MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 30 It-Tnejn, 17 ta'Frar, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 30 It-Tnejn, 17 ta' Frar, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.09 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 17 ta' Frar, 1997

WERREJ MINUTI 554

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 554

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 561

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 1997

IT-TNAX-IL JUM STABBILIT

MINISTERU TA' L-EKONOMIJA U L-FINANZI 562

AĠĠORNAMENT 596

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 597

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 615

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 29 li saret fl-14 ta' Frar, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

ETC - RAPPORTI DWAR L-OPERAT

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru 490 u ċioe':

"Billi fis-seduta tat-Tnejn 16 ta' Diċembru, 1996 il-Ministru semma li talab rapporti dwar l-operat tal-Korporazzjoni għall-Impjiegi u Taħriġ u tad-Dipartiment tax-Xogħol, jista' l-Ministru jgħid min hi/huma l- persuna/persuni li se jħejju dan ir-rapport jew rapporti u x'inhuma t- terms of reference"?

Jista' jkun li s'issa l-Ministru għadu ma talabx rapport b'mod dirett u ċar kif ta x'jifhem meta tkellem fis-16 ta' Diċembru, 1996?

ONOR.

EDWIN S. GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Qed inpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk huwiex qed ipoġġi r- rapport jew inkella l-ismijiet tal-persuni li fis-16 ta' Diċembru, 1996 - jiġifieri xahrejn ilu - qal li qabbad biex jagħmlulu dan ir-rapport?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Jiena qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista twila tat-terms of reference ta' dawn iż-żewġ rapporti.

L-ismijiet m'iniex qed insemmihom għaliex min qed jagħmel dawn ir-rapporti jippreferi li l- ismijiet ma jitħabbrux qabel ma r-rapporti jkunu lesti.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Il-Ministru jaf li, f'każijiet simili, kemm il-Prim Ministru kif ukoll ministri oħra taw l-ismijiet ta' min kien qed jagħmel dawn ir-rapporti, bħal fil-każ tat-Tarzna, fejn kien hemm is-Sur Cassar White u Dr Godfrey Baldacchino.

GĦalhekk naħseb li l-Onor.

Grech għandu jagħti l-ismijiet ta' min qed jagħmel dawn ir-rapporti għaliex min jagħmel rapport għandu jerfa' r-responsabbilta' tiegħu, kif kull min qiegħed hawn ġew jerfa' r-responsabbilta' tiegħu għal dak li jagħmel.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Madam Speaker, jien qed nerfa' r-responsabbilta' tiegħi bħala ministru u qed ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ismijiet se nagħtihom meta r-rapport ikun lest.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Mela nieħu l-kelma tiegħu li 'l quddiem se jagħti l- ismijiet.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Nassigura lill-Onor.

Interpellant li meta r- rapporti jkun lesti - s'issa għadhom m'humiex lesti - l-ismijiet ta' min qed jagħmilhom nippubblikahom.

ĦABS ĊIVILI - CONTACT VISITS

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kif taħdem is-sistema ta' contact visits fil-Ħabs Ċivili ta' Kordin?

X'kienu l-complaints li ġraw xi xhur ilu wara li tħassret contact visit fejn iben priġunier ma tħalliex jara lill-missier fost il-biki u l-ilfiq tiegħu u diżappunt kbir?

ONOR.

ALFRED SANT(Prim Ministru): Is-sistema ta' contact visits titħaddem billi kull priġunier malli jidħol fil-Facilita' Korrettiva ta' Kordin u jkollu l-permessi neċessarji jmur l-uffiċju konċernat fejn jiġu appuntati il-contact visits.

Fuq l-inċident in kwestjoni, l-ilment kien għaliex l-awtorijiet tal-Ħabs ma nformawx lill-familja li l-contact visit ġiet imħassra.

Il-priġunier kien intitolat li jċempel il-familja tiegħu u jinformahom li l-contact visit ġiet imħassra u mibdula f'non-contact visit.

M'hiex il- prattika li l-awtoritajiet tal-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin javżaw lill- familja tal-priġunier li ma jistax ikollu contact visit għax ikun b'kastig kawża ta' ksur ta' xi regolamenti tal-ħabs.

AMBJENT - ENVIRONMENTAL WARDENS

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l- Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta hu ttamat li titwaqqaf aġenzija ta' Environmental Wardens li jieħdu ħsieb li jaraw li l-liġijiet jitħarsu?

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): It-twaqqif ta` spettorat għall-ambjent li jinkorpora fih numru ta' wardens qed jingħata konsiderazzjoni sħiħa.

Huwa l-ħsieb tal-ministeru li jorganizza kors għal-dawk interessati li jkun immexxi mill-Universita' ta' Malta u jwassal għal Diploma fix-Xjenza Ambjentali.

AMBJENT -TNIĠĠIŻ TA' L-ARJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l- Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta hu ttamat li jitwaqqaf il-bord li jissorvelja u jrażżan it-tniġġiż ta' l-arja, skond kif jemerġi mill-Manifest Elettorali tal-Partit Laburista?

Hemm proposti kif il-Gvern Malti se jara li dan il-kontroll ikun tassew effettiv?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-bord imsemmi mill-Onor.

Membru twaqqaf mill- Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja.

Għalkemm l-Environment Protection Act tistabilixxi li jista' jsir tibdil fil-Clean Air Act, dawn il-poteri qatt s`issa ma ġew użati.

Eventwalment se jkun jiffunzjona wkoll bord li jagħti pariri lill- Ministru, li miegħu ikun jista' jikkonsulta, biex jibdew jitwettqu miżuri skond l-aħħar ideat u b`mezzi xjentifiċi moderni.

Madam Speaker, nixtieq nirrimarka li din il-mistoqsija ġiet imwieġba b'dan il-mod għax il-kollega tiegħi l-Onor.

Sandro Schembri Adami jagħmel ħafna mistoqsijiet u din il-mistoqsija kienet saret fid-29 ta' Diċembru, 1996.

Allura rrid ngħid li dak il-bord li hemm riferenza għalih fil- mistoqsija issa twaqqaf u qed jiffunzjona.

WSC - DISTRIBUZZJONI TA' L-ILMA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kif, tul ix-xhur u s-snin li ġejjin, is-sistema tad-distribuzzjoni ta' l-ilma se tinbidel biex titnaqqas il-ħela kbira ta' l-ilma kawża tal- ħsarat?

Kif, tul l-istess xhur u s-snin, se jimpenja ruħu l-Gvern Malti biex il-livell tan-nitrat fil-provvista ta' l-ilma jonqos għal-livell aċċettabbli?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll) (f'isem il-Ministru tax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma hija konxja mill-fatt li s-sistema tad-distribuzzjoni, li ilha tiġi żviluppata mis-seklu l-ieħor, hija magħmula minn kanen ta' diversi tipi u kwalitajiet ta' materjali.

Peress li l-istat fiżiku ta' dawn il-materjali u l-istess kanen ivarja minn tajjeb għal ħażin, f'termini ta' saħħa u kondizzjoni interna, il-korporazzjoni dejjem għandha lest numru kbir ta' pjanijiet lokalizzati kif ukoll ġenerali għal bdil ta' kanen b'materjali addattati.

Minn barra dawn il-pjanijiet għal bdil ta' kanen qodma, il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma rnexxielha taqsam il-pajjiż kollu f'madwar 200 zona.

L-ilma li jiġi prodott, ikkonsmat, maħżun u trasferit lejn jew minn dawn iz-zoni qiegħed jiġi mkejjel.

B'hekk permezz ta' studju kontinwu ta' din l-informazzjoni, il-korporazzjoni qiegħda gradwalment tifhem aktar fejn qiegħed jikkonsma ruħu l-ilma u għalhekk tista' tikkonċentra l-isforzi u r- riżorsi tagħha sabiex issib ħsarat u teliminhom bl-aktar mod effettiv għall- ispejjeż li hemm bżonn.

Il-ħeffa ta' kemm dawn ix-xogħlijiet jitwettqu malajr jiddependi fuq diversi fatturi fosthom, investiment ta' flus, kapaċita' ta' tħaffir ta' trinek li jiflaħ il-pajjiż u l-manteniment ta' riżorsi, faċilitajiet u strumenti li bihom jinstabu u jissewwew il-ħsarat.

Iktar ma jkunu qawwija u enfasizzati dawn il-fatturi aktar tissaħħaħ is-sistema tad-distribuzzjoni u b'hekk jonqos it-telf ta' l-ilma.

In-nitrati fl-ilma huwa biss parametru wieħed li jaffetwa l-kwalita ta' l- ilma u l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qiegħda tistudja din il- problema fit-totalita' tagħha b'mod integrat.

Qiegħda tara x'jista' jsir kemm fix-short u kemm fil-long-term, u mbagħad tagħti prijoritajiet skond is-serjeta' tal-problema u skond ir-riżorsi li jkollha.

SERVIZZ ĊIVILI - IMPJEGATI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' impjegati irġiel li ħadu jumejn adoption leave b'paga sħiħa biex jieħdu l-kustodju tal-wild tagħhom għas- snin 1990-1996, sena b'sena?

Lil kemm-il persuna ingħata leave speċjali bla ħlas għal perjodu ta' mhux aktar minn tliet xhur f'dawk il-każi ta' adozzjoni ta' tfal barranin li jkunu jeħtieġu proċess fit-tul f'pajjiżi oħra, u dan għas-snin 1990-96, sena b'sena?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru hija dik kif tidher fit-tabella li qiegħed impoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra

EWROPA/MEDITERRAN - RELAZZJONIJIET

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhuma l-isfidi approssimattivi li għandu quddiemu l- ministeru li b'unur għalih u għal pajjiżna qed jokkupa?

Kif tista' l- politika Euro-Mediterranea, fost affarijiet oħra, tagħna tkompli sservi bħala garanzija għall-ħarsien sħiħ tan-newtralita' ta' pajjiżna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Fil-qosor, l-isfidi li għandu quddiemu l-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin huma t-tisħiħ tar-relazzjonijiet ma' l-Ewropa kif ukoll il-Mediterran, il-kontribut tagħna fl-oqsma internazzjonali u ż-żamma ta' l-aħjar relazzjonijiet ma' pajjiżi individwali.

Fir-relazzjonijiet bilaterali huwa fl-interess tagħna li nżommu l-aħjar kuntatti possibbli mal-pajjiżi kollha fil-waqt li nsaħħu l-koperazzjoni f'dawk l-oqsma kif japplikaw għal kull pajjiż individwali.

Fil-kamp internazzjonali nagħtu l-kontribut tagħna għat-tisħiħ ta' l-iżvilupp sostenibbli kif jixraq.

Fl-istess ħin jissaħħu l-meżżi kollha li jwasslu għall-paċi fost il-ġnus, permezz ta' miżuri ta' fiduċja, iż-żamma tal-paċi u koperazzjoni mill-aktar wiesgħa mal-pajjiżi ħbieb kollha.

Bħala pajjiż Ewropew, ir-relazzjonijiet li qed nimmiraw għalihom ma' l- Ewropa għandhom ikunu msejsa fuq ir-rispett tas-sovranita' u l-obbligi kostituzzjonali ta' Malta, waqt li jwasslu lill-Malta u l-Unjoni Ewropea l- aktar qrib possibbli abbażi ta' interess reċiproku.

Għaldaqstant, flimkien ma' l-Unjoni, irridu naqblu mill-aktar fis possibbli fuq il-forma ta' djalogu li għandu jwassalna sabiex insibu il-framework l-aktar adattat għal dawn ir-relazzjonijiet.

F'dak li għandu x'jaqsam mal-Mediterran, barra mill-iżvilupp ta' relazzjonijiet partikolari mal-pajjiżi ġirien, Malta tikkontribwixxi bis- sħiħ fl-isfond tal-fora reġjonali bħal Med Forum u l-Euro-Med Conference.

F'dawn il-fora Malta tixtieq tara djalogu sħiħ bejn il-pajjiżi tar-reġjun flimkien ma' dawk Ewropej, bl-iskop li titkattar il-koperazzjoni f'kull qasam u b'hekk tinħoloq żona stabbli għat-tkattir tal-paċi u l-iżvilupp.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk is-Sinjura Madeleine Albright talbetx biex tiġi Malta?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ninforma lill-Onor. kollega tiegħi illi aħna bgħatna nifirħulha għall-kariga ġdida li tawha u awgurajnhiela illi jkollha suċċess, speċjalment f'dik li hija politika mediterranja u fit-tfittxija għal soluzzjoni tal-problema tal-Lvant Nofsani.

Pero' ma jidhirlix li saret xi talba min-naħa tagħha jew min-naħa tagħna biex tiġi żżurna.

Mill- aħbarijiet naf li bħalissa qiegħda fil-Ġermanja u wara se tmur tiltaqa' mal- President Franċiż.

ENEMALTA - DANNI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Billi waqt id-diskussjoni tal-liġi dwar il-ħarsien tal-konsumatur kien hemm insistenza li korporazzjonijiet parastatali jkunu koperti mil-liġi, jista' l-Ministru jekk jogħġbu jgħid meta hemm il-ħsieb li l-partijiet relattivi tal-liġi jidħlu fis-seħħ?

Kemm huma l-każi reġistrati mill-Korporazzjoni Enemalta ta' persuni li sofrew danni minħabba ħsarat fil-provvista tad-dawl?

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Kummerċ): Hu l-ħsieb li fil-ġejjieni l- liġijiet dwar il-ħarsien tal-konsumatur isiru japplikaw ukoll għall- korporazzjonijiet pubbliċi fost oħrajn.

Dan skond il-manifest elettorali tal-partit fil-gvern.

Minħabba li l-Onor.

Membru ma semmiex il-perjodu li għalih irid id- dettalji mitluba dwar persuni li soffrew danni minħabba ħsarat fil- provvista tad-dawl, jien se nagħti il-każi rreġistrati ma' l-Enemalta mill- 1992 sal-lum:

|1992 |32 każ | |1993 |33 każ | |1994 |23 każ | |1995 |29 każ | |1996 |27 każ | |1997 | 4 każi (sal-5 ta` | | |Frar 1997) |

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk jafx illi fl- Enemalta llum hemm nuqqas ta' high tension cable?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru tal-Kummerċ.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jiena ma nafx kemm din il-mistoqsija supplimentari għandha x'taqsam mal-mistoqsija li għandni kif irrispondejt, pero' se ninvestiga l-ilment ta' l-Onor. interpellant.

ENEMALTA - UŻU TA' FAĦAM

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien il-faħam użat mill-Korporazzjoni Enemalta sena b'sena mill-1986 sal-lum?

Liema partijiet tal-power station għadhom jużaw faħam biex jitħaddmu?

Minn mindu twaqqaf l-użu tal-faħam b'mod qawwi għall-ġenerazzjoni ta' l-enerġija, kien hemm xi studju mill- korporazzjoni biex tara jekk fil-fatt kienx hemm effett pożittiv fuq l- inħawi ta' madwar il-power station tal-Marsa?

Jekk iva, x'kienu r- riżultati?

Jekk le, il-korporazzjoni tikkonsidra li tagħmel analisi bħal din?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-faħam li ġie wżat fil-power station tal-Marsa mill- 1986 sal-1995 kien ta' 1,908,405 tunellata.

Ma baqa' l-ebda impjant li jitħaddem bil-faħam.

Għalkemm ma sarx studju kif qed jissuġġerixxi l-Onor.

Interpellant, l- Enemalta għamlet proġett ta' tindif ta' l-inħawi ta' madwar il-power station bil-koperazzjoni mal-Kunsill Lokali tal-Marsa.

PAJJIŻI BARRANIN - VISA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar liema huma l-pajjiżi li għalihom il-Maltin jenħtieġu visa meta jiġu biex isiefru għal dawn il-pajjiżi?

Mil-liema pajjiżi hu meħtieġ li ċittadini li jkunu se jżuru Malta jkollhom visa meta jiġu biex jidħlu Malta?

X'tibdil hu mistenni li jseħħ dwar it-ħteġijiet ta' visa kemm għall- Maltin li se jsiefru, kif ukoll għall-barranin li jkunu ġejjin Malta?

Ma' liema pajjiżi qed ikun hemm diskussjonijiet dwar dan is-suġġett fil- preżent?

ONOR.

GEORGE VELLA: Qiegħed npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra żewġ listi li juru liema ċittadini ta' pajjiżi barranin m'għandhomx bżonn ta' visa biex iżuru Malta, kif ukoll għal liema pajjiżi l-Maltin ma jenħtieġux visa.

Nixtieq inżid ngħid lill-Onor Interpellant li l-Gvern Malti, minn żmien għal żmien, jikkonsidra proposti dwar ħtiġijiet ta` visa fuq bażi reċiproka ma' diversi pajjiżi barranin.

Fil-preżent hemm pendenti diversi abbozzi ta' ftehim dwar il-visa ma' għadd ta' pajjiżi u l-ħtiġijiet ta' visa jkunu jiddependu fuq l-esitu tad-diskussjonijiet.

TURIŻMU - BEACH CLEANERS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' beach cleaners li għandu miegħu fil-preżent il-Ministeru tat-Turiżmu?

F'liema nħawi ta' Malta u Għawdex huma okkupati dawn il-beach cleaners?

Liema huma l-kunsilli lokali li magħhom hemm ftehim dwar it-tindif tal-bajjiet?

Kemm hu n-numru ta' vetturi u nġenji li hemm jaħdmu ma' dan il-ministeru fis-sezzjoni tal-beach cleaners?

ONOR.

KARMENU VELLA (Ministru tat-Turiżmu): Fil-preżent, id-Dipartiment tat-Turiżmu għandu 131 ħaddiem li qed jagħmlu xogħol ta' beach cleaners.

Dawn huma okkupati matul firxiet tal-kosta aċċettibbli li jaqgħu fil- konfini tal-kunsill lokali li magħhom id-dipartiment qiegħed f'kuntratt.

Dawn huma:- Mġarr, Mellieħa, San Pawl il-Baħar, Naxxar, Pembroke, San Ġiljan, Sliema, Valletta, Isla, Birgu, Kalkara, Żabbar, Wied il-Għajn, Marsaxlokk, Birżebbuġia u s-Siġġiewi.

L-inġenji li jitnużaw f'din it-taqsima huma 5 karozzi/vann, dumper, gaffa u 23 trakk.

PULIZIJA - UŻU TA' ARMI TAN-NAR

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jekk jogħġbu jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' każi rrapportati lill-pulizija li waqt ġlied, serq jew okkażjonijiet oħra ġew użati armi tan-nar jew armi oħra matul dawn l-aħħar tliet xhur?

F'liema lokalita' seħħew dawn l-inċidenti?

ONOR.

ALFRED SANT: In-numru ta' każi li qed jirreferi għalihom l-Onor.

Membru, jiġifieri każi rrapportati lill-pulizija li waqt ġlied, serq jew okkażjonijiet oħra ġew użati armi tan-nar jew armi oħra matul dawn l-aħħar tliet xhur kienu ta' erbatax (14).

Dawn il-każi seħħew fil-lokalitajiet kif ġej:-

|Lokalita' |Numru | | |ta' każi| |Qormi |1 | |Fgura |1 | |Marsa |1 | |Raħal Ġdid |1 | |Żejtun |1 | |Gudja |1 | |Żurrieq |1 | |Mosta |2 | |Mellieħa |2 | |Ħamrun |3 |

MDC - FABBRIKI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' fabbriki li bħalissa għandha l-MDC u li huma vojta?

X'floor space għandhom bejniethom dawn il-fabbriki?

Kemm hu n-numru ta' talbiet li bħalissa qed tikkonsidra l-MDC għall-ftuħ ta' fabbriki?

X'floor space jenħtieġu?

Kemm hu mistenni li jħaddmu nies dawn il-fabbriki ġodda?

X'indikazzjonijiet għandha l-MDC dwar il-workforce available għat-tip ta' xogħol li mistenni jinħoloq bil-ftuħ ta' dawn il-fabbriki?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO (Ministru ta' l-Industrija): Dwar in-numru ta' fabbriki vojta nirreferi l-Onor.

Interpellant għall-mistoqsija parlamentari inumru 440.

L-area ta' dawn il-fabbriki hija ta' madwar 73,000 metru kwadru.

L-MDC qiegħda tikkonsidra 47 talba għall-fabbriki, li bejniethom jinħtieġu floor space ta` 64,145 metru kwadru.

Fi zmien tliet snin, dawn il- kumpaniji mistennija li jħaddmu bejniethom madwar 958 ħaddiem.

L- indikazzjonijiet li għandha l-MDC huma illi kemm bhala numru, kif ukoll bħala livell ta' taħrig, dawn il-figuri huma realistiċi fil-kontest tat- trends ekonomici f`dan ir-rigward.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk fl-allokazzjonijiet ta' fabbriki hemmx prijoritajiet, per eżempju, għal min jesporta barra jew għal min min jipproduċi prodotti lokali?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Meta l-MDC tiġi biex tiddeċiedi lil min għandha talloka fabbrika tieħu in konsiderazzjoni l-fatturi kollha.

Wieħed mill-iktar fatturi importanti huwa dak ta' l-esportazzjoni.

L-MDC tieħu in konsiderazzjoni fatturi oħrjan, bħalma huma t-tip ta' intrapriża li tkun qed tipproġetta l-business plan tagħha, l-added value, in-numru ta' impjegati u fatturi simili li permezz tagħhom hija tkun tista' tikkonsidra jekk għandhiex talloka jew le.

SAĦĦA - MWIET TA' TRABI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: In vista tar-rapporti pubblikati minn "The Malta Independent" dwar jekk humiex isiru jew le investigazzjonijiet dwar il-mewt traġika ta' erba' trabi u l-allegazzjoni li l-ġenituri ta' waħda mit-trabi mhumiex qed jinżammu nformati, jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Ninsab assigurat li l-familja kkonċernati qed jinżammu aġġornati dwar l-investigazzjonijiet li qed isiru.

Bħala korrezzjoni rrid ngħid li tlett itarbi kien hemm u mhux erbgħa.

AIR MALTA - CHAIRMAN

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid meta hu l-ħsieb illi l-Gvern jappunta chairman għall-bord tad-diretturi ta' l-Air Malta li issa ilha aktar minn tliet xhur mingħajr chairman?

Ma jidhirlux il-Ministru li dan iż-żmien twil jagħmel deni lill- kumpannija?

ONOR.

KARMENU VELLA: Nagħti risposta f'xi seduta oħra.

ETC - PERSUNI JIRREĠISTRAW

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-perijodu 1 ta' Novembru, 1996 sal-31 ta' Jannar, 1997, jista' l-Ministru jgħid xahar b'xahar: kemm persuni nqatgħu mir- reġistrazzjoni għax-xogħol maqsuma skond ix-xogħol li kienu qed jirreġistraw għalih u kemm minnhom appellaw id-deċiżjoni ta' l-ETC; kemm persuni bdew jirreġistraw għax-xogħol maqsuma kemm b'kategoriji ta' xogħol li rreġistraw għalih kif ukoll skond l-eta' tagħhom; kemm persuni nstabilhom xogħol mill-ETC?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li nqatgħu mir-reġistrazzjoni għax-xogħol, kif ukoll l-appelli li ġew sottomessi lin-National Employment Authority (N.E.A.) matul Novembru 1996 huwa kif ġej:

Novembru 1996 Malta Gozo Persuni li nqatghu mir-Registrazzjoni 97 1 Numru ta` Apelli lin-N.E.A. 54 1

Tabelli 1A u 1B juru n-numru ta' persuni li nqatgħu mir-reġistrazzjoni għax- xogħol li kienu qed jirreġistraw għalih f`Malta u Għawdex.

Tabelli 2B u 2C juru n-numru ta' persuni jirreġistraw għax-xogħol skond l-eta' tagħhom matul Novembru 1996, f`Malta u f`Għawdex, li kienu 839 u 194 rispettivament.

Tabelli 2D u 2E juru l-kategoriji tax-xogħol li dawn il-persuni rreġistraw għalih f`Malta u f`Għawdex matul Novembru 1996 li kienu 1,620 u 443 rispettivament.

Nota:- In-numru totali ta' kategoriji huwa akbar minn numru ta' reġistrazzjoni peress li persuna tista' tirreġistra għal aktar minn kategorija waħda.

In-numru ta' persuni li nstabilhom xogħol mill-ETC f`Malta u Għawdex matul ix-xahar ta' Novembru 1996 huwa 229.

Il-figuri għal-Diċembru 1996 u Jannar 1997 għadhom mhux ippublikati.

Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra Tabelli 1A, 1B, 2B, 2C, 2D u 2E.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-European Charter of Local Self-Government tal-Kunsill ta' l- Ewropa, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W 32.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI : Madam Speaker, f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Statistika maħruġa mill-Matsec Support Unit dwar eżamijiet li saru f'Mejju u Settembru 1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2810;

Informazzjoni dwar impjegati fid-Dipartiment tal-Bibljoteki u Arkivji, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2892; u

Lista li turi l-pajjiżi minn fejn ġejjin studenti barranin fl- Universita' ta' Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3093;

u f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' mozzjoni datata 11 ta' Jannar 1997 dwar il-vot ta' sfiduċja fis-Sindku ta' Marsascala, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3151.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar impjegati mat-Taqsima tax-Xogħlijiet, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3215; u

Informazzjoni dwar ix-xogħlijiet li qed isiru mil-Local Councils Contracts Unit għall-kunsilli lokali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W31.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru tat-Trasport u Portijiet): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-ftehim dwar kiri ta' post f'Ta' Xbiex bejn l-Awtorita' Marittima ta' Malta u Christopher u Jayne Farrugia li sar fil-5 ta' Frar 1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2917.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tad-Djar.

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar applikazzjonijiet għal akkomodazzjoni alternattiva f'diversi lokalitajiet, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3128.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 1997

IT-TNAX-IL JUM STABBILIT

MINISTERU TA' L-EKONOMIJA U L-FINANZI

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Illum il-Kumitat għandu quddiemu għad-diskussjoni l-Voti tal-Ministeru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi.

Nixtieq ninforma lill-Kumitat li skond il-Mozzjoni Nru. 37 tal-15 ta' Jannar, 1997 il-ħin tad-diskussjoni tal-lum għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema ta' l-Oppożizzjoni bl-aħħar nofs għall-Gvern.

Issa nitlob lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi biex jekk jogħġbu jressaq ir-riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

LINO SPITERI: Sur President, nipproponi:

VOT 14 - MINISTERU TA' L-EKONOMIJA U L-FINANZI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,503,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 14 - Ministeru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT 15 - TEŻOR

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,773,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 15 - Teżor, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT 16 - PENSJONIJIET

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 765,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 16 - Pensjonijiet, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT 17 - TAXXI INTERN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 6,096,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 17 - Taxxi Interni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT 18 - DWANA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 4,748,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 18 - Dwana, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT 19 - V.A.T.

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 2,874,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 19 - V.A.T., kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT 20 - STATISTIKA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 702,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 20 - Statistika, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT 21 - KUNTRATTI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 413,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 21 - Kuntratti, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT 22 - UFFIĊĊJU TA' L-AWDITUR

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 431,300 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 22 - Uffiċċju ta' l-Awditur, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT III - MINISTERU TA' L-EKONOMIJA U L-FINANZI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 8,892,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot III - Ministeru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

THE CHAIRMAN: Hemm rimarki?

L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:

Personal Emoluments

Item 11 - Ministru Ħassar iċ-ċifra "Lm 10,297" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm10,296".

Delete the figure "Lm 10,297" and substitute therefor the figure "Lm 10,296".

Sur President, wara l-pubblikazzjoni tal-white paper dwar it-taxxi indiretti fil-pajjiż il-ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi fil-biċċa l- kbira se jkun iddedikat għall-analisi tal-proposti mressqa mill-Gvern biex taparsi jneħħi l-VAT, proposti nejja, imsaħħna fuq il-ġamar tal-pika jnemnem taħt il-gradilja ta' patti elettorali li issa wasal iż-żmien li jitħallsu.

Kemm huma nejja l-proposti tixhdu l-konfużjoni li hawn dwarhom fil-pajjiż u tixhdu aktar u aktar il-karba kontinwa tal-Gvern għal ideat biex forsi fl-aħħar isib is-sistema li twettaq l-oġġettivi li hu stess qed jgħid li jrid jilħaq u li l-VAT kienet twassal għalihom.

Dawn huma proposti inutli li se joħolqu terrimot fil-prezzijiet, taħwid fis-sistema tan-negozju, daqqa lill-kompetittivita' fil-pajjiż u wied ta' evażjoni, pero' qabel nixtieq indur dawra malajr mad-dipartimenti li jagħmlu parti mill-Ministeru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi.

Fil-fatt qed nara ħafna minn sħabi l-antiki fuq il-bank ta' l-advisers - illum advisers tal-Ministru Lino Spiteri - u nixtieq nibda d-diskors tiegħi billi nirringrazzjahom għas- snin li għamilna naħdmu flimkien u għal dak li, fl-opinjoni tiegħi, flimkien, nerġa' ngħid, irnexxielna nwettqu fil-ħames snin li għaddew.

Ħalli nibdew mit-Teżor.

Waħda mill-iktar affarijiet ta' importanza fit-Teżor, minbarra l- ħlasijiet taċ-ċekkijiet u l-management tal-cashflow tal-gvern, hija s- sistema ta' accounting ġdida li konna qegħdin nimplimentaw fid-dipartimenti u fil-ministeri kollha tal-gvern.

Din is-sistema għandha twassal biex ikun hemm dixxiplina finanzjarja akbar, biex ikun hemm accounting tajjeb - jiena dejjem sostnejt li l-accountability ma tista' qatt tintlaħaq jekk l-ewwel ma jkunx hemm accounting tajjeb - u mbagħad din naturalment ikollha l- effett tagħha b'kontroll ikbar ta' l-ispejjeż.

Ħaġa oħra li konna wasalna biex niffinalizzaw fit-Teżor - u naħseb li huwa tajjeb li wieħed jenfasizza li din trid tiġi finalizzata - hija l- problema li kien hemm dwar il-pensjonijiet tal-ħaddiema li jaħdmu fil-korpi parastatali.

Jiena ninsab informat li din il-problema għadha pendenti, għalkemm f'Ottubru konna ħallejniha f'sitwazzjoni ta' qbil ġenerali bejn kulħadd.

Is-soluzzjonijiet li kienu nstabu kienu prammatiċi u ekwi u dawn għandhom jiġu attwati b'legal notice li għandha tiġi ppubblikata.

Issa ħalli niġi għall-Inland Revenue Department.

Fl-Inland Revenue Department sar ħafna xogħol fit-tibdil tas-sistema tat- taxxa tad-dħul.

Sena wara sena bit-tibdil li sar din saret taxxa iktar raġonevoli u b'inqas inċentivi biex in-nies jaħarbuha.

Fl-1996 sar attentat biex nagħmlu clean up sħiħ fl-assessments li kienu b'lura fid- dipartiment u fil-fatt sar ħafna xogħol u ħafna minn dawn l-assessments ġew imneħħija.

Dan sar bl-intenzjoni li fl-1 ta' Jannar ta' din is-sena tidħol sistema ġdida minflok is-sistema tal-PAYE, jiġifieri s-sistema tal-final settlement system.

Din is-sistema minbarra li kienet isserraħ ras il-biċċa l-kbira tat-taxpayers iż-żgħar li għandna fil-pajjiż - għaliex ikunu jafu li ladarba t-taxxa ġiet imneħħija mid-dħul tagħhom allura mhux se jkollhom x'jaqsmu iktar mad-Dipartiment tat-Taxxi Interni - kienet tneħħi wkoll il- bżonn li jimtlew ħafna formoli ta' l-income tax, li kienet parti mill- istrateġija sħiħa li kellna li nsaħħu amministrattivament il-ġlieda kontra l-evażjoni fiskali, dik li llum qed tissejjaħ fiscal morality.

Naturalment m'huwiex biżżejjed li nitkellmu fuq il-bżonn li ma jkunx hawn evażjoni u fuq il-bżonn li jkun hawn fiscal morality, imma rridu norganizzaw ruħna biex inkunu f'pożizzjoni li naslu fejn irridu naslu.

It- tibdil tas-sistemi b'mod ġenerali, l-introduzzjoni tal-VAT, it-tibdil li sar fit-taxxa tad-dħul, it-tneħħija tat-taxxa tad-donazzjoni u l-final settlement system kienu kollha attivitajiet immirati lejn l-istess oġġettiv għax fir-realta' l-Final Settlement System kienet tneħħi mid-dipartiment eluf u eluf ta' returns li jkun mgħobbi bihom.

Dan ukoll kellu l-effett li minħabba li nħadmu daqstant assessments fl-1996 - wieħed jista' jara l- istatistika biex isib l-ammont kbir ta' assessments li nħadmu - ġew iġġenerati kemm arretrati li kellu jieħu d-dipartiment - u fuq l-arretrati kienet ittieħdet l-azzjoni li kull individwu ġie mogħti l-ammonti li jrid iħallas u ż-żmien li fihom iridu jitħallsu dawn l-arretrati; dak huwa proċess li sar fl-1996 - u naturalment ġew iġġenerati anke ħafna refunds.

Fil-fatt jekk m'iniex sejjer żball is-sena l-oħra kienu ġġenerati xi Lm7 miljun f'refunds sa Settembru jew Ottubru ta' l-istess sena.

Mhux soltu jiġri hekk għax mhux soltu li kien ikun hemm dawn l-assessments kollha u naturalment mhux soltu li jkun hemm dawn l-ammonti ta' refunds li ġew iġġenerati.

Fil-fatt aħna konna qed naħsbu jekk nivvotawx xi flus oħra biex jingħataw u jinqatgħu kemm jista' jkun malajr, pero' din is-sena l- budget qed jerġa' jipprovdi għal Lm3 miljun refunds.

Hawnhekk nixtieq ngħid ukoll li din hija sistema sfortunata - fil-fatt jien fil-ħames snin ma biddilthiex, pero' din hija sistema li fl-opinjoni tiegħi eventwalment għandha tinbidel - għax r-refunds tat-taxxa m'għandhomx jiġu mogħtija u accounted permezz ta' Vot speċifiku ta' refunds bħala spiża tal-gvern imma għandhom jiġu accounted bħala netting tad-dħul tal-gvern biex id-dipartiment ikollu iktar flessibbilta' li jagħti r-refunds dovuti.

