MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 61 It-Tnejn, 8 ta' Frar, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 61

It-Tnejn, 8 ta' Frar, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.08 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 8 ta' Frar, 1999

WERREJ MINUTI 1

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 1

TQEGĦID TA' KARTI 6

MOZZJONIJIET ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TAL-KORPORAZZJONI ENEMALTA GĦAS-SENA 1998/99 7

AĠĠORNAMENT 27

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 32

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 58

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 60 li saret l-Erbgħa 3 ta' Frar, 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

QRATI - INKJESTI PENDENTI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm inkjesti maġisterjali pendenti li għadhom ma għalqux?

Għal-liema maġistrat jappartjenu l-akbar numru ta' inkjesti li għadhom ma għalqux?

Kemm inqatgħu kawżi ċivili quddiem il-Qorti tal-Maġistrati bejn Novembru 1997 u Novembru 1998?

Kemm inqatgħu sentenzi mill-Prim Awla, Qorti ta' l- Appell Ċivili għall-istess perijodu?

Kemm saru u nqatgħu ġurijiet matul l-istess perijodu?

Kemm ingħataw deċiżjonijiet kriminali ta' kompetenza ta' aktar minn sitt xhur ħabs għall- istess perijodu u kemm hemm minnhom li ilhom differiti għas-sentenza għal aktar minn tliet snin?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): B'riferenza għall-ewwel parti tad-domanda qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba, salv li l-Maġistrat Grixti u l-Maġistrat Mizzi rrifjutaw li jagħtu din l- informazzjoni.

Rigward it-tieni u t-tielet parti tad-domanda l-informazzjoni mitluba diġa' ngħatat f'Seduta Nru. 46.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista', jekk jogħġbu, jikkonfermalna li l-Prim Ministru ftit ġimgħat ilu rċeva ittra mingħand is-Sur Busuttil Leaver u s- Sur Simon Debono ta' l-MUBE dwar informazzjoni li għandha x'taqsam ma' servizzi finanzjarji f'pajjiżna?

Jista', jekk jogħġbu, jikkonfermalna li din l-ittra u l-mod kif intbagħtet huma konformi ma' kif f'pajjiżna, taħt il-Professional Secrecy Act, ċerti affarijiet jiġu żvelati lill- awtoritajiet kompetenti?

Jista' jikkonfermalna li fil-fatt hu għadda din l- informazzjoni u din l-ittra lill-persuni li isimhom jissemma fiha?

Jista' jekk jogħġbu jgħidilna x'inhu l-background għall-azzjoni li ħa hu u jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-ittri konċernati?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien nikkonferma li rċevejt ittra fuq letterhead ta' l-MUBE u ffirmata minn dak li kien il-president u minn dak li kien is-segretarju, li kien fiha allegazzjonijiet serji ħafna.

Għalhekk immedjatament jien ħassejt l-obbligu illi din l-ittra ngħaddiha lill-awtoritajiet kompetenti - jiena bħala prim ministru m'iniex awtorita' kompetenti - li huma l-Malta financial services centre u l-gvernatur tal- Bank Ċentrali.

Peress ukoll li kien hemm allegazzjonijiet li jistgħu jikkostitwixxu anke reati, jien deherli li nibgħat kopja lill-kummissarju tal-pulizija.

Din l-ittra b'dawn l-allegazzjonijiet intbagħtet lili bħala prim ministru minn union permezz ta' fax fuq il-computer u jien kont naf li din ġiet interċettata b'mod legali minn persuni oħra.

Kif għidt, peress li l- allegazzjonijiet kienu gravi, jien kelli nieħu passi immedjati u deherli li kelli nagħti opportunita' lill-persuni li kontra tagħhom kien hemm allegazzjonijiet hekk serji li jkunu jafu b'din l-inizjattiva ta' żewġ persuni li kitbu bħala uffiċjali ta' union.

Ma jidhirlix li din l-ittra ġiet pubblikata pero' qabel ma npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra, nixtieq li jkolli parir mingħand l-avukat ġenerali.

Nixtieq ngħid li jien kelli l-parir illi dik l-ittra ma ġietx komunikata lili taħt il-provvedimenti fejn hemm obbligu, per eżempju, fuq impjegati tal-banek li jagħtu kull informazzjoni li jsiru jafu biha, li tista' tkun ksur tal-liġijiet finanzjarji ta' pajjiżna.

Din ma kenitx dik il-kwalita' ta' informazzjoni fejn hemm l-obbligu li tiġi komunikata lill-awtorita' kompetenti imma ġiet komunikata lili meta kienu se jsiru l-elezzjoniijet fis-seduta ġenerali tal-Mid-Med Bank.

Dak inhar il-gvern kien innomina persuni biex jiġu eletti skond ix-shareholding tiegħu u din l-ittra kienet kontra wieħed mill-persuni li kien qed jiġi nnominat min-naħa tal-gvern.

Fil-fatt dan diġa' kien fil-bord ta' qabel pero' kien qed jerġa' jiġi propost biex ikun elett direttur.

Jien deherli li ma kienx hemm żmien x'jintilef - jien qed nitkellem mill- memorja pero' kważi ċert li l-fatti huma korretti - għax l-ittra rċevejtha dak inhar stess wara nofinhar.

Tant hu hekk li l-ewwel darba li jien rajt din l-ittra kien hawnhekk fil-parlament, jiġifieri għall-ħabta tas-6.00 p.m. pero' kienet waslet xi sagħtejn qabel fl-uffiċċju u, kif għidt, is- seduta ġenerali kienet se ssir dak inhar stess.

Naturalment kulħadd jaf, għax din hija ħaġa pubblika, illi saru diversi kawżi ta' malafama abbażi ta' dik l-ittra u jirriżulta wkoll - pero' ma nafx iċ-ċirkostanzi kif inhuma - li l-persuni li kienu president u segretarju tal-union m'għadhomx f'dik il-kariga.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jidhirlu l-Prim Ministru illi peress li l-awtoritajiet statali nvoluti fl-allegazzjonijiet li saru kienu jiddependu minn diversi dikasteri, fosthom dikasteri illi jaqgħu taħt Kastilja - bħal, per eżempju, il-ministeru għas-servizzi ekonomiċi, il-banek, l-MFSC, eċċ - taħt il-Professional Secrecy Act l-unika awtorita' kompetenti f'każ bħal dan kien bilfors il-prim ministru li taħtu jirrapportaw dawn l-istanzi differenti?

Jikkonsidra l-Prim Ministru li l-fatt illi din l-ittra spiċċat direttament quddiem il-persuni li dwarhom saru l-allegazzjonijiet li mbagħad waslu biex jagħmlu libell, kien minnu nnifisu att illi jikser il- Professional Secrecy Act?

Qed ngħid dan għax persuni li kellhom jiġu nvestigati skond allegazzjonijiet li saru, ġew informati minnufih b'dawn l- allegazzjonijiet biex imbagħad ikunu jistgħu jressqu libell, meta nafu li l- proċeduri li jirrigwardaw libell jipprevalu, jnaqqsu jew m'għandhomx l- istess tip ta' rigorożita' bħall-proċeduri li jsiru investigazzjonijiet minn qabel mill-pulizija.

Jista', jekk jogħġbu, jgħidilna x'inhuma l-investigazzjonijiet li saru mill-pulizija fuq il-każ imsemmi u x'kienu r-riżultanzi ta' l- investigazzjonijiet li saru?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien ma naqbilx ma' dak li qal il-Kap ta' l- Oppożizzjoni li l-awtorita' kompetenti f'dan il-każ huwa l-prim ministru, għaliex fil-liġijiet li jitkellmu fuq il-konfidenzjalita' ta' materja li taqa' taħt il-liġijiet finanzjarji hemm ċar li l-awtorita' kompetenti la huwa l-prim ministru u lanqas xi ministru ieħor.

Għalhekk jien ma kontx l- awtorita' kompetenti assolutament.

Dwar il-fatt jekk kienx żbaljat jew le li filwaqt li ssir l-inkjesta tiġi kkomunikata l-allegazzjoni lill-persuni nvoluti, nista' ngħid li dan m'hu ksur ta' ebda obbligu ta' kunfidenzjalita', anzi għall-kuntrarju jiena ħassejt li din kienet materja urġenti ħafna, minħabba ċ-ċirkostanzi li diġa' spjegajt, li dakinhar stess li kien hemm l-elezzjoni tad-diretturi tal-bord tal-Mid-Med Bank.

Il-ġudizzju tiegħi kien illi kien ħażin ħafna illi dawn iż-żewġ persuni li kellhom kariga uffiċjali fil-union tagħhom jikkomunikaw miegħi biex jgħiduli li t-tali persuna m'għandix inqegħedha fuq il-bord tal-Mid-Med Bank pero' nista' nqegħedha x'imkien ieħor.

Jiena mill-ewwel ma tajtx kredibilita' lil din il-kwalita' ta' informazzjoni u deherli li kelli naġixxi kif fil-fatt aġixxejt.

L-aħħar mistoqsija kienet dwar ir-riżultati ta' l-inkjesti li saru.

Nista' ngħid li ma ġewx komunikati lili riżultati ta' inkjesti pero' dan ma jfissirx li m'hemmx riżultati.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista', jekk jogħġbu, jieħu l-inkarigu l-Prim Ministru li jindaga ftit fi ħdan il-korp tal-pulizija dwar ir-riżultati ta' investigazzjonijiet li jsiru fuq affarijiet li jmorru kontra l-liġi fil- qasam tas-servizzi finanzjarji?

Jista' jindaga wkoll jekk hemmx ċertu nuqqas ta' sodisfazzjon fi ħdan il- korp tal-pulizija f'dawn l-areas li jinvestigaw każijiet bħal dawn u dwar il-mod - forsi anke b'mod okkult - kif jiġu mwaqqfa l-investigazzjonijiet?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għamel sentejn prim ministru u nimmaġina li matul dan iż-żmien kellu każijiet fejn deherlu li l- pulizija jaġixxu b'mod okkult.

Jiena m'għandix din l-esperjenza anzi jiena għandi fiduċja fil-kummissarju tal-pulizija u fl-uffiċjali li jaqgħu taħtu għax ninsab ċert li dawn jaqdu dmirhom.

Irrid inżid illi l-aktar indaġni li tista' ssir - jien ċert illi saret - hija mill-awtoritajiet kompetenti li għandhom obbligu preċiż fil-liġijiet finanzjarji dwar każijiet bħal dawn u jekk tirriżultalhom xi ħaġa li tikser il-liġijiet finanzjarji, huma stess żgur li jinformaw lill-awtoritajiet tal-pulizija biex isiru l-proċeduri kriminali neċessarji.

MINISTERI - FURNISHINGS

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kienet is-somma li ntnefqet biex ġew irranġati l-uffiċini tal-ministri, uffiċċju b'uffiċċju, minn Settembru 'l hawn?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Minn Settembru 'l hawn intnefqu Lm11,124.77 biex ġew irranġati l-uffiċini kif jidher hawn taħt:

Rigward il-kumplament ta' l-informazzjoni mitluba, nitlob lill-Onor.

Interpellant jistaqsi lill-ministri direttament.

| |LM | |uffiċċju tal-prim | | |ministru |3,880.87*| |uffiċċju tal-prim | | |ministru fil-parlament |2,495.00 | |uffiċċju tas-segretarju | | |parlamentari |4,748.90 | | |11,124.77|

*Kważi x-xogħol kollu relatat ma' din l-ispiża sar mid-dipartiment għall- manifattura u s-servizzi jiġifieri xi għamara li tiġi ordnata - bħal żewġ skrivaniji - ma ssirx minn xi manifattur privat, bħal Fino jew xi ħaddieħor, imma mingħand dan id-dipartiment.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO BORG: Jekk il-Prim Ministru nefaq Lm11,000, nimmaġina li l- ministri l-oħra nefqu bejn wieħed u ieħor l-istess somma.

Jidhirlu l-Prim Ministru li għandu jkun hemm kontroll sħiħ fuq dan l-infiq meta wieħed iqis li dawn il-flus iridu jitħallsu mill-poplu u meta, minħabba dan l-infiq ta' flus, jistgħu jonqsu xi servizzi soċjali u jiżdiedu xi taxxi?

Fl-opinjoni tiegħi għandu jkun hemm kontroll assolut u mhux ma' kull bidla fil-gvern kulħadd jaqbad u jonfoq flus il-poplu bl-addoċċ.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien ma naqbilx ma' l-Onor.

Interpellant li għax intnefqu dawn il-flus fl-uffiċċju tiegħi, ifisser li ntnefqu xi ammonti simili fl-uffiċini tal-ministeri l-oħra kollha.

Jekk jagħmel mistoqsija parlamentari dwar dan ikollu r-risposta li qed jitlob.

Jien naqbel ma' l-Onor.

Borg meta qal li m'għandhomx jintnefqu flus fuq affarijiet bla bżonn.

Per eżempju, l-għamara ġdida li kien hemm qabel fl- uffiċċju tiegħi f'Kastilja - li għal raġunijiet li naturalment m'iniex se nikkritikahom il-prim ministru li daħal warajja xtara - qed tintuża fl- uffiċċju tas-segretarju parlamentari.

Jista' jkun li l-Onor.

Borg qed jgħid li l-prim ministru li kien hemm qabel kien missu ma xtarax għamara meta diġa' kellu l-għamara fl-uffiċċju tiegħu!

Sur President, jien għandi d-dettalji kollha ta' x'intnefaq.

Per eżempju, kif diġa' semmejt, id-dipartiment tal-manifattura u s-servizzi għamel fibreboard ceiling, two desks, one wooden staircase - kien hemm part payment ta' Lm3,550 mill-gvern għall-gvern, jiġifieri minn dipartiment ieħor tal-gvern - operational armchairs li jqumu Lm163 u brass handles and locks, peress li kienet saret electronic lock li jien ma kellix bżonn u erġajna għamilna locks normali.

L-ammont l-ieħor li huwa sostanzjali fl-infiq tiegħi huwa tapit li qiegħed fl-uffiċċju tiegħi f'Kastilja li sewa Lm2,400.

Dan huwa tapit kbir ħafna u nnegozjaw ħafna biex waslu għal dan il-prezz.

Fil-fatt jien għandi d-dettalji kollha.

Ma naħsibx li nista' ngħid li f'dan il-każ kien hemm xi ħela jew tberbiq ta' flus anzi nixtieq inserraħ moħħ l-Onor.

Interpellant li l-gvern huwa attent li ma jintnefqux flus għalxejn.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kienet l-urġenza li jintnefqu aktar minn Lm2,000 għal tapit fl-uffiċju tiegħu?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien ma semmejtx urġenza assolutament imma qed ngħid li l-uffiċċju tal-prim ministru għandu jkun attrezzat kif jixraq lill- prim ministru tal-pajjiż.

Jekk l-Onor.

Cuschieri jiġi sa l-uffiċċju tiegħi nurih it-tapit illi qiegħed hemm għal kulmin jidħol fil-kamra l- kbira.

Fl-uffiċċju tiegħi hawnhekk, proprju fejn għandi l-iskrivanija u fejn noqgħod jien, hemm fitted carpet li ilu hemm ħafna snin u ma missejtux pero' fil-kamra l-oħra fejn jiġu n-nies u jkollna l-laqgħat ma kien hemm ebda tapit u nxtara tapit.

Ma naħsibx li b'daqshekk sar xi żvarjun.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jekk il-Prim Ministru jħoss li dan it-tapit m'huwiex ħela, jista' jagħti spjegazzjoni dwar is-somma ta' flus li tlaħħaq kważi Lm2,000 li ntnefqet fi 15-il ġurnata fuq xorb alkoħoliku?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien nassigurah li ħadd mill-ministri m'hu alkoħoliku!

Dan ix-xorb intuża għall-mistednin u nassigurah li aħna ma qgħadniex niftħu l-fliexken u narmuhom.

Jien ma jidhirlix li din iċ-ċifra ta' Lm2,000 tajtha jien f'xi risposta pero' huwa fatt li jkun hemm riċevimenti illi fihom, kif inhi l-użanza kullimkien, ikun hemm xorb alkoħoliku wkoll.

Ma naħsibx li b'dan it-tfettiq se nnaqqsu l-miljuni kbar ta' self li kellu jirrikorri għalihom il-Gvern ta' Malta - mingħajr ma nagħmel distinzjonijiet liema gvern kien - imma naħseb li jekk inżommu daqsxejn l- affarijiet fil-perspettiva tagħhom ikun aħjar għall-pajjiż.

MR SPEAKER: L-Onor.

Karmenu Borg.

ONOR.

KARMENU BORG: Il-Prim Ministru jidhirlu li m'għandux ikun hemm kontroll fuq dan l-infiq?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Le, l-Onor.

Borg ma jistax jagħmel allegazzjonijiet bħal dawn.

Jien għidt li għandu jkun hemm kontroll fuq dan l-infiq u mhux li m'għandux ikun hemm kontroll.

MR SPEAKER: L-Onor.

Borg.

ONOR.

KARMENU BORG: Il-Prim Ministru kif beħsiebu jikkontrolla dan l- infiq?

Jaf li f'pajjiżi oħra bħall-Kanada qiegħed ikun hemm infiq esaġerat fejn ministru qed jonfoq miljuni ta' flus biex jirranġa l-uffiċċju tiegħu?

Jiena jidhirli li għandu jkun hemm kontroll assolut fuq dawn l- affarijiet.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien ma nirrispondix għall-gvern tal-Kanada u għalhekk ma nafx dan x'qed jonfoq!

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti lista ta' uffiċjali pubbliċi fl-ewwel ħames gradi taċ- ċivil, maqsumin f'irġiel u nisa, meta daħlu fis-servizz pubbliku u f'liema grad u kemm ilhom fil-grad li għandhom illum?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista li tagħti l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

MR SPEAKER: L-Onor.

Dalli, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

HELENA DALLI: In vista tal-konvenzjoni għall-eliminazzjoni tad- diskriminazzjoni kontra n-nisa, illi tirrileva li hemm nuqqas ta' nisa f'dawk il-livelli li rriferejt għalihom fil-mistoqsija tiegħi oriġinali, se tittieħed xi forma ta' azzjoni pożittiva biex tiġi rrimedjata din is- sitwazzjoni?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Illum bl-evoluzzjoni li kien hawn fil-pajjiż għal dak li jirrigwarda t-tagħlim, kulmin irid u kull min hu kapaċi jista' jmur l-Universita'.

Nista' ngħid li hemmhekk nofs il-popolazzjoni ta' l- istudenti huma nisa.

Jien m'għandix dubju illi l-parteċipazzjoni tan-nisa f'kull qasam, anke f'dak ta' l-amministrazzjoni pubblika, għandha tikber.

Ma naħsibx illi li wieħed jadotta policy ta' positive discrimination huwa l- aħjar mod kif wieħed jassigura l-parteċipazzjoni ta' aktar nisa.

Naturalment ma neskludix li jista' jkun hemm xi każijiet idoneji fejn jistgħu jkunu applikati l-prinċipji ta' diskriminazzjoni pożittiva pero' nixtieq nafferma illi effettivament fil-collective agreement li għadu kif sar hemm dispożizzjonijiet, bħal responsibility break u affarijiet oħrajn, li huma intiżi biex jinkoraġixxu lin-nisa li jkomplu jaħdmu fis-settur ta' l-amministrazzjoni pubblika.

Jien m'għandix dubju li peress li llum il- preparazzjoni li qed ikollhom in-nisa hija daqs ta' l-irġiel, m'għandi l- ebda dubju li s-sitwazzjoni sejra tinbidel.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż formali mill-uffiċċju tiegħi datat 29 ta' Jannar, 1999 lill- kunsill lokali ta' Sannat, skond l-Att ta' l-1993 dwar Kunsilli Lokali;

Tagħrif dwar każijiet kriminali li ġew riferuti lill-PSC, każijiet quddiem il-bord ta' dixxiplina ta' l-istess kummissjoni, u każijiet ta' tkeċċija minħabba assenteiżmu, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3834; u

Tabella li turi l-għadd ta' impjegati fid-dipartiment ta' l- informazzjoni bejn l-1994 u l-1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3977.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 26 ta' l-1999 - ordni ta' l-1999 dwar l-awtorita' tad-djar (trasferiment ta' proprjeta'); u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

lista li tagħti r-rati ta' kirjiet li ddaħħal l-Universita' għas-sala Sir Temi Zammit u s-swali l-oħra fi ħdan is-centre for communications technology, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4467; u

f'isem il-Ministru għall-Ambjent inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-kuntratt mogħti għax-xogħol ta' ristruttura ta' kanal għall- ilma fi Mdina Road, Żebbug, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4352.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 28 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 li jemendaw ir-Raba' Skeda li tinsab ma' l-Att dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud (Emenda Nru 2);

Avviż Legali Nru. 29 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 li jemendaw is-Sitt Skeda li tinsab ma' l-Att dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud; u

Avviż Legali Nru. 30 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 li jemendaw il-Ħmistax-il Skeda li tinsab ma' l-Att dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud (Emenda Nru 2).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 23 ta' l-1999 - ordni ta' l-1999 dwar apparat elettriku ta' vultaġġ baxx (Ordni Nru. M37 ta' l-1999);

Avviż Legali Nru. 24 ta' l-1999 - ordni ta' l-1999 dwar kompatibilita' elettromanjetika (Ordni Nru M38 ta' l-1999); u

Avviż Legali Nru. 27 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 li jemendaw ir-regolamenti fuq il-provvista tal-kurrent elettriku.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar reati rrapportati lill-pulizija bejn l-1989 u l-1998 u dettalji tar-reati rapportati xahar b'xahar matul l-1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3836;

Tagħrif dwar l-użu ta' karozzi mill-impjegati ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar bejn l-1994 u l-1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4242; u

Estratt mill-ftehim kollettiv ta' l-impjegati ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar fejn jirrigwarda l-kondizzjonijiet, benefiċji u bonuses kuntrattwali li għandhom il-membri tal-management tad-direttorat ta' l- ippjanar, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4243.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 25 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 dwar solventi estrattivi fi ħwejjeġ ta' l-ikel; u

Rapport tar-riżultat tal-bord ta' inkjesta datat 25 ta' Jannar, 1999 dwar "festa saħħa" li saret fil- 21 ta' Awissu, 1998.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il- Ministru Josef Bonnici.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TAL-KORPORAZZJONI ENEMALTA GĦAS-SENA 1998/99

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, nipproponi illi l-Kamra tapprova l- estimi tad-dħul u nfiq tal-Korporazzjoni Enemalta għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru ta' l-1998 sat-30 ta' Settembru ta' l-1999, skond l-Att XVI ta' l-1977 dwar il-Korporazzjoni Enemalta.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Membri li d- diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandha tieħu żewġ seduti u l-ħin għandu jinqasam indaqs bejn il-membri tal-gvern u l-membri ta' l-oppożizzjoni, bil- winding-up għan-naħa tal-gvern.

Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Grazzi, Mr Speaker.

Il-Korporazzjoni Enemalta hija waħda mis-sisien ewlenin ta' l-ekonomija ta' pajjiżna għax il-provvista tad- dawl hija essenzjali għall-industrija u għat-turiżmu.

Ma jistax jonqos illi f'din id-diskussjoni wieħed jitfa' l-attenzjoni tiegħu fuq l-Enemalta, biex inkunu nistgħu naraw sewwa sew mhux biss xi problemi sibt jien meta ħadt ir-responsabbilta' tal-korporazzjoni imma wkoll inħarsu lejn x'beħsiebna nagħmlu din is-sena u forsi wkoll iktar fit-tul.

Għalkemm hemm ħafna problemi ta' natura essenzjali se nibda nitkellem fuq il-problemi prinċipali.

Kulħadd jaf bil-problema li ħoloq il-gvern preċedenti meta b'nuqqas ta' ħsieb ipprova jintroduċi tariffi tad-dawl - naturalment anke ta' l-ilma, pero' llum qegħdin niffokaw fuq it-tariffi tad-dawl - illi ma kienx sar studju dwarhom minn qabel.

Fil-budget li tressaq f'Novembru ta' l-1997 kien ġie propost tibdil fis-sistema tat-tariffi tad-dawl, liema proposti xxukkjaw is-sistema ekonomika għaliex min-naħa kien hemm żidiet sostanzjali fuq households u min-naħa l-oħra kien hemm żidiet ukoll fuq l-industrija u t-turiżmu.

Sfortunatament il-gvern "modern u trasparenti" li kien hemm qabel ma kienx għamel l-analisi li missu għamel.

Illum hemm ħafna min jgħid, anke min-naħa ta' l-oppożizzjoni, li kien sar żball min-naħa tal- gvern ta' Alfred Sant imma l-fatti huma fatti.

Il-fatti huma illi fil- budget ta' Novembru 1997, is-sistema tat-tariffi proposta kienet waħda illi ma kenitx maħsuba, ma kenitx meqjusa u ma kenitx adattata għall-ħteġijiet ta' pajjiżna imma kienet sistema soċjalment inġusta li kienet titfa' piż kbir fuq kulħadd.

Jien nemmen li din it-tariffa wasslet għall-bidla fil- gvern għaliex meta l-poplu vvota fil-5 ta' Settembru 1998, din kienet waħda mill-affarijiet li kienet f'moħħu u għalhekk kienet waħda mill-ewwel affarijiet li l-gvern il-ġdid ried jittratta b'urġenza kbira.

Ir-reviżjoni li għamilna aħna fis-sistema tat-tariffi l-ġodda diġa' tħabbret u jien mhux se noqgħod nidħol fid-dettall tagħha - peress li b'risposta għal mistoqsija parlamentari nru.

1856 poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra l-istruttura ta' dawn l-istess tariffi - pero' nixtieq nilllimita ruħi għal ftit minuti biex ngħid xi ħaġa fuq l-impatt li kien hawn qabel permezz taż-żidiet li kienu ġew imposti mill-gvern ta' Dr. Sant.

Bit- tariffi l-qodma, familja ta' erba' min-nies illi f'sena tikkonsma bejn wieħed u ieħor madwar 5,145 unit - din ir-rata ta' konsum hija kemm kemm iktar mill-medja għax għal raġunijiet li nitkellem fuqhom iktar tard, naħsbu illi l-medja qiegħda forsi daqsxejn baxxa - u li kull erba' xhur il- kont tad-dawl kien jiġiha bejn wieħed u ieħor Lm42.30, bit-tariffi li kien ippropona l-gvern preċedenti kien ikollha tħallas madwar Lm70.67, żieda massiċċa ta' 67%, żieda li bilfors toħloq indiġestjoni kbira u uġigħ ta' żaqq kbir għall-familji Maltin.

Bil-mod kif kienet qed tiġi introdotta din il-miżura, donnu kien qed jidher illi l-piż kien qed jintefa' mhux biss fuq dawk li jifilħu jħallsu imma iktar u iktar fuq dawk illi kienu jifilħu l-inqas.

Issa bir-reviżjoni l-ġdida li ntroduċejna aħna f'Novembru li għadda, kont ta' familja ta' erba' min-nies li tikkonsma dak l-istess ammont ta' units li semmejt qabel se jitla' għal madwar Lm47.32, jiġifieri żieda ta' Lm5 biss fuq il-kont il-qadim.

Aħna naħsbu li din iż-żieda tista' tiġi absorbed mingħajr ma jkun hemm effett kbir fuq il-poplu tagħna.

Il-verita' allura hija illi ż-żieda li aħna qegħdin nikkontemplaw hija ta' madwar 11.9%, imqabbla ma' żieda ta' 67% li l-gvern preċedenti b'mod xejn għaqli kien qed jipproponi.

Sur President, s'issa jien tajt eżempju ta' familja above average pero' issa se nagħti eżempju ta' familja average ta' erbgħa min-nies li tikkonsma madwar 4,116-il unit fis-sena.

Qabel ma ġew introdotti t-tariffi l-għolja f'Novembru, 1997 familja ta' erbgħa min-nies kienet tħallas madwar Lm33.56, iżda bis-sistema li daħħal il-gvern preċedenti l-kont kull erba' xhur kien se jitla' għal Lm52.15 u bit-tariffi li pproponejna aħna il-kont issa se jiġi biss Lm33.60.

