MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 108 Il-Ġimgħa, 25 ta' Lulju, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 108

Il-Ġimgħa, 25 ta' Lulju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.00 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ġimgħa, 25 ta' Lulju, 1997

WERREJ MINUTI 357

KUNSENS GĦAL ATTI 357

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 357

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 368

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SERVIZZI TAT-TURIŻMU GĦAL MALTA (L-EWWEL QARI) 368

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-PROTEZZJONI

TA' PROPRJETA' INDUSTRIJALI

INDUSTRIAL PROPERTY (PROTECTION) ORDINANCE (AMENDMENT) BILL

(IT-TIELET QARI) 369

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IPPJANAR TA' L-IŻVILUPP

DEVELOPMENT PLANNING (AMENDMENT) BILL (IT-TIENI QARI) 369

AĠĠORNAMENT 396

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 403

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 107 li saret fil-25 ta' Lulju, 1997 ġew ikkonfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MADAM SPEAKER (Onor Myriam Spiteri Debono): Nixtieq ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru XVIII ta' l-1997 - Att biex jemenda l-Att dwar l- Edukazzjoni, Kap. 327.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

AFFARIJIET BARRANIN - KUMMISSJONI GĦOLJA F'LONDRA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Borg) staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' Malta based officers u locally engaged personnel fil-Kummissjoni Għolja ta' Malta f'Londra li ħarġu bis-sick leave bejn l-1 ta' Jannar u t-30 ta' Ġunju, 1997?

Mingħajr ma jidentifika l-persuni, jista' jindika kemm minnhom ħarġu bis-sick leave minħabba depression?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna kemm rriżenjaw locally engaged personnel mill-Kummissjoni Għolja ta' Malta f'Londra bejn l-1 ta' Jannar u t-30 ta' Ġunju, 1997?

Għal-liema raġuni rriżenjaw?

Irċieva korrispondenza dwar dan?

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Minħabba n-numru żgħir ta' nies involuti fl- ewwel parti tal-mistoqsija, inħoss li ma jkunx prudenti nagħti din l- informazzjoni li hija pjuttost personali.

Ħadd minn dawk li kien bis-sick leave f'dan il-perjodu ma ppreżenta ċertifikat mediku li jsemmi depression bħala l-kawża ta' l-assenza mix-xogħol.

Ir-risposta għat-tieni parti tal-mistoqsija hija kif jidher hawn taħt:

(a) driver/assistant rriżenja b'effett mill-10 ta' Marzu, 1997 wara li kien ġie mpjegat fil-5 ta' Diċembru, 1996 biex jilqa' u jittrasporta pazjenti Maltin li jitilgħu l-Ingilterra għall-kura - ma kienx jaf kelma bil-Malti;

(b) clerk typist irriżenjat biex tiżżewweġ u tirritorna Malta - l-aħħar li ħadmet kien fit-28 ta' Frar, 1997;

(c) clerical officer irriżenja mit-2 ta' April, 1997; u

(d) clerical officer irriżenja fit-13 ta' Ġunju, 1997 wara li kien ġie mpjegat fit-22 ta' April, 1997 - kien fiż-żmien ta' prova.

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Borg) staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna jekk huwiex veru li l-Kummissarju Għoli ta' Malta f'Londra żamm il-leave għall-membri tal-kummissjoni kollha?

Veru li r-raġuni li ta hi li m'għandux staff biżżejjed?

Jekk dan hu veru, kif jirrikonċilja dan mar-risposta li kien ta għall- mistoqsija parlamentari numru 5485 - magħmula mill-Onor.

Adrian Vassallo - li l-Kummissjoni Għolja għandha ħames Malta based officers u 11-il locally engaged personnel u li għalhekk hija l-akbar mission ta' Malta?

ONOR.

GEORGE VELLA: Skond ir-regolamenti stabiliti, il-vacation leave bħal minn dejjem jingħata jew ma jingħatax skond l-esiġenzi tas-servizz.

GĦAQDIET SPORTIVI - GĦOTJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Jean Pierre Farrugia) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterju ntgħażlu 13-il għaqda nazzjonali, tmien għaqdiet lokali u żewġ kumpanniji, meta l-Gvern qassam is-somma ta' Lm166,850 lill- għaqdiet u 'l kumpanniji sportivi?

Għaliex il-fondi ta' Lm135,000 li ngħataw lill-Kumitat Olimpiku Malti ngħataw fi tliet pagamenti differenti u mhux mill-bidu nett?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba parlamentari numru 7828 mogħtija fis-seduta numru 106.

UNIVERSITA' - INĠINIERA RIĊERKATURI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6710 u t-tweġiba mogħtija fil-11 ta' Lulju, jista' l-Ministru jgħid għaliex la hemm ħtieġa ta' għaxar riċerkaturi temporanji qegħdin isiru biss intervisti biex jimtlew ħames postijiet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 7843 mogħtija fis-seduta numru 107.

PA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Ninu Zammit) staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fil-preżent kemm hemm ħaddiema li huma seconded, on loan jew on a contract basis mal-Planning Authority?

Kemm hemm ħaddiema li huma fuq il-kotba tal-Planning Authority li fil-preżent jinsabu seconded jew on loan ma' dipartimenti tal-gvern, korporazzjonijiet u ministeri?

ONOR.

GEORGE VELLA: Fil-preżent l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għandha magħha għaxar ħaddiema fuq definite contract basis u 316-il ħaddiem fuq indefinite contract basis, li minnhom erbgħa huma on loan ma' dipartimenti tal-gvern u 116 huma detailed ma' l-istess awtorita'.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jekk m'iniex sejjer żball hemm xi ħaddiema fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar, b'mod partikolari building inspectors, li jew talbu jew inkella jixtiequ jitilqu minn ma' l-awtorita' biex jirritornaw lura ma' dipartimenti tal-gvern.

X'inhi l-pożizzjoni ta' dawn in-nies?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, attwalment ma nafx eżatt b'dan l- iżvilupp li qed jitkellem fuqu l-kollega tiegħi.

Nitolbu jagħmilli mistoqsija bil-miktub u nkun nista' nagħtih id-dettall eżatt.

PA - RUNNING COSTS, IMPJEGATI U PERMESSI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Ninu Zammit) staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għall-perjodu mill-1 ta' Jannar, 1995 sat-30 ta' Ottubru, 1996 u l-1 ta' April, 1997 sal-11 ta' Lulju, 1997 rispettivament, kemm kienu r-running costs ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Kemm kien in-numru totali ta' impjegati ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, esklużi cleaners, xufiera u security guards?

Kemm kien in-numru ta' applikazzjonijiet għal bini, modifikazzjonijiet eċċ?

Kemm kien in-numru ta' permessi li ġew approvati, maħruġa u mibgħuta lill-applikanti?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni hija kif ġej: |Period |Running |Employee| | |costs |s* | |01.01.95 - |Lm5,267,00|288 | |30.10.96 |6 | | |01.04.97 - | |332 | |30.06.97 |754,150 | |

* excluding cleaners, drivers and security guards.

Informazzjoni oħra rigward applikazzjonijiet u permessi tal-bini qed titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

PEMBROKE - GROUND

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

George Pullicino) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 6735, jista' l-Ministru jgħid x'azzjoni qed jieħu fuq dik l-ittra datata 18 ta' Lulju, 1996 ġaladarba ma nifhimx għalfejn dan il-club kellu jerġa' jressaq talba mill-ġdid wara l- bidla fil-gvern?

Ma jaħsibx il-Ministru li ma jagħmilx sens li jintalab li ssir talba mill-ġdid?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: M'għandix x'inżid mar-risposta mogħtija għall- mistoqsija parlamentari numru 6735.

FONDAZZJONI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA - BIGHI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

George Pullicino) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-fatt tal-bini msemmi fil-mistoqsija parlamentari numru 7240 u t-tweġiba mogħtija li l-Gvern kien għaddih lill-Fondazzjoni għax-Xjenza u Teknoloġija fit-12 ta' Mejju, 1995 jista' l-Ministru jgħid jekk din il-fondazzjoni qablitx ma' dan it-tibdil fl-użu?

Jekk iva, jista' jgħid meta ngħata dan il-kunsens?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiena informat li fis-6 ta' Mejju, 1997 il-Prim Ministru, wara konsultazzjoni mal-Fondazzjoni għax-Xjenza u Teknoloġija, emenda l-att li bih il-Gvern kien għadda Bighi lill-imsemmija fondazzjoni.

UNIVERSITA' - INĠINIERA RIĊERKATURI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru 7386 li saret fil-11 ta' Lulju?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7843 mogħtija fis-seduta numru 107.

UE - FOURTH FRAMEWORK PROGRAMME

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

George Pullicino) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7403, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-ministeru ma jżommx lista ta' l-applikazzjonijiet li jkunu saru għall-INCO/DC, anke jekk l-applikazzjonijiet isiru direttament lill-kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea?

Il-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija ma jżommx lista ta' dawn l-applikazzjonijiet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Meta l-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija jagħmel briefing session fuq l-INCO/DC, dejjem jitlob lil dawk li japplikaw għall-INCO/DC biex iżommu l-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija nformat.

Uħud jagħmlu dan iżda oħrajn le.

Għaldaqstant m'huwiex possibbli li l-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija jkollu lista komprensiva ta' dawk li jitfgħu l-applikazzjonijiet.

Ta' min jirrimarka li din hija sistema identika għal dik użata fl-1996.

UE - FOURTH FRAMEWORK PROGRAMME

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

George Pullicino) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7403, jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-ispejjeż involuti sabiex il-partners Maltin jieħdu sehem fit- tliet proġetti?

Meta saru ħlasijiet lil dawn il-partners u f'liema ammonti?

Min ħallas għal dawn l-ispejjeż?

X'uża sal-lum il-Gvern Malti mill-protokoll finanzjarju tal-UE għal dan il-għan kif previst fl-istess ftehim?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-proġetti huma dawn:

1) il-proġett Biomaerl, Maerl Biodiversity - functional structure and anthropogenic inputs - spejjeż għall-partners Maltin: ECU132,380;

2) il-proġett MEDUSE, The Mediterranean DUST experiment - monitoring and prediction of the atmoshpheric transport and deposition of desert dust in the Mediterranean region - spejjeż għall-partners Maltin: ECU93,625; u

3) il-proġett ABEL, Automated Back-End European Line - li jaqa' taħt l- ESPRIT Programme - spejjeż għall-partners Maltin: ECU693,799.

S'issa saru biss ħlasijiet fuq l-ewwel żewġ proġetti:-

1) il-proġett Biomaerl - ammont totali ta' Lm4,000 ingħata f'Lulju 1997 u ħlas għall-research assistant biex jaħdem fuq dan il-proġett; u

2) il-proġett MEDUSE - ammont totali ta' Lm5,876 ingħata f'Lulju 1997.

Il-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija ħallas dawn l-ispejjeż mill- extra budgetary funds li ngħataw mill-Gvern għall-Fourth Framework Programme.

Il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali se jidħol garanti għal dawn l-ispejjeż u se jħallas għar-research assistant biex jaħdem fuq il-proġett Biomaerl.

Għaddejjin negozjati bejn il-Gvern u l-kummissjoni tal-Unjoni Ewropea dwar l-użu tal-fondi allokati fil-protokoll finanzjarju ta' l-Unjoni Ewropea.

Waqt li għaddejjin dawn in-negozjati, il-Gvern qed ikompli jappoġġa programmi ta' riċerka validi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna bejn wieħed u ieħor dawn in-negozjati f'liema stadju waslu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel il-mistoqsija lill-ministru kkonċernat.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA - FONDI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7093, jista' l-Ministru jagħti breakdown tas- somma minfuqa sat-30 ta' Ġunju, 1997?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant qed jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA - CO-ORDINATOR

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7407, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-post ta' industry applications network se jibqa' vakanti matul din is- sena?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-post ta' industry applications network mhux se jibqa' vakanti matul din is-sena għaliex se jiġi mħaddem fuq bażi part- time.

EDUKAZZJONI U KULTURA NAZZJONALI - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru W562 li saret f'April, 1997?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru W568 li saret f'April, 1997?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru Mingħajr Portafoll fi Ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru W568 fis-seduta numru 101.

SAĦĦA, KURA TA' L-ANZJANI U AFFARIJIET TAL-FAMILJA - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jwieġeb għall- mistoqsija parlamentari numru W574 li saret f'April, 1997?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): In-nefqa għal hospitality magħmula mill-Ministeru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja matul il-perijodu msemmi kienet ta' Lm5,441.12 maqsuma kif ġej:

|Ministeru |Lm2,276.55| |Segretarjat | | |Parlamentari |1,070.00 | |Dipartiment | | |tas-Saħħa |248.61 | |Dipartiment | | |għall-Anzjani |474.88 | |Affarijiet | | |tal-Familja |1,371.08 |

OPM - IMPJIEGI CASUAL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru W645 li saret f'Mejju, 1997?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Jiena nformat li sitt persuni ġew impjegati on a casual basis bħala casual social assistants fil- perijodu msemmi.

Dawn l-impjegati, li huma kkonsidrati bħala self-employed, jagħmlu parti mill-iskema tal-home help care li hija amministrata mill-Uffiċċju għall- Kura ta' l-Anzjani fi ħdan id-dipartiment tal-customer services tas- segretarjat parlamentari għal Għawdex.

L-Onor.

Membru għamel l-istess mistoqsija wkoll lill-Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru bin-numru W654.

Dan il-ministeru kellu jagħti tweġiba separata, inkluża l-informazzjoni dwar il- Korporazzjoni Telemalta.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Kif jaf il-Ministru, billi l-casual social assistants huma self-employed żdiditilhom il-kontribuzzjoni nazzjonali.

GĦalhekk se tingħatalhom xi żieda, kif kien wiegħed il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali fil- Parlament?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Nitlob lill-Onor.

Cassar jagħmel din il-mistoqsija lill- ministru konċernat u jkun jista' jingħata risposta.

EDUKAZZJONI - IMPJIEGI CASUAL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru W647 li saret f'Mejju, 1997?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiena nformat li fil-perijodu bejn l-1 ta' Novembru 1996 u l-31 ta' Marzu, 1997 in-numru ta' persuni li ġew impjegati fuq bażi każwali fid-dikasteru li għalih jien responsabbli huwa kif ġej:

|1) Diviżjoni ta' | | |l-Edukazzjoni:- | | | casual cleaners |18 | | University student on| | | |1 | |casual kindergarten | | |duties | | | casual instructors | 2 | | supply teachers |70 | | | | |2)Universita' ta' Malta:- | | | Printer assistant | | |(impjegat | | |għal perijodu ta' tliet |1 | |xhur) | |

Jiena nformat ukoll li fis-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti, id-Dipartimenti tas-Servizzi Korporattivi, l-Eżamijiet, Mużewijiet u Libreriji, kif ukoll il-Fondazzjoni għall-Istudji Internazzjonali u l-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija ma mpjegaw lil ħadd fuq bażi każwali fil-perijodu ndikat mill-Onor.

Interpellant.

FINANZI U KUMMERĊ - IMPJIEGI CASUAL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru W648 li saret f'Mejju, 1997?

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fil-perijodu msemmi l-ebda persuna ma ġiet impjegata fuq bażi każwali fid-dikasteru tiegħi.

PULIZIJA - TRAFFIC ACCIDENTS

L-ONOR.

JOSEPH ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hawn traffic accidents sena b'sena mill-1987 'il hawn?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Ninsab informat li n-numru ta' inċidenti tat-traffiku sena b'sena mill-1987 'l hawn kien kif jidher hawn taħt:

|1987 | 6,363 | |1988 | 6,958 | |1989 | 8,053 | |1990 | 7,948 | |1991 | 9,344 | |1992 |10,348 | |1993 |10,322 | |1994 |12,353 | |1995 |12,994 | |1996 |15,265 | |1997* | 7,028 |

*sat-30 ta' Ġunju PULIZIJA - TRAFFIC ACCIDENTS

L-ONOR.

JOSEPH ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti breakdown tal-causes of traffic accidents li saru s-sena l-oħra?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi l-informazzjoni mitluba.

PUBLIC DEBT SERVICING

L-ONOR.

JOSEPH ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi u l-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l- interest on public debt sena b'sena minn 1987 'il hawn?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub qed jitqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra.

BANEK - COMMERCIAL BANK LOANS

L-ONOR.

JOSEPH ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi u l-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l- commercial bank loans fuq house purchases sena b'sena mill-1987 'il hawn?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub huwa kif ġej:

|1994 |Lm4,531,876 | |1995 | | | |6,478,758 | |1996 | | | |8,059,931 | |1997 (għal 6 | | |xhur) |4,744,323 |

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Fil-mistoqsija tiegħu, l-Onor.

Adrian Vassallo staqsa għall-informazzjoni mill-1987 'l hawn pero' l-informazzjoni li ngħatat hija mill-1994 'l hawn.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: L-Onor.

Cassar għandu raġun pero' jiena qrajt it- tagħrif kif ġie mgħoddi lilna mil-Lohombus Bank.

GĦalhekk nitlob lill- Onor. Interpellant jerġa' jissottometti l-mistoqsija rilevanti u nkun nista' nwieġbu f'seduta oħra.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Bir-rispett kollu, Madam Speaker, din hija informazzjoni pubblika u allura ma naħsibx li hemm għalfejn wieħed joqgħod jieħu l-inkarigu li jerġa' jagħtiha f'din il-Kamra.

DĦUL NAZZJONALI - LIĊENZJI, TAXXI U MULTI

L-ONOR.

JOSEPH ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien ir- revenue tal-gvern minn liċenzji, taxes and fines sena b'sena mill-1987 'l hawn?

ONOR.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Lino Spiteri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LINO SPITERI: Billi fl-interpellanza li għadu kif wieġeb il- Ministru hemm riferenza għat-taxxi, nixtieq nistaqsi jekk lill-Ministru jirriżultalux li l-iżball li sar il-ġimgħa li għaddiet fil-ħruġ ta' ċerti pagi bil-final settlement tax imnaqqsa sar b'kapriċċ.

Qed nistaqsi dan għaliex proprju sa 27 minuta ilu kont qed nisma' Radio 101 jgħid li l- iżball forsi sar b'kapriċċ.

Mela dan qiegħed jakkuża lill-impjegati li għamlu dan l-iżball b'kapriċċ.

Jirriżultalu hekk lilll-Ministru?

U jekk jirriżultalu hekk, x'passi se jittieħdu?

Jekk ma jirriżultax hekk, huwa l- każ li l-Broadcasting Authority tagħti kas din it-tiċpisa li Radio 101 għamel fuq il-ħaddiema li għamlu dan l-iżball?

Safejn naf jiena, dan l- iżball sar mill-impjegati u mhux mill-ministru u allura ma nifhimx għaliex għandu jingħata slant politiku.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Din in-news item jiena ma kellix l-opportunita' li nismagħha, kif semagħha l-kollega tiegħi, biss ninvestiga ma' l-Awtorita' tax-Xandir.

Kif spjegajt anke fl-istqarrija li għamilt hawnhekk, se mai jirriżulta li kien hemm żball ta' negliġenza pero' aħna xorta waħda dehrilna li għandna nieħdu passi dixxiplinarji fir-rigward ta' min naqas.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Biex nippreċiża - u anke fil-każ li l-Awtorita' tax- Xandir tagħti kas ta' dan li qiegħed jingħad f'din il-Kamra u tinvestiga - dak li ntqal ma kienx news item imma ntqal fi programm - ma nafx x'programm kien - li spiċċa proprju qabel ma beda l-bulettin ta' l-aħbarijiet tas-6.00 p.m.

DĦUL NAZZJONALI - N.I. CONTRIBUTIONS

L-ONOR.

JOSEPH ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi u l-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien ir- revenue tal-gvern mill-bolla sena b'sena minn 1987 'il hawn?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub qed jitqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra.

KUNSILL NAZZJONALI TAŻ-ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Richard Muscat) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta fit-12 ta' Mejju, 1997 għall-mistoqsija parlamentari numru 5317, jista' l-Ministru jgħid kemm-il laqgħa kellu s-Segretarju għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti minn Jannar 'il hawn mat-tliet rappreżentanti tiegħu fil-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Francis Zammit Dimech, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jidhirlu l-Ministru li fir-rigward ta' mistoqsija ta' din in-natura - fejn kulma jrid jagħmel huwa li jgħidilna kemm il-laqgħa saret mal-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ - hemm għalfejn jittieħed iż-żmien sabiex tingħata risposta darb'oħra!

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Wieħed mill-aktar ministeri li jkollu mistoqsijiet parlamentari x'jipproċessa u x'jara huwa l-Ministeru ta' l- Edukazzjoni.

Aħna kemm jista' jkun nipprovaw inlaħħqu mal-mistoqsijiet li jidħlu, pero' l-Onor.

Interpellant jifhem li wieħed xorta jrid ikun ċert li l-mistoqsijiet parlamentari li ma jitolbux ħafna sforz għal tweġiba, jipproċessahom u jarahom qabel jingħataw f'din il-Kamra.

BIBLJOTEKA NAZZJONALI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Richard Muscat) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta fit-13 ta' Mejju, 1997 għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5192, u partikolarment għall-parti finali tal-mistoqsija, jista' l-Ministru jgħid jekk it-tender ħarġitx?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid x'irriżulta?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nhar il-Ġimgħa 13 ta' Ġunju, 1997 ġew ippubblikati żewġ sejħiet għall-offerti fil-Gazzetta tal-Gvern, waħda għal xogħlijiet ta' l-elettriku u protezzjoni mis-sajjetti fil-Bibljoteka u l- oħra għal provvista ta' fire detecting and suppression system fl-istess Bibljoteka.

Dawn is-sejħiet jagħlqu nhar il-Ħamis 24 ta' Lulju, 1997.

KULTURA - SAHRA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Richard Muscat) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallset sahra lill-impjegati li jaħdmu fil-fergħa tad-Dipartiment tal- Kultura f'Ħal Luqa matul l-1996 u mill-bidu ta' din is-sena sa l-aħħar ta' Ġunju li għadda?

ONOR.

KULTURA - SAHRA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Richard Muscat) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallset sahra lill-impjegati li jaħdmu fil-fergħa tad-Dipartiment tal- Kultura f'Ħal Luqa b'konnessjoni mal-Festival Internazzjonali ta' l-Arti li għadu kif intemm?

ONOR.

KULTURA - EUROVISION SONG CONTEST

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Richard Muscat) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Billi saru stqarrijiet pubbliċi li l-kumitat li ħa ħsieb il-parteċipazzjoni ta' Malta fil- Eurovision Song Contest iffranka l-flus fil-konfront ta' snin oħra billi ra li l-video tal-kanzunetta Maltija jinħadem f'Malta, jista' l-Ministru jgħid kemm kienu effettivament il-flus iffrankati lill-Kaxxa ta' Malta?

Jista' jgħid kemm kien jonfoq il-kumitat biex jagħmel il-video fis-snin li għaddew u kemm fil-fatt nefaq din is-sena?

ONOR.

KULTURA - FESTIVAL TAL-KANZUNETTA MALTIJA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Richard Muscat) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jispjega sewwa sew fiex se tikkonsisti l-parteċipazzjoni ta' kantanti barranin fil- Festival tal-Kanzunetta Maltija li se jsir aktar tard din is-sena f'Għawdex?

ONOR.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6956 u t-tweġiba mogħtija fis-Seduta tal-15 ta' Lulju, jista' l-Ministru jgħid għal liema xogħol kienu qed jirreġistraw il-505 persuni li f'Ġunju ma komplewx jirreġistraw minn jeddhom?

ONOR.

EDWIN GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Billi l-aħħar darba kellu mistoqsija u wera tħassib serju dwar in-numru ta' nies li mhux qed ikomplu jirreġistraw minn jeddhom u kellu jara ftit x'qed jiġri, jista' l-Ministru jgħidilna jekk wasalx għal xi konklużjoni s'issa?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN GRECH: Dan li qed jgħid l-Onor.

Membru jitlob ħafna xogħol ta' riċerka u meta jkolli l-informazzjoni f'idi ngħaddihielu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Il-mistoqsija supplimentari li għamilt jien issa ma kenitx dwar in-nurmu.

L-aħħar darba l-Ministru qal li se jagħmel investigazzjoni.

Jien qed nistaqsi jekk investigax s'issa.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN GRECH: Tlabt biex isir l-istħarriġ u dan qiegħed isir.

Kif ikolli r-riżultat nagħtihulek.

VETERINARJI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn veterinarji f'Malta u Għawdex u kemm minnhom jaħdmu fis-servizz pubbliku?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mir-reġistru mediku jirriżulta li veterinarji hawn tmintax joqogħdu Malta u wieħed Għawdex.

Rigward kemm minn dawn il- veterinarji jaħdmu fis-servizz pubbliku għandha ssir talba lill-Ministru ta' l-Agrikultura.

TELEMALTA - LINJI TAT-TELEPHONE

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn linji tat- telephone fi djar u għall-użu ta' kummerċ jew ta' professjoni f'Malta u Għawdex?

ONOR.

JOE MIZZI: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

Jiddispjaċini li din l-informazzjoni ma nistax nagħtiha issa għax ma kienx minnu dak li kienet tgħid l-amministrazzjoni l-oħra li bis-sistema l- ġdida komputerizzata l-informazzjoni setgħet tinġabar kollha u malajr.

IMPJIEGI - ĦADDIEMA MSIEĦBA F'UNION

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn ħaddiema f'Malta u f'Għawdex li huma msieħba f'xi union?

Kemm minn dawn jaħdmu fis-servizz pubbliku u f'korpi parastatali/mal-privat?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' ħaddiema mseħbin f'unions f'Malta u f'Għawdex huwa ta' 79,136.

Ir-reġistratur tat-trade unions ma jkollux tagħrif dwar fejn jaħdmu l-membri ta' l-unions.

Għalkemm xi unions bħalma huma l-GWU u l-UĦM għandhom taqsimiet għal ħaddiema tal-gvern u tal-parastatali, ma jistax jiġi eskluż li jkun hemm ħaddiema fis-setturi tal-gvern u tal-parastatali li jifformaw parti minn taqsimiet oħrajn.

Għal tagħrif aħjar nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jikkonsulta r- rapport tar-reġistratur tat-trade unions maħruġ fit-3 ta' Jannar, 1997.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Noel Farrugia.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u Sajd): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' stqarrija għall-istampa maħruġa fil-25 ta' Lulju, 1997 dwar l-esportazzjoni ta' patata matul l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7970.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN GRECH: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Kopja ta' Critical Analysis of Customer Perception Survey maħruġ mill- Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ f'Lulju 1997.

Din hi l-korporazzjoni li tant ikkritika l-Onor.

Joe Cassar fl- aġġornament li għamel il-ġimgħa l-oħra!

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Madam Speaker, jien ma nafx għalfejn il-Ministru meta jpoġġi dokument hawn joqgħod isemmi affarijiet li għamel fl-14 ta' Lulju.

(Interruzzjonijiet) Niftakarha bl-amment id-data għax hija l-ġurnata tal- waqgħa tal-Bastilja!

MADAM SPEAKER: Grazzi, stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il- Ministru Karmenu Vella.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SERVIZZI TAT-TURIŻMU GĦAL MALTA

ONOR.

KARMENU VELLA (Ministru tat-Turiżmu): Nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-1997 dwar Servizzi tat-Turiżmu għal Malta".

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE FARRUGIA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjah "Att ta' l- 1997 dwar Servizzi tat-Turiżmu għal Malta" jkun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-PROTEZZJONI TA' PROPRJETA' INDUSTRIJALI

INDUSTRIAL PROPERTY (PROTECTION) ORDINANCE (AMENDMENT) BILL

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Protezzjoni ta' Proprjeta' Industrijali.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CHARLES MANGION (Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali" jkun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi nqara t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IPPJANAR TA' L-IŻVILUPP

DEVELOPMENT PLANNING (AMENDMENT) BILL

It-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mit-22 ta' Lulju, 1997 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea huwa in possession.

Onor. qabel ma tkompli għandek bżonn Leave of House.

Qed nara li hawn talba biex l-Onor.

Galea jkompli bid-diskors tiegħu.

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

CENSU GALEA: Nirringrazzja lill-Kamra kollha għall-permess li kkonċedietli.

Madam Speaker, meta nhar it-Tlieta li għaddew kont qed nitkellem dwar din il-liġi kont qiegħed ngħid li hemm ċerti affarijiet li wieħed jista' jgħid li fl-andament ta' kuljum ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar hemm bżonn li wieħed jagħti kashom, anke to the extent li nieħdu l-miżuri neċessarji biex nibdluhom, pero' kont qed ngħid li l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna m'huwiex wieħed li jittratta dawn il-problemi u m'huwiex wieħed li jara kif dawn id-diffikultajiet t'amministrazzjoni ta' kuljum jiġu megħluba imma huwa abbozz li permezz tiegħu l-Gvern qed ireġġa l-arloġġ lura għax lill-ministru qed inpoġġuh bħala ċ-ċentru ta' l-attivita' ta' l- ippjanar.