Fil-fatt aħna konna ntroduċejna dan il-konċett fl-accounting tal-liġi li tirrigwarda l-VAT u allura l-kwestjoni tar-refunds kienet deċiża mid- dipartiment u ma kenitx deċiża minn Vot speċifiku fil-budget.

Pero' jien għadni nistaqsi sal-lum għaliex il-final settlement system ittardjat b'sena.

Ir-raġuni li ngħatat lill-pubbliku kienet li ma kenux saru l- preparazzjonijiet kollha.

Jien naf li kienu saru ħafna preparazzjonijiet u ġew imqassma ħafna dokumentazzjoni u mailings lill-operaturi li kellhom joperawha.

Anke lill-individwu li jħallas t-taxxa kienu ngħatawlu wkoll ir- rati li se jħallas bħala taxxa kurrenti u r-rata li ried iħallas fejn dovut għall-arretrati li ried jaqta'.

Allura għadni sal-lum ma nistax nifhem sew għaliex ittardjajna sena biex nimplimentaw din il-final settlement system.

Jien illum almenu li nixtieq huwa li l-Ministru jikkonfermalna li ma hemm l- ebda rethinking fuq din is-sistema u li fil-fatt għalkemm din is-sistema ġiet ittardjata b'sena se tkun implimentata fl-1 ta' Jannar, 1998.

Imbagħad fl-istess ambitu tad-Dipartiment tat-Taxxi Interni għandna l- Kummissjoni għall-Moralita' Fiskali li għandha budget ta' Lm25,000.

Naturalment hawnhekk għadna f'daqsxejn ta' limbu biex inkunu nafu x'se tkun din il-Kummissjoni għall-Moralita' Fiskali, kif se tiffunzjona, x'relazzjoni se jkollha mad-dipartiment, jekk hix se jkollha f'idejha l- koordinament tar-revenue tal-gvern, u jekk hix se jkollha f'idejha l-poter ta' investigazzjoni tat-taxpayers.

Naturalment din in-naħa tal-Kamra se nkunu favur kull pass pożittiv li jsir biex tinqata' l-evażjoni tat-taxxa ladarba aħna naħsbu li jkun pass li jsir bis-sens.

Meta forsi jiġu mmaturati iktar il-ħsebijiet dwar x'se tkun preċiżament din il-Kummissjoni għall-Moralita' Fiskali aħna rridu nassiguraw li mhux se timpinġi fuq id- doveri u l-awtoritajiet tad-dipartiment biex ma jkunx hemm cross functions li jistgħu jservu iktar b'mod negattiv milli b'mod pożittiv.

Sur President, rigward id-Dwana kulma nista' ngħid huwa li fl-aħħar ħames snin għamilna riformi estensivi.

Jien nista' ngħid li l-effiċjenza fid- Dwana tkattret għalkemm naturalment it-tgergir jibqa' dejjem.

Is-sistemi ta' kontrolli ġew immodernizzati fuq sistemi ta' sampling li jagħmel sens; daħħalna s-sistema ta' stripping tal-containers li naturalment magħquda mal- fatt li ddaħħlet il-VAT, li tnaqqsu u tneħħew ir-raġunijiet għal valuations ħżiena, iktar u iktar għaliex anke l-pagamenti li kienu jsiru fil-punt tad- Dwana kienu jittieħdu lura minn min ikun ħallashom, allura naturalment anke hawnhekk ix-xogħol tad-Dwana ħfief u seta' jiġi kkonċentrat iktar fuq attivitajiet ta' kontroll iktar sofistikat.

Issa ħalli niġu għad- Dipartiment tal-VAT.

Sur President, id-Dipartiment tal-VAT kien ġie mwaqqaf fl-aħħar snin biex jieħu ħsieb ir-riforma li konna għamilna fit-taxxi indiretti tal-pajjiż, riforma li rat tibdil radikali fil-mod ta' kif in-nies iħarsu lejn l- organizzazzjoni tan-negozju tagħhom, kif ukoll fil-consciousness tan-nies dwar it-taxxi li jridu jħallsu.

Dan kien tajjeb għax jekk wieħed jiftakar sew il-battalja - biex insejħulha hekk - li kellna fl-aħħar ta' l-1994 naturalment kienet ta' kif il-VAT kienet se tolqot id-dikjarazzjonijiet ta' l-income tax.

Fil-fatt il-problema l-kbira li ffaċċjajna kienet dwar il- kontroll li l-VAT kienet se ġġib fuq dak li wieħed jiddikjara fit-taxxa tad- dħul.

Id-dipartiment kien attrezzat biex jikkontrolla l-evażjoni għax kien maħsub bħala l-quċċata ta' piramida triangolari bejnu, bejn in-national insurance u bejn l-Income Tax Department għax fid-Dipartiment tal-VAT l- informazzjoni kienet tidħol aktar malajr u kienet tagħti - fil-fatt għadha tagħti - lill-amministrazzjoni l-possibbilta' ta' analisi, ta' kontroll u jekk l-affarijiet ma jkunux sejrin tajjeb wieħed seta' jibda jieħu azzjonijiet korrettivi.

Fil-fatt hekk bdejna nagħmlu għax meta beda jidher li kemm minħabba l-atmosfera politika li bdiet tinħoloq fil-pajjiż kif ukoll minħabba t-tkabbir tar-reżistenza biex min kellu jiddikjara jkun jista' u jkollu jiddikjara, aħna bdejna nieħdu l-passi meħtieġa biex nuru lin-nies li hemm il-possibbilta' kollha li jiġu kkontrollati.

Naturalment din bdiet tagħti l-frott tagħha wkoll.

Sur President, id-Dipartiment tal-VAT huwa attrezzat ukoll biex jagħti informazzjoni u hawnhekk irrid ngħid li nurta daqsxejn ruħi meta wieħed jistaqsi għal ċerta informazzjoni u din, mhux ma tingħatax minħabba l- iskuża li trid ħafna ħin biex tingħata, imma l-agħar huwa meta jsiru ħafna insinwazzjonijiet.

Fir-risposta naturalment - għax jien għidt li ħafna informazzjoni kont nikkompilaha jien minn informazzjoni li kien jagħtini d- Dipartiment tal-VAT - iqum id-dubju dwar għalfejn kont nikkompilaha jien.

Kont nikkompilaha jiena għas-sempliċi raġuni li jiena ridt li jkollna set ta' management reports fuq l-andament tal-VAT, fuq kif il-VAT kienet qed taħdem, mhux biss li jkollna l-computer biċ-ċifri individwali tan-nies imma li dawk iċ-ċifri jiġu analizzati b'mod loġiku, b'mod li jagħmel sens, b'mod li jagħtik storja, b'mod li jfisser xi ħaġa u b'mod li l-ewwelnett juru lill-Ministru l-effiċjenza jew in-nuqqas ta' effiċjenza fid-dipartiment innifsu - b'hekk tkun taf l-effiċjenza jew in-nuqqas ta' effiċjenza fid- dipartiment - u wkoll jagħtu lil kull min qiegħed fis-sistema l- possibbilta' li jħares lejn summaries ta' ċifri li fejn jara li l- affarijiet m'humiex sejrin sew ikun jista' on an exception basis jinżel għad-dettall minn hemmhekk ftit ftit sakemm jara l-problema x'inhi u jibda jaħseb fuq x'soluzzjonijiet jista' jagħmel.

U hemm ħafna rapporti x'wieħed jagħmel u konna wasalna f'sitwazzjoni li nibdew inqabblu time-frames ta' returns li konna nirċievu.

Per eżempju, f'Awissu kellna l-ewwel opportunita' li nagħmlu analisi tar- returns fuq bażi ta' staggers - f'kull stagger ikun hemm kważi l-istess nies involuti - għax ridna naraw kif in-nies kienu qed jirrapportaw il- persentaġġ ta' l-input tax ma' l-output tax u l-persentaġġ tal-purchases ma' dak tat-turnover.

Dawn huma t-tip ta' ċifri fuq bażi globali fejn għandek l-istess popolazzjoni u mbagħad tibda tqabbel x'irrapportaw dawn fl- ewwel tliet xhur ta' l-1995 ma' dak li rrapportaw fl-ewwel tliet xhur ta' l- 1996 u tara jekk irrapportawx inqas jew iktar u jekk għandhomx l-istess trend li għandha l-ekonomija fil-pajjiż.

Din hija t-tip ta' analisi li mhux biss tista' ssir imma għandha ssir u m'hemm xejn ħażin billi ssir.

U ma rridux noqogħdu ngħidu li din trid ħafna ħin biex issir għaliex din ma trid l-ebda ħin imma sempliċement trid tkun taf x'għandek tagħmel.

Dawn ir- rapporti huma utli li jsiru sabiex ikollna l-monitoring li hemm bżonn fil- pajjiż u aktar minn hekk huma utli għall-Ministru għaliex b'hekk ikun jaf x'inhu jiġri, ħaġa li hija importanti ferm.

Mr Chairman, wettaqna wkoll riformi kbar fil-Kumitat tal-Kuntratti f'dak li jirrigwarda l-proċedura ta' l-għoti tal-kuntratti.

Wettaqna riformi li bdew jaħdmu u daħħalna fihom konċetti ġodda bħall-għażla ta' kuntratturi, il-kontroll tal-varjazzjonijiet u d-dritt għall-appell qabel id-deċiżjoni u b'hekk ħloqna sistema li mhux biss hija ħafna aktar trasparenti minn dik li kellna qabel imma wkoll li tkun tista' taqta' ħafna mit-tgergir ta' dawk li ma jeħdux kuntratt.

Għaliex meta jkollok ħamsa jew sitta li jitfgħu offerta għall-istess tender tispiċċa biex ikun hemm wieħed li jgħid kemm mar tajjeb għax ikun ħa t-tender hu u l-ħamsa l-oħra jgħidu li saret xi ħaġa ħażina għax ma jkunux ħadu l-kuntratt.

B'dawn il-proċeduri li għamilna, daħħalna l-proċess li jista' jaqta' darba għal dejjem il-ħafna insinwazzjonijiet li jsiru kull meta tittieħed deċiżjoni.

Pero', hawnhekk irrid nagħmel żewġ kummenti.

Jien innotajt li għalkemm bir-regolamenti l- ġodda d-Dipartiment tal-Kuntratti llum għandu ħafna aktar xogħol milli kellu qabel għax għandu ħafna iktar monitoring, rapportar u follow-up x'jagħmel, jidher li l-budget li kellu għan-nies ġie mnaqqas mis-sena l- oħra u fejn is-sena l-oħra dan kien ta' Lm398,000 din is-sena dan niżel għal Lm329,000.

Issa jista' jkun li s-sena l-oħra ċ-ċifra kienet inflated u l-impjiegi ma seħħewx, pero' huwa tajjeb li wieħed jispjega għaliex meta d-dipartiment għandu dan ix-xogħol kollu x'jagħmel din is-sena qegħdin ngħidu li mhux se jkun hemm nies meħtieġa - hekk jidher almenu sakemm ma jkunx hawn spjegazzjoni - biex jagħmlu dan ix-xogħol.

Dwar id-Dipartiment ta' l-Audit, qabel Ottubru konna ppublikajna liġi li kienet tagħti awtonomija sħiħa lill-Awditur u prattikament tagħmlu uffiċjal tal-Parlament li jaħdem indipendentement mill-Eżekuttiv.

Naturalment aħna nistennew li dik il-liġi, jew xi liġi simili għaliha - ma naħsibx li din kellha tkun liġi kontestata għax naf li min-naħa ta' l-Oppożizzjoni wkoll kien hemm moviment favur dan l-atteġġament u tkellmu ħafna drabi favur dan fil-Parlament ukoll - għandna nġibuha quddiem dan il-Parlament kemm jista' jkun malajr biex inkunu nistgħu nattwaw ir-riformi li kienu maħsubin fiha.

Hawn insibu bidla ta' isem ieħor fejn minflok il-Malta Council for Economic Development issa għandna l-Forum for a Better Economy u l-budget minn Lm35,000 żidnih għal Lm50,000, iżda ma nistax nimmaġina x'mirakli se jagħmel b'dawn il-Lm15,000 biex itejjeb l-ekonomija fil-pajjiż!

Jiġifieri dan il-Forum for a Better Economy issa se nagħtuh xi funzjoni ta' policy maker?

Il-Malta Council for Economic Development dejjem ħallejnih bil- funzjoni ta' forum illi fih jistgħu jiġu diskussi ċerti problemi fis-settur ekonomiku soċjali li jolqtu lil pajjiż sħiħ.

Qatt ma ttieħdu deċiżjonijiet fil-Malta Council for Economic Development imma dejjem ħadhom il-Gvern u dejjem refa' r-responsabbilta' tagħhom hu.

Il-Gvern qatt ma għadda r- responsabbilta' lil xi kunsill u qallu: Issa din id-deċiżjoni li ħadt inti jiena se nimplimentaha.

Dejjem qgħadna attenti illi d-deċiżjonijiet ekonomiċi fil-pajjiż ma ngħadduhom lil ħadd imma ħadnihom aħna bir- responsabbilta' kollha.

Naturalment wieħed issa jrid jara wkoll kif se jaħdem dan il-Forum għal Ekonomija Aħjar.

Fir-rigward tal-Bank Ċentrali nistgħu ngħidu li għamilna żviluppi kbar f'dik li hija politika monetarja, kif nassessjaw u kif tiġi managed il- politika monetarja fil-pajjiż.

Jiena nieħu gost li għadna u jidher li se nibqgħu għaddejjin fuq l-istess linji.

Naturalment irridu nagħmlu monitoring ta' kif il-valur tal-lira Maltija qiegħda tiġi affettwata.

Meta konna għamilna l-liġijiet li għandhom x'jaqsmu maċ-Ċentru għas-Servizzi Finanzjarji konna għidna li s-superviżjoni tal-banek għandha tgħaddi għaċ- ċentru u ma tibqax f'idejn il-Bank Ċentrali.

Aħna naħsbu li huwa bżonnjuż li jkollna s-superviżjoni tas-settur finanzjarju kollu f'idejn waħda u ma nifirxux ir-responsabbiltajiet għax dan jista' jġib problemi varji 'l quddiem u l-parir tiegħi hu li nibqgħu mexjin fuq il-politika li narmaw il- Malta Financial Services Centre bil-kapaċita' li tagħmel supervision tajba u meta jasal il-waqt nittrasferixxu r-responsabbilta' mill-Bank Ċentrali għaċ-Ċentru Finanzjajru.

Naturalment fuq il-Borża f'dan l-istadju wieħed irid jgħid biss li għandna nsaħħu l-fiduċja ta' kulħadd f'din l-istituzzjoni, kemm tal- kumpanniji li jistgħu jutilizzaw is-servizzi li tagħti l-Borża u jekk jista' jkun jutilizzawhom fi ħruġ ta' equities u ma nibqgħux biss bl- intenzjoni li nużaw il-Borża biex noħorġu debentures jew bonds li bihom nissellfu b'rata inqas milli nissellfu mill-bank.

Naturalment hemm bżonn li nsaħħu l-fiduċja tal-pubbliku u nedukaw lill-pubbliku dwar x'jiġifieri l- investiment fil-Borża.

L-edukazzjoni qatt ma hi żejda u huwa importanti ħafna li l-pubbliku jkun konxju ta' x'inhu jagħmel meta qiegħed jinvesti flusu b'ċerti riskji f'xi ishma jew strumenti oħra finanzjarji li jkunu offruti.

Fuq il-Malta Financial Services Centre wieħed jara wkoll li l-affarijiet baqgħu mexjin fuq il-linji li kienu stabbiliti u dan huwa tajjeb ħafna biex jagħti mhux biss l-impressjoni imma l-fattwalita' li bħala pajjiż aħna serji f'din l-inijzattiva li ħadna.

Din hija inizjattiva ekonomika li għandha sservi ħafna 'l quddiem biex toħloq l-impjiegi għaż-żgħażagħ tagħna li llum ħerġin mill-iskejjel u mill-Universita' f'livell ta' maturita' u teknoloġija ogħla minn qatt qabel.

Hemm bżonn li niffinalizzaw darba għal dejjem il-liġijiet dwar l-insurance u nispera li f'dawn il-liġijiet ma nerġgħux ninsġu xi xibka protettiva għall-kumpanniji ta' l-insurance li diġa' jeżistu f'Malta.

Fil-liġijiet kollha taċ-Ċentru Finanzjarju għandna naraw li nbigħu s-servizz lil dawk li jiġu jinvestu minn barra u din irridu nagħmluha kemm jista' jkun faċli.

Hemm żewġ punti żgħar li nista' nagħmel fuq il-ministeru.

L-ewwelnett, ftit xhur qabel l-elezzjoni ta' Ottubru, konna ħloqna a tax revenue unit li kellu l-intenzjoni li jikkordina l-attivita' tar-revenue section tal- ministeru kollu u anke tal-ġbir tan-national insurance.

Mid-Diskors tal- Budget jidher li dan il-unit se jibqa' għalkemm jista' jkun li tawh xi isem ieħor.

Li nixtiequ nkunu nafu aħna hija - din qed nerġa' nirrepetiha għaliex fl-opinjoni tiegħi hija importanti - fiex wasal l-eżerċizzju li kien beda dan il-unit fil-ġbir ta' informazzjoni fuq il-commercial chain li teżisti f'Malta u meta l-ministeru qed jaħseb li jista' jkollu xi riżultati minnu.

F'dan l-eżerċizzju kienet intalbet informazzjoni mingħand l- importaturi u mingħand ix-xerrejja sabiex dik l-informazzjoni li kienet qed tinġabar dwar il-VAT tiġi użata b'mod prattiku u konkret ħalli verament tiġi miġġielda l-evażjoni tat-taxxa.

Ħalli niġi issa għall-punt l-ieħor.

Fit-taħdidiet li kien ikollna fil- ministeru konna bdejna nsemmu l-bżonn li f'Malta jkollna liġi kontra l- użura, aktar u iktar meta wasal iż-żmien ukoll li jitneħħa s-ceiling ta' 8% li naturalment joħloq ċerta inkonvenjenza fl-amministrazzjoni finanzjarja u fl-iżvilupp finanzjarju ta' pajjiżna.

Jekk xi darba naslu biex inneħħu dan it-tip ta' limitu - u jiena ngħid li għandna naslu biex inneħħuh - fl- istess ħin għandu jkollna liġi tajba kontra l-użura fil-pajjiż.

Naturalment fost il-ħafna affarijiet li smajna hawn ġew, hemm il-ħofra kbira li sab dan il-Gvern meta ħa r-responsabbilta' tal-pajjiż f'idejh.

Meta wieħed janalizza l-informazzjoni ta' kif kienu għaddejjin l- affarijiet, malajr jibda jifhem x'irriżulta f'din il-ħofra.

L-ewwelnett inti jkollok ħofra jew għaliex tonfoq iż-żejjed jew inkella għaliex iddaħħal in-nieqes.

Meta niġu għan-nefqa, bejn wieħed u ieħor jidher li bqajna fejn konna għalkemm in-nefqa fuq il-kapital rriżultat li kienet ftit inqas minn dik li konna qegħdin nipproġettaw li se tkun fl-aħħar tas-sena.

L-aħħar projections li jiena kelli f'idejja, per eżempju, kienu projections li saru f'Awissu fejn dak iż-żmien konna qed nipproġettaw x'kellha tkun il- pożizzjoni tal-budget, pero' l-problema kbira nħolqot fir-revenue.

U meta nipparagunaw dak li konna qed nipproġettaw f'Awissu dwar x'se jkun ir- revenue tal-pajjiż fl-aħħar tas-sena ma' dak li attwalment ġie ppubblikat fil-budget tal-Gvern insibu differenzi kbar prattikament f'erba' items ċioe' l-item ta' l-income tax, tal-VAT, tal-miscellaneous receipts u tad- dividends from public corporations.

U hawnhekk wieħed jara li bejn l- estimi li konna qegħdin nagħmlu f'Awissu u dak li rriżulta f'Diċembru hemm differenzi sostanzjali.

Per eżempju, f'Awissu l-istima ta' dħul mill- income tax kienet ta' Lm105 miljun, imbagħad f'Diċembru rriżulta li osfru Lm18 miljun u d-dħul mill-income tax fil-fatt kien ta' Lm93 miljun.

Rigward id-dħul mill-VAT konna qegħdin nipproġettaw li se jkollna madwar Lm90 miljun u hawnhekk ukoll osfru Lm11 miljun oħra u finalment fil-budget rriżulta li dan se jkun ta' Lm79 miljun.

Dwar id-dividends ġie deċiż li l- Air Malta ma tagħtix dividend ta' Lm1 miljun u fil-każ ta' miscellaneous receipts l-Gvern ddeċieda, bħala materja ta' policy tiegħu, li ma jbigħx ishma li kienu ppjanati li jiġu mibjugħa b'riżultat li kien hemm madwar Lm15 miljun li ma rriżultawx bħala dħul lill-Gvern.

Meta wieħed jara dawn il-miljuni kollha - b'kollox jammontaw għal madwar Lm46 miljun - malajr jibda jifhem kif tiġi maħluqa l-ħofra u r-riżultati fir-realta' huma dak li kellna fil-budget.

Hawnhekk nistgħu nagħmlu eżerċizzju u nibdew billi naraw x'ippubblika l-Gvern bħala dħul li kellu f'Ottubru u x'ippubblika f'Diċembru bħala li qiegħed jistma li se jdaħħal.

Imbagħad tibda tikkompara wkoll ma' x'ġara fis-snin ta' qabel.

Għaliex?

Għaliex l-cash flow tal-gvern m'hijiex waħda lineari, m'hijiex cash flow li kull sena, kull xahar iddaħħal l-istess ammont ta' flus minn kullimkien.

Il-cash flow tal-gvern hija tip ta' cash flow li għal ħafna raġunijiet ...

Per eżempju, fl-aħħar tas-sena jsiru sforzi kbar mill-Ministeru tal- Finanzi.

Naħseb li s-Segretarju Permanenti fil-Ministeru tal-Finanzi huwa wieħed min-nies li qatt ma jgawdi l-aħħar tas-sena għaliex dejjem jiġri wara n-nies, u jiġri warajhom b'mod effettiv, biex jagħtuh l-aħħar ċekkijiet biex jkun jista' jagħlaq il-kontijiet.

Issa jekk din is-sena ma ġrewx wara kulħadd ...dawk affarijiet oħra, imma wieħed jista' jagħmel kalkolu.

GĦax jekk taqbad il-cash flow trend li kien hemm fl-1995 u tapplikaha għall-income li kien hemm f'Ottubru 1996, ir-riżultat ikun jixbaħ il-projections li konna qegħdin nagħmlu f'Awissu u mhux iċ-ċifri kif ġew preżentati fil-budget.

Naturalment jiena ma nafx x'ġara u dawn huma spjegazzjonijiet li forsi jistgħu jingħataw.

Mr Chairman, niġi issa għaIl-bidla fis-sistema ta' tassazzjoni.

Meta wieħed jaqra l-white paper li ġiet ippubblikata mill-ewwel jiġi affrontat b'ħafna dikjarazzjonijiet qishom miktuba minn xi espert fejn qiegħed jgħid lin-nies x'għandha tkun is-sistema ta' tassazzjoni.

Fil-verita' qegħdin fl- ajru, jew aħjar fis-sħab, għax fil-konkret m'hawn xejn.

Fil-white paper insibu ħafna dikjarazzjonijiet, qisu qiegħed jitkellem l-oraklu: Isma', dak kien ir-riżultat, il-VAT ma ħadmitx!

Imbagħad hemm kapitlu li suppost jispjegalna - niġi għalih aktar 'il quddiem - għaliex il-VAT ma ħadmitx iżda fil-fatt ma nsibu xejn.

Jingħad li l-VAT ma ħadmitx għax aħna gżira, li l-VAT ma ħadmitx għaliex l-Unjoni Ewropea se tagħmel tibdil - tibdil, skond il-white paper, li lanqas fhimna x'inhu - li l-VAT ma ħadmitx għaliex l-Unjoni Ewropea għandha ċerti linji fuq il-VAT, għax l-Unjoni Ewropea ..., għax l-Unjoni Ewropea ...

Mela nagħmlu statement li l-VAT f'Malta ma ħadmitx u fil-white paper kollha ma ssib xejn li jista' jagħtik raġuni waħda għaliex u kif f'Malta din ma ħadmitx.

U dan bir-raġun, għaliex minn mistoqsijiet parlamentari li għamilt jirriżulta li ħarġet il-white paper, qed tiġi mibjugħa sistema, qed ngħidu kemm hi ġusta, qed ngħidu kemm hi sempliċi, pero' m'għamilna l-ebda studju dwar l-effett li din se jkollha fuq l-għoli tal-ħajja, fuq il-kompetittivita' tal-pajjiż u fuq ir-revenue tal-Gvern.

Xejn, pero' fil-white paper qed ngħidu li l-ħajja se torħos.

Imma kif?

Fuq liema bażi se torħos il-ħajja?

Għax hekk naħsbu ...

Jew inkella xi ħadd għandu xi ispirazzjonijiet li naturalment il-poplu komuni m'għandux!

Irridu niftħu d-djalogu, irridu nitkellmu, irridu nisimgħu lin- nies u mhux nagħmlu l-istatements imbagħad ma nibbekkjawhomx.

Fis-sistema l-ġdida li qegħdin jipproponu - fir-realta' din m'hi ġdida xejn - hemm it- tajjeb u fil-fatt dak kollu li żammew mill-VAT huwa tajjeb.

Ħalli nieħdu r- reġistrazzjoni.

Iva, hija ħaġa tajba li nibqgħu reġistrati.

Issa fil-white paper irridu naraw fil-każ li tibdel in-negozju xi tfisser li trid terġa' tirreġistra mill-ġdid.

Irridu naraw daqsxejn x'se tfisser din.

Tajjeb?

Pero', li jkun hemm reġistrazzjoni għal kull min jopera, hu min hu - hekk qed nifhmu u jekk qed nifhmu ħażin jgħidulna - fulltime, part-time, żgħir, kbir, ibigħ Lm10, ibigħ Lm1 miljun jew ibigħ Lm10 miljun, kull min jagħmel operazzjoni tan-negozju se jirreġistra, din hija sewwa u aħna naqblu magħha.

Din hija sistema li aħna daħħalna u għamlu tajjeb issa li żammewha.

It-tieni nett għandha tingħata riċevuta jew kont fiskali.

Dan huwa tajjeb għax din hija s-sistema tal-VAT; kulħadd irid jagħti kont fiskali jew riċevuta fiskali, ibigħ Lm10 f'sena, ibigħ Lm1,000 jew ibigħ Lm1 miljun, sew jekk hu taxxabbli u sew jekk mhux taxxabbli, jekk dan jagħmel negozju jrid jagħti riċevuta jew kont fiskali.

Issa riċevuta jew kont fiskali - u din niġi għaliha wara - tfisser li jrid ikun kont li jindika t- taxxa li tħallset jew trid titħallas, inkella x'kont fiskali hu dan, inkella x'riċevuta fiskali hi din!

Dan il-kont fiskali huwa l-pern li fuqu suppost jorbot l-audit trail kollu fis-sistema.

Din ukoll issa se titħarbat għaliex il-katina tan-negozju nqatgħet u d-deterrent tal- kollużjoni minn din is-sistema l-ġdida li qed tiġi proposta qiegħed jinqala'.

Dan jgħidulek kull professjonist.

Fejn qabel ridt tmur għand xi ħadd - minn kif qed nifhmu dejjem - u biex taħrab it-taxxa kont tgħidlu: Tagħtinix invoice bil-VAT, teħodhilix il-VAT ħalli ma jkollokx għalfejn tgħaddiha lill-Gvern, illum tmur tixtri mingħandu u inti tiddeċiedi jekk tiddikjarax dik l-ispiża jew le.

Jekk tiddikjara dik l- ispiża tħallas l-ETP u tħallas l-ETSS, u jekk ma tiddikjarax dik l-ispiża ma tħallas xejn u ma tiddikjara xejn għall-income tax.

Veru li lanqas illum jekk ma jkollokx tax invoice l-awditur mhux se jaċċettahielek bħala spiża tan-negozju, m'hemm xejn ġdid fiha din.

Pero' d-deterrent tal- kollużjoni spiċċa u llum hemm iktar inċentiv biex jinħeba n-negozju u nerġgħu lura għall-black economy għaliex min jaħbi xi xtara jrid bilfors irid jaħbi x'biegħ.

Hekk jaħdem in-negozju.

U issa nispera - bis- serjeta' kollha qed ngħidha din - li meta nitkellmu hekk ma nisimgħux min jgħidilna li qed nagħtu xi ideat lin-nies xi jridu jagħmlu għaliex jekk naħsbu li n-nies f'dawn l-affarijiet ma jgħallmux lilna xi jridu jagħmlu, jekk naħsbu li n-nies mhux diġa' ħasbu sakemm fehmu xi jridu jagħmlu, allura ma naħsibx li qed ngħixu f'dinja!

Meta nitkellmu hekk inkunu qed nuru l-problemi li se jiffaċċja dan il-pajjiż għaliex intortament se nibdlu sistema li taħdem għal waħda li mhux se taħdem.

U naraw kemm ma ħadmitx din is-sistema meta niġu biex ngħoddu r-revenue tal-Gvern wara li tgħaddi sena, jekk tiġi mibdula s-sistema ta' taxxi indiretti għal din s-sistema.

Ġie aċċettat ukoll il-konċett ta' taxxa fuq is-servizzi.

Issa din m'għadhiex anatema.

Dan il-konċett ta' taxxa fuq is-servizzi ġie aċċettat bħalma hu fil-VAT.

Bħall-VAT qegħdin nagħmlu rata waħda fid-dwana.

U m'hu se ngħidu grazzi lil ħadd li għamilna rata waħda fid-dwana.

Mhux se ngħidu grazzi lin- nies għaliex m'għollewx it-tariffi tad-dwana għal 50%, għaliex hekk kien hawn min qal.

Huma kienu qalu hekk, għaliex huma kienu jgħidu li se jagħmlu l-istess taxxi ta' l -1994.

Aħna konna ngħidu li jekk se jagħmlu li kienu qed jgħidu allura hekk ifisser.

Issa għax mhux se jagħmlu hekk, irridu ngħidulhom: Grazzi talli m'għamiltux hekk, grazzi talli m'għamiltux dazju ta' 50%?

Grazzi ta' xejn!

Għax b'din is-sistema l- ġdida se żżidu t-taxxi fil-pajjiż.

Se żżidu t-taxxi fil-pajjiż b'ħafna u mhux bi ftit.

X'inhuma l-oġġettivi li poġġiet il-white paper għal din it- taxxa l-ġdida?

U nerġa' ngħid li din kollha hija mibnija fuq is-sistema li hemm.

Raqqgħu l-pannu bil-qargħa aħmar.

U hemmhekk fejn għamilna ġobna tat- toqba, m'hemmx koerenza fiha u assolutament mhux se żżomm flimkien.

Qalu li ma m'humiex se jżidu t-tax burden.

Dan huwa kollu wishful thinking.

Dan hu l-wishful thinking kollu ta' l-oġġettivi, issa tal-white paper.

Ma żżidx it-tax burden meta fuq il-prodotti importati żidt 6%?!

Minflok taxxa ta' 15% fuq l-aħħar prezz li l-konsumatur jieħu mingħand ir- retailer, issa jrid iħallas taxxa ta' 21%.

U hawn nixtieq inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra, Mr Chairman, kalkolu li għamilt u ħdimt fuq l-eżempju li kont tajt fil-budget ta' l-1994, meta ħabbarna l-VAT.

Nagħti dan l- eżempju kkalkolat bil-VAT u nagħti l-istess eżempju kkalkolat bit-taxxi fuq l-importazzjoni kif proposti.

Użajt l-istess ċifri u l-istess xenarju li kien hemm fil-budget dakinhar, jiġifieri li l-importatur jagħmel 20% qligħ, li l-wholesaler jagħmel 5% qligħ u r-retailer jagħmel 15% qligħ, u xi rriżulta?

Irriżulta li fuq prodott ta' Lm100 il-konsumatur bil-VAT kien iħallas Lm21 iktar.

Allura hawnhekk bdejna nisimgħu: Imma l-VAT mhux 15% kienet, iżda 21%.

Imma 21% fuq hiex?

Fuq il-valur ta' l-importazzjoni?

Il-VAT kienet 15% fuq il-valur tal-bejgħ mingħajr ebda taxxa.

Jekk trid imbagħad toqgħod tikkalkula kemm kienet tiġi bil-persentaġġi b'kollox u bl-added value kollu, imbagħad wieħed jgħid 21%.

Pero' bl-istess argument meta wieħed jiġi biex iqabbel it-taxxi proposti jsib li fuq l-aħħar prezz tar-retailer il-konsumatur se jħallas 21% iktar, pero' kieku jkollok tagħmel il-paragun mal-prezz ta' l-importazzjoni jiġi 30% aktar.

Jiġifieri l-konsumatur hawnhekk żidnilu t-taxxa b'terz.

THE CHAIRMAN: Hawn talba biex l-Onor.

John Dalli jpoġġi dokument fuq il- Mejda tal-Kamra?

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Chairman, inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabelli li jagħtu eżempju ta' kalkolu tat-taxxi proposti fuq importazzjoni u ta' kalkolu tal-VAT fuq importazzjoni.

Imbagħad ngħidu li l-oġġettiv hu li jnaqqas it-tax burden minn fuq in-nies!

Kif naqqasna t-tax burden?

Naqqasna t-tax burden għaliex xi servizzi mhux se jkunu ntaxxati, pero' anke hawnhekk il-fatt hu li t-taxxi li se jitħallsu - din hi l-verita' u ma noqogħdux ngħidu li qed inxewxu lin- nies biex jgħollu l-prezzijiet, f'ġieh il-Bambin; ejjew naraw l-affarijiet kif inhuma u kif se jaħdmu - huma kollha spejjeż li se jiġu mgħoddija lill- konsumatur.

Ma naħsibx li l-Ministru qiegħed jippretendi li dawn it-taxxi - taxxi fuq il-konsum suppost - se jsofrihom min ibigħ.