Dan ifisser li bejn wieħed u ieħor kont ta' familja average se jkun l-istess bħat-tariffi l-qodma, jiġifieri prattikament il-kont tad-dawl ma nbidilx.

Dik hija l-kuxjenza soċjali.

Jekk tieħu xi ħadd li qed jikkonsma 25% iktar mill-medja - din probabbilment hija rata ta' konsum aktar realistika - iż- żieda se tkun biss ta' madwar Lm5.02 kull erba' xhur, jew 11.9% aktar fuq il-kontijiet il-qodma, jiġifieri se jkun hemm tnaqqis sostanzjali minn dak li kien qed jipproponi l-gvern ta' qabilna.

Jien naħseb illi hawnhekk qegħdin inwettqu wegħda essenzjali illi għamilna fil-programm elettorali u qegħdin ukoll insewwu l-ħsara li għamlet din iż-żieda fit-tariffi fuq l- ekonomija u fuq il-familji tagħna.

Mr Speaker, il-Korporazzjoni Enemalta ilha ma tiġbor flus mill-kontijiet domestiċi kważi sena minħabba din it-taqliba xejn maħsuba li ntroduċa l- gvern preċedenti, imma issa qed nistennew illi f'dan ix-xahar joħorġu l- kontijiet għall-industrija u għat-turiżmu.

Mill-informazzjoni li għandi, l-industrija u r-reverse osmosis plants jagħmlu madwar 33% tal-konsum ta' l- elettriku kollu, u l-azjendi kummerċjali u t-turiżmu jagħmlu madwar 33% oħra, jiġifieri 66% tad-dħul ta' l-Enemalta jiġi mill-industrija, mill- kummerċ u mit-turiżmu, kif ukoll mir-reverse osmosis plants.

Il-kontijiet għal dawn is-setturi għandhom jibdew joħorġu dan ix-xahar - għalkemm nista' ngħid li wħud minnhom diġa' bdew joħorġu - u l-kontijiet għall-households għandhom jibdew joħorġu f'nofs jew fit-tielet ġimgħa ta' Marzu.

Naturalment f'dan it-taqlib kollu ried isir tibdil sħiħ fil-programm u wieħed jifhem li tieħu ż-żmien biex tagħmel l-aġġustamenti neċessarji u tipprova s-sistema qabel ma finalment toħroġ il-kontijiet proper.

Hawnhekk nixtieq ngħid illi fl-aħħar qegħdin back on track u għandna tariffi illi huma realistiċi għax filwaqt li ma jifgħu piż esaġerat fuq ħadd, se jibdew jiġġeneraw ċertu dħul għall-Enemalta u b'hekk nispera li nkunu nistgħu negħlbu ċerti diffikultajiet li l-korporazzjoni kellha tgħaddi minnhom.

Per eżempju, tajjeb li ngħid li fl-aħħar tas-sena l-Enemalta kellha tissellef Lm5 miljun biex tkun tista' tħallas il-pagamenti dovuti minnha, inkluż il-kontribuzzjonijiet tal-bolla ta' l-NI u spejjeż fuq l- imgħaxijiet.

It-tieni problema li forsi ma ssemmietx wisq hija li s-sistema tal- combined cycle li kellha tibda taħdem f'April tas-sena l-oħra - l-apparat waħdu ġej jiswa madwar Lm35 miljun - għadha ma bdietx topera u qed ikollna nbatu delay wara delay u naturalment dan qed jikkaġunalna problemi ta' natura finanzjarja.

Effettivament l-ispiża tal-ġenerazzjoni tad-dawl kienet stmata li se tonqos b'mod sostanzjali - peress li bażikament il- combined cycle għandu tliet turbini, li tnejn minnhom jaħdmu bil-gas oil jew bid-diesel, u bis-sħana li dawn iż-żewġ turbini jiġġeneraw tkun tista' tħaddem l-isteam turbine - għax b'din is-sistema se nkunu qed inżidu l- effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija minn madwar 30% għal madwar 48%, iżda sfortunatament dan it-tnaqqis fil-cost structures ma kellux iseħħ.

Sfortunatament ukoll għall-ħabta tal-Milied kien hemm splużjoni f'partijiet mill-pipes li huma connected ma' xi pompi u l-ħsara li kellna naturalment tieħu ż-żmien biex tissewwa u ma naħsibx li dan l-impjant se jkun qed jaħdem qabel Mejju jew Ġunju.

Dawn id-delays qed ikunu ta' dannu għall-Enemalta u għal pajjiżna għax dan ifisser li sakemm jibda jaħdem dan l-impjant, mhux biss qed ikollna naħsbu biex inħallsu l-imgħaxijiet fuq il- capital outlay imma lanqas m'aħna nieħdu l-effiċjenza illi tant għandna bżonn biex inkunu nistgħu nnaqqsu l-ispiża u ntejbu s-sitwazzjoni dwar it- tniġġiż ta' l-ambjent - għax ta' min igħid ukoll li dan l-impjant għandu l- vantaġġ kbir li juża fuel li huwa ħafna iktar nadif - għalkemm nista' nikkonferma li qed isir every effort biex kemm jista' jkun insolvu malajr din l-aħħar problema.

It-tielet problema li sibna quddiemna u li naħseb hija serja ħafna hija dik dwar ix-xiri taż-żejt.

Is-sena l-oħra l-gvern preċedenti f'mument minnhom qal li se jirrevedi t-tariffi tad-dawl għar-raġuni li kien roħos iż- żejt minn barra.

Għalkemm huwa veru li kien roħos iż-żejt, il-verita' hija li kien sar ċertu hedging u ntrabatna li nħallsu prezz li rriżulta aktar għoli mill-prezz tas-suq.

Naturalment ħadd ma jista' jipprevedi l-futur bl- eżatt pero' mill-esperjenza tas-sena l-oħra nafu illi l-hedged price tal- fuel oil kien madwar $US 70 kull tunnellata metrika.

Iżda ġara li s'Awissu l-prezz tal-fuel oil on the open market kien attwalment nieżel għal $US54 u din kif tistgħu taħsbu ħolqietielna problema.

Issa s-sabiħa hi li f'Awissu ta' l-1998 reġa' kien hemm hedging agreement għas-sena 1999 u l- prezz miftiehem kien ta' $US 66.5 per metric ton, illi kien diġa' ogħla mill-prezz fis-suq dakinhar, pero' nifhem li seta' kien hemm ċerta stennija illi l-prezz taż-żejt kien jaf jogħla iktar minn hekk.

Iżda għal darb'oħra jirriżulta illi filwaqt li l-prezz taż-żejt f'Settembru kien $US 66 u f'Ottubru kien $US 67, minn dak iż-żmien 'l hawn il-prezz kompla qabad it-triq tan-niżla.

Fil-fatt f'Novembru l-prezz taż-żejt niżel għal $US 60.9, f'Diċembru niżel għal $US 51, f'Jannar tela' għal $US 56.8 u l- ġimgħa l-oħra l-prezz niżel ma' l-art għax niżel għal $US 50.5.

Jiġifieri bħalissa l-fuel oil qegħdin inħallsu tiegħu 34% aktar minħabba l- arranġamenti li saru f'Awissu tas-sena l-oħra.

Sur President, fil-fehma tiegħi dan għandu implikazzjonijiet serji fuq pajjiżna, aktar u aktar meta l-Enemalta għandha turnover ta' 'l fuq minn Lm100 miljun fis-sena.

Naturalment kien hemm żmien meta ma kien isir hedging xejn u dak kien ħażin, pero' jien naħseb li s'issa ma kellniex riżultati illi nistgħu nħarsu lejhom b'sodisfazzjon, anzi rridu ngħidu illi matul din is-sena spiċċajna nixtru fuel oil bi prezz iktar għoli milli nistgħu nsibuh on the open market.

Issa jista' jkun li għad jiġri xi ħaġa u l-prezz taż-żejt fis-swieq internazzjonali jogħla, imma naħseb illi r-realta' hi li l-prezz taż-żejt donnu naqas għal ċertu żmien.

Fil-fatt ftit ġimgħat ilu kellna talba biex isir hedging għas-sena 2000 u jien kelli ċerta diffikulta' biex niddeċiedi għaliex deherli li m'għandux ikun il-ministeru illi jiddeċiedi għax dan xogħol li jitlob professjonalizmu sofistikat ħafna.

Lili qaluli li kienet qed issir ċerta pressjoni biex naħtfu l-okkażjoni imma l-punt li rrid nagħmel hu li ma kellniex informazzjoni biżżejjed u kien ikun ferm aħjar li dan it-tip ta' xogħol isir b'mod iktar għaqli u b'advice minn barra, ħalli dan ma jkunx advice influwenzat minn xi ħadd li jrid ibigħlek.

Naħseb li f'din is-sitwazzjoni l-Enemalta trid twaqqaf kumitat biex jieħu ħsieb l-affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' hedging u jekk hemm bżonn jieħu pariri minn barra.

B'hekk ikollna sitwazzjoni fejn pajjiżna ma jiġix penalizzat, kif jiddispjaċini ngħid ġara f'dawn l-aħħar sentejn.

Jista' jkun li dan ix-xogħol qatt ma kien sar qabel imma jien ngħid li f'pajjiżna hawn istituzzjonijiet li fuq ċerti prodotti - mhux qed nirriferi għaż-żejt - u fuq exchange rates, eċċ. jagħmlu dan it-tip ta' hedging.

Din mhijiex xi ħaġa ġdida għax hija xi ħaġa li ssir kemm fil- privat, kemm fis-settur kummerċjali kif ukoll fil-Bank Ċentrali, u naħseb li għandha tkun sfida kbira għalina għas-sena 2000 ħalli ma nerġgħux nirrepetu l-iżbalji li saru.

Din mhijiex xi ħaġa żgħira imma għalija hija priorita' għaliex inħoss li mhuwiex aċċettabbli li mad-daqqa ta' pinna nitilfu 24%, bħalma qed jiġri bħalissa.

Wieħed jista' jargumenta li jekk il-prezz jerġa' jogħla on balance tista' ma tkun tlift xejn, pero' milli qed nara naħseb li we missed the bus u ma konniex preparati biżżejjed biex inkunu nistgħu niżguraw li din l-entita' daqshekk importanti għal pajjiżna li tiġġenera d-dawl tkun qiegħda fl-iktar pożizzjoni protetta biex la jkollha fluctuations esaġerati u lanqas nispiċċaw f'pożizzjoni li aħna nkunu qed inħallsu prezz ferm ogħla minn dak tas-suq.

Allura jien naħseb li trid issir analisi serja mill-korporazzjoni biex tarma ruħha b'dan it- tip ta' pariri ħalli fuq ħaġa daqshekk essenzjali tkun kapaċi tieħu l-aħjar advice professjonali.

Jien m'inix konvint li hekk ġara u m'iniex konvint li kien hemm biżżejjed ħsieb u pariri.

Għalhekk irridu niżguraw li din il- problema nsolvuha.

Sur President, jien tkellimt fuq tliet problemi prinċipali.

Peress li ma rridx nieħu fit-tul u għandi ħafna punti oħra x'nagħmel, nixtieq ngħaddi biex ngħid li hemm bżonn li għall-Enemalta jiġi kkreat korp regolatur għax ma jistax ikun li aħna nkunu f'pożizzjoni fejn intrapriża kummerċjali tkun qiegħda tirregola lilha nnifisha.

Għalhekk se nimpenjaw ruħna biex tiġi drafted leġislazzjoni li twaqqaf regolatur għas-settur ta' l-enerġija.

Huwa importanti li kemm jista' jkun ikollna iktar trasparenza għax ma jistax ikun li jkollna l-konfużjoni li l-id il-leminija ma tkunx taf x'inhi tagħmel l-id x-xellugija jew li jkollok lil min jipprova jagħmel affarijiet li ma jmissux qed jagħmel.

(Interruzzjonijiet) Dwar is-suq lokali tal- fuel qed nipprova nifhem dan is-suq hekk kumpless għaliex l-aktar ħaġa li tispikka fih huma ċerti sistemi, regoli u ftehim li żgur li ma jipproduċux a level playing-field.

Jien qed ngħid li l-Enemalta għandha tiftaħ diskussjonijiet ma' dawk interessati, partikolarment mal-GRTU, biex nirristrutturaw is-settur.

Punt ieħor importanti ħafna huwa dwar il-problema tas-serq ta' dawl.

Milli qed nara u milli qed nisma' jidher li hemm ammont sostanzjali ta' serq pero' huwa diffiċli li tkun taf eżattament kemm - fil-fatt min jgħid 10%, min igħid 15%, min igħid 20% u min jgħid li hemm ħafna iktar serq - imma li huwa żgur huwa li hemm numru sostanzjali ta' households, ta' kummerċjanti u ta' businesses li b'mod jew ieħor qed isibu l-mod kif jisirqu d-dawl.

Għalhekk li aktar kmieni bdejt nieħu mhux biss il-medja tal-konsum imma l-medja plus 25%, għaliex naħseb li jekk tipprova tara kemm familja ta' erbgħa tikkonsma f'sena bilfors ikollok tikkonkludi li din teċċedi l-average.

Naturalment dan l-abbuż irid jieqaf u hemm pjan long- term u ieħor short-term li rridu narawom jitħaddmu.

Permezz tal-pjan short-term se nħarsu lejn l-istallazzjoni tad-dawl, speċjalment fejn is- supply tal-gvern jiġi connected mal-meter.

Apparentement dan jista' jkun punt ta' defiċjenza fis-sistema ta' l-elettriku in terms ta' abbuż u rridu li kemm jista' jkun is-sistema fejn is-supply tad-dawl jiġi connected mal- meter tkun waħda li tnaqqas it-tbagħbis li jista' jsir.

Irrridu nħarsu wkoll lejn a longer-term measure, li tħares lejn l- introduzzjoni ta' meters differenti li huma inqas suġġetti għall-abbuż.

Jien mhux se noqgħod nitkellem fuq l-affarijiet tekniċi li informawni dwarhom pero' jirriżulta li kultant ċerti difetti jirriżultaw għax il- meters li jinxtraw ikunu l-irħas fis-suq u allura jkunu suġġetti għall- abbuż.

Fil-fehma tiegħi mhuwiex aċċettabbli li jinsteraq 10%, 15% jew 20% ta' l-elettriku li jkun qiegħed jiġi ġġenerat.

Dan mhuwiex ġust u minn hawnhekk qed nagħti warning li se nagħmlu ħilitna biex innaqqsuh.

Min qiegħed jabbuża għandu jieqaf għaliex se nieħdu l-miżuri kollha li hemm bżonn.

Dan kontra l-liġi u hemm penali sostanzjali għal min jinqabad jisraq id-dawl.

Ma jistax ikun li f'pajjiżna jkun hemm min hu onest u jħallas, u jkun hemm min jabbuża mis-sistema u jisraq id-dawl.

Il-pjan long-term huwa wieħed li jinvolvi l-introduzzjoni ta' meters differenti li huma iktar elettroniċi u inqas mekkaniċi.

Dawn idaħħlu l-possibbilta' li wieħed jaqra l-meter b'mod iktar effiċjenti għax illum qed jiġu analizzati proposti biex wieħed ikun jista' jagħmel query dwar il-konsum ta' kull meter f'kull household permezz tat-telefon.

It-target tagħna, li ċertament mhux se jintlaħaq f'sena, huwa li nkunu f'pożizzjoni li l-metering tad-dawl ikun jista' jsir b'mod effiċjenti u b'mod li jnaqqas l-abbuż.

Jekk tagħmel query dwar il-konsum tad-dawl on a daily basis naħseb li ċertu ammont ta' abbuż jonqos.

Ħaġa oħra li qed tiġi kkonsidrata matul din is-sena hija l-istrateġija dwar il-meters ġodda li qed jiġu introdotti.

Dawn jissejħu multi-tariff meters għax jippermettu li tintuża aktar minn tariffa waħda.

Issa jirriżulta, bħalma ġara f'dawn il-ġranet ta' kesħa, li l-ħin li fih l-iktar jintuża dawl ikun bejn is-6.00 p.m. u d-9.00 p.m. Jien ma nistax nifhem kif f'dawn iċ-ċirkostanzi l-Enemalta għadha ma ħarġet l-ebda statement biex familji ma jużawx, per eżempju, il-washing machines dak il-ħin.

Qed ngħid dan għaliex meta inti jkollok demand kbira tista' teċċedi l-allowance li jkun hemm għas-safety.

Il-multi-tariff meter system tintroduċi l-konċett li wieħed jista' jixxifjta l-higher demand għal bil-lejl.

Per eżempju, mal- water heater tista' tagħmel timer li jintefa', ngħidu aħna, fil-5.00 p.m. u ma jerġax jixgħel qabel id-9.00 p.m. B'hekk tkun qiegħed tnaqqas il-load minn fuq il-power station u din tkun tista' taħdem b'mod ħafna iktar effiċjenti.

Ikun aħjar għall-power station li jkollha load pjuttost stabli milli jkollha load f'daqqa, għax f'dak il-każ jew trid iddaħħal into operation parti mill-mekkaniżmu li mhuwiex effiċjenti li tistartjah, jew inkella trid iżżomm konsum għaddej iktar milli għandek bżonn.

Meta jien rajt il-graphs tal-konsum sibt li għandna bżonn a new approach u fil-fehma tiegħi għandu jkollna a dual tariff.

It-tariffa ta' bil-lejl għandha tkun irħas mit-tariffa ta' bi nhar u jekk wieħed ikun jista' juża ċerti appliances bħal water heaters bil-lejl ikun qed igħin biex l-Enemalta tkun tista' timmaniġja l-load aħjar u ma jkollhiex bżonn investiment kapitali daqshekk kbir.

B'hekk l-użu tal-fuel ikun aktar effiċjenti, kemm biex nipproteġu l-ambjent kif ukoll għax inkunu qegħdin inraħħsu l-cost tal- produzzjoni, xi ħaġa li finalment għandu jgawdi minnha kulħadd.

Jekk tixxiftja d-demand se tkun iktar effiċjenti u allura l-ispiża tal- produzzjoni tad-dawl tonqos through a better management system.

Din hija xi ħaġa essenzjali li rridu naħdmu fuqha, minkejja li mhijiex se ssir mil- lum għal għada għax l-istudji għadhom qed isiru.

Nista' ngħid li f'pajjiżi oħra din is-sistema diġa' daħlet.

Ħaġa oħra li qed tiġi kkonsidrata hija dik li jkun hawn meters bil-card.

Waħda mill-problemi li għandna hija tad-defaulters għax bl-approach tradizzjonali tagħha, l-Enemalta wara tliet xhur, sitt xhur jew disa' xhur li tkun ilek ma tħallas taqtagħlek is-supply.

Jien naħseb li jkun ħafna iktar ġust jekk f'każijiet bħal dawn tibdel il-meter u tagħmel wieħed li jaħdem bil-card u lid-defaulter iġġiegħlu jixtri l-card minn qabel u allura ma jkollokx għalfejn taqta' d-dawl lil ħadd.

Spiss nirċievi telefonati dwar dawn l-abbużi - jien ċert li l-ministri ta' qabli kienu jirċievu dawn it-telefonati wkoll - u nista' ngħid li hemm min ilu jabbuża mill-1983 meta għad hawn min għadu bix-xemgħa u ma jafx x'inhu dawl elettriku u allura m'huwiex ġust li jintefa' l-piż fuq dik il-parti tal-poplu li hija onesta.

Irridu niżguraw li jkun hemm a fair deal għax naturalment l- Enemalta trid iddaħħal il-flus ta' l-elettriku li tiġġenera u f'sitwazzjonijiet bħal dawn insibu mezz biex dak li jkun jippjana l-finanzi tiegħu aħjar ħalli s-supply ma jkollux għalfejn jinqata'.

Mr Speaker, hemm ukoll in-neċessita' li ssir mina bejn Delimara u l-Marsa u hemm spiża kapitali allokata għal dan ix-xogħol.

Once li ssir mina bħal din ma jkollniex għalfejn kull darba noqogħdu nħarbtu t-triq biex ngħaddu l- cables.

Dan huwa investiment neċessarju jekk verament irridu nieħdu l-full benefit tal-power station ta' Delimara, għax hemm bżonn li jkollna sistema ta' trasmissjoni bejn il-power station ta' Delimara u dik tal-Marsa.

Għalhekk il-mina ta' Delimara għandha ċerta priorita'.

Barra minn hekk hemm ċertu equipment fejn tispiċċa t-tunnel tal-Mosta li għadu ma sarx u jrid isir.

Hemm problema wkoll dwar il-Year 2000 bug li qiegħda tiġi analizzata.

Skond rapporti li għandi, sat-26 ta' Marzu nkunu kważi ċerti li l-power station mhux se tieqaf taħdem meta tiġi biex taqleb is-sena u tkun kemm jista' jkun Y2K bug-free.

Hemm programm dwar il-customer care - li dwaru jitkellem iktar tard il-kollega tiegħi, l-Onor.

George Hyzler - u hemm proposti biex jiġu riveduti r-regulations tas-supply ta' l-elettriku u hemm diversi punti oħra li rridu nħarsu lejhom.

Jien informat li fl-aħħar se nkunu f'pożizzjoni li fil-power stations tal-Marsa u Delimara nkunu nistgħu nużaw fuel b'inqas sulphur.

Naturalment l-ewwel irid isir investiment għax jekk il-pajpijiet tas-supply ma jkunux imsaħħa ma jkunx hemm flow tajba biżżejjed peress li se nużaw fuel b'inqas sulphur.

Allura hawnhekk irridu nimxu lejn sistema fejn il-fuel ikun ta' kwalita' aħjar u dan huwa ta' vantaġġ għall-ambjent.

Nixtieq ngħid ukoll li fil-fuel additive qed jintuża l-PEP u r-riżultati s'issa wrew li dan inaqqas l-emissions u jżid l-effiċjenza.

Jien nixtieq ngħid ukoll li qed nikkonsidraw sistema differenti għall- bdil ta' bozoz għax issa dawn se jgħaddu f'idejn il-kunsilli lokali.

Jien għandi rapporti li jindikaw li hemm ħafna bozoz ġodda li qed ikunu difettużi.

Għalhekk irridu nsibu sistema li min jieħu t-tender tal-bozoz ikun jista' jagħti garanzija dwar il-lifetime u r-reliability tagħhom u din ma tkunx on paper biss.

Ma jistax ikun li nħarsu biss lejn l-irħas cost mingħajr ma nieħdu dan kollu in konsiderazzjoni.

Jien ma rridx intawwal iktar imma nixtieq ngħid li skond ir-revised estimates, frome the sale of electricity qegħdin ngħidu li se ndaħħlu Lm41 miljun, bir-rati il-ġodda li pproponejna aħna.

Bit-tariffi li kien ippropona l-gvern preċedenti, l-istima tad-dħul kienet titla' minn Lm38 miljun għal Lm48 miljun, jiġifieri kien ikun hemm żieda ta' Lm10 miljun.

L- istima li għandna aħna għas-sena d-dieħla hija ta' madwar Lm42.9 miljun.

Din hija żieda ta' madwar Lm4.37 miljun fuq is-sistema tat-tariffi l- antika, li hija iktar digestible għas-sistema ekonomika tagħna.

Dan huwa pass 'il quddiem u jista' jkun pass konservattiv bħala stima pero' wieħed aħjar ikun għaqli u jagħmel stimi kawti għaliex finalment f'dan il-każ, sakemm ikollok l-ewwel bills, ma tkunx ċert mija fil-mija dwar ir-revenue implications.

Sur President, dan huwa settur importanti ħafna għal pajjiżna u jien nixtieq nirringrazzja lill-ħaddiema ta' l-Enemalta li jagħtu l-kontribut tagħhom u nħeġġiġhom biex dan il-kontribut iżiduh għaliex irridu noffru servizz aħjar lil pajjiżna.

Pajjiżna jixraqlu sistema ta' dawl li kemm jista' jkun tkun reliable, għalkemm hemm ħafna faults li qed jiġu msewwija malajr.

Ma nkun qed ngħid xejn straordinarju jekk ngħid li għad hemm ħafna x'isir f'dan is-settur.

Jien nispera li fis-snin li ġejjin inkunu nistgħu ntejbu dan is-servizz tant essenzjali għal pajjiżna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Speaker, kif għadu kif qal il-ministru, m'hemmx dubju li dan huwa settur importanti ħafna għall-ekonomija, għall-kummerċ u għas-settur domestiku, jiġifieri l-qasam ta' l-enerġija mhuwiex importanti biss għax nixegħlu d-dawl.

Tajjeb li wieħed jgħid li 33% tal-produzzjoni elettrika tmur għas-settur industrijali.

Jekk ma jkollniex korporazzjoni b'saħħitha u jekk il-provvista tad-dawl ma tkunx suffiċjenti tbati l- ekonomija tal-pajjiż, ibati s-settur kummerċjali, ibati t-turiżmu u jbati l-pajjiż kollu kemm hu.

Il-verita' hi li dak kollu li għandu x'jaqsam ma' l-ekonomija Maltija huwa direttament imsejjes fuq il-Korporazzjoni Enemalta u korporazzjonijiet oħra li niġu għalihom iżjed 'il quddiem.

Għalhekk hemm bżonn li wieħed jieħu dan is-settur bis-serjeta' vera li jixraqlu u mhux b'serjeta' superfiċjali.

Jekk dan is-settur ma jmurx kif nixtiequh, eventwalment l-iżjed li se jbati huwa ż-żgħir u mhux sempliċement għax iħallas xi tariffi għolja imma peress li meta tiġi għall-crux tas-suġġett tbati l-industrija, ibati s-settur kummerċjali u jbati t-turiżmu u allura l- iżjed li jbati jkun il-ħaddiem.

Wieħed jista' jikkonsidra dan is-settur bħala l-ossiġnu ta' l-ekonomija għax, kif għidt, jekk ma jkollokx provvista kostanti ta' dawl fil-pajjiż allura kollox jieqaf.

Fil-fatt nistgħu ngħidu li l-livell ta' l-għajxien tal-familji Maltin żdied on average in parallel u ma' l-użu ta' l-enerġija.

Dan is-settur huwa importanti wkoll għax ir- reverse osmosis plants huma direttament dipendenti fuq il-produzzjoni ta' l- enerġija.

Fil-fatt insibu li 20% tal-produzzjoni ta' l-enerġija mill-power stations tmur għall-produzzjoni ta' l-ilma.

Dan ifisser li jekk dan is- settur se jkollu problemi, se jikkaġuna problemi oħrajn fis-settur ta' l- ilma li huwa importanti ħafna wkoll.

Fl-istess waqt li qegħdin nitkellmu fuq il-produzzjoni ta' l-enerġija wieħed ma jistax jinsa l-importanza u l-effett li dan is-settur jista' jkollu fuq l-ambjent u fuq is-saħħa taċ-ċittadin.

Huwa tajjeb li tgħid kemm huma importanti d-dawl u l-ilma għall-ekonomija imma fl-istess ħin ma tistax titkellem fuq il-produzzjoni ta' l-enerġija on its own mingħajr ma tieħu in consideration l-aspett daqstant ieħor importanti ta' l-ambjent u tas-saħħa.

Dawn huma ż-żewġ oqsma li huma relatati ħafna mill-qrib, speċjalment f'ċerti żoni tal-gżira.

Huwa importanti li wieħed jitkellem fuq il-ħarsien ta' l-ambjent u r-relazzjoni tiegħu ma' dan is-settur fuq bażi iżjed wiesgħa.

Filwaqt li f'dan is-settur huwa importanti li jkollok politika aġġornata li tagħmel sens u huwa importanti wkoll li min ikun qiegħed imexxi jkollu viżjoni ċara ta' fejn irid jasal, huwa neċessarju li n-nies li jmexxu l-Enemalta jkollhom l-abilita' maniġerjali li bil-policies li jħaddmu jkunu kapaċi jittrasmettu l-messaġġ politiku tal-gvern tal- ġurnata.

Għalhekk huwa importanti li jkollok ħaddiema li jkunu trained u flessibbli biżżejjed u jkunu kuntenti u motivati fuq il-post tax-xogħol ħalli l-affarijiet imorru 'l quddiem.

