MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 122 L-Erbgħa, 15 ta' Ottubru, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 122

L-Erbgħa, 15 ta' Ottubru, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-2.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 15 ta' Ottubru, 1997

WERREJ MINUTI 53

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 53

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 60

MOZZJONI TAL-KAP TA' L-OPPOŻIZZJONI DWAR MALTA U L-UNJONI EWROPEA 61

AĠĠORNAMENT 92

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 96

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 121 li saret fil-15 ta' Ottubru, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SKEJJEL - ŻURRIEQ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Ninu Zammit) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Fid-dawl tar-risposta għall-mistoqsija parlamentari Nru 7342 li titratta dwar bini ta' area secondary school, jidhirlu l-Ministru li minħabba raġunijiet ovvji ta' viċinanza, aċċess u raġunijiet oħra ambjentali, l-area secondary school għandha tinbena fiċ-ċentru ta' l-area li tinkludi l-irħula taż-Żurrieq, Safi, Kirkop, Qrendi, Mqabba, Luqa, Gudja, Għaxaq u Birżebbuġa?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll għat-tfal ta' liema rħula hija ntiża l- imsemmija skola?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Nirreferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt f'seduta 121 għall- mistoqsija parlamentari Nru 7993, filwaqt li nsostni li f'dan l-istadju għadu kmieni wisq biex wieħed jgħid preċiż għal liema rħula se tkun intiża l-iskola li se tinbena.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, il-Ministru hu f'pożizzjoni li jgħidilna jekk hux se jsir ix-xogħol li kien hemm ippjanat li jsir fl- iskola ta' San Pawl il-Baħar u xi alterazzjoni oħra li kien hemm ippjanata għall-iskola tal-Mellieħa?

Fil-każ meta se jsir dan?

X'hemm ipproġettat fil-każ ta' l-iskola ta' l-Intern?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ix-xogħlijiet se jsiru fit-tliet skejjel imsemmija.

Fl-iskola tal-Mellieħa x-xogħol diġa' beda jsir, jew jekk għadu ma bediex se jibda għada.

Rigward l-iskola ta' l-Imġarr hemm proġett estensiv biex titkabbar l- iskola u allura se jieħu aktar żmien, pero' l-ippjannar qiegħed fi stadju avvanzat ħafna.

GĦall-iskola ta' San Pawl il-Baħar nista' ngħid l-istess ħaġa pero' m'iniex sodisfatt li dak li se nagħmlu huwa biżżejjed.

Qed ngħid hekk mhux għall-fatt li se nkabbru l-faċilita' imma minħabba l-problema tal-pumping station tad-drenaġġ li jmiss ma' l-iskola.

Min iżur dik l-iskola jaf li r- riħa ta' drenaġġ li hemm m'hijiex aċċettabbli u jekk m'aħniex se nsolvu dik il-problema nista' ngħid li dak kollu li qed nagħmlu m'hu se jiswa għal xejn.

Jien nittama li flimkien mat-taqsima tad-drenaġġ u mal-ministeru għax-xogħlijiet pubbliċi din il-problema tkun tista' tiġi tackled .

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, ladarba l-Ministru rrifera għad- diffikulta' li hemm f'din l-iskola partikolari, xtaqt nistaqsi jekk minkejja li diġa' saru diversi tentattivi fix-xhur u fis-snin li għaddew biex din id-diffikulta' tiġi megħluba, il-Ministru jinsabx f'pożizzjoni li jgħid jekk kienx hemm xi konklużjoni f'dan ir-rigward.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Matul is-sena li għaddiet jien kont qabbadt lill- Perit Philip Grech, li jifhem f'dan il-qasam, biex jagħmel rapport tekniku dwar x'għandu jsir biex insolvu din il-problema.

Fil-fatt nista' ngħaddi kopja ta' dan ir-rapport lill-Onor.

Interpellant.

Jekk m'iniex sejjer żball - jien ma nifhimx f'dan il-qasam - il-perit irrakkmanda li jsiru xi scrubbers fil-pumping station pero' ma nafx jekk dan huwiex se jkun biżżejjed biex neliminaw din il-problema għal kollox.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tony Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONY ABELA: Billi jidhirli li l-art ta' wara l-iskola ta' l- Imġarr ittieħdet mill-ministeru ta' l-edukazzjoni biex jagħmel użu minnha aktar 'il quddiem, jista' l-Ministru jinformana jekk hemmx xi pjanijiet biex din l-art ma titħallhiex fil-mod kif inhi llum, imma għallinqas tingħalq u titnaddaf, imqar temporanjament?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nikkonferma li din l-art ittieħdet u jekk m'iniex sejjer żball saru trasferimenti ta' fondi mill-ministeru ta' l-edukazzjoni biex ikunu jistgħu jiġu kkompensati dawk il-familji li tteħditilhom l-art.

Jien naċċetta s-suġġeriment li għamel il-kollega tiegħi sabiex nieħdu ħsieb il-problema msemmija.

TARZNA TA' MALTA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni mpjegati mit-Tarzna ta' Malta u mill-Marsa Shipbuilding Yard sena b'sena, f'dawn l-aħħar 10 snin?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fi Ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Prim Ministru): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi t-tagħrif mitlub.

PULIZIJA - PERSUNI F'MALTA LLEGALMENT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm inqabdu persuni jgħixu f'Malta llegalment mill-bidu ta' din is-sena sal-lum?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Ninsab informat li mill-bidu ta' din is-sena sat-30 ta' Settembru nqabdu 312-il persuna jgħixu f'Malta llegalment.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, ma nafx jekk il-Ministru għandux id- dettallji ta' liema nazzjonalita' huma dawn il-persuni li nqabdu f'pajjiżna llegalment, pero' mill-esperjenza ta' kull wieħed minna naħseb li nafu ta' liema pajjiżi huma.

F'dan il-każ, jidhirlu l-Ministru li l-Gvern għandu jieħu passi sabiex f'areas fejn huwa magħruf li jkun hemm residenti ta' dawn in-nazzjonalitajiet, ikun hemm sorveljanza akbar biex inkunu nafu min huma dawk il-persuni li jibqgħu hawn Malta llegalment u f'dak il-każ jitkeċċew minn pajjiżna?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Dwar in-nazzjonalita' ta dawn il-persuni, inkun nista' nagħti risposta jekk il-mistoqsija ssir bil-miktub.

Nista' nassigura lill- Onor. Galea li qegħdin jittieħdu passi pero' m'huwiex opportun li ngħid x'passi se jjittieħdu għaliex inkella wieħed jibda jaħseb kif se jaħrab mill-Pulizija!

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, kien hemm żmien fejn dawk il-persuni li jkunu hawn Malta bla permess kienu jiġu arrestati pero' maż-żmien ma baqgħux jinżammu l-ħabs u bdew jinżammu d-depot.

Xtaqt nistaqsi fejn qed jinżammu dawn il-persuni llum, jekk humiex qed jinżammu d-depot biss jew f'Ta' Kandja wkoll.

Qed nagħmel din id-domanda għaliex jidhirli li kien hemm rakkmandazzjoni minn kumitat tal-Kunsill ta' l-Ewropea sabiex ma jibqgħux jinżammu f'Ta' Kandja peress li l-post huwa żgħir.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija bil-miktub sabiex niġbor l-informazzjoni neċessarja u nkun nista ngħaddihielu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, jaf il-Ministru li sentenza riċenti tal-qrati Maltin iddefiniet, forsi għall-ewwel darba, b'mod preċiż id- drittijiet tan-nies li jinqabdu f'Malta llegalment?

Bażikament din is- sentenza tgħid li dawn il-persuni, minkejja li teknikament huma arrestati, waqt il-perijodu ta' l-arrest ma jistgħux jiġu meqjusa bħala arrestati minħabba reati kriminali u għalhekk għandhom igawdu ħafna aktar drittijiet fosthom, per eżempju, li jċemplu lill-qraba tagħhom kemm iridu, li jistgħu jdaħħlu affarijiet fuq ħwejjiġhom kemm iridu, eċċ. In vista ta' dawn is- sentenzi, jista' l-Ministru jgħid jekk itteħdux xi miżuri partikolari mill- Gvern sabiex niżguraw li pajjiżna ma jiksirx drittijiet li jistgħu jeżistu anke fuq livelli Ewropej u allura niftħu lil pajjiżna għall-possibbilta' li ssir kawża quddiem il-European Court of Human Rights?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jagħmel din il- mistoqsija bil-miktub u nkun nista' nagħtih id-dettalji preċiżi ta' dak li talab.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Safejn naf jien kien ġie identifikat post f'Ta' Kandja li huwa ikbar mill-post attwali sabiex isir detention centre għall- immigranti.

Qed ngħid dan anke abbażi ta' dak li qal l-Onor.

Gatt, jiġifieri li llum dawn in-nies, għalkemm ikunu kisru l-liġijiet ta' l- imigrazzjoni ta' Malta, m'għadhomx jitqiesu kriminali.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena naf li qegħdin jittieħdu passi pero' m'iniex f'pożizzjoni li ngħid eżatt x'inhuma u fejn waslu.

PULIZIJA - PERSUNI F'DISKOTEKI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm inqabdu persuni taħt is-16-il sena ġo discos f'Malta u f'Għawdex din is-sena?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Ninsab informat li din is- sena, sat-23 ta' Lulju, il-Pulizija qabdet erba' żgħażagħ taħt is-16-il sena ġewwa d-discos.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Psaila Savona, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA: Jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' sorveljanza ssir sabiex il-pulizija jkunu jistgħu jaqbdu lil dawn it-tfal li jkunu qegħdin fid-discos?

Din ir-responsabbilta' taqa' fuq il-pulizija jew inkella fuq l-istaff imqabbad mid-diskoteki nnifishom?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, naċċerta lill-Onor.

Interpellant li qed jittieħdu passi bis-serjeta', pero' nerġa' ngħid li m'huwiex opportun li ngħid x'inhuma għaliex inkella dak li jkun ikun jista' jara kif jaħrab mil- liġi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, kienu saru regolamenti li taħthom mhux biss jitqies li jkun qed jagħmel reat dak l-individwu taħt is-16-il sena li jkun daħal id-disco imma anke s-sid tad-disco.

Għalhekk aħna konna daħħalna l-obbligu legali li s-sid huwa responsabbli li jara li fid-disco ma jidħlux tfal taħt is-16-il sena, u dan jista' jsir billi tiġi mitluba l- identity card.

Pero' madankollu, jekk ma jsirux raids biex wieħed ikun jista' jara jekk dawn ir-regolamenti humiex qegħdin jiġu osservati, nispiċċaw biex f'għaxar xhur jinqabdu biss erba' persuni.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, la nqabdu dawn il-persuni, sinjal li saru raids.

Kieku kellna nikkomparaw kemm inqabdu fil-perijodu imsemmi ma' l-istess perijodu s-sena ta' qabel, mal-ewwel naraw li l-affarijiet qed isiru b'aktar serjeta'.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jien naħseb li l-fatt li f'dan il- perijodu nqabdu biss erba' persuni, bl-ebda mod m'hu xi indikazzjoni ta' iktar serjeta'.

Jiena m'iniex qed nistenna li l-Ministru jagħtina d- dettalji jew xi miżuri sigrieti li jistgħu jittieħdu, imma jista' jgħidilna x'tip ta' sorveljanza jew x'tip ta' raids qegħdin isiru biex jinqabdu dawn in-nies li jkunu qegħdin f'dawn il-postijiet?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Naċċerta lill-Onor.

Interpellant li qed issir is- sorveljanza neċessarja u naċċertah ukoll li meta jsiru rapporti, il- pulizija jmorru jinvestigaw u jekk ikun il-każ jittieħdu passi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, l-ewwelnett irrid ngħid li l-fatt li tfal taħt 16-il sena jidħlu fid-discos, la huwa tort tal-Gvern Nazzjonalista, la huwa tort tal-Gvern Laburista u lanqas huwa tort tal-Korp tal-Pulizija u għalhekk ma naħsibx li għandna għalfejn noqogħdu nagħmlu ħafna comparisons ma' dak li kien jiġri qabel.

Pero' jekk qegħdin ngħidu li f'dan il-perijodu li qegħdin insemmu nqabdu biss erbat itfal taħt is-16-il sena, ma naħsibx li qed ikollna sorveljanza serja.

Naħseb ukoll li ż-żewġ naħat għandna nammettu li għadna ma wasalniex u baqgħalna ħafna x'nagħmlu.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, jiena m'għidtx li aħna perfetti.

Nafu li għad fadal x'nagħmlu pero' ninsabu mexjin.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Psaila Savona.

ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA: Madam Speaker, bħala risposta għal din id- domanda u d-domanda ta' qabilha, il-Ministru qal li m'huwiex opportun li jgħidilna x'tip ta' sorveljanza qiegħda ssir għaliex inkella ikun letting the cat out of the bag.

Filwaqt li din ir-risposta kienet aċċettabbli għall-mistoqsija ta' qabel, ma naħsibx li fil-każ ta' din id-domanda hawn xi sigriet statali.

Ikun hemm pulizija ħdejn il-bieb tad-diskoteki jew ma jkunx hemm?

Dawn huma t-tip ta' dettalji li xtaqt inkun naf jiena.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Naċċerta lill-Onor.

Psaila Savona li t-tip ta' sorveljanza li hemm illum hija ħafna aktar effiċjenti minn dik li kienet issir fi żmienu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, ladarba l-Ministru huwa daqshekk ċert li s-sorveljanza llum hija ferm aħjar, jista' jgħidilna xi żviluppi saru bejn is-sorveljanza ta' qabel u dik tal-lum?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: L-iżviluppi li saru huma pożittivi.

Fil-fatt dan jidher anke fl-ammont ta' persuni li nqabdu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, ma jidhirlux il-Ministru li hija kontradizzjoni li l-ewwel jgħid li hemm sorveljanza sodisfaċenti ħafna u ħafna aħjar minn dik ta' qabel u mbagħad jgħid li f'10 xhur, jiġifieri sat- 23 ta' Lulju, inqabdu erba' min-nies biss?

Ma jaħsibx li dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Le, ma naħsibx.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tony Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONY ABELA: Filwaqt li naqbel ma' dak li qal ħaddieħor li fil-każ ta' nies li qegħdin Malta llegalment huwa tajjeb li ma ngħidux x'passi jittieħdu, naħseb li fil-każ ta' tfal taħt is-16-il sena li jidħlu fid- discos il-Ministru mhux biss għandu jgħid x'passi qegħdin jittieħdu iżda għandu jagħmel pubbliċita' dwarhom sabiex min jabbuża jkun jaf li se jinqabad u jekk hemm bżonn tidħol ċertu responsabbilta' fuq il-ġenituri wkoll.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, m'għandi xejn iktar x'inżid ma' dak li diġa' għidt.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Lino Spiteri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LINO SPITERI: Minflok li l-Kamra toqgħod tintilef tiġġebbed 'l hemm u 'l hawn fuq bażi politika fuq dan is-suġġett, jista' l-Ministru jassigura li apparti s-sorveljanza li aċċertana li qiegħda ssir - naħseb li nagħmlu żball jekk niddubitaw li qiegħda ssir is-sorveljanza, għaliex l- ebda gvern m'għandu xi interess li ma jagħmilx sorveljanza fejn għandha ssir - hemmx xi programm li jista' jkun intensifikat biex minbarra li jittieħdu passi kontra minorenni li jkunu f'post fejn mhux suppost qegħdin, jittieħdu passi iżjed severi - jekk hemm bżonn anke jsir bdil tal-penali kontemplati fil-liġi ladarba l-Kamra unanimament qiegħda turi concern fuq dan is-suġġett - biex is-sidien ta' dawn il-postijiet ikollhom deterrent qawwi x'jiffaċċjaw jekk kemm-il darba jiksru l-liġi?

Il-liġi s-sidien qegħdin jiksruha.

Jista' dan il-punt jiġi trattat fuq il-bażi ta' l- interess ta' wliedna?

Għax wara kollox dwar dan qegħdin nitkellmu.

Min- naħa ta' l-Oppożizzjoni sar ħjiel ta' dan l-appell imma qegħdin isiru wkoll interventi partiġġjani.

Nistgħu ma nkunux patiġġjani, għallinqas fuq dan is-suġġett, la naħa u lanqas oħra?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Nieħu nota ta' dak li qal l-Onor.

Spiteri.

IMPJIEGI - PERSUNI JAĦDMU LLEGALMENT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li nqabdu jaħdmu llegalment din is-sena?

Kemm kienu nisa, kemm irġiel u kemm kellhom inqas minn 16-il sena?

ONOR.

EDWIN S. GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Din is-sena l- ispetturi tal-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ qabdu jaħdmu bla permess 120 barrani, 322 persuna li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol u 900 li ma kenux irreġistrati li qed jaħdmu, jiġifieri kienu qed jaħdmu mingħajr ktieb tax-xogħol.

Dan il-fenomenu ilna nosservawh għal ftit xhur u qegħdin nipprovaw nistudjawh ħalli naraw xi jfisser sewwa.

Kien hemm 333 persuna oħra li kienu qed jagħmlu part-time job li ma kenux reġistrati mal-korporazzjoni u kien hemm 39 persuna li kellhom anqas minn 16-il sena.

Il-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ ma żżommx statistika ta' kemm minn dawn huma nisa u kemm huma rġiel.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, mingħajr ma jgħidli x'inhu s-sigriet kif żgħażagħ ta' inqas minn 16-il sena jinqabdu jaħdmu, jista' l-Ministru jgħidilna x'miżuri qed jittieħdu mill-ETC sabiex tfal li mhux suppost ikunu qegħdin jaħdmu tassew ma jaħdmux?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: L-ETC qed tagħmel żjarat fil-postijiet fejn jistgħu jkunu qed jaħdmu nies illegalment u fejn issib tfal taħt is-16-il sena tapplika l-liġi kif għandha tapplikaha kontra min iħaddimhom.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Psaila Savona, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA: Jista' l-Ministru jgħid jekk wara li jinqabdu tfal jaħdmu taħt is-16-il sena ssirx xi komunikazzjoni mad- Dipartiment ta' l-Edukazzjoni biex jieħu l-particulars ħalli jkunu jistgħu javżaw b'dan lill-ġenituri tagħhom?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Jien qed neħodha for granted li jsir hekk, imma jekk l-Onor.

Interpellant jagħmel din id-domanda bil-miktub inkun nista' nagħtih risposta eżatta.

MADAM SPEAKER: L-Onor Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk dan l-aħħar in-numru ta' inspectors fl-ETC żdiedx jew naqasx?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: In-numru ta' inspectors baqa' l-istess, bħal fiż- żmien meta kien responsabbli mill-ETC l-Onor.

Interpellant.

Pero' nista' ngħid li qegħdin isiru arranġamenti sabiex dan id-dipartiment jissaħħaħ.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna x'arranġamenti saru biex id-dipartiment ikun jista' jissaħħaħ?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Jien se ninforma lill-Onor.

Interpellant bir- riformi li se jsiru meta dawn ikunu lesti.

IMPJIEGI - PERSUNI BOARDED OUT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew boarded out persuni sena b'sena, mill- 1987 'l hawn?

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-parti l- kbira ta' l-informazzjoni mitluba diġa' ġiet mogħtija fit-tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentari numru W42 li ġġib id-data ta' l-14 ta' Frar, 1997.

Nixtieq inżid mal-figuri f'din it-tweġiba dawn li ġejjin:

Sena Persuni mogħtija Pensjoni ta' l-Invalidita' ------------------------------------------------------ 1987 742 1997 (sa Ġunju) 400

IMPJIEG LLEGALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm tressqu persuni l-qorti mill-ETC din is-sena talli mpjegaw persuni mingħajr il-permessi meħtieġ?

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Din is-sena l-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ ressqet 19-il prinċipal il-qorti talli mpjegaw persuni ta' nazzjonalita' barranija, filwaqt li hemm 242 każ ieħor li ġew mgħoddija lill-Pulizija sabiex jieħdu l-passi meħtieġa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, il-mistoqsija ma kenitx titratta dwar persuni barranin biss imma anke dwar Maltin.

GĦalhekk jista' issa l- Ministru jgħidilna kemm tressqu persuni l-qorti mill-ETC din is-sena talli mpjegaw Maltin mingħajr il-permessi meħtieġa?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Bħalissa m'għandix din l-informazzjoni u għalhekk nagħti risposta f'seduta oħra.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk il- 242 każ li ġew mgħoddija lill-Pulizija tressqux il-qorti jew jekk għadhomx pendenti.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Dawn il-każijiet ġew mgħoddija lill-pulizija sabiex dawn jieħdu azzjoni kontra tagħhom.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Dawn il-każijiet huma ta' barranin jew ta' Maltin?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Fil-fatt dawn huma każijiet ta' barranin.

TAXXI INTERNI - DIKJARAZZJONIJIET SPONTANJI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar kemm baqa' jinħadmu mill- ispontaneous declarations li saru minn taxpayers fuq id-dħul tagħhom sas- sena bażi 1994?

Meta hu maħsub li joħorġu tali assessments?

Jidhirlu l- Ministru li l-istess taxpayers files għandhom jiġu earmarked biex jinħadmu l-ewwel u ma joħorġux assessments oħra fuq dawn il-files qabel jiġu likwidati sa l-1994 tax year (basis)?

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Għad baqa' madwar 500 applikazzjoni x'jinħadmu u qed jittieħdu l-passi neċessarji biex dawn jinħadmu kemm jista' jkun malajr.

Is-suġġeriment magħmul mill-Onor.

Interpellant ġie nnotat iżda mhux dejjem ikun possibbli li każ jiġi llikwidat sa l-1994 qabel ma joħorġu assessments oħrajn.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONY ABELA: Madam Speaker, allura kif nhar it-Tnejn, waqt il- Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi, il-bniedem responsabbli minn dawn l-affarijiet fid-dipartiment qalilna li baqa' 1,100 applikazzjoni x'jinħadmu?

Jiġifieri mill-bieraħt lura sa llum inħadmu 550 applikazzjoni?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: L-Onor.

Interpellant għandu japprezza li din id-data tawhieli n-nies tekniċi tad-dipartiment.

TRASFERIMENT TA' ARTIJIET

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Billi wara l-mewt ta' persuna, proprjeta' tista' tiġi trasferita lil terzi wisq qabel sitt snin, jidhirlu l-Ministru li sabiex kull eredi jkun jaf x'taxxi huma dovuti eċċ., illi klawsola 52 u eżattament sezzjoni (5) u l- parti "Iżda fil-każ ta' Avviż dwar dikjarazzjoni ta' trasferiment causa mortis din l-istima għandha ssir sa żmien sitt snin minn meta dak l-avviż jiġi riċevut", għandha tiġi emendata fis-sens illi l-perijodu jonqos għal sitt xhur?

ONOR.

LEO BRINCAT: Għandi nifhem li l-Onor.

Membru jaf tajjeb kemm ġew studjati sewwa u bir-reqqa t-tliet punti mqajma minnu f'mistoqsija parlamentari numru 8357 meta kien qed isir l-abbozz ta' l-eventwali Att Nru XVII ta' l-1993 u mhux ta' l-1997.

Kif fil-prattika jaf ukoll l-Onor.

Membru, il-frott ta' dan l-istudju jitkellem waħdu mill-fatt li l-provvedimenti ta' l-istess Att ħadmu tajjeb għal matul l-erba' snin li għaddew u allura wieħed jistagħġeb kif din il- mistoqsija qed issir proprju issa wara dan iż-żmien kollu.

Nassigura lill-Onor.

Membru li fiċ-ċirkostanzi ma jinħass ebda bżonn għall-emendi proposti.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONY ABELA: Madam Speaker, l-ewwelnett nixtieq ninforma lill- Ministru li fid-domanda tiegħi ma tissemmiex sena; u t-tieni nett ngħidlu li jien ma kontx hawnhekk tliet snin ilu biex inkun nista' nagħmel id- domanda.

Meta tgħaddi liġi jkun hemm perijodu ta' żmien li fih wieħed ikun jista' jara jekk il-liġi tkunx qed taħdem eżatt jew le u jien naħseb li l- fatt li llum id-dipartiment qed jibgħat periti jispezzjonaw proprjeta' wara erba' snin li tkun saret il-mewt ta' persuna, liema proprjeta' tkun ġiet trasferita lil terzi, juri li hemm bżonn li jsir tibdil għal din il-liġi.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, nieħu nota tal-kumment li qed jagħmel l- Onor. Interpellant.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 155 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Ħarsien ta' Mammiferi tal-Baħar.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Estratt mir-regoli tad-dixxiplina għall-iskejjel, inklużi fil-policy tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8645; u

Lista ta' l-iskejjel fejn saru xogħlijiet ta' manutenzjoni matul is- sajf 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8651.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja taċ-ċirkolarijiet li nħarġu mid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali bejn Settembru 1996 u Ottubru 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8720.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 154 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Vetturi bil-Mutur (Tariffa ta' Nollijiet); u

Informazzjoni dwar ir-rotot tal-karozzi tal-linja li jgħaddu mill -Mosta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8717.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' l-internal workings ta' l-ETC dwar l-istatistika tax-xogħol relattiva għal Awissu 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8525.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

L-Onor.

Perit Mintoff.

ONOR.

DOM MINTOFF: Madam Speaker, nixtieq niġbidlek l-attenzjoni li dawn l-aħħar ġranet jien għarraft lill-Whip ta' din in-naħa tal-Kamra fejn għidtlu li peress li jien naqbel li m'għandhiex issir din il-kummissjoni, pero' ma naqbilx mal-politika li miexi biha l-Gvern illum, inħoss li jkun fl-interess nazzjonali li nagħmel sforz, għalkemm saħħti ma tantx għadha tagħtini, u nitkellem fuq din il-mozzjoni.

Jien ma narax kif għandi niġi miċħud milli nsemma leħni fuq mozzjoni bħal din u niġbidlek l-attenzjoni, Madam Speaker, li jekk sar xi arranġament mod ieħor, jien ma qbiltx miegħu u għalhekk nistenna li jkolli l-protezzjoni biżżejjed min-naħa tas- Sinjorija Tiegħek sabiex jien inkun nista' nsemmi leħni.

MADAM SPEAKER: Jiena m'għandi l-ebda informazzjoni dwar xi ftehim jew arranġament għar-rigward tas-seduta tal-lum u għaldaqstant se nimxi mar- regolamenti.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

MOZZJONI TAL-KAP TA' L-OPPOŻIZZJONI DWAR MALTA U L-UNJONI EWROPEA

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Madam Speaker, jiena nixtieq nikkonferma li m'hawn l-ebda arranġament jew ftehim.

Din hija seduta bħall-oħrajn kollha, regolata mill-iStanding Orders tal-Kamra u mill- mozzjonijiet ta' proċedura kif approvati mill-Kamra.

Madam Speaker, nipproponi li:

Din il-Kamra tinnota:

Illi bil-konklużjoni tal-Konferenza Intergovernattiva ta' l-Unjoni Ewropea f'Ġunju li għadda, bil-firma tat-Trattat ġdid ta' Amsterdam, u bil-pubblikazzjoni ta' Agenda 2000 mill-Kummissjoni Ewropea fis-16 ta' Lulju, qam dibattitu ġdid dwar kif u meta se jsir it-tkabbir ta' l- Unjoni Ewropea;

Illi sad-data li fiha l-Gvern Malti avża lill-Kunsill tal-Ministri ta' l-Unjoni Ewropea li Malta ma kinetx interessata aktar li tmexxi 'l quddiem it-talba tagħha, Malta kienet meqjusa l-iktar ippreparata għas- sħubija;

Illi anke fost il-membri ta' din il-Kamra jirriżulta li hemm apprezzament ġdid dwar l-effetti għal Malta bi dħul fl-Unjoni Ewropea u dan anke fil-kuntest ekonomiku u finanzjarju ta' Malta llum;

Illi l-opinjoni pubblika wkoll tidher li qed tapprezza aktar il- vantaġġi tat-triq tas-sħubija u korpi kostitwiti fil-maġġoranza tagħhom baqgħu jisħqu favur it-triq tas-sħubija;

Illi fis-summit tal-Lussemburgu f'Diċembru li ġej se tiġi deċiża d- data fil-qrib għall-bidu ta' negozjati ma' pajjiżi applikanti, negozjati li għalihom Malta hija diġa' intitolata skond deċiżjonijiet diġa' meħuda mill-Kunsill Ewropew ta' Cannes f'Ġunju, 1995;

Illi din il-Kamra għalhekk tirriżolvi li l-Gvern għandu jwaqqaf immedjatament Kummissjoni biex tirrapporta fi żmien xahar jekk huwiex fl-interess nazzjonali li, f'dawn iċ-ċirkostanzi ġodda, Malta terġa' tinsisti fuq it-talba tagħha għal sħubija.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda jekk jogħġobkom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

Il-Kap ta' l-Opożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Madam Speaker, qegħdin nibdew seduta li hi xi ftit straordinarja.

