MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 164 It-Tlieta, 9 ta' Diċembru, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 164

It-Tlieta, 9 ta' Diċembru, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.14 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 9 ta' Diċembru, 1997

WERREJ MINUTI 153

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 153

TQEGĦID TA' KARTI 159

MOZZJONIJIET ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IR-REGOLAMENTI TAT-TRAFFIKU (L-EWWEL QARI) 160 ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-KUMPANNIJI (L-EWWEL QARI) 161 ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-KOSTITUZZJONI TAL-KARIGA TA' AVUKAT ĠENERALI U DIK TA' AVUKAT TAR-REPUBBLIKA (L-EWWEL QARI) 161

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JIRREGOLA T-TELEKOMUNIKAZZJONI TELECOMMUNICATIONS (REGULATION) BILL (IT-TIENI QARI) 162

AĠĠORNAMENT 185

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 190

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 220

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 163 li saret fit-3 ta' Diċembru, 1997 ġew konfermati.

MADAM SPEAKER (Myriam Spiteri Debono): Ninforma lill-Kamra li l- President għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru XXVII ta' l-1997 - Att ta' l-1997 dwar l-Approprjazzjoni (1998); u

Att Nru XXVIII ta' l-1997 - Att ta' l-1997 dwar it-Tieni Approprjazzjoni (1997).

Qed inressaq ukoll, għall-attenzjoni ta' l-Onor.

Membri, ir-rapport dwar deċiżjonijiet li ta l-President tat-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' l- Inġustizzji u dan skond artiklu 10 ta' l-Att VIII ta' l-1997.

Ngħaddu issa għal mistoqsijiet.

L-Onor.

Ċensu Galea.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

MELLIEĦA - KORTIN - DRENAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'inhi il-qagħda fil- preżent tat-tqegħid ta' sistema ġdida tad-drenaġġ fl-inħawi tal-Kortin, fil- Mellieħa?

Meta hu mistenni li jibda x-xogħol tat-tqegħid ta' din is- sistema?

Meta ħarġu jew se joħorġu t-tenders għal dan ix-xogħol?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Qegħdin jiġu ffinalizzati l-proċeduri biex tkun tista' toħroġ tender għal dan ix-xogħol u dan huwa mistenni li jsir is-sena d-dieħla.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, sa ftit taż-żmien ilu kien għad hemm problema biex is-sistema tad-drenaġġ tal-Kortin taqbad mas-sistema prinċipali.

Dan għal raġuni li d-drenaġġ ried jgħaddi minn Santa Marija Estate, fejn kien hemm xi problemi mal-kumpannija li tamministra l-estate.

Jista' l-Ministru jgħidilna jekk dawn il-problemi ġewx risolti?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mill-file jirriżulta li kienu saru diversi mistoqsijiet dwar dan u kienu qed jittieħdu l-passi.

Milli nista' nifhem l-affarijiet tranġaw.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, naħseb li m'aħniex niftehmu.

Fil-fatt il-problema tal-Kortin hija separata minn dik ta' Santa Marija Estate, għaliex wieħed qiegħed 'il fuq mill-ieħor, u filwaqt li Santa Marija Estate minn dejjem kellu servizz ta' drenaġġ, meta l-Gvern Nazzjonalista pprova jagħmel sistema fil-Kortin kien hemm diffikultajiet mal-kumpannija li tamministra Santa Marija Estate, li ma reditx tħalli li s-sistema tad- drenaġġ tal-Kortin taqbad ma' t'hemmhekk.

Li qed nistaqsi lill-Ministru huwa jekk id-diffikultajiet bejn il- kumpannija li tamministra Santa Marija Estate u l-Gvern ġewx risolti.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Naħseb li jkun aħjar jekk l-Onor.

Interpellant jagħmel mistoqsija bil-miktub.

IMPJANT TA' SANT'ANTNIN - DISTRIBUZZJONI TA' L-ILMA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Psaila Savona) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi f'dawn l-aħħar xhur kien hemm waqfien kważi totali fit-tqassim ta' l-ilma tat-tisqija mill- Impjant ta' Sant'Antnin, minħabba xi xogħlijiet li qed isiru biex tiżdied il-produzzjoni, jista' jekk jogħġbu l-Ministru jindika xi progress sar?

Meta jista' wieħed jistenna li dan it-tqassim jerġa' lura għan-normal?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Bħalma jaf l-Onor.

Membru, l-Impjant ta' Sant Antnin kif modernizzat ġie inawgurat fl-1 ta' Diċembru, 1997 u dan żied il-produzzjoni ta' l-ilma minn 7,000 metru kubu għal 17,000 metru kubu kuljum.

Nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Membru li waqt li kien qed isir ix-xogħol il-provvista ta' l-ilma qatt ma waqfet għal kollox, jekk mhux għal perijodu ta' ħamest ijiem massimu.

Dan kien isir rari u dejjem bi ftehim mad-dipartiment ta' l-agrikoltura li hu responsabbli mit-tqassim ta' l-ilma.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Minbarra d-dipartiment tal-biedja, minn dan l-impjant jinqdew ukoll numru ta' kumpanniji fl-inħawi.

Jista' l-Ministru jgħidilna jekk hemmx il-ħsieb li ssir xi estensjoni fil-mod kif jiġi distribwit dan l- ilma, kemm għall-fabbriki kif ukoll għall-biedja?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Kif jaf il-kollega tiegħi, l-għan ta' din l-estensjoni huwa biex l-ilma jiġi utilizzat kollu.

Fil-fatt il-Ministru Buhagiar kien spjega li se jsiru impjanti żgħar oħra għaliex kien inħass li jekk isir impjant kbir - kif kien se jsir f'Wied Għammieq - kien ikun hemm ħafna ħela ta' ilma.

Allura saret estensjoni ta' dan l-impjant, bl-iskop li dan l-ilma jiġi wżat kemm għall-industrija u anke għall-agrikoltura.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, riċentement ġiet inawgurata l- estensjoni ta' l-impjant proprju, imma jkun kollu inutli li jkun hemm iktar produzzjoni ta' ilma jekk imbagħad is-sistema ma tkunx tista' titwassal sal- fabbriki u sar-raba'.

Jista' l-Ministru jgħid jekk is-sistema li twassal l- ilma msoffi ġietx estiża?

Jekk le, meta se tiġi estiża?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Iva, jien nemmen li għandha tiġi estiża s-sistema biex jitwassal l-ilma għal diversi areas fejn għad m'hemmx dan is-servizz.

ĦARSIEN TA' L-AMBJENT - ĦSEJJES

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Psaila Savona) staqsa lill- Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'miżuri ttieħdu biex ikunu miġbura dettalji dwar livelli ta' ħoss f'decibels f'postijiet u ħinijiet differenti?

Saret statistika u studji li jindikaw x'assoċjazzjoni għandhom dawn ma' kondizzjonijiet u mard speċifiku?

ONOR.

GEORGE VELLA (Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Id-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent bħalissa qed iniedi l-istudju neċessarju sabiex jara kif jista' jitwaqqaf f'Malta programm ta' dan it-tip.

Is-sorveljanza u l-moniteraġġ ta' ħsejjes huma soġġetti għal proċeduri komplessi ħafna, speċjalment meta tiġi biex tinterpreta r-riżultati u d- data li tinġabar.

Fir-rigward ta' statistika u studji li jassoċċjaw il-livelli ta' ħsejjes ma' kondizzjonijiet u mard speċifiku, l-Onor.

Interpellant hu mitlub jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru responsabbli għas-saħħa.

AMBJENT - KAMPANJA EDUKATTIVA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Psaila Savona) staqsa lill- Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid xi programmi ta' informazzjoni, tagħlim u relazzjonijiet pubbliċi tella' d-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent biex il-poplu jkun jista' japprezza aktar il-valur ta' l-ambjent fil-ħajja tagħna?

ONOR.

GEORGE VELLA: Bħala kampanji edukattivi din is-sena d-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent beda billi kkonċentra fuq il-ħajja marittima.

