MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 163 L-Erbgħa, 3 ta' Diċembru, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 163

L-Erbgħa, 3 ta' Diċembru, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.14 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 3 ta' Diċembru, 1997

WERREJ MINUTI 98

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 98

TQEGĦID TA' KARTI 101

STQARRIJA MINISTERJALI

MOZZJONIJIET ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA' TA' L-IPPJANAR GĦAS-SENA 1997\1998 111

AĠĠORNAMENT 140

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 147

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 152

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Numru 162 li saret fit-2 ta' Diċembru, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

DJAR - TAXXA FUQ PROPRJETA'

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid jekk hijiex il-policy tal-Gvern dwar dak li qal id-direttur ta' l-awtorita' tad-djar pubblikament li għandha tiġi introdotta taxxa fuq il-proprjeta`?

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): L-idea espressa kienet dik tiegħu personali u mhux fil-kapaċita` tiegħu ta' membru fil-bord ta' l- awtorita' tad-djar.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Gatt, mistosqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Ministru jgħid jekk hu personalment, ovvjament bħala ministru tal-gvern, jaqbilx ma' din l-idea?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, ma nħossx li huwa l-mument opportun li nwieġeb dwar dan.

Li nista' ngħid illum huwa li l-Kummissjoni għar-Reviżjoni tal-Liġijiet tal-Kera qiegħda tagħmel ħilitha bil-mira li nressqu għall-kiri aktar postijiet battala.

Jien iltqajt diversi drabi ma' din il-kummissjoni li, kif għidt qabel, kont tlabt lill-Oppożizzjoni Nazzjonalista biex taħtar persuna fuqha.

L-Oppożizzjoni aċċettat u fil- fatt hemm persuna nnominata mill-Oppożizzjoni f'din il-kummissjoni.

B'danakollu xorta waħda jibqa' l-fatt li jistgħu jittieħdu miżuri oħra demokratiċi li permezz tagħhom sidien ta' postijiet jitħajru jikru lill- Maltin.

Fost oħrajn nista' nsemmi skema ġdida li jiena tlabt lill-awtorita' tad- djar biex tniedi, għax nemmen li jkun aħjar li l-proprjeta` tkun użata fl- aħjar interess tan-nazzjon milli jkollna dawn id-djar kollha vojta.

Hemm eluf ta' djar li huma abbandunati u mimlijin ġrieden.

Fil-fatt jiġu nies jilmentaw u jirrapportaw li mill-postijiet battala ta' madwarhom qed joħorġu ħafna ġrieden.

Ladarba d-djar vojta jkunu tal-privat dawn ir- rapporti jridu jsiru lis-Sanita'.

Meta xi ħadd jiġi d-dipartiment biex jagħmel rapport ta' din il-kwalita' fuq post li jkun tal-gvern, aħna l- ewwel u qabel kollox naraw għaliex dak il-post għadu battal u d-dipartiment mill-ewwel jieħu l-passi meħtieġa.

Bil-ħsieb li nnaqqsu n-numru ta' postijiet battala, substandard u inadegwati, għandna quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar numru ta' talbiet għall-permessi dwar twaqqigħ ta' slums jew riabilitazzjoni ta' proprjeta'.

Nittama li t-talbiet jieħdu l-inqas żmien possibbli biex jiġu pproċessati.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Waqt li ċertament napprezza l-informazzjoni li ta l- Ministru, naħseb li għad m'għandix risposta diretta għad-domanda sempliċi li għamiltlu.

Id-direttur ta' l-awtorita' tad-djar ċertament jista' jesprimi kull opinjoni fil-kapaċita' personali tiegħu pero' xorta jibqa' direttur ta' l-awtorita' tad-djar u dan jagħti ċertu weight lill-opinjoni li tkun espressa.

L-opinjoni tad-direttur ta' l-awtorita' tad-djar fuq kif wieħed imexxi l-housing market ċertament hija ħafna iktar importanti mill- opinjoni ta' Ġanni Borg, persuna kwalunkwe.

Issa d-domanda hija sempliċi.

Id-direttur ta' l-awtorita' tad-djar esprima pubblikament l-opinjoni li jkun sew li tidħol taxxa fuq il-proprjeta`.

Jiena qed nistaqsi - u naħseb li r-risposta trid tkun "iva" jew "le" - jekk din hijiex il-policy tal- Gvern.

Nafu li hija l-opinjoni personali tiegħu, u għalhekk qed nistaqsi jekk il-Gvern hux beħsiebu jadotta din bħala policy?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, fil-fatt diġa' weġibtu u nagħtih aktar dettalji meta jkun il-mument opportun.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO BORG: Jista' l-Ministru jgħid fil-preżent xi kemm hemm talbiet għal post alternattiv f'Għawdex?

Xi kemm-il darba ltaqa' l-kumitat tal-housing dwar Għawdex?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, jiena kont għidtlu li se ngħidlu eżatt kemm hemm talbiet pero' l-Onor.

Borg għoġbu jerġa' jagħmel din id- domanda.

Fil-fatt jiena tlabt lid-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali sabiex jara kemm kien hemm - u għad hemm - applikazzjonijiet pendenti minn Għawdex u jidher li fl-1993 kien hemm erba' applikazzjonijiet pendenti; fl- 1994 kien hemm tmienja; fl-1995 kien hemm 11-il applikazzjoni pendenti; fl- 1996 kien hemm 14; u sal-lum il-ġurnata hemm 12-il applikazzjoni.

L-iktar li hemm huma talbiet ta' nies li qegħdin jgħixu ma' ħaddieħor.

Fil-fatt b'kollox id-dipartiment għandu madwar 1,400 applikazzjoni minn nies li qegħdin jgħixu ma' ħaddieħor u minnhom hemm 21 talba li ġejjin minn Għawdex.

Imbagħad hemm għaxar talbiet oħra li huma ta' kategoriji mħallta, disa' talbiet ta' nies li joqogħdu f'post substandard u tlieta oħra ta' nies li joqogħdu f'post bil-periklu.

Bejn l-1988 u t-3 ta' Diċembru, 1997 f'Għawdex kien hemm 42 applikant li ngħata post alternattiv mid- dipartiment.

Issa niġi għat-tieni mistoqsija li għamel l-Onor.

Borg dwar il-kumitat ta' Għawdex.

Taħt Gvern Laburista l-ministeru tad-djar ifforma kumitat sabiex ikun hemm kordinament tal-ħteġijiet fil-qasam tal-housing f'Għawdex.

Fil-fatt dan jissejjaħ kumitat ko-ordinattiv għall-housing f'Għawdex u l- ewwel laqgħa tiegħu saret fid-9 ta' Mejju ta' din is-sena.

B'kollox dan il- kumitat iltaqa' ħames darbiet u l-aħħar laqgħa kienet fit-28 ta' Novembru, 1997.

Qabel l-Onor.

Borg staqsieni x'hemm ipproġettat għal Għawdex u nista' ngħidlu li s'issa l-Planning Authority ħarġitilna l-permess għal żvilupp fil-Qala u żvilupp ieħor f''Ta' Cassia, fejn għandhom jinbnew 18-il maisonette.

Fil-fatt konna applikajna għal permess fid-29 ta' April ta' din is-sena u dan ħareġ fil-21 ta' Awissu, 1997.

Hawnhekk nixtieq nirringrazzja pubblikament lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar talli ħarġet il- permess fi żmien 16-il ġimgħa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Chris Cardona, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CHRIS CARDONA: Madam Speaker, nixtieq nistaqsi lill-Ministru tad- Djar kemm hu n-numru ta' units li l-awtorita' tad-djar għandha f'idejha għall-bini?

Jekk għandu l-informazzjoni, jista' jgħidli fejn jinsabu bejn wieħed u ieħor?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, l-awtorita' tad-djar għandha diversi proġetti, inkluż dawk li għandu f'idejh id-dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar.

Jiena naħseb li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal dawk l-applikazzjonijiet għall-permessi tal-bini li l-ministeru tad-djar għandu quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

B'kollox il-ministeru għandu 1,018-il talba għal permessi tal-bini quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Minn dawn 46 għadhom minn ta' l-amministrazzjoni preċedenti u l-oħrajn huma proġetti tal-Gvern Laburista.

Fost il-postijiet indikati hemm Ħ'Attard, Birkirkara, Birżebbuġa, Buġibba, Bormla, Ħad-Dingli, il-Furjana, il-Ħamrun, il-Kalkara, Ħal Kirkop, Ħal Luqa, Marsascala, il-Mellieħa, l-Imġarr, il- Mosta, l-Imqabba, l-Imsida, in-Naxxar, il-Qala, Għawdex - għadni kemm semmejtu - San Gwann, is-Siġġiewi, Santa Venera, Santa Luċija, Ħal Tarxien, il-Belt Valletta, Ħaż-Żebbuġ, iż-Żurrieq u xi postijiet oħra.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH ABELA: Naħseb l-għan tat-taxxa fuq il-proprjeta` hu biex kemm jista' jkun ma jibqax postijiet vojta fl-irħula.

GĦalhekk nixtieq nistaqsi lill-Ministru fiex waslu l-pjanijiet tal-Gvern f'dak li huwa ftehim mal-privat biex il-gvern ikun jista' jakkwista djar vojta.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, din il-mistoqsija weġibt għaliha f'interpellanza li kien hemm il-ġimgħa l-oħra.

Jiena kont tlabt lill- awtorita' tad-djar sabiex tieħu ħsieb tirranġa l-proċedura, kif fil-fatt għamilna, ħalli meta jkun hemm sid privat li jrid ibigħ proprjeta' privata lill-awtorita` tad-djar, in-negozjati ma jsirux direttament ma' persuna waħda.

Taħt Gvern Nazzjonalista kien ħareġ biss avviż li kien jgħid li min għandu xi proprjeta` li jrid ibigħha lill-Awtorita' tad-Djar jikkuntattja liċ-chairman tal-housing authority jew rappreżentant tiegħu.

Fil-fatt taħt il-Gvern preċedenti l-awtorita' tad-djar kienet xtrat żewġ postijiet mingħand il-privat u n-nefqa involuta kienet ta' eluf ta' liri, mingħalija xi Lm55,000.

Jien ħassejt li flok persuna waħda aħjar ikun hemm body biex jagħmel in-negozjati.

Fil-fatt il-bord il-ġdid ta' l-awtorita' tad-djar iddiskuta bis-serjeta' dan is-suġġett u ħa miżuri sabiex ikun hemm trasparenza u b'hekk jiġu evitati kull forma ta' allegazzjonijiet, aktar u aktar meta issa hemm xi tmien jew għaxar sidien li jridu jbigħu l- postijiet battala tagħhom lill-awtorita' tad-djar.

Jien minn hawnhekk nieħu l-opportunita' li nerġa' nappella lil dawk is-sidien privati li għandhom xi postijiet battala sabiex jitħajru jbigħuhom lill-awtorita' tad- djar ħalli din tkun tista' tallokahom għax il-problema tal-housing hija akuta.

B'dan il-mod inkunu qed nibżgħu wkoll għall-art, meta l-ammont ta' art f'Malta u f'Għawdex qiegħed dejjem jiċkien, minħabba li dejjem jiżdied il-bini.

Barra minn hekk l-awtorita' tkun tista' tagħmel użu aħjar mill- istock ta' postijiet battala li għandna fil-pajjiż, aktar u aktar meta nafu li hawn 'il fuq minn 20,000 post battal li jista' jiġi abitat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Madam Speaker, fil-pjan lokali ta' l- Awtorita` ta' l-Ippjanar għan-naħat tal-Port il-Kbir kien hemm is- suġġeriment li jkun hemm inċentivi ġodda min-naħa ta' l-awtorita' tad-djar sabiex sidien ta' djar vojta jitħajru jinnegozjaw il-proprjeta` tagħhom mal- gvern.

GĦalhekk nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk hemmx il-ħsieb li jkun hemm inċentivi ġodda.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, jien ma nafx jekk l-Onor.

Membru kienx hawnehkk mill-bidu nett.

Fir-risposta għall-ewwel jew it-tieni mistoqsija supplimentari li saritli għidt li jien kont issuġġerejt lill- awtorita' tad-djar sabiex tagħmel skema ġdida u fir-realta` din qed tagħmel skema f'dan is-sens, jiġifieri biex is-sidien privati joħorġu l-proprjeta` tagħhom fis-suq.

Barra minn hekk, ftit ġimgħat ilu l-awtorita' tad-djar tejbet tliet skemi eżistenti u fil-fatt ippubblikajnihom.

B'dawn l-iskemi l-awtorita' tad-djar se tipprovdi għajnuna biex min jixtri dawn il- postijiet ikun jista' jagħmel xi tiswijiet jew anke jżid xi kamra fil-post.

Dan qed nagħmluh biex aktar nies jitħajru jixtru dawn il-postijiet.

Minkejja din il-miżura, biex tinstab is-soluzzjoni għall-postijiet battala fil-futur iridu jittieħdu diversi miżuri ġodda.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Skeda li turi n-nefqa fuq kontijiet tat-telefon fl-ambaxxati Maltin, f'Ruma, Londra, Brussels u Moska bejn Jannar 1996 u Novembru 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10332.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru): Madam Speaker, f'isem il-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' direct orders maħruġa mill-Ministeru tal-Finanzi u Kummerċ bejn l-1 ta' Novembru 1996 u l-31 ta' Ottubru 1997, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru W1036.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' anzjani li applikaw biex jidħlu f'istituzzjonijiet ta' l-anzjani, maqsuma skond il-lokalitajiet, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10260.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali.

Il-Prim Ministru.

STQARRIJA MINISTERJALI

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Madam Speaker, il-programm elettorali tal-Partit Laburista ''Iċ-Ċittadin l-Ewwel'' stqarr hekk dwar l-Armata:

"L-Armata għandha tkun magħmula minn voluntieri professjonali li jservu f'organizzazzjoni mmexxija b'mod effiċjenti u mgħammra kif xieraq.

Id-dmirijiet ewlenin ta' l-Armata għandhom ikunu ħidmiet ta' sigurta` fl-ajru u fuq il-baħar, ħidmiet kontra l-kuntrabandu, kontra t-terroriżmu u kontra t-traffikar tad-drogi, ħidmiet ta' emerġenza u ħarsien ta' mkejjen strateġiċi.".

F'Ġunju u f'Lulju ta' din is-sena l-Gvern ippubblika tliet white papers li fissru l-pjani għall-futur tal-Forzi Armati u li taw lok għal diskussjoni pubblika.

L-ewwel white paper dehret fil-15 ta' Ġunju u ttrattat l-immodernizzar tal-ħidma militari ta' l-Armata.

It-tieni white paper, li ħarġet fil-25 ta' Ġunju fissret il-proposti tal-Gvern dwar il- ħolqien ta' forzi ta' riżerva fl-Armata.

It-tielet white paper, li ħarġet fit-28 ta' Lulju, għamlet proposti għat-twaqqif ta' għaqda ta' l-istaff għall-membri ta' l-Armata.

Ninsabu nkoraġġiti bil-mod kif il-pubbliku laqa' dawn il-white papers.

Effettivament xi żewġ terzi tal-kummenti li rċevejna ġew mill-membri ta' l-Armata nnifisha.

In linja mal-proposti magħmula fit-tliet white papers, li kollha jorbtu ma' xulxin, il-Gvern illum qed jistqarr il-politika tiegħu fir-rigward ta' l-Armata, li hija strettament marbuta mal-politka ta' sigurta` li qed insegwu.

Dmir ewlieni tal-Gvern huwa li jassigura li l-poplu Malti jgħix ħieles minn kull theddida għall-paċi u s-sigurta` tiegħu.

L-għan huwa li nħarsu l- ħelsien u l-integrita` territorjali tal-gżejjer Maltin kif ukoll il-ħila taċ-ċittadini li jsegwu l-interessi leġittimi tagħhom kemm f'pajjiżna kif ukoll barra minnu.

Imfissra b'dan il-mod is-sigurta` hija konċett wiesa' u ma tirriduċix ruħha sempliċement għall-użu ta' saħħa jew forza militari, anzi l-politika ta' sigurta` trid tinvolvi proċessi ta' koperazzjoni internazzjonali multilaterali, trid tinvolvi diplomazija preventiva u trid tkun imsejsa fuq enfasi għal djalogu u ftehim bejn il-ġnus.

Il-Gvern huwa konvint li n-newtralita` għandha tkun il-pedament ċentrali tal-politika barranija u tal-politika tas-sigurta` ta' Malta.

Mill-Indipendenza 'l hawn gvernijiet Maltin fittxew li jkabbru l- istabilita` permezz ta' koperazzjoni u sħubija ħielsa ma' Stati ġirien tagħna u permezz ta' sħubija f'organizzazzjonijiet internazzjonali.

Il-perm tas-sigurta' u l-progress ekonomiku tagħna ddependa mill-ħbiberija u l- koperazzjoni internazzjonali.

Mhux ta' b'xejn li l-politika tas-sigurta` tagħna hija marbuta sew mad-dimensjoni Ewro-Mediterranja.

Il-kontest ġeo- politiku tagħna huwa uniku u ma jistax jitqabbel mal-pożizzjoni ġeografika, politika jew storika ta' pajjiżi newtrali oħrajn.

In-newtralita` tagħna trid tippermettilna nagħtu kontribut validu għall- istabilita` taċ-ċentru tal-Mediterran.

Kieku kellna ningħaqdu ma' xi alleanza militari jew nagħtu x'jidher li qed nagħmlu hekk, inkunu qed inxejnu l-kredibilita` ta' pajjiżna bħala wieħed li jrid jiżviluppa f'koperazzjoni sħiħa mal-pajjiżi kollha tar-reġjun tagħna.

F'dan ir-reġjun naraw inċertezza li dejjem tiżdied imma naraw ukoll nazzjonijiet li magħhom immorru tajjeb ħafna u li magħhom nagħmlu negozju tajjeb ħafna.

In- newtralita` tħarisna mill-possibbilta` li, waqt turbulenza jew instabilita` madwarna ħaddieħor jarana bħala xi theddida għalih.

Dan ma jfissirx li l-Armata għandha tinqata' minn koperazzjoni minn forzi armati barranin.

Sakemm din il-koperazzjoni sseħħ fir-rispett tal- parametri tan-newtralita` ta' Malta, il-Gvern jibqa' jinkoraġġixxi kull koperazzjoni ma' forzi armati barranin li sservi biex issaħħaħ il-ħila professjonali u teknika ta' l-Armata ta' Malta u biex tgħin ħalli jkunu mħarsa dejjem aħjar l-istabilita` u l-koperazzjoni fir-reġjun tagħna.

Bħalissa, mhux l-inqas b'konsegwenza tan-newtralita`, ma teżisti l-ebda theddida militari diretta għas-sigurta` nazzjonali.

Xorta waħda rridu nkunu lesti biex nilqgħu għal kwalunkwe ċirkostanza li tista' taffettwa ħażin l- interessi territorjali, ekonomiċi jew politiċi tagħna.

Dan huwa r-rwol ta' l-Armata.

Il-politika tad-difiża tagħna ma tibbażax ruħha fuq il-ħażna u l- użu ta' armamenti li suppost iservu ta' deterrent f'każ ta' theddida militari diretta imma tintrabat mal-ħtieġa li l-forzi tagħna tad-difiża jkunu kapaċi li jilqgħu għal kull kriżi prevedibbli f'ċirkostanzi differenti.

Dan se jsir skond il-linji mfissra fit-tliet white papers.

Madanakollu jkun tajjeb li nisħaq fuq punt li forsi ma ħariġx tajjeb biżżejjed fil-white papers.

L-Armata trid tkun ukoll soġġetta għad-dixxiplina finanzjarja li l-Gvern kollu jrid isegwi fiż-żmenijiet attwali.

L-Armata trid titgħallem ukoll tagħmel aktar u aħjar b'inqas, anzi dan għandu jkun wieħed mill-mezzi kif l- Armata trid turi li taf tilqa' għall-isfidi tal-futur.

Jien konvint li fl- Armata, bħal f'oqsma tat-tmexxija governattiva, jeżistu oqsma sħaħ fejn b'aktar dixxiplina, aktar sens komun u aktar management serju nistgħu niffrankaw spejjeż żejda u nagħtu servizz aħjar.

Fil-ġimgħat li ġejjin se jibdew jittieħdu passi biex jitwettqu l-miżuri għal titjib operazzjonali fit-tmexxija tal-Forzi Armati, kif imfissra fil-white paper tal-11 ta' Ġunju.

Fl-oqsma ta' kif jiġu assenjati s-suldati għal ħidmiet differenti, ta' kif jintużaw ir-riżorsi fiżiċi, ta' kif qed jiġu organizzati l- operazzjonijiet militari, ta' kif qed jingħata t-taħriġ, il-Kmandant tal- Forzi Armati qed jintalab iħejji pjan għal twettiq tat-targets proposti fil- white paper tal-11 ta' Ġunju.

L-istess se jkun jgħodd għall-programm biex jiġi mmodernizzat u standardizzat l-inventarju ta' tagħmir u apparat ieħor li tuża l-Armata.

Il-Gvern qed jistenna li matul it-tliet snin li ġejjin bil-bidliet operazzjonali li jkunu saru kull sena jitwettaq titjib fl- effiċjenza ta' 5% fis-sena.

Dan it-titjib jiġi kkalkolat fuq il-bażi ta' riżorsi finanzjarji u riżorsi oħrajn li tkun qed tħaddem l-Armata.

Il- Kmandant tal-Forzi Armati se jkun mitlub li jissottometti pjan għal kif dawn l-għanijiet se jitkejlu u se jitwettqu.

Matul is-sena 1998 se nwaqqfu forzi ta' riżervi tal-Forzi Armati skond il- linji mfissra fil-white paper ta' l-24 ta' Ġunju.

Il-forza ta' riżerva tkun magħmula minn suldati u uffiċjali li wara li jtemmu s-servizz tagħhom ma' l-Armata, jitqiesu li baqgħu fuq riżerva attiva u minn voluntiera minn barra mill-Armata jingħataw taħriġ u jkunu nkwadrati fil-ħidma li l-forza ta' riżerva twettaq regolarment.

Din il-proposta għandha tkebbes il-ħerqa fiż-żgħażagħ tagħna li jkunu jixtiequ jitħarrġu u jagħtu kontribut f'emerġenza ċivili bħala parti minn forza dixxiplinata u militari ta' voluntiera.

Se jinbdew ukoll diskussjonijiet mal-ministeru ta' l- edukazzjoni u kultura nazzjonali u ma' l-Universita` biex titwaqqaf skema ta' taħriġ għal kadetti universitarji bħala parti mill-forza ta' riżerva.

Matul is-sena 1998 il-Gvern se jwettaq ukoll il-proposta tal-white paper tat-28 ta' Lulju dwar il-formazzjoni ta' l-istaff association tal-Forzi Armati.

L-istaff association tkun tinkorpora fiha lir-ranki kollha fl- Armata u t-termini ta' riferenza tagħha jkunu limitati għall-oqsma tal- pagi, allowances u kondizzjonijiet oħra tas-servizz, bħal welfare u pensjonijiet.

Fi żmien qasir l-istaff association se titwaqqaf permezz ta' avviż legali.

Sadanittant, wara konsultazzjonijiet li saru fl-aħħar xhur, il-Gvern iddeċieda żewġ miżuri oħra maħsuba biex jikkonsolidaw u jsaħħu r- rwol ta' l-Armata.

L-ewwel miżura għandha x'taqsam ma' l-eta` ta' l-irtirar tal-fizzjali u suldati mill-Armata.

Meta ġiet imwaqqfa l-Armata fl-1970, l-eta` ta' rtirar mill-Forzi Armati kienet ta' 48 sena jew wara 22 sena servizz.

Wara din ġiet estiża għal 55 sena.

Għal diversi raġunijiet l-ebda gvern qatt m'applika din ir-regola.

Biss jinħass sew il-bżonn li l-iżbilanċ kurrenti fl-etajiet fil-Forzi Armati jiġi korrett.

Dwar dan il-punt qajjimt tħassib minn uffiċjali u suldati dwar il-konsegwenza ta' l-irtarar mix-xogħol fl- għomor ta' 55 sena sakemm ċittadin jikkwalifika għall-pensjoni tas-sigurta` soċjali fl-eta` ta' 61 sena.

Min-naħa l-oħra l-kondizzjonijiet fil- pensjoni li jgawdu meta jirtiraw fizzjali u suldati huma tajba u nemmen li jegħlbu l-iżvantaġġi.

Għalhekk se tiddaħħal fis-seħħ gradwalment bejn issa u s-sena 2000 is-sistema ta' irtirar fl-eta` ta' 55 .

Il-Kmandant ta' l-Armata qed jiġi mitlub li jippubblika kif din l-iskema se titħaddem fid-dettalji tagħha.

Dan it-tħaddim irid isir b'mod ġust ma' kulħadd waqt li ċ-ċirkostanzi individwali ta' dawk milquta ħażin mill-bidla għal skopijiet ta' pensjoni għandhom jiġu ttrattati b'mod flessibbli u sensittiv.

It-tieni miżura li qed nieħdu tikkonċerna l-futur ta' l-air traffic control corps u l-airport company.

Għall-aħħar 18-il sena dawn kienu fergħa militari tal-Forzi Armati imma kienu jidħlu taħt id-direzzjoni tad- direttur ġenerali ta' l-avjazzjoni ċivili.

Il-kontroll amministrattiv kien taħt l-Armata li kienet responsabbli fost l-oħrajn, għall-pagi, promozzjonijiet u dixxiplina.

Din is-sistema mista ma ħadmitx tajjeb u ta' spiss ikkawżat konfużjoni bejn l-Armata u d-dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili.

Għalhekk il-Gvern iddeċieda li jneħħi l-air traffic control corps u l-airport company minn mal-Forzi Armati u jqegħedhom taħt id-dipartiment ta' l-avjazzjoni ċivili bħala forza ċivili soġġetta għal kondizzjonijiet speċjali ta' servizz skond l-Att dwar il-Provvisti u s-Servizzi, Kap. 117.

Se jittieħdu passi mill-Ministru għat-Trasport u Portijiet biex isir it- tibdil legali, organizzattiv u amministrattiv meħtieġ u biex jitfasslu termini u kondizzjonijiet ta' servizz li jirriflettu l-istatus ċivili ġdid taż-żewġ korpi taħt id-dipartiment ta' l-avjazzjoni ċivili.

Fix-xhur li ġejjin, il-Gvern se jkun qed jikkonsidra wkoll kif ir- revenue security corps u l-għanijiet tiegħu jistgħu jiġu inkorporati kompletament fl-Armata.

Bil-miżuri li qegħdin inħabbru nemmnu li qegħdin nsaħħu u nimmodernizzaw ir-rwol u l-profil tal-Forzi Armata ta' Malta.

Nemmnu li qegħdin nassiguraw li l-Forzi Armati jibqgħu jagħtu kontribut ewlieni fil-ħarsien tas-sigurta ta' pajjiżna.

Il-Gvern jemmen li qegħdin naslu għall-għan li l-Forzi Armati ta' Malta jiġbdu lejhom ċittadini voluntiera li jservu spalla ma' spalla ma' korpi dejjem aktar professjonali ta' suldati regolari.

B'hekk ukoll il-Forzi Armati jaslu dejjem aktar biex jitqiesu minn kulħadd bħala simbolu ta' l-għaqda tal-pajjiż.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Hemm mistoqsijiet?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Madam Speaker, f'paġna 2 ta' l-istqarrija nsibu "politika ta' sigurta` trid tinvolvi proċessi ta' koperazzjoni internazzjonali multilaterali, trid tinvoli diplomazija preventiva u trid tkun imsejsa ... ", imbagħad insibu wkoll li trid "tikkawtela l-interessi ekonomiċi, territorjali u politiċi tagħna".

Peress li riċentement ħarġet press release fejn intqal li l-Armata intervjeniet fil-kwestjoni tal-Blata Kontinentali, li kien hemm xi seismic survey minn xi pajjiż ieħor - jidhirli li kien it-Tuneżija - u li s-sorveljanza ta' l-Armata kienet utli biex il-Gvern intervjena, jista' l-Prim Ministru jispeċifikalna x'kien ir- rwol ta' l-Armata u x'inhu attwalment?

Jiġifieri r-rwol ta' l-Armata huwa on specific assignment, meta jkun hemm indikazzjoni ta' xi problema, jew huwa an ongoing exercise li l-Armata għandha d-dover li tkompli taħdem fuqu kontinwament?

Jekk m'iniex sejjer żball, fid-dibattitu tal-budget, meta tkellem fuq iż-żejt, il-Ministru Mizzi qal li issa ntlaħaq ftehim ma' pajjiż ieħor, liema ftehim "dalwaqt" se jiġi ppubblikat, fuq xi parti ta' l-ibħra li huma kkontestati bejn Malta u dan il-pajjiż.

Ma nafx għal min kien qed jirriferi l-Ministru.

Jista' l-Prim Ministru jgħidilna x'inhu bħalissa l-istat tan-negozjati jew xi problemi hemm fil-kontest tar-rwol ta' l-Armata li speċifikalna f'din id-dikjarazzjoni?

Nixtieq ukoll nistaqsi jekk hemmx xi żvilupp fl-interpretazzjoni tal- klawsola 2 tan-newtralita` ta' Malta li llum, b'mod anakronistiku ħafna, l- aħħar paragrafu, paragrafu (e) jgħid li "t-tarznari tar-Repubblika ta' Malta jintużaw għal skopijiet kummerċjali ċivili, issa jistgħu jintużaw ukoll f'limiti raġonevoli ta' żmien għat-tiswija ta' bastimenti militari, eċċ., u għall-bini ta' vapuri", u mbagħad hemm l-esklużjoni - u għalhekk qed ngħid li hemm anakroniżmu -tal-bastimenti militari taż-żewġ super potenzi.

Qed ngħid dan għax dan l-aħħar fil-gazzetti u f'xi stqarrijiet kien hemm riferenza għall-possibbilta` li t-Tarzna ta' Malta tiġi wżata għat-tiswija ta' xi bastiment militari.

Ma nafx jekk dan japplikax ukoll għall-każ tal-Malta Shipbuilding.

Hemm xi żvilupp fil-politika tal-Gvern rigward l-użu tat-tarznari ta' pajjiżna?

Jien innotajt ukoll li l-Armata qiegħda tiġi mitluba tagħmel aħjar b'inqas.

Dan huwa s-slogan tal-Gvern, qisna għandna xi ħanut b'xi tabella li tgħid: "L-Aħjar u L-Inqas".

Aħna wkoll ngħidu l-irħis għoli.

Fl- istqarrija hawn riferenza għall-fatt li l-Kap Kmandant tal-Forzi Armati se jkollu r-responsabbilta` li jara li jkun hemm żieda ta' 5% fl-effiċjenza u se jiġi mitlub jgħid kif se jagħmel dan.

Nixtieq ftit iktar dettalji dwar kif se titkejjel din l-effiċjenza, fis-sens jekk aħniex ngħidu biss li se nżidu l-effiċjenza, jew li effettivament innaqqsu l-ispejjeż, jew inkella t- tnejn.

Hemm xi ħaġa konkreta?

Għax wishful thinking wieħed jista' jagħmel kemm irid, imma eżattament x'aħna ngħidu?

Imbagħad hemm il-parti li titkellem fuq ir-riorganizzazzjoni ta' l- Armata, kif imħabbra fl-ewwel white paper.

Nixtieq nistaqsi jekk l- awtoritajiet kompetenti fl-Armata għadhomx jimxu bl-establishment li kien ġie stabilit meta snin ilu sar review tal-commitments u d-doveri ta' l- Armata.

Naturalment kien sar complementing exercise, fis-sens li konna stabilejna kemm irid ikun il-complement u konna mexjin b'recruitment gradat kull sena, sakemm jintlaħaq l-establishment li kien ġie deċiż.

Dak l-establishment li kien ġie deċiż għadna marbutin bih?

Jew hemm ridimensjonament ukoll ta' kif se tkun l-istruttura ta' l-Armata, li allura jinfluwenza r-recruitment li jrid isir fl-Armata u li kien qed isir b'mod regolari minn sena għal sena?

Nixtieq inkun naf jekk il-forma ta' recruitment hijiex se tibqa' kif kienet b'mod partikolari għas-suldati.

Għar-ranks kien hemm sistema fejn wieħed seta' japplika mingħajr ma ssir call for applications.

