MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 130 It-Tnejn, 5 ta' Lulju, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 130

It-Tnejn, 5 ta' Lulju, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.07 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 5 ta' Lulju, 1999

WERREJ MINUTI 422

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 422

TQEGĦID TA' KARTI 427

STQARRIJA - PROMOZZJONIJIET FIL-MALTACOM 429

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IS-SEKWESTRU U L-KUSTODJA TA' MINURI (IT-TIENI QARI) 433

CHILD ABDUCTION AND CUSTODY BILL (SECOND READING) 433

AĠĠORNAMENT 444

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 450

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Numru 129 li saret fit-30 ta' Ġunju, 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

AFFARIJIET BARRANIN - MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid huwiex jagħmel użu minn mobile phone li jsir ħlas għalih mill-fondi tal-ministeru?

Jekk fl- affermattiv, jista' jgħid kemm laħqet l-ispiża ta' dan l-użu mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-31 ta' Marzu, 1999?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra l-irċevuti konnessi?

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Naħseb li l-Onor.

Interpellant japprezza li fl-1999 m'hijiex xi ħaġa straordinarja - u żgur li hekk għandu jkun - li ministru jkollu użu ta` mobile phone.

Jien informat li fil-perijodu li fih kont nokkupa l-kariga ta` segretarju parlamentari - jiġifieri mill-24 ta` Settembru, 1998 sat-23 ta` Marzu, 1999 - in-nefqa fuq il-mobile phone li nagħmel użu minnu jien kienet ta` Lm335.38, li minnhom Lm225.00 kienu spejjeż tas-set innifsu.

L-ispejjeż għall-kiri u sejħiet ikopru l-ħlasijiet li saru sat-23 ta` Marzu 1999.

Ma narax il-ħtieġa li nqiegħed l-irċevuti fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Cuschieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Fid-dawl tal-każ tat-tliet Libjani li allegatament ġew imsawta, ittorturati u anke mhedda fil-ħabs ta' Kordin mill-pulizija Maltija u fid-dawl tat-trattament allegatament dispreġġattiv u kliem li sar lilhom rigward il-mexxej Libjan, jista' l-Ministru jgħid jekk minn meta sar magħruf dan il-każ kienx hemm xi kuntatti diplomatiċi min-naħa tal-Gvern Libjan permezz ta' l-Ambaxxata Libjana jew inkella min- naħa tal-Gvern Malti?

MR SPEAKER: Din m'hijiex domanda relatata mad-domanda oriġinali u l- Ministru jista' jagħżel li ma jweġibhiex.

Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Assolutament m'hijiex domanda relatata mal-mistoqsija oriġinali pero' nista' ngħid li la min-naħa tal-Gvern Libjan u lanqas min- naħa ta' l-Ambaxxata Libjana ma saru xi kuntatti miegħi.

Naf li din il- kwestjoni qiegħda f'idejn il-ministeru ta' l-intern u jekk l-Onor.

Interpellant irid ikun jaf jekk sarux xi kuntatti ma' xi ħadd ieħor mill- ministeru għall-affarijiet barranin, nitolbu jagħmel mistoqsija bil-miktub u nirrispondih.

PRIM MINISTRU - MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid huwiex jagħmel użu minn mobile phone li jsir ħlas għalih mill-fondi tal-ministeru?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid kemm laħqet l- ispiża ta' dan l-użu mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-31 ta' Marzu, 1999?

Jista' wkoll ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-irċevuti konnessi?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Ninsab informat li l-ispiża ta' l-użu tal-mobile phone tiegħi minn Settembru 1998 sa Marzu 1999 laħqet Lm273.89.

Mr Speaker, nixtieq inżid ngħid li nispera li ma hawn l-ebda membru ta' din il-Kamra li jissuġġerixxi li l-ministri m'għandux ikollhom mobile phone.

In this day and age naħseb li jkun irresponsabbli min ma jużax il- mobile phone, kif kien irresponsabbli min ma wżax il-computer f'pajjiżna għal diversi snin biex imbagħad kien hemm ħafna catching-up xi jsir.

Iż- żminijiet tal-lum jirrikjedu l-użu tal-mobile phone u allura ma nifhimx għalfejn qed isiru dawn id-domandi.

MR SPEAKER : L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, fil-mistoqsija parlamentari li għamilt jien m'għedtx li xi ħadd għandu jeħodha bi kbira għax ministru jew prim ministru jagħmel użu minn mobile phone.

Jien staqsejt kemm kienet l- ispiża ta' l-użu li sar mill-mobile phone u m'għandniex noqogħdu nipprovaw niżvijjaw.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien naħseb li kulħadd għandu widnejn biex jisma' u għajnejn biex jara.

Nafu li domandi ta' din il-kwalita', partikolarment mill-Onor.

Interpellant, isiru biex imbagħad fil-media joqogħdu jitkellmu fuq il-ħela ta' flus għaliex il-prim ministru nefaq Lm273 f'mobile phone calls f'dawn it-tliet xhur.

Lill-Onor.

Cuschieri nirrakkmandalu biex jekk għandu interess li jagħmel dan it-tip ta' domandi jgħid x'inhu dan l-interess.

Pero' naħseb li ma rridux wisq biex naslu għall-konklużjonijiet tagħna dwar għalfejn isiru domandi ta' din il- kwalita'.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, nistaqsi lill-Prim Ministru jekk iħossx li huwa fl-interess pubbliku jew le li nkunu nafu x'qed jonfqu l- ministri, is-segretarji parlamentari u kwalunkwe uffiċjal pubbliku mill- fondi pubbliċi.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Huwa fl-interess pubbliku li jkollok l- iskrutinju neċessarju ħalli jiġi żgurat li l-infiq ikun qed isir sewwa.

Iżda li tistaqsi lill-prim ministru dwar il-kont tal-mobile telephone m'huwiex fl-interess pubbliku imma jew kurżita' li ma tagħmilx sens jew inkella hemm skopijiet oħra.

INTERN - MOBILE PHONE

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid huwiex jagħmel użu minn mobile phone li jsir ħlas għalih mill-fondi tal-ministeru?

Jista' jgħid ukoll jekk is-segretarju parlamentari huwiex jagħmel użu minn mobile phone?

Jekk fl-affermattiv jista' jgħid fiż-żewġ każijiet kemm laħqet l-ispiża ta' dan l-użu mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-31 ta' Marzu, 1999?

Jista' wkoll ipoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra l-irċevuti konnessi?

ONOR.

TONIO BORG: Naħseb li l-Onor.

Interpellant japprezza li fl-1999 m'hijiex xi ħaġa straordinarja - u żgur li hekk għandu jkun - li ministru u segretarju parlamentari jkollhom użu ta' mobile phone.

Ninsab informat li l-ispiża totali sew bħala recurring charges, usage charges, connection charges u VAT rigward il-mobile phone tiegħi matul il- perijodu mill-10 ta' Settembru, 1998 sad-9 ta' April, 1999 kienet ta' Lm262.91, filwaqt li dik tas-segretarju parlamentari matul il-perijodu mill- 15 ta' Ottubru, 1998 sat-22 ta' Marzu, 1999 kienet tammonta għal Lm256.63.

Ma narax il-ħtieġa li nqiegħed l-irċevuti fuq il-Mejda tal-Kamra.

Mr Speaker, inżid ngħid li mill-ammont ta' Lm262 kien hemm recurring charges ta' madwar Lm60.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma jidhirlux il-Ministru li għaż-żminijiet tal-lum it- trasparenza hija importanti u allura m'għandux ikollu diffikulta' li jpoġġi kopja ta' l-irċevuti fuq il-Mejda tal-Kamra?

Nistaqsi lill-Ministru wkoll jekk it-tip ta' mobile phone li għandu huwiex normali jew inkella GSM.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, jien lill-Onor.

Interpellant tajtu d- dettalji tal-kont bil-liri u biċ-ċenteżmi.

Jekk irid nista' npoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra wkoll dettalji dwar l-usage charge, il-VAT u l-connection fee għal kull perijodu.

Jekk imbagħad irid xi ħaġa oħra jagħmilli domanda bil-miktub.

Iva, il-mobile phone huwa GSM.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, ta' min jinnota li r-risposta għal dawn il-mistoqsijiet huma kollha identiċi - donnhom kollha għaddew minn taħt l-istess id - u l-ministri kollha rrifjutaw li jpoġġu rċevuti fuq il- Mejda tal-Kamra.

Jista' l-Ministru Tonio Borg jgħid jekk minn meta sar magħruf il-każ ta' l-allegat swat u tortura fuq it-tliet Libjani u kliem dispreġjattiv fil- konfront tal-mexxej Libjan, kienx hemm xi interventi min-naħa ta' l- Ambaxxata Libjana?

Il-Ministru se jilqa' t-talba ta' l-oppożizzjoni biex dwar dan il-każ issir inkjesta bis-serjeta' u mhux sempliċement investigazzjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, fuq l-ewwel parti tad-domanda r-risposta hija li assolutament ma kien hemm l-ebda kuntatt mal-ministeru dwar il- kwestjoni li qajjem l-Onor.

Interpellant u lanqas jien ma għandi xi prova f'dak ir-rispett.

Pero' naturalment wieħed irid jistenna l-inkjesta tal- bord tal-viżitaturi tal-ħabs għaliex skond ir-regolament Nru. 103 tal-ħabs jeżisti bord tal-viżitaturi li wieħed mill-għanijiet prinċipali tiegħu hu li jara li t-trattament ta' priġunieri jkun dak xieraq.

Għalhekk għalissa m'hemmx għalfejn li jinħatar bord ieħor indipendenti meta hemm dan il-bord apposta bħala public watchdog biex jaqdi dawn il-funzjonijiet u d- dmirijiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, f'Awissu ta' l-1998 kienet saret allegazzjoni dwar swat fuq ħabsin.

Jista' l-Ministru jgħidilna - dakinhar kien fuq il-bank ta' l-oppożizzjoni - għaliex kien talab li ssir inkjesta indipendenti u ma għamilx riferenza għal dan ir-regolament?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, se nikkwota eżatt dak li kien qal l-Onor.

Sant, li dakinhar kien prim ministru, meta ġie mistoqsi għaliex ma saritx inkjesta indipendenti.

Huwa kien qal hekk:

"Kif jaf tajjeb l-Onor.

Interpellant, fil-ħabs jeżisti l-bord tal- viżitaturi li wieħed mill-għanijiet prinċipali tiegħu hu - skond regolament 103 subartiklu (1) tar-regolamenti tal-ħabs - li jissodisfa ruħu f'dak li hu trattament tal-prinġunieri.

Għalhekk ma nħossx li hemm għalfejn jinħatar bord ieħor indipendenti meta hemm dan il-bord apposta bħala public watchdog biex jaqdi dawn il-funzjonijiet u d- dmirijiet.''.

Din hija r-risposta li kien ta l-Prim Ministru Alfred Sant għad-domanda parlamentari numru 9780 f'seduta numru 143.

Jiġifieri taħt amministrazzjonijiet differenti ġie aċċettat li r-regolamenti tal-ħabs jistabbilixxu bord ta' viżitaturi tal-ħabs, liema bord iservi ta' inkjesta uffiċjali u indipendenti.

Fil-fatt f'dan il-bord hemm nies li ġew nominati u konfermati taħt gvernijiet differenti, inkluż tlieta li ġew nominati mill- gvern Laburista u li ġew konfermati anke minn dan il-gvern.

Issa dawn qed jagħmlu l-inkjesta tagħhom dwar dak li allegatament ġara fil-ħabs.

Nixtieq infakkar lill-Kamra li l-bord tal-viżitaturi tal-ħabs għandu ġurisdizzjoni biss fuq dak li jiġri ġewwa l-ħabs; għal dak li jiġri barra l- ħabs l-investigazzjoni ssir mill-pulizija.

Fil-fatt f'dan il-każ hemm il- konklużjonijiet tal-pulizija u l-kummissarju diġa' ħabbar li se jittieħdu passi kontra xi nies.

Wara li jkun hemm il-konklużjonijiet ta' dan il-bord tal-viżitaturi tal- ħabs, il-pulizija tieħu over - għaliex hija l-pulizija li għandha d-dritt li tmexxi l-prosekuzzjoni - u jekk ikun hemm raġunijiet u provi biżżejjed, min ikun responsabbli jittella' l-qorti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, imma għaliex f'Awissu ta' l-1998 f'dan il- parlament il-Ministru kien talab li ssir inkjesta indipendenti?

Barra minn hekk, jista' l-Ministru jikkonfermali jekk iż-żewġ pulizija li allegatament kienu sawtu priġunier f'każ ieħor, humiex l-istess pulizija li allegatament ħadu sehem fis-swat din id-darba?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, l-ewwelnett ma stajtx għamilt domanda f'Awissu 1998 għaliex dakinhar il-parlament kien xolt u fil-fatt l-aħħar seduta li saret fil-parlament kienet fil-15 ta' Lulju.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, żommu l-ordni.

Ikompli l-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, huwa veru li meta jien kont shadow minister ta' l-intern kont għamilt domanda u waqt id-diskussjoni dwar il- budget għas-sena 1998 kont għaddejt lill-ministru ta' l-intern ta' dak iż- żmien ċertifikati mediċi li kienu jindikaw li xi ħadd issawwat fil-ħabs.

Fil-fatt huwa kien għaddiehom lill-bord tal-viżitaturi tal-ħabs biex jagħmel l-investigazzjoni neċessarja.

Meta mbagħad kien hemm mistoqsija dwar jekk hemmx possibbilta' li ssir inkjesta indipendenti kienet ingħatat din ir-risposta u ħadd ma kompla jinsisti fuq inkjesta uffiċjali.

Irrid ngħid ukoll li l-bord tal-viżitaturi huwa mwaqqaf bir-regolamenti tal-ħabs u huwa indipendenti.

Ħadd fil-bord tal-viżitaturi m'hu impjegat tal-ħabs imma huma persuni li jiġu nominati mill-gvern.

Min-naħa l-oħra, kieku ssir inkjesta, il-maġistrat ukoll jiġi nominat mill-gvern u għalhekk tkun uffiċjali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, fil-fatt il-kumment li kien għamel l-Onor.

Borg ma kienx għamlu fil-parlament imma f'gazzetta lokali.

Pero' xtaqt nerġa' nistaqsi lill-Ministru jekk iż-żewġ pulizija allegatament involuti dakinhar humiex l-istess pulizija li kienu involuti fil-każ li ssemma dan l- aħħar.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, jien ma għandi l-ebda informazzjoni li xi nies li marru jaħdmu lura l-ħabs kienu involuti f'aġir abbużiv u dan huwa kkonfermat mhux mid-direttur tal-lum imma mid-direttur tal-ħabs li kien hemm kemm fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti.

Jien ħadt il-garanzija tiegħu li dawn ma kienu involuti fl-ebda aġir abbużiv u naħseb li għandna noqogħdu fuq il-kelma tiegħu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiġifieri l-Ministru qed jgħid li ma kien hemm l-ebda akkuża li dawn sawtu lil xi priġunier?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Jien ma għandi l-ebda informazzjoni f'dan is-sens imma għandi biss konferma mid-direttur tal-ħabs ta' dak iż-żmien li l-aġir ta' dawn it-tnejn min-nies, li qed jagħmel riferenza għalihom l-Onor.

Interpellant, sakemm dam direttur hu - li jkopri l-perijodu minn Frar ta' l- 1997 sa madwar Jannar jew Frar ta' din is-sena - qatt ma rriżulta li kien kundannabbli.

Issa, kif diġa' għedt barra minn dan il-parlament, irrispettivament mill-kondotta tajba jew ħażina ta' dak li jkun, il-liġi hi hemm għal kulħadd u jittieħdu passi kontra kull min jiksirha.

Jekk ma kienx hemm ksur tal-liġi imma ksur ta' dixxiplina, allura jittieħdu passi dixxiplinari kontra l-persuna konċernata.

Naturalment x'jammonta għal ksur ta' liġi tiddeċidih il-pulizija wara li tieħu parir mingħand l-avukat ġenerali.

Dejjem hekk sar u fil-fatt diġa' sar hekk fil-konfront ta' l- allegat aġir abbużiv barra l-ħabs.

Irrid ngħid li fit-28 ta' Ġunju l-kummissarju tal-pulizija fuq direzzjoni tiegħi beda investigazzjoni - għedtlu jien biex jibdiha - dwar jekk jeżistix xi ħjiel ta' aġir abbużiv fit-trattament ta' dawn il-persuni f'xi ħin meta dawn ġew arrestati f'Paceville, waqt il-mawra tagħhom fid- depot, waqt il-ħin ta' l-interrogazzjoni mis-CID, fiż-żmien li huma għaddew fil-lock-up tal-pulizija tal-Belt jew waqt it-trasferiment tagħhom fil-ħabs ta' Kordin.

Din l-investigazzjoni saret bis-serjeta' kollha, ġew interrogati 'l fuq minn 35 pulizija u meta ntemmet l-investigazzjoni ttieħed il-parir ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali biex fil-fatt se jittieħdu passi kontra xi nies fuq l-akkuża li kkaġunaw feriti ta' natura ħafifa.

Minn dan ir-rapport tal-pulizija jirriżulta wkoll li ċerti feriti li anke dehru fir-ritratti ġew magħmula mill-priġunieri stess waqt il-ħarba tagħhom mill-pulizija.

Peress li jista' jkun hemm ħjiel li ċerti feriti oħra ta' natura ħafifa setgħu saru waqt li l-priġunieri kienu fil-kustodja tal-pulizija qabel ma marru l-ħabs, se jittieħdu passi kriminali.

Naturalment imbagħad sta għall-qorti ppreseduta minn maġistrat indipendenti u imparzjali li tasal għall-konklużjonijiet tagħha.

Għar-rigward ta' allegazzjonijiet dwar każiijiet li ġraw fil-ħabs, kif diġa' għedt, hemm bord uffiċjali mwaqqaf bil-liġi li qiegħed jagħmel l- investigazzjonijiet tiegħu, u malli jtemm ix-xogħol tiegħu mbagħad tieħu over il-pulizija biex tara jekk hemmx provi jew le u jekk l- allegazzjonijiet humiex fondati.

Jekk jirriżulta dan, ikun min ikun jittella' l-qorti, jgħaddi proċess kriminali u jingħata smiegħ xieraq.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Jista, jekk jogħġbu, il- Ministru jgħidilna jekk jeżistux xi regoli ta' proċedura fuq kif isiru l- inkjesti mill-bord tal-viżitaturi?

X'inhuma l-poteri investigattivi li għandu l-bord meta jmexxi l-investigazzjonijiet tiegħu u kif jirrigwardaw kwestjonijiet bħal dawn?

Meta l-bord tal-viżitaturi jkun qed jagħmel l- inkjesta tiegħu, il-bord kollu jkun involut jew ikun involut biss sotto- kumitat tal-bord?

U f'dak il-każ ir-rapport li jissottometti l-bord fuq l- inkjesta jiġi approvat mill-bord kollu jew inkella mis-sotto-kumitat tal- bord?

Jista' l-Ministru jgħidilna wkoll jekk kienx hemm okkażjonijiet oħra fejn każi ta' din is-serjeta' ġew mgħoddija lill-bord tal-viżitaturi biex jinvestigahom, aktar u aktar fil-kontest tal-fatt li t-terms of reference tal-bord tal-viżitaturi huma wiesgħa u hu magħmul aktar biex ikun hemm sorvelja soċjali fuq dak li jkun għaddej fil-ħabs?

Meta wieħed jara l-iskopijiet ta' dan il-bord, jasal biex jistaqsi jekk dan fil-fatt għandux in-know-how investigattiv u l-poteri investigattivi biex kemm bħala sotto-kumitat u kemm bħala bord sħiħ ikun jista' jmexxi inkjesta bħal din.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Il-bord għandu xi tmien jew disa' membri li huma wkoll membri tal-kumitat Ewropew għall-prevenzjoni tat-trattament inuman u naħseb li għandhom esperjenza anke ta' ħabsijiet barra minn Malta.

Fost dawn żgur li hemm nies li huma kapaċi jagħmlu din l-inkjesta u I-konklużjonijiet jiġu approvati mill-membri kollha tal-bord tal-viżitaturi tal-ħabs.

Allegazzjonijiet simili li ġraw taħt l-amministrazzjoni preċedenti ngħataw lill-bord tal-viżitaturi tal-ħabs u l-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien qal li sar hekk għaliex dan huwa l-public watchdog f'każijiet bħal dawn.

Skond ċertifikati mediċi dakinhar irriżulta li kien hemm tbenġil.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 120 ta' l-1999 – Ordni ta' l-1999 dwar l-awtorita' tad-djar (trasferiment ta' proprjeta') (nru.

Tabella li turi l-għadd ta' applikazzjonijiet pendenti quddiem id- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali maqsuma skond il-lokalitajiet ta' l-applikanti, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7948;

Kopja ta' ċirkolari nru 25/99 maħruġa mill-uffiċċju tal-prim ministru fl-10 ta' Ġunju, 1999 dwar sigħat tax-xogħol imnaqqsa għall-ħaddiema tal-gvern u l-għoti ta' responsibility leave, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 8166;

Lista ta' kuntratti ta' xogħlijiet ta' tiswija li ngħataw mid- dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar bejn Settembru 1998 u Ġunju 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8496;

Tabella li tagħti tagħrif dwar familji b'ġenitur wieħed li jirċievu allowance tat-tfal għas-snin bejn l-1990 u l-1999, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 8499;

Statistika dwar persuni b'diżabilita' reġistrati mal-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita', bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8503; u

Kopja tar-rapport annwali tal-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita' għas-sena 1999 u kopja tal-fuljett "Indaqs" tal- kummissjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8509.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Audit report and financial statements tal-kunsill lokali tas-Sannat għas-sena li għalqet fil-31 ta' Marzu 1998.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar membri f'bordijiet governattivi u parastatali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8383.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Statistika dwar każijiet ta' mewt ta' persuni kawża ta' qtil volontarju, qtil mhux volontarju, overdosages, inċidenti tat-traffiku u inċidenti industrijali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7949; u

Tagħrif dwar membri f'bordijiet governattivi u parastatali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8382.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tar-rapport tar-riżultat ta' l-investigazzjoni tal-kummissjoni permanenti kontra l-korruzzjoni dwar każ nru 213 – rapport 123; u

Kopja tar-rapport tar-riżultat ta' l-investigazzjoni tal-kummissjoni permanenti kontra l-korruzzjoni dwar każ nru.

256 – rapport 122.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali.

Il-Ministru Bonnici.

STQARRIJA - PROMOZZJONIJIET FIL-MALTACOM

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, fit-30 ta' Lulju, 1998 ħarġet sejħa għal numru ta' promozzjonijiet fil-kariga ta' technical executive mal-Maltacom.

Inħatar bord ta' l-għażla mill-general manager tal-Maltacom.

Il-bord ta' l- għażla ngħata struzzjonijiet speċifiċi biex ilesti r-rapport tiegħu sa l- aħħar ta' Awissu 1998.

Il-bord tal-għażla lesta r-rapport fil-31 ta' Awissu u nħarġu numu sostanzjali ta' promozzjonijiet.

Kif il-Kamra taf, l- elezzjoni ġenerali saret fil-5 ta' Settembru, 1998.

Appena tħabbru r-riżultati tal-promozzjonijiet saru ruxxmata protesti minn ħaddiema li ħassew li l-bord ta' l-għażla kien mexa magħhom b'mod inġust u diskriminatorju.

Skond kif jipprovdi l-ftehim kollettiv bejn il- Maltacom u l-General Workers Union ġie mwaqqaf bord ta' l-appelli mill- promozzjonijiet magħmul minn tliet membri indipendenti, wieħed magħżul mill- Maltacom, wieħed magħżul mill-GWU u chairman li qablu fuqu ż-żewġ naħat.

Fit-18 ta' Mejju, 1999 il-bord ta' l-appelli ppreżenta liċ-chairman tal- Maltacom l-ewwel rapport tiegħu li analizza 59 ilment minn fost 351 li għandu quddiemu.