Minflok li lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar se nħallulha liberta' ta' azzjoni sabiex f'dawk l-aspetti li għandhom x'jaqsmu ma' l-iżvilupp tara l-mod globali ta' kif tħares lejn l-affarijiet, wara li jidħol fis- seħħ dan l-abbozz ta' liġi se niġu f'pożizzjoni fejn il-ministru jingħatawlu mill-ġdid bosta poteri ġodda li kienu tneħħew minn idejh.

L- aħħar darba kont qed ngħid li b'dak li qed nagħmlu se nkunu qed nistiednu l-inkwiet b'idejna għax se mmorru lura għall-pożizzjoni ta' indħil politiku u ta' indħil mill-gvern fejn jidħol l-ippjanar.

Hawnhekk forsi tajjeb li naraw x'kienu jgħidu ż-żewġ partiti politiċi qabel Ottubru tas-sena l-oħra.

Jekk wieħed jara x'kien jgħid il-Partit Laburista qabel l-elezzjoni jsib li, kuntrarju għal dak li ingħad minn diversi kelliema tan-naħa ta' l- Oppożizzjoni f'dawn l-aħħar ġimgħat, mill-ewwel ikollna naslu għall- konklużjoni li l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna assolutament ma jirriflettix dak li suppost kellu jagħmel Gvern Labursita ġdid.

Meta mbagħad nhar it-Tlieta għamilt riferenza għall-programm elettorali tal- Partit Nazzjonalista, il-Viċi Prim Ministru minn taħt l-ilsien qal li din kienet "tqarbina tax-xewqa".

Jekk irid jarah hekk jarah hekk imma hawnhekk tajjeb li nenfasizzaw li aħna konna qed nistqarru b'mod mill-iktar ċar ir-rieda soda tagħna li at all costs l-awtonomija ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar m'għandhiex titnaqqar waqt li l-gvern jiggarantixxi mhux biss proċess fair u trasparenti, kif inhu, iżda anke effiċjenza fil-ħidma.

Din hi responsabbilta' li ma nistgħux naħarbuha.

Kull ċittadin għandu dritt għal servizz trasparenti u effiċjenti.

M'għandux ikun hemm lok għal dewmien għax id-dewmien jgħolli l-ispejjeż ta' kull investiment, jekk ma jisfrattahx.

Fil-programm elettorali tiegħu, il-Partit Laburista kien qal li kien se jsaħħaħ il-poteri ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Kien qal ukoll li:

"Il-proċeduri li tistħarreġ l-applikazzjonijiet għall-iżvilupp jkunu msaħħa u mtejba.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar tkun magħmula minn firxa ta' membri li jkunu iktar rappreżentattivi".

Madam Speaker, naħseb li dan l-abbozz ta' liġi jmur għal kollox kontra ta' dak li ngħad f'dan il-programm.

Għandna pożizzjoni għal kollox kuntrarja mil-lat ta' attwazzjoni ta' programm.

Minflok li nieħdu l-passi biex insaħħu l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u nagħmluha aktar indipendenti, qed nintroduċu ħafna indħil politiku f'suġġett, nerġa' ngħid, li l-esperjenza tal-passat urietna li anqas ma jindaħal il-politiku aktar ikun aħjar.

Il-kelliema tan-naħa l-oħra bdew igħidu l-ħin kollu li l-poplu jrid jieħu dak li hu tiegħu bi dritt u fl-iqsar żmien possibbli.

Jekk wieħed jara l- essenza ta' dan l-abbozz malajr jinduna li, f'diversi aspetti tiegħu, minflok li qed nagħmlu dan qed nagħmlu proprju bil-maqlub.

Minflok qed nagħtu iktar poter u aktar possibbilta' ta' trasparenza biex kulħadd ikun jaf x'qed jiġri, il-ħin kollu qegħdin nagħtu aktar poteri lill-ministru.

Fl- opinjoni tiegħi, inqas ma jindaħal il-ministru iktar ikun aħjar.

Dan mhux qed ngħidu b'riferenza għall-Onor.

George Vella imma għal kull persuna li tista' tokkupa din il-kariga.

L-indħil tal-gvern se jkun indħil ferm iktar minn qatt qabel.

Mhux biss se jkun hemm indħil fuq xi policy ġenerali imma se jkun indħil fuq ċerti dettalji.

Nista' nagħti lista ta' ndħil ġdid li se jkollu dritt jagħmel il-gvern.

B'dan l-indħil li qed nintroduċu se jkollna bilfors nagħtu definizzjoni ġdida ta' "ppjanar".

Ma ninsewx li l-pjan ta' struttura li għandna huwa l-ewwel pjan ta' struttura li qatt kellna f'pajjiżna.

Dan ġie mfassal b'ħafna xogħol min- naħa ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Fih hemm ħafna punti li jibqgħu validi minn żmien għal ieħor.

Il-gvern għandu dritt li jbiddel il-pjan ta' struttura?

Il-fatt li kull dokumentazzjoni li għandha x'taqsam mal-pjan ta' struttura mhijiex se tkun approvata mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar imma jrid ikun il-gvern li jagħti din l-approvazzjoni, huwa l-ewwel pass fid- direzzjoni żbaljata.

Anke fil-policies ta' kuljum se nkunu fil-pożizzjoni li l-Gvern jiddeċiedi u jiddetta hu mbagħad, kuntrarju għal dak li jsir illum, tkun l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li tesegwixxi dawk l-ordnijiet tal- Gvern.

Hawnhekk allura wieħed jistaqsi: X'se tkun il-funzjoni ta' l- awtorita' issa li se nkunu fil-pożizzjoni li l-Gvern imexxi u l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ssegwi.

Imma kif qed tirraġunaw li l-Gvern irid jagħmel hekk?

Minn fejn qed tivvintaw li l-Gvern irid jimxi b'din is-sistema?

Madam Speaker, minn domandi parlamentari li saru dan l-aħħar kellna indikazzjoni ta' x'irid jasal għalih il-Gvern .

Diversi drabi kellna domandi parlamentari fuq xogħlijiet li beda l-Gvern mingħajr ma mexa mal- proċedura - mhux xogħlijiet li fihom infushom huma ħżiena - li normalment għandu jimxi biha, jiġifieri dik li jissottometti l-applikazzjoni tiegħu quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

F'dawn id-disa xhur li għaddew rajna lill-Gvern imexxi kif ifettillu mingħajr ma jagħti kas ta' x'inhi l-policy uffiċjali ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

U dan fiż-żmien meta l-liġi kienet għadha tagħti ċerti poteri lill-awtorita'.

Jiġifieri l-awtorita' ma baqgħetx teżerċita l-poteri tagħha bl-istess mod li kienet tagħmel qabel.

Per eżempju, quddiemna għandna emenda li tgħid li l-ministru jinforma lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar x'inhuma l-policies tal-Gvern f'dak li huwa żvilupp u l-ministru mbagħad jissorvelja l-operat ta' l-awtorita' fl- eżekuzzjoni ta' dawn il-policies.

Dan huwa attakk mill-iktar qawwi fuq l- awtonomija ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Lin-nies li qegħdin jisimgħuna qed nagħtuhom impressjoni żbaljata.

Se jkollna l-idea li jekk il-Gvern jista' jagħmel dak li jfettilu, allura ċ-ċittadin, li suppost jiġi l-ewwel, jagħmel li jrid hu wkoll!

Nafu li kien hemm diversi lmenti pero' biex wieħed isolvihom ma kienx hemm għalfejn nagħtu poteri ferm kbar lill- ministru.

Imbagħad hemm ukoll fatturi oħrajn.

Qegħdin għal darba oħra nbiddlu bosta mill-funzjonijiet kemm tad- development control commission, li hija l-kummissjoni li tara l- applikazzjoni ta' kull individwu, kif ukoll ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Diversi drabi, anke fil-programm elettorali, kellna l-impressjoni li se jkun hemm awtorita' b'firxa ta' membri li jkunu "iktar rappreżentattivi".

U x'għandna fil-proposta li għandna llum?

Għandna proposta li d-DCC tkun jiddependi ħafna fuq iċ-chairman u fuq il-membri li jirrappreżentaw lill- Gvern.

Bid-difetti kollha u l-problemi kollha fid-DCC, anke jekk wieħed seta' ma qabilx ma' ċerti deċiżjonijiet, għallinqas kellna nies li jaħsbu, jeddeċiedu u fl-aħħar mill-aħħar jagħtu deċiżjoni finali mingħajr ma jibżgħu mill-indħil tal-ministru.

Qed ngħidu li d-DCC tista' tiltaqa' fil-magħluq fuq talba ta' xi ħadd.

Dan m'huwiex punt li jagħti aktar awtonomija u trasparenza.

Jekk dan il- punt jiġi fis-seħħ inkunu fil-pożizzjoni li minflok niftħu iktar inkunu qed nagħlqu.

Meta ningħalqu wara l-bibien inkunu qed nagħlqu l-possibbilta' ta' diskussjoni valida min-naħa ta' l-applikanti u ta' min ikun qed joġġezzjona.

Il-membri tal-bord tad-DCC, se jiġu f'pożizzjoni li minflok ma jaġixxu b'mod liberu, jieħdu deċiżjonijiet imġebbda minħabba raġunijiet oħrajn.

Hawnhekk nagħmel parentesi żgħira.

Meta l-Onor.

Michael Bonnici kien qed jitkellem, il-Viċi Prim Ministru ntervjena biex jgħid li l-istruttura ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u tal- bord se tibqa' hemm imma b'daqshekk ma kienx ifisser li l-membri bilfors ikunu l-istess.

S'hawnhekk naturalment il-Viċi Prim Ministru għandu d-dritt kollu li jieħu d-deċiżjonijiet tiegħu li jbiddel il-persuni kif iridhom hu.

Imma nagħmillu appell biex jara bis-serjeta' li l-membri jkunu nies validi li jistgħu jagħtu kontribut.

Iridu jkunu nies li bis-serjeta' jerfgħu r- responsabbilitajiet tagħhom u jaraw li d-deċiżjonijiet li jieħdu jeħduhom għax ikunu jemmnu fihom.

Il-Viċi Prim Ministru għandu jevita li jiġri bħalma ġara fil-passat, li jkun hemm persuni li iktar iħossuhom leali lejn nies oħrajn u mhux lejn ix-xogħol li jkunu qed jagħmlu.

Anke fejn jidħol l-appointment taċ-chairman ta' l-appeals board, qed ngħidu li dan se jkun maħtur mill-ministru.

Din hija wkoll pożizzjoni fejn m'għandux ikun hemm indħil tal-Gvern.

Se nerġgħu nirritornaw għall- pożizzjoni fejn ikollok persuni li jħossu li s-sigurta' ta' xogħolhom tiddependi fuq kemm jogħġbu jew ma jogħġbux lill-ministru.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, il-kollega tiegħi, biex ikun onest, irid jgħid li fil-liġi kif inhi llum, iċ-chairman tal-bord għall-kontroll ta' l-iżvilupp huwa nnominat mill-Prim Ministru.

X'hemm ġdid fiha dik?

Ma nimmislidjawx lill-Kamra.

Qisna qed nagħmlu xi ħaġa ġdida!

Iċ-chairman tad-development control commission illum huwa nominat mill-Prim Ministru u m'aħna se nbiddlu xejn.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Censu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Għar-rigward taċ-chairman tad-DCC iva, imma għar- rigward taċ-chairman ta' l-appeals board m'huwiex il-każ.

(Interruzzjonijiet) L-istess ħaġa wieħed jista' jgħid għal dak li jirrigwarda s-segretarju tal-bord ta' l-appell.

Jiġifieri kemm iċ-chairman u kemm il-komponenti l-oħra ta' l-appeals board iridu jinħatru b'mod dirett mill-ministru.

Barra din, hemm emendi oħrajn li jwasslu għall-pożizzjoni ta' iktar poter f'idejn il-ministru u allura għandek aktar persuni li jħossuhom leali lejn il-ministru.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, il-kollega tiegħi kien beda diskors interessanti u kont qed nieħu pjaċir nisimgħu, imma issa qed jimmislidja lill-Kamra.

Il-membri tal-bord ta' l-appell sal-lum, bil-liġi preżenti li għandna, huma kollha nnominati mill-President fuq il-parir tal-ministru.

Mhux hekk se nibqgħu?

X'inti tgħid li se nagħmlu affarijiet ġodda!

Trid tgħid lill-pubbliku li qed jisma' li f'dan il-kontest, il-membri tal-bord ta' l-appell illum huma nnominati mill-President tar-Repubblika li dejjem ikun qed jaġixxi fuq il-parir tal-ministru.

U hekk se jibqgħu l- affarijiet.

ONOR.

CENSU GALEA: Madam Speaker, safejn naf jien f'dak li għandu x'jaqsam mal-bord ta' l-appell se jkun hemm ċertu tibdil.

(Interruzzjonijiet) Jien qed nitkellem fuq il-bord ta' l-appell.

Iva, hemm tibdil li, fl-opinjoni tiegħi, se jwassal biex f'diversi aspetti ta' din il- liġi se jkollna intervent dejjem akbar min-naħa tal-Gvern.

Qed ngħidu wkoll li l-ministru se jkun jista' jintervjeni f'dak li huwa l-pjan ta' struttura u jbiddel partijiet.

Qed ngħidu wkoll li jista' jkollna l-ħin kollu - jew kważi l-ħin kollu - tibdil f'dawk li huma policies ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar bl-azzjoni diretta min-naħa tal- ministru.

Dan huwa pass li sfortunatament jista' jwassalna lura għal dawk iż-żminijiet meta l-intervent tal-ministru kien ferm iktar b'saħħtu.

Madam Speaker, minflok li se niftħu għal iktar trasparenza u għal possibbilta' li kulħadd ikun jaf x'inhu għaddej fl-Awtorita' ta' l- Ippjanar, se nirritornaw għall-pożizzjoni fejn il-ministru jkollu wisq poteri f'idejh.

Il-ministru se jkun jista' jintervjeni f'affarijiet li aktar ma' l-politiku jitbiegħed minnhom iktar ikun qed jagħmel ġid lis- soċjeta'.

Nagħlaq hawnhekk u nispera li meta niġu biex inħaddmu din il- liġi ma nispiċċawx biex ikollna wisq iktar indħil mill-Gvern.

Ma rridux li nerġgħu niġu għall-pożizzjoni fejn il-ministru jibda jiddeċiedi mhux biss il-policy imma jibda jiddeċiedi wkoll min u kif jista' jieħu l-permessi.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) La m'hawnx aktar rimarki, nistieden lill-Viċi Prim Ministru biex jgħaddi għall-winding up.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nibda billi nserrah moħħ l-Onor Censu Galea li qegħdin ħafna 'l bogħod mill-idea li l-ministru jibda jagħmel il- policies jew li jibda jagħti l-permessi.

Jien naf min kien jagħti l- permessi - u m' hemmx bżonn immorru ħafna 'l bogħod - imma għalissa aħjar ma nibdewx insemmu każijiet u ismijiet.

Verament għadu kemm kellna dibattitu twil fuq l-emendi għall-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

Din hija liġi twila u kkomplikata u huwa mpossibbli li temendaha kollha f'daqqa.

Fil-ħames snin li ilha topera u li ilha tiġi applikata jidher li hemm ħafna konsenturi u ħafna xquq li wieħed irid jirranġa.

Fil-bidu forsi kien hemm l-iskop li wieħed jagħmel bidla sħiħa, imma ċ-ċirkostanzi kienu tali li parti minn din il-liġi riedet immedjatament tiġi emendata ħalli l- affarijiet ma jibqgħux jagħtu r-riżultati li kienu qed jagħtu.

Din hija waħda mir-raġunijiet għaliex ħassejna li qabel ma jagħlaq dan il-Parlament kellna nagħmlu dawn l-emendi.

Ma ridniex inħallu l-affarijiet ikarkru matul is-sajf.

F'Ottubru, bħalma jaf kulħadd, nagħmlu seduti twal fuq l-estimi ġenerali tal-korporazzjonijiet u ta' l-awtoritajiet u dawn l-emendi, li fl- opinjoni tiegħi huma urġenti, kien ikollhom jistennew għall-aħħar tas-sena jew addirittura għall-bidu tas-sena d-dieħla.

Dan kien ikun sagrifiċċju kbir għal ħafna nies li qed igergru fuq kif qed jinqdew mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Il-piż tat-tmexxija u l-funzjonament effiċjenti pero' professjonali, trasparenti u ġust tal-Planning Authority inħossu fuq spallejja.

Nerfa' r-responsabbilita' kollha ta' dan it-tibdil.

Jien qed nissuġġerixxi li dan it-tibdil isir bi qbil ma' din il-Kamra ħalli jkollna riżultati pożittivi.

Jien għidt fil-bidu, Madam Speaker, li ġejt hawnhekk mhux b'xi liġi li niżlet mis-Sinai imma ġejt b'abbozz ta' liġi b'moħħi miftuħ, lest biex nisma' l-kritika u lest biex jekk hemm bżonn inbiddel anke dawn l-istess emendi li hawn inkorporati f'dan l-abbozz ta' liġi.

Fil-fatt għandi f'moħħi li nagħmel ċerti emendi għall-emendi għax nista' ngħid li sa nhar is-Sibt u nhar it-Tlieta stess, waqt li d-dibattitu kien għadu għaddej, kont qed niltaqa' ma' organizzazzjonijiet oħra, u dan in vista, b'mod speċjali, ta' l-allegazzjonijiet kbar li qed isiru min-naħa l-oħra, li qisna rridu nibilgħu l-Planning Authority fi ħdanna u nikkmandawha u nżommuha bl-ispaga.

Sabiex nurukom li m'għandniex dan l-iskop lesti li ntajru xi affarijiet biex jekk kemm-il darba qegħdin iqanqlu dawn il-ħafna suspetti, nuru li veru m'għandna l-ebda skop li dawn l-affarijiet nagħmluhom.

Madam Speaker, jekk nanalizza l-interventi li saru mill-bankijiet ta' l- Oppożizzjoni u nagħsarhom kollha flimkien - fil-fatt in-naħa l-oħra bejniethom ħadu aktar minn tmien siegħat fuq dan is-suġġett - insib li kien hawn reazzjoni esaġerata għal dak illi n-naħa l-oħra kienet taf li kien hemm bżonn li jsir fil-Planning Authority imma li għal diversi snin m'għamlet xejn dwaru.

Jien ngħid li kellna din ir-reazzjoni esaġerata biex, kif jgħid il-Malti, jgħattu xturhom.

Jien ngħid ukoll li kien hawn reazzjoni partiġjana ħafna għall-istess raġuni għal min kellu ċ-ċans jagħmel dan it-tibdil fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar - u baqa' m'għamlux - li iva, kien irregalaha lill-poplu l-Partit Nazzjonalista.

Kienet istituzzjoni tajba, għadha tajba u rridu ntejbuha għax kieku ma naqblux magħha niġu hawn bil-kuraġġ kollu u ngħidu: Isma' din se nneħħuha.

Jien ngħid li seħħet din ir-reazzjoni partiġjana biex jiskużaw ruħhom ma' l- elettorat illi qallhom u għadu qed jgħidilhom: Konna ġbajna nħabbtulkom, niktbulkom, inċemplulkom u nkellmukom biex tbiddlu l-liġi u tirranġaw l- affarijiet iżda bqajtu m'għamiltu xejn!

Aħna minn din in-naħa bilfors ikollna naslu għal din il-konklużjoni li kien hawn din ir-reazzjoni hekk qawwija għax il-partit l-ieħor meta kien fil-gvern kellu ċ-ċans jirranġa l- affarijiet kieku ried u dan iċ-ċans tilfu.

Pero' mbagħad interessanti wkoll illi wieħed jinnota li din ir-reazzjoni ma kenitx konsistenti, anzi kienet reazzjoni mħallta, għax stajna ninnotaw differenzi kbar bejn il- kelliema u din fl-opinjoni tiegħi tirrifletti t-taħwid li għad hemm f'dan il-partit, tmien xhur wara t-telfa elettorali.

Madam Speaker, kellna taħlita ta' diskorsi li kienu fl-opinjoni tiegħi bbilanċjati u kostruttivi u mingħajr ma nagħmel kumplimenti lil ħadd ngħid li ħadt pjaċir nisma' d-diskorsi ta' l-Onor.

Mugliett - ovvjament nistenna wkoll ċerta kritika; mhux ovvja din! - u ta' sieħbi l-Onor.

Michael Bonnici, li b'frott ta' l-esperjenza li kellu fuq il-bord, bħalma kelli jien, tkellem b'mod realistiku u tkellem b'mod prammatiku ħafna.

L- istess ngħid għall-kollega tiegħi l-Onor.

Tonio Borg, li again huwa bniedem t'esperjenza fuq il-bord, li bħas-soltu tkellem b'mod serju, b'mod prattiku, b'mod kostruttiv u nasal biex ngħid, anke b'mod pjaċevoli, għaliex hemm kritika magħmula b'mod pulit, b'mod intelliġenti u bbażata fuq argumenti li ta' min jirrispettahom.

Kellna anke diskors mill-Onor.

Ninu Zammit, li fl-istil tiegħu nista' ngħid li kien diskors pakat u realistiku, b'ħafna suġġerimenti prattiċi, għax wara kollox l-Onor.

Membru huwa perit u għandu l-esperjenza.

L-istess japplika għall-kollega tiegħi, l-Onor.

Ċensu Galea, ħlief għall-aħħar żewġ żgarraturi fejn inġarr daqsxejn mill-emozzjoni imma altrimenti ħadt pjaċir nisma' ċerta kritika li kienet ħierġa.

Pero' mbagħad, b'kuntrast li jaqta' b'sikkina, kellna diskorsi bħal ta' l-Onor.

George Pullicino, li għalija kien negattiv għall-aħħar għax kien repetittiv u bl-ebda suġġeriment prattiku; sempliċement kollox ħażin, kollox ħażin u kollox ħażin.

Fl-opinjoni tiegħi, l-Onor.

Membru huwa rappreżentant tal-branka ultra konservattiva, biex ma ngħidx ultra leminija, tal-Partit Nazzjonalista.

Dan li qed ngħid għad-diskors ta' l- Onor. Pullicino jgħodd imbagħad għad-diskorsi agressivi kważi, b'ton ta' xi meeting, ta' l-Onor.

Austin Gatt u ta' l-Onor.

Francis Zammit Dimech.

Fil- każ ta' l-aħħar nista' nifhem għax l-Onor.

Zammit Dimech, bl-ebda mistħija ta' xejn, ma fakkarx lill-Kamra li kien hu li kien responsabbli għal xi żmien mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Hu kien responsabbli, Madam Speaker, u suppost jaf ħafna aktar għax kien ikun spiss f'kuntatt ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u ħalla kollox kif kien u ħalla t-tgergir tan-nies għaddej mingħajr m'għamel xejn fuqu.

Pero' l-aqwa li l-ħbieb tal-partit kellhom il-mezzi kif jaħdmu fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar u jakkwistaw dawk il- permessi li kellhom bżonn!

L-Onor.

Zammit Dimech jaf x'qed ngħid.

Mhux l-Awtorita' ta' l-Ippjanar kienet ħażina imma l-mod kif kienet tiġi użata, bin-nies jidħlu hemmhekk, jiġru wara l-files, jimbuttaw il-każ tagħhom u jaraw li jakkwistaw l-permess malajr kemm jista' jkun.

L-Onor.

Zammit Dimech kien responsabbli dak iż-żmien u kien hu li meta kellu dan kollu quddiemu kien jagħlaq għajnejh kemm irid u kien iwassal il-messaġġi u l-ordnijiet li ried, meta ried u bl-idejn twal li kellu fl-Awtorita' ta' l- Ippjanar.

Nixtieq li kieku l-Onor.

Membru qiegħed hawn ħalli jirrispondini.

(Interruzzjonijiet) Bħalma kien jagħmel ta' qablu wara kollox, l-ex-Ministru Michael Falzon, li kien juża l-istess tattika għax kellu l-mezzi u n-nies kif mill-Planning Authority jakkwista u jieħu l- permessi li għandu bżonn għall-ħbieb u ħaddieħor jibqa' jittewweb barra u jistenna.

X'nirranġaw l-istruttura!

Aħna konna moqdijin!

Kien hemm il- mezzi kif l-affarijiet jimxu meta rridu mmexxuhom, altrimenti ma kienx ikollna għalfejn li xi raġel ta' xi membru parlamentari jkun hemm minn filgħodu sa filgħaxija jippassiġġa fil-kuriduri u jiġri bil-files f'idejh ma' l-iskrivani, mal-case officers, bl-uffiċjali ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar jiġru miegħu!

Dan kollu kienu jafuh l-Onor.

Zammit Dimech u l-ministru ta' qablu imma issa l-Perit Michael Falzon ntefa' għall-ġurnaliżmu.

Mhux ovvju li ma jkollux grazzja ma' wiċċi!

Imma hemm l-id moħbija wara ċertu ġurnaliżmu ta' min ħa d-disfatta tal-pubbliku, għaliex għamel dak li għamel fil- Planning Authority, u ħalla lil Malta tiċċappas bi skandli oxxeni bħal ta' Busietta għax kien hu wieħed milli ddeċieda bla ebda sens li l-permess jingħata.

U permezz ta' l-idejn twal li kellu anke ħammeġ lil dan il- pajjiż u l-ambjent ta' dan il-pajjiż bi proġetti li ġew mogħtija l-permess u llum kulħadd iħares lejn xulxin u jgħid: Imma dan il-permess kif ħareġ?

Imma dan il-permess kif ingħata?

Imbagħad tistaqsi bil-mod u tkun taf kif ingħata u tkun taf l-id twila tal-Perit Michael Falzon fejn kienet.

U mhux jien biss ngħidu dan, Madam Speaker.

Mur barra fit-triq - jien niċċalinġja lil kulħadd hawnhekk - u jgħidulek min kienu n-nies li kienu jfittxu ħalli jmexxulhom il-files.

U jiena ngħid li mhux ta' b'xejn l- istess partit meta kien fil-gvern biddel in-nies minn fuq id-DCC.

Ara aħna wara tmien xhur, in-nies li kien hemm fid-DCC li appunta l-Gvern ta' qabilna hemm għadhom u ma biddilna lil ħadd minnhom.

(Interruzzjonijiet) Dażgur li s'issa!

Kieku kellna l-għatx tal-poter li attakkajtuna bih u li rridu nikkontrollaw kollox konna nagħmlu bħalma għamiltu intom fl-1987, b'xi Evarist Saliba jmur il-Foreign Affairs u jqaċċat 'il barra lil kulħadd mill-għada.

(Interruzzjonijiet) Onor. Mugliett, forsi l-istorja ma tafhiex imma aħjar taqraha.

Min irid il-poter f'idejh hekk jagħmel mhux iħalli jgħaddu tmien xhur.

Hawnhekk niċċalinġja lil kull min irid ikun jaf illi lil min qed jippreżentani fid-dipartiment tiegħi, fid-DCC u fil-Planning Authority, jien qatt ma kellimtu f'dawn it- tmien xhur biex ngħidlu kif jivvota jew ma jivvotax, dik affari tiegħu u responsabbilta' tiegħu.

Sal-bieraħ stess fejn kien hemm żewġ deċiżjonijiet serji quddiem il-Planning Authority, jiena nista' naħlef hawn li min qed jirrappreżenta d-dipartiment tiegħi fuq id-DCC ħallejtu fil-liberta' - dan jista' jixhdu hu - u bl-ebda mod ma wassaltlu messaġġi jew bgħatt inkellmu ħalli jiddeċiedi mod ieħor minn kif iħoss li għandu jiddeċiedi.

Dik tkun is-serjeta' mela din l-ipokrezija kollha!

Smajna dan il-kor kollu hawnhekk li dan il-Gvern se jaħtaf l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, se jiekolha u se jikkontrollaha.

Nafu kif kien isir il-kontroll, mela ma nafux!

Kellna mbagħad lill-Onor.

Austin Gatt jitkellem bi stil pedantiku, ripetittiv u bl-akbar ipokrisija għaliex bla dubju ta' xejn dan kollu li qed ngħid jien kollu jafu.

Mela biex riedu f'dawn it-tmien siegħat dibattitu isalvaw wiċċhom quddiem in-nies dawn, Madam Speaker?

L-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra kollha qamu qishom akkolti f'kor wieħed jikkwotaw mill-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista u bdew jgħidulna x'kellhom f'rashom li jagħmlu.

U din ta' x'kellhom f'rashom li jagħmlu u x'kien beħsiebhom jagħmlu, min verament jaf kif jaħdem il-Partit Nazzjonalista ...

Per eżempju, jiena niftakar li kien ilhom jgħidu xi disa' snin - u kienet tidher bħala item sena wara oħra f'kull budget - li kienu se jagħmlu sptar tat-tfal.