F'dan il-qasam ma tistax tipprova ssib soluzzjonijiet għal ġimgħa, xahar u sena oħra mingħajr ma tħares aktar 'il quddiem fuq firxa itwal.

Is-soluzzjonijiet tal-problemi ma jridux ikunu intiżi biss għal xi kapital jew għal xi gwadann politiku, għax jekk ikollok din it-tip ta' politika u tirraġuna biss biex togħġob lil ftit nies, jiġifieri biex tirbaħ jew tiskorja politikament, eventwalment se ġġib il-ġebla fuq saqajk.

Huwa importanti li l-Enemalta taqdi l- funzjonijiet tagħha u tkun korporazzjoni b'saħħitha, u mhux korporazzjoni taparsi, sabiex tkun tista' tinvesti.

Per eżempju, meta l-ġimgħa l-oħra l- ministru għas-servizzi ekonomiċi ġie mistoqsi fil-parlament għalfejn it- Triq tas-Salini li minn Baħar iċ-Ċagħaq tagħti għal San Pawl il-Baħar ma ġietx imdawla, irrisponda billi qal li finanzjarjament il-korporazzjoni ma tistax tagħmel dan - issa hawnhekk m'aħniex nitkellmu fuq miljuni imma fuq ftit bozoz - u allura minn hawnhekk nindunaw li jekk il-korporazzjoni ma tkunx b'saħħitha finanzjarjament se jispiċċa jbati ċ-ċittadin.

Minn dak li għadu kif qal l-Onor.

Josef Bonnici, meta elenka l-problemi li hu jara fil- korporazzjoni, jidher li żgur mhux qed jara l-affarijiet fil-proporzjon kif fil-fatt huma.

Fil-fatt semma l-problema tat-tariffi, il-problema tal- combined cycle, il-problema tad-dawl li jinsteraq, il-problema tal-hedging, il-problema tal-Year 2000 bug u fuq il-problemi l-kbar ma semma xejn.

Sur President, jien se nitkellem fuq il-problemi veri li qed tiffaċċja l- Enemalta.

L-ewwelnett nixtieq ngħid li għandna problema politika, fis-sens li reġa' għandna gvern li għal snin twal mexxa ħażin dawn il- korporazzjonijiet.

Tant hu hekk li meta tlajna aħna fil-gvern f'Ottubru 1996, tgħabbejna b'korporazzjoni falluta mhux biss finanzjarjament, kif se nuri iżjed 'il quddiem, imma wkoll falluta moralment fuq livell maniġerjali.

Waħda mill-problemi l-kbar li għandha din il-korporazzjoni hija li d-direttivi politiċi li qed tingħata ġejjin minn gvern li f'dan il- qasam huwa fallut mill-ideat.

Ma nistax ma ngħidx li bejn l-1992 u l- 1996, il-Gvern Nazzjonalista ta' Fenech Adami kellu track record li ġab din il-korporazzjoni f'falliment totali.

Meta tela' Gvern Laburista fil-poter mill-ewwel fehem il-problemi li sab fl-Enemalta u daħal għalihom bir-ras għax induna li jekk ma jaqbadx il-barra minn qrunu, jispiċċa biex iġib il- ġebla fuq saqajh.

Fil-fatt fil-ftit żmien li għamilna fil-gvern ħdimna b'tali mod u b'tali għaqal li l-frott kien diġa' beda jidher.

Bil-maqlub, Gvern Nazzjonalista kien ħalla dawn il-korporazzjonijiet f'sitwazzjoni ta' ħorrox borrox u issa reġa' qabad l-istess triq.

(Interruzzjonijiet) Jiddispjaċini li jkolli nagħmel dan l-istatement imma mir-risposti għal mistoqsijiet parlamentari li nagħmlu sħabi u jien, jidher ċar li l-Ministru Josef Bonnici għadu lanqas indenja ruħu jipprova jifhem il-problemi li l- pajjiż qed jiffaċċja f'dan il-qasam.

Min illejla sema' lill-ministru jelenka dak li jaħseb hu huma l-problemi tal-korporazzjoni,mill-ewwel nduna kemm l-Onor.

Bonnici f'dawn il-ħames xhur lanqas biss wasal biex jifhem verament x'inhuma l-problemi.

Il-verita' hi li l-ministru m'għandux direzzjoni politika f'dan il-qasam.

Per eżempju, l-Onor.

Josef Bonnici ma semma xejn dwar il-problema finanzjarja kbira li tinsab fiha l-Korporazzjoni Enemalta u jien ċert li jekk jipprova jikkonsulta ruħu mal-membri l-ġodda tal-managerial board mill- ewwel jgħidulu li din hija l-ikbar problema li l-Enemalta qed tiffaċċja.

Filwaqt li l-Gvern Laburista kien qed jipproponi soluzzjonijiet li jagħmlu sens, bħal f'kull każ ieħor il-Partit Nazzjonalista fl-oppożizzjoni kien moħħu biss biex ifixkel, jinganna u jara kif jisraq il-poter.

Din kienet l-intenzjoni tal-Partit Nazzjonalista matul is-sentejn ta' Gvern Laburista.

Meta ħadna t-tmexxija tal-korporazzjoni f'idejna u pprovajna nġibu l- affarijiet 'il quddiem b'soluzzjonijiet li jagħmlu sens, il-Partit Nazzjonalista mhux talli ma fehemx x'konna qegħdin nagħmlu, talli kompla jinganna lill-poplu, ifixkel u jagħmel dak kollu possibbli biex jisraq il- poter, minkejja li kien hemm provi ċari li t-track record tiegħu, speċjalment mill-1992 u l-1996, kien terribbli.

Is-soluzzjonijiet li kien sab il-Gvern Nazzjonalista spiċċaw biex fallew lill-pajjiż u lill- korporazzjonijiet.

Meta tan-naħa l-oħra raw lill-Partit Laburista jaqbad il-barri minn qrunu f'dan il-qasam, lanqas biss ħamlu li jaraw ir-riżultat tas-soluzzjonijiet li adottajna aħna u, ngħiduha kif inhi, m'hemmx soluzzjonijiet oħra.

Issa l-Gvern Nazzjonalista reġa' qabad il-policies li bihom falla l-korporazzjoni u l-unika ħaġa li baqa' hija li jagħtiha d- daqqa tal-mewt.

Tajjeb li wieħed jgħid li bejn l-1992 u l-1996 Gvern Nazzjonalista rnexxielu jisraq mill-korporazzjoni, jiġifieri jieħu b'forma ta' dividends, madwar Lm55 miljun biex jipprova jaħbi d-deficit strutturali kbir li kellu.

Dan wassal lil dawn il-korporazzjonijiet f'sitwazzjoni tal-biki, fejn lanqas biss kienu kapaċi jaqdu dmirijiethom sewwa skond il- liġi.

F'Ottubru ta' l-1997, l-Onor.

Leo Brincat, dak iż-żmien ministru tal- finanzi, irrapporta dwar il-findings ta' l-MSD Consulting Group dwar l- andament finanzjarju ta' l-Enemalta.

L-MSD Consulting Group kienu qed ibassru li l-korporazzjoni kien se jkollha iġġarrab telf ta' madwar Lm18 miljun fis-sena għal matul it-tliet snin ta' wara - jiġifieri 1998, 1999 u 2000 - u li l-projected capital expenditure, kif maħsub mill-Gvern Nazzjonalista preċedenti, kien biss il-minimu meħtieġ sabiex l-Enemalta tibqa' għaddejja bix-xogħol tagħha ta' kuljum.

Dan kien ifisser li l-flus li kellha l-korporazzjoni lanqas biss kienu biżżejjed biex isostnu l-ħidma ordinarja ta' l-istess korporazzjoni.

F'dan l-istat ta' falliment sibniha l-Enemalta meta ħadna l-gvern f'idejna f'Ottubru 1996.

Il-konsulenti finanzjarji ta' l-Enemalta stess kienu qed jgħidulhom li l-korporazzjoni lanqas biss kellha flus biex tkompli taħdem u twettaq l-obbligi sempliċi tagħha.

Ir-rakkmandazzjoni finali ta' l-MSD Consulting Group kienet tgħid li l-qagħda kif proġettata minn Gvern Nazzjonalista preċedenti ma kenitx waħda sostenibbli u li kien hemm bżonn jittieħdu miżuri drastiċi u mmedjati biex il-korporazjoni tinġieb lura minn xifer l-irdum.

Dan kien l- assessment ta' l-MSD Consulting Group fuq il-Korporazzjoni Enemalta u bażikament is-sitwazzjoni għadha l-istess.

Imbagħad jiġi l-ministru responsabbli minn dan is-settur, li suppost huwa intiż sewwa fuq dawn l- affarijiet, u lanqas biss isemmi l-problemi finanzjarji kbar li għandha l- Enemalta!

Tajjeb li wieħed igħid li filwaqt li fl-1994 l-assets ta' l-Enemalta kienu jammontaw għal Lm54.5 miljun, minħabba direzzjoni politika żbaljata ta' Gvern Nazzjonalista dawn baqgħu dejjem sejrin lura tant li fl-1995 niżlu għal Lm44 miljun, fl-1996 niżlu għal Lm39.1 miljun u fl-1997 komplew niżlu għal Lm36.2 miljun.

Din kienet is-sitwazzjoni li wiret il- Gvern Laburista.

Ta' min igħid ukoll li l-loan li l-korporazzjoni kienet ħadet mis-Sumitomo Bank kienet intenzjonata biex tiffunzjona phase 2B tal- power station ta' Delimara, pero' fil-fatt il-flus intużaw biex jitħallsu l-pagi tal-ħaddiema, jiġifieri bħala recurrent expenditure.

Dik ma kenitx sitwazzjoni sostenibbli u għalhekk fil-bidu jien għidt li qbilt mal- ministru li dan huwa settur importanti ħafna u li min imexxih għandu jara li din il-korporazzjoni tkun finanzjarament b'saħħitha għax inkella jbati s- settur industrijali, ibati s-settur kummerċjali, tbati l-ekonomija tal- pajjiż u jbati ċ-ċittadini.

Nerġa' nirrepeti li jien niskanta kif il- ministru ma ndenjax ruħu jsemmi din il-problema kbira finanzjarja li qed tiffaċċja l-Korporazzjoni Enemalta.

F'Awissu ta' l-1997 il-gvern kien avvanza s-somma ta' Lm10 miljun lill-Korporazzjoni Enemalta biex jgħinha tħallas parti mil-loan li qegħdin nitkellmu fuqha.

Nerġa' ngħid li dak inhar l-MSD Consulting Group qalu ċar u tond li s-sitwazzjoni ta' l- Enemalta titlob miżuri drastiċi u li f'ambjent kummerċjali s-sors ewlieni li jiffinanzja l-ispiża tal-korporazzjoni huwa l-bejgħ tal-prodotti u s- servizzi tagħhom.

Dan il-gvern ma jirraġunax hekk.

Dan il-gvern jirraġuna qisu żiemel b'nuċċali blind folded għax jissellef hu biex ikompli jsellef lill-kumpanija mingħajr ma jagħti direzzjoni tajba biex l-affarijiet jimxu kif suppost.

Issa ħalli nħarsu ftit lejn l-estimi li qed niġu mitluba nivvutaw fuqhom.

F'paġna 4 tal-financial statements hemm li n-net current liabilities tal- group huma aktar minn Lm44 miljun u tal-korporazzjoni huma Lm45 miljun.

Dan juri ċar li l-Korporazzjoni Enemalta mhux qed tiġġenera working capital biżżejjed biex tħallas il-pagi u ħlasijiet immedjati oħrajn.

Dawn huma l-problemi finanzjarji kbar li verament qiegħda taffaċċja l- korporazzjoni, imbagħad jiġi l-ministru hawnhekk u jitlobna biex nivvutaw favur dawn l-estimi.

Sfortunatament għandna ministru mgħobbi b'affarijiet oħra - l-Onor.

Josef Bonnici huwa responsabbli minn ħafna affarijiet - u m'għandniex segretarju parlamentari li huwa ddedikat għal dan il-qasam.

Minkejja li għandna korporazzjoni mifnija bi problemi kbar, qisu qatt ma ġara xejn, anzi jiġi l-ministru hawnhekk u jitkellem fuq affarijiet oħra bħall-Year 2000 bug u l-hedging - nitkellem fuq il-hedging aktar 'il quddiem, mela le! - u ma jsemmix dawn il-problemi enormi li qed taffaċċja l-Korporazzjoni Enemalta.

Jekk wieħed iħares lejn paġna 5 u jara l-cashflow statement isib li għal sena wara l-oħra, il-korporazzjoni qiegħda tonfoq aktar milli ddaħħal.

Fil- fatt fl-1997 il-korporazzjoni kellha cash deficit ta' Lm13.5 miljun.

Issa fil-projected cashflow ta' l-estimi ssib li għas-sena 1997/98 u għas-sena 1998/99 il-gvern se jkollu jkompli jissellef Lm94 miljun oħra, li minnhom kulma se jonfoq fuq investiment kapitali huwa Lm28 miljun biss.

Dan ifisser li għall-korporazzjoni se nissellfu Lm94 miljun u fuq bażi ta' capital investment se nonfqu Lm28 miljun.

Mela kellu raġun l-Onor.

John Dalli meta fid-diskors tal-budget qal li qegħdin nissellfu biex nieklu!

Dan huwa eżempju klassiku.

Bħalissa qegħdin nissellfu biex inħallsu l-pagi tal- ħaddiema u l-immediate liabilities u parti biss minn dan is-self qed tmur f'investiment kapitali li huwa tant importanti għal korporazzjoni bħal din biex tkompli tavvanza u taqdi l-funzjonijiet tagħha kif stipulati fil-liġi.

Jien ma nafx kif din il-korporazzjoni tista' tibqa' sejra hekk u kif jista' jkollna ministru li jiġi hawnhekk u dawn il-problemi ma jsemmihomx.

Dan huwa l-istess gvern ta' bejn l-1992 u l- 1996 - l-Onor.

Josef Bonnici kien ukoll jagħmel parti minn dan il-gvern - li kien jgħidilna li kollox sejjer tajjeb u li l-problemi li hemm huma żgħar, imbagħad il-problemi l- kbar lanqas biss isemmihom la f'dan il-parlament u lanqas barra.

Il-poplu għandu jkun jafhom dawn l-affarijiet.

Issa jekk wieħed iħares ftit lejn paġna 15 ta' l-estimi jsib li d-dejn li l-korporazzjoni qed tagħmel mill-banek kompla jikber.

Tant hu hekk li biex l-Enemalta żammet fuq saqajha kellha tissellef flus kbar u dan is-self tela' minn Lm8.5 miljun għal kważi Lm40 miljun.

Parti minn dan id-dejn kien imtaffi minn self ta' Lm9 miljun mingħand il-gvern.

Dan ifisser li l- korporazzjoni qed tiddejjen mill-banek u mill-gvern u lanqas biss hija kapaċi tinvesti flusha.

Il-ministru hawnhekk ammetta li ninsabu f'dawn id- diffikultajiet u jien insostni li dan jirrifletti nuqqas ta' tmexxija serja u jirrifletti wkoll infiq bl-addoċċ li ilu sejjer is-snin.

Din mhijiex opinjoni tiegħi biss imma hija opinjoni ta' nies u consultant groups li huma intiżi f'dan il-qasam.

Dawn qed jgħidu li għandna problema kbira finanzjarja li hija riżultat tat-traskuraġni fil-management ta' din il-korporazzjoni.

Jekk inħarsu lejn Appendix I insibu li fi żmien Gvern Laburista t-telf niżel minn Lm4.5 miljun għal Lm3 miljun u dan huwa riżultat ta' kemm ħadem dak il-gvern.

Minkejja li l-Gvern Laburista wiret din is-sitwazzjoni, beda jsolvi din il-problema bid-diffikultajiet kbar li kien jiltaqa' magħhom u rnexxilu jnaqqas it-telf.

Dik hija s-serjeta'.

Aħna ma tkellimniex biss fuq żieda fit-tariffi, għalkemm dan kien is-suġġeriment li għamlu l-konsulenti li tqabbdu jinvestigaw din il-korporazzjoni.

Kif spjegajt qabel, dawn qalulna li f'korporazzjoni li tagħmel sens kummerċjalment, trid taqa' fuq is-servizzi biex tieħu l-ħlasijiet tagħhom.

Huwa veru li trid iżżomm f'moħħok il-kuxjenza soċjali, u li din hija korporazzjoni li għandha funzjoni soċjali imma trid u ma tridx trid taqa' għas-servizzi wkoll għax jekk tiddejjen minn min hu midjun, ħin jew ieħor se twaqqa' l-ġebla fuq saqajk u jispiċċa jbati l-pajjiż kollu.

Jekk inħarsu lejn l-interessi bankarji fuq dan is-self li sar għal sena wara sena matul l-amministrazzjoni Nazzjonalista nsibu li din il- korporazzjoni qed ikollha tħallas Lm6.1 miljun.

Din il-korporazzjoni ġralha bħalma ġralu pajjiżna li llum qed iħallas Lm50 miljun f'imgħaxijiet fuq id-dejn li sar matul is-snin ta' tmexxija ħażina.

Ta' min igħid li dawn il-flus ma jinkludux l-imgħaxijiet li diġa' ġew kapitalizzati.

Imbagħad filwaqt li qed niġu mitluba biex nivvutaw dwar dawn l-estimi, l- Ministru Bonnici ma jsemmi xejn dwar dawn il-problemi kbar.

Fl-istess paġna hemm provision għal Lm250,000 fil-profit and loss account for bad and doubtful debts.

Dawn d-doubtful debts ma ġewx speċifikati u jien inħoss li biex inkunu serji u trasparenti - anke l-ministru semma t-trasparenza - hemm bżonn li dawn għandhom jiġu speċifikati b'mod aktar korrett.

Ta' min igħid ukoll li meta l-Gvern Laburista ta' Dr Karmenu Mifsud Bonnici niżel mill-poter fl-1987, kien ħalla korporazzjoni li sena wara l-oħra kienet qed tirrendilu l-flus u kienet qed tagħmel l-investiment meħtieġ biex tkompli l- funzjoni prinċipali tagħha, dik li tipprovdi l-enerġija lil dan il-pajjiż.

Pero' minħabba t-tmexxija ħażina Nazzjonalista bejn l-1992 u l-1996 spiċċajna b'korporazzjoni falluta.

Issa se ngħid xi ħaġa fuq il-management tal-korporazzjoni.

L-ewwelnett huwa importanti li tagħti direzzjoni politika tajba lil din il- korporazzjoni u li jkollok nies kapaċi u li jimmaniġġjaw tajjeb.

F'April ta' l-1995 - tajjeb li nfakkar lill-Kamra li dan is-suġġett diġa' tqajjem hawnhekk - jiġifieri sena u nofs qabel l-elezzjoni, l-korporazzjoni qabbdet kumpannija barranija Ingliża biex tagħmel senior managerial audit dwarha.

Ir-riżultat ta' dan il-management audit kien li l-appointments ta' fuq nett kienu jsiru fuq kriterji politiċi u mhux skond is-sengħa u l- esperjenza li jkollok, kemm inti kapaċi fil-qasam tal-management, kemm mexxejt kumpanniji kummerċjali oħrajn, kemm għamilt suċċess u xi track record għandek fil-qasam tal-kummerċ u management ta' kumpanniji kbar.

Issa din il-kumpannija barranija żgur li m'għandhiex interess li titfa' dawl ikrah fuq in-naħa l-oħra jew dawl sabiħ fuq din in-naħa.

Il-Gvern Nazzjonalista hekk kien u għadu jimxi, kif se nuri iżjed 'il quddiem.

Jekk tkompli taqra dan ir-rapport issib li konklużjoni oħra kienet li f'dan il- qasam kien hemm nuqqas serju ta' accountability fil-mod kif jitmexxew l- affarijiet.

Dan ifisser li minkejja li fil-parlament jitkellmu fuq l- accountability u fuq it-trasparenza, meta niġu għall-prattika nsibu li l- Gvern Nazzjonalista jiġi kkritikat dwar nuqqas serju ta' accountability fil- mod kif jitmexxew l-affarijiet.

Dawn huma l-problemi kbar politiċi u maniġerjali li qed tiffaċċja l-korporazzjoni.

Riżultat ieħor ta' dan l-istudju jagħmel riferenza għall-bord ta' dixxiplina li kien hemm.

Intqal li dan il-bord ma kellu l-ebda snien għax id-deċiżjonijiet kienu jittieħdu minn fuq, jiġifieri mis-segretarju parlamentari.

Irriżulta wkoll li kien hemm sistema li jekk jitteħdux passi dixxiplinarji kontrik jew le jiddependi mill-kulur politiku tiegħek u dwar x'jidhirlu l-ministru jew is-segretarju parlamentari.

Dan kollu wassal biex ikun hemm apatija fost il-ħaddiema u jien għalhekk fil-bidu tkellimt fuq kemm huwa importanti li jkollok ħaddiema motivati tajjeb, ħaddiema ttrejnjati u ħaddiema li jagħtu kont ta' xogħolhom.

F'din is-sitwazzjoni kienet tinsab il-Korporazzjoni Enemalta u sfortunatament illum ninsabu fl- istess sitwazzjoni.

Fil-fatt minn dan l-istudju rriżulta wkoll li nstab li kien hemm ħafna elementi fil-management li ma kenux kapaċi jmexxu mingħajr direzzjoni ċara jew appoġġ dirett.

Dan ifisser li l-ministru jew xi ħaddieħor mhux talli kienu joqogħdu jgħidu lin-nies fil-management x'għandhom jagħmlu u ma jagħmlux, talli dawn l-istess nies riedu s- sostenn u l-appoġġ għax inkella ma kenux jagħmlu xogħolhom.

Din kienet is- sitwazzjoni tal-management ta' dak iż-żmien u din hija l-korporazzjoni li wiret il-Gvern Laburista.

Jekk wieħed jaqra ftit mid-direct statements ta' dan l-istudju jsib hekk:

''The majority of the people interviewed see too much government interference.''

Mela skond dan l-istudju, il-gvern kien jindaħal f'kollox dwar it- tmexxija ta' din il-korporazzjoni.

Kwotazzjoni oħra hija din:

''Almost everyone is unclear as to what the aims and objectives of the corporation are, in other words what the corporation is trying to achieve and how it is going to achieve it.''

Ħadd ma jaf fejn trid tasal il-korporazzjoni u ħadd ma jaf fejn sejjer.

Dan kompla hekk:

''This clearly perceived lack of corporate direction means that there are no departmental aims and objectives.''

Dan ifisser li d-dipartiment la għandu pjanijiet u lanqas direzzjonijiet.

''In turn this means that there is a common lack of understanding as to what people are accountable for.''

Din hija s-sitwazzjoni miskina li qiegħda fiha l-Korporazzjoni Enemalta.

Dan id-diskors mhux qed ngħidu jien jew qed igħidu l-Partit Laburista imma qed tgħidu kumpannija indipendenti li qabbdet l-Enemalta stess.

F'dan l-istudju hemm ukoll li:

''It is worth noting that this is the worst case of cloudy accountability the associates have ever come across these past 15 years.''

Dan huwa ċ-ċertifikat li ħadet il-Korporazzjoni Enemalta matul l- amministrazzjoni preċedenti imma l-Gvern Nazzjonalista donnu ma jitgħallem qatt għax wara dan ir-rapport ħażin, meta ħa l-poter f'idejh f'Settembru l- 1998, b'daqqa ta' pinna neħħa n-nies li kien hemm fil-bord maniġerjali li għamel il-Gvern Laburista u għamel in-nies tiegħu, li għażilhom fuq bażi politika.

Biex wieħed jara daqsxejn x'kienu l-kriterji li Gvern Laburista deherlu li kienu f'posthom biex jagħżel lin-nies li jkun hemm bżonn, ikun tajjeb li jħares ftit lejn ic-chairman's statement ta' l-annual report ta' l-Enemalta Corporation.

Jien se nikkwota x'kiteb Mr Martin Bonello Cole fir-rapport tiegħu.

Dan qal hekk:

''The change process from a state-owned monopoly to a commercial enterprise is an arduous task, painful but necessary to achieve the desired ends.''

Dan qed jgħid li minkejja li hemm problemi kbar huwa importanti li nidħlu għalihom b'ruħna u ġisimna ħalli nirranġawhom u naslu fejn irridu.

Il- Gvern Laburista m'għażilx chairman li għandu background politiku imma għażel bniedem li ġej mis-settur kummerċjali biex jipprova jsolvi dawn il- problemi.

Dawn huma l-kriterji li għażel Gvern Laburista biex verament jieħu din il-korporazzjoni bis-serjeta' u biex verament jirranġa s- sitwazzjoni.

Ic-chief executive, Mr Tua, li ġie maħtur mill- amministrazzjoni Laburista qal hekk:

"The Chairman and I have never been directly involved in a Malta Government or government-owned body.

We come from a culture where decisions are taken rapidly and where decisions are driven by the commercial needs of the organisation.''

Dawn kienu l-kriterji li kien jadotta Gvern Laburista biex jara li jkollu management serju.

Għall-Gvern Laburista ma kienx importanti jekk jafekx politikament u jekk intix xi kandidat jew attivist Laburista imma kien juża kriterji raġonevoli, loġiċi u kummerċjali kif verament għandha titmexxa korporazzjoni ta' din l-importanza.

Il-Gvern Nazzjonalista neħħa n-nies tajbin u poġġa minflokhom kandidati u attivisti Nazzjonalisti li kultant ma kellhom l-ebda viżjoni.

Jien ngħid li sfortunatament uħud minn dawn in- nies li hemm fil-bord m'għandhomx għal qalbhom l-interess tal-kumpannija imma għalihom l-importanti hu li jġibu l-interessi personali tagħhom iżjed 'il quddiem.

Jien illum se nieqaf hawn fuq dan is-suġġett u nispera li l- affarijiet ma jimxux ħażin b'detriment kbir għall-korporazzjoni.

Jien nispera li n-nies li għandhom x'jaqsmu ma' din il-korporazzjoni jkollhom interess wieħed, dak li jmexxu l-korporazzjoni 'l quddiem.

Issa se ngħid xi ħaġa dwar l-enerġija għax il-Gvern Nazzjonalista m'għandu l-ebda idea ċara kif pajjiżna għandu verament jimxi f'dan il- qasam.

Dan l-aħħar għamilt mistoqsija parlamentari u staqsejt lill- ministru jekk jistax jgħid lill-Kamra x'inhi l-politika tiegħu dwar l-użu ta' l-enerġija f'pajjiżna.

Għal mistoqsija serja bħal din, minflok ma l- ministru ġie hawnhekk u tana elenku ta' x'inhi l-viżjoni moderna tiegħu dwar l-użu ta' l-enerġija f'dan il-pajjiż, ħa l-okkażjoni biex bħalma jagħmel ħafna drabi, jitkellem fuq suġġetti totalment irrelevanti.

Dan ifisser li m'hemm l-ebda viżjoni politika u l-ebda ħjiel ta' iniżjattivi ġodda għal dan il-qasam.

Kif għidt qabel, peress li dan il-qasam huwa importanti ħafna, huwa importanti wkoll li jkollna ministru jew segretarju parlamentari li jindirizzaw ruħhom lejn il-problemi u l-isfidi ta' dan is- settur li fuqu tiddependi l-ekonomija tal-pajjiż.

Per eżempju, s-Sur Ronnie Vella li huwa d-distribution manager ta' l-Enemalta, kien ġie rapportat li qal hekk:

''The problem with our energy situation is that it is politically not economically driven.''

Dan ifisser li waħda mill-problemi kbar li qed jara dan is-senior manager ta' l-Enemalta huwa li f'dan il-qasam ta' l-enerġija hemm indħil politiku u l-ebda sens ta' kif timxi azjenda kummerċjali.

Imbagħad illejla jiġi l- ministru jitkellem fuq demand management u jgħid li għandha tidħol id-dual tariff system u li rridu ngħallmu lin-nies biex kemm jista' jkun jibdew jużaw id-dawl matul il-lejl u mhux matul il-ġurnata!