Kopja ta' dan l-ewwel rapport ġie mgħoddi lili miċ- chairman tal-Maltacom fit-28 ta' Ġunju, 1999 u għalhekk qiegħed nagħmel din l-istqarrija llum.

Il-bord ta' l-appelli wasal għal dawn il-konklużjonijiet, fost oħrajn:

"The undue haste with which the process was carried out, the unprofessional way in which it was handled, the inadequate time allowed for a proper assessment of applicants as well as the criteria adopted was very much below the norm of a serious procedure.

It created a great deal of dissatisfaction among employees resulting in a record number of appeals."

"The board notes that simple attendance at an in-house lecture or talk of a few hours was classified as a course and given the same value (2 marks) as coaurses lasting a week or longer and double the value of City & Guilds or "O" Level subjects which were given only 1 mark."

"The board found it strange that the majority of those with the highest academic and technical qualifications were given low marks in the interview - 15 or less out of 25".

"From among those with the the minimum mark of 10, interviewed by the board there were several who in its (i.e. the appeals board) estimation had the personality, academic and technical qualifications and work experience that made it impossible to accept they could have responded so poorly."

''The board feels that ideally the whole process should be scrapped and repeated in a more professional manner, with better criteria for evaluation of service, experience and qualifications and an interview designed to bring out the desired qualities for a technical executive.

This would entail the withdrawal of appointments given which the board cannot recommend unless it is proved that there was fraud on the part of the appointee.

Employees should not be penalised for errors, negligence or misjudgement of members of management".

Nistenna li ċ-chairman u l-bord tad-diretturi tal-Maltacom jagħtu tagħrif kemm jista' jkun malajr dwar il-persuni responsabbli għad-deċiżjonijiet żbaljati li ttieħdu fil-proċess kollu tal-promozzjonijiet li saru f'Awissu tas-sena l-oħra, jagħtu informazzjoni dwar ir-rimedji li se jaddottaw biex jissewwew l-inġustizzji mwettqa u jiżguraw li l-promozzjonijiet isiru fl- interess tal-Maltacom b'ġustizzja mal-ħaddiema kollha li minnhom jiddependi l-futur tal-kumpannija.

Infakkar lill-Kamra li l-Maltacom illum hija kumpannija pubblika reġistrata fuq l-istock exchange anke barra minn Malta u amministrazzjoni ħażina jista' jkollha effetti negattivi fuq il-valur ta' l-ishma tal- kumpannija.

Il-gvern għad għandu 60% ta' l-ishma fil-kumpannija u għalhekk għandu kull interess li l-amministrazzjoni tkun waħda li tispira fiduċja.

Il-gvern għandu d-dmir ukoll li jara li titwettaq ġustizzja fil- promozzjonijiet mal-ħaddiema kollha tal-Maltacom.

Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport imsemmi: "Report on selection process for appointment of technical executive in terms of internal call for applications dated 30th July 1998".

MR SPEAKER: Grazzi.

Mistoqsijiet?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Billi l-gven għandu 60% ta' l-ishma ta' din il- kumpannija, jista' l-Ministru jgħid x'hemm ippjanat li jsir wara dan l- eżerċizzju ta' għajb li sar fil-Maltacom?

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: X'possibbilta' hemm li tiġi attwata r- rakkmandazzjoni tal-bord, jiġifieri li dan il-proċess kollu li sar jiġi annullat kemm jista' jkun malajr biex issir il-ġustizzja?

Saru xi applikazzjonijiet lill-Ombudsman f'dan il-każ?

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, l-ewwelnett jista' l-Ministru jikkonfermalna jekk sarux xi talbiet lill-Ombudsman fuq il-każi li tressqu quddiem dan il-kumitat?

Jekk tressqu, liema kienu l-każi u fiex wasal il- proċess?

Ġew deċiżi mill-Ombudsman?

Jista' l-Ministru jgħidilna wkoll min huma l-membri tal-bord li mexxa din l-inkjesta u fuq liema bażi ntgħażlu?

Jista' jassigurana li l-għażla kienet mija fil-mija f'idejn il-bord tad-diretturi u li ma kien hemm ebda interferenza f'din l-għażla?

Jista' jikkonfermalna li hu qatt ma ġie kkonsultat dwar min ikun membru fuq dan il-bord?

Jista' jgħidilna meta kellu konoxxenza ta' dan ir-rapport u x'sar dwaru f'dawn is-sebat ijiem mit-28 ta' Ġunju 'l hawn?

X'għamel il-Ministru min- naħa tiegħu fuq dan ir-rapport?

Jista', jekk jogħġbu, jgħidilna wkoll kemm huwa n-numru ta' promozzjonijiet li jikkonċerna dan ir-rapport u fuq kemm ilmenti qed jagħmel dan it-tip ta' konklużjoni?

Nixtieq nistaqsi wkoll jekk il-Ministru tkellimx dwar din il-kwestjoni mal-bord jew maċ-chairman tal-Maltacom.

Min-naħa tiegħu x'pożizzjoni ħa bħala ministru?

Finalment jista' jgħidilna jekk hux se jkun f'pożizzjoni li jirrispondina meta nitolbuh informazzjoni dwar ċerti deċiżjonijiet li qed jittieħdu fuq recruitment mill-korporazzjonijiet li jaqgħu taħtu u ma joqgħodx jinħeba wara l-punt li l-informazzjoni hi ta' natura kummerċjali?

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, kien hemm pressjoni minn partitarji Nazzjonalisti li saħansitra għajru anke lill-ministru nnifsu għaliex ħassew li m'humiex qed jieħdu iktar milli ħaqqhom.

Wieħed minn dawn kien Karmenu Dalli, uffiċjal fil-Maltacom li deherlu li saret inġustizzja miegħu.

Dan kien minn ta' quddiem meta saret it-talba biex issir din l-inkjesta?

(Interruzzjonijiet) B'ġurament dan kien qal fil-qorti li kien ħa promozzjoni meta ma kienx ħaqqu u lanqas kellu l-kwalifiki biex japplika għal din il-promozzjoni.

Jista' l-Ministru jgħidli wkoll kif aġixxa l-Partit Nazzjonalista f'każijiet oħra qabel fejn kien irrapportat li saru inġustizzji fi promozzjonijiet?

Kien hemm każijiet li marru quddiem l-Ombudsman u oħrajn li marru quddiem il-kummissjoni għall-investigazzjoni ta' inġustizzji.

Kemm kien hemm riżultati pożittivi favur il-ħaddiema?

MR SPEAKER: Grazzi.

Iżjed mistoqsijiet?

L-Onor.

Mario Galea?

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, wara dan ir-rapport, jaħseb il-Ministru li ċ-chairman tal-Maltacom għandu jirriżenja?

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru jidhirlu li għandu jieħu passi dwar il-każi ta' inġustizzja li kienu saru mill-gvern Nazzjonalista u li ġew konfermati mill-qrati, mill-kummissjoni għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji u anke mill-Ombudsman?

X'passi beħsiebu jieħu l-Ministru kontra dawk li kienu responsabbli dakinhar?

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn aktar mistoqsijiet?

(Onor. Membri: No) Nistieden lill-Ministru sabiex iwieġeb għad-domandi li sarulu.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Grazzi, Mr Speaker.

L-ewwelnett, irrid ngħid li dwar każi quddiem l-Ombudsman m'għandxi informazzjoni pero' l-pożizzjoni li normalment tittieħed hija li wieħed juża r-rimedji interni ta' l- organizzazzjoni u f'dan il-każ hekk ġara.

Kien hemm madwar 351 impjegat li ressqu l-ilment tagħhom għand il-Maltacom biex jiġi kkonsidrat mill-board of appeals.

Rigward min huma l-membri ta' dan il-bord nista' ngħid kif diġa' għedt fl- istqarrija, li dawn huma stabiliti fil-collective agreement.

Wieħed huwa rappreżentant tal-GWU li, kif jidher fir-rapport li għadni kemm poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra, huwa s-Sur A. Debono; ieħor huwa rappreżentant tal- kumpannija, is-Sur John de Gray, u l-ieħor huwa is-Sur George Paul Cardona, li hu ċ-chairman maqbul miż-żewġ naħat.

Dan ir-rapport, li fih affarijiet inkwetanti ħafna u affarijiet li jiena tassew inħares lejhom bħala skandlu, huwa unanimu.

Ġejt mistoqsi jekk jiena kontx konsultat jew kontx involut fil-ħatra ta' dan il-bord.

Irrid ngħid li kienet saret protesta minn numru ta' ħaddiema fil-Maltacom dwar il-membru li kien se jirrappreżenta lill-Maltacom, liema protesta nġabet għall-attenzjoni tal-ministeru.

Jiena kont bgħatt għaċ- chairman tal-Maltacom, tlabtu biex isib persuna aċċettabbli miż-żewġ naħat, u fil-fatt hekk sar.

L-Onor.

Sant imbagħad staqsa meta ġie għandi r-rapport.

Dwar dan hemm spjegazzjoni bl-iktar mod ċar fl-istqarrija li tgħid li l-bord ta' l-appell spiċċa r-rapport tiegħu fit-12 ta' Mejju u skond il-ftehim kollettiv hemm xahar żmien biex dan jiġi ppubblikat.

Dan ir-rapport ġie għandi proprju ġimgħa ilu, fil-5.00 p.m., meta kont staqsejt jekk kienx hemm xi konklużjoni dwar il-każi li kien qiegħed jisma' l-board of appeals.

Madanakollu kont naf bih b'mod formali s-Sibt preċedenti, meta kelli laqgħa maċ-chairman staqsejtu fiex waslu l-affarijiet u qalli li kellu r-rapport quddiemu u li kien se jgħaddihuli.

Peress li diġa' għadda iktar minn xahar minn mindu l-bord ħa din id-deċiżjoni, dan ukoll irid jiġi meħud in konsiderazzjoni f'dak li jistipula l-collective agreement.

Kif intqal fl-istqarrija, jiena nistenna li ċ-chairman u l-bord tad- diretturi tal-Maltacom kemm jista' jkun malajr jagħtu t-tagħrif dwar il- persuni responsabbli għal dawn id-deċiżjonijiet żbaljati u nistennihom jgħidu wkoll x'rimedji se jaddottaw.

Din hija ħaġa bażika.

Meta wieħed jidentifika inġustizzji wieħed irid jara wkoll x'rimedji jistgħu jingħataw.

Saret ukoll mistoqsija dwar in-numru ta' ħaddiema li kienu ħadu l- promozzjonijiet.

Il-bord tal-promozzjonijiet ta 16-il promotion fil-kariga ta' technical executive.

Il-board of appeals sab li kien hemm 18 oħra li kien ħaqqhom li jingħataw promozzjoni u minħabba l-mod kif saru l- affarijiet ma ħaduhiex.

Żgur li l-proċeduri segwiti m'humiex aċċettabbli.

Jiena, li ġej mid-dinja akkademika, ma nistax nifhem kif bniedem li jattendi kors ta' ftit sigħat jew ta' ġurnata, jingħata d-doppju tal-marki li jieħu xi ħadd li jkollu l-"O" level jew ċertifikat tas-City & Guilds.

Jien nistaqsi lill-ommijiet xi jħossu kieku t-tfal tagħhom li jkunu għamlu snin jippreparaw għall-"O" levels u għas-City & Guilds jinqabżu minn xi ħadd li jkun attenda biss kors ta' sagħtejn.

Dan huwa skandlu!

Huwa skandlu li sar lejlet l-elezzjoni għax il-gvern preċedenti ma addottax il-prassi li kien uża l-gvern Nazzjonalista ta' qabel, li fiż-żmien ta' l-elezzjoni jissospendi proċeduri ta' promozzjonijiet, eċċ. Il-gvern ta' l-Onor.

Sant kien tant modern, kien tant ġust u kellu tant valuri sodi li ħalla kollox għaddej, bir-riżultat li llum għandna dan ir-rapport skandaluż għal pajjiżna!

Mr Speaker, din hija kumpannija kkwotata barra u ħaġa bħal din tirrifletti ħażin fuq il-kapaċitajiet ta' pajjiżna li jimmaniġġja kumpannija internazzjonali.

Jiena diżappuntat ħafna u kont nippreferi ħafna li kieku dan il-bord ma sabx din is-sitwazzjoni.

Dawn huma affarijiet li jħammru wiċċ il-Maltin kollha!

Fuq organizzazzjoni li ftaħarna tant biha meta kienet qed tiġi pprivatizzata kellu jkollha dawn ir-riżultati!

Mr Speaker, rigward punti oħra li tqajmu rrid ngħid li liċ-chairman informajtu llum stess li se nagħmel din l-istqarrija u spjegajtlu li l- gvern qed jistenna li l-ewwelnett ikun hemm rimedju, u t-tieni nett isir assessment ta' dawn id-deċiżjonijiet żbaljati.

Nistenna li l-bord tal- Maltacom u ċ-chairman jieħdu l-azzjonijiet xierqa.

Tajjeb li ngħid ukoll li meta saru dawn l-għażliet is-sena li għaddiet, lejlet l-elezzjoni, id-diretturi maħtura fil-Maltacom kienu kollha appuntati mill-gvern preċedenti.

Dan ifisser li għalkemm teknikament kienu nbiegħu 40% tax-shares fil-korporazzjoni, il-bord tad-diretturi kien kollu politically appointed.

Dan huwa aspett mill-iktar inkwetanti.

Irrid ngħid ukoll li l-applikazzjonijiet għal dawn il-promozzjonijiet ħarġu fit-30 ta' Lulju, prattikament lejlet l-elezzjoni, u għalhekk il-bord ta' l-għażla spiċċa ġie sforzat biex ilesti r-rapport taħt pressjoni kbira proprju fil-31 ta' Awissu, jiġifieri ħamest ijiem qabel l-elezzjoni.

Il-Maltacom illum qed titkellem dwar kif se tnaqqas il-cost structures tagħha, imma minħabba dan l-iskandlu l-ispiża aktar minn irdoppjat.

Nerġa' ngħid, dan huwa skandlu li j'Alla qatt ma jerġa' jiġri.

J'Alla fil-futur l- affarijiet isiru b'mod oġġettiv u bis-serjeta' u ma jkollniex sitwazzjonijiet fejn bord ta' l-appell, b'mod unanimu, jgħid li idealment "the whole process should be scrapped and repeated".

Jien ma naħsibx li llum huwa possibbli li wieħed jerġa' jieħu lura l- promozzjonijiet li ngħataw, għax tkun qed tagħmel inġustizzja ma' dawk li m'għandhomx ħtija, imma naturalment wieħed irid jara li dawk li kien ħaqqhom jingħataw promozzjoni u ma ħaduhiex issa jeħduha ħalli b'hekk tissewwa l-ħsara.

Dawn huma affarijiet li naturalment se jżidu l-ispiża mhux biss f'dan il-grad imma fi gradi oħra wkoll.

Jekk hemm 18-il persuna li issa se jiġu promossi għal technical executive, ovvjament se jkun hemm numru ieħor li se jiġu promossi għall-gradi tagħhom.

Din l-ispiża kollha se jkollha ssir sempliċement għax bord ta' l-għażla kien inkompetenti u uża kriterji mhux aċċettabbli, li jiddiskriminaw u li jħammru wiċċ il-Maltin kollha.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IS-SEKWESTRU U L-KUSTODJA TA' MINURI

CHILD ABDUCTION AND CUSTODY BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mit-30 ta' Ġunju, 1999.

Il-mistoqsija reġgħet tqegħdet.

MR SPEAKER: Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, bil-permess tal-Kamra nixtieq inpoġġi dokument fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

Onor Membri: Iva.

Il-permess ingħata.

ONOR.

AUSTIN GATT: Inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' pajjiżi li ffirmaw u/jew irratifikaw il-Konvenzjoni ta' The Hague dwar l-aspetti ċivili ta' sekwestru internazzjonali tat-tfal u l-Konvenzjoni Ewropea dwar ir-rikonoxximent u l- inforzar ta' deċiżjonijiet dwar kustodja tat-tfal.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Rita Law hija in possession.

ONOR.

RITA LAW: Grazzi, Mr Speaker.

Kif kont qed ngħid l-aħħar darba, dan huwa abbozz ta' liġi importanti ħafna għax permezz tiegħu se nimxu fuq żewġ konvenzjonijiet li rridu nagħtu kashom u naraw eżattament kif se jolqtu lill-familji Maltin.

L-ewwel waħda hija The Hague Convention, li dwarha subklawsola 3(1) tgħid hekk:

"F'din it-Taqsima ta' dan l-Att "il-Konvenzjoni" tfisser il- Konvenzjoni dwar l-Aspetti Ċivili fis-Sekwestru Internazzjonali ta' Minuri, li kienet ġiet iffirmata f'L-Ajja fil-25 ta' Ottubru, 1980 u li l-Artikli rilevanti tagħha huma miġjuba fl-Ewwel Skeda li tinsab ma' dan l-Att.".

Il-konvenzjoni l-oħra tissemma f'taqsima II, subklawsola 14(1) ta' l- abbozz fejn hemm li:

"F'din it-Taqsima ta' dan l-Att "il-Konvenzjoni" tfisser il- Konvenzjoni Ewropea dwar ir-Rikonoxximent u l-Infurzar ta' Deċiżjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-Kustodja ta' Minuri u dwar ir- Restituzzjoni tal-Kustodja ta' Minuri li kienet ġiet iffirmata fil- Lussemburgu fl-20 ta' Mejju, 1980 u li l-Artikli rilevanti tagħha huma miġjuba fit-Tieni Skeda li tinsab ma' dan l-Att.".

Mela l-ewwel konvenzjoni tissalvagwarda kontra li minuri jittieħdu barra mill-pajjiż u l-oħra tirrikonoxxi u tinforza deċiżjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-kustodja ta' dawn it-tfal.

Dawn huma żewġ konvenzjonijiet importanti li hawn qbil dwarhom miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Personalment naħseb li qed jidħlu tard wisq f'pajjiżna.

L-Ingilterra, per eżempju, ilha li rratifikat dawn il-konvenzjonijiet 19-il sena.

Mr Speaker, ta' min jgħid li din il-liġi hija meħuda, kelma b'kelma, mil-liġi Ingliża, ħaġa li jiena nħoss li m'hijiex ġustifikata għaliex peress li tittratta l- familja li hija istituzzjoni tant delikata, il-liġi kellha tiġi adattata għaċ-ċirkostanzi partikolari tal-pajjiż.

F'każijiet fejn koppja, għal xi raġuni jew oħra, tiddeċiedi li tinfired jew inkella, agħar minn hekk, xi ħadd minnhom jiddeċiedi li jaħrab bit-tfal, irridu noqogħdu ferm attenti li naraw li kemm jista' jkun ma jkunx hemm tbatija żejda għat-tfal għax għalkemm dawn ħafna drabi ma jitkellmu xejn, ikunu qegħdin jixorbu dak kollu li jkun qed jiġri.

Għalhekk li hemm bżonn li din il-liġi tagħti importanza kbira lill-minuri filwaqt li tikkonsidra d-diffikultajiet u l- problemi tal-ġenituri.

Mr Speaker, qabel ma ngħaddi biex nitkellem ftit fuq l-abbozz ta' liġi xtaqt nagħti daqsxejn stampa wkoll tal-familji Maltin.

Minn statistika li ġbart kemm mit-taqsima vjolenza domestika kif ukoll mid-dipartiment għall- ħarsien tal-familja jirriżulta li s-sena l-oħra kien hemm mhux inqas minn 242 persuna li talbu għall-għajnuna minħabba li wieħed mill-ġenituri ħarab bit-tfal.

Minn din l-istatistika joħroġ ċar ukoll li l-maġġoranza, 97.1%, ta' dawk li talbu l-għajnuna kienu nisa.

F'pajjiżna għandna wkoll numru kbir ta' koppji li qegħdin jitolbu separazzjoni u fil-fatt mir-risposta għal mistoqsija parlamentari li għamel dan l-aħħar l-Onor.

Evarist Bartolo jirriżulta li f'Jannar ta' din is-sena kien hemm 28 talba għal separazzjoni, fi Frar kien hemm 42 filwaqt li f'Marzu kien hemm 39 talba.

Barra dawn kien hemm ukoll numru ta' separazzjonijiet bonarji.

F'din il- mistoqsija l-Onor.

Bartolo talab ukoll informazzjoni dwar każi li jikkonċernaw persuni barranin.

Fit-tweġiba tiegħu l-Ministru Gatt qal li ma teżisti ebda informazzjoni dwar kemm hawn persuni barranin miżżewġin Maltin involuti f'każijiet ta' separazzjoni.

Dan jagħmilha aktar diffiċli biex wieħed jara x'hemm bżonn isir.

Mr Speaker, bħala kelliema ta' l-oppożizzjoni għall-affarijiet tal- familja nħossni verament inkwetata meta nara kif qiegħed jagħqad il-globu tal-familja u se ngħaddi biex insemmi ftit mill-problemi reali li jiltaqgħu magħhom il-koppji żgħażagħ meta jiġu biex jifformaw familja.

Kulħadd jaf li biex koppja jkollha d-dar tagħha trid verament taqta' bi snienha.

Jiena tkellimt ma' żgħażagħ - binti stess għandha 21 sena - u nista' ngħid li kollha jgħidulek li l-perijodu tan-namur tagħhom iqattgħuh jaħdmu u jagħmlu l-overtime.

Dan ifisser li l-familja tkun diġa' mixja zoppa minn qabel ma tkun ifformata.

Barra minn hekk, dawn jidħlu fi djun kbar bil-konsegwenza li wara ż-żwieġ ikollhom jibqgħu jaħdmu t-tnejn biex ikomplu jħallsu d-dar, imbagħad jispiċċaw ikollhom it-tfal meta jkunu kbar, ħaġa li 'l quddiem ukoll tista' toħloq diffikultajiet.

Problema oħra hija t-tip ta' trobbija li tista' tagħti koppja lit-tfal tagħha meta kemm l-omm u kemm il-missier ikunu jaħdmu.

Jiena nħoss li t- trobbija għandha tingħata ħafna attenzjoni għaliex it-tfal tal-lum huma l- ġenerazzjoni ta' għada u jekk it-tfal ma jingħatawx pedament tajjeb u jiġu mgħallma l-valur ta' familja b'saħħitha, allura 'l quddiem se jitfaċċaw aktar problemi.

Il-fatt huwa li f'dan l-abbozz ta' liġi ma sibt xejn dwar x'forma ta' benefiċċji se tingħata omm li ma tkunx miżżewġa bil-knisja.

Illum il-ġurnata żdiedu ż-żwiġijiet bejn Maltin u barranin u sfortunatament diversi drabi, minħabba nuqqas ta' preparazzjoni dwar il-kultura u d- drawwiet differenti jinħoloq l-inkwiet f'dawn il-familji.

Problemi oħra li ta' spiss niltaqgħu magħhom huma ta' nisa msawta sa minn qabel iż-żwieġ; u problemi minħabba li xi ħadd mill-koppja jkollu xi vizzju bħal ta' l- alkoħol, logħob ta' l-azzard jew droga.

Ħafna drabi l-koppja tasal f'punt fejn jaraw li ma jistgħux ikomplu jkampaw mal-familja, u xi ħadd minnhom jitlaq, forsi anke bit-tfal, imbagħad miskina l-parti l-oħra li tibqa' hawnhekk.

Mr Speaker, id-definizzjoni ta' "minuri" f'dan l-abbozz ta' liġi tgħid hekk:

""minuri" tfisser persuna li ma tkunx għalqet is-sittax-il sena; ".

Issa skond ktejjeb li ħareġ il-committee on social policies ta' l-Unjoni Ewropea, "minuri" tfisser:

"Ages in which children are legally entitled to carry out a series of acts in European member countries.".

Aħna m'aħniex fl-Unjoni Ewropea, pero' nixtieq inkun naf jekk il-gvern ikkonsidrax din id-definizzjoni.

Jiena naħseb li tifel ta' 14-il sena jkun sensittiv ħafna għall-problemi li jkunu għaddejjin fil-familja tiegħu u għalhekk f'din il-liġi naħseb li huwa importanti li nħarsu lejn l-eta' li tikkostitwixxi minuri.

Inħoss li jekk aħna ma nikkonsidrawx it-trawma li jkunu għaddejjin minnha dawn it-tfal, speċjalment jekk ikunu sekwestrati, inkunu qed inkattru l-problemi.