Darba, jekk m'inix sejjer żball, kienu vvotaw xi Lm60 jew Lm100 għalih u dejjem kienu jgħidu li se jagħmluh!

Anke meta konna daħħalna c-childrens allowance kienu jgħidu li dejjem kellhom f'rashom li xi darba jagħmluha.

Issa anke dan it-tibdil kontu se tagħmlu?

Għamiltu disa' snin fil-gvern, b'żewġ ministri mustaċċuni in charge tal- Planning Authority - li issa ilha topera għal kważi ħames snin - u mbagħad tiġu tgħidu lill-poplu li dawn it-tibdiliet kontu se tagħmluhom.

U ejja!

Mhux ta' b'xejn il-poplu ma fdakhomx.

(Interruzzjonijiet) Jien għidt li għamiltu xi ħaġa tajba għax jien inħobb nitħaddet b'mod oġġettiv, Onor. Censu Galea.

Għadni kemm ikkumplimentajtkom għax għamiltu xi ħaġa li jien naqbel magħha, li jien nemmen li hi bżonnjuża, għidt li hi bżonnjuża u se niġġieled bis-saħħa tiegħi kollha biex naraha tibqa' taħdem, pero' ssir aktar effiċjenti u aktar tajba għal dawk il-funzjonijiet li għandha tagħmel.

Dan jien nassigurah.

Pero' mhux li tiġi hawnhekk u lill-poplu tgħidlu: Isma', dan li qed jgħidu tal-Partit Laburista ħafna minnu kont se nagħmlu jien.

Jaħassra donnu li l-Partit Nazzjonalista għadu ma fehemx li t-telfa fl-aħħar elezzjoni li għaddiet hija l-vot tal-poplu li qalilhom: Isma', jiena m'għadnix nemminkom għax kontu tgħidu ħaġa u tagħmlu oħra, kontu twegħdu mod u tagħmlu ieħor.

(Interruzzjonijiet) Issa niġi għal dak li qegħdin jgħidu li jien wegħedt u m'għamiltx.

Kollu se ngħidu dak.

Madam Speaker, dawn bħas-soltu nfexxew fil-gideb u fil-ħolqien tad-dubji.

Din hi l-politika li dejjem ibbaża fuqha l-Onor.

Eddie Fenech Adami, kemm ilu li daħal hu fit-tmexxija tal-Partit Nazzjonalista.

Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni jiżra' d-dubju, kelma jitfagħha hekk u mbagħad iħalli l-oġġett jikber; imbagħad ikollu xi ħadd b'moħħu tajjeb ħafna, jorganizza l-media u jċappas artiklu 'l hawn, artiklu 'l hemm u juża l-influwenza fuq dak u fuq l-ieħor ħalli dawn jiktbu l-artikli u jibda ħiereġ il-gideb u l-poplu jibla'.

Din hija t-tattika li, nerġa' ngħid, minkejja kollox ma ħadmitx.

Imma hawn qegħdin naraw a repeat performance ta' din it-tattika li ġiet użata ad nauseam.

Xbajna nużawha issa!

Jekk ngħidu x'qalu u d-dubji li żergħu nsibu li ntqal li hemm "il-biża' ta' xi cover-up" - qisu se jaqa' is-saqaf fuqna!

Semmew anke "l-idejn moħbija" wara dawn it-tibdiliet li qed nagħmlu - isma' daqsxejn, Madam Speaker! - u "l-id twila tal-ministru".

Dawn huma l-espressjonijiet li l-kollegi tagħna tan-naħa l-oħra użaw biex lill-poplu li qed jismagħna, illi xeba' jiktbilna, xeba' jċemplilna, xeba' jkellimna u ġej u sejjer jagħmel l-appuntamenti magħna biex nagħmlu xi ħaġa u nirranġaw l-affarijiet fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar, jgħidulu: Qed tara x'ġibt b'idejk inti!

Qed tara x'ġibt fuq saqajk inti!

Dawn issa ara x'se jagħmlulna!

L-Onor.

Zammit Dimech anke wasal biex qal li għandi xi "vested interests" u li xi ħadd impona fuqi biex nagħmel dan it-tibdil.

Kellna wkoll lil xi ħadd li qal li se jkun hemm "poter politiku inkontrollabbli" Forsi min kien, kien qed jaħseb f'RCC, li kien iċ-ċentru nevralġiku f'Kastilja tat- tmexxija tal-Partit Nazzjonalista, li kien jikkmanda u li s-swaba tiegħu kienu jwasslu sa kull dipartiment u sa kull ministeru li kellu l-Gvern ta' qabilna.

Naħseb li fih kien qed jaħseb u mhux fija meta kien qed jitkellem fuq "poter politiku inkontrollabbli".

U Alla lliberana minn dik ix-xibka u minn dik il-qarnita li ma komplietx tikber għax kienet qed tifga ħafna nies.

Intqal ukoll li dan kien "bżar mitfugħ fl-għajnejn".

Ovvjament imbagħad, for good measure, bis-soltu arroganza ntqal - din tant saret kelma komuni li kważi lanqas biss nagħti kasha - li hemm il-biża' li "se nreġġgħu l-arloġġ lura" u li din il-liġi hija "skiżofrenika".

L-Onor.

Zammit Dimech ukoll qal li dan huwa "sintomu li wara disa' xhur il-Gvern qed jibża' mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar".

Li kieku qed nibżgħu mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar faċli nagħmlu liġi biex nabolixxuha u nneħħu lil dawk li għad hemm jirrappreżentaw lill-ministeri ta' qabel fuq l- awtorita'.

Fil-fatt dawn in-nies għadhom hemm sal-lum.

U biex ikollna prova tal-konfużjoni li għandhom sħabna tan-naħa l-oħra, nisimgħu lill- Onor. Zammit Dimech jgħidilna li din il-liġi qed tagħti "poteri drakonjani" u mbagħad jaqbeż l-Onor.

George Pullicino u jgħid li dan li qed nagħmlu m'huwa xejn ħlief "taparsi tibdil".

Jew poteri drakonjani jew taparsi tibdil!

Qegħdin nagħmlu tibdil jew m'aħniex nagħmlu tibdil!

Jew moħħna biss biex inbiegħu l-propaganda, biex ngħajru, niżirgħu d-dubji u xejn aktar!

Imbagħad l-isbaħ waħda għoġbitni kienet tal-kollega ta' Ħaż-Żebbuġ, l- Onor. Michael Bonnici meta qal: Dan huwa "komplott kontra Ċesri."

Skond l- Onor. Membru jien se nkun Brutus!

Se nkun ħafna affarijiet jien, wiċċ Laskri u affarijiet oħra imma Brutus s'issa għadni ma kontx u din tagħtini idea għall-kostum tal-karnival!

Pero' aktar interessanti mbagħad kien l- Onor. Ninu Zammit li dan spiċċa biex anke jagħtina lezzjoni kif taħmi l- pizza u din kienet l-aktar ħaġa li qgħadt nisma' b'attenzjoni u għoġbitni!

(Interruzzjonijiet) Imħawra immens!

Għalhekk għidt jien fil-bidu li m'hemmx fil konduttur imma hemm taħwida kbira ta' ħsebijiet li turi l- konfużjoni li hemm f'moħħ in-Nazzjonalisti, l-aqwa li jikkritikaw dak li qed jagħmel il-Gvern.

Issa l-media, li segwiet u rrapportat dan li qed jiġri hawnhekk - dan diġa' għidnih fil-Kumitat Permanenti tal-Kamra għall-Affarijiet Barranin - uriet bias politiku tremend u nerġa' ngħid li dan kollu huwa orkestrat biex jpoġġi lill-Gvern f'dawl ikrah.

Ħafna mill-Onor.

Membri ta' l- Oppożizzjoni, b'nuqqas ta' servizz lill-poplu, ma semmew xejn minn dak it- tajjeb li hemm f'dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna u għalhekk huwa d-dover tiegħi li nsemmih għax kulma għamlu dawn kien li rripetew id- diska tan-nuqqas ta' trasparenza.

Inċidentalment illum fil-gazzetti ġew irrapportati affarijiet li ma nafx minn fejn ivvintawhom għax m'għandhom x'jaqsmu xejn u qegħdin jgħidu li hemm affarijiet li addirittura lanqas jeżistu f'din il-liġi.

Imma dan huwa l-mod kif inti ssib iċ-ċans ...

Xi ħadd semma' lil Brutus u lil Ċesri imma jiena naħseb li Ċesri huwa l-Gvern għax donnu li hawn min ma' l-ewwel ċans li jsib jaqbad is-sikkina u jipprova jagħtih daqqa minn wara dahru bl-iskop li jeħles minnu għar- raġuni li ma' dan il-Gvern ma nxappux.

Il-komplotti, ir-renji u l- prinċipalitajiet li kien hemm qabel illum sfortunatament tkissru.

Jekk wieħed irid ikun jaf kemm qed jiekol propaganda u informazzjoni ħażina - misinformation jew disinformation, għidilha li trid - forsi jgħid: Imma possibbli dan il-Gvern huwa tant miġnun li skond l-Oppożizzjoni ressaq emendi quddiem il-Parlament li huma kollha ħżiena!

Imma m'hemm xejn pożittiv!

Lanqas redeeming feature wieħed!

Lanqas ħaġa waħda m'hu se jagħmel dan il-Gvern li hi tajba!

U min jaqra' u jisma' u mbagħad jinduna ngħid li għandu jdur fuq min ikun bellagħlu din l-informazzjoni u jgħidlu: Isma' inti lili xi ħsibtni mazzun!

Kien hemm żmien meta konna nbellgħu l- affarijiet.

Dak iż-żmien m'għadux.

U b'hekk jinqabdu mbagħad u jidhru li qegħdin jagħtu informazzjoni ħażina.

Barra minn hekk, dawk l-eluf ta' nies li kellmuni kemm ili responsabbli mill-Planning Authority - u nista' ngħid li tliet kwarti mill-ħin fil- ministeru applikajtu għall-Planning Authority f'dawn it-tmien xhur li ili hemmhekk - u l-munzelli ta' ittri li nirċievu kuljum bħala complaints, dawn imbierek Alla ma dehrux fil-gazzetti!

Ħadd minnhom ma tkellem u qal: Għall-erwieħ xi ħadd se jirranġaha s-sistema!

Jiena ma rridx ngħid illi hemm għaddejja xi forma ta' xi ċensura biex dawn l-ittri, jekk jinkitbu, ma jidhrux fil-gazzetti, imma bilfors jidħluli d-dubji għax huwa mpossibbli - u nerġa' ngħid impossibbli - li minn dawk l-eluf ta' nies li avviċinawna u kitbulna - u meta kont membru fil-Planning Authority kienu jgħidulna biex inbidlu "hekk", nagħmlu "hekk" - imbierek Alla dawn f'daqqa waħda kollha jimmutaw.

Imbierek Alla anke l-Kamra tal-Periti u l-Federation of Industry immutaw, meta nista' ngħid li dawn kienu l-ħin kollu magħna waqt id-diskussjonijiet u l-aħħar drafts u l-aħħar ħsebijiet ddiskutejnihom magħhom ħalli forsi nsalvaw ftit is-sitwazzjoni.

Ma nafx għalfejn din il- kritika kollha li ħierġa, qisu l-Gvern waħdu ħareġ b'dawn l-emendi!

Ejja nkunu rġiel u ejja nerfgħu r-responsabbilta' ta' dak li qbilna fuqu għax dawn l-emendi qbilna fuqhom, tħadditna flimkien u konna flimkien fiha din il-kwestjoni kollha.

Illum il-ġurnata qegħdin jitbiegħdu, qishom ma kellhom x'jaqsmu xejn, u bilkemm ma nsibx lil xi perit, li forsi lanqas ikun informat b'dak li kien għaddej, u jikteb kontra.

U rajna diġa' biċċiet minnhom.

Madam Speaker, jiena rrid nagħmel din il-mistoqsija: Irridu jew ma rridux tibdil fil-Planning Authority?

Għax jekk ma rridux, jekk il-poplu issa f'daqqa waħda huwa kuntent u dak it-tgergir u dawk il-complaints kollha sparixxew, inħassar kollox, noqgħod bil-qegħda u mmur kwiet id-dar.

Jekk il-poplu kuntent jgħidilna ħalli nħallu kollox kif inhu.

Jiena konvint li l-poplu altru li m'huwiex kuntent!

Il-poplu altru li m'huwiex kuntent u għalhekk qed nagħmlu dawn l-emendi.

Dawn l-emendi qegħdin ħalli lill-poplu nagħtuh iċ-ċans li jinqeda aħjar.

U nerġa' ngħid li l-Gvern ma jridx poteri u m'għandux x'jambi poteri.

Kellu bżonn jiġu xi erba' awtoritajiet tajbin jeħdulna parti mir-responsabbiltajiet li għandna u jħaddmuhom tajjeb!

Il-ministru ma jridx poteri u m'għandux x'iridhom il- poteri.

Jiena sal-lum kull meta ġie jkellimni xi ħadd fuq xi ħaġa ngħidlu: Tkellimnix fuq permessi, tkellimnix fuq pjanti, kellimni fuq proċedura, kellimni jekk inqdejtx tajjeb, kellimni jekk inti tħossokx oltreġġat b'xi ħaġa imma tgħidlix fuq permessi, m'għandix x'naqsam.

Pero' aħna konxji li għandna ċerti obbligi lejn iċ-ċittadin u dan id-dover qegħdin nagħmluh minkejja l-kritika tan-naħa l-oħra, minkejja t-tfigħ tat-tajn u minkejja l- akkużi.

Dan huwa obbligu li se nagħmluh.

U se nagħmluh b'kuntrast kbir ma' ħaddieħor li litteralment ħasel idejh mis-sitwazzjoni kollha u ħalliha tistagħġna.

Ngħid u nerġa' nirripeti dak li għidt li ta' qabli ħasel idejh b'mod illi meta dħalt fil-ministeru jien - din għidtha u nerġa' ngħidha - ma sibtx biċċa karta waħda li kienet turi li l-Onor.

Zammit Dimech kien qiegħed bis-serjeta' jimpenja ruħu biex forsi jsiru xi tibdiliet.

Ara mill- Awtorita' ta' l-Ippjanar sibt ħafna attentati ta' "nbidlu hekk" u "nagħmlu hekk" - ħalliha li forsi ma kenux effettivi - imma nassigura lil kulħadd li ma sibt l-ebda karta, l-ebda forma ta' xi rapport, l-ebda indikazzjoni li turi li l-ministru ta' qabli kien b'xi mod inkwetat.

Ma kien inkwetat xejn għaliex, bħalma għidt fil-bidu, kienu moqdijin u ma kellhomx għalfejn jirranġaw l-affarijiet.

Huwa ċ-ċittadin li ma kienx moqdi pero' min kellu l-ħbieb u l-mezzi kif jidħol u jdur hemm ġew, imexxi l-files u jgħaġġel u jagħmel il-konfoffi ma' ċerti nies, kien jinqeda u ma jimpurtahx minn dik il-koppja li qiegħda tistenna biex tieħu permess ħalli tibni maisonette u jkollha tistenna bħal ħaddieħor.

Huwa dan li mbuttana biex nagħmlu dawn l- emendi ħalli kulħadd jieħu dak li hu fid-dritt tiegħu u dak li ħaqqu.

Madam Speaker, nixtieq li f'dan l-istadju npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-famuż rapport ta' Farrugia li min jaf kemm nibxuna fuqu min-naħa l-oħra, forsi għaliex ħasbu li fih xi mappa sigrieta fejn issib id-deheb!

Dan ir-rapport ta' Farrugia kien għand il-membri tal-Planning Authority, tajtu lill-Kamra tal-Periti u tajt kopja tiegħu anke lill-Onor.

George Pullicino u se npoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra għaliex saret id-diskussjoni u ħadna xi ħaġa minnu.

M'iniex qed ngħid li d-diskussjoni hija lesta għaliex din hija l-ewwel parti ta' l-emendi li se nagħmlu fil-Planning Authority - u din nirripetiha għall-miljun darba - pero' qed nagħmluha għaliex kienet urġenti.

Nittama li bil-grazzja t'Alla nagħmlu gruppi oħra ta' emendi u nġibu lill-Planning Authority fejn nixtiequ sabiex tkun effiċjenti, trasparenti u accountable.

Madam Speaker, nixtieq inpoġġi wkoll rapport li jiena dejjem faħħartu u li għamel il-management team tad-Direttorat ta' l-Ippjanar b'reazzjoni għall-investigazzjoni li kien beda Carmelo Farrugia bl-isem "Improving the Planning Services".

Nixtieq inpoġġi wkoll l-updating ta' l-istess rapport tad-19 ta' Ġunju bl-isem "Proposals for Improving the Planning Services", b'reazzjoni għal dak li kien qiegħed jingħad.

Dawn se npoġġihom fuq il- Mejda tal-Kamra biex min irid jara s-sigrieti jarahom!

MADAM SPEAKER: Hawn permess sabiex dawn id-dokumenti jitpoġġew fuq il- Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport dwar l-istruttura u l-funzjonijiet ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar;

Rapport maħruġ fis-7 ta' Diċembru 1996 mill-Management Team tal- Planning Directorate intitolat "Improving the Planning Service"; u

Rapport maħruġ fid-19 ta' Ġunju 1997 mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar intitolat "Proposals for Improving the Planning Service".

Aħna nafu kemm kienu joqogħdu jizzikawna min-naħa l-oħra u jitfgħu d-dubji.

Kont nieħu gost nara lill-Onor.

Austin Gatt jistaqsi meta dan ir-rapport ta' Farrugia se jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

Issa jista' jieħdu miegħu u llejla joqgħod jaqrah qabel jorqod!

Madam Speaker, nistgħu ngħidu li l-attakk prinċipali tan-naħa l-oħra kien li l-ministru jrid jieħu l-poter f'idejh u joħnoq l-Awtorita' ta' l- Ippjanar.

Din għalija hija l-aktar ipokrezija grassa.

Jiena nistaqsi: Jistgħu ż-żewġ ministri, li qabli kienu jmexxu din l-awtorita', ipoġġu jdejhom fuq sidirhom u jgħidu li f'dawn l-erba' snin u nofs qatt m'għamlu pressjoni politika fuq l-awtorita'?

Jista' l-Onor.

Zammit Dimech jgħid li qatt m'għamel pressjoni politika fuq l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Ma nsemmix lill-Perit Michael Falzon għax lil dak il-poplu qallu biex ma jerġax jidħol fil-Parlament għaliex għamel biżżejjed ħmerijiet.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, skadielek il-ħin u għandek bżonn il-permess tal-Kamra biex tkompli titkellem.

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

GEORGE VELLA: Nirringrazzja lill-Kamra kollha għall-permess li tatni.

Jistgħu tan-naħa l-oħra jgħidu li ma kienx hemm diskriminazzjoni politika fil-Planning Authority?

Dalgħodu issemmiet persuna li telqet mill- Planning Authority u jiena ħadt gost nisma' li s-Sur Sacco ingħata ċertifikat ta' effiċjenza miċ-chairman tal-Planning Authority.

Meta s-Sur Sacco kien impjegat mal-Planning Authority ma ħax l-istess trattament li ħa ħaddieħor li daħal miegħu u li b'mod arbitrarju ħa kemm Alla ħalaq promotions u wkoll karozza.

Il-ministru kien jaf b'dan.

Mela għalfejn din l-ipokrezija kollha li jgħidu li ma jridux indħil tal-ministru!

Ma kienx jindaħal fejn ma kienx jaqbillu li jindaħal għax dak Laburist u l-ieħor Nazzjonalist, ejja nagħmluha ċara.

Pero' jistgħu jgħidu li ma kienx hemm ħatriet u placings ta' nies in the right place fil-Planning Authority?

Ma rrid lil ħadd jieħu għalih pero' tajjeb li ngħidu dawn l-affarijiet, għaliex meta tiġi soġġett għall-kritika irresponsabbli u tfigħ ta' dubbji, fis-sens li jien irrid naħtaf l-Awtorita' ta' l-Ippjanar taħt idejja - hekk intqal ripetutament min-naħa l-oħra tal-Kamra - ir-risposta tiegħi tkun ċara: Kunu afu min kien jaħtaf!

Jistgħu jgħidulna li ma kenux isiru ħatriet ta' nies in the right place ħalli meta jkollhom bżonnhom isibuhom malajr u jaqduhom?

Bħalma għidt, kien hemm aċċess totali għal ċerti nies.

Per eżempju, ir-raġel tal-kollega tagħna, l-Onor.

Giovanna Debono, kien jagħmel ġranet idur fil-Planning Authority u aktar ma toqrob l-elezzjoni aktar kont issibu hemmhekk.

U dan għalhekk qed insemmih, ħalli xi ħadd jiġi hawn u jgħid li mhux veru.

(Interruzzjonijiet) Dażgur li ma jaħdimx hemm!

Kemm hu bravu l-Onor.

Mugliett!

Ma jaħdimx hemmhekk imma ċ-ċwievet tal-bibien kollha kellu u kulħadd kien jaqdih mill-koxxa!

Imma dik il- koppja li qiegħda tistenna l-permess biex tibda tibni - għaliex ġej is-sajf u forsi jagħmlu ftit xogħol b'idejhom u jiffrankaw Lm600 jew Lm1,000 - trid tistenna għaliex m'għandhiex xi pampalun li jmur hemmhekk u jintervjeni għan-nom tagħha.

U anke t-tifel ta' l-ex-Prim Ministru jista' jgħidilna kemm kien idur hemm ġew.

(Interruzzjonijiet) Dażgur li l-Public Works Department m'huwiex il-Planning Authority!

Jekk ridt tiddefendih, kellek ċans tqum tiddefendih.

Dawn l-affarijiet jiena m'iniex ngħidhom b'kattiverja u fil-fatt, minkejja li ilna nafu b'dawn l-affarijiet kollha, fiż-żmien li konna fuq il-bord qatt ma qajjimna oġġezzjonijiet.

Imma mhux għaliex se nirranġaw l-affarijiet issa jgħidu li aħna l-maħmuġin u li aħna rridu naħtfu u nikkontrollaw!

Jekk huma kienu komdi għax kienu qed jikkontrollaw is-sitwazzjoni bl- idejn twal li kellhom, żgur li ma ridux li jkun hemm xi tibdil imma aħna għandna għalfejn inbiddlu għaliex irridu li kulħadd jieħu dak li għandu jieħu u mhux min jieħu u min ma jeħux.

Għalhekk jiena nakkuża liż-żewġ ministri li kien hemm qabli li lill-Planning Authority, struttura tajba li l-pajjiż għandu bżonnha, ħallewha tmur lura u għalhekk waslet fejn waslet.

Issa meta qed nikkritika lill-awtorita' ma nkunx qed nikkritika lin-nies li hemm fiha u dan ma jiena ngħidu bl-ebda ipokrezija.

Għandi l-akbar rispett lejn il-biċċa l-kbira tan-nies li hemm f'din l-awtorita' u lejn il- professjonalita' tagħhom imma mbagħad hemm elementi li ħammġuha.

Dawn huma n-nies irresponsabbli li ġiegħlu l-affarijiet jiġru kif ġraw, imma mbagħad mhuwiex sew li aħna niġu akkużati li qegħdin nimmanipulaw l-affarijiet.

Ħalli ngħid ftit x'qalu min-naħa l-oħra - mhux x'qalu barra mill-Parlament imma x'qalu hawn ġew - għax lil min mar igerger magħhom qalulu: Mhux tort ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar!

Mhux huma!

Ara jiena m'għidtx hekk.

Jiena għidt li hemm id-difetti u hemm bżonn nanalizzawhom u naraw kif nirranġawhom.

Madam Speaker, se ngħid x'qalu l-Onor.

Membri ta' l- Oppożizzjoni u mhux x'qalu minn din in-naħa tal-Kamra, ħalli ma jkunx hemm min jgħid, bħalma qegħdin jgħidu, li għandna għall-Awtorita' ta' l- Ippjanar.

(Interruzzjonijiet) Minn fuq jirreżistu t-tibdil li qegħdin nipproponu!

L-Onor.

Mugliett, bl-ikbar sinċerita', qal li jafu li hemm "nuqqas ta' trasparenza".

Allura din se nħalluha jew nirranġawha?

Jiena naħseb li għandna nirranġawha.

Ikkritika wkoll il-perijodu ta' tmien ġimgħat li anke jiena ma naqbilx miegħu u għalhekk se nirranġawh.

Ara l-Onor.

Zammit Dimech Alla jbierek ma kkritika xejn fil-Planning Authority.

Dażgur!

Mela se jikkritika xi ħaġa li suppost irranġaha hu u allura taqa' l-kritika fuqu!

Skond l-Onor.

Zammit Dimech il-ħażin qiegħed kollu f'dak li se nagħmlu aħna.

Imbagħad l-Onor.

Michael Bonnici qal li hemm "inkonsistenza" fl- awtorita'.

Allura dawn se nħalluhom jew se nbiddluhom?

Qal ukoll li "m'hemmx biżżejjed enforcement" pero' huwa jaf kemm għaddejna sigħat niddiskutu dwar dan fil-Planning Authority.

Jiena nittama li dan is- suġġett nittrattawh darb'oħra u nirranġawh ukoll pero', aktar minn hekk, l- Onor. Michael Bonnici wasal biex qal li l-case officers "jiddettaw" lill- periti privati.

Allura dan inħalluh?

Noqogħdu bil-qegħda u ma nagħmlu xejn, minkejja li nafu b'dawn l-affarijiet kollha?

Jiena ċert li lill- Onor. Zammit Dimech kien jgħidlu li hemm case officers li qegħdin jiddettaw lill-periti, pero' x'għamel l-Onor.

Zammit Dimech dwar dan?

M'għamel assolutament xejn!

Anzi qiegħed jiġi hawn u jgħajjar lilna.

L-Onor.

Tonio Borg, bħall-Onor.

Zammit Dimech, ma kkritika xejn pero' l- Onor. Ninu Zammit sa wasal biex qal - u hawn qed nikkwota - li l-Planning Authority "għamlet il-bsaten fir-roti biex ittellef il-progress fil- pajjiż".

Dak ċertifikat!

Dak pjaċir!

Allura nħallu lill-awtorita' taħt gvern li jaf b'dan kollu u jħalliha tagħmel il-bsaten - mhux lill-gvern jew lill-ministri individwali - lill-progress fil-pajjiż?

L-Onor.

Zammit ilmenta li hemm policies li huma "bla sens" u li wħud minnhom iridu jiġu riveduti.

Imbagħad ikkritika kif isir il-land use, li huwa aspett professjonali, u bħall-Onor.

Michael Bonnici qal ukoll li hemm case officers li "m'humiex korretti fl-aġir tagħhom".

(Interruzzjonijiet) Putting it mildly!

GĦalhekk jiena nistaqsi: F'ġieħ is-sewwa u f'ġieħ ir- responsabbilta' li jkollu ministru meta jkun f'din il-pożizzjoni, x'għamiltu biex dawn l-affarijiet ma jibqgħux isiru?

Għax is-sitwazzjoni jiena l-istess sibtha, biex ma ngħidx li sibtha agħar.

F'dan il-kor imbagħad ingħaqad il-kollega, l-Onor George Pullicino, li qal li fil-Planning Authority hemm ħafna problemi pero' ma ġara xejn għaliex din issa writniha aħna!

Mela huma għaddejjin komdi għax telqu jew neħħihom il-poplu u aħna qegħdin niffaċċaw dawn il-problemi kollha.

Pero' l-aktar ħaġa serja għalija hija li anke l-Onor.

Pullicino jallega li hemm abbużi mill-case officers.

Mela issa għandna tliet membri li qegħdin jallegaw - ma ninsewx li anke l-Onor.

Ċensu Galea kien qal dan ukoll imma mbagħad innegaha - bl-aktar mod ċar li hemm abbużi mill-case officers.

L-Onor.

Austin Gatt qal li "faqqset il-burokrazija".

U l-burokrazija x'inhi, Onor. Austin Gatt?

Il-burokrazija hija l-proċedura u allura x'hemm ħażin li l-ministru tal-lum jara li dawn il-proċeduri jiġu streamlined?

Jidher ċar li skond l-Onor.

Austin Gatt, min ħa l-briga biex ifaqqas il-proċeduri wasal biex faqqas il-burokrazija!

Dan huwa wieħed mill-fatturi li sfortunatament faqqas il-burokrazija għax aħna injettati mis-sistema burokratika Ingliża.

Faqqasna l-proċedura biex nagħmlu l- affarijiet iktar diffiċli - ir-raba' wieħed li qiegħed jammetti li xi uffiċjali abbużaw.

Ara lil dan ħadd ma qallu: Għidha barra ħalli nieħdu passi kontra tiegħek!

Le, dak l-Onor.

Austin Gatt, ħadd ma jgħidlu xejn!

Imma jien qed infakkar lill-poplu x'intqal f'dan id-dibattitu kontra l- Planning Authority minn nies li sa tmien xhur ilu kienu responsabbli huma li jaraw li dawn l-affarijiet ma jsirux.