Żgur li mhux hekk se jiġri.

Nixtiequ kemm nixtiequ, nagħmlu kemm nagħmlu wegħdi u nixegħlu xemgħat kemm nixegħlu, mhux hekk se jiġri.

Bħal dak li qallu l- barbier mhux se jaqta' iktar xagħar in-nies; jew forsi qegħdin naħsbu li se jiċċarġja 10ċ anqas għax tneħħiet il-VAT!

Nieħdu hawker li jdur bil- ħaxix.

Taħseb li l-15% li jħallas fuq l-ispare parts u t-10% li jħallas lill-mechanic kull meta l-van jiġrilu ħsara, se jsofrihom hu?

Ma taħsibx li se jgħid li dawn huma spejjeż żejda għalih u se jara kif se jagħmel biex jgħaddihom lil ħaddieħor?

L-ikbar daħka tal-white paper hi fis-section tal-priedka, ngħidilha jien, jiġifieri fl-ewwel żewġ sections.

Din tispiċċa biex tgħid li kulħadd ikun jaf x'taxxa qed iħallas.

Dan mhux veru anzi hu kompletament l- oppost.

B'din is-sistema qed naħbu t-taxxi fil-prezzijiet, bħalma kien jiġri bid-dazji.

Bil-VAT kienu jafu preċiż kemm kienu qed iħallsu n- nies, mentri b'din is-sistema qegħdin naħbulhom lin-nies x'qed iħallsu f'taxxi indiretti.

M'hemmx trasparenza dwar x'qegħdin iħallsu u mhux iħallsu n-nies.

Nieħdu t-turiżmu.

Hawnhekk hawn daħka oħra għal min jagħmel ftit kalkoli.

Lit-turisti għamilnilhom pjaċir għaliex naqqasnilhom ir-rata tal-VAT minn 10% għal 5%!

Pero' mbagħad il-consumables - u jużaw consumables fit-turiżmu! - u s-servizzi se jkunu intaxxati; il-consumables se jkunu ntaxxati bi 21% u s-servizzi b'10%.

Jien m'għandix costing structure preċiż, imma wieħed jista' jagħmlu faċilment.

Għamel costing structure u ara x'consumable percentage għandu fis-sales value tal-lukanda u x'servizzi taxxabbli għandu fis-sales value tal-lukanda.

Trid xi għerf biex tagħmilhom dawn!

Jekk tieħu 15% f'kull każ, tal-lukanda se jħallas 4.7% iktar taxxa, spejjeż iktar li se jitilgħu fuq is-sales value tiegħu.

X'qed nagħmlu?

Għalfejn dan il-ħafna gyrations?

Għalfejn dan il-ħafna taħwid fis-sistema?

Għalfejn se nagħtu lok lil min jabbuża jerġa' jabbuża bil-prezzijiet?

Għalfejn se nagħtu lok lil min irid jabbuża, jerġa' jabbuża bl-evazjoni?

Għalfejn ma nkomplux nsaħħu dak li għandna?

M'hemmx għalfejn nagħmlu dan l-eżerċizzju.

Qed nagħmluh għax bżaqniha qabel l-elezzjoni biss għax m'hemm l-ebda raġuni oħra.

Jien ma rridx nirbaħ fuq din il-bażi imma fuq is-serjeta'.

Pero' din hi r-realta' u l-poplu Malti jekk mhux qiegħed jifhimha llum se jibda jifhimha jekk ddaħħlu din is-sistema għax se jkollna rebus.

Dan qed ngħiduh biex niftħu għajnejn kulħadd.

M'hemmx għalfejn nagħmlu dan li qed nipprovaw nagħmlu.

Mr Chairman, jien se nagħlaq billi ngħid li r-realta' hi li anke hawnhekk normalment fil-pajjiżi żviluppati u anke fil-każ ta' dawk li qed jiżviluppaw, pajjiż jgħaddi minn sistema ta' single stage taxation għal sistema ta' multi stage taxation.

L-Isvizzeri hekk għamlu f'pajjiżhom pero' l-Isvizzera fil-Mediterran mhux hekk se tagħmel għax aħna gżira fil- Mediterran u muntanji m'għandniex!

Iċ-Ċina hekk għamlu fl-istess data li għamilniha aħna, fl-1 ta' Jannar, 1995 li għaddew minn din il-production tax, u minn dawn is-service taxes - l-ETP u l-ETSS u dawn il-ħafna ismijiet eżotiċi - u marru għal sistema aktar nadifa, aktar loġika, aktar enforceable li hija l-VAT.

U jien nistaqsi: Għalfejn flok nagħmlu bħall- Isvizzera, qed nagħmlu bħall-Ghana u mmorru lura?

X'inhu ġust f'din it- taxxa l-ġdida?!

L-abbużi li se toħloq minħabba l-eżenzjonijiet li se nibdew nerġgħu nagħtu?!

Staqsu lil tad-Dwana l-problemi li kien hemm fid- Dwana bl-eżenzjonijiet, l-uġigħ ta' ras ta' nies li jieħdu eżenzjoni mid- dazju biex jibnu lukanda u mbagħad il-Bambin biss ikun jaf dak il-materjal fejn mar!

Għalfejn nerġgħu ndaħħlu dawk l-uġigħ ta' rasijiet fis-sistema?

M'hemmx għalfejn.

Dik hi l-pożizzjoni tagħna għax il-VAT naddfet dawn l- affarijiet kollha.

Il-VAT neħħiet l-iskop ta' l-abbuż kollu.

Ma kienx hemm għalfejn tabbuża aktar għax il-15% li tħallas fid-Dwana kont terġa' teħodhom lura.

Ma kienx hemm għalfejn tipprova taqli.

Issa qed indaħħlu l- inċentiv biex ikun hemm dawn l-affarijiet u allura qed nagħmlu uprooting tal-level playing field u dan mhux tajjeb għall-ekonomija u mhux tajjeb għall-pajjiż.

Jien biex nagħlaq, Mr Chairman, nerġa' ntenni li t-tibdil li qed isir huwa tibdil għal kollox inutli.

Minn dan kollu jirriżulta li ridna nagħmlu żewġ affarijiet.

Waħda li nneħħu n-negozjanti ż-żgħar milli jkunu kolletturi - u dan stajna għamilnieh faċilment bit-threshold fis-sistema tal-VAT - u l-oħra li nneħħu xi servizzi milli jkunu VATable u dan stajna għamilnieh faċilment b'legal notice taħt il-Liġi tal-VAT.

(Interruzzjonijiet) M'għamilnihiex għax ma kienx għadu ż-żmien.

Aħna mxejna fuq linja rigoruża kontra l-evażjoni tat-taxxa bis-serjeta' u ma kienx wasal iż-żmien biex nagħmlu dawn l-affarijiet, imma aktar 'il quddiem kien jasal iż-żmien.

Sur President, ma kellix ċans nitkellem fuq l-ekonomija, pero' finalment ir-riżultat ta' kull gvern jitkejjel fuq xi jkun qed iħoss the man in the street.

Illum il-poplu diġa' mhux qed iħossu sew.

Ħafna nies tan-negozju qed igergru li l-bejgħ naqas u diġa' tisma' min jgħidlek kemm qiegħed aħjar illum għax fejn qabel ma kienx isib min jaħdimlu, illum iċemplulu n-nies biex ifittxu xogħol part-time.

Dawn m'humiex indikazzjonijiet tajbin.

F'dan l-istadju jien inħalliha hemm id-diskussjoni biex nifhmu eżatt x'inhu jiġri, nifhmu għaliex ikunu ġraw dawn l-affarijiet u nieħdu l-miżuri korrettivi li għandna bżonn nieħdu malajr biex dan il-pajjiż jibqa' miexi fuq it-triq li kien miexi sa Ottubru li għadda.

Grazzi ħafna.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Grazzi, Mr Chairman.

Dan il-ministeru huwa responsabbli mhux biss mill-finanzi imma wkoll mill-politika ekonomika, żewġ setturi li bażikament juru sewwa liema direzzjoni jieħu l-pajjiż mill- aspett ekonomiku.

Jiddispjaċini ngħid li meta wieħed iħares lejn l-Estimi u jisma' d-diversi diskorsi li saru, bilfors jistaqsi: Imma dan il-Gvern Laburista ġdid li ilu disa' snin jistenna u jippjana biex ikun fil-gvern, 'il fejn se jimxi fil-politika ekonomika?

Dan se jimxi b'mod li se jkattar il-ġid, b'mod li jtejjeb l-istandard of living?

Fuq dan insibu ftit li xejn, biex ma ngħidx li kultant insibu r-reverse.

Insibu r-reverse għaliex waħda mill-iktar affarijiet li dan il-Gvern tela' bl-għajta tagħha kienet l-għajta ta' l-għoli tal-ħajja, l-għajta li l-għoli tal-ħajja jifnik.

Illum l-poplu Malti qed jinduna kemm l-għoli tal-ħajja jifnik meta għandna żidiet fuq prodotti essenzjali li ma kienx hemm bżonnhom.

Li ġara f'pajjiżna s-sena li għaddiet huwa li min kien jevadi t-taxxa, evadiha aktar u ħallas għaliha l-bqija tal-poplu biż-żidiet iththrth li kellu jġorr fuq il-prezz tal-petrol, tad-diesel u tal-liċenzji li mhux biss jeffettwaw l-għoli tal-ħajja ...

Il-Partit Laburista kien jgħid li l- government induced cost huwa l-ikbar periklu għall-ekonomija tagħna u proprju fl-ewwel budget tiegħu għolla l-cost ta' dawn il-prodotti essenzjali!

L-għoli ta' dawn il-prodotti mhux biss inaqqsu l-istandard of living, iżda l-poplu tagħna lanqas biss ġie kkumpensat għalihom.

Mhux talli ma ġiex ikkumpensat, iżda talli fejn qabel kienu jgħidu - forsi mhux l-Onor.

Spiteri imma ċertament l-Onor.

Alfred Sant - li l-figura ta' l- għoli tal-ħajja kienet saħansitra double digit, jiġifieri li kienet aktar minn 10%, illum kompla jgħolliha għaliex żied il-prezz tal-petrol, tad- diesel u ta' affarijiet oħra.

Jiena stennejt biex nara dan il-Gvern x'se jipproponi li għandu jsir biex jiġġieled l-għoli tal-ħajja, jekk huwa veru li l-għoli tal-ħajja jifnik u jekk huwa veru li din kienet waslet għal double digit.

Imbagħad jiġi l-Prim Ministru u jgħidilna li qegħdin inxewxu u qegħdin ninkoraġġixxu li jogħlew il-prezzijiet.

Lil dan il-pajjiż ġibnih f'sitwazzjoni ta' Dr. Jeykle and Mr. Hyde; meta kienu fl- oppożizzjoni kienu jgħidu li kollox tort tal-Gvern, u llum li qegħdin fil- gvern, jgħidu li dak m'għandux x'jaqsam!

Huwa stmat li f'sena waħda se jinġabru Lm14 miljun aktar f'taxxi li ġejjin minn għoli fi prezzijiet ta' prodotti essenzjali imbagħad fid-diskors tal-Budget intqal li dawn il- miżuri ftit li xejn jolqtu l-konsum essenzjali.

Onor. Spiteri, jekk il- petrol u d-diesel m'humiex essenzjali, mela x'inhu essenzjali?

Jekk l- ilma għal ċerti partijiet ta' l-industrija se jgħola, x'effett se jkollu fuq il-prezzijiet? - X'hemm iktar essenzjali mill-ilma?

Imbagħad il- Budget Speech ikompli jgħid "għalkemm huwa mistenni li jkollok impatt negliġibbli fuq l-indiċi tal-prezzijiet bl-imnut".

Mela dan il-Gvern tela' bl-għajta li se jiġġieled l-għoli tal-ħajja imbagħad għamel proprju l- oppost għaliex żied il-prezzijiet u jiġi jgħid li dawn m'humiex se jkollhom impatt fuq l-għoli tal-ħajja!

Allura bilfors ikollok tgħid li dawn qed jiddieħku bil-poplu Malti.

Mr Chairman, wara li saret din l-istqarrija - naħseb li hija żball - jien kont għamilt domanda parlamentari proprju fuq dan is-suġġett fejn staqsejt għal stima ta' l-impatt li dawn iż-żidiet se jkollhom fuq l-għoli tal- ħajja.

U l-Onor.

Spiteri weġibni billi qalli "Naħseb li l-Onor.

Interpellant jaf biżżejjed li l-indiċi tal-prezzijiet jitkejjel ex-post - dak li jkun sar - mhux ex-ante - dak ta' qabel".

Imma skużi, il- prezzijiet mhux diġa' kienu tħabbru meta jien għamilt din il-mistoqsija?

Mela ma tistax tikkalkola l-impatt fuq il-prezzijiet billi tara x'żidiet saru u taħdimha?

Jien ħdimtha din u l-istima li ħriġt kienet ta' żieda ta' madwar 1%, żieda ta' l-inflazzjoni li jekk aħna qed nimmiraw - hawnhekk id-diskors tal-budget ma jgħid xejn - li se jkollna inflazzjoni ta' 2% ...

Aħna konna ngħidu mhux aktar minn 3%.

Jekk qed jimmira għall-inflazzjoni ta' 2% qed ngħidu li 50% ta' l- inflazzjoni ġejja minn dawn il-miżuri tal-Gvern.

Anke meta nitlob uffiċjalment minn dan il-Parlament biex ikolli stima, dan jgħidli li ma nistgħux nikkalkolaw għalissa.

Jiena nixtieq ukoll nikkummenta fuq il-fatt li meta wieħed jieħu miżuri, jrid jieħu miżuri fuq informazzjoni illi tkun maħduma sewwa u tkun meqjusa.

Jiena l-impressjoni li qed nieħu minn dawn ir-risposti - u għandi iktar minn dawn - hija li m'hemm xejn meqjus minn dan il-Gvern.

Mhux qed ngħid li l-affarijiet isiru bl-adoċċ, imma b'mentalita' ta': Issa naraw, issa naraw kif nirranġaw hawn u issa naraw kif nimxu hemmhekk.

L-affarijiet mhux qed ikunu meqjusa.

Din hija nkwetanti għax meta l-affarijiet ma jkunux meqjusa jkollna riċetta għal diżastru u riċetta għal kriżi ekonomika.

U għandi raġun inkun xettiku jiena għax l-aħħar darba li dan il- Partit kien fil-gvern kellna kriżi ekonomika.

The burden of the proof biex jurina u jserraħ ras il-poplu hija aktar fuq dan il-Gvern biex juri li qed jagħmel affarijiet meqjusa.

U meta wieħed jistaqsi mistoqsija wara l-oħra f'dan il-Parlament u ma jkollux risposta jew jingħad li dan l-istudju m'hemmx għalfejn isir jew li ma jistax isir - u dan mhux veru - jien bilfors irrid ngħid illi l-affarijiet m'hux qed isiru b'mod meqjus.

Pero' nkompli fuq il-politika ekonomika.

Meta wieħed ifittex, isib illi f'dan il-budget u f'dawn id-diskorsi li saru dwar dan il-Ministeru - li huwa importanti għax qiegħed jindirizza u jikkanalizza d-direzzjoni ta' pajjiżna - m'hemm prattikament xejn dwar il- politika ekonomika.

Tant hu hekk, illi meta wieħed jipprova jifli s- setturi tal-manifattura jew tat-turiżmu ma jsib xejn.

Anke dwar politika monetarja, m'hawn xejn x'jindika f'dan il-budget per eżempju dwar x'inhi l- politika monetarja ta' dan il-Gvern rigward rata ta' l-imgħax, rigward kif se jimxi jew rigward jekk hux se jkun hemm restrizzjoni tal-credit.

M'hemm xejn li huwa ċar.

Imma nsomma dan forsi bi żmien ikollu ċans jiżviluppah daqsxejn aktar.

Qabel kellna direzzjoni li kienet sejra lejn sitwazzjoni fejn konna nafu fejn sejrin.

Konna se nsiru membru ta' l-Unjoni Ewropea u allura kien se jkollna l-istess drittijiet għall-industrija tagħna li għandha l-industrija fl-Ewropa, li għandha l-industrija fl-Irlanda, li għandha l-industrija fil- Portugal u postijiet oħra.

Konna se nkunu f'dik it-tip ta' sitwazzjoni u kulħadd kien qed jaħdem f'dak it-tip ta' xenarju u b'dik it-tip ta' aġenda.

Issa nsibu li dan il-Gvern iddeċieda jiffriża l-applikazzjoni.

Il- mistoqsija tiegħi hi din: Imma dan l-iffriżar ta' l-applikazzjoni għandu periklu li jiffriża wkoll l-iżvilupp ekonomiku?

X'inizjattivi ġodda hemm fil-budget?

Minn fejn se jiġi x-xogħol?

X'inċentivi ġodda se nagħmlu?

Kif se nippromwovu lil Malta b'mod li tkun tista' tikkompeti mad- demokraziji l-ġodda ta' l-Ewropa tal-Lvant?

X'qed nagħmlu biex nimbottaw lill-poplu tagħna 'l quddiem?

U nsibu li m'hemm xejn minn dan.

Ħlief li hemm diskussjoni twila dwar 'l hekk imsejħa ħofra finanzjarja - u din niġi aktar tard għaliha għalkemm il-kollega tiegħi l-Onor.

John Dalli tkellem diġa' fuqha - m'hemm xejn.

Dażgur li l-Gvern għandu problema!

GĦandu problema minħabba li d-direzzjoni 'l fejn konna sejrin li kienet se ġġib ukoll benefiċċji ekonomiċi u finanzjarji issa twarrbet, naturalment il- Gvern għandu d-diffikultajiet kif se jespandi s-settur tal-manifattura u l- assistenza li jagħti meta bħal kull gvern ikollu ċerti restrizzjonijiet finanzjarji.

Allura jiena nistaqsi: Minn fejn se jiġi l-iżvilupp?

Minn fejn se jiġi r-riżors ekonomiku li għandna bżonn?

U jiena naf fuqiex qed nitkellem.

Per eżempju, fl-industrial estates hemm bżonn nagħmlu refurbishment kbir.

Biżżejjed inħarsu lejn it-tibdil tas-soqfa ta' ċerti fabbriki, imma inti ma tistax tgħid li għal sentejn ma tibnix fabbriki ġodda ħalli tibdel is-soqfa li hemm bżonn jinbidlu.

Imbagħad x'tagħmel għall-impjiegi ġodda?

Minn fejn se ġġib il-finanzjament neċessarju?

Jiena ngħid li l-ħofra qiegħda fid-direzzjoni li miexi biha l-Gvern għaliex hemmhekk hemm baħħ, ma nafux fejn sejrin.

Jien nistaqsi: Xi tfisser din iż-żona industrijali ħielsa li qiegħda tiġi proposta?

L-ewwel l-Unjoni Ewropea qaltilhom biex jimlew questionnaire ħalli jkunu jafu sewwa x'qed jaħsbu u mbagħad jaraw x'jistgħu joffru u safejn jistgħu jaslu.

Jiena niskanta kif ma jirrealizzawx li din id-direzzjoni se ttellifna l-impjiegi u se ttellifna investimenti fl-industrija.

Nistaqsi wkoll: B'din id- direzzjoni, il-possibbilta' li nattiraw investimenti ta' fabbriki lejn Malta, se tikber jew se tonqos?

Mhux ovvju li meta llum għandek il- kompetizzjoni madwarek, b'din id-direzzjoni se jkollok aktar diffikulta' biex tiġbed fabbriki lejn pajjiżna għaliex hija inċerta?

Ħaġa inċerta tgerrex l-investiment u mhux iġġibu.

Jiena ngħid li waħda mid- diffikultajiet kbar li għandu dan il-Gvern hija n-nuqqas ta' direzzjoni ekonomika.

Ħalli issa nsemmi t-turiżmu.

Meta kienu jgħidu li jridu jdaħħlu l- forward buying rate, aħna konna ngħidulhom li din għadda ż-żmien tagħha.

Għalhekk għamilna t-tour operator support scheme.

Il-Gvern preżenti żammha din l-iskema, pero' din is-sena l-Gvern Ingliż daħħal il-miżura fejn intaxxa aktar lit-turisti Ingliżi li jmorru għall-vaganza tagħhom barra l- pajjiżi fl-Unjoni Ewropea.

Dan ifisser li biex it-turist Ingliż jiġi Malta jkollu jħallas Stg10 aktar, u dan għaliex m'aħniex membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Mela issa qed insibu ruħna f'pożizzjoni fejn dan is-support li qed nagħtu bit-tour operators support scheme li jiswa Lm2.5 miljun, il- Gvern Ingliż seraqulna għaliex bl-ammont aktar li qed jintaxxa lit-turisti, jirriżulta li dawn bejn wieħed u ieħor fuq 400,000 turist jiswew madwar Stg4 miljun, allura bir-rata tal-kambju tal-lum, dawn jiġu madwar Lm2.5 miljun.

U jiena ngħid li hawnhekk għandna l-akbar eżempju ta' l-iżvantaġġ ċar ta' dan il- baħħ fid-direzzjoni ekonomika.

Aħna konna f'pożizzjoni li stajna nitkellmu u ngħidu: Isma' aħna se nsiru membri u allura wieħed jista' jargumenta biex din it-taxxa titneħħa.

Imma llum tmur targumenta u jgħidulek: Ta' barra barra u ta' ġewwa ġewwa.

B'hekk spiċċajna biex l-għajnuna li konna qed nagħtu lit-turiżmu taħt din l-iskema - it-tour operators support scheme - ġiet newtralizzata b'miżura li ħa ċ-Chancellor of the Exchequer Ingliż li se tibda topera aktar tard din is-sena u li se twassal għal erosion tal- kompetittivita' tagħna fit-turiżmu.

Ħbieb tiegħi, hemm ħafna impjiegi li jiddependu mit-turiżmu u għalkemm wieħed jista' jgħid: "Mela ejja nkomplu nżidu l-assistenza, ejja nkomplu noffru aktar assistenza biex nagħmlu tajjeb għal din," xorta tiġi l-mistoqsija minn fejn se ġġib il-flus.

Naturalment din hija mistoqsija li dan il-Gvern għandu esperjenza biżżejjed tagħha għax ilu jitkellem biżżejjed fuqha u f'dawn iċ-ċirkostanzi jkun aktar diffiċli li wieħed joffri pakkett ta' iktar inċentivi li jiżgura li l- ekonomija tagħna tibqa' tespandi.

Jiena ngħid ukoll li hemm costs oħra li huma nvoluti f'din id-direzzjoni ekonomika li ffriża l-Gvern - għax issa lanqas qed jgħid li m'huwiex se jidħol imma qed jgħid li jiffriżaw l-applikazzjoni - u kieku nibqgħu mexjin lejn is-sħubija nkunu f'pożizzjoni li nattiraw aktar investiment mill- Mediterran stess, anzi nkunu nistgħu nagħmlu investiment fejn il-valur miżjud ta' Malta jkun jista' jingħadd ma' dak ta' pajjiżi oħra fil- Mediterran, ħaġa li llum ma tistax issir.

Allura nkunu nistgħu mill-aktar fis possibbli nużaw karta li għandna li allura tkun tista' ġġib aktar xogħol lejn pajjiżna.

Dawn li qed insemmi huma kollha affarijiet li kienu fuq l-aġenda tagħna u li sparixxew.

U filwaqt li jien nistenna li l-Gvern tal-lum joffri xi ħaġa alternattiva li turi biċ-ċar kif se nimxu u kif se nibqgħu niġbdu l-investiment lejn pajjiżna, ma jidher xejn minn dan.

Issa niġi wkoll għar-riforma l-oħra għax dan il-Gvern mhux biss huwa responsabbli mill-politika ekonomika imma wkoll mill-politika fiskali.

Jekk fid-direzzjoni tal-politika ekonomika hemm dan il-vojt, fil-politika fiskali hemm aktar inċertezza.

Hemm l-inċertezza li wieħed qed jgħid: Dan l-eżerċizzju kollu li daħal fih il-Gvern fejn irid jivvinta tliet taxxi differenti biex jisostitwixxi waħda, x'eżerċizzju hu?

Jagħmel sens dan?

Fil-fatt hemm ħafna diskors fil-White Paper fuq il-moralita' fiskali u kulħadd jaqbel fuq il-moralita' fiskali, imma ejja nistaqsu mistoqsija waħda dwar il-moralita' fiskali: Il-VAT ħadmet?

Din is-sistema li qed tipproponi, se ttejjibha, jew le?

Jiena naqra ħafna affarijiet fuq il- moralita' fiskali u naqbel li din għandha titjieb u li għandna nnaqsu l- evażjoni, imma fil-prattika ejja naraw ftit jekk il-VAT irrnexxitx dwar il- moralita' fiskali.

Ħalli nsemmi statistika waħda, statistika li fil-fatt dan il-Gvern jużaha fejn jaqbillu u fejn ma jaqbillux iwarrabha.

U din hija l-istatistika ta' l-impjiegi.

Jekk inħarsu lejn x'ġara fis-sena meta daħlet il-VAT - 1995 - naraw li n-numru ta' nies reġistrati li jaħdmu fulltime żdied b'5,583 filwaqt li n-numru ta' nies li jaħdmu part-time żdied b'6,296, żieda globali ta' madwar 12,000 persuna.

Jien nassumi li l- parti l-kbira ta' dawn in-nies kienu jaħdmu qabel għaliex ma naħsibx li fl- 1995 kellna boom daqshekk qawwija li rriżultat f'din il-kreazzjoni ta' dan l-ammont ta' impjiegi.

F'sena normali bejn fulltime u part-time mhux mistenni li jkollok iktar minn 2,000 jew 2,500 impiegi ġodda.

Jiġifieri f'sena waħda, meta daħlet il-VAT, kellna żieda ta' 'l fuq minn 12,000, jiġifieri f'kelma oħra s-sistema tal-VAT ħarġet fil-beraħ madwar 10,000 impjieg.

Hemmhekk qiegħda l-moralita' fiskali Sur Gvern tal-lum.

Il- verita' hija li kellna 10,000 persuna bejn fulltime u part-time li kienu qed jaħdmu imma li kienu moħbija.

U meta tħares lejn it-tabelli fl- Economic Survey f'diversi partijiet jgħidu li t-tabella tinkludi shift għal darba minħabba r-riforma fiskali.

Jiġifieri fejn irid, il-Gvern jirrikonoxxiha din, pero' imbagħad ma jibqax sejjer u jgħid jekk il-fatt li dawn l-10,000 persuna li kienu qed jaħdmu u ma kenux qed jindikaw li kienu qed jaħdmu u allura ma kenux qed jagħtu kontribuzzjoni għall-bolla u għall- income tax, ħriġnihom fil-beraħ hijiex moralita' fiskali jew le.

Allura s- sistema tal-VAT ħadmet jew le, biex trażżan l-ekonomija moħbija?

U issa b'din is-sistema l-ġdida, dawn l-10,000 persuna kollha li ħarġu fil-beraħ se jibqgħu jidhru jew inkella bis-sistema l-ġdida ċerti linkages ta' kif se timxi s-sistema mhux se jibqgħu jeżistu u allura dawn bil-mod il-mod se jerġgħu jinħbew?

Din hija mistoqsija li jien nixtieq ikollna risposta għaliha għaliex fil-White Paper ma hemm xejn minn dan.

Fil-White Paper lanqas biss ġiet analizzata s-sistema tal-VAT b'mod intelliġenti minn dan l- aspett għaliex jien nistenna li meta wieħed janalizza s-sistema tal-VAT għandu janalizzaha b'mod komplet mhux sempliċement jgħid li m'hijiex tajba għalina għaliex aħna żgħar.

M'hijiex tajba għalina meta rnexxielna noħorġu fil-beraħ 10,000 persuna li qabel ma kenux jidhru?

Imma possibbli li l- Gvern jaħseb li l-poplu Malti huwa ġifa meta jipprova jbiegħlu din l-idea li l-VAT ma ħadmitx meta kien hemm 10,000 ruħ li kienu qed jiffrankaw it- taxxa u l-bolla u issa ħarġu fil-beraħ?

Imbagħad iridu li l-poplu Malti jiblagħha li l-VAT ma ħadmitx!

Jiena naħseb li din ukoll kellha effett fuq l-elezzjoni għaliex l-10,000 persuna li qed insemmi żgur li ma ħadux pjaċir li kellhom joħorġu fil-beraħ imma ġew imġiegħla joħorġu.

Issa bis-sistema li għandna llum, x'se jiġri?

Għalhekk tqum il-mistoqsija fuq il-moralita' fiskali, mhux billi niktbu fuqha u ngħidu favuriha.

Fil-prattika x'se jiġri?

Xi studju sar fuq x'se jiġri?

U għandna l-baħħ għaliex meta nagħmlu l-mistoqsijiet parlamentari jgħidulna li dan l-istudju ma jsirx u li issa se jaraw u ħaġa u oħra u allura jirriżulta li dan il-Gvern m'għamilx din l-analisi u se jbiddel sistema fid-dlam, se jimbotta lil pajjiżna fid-dlam u f'sitwazzjoni inċerta.

U din bilfors twassal għal sitwazzjoni li jkollok diffikultajiet ta' inċertezza.

Imbagħad rigward is- sistema, kieku din hija straight forward kieku tajjeb.

Dan mhux jien qed ngħidu imma qed jgħiduh in-negozjanti li jmorru għal dawn il-famużi laqgħat li jkollu dan il-Gvern magħhom.

Dawn jaraw erba' ministri jew kemm ikun hemm, u xi wħud minnhom kultant iħokku rashom meta jisimgħu: "Imma issa naraw l-affarijiet u aħna qegħdin hawn għall-pariri."."

Tajjeb li tkun hemm għall-pariri, imma skużi, jrid ikollok sitwazzjoni ċara f'moħħok ukoll u mhux tkun qiegħed f'sitwazzjoni li xejn m'hi ċara.

Jien nappella li jekk hemm bżonn ta' iktar żmien aħjar jieħdu iktar żmien, allavolja imbagħad jiġu kkritikati għaliex jieħdu iktar żmien.

Imma aħjar hekk, milli jagħmlu ħaġa nofsha msajra.

Din is-sistema li għandna llum hija nofsha msajra, m'hijiex maħduma sewwa u m'hijiex meqjusa.

L- indikazzjonijiet li għandna hija li din se twassal għal żieda sostanzjali fil-prezzijiet, għal diffikultajiet fid-dħul tal-Gvern u se twassal għal żieda fil-profitti.

Jien ma nistax ma nikkummentax fuq xi artikli li dehru l-ġimgħa li għaddiet.

Kif solvewha din il-problema ta' meta aħna ppreżentajna tabella li turi li kien se jkun hemm żieda fil-prezzijiet, tnaqqis fid- dħul tal-Gvern u żieda fil-profitti?

Qalu: "Nassumu li r-rata tal- profitti tkun inqas".

Grazzi.

Insolvu l-problema billi ngħidu li "nassumu".

Imma qed niġġennu li l-poplu Malti jiġi preżentat b'xi ħaġa li se żżid il-cost lill-importatur?

Id-dazju hekk jagħmel u għalhekk id-dazju jiġi skartat mid-dinja kollha.

Anke pariri mill-IMF għandhom li d-dazju hija sistema antikwata u għandu jiġi skartat.

Jien nistieden lill-Gvern jinforma lill-poplu x'qalet l-IMF fuq dan.

Jekk irid diskussjoni aperta, ġusta u informattiva għandu joffri l-informazzjoni kollha lill-pubbliku u mhux parti biss.

Meta l-Onor.

Prim Ministru jogħġbu, jikkwota minn dan ir- rapport u jgħidilna x'qalu fuq il-VAT u mhux jgħidilna li ma jistax.

Ma tanix risposta minħabba raġunijiet kuntrattwali.

Allura meta kkwota, dawn ir-raġunijiet kuntrattwali ma kenux jgħoddu u meta staqsejtu jien, kienu jgħoddu!

Kieku s-sistema hija daqshekk soġġettiva kieku għandu raġun, imma ċertament li din hija sitwazzjoni fejn għandna manipulazzjoni kbira ta' l- informazzjoni li għaddejja lill-pubbliku.

THE CHAIRMAN: Ikkonkludi, jekk jogħbok.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nixtieq ngħid li hemm diversi affarijiet li xejn ma jien kuntent fuqhom dwar il-budget deficit.

Il-budget deficit kif semma' sieħbi l-Onor.

John Dalli jidher - u qed ngħid din bl-ikbar serjeta' - li d-dħul tal-Gvern is-sena li għaddiet m'huwiex qed jabqel ma' ċifri oħra li huma ppubblikati.

Jien staqsejt darba, tnejn u għad m'għandix risposta.

Ingħatat risposta, imma r-risposta m'hijiex sodisfaċenti.

U qed nitkellmu fuq ammont sostanzjali.

Jekk aħna nħarsu x'ġara sa Novembru tas-sena li għaddiet, insibu li d-dħul mill-VAT huwa ta' Lm12.4 miljun iktar mis-sena ta' qabel u f'Diċembru huwa ta' Lm900,000 biss.

Dawn in-numri ma jaqblux u nistenna li l-Ministru jagħtina risposta dettaljata fuq dawn il-punti għaliex hawnhekk hawn elementi li jdaħħlu d- dubju li parti mid-dħul tas-sena li għaddiet qed jiġi mitfugħ fuq ta' din is-sena.

Ċertament li din m'hijiex ħaġa ġusta u għalhekk nistieden lill- Ministru jispjega dawn l-affarijiet u mhux nibqgħu fis-sitwazzjoni fejn nistaqsu mistoqsija parlamentari u r-risposta li tiġi tkun nofsha nejja wkoll.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Nirringrazzjak.

Spiċċa l-ħin disponibbli għall- Oppożizzjoni.

Il-ħin li fadal huwa għan-naħa tal-Gvern.

Il-Ministru ta' l- Ekonomija u l-Finanzi.

ONOR.

LINO SPITERI: Mr Chairman, illejla, jekk ma kellna xejn, kellna kċina attiva għaliex bdejna bl-affarijiet nejjin, akkużi ta' grilling u xiwi, u spiċċajna b'iżjed affarijiet nejjin.

