MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 205 Il-Ġimgħa, 10 ta' Diċembru, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 205

Il-Ġimgħa, 10 ta' Diċembru, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.09 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ġimgħa, 10 ta' Diċembru, 1999

WERREJ MINUTI 167

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 167

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IT-TARZNA TA' MALTA (L-EWWEL QARI) 173

ESTIMI TA' L-AWTORITA` TA' L-IPPJANAR GĦAS-SENA FINANZJARJA 1999/2000 173

AĠĠORNAMENT 197

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 204 li saret fid-9 ta' Diċembru 1999, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SLIEMA - TOWING

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk multa fuq karozza tal- ministeru li ġiet towed minn Triq Viani, Sliema xi xhur ilu tħallsitx?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Ma ninsabx informat dwar il-każ allegat mill-Onor.

Interpellant.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru jara dak li jingħad fil-gazzetti, speċjalment fejn jikkonċerna l-ministeru tiegħu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ma nistax ngħid li nara kollox imma nara mhux ħażin!

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura meta jkun hemm akkużi li xi ħadd mill-ministeru tiegħu, jista' jkun id-driver tiegħu, ikun ipparkja l-karozza uffiċjali f'towing area, issuppervja, għamel ċerti affarijiet u telaq, il-Ministru ma jinteressahx jara l-gazzetti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jekk l-Onor.

Interpellant jew xi ħadd ieħor għandu xi provi f'dan is-sens, nippretendi li jindikali b'mod dirett mhux noqogħdu naqraw il-gazzetti.

Kieku naqra l-affarijiet kollha li jkun hemm fil-gazzetti u nassumi li kulma naqra jkun ġara, naħseb ngħix ħajja ħafna inqas feliċi milli ngħix illum!

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiġifieri għall-Ministru ma jiswa xejn li jkun hemm akkużi fil-gazzetti li xi ħadd mill-istaff tiegħu jkun abbuża, sakemm xi ħadd ma jaqbadx u jieħu passi kontrih?

Jiġifieri dawn l-affarijiet iħallihom għaddejjin?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jiena ma nagħti l-ebda solliev jew garanzija li l-istaff tiegħi - jew ikun, min ikun għax jistgħu jkunu nies l- aktar viċini tiegħi - jistgħu jagħmlu xi ħaġa kontra l-liġi.

Min jagħmel xi ħaġa kontra l-liġi għandhom jittieħdu l-passi kontra tiegħu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru qed jgħid li min jagħmel xi ħaġa kontra l- liġi għandhom jittieħdu passi kontrih.

Għalhekk issa jista' jara jekk verament seħħx dan il-każ?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-ewwelnett ma naħsibx li huwa l-każ li l- Onor. Mizzi għandu għalfejn jiġi hawn u jagħmel dan l-effett drammatiku, għaliex wisq nibża' li min qed jismagħna fuq ir-radjijiet bħalissa jimmaġina li qed nitkellmu fuq xi att kriminali gravi ħafna!

Jekk qed nifhem tajjeb, l-allegazzjoni hi li xi ħadd kien f'area fejn jista' jiġi towed, ġie towed u mbagħad ftiehem mal-pulizija.

Jekk hemm xi każ hekk xi ħadd jinvestiga imma jekk l-Onor.

Interpellant jew min għamel id-domanda jrid jagħmel dawn it-tip ta' kruċjati, naturalment ħadd mhu sidu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena ma rrid nagħmel l-ebda kruċjata, imma l-Ministru donnu nesa x'kienu qalgħu meta fi żmienna karozza ta' ministru nzertat kienet qiegħda pparkjata fejn ċint ta' xi għalqa!

Jiġifieri jekk kienet tniggzu l-kuxjenza dak iż-żmien, tant li fil-gazzetti għamlu fuss kbir, ma jidhirlux li ħaġa bħal din ...?

Jien kulma qed nitlob huwa jekk issa li ġie informat li sar xi ħaġa, jidhirlux li għandu jitlob l-informazzjoni mingħand min għamel il-mistoqsija biex jinvestiga u jara li affarijiet bħal dawn ma jsirux?

Jekk jidhirlu li għandhom isiru allura jħallihom għaddejjin, imma jekk m'għandhomx isiru jgħid li m'għandhomx isiru.

Allura jaqbel jew ma jaqbilx il-Ministru li affarijiet bħal dawn m'għandhomx isiru?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jekk nimxi mat-tenur ta' l-allegazzjoni, kif saret mill-oppożizzjoni, allura għandi għax nifhem li għall-ewwel darba fl-istorja ta' pajjiżna karozza li tintuża minn ministru għal skop ta' funzjoni pubblika ġiet towed!

Din hija l-ewwel ħaġa li nikkonstata mill-allegazzjoni kif saret pero', bir-rispett kollu, ma naħsibx li din hija materja gravi biżżejjed biex noqgħod naħli l-ħin tiegħi jekk wara sarx arranġament jew le mid-driver ma' xi pulizija fuq jekk jitħallasx it-towing jew jekk tkellmux li kien każ meritat jew le.

Naħseb li diġa' ħlejna kwarta prezzjuża ta' dan il-parlament u jien żgur qatt ma qbadt fuq xi każ ta' karozza li kienet ħdejn l-ebda ċint.

Jekk jien għamilt xi ħaġa hekk nisfida lill-Onor.

Interpellant jġibli l-provi.

(Interruzzjonijiet) Isibli każ u nara x'kien ħalli nara anke jekk il- paragun huwiex eżatt.

Imma din m'hijiex serjeta` u jekk l-oppożizzjoni tippretendi li l-gvern jaħli l-ħin biex jara l-karozzi fejn jiġu towed jew le, allura noqogħdu naħlu l-ħin hekk, imma jien m'iniex beħsiebi naħli l- ħin hekk.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, ma jistax ikun li nimxu b'two weights and two measures.

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, ejja għad-domanda, jekk jogħġbok.

ONOR.

JOE MIZZI: Iva, ġej għaliha.

Inti donnok tilqagħli minn qabel biex ma nagħmilhiex!

MR SPEAKER: Jekk jogħġbok, Onor. Mizzi, jekk trid tagħmel xi osservazzjoni għamilha wkoll imma għamilha bir-responsabbilta` kollha tiegħek.

Onor. Mizzi, qed ngħidlek tagħmel id-domanda supplimentari, jekk jogħġbok.

ONOR.

JOE MIZZI: Jaf il-Ministru li jiena ħadt ġurament biex inkun leali lejn il-kostitwenza u allura huwa l-obbligu tiegħi li nagħmel mistoqsijiet?

MR SPEAKER: Agħmel id-domanda, jekk jogħġbok.

ONOR.

JOE MIZZI: Jaf il-Ministru b'dan l-obbligu u b'dan il-ġurament li ħadt jiena?

Jaf li huwa l-obbligu tiegħi illi nara li jkun hawn trasparenza u li ma ssir inġustizzja ma' ħadd, u mhux għaliex xi ħadd jabbuża mill-kariga u jagħmel affarijiet kontra l-liġi ma jiġix ikkastigat u ħaddieħor li m'għandux dik is-saħħa jiġi kkastigat?

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, niġbidlek l-attenzjoni li l-istanding orders jgħidu li domandi ipotetiċi ma jistgħux isiru.

ONOR.

JOE MIZZI: Imma jiena għadni ma spiċċajtx!

MR SPEAKER: Mela kkonkludi!

ONOR.

JOE MIZZI: Jidhirlu l-Ministru illi f'ġieh it-trasparenza u f'ġieh il-ġustizzja għandu jara li jekk inksiret l-liġi allura jittieħdu passi u jekk ma kien hemm xejn ma jittieħdu l-ebda passi?

Ma jidhirlux li l- poplu għandu jkun jaf jekk f'dan il-każ kienx hemm abbuż jew le?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-ewwel parti tal-mistoqsija ta' l-Onor.

Mizzi hija jekk jiena nafx li hu ħa ġurament ta' lealta` lejn il- kostitwenza tiegħu.

Mill-aġir tiegħu hawn ġew naħseb li l-Onor.

Mizzi jaġixxi b'mod pjuttost leali lejn il-kostitwenza - nassumi li kien qiegħed jirriferi wkoll għall- kostituzzjoni, għaliex naf b'liema mod assidwu jagħmel il-mistoqsijiet tiegħu - pero' jekk huwa jew kwalunkwe membru min-naħa ta' l-oppożizzjoni jew kwalunkwe ġurnalist jaf b'xi każ fejn jiena ntervenejt biex isir l- iċken abbuż, anke f'livell ta' kontravenzjoni, allura jgħidli.

U jekk għandu dan il-każ mhux jien ninvestigah imma nitlob lil min jinvestigah fuqi.

Imma jekk qed jippretendi li jiena se noqgħod naħli l-ħin tiegħi għaliex xi ħadd f'gazzetta jgħid li karozza ta' ministru ġiet towed u d- driver mar jitkellem mal-pulizija fuq jekk iħallasx jew le l-multa, u wara li tkellmu bejniethom sabu xi arranġament, allura nista' naqbad il-każi kollha fejn l-individwi joqogħdu jitkellmu mal-pulizija u ninvestiga dawk ukoll!

Għaliex għandi ninvestiga każ wieħed biss?

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress illi l-Ministru qed jitlobna nsemmulu xi każ fejn jew abbuża jew daħal f'xi affarijiet bħal dawn, infakkru fil-każ fejn kien hemm min mar sawwat lill-istudenti ta' l-universita` meta dawn kellhom xi kwestjoni.

Fost dawk li marru jsawtu lill-istudenti kien hemm il- general manager tat-Telemalta u niftakar li l-Onor.

Zammit Dimech kien qal - u nista' nurih id-dokumenti - li huwa kontra dawk li jmorru jsawtu lill- istudenti, li jabbużaw, li jiksru l-liġi u ħafna affarijiet minn dawn.

Allura għaliex meta mbagħad kien responsabbli mit-Telemalta, lil dan l- individwu l-Ministru ħallih fil-kariga tiegħu u wera li għandu fiduċja fih meta huwa stess kien qal li ma aġixxiex sewwa u li jridu jittieħdu l-passi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, jiena verament nieħu gost nisma' u nassisti għal konverżjonijiet bħal dawn basta jkunu awtentiċi!

Irrid ngħid li meta jiena kont president tal-kunsill rappreżentattiv ta' l- istudenti - u wara tal-kunsill studenti universitarji - l-inċidenti vjolenti, anke bil-parteċipazzjoni ta' nies attivissimi fi ħdan il-partit Laburista, altru li niftakarhom!

Ma niftakarx jekk il-persuna partikolari li qed jindikali l-Onor.

Mizzi kenitx fost il-ġemgħa li kien hemm pero' niftakar ħafna nies oħrajn, anke dawk li ma tantx ikkonvertew, u ġieli jkollna minnhom anke f'kariga parlamentari!

Iżda donnu issa l-Onor.

Mizzi qed jippretendi li għaliex gvern Laburista - li nassumi li hu kien jappoġġja bl-aktar mod assolut fl-1978/79, meta jiena kont student u kont president ta' l-istudenti universitarji - ma ħax passi kontra dawn in-nies, allura jiena 15-il sena wara, bħala l-ministru responsabbli mis-settur tat- trasport u l-kommunikazzjoni, għandi noqgħod inżomm dawn il-listi u npattiha lin-nies!

(Interruzzjonijiet)

Ladarba l-Onor.

Mizzi jrid jimxi b'dan il-mod, aħjar jagħti ħarsa madwaru għaliex forsi jsib xi deputat jew deputati li bir-regoli ta' l-etika li sadanittant qed iħaddan, jasal biex jgħidilhom biex iwarrbu mill-grupp parlamentari Laburista u jagħtu l-eżempju kemm huma jemmnu fil-liġi u kif għandhom jimxu bil-korrettezza.

B'hekk l-Onor.

Mizzi jkun iċ-champion ta' din il-kawża ġdida!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, bl-aħħar intervent fuq dan is-suġġett.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, fir-risposta tiegħu l-Ministru għamel suġġeriment x'imissni nagħmel u ma nagħmilx u allura naħseb li għandi dritt nagħmel mistoqsija!

Lill-Ministru ngħidlu li mhux sewwa li jipprova jiġġustifika l-aġir tiegħu billi jirriferi għal ħaddieħor.

Jiena l-ħażin ma naqbilx miegħu, u l-ħażin dejjem ħażin, jiġi minn liema naħa jiġi.

Dan huwa l-argument li għamilt u għalhekk nistaqsi lill-Ministru kif l-ewwel iddikjara li m'għandux fiduċja f'dan l-individwu li semmejt u mbagħad meta kellu ċ-ċans ma ħax passi kontrih.

U m'iniex ngħid lanqas li dan kellu jagħmlu biex ipattihielu!

MR SPEAKER: Onor. Membri, niġbdilkom l-attenzjoni li dan huwa l-question time u ma jistax ikun illi l-argument jiżviluppa f'dibattitu.

Naħseb ukoll li s-suġġett huwa eżawrit u allura ngħaddu għall-mistoqsija li jmiss.

AMBJENT - KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jagħti d-dettalji liema kienu l- karozzi uffiċjali u mikrija mill-ministeru li kienu nvoluti f'kolliżjonijiet mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn?

Jista' jgħid kemm ġew jiswew l-ispejjeż tal-ħsarat ta' dawn il-kolliżjonijiet?

Min kienu l- uffiċjali jew impjegati li fi żmien li saret il-kolliżjoni kienu responsabbli mill-vettura nvoluta?

F'kull każ min kien qiegħed isuq il- vettura fil-ħin li saret il-kolliżjoni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-karozzi kollha mikrija mill-ministeru għall-ambjent huma kollha koperti b'polza tas-sigurta' fully comprehensive, inkluż l-excess, u għalhekk ma saru l-ebda spejjeż mill-gvern fuq ħsarat minn kolliżjonijiet.

OPM - KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti d-dettalji liema kienu l- karozzi uffiċjali u mikrija mill-ministeru li kienu nvoluti f'kolliżjonijiet mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru) (f'isem il-Prim Ministru) Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

Ninsab informat li l-ispejjez li ammontaw għal ¥1749.60 għat-tiswija tal- karrozza GAM 824 - b'riżultat ta' inċident li seħħ nhar 24 ta' Mejju, 1998 - li għaliha kien responsabbli l-assistent personali tal-prim ministru preċedenti, tħallsu f'Ġunju ta' din sena.

AFFARIJIET BARRANIN - KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jagħti d-dettalji liema kienu l-karozzi uffiċjali u mikrija mill-ministeru li kienu nvoluti f'kolliżjonijiet mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn?

F'kull każ min kien qiegħed issuq il- vettura fil-ħin li saret il-kolliżjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin): Mill- 5 ta' Settembru 1998 l'hawn kien hemm karozza uffiċċjali waħda li kienet involuta f'kolliżżjoni - Mazda bin-numru GVN 317 - u l-ispejjeż tal-ħsarat kienu jammontaw għal ¥235.

Il-vettura kienet misjuqa mis-segretarju permanenti fi ħdan il-ministeru, li huwa wkoll responsabbli minn din il- vettura.

POLITIKA SOĊJALI - KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti d-dettalji liema kienu l-karozzi uffiċjali u mikrija mill- ministeru li kienu nvoluti f'kolliżjonijiet mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn?

Jista' jgħid kemm ġew jiswew l-ispejjeż tal-ħsarat ta' dawn il- kolliżjonijiet; min kienu l-uffiċjali jew impjegati li fi żmien li saret il- kolliżjoni kienu responsabbli mill-vettura nvoluta; u f'kull każ min kien qiegħed isuq il-vettura fil-ħin li saret il-kollizjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-ebda karozza uffiċċjali jew mikrija mill- ministeru ma kienet involuta f'kolliżjoni mill-5 ta' Settembru 1998 'l hawn.

EDUKAZZJONI - KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti d-dettalji liema kienu l-karozzi uffiċjali u mikrija mill-ministeru li kienu nvoluti f'kolliżjonijiet mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn?

Jista' jgħid kemm ġew jiswew l-ispejjeż tal-ħsarat ta' dawn il-kolliżjonijiet; min kienu l- uffiċjali jew impjegati li fi żmien li saret il-kolliżjoni kienu responsabbli mill-vettura nvoluta u f'kull każ min kien qiegħed isuq il- vettura fil-ħin li saret il-kolliżjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Ninsab informat li l- karozzi uffiċjali fil-ministeru ta' l-edukazzjoni nvoluti f'kolliżjonijiet mill-5 ta' Settembru 1998 'l hawn kienu dawn:

Peugeot GAN 453 li fit-18 ta' Novembru, 1998 kienet fir-responsabbilta` u misjuqa mix-xufier tal-ministru, fejn l-ispejjeż tħallsu mill-bus pool insurance; u

Hyundai LAB 743 li fis-26 ta' Ottubru, 1999 kienet fir-responsabbilita` tas- segretarju permanenti u misjuqa minn motor transport driver, fejn l- ispejjeż tħallsu mill-aġenzija assikurattiva General Accident.

Informat ukoll li l-ispejjeż ta' kolliżjonijiet b'karozzi tal-kiri huma koperti minn polza ta' sigurta` skond it-termini tat-tender u għaldaqstant m'humiex fir-records tal-ministeru.

BAĦRIJA - KAXXA TA' L-ITTRI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il- ħsieb li ssir kaxxa ta' l-ittri għall-użu tar-residenti tal-Baħrija?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Jiena nforrmat li fil-fatt teżisti kaxxa postali f'Misraħ il-Baħrija u ma jidhirx li hemm bżonn ta' oħra addizzjonali.

ĦARSIEN TA' L-ANZJANI - CSAs

L-ONOR.

JOE MIZZ (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid liema rakkmandazzjonijiet ta' l-ombudsman dwar ir-reklutaġġ u t-tqassim ta' l-assistenti soċjali każwali ma' l-anzjani se jiġu aċċettati?

Meta se jidħlu fis-seħħ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Id-dipartiment għall-ħarsien ta' l-anzjani diġa' beda jieħu passi sabiex jgħolli l-livell ta' kura fid-djar ta' l-anzjani.

Fil-fatt ftit tal-ġimgħat ilu ġew ingaġġati numru ta' senior care workers biex jaħdmu f'dawn id-djar.

Fuq rakkmandazzjoni ta' l-ombudsman, id- dipartiment dalwaqt joħroġ sejħa għal applikazzjonijiet għal assistant care workers u care workers sabiex jaħdmu fid-djar ta' l-anzjani, u b'hekk ikun qed jassigura li jkun hemm struttura adegwata f'dawn id-djar u anke li jkun hemm persuni kwalifikati.

Bħalissa d-dipartiment mhux qed iżid in-numru ta' CSAs imma qiegħed biss jissostitwixxi dawk li jispiċċaw.

SKEJJEL - MINOR STAFF

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li ħafna kapijiet ta' skola jilmentaw li l-minor staff jiġi mċaqlaq u ttrasferit bla ma jiġu kkonsultati, tista' tinbidel din il-linja biex ma jkomplux jitħarbtu l-iskejjel?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fil-fehma tiegħi, ċertu xogħol ta' tindif u maintenance ta' kuljum fl-iskejjel hu aktar imħarbat mill-inkapaċita` ta' kulmin hu responsabbli biex jassigura li kull impjegat jaqdi dmiru sew u jagħti ġurnata sħiħa ta' xogħol, milli mill-approvazzjoni għal ċaqliq ta' minor staff normalment mitlub mill-impjegati nfushom.

ARTI - WIRJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-wirjiet ta' l-arti li saru tul l-1999 f'xi mużew jew bini li jaqa' taħt il-ministeru?

Jista' jagħti l-isem ta' l-artist u d-data tal-wirja u l-post wirja b'wirja?

ONOR.

LOUIS GALEA: Qed inpoġġi t-tagħrif mitlub fuq il-Mejda tal-Kamra.

GĦAQDIET KULTURALI - KONTRIBUZZJONIJIET FINANZJARJI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm għaqdiet kulturali li matul l-1999 ngħataw xi kontribuzzjoni finanzjarja mill-ministeru?

Liema kienu u kemm ingħataw f'kull każ?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qiegħed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAQDIET SPORTIVI - KONTRIBUZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm għaqdiet sportivi u clubs li matul l-1999 ngħataw xi kontribuzzjoni finanzjarja mill-ministeru?