Kien sar reġistru fejn iż-żgħażagħ kollha li kienu jixtiequ li jkollhom karriera fl-Armata setgħu jmorru jirreġistraw u bl- ordni tar-reġistrazzjoni kienu jiġu msejħa, naturalment skond il-ħtieġa tar- recruitment.

X'inhi s-sistema llum?

F'każ li għadha l-istess, hemm il- ħsieb li tinbidel?

Il-white paper kienet issemmi - u issa qed jiġi kkonfermat - li s-sena d- dieħla se titwaqqaf forza ta' riżerva.

Naħseb li diġa' hemm forza ta' riżerva in kwantu ta' uffiċjali u suldati li jkunu rtiraw, pero' issa jsir recruitment ta' voluntiera.

Jien nixtieq inkun naf iktar fuq hekk.

Min- naħa ta' l-Armata dejjem kien hemm it-tendenza li ngħidu li għandu jkun hemm forza ta' riżerva, pero' biex din il-forza ta' riżerva, li tkun tikkonsisti f'numru sostanzjali ta' nies, tingħata ongoing training naturalment tqum il-flus.

Nixtieq inkun naf jekk sarx eżerċizzju dwar kif se tkun din il-forza ta' riżerva, kemm ikun fiha nies, xi kwalita' ta' training se jkollhom, kemm se jkollhom perijodu living-in fis-sena, bħala parti mit-training tagħhom, u x'se jkun il-cost effettiv ta' din ir- riżerva.

Ladarba l-Gvern ħa d-deċiżjoni, għandi nifhem li diġa' jaf x'għandu f'moħħu u jaf kemm se tqum.

Safejn naf jien m'hemmx provision għal dan fl-estimi li għadna kif approvajna fil-budget li ġie ppreżentat, u allura nixtieq inkun naf iktar fuq hekk.

Fl-istqarrija tissemma wkoll l-istaff association.

Naturalment intqal bi preċiżjoni li l-parametri ta' l-association se jkunu rigward pagi, allowances u kondizzjonijiet tax-xogħol.

Mill-esperjenza tiegħi tul id- disa' snin ta' Gvern Nazzjonalista, nistqarr li altru li l-Forzi Armati kienu rrappreżentati tajjeb għall-interessi tagħhom mill-Kmandant jew uffiċjal ieħor inkarigat biex jieħu ħsieb il-kondizzjonijiet tagħhom.

Naħseb ukoll li fid-disa' snin u nofs li għaddew il-kondizzjonijiet tax- xogħol, inklużi pagi u allowances, kienu tjiebu b'mod mhux biss sodisfaċenti imma b'mod tajjeb ħafna.

Xi kwalita` ta' intervent se tiġi mitluba tagħmel din l-association?

Nerġa' ngħid li l-esperjenza ta' l- aħħar snin kienet li dawn il-kondizzjonijiet b'mod ġenerali mxew paripassu mal-kondizzjonijiet ta' l-impjegati tal-gvern.

Minn dan il-lat, b'mod partikolari kien hemm riferenza - daqqa tajba u daqqa inqas tajba jew mhux tajba biżżejjed - għal forzi dixxiplinarji oħra, partikolarment il- Pulizija.

Pero' jien għad irrid nifhem x'se jkun verament ir-rwol ta' l- association.

Mhux biżżejjed li ngħidu biss li din se jkollha l-parametri ta' pagi, allowances, kondizzjonijiet ta' xogħol u welfare; għax jekk m'iniex sejjer żball, jissemma wkoll il-welfare.

Jien ma narax għal liema skopijiet se jagħtu daqstant importanza lil din l-association.

Pero' huwa importanti ħafna li nkunu nafu jekk fid-deċiżjoni tal-Gvern li jinforza l- irtirar fl-eta` ta' 55 sena mill-Armata - fl-istqarrija jingħad li dan se jiġi attwat fis-sentejn li ġejjin, sas-sena 2000 - l-association huwiex se jkollha rwol ta' konsultazzjoni u diskussjoni dwar kif dan se jsir?

Jien naqbel li l-Armata m'għandhiex tkun an ageing army u naf li effettivament hemm żbilanċ qawwi fl-etajiet.

Pero' naħseb li min daħal fl- Armata 20 jew 30 sena ilu u llum isib ruħu discharged f'eta` ta' 55 sena, jaf li effettivament il-working life tiegħu aktarx lil spiċċat, għax ikun diffiċli li jsib fejn jaħdem ta' dik l-eta'.

Allura ll-Prim Ministru din il-miżura se jimplimentaha across the board u kull min għalaq 55 sena se jiġi mġiegħel jirtira sas-sena 2000?

Ikunx aktar loġiku, aktar uman u aktar sensittiv - biex nuża l-kliem imsemmija fil-white paper - li din ir- regola fissa tiġi applikata għal min daħal fl-Armata f'ċertu żmien meta diġa' kien hemm indikazzjonijiet li se tiġi implimentata din il-kondizzjoni u kien jaf li wara 25 sena servizz joħroġ bil-pensjoni?

Ma jaħsibx il-Prim Ministru li meta ġew recruited persuni li issa ilhom ħafna snin fl-Armata, kien hemm intendiment sottinteso, pero' paċifiku, li kulħadd jibqa' sakemm irid, jiġifieri sakemm jagħlaq il-61 sena.

Allura għandna, issa, f'daqqa waħda, ngħidu li ma' l-eta' ta' 55 sena wieħed irid jispiċċa bilfors?

Il- Prim Ministru jikkonsidra li għandu jiġi ddikjarat, kif qed jagħmel hawn, li se japplika l-prinċipju li r-retiring age tkun ta' 55 sena, pero' dan japplika għal nies li ġew recruited minn ċertu żmien 'il hawn?

L-aħjar kieku ngħidu li din tapplika għal min ġie recruited issa biex min jidħol fl- Armata jkun jaf li se jidħol b'din il-kondizzjoni.

Barra minn hekk, nixtieq inkun naf jekk sarx xi studju, eżami jew inkella impact assessment - illum din hi l-kelma wżata - fuq in-nies li hemm fl- Armata.

Kemm se jkunu milquta nies?

Kemm hemm minnhom li għandhom 'il fuq minn 55 sena?

Nixtieq li nkunu nformati aktar bid-dettalji għax issa li qed nieħdu d-deċiżjoni naħseb li jkun qed iħalliha wiesgħa wisq il-Prim Ministru lil jgħid li se jkun obbligu tal-Kmandant tal-Forzi Armati li jimplimenta din id-deċizjoni.

Effettivament qed nitkellmu fuq numru ta' nies li nafu l-etajiet tagħhom, u jien kont nistenna li l-Prim Minstru jgħidilna li n-numru ta' nies li għandhom 55 sena huwa tant u li tant minnhom huma uffiċjali u tant huma suldati.

Pero' l-Parlament ma ġie informat xejn.

Naħseb li d-deċiżjoni li ħa l-Prim Ministru li l- implimentazzjoni ssir sas-sena 2000 hija deċiżjoni maturata wara analisi ta' dak kollu rilevanti.

Madam Speaker, naħseb li fil-white paper m'hawnx żviluppi ġodda mħabbra dwar ir-revenue security corps, pero' tibqa' dejjem id-domanda jekk dan għandux ikun korp dixxiplinat fih innifsu, parti mill-Armata jew le, jew forsi parti mill-Pulizija.

Jien sinċerament dejjem kelli d-dubji dwar kemm ir-revenue security corps għandu jkun parti mill-Armata.

Ma naħsibx li hija esperjenza pożittiva għan-nies li jħabbat il-bieb, jiftħu u jsibu suldat wara l-bieb biex jgħidilhom li għandhom jagħtu l-arretrati ta' l- income tax.

M'iniex qed ngħid li m'għandux ikun hemm enforcement fuq il- ħlas tat-taxxi, anzi hekk għandu jsir.

Pero' fil-white paper m'hawn xejn fuq ir-revenue security corps, ħlief li dan se jiġi inkorporat b'mod aktar dirett fl-Armata.

L-aħħar punt li xtaqt nagħmel huwa dwar l-air traffic control corps u l- airport company.

Naturalment hija kwestjoni perenni, kemm f'pajjiżna u kemm f'pajjiżi oħra, jekk dawn għandhomx ikunu parti mill-forzi dixxiplinati fil-pajjiż.

Il-Gvern iddeċieda li ma jibqgħux parti mill- Armata u naturalment hemm ħafna x'wieħed jgħid dwar dan.

Żgur li din hija xi ħaġa aċċettabbli u desiderabbli għall-membri ta' dawn il-korpi.

Pero' nixtieq li l-Prim Ministru jispjegalna xi tfisser li dawn se jkunu jaqgħu taħt is-Supplies and Services Act.

Dan hu Att li kien daħal fis-seħħ wara l-gwerra biex jieħu ħsieb iċ-ċirkostanzi partikolari li kienu jeżistu f'pajjiżna f'dawk iż-żmenijiet u jien niddeskrivih bħala anakroniżmu li issa se nġibu lill-air traffic control corps u l-airport company jiddependu mis-Supplies and Services Act u ma nafux din il-miżura xi tfisser sew.

Fis-Supplies and Services Act il-gvern għandu poteri enormi biex jagħmel kważi li jrid f'ċirkostanzi diffiċli, bħalma kienu dawk ta' wara l-gwerra.

U dawk il-poteri ma kenux intiżi għal korp bħalma hu l-air traffic control corps jew l-airport company.

Fis-Supplies and Services Act hemm poteri eċċezzjonali għal ċirkostanzi eċċezzjonali.

GĦalhekk jiena sinċerament ma nifhimx kif liġi ta' emerġenza ta' wara l-gwerra se tirregola l-air traffic control corps u nixtieq li l-Prim Minisru jgħidilna iktar x'se jfisser li dawn iż-żewġ korpi jaqgħu taħt is-Supplies and Services Act.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jesmond Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jista' l-Prim Ministru jgħidilna x'se jiġri minn dawk in-nies li kienu bagħtu għalihom qabel l-elezzjoni biex jidħlu ma' l- Armata?

Barra minn hekk, kif jistenna l-Prim Ministru li l-Armata tkun aktar effiċjenti meta se jitnaqqsulha iktar minn Lm0.5 miljun mill-budget tagħha?

L-Armata partikolarment żiedet ħafna l-mezzi tat-trasport tagħha bħalma huma patrol boats u helicopters.

Madanakollu l-budget li għandha għas-sena d-dieħla huwa fil-livell ta' dak ta' l-1992.

Rigward ir-reklutaġġ li diġa' rrifera għalih il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, jista' l-Prim Ministru jgħid kif se tagħmel tajjeb l-Armata għat-telf ta' aktar minn 100 suldat kull sena li jirtiraw biż-żmien jew bis-servizz?

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Il-Prim Ministru qal li biex titwaqqaf skema ta' taħriġ għal kadetti universitarji se jinbdew diskussjonijiet mal- ministeru ta' l-edukazzjoni u ma' l-Universita`.

Hawnhekk qed jinkludi lill-Kunsill Studenti Universitarji, l-għaqda li tirrappreżenta uffiċjalment lill-istudenti?

MADAM SPEAKER: Jekk m'hawnx aktar mistoqsijiet, nistieden lill-Prim Ministru jwieġeb id-domandi li sarulu.

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, nibda bil-mistoqsija tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni dwar ir-rwol ta' l-Armata vis-a-vis il-Blata Kontinentali.

Ir- rwol ta' l-Armata jibqa' dak li jissorvelja l-Blata Kontinentali u z-zoni ta' l-ibħra ta' madwarna fejn hemm bżonn inkunu nafu x'inhu għaddej u x'inhuma l-affarijiet li qed jiġu ppjantati minn nies li jkunu awtorizzati jew ma jkunux awtorizzati li jagħmlu tiftix jew li ma jagħmlux tiftix.

L- Armata tagħmel sorvelji regolari hemmhekk u ovvjament il-pjani huma li tibqa' fi stat ta' preparedness għal dak it-tip ta' sorvelji li hemm bżonn li jibqgħu jsiru.

Issemma l-istat ta' negozjati dwar iż-żejt.

L-inċident li rrifera għalih il-Ministru Mizzi aktar kmieni dan ix-xahar ma kienx ta' xi forma ta' diżgwid bejn gvern u gvern jew bejn stat u stat, imma sempliċement bejn żewġ kumpanniji taż-żejt claiming rights ta' tiftix fl-istess zoni.

Jiġifieri din ma kenitx kwestjoni ta' natura statali imma ta' natura kummerċjali u, safejn naf jien, ġiet riżolta.

B'risposta għall-mistoqsija tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar id- definizzjoni ta' newtralita` kif imfissra fil-Kostituzzjoni, vis-a-vis il- bini jew tiswija ta' vapuri tas-super potenzi, mistoqsija li m'hix eżattament relatata mas-suġġett tagħna tal-lum, irrid ngħid li aħna nħossu li dik il-klawsola għadha tgħodd u sakemm jibqa' jkun hemm super potenza waħda jew aktar, tibqa' tgħodd fil-kontest tan-newtralita` ta' Malta, kif definita fil-Kostituzzjoni tagħna, li aħna nirrispettaw mija fil-mija.

Imbagħad il-Kap ta' l-Oppożizzjoni staqsa dwar it-tnaqqis ta' 5% fl- ispiża operazzjonali.

Aħna nemmnu li l-Armata, bħal kull organizzazzjoni oħra ta' l-Istat, trid tkun konxja mill-cost effectiveness tagħha, u l- materjal, il-flus u r-riżorsi li l-poplu qiegħed jagħti lill-Armata jridu jintużaw bl-aħjar mod possibbli.

Kif diġa' għidt fl-istqarrija u nerġa' ngħid issa, m'iniex konvint li l-Armata, bħal organizzazzjonijiet oħra governattivi, qed tkun mija fil-mija effiċjenti fil-mod kif taħdem.

Allura aħna qed nistennew li t-tmexxija ta' l-Armata tħares lejn indikaturi ta' l- użu tar-riżorsi tagħha, tagħmel kejl u tiżviluppa indicators ta' dak li tkun qed tagħmel, per eżempju, kemm qiegħda tagħmel sorvelji bin-nies li għandha, u kemm ir-riżorsi tal-fuel li għandha tabilħaqq qegħdin jintużaw fuq operazzjonijiet.

Dawn huma t-tip ta' indikaturi li aħna qed nistennew li jiżviluppa l-Kmandant ta' l-Armata.

Imbagħad fuq il-bażi ta' dawn l- indikaturi jgħidilna li qegħdin nippjanaw biex sena wara l-oħra jkunu qed jagħmlu titjib ta' 5% fl-effiċjenza.

Dan isir minn armati moderni f'diversi pajjiżi u jien assigurat li xi ħaġa bħal din tista' tiġi żviluppata u għandha tiġi żviluppata.

Aħna nħossu li l-Armata, bħal kull organizzazzjoni oħra tal-gvern, fis- sitwazzjoni finanzjarja preżenti, għandu jkollha l-impenn li tassigura li r- riżorsi tal-poplu li qed tuża tużahom bl-aħjar mod.

Aħna konvinti li hemm modi kif tista' tużahom bl-aħjar mod.

Per eżempju, hemm bżonn li tinvolvi aktar suġġerimenti min-naħa tar-rankijiet differenti, minn isfel nett sa fuq nett, biex kulħadd jissuġġerixxi modi aħjar kif taħdem l-Armata.

Ma rridux nassumu li hemm tnejn jew tliet individwi biss li jafu x'għandu jsir, anzi għandna nassumu li kull min qiegħed fl-Armata għandu l-interess u l-impenn li jara li l-Armata ttejjeb ix-xogħol tagħha.

Waħda mill- affarijiet li laqtuna meta konna qegħdin naħdmu fuq dan ix-xogħol ta' l- Armata, kien l-ammont ta' suġġerimenti li daħlu wara li ħarġu l-white papers.

Żewġ terzi mill-kummenti li tressqu lill-Gvern ġew appuntu mir- rankijiet differenti ta' l-Armata, minn isfel nett sa fuq nett.

Dan jindika li tajjeb li naħdmu u nqiegħdu bħala targets il-ħtieġa li l-Armata ttejjeb l-operazzjonijiet tagħha b'mod konkret.

Imbagħad il-Kap ta' l-Oppożizzjoni staqsa jekk aħniex nimxu bl- establishment li ġie ddeterminat fl-1990/1991.

Bħala qafas iva, pero' jiena ċertament inħoss li dak l-establishment huwa the upper cap, the upper limit ta' dak li għandna nimmiraw għalih.

GĦaliex?

Għax irriżulta - u dan ġie ddokumentat tajjeb fil-white papers u f'dokumenti oħra li għandna - li l-allokazzjoni ta' riżorsi ta' individwi fl-Armata qiegħda tkun sparpaljata f'affarijiet li m'humiex strettament ta' natura militari.

Per eżempju, jidher ċar li l-arranġamenti amministrattivi eżistenti sabiex suldati jiġu stazzjonati on guard duty ma affarijiet stazzjonarji, qegħdin jixorbulna ħafna mill-personnel.

Biżżejjed ngħid li kwazi hemm reġiment sħiħ ta' suldati li jgħassu postijiet li m'għandhiex tkun l-Armata li tgħassishom.

Għalhekk qed ngħid li l-establishment li ġie ppjanat fl-1990/1991 qed inqisuh very much as the upper cap.

Jien preċiżament qed ninsisti li r- recruitment ġdid jgħaddi mis-sistemi finanzjarji u ta' kontroll tal-gvern - issa għandna kumitat tal-Kabinett li qiegħed jisma' u jirċievi kull talba għal recruitment ġdid mal-gvern u allura anke l-Armata hija soġġetta għal dan il-mekkaniżmu - u jrid ikun soġġett għar-reorganisation li rridu nagħmlu biex jispiċċaw ċerti assenji ta' nies għal xogħol li m'huwiex neċessarjament meħtieġ ħalli b'hekk in-numru ta' nies eżistenti fl-Armata jkun jista' jintuża b'mod aktar produttiv.

Dan allura jirrispondi wkoll il- mistoqsija li għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar pjani għal recruitment fiż-żmien li ġej.

Mistoqsija oħra li qajjem il-Kap ta' l-Oppożizzjoni kienet dwar kif se ssir il-forza ta' riżerva.

Hu qal li s-sistema ta' riżerva diġa' teżisti, pero' din teżisti fuq il-karta, għax fil-prattika ma teżistix.

Jiġifieri għalkemm l-uffiċjali u s-suldati li jispiċċaw mill-Armata huma kkonsidrati li qegħdin fir-riżerva, effettivament din m'hijiex riżerva attiva u qatt ma ġiet imħaddma.

Aħna qed ngħidu li hemm bżonn li titħaddem u qed nippjanaw mod kif titħaddem.

L-ewwelnett m'huwiex minnu li l-estimates għas-sena d- dieħla ma jitkellmux dwar riżerva għax fil-fatt għandna vot ta' xi Lm70,000 għaliha.

It-tieni nett qed ngħidu li r-riżerva se tinħadem fuq żewġ bażijiet.

Se jkun hemm uffiċjali u ċerti suldati li jispiċċaw mill-Armata li se jitqiesu, biex ngħid hekk, fuq riżerva attiva, u magħhom se jingħaqdu wkoll numru ta' voluntiera biex iżommu għaddejja din il-forza ta' riżerva.

Din m'hijiex se tkun xi reġiment għal rasu, m'hijiex se tkun kif kienu organizzati r-reġimenti tat-territorials fl-imgħoddi imma se tinħadem fuq platoon system.

Kif għidt, se jkun hemm numru ta' nies li għandhom esperjenza u numru ta' nies voluntiera li se jiżdiedu ma' reġiment eżistenti.

B'hekk minbarra l-istruttura eżistenti jkun hemm platoons ta' riżerva.

Fl-ewwel sena se jkollna xi żewġ platoons li jaħdmu b'dan il-mod u allura din ma tinvolvix spiża ta' infrastruttura biex tagħmel reġiment ġdid iżda hija sempliċement estensjoni ta' l-ispiża għat-tmexxija ta' reġiment li miegħu se jiżdiedu platoon, tnejn, tlieta jew erbgħa fuq bażi ta' forza ta' riżerva.

Dan l-arranġament jagħmel sens anke fil-każ li jqumu, per eżempju, ċerti emerġenzi ċivili jew nazzjonali.

GĦaliex?

GĦaliex ikollok ir-reġiment konċernat li l-main body tiegħu jkun qiegħed jagħmel l-affarijiet li huma ta' l-akbar neċessita` strateġika waqt li l-forza tar-riżerva tkunu qed tissalvagwardjalu r-rearguard tiegħu.

B'dan il-mod il-bqija tar-reġiment li huwa fuq servizz attiv ikun jista' jibqa' jagħmel affarijiet li huma aktar ta' natura direttament militari.

Din hija sistema li tintuża f'diversi armati.

Nemmnu li tista' u għandha tintuża f'Malta, u nemmnu wkoll li se sservi biex ikollna aktar u aktar nies ċivili li jitħeġġu u jiġu organizzati b'mod dixxiplinat, skond is-sistemi ta' l-Armata, u jkunu available, nerġa' ngħid, fil-każ li jkun hawn xi diżastru nazzjonali jew xi emerġenza ċivili.

Din hija xi ħaġa li tista' ssir fuq bażi inkrimentali, pass wara pass.

Il-platoons jiżdiedu mar-reġiment u allura r-reġiment ikollu miegħu l-forza tar-riżerva li tista' tgħinu u tikkomplimentalu x- xogħol tiegħu.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni staqsa wkoll kif se taħdem l-istaff association.

Nixtieq nirriferih għall-white paper li ħriġna dwar it-tiswir ta' l-għaqda ta' l-istaff association u nista' sempliċement naqra biċċa minnha biex ngħidlu kif se taħdem.

Din tgħid hekk:

"L-għaqda ta' l-istaff tkun magħmula minn erbatax-il rappreżentant kelliema: erba' fizzjali, tliet warrant officers, tliet senior NCOs jew junior NCOs - non commissioned officers - u erba' gunners.

Erba' rappreżentati kelliema jkunu eletti minn kull reġiment u tnejn, wieħed minn kull wieħed mill-Kwartieri Ġenerali ta' l-AFM u tal-kumpannija ta' l-ajruport.".

Issa dik ovvjament tispiċċa għax lill-kumpannija ta' l-ajruport se noħorġuha barra mill-Armata.

Nista' nibqa' naqra r-regolamenti li għandna proposti għall-istaff association imma ma naħsibx li hemm għalfejn għax f'paġna 5 tal-white paper qegħdin nagħtu l-istruttura kollha tagħha.

Din l- struttura tinkludi chairman li jkun magħżul mill-fizzjali kelliema u segretarju minn fost il-warrant officers, NCOs jew il-gunners.

Din l- assoċjazzjoni tagħmel laqgħat regolari ta' kull xahrejn biex jitqanqlu punti għad-diskussjoni fi ħdan l-istaff, imbagħad tgħaddi l-kwestjonijiet imqanqlin minnha lill-Kmandant u effettivament anke jkollha ċ-ċans titkellem mal-ministru responsabbli mill-Armata.

Meta jitqanqlu kwestjonijiet ta' pensjonijiet, pagi, kondizzjonijiet ta' servizz ta' individwi anke fl-Armata, l-istaff association tkun inkarigata li titkellem għas-suldati konċernati.

Pero' l-istaff association ma tistax isservi bħala union, ma tistax b'xi mod jew ieħor tiddikjara xi strikes jew inkella tieħu azzjonijiet industrijali.

Niġi issa għall-kwestjoni ta' l-irtirar ta' suldati u uffiċjali ma' l- eta` ta' 55 sena.

Nerġa' ngħid li din l-eta` ta' l-irtirar - u, jekk niftakar tajjeb, ftit qabel kienet ta' 47 sena - kienet dejjem teżisti fl- Armata iżda qatt ma ġiet implimentata.

Aħna nħossu li wasal iż-żmien li tiġi implimentata, aktar u aktar għax xi 30% jew 35% tas-suldati u l- uffiċjali fl-Armata għandhom 40 sena jew aktar.

Aktar ma jgħaddi ż-żmien, fl-Armata aktar qed ikun hemm żbilanċ bejn l-etajiet.

Aħna mhux qed ngħidu li min għandu aktar minn 40 jew 45 sena jrid jispiċċa mix-xogħol.

Mhux dak hu l-punt imma ċertament li fl-Armata nixtiequ li jkun hemm nies li fiżikament huma attrezzati biex jagħmlu ċertu tip ta' xogħol, għax allura ma jagħmilx sens li jkollok armata.

Jekk parti kbira ta' l-Armata tkun qed tagħmel biss xogħol klerikali u amministrattiv, dik m'hijiex armata iżda hija xi ħaġa oħra.

Inħossu wkoll li l-livell tal-pensjoni minnha nnifisha għandha tkun tajba biżżejjed biex wieħed ikun jista' jkollu żmien ta' rtirar tajjeb.

Jekk imbagħad isib impjieg, anke jekk dak l-impjieg ikun bil-minimum wage, dan id-dħul flimkien mal-pensjoni li jieħu wara 25 sena servizz ikun diġa' aktar biex is-suldat jew l-uffiċjal konċernat jissupera l-paga li jkun spiċċa biha fl-Armata.

Mela minn dan il-lat aħna nħossu li ż-żmien li qed nagħtu huwa żmien raġonevoli biex naslu għal din id-deċiżjoni meħtieġa ħalli tabilħaqq ikun hemm bilanċ aħjar fl-etajiet li hemm fl-Armata.

Fl-istqarrija tiegħi għidt, u nerġa' ngħidha hawnhekk, li effettivament il-kriterju li fuqu għandna nkunu flessibbli huwa fejn tidħol is- sitwazzjoni ta' dawk is-suldati jew dawk l-uffiċjali li meta jagħlqu l-55 sena jkunu għadhom ma waslux għal 25 sena servizz u allura ma jkollhomx il- pensjoni kollha tas-servizz.

Hemmhekk għandna bżonn inkunu flessibbli u jien informat li l-maġġoranza tal-każi li jistgħu jitqanqlu b'dan il-mod huma preċiżament ta' dan it-tip.

Allura għall-mistoqsija tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni dwar jekk sarx impact assessment fuq din il-kwestjoni, ngħid li sar assessment preċiżament f'dan is-sens, jiġifieri li qegħdin niżguraw li nimxu b'mod sensittiv ma' dawk li se jagħlqu 55 sena u m'għandhomx 25 sena servizz.

GĦall-mistoqsija tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar jekk li- istaff association hijiex se tiġi kkonsultata fuq din il-ħaġa, ngħidlu li se tiġi kkonsultata għax huwa ċar li hija ħaġa li tirrigwarda l- kondizzjonijiet tax-xogħol tas-suldati u l-uffiċjali.

Kumment ieħor kien dwar l-inkorporazzjoni tar-revenue security corps fl- Armata.

Il-punt li qed nipprovaw nagħmlu huwa li bħalissa r-revenue security corps, għalkemm parti mill-Armata, għandha kondizzjonijiet, tmexxija u għanijiet ftit differenti.

Hemm bżonn li niddeċiedu - u qed niddeċiedu - li fiż-żmien li ġej nipprovaw nagħmlu minn kollox biex namalgamaw mija fil-mija lir-revenue security corps mal-bqija ta' l-Armata.

Fil-każ ta' dawk li qed jaħdmu fl-ajruport, id-deċiżjoni kienet li niddistakkawhom mill-Armata, għax għandhom żewġ linji ta' tmexxija u, għalkemm fil-bidu kien neċessarju li dawn jitpoġġew taħt l-Armata, issa li għadda ż-żmien minn meta sar hekk 18-il sena ilu, hemm bżonn li nevalvaw is- sitwazzjoni.

Għalhekk qed jiġi deċiż li dawn niddistakkawhom mill-Armata.

Fil-każ tar-revenue security corps, id-deċiżjoni tagħna hi li nagħmlu minn kollox biex ninkorporawhom mija fil-mija, bil-kondizzjonijiet tax-xogħol li għandhom, mal-bqija ta' l-Armata ħalli ma jkunx hemm aktar kondizzjonijiet differenti bejn l-RSC u l-kumplament ta' l-Armata.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni mbagħad staqsa xi tfisser li se npoġġu lill- membri tal-korp ċivili li se jkollhom x'jaqsmu ma' l-ajruport taħt is- Supplies and Services Act.

Din hija sempliċi ħafna, għalkemm għada rridu nitkellmu u ninnegozjaw magħhom.

Filwaqt li dawn se jkunu korp ċivili, it- tip ta' xogħol li jagħmlu ma jistax jitqies bħala xogħol normali, fejn jista' jkun hemm xi forma ta' strikes jew ta' azzjonijiet industrijali mil- lum għal għada.

Għalhekk f'dan il-każ il-possibbilta` li jsiru azzjonijiet industrijali se tiġi limitata taħt il-parametri tas-Supplies and Services Act, Kap. 117 tal-Liġijiet ta' Malta.

Dik hija t-tifsira tagħha li jkunu ċivili imma l-possibbilta` li jieħu azzjonijiet industrijali tkun limitata bil-provisions ta' dik il-liġi.

Issa mmur għall-punti li qajjem l-Onor.

Jesmond Mugliett dwar x'se jiġri min-nies li bagħtu għalihom qabel l-elezzjoni.

Nirripeti li r-reklutaġġ fl- Armata se jitmexxa fuq il-kriterji tal-bżonn li hemm taħt il-parametri finanzjarji u kull talba min-naħa ta' l-Armata biex iżżid il-personnel tiġi riferuta lill-Kumitat Nru 3 tal-Kabinett.

Tajjeb li ngħid, Sinjura President, li b'deċiżjoni tal-Kabinett twaqqfu tliet kumitati tal-Kabinett biex niżguraw li x-xogħol tal-budget għas-sena d-dieħla jitmexxa b'serjeta` u b'konsistenza.

L-ewwel kumitat huwa maħsub biex jissorvelja d-dħul u l- ħruġ tal-gvern fuq bażi regolari, xahar b'xahar.

It-tieni kumitat qiegħed hemm biex jiddiskuti u jimplimenta eżerċizzji li bihom se nkunu qegħdin neżaminaw ħela li tista' ssir fil-gvern u nispezzjonaw li l-operat u l- amministrazzjoni tal-gvern fis-setturi differenti qiegħda tabilħaqq titmexxa b'mod effettiv.

It-tielet kumitat li twaqqaf b'konsegwenza tal- miżuri li qed nieħdu fil-budget huwa maħsub biex jikkontrolla d-dħul ta' nies ġodda mal-gvern.

Mela l-ewwel kumitat huwa maħsub biex niżguraw li jkun hemm kontrolli fuq l-ispejjeż li għaddejjin; kemm dawn ikunu tabilħaqq f'posthom u kemm ikun tajjeb id-dħul; biex ikun hemm l-impenn li niflu d- dħul mill-income tax, mis-CET u minn affarijiet oħra, u biex tabilħaqq jara li qed ikun hemm kontroll fuq l-evażjoni.

It-tieni kumitat se jkollu l- funzjoni li jissorvelja kif ċerti affarijiet ikunu qegħdin isiru, tajjeb jew ħażin, fid-dipartimenti differenti.

Hemm il-ħsieb ukoll li nwaqqfu spettorat speċjali biex jagħmel audits tax-xogħol tal-gvern.

It-tielet kumitat, nerġa' ngħid, huwa l-kumitat li se jikkonsidra talbiet għal recruitment ġdid.

U anke l-Armata, biex tagħmel recruitment ġdid ta' suldati, trid tgħaddi t-talba tagħha quddiem dan il-kumitat, fejn jiġi deċiż kemm se jidħlu nies, ladarba jkun se jiżdied il-personnel fl-Armata.

L-Onor.

Mugliett staqsa wkoll kif jista' jkun li l-Armata żżid l- effiċjenza tagħha jew tkompli tkun effiċjenti meta qed ikollha tnaqqis fl- allokazzjonijiet tagħha.

Lill-Onor.

Mugliett ngħidlu li din hija preċiżament l-isfida li għandu l-Gvern.

Ma jistax ikun li dipartimenti differenti tal-gvern jaħsbu li biex ikunu effiċjenti jridu jonfqu aktar.