Infatti tħejjew posters u stickers għat-tfal u ġew organizzati clean-ups marittimi fejn ġew involuti diversi gruppi volontarji.

Dawn il-cleans-ups sejjaħnilhom "We Care for the Sea" u ġew organizzati f'lokalitajiet differenti, fosthom Marsascala, Marsaxlokk, Tas-Sliema u x-Xlendi, Għawdex.

Għall-aħħar ta' din is-sena se jiġu organizzati żewġ konferenzi u exhibition fuq dan is-suġġett.

Tqajmet kuxjenza wkoll dwar is-saff ta' l-ożonu.

Infatti ġiet organizzata kompetizzjoni għat-tfal ta' l-iskola, fejn dawn ħejjew madwar 300 proġett dwar il-protezzjoni ta' dan is-saff.

Tħejjew ukoll pamphlets, stickers u posters immirati biex jilħqu diversi setturi tal-pubbliku.

Sar ukoll video ta' "Xummiemu" fejn ġie spjegat x'wieħed għandu jagħmel biex jevita dannu li jiġi kkawżat bis-sħana tax-xemx.

Għall-industrija, il-ministeru ta' l- affarijiet barranin u ta' l-ambjent ħaseb biex iniedi seminar, fejn diversi kumpanniji privati taw rapport ta' x'qed jagħmlu biex jissalvagwardjaw is- saff ta' l-ożonu.

Ġew organizzati numru ta' exhibitions fuq diversi suġġetti.

Fil-bidu ta' din is-sena ttellgħet il-green week exhibition fil-grawnds tat-trade fair, fin-Naxxar.

Hawnhekk saret enfasi fuq is-separazzjoni ta' l-iskart fid-dar u l-pubbliku kellu l-possibbilta' li jistaqsi dwar xi problemi li jista' jħabbat wiċċu magħhom meta din l-iskema tiġi fis-seħħ.

Nidejna wkoll żewġ pilot schemes, waħda f'Marsascala u l-oħra f'Pembroke fejn tqiegħdu erba' banks differenti f'diversi siti fil-lokal fejn in-nies jistgħu jarmu b'mod separat karti, plastic, aluminium u ħġieġ.

Fil-5 ta' Ġunju, Jum l-Ambjent, Pjazza Ħelsien ġiet ittrasformata fi ġnien u l-pubbliku kellu l-possibilta' li jiltaqa' ma' diversi gruppi ambjentali u jakkwista nformazzjoni dwar dak kollu li għandu x'jaqsam ma' l-ambjent ta' madwaru.

Matul din il-ġurnata l-pubbliku kellu ċ-ċans jara kif inhu mqassam id-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent.

Il-ministeru ħa sehem fit-trade fair ta' Lulju u mill-istand tiegħu tqassmu tliet tipi ta' booklets, immirati lejn it-tfal u l-kbar, dwar is- separazzjoni ta' l-iskart fid-dar.

It-tielet wieħed jagħti informazzjoni ġenerali dwar l-Impjant ta' Sant'Antnin.

Waqt it-trade fair kompliet tingħata wkoll informazzjoni dwar il-kampanja tal-batteriji wżati.

F'Ottubru kellna l-kampanja ta' tindif "Clean Up the World".

Tul l- għaxart ijiem ta' din il-kampanja kien hemm 'il fuq minn 80 għaqda volontarja li ħadu sehem attiv fit-tindif ta' xi area partikolari fil- lokalita' tagħhom.

Il-ministeru ħa ħsieb li jipprovdi dak kollu li setgħu ġew bżonn sakemm kien possibli.

Il-kunsilli lokali li pparteċipaw ingħataw 15-il siġra biex jiġu mħawla fil-belt jew raħal tagħhom.

L-aħjar tliet sforzi ta' tindif li jwettqu l-kunsilli lokali se jirbħu Lm400 li jistgħu jintefqu f'xi proġett li jkun qiegħed iwettaq il-kunsill.

Il- ministeru ħa wkoll sehem attiv billi bagħat xi nies minn tiegħu biex fiżikament inaddfu jew isebbħu xi nħawi f'Malta.

Matul is-sena kollha l-ministeru organizza numru ta' seminars dwar suġġetti varji.

Dawn kienu jinkludu s-separazzjoni ta' l-iskart fid-dar li kien immirat lejn il-kunsilli lokali, u tnejn oħra kienu mmirati għat- teachers kemm tas-sekondarja u anke tal-primarja.

Lejn l-aħħar ta' dan ix- xahar se jiġi organizzat seminar nazzjonali dwar il-waste management.

Seminars oħra trattaw il-protezzjoni ta' l-ambjent naturali fir-Ramla l- Ħamra, il-ħarsien ta' l-ambjent fl-industrija u l-ħarsien tas-saff ta' l- ożonu.

Saru wkoll numru ta' konferenzi li kienu jinkludu l-pacem in maribus u d-dredging of wastes.

Minbarra dan kollu kellna diversi slots ambjentali fuq il-mezzi kollha tax-xandir u dawn ovvjament għadhom u se jibqgħu jixxandru.

Ġie mfassal ukoll video dwar is-separazzjoni ta' l-iskart, li xxandar l-ewwel darba matul it-trade fair, iżda mbagħad ixxandar ukoll fuq iċ-channels tat- televiżjoni lokali kollha.

Sponsorjajna wkoll kors għall-immaniġġjar ta' l-iskart li ġie organizzat mill-Malta Insitute of Waste Management.

Dan il-kors jikkonsisti minn 17-il lezzjoni kif ukoll numru ta' site visits u qed jiġi trasmess fuq ir-radju ta' l-Universita'.

Dan il-kors iwassal għal ċertifikat maħruġ mill-istess Malta Institute of Waste Management.

B'kollaborazzjoni mal-Foundation for International Studies din is-sena ftaħna kors ta' diploma fix-xjenza ambjentali.

Dan il-kors qiegħed isir permezz ta' lezzjonijiet fil-għaxija fl-Universita' ta' Malta f'Tal Qroqq.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit Dimech, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk, almenu f'dan l-istadju, intalabx il-parir ta' dan id-dipartiment rigward dak li qed jissejjaħ bħala l-millennium project mit-Telemalta, u jekk intalab, x'inhi r-reazzjoni tiegħu?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: X'inhi l-mistoqsija eżatt?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-mistoqsija hija jekk id-dipartiment intalabx jagħti r-reazzjoni tiegħu, jew intalabx jagħmel impact assessment, rigward il-proposta tal-millennium project tal-Korporazzjoni Telemalta.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Safejn naf jien din hija materja tal-Planning Authority.

Jien naf li l-Planning Authority qed taħdem id f'id mat- Telemalta, fuq dan il-proġett.

Daqshekk nista' ngħid.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naħseb li l-Ministru jaf li l-proċedura normali hija li meta jkollok proġett ta' impatt kbir ikun hemm ukoll l- input tad-dipartiment ta' l-ambjent.

Id-dipartiment ta' l-ambjent f'dan il- każ intalab jagħti input?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nerġa' ngħid li l-proġett l-ewwel u qabel kollox ġie diskuss mal-Planning Authority u saru l-pre-submission discussions fuqu.

Jien nifhem li meta mbagħad isir iktar żvilupp fil- proġett, jekk ikun hemm bżonn ta' environment impact assessment, ovvjament il-ministeru jiġi nvolut.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jiġifieri qed nifhem li minkejja l-entita' tal-proġett u l-impatt ambjentali li ovvjament ikollu proġett bħal dan, s'issa d-dipartiment ma ntalabx biex jagħti l-opinjoni tiegħu jew xi assessment dwaru.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: M'għandix x'inżid ma' dak li għidt fl-aħħar risposta.

Naħseb li l-kollega tiegħi fehemni tajjeb.

DRENAĠĠ - SKART INDUSTRIJALI

L-ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem l-Onor.