Liema kienu u kemm ingħataw f'kull każ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Qiegħed inpoġġi l-informazzjoni mitluba fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Grazzi, u hekk spiċċajna l-mistoqsijiet kollha li kellna fuq l-aġenda Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il-Ministru Josef Bonnici.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IT-TARZNA TA' MALTA

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Tarzna ta' Malta.

MR SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Att dwar it-Tarzna ta' Malta", jiġi moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ESTIMI TA' L-AWTORITA` TA' L-IPPJANAR GĦAS-SENA FINANZJARJA 1999/2000

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Sur President, nipproponi:

"Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita` ta' l- Ippjanar għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru 1999 sat-30 ta' Settembru 2000 skond l-Att ta' l-1992 dwar l-Ippjanar ta' l- Iżvilupp.".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Infakkar lill-Kamra li l-ħin tad-diskussjoni fuq din il- mozzjoni, li tieħu seduta waħda, għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal- gvern u kelliema ta' l-oppożizzjoni, bil-winding-up għall-gvern.

Il- Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, f'din l-ewwel sena li għaliha dan il- ministeru kien responsabbli għall-awtorita` ta' l-ippjanar inħares lura b'ċertu sodisfazzjon mhux biss għaliex ilħaqna l-miri kollha li kellna f'moħħna imma wkoll għaliex saru wkoll ċerti bażi u pedamenti għar-riformi imminenti.

B'mod partikolari u bl-akbar umilta` ngħid li l-miri finanzjarji ta' l-awtorita` ġew milħuqa, il-miri dwar preparazzjoni għall- leġislazzjoni ġew milħuqa wkoll u l-miri f'dak li jirrigwarda r-riformi ta' l-organizzazzjoni ta' l-awtorita` ġew milħuqa wkoll.

Nirriferi b'mod partikolari għall-miri finanzjarji għaliex is-sena l-oħra f'dan il-parlament kont wegħedt li se nagħmlu l-almu tagħna kollu sabiex għall-ewwel darba fi kważi ħames snin l-estimi ma jurux deficit imma importanti wkoll li ma nispiċċawx b'deficit għaliex faċli tgħid li se jkun hemm surplus u nispiċċaw b'deficit.

Kif qed ngħid pero' din il-mira ntlaħqet u għall-ewwel darba fi kważi ħames snin kien hemm surplus.

Huwa veru li dan huwa surplus żgħir pero' fl-istatement finanzjarju ta' l- awtorita` għas-sena li għaddiet ma kienx hemm deficit.

Dan seta' jsir għaliex minkejja ċertu tnaqqis fid-dħul għal dak li jirrigwarda nfieq, l- awtorita` ta' l-ippjanar din is-sena nefqet ¥230,000 inqas mill-infieq li ġie approvat fl-estimi.

Biex inkun fair ma' kulħadd, irrid ngħid li parti minn dan it-tifdil huwa artifiċjali minħabba li konna qed nipprevedu ċertu nfieq konness mal-collective agreement li fil-fatt ma sarx imma f'parti oħra huwa dovut għal ċerti kontrolli li saru, ma nistħix ngħid, anke mill- ministeru b'laqgħat kontinwi biex naraw li l-estimi finanzjarji kif approvati minn dan il-parlament jiġu osservati.

Inkella x'utilita` hemm li dan il-parlament japprova estimi li mbagħad ħadd ma jagħti kashom?

Sur President, l-estimi finanzjarji jiġu approvati bl-iskop preċiż li ħadd ma joħroġ minn dawk il-parametri.

Kif forsi se josservaw xi membri miż-żewġ naħat tal-Kamra, huwa veru li għal din is-sena mhux qed jiġi previst surplus imma deficit pero' dan huwa esklussivament dovut għall-fatt li issa ġie ffirmat collective agreement mal-UHM - fadal jiġi ffirmat collective agreement ieħor mal-professional officers organisation ta' l- awtorita` ta' l-ippjanar stess - u allura pprevedejna ċertu deficit li jien konvint li se jkun inqas minn dak li huwa previst għas-sena finanzjarja li ġejja.

Se jsir koll sforz biex dan id-deficit jonqos b'tifdil iktar u kontroll iktar fuq l-infieq ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar.

Naturalment imbagħad għad-deficit li jifdal ikun hemm subvention tal-gvern.

Dan qed isir biex għallinqas għal issa ma ngħollux ir-rati tal-permessi li televa l- awtorita` ta' l-ippjanar għal kull permess maħruġ minkejja l-fatt li l-ħlas tal-permessi għadu ffriżat għal-livell ta' sitt snin ilu.

Nixtieq ngħid ukoll li b'investiment ta' ¥0.25 miljun li sar fi studju, surveys u rapporti li għamlet l-awtorita` matul din l-aħħar sena komparat ma' l-¥2,000 ta' l-1998 ingħatat spinta qawwija għall-pjani lokali u għar- reviżjoni tal-pjan ta' struttura.

Għandi pjaċir inħabbar u ninforma lil din il-Kamra li fl-ewwel tliet xhur tas-sena d-dieħla se jiġu ppubblikati kemm in-north/west plan li jkopri l-area tal-Mellieħa, St. Paul's Bay, l- Imġarr, ir-Rabat, l-Imdina, Ħad-Dingli u l-kampanja sa l-Armier u l-pjan lokali tan-north harbour li jkopri Tas-Sliema, Gżira, Pembroke, Swieqi, San Ġiljan, San Gwann, Msida, Ta' Xbiex u l-Pieta`.

Meta wieħed iqis li hemm seba' pjani lokali li tlestew - tnejn minnhom f'sitt snin u tnejn minnhom se jiġu ppubblikati sena u tliet xhur wara li kien hemm il-bidla fil-gvern - ta' min wieħed japprezza li t-targets li tajna lilna nfusna biex nippubblikaw dawn il-pjani lokali mexjin.

Għandna wkoll l-intenzjoni li sa l-2001 jkunu ħarġu s-seba' li huma u għandi pjaċir ninforma lill-Kamra li għall-ewwel darba beda l-proċess ta' konsultazzjoni għall-pjanijiet kollha.

Jiġifieri m'hemmx pjan lokali wieħed biss li ma bediex ix-xogħol fuqu, anke l-pjan tas-south li kien l-aħħar wieħed li ġie varat u li varajnih proprju s-Sibt li għadda.

Dan ifisser li m'hemmx pjan lokali li m'huwiex on track u huwa importanti li naslu on track u konvint li se naslu on track.

Sur President, jiena se nieqaf hawn f'din l-introduzzjoni għaliex imbagħad fil-winding-up ikolli ż-żmien biex inwieġeb għall-kritika u għas- suġġerimenti li jistgħu jsiru.

Nispera li ma jkunx hemm biss kritika imma wkoll suġġerimenti dwar kif dan il-qasam nistgħu ntejbuh.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Sur President, ippermettili ngħid li jien ma ġejtx hawnhekk biex niddiskuti l-estimi.

Veru li l-mozzjoni tgħid hekk pero' din id-diskussjoni għandha tkun il-prologu għall-emendi li jeħtieġ isiru fil-liġi u fil-pjan ta' struttura.

Din għalija xi ħaġa urġenti għaliex fl-opinjoni tiegħi s-sitwazzjoni hija allarmanti.

Għalhekk irridu nkunu oġġettivi u ma nistgħux inħarsu lejn l-applikazzjonijiet individwali.

Irridu naraw x'emendi jeħtieġ li jsiru fl-istrutturi ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar biex innaqqsu l-burokrazija u naraw li jkun hemm aktar accountability u effiċjenza.

Tajjeb ukoll li l-awtorita` ta' l-ippjanar issir aktar user-friendly għaliex il-poplu u sħabna ta' l-oppożizzjoni huma rrabjati lejha.

Għandi hawnhekk kopja ta' artiklu ta' "The Times", fejn ġie rrapportat li l-Onor.

Alfred Sant, dak inhar prim ministru, irrifera għal "anti-democratic interference" u kien qal ukoll li "Minister George Vella is fed up."

Ilkoll nafu li l-awtorita` ta' l-ippjanar għandha 5,000 applikazzjoni pendenti.

Jekk ngħidu li 3,000 minnhom se jiġu approvati, dan ifisser li se jkun hawn xogħol għal kulħadd fil-pajjiż għaliex l-industrija tal-bini, speċjalment fis-snin ta' wara l-gwerra, fi żmien il-boom tal-bini, dejjem provdiet xogħol fil-pajjiż.

Għalhekk nistaqsi: Għaliex m'għandniex inkunu aktar flessibbli biex napprovaw dawn l-applikazzjonijiet u nżidu x-xogħol fil-pajjiż?

Nemmen għalhekk li jridu jsiru emendi fil-pjan ta' struttura aktar milli fil-liġi.

Jiena naf b'każ fejn applikazzjoni ilha wieqfa għal sena sħiħa u din hija sitwazzjoni inaċċettabbli.

F'Ottubru ta' l-1999 kien hemm caseload ta' 3,956 u ma' dawn kien hemm 305 applikazzjonijiet oħra għall-vetting u 342 għar-reconsideration.

Minn dawn ġew deċiżi 607 każ imma matul dak ix-xahar l-applikazzjonijet żdiedu b'629.

Barra minn hekk, quddiem il-bord ta' l-appell imbagħad hemm 968 applikazzjoni.

Għalhekk għedt li l-awtorita` għandha quddiemha 5,000 applikazzjoni, u dan kollu ġej minn nuqqas ta' effiċjenza.

Hemm bżonn ukoll pero' li l-periti jkollhom ir- responsabbilta` li jekk jaraw li permess m'hemmx ċans li joħroġ, allura lill-applikant jgħidulu ċar u tond u mhux joqogħdu jneffquh il-flus f'reconsiderations u appelli bla bżonn.

Sur President, tajjeb ukoll li jsir monitoring ta' l-individual performance ta' l-impjegati.

Jien għandi l-akbar fiduċja fihom - dawn huma nies kapaċi li l-awtorita` nvestiet fihom - pero' wisq nibża' li n- nuqqas ta' effiċjenza u l-burokrazija żejda qed tnaqqas mill-output li hemm bżonn ikun hemm.

Nistaqsi wkoll: Għaliex għandna nieħdu sena sħiħa biex issir kommunikazzjoni waħda bejn l-awtorita` ta' l-ippjanar u l-perit jew il-klijent?

Għaliex l-awtorita` qed tibgħat kważi 500 ittra fix-xahar, uħud minnhom reġistrati u wħud m'humiex, sempliċement minħabba consultation?

Għaliex ma jintbagħtux bl-E-mail u tasallek wara żewġ minuti?

Għaliex naħlu dawn il-flus kollha?

Għaliex din il-burokrazija kollha?

Sur President, jidher li l-emendi li saru fl-1997 mill-gvern Laburista ma wasslu għall-ebda tibdil.

Għedna li applikazzjoni trid tiġi determinata fi 12-il ġimgħa imma ma kien hemm l-ebda riżultati pożittivi għaliex għall kull applikazzjoni li tidħol, wara li jibda l-consultation process, jiktbu lill-klijent li dan iż-żmien se jiġi estiż u allura l-applikazzjoni ma tistax tiġi determinata fiż-żmien stipulat.

U kemm għamilna seminars u laqgħat!

Kemm ġew stampati kotba!

Kemm saru surveys u analiżi!

Dawn kollha ħela ta' flus jekk ma narawx ir-raġuni vera għaliex dawn l- applikazzjonijiet qegħdin imwaħħlin.

Nerġa' ngħid, jiena għandi l-ikbar fiduċja fl-impjegati ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar imma hemm bżonn li jsir monitoring ta' l-individual performance ta' kull impjegat ħalli x-xogħol tagħhom jagħmluh tajjeb u fl-inqas żmien possibbli.

Sur President, semmejt l-istructure plan.

Kif diġa' għedt, jiena nemmen li aktar milli nagħmlu emendi fil-liġi jeħtieġ li nagħmlu emendi fl- istructure plan.

Jiena naqbel li l-ambjent Malti għandu jiġi preservat u Allaħares ma kenitx l-awtorita` ta' l-ippjanar f'dan is-sens, pero' jeħtieġ li l-pjan ta' struttura nanalizzawh tajjeb.

Jeħtieġ ukoll li l-poplu jifhem li l-awtorita' ta' l-ippjanar ma tipproċessax biss applikazzjonijet imma għandha wkoll l-obbligu li tara li l-ambjent jiġi mħares.

Rajna, per eżempju, il-legal notice dwar l-advertisements u l-emendi li saru dwar is- swimming pools, fejn f'ċerti każi lanqas hemm bżonn permess.

Ġew emendati wkoll ir-regolamenti dwar il-parking, dwar il-ħwienet żgħar, catering establishments u uffiċini żgħar.

Qegħdin isiru wkoll diskussjonijiet dwar l-għoli tal-garaxxijiet għaliex illum il-ġurnata għandna ħafna inġenji kbar u għoljin li m'għandniex fejn inpoġġuhom.

Xi ħaġa oħra urġenti hija l- kwestjoni dwar l-iżvilupp ta' industrial areas, fejn ħarġu anke xi permessi u sar ukoll xi bini.

Xi ngħidu mbagħad għax-xogħol li sar fuq il-local plans li semma l-ministru?

Inkitbu volumi fuq il-proġetti ta' Ta' Qali, Sant'Iermu, ir-Ricasoli u Marsaxlokk, imma min se jimplimentahom dawn il-proġetti jekk ma jkunx hemm l-effiċjenza u l-accountability fl-awtorita` ta' l-ippjanar?

Għalxejn naħlu l-ħin hawn ġew u nagħmlu l-emendi fil-liġijiet jekk imbagħad l- awtorita` ta' l-ippjanar ma ssirx aktar effiċjenti.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Karmenu Vella.

ONOR.

KARMENU VELLA: Sur President, se nieħu ftit minuti biex nirrelata ftit dwar l-ippjanar fit-turiżmu u dak li għandu x'jaqsam mal-ministeru għat-turiżmu jew il-Malta tourism authority.

Sur President, it-turiżmu huwa settur li jeħtieġ ħafna ppjanar u kordinament għaliex meta tippjana għat-turiżmu dejjem tkun qed tippjana għal snin bil-quddiem.

Importanti għalhekk li jkun hemm a comprehensive tourism plan u mhux a strategic plan, u meta ngħid comprehensive inkun qed infisser pjan kemm fuq livell lokali, permezz tal-kunsilli lokali - fil- fatt naħseb li kull kunsill lokali għandu jagħmel a mini-tourism plan għalih - kif ukoll fuq livell nazzjonali.

Dan il-comprehensive tourism plan għandu jidentifika l-oġġettivi tal-pajjiż, jidentifika l-miri kif dawn l-oġġettivi jistgħu jintlaħqu u għandu jagħmel evaluation tal-mezzi u l- metodi biex dawk il-miri jintlaħqu.

Comprehensive planning irid ikun fil- wisa' għaliex it-tourism planning irid jieħu in consideration ħafna affarijiet, fosthom ir-riżorsi kollha naturali u fiżiċi li għandna għad- dispożizzjoni tagħna, irid idaħħal u jikkonsulta ma' bosta organizzazzjonijiet li għandu s-settur, irid jieħu ħsieb jidentifika s- swieq, in-niche' markets u l-prodott li se jbiegħ u jrid jara x'marketing methods se juża.

Barra dawn l-affarijiet li normalment tagħmilhom il-Malta tourism authority jew il-ministeru, dan il-pjan irid jikkonsidra wkoll il- lat ekonomiku tal-pajjiż, il-lat ambjentali tal-pajjiż, il-lat soċjali tal- pajjiż, il-lat kulturali tal-pajjiż eċċ, eċċ.

Sur President, ta' min jgħid li għalkemm dawn huma żewġ awtoritajiet distinti, waħda taffettwa lill-oħra - u naturalment huwa diffiċli taqta' linja fit-turiżmu għaliex il-firxa hija wiesgħa ħafna - u meta tara l- attivitajiet kollha li jidħlu fit-turiżmu, jiġifieri r-retail, trasport, servizzi, akkomodazzjoni u rikreazzjoni, issib li kważi kulma jsir fil- pajjiż b'xi mod jew ieħor jaffettwa lit-turiżmu.

Jiena se nsemmi dawn iż- żewġ lati, il-lat ekonomiku u l-lat fiżiku, għaliex nemmen li kemm il-Malta tourism authority għandha logħba x'tilgħab meta niġu biex nippjanaw it- turiżmu, kif ukoll il-planning authority għaliex wara kollox hija l- planning authority li trid tieħu ħsieb il-lat fiżiku u l-environmental planning.

Pero' sfortunatament din id-delineation ta' responsabbilta' tal- planning authority mir-responsabbilta' tal-Malta tourism authority għadna ma wasalniex biex nidentifikawha.

Nerġa' ngħid li m'iniex qed ngħid li waħda m'għandhiex x'taqsam ma' l-oħra.

Anzi qed ngħid li rridu nippjanaw bil-għaqal x'inhi r-responsabbilta` tal-malta tourism authority u r- responsabbilta' tal-planning authority għaliex jien nemmen li dawn huma żewġ responsabbiltajiet distinti ħafna imma ma jistax ikun li ma jkunux relatati flimkien.

Pero' biex ikunu relatati flimkien iridu jimxi paripassu għax ma jistax ikollok il-Malta tourism authority għaddejja full speed ahead biex tiżviluppa prodott turistiku u min-naħa l-oħra l-planning authority iżżomm il-brakes u attenta biex ma jiċċaqlaq xejn.

Din m'hijiex kwestjoni ta' liema awtorita` se tgħaddi u m'hijiex kwestjoni ta' pika imma għandu jkun hemm modus vivendi biex dawn it-tnejn jaħdmu u jikkoperaw flimkien.

(Interruzzjonijiet) Le, m'huwiex il-każ li t-tourism authority qed tidħol u tgħaffeġ fuq ir-responsabbilta` tal-planning authority.

Mill-ftit esperjenza li kelli, iktar nibża' li qiegħed isir bil-kontra, fis-sens li ħafna drabi l-planning authority ma tafx il-linja tagħha safejn għandha tasal u tidħol fuq responsabbiltajiet tal-Malta tourism authority jew tal- ministeru.

Ngħid ukoll li din m'hijiex xi ħaġa li qed tiġri fil-ministeru għat-turiżmu biss imma ġrat anke fil-ministeru ta' l-edukazzjoni.

Niftakar li meta bdejna l-proġett ta' Buġibba, il-planning authority kienet identifikat sit fin-nofs ta' Buġibba, jiġifieri post totalment turistiku, u qalet li hemmhekk għandha tinbena skola.

Iżda meta aħna avviċinajna l- ministeru ta' l-edukazzjoni, dawn qalulna li ma jridux li l-iskola ssir hemm imma kienet il-planning authority li baqgħet tinsisti fuq dan is-sit.

Kellna wkoll il-każ tal-bus terminus f'Buġibba bil-ministeru għat-trasport irid naħa u l-planning authority trid naħa oħra.

Sur President, każi bħal dawn fis-settur tat-turiżmu huma ħafna.

Aħna f'kull ħaġa li nkunu se niddiskutu konna ndaħħlu lill-planning authority mill-ewwel, imma mhux l-ewwel darba li meta r-rappreżentanti tal-planning authority ikunu mar-rappreżentanti tat-turiżmu u tas-settur privat jgħidu mod u mbagħad tirċievi notification li tkun iddawwar dak kollu li jkunu qablu r-rappreżentanti stess tal-planning authority fuqu fil-laqgħa tal- bord.

Per eżempju, kellna l-kwestjoni tal-golf courses u kellna problemi kbar meta għaqqadna l-beach development unit.

Aħna ma ridna nagħmlu xejn straordinarju dak iż-żmien, kulma ridna nagħmlu kien replenishment tal- beaches kull fejn ġew depleted; ridna nagħmlu beach development ġdid fejn dan kien possibbli, ridna nagħmlu skema fejn jistgħu jiġu żviluppati beaches anke mill-privat, basta jibqgħu jintużaw mill-pubbliku kollu, u ridna ndaħħlu l-idea tal-blue beaches għall-ewwel darba f'Malta.

Forsi ma setax isir kollox, imma possibbli li kull ħaġa li dak iż-żmien konna qegħdin nipproponu ma setgħetx issir?