Mr Speaker, jiena rajt liema huma l- istati kontraenti - għaliex biex titkellem b'ċerta preċiżjoni jrid ikollok il-fatti - u fil-fatt għamilt mistoqsija parlamentari dwar dan li ġiet imwieġba nhar l-Erbgħa li għadda.

Pero' jien naħseb li rridu nagħtu kas ukoll il-problemi li jistgħu jinħolqu għal dawk il-pajjiżi li mhux se jkunu parti minn dawn il-konvenzjonijiet.

Ħadt pjaċir nisma' li se tinħoloq central authority li se tkun il-bridge bejn Malta u l-Istat li fih ikun hemm il-ġenitur li jkun issekwestra t-tfal u se tkun il-point of reference minn fejn ikunu jistgħu jinkisbu ċerti dettalji.

Jien naħseb li minbarra li tkun mezz ta' komunikazzjoni bejn iż- żewġ pajjiżi, din l-awtorita' għandu jkollha mezzi biex l-ewwelnett tipprevjeni l-problema.

Per eżempju, appena jkun hemm applikazzjoni għal separazzjoni jew inkella meta xi ħadd imur jirrapporta għand is-social workers li hemm inkwiet fil-familja, l-awtorita' għandha tara li t-tfal ma jkunux imniżżlin fuq il-passaport tal-ġenituri għaliex inkella jkun faċli biex ġenitur jaqbad u jieħu lil uliedu miegħu barra l-pajjiż mingħajr il- kunsens tal-parti l-oħra.

Ħaġa li jien personalment ma qbiltx magħha kienet it-tneħħija ta' l-embarkation card.

Meta jien staqsejt dwar dan, it- tweġiba kienet li din tneħħiet biex jiġi ffrankat ix-xogħol.

Jien inħoss li bit-tneħħija ta' din il-card jista' jingħata lok għal aktar abbużi.

Jien naħseb ukoll li l-interpol tista' tagħti kontribut kbir f'sitwazzjonijiet bħal dawn.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Onor. Law, ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il-ħin u għandek bżonn extension biex tkompli titkellem.

Xi ħadd jipproponi li l-Onor.

Membru tkompli bid- diskors tagħha?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nipproponi li l-Onor.

Law tkompli bid-diskors tagħha.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Law tkompli tinstema'.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

RITA LAW: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra kollha talli għoġobha testendili l-ħin.

L-iskejjel ukoll jistgħu jgħinu f'każi ta' tfal li l-ġenituri tagħhom ikollhom problema bejniethom u jkun hemm il-biża' li xi ħadd minnhom se jitlaq bit-tfal.

Bil-lezzjonijiet tal- PSE jew permezz ta' tagħrif li jkollhom il-kapijiet ta' l-iskola jista' jkun magħruf li ċerti tfal ikollhom problemi fil-familja.

Fil-fatt issib kapijiet ta' skejjel li minn jeddhom jieħdu l-inizjattiva biex joqogħdu aktar attenti meta jmur xi ħadd għal dawn it-tfal speċjalment mhux fil- ħinijiet normali tal-ħruġ .

Jiena naħseb li huwa importanti ħafna li l- kapijiet ta' l-iskejjel jingħataw informazzjoni mingħand id-dipartiment tal- welfare dwar tfal li jkunu f'periklu li jistgħu jiġu ssekkwestrati ħalli jkunu jistgħu joqogħdu aktar attenti għalihom.

Mr Speaker, rigward il-good shepherd project irrid ngħid li fil-fehma tiegħi dan huwa proġett interessanti u bżonjuż u ngħid prosit lil min ħareġ b'din l-idea.

Permezz ta' dan il-proġett qed jiġu identifikati dawk it-tfal li qatt ma marru skola u f'pajjiżna għandna numru sostanzjali ta' tfal li jew qatt ma marru skola jew inkella jkunu telqu kmieni mill-iskola.

Wara li ngħaddu din il-liġi naħseb li għandna naraw xi jrid isir fuq il-liġi li twaqqaf il-Qorti tal-Familja għaliex dawn huma żewġ affarijiet marbuta flimkien.

Fiż-żmien qasir li għamel fil-gvern, il-Partit Laburista kien ħadem ħafna biex jitħaffef il-proċess rigward il-liġi tal-qorti tal-familja li jien inħoss li tista' ttaffi xi ftit mill-problemi li jkollhom koppji li jkunu ilhom is-snin telgħin u neżlin il-qorti.

Għax dan id-dewmien sabiex jiġu deċiżi kwestjonijiet bħal dawn jikkaġuna diffikultajiet finanzjarji u jaffettwa wkoll lit-tfal li diġa' jkunu għaddejjin minn trawma.

Ħaġa li jien nikkonsidraha inġusta hija li meta mara tiġi msawta mir- raġel u tmur tirrapporta l-għassa, il-pulizija sempliċement imur jagħmel observation, jikkwieta l-affarijiet u l-għada qisu qatt ma ġara xejn.

Jien m'iniex qed ngħid li l-pulizija m'humiex qed jagħmlu xogħolhom.

Barra minn hekk, minn informazzjoni li għandi jidher li se ssir riforma biex il- pulizija jingħataw training f'dan il-qasam ħalli jkunu jafu kif jaġixxu u biex jieħdu in konsiderazzjoni anke l-problemi tal-vittma u jkunu jafu anke lil liema għaqdiet għandhom jirrapportaw każijiet bħal dawn.

Apparti minn hekk, fl-għases għandu jinżamm record tal-każijiet li jiġu rapportati, liema records imbagħad għandhom jiġu assessed minn persuni professjonali.

Mr Speaker, kif diġa' għedt, meta wieħed iqabbel dak li qed isir barra minn Malta f'dan il-qasam ma' dak li qed isir f'Malta jinduna li l- affarijiet li qed inkopru b'din il-liġi, f'pajjiżi oħra daħlu ħafna żmien ilu.

Għalhekk naħseb li l-ewwel li kellu jsir kien li wieħed jara x'tibdil kien hemm bżonn għaliex ma tistax tagħmel liġi li tkun kelma b'kelma bħal waħda li tkun iddaħħlet f'pajjiżi oħra 20 sena ilu.

Mr Speaker, fil-kontest ta' l-edukazzjoni tat-tfal nixtieq nenfasizza l- importanza tal-lezzjonijiet PSE fl-iskejjel.

Hija ħasra li dawn il- lezzjonijiet ma jibqgħux jingħataw lit-tfal wara li dawn jagħlqu l-eta' ta' 13 jew 14-il sena, għaliex dik hija eta' ferm diffiċli speċjalment meta dawn ikunu ġejjin minn familji li jkunu għaddejjin minn problemi.

Ħaġa oħra li ma nistax nifhem hija kif fejn tidħol vjolenza domestika jrid ikun verament każ gravi biex familja tieħu l-permess mingħand il-qorti ħalli ma tibqax tgħix taħt l-istess saqaf.

Jien inħoss li t-tfal m'għandhomx jitħallew jaraw vjolenza għax meta jikbru jkunu vjolenti huma wkoll u jpattuha lill-ewwel bniedem li jiġi quddiemhom.

Nixtieq issa nitkellem ftit fuq l-abbozz ta' liġi nnifsu.

Klawsola 5 tittratta l-awtorita' ċentrali u tgħid hekk:

"Il-funzjonijiet ta' l-Awtorita' Ċentrali taħt il-Konvenzjoni għandhom jiġu esegwiti mid-Direttur responsabbli għall-welfare u kull applikazzjoni magħmula taħt il-Konvenzjoni minn jew fl-isem ta' persuna barra minn Malta tista' tiġi indirizzata lill-Uffiċċju tad- Direttur responsabbli għall-welfare.".

Xi jfissru l-kliem "kull applikazzjoni"?

Dan ifisser li tista' tmur tapplika n-nanna u z-zija!

Jiena naħseb li wieħed għandu jiċċara ċerti dettalji biex ma jkunx hemm problemi wara.

Barra minn hekk, fl-abbozz hemm riferenza għal artiklu 8 li mbagħad ma jidher imkien fl-abbozz stess.

MR SPEAKER: Il-Ministru, on a point of explanation.

ONOR.

AUSTIN GATT: Artiklu 8 huwa d-declaration clause u allura m'huwiex suġġett għall-parametri legali normali.

Artikli bħal dawn ma jiġux inklużi fil-liġi ut sic imma huma applikabbli bħala parti mill-konvenzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Law.

ONOR.

RITA LAW: Nirringrazzja lill-Ministru ta' l-ispjegazzjoni u ngħaddu għal punt ieħor.

Chapter III, Article 8 jgħid li:

"The application shall contain -

"(a) information concerning the identity of the applicant, of the child and of the person alleged to have removed or retained the child;".

Jien nixtieq li wara l-kliem "of the child" jidħol ukoll il-kliem "and a photograph, if possible" għaliex inħoss li jkun tajjeb li jkun hemm iktar identification tal-wild.

Fil-liġi hemm ukoll li d-dipartiment tal-family welfare se jkun jista' jagħmel ir-riċerka li jkun hemm bżonn mal-pajjiżi fejn l-omm jew il-missier ikunu telqu bit-tfal.

Jien inħoss li l-persuna li tagħmel dan l-istudju għandha jkollha training professjonali u tkun studjat fil-fond ċerti problemi.

Meta mbagħad wild jiġi mitlub biex jitla' l-qorti naħseb li għandu jkun akkumpanjat minn kuratur u mhux minn social worker għaliex xi kultant it- tfal ma jkunux kapaċi biżżejjed biex jgħidu l-verżjoni tagħhom tal-fatti u allura l-kuratur ikun jista' jagħmel dan għan-nom tat-tfal.

Naturalment il-kuratur għandu jkun appuntat mill-qorti u jkun indipendenti minn kull aġenzija.

MR SPEAKER: Onorevoli , ippermettili ninterrompik għaliex reġa' skadielek il-ħin u għandek bżonn leave of House biex tkompli.

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

RITA LAW: Nirringrazzja lill-Kamra talli għoġobha terġa' testendili l-ħin.

Kif kont qed ngħid, huwa importanti li t-tfal jingħataw prijorita' għaliex huma jkunu għaddejjin minn trawma kontinwament, kemm meta jaraw l-inkwiet fil-familja kif ukoll waqt li jkunu qegħdin jixhdu fil- qorti.

F'każi bħal dawn il-minuri huma bla leħen u għalhekk aħna rridu naraw li kemm jista' jkun ma jbatux.

Wieħed iridi jiftakar li meta t-tfal ikunu sekwestrati jistgħu jkunu qegħdin 'il bogħod mill-omm jew mill- missier, ikunu qegħdin jgħixu f'kultura differenti minn dik li jkunu mdorrijin biha, u jista' jkun li jkollhom nuqqas ta' mħabba jew anke jgħixu ma' aggressur.

Għalhekk ikun verament urġenti li d-dipartiment tal-family welfare jara fejn qegħdin dawn it-tfal u jara li jsir dak kollu possibbli biex dawn jitrabbew ma' min l-aktar li jistra' jrabbihom kif jixraq.

Mr Speaker, hawnhekk nixtieq insemmi wkoll il-case orders.

F'Malta hawn medja ta' 300 tifel u tifla li qegħdin f'istituti jew djar tal-gvern għax il-ġenituri tagħhom ma jistgħux irabbuhom.

Veru li l-persuni li jkunu qegħdin jieħdu ħsieb dawn it-tfal huma dedikati ħafna u jieħdu ħsieb dawn mill-aħjar li jistgħu, pero' dawn ma jistgħu qatt jagħtuhom l-istess imħabba li jistgħu jagħtuhom il-ġenituri tagħhom.

Barra minn hekk, xi drabi t-taħlit ta' tfal li jkun hemm jagħmilha diffiċli biex dawn jingħataw l- edukazzjoni mixtieqa.

Punt ieħor li xtaqt insemmi huwa li skond ċifri li ħarġu mis-sezzjoni tal-family therapy service ta' l-SWDP, is-sena l-oħra kien hemm 550 każ ta' tfal li rċevew terapija, filwaqt li 152 tifel u tifla li daħlu fir- residential care tal-family service unit.

Mr Speaker, fil-ħin li kelli pprovajt nuri kemm hija gravi l-problema li qed niddiskutu hawnhekk ħalli nkunu kemm jista' jkun sensittivi fil-mod kif nittekkiljaw din il-liġi.

Jien naħseb li minkejja li wieħed jipprova jagħmel minn kollox biex lill-familji li jkunu għaddejjin minn problemi jipprova jnaqqsilhom il-piż, xorta jibqgħu jqumu d-diffikultajiet.

Madanakollu biex dawn iż-żewġ konvenzjonijiet nipprovaw kemm jista' jkun inressquhom lejn ir-realtajiet fil-pajjiż irid ikun hemm il-will power tagħna l-membri f'din il-Kamra ġew u rridu nkomplu nagħmlu ħiltina biex dan il-mekkaniżmu li se jidħol permezz ta' din il-liġi nġibuh dejjem aktar prattiku.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Nirringrazzjak.

Sur President, il-famuż Blaise Pascal fil-ktieb "Pensées" jilmenta mill-fatt li fi Franza ta' żmienu l-liġi u l-qrati kienu jitbiddlu bħal meta kull darba li tkun se tivvjaġġa tbiddel iż-żiemel.

Napuljun u ħafna mexxejja tan-nazzjonijiet Ewropej fis-seklu l-ieħor armonizzaw u kkodifikaw il-liġijiet muniċipali biex almenu f'pajjiż wieħed ikun hemm liġi waħda u sistema ta' qrati identika.

L-uniformita' fil-liġi - għalkemm mhux neċessarjament ikun hemm uniformita' fl-applikazzjoni u fl-interpretazzjoni tagħha - ġabet avvanzi kbar fl-Ewropa kollha iżda għadna 'l bogħod minn armonizzazzjoni sħiħa tal- liġijiet u s-sistemi.

Illum meta tivvjaġġa tbiddel ajruplani aktar milli kont tbiddel żwiemel dak iż-żmien.

Imma qed jittieħdu passi biex almenu l- fatt li tbiddel ajruplan ma jkunx ifisser konfużjoni u evażjoni tal-liġi.

B'dak li se nagħmlu permezz ta' dan l-abbozz dawn iż-żewġ konvenzjonijiet se jiżdiedu ma' numru ta' konvenzjonijiet oħra f'oqsma oħra li jwasslu għal uniformita' fil-liġijiet.

Sur President, hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq il-kamp l-aktar avvanzat tad-dritt internazzjonali privat.

Dan huwa kamp interessanti għall-aħħar li jieħu ħsieb il-mod kif tiddeċiedi kawża meta jkun hemm dak li jissejjaħ element barrani għal-liġijiet nazzjonali.

Hawnhekk wieħed irid jirrimarka li din il-problema ma ltqajniex magħha llum, imma hija problema li ltaqgħu magħha anke l-ġuristi ta' żmien Ruma repubblikana u Ruma imperjali.

Dawn fehmu li l-bżonn ta' uniformita' fil-liġi u forsi kien minħabba f'hekk li n-nies kollha li kienu jaqgħu taħt il-ġurisdizzjoni ta' Ruma kienu ngħataw id-dritt li jkunu ċittadini Rumani.

F'kull pajjiż kellu jkun hemm dak li jissejjaħ il-jus civile, liema fattur żgur li għamel lill-Imperu Ruman famuż għall-organizzazzjoni amministrattiva, militari, ekonomika u anke kulturali tiegħu.

Tul iż-żmenijiet l-Imperu Ruman tkisser u kull pajjiż żviluppa l-liġijiet differenti tiegħu.

Minħabba f'hekk il-ġuristi moderni bdew iħarsu lejn id-dritt internazzjonali privat bħala mezz kif wieħed jista' joħloq ftit ordni f'din il-konfużjoni ta' liġijiet.

Sur President, tkellimt fuq l-avvanz tad-dritt internazzjonali privat għaliex f'dawn il-konvenzjonijiet qegħdin nieħdu ħsieb żewġ affarijiet fundamentali.

L-ewwelnett qegħdin nersqu lejn unifikazzjoni tas-sistema legali interna mas-sistema legali f'diversi pajjiżi Ewropej oħra, u t-tieni nett qegħdin nilleġislaw fuq id-dritt internazzjonali privat.

Aħna nafu li fil-liġi tagħna m'għandniex kodiċi li jirregola dan id-dritt u għalhekk inħarsu lejn il-liġi Ingliża bħala t-triq li għandha turina kif nieħdu d- deċiżjonijiet f'dak li għandu x'jaqsam ma' dan is-suġġett.

Permezz ta' dawn il-konvenzjonijiet qegħdin nagħmlu leġislazzjoni speċifika rigward regoli li għandhom jiġu applikati għad-dritt internazzjonali privat.

Dan il-proċess ta' unifikazzjoni fil-liġijiet huwa parti minn proċess li qabdu organizzazzjonijiet internazzjonali.

Għal dan il-għan ir-rwol tal- Ġnus Maqgħuda, ir-rwol ta' l-Unjoni Ewropea u r-rwol tal-Kunsill ta' l- Ewropa kienu fatturi importanti ħafna.

Kull min huwa intiż fil-liġi jrid jaċċetta li l-Unjoni Ewropea kellha l-mertu li tavvanza f'din id-direzzjoni u li ġġib uniformita' ikbar fil-liġijiet kollha applikabbli fil-komunita'.

Dan iservi sabiex inaqqas id-diskrepanzi u problemi ta' liema drittijiet jeżistu f'pajjiż u liema jeżistu f'ieħor u jkun hemm numru ta' drittijiet li uniformi u ugwali f'kull pajjiż.

Dawn l-avvanzi ma setgħux jitwettqu kieku dawn l-istituzzjonijiet ma kellhomx ġabra ta' ġuristi tajbin, u proprju dawn iż-żewġ konvenzjonijiet huma xiehda ta' ġenju ta' ħsieb.

Nistgħu ngħidu li fil-maġġoranza tagħhom il-liġijiet fl-Ewropa jsegwu żewġ familji ta' ħsieb; il-familja tal-ħsieb li hija wirt id-dritt Ruman, u d-duttrina Anglo-Sassona.

Minkejja li fuq diversi punti hemm konflitti bejn dawn is-sistemi ġuridiċi, it-tnejn qablu dwar dawn iż-żewġ konvenzjonijiet u għamlu avvanz tajjeb fil-liġi.

Permezz tagħhom qed tissolva l-problema li tqum meta tiġi biex tapplika l-liġi rigward persuna li ġejja minn pajjiż ieħor.

Wieħed irid jgħid ukoll li f'diversi liġijiet insibu konflitt bejn il-ħsieb ta' domiċilju u l-ħsieb ta' residenza.

F'dan il-kuntest naraw li hawn enfasi kbira fuq l-idea ta' habitual residence, ta' post li wieħed jagħżel biex jgħix fih, li jidher li huwa inqas minn dak ta' domiċilju.

Jidher li l-ġuristi ta' l-Ewropa kollha qegħdin jaqblu dwar dan.

Hawnhekk wieħed ma jistax ma jsemmix lill-ġurista Ġermaniż Savigny li f'wieħed mit-trattati tiegħu fuq id-dritt Ruman daħal fil-fond il-konċett ta' x'għandha tkun residenza f'pajjiż.

B'dawn il- konvenzjonijiet illum qegħdin naċċettaw dan it-tagħlim li nkiteb fl-1849.

Punt ieħor interessanti u li jimmerita attenzjoni huwa rigward l- indentifikazzjonni tar-residenza tal-minuri.

Fil-fatt huwa aċċettat fid- dritt internazzjonali privat li l-minuri jsegwu jew id-domiċilju jew ir- residenza tal-ġenituri tagħhom, fis-sens li l-ġenituri jikkostitwixxu l- istatus legali għal dawn il-minuri.

Taħt il-liġi tagħna u taħt liġijiet oħra din għandha kumplikazzjoni ulterjuri minħabba li l-patria potestas fuq il-minuri hija joint bejn l-omm u l-missier.

Minħabba f'hekk meta ġenitur ikollu domiċilju mod u l-ieħor ikollu domiċilju mod ieħor tinħoloq problema għar-rigward ta' kif se tidentifika d-domiċilju jew ir-residenza tal- minuri.

Fuq dan wieħed irid jgħid li artiklu 5 tat-tieni konvenzjoni jistabilixxi b'mod ċar li min għandu f'idejh il-kustodja tal-minuri mhux biss għandu x'jaqsam mal-kura tiegħu, imma għandu wkoll id-dritt li jiddetermina l-post ta' residenza tal-minuri.

Dan huwa avvanz ieħor għax b'hekk jissolvew il-problemi legali li jiltaqgħu magħhom kemm il-qrati tagħna kif ukoll dawk fl-Ewropa.

Ta' mn jgħid li pajjiżna dejjem kellu ċittadini li kkontribwew biex id-dritt privat internazzjonali jiġi stradat 'il quddiem, u se nagħti xi eżempji.

Wieħed mill-ewwel każijiet ta' interess internazzjonali kien seħħ fil- qrati Alġerini fl-1889 fejn għall-ewwel darba kellha tittieħed deċiżjoni fuq il-problema tal-klassifikazzjoni tal-liġijiet.

F'dan il-każ, koppja Maltija kienet marret tgħix fi Franza, ma kellhomx tfal, u wara li miet ir- raġel, il-mara talbet li tingħata kwart tal-ġid tiegħu skond kif kienet tgħid il-liġi Maltija.

Minħabba f'hekk qam il-punt dwar jekk il-qrati fl- Alġerija kellhomx japplikaw il-liġi Franċiża jew dik Maltija u allura daħal il-punt ta' klassifikazzjoni għax wieħed ried jiddetermina jekk kemm-il darba l-qrati kenux se jiddeċiedu punt għar-rigward suċċessjoni jew inkella għar-rigward il-kwestjoni matrimonjali.

Il-qrati Franċiżi - għaliex l- Alġerija dak iż-żmien kienet għadha taħt Franza - iddeċidew li l-kawża hija waħda ta' natura matrimonjali u l-armla ħadet kwart tal-wirt ta' żewġha.

Aħna bħala pajjiż għenna biex jiġu stabiliti ċerti prinċipji fid-dritt internazzjonali privat.

Sentenzi oħra li għamlu furur kienu dawk ta' Chapelle kontra Chapelle u ta' Lepre kontra Lepre fejn ċittadini Maltin għenu biex id-dritt internazzjonali privat javvanza aktar.

Mr Speaker, huwa bi pjaċir li wieħed jgħid li dawn iż-żewġ konvenzjonijiet għamlu toroq ġodda fil-qasam legali.

Fil-fatt dawn kissru u qed ikissru l-ħsieb ta' individwaliżmu eċċessiv.

Meta pajjiżna jsir parti minn dawn il- konvenzjonijiet, aħna mhux biss nibdew nirrikonoxxu s-sentenzi u l- provvedimenti ta' qrati barranin, pero' nibdew nistennew li ħaddieħor jagħmel l-istess ħaġa bis-sentenzi tagħna.

Mill-aspett soċjali wieħed irid jgħid li dawn il-konvenzjonijiet se jagħmlu rivoluzzjoni sħiħa.

Qabel meta ġenitur kien jieħu minuri minn pajjiż għal ieħor, il-parti l-oħra kien ikollha l-obbligu hi stess li tmur tfittex lil uliedha barra minn Malta.

Diversi Maltin kellhom imorru barra minn Malta u jonfqu flejjes kbar fuq private investigators biex jirnexxilhom isibu lill-minuri.

Meta kien jirnexxielhom jagħmlu dan imbagħad kienu jsibu ħafna problemi legali biex jipprovaw almenu jottjenu aċċess għal dawn il-minuri.

B'din il-konvenzjoni s-sitwazzjoni se tinbidel radikalment.

Issa l-obbligu li l-minuri jiġi ntraċċat se jaqa' fuq l-istat.

Id-direttur tal-welfare se jkollu l-obbligu li jieħu ħsieb li jsib lil dawn il-minuri u li huwa stess il-minuri barra minn Malta lejn il-ġenitur li jkollu d-dritt li jieħu ħsiebu.