Joe Psaila Savona) staqsa lill- Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'passi ttieħdu biex tinbena fuq linji professjonali l-unit fi ħdan id-dpartiment għall-ħrsien ta' l-abjent - jew f'dak tad-drenaġġ - li jimmoniterja t-tfigħ ta' skart industrijali fis- sistema tad-drenaġġ?

ONOR.

GEORGE VELLA: Id-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent għadu kif ħejja survey dettaljat sabiex jiżvela sew it-tipi kif ukoll l-ammonti ta' skart industrijali li qed jiġu ġġenerati f'Malta mis-settur industrijali.

Fil-ġejjieni qarib id-dipartiment se jħejji survey komplimentari li jkopri t-trasport u t-trattament ta' dan it-tip ta' skart.

Hemm ħsieb ukoll li jinħoloq unit fi ħdan id-dipartiment biex jissorvelja u jimmoniterja t-tfigħ ta' skart industrijali, kemm dak solidu u kemm likwidu, kif mitlub taħt il-provvedimenti ta' l-Att dwar il-Ħarsien ta' l-Ambjent ta' l-1991, kif ukoll taħt il-protokoll rigward il-land based sources.

IMPJANT TA' RIĊIKLAĠĠ - SKART

L-ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem l-Onor.

Joe Psaila Savona) staqsa lill- Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Billi l-impjant għar-riċiklaġġ ta' l-iskart solidu f'Sant Antnin issa ilu żmien twil ma jitħaddem, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'qed isir mill- iskart li qed jakkumula?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ma nixtieqx li bil-mistoqsija ta' l-Onor.

Membru tingħata l-impressjoni li għax l-impjant ta' Sant'Antnin hu wieqaf, allura hemm xi skart li qed jitħalla jakkumula f'dan l-impjant.

Infatti sakemm l- impjant hu wieqaf mhux qed jiddaħħal skart fl-impjant u l-iskart kollu qed jindifen fil-miżbla tal-Magħtab.

Infakkar li bħalissa għaddejjin taħdidiet mal-kumpannija Ingliża Eco-Sci biex fl-inqas żmien possibbli tibda titħaddem bi prova teknologija msejjħa eco-pods.

Din għandha tassigura li meta l-impjant jerga' jibda jaħdem ma jikkawżax inkonvenjenza għar-residenti tal-viċin.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra preċiżament fhiex waslu t-taħdidiet ma' din il-kumpannija Ingliża li qed jirriferi għaliha?

Jista' jinforma lill-Kamra wkoll dwar jekk jirriżultalux li din hija sistema li tlaħħaq volumi limitati ta' skart u jekk huwiex f'dan id-dawl li l-Gvern jidher li qed jipproponi li jkun hemm sistemi ta' riċiklaġġ ta' l-iskart f'diversi partijiet ta' Malta u Għawdex?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nista' ngħid li huwa ppjanat li għall- ħabta ta' nofs Jannar jinġieb l-apparat u jiġu n-nies li se jmexxu dan is- survey sabiex issir din il-prova.

Il-ftehim li sar hu li jkun hemm trial ta' sitt xhur ħalli jekk jista' jkun inwasslu anke għax-xhur is-sħan.

Dak li qed jgħid il-kollega tiegħi, li minn din is-sistema tista' tieħu biss ammont limitat, huwa veru pero' jiddependi minn kemm tuża pods - jiġifieri plastic tubes twal - u m'hemmx limitu kemm tista' tagħmel minnhom fl-istess żmien.

Biex tagħmel dan ovvjament se tinħoloq problema dwar l-ispazju, anke meta mbagħad jinfetaħ wara 12-il ġimgħa biex ikun jista' jintefa' fil- miżbla.

Iva, sa ċertu punt jista' jkun ukoll li dan iwassal biex nidentifikaw sistemi li jkunu jistgħu jintużaw fuq bażi reġjonali.

Per eżempju, jekk kemm-il darba jirriżulta li din is-sistema hija tajba biex nagħmlu impjant żgħir f'Għawdex, l-iskart li hemm hemmhekk jista' ma jiġix trasportat għal hawn Malta - dan joħloq trasport bil-vapur u trasport madwar Malta kollha biex imur Sant'Antnin - basta ma jkunx qed iħammeġ l- ambjent u ma jagħmilx intejjen.

M'hemm xejn ħażin billi wieħed jgħid li jista' jkun li nagħmlu impjant hemmhekk.

Jista' jkun ukoll li jsir anke f'lokalitajiet oħra, u dan kollu jgħin biex inaqqas il-load li hemm fuq Sant'Antnin.

Pero' nerġa' nagħmel enfasi li jrid jiġi approvat minn dan l- esperiment li la jkun iħammeġ u lanqas jagħmel irwejjeħ li jistgħu jkunu ta' dwejjaq għal ħaddieħor.

L-inħawi tas-south, bħalma huma Sant'Antnin, Wied il-Għajn, l-area taż- Żejtun, eċċ., jafu xi dwejjaq ikollok meta jkollok dak it-tip ta' impjant, allura żgur li m'aħniex se nagħmlu xi ħaġa simili f'postijiet oħra.

Dan it- tip ta' esperiment, in vista tal-fatt li huwa relettivament irħis, meta wieħed iqis kemm iqumu miljuni ta' liri l-alternattivi l-oħra, kien vale la piena li nipprovawh.

Pero' mhux qed neskludu li mbagħad ikollna nagħmlu xi arranġamenti jew inkella tibdil fl-istruttura ta' Sant'Antnin, ħalli filwaqt li niddiskutu sistemi kif jista' jiġi mħaddem l-iskart mingħajr ma jagħmel irwejjaħ u mingħajr ma jkun ta' inkonvenjent għall-pubbliku, inkunu nistgħu nużaw żewġ sistemi flimkien, jew inkella anke sistema li tinvolvi, per eżempju, l-għeluq tat-tinda u li ddaħħal bio filter.

Dan kollu għadu qed jiġi diskuss ħalli naraw xi tkun l-aħjar sistema li nużaw bl-irħas prezz imma li tagħti riżultati li ma jkunux ta' dwejjaq għall-pubbliku.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabelli li juru l-għadd u t-tip ta' reati rrapportati f'kull lokalita' matul il-perjodu bejn Settembru u Novembru 1997, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 10352;

Tabella li turi l-applikazzjonijiet għall-impjieg ta' sostituti fil-ħanut Saddles Bar, iż-Żurrieq, flimkien ma' kopji ta' l-irċevuti ta' ħlas ta' liċenzji ta' l-istess ħanut, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10393; u

Lista ta' toroq f'Malta u Għawdex bis-sinjali ta' towing jew clamping, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10456.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-Protokoll li jemenda l-European Social Charter li ġie ratifikat minn Malta fis-16 ta' Frar 1994, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9885; u

Tagħrif dwar l-ispejjeż f'entertainment u hospitality minfuqa mill- Ambaxxata Maltija fil-Kajr bejn Jannar 1995 u Settembru 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10048.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Dettalji dwar bejgħ ta' prodotti taż-żejt matul ix-xahar ta' Novembru 1996 u 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10392; u

Tagħrif dwar l-importazzjoni ta' diversi prodotti tal-konsum matul il- perjodu bejn Jannar u Settembru 1996 u 1997, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 10417.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION (Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar personnel fid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10051.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar aġenziji ta' reklamar użati mill-Ministeru għax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni u mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma matul il-perjodu bejn l-1 ta' April u l-31 ta' Ottubru 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9620; u

Kopja tat-tender specifications għall-colour separations tar-rapport annwali tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għas-sena 1996/1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W1062.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Grech.

ONOR.