Dan biex ma noqgħodx insemmi l-ħafna applikazzjonijiet ta' extensions ta' hotels u bini ta' hotels ġodda, applikazzjonijiet li għaddew mill-ministru ta' qabli, għaddew għal għandi, jien għaddejthom lil ta' warajja u min jaf issa fejn se jaslu!

Sur President, qed ngħid dan għaliex aħna pprovajna ħafna u ma wasalna mkien.

Konna nagħmlu laqgħat kull xahar u għandi x'nifhem li l-problemi li kellna aħna għadhom hemm.

Jiena għalhekk qed nipproponi li għandu jintlaħaq ftehim eżatt dwar fejn għandha tkun id-delineation tal-planning authority u d-delineation tas-settur turistiku ħalli dawn iż-żewġ awtoritajiet jaħdmu flimkien.

Kif qal l-Onor.

Bonnici, tajjeb ukoll li jinsab mezz kif tinqata' l-burokrazija u nemmen ukoll li jekk b'ċerti deċiżjonijiet ikun hemm telf ta' investiment, xi ħadd għandu jkun accountable għal dan it-telf.

Barra minn hekk, bħalma l-planning authority għandha tħares l-ambjent hekk ukoll il-Malta tourism authority għandha tagħti kas il-progress tal-pajjiż, il-jobs, ir-revenue għall-pajjiż u affarijiet oħrajn.

L-Onor.

Bonnici qal ukoll li l-permessi tal-planning authority jċaqalqu x- xogħol tal-ġebla.

Fil-każ tat-turiżmu, bi ftit iktar komprensjoni min-naħa tal-planning authority, mhux ix-xogħol tal-ġebla biss jiċċaqlaq imma attivitajiet oħrajn ukoll!

Dan biex ma nsemmix li ħafna drabi l-planning authority timxi b'two weights and two measures, bħall-każ tipiku tal- proġett tal-Kottonera, l-iskola sekondarja taż-Żurrieq u l-hotels b'żewġ sulari jew tliet sulari u b'parking taħt li m'hu qed jintuża għal xejn.

Imma ma rridx nidħol f'dawn il-każi partikolari.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li l-planning authority, fl-opinjoni tiegħi, m'hijiex qiegħda hemmhekk biex tieħu deċiżjonijiet għat-turiżmu jew għal ministeri oħrajn imma qiegħda hemmhekk biex tkun ċerta li d- deċiżjonijiet li jittieħdu jitwettqu bl-aktar mod sostenibbli u mhux fuq kull applikazzjoni li tiġi quddiemha tgħid an outright no. L-awtorita` għandha tiddiskuti u tagħti rakkmandazzjonijiet fejn irridu naslu pero' rridu naslu biex it-tali deċiżjoni sseħħ.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Segretarju Parlamentari): Sur President, f'din id-diskussjoni dwar l-estimi ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar mhux biss irridu nagħtu ħarsa lejn dak li ġara s-sena li għaddiet imma rridu wkoll nagħtu ħarsa lejn dak li rridu nagħmlu fix-xhur u s-snin li ġejjin.

Għal dak li għandu x'jaqsam mas-sena li għaddiet jien ngħid li din kienet sena fejn bdejna npoġġu l-pedamenti tar-riforma, riforma kif imwiegħda fil- programm elettorat tal-Partit Nazzjonalista li ġie elett fil-gvern fil-5 ta' Settembru ta' l-istess sena.

L-iskop tar-riforma huwa li titnaqqas il- burokrazija u tiżdied l-effiċjenza fil-proċess ta' l-applikazzjonijiet għall-bini, fost affarijiet oħrajn, imma dan huwa l-pern prinċipali tar- riforma għaliex huwa hemmhekk fejn għad hemm l-ikbar problemi.

Nirripeti li r-riforma trid issir fuq tliet bidliet prinċipali, l-ewwel il-bidla fil- liġi, it-tieni l-bidla fl-istruttura ta' l-awtorita` u t-tielet il-bidla f'numru ta' policies biex dawn isiru aktar relevanti għall-ġurnata tal-lum.

Nibda l-ewwel fuq il-bidla fil-liġi.

Għal dak li għandu x'jaqsam mal-bidliet fil-liġi, il-ministeru ta' l- intern matul din is-sena nieda programm ta' konsultazzjoni pubblika, konsultazzjoni mifruxa.

Ġew organizzati erba' laqgħat reġjonali, konferenza nazzjonali kif ukoll għadd ta' laqgħat mal-korpi kostitwiti.

Saru wkoll għadd ta' intervisti ma' personalitajiet, inkluż politiċi, li huma midħla ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar.

Saru wkoll intervisti ma' kunsilliera lokali, ambjentalisti, periti, planners u ġurnalisti.

Grupp ta' persuni presedut minni analizza l-proposti kollha u ssuġerixxa tibdil fil-liġi.

Fost il-membri tal-grupp kien hemm ukoll rappreżentanti tal- kamra tal-periti kif ukoll ta' l-assoċjazzjoni tal-planners.

Dan l-abbozz ta' liġi issa qed jiġi diskuss mill-kabinett u jitressaq quddiem dan il- parlament is-sena d-dieħla għad-diskussjoni.

Imma x'inhuma l-ħames bidliet importanti li fuqhom huwa ppernjat dan it-tibdil tal-liġi?

Sur President, l-ewwel irid ikun hemm iktar trasparenza u konsultazzjoni, it-tieni jrid ikun hemm flessibbilta` u dinaniżmu ikbar fil-proċess ta' l- ippjanar, it-tielet irid ikun hemm aktar spazju għan-negozjar, ir-raba' jrid ikun hemm spazju għall-gvern biex jintervjeni fl-interess nazzjonali u l-ħames hija żieda fl-effettivita` ta' l-enforzar tal-liġi.

Meta qed nitkellmu fuq trasparenza u konsultazzjoni akbar ma jfissirx li m'hemmx trasparenza imma dik it-trasparenza trid tkompli tikber, speċjalment l- aċċess għall-pubbliku għal dik li huwa informazzjoni għaliex l-aħjar audit, l-aħjar accountability jagħmilha l-pubbliku meta jkun informat u għandu l- informazzjoni kollha f'idejh.

Sur President, semmejt il-flessibbilta` u d-dinamiżmu għaliex huwa importanti ħafna li anke l-pjani jkunu flessibbli, b'mod li dan il-pajjiż li tant huwa żgħir ikollu ċ-ċans li jieħu l-opportunitajiet li jiġu quddiemu.

Ma nistgħux naffordjaw li nitilfu kwalunkwe opportunita`.

Irrid ikun hemm ukoll iktar spazju għan-negozjar għax m'iniex sodisfatt bil-mod ta' kommunikazzjoni li jkun hemm ħafna drabi bejn id-direttorat u l- applikant.

Hemm wisq diskussjoni li ssir biss fuq il-karti u nemmen li jrid ikun hemm ħafna aktar negozjar.

Hawnhekk ukoll jeħtieġ li jkun hemm ħafna iktar taħriġ lill-istaff biex ikun kapaċi jiddiskuti u jiddiskuti biex ifiehem u jikkonvinċi u mhux jarroga għalih opinjoni u jagħmilha qisha xi parti mill-bibja.

Irid ikun hemm ukoll tibdil sabiex il-gvern, gvern li huwa elett mill-poplu, ikun jista' jintervjeni fuq proġetti li huma ta' interess nazzjonali u jrid ikun hemm żieda fl-effettivita` ta' l-enforzar tal-liġi għax hekk huwa importanti.

Ħafna nies jgħidulek li hemm bżonn ta' enforzar sakemm tmiss lilhom għaliex kif tmiss lilhom jibdew igergru.

Imma dan huwa qasam li rridu nsaħħuħ u nsaħħuħ ħafna aktar.

Għar-rigward tat-tieni bidla, għal dak li għandu x'jaqsam mal-policies, l- awtorita` ta' l-ippjanar matul is-sena li għaddiet bdiet taħdem fuq it- tibdil tal-policies, ħalli dawn isiru aktar relevanti għar-realtajiet ta' pajjiżna llum u r-realtajiet li se jkollna niffaċċjaw fis-snin li ġejjin.

Bdejna, per eżempju, nagħmlu tibdil fil-billboards kummerċjali.

Dawn huma affarijiet żgħar imma huma sinifikanti wkoll għaliex naqqasna l- burokrazija.

Fil-fatt fejn qabel għal billboard kummerċjali ridt tagħmel full development application u bażikament ridt tistenna xahrejn jew tliet xhur, issa tagħmel biss notifika, jiġifieri tinforma lill-awtorita` 14-il ġurnata qabel u tista' tagħmel billboard għal 28 ġurnata imma jekk wara dawk it-28 ġurnata ma tneħħihx allura japplikaw il-poteri ta' l-enforzar, poteri li żidnihom.

Issa m'hemmx aktar il-ħtieġa li toħroġ notifikazzjoni lil min jagħmel il-billboard u tagħtih 16-il ġurnata biex jaġixxi.

Issa wara dawk it-28 ġurnata mill-ewwel ikun hemm l-enforzar tal-liġi, jitneħħa l-billboard u l-ispejjeż biex jitneħħa jġorrhom min jagħmlu.

Din hija l- linja ġenerali li qed naddottaw fit-tibdil tal-policies, inqas burokrazija, iktar responsabbilizzazzjoni iżda wkoll aktar tisħiħ ta' l-enforzar tal- liġi.

Sur President, irrid ngħid xi ħaġa wkoll rigward il-policies dwar is- swimming pools.

Naf li l-bord wasal biex jikkonkludi l-bidla għal dak li għandu x'jaqsam mal-policy dwar is-swimming pools f'dawk li jissejħu outside development zones.

Anke hawnhekk il-policy se tkun ħafna iktar liberali milli kienet qabel għaliex ir-realta` qed turina li l-farmhouses li qabel kienu jintużaw għall-użu purament rurali llum qed jintużaw għal skopijiet residenzjali u allura hemm bżonn li nagħtuhom il-faċilita` li jagħmlu swimming pool, dejjem sakemm dak is-swimming pool ma jkunx kontra l- art agrikola ta' pajjiżna.

Se jkun hemm ukoll tibdil għal dak li għandu x'jaqsam ma' parking għall-ħwienet lokali, uffiċċji u catering establishments.

Sal-lum one-car garage, per eżempju, ma stajx tagħmlu ħanut għaliex jgħidulek li se tnaqqas post ta' parkeġġ imma llum tista' tagħmlu ħanut.

Sur President, bidla oħra importanti ħafna se ssir fid-development control notice 1 ta' l-1988, regolamenti li ilhom magħna kważi 12-il sena.

Dawn il-bidliet se jsiru anke wara konsultazzjoni sħiħa mal-kamra tal- periti u huma bidliet li qegħdin fil-fażi finali tagħhom.

Biex nagħti eżempju, jekk sal-lum flat bilfors irid ikollu faċċata fuq triq, din mhux se tibqa' neċessita` sakemm għandu l-ħteġijiet normali għal dak li għandu x'jaqsam mar-regolamenti tas-sanita`.

Hemm ħafna affarijiet differenti fir- regolamenti li se jħallu impatt pożittiv u li verament se jkollu effett pożittiv fuq l-industrija tal-kostruzzjoni f'pajjiżna.

Fir-regolamenti l-ġodda tad-development control se jkun hemm ukoll aktar kontrolli dwar binjiet fuq irdumijiet li jien inħossha li hija waħda mill- problemi li verament hemm bżonn nindirizzaw, speċjalment għal dak li għandu x'jaqsam ma' binjiet fuq dawk li jissejħu sisien fil-gżira ta' Għawdex.

Għal dawn it-tip ta' binjiet, li bl-Ingliż jissejħu ridges, Għawdex għandna problema iktar minn Malta imma din il-problema se tkun indirizzata.

Se jkun hemm ukoll tibdiliet f'dak li għandu x'jaqsam mal-policy dwar dak li jissejjaħ general development order, jiġifieri żvilupp li ma jkunx jeħtieġ full development permit.

Fil-lista mhux biss se nżidu tibdiliet żgħar ta' postijiet kummerċjali u industrijali li sal-lum m'humiex f'din il- lista iżda se nagħmlu anke żidiet oħrajn ta' bidliet oħra.

Se jkollna issa tliet tipi u s-sistema se tkun ħafna aktar sempliċi u ċara milli hija llum, kemm għall-perit kif ukoll għall-applikant.

Bidla oħra hija l-access for all, fejn mill-1 ta' Jannar li ġej kull żvilupp ġdid li jattira numru kbir ta' klijenti, ħaddiema jew pubbliku ġenerali, se jkollu jikkonforma mal-policy ta' l-aċċess għal kulħadd li hija intiża biex tagħmel il-bini aċċessibbli għal kulħadd.

U meta ngħidu kulħadd ma jfissirx biss il-persuni b'diżabilita`.

L-aċċess għal kulħadd ifisser li anke omm li għaddejja bi pram, anke ħaddiem li għandu tagħbija u li qiegħed jieħdu minn post għall-ieħor għandu jkollu aċċess.

Irrid nirringrazzja hawnhekk lill-kummissjoni nazzonali persuni b'diżabilita` li għenitna sabiex mhux biss naqblu fuq lista ta' postijiet li se jkunu konformi ma' din il-proċedura mill-1 ta' Jannar iżda għenitna wkoll nibnu din il-proċedura u naraw kif se taħdem.

Nirrepeti li d-direzzjoni li qed naddottaw għal dak li għandu x'jaqsam mal-policies hija li nilliberalizzaw biex innaqqsu l-burokrazija u nżidu wkoll ir-responsabbilizzazzjoni tal- periti u nkattru u nsaħħu l-effettivita` ta' l-enforzar f'pajjiżna.

Sur President, għal dak li għandu x'jaqsam mar-riorganizzazzjoni u t- tibdil fl-istruttura ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, wara li tlesta r- rapport tal-management efficiency unit, fl-aħħar xhur beda wkoll il-proċess tar-riorganizzazzjoni ta' l-istrutturi interni ta' l-awtorita` biex tiġi eliminata l-burokrazija u tiżdied l-effiċjenza speċjalment fil-proċess ta' l-applikazzjonijiet għall-iżvilupp.

Nirrepeti li r-riorganizzazzjoni trid tagħti l-akbar risposta għan-nuqqas ta' effiċjenza fid-development control.

Ikolli nistqarr ċar u tond li għadni - u mhux jien biss imma ħafna nies oħrajn - m'iniex kuntent bil-mod kif inhi miexja d-development control ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar.

Huwa hawnhekk fejn is-sena d-dieħla wieħed irid jagħti l-akbar priorita`.

Bid-development control committee għamilna pass 'il quddiem u l-pubbliku u l-periti jammettu li qed jingħataw aktar ħin biex iressqu l-punti tagħhom iżda dan wassal biex in-numru ta' każijiet deċiżi naqas.

Għalhekk ukoll qed naħsbu li fil-liġi jkollna aktar minn DCC wieħed għaliex la għalija u lanqas għall-pubbliku mhu aċċettabbli li jkollok applikazzjoni li tkun għaddiet mid-DCC u mbagħad jgħaddu x-xhur biex joħroġ il-permess.

U se nagħti erba' eżempji li għalina huma ċarissimi u jitfgħu dawl fuq id-diffikultajiet li l-pubbliku jiffaċċja f'dan il-qasam.

Jekk nieħdu PA2092 ta' l-1999, insibu li dan ġie approvat mid-DCC fl-1 ta' Ottubru imma sal-lum għadu għand id-development control unit; PA0525 ta' l-1999 ġie approvat mid-DCC fis-27 ta' Awissu imma sal- lum għadu għand id-development control unit; PA2624 ta' l-1998 dam aktar minn erba' xhur biex jintbagħat il-permess wara li ġie approvat u fil-fatt il-permess intbagħat fis-26 ta' Novembru meta din l-applikazzjoni kienet approvata fl-14 ta' Lulju ta' din is-sena; eżempju ieħor li għalija huwa l- iktar wieħed li verament iqajjem mistoqsijiet huwa PA0519 ta' l-1998 li dam aktar minn 11-il xahar għand id-development control unit wara li ġie approvat in principle mid-development control commission.

Sur President, għalija dan huwa serju u huwa hawnhekk fejn irridu nwasslu r-risposta għaliex id-development control committee huwa fuq id-development control unit.

Id-development control unit għandu r-responsabbilta` li jara li l-kondizzjonijiet jagħmilhom malajr u jibagħthom lura lid-development control committee biex joħroġ il-permess.

Nirrepeti li d-development control unit m'huwiex fuq id-development control committee.

Ngħid ukoll li fid-development control hemm bżonn interventi strateġiċi u jekk hemm bżonn għandha nagħmlu surgical interventions imma matul is-sena li ġejja rridu naraw li d-dewmien jonqos bis-serjeta`.

M'huwiex aċċettabbli li case officer idum xhur twal biex jipproċessa applikazzjoni sempliċi.

Jekk hemm bżonn aktar nies, naraw li jkun hemm aktar nies ukoll imma rridu nibdew naraw ir-riżultati mhux ngħidu li se jsir xi ħaġa u l-effetti pożittivi ma jibdewx jinħassu.

Nerġa' ngħid, Sur President, is-sena li ġejja, apparti l-policies, il- priorita` trid tkun fuq id-development control.

Huwa importanti ħafna li tagħmel tibdil fil-liġi u fil-policies imma kemm huwa importanti li n-nies li jkunu jinterpretaw il-liġi u jimplimentaw il-policies ikunu nies li jagħmlu dan b'effiċjenza, b'sensittivita` lejn il-pubbliku, bi flessibilita` u b'mod li nagħtu risposta lill-pubbliku li se jkun hemm titjib f'din l-effiċjenza.

Ovvjament il-kritika tal-pubbliku dwar ċerti deċiżjonijiet inkonsistenti tibqa' u huwa diffiċli ħafna li dan jiġi eliminat.

Li huwa importanti pero' huwa li nagħtu l-aċċess lill-pubbliku biex qabel xejn ikun jista' jinduna li hemm nuqqas ta' konsistenza u allura l-applikant jew min qed joġġezzjona jkun jista' jippreżenta l-każ tiegħu aħjar.

Għalhekk qed naħdmu sabiex mhux biss id-deċiżjonijiet tal-bord ta' l-appell ikunu aċċessibbli kif għamilna matul din is-sena imma anke sabiex id-development permit application report u d-deċiżjonijiet tad-DCC jew tal- bord ta' l-appell ikunu aċċessibbli bl-istess mod ħalli l-pubbliku jkun jista' jara l-inkonsistenza meta ssir inkonsistenza fid-deċiżjoni.

Dan huwa importanti ħafna għaliex, kif diġa' għedt, l-aħjar audit huwa l-audit tal-pubbliku u jiddispjaċini ngħid hawnhekk li bl-emendi ta' l-1997 - li m'għandix dubju li kienu intiżi b'mod pożittiv - għal dak li huwa nuqqas ta' aċċess sar fowl kbir.

Sur President, irridu naraw ukoll li jissaħħaħ il-complaints office u r- redress system fl-awtorita` u jeħtieġ li jidher li din qiegħda tissaħħaħ.

Żidna l-aċċess għall-informazzjoni anke bit-twaqqif tal-professionals room fejn il-perit għandu aċċess għal search facility fuq id-deċiżjonijiet li jkun ħa l-bord ta' l-appell u informazzjoni oħra.

Ir-responsabbilizzazzjoni trid tkun ta' kulħadd, kemm tal-periti kif ukoll tal-ħaddiema, l-impjegati u l-professjonisti ta' l-awtorita`.

Kulħadd irid ikun resposabbli għal għemilu.

Meta nitkellmu fuq kodiċi ta' etika, dawn ma jeżistux biss għall- politiċi iżda anke għan-nies li jieħdu d-deċiżjonijiet fl-awtoritajiet ta' l-istat bħall-awtorita` ta' l-ippjanar.

Għalhekk meta wasal għandi tagħrif dwar perit li jaħdem fuq il-major projects li f'diversi okkażjonijiet intlemaħ jiftaħ il-bieb biex jidħol ġo uffiċċju ta' perit privat, jien għaddejt din l-informazzjoni liċ-chairman u d-direttur għamel tajjeb li ssospendih sakemm isiru l-investigazzjonijiet u jgħaddih quddiem bord ta' dixxiplina.

