjin.

DIPARTIMENT TAL-LIBRERIJI U ARKIVJI - XOGĦOL TA' RESTAWR FUQ DOKUMENTI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma d-dokumenti li bħalissa qed isir xogħol ta' restawr fuqhom mid-Dipartiment tal-Libreriji u Arkivji?

Jista' jekk jogħġbu jgħid kemm hu n-numru ta' impjegati fil-qasam tar- restawr?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Bħalissa qed isir xogħol intensiv ta' restawr fuq tliet manuskritti u tliet volumi stampati.

Fost il-manuskritti hemm ir- Reġistru Notarili għas-snin 1530-1532 miġjub għal restawr delikat mill- Arkivju Notarili.

Hemm volumi oħra li ġew eżaminati qabel jinbeda x-xogħol ta' restawr fuqhom.

Fil-Laboratorju tar-Restawr tal-Kotba hemm ħames impjegati: L-Uffiċjal inkarigat; Restawratur tad-Dokumenti u tliet Bookbinders li jagħmlu xogħol ta' restawr.

SANTO SPIRITO - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' impjegati f'Santo Spirito, xi gradi għandhom u x'inhu x-xogħol tagħhom?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: B'Kollox hemm tnax-il impjegat fl-Arkivju Nazzjonali.

Il-gradi u x-xogħol tagħhom huma:

- Assistant Librarian - li jmexxi l-arkivju, jieħu ħsieb it-trasferiment ta' dokumenti u jipprepara katalgi ta' gruppi ta' dokumenti.

- Library Officer - Gradwat fl-istorja, li qed jaħdem fuq 'card index' dettaljat tad-dokumenti, u jgħin lill-istudjużi fir-riċerka.

- Library Assistant - li jissortja l-karti u dokumenti u jagħmel xogħol ieħor fl-arkivju.

- Għalliem - misluf mid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, li jieħu ħsieb is- sala tal-qari.

- Skrivana - fuq xogħol klerikali.

- Postal Auxiliary u tliet General Hand - li jmiddu jdejhom fit-trasport u ċaqlieq ta' dokumenti, tindif u xogħol ta' manutenzjoni.

- u tliet watchmen.

TARXIEN - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l- Ministru jieħu ħsieb li tiżdied il-provvista tad-dawl fuq barra fi Triq il- Fieres u Triq l-Alfier De Medran, f'Ħal Tarxien?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba għal aktar dawl fit-triqat imsemmija qiegħda tkun ikkunsidrata flimkien ma` talbiet oħra.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - XIRI/BEJGĦ TA' POSTIJIET

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2330, jista' l- Ministru jgħid liema huma dawn it-tliet postijiet?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Jien infurmat li l-postijiet imsemmija fir- risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 2330 huma kif ġej:

Room 29A, Sulphur Alley, Blata l-Bajda.

Room 4 in yard of 11, Melita Street, Valletta.

Room in Block No.128 Marina Street, Pieta'.

PULIZIJA - "OPERATIONAL AND MAINTENANCE EXPENSES"

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2328, jista' l- Prim Ministru jgħid huwiex se jiġu terminati mpjiegi "fulltime" jew "part- time" fl-Akkademja tal-Pulizija u f'liema gradi?

ONOR.

ALFRED SANT: L-Akkademja tal-Ġustizzja Kriminali tifforma parti mill-istudju li għaddej bħalissa fuq l-istruttura maniġerjali u l- organizzazzjoni tal-Korp tal-Pulizija.

L-istruttura ta' l-Akkademja trid tiġi determinata skond l-eżitu ta' dan l-istudju.

PULIZIJA - PASSI KRIMINALI

L-ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopji tas-sentenzi u proċessi ta' 85 pulizija li bejn l-1980 u l-1986 ittieħdu passi kriminali kontrihom?

ONOR.

CHARLES MANGION: Nirreferi lill-Onorevoli Interpellant għat- tweġiba mogħtija mill-Prim Ministru għall-Mistoqsija Nru.2235.

Rigward il-proċessi dawn ma jistgħux jitqiegħdu fuq il-Mejda tal-kamra kif qed jitlob l-Onor.Interpellant peress li jkun jinħtieġ li jsir rikors lill- Qorti kompetenti għal dan il-għan w imbgħad sta għall-Qorti jekk tilqax it- talba.