M'iniex qed ngħid li hija straordinarja fis-sens tal- kontenut tal-mozzjoni imma hija straordinarja għaliex fi kważi 30 sena li jien ili Membru ta' dan il-Parlament, din hija l-ewwel darba li l-Parlament żamm seduta li tibda fis-2.00 p.m. Kellna seduti li bdew filgħodu u spiċċaw filgħaxija, pero' illum bdejna użanza ġdida skond mozzjoni ta' proċedura li ddiskutejna hawnhekk stess nhar it-Tnejn li għadda.

Naturalment il-Gvern għandu r-raġunijiet profondi u serji għaliex għamel seduta fis-2.00 p.m. pero' jiena ottimist u fl-ottimiżmu tiegħi ħsibt li l- Gvern ried li niddibattu s-suġġett ta' l-Ewropa b'mod mill-aktar kalm.

U x'hemm aħjar mis-2.00 p.m. meta kulħadd ikun imħeddel - għaliex bħala pajjiż tan-naħa ta' isfel ta' l-Ewropa aħna mdorrijin bis-siesta - biex niltaqtgħu fl-akbar kalma bejnietna u nitkellmu fuq suġġett illi jistħoqqlu diskussjoni, suġġett li żgur huwa ta' interess nazzjonali!

Żgur li fil-mument li ninsabu fih, għandna nitkellmu bis-serjeta', mingħajr passjoni u mingħajr ma naraw il-pożizzjoni li diġa' ħadna.

Il- pożizzjonijiet politiċi taż-żewġ naħat fuq din il-kwestjoni huma magħrufa, il-poplu tagħna jaf li hemm diverġenzi mhux żgħar bejn iż-żewġ naħat, l- elezzjonijiet saru, intrebħu u ntilfu, għaddiet sena, baqgħalna erba' snin oħra għall-elezzjoni u għandna Gvern li kulħadd jistenna li se jiggverna sa dak iż-żmien.

Jiena m'iniex qed inressaq mozzjoni ta' sfiduċja fil-Gvern biex ngħid li l-Gvern ħaqqu ma jkomplix jiggverna.

Dak assolutament m'huwiex l-iskop ta' din il-mozzjoni.

L-iskop tal-mozzjoni li qed inressaq illum huwa verament fi spirtu nazzjonali.

Meta l-Gvern kellu u għad għandu l-pożizzjoni tiegħu u meta l- Oppożizzjoni għandha l-pożizzjoni tagħha, naħseb li huwa tajjeb li meta hawn avvenimenti ta' ċerta sustanza li jistgħu jinfluwenzaw il-pożizzjoni - jien ngħid reċiproka - ta' kulħadd fuq x'relazzjonijiet għandu jkun hemm bejn Malta u l-Ewropa, meta hemm ċirkostanzi li ma kenux jeżistu qabel u meta anke hemm skadenzi ta' żmien, huwa importanti u utli li f'isem il- pajjiż kollu ngħidu li għandna nieqfu u nagħmlu pawsa ta' ħsieb approfondit.

Madam Speaker, kif tgħid il-mozzjoni, aħna m'aħniex qegħdin nipproponu li l-Gvern illum jagħmel għażla permezz ta' riżoluzzjoni.

Lill-Gvern qed nitolbuh sabiex jieħu l-parir ta' nies li jidhirlu li huma kapaċi u li għandhom il-kwalitajiet meħtieġa sabiex spassjonatament jaraw x'inhu l- aħjar interess ta' Malta fiċ-ċirkostanzi tal-lum u l-Gvern imbagħad jiddeċiedi xi jrid jagħmel, jekk jibqax miexi fit-triq li hu miexi, jekk ibiddilx ftit jew ħafna, jew jekk jimxix fi triq oħra.

Dan huwa l-ispirtu tal-mozzjoni li qed nipproponi llum u m'iniex se noqgħod nitkellem dwar il- vantaġġi u l-iżvantaġġi ta' membership fl-Unjoni Ewropea.

Il-mozzjoni ġiet ippreżentata abbażi ta' ċirkostanzi ġodda, jiġifieri ċirkostanzi li ma kenux jeżistu qabel, almenu fil-forma li qegħdin jeżistu issa.

U li nipproponi lili nnifsi huwa li b'mod kemm jista' jkun oġġettiv naraw jekk huwiex veru li hemm ċirkostanzi li tbiddlu minn Ottubru tas-sena li għaddiet sal-lum.

Aħna nafu li sas-26 ta' Ottubru l-pożizzjoni kienet li l-partit fil-gvern deherlu - wieħed jassumi b'responsabbilta' versu n-nazzjon u m'għandix raġuni għaliex naħseb li m'huwiex hekk - li kellu jieħu d-deċiżjoni, kif kien wiegħed, li jinforma lill-Unjoni Ewropea li l-Gvern Malti ma kienx beħsiebu jkompli bil-proċess ta' sħubija.

U hekk għamel, jidhirli jien, immedjatament wara l-elezzjoni.

U allura issa rridu naraw jekk hemmx raġunijiet li għandna neżaminaw u anke naraw jekk hemmx xi elementi ġodda li l-Gvern ta' pajjiżna - jien ma ngħidx il-Gvern Laburista għax uffiċjalment la hawn Gvern Laburista u lanqas Gvern Nazzjonalista; huwa l- Gvern tiegħi ukoll għaliex qed jirrappreżenta mhux biss lil dawk li vvotawlu imma lill-poplu Malti kollu - f'dan il-mument għandu janalizza b'mod oġġettiv fl-aħjar interess tal-pajjiż.

U jien hawnhekk se nipprova nelenka dawn l-elementi ġodda.

L-ewwelnett, f'Ottubru tas-sena l-oħra s-sitwazzjoni kienet li l-pajjiżi membri ta' l-Unjoni, il-pajjiżi applikanti u kull min kien interessat, kien qed jistenna jekk hux se jkun hemm il-konklużjoni tal-konferenza inter- governattiva.

Ħafna affarijiet fl-Unjoni Ewropea kienu qed jintrabtu mad- deċiżjonijiet li tasal għalihom dik il-konferenza li kienet mistennija tispiċċa din is-sena u li effettivament spiċċat qabel Ġunju ta' din is- sena.

Il-kumment uffiċjali ta' l-Unjoni Ewropea stess huwa li dik il- konferenza kkonkludiet b'suċċess, tant li waslet għal proposti konkreti li ġew inkorporati fit-Trattat ta' Amsterdam, li proprju ftit ġranet ilu, jekk m'iniex sejjer żball fit-2 ta' Ottubru, il-15-il pajjiż membru ffirmaw bħala t-trattat il-ġdid ta' bejniethom.

U allura hawnhekk ikun tajjeb li ngħidu li l-ewwel fatt ġdid huwa li kien hemm il-konklużjoni ta' din il-konferenza.

Dan qed ngħidu għaliex kien hawn ħafna dubju f'moħħ kulħadd jekk effettivament il-konferenza tikkonkludix peress li kien hemm ħafna affarijiet marbuta mal-fatt biss tal-konklużjoni, fosthom li Malta kellha l- promessa li t-taħdidiet u n-negozjati għas-sħubija kellhom jibdew sitt xhur wara li tintemm dik il-konferenza.

Mela hawnhekk diġa' għandna element ġdid li jinteressa lil pajjiżna għaliex għandna data, li hija sitt xhur minn Ġunju li għadda, li fiha l-Unjoni Ewopea intrabtet ma' Malta, ma' Ċipru u ma' pajjiżi oħra, li sejra tibda negozjati magħhom.

Dan il-fatt, li sas-26 ta' Ottubru tas-sena l-oħra kien inċert, issa m'għadux inċert imma sar fatt determinat għax il-konferenza kkonkludiet.

Hawnhekk huwa importanti wkoll li ngħidu x'ikkonkludiet.

Madam Speaker, din il-konferenza kkonkludiet billi rrikkmandat diversi emendi fit-Trattat ta' l-Unjoni Ewropea - li effettivament diġa' sar u issa minflok nitkellmu fuq it-Trattat ta' Maastricht nitkellmu fuq it-Trattat ta' Amsterdam.

Fit-Trattat ta' Amsterdam hemm diversi elementi li jinteressawna oġġettivament bħala possibbli membri futuri jew b'xi mod ieħor bħal, per eżempju, kif il-Parlament Ewropew se jkollu sehem iktar importanti u qawwi fid-deċiżjonijiet ta' l-Unjoni Ewropea.

Din tinteressana, pero' forsi element li jinteressana kien id-domanda dwar kif se jitbiddlu l-istituzzjonijiet, b'mod partikolari, il-kompożizzjoni tal- Kummissjoni Ewropea.

Il-Kummissjoni Ewropea li hija l-eżekuttiv ta' l- Unjoni Ewropea, il-gvern ta' l-Unjoni Ewropea, illum hija magħmula minn 15-il membru b'rappreżentanza differenti bejn il-pajjiżi l-kbar, li għandhom żewġ rappreżentanti kull wieħed u l-pajjiżi l-oħra, inqas kbar jew iżgħar jew żgħar, li għandhom rappreżentant wieħed.

Kemm-il darba intqal fostna li jekk Malta tidħol fl-Unjoni, tkun pajjiż tat-tieni klassi għaliex ma jkollhiex rappreżentanza fil-kummissjoni.

Effettivament - u dan għalhekk huwa partikolarment ta' interess għalina - ġie deċiż li fl- istituzzjoni tal-kummissjoni m'hemmx għalfejn issir emenda fin-numru ta' kummissarji li llum huwa 20 imma bil-kondizzjoni li fl-Unjoni Ewropea ma jkunx hemm aktar minn 20 pajjiż membru.

Jiġifieri jekk fit-tkabbir li jmiss in-numru ta' membri ġodda mhux se jkun ta' aktar minn ħamsa u allura l-Unjoni Ewropea jkollha 20 membru, hemm qbil li dawn il-pajjiżi jkollhom kummissarju kull wieħed.

U s-soluzzjoni hija li n-numru jibqa' xorta u l- pajjiżi l-kbar jitilfu wieħed min-nomini li sal-lum għandhom.

Hemm ukoll il-kondizzjoni li, sakemm isir it-tkabbir, isir ftehim intern dwar il-weighting tal-voti fil-kunsill.

Dan huwa element li lilna jinteressana għaliex jinteressa lil dawk li se jkunu l-ewwel ħames pajjiżi li jsiru membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk aħna, li konna quddiem nett tal-queue, irridu naraw jekk irridux - jew jaqblilniex; aħjar nitkellmu dwar x'jaqblilna - nerġgħu mmorru fil-queue biex nikkonservaw dik il- pożizzjoni.

U aħna nafu li effettivament dawn l-ewwel ħames pajjiżi - li 'l quddiem ngħid ukoll min huma - plus Ċipru, se jkollhom f'dan is-sens pożizzjoni privileġġata vis-a-vis il-pajjiżi l-oħra applikanti, li s'issa huma 11 u b'Malta, 12.

Madam Speaker, dan huwa element li ma kienx jeżisti quddiemna lkoll li ridna niddeċiedu f'isem il-poplu tagħna - illum din id- deċiżjoni tispetta lill-Gvern ta' Malta - imma li llum m'hemmx dubju dwaru.

Għalhekk hawnhekk bilfors li jkollna nistaqsu lilna nfusna jekk b'dawn iċ- ċirkostanzi mibdula, bħala effett tal-konklużjoni tal-konferenza inter- governattiva, huwiex għaqli li wieħed jeżamina b'mod approfondit x'inhuma l- interessi ta' Malta llum.

Mela diġa' għandna l-konklużjoni ta' l-IGC u d- deċiżjonijiet ta' l-IGC, li t-tnejn huma elementi ġodda.

Madam Speaker, it-tielet element ġdid huwa li kien hemm il-Kunsill Ewropew - jew kif insejħulu komunament is-summit - tal-Presidenza Irlandiża li kellu quddiemu l-konkużjonijiet ta' l-IGC, liema konklużjonijiet adottahom u fformola uffiċjalment it-Tattat ta' Amsterdam li, kif diġa' għidt, ġie ffirmat fit-2 ta' Ottubru mill-pajjiżi membri kollha.

Huwa importanti wkoll li s-Summit ta' Dublin ħa deċiżjonijiet li, forsi iktar milli jbiddlu, jenfasizzaw iktar dimensjoni importanti ħafna ta' l-Unjoni Ewropea, jiġifieri d-dimensjoni soċjali.

Kien hawn u għad hawn ħafna diskors, kemm fl-Unjoni Ewropea kif ukoll barra, dwar kemm huwa meħtieġ li l-istess Unjoni tagħmel aċċent ħafna iktar qawwi fuq l-iktar ħaġa li tolqot fil-laħam il-ħaj, b'mod partikolari lill-ħaddiema, minħabba l-fatt li huwa magħruf li fl-Unjoni Ewropea, b'mod ġenerali kważi fil- pajjiżi kollha membri, hemm rata ta' qgħad li hija għolja ħafna.

Is- Summit ta' l-Irlanda enfasizza li fiż-żmien li ġej l-Unjoni Ewropa għandha tikkonċentra u tindirizza b'qawwa iktar minn qatt qabel l-aktar żewġ elementi importanti; l-element tad-dimensjoni soċjali, jiġifieri li trid tara kif se taffronta l-problemi attwali tal-qgħad f'dawn il-pajjiżi u l-element tal-fenomenu l-ġdid tas-soċjeta' tagħna fejn għandek tkabbir ta' l-ekonomija mingħajr tkabbir fil-postijiet tax-xogħol.

GĦal min forsi kien xettiku fuq l-Unjoni Ewropea u kien jgħid li din hi unjoni li titkellem fuq il-free market u li tagħmel enfasi fuq "hekk" u fuq "hekk" imma m'hijiex tagħti kas biżżejjed dan l-element soċjali, naħseb li l-Kunsill ta' Dublin wera l-kuxjenza soċjali tal-pajjiżi membri, forsi - jew anke mingħajr il-forsi - anke minħabba key players importanti li kull tant żmien jitbiddlu fl-Unjoni stess.

Insemmi tipikament lil Tony Blair ta' l-Ingilterra u lil Lionel Jospin ta' Franza, it-tnejn rappreżentanti ta' partiti soċjalisti li ċertament il-preżenza tagħhom, kif inhi l- preżenza ta' Prodi mill-Italja ....(Interruzzjonijiet) M'hemmx għalfejn noqgħod insemmi nies oħra.

Jien ngħid li dan il-fatt li l-Unjoni Ewropea tkun konxja mhux biss ta' l-ideali ta' free market u ta' dak li hu l-ħobż u l-ġobon tagħna lkoll imma tal-poplu kif jiġi milqut direttament, għandna ninnotawh bħala fatt ġdid għaliex għandu l-konsegwenzi.

U l-konsegwenzi huma marbuta wkoll mar-riżultati tas-Summit ta' Dublin fl-aspett ta' kif l- Unjoni qed tħares lejn it-tkabbir tagħha stess.

Infatti huwa ċar mill- konklużjonijiet ta' Dublin li d-diskors dwar jekk hux se jkun hemm tkabbir, kemm se jkun hemm tkabbir u meta se jsir it-tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea ħa spinta 'l quddiem ħafna u ħadd ma jista' jiddubita li l-Unjoni Ewropea wara Dublin hija deċiża li t-tkabbir huwa neċessita' li se taħdem għalih.

Għalhekk ħadu ċerti deċiżjonijiet - li niġi għalihom aktar 'il quddiem - u raw kif l-aħjar għandhom jamministraw il-flus ta' l-Unjoni Ewropea, cioe' cohesion fund u l-istructural fund.

U proprju biex l-Unjoni Ewropea jkollha aġenda fuqhiex timxi, is-Summit ta' Dublin inkariga lill- Kummissjoni Ewropea li tlesti kemm jista' jkun malajr aġenda għas-snin 2000.

Nafu li effettivament il-kummissjoni ippreparat - dawn huma summaries - aġenda ta' l-Unjoni Ewropea mis-sena 2000 'il quddiem li titratta l-problemi interni ta' l-Unjoni Ewropea bħal, per eżempju, il- problemi fil-qasam ta' l-agrikoltura u l-problemi dwar kif l-Unjoni Ewropea tista' tittraduċi aktar din il-kuxjenza soċjali f'realta' kemm għall-membri attwali kif ukoll għall-membri applikanti li se jkunu membri ġodda.

Madam Speaker, ħalli issa niġi għal element ieħor ġdid.

Diġa' ittrattajt l-IGC u l-kunsill fih innifsu.

Naturalment wieħed jista' jieħu sigħat twal biex joqgħod jgħid il-kontenut kollu ta' dawn id-dokumenti li qed insemmi pero' ma naħsibx li dan huwa l-mument; l-ewwelnett għaliex nistqarr li biex wieħed janalizzahom b'mod veru approfondit u sinifikanti, irid ikun espert fil-materja u għandna wisq hawn Malta lesti jippontifikaw u jgħidulna bl-iktar mod superfiċjali l-iżvantaġġi jew il-vantaġġi x'inhuma.

Pero' jien qed ngħid x'inhuma l-prinċipji tad-deċiżjonijiet għaliex naħseb li jkun tajjeb li almenu nkunu nafuhom.

Kif diġa' għidt, fuq l-unemployment għandhom riżoluzzjoni, li hija parti mid-deċiżjonijiet tas-Summit ta' Dublin, fuq growth and employment.

Effettivament il-kummissjoni, fis-16 ta' Lulju ppubblikat l-Agenda 2000, li hija ħarsa 'l quddiem billi l-ewwelnett tgħid kif se tipprova tamministra l- flus li għandha u anke billi tara kif se jsir it-tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea.

Jien naħseb li ħaġa li tinteressana żgur hija li l-Agenda 2000 u d-deċiżjoni tal-kummissjoni hija li hi eżaminat l-istat attwali ta' l-10 pajjiżi applikanti - Ċipru diġa' għadda mill-eżami bħalna - u waslet għall- konklużjoni li minn dawn l-applikanti ħamsa huma maturi biex jinfetħu negozjati magħhom filwaqt li ħamsa oħra għad iridu jistennew.

U l- Kummissjoni qed tirrikmanda li meta jasal il-bidu tas-sena d-dieħla, li huwa magħna, il-Kunsill Ewropew jiddeċiedi li jiftaħ negozjati ma' ħames pajjiżi li huma r-Repubblika Ċeka, l-Ungerija, il-Polonja, is-Slovenja u l- Estonia flimkien ma' Ċipru.

Meta aħna applikajna għal sħubija fl-Unjoni Ewropea ħadd ma kien joħlom li dawn il-ħames pajjiżi se jkunu kandidati maturi biex jissieħbu fl-Unjoni Ewropea fiż-żmien preżenti.

U effettivament ma' l-Agenda 2000 insibu l-avis fuq kull wieħed minn dawn il- pajjiżi, liema avis ikun fih analisi, kummenti fuq is-sitwazzjoni ekonomika u anke prospetti dwar kif kull pajjiż jista' jiġi mgħejjun biex itejjeb il- pożizzjoni tiegħu.

U qrajna hawn Malta fil-gazzetti analisi u kummenti dwar, per eżempju, is-Slovenja li huwa pajjiż ta' żewġ miljun ruħ u l- ammont li l-Kummissjoni Ewropea tikkalkola li jkunu ntitolati għalih mill- Fond Strutturali u mill-Cohesion Fund, fl-istat ta' żvilupp tiegħu.

Anke fl-avis fuq Malta fl-1993, il-Kummissjoni kienet għamlet dan il- kalkolu u qalet li bejn wieħed u ieħor fil-kondizzjoni ekonomika tagħha fl- 1993, Malta kienet tirċievi mingħand l-Unjoni Ewropea tant miljuni ta' liri fis-sena.

Dawn m'humiex miljuni ta' liri bil-kalkolu preċiż imma dwar kemm tkun ir-rata ta' l-iżvilupp fil-pajjiż, jiġifieri kif jipparaguna l-GDP tal- pajjiż ma' dak tal-kumplament ta' l-Ewropa jew ma' l-average ta' l-Ewropa, u b'hekk joħroġ l-ammont li nkunu intitolati għalih bħala għajnuna.

Din m'hijiex għajnuna biex inneħħu d-deficit li għandna fil-budget u jien nispera li ħadd ma mar jistaqsi lil Prodi jekk l-Unjoni Ewropea tagħtix għajnuna biex wieħed inaqqas l-iżbilanċ fil-budget!

Ħadd ma jagħtik l- għajnuna biex tnaqqas l-iżbilanċ fil-budget; jagħtuk l-għajnuna biex inti tirristruttura u tmexxi l-ekonomija tiegħek u biex tibni l-infrastruttura tiegħek, dejjem flimkien ma' għajnuna minnek innifsek.

Dan ifisser li jekk, per eżempju, tkun trid tagħmel sistema ta' trasport aħjar u jkollok bżonn Lm30 miljun u tkun trid tara mnejn iġġibhom, l-Unjoni Ewropea tara jekk dak ikunx proġett ta' infrastruttura tajjeb u jekk ikun hekk allura toħroġ ċertu ammont mill-Fondi Strutturali tagħha.

Din m'hijiex xi ħaġa ta' barra minn hawn, tant li jekk wieħed imur sa l-Irlanda jew sal- Portugall jara li kull fejn imur isib proġetti iffinanzjati in parte mill- fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

Pero' nerġa' ngħid - ma rridx nidħol f'dan l- argument għalkemm dawn l-avis jitkellmu fuq ammonti ta' flus, eċċ. - li l- Agenda 2000 tħares ukoll lejn il-finanzi ta' l-Unjoni Ewropea stess u tara kif se tużahom.

S'issa dawn kienu jiġu wżati biex il-pajjiżi li huma diġa' membri jiġu mgħejjuna biex min għadu lura fosthom, bil-mod il-mod jilħaq lil dawk li huma quddiem.

U dak li hu ġdid u ta' importanza kbira huwa li l-Unjoni Ewropea qed tgħid li issa trid li dawk il-fondi jservu għall-pajjiżi applikanti għal meta jidħlu - ovvjament li dak kien diġa' dritt - u qed tgħid ukoll li se tagħmel programm, li se jibda mis-sena 2000, ta' għajnuna qabel ma pajjiż isir membru ta' l-Unjoni Ewropea sabiex b'hekk ikun jista' aktar malajr jipprepara ruħu biex jidħol fl-istess Unjoni.

Dan huwa fatt ġdid, fatt li b'responsabbilta' aħna - u b'mod partikolari l-Gvern li r- responsabbilta' ultima taqa' fuqu - ma nistgħux ninjorawh.

Il-Gvern ma jistax jgħid li ma ġara xejn f'din is-sena li ilu jiggverna għaliex mhux veru li ma ġara xejn; ġraw affarijiet li biddlu ċ-ċirkostanzi li jistgħu jinfluwenzawna, tajjeb jew ħażin - jien naħseb aktar tajjeb milli ħażin - biex naslu għad-deċiżjonijiet tagħna.

U la qed nitkellem fuq għajnuna għall-ekonomija, xtaqt insemmi paragrafu ieħor li hemm fil-mozzjoni li qed nipproponi li jgħid hekk:

"l-opinjoni pubblika wkoll tidher li qed tapprezza aktar il-vantaġġi tat-triq tas-sħubija u korpi kostitwiti fil-maġġoranza tagħhom baqgħu jisħqu favur it-triq tas-sħubija;".

U hawnhekk jiena nistaqsi lili nnifsi jekk iniex qed nivvinta meta qed ngħid li l-opinjoni pubblika Maltija qed tapprezza aktar x'inhuma l- affarijiet.

Jien naħseb li m'iniex, u naħseb hekk mill-esperjenza personali tiegħi minn dak li nisma' meta nitkellem man-nies.

Jien naħseb li f'Malta qatt ma rnexxielna li jkun hawn daqstant interess fuq l-Unjoni Ewropea daqskemm hawn issa.

Naħseb li f'Malta lħaqna l-peak fl-interess tal-poplu in ġenerali fuq l-Ewropa.

Madam Speaker, semmejt il-korpi kostitwiti u m'hemmx dubju li dan l-aħħar rajna intensita' fir-rakkmandazzjoni tagħhom - tista' tgħid li dawn kollha dejjem kienu favur l-Unjoni Ewropea - li hemm bżonn li Malta teżamina sew din il-kwestjoni li tissejjaħ Unjoni Ewropea.

Dan għaliex ħadd ma jista' jiċħad li fil-pajjiż bħalissa hawn slow-down u l-ekonomija tal-pajjiż bħalissa m'hijiex għaddejja b'dik ir-rankatura li konna mdorrijin biha.

Jien ma rridx noqgħod ngħid li huwa tort ta' dan il-Gvern jew tort tal- Gvern ta' qabel, imma l-fatt huwa li r-rankatura ekonomika f'pajjiżna m'għadhiex għaddejja bl-istess ritmu.

Jien naħseb li min irid ikun sinċier u objettiv fl-assessment tiegħu jgħid li huwa veru li l-ekonomija bħalissa m'hijiex għaddejja bir-ritmu li lkoll nixtiequ.

U dan għaliex l-ekonomija għaddejja minn żmien ta' inċertezza.

Issa mhux xahar, xahrejn jew tlieta għaddew minn wara l-elezzjoni imma għaddiet sena.

U x'għandna wara li għaddiet sena mill-elezzjoni?

Qabel kellna triq li tajjeb jew ħażin konna mexjin fiha, pero' konna nafu fejn mexjin, imbagħad tela' gvern ġdid li qalilna li se nbiddlu r-rotta u se nfittxu rotta oħra, dik ta' l-eqreb relazzjoni ma' l-Unjoni Ewropea mingħajr ma nidħlu membri fiha għaliex kif qalulna għandna 99% - ma nafx minn fejn ġew dawn id-99% - imma jonqosna dak il-1%.

Imma dan veru?

Sena wara l-elezzjoni hawn xi ħadd li onestament jista' jgħid li l-pajjiż jaf x'se tkun din ir-relazzjoni bejn Malta u l-Unjoni Ewropea?

Jien ma nafx.

U meta ngħid li ma nafx, ngħid hekk għaliex staqsejt u ħadd ma tani risposta li fehem x'se tkun din ir-relazzjoni.

Jien tkellimt ma' kummissarji, prim ministri u ministri attwali fl-Unjoni Ewropea u għad- domanda tiegħi ta' jekk humiex mexjin mal-Gvern Malti u jekk bdewx id- diskussjonijiet ħalli jsibu dan l-approach ġdid, u x'inhi t-tielet triq li m'hijiex bħal association agreement, m'hijiex bħal full membership, imma hija kważi membership, ir-risposta kienet: "Le, aħna ma nafux."

Naturalment kulħadd lest jiddiskuti.

Mela fid-dinja tal-lum teżisti sitwazzjoni fejn xi ħadd imur għand, unjoni bħalma hi l-Unjoni Ewropea, u jsabbtulu l-bieb f'wiċċu u jgħidulu biex jitlaq 'il barra!

Dawn jistednuk biex titkellem bis-serjeta' u jistaqsuk xi trid.

Pero' s'issa ħadd ma jaf il-Gvern Malti xi jrid.

Imbagħad kultant noħorġu bl-ereżijiet kif ħareġ l- Onor. Bartolo fuq il-kwestjoni ta' l-istipendji, u nħawdu iktar l-imħuħ.

Madam Speaker, hemm bżonn nifhmu li din hija kwestjoni nazzjonali u jien l-ewwel wieħed inbaxxi rasi quddiem l-Onor.

Evarist Bartolo u nispera li hu jbaxxi tiegħu wkoll u jgħid: Ejja b'umilta' nistqarru li hemm bżonn naraw x'inhu l-interess veru ta' dan il-pajjiż f'dan il-mument.

Dan huwa dak li qed ngħidu aħna.

L-element importantissimu biex l-ekonomija tagħna terġa' taqbad ir-ritmu żgur li huwa li nneħħu l-inċertezza u jkollna ċ-ċertezza almenu tat-triq.

Issa hawnhekk jien nistaqsi: Imma din hija ħolma tiegħi?

Jien ċertament ma naħsibx li hu hekk.

U hawnhekk ikolli nikkwota mill-artiklu li kiteb l-Onor.