Hekk titlob is-serjeta` u nistenna li l-awtorita` ta' l- ippjanar timxi b'id tal-ħadid ma' kulħadd sabiex l-ewwel u qabel kollox timxi biex tipproteġi l-kredibilita` tagħha ma' kulħadd.

Fl-istess ħin m'huwiex ġust li l-awtorita` ta' l-ippjanar tiġi ġġudikata biss fuq il- proċess ta' l-applikazzjonijiet għaliex l-awtorita` tagħmel ħafna aktar xogħol minn hekk.

Irrid ngħid fil-fatt li matul is-sena li għaddiet l-awtorita` mxiet sew mat-timetable ġdid għat-tfassil tal-pjani lokali li ġie maqbul mal-gvern.

B'hekk dawn il-pjani lokali se jitlestew sentejn qabel il-programm oriġinali u dan seta' jsir mhux biss billi l-gvern ta r-riżorsi finanzjarji neċessarji iżda għaliex sar deployment.

Issa x-xogħol fuq il-pjani lokali kollha nbeda u sa nofs is-sena 2001 il-pjani se jkunu tlestew kollha.

Il- ministeru kkordina wkoll ir-risposta tal-gvern għall-pjani lokali għall- area tal-port il-kbir propost mill-awtorita` ta' l-ippjanar sabiex finalment il-kabinett ippropona tibdiliet importanti għal dan l-istess pjan.

Il-ministeru talab ukoll lill-awtorita` ta' l-ippjanar tħejji development brief għal mixed use zone f'Pembroke fejn ikun hemm spazju residenzjali, kummerċjali u għall-uffiċini.

Barra minn hekk il-ministeru talab lill-awtorita` ta' l-ippjanar tfassal development briefs għall-area tax-Chalet u Qui-si-Sana f'Tas-Sliema, Spinola u l-Qawra u tlesta wkoll t- Ta' Qali action plan wara li l-gvern talab lill-awtorita` tikkonsidra xi emendi.

Din is-sena l-awtorita` ta' l-ippjanar kompliet tiskeda postijiet, fosthom Wied Għomor u Wied il-Kbir, bejn San Ġiljan, San Ġwann u s-Swieqi.

Ippermettuli wkoll nagħti ħajr lill-awtorita` għax-xogħol siewi li għamlet matul l-aħħar xhur fit-twaqqigħ ta' bini llegali.

Issa saret parti mill- programm ta' ħidma li f'ġurnata fil-ġimgħa ssir azzjoni diretta fuq bini llegali.

Fadlilna triq twila għaliex il-lista ta' bini llegali hija twila iżda mpenjati li nkompli kif mexjin, anzi rridu nżidu l-poteri ta' l- enforzar fil-liġi.

Ippermettuli wkoll infakkar li kien matul din is-sena li għall-ewwel darba l-awtorita` ta' l-ippjanar żammet is-somma ta' ¥50,000 lill-iżviluppaturi tal-Hilton.

Barra minn hekk l-awtorita` flimkien mad-dipartiment tal-protezzjoni ta' l-ambjent qed tfassal pjan ta' implimentazzjoni għall-management ta' l- iskart f'pajjiżna.

Ġiet ukoll estiża l-iskema ta' l-awtorita` għall- gallerijiet.

Beda l-pjan sabiex isir partnership mal-privat għal dak li għandu x'jaqsam mal-mapping unit.

Il-gvern ikkostitwixxa mill-ġdid l-inter- departmental planning committee li issa qed iservi ta' promotur għall- tfassil tas-subject plans u ppermettili ngħid, Sur President, anke b'rabta ma' dak li qal l-Onor.

Karmenu Vella, l-approach ta' l-awtorita` ta' l- ippjanar irid ikun li l-ħidma tagħha tkun integrata mad-dipartimenti u aġenziji tal-gvern u ma' korporazzjonijiet oħra, imma dan ma jiddependix biss mill-awtorita` għax it takes two to tango.

Jiena naħseb li l-ownership tal-pjan ta' struttura m'għandux jibqa' ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar.

Is- sidien tal-pjan ta' struttura huma kulħadd, il-pajjiż kollu.

L-awtorita` ta' l-ippjanar qed tipparteċipa wkoll f'working unit li qed jirrevedi l- pjan għat-trasport għall-Belt u l-Furjana li kien tħejja fl-1994 fid-dawl ta' l-impatt tal-proġetti l-ġodda.

Dan il-working unit għandu fih rappreżentanti wkoll tad-dipartiment tax-xogħolijiet pubbliċi, ta' l- awtorita` tat-trasport, id-dipartiment tat-toroq u l-kunsilli lokali tal- Belt u l-Furjana.

Nikkonkludi, Sur President, fuq żewġ punti.

L-ewwelnett huwa importanti li s-suġġett ta' l-ippjanar ma nippolitiċizzawhx iżżejjed.

Dan huwa suġġett li jrid jagħti risposti pożittivi għall-pajjiż kollu mhux għal xi naħa jew oħra tal-pajjiż.

Kif diġa' għedt, is-sena li għaddiet kienet is- sena li fiha poġġejna l-pedamenti tar-riforma, pedamenti li biex għamilnihom ma tlabniex il-permess ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar iżda l- permess ingħatalna fil-5 ta' Settembru ta' l-1998 meta l-poplu eleġġiena biex fuq perijodu ta' ħames snin inwettqu l-programm elettorali li offrejnilu.

Ir-riforma qed issir u qed issir anke billi ntrebħu l-imħuħ tal-persuni li qed jaħdmu fl-istess awtorita`.

Irridu ż-żmien, irridu wkoll il-paċjenza imma r-riforma se nwettquha.

Wara ftit aktar minn sena nħossni għallinqas kuntent li llum hemm aktar impjegati li kkonvinċew ruħhom li hemm bżonn ta' bidla u li qed jgħinuna nwettqu l-bidla mingħajr rivoluzzjonijiet żejda.

F'din il-miexja lejn il- bidla nħossni nissaħħaħ mit-talba tal-pubbliku li l-bidla jeħtieġ li ssir u ssir bis-serjeta`.

It-triq hija twila iżda kommessi li nwettqu din ir- riforma f'din l-istituzzjoni li wellidna aħna fl-1992 biex tipproteġina mit- tħarbiet u l-abbużi li kellna qabel.

Issa waqa' wkoll fuqna l-piż li nagħmluha aktar effiċjenti u aktar trasprenti minn kemm saret sal-lum.

Sur President, jien ngħid li jekk ma tridx tiddispra ftakar biss fiex kien pajjiżna f'dan il-qasam fis-snin sebgħin u tmenin.

Iżda din m'hijiex konsolazzjoni; il-konsolazzjoni neħduha biss wara li naraw ir-riżultati tal- bidla tar-riforma.

Id-difetti se jibqgħu u m'aħniex inwegħdu perfezzjoni għaliex qed nittrattaw ma' qasam fejn kważi qatt ma tista' tidher gustuż.

Dejjem se jibqa' min hu favur applikazzjoni u xi ħadd kontra iżda s-suċċess tagħna jrid jitkejjel minn kemm aħna nagħtu l-għodda meħtieġa lill-pubbliku u kemm nagħmlu l-organizzazzjoni aktar sensittiva għar-realtajiet u l-ħteġijiet tal-pubbliku.

Wara sena, huwa diffiċli niġu ġġudikati pero' bdejna l-pedamenti u matul is-sena d-dieħla se nibdew nibnu r-riforma bil-permess tal-poplu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, qed inħossni daqsxejn konfuż u ma nistax nifhem x'inhu l-messaġġ tal-kelliema ta' qabli għaliex jitkellmu mod u jagħmlu mod ieħor.

L-ewwelnett il-ministru qalilna li fl-awtorita` ta' l- ippjanar m'hemmx deficit u li l-affarijiet marru sewwa u mbagħad qalilna li m'għandhiex issir biss kritika imma anke suġġerimenti.

Naħseb li l- ministru jaf biżżejjed li jiena dejjem għamilt kritika kostruttiva u mhux biss għamilt l-argumenti imma ġibt anke l-evidenza u kien hemm każi fejn anke għamilt suġġerimenti li kienu riskji politiċi għalija, pero' dawn insemmihom iktar 'il quddiem.

Ninsab konfuż ukoll għaliex imbagħad tkellem l-Onor.

Michael Bonnici li, kuntrarjament għal dak li qalilna l-ministru, qalilna li s-sitwazzjoni fl-awtorita` ta' l-ippjanar hija allarmanti, li trid titnaqqas il-burokrazija, li qed ikun hemm ħafna dewmien biex joħorġu l-permessi u li l-affarijiet m'humiex mexjin sewwa.

Sur President, jiena ngħid li jekk inti rappreżentant tal-gvern fuq il- bord ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar u taf b'dawn l-affarijiet allura, bħalma nikkritika jien meta jkun hemm bżonn il-kritika, hekk ukoll nistenna li tikkritika inti.

Imma meta niġu biex niddeċiedu affarijiet tajbin nivvota favur u mhux għax jiena nħaddan politika differenti minn dik tal- gvern allura nivvota kontra.

Nivvota kontra meta jidhirli li bid-deċiżjoni li nieħdu se nagħmlu xi ħaġa li se tkun ta' detriment jew se tagħmel il- ħsara.

Jiena dejjem b'dan il-prinċipju mxejt.

Għalhekk qed niskanta li issa l-Onor.

Bonnici qed jikkritika lill-planning authority meta waqt il- laqgħat tal-bord ma nismax din il-kritika.

M'iniex qed ngħid li din m'għandhiex għalfejn tiġi kkritikata pero' hemm fejn tikkritika lill-gvern ukoll għal ċerti affarijiet li qegħdin jiġru u li huwa responsabbli għalihom hu.

Ħalli niġi issa għal dak li qal l-Onor.

George Pullicino.

Is-segretarju parlamentari qal li hemm xi affarijiet fil-planning authority li għandhom jinbidlu u li hemm nuqqasijiet kbar imma fl-aħħar lagħaqha għaliex qal kemm hi tajba l-planning authority, x'għamlet u x'qiegħda tagħmel!

Għalhekk qed ngħid li ma nistax nifhem għaliex jew tikkritika li hemm in-nuqqasijiet jew tgħid li kollox miexi sewwa.

Imma ma jistax ikun li l-ewwel tikkritika u mbagħad tipprova tagħti l-impressjoni kemm hija tajba!

Semma mbagħad punti li għalih huma prinċipali.

Jiena naċċertah li jiena qbilt ma' ċertu tibdil u għamilt anke suġġerimenti minkejja t-tfixkil li kelli biex nieħu sehem f'ċerti dibattiti.

U ħadt riskju politiku, kif għedt qabel, meta f'seminar għedt li fejn jidħlu l- interessi nazzjonali l-gvern għandu jkollu l-ispazju.

Sur President, f'dan is-seminar jiena tkellimt bl-aktar mod apert imma Allaħares meta għedt dan il-kliem kont fil-gvern għaliex meta ntqalu xi affarijiet fuq il-planning authority, tgħidx kemm il-Partit Laburista ġie kkritikat li jrid ineħħi l-awtonomija ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar.

Imma għaliex għedt dawn l-affarijiet meta qiegħed fl-oppożizzjoni l-gvern qabel miegħi.

Fir-realta` hekk għandu jkun imma jiena ngħid li l-gvern qabel miegħi għaliex ried jinqeda bija biex ikollu aktar saħħa politika u jagħmel li jrid fl-awtorita` ta' l-ippjanar.

Fil-fatt filli l-awtorita` ta' l- ippjanar tikkmanda hi, twaqqaf lil min trid hi, tagħti permess lil min trid hi u tiddeċiedi kollox hi filli issa - ħlief f'parti minnha u aktar 'il quddiem nuri fejn - jiddeċiedi kollox il-gvern, jiddetta hu u jagħti permess lil min irid hu, imma bl-ispaga għaliex ma jidhirx.

U dan m'huwiex sewwa.

Sur President, jiena ngħid li jekk ma rridux indaħħlu l-politika u jekk irridu nagħtu kredibilita` lill-poplu Malti u Għawdxi għandna nkunu realistiċi u, bħalma jiena fuq il-bord ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar ngħin biex il-policies jinbidlu, hekk ukoll ....

L-Onor.

Pullicino, per eżempju, qal li għandu jkun hemm żewġ bordijiet tad-DCC.

(Interruzzjonijiet) Din hija xi ħaġa li jiena diġa' qajjimtha għaliex fejn nara li hemm il-problemi ngħid li hemm il-problemi u mhux nostakola.

Hekk nimxi fl-awtorita` ta' l-ippjanar; hekk timxi l-oppożizzjoni Laburista, anke fejn jidħlu policies u fejn tara li hemm bżonn tikkritika ħalli l- affarijiet jitjiebu u jinqatgħu l-abbużi tikkritika.

Huwa fid-dover tiegħi li nagħmel din il-kritika u Allaħares ma nqajjimx tant kwestjonijiet fl- awtorita` ta' l-ippjanar għax kieku kif tridu nirranġaw verament l- awtorita` ta' l-ippjanar?

Nerġa' ngħid fl-awtorita` ta' l-ippjanar għad hemm is-saħħa ta' ċerti nies li jaħsbu li din l-awtorita` tikkmanda hi, toħroġ il-permessi lil min trid hi u l-policies iddawwarhom kif trid hi pero' issa morna għall-estrem l-ieħor.

Issa daħal il-gvern u qiegħed jiġbed l-ispaga.

Ħalli niġi issa għal dak li hemm fl-annual report din l-awtorita` ta' l- ippjanar, li kemm il-ministru kif ukoll is-segretarju parlamentari għamlu referenza għalih.

Ngħaddi mill-ewwel għaċ-chairman's report, li qal li kienet priorita` li l-local plans jitlestew sas-sena 2001.

Mela l-local plans li kien hemm qabel twarrbu u saru ħames local plans oħra li ntqal li jridu jitlestew sas-sena d-dieħla.

Imma għaliex sar hekk?

Forsi għaliex l- awtorita` ta' l-ippjanar iddeċidiet li dan huwa fl-aħjar interess tal- pajjiż?

Jew inkella l-ministru ddeċieda li jrid ilestihom u allura l- awtorita` naqqsithom biex isiru bl-għaġġla u b'mod li ma tistax tidħol fid- dettal lokal b'lokal, tevalwa s-sitwazzjoni bis-serjeta` u tieħu deċiżjoni serja?

Għaliex jiena ma nistax nifhem kif f'dan iż-żmien stipulat l- affarijiet jistgħu jittieħdu bis-serjeta`.

Fiċ-chairman's report issemmiet ukoll ir-review ta' l-istructure plan.

Hawnhekk irridu noqogħdu attenti għaliex diġa' wasluli lmenti li hemm min qed jipprova jieħu vantaġġ u jagħmel lobbying biex artijiet li kienu ....

U meta ngħid xi ħaġa ma nkunx qed ngħidha bil-paroli, u nista' nagħti l- eżempju ta' artijiet fejn iċ-ċimiterju ta' Bubaqra, fejn qabel kienu żammu l-permessi imma issa diġa' hemm min qed jgħid li se jkollu l-permess biex jibni.

Jiena għalhekk ngħidhom minn qabel l-affarijiet.

Imma hemm xi ħadd li qed jinvestiga?

Min qed jara li l-affarijiet jimxu sewwa?

Intqal ukoll li l-complaints office ġie ttrasferit fl-uffiċċju taċ-chairman.

M'iniex se ngħid pero' li huwa ċ-chairman li hemm wara dawn il-manuvri malizjuzi u politiċi biex jitneħħew ċerti nies u jinħbew ċerti affarijiet għaliex kieku ngħidlu f'wiċċu u huwa jaf li ma noqgħodx lura.

Fiċ-chairman's report jissemma wkoll id-deficit li l-ministru qal li naqas u dan huwa tajjeb pero' mbagħad ma naċċettax li jkun hemm l-estimi approvati mill-bord ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar u l-ministru jgħidilhom x'iridu jnaqqsu.

X'jiġifieri?

(Interruzzjoijiet) Li tnaqqas mill-vot m'huwiex indħil imma li tgħid lill-awtorita` ta' l-ippjanar xi trid tnaqqas dak huwa ndħil dirett!

(Interruzzjonijiet) Ma naħsibx li l-membri tal- bord ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar huma daqshekk imġienen li se jnaqqsu l- pagi.

(Interruzzjonijiet) Taf x'għandek tagħmel?

Li trid taqta' hija l- ħela li ssir minħabba affarijiet politiċi.

Niġi issa għar-rapport tad- direttur.

Sur President, dan beda billi kkritika lill-gvern, li huwa s-sid ta' tliet kwarti ta' l-art ta' Malta, li minn mindu twaqqfet il-planning authority sar ftit progress.

X'irid ifisser biha din?

Irid ifisser li l- land requsition għadha mimlija problemi anke meta tkun trid tittieħed xi art għall-interess tal-komunita` li fil-fatt huwa veru?

Irid jattakka lil xi dipartiment tal-gvern jew xtaq jattakka lil xi ħadd u nħeba wara din?

Jew hemm xi każ ta' spekulazzjoni?

Nixtieq li d-direttur meta jkollu ċans jispjega x'ried jgħid biha din.

Semma wkoll l-istructure plan, fejn qal li hemm team li huwa chaired minn Godwin Cassar li ġie mwaqqaf biex jara x'qiegħed jiġri u qal ukoll li saru topic papers fuq diversi affarijiet.

Huwa veru li dawn it-topic papers iridu jsiru imma min qed jivverifikahom?

Min qed jara minn fejn qed tiġi l-informazzjoni?

Min qed jara hemmx forsi xi ħadd li jista' jagħti xi idea oħra?

Jew dawn, naddata jien, nagħmel jien u niddeċiedi jien?

Kif jista' jkun li l-affarijiet isiru bis-serjeta` jekk isiru b'dan il-mod?

Rigward id-DCC il-ministru qalilna li l-affarijiet marru sewwa imma mbagħad qal li kien hemm tnaqqis fil-proċess tad-DCC.

Fil-fatt kelliem ieħor min-naħa tal-gvern qal li hemm ambigwita` kbira kif isiru l- affarijiet u jekk naraw ir-rapport stess insibu li s-sena l-oħra kien hemm tnaqqis ta' 9.75% għal dak li huwa pproċessar ta' applikazzjonijiet apparti l-GDOs.

Għalhekk nistaqsi: Sar xi studju biex inkunu nafu għaliex ix- xogħol qed jonqos?

Jiena kemm-il darba ġbidt l-attenzjoni tal-bord dwar dan u għalhekk nittama li għallinqas issa jgħiduli xi studju sar għaliex dejjem xtaqt inkun naf.

L-Onor.

Bonnici qal ċar li hawn nuqqas ta' xogħol tal-bini u forsi dan jirrifletti l-istaġnar ta' l-ekonomija f'pajjiżna.

Forsi tajjeb ukoll li nkunu nafu x'hemm bħala applikazzjonijiet ġodda u kif dawn jikkomparaw ma' ta' żmienna minkejja li dak iż-żmien kienu jgħidu li hemm problemi kbar industrijali eċċ.

Sur President, f'dan ir-rapport insibu wkoll li l-każi riżolti, jekk inqabbluhom ma' dawk ta' l-1997, naqsu b'39% u n-numru massimu ta' applikazzjonijiet li ġew solvuti kemm ilha teżisti l-planning authority fi żmien il-Labour, jiġifieri bejn l-1997 u l-1998, kienu 9,243, l-akbar ammont ta' applikazzjonijiet li qatt ġew solvuti.

U dan ma jfisser xejn ħlief effiċjenza u customer care kif għandu jkun.

Tajjeb ngħid ukoll li n- numru ta' applikazzjonijiet li ġew solvuti ta' din is-sena huwa kważi 40% ta' dawk li ġew solvuti fl-1997/1998.

Din hi l-verita` u din hi statistika li ressqilna l-gvern stess u m'jien nivvinta xejn.

Jidher ukoll li l- caseload reġa' żdied meta matul amministrazzjoni Laburista kien l-iktar wieħed baxx.

Sur President, dan qed jiżdied għal ħafna raġunijiet, fosthom l- ineffiċjenza għaliex kif diġa' ntqal ħadd ma jagħti kas li applikazzjoni tiġi pproċessata fiż-żmien stipulat.