Mela għaddejna minn kċina li xegħlet, imbagħad intfiet u mbagħad reġgħet xegħlet.

Imma ma kellniex kċina onesta, Mr Chairman, għaliex anke kċina tista' tkun onesta fl- argumentar.

Kellna kċina li kienet kontinwazzjoni tad-diżonesta' li rajna minn qabel l-elezzjoni sa wara l-elezzjoni u qegħdin narawha kuljum preċett minn kull kelliem li jqum jitkellem hawnhekk jew li jitkellem barra.

Se ngħid fil-qosor għaliex hemm din id-diżonesta', għalkemm din hija tema li se nerġa' niġi għaliha.

Waħda mill-affarijiet li naqblu fuqha minn dak li ntqal hawnhekk hija l-fatt li l-Onor.

John Dalli ħares lejn in-naħa fejn ipoġġu l-esperti, fejn ipoġġu n-nies tal-ministeru, għaraf lin-nies li kien hemm hemmhekk u għamel sewwa li rringrazzjahom.

Jien ħadt pjaċir li ġew, kif hija l-konswetudni.

Jien niddejjaq noqgħod naqlagħhom imma xorta jkollok bżonn l-għajnuna tagħhom.

Pero' żgur li qbilt ma' l-Onor.

Dalli meta rringrazzja lil dawn in-nies tax-xogħol li kienu jagħmlu miegħu.

U jekk ħares sewwa - u jien persważ li ħares sewwa - ra li dawn huma kollha l- istess nies li kienu hemmhekk meta kien ministru hu.

Dawn huma eżattament in-nies li ppreparawli l-pożizzjoni finanzjarja tal-Gvern - dik kċina, dik hi r-realta' - li l-Onor.

Josef Bonnici qagħad jitmasħan tant dwarha.

Il- kċina ssaħħnek daqsxejn u hawn ġew hawn il-kesħa; allura billi jitmasħan ftit lili l-ewwel wieħed jagħmilli pjaċir.

Dawn huma l-istess nies li qabel ma mort nieħu l-ġurament qaluli: "Isma', Ministru", jiena għidtilhom biex ma jsejħulix ministru, lanqas meta nsir ministru aħseb u ara dak inhar li kont għadni ma sirtx ministru "din hi s-sitwazzjoni".

U dawn qaluli x'hemm lest f'dan il-forn ta' nirien li dieħel fih u li daħal fih il-Gvern li kien għadu kemm rebaħ l-elezzjoni, il-Gvern li kien għadu kemm ivvotalu l-poplu li llum għajruh ġifa, li implikaw għal darba oħra li huwa miġnun.

Imma l-poplu la hu ġifa u lanqas miġnun.

Il-poplu bosta drabi jagħraf l- affarijiet iżjed minna li naħsbu li aħna esperti fil-materja.

Hawn min hu espert fil-materja - jiena ma tantx jien espert - imma iżjed minna li naħsbu li aħna esperti ħafna fil-materja, il-poplu jagħraf u fil-fatt għaraf.

Il-punt tiegħi huwa li dak kollu li jien ippubblikajt, dak kollu li l-Gvern ippubblika, dak kollu li kompla ħiereġ xahar wara xahar, dak kollu li daħal fil-Budget - apparti l-intonazzjoni politika, għaliex dik naturalmet hija responsabbilta' tal-politiku tal-ġurnata u m'għandhiex titqiegħed f'ħoġor is-civil servants - dan kollu ħareġ minn nies li l- Onor. John Dalli qalilhom "grazzi".U għaliex ħareġ min-nies li l-Onor.

John Dalli qalilhom "grazzi"?

Għaliex ħareġ mhux minn moħħhom imma mill- kotba li ma jistgħux jiġu mbagħbsa u ħareġ mill-computers, mill- attwalita'.

Jien hawnhekk fejn nibda nħokk rasi, meta nara li l- Oppożizzjoni għadha daqstant f'qagħda li ma tridx tammetti l-verita' U meta ma jkunux iridu jammettu l-verita' u joqgħodu jitfgħu d-dubji u jħeġġu - iva, jħeġġu jkunu qegħdin - lin-nies biex jevadu t-taxxa, allura ngħid li dawn għadhom ma fehmux għaliex il-poplu ddeċieda dak li ddeċieda, dawn għadhom ma ħaduhiex it-tagħlima u għadhom ma tgħallmux li lill-poplu trid tafdah bl-iżjed mod sempliċi.

Kif tafdah lill-poplu?

Billi toqgħod turi li inti ekonomista bravu?

Iva, l-Onor.

Josef Bonnici bravu bħala ekonomista meta jrid ikun ekonomista.

Billi toqgħod turih li inti accountant bravu?

Iva, bravu l-Onor.

John Dalli meta jrid ikun accountant veru.

Billi turih li inti politiku bravu?

Imma politiku bravu x'inhuwa?

Politiku bravu huwa dak li jkun illużjonista u joqgħod jaħbi l-verita'?

Politiku bravu huwa dak li għalih kulma jagħmel hu huwa perfett u għal dak li jagħmel ħaddieħor qisu Ġeremija?

Għaliex hekk smajna llelja.

Illejla kellna l-kċina imbagħad kellna d-dnub tas-suppervja għaliex l-ewwel frażi li qal l-Onor.

John Dalli kienet li "smajna karba għall-ideat".

Iva, mela le!

Billi jien nitlob għall-ideat u billi niġi kkritikat - mhux mgħajjar, ikkritikat - għax nitlob l-ideat, ma niddejjaqx.

Jekk trid tgħidilha karba għidilha karba.

Aħjar tgħidli li qed nitlob għall-ideat milli tgħidli li jien supperv għaliex ma rridx ideat u għaliex nagħmel għan-nies meta jagħtuni l-ideat.

Dak inhar li jibdew jgħiduli li jien nagħmel għan-nies għax ikunu qed jiġu, jew privatament, ras imb'ras, jew inkella bħala grupp u jagħtuni l-ideat, hemmhekk nirrealizza li veru jien qiegħed nonqos u hemmhekk jekk jagħtini fil-beraħ - mhux jikkritikani għaliex jikkritikani dejjem - ikun ħaqqni għaliex ikun ġustifikat.

Kellna mbagħad l-għeluq ta' Ġeremija min-naħa ta' l-Onor.

Josef Bonnici, u in between x'kellna?

In between kellna kelliema ta' l-Oppożizzjoni li t- tnejn huma l-arkitetti - x'se jkunu fil-futur ma nafx - ta' dak li kien jimxi fuqu l-Gvern Nazzjonalista fid-disa' snin li kien ilu hemmhekk - mhux it-tnejn fl-istess tul għax l-Onor.

Josef Bonnici ma ġiex mill-bidu tad-disa' snin - jgħidulna li dak li għamlu huma huwa kollu tajjeb u dak li sar f'dawn it-tliet xhur li ilu Gvern Laburista - kważi erba' xhur - huwa kollu ħażin.

Kellna riferenzi mbagħad mill-Onor.

John Dalli - biex inkomplu bl-aspett mistiku - għall-mirakli li se nistennew.

Mela Ġeremija, fran u mirakli!

Dawn x'balbuljati huma?!

Din xi kritika hija għall-Budget?

Jien għamilt disa' snin nikkritika l-budgets tal-Gvern Nazzjonalista u kull sena kont nipprova nkun serju.

Ma tantx naf ekonomija jien, biċċa degree mħallat għandi, ekonomija u politika, imma nsegwi l-affarijiet.

Ma tantx jien bravu imma kont nipprova nagħmel kritika serja, tant li darba kien hawn ministru li qagħad jikkummiedja xi ftit u l-Onor.

John Dalli stess qallu: "Oqgħod kwiet, qed jipprova jagħmel kritika serja".

Ma nistgħux f'dan il-Parlament ikollna kritika serja?

Mhux li naqblu, għaliex m'aħniex se naqblu u huwa ovvju għaliex m'aħniex se naqblu.

Il-politiċi ma tantx ifittxu l-common ground, il-politiċi l-ħin kollu jippożizzjonaw ruħhom billi jħarsu 'l quddiem, l-iżjed jekk ikollhom ċerti ambizzjonijiet.

Ara jien, għax m'għandix ambizzjonijiet nista' nħares u jekk naqbel ma' xi ħadd nista' ngħidlu: "Iva, naqbel miegħek", anke jekk ikun min-naħa l-oħra.

Jekk imbagħad ikun min-naħa tiegħi u ma naqbilx miegħu nista' ngħidlu: "Le, ma naqbilx miegħek", allavolja jkun min-naħa tiegħi, għax ħajti qiegħda f'punt fejn jien sodisfatt b'dak li għamilt u la għandi bżonn iżjed achievements u lanqas żbalji, għaliex mit-tnejn kelli f'ħajti.

Imma meta toqgħod tħares 'il quddiem u tieħu ċerti pożizzjonijiet fejn trid turi ruħek aggressiv, turi kemm taf iżjed minn ħaddieħor u turi li l-bieraħ kellek raġun mhux billi l-poplu tak tort, hemmhekk għandek il-problemi.

Dik m'hijiex il-politika tas-serjeta' imma hija l-politika ta' l-espedjent, dik il-politika li ma tridx tagħraf li budget trid tħares lejh għal dak li hu.

U jekk budget tħares lejh għal dak li hu trid tħares lejh bħala xi ħaġa li m'hijiex faċli.

L-Onor.

Dalli kemm ippreżenta budgets, erbgħa jew ħamsa?

Qatt ma kellu biċċa xogħol faċli u jien meta kkritikajt ipprovajt nagħmel dan mil- lat tekniku ħalli nara fejn kienu d-diffikultajiet.

Imma biex tkun politiku u fl-istess ħin tkun tekniku, tgħaqqad it-tnejn flimkien, għandu jkun hija ħaġa diffiċli ħafna u ftit hawn li jistgħu jagħmluha.

Tant hawn ftit li jistgħu jagħmluha li lanqas lejn il-verita' ma nagħżlu li nħarsu, anke meta aħna tekniċi bħalma huma ż-żewġ kelliema li tkellmu llum.

Niġu nirringrazzjaw lill-istaff u ngħidu grazzi lill-Ministeru tal-Finanzi u mbagħad fl-istess nifs niċċalinġjaw dak kollu li qed jiġi ppubblikat minnhom, qishom qed jiffalsifikawh huma.

Ara jien ma qgħadtx inħares lejn l-uċuħ.

Jien sibt lill-istaff u għidtilhom: Għalija intom civil servants, grazzi talli tajtuni l-informazzjoni mill-ewwel; ejja nipprovaw naħdmu flimkien ħalli din l-informazzjoni noħorġuha fil-beraħ għax fil- beraħ il-poplu jifhimha aħjar u nkunu nafu fejn aħna ħalli nimxu 'l quddiem.

Komplu aħdmu u agħtuni l-pariri u politikament agħmlu li tridu; ma jimportanix".

Naħlef li għall-ebda wieħed minnhom ma qgħadt inħares lejn x'inhu u m'huwiex politikament.

Jien dan la interessani fl-imgħoddi, la jinteressani issa u lanqas se jinteressani għal li ġej.

Jien apprezzajt li f'biċċa xogħol li kienet iebsa ħafna, għaliex ridna nippreparaw budget għal kollox ġdid f'temp ta' ftit ġimgħat, sibt l-għajnuna teknika - mhux politika, il-politika jien inġorrha - li kelli bżonn.

Lil dawn in-nies li għenukom fl-imgħoddi biex tagħmlu l-istess ħaġa qed tgħidulhom "grazzi" - għaliex irrid nemmen li għinukom ukoll u għinukom minn qalbhom għaliex huma civil servants committed għal dawn l-affarijiet - imma mbagħad ir- riżultat ta' dak li joħroġ mill-kċina amministrattiva tagħhom - ħalli ndaħħlu l-kċina issa - tiġu hawnhekk u tmorru quddiem il-poplu u tiskreditawh.

Minflok ma taraw għaliex intom ġejtu skreditati mill-istess poplu, tipprovaw tiskreditaw liċ-Ċivil li kulma qed jagħmel hu li qed joħroġ l-affarijiet kif inhuma.

Trid tmur minn naħa għal oħra ta' kull qasam.

Jien għandi ċerti kummenti li rrid nagħmilhom b'mod strutturat imma lanqas ikolli aptit nagħmilhom b'mod strutturat, kważi kważi trid toqgħod twieġeb mill-ewwel għall-punti li jkunu saru.

Allura tiġi tiskredita u ddaħħal dubju, per eżempju, fuq l-Income Tax Department dwar jekk kemm-il darba fl-aħħar xhur baqgħux jagħmlu l-emfasi li s-soltu jagħmlu biex jiġbru t-taxxa bħalma kien isir dejjem?

F'ġieħ il-Bambin, nafu x'aħna ngħidu?

Minflok ma nistaqsu xi problemi għandhom dawk in-nies, xi problemi ħallejnielhom, x'nistgħu nagħmlu bħala stat - bħala stat qed ngħid issa - biex ngħinu ħalli d-Dipartiment tat-Taxxa jkun imsaħħaħ u jimxi 'l quddiem ħalli jkun jista' jiġbor dak li għandu jiġbor, minflok ma nagħmlu hekk, niġu nitfgħu d-dubju li fl-aħħar tliet xhur m'għamlux dak li s- soltu jagħmlu.

Imma dawn minn fejn iġġibuhom?

Bis-serjeta' tgħiduhom dawn l-affarijiet?!

Jien għadni lanqas ersaqt lejn id-Dipartiment tat-Taxxa; kellimt lill-Kummissarju erba' darbiet biex jagħtini briefing u kull meta jkellimni hu jew in-nies tiegħu ngħidilhom: "Ma rridx neħdilkom ħin żejjed.

Agħtuni briefing b'mod konċiż - għax jiena hekk imdorri - ħalli tkunu tistgħu tmorru tagħmlu xogħolkom għax għandkom ħafna xogħol x'tagħmlu.".

Niġi għad-Dipartiment tal-VAT.

L-ex Ministru qisu ħa għalih għax talabni ċerta informazzjoni u jiena għidtlu: Jiddispjaċini, imma biex nagħtik din l-informazzjoni l-Ministeru jrid jieqaf, id-dipartiment irid jieqaf, l-MSU li qed tagħmel ċertu xogħol trid tieqaf, ċerti sistemi li qegħdin jiġu mfassla - hu faħħarhom u sewwa għamel u jiena rrid infaħħar lilu għax kien hu li bdiehom - iridu jieqfu.

Allura riedni nieqaf biex nagħtih dik l- informazzjoni li hu stess kellu sa Ottubru?

Qed tgħid inti stess li kont tiġborha int!

Tridni noqgħod inwaqqaf lid-dipartiment minflok ma nkompli ngħidlu, kif għidtlu mill-ewwel ġurnata, biex ikompli jinforza dak li qed jagħmel?

Dan għidtu lilu direttament u għidtu wkoll fi statement pubbliku.

Allura issa anke dak li huwa pubbliku se nibdew ngħidu li ma jeżistix?

Mhux diżonesta' din?

M'hijiex dożonesta' personali imma diżonesta' politika hija żgur.

Tiġu tistaqsuni jekk kemm-il darba l-Income Tax għadux miexi l-istess, jekk il-VAT għadhiex miexja l-istess!

Issa għad-Dwana jonqos tistaqsuni jekk għadux miexi l-istess jew inkella għal xi dipartiment ieħor.

Anke għad-Dipartiment tal-Kuntratti l-Onor.

Dalli qalli li jittama li jekk kemm-il darba saret sistema, dik is-sistema tkompli.

Issa mhux qed nagħmlu xi back tracking; qed nitkellem hekk apposta mingħajr ħafna kordinament bin-notamenti.

(Interruzzjonijiet) Hekk kienet l- implikazzjoni meta qed tirriferu għal sistema li meta daħlet il-kritika li għamilt jiena kienet li m'hijiex b'saħħitha biżżejjed għax ħallejtu barra apposta lil Posta Limited u lill-MSU Ltd.

Imbagħad tiġu tgħidulna: Nittamaw li l-Bank Ċentrali qiegħed miexi u r-rata tal-lira Maltija ...!

Issa x'beda dieħel, ir-rata tal-lira Maltija?!

U l-Onor.

Josef Bonnici jiġi jgħidli li tant għandna budget vojt, tant għandna budget imtaqqab - qisu San Bastjan li l-Onor.

John Dalli tant iħobb, miskin mimli vleġeġ - li ma tkellimna xejn dwar politika monetarja.

Iva, dan li, nerġa' ngħid hu ekonomista tajjeb u nieħu pjaċir li jgħallem l-ekonomija - qed ngħid hekk ġenwinament u mhux b'ironija; hu jaf li ġenwinament qed ngħidha li ma mmurx għal mument ninstema' li qed inkun flippant fuqha - ma jafx li l- gvern tiegħu stess sentejn ilu ħa passi biex il-politika monetarja jagħmilha fi ħdan il-Bank Ċentrali ħalli l-gvern tal-ġurnata ma joqgħodx jindaħallu?

Din għamilha l-Onor.

John Dalli u naturalment kienet deċiża fil-Kabinett meta t-tnejn kienu Ministri.

Allura kontu tmorru fil-Kabinett u dak li jgħid wieħed, l-ieħor ma jagħtix kasu?

Skużi taf, jiena ma tantx ili fil-Kabinett imma jekk inkun qiegħed nitkellem f'Kabinett u nara lil sħabi ma jagħtux kas ta' dak li nkun qed ngħid, hemmhekk tidħol is- suppervja tiegħi u ngħidilhom li meta nkun qed nitkellem ma nkunx qed nitkellem għalxejn.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq affarijiet serji, qegħdin inservu lill-pajjiż.

Ifhmu l-ftit li qed ngħid jiena, ħalli l- ewwelnett tikkritikawni, it-tieni nett tkunu tafu x'qed ngħid u t-tielet ħalli forsi jkollkom alternattivi aħjar.

Mela tiġi tikkritikani hawnhekk għax il-budget ma jsemmix politika monetarja meta l-gvern tiegħek stess kien ta d-dritt lill-Bank Ċentrali li jmexxi l-politika monetarja skond iċ- ċirkostanzi li jidhirlu hu!

U jiena, bħala l-bniedem li dħalt għall-piż li kellu l-Onor.

John Dalli ...

Dak piż!

Xi darba l-Onor.

Josef Bonnici jkollu dan il-piż ukoll u jġorru min iġorru piż ikun.

Intom id-Deputati l- ġodda li qegħdin fuq in-naħa l-oħra u taspiraw li xi darba jinbidel il- gvern - u jinbidel, mela ma jinbidilx xi darba - u tieħdu ministeru taraw li dak piż ikun mhux xi kuruna tar-rand.

Dak kien piż meta konna qabel aħna fil-gvern, kien piż meta kontu intom u huwa piż issa; dejjem piż jibqa'.

Malli sirt Ministru l-ewwel ħaġa li għidt lin-nies illi l-Onor.

John Dalli qalilhom: "Grazzi talli qdejtuna tajjeb" - u jiena wkoll minn hawnhekk qed ngħidilhom "grazzi" talli taqdu tajjeb lill-pajjiż" - kienet: Ejja nkunu ċari; dak li kien qiegħed isir tajjeb araw li jkompli jsir.

Ejja nkunu ċari u dak li għamel tajjeb ta' qabli u ta' qablu nagħtuh il- kredtu tiegħu.

Fil-laqgħat li kien ikollna u li jkollna ma' barranin, per eżempju, ma naqbadx u ngħidilhom li l-Gvern Laburista se jagħmel "hekk", imma ngħidilhom li kien beda jsir "hekk" u aħna se nkomplu fuqu u nfittex li nagħmel briefing fuq il-kontinwazzjoni li għandu jkun hemm f'pajjiż f'ċerta area li m'hemmx għalfejn noqogħdu nitqanfdu politikament fiha għax jekk nitqanfdu politikament fiha nkunu qegħdin nagħmlu ħsara lill-istess pajjiż.

Imma għax timxi hekk tiġi ttrattat - mhux personalment għax personalment naf li m'hemm l-ebda animożita' - b'mod li minflok ma l-budget jiġi meħud għal dak li hu u jiġu kkritikati partijiet minnu waqt li jiġi magħruf fejn hemm kontinwazzjoni, jingħad dak li fil-fatt intqal.

Qalu li ma ġbarniex it-taxxa u li waqqafna t-taxxa.

Ma ġbarniex il-VAT!

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni din qalha għal darba, darbtejn u hawnhekk erġajna smajnieha mtennija.

Imma intom bis-serjeta' qed tgħiduhom dawn l- affarijiet?

Kieku ma nkunux nafu lil xulxin tgħid.

Imma meta hemm gvern li għandu sitwazzjoni finanzjarja iebsa - u għall-pajjiż kollu tkun iebsa - kif ma tkellimx fuqha l-Onor.

Bonnici li huwa ekonomista u jaf li dik is- sitwazzjoni finanzjarja bilfors trid torbotha mal-qagħda ekonomika, għax hekk tgħidlek l-ekonomija, għax jekk kemm-il darba ma tirranġahiex il- qagħda ekonomika se tmurlek għall-agħar?

Lanqas irrid nitkellem wisq fuqha għax ekonomista tajjeb daqsek m'iniex u għax aktar nagħmlu ħsara lill- pajjiż.

M'huwiex ċar li meta għandek ċerta sitwazzjoni ma tistax tkompli għax inkella tagħmel il-ħsara u allura trid tmur biex tara kif se tirranġa dik is-sitwazzjoni?

Imma l-ewwel trid tgħidha, toħroġha; ma toqgħodx tmur għall-kawżi kollha, il-partijiet li jagħmlu ħsara lill-pajjiż, imma jekk ma tindirizzahiex, issir ħsara lill-pajjiż.

Inti ma tafx daqsi u iżjed minni li d-deficit spending kontinwu, sostnut, illi l-Gvern dejjem jiżborżja għax joħroġ iżjed milli jdaħħal, fl-aħħar mill-aħħar se jwassal għal sitwazzjoni mhux feliċi, biex ngħidilha hekk u nieqaf hemmhekk għax inkella veru nkun qiegħed naggravaha?

Allura hemm xi gvern miġnun illi proprju meta nqaleb il-gvern ...

Jien bdejt inwaqqaf id-dħul u l-inforzar tat-taxxi wara l-elezzjoni?

Din hi loġika li xi ħadd f'sensih jista' jifhimha?

Mhux intom m'intomx f'sensikom; intom f'sensikom u qegħdin tgħiduha bil-maqlub apposta.

Ara l-loġika politika x'inhija u kif użajtuha intom.

Qabel l-elezzjoni kien hemm rallentament, kien hemm naqra zzoppjar f'ċertu ħruġ ta' kontijiet, f'ċertu xogħol li suppost tiġbor mingħand dak li jkun, f'ċerti kxaxen li spiċċaw ċerti affarijiet fihom.

Imbagħad tistaqsi lil dak li jkun: Din kif ġejt iffaċċjat biha jiena?

U jgħidlek: Jiena ma rajthiex, staqsi lil ta' qabli.

Allura mbagħad tgħidlu: "Se noqgħod nistaqsi lil ta' qablek?

Ejja nipprovaw insolvuha u jekk hemm fejn tieħu passi legali ħudhom".

U m'iniex se nsemmi ismijiet.

Qabel l- elezzjoni hekk kien isir.

Allura wara l-elezzjoni l-Gvern il-ġdid għandu xi interess li jieħu pass bil-mod biex jiġbor it-taxxa?

Imma din hija loġika?

Il-Gvern il-ġdid li qiegħed jgħid li sab din is-sitwazzjoni, għandu xi interess li ma jiġborx ħalli dik is-sitwazzjoni ma tkunx kerha daqskemm hi?

Ħadt pjaċir jiena niġi hawnhekk u nħabbar it-taxxi li ħabbart?

Ħadt pjaċir li min ipejjep u min għandu karozza jiġi jgħidli: "Prosit x'gost tajtna!"?

Ma stajtx nantiċipa?

Ħadt pjaċir b'daqshekk jiena?

Xi ħaġa sabiħa din?

'Il quddiem niġu għal meta sar hekk fl-imgħoddi għaliex l-Onor.

Josef Bonnici jitkellem qisu d-dinja bdiet teżisti meta qam bil-wieqfa hu u qalilna l-verita' skond "San Josef", l-Evanġelu skond "San Josef", u x'ġara qabel ma jgħoddx!

Anke l-istess Onor. Fenech Adami għamel hekk.

Jiġiferi l-Onor.

Bonnici mhux waħdu qed jagħmel hekk imma qed jagħmel hekk bħala dixxiplu den u fidil tal-kap tiegħu stess.

Kif qed ngħid, din niġi għaliha 'l quddiem pero' għall-mument qed ngħid: Jiena bħala Ministru tal- Finanzi u bħala politiku - u l-politiċi kollha, anke dawk li bħali m'għandhomx ambizzjoni għaliex ix-xemx għalihom hija nieżla u mhux tielgħa - nieħu pjaċir nagħmel it-taxxi?

Inti tieħu pjaċir tgħid li m'għamilt xejn u ħallejt kollox kif kien jew tieħu pjaċir tgħid li tajt xi ħaġa lil xi ħadd?

Allura kieku kien possibbli li nenforzaw biex indaħħlu iżjed flus, wara l-elezzjoni kont se ngħid lil tat-Taxxa, lil tal-VAT, lil tad-Dwana, jew lil ta' l-excise duty biex joqogħdu lura u ma jiġbrux il-flus ħalli nidhru ħelwin?

Kont se ngħidilhom biex joħorġu l-kontijiet sa l-aħħar ta' Ottubru - dejjem joħroġ dak li jgħidulu l-comparative return of income and expenditure, għall-poplu li qed jismagħna dan ifisser il-kontijiet tal- Gvern - u mbagħad minn hemm 'il quddiem nuru kemm aħna bravi u nżidu?

Jien m'għamilt xejn minn dan kollu.

La għidtilhom biex jimxu bil-mod u lanqas għidtilhom biex jgħaġġlu.

Jiena għidtilhom biex imexxu bis-serjeta' kollha li kienu qegħdin imexxu biha u ma jħallu xejn jaqa' lura.

Meta staqsew dwar dak l-exercise li nbeda fir-rigward tal-VAT fejn intbagħtu 500 questionnaire at random lil 500 kumpannija biex jimlewhom ħalli l-audit trail tintrabat aħjar u jekk dan aħniex se nkompluh, jien għidtilhom: Lanqas hemm għalfejn tistaqsuni affarijiet bħal dawn u ara ma nismax mistoqsija oħra.

Lil dawk li l-Onor.

John Dalli, ex-Ministru tal- Finanzi, qalilhom "grazzi", dik hi l-unika kelma li għidtilhom jiena, u hekk komplew jimxu.

U jekk kemm-il darba hemm xi ħadd li għandu xi dubju, jista' bil-liberta' kollha jsibhom wieħed wieħed u jistaqsihom.

Din qed ngħidha bħala dispensa politika għalkemm naf li mhux suppost nagħmel hekk.

Staqsu lill-Economic Planning mortx nara xi ħaġa fl-analiżi li qed jagħmlu.

Staqsu lill-Istatistika - li qiegħda biċċa 'l hawn u biċċa 'l hemm u mhux f'post wieħed - mortx nara kif qed jaħdmu l-indiċi.

Staqsu anke lil tal- VAT.

Jiena ma mort fl-ebda wieħed minn dawn id-dipartimenti mhux għaliex ma ninteressax ruħi imma għaliex naħdem mod ieħor.

Pero' jidher li l-Onor.

John Dalli ħa għalih għaliex għamel interpellanza dwar ċertu xogħol li kien jagħmel hu personalment fuq il- computer.

Dak huwa l-istil tiegħu.

Jien l-ewwelnett ma nafx nagħmlu hekk ix-xogħol u t-tieni nett nemmen li hemm civil servants li fil-qasam tagħhom jifhmu iżjed minni u x-xogħol mingħandhom irridu.

Imbagħad jiena li għandi l-kapaċita' li nanalizza u għandi n-nies li jgħinuni, infittex iżjed għajnuna.

Allaħares ma kienx hekk għaliex inkella nispiċċa kmieni hemm isfel.

Li qed ngħid hu li dan ix-xogħol m'hemmx għalfejn noqgħod nagħmlu jiena.

Jekk l-Onor.

John Dalli ħass li għandu jagħmlu hu, għaliex le?

Kulħadd għandu l-istil tiegħu, kulħadd għandu l-ħin tiegħu u kulħadd għandu l-iskills tiegħu.

Imma mhux imbagħad tiġi tagħmel allegazzjoni u tgħidli: "Nispera li kompliet!".

Issa se noqogħdu niftgħu d-dubju fuq l-integrita' ta' xulxin?

Ħalli niġi għal xi mistoqsijiet oħrajn li saruli dwar id-dipartiment apparti l-kċina, il-karba, in-nej u l-misjur, għaliex iż-żmien malajr itir.

L-Onor.

Dalli staqsieni - fid-diskors tiegħu dar b'mod ħafif lid- dipartimenti għax ma tantx kellu żmien - għaliex qabel ma spiċċa mill- gvern fit-Teżor kien hemm sistema lesta ta' kif iħallsu l-pensjonijiet ta' dawk li jaħdmu mal-parastatali u issa twaqqfet.

GĦaliex twaqqfet?

Twaqqfet għax ma kenitx lesta, proprju għax ma kenitx lesta.

Twaqqfet għax meta mort jien tela' l-file rilevanti bil-parir mingħand l-Attorney General, jew aħjar mingħand l-Attorney General's Office - se npoġġiha hekk għax ma rrid nippersonalizza fuq ħadd - li din is-sistema aħjar inħarsu lejha iżjed għax hemm ċerti implikazzjonijiet u rridu nsibu mod kif dawn l- implikazzjonijiet inħolluhom.

Allura ġie suġġerit approach ġdid li qed jinħadem.

L-union għamlet u għadha tagħmel ħafna pressjoni u jien ngħidilha: Iva, trid issir ġustizzja, imma d-deċiżjoni li tittieħed trid tkun waħda li ma toħloqx problemi għal għada, trid tkun waħda li ssajret sewwa.

Hawnhekk jidħol it-tisjir u hawnhekk jidħol in-nej.

Mela tiġi tgħidli li jien sibt xi sistema ta' pensjonijiet lesta u waqqaftha!

X'interess jista' jkollu politiku li jkun hemm sistema lesta u jwaqqafha, meta dan ...

Issa mhux taxxa ġejja.

It-taxxa għamiltha u meta għamiltha kien hemm uħud mis-civil servants li qaluli: Ma tantx se tidher sabiħ!

Mela jien dħalt għal xi beauty contest?

Sabiħ m'iniex, imma ma dħaltx għal beauty contest.

Allura t-taxxa għamiltha, imma mbagħad il-pensjoni li skond l-Onor.

John Dalli kienet lesta u stajt nagħtiha waqqaftha!

Dawn l- affarijiet bis-serjeta' nistaqsuhom?!

GĦamilt tajjeb li staqsejt għax qed tagħtini ċans li nispjega.

Ma jimportax b'daqshekk, naf li bi skop tajjeb staqsejtha, imma kieku kienet lesta kont se noqgħod inwaqqafha?

Anzi kont ngħidilhom biex ifittxu jmexxu.

Jekk għidtilhom xi ħaġa fuq il- pensjonijiet kienet biex iħaffu kemm jista' jkun fil-ħdim tal-pensjonijiet normali.

Mhux bl-għaġġla - għax qattusa għaġġelija friegħ għomja tagħmel u jsiru l-iżbalji - imma min ikun spiċċa bil-pensjoni m'għandux joqgħod jistenna.

Per eżempju, kien hemm parlamentari, kien hemm nies oħrajn ...

L-ewwel darba ġabuli lista twila u staqsewni jekk irridx nara l-ismijiet.

Imma narahom għalfejn?

Jien niffirma, imbagħad l-importanti hu li dak li jkun ħaqqu l-pensjoni tinħadem, jagħtuhielu u mmexxu.

Allura jista' jgħaddi l-ħsieb minn moħħ xi ħadd li jiena se mmur lura minn xi ħaġa li tkun lesta u li tkun għall-ġid ta' dak li jkun?

Niġi għall-kuntratti.

Intqal li lid-Dipartiment tal-Kuntratti għamilnielu iżjed piż fuqu u fl-istess ħin jidher li naqqasnielu n-nies.

Din l-Onor.

Dalli qalha bħala mistoqsija mhux bħala xi allegazzjoni.

Le, m'għamilniex hekk, anzi fejn hemm bżonn in-nies, jekk issib in-nies, trid issaħħu.

Hemmhekk hemm nies biżżejjed u waqt li fl-1996 ġiet approvata somma ta' Lm398,000, minħabba ċertu ċaqliq li kien hemm - per eżempju, spiċċaw is-central stores jew is-central supplies, ma nafx eżatt x'jgħidulhom - in-nefqa attwali naqset b'iżjed minn Lm100,000.

Allura s- somma ta' Lm329,000 allokata għall-1997 tammonta għal iżjed minn dak li attwalment intnefaq is-sena ta' qabel.

(Interruzzjonijiet) Naf li biex nispjega staqsejt u qed nispjega.

Huwa tajjeb li ngħid hawnhekk li apparti li d-Dipartiment u d-Direttur tal-Kuntratti se jkomplu mexjin bis-sistema li kienu mexjin u forsi jsiru xi reviżjonijiet jekk il-kumitat jirrikkmanda ...

Mhux għax ngħidilhom jiena, jien ma rrid inbiddel xejn.

Anzi rrid ngħid li diġa' kelli rikkmandazzjoni biex nagħmel xi tibdiliet u jien għidtilhom: Le, ma tarawx.

L-ewwel ħalluhom jaħdmu għal sitt xhur, imbagħad wara li jkollna l-esperjenza, jekk kemm-il darba tinqala' xi ħaġa li tgħidilna li ta' min ibiddel xi affarijiet, inbiddluhom.

L-unika ħaġa li għidtilhom biex ibiddlu u qed nistenna biex imbagħad noħorġuha, hija dik li kont ikkritikajt dwarha, jiġifieri li Posta Limited u MSU Limited - issa tissejjaħ b'isem ieħor - ma kenux inklużi.