Lino Spiteri - li ma naħsibx li kiteb għall- gost li jkollu essay ippubblikat fil-gazzetta imma kiteb għaliex qal: Jien naħseb, jien għandi moħħ - li deher fil-ħarġa ta' "The Times" tad-19 ta' Settembru fejn qal hekk:

"The prospect of EU membership could be a positive psychological factor, especially given the state we are in.".

GĦandna bżonn a psychological factor, jiġifieri xi ħaġa li tinfluwenza l- moħħ ta' kull wieħed minna, ta' l-intraprendituri u tal-ħaddiema tagħna biex tkun tista' tgħidilhom li nafu fejn irridu naslu?

Hemm bżonn din l- injection ta' fiduċja psikoloġika biex il-pajjiż jieħu jew almenu nipprovaw nagħtuh ir-ruħ?

L-Onor.

Lino Spiteri for a fact hawnhekk qed jgħid - għaliex hawnhekk lanqas domanda m'hawn għalkemm hemm il-kelma "could" - li

"The prospect of EU membership could be a positive psychological factor especially given the state we are in.".

Madam Speaker, irrid ngħid li jiena fl-għaxar snin li għaddew dejjem emmint li fattur importanti ħafna biex irnexxielna jkollna l-iżvilupp li kellna kien is-sens ta' direzzjoni u ċ-ċertezza li aħna tajna lill-poplu Malti li xi darba se naslu biex inkunu membri sħaħ ta' l-Unjoni Ewropea.

U jiena m'iniex qed nitkellem fl-ajru kulħadd jaf li l-ekonomija kibret.

Il- ministri tal-lum u anke dawk ta' qabel żgur li jitkellmu ma' l- industrijalisti u jafu li dawn kienu qed jippreparaw u jibnu r-riżorsi tagħhom, umani u m'humiex, sabiex jaslu għal dan iċ-challenge.

Kien hemm għaddej proċess ta' rinnovament u ristrutturazzjoni li kien mutur qawwi ta' fiduċja fil-pajjiż.

Jekk dan il-mutur qawwi ħadem tul l-għaxar snin li għaddew, jekk fis-sena ta' prova li kellna, meta pprovajna nabbandunaw dan l-ideal u tlaqna l-mutur mitfi għal kollox, ma rnexxilniex insibu xi ħaġa oħra li tinċentivana, bħala deputati responsabbli tal-poplu tagħna m'għandniex id-dmir li ngħidu li din il-kwestjoni nazzjonali urġenti tal- lum timmerita li nagħtuha ħarsa spassjonata u oġġettiva biex naraw x'jaqbel lill-poplu tagħna meta għamilna tant kummissjonijiet, ġibna tant esperti u konsulenti?

Jiena kkwotajt lill-Onor.

Lino Spiteri imma m'iniex se noqgħod nuża aġġettivi u ngħid kemm kien kuraġġuz jew ħaġa jew oħra; la se niġġudika lilu u lanqas lil ħadd.

Pero' huwa fatt ta' realiżmu li dan il- mument jitlob li nagħtu ħarsa aktar serja lejn x'jaqbel lil pajjiżna.

Naturalment minbarra l-ekonomija hemm imbagħad il-kwestjoni tal-finanzi tal-gvern.

L-ewwelnett jiena diversi drabi għidt - u nirrepeti għal elf darba - li l- finanzi tal-gvern fl-istat li huma u fl-istat kif kienu fl-aħħar tas-sena l- oħra kif magħluqin minn dan il-Gvern, m'humiex sostenibbli, aħseb u ara kemm huma desiderabbli.

Ma jistax ikun li dan il-pajjiż sena wara l-oħra jkollu żbilanc ta' ¥100 miljun.

U jekk ma nirrimedjawx din is-sitwazzjoni, dan il-pajjiż se jegħreq.

Issa ilna għal dawn l-aħħar 11-il xahar bil- Gvern iwaħħal fina u aħna nagħtu l-ispjegazzjonijiet u l-Gvern ma jemminniex.

Aħna ma jinteressaniex jekk il-Gvern jemminniex jew fejn qiegħda l-verita' - għalkemm jiena naturalment għandi l-opinjoniiet preċiżi tiegħi - pero' żgur li huwa fatt li l-iżbilanċ tal-gvern m'huwiex sostenibbli.

U allura ħafna qegħdin jgħidu li jekk ikollna għajnuna - nerġa' ngħid mhux għajnuna biex inneħħu l-iżbilanċ imma għajnuna biex inkunu nistgħu nużaw flus li jiġu mill-cohesion fund u mill-istructural fund ta' Unjoni Ewropea, sabiex inkunu nistgħu nagħmlu ċertu xogħol ta' ristruturazzjoni ...

Per eżempju, dan l-aħħar qrajna artikli dwar l- għajnuna li l-Unjoni Ewropea qed tagħti lit-tarznari sabiex dawn jiġu mmodernizzati u ristrutturati.

Dan mhux qed isir b'karita' biex ma jmurx ikun hawn xi ħadd li jaħseb li l-Unjoni Ewropea hija xi istitut tal-karita' li tmur tħabbtilha l-bieb u tagħtik xi ħaġa.

M'hu hekk xejn.

L-ewwelnett dawn jaraw min int, x'kapaċi tagħmel, jiġifieri jekk għandekx ir-rieda li timxi 'l quddiem u jekk għandekx ir-riżorsi tiegħek li bihom tkun tista' tgħin lilek innifsek u fejn hemm bżonn tingħata l- għajnuna biex tkun tista' tkompli.

Dan huwa l-metodu u fil-kwadru ta' gvern li għadda diġa' sena minn ħamsa ...

Jien nistaqsi lil dan il-Gvern li għandu din is-sitwazzjoni finanzjarja u għandu opportunita' bħal din - li m'hijiex immedjata u lanqas se ssolvilu l-problemi, ħalli ma noqogħdux niffantastikaw, imma li żgur tgħinu, jekk mhux is-sena d-dieħla ta' wara jew ta' wara ta' wara - u li qed jgħid li ma jinteressahx minn din l- opportunita' għaliex għandu soluzzjonijiet oħra, proprju x'inhuma dawn is- soluzzjonijiet.

Kif diġa' għidt, għaddiet sena ta' dan il-Gvern u għalhekk naħseb li issa għandu jgħidilna fejn wasal fid-diskussjonijiet ma' l-Unjoni Ewropea.

S'issa l-Gvern qalilhom li m'huwiex interessat ikompli bit-talba għal sħubija u huma qalulu: O.K. grazzi ħafna, nnotajniha, issa nitkellmu.

Imma tkellimna?

Iva, tkellimna.

Ġew hawnhekk u meta raw il-liġi li daħlet minflok il-VAT qalulu li din ma tgħoddx u mhux talli m'hijiex aċċettabbli, talli hija ksur tal-Ftehim ta' l-Assoċjazzjoni u rridu naraw x'se nagħmlu.

Safejn naf jien din hija l-pożizzjoni li teżisti bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Għandna problema li ġiet maħluqa mill-Gvern bit-tibdil li għamel fis-sistema ta' tassazzjoni fil-pajjiż li minħabba f'hekk ma onorax l- obbligi tiegħu skond it-Trattat ta' Assoċjazzjoni.

J'Alla l-problema tiġi riżolta, imma anke jekk tiġi riżolta, jista' xi ħadd jispjega x'inhuma r- relazzjonijiet li jeżistu bħalissa bejn Malta u l-Unjoni Ewropea?

Madam Speaker, qed jgħidulna li jkollna a free trade zone 20 sena oħra.

Imma xi jfisser dan?

Dan jiġifieri kif se jkollhom il-kumplament tal- pajjiżi tal-Mediterran u allura rridu noqogħdu nistennew?

Jiġifieri aħna issa nżilna biex xi darba nibdew telgħin?

Jiġifieri f'dan il-kwadru, nerġa' nistaqsi: Huwa veru li, kif kiteb l-Onor.

Lino Spiteri, għandna bżonn spinta 'l quddiem biex dan il-pajjiż jerġa' jaqbad ir-ritmu ta' l- ekonomija?

Jien nerġa' ngħid li aħna ma ġejniex hawnhekk biex inwaqqgħu lill-Gvern, ma ġejniex hawn biex lill-Prim Ministru ngħidulu li għandu vot ta' sfiduċja u għalhekk għandu jitlaq minn hemm.

Dan m'hu veru xejn.

U huwa għalhekk li jkolli nirritorna għall-Onor.

Lino Spiteri u nsemmi l- artiklu li fih ħareġ jikkritika lilna għaliex għamilna din il-mozzjoni u assigurana li hu se jivvota mal-Gvern.

Ara ma jmurx l-Onor.

Spiteri jaħseb li aħna xi darba pprovajna ngħidulu biex jivvota kontra l-Gvern; hu ġie elett ma' dak il-partit u għandu jkun leali lejn l-elettorat li tellgħu.

MADAM SPEAKER: Onor. Fenech Adami, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkompli tinstema'.

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Nipproponi li jkompli jinstema'

MADAM SPEAKER: Min jissekonda jekk jogħġobkom?

ONOR.

GUIDO de MARCO: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Fenech Adami jkompli bid-diskors tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

DOM MINTOF: Madam Speaker, nixtieq inqajjem point of order.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Dom Mintoff.

ONOR.

DOM MINTOFF: Mela l-Kap ta' l-Oppożizzjoni se jieħu s-seduta kollha u mhux se nitkellmu aħna?

Kif m'hemm arranġamenti ta' xejn!

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien nassigurak li mhux se ndum, wasalt biex nikkonkludi, pero' llum bdejna d-dibattitu ...

(Interruzzjonijiet) Anke jien nieħu gost nisimgħek.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, qed nużaw il-proċedura tas-soltu.

Onor. Fenech Adami tista' tkompli bid-diskors tiegħek.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien ma nafx, imma jekk se nimxu bil-proċedura tas-soltu nafu li d-dibattitu beda iżda b'daqshekk ma jfissirx li d- dibattitu se jagħlaq fil-5.00 p.m. Issa naraw fiex inkunu fil-5.00 p.m. u mbagħad sta għall- Gvern meta naġġornaw.

Madam Speaker, kont qed ngħid li bla dubju ta' xejn huwa dmir tagħna lkoll li nirrispondu.

Jien naħseb li l-Onor.

Lino Spiteri kien żbaljat meta fl-artiklu tiegħu hu qal li aħna qed nistennew li hu jivvota magħna.

Jien mhux lill-Onor.

Spiteri nistenna li jivvota magħna imma lil kull min f'dan il-Parlament jaħseb li huwa tajjeb li fil-politika li miexi biha l- Gvern ikollna pawsa sabiex ikollna parir tekniku u tajjeb ta' x'jaqbel lill- pajjiż minn issa 'l quddiem.

Din m'hijiex xi ħaġa ta' din in-naħa u ta' dik in-naħa imma dan huwa l-ispirtu li bih aħna ressaqna hawnhekk din il- mozzjoni.

Madam Speaker, ma rridx intawwal, pero' irrid ngħid li din il-mozzjoni tipproponi li l-Gvern jinnomina kummissjoni, liema kummissjoni tirrapporta lura lill-Gvern fi żmien xahar.

U għaliex qed ngħidu xahar?

Qed nieħdu dan it-terminu għaliex fit-12 ta' Diċembru se jsir is-summit ta' Luxembourg u dakinhar se jiddeċiedu ma' min definittivament se jiftħu n-negozjati.

Bħalissa fl-Unjoni stess u fil-pajjiżi applikanti hemm ħafna rope pulling.

Jien għadni ġej minn laqgħa f'Berlin fejn mort għal seminar proprju fuq it- tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea u rajt li hemm pożizzjonijiet pjuttost ċari.

Hemm il-kummissjoni li qed tgħid li għandhom jiftħu n-negozjati ma' ħames pajjiżi u Ċipru biss għaliex dawk huma ppreparati, hemm il-Parlament Ewropew li, fil-kumitat ta' l-external relations, iddeċieda li n-negozjati għandhom jiftħu mal-pajjiżi kollha; hemm il-Kunsill ppresedut mill-Prim Ministru ta' Luxembourg, li naturalment qed jara kif se tevolvi s- sitwazzjoni; imbagħad hemm l-għaxar pajjiżi applikanti li qegħdin f'tug of war enormi bejniethom u qegħdin jgħidu li m'għandux ikun hemm diskriminazzjoni.

F'din it-tug of war hemm l-Estonja li ġiet magħżula u li naturalment trid li jibdew in-negozjati magħha; hemm il-Lithuania u l- Latvia li qed jistaqsu għaliex magħhom le u ma' l-Estonja iva, imbagħad hemm ir-Rumania li qiegħda għaddejja bi speed enormi timbotta kemm tiflaħ u tistaqsi għaliex ma' Poland iva u magħha le.

Fl-opinjoni tiegħi it's anybody's guess x'se jiddeċiedi l-Kunsill Ewropew f'Diċembru jiġifieri jekk jiftaħx negozjati mal-pajjiżi applikanti kollha jew inkella jiftaħx in- negozjati mal-ħamsa biss, kif irrikkmandat il-kummissjoni.

Li huwa importanti għalina huwa li jekk sat-12 ta' Diċembru ma nkunux iddeċidejna, aħna nkunu out of the game kompletament.

Dan ma jfissirx li xi darba Malta m'hijiex se tidħol fl-Unjoni Ewropea imma jkollna nistennew, mhux biss li jispiċċa dan il-Gvern, imma anke wara, ikun min ikun fil-gvern se jkollu biċċa xogħol diffiċli li jerġa' jpoġġi lil Malta fuq it-triq ta' l-Unjoni Ewropea.

Madam Speaker, għalhekk aħna qed nagħmlu dan l-eżerċizzju - jien ipprovajt inżomm il-kalma u forsi żammejtha ftit iktar mis-soltu - sabiex nistaqsu oġġettivament x'jaqbillu dan il-pajjiż.

Naturalment jien ma nafx x'se jgħid il-Prim Ministru.

Jista' jqum u jgħidli: Dan x'eżerċizzju hu?

Diġa' għamiltu jien u kkonkludejt li m'hemmx x'tagħmel.

Jekk jgħid hekk, affari tiegħu.

Jinżel fl-istorja ta' pajjiżna bħala l-Prim Ministru li jkun ċaħħad il-possibbilta' lil pajjiżna li xi darba jkun membru ta' din l- Unjoni Ewropea.

Jien ma rridx inkun personali pero' naf li hemm dubji - ħalli almenu ngħid "dubji" - fost diversi deputati hawnhekk u kulħadd qed jitħasseb dwar jekk it-triq għandhiex tinbidel.

Il-Prim Ministru jista' jqum u jgħid li se jwaqqaf din il-kummissjoni li qed nipproponu aħna u jien nieħu pjaċir jekk jgħid hekk.

Jien m'għidtlux biex jagħmilha b'konsultazzjoni miegħi pero' nieħu pjaċir kieku għal darba - jew kważi għal darba - f'dan il-pajjiż nagħmlu konsultazzjoni u nkunu nistgħu ngħidu li gvern u oppożizzjoni raw l-interess nazzjonali u flimkien waqqfu kummissjoni.

Jekk il-Prim Ministru jrid jikkonsultana, jikkonsultana imma jekk irid jagħmilha hu waħdu, jagħmilha basta jagħmilha.

Jien lanqas qed ngħidlu biex jagħmilha ħalli ngħidlu li għandu żball jew li għandu raġun.

Ngħidlu biss biex ma joqgħodx jidħol fil-pożizzjonijiet passati tiegħu jew tiegħi jew ta' dan il-partit jew ta' dak il-partit.

Jien nistieden lill-Prim Ministru sabiex jara x'jaqbel lil dan il-pajjiż, illum li ninsabu f'Ottubru 1997.

Madam Speaker, din lanqas ma hi mozzjoni li ngħidu li issa se nivvotaw u bilfors ġejjin 35 kontra u 34 favur u l-mozzjoni ma tgħaddix jew forsi jagħmel emenda l-Prim Ministru u tgħaddi l-mozzjoni kif emendata.

Assolutament m'huwiex dan l-iskop, u dwar dan jien nista' nassigura lill- Kamra.

Dan huwa mument irripetibbli li mhux se jerġa' jkollna bħalu.

Meta jgħaddi Diċembru, niddeċiedu x'niddeċiedu, inkunu rbatna jdejna għal numru ta' snin u l-appell sinċier tiegħi lill-Prim Ministru huwa li anke jekk nassumu li kellu mitt raġun fid-deċiżjoni li ħa u li mar biha quddiem l- elettorat u l-elettorat tah il-mandat biex jiggverna, f'dan il-mument f'ċirkostanzi ġodda - u huma ġodda, Madam Speaker, għaliex meta biss wieħed jiftakar kif din l-Ewropa biddlet l-istorja mhux tagħha biss imma tad-dinja - ...

Madam Speaker, nagħlaq billi ngħid li jiena u sħabi tal-Partit Nazzjonalista dejjem ħarisna lejn l-Unjoni Ewropea b'dimensjoni politika li tfisser x'inhi l-funzjoni ta' l-Ewropa fid-dinja bħala l-grupp ta' pajjiżi li veru jridu - kultant bi żbalji kbar - jagħtu d-dinjita' lil kull bniedem.

Din l-Ewropa rnexxielha tneħħi l-ikbar diviżjoni li qatt kien hawn fl-Ewropa stess u anke mhux fl-Ewropa u dawk il-pajjiżi li qabel, b'nomenklatura daqsxejn stramba u straordinarja, konna nsejħulhom "ta' Abel" u "ta' Kajin" illum saru ta' Ewropa waħda u tista' tgħid li kollha kemm huma - tneħħi ftit il-Balkani fejn għad għandhom il-problemi - qegħdin jitolbu li jsiru parti minn din l-Ewropa li d-dimensjoni politika tagħha hija waħda ta' paċi.

Din l-Ewropa tfisser li hi trid li tikkontribwixxi għall-paċi fil-Mediterran u fl-Ewropa stess, u aħna għandna dik il-parti żgħira, jew mhux daqstant żgħira, x'nikkontribwixxu bħala Ewropa fil-Mediterran.

Din hija l-pożizzjoni tiegħi u tal-partit tiegħi fuq din l-Ewropa pero' f'dan il-mument mhux tant qed nitkellem fuq dan.

F'dan il-mument qed nitkellem fl-interess veru ta' pajjiżna llum.

Madam Speaker, l-appell tiegħi lill-Onor.

Membri kollha huwa li jekk se niġu għall-vot, ma jikkonsidrawx dan bħala vot favur jew kontra l-Gvern imma jikkonsidrawh bħala vot fl-interess ta' pajjiżna.

Jien nappella lill- Kamra sabiex ma tħarisx lejn din il-mozzjoni bħala mozzjoni ta' l- Oppożizzjoni kontra l-Gvern, imma tħares lejha bħala mozzjoni favur il- poplu Malti, liema poplu jistenna li kull wieħed minna, bl-intelliġenza, bl- analisi u bir-riżoluzzjoni tiegħu jfittex tabilħaqq l-interessi ta pajjiżna.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MADAM SPEAKER: Hawn iktar rimarki?

Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, ma xtaqtx nibda dan l-intervent tiegħi billi nirriferi għal mistoqsijiet proċedurali imma se jkolli nagħmel hekk.

Proċedurali fis-sens li safejn naf jien kien hemm ftehim bejn il-Gvern u l- Oppożizzjoni, fejn kien hemm min-naħa jien u min-naħa l-oħra l-Kap ta' l- Oppożizzjoni u l-Onor. de Marco fejn konna qbilna fuq pakkett ta' miżuri għal kondotta ta' dan il-Parlament.

Dawn il-miżuri kienu qbil fuq Speaker u Deputy Speaker, kienu fuq il-fatt li l-Gvern ikompli joħroġ is-sovvenzjoni tiegħu ta' Lm50,000 lill-partiti biex jibagħtu lil xi ħadd barra jew inkella jħaddmu l-partit, it-tielet parti fil-pakkett kienet il-pairing, ir- raba' parti mill-pakkett kienet li meta jkun hemm private member's motion imressqa mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni titressaq quddiem il-Parlament skond il-proċedura segwita fl-aħħar amministrazzjoni.

Taħt l-amministrazzjoni ta' l-Onor.

Fenech Adami kull meta jien ressaqt private member's motion f'isem l-Oppożizzjoni kien ikollna seduta waħda biex niddiskutuha.

L-ewwel darba li ressaqna mozzjoni bħal din, kienet preċiżament tittratta il-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea u konna għidna li għandna bżonn aktar minn seduta waħda, pero' r-risposta assoluta u arroganti tal-Gvern kienet li se jagħtuna seduta waħda, xejn aktar u xejn anqas.

U aħna aċċettajna.

Dan kien il-pakkett li fuqu ftehimt mal-Kap ta' l-Oppożizzjoni u ma' l-Onor.

Guido de Marco.

Dan kien pakkett ta' erba' punti u minnhom sal-lum diġa' ġew vjolati tnejn; il-pairing tneħħa u meta mbagħad għidna li se mmexxu fuq l-istess proċeduri bħal fl-aħħar amministrazzjoni, jiġifieri li l-mozzjoni tal-lum niddiskutuha f'seduta waħda u naqsmu l-ħin, kien hemm rifjut min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

Jiena rrid nagħmilha ċara li din in-naħa issa qed tirriserva l-pożizzjoni tagħha fuq il-pakkett kollu, inkluż il-Lm50,000 allokati lill-partit fi Brussels, u se nieħdu d-deċiżjonijiet tagħna skond kif għandna neħduhom.

(Onor. Membri: Hear, hear) Issa, Sinjura President, tajjeb li mmorru pass lura mill-mozzjoni li għandna quddiemna u nħarsu ftit aktar 'il bogħod u nifhmu x'inhi l-viżjoni li għandna jkollna ta' pajjiżna.

Meta jiena qgħadt nisma' u nirrifletti fuq dak li qal il-Kap ta' l- Oppożizzjoni f'din l-aħħar siegħa għidt: X'viżjoni miskina ta' Malta għandu dan il-bniedem.

Għax l-interess u l-viżjoni ta' Malta assolutament ġew submerged, ġew mgħottija u moħbija f'diskussjoni akkademika, li ħafna drabi hija żbaljata, dwar l-Unjoni Ewropea u dwar id-dinamika ta' l-istess Unjoni Ewropea.

Jien l-ewwel wieħed li jiena favur l-Unjoni Ewropea u nappoġġaha, imma meta niġi biex nitkellem dwar ir-relazzjoni bejn Malta u l- Unjoni Ewropea taħt kwalunkwe ċirkostanza, l-ewwel nitlaq mill-viżjoni ta' pajjiżi, x'għandu bżonn pajjiżi u fejn irridu li pajjiżna jmur u mhux nitlaq mid-dinamika qisna parlamentari talLussemburgu jew tal-Ġermanja, li t-tnejn qegħdin fl-Unjoni Ewropea.

F'dan il-Parlament ċertament li għandna nitilqu mill-punt li nistaqsu x'inhu l-interess ta' Malta u x'inhi l-viżjoni għal Malta.

Il-viżjoni ta' Malta trid titlaq mill- argument li aħna pajjiż Mediterranju u pajjiż Ewropew bil-karatteristiċi partikolari tiegħu, bir-rabtiet partikolari tiegħu, bil-bżonnijiet partikolari tiegħu u bil-viżjoni li għandha tkun partikolarment għalih.

Dan mhux sempliċement hemm ice-cream kbir Ewropew u tajjeb li mmorru ngħumu fih, bla ebda analisi serja ta' x'tabilħaqq għandu bżonn dan il-pajjiż u b'dawn il-ħafna suppożizzjonijiet maħsuba, minkejja l-ipokrezija li jiġu mgeżwra fiha, biex iżidu l-inċertezza fil-pajjiż.

Il-pajjiż għandu bżonn affermazzjoni ta' viżjoni li toħroġ mill-karatteristiċi tiegħu, minn x'inhu u x'jista' jkun dan il-pajjiż fiz-zona fejn qiegħed - fiċ-ċentru tal- Mediterran - biċ-ċokon tiegħu, imma ċertament anke bil-potenzjal tiegħu.

Quddiemna għandna Kap ta' l-Oppożizzjoni li kull meta jitkellem dwar dan il- pajjiż jitkellem fuqu qisu m'għandux futur jekk ma jkunx parti mill-Unjoni Ewropea.

Jien ngħid, u dejjem għidt, li ma nistgħux neskludu li l-futur jista' jkun dak, imma l-ewwel irridu naraw x'inhi l-viżjoni ta' pajjiżna u x'inhuma l-vantaġġi u l-iżvantaġġi ta' kull ħaġa li għandna quddiemna.

Din hija ħaġa li ċertament u bil-provi - u llum se nerġa' noħroġhom il- provi - il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qatt ma għamel lanqas meta kien fil- gvern.

Bl-ossessjoni tiegħu, li akkost ta' kollox irid idaħħal lill-Malta fl-Unjoni Ewropea, għal sena wara l-oħra, injora l-interess vitali u fundamentali ta' Malta.

U din il-ħaġa nakkużah biha illum ukoll.

(Onor. Membri: Hear, hear)

X'inhuma l-elementi li għandhom jiggwidawna f'dan il-pajjiż?

L-elementi li għandhom jiggwidawna f'dan il-pajjiż huma ċertament li f'dan il- Mediterran u f'din l-Ewropa rridu nagħtu s-sehem tagħna għal aktar għaqda, għal aktar paċi u għal aktar prosperita' u dawn nagħtuhom skond il- karatteristiċi tagħna.

M'għandniex nipprovaw nikkoppjaw lil Kohl, għaliex dak huwa persunaġġ fil-personalita' tiegħu, fil-pajjiż tiegħu, fil- partit tiegħu u fid-dimensjoni tiegħu.

M'għandniex nipprovaw nikkoppjaw lil Tony Blair, għaliex dak huwa persunaġġ ieħor fil-pajjiż tiegħu, fil-partit tiegħu u fil-vokazzjoni tiegħu.

Lanqas m'għandna fiċ-ċokon tagħna nipprovaw nikkoppjaw lil Prodi, għaliex dak ukoll huwa persunaġġ ieħor, bil- ħajja tiegħu, bil-personalita' tiegħu, bil-viżjoni tiegħu u bl- istrateġija tiegħu.

Kull meta nirrifletti fuq kull ħaġa li tgħid l- Oppożizzjoni ngħid li dawn m'għandhomx personalita' li hija tagħhom; imma huma sempliċement dell, tad-dell, tad-dell ta' xi persunaġġ Ewropew li jridu jikkoppjaw.

Jikkoppjawh kemm iridu imma ċertament li dawn ma jagħtuniex viżjoni għal kif dan il-pajjiż għandu jimxi 'l quddiem.

Ċertament ma jagħtuniex il-ħsieb, l-għarfien u l-istrateġija ta' x'għandna nagħmlu llum u għada u pitgħada.

Sinjura President, jiena nissottometti li huwa l-Partit Laburista li matul is-snin, fl-imgħoddi, illum u għada, b'kuraġġ u b'ħila baqa' jenfasizza u jinsisti fuq il-ħtieġa li nitilqu mill-ispirtu u mill- karattru ta' pajjiżna sabiex nibnu futur għalina, liema futur ikun jaqbel għalina u jkun jaqbel għaċ-ċirkostanzi li ninsabu fihom fil-Mediterran u fl-Ewropa.

Jiena rrid nagħmilha ċara u ngħid li aħna rridu li jkollna ftehim ma' l-Unjoni Ewropea għaliex aħna nqisuha bħala mutur ta' l- integrazzjoni, tal-prosperita' u ta' l-għaqda fl-Ewropa.

Dawn huma għanijiet li aħna naqblu magħhom għaliex aħna parti mill-Ewropa u rridu li nagħtu s-sehem tagħna għall-futur, għall-integrazzjoni, għall-prosperita' u għall-unjoni ta' l-Ewropa.

Imma bl-istess mod imbagħad, aħna nagħtu ħafna aktar importanza lid-dimensjoni tal-Mediterran milli qatt ipprova jagħtiha l-Onor.

Fenech Adami meta kien Prim Ministru u issa meta hu Kap ta' l- Oppożizzjoni.

Meta wieħed janalizza kull ħaġa li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal f'din l- aħħar siegħa li dam jitkellem, jinduna li l-Mediterran kellu biss biċċa riferenza, partiċella żgħira.

Il-piż huwa mitluf, moħbi, sfumat.

Jien ngħid li aħna ma nistgħux tabilħaqq naħdmu għall-viżjoni ta' dan il-pajjiż jekk ma jkollniex viżjoni ċara wkoll ta' x'irridu nikkontribwixxu għall- Mediterran.

