MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 401 Il-Ġimgħa, 20 ta' Ottubru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 401

Il-Ġimgħa, 20 ta' Ottubru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.09 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ġimgħa, 20 ta' Ottubru, 2000

WERREJ MINUTI 1

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 1

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AWTORITA' GĦAS-SAĦĦA U S-SIGURTA' FUQ

IL-POST TAX-XOGĦOL (KUMITAT)

OCCUPATIONAL HEALTH AND SAFETY AUTHORITY BILL (COMMITTEE STAGE) 5

AĠĠORNAMENT 28

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 33

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 400 li saret fid-19 ta' Ottubru, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

MIA - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati ma' l-MIA mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid meta ħarġu l-applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ħaddiema ġew impjegati mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw għall-imsemmi mpjieg?

U jekk jirriżulta li lanqas biss kienu applikaw, jista' jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern) (f'isem il-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi): Ninsab informat li bejn il-5 ta' Jannar u l-10 ta' Settembru, 2000 daħlu 15-il ħaddiem ġdid ma' l-MIA, li 12 minnhom ġew magħżula mil-listi pprovduti mill-ETC u t-tlieta l-oħra wara sejħa li saret fil-ġurnali wara li nkiseb il-permess meħtieġ mingħand l-imsemmija korporazzjoni.

REĠISTRAZZJONI ĊIVILI - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw trasferimenti mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill-ħaddiema tad-dipartiment tal-passaporti?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti?

Jista' jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fil-perijodu speċifikat mill- Onor. Interpellant ma sar l-ebda transfer fid-dipartiment tar- reġistrazzjoni ċivili u mhux fid-dipartiment tal-passaporti, kif hemm fid- domanda.

Bħal f`kull dipartiment ieħor, trasferimenti minn u lejn id-dipartiment isiru skond l-esiġenzi tas-servizz fiċ-ċirkostanzi prevalenti.

LANDS - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw trasferimenti mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill- ħaddiema tad-dipartiment ta' l-artijiet?

Jista' jgħid jekk huwiex il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li bejn il-5 ta` Jannar u l-10 ta` Settembru 2000 ingħata transfer wieħed mid-dipartiment ta` l-artijiet.

KOMPETIZZJONI ĠUSTA - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill- ħaddiema tad-dipartiment tal-kompetizzjoni ġusta?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il- ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Ninsab informat li bejn il-5 ta' Jannar u l-10 ta' Settembru, 2000 ma kien hemm l-ebda trasferiment ta' ħaddiema mill-uffiċċju tal-kompetizzjoni ġusta.

Matul l- imsemmi perijodu kien hemm impjegat wieħed li ġie ttrasferit ma' dan l- uffiċċju.

Hija ħaġa normali li jekk fil-futur l-interessi ta' l-uffiċċju jesiġu li jsir trasferiment ta' mpjegati, allura dawn isiru.

KUMMERĊ - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill- ħaddiema tad-dipartiment tal-kummerċ?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li matul il-perijodu msemmi sar trasferiment ta' skrivana waħda fuq talba tagħha stess.

Trasferimenti fil-futur isiru jekk ikun hemm il-ħtieġa.

CSA - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill-casual social assistants?

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Ninsab informat li fil- perijodu indikat fil-mistoqsija saru 14-il trasferiment ta' casual social assistants, prinċipalment fuq talba ta' l-istess impjegati.

Trasferimenti fil-futur isiru skond l-esiġenzi tas-servizz fiċ- ċirkostanzi prevalenti.

BDIEWA/RAĦĦALA/SAJJIEDA - GĦAJNUNA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' bdiewa, raħħala u sajjieda li applikaw għal xi forma ta' għajnuna matul din is-sena?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): In-numru ta' bdiewa, raħħala u sajjieda li applikaw għal xi forma ta' għajnuna matul din is-sena hu ta' 1,089.

MR SPEAKER (Onor. Anton tabone): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, kemm minn dawn it-talbiet għandhom relazzjoni ma' investiment għal produzzjoni aktar sostenibbli?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, mill-informazzjoni li għandi quddiemi jirriżulta li 902 huma talbiet ta' Maltin filwaqt li 187 huma ta' Għawdxin.

Dawk li applikaw għal reviżjoni ta' nofs il-kontribuzzjoni tas-sigurta' soċjali huma 1076, filwaqt li l-bqija applikaw għal self u għotjiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, hemm xi talba relatata mal-produzzjoni organika?

Jekk dan m'huwiex il-każ, x'qed jagħmel id-dipartiment bil-għan li jinċentiva l-organic farming.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, is-sistema ta' għajnuna għadha bħalma kienet fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti, u cioe' li l-bdiewa u r- raħħala jitolbu għal self b'imgħax sussidjat.

Jien informat li saru diversi talbiet u li l-maġġor parti ta' dawn in-nies qegħdin jinqdew.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, x'qed isir biex naġġornaw il-liġijiet u r-regolamenti tagħna ma' dawk ta' l-Unjoni Ewropea?

Il-Ministru qiegħed jikkonsidra jekk 'il hemm mill-għajnuna li qed jingħad li se tagħti l- Unjoni Ewropea, joħroġx b'xi skema speċjali biex il-bdiewa, ir-raħħala u s- sajjieda jkunu jistgħu jwettqu l-bidliet mistennija minnhom?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, ir-restructuring neċessarju xorta jrid isir f'dawn it-tliet oqsma, irrespettivament jekk nidħlux membri jew le fl- Unjoni Ewropea, sabiex b'hekk titjieb l-effiċjenza, tiżdied il-produzzjoni u tissaħħaħ il-kompetittivita'.

Jien nista' ngħid li qed jiġu studjati u mfassla diversi proġetti biex ikollna produzzjoni b'inqas kimika u b'inqas velenu, u dawn se jiġu mwettqa billi l-bdiewa u r-raħħala jingħaqdu fi producer organisation, li allura tagħtihom aktar saħħa u fl-istess ħin l-għaqda tkun tista' tinforma lill- bdiewa liema huma l-aħjar prodotti li għandhom jiġu mkabbra fil-pajjiż u f'liema areas għandhom jiġu mkabbra.

Ċertament li d-dipartiment irid ilesti u jfassal il-pedamenti għal dan kollu.

Per eżempju, qed issir geographic information system biex naraw fejn l- aħjar li jinżergħu ċerti prodotti.

L-Unjoni Ewropea diġa' pprovdiet euro 1 miljun lid-dipartiment biex ikun jista' jsir xogħol ta' integrated administrative control ta' l-art kollha li għandna fil-pajjiż.

B'sistema ta' informatika, kull roqgħa art tiġi mmarkata ta' min hi, min jaħdimha, il- qisien tagħha, x'tip ta' ħamrija fiha, jekk hijiex ħamra jew bajda, il- conductivity ta' l-istess raba', jekk huwiex bagħli jew saqwi, kif ukoll jekk ir-raba' huwiex tal-bikri jew imwaħħar, ħalli b'hekk il-bdiewa jiġu magħquda taħt id-diversi producer organisations li d-dipartiment qed jipprevedi li se jkun hemm.

Per eżempju, jista' jkollok producer organisation li tieħu ħsieb l-esportazzjoni tal-patata tar-rebbiegħa, jista' jkollok producer organisation li tieħu ħsieb it-tadam li jiġi mkabbar għall-għasir u oħra li tieħu ħsieb it-tkabbir taż-żebbuġ.

Ladarba jkollna diversi producer organisations li jkollhom f'idejhom din l-għodda ta' l-informatika, li permezz tagħha jkunu jafu x'joffri r-raba' u x'potenzjal għandha kull biċċa art f'pajjiżna, jien persważ li l-bdiewa jkunu jistgħu jagħmlu l-operat tagħhom b'mod iżjed effiċjenti u għaldaqstant b'mod iżjed produttiv.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, il-Ministru qed jgħid li d- dipartiment rċeva euro 1 miljun biex jagħmel ċertu ħidmiet, imma l-gvern għandu xi skema għall-bidwi biex iwettaq dawn il-bidliet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Iva, il-bidwi se jkollu l-għajnuna meħtieġa.

Irrid infakkar li sa l-1996 Malta kienet minn ta' quddiem bħala kandidata ewlenija għal sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Imbagħad ġara li kellna l- elezzjoni, inbidel il-gvern u min-naħa ta' pajjiżna ġiet iffriżata l- applikazzjoni għal sħubija fl-Unjoni.

Pero' l-kandidati l-oħra minn Eastern and Central Europe baqgħu għaddejjin bl-applikazzjoni tagħhom, fasslu programm ta' għajnuna magħruf bħala s-SAPARD - special accession programme for agriculture and rural development - u bdew minn din is-sena jibbenefikaw minn madwar euro 520 miljun kull sena.

Jiġifieri l-kandidati l-oħra kollha, minbarra Ċipru, minn issa sa l-2006 se jkunu ħadu bejniethom madwar euro 520 miljun mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

Jiddispjaċini ngħid li meta aħna ffriżajna l-applikazzjoni tagħna għal sħubija fl-Unjoni tlifna ċ-ċans li nibbenefikaw minn dawn il-fondi.

Irrid infakkar li dawn il-fondi qegħdin għall-agrikoltura biss, għax imbagħad hemm fondi oħra għat-telekomunikazzjoni, għat-trasport u għall- ambjent taħt l-IPSA.

Allura wara li rriattivajna l-applikazzjoni għal sħubija u wara li ġejna aċċettati bħala kandidati, id-dipartiment fassal diversi proġetti.

Bħalissa għaddejjin b'taħdidiet mal-ministeru tal- finanzi u l-ħsieb hu li proporzjon ta' dawn il-proġetti jiġu ffinanzjati minn pajjiżna - kif jiġri f'kull pajjiż - u l-parti l-oħra tiġi ffinanzjata mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

Jiġifieri rridu nfasslu bil-għaqal dawk il-programmi li semmejt diversi drabi, nagħmlu pakkett apposta għall- agrikoltura u ninnegozjaw ma' l-Unjoni ħalli jkollna wkoll pre-accession packet permezz tal-pre-accession funds.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, peress li kif qed jgħid il-Ministru pajjiżi mill-Ewropa tal-Lvant u mill-Ewropa Ċentrali diġa' qed jibbenefikaw mill-fondi ta' l-Unjoni, jista' jispjega għaliex la qabel l-1996 u lanqas issa, li l-gvern irriattiva l-applikazzjoni għal sħubija, l-Unjoni Ewropea ma estendiet l-iskema ta' eżenzjoni fuq l-esportazzjoni minn Malta ta' ċerti prodotti - fl-1995 kienu eżentati bi 33% u issa ġew eżentati b'77% - biex tkopri l-ħut li jitkabbar fil-fish farms?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, naħseb li m'aħniex qegħdin niffokaw tajjeb, fis-sens li fl-1995 is-SAPARD kien għadu m'huwiex operanti.

L-ebda pajjiż fl-1995 ma kien beda jibbenefika mis-SAPARD, jiġifieri l-fond ta' euro 520 miljun li l-pajjiżi kandidati qegħdin igawdu minnu beda fis-sena 2000 u jibqa' jitħaddem sa l-2006.

Dan l-aħħar ġara wkoll li l-Unjoni Ewropea neħħiet l-export subsidies għall-pajjiżi applikanti - per eżempju, fuq il-majjal - u rranġat biex ċerti prodotti ta' l-Unjoni jidħlu f'dawn il-pajjiżi mingħajr xkiel.

(Interruzzjonijiet) It-tendenza hi li titneħħa l-protezzjoni fuq il- kummerċ kollu.

Jiġifieri bis-sistema tad-double zero option, li ddaħħlet dan l-aħħar, l-Unjoni Ewropea tista' tesporta prodotti agrikoli lejn il- pajjiżi kandidati - u hemm lista ta' prodotti - kif mill-pajjiżi kandidati jistgħu jesportaw prodotti lejn pajjiżi msieħba fl-Unjoni mingħajr ma jħallsu levy.

Imma dawn l-iżviluppi setgħu jseħħu għax dawn il-pajjiżi baqgħu għaddejjin bid-diskussjonijiet u bdew jibbenefikaw mill-fondi tas-SAPARD u ta' l-IPSA, u allura meta tara l-pakkett kollu tara li dawn waslu fil- pożizzjoni li jibdew ineħħu l-protezzjoni, bl-Unjoni Ewropea tesporta lejn dawn il-pajjiżi, kif ukoll dawn il-pajjiżi jesportaw lejn l-Unjoni, f'operat fejn il-levy ma tapplika fuq l-ebda naħa.

Jiġifieri llum qegħdin li l-Unjoni tesporta ċerti prodotti lejn dawn il-pajjżi mingħajr ma titħallas levy u dawn il-pajjiżi jesportaw prodotti lejn l-Unjoni mingħajr ma jħallsu levy.

Issa l-uniku prodott li jista' jiġi kkwanitifkat tajjeb hawn Malta hija l- patata tar-rebbiegħa li tiġi esportata lejn l-Unjoni.

Kulħadd jaf li wara l-agreement li kellna fl-1998, ġie mtawwal iż-żmien li nistgħu nesportaw il-patata tar-rebbiegħa sa l-aħħar ta' Mejju.

Dan huwa l-uniku prodott li s'issa nistgħu ngħidu li jista' jikkwalifika bħala esportazzjoni lejn il-pajjiżi ta' l-Unjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, jiġifieri f'dawn l-aħħar sentejn il- gvern għamel talba biex ikun eżentat bħalma huma eżentati dawn il-pajjiżi?

Għax jekk fi żmienna l-applikazzjoni ta' Malta għas-sħubija fl-Unjoni kienet iffriżata, f'dawn l-aħħar sentejn suppost li rriattivajtu l- applikazzjoni!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, pajjiżna ġie aċċettat formalment bħala candidate country f'Diċembru li għadda.

Għalkemm xorta waħda konna qed nippreparaw, irridu nagħmlu tajjeb għal dak iż-żmien li tlifna billi nlestu l-economic impact assessments li hemm bżonn.

Qegħdin nippreparaw pakkett ħalli dak li tlifna mis-SAPARD niddiskutuh ma' l-Unjoni Ewropea, bl-iskop li anke aħna nibbenfikaw mill-fondi ta' l-Unjoni bħala pre-accession packet.

Pero' m'għandniex nippretendu li wara li tlifna sentejn, issa kemm infaqqgħu subajna u nirranġaw kollox!

Dawn il-proġetti għandna nagħmluhom bis-serjeta', għandhom ikunu feasible, ippreparati sewwa bħalma ppreparahom ħaddieħor u niddiskutuhom mad-diriġenti ta' l-Unjoni Ewropea, ħalli bħall-pajjiżi l-oħra li kelhom dan il-pakkett speċjali - special programme għal pre-accession fil-kamp ta' l-agrikoltura - aħna wkoll nibbenefikaw mill-pre-accession funds.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AWTORITA' GĦAS-SAĦĦA U S-SIGURTA' FUQ IL-POST TAX- XOGĦOL

OCCUPATIONAL HEALTH AND SAFETY AUTHORITY BILL

L-ordni għall-kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi

Ikompli mit-18 ta' Ottubru, 2000

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mr Chairman, rimarki x'nagħmlu għandna żgur, pero' xtaqna li l-ewwel jiġu spjegati ċerti affarijiet biex inkunu korretti f'dak li ngħidu.

Jekk hemm bżonn, lesti anke nistennew sakemm jidħol Dr Gonzi, pero' ma nistgħux naqbdu nitkellmu fl-arja.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Chairman, fl-assenza tal- Viċi Prim Ministru se nippilota jien din il-liġi.

Għalhekk jekk hemm xi domandi jiena lest li nweġibhom.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Sur President, l-aħħar darba l-Ministru Gonzi qalilna li kellu jikkonsulta ma' l-esperti dwar ċerti aspetti tal- tifsira ta' "post tax-xogħol" u aħna nixtiequ nkunu nafu f'dan il-mument x'ħareġ minn din il-konsultazzjoni.

Ma jagħmilx sens li nduru għal klawsoli oħra mingħajr ma jkollna feedback dwar dak li ġie diskuss fl-aħħar seduta għax inkunu qed inraqqgħu l-pannu bil-qargħa aħmar!

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Rita Law.

ONOR.

RITA LAW: Biex inkompli ma' dak li għadha kif qalet l-Onor.

Coleiro, qabel ma nkomplu bid-diskussjoni tagħna rridu nidħlu fil-qasam tax- xogħol li dwaru se tkun ibbażata l-argumentazzjoni tagħna.

Dr. Gonzi kellu jikkonsulta ma' l-avukat ġenerali u ma' xi nies oħra biex jidentifikaw liema oqsma jaqgħu taħt it-terminu "post tax-xogħol".

Jiena kieku xtaqt li nkompli fuq dak li kont qed ngħid nhar l-Erbgħa, jiġifieri fuq id-dipartimenti tal-gvern u fuq l-iskejjel, pero' qabel ma jgħidulna jekk dawn iż-żewġ oqsma humiex se jkunu koperti b'din il-liġi jew le, jien ma nistax inkompli.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Chairman, jekk il-problema hija biss dwar definizzjoni waħda minn lista twila ta' tifsiriet li fiha din il-liġi, naħseb li jkun aħjar kieku kellna nipposponu klawsola 2 u ngħaddu għal klawsola oħra.

Id-definizzjoni ta' "post tax-xogħol" hija:

"kull fond, lok, faċilita', bastiment jew post jew imkien ieħor fejn isir xogħol jew li għalih il-ħaddiem ikollu aċċess waqt il-kors ta' l- impieg tiegħu u, mingħajr ħsara għall-ġeneralita' ta' dak hawn aktar qabel imsemmi, tinkludi fabbrika, ħanut, uffiċċju, lukanda, sptar jew klinika".

Jien ma nara l-ebda diffikulta', f'definizzjoni daqshekk wide-ranging, li mingħajr preġudizzju ngħaddu għal klawsola oħra minħabba din id-diffkulta' minima.