Aħna nemmnu li hemm ħafna modi kif wieħed jista' jkun aktar effiċjenti mingħajr ma jonfoq daqskemm kien jonfoq qabel.

Biżżejjed ngħid li ċerti eżempji li qed jaslulna ta' ineffiċjenza fit-tmexxija tas-sistemi tal-gvern tant huma lampanti li ma nistgħux nibqgħu għaddejjin bihom.

U ċertament li ħaġa bħal din trid tapplika wkoll għall-Armata.

L-Onor.

Mugliett staqsa wkoll kif l-Armata se tagħmel tajjeb għat-telf tan-nies.

Qed nifhem li kien qed jirriferi għat-tnaqqis ta' nies li għandhom ċerta expertise.

Waħda mill-affarijiet li qed nagħmlu u li tkellimna dwarha fil-white paper u ssemmiet fl-istqarrija li għamilt, hija li hemm bżonn li ntejbu l-kwalita` ta' l-uffiċjali u għalhekk se jibqa' għaddej programm ta' taħriġ.

Il-kwalita` tas-servizz ma żżommhiex billi sempliċement żżomm in-nies imma trid tgħallem skills ġodda u jrid ikollok programm ta' taħriġ għaddej kontinwament.

Effettivament għandna programm ta' taħriġ operazzjonali u fl-istess ħin nies ta' ċertu kalibru fl-Armata qed jintbagħtu, u se jibqgħu jintbagħtu, għal taħriġ barra minn Malta.

Ir- risposta tiegħi hija li biex inżommu u nkabbru l-effiċjenza hemm bżonn li nisħqu, kif se nkomplu nagħmlu, fuq żieda fit-taħriġ fuq il-livelli differenti, kemm tekniċi kif ukoll professjonali, fi ħdan l-Armata.

L-aħħar mistoqsija kienet ta' l-Onor.

Jean Pierre Farrugia dwar l-iskema ta' taħriġ ta' l-istudenti fil-forza tar-riżerva u staqsa jekk aħniex se nitkellmu mal-KSU.

Aħna nitkellmu ma' kulħadd, jiġifieri lesti lli nitkellmu anke mal-KSU.

Imma jekk il-KSU se titlaq bl-argument dommatiku li l-Armata m'għandhiex tersaq lejn l-Universita`, allura m'hemmx x'tiddiskuti.

Ma naqblux.

Aħna nemmnu li l-Armata, bħal kull istituzzjoni oħra, għandha tersaq lejn l-Universita` u l-Universita` għandha tersaq ukoll lejn kull għaqda li għandha fiha xi forma ta' xogħol, inkluża l- Armata.

Jiena nemmen li l-Universita' għandha ħafna x'titgħallem mill- Armata u l-Armata għandha ħafna x'titgħallem mill-Universita`.

Nemmnu wkoll li l-korp ta' kadetti studenti li qed insemmu jista' jkun ta' ġid kbir kemm għall-Universita` kif ukoll għall-Armata.

Jekk il-KSU tkun interessata li niddiskutu on these lines, allura niddiskutu.

Jekk le, le!

Pero' ċertament li se nitkellmu ma' l-Universita` ta' Malta fuq kif nistgħu nwettqu l-iskema ta' kadetti universitarji fil-forza ta' riżerva ta' l- Armata.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet.

Il-Viċi Prim Ministru.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA' TA' L-IPPJANAR GĦAS-SENA 1997\1998

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nipproponi :

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi tad-Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru 1997 sat-30 ta' Settembru 1998 skond l-Att ta' l-1992 dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nissekonda.

ONOR.

GEORGE VELLA: Nipproponi li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni tieħu seduta waħda, il-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol jitwal bil-ħin meħud għall-istqarrrija li saret mill-Prim Ministru u li l-ħin tad-diskussjoni jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema ta' l-Oppożizzjoni, bil- winding up għall-Gvern.

MADAM SPEAKER: Hawn qbil dwar dan l-arranġament?

(Onor. Membri: Iva) Rimarki?

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Għal darba oħra qed inqum hawnhekk biex nitkellem fuq il-Planning Authority li kemm ilna fil-gvern diġa` kellna iktar minn okkażjoni waħda li nitkellmu fuqha.

Proprju f'dawn l-aħħar ġranet, waqt id- dibattitu fuq il-vot tal-ministeru tiegħi, kollegi min-naħa l-oħra sabu l- okkażjoni biex jitkellmu fuq il-Planning Authority.

Irrid ngħid li kull meta nqum biex nitkellem fuq din l-awtorita' jkolli mixed feelings.

Nibda naħsibha jekk nitkellimx favur jew kontra.

Inkun irrid infaħħar u fl- istess ħin inħoss li rrid nikkritika u mmaqdar.

Inkun irrid noħroġ it- tajjeb li hemm pero' fl-istess ħin ma nistax naħbi l-ħażin.

Madam Speaker, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar hija taħlita.

Hija istituzzjoni li - biex inpoġġu d-diskussjoni fuq binarju dritt mill-ewwel - aħna nemmnu li għandha rwol importanti ħafna, li l-pajjiż għandu bżonnha u li nara futur għaliha.

Għalhekk jien nara li r-rwol tiegħi sakemm nibqa' nieħu ħsieb dan il-ministeru jkollu l-objettiv li lil din l-istruttura ntejbuha.

Xejn ma jitwieled perfett, xejn m'huwa bla difetti u m'hemm l- ebda oġġett li tista' tgħid li hu kollu tajjeb jew li hu kollu ħażin.

Jien xtaqt nagħmel introduzzjoni u mbagħad nisma' l-kummenti u nirrispondi għalihom, imma nħoss li huwa dover tiegħi li, bla ma noqgħod naħli żmien u ngħid x'sibt, ngħid li kulħadd jaf li meta sena u xahar ilu tlajna fil- gvern u ġejt biex nieħu ħsieb il-Planning Authority, kien hemm stat ta' tgergir ġenerali fuq l-awtorita`.

Kien hemm ħafna allegazzjonijiet u kritika ħarxa fuq l-ineffiċjenza u l-mod kif qed taħdem.

Mill-kamp l-ieħor kien hemm min anke wasal biex allega li kienet parti mill-kawża tat-telf ta' l-elezzjoni għall-Partit Nazzjonalista.

Jien dan niżnu fil-kontest ta' kif kienu jingħadu dawn l-affarijet u dak li fil-fatt kien qed jiġri.

Nista' ngħid li jien kelli ftit ta' l-esperjenza għax kelli x-xorti nkun membru fuq din l-awtorita` sa mill-bidu tagħha u mill-ewwel iddeċidejt li rrid nagħmel xi ħaġa biex din l-awtorita' ma titkissirx, imma tirriforma ruħha b'mod li taqdi r-rwol importanti li għandha u tasal biex tilħaq il- mission objectives li għandha u li jien ġieli kkritikajt u għadni nikkritika għaliex m'iniex sodisfatt li qegħdin jintlaħqu kollha.

Irridu nagħmlu dawk ir-riformi u dawk l-affarijiet li hemm bżonn ħalli din l- awtorita` ssir iktar customer friendly, ikun hemm inqas tgergir kontra tagħha u l-poplu jħoss li għandu struttura li mhux talli mhux qiegħda tfixklu, talli hija struttura li mingħandha jieħu servizz, bħalma hemm f'pajjiżi ċivilizzati oħra.

Il-poplu qed iħallas it-taxxi għal din l- awtorita' u mingħandha jippretendi li jieħu servizz li jkun professjonali, trasparenti u li ma jkunx imkaxkar bla sens, u servizz li fuq kollox ikun ġust.

Dawn huma l-għanijiet li wieħed irid jiggwida lill-Planning Authority għalihom.

Jien minn dejjem kont ċert li nistgħu nagħmlu tibdil fiha, u dan għal raġunijiet differenti.

Kont ċert li jista' jsir tibdil għaliex, jiddispjaċini ngħid, fil-bidu, meta allura kien hemm iċ-ċans li wieħed jipprova, ftit saru attentati biex din tinbidel.

Ma nistax ngħid li kienu saru xi esperimenti u ma rnexxewx.

Barra minn hekk kont ċert ukoll li hemm biżżejjed riżorsi umani u kapaċitajiet fiha biex jekk kemm-il darba jkunu diretti u kkanalizzati biex jagħtu x-xogħol li suppost għandhom jagħtu, ikunu kapaċi jagħtuh.

Dejjem kelli fiduċja li fil-Planning Authority hemm riżorsi li wieħed jista' jużahom ħalli jieħu r-riżultat mixtieq.

Meta ġejna biex nagħmlu l-ewwel tibdil f'Lulju tas-sena l-oħra, wara li għarbilna u rajna x'inhuma l-iktar affarijiet li qegħdin igergru fuqhom in- nies u fejn kien jidher li l-iktar qiegħed jinżamm il-proċess - issa nitkellem ukoll dwar il-perception żbaljata ta' ħafna nies fuq l-Awtorita' ta' l-Ippjanar - irrealizzajna li l-ewwel ma rridu nagħmlu huwa li nserrħu fejn kien qed juġa' l-iktar.

Minkejja li l-kwestjoni tal-ħruġ tal-permessi - din irripetejtha kemm-il darba - hija parti żgħira mix-xogħol ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar, din hija parti importanti u sensittiva u hija l- iktar parti li l-poplu in ġenerali jħoss għax jiġi f'kuntatt magħha.

Ix- xogħlijiet l-oħra tal-Planning Authority in the long run ikunu qegħdin jolqtu l-kwalita' tal-ħajja ta' kull wieħed u waħda minna, imma peress li huma long-term ma tantx jinħassu direttament, u ċ-ċittadin ma tantx ikollu reazzjonijiet għalihom, jew saħansitra perception ta' x'inhuma.

Iċ- ċittadin iħoss li mhux qed jiġi moqdi meta jitfa' applikazzjoni għall- permess biex jibni garaxx, maisonette, jew jagħmel xi żvilupp u dan idum ikaxkar ix-xhur.

Allura rajna li l-ewwel ma rridu nagħmlu biex lil din l- awtorita` nipprovaw nerfgħulha ġieħha u nagħtuha image aħjar mal-pubbliku - ippermettuli nuża dan il-kliem - huwa li nirranġaw dik il-parti fejn hemm kuntatt dirett mal-poplu in ġenerali.

M'hemmx għalfejn noqgħod infakkar lill-Kamra minn xiex għaddejna f'Lulju li għadda meta, bl-intenzjonijiet tajbin kollha u wara konsultazzjonijiet miftuħa biex ikollna opinjonijiet professjonali u anke opinjonijiet legali, ressaqna f'din il-Kamra l-emendi li kien hemm bżonn nagħmlu.

Jien mhux se noqgħod naħli l-ħin, għax għalissa irrid nagħmel biss introduzzjoni, u allura mhux se noqgħod nispjega u nfakkar fil-baraxx ta' akkużi li sarulna, meta saħansitra akkużawna li ridna li l-Planning Authority tissottometti ruħha għall-kapriċċi tal-ministru, li lil din l- organizzazzjoni se nġibuha soġġetta għall-Gvern, li se noqtluha, li se noħonquha u ma nafx x'ma qalulniex!

Min ikollu aptit joqgħod jaqra ftit science fiction, jista' joqgħod jaqra dik is-seduta maratona li konna għamilna u jara l-akkużi kollha li saru fuq din in-naħa, u fuqi li kont qed nippreżenta l-emendi li, nerġa' ngħid, kellhom intenzjoni waħda u tajba biex naraw xi ftit improvement fil-Planning Authority.

Jien mhux se nkompli nitkellem fuq dan pero' rrid ngħid - u dan ngħidu b'sodisfazzjon - li dak li għamilna dak inhar ma kienx għalxejn.

Madam Speaker, bil- permess tiegħek nagħti ftit eżempji u figuri biex nuri li bl-isforz li sar diġa' hemm improvement mhux ħażin, permezz ta' dawk l-emendi li għamilna u li ġejna attakkati, insulentati u kkalunjati fuqhom.

Kif għidt, dawn kienu saru f'Lulju ta' din is-sena u ġew fis-seħħ f'Awissu.

Jiġifieri s'issa ma nistgħux nitkellmu ħlief fuq dawn l-aħħar tliet xhur.

Ma ngħidx li wasalna għal kollox imma hemm improvement inkoraġġanti fil-performance tal-Planning Authority.

F'dan l-istadju qed nillimita ruħi biss għall-kwestjoni tal-permessi għax, bħalma għidt, dik l- iktar li tolqot lin-nies.

Għaliex qed ngħid hekk?

L-ewwelnett jien mhux se noqgħod ngħid x'ma kenitx tagħmel n-naħa l-oħra meta kienet fil-gvern, għax in-nies dan jafuh.

Se nsemmi biss x'qed isir issa wara dawn l-emendi ħalli min irid jagħmel il-comparisons ikun jista' jagħmilhom.

Dan l-aħħar qegħdin nippubblikaw xahar b'xahar il-figuri ta' kemm ikunu daħlu applikazzjonijiet, kemm ħarġu permessi, kemm kien hemm refusals u kemm hemm applikazzjonijiet pendenti.

F'Novembru n-numru ta' applikazzjonijiet naqas xi ftit kkomparat max- xahar ta' qabel.

Imma ħalli naraw ir-raġuni għal dan għax diġa' kien hemm min qal: Qed tara, qtiltu l-iżvilupp!

Li ġara kien li kien hemm numru ta' applikazzjonijiet li ma kellhomx bżonn ta' applikazzjoni għaliex jew jaqgħu taħt general development orders jew inkella huma xogħlijiet żgħar.

Peress li qabel anke dawk l-applikazzjonijiet li kienu invalidi kienu jingħataw numru, il-figuri kienu jikbru.

Illum il-figuri jindikaw l- effett immedjat tal-miżuri li ħadna f'Lulju li għadda u li ġew in vigore f'Awissu.

Ma rridx ninsa nfakkar kemm kien hemm bżonn ta' aġġustament amministrattiv fil-Planning Authority, bħal bdil ta' software u affarijiet bħal dawn, biex inkunu nistgħu nimplimentaw dawn ir-regolamenti.

Irrid ngħid li dan ix-xahar kien hemm record assolut ta' applikazzjonijiet riżolti minn kemm ilha mwaqqfa l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Irrid ngħid ukoll li fl-aħħar ta' Novembru wasalna fis-sitwazzjoni li l-backlog tal- każi jistennew biex jiġu kkonsidrati huwa l-inqas li qatt kien hemm fil- Planning Authority.

Dawn l-affarijiet ma jaqgħux waħedhom mis-sema imma jiġru għaliex ittieħdu miżuri li kienu jindirizzaw il-problema u kien hemm response pożittiv mill-ħaddiema tal-Planning Authority.

Jien hawnhekk nirringrazzjahom li għamlu l-almu tagħhom to deliver għaliex ħassew li ma jistgħux ikomplu jaqilgħu l-kritika tal-poplu li, bħalma għidt fil-bidu, ġustament jew inġustament, kienet torbothom ma' l-ineffiċjenza.

Illum il-ġurnata nista' ngħid li hemm ħafna iktar sodisfazzjon għax meta titkellem ma' periti privati tinduna li l-feeling ġenerali huwa li l- affarijiet tjiebu.

Mhux qed ngħid li huma sodisfatti b'kollox.

Żgur li le!

Għad fadlilna x'nagħmlu u ngħid 'il quddiem kemm għad irridu nagħmlu affarijiet.

Pero' llum dawn m'għadhomx igergru kif kienu jgergru qabel għaliex illum hemm sistema u r-regolamenti huma kollha ppubblikati.

Hawnhekk jien għandi t-tieni volum ta' regolamenti, policies, direttivi u dak kollu li ppubblikat il-Planning Authority.

Illum kull perit jista' liberament jaqbad dan il-ktieb u jara l-affarijiet hu stess ħalli jkun jista' jidderieġi lill-klijent tiegħu dwar x'għandu jagħmel bil-quddiem.

Dawn il-miżuri ħadniehom kontra kull oppożizzjoni li saret min-naħa l-oħra - u nispera li issa ħadd ma jqum min-naħa l-oħra u jgħid li hu kien qabel ma' xi miżura milli ħadna, għaliex għandna ħabta nirkbu fuq xi ħaġa li tkun irnexxiet - u llum nistgħu ngħidu: Għall-erwieħ, qbadna t-triq biex nirranġaw din il-Planning Authority!

Madam Speaker, irrid nitkellem ftit dwar il-kwestjoni tal-compliance certificate, xi ħaġa li kienet ilha mwaħħla.

Qabel għamilna l-emendi għal-liġi, kont laqqajt flimkien il-Kamra tal- Periti u l-Planning Authority.

Kien hemm problemi għax kien hemm numru enormi ta' każi li kienu qed jiġu vvittimizzati.

Ħalli nkun ċar, għax din il-kwestjoni għadha mhix riżolta għal kollox.

Aħna konna ngħidu li kien hemm mijiet ta' applikazzjonijiet miżmumin u dawn kienu li mbottawna biex nirranġaw l-affarijiet.

Ara kemm kellna raġun, Madam Speaker.

Bejn Marzu u Settembru ta' din is-sena, meta qbilna fuq proċedura ġdida, ħarġu 3,004 compliance certificates.

Dan ifisser li kien hemm 3,004 ċittadin li ħadu dak li ħaqqhom.

It-tul ta' żmien li applikazzjoni qegħda tieħu biex tiġi pproċessata, issa huwa ferm anqas minn qabel.

Dan mhux qed ngħidu biex noqgħod infaħħar lill-Planning Authority u ngħidilhom: Bravi, wasalna!

Fil- fatt għadna 'l bogħod ħafna, imma nkun diżonest jekk jien illum ma ngħidx dak li hu tajjeb u dak li qed jirriżulta mill-koperazzjoni li hemm bejn il- Gvern u l-Planning Authority.

Sal-bieraħ stess jien mort u gergirt fuq ċerti affarijiet.

Dan nagħmlu b'dover, b'sens paternalisitiku, bl-ebda odju kontra ħadd u bl-ebda mod personalizzat imma sempliċement għaliex għandna obbligu lejn iċ-ċittadin u għandna dover li flimkien nagħtu l- aħjar.

Għalhekk bl-ikbar sinċerita' lil min ħadem biex wasalna għal ċerti figuri llum ngħidlu: Prosit.

Meta estendejna l-perjodu għal 12-il ġimgħa flok tmien ġimgħat, qalulna li issa jista' jkun hemm xi ħadd diżonest li jaħbi applikazzjoni fil- kexxun, iħalli t-12-il ġimgħa jgħaddu u mbagħad ikollha toħroġ l-approval u joħroġ il-permess awtomatikament.

Għall-grazza t'Alla sal-lum ma kellniex minn dawn id-diżonesti li għamlu hekk, għax meta tirresponsabilizza lin- nies u turihom il-fiduċja, jgħinuk.

Kif għidt fil-bidu, hemm min hu kapaċi jaħdem u jista' jaħdem, meta jrid jaħdem.

Illum nista' ngħid li bħala average madwar 25% ta' l-applikazzjonijiet qegħdin jiġu deċiżi fi tmienġimgħat; madwar l-40% qegħdin jiġu deċiżi fi 12-il ġimgħa u madwar 66% qed jiġu deċiżi f'26 ġimgħa.

Wieħed irid jikkonsidra wkoll li f'ċerti każi f'dak il-perijodu jkun hemm konsultazzjonijiet mad-dipartimenti tal-gvern.

Pero' anke hemmhekk daħħalna s-sistema taċ-chess clock, fis-sens li meta tibgħat għal parir jew tikkorrispondi ma' dipartiment tal-gvern tagħtih erba' ġimgħat biex jirrispondik.

U din is-sistema qed taħdem.

Jien jiddispjaċini li forsi żidna xi ftit il-korrispondenza u l-burokrazija għall-case officers, għax iridu jżommu record ta' lil min kitbu u ma kitbux, imma flimkien għad irridu nkomplu nitkellmu ħalli nkomplu nirranġaw is-sistemi u nagħmluhom inqas laborious, iktar trasparenti u li jagħtu iktar riżultati.

Madam Speaker, irrid ngħid li jekk wieħed jara l-lista ta' xogħlijiet li għamlet il-Planning Authority matul l-1997 isib li dan huwa aspett żgħir minn dak li qed tagħmel.

Wieħed irid jitkellem ukoll fuq kemm saru studji fuq local plans, kemm ħarġu emergency orders, u kemm saru listings u xogħlijiet fuq subject plans ta' yachting u ta' caravan sites.

Pero' xorta nħoss li m'aħniex qegħdin nutilizzaw ir-riżorsi li għandna b'mod tajjeb biżżejjed.

Jien naħseb - u dan ngħidu bl-ikbar sinċerita` - li l-Planning Authority qed terfa' wisq responsabbiltajiet li meta ġiet maħluqa ma kenitx intiża biex terfagħhom u li ma naqbilx li għandha terfagħhom, apparti li m'għandhiex ir-riżorsi għalihom.

Din hija xi ħaġa li rridu nħarsu lejha bħalma wegħedt li se nħarsu lejn l-enforcement.

Irrid ngħid li minn nhar il-Ġimgħa stess se nerġgħu nibdew niltaqgħu u se ndaħħal ukoll il-users committee ħalli nitkellmu fuq x'irid isir dwar l- enforcement li nitkellem fuqu aktar tard.

L-enforcement huwa uġigħ ta' ras enormi f'dan il-pajjiż u qiegħed jiffrustra lil ħafna nies fil-Planning Authority u anke lili, b'mod partikolari meta nara li hawn ċerti nies li għad għandhom l-ardir li jmorru kontra kull regolament, kontra kull liġi u b'mod li addirittura jisfidaw lill-qorti.

Riċentement kellna każ fejn għat-tlettax-il darba konsekuttiva persuna ma telgħetx il-qorti.

Din is- sitwazzjoni ma tistax tibqa' għaddejja.

Irridu nagħmlu tibdiliet, bħalma għamilna tibdil fi-sistema ta' kif jiġu pproċessati l-applikazzjonijiet, li jkunu jirriflettu s-serjeta' tal-problema u r-responsabbilta' li jrid jerfa' min imur kontra dawn ir-regolamenti.

Madam Speaker, permezz ta' diskussjonijiet li rridu nagħmlu rridu naraw kif bir-riżorsi li għandna, il-Planning Authority ma tiddupplikax ix-xogħol li jsir minn dipartimenti oħra u dipartimenti oħra ma jiddupplikawx ix- xogħol li qed tagħmel hi imma jaħdmu flimkien ħalli jsir dak li hemm bżonn.

Filwaqt li l-Planning Authority tibqa' żżomm ir-rwol kordinattiv u r-rwol li torbot flimkien ċerti studji, ma narax għaliex m'għandniex naslu biex nifformolaw mod kif il-Planning Authority tista' tutilizza u tisfrutta f'sens pożittiv ir-riżorsi kbar li hemm f'dipartimenti oħra.

Jien nawgura li matul is-sena d-dieħla, apparti l-pjanijiet li hemm biex jitkomplew u jitlestew il-local plans u affarijiet bħal dawn, il-Planning Authority tkompli tagħtina riżultati dejjem aktar pożittivi, ħalli naraw li jkollna l-aħjar bl-inqas li nistgħu nonfqu.

(Interruzzjonijiet) Hawnhekk kontu tiżbaljaw meta kontu tgħidu li money no problem.

Ċerti miżuri jistgħu jsiru mingħajr ebda sforzar imma sempliċement bi spjegazzjonijiet u b'laqgħat flimkien għax wieħed irid jifhem u jerfa' r- responsabbilta` li ma nistgħux nagħlqu għajnejna u ngħidu: Aħna korporazzjoni u ma jimpurtaniex!

Nieħdu s-subvention u m'għandniex x'naqsmu!

Madam Speaker, mhux qed ngħid li kien hemm l-isparpaljar u l- ħela imma żgur li ma kienx hemm kontroll.

Jekk kien ikun hemm bżonn xi ħaġa kienet issir.

Jekk kien hemm bżonn li wieħed jonfoq, kien jonfoq.

Pero' nista' ngħid li f'din il-linja l-Planning Authority waqqfet cost centres ħalli jkun hemm aktar accountability u llum hemm ħafna iktar kontroll effettiv fuq l-infiq.

Ta' dan jien nirringrazzja lil min hu responsabbli u ngħidilhom li rridu nkomplu nkunu iktar effiċjenti fl-infiq.

Issa nippretendi li meta fi ftit ġranet oħra jkollna d-direttur il-ġdid ta' l-amministrazzjoni, ikun jista' jserraħ xi ftit lid-direttur li hemm illum mix-xogħol kbir li għandu ħalli flimkien - mhux kif ġie allegat, li b'żewġ kaptani ma nimxux u li dawn jipprovaw jaqilgħu lil xulxin - jirrendu lill-Planning Authority iktar effettiva u iktar effiċjenti.

Jien ngħid li bi sforz żgħir, għas-sena finanzjarja kif inhi proġettata, id- deficit minn Lm757,000 kapaċi jniżżluh għal Lm494,000.

(Interruzzjonijiet) Ħalli nagħtik eżempju ta' kif min kien responsabbli qabel ma kienx jagħti kas ta' l-infiq, għaliex forsi kien jaħseb li money was not a problem.

Sinjura President, jekk wieħed jara n-nefqa biex jiġi ppubblikat ir- rapport annwali tal-Planning Authority, isib li fl-1994 kienu ntnefqu Lm9,800 għal 1,500 kopja.

Fl-1995 l-istess ammont ta' kopji ġew jiswew Lm9,500.

Fl-1996 intnefqu Lm8,800 għal 1,000 kopja.

Din is-sena 1,000 kopja qamulna Lm2,400.

Jiġifieri qed nagħmlu savings ta' xejn anqas minn Lm7,000 mill-pubblikazzjoni tar-rapport tal-Planning Authority.

Jien mhux qed nallega korruzzjoni imma qed ngħid li rridu noħolqu kuxjenza li nkunu accountable għal kull lira li nonfqu minn flus il-poplu.

Dawn huma l- miri li jien għandi f'rasi li mmexxi lill-Planning Authority lejhom matul is-sena d-dieħla.

Ix-xogħol professjonali tagħha se tkompli tagħmlu għax kapaċi tagħmlu u se tkun hi li tgħidilna x'hemm bżonn li nagħmlu biex imbagħad aħna nimxu magħha u nagħmluh.

Pero' għal dik li hija serjeta' ta' amministrazzjoni, enforcement u accountability, huwa d-dover tal- Ministru li jara li dawk li qed jużaw flus il-poplu jkunu accountable għalihom.

Madam Speaker, nieqaf fuq dan il-punt ħalli nisma' x'għandhom xi jgħidu l- kollegi tiegħi u mbagħad nagħmel il-winding-up fl-aħħar.

Nirringrazzjak.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Madam, Speaker, bla dubju jien naqbel mal-Viċi Prim Ministru meta qed igħid li xi kultant ikollu jkun kritiku għall- Awtorita` ta' l-Ippjanar u kultant ifaħħarha.

Hu kien board member bħalma kont jien u jien ukoll nista' ngħid li f'din l-awtorita` hemm it-tajjeb u hemm il-ħażin.

Ċertament li huwa tajjeb li wieħed jaħdem biex ikun hemm improvement u biex joħroġ l-akbar frott minn awtoritajiet bħal dawn.

L-Awtorita` ta' l-Ippjanar qiegħda għas-servizz ta' pajjiżna u mn'Alla kienet hi għal ħafna u ħafna proġetti li saru f'dawn l-aħħar ħames snin.

Kien għalhekk li l-Partit Nazzjonlista meta kien fil-gvern dam erba' snin jaħdem fuq l-istructure plan li sal-lum għadna naħdmu fuqu u għadu ma ġiex emendat, għalkemm sar xi review tiegħu.

Allura wieħed jista' jgħid li kien structure plan tajjeb ħafna, u jien nittama li jibqa' jiġi osservat.

L-Awtorita` ta' l-Ippjanar tagħti servizz liċ-ċittadin mhux biss billi toħroġ permessi għal żvilupp - ħafna drabi ċ-ċittadin minn dan biss jimpurtah - imma billi toħroġ b'ideat u suġġerimenti li fl-aħħar mill-aħħar ikunu għall-ġid taċ-ċittadini.

L-Awtorita` ta' l-Ippjanar, bħala awtorita` awtonoma, qed tagħti wkoll servizz lill-gvern, fost oħrajn billi tagħti ħafna pariri dwar xogħol li jsir mid-dipartimenti tal-gvern.

Naturalment l-Awtorita' ta' l-Ippjanar trid ammont ta' finanzi biex tkun tista' taħdem.

Jien m'għandi xejn kontra dak li għadu kif qal il- Ministru, fis-sens li l-awtorita` għandha tipprova tiffranka l-flus minn fejn tista'.

Jien kontra l-ħela imma ma naħsibx li l-Awtorita` ta' l- Ippjanar qatt għamlet xi ħela intenzjonata jew mod ieħor.

Id-dħul ta' l- Awtorita` ta' l-Ippjanar jiġi mid-development permit fees, jiġifieri l-flus li jidħlu mill-applikazzjonijiet.

Pero' dawn il-flus ma jkunux kompletament tagħha għaliex, jekk kemm-il darba l-permess ma jiġix approvat, tkun trid tirrifondi nofs dawk il-flus.

Imbagħad hemm is- subvention li jagħti l-gvern, li għal xi tliet snin kienet ta' Lm1 miljun u mbagħad kienet ta' Lm1.5 miljun.

Illum il-ġurnata l-Awtorita' ta' l- Ippjanar talbet għal iktar finanzi biex flimkien mad-dħul tagħha mid-DPF, minn xi sale ta' mappings jew surveys li tagħmel u xi servizzi oħra, tkun tista' taħdem iktar.

L-awtorita` għandha ħafna xogħol ta' responsabbilta` u mingħajr flus ma tista' tagħmel xejn.

Lill-Viċi Ministru ngħidlu li huwa tajjeb li ġiet ivvotata somma akbar mis-snin ta' qabel bħala subvention pero' dan mhux biżżejjed.

Wieħed ma jridx jinsa li għall-1997 kellna vvotati Lm185,000 għal training of employees.

L-Awtorita` ta' l-Ippjanar għandha bżonn nies esperti u allura minn żmien għal żmien trid tibgħat nies barra biex jieħdu l-esperjenza tas-sistema ta' pajjiżi oħra.

Illum l-Awtorita` ta' l- Ippjanar dan waqqfitu kompletament u training qed isir ftit li xejn.

Fil- fatt filwaqt li għall-1997 kien hemm ivvotatati Lm185,000 għat-training, għall-1998 hemm ivvotati biss Lm91,000, jiġifieri tnaqqis ta' 50%.

Jekk nieħdu planning and resources studies naraw li fl-1997 kienu ġew ivvotati Lm170,000, imma din is-sena qed tiġi vvotata s-somma miżera ta' Lm4,400.

Ara x'se tagħmel b'Lm4,400!

Is-salaries and remuneration li fl-1997 kienu kważi Lm2 miljun, qed jiżdiedu bi ftit iktar minn Lm100,000.

Hawnhekk wieħed irid jikkonsidra wkoll il-fatt li l-collective agreement, li diġa' huwa tard bi kważi sena, għadu ma ġġeddidx u allura din is-sena jista' jsir collective agreement ġdid li jġib miegħu żieda fis-salarji.

Imma fuq dan nitkellem iktar tard.

Madam Speaker, nemfasizza li m'għandniex nixxaħħu ma' l-Awtorita` ta' l- Ippjanar.

Veru li l-Gvern iddeċieda li ma jkunx hemm supplementary estimates u li jkun hemm tnaqqis ta' 5% fl-ispiża tad-dipartimenti tal- gvern - ma nafx kemm dan hu possibbli - imma lill-Awtorita` ta' l-Ippjanar qed innaqqsulha ħafna iktar minn 5%, meta l-ammont ivvotat għal training of employees niżel għal nofs dak tas-sena l-oħra, u l-ammont għal planning and resources studies minn Lm170,000 niżel għal Lm4,400.

Forsi l-Viċi Prim Ministru għandu r-raġunijiet tiegħu għal dan, fosthom is-sitwazzjoni finanzjarja tal-pajjiż u d-deficit li għandna.

Pero' ma nistgħux nixxaħħu ma' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar, b'mod speċjali f'dak li huwa training għall- ħaddiema.