Nispera li issa ma jiġix xi ħadd jgħidli li dan ġara fl-aħħar tmien xhur u mhux fi żmienhom - għax kapaċi jaslu għal dan it-tip ta' ġenn imma naħseb li ma jabbużawx.

Saħansitra l-Onor.

Gatt qal li l-Planning Authority m'hijiex "user friendly".

Veru, naqblu hawnhekk, imma allura għaliex m'għamiltu xejn, Onor. Austin Gatt, meta' int kellek tant power biex tikkmanda u kellek tant spag x'tiġbed, bil-ministri kollha jibżgħu minnek?

Għaliex ma ġegħelthomx jirranġaw dawn l-affarijiet meta kontu fil-gvern?

Pero' l-iktar wieħed voċiferu - li lanqas jien ma nasal biex ngħidhom dawn l-affarijiet - kien l-Onor.

Toni Abela li qal li hemm "sitwazzjoni intollerabbli".

Mela għandna kor ta' tmienja min-nies - responsabbli jiġifieri mhux qed insemmi lil xi ħadd li qabżitlu jew raqad mikxuf u ġie jgħajjar lill-Planning Authority - li għamlu dawn id-diskorsi ppreparati fuq il-Planning Authority f'dibattitu fil-Parlament.

L-Onor.

Abela qal li kien hemm sitwazzjoni "intollerabbli", policies li "ma jagħmlux sens" u allega li kulħadd sar "alla żgħir".

Hawn bdew jikbru l-akkużi għax qal li kulħadd sar "alla żgħir".

Meta l-Onor.

Membru qed jgħid dan naħseb li għandu ċerta informazzjoni f'idejh biex jgħid hekk.

Dan nutar u naħseb li sema' ħafna affarijiet biex jgħid li kulħadd sar "alla żgħir" hemmhekk!

Madam Speaker, nerġa' nfakkar lil min qed jismagħna bħalissa li dan mhux il-membri tal-Gvern, mhux il-Laburisti qed jgħiduh, imma l-Oppożizzjoni Nazzjonalista li sa tmien xhur ilu kienu fil-gvern.

Imbagħad fetaħ ħanxra u beda jgħidilhom: "Istħu, istħu!".

(Interruzzjonijiet) Tmien xhur, tibżax, tħabbilx rasek, fadlilkom x'tistennew!

Inti għoddhom, imma fadallek x'tgħodd mhux ħażin!

L-Onor.

Abela fetaħ ħanxra u beda jgħajjar lill- Planning Authority permezz ta' l-uffiċjali tagħha hawnhekk u beda jgħidilhom: "Istħu, istħu!".

Lill-Onor.

Abela jien ngħidlu: Istħu intom għaliex l-istruttura tal- Planning Authority bdiet taħdem.

Aħna li nistgħu naraw mill-bogħod iktar nistgħu nagħmlu valutazzjoni u niġġudikaw kif sejrin l-affarijiet.

Aħna responsabbli li nbiddlu u nirranġaw l-affarijiet ħalli ma jiġix xi kor ta' membri Nazzjonalisti u jibdew jagħmlu dawn il-ħafna litaniji ta' akkużi lill-Planning Authority.

Dawn qishom qegħdin jgħajru lilhom infushom, bħalma jgħid il-Malti li tobżoq lejn is-sema u jiġi f'wiċċek.

Madam Speaker, in-nies jifhmuhom dawn l-affarijiet.

Ladarba dawn in-nies kollha, bir-responsabbiltajiet li kellhom, ex-ministri u membri parlamentari u dawk attivi fil-partit, illum għandhom din iċ-ċarezza ta' kritika kontra l- Planning Authority, il-poplu jgħidilhom: Allura intom, li ma kontux irresponsabbli, li ma kontux kattivi ma' dawk li bdew idumu jistennew u jbatu m'għamiltu xejn u issa għax qegħdin "komdi" ma qed tagħmlu xejn ħlief tikkritikaw!

Din m'hijiex serjeta'.

Jien għalija din hija assolutament il- quċċata ta' l-ipokrezija.

Madam Speaker, issa ħalli naraw fiex tikkonsisti l-kritika li għamlet in- naħa l-oħra.

Stajna smajna wieħed, apparti dawn l-appellattivi u din il- litanija ta' kumplimenti lill-Planning Authority - għax kull wieħed beda jipprova jkun kemm kemm iktar tajjeb mill-ieħor! - imma altrimenti ssib li kien hemm ripetizzjoni ta' l-istess affarijiet.

Kien hemm tliet punti bħala kritika.

L-ewwelnett qalu li ma saritx konsultazzjoni biex isir dan it-tibdil.

Nota li daqqha kulħadd kienet għaliex ma ħarġitx white paper u li qed ngħaġġlu wisq skond l-Onor.

Zammit.

Ħalli nibda minn ta' l-aħħar.

Lill-Onor.

Zammit ngħidlu: Trid nibqgħu nkaxkru saqajna, kif kaxkartuhom intom dan iż-żmien kollu, biex imbagħad jiġi sieħbek u lil tal-Planning Authority jgħidilhom: "Istħu!"

L-għaġġla tagħna m'hijiex għaġġla mferfxa imma għaġġla ta' effiċjenza u se ngħaġġlu għaliex l-affarijiet hemm bżonn jirranġaw ruħhom.

Fil-bidu għidt li qegħdin ngħaġġlu ħalli ma nkaxkrux sitt xhur oħra, għaliex daqshekk kien ikollna nistennew kieku lħaqna għalaqna għar-recess tas-sajf.

Sitt xhur huwa żmien twil ħafna għal min qed jistenna permess jew għal min għandu overdraft mal-bank u qed iħallas eluf f'imgħaxijiet.

U għalfejn dan?

Sempliċement għaliex dawk il-case officers, li kien hawn riferenza ripetuta għalihom, setgħu kienu "irresponsabbli" - issa qed nikkwota - jew għax forsi setgħu aġixxew b'mod differenti f'każijiet simili jew għax ippretendew xi ħaġa.

Allura, ngħid jien, tibqa' tistenna l-bonagrazzja tagħhom biex jaqduk?

Mela għaġġla ma kellniex imma ma ridniex nagħmlu bħal ħaddieħor u ma nagħmlu xejn.

Studjajna u nista' ngħid li studjajna ħafna fuq dak li smajna imma mbagħad għidna: Now is the time to act.

U għall-istess raġuni li ma ħriġniex white paper.

Kien ikun iktar faċli li noħorġu white paper, nintefgħu lura tliet ġimgħat jew xahar nistennew l-ittri ġejjin, ripetizzjoni ta' dak li xbajna nirċievu, suġġerimenti miċ-Chamber of Architects, suġġerimenti mill- ambjentalisti, mingħand il-poplu u minn ħafna għaqdiet.

Dawk kollha qegħdin għandi u min irid jiġi l-ministeru nurih il-files li għandna bis- suġġerimenti.

Dik hija l-white paper, is-suġġerimenti tal-poplu li kien ilhom ġejjin minn meta kont membru fuq il-bord tal-Planning Authority u kemm ilni ministru.

Mela għandi għalfejn nagħmel white paper fuq dan it- tibdil tal-bidu biex inkun naf x'jaħseb il-poplu?

Dik huma se jagħmluha għaliex apparentement lanqas kienu jafu x'kien qed jgħid il-poplu!

Anzi, jien ma ngħidx li ma kenux jafu imma injorawh.

Jekk xi ħadd irid jilgħaba tad-dejjaq jgħid: Mhux aħjar smajt xi jrid jgħid il-poplu!

M'hemmx għalfejn indumu nisimgħuh lill-poplu.

Inti lil min tarah muġugħ se toqgħod tgħid: Ħa nara jekk smajtux sewwa?

Trid tieħu azzjoni mill-ewwel u tagħmillu xi ħaġa ħalli tgħinu, taqbad u tikkurah, u mhux toqgħod tgħid: Ħa nerġa' nisma' sew, ħa nara jekk hux muġugħ u toqgħod tistennieh jerġa jgħidlek ajma.

Riduna nagħmlu white paper, we lie back, noqogħdu npejpu sigarru, nistennew is-sajf biex immorru vaganza, niġu lura u mbagħad nagħmlu analisi ta' dak li jiġi mill-white paper u mbagħad nibdew naħsbu biex nimplimentaw.

Dan huwa l-mod meditattiv tan-naħa l-oħra.

Il-kwestjoni tal-konsultazzjonijiet taqa' waħedha wkoll għaliex il- konsutazzjoni tfisser li tiltaqa' mal-poplu kuljum man-nies u tagħmel kuntatt kontinwu.

Mela jien se mmur nikkonsulta xi professur bil-mustaċċi li ma jifhem xejn f'dawn l-affarijiet!

Trid tikkonsulta lill-poplu li huwa the end user, li qiegħed jistenna s-servizz.

Hu jrid jgħidlek x'qed iħoss.

Aħna qegħdin hawnhekk mhux għalina nfusna, lanqas għall-partit bħala partit, imma aħna qegħdin għall-poplu li tellagħna, Madam Speaker.

Malli rajna li ż-żmien kien dieħel u kien hemm lakuna fil-proċedura tal-Parlament li stajna nsibu dan il-ħin biex nagħmluha - għaliex meta ġejna għal-liġi tat-tibdil tas-sistema tat-taxxi, fejn aħna ppretendejna xi muntanja ta' krtitika u n-naħa l-oħra ħarġu b'werżieq, tkellem wieħed u waqfu! - għidna li la dawn lanqas jutilizzaw il-ħin tal-Parlament ma jridu biex jagħmlu dik il-kritika kollha li tant ħambqu fuqha, ejja ngħaddu xi ħaġa li hija urġenti.

Imbagħad kien hemm kritika li aħna qegħdin nipprovaw innaqqsu l- awtonomija.

Kien hemm kor - ipparteċipaw l-Onor.

Mugliett, l-Onor.

Zammit Dimech, l-Onor.

Tonio Borg u l-Onor.

Austin Gatt - li l-fatt li rridu nagħtu aktar awtorita' lill-ministru hija theddida għall-Awtorita' ta' l- Ippjanar.

Issa dwar dak id-diskors kollu - qisek qed tisma' musketterija, tfaqqa waħda wara l-oħra, l-istess ħaġa!

Nixtieq nanalizza fejn jidħlu dawn il-poteri kollha li qed jitkellmu fuqhom.

(Interruzzjonijiet) Qed ikejlu b'xibirhom!

Jien nixtieq nagħmel rassenja malajr ta' fejn tidħol din id-diskrezzjoni tal-ministru li tant qed jagħmlu għaġeb fuqha, it- theddida għall-poteri tal-Planning Authority u dan il-ħafna diskors fuq tnaqqir ta' l-awtonomija.

Nerġa' ngħid: Ejja ma nkunux ipokriti għaliex l- awtonomija mhux bil-paroli u mhux fuq il-karta trid tkun imma trid tkun vera.

Jien diġa' għidt u kont ċar f'dak li kont qed ngħid li ċertu ndħil sar meta ried isir - mhux dak legali, dak li mhux suppost sar.

Allura ma noqogħdux ninħbew wara ħafna ħmerijiet.

L-ewwel attakkaw il-fatt għaliex għidna li l-President jaħtar il-membri tal-bord ta' l-appell.

Veru, aħna qegħdin ngħidu "bil-parir tal-ministru".

Fil-fatt nista' ngħid li meta konna qed nagħmlu dawn l-emendi, l-Attorney General qalli li din hija parti mill-Kostituzzjoni u qalli wkoll li għandna nniżżluha ħalli jkun jidher ċar li dawn jiġu nnominati, jaġixxu u jitneħħew - bħal fil-każ ta' l-imħallfin - mill-President fuq il-parir tal-ministru.

Mela xi ħaġa li hija kostituzzjonali għamilna song and dance sħiħa fuqha u l-Onor.

Censu Galea fl-aħħar punt beda jgħid għax se naħtru lill-membri tal- bord.

Skużi, fil-liġi li għandna quddiemna llum il-parti dwar il-membri tal-bord hekk qiegħda.

Għandna wkoll li s-segretarju tal-bord ta' l-appell se jkun nominat mill-ministru.

Issa jien nista' ngħid bl-ikbar sinċerita' li dan se nagħmluh sempliċement biex inħaffu l-proċess.

Meta tisma' kritika bħal din tibda tgħid: Wara kollox x'qed nagħmel ħażin iktar milli qed jagħmel il-ministru responsabbli mill-ġustizzja li jappunta s- segretarju tal-qorti?

Billi tappunta segretarju tkun qed tindaħal fl- awtonomija tal-Planning Authority jew tal-bord ta' l-appell?

Bl-istess raġunar tista' tgħid li l-qorti m'għandhiex awtonomija u m'hijiex serja għaliex ir-reġistratur u d-deputati reġistraturi tal-qorti jiġu nominati mill-ministru, bħalma se jkun nominat is-segretarju tal-bord ta' l-appell mill-ministru permezz ta' din l-emenda li għandna quddiemna.

Mela din hija kritika li ma tagħmel l-ebda sens.

Meta konna qed nirrivedu l-liġi prinċipali sibna li hemm planning consultative committee li l-liġi tobbligah li jiltaqa' numru ta' drabi fis- sena.

U jien ngħid: Mhux aħjar inkunu nafu x'inhu jiġri għax dan litteralment huwa mejjet!

Tant hu hekk li kemm ilni ministru ma smajt xejn minnu, ma naf xejn x'għamel u safejn jien informat ma nafx x'kuntatti kellu mal-Planning Authority.

Allura dan il-planning consultative committee mhux aħjar, għallinqas darba kull tliet xhur, jibgħat rapport ħalli jgħidilna x'għamel u ħalli jiġġustifika l-eżistenza tiegħu?

Aħna dan ma neħħejniehx imma għidna li la l-liġi tobbligah li jiltaqa' tant drabi - ma nafx jekk hux tliet darbiet fis-sena - għallinqas darba kull tliet xhur għandu jibgħat żewġ faċċati jew tlieta ħalli lill-ministru jinformah li ltaqa' u x'ikun iddiskuta.

B'daqshekk qed innaqqru l- awtonomija ta' l-Awtorita'?

Issa f'subartikli (1) u (2) ta' artiklu 12 tal- liġi prinċipali, li ovvjament saret taħt il-Gvern l-ieħor, hemm li l-membri li hemm fuq dan il-planning consultative committee u ċ-chairman tiegħu - ara kemm se nindaħlu! - huma kollha maħtura mill-Prim Ministru.

Mela skond il-liġi kif inhi - in-naħa l-oħra tagħti l-impressjoni li l-Planning Authority għandha awtonomija totali u ħadd ma jindaħlilha - l-membri kollha u ċ-chairman huma kollha appuntati mill-Prim Ministru u l-funzjoni ta' dan il-kumitat hija li tagħti parir lill-gvern u lill-awtorita' fuq xi policy jew fuq xi proponiment li jidhrilhom li għandhom jagħmlu.

Jien nistaqsi: X'hemm ħażin billi jien tlabt li darba kull tliet xhur dan il- kumitat jagħtini rapport bil-miktub?

Nispera li min qed jismagħna - kien hawn ħafna għajjat u biża' min-naħa l-oħra, donnu ġejja l-aħħar tad-dinja għax qalu li se nkissru l-awtonomija ta' l-awtorita'! - jibda jifhem punt punt fuqiex saru dawn l-akkużi.

X'imkien ieħor daħħalna emenda li l-ministru jiżgura li l-awtorita' tkun mgħarrfa bil-policies ħalli jissorvelja t-twettiq tagħhom.

Jekk kemm-il darba tara awtorita' li ma tkunx qed issegwi l-policies tagħha stess - m'iniex qed ngħid li qed jiġri hekk imma ejjew nassumu dan - jew qed tinterpretahom b'mod differenti, x'hemm ħażin li l-ministru jara li l- awtorita' tiġi mgħarrfa bihom?

Jien se ngħid x'għamilna biex l-awtorita' tkun mgħarrfa u din hija xi ħaġa pożittiva li n-naħa l-oħra ma semmietx għaliex ma jaqblilhiex.

Aħna rajna li jkun hemm policies iddikjarati, maqbula u ppubblikati li kulħadd ikun jaf bihom u mhux policies li jitfaċċaw minn x'imkien f'nofs proċedura ta' deċiżjoni ta' applikazzjoni.

Aħna qed ngħidu li l-ministru għandu jiżgura li l-awtorita' tkun mgħarrfa bil-policies u jissorvelja t-twettiq tagħhom.

Wara kollox, jien qed nieħu s-salarju u ġejt appuntat ministru biex nara li l-affarijiet jitwettqu sew.

Aħna qed nitkellmu fuq l-awtonomija tal-Planning Authority u mhux fuq l-indipendenza tagħha għax il-mistoqsijiet parlamentari li jsiru min- naħa l-oħra dwar l-affarijiet li jkunu jidhru li marru ħażin u li l- kostitwenti ġustament imorru jgergru dwarhom magħhom - ilmenti bħal "inqdejt hekk" jew "lili ma tawnix u lil dak tawh" - quddiemi jiġu u jien irrid inqum hawnhekk u nirrispondi għall-Awtorita' ta' l-Ippjanar - bir- rispett kollu - u mhux iċ-chairman jew iċ-chief executive.

Barra minn hekk, anke meta jaraw li qed jonqsulhom il-flus, għand il-ministru jiġu jiġġustifikaw li jkollhom bżonn daqstant iktar.

Allura jien kif nista' nfarfar minn fuq spallejja r-responsabbilta' li nara li, min qiegħed nivvotalu l-flus u min qiegħed nirrispondi għan-nuqqasijiet allegati tiegħu, qed jimxi mal-policies kif suppost?

Din qed tneħħi l-awtonomija?

Il-kor kollu ta' kelliema li tkellmu - fil-fatt baqa' biss l-Onor.

Jesmond Mugliett minn dawk kollha li tkellmu, ma nafx jekk hemmx xi logħba football illejla! - mhux qiegħed hawn ħalli jisma' l-kritika u jirrispondi fuqha fil- gazzetti jew fejn ikun.

Madam Speaker, waqt il-laqgħa li kellna, ċ-chairman tal-Planning Authority - dan qiegħed hawnhekk u jippermettili ngħid dan; dan mhux qed ngħidu biex ninvolvih imma għax huwa riflessjoni ta' x'kien qed jiġri - qal fil-minuti li r-rapprażentanti tal-ministeri li kien hemm fuq il- bord ma kenux qegħdin iwasslu l-policies tal-ministeri li jkunu qed jirrappreżentaw.

Qal ukoll li f'ħafna okkażjonijiet l-awtorita' kien ikollha tieħu guidance u titlob direttivi diretti mingħand il-ministru.

X'hemm ħażin fiha din!

Mhux hekk irid isir!

Mela dawn jistgħu jitilqu għal rashom u jagħmlu li jridu huma!

Il-liġi tikkontempla li għandu jkun hemm ħames rappreżentanti ta' ħames ministeri fuq il-Planning Authority ħalli jwasslu l-messaġġ tal-policies tal-gvern.

Issa ċ-chairman qed igħid li dan il-messaġġ ma kienx jasal u kien ikollu jmur direttament għand il- ministru.

Jien niftakar żmien, meta kont membru tal-bord, meta permess ta' skola dam imdendel għal ħafna żmien quddiem il-Planning Authority għaliex meta konna nitolbu lill-Gvern biex jagħtina guidelines jew policies biex inkunu nistgħu niddeċiedu dan ma kienx ikollu għaġġla - bħas-soltu!

L- Onor. Mugliett jista' jistaqsi għal liema skola qed nirriferi għax ma rridx insemmiha hawnhekk.

F'din il-pożizzjoni kienet il-Planning Authority u jien għalhekk illum qed nirreaġixxi biex dawn l-affarijiet ma jerġgħux jirripetu ruħhom.

Imbagħad iċ-chairman qalilna wkoll li meta kien jitlob li jkollu guidance mingħand il-ministru u ma kienx ikun hemm risposta jew policy - din hija rimarka interessanti - l-Awtorita' ta' l-Ippjanar kienet tiddeċiedi u taġixxi hi.

Sewwa kienet tagħmel għaliex jekk ma jkollokx guidance mingħand il-gvern u jekk ma jkollokx policy fuq xiex timxi, xi tridha tagħmel?

Żgur li mhux se tħalli skola tistenna permess xhur, biex ma ngħidx snin, għax il-majesta' tiegħu l-ministru jew il- Kabinett ma jirrispondikx.

Din kienet is-sitwazzjoni, Madam Speaker.

Jien niftakar li meta konna nkunu hawnhekk u jien, bħala membru tal-bord kont nagħmel xi mistoqsijiet, kien iqum l-Onor.

Zammit Dimech u jgħid: Aħna ma rridux gvern fi gvern.

Aħna l-gvern u aħna nikkmandaw u għalkemm intom qegħdin hemm biex tiddeċiedu xi affarijiet, il-gvern imexxi u jagħmel il-policies.

Jien ngħidlu li jekk hu jifhimha hekk, allura issa x'hemm ħażin li aħna qed nifhmu hekk ukoll?

Dak iż-żmien dan kien jgħid li ma jridx min jindaħallu u kellu d-dritt li l-policies jagħmilhom hu.

(Interruzzjonijiet), Hekk hu.

Jien hekk nemmen.

Jien ma kontx nitlob biex nagħmlu l-policies imma kont nitlob informazzjoni ħalli niġġudikaw u nieħdu deċiżjonijiet iktar responsabbli, li ħafna drabi ma kenux jiġu għax il- Gvern ta' qabilna kien miexi bla pjan, il-ministeri ma kellhom pjan ta' xejn u kienu jgħixu minn ġurnata għal oħra.

Issa qed naraw ir-riżultat ta' dawn l-affarijiet għax sħabi diġa' informaw lill-Kamra x'sabu fil-Gozo Channel, f'Posta Ltd u fl-oqsma l-oħra.

Dan huwa r-riżultat tal-politika li timxi by crisis management.

(Interruzzjonijiet) Mhux hekk!

L-aqwa li mmorru ntajru l-flus barra u nġibu kontijiet ta' eluf ta' liri magħna!

Imbagħad niġu hawnhekk u lil min irid jipprova jirranġa nipprovaw inħammġuh u nitfgħu d-dellijiet koroh kollha fuqu!

Fl-emendi qegħdin ngħidu li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tista' teżerċita l- poteri kollha tal-kontroll fuq l-iżvilupp li jistgħu jiġu delegati lilha minn żmien għal żmien bil-miktub mill-ministru f'isem xi dipartiment jew aġenzija tal-gvern.

Din ukoll hija ħażina?

Min għandu l-esperjenza jaf li minħabba li ma kienx qed ikun hemm delega ta' l-awtorita' din kienet qed tiġi kkontestata fil-qrati għaliex min ikun irid ifittex ix-xagħra fl- għaġina jistaqsi lill-case officer jew lill-enforcement officer min ikun tah dik l-awtorita'.

Aħna qegħdin ngħidu li mhux biss irid ikollok id- delegation of authority imma din trid tkun gazetted fil-Gazzetta tal-Gvern ħalli ma jkunx hemm it-toqob tal-liġi u min ikun irid joħroġlok minnhom joħroġlok.

Din issir biex tgħin lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar mhux lili!

Mela jien nista' nippermetti li kull dipartiment, ikun min ikun, jagħti direttivi lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar jew jiddelegalha l-poteri!

Mhux jien responsabbli minn din l-awtorita', Madam Speaker!

Dawn mhux minn quddiemi jridu jgħaddu!

Allura mhux bilfors għandi jrid jiġi u jgħidli: Ministru, jiena nixtieq niddelega dan il-poter lil din l-awtorita' għat- tali u t-tali raġuni.

Allura din saret xi ħaġa maħmuġa li tagħmilha?

Ifisser li se nneħħilha l-awtorita' jew il-kompetenzi tagħha?

Mhux minn hawn trid tgħaddi!

Mhux bilfors trid tagħmilha din!

Kemm qegħdin naraw xjaten, qrun, dnub u ma nafx x'qegħdin naraw iżjed f'daqqa waħda meta qabel ma konna naraw xejn!

Ħaġa oħra li qegħdin ngħidu hija li l-awtorita', bl-approvazzjoni tal- ministru - din żidniha aħna - tista' tiddelega l-poteri tagħha, pero' dan ma jfissirx li qegħdin naqilgħuha 'l barra.

Meta jiġi xi ħadd u jgħidlek li lit-tali se nagħtuh dan il-poter u inti tiffirma, bħal meta niffirmaw ħafna karti - għaliex ir-responsabbilta' wara kollox qegħdin jerfgħuha huma - u ħafna delegation of authorities, delegation of powers u konvenzjonijiet.

Dawn kollha l-ministru japprovahom.

L-ebda permanent secretary jew direttur f'ministeru li jmur it-tali pajjiż ma jiffirma xi konvenzjoni jew xi ħaġa oħra.

Dawn kollha jiġu quddiem il-ministru - u min kien ministru min-naħa l-oħra jaf x'jiena ngħid u jaf li qed nitkellem korrettement - b'kull bolla ħamra daqs dinja ħalli jiffirma u jerfa' r- responsabbilta' li qiegħed jagħtihom l-awtorita' li jagħmlu dawk l- affarijiet.

Allura dan se nqisuh bħala ndħil ukoll issa?

Dan huwa mod kif tikkontrolla fis-sens ta' kontroll pożittiv u huwa mod kif tagħmel l- affarijiet kif suppost.

B'dan il-mod ukoll xi ħadd qed jerfa' r- responsabbilta' li jekk xi ħadd jagħmel xi ħaġa li mhux suppost, jerfagħha fuq spallejh hu.

(Interruzzjonijiet) Kif jista' jkun!

Mela se nabrogaw ir-responsabbiltajiet kollha u narmu kollox?

Aħna m'aħniex se nagħmlu kif għamlet in-naħa l-oħra, Madam Speaker, li telqet għal riħitha lill-Planning Authority u m'għamlet xejn iktar.

Dawn varaw xi ħaġa tajba imma mbagħad la għamlu maintenance, la raw li qiegħda taħdem tajjeb u lanqas għamlu monitoring tagħha.

U hemm każijiet li jġiegħluk tgħid: Isma', ejjew naraw daqsxejn l-awtorita' li hemm iddelegata mill-Planning Authority lil min hija ddelegata u safejn hija ddelegata.

Dan għidtu meta ntroduċejt dan l- abbozz ta' liġi u se nerġa' ngħidu llum.

Jien ma rridx nerġa' nara li n-nies li qegħdin fid-DDC japprovaw proġetti li mhux soltu japprovawhom, għalkemm dan sal-lum ma stajtx tikkontestah għaliex ma kienx hemm liġijiet ċari li jgħidu dawn sa fejn jistgħu jieħdu responsabbilta'.

Kien jiġri li jaqbdu lil xi gustuż, jagħtuh permess ta' 40 tomna art biex jiżviluppaha u qisu ma ġara xejn!

U inti qisek l-iblah fuq il-bord ta' l-awtorita' mingħalik taf x'inhu għaddej mentri mhux veru tkun taf x'inhu għaddej.

Jiena wegħedt kemm-il darba - u hekk kont noħlom li nagħmel - li l-bord ta' l-awtorita' nbiddlu u nagħmlu iktar rappreżentattiv ta' l-għaqdiet tal-poplu imma dan ma nistax nagħmlu għaliex sibt differenti milli ħsibt.

Jiena kont qed nilludi ruħi fil-bord ta' l-awtorita' u mingħalik tkun taf x'inhu għaddej imma fil-verita' ma tkunx taf x'inhu għaddej.

U filwaqt li nġedded il-wegħda li noħlom bid- data u biż-żmien li dak il-bord ikun miexi tajjeb u nistgħu nagħmlu fuqu membri differenti - mhux persuni - li jirrappreżentaw għaqdiet differenti, għal-lum Allaħares nagħmlu hekk għaliex is-sitwazzjoni m'hijiex dak li mingħalija kienet meta kont bil-qiegħda hemmhekk għal erba' snin u nofs.

GĦaliex jiena ma kontx qed inxomm x'kien għaddej, Madam Speaker, u għalhekk qed ngħid dawn l-affarijiet u għalhekk f'parti mir-riformi li se nagħmlu - u nirringrazzja lil kull min għen biex nagħmluhom, lill-Kamra tal-Periti u lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar - qegħdin ngħidu li rridu nkunu ċari safejn tiddelegaha l-awtorita'.

Huwa veru li l-liġi tagħti lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar l-awtorita' li tiddelega imma ma nistgħux naħslu jdejna - anke Alla li ħalaq il-bniedem u qallu biex ikompli jkattar, ukoll f'xi żmien tah l-Għaxar Kmandamenti li ried jimxi magħhom! - u nibqgħu għaddejjin niftaħru li għandna l- awtonomija u li għandna l-liberta' tal-kuxjenza u nagħmlu li rridu, għax fl- aħħar mill-aħħar nafu li rridu nagħmlu l-kontijiet ukoll.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar għandha l-awtonomija, għandha ċerti poteri u għandha doveri kbar x'taqdi pero' jeħtieġ li niddefinixxu the rules of the game u naraw safejn tista' tiddelega.