Jien jidhirli, Mr Chairman, li għandna ngħaddu għal klawsola 3, li wara kollox hija enunzjazzjoni ta' prinċipji, imbagħad jekk f'xi klawsola partikolari jkun hemm riferenza għal din il-kwestjoni, wieħed ikun jista' jissospendi.

Imma f'affarijiet oħra li m'għandhomx x'jaqsmu nistgħu nimxu 'l quddiem.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Għalija ma jagħmilx sens li naqbżu kompletament klawsola 2 u ngħaddu għal klawsola 3 meta klawsola 2 għadha ma ġietx eżawrita.

Kellha ssir konsultazzjoni ma' l-esperti legali dwar dik il-parti tal-Merchant Shipping Act li tittratta s-safety ta' l-ekwipaġġ ta' bastiment reġistrat hawn Malta.

Iktar minn hekk, biex id-definizzjoni tkun iktar eżawrjenti, l-Onor.

Rita Law ssuġġeriet postijiet oħra tax-xogħol, fejn imbagħad kien maħsub li biex din il-liġi tkun wiesa' kemm jista' jkun titneħħa din l-istess lista.

L- oppożizzjoni diġa' offriet li lesta li tistenna basta x-xogħol isir sew.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Chairman, din m'hijiex l-ewwel darba li l-klawsola li tittratta t-tifsiriet titħalla għall-aħħar minħabba xi diffikultajiet żgħar ta' interpretazzjoni.

Barra minn hekk, irrid ngħid ukoll li Dr. Gonzi bl-ebda mod ma kkommetta ruħu li se jressaq xi emenda imma qal biss li se jikkonsulta ma' l-avukat ġenerali.

Jekk se niddefinixxu "post tax- xogħol" bil-mod ta' l-oppożizzjoni se nispiċċaw b'lista twila daqs dizzjunarju!

Billi hawn xi affarijiet neqsin ma jfissirx li dawn m'humiex inklużi taħt dan il-prinċipju, għaliex id-definizzjoni ta' "post tax- xogħol" tinkludi:

"kull fond, lok, faċilita', bastiment jew post jew x'imkien ieħor fejn isir xogħol jew li għalih il-ħaddiem ikollu aċċess waqt il-kors ta' l- impjieg tiegħu u, mingħajr ħsara għall-ġeneralita' ta' dak hawn aktar qabel imsemmi, tinkludi fabbrika, ħanut, uffiċċju, lukanda, sptar".

Naħseb li din id-definizzjoni ma tistax tkun wiesa' iktar minn hekk, u l- fatt li fit-tieni parti tad-definizzjoni hemm xi ħaġa mħollija barra ma jagħmilx ħsara għall-ġeneralita' ta' dak fl-ewwel parti.

M'iniex qed nipprova nkun legalistiku pero' d-definizzjoni kif inhi tkopri kollox, mhux dik il-lista biss.

Jekk hemm xi ħaġa li m'hijiex qiegħda fl-ewwel parti tad-definizzjoni ma jfissirx li m'hijiex qiegħda lanqas fl-ewwel parti.

Għalhekk issa niddeċiedu nipposponux jew nivvotawx fuq din il-klawsola, Sur President.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mr Chairman, jidhirli li qed niżvijaw lil kulħadd għaliex filwaqt li Dr. Gonzi kien qiegħed jargumenta b'ċertu mod u anke kien lest li jaħdem biex jinstab l-aħjar metodu, il-Ministru Borg qed jargumenta b'mod kompletament differenti.

Jiena ma nagħtihx tort għaliex mhux talli ma kienx preżenti għas-seduta li għaddiet talli din il-liġi lanqas biss taqa' taħt id-dekasteru tiegħu, u allura naturalment l-Onor.

Borg qiegħed sempliċement jagħti l-opinjonijiet tiegħu.

Pero' ma naħsibx li dan huwa l-mod ta' kif għandna nimxu.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Mr Chairman, jekk wieħed iħares lejn il-kontenut taż- żewġ klawsoli jinnota li kemm klawsola 3 kif ukoll paragrafu (b) ta' subklawsola (1) ta' klawsola 2 qed jiddefinixxu "post tax-xogħol".

Huwa veru li l-oppożizzjoni ma qablitx kompletament mal-wording, pero' jiena diġa' għedt lil Dr. Gonzi li l-kwestjoni kollha hija waħda ta' prijorita'.

X'se nagħmlu, inpoġġu klawsola 3 qabel klawsola 2 jew namalgamaw klawsola 3 ma' klawsola 2, u neliminaw kompletament klawsola 3?

Ma jagħmilx sens li nħallu klawsola 2 għal aktar tard jekk għadna lanqas biss stabilejna l- prijorita' ta' kif se naħdmu.

Sfortunatament il-Viċi Prim Ministru, li suppost qiegħed jispjega din il-liġi, illum m'huwiex preżenti u għalhekk ma nistgħux inkomplu fuq dak li konna bnejna miegħu sa issa.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Law.

ONOR.

RITA LAW: Mr Chairman, jiena nħoss li hija xi ħaġa inġusta li qed niddiskutu liġi meta l-ministru responsabbli m'huwiex preżenti, iktar u iktar meta r-risposti lesti li jagħtihom ministru ieħor li fl-aħħar seduta lanqas biss kien fil-Kamra.

Jien ma nħossx li huwa sew li l-Onor.

Borg qed jipprova jimla l-ħin billi jwieġeb għal xi ħaġa li diġa' tkellimna fuqha nhar l-Erbgħa, għaliex b'hekk mhux se nagħmlu progress.

Għalhekk jiena nitlob għal soluzzjoni għaliex ma jistax ikun li nibqgħu naħlu l-ħin.

Iktar minn hekk, lanqas nistgħu nkomplu nitkellmu qabel ma jkollna r- riżultat tal-konsultazzjoni li kellu jagħmel Dr Gonzi dwar jekk l-iskejjel u d-dipartimenti tal-gvern għandhomx jifformaw parti minn din il-liġi u dwar kif il-Merchant Shipping Act se taffettwa din il-liġi.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Chairman, jiena kont preżenti l-aħħar darba waqt is-seduta kollha.

(Interruzzjonijiet) Dan huwa stadju ta' kumitat u naħseb li għandi dritt nitkellem daqs ħaddieħor!

(Interruzzjonijiet) (Għajjat)

THE CHAIRMAN: Onor. Membri, nitlobkom iżżommu l-kalma.

L-Onor.

Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Chairman, jiena membru daqs kulħadd u ċertament li għandi dritt nitkellem.

Fl-aħħar seduta, fuq insistenza ta' l- oppożizzjoni, Dr. Gonzi ressaq emenda mhux biex ikun hemm tibdil fis- sustanza imma biex ikun hemm tibdil fil-wording, biex ikunu kuntenti ż- żewġ naħat.

Dr. Gonzi ssuġġerixxa li nħallu din il-klawsola fil-ġenb sakemm l-avukat ġenerali u l-espert tekniku ta' l-occupational and health and safety unit jaqblu fuq rewording.

Għalhekk huwa fl-interess ta' l- oppożizzjoni li ngħaddu għall-klawsola li jmiss.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Chairman, l-Onor.

Marie Louise Coleiro mill- ewwel irreġistrat il-fatt li l-oppożizzjoni qed tinsisti li jkollna follow- up ta' dak li suppost li kellu jiġi diskuss f'dan l-istadju.

Kieku l-Onor.

Borg tkellem ftit mal-konsulenti, mal-Viċi Prim Ministru nnifsu u mad- deputati ta' din il-Kamra, kieku dawn id-diffikultajiet ma kenux jinqalgħu.

(Interruzzjonijiet) Mr Chairman, jien inħoss li f'ċirkostanzi bħal dawn għandek tiċċensura lill-Onor.

Hyzler għall-intervent tiegħu.

Din il-liġi għandha numru ta' klawsoli u dawn id-diffikultajiet se jkomplu jinqalgħu jekk m'aħniex se nimxu mal-proċedura tas-soltu, kif issuġġeriet l-Onor.

Coleiro.

(Interruzzjonijiet) (Għajjat)

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HZYLER (Segretarju Parlamentari): L-Onor.

Farrugia qed jgħid li jien intervjenejt meta l-Onor.

Law u l-Onor.

Coleiro ppruvaw jopponu lill-Onor.

Asciak milli jitkellem.

Huma qalu li ħadd m'għandu dritt jitkellem ħlief il-Viċi Prim Ministru.

Din hija perverżjoni u għalhekk nitlob lis-Sedja biex tieħu ħsieb bis-serjeta' dawn l-affarijiet.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jiena ma kellix għalfejn nopponi lill-Onor.

Asciak milli jitkellem.

Nerġa' ngħid li aħna lesti nistennew lill-Viċi Prim Ministru biex ix-xogħol isir sew.

Mela hawnhekk li jgħid il-gvern biss jgħodd!

Fis-seduta li għaddiet ħloqna diskussjoni verament tajba u għalhekk nixtiequ li llum inkomplu fuq l-istess binarju u mhux nerġgħu nibdew mill-bidu u nħawdu l-bejgħa kollha.

THE CHAIRMAN: Daħal il-Viċi Prim Ministru u nitolbu jintervjeni.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Chairman, niskuża ruħi pero' jien ħadt ħsieb niddelega lill-Ministru Tonio Borg biex fl-assenza tiegħi imexxi d- diskussjoni hu.

Imma issa nistgħu nkomplu u biex nagħmlu progress fuq dak li konna qed niddiskutu fis-seduta ta' qabel, se nirtira l-emenda għal klawsola 2 kif ippreżentajtha u se nissostitwiha b'waħda ġdida.

Nitlob għall-permess biex nirtira l-emenda.

THE CHAIRMAN: Hawn il-permess biex tiġi rtirata l-emenda 'A'?

Il-permess ingħata.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Issa b'din l-emenda l-ġdida qegħdin inbiddlu d- definizzjoni ta' "post tax-xogħol".

Ħa naqrahielkom għalissa - u anke nagħtikom kopja tagħha - u mbagħad inressaqha b'mod formali wara li nkunu ddiskutejniha:

(a) fit-tifsira ta' "ħaddiem" minflok il-kliem "jew persuna li timpjega lilha nnifisha;" għandhom jidħlu l-kliem "u persuna li timpjega lilha nnifisha, iżda ma tinkludix l-ekwipaġġ ta' bastiment reġistrat Malta jew kull persuna oħra impjegata fuqu bħala parti mill-ekwipaġġ kollu tal-bastiment;";

(b) fit-tifsira ta' "post tax-xogħol" minnufih wara l-kliem "jew imkien ieħor", għandhom jidħlu l-kliem "kemm jekk pubbliku jew privat,";

(c) fit-tifsira ta' "post tax-xogħol" għandu jitħassar il- kliem "fabbrika, ħanut, uffiċċju, lukanda, sptar jew klinika, tarzna, barriera, sit ta' bini jew kostruzzjoni, triq, razzett, moll, vettura, inġenji ta' l-ajru jew bastiment,";

(d) fit-tifsira ta' "post tax-xogħol" minflok il-kliem "iżda ma tinkludix bastiment li jsalpa fl-oċeani;" għandhom jidħlu l-kliem "vettura jew bastiment meta dak il-bastiment ikun ġewwa xi port f'Malta jew fl-ibħra interni jew territorjali ta' Malta, jew f'xi tarzna, port jew stallazzjoni simili f'Malta, minbarra bastiment tal-gwerra li jappartjeni lil xi stat barrani;";

(e) minflok it-tifsira ta' "rappreżentant għas-saħħa u s- sigurta' tal-ħaddiema" għandha tidħol din li ġejja:-

""rappreżentant għas-saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiema" tfisser persuna li tkun ġiet eletta, magħżula jew nominata, kif preskritt f'regolamenti, biex tirrappreżenta lill-ħaddiema fuq dak kollu li jirrigwarda l-promozzjoni u l-protezzjoni tas-saħħa jew is-sigurta' tagħhom fuq il-post tax-xogħol;";

(f) it-tifsira ta' "suffiċjenti" għandha titħassar; u

(g) minflok it-tifsira ta' "xogħol" għandha tidħol din it-tifsira li ġejja:-

""xogħol" tfisser kull dmir, attivita', ħidma jew servizz li jipproduċi prodott jew riżultat u li jkun bi skop ta' ħlas, għoti ta' oġġetti, ta' servizzi, ta' profitt jew ta' benefiċċju.".

(a) the definition of "sufficient" shall be deleted;

(b) in the definition of "worker" for the words "and a self-employed person;" there shall be substituted the words "and a self-employed person, but shall not include the crew of a vessel registered in Malta or any other person employed thereon as part of the ship complement;";

(c) for the definition of "workers' health and safety representative" there shall be substituted the following:-

""workers' health and safety representative" means a person, elected, chosen or designated, as prescribed in regulations, to represent workers on all matters relating to the promotion and protection of their occupational health or safety;";

(d) in the definition of "work place" immediately after the words "or location" there shall be added the words "whether public or private,";

(e) in the definition of "work place" there shall be deleted the words "factory, shop, office, hotel, hospital or clinic, shipyard, quarry, building or construction site, road, farm, dock, vehicle, aircraft or vessel,";

(f) in the definition of "work place" for the words "but shall not include a vessel on the high seas." there shall be substituted the words "vehicle or vessel where such vessel is within a port in Malta or the internal or territorial waters thereof, or at any dockyard, harbour or other similar installation in Malta, other than a warship belonging to a foreign state."; and

(g) for the definition of "work" there shall be substituted the following:-

""work" means any duty, activity, task or service producing a product or result, and being performed for payment or in exchange for goods, for services, for profit or for benefit.".

Sur President, fi kliem ieħor qiegħed nilqa' s-suġġeriment ta' l- oppożizzjoni biex fid-definizzjoni ta' "post tax-xogħol" jiżdiedu l-kliem "kemm jekk pubbliku jew privat" li se jidħlu wara l-kliem "jew imkien ieħor".

Qiegħed nilqa' wkoll is-suġġeriment li sar fl-aħħar seduta mill-Kap ta' l- Oppożizzjoni biex fid-definizzjoni ta' "post tax-xogħol" neliminaw kompletament l-eżempji li hemm f'dik il-klawsola, jiġifieri minn "fabbrika" sa "inġenji ta' l-ajru jew bastiment".

B'hekk id-definizzjoni ssir aktar wiesa'.

Sur President, naħseb li b'hekk iż-żewġ diffikultajiet ta' l-oppożizzjoni ġew indirizzati.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Naħseb li issa l-kollegi tagħna tan-naħa l- oħra jistgħu jifhmu aħjar l-insistenza tagħna.

(Interruzzjonijiet) Din l- emenda solviet kollox.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-interess tiegħi u ta' kulmin hawn preżenti huwa li ngħaddu din il-liġi malajr kemm jista' jkun.

Għalhekk ejjew nimxu u ma neħlux fuq affarijiet bħal dawn.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: L-ikbar issue kienet fuq id-definizzjoni ta' "post tax-xogħol", imma milli jidher klawsola 2 kif emendata issa takkomoda l- veduti taż-żewġ naħat, u għalhekk aħna m'għandniex diffikulta' biex nipproċedu fuq din il-liġi.

Il-kwestjoni ta' dalgħodu nqalgħet proprju għax il-Viċi Prim Ministru ma kienx preżenti fil-Kamra, pero' ħadd m'għandu għalfejn jieħu għalih fuq bażi personali.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Pero', for the record, jien ma kontx preżenti għaliex bħala viċi prim ministru u anke bħala ministru responsabbli mir- relazzjonijiet industrijali, flimkien mal-Prim Ministru u mal-Ministru Dalli kelli niltaqa' mad-delegazzjoni tal-GWU proprju hawnhekk fil-Palazz.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Sur President, qed nifhem sew li anke b'din l-emenda, xorta qegħdin neskludu bastiment li m'huwiex fil-port.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ma rridux ninsew li hemm żewġ definizzjonijiet, waħda ta' "ħaddiem" u l-oħra ta' "post tax-xogħol".

Id-definizzjoni tal- kelma "ħaddiem" tinkludi:

"u persuna li timpjega lilha nnifisha, iżda ma tinkludix l-ekwipaġġ ta' bastiment reġistrat Malta jew kull persuna oħra impjegata fuqu bħala parti mill-ekwipaġġ kollu tal-bastiment".

Din id-definizzjoni qed tgħid hekk għaliex ingħatajna l-parir li l-ekwipaġġ ta' bastiment reġistrat Malta huwa protett permezz tal-Merchant Shipping Act.

Rigward id-definizzjoni ta' "post tax-xogħol", peress li l-eżempji kollha ġew eliminati, awtomatikament "bastiment" qed jaqa' taħt din id- definizzjoni.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jiġifieri fid-definizzjoni ta' "post tax- xogħol" m'hemm l-ebda riferenza għal "bastiment".

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: B'dan li għamilna, li eliminajna l-eżempji kollha, ħadd ma jista' jgħid li "post tax-xogħol" tapplika biss għall-eżempji msemmija u l-postijiet tax-xogħol l-oħra m'humiex koperti.

L-intenzjoni tagħna hi li l-postijiet tax-xogħol kollha jkunu koperti u kkonsidrati bħala tali.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Qiegħed nifhem sew li l-klawsola li kienet teżenta bastimenti tal-gwerra mill-provvedimenti tal-liġi ġiet eliminata?

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Paragrafu (d) ta' l-emenda l-ġdida jgħid hekk:

(d) fit-tifsira ta' "post tax-xogħol" minflok il-kliem "iżda ma tinkludix bastiment li jsalpa fl-oċeani;" għandhom jidħlu l-kliem "vettura jew bastiment meta dak il-bastiment ikun ġewwa xi port f'Malta jew fl-ibħra interni jew territorjali ta' Malta jew f'xi tarzna, port jew stallazzjoni simili f'Malta, minbarra bastiment tal-gwerra li jappartjeni lil xi stat barrani;";

Nerġa' ngħid li dan sar għaliex skond il-liġijiet internazzjonali, bastiment tal-gwerra li jkun jappartjeni lil xi stat barrani huwa territorju u ġurisdizzjoni li Malta qatt ma jista' jkollha poter fuqu.