Ma ninsewx li din l-awtorita` hija żagħżugħa u trid kontinwament tħarreġ lin-nies li hemm biex jiżdied l-expertise u jżommu ruħhom aġġornati ma' l-iżvilupp li jkun qed iseħħ fil-pajjiż, ma' l- iżvilupp fit-teknoloġija moderna u ma' l-ideat ġodda li qed joħorġu fid- dinja kollha.

Illum qegħdin naraw li jsiru pjanti li jirrikjedu iktar xogħol tekniku mill-ħaddiema ta' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar.

Insemmi biss il-millennium project fejn iridu jinbnew 45 sular.

Għandna nies kapaċi biżżejjed - veru li jista' jkollna l-għajnuna ta' nies minn barra wkoll - biex jaħdmu fuq din l-istruttura straordinarja għall-aħħar għal pajjiżna?

Dan huwa bini li jrid isir bl-iktar mod xjentifiku, kif tipprovdi t- teknoloġija moderna.

Imma l-Awtorita` ta' l-Ippjanar għad trid tagħmel iktar studju dwar dan il-proġett li għadu fl-istadju inizjali tiegħu.

Madam Speaker, kif qal il-Viċi Prim Ministru, irridu naraw li l-iżvilupp ma jonqosx.

Jien u l-Partit Nazzjonalista rridu li l-iżvilupp ikun wieħed sostenibbli, jiġifieri li jkompli għaddej bl-istess ritmu.

Imma rridu noqogħdu attenti kif nitkellmu għax b'ċertu kliem qegħdin nisfrattaw ħafna żvilupp.

Meta wieħed jagħti daqqa t'għajn lejn il-lista ta' major projects li għandha quddiemha l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, isib li minn 55 hemm 21 in abeyance, 10 approvati, hemm 9 refused, 8 f'initial stages, 1 issued u mbagħad hemm dawk li huma withdrawn, eċċ. Pero' meta wieħed jara li hemm 21 proġett in abeyance wieħed jibda jitħasseb.

Kif għidt, aħna nixtiequ li l-iżvilupp ikompli għaddej, u jien nittama li l-applikanti li ġew mitluba jerġgħu jissottomettu pjanti u dawk li forsi qed jerġgħu jaħsbuha, jersqu u jidħlu għal dawn il-proġetti għax il-pajjiż irid ikompli jiżviluppa ħalli jkollna aktar xogħol għal pajjiżna.

Issa rrid nistaqsi lill-Viċi Prim Ministru dwar dak li deher fil-jiem li għaddew.

Se nikkwota mill-gazzetta "The Malta Independent" tas-27 ta' Novembru, fejn intqal hekk:

"Four new tourism projects to be run by the private sector were given the go-ahead by the Cabinet on Monday.".

Imbagħad "The Times" tirrapporta din l-item mod ieħor u tgħid hekk:

"Cabinet has approved a proposal enabling the National Tourism Organisation to launch projects with the participation of the private sector."

Jien nixtieq li jkollna iktar dettalji fuq dawn il-proġetti u kif din id- deċiżjoni ttieħdet mill-Kabinett.

Nispera li l-Kabinett mhux sejjer jaqbeż b'xi mod lill-Awtorita` ta' l-Ippjanar u jipproponi jew japprova proġetti li lanqas għadhom dehru quddiem l-Awtorita` ta' l-Ippjanar.

Nittama li l-Viċi Prim Ministru jirrispondini dwar dan meta jkun qed jagħmel il-winding-up.

Dwar dawn il-proġetti jingħad ukoll li:

"The four projects which will be launched soon are the introduction of lifts and parking services in Valletta, beach developments at Buġibba and Sliema, and the construction of the sea port terminal.".

Fi żmien l-amministrazzjoni Nazzjonalista kien diġa` tressaq proġett ta' sea port terminal u nista' ngħid li jekk quddiem Pinto Stores se ssir dik l- istruttura li ġiet proposta, dak ikun l-ikbar fjask.

Dawk l-istores għadhom ta' żmien il-Kavallieri u nispera li ma nirvinawx dan il-wirt arkitettoniku b'xi struttura li ssir quddiemhom.

Fi żmien il-Gvern Nazzjonalista, proġett simili għal dan kien tela' quddiem il-Planning Authority u jien kont ivvotajt kontra.

Dak il-bini antik, li ħafna minnu qiegħed f'idejn il-privat u lanqas biss huwa wżat, għandna naraw li jiġi restawrat u fejn hu mikri nitterminaw il-kirja ħalli nirranġawh u nikkonvertuh f'sea port terminal.

Għandna l-aħjar bini li nistgħu nutilizzaw għal dan l-iskop u, jekk xejn, inkunu qed nippreservawh.

Jien nittama li dan il-proġett ta' sea port terminal quddiem Pinto Stores m'huwiex diġa` approvat min-naħa tal-Gvern.

Nagħmilha ċara minn issa li jien assolutament ma naqbilx miegħu u jekk jerġa' jiġi quddiemna fl- Awtorita` ta' l-Ippjanar jien se nivvota kontra.

Rigward l-ipproċessar ta' l-applikazzjonijiet huwa veru li kien hemm progress pero' l-Ministru ma qalx kollox.

Huwa veru li bil-general development order hemm ċerti applikazzjonijiet li issa ma jirrikjedux permess, pero' ma ninsewx ngħidu li fl-aħħar ta' Ottubru kien hemm 786 applikazzjoni pendenti quddiem l-appeals board u dan in-numru qiegħed dejjem jikber.

Jekk aħna nħarsu lejn ir-refusals li kien hemm f'dawn l- aħħar tliet xhur insibu li l-medja kienet ta' 94, u dik ta' l-aħħar xahar kienet ta' 36.

Jiġifieri nagħmlu tajjeb li niftaħru li l-proċess ta' l- applikazzjonijiet quddiem l-Awtorita` ta' l-Ippjanar qiegħed jitħaffef, apparti li kien hemm xi applikazzjonijiet li daħlu wara li ġiet in force l- emenda fil-liġi li ngħataw prijorita`.

Pero' wieħed irid joqgħod attent li issa l-applikazzjonijiet ma jibdewx jintefgħu quddiem il-planning appeals board.

Veru li wieħed minn dawn il-boards ma kienx kostitwit, pero' issa ġie rikostitwit u nispera li dawn il-bordijiet jaħdmu bid-determinazzjoni li hemm bżonn ħalli jfittxu jieħdu d-deċiżjonijiet fuq dawk il-proġetti kollha li hemm pendenti għax qatt daqs illum ma kien għoli daqstant in- numru ta' applikazzjonijiet quddiem l-appeals board.

(Interruzzjonijiet) Iva, għidt li wieħed minnhom ma kienx kostitwit.

Imma issa l-proċess li jmiss huwa li wieħed jagħti spinta tajba fuq din il-materja.

Madam Speaker, il-Ministru responsabbli mill-housing qed iniedi proposta biex jinbnew additional floors fuq flats tal-gvern.

Jien m'għandi xejn kontra din il-miżura pero' rridu noqogħdu attenti li ma jkunx hemm inkonsistenzi meta niġu biex nittrattaw żvilupp mill-privat.

Għax fuq flats tal-gvern li diġa' jeżistu se nipprovaw intellgħu an additional floor, b'konsegwenzi serji ħafna li n-nies li joqogħdu f'dawn il-flats diġa` qed jifhmuhom ...

Ma ninsewx li fuq dawn il-flats tal-gvern hemm washrooms, aerials tat-television, dish antennas u għaddejjin xi komunikazzjonijiet.

Meta jibda l-bini ta' dawn is-sulari addizzjonali dawn in-nies iridu jagħmlu xi sitt xhur jew anke sena mingħajr ilma jew bi provvista proviżorja.

(Interruzzjonijiet) Qed ngħid biss x'se tkun is- sitwazzjoni.

Pero' tinsewx x'konsegwenzi oħrajn jistgħu jinqalgħu.

I am in favour li nippreservaw l-art fejn nistgħu.

Qabel l-elezzjoni intom wegħedtu l-plots, għalkemm l-Onor.

Portelli ftit taż-żmien ilu qal li l- poplu fehemkom ħażin.

Pero' kulħadd jaf li intom wegħedtu l-plots u tistgħu taraw x'għidtu fil-programm elettorali.

Issa din l-għajta waqqajtuha u spiċċajtu dħaktu bil-poplu.

Nerġa' ngħid li jien m'għandi xejn kontra li wieħed jippreserva l-art imma intom plots kontu wegħedtu lin- nies.

Intom dħaktu bihom.

Imma ħalli ma nidħolx f'din il-kwestjoni.

Meta tiġu biex tibnu dawn is-sulari fuq flats eżistenti x'se tagħmlu għar- rigward tal-privat?

Jekk il-gvern jgħolli l-flats tiegħu, il-bini l-ieħor fl-istess triq jew fil-viċin se jkun jista' jogħla b'sular ieħor?

Se nagħtu permess għal dan jew se jibqgħu l-height limitations li diġa` hemm fl-istructure plan?

Wieħed irid joqgħod attent u jieħu l-parir anke ta' l- Awtorita` ta' l-Ippjanar dwar x'konsegwenzi jista' jkun hemm jekk jittieħed dan il-pass.

I am all for li jiżdiedu l-housing units, għax nista' nimmaġina x'diffikultajiet tiffaċċja koppja li tkun trid tiżżewweġ u m'għandhiex fejn toqgħod, jew familja li tkun qed tgħix f'dar li hija substandard.

Madam Speaker, nixtieq nagħmel proposta lill-Ministru rigward l-emenda għal artiklu 4 tal-liġi li tirrigwarda l-Awtorita` ta' l-Ippjanar, li jiddispjaċini ngħid li kienet qabżitli meta konna qed niddiskutuha.

Artiklu 40 ta' l-Att prinċipali kien tħassar b'konsegwenza li issa l-Awtorita` ta' l-Ippjanar, almenu jekk m'hemmx xi klawsoli oħra li jipprovdu l-kuntrarju - jidhirli li hemm xi ħaġa imma m'hijiex daqstant ċara - ma tistax tagħmel withdrawal of permits.

Din hija xi ħaġa li wieħed irid joqgħod attent għaliha.

Nixtieq nitkellem ukoll dwar il-proġetti li jiġu proposti min-naħa tal- gvern.

Dan l-aħħar kien hemm applikazzjoni għall-bini ta' ċentru ta' taħriġ ġewwa s-Swatar, li huwa post sabiħ ħafna f'Ħad-Dingli.

Jien ngħid openly li vvotajt kontra dan il-proġett.

L-esperti u l-periti insistew li dan il-proġett huwa moħbi mit-triq u riedu li jinbena blokk ta' tliet sulari kollu ħġieġ bħala post ta' taħriġ għall-ħaddiema tat-Telemalta.

(Interruzzjonijiet) Iva, jien nitkellem għax fil-każ ta' Busietta Gardens, anke skond ir-rapport ta' Edgar Mizzi, irriżulta li l-ewwel rapport li ħareġ mill-PAPB kien ġenwin.

Dak kien approvat.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, no cross-debates.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Hemmhekk kien diġa` ppjanat li jinbnew vilel u mbagħad saret struttura ġdida, imma dejjem kien hemm il-permess għall-bini.

Dr Edgar Mizzi fir-rapport qalilkom li ma tistgħu tippontaw subgħajkom lejn ħadd fuq dak il-proġett.

(Interruzzjonijiet) Lili toqgħodx tgħajjarni għax jien ma nistħix ngħid iniex se nivvota favur jew kontra, anzi ngħid bil-miftuħ.

Għalija jistgħu ma jagħmlux vot sigriet fl- Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Imma ħalli nkompli fuq il-proġett tas-Swatar.

F'post bħal dak, fejn hemm dak il-blat abjad u dik il-flora fl-istat naturali tagħha, kont tapprova u taċċetta li jsir bini ta' tliet sulari kollu ħġieġ?

Għamiltilhom proposta biex almenu jagħmluh tal-ġebel b'xi struttura li taqbel ma' l-ambjent.

Imma le, tal-ħġieġ riduh!

Issa probabbilment dan il-proġett jerġa' jitla' for reconsideration u jien nitolbok bl-ikbar sinċerita` biex tikkonsidrah u tara kieku int kontx tapprovah.

Jien nittama li noqogħdu attenti biex ma nkomplux inħassru l- ambjent.

(Interruzzjonijiet) Hemmhekk ma tistax tipparagunah ma' Busietta Gardens.

L-aħħar ħaġa li rrid ngħid hija dwar l-enforcement.

Jiddispjaċini ngħid li s-sitwazzjoni ta' l-enforcement hija ħażina, u l- Ministru jaf li hekk kienet qabel u għadha hekk issa, jekk ma marritx għall- agħar ukoll.

Imkien ma tista' taħdem mingħajr enforcement.

Jekk nieħdu t- Telemalta, nafu li meta wieħed ma jħallasx il-kont tat-telefon, din taqta' l-linja.

Jekk ma tħallasx il-kont tad-dawl u l-ilma l-Enemalta taqta' l- provvista tad-dawl u l-Water Services Corporation tagħlaq is-servizz ta' l- ilma.

Allura possibbli li l-Gvern ma jistax jagħti lill-Awtorita` ta' l- Ippjanar l-apparat meħtieġ biex din tagħmel l-enforcement li hemm bżonn?

X'qed jiġri?

Fir-rapport, li jien qrajtu b'attenzjoni, jiftaħru li se jwaħħlu iktar multi.

Mela qabel konna nwaħħlu multi li jammontaw għal Lm43,000 u issa qed niftaħru li waħħalna Lm121,000 f'multi.

Mela minflok li qed nirranġaw l-istrutturi li hemm bżonn biex naraw li ma jkunx hemm abbużi ...

Mhux għaż-żgħir qed ngħid, għax billi tmur tagħlaq żewġ ħwienet ma tkun għamilt xejn.

Anzi jien ngħid ħallih jgħix lil dak!

Mill-banda l- oħra kultant l-Awtorita` ta' l-Ippjanar għandha ċerta burokrazija esaġerata.

Għaliex minħabba parking space ma tagħtix permess għal ħanut?

Issa qed imorru jwaħħluhom il-multi.

Din tista' tinftiehem li dak li jkun jista' jibni li jrid, imbagħad inwaħħluh multa u l-kwestjoni tieqaf hemm.

Hekk qed jiġri.

L-istess fil-kwestjoni tas-sigurta` nazzjonali, għax lil min ma ħallasx bolla qegħdin nagħtuh konċessjoni u b'hekk jaħrab il-penali.

Din għamilnieha wkoll fil-ħlas ta' l-income tax u issa qed nagħmluha wkoll fil-każ ta' min ma josservax il-liġi u r-regolamenti dwar l-iżvilupp.

Madam Speaker, jien nagħmel kuraġġ meta nara li qed isir progress fl- Awtorita` ta' l-Ippjanar u minn hawnhekk infaħħar lill-ħaddiema li qed jagħmlu xogħolhom, kif ukoll nirringrazzja lil dawk il-board members li spiċċaw.

Lill-board members il-ġodda nawguralhom li jaqdu d-dover tagħhom b'responsabbilta` kbira u b'kuxjenza onesta biex dak li jagħmlu jkun ta' ġid għal pajjiżna.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Madam Speaker, jiddispjaċini li se nqum nitkellem issa, proprju wara l-Onor.

Michael Bonnici li qed jitkellem b'qalbu perżuta fuq ċerti affarijiet li kellhom isiru.

Jien nixtieq infakkar lill-Kamra f'dak li kien għajjarhom bih fil-Parlament stess il- Perit Carm Lino Spiteri - kandidat tal-Partit Nazzjonalista tellief fl- aħħar elezzjoni - meta qalilhom ċar u tond li l-Awtorita` ta' l-Ippjanar hemm bżonn li jieħdu ħsiebha.

Nagħmel riferenza għas-Seduta tal-Parlament Nru 374 tas-16 ta' Diċembru, 1994 u s-Seduta Nru 494 tat-12 ta' Diċembru 1995, meta ċ-Ċumpaqq kien tkellem f'din il-Kamra.

Tafu x'qallu lill-gvern tiegħu?

Dak iż-żmien kien hemm Gvern Nazzjonalista u l-Onor.

Michael Bonnici, ħlief għal dawk iż-żewġ okkażjonijiet fejn qal li vvota kontra, dejjem kien ivvota favur.

Nixtieq niċċita ftit mill-affarijiet li l-Perit Carm Lino Spiteri kien qal li kienu qegħdin jiġru fi żmienhom ħalli, meta llum qegħdin hawn bħala l-forza legali sovrana ta' pajjiżna biex napprovaw l-estimi u r-rapport finanzjarju ta' din l-awtorita', konformament ma' dak li jitlob minna l-Att viġenti, inkunu nistgħu nikkomparaw.

L-ewwelnett l-ex-membru parlamentari Carm Lino Spiteri kien qal:

"Jien nista' nitkellem fuq każijiet li għaddejt minnhom jien stess.

U hekk għandu jkun il-Parlament fejn il-membri jsemmu l-esperjenzi tagħhom."

Imbagħad kien semma n-nuqqas ta' konsistenza fid-deċiżjonijiet li jittieħdu u qal hekk:

"Jiddispjaċini ngħid li kif miexja bħalissa ..."

- jiġifieri kif kienet miexja taħt in-Nazzjonalisti -

"... l-awtorita`, bid-dewmien tad-deċiżjonijiet tal-permessi, qed innaqqsu r-ritmu ta' waħda mill-akbar industriji tal-pajjiż, jiġifieri tal-bini.".

Grazzi għall-Partit Laburista fil-gvern dan il-Parlament approva emendi fil- liġi li permezz tagħhom is-sitwazzjoni tjiebet.

Il-Perit Spiteri kompla jgħid:

"Fil-ftuħ ta' l-uffiċini l-ġodda l-Prim Ministru ..."

- illum Kap ta' l-Oppożizzjoni -

"... qal li hemm bżonn jimxu b'aktar effiċjenza.".

Mela dan bl-iktar mod ċar kien qed jgħid lill-Planning Authority li kien hemm nuqqas ta' effiċjenza.

U jekk ikolli ħin nixtieq ngħid x'għamel u x'qed jagħmel dan il-Gvern biex itejjeb l-effiċjenza ta' din l-awtorita`.

L-ex-deputat Louis Cuschieri wkoll kien semma diversi każijiet f'domandi parlamentari - m'għandix ċans nidħol fihom pero' lest li npoġġihom fuq il- Mejda tal-Kamra - u kien ikkritika l-makkinarju li għandha l-Awtorita` ta' l-Ippjanar u qal li hemm bżonn li l-poplu jkun moqdi aħjar fil-ħruġ tal- permessi.

Fuq dan imissu tkellem l-Onor.

Michael Bonnici, jew inkella missu semma dak li kiteb il-Perit Godwin Cassar, chief executive ta' l- Awtorita` ta' l-Ippjanar, li qal:

''The public profile of the Planning Authority has risen beyond expectations.

Much remains to be done.''.

Tela' l-Partit Laburista u, bl-emendi li ressaq l-abbli Ministru George Vella għal-liġi li tirrigwarda l-Awtorita` ta' l-Iżvilupp, dak hu li qed isir fil-Planning Authority, għalkemm hemm ħafna iktar x'isir.

Il-Perit Carm Lino Spiteri fl-aħħar tad-diskors tiegħu kien qalilhom:

"Ħloqtu mostru, se ttellfuna l-elezzjoni!"

U l-elezzjoni veru tilfuha.

Wara mbagħad kien tkellem l-Onor.

Zammit Dimech li kien il-ministru responsabbli u kien qal:

"Is-sena d-dieħla hija s-sena tal-prova.

Nispera li tkun hekk!"

Kien qed jgħid għas-sena li għaddiet u fil-fatt vera kienet is-sena tal- prova.

Illum qed inġibu hawn l-estimi ta' din l-awtorita` li jekk jiġu approvati se jkunu ċ-ċavetta biex inkomplu ntejbu l-Awtorita` ta' l- Ippjanar, grazzi għall-Partit Laburista.

Il-Perit Carm Lino Spiteri kompla jgħid:

"Kelli u għad għandi t-tama li, jekk trid, l-Awtorita` ta' l-Ippjanar taħdem bis-sens, bl-onesta` u bit-trasparenza.",

jiġifieri l-istess valuri li semmejt int, Onor. Bonnici.

Mela lilna jgħajruna għax nitkellmu fuq it-trasparenza, u meta Carm Lino Spiteri kien qed jitkellem fuq it-trasparenza fis-seduta tas-16 ta' Diċembru 1994, sħabu ħlief jidħku ma qagħdux.

Pero' donnu dak li qal dak inhar ma kienx biżżejjed għax reġa' qalilhom l-istess is-sena ta' wara.

M'għandix ħin biex noqgħod nikkwota kulma qal, għalkemm għalina l-back-benchers huwa importanti li jkollna ħin biex nitkellmu.

X'qalilhom Carm Lino Spiteri sena wara?

Ħalli nikkwota minn dik is- seduta tat-12 ta' Diċembru, 1995:

"... il-prinċipju warajha hu li jiġi eliminat iċ-ċans ta' korruzzjoni fl-għoti ta' permessi.".

Issa forsi min hu avukat bħali jgħid: Imma ċans huwa possibbilta` u mhux probabbilta`.

Dan id-deputat kien qed jgħidilhom li hemm iċ-ċans ta' korruzzjoni, meta dawn suppost kellhom jeqirdu l-korruzzjoni bl-għeruq u x- xniexel!

Fid-diskors tiegħu l-Perit Spiteri kompla jgħid hekk:

"Madankollu, għalkemm il-prinċipju tajjeb, jien u ħafna bħali jidhrilna li sfortunatament s'issa x-xogħol mhux qed jiġi amministrat kif inhu xieraq, u mhux b'mod trasparenti.".

Fi żmien in-Nazzjonalisti, l-ex-deputat Nazzjonalista fuq il-Mellieħa ried jafferma dak li kien qal is-sena ta' qabel, li l-gvern tiegħu ma kienx trasparenti.

Imbagħad f'dan id-diskors kollu li smajna hawn fuq l-estimi, u li żgur li se nisimgħu mill-ħabib tiegħi l-Onor.

Mugliett - li jkun ippreparat, għax għalija huwa wieħed mill-iktar kelliema min-naħa l-oħra li jkun ippreparat - ma tissemmix trasparenza.

Tiġux tgħidulna x'għidna fuq il-plots f'dak li għandu x'jaqsam mal-qasam tad-djar, li jaqa' taħt ir- responsabbilta` tal-Ministru Portelli, imma għidulna x'qal il-Perit Spiteri fuq l-Awtorita` ta' l-Ippjanar, li kompla jgħid:

"Allura jien nistaqsi: M'hawnx komunikazzjoni tajba?"

Imbagħad kien tkellem ukoll fuq il-case officers u diversi punti oħra.

Jien naħseb li l-Gvern huwa kommess b'mandat ċar fil-programm elettorali - int semmejt il-programm elettorali fuq affarijiet oħrajn li m'għandhomx x'jaqsmu ma' dan is-suġġett - li jtejjeb il-Planning Authority.

Bħala preambolu tajjeb ngħidu li ħafna drabi l-maġġoranza tan-nies jaħsbu li l- Planning Authority tfisser development control u ħruġ ta' building permits.

Għalkemm saru diversi kummenti fejn ġie acknowledged ix-xogħol li tagħmel l-awtorita` f'oqsma ta' environmental management, f'oqsma ta' local planning, strategic planning u f'areas oħra, donnu jibqa' s-sens ta' kritika fuq id-development control function.

Għalhekk huwa importanti ħafna - hawnhekk naqbel ma' l-Onor.

Michael Bonnici - li jkun hemm enforcement bis-serjeta`.

Imma rridu nifhmu li kien biss fl-1997 li saru l-emendi li kienu strumentali biex żdiedet l-effiċjenza.

Min jara l- affarijiet b'mod oġġettiv jaf li għad fadal xi jsir imma jaf ukoll li żdiedet l-effiċjenza.

Fl-Awtorita` ta' l-Ippjanar hemm biss erba' case officers li ma jagħmlux dmirhom u li jmisshom jafu aħjar.

Min hu responsabbli għandu jara min huma dawn il-case officers ħalli lin-nies ma jibqgħux jagħmlulhom ħajjithom infern.

Aħna qegħdin hawn għan-nies.

Il-lealta` tagħna hija lejn in-nies u meta naraw lin-nies ibatu minħabba xi case officers dmirna hu li niġu hawn u nitkellmu.

Dan li qed ngħid hawn lest li ngħidu anke barra, għax m'għandix għalfejn nibża'.

Jien lest li privatament nagħti lill-Ministru l- ismijiet ta' dawn il-case officers li qed jagħmlu l-ħsara f'din il-mixja, pass wara pass lejn aktar effiċjenza, fil-Planning Authority li ż-żewġ naħat iriduha.

Kif għidt, il-Perit Carm Lino Spiteri kien sejħilha mostru, pero' aħna ngħidu li din l-istituzzjoni hija importanti biex tirregola b'mod tajjeb il- bilanċ bejn l-interessi tal-partijiet.

Aħna qegħdin nagħmlu l-isforzi kollha biex intejbu l-effiċjenza fil-qasam tad-development control, anke minn aspett leġislattiv u proċedurali.

Forsi dan il-qasam jista' jkun imsaħħaħ b'riżorsi umani u finanzjarji.

Meta nsemmu l-finanzi naqgħu fit- tendenza li nsemmu l-ħofra.

Ħalli għal mument ninsew il-kwestjoni tal- ħofra, għalkemm hemm qiegħda.

It-titjib tar-riżors uman u tar-riżors finanzjarju jista' jgħin biex id-development control unit jimxi 'l quddiem.

L-emendi li saru aktar kmieni din is-sena ma kenux kosmetiċi u jridu jgħinu biex nimxu 'l quddiem.

Għax mhux biżżejjed li jkollok liġi sabiħa.

Aħna l-legali ngħidu kemm hi sabiħa, kemm hi rigoruża fl-għażla tal-kliem.

Imma finalment issa rridu naraw li jkun hemm remarkable improvement f'dik li hija communication.

Il-Perit Carm Lino Spiteri kien qal li taħt in- Nazzjonalisti anke f'dan il-qasam ta' komunikazzjoni kien hemm nuqqas.

(Interruzzjonijiet) tad-distrett tiegħek u jiddispjaċih għax int tajtu l- keded.

(Interruzzjonijiet) Forsi mhux daqskemm stenna pero' tajtu keded kbar.

Niġi għall-problema ta' każijiet li jridu individual case officers.

Issa jien għidt fejn qed jonqsu l-case officers pero' rridu nitkellmu ċar.

Il-problema tal-huge case-loads li dawn għandhom għadna ma solvejnihiex.

(Interruzzjonijiet) Il-case-load għadu għoli.

Irridu ngħidu l-verita` biex inkunu ġusti mal-case officers li nikkritikawhom bir-raġun.

Hawn ġara bħalma jiġri fil-każ ta' l-imħallfin; jidħol imħallef ġdid u jiret il- case-load ta' qabel.

Jien naħseb li rridu naraw x'adjustments hemm bżonn.

Irridu naraw li l-case officers ikunu iktar equipped biex jittrattaw dawn l- ever increasing loads, ikun hemm an equal distribution of case-loads, u jkun hemm an internal discussion group barra l-major projects group li jinvolvi lill-membri tal-units kollha, inkluż id-direttur li jkollu poter li jieħu ċerti deċiżjonijiet fundamentali.

Forsi hemm bżonn ukoll li l-leġislazzjoni kurrenti tiġi emendata biex ninkorporaw l-idea tal-planning agreements li jeżistu fir-Renju Unit.

Dawn l-agreements huma strument importanti biex jiġi assigurat li jinkisbu l- vantaġġi soċjali kollha possibbli minn proġetti kbar.

Wieħed jista' jitkellem ukoll fuq id-DCC fejn issa forsi hemm bżonn li jkun hemm appeals section li jkollha ċerti responsabbiltajiet partikolari, biex ikun hemm monitoring ta' l-effetti tad-deċiżjonijiet ta' l-appell u anke biex wieħed javvanza informazzjoni importanti lill-case officers kollha u anke units oħra.

Għandhom jiġu sottomessi rapporti perjodikament lill-Planning Authority rigward il-ground making decisions.

Rigward l-enforcement unit li jinvolvi issue importanti li ssemmiet ukoll mill-Onor.

Bonnici, irrid ngħid li jien naħseb li aktar minn enforcement hemm bżonn li nitkellmu fuq empowerment, li huwa konċett differenti u jidher li għad irid jiġi żviluppat iktar.

L-enforcement unit huwa understaffed u allura hemm diffikultajiet fit-tmexxija tiegħu.

Jekk jittieħdu dawn il-miżuri flimkien ma' oħrajn tajbin li diġa` ttieħdu, il-Planning Authority tkun aktar effiċjenti.

Dan jidher ukoll minn dak li hemm propost fl-estimi li għandna quddiemna għall-approvazzjoni tal-Kamra.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (L-Onor.

Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimkarki?

L- Onor. Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, naħseb li l-ħabib tiegħi l-Onor.

Sandro Schembri Adami għadu kif għamel an entertaining speech!

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Ċensu Galea, nixtieq li nevitaw kummenti bħal dawn.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Point of order.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, niġbidlek l-attenzjoni li ma jistax ikun li l-Onor.

Membru tan-naħa l-oħra jitħalla jagħmel rimarki dispreġjattivi ta' dan it-tip.

Barra minn hekk, is-Sedja għandha tordna li jinxtegħel il-microphone meta kollega ieħor ikun qed jipprova jitkellem.

THE DEPUTY SPEAKER: Jien sejjaħtlu imma l-microphone ma laħaqx inxtegħel.

L-Onor.

Schembri Adami.

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-microphone m'hux mixgħul.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI: Sur President, jekk jogħġbok, ara li min suppost jixgħel il-microphones jixgħelhom.

L-Onor.

Ċensu Galea attribwieli affarijiet li ma jagħmlux sens u li m'humiex minnhom.

THE DEPUTY SPEAKER: Diġa' ġbidtlu l-attenzjoni.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Qed nitkellem u nistenna li tħallini nispiċċa.

THE DEPUTY SPEAKER: Iva, fhimtu l-punt tiegħek.

Grazzi.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Illum m'intix l-Onor.

Michael Bonnici tan- Nazzjonalisti imma llum int id-Deputy Speaker u qed nindirizzak bil- kortesija li tixirqilha s-Sedja.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-punt tiegħek fhimtu.

Ma nistgħux nieħdu ħafna ħin.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: L-Onor.

Ċensu Galea nstema' ma' Malta kollha jgħid li jien għamilt an entertaining speech.

Jekk kien hemm xi ħaġa entertaining, din kienet f'dak li kien qal il-Perit Carm Lino Spiteri ...

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Onor. Schembri Adami, mhux se nippermettilek tieħu aktar ħin.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Qed nitkellem u nitlob il-protezzjoni tiegħek, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Sandro Schembri Adami, fhimt il-punt tiegħek imma issa daqshekk.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

SANRO SCHEMBRI ADAMI: Nitlob li l-Onor.

Galea jirtira dak il- kumment.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, safejn naf jien il-kelma "entertaining" imkien m'hija dispreġjattiva.

Issa jekk l-Onor.

Schembri Adami jqisha bħala dispreġjattiva ...

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Kompli bid-diskors tiegħek, Onorevoli.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jekk l-Onor.

Membru jqisha bħala espressjoni dispreġjattiva jien nirtiraha.

Pero' f'dawn il-15-il minuta li dam jitkellem kien hemm ħafna kliem li qal u li stajt inqum nitolbu jirtira.

(Interruzzjonijiet) Malli bdejt nitkellem, f'nofs l-ewwel sentenza qam pandemonju u nħlew tliet minuti ta' din il-Kamra.

Sur President, kont qed nipprova ngħid li fid-diskors tiegħu l-Onor.

Schembri Adami beda jgħid x'kien qal ħaddieħor minn din in-naħa fuq l- Awtorita` ta' l-Ippjanar fil-passat, imma ovvjament ma tkellem xejn dwar ix- xogħol li qed tagħmel illum u anqas u anqas ma tkellem dwar dak li se tagħmel matul is-sena finanzjarja 1997/98.