Meta jien għamilt mistoqsija parlamentari lill-ministru dwar jekk il-waters services corporation għandhiex struzzjonijiet biex tuża iżjed il-kurrent elettriku matul il-lejl ħalli ma jkunx hemm dak il-peak demand matul il-ġurnata, dan ma kienx kapaċi jagħtini risposta.

Dan ifisser li m'hawn viżjoni ta' xejn u tan-naħa l-oħra jitkellmu biss fl-arja u fil-baħħ.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Onor. Buhagiar, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li tkompli tinstema'.

ONOR.

CARMELO ABELA: Nipproponi li l-Onor.

Buhagiar ikompli jinstema'.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Buhagiar ikompli jitkellem.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra kollha.

Sur President, kont qed ngħid li dan il-gvern qed juri li għandu nuqqas ta' serjeta' u nuqqas ta' viżjoni.

Hawnhekk jintqal ħafna diskors imma meta naslu għall-fatti lanqas inkunu nafu x'inhuma l- prijoritajiet.

Jekk qed nitkellmu fuq demand management biex innaqqsu l- peak demand matul il-ġurnata, il-gvern bilfors irid jieħu miżuri immedjati.

Per eżempju, l-ewwel miżura li jista' jieħu l-gvern hija li jagħti d- direzzjonijiet li jkun hemm bżonn biex il-WSC li, kif għidt, tuża madwar 20% tad-dawl elettriku, tibda taħdem matul il-lejl biex tnaqqas id-demand matul il-ġurnata.

Minn dak li qal il-ministru naraw kemm verament tan-naħa l-oħra huma fqar mill-ideat u kemm jaraw biss sal-ponta ta' mneħirhom.

Sfortunament għandna korporazzjoni li moħħha biss biex tara kif sena wara l- oħra tiġġenera iżjed elettriċita' mingħajr ma tikkonsidra ideat ġodda.

Dik hija l-unika viżjoni li għandha l-Enemalta.

Issa se ngħid xi ħaġa fuq in- nuqqas ta' viżjoni dwar l-użu ta' enerġija alternattiva.

F'ċerti pajjiżi l-użu ta' enerġija alternattiva jagħmel parti sostanzjali mill-operazzjoni ta' l-enerġija.

Per eżempju, jekk wieħed iħares lejn Sweden isib li kważi 25% ta' l-enerġija li tintuża fil-pajjiż ġejja minn sorsi ta' enerġija alternativa.

Insibu wkoll li fl-1995 fil- Portugal, li wieħed jista' jikkomparah ma' pajjiżna, kellhom kważi 16% ta' l-enerġija ġejja minn użu ta' enerġija alternattiva, jiġifieri mhux minn ħruq ta' żejt jew faħam.

Nista' nsemmi wkoll lil Spanja, fejn għandhom kważi 6% ta' l-enerġija ġejja minn użu ta' enerġija alternattiva u l- Lussemburgu li l-perċentwali tiegħu huwa 1.4%.

Imbagħad meta tħares lejn Malta ssib li l-perċentwali tagħna tinżel għal xejn u dan minkejja li għandna pajjiż maħruq bix-xemx kważi s-sena kollha.

Aħna nistgħu nużaw ix- xemx biex niġġeneraw parti mill-bżonnijiet tagħna ta' l-enerġija, bħalma jagħmlu pajjiżi oħrajn, pero' l-gvern u l-korporazzjoni ma jsemmu xejn dwar dan.

Pajjiżi oħra bħal Ċipru u Iżrael jaraw kif jagħmlu biex jużaw enerġija alternattiva ħalli jnaqqsu d-domanda mill-power stations u l-ħruq ta' żejt u faħam li jagħmel ħażin għas-saħħa tan-nies tal-pajjiż.

Per eżempju, f'Iżrael hemm madwar miljun solar water heater, jiġifieri 93% ta' l-ilma kollu jissaħħan b'din is-sistema, u f'Ċipru ssibu fuq kull dar.

Nerġa' ntenni li minkejja li l-Ministru Bonnici ġie jitkellem fuq dan il- qasam, ma semma l-ebda viżjoni dwar kif l-Enemalta tista' tipproduċi iżjed enerġija b'mezzi alternattivi imma tkellem biss dwar kif tista' tipproduċi iżjed enerġija.

Fil-bidu ta' din il-leġislatura f'din il-Kamra kien ġie ppreżentat ktieb li jismu ''Malta Energy Revolution'' u jien nħeġġeġ lill-Enemalta biex takkwista kopja għax fih diversi suġġerimenti tajbin.

Jagħmel ħafna sens li jkollna korporazzjoni li jkollha viżjoni biex tibda tuża enerġija alternattiva li ma tirrikjedix flus u mhux biss tħares sal-ponta ta' imneħirha u tara kemm se tkun kapaċi taħraq żejt u tipproduċi elettriku b'mod konvenzjonali.

Irridu niftakru li iżjed ma nipproduċu elettriku bil-metodu konvenzjonali iżjed nitilfu flus.

Illum jekk nużaw is-sistemi alternattivi li semmejt u li huma ppruvati f'pajjiżi oħrajn bħalna fil- Mediterran, mhux biss niffrankaw il-flus u ma nispiċċawx b'korporazzjoni midjuna imma nkunu qed inħarsu l-ambjent u s-saħħa taċ-ċittadini.

Minkejja l-problemi finanzjarji kbar li kien sab, il-Gvern Laburista kien diġa' ħoloq ċerti inċentivi biex jeduka lin-nies ħalli dawn jibdew jużaw is- solar water heaters u niffrankaw madwar 7% tas-saħħa tal-kurrent elettriku.

Pero' dan il-gvern dawn l-affarijiet importanti ma jsemmi xejn dwarhom.

Fil-fatt mill-mistoqsija parlamentari li għamilt jidher li l-ministru m'hu intiż xejn dwar dan is-suġġett.

Irridu nitkellmu wkoll dwar kif ngħallmu lill-poplu jikkonserva jew juża tajjeb l-enerġija li nipproduċu.

Hawnhekk tajjeb li nsemmi li l-Onor.

Fenech Adami kien ġie rapportat li qal hekk fil-ġurnal "The Times" tat-30 ta' Settembru, 1995:

"Today the conservation of energy is the key to sustainable development.

We need to ensure that better use is made of the resources we have available."

Hekk kien qal il-Prim Ministru preżenti tliet snin u nofs ilu.

Issa jien nistaqsi: X'għamel il-gvern u l-korporazzjoni matul dawn it-tliet snin u nofs dwar l-użu tajjeb ta' l-enerġija u dwar is-sustainable development?

Jien jiddispjaċini ngħid li f'dan il-qasam ma sar xejn.

Nerġa' nħeġġeġ lil min hu inkarigat f'dan il-qasam biex iħares sew lejn dan il-ktieb, forsi nbiddlu l-viżjoni stereotipata li għandna dwar l-użu ta' l-enerġija.

Issa se ngħid xi ħaġa dwar l-energy audits.

Meta staqsejt lill-ministru konċernat kemm jaħseb li tintuża enerġija għar-refrigeration, għall-air-conditioning, għal-lighting u fil-kċina ma kienx kapaċi jagħtina risposta pero' qalli li tqabbdet kumpannija Franċiża, l-EDF, li qed tagħmel dan it-tip ta' studju biex inkunu nafu fejn verament sejra l-enerġija u kif nistgħu nikkonservawha.

Barra minn hekk huwa importanti li l-pubbliku jkun edukat dwar l-użu tajjeb ta' l-enerġija.

Jekk nużaw l-enerġija biex insaħħnu d-djar tagħna huwa importanti li l- pubbliku jkun jaf li dak m'huwiex mezz effiċjenti kif tuża l-enerġija imma f'dan il-qasam il-korporazzjoni ma titkellem xejn.

Huwa importanti wkoll li f'pajjiżna ndaħħlu apparat li jutilizza tajjeb l-enerġija.

Irridu niftakru li kull meta nużaw l-enerġija elettrika nkunu qegħdin nitilfu l- flus għax il-gvern ikun qed jissussidja.

Għalhekk irridu naraw li l- enerġija nużawha tajjeb biex ma nkomplux għal sena wara l-oħra nitilfu l- miljuni kbar ta' liri f'dan il-qasam.

Per eżempju, nistgħu ndaħħlu l- energy efficient bulbs.

Dawn huma bozoz li l-enerġija jużawha b'mod tajjeb.

Huwa importanti wkoll li nkomplu nsusu fuq il-fatt li ma jkomplix jinħela ilma.

Għal ħafna żmien konna spiċċajna naħlu 60% tal-produzzjoni ta' l- ilma fit-toroq, fid-drenaġġ u fil-pajpijiet ta' l-ilma.

Dan ifisser li konna nonfqu dawk il-flus kollha biex il-WSC tkun tista' tipproduċi l-ilma, imbagħad 60% ta' l-ilma jinħela!

Għal ħafna snin f'din is-sitwazzjoni konna.

Niftakar illi l-Onor.

Charles Buhagiar kien dam jitkellem fuq din il-problema għal ħafna snin u meta niġu għall-estimi tal-WSC nitkellem fuq dawn l-affarijiet.

M'għandniex nibqgħu nkomplu nipproduċu l-ilma bl-addoċċ imma għandna noqogħdu attenti biex ma nitilfux l-ilma u biex nużaw tajjeb l-enerġija elettrika.

Irridu anke ndaħħlu l-konċett li d-djar jinbnew b'mod tajjeb biex jippreservaw l-enerġija għax kemm fix-xitwa kif ukoll fis- sajf qed nużaw ħafna elettriku biex inżommuhom sħan jew kesħin.

Per eżempju, peress li llum il-ġurnata kulħadd qed iqabbad l-air-conditioner biex daru jew l-uffiċċju tiegħu jkunu protetti mis-sħana, ovvjament aktar ma jgħaddi żmien aktar qed ikun hemm użu ta' enerġija.

Kif diġa' għidt, l- Enemalta mhux biss trid tara li tipproduċi iżjed enerġija imma trid tara wkoll kif nistgħu nikkonservawha - kif indika l-Prim Ministru preżenti tliet snin u nofs ilu iżda l-korporazzjoni m'għamlet xejn dwar dan - u kif nistgħu nużaw enerġija alternattiva kif jagħmlu pajjiżi oħrajn li mhumiex żviluppati aktar minna.

Jekk wieħed iħares lejn il-lista ta' pajjiżi li hemm f'paġna 13 ta' dan il-ktejjeb isib li Malta qiegħda fl- aħħar post għax ma tuża ebda enerġija alternattiva.

Jekk irridu nitkellmu bis-serjeta' dwar dan is-suġġett irridu naraw li jkollna viżjoni, li sfortunatament jidher li dan il-gvern m'għandux f'dan il-qasam.

Wieħed irid jitkellem ukoll dwar l-ambjent għax dan huwa suġġett li f'dan il-qasam ma tistax tħallih barra.

Fil-fatt mir-rapport annwali jidher li l- korporazzjoni hija konxja mit-tinġiż ta' l-ambjent li tikkawża hi stess.

Din tgħid hekk:

"As a producer of energy, Enemalta has the duty to protect the environment for this and future generations."

Mela suppost li l-korporazzjoni hija kommessa li tipproteġi l-ambjent għan- nies tal-lum u għall-ġenerazzjonijiet futuri.

Ikun tajjeb li naraw jekk il- korporazzjoni hux qed timxi ma' dan il-mission statement tagħha jew hux qed tagħmel xi froġa oħra, anke rigward il-protezzjoni ta' l-ambjent.

Fl- earth summit li sar f'Rio de Janeiro fl-1992 fejn kien hemm 115-il pajjiż li ffirmaw il-climate treaty - Malta ffirmat ukoll - kien hemm qbil li sas- sena 2000 dawn il-pajjiżi għandhom inaqqsu l-carbon dioxide emissions li jagħmlu ħsara lill-ambjent u lill-atmosfera sal-livelli li kien hawn fl- 1990.

Il-korporazzjoni m'għamlet xejn biex tasal għal dan il-għan u ma ħsibniex biex nużaw enerġija alternattiva ħalli nnaqqsu l-użu ta' fossil fuels u l-carbon dioxide emissions, bil-konsegwenza li mhux biss se jbatu l- ġenerazzjonijiet tal-lum imma se jbatu ġenerazzjonijiet futuri u dan imur kontra l-mission statement ta' l-istess korporazzjoni.

Jekk aħna rridu noħorġu rġiel ma' sħabna li ffirmaw dik il-konvenzjoni rridu nibdew minn issa nużaw tajjeb l-enerġija u naraw minn fejn inġibu enerġija oħra li ma tagħmilx ħsara lill-ambjent u lil saħħet iċ-ċittadini.

Sfortunatament lanqas hawnhekk ma naraw li l-gvern qed juri xi interess bil-policies li qed jgħabbi lill-korporazzjoni bihom.

Il-ministru ma semma assolutament xejn dwar dan.

Pajjiżi oħrajn bħalna, li mhumiex żviluppati iżjed minna, qed jieħdu dawn l-affarijiet b'serjeta' kbira u jiffirmaw dawn il- konvenzjonijiet li mhumiex sempliċement biċċiet ta' karta imma għandhom sens loġiku ħafna.

Aħna spiċċajna lura ħafna f'dan il-qasam.

Jekk wieħed iħares lejn ktejjeb ieħor li ġie ppreżentat dan l-aħħar f'din il-Kamra, li jismu ''Malta at a Glance'', maħruġ mis-central office of statistics, isib li paġna 20 titkellem fuq l-emissions ta' gassijiet tossiċi.

Per eżempju, issemmew emissions ta' sulphur dioxide u s-sulphuric acid, li l-ministru jaf kemm jagħmel ħsara lill-ambjent, lis-saħħa taċ- ċittadin u anke lill-ġebla Maltija.

Gassijiet tossiċi oħrajn li joħorġu mill-impjanti tal-power stations u minn sorsi oħrajn li għandna fil-pajjiż huma n-nitreous oxide, metane, carbon monoxide, carbon dioxide, nitrogen dioxide u ammonia.

Insibu li 62% minn dawn il-gassijiet tossiċi joħorġu mill-power stations tal-Marsa u Delimara u 16.6% joħorġu mill-vetturi li għandna fil-pajjiż kollu.

Studju ieħor jismu ''Atmospheric Sulphur Dioxide Pollution in Malta - A Preliminary Study''.

Parti minn dan l-istudju huwa kkwotat f'paġna 3 tal- ktieb li semmejt qabel, ''Malta Energy Revolution'', li jitkellem dwar il- ħsara kbira li ssir liċ-ċittadini u lill-pajjiż mis-sulphur dioxide.

F'dan il-ktieb hemm hekk:

"The results presented in this work indicate that the air quality in Marsa, Hamrun and Paola, that is areas proximate to the Marsa power station, is being adversly affected by the emission of sulphur dioxide from the stocks of the power station.''

Dan ifisser li kulħadd qed jammetti li fil-Marsa, l-Hamrun u Raħal Ġdid qed issir ħsara kbira liċ-ċittadini minħabba s-sulphur dioxide emissions.

Hawnhekk irridu nieħdu dawn l-affarijiet b'iżjed serjeta' għax waħda mir- raġunijiet li l-Partit Nazzjonalista ried jagħmel power station ġdida f'Delimara kienet li dak iż-żmien kien inkwetat dwar it-tinġis ta' l- ambjent fl-areas tal-Marsa, Raħal Ġdid, il-Ħamrun u l-Belt.

Fil-fatt fil- mozzjoni li kienu ppreżentaw kienu qalu hekk:

"Since the power station at Marsa cannot be expanded and is already polluting in a manner which is unacceptable the environment of a densely populated area ..."

Fil-Marsa, Raħal Ġdid, il-Hamrun u l-Belt kien hemm livell ta' tinġis ta' l- ambjent li ma kienx aċċettabbli għas-saħħa taċ-ċittadini u llum, li għadda dan iż-żmien kollu, insibu li l-power station ta' Delimara qed tipproduċi inqas enerġija minn dik tal-Marsa.

Fil-fatt mingħajr ma neħdu in konsiderazzjoni l-combined cycle, insibu li l-power station ta' Delimara tiġġenera 194MW ta' enerġija u l-power station tal-Marsa tiġġenera 272 MW.

Dan ifisser li minkejja li għadda dan iż-żmien kollu u minkejja li kienu jgħidu li kienu nkwetati minħabba l-pollution, xorta għadna niddependu fuq il-power station tal-Marsa.

Dan huwa falliment tal-politika tal-Gvern Nazzjonalista għax huwa evidenti li l-oġġettivi li kellu snin ilu ma laħaqhomx.

Dawn l-affarijiet irridu neħduhom bis-serjeta' u mhuwiex biżżejjed li jiġi l-ministru u jgħid żewġ kelmiet żgħar fuq is-sulphur content.

Is-sulphur content tal-fuel li jintuża fil-Marsa power station huwa għoli mmens u mhux veru li jkun biżżejjed jekk isiru xi alterazzjonijiet fis-sistema biex jinħaraq dan il-fuel.

Bħalissa qegħdin nużaw fuel li għandu sulphur content għoli ħafna u qed jagħmel ħafna ħsara liċ-ċittadin.

Minn studji mediċi li saru jirriżulta li n-nies li joqogħdu n-naħat ta' l-Imsida, il-Marsa, Raħal Ġdid u l-Ħamrun ibatu minn mard respiratorju, bħall-asthma, chronic bronchitis u kanċer fil-pulmun iżjed minn nies oħrajn li jgħixu f'dawn il-gżejjer.

Dawn l-affarijiet irridu neħduhom bis-serjeta' u għandna nieħdu l-passi mmedjati biex nirranġaw is- sitwazzjoni u mhux niġu nitkellmu hawnhekk b'mod superfiċjali.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Buhagiar, reġa' skadielek il-ħin u għandek bżonn leave of House.

Hawn permess?

(Onor. Membri: |va)

Il-permess ingħata

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Nirringrazzja lill-Kamra kollha.

Mr Speaker, meta l-ministru ġie jitkellem hawnhekk għamel plejtu sħiħ, biex mingħalih jiskorja xi goal politiku, għax qal li l-light fuel oil fih 1.8% sulphur content.

Issa l-light fuel oil jintuża minn sezzjoni żgħira ħafna tas- settur kummerċjali.

Saħħet il-poplu għandna neħduha bis-serjeta' u mhux niżżuffjettaw biha b'dan il-mod.

Hawnhekk ta' min igħid li l-power station tal-Marsa taħraq żejt li fih 3.5% sulphur content u dan juri n-nuqqas ta' viżjoni u n-nuqqas ta' serjeta' tal-gvern preżenti dwar dan il-qasam u dwar l-użu ta' l-enerġija.

Issa, Sur President, se ngħid xi ħaġa dwar il-power station ta' Delimara.

Illejla l-ministru semma l-kwestjoni tal-combined cycle - fil-fatt kemm- il darba semmiha f'dan il-parlament - u donnu li jrid jagħti tort lill- ħaddiema għaliex din is-sistema għada ma bdietx topera.

Il-verita' hi li l-combined cycle għadha ma bdietx titħaddem minħabba l-kumpanniji barranin li tqabbdu biex jinstallawha.

Barra minn hekk, nafu li kien inqala inċident għall-ħabta tal-Milied, li ħadd ma kellu kontroll fuqu, u allura mhux se nkun daqshekk iblah u nikkritika lill-ministru għaliex ma kienx kapaċi jinawgura l-impjant il-ġdid f'Jannar jew Frar ta' din is-sena.

Jien mhux se nipprova niskorja punt politiku fuq ħaġa bħal din għaliex naf li biex tkun serju ma tridx tkun partiġjan.

Ħaġa oħra sorprendenti kienet meta b'risposta għal mistoqsija ta' l-Onor.

Joseph Cuschieri, dwar jekk kienx hemm problema bis-sisien tal-power station ta' Delimara, il-ministru stqarr li ma kien jaf xejn.

Meta mort jien personalment u tkixxift maċ-chief technician inkarigat mill-power station ta' Delimara, dan lili qalli li ma jistax ikun hemm l-iżvilupp mixtieq minħabba li hemm problema strutturali fis-sisien.

Jekk il-ministru mingħalih li m'hemmx problemi, ngħidlu li jaqbillu jmur jitkellem ma' min jaf l-affarijiet sew.

Jidher li l-ministru f'dan il-qasam m'hu intiż xejn u ma jafx x'inhu jiġri.

Qed ngħid dan għaliex jista' jkun li xi darba wieħed ikun irid jestendi l-faċilitajiet li hemm fil-power station ta' Delimara - m'iniex qed ngħid li hemm bżonn li jsir hekk - u allura kont nippretendi li l-ministru jkun jafhom dawn l-affarijiet u mhux jiġi hawnhekk u jispara risposti off the cuff.

Mr Speaker, għandna sitwazzjoni fejn l-Enemalta tidher li hija l- produttur u r-regolatur fl-istess ħin tas-settur ta' l-enerġija.

Jekk irridu nirregolaw dan il-qasam kif suppost, irridu bilfors naraw li jkun hemm istituzzjoni nazzjonali indipendenti, għaliex inkella se nispiċċaw b'korporazzjoni blindfolded, li tħares biss lejn direzzjoni waħda.

F'paġna 7 tal-''Malta Energy Revolution'' hemm li għandu jkun hawn istituzzjoni indipendenti dwar l-użu ta' l-enerġija u li l-funzjonijiet tagħha għandhom ikunu li tiggarantixxi provvista suffiċjenti ta' enerġija mingħajr perikli, li tiggarantixxi l-introduzzjoni ta' sorsi ta' enerġija alternattiva, li bil-mod il-mod innaqqsu l-użu ta' fossil fuels - biex forsi xi darba nkunu konformi ma' dak li ffirmajna f'Rio de Janeiro - u li nużaw l-enerġija b'mod iżjed loġiku.

Jien naqbel mas-suġġeriment ta' dan il-ktejjeb, jiġifieri li għandha ssir istituzzjoni indipendenti li tirregola l-ħidma tal-Korporazzjoni Enemalta u tagħtiha xi forma ta' direzzjoni u jekk m'iniex sejjer żball, anke l-ministru semma xi ħaġa f'dan ir-rigward fl-introduzzjoni tiegħu.

Sur President, huwa importanti li l-korporazzjoni żżomm kuntatt li jagħmel sens mal-konsumatur.

Jien informat li xi darba kien hemm il-ħsieb li jinfetaħ customer care centre - nixtieq li l-ministru jgħidli x'sar minnu dan - biex l-Enemalta tkun f'pożizzjoni aħjar li tkun taf x'inhuma l-bżonnijiet tal-konsumatur u tkun tista' tedukah dwar l-użu tajjeb ta' l- enerġija.

Huwa importanti li l-korporazzjoni tkun sensittiva għad- domandi tal-konsumatur, ħalli tibda tadatta l-produzzjoni tagħha skond is- sistema ta' demand management.

F'dan ir-rapport ma tantx issemmiet ir- relazzjoni li għandha l-Korporazzjoni Enemalta mal-konsumatur u mal- kunsilli lokali.

Il-ġimgħa l-oħra rajna kemm l-id ix-xellugija tal-gvern ma tafx x'inhi tagħmel l-id il-leminija.

Qed ngħid dan għax filwaqt li meta ġie mistoqsi x'se jsir dwar il-bozoz tat-Triq il-ministru qal li qed jistenna r-rakkmandazzjonijiet ta' studju li sar dwar dan is-suġġett, ftit ġranet qabel is-segretarju parlamentari, l-Onor.

Austin Gatt, f'din l- istess Kamra u ftit siġġijiet 'il bogħod mill-ministru qalilna li l- kunsilli lokali ngħataw l-inkarigu li jieħdu ħsieb l-istreet lighting ta' kullimkien.

Sfortunatament il-gvern f'dan il-qasam m'hu qed juri li huwa intiż xejn u ma jafx x'inhu jiġri, bil-konsegwenza li qed ibatu ċ-ċittadini - jekk xi ħadd imur għand il-kunsilli lokali jew għand il-membri parlamentari jilmenta fuq xi bozza ma jasal mkien - u peress li m'hemmx biżżejjed ingranaġġ bejn is-sezzjonijiet tal-gvern preżenti.

Jekk wieħed iħares lejn il-mistoqsijiet parlamentari jsib li l-istreet lighting huwa qasam traskurat immensament u l-iskużi li jġibu huma li l-korporazzjoni m'għandhiex bozoz, li m'għandhiex ħaddiema biżżejjed u li għandha problemi finanzjarji.

Imbagħad jiġi l-ministru hawnhekk u jitkellem fuq kollox, saħansitra fuq il-year 2,000 bug, u ma jkunx kuraġġuż biżżejjed biex jgħidilna x'inhuma l-problemi veri ta' l-Enemalta.

Il-Gvern Laburista kien jgħid x'inhuma verament il-problemi li dan il-pajjiż qed jiffaċċja pero' issa għandna l-istess gvern li kellna bejn l-1992 u l-1996 li jgħid kollox barra l-verita'.

Nerġa' ngħid li minħabba dan kollu qegħdin ibatu ċ-ċittadini u l-kunsilliera, li l-ħin kollu jridu jiffaċċjaw lin-nies u ma jkunux jistgħu jaqduhom.

Dan kollu juri li l-korporazzjoni m'hijiex sensittiva għall-bżonnijiet taċ-ċittadin.

Din hija l-verita'.

Hawnhekk tidħol il-kuxjenza soċjali għax aħna rridu nkunu kapaċi nżommu korporazzjoni b'saħħitha biżżejjed biex taqdi liċ-ċittadini fil-bżonnijiet tagħhom pero' dan m'aħniex nagħmluh.

Il-ministru semma wkoll ix-xiri taż-żejt.

Nafu li l-ex-chairman tal- korporazzjoni kien ħareġ bl-idea li jdaħħal is-sistema tal-hedging - forma ta' ftehim ma' kumpanniji taż-żejt għall-istabilizzar tal-prezz - u bħala riżultat ta' dan ix-xogħol l-Enemalta marret aħjar milli kienet qed tistenna, imbagħad jiġi l-ministru bil-benefiċċju tal-hindsight jikkritika din is-sistema għall-mod kif żvolġew l-affarijiet!

L-ewwelnett qatt qabel ma kienet għada tħaddmet sistema bħal din, għax fil-fatt din is- sistema ġiet varata minn bniedem business-oriented, li kien ġie appointed chairman ta' l-Enemalta, għall-viżjoni kummerċjali li jħaddan.

(Interruzzjonijiet) Wara kulħadd bravu!

Kieku l-ministru jkun jaf x'se jiġri bil-quddiem, kieku m'għandux għalfejn jiġi hawnhekk imma jaqbillu jmur jilgħab bix-shares fuq l-istock exchange u malajr isir l-akbar miljunarju fid-dinja.

Is-sistema ta' management li daħħal l-ex-chairman iffrankat lill-Enemalta flus kbar u inutli niġu hawnhekk u nikkritikaw nies li kellhom ċerta viżjoni biex mingħalina niskorjaw politikament.

Jien ngħid li l-korporazzjoni għandha titkellem direttament ma' min jissupplixxi ż-żejt għax jiddispjaċini ngħid li għandi informazzjoni li bħalissa l- korporazzjoni qed tipprova tasal fi ftehim ma' brokers taż-żejt u mhux direttament ma' kumpanniji bħax-Shell u t-Texaco.

Jien ngħid li biex l- Enemalta tieħu prezz tajjeb u żejt ta' kwalita' tajba għandha tagħmel trattattivi diretti ma' kumpanniji li jissupplixxu ż-żejt.

B'hekk inkunu nistgħu nindirizzaw il-problema tat-tinġis ta' l-ambjent, minħabba li nkunu kapaċi nużaw żejt b'kontenut anqas ta' kubrit, bl-istess prezz jew bi prezz orħos milli qegħdin nagħmlu bħalissa.

Suġġeriment ieħor li nixtieq nagħmel lill-Enemalta huwa li l- korporazzjoni tara li dawk l-insurance surveyors li timpjega magħha biex imorru jispezzjonaw iż-żejt li tkun se tixtri, jagħmlu xogħolhom tajjeb u they are to be held accountabe ħalli l-korporazzjoni tieħu ż-żejt li tkun qed tħallas għalih u mhux tispiċċa tħallas għal żejt tajjeb u bħala riżultat ta' xogħol ħażin tieħu żejt ta' kwalita' ħażina, jiġifieri tħallas għad-debba, kif jgħid il-Malti, u mbagħad tieħu l-ħmara.