Wieħed irid jgħid ukoll li dawn il-konvenzjonijiet iħallu wkoll ċerta latitudni lill-qrati.

Għalkemm skond it-tieni konvenzjoni aħna se nkunu qegħdin nirrikonoxxu s-sentenzi jew id-digrieti mogħtija minn pajjiżi oħra, fl-istess ħin il-qrati tagħna qed jitħallilhom id-dritt li jgħarblu dawk is- sentenzi qabel jaċċettawhom.

F'dan id-dawl wieħed irid jgħid li ġeneralment ħrabna minn ħafna problemi li ġieli jżeffnu fin-nofs lill- ministeru għall-affarijiet barranin u problemi fejn ikun hemm taħwid ta' ideat bejn dak li huwa politiku u dak li huwa legali.

Dawn iż-żewġ konvenzjonijiet isolvu ħafna minn dawn il-problemi darba għal dejjem.

Wieħed irid jgħid ukoll li fuq din il-materja l-liġi tagħna ma kenitx daqshekk ċara.

Jidher li l-qrati Ingliżi qabel ma ffirmaw din il- konvenzjoni kienu jħaddnu l-idea li jekk kemm-il darba jkun hemm xi dannu għall-minuri, dan għandu jerġa' jintbagħat lura lejn il-pajjiż minn fejn ikun ittieħed.

Mhux l-ewwel darba li l-qrati Ingliżi - u ovvjament aħna segwejna din il-prattika - kważi ġġustifikaw l-aġir tal-ġenitur li jkun ħa lill-minuri f'pajjiż ieħor.

Ħafna drabi din il-problema titlaq mill-fatt li f'kull pajjiż hemm ċerta sistema legali u ċerti valuri, u wieħed ikollu l- problema li jaħseb li mħallef għandu d-dritt li jiddeċiedi li pajjiż ieħor m'huwiex se jagħti rimedju tajjeb għal dak il-ġenitur li jkun ħa lill- minuri u ġabu f'pajjiżna ...

Jidher li dan kollu l-liġi qiegħda taqbżu kompletament għax f'diversi partijet hemm ċar u tond li fl-ebda mument il- qrati Maltin m'għandhom jidħlu fil-mertu tal-kwestjoni.

Mr Speaker, l-ewwel konvenzjoni tagħti d-dritt lill-ġenituri li jitolbu assistenza mingħand pajjiż ieħor biex isibu lil uliedhom.

Mhux l-ewwel darba li jkun hemm kwestjonijiet bejn il-ġenituri, iqumu l-problemi u naħa jew oħra tiddeċiedi li tieħu l-liġi b'idejha.

Fil-fatt fl-ewwel konvenzjoni - anke fit-tieni, imma b'mod speċjali fl-ewwel waħda - il- prinċipju li qed jiġi protett huwa proprju li ħadd m'għandu jieħu l-liġi b'idejh.

Huma interessanti wkoll il-konċetti ġodda li qed jidħlu fil- liġi tagħna permezz ta' din il-konvenzjoni.

Per eżempju, artiklu 3 jitkellem fuq kustodja mogħtija mhux biss lil xi persuna - jistgħu jkunu l- ġenituri, in-nanniet jew iz-zijiet - imma wkoll lil xi istituzzjoni jew enti oħra.

Fis-sistema ġuridika Maltija huwa rari li l-kura tal-minuri tingħata lil entita' jew istituzzjoni u ma tingħatax lill-ġenituri.

Huwa interessanti wkoll - għalhekk jiena fil-bidu għedt li hawnhekk għandna ġenju ta' ideat ta' ġuristi fl-Ewropa - il-fatt li mhux biss hemm il- possibbilta' li l-kustodja tingħata lil persuna waħda, imma anke li tingħata lil żewġ persuni.

Meta wieħed qed jgħid żewġ persuni, ovvjament ma jridx jagħti x'jifhem li dawn ikunu l-ġenituri, imma jistgħu jkunu anke n-nanniet jew zijiet.

Din hija triq ġdida li wieħed irid jieħu in konsiderazzjoni.

Mr Speaker, din il-konvenzjoni ma tipproteġix biss l-ordnijiet mogħtija mill-qrati imma tipproteġi wkoll l-ewwel l-operat tal-liġi, jiġifieri li l- ġenituri għandhom il-patria potestas fuq il-minuri.

Hemm ukoll il- protezzjoni lil sentenza tal-qorti u ftehim.

Aħna nafu li f'pajjiżna jsiru diversi kuntratti ta' separazzjonijiet li jispeċifikaw min ikollu l-kura tal-minuri.

Artiklu 4 ta' l-ewwel konvenzjoni jgħid li:

"Il-Konvenzjoni tapplika dwar kull minuri li kien soltu joqgħod fi Stat Kontraenti minnufih qabel il-ksur tad-drittijiet ta' kustodja jew ta' aċċess.

Il-Konvenzjoni ma tibqax tapplika meta l-minuri jagħlaq is-sittax-il sena.".

Jiena diġa' semmejt il-kwestjoni tad-domiċilju jew residenza u forsi ta' min jgħid ukoll li jidher li aħna se nibdew inħaddnu iktar fil-fond l-idea li fid-dritt internazzjonali privat wieħed irid jimxi bil-konċett tal- habitual residence u mhux b'dak tad-domiċilju.

Dan jista' jkollu wkoll effett meta wieħed jikkonsidra li fil-liġi tagħna - speċifikatament fl-Att dwar iż-Żwieġ - hemm speċifikat li biex digrieti ta' divorzju li jingħataw f'pajjiżi barranin jiġu rikonoxxuti hawn Malta tingħata importanza iktar lid-domiċilju milli lir-residenza.

Jidher li b'din il-konvenzjoni qegħdin niġu iktar in line mal-konċetti mħaddna fis-sistemi ġuridiċi fl-Ewropa.

L-istess artiklu 4 jgħid ukoll li l-konvenzjoni ma tibqax tapplika meta l- minuri jagħlaq is-16-il sena.

Issa skond il-liġi tagħna minuri huwa persuna taħt it-18-il sena u mhux taħt is-16-il sena u li fil-Kodiċi Ċivili hemm artiklu ad hoc li jgħid li f'ċerti mumenti ġenitur jista' jitlob l- assistenza tal-pulizija eżekuttiva biex jerġa' jinġieb lura minuri li jkun telaq mid-dar.

Forsi l-ministru jħoss li dan il-punt jimmerita kumment għax jista' jkun li trid issir riżerva għar-rigward ta' artiklu 4 fejn tidħol l- eta'.

Din tista' tkun xi ħaġa in teorija għaliex wieħed irid jgħid li apparti l-abbraċċament tal-konċetti ta' dritt internazzjonali privat, fl- istess liġi qegħdin inħarsu wkoll lejn l-abbraċċament tad-dottrini l-iktar riċenti dwar il-protezzjoni tal-minuri, u hemmhekk, b'mod ġenerali jingħad li l-minuri jista' jinstema' fil-qorti.

Mr Speaker, ta' min jgħid ukoll li minkejja l-aġir ħażin ta' wieħed mill- ġenituri, dak li jkun ħa lill-minuri f'pajjiż ieħor kontra digriet tal- qorti jew kontra kuntratt miftiehem, il-qrati tagħna xorta waħda għandhom id-dritt li jisimgħu lil dan il-minuri u jekk jidhrilhom xieraq għall- interess suprem tal-minuri xorta ma japplikawx din il-konvenzjoni u l- minuri ma jintbagħatx lura.

Dan huwa kuntrarju ta' dak li jeżisti fil-liġi tagħna, fejn fil-każ ta' l-addozzjoni minuri jrid ikollu 14-il sena biex ikollu d-dritt li jinstema' fil-qorti.

Skond din il-konvenzjoni l-minuri għandu d-dritt li jinstema'.

Din ovvjament hija xi ħaġa ta' min jikkonsidraha u jagħtiha l-piż li jixirqilha.

Artiklu 7 ta' l-ewwel konvenzjoni żgur lil se jagħmel rivoluzzjoni.

M'għandix dubju li d-direttur tal-welfare irid jorganizza ruħu sewwa f'dan il-kamp.

Hawnhekk qed jingħad li meta minuri jitneħħa b'mod illeċitu, persuna li jkollha interess tista' tagħmel talba għall-assistenza u din l- assistenza għandha d-dritt li teħodha.

Fil-fatt paragrafu (ġ) ta' dan l- artiklu jgħid hekk:

"fejn iċ-ċirkostanzi jkunu hekk jeħtieġu, li jipprovdu jew jiffaċilitaw l-għoti ta' għajnuna u pariri legali, inkluża l- parteċipazzjoni ta' avukati u konsulenti;".

Imbagħad paragrafu (ħ) jgħid:

"jipprovdu dawk l-arranġamenti amministrativi li jistgħu jkunu meħtieġa flokhom biex jiżguraw ir-ritorn tal-minuri qawwi u sħiħ;".

Jiġifieri d-direttur tal-welfare issa se jkollu fuqu l-obbligu li jidentifika fejn qiegħed il-minuri u li jagħmel l-istudju għar-rigward il- minuri.

Aħna qed nagħmlu avvanz żgħir fuq il-konvenzjoni meta bl-artiklu preċedenti se nagħtu d-dritt lid-direttur tal-welfare li jitlob li jkun hemm persuna li titqabbad minnu li tagħmel rapport bil-miktub dwar kull ħaġa li jidhrilha li tkun rilevanti.

Dan l-artiklu partikolari jagħti saħħa kbira u qed jaqleb ukoll is-sitwazzjoni għaliex permezz tiegħu huwa l- istat li qed jiġi obbligat li jipprovdi dawn l-affarijiet kollha.

Aktar milli huwa ta' benefiċċju għal nies oħra fl-Ewropa, dan huwa ta' benefiċċju għalina l-Maltin għaliex wieħed jifhem li l-kobor ta' pajjiż ma jippermettilekx li ssib mill-ewwel lill-minuri.

Permezz ta' din il- konvenzjoni, ċittadini Maltin se jkollhom id-dritt li jmorru b'wiċċhom minn quddiem jitolbu l-assistenza ta' pajjiżi oħra.

Ta' min jgħid ukoll li l- assistenza tista' ma tkunx biss assistenza ġenerali imma anke assistenza finanzjarja u materjali sabiex il-minuri mhux biss jinstab imma anke jintbagħat lura hawn Malta.

F'ċertu sens dan l-artiklu jġib rivoluzzjoni fil-ħsieb.

Artiklu 8 ta' l- istess konvenzjoni, fost affarijiet oħra, jgħid li:

"Kull persuna, istituzzjoni jew enti oħra li tallega li l-minuri tneħħa jew inżamm bi ksur tad-drittijiet ta' kustodja, jista' japplika ...".

Dan huwa pass tajjeb għaliex joffri forma ta' protezzjoni anke għall- ġenituri li jispiċċaw vittmi ta' din l-inġustizzja.

Mhux l-ewwel darba li jkun hemm it-theddid u allura dak il-ġenitur li jkun sab ruħu mingħajr il- minuri jispiċċa ma jitkellimx fuq is-sitwazzjoni bil-konsegwenza li l-aġir illegali jiġi mbierek.

Issa l-liġi - u hawnhekk naqbel perfettament - tgħid li dak li jkun ma jkollux bżonn jagħmel il-prova ta' l-interess ġuridiku tiegħu.

Sfortunatament f'partijiet oħra tal-liġi tagħna kull darba ngħidu li min jersaq quddiem il-qrati tagħna jrid juri li għandu interess fil-kwestjoni.

Hawnhekk nistaqsi lill-ministru jekk jarax li dawn il-partijiet għadhom jiġu emendati għaliex tista' tinħploq problema ta' dewmien sakemm wieħed jeżamina jekk l-applikant għandux interess legali jew le.

Barra minn hekk, il-konvenzjoni tgħid li wieħed irid jara l-mertu tal- kwestjoni kemm jista' jkun malajr għaliex id-dewmien ibiddel is- sitwazzjonijiet u jbiddel il-mod kif għandhom jiġu applikati ċerti liġijiet.

Ovvjament jekk bniedem kien habitually resident fl-Ingilterra u jiġi jagħmel sena sħiħa hawn Malta, f'daqqa waħda jitqies li huwa habitually resident hawn Malta.

Għandna imbagħad artiklu 13 li jgħid hekk:

"Minkejja d-dispożizzjonijiet ta' l-Artiklu ta' qabel, l-awtorita' ġudizzjarja jew amministrativa ta' l-Istat rikjest m'hiex marbuta li tordna r-ritorn tal-minuri jekk il-persuna, istituzzjoni jew enti oħra li topponi r-ritorn iġġib prova li - ...",

u fost raġunijiet oħrajn hemm li:

"(b) jkun hemm riskju kbir li r-ritorn tal-minuri se jesponih għal dannu fiżiku jew psikoloġiku jew inkella jqiegħed lill-minuri f'sitwazzjoni intollerabbli.".

Dan ukoll huwa avvanz iktar 'il quddiem għaliex għalkemm inti qed tgħid li ħadd m'għandu jieħu l-liġi b'idejh u li m'għandekx tbierek lil min jagħmel vjolenza, min-naħa l-oħra wieħed ma jistax iwebbes rasu u jgħid il-liġi hija dura lex et lex allura trid tibgħatu lura bilfors.

Meta s-sitwazzjoni hija tali li l-minuri se jbati allura l-interess tal-minuri jirbaħ.

MR SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il- ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li tkompli tinstema'

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Nipproponi li l-Onor.

Mifsud Bonnici jkompli bid- diskors tiegħu.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Onor.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Nirringrazzja lill-proponent, lis- sekondant u lill-Kamra kollha talli għoġobha testendili l-ħin.

Mr Speaker, kont qed ngħid li hija idea tajba ħafna li aħna se nidħlu u nagħmlu parti minn din is-sistema.

Xtaqt nitkellem issa dwar artiklu 26 li għandu x'jaqsam ma' l-ispejjeż.

Hawnhekk daħal il-kunċett li min ikun għamel l-illeċitu jista' jeħel l- ispejjeż tal-proċeduri kollha.

Din hija wkoll parti rivoluzzjonarja u huwa avvanz kbir għax iġib ukoll sens ikbar ta' ordni u ta' ġustizzja fl- affarijiet.

Ovvjament pajjiżna għamel ukoll ir-riżerva taħt artiklu 42 għal dak li għandu x'jaqsam ma' ċerti spejjeż legali.

Wieħed jifhem dan il- punt għaliex ċerti spejjeż jistgħu jaqbżu l-limitu ta' ċerta raġuni.

Xtaqt nitkellem ukoll għar-rigward it-tieni skeda li hi l-konvenzjoni għar-rikonoxximent u infurzar tal-liġijiet u xtaqt nidħol fuq il-punt tad- deċiżjonijiet.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li sentenza mogħtija minn barra minn Malta għandha tiġi rispettata f'pajjiżna.

Dan għal ċerti nies huwa loġiku, pero' fid-dritt internazzjonali privat dan m'huwiex proprju loġiku u rrid ngħid għaliex.

Fil-bidu tad-diskors tiegħi jiena għidt li ċittadini Maltin kellhom sehem fl-avvanz tad-dritt internazzjonali privat.

Wieħed minn dawn il-każi kien dak ta' Gray kontra Formosa, li ġie deċiż fl-1963 mill-qrati Ingliżi.

Dan kien każ ta' Malti li żżewweġ l-Ingilterra, kellu tlett itfal, telaq lill-mara, suppost ġie hawn Malta għal vakanza, dan għamel żmien hawn Malta u abbandunahom kompletament.

Fl-Ingilterra l-mara ottjeniet sentenza ta' manteniment ta' flus u meta ġew biex jesegwixxu din is-sentenza dan għamel kawża hawn Malta u ġie dikjarat li ż-żwieġ li hu kellu barra minn Malta huwa null billi ma kienx segwa l-formalitajiet tal- liġi ta' dak iż-żmien.

Meta raw li l-qrati tagħna ma rrispettawx dik is- sentenza mogħtija minnhom, il-qrati Ingliżi qajmu ċertu furur u l-qorti ta' l-appell Ingliża ddeċidiet li tinjora s-sentenza mogħtija mill-qrati Maltin.

Din is-sentenza ta' Gray kontra Formosa ħolqot ħafna problemi fil- kamp internazzjonali privat u fil-fatt din sabet segwitu l-Awstralja u l- Afrika ta' Isfel, pero' l-qrati Ingliżi mhux dejjem kienu ferħanin li jaċċettawha.

Il-punt li qed nipprova nagħmel huwa li fl-artikli 9 u 10 ta' din il-konvenzjoni wieħed jara li minkejja li aħna qegħdin nintrabtu li nirrispettaw is-sentenzi mogħtija minn barra minn Malta, għandna ċerti ċirkostanzi fejn aħna nistgħu nirrifjutaw li naċċettaw dawn l-istess sentenzi.

Fil-fatt jekk wieħed janalizza tajjeb isib li aħna qegħdin nabbraċċjaw dak li konna ngħidu qabel, jiġifieri li taħt id-dritt internazzjonali privat wieħed seta' ma jaċċettax sentenza li tkun ġiet ottenuta bi frodi, jew li tkun ġiet mogħtija kontra public policy, jew kontra l-prinċipji ta' dak li aħna nsejħu l-ġustizzja naturali.

Il-każ ta' Gray kontra Formosa kien proprju stabbilixxa li l-qrati setgħu jirrifjutaw sentenza on grounds of public policy jew on grounds of natural justice.

Qed insemmi dan il- punt għaliex paragrafu (a) ta' artiklu 10 tat-tieni konvenzjoni jgħid b'mod ċar li:

"jekk jinstab li l-effetti tad-deċiżjoni huma b'mod ċar inkompatibbli mal-prinċipji fondamentali tal-liġi li għandha x'taqsam mal-familja u mal-minuri fl-Istat indirizzat;",

allura dak il-pajjiż huwa ġustifikat li ma jaċċettax dawn is-sentenzi.

Jekk per eżempju, il-kura u l-kustodja ta' minuri tkun ġiet mogħtija lil raġel li wara se jmur jifforma koppja ma' raġel ieħor, aħna nistgħu nirrifjutaw dik is-sentenza għax din il-ħaġa m'hijiex aċċettabbli taħt il- public policy Maltija.

Jekk qorti barranija tassenja l-kustodja lil ġenitur li, per eżempju, jixrob jew jagħmel ċerti affarijiet li huma kontra l-public policy, taħt l-artikli 9 u 10 il-qorti Maltija għandha dritt ma taċċettax din is-sentenza.

Mr Speaker, hawnhekk forsi wieħed jista' jgħid li dwar dan hemm konflitt fil-ħsieb għaliex f'paragrafu (3) ta' artiklu 9 hemm li:

"Taħt ebda ċirkostanza m'għandha deċiżjoni barranija tiġi eżaminata fil-meritu.".

Dan huwa veru, pero' hawnhekk qegħdin naċċettaw li għalkemm m'aħniex qegħdin nidħlu fil-mertu, pero' l-konsegwenzi ta' dak il-mertu - u ovvjament allura b'rifless għal mertu - jistgħu ma jiġux aċċettati.

Interessanti wkoll li hawnhekk qed nerġgħu nabbraċċaw id-dottrini tad-dritt internazzjonali privat fir-rigward ta' alibi pendens jew forum non conveniens.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li jekk kemm-il darba jkun hemm sentenza mogħtija barra minn Malta waqt li diġa' hemm proċeduri hawn Malta wieħed jista' jirrifjuta li jirrikonoxxi s-sentenza mogħtija barra minn Malta.

Mr Speaker, xtaqt nagħlaq billi ngħid li din il-liġi għandha portata kbira mhux biss għall-avvanz legali tad-dritt internazzjonali privat imma wkoll biex tnaqqas il-konflitti li jinħolqu f'każi meta Maltin ikunu miżżewġin barranin.

Permezz ta' dawn il-konvenzjonijiet, kwestjonijiet ta' dan it-tip ma jibqgħux aktar kwestjonijiet ta' pajjiżi barranin imma jsiru xi ħaġa normali amministrattiva.

Minħabba f'hekk jiena ma nistax ma nfaħħarx din il-liġi u niddikjara li se nivvota favur tagħha.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Ministru Gatt jekk jogħġbu jressaq l-aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 6 ta' Lulju fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sekwestru u l-Kustodja ta' Minuri - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi – it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Reviżjoni tal-Liġijiet Statutarji – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Responsabbilta' Ċivili u Kumpens għal Tinġis miż- Żejt – it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar Servizzi ta' l-Ivvjaġġar u tat-Turiżmu għal Malta – it-Tielet Qari.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Mr Speaker, illum imiss lin-naħa ta' l-Oppożizzjoni li tieħu l-aġġornament pero' qbilna li għandna nużaw ftit mill-ħin biex flimkien infakkru u nsellmu lill-artist Malti Esprit Barthet li l-mewt tiegħu tħabbret il-bieraħ.

Il-gazzetti tal-lum taw importanza xierqa lil din l-aħbar u kien hawn vuċi waħda u espressjoni unanima ta' sentimenti ta' sogħba u fl-istess ħin ta' għarfien li proprju fl-aħħar ta' dan is-seklu Malta tilfet wieħed mill-aqwa artisti li kellha fis-seklu 20.

Il-ġurnali kollha llum irrapportaw b'mod estensiv il-fatti ewlenin tal- ħajja ta' dan l-artist mit-twelid sal-mewt tiegħu u bħala ministru responsabbli għall-edukazzjoni u għall-kultura jidhirli li għandi nagħmel żewġ riflessjonijiet partikolari.

Bħal ħafna artisti oħrajn, Esprit Barthet kien ukoll għalliem fl-iskejjel pubbliċi tagħna.

Hu kien għalliem fl- iskejjel sekondarji, fil-liċeo, fis-sixth form, fl-iskola ta' l-arti u fil- polytechnic.

Minn taħt idejh għaddew numru kbir ta' studenti li kellhom ix- xorti li jqattgħu ftit mill-ħin ta' ħajjithom ma' din il-figura intelliġenti, figura kreattiva, figura li fis-sempliċita' u fin-nuqqas ta' pretensjonijiet tagħha kienet mill-ewwel tixhed ħbiberija u mħabba kbira għal dak li jkun u għal pajjiżna.

Kien ċar li Esprit Barthet irnexxielu jinfluwenza lil dawk li ħabbew il- pittura minn fost l-istudenti tiegħu mhux billi pprova jimponi l- karatteristiċi stilistiċi tiegħu, għax Barthet ma kienx it-tip ta' artist li jogħxa billi joħloq numru ta' segwaċi warajh, imma billi pprova jipperpetwa l-istili li hu żviluppa.

Hu kien dak li għandu jkun fil-veru sens tal-kelma għalliem.

Kien jipprova joħroġ minn fost l-istudenti tiegħu t-talenti li dawn ikollhom iktar milli jimpressjonahom biex ikunu segwaċi tiegħu.

F'dan is-sens, naħseb li Esprit Barthet għandu jkun xempju għas- sistema u għall-għalliema ta' pajjiżna li x-xogħol tagħhom hu li jgħinu lill-istudenti jagħrfu kif huma stess jiżviluppaw il-ħiliet u t-talenti tagħhom.

It-tieni riflessjoni li xtaqt naqsam ma' din il-Kamra hija li Esprit Barthet kien persuna li kkontribwiet għall-identita' nazzjonali tagħna.

M'hemmx dubju li hu wera kapaċita' eċċezzjonali fil-mod ta' kif jiżviluppa l-arti tradizzjonali li nafu aħna.

Barra minn hekk Barthet kien ukoll ewlieni fis-sens li ħadem biex jesplora lingwaġġ ġdid fl-arti moderna ta' pajjiżna.

Bil-mod il-mod huwa kien kapaċi juri li kien espost għaliha, li kien miftuħ għaliha u li ma kienx persuna li kienet se tingħalaq fl-arti tradizzjonali.

Bħalu kellna u għad għandna diversi artisti oħra.

Mr Speaker, jien jidhirli li Esprit Barthet esplora wkoll l- interpretazzjoni tal-pajsaġġ Malti.

Aħna mdorrija b'ħafna affarijiet fit- tond.