U jien nissottometti, Sinjura President, li f'dan il-pajjiż ma jistax ikun hawn politika Ewropea vijabbli jekk fl-istess waqt ma jkunx hawn politika Mediterranja valida, qawwija u sħiħa daqsha, u nissottometti wkoll li wieħed mill-vizzji kbar tal-mozzjoni li għandna quddiemna huwa li sempliċement tkaħħalna f'ċerta perspettiva teknokratika ta' min irid isegwi x'inhu għaddej fl-Unjoni Ewropea li, għalkemm bħala sfumatura tista' tinħass sabiħa, hija kompletament irreali għall-bżonnijiet vitali ta' dan il-pajjiż.

Jien ngħid li waħda mill-affarijiet li rridu nkejlu f'kull miżura li nidħlu għaliha hija preċiżament li naraw x'se jkun dak li se jgħinna sabiex tassew nikkontribwixxu għall-integrazzjoni, għall-għaqda u għall-prosperita' kemm fl-Ewropa u anke fil-Mediterran.

Dan li għandna quddiemna assolutament ma jwassalna bl-ebda mod biex nagħtu reazzjoni pożittiva għal din il-mozzjoni għaliex din hija mozzjoni ta' ċirkostanza li hija maħsuba min-naħa ta' l-Oppożizzjoni biex sempliċement tipprova tgħid li l-affarijiet inbiddlu ħalli b'hekk tipprova tirritorna lill-pajjiż lejn politika li ġiet sfiduċjata mill-elettorat bl-aktar mod ċar.

L-Onor.

Fenech Adami qal li l-opinjoni fil-pajjiż tbiddlet u jiena ngħidu li qed jaqrah ħażin lill-pajjiż, kif qrah ħażin f'Ottubru tas-sena l- oħra meta sa l-aħħar minuta qal li r-rebħa għall-elezzjoni kienet photo- finish.

Anke f'din il-ħaġa l-istess żball qed jagħmel għax qiegħed ikejjel bil-kejl tiegħu, qiegħed jara l-affarijiet li għaddew u ma rnexxilux jikkontrollahom u mhux qed jifhem li l-affarijiet ħarbulu minn idejh, mhux għax hu ma kienx attent biżżejjed imma għaliex kien qed jistad b'mod ħażin, għaliex kien qed jaħdem b'mod ħażin u għaliex il-viżjoni tiegħu ma tgħoddx għal pajjiżna.

U dik hija l-akbar traġedja tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Quddiem il-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea u quddiem il-kwestjoni tal- Mediterran, il-viżjoni tiegħu hija ħażina.

Anzi wieħed jista' jgħid li m'għandux viżjoni u allura meta jiġi mbagħad biex jifhem ir-realta' m'huwiex qed jifhimha tajjeb, anzi qed iħawwadha u qed jipprova bl-istess mod iħawwad il-mentalita' tal-poplu Malti u Għawdxi.

Jien nitlob lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni sabiex jirrifletti ftit fuq x'ġara f'dawn l-aħħar snin mill-1992 'l hawn.

Meta fl-1992 jiena kont ilħaqt Kap ta' l-Oppożizzjoni, kont l-ewwel wieħed lest li naċċetta li l-Partit Nazzjonalista kellu mandat biex jinnegozja ħalli Malta tkun membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea għaliex il- fatti hekk urew u wrew fuq il-bażi tal-manifest elettorali li ħareġ bih dak iż-żmien il-Partit Nazzjonalista u r-riżultat elettorali.

Fl-1992 x'kien jgħid il- Partit Nazzjonalista?

Kien jgħid li Malta se tkun fl-ewwel pakkett ta' pajjiżi li se jidħlu membri sħaħ ta' l-Unjoni Ewropea.

Dak iż-żmien kienu l-Fillandja, in-Norveġja, l-Iżvezja, l-Awstrija u nsejt xi ieħor għax għandu jkun ħamsa kienu.

Dan ma kien minnu xejn, Sinjura President, u f'temp ta' sitt xhur irriżulta li dak iż-żmien ukoll il-Partit Nazzjonalista, kkappeġġjat mill-Onor.

Fenech Adami, kien daħak bil-poplu.

Dan kien qal lill-poplu li l-binarju kien miftuħ u li konna wasalna - skond hu - biex nidħlu u li fuq il-bażi ta' dak li wasalna l-poplu emmen.

Minn hemm bdiet tinbidel il-folja imbagħad għax in-nies fehmu li kienet kollox kwestjoni ta' illużjonijiet, kienet kollox kwestjoni li bdew jipprovaw joħorġu b'verżjoni u jimbottaw bil-propaganda tagħhom ħalli jġiegħlu lin- nies jemmnu verżjoni żbaljata.

Sinjura President, jien nissottometti li anke l-premessi li ħareġ bihom illejla l-Kap ta' l-Oppożizzjoni huma żbaljati - u dawn nasal għalihom iktar tard.

Dawn huma kollha żbaljati u għalhekk anke l-bażi ta' din il- mozzjoni hija żbaljata.

Imma ħalli nkompli nitkellem fuq dak li ġara bejn l-1992 u l-1996 għaliex ikun tajjeb li nispjegaw lill-poplu u anke nfakkruh li ċ-ċirkostanzi li mxew matul is-snin kienu determinati ħafna drabi minn din il-mania li akkost ta' kollox bilfors li d-destin tagħna jkun li nkunu membri sħaħ ta' l-Unjoni Ewropea.

Din l-idea kienet injettata mill-Onor.

Fenech Adami u sħabu u mbottata 'l quddiem mill-media tal-pajjiż.

L-ewwelnett irriżulta żbaljat dak li bdew jgħidu n-Nazzjonalisti fl- elezzjoni ta' l-1992, jiġifieri li kellhom mandat sħiħ li se jaslu ma' l- Unjoni Ewropea fl-ewwel batch.

Imbagħad kien hemm il-preżentazzjoni ta' l- avis mill-Kummissjoni Ewropea fl-1993 u li fuqu suppost li kellhom jimxu n- negozjati mmexxija mill-Gvern preċedenti sabiex Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea.

Frankament dak l-avis xxokkja lil bosta, kemm għaliex attakka l- konċett tan-newtralita' u qal li b'Malta newtrali jkun hemm problemi fid- dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea kif ukoll bil-mod kif wera l-fażijiet differenti ta' l-ekonomija ta' Malta u kif qal li jridu jinbidlu radikalment ċerti strutturi mil-lum għal għada.

Imbagħad x'ġara?

Jien hawnhekk għandi dokument li jagħmilha ċara u juri li effettivament il-mexxejja Nazzjonalisti, li dak iż-żmien kienu fil-gvern, kienu jafu li dak l-avis kien daqqa ta' ħarta kbira u dan intqal ċar u tond f'analisi li saret mill-Unjoni Ewropea.

Se naqra briefing li ngħata lill-president tal- kummissjoni fi Strasbourg fit-13 ta' Lulju, 1993, qabel laqgħa li dan il- president kellu ma' l-Onor.

Fenech Adami.

Dan id-dokument jgħid hekk:

"Apart from the public stand taken, the Government of Malta is disappointed in that the Commission has not proposed the opening of the negotiations, nor has it fixed the date when this can take place.

Mr Fenech Adami, who's undertaking the tour of the European capitals, will try to obtain a more open stand from the Council than that of the Commission.".

Din kienet il-pożizzjoni, Sinjura President.

Minn barra jgħidu kemm huma sbieħ l-affarijiet u minn ġewwa jafu li qegħdin jikkozzaw, jikkozzaw u jikkozzaw.

Il-poplu Malti nduna b'din il-ħaġa u għalhekk li x-xettiċiżmu żdied f'dan il-pajjiż.

Jien naf għaliex flimkien ma' sħabi kont indur ma' l-irkejjen kollha ta' Malta u GĦawdex sabiex nisma' x'kienu qed jgħidu n- nies.

U n-nies bdew jirrealizzaw li minn barra din ir-retorika li għadna kemm erġajna tajna kampjun tagħha hija sabiħa, imma mbagħad meta tiġi tmiss mar-realta' issib li din kienet kompletament differenti u minkejja kull ħaġa li jġibu l-media, li hija dominata minn nies li jaqblu mar-retorika li għadna kemm smajna, ir-realta' għadha differenti.

Ir-realta' hija li n-nies issa trid tara, tisma' u tiżen.

Anke llum ma ngħatajna ebda element li juri li tassew hemm xi raġuni għaliex Malta għandha ssegwi l-proġett li l- Onor. Fenech Adami u sħabu ilhom jisħqu fuqu.

L-Onor.

Fenech Adami qal li f'dawn l-aħħar xhur ra sseħħ bidla fl-opinjoni pubblika.

Jien nistaqsi lill-Onor.

Fenech Adami minn fejn ġab dan il-kejl, apparti mill-fatt li iltaqa' ma' ħafna nies.

Qabel l-aħħar elezzjoni ukoll iltaqa' ma' ħafna nies u rajna mbagħad fejn wassal!

(Interruzzjonijiet) Iva, issa niġi għas- survey.

Sinjura President, il-membri ta' l-Oppożizzjoni qed jirriferu għall- opinion survey li għamel il-Partit Laburista, liema survey xi ħadd serqu u għaddieh lill-Kap Nazzjonalista.

Skond huma, hemmhekk raw li hemm ċaqliqa kontra l-pożizzjoni li Malta ma tkunx membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea.

Jien ngħidilhom li dan it-tip ta' amateurism, anke fl-analisi ta' l-opinion polls, turi għaliex m'humiex kapaċi jmexxu pajjiż u jifhmu s-sitwazzjoni politika.

L-analisi li għamilna aħna hija preċiżament bil-maqlub ta' dak li qed tagħmel l-Oppożizzjoni.

Huma rnexxielhom jisirqu parti mill- informazzjoni, pero' aħna għandna wkoll mod ieħor kif nassessjaw l-istess informazzjoni, liema metodu ma jsirx fuq ġurnata waħda imma jsir fuq xhur u jibqa' għaddej u jagħmel tracking ta' x'inhu għaddej.

U bir-rispett kollu, l-informazzjoni li għandna tikkontradixxi dak li qed tgħid l- Oppożizzjoni.

Jiġifieri jekk l-idea li l-opinjoni ċċaqilqet hija bbażata sempliċement fuq dik l-opinion poll li rnexxielhom jisirqu, l-ewwelnett ngħidilhom li għandhom bżonn il-kopja l-oħra li ma serqux.

Qed ngħid dan biex nagħmilha ċara.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Imma aktar minn hekk lill-membri ta' l-Oppożizzjoni ngħidilhom sabiex jitgħallmu jużaw l-informazzjoni għaliex aħna ma nużawx l-opinion polls u l- opinion surveys biex niddeċiedu, imma nużawhom biex inkunu nafu kif għandna naħdmu ħalli nwasslu l-messaġġ u l-viżjoni tagħna.

Aħna ma ngħidux: Ara hemm 70% jaħsbu "hekk", mela ejja mmorru mas-70%.

Aħna l- ewwel naraw x'inhuma l-prinċipji u l-viżjoni tagħna, imbagħad naraw x'għandna nagħmlu sabiex nikkonvinċu lin-nies.

Jekk ma jirnexxilniex nikkonvinċu, meno male.

Din hija demokrazija u aħna lesti mmorru fl- oppożizzjoni, imma li taħsbu li għaliex għandkom dak is-survey misruq diġa' issa qegħdin tgħidu li wasaltu biex tagħmlu detecting ta' ċaqliq fl- opinjoni pubblika, jiddispjaċini ngħid illi jekk dak huwa l-fattur kollu anke din hija premessa oħra li mhix tajba fil-mozzjoni li għandna quddiemna.

Bir-rispett kollu - se jkolli ngħidha wara kollox - hemm aktar informazzjoni li huma għandhom f'dak is-survey misruq li tirrigwarda l- istess Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Forsi jista' joħroġha wkoll dik.

Oħroġha ħalli nkunu nafu, la int daqshekk determinat li turi li ċċaqalqet l- opinjoni pubblika!

Madam Speaker, il-punt m'huwiex dan.

Il-punt essenzjali huwa li bħala pajjiż irridu nkunu ċari li l-viżjoni li għandu jkollna għalina u għal uliedna m'għandhiex tkun xi ħaġa li tiċċaqlaq ġimgħa b'ġimgħa, xahar b'xahar, sena b'sena, imma trid tkun viżjoni għat-tul.

Jien nerġa' nissottometti li huwa dan il-partit u dan il-Gvern li qed jara viżjoni fit-tul għal pajjiżna u dan qed nagħmluh b'ċerta, ħsieb u għaqal.

Ħalli nerġa' mmur lura, Sinjura President, u nagħti raġuni oħra għaliex effettivament l-Onor.

Fenech Adami u sħabu mhux talli għaġġlu ż-żejjed talli assolutament ma kellhom l-ebda sens ta' kif għandhom jiddiskutu u jinnegozjaw ma' l-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk qed nirriferi għad-dħul tal-VAT fil-pajjiż.

B'mod mekkaniku huma jgħidu li għax daħħlu l-VAT kien hemm skoss kontra tagħhom, sempliċement għax in-nies moħħhom fil-but.

Anke dan huwa mod meskin ta' kif tanalizza r-realta' politika u soċjali f'pajjiżna għaliex biex tagħmel dan trid tmur aktar 'il bogħod minn hekk u trid tistaqsi lilek innifsek għaliex daħlet il-VAT, kif daħlet u b'liema viżjoni ddaħħlet.

M'hemmx dubju - anke d-dokumenti li rajt internament jikkonfermaw dan - li l-VAT daħlet sempliċement għaliex il-Gvern preċedenti qies li jekk idaħħal il-VAT kif daħħalha, malajr kemm jista' jkun, ikun jista' jikkonvinċi lill-Unjoni Ewropea mill-kredenzjali Ewropej tiegħu. xejn aktar u xejn anqas.

Effettivament, wara li kienu wegħduhom li se jdaħħluha fl-1994 u mbagħad daħħluha fl-1995, kellhom pressjoni min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea għaliex dawn bdew jistaqsuhom għalfejn wegħduhom li se jdaħħlu l-VAT fl-1994 imbagħad daħħluha fl-1995.

Apparti li ma sarux il- mistoqsijiet fundamentali jekk din it-taxxa tgħoddx għal pajjiżna, l- għaġġla li biha ddaħħlet tindika ċar u tond li kienet imnebbħa mill-fatt li riedu jidħlu fl-Unjoni Ewropea akkost ta' kollox - "ossessjoni" hija l- kelma - tant li ma saret l-ebda analisi serja.

U jien nista' nikkonferma billi naqra dokument ieħor li jikkonferma li mhux aħna biss konna qed inħarsu lejha b'dan il-mod imma kienu qed iħarsu lejha b'dan il-mod u janalizzawha b'dan il-mod l-istess funzjonarji Ewropej li kienu qed jitkellmu magħhom.

Madam Speaker, il-poplu fehem li l-Partit Nazzjonalista ma kienx u għadu m'huwiex koerenti fil-viżjoni tiegħu tagħha.

Nerġa' ngħid li l- Oppożizzjoni mhux viżjoni għandha imma ossessjoni.

Aħna min-naħa tagħna spjegajna li dak li kien qed jgħid il-Gvern ma kienx jorbot għal pajjiżna.

Dan spjegajnih b'mod li forsi kien ftit differenti minn kif konna nispjegawh qabel, u hekk se nibqgħu nagħmlu; se nispjegawh b'mod li huwa differenti minn kif kien isir qabel.

U qed nagħmlu dan għaliex, nerġa' ngħid u nikkonferma, aħna m'għandna l-ebda veduta negattiva ta' l-Unjoni Ewropea.

Aħna nqisu lil din l-Unjoni bħala xi ħaġa pożittiva li qed tagħmel ġid kbir, pero' ngħidu wkoll li Malta għandha tevalwa x'inhuma l- aħjar rabtiet li għandu jkollha ma' l-Unjoni Ewropea.

U mhux veru li meta tikkalkola dan f'termini politiċi u ekonomiċi llum u fil-futur prevedibbli l-għażla awtomatika hija sħubija sħiħa.

Dan m'huwiex veru anzi matul is- snin, mill-1992 sal-lum, kull meta tkellimna man-nies biex inkunu nafu eżattament x'iridu, x'inhuma l-aspirazzjonijiet u l-bżonnijiet tagħhom, il- konklużjoni ħarġet li dak li qed nipproponu aħna huwa aktar qrib il- bżonnijiet, l-aspettattivi u l-aspirazzjonijiet tal-poplu Malti u Għawdxi.

Madam Speaker, jiena ngħid li l-Gvern Nazzjonalista mhux biss ma mexiex bil-galbu, talli kien ukoll żleali fil-mod kif matul is-snin mexxa r- relazzjonijiet ta' pajjiżna ma' l-Unjoni Ewropea bil-mod li, skond hu, ipprova joħloq fatti rriversibbli li bihom, jiġi min jiġi warajh, ma jkunx jista' jiċċaqlaq mill-pożizzjoni li jkun ħa.

Allura meta aħna konna nagħmlu, per eżempju, stand fuq li n-newtralita' għandha tibqa' valur essenzjali f'dan il-pajjiż, il-Gvern Nazzjonalista ta' dak iż-żmien ipprova jdaħħal lil pajjiżna għal fatti li jorbtu lill-gvernijiet ta' warajh, fatti rriversibbli.

Issa kieku f'dan il-pajjiż kien hawn consensus f'dak li għandu x'jaqsam ma' politika barranija, ħaġa bħal din ma kenitx tkun daqshekk problematika.

Imma jekk ċertament hawn xi ħaġa li tista' tintqal hija li f'pajjiżna m'hawnx consensus fuq il-politika barranija.

Allura tkun xi ħaġa li m'hijiex aċċettabbli u m'għandhiex tkun aċċettabbli li gvern joħloq fatti rriversibbli għal gvern ta' warajh.

U anke, per eżempju, bid-deċiżjoni li ħa l-Gvern Nazzjonalista li jdaħħal lil Malta membru fil-Partnership for Peace - din ukoll hija marbuta mar-relazzjonijiet tagħna ma' l-Ewropea u aktar 'il quddiem nispjega għaliex - mingħalih li b'hekk se jdaħħalna f'xi ħaġa li ma nistgħux niċċaqilqu minnha.

U aħna urejnih li ma kienx hekk.

Aħna ma naċċettaw xejn li jkun irriversibbli jekk verament ma jkunx hemm qbil serju fil- pajjiż.

Kellna mbagħad il-mod kif - dejjem biex joħloq dan il-fatt irriversibbli - ċaqlaq l-ekonomija, jew mingħalih ċaqlaq ċerti fatturi mill-ekonomija, mhux lanqas il-VAT.

Issa hawnhekk tajjeb li wieħed jistaqsi jekk t-triq li ħa l-Gvern Nazzjonalista ta' dak iż-żmien biex kemm jista' jkun ikun qed joħloq fatti rriversibbli li jorbtuna ma' l-Unjoni Ewropea kenux fl- interess ta' pajjiżna jew le.

Madam Speaker, aħna konna ngħidu li ma kenux u huma kienu jgħidulna li mhux veru għaliex l-Unjoni Ewropea kienet qed tgħid li l-ekonomija Maltija ma tippreżentalhom l-ebda problema.

Aħna konna nirrispondu li veru li l-ekonomija Maltija għall-Unjoni Ewropea ma tippreżenta l-ebda problema, imma mbagħad trid tistaqsi jekk l- integrazzjoni ta' Malta fl-Unjoni Ewropea taħt ir-regoli u l-politika ta' l- Unjoni Ewropea hijiex se tkun tajba u adattata għal Malta.

Huma kienu jgħidu li żgur li se tkun tajba u adattata għal Malta.

Madam Speaker, ippermettili nerġa' nikkwota mid-dokument li, nerġa' ngħid, kien ippreparat għal-laqgħa li kien se jkollu l-Onor.

Fenech Adami mal-president tal-kummissjoni f'Lulju ta' l-1993 fejn fih kienu qed jagħtu briefing lill-president tal-Kummissjoni Ewropea dwar x'għandhom jgħidu lill- Onor. Fenech Adami, dak iż-żmien Prim Ministru.

Hemmhekk meta kienu qed jitkellmu dwar x'għandu jirrispondi l-president tal-kummissjoni lill-Onor.

Fenech Adami fuq l-ekonomija Maltija u xi bdil kellu jkun hemm, qalu hekk:

"The President of the Commission should therefore take up for the benefit of the Prime Minister ..."

- dak iż-żmien l-Onor.

Fenech Adami -

"..... the economic reasoning contained in the avis.

The Maltese economy ...."

- issa qegħdin jikkummentaw -

"... has indeed registered satisfactory performances but these performances are in their majority attributable to the fact that Malta does not apply the rules of a free economy open to international competition.".

Dawn komplew jgħidu li:

"If Community rules were to be applied to Malta, a great part of the industrial make-up could disappear.

Besides, the expansion of tourism which today allows for the balance of external payments is encountering physical limitations.".

Jiġifieri hawnhekk qed jgħidu ċar u tond li bl-applikazzjoni tar-regoli ta' l-Unjoni għall-Malta, parti sostanzjali mill-industrija tisparixxi.

Din mhux il-Partit Laburista qed jgħidha, Sinjura President, imma qed jgħiduha l-uffiċjali tal-kummissjoni f'dawn id-dokumenti li se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Kif nistgħu nieħdu dak li għadna kemm smajna mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni at face value meta nafu li matul is-snin mexa b'dan il-mod insensittiv u bil-mod li ma jagħtix kas tal-fatti kif inhuma, tar-realta' kif inhi?

Allura kif jista' jkun li naċċettaw il-fatti rriversibbli li pprova joħloq hu, qisu ma ġara xejn?

Ma tarax!

Aħna mill-ewwel għidna li fejn naraw li saru affarijiet tajbin se nżommuhom, insostnuhom u nibnu fuqhom imma fejn naraw li saru affarijiet ħżiena, se nibdluhom.

GĦalhekk neħħejna l-VAT għaliex il-mod kif daħlet u anke l-impatt tagħha fuq il-pajjiż kien wieħed negattiv.

U għalkemm ħasbu li kienu qed idaħħlu xi ħaġa rriversibbli, ngħidilhom li din ma kenitx irriversibbli u d-deċiżjoni tal-poplu Malti fl- aħħar elezzjoni kienet li nneħħuha min-nofs u aħna neħħejniha min-nofs.

Minflok sitt xhur ħadna tmienja, imma neħħejniha.

Issa ħalli ngħid x'inhuma l-fatti rriversibbli li pprovaw joħolqu u li lanqas ġew żvelati lill-poplu Malti u GĦawdxi.

Fil-pajjiż kien hemm - u għad hemm - sistema ta' levies li japplikaw fuq madwar 860 prodott.

Mingħajr ma qal lil ħadd - lanqas lill-Federazzjoni ta' l-Industrija - il-Gvern preċedenti qabad u wiegħed li sa l-aħħar ta' l- 1996 se jkun neħħa 400 levy.

Din ġiet miċħuda kemm-il darba.

Dan assolutament m'huwiex il-każ.

'Il quddiem se nqiegħed ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra ittra mibgħuta mill-Ambaxxatur Vassallo lill-Kummissjoni ta' l- Unjoni Ewropea fejn għamel il-wegħdiet meħtieġa.

Din l-ittra datata 27 ta' Jannar, 1995 u ndirizzata lil Mr Nerge Abou tgħid hekk:

Mr Nerge Abou Head of Unit Commission of the European Communities Rue de la Loi 200 1049 Brussels.

"Dear Mr Abou,

Subject: Industrial Protection Levies.

Please find attached two lists relating to the items which are subject to levies as on 1st January 1995.

List 1 contains those items whose levy is planned to be reduced until abolished within a brief period of time in line with the Government's policy to remove protection.

There are around 400 items in this list.

It is envisaged that these items will not enjoy any further protection beyond the end of 1996 unless particular problems arise in the planned restructuring programmes which will necessitate the extension of levies on specific items.

List 2 comprises mainly those items whose importation is no longer prohibited.

It contains another 450 items of which 380 are in the agricultural and agro-industrial sectors.

Reduction and eventual removal of the levy on these products can only take place following the opening up on EU markets upon accession or earlier.

It is also planned to review downwards periodically the levy on the other 70 or so items.

However, complete removal thereof will extend beyond 1996 unless the restructuring and organisation of these sectors involved can be effected at an earlier date.

John Vassallo.

Il-lista tal-prodotti tinsab ukoll f'dan id-dokument, Sinjura President.

Il-Federazzjoni ta' l-Industrija tgħid li mhux veru, imma il-Kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea ġiet tgħid u tinsisti dawn l-aħħar xhur - issa nispjegaw għaliex anke hawn ipprovaw idaħħlu l-bsaten fir-roti - li għandhom dak l-impenn.

U bir-rispett kollu, imbagħad meta nara l-karti diplomatiċi li baqagħlna mill-mess li ħallew ta' qabilna jkolli nikkonkludi li, iva, dak l-impenn kien ingħata.

Imma nerġa' nagħmilha ċara li dan il- Gvern ma jaċċettax bħala irriversibbli fatti li l-Gvern l-ieħor daħħal sempliċement biex mingħalih ikun rabatna b'xi ħaġa.

Fatti irriversibbli m'humiex aċċettabbli f'demokrazija parlamentari bħal din, aktar u aktar fuq suġġett li jorbot mas-sovranita' ta' Malta, mal-futur ta' Malta u mal- viżjoni ta' Malta.

Anzi jien ngħid - u din għandha tkun waħda mir-regoli li għandna nipprattikaw bejnietna - li f'oqsma ewlenin bħal dawn, li jirrigwardaw ir-ruħ u l-viżjoni ta' pajjiżna, fejn m'hemmx consensus, ir- regola elementari li għandha tiġi mħaddma hija dik li ma nagħmlu xejn li jista' ikun irriversibbli għal ħaddieħor.

Anzi dak li nagħmlu għandu jippermetti għal maġġoranza oħra aktar 'il quddiem illi tmexxi l-viżjoni tagħha, jekk jirriżulta li hemm dik il-maġġoranza.

Sinjura President, tajjeb li din il-ħaġa nerġa' nagħmilha ċara.

Għadni kemm semmejt fatti u fatturi li ma jagħtux stampa panoramika ta' kif il- pajjiż ħass matul is-snin il-proġett li kellu l-Partit Nazzjonalista fil- gvern u issa biex Malta tingħaqad ma' l-Unjoni Ewropea, imma jagħtu indikazzjonijiet sew li l-proġett ta' l-Onor.

Fenech Adami u sħabu fl-aħħar mill-aħħar kien li akkost ta' kollox, illum qabel għada, jdaħħlu lill-poplu Malti u GĦawdxi fl-Unjoni Ewropea anke jekk ma jridx, anke jekk ma jixtieqx u anke jekk ma jkunx fl-interess tiegħu.

Jiena ngħid li jekk ikun fl- interess tiegħu, l-poplu Malti u GĦawdxi għandu l-ewwel jagħraf li dak hu l- interess tiegħu u mbagħad nimxu 'l quddiem naħa jew oħra.

U allura fuq dan il-qasam jiena nistaqsi: Tassew ġrat xi ħaġa li minn Ottubru ta' l-1996 biddlet is-sitwazzjoni f'dak li għandu x'jaqsam ma' kif nagħrfu r-realta' ta' madwarna?

F'Ottubru ta' l-1996 il-poplu ddeċieda, id-deċiżjoni tiegħu kienet ċara u kienet fuq bażi ta' programmi li kienu miktuba, definiti u mpoġġija quddiemu b'mod ċar.

L-aħħar elezzjoni kienet waħda mill- elezzjonijiet fejn l-aktar li kien hemm dibattitu fuq l-Unjoni Ewropea, ma kenitx xi ħaġa li waddabna taħt it-tapit.

Fil-Parlament ma kenux iħalluna niddibattu kwestjonijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l-Unjoni Ewropea imma matul il-kampanja elettorali u qabel, il-Partit Laburista kien jitkellem b'mod ċar fuq l-Unjoni Ewropea u l-Gvern min-naħa tiegħu kien jitkellem ukoll.

Jiġifieri l-għażla saret, kif jgħidu l-Franċiżi, en connaissance de cause fuq punti li l-poplu kien jaf u kienu waslulu.

Allura jien nistaqsi: Xi nbidel minn dak iż-żmien 'il hawn?

Anke jekk inħarsu lejn il-kwestjoni bil-mod kif ipprovat tpoġġiha l- Oppożizzjoni, kien hemm bidla fl-Unjoni Ewropea f'dak li għandu x'jaqsam mat-trattat ta' Amsterdam, f'dak li għandu x'jaqsam ma' Agenda 2000?