EDWIN GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar supervisors fuq social workers fil-qasam tal-ħidma soċjali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10388; u

Tabella li turi d-differenza fl-istatistika ta' nies jaħdmu bi qliegħ minn Diċembru 1983 sa Settembru 1997 li rriżultat mill-eżerċizzju tal- korrezzjoni fl-istatistika, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10436.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar reklamar li sar mill-Ministeru u dipartimenti li jaqgħu taħt id-dikasteru tal-Ministru tad-Djar matul il-perjodu bejn l-1 ta' April u l-31 ta' Ottubru 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9621.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il-Prim Ministru.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IR-REGOLAMENT TAT-TRAFFIKU

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi msejjaħ Att biex ikompli jemenda l-Ordinanza dwar ir-Regolamenti tat- Traffiku, Kap. 65.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ Att biex ikompli jemenda l-Ordinanza dwar ir-Regolamenti tat-Traffiku Kap. 65 ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk Kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Brincat.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-KUMPANNIJI

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ Att biex jemenda l-Att ta' l-1995 dwar il-Kumpanniji, Att Numru XXV ta' l-1995.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ Att biex jemenda l-Att ta' l-1995 dwar il-Kumpanniji Att Numru XXV ta' l-1995 ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MADAM SPEAKER: Nitlob lill-Ministru Mangion.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-KOSTITUZZJONI TAL-KARIGA TA' AVUKAT ĠENERALI U DIK TA' AVUKAT TAR-REPUBBLIKA

ONOR CHARLES MANGION: Madam Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi msejjaħ Att biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostruzzjoni ta' Kariga ta' l-Avukat Generali u ta' l-Avukat tar-Repubblika, Kap, 90.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ Att biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostruzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Generali u dik ta' Avukat tar-Repubblika, Kap, 90 ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mangion.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-CONDOMINIA

CONDOMINIUM BILL

Konsiderazzjoni mill-ġdid fil-Kumitat.

ONOR.

CHARLES MANGION: Madam Speaker, għadni m'iniex f'pożizzjoni li nressaq it-Tielet Qari ta' dan l-Abbozz ta' Liġi u għaldaqstant nipproponi li dan l-abbozz jerġa' jintbagħat quddiem il-Kumitat għal-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-konsidrazzjoni mill-ġdid fil-Kumitat ta' dan l-Abbozz ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JIRREGOLA T-TELEKOMUNIKAZZJONI

TELECOMMUNICATIONS (REGULATION) BILL

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jirregola t-Telekomunikazzjoni".

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CHRIS CARDONA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, kif naħseb li jaf kulħadd, fil-qasam tat- telekomunikazzjoni llum qed iseħħu żviluppi kbar għar-raġuni li dan huwa settur li l-ħin kollu jitbiddel, jitjieb u jsir aktar sofistikat.

Tista' tgħid li madwar id-dinja kollha nħasset il-ħtieġa li dan is-settur tat- telekomunikazzjoni m'għandux jibqa' għal kollox ikkontrollat mill-Istat u b'hekk jintlaħqu livelli ogħla ta' effiċjenza.

Għalhekk sa minn kmieni l- gvernijiet studjaw kif għandu jiġi liberalizzat is-suq tat- telekomunikazzjoni, mingħajr ma jċaħħad lill-abbonat mid-dritt tiegħu li jkollu s-servizz bażiku tat-telefonija.

Huwa tajjeb li wieħed jgħid li l-Gvern Malti ma naqasx milli jżomm ruħu aġġornat dwar dak kollu li qed jiġri madwarna.

Għalhekk il-Gvern ħass li jkun fl-interess pubbliku li fil-qasam tat-telekomunikazzjoni f'pajjiżna ssir il-liberalizzazzjoni, filwaqt li d-drittijiet għas-servizzi essenzjali jibqgħu jiġu mħarsa.

Forsi hawnhekk wieħed jistaqsi kif se ssir din il- liberalizzazzjoni fil-qasam tat-telekomunikazzjoni f'pajjiżna.

Irrid ngħid li l-ewwel ħaġa li se ssir hija li l-Gvern se jressaq abbozz ta' liġi li jikkonsolida r-regolamenti eżistenti, li jirregola t-telekomunikazzjoni fix- xenarju ġdid u modern, u li jaħtar awtorita' regolatorja li, fost funzjonijiet oħrajn, twettaq sorveljanza fuq l-operaturi kollha tal-qasam tat-telekomunikazzjoni.

Kif ħabbar il-Ministru tal-Finanzi, il-Gvern se jipprivatizza parzjalment il-Korporazzjoni Telemalta u se jneħħilha l- funzjoni regolatorja - dwar dan nitkellem fid-dettall aktar 'il quddiem.

Illum qed niddiskutu l-liġi li tirregola t-telekomunikazzjoni u fil- qosor irid ngħid li l-għan ewlieni ta' din il-liġi hu li titwaqqaf awtorita' regolatorja għall-finijiet tat-telekomunikazzjoni, li jitħassar l- Att dwar il-Korporazzjoni Telemalta u li tipprovdi għat-trasferiment ta' attivitajiet kummerċjali tal-Korporazzjoni Telemalta lill-kumpannija l- ġdida li se tiġi fformata.

Barra minn hekk, din il-liġi tħaddan ukoll prinċipji u regoli li ttieħdu minn diversi għejun.

Fil-fatt il-leġislatur fassal din il-liġi fuq eżempji jew mudelli ta' liġijiet barranin fil-qasam tat-telekomunikazzjoni, bħalma hi dik ta' l-Ingilterra.

Ittieħdu wkoll il-pariri ta' diversi konsulenti, kemm Maltin kif ukoll barranin u r-riżultat ta' dan huwa liġi li m'hijiex komplikata u li tista' taħdem mingħajr l-ebda xkiel, peress li hi magħmula apposta għal pajjiżna.

Din il-liġi minbarra li tagħti tifsira lil diversi termini tekniċi, tagħti wkoll is-setgħa lill-Prim Ministru li jaħtar regolatur tat- telekomunikazzjoni.

Il-liġi tesiġi li biex persuna tkun tista' tokkupa din il-kariga ta' responsabbilta' kbira għandha tkun uffiċjal pubbliku.

L- uffiċċju tar-regolatur għandu jkun fi ħdan dipartiment governattiv u għandu jkun attrezzat b'personnel mis-servizz pubbliku jew xort'oħra impjegat.

Ir- regolatur se jkollu wkoll il-funzjoni li jirregola, jissorvelja u josserva t-telekomunikazzjonijiet, li jiżgura li l-infrastruttura tat- telekomunikazzjoni tiġi nstallata u mħaddma, u li jiġu provduti servizzi tat-telekomunikazzjoni għall-benefiċċju ta' l-utenti tat- telekomunikazzjoni, wara li tiġi kkonsidrata sew il-vijabilita' kummerċjali tal-provdituri awtorizzati.

Ir-regolatur, fost id-diversi funzjonijiet li għandu huwa obbligat li jagħmel stħarriġ, studji u konsultazzjonijiet dwar dak kollu li jkun qed jiġri fil-qasam tat-telekomunikazzjoni.

Irrid insemmi wkoll xi ħaġa ta' importanza kbira, u hawn qed nirriferi għall-obbligu tas-servizz universali.

Peress li din hija xi ħaġa ta' importanza kbira, il-liġi taħseb sabiex ir-regolatur ikun jista' jagħmel regolamenti dwar l-obbligu tas-servizz universali.

Huwa tajjeb li ngħid li operatur - bħalma hi l-kumpannija li se tieħu post il-Korporazzjoni Telemalta - jista' jkun obbligat mir-regolatur biex jipprovdi servizzi ta' telekomunikazzjoni li jkunu msemmija mir-regolatur bħala servizzi bażiċi għal għanijiet soċjali bi prezz baxx jew b'xejn.

Għal pajjiżna dan m'huwiex xi konċett ġdid għax il-Korporazzjoni Telemalta diġa' tipprovdi servizzi fuq bażi umanitarji, bħalma hu s-servizz tat-telecare.

Tista' tgħid li l-provvedimenti dwar l-obbligu tas-servizz universali jinsabu fil-biċċa l-kbira tal-liġijiet dwar it-telekomunikazzjoni ta' pajjiżi oħrajn.