Dak li għidtilhom biex ibiddlu, il-kumplament kien qiegħed hemm u qiegħed jaħdem għalkemm għandu ċerti diffikultajiet f'partijiet minnu, pero' huma l-esperjenza u t-tiġrib li juruk kif issolvi d-diffikultajiet.

M'iniex se nidħol jien, politiku ġdid, frisk frisk, u nibdilhom.

Jien ngħid li għandek tħalli s-sistema taħdem imbagħad naraw jekk kemm-il darba hemmx bżonn tbiddel xi ħaġa biex ittejjibha, biex tagħmilha iżjed trasparenti u biex tkun ċert li l-poplu qiegħed jieħu dak li ħaqqu tal-flus li qiegħed iħallas.

Hemmhekk tibda dieħla l-moralita' fiskali u l-value for money, li jekk lill-poplu tridu jħallas it-taxxi trid tara li mbagħad il-flus jintnefqu tajjeb.

Ilkoll irridu hekk, allura rridu nipprovaw nagħmlu hekk bl-aħjar mod li nistgħu.

Din twassalni għall-inland revenue liema punt kien qabad fuqu l-Onor.

Fenech Adami, pero' din se nħalliha għal aktar tard.

Issemmiet ukoll il-kwestjoni tal-public auditor u saret id-domanda jekk il-liġi dwar l-awditur pubbliku hijiex se ssir.

Dażgur li se ssir; din kienet xi ħaġa li konna kommessi fuqha, anzi se nipprovaw nagħmu xi tibdil fiha b'mod li jekk jien jew il-partit tiegħi konna kkritikajna xi ħaġa li kien hemm qabel, inneħħuha ħalli tkun tista' taħdem iżjed kif jixtieqha kulħadd, b'mod li l-awditur pubbliku jkun jirrapporta direttament lejn il- Parlament.

Hemm ċerti problemi li we have to overcome għax jekk ikun close shop trid tara jekk kemm-il darba ssibx nies biżżejjed biex taħdem.

Imma mill-bqija, iva, se ssir.

L-Abbozz kif ġie ppreparat - b'xi modifiki li jtejbuh u mhux li b'xi mod idgħajfuh - se jitressaq u huwa wieħed mill- bikrin li se jitressaq hawnhekk.

Dak li kien hemm maħsub biex iseħħ, iseħħ.

Dwar il-Bank Ċentrali, Mr Chairman, issemma li kien hemm il-ħsieb li r- regolazzjoni tal-banek tgħaddi mingħand il-Bank Ċentrali għal għand il- Malta Financial Services Centre.

Le, jien ma naqbilx ma' dan; ikkritikajtha dak iż-żmien u nerġa' nikkritikaha llum.

Ma naqbilx għal raġuni waħda u sempliċi, u għandi l-backing ta' min studjaha - m'iniex se noqgħod nikkwota min - indipendentement minn dak li jixtieq il-Gvernatur jew ħaddieħor - ma rridx nippersonalizza - u l-backing anke mingħand fora internazzjonali.

GĦaliex?

GĦaliex ġewwa l-Bank Ċentrali hemm il- konswetudni tas-superviżjoni li ilha mibnija 27 sena u hemm supervisory culture li hija tajba ħafna b'nies kwalifikati.

Allura għalfejn toqgħod taqlagħhom minn hemmhekk biex titfagħhom f'ċentru ieħor li l-funzjoni tiegħu hija daqxejn waħda differenti minn ta' bank ċentrali u allura tkun żlogajthom għalxejn b'xejn?

Jien m'iniex qed ngħid li kieku għamilt hekk kienet se tkun waqgħet id-dinja, imma dik m'hijiex se ssir u m'hijiex se ssir b'deċiżjoni tiegħi, b'mod pożittiv u mhux li b'xi mod twaqqa' dak li kien se jagħmel il-Gvern ta' qabel għax l-Onor.

Dalli jaf - stqarr huwa stess - li fuq din hemm a bi-partisan policy.

Hekk kienet u persważ li hekk għandha tibqa' u billi tinżamm din is-sistema m'hijiex se ġġib xi problemi ġodda, anzi hija aħjar għaliex aħjar ikollok it-tnejn separati ħalli kultant żmien waħda tħares lejn l-oħra u jkun jista' jkollok żewġ veduti fuq l-istess affarijiet.

Ħafna drabi f'Malta tagħna - u mhux f'Malta tagħna biss, imma kullimkien - aħjar jekk ikollok two views fuq l- istess ħaġa għaliex hekk ikun ta' ġid għal kulħadd.

B'daqshekk m'iniex qed ngħid li issa l-banek se jkunu regolati miż-żewġ naħat, imma jista' jkun hemm ċirkostanzi - il-poplu forsi ma jifhimhomx kollha imma l-Onor.

John Dalli u l-Parlament u min jipprattika f'dan il-qasam jifhmuni żgur - fejn aħjar li wieħed jagħmel hekk.

Rigward il-liġi ta' l-insurance staqsiena jekk din hijiex miexja u qal li jispera li ma nerġgħux lura fix-xibka prottettiva.

Jispera kemm irid, imma għalfejn jaħseb li għandna nerġgħu mmorru lura fix-xibka prottettiva?

Mela bilfors irridu nipproġettaw l-immaġini li għax kien hemm bidla fil- gvern issa f'daqqa waħda se jdur kollox rasu 'l isfel?

Dak li kien miexi se jimxi.

Il-liġi dwar l-insurance sar ħafna xogħol fuqha; m'hijiex liġi politika u peress li għad fadal ftit żmien ieħor sakemm tersaq hawnhekk jien tlabthom biex jagħtuha daqqa t'għajn oħra teknika ħalli mbagħad tkun waħda mill-ewwel li nressqu fil-programm leġislattiv tal-Gvern tagħna.

Jien għalija, ippreparaha min ippreparaha, tibqa' leġislazzjoni għall- pajjiż.

Mela l-leġislazzjoni ssir għall-partit li jkun fil-gvern?

Imbagħad partikolarment f'dan il-qasam!

Jien jidhirli li dwar din sar anke l-First Reading - forsi hawnhekk tista' tiggwidani s-Sedja; għalkemm ma tantx naħseb li tista' tiggwidani għaliex m'għandhiex lill-Iskrivan maġenbha - biex inkunu nistgħu nfittxu nagħmluha kmieni kemm jista' jkun, fil-kontest ta' dak li jrid isir, ħalli nimxu 'l quddiem anke f'dan il- qasam.

Staqsa dwar it-tax revenue unit li kien inħoloq fil-ministeru, li jinkludi l-Finanzi, biex jistabbilixxi l-commercial chain tal-VAT u dawn l- affairjiet.

It-tax revenue unit - u l-ex-Ministru jaf - kien għadu kemm inħoloq u jrid isir ħafna iżjed xogħol fil-ministeru, kif irid isir dejjem, anke meta nispiċċa jien.

Ara ma jmurx xi ħadd jaħseb li meta nispiċċa jien se nħalli warajja ministeru perfett!

L-amministrazzjoni hija ħaġa dinamika fis-sens li dejjem trid titbiddel, bħal xmara li dejjem għaddejja, daqqa jkun fiha l-ħmieġ, daqqa jkun fiha r-rapids u daqqa jkun fiha l-waterfalls.

Jiena ma se nħalli ebda ministeru perfett warajja imma nħalli ċertu tibdil li jsir għax ikun iż-żmien li jsir dak it-tibdil.

It-tibdil li pprova jagħmel l-Onor.

Dalli ma kienx hemm nies biżżejjed biex jinħadem; ġew appuntati tlieta min-nies imma ma kienx hemm spazju biżżejjed fejn setgħu jaħdmu - it-tlieta huma nies li għandhom il-qalb u għandhom l-abbilta' - biex isir l-inforzar li wieħed jixtieq li jsib.

Issa wieħed jipprova li b'ristrutturar tad-dipartiment, b'iżjed enmeshing, u billi anke ċertu xogħol jiġi mgħoddi fejn jista' jagħmlu ħaddieħor inkunu nistgħu nagħmlu dak li nbeda u nagħmluh b'mod aħjar.

Semma li jixtieq li ssir liġi kontra l-użura fl-istess waqt li nneħħu s- ceiling ta' 8% u qal li ma laħaqx għamilha hu.

Ma niskantax li ma laħaqx għamilha hu għax ma tistax tagħmel kollox u min jaħseb li se jilħaq jagħmel kollox hu ...

Anke Alla ħalaq id-dinja u għamel il-kmandamenti u mbagħad irrevedihom daqsxejn waħda, għax meta Mose' kissirhom, reġa' tela' fuq il- muntanja u reġa' kitibhomlu.

Aħseb u ara l-bniedem x'jagħmel u ma jagħmilx!

Jiġifieri dawk huma affarijiet li rridu nħarsu lejhom iżjed 'il quddiem.

Tajjeb li wieħed iħares lejn l-attitudni meta niġu għall-famuż żbilanċ, id-deficit, jiġifieri l-iżbilanċ bejn id-dħul u l-ħruġ tal-Gvern.

Dan qed jgħidulu "ħofra"; ma nafx jekk din ħriġniex biha aħna jew huma.

Imma għalfejn toqgħod tgħidlu bil-"ħofra" lill-poplu?

Il-ħofra f'xi bajja qiegħda.

L-ewwelnett trid tittratta lill-poplu bis-serjeta', trid tittrattah bħala adult, bħala xi ħadd li jifhmek jekk inti tfiehmu.

Meta tgħid "jifhmek jekk inti tfiehmu" mhux qed ngħidha paternalistikament imma li bis-serjeta' għandek tfiehmu lill-poplu.

Per eżempju, għaliex tiġu titfgħu d-dubju kif tefa' l-Kap ta' l-Oppożizzjoni mar-radd tas-salib, ġimgħa jew ħmistax wara l-elezzjoni u għalkemm jien weġibtu, illejla l- Onor. John Dalli reġa' tennieha.

Dawn jibqgħu jgħidu li kienet qed issir riforma fil-mod kif tinġabar l-income tax, konna mexjin mill-PAYE għas- sistema tal-Final Settlement System, l-FSS.

Din ma setgħetx tiġi implimentata.

Diġa' spjegajt u ħriġt press release personali - spreadsheets personalment ma nagħmilx għax m'iniex kapaċi, kif inhu kapaċi l-Onor.

John Dalli, imma press release personali kapaċi nagħmilha - biex nispjega eżatt għaliex ma stajniex inkomplu nimplimentaw is-sistema mill-1 ta' Jannar.

U ħriġtha b'mod diplomatiku.

Għaliex għalfejn għandi nkun politiku u noqgħod nippolemiċizza anke meta noħroġ press release?

Imma mbagħad jekk tridu li nippolemiċizzaw, nippolemiċizzaw!

Is-sistema ma setgħetx issir għax ma kenitx lesta, għax telgħu karti l-ministeru stess u ma ġewx cleared u marru lura biex id-dipartiment ikun jista' jmexxi.

U tifhem għaliex.

Mela fl-elezzjoni ma kienx hemm ċertu ġġammjar f'diversi affarijiet!

Iċ-Ċivil kien qiegħed jaħdem, imma n-nies politiċi fuq iż-żewġ naħat tal-Kamra kienu mħabbtin b'ċerti affarijiet.

Anke jien, li ma tantx naħdem politikament, kont imħabbat għax kont qed inħabbat il-bibien u ħaddieħor kien imħabbat jagħmel attivitajiet u affarijiet oħra.

Imma l- punt hu li d-dipartiment ma kellux ix-xogħol lest u ma kellux ix-xogħol lest f'diversi oqsma.

Id-dipartiment kellu issues ta' policy li ma setax isolvihom hu imma ried isolvihomlu l-amministratur politiku u kien hemm issues li ma kenux riżolti.

Kien hemm affarijiet fl-Income Tax Act u fir- regolamenti dwar il-PAYE li ħtieġu bidliet li fil-fatt lanqas biss kienu għadhom ġew drafted.

Nista' nsemmi raġunijiet oħra bħal, per eżempju, is- sistema tal-computers li kienet għadha m'hijiex żviluppata u l-fatt li ftit li xejn kien sar xogħol fuq l-infrastruttura ta' l-Inland Revenue Department bħal xiri ta' computer terminals, training ta' staff u affarijiet bħal dawn.

U allura d-dipartiment ma setax jipproċedi.

Il- parir li ngħatajt jien - parir tekniku u onest mhux parir politiku; il- politika qatt ma daħlet - kien fejn qaluli: Sur Ministru ta' bħalissa - qed noħloq frażi ġdida; jien niddejjaq min isejjaħli "Ministru" imma fil- każ li xi ħadd irid isejjaħli hekk, jgħidli "Ministru ta' bħalissa" għaliex aħna kollha hekk irridu nkunu, "ministri ta' bħalissa" - is-sistema ma nistgħux nimplimentawha mill-1 ta' Jannar, inkella nqajmu rebus fil-pajjiż għaliex la aħna m'aħna ppreparati u lanqas l-employers, u għalhekk qed nirrikkmandaw li nipposponu.

Allura rrid inkun miġnun biex ngħidilhom jibqgħu sejrin b'din is-sistema.

Jekk kemm-il darba la l-employers u lanqas id-dipartiment m'huma ppreparati biex iħaddmu l-Final Settlement System jien irrid inkun miġnun biex ngħidilhom biex ikomplu.

Miġnun naħseb li jien imma hemm limitu għall-ġenn, u l-limitu tal-ġenn tiegħi huwa li għallinqas ma nimponix dak il-ġenn fuq ħaddieħor.

Allura jien għidtilhom: Kollox sew, nipposponuha, tidħol at the latest fl-1 ta' Jannar 1998 u jekk jista' jkun iddaħħluha qabel billi anke tibdew tintroduċu elementi minnha bis-sens, bil-loġika, ejja nagħmlu hekk.

U qablu miegħi.

Imma minkejja li spjegajt u minkejja li għamiltha ċara, l-Onor.

Fenech Adami ħareġ jattakkani fil-beraħ u qal li l-ewwel ħaġa li għamilt jien kien li waqqaft ir-riforma ta' l-income tax.

Jien ngħidlu "grazzi".

Mela wara li minflok li ħriġt nitgħajjar u ngħid li din ir-riforma għadha nejja - u kienet għadha nejja; hemmhekk jidħol il-forn! - ħriġt nispjega, dan ħareġ jgħajjarni!

Ma jimpurtax.

Meta spjegajt mhux talli ma skużax ruħu, talli lanqas ammetta x'inhi l-verita'.

U jiskuża ruħu miegħi?

Jien min jien?

Dan jgħid li l-poplu miġnun għax ma fehmux, se jiskuża ruħu miegħi?

Jien m'iniex il-poplu!

Imma mhux talli hekk, talli lanqas ammetta l- verita'.

Daqstant ir-rispett għall-verita'!

U mhux hekk biss, talli anke l-Onor.

John Dalli, b'sorpriża għalija, illum jiġi jsemmiha hawnhekk!

Issa se nerġa' niġi għall-miżuri u ż-żidiet f'ċerti prezzijiet li ħabbart fil-Budget u li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni mill-ewwel kien ikkastigani għalihom fis-sens li attakka b'mod iebes ħafna - dażgur li mhux se jfaħħar dan! - kif attakkaw anke b'mod iebes illejla l-Onor.

Dalli u b'mod iżjed iebes saħansitra l-Onor.

Josef Bonnici.

Għall-Onor.

Josef Bonniċi l-ħajja hija sempliċi ħafna.

Kważi ngħir għalih jiena.

Dejjem hu għandu raġun, m'hemm assolutament l-ebda dubju.

Min hu dak il-qaddis li kultant jiddubita?

Iva, San Tumas, imma l-Onor.

Josef Bonnici lanqas biss jaf li jeżisti San Tumas u jekk kemm-il darba jmurlu San Tumas u jgħidlu: "Urini x'hemm fil-pali ta' jdejk", dan jirrispondih billi jgħidlu: "Tistaqsix lili, sieħbi, għax lili ħadd m'hu se jsallabni bid-dubju, jien ma nissallabx bid-dubju għax jien ċert"!

Aħna għamilna xi taxxi għax sibna żbilanċ tal-miżerikordji li skandalizza anke lill-IMF, Professur Bonnici, jekk trid tkun taf - jekk ma skandalizzahomx, għax forsi din hija kelma iebsa, ħasadhom - żbilanċ ta' 12% tal-gross domestic product tagħna.

Inti ekonomista u tifhimha iżjed minn ħaddieħor din; mhux 3% kif kienet il-mira għall-Ewropa, imma 12%.

Issa għaliex intlaħaq dan il-livell, jekk jibqax hekk sena wara sena u l-fatt li kien hemm ċertu nfiq li m'għandux x'jaqsam ma' l-iżbilanċ - il-public debt m'għandhiex x'taqsam ma' l-iżbilanċ, imma tikkontribwixxi għaliha - dik hija ħaġa oħra, imma l-iżbilanċ hu ta' 12% u qabel kien qiegħed ikun moħbi, "masked" hija l-kelma bl-Ingliż, imlibbes maskla, kellu paraventu fuqu.

Allura meta għandek żbilanċ bħal dak ma teħux miżuri?

U jien ipperswadejt lill-Gvern tiegħi li nagħmlu dawk il- miżuri u l-esperti barranin qalulna li qisna ma għamilna xejn għax ma kenux biżżejjed.

Jiġifieri jien poġġejt lili nnifsi f'din il-pożizzjoni xejn sabiħa u żgur li mhux se jagħmluli statwi għal daqshekk meta jitkellmu dwari.

Lill-politiċi ma tantx jagħmlulhom statwi, imma fil-każ tiegħi naħseb li meta jkunu se jnaddfu lil San Bastjan - nerġa' niġi għal San Bastjan - forsi jpoġġu lili hemmhekk u jgħidu: "Ħalli nisparawlu ftit ieħor għax ħaqqu erba' vleġeġ dan.".

Għax għamilt dawk il-miżuri jiġu hawnhekk u jgħidu: X'għarukaża!

L-Onor.

Fenech Adami fir-risposta għall- budget speech qal li jrid ikollok l-ardir - uża l-kelma "ardir" - biex tgħid li se tbaxxi l-ħajja u tgħolli l-petrol.

Ara x'ardir irid ikollok biex inti tersaq u tieħu l-miżuri li għandu bżonn il-pajjiż!

Ara x'ardir irid ikollok biex tersaq fil-Parlament u tagħmel pass ċkejken - pass ċkejken, mhux xi pass brillanti għax it-taxxi kulħadd jaf jgħollihom; mhux dawk is-soluzzjoni, is-soluzzjoni mbagħad nitkellmu fuqha - meta taf li mhux talli ħadd m'hu se jċapċaplek talli sħabi stess qagħdu jitkellmu warajja dak inhar.

Imma għallinqas qagħdu jitkellmu biss, ma qabdux xi żarbuna u tawni daqqa fuq rasi biha talli mar-radd tas-salib bdejna b'din il-manjiera!

L-Onor.

Fenech Adami qal li jrid ikollok l-"ardir" biex tersaq u tagħmel dawn it-taxxi.

Illum wara xahar jersaq l-Onor.

Josef Bonnici u għal darb'oħra huwa ċert - addio San Tumas - li għamilt ħażin, jgħajjarni - mhux jgħajjarni, għax personalment mhux se jgħajjarni imma jattakka dak li għamilt ħażin - li għamilt government induced cost għax għollejt il-petrol!

Id-dinja ma bdietx meta tlajna aħna fil-gvern!

Darba min-naħa Laburista xi ħadd qal li x-xemx telgħet meta tlajna aħna fil- gvern.

Le, ix-xemx ilha titla' u tinżel mill-ħolqien, u daqskemm hemm xmux fl-univers, daqshekk ieħor hemm gvernijiet!

Mhux se noqgħod insemmihom kollha, jien infakkru biss li fl-1989 kien hemm żieda fid-dazju tad-Dwana fuq il-motor vehicles, fuq l-inbejjed, fuq l-ispirti, fuq is-sigaretti u fuq it-tabakk.

Fl-1990 kien hemm żieda fil-customs duty fuq il-petrol u fuq id-diesel, li ma kenitx żieda żgħira lanqas, għax il-gvern tal-ġurnata dak iż-żmien daħħal Lm2.4 miljun minnha.

Forsi mn'Alla għamilha għax kieku d-deficit li sibna din is-sena kien ikun ikbar minn hekk.

Mela meta nattakkaw lil xulxin, waqt li bħala politiċi nikkritikaw lil xulxin u ma tantx nikkumplimentaw lil xulxin - dak nagħmluh privatament meta nkunu ħbieb u ma jkollniex is-saħna li jkollna hawn ġew - xorta waħda rridu noqogħdu attenti kif nikkritikaw lil xulxin fuq bażi li nkunu kredibbli u which stands up, u li ħaddieħor, imqar jekk hu student fl- Universita', undergraduate - mhux professur jew gradwat, biċċa gradwat bħali għax jien biċċa gradwat; kulma għandi hu degree wieħed u m'għandix Ph.D. u dawn l-affarijiet kollha - jgħid: X'inhi din is-sistema, gvern wieħed biss iżid it-taxxi; il-gvern l-ieħor qatt ma żied taxxi?

Irridu nkunu ftit serji.

Meta gvern iżid it-taxxi, l-oppożizzjoni se tikkritikah.

Dik hija parti mir-realta' tal-ħajja.

Imma mbagħad trid tikkritikah fil- kontest tar-realta' tal-ħajja.

Kien hemm bżonn iżidhom it-taxxi?

Il- partit tiegħek meta kien fil-gvern, żied taxxi?

Żied l-istess taxxi?

U għat-tliet mistoqsijiet, it-tweġiba hija "iva".

Wieħed għandu jemfasizza dawn l-affarijiet.

Jiena nemfasizza li meta wieħed ma jagħmilx dan il-punt b'mod ċar, ikun qed ikun politikament diżonest.

Meta wieħed ma jgħidx lill- poplu b'mod ċar x'inhi l-qagħda, ukoll ikun diżonest mal-poplu.

Il-partit tiegħi, il-Gvern li jien nagħmel parti minnu, jiena bħala Ministru ta' bħalissa - ma rridx ninsiha din - ħass li għandna nkomplu kif konna mexjin fil-kampanja elettorali, jiġifieri serji, onesti u nitkellmu ċar.

Il-poplu fl-aħħar mill-aħħar igerger u jippretendi iżjed, imma s-serjeta' u ċ- ċarezza jifhimhom.

Jekk kemm-il darba tersaq lejh id-diżonesta', il-poplu mhux talli ma jifhimhiex talli jagħtik d-deċmi li jkun jixraqlek.

X'inhi s-serjeta'?

X'inhi l-qagħda?

Il-qagħda hija li l-ispiża tal- Gvern - kif kien jgħid kemm-il darba l-Onor.

Dalli - hija kbira.

Il-Gvern f'Malta huwa kbir wisq u jakkonta għal 52% ta' l-attivita' diretta fil- pajjiż.

Meta tieħu dak li jissejjaħ il-multiplier effect - jekk tikkonvertiha għal kliem il-poplu tiġi l-karambola ta' l-attivita' - issib li Malta tiddependi fuq l-infiq tal-Gvern - u hawnhekk naħseb li jekk irid jagħmel l-eżerċizzju l-Onor.

Bonnici jista' jagħmlu - għal bejn żewġ terzi u tliet kwarti ta' l-attivita' tagħha.

Ħalli ngħidu żewġ terzi u ma mmorrux għal tliet kwarti.

Imma din hija l-problema tal-pajjiż.

Dan huwa fejn irridu nibdew nindirizzaw gradatament.

U trid tindirizza dawn l- affarijiet bis-serjeta' u tgħid: Hemm żbilanċ li rrid ngħix miegħu għal numru ta' snin imma rrid naħdem bis-serjeta' biex inċekken dak l-iżbilanc.

Ara jiena fil-Budget Speech identifikajt dawk il-miżuri li jagħtu dħul lill-Gvern darba biss, u semmejthom apposta.

Hemm il-loan ta' Lm20 miljun li se nagħmlu biex jiġi rifinanzjat parti mid-dejn tat-Tarzna, biex din tkun tista' tħallas in-national insurance, il-PAYE u xi ħlas ieħor ta' kirjiet li għandha tagħti lill-Gvern.

Din hi meħtieġa; kien qed jaħsibha l- gvern ta' qabel, ġiet rakkommandata lili u ddeċidejt li nagħmluha allavolja forsi psikoloġikament it-timing ma kienx tajjeb.

Ħassejna li għandna nagħmluha partikolarment minħabba l-ħaddiema li qegħdin ibatu għax il-PAYE tagħhom ma ġietx mgħoddija lill-Gvern kif suppost.

U jien kont kritiku tal-fatt li dan ma sarx.

Imma, nerġa' ngħid, jiena identifikajt liema huwa dak id-dħul li se jkollu l-Gvern din id-darba imma li m'huwiex ripetibbli.

Għaliex ikkwantifikajtu dan?

Għaliex irrid li l- qagħda tkun ċara għal kulħadd u għaliex nixtieq li jekk għandna sitwazzjoni li tenħtieġ tiġi indirizzata bil-galbu, mingħajr ma naqtgħu qalbna, mingħajr ma noqogħdu ngħidu li hawn l-inċertezzi u mingħajr ma noqogħdu nitwerwru, allura nindirizzawha.

Jekk aħna, bħala politiċi, ma nagħmlux dawn l-affarijiet ikun jistħoqqilna li nkunu hawnhekk f'dan il-Parlament?

Aħna m'aħna xejn; aħna rappreżentanti tal-poplu.

Austin Gatt qiegħed faċċata tiegħi u jiena, Lino Spiteri, qiegħed hawnhekk; it-tnejn qegħdin nirrappreżentaw lill-poplu.

Mhux l-istess poplu huwa dan?

Issa billi parti minnu hija Nazzjonalista u parti minnu hija Laburista, jekk kemm-il darba tagħmel ix-xita mhux fuq it- tnejn tinżel?

U jekk kemm-il darba jkun hemm in-nixfa mhux fuq it-tnejn tinżel?

Jekk kemm-il darba jkun hawn il-feel good factor fil-pajjiż u b'mod li verament tħoss li tista' tgħid li inti tajjeb - jekk ma nibdewx niddiskriminaw kontra xulxin fl-impjiegi; imma apparti dik, jien qed nitkellem fuq bażi nazzjonali - mhux it-tnejn ikunu tajbin?

Jekk kemm-il darba jkun hawn it-tbatija mhux it-tnejn iġorruha?

Allura bħala politiċi aħna m'aħna xejn; aħna rappreżentanti tal-poplu u meta niġbru u nonfqu l- flus inkunu qed niġbru u nonfqu flus il-poplu, mill-poplu għall-poplu.

Mela ejja ngħiduhom l-affarijiet!

Ejja ngħidu s-sitwazzjoni kif inhi!

Lill-poplu għandna ngħidulu li mingħandna għandu jippretendi li l-flus tiegħu - kif qalli wieħed minn tal-constituted bodies din il-ġimgħa stess - nieħdu ħsiebhom tajjeb u nonfquhom tajjeb imma fl-istess ħin irid jifhem li jekk mingħandna jippretendi dak li jissejjaħ value for money - effiċjenza, ekonomija u nfiq b'mod effettiv - in-naħa l-oħra tal-munita hi li hu jrid iħallas it-taxxi tiegħu u jrid jagħmel ix-xogħol tiegħu.

Fejn jidħlu taxxi l-poplu jrid jara li jkun hemm il-moralita' fiskali u allura jrid iħallas dak li għandu jħallas, min jaħdem mal-Gvern jew mat-Tarzna jrid jara li jagħti l-ġurnata xogħol tiegħu.

U għaliex dan?

Għaliex meta tagħti l-ġurnata xogħol tiegħek ma tkunx qed tagħtiha lill-Gvern Laburista jew lill-Gvern Nazzjonalista imma tkun qed tagħtiha lill-poplu.

U jekk lill-poplu ma ngħidulux dawn l-affarijiet mhux veru nkunu qegħdin inkunu onesti miegħu, mhux veru nkunu qegħdin nibżgħu mid-diżonesta'.

U f'dan il- Parlament m'hawnx biża' mid-diżonesta' politika.

L-Oppożizzjoni m'hijiex qiegħda turi li tibża' mid-diżonesta' politika.

L-Oppożizzjoni qaltilna li aħna qed ninqdew bir-rapporti biex ikollna skuża ħalli nżidu t-taxxi.

Jidhirli li l-Onor.

Fenech Adami kien qal dan fit-tweġiba tiegħu għad-Diskors tal-Budget.

Imma, skużi, għal darba oħra din hija attitudni tal-ġenn.

Dan bis-serjeta' ngħiduh?

Issemmew ħafna affarijiet hawnhekk; fran, nej, mirakli ...

Ħaġa waħda ma ssemmietx hawnhekk fost affarijiet oħra.

Ma ssemmiex, per eżempju, li l-Onor.

Fenech Adami kien ilu jaf minn Lulju x'kienet il-qagħda finanzjarja.

L-Onor.

Dalli qed isemmi l-pronostiku li għamel f'Awissu.

Ejja nkunu iżjed serji ma' xulxin ħalli iżjed niftiehmu, ħalli l-poplu jibni iżjed fiduċja fil- politiku minflok lil jibda jitfagħna kollha fl-istess keffa u ma jemminx iżjed fil-politika għaliex hemmhekk imbagħad tiġi mhedda d-demokrazija.

Jekk kemm-il darba kien l-Onor.

John Dalli stess li ppreżenta memorandum lill-Kabinett, lill-Prim Ministru tiegħu - issa x'għamel bih hija ħaġa oħra - kien qed jagħmel l-obbligu tiegħu.

Jiena rrid ngħid hawnhekk pubblikament li huwa għamel l-obbligu tiegħu meta qallu: L-istaff tiegħi, li xi darba se nirringrazzjahom talli jkunu ħadmuli tajjeb - u sewwa għamel l-Onor.

Dalli li rringrazzjahom - qegħdin jgħiduli li l-kotba tagħhom, il- computers tagħhom u l-isforzi tagħhom jgħidulhom li din hija s-sitwazzjoni.

Dak sar f'Lulju ta' l-1996, anzi naħseb li qabel imma resaq bil-miktub f'Lulju.

Din hija s-sitwazzjoni.

Kien diġa' jidher li kien se jkun hemm shortfall massiċċ fil-VAT, illi wara kollox l-istima ta' Lm110 miljun ma kenitx waħda pprovduta mid-Dipartiment tal-VAT.

Imma, kienet x'kienet, kien hemm shortfall massiċċ fil-VAT u fir-revenue.

Il-Ministru Dalli qal b'dan lill-Prim Ministru tiegħu u tah memorandum li għandi kopja tiegħu imma mhux se noqgħod inġibu hawnhekk għax qed temmnuni.

Kieku mhux qed ngħid il-verita' tiċċalinġjawni biex inġibu hawn.

Dan il-memorandum flok tqassam lill-Kabinett, ħalli l-Kabinett kollu jkun jaf x'inhi l-qagħda, il- Prim Ministru għażel illi jżommu għalih u għal erbgħa min-nies - mhux biex jaħbi - li kienu f'xi kumitat strateġiku jew ma nafx x'kien jissejjaħ.

Flok li l-Prim Ministru qal lill-membri kollha tal-Kabinett li għandna sitwazzjoni li kollha kemm huma kellhom ikunu jafu biha ħalli kollha kemm huma joqogħdu attenti fl-infiq għax jekk jistgħu jiffrankaw imqar Lm100 għallinqas ikunu qed itaffu xi ftit, żamm dan il-memorandum internament.

Imbagħad jiġi jgħajjarna - u llejla smajna l-istess diskors - illi aħna qegħdin infittxu skuża biex inkunu nistgħu ngħollu t-taxxi.

Imma dawn l- affarijiet bis-serjeta' jingħadu?!

Din hija politika tas-serjeta'?

Din hija l-politika li jistħoqqlu l-poplu Malti?

Li ma naqblux iva, imma b'dan il-mod irridu nittrattawh lill-poplu Malti?

U jiena ngħid li mhux b'dan il- mod għandna nittrattawh għax inkella jiddisprezzana.

Ir-realta' hija illi ilna s-snin bi żbilanċ li kien qiegħed ikun moħbi.

L-Onor.

Fenech Adami qal li din tal-"ħofra" hija ħrafa - u llum erġajna smajnieha - għax dan l- iżbilanċ qed jidher għax hemm inqas dħul milli kienu qegħdin ibassru.

Daqskemm tista' tbassar affarijiet!

Forecasting hija l-eħfef ħaġa.

Il- profeti li ma jkunux foloz huma daqsxejn rari.

Ir-realta' kienet illi ma kien xejn minn dak li ssemma mill-kelliema Nazzjonalisti u minn dak li ntqal hawnhekk illejla.

Illejla smajna li n-nuqqas ta' dħul kien għax, per eżempju, kien hemm Lm15 miljun mid-dħul mixxellanju li ma daħalx.

Le, mhux għalhekk, dawn ma setgħux jidħlu.

Intqal ukoll li għax inbidlet il-policy meta nbidel il-Gvern.

Le, mhux veru.

Ma kienx hemm ċans.

Intom ridtu tbigħu x-shares, ridtu tbigħu l-White Rocks u kien wasal Ottubru u ma kontu għamiltu xejn.

Anke kieku l-Gvern ried ibigħhom ma kienx possibbli illi jinbiegħu.

Billi tbigħ ix-shares, il-White Rocks u l-assets ma tkunx qed issolvi l-problema.

Tkun qed ittaffi l-problema temporanjament, imma mhux issolvi l-problema strutturali.

Issa hawnhekk irridu nkunu tekniċi.

Problema strutturali hija mhux meta nzappap imma meta saqajja jkunu telqu kompletament.

Dik tkun problema strutturali.

Meta nzappap nirranġa.

Ara jiena għandi problema strutturali bħala bniedem u ma nistax insewwiha għax m'hijiex problema temporanja.

Hemm tkun problema strutturali; mhux inzappap qiegħed u allura rrid nara x'se nagħmel dwarha.

U billi taqbad u tbigħ shares u ċerti assets ma tkunx qed issolviha imma ttaffiha.