Il-Viċi Prim Ministru qal li l- kritika li għamilna minn din in-naħa għall-emendi għall-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp kienet tammonta għal science fiction u dan għaliex minn mindu ġew fis-seħħ dawn l-emendi għadu ma ġara xejn minn dak kollu.

Sur President, j'Alla li wara li jgħaddi ċertu żmien inkunu nistgħu ngħidu li l- politiċi baqgħu ma jindaħlux fid-day to day running ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar!

(Interruzzjonijiet) Il-Viċi Prim Ministru qal li bejn Marzu u Settembru ta' l-1997 ħarġu, bejn wieħed u ieħor, 3,000 compliance certificates.

Jekk wieħed iqis li kull sena joħorġu madwar 6,000 permess, isib li n-numru ta' compliance certificates li joħorġu huwa aċċettabbli ħafna u ma naħsibx li fir-realta` kien hemm xi żieda partikolari fil-ħruġ ta' dawn is-certificates.

Sur President, irrid nagħmel riferenza għall-kritika li konna għamilna meta tressqu l-emendi għal-liġi li waqqfet l-Awtorita` ta' l-Ippjanar, fejn konna għidna li ma rridux li l-privat ikollu jgħaddi mill-proċess kollu ta' l-applikazzjonijiet filwaqt li l-gvern ma jgħaddix mill-istess proċess.

Diġa` kellna xi eżempji ta' dan it-trattament.

Biżżejjed li wieħed isemmi l- Malta Dairy Products, fejn kien inbeda x-xogħol minn kumpannija li l-gvern għandu sehem fiha u x-xogħol baqa' għaddej minkejja li ma kienx hemm permess.

Nagħmel riferenza partikolari għad-diversi housing units li suppost li jridu jinbnew f'Pembroke.

Safejn naf jien, il-pjan ta' Pembroke kien approvat fl-1996 imma llum qed jingħad minn diversi kwartieri li se jkun hemm tibdiliet għal dan il-proġett.

(Interruzzjonijiet) Il-pjan kien approvat, Onor. Vella.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Ma nkunux misleading.

Il-pjan ta' Pembroke ma kienx uffiċjalment approvat.

(Interruzzjonijiet) Le, qatt ma kien approvat u nixtieq li nkunu korretti fid-diskors tagħna.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jekk qed jirriferi għall-approvazzjoni tal-gvern, nifhem, pero' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar kienet approvatu, għax sa dak iż- żmien kienet hi li tiddeċiedi dawn il-punti.

ONOR.

GEORGE VELLA: Nerġa' ngħid li m'għandniex inkunu misleading.

Dan li qed jgħid m'hu veru xejn.

Il-pjan ta' struttura, li fl-aħħar mill-aħħar il-pjanijiet huma parti minnu, jiġi approvat mill-Gvern, wara li jkun hemm adjudicating committee li jagħmel ir-rakkmandazzjonijiet tiegħu, u mbagħad il-Gvern iressqu għall-approvazzjoni tal-Kamra.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Naħseb li l-Viċi Prim Ministru jkun iktar korrett jekk jara kemm fil-fatt dam għaddej il-proċess tal-pjan ta' Pembroke.

Għax bl-istess argument allura qabel ma l-Awtorita` ta' l-Ippjanar tkun tista' tibda tipproċessa l-applikazzjoni ta' post partikolari, irridu ngħaddu mill- proċess li qed isemmi l-Ministru.

Apparti minn hekk, fir-rapport tas-sena li għaddiet hemm miktub li l-action plan għal Pembroke kien approvat fl-4 ta' Lulju ta' l-1996.

(Interruzzjonijiet) Illum waqt id-diskussjoni kien hawn battibekk - forsi għalhekk kienet dik is-saħna ta' l-Onor.

Schembri Adami - għar-rigward ta' ħruġ ta' plots.

Il-wegħda elettorali speċifika min- naħa tal-Partit Laburista kienet li Gvern Laburista ġdid se jqassam plots bi prezzijiet irħas f'areas fejn ma ssirx ħsara lill-ambjent.

Issa jekk illum il-Partit Laburista reġa' bdielu, ma jimpurtax, u għandu jkollu l- kuraġġ jgħid li fuq din il-policy reġa' bdielu u ma jkun ġara assolutament xejn.

Hemm ukoll il-kwestjoni tal-fees esaġerati li jridu jitħallsu ma' l- applikazzjonijiet.

Din irrid insemmiha fid-dawl tad-diskors li sar fuq il- budget għas-sena d-dieħla u fid-dawl tal-kliem li qed jingħad li rridu "nagħmlu l-aħjar bl-inqas flus".

Għalkemm din ma kenitx fil-programm elettorali tal-partit fil-gvern, f'din il-Kamra u barra minn din il-Kamra intqal kemm-il darba li l-fees li kienu qed jitħallsu ma' l- applikazzjonijiet kienu esaġerati.

Kien hemm ukoll diskussjoni dwar jekk huwiex veru li se nkunu fil-pożizzjoni li l-fees ta' l-Awtorita` ta' l- Ippjanar jitnaqqsu.

Dan huwa t-tieni budget ta' l-Awtorita` ta' l- Ippjanar mindu seħħet il-bidla fil-gvern u sal-lum għad m'hemm l-ebda indikazzjoni ...

(Interruzzjonijiet) Jien lill-Viċi Prim Ministru ma nterrompejtux fl-introduzzjoni tiegħu u lanqas interrompejt lil ħaddieħor.

Jien nixtieqek taqra d-diskorsi tal-passat tal-Ministru tad-Djar attwali u tara kemm-il darba qal li dawn huma fees esaġerati, li jridu jorħsu u li dawn huma fees li qed iħallashom għalxejn iċ-ċittadin.

(Interruzzjonijiet) Dan il-kliem tista' taqrah f'kull diskors li sar dwar il-voti tal-housing authority matul is-snin li għaddew.

Intqal kemm-il darba li dawn il-fees huma esaġerati.

Illum dawn ma roħsux u m'humiex sejrin jorħsu għal raġuni sempliċi.

L-ewwelnett, kif qed jingħad hawnhekk, l-Awtorita` ta' l-Ippjanar għal darba oħra se jkollha bżonn ammont sostanzjali ta' flus li ħafna minnhom iridu jiġu direttament mingħand il-gvern f'forma ta' subvention.

Il-Gvern qal li se jitnaqqsu l-flus u l-ispejjeż, imma jiddispjaċini ninnota li l- flus ma tnaqqsux f'affarijiet li mhumiex importanti, tnaqqsu f'affarijiet li suppost li l-flus għalihom żdiedu.

Per eżempju, il-vot tas-sena li għalqet f'Settembru għat-training tal-ħaddiema kien ta' Lm185,000, filwaqt li għas-sena d-dieħla se tkun ta' Lm91,000, jiġifieri nofs il-vot tas-sena li għaddiet.

Qed jitnaqqsu l-flus f'diversi voti oħrajn li huma wkoll marbutin direttament mat-training tal-ħaddiema meta t-taħriġ huwa xi ħaġa li naħseb li ż-żewġ naħat jaqblu fuqha.

Id-dħul ta' l-awtorita` se jkompli jonqos u se jkompli jonqos mhux għax hemm xi tipi ta' żvilupp li issa mhux se jkun hemm bżonn ta' applikazzjoni għalihom.

Sur President, indawru kif indawru n-numri nafu li d-dħul ta' l-awtorita` se jonqos għaliex l-attivita` ekonomika fil-construction industry naqset u għadha qed tonqos.

Hemm diversi punti oħrajn li tajjeb li wieħed jitkellem dwarhom għar- rigward tad-day-to-day running ta' din l-awtorita`.

Meta l-ġimgħa li għaddiet konna qed niddiskutu l-voti li jaqgħu taħt il-ministeru ta' l- ambjent, semmejt każ ta' persuna li l-karti tagħha ntilfu u l-Ministru meta weġibni qal - u kien korrett - li jien kont qed nitkellem fuq każ speċifiku ta' klijent tiegħi.

Pero' ngħidlu li dan m'huwiex l-uniku każ fejn ġara hekk għax hemm diversi każi ta' nies li l-karti tagħhom il-Bambin biss jaf x'jiġri minnhom.

Wieħed irid jara li dawn l-affarijiet ma jibqgħux jiġru.

Minn dak inhar sal-lum kien hemm ukoll każ ta' wieħed li applika fuq plot privata u ntalab mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex jivverifika mal-housing authority jekk din hijiex plot ta' l-awtorita` tad- djar jew inkella tal-privat.

Żgur li b'dan il-mod ma jasalx messaġġ ta' effiċjenza.

L-ewwelnett nafu li l-awtorita` tad-djar ilha ma toħroġ plots mill-1992.

Allura kif jista' jkun hemm applikazzjoni tal-housing authority biex tiġi diskussa llum?

Apparti minn hekk, din kienet applikazzjoni f'area fejn hemm mijiet ta' plots oħrajn li huma kollha tal-privat.

Għalhekk niskanta kif għal din il-plot partikolari s-sid ġie mitlub jagħmel konsultazzjonijiet mal-housing authority biex jara jekk l-art hijiex tal- gvern jew inkella tal-privat.

Wieħed jista' jsemmi eżempju wara l-ieħor ta' problemi ta' dan it-tip, pero' la għandi l-ħin u lanqas nixtieq nidħol f'każijiet partikolari.

Ħalli nitkellem ftit fuq l-awtorita' b'mod ġenerali.

Ix-xogħol prinċipali ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar mhuwiex dak li toħroġ il-permessi għall-bini - dak huwa sekondarju - imma li bis-serjeta' tieħu ħsieb l-ippjanar u l-kontroll tal-bini li jsir f'pajjiżna.

Minkejja dak kollu li ntqal illum - fil-verita' intqal drabi oħrajn - żgur li din l- awtorita' għenet ħafna fil-kontroll.

Wieħed jista' jibqa' jsibilha d- difetti, bħalma semmejt anke jien iktar kmieni, imma żgur li l-awtorita' qiegħda tiżviluppa kontinwament.

Naturalment dan l-iżvilupp matul is-snin ġab miegħu wkoll ċerta kritika.

Fil-fatt l-Onor.

Schembri Adami beda jikkwota minn diskorsi li kien għamel ex-membru parlamentari fil- leġislatura li għaddiet.

Nista' nassigurah li llum hemm numru ta' periti u nies oħra li jkunu f'kuntatt ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li għadhom jagħmlu l-istess ilmenti dwar din l-awtorita'.

Pero' żgur li ma kienx f'loku li l-Onor.

Schembri Adami jikkwota minn diskors li sar tlieta jew erba' snin ilu u li żgur kien sar bl-iskop li jsiru t-tibdiliet meħtieġa.

Fl-introduzzjoni tiegħu l-Viċi Prim Ministru qal: Nispera li issa ma jkunx hawn xi ħadd minn tan-naħa l-oħra li jgħidilna li hu kien jaqbel mat- tibdil li għamlet l-Awtorita' ta' l-Ippjanar!

Wieħed hawnhekk irid ifakkar li aħna wkoll ikkontribwejna biex isir dan it-tibdil.

(Interruzzjonijiet) Il-Ministru qed jgħid li għalhekk saru dawn l-emendi.

Iva, għalhekk saru.

Fl-aħħar mill-aħħar konna aħna li kellna l-kuraġġ li niġu f'dan il- Parlament u nwaqqfu l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u, bħalma jiġri kull meta ssir xi ħaġa ġdida, wara ċertu żmien jibdew jinstabu d-difetti tagħha.

Ċertament li l-Awtorita' ta' Ippjanar trid tara li tkompli tibni fuq dak li hemm tajjeb u tirranġa fejn hemm id-difetti.

Jien konvint li numru sostanzjali mill-membri ta' l-awtorita', jekk mhux kollha, jafu x'inhuma l- bidliet li hemm bżonn isiru u jien nappellalhom biex minn issa 'l quddiem ikunu huma stess li jimbottaw biex dawn iseħħu.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Bertu Pace.

ONOR.

BERTU PACE: Sur President, ħadt pjaċir nisma' d-diskors ta' l- Onor. Ċensu Galea, speċjalment dik il-parti ta' l-għeluq, fejn qal li għandhom ikunu l-membri stess tad-diversi bordijiet ta' l-Awtorita` ta' l- Ippjanar li jimbuttaw favur aktar tibdil.

Pero' l-ewwel ħalli nwieġeb għal xi punti li kien qajjem l-Onor.

Jesmond Mugliett dwar l-Awtorita' ta' l-Ippjanar meta kellna d-diskussjoni tal-budget fil-Kumitat ta' Provvista.

Dakinhar l-Onor.

Membru kien donnu beda jistaqsi għaliex biddilna xi nies fil-bordijiet.

Kien qisu ried jgħid xi ħaġa imma dik ix-xi ħaġa baqa' ma qalhiex.

(Interruzzjonijiet) Pero' l-mistoqsija ntefgħet.

L-ewwelnett tajjeb li għal darba oħra nfakkar, kif qal tajjeb il-Viċi Prim Ministru, li wara li ħadna t-tmexxija tal-pajjiż f'idejna, ħallejna kważi l-bordijiet kollha li kien hawn fil-pajjiż jiffunzjonaw kif kienu.

U hawnhekk tista' tara d-differenza - fl-1987 l-Onor.

Mugliett ma kienx fil- Parlament imma forsi jiftakar - bejn kif mexa Gvern Nazzjonalista fl-1987 u kif mexa Gvern Laburista ġdid.

F'inqas minn 24 siegħa, l-ewwel Gvern ta' l- Onor. Fenech Adami kien diġa' biddel in-nies li kien hemm fuq id-diversi boards.

Kif wieħed seta' jinnota mit-tibdil li sar fil-bordijiet - u hawn tidher is-sinċerita` u t-trasparenza tal-Gvern - in-nies governattivi nnominati mill-ministeri ġew appuntati fuq il-bord tal-Planning Authority, pero' m'għamilniex bħalma kienu għamlu l-ministri li kienu responsabbli mill-Planning Authority qabel, il-Perit Michael Falzon u l-Onor.

Francis Zammit Dimech.

Dawn kienu nnominaw lill-istess membri fuq il-bord tal- Planning Authority u fuq il-bord tad-DCC biex ikunu ċerti li jkollhom hold fuq iż-żewġ bordijiet.

Illum għall-ewwel darba fuq il-bord tal-Planning Authority u fuq il-bord tad-DCC hemm membri totalment differenti.

Huwa importanti ħafna li wieħed jinnota dan il-punt.

Sur President, jien inħoss li nkun qed nagħmel kritika kostruttiva meta ħafna drabi nitkellem fuq dawk l-affarijiet li jweġġgħu lin-nies u li nħoss li għandhom jiġu kkonsidrati fit-tmexxija ta' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar.

Hemm bżonn li din l-awtorita' tkun iktar umana u tħares iktar lejn l-aspett soċjali fil-pajjiż.

Ħalli nibda bil-local plans, fejn ix-xogħol miexi bil- mod wisq.

Dan qed joħloq diffikultajiet kbar għar-raġuni li applikazzjonijiet qegħdin jiġu rrifjutati bl-iskuża li l-pjan lokali ma jkunx lest u donnu ħadd ma jaf meta se jkun lest.

Hemm inħawi li jidher ċar li jridu jiġu żviluppati, peress li diġa` sar ħafna żvilupp fihom u madwarhom, imma l-permess għall-bini xorta qed jiġi miżmum u dan, nerġa' ngħid, għar-raġuni li l-pjan lokali għadu mhux lest.

Hemm ukoll il-problema tal-white areas.

Ħafna mill-każijiet li rajt huma ta' siti fil-qalba tal-bini u mdawrin bl-iżvilupp, imma donnu li l- Awtorita` ta' l-Ippjanar lanqas għandha idea x'se jsir fihom.

Jekk tistaqsi lill-kunsilli lokali għandhomx il-ħsieb li f'dawn il-white areas isir xi ġnien pubbliku jew xi recreation area, jgħidulek li lanqas huma ma jafu xi żvilupp se jsir hemmhekk.

Imbagħad hemm il-każ klassiku ta' koppji żgħażagħ li jixtru plots - u llum kulħadd jaf li plot tqum eluf ta' liri - bil-kondizzjoni li huma within the building scheme u, wara li jkunu xtraw u applikaw għall-permess, inkredibbilment jirċievu risposta mill- Awtorita` ta' l-Ippjanar li ma tistax tittieħed deċiżjoni minħabba li l- pjan lokali għadu mhux lest u ma jafux hemmhekk hux se jkun hemm xi ċaqliq.

Hawnhekk tajjeb li nenfasizzaw kemm huwa importanti li, qabel ma dak li jkun jidħol f'kuntratt, imur jiċċekkja ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar jekk dik il-plot partikolari fil-fatt tistax tiġi żviluppata.

Insemmi l-każ tal- Kalkara fejn hemm koppji li xtraw plots within the building scheme u ilhom sentejn jistennew ir-risposta mingħand l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għax s'issa kulma qalulhom huwa li għad iridu jaraw x'se jsir fil-pjan lokali.

Dawn l-affarijiet m'humiex sewwa, jagħmlu isem ikrah lill-Awtorita' ta' l- Ippjanar u minħabba fihom qed iweġġgħu ħafna nies.

Jekk l-Awtorita` ta' l- Ippjanar ma tridx li tiġi f'pożizzjoni li tagħti kumpens meta ma tittrattax applikazzjoni fil-ħin, allura għandha tiddeċiedi mill-aktar fis fuq dawn it-talbiet.

Hawnhekk, Sur President, nixtieq nappella lill-kunsilli lokali u lill- pubbliku biex meta jkunu qed isiru konsultazzjonijiet dwar dawn il- pjanijiet lokali, imorru jipparteċipaw u jaraw li s-suġġerimenti u t- talbiet tagħhom jiġu mistħarrġa u, jekk ikollhom raġun, jiġu inklużi fil- pjan lokali.

Mill-esperjenza tiegħi wisq nibża' li bil-mod kif isiru l- pjanijiet lokali qed nispiċċaw b'individwu wieħed - jew tnejn - jiddeċiedi għal kulħadd.

Jien kelli l-okkażjoni nattendi għan-north-west local plan, li jkopri area kbira.

Apparti li ma nafx għaliex jgħidulu n-north-west local plan - fil-fatt dan il-pjan ikopri x-xlokk u n-nofsinhar ta' Malta, cioe' minn Birżebbuga sal-Mellieħa - niftakar li oriġinarjament Għar Lapsi kien litteralment tħalla barra.

Jien kont għarraft lill-Kunsill Lokali tas-Siġġiewi u għaqdiet oħra li kien ħareġ in-north-west local plan u kont għidtilhom li kienet għaddejja diskussjoni fuq dan il-pjan.

Ħafna minnhom lanqas kienu jafu li dan il-pjan ġie ppubblikat għad-diskussjoni.

Wara li rajt x'kienu jixtiequ li jsir f'Għar Lapsi n-nies tas-Siġġiewi, fis- sens li jitkabbar il-car park u jsir daqsxejn embellishment madwar l-area, ktibt lill-Awtorita` ta' l-Ippjanar.

Wara xi 15-il ġurnata, inkredibbilment nirċievi ittra fejn bil-pulit qaluli li qraw l-ittra tiegħi imma lanqas biss se jagħtu kasha.

Jien insistejt magħhom li qabel jagħtu risposta fuq din l-ittra għandhom jinżlu jaraw Għar Lapsi u mhux jaraw kollox fuq il-pjanta.

GĦaddew ħmistax oħra u rċevejt ittra fejn qaluli li marru Għar Lapsi u kienu lesti li jiddiskutu l-affarijiet miegħi.

Dan juri li hemm bżonn tiddaħħal aktar serjeta' fil-preparazzjoni tal- pjanijiet lokali u tajjeb nerġa' nappella biex, kull meta jiġi ppubblikat pjan lokali, il-pubbliku jagħti sehmu u fejn it-talbiet ikunu ġusti għandu jinsisti ma' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar li dawn jidħlu.

Issa nsemmi s-sezzjoni ta' l-environment management unit, li wisq nibża' li qed tagħmel ħafna xogħol li m'huwiex kompitu tagħha, xogħol dupplikat u ħafna studji inutli, bil-konsegwenza li qed ikun hemm ħafna ħela ta' flus u riżorsi oħra.

Forsi l-ministeru ta' l-ambjent, li għalih hu responsabbli l- Viċi Prim Ministru George Vella, jara kif dan il-unit jista' jiġi utilizzat aħjar, flimkien ma' għaqdiet oħra ta' l-ambjent.

Per eżempju, il- bieraħ fil-gazzetta kien hemm rapport sħiħ dwar l-integrated coastal management plan, fejn intqal li kien hawn xi espert Amerikan miġjub minn xi istituzzjoni Maltija li qed tagħmel dan l-istudju, u fl-istess ħin qed isir studju mill-environment management unit.

Ħalli nsemmi l-heritage advisory committee, li huwa wkoll uġigħ ta' ras kbira fil-Planning Authority, u li jien personalment għadni ma nistax nifhem fuq liema terms of reference qed jaħdem.

Bl-attitudni tiegħu qed joħloq diżgwid, dewmien u xi kultant inġustizzji kbar billi x-scheduling, kif għidt ħafna drabi, jinħareġ mingħajr ħsieb u mingħajr ma jingħata kas l- aspett soċjo-ekonomiku tal-pajjiż.

Illum wasalna fi stat li bini riċenti, minn żmien il-gwerra 'l hawn, qed noħorġulu skjedar għas-sempliċi raġuni li jkun fih il-kileb jew xi xorok.

Nafu li f'Malta, fi żmenijiet l- imgħoddija, kien tela' ħafna bini skond in-neċessitajiet ta' dak iż-żmien, fejn il-faċilitajiet sanitarji kienu ineżistenti u fejn l-annimali kienu jagħmlu parti minn kull household.

Sa l-1970 niftakar li fir-raħal tiegħi s-Siġġiewi minn ġod-djar mhux nies biss kienu joħorġu imma anke xi ħanżir, xi ftit ngħaġ u mogħoż!

Jiġifieri ssib ħafna bini antik mingħajr privatezza, bil-ġirien iħarsu minn ġo twieqi kbar għal ġol-bitħa tiegħek.

Hemm il-problema li ħafna travi ta' l-injam spiċċaw mikulin bis-susa u diffiċilissimu wieħed jibdilhom.

Qed naraw ukoll kemm hu diffiċli li fi kmamar ta' bini antik ikollok dawl u ventilazzjoni skond ir-regolamenti sanitarji u sfortunatament ħafna drabi dawn l-applikazzjonijiet qed jiġu refused.

Hemm ħafna punti li xtaqt insemmi pero' se nagħlaq billi ngħid li ħafna mill-policies jidhru li qegħdin jagħtu suċċess.

Għall-ewwel darba tajna dritt lill-periti li jkunu jafu minn qabel ir-rapport tal-case officer u jirrispondu.

Għamilna policies ġodda u qegħdin infasslu tibdil ta' policies li jkunu diskussi flimkien mal-Kamra tal-Periti.

Wessajna l- general development order u qed issir review ta' policies oħra rigward it- tibdil ta' l-użu tal-fondi.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, fil-ftit minuti li għandi se nagħti ħarsa lejn ħames punti li jirrigwardaw l-Awtorita` ta' l-Ippjanar.

Fil-fatt uħud minnhom huma wkoll suġġerimenti sabiex ikun hemm aktar effiċjenza u kuntatt dirett dejjem aħjar mal-klijenti ta' l-Awtorita` ta' l- Ippjanar.

Naqbad fuq l-ewwel punt rigward il-kuntatt mal-klijenti.

Min huma l-klijenti ta' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar?

L-ewwelnett hemm il- pubbliku in ġenerali u t-tieni nett hemm il-periti.

Jeħtieġ li jkun hemm sforz akbar sabiex il-pubbliku in ġenerali jkun informat iktar bit- tibdiliet, bir-regolamenti u bil-pjanijiet li tkun qed tagħmel l-Awtorita` ta' l-Ippjanar.

Ħafna drabi m'huwiex biżżejjed li persuna tħoss li jkun hemm dejjem aktar effiċjenza meta titfa' applikazzjoni.

Tajjeb li jkun hemm effiċjenza u jeħtieġ li jkun hemm ħafna iktar effiċjenza imma dak m'huwiex biżżejjed.

Huwa importanti wkoll li n-nies in ġenerali jkunu jafu l-pjanijiet u r-regolamenti li minn żmien għall-ieħor toħroġ l- Awtorita` ta' l-Ippjanar.

Għalkemm matul l-aħħar snin l-awtorita` għamlet sforz biex dan jiżdied, naħseb li dan huwa proprju l-qasam fejn irid isir sforz ħafna ikbar jekk irridu verament inbiddlu l-mentalita`.

Sur President, jeħtieġ li l-Awtorita` ta' l-Ippjanar tikkollabora ħafna aktar ukoll mal-kunsilli lokali.

Mhux qed ngħid li dan mhux qed tagħmlu imma hemm bżonn li jsir aktar.

Nifhem li kultant in-nies fl-awtorita` jibdew jaqtgħu qalbhom għax ġieli jkun hemm attivitajiet fejn il-pubbliku in ġenerali ma tantx jattendi, imma naħseb li wieħed irid jibqa' jagħmel l- isforz.

Jekk irridu parteċipazzjoni, jekk irridu li s-sens ta' pjanifikazzjoni ma jibqax biss għall-elite li tifhmu imma li jibda jkun ġeneralizzat f'mentalita` ġdida, jeħtieġ li nkomplu nxettlu l- parteċipazzjoni f'eżerċizzji ta' promozzjoni ta' dawn il-pjanijiet u regolamenti.

L-area fejn nistgħu għallinqas naslu biex inwettquh hija f'dawk li jissejħu l-urban conservation areas.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar tista' tagħmel esperiment, bħalma hemm fl-Italja u f'postijiet oħrajn, billi fiċ-ċentri urbani twaqqaf planning shops jew local planning offices fejn iċ-ċittadin komuni jkun jista' jmur biex jieħu opinjoni dwar xi tibdil li hu jkun irid jagħmel, u n-nies li jkun hemm f'dak il-local planning office ikunu jistgħu bl-akbar liberta` jfiehmuh u jiddiskutu miegħu.

Naħseb li dan huwa punt importanti.

Jekk irridu li l-pjanifikazzjoni tiftiehem aktar, irridu dejjem ninżlu hemm isfel.

Jien napprezza l-isforz li għamel il-Perit George Cilia fuq wieħed mir-radjijijet lokali biex jagħmel dawn it-tip ta' diskussjonijiet - ħalliha li ħafna drabi, malli tgħidilhom il-Perit George Cilia, in-nies jibdew jistaqsuh fuq l-umdita` u fuq affarijiet relattivament ta' ftit importanza - imma naħseb li dak l- isforz kien tajjeb u jeħtieġ li jkompli jinfirex.

(Interruzzjonijiet) L- iskema tal-gallerijiet hija tajba u għandha tiġi estiża għal postijiet oħra ta' konservazzjoni u ma tibqax limitata għall-Birgu biss.

Niġi għat-tieni punt, Sur President.

Min huma l-klijenti l-oħra ta' l- Awtorita` ta' l-Ippjanar?

Huma l-periti.

Tajjeb li wara ħafna żmien li konna ilna nistennewh sar il-manual u tajjeb ukoll li ġiet inawgurata l- website ta' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar, iżda naħseb li hemm bżonn ħafna aktar sforz f'din il-website sabiex anke tnaqqas il-burden fuq il-periti li jkunu qed jagħmlu l-applikazzjoni, kif ukoll fuq il-periti ta' l-istess awtorita`.

Naħseb li s-servizzi li din qiegħda tagħti sal-lum huma limitati.

Fir-rapport jingħad li se jkun hemm aktar sforz u nispera li dan l-isforz isir sabiex din il-website tagħti aktar servizzi.

Per eżempju, illum jista' faċilment ikollok electronic applications u l- possibbilta` li tara l-movement tal-file tiegħek fuq il-website tal- Planning Authority, fejn jekk inti trid tagħmel query fuq dak il-file taf li dik l-E-mail se tmur għand il-perit li qiegħed jara l-file.

Sal-lum wieħed jista' jagħmel general queries biss u għalhekk tajjeb li jkun hemm din il-faċilita` ta' servizz sabiex ikun hemm aktar kuntatt dirett.

Naħseb xi ħaġa oħra importanti hija li l-manual ikun aġġornat b'aktar effiċjenza għax domna ħafna nistennew biex ħareġ il-manual.

Sur President, ngħaddi għat-tielet punt.

Hawnhekk intqal li l-emendi li ddiskutejna qabel ir-recess tas-sajf saru sabiex tiżdied l-attivita`.

Ejja naraw effettivament x'ġara matul din is-sena.

Minn mistoqsijiet parlamentari li għamilt jirriżulta li paragunat mas-sena ta' qabel, kien hemm tnaqqis ta' 15% fil-ħlasijiet.

U jekk wieħed jikkompara l-medja kull xahar f'din is-sena ma' l-aħħar sentejn ta' qabel insibu li kien hemm tnaqqis ta' xejn inqas minn 27% u din m'hi xejn ħlief sitwazzjoni mwiegħra.

Punt ieħor, Sur President, huwa dwar it-training tal-ħaddiema.

F'Settembru li għadda deher avviż fuq il-gazzetti kollha dwar kors għal masters degree in environmental planning u applikaw għalih 22 ruħ.

Meta mbagħad fetħet l-Universita,` min applika rċeva nota li dan il-kors ma kiex se jiftaħ għax ma sabux sponsorship.

Erġajna bdejna bit-teorija tal- parrinu għax jekk ma nsibux sponsorship allura l-kors ma jiftaħx!

Dan huwa każ serju għax se jnaqqas l-opportunitajiet ta' speċjalizzazzjoni fil- qasam ta' pjanifikazzjoni ambjentali.

Jien inħoss li kien nuqqas ta' dan il-Gvern li minkejja li kienu applikaw 22 ruħ, prattikament qabad dan il-kors, tefgħu fil-kexxun u qal li meta nsibu xi parrinu nerġgħu niftħuh.

Ċertament li n-nuqqas ta' dan il-kors ta' masters f'environmental planning se jkollu effett fuq l-istaff ta' l- Awtorita` ta' l-Ippjanar, li kienet tibgħat ukoll xi membri mill-istaff tagħha sabiex jistudjaw u jispeċjalizzaw f'dan il-qasam.

L-aħħar punt, Sur President, li nixtieq nagħmel huwa rigward ir-rispett li dan il-Gvern qed jagħti lill-Awtorita` ta' l-Ippjanar.

Jien ma rridx inkun polemikuż imma nsemmi fatt wieħed li lili urtani ħafna.

Xejn ma laqatni b'mod pożittiv il-fatt li ħareġ id-development brief għall-Proġett ta' Sant Iermu.

Kienet għadha lanqas nixfet il-linka fuq il-karta u l- Gvern iddeċieda li jinjora dak li kienet qed tipproponi l-Awtorita` ta' l- Ippjanar rigward Evans Buildings, cioe' li dak għandu jkun inkorporat fil- Proġett ta' Sant Iermu, sabiex ikun hemm inċentiv akbar għall- iżviluppaturi.

Il-Gvern ġie jaqa' u jqum u lanqas biss indenja ruħu jiddiskuti ma' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar u qabad u ddeċieda li Evans Buildings iżommu għal laboratorji.

Se jżomm laboratorju f'bini li huwa dekadenti u ċertament m'huwiex post adattat sabiex iservi ta' bini ta' eċċellenza għal-laboratorju fil-ħajja tal-lum.

Dan il-Gvern waqqaf għal kollox il-pjanijiet li kien hemm sabiex jinbnew laboratorji suret in-nies u moderni, u llum se jibqa' għaddej jillapazza l-Evans Laboratory bil-biża' kbira li issa se jkollu effett negattiv ħafna fuq il-pjan ta' żvilupp ta' Sant Iermu.

Ma naħsibx li dan huwa l-mod kif l-Awtorita` ta' l-Ippjanar għandha tiġi stmata.

Jien wieħed minn dawk li nikkritika lill-Awtorita` ta' l-Ippjanar f'dak li huwa ħażin, imma meta jsiru pjanijiet serji ta' dan it-tip jien nistenna li l-Gvern ikun wieħed mill-partners soċjali f'dan il-pajjiż li jassessja b'mod sħiħ dak li tkun qed tgħid l-awtorita` u mhux jaqbad u jarmi planning brief bl-addoċċ.