Fejn ikun hemm iżjed minn operatur wieħed tat- telekomunikazzjoni, l-obbligu tas-servizz universali jista' jinqasam bejniethom u r-regolatur, permezz tar-regolamenti maħruġa bis-saħħa ta' din il-liġi, jista' jordna li jinħolqu fondi li permezz tagħhom ikun żgurat li r-responsabbiltajiet li jitnisslu minn dawn l-obbligazzjonijiet jitqassmu b'mod ġust bejn dawk kollha li jipprovdu dan is-servizz essenzjali.

Nixtieq li nsemmi wkoll xi ħaġa dwar it-tariffi.

Ir-regolatur permezz ta' din il-liġi għandu s-setgħa li jagħmel makkinarju sabiex isiru t- tariffi fuq is-servizzi tat-telekomunikazzjoni.

Operatur liċenzjat għandu jitlob l-approvazzjoni tar-regolatur sabiex ikun jista' jitlob tariffi mingħand l-abbonat.

Fil-każ ta' nuqqas ta' qbil bejn il-partijiet, il-każ jitressaq quddiem il-bord ta' l-appelli dwar it-telekomunikazzjoni - dwar dan il-bord se nitkellem iktar 'il quddiem.

L-Att li se nagħmlu jikkonferma li l-Att dwar il-Kompetizzjoni ta' l-1994 m'għandux japplika għal kwestjonijiet dwar it-telekomunikazzjoni, u dan peress li dawn issa jistgħu jiġu ttrattati quddiem ir-regolatur.

Minkejja li jeżisti dan il- provvediment, huwa tajjeb li wieħed iżid li r-regolatur m'għandu xejn xi jżommu milli jikkonsulta ruħu mal-Kummissjoni għal Kummerċ Ġust dwar il- miżuri li jkollhom jiġu adottati fiċ-ċirkostanzi.

Din il-liġi titkellem ukoll dwar il-liċenzji u għalhekk huwa tajjeb li nispjega xi ħaġa dwar din il-materja.

Il-liġi tgħid li kull min jinstalla jew iħaddem infrastruttura tat-telekomunikazzjonijiet jew jipprovdi servizz tat-telekomunikazzjonijiet f'pajjiżna, irid ikun kopert b'awtorizzazzjoni mingħand ir-regolatur.

Il-liġi tistabilixxi wkoll il-mod kif wieħed għandu japplika għal-liċenzja u kif għandu jingħata liċenzja jew permess.

Ir- regolatur għandu wkoll is-setgħa li jagħmel regolamenti sabiex isaħħaħ il- mekkaniżmu ta' l-għoti ta' liċenzja jew permess.

Il-kriterji li bihom tingħata jew tiġi miċħuda liċenzja huma mfissra fid- dettall f'dan l-abbozz ta' liġi pero' huwa tajjeb li ngħid li awtorizzazzjoni tista' ma tingħatax jekk kemm-il darba tmur kontra l- interess pubbliku, ma tkunx konsistenti mal-politika tal-Gvern, tkun inkonsistenti mad-dispożizzjonijiet tal-liġijiet jew ma' kull obbligu internazzjonali li għandu jew li jista' jkollu pajjiżna, tkun ta' periklu jew iddejjaq lill-pubbliku, tagħmel ħsara lil xi proprjeta', jew tikkawża interferenzi lil sistemi jew networks ta' telekomunikazzjoni li jkunu jitħaddmu minn ħaddieħor.

Meta jiġi biex jagħti liċenzja, ir-regolatur għandu jħares lejn il-qagħda finanzjarja tal-persuna li tkun qiegħda tapplika u jara li tkun persuna idonea.

Hawn irrid nenfasizza li, biex ikun hemm trasparenza fl-għoti tal- liċenzji, il-liġi tesiġi li l-pubbliku jkun mgħarraf permezz tal-Gazzetta tal-Gvern li persuna tkun applikat għal-liċenzja.

Ir-regolatur għandu jagħti dawk id-dettalji li jistgħu jkunu xierqa sabiex kull min irid ikun jista' jikkontesta applikazzjoni, joġġezzjona dwarha jew inkella jagħmel xi sottomissjonijiet.

Nixtieq insemmi xi ħaġa wkoll dwar l-esklussivita'.

Ir-regolatur għandu d-diskrezzjoni li joħroġ il-liċenzja fuq bażi ta' esklussivita' pero' b'danakollu l-ebda liċenzja li tingħata lil xi operatur biex jipprovdi servizz waħdu, bl-esklużjoni ta' ħaddieħor, m'għandha testendi iżjed mis- sena 2010.

Il-ministru responsabbli mit-telekomunikazzjoni għandu rwol importanti f'din il-liġi għax għandu l-obbligu li jara li l-liċenzji jingħataw b'mod ġust.

Fil-fatt ir-regolatur għandu jagħti rapport lill-ministru bir- rakkmandazzjoni dwar jekk l-awtorizzazzjoni għandhiex tingħata jew le.

Fil- każ li l-ministru ma jkunx jaqbel mar-rakkmandazzjoni li ssir biex tingħata liċenzja fuq bażi ta' xi waħda mir-raġunijiet ta' rifjut li ssemmi l-liġi espressivament, huwa obbligat li jagħti r-raġunijiet għaliex ikun ħa dik id- deċiżjoni.

Jekk persuna tiġi miċħuda liċenzja, wieħed irid jara x'rimedju jkun hemm.

Fil-fatt din il-liġi tgħid li meta wieħed jiġi miċħud milli jingħata l-liċenzja jista' jressaq il-każ tiegħu quddiem il-bord ta' l- appelli dwar it-telekomunikazzjoni.

Dan il-bord se jkun kompost minn avukat bħala chairperson u żewġ membri oħra.

Hawnhekk forsi wieħed jistaqsi kif se tkun il-proċedura u allura huwa tajjeb li nispjega li l-proċedura ta' kif se jaħdem dan il-bord hija mfissra fid-dettall f'dan l-abbozz ta' liġi.

Wieħed jista' jgħid li hija simili għal dik tal-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili ta' Malta u fuq punti ta' liġi hemm appell mid-deċiżjoni tal-bord quddiem il-Qorti ta' l-Appell.

Bħalma jiġri f'diversi liġijiet, meta wieħed jikser dawn ir-regolamenti s'intendi jkun hemm il-multi.

Fil-fatt dan l-abbozz ta' liġi jimponi numru ta' multi fuq dawk il-persuni li jinqabdu jiksru l-provvedimenti tiegħu jew ikunu qed joperaw mingħajr l-awtorizzazzjoni meħtieġa.

Fil-fatt dawn il- multi jvarjaw minn Lm500 sa Lm10,000.

Madam Speaker, din il-liġi tħares ukoll l-interessi ta' l-abbonati.

Fil- fatt din tgħid li r-regolatur għandu dmir joffri protezzjoni lill-abbonat u li jara li dan ta' l-aħħar jingħata s-servizz.

Fil-fatt skond l-abbozz ta' liġi li qed inressqu llum, abbonat jista' jressaq l-ilment tiegħu bil- miktub lir-regolatur sabiex jiġi nvestigat dak li għandu x'jaqsam mal- kwalita' tas-servizz, jew il-pattijiet u l-kondizzjonijiet tal-kuntratt bejn l-abbonat u l-operatur, jew l-apparat mogħti lilu.

Fil-fatt ir- regolatur jisma' l-parti l-oħra, jinvestiga, imbagħad joħroġ id-direttivi li jkunu meħtieġa skond iċ-ċirkostanzi tal-każ.

Hawnhekk ta' min isemmi li klawsola 24 ta' dan l-abbozz ta' liġi tirrikonoxxi li l-abbonat ma jistax jiġi mċaħħad minn servizz jekk kemm-il darba ma jkunx hemm ir-raġunijiet li ssemmi l-liġi.