Anke jekk immorru sat-tempji megalitiċi dawn narawhom hemm ukoll.

Anke mill-arti barokka naraw li Barthet jesplora dan il-pajsaġġ tagħna li tant xorob mill-Afrika ta' Fuq u mill-pajjiżi Għarab.

Huwa kien ukoll ritrattist kbir li pinġa ħafna personalitajiet.

Bħall-artisti li jagħmlu dan ix-xogħol, fir-ritratti tiegħu wieħed ma jistax ma jilmaħx ukoll ir- ritratt ta' l-artist innifsu.

Mr Speaker, naħseb li kien tajjeb li l-Oppożizzjoni ssuġġeriet li tissagrifika parti mill-ħin ta' dan l-aġġornament biex infakkru lil din il- figura importanti fil-qasam ta' l-arti ġewwa pajjiżna.

L-arti ta' pajjiżna tilfet personaġġ kbir imma l-memorja u x-xogħol tiegħu se jibqgħu bħala patrimonju importanti ħafna fil-wirt kulturali ta' pajjiżna.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, jixraq li dan il-parlament ifakkar lill-artist Esprit Barthet minħabba li l-ġid f'pajjiżna ma jitkejjilx biss bi statisika li naqraw fl-ekonomija ta' kemm qed nipproduċu fil-fabbriki, fil-banek, fil-lukandi u f'kull qasam ta' l-ekonomija tagħna.

Ċertament, dak huwa importanti għaliex mingħajru l-livell ta' l-għajxien tagħna jaqa' lura imma hemm parti oħra mill-ħajja tagħna li Allaħares ma nagħtux kasha għax kieku l-ħajja li nkunu qed ngħixu tkun waħda fqira.

Barthet kien persuna li f'dawn l-aħħar 70 sena f'pajjiżna kkontribwixxa biex iwassal l- arti lokali għal livelli ġodda u fl-istess ħin biddel tradizzjonijiet li kienu għamlu żmienhom.

Hu ħadem bis-sħiħ biex joħloq anke arti ġdida f'pajjiżna u permezz ta' hekk irnexxielu anke jesprimi l-identita' nazzjonali tagħna mingħajr ma jinqata' mill-bqija tad-dinja.

Kien proprju Esprit Barthet li nfetaħ qabel oħrajn għal dak li kien qed jiġri fil-bqija tad-dinja u li għen biex tiġġedded l-arti fostna.

Mr Speaker, jiena kelli x-xorti li nkun wieħed mill-istudenti ta' Esprit Barthet.

Għalkemm ma rnexxilux jagħmilni pittur huwa rnexxielu jġegħelni napprezza l-arti.

Jiena niftakar lil dan il-bniedem nervuż, jippassiġġa fil- klassi, kemm jista' jkun jipprova jara kif iċarrat l-ingravata minn ma' għonqu.

Minħabba f'hekk l-istil tiegħu kien li jkun bl-għonq miftuħ u b'maktur madwar għonqu.

Jiena naħseb li kien hemm distanza kbira bejn x'kien jaħseb, x'kien iħoss u x'kien qed jaħdem hu u dak li konna naħsbu aħna li konna għadna naraw l-iskola bażikament bħala xi ħaġa tad-dwejjaq.

Madankollu meta kien jiġi Esprit Barthet konna ninbidlu.

Konna ninbidlu għaliex kien iressaqna lejn l-arti mhux billi jagħmel xi forma ta' brainwashing jew billi jgħidilna biex niffissaw fl-arti, imma kienet proprju l-imħabba tiegħu lejn l-arti li kienet taffettwana u tinfettana.

Din hija proprju l-kelma li nixtieq nuża għax hu kellu entużjażmu u enerġija artistika li kienet timpressjonana.

Niftakar li bis-saħħa tal- kotba personali tiegħu li kien iġibilna, aħna l-istudenti stajna nsiru nafu x'kien qed jiġri fuq il-kontinent u fl-iStati Uniti u stajna ninteressaw irwieħna fl-arti kontemporanja.

Niftakar ukoll - u din hija waħda mill-affarijiet li bqajt nammirah għaliha tul ħajti - l-appoġġ u l-kuraġġ li kien jagħmlilna.

Sintendi fost it-tfal ta' 12 u 13-il sena kien hemm uħud li kienu jippromettu - u llum huma artisti tajbin - u kien hemm dawk li ma kenux żguri li se jsiru artisti.

Hu kien iħoss li l-espressjoni artistika u l-kreattivita' hija parti importanti ħafna mill-iżvilupp edukattiv tagħna u niftakar li kien jagħmlilna l-kuraġġ biex inpinġu fil-kbir - għax meta t-tfal jibżgħu, dawn ipinġu żgħir fuq il-karta - u b'ħafna kuluri

Mr Speaker, lil Esprit Barthet kelli x-xorti nsir nafu aktar tard anke bħala bniedem uman.

Jiena sirt nafu wkoll bħala missier tal-familja u bħala bniedem li minkejja li kien figura pubblika baqa' persuna privata u persuna qrib ħafna tal-familja tiegħu u ta' wliedu.

Waħda mill-iktar affarijiet sbieħ kienet li kien diffiċli biex taqta' kemm kellu eta'.

Jiena sinċerament ngħid li x'ħin qrajt l-obituaries u sibt li kellu fuq it-80 sena ħadt sorpriża!

Naħseb li ismu, "Esprit", kien joqgħodlu tajjeb ħafna għax hu kien bniedem mimli b'dak l-ispirtu u b'dik il-qawwa.

L-aħħar li rajtu ħaj kien fil-ftuħ tal-wirja ta' Antoine Camilleri.

Hemmhekk kien ferħan jara x-xogħol ta' sieħbu l-bravu Antoine Camilleri.

Peress li kont naf li kien għamel żmien marid mhux ħażin, kont staqsejtu jekk kienx qed jaħdem u hu qalli li kien qed jaħdem.

Minkejja li kien ibati u minkejja li kien iweġġa' kien qed jaħdem bil-wieqfa.

Dan kien l-uniku mod kif seta' jkompli jaħdem imma kien iddeċieda li jkompli jaħdem għaliex dik kienet ħajtu.

Nistqarr ukoll - u din ngħidha b'ċerta sogħba - li l-aħħar darba li kellimtu kien ftit jiem ilu, fejn tkellimna bit-telephone u dan wera d- dispjaċir u l-uġigħ tiegħu għall-mod kif ittellgħet ir-rappreżentattivita' ta' l-artisti Maltin fil-biennale ta' Venezja.

Ma naħsibx li Esprit kien it-tip li sempliċement ħa għalih għax ma ntgħażilx xi xogħol tiegħu imma l- kumment li għaddejna flimkien kien li xi ħaġa bħal din, li hija vetrina importanti għall-artisti Maltin fi sfera internazzjonali, l-artisti kienu jkunu aktar ferħanin kieku ngħatat pubbliċita' li kien se jkun hemm parteċipazzjoni min-naħa Maltija u dawn setgħu anke ġew avviċinati biex l- għażla mbagħad issir b'mod aħjar milli fil-fatt saret.

Mr Speaker, ċertament li Esprit għandna nsellmulu u għandna nagħmlu minn kollox biex - u dan mhux bil-kliem, għaliex Esprit kien jitkellem l-aktar permezz tal-pittura tiegħu - nibnu fuq li ħallielna kemm fil-qasam ta' l- edukazzjoni kif ukoll fil-qasam ta' l-arti.

Għandna nkomplu nagħmlu li nistgħu biex inkomplu fuq dak li għamlu nies bħalu fuq bażi individwali, li ħolqu spazji ġodda f'sistema edukattiva.

Sfortunatament ħafna drabi din is- sistema qisha barracks tal-militar b'taħriġ għall-gwerra, jiġifieri għall- eżamijiet.

Esprit kien jgħallem fi żmenijiet meta sfortunatament kienet għadha l-mentalita' - li għadha teżisti anke llum - li l-arti hija ħela ta' ħin għax l-iktar suġġetti importanti huma l-matematika, l-ingliż u oħrajn.

Esprit għen biex l-arti tingħata l-importanza li jixirqilha.

Dak li għamlu individwi bħal Esprit Barthet għandna naħdmu biex nagħmluh bħala parti strutturali u parti sħiħa mis-sistema edukattiva u għalhekk huwa importanti ħafna li barra li nfakkru lil Esprit Barthet bil-kliem kif jixraq, nimxu fuq l-eżempju tajjeb li ħallielna.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Mr Speaker, fil-pajjiż illum għaddejja diskussjoni mqanqla dwar il-kwestjoni tal-levies.

Kif jaf kulħadd, reċentement il-gvern Nazzjonalista bagħat memorandum lill-korpi kostitwiti li ġie ppubblikat ukoll permezz tal-media fejn indika kif u meta se jitneħħew il-levies.

Fil-frattemp, qed jingħad li l-kritika li qed tagħmel l-oppożizzjoni Laburista għat-tneħħija tal-levies hija waħda ta' ipokresija għax l-Partit Laburista fil-gvern ukoll kien se jneħħi l-levies.

Għalhekk l-aġġornament li qed nieħu llum għandu l-għan li jindika d-differenza totali fil-mod kif kienu se jitneħħew il-levies u liema levies kienu se jitneħħew dak iż-żmien.

Jiena rrid inwassal din id-distinzjoni sabiex iċ- ċittadin ikollu veduta aħjar dwar dan is-suġġett hekk importanti għall- ekonomija ta' pajjiżna.

Nibda biex ngħid li madwar għaxar snin ilu ġew imposti levies fuq ċerti oġġetti importati sabiex prodotti li jiġu maħduma jew pproċessati f'pajjiżna jkunu jistgħu jikkompetu magħhom.

Il-levies jikkonsistu f'taxxi li jeffettwaw diversi tipi ta' prodotti.

Importanti li jingħad ukoll li meta tela' gvern Laburista fl-1996, l-ewwel ħaġa li għamel kienet li jara li l-gvern innifsu jottempora ruħu mal-liġi - ħalli nispjega x'qed ngħid.

Għalkemm jeżistu l-levies, hemm ċerti prodotti li ma jsirux f'Malta imma li xorta tiġi mitluba eżenzjoni fuqhom.

Dawn jaffettwaw bejn kwart u terz tal- levies.

Issa meta jagħti eżenzjoni, il-gvern għandu l-obbligu li jippubblikaha fil-gazzetta tal-gvern sabiex min ikun qed jipproduċi jew jippjana li jipproduċi xi ħaġa jkun jaf b'dak li qed isir.

Meta tlajna aħna fil-gvern konna sibna li din il-parti tal-liġi kienet qed tiġi injorata totalment.

Aħna bdejna nippubblikaw din l-informazzjoni u dawk il-persuni li kienu effettwati tawna l-informazzjoni kollha meħtieġa sabiex aħna nkunu nistgħu namministraw aħjar dan il-qasam, u jiena nemmen li hekk għamilna.

Issa ħalli nasal għal dak li qed jiġri llum u ngħid fiex jikkonsistu d- differenzi fil-politika li kienet parti mill-manifest elettorali tal-Partit Laburista dwar il-levies u l-memorandum li ntbagħat reċentement lill-korpi kostitwiti dwar kif se jitneħħew dawn il-levies.

L-ewwel ħaġa li rrid ngħid hija li l-mod ta' kif ġew informati l-korpi kostitwiti huwa indikattiv ta' kif il-gvern jamministra l-pajjiż.

Meta aħna konna fil-gvern, b'mod kontinwu konna niltaqgħu - l-Onor.

Alfred Sant, l-Onor.

Leo Brirncat, jiena, l-Onor.

George Vella u meta kienu jaffettwaw affarijiet ta' l-agrikoltura l-Onor.

Noel Farrugia wkoll - mal-korpi kostitwiti sabiex aħna niddiskutu kontestwalment il-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea u dik tal-levies.

Konna nżommuhom informati mhux biss dwar il- politika tagħna bħala gvern imma wkoll b'dak li kien qed jiġri barra minn Malta.

Aħna għamilna a concerted effort biex aħna li kellna r- responsabbilta' li niggvernaw, flimkien mal-persuni u l-għaqdiet li kienu se jiġu effettwati, noħolqu struttura li permezz tagħha jiġu żmantellati ċerti levies.

Differenza oħra ta' sustanza bejn iż-żewġ policies hija li filwaqt li skond il-memorandum li ntbagħat minn dan il-gvern, il-levies ta' natura industrijali u ħafna mill-ħwejjeġ proċessati se jitneħħew sas-sena 2003 u l- prodotti agrikoli jitneħħew mas-sħubija, gvern Laburista kien għamilha ċara li l-levies jibdew jiġu żmantellati minn erba' snin sa seba' snin oħra.

U għaliex kien importanti li ż-żmien ikun aktar twil?

Dan kien importanti sabiex dawk l-industriji li jiġu affettwati jingħatalhom l-aktar nifs twil possibbli biex jagħmlu r-ristrutturar ta' l-ażjenda tagħhom.

It-tielet differenza li jiena nara bejn iż-żewġ policies tikkonċerna l- qasam agrikolu.

Kulħadd jaf li l-gvern Laburista kien qal - u baqa' jgħid anke fl-oppożizzjoni - li l-qasam agrikolu għandu jiġi meqjus bħala wieħed strateġiku.

Fil-fatt aktar minn nofs il-levies jeffettwaw dan il-qasam.

Aħna ma kellna ebda intenzjoni - u dan stqarrejnih aktar minn darba u nkludejnih fil-manifest elettorali - li jmissu l-levies li jipproteġu l- qasam agrikolu.

Aħna għedna hekk għax ħassejna li l-ammont ta' persuni li kienu jiġu effettwati b'dan kien se jkun tremend - bejn wieħed u ieħor 3,000 ruħ - u dan il-pass kien iġib fix-xejn din l-industrija li għalkemm il-kontribuzzjoni tagħha għall-GDP mhux xi wieħed għoli ħafna huwa qasam essenzjali għall-għajxien tal-pajjiż.

Illum, il-gvern preżenti mill-ewwel aċċetta li kif Malta tissieħeb, dawn il-levies itiru.

Ħaġa oħra li xtaqt insemmi hija li f'diversi okkażjonijiet il-Partit Laburista ġie kkritikat li kien qed jinnegozja biex jiżmantella l-levies u ma kien qed jieħu xejn in return.

Bl-istess argument wieħed jista' jgħid li l-gvern introduċa xi ħaġa mingħajr ma akkwista xejn mingħand l-Unjoni Ewropea.

Dan il-gvern biddel is-sistema kif jiġbor it-taxxa u reġa' ntroduċa l-VAT - li hija taxxa u ferm ogħla mis-sistemi li kienu ntrodotti taħt il-gvern Laburista - biex jogħġob lill-Unjoni Ewropea, u baqa' ma akkwista xejn in return.

Li ridna kien li nintroduċu dik li sejjaħna a free trade zone - u wżajna l-kelma "trade" minħabba raġunijiet legali, għax l- enfasi kellu jkun dejjem fuq a free industrial trade zone - u biex naslu għal dan ridna naħsbu biex niżmantellaw il-levies.

Minkejja li ridna nagħmlu dan, aħna ridna nestendu ż-żmien kemm jista' jkun possibbli biex kif diġa' għedt, nagħtu n-nifs lil dawk l-industriji li se jiġu effettwati.

Għaldaqstant aħna ppreparajna b'mod programmat l- iżmantellar tal-levies fuq bażi setturali.

Ma qbadniex u għedna li rridu nneħħuhom.

Illum mhux hekk qed jiġri.

Illum hemm geġwiġija sħiħa u l- affarijiet jidher li qed isiru b'nuqqas ta' programmar.

Aħna konna qsamna l-programm ta' l-iżmantellar tal-levies fi 13-il sezzjoni skond is- sensittivita' ta' l-oġġett.

Aħna konna nafu li hemm ċerti oqsma - bħalma hu l-qasam ta' l-injam - li huma sensittivi ħafna u li għandhom bżonn għajnuna intensiva, u t-tul taż-żmien kien maħsub proprju biex dawn l-oqsma jingħataw iċ-ċans jirristrutturaw ruħhom.

Huwa evidenti li r-ristrutturar ta' l-industrija hija parti integrali mill-politika tat-tneħħija tal-levies.

Ma jistax ikollok politika li tneħħi l-levies u fl-istess ħin ma jkollokx programm professjonali biex tirristruttura l-industrija.

Minħabba f'hekk, l-ewwel m'għamilna kif tlajna fil-gvern kien li fi ftit xhur waqqafna l-IPSE, li hu l-istitut għall- promozzjoni ta' l-industrija ż-żgħira.

L-intenzjoni dejjem kienet li din għandha tkun il-mutur li tirristruttura l-industrija li minkejja l-kritika kollha li konna naqilgħu aħna pperswadejna lill-Unjoni Ewropea biex l- għajnuna finanzjarja taħt ir-raba' protokoll tintuża proprju għar- ristrutturazzjoni ta' l-industrija.

Pero' dan ma kienx biżżejjed.

Aħna ridna nuru li ma niddependux biss mill-għajnuna, imma lesti li ngħinu lilna nfusna.

Kien għalhekk li ddeċidejna li 20% mill-fondi miġbura mill- privatizzazzjoni kellhom jiġu wżati għar-ristrutturizzazzjoni.

Li tirristruttura l-industrija ma jfissirx li taqbad u tagħti l-flus lil xi azjenda imma jfisser ħafna iktar minn hekk; ifisser li tanalizza, li tagħti l-għajnuna professjonali f'management, li tintroduċi teknoloġija ġdida fil- produzzjoni u tfisser ħafna affarijiet oħra.

Dawn huma affarijiet komplikati u komplessi pero' aħna konna bdejna neħduhom bis-serjeta'.

Mr Speaker, dak li nisma' dwar l-IPSE llum jagħmilli qalbi sewda.

Mingħajr ma trid, meta inti tkun fdat b'ċertu dekasteru dan isir amor proprju tiegħek.

Minkejja kien hawn min għajjar lill-Partit Laburista li bl-IPSE ma sar xejn, jiena naħseb li dan ħadem b'mod tajjeb u b'mod professjonali.

Sfortunatament illum hemm ċerta arja ta' demoralizzazzjoni totali u qed ngħid dan mhux bi kritika imma sabiex inġib għall-attenzjoni ta' l-amministrazzjoni preżenti l-fatt li jekk verament irid jieħu r- ristrutturar ta' l-industrija bis-serjeta', l-ewwel ma jrid jagħmel huwa li jieħu l-istituzzjonijiet f'Malta bis-serjeta'.

Iżjed minn hekk, irid jieħu bis-serjeta' l-industrija f'pajjiżna.

Jiena wisq nibża' li l-gvern preżenti m'għandux l-industrija bħala prijorita'.

Dan huwa għajb għaliex l- industrija hija parti importanti minn dak li jipproduċi l-pajjiż; aktar minn 20% tal-produzzjoni tal-pajjiż ġejja mill-manifattura.

F'pajjiżi oħra Malta hija magħrufa għal ħafna affarijiet imma ftit huma dawk li jirrealizzaw l-importanza tal-manifattura f'pajjiżna.

Jien naħseb li l- aġenda tal-gvern preżenti għandha tinbidel u l-industrija tibda tingħata l- għarfien importanti għall-kontribut li tagħti lil pajjiżna.

Sabiex jagħmel dan, il-gvern irid jagħraf l-isfida kbira li għandha quddiemha l-industrja bil-kwestjoni tal-levies u tar-ristrutturar.

Mr Speaker, biex nagħlaq irrid ngħid li m'huwiex veru li l-politika tal- gvern Laburista dwar il-levies hija l-istess bħal dik li għandu l-gvern preżenti.

L-istil, il-metodu, kif ukoll is-sustanza huma differenti u għalhekk huwa ħażin li tipprova tgħid li l-Partit Laburista qed ikun ipokrita fil-kritika li jagħmel għall-gvern preżenti.

Altru milli qed ikun ipokrita l-Partit Laburista b'mod sensibbli qed juri d-differenzi biex il- poplu Malti jiddistingwi bejn il-mod kif konna niggvernaw aħna u l-mod kif qed jiggverna dan il-gvern.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, nibda billi ngħid li għamel ħażin l- aħħar darba l-Ministru John Dalli li, biex iwieġeb għall-kritika iebsa li għamiltlu fuq id-deċiżjoni li jiġi ttrasferit l-uffiċċjal tad-dwana David Scerri mit-taqsima tad-droga tad-dwana fl-ajruport, minflok attakka lili qagħad jattakka lil David Scerri li huwa mpjegat eżemplari.

David Scerri ma kienx preżenti hawn biex iwieġeb għall-attakki li kienu qed isirulu u l- fatt li l-Ministru Dalli għażel li joqgħod jattakka lilu ta aktar arja lil min qed ikasbru lil dan il-ħaddiem eżemplari, lil min qed ikompli jheddu u jinsultah.

Jekk il-Ministru Dalli ma jridx ikompli jkun aktar kompliċi fil- ħsara li qed issir lit-taqsima tad-droga fid-dwana ta' l-ajruport, u jagħti eżempju ta' serjeta' minflok jissiġilla hu stess u allura jsir kompliċi totalment mad-deċiżjoni ta' min neħħieh minn hemmhekk, dmiru hu li jibgħat lura lil David Scerri u li jiċċekkja sewwa l-affarijiet.

L-ewwelnett, kulmin jaf lil David Scerri - u hemm nies min-naħa tal-gvern li jafuh sewwa - jaf li m'huwiex bniedem egoċentriku jew bombastiku li jgħid li kollox hu, fil-fatt lanqas ma kien hekk fil-każ tal-qbid ta' l- akbar kwantita' ta' kokaina fejn kien imdaħħal Queiroz.

Jekk wieħed jaqra x-xhieda li ngħatat fil-qorti - mhux ir-rapport li bdew jiċċirkolaw fl- aħħar jiem li biex ikasbru u jumiljaw lil David Scerri bdew jgħidu li dan mhux veru kellu x'jaqsam mal-qbid tal-kokaina ta' Queiroz - isib kemm David Scerri kien strumentali u x'role importanti kellu f'dak il-qbid.

Jekk il- Ministru Dalli jrid is-serjeta' għandu jiċċekkja jekk id-deċiżjoni li jtir David Scerri mit-taqsima tad-droga ta' l-ajruport itteħditx wara li xi ħadd - naħseb li jaf sewwa min - ipprova jumilja lil David Scerri u qabbdu jaħsillu l-karozza tiegħu u qallu li jekk ma jaħsilhiex itajru minn hemm u jista' jmur għand liema alla jrid għax mhux se jerġa' jġibu lura.

Fil-fatt ftit wara hekk ġara.

Jekk il-Ministru Dalli jħalli dan it-tip ta' theddid u dan it-tip ta' rikatt jiġri f'taqsima bħal din, allura jkun qiegħed jherri s-serjeta' li hemm bżonn li jkun hemm f'taqsima bħal dik.

Meta tħalli presuna ta' dak it-tip tirrikattak u theddek b'dak il-mod, tkun qed tissogra affarijiet serji ħafna.

Li jkun hemm xi ħadd li ħadem fid-dwana fil-bidu tas-snin 80 u għaliex ikun għen lill-Partit Nazzjonalista biex idaħħal u joħroġ affarijiet mid-dwana jħalluh jagħmel li jrid, żgur li m'hijiex serjeta'.

Mr Speaker, huwa interessanti wkoll il-fatt li fit-tweġibiet li pprova jagħti l-Ministru John Dalli għal dak li għedt jien, ma semma xejn dwar l-X- ray machine.

Hija ta' mistħija li pajjiżna għamel xahrejn sħaħ - Mejju u Ġunju - mingħajr X-ray machine għaliex l-unika waħda li hemm fid-dwana ta' l-ajruport li biha wieħed jista' jissorvelja x'jidħol fil-hand luggage, tħallit bil-ħsara.

Dan ifisser li f'Mejju u f'Ġunju, mill-ajruport internazzjonali ta' pajjiżna d-droga setgħet daħlet bl-akbar faċilita' għax l-X-ray machine li ntużat ukoll biex tinqabad il-kokaina li kellu fil- luggage Queiroz, ma kenitx qed taħdem.