Il- liġijiet internazzjonali qegħdin hemm biex anke aħna nsegwuhom, u għalhekk ma nistgħux ngħaddu liġijiet li jmorru kontra l-obbligi nternazzjonali ta' pajjiżna.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Allura fir-rigward ta' l-inġenji ta' l-ajru, m'hemmx bżonn li jsiru dawn it-tip ta' eċċezzjonijiet?

Meta l-inġenji ta' l-ajru ma jkunux fiż-żona territorjali Maltija xorta se jitqiesu bħala post tax-xogħol?

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Inġenji ta' l-ajru, bħal per eżempju l-ajruplani ta' l-Air Malta, l-istess bħall-vapuri, huma kkonsidrati bħala post tax- xogħol, u għalhekk, ikunu f'liema parti tad-dinja jkunu, huma obbligati li jħarsu l-liġijiet Maltin, mhux biss dawk dwar saħħa u sigurta' imma anke l- obbligi kollha mposti mill-Merchant Shipping Act.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Law.

ONOR.

RITA LAW: Mr Chairman, fis-seduta ta' nhar l-Erbgħa jiena ma tkellimtx biss fuq is-sajjieda li jaħdmu fl-ibħra territorjali Maltin, imma tkellimt ukoll dwar l-ajruport u għedt li jekk dan il-gvern jissieħeb fl-Unjoni Ewropea, fl-ajruport internazzjonali ta' Malta jkunu jistgħu jidħlu ajruplani li jġorru l-missili u l-bombi.

Jien ninsab inkwetata għall-ħaddiema ta' l-ajruport u għalhekk inħoss li l-ajruport għandu jkun inkluż f'din il-liġi.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: L-aħħar darba kellna diffikulta' dwar il- bastimenti tal-gwerra, fejn kif qal tajjeb l-Onor.

Gonzi, peress li dawn huma koperti mil-liġi internazzjonali marittima, aħna ma nistgħux nagħmlu liġi biex tiżboq dik internazzjonali.

Pero' li jinkwetawni huma persuni terzi involuti, bħal fil-każ ta' l-Esmeralda, fejn għalkemm ir-reat seħħ fuq l-art, una volta l-baħri involut tela' fuq il-vapur, ħadd ma kellu l- poter li jmur għalih.

Veru li klawsola 6 ta' din il-liġi fiha paragrafu li jgħid li:

"min iħaddem jew jagħmel użu minn servizzi jew persuni kompetenti minn barra ma jkunx meħlus mid-dmirijiet applikabbli li joħorġu minn dan l- Att",

pero' ma nafx kemm din se tkun qed tkopri tajjeb l-interessi ta' persuni terzi.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, reat jew ksur ta' liġi li jsir fit- territorju Malti jibqa' jitqies bħala tali.

Fil-fatt il-każ ta' l- Esmeralda kien reat, imma l-problema f'dak il-każ kienet li l-pulizija ma kellhiex il-poter tarresta persuna f'territorju barrani.

Pero' dan ma jħassarx il-fatt li r-reat twettaq u għalhekk imxejna bil-proċess ta' talba għall-estradizzjoni.

Ir-risposta hija li f'każ ikun hemm involut bastiment tal-gwerra, din il-liġi xorta tapplika.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Nixtieq nagħmel mistoqsija rigward ir- rappreżentant għas-saħħa u s-sigurta' għaliex avolja tressqet emenda, id- diffikulta' tiegħi xorta għadha ma ġietx iċċarata.

Dan ir-rappreżentant minn min se jiġi elett, mill-ħaddiem jew mill-management?

Veru li bil- frażi "kif preskritt fir-regolamenti" is-sitwazzjoni ċċarat xi ftit, imma issa min se jagħmel dawn ir-regolamenti, l-awtorita', il-management jew il- ħaddiema?

Naħseb li f'dan ir-rigward hawn bżonn ta' spjegazzjoni.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-intenzjoni hija li dan ir-rappreżentant jiġi elett mill-ħaddiema skond proċeduri li għad iridu jiġu stabiliti u ppubblikati f'legal notice mill-ministeru fuq rakkomandazzjoni ta' l- awtorita'.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Id-definizzjoni tal-kelma "xogħol" tinkludi xogħol volontarju?

Dawk il-persuni li jagħmlu xogħol mingħajr ħlas ma' xi għaqda filantropika, huma nklużi f'din id-definizzjoni?

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Id-definizzjoni kif inhi tkopri kemm lil dawk li jagħmlu xogħol bi skop ta' ħlas kif ukoll lil dawk li jaħdmu jew jagħtu servizz mingħajr ħlas.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Ma jidhirlux il-Ministru li d-definizzjoni tkun iktar ċara kieku kellna ndaħħlu l-kelma "volontarjat"?

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għalkemm nifhem x'inhi l-intenzjoni, ma naħsibx li huwa l-każ għaliex inkunu qed niżnaturaw il-kelma "volontarjat".

Ma nixtieqx li x-xogħol bi ħlas u l-volontarjat jitqiegħdu fuq l-istess binarju.

Kulmin jagħmel xi xogħol b'mod volontarju, anke jekk ikun mechanic, huwa kopert bil-liġi, u l-employer tiegħu xorta għandu r- responsabbiltajiet lejh daqslikieku qed iħaddem persuna bil-paga.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Mr Chairman, jiena ma naqbilx ma' dan għaliex hawn Malta għandna madwar 400 għaqda volontarja.

Minħabba f'hekk l-eżempju li ta l-ministru li jekk mechanic iweġġa' fuq il-post tax-xogħol ikun jista' jgħid li kien qed jaħdem b'mod volontarju, ma jreġġix.

L-iskop ta' din il- liġi hu biex nipproteġu s-saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiema fuq il-post tax- xogħol, kemm dawk li jkunu qed jagħmlu xogħol bi gwadann finanzjarju kif ukoll jekk ikunu ħaddiema fuq bażi volontarja.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Naħseb li l-Onor.

Chircop fehmni ħażin għaliex jiena għedt li taħt din il-liġi x-xogħol volontarju huwa kopert, u allaħares ma jkunx, għaliex inkella jista' jiġri, kif għedt inti, li jkun hemm mechanic li biex jaħrab mir-responsabbilta' jgħid li kien qed jaħdem b'mod volontarju waqt li ġara inċident fuq il-post tax-xogħol.

Naħseb li hemm bżonn li naqraw sew id-definizzjoni tal-kelma "xogħol".

Din tgħid hekk: "Xogħol" tfisser "kull dmir, attivita', ħidma jew servizz li jipproduċu prodott jew riżultat, u li jkun bi skop ta' ħlas, għoti ta' oġġetti, servizzi, profitt jew benefiċċju".

M'huwiex neċessarju li persuna tkun qed taħdem bi skop ta' ħlas imma tista' tkun qed tagħti servizz, benefiċċju jew saħansitra oġġett.

Jiġifieri jekk persuna marret f'xi post tax-xogħol biex tagħmel delivery ta' xi makkinarju, f'dak il-mument ukoll tkun qed tiġi koperta mil-liġi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Xorta naħseb li l-liġi m'hijiex daqshekk ċara f'dan ir-rigward.

Tkun ċara jekk jitniżżel li x-xogħol jista' jkun qed isir bi skop ta' ħlas jew bla ħlas.

Jekk il-ministru ma jridx jinkludi l-kelma "volontarjat" ma nsib l-ebda diffikulta', pero' d-definizzjoni kif inhi tagħti wieħed x'jifhem li l-persuna trid tkun qed tagħmel ix-xogħol bi ħlas.

Jien naħseb li jista' jsir rewording ta' din is-subklawsola, anke mingħajr ma tiddaħħal il-kelma "volontarjat".

Dan biex ikun jinftiehem li x-xogħol jista' jkun għall-gwadann finanzjarju jew b'mod benefiku.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Chairman, ser inżid emenda biex dan il-punt ikun iċċarat.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Mhux biex inkompli nimmartella l-punt pero' fil-verżjoni Ingliża l-problema toħroġ iktar ċara.

Il-verżjoni Ingliża turi biċ-ċar li l-volontarjat m'huwiex kopert għaliex tgħid "in exchange for", jiġifieri in exchange for all the categories that it mentions, like products, profits, goods etc.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Chairman, biex kollox ikun ċar kemm jista' jkun, se nressaq emenda oħra għad-definizzjoni ta' "xogħol", biex wara l- kliem ''bi skop ta' ħlas'' jiżdied il-kliem ''jew bla ħlas''.

Fil-verżjoni Ingliża, għalkemm m'iniex kuntent sa barra, minflok il-kliem "exchange for money" se jiddaħħlu l-kliem "for payment or for free or in exchange for".

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonsidra li tinqata' l- kelma "benefiċċji" u jiddaħħlu l-kliem "profitt jew le".

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Pero' rridu noqogħdu attenti li ma noħolqux loopholes.

L-Onor.

Chircop qed jgħid li xi ħadd jista' jagħmel xogħol għal xi ħadd ieħor u ma jitħallasx bil-flus imma b'xi ħidma reċiproka, jiġifieri b'xi forma ta' benefiċċju.

Għalhekk naħseb li jkun aħjar li l-kelma "benefiċċju" titħalla biex għada pitgħada żgur li ħadd ma jkun jista' jġib l-ebda skuża.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiġifieri biex inkunu preċiżi, id-definizzjoni tiġi taqra hekk: "għoti ta' oġġetti, servizzi, profitt jew benefiċċju".

Pero' imbagħad id-diċitura kif tkompli?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tkompli "bi skop ta' ħlas, jew bla ħlas, għoti ta' oġġetti, servizzi".

ONOR.

ALFRED SANT : Imma grammatikament kif torbot?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tkompli kif għedt.

ONOR.

ALFRED SANT: "Għoti ta' servizzi" huwa nominattiv ġdid.

Galhekk naħseb li trid ssir "għoti ta' servizzi, għoti ta' profitt u għoti ta' benefiċċji".

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Iva, hekk qed ngħidu, pero' taħseb li hemm bżonn li noqogħdu nirrepetu l-kliem "għoti ta'"?

ONOR.

ALFRED SANT: Bħala diċitura teknika, "għoti" forsi le, imma "ta'" iva.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mela jekk ningħata l-emenda lura nkun nista' nirranġaha għall-fini tal-grammatika.

Naħseb li aħjar li nissostitwixxi l-paragrafu sħiħ, biex fil-verżjoni Maltija, id-definizzjoni ta' "xogħol" tiġi taqra:

"kull dmir, attivita', ħidma jew servizz li jipproduċi prodott jew riżultat, u li jkun bi skop ta' ħlas jew bla ħlas, għoti ta' oġġetti, ta' servizzi, ta' profitt jew ta' benefiċċju",

waqt li fil-verżjoni Ingliża tiġi taqra hekk:

"Work means any duty, activity, task or service, producing a product or result and being performed for payment or for free, or in exchange for goods, for services, for profit or for benefit".

Jekk m'hemmx oġġezzjoni nistgħu ninkorporaw dan l-arranġament fl-emenda sħiħa.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Rigward il-kwestjoni tal-volontarjat jidher li ma fadal l-ebda diffikulta', pero' nixtieq nirrimarka dwar in-nuqqas ta' riferenza għall-ambaxxati fl-emenda li ppreżenta l-ministru.

Dan sar bl- iskop li kemm jista' jkun fid-definizzjoni jitħalla a blanket statement?

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Permezz ta' l-emenda li ressaqt ġew eliminati l- eżempji kollha biex tajna l-wisa' kollha ta' l-interpretazzjoni ta' "post tax-xogħol".

Jiġifieri anke l-ambaxxati huma postijiet tax-xogħol.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Law.

ONOR.

RITA LAW: Mr Chairman, nixtieq inkun naf ukoll jekk il-gvern jistax jagħtina rapport tad-diskussjonijiet li saru bejn Malta u l-Unjoni Ewropea dwar l-employment packages.

B'hekk aħna nkunu nafu xi ħsibijiet għandu l-gvern vis-a-vis l-ħaddiema u min iħaddem, apparti li għadni ma ngħatajtx risposta dwar is-sigurta' fl-ajruport.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Chairman, l-ajruport huwa definittivament kopert minn din il-liġi dwar is-saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiema għaliex huwa post tax-xogħol bħall-oħrajn.

Dwar it-tieni punt ta' l-Onor.

Law, għalkemm nixtieq li niddiskutu dak is- suġġett, ma naħsibx li huwa direttament relatat ma' din il-liġi, speċjalment ma' din il-klawsola partikolari.

Li nista' ngħid hu li jkun hemm bosta diskussjonijiet, mhux biss ma' l-Unjoni Ewropea imma fuq livell ħafna iktar wiesa', għaliex aħna nibbenefikaw mill-esperjenzi ta' pajjiżi oħra li qed jgħaddu minn ċerti sfidi li jrid jgħaddi minnhom pajjiżna.

Pero', bir-rispett kollu, naħseb li m'għandniex nidħlu f'dan il-qasam imma għandna niffokaw esklussivament fuq din il-liġi, fuq is-saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiema fuq il-postijiet tax-xogħol.

Naturalment minbarra dan il-qasam, dan il-parlament għad irid jiddiskuti fit-tul it-tibdiliet għal-liġijiet l-oħra li jirregolaw ix-xogħol, bħall- Conditions of Employment Regulation Act, iċ-CERA, u l-liġi dwar ir- relazzjonijiet industrijali, li għandhom bżonn jiġu aġġornati għaż- żmenijiet tal-lum.

Pero' f'dan il-mument qed nitrattaw waħda mill-aktar kondizzjonijiet importanti tal-ħaddiema, jiġifieri s-saħħa u s-sigurta' tagħhom.

F'dan il-każ sigurta' ma tfissirx job security imma sigurta' għas- saħħa tal-ħaddiema, għaliex is-sigurta' tal-kuntratt tax-xogħol se tiġi ttrattata f'liġijiet differenti.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, nixtieq nagħmel żewġ punti dwar id- definizzjoni ta' "ħaddiem".

L-ewwelnett, filwaqt li fil-verżjoni Ingliża għandna li ""worker" includes a trainee, an apprentice and a self-employed person", il-verżjoni Maltija tgħid "student, apprendist jew persuna li timpjega lilha nnifisha".

L-argument tiegħi hu li "student" ma tfissirx "trainee", għax safejn naf jien "trainee" tfisser lavrant jew xi ħadd li qed jitħarreġ against payment, waqt li "student" tfisser xi ħadd li qed imur l-iskola.

Għalhekk il-mistoqsija tiegħi hi kif se nittraduċu għall- Malti l-kelma "trainee".

Jien nissuġġerixxi li tiġi taqra "persuna li tingħata taħriġ".

Pero' l-kelma "student" għandha tkun hemmhekk xorta, għaliex student tfisser xi ħaġa differenti.

(Interruzzjonijiet) Student jista' jkun trainee imma trainee mhux bilfors ikun student.

(Interruzzjonijiet) Trainee huwa xi ħadd li qed jingħata taħriġ u student huwa xi ħadd li qed jingħata tagħlim.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Imma t-taħriġ jista' jiġi kkonsidrat bħala parti mit-tagħlim u allura dak ikun każ ta' student.

ONOR.

ALFRED SANT: Iva, imma t-taħriġ li jingħata student ma jkunx ta' post tax-xogħol, waqt li trainee jingħata taħriġ ta' post tax-xogħol by definition.

Insomma, jekk il-gvern huwa kuntent b'din id-definizzjoni jista' jħalliha kif inhi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Iktar għaliex ma naħsibx li hemm kelma preċiża.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jien inħoss li kemm "student" kif ukoll "trainee" għandhom jiddaħħlu; jiġifieri l-kunċett ta' "student" għandu jidħol fil- verżjoni Ingliża, waqt li l-kunċett ta' "trainee" għandu jidħol f'dik Maltija.

Biex inkunu preċiżi kemm jista' jkun, jien ngħid li fil-verżjoni Maltija għandha tiddaħħal "trainee" tiddaħħal bħala "persuna li qed tingħata taħriġ".

Veru li din hija traduzzjoni litterali pero' naħseb li f'dan il-kuntest din hija l-iktar definizzjoni ċara.

L-istess dwar id- definizzjoni ta' "worker" li tgħid "and includes a self-employed person".

Nixtieq li xi ħadd min-naħa tal-gvern jispjegali x'inhi l-idea wara dan l- istatement, għaliex a self-employed person tista' tkun persuna li timpjega lilha nnifisha waqt li timpjega nies oħra.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Naħseb li aħjar nispjega dan il-punt għaliex huwa importanti ħafna.

Personalment jien naf b'sitwazzjoni fejn persuna responsabbli mid-distribuzzjoni ta' prodott u li kienet impjegata ma' kumpannija, biddlet ir-relazzjoni tagħha ma' l-employer għal waħda ta' self- employed.

Il-liġi dwar is-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol tapplika wkoll għal każi bħal dawn, fejn persuna self-employed tkun qed taħdem fuq post tax-xogħol.

Jiġifieri l-employer ma jkunx jista' jaħrab mir-responsabbilta' minħabba li dik il-persuna ma tkunx impjegata miegħu.

Avolja l-persuna tkun self-employed, ladarba tkun qed taħdem f'post tax- xogħol ta' ħaddieħor, xorta tkun qed tiġi kkonsidrata bħala a worker at a work place.