Forsi hemm l-argument li b'hekk lil dawk l-intrapriżi tagħmilhom iktar effiċjenti, imma dak huwa argument ieħor.

Dak huwa l-argument ta' l- effiċjenza u mhux l-argument fiskali illi permezz ta' hekk se tkun solvejt xi ħaġa.

U tista' tibqa' sejjer hekk għax dak li qal l-Onor.

John Dalli llejla hawnhekk diġa' qalu fuq ir-radju fil-15 ta' Jannar u mbagħad irrapportatu l-gazzetta tagħhom fejn kien irrapportat li qal li huma kellhom stampa differenti u setgħu ġabru Lm20 miljun oħra.

Imma, f'ġieħ il- Bambin, din għidtha xahar ilu u llum erġajt għidt l-istess ħaġa.

Le, nerġa' ngħidlek, in-nies li rringrazzjajt u faħħart inti - u sewwa għamilt - qegħdin jitbażwru biex jipprovaw jiġbru.

Inzertajna telgħin it-taraġ u flok għidna "saħħa" lil xulxin, fuq hekk bdejna nitkellmu.

Ġieli jkunu d- dar morda jew bil-leave u trid toqgħod tiksrilhom għajnhom iċċemplilhom u tgħidilhom: "Spjegawli daqsxejn "din"" jew "arawli naqra l-oħra".

M'huwiex il-każ li qed issir pressjoni.

Għalfejn noqogħdu ngħidu illi din il- "ħofra" li hemm - ħalli ngħidilha "ħofra" jien ukoll - hija xi ħaġa li qegħdin nivvintawha?

Aħna mġienen?!

Bħala politiċi mġienen u se noqogħdu nivvintaw il-problemi għalina nfusna?

Aħna ma nafux li għax għidna l- verita' dwar xi żbilanċ għandu l-Gvern, fil-pajjiż kien hawn min daħħal qrunu daqsxejn 'il ġewwa?

Imbagħad intom komplejtu għaxxaqtu l-biegħa għax għidtu li se ngħollu t-taxxi u wħud min-nies bdew jibżgħu u daħħlu qrunhom naqra iżjed 'il ġewwa.

F'sens tajjeb qed ngħid "qrunhom", jiġifieri metaforikament.

Ara mbagħad meta raw li m'għollejniex it-taxxi, ma daħħalniex dazji esaġerati, m'għollejniex ir-rati ta' l-income tax u ma qgħadniex nistennew min jgħidilna "grazzi", kif sarkastikament qal l-Onor.

John Dalli llejla, il-poplu beda jieħu n-nifs u qed jerġa' jibda jagħmel dak li għandu jagħmel.

Billi jfaddal daqsxejn iżjed milli kien ifaddal qabel ma fiha xejn ħażin għax kien hawn konsum żejjed u inti stess kont qed tipprova trażżnu, Onorevoli John Dalli.

Imma m'għandniex noqogħdu naqtgħu qalb il-poplu bil-manjiera li għamiltu intom.

U għamlu ħażin u jagħmlu ħażin meta jerġgħu lura għat-tattika tagħhom illi lill-poplu joqogħdu jbeżżgħuh u jagħmlu ħsara lil Malta.

Għax meta tagħmel ħsara lil Malta tkun qed tagħmel - nerġa' ngħid - ħsara lill-poplu kollu.

Biex nitkellmu bis-serjeta' għandna nikkwotaw lil xulxin f'sens tajjeb.

U jien nerġa' nikkwota u nerġa' nsemmi d-diżonesta' li niġu kkritikati għall-mod kif qed nimxu.

L-Onor.

John Dalli stess bħala Ministru tal-Finanzi pprova jagħmel xi ħaġa serja - u jiena stess ngħidlu li pprova jagħmel xi ħaġa serja u mhux xi ħaġa ħażina - meta għamel memorandum lill-Kabinett fejn qalilhom: Isma', għandna settur pubbliku li qed jikber u għandna ħafna korporazzjonijiet - irdoppjaw dawn il-korporazzjonijiet - u kulħadd qed jonfoq għal rasu; dan mhux sewwa għax irid ikun hemm kordinament.

Dan qisek missier u għandek sitt itfal, kulħadd imur jonfoq mill-istess but tal-familja u mhux qed isiru l-kontijiet.

Anke jekk tkun familja sinjura trid tkun taf x'qed toħroġ, aħseb u ara meta m'hijiex waħda sinjura.

L-Onor.

John Dalli uża l- expertise tiegħu u għamel rapport lill-Kabinett fejn għamlilhom return tajjeb, għax huwa accountant tajjeb, u qalilhom: Kulma nixtiequ huwa li darba fix-xahar dawn il-korporazzjonijiet jibdew jibagħtu return lill- Ministeru tal-Finanzi ħalli l-Ministru tal-Finanzi janalizzah, jgħaqqad kollox flimkien u nkunu nafu fejn qegħdin.Veru dan jew mhux veru?

Veru.

X'ġara fil-Kabinett?

Il-Kabinett m'aċċettax.

U jiena skandalizzajt ruħi meta l-ex-Prim Ministru mar fuq id-difiża u ħareġ bl-attakk.

Dan huwa l- istil tiegħu l-ex-Prim Ministru.

Wara t-telfa sar iżjed aħrax, inbidel u mmetamorfosizza f'xi ħadd li bilkemm għadni nagħrfu; nirrispettah personalment u nibqa' nirrispettah.

Imma nbidel f'xi ħadd aħrax u ħareġ fuq l-attakk u qal: Iva, jien stess kont kontra illi jgħaddi dak il-memorandum għax b'hekk inkunu qed innaqqsu mid-deċentralizzazzjoni - kemm hi twila din il-kelma - jiġifieri milli nnaqqsu l-affarijiet miċ-ċentru tal-Gvern għax l- Unjoni Ewropea, liema Unjoni riedu jidħlu fiha, hekk temmen.

Din sa ċertu punt hija ħaġa tajba.

Imma m'hix ħaġa tajba meta titlef il-kontroll kollu ta' dak li qed isir.

Għalhekk l-Onor.

Dalli ħa l-pass serju - żgur li mhux se ngħid li ma kienx serju - illi ppropona dan il-memorandum.

Imbagħad il- Prim Ministru tiegħu jammetti illi hu stess fil-Kabinett, flok appoġġjah kien kontra.

Huwa veru li dak iż-żmien il-Prim Ministru ppropona miżuri oħra, imma l-Onor.

Dalli mhux dak li ried.

Huwa ried id-dixxiplina, imma l- Prim Ministru tiegħu ma tahielux id-dixxiplina.

Imbagħad illum jiġi jattakka lilna - qed ngħid għall-Kap ta' l-Oppożizzjoni - għax nitkellmu dwar l-iżbilanċ li sibna.

Jekk kemm-il darba inti kellek ir-rapport u r- rakkommandazzjoni tal-Ministru tal-Finanzi tiegħek stess u inti ma appoġġjajtux, kif jista' jkollok id-dixxiplina?!

Li jiskantani hu kif il- Kap ta' l-Oppożizzjoni politikament ma jistħix jgħid ħaġa bħal din u kif l- Onor. Dalli dak inhar ma rriżenjax!

U hawn irrid niddikjara li kieku ħaġa bħal din kellha tiġri lili lanqas tliet minuti ma ndum biex nitlaq 'il barra.

Mhux b'suppervja imma b'irġulija.

M'iniex ngħid li l-Onor.

Dalli m'huwiex raġel għax dak inhar kien hemm ċiskostanzi differenti.

Kulħadd ikollu ċ-ċirkostanzi tiegħu u l-għażliet tiegħu x'jagħmel.

Imma meta l- Ministru tal-Finanzi, il-bniedem li qalilna kien li jieħu l-inkarigu li jagħmel ċertu xogħol fuq il-computer tiegħu biex iżomm l-audit trail u biex jara li tidħol it-taxxa li għandha tidħol, ippropona miżuri lill- Kabinett kollettivament, f'ċirkostanzi prekarji ta' żbilanċ dejjem qiegħed jikber, u dawn ir-rakkommandazzjonijiet il-Kabinett u l-Kabinett ma jaċċettahomlux, illum il-bniedem li kien responsabbli għaliex ma ġewx aċċettati dawk ir-rakkommandazzjonijiet jiġi jattakka lilna!

Naqra iżjed serjeta'!

Naqra iżjed onesta'!

Lilna jattakka?!

Dan flok ma jħabbat fuq sidru u jgħid "mea culpa, mea culpa" għax jien ġibtu f'li ġibtu lil dan il- pajjiż"?

Forsi kieku ħadt il-warning u tajt kas fil-ħin, forsi l-qagħda kienet tibda titranġa u r-riżultat ta' l-elezzjoni kien ikun differenti wkoll.

Issa għalina ma kienx differenti u aħna qegħdin fil-gvern.

Dan għamel ħsara lil pajjiżu u għamel ħsara lill-partit tiegħu, u llum ikollu l- ardir - issa trid tużaha l-kelma - li jattakka u jżeblaħ lilna; li jitkellem magħna bil-mod kif qed jitkellem u li jimxi b'dan il-mod negattiv!

Qatt ma kien hawn oppożizzjoni negattiva bħal din!

Qatt ma kien hawn!

Jiena kont fl-oppożizzjoni fl-1962 u nista' ngħid li ma konniex negattivi.

Dan l-aħħar għamilt disa' snin oħra fl-oppożizzjoni - għax il- parti politika ta' ħajti iżjed kienet fl-oppożizzjoni milli fil-gvern - u kkritikajna u attakkajna imma qatt b'dan il-mod negattiv.

San imissu jħabbat fuq sidru u jgħid: It-tort huwa tiegħi u ara fiex ġibtu lil dan il- pajjiż.

U ġabu f'li ġabu mhux mil-lum għal għada.

Din il-biċċa tax- xogħol kienet ilha sejra, il-qagħda kienet ilha tiddeterjora.

Jien se nagħti erba' figuri malajr għaliex il-ħin veru jtir; ħsibtni se ngħejja għaliex kelli ħafna ħin imma issa kulma baqa' 20 minuta.

Fl-aħħar sena ta' Gvern Laburista, fl-1986, id-dejn pubbliku kien ta' kważi Lm63 miljun.

Fis-sena li spiċċat, mingħajr ma tagħti kas l-iżbilanċ tas-sena li għaddiet li għad irid jiġi finanzjat, id-dejn pubbliku sploda għal Lm514 miljun.

Mela kienet ilha sejra l-problema.

Veru li t-Tarzna kkontribwiet għal dan għaliex hemm dejn fuqha ta' Lm100 miljun.

Mela le, għandna nammettu li dik hija problema li rridu nattakkawha b'mod iżjed vigoruż u rridu naraw kif inċekknuha għaliex ma nafx kif nistgħu nsolvuha.

Kellna sitwazzjoni fejn l-imgħax imħallas fuq il-public debt fl-1986 kien ta' 1.3%, waqt li s-sena li għaddiet tela' b'erba' darbiet u sar 4.1%.

Issa jmissu jitkellem l-Onor.

Josef Bonnici fuq l-ekonomija, mhux fuq il- forecasts u fuq l-istudji!

Iva, isiru forecasts u studji għaliex dawn ukoll huma affarijiet meħtieġa u jiena nifhmu xi jrid jgħid - jien mhux qed ngħidlu li qiegħed jgħid il-ħmerijiet - imma rridu nħarsu wkoll lejn l- istampa kollha.

Fl-1986 il-public debt burden bħala persentaġġ tal-gross domestic product - dawn kienu resqin lejn l-Unjoni Ewropea li suppost qiegħda tipprova tinżel lejn ċertu livell, u aħna hawn Malta telgħin lejn dak il-livell u iżjed se jkollna nitilgħu fis-sentejn li ġejjin minħabba l- qagħda li sibna; m'humiex se jsiru mirakli - kien ta' 13.6% u fl-1996, mingħajr ma tieħu into account id-deficit li writna li jrid jiġi finanzjat fis-sena li qegħdin fiha, tela' għal 48.6%.

Mela kien ilu jaqbad in-nar, la qed nitkellmu fuq in-nej u l-maħruq.

Mhux talli kien maħruq talli kien jaħraq ħafna u ma kenitx qed issir ħidma biżżejjed imqar ta' awareness, ta' consciousness - il-kelma li ssemmiet l-ewwel - tar-realiżmu li trid tkellem lill-poplu bih biex il-poplu jifhem fiex qegħdin.

Ma rridux ngħidu dan biex inbeżżgħu lill-poplu imma biex nagħrfu li dan huwa pajjiżna, huwa tagħna lkoll, ta' min hu Laburist, Nazzjonalist, Alternattiva, ta' xi partit ieħor favur id-divorzju, kontra d-divorzju, jemmen jew ma jemminx, hu min hu.

U rridu naraw x'inhu l-istat li jinsab fih dan il-pajjiż ħalli nipprovaw nirranġawh ftit.

Imma minflok ġara hekk, kellna din il- fissazzjoni li d-deficit b'xi mod ma nuruhx minħabba l-Ewropa - li taparsi konna mexjin lejha biex nagħmlu dak kollu li tixtieq minna - u komplejna għaddejjin.

Mr Chairman, ħalli issa mmur fuq punt li jvarja minn dan li qiegħed ngħid imma li ssorprendieni ħafna.

Dan huwa punt li għamel l-Onor.

Lawrence Gonzi - m'huwiex qiegħed hawnhekk, kont nippreferi li kieku qiegħed hawnhekk - fil-kritika tiegħu dwar il-Voti tas-social welfare.

Hawnhekk irrid nagħmel prefazju u ngħid li jien għandi kull ammirazzjoni għall-Onor.

Lawrence Gonzi u billi daħal fil-politika attiva - min jaf x'se jsir iżjed 'il quddiem - dik l-ammirazzjoni m'hijiex se tonqos.

Anke jekk nikkritikah f'kontest ieħor fuq bażi politika, fuq bażi personali qatt ma se ngħid xejn kontrih.

Jien lil ħadd ma nattakka personali, lanqas nirritalja kontra min jattakkani, aħseb u ara kemm se ngħid fuq min ħaqqu l-ammirazzjoni għal dak li jkun għamel fil-pajjiż.

Imma ħalli naraw x'qal.

Dan qal - u ssorprendieni u weġġagħni - li fis-social spending naqqasna l-flus għall- Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita'.

Din hija kummissjoni li l- Onor. Gonzi mexxa għal tant snin b'daqstant unur, kummissjoni li lkoll irridulha l-ġid, kummissjoni li meta għamlitilna proposti aċċettajniehom mill-ewwel; ma tajnihiex xi eluf kbar ta' liri imma dak li talbitna tajniehulha.

Imbagħad jiġi jaqbad dan il-punt mingħajr ma jmur jiċċekkja daqsxejn, meta għandu kull mezz kif jista' jiċċekkja; wara kollox, sa tliet xhur ilu hu kien imexxiha.

U x'kienet ir-realta'?

Ir-realta' kienet li din il-Kummissjoni talbet Lm195,000 u l-Finanzi, in-nies li rringrazzja l-Onor.

Dalli talli kienu qegħdin jagħmlu xogħolhom, waqt li qatgħu minn kullimkien, lil din il-Kummissjonidaqskemm talbet tawha, ma naqqsulhiex sold.

Allura tiġi tattakka u tagħmel plejtu fuq dan l-iktar punt sensittiv fejn għandna ningħaqdu ħalli lill-poplu nuruh li jekk il-politika tifridna f'kollox, hemm almenu qasam li qegħdin nikkollaboraw fuqu u nittrattawh oġġettivament?

Se nsemmi punt ieħor.

Fl-1996 il-Kummissjoni nefqet Lm148,413.

Allura effettivament għas-sena li qegħdin fiha għandha allokati Lm50,000 iżjed milli nefqet is-sena l- oħra.

Dawn l-affarijiet l-Onor Gonzi seta' ċċekkjahom.

Mela jiġi jattakka fuq dawn l-affarijiet ukoll?

Hekk se tkun il-politika ġdida?

Jien nawgura lill-Partit Nazzjonalista li għall-programmi li għaddejjin bil-mod il-mod u li qegħdin jinħmew - hawnhekk mhux nejjin, jinħmew u nafu x'inhuma imma m'aħniex se noqogħdu nidħlu fihom illejla - biex ikun hemm tmexxija ġdida u nawgura li fil-fatt tkun tmexxija ġdida u vigoruża.

Jien diġa' nista' nimmaġina kif se tkun imma ħalli ma noqogħdux nidħlu f'hekk bħalissa.

Dan huwa l-istil li se taddotta, li anke fil-qasam tan-nies b'diżabilita' nagħmlu kapital politiku fejn m'għandux isir?

Ara jekk aħna nonqsu f'dan il-qasam, hemmhekk imbagħad mhux ikkritikawna politikament, imma attakkawna, għajruna u żebilħuna għaliex veru nkunu abjetti.

Imma meta qegħdin nipprovaw inkomplu x-xogħol tajjeb li nbeda ...

Dan ilu s-snin sejjer; aħna bħala Partit Laburista niftaħru li bdejnieh aħna, il-Partit Nazzjonalista komplieh f'dawn l-aħħar disa' snin, u dan il-Gvern minkejja l- għafsa finanzjarja jrid ikomplih; m'hemmx il-miljuni imma jrid ikomplih.

Allura fuq dan se noqogħdu nsibu d-differenzi?

M'iniex se nkompli nitkellem fuqu fit-tul għaliex ikun hemm opportunitajiet oħra fejn inkunu nistgħu nagħmlu dan.

Niġu issa għall-VAT.

Illum smajna biċċa fit-tul mingħand l-Onor.

Dalli, biċċa mhux daqstant fit-tul, għax ma kellux żmien - kieku kien jixxala ftit iżjed - mingħand l-Onor.

Josef Bonnici - dan ċert f'kollox aħseb u ara fuq din kemm ikun ċert! - u konna smajna ħafna mingħand l-Onor.

Fenech Adami meta wieġeb għad-Diskors tal-Budget.

L-ewwel reazzjoni ta' l-Onor.

Fenech Adami meta ħarġet il-White Paper fuq is-sistema l-ġdida ta' taxxa kienet li din hija l-istess bħall-VAT u ma tbiddel xejn; hemm il-fiscal register, hemm il-fiscal receipt u jridu jirreġistraw id-dħul, mela allura hija bħall- VAT, ma tbiddel xejn.

Mela bi-ġirja, bla ma ddiġeriha u bla ma fehemha sewwa, qabad u qal "din VAT".

Wara ftit bdiet iddur, il-bieraħ qrajna fil- gazzetti u llum smajna lill-Onor.

Dalli hawnhekk jgħidilna li din m'hijiex VAT, din hija sistema li se żżid aktar it-tassazzjoni u l-evażjoni.

Imma allura din x'inhi?

Nejja, maħruqa, kelba, xadina, x'inhi?

Tridu tiddeċiedu, għaliex inkella se tħawduh waħda sew lill-poplu.

Il-poplu diġa' qiegħed tajjeb b'dawn il-politiċi kollha mas-saqajn, u jekk issa il- politiku stess, l-istess bniedem illum jgħid mod u għada jgħid ieħor, il- poplu li qed nirrappreżentaw aħna x'se jgħid?

Mhux li ma naqblux bejnietna għaliex f'dak il-kontest il-poplu drana, daqqa jeħodna bis- serjeta' u daqqa jgħid "u iva, dawn mhux dejjem hekk".

Il-poplu jagħżel lin-nies li jixtieq li jirrappreżentawh, imma f'ġieħ il-Bambin għandna nkunu konsistenti.

Il-bieraħ qalu li żammejna s-sistema tal-VAT għaliex żammejna l-fiscal register, il-fiscal receipt, it-tax invoice u l-audit trail - ir-rabta minn kont għall-ieħor - u llum qed jgħidu li żammejna biċċiet minnhom.

Illum l-Onor.

Dalli qal li l-audit trail ma żammejniehx u l-bieraħ ma nafx x'mar jgħid l-Onor.

Fenech Adami.

Jidher ċar li tan-naħa l-oħra qed joħolqu konfużjoni sħiħa apposta għaliex ma jistax ikun li tkun daqstant ma tapprezzax l-affarijiet.

L-Onor.

Fenech Adami dam disa' snin prim ministru, rebaħ tliet maġġoranzi wara xulxin, anke fl-1981 - jien dejjem tajtu l-kredtu ta' dak li wettaq - u għalhekk m'huwiex xi iblah, l- affarijiet jafhom.

Allura meta jgħid affarijiet daqshekk kontradittorji mhux bi żball ikun qed jgħidhom, ikun qed jgħidhom apposta.

Dik hija diżonesta' politika u hemmhekk nattakka jiena u ngħid li m'aħniex inkunu sinċieri mal-poplu u m'aħniex nipprovaw nimxu miegħu kif għandna nimxu.

Minflok ngħidu li b'din is-sistema l-ġdida li ħarġet, il-Gvern qiegħed iwettaq commitment li għamel fl-elezzjoni, mhux bħala commitment politiku biss imma għaliex f'Malta tagħna tista' tipprova ssib sistema li hija differenti minn dik li taddotta ċ-Ċina.

U issa lil Malta maċ-Ċina se tiġi tikkomparaha?!

Malta hija Malta, bit-tajjeb u bl-ikrah tagħna, bis- sabiħ li jfuħ u b'dak li jinten ukoll.

Għandna, iva, ċerti affarijiet li rridu nirranġawhom.

Il-VAT f'postijiet oħra taħdem imma fil-każ ta' Malta jista' jkollok sistema differenti minnha; tieħu dak li hemm tajjeb fiha imma tagħmel sistema għal kollox differenti.

Dawn bilfors iridu jgħidu li din is-sistema se tgħolli l-ħajja.

Minflok li lin-negozjant qegħdin jgħidulu biex jagħmel il-profitt xieraq li għandu jagħmel u jekk kien jaqla' Lm1 jibqa' jaqla' Lm1 imma ma jagħmilhiex Lm1.10 għax m'għandux għalfejn u minflok li lill-poplu qegħdin jgħidulu li qabel il-VAT fuq prodott importat kienet ta' 15% u sakemm jasal għandu dan kien ikun żdied bejn 23% u 25% - ma tistax tkun eżatt, jien ippreparat anke nieħu bejn 21% u 25% - qegħdin jgħidulu li bis-sistema l-ġdida l-ħajja bilfors se togħla.

Minflok li lill-poplu qegħdin jgħidulu kemm se jiffranka f'taxxa minn fuq is-servizzi ...

Nitkellmu fuq in-negozjanti biss, qisu l-poplu l-ewwel mhux bħala konsumatur trid tħares lejh.

Il- poplu kollu, hu min hu, - kważi 400,000 ruħ - huwa konsumatur, u allura bħala tali għandna ngħidulu li se jkollu pakkett fejn ċerti prezzijiet se jibqgħu l-istess, oħrajn se jinżlu ftit u oħrajn forsi se jogħlew ftit - jekk kemm-il darba jkun hemm min ma jifhimx li m'għandux għalfejn jgħolli jew inkella forsi jkollu għalfejn jgħolli ftit - imma mbagħad għandu partita servizzi li qabel kien suppost qiegħed iħallas taxxa fuqhom u issa m'għandux taxxa xi jħallas fuqhom.

Mela kollox ma' kollox il-poplu m'għandux ikun agħar milli hu, anzi għandu jkun aħjar.

Mhux aħjar ngħidulu hekk lill-poplu, lill-konsumatur, ħalli jitgħallem jitlob ir-riċevuta, jitgħallem jara li r-riċevuta jkun fiha n-numru tar-reġistrazzjoni ta' dak li jkun, mhux xi biċċa karta mħarbxa.

X'jiġifieri meta tgħid "riċevuta fiskali"?

Għaliex ma fihiex il-VAT m'hijiex riċevuta fiskali?

Iva, bis- serjeta' ngħiduhom dawn l-affarijiet?

Il-poplu għandu jitgħallem ikun selettiv u jekk kemm-il darba jara min qed jgħaddih biż-żmien ma jmurx għandu imma jmur għand ħaddieħor.

Dik kien qalha l-ewwel l-Onor.

Fenech Adami u darba kont qed nieħu sehem fuq programm tar-radju tal-Partit tagħna u għidtha jien ukoll u min kien għamilli l-mistoqsija qalli li qed ngħid bħall-Onor.

Fenech Adami.

Niftakar li jien kont għidt: "Prosit ħej!

Mela issa għaliex qalha l-Onor.

Fenech Adami, jien m'għandix ngħidha jekk inhi ħaġa tajba?"

Minflok li lill-poplu ngħallmuh jagħmilhom dawn l-affarijiet nibqgħu ngħidulu li se jogħlew il-prezzijiet u nħeġġu lil min irid jgħolli l-prezzijiet biex jgħollihom!

Din hi s-serjeta' u l-onesta' li jrid il- poplu?

Minflok ngħidu lill-poplu li hu vvota u ta mandat lil-Labour Party u l-Labour Party qiegħed iwettaq dak il-mandat billi mhux qed jagħmillha ta' supperv u qed jitlob għall-opinjonijiet, ngħidulu li aħna qed nitkarrbu għall-ideat.

Aħna m'aħniex nitkarrbu, ma tantx jien wieħed li nitkarrab imma jien wieħed li nisma' - allavolja nofsi trux - l-ideat ta' ħaddieħor; nagħmel ħafna mistoqsijiet u nisma' ħafna.

Iva, nagħmilhom dawn l-affarijiet.

Qegħdin nipprovaw noħorġu b'sistema iżjed sempliċi u iżjed ġusta - qegħdin noqorbu u hemm reazzjonijiet pożittivi għal dak li qegħdin nagħmlu - li ma jkollhiex impatt ħażin fuq il-prezziijet.

Imma minflok jingħad hekk, għal skopijiet politiċi, noqogħdu nħeġġu u nrewħu n- nirien - erġajna dħalna fil-kċina imma issa fil-kċina tar-rewwieħa mhux fil-kċina ta' l-ifran - ħalli dawk li jridu jabbużaw jerġgħu jibdew jabbużaw.

Din hi s-serjeta' li jrid minna l-poplu?

Hekk jistenna mingħandna l-poplu jew inkella jistenna li meta nitkellmu fuq moralita' fiskali, nitkellmu bis-serjeta' u ngħidu li l-moralita' fiskali għandu juriha l-konsumatur, il-bejjiegħ, il-ħaddiem mal-Gvern, il-ħaddiem tat- Tarzna u l-politiku li jrid jagħti l-ewwel eżempju?

Imma minflok ngħidulu hekk lill-poplu tagħna qed ngħidulu li se togħlilu l-ħajja u lin-negozjant qed ngħidulu "Isa, ħu l-liċenzja, aqbad u għolli", fis-sens li għandu l- ispazju kollu għaliex l-Oppożizzjoni qiegħda tiġġustifikah!

Dan minflok ngħidu li jekk tieħu kollox ma' kollox se mmorru 'l quddiem.

L-Onor.

Josef Bonnici li m'għandux dubju - mhux bħal San Tumas - ġie jgħidilna li anke fit-turiżmu se jogħlew il-prezzijiet.

Tajba wkoll din!

Issa ħareġ bit-teorija li anke fit-turiżmu se jogħlew il-prezzijiet.

Imbagħad irridu li l-poplu jeħodna bis-serjeta'!

L-Onor.

John Dalli staqsieni x'se tkun il-kummissjoni għall-moralita' fiskali u staqsieni jekk kemm-il darba din hijiex se tibda tenforza l-liġijiet hi u jekk hijiex se tieħu post id-dipartimenti tat-taxxi.

U ejja!

M'hux ċar fil-Budget Speech li din il-kummissjoni se tkun waħda edukattiva li tħeġġeġ il- moralita' fiskali, timbotta u teduka lill-poplu?

Issa la noħorġu ċ- charter tagħha u nħabbru min se jkunu in-nies - mhux se jkunu politiċi; se jkunu from right across the board - li se jkunu qed jirrappreżentaw verament lill-poplu Malti, taraw kif se tkun il-funzjoni tagħha.

Mr Chairman, ħalli nieħu din l-opportunita' biex insemmi xi ħaġa fil- qosor ħafna fuq il-BICAL għaliex fil-Budget Speech fuq dan ma kien hemm xejn u fil-fatt ma tantx hemm xi tgħid.

L-Onor.

John Dalli kien għadda liġi fl-1995 biex permezz tagħha jaqta' l-ġungla ta' kawżi li kienet qed issir, imma sfortunatament din ġiet imblokkata fil-qorti b'ħafna liġijiet.

Waħda mill-affarijiet li jistgħu jsiru f'dik il-liġi hija li jkun hemm bord li jkompli jisma' ċerti kawżi li jkunu għadhom pendenti quddiem il- Qorti.

Nixtieq inħabbar illejla li dak il-bord issa kkostitwejnieh - m'hemmx għalfejn noqgħod nagħti l-ismijiet; hemm tlieta min-nies u wieħed riżerva - u nittama li jibda jaħdem u nittama li min tassew irid li tiġi maħlula din is-sitwazzjoni ma joqgħodx jinċampa l-azzjoni li jkun qed jipprova jieħu l-gvern tal-ġurnata b'kontinwazzjoni mal-gvernijiet ta' qabel biex id-depożitaturi tal-BICAL tibda ssir ġustizzja magħhom.

Kont se ngħid xi ħaġa fuq il-Gozo Channel pero' m'iniex se noqgħod nidħol fiha għaliex m'għandix ħin u se ngħaddi biex nitkellem dwar l-aspetti ekonomiċi.

L-Oppożizzjoni qalet li dan il-Budget m'għamel xejn dwar l-aspett ekonomiku.

Allura l-Onor.

Josef Bonnici jiġi jgħidha din?

Ma jifhimx kemm trid toqgħod attent għall-infiq meta għandek budget b'dak it-tip ta' deficit ġo fih?

Kieku jgħidhieli xi ħadd li ma jafx xi tfisser ekonomija, nifhimha imma li jgħidha bniedem li jgħallem l-ekonomija ma nifhimhiex.

Ma jifhimx l-aspett espansjonista tal-budget?

Ma jifhimx li fil-budget m'hemm xejn li jista' fih innifsu jwaqqaf ir-ritmu ekonomiku?

Dawn l-affarijiet nistaqsuhom bis-serjeta'?

Allura meta nitkellmu b'din il-manjiera, mhux bilfors inkunu qegħdin inrewħu l-inċertezza minflok ma nipprovaw inserrħu moħħ il-poplu li għalkemm hemm area fejn ma naqblux, mil-lat ta' budget dan mhux qiegħed jiskossja jew jibbrejkja l-ekonomija!

Min irid jimxi jista' jkompli jimxi.

Mr Chairman, jiġi jistaqsina x'inizjattivi ħa l-Gvern u xi proġetti beda.

U jien nistaqsi lill-Oppożizzjoni: Temmnu li s-settur privat għandu jkollu l-ispazju biex jieħu l-inizjattivi hu?

Dawn f'nifs wieħed jgħidu li l-Gvern se jerġa' jibda jindaħal u f'nifs ieħor jistaqsu dwar x'inizjattivi ħa l-Gvern.

F'termini purament ekonomiċi, meta għandek budget espansjonarju, tridu li l-Gvern jagħmel kif għamiltu intom fejn konna f'sitwazzjoni fejn ma kienx hemm spare capacity, jew fejn diġa' hemm żbilanċ enormi u dak l-iżbilanċ ikompli jikber?

Ngħaddi biex insemmi l-Forum għal Ekonomija Aħjar.

Hawnhekk spiċċajna bl- aħjar żewġ tifħiriet li tawna min-naħa Nazzjonalista.

Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni kien qal lili personalment li għamilt bravura kbira għaliex dawwart l-isem tal-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku f'Forum għal Ekonomija Aħjar u l-Onor.

Dalli għalkemm ma kienx daqstant sarkastiku qal li dan issa se jibda jagħmel il-mirakli.

U issa l-mirakli se nagħmilhom jien?!

M'għamiltuhomx intom f'disa' snin!

Lanqas għamiltu l-miraklu li ressaqtu l-budget u mbagħad għamiltu l-elezzjoni warajh!

L-uniku miraklu li għamiltu huwa li tliftu elezzjoni li kontu daqstant ċerti li se tirbħu!

Issa jien se nagħmel il-mirakli?!

Bil-forum m'iniex se nagħmel il-mirakli.

Anzi li se nipprova nagħmel bil-forum huwa li nsaħħaħ dak li kien hemm; inħallu xi ħaġa li tkun konsultattiva, ikun hemm rappreżentati fuqha l- bodies kollha li jkunu jistgħu jitkellmu u jressqu l-ideat tagħhom u barra minn hekk ikun forum tekniku li jkollu l-kompitu li jagħmel xi ħaġa teknika.

Nagħlaq, Mr Chairman, għaliex iż-żmien itir.

M'iniex se nagħlaq b'ħafna tul u ħafna iżjed għajjat jew ħafna iżjed tmasħin għaliex naħseb li tmasħanna biżżejjed.

Aħna fil-Budget ridna ngħaddu messaġġ sempliċi.

Fil- Voti li ressaqt jiena bħala l-ministru responsabbli biex inressaq il- budget, ridna ngħaddu messaġġ sempliċi mhux għan-Nazzjonalisti, għal- Laburisti, għal ta' l-Alternattiva jew għal xi ħadd ieħor imma għal kulħadd.

U dan il-messaġġ huwa li kulħadd irid jagħtu sehmu.

Jekk ilkoll nagħtu sehemna u jekk ilkoll nifhmu dan il-messaġġ, Malta tista' timxi ħafna iżjed 'il quddiem.

Din hija t-triq li rridu nsegwu, lejn din irridu nimxu u ilkoll kemm aħna jekk tassew inħobbu lil Malta għal hekk għandna naħdmu.

THE DEPUTY CHAIRMAN (L-Onor.

Anġlu Farrugia): Grazzi.

Skada l-ħin tad- diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista.