Skond informazzjoni li għandi, dan huwa li qed jiġri fl-Enemalta.

Il-ministru semma s-serq tad-dawl u qal li din hija problema kbira pero' għadni sorpriż kif għadu ma semma xejn dwar il-problema finanzjarja kbira li għandha l- Enemalta.

Jien ma ġejtx preparat biex nitkellem fuq dan is-suġġett pero' tajjeb li wieħed jgħid li taħt Gvern Laburista, l-unaccounted for electricity naqas minn 12% għal 8%.

Meta l-Onor.

Ninu Zammit staqsa lill- Onor. Leo Brincat kif kien irnexxielu jniżżel l-unaccounted for electricity minn 12% sa 8%, ir-risposta sempliċement kienet li l-Gvern Laburista żied is-superviżjonijiet u l-qari tal-meters eżistenti u ma qagħadx isemmi meters speċjali u connections ta' meters li għandu suspett fihom.

Il-ministru għamel eloġju sħiħ dwar it-tariffi tad-dawl u l-ilma li ħabbar Gvern Nazzjonalista biex jipprova jiskorja goal politiku ieħor pero' ma qalx li skond kalkoli li saru mill-Enemalta stess, kważi 60,000 familja ma kienx se jkollhom żieda bit-tariffi li kien qed jipproponi l-Gvern Laburista.

Din hija l-informazzjoni li għandi jien mill-korporazzjoni stess.

Biex il-Partit Nazzjonalista ta' qabel l-elezzjoni jiskorja politikament spiċċa jagħfas fuq dawk il-ftit li verament irċevew kontijiet tad-dawl għoljin u rnexxielu jesaġerahom biex dawn is-60,000 familja li ma kienx se jkollhom żidiet fit-tariffi tad-dawl u l-ilma ma dehrux imma dehru biss dawk il-ftit li rċevew kontijiet għoljin.

Hawnhekk ta' min igħid li l- intenzjoni tal-Gvern Laburista kienet li l-kontijiet tad-dawl jogħlew bejn 20% u 30% biss - u mhux kif semma l-ministru - pero' minħabba problemi li kienu jeżistu qabel l-1996 fis-sezzjoni minn fejn joħorġu l-kontijiet, sfortunatament ħarġu kontijiet esaġerati.

Filwaqt li l-Gvern Laburista jerfa' r-responsabbilta' ta' dawk il-kontijiet esaġerati li ħarġu, xorta jgħid li parti kbira minn dak li ġara ġie kkawżat minħabba s-sitwazzjoni kaotika li kienet u għadha teżisti fis-sistema tal-billing tad-dawl u l- ilma.

Ta' min jgħid li s-sistema tal-billing hija konċentrata fil-water services corporation.

Qabel l-1996 ipprovaw jaġġornaw is-sistema li kien hemm pero' minflok aġġornawha, għamluha aktar kaotika minn qabel.

Fil-fatt qabel l-1996 il-pajjiż kien ilu sena sħiħa ma jirċievi kontijiet tad-dawl u ilma.

Imbagħad tela' Gvern Laburista u l-kontijiet ħarġu - ġieli ħarġu kontijiet esaġerati iżjed milli kien qiegħed jagħti struzzjonijiet il- gvern - u llum qegħdin fl-istess sitwazzjoni.

Issa inutli jiġi l-ministru jgħidilna li fi Frar jew f'Marzu ħerġin il-kontijiet għax f'ħames xhur ta' Gvern Nazzjonalista l-kontijiet għadhom ma ħarġux.

Illejla, bil-pompa kollha, il-ministru qalilna li l-kwestjoni tat-tariffi ġiet mirbuħa.

Fil-fatt din il-kwestjoni ma ġiet mirbuħa xejn għax il- kontijiet għadhom ma ħarġux u minkejja li r-rati ġew riveduti, il-poplu xorta qed jibża' mill-kontijiet.

Fil-fatt ħafna familji m'humiex preparati għal dawn il-kontijiet li se joħorġu.

Jekk il-ministru mingħalih li solva l-problema tat-tariffi tad-dawl u l-ilma, ngħidlu li ma solva xejn għax ix- xokk fuq il-familji Maltin għadu ġej.

Minħabba dan id-dewmien fil-ħruġ tal- kontijiet, l-Enemalta għandha cash flow problem enormi u l-ħin kollu qed tissellef il-flus mingħand il-gvern biex tħallas il-pagi tal-ħaddiema u affarijiet essenzjali.

Issa qed igħidulna li m'għandhomx bozoz, m'għandhomx pajpijiet u affarijiet biex jirranġaw l-apparat.

Dawn id- defiċjenzi kollha huma riżultat tas-sitwazzjoni kaotika li hemm f'dan id- dipartiment.

Dawn l-affarijiet irridu nirranġawhom u mhux mingħalina solvejna l-problema u fil-fatt ma nkunu solvejna xejn.

Fil-budget il-ministru ma qalilniex li fil-prezz tal-leaded petrol hemm żieda ta' 8.3% u fuq l-unleaded petrol hemm żieda ta' 18%.

Lill-poplu raħħsulu t-tariffi tad-dawl u l-ilma u għollewlu l-petrol.

Jekk bniedem li juża l-unleaded petrol jonfoq Lm5 fil-ġimgħa se jkollu jħallas 90c aktar; jekk jonfoq Lm6 se jkollu jħallas Lm1.09 aktar; jekk jonfoq Lm7 se jidħol fi spiża ta' Lm1.27 aktar; jekk jonfoq Lm8 se jħallas Lm1.45 aktar; jekk jonfoq Lm10 se jidħol fi spiża aktar ta' Lm1.81; jekk jonfoq Lm15 se jibda jħallas Lm2.72 iżjed u jekk jonfoq Lm20 se jħallas Lm3.63 aktar fil- ġimgħa.

Il-ministru ma semma xejn dwar dan il-piż li bih għabbew liċ- ċittadini imma semma biss li raħħsu t-tariffi tad-dawl u ilma.

Fil- budget ma ssemma xejn dwar il-ħsara li jagħmel il-petrol biċ-ċomb fuq is- saħħa taċ-ċittadin, speċjalment fuq moħħ it-tfal.

Ta' min igħid li l- pajjiżi Ewropej kollha għandhom rati preferenzjali fuq l-unleaded petrol pero' dan il-gvern Alla jbierek qabad u għolla l-prezz.

Nerġa' ngħid li l- Gvern Nazzjonalista raħħas ħaġa u għolla oħra, imbagħad jiġi l-ministru hawnhekk u b'mod propagandistiku jibda jsemmi t-tariffi tad-dawl.

Issa nispera li jiġi xi kelliem min-naħa tal-gvern u jispjega x'kienet ir- raġuni li għollew il-petrol.

Nixtieq ngħid ukoll li l-ministru għamel plejtu sħiħ għax roħos il- pitrolju pero' minn dan gawdew in-nies li jabbużaw minnu u li bih jagħmlu ħsara liċ-ċittadin.

Il-verita' hi li meta għollejna l-pitrolju, l-użu tiegħu naqas u żdied l-użu tad-diesel.

M'huwiex veru li l-pitrolju jintuża l-aktar mill-anzjani biex isaħħnu d-djar tagħhom għax dawn jibżgħu jużawh.

Il-biċċa l-kbira ta' l-anzjani jużaw il-kurrent elettriku biex isaħħnu darhom.

Dan kollu jfisser li biex taparsi raħħasna xi ħaġa spiċċajna nissussidjaw lin-nies li jabbużaw mill-pitrolju.

Issa nixtieq ngħid xi ħaġa dwar id-diviżjoni tal-gass, Sur President.

Jekk wieħed iħares lejn appendiċi 8 tal-financial estimates, isib li fl- 1996 il-Kumpannija Enemalta tilfet Lm532,000 u fl-1997 tilfet Lm747,000.

Dan ifisser li sar iżjed telf minn qabel u jien inħeġġeġ biex id-diviżjoni tal-gass issir iktar effiċjenti u biex l-impjant jiġi mmodernizzat.

Kulħadd jaf li d-diviżjoni tal-gass hija ta' periklu għar-residenti ta' Birżebbuga u għalhekk trid issir xi ħaġa biex saħħet iċ-ċittadin tiġi mħarsa.

Irridu naraw li dawn in-nies jiġu protetti minn dan l-impjant li huwa ta' periklu, antikwat u ineffiċjenti.

Jekk wieħed iħares lejn appendiċi 8 jsib li l-biċċa kbira tat-telf li qed isir ġej mis-sezzjoni tad- distribuzzjoni tal-gass.

Jien ninkoraġixxi lill-management ta' l-Enemalta biex jaraw li din l-korporazzjoni tagħmel xi ħaġa biex dan it-telf ma jkomplix isir.

Illejla smajna li hemm nuqqas ta' ċilindri u regolaturi tal-gass għax peress li l-korporazzjoni tinsab fis-sitwazzjoni prekarja li ħalliha l-Gvern Nazzjonalista, dawn qegħdin out of stock.

Hawnhekk tidħol verament il-kuxjenza soċjali għax jekk il-korporazzjoni tkun managed b'mod effiċjenti u ma jsirx tberbiq ta' flus, l-affarijiet essenzjali nsibuhom.

Illum il-korporazzjoni qiegħda spiċċat f'sitwazzjoni li għandha turnover ta' Lm100 miljun.

Aħna dejjem nitkellmu fuq l-istess ħaġa, jiġifieri kemm aħna kapaċi nipproduċu enerġija, meta pajjiżi oħrajn qed jieħdu l- affarijiet ferm iżjed bis-serjeta'.

Minn hawnhekk jien inħeġġeġ biex kulħadd jieħu dan il-qasam verament bis-serjeta' u mhux ħsiebna hu biss li niskorjaw politikament u li nħarsu sal-ponta ta' mneħirna.

Jien inħeġġeġ biex il-ministru jkun iżjed serju f'dawn l-affarijiet u jidħol iżjed fid- dettall ta' dan is-suġġett.

Jekk m'għandux ħin biżżejjed għal dan għandu jara li jkun hemm xi ħadd responsabbli li jiddedika l-ħin tiegħu għal dan il-qasam, għax eventwalment ibati ċ-ċittadin li jmur jitkarrab għal dawn il-bżonnijiet bażiċi li jkollu bżonn.

Jien nixtieq nikkonkludi billi ngħid li rridu niftakru li l-Gvern Nazzjonalista kien ukoll falla f'dan il-qasam bejn l-1992 u l-1996.

Dan mhux jien ngħidu imma jgħiduh il-konsulenti stess li tqabbdu fl-aħħar ta' l-amministrazzjoni Nazzjonalista preċedenti - l-Onor.

Edwin Vassallo ma kienx hawn - qabel l-1996.

Il-fatt li l-Gvern Nazzjonalista mexxa ħażin il- korporazzjoni qiegħed imniżżel iswed fuq l-abjad pero' tan-naħa l-oħra għadhom ma tgħallmu xejn għax reġgħu qabdu l-istess triq ħażina li kienu qabdu matul l-aħħar ħames snin li kienu għamlu fil-gvern.

Issa biex mingħalih itaffi t-tariffi tad-dawl u l-ilma l-gvern se joħroġ iżjed flus.

Dan ifisser li dawn qed imorru kontra s-suġġerimenti tal-konsulenti tal-korporazzjoni stess, li qed jgħidulhom li biex il-korporazzjoni tiġi fuq saqajha trid bilfors tibbilanċja l-ħruġ mad-dħul, jekk ma tridx li toqgħod tmur kull darba għand il-gvern u tgħidlu li m'għandhiex flus biex tħallas lill-ħaddiema u biex tixtri ċ-ċilindri tal-gass u biex tixtri l- bozoz.

Din m'hijiex tmexxija serja u sostenibbli u jien inħeġġeġ lill- Gvern Nazzjonalista biex ibiddel totalment il-viżjoni li għandu f'dan il- qasam u jiftaħ għajnejh fuq dak li għidt jien.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġbok, Onor. Vassallo, m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Intom għollejtu l-prezz tal-petrol!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġbok, Onor. Buhagiar, indirizza lis-Sedja.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Speaker, il-gvern għolla l-petrol u fuq dan ma kienu semmew xejn fil-programm elettorali.

(Interruzzjonijiet) Onor. Vassallo, donni qed inniggżek b'dan li qed ngħid!

MR SPEAKER: Onor. Buhagiar, indirizza lis-Sedja, jekk jogħġbok.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Speaker, jien inħeġġeġ biex f'dan il-qasam ikollna iżjed ideat ħalli flus il-poplu nonfquhom tajjeb.

B'hekk din il- korporazzjoni, li hija importanti għall-industrija, għas-settur kummerċjali u għas-settur domestiku ta' pajjiżna tkun iżjed b'saħħitha.

Nerġa' ngħid li jekk il-korporazzjoni ma tkunx b'saħħitha, ma tkunx tista' taqdi l- funzjoni tagħha skond il-mission statement tagħha stess u jispiċċaw ibatu ċ-ċittadini u dawk in-nies li jifilħu l-anqas.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Ministru għall-Politika Soċjali jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 9 ta' Frar, 1999 fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Korporazzjoni Enemalta għas-sena 1998/1999 - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar Self Lokali (Stock u Titoli Reġistrati) – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali (Nru. 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 3) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sekwestru u l-Kustodja ta' Minuri - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali – it-Tielet Qari.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Anton Refalo.

ONOR.

ANTON REFALO: Mr Speaker, jien nixtieq nibda d-diskors tiegħi billi nikkwota minn artiklu li laqatni u li ġie ppubblikat nhar il-Ħadd li għadda, 31 ta' Jannar fil-ġurnal "It-Torċa" minn Dr Joe Brincat.

L-aħħar parti ta' dan l-artiklu li kellu t-titlu "Alfred" tgħid hekk:

"Forsi fl-aħħar nintebħu li s-sewwa kien dak li pprova jdaħħal Alfred Sant, għax dak kien is-sewwa, imma n-nar tinduna li jaħraq meta tħossu u jasal żmien meta n-Nazzjonalisti jistgħu jħossuh."

Jien naħseb li dan il-paragrafu huwa summary ta' dak kollu li l-Partit Laburista, matul is-sentejn jew inqas li dam fil-gvern tgħallem bil-kbir.

Bħalma jaf kulħadd, il-Partit Nazzjonalista tela' fil-gvern bl-għajta ta' fiduċja, ġid u direzzjoni.

Issa li għadda ftit żmien mhux ħażin nistaqsi jien: Fil-gżira Għawdxija ġibna fiduċja, ġid u sens ta' direzzjoni?

Jien m'iniex se ngħid kif qal membru min-naħa l-oħra li jrid illi lill- Għawdxin il-gvern jagħtihom is-solar heaters.

Jien mhux se nagħmel bħalma għamel membru min-naħa l-oħra, meta jien kont segretarju parlamentari, li kien jiġi ma' l-Arċipriet tal-Katidral biex jagħmlu car park fiċ- Ċittadella.

Illum jien nixtieq li dan jieħu affidavit u jgħidilna l- istorja ta' kif twaqqgħu l-kmamar li kien hemm fejn iċ-Ċittadella bl- inġenji tal-gvern.

Nixtiequ jgħidilna jekk kienx imdaħħal jew jafx min kien imdaħħal biex dawn il-kmamar jitwaqqgħu ħabta u sabta bil-lejl, imbagħad ipprovaw iwaħħlu fil-gvern sempliċement biex jakkwistaw il-voti.

Kulħadd jaf li lill-Kapitlu tal-Katidral konna eżentajnihom mill-bolla meta xtraw il-każin l-antik tas-Soċjeta' Leone u kulħadd jaf li konna aħna li lill-Katidral konna bgħatnielu nies mal-gvern biex jaħdmu fil-librerija u tajnihom kull għajnuna possibbli.

Ikun tajjeb li nfakkruhom dawn l- affarijiet tal-passat.

Jien se ngħid xi ħaġa fuq il-ministeru għal Għawdex.

Mr Speaker, naħseb li kemm inti, meta kont ministru għal Għawdex, kif ukoll jien, li komplejt warajk, it-tnejn irnexxielna nħallu l-għaqda fost l- Għawdxin u ma qgħadniex naraw il-kulur politiku ta' ħadd.

Aħna dak li kien tajjeb ħallejnih u dak li kien ħażin warrabnieh.

Jien naħseb li din hija d-direzzjoni ta' kif għandek tamministra l-gżira Għawdxija.

Illum x'inhi d- direzzjoni?

Illum fil-gżira Għawdxija mhux il-Laburisti biss ġew imwarrbin imma wkoll dawk li m'humiex ma' l-Onor.

Giovanna Debono.

Dan kulħadd jafu.

Mr Speaker, nies li qabel kienu jaqgħu taħt ir-responsabbilta' personali tiegħek, li kienu kapaċi jaħdmu u li meta konna fil-gvern aħna konna ħallejnihom fejn kienu, illum twarrbu sempliċement għaliex ma vvotawx lill- ministru għal Għawdex.

Din hija ħaġa ħażina u jien nikkundannaha.

Jien għalhekk meta jistednuni għal xi functions ma mmurx għaliex ma rridx inkun kompliċi f'din il-messa in scena, fejn taparsi kollox miexi ħarir u fil- fatt hemm diskriminazzjoni sfrenata.

Illum id-diskriminazzjoni mhijiex bejn Laburist u Nazzjonalist imma hija wkoll bejn Nazzjonalist u Nazzjonalist.

Jien qed ngħid il-verita' għax dak li nħoss ngħidu.

Mhuwiex sew li tgħid li kollox huwa miexi tajjeb u li qed issir ġustizzja ma' kulħadd imbagħad minn ġewwa tkun qed tnawwar.

Dan huwa dak li qed jiġri fil-gżira Għawdxija.

Issa ħalli nagħti ftit eżempji.

Fil-kunsill ta' l-Universita' kien hemm bniedem Laburist, is-Sur Horace Mercieca, bniedem integru u kapaċi, u għalkemm kellu r-responsabbilta' ta' l-edukazzjoni fil-gżira Għawdxija, għal xi raġuni jew oħra tneħħa mill- kunsill.

Issa dan kien bniedem li kien afdat kemm minnek, Mr Speaker, kif ukoll minni.

L-istess ġara lis-Sur Joe Camilleri, li kien president tal- kunsill tal-kultura.

Minflok dan il-bniedem li huwa Laburist, kapaċissimu u għalih il-kultura tiġi l-ewwel u qabel kollox, issa hemm Mons Sciberras.

Jien m'għandi xejn kontra l-Mons Sciberras, anzi kont jien l-ewwel wieħed li meta kien jiġi ħdejja biex ikellimni dwar ix-xiri tal-każin ta' Sannat, ħdimna flimkien biex tingħata l-eżenzjoni mill-bolla.

Pero' mhuwiex sew li tneħħi bniedem biex minfloku tqiegħed lil ħaddieħor.

Fil-qasam tal-kultura hemm nies li kellhom simpatija lejk, Mr Speaker, pero' lil dawn neħħewhom mill-karigi li kienu jokkupaw.

B'dan il-mod irridu namminstraw lill-gżira Għawdxija!

Ilkoll kemm aħna rridu nkunu solidali biex ngħidu li dan mhuwiex il-mod kif irridu nimxu f'Għawdex.

Aħna rridu li jkun hemm l- għaqda li kont bdejt int, Mr Speaker, u li komplejt jien warajk.

Dan illum jafu kulħadd.

Per eżempju, jien lis-segretarju privat li kellu l-ministru, jiġifieri lis-Sur Borg, għamiltu fit-traffic control board għax huwa bniedem kapaċi u ma qgħadx nara jekk hux blu jew aħmar.

Dan ħadem ħafna u jien kont ferħan bir-riżultati li ta.

Imma hekk qed jimxi l-ministeru li hemm illum?

Sal-lum ix-xarabank tad-dipartiment ta' l-edukazzjoni għadha mingħajr driver għax dak li sabu huwa Laburist u ma bagħtux għalih.

Nista' nsemmi wkoll l-istipendji u l-vouchers.

Jien niftakar kemm ġew studenti jgħajtu u jsaffru quddiem il-bieb tas-segretarjat għax riedu l-istipendji.

Dawn l- istudenti Illum qegħdin aħjar għax neħħewlhom il-vouchers u l-istipendji għaliex taparsi raħħsulhom il-vapur?

Jew fi żmienna kienu aħjar meta kellhom il-vouchers?

Kemm ftaħru u għajtu bil-catamaran!

Sal-lum dan il- catamaran għadu ma ħadimx u lanqas naħseb li se jaħdem, pero' l-ministru għal Għawdex tgħidx kemm ftaħret u qalet li meta jitla' l-Partit Nazzjonalista fil-gvern, dan se jibda jaħdem mill-għada.

Ta' min igħid ukoll li l-proċess li bdejt int, Mr Speaker, u komplejtu jien - nista' ngħid li għaraqna l-għaraq tad-demm biex nattwawh - biex kemm jista' jkun l-Għawdxin jaħdmu f'Għawdex, illum kissritu u m'hijiex beħsiebha tkomplih.

Per eżempju, xi clerks kienu qed jiġu mgħallma biex jitilgħu jaħdmu fis-social security department, pero' mbagħad ħadu minnhom biex imorru jaħdmu fil-ministeru u l-proċess li semmejt tkisser.

Dak li qed jiġri fil-gżira Għawdxija!

Aħna m'għamilna vendikazzjonijiet ma' ħadd.

Aħna konna nafu x'kien qed jiġri fil-public works department, konna nafu min kellu t-telefon dirett għal barra u min kien jitlaq mix-xogħol fil- 11.00 a.m. biex imur ma' sħabu jieħu l-kafe', pero' ma tkellimniex u ħallejna kollox miexi bil-mod u llum dan l-istess bniedem jgħajjat li lill- Laburist ma tridx taqdih.

Mela l-Onor.

Debono taħseb li ma nafux x'inhu jiġri fil-ministeru jew m'għandniex ħbieb?

Ħalli nsemmi każ ieħor.

Qabel l-elezzjoni fil-Munxar kissru tliet bankini li nzertaw ta' tliet Laburisti u sal-lum għadhom m'għamluhomx.

Ara l-bankina tas-Sur Borg, li huwa s-segretarju tagħha, għamluha fix-Xlendi u l-bankina tad-driver tagħha fiż-Żebbuġ għamluha wkoll, ma qagħdux iħarsu lejn il-kulur politiku.

Imbagħad tiġi tgħid li dawn l-affarijiet mhux veru qed jiġru!

Kienet inbdiet il-prattika li dawk li jaħdmu fil-ministeru, meta jinbidel il-gvern imorru jaħdmu f'post li jridu huma pero' nista' ngħid li l-watchman li kien jaħdem miegħi għadu ma jafx fejn sejjer għax tħalla għal riħu.

Dawn ikunu għamlu ħafna xogħol u sagrifiċċji kbar.

Sal-lum jien kont għadni ma tkellimtx imma issa ddeċidejt li ngħid kif qiegħda titmexxa l-gżira Għawdxija.

Ħafna pulizija ngħataw transfers għal xejn b'xejn u t- tobba li kien hemm fil-bord tneħħew u tpoġġew oħrajn.

Ara taħsbu li aħna ma nafux min qiegħed jgħaddi bord!

Ara taħsbu li billi aħna ma nitkellmux ma nkunux nafu x'inhu jiġri fil-gżira Għawdxija!

Ara taħsbu li ma nafux bl-indħil sfaċċat fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja!

Ara taħsbu li ma nafux x'inhu jiġri fil-qorti ta' Għawdex u fil-pulizija biex l-affarijiet jitgħawġu minflok jiddrittaw!

Naħseb li kulħadd jaf kif qiegħda tiġi amministrata l-gżira Għawdxija.

Sakemm jibqgħu jiġru dawn l-affarijiet, jien l-ewwel wieħed, Mr Speaker, ngħid li l-ministru mhux se jkollha l- fiduċja tiegħi.

Jien akkwistajt 'il fuq minn 4,000 vot u lil dawn in-nies ngħidilhom li sakemm l-affarjiet jibqgħu mexjin kif inhuma, m'hemmx ċans ta' għaqda, għaliex l-eżempju jrid jibda minn fuq.

Jien nibqa' ngħid li m`għandhomx jibqgħu jifirdu u minn barra donnu qishom qaddisin.

Hemm bżonn li lill-poplu Għawdxi ngħaqqduh, kif tajt l-eżempju int, Mr Speaker, u kif komplejna aħna, u hemm bżonn ukoll infiehmuh x'inhuma l-problemi veri tiegħu.

Aħna nemmnu - din dejjem għidtha jien u temminha int ukoll, Mr Speaker - li l-Għawdxin iridu jsolvu l-problemi kbar tagħhom huma għax l- ebda Malti m'hu ġej isolvihom.

Huwa diffiċli l-Malti jifhem il-problemi tagħna.

Qed ngħid dan għax minflok mhu qed nipprovaw nirranġaw l- affarijiet li huma tant vitali għall-gżira Għawdxija, qed naqdu lill- individwi personali bil-konsegwenza li l-gżira tagħna sejra lura.

Mr Speaker, nixtieq ngħid xi ħaġa fuq is-central strips.

Qabel kont tieħu pjaċir tara dawk is-central strips sbieħ u nodfa.

Minjaf kemm konna nbatu biex naqilgħu l-palm u naraw kif insebbħu lil Għawdex, pero' f'dawn l- erba' xhur li l-Partit Nazzjonalista ilu fil-gvern ma sar xejn f'Għawdex u l-proġetti li kienu se jsiru f'Marsalforn, fil-Qbajjar, fix-Xlendi u fiż- Żewwieqa intremew u kollox qed jispiċċa.

Imbagħad taparsi qabbdu tnejn min- nies biex jagħmlu l-inspections pero' dawn imorru fuq il-Laburisti biss u lin-Nazzjonalisti jħalluhom u ma jagħmlulhom xejn.

Din hija d- diskriminazzjoni sfaċċata li hemm fil-gżira Għawdxija u għalhekk Għawdex sejjer lura u se jkompli jmur lura.

Per eżempju, din il-ġimgħa li għaddiet id-dawl kollu ta' l-isptar intefa'.

Hawnhekk ta' min igħid li l-kumitat li kien jiltaqa' biex jaraw x'equipment għandu jinxtara qatt ma ltaqa' taħt din l-amministrazzjoni.

Issa qegħdin f'sitwazzjoni li l-equipment li jkun għall-gżira Għawdxija jittieħed Malta.

Dan huwa l-mod kif qed tiġi amministrata l-gżira Għawdxija.

Minkejja li minn barra kollox jidher sabiħ, m'hemm sustanza ta' xejn għax minn ġewwa kollox huwa mnawwar.

Dan huwa ħażin u hemm bżonn li min għandu widnejn jisma'.

L-interess tal-poplu Għawdxi għandu jiġi qabel l- interess tal-Partit Nazzjonalista, qabel l-interess tal-Partit Laburista u qabel l-interess ta' kulħadd.

Il-konċett reġjonali li bdejt int, Mr Speaker, u komplejna fuqu aħna għalkemm taħt forma differenti illum twarrab għaliex taparsi għandna l-kunsilli lokali pero' tagħsar kollox u ma ssib xejn.

Illum kollox huwa smokescreen u kollox huwa intenzjonat għall-voti.

Dan huwa ħażin u ma nistgħux inħallu lill-gżira Għawdxija tibqa' sejra lura.

Ix-xogħol kollu li għamilt int, Mr Speaker, u li warajk komplejtu jien, sejjer il-baħar u hemm bżonn li lill-Partit Nazzjonalista niġbdulu l-attenzjoni dwar dan.

Qed jiġri li wara li tkun ħdimt, ħabbilt moħħok u ġġelidt biex forsi jsir xi ħaġa, jiġi ta' warajk u jkisser dak kollu li tkun għamilt biex forsi jakkwista l-voti.

Ħadd ma jista' jgħid li dan mhuwiex veru għax illum il- gżira Għawdxija miexja bla sens ta' direzzjoni, bħal vapur bla boxxla li ma jafx fejn hu sejjer.