Nirringrazzjak, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirrigrazzjak.

Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari Anton Refalo.

ONOR.

ANTON REFALO: Sur President, smajt b'attenzjoni lil kulħadd, speċjalment lill-Viċi Prim Ministru, li nawguralu li jipprova jirranġa l- Planning Authority.

Ngħid għalija tlift kull fiduċja fil-Planning Authority u naf żgur li, tagħmel x'tagħmel, ma' dawn in-nies ma tasal qatt.

L-unika ħaġa li għandhom tajba huwa ċ-chairman - qiegħed hawn u rrid nifraħlu - għaliex huwa bniedem ġentili li jisimgħek u lest li jifhem il- problemi tiegħek.

Il-bqija jien ma nara xejn tajjeb fil-Planning Authority.

Se nsemmi punt wieħed għax m'għandix ħin.

F'Għawdex qegħdin nipprovaw niftħu small garages, fejn nies li jaħdmu ta' mechanic, eċċ., ikunu jistgħu jiftħu negozju.

Il-ġimgħa l-oħra l-MDC applikat għal permess mingħand il-Planning Authority u dawn irrispondew li ma jistgħux jikkonsidraw din l-applikazzjoni għas-sempliċi raġuni li din l- art, fejn l-MDC qiegħda tippjana li tagħmel dawn is-small garages, ma taqax taħt il-local plan.

Mela l-ewwel irid jiġi deċiż jekk il-local plan huwiex se jiġi estiż u mbagħad tiġi kkonsidrata t-talba ta' l-MDC.

Apparti minn dan, tal-Planning Authority telgħu Għawdex u ħarbtu lil kulħadd, għax qabdu xi 40 jew 50 persuna li kellhom negozji żgħar u heddewhom bil-pulizija, meta għandhom tant u tant bini llegali x'jaraw!

U meta tiktbilhom li f'Republic Street, Victoria tiela' mostru ta' bini kollu ħadid barra l-alignment, jgħidulek li dan qiegħed skond il-permessi!

Dawn qabdu dawn il-50 persuna u heddewhom biex jagħlqu.

Veru li m'għandhomx permess u veru li qed jiksru l-liġi, pero' ilhom joperaw 'il fuq minn għaxar snin - qabel kienu jħallsu l-VAT u llum iħallsu s-CET - u ma ngħidlekx kemm iħaddmu nies.

Dawn marru fuqhom u heddewhom li jagħlquhom.

Ngħid għalija huwa ħażin li min-naħa waħda l-Gvern qiegħed jagħmel l-almu kollu tiegħu biex lil dawn in-nies isibilhom plot fejn ikunu jistgħu jkomplu n-negozju tagħhom, b'ċens temporanju ta' Lm80, u anke jissellfu fuq dik il-plot, imbagħad jiġu tal-Planning Authority, wara li rrifjutawlhom il-permess, u jheddu lil dawn in-nies.

Fejn kienu tal-Planning Authority fid-disa' snin li kien fil-gvern il-Partit Nazzjonalista?

Ġew xi darba Għawdex jheddu lil dawn in-nies?

Issa ġew, fiż-żmien tal-Milied, meta l- ekonomija Għawdex miexja 'l quddiem.

Mela l-Gvern jagħmel ħiltu kollha biex jagħti spinta lill-ekonomija u biex is-settur privat jimxi 'l quddiem, imbagħad wara disa' snin, out of the blue, tal-Planning Authority jitilgħu Għawdex - Eureka! - u jheddu li se jagħlqu lil kulħadd.

Dan huwa l-mod kif jittrattaw ma' l-Għawdxin?

Jien l-ewwel wieħed m'iniex lest li nħalli dawn l-affarijiet ħżiena.

Il-Planning Authority m'għandhiex qalb soċjali u lill-Viċi Prim Ministru ngħidlu li, jagħmel kemm jagħmel sforzi, ma' dawn in-nies ma jirranġax.

Fis-sezzjoni tal-Planning Authority f'Għawdex hemm partita ġrieden.

Min hu b'saħħtu jirranġawlu, pero' bniedem li sempliċement irid jiftaħ stationery fil-garaxx jirrifjutawlu l-permess.

Kieku dan kien xi negozju fejn bniedem se jagħmel l-istorbju u l-ġirien jilmentaw, nifhimha.

Imma wieħed li qiegħed ibigħ gwarniċ tiġi tagħlqu!

Dan huwa l-mod kif tmexxi?

Dawn huma, kif għidt qabel u nerġa' ngħid, daqqiet taħt iċ-ċintorin.

U għalhekk jien minn hawn ngħid li tlift kull tama fil-Planning Authority.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jesmond Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Grazzi.

Hemm diversi modi kif tista' tħares lejn il-Planning Authority.

Tista' tħares lejn aspett wieħed u tikkundannaha, tista' tħares lejn il-performance individwali tal-units tagħha u tista' tara kif din qiegħda tinfilza ma' l-ippjanar tal-Gvern.

Pero' lis-Segretarju Parlamentari għal Għawdex ngħidlu li jien kelli każ ta' xi ħadd li kien ilu jopera fi scrapyard għal 40 sena u peress li marru l-pulizija applika għal permess.

Dan ma ħariġlux għax sfortunatament il- policies tal-Planning Authority fuq scrapyards huma vagissimi imma dan baqa' bla permess u baqa' jopera.

Ma nafx jekk waqqfuhx il-pulizija issa imma huwa fatt li dan m'huwiex qiegħed in regola mal-liġi.

Jiġifieri dawn l-affarijiet mhux issa ġraw iżda ilhom jiġru.

(Interruzzjonijiet)

Ma naħsibx li tista' tikkundanna lill-Planning Authority għaliex tagħmel enforcement, meta r-regoli tagħha jgħidulha li suppost tagħmel hekk.

Jekk għandna Planning Authority li r-regoli tagħha jgħidu hekk, irridu nipprovaw nirrispettawhom jew inkella nżarmaw.

Li noqogħdu ngħidu li tal- Planning Authority f'Għawdex huma ġrieden, naħseb m'huwiex il-mod kif għandna nindirizzaw din l-istituzzjoni li finalment twaqqfet biex tagħmel il-ġid lill-pajjiż.

Il-Planning Authority għandha profil għoli ħafna. bħalma kien qal darba ċ-chief executive tagħha, u tkun f'ħafna kontroversji.

Din is-sena l-Planning Authority, bħas-snin kollha kemm ilha mwaqqfa, kienet fl-aħbarijiet u kienet diskussa ħafna anke f'dan il-Parlament għax kien hawn l-emendi għall-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

Issa għandna esperjenza ta' sena warajna ....

(Interruzzjonijiet) Mhux vera li aħna opponejna għall-emendi kollha.

Niftakar li l-Committee stage kien gruelling bħala dibattitu.

(Interruzzjonijiet) Per eżempju, anke l- proċedura tad-deemed approval, kif finalment ġiet approvata, ġiet ħafna aħjar milli kif kienet proposta oriġinarjament min-naħa tal-Viċi Prim Ministru.

Jiġifieri f'dak id-dibattitu, il-provisos u l-eċċezzjonijiet tad- deemed approvals żdiedu u tjiebu as we went along bid-diskussjoni.

Konna anke qbilna ma' l-idea tal-GDO; ħalliha li mbagħad din kienet ħarġet b'dawk l-iżbalji u ma nafx għalfejn domna xi xahar nistennew qabel ma dawn l-iżbalji ġew irranġati.

Sur President, l-Onor.

Bertu Pace ħass li kellu jirriferi għal xi punti li kont qajjimt jien hawn ġew dwar tibdil fil-bord ta' l-appell - issa kuntrarjament għal dak li qal l-Onor.

Membru, meta jien nagħmel mistoqsija ma nkunx diġa' għamilt il-ġudizzju minn qabel - liema tibdil iġib miegħu mplikazzjonijiet serji.

Żgur li kien hemm prezz u għad hemm prezz għal dan it-tibdil, kif għidt hawn fil-Parlament l-ġimgħa l-oħra.

Il-prezz ħallsuh dawk l-applikanti li laħqu tefgħu talba qabel l-14 ta' Awissu.

Mela dawk l-applikazzjonijiet li ntefgħu wara dik id-data, kulħadd iġri u ġerri biex iżomm mad-deadline, u fir-rigward ta' dawk l-applikazzjonijiet li ntefgħu qabel ma jidhirx li hemm l-iċken ħeġġa biex dawn nittekiljawhom.

Naf li l-Viċi Prim Ministru kellu jivverifika ċerti ħwejjeġ.

(Interruzzjonijiet) Nista' ngħidlek li jien anke ċċekkjajt mal-Kamra tal- Periti u nifhem li dawn lesti jikkonfermaw dan li qed ngħid jien.

L- applikazzjonijiet li ntefgħu qabel l-14 ta' Awissu m'hemm l-ebda ħeġġa għalihom u l-case officers preokkupati biss biex ilaħħqu mad-deadline ta' dawk li ntefgħu wara u ħafna nies qegħdin ibatu dewmien intortament.

Ħaġa oħra li ħarġet minn dawk l-emendi kienet il-fatt li aħna l-periti bdejna nirċievu l-case officer report.

Kienet xi ħaġa tajba, konna ilna nitolbuha u jien nistaqsi għalfejn id-direttorat żammew daqshekk iebes għal tant snin u issa aċċettawha.

Jien għalija din kienet xi ħaġa ...

(Interruzzjonijiet) Jekk inhija tort tiegħek ngħidlek prosit!

Pero' din il-proċedura tal-case officer report fiha implikazzjonijiet oħrajn.

Il-case officer report qed jintbagħat lill-periti biex kemm jista' jkun jitnaqqsu l-verbal submissions quddiem il-bord u suppost dan jinkiteb b'mod fair u, meta jiġu kkwotati policies, jiġu kkwotati in their totality.

Pero' jien qed nisma' b'każi fejn case officer fir-rapport jikkwota policy u jekk il-policy ikollha żewġ sentenzi, li forsi waħda jkollha implikazzjoni pożittiva fuq dik l-applikazzjoni, hemm każi fejn din tħalliet barra.

U dan m'huwiex sew.

Il-case officer report se jmur quddiem il-bord, u dakinhar l-applikant ma jkunx jista' jitkellem, u għalhekk m'għandu jsir xejn li jista' jkun ta' preġudizzju.

Ħaġa oħra li suppost issir mal-case officer report hija li wara li l- perit ikun bagħat il-kontro-rapport tiegħu, kemm il-case officer report u kemm il-kontro-rapport suppost jaslu għand id-DCC mingħajr kummenti.

Pero' sirna nafu li wara li l-kontro-rapport tal-perit ikun intbagħat lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar, qed jasal għand id-DCC bil-kummenti tal-case officer.

Dan m'huwiex sewwa.

Sur President, emenda oħra li kien ressaq il-Gvern, u li aħna bħala Oppożizzjoni konna qbilna magħha, kienet li l-applikazzjonijiet għandhom jiġu aġġudikati skond policies viġenti fil-mument li applikazzjoni tidħol għand il-Planning Authority.

Pero' anke għal din qisu hemm ċerta reżistenza interna fl-Awtorita` ta' l-Ippjanar.

Per eżempju, jiena smajt b'każ ta' xi ħadd li tefa' applikazzjoni għal swimming pool u l-permess ma ħariġx "on the grounds that it went against draft guidelines on swimming pools".

Kif jistgħu jiktbulu hekk, meta suppost li aħna niġġudikaw skond policies viġenti fil-ġurnata li ssir l-applikazzjoni?

Dawn huma dettalji tekniċi u amministrattivi u għalhekk qed ngħidhom.

Hawnhekk m'għandniex naraw biss l-aspett politiku imma huwa d-dover tagħna li nagħmlu kritika preċiża u dettaljata.

Sur President, għal dik li hija ħidma min-naħa tal-bord ta' l-appell ta' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar, xtaqt li kieku l-Kamra kellha għad- dispożizzjoni tagħha rapport sabiex inkunu nistgħu nikkummentaw fuqu.

Ilni ninnota li għandna case law, kemm tad-deċiżjonijiet tad-DCC u kemm tal- bord ta' l-appell, għax dawn iż-żewġ organi issa ilhom jinfunzjonaw għal ħames snin.

Minkejja li tara ċerta konsistenza fid-deċiżjonijiet tad-DCC u tal-bord ta' l-appell, ikollna nammettu li d-direttorat mhux dejjem jieħu in konsiderazzjoni d-deċiżjonijiet li jkun miexi fuqhom id-DCC.

Allavolja jafu li f'ċerti każijiet id-DCC jista' jaqleb anke ċerti deċiżjonijiet - u saħansitra ma jżommx mal-linji stipulati fiċ-ċirkolari tad-DC 1 ta' l- 1988 - jibqgħu jagħmlu t-tip ta' rakkmandazzjonijiet li dejjem għamlu u jinjoraw każijiet simili li jkunu diġa' ġew deċiżi mid-DCC.

Sur President, ġimgħa ilu staqsejt għalfejn il-Gvern ħass li kellu jibdel wieħed minn żewġ bordijiet ta' l-appell.

Forsi dan ifisser li dawn kienu kuntenti bi tlieta minnhom iżda mhux bit-tlieta l-oħra?

Jekk irridu nżommu l-kontinwita`, il-kontinwita` nżommuha f'bord wieħed iżda mhux fl- ieħor?

(Interruzzjonijiet) Għax imbagħad għandek implikazzjonijiet oħrajn iktar serji.

Per eżempju, nafu li l-bord ta' l-appell kellu 100 każ li kienu b'deċiżjoni lesta, miktuba u typed.

Issa x'se jiġri?

Id-deċiżjoni li wasal għaliha l-bord l-qadim, se jiffirmaha c-chairman tal-bord il-ġdid?

Jekk se nagħmlu hekk , se niġu f'sitwazzjoni fejn ċ-chairman se jkollu jpoġġi l-firma tiegħu fuq xi ħaġa li ma jkunx daħal fiha, jekk ma jridx jerġa' jibda kollox mill-bidu.

Ara x'ħela ta' ħin ġej!

Dan kollu għax ma sarx handover proprju mill-bord ta' l-appell l-antik għall-bord il-ġdid.

Din kienet ir-raġuni li għamilt dik il-mistoqsija d-darba l-oħra - l-Onor.

Bertu Pace ried ikun jaf għalfejn - u mhux biex nitfa' ebda dell fuq ħadd.

Ċertament li l-bidla fil-membri tal-bord fiha implikazzjonijiet li jistgħu jħallu effetti negattivi.

L-aħħar punt li nixtieq nagħmel fuq il-proċedura interna hija dwar partial approval u partial refusal.

Kultant wieħed japplika u f'nofs il- proċess jgħidulu li l-applikazzjoni tiegħu, kif sottomessa, mhijiex aċċettabbli u jrid ibiddel il-pjanti.

Dak li jkun, allavolja ma jkunx jaqbel, ibiddel il-pjanti biex l-applikazzjoni tiegħu tibqa' għaddejja u meta joħroġ il-permess, ħalli jkun jista' jibda l-iżvilupp, jappella minn dik il-parti li ma jkunux aċċettawlu.

F'dawn il-każi l-avukat ta' l- Awtorita` ta' l-Ippjanar qed jgħid li dak l-appell hu null għaliex, jekk l- applikant aċċetta li jitfa' pjanti ġodda fl-istadju tad-DCC, allura jkun aċċetta mill-ewwel il-kondizzjonijiet tad-DCC.

Jiena naħseb li hawn bżonn li jidħol il-konċett intern tal-partial approval u l-partial refusal biex l- ewwelnett nillimitaw kemm jista' jkun l-appelli u ma nżidux dawn il-ħafna battibekki u diżgwid għalxejn.

Issa nixtieq nistaqsi x'se jiġri dwar il-ħatra tad-direttur ta' l-audit.

Dan se jkun maħtur minn ġewwa jew minn barra?

Xi kritierji se jkunu wżati għall-ħatra tiegħu?

Mid-diskussjoni li saret hawn ġew ħarġu affarijiet oħra interessanti, bħall-kwestjoni tat-training ta' l-istaff.

Bħalma qal l- Onor. Bonnici, is-sena l-oħra kien hemm nefqa ta' Lm185,000 u f'daqqa waħda dan il-vot naqqsuh bin-nofs.

Dan għandu implikazzjonijiet serji għaliex f'ċerti sezzjonijiet il-manpower huwa minimu.

Fil-local planning unit, per eżempju, għandek biss xi tliet professjonisti.

Jiġifieri ma jistax ikun li nnaqqsu l-infiq b'dan il-mod meta għandna bżonn ninvestu fil-manpower.

Sur President, l-Awtorita` ta' l-Ippjanar tista' tħares lejha b'mod iktar globali u tara kif din tallaċċja ruħha ma' dak li qed jiġri fil-pajjiż.

Naħseb li l-iktar unit li għandu impatt fuq dak li qed jiġri fil-pajjiż huwa l-istrategic planning unit.

Dan l-oġġettivi tiegħu jgħidu hekk:

"The strategic planning unit has the objective to manage and improve the quality of strategic planning and optimise relationships with other units.

The strategic planning unit should review and update the structure plan, as required by law, incorporating it in an integrated development programme, focus the plan around sustainable development objectives and co-ordinate its implementation."

Jiġfieri l-istrategic planning unit suppost huwa l-moħħ ta' l-ippjanar f'pajjiżna.

Pero' x'qed jiġri hemmhekk?

F'daqqa waħda spiċċa mingħajr kap u x'aktarx hemm professjonist wieħed li għadu jilħaq.

Suppost kellna naħtru wkoll lil xi ħadd biex jagħmel review tal-pjan ta' struttura.

Iżda bl-infiq propost ma nafux jekk hux se jinħatar dan il-kap jew hijiex se tinġieb din il-persuna biex tagħmel review tal-pjan ta' struttura.

Nixtieq nagħmel parentesi hawnhekk.

Sur President, jiena ma naqbilx li dawn in-nies bilfors għandhom ikunu konsulenti barranin.

Ma nafx għaliex l-Awtorita` ta' l-Ippjanar għadha taħseb li bilfors irid ikollok xi barrani.

Naf li applikaw ċerti professjonisti fi ħdan l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, iżda lil dawn bilkemm taw kashom, u spiċċaw biex ħadu l-każ tagħhom quddiem l-Ombudsman.

Naf ukoll li ftit snin ilu l-kriterji kienu mod u f'daqqa waħda issa għamluhom aktar iebsin.

Jiena ma naqbilx ma' dawn il-kriterji li ġew rikjesti, pero' hemm bżonn li dawn jinħatru.

Nixtieq ukoll nisma' xi stqarrija min-naħa uffiċjali, fejn il-Gvern juri li verament jemmen fil-pjan ta' struttura, għaliex kif qegħdin jiġru l-affarijiet ikolli naħseb li l-pjan ta' struttura għall-Gvern huwa sempliċement xi ħaġa ta' proċedura, xi ħaġa akkademika, sabiex l-Awtorita` ta' l-Ippjanar ikollha dan id-dokument u daqshekk.

M'huwiex dan dak li għandu jiggwida l-ippjanar ta' dan il-pajjiż.

Din qiegħda tinkwetani bis- serjeta`.

Jekk wieħed jaqra r-rapport annwali ta' l-Awtorita` ta' l- Ippjanar jara li dan l-istrategic planning unit, fost ix-xogħol tiegħu, jiġbor u jżomm aġġornat numru ta' databases.

Fost numru kbir minnhom insibu sustainability indicator database, employment and work database, agricultural database u industrial database.

Dan huwa tajjeb pero' rrid nagħmel żewġ suġġerimenti.

L-ewwelnett ma nafx kemm dipartimenti oħra qegħdin jużawha, għaliex ftit ilu l-building industry consultative committee kien se jibda wkoll jagħmel id-database tiegħu f'dik li hija proprjeta`.

GĦalhekk ikun tajjeb kieku din l-istatistika li qed tinġabar mit-taxxi tal-poplu nibdew nippubblikawha biex tkun available għall-pubbliku in ġenerali li jkun qed jagħmel l- istudju tiegħu.

Forsi jkun hemm xi ħadd privat qed jagħmel ċertu impact assessment, allura jkollu din id-data available u m'għandhiex tinżamm hemm ġew.

Livell ieħor ta' ppjanar huma l-local plans.

Dawn tkellem tajjeb dwarhom l-Onor.

Bertu Pace, fuq kif in-nuqqas ta' local plans jistgħu jolqtu lil ċerti applikanti, u tkellem dwarhom ukoll l-Onor.

George Pullicino.

Il- local plans kienu suppost it-traduzzjoni fuq livell partikolari ta' dak miktub fil-pjan ta' struttura u suppost kellhom iservu ta' feedback qabel ma wieħed jiġi biex jirrevedi l-pjan ta' struttura.

Mr Chairman, għaddew ħames snin mill-pjan ta' struttura u dawn il-local plans waqajna lura fihom xi erba' snin u f'daqqa waħda wasalna għall-assurdita` li se nibdew ir- reviżjoni tal-pjan ta' struttura mingħajr dan il-feedback mil-local plans.

Naħseb li dan huwa nuqqas kbir.

Meta Gvern Nazzjonalista kien beda jaħdem fuq il-proċess tat-twaqqif tad- direttorat, il-pjan ta' struttura u mbagħad t-twaqqif ta' l-Awtorita`ta' l- Ippjanar innifisha, kien abbroga l-liġi tal-BDAs u mill-ewwel kien daħħal fis-seħħ l-iskemi tal-bini.

Dawn kienu skemi li ntużaw fis-sittinijiet u fis-sebgħinijiet, u konna naqqasnihom.

Meta mbagħad għadda l-pjan ta' struttura minn din il-Kamra, dawn l-iskemi tal-bini saru parti minnu.

Pero' ma nistgħux ngħidu li dawk l-iskemi jħarsu lejn kollox għaliex dawn huma biss strumenti ta' zoning; dawn jgħidulek fejn jista' jinbena, kemm tista' tgħolli u affarijiet bħal dawn.

Iżda dawn fihom l-żbalji.

Per eżempju, kelli applikazzjoni fejn petrol station kienet immarkata green area u l-ikbar żball huwa li għandna areas kbar li huma mingħajr scheme, bħalma hija l-Imtarfa.

Naf xi ħadd li applika għall-permess fl- Imtarfa u qalulu li din hija rural conservation area, jiġifieri għalqa.

Għax għall-Awtorita' ta' l-Ippjanar dak kollu li m'għandux scheme huwa mitqies bħala rural conservation area.

Bħal dawn, Ministru, nista' nagħtik eżempji oħra, li forsi taf bihom int, għaliex huma viċin il-kostitwenza tiegħek.

Ħal Tmien m'għandux scheme lanqas u jekk xi ħadd jitlob permess għall-bini jkollu jirregola ruħu b'ċerti policies, u fost l-oħrajn jistaqsuh jekk hux se jibni għall-agrikoltura, u anke jkun soġġett għal ċerti limitazzjonijiet.

Dawn it-tip ta' nuqqasijiet wieħed kien jistenna li jiġu ndirizzati.

Madam Speaker, naħseb li llum kulħadd jaqbel li jekk l-Awtorita` ta' l- Ippjanar issir burokratika u pedantika, jekk l-applikazzjonijiet iddum ma tipproċesahom, jekk ikollha proċeduri ħżiena u taqa' lura fit-tfassil u fit-tiġdid tal-local plans, hemmhekk l-Awtorita` ta' l-Ippjanar tfalli għax titlef il-fiduċja tal-poplu u titlef anke l-fiduċja tal-politiċi.

Issa dan xorta għadu jista' jseħħ u mhux billi dan l-aħħar daħħalna proċeduri ġodda.

Għax jekk il-Gvern mhux se jinvesti fl-Awtorita` ta' l- Ippjanar, b'tali mod li l-local plans joħorġu on time, u b'tali mod li jiġi rivedut il-pjan ta' struttura ....

Din il-possibbilta` ta' falliment intern tista' tkun tort tad-direttorat, imma jkollu tort akbar il-Gvern jekk ma jinvestix fit-taħriġ tal-personnel, ma jinvestix f'ċerta riċerka, ma jagħmilx il-monitoring neċessarju u ma jesprimix il-prijoritajiet.

Pero' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar tista' wkoll tfalli jekk aħna nħalluha tiżviluppa biss bħala fabbrika li toħroġ il-permessi, tagħmel il-mapep, tagħti l-linja tal-bini u tagħmel l-enforcement, u mbagħad, jekk nagħmlu action plan għal Pembroke, dak ninjorawh; jekk nagħmlu local plan tal- Grand Harbour, bħalma qal l-Onor.

Pullicino, dak ninjorawh; u jekk nagħmlu development brief, bħal fil-każ ta' Ricasoli, dak ninjorawh, u minn fuq il- Gvern jissottometti applikazzjoni quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li tmur direttament kontra dak li jgħid id-development brief.

B'dan il-mod nibdew noqtlu lill-Awtorita` ta' l-Ippjanar, meta xogħolna suppost huwa li niggwidawha biex din toħroġ żvilupp kif suppost.

Jien ma naqbilx anke ma' ċerta impożizzjoni li l-Gvern qed jagħmel fuq l- Awtorita` ta' l-Ippjanar.

Il-proġett tal-millenju huwa eżempju tipiku fejn il-Gvern irid jimponi l-aġenda tiegħu fuq l-Awtorita` ta' l-Ippjanar.

(Interruzzjonijiet) Mill-informazzjoni li għandi jidher li l-Gvern qiegħed jimponi.

Ngħid għalija jien ma tantx daqqitli tajjeb li ċ- Chairman ta' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar kien preżenti għal dik il- konferenza stampa li saret.

Għax meta l-Gvern jimponi fuq l-Awtorita` ta' l-Ippjanar, lil din ikun qed joħdilha l-awtorita` tagħha u lanqas iħalliha tagħmel xogħolha, għax l-ippjanar ikun qed jagħmlu ħaddieħor minn xi uffiċċju ieħor.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jien illum kont qed nippretendi li jerġa' jkun hawn il-baraxx li kien hawn f'Lulju u jgħiduli: Qed tara kemm għidnielek tajjeb li għamiltu ħażin!

Qed tara kif ma rnexxa xejn!

Imma mhux talli ma ġiex baraxx kontra dak li għamilna, li kien imħabbar bħala diżastru, talli diġa` qegħdin naraw li hawn min qed jipprova jirkeb fuq iż- żiemel tagħna ħalli jieħu naqra mill-mertu.

J'Alla jieħdu naqra!

Xi smajna hawnhekk illum?

L-Onor.

Ċensu Galea qisu qed jagħtih f'għajnu l- fatt li l-Gvern qed jaħseb biex jagħmel social housing.

Mhux se nidħol fil- kwestjoni ta' plots u mhux plots.

Dan il-ħafna nkwiet huwa għax il-Gvern jista' jasal biex ikollu zoni ta' housing estates fejn itella' sular jew tnejn mal-bini eżistenti ħalli jipprovdi aktar djar għal min mhux kapaċi jixtrihom.

Dan it-tinwiħ qed isir dwar areas fejn il-Gvern qed jipprova jipprovdi spazju biex jagħti ftit djar lil min mhux kapaċi jkollu dar tiegħu.

Dan hu l-partit li jgħid li jaqbeż għad-drittijiet tal-ħaddiema!

L- Onor. Membru ġie jikkritika lill-Awtorita` ta' l-Ippjanar fuq każ wieħed - u jien m'għandi l-ebda brief biex niddefendiha - fejn bi żball bagħtu lill- applikant jikkonsulta mal-housing authority meta l-plot kienet eżatt ħdejn housing estate.

Dan kien żball.

B'daqshekk waqgħet id-dinja!

Pero' l-Onor.

Galea ma qalx li l-applikazzjoni tiegħu kien għamilha fit-12 ta' Novembru - għax inkella juri l-effiċjenza li daħlet bit-tibdil li sar fir-regolamenti f'Lulju li għadda - u li issa wasal biex jingħata risposta.

L-Onor.

Membru jaf li wasal biex ikollu risposta kemm għax mill- website jista' jkollu dik l-informazzjoni u kemm għax jista' jistaqsi lill- ħbieb li għandu hemm ġew.

Imma din ma qalhiex.

Imbagħad kellna membri min-naħa l-oħra jnewħu għaliex kellna nnaqqsu l- finanzjament tal-Planning Authority.

Jien ngħid: Kemm aħna ipokriti!

Mhux bilfors kellna nnaqqsu!

Tafu x'ħallejtu warajkom?

Jew issa, wara li aċċettajtu li ħallejtu dak id-diżastru, se tipprovaw toqogħdu tinku lil min sab ruħu mxekkel u ma jistax jagħmel dak li jrid jagħmel għax m'għandux flus?

Mela tikkritikawna għax m'għamilniex "hekk" u m'għamilniex "hekk"!

L-Onor.

Pullicino gerger għax dam ma ħareġ il-fact book.

Għallinqas issa wasal, għax mill-1992 'l hawn qatt ma kien wasal.

Imma biex idum tliet xhur jistenna rahom wisq!

Ħalliha li issa għal wieħed għandu tnejn!

Qabel kienu jiddiskutuh u jitkellmu fuqu biss.

Dan ifakkarni meta f'amministrazzjoni Nazzjonalista damu disa' snin jitkellmu fuq l-isptar tat- tfal li spiċċa biex sar minn Gvern Laburista.

F'sena minnhom kienu vvotaw Lm60 għall-isptar tat-tfal!

Dan huwa l-istess partit.

Madam Speaker, minkejja dan it-tinwiħ li m'għamilniex "hekk" u li m'hemmx finanzi, il-Planning Authority m'hijiex se tieqaf.

Il-finanzi se jiġu għaliex nistgħu niġġeneraw revenue billi l-ewwelnett isiru diskussjonijiet ħalli l-Planning Authority tibda tagħmel costing tax- xogħlijiet li qed tagħmel.

Ħadd ma semma li x-xogħol kollu li qed tagħmel mhux qed jingħata valur u li ħadd ma jrid iħallas għal dak is-servizz.

Issa se nibdew niddiskutu kif dipartimenti oħra, is-settur privat u kull min irid jieħu l-informazzjoni mingħand il-Planning Authority irid jibda jħallas għaliha, bħalma jsir f'kull azjenda oħra.

Imbagħad naraw jekk il- kontijiet jibdewx jiġu aħjar milli huma!

Bħala organizzazzjoni din mhijiex revenue raiser, pero' ma nistgħux nagħmlu dak ix-xogħol kollu u dawk l- istudji kollha u ħadd ma jħallas għalihom.

Barra minn hekk, diġa' għidt u avzajna lil kulħadd li l-enforcement se jsir bis-serjeta`.

Hawnhekk naqbel u ma naqbilx mal-kollega tiegħi minn Għawdex.

Ma naqbilx mal-lingwa li uża imma naqbel ma' l-ispirtu li tkellem bih, fis-sens li l-enforcement irid isir pero' mhux b'mod żbilanċjat.

M'għandniex noqogħdu naqbdu ma' dawn il-ħwienet, kif għamilna, u mbagħad tmien imħażen fihom daqs din il-Kamra ħadd ma rahom!

U 40 tomna art lejn Ħaż-Żebbuġ, żviluppati bi ksur tar-regolamenti, ħadd ma rahom!

Imbagħad, kif qal l-Onor.

Refalo, f'daqqa waħda, lejliet il-Milied, daru għal dawn il-ħwienet.

Jien m'iniex se nuża l-lingwa li uża hu, li naħseb li tkellem b'dak il-mod għax kien qed jitkellem minn qalbu mhux għax ried jitkellem hekk.

Nista' nserraħlek rasek li dwar il-problema taċ-change of use ta' ħanut qed isiru diskussjonijiet mal-Planning Authority ħalli tinstab soluzzjoni.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Ma nistgħux nibqgħu napplikaw l-istess regolamenti għal kulħadd, għal panel beater, għal stationery, għal mechanic, għal ħanut li jbigħ il- ħelu, eċċ. Saru diskussjonijiet u diġa` hemm indikazzjoni ta' dak li jrid isir.

Aħna mhux qegħdin nimponu - bħalma kien hawn min qal - imma qed naħdmu flimkien u qed ngħidu li rridu ninjettaw kuxjenza soċjali fil- Planning Authority.