Fil-fatt għandna ħafna self-employed ta' dan il-ġeneru.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiena nifhem li dan il-kuntest għandu jiġi covered, pero' ma naħsibx li qed ikun covered biżżejjed għaliex irridu nħarsu lejn każi oħra bħal, per eżempju, xi azjenda żgħira li tkun immexxija minn persuna waħda li tkun self-employed.

F'dak il-każ dik titqies bħala ħaddiem fir-relazzjoni magħha nnifisha ta' employer, imma x'jiġri jekk din il-persuna tkun qed tħaddem direttament lil xi ħadd ieħor?

Dan japplika wkoll għall-ħaddiema membri ta' xi koperattiva.

Dawn it-tip ta' nies, meta jkunu employers u meta jkunu ħaddiema, kif se jkunu koperti?

Jekk lil dawn in-nies qed niftħulhom tieqa biex ma jkunux jistgħu jaqilbu minn kategorija għall-oħra, fl-istess ħin ma nistgħux nippermettu li din it- tieqa xxekkel lin-naħa l-oħra.

Ma nafx jekk iniex qed nispjega ruħi tajjeb.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jiena naqbel perfettament mal-Kap ta' l- Oppożizzjoni, anzi nżid li din il-ħaġa qiegħda miktuba b'tali mod li ma tippermettix li meta jaqblilha, persuna tista' tgħid li hi self-employed u meta ma jaqblilhiex tgħid li hi mpjegata.

Il-liġi tobbliga kemm lil min iħaddem kif ukoll lill-ħaddiema, u dawn l-obbligi ma japplikawx biss vis-a- vis l-ħaddiema l-oħra fl-istess post tax-xogħol imma anke vis-a-vis terzi.

Għalhekk id-definizzjoni hija maħsuba b'tali mod li tkopri lil min hu mpjegat u self-employed fl-istess ħin.

L-aħjar eżempju li nista' nagħti huwa ta' persuna self-employed li tkun qed tagħmel xogħol b'kuntratt fuq xi post tax-xogħol partikolari.

F'dak il-ħin dak is-self-employed ikollu relazzjoni kuntrattwali ma' min qed jixtri s-servizz tiegħu.

Eżempju ieħor huwa dak tal-koperattivi.

Jiena ma rridx nispiċċa fis-sitwazzjoni li bidwi self-employed, għax jinqalgħalu xi inċident, jgħid li hu mpjegat ta' xi koperattiva partikolari biex jaħrab mir-responsabbilta'.

Hawnhekk aħna qed nagħmluha ċara li għall- iskop ta' din il-liġi u għall-iskop ta' l-obbligi li timponi fuq il-ħaddiem u fuq min iħaddem, id-definizzjoni ta' ħaddiem tinkludi wkoll lil dawk self-employed li fl-istess ħin ikunu qed jagħtu servizz lil ħaddieħor.

Ma nistax ngħid li d-definizzjoni ta' "ħaddiem" tfisser dawk kollha li m'humiex self-employed, għaliex jien lis-self-employed irrid ninkludihom fiċ-ċirkostanzi kollha possibbli, bir-riżultat li l-obbligi tal-workers ikunu japplikaw ukoll għas-self-employed li f'xi ċirkostanzi partikolari jkunu qegħdin jagħmlu xogħol ta' ħaddiem.

Jekk ma jsirx hekk, is-self- employed ikollhom iċ-ċans li jaħarbu mir-responsabbilita'.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiena qed nifhem il-punt ta' l-Onor.

Gonzi, pero' ppermettuli nindika subklawsola (1) ta' klawsola 6, fejn id-diċitura tad- definitions m'hijiex qed tintuża fil-mod ta' kif qed tiġi fformolata l- liġi.

F'din is-subklawsola qed jintqal hekk:

"Min iħaddem għandu dejjem iħares is-sigurta'''.

Kieku jiena kont inżid "tal-ħaddiema li jħaddem", imma f'din il-liġi mhux hekk qed jintqal, u din is-subklawsola tkompli hekk:

"tal-persuni kollha li jistgħu jiġu affettwati bix-xogħol li jkunu qegħdin jagħmlu għal dik il-persuna li tħaddem".

Kieku tlaqna minn definizzjoni ċara li mbagħad nibqgħu nużawha b'mod koerenti right through kont nifhmu l-punt, pero' hawnhekk m'aħniex qed nużaw id-definizzjoni bl-istess konsistenza.

B'hekk naħseb li qed jinħolqu xi xquq li se jagħtu lok għal żbilanċ fil-mod ta' kif tiġi implimentata din il-liġi.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ħalli nipprova nispjega.

Subklawsola (1) ta' klawsola 6 titkellem dwar id-dmirijiet ta' l-employers meta bħalissa aħna qed nitkellmu dwar id-definizzjoni ta' "ħaddiem".

ONOR.

ALFRED SANT: Ippermettili ftit Onor. Gonzi, għaliex ir-riferenza li qed nagħmel jien m'hijiex għal min iħaddem imma għal kif tkompli d- diċitura, cioe':

"il-persuni kollha li jistgħu jiġu affettwati bix-xogħol li jkunu qegħdin jagħmlu għal dik il-persuna li tħaddem", jiġifieri għall-ħaddiema.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Hawnhekk għamilna bidla kbira mit-text tal-liġi ta' l-1994.

Anzi l-intenzjoni tagħha hawnhekk hija li r-responsabbilta' ta' l- employer ma tkunx biss vis-a-vis l-ħaddiema tiegħu imma tkun mifruxa wkoll fuq terzi persuni li ma jkunux impjegati tiegħu u li b'riżultat ta' deċiżjonijiet, negliġenza jew nuqqas ta' ħarsien tar-regolamenti dwar is- saħħa u s-sigurta' minn dan l-istess employer, isofru xi danni.

Klawsola 6 qiegħda hemm għal dan il-għan u huwa għalhekk li tgħid li:

"it shall be duty of an employer to ensure the health and safety at all times of all persons who may be affected by the work being carried out for such employer ".

ONOR.

ALFRED SANT: Huwa għalhekk li m'aħniex niftehemu, għaliex it-text Malti jgħid li "jistgħu jiġu affettwati bix-xogħol li jkunu qegħdin jagħmlu".

Jiġifieri dawn il-persuni huma koperti biss bix-xogħol li qegħdin jagħmlu mhux bix-xogħol li qed isir.

Erġa' aqraha din is- subklawsola.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Iva, din tgħid:

"Min iħaddem għandu dejjem iħares is-saħħa u s-sigurta' tal-persuni kollha li jistgħu jiġu affettwati bix-xogħol li jkunu qegħdin jagħmlu għal dik il-persuna li tħaddem".

ONOR.

ALFRED SANT : By definition din tfisser dawk il-persuni kollha, bix-xogħol li jkunu qegħdin jagħmlu, jiġifieri l-ħaddiema kollha.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ippermettili ftit għax hemm emenda li ċċirkolajtha diġa'.

Naħseb li dik l-emenda għandna bearing fuq dak li qed jgħid il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Issa t-traduzzjoni nbidlet mill-Malti għall-Ingliż u għalhekk il-punt tiegħi ma jgħoddx bħala eżempju.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-punt li għamel Dr. Sant dwar il-kelma "self- employed" u "ħaddiem" huwa importanti meta niġu għal klawsola 7, li titkellem dwar id-dmirijiet tal-ħaddiema.

Fi kliem ieħor, jekk persuna self-employed qed taqa' taħt id-definizzjoni tal-kelma "ħaddiem", allura hija obbligata wkoll taħt klawsola 7 tal-liġi.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Farrugia.

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ippermettuli nerġa' mmur lura għat-tifsira ta' "ħaddiem".

Nafu li f'liġijiet oħra jeżistu l-kliem "self-employed" u "self-employable".

Iħoss il-Viċi Prim Ministru li wara l-kelma "self- employed" għandha tiżdied il-kelma "self-employable"?

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Le, għaliex it-terminoloġija ta' self-employable ma tfisser assolutament xejn.

Persuna tista' tkun jew self-employed, jew impjegata jew taħdem b'mod volontarju, liema tliet ġeneri ta' xogħol huma koperti b'din il-liġi.

Jien naħseb li d-definizzjoni hija tajba kif inhi u m'għandniex għalfejn nemendawha biex inżidu l-kelma "self-employable".

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jiena xtaqt nistaqsi lill-Viċi Prim Ministru dwar dik il-parti ta' l-emenda li qed telimina kompletament il-kelma "suffiċjenti".

Ma nafx għalfejn f'daqqa waħda din id-definizzjoni qed tinqata' barra meta fl-opinjoni tiegħi se jkun hemm bżonn li jkollna ċerti benchmarks.

Veru li forsi dik il-kelma ma tfisserx wisq, pero' min hu responsabbli - jiġifieri l-awtorita' bħala l-kappa nazzjonali u l- management bħala l-kappa tal-post tax-xogħol partikolari - nifhem qed jintrabat biha.

Pero' mbagħad il-kelma "suffiċjenti" trid tkun supported b'guidelines jew b'regolamenti li trid toħroġ l-awtorita' minn żmien għal żmien.

Jien naħseb li l-kelma "suffiċjenti" somehow iġġiegħel lil kulmin hu responsabbli biex jevolvi a sufficient policy of health and safety.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Chairman, aħna m'aħniex neliminaw il-kelma "suffiċjenti" mil-liġi.

Li qed neliminaw huwa l-fatt li qatt ma nistgħu niddefinixxu b'regoli stretti t-tifsira tal-kelma "suffiċjenti".

Illum din tista' tkun tfisser li wieħed għandu jilħaq ċerti standards waqt li tliet snin oħra tista' tfisser li wieħed għandu jilħaq standards ogħla għax ikunu saru xi żviluppi teknoloġiċi.

Quddiem sitwazzjoni bħal din aħna kif nistgħu nippubblikaw regolament li jiddefinixxi l-kelma "suffiċjenti"?

Id- definizzjoni f'din il-liġi li tgħid li ""suffiċjenti" tfisser skond kif preskritt b'regolamenti magħmula taħt dan l-Att", ma tagħmilx sens.

Pero' l- importanti hu li m'aħniex qed neliminaw il-kelma "suffiċjenti" minn bnadi oħra.

Il-kelma suffiċjenti se tibqa' u l-istandards se jiġu stabiliti, anke permezz ta' regolamenti differenti.

Finalment jien naħseb li d-deċiżjoni ta' xi jkun suffiċjenti għandha tittieħed mill-istrutturi interni u, f'każ ta' inċident, jista' jkun li tittieħed anke mill-qorti.

Aħna naħsbu li ma jagħmilx sens li b'xi mod jew ieħor nippubblikaw regolamenti li permezz tagħhom nistabilixxu x'inhu suffiċjenti meta nafu li dan huwa qasam li qiegħed il-ħin kollu jiżviluppa u li jista' jvarja skond il-każ.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jien naqbel mal-ministru li d-definizzjoni tal-kelma "suffiċjenti" m'hijiex sodisfaċenti.

Pero' issa qed nara periklu ieħor minħabba l-fatt li għalkemm f'ħafna partijiet ta' din il-liġi qed nirrikonoxxu l-bżonn ta' regolamenti suffiċjenti għas-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol, din il-kelma m'hijiex se tkun definita.

Għalhekk jien nissuġġerixxi li minflok ma neliminaw din id-definizzjoni, inwessgħuha aktar u ngħidu li minħabba t-tibdiliet li qed isiru kontinwament fuq il- postijiet tax-xogħol, din id-definizzjoni mhux bilfors li tkun tapplika għal dak li jista' jkun suffiċjenti tas-sena d-dieħla.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, jien naħseb li m'hemm l-ebda riskju għaliex ir-regolamenti huma tekniċi u dettaljati ħafna.

Jekk wieħed jara r- regolamenti dwar il-video screens li għadhom kif ġew ippubblikati, jinduna kemm ir-regolamenti ta' dan it-tip huma dettaljati.

Jiena nħoss li impossibbli li nagħtu definizzjoni ta' "suffiċjenti" meta fuq kollox nafu li iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar se tkun ta' mazzra għal ma' saqajna.

Billi niddefinixxu l-kelma "suffiċjenti" ma nkunu qed insolvu xejn.

L- importanti hu li r-regolamenti ppubblikati għas-setturi differenti jkunu tekniċi u dettaljati biżżejjed għaċ-ċirkostanzi partikolari.

Min-naħa l-oħra, irridu noqogħdu attenti wkoll għaliex terminoloġija ġenerali f'qasam daqshekk tekniku u varjat hija perikoluża.

"Suffiċjenti" fil-qasam tal-kostruzzjoni tfisser mod, waqt li "suffiċjenti" fil-qasam ta' l-informatika tfisser mod ieħor.

Jiġifieri jekk se nibqgħu sejrin hekk, irridu nagħmlu definizzjoni li jew tkun adatta għall-oqsma kollha jew tkun tvarja skond is-settur.

Għaldaqstant il-parir li għandi huwa li dan huwa impossibbli li jsir.

THE CHAIRMAN: Mela qegħdin ngħidu li l-ewwel emenda li ressaq il-Viċi Prim Ministru għal klawsola 2 ġiet eliminata biex it-tieni emenda mressqa għall-istess klawsola issa tinkorpora fiha dak li kien hemm fl-emenda oriġinali flimkien ma' tibdiliet oħra.

Nista' nitolbuk tressaq din it-tieni emenda b'mod formali, peress li anke daħlu xi corrections oħra waqt li konna għaddejjin bid-diskussjoni.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: M'għandix diffikulta' nressaq l-emenda għal klawsola 2.

Din tgħid hekk:

"B" Fi klawsola 2:

(a) fit-tifsira ta' "ħaddiem" minflok il-kliem "jew persuna li timpjega lilha nnifisha;" għandhom jidħlu l-kliem "u persuna li timpjega lilha nnifisha, iżda ma tinkludix l-ekwipaġġ ta' bastiment reġistrat Malta jew kull persuna oħra impjegata fuqu bħala parti mill- ekwipaġġ kollu tal-bastiment;";

(b) fit-tifsira ta' "post tax-xogħol" minnufih wara l-kliem "jew imkien ieħor", għandhom jidħlu l-kliem "kemm jekk pubbliku jew privat,";

(c) fit-tifsira ta' "post tax-xogħol" għandu jitħassar il-kliem "fabbrika, ħanut, uffiċċju, lukanda, sptar jew klinika, tarzna, barriera, sit ta' bini jew kostruzzjoni, triq, razzett, moll, vettura, inġenji ta' l-ajru jew bastiment,";

(d) fit-tifsira ta' "post tax-xogħol" minflok il-kliem "iżda ma tinkludix bastiment li jsalpa fl-oċeani;" għandhom jidħlu l-kliem "vettura jew bastiment meta dak il-bastiment ikun ġewwa xi port f'Malta jew fl-ibħra interni jew territorjali ta' Malta, jew f'xi tarzna, port jew stallazzjoni simili f'Malta, minbarra bastiment tal- gwerra li jappartjeni lil xi stat barrani;";

(e) minflok it-tifsira ta' "Rappreżentant għas-Saħħa u s-Sigurta' tal-Ħaddiema" għandha tidħol din li ġejja:-

""Rappreżentant għas-Saħħa u s-Sigurta' tal-Ħaddiema" tfisser persuna li tkun ġiet eletta, magħżula jew nominata, kif preskritt f'regolamenti, biex tirrappreżenta lill-ħaddiema fuq dak kollu li jirrigwarda l-promozzjoni u l-protezzjoni tas-saħħa jew is-sigurta' tagħhom fuq il-post tax-xogħol;";

(f) it-tifsira ta' "suffiċjenti" għandha titħassar; u

(g) minflok it-tifsira ta' "xogħol" għandha tidħol din it-tifsira li ġejja:-

""xogħol" tfisser kull dmir, attivita', ħidma jew servizz li jipproduċi prodott jew riżultat u li jkun bi skop ta' ħlas jew bla ħlas, għoti ta' oġġetti, ta' servizzi, ta' profitt jew ta' benefiċċju.".

"B" In clause 2:

(a) the definition of "sufficient" shall be deleted;

(c) for the definition of "Workers' Health and Safety Representative" there shall be substituted the following:-

""Workers' Health and Safety Representative" means a person, elected, chosen or designated, as prescribed in regulations, to represent workers on all matters relating to the promotion and protection of their occupational health or safety;";

(d) in the definition of "work place" immediately after the words "or location" there shall be added the words "whether public or private,";

(e) in the definition of "work place" there shall be deleted the words "factory, shop, office, hotel, hospital or clinic, shipyard, quarry, building or construction site, road, farm, dock, vehicle, aircraft or vessel,";

(g) for the definition of "work" there shall be substituted the following:-

""work" means any duty, activity, task or service producing a product or result, and being performed for payment or for free or in exchange for goods, for services, for profit or for benefit.".

THE CHAIRMAN: Jekk m'hemmx aktar rimarki, se npoġġi l-mistoqsija fuq l- emenda "B" kif imressqa mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "B" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 2, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 2, kif emendata, għaddiet nem. con u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 3 - Applikabbilita' ta' l-Att.

Clause 3 - Applicability of this Act.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Klawsola 3 tagħmel dikjarazzjoni ġenerali u tgħid li l-Att huwa applikabbli għall-postijiet tax-xogħol kollha u għas-setturi kollha, kemm pubbliċi kif ukoll privati.

Minħabba l-bidla li għamilna fid- definizzjoni, issa huwa ċar daqs il-kristall li "postijiet tax-xogħol" tfisser kemm dawk pubbliċi kif ukoll dawk privati.

Iktar minn hekk, din il- klawsola tispeċifika wkoll is-setturi differenti għal meta per eżempju jkun qed jingħata servizz pubbliku f'post tax-xogħol privat.

Din il-klawsola tagħmel eċċezzjoni u tgħid li din il-liġi ma tapplikax għall-attivitajiet li jkunu mmexxija minn membri tal-forzi armati, tal- korp tal-pulizija jew tal-protezzjoni ċivili.