Minkejja li suppost kellna nkomplu naħdmu biex lil Għawdex nagħmluh destinazzjoni turistika jidher li mhu qed isir xejn.

Qed ngħid dan għax il-ġawhra ta' heliport li bdejt int, Mr Speaker, u li komplejt naħdem fuqu jien, qed jiġi abbandunat.

Jien kont iġġelidt mal- planning authority biex hemmhekk nagħmlu VIP room għaliex jien kont nemmen li meta t-turist jiġi bil-helicopter u jara l-heliport jieħu impressjoni tajba tal-gżira Għawdxija.

Il-bieraħ bil-lejl jien għaddejt il-heliport u sibt li l-VIP room lanqas komplewha u ħallewha kollha ħaxix, għalkemm issa għamlu ftit tarmak.

Kif għidt fid-diskors tal-budget m'hemmx kontinwita' fix-xogħol għax għandna poplu maqsum.

Għalxejn tipprova tibgħat żewġ inspectors fuq il-ħaddiema u ġġegħelhom jaħdmu għaliex lill-ħaddiem trid timmotivah u tagħtih il-ħerqa biex jaħdem.

Huwa importanti li lill-ħaddiem ma ssawtux għax dan joqgħodlok sal-4.45 p.m. ma jagħmel xejn bil-pala f'idu u x-xogħol ma jsirx.

Dan mhuwiex il-mod kif taħdem.

Mr Speaker, jien nixtieq nagħlaq id-diskors tiegħi għax irid jitkellem sieħbi.

Hemm bżonn li lill-Għawdex nagħtuh direzzjoni u jien illum tkellimt b'dan il-mod għax ninsab imweġġa'.

Jien l-affarijiet nosservahom, inkun naf x'inhu jiġri u kapaċi naħseb u nara.

Illum jien immaturajt ftit għax l- esperjenza ta' sena u tmien xhur fis-segratarjat għallmitni ħafna affarijiet.

Minkejja li jien għamilt xi żbalji, dejjem kelli intenzjoni waħda, dik li niġġieled għad-drittijiet tal-poplu Għawdxi kollu, m'hemmx Nazzjonalist jew Laburist.

Jien li jdejjaqni huwa meta bniedem jipprova jagħmel il-gambetti, ma jkunx irid jaħdem jew ixewwex lil sħabu.

Ma jistax ikun li nkomplu mexjin kif aħna għax kollox qed jiġi abbandunat u ħadd mhu qed jagħti sens ta' direzzjoni.

Illum il-ministru li hija responsabbli minn Għawdex m'hijiex tal-poplu Għawdxi kollu imma hija biss ministru ta' sezzjoni ta' nies li vvotawlha u ta' ħadd u ħadd iżjed.

Qed ngħid dan għax nies Nazzjonalisti li huma kapaċi - jien mhux se nsemmihom - tneħħew minn fejn kienu - bħalma tneħħa, per eżempju, l-viċi- president tal-kumitat tal-kultura - għaliex sempliċement ma vvutawx lill- Onor. Giovanna Debono.

Dan huwa ħażin.

Kulħadd jista' joffri xi ħaġa u hemm bżonn li nifhmuhom dawn l-affarijiet.

Jekk forsi jien weġġajt lil xi ħadd jiskużani.

Hemm bżonn li dawk l-affarijiet li kemm int, Mr Speaker, kif ukoll jien ħdimna għalihom - u minn hawnhekk nixtieq nirringrazzjak - jitkomplew u min għandu għajnejn jiftaħhom.

Hemm bżonn ukoll nifhmu l- problemi ta' din il-gżira bis-serjeta' u ninsew darba għal dejjem il-voti għaliex għalina Għawdex għandu jiġi l-ewwel u qabel kollox.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, jien nikkondividi dawn il-ħsebijiet tal-ħabib tiegħi, l-Onor.

Anton Refalo, għaliex sinċerament nemmen li għandna nsostnu dak li huwa tajjeb.

F'dawn il-ġranet, 98% tal-ħwienet iż- żgħar li hemm fil-Qawra għamlu petizzjoni u talbuni biex inressaqha quddiem il-parlament.

Is-sidien ta' dawn il-ħwienet qed ixommu riħa ta' partiġjaniżmu qawwi - dan jista' jwassal għal emenda fir-regolamenti dwar ix-shops and hawkers business hours regulations li, kif taf int, Mr Speaker, jirregolaw il-ħinijiet meta ħanut jiftaħ u jagħlaq - għax hemm ħwienet fl-area tal-Qawra li ilhom jabbużaw is-snin u dejjem jiġu protetti.

F'Ġunju jew Lulju ta' l-1997 jien kont ktibt lill-Ombudsman - ovvjament kulħadd jibża' mill-vendikazzjonijiet - biex jinvestiga u jara għaliex ċerti ħwienet qed jibqgħu miftuħin, anke fil-ġranet li suppost ikunu magħluqa, b'detriment għal ħwienet oħra.

Dan qalli li kellu jinvestiga.

Issa biex l-Ombudsman ikun f'pożizzjoni feliċi u ma jħossux skomdu li jinvestiga, jien qed nippreżenta dokument li għaddewli s-sidien tal-ħwienet tal-Qawra kollha, minbarra 2% minnhom..

Fil-fatt, kif diġa' għidt, din il-petizzjoni li se nippreżenta, iffirmawha 98% tas-sidient tal- ħwienet li hemm fil-Qawra.

MR SPEAKER: Hawn permess biex l-Onor.

Farrugia jqiegħed dan id-dokument fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Talba minn sidien ta' ħwienet żgħar dwar ħinijiet ta' ftuħ u għeluq tal-ħwienet.

Dawn in-nies kulma qed jitolbu huwa li jiġu protetti mil-liġi u li jkun hemm enforcement tagħha.

Jien ċert li dawk li ffirmaw din il-petizzjoni u li talbu l-interventi tal-parlament biex jiġu protetti bil-liġi m'humiex kollha Laburisti jew kollha Nazzjonalisti.

Dawn huma nies serji li jridu li l-affarijiet jimxu b'mod serju.

F'dan il-parlament irridu nimxu 'l quddiem.

Huwa veru li kultant hawnhekk ma tantx ikun hawn sitwazzjonijiet feliċi imma dan ikun ta' għajb għalina.

Jien jiddispjaċini li kultant niżbalja wkoll imma l-ispirtu ta' dan il-parlament għandu jkun li nagħmlu l- ġid lil pajjiżna.

Allaħares ikun hawn xi ministru - hawnhekk qed nirriferi għaż-żewġ naħat tal-Kamra - li jagħmel xi ħaġa biex jogħġob lil xi ħadd personali u b'xi mod jipprova jmiss ir-regolamenti.

Din hija ħaġa serja u jien inħeġġeġ lill-Ombudsman biex jinvestiga dan il-każ li fuqu kont ktibtlu fuq fit-23 ta' Ottubru, 1997.

Mr Speaker, minn hawnhekk nixtieq nagħti l-aħħar tislima lir-Re Hussein tal-Ġordan, Alla jagħtih il-ġenna Ħabib tiegħi li huwa avukat u li huwa dilettant ta' l-amateur radio - hawn ħafna Maltin li għandhom dan id- delizzju - qalli li meta darba minnhom ir-Re Hussein kien għaddej minn fuq Malta beda jitkellem miegħu bir-radju.

Ir-Re Hussein qallu li kien kburi b'dan il-pajjiż fil-Mediterran għax il-poplu Malti huwa poplu ħabbrieki, poplu li jħobb il-paċi u poplu li dejjem kellu parteċipazzjoni tajba fil- politika dinjija mal-medda tas-snin.

Illum jien niġġustifika l-biki li hawn fir-reġjun tagħna minħabba t-telfa ta' dan ir-raġel kbir, li meta kellu biss 17-il sena kellu jieħu t-tmexxija ta' pajjiżu f'idejh u allura dan żgur li għadda minn ċerti esperjenzi.

Ftit minuti ilu l-Onor.

Anton Refalo qal li jħoss ruħu aktar matur wara l- esperjenza li għadda minnha, allura ara kemm kellu jimmatura malajr ir-Re Hussein li mill-eta' ta' 17-il sena kellu jmexxi lil pajjiżu, li ma kellu riżorsi ta' xejn.

Fil-fatt il-Ġordan huwa wieħed mill-ftit pajjiżi Għarab li m'għandu riżorsi ta' xejn imma minkejja dan kollu llum dan il-pajjiż immordernizza ħafna ruħu u għandu ekonomija stabbli, kollu mertu tar-Re Hussein, li kien kapaċi jaspira preżenza qawwija kull fejn ikun.

Per eżempju, nafu li biex dan l-aħħar ġie ffirmat it-trattat ta' paċi bejn il- President Arafat u l-Prim Ministru Netanjahu kellu jagħti sehem kbir ir-Re Hussein u dan minkejja li kien marid bil-kanċer.

Jien minn hawnhekk insellimlu u nawgura lis-suċċessur tiegħu, ir-Re Abdullah, biex jibqa' miexi fuq il-passi ta' missieru ħalli l-Mediterran ikun reġjun ta' paċi.

Jien ninsisti fuq il-paċi fil-Mediterran għaliex Malta għandha rwol importantissimu x'tilgħab.

Fil-Mediterran għandna problemi li ilhom is- snin u jien nemmen li Malta tista' tkun aktar parteċipi biex l-affarijiet jitranġaw.

Per eżempju, il-problema tal-Libja ilha tkarkar is-snin u minħabba fiha qed ibatu kemm l-Għarab, li huma ġirien u aħwa magħna, kif ukoll il-Maltin.

Għandna wkoll il-problema ta' l-Iraq.

Illum ma rridux ninsew li biex nassiguraw li jkollna l-paċi fil-Mediterran, aħna stess irridu naraw x'nagħmlu biex dawn il-pajjiżi jirranġaw il-problemi tagħhom ma min hu dominanti fis-Security Council tal-Ġnus Magħquda.

Illum sar ħafna żvilupp u hawnhekk nixtieq ngħid li kelli l-unur li nkun ma' sieħbi, l-Onor.

George Vella, u ma' membri oħra min-naħa tal-gvern għall-ewwel parliamentary forum ta' l-Euro-Med li sar fi Brussels.

Hemmhekk ħassejna l-ħtieġa kollha kemm aħna li l-Libja għandha tkun parti wkoll minn dan il- Euro-Med forum.

Jien nixtieq nagħlaq billi ngħid li għandu jinżamm seminar reġjonali fil- Mediterran biex tiġi implimentata l-chemical weapons convention fejn nistiednu pajjiżi bħall-Iraq biex jiddjalogaw u jagħtu l-verżjonijiet tagħhom.

B'hekk nipprovaw intaffu xi ftit il-problemi li għandhom dawn il- pajjiżi.

Nixtieq ngħid ukoll li għandna nieħdu dak il-messaġġ tar-Re Hussein, meta kien għaddej minn fuq pajjiżna, fejn qal li Malta għandha ħafna x'toffri.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, t- Tlieta, 9 ta' Frar 1999, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

QRATI - ĠURIJIET PENDENTI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm ġurijiet pendenti quddiem il-qrati ta' pajjiżna sa l-aħħar ta' Diċembru 1998 li qed jistennew il-każ tagħhom quddiem il-qorti?

X'kien il-każ/reat marbut ma' kull wieħed minn dawn?

Kemm minnhom jittrattaw ċittadini Maltin u ċittadini barranin separatament?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li kien hemm 58 ġuri pendenti quddiem il-Qrati Kriminali sa' l-aħħar ta' Diċembru 1998.

Dawn huma:

8 ġurijiet b'akkużi ta' omiċidju volontarju 15 ġurijiet b'akkużi ta' tentattiv ta' omiċidju 1 ġuri b'akkuża ta' omiċidju nvolontarju 10 ġurijiet b'akkużi ta' serq kwalifikat 1 ġuri b'akkuża ta' riċettazzjoni 1 ġuri b'akkuża ta' stupru 1 ġuri b'akkuża ta' korruzzjoni ta' persuna taħt l-eta' 2 ġurijiet b'akkużi ta' splużjonijiet 15 ġurijiet b'akkużi ta Importazzjoni/traffikar tad-droga 2 ġurijiet b'akkużi ta' frodi 1 ġuri b'akkuża ta' falsifikazzjoni ta' dokument 1 ġuri b'akkuża ta' ħasil ta' flus Mill-15 il-każ ta' droga hemm ħames każi ta' persuni mhux Maltin.

Hemm persuna oħra barranija li hija akkużata b'falsifikazzjoni flimkien ma' Malti.

Il-ġurijiet l-oħrajn jikkonċernaw persuni Maltin.

TARXIEN - TRIQ IL-FIERES - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq il-Fieres quddiem Triq Dun Ġwann Mamo f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

TARXIEN - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fit-telephone booth li tinsab mal-ġenb tal-Knisja Parrokjali ta' Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

TARXIEN - TRIQ DUN MIKIEL VELLA - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq Dun Mikiel Vella kantuniera ma' Triq Xintill f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

TARXIEN - TRIQ JOSEPH BURLO' - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq Joseph Burlo' f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

TARXIEN - TRIQ MARIO SCHEMBRI - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq Mario Schembri ħdejn id-dar ta' Kejka f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

TARXIEN - TRIQ IL-VITTMI TAL-GWERRA - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq il-Vittmi tal-Gwerra f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

MINISTERU TAT-TURIŻMU - GĦOTJA TA' RIGALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk ingħatawx rigali lil xi individwi fl-okkażjoni tal-Milied 1998?

Jekk ingħataw, jista' l-Ministru jgħid lil min ingħataw u x'kienet ir-raġuni ta' l-għażla ta' dawn l-individwi?

Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet tlaħħaq l-ispiża totali?

ONOR.

MICHAEL REFALO: It-tweġiba hi fin-negattiv.

MINISTERU TA' L-AMBJENT - GĦOTJA TA' RIGALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk ingħatawx rigali lil xi individwi fl-okkażjoni tal-Milied 1998?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Fl-okkażjoni tal-Milied 1998, l-impjegati kollha fis-Segretarjat Privat u dawk fis-Segretarjat Permanenti ingħataw rigal żgħir bħala apprezzament għax-xogħol tagħhom.

L-ispiża totali laħqet is-somma ta' Lm445.60.

Irrid ngħid li dan sar skond il-prattika tul l-aħħar snin, inklużi s- sentejn taħt l-amministrazzjoni preċedenti.

MINISTERU TAL-FINANZI - GĦOTJA TA' RIGALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid jekk ingħatawx rigali lil xi individwi fl-okkażjoni tal- Milied 1998?

ONOR.

JOHN DALLI: Ma ngħatawx rigali lill-individwi fl-okkażjoni tal- Milied 1998.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - GĦOTJA TA' RIGALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk ingħatawx rigali lil xi individwi fl-okkażjoni tal-Milied 1998?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ebda rigal ma ġie mixtri għall-okkażjoni tal-Milied 1998.

MINISTERU TAL-POLITIKA SOĊJALI - GĦOTJA TA' RIGALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk ingħatawx rigali lil xi individwi fl-okkażjoni tal-Milied 1998?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3315, nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma ngħataw l-ebda rigali lil xi individwi fl-okkażjoni tal-Milied 1998.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN - GĦOTJA TA' RIGALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk ingħatawx rigali lil xi individwi fl-okkażjoni tal-Milied 1998?

Jekk ingħataw, jista' jgħid lil min ingħataw u x'kienet ir-raġuni ta' l-għażla ta' dawn l-individwi?

Jista' jgħid kemm kienet tlaħħaq l-ispiża totali?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Ir-risposta hija fin-negattiv.

KALKARA - BIEB IS-SALVATUR - RESTAWR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid u jinforma lill-Kamra jekk sarx studju jew rapport min-naħa tal-kultura rigward l-ispejjeż involuti fir- restawr tal-Bieb is-Salvatur ġewwa l-Kalkara?

ONOR.

LOUIS GALEA: Filwaqt li ma jirriżultali l-ebda studji proprju fuq is-suġġett, tlabt l-awtorita' kompetenti tagħtini opinjoni nformata fuqu.

KALKARA - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk matul din is-sena kurrenti hemmx previst li t-toroq li qegħdin jdawru l-Appartamenti Indipendenza l- Kalkara jsiru billi hemm ħafna ilmenti mir-residenti li huma aktar milli ġustifikati?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

TA' XBIEX - GARAXXIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitkompla ix-xogħol fuq il-garaxxijiet li hemm taħt Ta' Xbiex Terrace, Ta' Xbiex?

Għaliex waqaf ix-xogħol?

Kemm ilu wieqaf?

X'jista' jsir biex jitnaqqas l-inkonvenjent għar-residenti li jużaw din it-triq in kwestjoni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Minn informazzjoni li għandi dawn il- garaxxijiet huma proprjeta' privata.

PRODOTTI - GĦOLI FIL-PREZZ

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'investigazzjoni saret mill- ministeru dwar id-diversi prodotti li għolew mill-bidu tas-sena 'l hawn?

X'se jagħmel il-gvern ma' dawk li jinstabilhom li qegħdin jgħollu l- prezzijiet meta mhux suppost?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-ministeru, permezz tal-mekkaniżmu fi ħdanu, jinsab għaddej kontinwament b'eżerċizzju li permezz tiegħu isir monitor tal- prezzijiet tal-prodotti.

Fejn jinstab li xi prezz huwa aktar mili suppost, mingħajr ġustifikazzjoni, bħala miżura primarja tinġibed l-attenzjoni biex tali prezz jiġi aġġustat.

VAT - DĦUL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm se jdaħħal flus il-gvern mill-VAT matul din is-sena minn fuq il-cable television, min fuq il-bejgħ ta' tickets taċ-ċinema, minn fuq il-bejgħ ta' ikel mir-restoranti?

Kemm ġabar il-gvern minn fuq is-CET is-sena li għaddiet?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba minnu fil-mistoqsija parlamentari numru 3833 hija kif ġej:

VAT 1999 CET 1998 (stima) (attwali)

Bejgh mir-Restoranti Lm1.45 miljuni Lm1.04 miljuni Bejgh mic-Cinemas Lm0.31 miljuni Lm0.16 miljuni Bejgh ta` Cable Television -- --

Ngħarraf ukoll lill-Onor.

Interpellant li:

L-istima tad-dħul mill-VAT fl-1999 hija bbażata fuq id-dħul mill-istess VAT bejn Lulju 1996 u Ġunju 1997 (fl-aħħar 12-il xahar tas-sistema tal-VAT ta` qabel) u hija ikkalkplata daqslikieku s-sistema l-ġdida tal-VAT matul din is-sena (1999) hija fully operational.

Iċ-ċifra mogħtija jistgħu jinkludu fihom dħul ta` taxxa minn attivitajiet oħra, barra l-attivitajiet imsemmija, li l-persuni reġistrati kkonċernati jistgħu jkunu għamlu.

Rigward id-dħul minn fuq il-cable television, l-informazzjoni mitluba ma tistax tingħata peress li hemm persuna waħda reġistrata li faċilment tista` tiġi ddentifikata, u għaldaqstant, jekk tingħata, tkun qed tingħata informazzjoni kummerċjali ta` natura konfidenzjali.

PSC - PERSUNI MRESSQA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm tressqu mpjegati tal-Gvern quddiem il-PSC is-sena li għaddiet?

Fuq xiex tressqu?

Minn liema dipartmenti tal-gvern kienu?

Kemm inqatgħu każi s-sena l-oħra?

X'kien ir-riżultat?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor Interpellant u li ġiet mgħoddija lili, qegħda tingħata fuq tliet tabelli li tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Dawn it-tabelli juru l-figuri kemm ta' każijiet ġodda kif ukoll ta' każijiet konklużi fl-1998.

A. każijiet kriminali li dwarhom għaddejjin proċeduri fil-Qorti;

B. każijiet dixxiplinarj serji li dwarhom għaddejjin proċeduri quddiem il-Bord ta' Dixxiplina tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku; u

C. każijiet ta' tkeċċija minħabba assenteiżmu.

IMPJIEGI - PERSUNI BOARDED-OUT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew boarded- out persuni minn bordijiet tal-gvern is-sena l-oħra?

Kemm kienu mpjegati tal-gvern, kemm tal-privat?

X'eta' kellhom dawk boarded-out?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali jista' jagħti biss l-istatistika ta' persuni li ġew boarded-out taħt il-provedimenti ta' l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali.

Dwar din l-istatistika nirreferi lill-Onor.

Interpellant lejn it-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 3823.

Skond l-informazzjoni li għandu d-dipartiment, mit-840 persuna li ġew boarded-out matul l-1998, 235 kienu ġejjin mis-settur governattiv, 470 mill- privat u 135 persuni li kienu jaħdmu għal rashom (self-occupied).

PULIZIJA - REATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' reati rrapportati lill- pulizija sena b'sena fl-aħħar għaxar snin?

Kemm kien hemm xahar b'xahar is- sena li għaddiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fiż-żewġ tabelli li tpoġġew fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

KALKARA - TISWIJA TA' TRIQ

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinformani jekk ġiex ippreżentat rapport rigward l-istat tat-triq li tibda minn Triq il-Missjoni Taljana u li tgħaddi quddiem il-Kunvent tal-Kapuċċini, sa l-aħħar ta' Triq Santa Liberata, l-Kalkara wara l-aħħar domanda parlamentari li għamilt?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li t-triq ġiet spezzjonata u jirriżulta li fiha ħafna ħofor u żrar maqlugħ.

Qed issir konsiderazzjoni jekk din il-ħsara hijiex qed tiġri minħabba kostruzzjoni ħazina tat-triq jew hija sempliċiment ħsara tal-wiċċ biex ikun jista jiġi ppjanat ix-xogħol meħtieġ.

MMA - IRMIĠĠI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' rmiġġi li se żżid l-Awtorita' Marittima matul din is-sena?

F'liema nħawi ta' Malta?

Jista' l-Ministru jikkonsidra li jiżdiedu l-irmiġġi fin-naħa ta' fuq ta' Malta, partikolarment f'San Pawl il-Baħar u l-Mellieħa?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li sal-lum, l-Awtorita` Marittima għad m`għandix pjani li tagħmel irmiġġi f`xi inħawi.

L-Awtorita` Marittima minn żmien għal ieħor tirċievi applikazzjoni għal irmiġġi temporanji f`kull bajja ta` Malta, inklużi San Pawl il-Baħar u l- Mellieħa.

Sakemm ma jkunux f`xi żona riżervata għall-għawwiema, dawn l- applikazzjonijiet dejjem ġew milqugħa.

MMA - INSTITUTE OF MARINA STUDIES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-proposti/draft li ħejjiet l-Awtorita' Marittima sabiex jiġi mwaqqaf l-Institute of Marina Studies, jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra jekk il-Gvern huwiex se jkompli jiżviluppa dan il-ħsieb?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li fl-1994 bdew diskussjonijiet bejn l-Awtorita` Marittima u l-Ministeru ta` l-Edukazzjoni biex ikun hemm kordinazzjoni kontinwa dwar courses u servizzi oħra li tipprovdi l-Iskola Nawtika.

B`riżultat ta` dawn it-taħdidiet, li damu sejrin sa l-1998, twaqqaf kumitat b`rappreżentanti miż-żewġ naħat li eventwalment wassal biex ħarġet l-idea li jitwaqqaf Istitut għall-Istudji Marittimi.

Il-Kumitat fassal Statut proviżorju kif ukoll Business Plan, iżda ma ntlaħaqx ftehim dwar frame work legali biex jista` jitwaqqaf dan l-Istitut.

Il-Gvern qiegħed jeżamina s-sitwazzjoni biex ix-xogħol li sar ma jisfax fix-xejn.

BREAKWATERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għax-xogħlijiet maħsuba li jsiru mill- amministrazzjoni preċedenti, cioe' sabiex isir ir-refurbishment tal- breakwater tal-Veċċa u tal-moll ta' Buġibba, jista' l-Ministru jikkonferma mal-Kamra li x-xogħlijiet se jiġu attwati?

Jekk fl-affermattiv, meta u kemm hija n-nefqa vvotata għal dawn ix-xogħlijiet ta' refurbishment?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li għas-sena finanzjarja 1998-99, l- Awtorita` Marittima vvutat is-somma ta` Lm60,000 għal xogħol fuq il- Breakwater ta` Bugibba u tal-Veċċa.

Diġa sar survey fuq il-moll ta` Buġibba u ser toħroġ Tender biex isir dan ix-xogħol ta`tiswijiet sa s-sajf li ġej.

Hemm il-ħsieb li jsir survey fuq il-moll tal-Veċċa din is-sena biex ix- xogħolijiet ta` tiswija jitwettqu mill-aktar fis.

Dan juri li l-amministrazzjoni preżenti qed tieħu x-xogħol meħtieġ bis- serjeta.

KUMMISSJONI NAZZJONALI GĦALL-BIEDJA U SAJD - RAPPORT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għar-rapport li tħejja bejn l-uffiċjali Maltin, il- Kummissjoni Nazzjonali għall-Biedja u Sajd u l-FAO dwar l-iżvilupp tal- biedja u sajd fil-gżejjer tagħna taħt l-amministrazzjoni preċedenti, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk huwiex se jkompli jimxi u ċioe' jiżviluppa s-settur tal-biedja u sajd abbażi ta' dan ir-rapport?

Jekk iva, x'laqgħat saru mill-5 ta'Settembru 'l hawn bħala kontinwazzjoni ta' dan ir-rapport u minn kienu l-uffiċjali nvoluti?

Minn kienu r-rappreżentanti tal-FAO li ġew Malta matul 1998 għal dan l- impenn u min huwa mistenni li jiġi mill-FAO matul din is-sena?

X'kordinament qed isir ma' l-Istitut ta' l-Agrikoltura ta' l- universita'?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jiena nfurmat li tħejjew żewġ rapporti wieħed minn uffiċjal għoli u l-ieħor mill-Kummissjoni Nazzjonali għall-Biedja u Sajd.

Uffiċjali oħra qed jippreparaw numru ta' rapporti dwar policies partikolari sabiex jiġu analiżżati minn konsulenti maħtura mill-FAO skond il-proġett msejjaħ Advice of Selected Agricultural Policy Issues.

Hemm bżonn li dawn ir-rapporti issa jiġu adattati u emendati fid-dawl tar- riattivazzjoni tal-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea.

Minn dawn ir-rapporti kollha wara analiżi retta jiġi ppreparat dokument wieħed li jagħti direzzjoni ċara għall-iżvilupp ta' l-agrikoltura f'Malta.

Saru diversi laqgħat bejn l-uffiċjali Maltin sabiex jiġu finaliżżati r- rapporti ndividwali.

F' 1998 ġew Malta 4 konsulenti tal-FAO w uffiċjal tal-FAO, dawn kienu:

Gerard Gagnon - Team Leader/International Senior Policy Advisor 2.

Dick Quick - Marketing/Trade Specialist 3.

Paul Munro-Faure - Land Market and Land Tenure Specialist 4.

Richard A J Roberts - Rural Finance Specialist 5.

Tomasz Lonc - Backstopping Officer.

Matul din is-sena l-istess konsulenti huma mistennija jerġgħu jiġu Malta.

L-esperti tal-FAO jingħataw l-opportunita' li jiddiskutu mad-diriġenti ta' l-Istitut tal-Agrikoltura ta' l-Universita' ta' Malta.

DJAR - MELLIEĦA, TA' PIRELLU - PETIZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: B'riferenza għal petizzjoni mressqa mir- residenti ta' Blk A, Ta' Pirellu, Mellieħa, jista' l-Ministru jinformana bis-sitwazzjoni u cioe' l-iżviluppi tal-każ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tlabt li ningħata l-informazzjoni kollha relevanti biex niddeċidi x'għandu jsir.

IMPORTAZZJONI - ĦASS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'konsultazzjonijiet/laqgħat saru bejn id- Dipartiment ta' l-Agrikoltura, l-koperattivi u l-għaqdiet tal-bdiewa sabiex ittieħdet id-deċiżjoni li 18,000 tunnellata ħass jiġu importati b'eżenzjoni ta' 35c il-kilo?