Il-mistoqsija hi l-emenda għal Vot 14 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

John Dalli.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-Division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kumitat ġie sospiż fid-9.30 p.m. u rriżuma ħames minuti wara.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

John Dalli.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 33

L-Onor

|Abela Tony |Gatt Austin | |Agius Francis|Gonzi Lawrence | |Bonnici Josef|Hyzler George | |Bonnici |Mifsud Bonnici | |Michael |Antoine | |Borg Joe |Mugliett Jesmond| |Borg Tonio |Muscat Claude | |Cassar Joe |Muscat Richard | |Dalli John |Psaila Savona | | |Joe | |De Marco |Pullicino George| |Guido | | |Debono |Pullicino | |Giovanna |Orlando Jeffrey | |Deguara Louis|Refalo Michael | |Farrugia Jean|Tabone Anton | |Pierre | | |Fenech Adami |Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo |Vella John | |Michael | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech | | |Francis | |Galea Pace | | |Victor | |

KONTRA : 34

L-Onor

|Abela Carmelo|Farrugia Noel | |Agius Chris |Grech Edwin | |Attard |Gulia Gavin | |Montalto John| | |Bartolo |Herrera Jose' | |Evarist | | |Borg Karmenu |Mangion Charles | |Brincat Leo |Mintoff Dom | |Buhagiar |Mizzi Joe | |Charles | | |Buhagiar |Pace Bertu | |Louis | | |Camilleri |Portelli Alfred | |Maria | | |Cardona Chris|Refalo Anton | |Chircop Karl |Sant Alfred | |Cilia Joe |Sceberras | | |Trigona Alex | |Dalli Helena |Schembri Adami | | |Sandro | |Debono Grech |Spiteri Lino | |Joe | | |Farrugia |Vassallo Adrian | |Anglu | | |Farrugia Joe |Vella George | |Farrugia |Vella Karmenu | |Michael | |

L-Emenda m'għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se npoġġi issa l-mistoqsija fuq il-Voti tal- Ministeru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi:

VOT 14 - MINISTERU TA' L-EKONOMIJA U L-FINANZI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,503,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 14 - Ministeru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 14 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 15 - TEŻOR

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,773,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 15 - Teżor, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 15 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 16 - PENSJONIJIET

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 765,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 16 - Pensjonijiet, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 16 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 17 - TAXXI INTERNI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 6,096,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 17 - Taxxi Interni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 17 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 18 - DWANA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 4,748,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 18 - Dwana, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 18 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 19 - V.A.T.

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 2,874,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 19 - V.A.T., kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 19 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 20 - STATISTIKA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 702,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 20 - Statistika, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 20 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 21 - KUNTRATTI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 413,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 21 - Kuntratti, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 21 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 22 - UFFIĊĊJU TA' L-AWDITUR

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 431,300 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 22 - Uffiċċju ta' l-Awditur, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 22 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT III - MINISTERU TA' L-EKONOMIJA U L-FINANZI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 8,892,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot III - Ministeru ta' l-Ekonomija u l-Finanzi, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot III għaddiet.

Fid-9.37 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta li l-Voti 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22 u III taħt il-Ministeru ta' l- Ekonomija u l-Finanzi kienu ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t- Tlieta, 18 ta' Frar, 1997 b'din l-agenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 1997

It-Tlettax-il Jum Stabbilit

Voti tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u ta' l- Ambjent

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tlieta, 18 ta' Frar, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif kommunikata mill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.

Fid-9.39 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija skond il- Mozzjoni Nru 37 tal-15 ta' Jannar 1997.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

PTA - KAROZZI TAL-LINJA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Gvern hux beħsiebu li matul din is-sena jkompli bil-programm ta' modernizzar tal-karozzi tal-linja u jekk hux se jkompli jħallas is-sussidju miftiehem lis-sidien biex dawn jixtru karozzi tal-linja ġodda?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Il-prograMm ta' modernizzar tal-karozzi tal- linja rrid jiġi diskuss mill-ġdid.

KNISJA - EX-PROPRJETA'

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min huma l-membri tal-kummissjoni nkarigati biex jiddentifikaw artijiet li kienu tal-Kurja u li jistgħu jinbnew għal skop ta' housing soċjali?

L-artijiet iridu jkunu 'l ġewwa mil-limiti ta' żvilupp imposti mill-iStructure Plan?

Meta hi mistennija li tirraporta l-kummissjoni?

Għaliex il-kummissjoni tirraporta lilek u mhux lill-Ministru tad-Djar?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-membri tal-kummissjoni huma l-Avukat Karmenu Mifsud Bonnici, l-Perit Piju Busuttil, n-Nutar Joseph Debono, l-Perit Joe Mizzi, l-Perit John Sciberras u -Segretarju tal-Kabinett

It-terms of reference ma jillimitawx fejn iridu jkunu dawn l-artijiet.

Il-kummissjoni mistennija li tispiċċa l-ħidma tagħha fi żmien tliet xhur.

Il-kummissjoni ġiet imwaqqfa mill-Prim Ministru minħabba l-importanza partikolari li jrid jagħti l-Gvern preżenti lill-qasam tas-social housing fl-interess taċ-ċittadin kif kien imwiegħed fil-Manifest Elettorali.

MINISTRI/SEGRETARJI PARLAMENTARI - VETTURI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'karozzi ġew assenjati lill-Ministri u s-Segretarji Parlamentari?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SKEJJEL - EŻAMIJIET TAL-MATSEC

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk is-suġġetti li tagħhom isir l-eżami tal-Matsec mill-Universita'?

Kemm qagħdu studenti għal dawn l-eżamijiet suġġett b'suġġett is-sena l-oħra?

Kemm għaddew u kemm weħlu minn kull suġġett?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Statistika ippreparata mill-MATSEC Support Unit li fiha l-informazzjoni kollha li qed jitlob l-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta .

SKEJJEL - JUNIOR COLLEGE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' studenti li bdew xi kors fil-Junior College is-sena l-oħra?

Kemm kien id- drop out number s'issa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: 1254 student bdew il-kors fil-Junior College f'Ottubru s-sena l-oħra.

Minn dawn 42 irriżenjaw fil-bidu tal-kors biex imorru fi skejjel oħra post-sekondarji waqt li 32 oħra irriżenjaw matul il- kors s'issa.

ANZJANI - GĦASAFAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Billi fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 2598 ntqal li nxtraw xi għasafar mis-Segretarjat Kura għall-Anzjani, jista' l-Ministru jgħid kif inxtraw dawn l-għasafar, jiġifieri b'tender, b'direct order, eċċ; mingħand min inxtraw; kemm kien in- numru li nxtraw; u x'tip ta' għasafar inxtraw?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Dwar l-għasafar li nxtraw mis-Segretarjat għall- Kura ta` l-Anzjani, it-tweġibiet huma hekk: Dawn inxtraw b`direct orders f`dati diversi bejn Ġunju 1995 u f'Jannar 1996 u għalhekk ma kienx hemm ħtieġa ta` tender anki għall-fatt ukoll illi l-ammont involut ma kienx jirrekjedi dan it-tip ta` proċedura.

Dawn inxtraw mingħand Iċ-Cerfa Pet Shop.

In-numru u t-tip ta` għasafar li nxtraw kien hekk: 32 Australian Gold Finch, 3 Breeding Birds, 3 Paguni, 2 Fagani, 8 Doves, 20 Finches, 5 Green Finches, 2 Linnets, 4 Paradise Whydah, 4 Pintall Whydah, 6 Glossy Starling, 2 Paguni, 13 Silver Green Finch

ANZJANI - CASUAL SOCIAL ASSISTANTS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n- numru ta' casual social assistants fid-Dipartiment ta' l-Anzjani?

Kemm huwa n-numru ta' anzjani li jagħmlu użu minn dawn l-impjegati?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta` casual social assistants fid- Dipartiment tal-Anzjani huwa 443 u n-numru ta` anzjani li qed jagħmlu użu minn dawn l-impjegati huwa 2,569.

PULIZIJA - IMMIGRANTI LLEGALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' nies ikkonsidrati bħala illegal immigrants li ġew mkeċċija minn Malta mill-pulizija s-sena l-oħra?

ONOR.

ALFRED SANT: In-numru ta' nies li ġew mkeċċija minn Malta matul l- 1996 kien ta' 290.

LIBRERIJI PUBBLIĊI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid fejn wasal il-proġett ta' komputerizzazzjoni li kellu jgħaqqad il-libreriji pubbliċi tal-gżejjer Maltin f'network wieħed?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien informat li s'issa diġa' ġie nstallat apparat tal-computer u software' fil-Librerija Nazzjonali, il-Librerija Pubblika Ċentrali, il-Librerija ta' Għawdex u f'żewġ Libreriji Reġjonali.

Dawn il- libreriji ġew ukoll ikkonnettjati ma' computer ċentrali ddedikat għas- sistema kompjuterizzata tal-libreriji permezz ta' Wide Area Network (WAN).

L-implimentazzjoni tas-sistema kompjuterizzata fil-Librerija Ċentrali tinsab miexja 'l quddiem.

Diġa' nfetħu għall-pubbliku l-OPAC's (Online Public Access Catalogue) fejn fil-futur qarib se jkun hemm aċċess għad- dettalji ta' 'l fuq minn 40,000 ktieb.

Il-kompjuterizzazzjoni fuq il-proċess tax-xiri tal-kotba u l-ipproċessar tagħhom bdiet tiffunzjona din is-sena u f'nofs is-sena se jkun hemm dik tas- self tal-kotba mis-swali tal-Librerija Pubblika.

Hemm ukoll ippjanat għal din is-sena l-implimentazzjoni tas-sistema kompjuterizzata f'librerija reġjonali oħra u 12-il fergħa oħra tal-Librerija Pubblika.

LIBRERIJI - IMPJEGATI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm impjegati fid- Dipartiment tal-Libreriji?

X'inhu l-grad ta' kull impjegat u x'tip ta' xogħol qed jagħmel kull impjegat?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Linformazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra għall-qari aktar kmieni f'din is-seduta.

LIBRERIJI - TAĦRIĠ LILL-IMPJEGATI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' taħriġ ingħata kull impjegat li hemm fid-Dipartiment tal-Libreriji, fejn ingħata t-taħriġ u f'liema perjodu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tliet uffiċjali tad-dipartiment għandhom il- kwalifika professjonali FLA jew ALA li kisbu wara li attendew korsijiet fulltime fl-Ingilterra fis-snin sittin jew fis-snin sebgħin.

Sebgħa uffiċjali oħra għandhom id-Diploma in Library and Information Studies (Dip.L.I.S) mogħtija mill-Universita' ta' Malta fis-snin 1988-1990, jew 1993-1995 wara li temmew b'suċċess korsijiet ta' fil-għaxija mifruxin fuq sentejn.

Żewġ uffiċjali qegħdin jattendu l-istess kors (1996-1998) li jwassal għad-diploma.

Asst.

Librarian qegħda tattendi kors ta' sentejn (1995-1997) fil-Paleografia, Diplomatica e Archivistica fl-Archivio di Stato di Roma.

Fl-1981 żewġ uffiċjali tħarrġu għal tliet xhur fil-metodi ta' restawr ta' dokumenti fl-Istituto centrale per la patologia del libro ta' Ruma u f'Novembru 1995 it-tliet bookbinders li jaħdmu fil-laboratorju tar-restawr attendew Corso di perfezionamento ta' xahar fl-istess Istituto ta' Ruma.

Diversi mpjegati attendew diversi korsijiet qosra organizzati mill-Għaqda Bibljotekarji u bosta huma l-impjegati li attendew għadd ta' korsijiet ta' taħriġ fl-użu tal-computers u korsijiet oħra organizzati mill-iStaff Development Organisation (SDO).

Id-Dipartiment jinkoraġġixxi lill-impjegati tiegħu biex jattendu korsijiet twal jew qosra billi jħallas il-miżati dovuti.

LIBRERIJI - PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-amministrazzjoni tad- Dipartiment tal-Libreriji kienet iltaqgħet ma' kumitati li jieħdu ħsieb persuni b'xi bżonn speċjali biex jiġi ddentifikat il-mod kif jiġi aġevolat l-aċċess għal-libreriji minn persuni b'diżabilita' u biex isir possibbli li anke min hu llitterat ikun jista' jagħmel użu mil-libreriji permezz ta' impjanti u materjal awdjo-viżivi?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-qagħda bħalissa f'dan ir-rigward?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Saru laqgħat mal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' u l-awtoritajiet fl-iskola għat-tfal b'nuqqas ta' smiegħ, kif ukoll ma' rappreżentanti tal-kumitat inkarigat mill-Malta Wireless for the Blind Fund.

Minn dawn il-laqgħat ġie mfassal pjan sabiex il-Librerija Pubblika u s-servizzi li tagħti jkunu aċċessibbli aktar għal persuni b'diżabilita'.

Għal dan il-għan is-sezzjoni fil-Librerija Pubblika li kienet qed tagħti servizz lill-persuni neqsin mid-dawl permezz ta' tape cassettes ġiet ittrasformata għal waħda li tkun tista' tagħti servizz għall- persuni b'tipi oħra ta' diżabilita'.

Din is-sezzjoni flimkien ma' dik tal- customer care ħadmet biex saru rampi fid-dħul u l-ħruġ tal-bini prinċipali tal-librerija, kif ukoll saru preparamenti biex jiġi nstallat lift.

Rampi oħra huma proġettati għal dan il-għan.

L-ixkaffar fis-swali beda jinbidel u rranġat b'tali mod li jħalli spazju biżżejjed biex jgħaddu wheelchairs.

F'dak li huwa servizz ta' materjal awdjo-viżiv bħalissa hemm 'l fuq minn 7000 tape cassette li jistgħu jagħmlu użu minnhom nies neqsin mid-dawl jew b'diżabilita' oħra.

Kumplimentari hemm ukoll librerija awdjo-viżiva li fiha se jkollha tapes, videos u materjal ieħor li jistgħu jintużaw ukoll minn nies illetterati.

It-tape casettes li huma bil-Malti jew bl-Ingliż ikopru suġġetti bħal rumanzi, letteratura, bijografiji, dokumentarji, mużika moderna u klassika, kif ukoll affarijiet reliġjużi.

Matul is-sena li għaddiet ġew irrekordjati madwar 2175 cassette u ġew mislufa 'l fuq minn 10,000 tape cassette.

Biex jingħata dan is-servizz qed jintbagħat katalgu b'żewġ supplimenti fis-sena b'titli ġodda lill-membri affiljati.

Hemm il- ħsieb ukoll fil-futur qarib jinxtraw close-captioned videos sabiex nies neqsin mis-smiegħ ikunu jistgħu jaqraw dak li qed jingħad.

Saru żjajjar f'St.Vincent De Paule, il-Hospice Movement u Żammit Clapp Hospital fejn ġiet imfassla sistema biex il-pazjent f'dawn it-tliet postijiet jibda jkollhom is-servizz regolari ta' tape cassettes.

Barra minn hekk il-katalgu ta' tape cassettes qed jiddaħħal fis-sistema komputerizzata tal-Librerija Pubblika u qed isiru kuntatti ma' kunsilli lokali biex is-servizz ta' cassettes jingħata wkoll lil dawk li għadhom ma jafux bis-servizz.

Kien hemm kuntatti ma' uffiċjali mill-Kummissjoni Persuni b'Diżabilita' sabiex il-materjal li għandha l-kummissjoni fil-librerija tagħha jiġi kkomputerizzat u mdaħħal fis-sistema tal-Librerija Pubblika.

Dan il-katalgu mbagħad jista' jiġi kkonsultat minn nies neqsin mid-dawl bis-sistema tal- optiview u optivoice.

Dan il-kunċett iddaħħal fil-pjan ġenerali tal- komputerizzazzjoni.

Qed isiru arranġamenti wkoll ma' l-istess kummissjoni sabiex jingħataw lectures minnhom lill-membri ta' l-istaff tal-Librerija Pubblika li jkunu f'kuntatt man-nies, fuq kif il-persuna b'diżabilita' tista' tingħata għajnuna meta tissellef materjal mill-librerija.

Tajjeb li nsemmu wkoll li bħalissa qed jiġu mdaħħla d-dettalji tal-kotba ta' stejjer fid-database tas-sistema komputerizzata tal-librerija minn nies b'diżabilita' li ġew ikkuntrattjati permezz tal-ETC.

SIGURTA' FUQ IL-POST TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri li jifformaw il-Kummissjoni għall- Promozzjoni tas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax-Xogħol?

Jista' jgħid meta nħatru u meta jiskadi l-perjodu tal-ħatra tagħhom?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-membri tal-Kummissjoni għall-Promozzjoni tas-Saħħa u Sigurta` fuq il-Post tax-Xogħol huma dawn:-

| |Data |Meta | | |ta`ħatr|tiska| | |a |di | | | |l-ħat| | | |ra | |Avukat Dr. J. |1.8.94 |31.7.| |Zammit McKeon | |97 | |President | | | | E. Cilia Debono |ex-uffi| | |Direttur tax-Xogħol|cio | | |Vici President | | | |Tabib Dr. John |ex-uffi| | |Cachia Aġent Tabib |cio | | |Principali | | | |tal-Gvern Viċi | | | |President | | | |Tabib Dr. Mark |1.8.96 |31.7.| |Gauci | |97 | |Spettur |1.8.96 |31.7.| |tal-PulizijaRonald | |97 | |Kelly | | | |Is-Sur Anthony |1.8.96 |31.7.| |Micallef | |97 | |Is-Sur Joe Delia |1.8.96 |31.7.| | | |97 | |L-Inġinier Ray |1.8.96 |31.7.| |Spiteri | |97 |

Segretarju huwa s-Sur Vincent Micallef, Uffiċjal Pubbliku.

KUMMISSJONI PERMANENTI KONTRA L-KORRUZZJONI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-Kummissjoni Permanenti kontra l-Korruzzjoni hijiex se tkompli tinvestiga dawk il-każi li ġew a konjizzjoni tagħha sa l-aħħar ta' Novembru ta' l-1996 u li deċiżjoni dwarhom kienet għadha ma tteħditx peress li kienu qegħdin jiġu nvestigati?

ONOR.

ALFRED SANT: It-tweġiba hi fl-affermattiv.

SKEJJEL - TAL-KNISJA - ARRETRATI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'kien l-ammont ta' flus dovuti lill-iskejjel tal-Knisja bħala arretrati bejn is-snin 1987 u 1996, sena b'sena, u jista' l-Ministru jgħid xi tħallsu dawn l-iskejjel f'arretrati mill-Gvern il-ġdid, jekk fil-fatt sar xi ħlas?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-ammont ta' flus dovuti lill-iskejjel tal-Knisja bħala arretrati bejn is-snin 1987 u 1966 huma hekk:

Bejn l-1987 sa Settembru 1991 - xejn Sena Skolastika 1991/1992 - LM676,792 1992/93 - LM158,371 1993/94 - LM438,617 1994/95 - LM174,289 Minn Ottubru 1995 sa Dicembru 1996 - LM194,917 TOTAL LM1,642,986

Rigward dawn l-arretrati, fil-fatt għadu ma sar l-ebda ħlas mill-Gvern il- ġdid.

ĊIMITERJI - OQBRA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid hijiex se ssir x'investigazzjoni dwar il-bini ta' oqbra f'diversi ċimiterji bejn is-snin 1987 u 1996?

Jaf il-Ministru li biex wieħed jixtri qabar dan jispiċċa jagħmel il-kuntratt mal-Gvern iżda fil-fatt jispiċċa jħallas lill- kuntrattur li kien tqabbad b'direct order biex jibni dawn l-oqbra?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sabiex nirrispondi l-ewwel parti tal-mistoqsija nitlob lill-Onor Interpellant jindika għall-liema ċimiterji qed jirriferi.

Nixtieq ninforma l-Onor Interpellant li l-Gvern ibiegħ BISS is-sit tal- qabar, filwaqt li l-ħlas tal-kuntrattur huwa għax-xogħlijiet ta` żvilupp li jkun sar fuq is-sit ta` l-istess qabar u dan il-ħlas isir direttament mix- xerrej lill-kuntrattur.

Il-prezz ikun indikat mill-perit tal-gvern u approvat mill-Ministru tal-Finanzi.

TA' XBIEX - RESTAURANT

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kif l-Awtorita' Marittima ċediet parti mill-bini tagħha f'Ta' Xbiex biex setgħet takkomoda restaurant kummerċjali bl-isem ta' Christophers?

Jista' l-Ministru jgħid xi ħlas tirċievi l-awtorita' għal dan il-kiri?

Jista' l-Ministru jqiegħed kopja tal-kuntratt tal-kiri fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien informat li f'Ottubru ta' 1995, l- awtorita' ġabet avviż fil-gazzetti għal min hu interessat biex jikri parti mill-propjeta' tagħha f'Ta' Xbiex sabiex jiġi ntużat bħala restaurant ta' standard għoli.

Kien hemm seba' li rreġistraw l-interess tagħhom biex joperaw dan ir-restaurant.

Fil-5 ta' Diċembru 1995, l-awtorita' kitbet lil dawn fejn ġew mistiedna jagħtu l-proposti tagħhom kif beħsiebhom joperaw dan ir-restaurant u x'kera lesti jħallsu.

Ingħata żmien sal-5 ta' Jannar, 1996, sabiex jintefgħu l-offerti.

Christpher's kien l-unika wieħed li tefa' offerta biex jopera dan ir- restaurant.

Il-ħlas tal-kera fis-sena hija hekk kif ġejja:

L-1 sena Lm 500 Mit-2 sena sal-5 sena Lm2,000 Mis-6 sena sal-10 sena Lm5,000 Mil-11 l-sena sal-15 l-sena Lm7,000

Skond il-kuntratt il-kerrej jista' jagħżel li jġedded il-kera għal għaxar snin oħra, wara li jagħlqu l-ewwel 15-il sena kera, bir-rata ta' Lm7,000 fis-sena.

Kopja tal-kuntratt tal-kiri tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PROGRAMM WEEKEND

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2501, peress illi bir-rispett kollu nistqarr li ma naqbilx mal-fehma tiegħu espressa fl-ewwel paragrafu, infatti jiena ma nara li hemm l-ebda distinzjoni bejn l- informazzjoni pubblikata fir-rapport kommissjonant mill-Gvern u "dettalji ta' natura kummerċjalli b'rabta ta' programm u kontributuri partikolari".

Minħabba l-fatt li r-rapport Grima inkluda fih proprju dettalji ta' natura kummerċjali minn kontributuri partikolari, nerġa' nitlob li din il-Kamra tingħata l-informazzjoni mitluba dwar il-preżentaturi tal-programm Weekend.

ONOR.

ALFRED SANT: M'għandi xejn x'inżid mat-tweġibiet li diġa tajt dwar dan is-suġġett għall-mistoqsijiet parlamentari numri 824, 2075 u 2501.

BORD TAL-KOPERATTIVI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Bord tal-Koperattivi ħejjiex pjan ta' ħidma għall- ġejjieni qarib u jekk iva, jidhirlu l-Ministru li għandu jagħti ħjiel dwaru fil-Kamra tal-Parlament?

ONOR.

EDWIN GRECH: Iva, nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- bord il-ġdid tal-koperattivi fil-preżent qed jiddiskuti pjan ta` ħidma għall-ġejjieni qarib.

Meta dan ikun lest, sintendi jiġi għall-attenzjoni tiegħi.

Wara nkun f`pożizzjoni li nagħti tweġiba dwaru fil-Kamra tal- Parlament.

RAĦAL ĠDID - IPOĠEW

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2190 dwar l- Ipoġew ta' Raħal Ġdid, jista' l-Ministru jgħid x'sar "mill-fdalijiet" li semma l-Ministru fit-tweġiba tiegħu tas-27 ta' Jannar, 1997?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien informat li l-fdalijiet imsemmija fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2190, jinstabu taħt Triq Ħal Saflieni.

Kif diġa' għidt fl-istess tweġiba, id-Dipartiment tal-Mużewijiet kien ħa l-opportunita' biex jinvestiga dawn il-fdalijiet waqt li kienet qiegħda tinbena l-entratura ġdida għall-Ipoġew.

L-Onor.

Interpellant jifhem li dawn il-fdalijiet ma setgħux jitħallew mikxufa minħabba li kellha terġa tinfetaħ it-triq għat-traffiku.

HERRERA ONOR.

JOSE' - RIFORMI PROPOSTI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex beħsiebu jattwa l-"baħar ta' riformi" li semma l-Onor.

Jose' Herrera fl-Aġġornament tas-Seduta tat- Tlieta 28 ta' Jannar, 1997?

ONOR.

CHARLES MANGION: Kwalsiasi suġġeriment/riforma li tiġi proposta, tkun ikkonsidrata u evalwata fid-dawl tal-politika tal-Gvern fil-qasam tal- amministrazzjoni tal-ġustizzja.

SKEJJEL - PLAYGROUNDS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il skola m'għandhiex playground space bejn tliet u ħames metri kwadri għal kull tifel/tifla?

Liema huma, kategorija b'kategorija, (i.e. tal-Gvern, tal-Knisja, Private - fee paying)?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-iskejjel li m'għandhomx playground spaces bejn tliet u ħames metri kwadri għal kull tifel/tifla huma mqassma hekk:

Skejjel Statali

Primarja: 43 Sekondarja: 14 Post-Sekondarji 6

Skejjel Privati

Tal-Knisja 6 Fee-paying 8

APEX - KUNTRATTI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'kuntratti saru mill-Apex - il-koperattiva li tiġbor fiha l-Koperattivi kollha ta' dawn il-gżejjer - ma' l-Assoċjazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol matul dawn l-aħħar tlett xhur?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-Apex hi soċjeta' awtonoma u mhux governattiva u għalhekk jekk din is-soċjeta' għamlet xi kuntratt ma` l-Assoċjazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol dan huwa ta` natura konfidenzjali.

INDUSTRIJA TAL-BINI - SEMINAR

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi għadu kemm tħabbar li se jsir seminar mill-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni dwar l-industrija tal-bini għall- ġejjieni, ma jidhirlux l-Ministru li għal dan is-seminar għandhom jiġu mistiedna rappreżentanti tal-Kummissjoni li Tippromwovi s-Saħħa u s- Sigurta' fuq il-Post tax-Xogħol li diġa' ħejjew kodiċi ta' prattika dwar l- Industrija tal-Bini billi l-ħajja u s-saħħa tal-ħaddiema jiġu qabel kull sura ta' bini?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Is-seminar dwar l-Industrija tal-Bini li ġej u li se jorganizza l-Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni se jkun miftuħ għal kulħadd.

Għaldaqstant ir-rappreżentanti tal-kummissjoni li tippromwovi s-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol ikunu jistgħu jattendu wkoll.

IMPJIEGI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' nies impjegati mal-Gvern u korpi parastatali matul ix-xahar ta' Jannar; kemm minn dawn kienu:- nies; u irġiel; kemm minn dawn kienu mpjegati b'kuntratt; kemm minn dawn kienu:- fulltime; u part-time?

ONOR.

EDWIN GRECH: Iċ-ċifri mitluba għax-xahar ta` Jannar 1997 ma jistgħux jingħataw peress li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

SAĦĦA - VACCINE

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġiet importata vaccine kontra l-Meningitis mid-Dipartiment tas-Saħħa u mill- privat f'dawn l-aħħar tliet snin 1994, 1995 u 1996?

Hemm xi ħsieb li d-Dipartiment tas-Saħħa jintroduċi din il-vaccine bħala obbligatorja bħalma jeżisti fit-Tetanus, Polio u Diphteria?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika għal- liema vaccine qed jirriferi ħalli nkun f'pożizzjoni li nirrispondi

ŻEJTUN - PROVVISTA TA' ILMA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li m'hemmx sistema ta' ilma fi triq ġdida off Gidwat Lane St. Thomas Bay, l/o Żejtun?

Għaliex dawk ir-residenti qed idumu daqshekk mingħajr il-provvista ta' l-ilma?

Meta hemm il-ħsieb li jkollhom dan is-servizz?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

GĦAQDIET FILANTROPIĊI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk l-għaqdiet filantropiċi li d- dipartiment għandu financial agreements magħhom?

Kemm huwa l-ammont ta' għajnuna li dawn jieħdu kull sena (1994, 1995 u 1996)?

Hemm xi għaqdiet filantropiċi oħrajn li japplikaw għal din l-għajnuna finanzjarja u għadu ma sarx ftehim magħhom?

Liema huma dawn l-għaqdiet?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jgħaddi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

QRATI - LEGAL AID

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' persuni li talbu legal aid f'dawn l-aħħar ħames snin jiġifieri mill-1992 sa l-1996?

Tinżamm statistika għal-liema każijiet tintalab din il-legal aid (jiġifieri serq, droga, eċċ)?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni qed tinġabar u r-risposta tingħata f'seduta oħra.

TITJIR TA' BNADAR - REGOLAMENTI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk jeżistux regolamenti dwar titjir ta' bnadar ta' pajjiżi barranin fuq bini privat f'Malta u f'Għawdex?

ONOR.

ALFRED SANT: Le.

UNIVERSITA' - STUDENTI BARRANIN

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' studenti barranin li qegħdin jieħdu korsijiet akkademiċi fl-Universita' ta' Malta?

Mil-liema pajjiżi ġejjin dawn l-istudenti?

Dawn kemm ilhom jistudjaw hawn Malta?

Kemm huwa l-ammont ta' flus li daħħlet l-Universita' għas-snin 1994, 1995 u 1996 mingħand dawn l-istudenti?

Kemm minnhom qegħdin jistudjaw fuq termini ta' ftehim reċiproku ma' pajjiżi barranin?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Hemm 354 studenti barranin li qegħdin jieħdu korsijiet akkademiċi fl-Universita' ta' Malta.

(Din il-figura tinkludi 30 student barrani li qegħdin Malta għal perjodu ta' tlieta jew erba' xhur fuq sistema ta' bdil ta' studenti ma' diversi universitajiet barranin, speċjalment Amerikani).

Dawn l-istudenti ġejjin minn 66 pajjiż differenti, kif jidher mid- dokument li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra għall-qari aktar kmieni f'din is- seduta.

229 student qegħdin jattendu l-ewwel sena.

67 student ilhom hawn sentejn.

35 student ilhom hawn tlett snin.

17-il student ilhom hawn erba' snin.

4 studenti ħames snin u 2 studenti sitt snin.

L-ammont ta' flus li daħħlet l-Universita' mit-tuition fees kienu:

Sena Akkademika Ammont 1993/94 Lm 68,000 1994/95 Lm 87,317 1995/96 Lm 105,428 1996/97 Lm 132,350 sa llum * * Xi wħud mill-istudenti jħallsu kull simestru, oħrajn iħallsu għal sena akkademika sħiħa.

Studenti barranin li qegħdin jattendu l-Universita' fuq bażi ta' ftehim reċiproku ġejjin minn dawn il-pajjiżi:

Italja 3 Germanja 3 Grecja 2

Hemm diversi studenti oħra barranin li l-Gvern Malti aċċetta li jistudjaw Malta bla ħlas fuq bażi mhux reċiproka, per eżempju:

Albania 3 Seychelles 2 Palestina 4 Gordanja 4

Hemm 63 student barrani li kienu eżentati mill-Ministru ta' l-Edukazzjoni milli jħallsu tuition fees.

INDUSTRIJI - SIGUREZZA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: In vista tal-fatt li l-Unjoni Ewropea waslet biex taddotta direttiva dwar is- sigurezza ta' għodda u makkinarju li jaħdmu bl-użu ta' pressjoni (pressured equipment), jista' l-Ministru jgħidilna jekk il-Ministeru tiegħu hux beħsiebu jagħmel regolamenti sabiex ikunu konformi mal-provvedimenti ta' din id-direttiva ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Sal-lum f`Malta hawn fis-seħħ żewġ standard orders mandatorji imfassla fuq direttivi tal-Komunita` Ewropea li jaqgħu taħt in-New Approach.

L-iskop ta` dawn id-direttivi hu li jarmonizza l- bżonnijiet tekniċi ta` prodotti billi jispeċifika l-bżonnijiet essenzjali ta` protezzjoni għas-saħħa u s-sigurezza tal-konsumatur u l-ambjent.

Hemm l-obbligu li prodotti indikati f`dawn id-direttivi jkollhom imwaħħla magħhom il-marka CE mill-fabbrikant jew ir-rappreżentant tiegħu.

Iz-żewġ standards orders mandatorji fis-seħħ huma dwar Sigurezza tal-Gugarelli u appliances li jaħdmu bi fuels tal-gass.

Hemm direttiva oħra dwar tagħmir għall-protezzjoni personali li qegħda fi proċess ta` konsulatazzjoni.

L-Awtorita` ta` Malta għall-Għemil ta` standards żgur li se taħdem biex direttivi ġodda tal-Komunita` jiġu addottati bħala standard orders mandatorji.

Id-direttiva li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant dwar sigurezza ta` għodda u makkinarju li għadha fi stadju ta` pożizzjoni komuni meħuda mill-Kunsill tal-Ministri, sejra tkun adottata fil-futur.

L- awtorita` sejra jibqagħlha l-obbligu li taddotta dawk ukoll li huma diġa' fis-seħħ fil-Komunita` Ewropea.

M`hemmx għalfejn nżid li l-awtorita` sejra tara l-prijoritajiet ta` Malta u taddotta l-ewwel dawk li huma urġenti.

VETTURI - ITTESTJAR

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: In vista ta' l-eżistenza ta' sistema ta' l-Unjoni Ewropea dwar il- karatteristiċi tekniċi tal-karozza magħrufa bħala l-community system for car type approval, u ta' l-introduzzjoni dalwaqt ta' sistema simili għall- muturi (motorcycles), jista' l-Ministru jgidilna jekk il-Ministeru tiegħu hux beħsiebu jagħmel regolamenti sabiex karozzi u muturi importati u/jew użati f'Malta jkunu konformi ma' dawn il-provvedimenti ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Billi kważi t-total ta' vetturi li għandna fuq it-toroq tagħna huma manifatturati jew fil-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea jew f'pajjiżi barra l-Unjoni Ewropea iżda li huma intiżi għas-suq Ewropew, wieħed jista' liberalment jassumi li dawn il-vetturi huma kollha konformi mal-community system for car type approval.

Għaldaqstanat għalissa ma tinħassx il-ħtieġa li jkollna sett ta' regolamenti daqshekk tekniċi.

Il-Gvern bħalissa għandu f'idejh rapport tekniku minn żewġ esperti Ingliżi dwar l-introduzzjoni dwar l-ittestjar tal-vetturi fuq standards Ewropej.