Per eżempju, case officer safejn jista' jasal?

Enforcement officer safejn jista' jasal?

Id-DDC x'każijiet tista' tara?

Liema huma l-każijiet li jaslu quddiem il-Planning Authority, ħalli mhux forsi wieħed ifettilu jibgħathom jew ma jibgħathomx jekk jara li hekk jaqbillu?

Kif diġa' għidt, din hija parti mir-riforma li hawn f'dawn l- emendi pero' dawn ħadd min-naħa l-oħra ma semmihom.

Issa nafu eżatt il- każ ta' dak u ta' l-ieħor f'liema kategorija jaqa' u għand min irid imur biex jiġi deċiż.

Bħalma għidt irridu nagħlqu anke t-toqba li xi ħadd jista' jikkontesta x'poteri għandu uffiċjal jew membru ta' l-awtorita' u min tahomlu.

Aħna għalhekk qegħdin ngħidu li l-poteri jridu jiġu gazzetted ħalli nkunu nafu ċar min huma n-nies u x'awtorita' għandhom.

GĦidna wkoll, Madam Speaker, li l-Planning Authority trid taħdem skond pjanijiet approvati, skond policies u proċeduri approvati mill-ministru.

Jekk kemm-il darba wieħed irid eżempju ċar tal-bżonn li kien hemm ta' dan, jiena ngħidlu jisma' l-ħin tal-parliamentary questions tal-bieraħ fil- għaxija fejn l-Onor.

Ċensu Galea stess - miskin ma ndunax u nqabad fuq sieq waħda! - talab lill-ministru biex jara li tiġi rranġata t-tali u t-tali policy.

Jiena qomt u għidtlu li huwa kien qiegħed jgħid eżatt dak li rridu nagħmlu aħna, jiġifieri li hemm il-bżonn li l-ministru jara li ċerti policies jiġu attwati, maqbula u mplimentati.

Biex nagħti eżempju, infakkar lill-poplu f'policy li laqtet eluf ta' nies, il-famuża deċiżjoni dwar il-compliance certificate li jiena, bħala membru fuq il-bord, in parti kont responsabbli minnha.

Aħna konna qegħdin naraw ħafna bini tiela' bl- addoċċ u ridna nagħmlu xi ħaġa biex dan ma jibqax isir.

F'mumenti pprovajna ngħidu li l-art għandna nirreġistrawha l-Insinwa biex ma tinbiegħx u dak li jkun ma jabbużax, imma din ma ħadmitx.

Imbagħad għidna li min jinqabad li ma jkunx konformi ma nagħtuhx is-servizzi tad-dawl u ta' l-ilma.

Kif diġa' għidt, din id-deċiżjoni jiena kont parti minnha meta kont qiegħed fuq il-bord - u din ir-responsabbilta' nerfagħha għaliex l- intenzjoni kienet tajba - imma ġara li lanqas din ma ħadmet għaliex, kif qal anke l-Onor.

Zammit, jista' jkollok blokk ta' erba' appartamenti fejn tlieta jkunu xtraw l-appartament u m'humiex mgħaġġlin u l-ieħor se jiżżewweġ sitt xhur jew sena oħra u jkun qed jaħdem fih u meta jiġi biex jieħu d-dawl u l-ilma jgħidulu li ma jistgħux jagħtuh dawn is-servizzi għaliex ix-xogħol fl-appartamenti l-oħrajn għadu m'huwiex lest.

Allura din ġustizzja?

Din hija inġustizzja, imma allura kien hemm għalfejn nibqgħu nkaxkru b'din il-policy?

Kelli nkun jien, Madam Speaker, li nlaqqa' l- Kamra tal-Periti ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għal tliet seduti fit-tul biex nipprova nġibhom flimkien?

Issa dan ifisser li mponejt xi ħaġa jien?

Jien x'nifhem fil-bini u fiċ-ċertifikati ta' l-ilma u tad-dawl!

Imma għamilt id-dover tiegħi li dawn ġibthom flimkien ħalli jitkellmu, jaqblu fuq policy u ftehemna li dik hija l-policy.

Pero' jiddispjaċini ngħid li sal-ġurnata mqaddsa tal-lum din il-policy, minkejja l-ftehim, xorta għadha mhijiex imħaddma kif suppost.

Jiġifieri anke meta jindaħħal il-ministru u jipprova jġiegħlhom jagħmlu ċerti affarijiet, ukoll ikun hemm xi ftit irjus ebsin li jibqgħu jgħidu li mhux kollox sar eżatt skond il-ftehim.

Aħseb u ara jekk inħallu l-affarijiet kif inhuma!

U dan huwa eżempju ta' policy waħda.

Sieħbi l-Onor.Bertu Pace semma ruxxmata policies.

Jiena m'għandix ċans noqgħod ninħela fuqhom hawnhekk pero' nixtieq insemmi waħda biss, il-policy li biex tiftaħ grocery f'raħal irid ikollok parking space.

Jien m'iniex qed nikkritika b'sens negattiv u nibqa' nemmen li min qed jagħmel dawn il- policies qed jagħmilhom b'intenzjoni tajba, pero' once li ma ħadmux u taf li ġabulek backlog ta' applikazzjonijiet, ifisser li wasal iż-żmien biex dawn nirreveduhom flimkien.

Imma min se jieħu l-briga, min se jieħu r- responsabbilta', min se jkun li jgħid li dawn hemm bżonn nirranġawhom għaliex għandna ħafna tgergir min-nies?

Dan ma jfissirx li l-ministru jerġa' jagħmel xi policies imma jsejjaħ lill-periti, lill-Planning Authority u lill-GRTU u jgħidilhom: Taqblu li nagħmlu xi ħaġa differenti minn din il-policy?

Nistgħu niftehmu ħalli nagħmluha iktar aċċettabli għall-poplu, iktar user friendly u customer oriented.

Jiena naħseb li żgur li naqblu u naslu biex niftehemu imma jekk il-Planning Authority bl- expertise tan-nies li għandha tikkonvinċi lil kulħadd li dik hija policy li għandha raġunijiet ta' planning serji warajha u li ma nistgħux inbiddluha ....

Din bħal tal-garaxxijiet.

Jiena naħseb li din għandna nagħmluha bejn 12 u 14, imma jekk imbagħad il-planning officer jgħid li bi 13 jew 14- il filata l-garaxx jaqa' - jiena ma nifhimx u m'iniex tekniku f'dawn l- affarijiet - allura ngħidlu li għandu raġun u nkomplu.

Imma jekk ma jikkonviċinix b'dan il-mod, allura l-aspett soċjali u l-aspett ta' kif qed jolqtu lill-poplu ma narahx?

Dan huwa l-ħsieb wara dawn ir-riformi.

Dan hu l-ħsieb li l-ministru japprova l-policies.

Mela mbilli jipprovaw idaħħkuna hawnhekk u jgħidulna li qed nagħmlu dan biex inbiddlu d- development zones!

Lanqas jekk irridu ma nistgħu nbiddluhom id-development zones u se ngħid għaliex.

Il-ministru għandu jkollu r-responsabbilta' li jgħid li fejn l-affarijiet m'humiex mexjin sewwa allura għandna nindaħlu.

Hawnhekk nixtieq nerġa' nsemmi l-ipokrezija ta' ċerti nies.

Meta kien qed isir il-pjan lokali ta' Pembroke, ħadd ma qal: Ara ma tindaħlux lill- Planning Authority, sinjuri ministri.

Keep away.

Jien kont hemm u naf x'kien jiġri.

Kienet qiegħda toqrob l-elezzjoni u kulħadd beda jħoss in- nar tiela' ġo fih u l-Onor.

Michael Refalo, l-Onor.

Zammit Dimech u kull min kien interessat f'dik l-area kien ġej u sejjer jimponi fuq il-Planning Authority u jgħidilha: Ara ma tmissulniex il-playing area, ara ma tmissulniex il-grounds, ara ma tmissulniex tal-Juventus u tal-Libertas!

Jekk mhux veru jgiddbuni.

Kulħadd jibża' litteralment għat-turf tiegħu.

Dan indħil jew mhux indħil?

Meta l-Planning Authority kienet diġa' ddeċidiet li f'dik l-area jkun hemm ċertu numru ta' housing units - niftakar lill-kollega tiegħi, l-Onor.

Michael Bonnici jaqbeż u jogħla meta ġie nformat li biex jaqdu lil dawk il-ministri li kienu qed jaraw il-voti, mhux planning imma l-voti, tal-Libertas, tal-Juventus ta' l-Atlanta eċċ., - iċ-chairman ħabbar li l-Kabinett kien qabel li jnaqqas 100 housing unit mill-proġett ta' Pembroke ħalli jakkomoda l-grounds.

Mhux qed ngħid li m'għandux ikun hemm areas għall-isports.

Dażgur li għandu jkun hemm!

Ara Marsaxlokk, hemmhekk in-nies ma jilagħbux għax ħadd ma ħaseb biex ikun hemm ground u sporting facilities oħra imma f'Pembroke kien hemm ħafna, tant li l-Planning Authority aċċettat mingħand il-Kabinett li jitnaqqsu 100 housing unit ħalli ċerti ministri jkunu jistgħu jagħmlu li jridu.

Imbagħad jiġu bl- ipokrezija kollha u jgħidulna: Tindaħlux lill-Planning Authority u ħallulha l-awtonomija!

Kemm nixtieq li l-Onor.

Michael Bonnici qiegħed hawnhekk ħalli jgħid jekk hux veru dan li qed ngħid għax dakinhar sabbat fuq il- medja u qal: Allavolja dan hu l-Kabinett tal-Gvern tiegħi, din ma naċċettahiex.

U kellu raġun, apparti l-fatt li dawn qegħdin jgħidu li ma jindaħlux.

Meta għamlu l-public consultation tal-Pembroke Plan u kien hemm tliet kwarti tan-nies - jekk mhux iktar - li kienu kontra l-famuż business park, li kien se jqum xi Lm24 miljun u ħadd ma kien jaf għalfejn se jsir hemmhekk.

Il-Kabinett, il-Gvern u l-ministri Nazzjonalisti ddeċidew li minkejja dak li qalu dawk in-nies kollha - dawk min jagħti kashom! - il- business park isir xorta waħda.

Jiġifieri dan mhux il-Planning Authority ddeċidietu imma l-Kabinett li approva li hemmhekk għandu jsir business park, qalu x'qalu n-nies.

Il-public consultation tagħmilha imma trid tagħti kasha.

Tliet kwarti mill-complaints li tqajmu f'dik il-laqgħa - dawn għadhom id-dokumentati, il-ktieb tal-consultation jeżisti u min mhux qed jemmen jista' jmur jara - kienu kontra l-business park.

Sadanittant il- Gvern ta' dak iż-żmien qal li hemmhekk irid jagħmel business park.

Allura dak ma kienx indħil?

Dik m'hijiex awtonomija mnaqqra tal-Planning Authority?

Jien ngħid li ma kenitx, taf, għax forsi l-Gvern veru kien qed jemmen li kien hemm il-bżonn ta' business park hemmhekk, ħalliha li kienet deċiżjoni żbaljata bbażata fuq it-tberbiq ta' flus bla skop u bla planning ta' xejn imma dik deċiżjoni tiegħu.

Pero' ara ma jiġux jgħidulna li ma kenux jindaħlu għax ma nemminhomx!

Jekk kemm-il darba jrid ikun jaf kemm għandha awtonomija l-Planning Authority bil-liġi li hemm illum, u mhux se nbiddluha, ngħidlu li l-liġi tikkontempla li minn 15-il membru - Madam Speaker, ara kemm għandha awtonomija l-Planning Authority! - għandek ħames uffiċjali pubbliċi magħżula mill-ministri, jiġifieri hemm ħames ministeri u kull ministru jagħżel uffiċjal.

Issa ovvjament, biex tagħżlu dan irid ikun xi ħadd li għandek fiduċja fih u xi ħadd li hu tal-qalba.

Mela għandek ħamsa magħżulin mill-ministri, għandek tmien membri oħra indipendenti magħżulin mill-Prim Ministru - issa meta kienet qed tiġi fformata l- Planning Authority u ressaqna xi suġġerimenti, il-Prim Ministru ta' dak iż- żmien m'aċċetta lil ħadd min-naħa tagħna ħlief wieħed, il-Prof.

Dwardu Mallia, li llum huwa attivist fl-ambjent u kulħadd jaf xi stoffa hu - u mhux hekk biss imma jkun hemm ukoll membru tal-Gvern u jkun hemm wieħed mill-Oppożizzjoni.

Din hi l-awtonomija sħiħa ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li tant iħobbu jsemmulna tan-naħa l-oħra!

Iċ-chairman wara dan kollu lanqas jgħidilhom: Intom dixxipli tiegħi li lkoll għandi fiduċja fikom, għażlu chairman bejnietkom.

Le, iċ-chairman jagħżlu l-Prim Ministru u l-vice chairman jagħżlu l-Prim Ministru.

GĦalfejn din l-ipokrezija?

GĦalfejn qegħdin ngħidu li għamilna awtorita' b'din l-awtonomija kollha li qed ngħidu li għandha?

Dan m'hu veru xejn.

Dan li qed ngħid ma jirriflettix fuq il-kompetenza tan-nies li hemm fl- awtorita'.

Jien ħdimt magħhom, ħdimt għal erba' snin u nofs ma' żewġ gruppi ta' nies differenti u ħlief għal xi eċċezzjoni 'l hemm u 'l hawn - u kien hemm eċċezzjonijiet, dażgur li kien hemm! - il-biċċa l-kbira minnhom huma nies serjissimi u ta' l-affari tagħhom.

Imma ejja ngħiduha, biss biss il-ħames membri li jirrappreżentaw il-ministri kienu mistennija li jirriflettu l-ħsieb tal-ministru.

Mela kif qegħdin tgħidu, Onor. kollegi ta' l-Oppożizzjoni, li m'hemmx indħil tal-Gvern?

U qed insemmu vot ta' ħamsa minn 15 - ħalli ngħid li l-indipendenti jibqgħu jżommu moħħhom nadif u frisk biex jiddeċiedu.

Madam Speaker, niġi issa għad-DCC, il-kumitat li jaqta' d-deċiżjonijiet ta' kuljum.

Mela għandek sebgħa min-nies li tlieta minnhom għal darb'oħra huma nominati mill-Prim Ministru, iċ-chairman huwa l-vice chairman tal- Planning Authority nominat mill-Prim Ministru u t-tlieta l-oħra jkunu maħtura mill-Planning Authority.

Jiġifieri jekk xi ħadd għandu xi dubju rigward l-awtonomija assoluta tal-Planning Authority naħseb li aħjar jerġa' jaqra l-liġi tal-lum!

GĦal min ma kienx qed jismagħna mill-bidu rrid ngħid li dawn m'humiex l-emendi li rridu nagħmlu aħna imma din hija l-liġi kif kienet s'issa.

Issa fuq dan kollu - u hawnhekk imbagħad joħroġ l-apice ta' l-ipokrezija - min jaf il-liġi sew ...

U naf li ħafna min-naħa l-oħra jafuha l-liġi u naf li l-oħrajn kienu jużaw dak li tippermetti l-liġi, imma pubblikament ma ngħiduhx ħalli nidhru li aħna qaddisin.

Dan bħal min imur il-quddies filgħodu imbagħad filgħaxija jmur idabbar rasu fejn jaqbillu!

La qegħdin insemmu l-kompożizzjoni rridu niftakru li hemm artiklu 60 fl- aħħar tal-liġi li minkejja dak kollu li tgħid il-liġi fuq l-awtonomija - u dan għamluh tan-naħa l-oħra - jgħid:

"Il-Ministru jista', fuq rakkomandazzjoni ta' l-Awtorita', ..."

Din ma nafx xi tfisser jien, jekk jistax jibda bla ma tirrikkmandalu jew iġiegħlha tirrakmandalu, meta għandu n-nies kollha maħtura minnu fuq il- bord tal-Planning Authority!

GĦax jien jekk irrid nuża artiklu 60, ngħajjat il-ħames membri li hemm fuq il-bord tal-Planning Authority li jirrappreżentaw lill-ministeri u nibgħat il-messaġġ b'xi id twila, bħalma kien jiġri qabel, lill-membri tal-bord l-oħra.

Qabel kien ikollna l- ischerzi li kulħadd kien jitkellem kontra proġett imbagħad f'daqqa waħda kulħadd jivvota favur, imbagħad tinduna għaliex ikun ġara hekk.

Dan l- artiklu jgħid hekk:

"Il-Ministru jista', fuq rakkomandazzjoni ta' l-Awtorita', jagħmel regolamenti biex jirregola jew xort'oħra jipprovdi dwar ħwejjeġ li għandhom x'jaqsmu ma' l-iżvilupp jew attivitajiet oħra li jolqtu l- art, biex jagħti effett iktar sħiħ lid-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att u, b'mod partikolari, iżda mingħajr ħsara għall-ġeneralita' ta' dak li ntaqal qabel, jista' b'dawk ir-regolamenti.".

U tibda sensiela ta' x'affarijiet jista' jagħmel il-Ministru:

"(a) jirregola l-bini u l-kostruzzjoni, id-demolizzjoni u tibdil tiegħu, kif ukoll kull ħaġa oħra li għandha x'taqsam ma' bini ..."

Dawn huma l-poteri li għandu l-ministru bil-liġi tal-lum.

U naħseb li hemm avukati n-naħa l-oħra li jafuh dan u jafu li użawh artiklu 60.

Il- Ministru jista'

"jippreskrivi l-forma ta' kull avviż".

Dan mhux indħil, taf!

Din hi l-awtonomija tal-Planning Authority.

Din hi l-liġi li għandna quddiemna.

Il-Ministru jista'

"jippreskrivi l-mod kif it-taxxa dwar il-bini jew ħlas ...".

Insomma l-ministru prattikament jista' jagħmel kollox.

Il-ministru jista' anke - ara fejn hi l-ipokrezija ta' min qed jagħmel din is-song and dance, dan l-istorbju kollu li għax il-ministru se jkun qed jgħid lill-Planning Authority: Isma, ejja nitkellmu fuq proċedura ħalli naqblu - skond paragrafu (d) ta' artiklu 60: "safejn mhux provdut xort'oħra, jippreskrivi l-proċedura li xi korp imwaqqaf f'dan l-Att għandu jsegwi ..."

Din hi l-ipokrezija tan-naħa l-oħra.

Dan ħadd ma semmih?

Tafu bih dan l- artiklu jew ma tafux?

Jien ċert li tafu imma forsi ridtu tigdbu quddiem il- poplu.

Mela l-ministru jista' jippreskrivi l-proċedura li xi korp imwaqqaf minn dan l-Att għandu jsegwi:

"... u jemenda, iżid ma' jew xort'oħra jibdel kull ħaġa li hemm fl- iskedi ta' dan l-Att li għandhom x'jaqsmu mal-ħwejjeġ fuq imsemmija.".

Jista' l-ministru jkollu poteri ikbar milli jagħtih artiklu 60 ta' din il- liġi?

U min kien qed jagħmel il-liġi kien jaf x'inhu jagħmel u kien jaf li jrid ikollu l-mod kif meta jkun hemm bżonn iġibhom kemm kemm into line.

Issa mbagħad jiddependi kemm tabbuża minn dan l-artiklu.

Artiklu 60 ikompli jgħid:

"Il-Ministru jippreskrivi d-drittijiet li għandhom jitħallsu lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar b'konsultazzjoni magħha."

U aħna mhux hekk se nagħmlu?

Mela jien se nqum filgħodu u ngħid li se nbiddel id-development zone tat-tali post jew tat-tali post!

Trid tikkonsulta ma' l-awtorita' u mhux titlaqha għal rasha tagħmel li trid.

GĦaliex m'għandux ikun hemm ir-responsabbilta'?

Il-ministru għandu jkun imdaħħal fir-responsabbilta' ħalli l-affarijiet isiru sew, ħalli jirrispondi għar-responsabbilitajiet li qed jitpoġġew fuq spallejh.

Il- paragrafu (f) ta' artiklu 60 jgħid:

"għal kull għan li għalih huwa awtorizzat jew meħtieġ li jsiru regolamenti..."

Mela l-ministru għandu poteri assoluti għax hemm sempliċement li:

"il-Ministru jista', fuq rakkmandazzjoni ta' l-Awtorita'".

U l-Awtorita' ta' l-Ippjanar hemm mod kif iġġiegħlha tirrikkmandalek ċerti affarijiet.

Madam Speaker, qed ngħid dan biex nifqa' l-bużżieqa ta' dak il-kor ta' tinwiħ li kien hemm min-naħa l-oħra rigward li dawn l-emendi se jbiddlu l- awtonomija ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Imbagħad, jekk irridu naraw dawn il-ħames membri li qed insemmu fil-Planning Authority, li jirrappreżentaw il-ministeri skond il-liġi kif inhi - mhux l-emendi għax aħna għadna ma biddilna xejn ...

Tgħidli: Jekk inhu ħażin?

'Il quddiem nipprovaw nirranġawhom, mela le.

(Interruzzjonijiet) GĦalhekk qed ngħid.

Dażgur li hemmhekk ma stajtx nagħmel lir-rappreżentanti ta' l-ambjentalisti u tal- kunsilli lokali.

Għamilthom x'imkien ieħor u dan ma semmih ħadd minnhom kważi.

U dan hu l-ewwel pass biex naslu fejn irrid jien.

Mela filwaqt li l- indipendenti huma salvagwardati li jibqgħu fuq l-awtorita', lil dawk il- ħames membri mil-lum għal għada l-ministru jista' jgħidilhom: Int warrabli minn hemm ħalli npoġġi lil xi ħaddieħor minflokok!

Daqshekk għandu tenure of office min irid jirrappreżenta lil xi ministeru fuq il-Planning Authority, li jitwarrab bid-deċiżjoni tal-ministru.

Jiġifieri jekk dan joqgħod naughty, il-ministru jgħidlu: Aqbeż minn hemm sieħeb ħalli npoġġi lil xi ħaddieħor minflokok!

U hawn jien nerġa' ngħid.

Aħna, għax m'għandniex kilba għall-poter u m'għandna l-ebda skop li niddominaw l- awtorita', ħallejna l-istess ħames membri li sibna tmien xhur ilu u li jirrappreżentaw lill-ministri ta' qabilna.

Ma biddilnihomx, hemm għadhom.

Issa qed naraw ukoll dan il-ħafna tinwiħ fuq it-tibdil piecemeal ta' l- istructure plan.

Madam Speaker, ħalli ngħid kif isir l-istructure plan biex min ma jafx ikun jista' jitgħallem, li ma jmurx jaħseb li din hi xi tavla oħra li l-Messija ta lil Mose' fuq il-Monte Sinai.

Jien ngħid li structure plan irid ħafna xogħol u nsellem lil min jagħmel dan ix-xogħol b'mod professjonali.

Dan xogħol li l-pubbliku sfortunatament ma jafx bih għax il- pubbliku bil-permessi jaf.

In-nies ma jafux kemm jinvolvi studju, kemm jinvolvi għaqal, kemm jinvolvi xogħol u kemm huwa professjonali x-xogħol ta' l-istructure plan u tal-local plans.

Meta l-istructure plan ikun lest jiġi sottomess lill-gvern għall-approvazzjoni u għall-konsiderazzjoni.

Mela l-Planning Authority ma taqbadx u tgħid: Isma', jien issa għamilt il- policies, għamilt structure plan u se nikkmanda jien.

M'hu veru xejn.

Il- liġi attwali, li ilha hemm ħames snin, tobbliga lill-Awtorita' ta' l- Ippjanar li dan l-istructure plan tissottomettih lill-gvern għall- konsiderazzjoni u għall-approvazzjoni tiegħu.

Mhux hekk biss, imma l-gvern jista' jagħmel anke tibdil skond kif jidhirlu hu.

Hemm ukoll l-obbligu minn naħa tal-Planning Authority li hi u tagħmel l-istructure plan tieħu in konsiderazzjoni l-politika kurrenti ekonomika tal-gvern u r-riżorsi umani li l-gvern għandu available.

Qed tara fejn ġejjin, Madam Speaker!

Dawn il- poteri, li tan-naħa l-oħra qed jgħajruna bihom, huma kollha imniżżlin fil- liġi, waħda wara l-oħra, liġi li kien għadda Gvern Nazzjonalista.

Il-membri tal-Planning Authority ma jistgħux jaqbdu u jagħmlu pjan bl-addoċċ imma dawn jagħmlu l-istudju tagħhom quddiem assessment panel.

Panel ta' nies li se jiġġudikaw dan il-pjan.

U min huma dawn li jiġġudikawh, Madam Speaker?

Għandek tliet membri għax għandek chairman indipendenti, membru mill- Awtorita' ta' l-Ippjanar u membru tal-bord ta' l-appell.

U taf min jappuntahom lil dawn it-tliet membri biex jagħmlu l-assessment ta' l- istructure plan?

Il-Prim Ministru.

L-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra ma qalux li l-liġi kif inhi diġa' tissottometti l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għall-kontroll politiku li hu ġust.

Allura min għamel din il-liġi dan għamlu biex ixekkel l-awtorita'?

Ejjew inkunu onesti mal-poplu.

Aħna ma ħallejnihomx moħbijin dawn l- affarijiet imma ġibnihom up front.

Iva, il-policies, il-pjanijiet u l- proċeduri jridu jkunu maqbula mal-ministru ħalli japprovahom, kif jagħmel il-Kabinett meta japprova structure plan.

U l-gvern jista' jagħmel rakkmandazzjonijiet, jista' jikkonsulta mad-dipartimenti u ma' l-aġenziji tal-gvern ħalli dak il-pjan li toffrilu l-Planning Authority jikkonsidrah u jekk il-Kabinett jaqbel ipoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra bir- rakkmandazzjonijiet biex jiġi adottat.

U jekk ma jaqbilx jgħidlu: Dan ma naqbilx miegħu, sieħeb.

Imma mhux ovvja din?

Mhux il-gvern irid jagħmel il- policies?

Allura għalfejn dawn il-ħafna ipokreziji, dan il-ħafna tinwiħ min- naħa l-oħra li aħna qed innaqqru l-Planning Authority?

Intom giddibin - għax m'hemmx kelma oħra x'tuża - intom tridu tqarrqu bil-poplu u ma tgħidux: Isma', ħalli naraw daqsxejn waħda x'qed jiġri.

Aħna qegħdin niftħu dak li hemm fl-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp ta' l-1992 u qed nagħmluh ċar għax aħna qatt ma emminna fil-mudlam.

Qatt ma emminna li nagħmlu l-affarijiet bil-moħbi.

Qed nagħmluhom ċari u qed nagħmlu affarijiet li, iva, huma responsabbilta' tal-gvern u tal-ministru flimkien mal-Planning Authority, flimkien mal-korpi kostitwiti, flimkien mal-users u kull min juża l-Planning Authority.

Naħseb li dan huwa iktar minn biżżejjed biex nindunaw kemm il-krib li sar min-naħa l-oħra huwa faċċol, għax minn dan kollu m'hemm assolutament xejn.

Fl-opinjoni tiegħi dan iwaqqa' dak kollu li ntqal fuq "l-id twila tal-ministru", li rridu nagħmlu kontrolli kbar fuq l-awtorita' u l- awtonomija tagħha.

Jekk wieħed jara subparagrafu (2) (a) ta' artiklu 5 ta' l-Att prinċipali - dan ma missejnihx fl-emendi tagħna, se jibqa' sagrosant hemmhekk u dan qed ngħidu for the record - dan jgħid:

"It-tħejjija u t-tħaris tal-pjanijiet ta' żvilupp, jiġifieri tal-pjan ta' struttura u d-dokumenti supplementari għall-ippjanar, inkluża kull ħaġa oħra anċillari jew inċidentali għalihom jew li twassal għalihom ...",

se jibqa' d-dritt ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li hija hi li tħejji l- pjanijiet u l-iskemi l-oħra.

Dan id-dritt m'huwiex se jiġi mittifes bl- emendi li għamilna u min irid jaqra l-liġi mill-ġdid imur illejla jaqbad l- Att Nru. 1 ta' l-1992 u jara jekk dak li qed ngħid huwiex veru.

Subparagrafu (2) (a) ta' artiklu 5 għadu hemm, m'huwiex mittifes u dan jgħid:

"the preparation and maintenance of the development plans, that is to say the structure plan and the supplementary planning documents, ..."

- jiġifieri l-local plans, l-actions plans u s-subject plans -

"... including any other matter ancillary, incidental or conducive thereto ... "

Ma tistax taħrab minnha din.

Dak li huwa anċillari għalih, inċidentali għalih jew li jwassal għalih se jibqa' d-dritt ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar.