L-abbonat huwa protett mil-liġi wkoll f'dak li għandu x'jaqsam mal-pattijiet u kondizzjonijiet li jmorru kontra l-Att biex jirregola t-Telekomunikazzjoni, anke jekk l-abbonat stess ikun qabel u jkun ta l-kunsens tiegħu.

Fil-fatt imbagħad tali kuntratti jkunu nulli u bla effett.

Nixtieq insemmi xi ħaġa dwar il-provvedimenti transitorji.

Dan l-abbozz ta' liġi jaħseb sabiex iħassar l-Att dwar il-Korporazzjoni Telemalta ta' l- 1975, Kap. 250 u l-liċenzji u r-regolamenti kollha li ħarġu taħt dan l-Att għandhom jibqgħu fis-seħħ u validi.

Meta tiġi stabilita d-data li fiha se tidħol fis-seħħ il-liġi l-ġdida, għandha tiġi fformata l-kumpannija li se tieħu post il-Korporazzjoni Telemalta u isimha se jixxandar fil-Gazzetta tal-Gvern.

Jien inħoss li llum, fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, għandi niżvela l-isem ta' din il-kumpannija l-ġdida.

GĦalhekk inħabbar l- kumpannija l-ġdida li se jkollna minflok it-Telemalta Corporation se tissemma Telecom Malta.

Pero', kif diġa' għidt, aktar 'il quddiem din se tiġi mxandra b'mod uffiċjali fil-Gazzetta tal-Gvern.

Dan l-abbozz ta' liġi jaħseb ukoll sabiex din il-kumpannija l-ġdida tinħarġilha liċenzja mir-regolatur, bl-approvazzjoni tal-ministru responsabbli mit-telekomunikazzjoni.

Dan isir taħt il-kondizzjonijiet, il- pattijiet u l-esklussivita' li jkunu meħtieġa pero' bil-patt li din l- esklussivita' ma testendix beyond is-sena 2010.

Forsi jkun hawn min jistaqsi: Għaliex sas-sena 2010?

Ir-raġuni hija ovvja.

Għax hemm min għandu kumpanniji b'monopolju sa l-2010 u allura aħna se nagħmlu d-data ta' l-2010 biex minn hemm 'il quddiem ħadd ma jkollu monopolju.

Irrid ngħid ukoll li n-negozju li kellha l-Korporazzjoni Telemalta, inkluż l-attiv u l- passiv ta' l-istess korporazzjoni, issa se jgħaddu f'idejn il-kumpannija l- ġdida li għadni kemm ħabbart isimha, it-Telecom Malta.

Bis-saħħa tal-liġi li tirregola t-telekomunikazzjoni għandha tiġi kostitwita kumpannija pubblika - jiġifieri public liability company - minflok il-Korporazzjoni Telemalta.

Kif diġa' għidt, fil-budget il- Ministru tal-Finanzi ħabbar li f'din il-kumpannija pubblika l-Gvern se jżomm 60% ta' l-ishma kollha, filwaqt li se joffri 40% ta' l-ishma lill- pubbliku.

Għalhekk naħseb li jkun floku li l-ewwelnett ngħid x'wassal lill- Gvern biex jiddeċiedi li jbiegħ parti ta' l-ishma fil-Korporazzjoni Telemalta.

Kif jaf kulħadd, kull ħajjat ifassal il-libsa skond id-drapp.

U anke l-privatizzazzjoni għandha tkun magħmula skond iċ-ċirkostanzi uniċi li toffri kull organizzazzjoni fil-kondizzjonijiet partikolari tas-suq li topera fih.

Fil-fatt fil-bejgħ ta' l-40% tat-Telemalta, il-Gvern huwa konxju mir-responsabbilta' li għandu lejn il-poplu Malti u Għawdxi u waqt li kull gvern, tista' tgħid fid-dinja kollha, illum qed jitkellem dwar il- problema tad-dejn pubbliku, l-istrateġija tal-privatizzazzjoni li se nadottaw hija wkoll parti minn pjan biex nattakkaw din il-problema.

Pero' l- Gvern jemmen ukoll li s-settur privat għandu sehem importanti x'jagħti fl- ekonomija ta' pajjiżna.

Irridu li l-inizjattivi bejn is-settur pubbliku u s-settur privat jissaħħu u jiżdiedu.

Aħna nemmnu li bil-privatizzazzjoni tat-Telemalta se nżidu l-effiċjenza u l-produttivita' permezz ta' deċiżjonijiet li jkunu jagħmlu sens kummerċjali.

Barra minn hekk, dawn id- deċiżjonijiet iridu jirriflettu l-bżonnijiet tat-telekomunikazzjoni għas- soċjeta' Maltija tal-lum u tal-ġejjini, mingħajr ma l-Gvern jitlef kontroll ta' din l-ażjenda ewlenija ta' pajjiżna, peress li kif diġa' għidna se jżomm 60% ta' l-ishma.

Il-pubbliku Malti wkoll se jingħata ċ-ċans li jinvesti f'din il- kumpannija pubblika, li hija kumpannija suċċessur tal-Korporazzjoni Telemalta u li fl-aħħar sena finanzjarja tagħha qabel il-ħlas tat-taxxa rreġistrat qligħ ta' Lm7 miljun.

Irrid ngħid ukoll li matul din is-sena kellna żieda ta' Lm2 miljun fuq il-qligħ tas-sena ta' qabel.

Dan kien il- frott tal-ħidma li twettqet fil-Korporazzjoni Telemalta mill-Gvern, mill- bord, mit-top management u anke mill-ħaddiema li għarfu li kellhom jittieħdu ċerti miżuri biex l-aġenda tissaħħaħ u fil-fatt tat riżultat pożittiv.

Sabiex jinkiseb investiment barrani se jkun permess li investituri barranin jixtru ishma f'din il-kumpannija pubblika.

B'dan il- mod il-kumpannija se tikseb prestiġju internazzjonali, speċjalment fis- setturi tat-telekomunikazzjoni u finanzjarji.

Għalhekk parti mill-ishma se noffruhom għall-bejgħ barra minn xtutna.

Aħna nqisu dan il-pass bħala pass 'il quddiem.

Għaliex?

Għaliex barra minn xtutna aħna kapaċi nsibu investituri fl-istess linja tat- telekomunikazzjonijiet li jkun fl-interess tagħhom li jaraw li l-kumpannija l-ġdida tibqa' tikber billi jgħaddulha x-xogħol, li tista' tagħmlu permezz ta' infrastruttura eżistenti li għandha l-Korporazzjoni Telemalta.

Irrid ngħid li pass bħal dan iġib ukoll lejn Malta investiment barrani u jkompli jpoġġina fuq il-mappa internazzjonali tad-dinja tat-telekomunikazzjoni u dik finanzjarja.

Hawnhekk irrid nagħmilha ċara li ħadd mill-investituri, la dawk lokali u lanqas dawk barranin, m'hu se jitħalla jixtri iktar minn 5%, u dan qed nagħmluh biex ħadd ma jkollu stakes kbar fil-kumpannija.

L-impjegati kollha tal-kumpannija se jingħataw preferenza fuq l- investituri l-oħra u din il-preferenza se tinfirex fuq żewġ binarji.

Fl- ewwel lok se tiġi fformata, permezz ta' kuntratt notarili, fondazzjoni li jkollha bħala skop tagħha l-interess komuni tal-ħaddiema kollha.

Din il- fondazzjoni se tingħata self mingħand il-Gvern Malti sabiex għan-nom u fl- interess tal-ħaddiema kollha li jkunu fuq kuntratt definit, tixtri l-ishma fil-kumpannija pubblika.

Għal din il-fondazzjoni l-Gvern qed jirriserva 3% ta' l-ishma kollha u l-ħlas lura tas-self għandu jkollu pattijiet u kondizzjonijiet favorevoli għall-aħħar.

Fil-fatt se jkun hemm moratorium ta' għaxar snin fuq il-ħlas lura tal-kapital u fit-tieni għaxar snin wara l- moratorium is-self se jitħallas lura permezz ta' 5% mid-dividends li l- kumpannija tħallas lill-fondazzjoni.