Dan ir-rapport irid jiġi evalwat bir-reqqa u jiġu ndivitwati proċeduri ta' testing li huma applikabbli għal Malta.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk l-applikanti għalL-akkomodazzjoni alternattiva mill-Belt, Floriana, Ħamrun, Pieta', St.Venera u Marsa li qed japplikaw minħabba wisq taraġ; mard; anzjani; substandard housing; overcrowding; u periklu?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

DJAR - TQASSIM TA' DJAR

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid mill-524 dar li għalihom ħarġu applikazzjonijiet mill- Awtorita' tad-Djar fl-aħħar nofs ta' l-1996, tqassmu ċ-ċwievet tagħhom qabel is-26 ta' Ottubru, 1996; u wara s-26 ta' Ottubru, 1996?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Jekk l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għall- appartamenti/maisonettes/cluster houses li ħarget l-Awtorita' tad-Djar għall-kiri taħt Avviżi 56 u 58, iċ-ċwievet se jibdew jitqassmu għall-aħħar ta' Frar 1997.

Rigward dawk li ħarġu taħt Avviż 57, il-benefiċċjarji se jirċievu d-dokumenti ħalli jiffirmaw il-konvenju.

Iċ-ċwievet jingħataw fuq il-kuntratt.

FURJANA - ĠNIEN TA' L-ARGOTTI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jistax jiġi mogħti manutenzjoni lill-paviment tal- ġonna ta' l-Argotti, fil-Furjana?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li huwa ppjanat li l-Universita' tagħmel xi bini flok dak li twaqqa' ma jaqbilx li għalissa l-biċċa passaġġ imsemmija tingħata wiċċ ġdid għax iridu jidħlu l-inġenji.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li huwa f' ħsieb id-Dipartiment tal- Agrikoltura li jsir titjib f' dan il-ġnien u għal dan il-għan diġa twaqqaf kumitat bejn il-ministeru tiegħi u dak tax-xogħlijiet pubblici sabiex jara' x'hemm bżonn li jsir

DJAR - AKKOMODAZZJONIJIET

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid jekk koppji għarajjes hux qed jitħallew jiftħu file fid- Dipartiment ta' l-Akkomodazzjoni Soċjali?

Jekk fl-affermattiv, koppji għarajjes qegħdin jingħataw l-opportunita' li jiġu allokati djar b'allokazzjoni diretta?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Koppji għarajjes qed jitħallew japplikaw għall- akkomodazzjoni.

L-allokazzjonijiet ta' djar isir skond kemm ikun hemm djar f'idejn id-dipartiment u l-urgenza jew serjeta' tal-każi.

FURJANA - POSTIJIET BATTALA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jaf il- Ministru li studju dwar bini (residenzjali u mhux) vojt fil-Furjana kien diġa' sar fl-1994 mill-kunsill lokali konċernat?

Peress li s-sidien tal-postijiet battala diffiċilment setgħu jiġu misjuba, x'miżuri se jieħu d-dipartiment tiegħu biex dan iseħħ?

Peress li s-sidien ta' postijiet battala li rnexxielhom jiġu avviċinati ma wrew ebda interess għal żvilupp, x'inċentivi se joffri l-Gvern biex is- sidien jipparteċipaw?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Jien naf li kien sar xi studju mill-kunsill lokali.

L-impjegati tad-dipartiment qed jiddependu fuq l-informazzjoni mogħtija lilhom mill-pubbliku biex isiru jafu fejn hu possibbli s-sidien ta' postijiet battala.

Inċentivi li jista' joffri l-Gvern biex is-sidien ta' postijiet battala jipparteċipaw, jiġu mħabbra iżjed 'il quddiem fil- kuntest ta' pjani u skemi li jkopru Malta kollha.

MINISTERU TA' L-INDUSTRIJA - ESPERT

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: In vista tal-fatt li l-Ministru ta' l-Industrija qal fil-Parlament fis-Seduta Nru. 21 tal-31 ta' Jannar, 1997 waqt li kien qed jitkellem fuq l-estimi għall-Ministeru tiegħu għal din is-sena li "waħda mill-affarijiet li saru kważi mmedjatament kif dan il-Gvern ħa s-saħħa tal-poter f'idejh, kienet li ngaġġa persuna li hija esperta f'dan il-qasam sabiex Malta ma tibqax aktar lura milli hi f'dak li qed jiġri fil-MEDA", jista' l-Ministru jgħidilna min hija din il-persuna, kif ġiet ngaġġata, għalkemm ġiet ingaġġata, kif u kemm se titħallas u x'inhuma eżattament it-"terms of reference" tagħha?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Id-ditta Ramboll giet ingaġġata biex tassenja lil Simon Armstrong, (li kien mexxa t-team li għamlu rapporti dwar ir- riorganizazzjoni ta`l-MDC għall-istess MDC), biex jaħdem skond pjan maqbul biex jinġiebu Malta proġetti taħt il-kappa tal-MEDA.

Il-kuntratt huwa għall-perijodu ta` sena.

Id-ditta Ramboll se titħallas 62,600 ECU inklużi spejjeż ta` vjaġġi bl-ajru, akkomodazzjoni u komunikazzjoni.

Armstrong se jaħdem ġo team magħmul minn Anthony S. Diacono, Chairman ta` l-MDC, kif ukoll Marketing Executive ta` l-istess MDC.

U.E. - RELAZZJONIJIET FUTURI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Peress li huwa magħruf li l- Kummissarju tal-Kummissjoni Ewropea Hans Van den Broeck għandu jiġi Malta għal diskussjonijiet mal-Gvern dwar ir-relazzjonijiet futuri bejn Malta u l- Unjoni Ewropea wara li jitlestew u jintbagħtu lill-Kummissjoni Ewropea r- risposta għall-kwestjonarju mogħti lill-Gvern Malti preċiżament fuq ir- relazzjonijiet futuri bejn Malta u l-Unjoni Ewropea, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna: (a) jekk tlestewx dawn ir-risposti għall-kwestjonarju; u (b) meta ġej Malta l-Kummissarju Van den Broeck u jekk hux se jsiru arranġamenti sabiex dan il-kummissarju jiltaqa' ma' l-Oppożizzjoni bħalma kien isir invarjabilment fi żmien l-Amministrazzjoni Nazzjonalista?

Jista' l-Viċi Prim Ministru, in oltre jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-risposta mogħtija għall-kwestjonarju mħejji mill-Kummissjoni Ewropea għall-Gvern Malti fuq imsemmi jekk dawn ir-risposti tlestew mill- Gvern Malti?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ir-risposta għal parti (a) tal-mistoqsija ta` l-Onor Interpellant hija fl-affermattiv.

Rigward parti (b) ngħid li għad m`hemmx data stabbilita`.

Għall-aħħar parti tal-mistoqsija nfakkar lill-Onor.

Membru li din l- amministrazzjoni f`dawn il-materji se timxi skond kif tħoss li jkun fl- aħjar interess nazzjonali.

UNJONI EWROPEA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna jekk il-Gvern preżenti għadux intenzjonat li Malta tipparteċipa fil-Fourth Research and Technological Development Framework Programme ta' l- Unjoni Ewropea bl-użu ta' fondi mill-Protokoll finanzjarju eżistenti bejn Malta u l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor Membru li l-Gvern għadu miexi fuq l-istess linji ta` dak ta` qablu rigward il-parteċipazzjoni ta` Malta fil-Fourth Research and Technological Development Framework Programme ta` l-Unjoni Ewropea billi juża fondi mill-protocol finanzjarju eżistenti għal dan il-għan.

Il-Gvern diġa ħa ħsieb jinforma lill-Kummissjoni Ewropea b` din l-intenzjoni.

P.A. - MANUAL

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Fid-dawl tar-risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 2701, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx deadline għal meta jiġi ppubblikat dan il-manual peress li din il- pubblikazzjoni ilha ħafna tiġi mwegħda lill-periti?

ONOR.

GEORGE VELLA: Issa li ġiet stabbilita' l-forma li dan il-manual għandu jieħu, u anke hemm indikazzjoni tal-prezz tal-produzzjoni, qed jinġabru l-policies kollha li ħarġet l-Awtorita` ta` l-Ippjanar sa mill- bidu tagħha biex dan id-dokument jiġi ppublikat fl-iqsar żmien possibbli.

Jidher iżda li mhux se jkun possibbli li dan id-dokument jiġi ppublikat qabel tliet xhur oħra għaliex, kif jista` jissoponi l-Onor Interpellant, hemm ħafna materjal x`jinġabar, li jrid jerġa jiġi stampat.

Il-manual se jkun fih numru kbir ta` paġni, li jkunu jistgħu jiġu up-dated faċilment darba toħroġ xi policy ġdida li twaqqa` policy antika.

Minkejja kollox, ix-xogħol għaddej b` ritmu mgħaġġel ħalli jiġi sodisfatt dan il-bżonn tal-periti.

Ta` min ifakkar li l-Awtorita` dejjem bagħtet lill- periti l-policies ġodda jew emendati li toħroġ u dejjem ġibdet l-attenzjoni tagħhom għal xi policy li tkun ġiet superceeded minn oħra.

INDUSTRIJI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: B'riferenza għar-risposta tal-Ministru għall-mistoqsija parlamentari numru 553 magħmula mill-Onor.

Chris Cardona, jista' l-Ministru jipprovdi d- dettalji li huwa wiegħed li jagħti f'seduti oħra dwar kemm ħadmu nies f'dawn il-proġetti matul ħajjithom, dwar kemm minnhom għadhom joperaw u kemm għalqu u meta?

(Ara paragrafu enumerat 3a tar-risposta msemmija)

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Kif stqarrejt fit-twegiba ghall-mistoqsija parlamentari numru 553, il-gbir u tabulazzjoni ta` l-informazzjoni mitluba hija kumplikata wkoll mill-fatt li din l-informazzjoni tinsab f`postijiet diversi u b`formati diversi.

Jidher ukoll li hemm lakuni fl-istatistika.

Ghaldaqstant nerga` nistqarr li l-hidma ta` rkupru ta` din l-istatistika storika ghadu sejjer, se jiehu zmien kunsiderevoli u meta tkun lesta, r- rizultati jitpoggew fuq il-Mejda tal-Kamra.

FLEUR-DE-LYS - KUMITAT ĊIVIKU

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 2705, jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi riżultati jew deċiżjonijiet min-naħa tal-Ministeru fid-dawl tal-laqgħa li l-Ministru kellu mal-Kumitat Ċiviku ta' Fleur-de-Lys?

F'din il-laqgħa ġiet ippreżentata xi petizzjoni, u jekk fl-affermattiv, kemm-il persuna ffirmawha?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.Interpellant li fil-laqgħa kordjali li kelli mal-Kumitat Ċiviku ta' Fleur-de-Lys nhar il-11 ta' Frar 1997 ġejt ippreżentat b'petizzjoni iffirmata minn 98% tar-residenzi taż- zona li, skond il-Kumitat Ċiviku, jikkostriwixxi Fleur-de-Lys.

Kif diġa weġibt għall-mistoqsija parlamentari numru 2705 jiena nfurmajt lill-Kumitat Ċiviku li t-talba tiegħu trid tiġi kkunsidrata attivament flimkien ma' talbiet oħra simili.

Sadanittant il-Kumitat Ċiviku ġie mħeġġeġ biex jitlob lill-Kunsill ta' Birkirkara ħalli jaħtar il-kumitat previst skond l-Artikolu 47 (6) (a) ta' l-Att ta' l-1993 dwar il-Kunsilli Lokali.

VETTURI - EXHAUST

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm-il test sar fuq il-kwalita' ta' l-exhaust minn vetturi, xahar b'xahar minn Novembru 1996 sal-lum?

Fuq liema tip ta' vetturi saru dawn it- testijiet per eżempju, trakkijiet, "coaches", karozzi tal-linja, karozzi privati, eċċ?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f`seduta oħra, sakemm tinġabar l- informazzjoni mitluba.

AIR MALTA - AJRUPLANI

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jfiehem b'daqsxejn aktar dettall għaliex il-Ministru ra stramba l-istrateġija li l-Air Malta tbiegħ ajruplani tal-flotta tagħha biex imbagħad tikri dawn l-istess ajruplani jekk billi l-ħtieġa ta' dawn kienet ftit kien aktar jaqbel li tikri milli żżomm dawn l-ajruplani?

ONOR.

KARMENU VELLA: Nixtieq nassigura lill-Onor.

Membru illi f'dan il- każ, li proprju tbiegħ ajruplan biex imbagħad tikrih wara ftit ġimgħat, ma kien jagħmel l-ebda sens, la bħala strateġija lanqas mill-aspett ekonomiku tal-kumpannija.

AIR MALTA - CORE OPERATIONS

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Billi l-Ministru allega li l-Air Malta wirtet qligħ fl-aħħar snin għax mat- telf li għamlet mill-core activity tagħha inkludiet il-profitti minn attivitajiet oħra tal-gruppi, u l-istatement ta' l-ex-Chairman ta' l-Air Malta dan irrepeta li kemm għas-sena 1995/96 kif ukoll għall-1996/97 profitti sostanzjali saru minn fuq il-core operations, jista' l-Ministru jara li tingħata stampa ċara ta' x'inhi verament is-sitwazzjoni?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-istampa ċara tas-sitwazzjoni fil-core operations hi hekk:- Fl-1994/95 l-Air Malta tilfet Lm0.9 miljun.

Fl-1995/96 l-Air Malta tilfet Lm2.1 miljun.

Din is-sena 1996/97 skond il-Financial Review ta' l-awdituri it-telf kien mistenni jitla' għal Lm4 miljuni.

ŻEJTUN - PLAYING FIELD

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Billi l-isports centre ġewwa l-playing field tal- Ġnien San Girgor, Żejtun ilu għal xhur sħaħ ġebel u saqaf, jista' l- Ministru jgħid x'hemm li qed iżomm is-sezzjonijiet żgħażagħ u sport biex dan il-proġett jitlesta?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq nippreċiża li l-proġett in kwestjoni mhuwiex qed isir mid-Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport fi ħdan is- Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti iżda mill- Kunsill Lokali Żejtun, għalkemm kienet saret għotja diretta lill-kunsill għal dan il-proġett xi snin ilu.

Minn stħarriġ illi sar, irriżulta li l- isport centre li qed jirreferi għalih l-Onor.

Interpellant, ilu fl-istat indikat minnu madwar tnax-il xahar.

Ġejt infurmat ukoll illi diġa' intnefqet somma ta' flus akbar milli kien oriġinarjament stmat għax-xogħol kollu.

Iċ-ċentru in kwestjoni għall-bidu kien ippjanat biex iservi bħala clubhouse tat-tennis iżda peress illi ftit huma ż-Żwieten li jipprattikaw dan l- isport, il-Kunsill Lokali tar-raħal iddeċieda li se jkompli l-bini u se jattrezzah bħala ċentru sportiv wara li tressqet il-playing field biex inkiseb il-wisgħa għall-kmamar li nbnew ġodda.

WIED IL-GĦAJN - SINDKU

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Nagħmel riferenza għall-vot ta' sfiduċja lis-Sindku ta' Wied il-Għajn mill-kunsill lokali stess, jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-akkużi li saru kontra s-sindku?

Billi jidher li dawn l-akkużi huma ta' ċerta serjeta', x'investigazzjonijiet qed jagħmel id-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali?

ONOR.

CHARLES MANGION: Kopja tal-Mozzjoni dwar il-Vot ta' sfiduċja fis- Sindku ta' Marsaskala tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- Seduta.

Id-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali qed jinvestiga l-każ skond il- provvedimenti tal-Liġi dwar il-Kunsilli Lokali u r-Regolamenti u l- Proċeduri relattivi (jiġifieri A.L. 155/1993 u L.C.P. 1/1996

ŻEJTUN - TRIQ ĦAŻ-ŻABBAR

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi Triq Ħaż-Żabbar li miż-Żejtun tieħu għal Ħaż-Żabbar tista' tieħu bosta traffiku, biss tant hi fi stat ħażin li bil- patching biss ma titranġax u billi l-kunsill lokali għandu pressjoni biex din tingħalaq, jista' d-dipartiment jieħu ħsieb li jsir ix-xogħol billi din tista' tiqies bħala arterial road apparti l-fatt li jkun ħasra li triq bħal din tingħalaq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-Direttur tat-Toroq, fir-rappreżentanza tad- Direttur Ġenerali tax-Xogħlijiet, li bil-liġi u l-awtorita' kompetenti fir- rigward, ma ta l-ebda struzzjonijiet biex it-triq tingħalaq.

Din it-triq bħalissa mhix meqjusa bħala waħda arterjali u għalhekk il- manutenzjoni tagħha trid issir mill-kunsilli lokali konċernati skond il- prijoritajiet li għandhom għal dan it-tip ta' xogħol.

ŻEJTUN - TRIQ ĦAL TARXIEN

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi Triq Ħal Tarxien, Żejtun tista' tieħu bosta traffiku li jwassal għal Bulebel/Tarxien/Tal-Barrani 'il barra miż- Żejtun hemm partijiet minna li huma dojoq b'kantunieri diffiċli, b'ħitan tas-sejjiegħ perikolużi (xi 50 metru b'kollox), jista' l-Ministru jara dawn jistgħux jitwessgħu mingħajr ma jintilef l-aspett rustiku tagħhom biex il- konġestjoni fiż-Żejtun teħfief?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Għaddejt is-suġġeriment lid-Dipartiment tat-Toroq biex dan jiġi kkunsidrat.

ĦABS ĊIVILI - AMNESTIJI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 2781, jista' l-Prim Ministru jagħti l-isem u l-kunjom tal-priġunieri li gawdew minn i) 122 jum kull wieħed; (ii) 153 jum kull wieħed; (iii) 183 jum kull wieħed; (iv) 302 jum kull wieħed; u (v) 458 jum kull wieħed?

ONOR.

ALFRED SANT: Ma jidhirlix li l-informazzjoni mitluba għandha tiġi ppubblikata.

ESTS - APPRENDISTI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'se jsir minn dawn l-apprendisti ta' l-ESTS li għadhom kif spiċċaw it-training scheme tagħhom? (i) Ma jaħsibx il-Ministru li n-nuqqas ta' nies tas-sengħa f'setturi diversi għandu jiġi ndirizzat malajr kemm jista' jkun? (ii) Ma jaħsibx li d-dewmien biex jiġu ngaġġati se jtellef lil dawn il-motivazzjoni jew li jispiċċaw f'setturi tal-privat u b'hekk jintilfu għas-servizz li kienu tawhom fit-taħriġ?

ONOR.

EDWIN GRECH: Apprendisti li jtemmu b`suċċess l-apprendistat tagħhom m`humiex garantiti impjieg minn min jipprovdilhom taħriġ fuq ix-xogħol wara li jtemmu l-apprendistat.

F`każ li jkun hemm talba minn dipartimenti tal-gvern jew korpi parastatali għall-impjieg ma' l-entitajiet jkunu jistgħu japplikaw dawk kollha li jkunu temmew b`suċċess l-apprendistat tagħhom fis-sengħa mitluba, skond ir- regolamenti eżistenti għall-impjiegi mal-gvern u korpi parastatali.

SAĦĦA - GENERAL PRACTITIONERS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn General Practitioner's part-time fil-Health Centres?

Kemm minn dawn il- GP's part-time fil-Primary Health Care diġa' qegħdin jaħdmu mal-Gvern?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li d-Dipartiment tas-Saħħa, sat- 13 ta` Frar, iffirma ftehim ma 14-il tabib biex jaħdmu part-time b`kuntratt mad-dipartiment.

Minn dawn hemm 4 li jaħdmu mal-Gvern

SAJJIEDA

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk sarux arranġamenti sabiex sajjieda fulltime li jistadu 'l barra mill-ibħra territorjali ta' Malta, jingħataw diesel bla dazju/sisa?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 2116 tal-21 ta' Jannar 1997.

MĠARR - TRIQ PRINĊIPALI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex tiġi uplifted it-Triq Prinċipali ta' l-Imġarr, Malta li minn ħdejn St Pius Street twassal sal-Bajja tal-Ġnejna?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Din it-triq tinsab imdaħħla fil-programm ta' l- upgrading ta' toroq li għandu d-Dipartiment tat-Toroq u x-xogħol meħtieġ isir skond il-prijoritajiet.

MTARFA - LANDSCAPING

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra meta hu maħsub li jitlesta x-xogħol ta' landscraping fl-Imtarfa?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

P.A.- APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm applikazzjonijiet pendenti quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar da parti ta' l-Awtorita' tad-Djar u għalxiex inhuma, u meta saru?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: L-Awtorita' tad-Djar għandha tlett applikazzjonijiet pendenti quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Dawn huma:- Bini ta'żewġ maisonettes u żewġ garaxxijiet fl-Imsida Swatar li saret fis-6 ta' Jannar 1997; Bini ta' żewġ maisonettes u żewġ garaxxijiet f'San Gwann li saret fid-29 ta' Diċembru 1994; uBini ta' 13 Terraced Bungalows fl-Imtarfa li saret fl- 1991.

PROPRJETA' GOVERNATTIVA

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra hux possibbli li jsir set ta' survey sheets tal-proprjeta' governattiva ta' Malta li jkunu murija b'mod permanenti għall-pubbliku, u safejn hu possibbli jsir indiċi li juri t-titolu relattiv?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Fid-Dipartiment ta' l-Artijiet hemm survey sheets" li juru l-entita' tal-proprjeta' tal-Gvern, b'esklużjoni iżda ta' dik l-art li saret tal-Gvern skond id-disposizzjonijiet ta' l-Att IV ta' l- 1992.

Dawn is-survey sheets jinstabu fid-Drawing Office tad-dipartiment u huma aċċessibbli għall-pubbliku.

DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET - AVUKATI

L-ONOR.

TONY ABELA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm Avukati impjegati mal-Land Department u kemm ġew finalizzati legal advices għall- akkwist ta' proprjeta' matul (a) Novembru 1996; Diċembru 1996; u (c) Jannar 1997 mill-istess Legal Department?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ninsab informat li fid-Dipartiment ta' l- Artijiet hemm avukat wieħed.

Rigward it-tieni parti tad-domanda matul ix- xhur imsemmija mill-Onor.

Interpellant l-Avviżi għal Ftehim Notice to Treat li intbagħtu kienu:

F'Novembru 1996 - NIL F'Dicembru 1996 - 5 F'Jannar 1997 - 10

ENEMALTA - IMPJEGATI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l- Ministru jispjega kif impjegati tal-Gvern u li qegħdin on loan mal- Korporazzjoni Enemalta li qed jaslu għall-pensjoni qed jingħataw informazzjoni li mhux se tingħatalhom is-somma dovuta lilhom jew li din se tkun drastikament inqas milli kienu qegħdin jistennew?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-ħlas ta` pensjonijiet li qed jirreferi għalihom l- Onor. Membru jsir mid-Dipartiment tat-Teżor.

Għalhekk l-Onor.

Membru jista`, jekk irid, jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

MOSTA - TRIQ IL-KULTELLAZZ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħidilna għaliex ix-xogħol fi Triq il- Kultellazz, il-Mosta, jinsab wieqaf?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ix-xogħol tat-tarmac li baqa' isir f'din it-Triq ġie kwantifikat u qed isiru l-preparamenti neċessarji sabiex dan flimkien ma' xogħol ieħor simili jitkompla skond ir-riżorsi u l-prijoritajiet tad- Dipartiment.

P.A. - TALBA MILL-KUNSILL LOKALI TAL-FGURA

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-Awtorita' ta' l-Ippjanar irċevitx xi applikazzjoni mill- Kunsill Lokali tal-Fgura għal xogħlijiet fi Triq Ħaż-Żabbar?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor Interpellant li l- Awtorita` ta` l-Ippjanar irċeviet talba f`isem il-Kunsill Lokali tal-Fgura għal xogħlijiet fi Triq Ħaż-Żabbar u Triq Hompesch, il-Fgura.

Ix-xogħlijiet jikkonsistu fi qlugħ tas-siġar tal-Ficus, sabiex jerġgħu jinżergħu f`post ieħor, u rranġar tal-bankini eżistenti.

Id-Dipartiment ta` l-Agrikoltura ma sabx oġġezzjoni sabiex jiċċaqalqu dawn is-siġar, biss fl-ittra li l-Awtorita` bagħtet lil perit tal-Kunsill għamlitha ċara li l-istess Kunsill xorta waħda kellu jġib l-approvazzjoni minn dipartimenti oħrajn.

Għal dak li għandu x`jaqsam ma` xogħlijiet tal-bankini, dan huwa żvilupp permessibbli skond l-Avviż Legali numru 178 ta` l-1993.

BUĠIBBA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3014, jista' l-Ministru jgħid jekk l-Action Committee ta' Buġibba ssottomettiex applikazzjonijiet għax-xogħlijiet li qed isiru f'Buġibba?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MIA - IMPJEGATI TEKNIĊI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3012, jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-responsabbilitajiet tat-23 impjegat tekniku?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li r-responsabbiltajiet tat-23 impjegat tekniku tal-Malta International Airport Ltd. huma: proġetti ġodda, tibdil Alterations, manutenzjoni preventiva fuq is- sistemi kollha u tiswijiet ta' ħsarat.

Tajjeb li jingħad li s-snajja' huma dawk ta' technicians plumbers, electricians, mechanical u electronics u mastrudaxxi.

TAQSIMA TAX-XOGĦLIJIET - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema jaħdmu mad-Dipartiment tax-Xogħlijiet, x'inhu l-grad tagħhom u f'liema sezzjoni tad-dipartiment jaħdmu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Jiena nformat li fit-Taqsima tax-Xogħlijiet in- numru ta' ħaddiema huwa ta' 4484.

Il-gradi u s-sezzjoni li fiha jaħdmu f'din it-Taqsima huma kif jidhru f'lista li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

GĦAWDEX - BIĊĊA ART

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għar-risposti għall-mistoqsijiet parlamentari numri 249,257 u 2965, jista' l-Ministru jgħid x'qies fiha (f'metri kwadri) l-biċċa art li ġiet identifikata fil-Qala, Għawdex mill- avukat ta' l-Onor Dom.

Mintoff u li preżentament it-trattazzjonijiet fuqha qed isiru mad-Dipartiment ta' l-Artijiet?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: F'dan l-istadju ma hemm xejn aktar x'inżid mat- tweġiba li ngħatat għall-Interpellanza numru 249.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

BORMLA - TRIQ IX-XATT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Peress li Triq ix-Xatt, f'Bormla (li hi magħrufa bħala taħt il-Baċir) kull meta tagħmel ftit xita, id-djar u garaxxijiet li hemm f'din it-triq jegħrqu, u peress li dan l-inkonvenjent ilu issa għal ħafna snin, jista' l-Ministru jara li jsir dak li hu neċessarju sabiex tittaffa' din il- problema?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq biex jistudja l-problema u jfassal pjan biex tiġi solvuta.

Wieħed ta' min jinnota li parti mill-ilma li jaqa' fi Pjazza Gravino Gulia jiġi min-naħa tal-Fgura u bħalissa qegħdin isiru xogħlijiet sabiex dan l-ilma jintlaqa' qabel ma jasal Bormla.

B'hekk din il-problema tkun tista' tittaffa'.

ETC - BORD TAD-DIRETTURI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tal-Bord tad-Diretturi ta' l-Employment and Training Corporation?

Kemm jitħallsu u x'benefiċċji oħra għandhom?

ONOR.

EDWIN GRECH: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija, nixtieq lill-Onor.

Interpellant sabiex jirriferi għall-Gazzetta tal-Gvern ta' l-4 ta' Frar, 1997 numru 16,408.

Dwar it-tieni parti, ir-remunerazzjoni fis-sena huma ta' Lm4,000 liċ- Chairman u Lm800 lill-Viċi Chairman u lill-membri.

L-uniku benefiċċju hu liċ-Chairman li għandu karozza.

QRATI - MULTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid sena b'sena, mill-1987 sa l-1996 kemm kien: a) l-ammont totali ta' multi ordnati mill-Qrati; b) l-ammont ta' flus miġbura minn ħlas ta' multi u c) l-ammont li għadu pendenti?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni mitluba qed tinġabar u r-risposta tingħata f'seduta oħra.

QRATI - MULTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'kien l-ammont ta' multi mhux imħallsa fil-31 ta' Diċembru, 1996 maqsuma: a) skond is-sena li ġew deċiżi; u b) skond in-natura tal-multa (eż. traffiku)?

Jista' l-Ministru jgħid x'se jagħmel biex jipprova jiżgura li dawn jinġabru?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija qed tinġabar u l- informazzjoni mitluba tingħata f'seduta oħra.

Dwar il-ġbir ta' flus qed issir sistema komputerizzata li se tgħin biex jitħaffu l-proċeduri biex ħafna minn dawn il-multi jinġabru.

Qed tiġi riveduta l-proċedura eżistenti biex il-ġbir ta' multi tat-traffiku jitħaffef.

Għal dan il-għan qed isiru diskussjonijiet bejn il-Qorti u d-Dipartiment tal-Liċenzji sabiex il-liġi li kienet approvata mill-Parlament li permezz tagħha dawk li ma jħallsux multa tat-traffiku ma tiġġeddilhomx il-liċenzja tiġi nforzata.

QRATI - KUMMISSARJI TAL-ĠUSTIZZJA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġusizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-Kummissarji tal-Ġustizzja, meta ġew appuntati u meta jiskadi l-appointment tagħhom, kemm jitħallsu u kemm kull wieħed minnhom żamm seduti matul l-1996?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija din:- |Kummissarj|Data ta' |Numri ta'| |u |l-Appointa|Seduti | |tal-Ġustiz|ment |Matul | |zja | |l-1996 | |Dr Louis |26 ta' |185 | |Vella LLD |Settembru | | | |'96 | | |Dr Benny |24 ta' |183 | |Delia LLD |Diċembru, | | | |'95 | | |Dr Joseph |24 ta' |181 | |Zammit |Diċembru, | | |Maempel |'95 | | |LLD | | | |Dr Anthony|24 ta' |213 | |Farrugia |Diċembru, | | |Sacco LLD |'95 | | |Dr Ramon |26 ta' |202 | |Rossignaud|Settembru'| | |LLD |96 | | |Dr Alex |27 ta' |171 | |Perici |Ġunju, '95| | |Calascione| | | |LLD | | | |Dr John |17 ta' |185 | |Laferla |Mejju '95 | | |LLD | | |

L-appointment tagħhom jiskadi wara sentejn mill-ħatra tagħhom.

Il- Kummissarji tal-Ġustizzja jitħallsu Lm15 għal kull seduta li jagħmlu.

QRATI - MEMORANDA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- memoranda li rċieva mill-Kamra tal-Prosekuturi Legali, mill-Kamra ta' l- Avukati, mill-Kamra tan-Nutara u minn assoċjazzjonijiet oħra, dwar kif jaraw il-problemi fil-qasam ta' l-amministrazzjoni tal-ġustizzja u l-oqsma l-oħra li għalihom hu responsabbli?

ONOR.

CHARLES MANGION: Il-Memoranda li qed jirriferi għalihom l-Onor.

Interpellant ġiet mogħtija mill-Għaqdiet rispettivi fuq bażi personali u konfidenzjali.

Għalhekk ma nħossx li dawn għandhom jitqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra.

Pero' ma nsib l-ebda oġġezzjoni jekk l-Onor.

Interpellant jiksibhom minn għand l-għaqdiet konċernati.

LOCAL COUNCILS CONTRACT UNIT

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti lista tax-xogħol kollu li qed isir mill-Local Councils Contract Unit għal kull kunsill lokali u għal kull biċċa xogħol jindika meta hu mistenni li jispiċċa x-xogħol u kemm se jħallas il-kunsill lokali?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Lista tax-xogħlijiet kollha li qed isiru mill- Local Councils Contract Unit lill-kunsilli lokali fuq talba tagħhom stess tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

Id-dati ta' meta jitlestew ix-xogħlijiet ma jistgħux jingħataw minħabba diversi raġunijiet fosthom li mill-kunsill stess ġieli jbiddlu l-andament tax-xogħol minħabba xogħlijiet urġenti li jinqalgħu.

Il-ħlas dovut ta' kull biċċa xogħol jinħareġ wara li jkun tlesta x-xogħol kollu.

KUNSILL TA' L-EWROPA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-European Charter of Local Self-Government tal-Kunsill ta' l-Ewropa li ġiet ratifikata minn Malta fis-6 ta' Settembru, 1993 u jgħid jekk Malta għamlitx xi riżervi u jekk iva, x'kienu?

ONOR.

GEORGE VELLA: Kopja tal-European Charter of Local Self-Government tal-Kunsill ta' l-Ewropa addottat fi Strasbourg fil-15 ta' Ottubru, 1985 u li d-dokument tar-ratifika ġie ddepożitat minn Malta mas-Segretarju Ġenerali tal-Kunsill ta' l-Ewropa fis-6 ta' Settembru, 1993 tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra .aktar kmieni f'din is-Seduta.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija aktar kmieni f'din is-Seduta tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dokument tal-Kunsill ta' l-Ewropa li jinkludi l-Proces Verbal dwar ir-ratifika ta' Malta u li jindika dawk l- Artikli u partijiet ta' Artikli taċ-Charter msemmi li magħhom Malta ntrabtet.

GĦAWDEX - FDALIJIET FIL-BLAT

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'ħidma saret mid-Dipartiment tal- Mużewijiet dwar "raddi u fdalijiet oħra' fil-Blat f'Ta' Durell, fis-Sannat, Għawdex", wara li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar stqarret li l-proprjeta' tinsab fil-periklu li tiġi danneġġjata jew distruttra (Gazzetta tal-Gvern tad-19 ta' Novembru, 1996 - 16372 - P. 7733)?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-fdalijiet li qed isemmi l-Onor.

Interpellant ġew spezzjonati mill-uffiċjali tat-Taqsima ta' l-Arkeoloġija fid- Dipartiment tal-Mużewijiet.

Wara kollaborazzjoni ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, dawn il-fdalijiet qed jiġu skedati biex il-preservazzjoni tagħhom tiġi assigurta.