QORTI KRIMINALI - ĠURIJIET

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2085, jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija fis-sens li jgħid: 1.

Kemm hemm ġurijiet pendenti? 2.

Kemm saru ġurijiet matul l-1996?

Jista' jgħid ukoll mill-ġurijiet pendenti kemm huma: 1.

Għall-omiċidju volontarju? 2.

Traffikar ta' droga? 3.

Serq? 4.

Akkużi oħra?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li Ġurijiet pendenti hemm 90.

Matul l-1996 saru 16-il ġuri.

Il-ġurijiet pendenti huma dwar:-

Drogi 26 2.

Omicidju Volontarju 12 3.

Serq 15 4.

Tentattiv ta' Omicidju 28 5.

Akkuzi ohra 9

SKEJJEL - "FOOTBALL GROUND"

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk l-iskejjel li għandhom "ground" tal-"football" tagħhom?

Fi tmiem il-ġimgħa, kemm minnhom jintużaw minn xi għaqda sportiva?

Taħt liema kondizzjonijiet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-iskejjel li għandhom "pitch" tal-football ta' daqs akbar minn dak normalment meħtieġ għall-logħob 5/7-a-side huma:

Liċeo "Ġuże' Despott", Cottonera 2.

Liċeo "Carlo Diacono", Żejtun 3.

Skola Primarja, Attard 4.

Skola Sekondarja "Antonio Bosio", Gżira 5.

Skola Primarja, Kirkop 6.

Liċeo "Dun Ġużepp Żammit", Ħamrun 7.

Skola Primarja u Speċjali, Msida 8.

Skola tas-Snajja "Stefano Żerafa", Naxxar 9.

Liċeo "San Ġużepp", Corradino 10.

Liċeo "Ninu Cremona", Victoria

Minn dawn ħamsa (5) jintużaw fi tmiem il-ġimgħa minn xi għaqda sportiva.

Il-kundizzjonijiet għall-użu ivarjaw minn użu bla ħlas jew ħlas miftiehem bejn l-għaqda sportiva u l-iskola; jew biss, ħlas lill-"watchman" għall- ħinijiet mhux fl-iskeda.

"SPORTS" - FAĊILITAJIET SPORTIVI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid taħt id-Dipartiment ta' l- I"sports" liema huma dawk il-faċilitajiet sportivi li huma mmexxija minnu?

Liema huma dawk il-faċilitajiet li huma mikrija u/jew mogħtija biex jitmexxew minn xi għaqda?

Taħt liema kondizzjonijiet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onorevoli Nterpellant li t-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

SAN RAFFAELE - FLUS ALLOKATI

L-ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew allokati flus mill-Council of Europe Social Development Fund għall-bini ta' San Raffaele - sena b'sena f'dawn l-aħħar ħames snin?

Kemm intnefqu sena sena?

Il-Ministru sodisfatt li l-pubbliku Malti f'dan il-każ għandu "value for money"?

Il-kriterji Maltin u dawk tal-Council of Europe fir-rigward tal-finanzi imsemmija huma l-istess jew ivarjaw?

F'każ ta' varjazzjoni/jiet, x'inhi,x'inhuma?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-pubbliku in ġenerali diġa kellhom ideja ta` l- infieq finanzjarju, l-metodu li bih sar u l-value for money fis-snin li għaddew u dan minn rapporti li ġew pubblikati dwar dan is-suġġett.

Dwar il-partijiet l-oħra tal-mistoqsija nitolbu jagħmel id-domanda lill- Onor Ministru għall-Ekonomija u Finanzi peress li l-allokazzjoni ta` fondi minn għotjiet barranin għall-fini ta` Budget isiru hemmhekk.

ĊENTRU ĦIDMA SOĊJALI - GĦASAFAR

L-ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk fiċ- Ċentru Ħidma Soċjali inxtrawx xi għasafar minn fondi pubbliċi?

Kemm swew?

X'użu għandhom fl-interess pubbliku?

Għadhom hemm?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nikkonferma li fiċ-Ċentru Ħidma Soċjali, eżattament fil-parti li kienet tagħmel mas-Segretarjat għall-Kura ta` l- Anzjani, kienu nxtraw xi għasafar minn fondi pubbliċi, u dawn swew Lm 744.80.