In-nies ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar huma burokratiċi professjonali, kapaċi u nneħħilhom il-kappell, imma mbagħad huwa l-politiku li jrid jinjetta l-kuxjenza soċjali u jrid jagħti r- riżultati.

Jien ma nitkellimx bħalma tkellem l-Onor.

Austin Gatt li fl- 1995 kien qal:

"Ma jistax ikun li t-tmexxija tal-politika f'dan il-qasam f'daqqa waħda jeħduha erba' teknokrati u l-politiċi jeħlu bl-iżbalji u d-dannu ta' dawn it-teknokrati".

Jien ma nitkellimx b'din il-lingwa imma ngħid li flimkien qegħdin naħdmu ħalli nuruhom x'qed iweġġa' lill-poplu, bħalma għamilna fuq il-compliance certificate, li wara li ltqajna flimkien u tkellimna, biddilnieh.

Hekk wkoll se nbiddlu affarijiet oħra, u nbiddluhom mhux għalija, għal dak jew għall-ieħor imma fl-interess tal-pubbliku.

Mhux toqogħdu tgħidu: Għaliex m'għamiltux "hekk" u għaliex m'hemmx flus għat-training!

Dan huwa l-wirt li ħallejtulna.

Kemm nagħmlu affarijiet kieku nistgħu!

Kellna bżonn sibna l-miljuni li sibtu intom, kieku taraw x'konna nagħmlu aħna!

Aħna qed naħdmu bix-xejn u qed naraw kif se nġewżu biex dak li ma sibniex nipprovaw nagħmluh, aħseb u ara kieku kellna l-miljuni li sibtu intom x'konna nagħmlu!

Taħt il-maduma s-sewda tagħkom ....

(Interruzzjonijiet)

Madam Speaker, hawnhekk rajna wkoll attentati biex jiżgwidaw lill- pubbliku u jkomplu sejrin bil-gloom and doom li qed jipprovaw jitfgħu fuq dan il-pajjiż.

Kien hawn min qal li kien hemm inqas dħul mid-DPF.

Jien ngħidlu: Sur Perit, inti ma tafx li d-DPF ma jirriflettix dak li qed jiġri llum, għax tista' tkun qed tħallas lura l-flus lil dawk li applikaw is- sena ta' qabel u kellhom refusal jew inkella rtiraw l-applikazzjoni?

Kif qed torbot kemm iddaħħal minn dawn il-fees ma' kemm hemm applikazzjonijiet?

Għalfejn inkunu daqstant misleading u nipprovaw inbellgħu r-ross bil-labra lin-nies!

Se nibqgħu sejrin b'din il- kantaliena, nidħku bil-poplu?

J'Alla jibqgħu għax, wara kollox, aktar ma jdumu jagħmlu dawn il-ħmerijiet, il-poplu aktar jinduna kemm qed jgħaddu ż- żmien bih, u aktar indumu aħna fuq din in-naħa tal-Kamra.

Madam Speaker, jien nieħu pjaċir nisma' lill-Onor.

Mugliett għax jitkellem b'mod kostruttiv u jgħid l-affarijiet kif inhuma.

Huwa bniedem ta' esperjenza u ma jikkritikax bl-amment u bl-addoċċ, kif jagħmlu sħabu.

Fil-fatt naqbel miegħu fuq ħafna mill-affarijiet li qal.

Jien diġa` tkellimt mal-Planning Authority fuq il-local plans għax ma jistax ikun li nibqgħu nżommu ċertu żvilupp minħabba li l-local plans għadhom ma ħarġux, kif qal tajjeb l-Onor.

Bertu Pace.

Il-problema hi li kollox hu marbut flimkien għax biex isiru dawn il-local plans trid in-nies, trid ir-riżorsi u m'għandekx flus biex tagħmilhom.

Imma żgur li se nagħmlu xi ħaġa dwarhom għax ma nistgħux nibqgħu nżommu l-iżvilupp għar-raġuni li local plan jkun għadu ma nbediex.

Nisperaw li s-sena d-dieħla jiġu ffinalizzati żewġ local plans u allura nkunu nistgħu nimxu.

Pero' se nagħmlu mezz biex għallinqas nagħtu indikazzjonijiet ta' zoning u b'hekk inkunu nistgħu mmexxu ċertu żvilupp.

Dan kollu qed isir għaliex hemm koperazzjoni kontinwa mal-Planning Authority.

Jien niskanta kif l-Onor.

Mugliett jiġi jgħid - hawnhekk se nikkritikah - li ċ-chairman ma missux kien preżenti għal-launching tal-proġett tal- millennju li se jsir mit-Telemalta.

Mela jekk ma jattendix nikkritikawh għaliex ma kienx hemm u jekk jattendi ngħidulu li ma jmissux kien qiegħed hemm!

Xi triduna nagħmlu?

Qed nagħmlu xi ħaġa ħażina li nimbottaw lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar, inħaffulha l-proċessi u nagħmlu diskussjonijiet magħha biex flimkien naslu għal ċerti proġetti?

Hemm għalfejn noqogħdu ngħidu li se nipproponu dan il-proġett, se nistennewha tistudjah u mbagħad meta tkun lesta tgħidilna?

Le, mhux qed nagħmlu hekk.

M'hemm l-ebda ħabi f'dan u mhux qed nistħu ngħiduh.

Lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar qegħdin nimbottawha u forsi qegħdin anke nippressawha xi ftit iżżejjed.

L-Onor.

Michael Bonnici ta x'wieħed jifhem li l-Kabinett qisu approva xi erba' proġetti.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Le, jien m'allegajt xejn.

Tlabtek biss tispjegali.

ONOR.

GEORGE VELLA: Ħalli ngħidlek eżatt, Onor. Bonnici.

Altru li mhux hekk!

Il-Ministru tat-Turiżmu għamel proposti għal iktar żvilupp fit- turiżmu u l-Kabinett wera li jaqbel mad-direzzjoni ta' dawk l-ideat.

Immedjatament twaqqaf kumitat għal kull proġett u f'dawn il-kumitati hemm ukoll rappreżentanti tal-Planning Authority, ħalli flimkien magħhom niddiskutu kif dawn il-proġetti jistgħu jiżviluppaw.

(Interruzzjonijiet) Dan hu li qed ngħidlek jien, mhux x'qalu l-gazzetti.

Allaħares nemmen lill-gazzetti!

(Interruzzjonijiet) Madam Speaker, smajt lil xi ħadd jgħid: Ħallih jispiċċa ħalli mmorru 'l hemm!

Min xeba' jista' jitlaq!

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, baqa' ftit ħin.

(Interruzzjonijiet) Kompli, Onor. Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Ewropej ħafna ħlief fid-demokrazija!

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġbok, kompli bil-winding-up.

ONOR.

GEORGE VELLA: Meta d-diskors ma jkunx idoqq għal widnejhom, Madam Speaker, jibdew b'dawn il-ħafna ħmerijiet.

Nixtieq inwieġeb ukoll għall-kumment li sar dwar it-tneħħija ta' artiklu 40 mill-Att prinċipali.

Dak tneħħa għax jien kelli l-parir li konna amply covered b'artiklu 45 subinċiż (1).

Pero' nista' ngħid li diġa' kelli diskussjoni dwar dan mal-Planning Authority u lest li, jekk hemm bżonn, niċċarawha ħalli ma nneħħux drittijiet li għandha l-Planning Authority.

Ħadd ma jrid ineħħi mid-drittijiet li għandu jkun hemm, iktar u iktar meta hemm ukoll third party rights, fejn xi ħadd jista' jidħol f'appell u jitlob li l-Awtorita` ta' l-Ippjanar tieħu ċerti miżuri.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, ippermettulu jkompli bil-winding-up.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, irrid nirrispondi wkoll għal dak li ntqal fuq it-tibdil tal-planning appeals board.

Jien ngħid li bl-istess argumentazzjoni nistgħu naslu biex ngħidu li bord m'għandu jitbiddel qatt u jibqa' l-istess sakemm il-membri jixjieħu u jiżmagaw!

Bl-istess argument l- ebda mħallef ma jitbiddel!

(Interruzzjonijiet) Il-bord ta' l-appell tbiddel bħalma tbiddlu l-membri li kien hemm fuq il-bord, li kien ilhom sena u kienu ġew innominati mill-ministeri ta' qabilna, li ħallejniehom jiddeċiedu bl-ikbar liberta` jekk jibqgħux jew le.

Ara jiġix wieħed minnhom biss jgħid li pprovajna ninfluwenzawh!

Kif qal il-kollega tiegħi, aħna ma xkupajna lil ħadd l-għada li tlajna imma ħallejna lil kulħadd jaħdem fejn kien.

Issa wasal iż-żmien li nagħmlu ftit tibdil.

(Interruzzjonijiet) Inti stess tajtha r-risposta meta staqsejt: Għaliex bord sħiħ?

Allura l-oħrajn kollha tajbin u dawn kollha ħżiena?

Le, mhux għax tajbin jew ħżiena.

Kienu tajbin u nirringrazzjahom tax-xogħol li għamlu, kif kienu tajbin il-membri li kien hemm fuq il-bord ta' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar.

Jien irringrazzjajt ukoll lil min kien jirrappreżenta lili - is-Sur Joe Sultana - tax-xogħol li għamel u għalkemm mhux dejjem qbilt miegħu, qatt ma ndħaltlu.

Issa wasal iż-żmien li fuq il-bord ta' l- Awtorita` ta' l-Ippjanar ikun hemm nies li jkunu kapaċi jirriflettu iktar il-politika tal-Gvern.

Dan anke fuq talba taċ-chairman stess li kien qed iħoss li kien hemm nuqqas ta' riflessjoni tal-politika tal-Gvern ta' llum.

Skond il-liġi, il-membri fuq il-bord tal-Planning Authority suppost li jkunu jirriflettu t-thinking u l-policies tal-gvern tal-ġurnata.

Il-bord ta' l-appell neħħejnieh mhux għaliex ma kienx qed jiffunzjona jew għax in- nies ma kenux kompetenti.

Dawk in-nies kienu tajbin imma ridna nagħmlu bidla, ridna ndaħħlu demm ġdid, ħalli forsi jkun hemm thinking differenti.

Jien ma naqbilx ma' min qed jgħid li hemm case-load kbira u li ma kienx hemm handing-over tajjeb.

Fil-qrati meta jitbiddel imħallef, min jinħatar ġdid jiret il-case load ta' dak ta' qablu.

Jien ma ngħidx li ċ-chairman tal-bord il-ġdid huwa daqshekk irresponsabbli li jaqbad u jiffirma dak li jkun qal ta' qablu.

Żgur li jara kollox u jekk jaqbel jiffirma, jekk ma jaqbilx jerġa' jiftaħ il-każ, u ma jkun ġara xejn.

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġbok, ikkonkludi Onorevoli.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, jien nikkonkludi billi ngħid biss li huwa ċar li għal ċerti nies l-għeneb jidher qares u meta nibdew naraw ċertu tibdil ma nkunux onesti.

Bħalma għidt, hemm membri bħall-Onor.

Bonnici li jammettu ċerti affarijiet, imma hemm membri tan-naħa l-oħra li ma jistgħux ikunu onesti biżżejjed magħhom infushom u jgħidu li sar ċertu tibdil.

Qalulna li kienu qegħdin jaħsbu biex ċerti affarijiet jagħmluhom imma l- fatt hu li ma sarux.

Madam Speaker, jien se nagħlaq kif bdejt.

La jien kuntent mija fil-mija u lanqas jien imdejjaq mija fil-mija.

Hemm ħafna affarijiet li jridu jsiru, fosthom xi ħaġa dwar il-kwestjoni tal-case officers, li semma l- kollega tiegħi.

Sal-bieraħ stess mort il-Planning Authority u tkellimt magħhom.

Il-case officers għandhom il-problemi tagħhom u ma tistax taqbad u taqta' ras kulħadd barra.

Pero' hemm uħud minnhom li nispera li l-messaġġ jeħduh.

Se nitkellmu flimkien biex jekk nistgħu nħaffulhom il-problemi nħaffuhomlhom u kemm jista' jkun ma nħalluhomx esposti għat-tentazzjonijiet u għall-imbottar ta' l-investitur, għax hawn qed nitkellmu fuq proġetti ta' mijiet ta' eluf ta' liri.

Kulħadd huwa uman u se nagħmlu minn kollox ħalli nipproteġuhom kemm jista' jkun.

Rigward l-enforcement irrid ngħid li minn din il-ġimgħa stess se nerġgħu nibdew niddiskutu l-emendi li hemm bżonn isiru.

Nemmen li jekk mhux se nkunu ebsin u mhux se nagħtu s-sinjal li ma' dawn l-affarijiet ma niċċajtawx, se nibqgħu niġu abbużati.

Jien konfidenti li l-Planning Authority, barra l-pjan ta' ħidma li għandna għall-1998, li jikkonsisti f'subject studies, pjanijiet lokali, development briefs u l-affarijiet l- oħra kollha li se nitolbuha tagħmel ...

U dan il-Gvern se jimbottaha għaliex fid-dawl tal-bżonnijiet politiċi u ekonomiċi f'dan il-pajjiż, jien ngħidilhom: Għinuna, aħdmu magħna u għaġġlu ftit ħalli jkollna r- riżultati.

Ara fuq Buġibba kemm kellna paroli min-naħa l-oħra!

Ħdimna mal- Planning Authority u l-ebda liġi ma ksirna.

Issa kulħadd qed jgħid li l- proġett huwa tajjeb.

Issa m'għadux ħażin!

Aħna hekk se nimxu, Madam Speaker.

Lill-membri li kien hemm qabel fuq il-bordijiet nirringrazzjahom tax-xogħol li għamlu, lill-membri l-ġodda li hemm nawguralhom ħidma fejjieda u lill-Planning Authority kollha u lill-ħaddiema kollha nawguralhom li jaħdmu bis-sinċerita', bl-onesta', u bil-professjonalita' ħalli verament naqdu l-mission statement ta' din l-Awtorita' ta' l- Ippjanar, li nkunu trasparenti, professjonali u effiċjenti.

Grazzi.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Se npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l- Kamra tapprova l-Estimi tad-Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar għas- sena 1997/98.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MADAM SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u għoxrin minuta oħra.

Billi ntalbet voatzzjoni l-Kamra ġiet sospiża fid-9.50 p.m. u rriżumiet għoxrin minuta wara.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Kamra tapprova l-Estimi tad-Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar għas-sena 1997/98.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

129 FAVUR : 35

L-Onor.

|Abela Carmelo|Farrugia Noel | |Abela Joseph |Grech Edwin | |Agius Chris |Gulia Gavin | |Attard |Herrera Jose' | |Montalto John| | |Bartolo |Mangion Charles | |Evarist | | |Borg Karmenu |Mintoff Dom | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar |Pace Bertu | |Charles | | |Buhagiar |Portelli Alfred | |Louis | | |Camilleri |Refalo Anton | |Maria | | |Cardona Chris|Sant Alfred | |Chircop Karl |Sceberras Trigona Alex | |Cilia Joe |Schembri Adami Sandro | |Dalli Helena |Spiteri Lino | |Debono Grech |Vassallo Adrian | |Joe | | |Farrugia |Vella George | |Anglu | | |Farrugia Joe |Vella Karmenu | |Farrugia | | |Michael | |

KONTRA : 32

L-Onor. | | | |Abela Tony |Gatt Austin | |Agius Francis|Gonzi Lawrence | |Bonnici Josef|Hyzler George | |Bonnici |Mifsud Bonnici Antoine | |Michael | | |Borg Joe |Mugliett Jesmond | |Borg Tonio |Muscat Claude | |Cassar Joe |Muscat Richard | |D'Amato Helen|Psaila Savona Joe | |Debono |Pullicino George | |Giovanna | | |Deguara Louis|Pullicino Orlando Jeffrey | |Farrugia Jean|Refalo Michael | |Pierre | | |Fenech Adami |Tabone Anton | |Eddie | | |Frendo |Vassallo Edwin | |Michael | | |Galea Censu |Vella John | |Galea Louis |Zammit Ninu | |Galea Pace |Zammit Dimech Francis | |Victor | |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Estimi tad-Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru 1997 sat-30 ta' Settembru 1998 skond l-Att ta' l-1992 dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp ġew approvati.

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

Aġġornament.

Il-Ministru Mizzi.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Nipproponi l-Aġġornament għal nhar it-Tlieta, 9 ta' Diċembru, 1997 fis-6.00 p.m. b'din l-Aġenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar ir-Regolament tat-Traffiku; u

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il- kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar- Repubblika.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jirregola t-Telekomunikazzjoni - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi kontra l-Korruzzjoni - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 3) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 3) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Brokers fl-Assigurazzjoni u Intermedjarji oħra - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummerċ ta' l-Assigurazzjoni - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq Dokumenti u Trasferimenti - it-Tieni Qari; Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l- Professjonijiet l-oħra li għandhom x'jaqsmu magħha - it-Tieni Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar Malta u l-Unjoni Ewropea - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Hemm rimarki?

L-Onor.

Giovanna Debono.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Madam Speaker, kif jaf kulħadd illum l-Erbgħa, 3 ta' Diċembru, iddedikajna jum għal persuni b'diżabilita`.

Jien ukoll nixtieq nagħti sehmi permezz ta' dan l-intervent u rrid nesprimi wkoll is- sodisfazzjon tiegħi għall-fatt li kemm l-aġġornament tal-bieraħ, kif ukoll l-aġġornament kollu tal-lum, qed ikunu ddedikati favur persuni b'diżabilita`.

Aħna lkoll persważi li llum hawn awareness tad-dinjita` u l-obbligu li ngħinu lil dawn il-persuni.

Dan il-proċess kulturali, soċjali, filantropiku jew ta' karita`, li ilu li beda u baqa' miexi 'l quddiem, maż-żmien anke qanqal ħafna persuni biex jagħtuha għall-volontarjat.

Irrid ngħid li hekk jixraq u hekk hemm bżonn għaliex, bis-servizzi soċjali, bil-welfare state, li jiftaħar li japplika dan il-Gvern - għaliex aħna l-enfasi tagħna hija fuq welfare society - b'din il-politika paternalista żgur li ma tistax tilħaq il-każijiet kollha.

Żgur li ma tistax terfa' r-responsabbilta` ta' kulħadd u żgur li ma tistax tagħti dik l-għajnuna personalizzata li, f'ħafna każijiet, ma tidħolx fl-istruttura ta' servizzi soċjali organizzati, iżda jridu jkunu gruppi jew individwi li jikxfu u jgħinu biex persuni bi bżonnijiet speċjali, persuni li kieku ma tkunx il-ħidma volontarja jista' jkun li ma jintlaħqu minn ħadd.

Il-Partit Nazzjonalista fil-gvern ta sehmu mhux biss fl-iżvilupp soċjali u finanzjarju ta' dawn il- persuni - dan niġi għalih iktar 'il quddiem - imma għen biex tifforma din il-mentalita`, din il-kultura, li hi l-bażi ta' kollox.

Fost affarijiet oħra nsemmi kif il-Partit Nazzjonalista fil-gvern poġġa fil-prattika s-slogans tiegħu "solidarjeta` u "sabiex ħadd ma jibqa' lura", riżultat ta' sforz kollettiv minn kull parti tas-soċjeta`.

Aħna dawn is- slogans sarrafnihom f'ħidma favur persuni b'diżabilita`, fost oħrajn.

Sar sforz minn kulħadd biex persuni b'diżabilita` jsiru parti integrali mis- soċjeta` u j'Alla dan l-isforz illum ma jnaqqasx mir-ritmu li konna mexjin bih fl-amministrazzjonijiet preċedenti.

Minkejja l-ġid kollu li sar s'issa f'din il-kawża ġusta għad-drittijiet fundamentali ta' persuni b'diżabilita`, għad fadal xi jsir u għalhekk nappella sabiex il-ħidma favur dawn ħutna bi bżonnijiet speċjali tkompli u tkompli bl-istess ritmu u stil li konna mexjin bih qabel, għaliex kienet politika li tat il-frott u politika li tat riżultati pożittivi ħafna.

Jien inħoss li huwa xieraq li nsellem lill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita`, li ġiet imwaqqfa proprju għaxar snin ilu, fit-3 ta' Novembru, 1987 mill-ex-Ministru l-Onor.

Louis Galea.

Naturalment ma tistax issemmi l-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita` mingħajr ma ssemmi lill-Onor.

Lawrence Gonzi u f'ismi u f'isem is-soċjeta` kollha nħoss li għandna nagħtuh ringrazzjament partikolari għax fis-snin li huwa għamel bħala president ta' din il-kummissjoni rajna ħidma fejjieda biex titwettaq il-politika tal-Gvern Nazzjonalista għall-integrazzjoni sħiħa ta' persuni b'diżabilita`.

S'intendi, ħajr imur ukoll għall-membri kollha ta' din il- kummissjoni.

Fl-istess ħin, inħeġġeġ lill-presidenza ġdida u lill-membri kollha li hemm illum f'din il-kummissjoni biex jimxu fuq il-passi ta' qabilhom, għax wara kollox żgur li f'din il-kawża għal persuni b'diżabilita` ma jistax ikun hemm pika politika imma għandu jkollna skop wieħed, dak li nfittxu l-aħjar interessi ta' dawn il-persuni bi bżonnijiet speċjali.

Għaliex qed nappella għall-kontinwita` tax-xogħol li sar taħt amministrazzjonijiet preċedenti?

Huwa ovvju li jekk nagħtu daqqa t'għajn ħafifa lejn il-ħidma tal- kummissjoni, lejn il-ħeġġa tal-voluntiera fil-qasam soċjali, b'mod partikolari ndirizzata lejn il-persuni b'diżabilita`, u nħarsu wkoll lejn il-miżuri tal-gvern f'dawk li huma benefiċċji soċjali u miżuri oħra, bilfors naslu għall-konklużjoni li tant imxejna 'l quddiem f'dan il-qasam, tant irnexxielna nintegraw lill-persuni b'diżabilita` fis-soċjeta`, li allura huwa xieraq u sewwa li l-Gvern tal-lum jibqa' miexi fl-istess direzzjoni li kien miexi biha l-Gvern ta' qabel, jekk wara kollox verament nemmnu li dawn il-persuni għandhom drittijiet fundamentali bħalna.

Madam Speaker, se nsemmi ftit mill-ħidma mwettqa mill-kummissjoni tul l-għaxar snin li ilha mwaqqfa, anke biex niġġustifika għalfejn qed inħeġġeġ biex il- kummissjoni tal-lum tkompli fuq il-ħidma diġa` mwettqa u tkompli wkoll bi proġetti u inizjattivi li kienu għadhom fil-bidu tagħhom.

Per eżempju, il-kummissjoni bdiet toffri servizzi diretti lil persuni b'diżabilita` u lill-familji tagħhom, bħalma hija l-karta ta' l-identita` speċjali, li permezz tagħha, fost affarijiet oħra, persuna b'diżabilita` kienet tingħata prijorita` fit-tip ta' servizz mogħti mid-dipartimenti tal- gvern.

Permezz tal-kummissjoni, il-Gvern Nazzjonalista kien waqqaf is- servizz "għajnuniet speċjali", li jieħu ħsieb jgħin persuni b'diżabilita` biex jakkwistaw apparat ħalli jkunu jistgħu jgħixu ħajja normali u indipendenti.

Servizz ieħor kien dak dwar l-inkontinenza, fejn il- kummissjoni bdiet tipprovdi dan is-servizz b'xejn lil persuni li huma inkontinenti u li għadhom ma għalqux il-61 sena.

Il-kummissjoni kienet ħadmet ukoll fuq ir-reġistru nazzjonali ta' persuni b'diżabilita`.

Kienet ħejjiet ukoll rapport fuq pjan nazzjonali dwar is-servizzi tas-saħħa fir- rigward ta' persuni b'diżabilita`.

Fuq rakkmandazzjoni ta' l-istess kummissjoni, il-Gvern preċedenti kien aċċetta l-prinċipju li persuna b'diżabilita` għandha spejjeż aktar minħabba d-diżabilita` tagħha.

Għalhekk kienu saru emendi fl-Att dwar is-Sigurta` Soċjali, fosthom dik li hija allowance għal tfal b'diżabilita` u oħrajn.

L-istess fil-qasam edukattiv, il-ħidma tal-kummissjoni ma waqfitx u kienet mifruxa ħafna fuq kull livell ta' edukazzjoni, mill-ewwel snin sal- livell universitarju.

Kienu saru ħafna diskussjonijiet ma' l-ex-Ministru ta' l-Edukazzjoni u ma' l-ex-Rettur ta' l-Universita' li taw riżultati tajba, li llum għadna ngawdu minnhom, pero' diffiċli li noqgħod nelenkahom kollha hawnhekk illejla.

Il-kummissjoni dejjem emmnet, u kienet hekk anke l-politika tal-Gvern Nazzjonalista, li x-xogħol jagħti dinjita` aktar sħiħa lil persuna.

Persuni b'diżabilita` għandhom potenzjal u l-pajjiż ukoll għandu x'jirbaħ meta persuna b'diżabilita` ssib xogħol adattat u siewi għaliha.

Kien għalhekk li kienet ġiet maħsuba leġislazzjoni li tat opportunitajiet ugwali lil persuni b'diżabilita` fil-post tax-xogħol.

Bil-koperazzjoni ta' l-ETC, diversi persuni b'diżabilita` nstabilhom impjieg produttiv, uħud minnhom f'fabbriki inkella f'xogħol klerikali ma' kumpanniji privati.

Sfortunatament ir-rata ta' dawn l-opportunitajiet illum naqset ħafna u kulħadd jaf ir-raġuni x'inhi.

Pero' xorta jibqa' d-dmir tal-kummissjoni li tara li din ir-rata terġa' tirpilja, akkost ta' kollox.

Hawn nista' nibqa' nsemmi l-ħidma li twettqet dwar l-aċċessibilita` għal persuni b'diżabilita`, l-aċċess fiżiku, u l-introduzzjoni tal-blue sticker, li tintitolahom jipparkjaw f'inħawi riżervati għalihom.

Kien sar ftehim ukoll ma' l-Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku sabiex il-karozzi l-ġodda jkunu low-floor u anke jkollhom rampa li tidħol u toħroġ u b'hekk dawn il-persuni jkollhom aċċess għat-trasport pubbliku.

Ta' min isemmi wkoll il-koperazzjoni tat-Telemalta mal-kummissjoni fl- amministrazzjoni preċedenti, fejn kien hemm żviluppi konkreti f'oqsma partikolari.

Hawnhekk insemmu l-programm komputerizzat tad-direttorju tat-telefon, l-infotel li kien ġie modifikat għall-użu ta' persuni għomja u kien hemm diversi għajnuniet oħra.

Illum irrid insemmi b'mod partikolari l-mpenn ta' Gvern Nazzjonalista, li nkoraġġixxa sabiex il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita` tkun strumentali fis-servizz mogħti minn Dar il-Kaptan f'Malta.

Hawn qed nirriferi għar-respite care services.

Qed ngħid dan għax ir-respite care services li jiġu offruti f'din id-dar huma ta' min ifaħħarhom ħafna.

Dawn se jkunu offruti aktar 'il quddiem anke ġewwa Għawdex, għax proprju nhar il-Ħadd li ġej se jkun hemm it-tqegħid ta' l-ewwel ġebla għar-respite care service f'Għajnsielem.

Bħala membru parlamentari għal Għawdex irrid nuri l- approvazzjoni, l-inkoraġġiment u l-apprezzament lil dawk il-persuni kollha li huma nvoluti fi żvilupp ta' ħidma favur persuni bi bżonnijiet speċjali, għaliex l-Għaqda Għawdxija Persuni b'Diżabilita` ħadmet ħafna matul is-snin biex dawn il-persuni ħarġu minn djarhom u bdew jingħataw ftit minn dak li huwa tagħhom bi dritt.

Insemmi wkoll l-adults training centre li kien u għadu jagħti servizz tajjeb u utli ħafna.

Anke l-Għaqda Għawdxija għal dawk neqsin mis-smigħ hija organizzazzjoni mmexxija minn voluntiera, li wkoll għenet persuni nieqsa mis-smigħ jilħqu l-potenzjali kollha tagħhom, kemm dawk intellettwali, kif ukoll dawk soċjali.

Żgur li meta wieħed jifli l-għaqdiet kollha volontarji, mhux dawn li semmejt biss, imma anke fondazzjonijiet bħall-Eden Foundation, jara kemm il-qalb tal-poplu Malti hija kbira u ġeneruża lejn persuni b'diżabilita`.

Għalhekk huwa dmir tal- Gvern li din il-kuxjenza soċjali ma joqtolhiex, li l-leġislazzjoni li jadotta tkun ta' inkoraġġiment u fl-istess ħin ta' appreżżament għal dawk kollha li jagħtu ħinhom u l-enerġija tagħhom għall-volontarjat fl-interess ta' persuni b'diżabilita`.

Irrid nispiċċa b'appell, Madam Speaker.

Il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali f'Ġunju li għadda ressaq white paper fuq abbozz ta' liġi dwar opportunitajiet indaqs għal persuni b'diżabilita`, abbozz li kien ġie ppreżentat mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita` lill-Kabinett fl-amministrazzjoni preċedenti.

L-appell tiegħi huwa sabiex it-tibdiliet li saru mill-preżentazzjoni oriġinali tiegħu, kif ġie ppreżentat lilna llum, jerġgħu jiġu emendati, għax it- tibdil li sar m'huwiex għall-aħjar.

Nappella wkoll sabiex dan l-abbozz ma jdumx ma jiġi diskuss f'din il-Kamra ħalli f'Malta, bħal pajjiżi żviluppati oħra, ikollna liġi li tiggarantixxi opportunitajiet indaqs lil persuni b'diżabilita` u tipprojbixxi kull forma ta' diskriminazzjoni.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI.

Madam Speaker, irrid qabel xejn nifraħ lill-Onor.

Giovanna Debono għad-diskors li għadha kif għamlet u nirringrazzjaha wkoll għar-rikonoxximent tagħha, li ovvjament huwa indirizzat lin-nies kollha li ħadmu fi ħdan il-kummissjoni tul dawn l-għaxar snin li għaddew, għax din is- sena taħbat l-għaxar sena.

Irrid nitkellem fuq dan is-suġġett pero' rrid norbot mal-fatt li llum, 3 ta' Diċembru, taħbat il-ġurnata ddedikata min- Nazzjonijiet Uniti bħala l-Jum Dinji għal Persuni b'Diżabilita`.

Jien jidhirli li huwa xieraq u tajjeb li dan il-Parlament, anke f'dan il-ħin tard ta' bil-lejl, jirreġistra l-importanza ta' dan il-jum, fejn in- Nazzjonijiet Uniti stiednet lill-pajjiżi kollha tad-dinja membri tagħha ħalli jiddedikaw ħafna mill-attenzjoni lejn il-qasam tal-persuni b'diżabilita` f'pajjiżhom.

Irrid infakkar li fl-14 ta' Ottubru ta' l-1992 in-Nazzjonijiet Uniti waslu biex fasslu u ppreżentaw programm li huma sejħulu a world programme of action, programm dinji ta' azzjoni fil-qasam ta' persuni b'diżabilita`.

Dan huwa programm twil, dettaljat u kostruttiv, li jħares 'il quddiem u li jistieden lill-gvernijiet kollha biex jaħdmu fuqu ħalli l-qasam ta' persuni b'diżabilita` fid-dinja kollha jkun jista' jimxi 'l quddiem.

Meta fl-14 ta' Ottubru ta' l-1992 kien ġie approvat dan il-programm, in-Nazzjonijiet Uniti ddeċidiet li t-3 ta' Diċembru ta' kull sena jkun il-jum dinji ddedikat għal persuni b'diżabilita`.

Naturalment Malta ngħaqdet mal- pajjiżi l-oħrajn fid-dinja kollha mill-1992/93 'il quddiem biex tiċċelebra dan il-jum.

Illum pajjiżna qiegħed jiċċelebra dan il-jum billi nagħtu ftit ta' attenzjoni lejn dan il-qasam.

Interessanti wkoll li n-Nazzjonijiet Uniti kull sena tagħżel tema partikolari li għandha x'taqsam mal-qasam ta' persuni b'diżabilita`, u din is-sena ntgħażlet it-tema: Diżabilita', Arti u Sport.