Jien irrid inkun naf jekk fl- investigazzjonijiet li qal li ordna biex isiru xi ħadd qallux ta' min hi r- responsabbilta' li ħaġa importanti bħal dik, X-ray machine f'ajruport internazzjonali, għamlet xahrejn ma taħdimx.

Mr Speaker, din hija xi ħaġa tal-mistħija u xi ħaġa suspettuża ħafna.

Fl- interess ta' min kien li makna bħal dik titħalla xahrejn ma taħdimx?

Min daħal f'dawn ix-xahrejn?

X'daħħal miegħu?

Dawn huma kollha affarijiet li bilfors tistaqsihom, u Alla jbierek il-Ministru tal-Finanzi John Dalli ħareġ jgħid li r-responsabbilta' tiegħu hija dik politika u hu m'għandux x'jaqsam mar-responsabbilta' amministrattiva u d-dettalji ta' kuljum.

Mela fil-każ ta' l-HSBC fejn jidħlu l-miljuni, isib il-ħin biex juri l- interess personali kbir u jsegwi fl-akbar dettal xi jkun għaddej, u fil-każ tad-dwana jgħid li hija responsabbilta' politika u jifridha mir- responsabbilta' amministrattiva!

Jiena ngħid li d-dmir tal-Ministru John Dalli hu li jibgħat lil David Scerri lura f'postu biex jagħti sinjal li ma joqgħodx għar-rikatt ta' nies prepotenti u biex juri li jagħti kas tas-serjeta'.

Mr Speaker, l-aħħar ħaġa li nixtieq ngħid hi li llum sar il-funeral ta' wieħed mill-aqwa edukaturi li kellna s'issa; Ġanni Cilia li huwa minn Ħaż- Żebbuġ imma li ilu jgħix fl-Imġarr mis-sena 1926.

Dan kien bniedem magħruf bħala surmast u ddedika ħajtu għall-ġid fil-komunita', għax-xogħol fil- volontarjat, fil-parroċċa u fl-edukazzjoni.

Fi żmien meta kont ministru responsabbli mill-edukazzjoni konna għamilna eċċezzjoni li semmejna l- iskola primarja ta' l-Imġarr għalih.

Dan għamilnih bħala ringrazzjament żgħir għax-xogħol kbir li għamel tul l-94 sena tiegħu.

Naħseb li huwa importanti ħafna li nies bħal Ġanni Cilia nsellmulhom anke minn hawnhekk għaliex huma ta' eżempju għalina lkoll biex nimpenjaw ruħna ħalli ntejbu s- soċjeta' tagħna.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t- Tlieta, 6 ta' Lulju, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru Gatt.

Fid-9.40 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SERVIZZI EKONOMIĊI - MOBILE PHONE

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid huwiex jagħmel użu minn mobile phone li jsir ħlas għalih mill-fondi tal-Ministeru?

Jista' jgħid ukoll jekk is- Segretarju Parlamentari huwiex jagħmel użu minn mobile phone?

Jekk fl- affermattiv, jista' jgħid fiż-żewġ każijiet kemm laħqet l-ispiża ta' dan l- użu mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-31 ta' Marzu 1999?

Jista' wkoll ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-irċevuti konnessi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Naħseb li l-Onor.

Interpellant japprezza li fl-1999 mhijiex xi ħaġa straordinarja, u żgur li hekk għandu jkun, li Ministru u Segretarji Parlamentari jkollhom użu ta' mobile phone.

Jiena nformat li bejn il-5 ta' Settembru, 1998 u l-aħħar ta' Marzu 1999 in-nefqa fuq iż-żewġ mobile phones li nagħmel użu minnhom jien kienet ta' Lm533.17c.

Iż-żewġ Segretarji Parlamentari fil-ministeru tiegħi jagħmlu użu minn mobile phone kull wieħed.

In-nefqa fuq dawn iż-żewġ mobile phones matul l- istess perjodu kienet ta' Lm422.01c.

EDUKAZZJONI - MOBILE PHONE

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid huwiex jagħmel użu minn mobile phone li jsir ħlas għalih mill-fondi tal-Ministeru?

Jista' jgħid ukoll jekk is-Segretarju Parlamentari huwiex jagħmel użu minn mobile phone?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid fiż-żewġ każijiet kemm laħqet l-ispiża ta' dan l-użu mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-31 ta' Marzu 1999?

Jista' wkoll ipoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra l-irċevuti konnessi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien informat li bejn il-5 ta' Settembru, 1998 u l- aħħar ta' Marzu 1999 in-nefqa fuq il-mobile phone li nagħmel użu minnu jien kienet ta' Lm715.60.

Informat ukoll li s-Segretarju Parlamentari qiegħed jagħmel użu minn mobile phone li huwa proprjeta` tiegħu personali.

L-ispiża mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-31 ta' Marzu, 1999 kienet ta' Lm270.20

Ma narax il-ħtieġa li nqiegħed l-irċevuti fuq il-Mejda tal-Kamra.

POLITIKA SOĊJALI - MOBILE PHONE

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid huwiex jagħmel użu minn mobile phone li jsir ħlas għalih mill-fondi tal-Ministeru?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid fiż-żewġ każijiet kemm laħqet l-ispiża ta' dan l-użu mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-31 ta' Marzu, 1999?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Naħseb li l-Onor.

Interpellant japprezza li fl- 1999, mhijiex xi ħaġa straordinarja, u żgur li hekk għandu jkun, li Ministru jkollu użu ta' mobile phone.

Jien informat li bejn il-5 ta' Settembru, 1998 u l-aħħar ta' Marzu 1999 in-nefqa fuq il-mobile phone li nagħmel użu minnu jien kienet ta' Lm236.44.

ĦABS CIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' priġunieri l-ħabs ta' Kordin li nstabu li kienu taħt l-effett tad-droga mill-5 ta' Settembru 1998, sal-lum?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi bejn il-5 ta' Settembru, 1998 u t- 18 ta' Ġunju, 1999, in-numru ta' priġunieri l-ħabs ta' Kordin li bħala rutina sarilhom test tal-urina kien ta' 359 li minnhom, 24 irriżultaw posittivi għad-droga.

PULIZIJA - KAŻI TA' PROSTITUZZJONI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqadu persuni jitlajjaw għal skopijiet ta' prostituzzjoni mill-5 ta' Settembru 'l hawn?

Fejn inqabdu l-persuni nvoluti u x'kienu l-etajiet tagħhom?

Kemm minnhom inqabdu aktar minn darba fil-passat?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li bejn il-5 ta' Settembru, 1998, u l- 15 ta' Ġunju, 1999, inqabdu 127 persuna, li l-eta` tagħhom tvarja minn 14 sa 44 sena, jittlajaw għall-skop ta' prostituzzjoni f'dawn il-lokalitajiet : Ħal Qormi, Gżira, Msida, Ta' Xbiex, Marsa, Qala, Valletta, Buġibba.

Ninsab informat ukoll li 40 minnhom kienu diġa` nqabdu in konnessjoni ma dan it-tip ta' reat fil-passat.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm huma t- talbiet pendenti għal social housing illum?

Minn liema bliet u rħula huma dawk pendenti u kemm ilhom pendenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tabella li turi mil-liema bliet u rħula huma l- applikazzjonijiet pendenti quddiem id-Dipartiment Għall-Akkomodazzjoni Soċjali tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

L- iżjed applikazzjoni li ilha, daħlet fl-1988 u l-iżjed waħda reċenti hi tas- 17 ta' Ġunju, 1999.

PULIZIJA - PERSUNI MEJTIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu mietu persuni sena b'sena f'dawn l- aħħar għaxar snin kawża ta' qtil volontarju, qtil mhux volontarju, overdosages, suwiċidji, traffic accidents u industrial accidents?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li mir-records disponibbli, t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

TA' XBIEX:TRIQ L-IMRADD - WIRES TAT-TELEPHONE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Billi ħafna wires tat-telephone qegħdin fuq il-bjut ġewwa Triq l-Imradd, Ta' Xbiex, u jidher li m'hemmx bżonnhom u qegħdin ta' inkonvenjent għar-residenti, jista' l-Ministru jara x'jista' jsir dwar dan?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-inkonvenjent tal-wires tat-telefon li qegħdin fuq il-bjut fit-triq imsemmija, qed jiġi mistħarreġ u jekk ikun il-każ jittieħdu l-passi biex is-sitwazzjoni tiġi rranġata.

Tajjeb jingħad li l- biċċa l-kbira tal-wires li għalihom qed issir riferenza, qed jipprovdu s- servizz u għalhekk mhux il-każ li jingħad li m'hemmx bżonnhom.

SAĦĦA - OPERAZZJONI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta se tiġi operata l-persuna mill-Imsida, li d-dettalji tagħha qed nibgħathom separatament, billi din sejra għall-agħar?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Peress li l-operazzjoni meħtieġa m'hijiex ta` natura urġenti l-pazjenta qiegħda fuq il-waiting list.

Id-data għall- operazzjoni tagħha għadha ma ġietx iffissata.

SKEJJEL - BIGHI - GĦALLIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fejn se jintbagħtu l-għalliema ta' l-iskola tas- snajja' ta' Bighi fis-sena skolastika l-ġdida?

Kemm saru laqgħat ta' konsultazzjoni magħhom dwar l-għeluq ta' dik l-iskola, peress li dawn qed jgħidu li ġew informati biss u mhux konsultati?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-għalliema ta' l-iskola tas-snajja' - Bighi ġew offruti jindikaw il-preferenzi fejn jixtiequ jgħallmu s-sena d-dieħla.

Safejn hu possibbli, ix-xewqa tagħhom tiġi rrispettata.

Infakkar li d-deċiżjoni dwar l-għeluq ta' l-iskola ta' Bighi qed issir biex jitwettaq proġett ta' importanza fil-qasam edukattiv u ta' restawr, u wara li ġie kkonsidrat li kemm l-istudenti kif ukoll l-għalliema jistgħu jiġu akkomodati fi skejjel oħra tas-snajja'.

ORKESTRA NAZZJONALI - DIRETTUR-ĦADDIEM

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li għalihom mhux se tintlaqa' t-talba li l-mużiċisti ta' l-orkestra nazzjonali jkollhom direttur-ħaddiem li jirrappreżentahom fil-bord tat-tmexxija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Minn imkien ma jirriżulta li diġa' ġie deċiż li t- talba msemmija mhix se tintlaqa'.

Il-kwestjonijiet kollha marbuta ma' l- Orkestra qed jiġu kkonsidrati.

GĦAWDEX - DWEJRA - TURISTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu wara t-talba mill-GRTU li jinstab rimedju għas-sitwazzjoni li nħolqot b'ħafna sidien tad- dgħajjes li jġorru t-turisti fid-Dwejra, Għawdex jikkompetu kontra xulxin u jolqtu ħażin id-dħul ta' xulxin għax hemm ħafna minnhom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-uniċi sidien ta` dgħajjes li qed joperaw servizz ta` ġarr ta` passiġġieri fid-Dwejra huma biss dawk it-tmien sidien li għandhom il-permess joperaw dan is-servizz.

L-Awtorita` dwar it- Trasport Pubbliku qatt ma waslulha lmenti jew rapporti li hemm min qed jopera illegalment b`kompetizzjoni ma` l-operaturi li għandhom il-liċenzja meħtieġa.

Dawn l-istess operaturi kkonfermaw ma` l-awtorita` li huma l- uniċi sidien li qed joperaw fid-Dwejra.

GĦAWDEX - BEJJIEGĦA TAL-ĦAXIX

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu mill-ministeru wara li nġibditlu l-attenzjoni li bejjiegħa tal-ħxejjex u frott f'Għawdex qed jintlaqtu ħażin ħafna minn bejgħ dirett li ma jgħaddix mill-pitkalija?

X'laqgħat saru mal-GRTU dwar dan il-każ?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Din l-allegazzjoni ilha ssir għal dawn l-aħħar sentejn.

Jiena nformat li kemm d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura kif ukoll il-Ministeru għal-Għawdex qed jistħarrġu dawn ir-rapporti u qed iħejju pjan ta' azzjoni.

Hekk kif jitħejja dan il-pjan, jiġi diskuss kemm mal-GRTU kif ukoll ma kull min hu interessat.

PULIZIJA - KOLLUŻJONIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' kollużjonijiet tat-traffiku rrapportati lill-pulizija bejn Jannar u Mejju ta' din is-sena?

Kemm kien in-numru ta' inċidenti fatali f'dawn l-aħħar snin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li bejn Jannar u Mejju ta' din is-sena ġew irrapportati lill-Pulizija 4,257-il kolliżjoni.

Dwar l-aħħar parti tal- mistoqsija nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall- mistoqsija parlamentari numru 8059.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' priġunieri li din is-sena jtemmu s- sentenza tagħhom?

Kemm minnhom huma nisa, rġiel u żgħażagħ taħt il-35 sena?

X'għajnuna se jingħataw dawn sabiex isibu x'impjieg wara li jibdew ħajja ġdida fis-soċjeta'?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li n-numru ta' priġunieri li temmew is- sentenza tagħhom mill-1 ta' Jannar, 1999, sat-18 ta' Ġunju, 1999, kien ta' 41 raġel u tmien nisa.

Minn dawn kien hemm 27 raġel u ħames nisa taħt il- 35 sena.

Kien hemm ukoll 10 irġiel oħra, li disgħa minnhom kienu taħt il- 35 sena, li spiċċaw is-sentenza tagħhom iżda ma ġewx rilaxxati minħabba li kellhom każijiet oħra pendenti.

Ninsab informat ukoll li n-numru ta' priġunieri li mistennija jiskontaw is-sentenza tagħhom bejn id-19 ta' Ġunju, 1999, sal-31 ta' Diċembru, 1999, hu ta' 42 raġel u mara waħda.

Minn dawn hemm 30 raġel taħt il-35 sena.

Hemm ukoll 22 raġel ieħor, li għaxra minnhom huma taħt il-35 sena, li mistennija jiskontaw is-sentenza tagħhom matul l-istess perijodu iżda mhux se jiġu rilaxxati minħabba li għandhom każijiet oħra.

Fil-preżent qed isiru kuntatti mal-ETC u f'ċerti każi anke ma' kumpanniji privati biex jinstab impjieg għal dawk il-priġunieri li jinteressaw ruħhom f'dan ir-rigward.

PERSUNI BARRANIN - PERMESS GĦAL XOGĦOL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' persuni barranin li bejn Jannar u Mejju ta' din is-sena kellhom u għad għandhom il-permess li jaħdmu fil- gżejjer tagħna?

Kemm kien l-istess numru matul l-istess perijodu għas-sena 1998, 1997, 1996 u 1995 rispettivament?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li fil-perijodu u s-snin speċifikata mill-Onor.

Interpellant, in-numru ta' barranin li kellhom liċenzja ta' mpjieg u li isimhom deher fil-lista li tiġi ppubblikata kull xahar mid- Dipartiment ta' l-Informazzjoni kien kif jidher hawn taħt :

Xahar / 1995 1996 1997 1998 1999 Sena

Jannar 1,857 1,928 2,245 2,053 1,935 Frar 1,906 1,912 2,285 1,981 1,901 Marzu 1,878 1,949 2,282 1,991 1,944 April 1,920 1,966 2,399 1,980 1,979 Mejju 1,867 2,135 2,515 1,994 2,131

PRIĠUNIERI LI TTIEĦDU FL-ISPTAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' priġunieri li kellhom jittieħdu l- isptar għall-kura mill-5 ta' Settembru 'l hawn?

Kemm minn dawn il-każijiet kienu konnessi ma' overdose jew xi natura ta' konsegwenza ta' drogi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li n-numru ta' priġunieri li kellhom jittieħdu l-isptar għall-kura mill-5 ta' Settembru, 1998, sad-19 ta' Ġunju, 1999, kien kif jidher hawn taħt : -

908 - bħala out-patients li jinkludu dawk il-priġunieri li jkunu għadhom kemm iddaħħlu l-ħabs u bħala rutina jittieħdu l-isptar għal chest X- Ray;

6 - inżammu għal xi jiem fis-St.

Michael Ward għal kura;

60 - inżammu għal xi jiem fl-isptar San Luqa għal kura;

76 - ittieħdu l-iSptar Monte Carmeli - dan in-numru jinkludi dawk il- priġunieri li kienu għadhom kemm iddaħħlu l-ħabs u kellhom problemi in konnessjoni mal-vizzju tad-droga.

Ninsab informat ukoll li ma kien hemm l-ebda każ minn dawn li kien konness ma' overdose.

BIEDJA - PROTOKOLL BEJN MALTA U L-LIBJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru laqgħat interministerjali bejn il-Ministeru tal-Biedja u Sajd u l-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin rigward il-protokoll bejn Malta u l-Libja għall-oqsma tal-Biedja u Sajd?

Kemm saru laqgħat ma' l-Ambaxxatur Libjan għall-Malta dwar il- kontinwazzjoni ta' dan il-protokoll u xi żviluppi kien hemm?

Kemm-il darba iltaqgħu iż-żewġ Ministri Malti u Libjan sabiex jitkomplew jiġu żviluppati l-għanijiet ta' dan il-protokoll?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-progress fl-implimentazzjoni tal-protokoll bejn Malta u l-Libja fl-oqsma tal-Biedja u Sajd jiġi diskuss fil-laqgħat tal- Mixed Commission bejn iż-żewġ pajjiżi.

BIEDJA - EXPORT FUND

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru laqgħat sabiex jiġi kostitwit l-export fund mill-5 ta' Settembru 'l hawn?

Ma' minn saru dawn il-laqgħat, ma' liema għaqdiet tal-bdiewa u raħħala ltaqgħu l-membri ta' dan il-bord?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-pjan sabiex jitwaqqaf export fund għal prodotti tal- biedja qed jiġi fformulat.

Wara jsiru d-diskussjonijiet meħtieġa.

PROTOKOLL TALJAN - ĊENTRU TA' L-ISTUDJI TAR-RESTAWR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm huma stmati li se jkunu l-ispejjeż totali biex jitmexxa ċ-ċentru ta' l-istudji tar-restawr fl-1999 u fis-sena 2000?

Kemm se jkun hemm fondi mill-Protokoll Taljan għal dan iċ-ċentru fl-1999 u fis- sena 2000?

Kemm se joħroġ fondi pubbliċi l-gvern għal dan iċ-ċentru fl- 1999 u fis-sena 2000?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitlub ma laħaqx wasalli, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

STUDJI TAR-RESTAWR - STUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Fid-deċiżjoni dwar kemm se jiddaħħlu studenti fiċ-Ċentru ta' l-Istudji tar- Restawr, jista' l-Ministru jgħid b'liema kriterji ġew deċiżi n-numri?

X'attenzjoni ngħatat għall-opportunitajiet ta' mpjiegi għal dawn il-persuni wara li jtemmu l-korsijiet li jkunu għażlu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress i t-tagħrif mitlub ma laħaqx wasalli, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MALTACOM - LEGAL AFFAIRS SECTION - IMPJEGAT

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jikkonferma l-Ministru li l-kap preżenti tal-Legal Affairs Section tal- Maltacom huwa n-nutar li ismu qed jintbagħat separatement?

Minn meta ilu jokkupa din il-kariga?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-persuna li għaliha qed issir riferenza ġiet impjegata bħala avukat fil-grad ta' Assistant General Manager (Legal Afffairs) b'effett mis-26 ta' Mejju, 1997.

B'seħħ mill-15 ta' Jannar 1998, wara l-pubblikazzjoni fil-Gazzetta tal-Gvern, il-persuna msemmija ġiet riabilitata bħala Nutar Pubbliku.

MALTACOM - LEGAL AFFAIRS SECTION

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex veru li wieħed mir-rekwiżiti għall- eliġibbilta' ta' dawk li xtaqu japplikaw għall-post ta' kap tal-Legal Affairs Section fil-Maltacom, l-aħħar darba li ħarġet is-sejħa, kienet li dak li jintgħażel kellu jkun avukat prattikanti?

Jekk dan hu veru, kif inhu possibbli li dak li ntagħżel matul l-amministrazzjoni preċedenti huwa nutar li għadu sal-lum jaħdem fl-istess ħin ta' nutar bl-uffiċċju professjonali tiegħu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li f'April 1997 kienet saret sejħa għall-applikazzjonijiet għall-mili ta' post ta' Assistant General Manager (Legal Affairs).

Il-persuna li ngħażlet kellha l-kwalifiki u r-rekwiżiti kollha mitluba.

Peress li l-Maltacom kellha ħafna xogħol ta' kuntratti, l-Assistant General Manager (Legal Affairs) ingħata permess jutilizza l-warrant ta' nutar pubbliku li kellu fil-passat bil-patt illi x'ħin trid il-kumpannija tista' titolbu jirrinunzja għal din il-warrant ta' nutar.

Bis-saħħa ta' dan, il-kumpannija ntroduċiet metodi effiċjenti sabiex tirkupra l-arretrati kbar li kellha billi, inter alia, introduċiet il-kuntratt magħruf bħala 'kostituzzjoni ta' debitu' fis-sistema tagħha.

Dawn il-kuntratti, flimkien ma' kuntratti oħra, ġew ippubblikati minn din il-persuna.

Rigward xogħol barra l-ħinijiet uffiċjali tal-kumpannija, tajjeb jingħad li peress li l-funzjoni ta' nutar hi dik ta' uffiċjal pubbliku skond l- Artiklu 11(1) ta' l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u Arkivji Nutarili (Cap 55.), nutar pubbliku huwa obbligat jagħti s-servizzi mitluba lilu.

IMPJIEGI - GENDER GAP

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' l-hekk imsejjaħ gender gap f'pajjiżna, jiġifieri n-numru ta' nisa li jaħdmu meta pparagunat man-numru ta' rġiel li jaħdmu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fl-aħħar ta' April 1999, in-numru ta' nisa li kienu jaħdmu kien ta' 38,970 u n-numru ta' rġiel kien 98,358.

Din l-informazzjoni tiġi ppubblikata minn żmien għal żmien miċ-Ċentru Uffiċjali ta' l-Istatistika f'News Releases.

EU - FOND SOĊJALI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex possibbli li jagħti xi dettalji dwar kif u meta pajjiżna jista' jibbenifika minn NOW project (New Opprtunities for Women) mniedi mill-Fond Soċjali ta' l-Unjoni Ewropea, proġett imniedi mill-UE fl-1994 sabiex jiffaċilita' l-ħolqien ta' opportuntajiet ta' xogħol għan-nisa?

ONOR.

JOE BORG: L-inizjattiva NOW, li hi miftuħa biss għall-istati membri ta` l-Unjoni Ewropea, hu mistenni li tasal fi tmiemha fl-aħħar ta` din is- sena.

Jien informat li fi ħdan il-Kummissjoni Ewropea hemm il-ħsieb li tiġi proposta inizjattiva ġdida bl-isem ta` EQUAL li tkun tinkorpora l- għanijiet li għaliha kienet twaqqfet l-inizjattiva NOW.

Jien ninsab infurmat ukoll li l-Kummissjoni Ewropea qiegħda tikkonsidra l-possibbilta` li l-pajjiżi applikanti jkunu jistgħu jipparteċipaw ukoll fl-inizjattiva EQUAL.

Jekk dan ikun il-każ Malta tkun tista tipparteċipa f`din l- inizjattiva bħala pajjiż applikant għal sħubija fl-Unjoni Ewropea.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti ftit dettalji ta' kif se titħaddem l-introduzzjoni tar-responsibility break fiċ-Ċivil?

L- għoti o meno ta' dan il-break jiddependi mid-diskrezzjoni tas-segretarju permanenti konċernat?

Huwa possibbli li tingħata stima tan-numru ta' dawk li huma beħsiebhom jibbenefikaw minn din l-inizjattiva?

Meta jista' ħaddiem taċ-Ċivil japplika għal reduced working hours u meta ma jistax?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Kopja ta' Ċirkolari Nru. 25/99, maħruġa mill- Uffiċċju tal-Prim Ministru u li tipprovdi ħafna mid-dettalji mitluba mill- Onor. Membru tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra.