Pero' dan huwa standard f'dak li għandu x'jaqsam mas-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol u r-raġuni hija ovvja.

Il-forzi armati, il-pulizija u l-protezzjoni ċivili huma servizzi speċjalizzati li minnhom infushom ifissru li x-xogħol tagħhom huwa ta' ċertu riskju.

Pero' f'din il-liġi aħna xorta użajna liġijiet oħra bħala mudell u m'għedniex li din il-liġi ma tapplikax għal dawn is-servizzi u waqafna hemm.

F'din il-klawsola qegħdin ngħidu li "fil-każ ta' membri tas-servizzi pubbliċi hawn aktar qabel imsemmija, is-saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiem għandha tiġi assigurata sakemm dan ikun raġonevolment possibbli fil-qies ta' l-iskop ġenerali ta' dawk is-servizzi.".

L-aħjar eżempju li nista' nagħti huwa tal-pumpieri li jmorru jitfu dar li ħadet in-nar.

Normalment, biex is-saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiem tiġi mħarsa, ħadd m'għandu jersaq lejn in-nar, pero' x-xogħol tal-pumpieri hu li jattakkaw in-nar biex jeqirduh, jiġifieri l-periklu għal dawn il-ħaddiema huwa evidenti.

Mandankollu f'din il-klawsola xorta hemm proviso li jgħid li għalkemm huwa fatt aċċettat li f'dan il-każ, ix-xogħol tal-ħaddiem huwa li jiffaċċja l-periklu, min iħaddem xorta jibqa' obbligat li jara kif dan il-periklu jista' jitnaqqas per eżempju bl-ilbies protettiv, bl-għodda neċessarja u bit-taħriġ meħtieġ biex il-ħaddiem ikun jista' jagħmel xogħolu sew.

Dan il- proviso jissalvagwarda, sakemm ikun raġonevolment possibbli, is-saħħa u s- sigurta' ta' dawn il-ħaddiema.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, għada pitgħada bilfors irid ikollna xi ħaġa li tispeċifika x'inhu "raġonevolment possibbli".

Dan għaliex huwa faċli li wieħed jieħu bħala raġonevolment possibbli dak li jiġih f'moħħu dak il-ħin.

Jien nixtieq nistaqsi jekk f'dan ir-rigward huwiex se jkun hemm xi ħaġa speċifika għall-forzi armati, għall-korp tal- pulizija u għas-servizz tal-protezzjoni ċivili, għaliex fir-rigward tal- korp tal-pulizija kulħadd jaf li dawn għandhom ċerti karozzi li m'humiex up to standard u li l-pulizija fl-għases m'għandhomx protective clothing.

Huwa faċli li ngħidu li dawn il-ħaddiema għandhom ikunu protetti, pero' fil- verita' kemm jiġu ċċekkjati l-armi użati mill-pulizija biex wieħed jara għadhomx jiffunzjonaw?

Jien naħseb li jkun għaqli kieku jkun hemm kodiċi speċifika għal dawn il- korpi, anke minħabba l-fatt li dawn il-ħaddiema m'għandhom l-ebda union biex tirrappreżentahom u għalhekk m'għandhomx dik is-saħħa li għandhom il- ħaddiema ta' setturi oħra.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jien ukoll ninsab inkwetata fuq dawn il- ħaddiema għaliex billi dawn jagħmlu parti minn korp dixxiplinat, ma jfissirx li m'għandux ikollhom l-istess drittijiet bħall-ħaddiema l-oħra.

Anzi kif qal tajjeb l-Onor.

Farrugia, aħna għandna nagħtu attenzjoni partikolari lil dawn il-ħaddiema għaliex dawn qatt ma jistgħu jkunu unionised, jiġifieri ħadd ħliefna ma jista' jħares id-drittijiet tagħhom.

Meta kont qed nagħmel ftit research biex nipprepara għal din il-liġi, ġew f'idejja studji Amerikani dwar is-sanitary facilities, dwar il-periklu għall-ħaddiema jekk dawn il-faċilitajiet ikunux up to standard u jekk l- istess ħaddiema jkollhom użu ristrett minn dawn il-faċilitajiet.

(Interruzzjonijiet) Din m'hijiex xi ħaġa tad-daħk, għaliex jekk persuna ddum iktar minn siegħa minn meta nqalgħalha l-bżonn biex tagħmel użu mill- faċilitajiet sanitarji, tista' tiżviluppalha xi infezzjoni.

Ftit tax-xhur ilu għamilt mistoqsija parlamentari prorpju dwar is- sanitary facilities li għandhom il-pulizija u s-suldati li jkunu stazzjonati f'fixed points.

Huwa veru li dawn il-korpi għandhom ċerti sitwazzjonijiet antipatiċi ta' xogħol u minħabba f'hekk ma jistgħux isirulhom ċerti kumditajiet, pero' ma nistgħux nippermettu li dawn il- ħaddiema jkunu esposti għal xi riskji.

Dawn ir-riskji jeżistu wkoll għat- tfajliet li jaħdmu f'fabbriki bi production lines u li minħabba f'din il- production ikunu allowed li jużaw it-toilet f'ċerti ħinijiet biss.

(Interruzzjonijiet)

Qed jindikawli li anke fl-iskejjel it-tfal ġieli ma jitħallewx imorru t- toilet jekk mhux waqt il-break.

Jiena nifhem li dan isir bl-intenzjoni li jinqata' l-iskartar, pero' ma nistgħux nippermettu li biex naqtgħu l-abbużi nesponu lil uliedna għar-riskju ta' xi infezzjoni.

Lura għall-korpi tal- pulizija, tal-forzi armati u tal-protezzjoni ċivili, jien naħseb li l- awtorita' għandha tieħu dawn l-affarijiet bis-serjeta', iktar u iktar għaliex dawn il-ħaddiema huma diġa' żvantaġġjati.

Klawsola 3 tgħid li:

"is-saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiema għandha tiġi assigurata sakemm dan ikun raġonevolment possibbli fil-qies ta' l-iskop ġenerali ta' dawk is- servizzi.".

Jien naħseb li l-frażi "raġonevolment possibbli" qiegħda fl-istess sitwazzjoni tad-definizzjoni ta' "suffiċjenti" li tkellimna dwarha aktar kmieni, għaliex qed tipprova tgħid ħafna imma attwalment m'hi tgħid xejn.

Min se jiddeċiedi li l-affarijiet ikunux raġonevolment possibbli?

Jiena nibża' minn dawn il-kelmiet li jitħallew miftuħin beraħ, għaliex aħna għandna t-tendenza li għall-ewwel inkunu very excited, għaliex għandna liġi ġdida, sabiħa, eċċ., imbagħad wara li jgħaddi ftit taż-żmien nibdew nillaxkaw fuq ħafna affarijiet and we defeat the purpose ta' l-istess liġi.

Għalhekk jien nixtieq li tkun stabilita linja ċara biex tiggwidana kif għandna nimxu.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Naħseb li l-punti li qajmu l-Onor.

Farrugia u l- Onor. Coleiro nistgħu ngħaqqduhom flimkien.

L-Onor.

Farrugia għamel suġġeriment tajjeb u jien naħseb li m'hemm xejn xi jżomm milli jkun hemm kodiċi ta' prattika li tkun aċċettabbli għal dawn il-każi.

Jekk m'iniex sejjer żball, klawsola 9 tgħid li waħda mill-funzjonijiet ta' l-awtorita' hija proprju li tfassal kodiċi ta' prattika u sistemi biex tistabilixxi kriterji li jkunu jistgħu jgħinu biex nindirizzaw kemm dak li semma' l- Onor. Farrugia, jiġifieri li tiġi stabilita' xi ħaġa bħala gwida, kif ukoll dak li semmiet l-Onor.

Coleiro, il-benchmark li wieħed ikun jista' jorbot miegħu.

Nittama li kulħadd jifhem il-bżonn ta' klawsola 3, għaliex għalkemm huwa veru li x-xogħol ta' dawn il-korpi huwa perikoluż, l-ebda pajjiż ma jista' jgħaddi mingħajru.

Pajjiżna jirrikonoxxi li dawn huma xogħlijiet riskjużi u inevitabbli, u huwa proprju għalhekk li xi kondizzjonijiet ta' dawn il- ħaddiema huma aħjar minn ta' ħaddieħor.

Xi ħadd irid jagħmel dan ix-xogħol perikoluż u għalhekk ma nistgħux ngħaddu liġi li tgħid lill-pumpieri li biex ma jipperikolawx ħajjithom, m'għandhomx jersqu lejn in-nar.

Huwa għalhekk li din il-klawsola partikolari tiddikjara b'mod ċar li dan l-Att ma japplikax għal dawn il-ħaddiema.

Imma l-istess bħalma sar f'pajjiżi barranin, din il-liġi xorta ma tabbandunax lil dawn il-ħaddiema, u għalhekk timponi kriterju ġenerali ta' x'inhu raġonevolment aċċettabbli fis- sitwazzjoni.

Hija l-awtorita' li se tistabilixxi dak li jista' jkun raġonevoli permezz ta' kodiċi ta' prattika skond klawsola 9.

Eventwalment dan il-kodiċi ta' prattika, li din il-liġi tagħti wkoll definizzjoni tiegħu, jista' jservi ta' benchmark tajjeb mhux biss għal dawn l-oqsma imma għal oqsma oħra wkoll.

Għalkemm din il-kategorija ta' ħaddiema qed tinqata' barra mill- applikazzjoni ta' dan l-Att, il-proviso qed jagħmilha ċara li għalkemm ix- xogħol huwa perikoluż, min hu responsabbli għal dawn il-ħaddiema xorta għandu d-dover li jnaqqas ir-riskju kemm jista' jkun u jekk jonqos milli jagħmel dan, xorta jkun accountable taħt din il-liġi.

Jien naħseb li klawsola bħal din bilfors kellha tiġi nkluża f'din il- liġi, pero' l-punt ta' l-Onor.

Farrugia huwa validu u iva, l-awtorita' stess għandha tiżviluppa kriterji ġenerali biex jgħinuna jkollna benchmarks f'dan il-qasam ukoll.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Mr Chairman, nixtieq nuri s-sodisfazzjon tiegħi għall-mod ta' kif ġiet emendata klawsola 2, għaliex issa żgur li ġiet tagħmel iktar sens.

Pero' nixtieq nirrimarka dwar ix-xogħlijiet part-time, każwali jew b'kuntratt definit.

Sfortunatament, kif kulħadd jaf, f'pajjiżna matul dawn l-aħħar snin dan ix-xogħol qed jiżdied b'rata mgħaġġla ħafna.

Jekk m'iniex sejjer żball hawn madwar 17,000 persuna li jagħmlu dan it-tip ta' xogħol imma li sfortunatament il-kondizzjonijiet tax- xogħol tagħhom m'humiex tajbin daqs ta' dawk li jaħdmu on a full-time basis.

Illum m'għadhiex il-prattika li l-foodchains biss iħaddmu persuni fuq bażi part-time, imma dan it-tip ta' xogħol qed isir anke f'ċerti stabbilimenti u saħansitra anke l-lukandi qed iħaddmu l-maġġoranza ta' l- istaff tagħhom fuq bażi ta' kuntratt definit biex hekk kif jiskadi dan il- kuntratt, l-employer jiffranka ħafna obbligi.

Jien naħseb li quddiem din is-sitwazzjoni, l-awtorita' dwar is-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax- xogħol għandha tagħti prijorita' lil dawn il-postijiet tax-xogħol li qed jisfruttaw id-drittijiet tal-ħaddiema.

Nixtieq nitkellem ukoll dwar is-subcontracting, għaliex ħafna drabi jiġri li għalkemm kuntrattur partikolari jirbaħ tender, il-ħaddiema tiegħu ma jkunux kapaċi jagħmlu x-xogħol kollu u għalhekk jitqabbad kuntrattur ieħor biex jagħmel parti mix-xogħol hu.

F'każ bħal dan, min se jkun responsabbli għall-ħaddiema tas-subcontractor?

Din il-liġi tkopri l-interessi ta' dawn il-ħaddiema?

Nixtieq inkun naf ukoll jekk il-pulizija, is-suldati u l-ħaddiema tal- protezzjoni ċivili - għalkemm din il-liġi tirristrinġi d-drittijiet tagħhom - ikunux covered bil-provvedimenti ta' din il-liġi jekk jagħmlu xogħol part- time li ma jkollux x'jaqsam mal-ġeneru tax-xogħol prinċipali tagħhom.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ir-risposta hija sempliċi.

Il-liġi ma tagħmilx distinzjoni bejn impjegat fuq kuntratt indefinit, definit, part-time jew każwali, u għalhekk tapplika taħt iċ-ċirkostanzi kollha.

L-employers u l- ħaddiema għandhom l-istess responsabbiltajiet, hi x'inhi ċ-ċirkostanza li qed jaħdmu fiha.

Jekk il-pulizija, is-suldati tal-forzi armati u l-ħaddiema tal- protezzjoni ċivili jkollhom part-time job li jkun ta' l-istess ġeneru xogħol, din il-liġi xorta ma tkunx tapplikha għalihom.

Min qiegħed f'din il-kategorija ta' xogħol, irrispettivament jekk jaħdimx full-time jew part- time, ma jaqax taħt il-provvedimenti ta' din il-liġi.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Jiġifieri l-ħaddiema li jaħdmu f'xi security corp ma' kumpannija privata wkoll m'humiex se jaqgħu taħt il-provvedimenti ta' dan l-Att?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-liġi tgħid ċar u tond li ma tkoprix lill-forzi armati, lill-korp tal-pulizija u lis-servizz tal-protezzjoni ċivili.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Jiġifieri din il-liġi mhix tkopri l-ħaddiema fis- servizz pubbliku waqt li qed tkopri lil min jagħmel xogħol simili mal- privat?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Dawk huma x-xogħlijiet li ssemmi din il-liġi.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Għalkemm nifhem l-argument tal-Viċi Prim Ministru li juża lill-pumpiera bħala eżempju, ma nixtieqx li l-punt tiegħi jiġi minimizzat.

Qed ngħid dan għaliex ftit xhur ilu għamilt mistoqsija parlamentari u xejn ma kont sodisfatta bir-risposta li ngħatajt.

Jiena nittama li din l-awtorita' tkun proattiva għaliex ma tantx ħadt l- impressjoni li hawn wisq kuxjenza fuq dawn l-affarijiet.

Nixtieq li l-punt tiegħi jittieħed in konsiderazzjoni għaliex jien ma tkellimtx fuq persuna waħda jew tnejn imma fuq l-eluf ta' nisa li jaħdmu fil-fabbriki fuq production lines.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Chairman, mhux l-ewwel darba li membri tal- forzi armati ntbagħtu fuq xi missjoni barra minn Malta.

Jiena ċert li kulħadd jaf li reċentement xi suldati ntbagħtu fil-Kosovo u li 'l quddiem se jintbagħtu xi membri tal-forzi armati fl-armata ta' l-Unjoni Ewropea.

Peress li f'każi bħal dawn il-membri tal-forzi armati m'humiex se jkunu qed jaħdmu f'territorju Malti u jista' jkun li jużaw apparat li ma jkunx ġie pprovdut minn Malta, x'se tkun il-pożizzjoni ta' dawn il-ħaddiema?

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Chairman, jekk se nkomplu nfittxu l-irqaqat m'aħna se nispiċċaw qatt.

Ma' l-eżempju li ta l-Onor.

Farrugia nista' nsemmi lill-missjunarji li jmorru jaħdmu barra minn Malta f'ambjent ta' periklu għal saħħithom!

Il-liġi Maltija tapplika għal dak kollu li jaqa' taħt it-territorju Malti fil-parametri stabiliti, jiġifieri jekk avukat imur jaħdem f'pajjiż barrani, ikollu jimxi ma' u jkun protett skond il- liġijiet ta' dak il-pajjiż.

Il-Parlament Malti m'għandu l-ebda dritt li jgħaddi liġijiet li jaffettwaw il-mod kif jaħdmu pajjiżi oħra.

Għalhekk irridu nżommu quddiem għajnejna li hawnhekk aħna qegħdin nitkellmu dwar liġi applikabbli għal dak kollu li jaqa' taħt it-territorju Malti u taħt ġurisdizzjoni Maltija.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Jiġifieri jekk membri tal-forzi armati jintbagħtu mill-gvern fl-armata ta' l-Unjoni Ewropea, kemm jekk b'mod volontarju kif ukoll jekk le, ikunu covered minn din il-liġi anke jekk ma jkunux fit-territorju Malti?

Jien naħseb li huwa tajjeb li niċċaraw punti bħal dawn li għalkemm għadna m'aħniex qed narawhom fil-prattika, fi ftit żmien ieħor jistgħu jsiru affarijiet ta' kuljum.

Naħseb li huwa importanti li f'dan l-istadju nagħmlu l-affarijiet ċari biex għada pitgħada nkunu nistgħu nirriferu għal dak li qed jingħad bħalissa f'din il-Kamra.

Apparti minn hekk, naħseb li dan ikun tajjeb ukoll għal min jagħmel il-ħsieb li volontarjament jingħaqad ma' din l-armata f'xi pajjiż ieħor, biex ikun jaf kemm u safejn hu protett mil-liġi Maltija.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Chairman, jekk se noqogħdu nagħmlu l-ipotesi u t-teoriji se nħawdu l-bejgħa kollha.

Għal dawk il-membri tal-forzi armati li jkunu qed jiġru wara xi kriminali bil-patrol boat u jaqbżu t-three-mile limit, il-liġi tgħid li għal dak li għandu x'jaqsam mal-forzi armati, mal- korpi tal-pulizija u mas-servizz ta' protezzjoni ċivili, l-istess liġi m'hijiex applikabbli.

Il-liġi tgħid li n-natura tax-xogħol tal-forzi armati, tal-pulizija u tal-protezzjoni ċivili tesponi lill-ħaddiema għal riskji.