F'ismi u f'isem il- membri parlamentari ta' l-Oppożizzjoni, u m'għandix dubju li anke f'isem il- membri tal-Gvern, irrid ningħaqad mal-pajjiżi l-oħra biex norbot dak kollu li seħħ f'pajjiżna, f'dawn is-snin kollha li s-soċjeta` Maltija kienet miftuħa lejn il-qasam tal-persuni b'diżabilita`, mat-tema magħżula min- Nazzjonijiet Uniti.

L-ewwelnett f'dak li għandu x'jaqsam mal-qasam ta' persuni b'diżabilita`, pajjiżna dejjem kien qalbu miftuħa għal kull min b'xi mod jew ieħor isib ruħu f'diffikultajiet, u rajna xiehda ta' dan tul is-snin twal.

Illum irridu nirrikonoxxu is-sehem kbir li tagħti l-Knisja f'Malta fl-oqsma kollha soċjali pero', b'mod partikolari, fiċ-ċirkostanzi tal-lum, fil-qasam ta' persuni b'diżabilita`.

Il-qasam tal-volontarjat f'pajjiżna wkoll ta sehem kbir u kien hu li xpruna, biex ngħid hekk, l- ewwel passi ħalli pajjiżna jibda joffri kwalita` ta' servizz għal persuni b'diżabilita`, li beda fuq il-bażi tal-valur tas-solidarjeta` u tal- karita`.

Kien hemm gvernijiet sussegwenti, gvernijiet Laburisti u gvernijiet Nazzjonalisti, li ġew tul is-snin u għarfu dan id-dmir soċjali u pprovdew servizzi u għajnuniet finanzjarji, li għenu lil persuni b'diżabilita` jtaffu ftit mill-ispejjeż finanzjarji tagħhom.

Pero' ż-żmien għallimna lezzjoni mportanti ħafna għax tgħallimniha f'pajjiżna pero' rajna wkoll x'għamlu f'pajjiżi oħra.

GĦalhekk mxejna 'l quddiem billi għarafna li d- dinjita` ta' kull persuna f'soċjeta` tiġi rikonoxxuta mhux billi inti tpoġġiha ġo qoxra u tipproteġiha mill-ħajja ta' kuljum u tgħaddilha ċ- cheques biex tkun tista' ttaffi l-piż finanzjarju, imma d-dinjita` sħiħa toħroġ iżjed jekk lill-individwu tagħtih l-opportunita` li jiżviluppa iżjed il-potenzjal u l-kapaċita` tiegħu li jikkontribwixxi għall-ġid tiegħu nnifsu u tal-pajjiż.

Dan il-pass kbir beda jseħħ f'pajjiżna numru ta' snin ilu u bdejna naraw li pajjiżna beda jifhem iżjed li meta nitkellmu fuq il-qasam tad- diżabilita` ikun ħafna iżjed ta' ġid jekk aħna nħarsu mhux lejn id- diżabilita` imma lejn l-abilita`.

Jiġifieri ma nħarsux lejn dak li ma tistax tagħmel il-persuna b'diżabilita` imma pjuttost inħarsu lejn x'tista' tagħmel.

Skoprejna li kull wieħed mill-persuni b'diżabilita`, għandu x'għandu bħala diżabilita`, għandu ħafna x'joffri minn dak it-talent u l- potenzjal li jkun moħbi.

Ħafna minn dak it-talent ikun lest biex joħroġ u ma jkunx jista' joħroġ għaliex is-soċjeta`, mingħajr ma trid, toħloq l- ostakoli psikoloġikament għaliex tassumi li bniedem li għandu diżabilita` mhux kapaċi jlaħħaq ma' l-isfidi tal-ħajja.

Mentri dan m'huwiex hekk.

Persuni b'diżabilita` huma kapaċi jlaħħqu ma' l-isfidi tal-ħajja u ta' dan tawna provi darba wara l-oħra u għandna bżonn nagħmlu iktar progress.

It-tema magħżula min-Nazzjonijiet Uniti, Diżabilita`, Arti u Sport tidħol f'dan ix-xenarju għaliex għandna Maltin b'diżabilita` li għamlu isem għalihom infushom fil-qasam ta' l-arti u fil-qasam ta' l-isport.

Pajjiżna rrikonoxxa fis-snin li għaddew - u m'għandix dubju li se jibqa' jirrikonoxxi - ir-riżultati tajbin ħafna li persuni b'diżabilita` ġabu meta kkompetew, f'isem Malta, f'kompetizzjonijiet internazzjonali li kienu miftuħin għal persuni b'diżabilita`.

Dawn ġew lura f'pajjiżna b'midalji u bi premijiet għaliex kienu rebħu l-kompetizzjoni fl-oqsma differenti ta' l- isport u anke fil-qasam ta' l-arti.

Allura mingħajr ma nsemmi l-ismijiet, għaliex ma nixtieqx li nħalli lil ħadd barra, f'dan il-Parlament illum ngħid li f'din il-ġurnata għandna nirrikonoxxu s-suċċessi kbar li għamlu persuni b'diżabilita` fis-snin l-imgħoddija fl-oqsma indikati min- Nazzjonijiet Uniti, l-arti u l-isport, u nagħrfuhom iktar, għaliex dan kollu juri li hemm potenzjal u talent kbir u qegħdin nittrattaw ma' persuni li kapaċi jiffaċċjaw l-isfidi u jirbħuhom.

Madanakollu ta' min wieħed jgħid li din il-ġurnata ddedikata lil persuni b'diżabilita` tpoġġi quddiem is-soċjeta` tagħna sfida importanti li nkomplu nifhmu li bħala soċjeta` għandna dmir li ma nħallu lil ħadd lura mill- komunita` tagħna.

Jiġifieri għandna d-dmir li naraw li l-ebda persuna ċkejkna u kbira, b'saħħitha jew mhux b'saħħitha, ma titħalla lura mill- iżvilupp li s-soċjeta` tagħna tkun għaddejja minnu.

Allura kollha kemm aħna nifhmu d-dmir tagħna li niftħu s-soċjeta` tagħna iżjed għal persuni b'diżabilita` u noffrulhom iktar opportunitajiet ħalli huma jkunu ntegrati bis-sħiħ u bid-dritt fis-soċjeta` tagħna, ħalli jkunu jistgħu jiżviluppaw it-talenti kollha tagħhom.

Allura flimkien irridu nibnu soċjeta` li tneħħi l-ostakoli kollha, anke l-ostakolu psikoloġiku, biex persuni b'diżabilita` ma jkollhom xejn xi jfixkilhom maħluq mill-ambjent li ngħixu fih, xejn li jfixkilhom biex iwassalhom 'il quddiem fil-ħajja tagħhom.

Dan jgħodd b'mod partikolari għall-qasam ta' l-edukazzjoni, għall-qasam tax-xogħol u għas- setturi l-oħrajn kollha li persuni b'diżabilita` jgħixu fihom.

Fl-opinjoni tiegħi, bħala soċjeta` rridu nifhmu wkoll li għandna riżors enormi, kważi teżor ngħidlu jien, li ġej minn persuni b'diżabilita`.

Meta dawn il-persuni lesti jiffaċċjaw l-isfidi u jagħtu l-kontribut tagħhom, ikunu qegħdin jgħinu bis-serjeta' fit-tkabbir tal-valur tas-solidarjeta`.

Aħjar infiehmu sewwa xi jfisser il-valur tas-solidarjeta`.

L-aqwa solidarjeta` ma persuna, l-aqwa sens, anke ta' karita` nisranija, hi meta inti tirrikonoxxilha d-dritt tagħha ta' persuna sħiħa, li m'għandha xejn nieqes.

L-individwu jista' jkollu xi ħaġa nieqsa fil-ġisem u fil-moħħ pero' jibqa' persuna sħiħa.

Allura l-aqwa sens ta' karita` u ta' solidarjeta` huwa meta inti tirrikonoxxi d-dinjita` sħiħa tal-persuna.

Dan il-kliem kollu xi jfisser fil-prattika?

Dan ifisser li hemm bżonn li nneħħu min-nofs dak kollu li jfixkel lil persuni b'diżabilita`, inneħħu l- ostakoli fiżiċi.

Per eżempju, fejn għandna t-turġien ħafna drabi nistgħu nagħmlu r- rampi, indaħħlu l-lifts, nagħmlu iktar aċċessibbli postijiet ta' divertiment, postijiet li fihom immorru biex sempliċement inqattgħu ftit tal-ħin tal-ġurnata u postijiet tax-xogħol li jkunu miftuħin u aċċessibbli iktar għal persuni b'diżabilita`.

Fil-prattika, jekk neżaminaw fid-dettall, hemm ħafna affarijiet x'nistgħu nagħmlu.

Għandna bżonn inġibu r- regolamenti tal-bini up-to-date, ninsistu li postijiet ġodda u anke antiki jibdew isiru aċċessibbli għal persuni b'diżabilita`.

Għandna l-qasam tax- xogħol, li jrid ineħħi kompletament id-diskriminazzjoni li kultant teżisti fil-konfront ta' persuni b'diżabilita`.

Lil dawn il-persuni għandna nagħtuhom l-opportunita` li jikkompetu ma' oħrajn għal xogħol produttiv u xogħol li jkun bis-sens, li jagħti sodisfazzjon lill-individwu.

Dan kollu huwa importanti daqskemm huwa importanti l-qasam ta' l-edukazzjoni, anzi forsi l-iktar ħaġa importanti huwa l-qasam ta' l-edukazzjoni.

Għandna bżonn li f'pajjiżna ninvestu iżjed milli għamilna s'issa ħalli jkollna sistema ta' edukazzjoni li tkun integrata, fejn ikollna tfal b'diżabilita` jitgħallmu flimkien ma' tfal li m'għandhomx diżabilita`.

Minħabba li nzertat din il-ġurnata partikolari, jien dalgħodu mort fi tliet postijiet li tawni sodisfazzjon kbir.

L-ewwelnett bil-permess tal-Ministru ta' l-Edukazzjoni - hawn irrid nirringrazzja lill-Onor.

Bartolo ta' l-arranġamenti li huwa għamel - mort inżur l-Iskola Primarja Pawlu Xuereb, l-iskola primarja "A" tar-Rabat.

Hemmhekk rajt tlieta jew erba' klassijiet li fihom hemm tfal b'diżabilita`, li qegħdin flimkien ma' tfal oħrajn.

Wieħed jitgħaxxaq jara s-sentimenti tat-tfal ta' sitta, sebgħa u tmien snin lejn seħibhom li qiegħed fuq l- istess mejda, il-mod kif jgħinuh u jappoġġjawh u l-mod kif jiddivertu u jilagħbu flimkien.

Hija għaxqa wkoll is-sens ta' dedikazzjoni ta' l- għalliema, tal-facilitators li hemm fil-klassijiet, biex jaraw li dawn it- tfal jimxu 'l quddiem.

Kważi bid-dmugħ f'għajnejnhom, it-teachers jieħdu pjaċir jaraw dawn it-tfal jitħalltu ma' xulxin.

Din hija esperjenza inkredibbli.

Wara l-iskola tar-Rabat mort inżur il-Kulleġġ St. Martin's, skola privata li fl-opinjoni tiegħi hija skola mudell arkitettoniku ta' kif tibni bini li jkun totalment aċċessibbli.

Irrid nagħti prosit lill-periti u lin- nies kollha li ħadmu fuq dak il-bini.

Kienet l-ewwel darba li mort hemmhekk u mpressjonajt ruħi għall-fatt li ħasbu prattikament għal kollox, hija skola li hija totalment aċċessibbli.

Imma iktar minn hekk ħadt pjaċir nara klassijiet fuq livell sekondarju, mhux primarju, fejn kien hemm ġuvintur b'diżabilita` integrati ma' tfal oħrajn.

Fil-każ partikolari li rajt jien, dan l-individwu kellu l-użu tal- computer fil-klassi, għaliex minħabba d-diżabilita` tiegħu ma jistax jikteb bil-biro, bħalma jiktbu tfal oħrajn, u allura n-noti li jkollu jieħu waqt il-lezzjoni jniżżilhom fuq il-computer - inzerta kien hemm lezzjoni tar- religion dak il-ħin - u mbagħad x'ħin tispiċċa l-lezzjoni jitfa' kollox fuq diska, jeħodha d-dar u d-dar ikompli l-istudji tiegħu.

Dan il-ġuvni qiegħed fil-Form V u se jiffaċċja l-eżami tal-Matsec minn hawn u ftit ieħor u l-iskola diġa` kitbet lill-awtoritajiet biex jagħmlu eċċezzjoni minħabba dan l-individwu.

Jiġifieri dan l-individwu studja u huwa kapaċi jgħaddi mill-eżami pero' għandna bżonn nagħmlu eċċezzjoni fil-każ tiegħu.

X'inhi l- eċċezzjoni?

L-eċċezzjoni hi li normalment fl-eżami tal-Matsec ma jħallukx iddaħħal computer, imma f'dan il-każ dan l-individwu għandu bżonn jitħalla juża l-computer, bħalma għandu bżonn ikollu maġenbu l-facilitator, biex tgħin fil-qari tal-karta ta' l-eżami, ħalli hu jkun jista' jlaħħaq u jikkompetti ma' l-oħrajn.

Jiena m'għandix dubju li l-awtoritajiet se jittrattaw dan il-każ u jagħtu l-konċessjoni li hemm bżonn.

Qed ngħid dan biex nuri li anke student b'diżabilita` fi klassi integrata jista' jikkompeti u għandu jingħata bi dritt il-faċilita` li jikkompeti u jġib ir- riżultati li jixtieq.

Dalgħodu żort ukoll lill-Eden Foundation, li kulħadd jaf li hija l- fondazzjoni li taħdem fuq bażi volontarja u li tant tipprovdi servizzi għal persuni b'diżabilita`, appoġġ għall-persuni nfushom u għall-ġenituri.

Erġajt ikkonfermajt ix-xogħol utli, dedikat, impenjattiv ħafna, li bosta ħaddiema fil-Fondazzjoni Eden qegħdin jagħmlu u se jkomplu jagħmlu fix-xhur li ġejjin.

Dawn kienu żjarat simboliċi f'ċertu sens, f'ġurnata simbolikament dedikata għal persuni b'diżabilita', żjarat li ta' min jagħmilhom u għandna nkomplu nagħmluhom.

Pero' dawn iż-żjarat komplew ikkonfermawli kemm hu tajjeb għal pajjiżna, mhux għal persuni b'diżabilita` biss iżda għal uliedna- u hawn qiegħda l-enfasi, mhux għal persuni b'diżabilita` biss - għat-tfal li qegħin jikbru biex jikbru f'ambjent fejn inkunu kompletament integrati.

Ma rridx intawwal għaliex il-ħin qiegħed jagħfas pero' se ngħid żewġ kelmiet fil-qosor dwar l-importanza li malajr kemm jista' jkun inressqu f'dan il-Parlament l-liġi dwar opportunitajiet indaqs.

Jiena l-bieraħ ħadt pjaċir nisma' għal darba oħra lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali jikkometti ruħu li din il-liġi tiġi quddiem dan il-Parlament fi żmien xahrejn.

M'għandix dubju li tiġi malajr kemm jista' jkun, la l-Ministru qal hekk, u nispera li dak li oriġinarjament ġie propost fil-white paper mill-Gvern preżenti, li huwa differenti mill-abbozz oriġinali, ġie rivedut u li l- Gvern sema' sewwa l-kritika li tressqet, li kienet kritika kostruttiva u għall-ġid biex il-liġi tkun verament effettiva.

Fl-aħħarnett, f'din il-ġurnata partikolari, bħala membru parlamentari nħoss li rrid nagħmel ġest, simboliku u m'huwiex fl-istess ħin, f'dan il- Parlament.

Jiena ppreparajt serje ta' 21 mistoqsija parlamentari fuq aspetti differenti tal-qasam ta' persuni b'diżabilita`, li l-intenzjoni tagħhom hija biex nixpruna, iktar milli ħaġa oħra, lill-Gvern biex jinvesti iżjed u jagħti iżjed attenzjoni fil-qasam ta' persuni b'diżabilita`.

Allura qiegħed nippreżenta dawn il-21 mistoqsija parlamentari llejla proprju f'din l-okkażjoni u nispera li jkolli - m'għandix dubju li jkolli - t-tweġibiet għalihom fil-ġranet li ġejjin.

Nagħlaq billi nirringrazzja lil dawk kollha li ħadmu u li qegħdin jaħdmu fil-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita`, li għalqet l-għaxar sena tagħha bħalissa.

Inħeġġeġ lill-kummissjoni kollha kemm hi biex tifhem li l- mument bħalissa jitlob li l-kummissjoni tkompli taħdem ħalli l-qasam ta' persuni b'diżabilita` jibqa' suġġett fl-aġenda nazzjonali, li fuqu niddiskutu u nibnu flimkien, għaliex wara kollox, kif għidt diġa', inkunu qegħdin nagħmlu l-ġid għal pajjiżna.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tlieta, 9 ta' Diċembru, 1997 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill- Ministru Mizzi.

Fl-10.38 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

KUNSILL LOKALI - ŻEJTUN

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilha quddiemu t-talba tal-Kunsill Lokali taż-Żejtun li jiddikjara vakanti post ta' kunsillier li kien waqaf jattendi l-laqgħat tal-kunsill u jgħid għaliex għadu ma ddeċidiex il-każ biex tkun tista' ssir elezzjoni każwali?

Jista' l-Ministru jeskludi bl- aktar mod kategoriku li ġie avviċinat minn xi ħadd dwar dan il-każ?

ONOR.

CHARLES MANGION: F'każijiet simili żviluppat konswetudini illi jsir kull sforz biex il-kunsillier jingħata kull possibilta li jibqa' jagħti s-servizz tiegħu lill-komunita.

Fejn dan ma jirnexxix m'hemm xejn xi jżomm li tiġi applikata l-liġi.

KUNSILL LOKALI - MARSA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hijiex l-intenzjoni tiegħu li jordna inkjesta dwar l-allegazzjonijiet li għamel il-Kunsill Lokali tal- Marsa fir-rigward ta' l-ex-Sindku tal-Marsa?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li jiena diġa' nformajt lill-Awditur Ġenerali biex jinvestiga l-każ.

KUNSILL LOKALI - MARSA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid meta ntalbet laqgħa mill-Kunsill Lokali tal-Marsa u għaliex dam daqshekk biex joffri data minkejja li kien jaf il- materja serja li dwarha riedu jkellmuh?

ONOR.

CHARLES MANGION: Għalkemm il-Kunsill Lokali tal-Marsa talab appuntament fit-18 ta' Settembru 1997, kien permezz ta' ittra bid-data tal- 21 ta' Ottubru 1997 li għall-ewwel darba il-kunsill kiteb dwar l- allegazzjonijiet ta' irregolaritajiet. minnufih il-Ministeru talab lid- Dipartiment tal-Kunsilli Lokali biex ifittex il-kummenti tas-Segretarju tal- Kunsill tal-Marsa u ta' l-awdituri konċernati, Messes George Farrugia & Co. Ma deherlix li kien ikun għaqli li niltaqa' mal-kunsill qabel ma jkolli f'idejja għall-inqas dawn iż-żewġ kummenti.

Fil-fatt l-appuntament mal- kunsilli lokali kien ġie ffissat għat-18 ta' Novembru 1997.

KUNSILL LOKALI - MARSA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ma riedx li l-Kunsill Lokali tal- Marsa jagħmlu konferenza stampa dwar allegati irregolaritajiet mill-ex- Sindku tal-Marsa qabel ma jiltaqgħu miegħu?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li jien kont issuġġerejt lill-Kunsill Lokali tal-Marsa li qabel jagħmel il-Konferenza Stampa jiltaqa' miegħi għaliex kelli ċertu nformazzjoni mill-Udituri uffiċjali ta' l-istess kunsill li setgħet titfa' dawl fuq is-suġġett li dwaru l-kunsill ried jagħmel il-konferenza.

MIA - TINDIF

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid min għandu l-kuntratt tat-tindif tal-Malta International Airport?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien informat li mill-1 ta' Diċembru 1997, il- kuntratti ewlenin tat-tindif tal-Malta International Airport se jkunu fdati lill-First Direct Ltd, Commercial Cleaners Ltd, u MCCS Ltd, waqt li kuntratti għal xogħol anċillari se jkunu fdati lill-Ozosystems Ltd u MCCS Ltd.

Kuntratt anċillari ieħor jinsab taħt konsiderazzjoni.

PULIZIJA - VETTURI MITLUQA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għal din is-sena il-pulizija (a) kemm il-load ladder għandhom; u (b) kemm-il vettura mitluqa u mhux iżjed liċenzjati ġew miġbura fuq talba tal-kunsilli lokali?

Jista' l-Prim Ministru jagħti din it- tweġiba b'riferenza għal kemm kien in-numru ta' vetturi miġbura minn kull lokalita? (c) Jista' l-Gvern jikkonsidra li fejn ikun hemm vetturi mitluqa l-kunsilli lokali jirrapportaw lil pulizija biex jinqdew bis-servizz tal- clamping u towing sabiex jitneħħew vetturi mitluqa?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi l-Pulizija għandha żewġ low- loaders.

Il-vetturi miġbura mill-Pulizija din is-sena fuq talba tal- kunsilli lokali kienu kif ġej :

Fgura - 6 Żejtun - 5 Valletta u Ħal Safi - 2 minn kull lokalita'

Paola, Marsa, Għaxaq, Żurrieq,St Venera, Balzan, Attard, Naxxar,M'Xlokk, Msida, San Pawl il-Baħar - 1 minn kull lokalita'

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninsab informat li, peress li dawn il- vetturi jkunu abbandunati, biex jintuża s-servizz tal-irmunkar mill- kuntrattur irid jitħallas dritt ta' Lm35, il-proposta mill-Onor.

Interpellant mhix vijabbli.

ANZJANI - DJAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni ta' kemm hu n-numru ta' anzjani li għandhom applikazzjoni pendenti mad- Dipartiment tas-Saħħa biex jidħlu f'xi istituzzjoni ta' l-anzjani tal- Gvern?

Mil-liema lokalita' huma dawn l-applikanti?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-tweġiba għal din il-mistoqsija tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

RELAZZJONIJIET DIPLOMATIĊI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti informazzjoni dwar ma' liema pajjiżi Malta m'għandhiex relazzjonijiet diplomatiċi fil-livell ta' ambaxxatur, inkella ta' High Commission?

Kemm ilha f'din il-qagħda ma' dawn il-pajjiżi?

ONOR.

GEORGE VELLA: Din l-informazzjoni tinsab f'pubblikazzjonijiet tal- Ministeru li hija nformazzjoni pubblika u għalhekk din il-mistoqsija tmur kontra l-ispirtu ta' Standing Order 27.

ĊITTADINANZA MALTIJA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu fil-preżent in-numru ta' talbiet pendenti għaċ-ċittadinanza Maltija quddiem id-dipartiment responsabbli miċ- ċittadinanza?

F'liema age group huma dawn l-applikanti u ta' liema nazzjonalita' huma?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SPTARIJIET - SPEĊJALISTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' speċjalisti neqsin fl-isptarijiet tal-Gvern fid-diversi speċjalizzazzjonijiet?

Kif qed jiġu rimedjati dawn il-vacancies li hemm?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Hemm post ta' geriatrician nieqes ta' San Vinċenz de Paule billi Dr. M. Vassallo kien irriżenja minn dan il-post biex ikompli l-istudji tiegħu barra minn Malta.

Diġa' ħarġu l-applikazzjonijiet biex din il-vakanza timtela'.

In-numru ta' postijiet vakanti ta' speċjalisti fid-Diviżjoni tas-Saħħa, barra dawk il-postijiet li huma mimlija minn speċjalisti barranin, huwa kif ġej:

Blood Transfusion 1 Senior Registrar Dermatologija 2 Senior Registrars Casualty Dept.

1 Chairman Medicina 2 Senior Registrars Obstetricija u 1 Senior Registrar Ginekologija Oftalmija 1 Consultant Ortopedija 1 Chairman Pedjatrija 1 Consultant Patologija 2 Consultants 1 Senior Registrar Psikjatrija 2 Consultants 2 Senior Registrars Radjologija 1 Consultant 2 Senior Registrars Radjoterapija 1 Consultant 1 Senior Registrar

Sejħiet għall-applikazzjonijiet għall-mili tal-postijiet msemmija hawn fuq joħorġu minn żmien għal żmien fil-Gazzetta tal-Gvern.

F'xi każi hemm sejħiet li qed jiġu pproċessati mill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.

INDUSTRIAL AREAS - FLOOR SPACE

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu fil-preżent il-floor space available fid-diversi industrial areas li hawn f'Malta?

Kemm ilu available dan l-ispazju industrijali?

F'kemm-il fabbrika hu maqsum dan il-floor space?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Fl-aħħar ta` Novembru 1997, it-total tal- floor space industrijali vakanti fid-diversi industrial areas kien ta` 53,761 metri kwadri, li jinkorpora 29 unit\fabbrika.

Dan l-ispazju huwa spjegat kif ġej:

| |Metri |Fabbrik| | |kwadri |i | |Spazju li huwa| | | |`earmarked` | | | |i.e. fabbriki | | | |li huma | | | |maħsuba | | | |għall-proġetti|45,289 |22 | |li qegħdin | | | |jiġu | | | |kkonsidrati | | | |mill-MDC | | | |Spazju ta` | | | |kumpaniji li | | | |qegħdin | | | |f`likwidazzjon| | | |i jew b`xi każ|7,019 |3 | |il-qorti ma` | | | |l-MDC | | | |Spazju | | | |`available` | | | |i.e. fabbriki | | | |li għadhom ma |1,453 |4 | |ġewx riservati| | | |għall-ebda | | | |proġett | | | | |53,761 |29 |

MĠARR - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni dwar x'inhu l-pjan tal- gvern biex jiġu asfaltati t-toroq li jinsabu f'diversi nħawi ta' l-Imġarr iktar u iktar meta fil-lista ta' l-inħawi li huma mistennija jiġu asfaltati, ma jidhirx li hemm x'imkien fl-Imġarr li se jiġi asfaltat matul is-sena d-dieħla?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SEGRETARJU PARLAMENTARI GĦAS-SAĦĦA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-istudju xjentifiku li sar mis-Segretarju Parlamentari għas-Saħħa u Kura ta' l-Anzjani fost l-anzjani ta' San Vinċenz?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Kopja ta' l-istudju xjentifiku li sar mis- Segretarju Parlamentari għas-Saħħa u Kura ta' l-Anzjani fost l-Anzjani ta' San Vinċenz diġa' tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra tad-Deputati nhar il- Ġimgħa 28 ta' Novembru, 1997.

NCU - 4TH FRAMEWORK PROGRAMME

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-NCU għal 4th Framework Programme għadux jiffunzjona?

Jekk fl-affermattiv, min huma l- membri kollha?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Risposta eżawrjenti tal-funzjoni ta' l-NCU diġa' ngħatat f'seduta 125 fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8969.

L-attivita' ta' l-NCU qed tiġi diskussa mal-EU Directorate u mal-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin.

SKEJJEL - PART-TIME CLERKS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10,014, jista' l-Ministru jgħid meta hu maħsub li l-Bord ta' l-Għażla jtemm il-proċess u għalhekk jkun f'pożizzjoni li jagħti l-informazzjoni mitluba?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

KUMPANNIJI/KORPORAZZJONIJIET - KONSULENTI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 10,145 rigward lista ta' konsulenti/kumpanniji ta' konsulenza?

ONOR.

INTEGRATED RESOURCE MANAGEMENT LTD - SERVIZZI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 9369, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fiex kien jikkonsisti x-xogħol professjonali fuq il-korsa tal-Golf mill-kumpannija Integrated Resource Management Ltd?

ONOR.

GEORGE VELLA: Is-servizz professjonali mogħti mill-kumpanija Intergrated Resource Management Ltd fuq il-korsa tal-golf kien jikkonsisti f'analiżi ta' l-impatt fuq l-idroloġija fl-inħawi ta' fejn ġiet proposta il- korsa tal-golf għall-Grand Hotel Verdala.

Dan ix-xogħol irrikjeda:

* deskrizzjoni dettaljata ta' l-idroloġija tas-sit;

* kummenti fuq l-iżvilupp propost;

* analiżi ta' l-impatt tal-proġett fuq il-wied u l-pjanura fl-inħawi.

AMBAXXATI - KONTIJIET TAT-TELEFON

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 10,138 għar-rigward ta' kontijiet tat-telefon f'numru ta' ambaxxati Maltin?

ONOR.

GEORGE VELLA: Skeda li turi n-nefqa, xahar b'xahar, fil-kontijiet tat-telefon fl-ambaxxati Maltin ġewwa Ruma, Londra, Brussels u Moska, bejn Jannar 1996 sa l-aħħar tax-xahar li għadda tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

EXPO' 98

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jispjega għalfejn il-gvern preżenti issa biddel fehmtu u ddeċieda li pajjiżna ma jeħux sehem fl-EXPO'98 li se ssir f'Lisbona l-Portugall wara li ftit tal-ġranet ilu biss, ħarġet it-tender għall-istand Malti f'din il- wirja?

Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-gvern Malti hux se jħallas xi penali lill-organizzaturi wara li ħassar il-parteċipazzjoni ta' pajjiżna f'din l-attivita'?

ONOR.

ALFRED SANT: Fil-kontest tal-kampanja ġenerali li qiegħed jagħmel biex inaqqas l-ispiża fl-infiq pubbliku, il-Gvern ħass li jkun kontradittorju li jkompli bis-sehem tiegħu f'EXPO 98.

Dan jgħodd aktar u aktar meta l-istadju ta' parteċipazzjoni kien għadu dak ta' expression of interest.

Il-ftehim dwar parteċipazzjoni f'EXPO 98 ma jsemmi l-ebda penali għall- pajjiżi li jirtiraw is-sehem tagħhom minn din il-Fiera.

PITKALIJA - PRODOTTI AGRIKOLI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru 9839 (jew mistoqsija parlamentari numru 9848) u ċioe' dwar dħul ta' prodotti agrikoli fil-Pitkalija?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dħul ta' prodotti agrikoli fil-Pitkalija :

Kgs Lm 1 Novembru 1991-31 Ottubru 1992 27,636,118 4,232,978

1 Novembru 1992-31 Ottubru 1993 28,155,351 4,555,957

1 Novembru 1993-31 Ottubru 1994 28,616,424 4,933,914

1 Novembru 1994-31 Ottubru 1995 24,732,314 4,817,736

1 Novembru 1995-31 Ottubru 1996 33,163,212 5,403,574

1 Novembru 1996-31 Ottubru 1997 35,250,452 5,020,868

DINGLI CLIFFS - TRANSMITTING/RECEIVING STATION

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Prim Ministru: Fir-rigward tat- transmitting/receiving station li hemm fuq Dingli Cliffs, l/o Dingli, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk qattx sar studju dwar l-effett ta' l- istess operat ta' l-istess station fuq is-saħħa tar-residenti li jgħixu fl- irħula tal-viċinanza ta' l-istess station u jekk fl-affermattiv, jista' l- Prim Ministru jpoġġi kopja tar-rapport/studju fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l- mistoqsija tiegħu lill-ministru kkonċernat.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

MINISTERU TAL-FINANZI U KUMMERĊ - DIRECT ORDERS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Fir- rigward ta' ħruġ ta' direct orders mill-Ministeru (inklużi d-dipartimenti, l-korporazzjonijiet u l-awtoritajiet konċernati), jista' l-Ministru jgħid għall-perijodu bejn 01.11.96 sa 31.10.97: (i) kemm-il direct order inħareġ; (ii) għal-liema xogħol/servizzi/xiri nħareġ kull direct order; (iii) il- valur ta' kull direct order; u (iv) lil min ġie awarded kull direct order?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-total ta' direct orders li nħarġu mill-Ministeru tal-Finanzi u Kummerċ huwa ta' dsatax (19).

It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

SANTA VENERA - TRIQ ABELA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jara li ssir bozza ġdida fid-dlam ċappa fl- akwata ta' Nru. 18 - 20 f'Abela Street, Santa Venera?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba ta' l-Onor.

Membru ġiet investigata u nstab li hemm lampi biżżejjed fl-akwati msemmija.

Il-Korporazzjoni Enemalta se tagħmel il-manutenzjoni neċessarja fil-lampi eżistenti sabiex jiġi żgurat li s-servizz ta' dawl ikun mill-aħjar.