Huwa diffiċli f'dan l-istadju li tingħata wkoll stima dwar in-numru ta' dawk l-impjegati li bi ħsiebhom jibbenifikaw mill-Iskema tar-Responsibility Break.

IMPJIEGI - RESPONSIBILITY BREAK

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jikkonsidra l-Viċi Prim Ministru li sabiex iħeġġeġ lis-settur privat jintroduċi l-konċett tar-responsibility break bħalma ġara fiċ-Ċivil, is-settur privat jingħata inċentivi fiskali għal numru ta' snin, bħal ngħidu aħna tax credit?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: M'għandix dubju li t-titjib li qed iseħħ fil- kundizzjonijiet tax-xogħol tal-impjegati fis-Servizz Pubbliku, titjib li huwa riżultat tal-Ftehim Kollettiv li ġie konkluż f'Diċembru 1998 ftit wara l-bidla fl-Amministrazzjoni, jista' jkun ta' eżempju u ta' inċentiv għal titjib simili fis-settur privat.

Ma naħsibx iżda li dan it-tip ta' titjib fil-kondizzjonijiet tax-xogħol ta' mpjegati fis-settur privat għandu jkun b'riżultat ta' x'inċentivi fiskali jew finanzjarji li jista' jipprovdi l-Gvern, dan għaliex s-settur privat jigwadanja minn miżura bħal din billi jżomm miegħu impjegati li jkun investa fit-taħriġ tagħhom u li oltrimenti jkollhom jirriżenjaw minħabba ċ- ċirkostanzi li jkunu għaddejjin minnhom.

BORMLA - SAN ĠWANN T'GĦUXA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta se jsir ix- xogħol fuq it-tromba fi Blokk 4B, San Ġwann T'Għuxa, Bormla?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li x-xogħol tat-tromba fi Block 4B, San Gwann t'Għuxa, Bormla huwa approvat iżda billi mhuwiex ta' natura urġenti, dan se ssir skond il-lista ta' prioritajiet li għandu d- dipartiment konċernat.

MID-MED BANK - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Issa li l-Mid-Med Bank ma għadux taħt il-kontroll tal-gvern, jista' l- Ministru jgħid jekk hux se jkun hemm ingaġġ fil-futur ta' ħaddiema żgħażagħ Maltin?

Se jibqa' jsir l-eżami kompetittiv jew sabiex tidħol bħala impjegat trid ikollok xi kwalifiki oħra barra dawk akkademiċi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ma naħsibx li l-fatt li azjenda li tkun taħt il- kontroll tal-Gvern u tiġi privatizzata jkun ifisser li din mhux se tibqa' fil-bżonn li timpjega aktar ħaddiema żgħażagħ Maltin hekk kif jinħass il- bżonn, hekk kif sar fil-passat.

Naturalment il-mod preċiż ta' kif isir dan l-ingaġġ jiddependi mis- sistema partikulari implimentata mill-management ta' din l-azjenda, liema materja ma tappartjenix aktar lill-Gvern.

GOZO CHANNEL CO.

LTD.

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7468, jista' l-Ministru jgħid kif għalqet is-sena finanzjarja 1996 tal-Gozo Channel, jiġifieri dik is-sena saru profitti jew sar telf mill-kumpannija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li matul is-sena finanzjarja 1996, li għalqet f'Settembru, il-Kumpannija Gozo Channel irreġistrat telf.

BORMLA - PJAZZA SANTA MARGERITA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Peress li x-xogħol fuq Pjazza Santa Margerita issa beda pero' miexi bil-mod wisq, jista' l-Ministru jgħid x'time-frames iridu jinżammu sabiex dan il-proġett ikun jista' jitlesta?

Jiġifieri meta suppost ikun lest il-proġett kollu?

Meta se titlesta xi fażi minnu u fiex se tkun tikkonsisti?

Meta jaħseb il- Ministru li jkun lest il-ground?

Meta jaħseb li se jkun lest il-pitch u l- club tal-boċċi?

Jikkonsidra l-Ministru li x-xogħol jitħaffef sabiex anke d- dar ta' l-anzjani li suppost tiftah din is-sena tkun f'ambjent nadif u mhux dawk il-ħafna trabijiet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li dan il-proġett ġie maqsum f'fażijiet u hu mistenni li jitlesta sa l-aħħar tas-sena d-dieħla.

L- ewwel fażi tinkludi l-pavimentar ta' quddiem id-dar ta' l-anzjani u l- parkeġġ, u x-xogħol hu maħsub li jkun lest mad-dar ta' l-anzjani.

It-tieni fażi tinkludi x-xogħol konness mal-ground u l-klabb tal-boċċi.

SPORT COMPLEXES

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li ftit ilu ntqal li kellhom jinbnew tliet sport complexes u kien ġie kkummissjonat studju dwar l-aħjar area għal dawn il-complexes, jista' l-Ministru jgħid jekk itteħditx deċiżjoni fejn se jinbnew?

Jekk fl- affermattiv, liema huma dawn is-siti magħżula?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat lil-istudju dwar il-bini tat-tliet ċentri sportivi mwiegħda mill-Gvern fil-Programm Elettorali ġie ffinalizzat minn kumitat maħtur apposta.

Dan l-istudju jinkludi analiżi tal-faċilitajiet sportivi eżistenti li dan il-kumitat ħejja wara li eżamina talbiet minn diversi kunsilli lokali, żar diversi siti fin-Nofs in-Nhar, Tramuntana u Ċentru ta' Malta u kellu diversi laqgħat mal-Awtorita` ta' l-Ippjanar.

Qabel ma tittieħed deċiżjoni dwar is-siti fejn se jinbnew dawn iċ-ċentri sportivi hemm diversi fatturi oħrajn li joħorġu minn dan ir-rapport li għad iridu jiġu kkonsidrati.

GĦAJNUNA SOĊJALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm-il familja bbenefikat mill-miżura tal-budget dwar familji li jaqilgħu aktar minn Lm10,000 fis-sena u għandhom ħamest itfal jew aktar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni mitluba minnu ma tistax tinġabar qabel ma jiġu finalizzati t- talbiet tal-allowance tat-Tfal li qegħdin jiġu reveduti fuq id-dħul għas- sena 1998.

ŻABBAR - VENDA TAL-KAROZZI - ĠIBJUNI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk jeżistux pjanti tal-ġibjuni li hemm taħt fejn hemm il-venda tal-karozzi tal-linja f'Ħaż Żabbar?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nissuġġerixxi l-Onor.

Interpellant li tagħmel id- domanda lill-Ministru konċernat.

ŻABBAR - ESPROPRJAZZJONI TA' ART

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-proċess ta' esproprjazzjoni ta' art meħtieġa biex ikun jista' jitkompla l-proġett ta' regional park fl-area ta' Bieb is- Sultan f'Ħaż Żabbar?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li hemm talba waħda għall- esproprjazzjoni ta' biċċa art privata in konnessjoni mal-proġett li qed tirriferi għalih l-Onor.

Interpellanti.

Jirriżulta lid-Dipartiment ta' l- Estate Management illi parti minn din l-art hija tal-Gvern, amministrata mill-Uffiċċju Konġunt.

Saru rappreżentazzjonijiet ma' l-istess uffiċċju biex ikun hemm identifikazzjoni eżatta ta' din l-art, biex wara jkun jista` jiġi esproprjat il-kumplament ta' l-art meħtieġa għal dan il-proġett.

TARXIEN - TRIQ IL-FIERES

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jsir it-tarmak fi Triq il- Fieres, Tarxien minħabba l-istat perikoluż u abbandunat li tinsab fih?

ONOR.

ĊENSU GALEA: M`għandi xejn x`inżid għar-risposta mogħtija għall- mistoqsija parlamentari 3264.

RAĦAL ĠDID - ĠNIEN PAWLU BOFFA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li ġnien Pawlu Boffa, f'Raħal Ġdid jiġi rranġat?

Jista' jgħid x'inhu li qiegħed iżomm lill-gvern milli jieħu passi biex jirrimedja s-sitwazzjoni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant qed ikun ikkonsidrat.

QRATI - SENTENZI

L-ONOR.

DOLORES CRISTINA staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqatgħu sentenzi bejn Jannar u Mejju ta' din is-sena u f'liema Qorti nqatgħu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-kawżi li nqatgħu bejn Jannar 1999 sa Mejju 1999 huma kiif jidher hawn taħt:

|Qorti Kostituzzjonali | 9 | |Qorti ta' l-Appell |119 | |Prim'Awla tal-Qorti Ċivili|774 | |Prim'Awla tal-Qorti Ċivili| 22 | |(Sede Kostituzz) | | |Qorti tal-Maġistrati |909 | |(Malta) | | |Tribunal tat-Talbiet Żgħar|550 | |Bord li jirregola l-Kera | 28 | |Bord li jirregola l-Kiri | 12 | |tar-Raba' | | |Bord ta' l-Arbitraġġ | 1 li| | |ġiet | | |ċeduta|

BORDIJIET GOVERNATTIVI - MEMBRI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7885, tista' l-Ministru tagħti l-listi ta' nies li qegħdin fuq bordijiet governattivi u parastatali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tagħha skond kull bord?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija mogħtija fil-lista annessa.

Lista Tal-Membri Ta' Bordijiet Governattivi Li Jaqgħu Taħt Ir- Responsabbilta' Tal-Ministeru Għal Għawdex

Adult Training Centre

Paul Zammit Claire Camilleri John Camilleri Michael Bajada Josephine Farrugia Edgar Galea Curmi Rev Manwel Curmi

Sotto Kumitat - National Focal Point

Joyce Dimech Claire Camilleri Kevin Sciberras Mario Zammit Noel Formosa Anthony Attard

Elderly Day Centre - Management Board

Joyce Dimech Claire Camilleri Paul Buttigieg Mario Camilleri Rev Manwel Curmi Paul Zammit

Kunsill Tal-Kultura

Mons Lawrence Sciberras Noel Formosa Joe Camilleri Joe Cini Charles Zammit Charles Bezzina Eucharist Camilleri Norma Camilleri (Miss) John Cremona Carmel Grech Saviour Grech Anthony Mizzi Rosabelle Pavia (Mrs) Kevin Sciberras

Kumitat Festi Nazzjonali U Popolari

Vincent Grech Dr Aaron Attard Hili Paul Zahra Charles Zammit Josephine Azzopardi (Mrs) George Borg Joe Cini John Cremona Stephen Mercieca Joseph Muscat Dr Michael Refalo Charles Said Joe M Attard Helen Cassar (Mrs)

Its Management Committee

Kevin Sciberras Ray Xerri Edwin Borg Ludgard Gatt George Borg Joyce Pullicino Marcell Bonnici Lino Borg Teddy Camilleri Edmund Theuma Amand Veranneman

Kumitat Millennju

Kevin Sciberras Charles Zammit Claudia Cassar Mons Lawrence Sciberras Vincent Grech Noel Formosa Paul Curmi Mario Zammit Paul Zahra Paul Galea Fr Charles Cini Dr Vicky Anne Cremona

Kumitat Konġunt - Kunsilli Lokali

Frank J Psaila Kevin Sciberras Joseph A Portelli Maurice Caruana Paul Buttigieg Harry Debono Noel Formosa

Gozo Histocial, Heritage And Cittadella Advisory

John Cremona Godwin Vella Mag Dr Paul Coppini Anton F Attard Perit Edward Scerri Alvin Scicluna George Azzopardi Anthony Ellis Anthony Zammit Rev Dr Joseph Bezzina Joe Attard Tabone Mgr Anton Gauci George Vella

Gozo Agricultural, Cultural And Industrial Society

Francis Mercieca Joe Cremona Carmel Portelli John Camilleri Alfred Portelli M'Ang Camilleri Godwin Vella Saviour Gatt Joe Abela Josephine Azzopardi Joe Cini Francis Saliba

Kunsill Ġenerali Tas-Saħħa F'għawdex

Profs Maurice N Cauchi Paul Buttigieg Emanuel Grech Dr Teddy George Farrugia MD Dr Salvino Galea MD Dr Patrick Sciberras MD Saviour Sciberras Noel Formosa Louis Attard Anastasio Degiorgio Joe Xuereb

Gozo Sports Board

Joe Bajada Mario Zammit Carmel Theuma Paul Galea Joseph Grech Lawrence Muscat M'Angelo Attard Joseph Attard Dr Chris Said Anthony Camilleri Raymond Gauci Mario Saliba Victor Attard Amand Veranneman William Portelli Vincent Farrugia Mark Buttigieg Dr Marlin Vella Marvic Bajada

BORDIJIET GOVERNATTIVI - MEMBRI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7883, jista' l-Ministru jagħti l-listi ta' nies li qegħdin fuq bordijiet governattivi u parastatali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu skond kull bord?

ONOR.

TONIO BORG: In-nies li qegħdin fuq bordijiet governattivi u parastatali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-Ministeru ta' l-Intern huma kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

BORDIJIET GOVERNATTIVI - MEMBRI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7882, jista' l-Ministru jagħti l-listi ta' nies li qegħdin fuq bordijiet governattivi u parastatali li jaqgħu taħt it-responsabbilta' tiegħu skond kull bord?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

FABBRIKI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm infetħu fabbriki ġodda din is- sena?

Kemm jimpjegaw nies?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Fil-perjodu bejn Jannar u Ġunju ta' din is-sena, ma fetħet l-ebda fabbrika ġdida.

Tajjeb jingħad li l-ftuħ ta' fabbriki ġodda huwa marbut ma' ħidma li trid tkun saret fuq medda ta' żmien qabel.

Dan il-fatt juri biċ-ċar kif il- Gvern preżenti wiret sitwazzjoni xejn feliċi f'dan il-qasam

BORMLA - TRIQ HANOVER

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se tissewwa Triq Hanover biswit il-blokki tal-flats li jagħtu għal fuq Santa Liena f'Bormla?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li xi xhur ilu saret stima tax-xogħol meħtieġ u bħalissa wieħed qed jistenna li jitlestew xogħlijiet oħra biex dan ix-xogħol ikun jista` jsir.

BORMLA - TRIQ SANTA LIENA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se tissewwa Triq Santa Liena fid-dħul għal Triq il-Pellegrinaġġ f'Bormla?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li x-xogħol ta` din it-triq se jsir max-xogħol ta` Triq il-Pellegrinaġġ.

BORMLA - MASĠAR

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir il-masġar ta' quddiem il-Kwartier San Nikola, f'Bormla?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-ewwel fażi tal-proġett tal-Kottonera Lines, jiġifieri dik imsejħa l-Park Reġjonali ta' Ħaż-Żabbar qed tkun riveduta flimkien ma' uffiċjali mis-Sezzjoni ta' Restawr fit-Taqsima tax- Xogħlijiet.

Dan għaliex nemmnu li l-proġett tal-masġar ma jistax ma jkunx marbut ma' l-aspett ta' restawr tas-swar.

Fl-istess ħin diġa' beda l-proċess fuq esproprjazzjoni ta' art privata u terminazzjoni ta' ċens ta' artijiet li jaqgħu fl-istess zona.

Bdew ukoll il- preparamenti biex jinħarġu tenders għall-kostruzzjoni ta' boundary wall għall-masġar.

Iżda x-xogħlijiet ikunu jistgħu jibdew ladarba l- esproprjazzjoni u t-terminazzjoni taċ-ċnus ikunu saru.

BORMLA - KUMPLESS SPORTIV

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hu ppjanat li jsir xi ħaġa fuq il-kumpless sportiv ta' quddiem De La Salle College, f'Bormla li ftit tas- snin ilu saħansitra l-gvern kien ibbaġittja somma flus għall-iżvilupp tiegħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat lil-iżvilupp tal-kumpless sportiv ta' quddiem De La Salle College, Bormla irid jiġi kkonsidrat flimkien ma' żvilupp ta' siti oħra li dwarhom sar rapport mill-Kumitat li kien ġie appuntat biex jevalwa l-faċilitajiet sportivi eżistenti u jidentifika siti addattati għall-bini tat-tliet ċentri sportivi reġjonali.

Nirriferi wkoll għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8313.

BORMLA/FGURA - FTUĦ TA' MINA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid hux jippjana li jiftaħ il-mina ż- żgħira ta' ħdejn il-mina ta' San Nikola ta' bejn Bormla u l-Fgura, għal pedestrians minħabba l-periklu għal dawn meta jgħaddu mill-mina l-kbira?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq sabiex jikkonsidra s-suġġeriment ta`l-Onor.

Interpellant.

BORMLA - SWAR

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid xi pjanijiet għandu l-gvern għad-daħliet fis-swar ta' ħdejn l-iskola ta' Verdala jew Skola Ġużeppi Despott, f'Bormla?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Fil-preżent immedjat ma kienx hemm pjani li jsir xogħol ħdejn l-iskola ta' Verdala jew Skola Ġużeppi Despott f'Bormla.

Madankollu se jintbagħat uffiċjal tad-dipartiment konċernat biex nistabilixxu jekk hemmx bżonn urġenti ta' xi xogħol.

PERSONAL SAVINGS RATIO

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti breakdown tax-xejriet tal-personal savings ratio tal-pajjiż (quarter - quarter) mill-1.1.96 'il quddiem?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-Personal Savings Ratio jinħadem fuq bażi ta' sena u mhux fuq bażi ta' quarter.

Iċ-ċifri relattivi għall-aħħar tliet snin huma kif ġej:

1996 9.8 fil-mija 1997 8.1 fil-mija 1998 (stima) 6.6 fil-mija

DIPARTIMENT TAT-TAXXI INTERNI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il darba ltaqa' l-Income Tax Department Re-engineering Task Force?

Meta?

ONOR.

JOHN DALLI: L-Inland Revenue Department Re-engineering Task Force s'issa ltaqa` ħames darbiet f`dawn id-dati:

20 ta` Jannar 1999 28 ta` Jannar 1999 3 ta` Frar 1999 10 ta` Marzu 1999 23 ta` Ġunju 1999

UE - CUSTOMS UNION

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid għal liema sena qed jiġi targeted li jintlaħaq customs union mal-UE?

ONOR.

JOE BORG: Il-kwestjoni tal-unjoni doganali mal-Unjoni Ewropea hija sorpassata mill-proċess li għandu jwassal għas-sħubija ta` Malta fl-Unjoni Ewropea u għalhekk l-otteniment ta` unjoni doganali huwa marbut mas- sħubija.

PULIZIJA - LIĠI DWAR ID-DROGA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Il-gvern kellu feed back mill-CARITAS dwar il-liġi proposta dwar id-droga?

ONOR.

TONIO BORG: Fid-9 ta' Lulju ta' l-1997 ic-Chairman ta' dak iż- żmien tal-Kummissjoni kontra l-Abbuż tad-Droga u l-Alkoħol (KADA) kien bagħat memorandum lill-Prim Ministru fejn, fost affarijiet oħra, issuġġerixxa li jsiru tibdiliet fl-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi (Kap 101) u konsegwenzjalment fl-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika (Kap 31) biex jipprovdi li jekk il-Qorti tkun sodisfatta li persuna li tinqabad timporta mediċini perikolużi għall-użu esklussiv personali tagħha, din il- persuna ma tintbagħatx bilfors il-ħabs.

Fuq struzzjonijiet tal-Prim Ministru ta' dak iż-żmien dawn ir- rakkmandazzjonijiet ġew mgħoddija lill-Caritas, lill-Pulizija, lid- Dipartiment tas-Servizzi Korrettivi u lill-Bord tal-Viżitaturi tal-Ħabs biex dawn kollha jagħmlu l-kummenti tagħhom.

Fil-każ ta' Caritas, huma kitbu lura fl-4 ta' Awissu, 1997, fejn qalu li huma jaqblu ma' l-emendi suġġeriti minn KADA.

SERVIZZ ĊIVILI - TITJIB FL-EFFIĊJENZA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid speċifikament għal liema taqsimiet tas-settur pubbliku u tal- koprorazzjonijiet parastatali kien qed jirreferi meta waqt diskors lill- Fond Monetarju Internazzjonali (l-IMF) qal li l-gvern tiegħu kien se jintroduċi miżuri biex jirrazzjonalizza u jagħmel streamlining tar-riżorsi u jtejjeb l-effiċjenza tas-settur pubbliku?

ONOR.

JOHN DALLI: Ir-riferenza hi għas-servizz pubbliku u ażjendi kollha parastatali li permezz ta` privatizzazzjoni u ri-organizzazzjoni fejn meħtieġ għandha titjib l-effiċjenza.

LEVIES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-proposti tal-gvern lill-korpi kostitwiti għat-tneħħija tal-levies protettivi?

Jista' jindika t-time-tables speċifiċi li ġew proposti settur b'settur?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-proposti li għalihom qed jirriferi l-Onor.

Interpellant għadhom fi stadju preliminari fejn il-Gvern qed jistenna l- kummenti tal-korpi kostitwiti.

Għaldaqstant ma nħossx li jkun għaqli li dawn il-proposti jitpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra qabel ma jiġu ffinalizzati taħt forma ta' rapport definittiv.

TRASPORT - VINTAGE BUSES

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Il-Ministru jaħseb li wasal iż-żmien li l-vintage buses li huma antiki u qed jagħtu servizz utli u uniku lit-turisti m'għandhomx jibqgħu jiġu mġiegħla iħallsu depożitu ta' Lm10.00?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika għal- liema depożitu qed jirriferi peress li jien informat li ma jeżisti l-ebda depożitu ta` Lm10 fuq il-vetturi msemmija.

FONDAZZJONI GĦAS-SERVIZZI MEDIĊI - SPEJJEŻ

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jagħti analisi ta' l-ispejjeż sena b'sena mill-1 ta' Jannar, 1993 sa Ottubru 1996 fil-Fondazzjoni għas-Servizzi Mediċi għal: secretarial fees (apparti impjegati fulltime tal-FMS); consultancy fees; professional fees; public relations?

Min kienu l-persuni jew kumpanniji jew assoċjazzjonijiet li ħadu xi forma ta' ħlas taħt kull sezzjoni?

Kemm kien il-ħlas għal kull persuna?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qiegħda tinġabar u tingħata risposta f'seduta oħra.

FONDAZZJONI GĦAS-SERVIZZI MEDIĊI - IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Fondazzjoni għas-Servizzi Mediċi, mill-1 ta' Jannar sal-lum, tatx xogħol lill-individwi għal xogħol segretarjali, konsulenza, professjonali jew ta' public relations lill-indiviwi li mhux impjegati jew għandhom kuntratt ma' l-istess fondazzjoni?

Jekk fl- affermattiv, min kienu?

X'xogħol ġie offrut lilhom?

X'kien il-ħlas tax- xogħol li sar f'kull każ?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ix-xogħol li l-Fondazzjoni għas-Servizzi Mediċi tat lill-individwu mill-ewwel ta` Jannar sa llum hu kif ġej:

Individwu Isem Ammont Tip ta` Kumpanija (Lm) xogħol

Professional ITS Limited 40.00 Sage Support Services Nobel Mantrich 994.00 ISO 9002 Cert.

Public Relations Marika Fsadni 150.00 Promotional Brochure and New Corporate Image

GĦAWDEX - KUNSILL TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid min huma l-membri preżenti tal-Kunsill tas-Saħħa f'Għawdex u l-ID Card number tagħhom?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant rigward il-membri preżenti tal-Kunsill tas-Saħħa f'Għawdex hija mogħtija hawn taħt:

| |Isem |Numru | | | |tal-Kart| | | |a | | | |tal-Iden| | | |tita' | |Chairman |Il-Professur|80436(G)| |- |Maurice N | | | |Cauchi | | |D/Chairman|Is-Sur Paul |26366(G)| |- |Buttigieg | | |Segretarju|Is-Sur |79650(G)| |- |Emanuel | | | |Grech | | |Membri |It-Tabib |43632(G)| |- |Salvino | | | |Galea MD | | | |Is-Sur |83040(G)| | |Saviour | | | |Sciberras | | | |It-Tabib |20864(G)| | |Patrick | | | |Sciberras MD| | | |It-Tabib |69551(G)| | |Teddy George| | | |Farrugia MD | | | |Is-Sur |32357(M)| | |Anastasio | | | |Degiorgio | | | |Is-Sur Louis|94546(G)| | |Attard | | | |Is-Sur Noel |30671(G)| | |Formosa | | | |Is-Sur Joe |375985(M| | |Xuereb |) |

FONDAZZJONI TAS-SERVIZZI MEDIĊI - MEMBRI TAL-BORD

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid x'pagi, allowance u benefiċċji oħra qed jiġu offruti lil kull membru preżenti tal-bord tal-Fondazzjoni tas-Servizzi Mediċi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Skond l-istatut eżistenti tal-FMS il-membri ma jirċevux rinumerazzjoni.