U l-istess ngħid għal artikli 23 u 27 - qed insemmihom għax il- liġi nafha ħafna iktar milli jafha ħaddieħor li qam jakkuża bl-amment biex jagħmel show politiku.

Dawn ma missejnihomx, m'hemmx emendi għalihom u dawn jgħidu li huwa d- dritt ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li tfassal subsidiary plans, subject plans, local plans u action plans u dan ħadd m'hu se jneħħihulha.

Tikkonsulta mal-ministru, tikkonsulta mal-gvern, ikun hemm il-qbil, bħalma diġa' tagħtih dritt il-liġi li jibagħtu l-Kabinett, li jagħmel assessment panel, mela le.

Ħalli naraw jekk aħna ngħidu li rridu nagħmlu business park tmurx tgħid lill-Gvern: Isma, jien m'għandix minn fejn nagħmel business park ta' Lm24 miljun taf, għalxejn ħażżistu hemmhekk dan.

X'irridu?

Li nkomplu nidħku bin-nies?

Nibqgħu bl-action plan ta' business park ta' Lm24 miljun meta m'għandniex minn fejn nagħmluh?

Jew lill-Gvern tgħidlu: Isma', sieħbi, dan jogħġobni bħala eżerċizzju akkademiku, pero' la għandna t-talba għalih u lanqas għandna l-flus għalih, allura aħjar inbiddlu għax hemmhekk għandna bżonnu għall-housing.

Madam Speaker, qed nieħu dan il-ħin kollu fuq dan il-punt għax il-kritika l-kbira hawn kienet rigward li rridu neħħu l-awtonomija tal-Planning Authority.

Dan m'hu veru xejn.

Issa l-attakki l- oħra x'kienu?

Qalulna li se nneħħu t-trasparenza.

U dan kollu għaliex għidna li dak li qed isir, li xeba jsir, ipparteċipajt fih jien dan, b'mod ipokrita, skużi l- espressjoni imma m'hemmx kelma oħra x'nuża ...

Ġieli kien ikollna bżonn nieqfu waqfa twila u nagħmlu sagħtejn nieħdu l-kafe' - mhux jiksaħ kien! - għax kien ikollna bżonn inwarrbu minn quddiem ċertu ħars li litteralment jhedded, wara li tkun diġa' rċevejt ruxxmata telefonati ta' theddid id-dar.

Il-membri tal-Planning Authority li kienu u li għadhom jafu x'qed ngħid.

Biex ma ngħidx ukoll li fil-bidu ta' xi seduta parlamentari kienu jiġu hawn jissikkawk biex ikellmuk, lanqas kont tista' tiċċaqlaq bihom, u meta kien ikun hemm sitwazzjonijiet fejn ikun hemm il-miljuni fin-nofs kienu jgħidulek: Aħna attenti għal x'se tikteb, taf!

U kull wieħed jimmarka wieħed minn tal-bord, qisna qed nilagħbu xi logħba football!

Imma jien nista' bil-kuxjenza kollha moralment jekk ikolli dubju ma ngħidux, għax nibża' minnhom?

Nista' jien li smajt il-preżentazzjoni kollha, nitlob liċ- chairman f'ġieħ il-ġustizzja biex nidħol ma' sħabi ġewwa għax għandi dubju ħalli naqsmu magħhom, nara kif jaħsbuha, inwassal il-biża' u d-dubju li għandi biex f'ġieħ il-ġustizzja niġġudikaw bis-serjeta' u ma noqgħodx hemmhekk b'ħalqi magħluq għax nibża nitkellem, għax mhedded bil-ħars u bl- ippuntar tas-swaba?

Biex ma nsemmix ukoll meta ġejna attakkati fiżikament għax telgħu għalina hemmhekk.

Hekk irridu?

Li nħallu lill-membri tal- Planning Authority taħt pressjoni morali li ma jistgħux jiġġudikaw u jiddeċiedu bis-serjeta'?

Madam Speaker, dawn l-affarijiet ma jiġrux kuljum imma jkollok każ kultant.

Jien għandi l-fiduċja li ċ-chairman preżenti - u anke min ikun hemm warajh - għandu biżżejjed integrita' li jiddeċiedi hu meta jkun hemm it- tensjoni u jiddeċiedi hu l-post meta jkun hemm bżonn li wieħed jidħol jiddelibera għax allaħares noqogħdu nagħmluha kull darba.

(Interruzzjonijiet) Iva, dażgur!

Jien lest li nagħtihom id-deċiżjonijiet taċ-chairman u lest li nagħtihom dawn l-affarijiet.

Għalhekk qed nispjega x'hemm wara l-liġi.

M'għandniex għalfejn inneħħu t-trasparenza.

Fil- kumitat lest li nagħmilhom dawn l-affarijiet, Onor. Mugliett.

Iva, għandi fiduċja fiċ-chairman preżenti u f'dak li se jkun hemm warajh.

Min għex bħali fuq dak l-bord jaf x'jiġifieri fejn jgħid: Issa jien, bil-kuxjenza kollha, kif nista' ma nitkellimx?

Imma jekk se nitkellem se nsib bomba wara biebi għada!

Dan sew meta jkunu qed jipprovaw jixtruk, meta jkunu qed jipprovaw jintimidawk, meta jipprovaw iwasslulek il-messaġġi u dawn l- affarijiet kultant jiswew il-miljuni?

Allura jien inħoss li dawk in-nies li nappunta fuq dak il-bord għandi nagħtihom is-safety valve biex jekk kemm-il darba jkun hemm każ jaħraq u dawn jgħidu: Isma' m'aħniex liberi li niddeliberaw ....

Mhux kif qalu żbaljatament ħafna min-naħa l-oħra, li dan isir b'diskussjoni fil-magħluq.

Mhux veru.

Issir il-preżentazzjoni mill- Planning Authority, jinstema' d-developer, jġibu l-argumenti, ikun hemm it- third parties biex jgħidu tagħhom, ikun hemm ta' l-ambjent biex jgħid tiegħu u trid tisma' lil kulħadd bħalma ġurat jisma' lil kull min jersaq quddiem l-imħallef.

Imma skużi, meta mbagħad għandi diffikultajiet li rrid inqajjimhom, jew niġu fis-sitwazzjoni redikola bħal ta' San Lawrenz, meta kulħadd kien kontra kulħadd imbagħad ivvotaw u kulħadd ġie favur.

Tajjeb?

U wieħed jibda jidħak.

Jew inkella ngħidu: Isma' sieħeb, kif qed isir bħalissa, nieqfu għal coffee break u mmorru nieħdu kafe'.

Sew din l- ipokrezija?

M'hu coffee break xejn dak.

Għandi dritt li nidħol niddelibera ma' sħabi jien ħalli nasal għal ġudizzju għax dak huwa post ġudizzjarju.

Hemm il-ġustizzja fin-nofs.

Jekk ma tagħtihulux dan tkun qed teħodlu d- drittijiet tiegħu; jekk tagħtihulu taf tajtu iktar milli suppost jieħu.

Għalfejn m'għandix inkun liberu bħall-imħallef f'dik il-pożizzjoni li jekk għandi d-dubju rrid naqsmu ma' sħabi?

Għalfejn qed tiddelibera mela?

U mhux il-konsultazzjoni u d-diskussjoni imma d-deliberazzjoni u min hu avukat jaf li hemm differenza enormi bejn id-diskussjoni u bejn l-informazzjoni u d-deliberazzjoni.

Tkun smajt lil kull min kellu xi jgħid, ma għalaqtx id- diskussjoni u ma għamilthiex bil-magħluq.

Qed tiddelibera u tifforma moħħok fuq dak li wasal għandek mill-informazzjoni kollha li bl-iktar mod liberu u bl-iktar mod miftuħ kull min kellu jagħtik dik l-informazzjoni tahielek.

Issa xi trid?

Toqgħod kwiet u tipprova tifforma ġudizzju tiegħek għax huwa proċess normali li l-bniedem l-ewwel ikollu l-informazzjoni dieħla, imbagħad jixtarraha u mbagħad jagħmel ġudizzju.

Hemm tliet fażijiet.

L-informazzjoni tkun dieħla, jibda jixtarraha, jibda jifhem, imma meta mbagħad irid jiddeċiedi, agħtih naqra ċans jekk jaħseb li jrid ikun 'il bogħod fejn ma jkunx mhedded - u nerġa' ngħid ma jkunx mhedded, u naf x'jien ngħid - u agħtih ħames minuti, għaxra jew kwarta, kemm ikun hemm bżonn, ħalli jiddelibera ma' sħabu u jifforma l-opinjoni tiegħu.

Mela din hija xi ħaġa li ridtu tipprovaw twerwru lill-poplu biha u mhux se twerwruh għax kulħadd jaf li dawn huma affarijiet li jridu jsiru.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Mugliett, bil-permess tal-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Madam Speaker, nixtieq niċċara jekk dan il- provvediment huwiex se japplika anke fil-livell tad-DCC.

ONOR.

GEORGE VELLA: Japplika wkoll jekk ikun hemm bżonn.

Onor. Mugliett, dak li jista' jiżbilanċja bniedem li għandu proġett ta' Lm4 miljun jew Lm5 miljun, u ma tawhulux fuq kumment li seta għamel l-Onor.

Vella, jista' jiżbilanċja bniedem li għandu proġett ta' Lm5,000, li għalih huwa l- għajxien ta' kuljum, u rimarka li għamel il-kollega l-Onor.

Bertu Pace żbilanċjatu wkoll.

Dak li qiegħed fuq il-livell tad-DCC li huwa delegat mill-Planning Authority għandu jkollu anke dan iċ-ċans, iva, li jagħmel dik il-ftit riflessjoni ħalli jkun jista' jiġġudika.

Jien inħoss li din hija ġusta.

(Interruzzjonijiet) Nista' naqbel magħkom li nżidu li din tkun fid- diskrezzjoni taċ-chairman - niddiskutuha, mela le - imma għandu jkun hemm dak is-safety valve u meta tirriflettu taraw li għandi raġun fiha din l- istorja kollha.

Issa dawn qalu li se nneħħu t-trasparenza - din waħda minnhom - għax possibbilment se jsiru deliberazzjonijiet fil-magħluq f'ċerti każi li hekk ikunu jitolbu.

L-oħra kienet għaliex jista' jkun hemm xi abbużi meta wieħed għall-kurżita jmur il-Planning Authority ħalli jara l- pjanti kollha li hemm.

Jien, again, lest li nagħmel ċerti emendi.

Kienet magħluqa wisq u diġa' kelli l-emendi lesti.

Meta ġew għandi ta' l-ambjent għidtilhom li dik se ntajruha minn hemmhekk, l-ewwelnett anke għax il-wording ridna nbiddluh.

Bl-ebda mod ma rridu nżommu lill-pubbliku milli jkun jaf li l-kollega tiegħi, l-Onor.

Psaila Savona, per eżempju, se jibni villa jew se jibni dar.

(Interruzzjonijet) Skużani qed insemmi lilek għax ġejt quddiem għajnejja.

Ħalli nsemmi lill-Onor.

Richard Muscat.

Dan se jibqa' hemmhekk għax l-ewwelnett ir-reġistru fil-gazzetta se jibqa' jidher, mela kulħadd jaf li l-Onor.

Richard Muscat applika għal maisonette bi tliet kmamar tal- banju, whatever.

Issa fir-reġistru se jkun hemm imniżżel x'hemm fl- applikazzjoni u d-dokumenti li dan tefa' ma' l-applikazzjoni biex int tkun ċert li dik l-art tiegħu.

(Interruzzjonijiet) Imma, Onor. Mugliett, int taħseb li huwa d-dritt taċ-ċittadin li joqgħod jifli u joqgħod innaqqas mid- drittijiet taċ-ċittadin l-ieħor li jkollu ċerta privatezza f'dak li se jagħmel?

Jien għalfejn għandi mmur nara l-pjanta tiegħek jekk f'hijiex bieb fuq wara, jekk f'hijiex trap door minn isfel, jekk f'hijiex kantina jew jekk f'hijiex bieb fuq il-bejt.

Għalfejn dan?

Kif inhi llum nista' mmur.

Jista' jmur dak li jkun għadu ħiereġ minn sitt xhur ħabs u jmur jara kif qed tibni l-post tiegħek ħalli jkun jaf kif għandu jisirqek meta jrid.

Dan l-iskop warajha għax jekk kemm-il darba int tgħidli: Isma' jien irrid inkun naf xi proġett se jagħmel f'dan il-mixed development, jien ngħidlek: Iva, dak se jagħmel hotel ta' 200 kamra u għandu 14-il flat, imma mhux se noqgħod nidħol fid-dettall tal-pjanti fejn huma t-twieqi u fejn huma l-bibien.

Għalfejn dan?

Ċikku l-poplu kollu jiġi jimpinġi fuq il-privatezza tiegħi.

Per eżempju, qed nibni dar lit-tifla u jiġi xi ħadd kwalunkwe għall- kurżita' u joqgħod iqalleb il-pjanti fil-Planning Authority.

Dan huwa d- dritt tal-privatezza tiegħi.

Hawn l-avukati hawn u jien naħseb li bid- drafting tal-liġi ddiskutewha kemm-il darba, ċioe' kemm id-drittijiet ta' ċerti individwi m'għandhomx jimpinġu fuq id-dirttijiet taċ-ċittadini l- oħra.

Għaliex għidna li jrid ikun perit biex ċerti dettalji jarahom?

Għax jekk jien ikolli xi ħadd qed jibni ħdejja, li se jgħattini jew li se jagħmel ħsara fil-pedimenti, jien nista' mmur ngħid li se jibni supermarket ta' tliet sulari u se jkollu daqshekk fond, imma d-dettalji ta' l-ippjanar u l-pjanti jien x'nifhem fihom?

Jien irrid inqabbad perit u ngħidlu: Isma', dan ta' ħdejja se jibni supermarket ta' tliet sulari u naf li se jkollu tant u tant spazju.

Ara ftit il-pjanti li ma jmurx jagħmilli ħsara fil-pediment u ara l-appoġġi kif se jkunu.

U l-perit, bħala bniedem responsabbli professjonali, jgħidlek : Isma' ħalli naralek jien.

U jmur u jgħidlek li tista' sserraħ rasek.

Wara kollox, din il-ħafna arja u dan il- ħafna diskors vojt, kemm hawn nies jifhmu fil-pjanti?

Qisu kulħadd sar jifhem f'kollox issa!

Il-perit jifhem f'dawn l-affarijiet u jiġi jgħidlek biex isserrah moħħok li dak mhux se jagħmillek ħsara.

Jew issa kull min għandu xahru twil sar jifhem f'kollox!

Hekk issa spiċċajna li nifhmu f'kollox?

Jien m'għandix fiduċja li ċerti nies imorru jaraw il-pjanti tiegħi - għall-grazzja t'Alla m'għandi xejn jien - imma għaliex għandu jkolli kollox apert u miftuh biex Ċikku l-poplu kollu, il-pensjonant li ma jkollux x'jagħmel u xi erba' bums li m'għandhomx x'jagħmlu jmorru jqallbu l-pjanti u l-ex drogat għadu kemm ħiereġ mill-ħabs imur iqalleb il-pjanti?

Hekk irridu?

Jien ma naħsibx li rridu hekk u we can fine-tune it.

Diġa' għamilt l-emendi fuqha.

Il-pjanti ddettaljati għandu jarahom biss il-perit.

Jekk, per eżempju, il-Mid-Med Bank jew il-Bank of Valletta qed jibni branch, inti m'għandekx dritt tmur u toqgħod tqalleb il-pjanti ħalli tara fejn hi l-istrong room!

Żgur li m'għandekx dritt.

(Interruzzjonijiet) Mela fejn jibda d-dritt ta' dak u jispiċċa tiegħi, skużi?

Dan li qed nagħmlu aħna, li naraw is-salvagwardji u d-drittijiet taċ-ċittadin.

Issa jien nista' nżomm li jekk kemm-il darba se jsir żvilupp ġo Pembroke jew x'imkien ngħidlu : Le, inti ma tmurx tara x'hemm.

Dan mhux kulħadd ikun jaf x'hemml tafx li se jagħmel multi-storey development, se jagħmel mixed development jew se jagħmel garage.

Dan se jagħmel garage imma mbagħad id-dettalji x'jidħlu?

Madam Speaker, dawn huma l-affarijiet li n-naħa l-oħra għamlu tant paniku fuqhom.

Diġa' semmejt xi ħaġa fuq il-piecemeal policies fejn qalu li se nordmu d-drittijiet tat-third parties.

Dan m'hu veru xejn.

F'dan l-abbozz ta' liġi hemm li biex wieħed jagħmel appell irid isir xi ħlas nominali.

L-idea kienet ta' administrative charge.

Dan anke jekk tmur tiġbor ċertifikat mill- Insinwa, anke jekk tmur tiġbor kopja ta' ċertifikat mill-qorti tħallas xi ħaġa.

Dik se nneħħuha ħalli ma nkunux qed ngħidu li qed inxekklu lin-nies biex iħallsu Lm5 biex jagħmlu appell.

Allavolja dawn l-affarijiet iqumulu l-flus lill-Istat - għax qed taħli l-ħin u hemm in-nies u hemm l-impjegati u hemm id-dawl u hemm kollox - anke din neħħejniha ħalli nurukom kemm m'għandniex skop u m'għandna l-ebda intenzjoni li noqgħodu nxekklu liċ- ċittadin.

Le, jista' jmur u jagħmel appelli kemm irid pero' imbagħad skużi jien liċ-ċittadin ngħidlu: Isma', bħalma għandek dritt, third party right, kif issa tatek il-qorti - u deċiżjoni tal-qorti nbaxxu rasna għaliha - imma inti ma tistax imbagħad toqgħod ....

Mela se nagħmel żvilupp u wara li ħadt il-permess oġġezzjonajt int u waqqaftni u kelli mmur quddiem il-bord ta' l- appell u appena spiċċajt int ġie sieħbek u għamel appell ieħor.

Skużi, aħna għidna li min ikun għamel oġġezzjoni fil-bidu imbagħad jkollu dritt għall-appell.

Fejn neħħejnilhom id-dritt ta' l-appell?

Aħna ssaldajna d- dritt tiegħek u tiegħi, bħala ċittadin, li jekk irrid nibni mezzanin ma nsibx xi erbat iċwieċ li jwaqqfuni wieħed wara l-ieħor, wieħed għaliex ta' l-ambjent, l-ieħor għax se nibni ħdejh, l-ieħor għax ma jaqbilx ma' li qed nagħmel, l-ieħor għax jibda jiġġudika jekk l-art hijiex tiegħi jew le u kull darba iwaqqfuni.

Id-drittijiet ta' ċerti nies - u nammettihom id- drittijiet tat-terzi - ma jridux jimpinġu fuq id-drittijiet taċ-ċittadin l- ieħor, illi wara kollox għandu d-drittijiet tiegħu wkoll.

Din hija kwestjoni ta' kontroll u kontroll ma jfissirx li nneħħu d-drittijiet tat- terzi.

Id-drittijiet qed nagħtuhomlhom meta qegħdin nagħmlu emendi fil- proċedura ta' l-appell ħalli lill-individwu - kemm dak li qed jagħmel oġġezzjoni, kif ukoll dak illi qiegħed għaddej mill-proċess li jiġi kkontestat - nagħtuh id-drittijiet tiegħu u mhux inħalluh imdendel fl- appell u ma nafux meta se jispiċċa għax jibda u ma jkomplix.

Qegħdin ngħidu: Ejja nagħmlu ċertu time frame ħalli l-appell inkunu nafu li għandu ċertu terminu.

U nafu wkoll illi trid issir il-proċedura l-magħrufa ħalli ma jkunx hemm min jiddeċiedi mod u min jiddeċiedi ieħor.

Kien hemm il-kritika li aħna se nagħmlu żewġ kaptani fil-Planning Authority.

Kien hemm ic-chief executive, li minn hawn nsellimlu għall- kapaċitajiet professjonali u għall-mod assidwu kif jaħdem fil-Planning Authority.

Mhux dejjem naqblu u allaħares naqblu dejjem.

Jien għandi ħafna x'nikkritika f'dak li jaħseb hu bħalma hu għandu x'jikkritika f'dak li naħseb jien.

Ma jistax ikun illi jkollok bniedem illi jerfa' dik ir- responsabbilta' kollha, kemm mil-lat tekniku, kif ukoll mil-lat amministrattiv.

Bla ma nitfa' ħtija fuq ħadd, ħafna mill-affarijiet li qegħdin jiskappaw u li qegħdin jiġru u li tan-naħa l-oħra bdew jallegaw fuq il-case officers ...

Jiena ma ngħidx li hija responsabilta' taċ-chief executive jew inkella tad-direttur għax dawn ma jistgħux ilaħħqu ma' kollox.

Imma jekk jien ngħid: Fid-dawl ta' l-allegazzjonijiet kollha li saru min-naħa l-oħra li hemm "allat żgħar", illi hemm case officers "mhux korretti," jiena rrid li jkun hemm xi ħadd responsabbli mill- amministrazzjoni ħalli jkun liberat kompletament mill-problemi tal- planning, ħalli ma jkunx diġa' involut fuq local plans u jkun qiegħed jikkonċentra kompletament fuq it-tmexxija tal-Planning Authority.

Għaliex waħda mill-problemi kbar hija l-amministrazzjoni żbaljata li hemm hemm ġew - u nerġa' ngħid li din ma tirriflettix fuq min qiegħed hemm imma żgur li din xi ħaġa li tirrikjedi attenzjoni akuta - u min isemmi żewġ kaptani ...

Il-kollega tiegħi, l-Onor.

Bertu Pace qal: Mela fil-bank kemm-il kaptan hemm, għax hemm ruxxmata managers?

Anke fil-ministeru tiegħi wkoll għandi manager direttur li jieħu ħsieb l-amministrazzjoni, il-finanzi u l- personnel.

U ħaddieħor qiegħed fuq affarijiet oħra.

Mela jista' jkun li wieħed imexxi kollox!

U din hija l-istorja kollha taż-żewġ kaptani.

Din il-kontroversja kollha minħabba ħatra ta' direttur amministrattiv!

Qed nispjega l-bżonn tagħha.

Din m'aħniex nagħmluha biex inneħħu l-kappell lil xi ħadd jew biex naqtgħu l-poteri ta' xi ħadd imma rriduhom li t-tnejn jaħdmu flimkien.

Mit-tixwix kollu li sar fil-media kien hemm anke min kien tant stupidu li qal: Nafu lil min għandkom f'raskom u semmew lil Joe Zammit, Segretarju tal-Kabinett, li kien is-segretarju tas-sotto-kumitat li għamel dawn l- emendi.

Ara Joe Zammit għandu tant x'jagħmel!

Tant mhux veru u tant għoxew fil-gideb illi ċ-chairman jista' jgħid jekk huwiex veru dan.

Aħna konna qegħdin nikkontemplaw li jkollna l-management efficiency unit tal- MITTS għal tliet xhur biex ikunu huma to set the ball rolling u nibdew bihom.

Fil-bidu dak kien il-ħsieb tiegħi.

Imbagħad avviċinawni mill- Uffiċċju tal-Prim Ministru u qaluli: Jiddispjaċina, dawn huma over extended u għandhom ħafna x'jagħmlu u ma jistgħux jieħdu dan l-inkarigu.

Araw x'se tagħmlu.

Jiena ħadt doċċa kiesħa għax xtaqt illi nies b'dawk il- kapaċitajiet jkunu huma li jibdew dan it-tip ta' rwol ħalli nibdew l- affarijiet sew.

Imbagħad maċ-chairman iddiskutejt illi jagħmlu ftit scouting fuq il-kumpanniji tal-management ħa naraw x'jistgħu joffrulna u b'liema prezz.

Ara kemm mhux vera li kellna f'rasna li naqbdu lil xi ħadd u ngħidulu: Issa inti poġġi hemm ħalli tikkmanda l-Awtorita' ta' l- Ippjanar u nieħdu r-riedni minn idejn iċ-chief executive!

U ejja, din m'hijiex serjeta'.

Din il-kritika li ġiet minn naħa l-oħra u dan li kien hemm fil-gazzetti!

Ibellgħu r-ross bil-labra lill-poplu.

Dan kollu għaliex qed nipprovaw nirranġaw l-affarijiet.

Qed nirranġaw dak li ħaddieħor ħalla u ma rranġax.

Din hija parti mill-kritika l-kbira li saret.

Jiena nemmen illi dawn huma kollha allegazzjonijiet bla bażi.

Qegħdin ukoll nagħmlu emenda fil-liġi prinċipali għax ta' qabilna kienu ħasbu illi fi tmien ġimgħat kien se jkun jista' joħroġ il-permess iżda marru żmerċ.

Xbajna nisimgħu lil kulħadd jgħid illi tmien ġimgħat mhumiex biżżejjed u li mhuwiex sew li titfa' applikazzjoni mbagħad tirċievi nota fejn jitolbuk li ġġedded u l-applikazzjoni Alla m'għamilha.

Għalhekk aħna rajna x'jagħmlu pajjiżi oħra u għidna: Jekk wieħed itawwal ftit u flok tmien ġimgħat nagħtu 12-il ġimgħa fejn jidħol żvilupp żgħir - ngħidu aħna, maisonettes, garaxxijiet u affarijiet bħal dawn - dawn ma jistgħux jiġu maqtugħa f'dak iż-żmien?

U skoprejna li dan nistgħu nippruvawh.

Bħalma għidt kemm-il darba ħadd m'hu qed jgħid li din hija l-aħħar darba u li din m'aħna se nibdluha qatt.

Jekk jirriżulta li 12-il ġimgħa ma jagħtux ir-riżultat mixtieq, jiena nerġa' niġi hawn - wara li nkun ftehimt mal-Planning Authority u ma' kull min huwa nteressat - u nagħmel esperiment ieħor sakemm niġu biex liċ-ċittadin nagħtuh dak li bi dritt jistenna mill- Planning Authority.

Tan-naħa l-oħra qalulna li dan jagħti lok għal abbuż - nifhimha li kulħadd qed jaħseb bil-mentalita' tiegħu - u f'kor wieħed qalu li l-case officers huma "allat żgħar", li huma rresponsabbli u li ma ħadmux tajjeb.

Kien hemm min qal: Imma jekk l-applikazzjoni l-case officer jitfagħha fil-kexxun għal tliet xhur u ma jiktiblek xejn, inti teħodha li tista' tibni għax ma tkunx ħadt risposta uffiċjali?

Lil min qal hekk jien ngħidlu: Aħna għalhekk se nagħmlu manager administration biex ikun jista' jsegwi dawn l-applikazzjonijiet u jara fejn huma.

Jien naħseb li b'dan li se nagħmlu mhux se jkun hemm lok fejn jgħidulna li l-file intilef - dawn kemm se jdumu jippruvaw jidħku bina, darba, tnejn? - u malli naqbad lil xi ħadd naqtagħlu rasu barra għax il-case officer għandu jkun jaf li qiegħed hemmhekk biex jagħti servizz lill-poplu.

Għalfejn din il-ħafna biża' kollha min-naħa ta' l-Oppożizzjoni?

Jekk jiena għandi sikkina nista' nużaha biex noqtol biha imma jekk għandi intenzjonijiet tajbin nista' nużaha bħala cutlery biex naqta' biċċa ħobs.

Allura inwaqqaf is-skieken kollha milli jidħlu Malta!

Ma naħsibx li jekk tarani b'sikkina f'idejja tgħid li jien qattiel u li se nużaha biex noqtol lil xi ħadd biha!

Agħtini l-benefiċċju tad-dubju, ippruvani l-ewwel.

Hekk se nagħmlu fil- Planning Authority aħna, Madam Speaker, għax se nippruvaw sistema li biha ntawlu l-perijodu li fih l-applikazzjonijiet jistgħu jiġu deċiżi.

Darba oħra, meta jerġa' jkollna ċ-ċans nitkellmu fuq dan is-suġġett, se ngħid x'se nagħmlu biex inħaffu t-tagħbija ta' l-applikazzjonjiet li jkun hemm quddiem il-case officers.

L-applikazzjonijiet iridu jkunu kompleti u mhux nibdew b'nofs applikazzjoni u mbagħad wara xahar l-uffiċjal jibgħat jgħid lill-applikant jew lill-perit li għandu bżonn pjanta oħra, li għandu bżonn ritratt ieħor u li għandu bżonn xi ċertifikat ieħor.

Ma' dan l- eżerċizzju aħna għamilna ħafna aktar minn hekk u b'diżonesta kbira ħadd minn-naħa l-oħra ma semma l-miżuri li ħadna ħalli dawn l-affarijiet jiġu streamlined u jimxu b'mod effiċjenti.