Issa jekk aħna ngħidu li dawn ir-riskji m'għandhomx jeżistu, allura nkunu qed ngħidu li l-forzi armati, il-pulizija u l-protezzjoni ċivili ma jistgħux joperaw.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: F'wieħed mill-eżempji li ta, il-ministru semma' l-oil rigs.

Safejn naf jien, ir-regolamenti dwar min jaħdem fuq dawn ir- rigs kienu jgħidu li l-ħlasijiet kollha li jkollhom x'jaqsmu ma' social services għandhom jitħallsu hawn Malta biex meta l-ħaddiem jieqaf mix- xogħol ikun jista' jieħu l-pensjoni.

Ir-regolamenti kienu jgħidu wkoll li l-ħaddiem għandu jkun insured biex jiġrilu x'jiġrilu, kemm waqt li jkun fuq ir-rig kif ukoll waqt li jkun qed jivvjaġġa minn Malta għar-rig u vice- versa, hu u l-familja tiegħu jkunu protetti.

Il-liġi kienet tgħid li għalkemm dawn il-ħaddiema Maltin ikunu se jaħdmu ma' kumpannija privata, l- ingaġġ tagħhom irid isir through l-Medserv biex din il-kumpannija jkollha record ta' kollox.

Illum dan m'għadux isir u kulħadd qed jaħseb għal rasu.

Kulħadd jaf li llum ir-rigs saru wisq perikolużi, jiġifieri jekk dawn il- ħaddiema m'humiex se jkunu covered, se jispiċċaw ħażin.

Jien naħseb li għalkemm dawn in-nies se jkunu qed jaħdmu fuq rig barrani, il-gvern għandu jara li dawn ikunu covered mil-liġi Maltija, anke għaliex il-kuntratt tax- xogħol ikun sar proprju hawn Malta.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Chairman, dawn l-affarijiet li qed isemmi l- Onor. Debono Grech ma nbidlux.

Ir-relazzjonijiet u l-kuntratti li jagħmlu dawk li jmorru jaħdmu fuq dawn ir-rigs għadhom l-istess u din il-liġi m'affettwat xejn minn dan.

Il-punt li qam kien jekk il-liġi Maltija tistax tapplika għal oil rig reġistrat taħt bandiera barranija, u r-risposta hija le, għal vapur b'bandiera barranija japplikaw il-liġijiet tal-pajjiż li tiegħu jġorr il- bandiera.

Pero' l-baħrin Maltin li jmorru jaħdmu fuq dawn l-oil rigs jew vapuri barranin, bl-ebda mod ma jkunu eżentati mill-obbligi tal-kuntratt li jkunu ffirmaw hawn Malta, jiġifieri mill-obbligi ta' insurance cover, safety of life at sea, u obbligi oħra.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Debono Grech

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Safejn naf jien, jekk bniedem kien imur jaħdem il-Libja jew is-Saudi Arabia, ir-responsabbilta' kienet taqa' fuq l-aġent li jkun għamillu l-kuntratt biex imur jaħdem fuq ir-rig.

Il-bandiera ma kellha x'taqsam xejn.

(Interruzzjonijiet) Jekk il-kuntratti ma nbidlux, il- Gvern Malti huwa responsabbli għal dak il-ħaddiem u huwa l-Gvern Malti li għandu jfittex lill-aġent għad-danni.

Il-bandiera li taħtha jkun reġistrat ir-rig m'għandhiex x'taqsam, għax fuq ir-rig ikun hemm ħaddiema ta' kull nazzjonalita'.

Il-Partit Laburista kien għamel safeguard biex jiġri x'jiġri lill-ħaddiem, ir-responsabbilta' taqa' fuq l-aġent li jkun bagħtu jaħdem fuq ir-rig.

Dan għamilnih għaliex kien qed jiġri li wara li l-aġent jibgħat lill-ħaddiema fuq ir-rig, ma kienx ikollu x'jaqsam iktar magħhom u jekk dawk kienu jweġġgħu jew jintilfu, ir-responsabbilta' ma kienet taqa' fuq ħadd.

Aħna żammejna lill-aġent responsabbli għal dak kollu li jista' jiġri lill-ħaddiema għaliex fuq kollox l-aġent kien jitħallas talli jibgħat lin-nies jaħdmu fuq ir-rig.

Qed ngħid dan mhux biex ningħata risposta issa imma biex ma jkunx hawn it- trouble li kien ikollna aħna mal-Libja, li ma kenitx tidħol responsabbli għall-ħaddiema Maltin li kienu jweġġgħu fuq ir-rigs, bil-konsegwenza li d- danni kien ibatihom il-Gvern Malti.

Huwa veru li peress li dawk il- ħaddiema ma kenux iħallsu l-bolla ma kienu jkunu ntitolati għal xejn, pero' l-gvern xorta kien ikollu jagħtihom ir-relief.

Għalhekk aħna ġegħelna lill-ħaddiema Maltin iħallsu l-bolla regolarment.

Issa jekk dan m'huwiex qed isir, se jkun hawn il-problemi.

Huwa ħażin jekk dawn l-affarijiet inbidlu u l-aġent m'għadux responsabbli għall-ħaddiema.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Chairman, xtaqt nitkellem ftit dwar il-fatt li minħabba raġunijiet ovvji, il-forzi armati, is-servizz tal-protezzjoni ċivili u l-korp tal-pulizija ma jidħlux f'din il-liġi.

Naħseb li l- opinjoni tiegħi hija kemmxejn differenti minn dik tal-ministru għaliex jien tal-fehma li l-membri tal-forzi armati, il-pulizija u l-ħaddiema tal- protezzjoni ċivili, kemm jekk ikunu qed jaħdmu fuq l-art kif ukoll fuq il- baħar, għandhom jilbsu l-ilbies protettiv biex jipproteġu rwieħhom minn kull periklu.

Kulħadd jaf kemm setgħu ġew evitati inċidenti kieku l- ħaddiema nvoluti kienu lebsin s-safety equipment.

Għalhekk jien naħseb li għandu jkun assigurat li waqt ħidma perikoluża, il-pulizija, is-suldati u l- ħaddiema tal-protezzjoni ċivili għandhom jużaw l-ilbies protettiv.

Aħna ma nistgħux nibagħtu lil dawn in-nies f'nofs il-periklu mingħajr ma nipprovdulhom l-ilbies protettiv.

Nafu kemm ġraw konfronti bejn suldati Maltin u sajjieda Sqallin, fejn ġieli anke nfetaħ in-nar.

Allura f'ċirkostanzi bħal dawn, is-suldati Maltin m'għandux ikollhom safety equipment bħal helmet u bullet-proof vest biex jipproteġu lilhom infushom?

It-tieni punt li xtaqt nagħmel huwa dwar il-protezzjoni li l-gvern jagħti lis-suldati u lill-pulizija Maltin li jmorru jagħtu servizz barra minn Malta.

Il-Viċi Prim Ministru ssuġġerixxa biex ma nitkellmux fuq affarijiet li sa issa għadhom biss ipotesi, avolja kulħadd jaf li l-gvern Nazzjonalista miexi fid-direzzjoni ta' sħubija fil-partnership for peace u fl-organizzazzjoni militari li trid twaqqaf l-Unjoni Ewropea.

Jekk aħna se nibagħtu lil dawn il-ħaddiema biex jagħtu servizz barra minn Malta, għandna nassiguraw li dawn ikunu covered min-naħa tal-gvern u li jkun protetti minn kull lat.

La dan il-gvern miexi f'din id-direzzjoni, dawn l-affarijiet ma nistgħux insejħulhom ipotesi u għalhekk għandna naraw li l-ħaddiema Maltin li se jintbagħtu fuq din il-ħidma jkunu protetti kemm jista' jkun.

Per eżempju, l-insurance tkopri lil ħaddiema bħal dawn?

X'jiġri mill-familji ta' dawn il-ħaddiema jekk jitilfu ħajjithom f'pajjiż barrani minkejja li jkunu fuq missjoni ta' żamma tal-paċi?

Jien naħseb li għandna nidħlu fid- dettal f'dawn l-affarijiet għaliex hawnhekk qed nitkellmu dwar persuni umani li huma ħaddiema daqs kull ħaddiem ieħor.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Chairman, jien nixtieq nibqa' nagħmel ħilti biex nagħmlu biċċa xogħol tajba, pero' ma jistax ikun li waqt id- diskussjoni nsemmu affarijiet li m'għandniex għalfejn insemmuhom.

M'għandniex għalfejn insemmu l-partnership for peace u s-suldati li se jintbagħtu jiġġieldu barra minn Malta meta dawn huma kollha dikjarazzjonijiet kompletament żbaljati.

S'issa l-ispirtu ta' dan il-gvern dejjem kien li juri solidarjeta' ma' pajjiżi barranin.

Hija karatteristika Maltija li aħna ngħinu kemm lill-Maltin stess kif ukoll lill-barranin u għalhekk aħna jidhrilna li bħala pajjiż għandna nkunu lesti li ngħinu f'dak li jkun hemm bżonn għall-ġid ta' popli oħra.

Meta l-Onor.

Cuschieri ma kienx preżenti f'din il-Kamra ddiskutejna l- punt li għadu kif semma' hu u jien għedt li dan l-Att bilfors ikollu jaqta' barra mill-effett ta' din il-liġi lil dawk li xogħolhom hu li jiffaċċjaw il-periklu.

Dan il-parlament ma jistax jgħaddi liġi biex jgħid lill- pumpiera biex ma jitfux in-nirien għax ikunu qed jipperikolaw ħajjithom.

Jiena spjegajt ukoll li għalkemm din il-liġi ma tkoprix lil dawn il- ħaddiema, fiha proviso li jgħid li għalkemm din il-liġi tiddikjara li l- forzi armati, il-korp tal-pulizija u l-ħaddiema tal-protezzjoni ċivili ma jaqgħux taħt il-provvedimenti ta' din il-liġi, is-saħħa u s-sigurta' tagħhom xorta għandha tiġi żgurata sakemm dan ikun raġonevolment possibbli fil-qies ta' l-iskop ġenerali ta' dawk is-servizzi.

Dan kollu jien għedtu siegħa ilu, jiġifieri aħna ilna siegħa niddiskutu klawsola li wara kollox m'għandhiex tkun dibattibbli.

Għalhekk jien nappella biex nimxu 'l quddiem għaliex din il-liġi tinħtieġ li tgħaddi malajr kemm jista' jkun.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Law.

ONOR.

RITA LAW: Mr Chairman, jekk ikun hemm min irid jagħti l-kontribut tiegħu f'dawn l-armati barranin b'mod volontarju, ikun protett mill-Gvern Malti?

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jiena ma nafx x'qed jiġri pero' minn dak li għadu kif qal l-Onor.

Gonzi, donnu li l-gvern biddel il-ħsieb dwar il- partnership for peace u dwar l-għaqda militari Ewropea.

Apparti dan, il- punt ewlieni tiegħi hu jekk il-gvern huwiex se jidħol responsabbli, anke permezz ta' din il-liġi, għal dawk is-suldati li jintbagħtu jaħdmu barra minn Malta, irrispettivament jekk ikunux se jagħmlu xogħol umanitarju jew militari.

THE CHAIRMAN: Dan l-argument diġa' ġie dibattitut u dwaru kien hemm risposta eżawjrita.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Chairman ippermettili ftit għaliex dan huwa l- punt li l-aktar li qed jippreokkupa lill-oppożizzjoni, jiġifieri jekk dawk il-ħaddiema li se jintbagħtu fuq xogħol barra minn Malta humiex se jkunu protetti mill-gvern.

Huwa importanti li jkollna risposta ċara fuq dan għaliex wara kollox hawnhekk qed nitkellmu fuq persuni umani.

Xi protezzjoni se jkollhom dawn il-ħaddiema, anke forsi permezz ta' xi insurance cover min-naħa tal-gvern?

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Chairman, se nerġa' nispjega għall-aħħar darba li din il-liġi ma tittrattax is-sigurta' soċjali, l-insurance, il- kondizzjonijiet tax-xogħol u r-relazzjonijiet industrijali.

Għal dawn l- affarijiet għandna liġijiet oħra.

Din il-liġi titkellem dwar is-saħħa u s- sigurta' fuq il-post tax-xogħol.

Diġa' tkellimna dwar id-definizzjoni ta' "post tax-xogħol" u dwar id-definizzjoni ta' "ħaddiem", u issa qegħdin fil- klawsola 3 li tgħid li din il-liġi tapplika għall-postijiet tax-xogħol kollha privati u pubbliċi, minbarra l-korp tal-pulizija, il-forzi armati u s-servizz ta' protezzjoni ċivili.

Naħseb li dan huwa ċar daqs il-kristall u jekk xi ħadd qed jaħseb li dan m'huwiex aċċettabbli, finalment dejjem nistgħu nieħdu vot.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Rigward il-frażi "raġonevolment possibbli fil-qies ta' l-iskop ġenerali", nixtieq nikkonferma li din tfisser li l- awtorita' fis-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol se tagħmel regolamenti, fejn ikun raġonevolment possibbli, biex tkopri lil dan il- grupp ta' ħaddiema, għax sakemm din il-frażi tfisser hekk, aħna nifhmu li f'ċerti ċirkostanzi l-ħaddiem ma jistax ma jagħmilx xogħlu biex jevita l- periklu.

Pero' għalkemm dawn il-ħaddiema jkunu jafu għal xiex deħlin, xorta għandna nagħmlu minn kollox biex nimminimizzawlhom il-perikli.

Peress li dawn il-ħaddiema m'humiex koperti la mis-Social Security Act u lanqas minn liġijiet oħra, l-awtorita' se taħdem biex tfassal regolamenti għas-saħħa u s-sigurta' tal-forzi armati, tal-pulizija u tal-ħaddiema tal- protezzjoni ċivili?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Peress li dawn il-ħaddiema jħallsu l-bolla, id- drittijiet taħt il-liġi tas-sigurta' soċjali japplikaw għal dawn il- ħaddiema daqs kemm japplikaw għal ħaddiema oħra.

(Interruzzjonijiet) Ir- risposta hija li din il-ħaġa ma vvintajnihiex aħna minn żniedna imma din hija s-sitwazzjoni ta' pajjiżi oħra li minnha aħna qed nitgħallmu.

Iktar kmieni spjegajt li waħda mill-funzjonijiet ta' l-awtorita' - u li se tiġi diskussa madwar xahar ieħor - hija li tfassal regolamenti f'forma ta' kodiċi ta' prattika għal setturi differenti li jidhrilha hi skond iċ- ċirkostanzi.

Jekk m'iniex sejjer żball, f'dawn l-oqsma diġa' jeżistu kodiċi ta' prattika.

Per eżemju, ftit ilu kont mistieden għall- inawgurazzjoni ta' skola ta' taħriġ għall-pumpiera u kont sorpriż bir- regolamenti strettissimi li għandhom.

Tant hu hekk li jekk xi pumpier jikser xi regola jiġi ddixxiplinat.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 3.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 3 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 4 - Dikjarazzjoni ta' prinċipji.

Clause 4 - Declaration of principles.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Wasalna issa għal Taqsima II, li tittratta l- prinċipji u d-dmirijiet ġenerali ta' din il-liġi.

Klawsola 4 tagħmel dikjarazzjoni tal-prinċipji ġenerali li l-liġi tikkonsidra bħala importanti.

F'ċertu sens din il-klawsola qed tiddikjara l-mission statement ta' l-awtorita'.

Għal din il-klawsola għandi din l-emenda:

"C" Fis-subklawsola (2) tal-klawsola 4, il-kliem "u jiġi salvagwardat" għandhom jitħassru.

"C" In subclause (2) of clause 4, the words "and safeguarded" shall be deleted.

Irrid ngħid li kemm din il-klawsola kif ukoll klawsoli 5, 6 u 7 jkopru d- dikjarazzjonijiet ta' prinċipji u d-dmirijiet ġenerali.

Din il-klawsola qed tistabilixxi l-prinċipju li l-protezzjoni tas-saħħa u s-sigurta' fuq il- post tax-xogħol għandha titqies bħala materja ta' interess pubbliku.

Subklawsola (2) imbagħad tgħid li l-awtorita' li qed tiġi stabilita' permezz ta' din il-liġi għandha tkun hi l-entita' responsabbli mill-ġid fiżiku, psikoloġiku u soċjali tal-ħaddiema kollha fuq il-postijiet kollha tax-xogħol.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mr Chairman, xtaqt li kieku dawn il- prinċipji ġenerali kienu ftit iktar wesgħin, għaliex per eżempju jien naħseb li wieħed mill-prinċipji ġenerali ta' din il-liġi għandu jkun l- aġġornament kontinwu ta' dan il-qasam li qiegħed jiżviluppa kontiwament.

Iktar minn hekk, naħseb li mal-ġid fiżiku, psikoloġiku u soċjali tal- ħaddiema għandu jiżdied il-ġid intellettwali.

Jien naħseb li apparti milli ġġib 'il quddiem il-ġid tal-ħaddiema, l-awtorita' għandha tagħmel monitoring ukoll.

Għalhekk naħseb li l-frażi "u jiġi salvagwardat" m'għandhiex titneħħa għaliex b'dik il-frażi jien qed nifhem proprju li l- awtorita' għandha tagħmel monitoring tal-ħarsien tar-regolamenti dwar is- saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiema f'kull post tax-xogħol.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Nieqfu hawn għax sar il-ħin.

F'nofsinhar id-diskussjoni fuq Klawsola 4 u Emenda "C" kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

Il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il- permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Grazzi.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla l-Ġimgħa, 20 ta' Ottubru 2000, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol – Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita' tal-Prodotti - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Komunikazzjonijiet u Transazzjonijiet Elettroniċi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni - Kumitat Permanenti; u Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mr Speaker, illum il-ftit minuti li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi nixtieq nużahom biex l-ewwelnett insellem lil sħabi l-ħaddiema membri tal-GWU li flimkien mal-mexxejja tagħhom iddeċidew li jagħmlu protesta qawwija biex juru l-għadab tagħhom għas-sitwazzjoni li pajjiżna jinsab fiha.