Għalhekk ma ġewx offruti l-ebda pagi, allowance u benefiċċji oħra lill-membri tal-Bord tal-Fondazzjoni tas-Servizzi Mediċi.

SAĦĦA - KAROZZI ĠODDA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda fid-dekasteru li għalih huwa responsabbli, mill-1 ta' Mejju, 1999 sal-lum?

X'tip huma?

Kemm ġew jiswew?

Għal użu ta' min inxtraw?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' karozzi ġodda li nxtraw mill-1 ta' Mejju, 1999 sal-lum huwa kif ġej:

________________________________________________________________ Dept.

Kemm inxtraw X'tip Kemm ġew Għall-użu ta' karozzi ġodda huma jiswew min inxtraw mill-1/5/99 sal-lum ________________________________________________________________ F.M.S. 2 Fiat Brava LM14,960 Impjegati ġodda: 1.9 TD SX Dr Kenneth Grech Perit Martin Attard Montalto ________________________________________________________________ Diviżjoni tas-Saħħa 1 KIA Klarus LM7669 Direttur Generali

TRADE FAIR GROUNDS - STAND TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: X'xogħol sar mill-privat fl-istand tas-saħħa fit-trade fair grounds bi preparazzjoni għat-Trade Fair Internazzjonali li qed issir bħalissa?

F'kull każ kemm ġiet tiswa l-provvista ta' dan ix-xogħol?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni għadha qed tinġabar u r-risposta tingħata f'seduta oħra.

PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ftit accountants biss irċevew invit mis- segretarja privata tas-Segretarju Parlamentari biex nhar il-Ġimgħa 25 ta' Ġunju jissottomettu offerti ta' konsulenza biex tiġi riveduta l-istruttura u l-operazzjoni tal-pixxina nazzjonali?

Għaliex ma ħarġux offerti pubbliċi kif isir is-soltu?

Kif intgħażlu l-accountants/kumpanniji ta' accountants li ntbagħatilhom dan l-invit?

Kemm issottomettew offerti?

Kemm kienet kull offerta?

Min intgħażel?

Meta għandu jiġi sottomess ir-rapport finali ta' min intgħażel?

X'kienu t-terms of reference li ngħataw?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ma nħarġitx sejħa pubblika għall-offerti biex isir servizz ta' konsulenza biex tiġi riveduta l-istruttura u l- operazzjoni tal-pixxina minħabba li skond ir-Regolamenti Finanzjarji eżistenti n-nefqa nvoluta biex jitwettaq dan is-servizz ma kienetx tirrikjedi li jsir hekk.

Ta' min jgħid li din in-nefqa taqa' fil- paramentri stabbiliti fl-istess regolamenti finanzjarji li jippermettu lill- Ministru jew lis-Segretarju Parlamentari li jakkwista servizz dirett mis- suq liberu.

L-erba' kumpanniji ta' accountants li ntbagħtilhom l-invit biex jissottomettu offerti ġew magħżula mill-paġni s-sofor.

Is-segretarjat irċieva tliet offerti li d-dettalji tagħhom huma kif se nsemmi:

Messrs G.F.C. Consult Ltd - Lm 490 Messrs Grant Thornton - Lm 950 Messrs Pricewater house Coopers - Lm1800

Dawn il-prezzijiet ma jinkludux it-taxxa fuq il-valur miżjud.

L-offerta li ġiet magħżula kienet l-orħos waħda jiġifieri dik ta' Messrs G.F.C. Ltd li huma mistennija li jissottomettu r-rapport finali fi żmien tlett ġimgħat.

It-terms of reference huma simili għal dawk li normalment jiġu assoċjati ma' dan it-tip ta' eżerċizzju.

SAĦĦA - SKEJJEL - TUCK SHOPS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid matul din is-sena skolastika kemm saru spezzjonijiet minn uffiċjali tad-Dipartiment tas-Saħħa biex jiġi żgurat li fit-tuck shops ta' l-iskejjel jinbiegħu ikel u minerali li huma tajbin għas-saħħa tat-tfal?

F'liema skejjel saru?

Kien hemm xi każi fejn instab li kien hemm xi irregolarita' f'bejgħ ta' prodotti li jinbiegħu?

Saru xi spezzjonijiet fl- iskejjel tal-Knisja u dawk privati?

Jista' jagħti l-figuri term b'term?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma l-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni għadha qed tinġabar u ir-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SKOLA SPORT - COACHES

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li meta ħa sehem f'diskussjoni fuq Net TV nhar il-Ġimgħa 25 ta' Ġunju, is-Segretarju Parlamentari tiegħek lissen il-fatt li mhux kuntent bil-livell ta' ċerti coaches li qed jagħtu servizz fid-dixxiplina ta' Skola Sport, jista' l-Ministru jgħid x'qed jaħseb li jagħmel il-gvern qabel ma jerġgħu jibdew l-attivitajiet tax-Xitwa f'Settembru/Ottubru li ġej biex jgħolli dan il-livell?

Il-coaches li jieħdu sehem f'dawn l-attivitajiet huma kwalifikati fid-dixxiplina tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li qabel ma jiġu ngaġġati coaches biex jagħtu servizz fid-dixxiplini ta' Skolasport dawn jiġu mitluba jipproduċu ċertifikati u dettalji dwar l-esperjenza tagħhom.

Sabiex il-Gvern ikompli jgħolli l-livell ta' Skolasport u jiġi provdut servizz aħjar, se jiġu organizzati diversi laqgħat speċjali u seminars dwar it-taħriġ bażiku tat- tfal ta' kull eta`.

Dawn il-laqgħat se jsiru għall-coaches u coordinators fid-dixxiplini kollha li tħaddan Skolasport.

COACHES BARRANIN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li hawn numru ta' coaches barranin ta' esperjenza li qegħdin ingaġġati ma' għaqdiet diversi, ħafna minnhom bl-għajnuna tal-Kumitat Olimpiku, jista' jiġi indagat jekk dawn il-coaches jistgħux jintużaw biex jgħinu lil coaches tagħna jakkwista esperjenza?

Jistgħu jintużaw ukoll fl-iskejjel biex flimkien ma' għalliema tal-PE jgħinu fit-taħriġ mat-tfal?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tlabt li l-kwestjoni tiġi kkonsidrata.

SKEJJEL - SUĠĠETTI OBBLIGATORJI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li l-Ministru żgura lil din il-Kamra kemm-il darba li huwa sodisfatt li kull skola qed timxi skond il-gwidi mogħtija mid-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni dwar is-suġġetti obbligatorji, u jien irċevejt ilmenti li dan mhux qed isir kullimkien, jista' jgħid jekk l-iskejjel privati kollha għandhomx dawn is-suġġetti: it-tagħlim ta' l-istudji soċjali li jwassal għal eżami tal-SEC u li dan qed jiġi mgħallem mill-primarji sal-ħames klassi tas-sekondarji; it-tagħlim tal-PSE fuq bażi regolari ta' mill-inqas sagħtejn fil-ġimgħa; u t-tagħlim tar-Reliġjon fuq bażi regolari li jrid iwassal li studenti jkunu jistgħu joqogħdu għall-eżami tal-SEC?

Jista' jagħti lista ta' dawn l-iskejjel fejn dan qed isir u fejn mhux?

Jista' jgħid kemm-il siegħa ta' tagħlim fil-ġimgħa qed isir?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitlub jenħtieġ żmien biex jinġabar u jiġi verifikat, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KULLEĠĠ TA' ST.

EDWARD'S - TKEĊĊIJA TA' ĦADDIEMA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex tliet ħaddiema fulltime u oħrajn part-time tkeċċew mill-Kulleġġ ta' St. Edwards's fil-Birgu ftit jiem ilu?

Japprezza li bejniethom taw mal-50 sena servizz lil kulleġġ u li ta' l- eta' tagħhom se jkun diffiċli għalihom li jsibu xogħol ieħor?

Peress li wieħed mill-ħaddiema kien ukoll manager fuq il-ħaddiema tal- manutenzjoni, dawk tat-tindif u jieħu ħsieb il-First Aid, jista' jiżgura li ħadd ma jiġi mpjegat fl-istess xogħol u grad?

Jista' l-kulleġġ jinforma d- Dipartment tax-Xogħol dwar min se jagħmel dan ix-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Minn investigazzjoni li għamel id-Dipartiment tar- Relazzjonijiet Industrijali u ta' l-Impjieg ma jirriżultax li tliet ħaddiema tkeċċew mill-Kulleġġ ta' St Edwards, iżda jirriżulta li hemm il- ħsieb li xi xogħol jingħata b'kuntratt lil terzi persuni.

Id-dipartiment informani li qed isegwi din is-sitwazzjoni biex ikun żgurat li ma jkunx hemm xi ksur fil-liġi tax-xogħol.

BORMLA - TRIQ KOTTONIER

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid għandux xi pjan fuq iċ-ċimiterju ta' Triq Kottonier, Bormla biswit Triq il-Mitħna?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma hemm l-ebda pjan mid-dipartiment tas-Saħħa li jiġi żviluppat is-sit imsemmi fil- mistoqsija.

BORMLA - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk it-toroq ta' Triq il-Mitħna u Triq Polverista f'Bormla humiex se jingħataw kisja tat-tarmac?

Jekk fl-affermattiv, meta se jsir dan ix-xogħol?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li peress li dawn it-toroq huma diġa' asfaltati r-resurfacing tagħhom irid isir mill-kunsill lokali.

SKEJJEL - JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu dawk l-istudenti li attendew għal eżamijiet tal-Junior Lyceum?

Kemm minnhom kienu bniet u kemm minnhom kienu subien?

Kemm kienu tfal li għaddew minn kollox?

(Min kull eżami)

Kemm kien hemm min weħel minn suġġett wieħed?

Mil-liema lokal b'lokal kienu t-tfal li għaddew?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li din l-istatistika kollha se tkun fir- rapport li se jiġi ppubblikat fil-futur qrib u li kopja tiegħu titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

FIERA INTERNAZZJONALI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhu l-iskop li fil-Fiera Internazzjonali ta' Malta li qegħda tittella' bħalissa fin-Naxxar qed jingħata spazju kbir għal stand ta' l-Unjoni Ewropea u stand fuq il-gżira ta' Malta ssib ftit li xejn?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-Gvern iddeċieda li din is-sena l-Padiljun ta' Malta fil-Fiera Internazzjonali fin-Naxxar bit-tema Il-Pass li jmiss, għandu jippromwovi l-ħidma li għamlet u qed tagħmel Malta li għandha twassal għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea.

FGURA: TRIQ IS-SUR - BOZOZ

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsiru addizjoni ta' bozoz fi Triq is-Sur, Fgura meta l-applikazzjoni għalihom ilha li saret xhur ilu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

INTERNET

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Wara li ġie rrapportat li l-Viċi Prim Ministru qal li ħafna nies qed jgħaddu ħafna ħin fuq l-Internet u li l-Gvern għandu jagħmel xi ħaġa fuqha, jista' l-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali, jekk din ix-xi ħaġa hijiex se tkun xi taxxa ġdida/addizzjonali fuq l-użu ta' l-internet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-kwotazzjoni m'hijiex korretta.

F'dak id- diskors saret enfasi fuq il-fatt li hawn min qiegħed iqatta' wisq ħin fuq l- internet u dan jista' jwassal għal addiction.

Dan il-fenominu soċjali għandu jiġi studjat.

CERA/IRA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta huwa maħsub li l-liġijiet l-ġodda fuq iċ-CERA u l-IRA jiġu ppreżentati ġewwa l- Parlament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed isir xogħol fl-MCED fuq ir-reviżjoni taċ-CERA u l-Industrial Relations Act u għadni qed nistenna l-proposti konkreti mingħandhom fi żmien raġonevoli.

HOUSING ESTATES - MANUTENZJONI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-pjan ta' manutenzjoni meħtieġa fil-Housing Estates, u jgħidilna liema xogħol sar mill-5 ta' Settembru sal-lum u kemm huwa pprogrammat li jsir xogħol ta' manutenzjoni sa l-aħħar tas-sena?

Jista' l-Ministru jgħid liema minn dawn il-kuntratti ta' manutenzjoni ngħataw b'tender?

Min ħa t- tender u għal kemm kien jammonta t-tender?

Jista' l-Ministru jgħidilna jekk it-tenders kenux ippubblikati fil-gazzetta tal-gvern?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għalkemm inħoss li mhux prudenti li nippubblika d- dettalji ndividwali tal-każijiet kollha fejn saru jew huma approvati li jsiru xogħlijiet ta' manutenzjoni, nista' ninforma lil-Onor.

Interpellant li minn Settembru ta' l-1998 sal-lum tlestew 1,478 xogħlijiet ta' tiswija mid-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar b'bini tal-Gvern f'diversi Housing Estates f'Malta.

Ngħarrfu wkoll li huma approvati li jsiru 2,005 xogħlijiet (għalkemm dawn mhux kollha jitlestew sa' l-aħħar tas-sena).

Sadanittant lista ta' kuntratti ta' xogħlijiet ta' tiswija li ngħataw mill-istess dipartiment f'dan il-perjodu tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Dawn il-kuntratti kollha ingħataw wara sejħa għall-offerti pubblikata fil-gazzetta tal-Gvern.

ETC - PERSUNI BLA XOGĦOL

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm nies li hemm qegħda u li għandhom 'il fuq minn 40 sena, sabu mpjieg bl-għajnuna ta' l-ETC?

F'liema settur sabu mpjieg?

Kemm kienu ilhom qegħda u x'kien il- livell ta' skola tagħhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jispeċifika l- perjodu taż-żmien li qed jirriferi għalih fil-mistoqsija parlamentari tiegħu.

ANZJANI - DJAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inxtara għad- djar ta' l-anzjani b'sistema diretta b'kwotazzjoni, jew permezz ta' tenders mill-5 ta' Settembru 'l hawn?

Tista' l-informazzjoni tiġi mifruda fuq bażi ta' kull dar?

Jista'jgħid kemm swew u mingħand min inxtraw l-oġġetti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni għall-mistoqsija parlamentari numru 8498 qiegħda tinġabar.

ASSISTENZA SOĊJALI - CHILDREN'S ALLOWANCE

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti l-istess informazzjoni li ngħata għal mistoqsija parlamentari numru 7654 fuq medda ta' għaxar snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġier fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SANTA LUĊIJA - GROUND TAL-FOOTBALL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitlesta x-xogħol fuq il-ground tal- football f'St. Lucija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-1 ta' Settembru, 1998 il-club tal- football ta' Santa Luċija kienu ingħataw Lm5,200 biex ikopru spejjeż konnessi mal-bini ta' ħajt mad-dawra tal-ground u għar-resurfacing tal- pitch.

Ma kien hemm ebda commitment mid-Dipartiment dwar xi xogħlijiet pendenti ma' dan il-club.

SANTA LUĊIJA - BERĠA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm attendew pazjenti fl-berġa ta' St. Luċija għas-snin 95/96/97/98/99?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: It-total ta` pazjenti li attendew fil-berġa ta` Santa Luċija fis-snin imsemmija huma:

Sena Total 1995 2067 1996 1771 1997 1801 1998 1949 1999 (sa Mejju) 914

PERSUNI NEQSIN MID-DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm persuni neqsin mid-dawl fil-lokalita' ta' St. Luċija?

Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm persuni li huma b'diżabilita'?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Numru ta' persuni neqsin mid-dawl fil-lokalita' tal-Kunsill Lokali ta' Santa Luċja reġistrati mal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' - ħames persuni.

Lista dettaljata ta' persuni b'diżabilita' reġistrati mal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta skond

a) il-Kunsilli Lokali b) s-sess tagħhom c) l-eta tagħhom

Din l-istatistika hi tal-persuni b'diżabilita' li l-informazzjoni dwarhom iddaħħlu fil-computers tal-Kummissjoni sal-25 ta' Ġunju, 1999.

MALTACOM - EARLY RETIREMENT SCHEME

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti risposta għall-mistoqsijiet parlamentari numru 7197 u 7000 li saru f'Mejju?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Rigward il-mistoqsija parlamentari numru 7000, jiena nformat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma investigat il- provvista ta' l-ilma fil-garaxxijiet imsemmija.

Minn din l-invetigazzjoni irriżulta li m'hemm l-ebda garaxx fi Sqaq Rajżi li għandu l-provvista ta' l- ilma iżda m'għandux meter.

F'din l-akkwata hemm pressjoni adegwata ta' ilma u l-Korporazzjoni ma' taf bl-ebda problema ta' nuqqas ta' ilma fil- viċinanzi.

Dwar l-Early Retirement Scheme li għaliha saret riferenza fil-mistoqsija parlamentari numru 7197, jiena nformat li l-Maltacom kienet ħarġet ittra ċirkulari datata 5 ta' Mejju, 1999 u li kienet intbagħtet lill-ħaddiema tagħha.

STA.

LUĊIJA - BOZOZ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk bħalissa hemmx talbiet għal bozoz ġodda f'Santa Luċija?

Jekk iva, f'liema toroq hemm it-talbiet?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li bħalissa l-Korporazzjoni Enemalta għandha talbiet għall-istallazzjoni ta' bozoz ġodda fit-toroq segwenti ta' Santa Luċija.

Triq Klemantis, Triq il-Kahwiela, Triq ir-Rand, passaġġ bejn Triq Inez Soler u Triq Lellux, Triq il-Margeriti, Triq Bwieraq kantuniera ma' Triq Għeneb id-Dib, Triq Tursin il-Bir (quddiem Blokk A), Binja tal-Faqqani, passaġġ bejn Triq it-Tulipani u Triq iż-Żinnija, Trejqet iż-Żahar, Triq Gardenja kantuniera ma' Dawret it-Torri, Triq tal-Barrani, Triq il- Girasol\Triq Ineż SOler, Triq Żnuber (ħdejn it-taraġ tal-pjazza), Dawret it- Torri (quddiem iċ-ċentru tal-ħwienet), Vjal l-Ewropa (daħla ta' Santa Luċija), Triq tal-Barrani (ħruġ u dħul ta' Santa Luċija), triq ħdejn il- Junior Lyceum, Triq Begonja kantuniera ma' Dawret it-Torri, Triq Begonja kantuniera ma' VJal l-Oleandri, Trejqet ta' Ġarnaw u Triq il-Qoton.

MONUMENT GREAT SIEGE

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jassigura li madwar il-Monument tal-Great Siege ta' Antonio Sciortino quddiem il-Qrati tal-Ġustizzja jiġi pavimentat qabel il- festa ta' 8 ta' Settembru?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li se jsir kisi temporanju.

Għar-rigward tal-paviment il-perit inkarigat iffinalizza l-pjanti u se ssir l-applikazzjoni lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

KUMMISSJONI PERSUNI B'DIŻABILITA' - GĦAJNUNA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kellha applikazzjonijiet il-Kummissjoni Persuni b'Diżabilita' għal għajnuna, x'tip ta' għajnuna intalbet u ngħatat u kemm-il applikazzjoni ġiet rifjutata u fuq liema kriterji?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni li qed jitlob l-Onor.

Interpellant tista' tinkiseb minn dawn iż-żewġ pubblikazzjonijiet pubbliċi.

Ir-rapport annwali tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' - 1999; Indaqs - Fuljett tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' - paġna 5.

Kopja ta' dawn il-pubblikazzjonijiet tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

WIED IL-GĦAJN - TRIQ IL-BUTTAR

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li Triq il- Buttar, Wied il-Għajn inqalgħet xi għaxar xhur ilu biex ġew mgħoddija xi servizzi u baqgħat maqlugħa sal-lum?

Jaf il-Ministru li għalkemm kien intefa' xi terrapien fil-gandotti dawn kollha reġgħu nqalgħu?

Jaf il- Ministru li f'din it-triq hemm drawwa li jipparkjaw ix-xarabankijiet tat- turisti li żgur mhux qed jieħdu impressjoni tajba ta' dan l-iżdingar?

Jista' l-Ministru jgħid meta hu maħsub li din it-triq li taqa' taħt ir- responsabbilta' tal-gvern tiġi rranġata suret in-nies?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-asfalt ta` din it-triq se jsir bħala parti mill-proġett ta` l-embellishment tal-lokal.

MONUMENTI - RESTAWR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid hemmx il-ħsieb li jiġi rranġat il-Monument tas-7 Ġunju?

Fid-dawl ta' artikli li dehru fil-ġurnali jikkonsidra d-Dipartiment tal-Kultura li l-ismijiet tal-vittmi tas-7 ta' Ġunju, jitpoġġew fuq quddiem tal-monument, minflok fuq in-naħa ta' wara?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tlabt li l-punti mqanqla fil-mistoqsija jingħataw il- konsiderazzjoni xierqa mill-awtoritajiet kompetenti.

BALZAN - TRIQ MONS.F.X.ZAHRA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li titlesta Triq Mons. F.X. Zahra, Ħal Balzan?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li dan ix-xogħol qed isir mill- kunsill lokali.

ŻABBAR - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni meta se ssir parti nieqsa minn Triq Lia ġewwa Ħaż-Żabbar (bejn Triq Qalb Imqaddsa u Triq il-Karmnu)?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li peress li kien hemm diffikultajiet tekniċi għal ħruġ ta` l-ilma minn din it-triq, id-Dipartiment tat-Toroq qiegħed ilesti l-pjanti meħtieġa u x-xogħol mistenni jibda wara li toħroġ sejħa għall-offerti.

KALKARA - VILLA PORTELLI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stat tinstab Villa Portelli ġewwa l- Kalkara wara l-bidla fil-gvern f'Settembru 1998?

Jista' jgħid x'sar bħala manutenzjoni minn Settembru 'l hawn?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li m'hemm xejn ġdid fl-istat ta' Villa Portelli minn Settembru 1998 'l hawn.

Għal dak li għandu x'jaqsam ma' tiswijiet meħtieġa, dawn jiġu indirizzati kull meta jinqala' l-bżonn.

Rigward manutenzjoni, sar dak kollu li kien meħtieġ, inkluż manutenzjoni tas-soqfa, il-ġonna, tiswijiwt ta' aperturi u xogħol simili.

Dan ix-xogħol jibqa' jsir fuq bażi ta' rutina.

IKEL - TESTIJIET

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jagħti informazzjoni għal-liema sustanzi kimiċi tossiċi isiru testijiet b'mod regolari fuq l-ikel u oġġetti li jiġu kkonsmati mill- bniedem?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Is-Sessjoni tat-Tossikoloġija fl-Isptar San Luqa tagħmel testijiet regolari fuq prodotti ta` l-ikel għall-materjali radjoattivi u li jistgħu jkunu ta` ħsara għall-bniedem.

Fin-1998 ġew analizzati 63 kampjun.

Testijiet oħra jsiru mid-Dipartiment ta` l-Agrikoltura u nitlob lill- Onor. Interpellant jagħmel domanda lill-Ministru kkonċernat.

DELIMARA - FANAL

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-ħsieb li jsir mill-fanal ta' Delimara fil-Ponta ta' Delimara?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-fanal li rrifera għalih l-Onor.

Interpellant huwa proprjeta` ta' l-Awtorita` Marittima u għalhekk nitolbu jirriferi din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

PULIZIJA - GĦASSA TA' ĦAŻ-ŻABBAR

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Peress li fil-preżent fl-għassa ta' Ħaż-Żabbar m'hemmx spettur, jista' l-Ministru jieħu passi biex din il-lokalita' (ir-raba' l-ikbar bħala popolazzjoni) ikollha spettur?

ONOR.

TONIO BORG: Huwa maħsub li jiġi stazzjonat Spettur fl-Għassa ta' Ħaż-Żabbar hekk kif l-uffiċjali kadetti jieħdu l-kariga ta' spettur fil- futur qarib.