Dawn l-għasafar inxtraw fuq talba tas-Segretarjat stess bħala parti minn refurbishment li sar fil-ġnien li kien imiss ma` l-imsemmi Segretarjat.

Il-parti l-kbira ta` dawn l-għasafar inxtraw fl-1995.

Sal- lum uħud minn dawn mietu izda għad baqa` 34 numru ta` għasafar li għadhom ħajjin.

PREMJU ANZJANI 1995/1996

L-ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm sewa l-Premju Anzjan 1995/1996?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nixtieq ninforma lill-Onorevoli Interpellant li l-ispiża tal-Premju Anzjan tal-1995 kienet Lm 3,696.23 u tal-1996, Lm 6,189.41.

Il-lista tal-ispiża ser titpoġġa fuq il-mejda tal-kamra.

DIPARTIMENT TAX-XOGĦOL - RAPPORT MID-DIRETTURI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Billi b'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2423 l-Ministru fl- aħħar tkellem ċar u tond u ammetta b'mod sinċier li żvela u semma' partijiet mill-hekk imsejjaħ "rapport konfidenzjali" mħejji mid-Direttur tax-Xogħol, jaf il-Ministru li issa bħala dmir u bħala lealta' lejn il- Kamra għandu jqiegħed l-imsemmi rapport fuq il-Mejda ta' l-istess Kamra?

ONOR.

EDWIN GRECH: M`għandix x`inżid mat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 2423.

"A BETTER TAX SYSTEM"

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l- Finanzi: Liema huma dawk il-"Broad spectrum of people" u assoċjazzjonijiet li taw il-proposti tagħhom għall-ħruġ tal-White Paper dwar "A Better Tax System"?

ONOR.

LINO SPITERI: Qed nagħti lista ta' dawk li magħhom saru laqgħat dwar is-sistema aħjar ta' tassazzjoni li fuqha ħarġet White Paper f'Jannar li għadda, uħud minn dawn għamlu sottomissjonijiet bil-miktub:

Federation of Industries Malta Employers' Association Chamber of Commerce General Retailers & Traiders Union Confederation of Malta Trade Unions General Workers Union Malta Hotels & Restaurants Association Malta Institute of Accountants Malta Institute of Taxation Malta Paceville Hotels Restaurants Association Union Ħaddiema Magħqudin Consumers' Union National Musicians Union Rent-A-Car Association Malta Ten Pin Bowling Association

Kien hemm ukoll individwi u azjendi li bagħtu suġġerimenti.

SAN ĠWANN - TRIQ SANTA MARGERITA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu jżomm milli ż-żewġ partijiet ta' St. Margaret Str, San Ġwann jiġu konġuti?

X'inhu qed iżomm it-tkomplija ta' din it-triq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Bejn iż-żewġ partijiet ta' Triq Sta.

Margerita, San Ġwann għad irid isir żvilupp mil-privat ta' xi 60 jew 70 metru tul.

F'din il-parti jrid jinqata' xi tlett metri blat matula kollha u dan irid isir mid-"developers" bħal ma jsir f'toroq oħrajn.

Wara li din tiġi żviluppata u s-servizzi kollha ta' taħt l-art jiġu mgħoddija b'mod permanenti, it-triq imsemmija tkun tista' tiġi asfaltata.

SNIETER/"AIR GUNS" - PERMESSI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hawn permessi għal snieter fl-idejn?

Kemm hawn permessi għal "air guns" fl-idejn?

Kemm kien hemm applikazzjonijiet:- a) għal xiri ta' snieter u b) xiri ta' "air guns" is-sena l-oħra?

Kemm minn dawn l-applikazzjonijiet ġew proċessati s-sena l-oħra?

Kemm hemm pendenti llum?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi hawn 11,461 persuna liċenzjati sabiex iġorru snieter.

Ma jinħarġux liċenzji għal ġarr ta' air guns.

Matul l-1996 kien hemm 2,382 applikazzjoni għal xiri ta' snieter u 1,145 applikazzjoni għal xiri ta' air guns.

Minn dawn 3,022 ġew proċessati u għad fadal pendenti 505.

BIDNIJA - "INDOOR RANGE" TA' L-ISPARAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid meta l-"indoor range" ta' l- isparar li hemm fil-Bidnija se jibda jintuża?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-Indoor Range li qed jirreferi għaliha l-Onor.