Minn hawnhekk nixtieq insellmilhom u nuri wkoll id- dispjaċir tiegħi li ma kontx attwalment magħhom tul l-attivita` kollha, imma naturalment id-doveri parlamentari ġegħluni nkun hawnhekk ukoll.

Din it-turija min-naħa tal-ħaddiema u l-familji Maltin u Għawdxin kienet importanti ħafna għaliex sfortunatament l-esponenti tal-gvern kontinwament jagħtuna stampa ta' qagħda li assoutament m'hijiex tinħass fil-pajjiż.

Għandna tan-naħa l-oħra jitkellmu miċ-ċifri ta' l-istatistika, li tiġi interpretata kif donnha togħġob lill-esponenti tal-gvern, imma fil-verita` meta inti tmur fit-toroq ta' Malta u Għawdex u titkellem man-nies issib li s-sitwazzjoni hija kompletament bil-maqlub.

Il-gvern jgħid kemm sejrin tajjeb, kemm irranka l-kummerċ, kemm l-ekonomija m'għadhiex staġnata u kemm qed jirnexxielna negħlbu d-djun u meta titkellem ma' mara tad-dar li għadha qed trabbi l-ewwel ħaġa li tgħidlek hija li tixtieq issib xi sagħtejn xogħol x'imkien għax il-paga tar-raġel lanqas biss isserviha għall- bżonnijiet ta' kuljum.

Titkellem ma' pensjonanti jgħidulek li fejn qabel bil-pensjoni kienu jlaħħqu ma' kollox u saħansitra wħud minnhom kienu jgħinu lill-familji tat-tfal tagħhom illum spiċċaw huma jiddependu fuq it- tfal tagħhom għax lanqas għall-bżonnijiet mhu qed isservihom il-pensjoni.

Titkellem ma' ħaddiema oħra jgħidulek li ma jifilħux jaħdmu iktar imma bilfors ikollhom għal job infittxu ieħor biex jipprovaw jkabbru d-dħul tal- familji tagħhom biex ikunu jistgħu jlaħħqu mal-ħajja.

Titkellem ma' min għandu ħanut tal-merċa jgħidlek li l-bejgħ tiegħu naqas b'mod drastiku.

Titkellem ma' tal-ħaxix jgħidlek li hu bilfors ikollu jarma ġimgħa sħiħa biex forsi jbiegħ il-biegħa kollha.

Titkellem ma' tal-laħam jgħidlek li l- bejgħ tiegħu naqas ukoll.

Mr Speaker, issa jiena m'iniex insemmi xi wieħed li għandu ħanut tal-linef li għandu dritt ukoll li jaqla' x'jiekol, imma qed insemmi ħwienet li jbiegħu l-bżonnijiet ta' kuljum, għax kulħadd irid jixtri l-affarijiet ta' l-ikel għax dawn ma tistax tgħaddi mingħajrhom għax tiekol trid.

Titkellem ma' ġenituri li għandhom tfal imorru fl-iskejjel ta' l-istat jgħidulek li ma jistgħux ilaħħqu ma' l-ispejjeż għax issa qed jitolbuhom biex iħallsu l-kotba u daqqa ġejjin għal ħaġa u daqqa ġejjin għal oħra u l-ispejjeż dejjem telgħin.

Titkellem mal-pensjonanti u ma' l- anzjani jgħidulek li issa mhux biss qed isibu problemi meta jmorru l-isptar biex iġibu l-mediċini li għandhom bżonn b'xejn, għax id-dħul tagħhom huwa limitat, imma biex jagħmlu appuntament għal test mediku serju.

Per eżempju, naf b'każ fejn kien hemm minn għamel test mediku serju f'Lulju u l- appuntament għar-riżultat għamluhulu għal Ottubru.

Sal-bieraħ stess għamilt mistoqsija parlamentari biex nara x'inhu jiġri f'dawn ir-rigward.

X'qed ikollhom jagħmlu dawn in-nies biex jinqdew mingħajr dan id-dewmien kollu?

Min jista' jħallas qed ikollu bilfors idur għas-servizzi privati.

Imma hemm min ma jistax għax jekk ma jkollokx il-but imfawwar bil-liri ma tkunx f'qagħda li tista' tħabbat il-bibien tal-kliniċi u l-isptarijiet privati.

Jien naf b'nies li saħansitra ddejnu biex jikkuraw ruħhom għaliex ma setgħux jinqdew b'mod kif suppost u xieraq mill-isptarijiet tal-gvern.

Mr Speaker, allura nħoss li kien verament f'waqtu li l-GWU ħadet l- inizjattiva biex illum daħlu l-membri ta' l-union mal-familji tagħhom u wrew lill-gvern li dak li qiegħed jgħid u jikkwota miċ-ċifri statistiċi biex juri li l-affarijiet sejrin tajjeb m'hux minnu.

Il-poplu qed iħoss differenti u hija irresponsabbilta` kbira min-naħa tal-gvern Nazzjonalista li mhux qed jagħti widen ta' dak li verament il-poplu Malti u Għawdxi qiegħed iħoss.

Naturalment il-poplu Malti u Għawdxi qed jippretendi li l- gvern għandu jġorr ir-responsabbilta` hu ta' l-iżball li għamel meta ddeċieda li juża l-politika, kif għadu għaddej biha sal-lum, tal-ħela u t- tberbiq li faqqret il-kaxxa ta' Malta u mhux qed ikompli jgħabbi lill- ħaddiema u lill-familji Maltin u Għawdxin bil-piż ta' taxxi ġodda.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, xtaqt mal-ewwel nidħol fuq is-suġġett dwar każ li ġara fil-Mosta fil-konfront ta' sieħbi t-Tabib Pawlu Chetcuti Caruana.

Dr. Chetcuti Caruana huwa tabib prattikanti u minħabba x-xogħol tiegħu jrid ovvjament juża l-karozza biex imur fil-klinika u jagħmel il- home visits tiegħu.

Ta' min jgħid li snin ilu l-kummissarju tal-pulizija tah il-permess - qiegħed espost mal-windscreen tal-vettura tiegħu - li jista' jipparkja l-karozza waqt li hu jkun qed jagħmel xogħlu.

Nonostante dan kollu l-gwardjani lokali tal-kunsill tal-Mosta tawh ticket fuq parking.

It-Tabib Chetcuti Caruana kkontesta din iċ-ċitazzjoni quddiem it- tribunal u minbarra li sabuh ħati li pparkja l-vettura fejn mhux suppost weħħluh Lm20 oħra bħala danni ta' disprezz talli pprotesta u issa għandu multa ta' Lm30.

Dan hu l-aġir tal-gvern Nazzjonalista.

Jien hawnhekk għandi kopja tas-sentenza tat-tribunal lokali tal-Mosta datata 18 ta' Ottubru, 2000.

Ovvjament Dr. Chetcuti Caruana se jappella mis-sentenza.

Mr Speaker, ix-xogħol tal-gwardjani lokali mhuwiex dak li jġibu numru ta' kontravvenzjonijiet biex naraw kemm għamilna ċitazzjonijiet.

Il-ħsieb wara l-ħolqien tal-gwardjani lokali kien biex jgħinu ħalli nżommu l-ordni pubbliku b'ċerta serjeta'.

It-Tabib Chetcuti Caruana lanqas jista' jipparkja l-karozza tiegħu fi Triq il-Kostituzzjoni fejn għandu r-residenza u l-klinika għax meta l-awtorita' ta' l-ippjanar ħarġet il-permessi ta' Casa Arkati lanqas biss għamlu underground parking u allura l-parking available jieħdu kull min jersaq lejn Casa Arkati.

Barra minn hekk, il- bankina li hemm quddiem ir-residenza tiegħu hija l-unika bankina li ma dejqux.

Kieku dejquha, bħalma dejqu oħrajn, kien jinħoloq parking space fejn dan it-tabib ikun jista' jipparkja.

Dan għaliex?

Għax Dr. Chetcuti Caruana huwa Laburist!

Jiena deherli li dan il-każ għandi nqajmu hawn għax jien nara li saret diskriminazzjoni fil-konfront tiegħu u nitlob li l-każ jiġi nvestigat.

Mr Speaker, min huwa responsabbli għall-gwardjani lokali jrid jibgħat il- messaġġ li għallinqas il-gwardjan ikun jaf jaqra.

Jekk kemm-il darba hemm vettura b'tabella doctor on call u oħra bl-avviż tal-kummissarju tal- pulizija li jista' jieqaf u jagħmel ix-xogħol tiegħu bħala tabib, dan għandu jitħalla jagħmlu mingħajr xkiel u mhux ikun kostrett li jipparkja l- karozza tiegħu ħafna 'l bogħod minn fejn kien jipparkjaha għax normalment tabib ikun qed iġorr pakketti tal-mediċina u injections li tista' issirilhom il-ħsara.

Dan irid ikun viċin tal-post u nappella lill- awtoritajiet biex jieħdu azzjoni kemm jista' jkun malajr biex dawn l- affarijiet ma jirripetux ruħhom.

Fuq il-każ tiegħu ovvjament għandu r- rimedju ta' l-appell, imma dik hija xi ħaġa li tiġi ttrattata fil-qorti.

Mr Speaker, diġa' ilu iktar minn xahar li ppreżentajt petizzjoni dwar il- bżonnijiet ta' servizzi bażiċi fi Triq il-Ħtajriet.

Ir-residenti ta' din it- triq ilhom jgħixu hemm is-snin.

Dawn ħallsu l-kontribuzzjonijiet tagħhom għas-servizzi tad-drenaġġ u servizzi oħra għadhom s'issa mingħajr is- servizz tad-drenaġġ u qed jużaw fossa.

Agħar minn hekk, to add insult to injury, l-istess awtoritajiet issa qed jipprovaw iġibu lil dawk in-nies li qed jużaw din il-fossa taħt il-liġi tas-sanita'.

Imma dan x'ġenn hu!

Jekk kemm-il darba dawn ix-xogħlijiet għandhom isiru, x'qed nistennew!

Per eżempju, hemm toroq in-naħa ta' fejn noqgħod jien, bi djar li ilhom lesti s- snin u b'oħrajn li lesta l-istess gvern u dalwaqt jiġu abitati min-nies li xtrawhom, li jinsabu fi stat diżastruż.

Il-kappella li jużaw ir-residenti li qiegħda fuq in-naħa ta' Ta' Mlit għadha bi triq quddiemha li wieħed bil- kemm jista' jgħaddi minnha.

L-uniku xogħol li kien sar kien fi żmienna - hawn sieħbi l-Onor.

Charles Buhagiar, dak iż-żmien kien hu l-ministru responsabbli u jista' jikkonferma dan - għax konna għamilna ftit żrar biex wieħed ikun jista' jidħol għal din il-kappella.

Issa għaddew sentejn u kollox għadu wieqaf.

Mr Speaker, l-istess ħaġa nista' ngħid għall-housing estate tal-Mosta.

Kemm ilu hemm dan il-kunsill Nazzjonalista ġol-Mosta wieħed jista' jmur jara f'liema stat jinsab dan il-housing estate.

Dan l-aħħar, flimkien ma' Dr. Alfred Sant u xi oħrajn, konna qegħdin induru f'dan il-housing estate u stajna naraw it-telqa kbira li teżisti hemmhekk.

Wieħed jista' jara il- ħmieġ u l-iżdingar kbir li hemm, b'ġebel t'appoġġi tal-flats se jaqa' b'periklu għar-residenti u lanqas biss hemm diċenza li wieħed jgħid se jieħu inizjattiva.

Din hija s-sitwazzjoni tal-lokal u jidhirli li issa jrid isir xi ħaġa.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, dalgħodu l-GWU organizzat b'suċċess protesta sabiex turi l-qagħda kritika li jinsab fiha l-poplu tal-gżejjer tagħna.

M'hemmx dubju li l-poplu qed iwieġeb għall-protesti li qiegħda tagħmel il-GWU u dan jikkonferma wkoll dak li kemm-il darba ntqal minn Tony Zarb, segretarju ġenerali ta' l-istess union, li dan għadu biss il- bidu għall-protesti oħra jekk il-gvern jibqa' jwebbes rasu.

Dawn huma żmenijiet fejn l-attitudni tal-gvern qed iġġib piż kbir fuq is-soċjeta' u b'dawn il-protesti l-poplu qed juri li bħalissa għaddej minn sitwazzjoni kerha li mhux lesti li joqgħod għaliha.

Dan il-gvern mhux talli mhux qed iwettaq dak li wiegħed fil-manifest elettorali tiegħu, talli kawża tal- politika li miexi biha - din kellha tkun politika ta' kuxjenza soċjali - il- poplu Malti u Għawdxi bħalissa qed jesperjenza l-agħar żmenijiet li qatt għadda minnhom.

Ta' min wieħed ifakkar ukoll li l-ministru tal-finanzi, l-Onor.

John Dalli, kien qal li bil-bidla fis-sistema tat-tassazzjoni, jiġifieri hekk kif mis-CET nerġgħu mmorru għall-VAT, kienu se jorħsu 'l fuq minn 40,000 prodott.

Mhux talli dawn il-prodotti ma roħsux talli komplew jogħlew u barra minnhekk tnaqqru wkoll ħafna mill-benefiċċji li l-poplu kien intitolat għalihom.

M'hemmx dubju dawn huma affarijiet li jolqtu l-iktar lil dawk bi dħul baxx u lil dawk li jiddependu mill-benefiċċji soċjali.

Ninsabu f'sitwazzjoni fejn il-ħaddiem qed imur id-dar b'inqas flus fil-but għax bil-miżuri li ħa l-gvern qed jaqbad inqas paga u mbagħad qed naraw li ħafna mis-servizzi essenzjali fosthom dak tas-saħħa qed ikomplu jitnaqqru.

Mr Speaker, illum il-ħaddiema, immexxija b'dixxiplina mill-GWU, iddikjaraw b'mod ċar li ma jistgħux ikomplu jgħixu f'sitwazzjoni bħal din u l-gvern irid jara x'se jagħmel biex il-poplu ma jibqax għaddej mit-tbatija li għaddej minnha bħalissa.

Mr Speaker, iċ-ċentru tas-saħħa tar-Rabat, il-lokal li ġej minnu jiena, qiegħed jinżamm miftuħ fil-ħinijiet meta l-ħaddiema jkunu fuq il-post tax- xogħol u meta t-tfal jkunu fl-iskejjel, imbagħad meta l-ħaddiema jirritornaw mix-xogħol u t-tfal jiġu lura mill-iskejjel dan iċ-ċentru tas- saħħa jsibuh magħluq għax qed jinżamm magħluq għal aktar minn 15-il siegħa kuljum.

Minkejja li l-gvern dejjem jipprova jaħbi dawn l-affarijiet u jgħid li l-oppożizzjoni u l-GWU qegħdin jesaġeraw, bil-protesta ta' dalgħodu l- poplu Malti u Għawdxi wera lill-gvern li dawn huma affarijiet li qed iweġġgħuh.

Meta gvern jieħu miżuri bħal dawn, la jkun qed juri kuxjenza soċjali u wisq anqas rispett lejn il-familji bi dħul baxx u li l-iktar li jkollhom bżonn ta' dan is-servizz.

Dan it-tnaqqir fis-servizzi essenzjali se jkomplu jġib rabja u għadab għall-politika li dan il-gvern miexi biha.

Mr Speaker, minkejja li qabel l-elezzjoni l-Partit Nazzjonalista kien qal li se jmexxi lil pajjiżna aħjar u minkejja li qalu li ċ-ċittadini se jkollhom is-serħan il-moħħ hekk kif jitilgħu lura fil-gvern, jiena nista' nikkonferma għan-nom tar-residenti tad-distrett kollu li minnu jiena ġejt elett li llum dawn m'għandhomx dak is-servizz tas-saħħa tant tajjeb li kien jagħtihom gvern Laburista ftit tax-xhur ilu, u dan meta l-Partit Nazzjonalista fl-oppożizzjoni kien jgħajjar lill-gvern Laburista li l-gvern tagħna kien bla kuxjenza soċjali.

Mr Speaker, ngħaddi issa biex nitkellem dwar inizjattivi li proprju bdew illum u li huma kkordinati mill-Malta/Thuringen rural youth association biex ikun imħares il-wirt rurali.

Din l-għaqda bejn żgħażagħ Maltin u Ġermaniżi għandha l-iskop li tieħu inizjattivi maħsuba biex f'pajjiżna jkun imħares il-wirt rurali u biex ikun hawn diskussjoni dejjem ħajja dwar dawk il-bidliet sostenibbli kemm fil-kampanja kif ukoll fl-inħawi rurali ta' pajjiżna biex b'hekk ikun iktar magħruf aħjar l-importanza ta' dan il- kunċett.

Fil-fatt illum waslu Malta 30 student minn Thuringen li kollha jinsabu jagħmlu l-istudji tagħhom fuq l-iżvilupp ambjentali, rurali u agrikolu.

Naturalment dawn se jkollhom ġimgħa mpenjata ħafna għax filwaqt li jkunu f'pajjiżna biex iżuru l-gżejjer tagħna u jiltaqgħu man-nies tal- kampanja u jieħdu l-esperjenza minn dak li jingħad kemm mill-gvern kif ukoll min-naħa ta' l-oppożizzjoni dwar l-iżvilupp sostenibbli fl-inħawi rurali ta' pajjiżna, se jkunu qegħdin ukoll iwettqu xi xogħlijiet oħra li jkunu kordinati ma' żgħażagħ Maltin.

Jiena minn hawn nifraħ lil dawn żgħażagħ li b'mod konsistenti, minn sena għall-oħra, jorganizzaw programmi biex iġeddu din ir-rabta importanti bejn żgħażagħ Ġermaniżi u żgħażagħ Maltin.