Tan-naħa l-oħra ma qalux li b'dan li qed nagħmlu dawk il-case officers li huma rresponsabbli mhux se jkollhom aktar skuża wara xhiex jistaħbew.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għax sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

GEORGE VELLA: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi jekk jogħġbu jressaq l- aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 27 ta' Lulju, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari; u xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

U fil-Kumitat Permanenti hemm:

Abbozz ta' Liġi dwar Garanziji ta' Self lil Impriżi Żgħar - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG: Madam Speaker, il-ġimgħa l-oħra l-Kummissjoni Ewropea ppreżentat ir-rapport tagħha msejjaħ "Aġenda 2000" lill-Parlament Ewropew.

Illum nixtieq nitkellem ftit dwar il-kontenut ta' dan ir-rapport.

Ta' min jgħid li dan ir-rapport huwa maqsum fi tliet partijiet, jew aħjar fi tliet volumi.

L-ewwel volum jitkellem dwar l-Unjoni Ewropea illi għandha tkun Unjoni Ewropea li hija akbar u iżjed b'saħħitha.

It-tieni volum jitkellem dwar l-isfida tat-tkabbir - "The Challenge of Enlargement" - waqt illi t- tielet volum jittratta dwar l-opinjoni tal-Kummissjoni Ewropea fuq l- applikazzjonijiet għas-sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Minn dan ir-rapport joħorġu tlett aspetti prinċipali.

L-ewwel aspett huwa dak dwar it-tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea.

L-analisi magħmula mill-Kummissjoni Ewropea fuq l-applikazzjonijiet kollha li għandha quddiemha tasal għall-konklużjoni illi l-applikanti kollha huma politikament imħejjija - politikament ippreparati għal sħubija, ħlief għar- Repubblika Slovakka.

Il-Kummissjoni ikkonkludiet illi m'hemmx garanzija biżżejjed għal dawk li huma drittijiet fundamentali tal-bniedem u għalhekk irrakkmandat li mar-Repubblika Slovakka mhux possibbli li wieħed jikkontempla l-bidu ta' negozjati għal sħubija għalissa.

Min-naħa l-oħra, mil-lat ekonomiku, mil-lat ta' tħejjija ta' pajjiż għal sħubija, il- Kummissjoni sabet illi hemm numru ta' pajjiżi li huma ferm iżjed ippreparati, ferm iżjed imħejjija minn oħrajn u semmiet speċifament ir- Repubblika Ċeka, l-Ungerija, il-Polonja, l-Estonja u l-Islovenja.

U qalet illi l-pajjiżi l-oħrajn, għalkemm ħadu passi sostanzjali sabiex isaħħu l- ekonomiji tagħhom u sabiex ukoll jippreparaw ruħhom ekonomikament, m'humiex ippreparati biżżejjed u għalhekk il-Kummissjoni rrakkmandat lill-Parlament Ewropew - liema rapport ukoll se jiġi ppreżentat lill-Kunsill tal-Ministri sabiex fl-aħħar mill-aħħar jasal quddiem is-summit li għandu jsir fil- Lussemburgu f'Diċembru ta' din is-sena - illi jistgħu jibdew in-negozjati għas-sħubija ma' dawn il-pajjiżi, jiġifieri ma' l-Ungerija, mar-Repubblika Ċeka, mal-Polonja, ma' l-Estonja u mas-Slovenja fil-bidu tas-sena d-dieħla.

Filwaqt li mal-pajjiżi li huma inqas imħejjija, inqas ippreparati ekonomikament, qed tirrakkmanda li għandhom isiru l-hekk imsejħa accession partnerships.

Dawn l-accession partnerships ikunu jkopru għajnuna finanzjarja u għajnuna teknika, ikopru wkoll tisħiħ jew djalogu strutturat iżjed profond u jkopru wkoll parteċipazzjoni iżjed intensiva da parti tagħhom ma' l-Unjoni Ewropea.

Madam Speaker, il-Kummissjoni għamlet riferenza wkoll għall-każ ta' Ċipru u qalet illi fil-każ ta' Ċipru dan il-pajjiż huwa iżjed avvanzat ekonomikament u huwa iżjed imħejji peress li ilu s-snin jipprepara ruħu għas-sħubija fl-Unjoni Ewropea.

U miegħu fil-fatt hemm il-wegħda illi n- negozjati għas-sħubija jistgħu jibdew mhux iżjed tard minn sitt xhur mit- tmiem tal-Konferenza Inter-Governattiva.

F'dan il-kontest ta' min isemmi li Malta, bħal Ċipru, kellha din il-wegħda u aħna konna avvanzati u mħejjija mill-inqas daqs Ċipru, iżda mingħajr ma kellna l-problema tad- diviżjoni illi fil-fatt għandu Ċipru u li tista' tkun xi forma ta' ostaklu għall-kontinwazzjoni tan-negozjati ma' dan il-pajjiż, għalkemm wieħed jawgura li waqt l-istadju tan-negozjati tinstab soluzzjoni għal din id- diviżjoni li teżisti f'Ċipru.

Ir-rapport tal-kummissjoni dwar "Aġenda 2000" jittratta wkoll dwar ir- riformi fil-politika ta' l-agrikoltura komuni.

Dan ir-rapport jgħid illi l- Unjoni Ewropea għandha tirriforma l-kamp ta' l-agrikoltura sabiex tidħol aktar kompetittivita' u għalhekk għandu jkun hemm iżjed opportunita' għal għajnuna diretta mogħtija lill-bidwi, bħal immodernizzar, ristrutturar u għajnuna oħra li tista' tingħata direttament lill-bidwi u min-naħa l-oħra jkun hemm inqas protezzjoni f'forma ta' garanzija tal-prezzijiet, li nafu illi tikkrea wkoll diversi problemi lill-Unjoni Ewropea minħabba fil-frodi illi jsiru f'dan ir-rigward.

U allura l-Unjoni Ewropea trid tieħu passi sabiex il-fondi li talloka għall-politika ta' l-agrikoltura, li huma fondi konsiderevoli ħafna, ikunu utilizzati b'mod iżjed effiċjenti u iżjed effettiv.

Ir-rapport tal-Kummissjoni jitkellem ukoll fuq il-qafas finanzjarju.

Fil- fatt wieħed jista' jgħid li dan huwa t-tielet aspett importanti li ttrattat dwaru l-Kummissjoni Ewropea.

Għalkemm il-Kummissjoni qiegħda tirrakkmanda riformi f'dan il-qasam, jiġifieri qiegħda tirrakkmanda riformi f'dawk li huma fondi strutturali li jiġu maqsuma bejn il-pajjiżi membri ta' l-Unjoni, għamlitha ċara illi l-livell ta' l-għajnuna strutturali u l-livell ta' l- għajnuna ta' koeżjoni għandhom jibqgħu mingħajr ma jkunu mittiefsa.

Fil- fatt qed tirrakkmanda illi ECU 275 biljun għandhom jiġu kommessi mill- Unjoni Ewropea għall-perijodu bejn is-sena 2000 u s-sena 2006, jiġifieri għal perijodu ta' seba' snin.

Jekk wieħed iqabbel dawn mal-fondi li ngħataw mill-Unjoni Ewropea għall-perijodu bejn l-1993 u l-1999, isib li hemm żieda ta' ECU 75 biljun, jiġifieri madwar Lm40 biljun, għax il-fondi li kienu ġew allokati għall-perijodu mill-1993 sa l-1999 kien ta' ECU 200 biljun.

F'dan ir-rigward ta' min isemmi li l-Kummissjoni qiegħda tirrakkmanda fondi ġodda għat-tkabbir.

Fil-fatt qiegħda tgħid li fuq medda ta' seba' snin, jiġifieri għall-perijodu bejn is-sena 2000 u s-sena 2006, il-pajjiżi applikanti kollha għandhom jingħataw ECU 7 biljun bħala għajnuna qabel ma' dawn jissieħbu, jiġifieri qabel ma jsiru membri.

L- Unjoni Ewropea, jew aħjar il-Kummissjoni qed tgħid li għandhom jingħataw ECU 7 biljun, jiġifieri madwar Lm3 biljun, lill-pajjiżi applikanti kollha b'żieda ma' dak li diġa' jirċievu.

Ta' min isemmi li dawn, taħt il-programm eżistenti msejjaħ PHARE, jirċievu ECU 10.5 biljun u l-Unjoni Ewropea qed tgħid li dawn ikunu ntitolati għal ECU 3.5 biljun mill-fondi għall-agrikoltura.

Jiġifieri jekk wieħed jieħu kollox in konsiderazzjoni jsib li l-fondi li qed tirrikkmanda l-Kummissjoni se jirdoppjaw fuq dan il-perijodu ta' seba' snin.

Pero' l-iżjed ħaġa rilevanti huwa l-fatt li l-Kummissjoni qed tirrikkmanda li l-pajjiżi membri ġodda ta' l-Unjoni Ewropea jingħataw is-somma ta' ECU 38 biljun, jiġifieri madwar Lm15 biljun, għall-perijodu minn meta jsiru membri sa l-aħħar tas- sena 2006.

Jiġifieri jekk wieħed jagħmel kalkolu malajr fuq id-data meta dawn jistgħu jsiru membri - wieħed hawn jista' jassumi li din tista' tkun fil-bidu tas-sena 2002 - u jaqsam din is-somma fuq perijodu ta' ħames snin isib li dawn bejniethom jieħdu s-somma ta' ECU 7.6 biljun fis-sena.

Meta tapplika din il-figura għas-sitwazzjoni tagħna ssib li Malta kienet tkun intitolata għal medja ta' Lm25 miljun fis-sena għal ħames snin.

Ta' min isemmi wkoll li dawn is-somom huma maħduma b'mod li meta l-pajjiż ikun għadu kemm sar membru jieħu relattivament inqas milli jieħu wara li jgħaddi ċertu żmien.

Fil-fatt fuq dan l-istess kalkolu wieħed isib li fl- ewwel sena Malta tieħu inqas minn Lm25 miljun, pero' mbagħad fil-ħames sena tieħu madwar Lm40 miljun, għax meta l-pajjiż ikun għadu kemm sar membru ma jkollux mekkaniżmu daqshekk effiċjenti biex jeżawrixxi l-fondi li jingħata u allura l-Kummissjoni qed tirrikkmanda li matul l-ewwel sena pajjiż membru ġdid jingħata inqas pero' mbagħad il-fondi li jingħata jiżdiedu matul is- snin u fil-ħames sena mis-sħubija tiegħu jkun intitolat għal somma konsiderevolment akbar.

Madam Speaker, ġimgħa ilu l-Partit Nazzjonalista għamel appell lill-Gvern biex jirrivedi l-pożizzjoni tiegħu minnufih dwar is-sħubija ta' Malta fl- Unjoni Ewropea.

Fejn qabel il-Gvern seta' jgħid li ma kienx jaf biżżejjed dwar l-implikazzjonijiet tas-sħubija u li seta' jkun hemm ħafna affarijiet li jolqtu negattivament lil Malta, issa għandu l-fatti f'idejh u allura jista' jagħmel l-istudju u l-analisi tiegħu sabiex jikkonkludi jekk huwiex verament fl-interess ta' Malta li ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Aħna min-naħa ta' l-Oppożizzjoni nappellaw lill-Gvern biex jagħmel dan l- eżerċizzju mingħajr telf ta' żmien għaliex iż-żmien qed jagħfas u jekk iħalli dan iċ-ċans jgħaddi u jilħqu jibdew in-negozjati mal-pajjiżi li semmejt qabel nitilfu ċ-ċans tagħna, imbagħad il-Bambin biss jaf meta jerġa' jkollna ċ-ċans li nibdew il-proċess sabiex nissieħbu fl-Unjoni Ewropea!

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.George Hyzler.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Grazzi, Madam Speaker.

Fil-ftit ħin li għandi għad- dispożizzjoni tiegħi xtaqt ngħid xi ħaġa żgħira dwar il-politika ddikjarata tal-Gvern fir-rigward tar-rapport ta' l-inċidenti tat-traffiku u r-rwol ta' l-awtoritajiet f'dawn l-inċidenti.

Dan is-suġġett ġie mqanqal jumejn ilu mill-Prim Ministru fil-ħin tal-mistoqsijiet u xtaqt nagħmel intervent żgħir dwar dan.

Madam Speaker, kif nafu, l-pożizzjoni llum hi li meta jkun hemm inċident tat-traffiku s-sewwieq għandu d-dover li jinforma lill-pulizija sabiex jiġu fuq il-post u jagħmlu dak il-famuż sketch jew okkorenza biex imbagħad jagħtu r-rapport tagħhom.

Dan fil-prattika qed jikkrea ċertu inkonvenjent minħabba li s-sewwieqa nvoluti jkollhom jagħmlu żmien twil jistennew sakemm jaslu l-pulizija, jilħqu jisħnu l-irjus u ħafna drabi dak li jkun jispiċċa jitlaq minn hemm għax jgħid: Jien għalfejn se nibqa' hawnhekk għal ħabta żgħira!

Il-verita' hija li din hi sistema ineffiċjenti u dan ġie rikonoxxut mill-MSU fir-rapport li ppreżentaw dan l-aħħar dwar r- riorganizzazzjoni fil-Korp tal-Pulizija fejn issuġġerew li f'dawn l- inċidenti tat-traffiku m'għandhomx jibqgħu jiġu msejħa l-pulizija iżda minflok il-partijiet involuti għandhom jimlew bejniethom rapport li eventwalment imur għand l-assigurazzjoni biex din ikollha fuqhiex timxi.

Jien wieħed minn dawk li m'iniex konvint li din hija sistema għaqlija.

Il-Prim Ministru fl-intervent tiegħu esprima ruħu favur din is-sistema, anke fis-sens li l-pożizzjoni tal-Gvern hija favur dik is-sistema.

Jien xtaqt li nirreġistra li, bħala wieħed prattikanti f'dan il-qasam, assolutament ma naqbilx li t-terz - dan jista' jkun il-pulizija jew xi awtorita' oħra - għandu joħroġ barra mix-xena.

Naturalment aħna nirrikonoxxu li hemm vantaġġi fis-sistema li tintuża fl-Ewropa.

Il-Prim Ministru stess semma' s-sistema Ewropea u qal li fl-Ewropa meta jaħbtu s- sewwieqa jkollhom formola fil-karozza, jimlewha t-tnejn li huma u mbagħad imorru biha għand l-insurance tagħhom.

J'Alla naslu għal dak il-livell ta' maturita' u ta' ċivilta' pero' għadni m'iniex konvint li bħala poplu wasalna s'hemmhekk.

Dan m'iniex qed ngħidu b'xi disprezz jew biex inkun pessimist pero' naħseb li dan hu stat ta' fatt li joħroġ b'mod ċar kull darba li jkun hemm kolliżjoni.

Mill-esperjenza tiegħi nista' nikkonferma li fil-biċċa l-kbira tal-kolliżjonijiet li jkollna jkun hemm ċertu ammont ta' disgwid bejn il-partijiet.

Ikun hemm ċertu bullying fejn ikun hemm min jippretendi li huwa aktar b'saħħtu minn ħaddieħor u li ħadd ma jista' għalih fil-konfront ta' nies li jkunu iktar dgħajfa.

Allura jien ninsab daqsxejn xettiku jekk niġu biex inneħħu l-ftit protezzjoni li teżisti bħalissa minħabba l-obbligu li jrid isir rapport lill-pulizija.

Il-Prim Ministru semma' wkoll li qed isiru diskussjonijiet mal-partijiet interessati.

Naturalment il-partijiet interessati huma n-nies involuti fl- inċident, l-Istat - anke fid-dawl tal-bonordni - u ovvjament l- assigurazzjonijiet.

Jien m'iniex konvint li huwa fl-interess ta' l- assigurazzjonijiet li jiġi eliminat għal kollox ir-rwol tal-pulizija.

Illum il-konċett ta' l-awtorita' għad għandu ċertu piż u ma naħsibx li għandna nneħħuh għal kollox, pero' nifhem ukoll li wasal iż-żmien li nbiddlu s-sistema.

Bħalissa s-sistema hi li dak li jkun irid jistenna sakemm il-pulizija ta' l-għassa jirċievi r-rapport, imbagħad isib il-ħin biex jitlaq mill-għassa u xi kultant ikollu jagħlaqha, irid isib it- trasport - kultant ikollu jiddobba xi karozza jew xi lift ma' xi ħadd li jkun involut! - biex imur fuq il-post u jagħmel sketch mill-aħjar li jista' - dan mhux dejjem ikun kapaċi jagħmlu imma jagħmlu bl-aħjar mod li jista' - u ta' dan id-dipartiment jitħallas Lm3.

Ovvjament din is-sistema kif jgħidu l-Ingliżi cries out for reform.

Hemm bżonn ta' tibdil fil-bażi, pero' kwalunkwe sistema bilfors għandha tieħu in konsiderazzjoni l-ħteġijiet tal- partijiet interessati.

Ninsab konvint li n-nies involuti fl-inċident ikunu iktar moħħhom mistrieħ jekk kemm-il darba jkunu jafu li għandu jiġi l-pulizija jew xi rappreżentant ta' l-awtorita' fuq il-post.

Min-naħa ta' l-Istat naturalment hemm l-element l-ieħor li ħafna drabi f'dawn il-kolliżjonijiet jinqabdu nies li ma jkollhomx liċenzja u affarijiet simili li jekk kemm-il darba dan il-proċess jiġi eleminat dawn jibqgħu ma jinqabdux.

Barra minn hekk huwa importanti li l-assigurazzjonijiet ikollhom rapport ta' dak li jkun ġara dak il-ħin - dak li ngħidulu tempo vergine - verżjoni li ħafna drabi jkun diffiċli ħafna li tibdilha skond il-konvenjenza.

Jien ma nixtieqx nenfasizza żżejjed fuq l-interess ta' l-assigurazzjonijiet imma aktar nixtieq nenfasizza l-interess ta' l-assigurat għax, fl-aħħar mill-aħħar, aħna fuqhiex qed nitkellmu hawnhekk?

Il-Prim Ministru qed jgħid li rridu niġu bħall-Ewropa.

Aħna kollha nixtiequ l-livelli ta' l-Ewropa, anzi din in- naħa tal-Kamra nixtiequ ferm iżjed minn hekk għax nixtiequ ningħaqdu ma' dik il-parti tad-dinja, imma l-verita' x'inhi?

Fl-Ewropa, l-perċentwali ta' assigurazzjoni tat-tip li jissejjaħ comprehensive huwa għoli ħafna, filwaqt li hawn Malta huwa baxx ħafna.

Dan xi jfisser?

Ifisser li meta jkollok polza comprehensive fejn l- assigurazzjoni tħallas indipendentement mit-tort, għall-assigurazzjoni fl- aħħar mill-aħħar m'huwiex daqshekk importanti min għandu tort għax daqqa tiegħi u daqqa tiegħek.

Hekk jirraġunaw bejniethom l-assigurazzjonijiet, jgħidulek dawn huma swings and roundabouts fejn illum imissni jien u għada jmissek inti.

Pero', bis-sistema li għandna aħna, perċentwali għoli ta' l- assigurazzjonijiet huwa tat-tip third party full, jiġifieri jagħmlu tajjeb biss jekk kemm-il darba għandek tort.

Dan xi jfisser?

Ifisser li l-ħsarat tal-karozzi fil-verita' qed jiġi maqsum skond min ikollu t-tort.

Mela dan qed jinqasam bejn l-assigurazzjoni u l-individwu u dan ifisser li hemm perċentwali kbir ta' kolliżjonijiet li qed ibatuhom l-individwi.

Mela allura dak li aħna qegħdin inħallsu lill-assigurazzjoni bħala premium ħafna drabi huwa bbażat fuq il-ħsieb li l-assigurazzjoni ħafna drabi se turi li hi m'għandhiex tort u m'hijiex se tħallas.

Mela allura se tħallas int. Xi jfisser dan?

Ifisser li jekk kemm-il darba naqilbu għal sistema fejn il- partijiet ikollhom iċ-ċans kollu li jiftehmu bejniethom, dawn żgur jaqblilhom li min għandu l-iżjed ħsara ma jeħux it-tort u min m'għandux ħafna ħsara jieħu t-tort hu.

Allura dawn imorru jirrapportaw għand l- insurance tagħhom, wieħed jgħid li għandu ħafna ħsara imma m'għandux tort u l-ieħor jgħid li għandu inqas ħsara u jammetti t-tort hu.

Il-bottom line huwa li se tħallas dik il-kumpannija ta' l-assigurazzjoni ta' dak li dejjem jgħid li għandu t-tort, skond il-konvenjenza.

Dan awtomatikament se jfisser li se jogħla l-prezz ta' dak li aħna nħallsu bħala sewwieqa lill- assigurazzjonijiet.

Mela għalkemm direttament qed iħallsu l- assigurazzjonijiet, in the long run nispiċċaw li fil-prattika qed inħallsu aħna s-sewwieqa.

Jien qed ngħid x'nixtieq li jsir pero' rrid nenfasizza li f'dan il-każ irrid nirrikonoxxi wkoll l-iżviluppi li saru fit-teknoloġija.

Ilum iddiskutejna l-Planning Authority - m'iniex se nsemmieha għax nagħraf li wieħed m'għandux isemmi dak li jkun ġie diskuss waqt is-seduta - u għal min ma jafx fil-mapping unit tal-Planning Authority għandna mapep tat-toroq fuq il-computer li jistgħu jkunu aċċessibbli għal kulħadd u allura meta wieħed jiġi biex jagħmel sketch m'għandux għalfejn jerġa' jpinġi t-triq mill-ġdid, qisha qatt ma ġiet impinġija qabel, imma sempliċement jagħfas żewġ buttuni u malajr isib il-lokalita' ta' l-inċident.

Xi jfisser dan?

Is-suġġeriment tiegħi huwa li għandna nerġgħu naħsbuha mill-ġdid dwar kemm huwa għaqli li nneħħu l-pulizija minn din l-istorja.

Jien m'iniex konvint li għandna nneħħu l-pulizija u min-naħa l-oħra naħseb li għandu jkun hemm diviżjoni li tkun speċjalizzata għal dan ix-xogħol - mhux neċessarjament tal-pulizija imma tista' tkun anke ta' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku jew organizzazzjoni privata, m'għandi l-ebda diffikulta' dwar dan - u meta l- pulizija fl-għassa jirċievi rapport li saret ħabta, jirrapporta lil din id- diviżjoni li tibgħat nies apposta fuq il-post ta' l-inċident li jkollhom esperjenza fuq dan ix-xogħol.

Jiġifieri xorta se jibqa' l-obbligu li s- sewwieqa jirrapportaw il-ħabta.

Fil-prattika jkollna bejn 12,000 u 15,000 ħabta fis-sena.

Illum il- pulizija qed jitħallsu Lm3 - qabel bil-VAT kienu jħallsu Lm3.45! - għal dawn l-isketches.

Jien ngħid li din hija somma rriżorja li naturalment għandha tiġi awmentata skond il-valur tax-xogħol u allura din id-diviżjoni għandu jkollha l-mezzi għax min-numru ta' ħabtiet li jkun hemm tista' tiġġustifika din it-tali żieda u peress li tispeċjalizza f'dan il-qasam billi toħroġ dawn l-isketches b'mod professjonali, tkun availabe 24 siegħa kuljum u jkollha għad-dispożizzjoni tagħha dawn il-pjanti li huma available mingħand il-Planning Authority.

Dan għandu jsir l-ewwelnett biex tibqa' s- serjeta' li hemm illum tal-preżenza tal-pulizija, biex ikollna prodott aħjar meta tiġi biex tiddiskuti r-responsabbilta', biex ma nibqgħux inżidu l-litigazzjoni fil-qorti - għaliex ovvjament meta t-tnejn jispiċċaw waħedhom jibdew imeru lil xulxin u Alla biss jaf kif se toħroġ il-verita' - u l-iktar importanti minn dan kollu huwa li neliminaw kemm jista' jkun l- attentati ta' frodi fuq l-insurance li fl-aħħar mill-aħħar se jfisser iżjed spejjeż għall-konsumatur.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Madam Speaker, nixtieq nagħmel riferenza għad-diskors li għamel il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali fl-aġġornament ta' l-14 ta' Lulju, jum il-waqgħa tal-Bastilja - forsi b'kumbinazzjoni għamlu dak inhar! - meta għamel attakk mill-aktar partiġjan, speċjalment fuq il-qasam tax- xogħol u l-koperattivi.

Meta qrajt id-diskors tal-Ministru ftit stajt nifhem x'ried jgħid daqs kemm kien imħawwad id-diskors li għamel.

Huwa veru li f'nofs inhar kulħadd ikun daqsxejn imħeddel mill-qilla tax-xemx, imma din il-Kamra issa drathom il-karatteristiċi partikolari tal-Ministru li jidħol f'ħafna kontradizzjonijiet.

Jien ma nistax nifhem kif il-Ministru jagħti tweġibiet għall-mistoqsijiet li jsirulu bil-kitba imma malli tagħmillu mistoqsija supplimentari fuq dak is-suġġett jgħidlek biex tagħmel il-mistoqsija bil-miktub għax m'għandux it-tagħrif, biex imbagħad ftit sigħat wara jagħmel diskors li jkun fih it-tagħrif li tkun tlabtu u jekk tagħmillu mistoqsija jerġa' ma jweġibhiex.

Jien nippretendi li l-Ministru għandu jimxi ta' ġentlom u t-tagħrif jagħtih hawn ġew u mhux lill-media.

F'diskors li għamilt ġimgħa qabel ma tkellem il-Ministru, jien għidt li f'dan il-pajjiż m'hawnx politika dwar ix-xogħol u li x-xogħol qiegħed dejjem jonqos.

Mill-mistoqsija parlamentari numru 7784 li għamel il-kollega tiegħi l-Onor.

Ċensu Galea, jirriżulta li matul Mejju l-labour supply naqas bi 307.

Din hija ħaġa serja għax tista' tkun sinjal ta' riċessjoni.

Il-Ministru fit-tweġiba tiegħu jgħid ukoll li n-numru ta' nies li jaħdmu bi qligħ fis-settur privat naqas b'94, f'korporazzjonijiet u kumpanniji fejn il-gvern għandu l-ikbar ishma naqas b'36 u fid-dipartimenti tal-gvern naqas b'157.

Il-Ministru wieġeb ukoll li f'Mejju kienu 210 dawk li ġew redundant - jiġifieri tkeċċew minn fejn kienu - u n-numru ta' dawk li jaħdmu għal rashom naqas b'140.

Madam Speaker, din hija l-qagħda attwali fil-qasam tax-xogħol f'dan il-pajjiż li fih hawn inċertezza kbira.

Hawn insibu iktar figuri u dawn huma figuri uffiċjali.

Fl-ewwel tmien xhur ta' Gvern Laburista n-numru ta' dawk jirreġistraw għax-xogħol żdied b'669, jiġifieri f'Ottubru kien 5,628 u f'daqqa waħda f'Mejju tela' għal 6,297, filwaqt li n-numru ta' nies jaħdmu naqas b'1,079.

Inżid ngħid li l- aktar telf ta' impjiegi kien fost is-self-employed li f'dawn it-tmien xhur naqsu b'706, intilfu wkoll 355 impjieg mis-settur privat u 423 impjieg mis- settur pubbliku.

Issa nistieden lill-Ministru jgħidilna x'qed jagħmel hu u l-Gvern tiegħu sabiex jirranġaw din is-sitwazzjoni li, kif diġa' għidt, qed iġġib ħerba u hija ferita kbira f'qalb il-poplu tagħna.

Il-Ministru qal ukoll li l-metodu ta' kif tinġabar l-istatistika u ta' kif jinħadmu l-figuri għadu bħal qabel.

Imma l-Ministru kif jista' juża dan l-argument favur tiegħu meta minn dejjem ikkritika lin-nies ta' qablu li għamlu l-istatistika b'mod li lil ċerti impjegati tefgħuhom fis-settur privat minflok fis-settur pubbliku imbagħad sal-lum għadu qed iġib l-istess statistika?

Allura l-Ministru qed jagħmel kollox ħażin!

Il-Ministru beda proġett fil-Kottonera - hija ħaġa tajba li beda dan il-proġett - u sejjaħlu "Xahar ta' Impjiegi u Taħriġ".

Jekk tistaqsih fejn iżjed se jsir dan il-programm din il-mistoqsija ma jweġibhiex, imbagħad f'daqqa waħda jiġi hawn b'diskors imħejji u jssemmi San Pawl il-Baħar, Wied il-Għajn u l- Mosta.

Allura fil-ħin tal-mistoqsijiet dawn l-affarijiet l-Ministru ma kienx jafhom?

Jien kultant inħoss li l-Ministru qed jibża' mill- mistoqsijiet.

Niġi issa għall-koperattivi.

Meta l-Ministru ħa l-ħatra lanqas kien jaf li jeżisti d-Dipartiment tal-Koperattivi u dan jirriżulta mill-Gazzetta tal- Gvern.

Skond il-Gazzetta tal-Gvern, il-Ministru sar responsabbli mill- koperattivi fi Frar ta' l-1997.

Jiġifieri meta ħa l-ġurament - ma nafx kemm-il xahar qabel - kien għadu lanqas jaf li se jkun responsabbli mill- koperattivi!