Interpellant ġie inawgurat mill-ex-Ministru Refalo li kien responsabbli mill-isport lejliet l-Elezzjoni Ġenerali ta' Ottubru li għadda.

Il-Gvern preċedenti kien investa Lm25,000 għal dan ir-'range' meta lanqas biss kien għadu jeżisti l-permess tal-pulizija għall-użu ta' range simili.

B'hekk l- għada li ġie inawgurat dan ir-range spiċċa magħluq.

Sadanittant, fil-jiem li ġejjin sejjer jinħatar 'Target Shooting Board' mis-Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti li għandu jistħarreġ din il-kwistjoni fost affarijiet oħra konnessi ma' dan l-isport.

SAN ĠWANN - MISRAĦ IL-WARD - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Peress li x-xogħol li qed isir f'Misraħ il-Ward, San Ġwann mhuwiex l-istess li deher fuq pjanta li ppubblika l-Kunsill, jista' l-Ministru jgħid jekk ix-xogħol li qed isir bħalissa huwiex skond il-permess ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni għal din il-mistoqsija għadha qed tinġabar.

QASAM TAL-"POULTRY"

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward il-qasam tal-"poultry", jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena, mill- 1984 sa l-1996:- 1) kemm kien in-numru ta' produtturi tal-bajd; 2) kemm kien in-numru ta' tiġieġ tal-bajd; 3) kemm kien in-numru ta' irziezet/"farms" bil-permess; u 4) kemm kienet il-produzzjoni ta' bajd (annwali)?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sfortunatament l-unika nformazzjoni li għandu l- Ministeru f' dan ir-rigward tmur lura għar-rapport li kien sar fl-1988 meta ġew reġistrati dawk li kienu wieġbu għas-sejħa li kien għamel id- dipartiment.

Din l-informazzjoni ma għadiex aktar relevanti u ninforma lil-Onor.

Interpellant li fil-ġejjieni qarib ser tiġi ppreżentata ' White Paper' bil- għan li wara li tiġi diskussa mal-partijiet konċernati titressaq 'legal notice' biex tipprovdi għal-liċenzjar u kontroll ta 'dawn il-produtturi u l- industrija.

INDUSTRIJA TAL-"BROILERS"

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward l-industrija tal-"broilers", jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena, mill-1984 sa l-1996:- 1) kemm kien in-numru ta' "broiler producers"; 2) il-kapaċita' annwali ta' produzzjoni ta' "broilers"; u 3) in-numru ta' "slaughter houses" liċenzjati?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sfortunatament l-unika nformazzjoni li għandu l- Ministeru f' dan ir-rigward tmur lura għar-rapport li kien sar fl-1988, meta ġew reġistrati dawk li kienu wieġbu għas-sejħa li kien għamel id- dipartiment.

Interpellant li fil-ġejjieni qarib ser tiġi ppreżentata 'White Paper' bil- għan li wara li tiġi diskussa mal-partijiet konċernati titressaq 'Legal Notice' biex tipprovdi għal-liċenzjar u kontroll ta' dawn il-produtturi u l- industrija.

Għar-rigward is-'Slaughtering Plants' nitlob lill-Onor.Interpellant jgħamel il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

ĊANGA - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallset "levy" fuq importazzjoni ta' "beef", sena b'sena, fl-aħħar għaxar snin?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-Onor. membru huwa mitlub jgħamel il-mistoqsija lill-Ministru konċernat mill-ġbir tal-'levy'.

INDUSTRIJA TAĊ-ĊANGA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward l-industrija tat-trobbija taċ-ċanga, jista' l-Ministru jgħid kemm kienet il-"breeding rate", sena b'sena, bejn l-1981 u l-ewwel xahar tas- sena 1997?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

GĦAWDEX - TRIQ IL-KBIRA - TARMAK

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol ta' tarmak fi Triq il-Kbira, fis- Sannat, Għawdex wara li kienet ingħatat assikurazzjoni dwar dan lis-Sindku tal-lokal?

ONOR.

ALFRED SANT: Ix-xoġħol li qed jirreferi ġħalih l-Onorevoli interpellant ġħandu jsir mill-aktar fis possibbli.