Meta saru dawn il-konsultazzjonijiet/laqgħat u min kien preżenti mill-koperattivi u għaqdiet tal-bdiewa?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nitlob lill-Onorevoli Interpellant jagħmel il- Mistoqsija lill-Ministru konċernat.

DOI - IMPJEGATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra kemm kien hemm u hemm preżentement impjegati ġewwa d-Dipartiment ta' l-Informazzjoni (DOI) tul dawn l-aħħar ħames snin u jista' jindika jekk minnhom kienx hemm min kien bi grad universitarju?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

TURIŻMU - KUMITAT INTERMINISTERJALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid min se jkun jipparteċipa fil-kumitat interministerjali dwar it-turiżmu?

Kemm se jkun qed jiltaqa' regolarment?

Iltaqa' s'issa?

X'ġie deċiż?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Il-Kumitat Interministerjali huwa magħmul minn dawn l-uffiċjali:

Is-Sur Louis Naudi Segretarju Permanenti fil-Ministeru tat-Turiżmu [Chairman]

Is-Sur Paul Mifsud Segretarju Permanenti fil-Ministeru ta' l-Ambjent

Is-Sur Josie Brincat Assistent Kummissarju tal-Pulizija

Is-Sur Joseph Portelli Direttur (Projects and Development), Ministeru għal Għawdex

Is-Sur Victor Rizzo A/Direttur, (Kunsilli Lokali)

Is-Sur Joe Borg Viċi President Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali

Is-Sur Joe Vella Assistent Personali tal-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni

Is-Sur Anthony Pace A/Direttur (Mużewijiet)

Is-Sur Joseph Magro Conti Awtorita' ta' l-Ippjanar

Is-Sur Antoine Schembri Assistent Direttur (Turiżmu) [Segretarju]

Il-Kumitat iltaqa' l-ewwel darba fit-12 ta' Jannar 1999 u jiltaqa' darba fil-ġimgħa u aktar jekk ikun hemm ħtieġa.

S'issa ltaqa' tliet darbiet.

Jiena nfurmat li bħalissa l-Kumitat l-aktar li qed jaħdem huwa dwar il- beach cleaning u dwar it-tindif ta' miżbliet f'inħawi prominenti.

BORMLA - KAPPELLA TAL-KONSERVATORJU

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill- Kamra f'liema stadju waslet il-Kappella tal-Konservatorju ġewwa Bormla u cioe' jekk kemm-il darba hijiex se tinfetaħ kif stabilit jew inqalgħax xi dewmien imprevist?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ix-xogħol fil-kappella tal-Konservatorju ġewwa Bormla huwa fi stat avvanzat u hemm il-ħsieb li din tkun lesta fi żmien sitt ġimgħat oħra.

BORMLA - JOB CENTRE

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill- Kamra f'liema stadju wasal il-ftuħ ta' l-hekk imsejjaħ Job Centre f'Bormla, proġett ta' Gvern Nazzjonalista, u ċioe' jekk kemm-il darba hux se jinfetaħ kif stabilit jew inqalgħax x'intopp imprevist?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Wara li saret sejħa pubblika għall-tenders sabiex jiġi re-furbished il-post, il-kuntrattur li ġie assenjat lilu l-proġett beda x-xogħol minnufih.

Sakemm ma jinqalgħux xi ntoppi imprevvisti ir-Regional Job Centre ta' Bormla għandu jibda jiffunzjona fil-bidu ta' April ta' din is-sena.

DIPARTIMENT TAT-TAXXI INTERNI - ARRETRATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'passi beda jieħu d-dipartiment tat-taxxi interni biex jiġbor is-Lm6 miljun arretrati li għandhom jagħtu kumpanniji privati bħala kontribuzzjonijiet tas-sigurta' soċjali?

Kemm hemm kumpanniji b'kollox li għandhom jagħtu dawn l-arretrati?

ONOR.

JOHN DALLI: Id-dipartiment tat-Taxxi Interni ha r-responsabilita` tal-ġbir tal-kontribuzzjonijiet tas-sigurta` soċjali mill-1 ta` Jannar 1998.

L-arretrati mis-sidien (privati jew kumpanniji privati) ġew mitluba permezz ta` demand letters tliet darbiet matul l-1998.

Demand Letter oħra għal arretrati ser tintbgħat fi Frar biex tkopri arretrati li baqa` għall-1998.

Dan ser isir f`din id-data peress li l-pagamenti ta` Diċembru 1998 jmiss li jsir sa l-aħħar ta` Jannar 1999.

Dan ifisser li għall-1998 l-enforcement sar fuq medja ta` kull tliet xhur.

Għall-1999 qed jinkiteb software biex is-sistema awtomatikament toħroġ reminder kull xahar għal dawk il-pagamenti li ma jkunx saru x-xahar ta` qabel.

Dan ir-reminder ikollu s-somma stmata li trid titħallas u l-penali relattiva.

Dawk li jħaddmu irreġistrati taħt numru uniku u jistgħu ikunu kemm sidien privati kif ukoll kumpanniji.

SKEJJEL - SUPPLY KINDERGARTEN ASSISTANTS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fejn intbagħtu jaħdmu t-48 supply kindergarten assistants li bdew ix-xogħol fuqhom fil-25 ta' Jannar, 1999?

Kemm tfal bi bżonnijiet speċjali qed jilħqu dawn it-48?

Għad fadal tfal bi bżonnijiet speċjali li għadhom ma bdewx l-iskola din is-sena għax m'għandhomx assistenza?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li minn 48 supply kindergarten assistants li ntbagħtu mat-tfal bi bżonnijiet speċjali fil-25 ta' Jannar 1999:

8 irrifjutaw ix-xogħol 1 waiting list 39 l'oħra ġew ippustjati f'dawn l-iskejjel:

B'Bugia 'A' Primary School B'Kara 'A' Primary School B'Kara 'B' Primary School Dingli Primary School Fgura 'A' Primary School Gżira Primary School Ħamrun School Street Primary School Ħamrun Vincenzo Buġeja 'A' Primary School Kirkop Primary School Lija Primary School Mosta 'A' Primary School Mqabba Primary School Msida Primary School Paola 'A' Primary School Paola 'B' Primary School Pembroke primary School Pieta' Primary School Qormi St Goerge 'A' Primary School Qrendi Primary School Rabat 'A' Primary School Safi Primary School San Ġwann 'A' Primary School San Ġwann 'B' Primary School St Julian's Primary School St Paul's Bay Primary School St Venera 'A' Primary School Tarxien 'A' Primary School Xgħajra Primary School Cospicua Girls' Secondary School Paola Boys' Secondary School Qrendi Visually Impaired

Dawn is-supply kindergarten assistant qed jieħdu ħsieb 44 tfal.

Minn dawk it-tfal li sa issa irċevejna rapport mill-iStatementing Board hemm tifel wieħed (KG) li għad ma jistax jidħol l-iskola għax is-supply Kindergarten Assistant li ntbgħatet biex tgħin li dan it-tifel irrifjutat ix-xogħol u ma hemm ħadd iżjed li jista' jintbgħat.

Id-Diviżjoni bdiet il- proċess biex toħroġ sejħa għal supply kindergarten assistants.

MDINA REHABILITATION COMMITTEE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta beħsiebu jwaqqaf l-Imdina Rehabilitation Committee?

Se jitwaqqaf matul l-1999?

X'riżorsi hemm allokati għalih?

Min se jkun ir-rappreżentant fuqu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Dan il-Kumitat se jitwaqqa din is-sena, u r- riżorsi allokati għalih jammontaw għal Lm200,000.

MUŻEWIJIET - PROĠETTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-proġetti li matul l-1999 se jkunu qed jimpenjaw ir-riżorsi umani u finanzjarji tad-dipartiment tal-mużewijiet?

X'se tkun in-nefqa f'kull proġett?

F'liema stadju ta' twettiq jinsabu dawn il-proġetti u f'liema stadju se jkunu waslu sa l-aħħar ta' l-1999?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-proġetti huma dawn li se nsemmi:

National Museum of Archeology Lm115,603 2.

Hypogeum Lm 16,292 3.

Maritime Museum Lm 960 4.

Ghar Dalam Lm 24,886 5.

Fine Arts Lm 11,000 6.

Hagar Qim u Mnajdra Lm 17,000 7.

Ethnography Museum Lm 16,300 8.

War Museum Lm 10,000 9.

Caravaggio Project Lm 8,000 10.

Bighi Restoration Centre Lm180,000 11.

Ticketing System Lm100,000

Il-proġetti bin-numri 3, 5, 7, 8 u 11 jinsabu fl-istadju tal-bidu, in-numri 1, 6 u 10 qegħdin f'nofs il-proġett, filwaqt li n-numri 2,4 u 9 jinsabu fi stadju avvanzat.

Sa l-aħħar ta' l-1999 il-proġetti bin-numri 3, 5, 6, 7 u 8 ser ikun għad baqalhom xogħol konsiderevoli xi jsir, in-numri 1, 4, 10 u 11 ser ikunu fi stat avvanzat filwaqt li l-proġetti bin-numri 2 u 9 għadhom ser ikunu lesti.

Ta' min wieħed isemmi li l-maġġor parti tal-proġetti m'humiex intenzjonati li jitlestew fl-1999 għaliex huwa ppjanat li jitwettqu fuq numru ta' snin.

DJAR - TITJIB FL-AKKOMODAZZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm applikazzjonijiet s'issa għall-iskema li ħareġ il-gvern li biha jsir titjib fl-akkomodazzjoni minn kuntrattur li jagħżel l-inkwilin waqt li jħallas il- gvern?

Minn fejn kienu l-applikazzjonijiet?

Kemm minnhom ġew aċċettati?

X'valur ta' xogħol sar u min kienu l-kuntratturi magħżula?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, l-Awtorita' tad- Djar kienet ilha tirċievi lmenti minn individwi li jkunu applikaw taħt xi waħda mill-iskemi biex jagħmlu xogħolijiet strutturali jew titjib fid-djar residenzjali, fis-sens illi l-kuntratturi kienu qiegħdin jitolbu depożitu jew saħansitra ħlas minn qabel għax-xogħol li jkun ġie awtorizzat taħt xi waħda mill-iskemi eżistenti.

Peress li l-Awtorita' tad-Djar tħallas is-sussidju meta tkun ċerta li sar ix-xogħol kif awtoriżżat, kien qiegħed jiġri li dawk il-familji li ma setgħux ilaħħqu mal-piż finanzjarju, kienu qed jiġu żvantaġġati.

Kien għalhekk li l-Awtorita' ħarġet sejħa pubblika (mhux skema) indirazzata lil kuntratturi li kienu lesti jaħdmu x-xogħol mingħajr ma jitolbu depożitu minn qabel, u dan in vista ta' garanzija mogħtija mill-Awtorita stess li l- ħlas isir meta x-xogħol jiġi ċertifikat li jkun tlesta.

L-Awtorita' ma tidħolx fl-għazla tal-kuntrattur.

Li jiġri hu li meta tiġi mitluba minn xi applikant taħt xi waħda mill-iskema tagħha, l-Awtorita tad- Djar tibgħat lill-applikant il-lista sħiħa tal-kuntratturi u jkun l-istess applikant li javviċina lil dawn il-kuntratturi.

Meta jintgħażel il- kuntrattur (u f'dawk il-każijiet fejn ikun hemm diffikultajiet finanzjarji) l-Awtorita tiggarantixxi lill-kuntrattur il-ħlas tax-xogħolijiet li jsiru u li jkunu approvati minnha.

Għalhekk, peress li ma teżistix "skema" speċifika, imma jeżisti servizz mifrux fuq l-iskemi kollha applikabbli, il-mistoqsija kif magħmula mill- Onor. Interpellant m'hijiex korretta.

PENSJONANTI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill- Kamra kemm hemm persuni li huma reġistrati bħala pensjonanti ġewwa Ħal Qormi, Ħal Luqa u Santa Venera li jirċievu xi forma ta'pensjoni?

Jista' l- Ministru jgħid kemm minnhom jirċievu pensjoni u kemm hemm f'kull kategorija?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni qed tinġabar u r-risposta tingħata f'xi Seduta oħra.

PA - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 2683?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 2683 hu kif jidher fit- Tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Ninsab infurmat ukoll li ħadd mill-impjegati ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar m'għandu karozza u car allowance fl-istess waqt.

In-numru ta` karozzi u xufiera impressed huwa ta` 22.

DIRETTORAT TA' L-IPPJANAR - MANAGEMENT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 2684?

ONOR.

TONIO BORG: Id-dettalji tal-kundizzjonijiet, benefiċċji u bonuses kuntrattwali li għandhom il-membri tal-Management tad-Direttorat ta' l- Ippjanar huma skond il-Ftehim Kollettiv li kopja tas-sezzjoni relevanti tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra.aktar kmieni f'din is-seduta.

Il-Performance Bonus għal gradi tal-Professjonisti huwa wkoll regolat mill- Ftehim Kollettiv u jammonta sa massimu ta' 15% tas-salarju annwali.

Fil- każ tal-Clericals & Technicals, il-massimu huwa ta' żieda waħda fl- increment.

Il-proċess jinvolvi differenzi bejn il-ħaddiema skond il- Performance Review.

Wara li jitestew il-Performance Reviews u jsiru rakkomandazzjonijiet għal bonus, dawn jiġu mgħoddija lill-Bord għal approvazzjoni.

Mhux fl-interess ta' sistema ta' performance review li d- dettalji tal-bonuses jiġu ppublikati għax jista' jservi biex joqtol l- inċentiv ta' dawk l-impjegati li jaħdmu tajjeb filwaqt li jkun kontro produċenti għall-oħrajn.

PBS - PROGRAMMI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti spjegazzjoni u jgħid għaliex is-sensiela televiżiva ta' "Fredu l-Fra" li ġiet iffilmjata kollha għal TVM twaqqfet milli tiġi mxandra?

Il-Ministru kien responsabbli għal din id-deċiżjoni?

Din id- deċiżjoni kienet deċiżjoni politika fi sfera għal kollox kulturali?

Jaħseb il-Ministru li l-pubbliku għandu jkun imgħarraf biż-żamma ta' din is- sensiela peress li l-istess spettatur kien ġie aċċertat uffiċjalment permezz ta' "Il-Gwida" nhar l-20 ta' Settembru, 1998 li din is-sensiela kellha tkun fl-iskeda ta' Jannar, 1999?

Jaqbel il-Ministru li t- telespettatur Malti għandu jiġi rispettat u mogħti spjegazzjoni ta' deċiżjoni, meta għadu sal-lum jistaqsi jekk is-sensiela ta' "Fredu l-Fra" hijiex se tintwera minn TVM fil-futur qarib?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-Ministru lanqas biss kien jaf li jeżisti "Fredu l- Fra" aħseb u ara kemm seta' jindaħal f'xi deċiżjoni kif bi tmasħin qed jallega l-Onor.

Ħabib tiegħi.

Informat li s-sensiela Fredu l-Fra ġiet iffilmjata kollha.

Tul l-aħħar xhur tas-sena li għaddiet kien hemm għadd kbir ta' produzzjonijiet lokali li ħolqu prijoritajiet differenti għad-diriġenti tal-PBS u għalhekk iddeċidew li s-sensiela ma tiġix editjata għalissa.

Ix-xogħol ta' post- produzzjoni tressaq b'ċertu żmien biex il-kwalita' tkun l-aħjar possibbli.

Ix-xogħol fuqha qed jiġi ppjanat u s-sensiela tixxandar aktar 'il quddiem.

"Fredu l-Fra" jieħu gost tassew li qabel biss wiċċu xiref fost il-poplu tagħna diġa' sab minn fost ir-Rappreżentanti tiegħu min iħarislu l-ġejjieni tiegħu.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni bdew jirreġistraw għax-xogħol ma' l-ETC xahar b'xahar bejn Settembru 1998 u Jannar 1999?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' persuni li marru jirreġistraw għax- xogħol mal-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ matul ix-xhur ta' Settembru, Ottubru, Novembru u Diċembru 1998 kien ta' 1,234, 1,353, 1,212, 1,071 rispettivament.

PULIZIJA - SERQ MINN KNEJJES

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kienu l-każi ta' serq irrapportati lill-pulizija minn knejjes jew istituzzjonijiet reliġjużi, xahar b'xahar bejn Settembru 1998 u Jannar 1999?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi n-numru ta' każi ta' serq minn knejjes jew istituzzjonijiet reliġjużi li ġew irrapurtati lill-Pulizija, xahar b'xahar, bejn Settembru 1998, u Jannar 1999, kienu kif ġej : -

Xahar Każi

Settembru 4 Ottubru 14 Novembru 9 Diċembru 3 Jannar 4

PULIZIJA - REATI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid, mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-31 ta' Jannar, 1999 kemm kienu rrapportati xahar b'xahar każijiet ta' stupru, korruzzjoni ta' minorenni u attentati fuq il-pudur?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi n-numru ta' offiżi li speċifika l- Onor. Interpellant kien kif ġej : -

Xahar u Sena Stupru Korruzzjoni ta' Attentat fuq Minorenni il-pudur

Settembru 1998 xejn 2 3 Ottubru 1998 xejn 1 2 Novembru 1998 1 1 1 Dicembru 1998 xejn xejn xejn Jannar 1999 2 xejn xejn

KALKARA - EX-BRUNO STORES - LAMPA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jitlob lill-Korporazzjoni Enemalta biex titneħħa lampa li hemm fuq store ex-Bruno Stores, Kalkara u titwaħħal floodlight bħal m'hemm ħdejn ir-Regatta Club, biex l-area li hija suġġetta għal xi atti vandali tkun imdawla aħjar u jitnaqqas ir-riskju ta' xi att vandalu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li għalkemm jidher li l-provvista ta' dawl li hemm bħalissa hija adegwata, t-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkunsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

SKEJJEL - MIKIELANG SAPIANO

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li fl-iskola Mikielang Sapiano Technical Institute, l-istudenti fl-apprenticeship course tal-Micro Computer Technology fit-tieni sena, wara tliet xhur tal-course kienu mingħajr teacher fil-Micro Computer?

Ma jaħsibx il-Ministru li trid issir xi ħaġa mmedjata meta l-istudenti waslu għall-eżamijiet peress li dan qed jikkawża li jtellfu l-interess fl-istudenti fil-qasam indikat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li sa mill-bidu tas-sena skolastika 1998- 1999 is-suġġett Microcomputer Technology ġie assenjat lil għalliem Part- Time li huwa mpjegat ma' kumpanija parastatali.

Dan l-arranġament ilu fis- seħħ għal dawn l-aħħar snin.

Sfortunatament, fil-bidu tas-sena skolastika, kien hemm diffikulta' dwar ir-release ta' dan u ta' persuni oħra mill- kumpannija tagħhom.

Sakemm twittew id-diffikultajiet għaddew xi ġimgħat.

Ninsab infurmat ukoll li dan l-għalliem kellu bżonn jattendi għal xi konferenzi u d-dipartiment ħaseb u ra li biex jagħmel tajjeb għan- nuqqasijiet li kien hemm, sar ftehim biex dan l-għalliem jagħti xi lezzjonijiet, anki waqt il-vaganzi tal-Milied.

Huwa maħsub li safejn huwa possibbli jiġu mogħtija lezzjonijiet iżjed biex jikkumpensaw għan- nuqqasijiet li kien hemm u li dwarhom id-dipartiment ma kellu ebda kontroll.

TARZNA - ĦLAS TA' ARRETRATI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid meta beħsiebu l-gvern jħallas l-arrears dovuti lill- impjegati kollha tat-tarzna f'taxxa mħallsa żejda minnhom, u li wħud minnhom għandhom jieħdu f'mijiet ta' liri Maltin?

ONOR.

JOHN DALLI: Il-ħlas tar-refunds hu regolat mill-provvista ta` fondi maħsuba għal dan il-għan.

L-ammonti dovuti lill-ħaddiema tad-Drydocks ma jkunux ikkunsidrati għalihom waħedhom iżda jifformaw parti mill-ammont totali ta` refunds li d- dipartiment għandu jagħti lil taxpayers oħra.

KARNIVAL - KUMITAT AWTONOMU

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern kompliex bl-inizjattiva tal-Gvern Laburista preċedenti li jkun hemm kumitat awtonomu li jorganizza l-Karnival minflok kummissjoni fi ħdan il-Kumitat Festi Nazzjonali biex titnaqqas il- burokrazija?

Minn min huma komposti l-Kumitat tal-Karnival u dak tal-KFN separatament?

ONOR.

LOUIS GALEA: Filwaqt li s'issa ma kien hemm ebda tibdil fil- kompożizzjoni tal-kumitati msemmija minn kif ħalliehom l-Onor.

Membru f'Settembru 1998, għadni ma tajt ebda ħsieb dwar x'inhu l-aħjar tibdil fl- organizazzjoni f'dan il-qasam.

KARNIVAL - IMĦAŻEN

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-preparazzjonijiet għall-imħażen biex fihom jibdew jinħadmu l-karrijiet tal-Karnival minflok Sant'Iermu li ħejja l- aħħar Gvern Laburista?

X'taħdidiet kellu l-ministeru/segretarjat biex jistgħu jinħarġu f'post adegwat dawk li jaħdmu l-karrijiet tal-karnival f'Sant'Iermu u biex din il- fortizza tiġi riabilitata bħala attrazzjoni turistika?

ONOR.

LOUIS GALEA: F'dan l-istadju m'għandi xejn x'inżid mat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 4030.

KARNIVAL - FEDERAZZJONI INTERNAZZJONALI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid fejn waslu d-diskussjonijiet/taħdidiet li kienu bdew taħt Amministrazzjoni Laburista biex f'pajjiżna titwaqqaf is-sedia ta' Federazzjoni Internazzjonali għall-Karnivali fil-Mediterran?

Il-gvern tal- ġurnata beħsiebu jsegwi din l-idea?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li f'Awissu, 1998 delegazzjoni tal-Kumitat tal-Karnival komposta mis-sinjuri George Zahra, Vincent Scicluna u Joseph Sapiano marret Viareggio u Nizza sabiex isiru diskussjonijiet preliminari dwar it-twaqqif ta' tali Federazzjoni u din għamlet rapport fejn ġie rakkomandat li delegazzjoni minn dawn iż-żewġ kumitati jiġu Malta ħa jkomplu jiddiskutu.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm persuni jirreġistraw għax-xogħol (part 2) fl-aħħar ta' Jannar 1999?

Għal-liema tip ta' xogħol qegħdin jirreġistaw għax-xogħol dawn il- persuni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi Seduta oħra.

WSC - KONTIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 4083?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-kontijiet tad-dawl u ta' l-ilma huwa mistenni li jibdew jinħarġu fil-ġimgħat li ġejjin.

Dawn il-kontijiet ma nħarġux aktar qabel minħabba tibdil fis-sistema tal-kontijiet.

DJAR - KAŻ NRU.

H 01380

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jara li l-każ ta' Housing H 01380, f'Ħaż-Żebbuġ jingħata l-attenzjoni peress li dan hu każ li ilu pendenti ħafna u l-applikant qiegħed jgħix fi stat mill-aktar miżeru?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-applikazzjoni ndikata qed tiġi kkonsidrata kif inhu xieraq.

Irrid ngħid pero illi kull applikazzjoni li tinsisti fuq lokalita' waħda biss bħala preferenza iddgħajjef ħafna l- argument tal-"bżonn urġenti".

KALAXLOKK - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nies illum mal-Kalaxlokk li huma sekondati minn dipartmenti u korporazzjonijiet tal-gvern?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li n-numru ta' persuni minn dipartimenti u korporazzjonijiet tal-gvern li bħalissa huma sekondati ma' Kalaxlokk huwa ta' tlieta (3).

NAXXAR - PROVVISTA TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti spjegazzjoni u r-raġuni għaliex il- kurrent elettriku qed jinqata' fuq bażi regolari f'ħafna postijiet fosthom Triq il-Forga u Triq il-Mitħna, Naxxar?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm impjegati mad-dipartimenti diversi li jħaddan il-Ministeru għall-Ambjent?

Jista' l-Ministru jgħid illum, fejn hu mpjegat kull ħaddiem irrispettivament inkluż dawk fil-ministeru?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar.

BIRKIRKARA - PROĠETTI

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid xi proġetti qed jaħdem fuqhom il-ministeru li għandhom x'jaqsmu ma' Birkirkara?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li xi proġetti li l-Ministeru ħadem fuqhom li għandhom x'jaqsmu ma' Birkirkara huma:

(i) Konklużjoni tax-xogħlijiet u 'handing over' taċ-Ċentru Ċiviku ġdid f'Birkirkara.

(ii) Xogħol ta' twessiegħ f'xi partijiet tal-kanal ta' l-ilma fl-inħawi ta' Cane Street.

BIRKIRKARA - ĊENTRU ĊIVIKU

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-proċess biex jinfetaħ Ċentru Ċiviku f'Birkirkara?

Liema dipartimenti tal-gvern se jkunu f'dan iċ-ċentru?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li bħalissa qiegħed isir handing over lid-dipartimenti li se jokkupaw dan iċ-ċentru.

Dan il-bini se jiġi okkupat minn dawn id-dipartimenti:

Kunsill Lokali Birkirkara li jinkludi Day Care Centre

Dipartiment tas-Saħħa li jinkludi wkoll il-Podoloġija

Dipartiment tas-Servizzi Soċjali

Uffiċċju tas-Sanita'

Librerija Pubblika.

KUNSILLI LOKALI - KANDIDATI

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm, mill-1993 'il quddiem ikkontestaw kandidati fit-23 kunsill lokali fejn se jsiru l-elezzjonijiet f'Marzu li ġej?

Tista' l- istatistika tingħata skond il-partiti, jew gruppi?

Kemm minn dawk li ġew eletti fl-ewwel elezzjoni reġgħu ikkontestaw it-tieni elezzjoni?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Peress li l-informazzjoni għadha qed tinġabar ir-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

KUNSILLI LOKALI - LAQGĦAT

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid minn meta twaqqfu l-kunsilli lokali kemm saru laqgħat tal- kunsilli lokali, f'kull lokalita' fit-23 post fejn hemm l-elezzjonijiet tal- kunsilli f'Marzu li ġej?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant il-laqgħat tal- kunsilli lokali huma miftuħa għall-pubbliku.

Għaldaqstant, nissuġġerixxi l-Onor.

Interpellant sabiex jirriferi l- mistoqsija tiegħu lill-kunsilli tal-lokalitajiet rispettivi.

UFFIĊĊJU TA' L-AVUKAT ĠENERALI

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid xi struttura teżisti fl-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali?

Kemm hemm postijiet battala u f'liema karigi huma?

Xi skala huma dawk il-postijiet battala?

X'miżuri qed jittieħdu biex dawn il-postijiet battala jimtlew?

Jaħseb il-Prim Ministru li waħda mid-diffikultajiet f'dan il-post huwa li l-pagi u l-kondizzjonijiet m'humiex attraenti?

Jekk iva, x'jaħseb li għandu jsir?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-complement stabbilit xi snin ilu għall- Uffiċċju ta` l-Avukat Ġenerali hi kif ġej:

|Avukat Ġenerali |1 | |Deputat Avukat Ġenerali |1 | |Diretturi Legali |2 | |Assistenti Avukati Ġenerali |4 | |Avukati Anzjani |4 | |tar-Repubblika | | |Avukati tar-Repubblika |2 | |Legal Officer |5 | |Junior Legal Officer |3 | |Prokuratur Legali Anzjan |1 | |Prokuraturi Legali |4 |

Bħalissa l-postijiet ta` 2 Diretturi Legali (Skala 3), 2 Assistenti Avukati Ġenerali (Skala 4), Avukat Anzjan tar-Repubblika (Skala 5) u 2 Avukati tar- Repubblika (Skala 6) huma battala.

Saru diversi sejħiet għal applikazzjonijiet għal dħul fl-Uffiċċju ta` l- Avukat Ġenerali fil-passat iżda l-interess minn barra s-servizz dejjem kien limitat għal gradwati ġodda li jidħlu fi grad ta` Junior Legal Officer.