Mit-tielet għaxar snin 'il quddiem il- fondazzjoni tħallas is-self lill-Gvern mid-dividends kollha tagħha.

Fit-tieni lok, il-ħaddiema kollha, meta japplikaw f'isimhom, għandhom jingħataw preferenza sabiex jixtru l-ishma tal-kumpannija pubblika.

Fil- fatt huma se jgawdu minn discount ta' 5% fuq il-prezz.

Hawnhekk huwa tajjeb li nenfasizza li dan il-ftehim dwar il-kondizzjonijiet favorevoli għall-ħaddiema kollha ġie miftiehem flimkien mal-General Workers Union, il- Gvern u l-management tat-Telemalta li iktar 'il quddiem se jmexxi lill- kumpannija l-ġdida.

Qed nagħmilha ċara li dan il-ftehim dalwaqt isir b'mod uffiċjali u nista' ngħid li kemm il-union, kemm il-ħaddiema, kemm il-Gvern u anke l-management tal-Korporazzjoni Telemalta huma kuntenti dwar dan il- ftehim.

Kif qegħdin taraw il-kumpannija l-ġdida qegħdin inpoġġuha fuq sisien kummerċjali sodi mill-ewwel.

Kif diġa' għidt, fiha se jkun hemm il-Gvern, l- investitur privat Malti, dak barrani u l-ħaddiema.

Jien nemmen li kollettivament dawn l-erba' se jkunu l-mutur tal-kumpannija l-ġdida.

Ir- riforma li qed inwettqu hija konformi man-norma li hemm f'pajjiżi moderni fejn, minbarra li s-sistemi tat-telekomunikazzjoni se jkunu privatizzati, is-sistema regolatorja se tkun mifruda minn dik operattiva biex ikun hemm iktar indipendenza, effiċjenza u tħaris tad-drittijiet tal-konsumatur.

L- azjendi kollha li għandhom parti privatizzata wrew li huma konxji mill- importanza tas-servizz li joffru lill-konsumatur.

Fil-fatt il- privatizzazzjoni toffri lil kull azjenda li tikber u li toħroġ b'ideat ġodda u b'hekk iżżid il-benefiċċji ma' l-isforzi li jkunu qed isiru, jew kif jgħidu fil-marketing, bringing rewards to efforts.

Jekk jirnexxielna nimmaniġjaw il-part-privatisation kif qed nissuġerixxu - jien nemmen li se jirnexxielna - inkunu qegħdin noffru lill-poplu Malti u Għawdxi benefiċċji akbar u fit-tul.

Permezz ta' din il-part-privatisation, aħna nemmnu li se nkunu qegħdin nesponu lil din il-kumpannija għall-capital market.

B'hekk ikun hemm monitoring tal-management iżjed effettiv.

Qed nenfasizzaw il- privitizazzjoni mhux biss għall-bejgħ ta' l-ishma iżda wkoll għall- investiment fil-ġejjieni ta' pajjiżna.

Dan huwa pass sabiex inżidu l- opportunita' ta' l-investiment għall-Maltin u biex flimkien noħolqu working partnership bejn is-settur pubbliku u dak privat f'ambjent aktar effiċjenti u kompetittiv.

Madam Speaker, dan huwa pass konsistenti max-xejra moderna li qed jieħdu l-amministrazzjonijiet pubbliċi mad-dinja kollha u dan qed isir sabiex joffru servizz aħjar, iktar effiċjenti u b'inqas prezz.

Kif diġa' għidt, waqt li qegħdin nagħmlu dan kollu mhux se ninsew lill-impjegati, anzi nemmnu li bil-pass li se nieħdu se nħarsulhom l-impjieg tagħhom.

Ninsab persważ li l-ħaddiema dan jafuh.

Ta' min jgħid li minkejja li l-Gvern se jdaħħal fondi mill-bejgħ ta' l-assi tiegħu, parti sostanzjali mill-qligħ imsemmi se jitqiegħed f'fond kostitwit apposta sabiex iservi ta' għajnuna għall-iżvilupp ta' l-industrija Maltija.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Madam Speaker, f'dan l-intervent tiegħi se nibqa' nirriferi għall-Korporazzjoni Telemalta bl-isem il-qadim tagħha, għax forsi din se tkun l-aħħar darba li nkunu nistgħu nirriferu għaliha b'dan il-mod.

Nibda billi ngħid li din in-naħa taqbel mija fil-mija ma' dan il-pass, anzi j'Alla naslu għal kompromess u ftehim f'setturi oħra, fejn l-effett jista' jkun ferm aktar pożittiv fuq is-soċjeta' Maltija.

Madam Speaker, nistgħu liberalment ngħidu li l-liġi li qed niddibattu llum kienet inizjattiva tal-Gvern Nazzjonalista.

Tant hu hekk li ngħatat prominenza kbira fil-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista ta' l- 1996, filwaqt li fl-ebda mument ma ssemmiet fil-programm elettorali tal- Malta Labour Party.

Ma jidhirlix li kien hemm l-intenzjoni min-naħa tal- Gvern li xi darba jittieħed dan il-pass.

Id-deċiżjoni ttieħdet riċentement u dan huwa kkonfermat mill-fatt li f'April ma pparteċipajniex fil-laqgħa tal-World Trade Organisation, li fiha 65 pajjiż qablu li jilliberalizzaw is- servizzi tat-telekomunikazzjoni permezz ta' prinċipji regolatorji li jiffavorixxu l-kompetizzjoni.

Mill-WTO dan qed jissejjaħ il-basic telecommunications services agreement u dan se jiġi fis-seħħ fl-1 ta' Jannar, 1998.

Il-fatt li aħna lanqas biss ipparteċipajna f'din il-laqgħa daqstant importanti f'April ta' din is-sena juri biċ-ċar li l-idea li nressqu din il-liġi fil-Parlament seħħet f'dawn l-aħħar ġimgħat jew inkella f'dawn l-aħħar xhur.

Jista' jagħti l-każ li l-pass li qed jittieħed - hawnhekk m'iniex qed nikkritika dan il-pass - ma kienx prinċipalment immirat biex nilliberalizzaw dan is-settur imma iktar biex jiffaċilita l- privatizzazzjoni tal-korporazzjoni.

Dan huwa pass naturali fl-evoluzzjoni tas-servizzi tat-telekomunikazzjoni f'Malta u nieħu gost nara li din l- amministrazzjoni, għallinqas f'dan il-każ, m'hijiex se tiddisassoċja ruħha minn dak li qed jiġri f'pajjiżi oħra.

GĦax fid-dinja tal-lum il- Korporazzjoni Telemalta - jew il-kumpanija l-ġdida t-Telecom Malta - ma tistax tibqa' tilgħabha ta' player u referee fl-istess ħin.

B'din il-liġi aħna se nassiguraw kompetizzjoni ġusta f'dan il-qasam u ta' min isemmi li dan se jiffavorixxi investiment ġdid u għaldaqstant it-tama li jiżdiedu l-impjiegi hija qawwija.

F'pajjiżi oħra dan l-investiment kellu l-effett ta' chain reaction għax żdied in-numru ta' parteċipanti ġodda, żdiedet il-kompetizzjoni u awtomatikament żdiedet id-domanda.

Iktar ma jkollok servizzi differenti, iktar se jkollok domanda għal dawn l-istess servizzi, għax tidħol f'niċeċ li qabel ma kenux sfruttati.

Meta żżid id- domanda se żżid it-traffiku, is-suq se jikber u se jikber ukoll id-dħul.

Ovvjament jekk se tikber id-domanda għas-servizz u se jikber id-dħul, il- gwandann se jkun mifrux mhux biss fuq il-players il-ġodda f'din il-logħba fil-kamp tat-telekomunikazzjoni - li qed inqabbilha ma' logħba tal-football - iżda se jiffavorixxi u se jiggwadanja minnu anke l-player il-qadim, f'dan il-każ il-Korporazzjoni Telemalta.