U jekk kien hemm dik il-bidla, x'bidla kienet?

Jien ma nafx.

Nemmen li l- front-benchers ta' l-Oppożizzjoni jsegwu dak li jkun għaddej fl-Unjoni Ewropea - forsi ħafna iktar milli jagħmlu ċerti front-benchers Laburisti - imma jiena, li nsegwi l-affarijiet, ukoll nista' ngħid b'idejja fuq qalbi li r-riżultati li kien hemm f'Amsterdam, jiġifieri d-dokument Agenda 2000 tal-Kummissjoni Ewropea - u mhux 27 - jikkostitwixxi affarijiet li konna nafu li se jiġru minn qabel Ottubru ta' l-1996.

Konna nafu li sa l-aħħar ta' din is-sena l-konferenza inter-governattiva ta' l-Ewropej kienet se tasal għal tmiemha u konna nafu mbagħad li kien hemm il-wegħda li wara jridu jippreparaw programm ta' kif se jimxu fuq id-deċiżjonijiet li jittieħdu.

U fil-fatt jien wieħed min-nies li kont qed nistenna li se jittieħdu aktar deċiżjonijiet milli ttieħdu.

Issa jien dejjem qed nitkellem mill-perspettiva Ewropea mhux mill-perspettiva Maltija u qed nara ftit kif imxiet u nnegozjat il-konferenza inter-governattiva.

Konna qed nagħrfu li se jaslu u konna nafu wkoll li se jippreparaw programm ta' kif għandu jsir ix-xogħol wara li jaslu, pero' nafu wkoll li effettivament waslu ħafna inqas milli kellhom jaslu għaliex ma ħadux deċiżjonijietli għandhom x'jaqsmu dwar kif se jiddeċiedu wara.

Jien niskanta kif il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jitkellem dwar kif jekk issa Malta tingħaqad ma' l-Unjoni Ewropea jkollha dritt għall-kummissjonant u kollox u mid-dehra ma jafx l-istalemate totali li jeżisti fuq dak li għandu x'jaqsam mad-deċiżjonijiet istituzzjonali.

Jekk kien hemm xi ħaġa li ma ddeċidewx verament fuqha, anzi għattewha - u kulħadd jaf li għattewha u kulħadd jaf li mhux se jkun hemm ħamsa jew tnejn jew tlieta jew erbgħa qabel ma jittieħdu ċerti deċiżjonijiet - hija l-kwestjoni dwar kif se jiddeċiedu bejniethom meta jiżdiedu l-membri.

Tant hu hekk li wara s-sena 2000 se jkollhom konferenza oħra sabiex bejniethom jerġgħu jbiddlu jew jirranġaw id-deċiżjonijiet interni qabel ma jdaħħlu aktar membri.

Dan tant hu minnu li tliet pajjiżi minn dawk li ffirmaw it-Trattat ta' Amsterdam kitbu ittra li trid tingħaqad mal-protokolli tat-Trattat ta' Amsterdam biex fiha jgħidu hekk:

"Belgium, France and Italy note that on the basis of the results of the Inter-Governmental Conference, the Amsterdam Treaty does not respond to the need re-affirmed by the European Council of Madrid for substantial progress on the path to re-enforcement of the institutions.".

Dan huwa għal kif se jiddeċiedu bejniethom, jiġifieri kif meta jkun hemm deċiżjonijiet fil-livell tal-kunsill u f'livelli oħrajn jaqsmu l-voti bejniethom.

Din l-ittra tkompli tgħid hekk:

"These countries consider that such a re-enforcement is indispensable for the conclusion of the first accession negotiations".

Allura kif jista' jiġi jgħid il-Kap ta' l-Oppożizzjoni li jekk jidħlu tliet pajjiżi qabel, allura jkun hemm ċans li dawn il-pajjiżi jkollhom ir- regoli li għandhom illum?

Imma b'min irridu nidħku?

L-ittra imbagħad tkompli tgħid hekk:

"These countries are determined to provide all the necessary follow- ups to Protocol Number 11 of the composition of the Commission in the weighting of votes and consider that considerable resources to qualify majority voting is part of the relevant elements of which account has to be taken.".

U llum il-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien qed jipprova jikkonvinċi lill-poplu Malti u Għawdxi li kieku Malta kompliet fit-triq li qabbadha hu u kieku dħalna ma' l-ewwel tlieta kien ikollna l-istess drittijiet bħalma jeżistu issa!

Imma skużi, kif nistgħu nibqgħu nippretendu li nwaqqgħu lill-poplu għaċ-ċajt b'dan il-mod?

(Onor. Membri: Hear, hear)

Sinjura President, issa l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jgħid li hu qal l- istess ħaġa bħalma għidt jien.

Jien naħseb li jekk qbilna fuq xi ħaġa qed naqblu b'mod qisna Alice in the looking glass - hu jħares min-naħa u jien inħares min-naħa l-oħra.

Imma l-poplu jiġġudika fuq din il-ħaġa.

Din hi ħaġa ċara issa.

Qed inħarsu lejn il-mera min-naħa Ewropea u huwa ċar li hemm ingropp kbir.

L-ingropp kbir huwa li qabel ma jerġgħu jdaħħlu lil xi ħadd se jerġgħu jitkellmu biex jiddeċiedu kif se jibdlu d-deċiżjonijiet istituzzjonali, kif jittieħdu d-deċiżjonijiet fl-Unjoni Ewropea.

Ħalli nkompli nħares lejn il-mera min-naħa Ewropea biex imbagħad nerġa' naqleb biex inħares lejha min-naħa Maltija u niġi għall-argumenti li ssemmew dwar it-tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea u l-flus ta' l-Unjoni Ewropea.

Sinjura President, dawn kienu qed jirriferu dejjem għall-Agenda 2000, fejn il-Kummissjoni Ewropea bdiet tiddiskuti kif sejra tħaddem id- deċiżjonijiet ta' Amsterdam għat-tkabbir tal-membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Issa erġajna smajna mingħand il-Kap ta' l-Oppożizzjoni u minn dawn il- lobbies li faqqsu f'dawn l-aħħar xhur illi kieku Malta kellha tkun fl- Unjoni Ewropea dawn jibdew igelglu l-miljuni ta' liri lejna.

Kien hemm xi ħadd li semma Lm86 miljun.

Kieku tajjeb għax il-Ministru Bartolo jkollu muntanja ta' flus xi jqassam fi stipendji lill-istudenti!

Imma mbagħad tibda tgħid: Imma x'qed jiġri?

Fil-fatt taqra dan id-dokument u tifhem x'inhi l-isfida quddiem l-Unjoni Ewropea fis-snin li ġejjin meta tiġi biex tikber.

Hija l-isfida ta' kif se tintegra magħha bil-mod il-mod, pass wara pass, kif jgħidu, l-ekonomiji taċ-Ċentru u tal-Lvant ta' l-Ewropa.

Dawn huma pajjiżi bħall-Polonja, l-Ungerija, is-Slovenja u r-Repubblika Ċeka li sa ftit ta' żmien ilu kienu jgħidulhom PECOs.

Imma x'se jfisser dan it-tkabbir għalihom?

Fl-Agenda 2000 jitkellmu dwar dan għaliex effettivament Agenda 2000 qed titkellem dwar it-tkabbir lejn il- Lvant u lejn iċ-Ċentru ta' l-Ewropa.

Meta mbagħad jitkellmu fuq Ċipru u fuq it-Turkija hemm page u nofs b'kollox.

Id-dokument jitkellem l-aktar fuq iċ-Ċentru u l-Lvant ta' l-Ewropa, dwar x'inhuma l-problemi li jridu jħollu.

Meta jidħlu dawn il-pajjiżi l-ġodda, t-territorju ta' l-Unjoni Ewropea se jiżdied b'34%, il-popolazzjoni se tiżdied bi kważi 30% u l-GDP totali ta' l-Unjoni Ewropea se jiżdied biss b'9%.

Mela żieda ta' 29% tal- poplu u ta' 34% tat-territorju se tfisser biss żieda ta' 9% tal-GDP ta' l- Unjoni Ewropea.

Issa jekk tħares lejn iċ-ċittadini f'dawn il-pajjiżi l- ġodda ssib li hemm 22% tal-popolazzjoni taħdem fil-biedja meta fil-bqija tal-15-il pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea dan il-persentaġġ huwa ta' 5%.

Jiġifieri għandek 22% taċ-ċittadini lil b'xi mod jew ieħor iridu jersqu biex isiru 5%.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li tkompli tinstema'.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Nipproponi li jkompli jinstema'.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Sant jkompli jitkellem.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

ALFRED SANT: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha.

Sinjura President, kont qed ngħid li jekk inħarsu lejn l-art tal-biedja fl-Unjoni Ewropea nsibu li b'dawn il-pajjiżi l-ġodda din se tiżdied b'55%.

Jekk inħarsu lejn il-prezzijiet tal-biedja li jeżistu f'dawn il-pajjiżi mqabbla ma' l-Unjoni Ewropea insibu li dawn qegħdin fir-range ta' bejn 40% u 80% taħt il-livelli ta' l-Unjoni Ewropea.

Allura x'se jiġri f'dawn il- pajjiżi?

Se jkun hemm shift massiva ta' ħaddiema mill-biedja għal xi ħaġa oħra, jekk isibu fejn jaħdmu.

Se jkun hemm, relattivament, nuqqas qawwi fil- GDP per capita u allura wieħed irid jara x'se jagħmel għax din toħloq disturbi u tensjonijiet kbar.

Se jkun hemm ukoll żieda sostanzjali fil- prezzijiet għaliex dawn se jkollhom jiżdiedu biex ilaħħqu mal-prezzijiet ta' l-Unjoni Ewropea.

Sinjura President, se naqra biċċa minn x'tgħid Agenda 2000, liema dokument, bħall-Onor.

Fenech Adami, iħares lejn it- tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea mill-perspettiva ta' l-Unjoni Ewropea u jgħid hekk:

"For a long period following enlargement, substantial adjustment pressure at the sectoral and regional level will be unavoidable.

This could cause economic, social and political tensions.".

Ċerti nies semmew il-PHARE programme.

Dan il-programm huwa definit li huwa applikabbli għall-pajjiżi tal-Lvant u taċ-Ċentru ta' l-Ewropa.

Meta l- ġimgħa li għaddiet kont fi Strasbourg u staqsejt lid-decision makers Ewropej jekk hemmx xi ħsieb li dan il-programm jiġi allokat għal pajjiżi oħra, ir-risposta li tawni kienet "le".

U the proof of the pudding is in the eating.

Fuqxiex argumentaw dawk li qalu li kieku Malta qiegħda fil- binarju ta' l-Unjoni Ewropea ddaħħal Lm86 miljun?

Qalu li jekk napplikaw il-kriterji - u ċerti kriterji ma applikawhomx - kollha tal-PHARE programme, Malta jkollha dritt għal Lm86 miljun fis-sena.

Trovata!

Jien għidt jekk ħaġa bħal din tapplika għal Malta tapplika wkoll għal Ċipru, għax Ċipru m'huwiex pajjiż li ħareġ minn dan il-binarju u ċertament li f'Agenda 2000 l-Unjoni Ewropea se jsemmu li lil Ċipru se jagħtuh Lm120 miljun.

Sinjura President, jien għandi f'idea d-dokument li fih hemm miktub dak li ntqal dwar Ċipru u 'l quddiem inpoġġi dan id-dokument fuq il-Mejda tal- Kamra.

Kulma hemm fuq Ċipru f'dan id-dokument ta' daqstant paġni, jinsab f'paġni 54 u 55.

Hemm sezzjoni fuq il-prospetti għal settlement politiku f'Ċipru u tliet paragrafi fuq l-appoġġ li għandu jingħata lil Ċipru.

Jidher ċar li jekk neħduh kif qed jiġi ppreżentat, għal Ċipru se jibqgħu għaddejjin bil-protokolli li għandhom, xejn aktar u xejn anqas.

U l-Lm86 miljun x'sar minnhom?

Anzi hemm xi ħaġa li jien ngħid li hija aktar preokkupanti għaliex waħda mill-affarijiet li jissemmew hija li f'dak li għandu x'jaqsam mas-servizzi finanzjarji ta' Ċipru, se jkun mistenni li jaġġustahom u jneħħihom biex jiġu żbrixx ma' ta' l-Unjoni Ewropea.

Allura jiena nistaqsi: Nistgħu nibqgħu sejrin f'dan l-eżerċizzju massiv ta' mistifikazzjoni mal-poplu Malti u Għawdxi?

Jixraqlu l-poplu Malti li naħdmu b'dan il-mod?

Ċertament li ma naqbilx li għandna nkomplu b'dan il- mod u għandna effettivament nagħmlu ċar u tond x'għandha tkun eżattament il-pożizzjoni ta' Malta, dejjem fl-ambitu li rridu nagħtu s-sehem sħiħ tagħna lill-għaqda u l-prosperita' ta' l-Ewropa daqskemm lill-għaqda u l-prosperita' tal-Mediterran, skond iċ-ċirkostanzi u l-qagħda ġeo-strateġika tagħna.

U kien f'dan is-sens li minn meta l-Gvern Laburista daħal fil-pożizzjoni tiegħu għamilna kuntatti u diskussjonijiet sħaħ mal-membri kollha ta' l-Unjoni Ewropea sabiex naraw kif nistgħu nipproċedu 'l quddiem.

Sinjura President, kien hemm żewġ affarijiet li qamu f'dawn l-aħħar xhur; l-ewwelnett ir-reazzjoni futura li se nimxu fuqha u t-tieni nett ċerti komplikazzjonijiet, li nispjega iktar 'il quddiem, għal dak li għandu x'jaqsam mat-taxxa li daħħalna minflok il-VAT.

Issa jien nista' ngħid li aħna qed nipproponu li jkun hemm zona ta' kummerċ industrijali ħieles bejn Malta u l-Unjoni Ewropea u mhux minnu li m'għaddejniex l-ideat tagħna lill- kummissjoni u lill-pajjiżi membri u mhux minnu li m'hemmx ftehim diġa' ma' Mr van den Broeck, li huwa l-kummissarju tal-Kummissjoni Ewropea u li huwa responsabbli għal Malta fuq framework li se nsegwu.

U x'inhu l-framework li se nsegwu, Sinjura President?

Il-framework li se nsegwu se jkun li nersqu lejn ftehim ta' kummerċ ħieles bejn l-Unjoni Ewropea u li dan naslu għalih fuq bejn ħames u seba' snin.

Ċertament mhux se jkun hemm l-20 sena li semma l-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Aħna, min-naħa tagħna, se nipproponu tliet settijiet ta' prodotti; prodotti li fuqhom il-protezzjoni titneħħa fi żmien ħames snin, prodotti li fuqhom il-protezzjoni titneħħa fuq bażi ta' seba' snin u prodotti oħra li jitqiesu bħala każi speċjali li għandhom bżonn skadenzi differenti.

Dan se nagħmluh billi l-Ftehim ta' Assoċjazzjoni eżistenti jiġi adattat ħalli jkun jista' jkopri dan il- programm.

Din hija xi ħaġa li tista' ssir faċilment permezz ta' kunsill ta' assoċjazzjoni li se nipprovaw naraw li jiltaqa' malajr kemm jista' jkun u dan il-kunsill ta' assoċjazzjoni allura jipprovdi t-toroq li fuqhom inkunu nistgħu ninnegozjaw l-iskadenzi li fuqhom naslu għal zona ta' kummerċ ħieles.

Fl-istess waqt nistgħu nużaw - u se nagħmlu hekk - id- dokument eżistenti biex fil-partijiet tiegħu li huma rilevanti ndaħħlu wkoll protokolli li jittrattaw koperazzjoni ekonomika, teknika, soċjali u finanzjarja.

Anke dawn jiġu diskussi fi ħdan il-kunsill ta' assoċjazzjoni li se jitlaqqa' malajr kemm jista' jkun, u dwar dan se ngħid xi ħaġa malajr.

Rigward il-koperazzjoni politika u l-koperazzjoni fil-qasam tas-sigurta' kien diġa' jeżisti djalogu politiku sa minn qabel l-1987.

Li se nagħmlu issa huwa li permezz ta' protokoll li jkun adattat fil-qafas tal-Ftehim ta' Assoċjazzjoni, ndaħħlu wkoll din il-koperazzjoni b'dan l-arranġament.

Meta l-Onor.

George Vella u jien tkellimna ma' van den Broeck qbilna li sa nofs is-sena d-dieħla nipprovaw naraw kif nagħmlu biex inlaħħqu l-kunsill ta' assoċjazzjoni, u meta qed ngħid hekk qed nitkellem b'kawtela kbira.

Jien wieħed minn dawk li ili nsegwi għal snin twal ix-xogħol ma' l-Unjoni Ewropea u dejjem kienet iddejjaqni l-forma ta' trijonfaliżmu li kienet qed tintuża anke min-naħa l-oħra fejn kienu joqogħdu jgħidu li se jkollhom laqgħa ma' "dak" u laqgħa ma' l-"ieħor" u ftehim ma' "dak" u ftehim ma' l- "ieħor" għaliex b'dan il-mod l-affarijiet jimxu ħafna iktar bil-mod.

GĦalhekk il-framework li qed insemmi huwa wieħed tentattiv li se nkunu qed naħdmu fuqu u li mhux bilfors jintlaħaq, għaliex l-Unjoni Ewropea hija sistema kumplessa ħafna li tiddependi minn kif jimxu pajjiżi differenti, mill-proċessi interni tagħhom, mill-proċessi li jkunu għaddejjin Brussels u ma tistax tipprevedi time-table eżatta ta' dak li jkun għaddej.

Jien nista' ngħid li matul dawn l-aħħar 11 jew 12-il xahar ċerti gvernijiet qalulna li kienu jippreferu li kieku aħna bqajna nsegwu t-triq ta' sħubija sħiħa, u aħna għidnilhom li hija ħaġa ċara li dan huwa fl- interess ta' min qed jaħseb hekk dwar Malta, u għidnilhom ukoll li aħna qed niddeċiedu skond dak li hu l-interess ta' Malta kif narawh aħna, jiġifieri skond l-interess tal-poplu Malti u GĦawdxi.

Meta mbagħad għadda ż-żmien li kien hemm bżonn huma bdew jifhmu dak li qed ngħidu - u jidher li fehmuh - u mxew 'il quddiem.

Jien ma rridx insemmi l- gvernijiet b'mod invidwali imma ċertament nixtieq li minn hawnhekk nirringrazzja lill-Gvern Taljan u lill-Gvern Ingliż ta' l-għajnuna li tawna u li qed jagħtuna fil-mod kif nimxu 'l quddiem biex naslu għal dan il-qafas ta' ftehim li fl-opinjoni tiegħi jwassal imbagħad biex b'mod raġonevoli u b'mod li jipproteġi l-interessi tal-Maltin u l-Għawdxin kollha nkunu nistgħu nirristrutturaw l-ekonomija u l-industrija tagħna.

Madanakollu xorta kien hemm komplikazzjoni f'dan kollu.

Jien ngħid li l-komplikazzjoni daħlet minn ċerti osservazzjonijiet li saru minn Brussels wara li kien hemm kommunikazzjoni min-naħa tar- rappreżentanti tal-Partit Nazzjonalista dwar jekk it-taxxa ta' dazju u sisa li daħħalna minflok il-VAT hijiex kompatibbli mal-ftehim ta' assoċjazzjoni.

Aħna sa mill-bidunett konna konfortati minn pariri legali mogħtija minn esperti Maltin kif ukoll minn esperti barranin, li t-taxxi li konna qegħdin nipproponu huma kompatibbli kemm mal-Ftehim ta' Assoċjazzjoni li jeżisti bejn Malta u l-Unjoni Ewropea, kif ukoll taħt ir-regoli tal-World Trade Organisation.

Imma fi spirtu li nisimgħu lil kulħadd, meta mbagħad ġew għas-"si" u n-"no", l-uffiċjali tal-kummissjoni xtaqu li jiddiskutu magħna fuq din is-sitwazzjoni.

U aħna bl-aktar mod apert għidnilhom: Mela le, ejjew ħalli niddiskutu.

U f'Mejju li għadda ġew hawn Malta is-Sur Abou, li semmejt ftit ilu - din m'għadux fuq id-desk ta' Malta - u s-Sinjura Day, li t-tnejn kienu qed jirrapreżentaw lill-Kummissarju van den Broeck u magħhom iddiskutejna d-diffikultajiet li qalu li qed jinqalgħu.

Huma qalu li l-liġi l-ġdida tat-taxxa setgħet ma kenitx kompatibbli ma' kif huma jaraw il-Ftehim ta' Assoċjazzjoni bejna u bejn l-Unjoni Ewropea u aħna, wara li avvanzajnilhom l-argumenti legali kollha, imbagħad smajna mingħandhom proposta politika.

Huma qalu li l-akbar problema li għandhom quddiemhom hija li l-Gvern ta' qabel kien wegħedhom li sa l-aħħar ta' l- 1996 se jneħħi l-levies minn fuq 400 prodott.

Din aħna ma konniex nafuha, smajniha l-ewwel darba minn għandhom u meta mbagħad bdejna niċċekjaw internament, fl-aħħar ikkonfermajna li dan kien minnu.

Aktar tard ukoll se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d-deċiżjoni li l-Gvern Nazzjonalista kien ta lill-Unjoni Ewropea, jiġifieri li sa l-aħħar tas-sena li għaddiet kellhom ineħħu l-levy minn fuq 400 prodott.

Dan kien sar bil-ħabi u b'mod inaċċettabbli u quddiem din il-pożizzjoni aħna kellna nammettu li jdejna mbagħad kienu ddgħajfu.

Jiġifieri min-naħa għandna l-kritika - li tista' ssir fuq bażi legali u li ma naċċettawx u allura tiġi kkontestata - tat- taxxi l-ġodda u min-naħa l-oħra l-fatt, li ma tistax tmerih, li kien hemm dak l-impenn.

L-uffiċjali tal-Kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea ħarġu l- punt li għandna naslu għal ftehim billi ma niċċarġjawx is-sisa fuq l- importazzjoni ta' dawk il-prodotti li għandhom il-levies u l-levies jibqgħu hemm u huma jgħidu li m'għandniex problemi aktar.

Dak kien pakkett politiku li kkonsultajna u ddiskutejna fil-Kabinett u l-Kabinett qabel li għandna nimxu fuq dik il-bażi.

M'hemmx għalfejn ngħid li ġejna kkritikati għal din il-ħaġa, anke mill-Federazzjoni ta' l-Industrija, li għalkemm tgħid li trid tkun fl-Unjoni Ewropea, min-naħa l-oħra mbagħad malli, skond hi, sabet li neħħejna xi ftit protezzjoni jew ħasbet li neħħejna ftit protezzjoni mbagħad iġġennet u xegħlet.

Jiġifieri anke hawn tara kif ifaqqsu l-affarijiet minn naħa u minn oħra.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Meta ddiskutejna b'dan il-mod ma' l-uffiċjali ta' l-Unjoni Ewropea wrejniehom il-liġijiet tat-taxxa kif kienu se jkunu proposti u l-unika bidla li daħlet minn dak iż-żmien 'il hawn kienet il-proposta li għamlulna huma.

Jiġifieri aħna kkonkludejna minn dak li ntqal li konna mexjin 'il quddiem u li kien hemm ftehim sħiħ.

Fil-fatt qalulna li la issa hemm qbil fuq din il-ħaġa se jiġi l-Kummissarju van den Broeck hawn Malta biex nitkellmu fuq dak li se nwettqu aktar 'il quddiem.

Fil-fatt il-Kummissarju van den Broeck ġie - fl-opinjoni tiegħi kellu żjara suċċess - u qbilna li sa nofs is-sena d-dieħla se nkunu qed inwaqqfu kunsill ta' assoċjazzjoni ħalli nwessgħu l-Ftehim ta' Assoċjazzjoni bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

U kulħadd fehem li konna mexjin 'il quddiem.

L-ambaxxaturi ta' l-Ingilterra, ta' Franza, ta' l-Italja, tal-Ġermanja u r-rappreżentant stess ta' l-Unjoni Ewropea hawn Malta, kollha qalulna li konna mxejna 'l quddiem u se navvanzaw.

Imma mbagħad beda jiżviluppa ċertu għajdut - ħalli nsejjaħlu hekk - li kien ġej mill-kummissjoni ta' Brussels - jista' jkun li dan kien għajdut imbottat - li effettivament reġa' kien hemm riżervi fuq il- pożizzjoni tagħna, fuq dak li konna ddeċidejna mal-kummissjoni.

Dan kien wara li kienet għaddiet il-liġi u konna resqin lejn Settembru.

Jien l-ewwel wieħed li ma stajtx nifhem u l-Onor.

George Vella, il- Ministru ta' l-Affarijiet Barranin, ukoll ma setax jifhem u bdejna nistaqsu lill-ambaxxaturi residenti hawn - u l-ambaxxatur tagħna fi Brussels beda jistaqsi wkoll - u dawn bdew jgħidulna li l-affarijiet huma settled u li m'hemmx problemi.

Ġiet hawn Malta stess il-Kummissarju Bonino u staqsejniha wkoll jekk hemmx xi problema.

Din qaltilna li m'hawn l-ebda problema pero' l-għajdut tant baqa' jiżdied li effettivament kien hemm partijiet mill-kummissjoni li kienu qishom qed jinjoraw il-ftehim kollu li konna wasalna għalih mas-Sinjura Day u mas-Sur Abou u ġejna qisna ma bdilna xejn mil-liġi u qed jerġgħu jirritornaw għal ċerti problemi legalistiċi li aħna ma nistgħux naqblu magħhom u m'aħniex se naċċettawhom.

Effettivament anke meta daqs tliet ġimgħat ilu fl-Istati Uniti kont tkellimt mal-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin Taljan, Lamberto Dini, dan ukoll kien mingħalih li kollox miexi 'l quddiem mingħajr problemi ta' xejn.

U qed nagħti blow- by-blow account apposta ħalli ħadd ma jaħseb li għandna xi ħaġa x'naħbu u għall-mistoqsijiet li jsiru biex iqanqlu suspett, nerġa' ngħid, li aħna ngħidu l-affarijiet kif inhuma.

(Interruzzjonijiet) Jistgħu jagħmlu telefonati kemm iridu.

Aħna qed ngħidu l-affarijiet kif inhuma u nerġa' ngħid li lanqas il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin Tajlan ma kien jaf li hemm xi problema.

Allura aħna ddeċidejna li l-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin tagħna l-Onor.

George Vella kellu jikteb lil van den Broeck sabiex jistaqsih x'ġara.

U effettivament il-ġimgħa li għaddiet irċevejna risposta mingħand van den Broeck fejn qalilna li hemm servizzi tal- kummissjoni li qed iqanqlu ċerti problemi legalistiċi dwar it-taxxi l-ġodda li jixtiequ jiddiskutu.

Fl-istess ittra tkellem dwar il-ħtieġa li nkomplu għaddejjin bil-proċess li niftħu l-Ftehim ta' Assoċjazzjoni ħalli ndaħħlu l- qafas ta' kummerċ ħieles bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Il-ġimgħa li għaddiet l-Onor.

George Vella u jien konna Strasbourg u anke hemmhekk kellna diskussjonijiet fuq dan is-suġġett u effettivament l-Onor.

Vella reġa' kellu abbokkament - frażi li jħobb juża l-Onor. de Marco - mal- Kummissarju van den Broeck fejn reġgħet tqajmet din il-kwestjoni.

U l- Kummissarju van den Broeck reġa' insista li għalkemm is-servizzi tiegħu qed iqanqlu ċerti riżervi, as far as he is concerned f'dak li għandu x'jaqsam mal-kummissjoni t-triq hija miftuħa biex inkomplu għaddejjin issa wkoll anke għan-negozjati li rridu nagħmlu ħalli nagħmlu zona ta' kummerċ ħieles.

Il-bieraħ irċevejna ittra mill-kummissjoni fejn stednuna għal diskussjonijiet tekniċi fi Brussels, min-naħa fuq dak li huma qed jgħidu li huma l-problemi tekniċi u min-naħa l-oħra imma wkoll fuq l-iżvilupp tal- ftehim tat-Trattat ta' Assoċjazzjoni bejn Malta u l-Unjoni Ewropea biex ikopri l-punti li jinteressaw lilna, jiġifieri t-triq li rridu naqbdu, u se naqbdu, ħalli jkollna zona ta' kummerċ ħieles bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Dan huwa l-istat ta' fatt li jeżisti bħalissa.