Għalkemm fl-Uffiċċju ta` l-Avukat Ġenerali jitħallsu allowances ta` ħmistax fil-mija fuq l-iskala tal-pagi stabbilita minħabba l-pressjoni tax-xogħol fl-istess Uffiċċju jidher illi bl-iskali preżenti m'hux possibbli illi jiġu mħajjra avukati ta` esperjenza, u biex jinżammu fis-servizz avukati wara li jkunu akkwistaw l-esperjenza, u biex jimtlew ċerti postijiet battala.

Jidher ukoll illi l-complement stabbilit fil-passat m'hux ideali u qiegħed isir studju biex jiġi definit aħjar ix-xogħol li għandu jsir minn dak l- uffiċċju u n-numru ta` uffiċjali f''kull grad li jkunu meħtieġa biex dak ix- xogħol ikun jista` jkompli jsir mingħajr pressjoni żejda fuq minn ikun qiegħed jagħmlu.

Qiegħed jiġi studjat ukoll x'jista` jsir biex il-kundizzjonijiet tax-xogħol f'dak l-uffiċċju jiġu mtejjba.

B'hekk il-Gvern ikollu f'dan l-Uffiċċju iż- żieda ta` nies meħtieġa biex ikunu jistgħu jwettqu x-xogħol dejjem aktar kumpless u speċjalizzat li hu meħtieg flimkien man-nies preżenti, li għandu jingħad qegħdin jagħmlu minn kollox biex nonostante il-limitazzjonijiet li jridu jiffaċċjaw, jagħtu servizz mill-aqwa lil Gvern.

DIPARTIMENT TAL-ĠUSTIZZJA

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid xi preparamenti għaddejjin biex jitwaqqaf id-Dipartiment tal- Ġustizzja?

X'se tkun il-funzjoni ta' dan id-dipartiment?

Xi struttura se jkun fih?

Meta se jitwaqqaf?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li bħalissa fid-diviżjoni tal- Ġustizzja qed isir studju flimkien mal-Management Efficiency Unit biex jidentifika l-oqsma li għandhom ikunu responsabbilta' tad-Dipartiment tal- Ġustizzja meta jitwaqqaf kif suppost.

Sal-lum ħafna mill-funzjonijiet tad-Dipartiment tal-Ġustizzja twettqu jew mill-Ministeru tal-Ġustizzja jew mill-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali jew minn xi kummissjoni.

Il-ħsieb tal-Gvern hu li jidentifika dawn il- funzjonijiet u jistruttura dipartiment li jkun jista' joffri servizz aħjar u kontinwita' amministrattiva.

DJAR - ATTARD

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid x'possibiltajiet hemm li f'Bienja 7, Ent.B, Triq l-Imsaġar, Ħ'Attard, jiġi stallat lift li huwa ta' bżonn għal xi numru ta' residenti?

X'inhi l-policy tad-dipartiment dwar dawn il-lifts (fejn huwa prattikabbli) fi flats tal-gvern?

Kemm ġew allokati flus fl-estimi tad- djar għal dan l-iskop?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Skond il-kondizzjonijiet tal-ħarġa relattiva dwar Binja 7 li deher fil-Gazzetta tal-Gvern tat-23 ta' Awissu 1991, hemm din il- kondizzjoni:

TAL-FUKLAR ATTARD

Dawn l-appartamenti qed jinbiegħu fi stat ta' semi-shell.

Huma kompluti fuq barra, inklużi twieqi, bibien prinċipali, kontra bjut u partijiet komuni.

Fuq ġewwa, is-servizzi tad-dawl, ilma u drenaġġ huma pprovduti lesti.

Kull entratura hija pprovduta b'bokka tal-lift imma l-lifts jiġu mixtrija mill-benefiċjarji.

ŻEBBUĠ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid fiex jikkonsisti x-xogħol ta' ristruttura ta' kanal għall-ilma fi Mdina Road, Żebbuġ u kif avżat fil-Gazzetta tal-Gvern tal-15 ta' Diċembru 1998, Advert No. 197?

Jista' l-Ministru jagħtina kopja tal-kuntratt u tal-kondizzjonijiet annessi miegħu li kopja tagħhom ingħatat lill-kuntrattur li ħa l-offerta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ix-xogħol jikkonsisti f'modifikazzjoni ta' passaġġ ta' l-ilma eżistenti min-naħa għall-oħra tat-triq u li finalment jispiċċa ġo passaġġ li jagħti għall-wied ta' Ħal-Qormi.

Il-pjan huwa li jkun hemm sistema li l-ilma, li normalment jinġabar wara kull xita f'din il-parti ta' Mdina Road, ikollu mnejn jgħaddi aktar malajr u b'hekk tonqos l-inkonvenjenza li teżisti bħalissa.

Kopja tal-kuntratt għal dan ix-xogħol tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

ĊIMITERJU TA' L-ADDOLORATA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid fiex waslet l-applikazzjoni li ġġib id-data tal-21.4.97 għal sit ta' qabar fiċ-Ċimiterju ta' l-Addolorata f'isem il-persuna, li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma lill-Onor Interpellant li l- applikazzjoni bid-data tal-21ta' April, 1997 f'isem il-persuna, li d- dettalji tagħha ingħataw separatament, qiegħda fid-942 post fil-waiting list għall-applikazzjonijiet għall-akkwist ta' qabar fiċ-ċimiterju ta' l- Addolorata.

MSIDA - ĦAŻNA TA' PITROLJU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4097, jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterji d-Dipartiment tas-Saħħa ta l-approvazzjoni tiegħu għall-proposta ta' ħażna ta' pitrolju fi Triq is-Snajja', l-Imsida li hija ta' periklu kbir għar-residenti fl-inħawi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-Dipartiment tas-Saħħa ta r-rimarki tiegħu lill- Awtorita ta' l-Ippjanar fl-24ta' Ġunju, 1998 dwar kostruzzjoni ta' garaxx fil-livell ta' basement, garaxx f'livell tal-pjan terran u bini ta' dar għall-akkomodazzjoni f'livell ta' l-ewwel sular.

TAL-QROQQ - SPTAR ĠDID

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid min huma d-disinjaturi magħżula mill-kuntratturi li qed jibnu l-isptar l-ġdid f'Tal-Qroqq?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Kif imsemmi fil-Memorandum of Understanding id- disinjaturi huma Skanska Malta J.V.

TAL-QROQQ - SPTAR ĠDID - DISINJATURI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid ma' min fid-Dipartiment tas-Saħħa, iltaqgħu d-disinjaturi l-ġodda f'Tal-Qroqq sal-ġurnata tal-lum?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-disinjaturi l-ġodda ltaqgħu mad-diretturi klinici u mad-Diretturi Amministrattivi.

SAĦĦA - PHARMACY TECHNICIANS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta ħarġu l-aħħar applikazzjonijiet għal Pharmacy Technicians fis-settur tas-Saħħa?

Kemm applikaw biex jidħlu fis-settur governattiv?

Min kienu?

Meta applikaw?

Meta saru l-interviews?

Meta ġew ippubblikati r-riżultati?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Tingħata tweġiba f'seduta oħra.

PSC - SENIOR PRINCIPALS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4228, jista' l-Prim Ministru jgħid meta l-PSC approvat li t-tliet senior principals li fl-aħħar jiem ingħataw l- appointment ta' Assistant Principal Radiographers, jingħataw l-appointment ta' Assistant Principal Radiographers?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li l-Kummissjoni għas-Servizz Pubbliku għamlet ir-rakkomandazzjoni biex it-tliet persuni msemmija jingħataw l-appointment ta' Assistant Principal Radiographers fl-1 ta' Diċembru, 1998.

ORKESTRA NAZZJONALI - BANDISTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Fid- dawl ta' dak li jgħid il-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista u fid- dawl tad-diskriminazzjoni li kienet saret mill-gvern preċedenti, x'inhi l- pożizzjoni tal-bandisti ta' l-Orkestra Nazzjonali?

Wara Ottubru 1999, meta jiskadi l-kuntratt tagħhom dawn il-bandisti, x'se jsir minnhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Bħalissa qed nikkonsidra l-kwestjoni kollha ta' l- Orkestra Nazzjonali u nittama li fil-ġranet li ġejjin nibda npoġġi f'posthom miżuri li fuq firxa ta' żmien jagħtu bażi u qafas aħjar għal din l-orkestra.

ŻEJTUN - TISWIJA TA' TRIQ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru ġentilment jgħid meta hemm il-ħsieb li tiġi ffurmata Triq il-Minzell, fiż-Żejtun għaliex minkejja li din hi abitata għadha fi stat diżastruż tant li n-nies qed ikollhom jgħaddu minn triq privata?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-Dipartiment tat-Toroq qed jipprepara biex joħroġ sejħa għal offerti għax-xogħlijiet indikati mill- Onor. Interpellant, meta jiġi assigurat li x-xogħol ta` servizzi jkun lest.

ŻEJTUN - TRIQ SAN ĠIRGOR

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 3974 u ċioe' jista' ġentilment jara għaliex Triq San Girgor, Żejtun (b'mod partikolari fuq in- naħa tal-lemin) għadha maqlugħa sal-lum u ilha hekk minn Settembru?

X'jista' jsir biex din il-bankina li tiġi wżata minn għadd ta' residenti u anzjani ma tibqax fl-istat li hi?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, il-kunsilli huma korpi statutorji ta` gvern lokali u fil-qadi tal-funzjonijiet, jaġixxu skond il-prioritajiet, esiġenzi u l-mezzi tagħhom.

Għaldaqstant nissuġġerixxi l-Onor.

Membru li jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill tal-lokalita` billi l-funzjoni li qed jirriferi għaliha, fil- fatt hija waħda mir-responsabbiltajiet tal-kunsilli.

PORTES DES BOMBES - DAWL

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li Portes Des Bombes m'għadux floodlit?

Għaliex monument bħal dan jitħalla mingħajr dawl u fuq kollox konsegwenza ta' hekk jista' jkun hemm periklu għat-traffiku?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ŻEBBUĠ - DAWL

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jordna li jittieħdu passi sabiex jiġi nforzat id-dawl fi Triq Sindku P. Vella, Ħaż-Żebbuġ, partikolarment minn ħdejn "Camler" għall-kumplamentt ta' l-area madwar, peress li diversi familji f'din it-triq qegħdin isofru inkonvenjenzi minħabba d-dawl baxx li jista' jagħmel ħsara lill-apparat domestiku?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li bħalissa l-Korporazzjoni Enemalta qed tagħmel l-istimi neċessarji sabiex it-talba ta' l-Onor.

Interpellant tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

BIRŻEBBUĠIA - KONTRADA TAL-PAPA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li fil-kontrada tal-Papa, Birżebbuġia, fil-parti li qegħda tiġi mnaddfa u mħammla sabiex jiġu kkostruwiti diversi units, jara li tiġi allokata parti għal ħwienet u outlets oħra simili peress illi din l- area hija sprovista minn kull servizz domestiku simili?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

BIRŻEBBUĠIA - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kif, meta u b'liema mod se jibda: jiġi miljorat; jiġi assigurat; u jitjieb u jitwal is-servizz tat- trasport pubbliku minn u lejn l-kontrada tal-Papa f'Birżebbuġia peress illi jirriżulta li dan is-servizz f'din in-naħa ftit jew xejn qed iservi l-iskop li ġew maħluqa għalih?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li s-servizz ta` karozzi tal-linja via l-inħawi magħrufa Tal-Papa f`Birżebbuġa kien inbeda fuq bażi sperimentali fl-1995.

Għalkemm għadu jopera sal-lum, f`Settembru ta` l- 1997 tnaqqsu l-vjaġġi peress li s-servizz ftit li xejn kien jintuża.

Ma jidhirx li d-domanda għal dan is-servizz żdiedet minn dak iż-żmien `l hawn.

Madanakollu ser nieħu l-passi neċessarji biex l-Awtorita` tat-Trasport Pubbliku tinvestiga wkoll din it-talba.

BIRŻEBBUĠIA - RECREATIONAL AREA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid fejn huwa maħsub li jiġi riservat bħala green area u żviluppat f'recreational area, fil-Kontrada tal-Papa, Birżebbuġia peress illi jidher li mhux se jitħalla spazju għall-iżvoġġ tat-tfal?

Jista' l-Ministru jgħid meta tali xogħlijiet fuq tali spazju se jibdew?

ONOR.

BIRŻEBBUĠIA - DAWL

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li Triq Wied il-Buni, f'Birżebbuġia tiġi mdawla peress li jidher li d-dipartiment konċernat m'għandux interess li jsolvi din il-problema?

ONOR.

DJAR

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: B'riferenza għall-mistoqsija oħra preċedenti li kienet akkompanjata minn ittra miktuba u ffirmata mill-istess individwu indikat u fformat f'ittra li qed tintbagħat separatament.

Jista' l-Ministru jiċċara l-pożizzjoni peress illi jidher ċar li xi ħadd, u żgur mhux il-bnieden hawn ffirmat peress illi hu personalment kien jaħdem fl- istess dipartiment u allura jaf il-proċedura sew, qiegħed jirrapporta b'mod skorrett l-informazzjoni f'din il-kwestjoni?

Jista' l-Ministru jinvestiga dan il-każ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Irrid nagħmilha ċara li billi xi ħadd jindika post vojt lid-Dipartiment tad-Djar, dan ma jfissirx li jkun rebaħ lotterija.

Il- post jiġi allokat skond il-bżonn u mhux skond min ikun l-ewwel wieħed li jiskopri post vojt.

Barra minn dan, lanqas ma hu aċċettabbli li żewġ inkwilini jinnegozjaw ma xulxin dwar bdil ta' postijiet lill-gvern.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk dawk l-eluf ta' familji li bħalissa qegħdin igawdu mill-iskema ta' sussidju fuq ħlas ta' kontijiet ta' dawl u l-ilma humiex se jkomplu jgawdu minn din l-iskema?

Kemm hu n-numru ta' familji li llum igawdu minn din l-iskema?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Id-dritt għas-sussidju fuq ħlas ta' kontijiet tad- dawl u l-ilma huwa regolat minn Avviżi Legali li jinħarġu mill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi u għalhekk, l-Onor.

Interpellant huwa ġentilment mitlub li jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi.

PA - LAQGĦAT

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li s-seduta tat-28 ta' Ottubru, 1998 ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanr, li kienet qegħda tiltaqa' għall-aħħar darba ltaqgħet fil-pubbliku?

Jista' l-Ministru jikkonferma li din l-aħħar seduta kellha ssir fil-magħluq?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill Onor. Interpellant għall-Art 13 (5) ta` l-Att dwar l-Ippjanar ta` l-Iżvilupp u għall-Art 8 ta` l-ewwel skeda ta` l-istess att li jistipula meta laqgħa tal-bord tinżamm fil-pubbliku.

Ninsab informat li l-bord ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar ma ltaqax fit-28 ta` Ottubru, 1998.

L-aħħar laqgħa tal-bord il-qadim saret fit-2 ta` Ottubru, 1998, li matulha ġew approvati l-minuti tal-laqgħa ta` qabel, u dan qabel ma l-bord aġġorna sine die.

MARSA - PERMESSI GĦAL BINI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar dwar il-bini bla permess ta' kamra li tinsab fil-korsa tal-Marsa u li tagħti ġo Racecourse Street, Marsa quddiem London Yard?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li appena s-Sezzjoni ta' l-Infurzar ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar saret taf bl-iżvilupp in kwestjoni, inħareġ Stop and Enforcement Notice (ECF 23/99) fil-15 ta' Jannar, 1999, liema avviż ġie servut direttament lil persuna nkarigata minn dan ix-xogħol.

Sussegwentement, l-istess persuna ssottomettiet applikazzjoni (PA 356/99) sabiex tissanzjona dan l-iżvilupp.

Is-Sezzjoni ta' l-Infurzar dwar l-Ippjanar ser tibqa' ssegwi l-każ sakemm jiġi eżawrit il-proċess kollu skond il-liġi.

UNIVERSITA' - KORS TAL-BA RELIGOUS STUDIES

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4078, jista' l-Ministru jgħid jekk il-fatt li ma kienx hemm karta ta'l-eżami, jista' ikun hemm xi abbuż, aktar u aktar wara li ħareġ ir-rapport dwar il-Matsec fejn ġie suġġerit titjib?

Min kien responsabbli għal dan il-kors u allura għal dan it-test?

X'passi ttieħdu sabiex ħaġa bħal din ma terġax tiġri u jekk hux se jkun hemm konsegwenzi għal min għamel dan it-test?

ONOR.

LOUIS GALEA: Naħseb li l-Onor.

Membru jaf li l-lecturer responsabbli għal dan l-unita' ta' studju, u allura għal dan it-test, kien ir-Reverendu George Deguara. filwaqt li ma nistax nifhem x'abbuż jista' jimmaġina l-Onor.

Interpellant, ir-rapport dwar il-Matsec m'għandu l-ebda rilevanza għal dan il-każ.

Nerġa nirriferi għar-risposta li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 4078.

Fil-każ ta' test l-universita' issostni li m'hemm xejn straordinarju li lecturer jiddetta l-mistoqsija.

Għalhekk jien informat li la ttieħdu passi u lanqas ma hemm il-ħsieb li jittieħdu passi sabiex ħaġa bħal din ma terġax tiġri, anzi mhux eskluż li darb'oħra xi test ieħor jingħata bl-istess mod.

Dan peress li la hemm regolament li jipprojbixxi li dan isir u lanqas ma hemm lok li jkun hemm xi regolament jew provvediment ieħor li jipprojbixxi lil lecturer li jiddetta mistoqsija ta' test.

PRESIDENT'S CUP

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonferma li t-tlugħ tal-poloz tal-final tal- President's Cup li se ssir fl-14 ta' Frar, 1999 fil-Marsa Race Course, se jitilgħu fuq l-istazzjoni televiżi tal-PN?

Fuq liema kriterju ġie magħżul dan l-istazzjon u min kien responsabbli għal din id-deċiżjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Marsa Racing Club iddeċieda li jagħti d- dritt tat-tlugħ tal-poloz tal-final tal-President's Cup lin-NET TV minħabba li dan hu l-uniku stazzjon televiżiv li qiegħed jagħti trażmissjonijiet diretti tal-programmi tat-tiġrijiet.

Informat ukoll li dan kien l-uniku stazzjon li għamel talba biex ixandar dawn il-poloz diretti.

BOLLI/POSTAL ORDERS

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-istock books tal-bolli, stationery u postal orders tas-sena 1998 tal-Victoria BPO u tax-Xagħra BPO, Għawdex għadhomx jeżistu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-istock books tal-bolli, stationery u postal orders tas-sena 1998 tal-fergħat imsemmija, jinsabu għand l-Account Holders ta' l-istess fergħat.

MIA - ĦLAS TA' XOGĦOL

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il Malta International Airport ħallset flus u għal-liema xogħol lill-kumpannija li isimha qed jintbagħat separatament għas-snin 1995, 1996, 1997 u 1998?

Min huma s-sidien ta' din il-kumpannija?

Qatt kien hemm xi sid li kien jiġi minn wieħed mid-direttur ta' l-MIA?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-ħlas li sar mill-MIA lill-kumpannija li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant, huwa dan:

1995 - Lm5022.79c 1996 - Lm1424.53c 1997 - Lm 880 1998 - Lm1905

Dan il-ħlas sar in konverżjoni mas-software għall-Main Accounting and Passenger Service Charge.

Ma nħossx li jkun etikament korrett li msemmi l-ismijiet tal-persuni li huma l-proprjetarji tal-kumpannija.

MIA - ĦLAS TA' XOGĦOL

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallset flus, u dan għal-liema xogħol, il-kumpannija li isimha qed jintbagħat separatament, fl-MIA meta ġiet imqabbda għas-snin 1995, 1996, 1997, 1998?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-kumpannija li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant tħallset dawn l-ammonti:

1995 - Lm 357.23c 1996 - Lm2103.88c 1997 - Lm1421.80c 1998 - xejn

Dan il-ħlas ikopri l-kera u charges ta' GSM mobile telephone użat miċ- Chairman ta' l-MIA waqt li dan ikun barra minn Malta.

Dan is-servizz tal- GSM mobile telephone ma kienx ipprovdut lokalment fis-snin imsemmija.

SKEJJEL - G. DESPOTT JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk saritx xi forma ta' inkjesta dwar il- qagħda fil-G.

Despott Boys Junior Lyceum fil-Cottonera?

Jekk ir-risposta hija fl-affermattiv, tista' l-Kamra tkun taf x'sar minn dak ir-rapport u jistax jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jista' jinforma lill-Kamra x'azzjoni ttieħdet jew qed tittieħed mill-ministeru u/jew mid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni bħala riżultat ta' dak ir-rapport biex tiġi rranġata l- qagħda f'dik l-iskola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li dwar il-qagħda fil-G.

Despott Boys Junior Lyceum fil-Kottonera jiena tlabt li jsir rapport dwar is-sitwazzjoni f'dik l-iskola minn persuni esterni għad-Diviżjoni.

Ġew imqabbda il-Management Efficiency Unit ta' l-OPM, li ppreżentaw rapport ftit ġimgħat ilu.

Tajt ukoll struzzjonijiet lid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni biex teżegwixxi dawk il-miżuri li huma meħtieġa biex titjieb is-sitwazzjoni.

SAĦĦA - KLINIĊI TAD-DENTISTI

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterji ġew magħżula speċifikament il- kliniċi wżati mid-dentisti għall-ħlas ta' Lm100 fis-sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Minħabba li x-xogħol li jsir fil-kliniċi tad- dentisti u tal-veterinarji huwa simili għal dak li jsir fi kliniċi mediċi li fihom isiru day cases, ġie adottat l-istess parametru ta' ħlas ta' liċenzji.

Għaldaqstant mhux korrett li jingħad li l-ħlas ta' Lm100 għal- liċenzja gie adottat speċifikament għal kliniċi użati mid-dentisti.

ŻEBBUĠ - PROĠETT

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk hemmx ħsieb għal xi proġett biex itaffi mill-problema ta' flooding li qed jiffaċċjaw r-residenti taz- zona "Tad-Dawl" ta' Ħaż-Żebbuġ, peress li dawk ir-residenti sofrew minn ħsarat konsiderevoli fil-proprjeta' tagħhom, partikolarment fil-maltemp ta' Jannar ta' l-1998?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Din il-problema li d-dipartiment huwa konxju tagħha, ġiet mgħoddija lill-konsulenti ta' l-iStorm-Water Master Plan tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

Dawn għamlu studju profond, u għaddew rapport b'suġġerimenti preliminarji li qegħdin jiġu kkonsidrati mid-dipartiment.

Ir-residenti milquta kellhom laqgħa ma' rappreżentanti tal-Ministeru għall-Ambjent u tad-dipartiment fejn ġie spjegat lilhom dan kollu.

PA - CONTRIBUTION FEE

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm għaddiet flus l-Awtorita' ta' l-Ippjanar lill- Gvern minn dak li tiġbor l-istess awtorita' bħala contribution fee fuq permess ta' bini għas-snin 1993, 1994, 1995, 1996, 1997 u 1998?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-ammont ta' flus li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għaddiet lill-gvern minn contribution fees fuq permessi ta' bini li jinġabru mill-istess awtorita' għas-snin speċifikati mill-Onor.

Interpellant kien kif ġej : -

|Sena |Ammont | | |Lm | |1993 |1,183,239 | |1994 |1,558,260 | |1995 |1,362,969 | |1996 | 914,589 | |1997 |1,042,731 | |1998 |1,126,574 |

WIED IL-GĦAJN - TINDIF

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jara li ssir xi ħaġa sabiex plot f'area residenzjali fi Triq G. Pesci, Wied il-Għajn, ma jibqax iservi ta' miżbla?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: It-tindif ta' plots privati huma responsabbilta' tas-sidien u li huma marbutin li jtellgħu ħajt madwar dawn il-plots.

ŻABBAR - "TAL-FATA" - DAWL

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jara li kamra tal-watchmen impjegati mal-PW fl-area magħrufa bħala "Tal-Fata", Żabbar, ikollha servizz tad-dawl?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li saret applikazzjoni lill- Korporazzjoni Enemalta għal dan l-iskop.

SERVIZZ PUBBLIKU - FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm impjegati tal-gvern li għadhom ma ħadux l- arretrati dovuti skond l-aħħar ftehim kollettiv?

X'inhi r-raġuni wara dan id-dewmien u meta se jkun ħadhom kulħadd?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-Onor Interpellant mitlub jagħmel il- mistoqsija lill-Ministru tal-Finanzi.

DJAR - TISWIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslet it-talba sabiex isir xogħol mill-Housing Const. and Maintenance Department fi Flat 8, Blk 7, Triq De Opertis, Birgu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt din it-talba lid-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar.

Jien informat li m'hemm ebda talba pendenti għal xogħlijiet fil-flat proprja ħlief għat-tikħil tal-faċċati u tibjid tat- tromba.

Jien informat li dawn ġew inklużi fil-programm ta' xogħlijiet tad- dipartiment.

SKEJJEL - EXEMPTION MILL-ISKOLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-policy sabiex studenti jiġu exempted mill- iskola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li applikazzjonijiet biex studenti jiġu exempted mill-iskola jiġu kkonsidrati fuq dawn il-kriterji: li l-istudent ikun qorob biex jagħlaq is-16-il sena; jew, li l-istudent ikun lesta l-kors ipprovdut mill-iskola; jew, li jkun hemm raġunijiet umanitarji serji.

SKEJJEL - BORMLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li s-sena d-dieħla jkun hemm klassi tar-repeaters tal-Year 6 (jekk ikun il-każ) fl-iskola primarja ta' Bormla?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-faċilita' li jirrepetu l-Year 6 tingħata lit-tfal ta' l-iskejjel kollha ta' Malta u Għawdex.

Id-diviżjoni tara li jkun aktar ta' benefiċċju li tfal i jirripetu jkunu fi klassijiet għalihom billi l-ħteġijiet tagħhom ma jkunux l-istess bħal ta' dawk li se jagħmlu l-eżami għall-ewwel darba.

Għalhekk, sa fejn hu prattikabbli, fejn ma jkunx hemm biżżejjed repeaters f'lokalita' waħda biex tifforma klassi dawn jingħaqdu ma' repeaters oħra fi skola viċin.

PACEVILLE - BINI TA' TORRI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Maltacom għadhiex bil-pjani tagħha għal Millenium ġdid viż bini ta' torri ta' 70 sular fl-exchange ta' San Ġiljan/Paceville?

Jekk fl-affermattiv, fiex waslu l-konsultazzjonijiet ma' l-intrapriżi li kien hemm diskussjonijiet magħhom?

X'tagħrif jista' jagħti aktar il-ministru dwar dan il-proġett?

Kemm kienet in-nefqa ta' pjanti, disinji u marketing, li sar, inkluż il- brochure li miegħu kien hemm il-video?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

UNIVERSITA' - KIRJIET

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'qed iddaħħal f'kirjiet l-Universita' ta' Malta?

Jista' jgħid f'kull każ kemm hu l-ammont ta' kirjiet li ddaħħal u fiex tikkonsisti kull waħda?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ir-rati ta' kirjiet li ddaħħal l-Universita' għas- sala Sir Temi Żammit u għas-swali l-oħra fi ħdan is-Centre for Communicatons Technology (CCT) huma elenkati fl-iskeda li tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

PENSJONIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-persuna minn San Gwann li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament hijiex tieħu l-pensjoni kollha li ħaqqha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li l-każ li għalih għamel riferenza l-Onor.

Interpellant ġie nvestigat u nista' nikkonferma li r-rata tal- pensjoni mħallsa fil-każ hija korretta u li l-persuna kkonċernata ġie nformat wkoll dwar dan.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-file no. H 14402, fejn l-applikanti qed jistennew akkomodazzjoni alternattiva?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien nformat illi l-applikazzjoni indikata qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' l-oħrajn kollha li hemm pendenti, u fid-dawl tan-numru limitat ta' postijiet li jkollu d-Dipartiment għall- Akkomodazzjoni Soċjali.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid meta l-persuna msemmija li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament li toqgħod il-Gżira se tieħu l-pensjoni kollha li ħaqqha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna msemmija fil-mistoqsija tiegħu ġiet nformata dwar il-każ tagħha.