U dan meta hemm bord tad-DCC ġdid u allura ħadd ma jista' jgħid li dan huwa l-istess bord li kien hemm fi żmien gvern Laburista.

Dawn huma nies li ntgħażlu għax għandhom fiduċja fihom u tajjeb ngħid li mis-seba' membri li hemm f'dan il-bord erba' jagħżilhom il- gvern politikament u t-tlieta l-oħra jintgħażlu mill-planning authority.

Suppost li dawn jirriflettu x-xogħol u l-kapaċita` imma ħaġa ta' l- iskantament donnhom Nazzjonalisti biss hawn kapaċi f'dan il-pajjiż għaliex il-planning authority minn fuq s'isfel Nazzjonalisti!

Is-sabiħa, Sur President, hija li biex jiġi appuntat team manager ġdid ħadu sena.

Għaliex ġara dan?

Hawnhekk nirriferi għal fejn l-Onor.

Pullicino semma l-każ ta' dak il-perit li ntlemaħ dieħel f'uffiċċju ta' perit privat, ġie rrapportat, ħadu passi dixxiplinari kontrih u ġie sospiż.

Jiena naqbel mija fil-mija li f'każi bħal dawn għandhom jittieħdu passi imma meta tibda tara ċerti affarijiet ma tistax ma titkellimx.

Għaliex qed ngħid hekk?

Dan l-individwu li ġie sospiż applika biex jiġi appuntat team manager u fl-interview ġie l-ewwel.

Issa call for applications saret waħda biss.

Mela ħadna sena u mbagħad lil min qabdu jabbuża ssospendewh iżda ġara li l-bord ta' l-għażla qal li ma jistax ikun li jibqgħu mingħajr team manager u minkejja li dan l-individwu kien sospiż, irrakkmandaw li jsiru tnejn għaliex qalu li t-tnejn huma kapaċi.

Imma jekk kien hemm post għal wieħed kif tagħmel tnejn?

Jekk l-awtorita` ta' l-ippjanar kellha bżonn wieħed u riedet tnaqqas id-deficit, kif titlob li jsiru tnejn?

Għalhekk il- bord iddeċieda li jagħżel lil dak li ġie t-tieni imma fl-istess ħin iddeċieda li jagħmel tnejn biex jekk ma jkun hemm xejn kontra l-ieħor allura jieħu l-promozzjoni hu - sirt naf ukoll li dan għandu klijentela fil- 101 - u huwa evidenti li għamlu tnejn biex żgur idaħħluh, ħalli jekk ma jidħolx mill-bieb jidħol mit-tieqa!

U inutli jġibulna l-iskuża li kienu se jdumu ħafna mingħajr team manager għalkemm huwa veru wkoll li x-xogħol ntefa' ħafna lura.

Fejn qagħdu jistennew 12-il xahar, ma setgħux stennew tliet ġimgħat oħra!

Imma ħalli nkompli daqsxejn fuq id-DCC u nikkomparaw ma' dak li kien jiġri qabel.

Hawn insibu li n-numru ta' applikazzjonijiet li kienu ġew proċessati fl- 1996 u fl-1997 kien aktar min-numru ta' applikazzjonijiet ġodda u b'hekk il- caseload kienet bdiet tonqos.

Nafu wkoll li bħala average kull xahar ikun hemm 610 applikazzjoni pero' din is-sena in-numru kien ta' 555, iżda minkejja dan xorta waħda n-numru ta' applikazzjonijiet proċessati din is- sena huwa iżgħar u l-caseload reġgħet bdiet tikber.

Tajjeb ngħid ukoll li n-numru ta' GDOs huwa akbar minn 3,300 u huwa impossibbli li bniedem - għaliex bniedem wieħed hemm - jagħmel dan ix-xogħol kollu waħdu.

Għalhekk nissuġġerixxi li x-xogħol fuq il-GDOs jibda jsir aħjar u l-klijent jingħata wkoll kopja tal-pjanti approvati għaliex ċertament hemm lok għal abbuż, bħalma fil-fatt diġa' kellna.

Nafu li kien hemm min abbuża imma anke jkun hemm min jintiliflu l-file u allura tajjeb li dan is-suġġeriment jittieħed bis-serjeta`.

Sur President, ma nistax nifhem lanqas kif isiru rakkmandazzjonijiet għal refusal u mingħajr spjegazzjoni ta' xejn ir-refusal jiddawwar f'approval.

Filli jgħidu li għal ċerti permessi hemm bżonn l-awtorita` tad-dipartiment tal-mużewijiet u awtoritajiet oħra u filli ma ssibhomx!

U minkejja li l- individwu jiġbed l-attenzjoni u juri li hemm xi nuqqasijiet, kulma jsib huwa ħajt magħluq.

Nirriferi, per eżempju, għall-każ ġewwa Għawdex fejn kien qed isir xogħol fuq l-applikazzjoni 2356 ta' l-1998.

Dan il-każ ilu ġej minn żmienna - għaliex il-planning authority ilha timmina u meta tidħol il-politika donnha għandha l-barka biex tkompli tgħatti l-affarijiet - u wara li sar complaint lill-uffiċjali tal-prim ministru, ħarġet enforcement notice imma x-xogħol xorta baqa' għaddej, minkejja li kien hemm bżonn l- approvazzjoni tad-dipartiment tal-mużewijiet u tad-dipartiment ta' l- arkeoloġija.

Iżda l-awtorita` ta' l-ippjanar qatt ma għamlet xejn, anzi meta jkun hemm xi individwu li jilmentalha jiġi mhedded.

Imma għalissa se nieqaf hawn għaliex tlabt lill-bord ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar li ssir inkjesta indipendenti, ħalli joħorġu n-nuqqasijiet u ħalli min fl- awtorita` stess għandu intenzjonijiet tajbin ikun jaf x'inhu jiġri.

Jiena għalhekk nagħmilhom dawn il-mistoqsijiet għaliex meta ssib li anke min qiegħed fuq fl-awtorita` u fid-DCC stess jabbuża, u mbagħad meta inti tiġbed l-attenzjoni jew jinsew iniżżluha fil-minuti, jew iniżżluha kontra u trid tirranġaha ....

Ilna karriera sejjer hekk!

Per eżempju, meta tlabt spjegazzjoni għaliex xi files jinqabżu biex imorru quddiem id-DCC, min hu responsabbli, is-Sur Cilia, qalli li huwa jiddeċiedi l-urġenza tal-każi.

Għalhekk tlabt lista ta' dawn il-files li ħadu preċedenza u x'kienet ir-raġuni - f'każ minnhom din ma daħlitx fil- minuti, insistejt fuqha u daħħluha - imbagħad wara ħafna wasalli xi ħaġa u sirt naf li f'ċerti każi lanqas biss jafu min awtorizzahom, pero' li huwa żgur huwa li f'każi oħrajn ma kienx is-Sur Cilia li awtorizzahom, allavolja qalli hekk.

Għalhekk ngħid li ta' min jinvestiga l-affarijiet bis-serjeta` fejn jidħlu files li jinqabżu b'urġenza, għaliex jiena naf li hemm pressjoni politika u m'huwiex sewwa li nimxu b'two weights and two measures.

Jien kont għedt minn hawnhekk li ma nistax nifhem kif biex tapplika trid tiddikjara jekk il-post jew l-art humiex tiegħek.

Tiftakru li kien hemm dikjarazzjoni falza?

(Interruzzjonijiet) Issa kien hemm dikjarazzoni falza għaliex kien hemm individwu li ddikjara li diġa' għandu l-permess - u kien anke qed jiġi nvestigat mill-pulizija għaliex ma kienx ċar lanqas jekk l-art kenitx tiegħu - imbagħad wara li għamilna dik il- battalja fil-parlament, ħareġ il-permess u ħareġ already licensed.

Is- sabiħa hija li l-perit ta' dan l-individwu, li qiegħed fid-DCC, kiteb lis- segretarju tad-DCC biex din jibdilha, u b'alleċ tinbidel!

Dawn x'affarijiet huma!

(Interruzzjonijiet) X'jiġifieri m'hemmx konflitt ta' interess?

Dażgur li hemm!

Nerġa' ngħid, Sur President, li meta jiena qajjimt il-każ ta' dak l- individwu li ġie sospiż u tlabt lill-bord jgħidli kemm hemm min għandu permess jagħmel xogħol barrani, l-ewwel qisni ma tlabthom xejn għaliex ma daħlitx fil-minuti imma mbagħad daħħluha u qaluli li se jagħtuni l- informazzjoni.

Fil-fatt qaluli li kien hemm wieħed biss u mbagħad tlabthom biex jagħtuhieli uffiċjalment bil-miktub imma s'issa din għadha ma waslitx.

Pero' possibbli li fl-awtorita` ta' l-ippjanar - u ejja nkunu realistiċi għaliex min qed jismagħna jaf li din daħka fil-wiċċ - dan il-bniedem biss jidher dieħel f'uffiċċju professjonali?

Possibbli m'hemm ħadd iktar mill- awtorita` ta' l-ippjanar?

Jekk trid nagħtik ir-recording, jekk ma tridx tgħid lil dak li tak ir-recording ta' l-ieħor, għaliex hu qiegħed għassa hemmhekk biex l-affarijiet jinħadmu b'ċertu mod!

Dik ħdimtuha biex tagħtu promozzjoni lil xi ħadd li għandu midħla sewwa fil-101.

Dik hi r-raġuni!

(Interruzzjonijiet) Le, ma naqbiżx għalih.

Dak irid jieħu li ħaqqu imma mhux tistennew 12-il xahar biex issibu skuża u tagħtuh promozzjoni u b'hekk tgħadduh mit-tieqa.

Din hija vilta` u dan hu ndħil politiku dirett.

(Interruzzjonijiet)

Ngħid ukoll li meta jiena tlabt lista ta' dawk li uffiċjalment jistgħu jagħmlu xogħol barrani, stajt ġejt mhedded mill-planning authoirty board pero' din ma tbeżżagħni xejn lili.

(Interruzzjonijiet) Fil-fatt kien hemm min qalli: Issa ngħidu li int tlabtha!

Jien għedtlu: Niżżel li trid, l-aqwa li m'għandix faħam miblul!

Allura dik m'hijiex intimidazzjoni anke fil-bord?

(Interruzzjonijiet) Mela jien għandi xi faħam miblul?

Jien staqsejt: Allura kulmin jidher dieħel f'xi uffiċċju se jiġi sospiż?

Għaliex issa se tirredikolaw kollox!

(Interruzzjonijiet) Dak huwa xogħlok!

Meta jkun hemm xi ħaġa jiena ma noqogħdx lura u nressaqha quddiem il-planning authority, pero' dak li ġablek dik l-informazzjoni issa għidlu jġiblek l-informazzjoni fuq l-oħrajn għax jaf bihom ukoll.

Imma ħalli nkompli fuq xi affarijiet li semmew il-ministru u s-segretarju parlamentari, per eżempju, il-każi fejn tidħol id-deemed approval.

Dawn tad-deemed approval, Sur President, ilna nsemmuhom u huma l-każi fejn jivvintawlek xi ħaġa biex iġġeddulek iż-żmien imma l-iktar waħda vili hija li l-file ma jiċċaqlaq qatt.

Imbagħad għaliex jiena nibqa' ninsisti għal darba darbtejn u nitlob li jsir xi forma ta' rapport, ħalli nkunu nafu x'qed iwaħħal l-affarijiet, isir rapport li juri li l-affarijiet fl- awtorita` ta' l-ippjanar ma tantx jidhru sbieħ.

U jekk ikolli nsemmi l- każi relatati ma' xi ħaġa - u hemm każ ieħor li għadu ma ssemmiex, relatat ukoll ma' persuna li qiegħda taqdi dmirha - allura wieħed irid joqgħod attent bis-serjeta`.

Imma minkejja dan kollu l-awtorita` ta' l-ippjanar, skond min ikun l-individwu, toqgħod daqsxejn lura.

Pero' meta tippressaha ma jkollhiex triq oħra għaliex inkella l-affarijiet jikbru u minflok iżommu ċertu limitu, l-impatt negattiv fuqhom ikun ikbar.

Dawn huma affarijiet li jiena ma nistax nifhimhom u meta ngħid lill-awtorita` ta' l-ippjanar biex dawn l-affarijiet jiġu nvestigati, dan jien nagħmlu ħalli jekk hemm min qed jabbuża ma jibqax għaliex jaf li hemm min qiegħed għassa.

Jien naċċertakom li jasluli ħafna rapporti u ninvestigahom.

Dawk li ma jkun fihom l-ebda argument li wieħed jista' jorbot fuqu ma nitkellem xejn dwarhom u nwarrabhom, anke jekk politikament jistgħu jagħtuni vantaġġ, imma f'każi fejn jidher biċ-ċar li hemm xi nuqqasijiet jew abbużi jkun fl- interess anke ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar li nqajjimhom u fl-interess ukoll tal-poplu Malti u Għawdxi.

(Interruzzjonijiet) Iva, hemm ħafna ħaddiema ta' l-affari tagħhom u jagħtu sehemhom imma jiġu ostakolati minn fuq u flok it-tort jieħdu ta' fuq jeħduh ta' isfel!

Ħalli nsemmi issa xi ħaġa oħra.

Fil-bord ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar kont ġbidt l-attenzjoni li fl- Isptar San Raffaele qed isir xogħol mingħajr permess.

Mhux bilfors jien ikolli niġbed l-attenzjoni li l-affarijiet m'humiex isiru kif suppost, jekk aħna tant niftaħru li kulħadd irid joqgħod għal-liġijiet u li l-gvern jew min hu responsabbli jrid jagħti l-eżempju!

Għaliex jekk aħna nibdew niksru l-liġijiet, ma nistgħux nippretendu mbagħad li ċ-ċittadin ma jiksirhomx!

Għalhekk ġbidt l-attenzjoni ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar u tlabthom jiċċekkjaw jekk għandhomx il-permess tax-xogħol li huwa lest.

Lil min kellimt ħaseb li se jgħaddini biż-żmien għaliex qalli li hemm il- permessi meta jien kont diġa' ċċekkjajt.

Għaliex jien m'iniex daqshekk baħnan, speċjalment meta naf kif jaġixxu ċerti uffiċjali fil-planning authority, li jipprovaw jgħaddu lil kulħadd minn għajn il-labra.

U llum jafu li m'iniex daqshekk baħnan għaliex meta tlabt xi dokument qaluli: Inti mhux diġa' għandek dawn id-dokumenti la qed isemmi dawn l-affarijiet!

Minkejja dan kollu, Sur President, donnu dak iż-żmien ma kenux ċerti u dan qalli li kollox huwa kopert.

Għalhekk insistejt u tlabt lista tal-permessi u d-dati meta ġew approvati.

Ħaġa ta' l-iskantament, erba' ġimgħat wara - għaliex daqshekk kont ili ngħid biex jiċċekkjaw l-affarijiet - ingħatajt lista, li qiegħda quddiemi, fejn deher ċar li żewġ permessi għal bini li kien diġa' tela' kienu approvati dikinhar stess.

Mela l-ewwel ipprova jgħaddini biż-żmien, għaliex qalli li kollox huwa kopert, u mbagħad erba' ġimgħat wara jagħtini lista fejn jidher ċar li żewġ permessi ħarġu dakinhar stess!

U l-enforcement notice għaliex ma nħarġitx?M'inix qed ngħid li għandu jitwaqqa' l-bini imma qed nistaqsi għaliex ma nħarġitx enforcement notice.

Forsi hemm xi pressure politika?

Hemm xi ħadd tal-qalba?

Hawn tidħol l-accountability u r-responsabbilta` ta' min qiegħed fuq.

Nagħmilha ċara wkoll li gvern Laburista ma jħalli lil ħadd jaħrab mir- resposabbilta` tiegħu jew inkella jitfagħha fuq ħaddieħor.

Jekk m'huwiex kapaċi jerfa' r-responsabbilta` allura jwarrab għaliex jekk ma jwarrabx inwarrbuh kif suppost għaliex dan ma jkunx qed jagħmel xogħlu.

Wara kollox jiena hemmhekk qed nirrappreżenta nofs il-poplu.

(Interruzzjonijiet) Iva, imma allura 47% tal-poplu ma tagħtix kashom?

(Interruzzjonijiet) Le, kellna 47% għaliex naċċertak li llum intom għandkom 47% bil-metodi li mexjin bihom!

(Interruzzjonijiet) Dik hija l-opinjoni tiegħi bħalma inti għandek l-opinjoni tiegħek.

Għedtu tant li m'hemmx ħofor u dawn l- affarijiet, tridx tmur!

Kemm għedtu li t-taxxa mhux se żżiduha, tridx tmur!

Imma issa ħalli nkompli.

Sur President, mir-rapport li għandha quddiemna jidher ċar li l- enforcement notices naqsu b'180 u dan ma jfissirx li l-poplu kien iktar obbedjenti u mexa mar-regolamenti tal-planning authority.

Biżżejjed tmur sa Għawdex biex tara x'ġungla hemm u meta tiġbed l-attenzjoni kulħadd jibża' għaliex donnu Għawdex hemm xi babaw!

Dan ta' fuq jafuh bħalma jafu dwar il-każ bil-file number 6042 ta' l-1995, li tawh il-permess biex iwaqqa' l-faċċata minkejja li kellu xogħol ta' lavur li l-awtorita` ta' l- ippjanar suppost ippreservatu.

Imma dawn x'affarijiet huma!

Dan ma tafux bih jew forsi l-individwu jiġi minn xi ħadd li jbeżża'?

Meta mbagħad joħorġu l-enfocement notices u allura nkunu għamilna pass 'il quddiem, ċerti nies ikunu nformati u allura xorta ma' dawn in-nies ma jsir xejn.

Jiena għalhekk semmejt il-każ ta' Għawdex, li dwaru qed nistenna r-riżultat ta' l-inkjesta, imma tajjeb ngħid li mhux f'dan biss jidher li hemm pressjoni politika li l-gvern imbagħad jieħu vantaġġ minnha, anke jekk jidħol l-interess nazzjonali.

Qed ngħid dan, Sur President għaliex ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar meta jridu jimxu mal-policies u meta jridu l-istess policies ma jgħoddux minkejja li ċ-ċirkostanzi jkunu l-istess.

Insemmi, per eżempju, il-każ tal-pitrolju fejn minħabba s-safety lill-individwu konċernat qalulu li jrid il-clearance mingħand il-pulizija u d-dipartiment tas-saħħa, u l-ewwel ma tawhx imma mbagħad tawh permess.

Fil-bord qaluli li din ma jidħlux fiha imma mbagħad ġie każ ta' ħaddieħor, li wkoll għamlulu dawn il- kondizzjonijiet u li kellu l-clearance mill-pulizija ....

Jien naqbel li l- awtorita` kellha tagħmel dawk l-affarijiet, biex ħadd ma jaħseb li ma qbiltx magħha, imma stajt ninduna li hemm xi ħaġa fishy.

Ma nistax nifhem lanqas kif permess dwar area li qiegħda outside the development zone jinħareġ mid-DCC u mhux mill-planning authority.

Meta kellna każ bħal dan u għedt lill-bord li dan għandu jiġi deċiż mill-bord tal-planning authority u mhux mid-DCC, u qbilna li l-awtorita' ta' l- ippjanar għandha tinforma lid-DCC li f'dan il-każ irid isir environment impact assessment u traffic impact assessment, ħaġa ta' l-iskantament fil- minuti ma niżżlux kif ftehemna, jiġifieri "li għandu bżonn" imma "li jista' jkollu bżonn".

U f'dan il-każ ma stajtx nitlob li l-minuti jiġu kkorreġuti għaliex kont imsiefer fuq xogħol parlamentari, imma dan mhux kollox.

Aktar kmieni semmejt li jimxu b'two wieghts and two measures u li jkun hemm pressjoni politika ċara.

Nista' nsemmi każ li esperjenzajtu jien ġewwa l- awtorita` ta' l-ippjanar, każ li huma tal-mistħija.

Meta ġejna għall-proġett ta' Manoel Island u Tigne' saret diskussjoni fuq il-proġett u ħareġ ċar li l-proġett huwa għalih u t-triq hija għaliha, jiġifieri hemm permessi differenti.

Allura bdejna niddiskutu l-proġett u min-naħa tiegħi b'responsabbilta` vvotajt favur.