Allura minflok ma l-Ministru jiġi jgħidilna li waqqaf sitt koperattivi, mhux aħjar jgħidilna meta bdiet il-ħidma biex jitwaqqfu dawn il-koperattivi?

Nixtieq li l-Ministru jgħidilna wkoll x'ħidma qed jagħmel mal-qasam koperattiv li jeżisti fl-Organizzazzjoni Internazzjonlali tax- Xogħol u jekk għadx baqa' rabtiet ma' l-Assoċjazzjoni Internazzjonali tal- Koperattivi.

Jew minn dan kollu m'hu qed isir xejn?

X'jgħid imbagħad il-Ministru fuq l-Industrial Development Act li minnha bbenefikaw tant azjendi u ħaddiema?

Il-Ministru se jikkritika wkoll l- għajnuna kbira li ngħatat permezz tal-liġi li daħlet fis-seħħ fl-1987?

Hawnhekk għandi l-figuri li tana l-istess Ministru meta f'Diċembru ppreżenta r-rapport ta' l-organizzazzjoni internazzjonali tax-xogħol.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ikkonkludi jekk jogħġbok.

ONOR.

JOE CASSAR: Mela dawn il-figuri nsemmihom darb'oħra.

Jien nittama li l-Ministru ma jaċċettax is-suġġeriment li hemm fir-rapport li ppreparawlu dwar l-ETC biex din l-għajnuna li tingħata lill-industrija Maltija tiġi phased out.

Jien nistenna wkoll li l-Ministru jgħidilna x'se jagħmel fuq ir-reġistrar u fuq ix-xogħol fil-komunita' u jgħidilna x'qed jiġri fuq il-programm "Leonardo".

GĦalija billi l-Ministru joqgħod jgħid ħafna kliem, la qed jimxi b'mod modern u lanqas qed jimxi b'mod trasparenti, anzi bir-rispett kollu ngħidlu li m'hu qed jimxi xejn!

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tnejn 28 ta' Lulju, 1997 fid-9.00 a.m. bl-agenda kif ikkomunikata mill- Ministru Mizzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6956 u t-tweġiba mogħtija fis-Seduta tal-15 ta' Lulju, jista' l-Ministru jgħid għal-liema xogħol kienu qed jirreġistraw il-505 persuni li f'Ġunju ma komplewx jirreġistraw minn jeddhom?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

VETERINARJI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn veterinarji f'Malta w Għawdex u kemm minnhom jaħdmu fis-Servizz Pubbliku?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mir-reġistru Mediku jirriżulta li veterinarji hawn 18 joqogħdu Malta u wieħed Għawdex.

Rigward kemm minn dawn il-veterinarji jaħdmu fis-servizz pubbliku għandha ssir talba lill-Ministru ta' l-Agrikultura.

TELEMALTA - LINJI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn linji tat- telephones fid-djar; u għall-użu ta' kummerċ jew ta' professjoni f'Malta w Għawdex?

ONOR.

JOE MIZZI: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

Jiddispjaċini ninnota li dak li kienet tgħid l-amministrazzjoni l-oħra li bis-sistema ġdida kompjuterizzata l-informazzjoni setgħet tinġabar kollha u malajr ma kienx minnu.

IMPJIEGI - ĦADDIEMA F'XI UNIONS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn ħaddiema f'Malta w Għawdex li huma msieħba f'xi union?

Kemm minn dawn jaħdmu fis-servizz pubbliku u f'korpi parastatali/mal-privat?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' ħaddiema imseħbin f'unions f'Malta u f'Għawdex huwa ta' 79,136.

Ir-Reġistratur tat-Trade Unions ma jkollux tagħrif dwar fejn jaħdmu il-membri tal-unions.

Għalkemm xi unions bħalma huma il-GWU u l-UHM għandhom taqsimiet għal ħaddiema mal-Gvern u mal-Parastatali, ma jistax jiġi eskluż li jkun hemm ħaddiema fis-setturi tal-Gvern u tal-Parastatali li jifformaw parti minn taqsimiet oħrajn.

Għal tagħrif aħjar nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jikkonsulta rapport tar-reġistratur tat-Trade Unions maħruġ fit-3 ta' Jannar, 1997.

RAĦAL ĠDID - ĠNIEN SIR PAUL BOFFA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5987 dwar l-istat ta' żdingar li jinsab fih il-Ġnien Sir Paul Boffa, f'Raħal Ġdid, jista' l-Ministru jgħid jekk ittieħdux il-passi li semma fit- tweġiba tiegħu ta' l-4 ta' Ġunju u jekk iva, hemmx kerrej ġdid fil-kjosk biex jieħu ħsieb il-manutenzjoni tal-ġnien?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-passi msemmija fil-mistoqsija parlamentari numru 5987 ittieħdu.

L-Eviction Order ġiet servuta fit-13 ta' Mejju, 1997 u ċ-ċwievet jinsabu f'idejn id-Dipartiment tal-Art li bħalissa qed jilqa' offerti għall-kiri tal-kiosk li jinsab fl-imsemmi ġnien.

Fil- kondizzjonijiet qed jiġi stipulat li l-ġnien irid jinżamm fi stat tajjeb ta' manutenzjoni.

FURJANA - LIBRERIJA ĊENTRALI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus għax-xiri ta' kotba għal-librerija ċentrali tal-Furjana fix-xhur ta' Mejju u Ġunju?

Jista' l-Ministru jgħid bejn wieħed u ieħor kemm nies jagħmlu użu minn din il-librerija kull xahar?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: F'Mejju 1997 intnefqu Lm3,285.49 f'kotba u ġew ordnati b'Lm5,996.91c filwaqt li f'Ġunju 1997 intnefqu Lm3,357.71 u ġew ordnati b'Lm5,764.04.

Kull xahar bejn wieħed u ieħor 7,000 persuna jagħmlu użu mis-sezzjonijiet tal-kbar u tat-tfal permezz ta' self ta' kotba.

750 persuna oħra jagħmlu użu mis-servizzi ta' riferenza.

TOROQ - ASFALTAR

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni meta se tingħata t- tarmac Triq San Ġużepp, mill-Bypass ta' Wied il-Għajn saż-Żejtun (Zabbar Road) (arterial road) peress li tinsab fi stat mill-aktar diżastruż?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ix-xogħol meħtieġ fit-triq indikata mill-Onor.

Interpellant huwa meqjus li hu ta' manutenzjoni u jsir mill-kunsill lokali.

WIED IL-GĦAJN - DWAL

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti ż-żmien meta se jsir street lighting fi Triq l- Irmiġġ u Triq il-Baħħara ġewwa Wied il-Għajn fejn kienu twaħħlu l-arbli fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ix-xogħol li jonqos biex titħaffer it-trinka u jitpoġġa l-cable biex ikun jista' jitkompla l-proġett fi Triq l-Irmiġġ se jsir wara li l-livelli tat-toroq jiġu ffissati mid-dipartiment ikkonċernat.

Rigward xogħol ta' street lighting fi Triq il-Baħħara, ma' jirriżultax li l-Enemalta waħħlet xi arbli jew kellha xi approvazzjoni biex tagħmel xogħol għal dan l-iskop

U.E - SĦUBIJA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx pjanijiet biex il-poplu Malti permezz tal-mezzi tax-Xandir ta' l- Istat, ikun informat bl-iktar mod oġġettiv fuq il-vantaġġi u l-iżvantaġġi ta' sħubija sħiħa ta' Malta fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Gvern preżenti se juża l-mezzi kollha li għandu għad-dispożizzjoni tiegħu, biex bl-aktar mod oġġettiv, iwassal lill-poplu nformazzjoni dwar l-aspetti kollha u l-vantaġġi u żvantaġġi ta' kull tip ta' relazzjoni preżenti u futuri li pajjiżna jista' jkollu ma' l-Unjoni Ewropea.

MOSTA - TRIQ IĊ-ĊINJU

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari numru W790 u b'riferenza għall-ittra mibgħuta lili li qed nibgħat separatament dwar Triq iċ-Ċinju, Mosta, jista' l-Ministru jikkonferma li l- ħajt tas-sejjiegħ f'nofs it-triq fil-parti ta' Triq iċ-Ċinju se titneħħa max-xogħol tat-tfassil tat-triq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Iva, nikkonferma li l-ħajt tas-sejjiegħ f'nofs it- triq fil-parti ta' fuq tat-Triq iċ-Cinju se jitneħħa max-xogħol tat-tfassil tat-triq.

Dan sejjer isir permezz tal-ftehim li sar bejn il-Kunsill Lokali Mosta u s-sidien ta' l-art konċernat.

MOSTA - ARBLU TAD-DAWL

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid hux ġustifikat il-każ imsemmi fid-dokumenti mibgħuta separatament fejn wara li saret ħsara lil persuna konċernata minħabba connections ħżiena mill-arblu, ġiet miktuba ittra lil persuna biex tħallas l-ammont neċessarju biex proprju jiċċaqlaq l-arblu in kwestjoni?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-ħsara li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Membru kienet tikkonsisti f'nugrufun li ġie kkaġunat mill-ħsara li ġarraf il-cable li kien impoġġi mal-ħajt ta' l-individwu kkonċernat u mhux minn connections ħżiena kif qal l-Onor.

Membru.

Din il-ħsara qiegħda tiġi stmata.

L-ittra li qiegħed jirriferi għaliha l-Onor.

Membru tirrigwardja spejjeż għal ċaqliq ta' l-arblu minn quddiem ir-reżidenza tal-persuna kkonċernata biex l-arblu jitpoġġa f'post skond ix-xewqa ta' l-individwu.

WSC - KAŻ TA' APPLIKANT

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7576, filwaqt li nifhem u naqbel ma' l-ispirtu tad- domanda għax jeżistu ħafna każi bħal dawn, jista' jekk jogħġbu l-Ministru jinformani jekk il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għandhiex policy li tagħti skonti fuq bażi umanitarja?

U jekk fl-affermattiv, fuq liema kriterji tiġi bbażata l-kondizzjoni li tkun tenħtieġ din l-assistenza?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għandha policy li tagħti skonti fuq bażi umanitarji.

Meta konsumatur jirċievi kont b'konsum qawwi ta' l-ilma li seta' rriżulta minn xi leakage interna, dan għandu jikteb lill-korporazzjoni dwar l-ilment tiegħu.

Dan il-każ jiġi mressaq quddiem l-Advisory Board li hi komposta minn uffiċjal tal- korporazzjoni.

Fejn jista' jkun hemm lok ta' tbatija finanzjarja, dan il- Board jitlob lid-Dipartiment tas-Servizzi Socjali biex jissostanzja t-talba tal- konsumatur permezz ta' Means Test.

Jekk jinstab li l-persuna kkonċernata hija fuq assistenza socjali jew ma taħdimx, l-Advisory Board ikun jista' jagħti skont fuq bażi umanitarja.

SISTEMA ĠDIDA TA' TASSAZZJONI - LOTTERIJA

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7738 u t- tweġiba għaliha, speċfikament l-ewwel paragrafu, filwaqt li nifhem li n- numri ta' reġistrazzjoni ta' l-10,000 cash register jidħlu kollha fil- computer, jista' jekk jogħġbu l-Ministru jfiehem għaliex bilfors irid jitla' xi wieħed minnhom, jekk ikunu qegħdin jidħlu wkoll id-digits miż-0 sad-9 tal-bqija tan-numri li jagħmlu l-8 digit number tan-numru tar- reġistrazzjoni, u m'iniex qiegħed ninkludi n-numri għal ġurnata u għaċ- ċenteżmi apposta biex l-argument jibqa' sempliċi?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nifhem li forsi ma fehimtx tajjeb biżżejjed biex l- Onor. Membru jifhem tajjeb kif taħdem il-Lotterija tas-Sistema l-Ġdida ta' tassazzjoni.

Għalhekk, se nfiehem aħjar u nispjega lill-Onor.

Interpellant dwar il-Lotterija tas-Sistema l-Ġdida ta' tassazzjoni li dejjem jitla' numru rebbieħ.

L-ewwel tmien numri ikopru n-numru tar-reġistrazzjoni ta' l- istabbilimenti li huma intitolati li jipparteċipaw f'din il-lotterija.

Dawn in-numri tar-reġistrazzjoni huma mdaħħlin f'database li jinżamm aġġornat regolarment.

B'hekk ikun żgurat li wieħed minn dawn in-numri jiġi estratt.

Rigward id-data u ċ-ċenteżimi dawn m'għandhomx x'jaqsmu xejn man-numru tar-reġistrazzjoni imma jiġu estratti bis-sistema kompjuterizzata separatament wara li jkun tela' n-numru tar-reġistrazzjoni.

BANEK - SERVIZZI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kienu jiswew is-servizzi tal- banek Maltin fit-30/6/96 u kemm hu l-ħlas ta' l-istess servizzi kif kienu fit-30/6/97?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nispera li l-Onor.

Membru japprezza li t-talba hi ġenerika wisq.

Minħabba li t-tariffi tal-banek ikopru kull servizz offrut minnhom, dawn huma estensivi ħafna u jistgħu ukoll ivarjaw bejn il-banek.

MISTOQSIJIET PARLAMENTARI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari numru 7692, jista' l- Ministru jagħti risposta għal dawn il-mistoqsijiet parlamentari numri 5265, 6662, 6848, 6899, 6900, 7368, 6983, 6986, 7535 u 7553?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba fil-mistoqsija numru 5265 ġiet mogħtija fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari nurmu 5619;

L-informazzjoni mitluba fil-mistoqsija parlamentari nurmu 6662 ġiet mogħtija fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6849.

L-informazzjoni mitluba fil-mistoqsija parlamentari numru 6983 ġiet mogħtija f' stqarrija għall-istampa li ħarġet illum 25 ta' Lulju.

Kopja ta' din l-istqarrija tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

Nirriferi wkoll l-Onor.

Membru għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6467;

Għar-rigward ta' l-ewwel parti tal-mistoqsija parlamentari numru 6986 nirriferi l-Onor. membru għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 4033.

Il-kitba għall-patata taż-żriegħ mistennija li tibda' fil-bidu tax-xaħar id-dieħel.

L-Alpha u l-Arran Banner sejrin jiġu mportati bħas-soltu, waqt li dwar varjetajiet oħra għadhom qed jsiru taħditiet;

L-informazzjoni għall-mistoqsija parlamentari numru 7535 hi kif tidher hawn taħt:

(a) Ammont ta' prodott mibjugħ mid-Dipartiment tal-Biedja u Sajd mill- Pitkalija madwar 18,400 kilo.

(b) Il-varjetajiet ta' prodott kienu jinkludu: Larinġ, Lumi, Naspli, Ħawħ, Nuċiprisk, Prodotti tas-Serrer bħall-Brunġiel, Tadam, Bżar Aħdar, Fażola u prodotti tar-raba' bħall-Patata, Ħass, Qara Bagħli eċċ,

(c) Id-dħul min dan il-bejgħ kien ta' Lm2907.56.

(vi) L-informazzjoni għall-mistoqsija parlamentari numru 7368 hija kif jidher hawn taħt.

Slaughter in MALTA & GOZO between 01.05.97-12.07.97

Week Total Hds Numru ta'A1 Weight in A1 Tot.Wt.Other Grades

19 2722 1581 121.223 95.895 20 2429 1505 113.596 78.773 21 2472 1497 112.422 80.663 22 2154 1456 109.061 57.940 23 2136 1365 103.411 64.311 24 2431 1439 108.974 73.665 25 2375 1560 117.117 66.856 26 2239 1458 108.106 64.132 27 2299 1519 113.123 64.110 28 2302 1486 108.123 71.958

(vi) L-informazzjoni għall-mistoqsijiet parlamentari numri 6848, 6899,6900,u 7553 tingħata f' seduta oħra.

TRASPORT PUBBLIKU - ROTOT ĠODDA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex jibdew joperaw rotot ġodda tal-karozzi tal-linja li jgħaqqdu ċ-ċentru turistiku ta' Buġibba/San Pawl il-Baħar ma' inħawi oħra bħal Birżebbugia u Marsaxlokk?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li diġa' jeżisti servizz dirett bejn Buġibba u Marsaxlokk (Rotta 427).

Qed isiru diskussjonijiet bejn l- Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku u l-Għaqda tas-Sidien tal-Karozzi tal- Linja biex jitjieb is-servizz tal-karozzi tal-linja fl-inħawi ta' Marsaxlokk u Birżebbuġa b'mod li jkun hemm servizz li jgħaqqad liż-żewġ lokalitajiet.

SAN PAWL IL-BAĦAR - PROVVISTA TA' ILMA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'wassal biex diversi familji kellhom il-provvista ta' l-ilma maqtugħa fid-djar tagħhom għal diversi ġimgħat fl-inħawi ta' San Pawl il-Baħar?

X'passi qed jittieħdu biex il-provvista f'dawn l-inħawi tiġi lura għan-normal?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SAN PAWL IL-BAĦAR - SISTEMA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba matul il-perijodu 1/7/97 - 22/7/97 kien hemm rapporti ta' fawran u ħsarat fis-sistema tad- drenaġġ fl-inħawi kollha ta' San Pawl il-Baħar?

X'irriżulta f'kull każ li kienet ir-raġuni għal dan il-fawran?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Matul il-perijodu 1.7.97 sa 22.7.97, il-fawran tad-drenaġġ fis-sistema tad-drenaġġ seħħew hekk:fl-1, fit-8, u fil-21 ta Lulju, fl-għelieqi fis-Salina.

Fil-21 ta' Lulju, 1997 f'Qawra Road, Qawra.

Ir-raġuni għall dan il-fawran kien ammonti ta' xaħmijiet kif ukoll materjal tal-bini bħal ġebel u żrar.

Kien hemm fawran ieħor fit-22 ta' Lulju, 1997 f'Mosta Road, San Pawl il- Baħar.

Dan il-fawran kien ikkaġunat minn stoppage ta' house connection privata.

Fit-29 ta' Lulju, 1997, kawża ta' ħsara fit-tagħmir elettriku tal-pumping station ta' Buġibba.

Fl-10 ta' Lulju, 1997, kawża ta' ħsara fuq linja tad-dawl li tissuplixxi l-pumping station ta' Steps Str. (ħdejn il-Barrakuda).

L-aħħar żewġ ħsarat issewwew minnufih fl-istess ġranet li seħħu u l- ammont ta' drenaġġ li far fil-baħar kien wieħed minimu.

KENNEDY GROVE - ĦRUĠ TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'wassal biex fil-21 ta' Lulju, 1997 kien hemm fawran (li dam sejjer wara wkoll) tad-drenaġġ fl- inħawi ta' Kennedy Grove?

Billi dan il-fawran kien wieħed kbir ħafna, jista' l-Ministru jgħid fil-fatt x'investigazzjoni saret dwar dan?

X'instab?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ir-raġuni tal-fawran tad-drenaġġ fl-inħawi ta' Kennedy Grove sar minħabba kwantita kbira ta' xaħam u materjal tal-bini.

Ta' min jgħid illi l-fawran ġie kkontrollat f'inqas minn 24 siegħa u ma affetwax il-kwalita ta' l-ilma baħar.

KUMPANNIJI - TENDER TAL-MACHINE READABLE PASSPORTS

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid liema hi l-kumpannija li rebħet it-tender tal-machine readable passports?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li l-kumpannija li rebħet it-tender biex tissupplixxi s-sistema għal ħruġ ta' Machine Readable Passports hi De La Rue Identity Systems Limited ta' l-Ingilterra.

SKEJJEL - ŻURRIEQ

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Fid-dawl tar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 7342 dwar bini ta' area secondary school, jidhirlu l-Ministru li minħabba raġunijiet ovvji ta' viċinanza, aċċess u raġunijiet oħra ambjentali, l-area secondary school għandha tinbena fiċ-ċentru ta' l-area fin-nofs inhar liema area tinkludi l-irħula taż-Żurrieq, Safi, Kirkop, Qrendi, Mqabba, Luqa, Gudja, Għaxaq u Birżebbuġia?

Jista' l-Ministru jgħid ukol għat-tfal ta' liema rħula hija ntiża l- imsemmija skola?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SKEJJEL - ŻURRIEQ

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Fid-dawl tar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 7342 dwar bini ta' area school, jista' l-Ministru jippubblika r- raġunijiet tad-Direttorat ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għaliex is-site alternattiva fil-Karwija ma ġietx aċċettata kif ukoll ir-raġunijiet għaliex l-Awtorita' ta' l-Ippjanar baqgħet marbuta mas-sit taż-Żurrieq?

ONOR.

HOMPESCH STEEL CO.

LTD.

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għal interpellanzi oħra li saru fuq l-operat tal-Hompesch Steel Co. Ltd., jista' l-Prim Ministru jgħid x'passi ttieħdu mill-pulizija u x'inhi s- sitwazzjoni attwali?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi l-inkonvenjent qed jiġi kkaġunat minn ħsejjes u trab fin li jirriżulta waqt il-proċess tat-tqattiegħ tal- metall.

Ser jittieħdu proċeduri fil-Qorti kontra l-persuna li qed tmexxi dan l-impjant.

POWER STATION - DELIMARA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti nformazzjoni aġġornata fuq il-proġett tal-Power Station ta' Delimara sa l-aħħar ta' Ġunju, 1997?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-pjanti tal-proġett tal-Power Station ta' Delimara huma kompluti.

Il-makkinarju ordnat huwa diġa' mmanifatturat u fil-parti l- kbira tiegħu diġa' qiegħed fuq il-post.

Ix-xogħol tal-bini ta' impjant, jiġifieri, iż-żewġ turbini tal-gass, il- boilers u l-main transformer kif ukoll ix-xogħol ta' inġinerija ċivili diġa beda.

SAĦĦA - FAMILY PLANNING

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l- faċilitajiet ta' family planning fi ħdan id-Dipartiment tas-Saħħa?

Jista' l-Ministru jgħid x'metodi (u allura appliances, farmaċewti, operazzjonijiet bħal vasektomija) huma offruti b'xejn liċ-ċittadini Maltin?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Is-servizzi ta' family planning jingħataw bħala parti mis-servizzi li jingħataw fil-klinika tal-Ġinekoloġija fiċ-Ċentri tas- Saħħa.

Il-klijenti li jiġu f'din il-klinika jingħataw tagħrif dwar il- metodi kollha li hawn għal ippjanar tal-familja u jingħataw l-għajnuna u l- pariri meħtieġa biex jagħżlu l-aħjar metodu għalihom.

Fil-klinika jinkitbu riċetti għall-contraceptive pill kif ukoll jitneħħew Intra Uterine Devices.

Ma jsir l-ebda fitting ta' caps jew Intra Uterine Devices.

Operazzjonijiet għall-steriliżżazzjoni permanenti, sew fuq irġiel kif ukoll nisa ma jsirux.

ENEMALTA - STORES

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu fl-istores tal-Korporazzjoni Enemalta sabiex ikun hemm materjal fl-ammont u l-kwalita' li wieħed jixtieq?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-proċedura għal xiri ta' stores għadha kif kienet qabel.

Il-Bord tad-Diretturi tal-korporazzjoni qed jistudja l-proċedura preżenti biex jara jistax isir titjib fiha.

ŻEBBUĠ - DAWL

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li minkejja diversi talbiet lill- uffiċċju tal-Korporazzjoni Enemalta f'Ħal Qormi sabiex tissewwa street lighting f'Misraħ l-Isptar, f'Ħaż-Żebbuġ, din għadha ma nbidlitx wara aktar minn tlett ġimgħat?

Meta hemm il-ħsieb li tiġi mibdula?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-lampa ndikata mill-Onor.

Membru ġiet mibdula.

Din kienet irrapportata fil-11 ta' Lulju u ġiet mibdula fit-22 ta' Lulju u mhux wara 'aktar minn tliet ġimgħat' kif qal l-Onor.

Membru.

SAĦĦA - CARDIAC SURGEON

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Gvern huwiex se jġedded il-kuntratt ta' Mr Manche' li jagħti s-servizzi tiegħu bħala Cardiac Surgeon meta jagħlaq?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Id-diskussjonijiet qegħdin fi stadju avvanżat.

ITALJA - PROTOKOLL FINANZJARJU MA' MALTA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7746

ONOR.

GEORGE VELLA: It-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7746 se tingħata fis-Seduta Nru. 110, nhar it-Tnejn filgħaxija.

ARMATA - KAŻIJIET TA' DIXXIPLINA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7656, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm persuni li ġew akkużati iżda ma nstabux ħatja fl-istess perijodu?

Fost dawk li ma nstabux ħatja kien hemm min kien akkużat b'serq ta' materjali?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - SNIETER LIĊENZJATI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7655, jista' l-Prim Ministru jgħid fejn joqogħdu l-persuni (raħal b'raħal) li applikaw għal- liċenzja tas-senter għall-ewwel darba minn Jannar sa Ġunju, 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Peress li l-Onor.

Interpellant qed jagħmel riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7655 li kienet tirrigwarda snieter liċenzjati għall-ewwel darba waqt li f'din il-mistoqsija qed jirriferi għall-applikazzjonijiet għal-liċenzji ta' snieter għall-ewwel darba, nitlob lill-Onor.

Interpellant jkun aktar ċar fil-mistoqsija tiegħu.

WIED IL-QLEJJA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7654 u t-tweġiba relattiva, jista' l-Ministru jgħid a bażi ta' liema xogħlijiet wasal għaċ- ċifri msemmija fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 7247?

Jista' jispjega għalfejn jenħtieġ jiġu finalizzati x-xogħlijiet biex jagħti breakdown tal-budget li se jintnefaq fuq dan il-proġett?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Iċ-ċifri msemmija fir-risposta għall-mistoqsija parlamentai numru 7247 huma bbażati fuq il-proġett kif ippreparat mill- Istitut taċ-CIHEAM ta' Bari.

Billi waqt l-andament tal-proġett, xi xogħlijiet oħra jew tibdil fix-xogħlijiet jistgħu jkunu neċessarji, speċjalment wara li jsir it-taħmil, ma nistax f'dan l-istadju nipprovdi breakdown dettaljat ta' l-ispiża.

GRUPP SQALLI AULOS - AKKOMODAZZJONI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 7595?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SAĦĦA - TEST STRIPS TAD-DIJABETIĊI

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Wara l-introduzzjoni mill-gvern preċedenti ta' test strips għat-testijiet lid-dijabetiċi taħt il-35 sena, xi ħsieb għandu l-Gvern preżenti biex fil-Budget li jmiss jagħti dawn lid- dijabetiċi l-oħra wkoll?

Fost dawn, l-Ministru jikkonsidra li tingħata prijorita' lil dawk fuq l-insulina b'mard kroniku ieħor, speċjalment cancer jew mard tal-qalb, min jgħix bil-pensjoni, possibbilment wara li l-każ tagħhom ikun ċertifikat kif meħtieġ?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Dan is-suġġeriment irid jiġi kkonsidrat fid-dawl tal-prijoritajiet l-oħra li għandu s-servizz tas-saħħa f'pajjiżna.

PACEVILLE/WIED IL-GĦAJN - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi kien imwiegħed li wara Buġibba se jsiru xogħlijiet f'lokalitajiet turistiċi oħra, jista' jekk jogħġbu l-Ministru jgħid meta se jinbeda dan ix-xogħol u fejn?

Jista' jiġi ndikat bejn wieħed u ieħor meta se jibda x-xogħol fuq Paceville; u Wied il-Għajn?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Kif intqal diġa' pubblikament il-gvern qiegħed jaħseb sabiex jestendi x-xogħlijiet ta' embellishment u upgrading f'lokalitajiet oħrajn.

Dan ma jfissirx li x-xogħol f'Buġibba se jieqaf anzi qegħdin isiru preparamenti sabiex tinbeda t-tieni fażi.

Qegħdin isiru wkoll preparamenti sabiex jinbeda x-xogħol f'Paceville u diġa' twaqqaf Action Committee għal din il-lokalita.

Il-problemi ta' Paceville huma differenti minn dawk ta' Buġibba fis-sens li mhumiex tant problemi infrastrutturali imma problemi ta' regolamentazzjoni u żamma ta' l-ordni.

Madanakollu l-Action Committee iddentifika diversi proġetti infrastrutturali li jridu jsiru nklużi l-possibbilta' ta' car parks fuq il- proprjeta' tat-Telemalta f'Pender Place u Mercury House.

It-tkabbir tal- bajja ta' San Ġorġ bir-ramel u provvediment ta' aċċess aħjar għall-lukandi li nbnew fil-bajja ta' San Ġorġ.

Matul is-sena d-dieħla se jsir xogħol ta' embellishment f'areas turistiċi fin-naħa t'isfel tal-pajjiż fosthom f'Marsascala, Marsaxlokk u Birżebbuġia.

Dawn il-pjanijiet għadhom fil-fażi inizjali.

Ma' dawn ix-xogħlijiet wieħed irid isemmi wkoll ix-xogħol ta' upgrading u embellishment li sar fix- Xlendi u f'Marsalforn, f'Għawdex.