Huwa stat ta' fatt li juri li din in-naħa għandha viżjoni ċara u preċiża, liema viżjoni, minkejja ċerti problemi legali li setgħu nqalgħu, se twassal.

Imma beyond that, aħna ninsabu nkoraġġiti ħafna mill-espressjonijiet ta' simpatija u appoġġ li qed ikollna, nerġa' ngħid, mill-Istati membri f'dak li qed nagħmlu.

Dawn qed jifhmu x'qed nipprovaw nagħmlu u qed jaqblu li bil-mod li qed nissuġġerixxu aħna, nistgħu fuq il-livell tagħna nimxu 'l quddiem

ħalli nwettqu zona ta' kummerċ ħieles bejn Malta u l-Unjoni Ewropea waqt li nkunu qed nipparteċipaw sew u b'mod serju fl-iżvilupp, kemm ta' l- Ewropa u aktar minn hekk, anke tal-Mediterran.

Il-qafas għal ftehim ġdid qiegħed hemm u huwa qafas li ċertament ma jistax jiġi attakkat - kif ġie attakkat il-proġett tal-Gvern preċedenti - bħala li se jkun proġett li jwassal għall-ħerba ta' l-ekonomija Maltija.

Huwa proġett li fuqu, bi sħubija mal-forzi soċjali li huma ta' rieda tajba f'pajjiżna, se nkunu nistgħu nimxu 'l quddiem għaliex se nagħtuhom iċ-ċans u n-nifs li tabilħaqq jirristrutturaw ruħhom għall-kummerċ ħieles skond skadenzi li huma raġonevoli fi żmien speċifiku u b'mod li se jkun negozjat u miftuħ u b'mod li mhux se jkun hemm agendas moħbija.

Jien naħseb li dan huwa importanti; dak li qed nagħmlu bl-ebda mod m'hu se joħloq fatti irriversibbli għal ħaddieħor.

Jekk ikun hemm maġġoranza oħra fil-pajjiż li jkollha spostament ieħor ma jistgħux iduru fuqna u jgħidu li aħna llum b'xi mod jew ieħor qegħdin norbtulhom idejhom.

Il-poplu Malti se jibqa' ħieles kif irriduh jibqa' ħieles, kif in-naħa l-oħra fl-opinjoni tiegħi ma tridux jibqa' ħieles għax trid torbotlu jdejh.

Lill-poplu Malti u Għawdxi aħna ngħidulu li la ma hawnx consensus fuq din il-ħaġa, għandna nimxu b'mod kawt filwaqt li nosservaw il-prinċipji li nemmnu fihom, prinċipji Mediterranji u Ewropej tagħna, liema prinċipji tabilħaqq jibnu l-paċi u l-prosperita' tal- pajjiż b'mod li nkunu nistgħu verament nikkontribwixxu għall-futur taċ- ċittadini Maltin u Għawdxin kollha.

Sinjura President, għalhekk jien nixtieq inressaq emenda għall-mozzjoni li qralna l-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Din hija emenda ftit twila għaliex aħna ridniha tkun emenda programmatika li turi dak li qed nimmiraw għalih u rather milli noqogħdu nwaddbu t-trab f'għajnejn il-poplu qed ngħidu eżattament fejn irridu naslu, kif irridu naslu u għaliex irridu naslu b'dan il-mod.

Se naqra l-mozzjoni kollha kif tiġi bl-emenda li se nressaq:

"Din il-Kamra tinnota:

Illi bil-konklużjoni tal-Konferenza Intergovernattiva ta' l-Unjoni Ewropea f'Ġunju li għadda, bil-firma tat-Trattat ġdid ta' Amsterdam u bil-pubblikazzjoni ta' Agenda 2000 mill-Kummissjoni Ewropea fis-16 ta'Lulju, qed jitwettqu uħud mill-linji għal tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea li kienu diġa' magħrufa sa minn qabel l-elezzjoni Maltija ta' Ottubru 1996 u għalhekk waqt li:

TAWGURA kull suċċess fit-twettiq tat-Trattat ta' Amsterdam u ta' Aġenda 2000: TAGĦRAF kif dawn id-dokumenti bl-ebda mod ma jaffettwaw il-linji tal-ftehim li l-Gvern Malti għandu jfittex li jkollu ma' l- Unjoni Ewropea.

GĦALHEKK:

Dil-Kamra tar-Rappreżentanti,

KONXJA mill-vokazzjoni Ewropea u Mediterranea ta' Malta u fl-impenn biex tiżgura li l-ġens Malti jagħti l-aqwa kontribut lejn l-għaqda bejn il-popli ta' l-Ewropa u l-popli tal-Mediterran;

SĦIĦA fil-fehma li l-Unjoni Ewropea hi fattur ewlieni għall-iżvilupp, l-integrazzjoni u l-progress ta' l-Ewropa, għanijiet li jistħoqqilhom kull appoġġ;

UGWALMENT SĦIĦA fil-viżjoni li l-għaqda bejn il-popli u l-pajjiżi tal- Mediterran hi ideal meħtieġ fir-reġjun, li jrawwem l-paċi u l- prosperita';

B'RIEDA SODA li tħares in-newtralita ta' Malta għax tara fiha mezz essenzjali li bih pajjiżna jikkontribwixxi għall-iżvilupp u għall-paċi fl-Ewropa u fil-Mediterran;

L-emenda tagħna tgħid hekk:

Neħħi l-kliem li jiġu wara "fis-16 ta' Lulju " u daħħal flokhom dan li ġej:

B'RIEDA UGWALMENT SODA li titwettaq kull miżura meħtieġa biex Malta timmodernizza l-ekonomija mingħajr ma timmina l-istrutturi soċjali tagħha:

TIRRIAFFERMA d-deċiżjoni meħuda mill-poplu Malti u Għawdxi fl- elezzjonijiet ħielsa li saru fis-26 ta' Ottubru 1996 biex Malta jkollha l-aħjar relazzjoni ma' l-Unjoni Ewropea skond iċ-ċirkostanzi politiċi, ekonomiċi u soċjali li jorbtu liż-żewġ naħat; TISĦAQ li fl-ewwel fażi u għal futur prevedibbli, din l-aħajr relazzjoni għandha tieħu l-forma ta' ftehim speċjali bejn Malta u l- Unjoni Ewropea li jkun jinkludi dawn il-protokolli;

L-ewwel: dwar kooperazzjoni politika u fil-qasam tas-sigurta'; It-tieni: dwar il-ħolqien ta' żona ta' kummerċ ħieles bejn Malta u l- Unjoni Ewropea li fi żmien ta' bejn ħamsa għal seba' snin tkopri, tista' tgħid, il-prodotti industrijali kollha bit-tneħħija minn Malta u mill-Unjoni Ewropea tal-miżuri protettivi li għadhom japplikaw fil- kummerċ bejn iż-żewġ naħat; u

It-Tielet: dwar koperazzjoni teknika, finanzjarja u soċjali;

TISTENNA li l-Gvern jagħmel mill-aħjar tiegħu biex jikkonkludi malajr kemm jista' jkun taħdidiet ma' l-Unjoni Ewropea għat-twaqqif ta' l- arranġamenti msemmija li jieħdu l-forma tal-Ftehim ta' Assoċjazzjoni eżistenti msaħħaħ u mwessgħa kif xieraq;

TIDDIKJARA LI:

In-negozjati għal ftehim bħal dan għandhom isiru f'rispett sħiħ għar- rieda murija mill-poplu Malti fl-elezzjoni ta' l-1996 u m'għandhomx jiġu mfixkla minn konsiderazzjonijiet tekniċi u burokratiċi żejda;

TIDDIKJARA WKOLL LI:

It-triq li qed isegwi l-Gvern Malti - bil-maqlub ta' kif mexa ta' qablu - tirrispetta l-mandat elettorali mogħti lill-Gvern mingħajr ma toħloq fatti rriversibbli li jxekklu fil-futur xi għażla differenti li demokratikament jista' jagħmel il-poplu Malti.

Din it-triq għandha tiġi segwita f'konsultazzjoni kontinwa mal-forzi soċjali kollha konċernati li juru rieda tajba.

FL-AĦĦAR, DIL-KAMRA TIKKONFERMA li fi spirtu ta' ħbiberija mal-ġirien kollha tagħna, Malta tibqa' lesta li tagħmel dak kollu meħtieġ minna biex taħdem skond il-mezzi u ċ-ċirkostanzi partikolari tagħha favur il- paċi u favur l-għaqda fl-Ewropea u fil-Mediterran.".

MADAM SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nissekonda.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, jien nammetti li l-emenda hija ftit twila u programmatika għal tapposta, anke f'sens li jekk it-tniggiż ta' l-Oppożizzjoni jwassal biex ċerti nies jaħsbu li m'aħniex mexjin b'mod preċiż - dan fis-sens kif qegħdin nindirizzaw l-affarijiet u anke f'dak li qed nipprovaw nagħmlu u f'dak li jista' jsir ekonomikament, soċjalment u politikament - hawnhekk isibu r-risposta tagħhom.

Dan qed nagħmluh dejjem fl-għaqda sħiħa li naraw bejn il-ħtieġa li Malta tagħti s-sehem tagħha lill- Mediterran u lill-Ewropa skond iċ-ċirkostanzi, il-potenzjal u l-ħidma tagħna.

Jiena l-aktar li nixtieq ninnota f'dan li qed ngħidu huwa l-impatt u l-impenn politiku li qed nuru, kemm dak Ewropew, kif ukoll dak Mediterranju.

Aħna rridu nuru li lesti u disposti li nagħtu s-sehem tagħna f'kull qasam ugwalment u rridu nuru wkoll li l-ebda perspettiva ma tista' tingħalaq għal dejjem.

Din għidtha kemm-il darba u nerġa' ngħidha.

Perspettiva li tidher li hi tajba għal-lum u għall-futur prevedibbli ma jfissirx li qatt m'hi se tinbidel.

Dan huwa importanti wkoll imma tan-naħa l-oħra baqgħu marbutin, qishom daħlu fi sqaq u lanqas għandhom konċett ta' kif joħorġu minn hemm, waqt li aħna flessibbli wkoll f'din il-ħaġa.

Illum u għall-futur prevedibbli dak li qed ngħidu jidher li hija l-aħjar triq għal pajjiżna, l-aktar triq li tiftaħ avenues u toroq għal titjib li huwa sostenibbli.

Min-naħa l-oħra nibqgħu ngħidu wkoll li l-affarijiet ma jistgħux jsiru "ċumpaqq", ma jistgħux isiru billi ddaħħal is-sikkina tal- VAT jew tgħid li se taqta' il-levies, taqta' ras in-nies u tmexxi.

Aħna konxji li l-ħsieb ta' modernizzazzjoni ta' l-ekonomija tas-soċjeta' tagħna jrid isir bil-galbu u b'impenn u mhux bl-addoċċ.

Ċertament li jekk taqra ċerti dokumenti magħmula mill-Unjoni Ewropea - kif qrajt dan l-aħħar - u li kienu għand il-Gvern Malti, issib li dawn jindikaw kemm l-Ewropej stess kienu qed iqisu l-proċess li bih kien miexi l- Gvern Malti ta' dak iż-żmien bħala wieħed li jgħaġġel biex ikun qed jgħaġġel, qed jaċċellera biex ikun qed jaċċellera, mingħajr ma jagħti kas tal-konsegwenzi soċjali u ekonomiċi f'dak li qed jagħmel.

Aħna qegħdin ngħidu li għal li ġej irridu nuru kawtela.

M'aħniex se nkunu mpressjonati mill-elementi li jipprovaw jiddettawlna li nimxu b'mod u mhux b'ieħor, mill- elementi li jipprovaw ibeżżgħuna li t-triq tagħna se twassal għad-diżastru.

Mhux veru.

Nerġa' ngħid li t-triq tagħna se tiftaħ avenues ġodda u ż- żmien jagħtina parir.

Diġa' hemm interessi ġodda li qed jersqu lejn Malta, preċiżament għax qed jifhmu li l-element li daħħalna fil-politika u t- tmexxija ta' Malta, l-element flessibbli imma dirett f'dak li qed nagħmlu, l-element li huwa ndirizzat ħalli tassew nikkontribwixxu għall- integrazzjoni Ewropea fl-istess waqt li nikkontribwixxu għall-integrazzjoni tal-Mediterran, huma proġetti mibnija fuq viżjoni imma huma proġetti prattiċi li jistgħu jitwettqu fl-interess tal-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Sinjura President, nagħlaq l-intervent tiegħi fuq din il-bażi.

Nagħlaq fuq il-prospett li dak li qed ngħidu u nagħmlu effettivament jirrifletti, kif konna ngħidu waqt il-kampanja elettorali tagħna, viżjoni li hija tal- Maltin u l-GĦawdxin kollha.

U għalhekk m'huwiex diffiċli għalija li ma naqbilx mal-mozzjoni li ressaq il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Din hija mozzjoni li tipprova tinħeba wara paraventu biex tipprova tbeżżagħna milli nieħdu r-responsabbiltajiet politiċi tagħna.

Aħna m'aħniex se nibżgħu nieħdu r-responsabbiltajiet politiċi tagħna - qatt ma bżajna u lanqas se nibżgħu - u neħduhom bl-akbar responsabbilta' u min jazzarda jgħid li qed neħduhom f'xi spirtu ta' pika jkun qed jimpika hu.

Aħna qed neħdu r- responsabilitjiet tagħna fi spirtu ta' koerenza, fi spirtu naturali li dak li għidna fl-imgħoddi jirrifletti dak li qed ngħidu llum u għadu koerenti kemm ma' dak li konna ngħidu fl-imgħoddi kif ukoll ma' dak li qed ngħidu llum.

Meta aħna niltaqgħu ma' mexxejja Ewropej - u niltaqgħu ma' dawn in-nies ħafna aktar mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u sħabu - ma noqogħdux niffanfarunaw u nagħmlu shows imma ngħidulhom eżattament kif naħsbuha u huma jgħidulna eżattament kif jaħsbuha.

Billi l-ġurnali ta' l-Oppożizzjoni jipprovaw mingħalihom juru kemm qegħdin żbaljati billi jġibu x'qal xi mexxej Ewropew - għaliex jistaqsuh mistoqsija li tkun loaded, dak ma jifhimx li tkun loaded u jirripeti biċċa minnha fir-risposta tiegħu - lilna m'humiex se jaffettwawna u lanqas m'huma se jaffettwaw lill-poplu Malti u GĦawdxi, li fehem li biex nimxu 'l quddiem bħala pajjiż irid ikollna linja dritta u ngħidu l-affarijiet kif inhuma.

Lill-Ewropej għidnilhom ċar u tond li ma naqblux mal-pożizzjoni ta' dawk il-burokratiċi fosthom li qed jgħidu li t-taxxa l-ġdida jista' jkollha problemi legali.

Dan m'huwiex veru; aħna ma naqblux u nibqgħu ngħidu li ma naqblux.

Min- naħa l-oħra meta naraw li għandhom raġun fuq ċerti punti, allura hemmhekk b'mod flessibbli naraw kif naslu għall-kompromess li jkun xieraq fl- interess tal-Maltin u l-Għawdxin kollha.

Sinjura President, dak se jibqa' l-ispirtu tagħna.

Għandna viżjoni imma biex inwettquha se nkunu prammatiċi u flessibbli, kemm ma' l-Ewropej kif ukoll mal-popli ġirien kollha l-oħra tagħna.

Nemmnu li b'dan il-mod se nkunu qed nassiguraw kemm il-paċi fl-Ewropa u anke fil-Mediterran, kemm l- iżvilupp Ewropew u anke dak Mediterranju u nkunu qed nikkontribwixxu kemm għall-integrazzjoni ta' l-Ewropa u anke għall-integrazzjoni tal-Mediterran.

Nerġa' ngħid li waqt li nagħmlu hekk, hemmhekk ikollna ċ-ċans li verament inkabbru r-rispett li għandu jkollhom u nistennew li jkollna minn pajjiżi oħra.

Jien nemmen li fit-triq li qbadna mhux biss ikollna dan ir-rispett imma jkollna wkoll il-ħbiberija kollha u l-prospetti kollha ta' paċi u ta' prosperita' u koperazzjoni sħiħa kemm ma' l-Ewropa, kif ukoll mal- Mediterran.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Guido de Marco.

ONOR.

DOM MINTOFF: Onor. de Marco, lil Madam Speaker, ilni li għidtilha ħafna qablek.

Anzi lili qaluli li wieħed minn naħa u ieħor mill-oħra biss se jitkellmu.

Kieku ma ġġelidtx jien, lanqas inti ma kont se titkellem.

MADAM SPEAKER: Onor. Mintoff, kif iddikjarajt fil-bidu tas-seduta, fl- assenza ta' arranġamenti oħra jien nimxi mar-regolamenti.

U sakemm ir- regolamenti ma jindikawlix mod ieħor nimxi bl-alternanza taż-żewġ naħat.

L-Onor. de Marco.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Grazzi, Madam Speaker.

Ċertament jiddispjaċini li b'xi mod qed nokkupa post tal-kollega tiegħi l-Onor.

Mintoff, pero' naċċertah li da parti tagħna żgur ikollu kull ħin biex jitkellem kif inhuwa dritt ta' kwalunkwe Deputat ġo dan il-Parlament.

GĦal dak li jirrigwarda xi ftehim, irrid ngħid li qatt ma sar xi ftehim li jgħid li l-private members motions jieħdu biss seduta waħda.

Qatt ma sar, qatt ma seta' jsir u qatt m'huwa konċepibbli li jsir.

Li nipprogrammaw id-dibattitu huwa tajjeb, pero' li ngħidu li sar xi ftehim minn qabel sabiex din il-mozzjoni tieħu seduta waħda m'huwiex minnu bħala fatt u mhux korrett li wieħed jgħid dan.

Jien ma naħsibx li huwa għaqli f'dawn iċ-ċirkostanzi ....

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Point of order, Madam Speaker.

Fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ntqal ċar - din anke hija mniżżla fil- Minuti ta' l-istess kumitat - li din in-naħa m'hijiex se ċċedi li jkun hemm iktar minn seduta waħda.

Biex inkun onest ngħid li l-Onor. de Marco qal li għandna nirriflettu dwar dan, jiġifieri ma qalx li huma jaċċettaw, pero' fl-ebda ħin ma qal li ma jaċċettax.

Huwa qal li when we come to the bridge naqsmuh.

(Interruzzjonijiet) Meta aħna għidna li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni se nagħmluha fil-futur qarib, ħadd ma avviċinana biex jgħidilna li għandna niddeċiedu fuq dak li għidna, jiġifieri li m'għandux ikun hemm aktar minn seduta waħda.

U meta jien ressaqt il-mozzjoni ta' proċedura u għidtilhom li llum kellu jkun hawn seduta fuq din il-mozzjoni, ħadd ma ġie qalilna li ma jaċċettax.

Li ma jaċċettawx qaluh illum x'ħin bdiet is-seduta.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: L-Onor. de Marco.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Sinjura President, jien ma ridtx nidħol f'polemiki għal xejn b'xejn imma ridt sempliċement nikkoreġi ħaġa li setgħet tagħti xi impressjoni żbaljata.

Dak kien l-iskop tiegħi u f'dan il-kontest jien naħseb li mhux għaqli li noqogħdu nsemmu l-Lm50,000 t'hemm u tan-naħa l- oħra.

Dan m'huwiex id-diskors serju li wieħed jixtieq jara f'dan il- Parlament.

It-tieni nett irrid ngħid li din id-darba l-Prim Ministru daħal f'retorika u daħal f'retorika kbira.

U jekk imbagħad hemm monument tar- retorika, dan huwa l-emenda li qiegħed jipproponi lill-Kamra biex tiddibatti.

Apparti mill-kwestjoni ta' kemm verament din hija emenda - dik hija ħaġa li wieħed irid jaraha u naħseb li kif qiegħda verbalizzata wieħed bilfors li jkollu d-dubji dwar kemm hija emenda - jien naħseb li anke l-Onor.

Sant illum se jaqbel miegħi li din id-darba waqa' għat- tentazzjoni tar-retorika f'din l-emenda li qed jipproponi.

Bil-ħafna kliem li hemm fl-emenda bħal "b'rieda soda"," b'rieda ugwalment soda", "ugwalment sħiħa", "tisħaq" naħseb li l-Onor.

Alfred Sant illum veru waqa' ftit fit-tentazzjoni tal-bombastiċita'.

Fil-ħajja dawn l-affarijiet ġieli jiġrulna lkoll kemm aħna u l-Onor.

Sant li kien dejjem jikkritika dan il- kliem retoriku, illum xtaqu u waqa' għalih.

Naturalment kulħadd għandu l- mumenti tiegħu tar-retorika fil-ħajja u jien m'iniex se noqgħod nikkritika dan.

Sinjura President, ħalli issa mmorru għal aspett ieħor differenti - is- sustanza.

U forsi nibda minn aspett li m'huwiex għal kollox rilevanti għal din id-diskussjoni - il-kritika li aħna konna qlajna hawnhekk għaliex għidna li konna se nneħħu numru ta' levies, purche' l-aspett tar- ristrutturazzjoni industrijali jkun viġenti.

Jekk wieħed jara d-dokument "Iċ-Ċittadin L-Ewwel", isib dan il-kliem:

"Hemm ħafna każi fejn il-prezz ta' l-oġġetti qiegħed jogħla minħabba l- levies li l-Gvern tefa' fuq il-prodotti.

Dawn il-levies issa spiċċaw biss bħala taxxa li qed ibatiha l-konsumatur u għandhom jitneħħew.".

Jiġifieri hawnhekk m'humiex qed jirriferu għal xi wħud mill-400 levy li aħna għidna li se nneħħu jekk ir-ristrutturazzjoni industrijali tkun applikabbli, imma qed jirriferu għal-levies kollha li hemm!

U dan kollu dejjem qed jingħad f'"Iċ-Ċittadin L-Ewwel", id-dokument tal-Partit Laburista li għamlu bħala d-dokument bażiku, liema dokument ried imexxi lill-Partit Laburista fil-gvern.

Sinjura President, dan qed ngħiduh għaliex naħsbu li wieħed għandu joqgħod attent għad-differenza li tgħaddi bejn il-kliem u l-fatti.

Il-Prim Ministru tkellem ukoll b'ħafna retorika dwar il-votazzjoni ta' Malta, bir-rabtiet partikolari tagħha u s-sehem tagħha għal iktar għaqda u paċi fl-Ewropa u fil-Mediterran.

Jien naħseb li jekk hemm xi ħadd li jħobb lill-Ewropa u lill-Mediterran, dan huwa jien.

Tgħallimt minn ta' qabli u naħseb li ħallejt xi ħaġa wkoll f'dan il-kontest.

Għalhekk naħseb li m'għandniex noqogħdu ngħidu kliem bħal li se nġibu l-paċi fl-Ewropa u fil- Mediterran.

Irridu nkunu daqsxejn iktar modesti u naħseb li l-umilta', f'ċirkostanzi bħal dawn tgħin xi ftit.

Li ngħidu li aħna se nġibu l-paċi fl-Ewropa u fil-Mediterran turi li r-retorika qabżet anke l-loġika.

Sakemm ir-retorika u l-loġika jimxu id f'id tkun ħaġa sabiħa, pero' meta r- retorika taqbeż anke s-sens tal-loġika, is-sens ta' moderazzjoni għandu jirbaħ fina lkoll.

Pero', Sinjura President, apparti dawn il-battuti li jkunu interessanti 'l hawn u 'l hinn, hemm il-problema li l-Prim Ministru qed ipinġi sitwazzjoni fejn qisu aħna ma nistgħux inkunu fl-Ewropa bħala parti mill- Unjoni Ewropea minħabba li aħna għandna rwol fil-Mediterran.

Jiena pprovajt insegwi l-ħsieb tal-Prim Ministru u t-teżi tiegħu m'hijiex li se jkun hemm xi ħsara jekk Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea.

Jien immaġinajtu se jgħid li jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea, se tiġrilna t-tali ħsara, jew se jkun hemm ċerta responsabbilta' li m'aħniex kapaċi nerfgħu, jew li għal ċerti prodotti se jkollna bżonn ta' iktar protezzjoni għal ċertu żmien, jew li se jkollna bżonn nibbilanċjaw il-freedom of movement b'ċertu għaqal.

Kieku l-Prim Ministru ġie hawnhekk u qalilna li hu jemmen li hemm xi diffikultajiet biex Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea - għaliex jekk aħna nagħmlu l-mod tal-freedom of movement mingħajr ma nagħrfu nieħdu ċerti kawteli, fin-negozjati jista' jkun negattiv għall-interess ta' Malta - jew li l-financial services, kif kien konċepit qabel ma saru l-emendi miftiehma ġo din il-Kamra, setgħu jiġu attakkati b'xi mod u aħna allura naraw dak iktar importanti minn hekk, konna nifhmu, imma minn dan kollu ma ntqal xejn.

Il-Prim Ministru, fis-siegħa li dam jitkellem, ma ġab lanqas argument ekonomiku wieħed biss li għalih Malta m'għandhiex tidħol fl-Unjoni Ewropea, anzi qed jgħidilna li huwa jemmen fil-free trade ma' l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt anke hawnhekk, hawn ftit kliem li għadu mhux preċiż.

Aħna x'qed ngħidu?

Free industrial zone jew free trade?

GĦaliex dawn huma differenti.

Daqqa nitkellmu dwar free industrial zone u daqqa nitkellmu dwar free trade, qisu li waħda tissostitwixxi lill-oħra meta effettivament m'huwiex hekk; waħda tista' tikkomprendi lill-oħra.

Free industrial zone tagħmel parti mill-free trade, imma free trade għandha wisa' ħafna ikbar minn free industrial zone.

Sinjura President, jien qed ngħid dan għall-preċiżjoni.

Issa meta hawnhekk qed nitkellmu dwar bżonn ta' preċiżjoni u dwar bżonn ta' kif il- pajjiż għandu jimxi 'l quddiem mill-aspett ekonomiku jien ngħid: Ejja naraw x'inhuma dawn il-prodotti u jekk hemm bżonn nieħdu ċerti pariri u nieħdu anke iktar żmien.

Fil-fatt in-negozjati għalhekk isiru, imma altru titkellem dwar free trade u altru titkellem dwar free industrial zone.

Li wieħed hemm bżonn li jara wkoll b'mod ċar huma r-rabtiet li Malta għandha li jżommuha milli tidħol fl-Unjoni Ewropea u tiżvolġi kompitu Mediterranju.

U dwar dan nixtieq li nelabora ftit, Sinjura President, u nallaċċja ruħi mal-kliem li qal il-Prim Ministru meta ndirizza l-Assemblea Ġenerali tan- Nazzjonijiet Uniti, fejn qal that Malta is committed for European integration u semma anke l-Mediterran.

Xi tfisser li Malta hija kommessa għall-integrazzjoni Ewropea?

Dan ifisser li aħna qed ngħidu iva, l- integrazzjoni Ewropea hija tajba, sabiħa u essenzjali.

U l-Prim Ministru qal li l-integrazzjoni Ewropea hija essenzjali, pero' donnu li meta qal hekkk kien qed jagħmel bħal dawk in-nies li dari kienu jgħidu Yes, but not for Malta.

Jiġifieri l-integrazzjoni Ewropea hija tajba għall-Bulgarija, għall-Ungerija, għall-Estonja, għall-Ċipru u għal-Latvia, imma mhux għal Malta.

Voldieri aħna kommessi għal din l-integrazzjoni, pero' għandna nitħabtu biex jingħaqdu l-oħrajn mhux biex ningħaqdu aħna.

Dan huwa monument kważi Pirandelljan.

Pirandello biss jista' jidħol f'din il-loġika li Malta temmen fl-integrazzjoni Ewropea pero' ma tridx li hi tintegra ruħha fl-Ewropa.

Dawn huma affarijiet kontradittorji li fil-fatt jaħbu xi raġuni li huwa tajjeb li tersaq iktar 'il fuq.

U huwa dwar dan li xtaqt li nitkellem ftit, Sinjura President.

X'inhuma r-rabtiet li Malta għandha li jżommuha milli tkun fl-Unjoni Ewropea u tiżvolġi utilita' Mediterranja?

X'inhu dak li jista' jżomm lil Malta milli tidħol fl-Unjoni Ewropea u jkollha wkoll vokazzjoni Mediterranja?

U hawnhekk nixtieq nara ftit x'inhi l-loġika tan-naħa l-oħra u anke fiex naħsbu li tinsab is-sitwazzjoni.