Meta mbagħad wasalna biex niddiskutu l-proġett tat-triq, l-ewwel li għamilt kien li staqsejt jekk hemmx traffic impact assessment.

Kien hemm min beda jlaqlaq u qalli "le" u kien hemm min beda jlaqlaq u qalli "iva".

Għalhekk għedtilhom jagħtuhuli u tawni t-traffic impact assessment tal-proġett ta' Tigne' u mhux tat-triq.

L-aktar ħaġa redikola hija li filwaqt li l-awtorita` ta' l-ippjanar qed tgħid li dan sar, min-naħa tad-dipartiment tat-toroq qed jgħidu li dan ma sarx u li m'hemm l-ebda traffic impact assessment.

Dawn huma affarijiet li ma jitwemnux!

Jiena tlabt għal traffic impact assessment għaliex ir- rapport tal-proġett ta' Tigne' jagħmel riferenza għat-traffiku li jkun ġej mit-toroq li għalihom saret applikazzjoni u li se jkollhom piż fuq is- social environment f'forma ta' ħsejjes, vibration, air pollution and visual impact.

Għalhekk kif tippretendi li l-awtorita` ta' l-ippjanar tagħti l-go- ahead lit-tenderer ħalli jibda x-xogħol meta hemm dawn ir-riżervi kbar?

Meta staqsejt jekk hijiex il-policy ta' l-awtorita` ta` l-ippjanar li f'każi bħal dawn ma jsirx traffic impact assessment, ġejt mhedded li l- planning authority minkejja li hemm il-policies tagħmel li trid.

Meta issa spiċċajna aħjar għaliex issa tista' tiddeċiedi!

U għaliex riedet tiddeċiedi?

Għaliex min hu responsabbli mill-gvern ried ikun jaf x'se jiġri, ħalli jmur jgħid lil dawk l-individwi li se jiġu milquta biex iwarrbu minn hemm, meta wara kollox din it-triq se jagħmilha l-gvern, għaliex jekk ix-xogħol jieħdu l-privat ma jkunx jista' jwarrab nies minn hemmhekk.

Għalhekk jiena għamiltha ċara li ridt parir legali imma dan ġie rifjutat, iżda f'każi fejn riedu li l-vot ikun kontra ġabu l-avukat biex jagħti parir lill-bord li jekk nivvotaw favur inkunu qed niksru l-liġi, imma f'dak il-każ mhux jiena kont li tlabt għal parir legali.

Irrid ngħid li ma jfissirx li dawk kollha li hemm fl-awtorita` ta' l-ippjanar jimxu b'dan il-mod, imma ta' fuq jaħdmu kif jaqblilhom biex ma jispiċċalhomx il- power u jintgħoġbu u allura jaqgħu għall-pressjoni politika.

Imma ħalli niġi għall-proġett tal-Kottonera.

Meta ġejna għall-proġett tal-Kottonera kien hemm ħaddiema li ġibdu l- attenzjoni li d-developers ma kienu ssottomettew l-ebda dokumenti.

Allura qalu li dawn iridu jidħqu bina u jridu jispekulaw.

Għalhekk jiena staqsejt proprju jekk dawn kenux issottomettew development brief u bdew ilaqalqu.

Staqsejt ukoll jekk dan id-development brief ikoprix l-area kollha li fiha għandu jsir il-proġett u reġgħu bdew ilaqalqu.

Imbagħad staqsejt jekk dan id-development brief huwiex ta' dak il-proġett li kien se jagħmel gvern Laburista, li skond gvern Nazzjonalista huwa ferm iżgħar bħala area u li ma kienx se jkollu impatt negattiv fuq l-ambjent.

Ftaħar tant il-gvern bil- proġett differenti tiegħu li huwa akbar b'xi darbtejn u nofs!

Iżda x'għamel min hu responsabbli biex jinħbew l-affarijiet, biex ikun jista' jingħoġob mal-gvern u taparsi jidher li l-kuntratt ma nkisirx?

Minflok ma rrifjutawh u qalu li dak m'huwiex development brief, qalu lill-gvern biex jieħu ħsieb għaliex dawn ma jridu jagħmlu xejn bis-serjeta` u jridu jispekulaw.

Imbagħad meta jiena għedt li d-development brief irid ikopri l-area kollha li trid tiġi żviluppata, qaluli li din il-gvern irid jaraha.

Jiena ngħid li l-bord qiegħed hemm biex jerfa' r-responsabbiltajiet tiegħu u jieħu deċiżjoni, mhux biex ifuħ jew jinten ma' min irid!

U dik ir- responsabbilta` jrid jerfagħha għaliex 'il quddiem irid jirrispondi għaliha.

Ma jistax ikun li lil wieħed tgħidlu li d-development brief irid ikopri kollox u meta jiġi quddiemek ħaddieħor, għaliex ikollok pressjoni jew għal xi raġuni oħra, taċċetta dak li mhux suppost taċċetta!

(Interruzzjonijiet) Semmili kienx hemm development brief wieħed li ġie aċċettat mill-ewwel, anke jekk ma kienx veru development brief?

Għaliex meta kien hemm gvern Laburista, anke f'affarijiet żgħar kienu jsiru l- ostakli u konna ndaħħlukom fid-diskussjoni ħalli tkunu tafu x'inhu għaddej mill-ewwel.

Dawn huma affarijiet tal-mistħija.

Każ ieħor fejn jidher ċar li kien hemm pressjoni huwa l-każ tal-golf course.

Meta dan ġie għad-diskussjoni s'intendi kulħadd beda jgħid tiegħu u kellna niddeċiedu fuq ħafna affarijiet.

L-ewwelnett ridna naraw il- policy u ridna naraw li dak li kien hemm fil-policy kien veru.

Tajjeb insemmi forsi waħda mill-ewwel kutrumbajsi li smajt, fejn xi ħadd li qiegħed f'għaqda li tipproteġi l-għasafar filli kien favur li l-golf course ma ssirx, filli f'daqqa waħda beda jaqbel li ssir għaliex intqal li mhux se jitħalla jsir sparar u allura m'huma se jmutu l-ebda għasafar.

Dan huwa l- argument li ġab.

Dawn huma affarijiet tad-daħk, imma mhux hekk biss għaliex dan beda jgħid ukoll li wara kollox iż-żewġ partiti jaqblu li l- golf course għandha ssir hemmhekk.

Meta qal dan jiena għedtlu: Skużi, jiena l-kelliem ewlieni dwar l-ambjent u jiena ma stqarrejt xejn!

Veru li aħna kellna l-policy li ssir golf course f'Malta u oħra f'Għawdex, imma żgur li fuq dan il-każ li kellna quddiemna la stqarrejna li aħna favur u lanqas li aħna kontra.

Ġara li fil-minuti nzertaw ħadu żball, imma dan naċċettah għaliex minflok qalu ....

(Interruzzjonijiet) Dan iddikjara li ż-żewġ partiti kienu qalu li jaqblu dwar din il-golf course.

(Interruzzjonijiet) Xi ħadd mill-partit tagħkom għamel dikjarazzjoni bħal din?

Jiena x'ġara fil-minuti qed ngħid imma dan kien żball li rranġajnih.

Ġara pero' li l-policy ħarġet minn taħt u mhux uffiċjalment, imma lili ma tantx jaħarbuli affarijiet u allura ridt nara għalfejn din għaddiet minn taħt.

Waħda mill-affarijiet li tgħid il-policy dwar meta ssir golf course hija:

"If it can be accommodated without any adverse impact on the environment or loss of good quality agricultural land ...."

Għalhekk jiena staqsejt: "Ladarba din il-policy qed tgħid hekk, din hija art ta' kwalita` tajba jew le?"

Kien hemm min fil-bord qal li din l-art hija derelict u qal ukoll li anke espert li qed jiddefendi lil min applika qal hekk.

Għalhekk dort fuqu u għedtlu: "X'inhu?

L-espert qal li din l- art m'hijiex tajba għall-agrikoltura?

Jekk qal hekk allura jerfa' r- responsabbilta` ta' dan."

Imbagħad qam jiġri l-espert u qal "Jiena mhux hekk għedt, anzi jiena għedt kemm din l-art hi tajba!"

Dawn affarijiet li ma jitwemnux!

Imma mhux hekk biss għax il-policy tkompli tgħid:

"Potentially suitable locations are those where positive environmental benefits can be achieved by utilising derelict land."

Meta rajt hekk rajt li għandi bżonn parir legali u pariri oħra biex inkun naf din il-policy x'tgħid eżatt ħalli nkun nista' nieħu deċiżjoni b'kuxjenza.

Imma anke hawnhekk ma tawnix il-faċilita` li nikkonsulta ma' avukat u allura għedtilhom li qiegħed f'sitwazzjoni li ma nistax niddeċiedi għaliex ridt pariri min xi ħadd li jifhem.

(Interruzzjonijiet) Dak mhux avukat biss imma avukat tal-fqar!

(Interruzzjonijiet) X'ġara?

Għedt ukoll li m'iniex f'pożizzjoni li nivvota u li se nirriżerva d-dritt li ma nivvotax u qajmu plejtu sħiħ għaliex qalu li l-vot irid jittieħed bilfors.

Jiena erġajt għamiltha ċara li m'iniex se nivvota u fil-fatt meta ttieħed il-vot biex isir environment impact assessment la għedt "iva" u lanqas "le".

Issa ma ninsewx li l-awtorita` ta' l-ippjanar suppost li bilfors tivvota "iva" jew "le" u allura ma nafx jekk hawnhekk kienx hemm irregolarita`.

Wara nsib li fil-minuti u fil-gazzetta deher li jiena astjenejt meta ma kont astjenejt xejn pero' mbagħad il-minuti ġew irranġati u suppost li kellha toħroġ anke stqarrija f'dan is-sens (Interruzzjonijiet) Le, jiena ma tfajtux il-vot.

Kieku riedu setgħu qaluli jew nivvota bilfors jew inkella l-bord jitfagħni 'l barra imma ma kien hemm l-ebda deċiżjoni bħal din u għalhekk irriżervajt id-dritt li 'l quddiem l-affarijiet narahom b'mod legali.

Meta mbagħad qam l-argument jekk wieħed għandux jorbot il-hotel mal-golf course hemmhekk qalu li l- hotel huwa għalih u l-golf course hija għaliha wkoll.

Nirriferi issa għall-każ ta' Tigne' fejn meta ntqal li t-triq kien hemm permess għaliha u l-proġett kien hemm permess għalih, kien hemm min qal: "Mela jista' jkun li tagħmel proġett mingħajr ma tagħmel it-triq!"

Mela fil-każ tal-golf course ż-żewġ proġetti jistgħu jkunu separati u f'dan il- każ - forsi għaliex hemm pressure min-naħa tal-gvern - iż-żewġ proġetti ma jistgħux ikunu separati.

Mela għalfejn applikaw separatament u aħna ddeċidejna li naraw l-applikazzjonijiet ukoll separatament?

Dawn huma t- tip ta' manuvri li jiġru fl-awtorita` ta' l-ippjanar.

Sur President, biex inkompli nuri lill-ministru li jiena mhux biss nikkritika imma nagħmel suġġerimenti, nissuġerixxi li ssir policy li jekk ikun hemm xi bini tal-gvern li qiegħed fl-outside development zone u li m'għandux xi importanza storika, dan jiġi mwaqqa' għaliex nafu li l-art f'pajjiżna dejjem tonqos.

Fl-istess waqt naħseb li għandna nikkonsidraw ukoll li nibdew nibnu 'l fuq għaliex ma jistax ikun li nibqgħu nitkellmu biss.

Nemmen ukoll li għandha tidħol l-idea li parti mid-DPF, jiġifieri l- ħlas li jsir lill-planning authority, għandha tmur biex isir ameljorament fl-ambjent ta' madwarna bi tpattija għall-impatt li jħalli l-bini fuqu.

Nissuġġerixxi wkoll li jinħoloq bord ta' l-estetika ħalli jassigura li kull xogħol tad-disinn mal-faċċati tal-bini jkun ta' livell aċċettabbli u mhux dan ix-xogħol jibqa' isir minn case officer.

Irid jiġi żgurat ukoll li l- istreetscapes tal-villaġġi tagħna jiġu preservati u ameljorati.

Issemma wkoll il-parking speċjalment fejn ikun hemm garaxxijiet li jsiru ħwienet.

Kulħadd jaf li nġabru flus għall-parking facilities u nixtieq inkun naf xi pjanijiet hemm biex dawn il-flus jintnefqu għaliex jekk m'iniex sejjer żball dawn iridu jintnefqu sas-sena 2004.

Nerġa' nenfasizza li hemm bżonn li l-enforcement notices li joħorġu jsiru bis-serjeta` għaliex ħafna minnhom isiru għaliex ikun hemm rapporti miċ-ċittadini u mhux minn min hu responsabbli.

Hemm bżonn ukoll li ssir reviżjoni tal-policies, speċjalment fejn jidħlu l-ħwienet u jeħtieġ li wieħed joqgħod attent li fejn jidħlu l-outside development zones ma jkunx hemm spekulazzjonijiet.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, fil-bidu tad-diskors ta' l-Onor.

Mizzi, wara li l-Onor.

Michael Bonnici kien għamel intervent b'kritika lejn l- awtorita` ta' l-ippjanar, li jista' jkun kienet mild u jista' jkun kienet qawwija - naturalment kulħadd jista' jagħmel il-ġudizzju tiegħu - l-Onor.

Membru tan-naħa l-oħra qal: "Ara x'kontradizzjoni!

Il-ministru ma jaqbilx mad-deputati tan-naħa tal-gvern!".

Issa aħna m'għedna xejn li juri li ma naqblux ma' xulxin.

Jiena għedt li lħaqna l-miri finanzjarji, ilħaqna l- miri tal-liġijiet u lħaqna l-miri tal-policies, imma bl-ebda mod m'għedt li jien kuntent bir-rata ta' kemm qed jinqatgħu każijiet fid-DCC.

Anzi m'iniex kuntent u għalhekk is-segretarju parlamentari qal li din is-sena se jsir investiment speċjali u deployment aħjar tan-nies.

Hawnhekk nistaqsi: Jekk din kienet kontradizzjoni mela x'kienet l- istqarrija li għamel sena u tliet xhur wara li telgħu fil-gvern l-Onor.

Anton Refalo - l-Onor. membru dak iż-żmien kien jokkupa l-kariga ta' segretarju parlamentari - fit-3 ta' Diċembru 1997 fid-dibattitu dwar l- estimi ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar?

Kien qal hekk:

"Ngħid għalija tlift kull fiduċja fil-planning authority u naf żgur li tagħmel x'tagħmel ma' dawn in-nies ma tasal qatt!"

Din kien qed jgħidha quddiem il-ministru li kien responsabbli mill-planning authority u allura min-naħa kellna ministru li qed jiddefendi l-pożizzjoni tal-gvern fil-konfront tal-planning authority u min-naħa l-oħra kellna segretarju parlamentari li kompla jgħid:

"Il-bqija jien ma nara xejn tajjeb fil-planning authority!"

Jekk kienet kontradizzjoni li l-Onor.

Michael Bonnici kkritika punt partikolari, x'kienet din dak iż-żmien, sena u nofs wara li tela' l-Partit Laburista fil-gvern u wara li kienu saru l-emendi ta' l-1997, li qalulna li se jsolvu l-problemi tal-planning authority?

Fil-fatt kif għedt fil-bidu tad-diskors tiegħi, m'hemm l-ebda kontradizzjoni bejn dak li qal l-Onor.

Bonnici u dak li għedt jiena, apparti li l-Onor.

Bonnici għandu dritt ma jaqbilx miegħi fuq ċerti affarijiet u allaħares ma jkunx hemm ukoll min jikkritika minn din in-naħa.

Nikkritikaha jiena l-ministru u jikkritikaha s-segretarju parlamentari, li fl-aħħar mill-aħħar għandna r- responsabbilta` politika għal ċerti affarijiet ta' l-awtorita` ta' l- ippjanar, ma jikkritikahiex backbencher?

Infakkar lill-Onor.

Mizzi li, kif dejjem għedt, fl-aħħar mill-aħħar il-ministru m'huwiex responsabbli għad- day-to-day running ta' kif jinqatgħu l-permessi ta' l-awtorita` ta' l- ippjanar u allaħares huwa hekk.

Anzi l-iskop tal-liġi dwar l-awtorita` ta' l-ippjanar huwa proprju biex dak il-poter li kellhom il-politiċi - u kulħadd jaf bl-abbużi li kienu jsiru fil-passat, it-taħwid ta' bini li sar fejn mhux suppost u t-taħwid ta' blokok sħaħ ta' bini fil-kampanja - minħabba li ma kienx hemm awtorita` indipendenti jispiċċa u ma jibqgħux jagħmlu l-iżbalji li kienu jagħmlu.

Sur President, meta waqqafna l-awtorita` ta' l-ippjanar għedna li rridu li jkollna awtorita` li l-ewwelnett ma tittrattax biss permessi għaliex m'huwiex dan biss l-iskop ta' din l-awtorita` u din ilni ngħidha fil- parlament pero' donnu għal xejn.

Anzi l-vantaġġ kbir ta' l-awtorita` ta' l- ippjanar hu li ma baqgħetx bħall-PAPB tiddiskuti biss permessi u schemes imma l-ġurisdizzjoni tagħha twessgħet sal-punt li tippjana l-local plans, tagħmel studji u tgħin lill-gvern u anke lill-iżviluppaturi f'ċertu aspett ta' kif isir l-ippjanar.

Għalhekk ma bqajniex nippjanaw skond il-ħtieġa imma bdejna nippjanaw għall-futur.

Huwa veru li ma tistax tippjana kollox u allaħares nirriġimentaw kollox imma trid tagħmel pjan fejn tgħid x'se tkun il-politika tiegħek dwar l-iżvilupp għal ċertu numru ta' snin u mbagħad kulħadd jimxi ma' dik il-politika.

Jistgħu jinqalgħu l- eċċezzjonijiet, problemi u ħteġijiet imma għallinqas għandna ċerta direzzjoni.

Nixtieq ngħid issa xi ħaġa rigward l-enforzar li dwarha ssir ħafna kritika, kritika li kultant ma nafx kemm tkun ġenwina u kultant ma nafx kemm tkun ipokrita għaliex kull darba li tipprova tenforza jqumu l-irwiefen kollha, mandati ta' inibizzjoni eċċ. Mela l-ewwel nikkritikaw lill- awtorita` ta' l-ippjanar li ma tagħmilx l-enforzar u mbagħad kull darba li jkun se jsir l-enforzar jinqalgħu l-irwiefen kollha!

Infakkar lill-Kamra pero' li qabel ma twaqqfet din l-awtorita` qatt ma kien jaqa' bini privat imma kien jaqa' biss bini li jkun tiela' illegalment fuq art tal-gvern.

Issa l-lista ta' irregolaritajiet li saru matul is-snin tant hija twila li ħadd m'għandu jippretendi li l-awtorita` ta' l-ippjanar taqbad u twaqqa' l- bini illegali kollu għaliex tkun ipokresija li wieħed jistenna dan.

Issa tajjeb ngħid li meta sirt ministru jien l-enforcement ta' direct action kien kważi xejn għaliex kien hemm nuqqas ta' qbil mad-dipartiment tal- public works u ma kenux jagħmlu azzjonijiet diretti.

Min-naħa l-oħra l- uniku ħaġa tajba li l-Onor.

Mizzi qal li saret din is-sena - ovvjamanet hemm ħafna iktar imma din hija l-unika ħaġa li laqtet l-immaġinazzjoni ta' l-Onor.

Membru - hija li saret aktar direct action.

Huwa veru li qiegħda ssir aktar direct action u ngħid ukoll li qiegħda ssir b'mod iktar organizzat, għaliex darba fil-ġimgħa jkun hemm laqgħa biex wieħed jara fejn se ssir din l-azzjoni diretta u darba fil-ġimgħa wkoll isir kontrol tal-bini llegali.

Allura anke fuq dan se jikkritikaw issa?

Sur President, l-awtorita` ġiet kritikata li saru 183 enforcement notices inqas mis-sena li għaddiet.

Issa hawnhekk qed nitkellmu fuq ċifra ta' 'l fuq minn 1,500 notice li konvenjentement nesa l-Onor.