L-għan ta' dawn il-programmi huwa li jaġġornaw liċ-ċittadini f'pajjiżna dwar il-bidliet li jridu jsiru biex nassiguraw li jkollna kampanja mħarsa u żvilupp rurali li tabilħaqq jindirizza l-bżonnijiet kemm tal-poplu kif ukoll ta' dawk l-għaqdiet li jħarsu l-ambjent rurali.

Mr Speaker, ninota li l-programm tax-xogħol li għandhom jinkludi kompetizzjoni ta' l-iscarecrow.

Din il-kompetizzjoni li hija attivita' ta' divertiment u fl-istess ħin ta' tradizzjoni se ssir nhar is-Sibt ġewwa l- Baħrija.

Kif kulħadd jaf l-iskop ta' l-iscarecrow huwa li jżomm l-għasafar milli jagħmlu ħsara fuq l-uċuħ tar-raba', pero' qiegħed hemm ukoll biex ifakkar li m'għandux jintuża bexx jew jintużaw sustanzi oħra artifiċjali.

F'din l-attivita' tradizzjonali flimkien ma' dawn iż-żgħażagħ Ġermaniżi se jingħaqdu wkoll il-girl guides ta' Ħad-Dingli u tar-Rabat u anke l-iscout group tal-Mellieħa.

Hemm ukoll numru ta' attivitajiet oħra fejn se jiġi mnaddaf dak li aħna nafuh bħala labatija tad-dejr fir-Rabat.

Dan huwa wirt rurali li sfortunatament ma tantx jingħata importanza mill-awtoritajiet u ma tantx jinżamm f'kondizzjoni li t-turisti li tinteressahom l-istorja ta' pajjiżna jkunu jistgħu jżuruh u jsibuh f'ambjent nadif.

Jidhirli li se jkunu mpenjati wkoll f'numru ta' inizjattivi ta' tħawwil ta' siġar, fosthom fejn il-ġnien tal-girna fil-Mellieħa.

Dan apparti numru ta' diskussjonijiet u laqgħat li se jkollhom ma' nies li jgħixu fil- kampanja dwar prodotti tipiċi tradizzjonali li mdorrijin jipproduċu dawn in- nies.

Peress li ftit li xejn isiru inizjattivi mill-ministeru ta' l- agrikoltura għal dawn l-għanijiet, tajjeb li napprezzaw dawn l-inizjattivi li qed jieħdu dawn iż-żgħażagħ Maltin u Ġermaniżi għaliex qisu li aħna naħsbu biss fil-familji li jgħixu fil-kampanja meta tkun xi ġurnata sabiħa u mmorru fil-kampanja biex nitpaxxew bis-sbuħija li joffri l-ambjent rurali f'pajjiżna.

Ladarba qed nitkellem dwar dan is-suġġett irrid nifraħ ukoll lil min ħa l- inizjattiva li għall-ewwel darba jiġi organizzat l-festival tal-ġbir taż- żebbuġ li sar fil-Wardija.

Dawn huma affarijiet importanti li jiġu organizzati, speċjalment min-nies li jgħixu fil-kampanja, għax m'hemmx dubju li dawn l-attivitajiet mhux biss ikomplu jsaħħu l-patrimonju Malti imma jkomplu jinħolqu iktar ideat konkreti għax f'pajjiżna hemm bżonn li ninvestu iktar biex il-kalendarju agri turistiku jkompli jkollu l-ispazju tiegħu fis-soċjeta'.

Il-festival tal-ġbir taż-żebbuġ mhux biss ferraħ lill-komunita' tal-Wardija imma wkoll ta iktar support lill-kunsill lokali ta' San Pawl il-Baħar biex fil-ġejjieni jkompli jorganizza attivitajiet simili ma' bdiewa u ma' familji li jgħixu fil-kampanja.

Dawn huma attivitajiet li jistgħu jiġu kkordinati wkoll mal-bqija tal-kunsilli lokali l-oħra, jiġifieri mal-kunsilli lokali tal-Mellieħa, ta' l-Imġarr, tar-Rabat u ta' Ħad-Dingli, għax dawn huma ta' benefiċċju kemm għall-istess kunsilli, kemm għan-nies li jgħixu fil-kampanja u kemm għat-turisti li meta jżuru pajjiżna jistennew li jkollhom l-opportunita' li jaraw dawn it- tip ta' festi hekk karatteristiċi u tradizjonali.

Mr Speaker, nixtieq nagħlaq billi nifraħ lill-management tar-restaurant magħruf bħala ''Il-Barri'' li jinsab fl-Imġarr għall-inizjattiva u xogħol li wettaq sabiex ix-shelter ta' żmien il-gwerra li hemm fl-Imġarr ġie rriabilitat bil-għan li jkompli jwassal messaġġ ċar lill-gvern kemm huwa importanti li l-wirt rurali f'pajjiżna ma jkomplix jiġi traskurat.

Mr Speaker, jiena llejla semmejt dawn l-inizjattivi li qed jittieħdu min- nies li għandhom għal qalbhom il-wirt rurali ta' pajjiżna biex nuri lil dan il-parlament li għalkemm attivitajiet bħal dawn, li jsaħħu l-kunċett ta' l-agri turiżmu, ma tantx jingħataw jingħataw importanza u ma tantx jingħataw support xorta waħda għad hawn attivita' ħajja għaddejja biex pajjiżna verament iwettaq dawn il-bidliet meħtieġa biex ikomplu jikkaratterizzaw iktar dan il-kunċett li jrendi mhux biss għall-bdiewa u għan-nies tal-kampanja imma wkoll għall-ġid komuni tal-poplu tagħna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal lejla l-Ġimgħa 20 ta' Ottubru 2000, fis-6.00 p.m. bl-agenda kif komunikata mil-Viċi Prim Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SPTAR SAN LUQA - PAZJENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li daħlu fl-emerġenza ta' l- Isptar San Luqa matul din is-sena?

Kemm minnhom kienu tfal u anzjani?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' persuni li ddaħħlu fl-emerġenza ta' l- Isptar San Luqa matul din is-sena xahar b'xahar huma:

| Jannar | 8529 | | Frar | 8379 | |Marzu | 9289 | |April | 8797 | |Mejju | 9258 | |Ġunju | 8945 | |Lulju | 9389 | |Awissu | 9249 |

Dawk li kienu tfal huma:

|Ġunju 1000 | |Jannar 1068 | |Frar 1195 | |Marzu 1303 | |April 1025 | |Mejju 1058 |

L-istatistika li tinżamm hija għat-tfal u adulti, u għalhekk ma hemmx records ta' l-anzjani.

IMPJIEGI - INĊIDENTI FUQ IL-POST TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien in- numru ta' persuni rrapportati li weġġgħu fuq il-post tax-xogħol matul din is-sena, xahar b'xahar, f'Malta u Għawdex separatament?

Kemm minnhom kienu ħaddiema mal-gvern, mal-privat u/jew self-employed separatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' persuni li għamlu talba għall-benefiċċju tal-korriment mill-1 ta' Jannar, 2000 sa l-aħħar ta' Settembru, 2000 huwa ta' 3881 f'Malta u 125 f'Għawdex.

Minn dawn, 371 kienu ħaddiema tal-Gvern, 2532 mal-privat u 209 self- employed.

Il-kumplament kienu ħaddiema tat-tarzna u kumpanniji parastatali.

PULIZIJA - ĦRUQ TA' SIĠAR/GĦELIEQI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' każi ta' ħruq ta' siġar u għelieqi rrapportati lill-pulizija matul din is-sena?

Kemm kien hemm każi fejn il- pulizija ressqet nies il-qorti għaliex instabu li kkawżaw xi vandaliżmu li wassal għal dan il-ħruq?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi bejn l-1 ta` Jannar u t-30 ta` Settembru 2000, il-Pulizija kellha 50 rapport li b`xi mod jirrelata dwar ħruq ta` siġar jew għelieqi.

Minn investigazzjonijiet tal-pulizija s`issa, ma kienx hemm lok li jinbdew proċeduri quddiem il-qorti kontra xi persuni.

QBIELA TAR-RABA' - BORD

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid minn min se jkun kompost il-bord ta' l-għażla tat-titolu ta' l-iskema ġdida tal-qbiela tar-raba'?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Membru huwa mitlub jikkjarifika xi jrid ifisser bil-"bord ta` l-għażla tat-titolu".

QBILA - SKEMA ĠDIDA TAL-ĦLAS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-iskema ġdida tal-ħlas tal-qbila u ta' l-imħażen tal- bdiewa, jista' l-Ministru jgħid kemm ġew irreġistrati applikazzjonijiet s'issa?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li s`issa ġew irreġistrati ħames applikazzjonijiet taħt l-Iskema ġdida tal-qbiela.

EU - BIRD DIRECTIVE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern huwiex beħsiebu jaċċetta il- bird directive ta' l-Unjoni Ewropea kif inhi jew huwiex beħsiebu jitlob derogi jew eċċezzjonijiet dwar dan u x'inhuma?

ONOR.

JOE BORG: Nixtieq nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

F'dan l-istadju m'hemmx iżjed x'inżid ma dik it-tweġiba.

CENTRAL OFFICE OF STATISTICS - COMPUTERS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm inxtraw computers mis-central office of statistics din is-sena?

X'kien il-valur totali tagħom?

Meta nħarġu t-tenders relattivi?

Liema ditta ġiet magħżula biex tissupplixxi dawn il-computers?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li matul din is-sena l-uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika xtara 30 computer għall-valur totali ta' Lm17,428.

Dawn il-computers inxtraw f'ħames okkażjonijiet differenti u dejjem saret sejħa għall-offerti.

Id-dettalji relattivi huma kif ġej:

|NUMRU TA'|VALUR |DATA |SSUPPLIXXI| |KOMPJUTER| | |ET | |S | | |IL-KOMPJUT| |MIXTRIJA | | |ERS | | 12 |Lm6,83|07.03.2|MITTS Ltd.| | |7 |000 | | | 15 |Lm7,89|16.05.2|P.D.K. | | |0 |000 |Inv.

Ltd. | | 1 |Lm |17.08.2|Compuware | | |460 |000 |Ltd. | | 1 | |11.09.2|Pantalesco| | |Lm1,74|000 |Ltd | | |2 | | | | 1 |Lm |18.09.2|Compuware | | |499 |000 |Ltd. |

EDUKAZZJONI - INFIQ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-fondi taċ-ċentru Malti għar-restawr bdew ikunu allokati fl-Estimi Finanzjarji ta' din is-sena taħt Vot Kapitali III u Vot Rikorrenti 17 tal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni.

Matul is-sentejn ta' qabel il-fondi kienu jidhru taħt il-Vot tad-Dipartiment tal-Mużewijiet.

Għaldaqstant fuq firxa ta' tlitt snin l-investiment fiċ-ċentru hu stmat li jammonta għas-somma ta' Lm1,914,560 maqsuma kif ġej:-

A) Mill-Estimi 2000 Vot Kapitali III Lm400,000 Vot Rikorrenti 17 50,000 Virement fuq il-Vot III 446,000

Mill-846,000 minfuqa fil-Vot Kapitali, madwar 146,000 joħroġhom il-Gvern Malti u madwar 700,000 huma rifondibbli mill-Gvern Taljan.

B) Mil-Vot tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni (1998 - 2000) Pagi eċċ għal Ħaddiema Industijali eċċ (sa 30/06/2000) Lm473,570.52,6 (sa 31/12/2000) 237,268.97,2 Safety Shoes 808.95,0 Scaffolding 677.36,0

C) Dipartiment tad-Mużewijiet (1998 - 1999) Lm303,234.34 (Minn din is- somma parti ġew minfuqha fuq Villa Bighi filwaqt li s-somma ta' Lm212,300.50 ġiet trasferita liċ-Ċentru direttament wara li dan twaqqaf uffiċċjalment.)

Il-voti antiċipati għaċ-ċentru Malti għar-Restawr jidhri fl-Estimi 2001 meta jiġu ppubblikat.

Tajjeb wieħed ifakkar li dan il-proġett qed isir bl- għajnuna li qed jagħti l-Gvern Taljan taħt ir-Raba' Protokoll Finanzjarju bejn iż-żewġ pajjiżi.

WSC - SAN PAWL IL-BAĦAR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li matul Lulju li għadda l- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma kellha tagħmel xi interventi fit- triq li għaliha qed issir riferenza.

Dawn l-interventi kellhom isiru peress li kien ħiereġ xi ilma barra fit-triq.

Kien hemm suspett ta' ħsara f'erbgħa bnadi ta' din it-triq, iżda fil-fatt il-ħsarat kienu tnejn biss u dawn issewwew mill-ewwel.

Fiż-żewġ bnadi l- oħra ma rriżultat ebda ħsara.

Peress li kien għad fadal xi ftit ilma li baqa' ħiereġ, kellu jsir intervent ieħor biex tissewwa ħsara oħra.

Il-problema issa tidher li ġiet solvuta.

TAQSIMA TAX-XOGĦLIJIET - SERVIZZI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: It-taqsima tax-xogħlijiet, permezz tad- dipartiment tal-bini u inġinerija qiegħda tagħti servizz lid-divizjoni ta' l-edukazzjoni, bħalma tagħti lil kwalunkwe dipartiment tal-gvern.

Dan tagħmlu fuq bażi regolari bħala id-dipartiment ewlieni tal-gvern li huwa attrezzat li jagħti dan is-servizz.

Madanakollu hija l-prerogativa ta' kull dipartiment jekk jużax dawn is-servizzi jew le.

Rigward il-proġett li qiegħed jirriferi għalieh l-Onor.

Interpellant sa issa saru disinji preliminari u ġiet sottomessa outline development application lill-awtorita ta' l-ippjanar mit-taqsima tax-xogħlijiet.

Sa issa d-diviżjoni ta' l-edukazjoni ma jidhirx li nfurmat lit-taqsima tax-xogħlijiet li s-servizzi tagħha m'għanhomx aktar validi.

SKEJJEL - EQUIPMENT AND FURNITURE IN SCHOOL VOTE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub għadu ma wasallix u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA / PA - STABBILIMENTI ILLEGALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid matul l-aħħar sena x'passi ttieħdu (1) mill-pulizija (2) mill-awtorita' ta' l-ippjanar dwar stabbiliment illegali ta' mastrudaxxa li l-isem qed jintbagħat separatament f'Għajnsielem li jinsab fil-post bejn Triq il-Ġnien u Triq Benghazi?

Meta saru spezzjonijiet fuq il-post?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-pulizija ħadet passi quddiem il- qorti kontra persuna li nhar is-26 ta` Jannar 2000 kien instab li qiegħed jaħdem ta` mastrudaxxa fil-post imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

Għal dak li jirrigwardja l-awtorita` ta` l-ippjanar, din għandha proċeduri ta` infurzar kontra l-użu tal-fond in kwestjoni.

Il-każ jinsab pendenti, flimkien ma` numru ta` każi simili f`Għawdex sabiex issir azzjoni diretta fuqhom.

F`dan il-każ saret spezzjoni fil-11 ta` Ottubru 1999 meta nħareġ l-avviż ta` nfurzar u saret spezzjoni oħra fis-16 ta` Marzu, 2000 qabel ma l-każ tpoġġa fil-lista għall-azzjoni diretta.

SKEJJEL - SAĦĦA TA' L-ISTUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu fil-bidu ta' din is-sena skolastika biex tidħol kuxjenza u jinbidlu mentalitajiet u mġieba biex ma jibqax ikollna tfal ta' l-iskola jġorru basktijiet tqal fuq daharhom bi ħsara għal saħħithom?

ONOR LOUIS GALEA: Informat li fi Frar 2000 saret riċerka ġewwa l-iskejjel kollha, inklużi tal-knisja u l-indipendenti, wara li ntbgħatet ċirkulari OPS 3/2000.

Din ir-riċerka kienet tikkonsisti fi kwestjonarju dettaljat u f'ispezzjoni ta' numru (random sample) ta' basktijiet ta' l-istudenti.

Ħareġ rapport dwar ir-riċerka u kien approvat.

Id-direttur ġenerali ltaqa' mal-kapijet ta' l-iskejjel primarji u spjegalhom ir-rakkmandazzjonijiet.

Dawn sejrin jiġu ċirkolati fil-futur qrib.

Wara sejjer ikun hemm kampanja pubbliċitarja għall-ġenituri.

BUDGET 2001 - SMASH TV

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Billi nhar il- Ħadd 15 ta' Ottubru Smash TV xandar filmat sħiħ dwar konferenza politika li l-Ministru għamel bi tħejjija għall-Budget 2001, jista' jgħid jekk dan l- arranġament sarx bi ħlas jew le, u jekk iva x'kien l-arranġament kummerċjali nvolut?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ma sar l-ebda ħlas minn fondi pubbliċi għal-inizjattiva li ħa Smash TV in konessjoni max- xandira li qed isemmi l-Onor.

Interpellant.

HEALTH AND SAFETY UNIT - SPETTURI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista'l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-ispetturi li jaħdmu fi ħdan il-health and safety unit u dawk li jaħdmu fi ħdan id- dipartiment industrijali u mpjiegi, għandhomx xi forma ta' insurance għalihom u għall-familji tagħhom?

Jekk iva, x'forma ta' insurance hija?

Jekk hemm xi spetturi li jaħdmu mad-dipartiment għall-impjiegi u relazzjoni industrijali (ex-dipartiment tax-xogħol) li m'humiex inxurjati, jista' l- Viċi Prim Ministru jara li dawn l-ispetturi jingħatalhom dan il-jedd bħal sħabhom tal-health and safety unit?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li l-ispetturi indikati fil- mistoqsija huma assigurati taħt l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali, bħalma huma l-impjegati kollha fis-servizz ċivili.