Il-Prim Ministru donnu ried jgħid li Malta fl-Unjoni Ewropea ma tistax taqdi din il-missjoni Ewro-Mediterranja.

Issa ħalli naraw ftit x'inhi r- realta' tas-sitwazzjoni.

Illum aħna għandna bidu ta' djalogu Euro- Mediterranju fejn Malta qed tipproponi żewġ affarijiet importanti ħafna, cioe' li għandu jkun hemm kunsill tal-Mediterran għall-istati Mediterranji - din kienet il-proposta ta' Malta wara li żammejna f'Malta l-IPU preċiżament fuq il-Mediterran - u li għandu jkun hemm patt ta' stabilita' fil-Mediterran.

Mela aħna meta morna ġo Barċelona mhux biss ma tkellimniex qisna succubi ta' xi pajjiż ieħor, kemm jekk hu tan-naħa t'isfel kemm jekk hu tan-naħa ta' fuq, talli ħriġna b'żewġ ideat; waħda minnhom, riżultat taż- żewġ naħat tal-Kamra fil-preżenza tagħhom fl-IPU, dak li jkun hemm assoċjazzjoni tal-pajjiżi Mediterranji; u t-tieni li jkun hemm patt ta' stabilta' għall-Mediterran għaliex għalina l-paċi u l-istabilta' fil- Mediterran huma essenzjali għall-paċi u l-istabilta' f'Malta.

Pero' fil- kontest ta' relazzjoni ta' Malta mal-pajjiżi oħrajn tan-North Africa u tal- Middle East, fejn qiegħda s-saħħa tagħna?

Jekk aħna ma nkunux fl-Unjoni Ewropea, x'inhija s-saħħa tagħna?

Mela apparti l-problema mal-Libja, hemm xi konflitt bejn xi pajjiż, bħall-Marokk, u xi pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea?

Jekk il-Marokk stess talab biex jidħol membru ta' l-Unjoni Ewropea, jista' wieħed jimmaġina li hemm xi pożizzjoni konflittwali bejn l-Ewropa ta' l- Unjoni u l-pajjiżi tas-Sud tal-Mediterran?

U kif jista' wieħed jimmaġina li dan il-pajjiż li jissejjaħ Malta, permezz tan-newtralita' tiegħu, se jkun hu li jwassal x'imkien il-paċi lil din iz-zona?

Jew inkella jista' wieħed jimmaġina li l-Alġerija, fir-relazzjonijiet tagħha ma' l-Unjoni Ewropea, qed tħares lejn in-newtralita' ta' Malta bħala l-fattur li jista' jressaqha 'l quddiem fis-soluzzjoni tal-problemi li għandha?

Hemm xi ħadd li jimmaġina li t-Tuneżija, li kulħadd jaf x'inhu l-orjentament tal- President tagħha u tal-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin tagħha, qed jistennew lil Malta biex huma jkun jista' jkollhom relazzjonijiet ma' l- Unjoni Ewropea?

Dan japplika wkoll għall-Eġittu, għas-Sirja, għal-Libanu, għall-Iżrael u għall-Palestina.

Pero' dawn il-pajjiżi x'qed jaraw?

Jekk jaraw li aħna sempliċement inkunu bħalhom, fil-fehma tagħhom inkunu qegħdin nikkompetu b'xi mod għal dawk l-affarijiet li jistgħu jingħataw mill-Unjoni Ewropea, mentri r-realta' hi li dawn il-pajjiżi jistmawna iżjed u għandhom bżonn iżjed - u hawnhekk tiġi l-kwestjoni tar-rilevanza politka ta' Malta - jekk aħna nkunu membri fl-Unjoni Ewropea.

Jekk il-pajjiżi ta' l-Afrika ta' Fuq u tal-Medjorjent ikunu jafu li Malta qiegħda fl-Unjoni Ewropea bis-saħħa ta' vot fil-kumitat tal-ministri, bis-saħħa tal-preżenza tal-Prim Ministru tagħha fis-summits li jkun hemm kull sitt xhur u bil-mod kif il-ministri tal-finanzi għandhom x'jaqsmu ma' l-iżvilupp finanzjarju ta' l-Unjoni Ewropea, is-saħħa tagħna biex ngħinu lill-Mediterran toħroġ.

Barra mill-Unjoni Ewropea din ir-rilevanza politika tagħna tiċkien, tiċkien u tiċkien, mentri bi sħubija fl-Unjoni Ewropea ir-rilevanza politika tagħna fil-Mediterran tissaħħaħ.

Bil-politika u vokazzjoni Mediterranja tagħha fl-Unjoni Ewropea Malta għandha saħħa u rilevanza politika ħafna aktar milli kieku Malta tkun barra mill-Unjoni Ewropea.

Jekk il-Prim Ministru qed jirriferi għal dawn ir-rabtiet, jien ngħid li dawn nistgħu nissodawhom u nagħtuhom iktar impenn, preċiżament għax Malta, bħala pajjiż membru ta' l-Unjoni Ewropea pajjiż fl-iktar aspett estrem tal-Mediterran għall-Unjoni Ewropea u l-iktar pajjiż viċin in-North Africa jkollha s- saħħa għal dak li jirrigwarda r-relazzjonijiet mad-dinja GĦarbija u anke mad-dinja tal-Lvant Nofsani.

Sinjura President, dan qed ngħiduh għaliex ir-rilevanza politika li Malta jkollha bħala membru ta' l-Unjoni Ewropea hija kbira.

Immaġina xi jfisser li din il-gżira ta' 400,000 ruħ ikollha s-saħħa politika li ġejja għax hija membru ta' l-Unjoni Ewropea, is-saħħa politika li hi tivvalutaha b'għaqal fil-kummissjonijiet, fil-kumitati u fi kwalunkwe post fejn ikollha vuċi.

Din hija l-veru triq għal Malta.

Imma din ir-rilevanza politika għaliex irriduha?

Irriduha biex noqogħdu ngħidu kemm hija importanti Malta?

Din ir-rilevanza politika rriduha għax minnha toħroġ ir-rilevanza ekonomika.

Meta aħna ngħidu li rridu nidħlu fl-Unjoni Ewropea ma jfissirx li aħna rridu nidħlu għall-poeżija ta' l-Unjoni Ewropea imma għaliex jaqblilna.

Kif spjega tant tajjeb l-Onor.

Fenech Adami, il-bidliet li saru mill- elezzjoni 'l hawn, liema bidliet ħarġu mill-Inter-Governmental Conference u mit-Trattat ta' Amsterdam, l-Unjoni Ewropea issa aktar qed titkellem dwar pre-accession aid milli dwar accession aid.

Dan qed isir bl-iskop preċiż li l-Unjoni Ewropea qed tgħid: Din l-Ewropa li minn 15-il pajjiż se tiżdied għal 20 u minn 20 tista' ssir 26 u forsi anke ftit iktar, kif se tikber verament?

U hawnhekk fejn wieħed ikun għaqli li jħares lejn is- sitwazzjonijiet li qegħdin jemerġu.

Il-kollega tiegħi l-Prim Ministru kkwota minn Agenda 2000, fejn jingħad li l-kambjamenti li se jkun hemm b'riżultat tat-tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea - minn 360 miljun ruħ għal madwar 500 miljun ruħ - se jħallu benefiċċji kbar.

Jingħad ukoll f'dan id-dokument li dawn il-benefiċċji m'humiex se jkunu istantanji jew evenly spread, pero' - u din hija l-parti li l-Prim Ministru ħalla barra - qed jgħidu li:

"Common rules of the game and eventually a common currency will allow for a better allocation of resources and for exploiting economies of scale.

This could trigger a higher growth, lower inflation scenario for the whole area and improve the EU's competitive position in the world.".

Il-Prim Ministru għamel tajjeb meta kkwota l-parti li tgħid li biex tasal għal dan trid tgħaddi minn perijodu li għal ċerti pajjiżi jista' jkun diffiċli - dan kien qed jirriferi prinċipalment għall-pajjiżi ta' l-Ewropa Ċentrali u l-Ewropa tal-Lvant.

Għal Malta ma tantx huwa applikabbli għal raġunijiet li se nkomplu nelaboraw f'dan id-dibattitu - pero' imbagħad ma kkwotax l-iktar ħaġa essenzjali li qed tingħad, jiġifieri s-saħħa ekonomika li se jkollha l- Unjoni Ewropea jekk f'daqqa waħda f'dan is-suq se jkun hemm tkabbir minn 370 miljun konsumatur għal 500 miljun konsumatur.

Sinjura President, nerġa' ngħid li aħna rridu nidħlu fl-Unjoni Ewropea mhux għall-poeżija ta' l-Ewropa imma għal dik is-saħħa politika li Malta jista' jkollha, li mbagħad tagħraf tittraduċiha f'rilevenza ekonomika, billi nressqu l-industriji lejn Malta, inressqu iktar xogħol lejn Malta, nagħtu lill-industriji tagħna iktar saħħa biex jespandu u nassiguraw li s- small and medium enterprises ikollhom futur u ma jkunux destinati għal suq lokali magħluq, kif jista' jkun illum.

Aħna dan qed nipprovaw ngħidu meta nitkellmu favur li nidħlu fl-Unjoni Ewropea.

Għaliex qed nagħmlu dan l- appell lill-Gvern?

Dan l-appell qegħdin nagħmluh għaliex, kif qal tajjeb il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, filwaqt li għalina t-triq hija ċara, l- avvenimenti li ġraw f'din is-sena li ilna fl-oppożizzjoni qed ikomplu jgħinu biex il-pajjiż jara fejn qiegħda t-triq tiegħu.

U jien hawnhekk fejn nippreokkupa ruħi.

Il-Prim Ministru verament jemmen li Malta għandha xi rabtiet li jżommuha milli tidħol fl-Unjoni Ewropea?

U jekk hemm xi rabtiet politiċi li jżommu lil Malta milli tidħol fl-Unjoni Ewropea, x'inhuma dawn ir-rabtiet?

Ċertament li n-newtralita' m'hijiex waħda minnhom għaliex wieħed jista' jara li fl-Unjoni Ewropea hemm l-Awstrija li l-ġurnata tan-newtralita' hija l-festa nazzjonali tagħha; hemm il-Fillandja, li għandha r-raġunijiet tagħha għaliex trid tittutela politika ta' newtralita'; hemm l-Iżvezja, li wieħed jifhem għaliex għandha politika ta' newtralita', u anke hemm l- Irlanda, li minkejja l-viċinanza tagħha ma l-Ingilterra u mal-pajjiżi l- oħrajn tan-North Sea, llum xorta waħda qed tinsisti għal politika ta' newtralita'.

Sinjura President, jien għadni kemm rajt l-aħħar dokument li ħareġ il-Foreign Office Irlandiz fejn reġa' sostna l-politika newtrali ta' l-Irlanda f'dan il-kontest.

Mela x'qed nipprova ngħid jien?

Jien qed nipprova ngħid li n-newtralita' żgur m'hijiex dak il-fattur li qed iżommna milli nidħlu fl-Unjoni Ewropea.

Li pajjiżna huwa newtrali qiegħda mniżżla fil-Kostituzzjoni tagħna u għalkemm illum m'hijiex daqstant rilevanti, għada jista' jkollha r-rilevanza tagħha.

Voldieri aħna m'aħniex qed niddiskutu dak li hemm illum fil-Kostituzzjoni għax dawn huma rilevanzi li jistgħu jinbidlu skond iċ-ċirkostanzi tal-politika internazzjonali.

Pero', nerġa' nirrepeti li l-Awstrija, l-Fillandja, l-Iżvezja u l-Irlanda, bl-ebda mod ma jħossu li l-fatt li huma pajjiż newtrali qed inaqqas mill-effiċjenza tagħhom li jkunu fl-Unjoni Ewropea.

Mela allura x'inhuma dawn ir-rabtiet politiċi l-oħrajn?

Jekk jeżistu xi rabtiet politiċi oħrajn aħna ma nafux bihom.

Jekk huma rabtiet politiċi kostituzzjonali aħna nirrispettawhom imma jekk hemm rabtiet politiċi oħrajn jien sinċerament ma nafx x'inhuma u nixtieq inkun naf x'inhuma.

Meta l-Prim Ministru tkellem fil-laqgħa tan-Nazzjonijiet Uniti ssemma wkoll in-non-allinjament.

Jien nifhem li l-Prim Ministru tkellem dwar politika ta' globalizzazzjoni u dan huwa tajjeb meta aħna fil-Mediterran u fl-Unjoni Ewropea qed nitkellmu li Malta hija kommessa għall-Unjoni Ewropea - anzi l-kliem testwali tal-Prim Ministru hu li Malta hija "committed towards European integration" - u anke għall-koperazzjoni fil-Mediterran.

Mela allura jekk Malta llum għandha politika reġjonalizzata iktar razzjonali minħabba li llum m'hemmx iktar il-gwerra bierda, allura tista' tiżvolġi funzjoni fl-ambitu ta' politika reġjonalizzata, kemm fl-Unjoni Ewropea bħala membru tagħha u kemm bħala membru ta' l-Unjoni Ewropea fil- Mediterran u tagħti kontribut ikbar.

Meta nieħu dan kollu in konsiderazzjoni, jien sinċerament bir-rispett kollu ma narax l-argument, la politiku u wisq inqas ekonomiku għaliex, fil-fehma tal-Prim Ministru, Malta m'għandhiex tipparteċipa u m'għandhiex tkun membru sħiħ fl-Unjoni Ewropea.

Sinjura President, anke ż-żgħażagħ tagħna jaru għaliex iridu jidħlu fl- Ewropa.

Għalihom li tidħol fl-Unjoni Ewropea m'hijiex iktar issue partiġjana bejn in-Nazzjonalisti u l-Laburisti imma hija issue nazzjonali li magħha jorbtu l-futur tagħhom.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterromplik għaliex sar il-ħin għall-Aġġornament.

Tibqa' in possession?

ONOR.

GUIDO de MARCO: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Perit Mintoff.

ONOR.

DOM MINTOFF: Madam Speaker, jien qgħadt attent ħafna għal dak kollu li qalu t-tliet kelliema ta' qabli u se nibda mill-aħħar wieħed.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, sar il-ħin għall-Aġġornament u llum waqafna bl- Onor. de Marco in possession.

Nistieden lill-Viċi Prim Ministru sabiex jekk jogħġbu jressaq l- aġġornament tal-Kamra.

Fil-5.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal-lum, l-Erbgħa, 15 ta' Ottubru, 1997 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Mozzjonijiet

Estimi tad-Dħul u Nfiq tal-Korporazzjoni Enemalta għas-sena 1997/1998.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att ta' l-1997 dwar Self Lokali u Self Ieħor - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari (Kont.);

Riżoluzzjoni dwar it-twaqqif ta' Kummissjoni dwar l-Industrija tal-Bini f'Malta - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - it- Tieni Qari.

Riżoluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar Malta u l-Unjoni Ewropea.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti (Kont.);

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Hemm rimarki?

L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Madam Speaker, xi żmien ilu, mhux tant 'il bogħod, f'Malta kien hawn Emma Bonino li għamlet riferenza għall- possibbilta' li jitwaqqaf qorti internazzjonali kriminali.

Din l-idea konna diġa' smajna l-eku tagħha qabel iżda reġgħet ġegħlitna naraw li din l- idea tista' titwettaq.

Meta nitkellmu dwar possibbilta' ta' qorti internazzjonali kriminali hawnhekk rridu nħarsu lejn in-normi, il-konvenzjonijiet u lejn id-dritt internazzjonali nnifsu, li jġib miegħu l-bżonn ta' apprezzament ta' kif jaħdem id-dritt internazzjonali.

Allura jekk wieħed se javvanza l-idea ta' qorti internazzjonali kriminali hawnhekk irid japprezza d-dinamika tad- dritt internazzjonali, il-fatt li bosta drabi dan aktar jixref bħala moralita' milli dritt fih innifsu li għandu l-bażi ta' sovranita' parlamentari.

Hawnhekk għandek tip ta' dritt differenti minn drittijiet oħra, allura meta qegħdin nitkellmu dwar it-twaqqif ta' din il-qorti rridu nieħdu konjizzjoni tan-normi tad-dritt internazzjonali.

Iżda peress li għandna l-ugwaljanza ta' Stati indipendenti fid-dritt internazzjonali u kull Stat għandu l-possibbilta' li jagħmel il-leġislazzjoni għat-territorju tiegħu, indubjament anke fil-konsiderazzjoni tat-twaqqif ta' qorti kriminali internazzjonali l-prinċipju tat- territorjalita' jrid isib l- espressjoni tiegħu u rridu napprezzawh għaliex ma nkunux nistgħu nifhmu kif il-mekkanika ta' din il-qorti tista' taħdem.

Għalhekk waqt li nipprovaw naraw dan, tajjeb li aħna bħala pajjiż nifhmu li l-konċett tat- territorjalita', f'dik li hi ġurisdizzjoni, għalkemm tista' tkun fin-natura tagħha strettament territorjali, fir-realta' fl-applikabbilta' tagħha diġa' hija kemm xejn lil hinn minn dan.

Dan il-fatt fih innifsu jawgura biex meta titwaqqaf din il-qorti internazzjonali kriminali nkunu nistgħu anke fuq il-bażi tal-pajjiż tagħna naċċettaw konvenzjonijiet oħra.

Għaliex jekk wieħed jara d- dispożizzjonijiet preliminari tal-kodiċi penali tagħna, f'artikolu 5 isib li l-azzjoni kriminali titmexxa f'pajjiżna fuq it-teorija tat- territorjalita', infatti kontra kull min jagħmel reat f'Malta jew fuq il- baħar - u l-konċett ta' baħar jestendi għal 12-il mil nawtiku ' l hinn mill- art Maltija.

Jekk naraw is-sections l-oħrajn, li l-abbli Onor. Prof de Marco kien jgħallimna meta konna nitgħallmu id-dritt penali, fosthom it- tieni artikolu, insibu li jekk wieħed jagħmel reat fuq il-baħar 'il hinn minn dawn il-limiti, hawnhekk qed ngħidu li m'għadx hawn aktar il-prinċipju tat-territorjalita'.

Qed ngħidu li anke jekk isir reat 'il hinn minn pajjiżna abbord bastiment li ma jkunx fit-territorju tagħna, il-pajjiż tagħna, għallinqas diment li jiddependi minnu, għandu jkollu d-dritt li jmexxi azzjoni kriminali kontrih.

Allura hawn mhux the territorial principle jidħol imma the principle tal- personal theory of jurisdiction, inkwantu dik il-persuna hija Maltija jew taqa' taħt l-Att ta' l-Immigrazzjoni.

Jekk ċittadin Malti jagħmel xi reat kontra ċittadin ieħor - u hemm sett ta' reati, fosthom ta' forgery u ta' economic crime li, in forza tas-sovranita' ta' pajjiżna, in forza tal- Parlament pajjiżna jgħid li allavolja ma twettqitx f'pajjiżna, hemm id- dritt li titmexxa azzjoni kriminali fil-qrati tal-ġurisdizzjoni penali kontra min qed jiġi akkużat.

Jiġifieri jeżistu l-prinċipju tat- territorjalita', il-prinċipju ta' extra-territoriality u l-prinċipju tal- personal theory of jurisdiction, li tapplika għall-persuna kemm jekk huwa Malti jew huwa immigrant f'pajjiżna.

Issa b'din l-idea ta' qorti internazzjonali qegħdin niftħu dejjem iktar.

Jien naħseb li l-leġislatur Malti jrid jibqa' konxju ta' dan il-fatt u jgħid li quddiem din is-sitwazzjoni, fejn aħna se nagħtu l-appoġġ tagħna għal din l-inizjattiva, kif tkellem tant tajjeb l-abbli Prim Ministru tagħna, naħseb li rridu naraw il-konvenzjonijiet, il-hijacking, il-piracy, it-terroriżmu, id-drug trafficking u l-mod kif konvenzjoni tiġi ratifikata biex aħna ninkorporawha.

Qed nirriferi mhux biss għall-konvenzjonijiet li se jkunu l-bażi jekk titwaqqaf din il-qorti internazzjonali kriminali - u ngħidha minn hawnhekk mhux għax serviet il-bażi tat-teżi tiegħi tal-post graduate u li kopja tagħha għandu l-Prim Ministru - imma x'qed iżommna milli nirratifikaw konvenzjoni li ssaħħaħ dak li diġa' qbilna fuqu?

Għaliex m'għandniex nitkellmu dwar ir-ratifikazzjoni tal-convention for the suppression of unlawful acts against the safety of maritime navigation?

Il- Convention ta' Ruma hija waħda mill-konvenzjonijiet li żgur, mhux forsi, irridu nirratifikaw jekk aħna qegħdin naqblu mat-twaqqif tal-qorti internazzjonali kriminali u qegħdin ngħidu li l-ibħra huma parti mit- territorju.

Madam Speaker, nagħlaq billi ngħid li huwa importanti li l-leġislatur jara li l-liġi mhux biss ittendi lejn il-valur tal-ġustizzja u lejn l- effettivita' imma ttendi lejn il-kompletezza wkoll.

Il-ħsieb tiegħi huwa li rridu naraw kif kull liġi, kull konvenzjoni f'dan il-qasam ittendi lejn il-valur tal-kompletezza, inkella l-idea ta' qorti internazzjonali ma tkunx tista' ssir ir-realta' li l-Prim Ministru u aħna n-naħa tal-gvern nixtiequ.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Grazzi Sur President.

Illum xtaqt nitkellem fuq ħaġa ġenerali, li ħadt spunt dwarha waqt id-diskors elokwenti ħafna li għamel il-bieraħ il-kollega tiegħi l-Onor.

Lino Spiteri.

Xtaqt nitkellem ftit fuq is-serjeta' li qed juri l-Gvern fit-tmexxija tiegħu u nħoss li huwa floku li nitkellem fuq dan is-suġġett bħalissa għaliex l-Oppożizzjoni qisha qed tipprova tagħti indizji, tipprova tagħmel ħoss u turi li qisu hawn xi tensjoni fil-pajjiż, li l-affarijiet m'humiex se jintesew u li hemm xi inkonsistenza f'dik li hija tmexxija tal-Gvern.

Fil-fatt, l-Onor.

Spiteri semma punt fis-sens li l-politiċi jieħdu gost li min josserva dak li qed jagħmlu jċapċpilhom.

Jiġifieri huwa inerenti li kull politiku jieħu pjaċir li min jisimgħu dejjem iċapċaplu.

Ħadd ma jieħu gost jieħu xi deċiżjoni jew jgħaddi leġislazzjoni li ma jpapċpulux għaliha pero' kultant is-serjeta' tirrikjedi li jsir hekk u huwa importanti li l-Gvern, sabiex ikun leali lejn il-pajjiż li qed imexxi, ikollu l-kuraġġ li jieħu ċerti deċiżjonijiet.

Jekk ma wera xejn, il-Gvern preżenti żgur li wera li għandu d- determinazzjoni u l-kuraġġ li jimplimenta l-ideali tiegħu, li jimplimenta leġislazzjoni u li jieħu deċiżjonijiet li huma fl-interess u għall-ġid tal- poplu Malti.

L-eżerċizzju li qed jagħmel il-Gvern preżenti m'huwiex xi eżerċizzju fieragħ jew taċ-ċapċip biss imma qed jagħmlu għall-ġid ta' kulħadd.

Issa wasalna biex nieħdu ċerti deċiżjonijiet importanti li jrid ikollok il-kuraġġ biex teħodhom u li jekk ma teħodhomx ibati l-pajjiż.

Pero' l-Oppożizzjoni minflok li tinkoraġġixxi serjeta' u konsistenza fl- amministrazzjoni, qiegħda tieħu kull opportunita' biex tikkritika lill- Gvern u tikkrea tensjoni fil-pajjiż.

Fil-fatt qegħdin nosservaw li l- Oppożizzjoni mhijiex tiġġieled għal xi ideali imma qed tieħu l-atittudni li kull fejn ikun hemm xi ħoss jew xi karru li jagħmel daqsxejn moviment - jista' jkun ġej minn settur tradizzjonalment Nazzjonalista, jista' jkun ġej min settur tradizzjonalment Laburista, ġej mid-Drydocks jew mill-studenti - timxi warajh biex tikkritika.

Din m'hijiex serjeta' u jien ngħid ukoll li hija propaganda artifiċjali, Sur President.

Din hija d-differenza bejn il- Gvern u l-Oppożizzjoni.

Il-Gvern miexi b'ċertu direzzjoni, jimplimenta dak li hu fl-interess tal-poplu u mhux qed jibża' jieħu ċerti deċiżjonijiet iebsa u ċerti deċiżjonijiet serja, mentri l-Oppożizzjoni qiegħda tapprofitta ruħha min kull okkażjoni li tinħoloq biex tagħmel kjass fuq stejjer antiki li diġa' kellha okkażjoni tespandi fuqhom waqt l-elezzjoni u fuq issues li ġew sfiduċjati mill-maġġoranza tal-poplu Malti.

Dawn huma l- issues ta' l-Oppożizzjoni.

Kif qed ngħid, il-Gvern qed juri konsistenza u qed jimplimenta bil-mod il-mod il-wegħdiet elettorali tiegħu ta' qabel l- elezzjoni.

Irrid ngħid li jiena ma naqbilx li manifest elettorali huwa xi strument legali, xi kuntratt bejn il-poplu u l-Gvern li jrid jimplimentah punto e virgola.

Il-politika hija ħaġa ħajja li tiżviluppa maż-żmenijiet li matulu l-esiġenzi u l-bżonnijiet jinbidlu.

Allura jekk moralment u attwalment trid tvarja ruħek minn ċerti deċiżjonijiet li ħadt qabel l- elezzjoni u li semmejt fil-manifest elletorali, m'intix projbit milli timxi mod ieħor.

Pero' bħala linja ġenerali, meta jkollok manifest elettorali trid timplimenta dak li hemm fih għaliex int tlajt bl-għajta ta' dak li jinstab fl-istess manifest elettorali.

Hawnhekk ukoll l-Oppożizzjoni qiegħda turi element ta' ipokresija għaliex fejn jaqblilha biss qiegħda tgħajjarna li m'aħniex qegħdin insegwu l-wegħdiet li għamilna fil-manifest elettorali.

Jiena għalhekk għidt li din hija nuqqas ta' serjeta' u propaganda artifiċjali.

Per eżempju, hemm il-kwestjoni ta' l-istipendji.

Qalulna li r-riformi li qegħdin jiġu proposti min-naħa tal-Gvern rigward l- istipendju ta' l-istudenti huma kuntrarju għal dak li hemm fil-manifest elettorali.

Jiena m'iniex beħsiebni nidħol f'dibattitu fuq dan is-suġġett pero' min segwa d-diskors li għamel il-kollega tiegħi l-Onor.

Bartolo malajr jifhem li dan m'hu veru xejn.

Aħna m'aħniex qegħdin ngħidu li l- istipendju rridu nneħħuh imma li rridu nbiddluh.

U qed ngħid li l- Oppożizzjoni qiegħda tkun ipokrita għaliex aħna niftakru li sa l-1994 l- istess Nazzjonalisti fil-gvern kienu qalu li jridu jagħmlu xi riformi u niftakru wkoll li l-KSU kien lest jaderixxi għal dawn ir-riformi.

Ara mbagħad fil-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea, fejn il-poplu ħa deċiżjoni ċara u tonda, qed jgħidulna - kif ġara proprju llum - li m'għandniex nagħtu kas dak li għidna fil-manifest elettorali.

Jiena llum qiegħed hawnhekk biex nikkritika lil min qiegħed jikkritika.

Hemm bżonn li jkollok oppożizzjoni u Alla ħares ma jkollokx oppożizzjoni għax kieku ma jkollokx demokrazija imma l-funzjoni ta' l-Oppożizzjoni m'hijiex xi logħba jew xi eżerċizzju fieragħ biex tipprova tintgħoġob kemm jista' jkun ma' l-elettorat akkost ta' kollox sabiex tirbaħ il-voti u biex għada pitgħada terġa' tikkappara l-poter.

Dak mhuwiex l-iskop ta' l- oppożizzjoni, u din m'hijiex xi tellieqa.

L-iskop ta' l-oppożizzjoni huwa li tikkontrolla dak li jkun qed jagħmel il-gvern tal-ġurnata u tikkritika b'mod kostruttiv.

Jekk il-gvern jagħmel xi foul, allura trid tgħidlu li għamel foul pero' bil-mod kif qed taġixxi l-Oppożizzjoni Nazzjonalista' qed turi bl-iktar mod ċar li m'humiex il-prinċipji li jgħoddu imma basta tikkrea ħoss, toħloq issues meta m'hemmx issues u timxi wara kull karru fejn għandek xaqq ta' dawl biex mingħaliha li qed tikkappara s-support.