Membru huwa li l- ammont ta' nies li aċċettaw li jwaqqgħu huma stess il-bini illegali żdied b'400% - jiġifieri kien hemm erba darbiet iktar persuni li ddeċidew li jwaqqgħu huma stess il-bini illegali flok twaqqagħulhom l-awtorita` - pero' din, minkejja li jaqra l-minuti, minkejja li dejjem ikun preżenti fl- awtorita` u jitlob l-inkjesti u minkejja li qiegħda fir-rapport, konvenjentement sfuġġietlu!

Qabel ma ngħaddi għal ċerti affarijiet ta' prinċipju b'mod iktar ġenerali xtaqt, mal-ħaġra t-tajn, inwieġeb għal ċerti affarijiet dwar applikazzjonijiet individwali li semma l-Onor.

Mizzi.

Hawnhekk kellna kullana ta' kontradizzjonijiet, Sur President.

F'mument minnhom l-Onor.

Membru attakka lill-gvern li qiegħed jindaħal wisq fl-awtorita` ta' l-ippjanar, li qal li kważi saret it-timbru tal- gvern, u f'mument ieħor semma eżempji fejn l-awtorita` qiegħda żżomm proġetti jew inkella hija stess qiegħda tikkontrolla dak li jiġi sottomess lilha mill-applikanti individwali, b'mod partikolari l-proġett tal- Kottonera li skantajt kif semmih.

Mela fl-istess nifs li jgħidilna li l- awtorita` ta' l-ippjanar bażikament tagħmel dak li jrid il-gvern - imma dan tant m'huwiex veru li jiena stess ma naqbilx ma' ċerti deċiżjonijiet li jieħdu fl-awtorita` ta' l-ippjanar u fil-fatt fuq ċerti proġetti jkun hemm pressjoni min-naħa ta' ministri sħabi kif dawn għadhom ma ġewx approvati - jikkritikaha għaliex qiegħda tagħmel diskussjonijiet preliminari li bihom wieħed jikkontrolla dak li qed isir fil-proġett tal-Kottonera.

Dan barra li issa qed jgħidulna li dan il-proġett qed jiġi sottomess minn spekulaturi meta qabel dawn kienu jgħidulhom żviluppaturi.

Fil-fatt dawn huma l-istess nies ta' żmienhom, li lilhom kien ġie awarded il-kuntratt għall-iżvilupp tal-proġett tal-Kottonera, għaliex l-ewwel għażlu wieħed u mbagħad għażlu ieħor pero' meta għamlu reviżjoni tal-proġett sħiħ għażluhom it-tnejn u kabbru l-proġett.

U fejh huwa l-indħil tal-gvern fil-kontest ta' dawn l-applikazzjonijiet individwali?

Qalilna li l-ministeru ndaħal biex inaqqas id-deficit.

Allaħares il-ministeru ma jindaħalx f'ħaġa daqshekk importanti bħall-estimi ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar!

Mela l- estimi mhux jiena qed nipproponihom hawnhekk, mhux aħna se nivvotaw fuqhom?

Jekk irid jista' jqum xi ħadd u jemenda xi ħaġa minn dawn l-estimi jew ma jgħaddihomx għaliex ma jogħġbuhx.

Allura l-ministeru m'għandux dritt jikkontrolla d-deficit ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar meta fl-aħħar mill- aħħar il-¥1.75 miljun subvention li tajnihom is-sena li għaddiet joħroġha l- gvern stess u din id-darba qed ngħidu li in vista tal-political agreement dik is-subvention se tiżdied?

Allura m'għandux dritt il-ministru jew is- segretarju parlamentari jgħidilhom li jekk iżid is-subvention iridu jikkontrollaw aktar in-nefqa u fl-aħħar mill-aħħar l-estimi jiġu approvati mill-awtorità ta' l-ippjanar?

Aħna għedna minn fejn għandhom jonqsu ċerti punti ta' nefqa u nimmaġina li l-istess ħaġa kien jagħmel il-ministru ta' qabli, pero' fl-aħħar mill-aħħar l-approvazzjoni tiġi mill-awtorità ta' l- ippjanar u minn dan il-parlament.

Inkella kif nista' niddefendi estimi li ma nkunx approvajthom jien?

(Interruzzjonijiet) Kif jista' jkun?

B'dan il-mod inkun qed nipproni dak li jrid ħaddieħor!

(Interruzzjonijiet) Allura jekk se nressqu jien m'għandix dritt nissuġġerilhom biex inaqqsu l- infiq?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

Ministru, indirizza lis- Sedja, jekk jogħġbok.

ONOR.

TONIO BORG: Fl-aħħar mill-aħħar l-estimi jkunu ġew approvati mill- awtorità xorta waħda.

Jien mhu qed ngħid xejn ġdid.

Fil-fatt il-ministru responsabbli mill-awtorità ta' l-ippjanar fl-aħħar dibattitu dwar l-estimi ta' l-istess awtorità kien qal:

"Fuq ċerti proġetti hemm bżonn li jsir qbil.

Qegħdin nagħmlu xi ħaġa ħażina li nimbuttaw lill-awtorità ta' l-ippanar, inħaffulha l-proċessi u nagħmlu diskussjonijiet magħha biex flimkien naslu għal ċerti proġetti?

Jista' jkun li lill-awtorita' ta' l-ippjanar qegħdin nimbuttawha u forsi anke nippressawha xi ftit iżżejjed, imma jien ngħid li sakemm ma jindaħlux il-politiċi fuq permessi partikolari ....."

Fil-fatt l-iskop kollu kien li dik il-pressjoni u dak il-poter jispiċċaw.

Allura mbagħad il-ministru għalxiex ikun responsabbli?

(Interruzzjonijiet) Mela l-ewwel niġi kkritikat fuq l-affarijiet li jien inkun responsabbli għalihom imbagħad igħiduli biex ma nindaħalx!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġbokom, m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

TONIO BORG: Ix-xogħol tal-ministru huwa li ma jindaħalx fil- permessi individwali li jkunu għaddejjin ħlief f'każ ta' xi abbuż.

Fil- fatt fejn fejn ikun hemm lok għal abbuż l-inkjesti ma jsirux biss mill- periti imma wkoll minn nies oħrajn.

Intqal ukoll li qed nindaħlu fil-proġett tal-golf-course.

Issa ma jafx l- Onor. Mizzi li fi żmien il-gvern Laburista kien twaqqaf kumitat li fih l- awtorità ta' l-ippjanar kienet f'minoranza, biex jiddeċiedi fejn isiru s- sites tal-golf-courses?

Fl-aħħar mill-aħħar il-planning authority tiddeċiedi imma dan kellu jagħti l-imbeccata dwar liema huma s-siti tal- golf-courses li kellhom isiru f'Ta' Ċenċ f'Għawdex u fil-Verdala.

Issa din il-kwestjoni qiegħda quddiem l-awtorità ta' l-ippjanar u ħadd iżjed m'hu se jiddeċiedi.

Issa se nsemmi l-kwestjoni tal-pitrolju.

Kemm ilna nisimgħu biha din!

(Interruzzjonijiet) L-oġġezzjoni tad-dipartiment tas-sanità kienet ġiet irtirata mhux mal-bidla fil-gvern imma qabel.

Dan ifisser li din il- persuna li tagħha kien perit l-Onor.

George Pullicino, llum segretarju parlamentari, tant ġiet aġevolata li llum, sena u tliet xhur wara, l- permess fuq jekk jiġix stored fuel jew le għadu ma ġiex approvat!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, no cross-debate.

Ikompli l-Ministru .

ONOR.

TONIO BORG: Meta kien se jsir il-proġett ta' Buġibba, il-pjanti tad-dħul min-naħa tal-Qawra - jien mhux qed nirriferi għall-proġett kollu - tawhomlhom dak il-ħin stess!

X'differenza!

Dwar dawn il-pjanti għandu jkun issospendew il-liġjiet kollha u d-direttorat ma eżistiex!

(Interruzzjonijiet) Imbagħad tiġi tikkritika applikazzjoni ta' ħażna ta' petrol li sal-lum stess għadha ma ġietx approvata!

Fil-fatt meta f'waħda mil-laqgħat reġjonali ġew xi wħud biex joġġezzjonaw lil waħda mara li kien hemm hemmhekk għedtilha li dan il-permess se jiġi kkonsidrat bħall- każi l-oħrajn kollha.

(Interruzzjonijiet) Ara x'jiġri meta wieħed jieħu l-passi li hemm bżonn!

Sur President, kienu jgħidu wkoll li hemm case officers li jaħdmu privatament pero' f'sentejn ma tellgħu lil ħadd quddiem il-bord tad- dixxiplina.

Issa għaliex ittella' case officer wieħed - jien m'iniex se nidħol fid-dettalji tal-każ, għaliex jista' jkun li dan kien bniedem innoċenti u jista' jkun ukoll li kien ħati u mhux sew li nagħmlu l-proċess tiegħu hawnhekk - qed igħidu li mhuwiex realistiku li ttella' bniedem wieħed quddiem il-bord tad-dixxiplina.

(Interruzzjonijiet) Allura dan ifisser li dawn bdew jaħdmu privatament mill-5 ta' Settembru 1998?

Allura l-gvern u l-awtorità qed jiġu kkritikati għax ħadu l-passi?

Dawn iridu li nagħlqu għajnejna u nħallu lil kulħadd jagħmel li jrid biex ma ninbagħdu ma' ħadd?

(Interruzzjonijiet) Hekk tridu li tkun l-awtorità ta' l-ippjanar?

(Interruzzjonijiet) Fejn kien hemm provi fil-konfront ta' persuna waħda l-awtorità mxiet u nispera li tagħmel hekk fil-konfront ta' nies oħrajn fejn ikun hemm provi oħra.

Imma mhux tgħidli li bil-kalkoli tiegħek mhux suppost jittella' bniedem wieħed quddiem il-bord tad- dixxiplina!

(Interruzzjonijiet)

Onor. Mizzi, issa fuq il-proġett ta' Manoel Island se naqbduha?

Jekk hawn proġett li ilu jtektek fuq it-taġen għal ħafna snin huwa proprju dan il-proġett!

Fil-fatt dan beda jiġi diskuss fi żmien l-aħħar gvern ta' Ġorġ Borg Olivier, kompla fi żmien il-gvernijiet ta' Dom Mintoff, ma nafx kemm dam jiġi diskuss taħt l-amministrazzjoni ta' Dr. Fenech Adami - biss biss bejn l-1992 u l-1995 jien kont membru ta' l-awtorità ta' l-ippjanar u issa ili ħames snin li spiċċajt minn hemm - u llum għadu qed jiġi diskuss!

Jien nispera li dan il-proġett jiġi approvat - naf li qed jiġi diskuss fil- kumitat tal-kontijiet dwar l-uffiċċju nazzjonali tal-verifika u anke fil- Kamra - għaliex, kif diġà għidt, jekk hawn proġett li ġie grilled u l- kontrolli kollha neċessarji ġew assigurati huwa proprju l-proġett ta' Manoel Island.

Hawnhekk irrid ngħid ukoll li minkejja li lill-awtorità ta' l-ippjanar kont nikkritikaha fuq l-ipproċessar ta' l-applikazzjonijiet, illum irrid inneħħilha l-kappell għax għall-ewwel darba nġibdet bond ta' Lm50,000 fil-konfront ta' żviluppatur normali.

Aħna nisimgħu ħafna li l- awtorità hija b'saħħitha ma' min hu dgħajjef pero' fl-aħħar mill-aħħar meta kien hemm proġett kbir li kien se jagħmel ħsara lill-ambjent qabżet għan- nies li kienu se jiġu affettwati u meta kien hemm id-dardir ta' l-ilma qabżet biex tipproteġi l-ambjent.

Ma nistax ngħid x'fihom l-emendi kollha tal-liġi li se nipproponu għaliex naturalment din għadha ma ġietx pubblikata, pero' aħna diġà committed li rigward deemed approval il-proċedura trid tinbidel.

Ma jistax ikun li dan il-parlament jgħaddi liġi li tgħid li jekk wara 11-il ġimgħa l-permessi jkunu fl-ischeme u jkunu skond l-approved policy jiġu meqjusin bħala approvati meta fil-fatt ma jkun approvahom ħadd.

Kif kienet proposta, din l-emenda kienet perikoluża għax billi jkun hemm id-deemed approval u ma jkun hemm l-ebda awtorità li toħroġ il-permess tkun għadek fl-istess ilma li kont qabel.

Fil-fatt lill-gvern Laburista konna ftaħnielu għajnejh li ma kienx hemm il-proċedura biex joħorġu l-permessi, pero' bis-saħħa ta' l- emendi li konna għamilna din l-emenda ma baqgħetx perikoluża.

Għalhekk aħna kommessi li nbiddlu l-liġi sabiex wara li jgħaddi l-perijodu ta' 12-il ġimgħa jkun hemm awtorità fi ħdan l-awtorità ta' l-ippjanar stess li tara li jekk ikunu għaddew 12-il ġimgħa, il-proġett ikun qiegħed fl-ischeme u kollox ikun skond l-approved policy u allura l-permess joħroġ mingħajr ma jitqajmu konsiderazzjonijiet oħra biex ir-rieda tal-parlament tiġi mwettqa.

Mr Speaker, is-sena li għaddiet ikkritikawna ħafna - jidhirli kien l- Onor. Mizzi - li l-pjani lokali qed idumu u li f'seba' snin saru tnejn biss.

Issa għaliex ħabbart li sa l-ewwel tliet xhur tas-sena se joħorġu tnejn oħra, jiġifieri daqskemm ħarġu fis-sitt snin ta' qabel, qalulna li qed ngħaġġlu!

Mela meta ndumu jikkritikawna għax indumu u meta ngħaġġlu jikkritikawna għaliex qegħdin ngħaġġlu!

Issa l-Onor.

Mizzi ma jistax igħidli li din hija xi applikazzjoni individwali u allura qed inħaffuha biex nagħtu xi privileġġ lil xi ħadd għax hawn qed nitkellmu fuq pjan lokali, jiġifieri qed naġevolaw reġjun sħiħ.

Il-pjani lokali huma importanti mhux biss għall-ischemes, kif jarawhom ħafna nies, imma huma importanti wkoll għall-ippjanar f'dak ir-reġjun partikolari.

Ma jfissirx li għaliex ikun ħareġ il-pjan dan mill-ewwel se jiġi approvat.

Hemm ċertu proċess ta' konsultazzjoni li fl-aħħar mill-aħħar irid japprovah ukoll il- ministru.

Allura issa jekk is-sena d-dieħla ngħaġġlu wkoll fil-qtugħ tal- permessi mid-DCC, se jikkritikawna li mhux qed isir ix-xogħol sew?

Per eżempju, f'Awissu ta' l-1998 jiġifieri fix-xahar ta' l-elezzjoni kienu qatgħu elf applikazzjoni mid-DCC, pero' jien m'iniex se noqgħod ngħid li dan sar għaliex kien ix-xahar ta' l-elezzjoni, għalkemm dan qatt ma kien sar qabel.

Issa jien għandi xi provi li dawn l-1,000 applikazzjoni qatgħuhom minħabba l-elezzjoni?

Allura jekk il-pjani lokali, li qabel kienu se jitlestew kollha sa 2003, issa se jitlestaw sa 2001 se jikkritikawna li qed ngħaġġlu u li se nagħmlu x-xogħol ħażin?

Fil-kritika li għamel l-Onor.

Mizzi hemm ħafna kontradizzjonijiet u jien nappellalu biex ma jħossx dan is-sens ta' persekuzzjoni għaliex qiegħed membru ta' l- awtorità ta' l-ippjanar.

L-Onor.

Membru jħobb igħid kliem bħal "dik ma tawhilux", "dik ħbewhielu" jew "il-policy tal-golf-course tawhielu bil-moħbi" eċċ. Il-policy tal- golf-course hija ppubblikata fil-fact book li kien sar fuq l-inizjattiva tal-Ministru George Vella jiġifieri din jista' jarah kulħadd.

Dan ifisser li mhux veru li din il-policy tal-golf-course ngħatat bil-moħbi.

L-Onor.

Mizzi stess qal li fuq inizjattiva tiegħu l-bord aċċetta li jagħmel inkjesta interna fuq applikazzjoni partikolari u sewwa għamel jekk deherlu hekk.

Fil-fatt meta għamilna l-liġi għidna li għandu jkun hemm deputat fil- bord ta' l-awtorità ta' l-ippjanar biex jekk xi ħadd jidhirlu li applikazzjoni individwali ma missitx ġiet approvata, jqajjem il-punt fil- bord.

Tant hu hekk li l-bord aċċetta li ssir investigazzjoni dwar dik l- applikazzjoni partikolari f'Għawdex.

Li hemm bżonn li jsir issa huwa li nerġgħu nagħtu s-saħħa lill-awtorità li fejn ikun hemm każi ta' frodi, każi ta' żbalji jew inkonsistenzi, tkun tista' tirtira l-permess u mhux kif għamlu tan-naħa l-oħra meta neħħew artiklu 40 tal-liġi ta' l-awtorità ta' l- ippjanar li permezz tiegħu, ladarba joħroġ permess - dan jista' jkun tajjeb pero' jista' jkun ukoll ħażin u mhux skond il-proċedura - jibqa' hekk.

Per eżempju, fil-każ tal-Garden of Eden li għamlu inkjesta dwaru, minkejja li l-maġistrat ikkonkluda li l-ħruġ ta' dak il-permess kien ħażin proċeduralment, ħażin fis-sustanza u kiser il-liġi l-awtorità ta' l- ippjanar xorta ma tista' tagħmel xejn għaliex artiklu 40 li kien jagħtiha s- setgħa biex tirrevoka permess jew tbiddillu l-kondizzjonijiet f'każ ta' frodi, f'każ ta' inkonsistenza jew f'każ li tkun saret xi ħaġa ħażina, tneħħa.

L-uniku obbligu li kien hemm kien li meta l-awtorità ta' l- ippjanar stess tirtiraha, mhux minħabba frodi, kellha tħallas ċertu ammont ta' kumpens għaliex wara kollox hi stess ħarġet il-permess u missha qagħdet attenta li ma tiżbaljax.

Per eżempju, fil-każ ta' proġett li kienet saret inkjesta dwaru minn tan-naħa l-oħra stess mill-Maġistrat Silvio Meli ġie konkluż li kollox sar kontra l-liġi, kontra l-proċedura, kontra s- sustanza pero' l-awtorità ma tista' tagħmel xejn u dan mhux sew.

Għalhekk dan il-poter li l-awtorità tkun tista' tirtira ċerti permessi li tneħħew hemm bżonn li jerġa' jidħol għaliex minkejja li quddiem l-abbuż nistgħu nieħdu passi dixxiplinarji kontra l-impjegati individwali, l- permess xorta waħda jkun ħareġ.

Dan huwa ħażin għax jekk ikun sar żball mill-awtorità jew aktar gravi jkun hemm każ ta' frodi, il-permess għandu jiġi rtirat.

Jien naħseb li bejn wieħed u ieħor din kienet diskussjoni interessanti dwar l-awtorità ta' l-ippjanar, pero' dan huwa suġġett li dwaru ma tista' tirbaħ qatt għaliex ikun hemm dawk li jagħmlu l-ilmenti tagħhom għax ikunu jridu li joħroġ permess għal żvilupp u jkun hemm dawk li ma jkunux iridu li dan il-permess joħroġ.

Dan bħall-qorti għax dak li jirbaħ igħid kemm hi tajba l-qorti u dak li jitlef jgħid li l-qorti mhix qed tiffunzjona kif suppost.

Għalhekk huwa importanti li minbarra li għandna nħaffu l-proċess, għandna naraw ukoll li meta wieħed iħoss li għandu jappella, dan għandu jingħata smiegħ xieraq kemm mid-DDC kif ukoll mill-bord ta' l-appell.

Allura naħseb li wasal iż-żmien li meta xi ħadd jappella wara ċertu żmien, il-ħruġ tal-permess għandu jkun sospiż, għax x'jiswa li tirbaħ l-appell wara li jkun ħareġ il-permess u jkunu nbnew żewġ sulari?

Jien ngħid li rridu nżidu t-trasparenza u s-sens ta' fiduċja fin-nies biex meta jinħareġ permess dak li jkun xorta jħoss xorta li kellu smiegħ xieraq mill-awtorità ta' l-ippjanar li f'ħafna affarijiet tagħmilha wkoll ta' ġudikant.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Kamra tapprova l-estimi tad- dħul u nfiq ta' l-awtorità ta' l-ippjanar għas-sena 1999/2000.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u għoxrin minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kamra ġiet sospiża f'12.02 p.m. u rriżumiet 20 minuta wara.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l-Kamra tapprova l-estimi tad-dħul u nfiq ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru, 1999 sat-30 ta' Settembru, 2000 skond l-Att ta' l-1992 dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU : 206

FAVUR : 31

L-Onor. | | | |Abela Anthony |Galea Mario | |Agius Francis |Galea Pace | | |Victor | |Asciak Michael |Gatt Austin | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Hyzler George | |Bonnici Josef |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Tonio |Muscat Claude | |Cristina Dolores |Pullicino George| |D'Amato Helen |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono Giovanna |Refalo Michael | |Deguara Louis |Vassallo Edwin | |Farrugia Jean |Vella John | |Pierre | | |Frendo Michael |Zammit Ninu | |Galea Censu |Zammit Dimech | | |Francis | |Galea Louis | | | | |

KONTRA : 28

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Attard Montalto |Farrugia Noel | |John | | |Bartolo Evarist |Gulia Gavin | |Borg Karmenu |Herrera Jose' | |Brincat Leo |Law Rita | |Buhagiar Charles |Mangion Charles | |Buhagiar Louis |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sammut Joseph | |Coleiro Marie |Sant Alfred | |Louise | | |Dalli Helena |Vassallo Adrian | |Debono Grech Joe |Vella Karmenu |

Il-mozzjoni għaddiet u l-estimi tad-dħul u nfiq ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar ġew approvati.

MR SPEAKER: Sar il-ħin għall-Aġġornament.

Il-Viċi Prim Ministru.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 13 ta' Diċembru 1999 fil-10.45 a.m. b'din l-aġenda:

Seduta kommemorattiva tal-Parlament fl-okkażjoni tal-25 Anniversarju ta' Malta Repubblika.

Mr Speaker, intlaħaq ftehim li din is-seduta għandha ddum nofs siegħa li fiha jsir diskors ta' kwarta mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u diskors mill- Prim Ministru wkoll ta' kwarta, ma jsirux mistoqsijiet u ma jkunx hemm aġġornament.

Bi qbil din is-seduta se trasmessa fuq it-television mill- PBS.

Għall-informazzjoni ta' l-Onor.

Membri, il-minuti tas-seduta tal-lum u l- minuti tas-seduta ta' nhar it-Tnejn jiġu kkonfermati fis-seduta ta' nhar it- Tlieta, 14 ta' Diċembru li ssir fid-9.00 a.m. meta quddiem il-Kumitat ta' Provvista jkollna għall-konsiderazzjoni l-voti tal-minsteru għat-turiżmu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Victor Galea Pace.

ONOR.

VICTOR GALEA PACE: Mr Speaker, xtaqt nitkellem dwar it-trasport in ġenerali tal-pajjiż.

Jidher b'mod mill-iktar ċar li iktar ma jgħaddi żmien il-poplu qed jirrealizza li bin-numru daqshekk kbir ta' vetturi fit- toroq qiegħda tiġri ħafna ħsara kemm lill-bniedem kif ukoll lill-ambjent.

Allura naħseb xieraq li l-awtoritajiet jaraw kif jistgħu jnaqqsu l-ammont esaġerat ta' vetturi fit-toroq billi jipprovdu mezzi oħra ta' trasport, fosthom tal-baħar.

Żgur li dan it-tip ta' trasport ikun popolari fl-akwati ta' Tas-Sliema, San Ġiljan, il-Gżira, l-Imsida u min-naħa l-oħra l- Kottonera, Raħal Ġdid, il-Marsa, jekk ikun hemm inċentiv tajjeb u pjanijiet tajbin.

Nafu li matul il-ġimgħa jidħlu ġol-Belt kwantità kbira ħafna ta' karozzi u li kieku l-gvern jew inkella l-privat jieħdu l-inizjattiva biex jiġi provdut trasport bil-laneċ, żgur li dawk li llum qegħdin jużaw il-karozza biex jidħlu l-Belt jibdew jużaw il-mezz l-ieħor tat-trasport.

Għaliex illum kulħadd jaf li biex tidħol il-Belt bejn is-7.30 u d-9.00 a.m. b'mod partikolari jew inkella wara nofsinhar meta tkun ħiereġ mill-Belt, il- queues enormi li jkun hemm ġo kull triq jindikaw b'mod mill-aktar ċar li din hija problema li iktar ma jgħaddi żmien iktar qiegħda tikber.

Però għalxejn tipprovdi servizz tal-lanċa, per eżempju, minn Tas-Sliema għal Marsamxett jekk imbagħad ma tipprovdix trasport ieħor minn Marsamxett sal- qalba tal-Belt għax f'Marsamxett għandek telgħa kbira u naħseb 90% tal- poplu jaqta' qalbu minnha.

Allura inkorporat ma' l-użu tal-lanċa għandu jkun hemm ukoll circuit bus - li tkun minibus jew inkella xi coach mhux kbira - li kull għaxar minuti jew kull kwarta ddur dawra mal-Belt u tieħu l- passiġġieri.

Dan kollu naturalment ikun f'pakkett wieħed li jinkorpora kemm il-lanċa kif ukoll din ir-route bus.

Min-naħa l-oħra aħna nafu li għal numru kbir ta' snin kien hemm il-lift li kien jintuża ħafna b'mod partikolari min-nies li jaħdmu jew inkella jmorru d-dwana, kif ukoll min- nies tal-Kottonera.

Għaldaqstant sewwa li l-lift jerġa' jiġi nstallat ħalli dan it-trasport ta' fuq il-baħar ikun iktar vijabbli u b'hekk intaffu ħafna mill-kwantità ta' karozzi li qegħdin jidħlu ġewwa l-Belt.

Fuq it- trasport hemm ħafna x'wieħed jista' jgħid, Mr Speaker.

Żgur li l-kwantità kbira ta' karozzi li hawn fit-toroq qegħdin jagħmlu ħafna ħsara minħabba d-dħaħen li joħorġu minnhom, b'mod partikolari minn dawn it-trakkijiet enormi.

Illum il-ġurnata Alla jbierek għandna trakkijiet li jgħabbulek 'il fuq minn 40 tunnellata meta t-toroq tal-pajjiż għadhom it-toroq tal-karrettuni, allura qegħdin jagħmlu ħafna u ħafna ħsara mhux biss lill-bniedem, lill-ambjent u lill-proprjetà imma wkoll lis- servizzi tad-drenaġġ u ta' l-ilma li għaddejjin ġewwa t-toroq.

Nafu li kull ġurnata qed jintilfu l-miljuni ta' galluni ta' l-ilma u waħda mir- raġunijiet hija minħabba l-kwantità ta' traffiku li jgħaddi minn ġewwa t- toroq.

Għaldaqstant jiena nemmen li llum il-ġurnata barra li wieħed irid jipprovdi iktar postijiet fejn jipparkjaw il-karozzi, iktar milli nkomplu nħallu karozzi jidħlu ġo kull triq, hemm bżonn li wieħed jaħseb b'mod serju u on a long-term biex din il-ħsara nibdew inaqqsuha għaliex tiġi dik il- ġurnata, għaxra, għoxrin jew tletin sena oħra meta n-nies kważi jibdew jaqgħu ġot-triq mejtin b'din il-pollution kollha li qiegħda ssir.

Din qiegħda nofs ċajta imma hemm ħafna u ħafna verità fiha.

Naqraw anke fil-gazzetti li hawn pollution qawwija minħabba l-emissions tal-karozzi u allura sewwa li wieħed jibda jaħseb iktar fl-użu tal-motor cycles li jaħlu inqas, jagħmlu inqas ħoss u jagħmlu inqas ħsara.

Irid ikun hemm inċentiv ta' taxxa, dazju, VAT, jew xi inċentiv biex il-mutur ikun orħos milli huwa llum u naturalment ma' dan irid ikun hemm penali iktar iebsin għal min jitkessaħ fuq il-muturi.

Bil-klima tal-pajjiż nafu li l-mutur jista' jintuża għal seba' jew tmien xhur fis-sena u għaldaqstant niffrankaw ħafna u ħafna minn din il-ħsara li qed insemmi.

Mr Speaker, nagħlaq billi ngħid li nhar it-Tnejn Malta tagħlaq 25 sena Repubblika u nawgura li f'dawn il-25 sena li ġejjin, il-pajjiż jaqbad rotta fejn kulħadd jagħti sehmu, kulħadd jiġbed ħabel wieħed għall-ġid tal-pajjiż u tal-poplu Malti.

U biex jiġbed ħabel wieħed kulħadd irid jagħmel id- dover tiegħu, għax b'hekk il-pajjiż jimxi iktar 'il quddiem u jkollna inqas tbatija fuq but il-poplu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, l-aħħar li tkellimt fl-aġġornament kien ftit ġranet wara li għamlet il- maltempata tax-xita meta kont għamilt riferenza għall-fatt li bix-xita li kienet niżlet għal kważi ħamest ijiem wara xulxin, kienu żviluppaw diversi postijiet perikolużi fit-toroq u anke toroq li normalment huma ta' livell aċċettabbli kellhom numru ta' ħsarat.

Kont għedt ukoll li d-dipartiment tat-toroq kien diġà ppreparat u ried jinvolvi lil kull min kellu interess li jagħmel it-tiswijiet neċessarji biex dawk il-ħsarat li kienu żviluppaw ma jdumux għal żmien twil.

Għalkemm mhux qed nilludi ruħi li matul il-ġranet li għaddew kull triq f'pajjiżna ġiet imsewwija, għandi s-sodisfazzjon ngħid li kellna riżultati pożittivi fl-eżerċizzju li permezz tiegħu Malta kienet maqsuma f'diversi żoni differenti, fejn kuntratturi differenti ngħataw l-inkarigu li jagħmlu x-xogħol meħtieġ għall-emerġenza li żviluppat f'dawk il-ġranet.

Naturalment għad fadal xogħol ieħor xi jsir speċjalment dak li huwa long- term.

Iżda fil-ġranet li għaddew, fejn ħaddimna għaxar kuntratturi differenti taħt is-superviżjoni ta' personnel mid-dipartiment tat-toroq, wieħed jista' jgħid li sar dak ix-xogħol ta' emerġenza li kien hemm bżonn.

Nista' ngħid ukoll li minbarra x-xogħol ta' emerġenza biex jimtlew il-ħofor kbar li bejn wieħed u ieħor kien jinvolvi area ta' madwar 3,000 metru kwadru maqsumin f'diversi lokalitajiet fil-pajjiż, spiża li toqrob il- Lm25,000 jew Lm26,000, kien qed isir eżerċizzju ieħor biex jiġu identifikati dawk it-toroq fejn kien hemm qlugħ iktar sostanzjali ħalli jiġi ppjanat ix-xogħol li huwa meħtieġ.

Fil-fatt sal-lum ġew identifikati numru ta' toroq importanti f'dak li huwa aċċess għall-pubbliku li wara li għadda l-maltemp spiċċaw imkissrin.

Bil-kordinazzjoni ma' diversi kunsilli lokali ġew identifikati wkoll parti mill-bypass tal-Ħamrun li twassal għal Qormi Road, il-Marsa, parti mit-Triq tas-Sejba ġewwa l-Imqabba, Triq minn Ħal Farruġ kantuniera ma' Triq is-Sejba, l-Imqabba, it-toroq Jockey, Serkin u Triq l-Istalel ġewwa l- Marsa kif ukoll il-Wied ta' Birkirkara u parti mit-Triq Old Bakery fil- Belt Valletta.

L-aħħar waħda diġà saret ix-xogħol fuqha nhar il-Ħadd li għadda.

Il-postijiet l-oħrajn li ġew identifikati qegħdin fl-istadju li nibdew ix-xogħol fuqhom b'mod li mhux biss tissewwa l-ħsara li saret għaliex f'dawn l-inħawi x-xogħol ta' emerġenza li kellu jsir fil-fatt sar, imma issa hemm bżonn ta' investiment ikbar minn ftit mijiet ta' liri biex jiġu msewwija l-ħsarat li kien hemm.

Allura ġie deċiż li dawn it-toroq li semmejt jingħatalhom wiċċ ġdid.

Fl-istess ħin li sar dan ix-xogħol li semmejt, ittieħdet l-okkażjoni biex ġew identifikati siti oħra li mhux bilfors konna qed naħsbu fuqhom għaliex minkejja dak kollu li jinkiteb u jingħad, għad fadal f'pajjiżna postijiet fejn mhux dejjem jegħrqu u jkunu ta' problema.

Nirrepeti li l-pajjiż kien espost għal inżul ta' xita li huwa ferm aktar min-normal għax f'dawk il- ħamest ijiem niżlet xita daqs l-ammont average ta' xita li tagħmel matul sena sħiħa.

Allura bilfors li jkun hemm riperkussjonijiet li wieħed ma jkunx ħaseb għalihom, però issa żgur li wieħed tgħallem minnhom.

Wieħed irid jgħid ukoll li numru ta' postijiet li fihom is-soltu kien ikun hemm għargħar, minħabba x-xogħol li sar matul ix-xhur li għaddew, ma reġgħux kienu kawża ta' għargħar.

Kif għedt qabel, ġew identifikati siti oħra li mhux bilfors konna qed naħsbu fuqhom.

Wieħed minnhom li għamilt riferenza għalih il-ġimgħa li għaddiet, huwa l-ġibjun li hemm ftit 'il bogħod mill-fabbrika tal-BIM.

Meta nbena 15 jew 20 sena ilu dak il-ġibjun kien intenzjonat biex fih jieħu ammont ta' ilma li jiġi minn dawk it-toroq biex imbagħad jinxtorob fis- sistema ta' taħt l-art.

Mhux se noqgħod nidħol fid-dettall tagħha f'dan il- mument.

Hemmhekk ġara li bix-xita ta' dawk il-ġranet il-ġibjun ma felaħx l- ammont ta' ilma li kien hemm u għal darba, darbtejn, tliet darbiet far u qabeż fit-triq.

Hawnhekk ikun tajjeb li ngħid li xi snin ilu kienu ħasbu għal post biex meta jfur dan il-ġibjun, dawk l-inħawi ma jegħrqux.

Għalhekk nispera li wara din l-esperjenza d-dipartiment tat-toroq ikun f'qagħda li jara li dan it-tip ta' għargħar ma jirrepetix ruħu.

Ta' min igħid ukoll li l-intenzjoni tad-dipartiment hija li fit-toroq prinċipali li jkunu qed jinbnew minn żmien għal żmien jibni l-culverts ħalli l-ilma jkollu fejn jinġabar.

Minkejja li f'ċerti toroq bħalma huma Triq l-Imdina, Ħal Qormi u t-triq tal-Mosta x-xogħol ta' kostruzzjoni tal- culverts għadu m'huwiex komplut jidher ċar li dawn il-culverts huma meħtieġa.

Barra minn hekk jien konvint li kull naħa tal-Kamra taqbel li hemm bżonn ta' iktar investiment f'dawk li huma sistemi ta' reservoirs.

Ħaġa oħra li d-dipartiment tat-toroq se jkompli jinsisti fuqha hija l- kwalità ta' xogħol li jsir mill-kuntratturi fit-toroq tagħna.

Qed ngħid dan għax matul din is-sena diversi kuntratturi kellhom jerġgħu jaqilgħu x- xogħol tagħhom a spejjeż tagħhom.

Hawnhekk irrid inżid li minbarra li din is-sistema se tibqa' tiġi applikata rridu naslu fil-pożizzoni fejn jekk jinstab li xi kuntrattur partikolari li ma jagħmilx ix-xogħol kif suppost, kif ġara f'Pembroke, minbarra li jiġi mġiegħel jerġa' jaqla' kollox u jagħmel kollox mill-ġdid, dan jeħel ukoll multa għax ma jistax ikun li din l-istorja tibqa' tirrepeti ruħha.

Ħaġa oħra li tkellimt fuqha f'dawn il-ġranet u li jkun tajjeb li l- pubbliku jkun mgħarraf dwarha hija li ma jistax ikun li wara li ċerti korporazzjonijiet jippjanaw xi xogħol għat-toroq tagħna jsibu li ma jkollhomx l-għodda meħtieġa mbagħad jitqabbdu kuntratturi privati.

Per eżempju, ġieli tqabbdu xi kuntratturi biex jagħmlu t-trinek jew l- inspection boxes u dawn ma ngħalqux għax ma kienx hemm l-apparat meħtieġ.

Fil-fatt fil-ġranet li għaddew kien hemm żewġ każi, wieħed fit-telgħa ta' St. Andrews u l-ieħor fit-triq li mill-Mosta tagħti għall-Imġarr, - ta' min igħid li dawn iż-żewġ każi jolqtu lil Maltacom - fejn kaxxa li kellha tingħalaq bil-ħadid damet ġranet sħaħ biex tingħalaq proprju għax in-nies li huma inkarigati minn dan ix-xogħol fil-Maltacom, minbarra li qabbdu l- kuntratturi privati, qalu li m'għandhomx apparat biex jagħlqu din il-kaxxa.

Dan ifisser li n-nies li huma responsabbli minn dan kollu - hawnhekk mhux qed nirriferi għad-diretturi jew għaċ-chairman - għandhom jaraw li jkollhom l-affarijiet neċessarji available kontinwament għax ma jistax ikun li nibqgħu fil-pożizzjoni li nħallu xi triq miftuħa, bil-perikli kollha li din iġġib magħha, mingħajr ma jiġri xejn.

Sur President, id-dipartiment tat-toroq qed jagħmel sforz serju biex il- periklu fit-toroq ikompli jitnaqqas pero' huwa importanti wkoll li l- kuntratturi li jaħdmu fit-toroq tagħna jkollhom l-istess dixxiplina.

Jien nittama li meta s-sena d-dieħla niddiskutu t-twaqqif ta' l-awtorita' tat- trasport naraw li dawn l-attivitajiet ikunu kontrollati minn awtorità waħda.

Ħafna drabi l-ministru jiġi kkundannat fuq l-istat tat-toroq pero' ta' min igħid ukoll li diversi korporazzjonijiet u individwi jaqilgħu t- toroq imbagħad ma jirranġawx l-affarijiet kif suppost.

Għalhekk wasal iż- żmien li kull min imiss it-toroq ta' pajjiżna jkun f'qagħda li jekk ma jagħmilx ix-xogħol sewwa jeħel il-konsegwenzi ta' dak li jkun għamel.

Irrid ngħid ukoll li bħalissa d-dipartiment tat-toroq qed jagħmel xogħol fl-inħawi taċ-Ċirkewwa għax parti mit-triq li tintuża mill-Għawdxin li jiġu Malta u mill-Maltin u barrranin li jaqsmu lejn Għawdex kuljum, kienet spiċċat f'kondizzjoni ħażina.

Jien nittama li x-xogħol li qed isir taħt is-sorveljanza stretta tad-dipartiment ikun sodisfaċenti ħalli ma jkollniex għalfejn noqogħdu nerġgħu naqilgħu kollox.

L-aħħar punt li nixtieq nagħmel jolqot il-white paper li kienet ġiet ippubblikata xi xhur ilu dwar il-liċenzja proviżorja tas-sewqan f'pajjiżna.

Wara li ppubblikajna din il-white paper tajna ċans lill- pubbliku biex naraw x'reazzjonijiet għandu dwarha pero' minkejja li kellna xi 15-il individwu li ressqu l-opinjonijiet tagħhom sfortunatament l- għaqdiet taż-żgħażagħ, b'mod partikolari, ma rreaġixxewx.

Issa nispera li meta niġu biex nimplimentaw dak li hemm fil-white paper ma jqumux l- irwiefen kollha u kulħadd jgħid li ma sema' b'xejn.

Min irid juri l- opinjonijiet tiegħu dwar dak li hemm fil-white paper għad baqagħlu ċ-ċans għax s'issa għad ma sarux ir-regolamenti kollha.

Nispera li jkollna aktar reazzjonijiet għax nemmen li dak li hemm fil-white paper huwa fl- interess tas-sewqan tagħna l-Maltin.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tnejn, 13 ta' Diċembru, 1999, bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fis-12.55 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.