Iżda llum il-poplu Malti huwa aktar matur milli kien fis-snin sebgħin u fis- snin tmenin u jaf janalizza.

Meta inti tesaġera f'dan l-aġir tiegħek, the peope can see through it u hekk qed jiġrulhom l-Oppożizzjoni.

U jgħidu x'jgħidu, il-popolarita' tagħhom qiegħda dejjem tonqsilhom.

Garr ikun hawn pero' dan huwa frott ta' ċerti deċiżjonijiet iebsa u serji li qed jieħu l- Gvern.

L-akbar wegħda tagħna qabel l-elezzjoni li kien għamel l-Onor.

Alfred Sant hija li se nkunu gvern serju u gvern trasparenti.

Meta int titkellem fuq serjeta' allura qed tintrabat ma' l-elettorat u qed twiegħdu li una volta jkollok il-poter f'idejk m'intix se tibża' tmexxi.

Dan hu li wiegħed l- Onor. Alfred Sant, li huwa m'huwiex se jibża' jmexxi kif għandu jmexxi għall-ġid tal-pajjiż.

U jekk hemm bżonn wieħed juri l-qagħda finanzjarja prekarja kif tabilħaq hi biex imbagħad tkun tista' tiġġelidha, allura trid turiha.

Ma jistax ikollok ekonomija kosmetika kif kellna għal dawn l-aħħar snin, basta jidher is-sabiħ.

Hekk kienet timxi l-Oppożizzjoni meta kienet fil-gvern.

Kienet tirranġa fuq kull issue u tittransiġi kollox mingħajr ma tikkrea daqsxejn ħoss.

Il-wegħda elettorali tagħna kienet li mmexxu b'serjeta' u allura meta tmexxi b'serjeta' bilfors ikollok daqsxejn garr.

Il-garr li hawn m'huwiex għax il-Gvern miexi ħażin, jew għax hawn il- korruzzjoni, jew għax hawn amministrazzjoni ħażina, jew għax qegħdin inħawdu, anzi għax qegħdin inkunu serji wisq.

Meta jkun hawn dan it-tip ta' garr, tgorr illum pero' għada ma tgorrx iżjed għax jekk timxi b'serjeta' u ma tibżax timplimenta dak li hemm bżonn timplimenta, għada pitgħada se ssib il-frott.

Timxi fejn timxi tħossha din.

Għaliex qed jikkritikawna?

X'qed nagħmlu ħażin?

M'hemmx issues.

Fil-liġijiet li għaddejna qed nimplimentaw dak li wegħedna.

Il-kritika minn fejn ġejja?

Il- kritika ġejja għax l-Oppożizzjoni qed tivvantaġġa ruħha u minflok ma żżomm postha biex ċerti affarijiet li huma ta' ġid għal pajjiż tħallihom isiru, qed tikkrea issues bla bżonn.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal lum l-Erbgħa 15 ta' Ottubru, 1997 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill- Viċi Prim Ministru.

Fil-5.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PROPRJETA' - ATTI TA' TRASFERIMENTI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Billi d-Dipartiment tat-Taxxi Interni għandu d-dritt li sa żmien sena minn notifika ta' Atti ta' trasferimenti, illi jintbagħat perit sabiex jispezzjona proprjeta' u dan qed joħloq inkonvenjent stante li jkunu saru xogħlijiet bejn l-att u d-data ta' l-ispezzjoni, jidhirlu l-Ministru illi dan il-perjodu għandu jiġi ridott għal 40 jum meta periti hawn ħafna u ma tkunx problema li jitqabbdu oħrajn jekk dawk preżentement maħtura mid- dipartiment ma jlaħħqux?

ONOR.

LEO BRINCAT: Għandi nifhem li l-Onor.

Membru jaf tajjeb kemm gew studjati sewwa u bir-reqqa t-tliet punti mqajma minnu fl-interpellanza 8358 meta jien qed isir l-abbozz ta' l-eventwali Att Nru XVII ta' l-1993 (u mhux ta' l-1997).

Kif, fil-prattika, jaf ukoll l-Onor.

Membru, il-frott ta' dan l-istudju jitkellem waħdu mill-fatt li l-provvedimenti ta' l-istess Att ħadmu tajjeb għal matul l-erba' snin li għaddew u, allura, wieħed jistagħġeb kif din il- mistoqsija qiegħda ssir proprju issa, wara dan iż-żmien kollu.

Niżgura lill-Onor.

Membru li fiċ-ċirkostanzi ma jinħass ebda bżonn għall- emendi proposti.

PROPRJETA' - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jidhirlu l-Ministru li l-ATt XVII/1997 għandu jsirlu l-emendi meħtieġa sabiex fil-kas ta' trasferiment b'causa mortis ta' dar ta' residenza, il- valur eżenti mit-taxxa għandu jogħla għal Lm40,000 jew l-istess proprjeta' tiġi eżenti mit-taxxa tad-dokumenti?

ONOR.

LEO BRINCAT: Għandi nifhem li l-Onor.

Membru jaf tajjeb kemm ġew studjati sewwa u bir-reqqa t-tliet punti mqajjma minnu fl-interpellanza 8359 meta kien qed isir l-abbozz ta' l-eventwali Att Nru. XVII ta' l-1993 (u mhux ta' l-1997).

Kif, fil-prattika jaf ukoll l-Onor.

Membru, il-frott ta' dan l-istudju jitkellem waħdu mill-fatt li l-provvedimenti ta' l-istess att ħadmu tajjeb għal matul l-erba' snin li għaddew u, allura, wieħed jistagħġeb kif din il- mistoqsija qiegħda ssir proprju issa, wara dan iż-żmien kollu.

Niżgura lill-Onor.

FILLANDJA - RELAZZJONIJIET BILATERALI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra kif inhuma mmexxija r-relazzjonijiet bilaterali u bżonnijiet ta' Maltin fil-Fillandja; kemm jiswew finanzjarjament lil Malta; minn kemm persuni hija mmexxija l-istess rappreżentanza; x'pożizzjoni għandhom dawn il-persuni u x'remunerazzjoni għandhom (wieħed wieħed) inklużi r-rapprżentant uffiċjali u kemm għandhom allowances oltre l- paga/remunerazzjoni (wieħed wieħed); jekk il-proprjeta' użata bħalha ambaxxata/konsolat hijiex proprjeta' tal-Gvern Malti jew b'liema titolu hija posseduta; kemm huwa t-terminu ta' l-appointment u ta' l-istess rappreżentant; u kemm huwa kkalkolat li jinġieb kummerċ mill-istess rappreżentanza lejn pajjiżna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Għalkemm jeżistu relazzjonijiet diplomatiċi mal- Fillandja, għad m'hemmx Ambaxxatur Malti akkreditat għaliha.

EĠITTU - AMBAXXATA MALTIJA

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra kemm tiswa lil Malta l-ambaxxata li hija għandha fl- Eġittu; minn kemm persuni hija mmexxija l-istess ambaxxata; x'pożizzjoni għandhom dawn il-persuni u x'remunerazzjoni għandhom (wieħed wieħed) inklużi l-ambaxxatur u kemm għandhom allowances oltre l-paga/remunerazzjoni (wieħed wieħed); jekk il-proprjeta' użata bħalha ambaxxata hijiex proprjeta' tal-Gvern Malti jew b'liema titolu hija posseduta; kemm huwa t- terminu ta' l-appointment ta' l-istess ambaxxatur; u kemm huwa kkalkolat li jinġieb kummerċ mill-istess ambaxxata lejn pajjiżna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Vot għall-1997 biex jagħmel tajjeb għall-ispejjeż biex titmexxa l-Ambaxxata Maltija ġewwa l-Eġittu huwa ta' Lm 85,491.

F'din l-Ambaxxata hemm jaħdmu:

* 1 Ambaxxatur * 1 First Secretary * 3 Segretarji, li waħda minnhom hija fuq bażi part-time * 1 Messaġġier/sewwieq * 3 Sefturi, li tnejn minnhom huma fuq bażi part-time

Kif għidt fir-risposti li tajt għall-mistoqsijiet simili li saruli mill- Onor. Membru, ma jidhirlix li għandi nispeċifika r-rimunerazzjoni li jirċievu kull wieħed minn dawn l-impjegati.

Nista' ngħid, iżda, illi, dejjem skond il-figuri fl-Estimi Ġenerali għal din is-sena, huwa stmat li n- nefqa totali f'dawk li jissejjħu Personal Emoluments fl-Ambaxxata Maltija ġewwa l-Eġittu tkun ta' Lm 45,218.

L-Ambaxxatur Malti fl-Eġittu huwa uffiċjal pubbliku, u bħala diplomatiku tal-karriera m'għandux terminu fil-kariga li għandu bħala ambaxxatur.

L-uffiċju okkupat mill-Ambaxxata Maltija ġewwa l-Kajr huwa mikri.

Rigward id-domanda f'(f), infakkar lill-Onor.

Interpellant illi jiena diġa tajt tweġiba ġenerika għal mistoqsijiet simili li għamilli dwar l- ambaxxati Maltin f'pajjiżi oħra.

Dik ir-risposta ġenerika (ara mistoqsija parlamentari numru 5787) tapplika wkoll għal din il-mistoqsija.

ETC - STATISTIKA DWAR IX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-internal workings tal-ETC dwar l-istatistika dwar ix-xogħol relattiva għal Awissu 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: Tabella bl-informazzjoni mitluba għax-xahar ta' Lulju 1997 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

L-aħħar figuri ppubblikati huma ta' Lulju 1997.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għax-xahar ta' Awissu 1997, jista' l-Ministru jgħid kemm persuni ma komplewx jirreġistraw għax-xogħol minn jeddhom u kemm inqatgħu mir-reġistrazzjoni b'deċiżjoni ta' l-ETC u jindika għaliex l-ETC ddeċidiet li taqtagħhom?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li għax-xahar ta' Awissu 1997 ma komplewx jirreġistraw minn jeddhom kien ta' 487.

In-numru ta' persuni li nqatgħu mir-reġistrar għax-xogħol f'Awissu kien ta' 86.

Ir-raġuni li wassal għal qtugħ tagħhom hi kif ġej:

|M'aċċettawx taħriġ |32 | |Jirreġistraw u |30 | |jaħdmu | | |M'aċċettawx xogħol |4 | |M'attendewx |20 | |intervisti | |

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni bdew jirreġistraw għax-xogħol mal-ETC wara redundancy fl-impjieg preċedenti tagħhom fil-perijodu f'Awissu 1997 u jindika wkoll x-xogħol preċedenti tagħhom?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li ġew jirreġistraw għax-xogħol f'Awissu 1997, wara redundancy fl-impjieg preċedenti tagħhom kien ta' 150.

Ix-xogħol preċedenti tagħhom hu mqassam kif ġej:

|Tourism/Hotels/Caterin|13 | |g | | |Manufacturing |45 | |Mechanical/Metal/Build|50 | |ing | | |Woodwork |4 | |Retail/Wholesale |16 | |Others |22 | |Total |150 |

BORD NAZZJONALI TAX-XOGĦOL - APPELLI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jindika kemm saru appelli quddiem il-Bord Nazzjonali tax- Xogħol minħabba qtugħ mir-reġistrazzjoni għax-xogħol f'Awissu 1997 kif ukoll jgħid kemm inqatgħu appelli fl-istess perijodu u kemm minn dawn kienu konferma tad-deċiżjoni tal-ETC u kemm le?

ONOR.

EDWIN GRECH: F'Awissu 1997 kien hemm 67 appelli li minnhom 41 kienu maqtugħa mir-reġistrazzjoni.

F'Awissu 1997 ġew deċiżi 96 appell li minnhom 17 huma konferma u 20 mhux konferma tal-ETC, 11 abbandunati, tnejn irtirati u tlieta preskritti.

ETC - QTUGĦ MIR-REĠISTRU

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jindika kemm persuni nqatgħu mir-reġistrar għax-xogħol f'Awissu 1997 u jagħti l-informazzjoni skond ir-raġuni li wassal għall- qtugħ tagħhom?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li nqatgħu mir-reġistrar għax- xogħol f'Awissu 1997 kien ta' 86.

|M'aċċettawx taħriġ|32 | |Jirreġistraw u |30 | |jaħdmu | | |M'aċċettawx xogħol|4 | |M'attendewx |20 | |intervisti | |

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni bdew jirreġistraw għax-xogħol mal-ETC f'Awissu 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li bdew jirreġistraw għax-xogħol matul ix-xahar ta' Awissu 1997 kien ta' 816.

SKEJJEL - IMĠIBA TAT-TFAL

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-policy tad- Dipartiment ta' l-Edukazzjoni rigward l-imġiba tat-tfal ta' l-iskola?

Min jiddeċiedi jkollhomx uniformi jew le, iżommux xagħarhom twil, jilbsux imsielet eċċ, eċċ?

X'direttivi għandhom il-kapijiet ta' l-iskola f'każijiet fejn xi ġenituri ma jkunux iridu jikkoperaw ma' l-ordnijiet maħruġin fuq dawn il-kwestjonijiet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fl-iskola, meta jkun hemm każ ta' mġiba li tagħti lil wieħed x'jaħseb, il-kap tal-iskola tiddiskuti mal-guidance teachers biex jaraw hemmx xi kawża għal din l-imġiba.

Il-koperazzjoni tal-ġenituri tkun mitluba jekk ikun il-każ.

Il-policy tad-Diviżjoni tal-Edukazzjoni hija preżentament fuq linji ġenerali irregolati mir-'Regoli tad-Dixxiplina għall-Iskejjel' li kien ġie ppubblikat f'Novembru 1980 u li kopja tal-paġni relevanti tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra għall-qari aktar kmieni f'din is-seduta.

Qed naħdmu fuq kodiċi ġodda li jirregolaw id-dixxiplina fl-iskejjel u li se jkunu diskussi mal-kapijiet tal-iskola.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, l-istudenti kollha fil-primarja u s-sekondarja għandhom uniformi.

Il-kapijiet huma mħeġġa li jappellaw lill- ġenituri li ċerti regoli bħal, tul ta' xahar, użu ta' msielet, ċrieket eċċ., huma biex jipproteġu s-saħħa u s-sigurta' tal-istess tfal.

Deċiżjonijiet dwarhom jittieħdu mill-kap tal-iskola u l-amministrazzjoni.

Il-guidance teachers u l-counsellors għandhom rwol importanti ta' tagħlim u persważjoni f'dan ir-rigward pero' l-kapijiet tal-Iskola huma finalment responsabbli biex jaraw li l-imġieba tat-tfal tal-iskola tagħhom hija xierqa.

M'hemmx policy ċara f'każijiet li xi ġenituri ma jkunux iridu jikkoperaw ma' l-ordnijiet tal-iskola.

Il-perswazjoni kienet u għadha l-mod li bih l- iskejjel jippruvaw jirrisolvu l-kwestjonijiet.

L-istudenti li jattendu l-iskejjel post-sekondarji statali m'humiex obbligati jilbsu uniformi.

Kull deċiżjoni dwar l-ilbies jew imġieba tal- istudenti tittieħed mill-kap tal-iskola.

Minħabba li l-istudenti f'dan is- settur huma adulti, kull problema ta' dixxiplina x'aktarx li tkun ittrattata ma' l-istudenti nnifishom.

Fis-settur privat (i.e.

Skejjel tal-Knisja u Indipendenti) huwa l-kompitu tal-kap ta' l-iskola li jistabbilixxi l-kwalita' ta' dixxiplina fl-iskola tiegħu.

Id-Diviżjoni tal-Edukazzjoni ma' tidħolx fid-dixxiplina ta' dawn l- iskejjel.

Ta' min jgħid ukoll li permezz tal-Guidance and Counselling Section u għaqdiet non-governattivi jsiru għadd ta' programmi edukattivi għall- ġenituri magħrufa bħala Parenting Skills Programme.

F'dawn il-programmi tiġi emfasizzata l-ħtieġa assoluta ta' koperazzjoni bejn il-ġenituri u l- iskola.

KLIMA - TIBDIL

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'kontribut qatt ta pajjiżna fil-ġlieda internazzjonali kontra l- emissjonijiet industrijali li jwasslu għal tibdil fil-klima?

X'ħidma diplomatika saret tul l-aħħar sena biex issir pressjoni fuq pajjiżi industrijalizzati biex dawn l-emissjonijiet jonqsu?

Billi l-gżejjer żgħar bħal Malta jafu jkunu minn ta' l-ewwel li jbatu mill-konsegwenzi ta' klima aktar sħuna, x'komunikazzjoni żżomm Malta ma' gżejjer jew għaqdiet oħra fil- ħidma kontra dan il-fenomenu?

ONOR.

GEORGE VELLA: Id-Dipartiment ta' l-Ambjent mhejjun mid-Direttorat ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent segwa mill-qrib proposti ġodda biex jissaħħu miżuri li diġa jeżistu taħt il-Konvenzjoni Internazzjonali dwar Tibdil fil-Klima, għal tnaqqis ta' fossil fuels fil-pajjiżi industrijalizzati.

Bħala membru tal-Konvenzjoni, Malta kienet dejjem qegħda ssaħħaħ l-attivita' tagħha bħala membru fil-Grupp tal-Gżejjer Zgħar, (l-Alliance of Small Island States - AOSIS) sabiex jkunu jistgħu jittieħdu miżuri konkreti bil-għan li jonqsu dawn l-emissjonijiet ta' fossil fuels.

L- AOSIS għandha s-sede tagħha fi New York u għalhekk qed tiġi segwita mill- Missjoni Permanenti ta' Malta għall-Ġnus Magħquda fi New York.

Fil-ħidma tal-Gvern biex ikompli jsaħħaħ id-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent, ta' min isemmi wkoll li d-dipartiment għadu kif ingaġġa Environment Officer bil-għan li fost affarijiet oħra issegwi aktar mill- qrib kull żvilupp taħt l-imsemmija konvenzjoni u sabiex tikko-ordina kull azzjoni li jeħtieġ tittieħed minn pajjiżna sabiex ikun hawn aktar konservazzjoni ta' l-enerġija.

ŻEJTUN - XROBB L-GĦAĠIN - XOGĦOL

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu x-xogħol li qiegħed isir fi Triq Xrobb l- Għaġin, Żejtun li għandu x'jaqsam mat-tisfija ta' l-ilma tad-drenaġġ?

Din hi tiswija ta' ħsara qadima jew xi xogħol ġdid?

A spejjeż ta' min qed isir dan ix-xogħol?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Qegħdin jinbidlu pajpijiet qodma li jwasslu l-ilma mill-ġibjun ta' Ħabel Abjad fiż-Żejtun għal Tas-Silġ fl-arja magħrufa Tal- Wiċċ.

Dan ix-xogħol qiegħed isir għad-Dipartiment tad-Drenaġġ wara li ħareġ tender.

TOROQ - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi l-policy tal-gvern hi li formazzjoni ta' toroq issir mill-gvern ċentrali filwaqt li resurfacing isir mill-kunsill lokali, imma jeżistu każijiet fejn tant ikun dam ma sar resurfacing jew xogħlijiet oħra fl-inħawi li jħarbtu toroq b'tali mod li kważi jkun jenħtieġ formazzjoni mill-ġdid bi spejjeż li l-kunsill lokali allura ma jkunx jiflaħ għalihom, jista' l-Ministru jgħid x'atteġġjament jieħu d- Dipartiment tat-Toroq f'dawn il-każijiet?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: M'hijiex il-prassi li d-Dipartiment tat-Toroq bħala aġenzija tal-Gvern Ċentrali tagħmel formazzjoni ta' toroq, peress li dan ix-xogħol huwa responsabbilta' ta' min jibni żvilupp għal fuq it-triq.

Normalment id-Dipartiment tat-Toroq ma jagħmilx xogħol f'toroq li jkun responsabbli għalihom il-kunsill peress li dan ikollu aċċess għal fondi speċjali għal dan it-tip ta' xogħol.

SKEJJEL - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jelenka liema xogħlijiet u f'liema skejjel, li kellhom ikunu lesti fi żmien tal-vaganzi tas-sajf, baqgħu ma tlestewx fiż-żmien determinat?

Għaliex sar dan?

U meta hu issa mistenni li jkun lest il-programm sħiħ ta' xogħlijiet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħlijiet li kellhom jitwettqu fix-xhur tas-sajf kienu dawk iddentifikati bħala ta' Prijorita' "A" jew "A+" fis-survey li kien sar mill-individwi tat-Taqsima tax-Xogħlijiet f'Novembru li għadda.

Inżid ngħid ukoll li f'xi skejjel peress li kien ikun hemm overlap bejn ix-xogħlijiet ta' dawn il- prijoritajiet u xogħlijiet ta' prijoritajiet b'anqas importanza dawn saru wkoll u għaldaqstant dawn f'kull każ tlestew kif meħtieġ u fil-preżent għaddejjin xogħlijiet oħra ta' anqas prijorita' bħala parti mill-pjan tal- Gvern li jagħmel l-iskejjel tiegħu anke f'dak li hu ambjent fiżiku fost l- aqwa fil-pajjiż u hekk ikun possibbli li l-manutenzjoni tal-iskejjel issir xi ħaġa ta' kuljum u mhux biss ta' ftit ġimgħat fis-sajf.

Lista ta' l-iskejjel fejn kellhom isiru - u saru - xogħlijiet li kellhom ikunu lesti fi żmien tal-vaganzi tas-sajf tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Hemm programm ieħor sħiħ ta' xogħlijiet li qed isir bi sħab mal-kunsilli lokali u li żgur ma jistax jitlesta fi ftit xhur.

Ngħid li kont iddiżappuntat li f'ċerti skejjel primarji bħal dawk tal-Fgura u Birkirkara li t-toilets ma tlestewx minn kollox fis-sajf.

ŻEJTUN - XROB IL-GĦAĠIN - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi ilhom jingħataw tweġibiet li jfissru li xogħliijet għas-servizz tad-drenaġġ fl-inħawi ta' Xrob il-Għaġin, Żejtun huma imminenti u billi qed isir xi trinkar għall-mogħdija tas-servizz ta' l- għoti ta' l-ilma tat-tisfija tad-drenaġġ lill-bdiewa fl-istess inħawi, jista' l-Ministru jara li jiġi mistħarreġ jekk dawn iż-żewġ servizzi jistgħu jiġu ko-ordinati?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MOSTA - SKEJJEL PRIMARJI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid fl-iskejjel Primarji tal- Mosta A u B u dawk tal-Kindergarten kemm hemm klassijiet u studenti għal kull klassi, kemm hemm teachers f'dawn l-iskejjel, x'inhu l-ispazju tal- bitħa ta' kull skola, u l-ispazju ta' kull klassi?

Jista' l-Ministru jgħid jekk għandux il-ħsieb li jibni skola ġdida tal- primarja fil-Mosta?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fl-Iskola Primarja A tal-Mosta fil-bidu ta'din is- sena qed jattendu dawn it-tfal:

|Klassi|Subie|Bniet|Tot|Klass|Ghalli| | |n | |al |ijiet|ema | |Kinder|47 |64 |111|5 |5 | |1 | | | | | | |Kinder|114 |109 |223|8 |8 | |2 | | | | | | |Sena 1|105 |115 |220|9 |9 | |Sena 2|94 |86 |180|7 |7 | |Sena 3|108 |99 |207|7 |7 | |TOTAL |468 |473 |941|36 |36 |

Fl-iskola Primarja B tal-Mosta fil-budu ta' din is-sena qed jattendu dawn it-tfal:

|Klass|Subie|Bniet|Tota|Klass|Ghalli| |i |n | |l |ijiet|ema | |Sena |89 |100 |189 |7 |7 | |4 | | | | | | |Sena |94 |86 |180 |7 |7 | |5 | | | | | | |Sena |84 |89 |173 |7 |7 | |6 | | | | | | |TOTAL|267 |275 |542 |21 |21 |

L-ispazju medju tal-klassijiet hu: 47 metru kwadru

L-ispazju approssimattiv tal-btieħi hu: 833 metru kwadru

Għal din is-sena tal-iskola nbnew żewġ klassijiet biex jagħtu ftit aktar spazju lill-iskejjel primarji, mingħajr ma tnaqqas l-ispazu tal-btieħi.

Hemm il-ħsieb li tinbena skola primara ġdida fil-Mosta bil-għan li, flimkien ma' l-iskejjel eżistenti, takkomoda aħjar l-għadd ta' tfal li jattendu l-iskejjel primarji tal-lokal.

Wieħed irid josserva li kien inbena Kindergarten Centre ħdejn l-iskola sekondarja tal-bniet Lily of the Valley biex jakkomoda t-tfal tan-naħa ta' Santa Margerita.

Il-Ministeru tal-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali hu konxju ħafna tal- fatt li għadd ta' skejjel primarji, fosthom tal-Mosta, jenħtieġu aktar spazji mhux biss għat-tagħlim iżda wkoll għar-rikreazzjoni, faċilitajiet u servizzi adegwati biex tingħata edukazzjoni ta' kwalita' ogħla.

B'dan il- għan, il-Ministru ħejja pjani estensivi li jixtieq li jitwettqu fl-aqsar żmien possibbli skond il-prijoritajiet, bi spiża kapitali qawwija skond il- fondi disponibbli.

SKEJJEL - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid fejn saru xogħlijiet fl- iskejjel, min kien responsabbli mix-xogħol li sar u kif ingħataw l- kuntratti tax-xogħlijiet jew id-direct orders skond il-każ?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MOSTA - TRASPORT

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid x'servizz ta' trasport pubbliku qiegħed jgħaddi mill-Mosta u b'liema frekwenza u kemm ilhom jgħaddu bl- iskeda preżenti mill-pjazza tal-Mosta biex jagħmlu tajjeb għan-nuqqas tal- venda mill-Mosta?

Jista' l-Ministru jgħid jekk dan is-servizz hux ikopri d-domanda tal- Mostien (mill-post tal-venda)?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għall-mistoqsija parlamentari numru 8717 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

KUNSILLI LOKALI - LIĊENZJI TA' NEGOZJU

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni dwar kull kunsill lokali li għandna f'Malta u Għawdex kemm-il liċenzja ta' negozji kellu x'jiġbor?

Kemm kien l-ammont ta' flus li kull kunsill lokali f'Malta u Għawdex kellu jiġbor?

Kemm kien id-dħul għal kull kunsill lokali min dan l-eżerċizzju?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dettalji ta' l- ewwel parti tal-mistoqsija tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra fl-20 ta' Jannar, 1997 fir-Rapport tal-Kumitati -Ħlasijiet għal Ħteġijiet Speċjali tal- Lokalitajiet.

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija ninforma lill-Onor.

Membru li l- eżerċizzju għadu mhux lest.

KUNSILLI LOKALI - KORRISPONDENZA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l- korrispondenza ġenerali jiġifieri Memo's li ntbagħtu lil kunsilli lokali mid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali min Ottubru 1996 sa data ta' tweġiba ta' din il-mistoqsija?

ONOR.

CHARLES MANGION: Kopji taċ-ċirkolarijiet (Memos) li ħareġ id- Dipartiment tal-Kunsilli Lokali mill-1 ta' Settembru sa l-10 ta' Ottubru, 1997 tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Kopji taċ-ċirkolarijiet tax-xhur ta' qabel diġa tpoġġew fuq il-Mejda tal- Kamra.

U.E. - FONDI LILL-KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid f'dawn l-aħħar erba' snin kemm kienu jammontaw il-fondi li tħallsu lil kunsilli lokali mill-Unjoni Ewropea u lil liema kunsill lokali tħallsu?

ONOR.

CHARLES MANGION: Peress li l-informazzjoni trid tinġabar, nagħti tweġiba f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Xahar b'xahar mill- 1.1.97, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew rapportati lill-pulizija każi ta' serq minn vetturi; serq ta' vetturi; serq ta' bċejjeċ tal-baħar; serq minn bċejjeċ tal-baħar; u rural theft?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tagħrif mitlub qiegħed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - REATI RAPPORTATI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kienet iċ-ċifra tan-numru globali ta' reati rapportati lill-Pulizija f'Settembru, 1997?

Kemm minnhom kienu urban theft (xahar b'xahar)?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li fix-xahar ta' Settembru ta' din is- sena n-numru ta' reati rrapportati lill-Pulizija kien ta' 1290.

Peress li fl-ewwel parti qed tingħata nformazzjoni fuq ix-xahar ta' Settembru, nitlob lill-Onor.

Interpellant jiċċara t-tieni parti tal- mistoqsija.