Ċertament li din il-liġi għandha tinkoraġixxi lill-kumpannija l-ġdida, li se tissostitwixxi lill- Korporazzjoni Telemalta, biex tibqa' tirsisti ħalli kemm jista' jkun jingħata l-aqwa servizz bl-aħjar kondizzjonijiet u prezzijiet lill- klijenti.

Dan diġa' aċċenna għalih il-kollega tiegħi tan-naħa l-oħra, l- Onor. Mizzi.

Hawnhekk ta' min jgħid li l-Unjoni Ewropea kienet minn ta' quddiem f'dan is-settur meta nsistiet li l-pajjiżi mseħbin fiha jieħdu dan il-pass - naturalment din tat ċans lil ċerti pajjiżi biex jieħdu ż-żmien kollu neċessarju sabiex jikkonformaw ruħhom ma' dan il-pass - u nistgħu naraw l- evoluzzjoni ta' dan il-proċess fl-Unjoni Ewropea.

Fl-1987 fit- telecommunications green paper kien intqal hekk:

"In a more competitive environment the telecommunications administrations cannot continue to be both regulator and market participant, that is both referee and player.".

Article 6 tat-terminal directive No. 301 ta' l-EEC jgħid hekk:

"Member States shall ensure that from the 1st July, 1989 responsibility for drawing up the specifications referred to in Article 5, monitoring their application and granting approval is entrusted to a body independent of the public or private undertakings offering goods and/or services in the telecommunications sector.".

Għalhekk, kif diġa' sostnejt, dan il-pass se jgħin biex iġibna in konformita' ma' dak li qed jiġri f'pajjiżi ġirien tagħna.

Kien għalhekk li l-amministrazzjoni Nazzjonalista kienet miexja f'din id-direzzjoni.

Dan il- qasam qiegħed jevolvi b'pass mgħaġġel u huwa għaqli li l-Gvern Malti jkompli jinkoraġġixxi dan l-ispirtu fis-snin li ġejjin biex jassigura li ma nibqgħux lura, kif għamilna fil-passat mhux daqstant remot.

Pass bħal dan huwa essenzjali biex ikollok sorveljanza adegwata u dan ukoll għamel aċċenn għalih l-Onor.

Mizzi.

Il-fatt li sal-lum il-liċenzji li kellhom x'jaqsmu mat-telekomunikazzjoni kienu jinħarġu minn żewġ entitajiet separati, l-Uffiċċju tal-Prim Ministru u l-Korporazzjoni Telemalta nnifisha, ifisser li l-ħolqien ta' din l-istruttura li qed niddiskutu llum se jwassal għal kordinazzjoni aħjar ta' dan il-proċess.

Hawn nixtieq niġbed l-attenzjoni rigward ir-refusal li tkellem fuqha l- Ministru u naħseb li forsi ta' min iżid dan is-sussegwenti:

"The regulator shall communicate in writing to the applicant the decision to grant or refuse an application.

If the decision is to grant the application, then the communication shall be by way of the licence or permit.

If the decision is to deny the application, then the communication shall set out briefly in writing the reasons for such a decision.".

Naħseb li jekk ir-regolatur jagħti r-raġunijiet tiegħu meta jiġi biex jiċħad applikazzjoni, forsi titnaqqas xi ftit il-possibbilta' ta' diżgwid.

Niġi issa għal klawsola 13 u jien jidhirli li ta' min iżid dan li ġej ma' din il-klawsola - din ktibtha bl-Ingliż biex tkun konformi mal-mod kif ġiet ippubblikata l-liġi:

"The service provider is responsible for ensuring emergency and other services for special needs, and to provide any such services at special terms, or without profit, or at a loss.

Again, ensuring and maintaining without any charge to the Government vital telecommunications under extraordinary circumstances.''.

Hawnhekk nixtieq niġbed l-attenzjoni li jekk wieħed iħares lejn liġijiet simili f'pajjiżi oħra, jara li l-gvernijiet dejjem ħasbu biex f'każ li jkun hemm xi emerġenza nazzjonali jkun hemm din il-kondizzjoni li torbot lis- service provider li jagħti s-servizz tiegħu anke mingħajr ħlas.

GĦalhekk huwa tajjeb li wieħed jistipula dawn l-affarijiet.

Nixtieq nagħmel punt ieħor fuq dan l-abbozz ta' liġi u nirriferi għal klawsola 15, li titkellem fuq ir-rate mechanisims.

Jien naħseb li jekk qed nitkellmu fuq rate mechanisms huwa tajjeb li nżidu dan li ġej:

"Any rate mechanisms established shall apply to all providers of the same service uniformly.".

Qed ngħid dan biex wieħed jaċċerta ruħu li ma jkunx hemm diskriminazzjoni bejn provider u ieħor f'dik li hi stipulazzjoni għar-rati tas-servizzi li se joffru.

Dawn il-punti għamilthom fid-dawl tal-fatt li anke esperti barranin f'dan il-qasam dejjem jisħqu fuq l-importanza li liġi ta' din il- kwalita' tkun ċara u speċifika kemm jista' jkun.

Għalhekk inħeġġeġ lill- kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra biex iqisu dawn il-punti li semmejt.

Mill- bqija l-liġi hija kważi identika għad-drafts li kienu ġew ippreparati fiż- żmien l-amministrazzjoni Nazzjonalista.

Huwa tajjeb li nsemmi wkoll li l- isem il-ġdid li se tingħata l-kumpannija, Telecom Malta, jogħġobni ħafna.

Fil-fatt fi żmienna kien sar suġġeriment li din tissejjaħ hekk u dan ifisser li ninsabu mexjin fuq l-istess linji.

U hawnhekk ngħidilkom prosit.

Nixtieq nagħmel ftit punti oħra fuq il-pożizzjoni tar-regolatur.

Għandna nikkonsidraw fejn se jiġi allokat l-uffiċċju tar-regolatur?

Fl-opinjoni tiegħi, jekk dan ikun maqtugħ mill-ministeru kkonċernat ikun aħjar, ħalli ma jkunx hemm konflitt bejn il-funzjonijiet regolatorji u dawk ta' policy making.

Dan il-konflitt iqum ukoll minħabba l-fatt li l-gvern se jibqa' l- major shareholder.

Jidhirli wkoll li huwa importanti ħafna li l-entita' regolatorja tkun immexxija minn xi ħadd li huwa universalment aċċettat, biex kemm jista' jkun igawdi l-fiduċja ta' kulħadd.

Jien hawnhekk nitlob li forsi nikkonsidraw il-fatt jekk ir-regolatur għandux jiġi miċ-Ċivil jew le.

Jidhirli wkoll li r-regolatur għandu jkollu staff bil-kapaċitajiet kollha neċessarji fl-economics u fit-teknoloġija tat-telekomunikazzjoni biex jgħinuh fil-qadi ta' dmirijietu.

Kif stqarr ftit tal-jiem ilu l-Onor.

Mizzi fid-diskussjoni tal-budget, u kif stqarr ukoll illum, wieħed mill-għanijiet prinċipali ta' din il-liġi huwa li tiġi ffaċilitata l-privatizzazzjoni tal-korporazzjoni.

Għalhekk naħseb li jkun f'waqtu jekk nagħmlu ftit tar-riflessjoni fuq dan il-punt.

Kif diġa' aċċennajt fid-dibattitu dwar il-budget, min-naħa tagħna ninsabu kompletament favur il-privatizzazzjoni.

Kif semmejna f'din il-Kamra, anke llum stess, din tinkoraġġixxi investiment, speċjalment investiment barrani, fejn mhux biss inġibu l-flus lejn pajjiżna imma għandha tgħin ukoll biex inkomplu niżviluppaw il-korporazzjoni permezz ta' l-input li jistgħu jagħtu ċerti investituri li jkollhom in-know-how.

Jien hawnhekk niddubita kemm kien għaqli li nillimitaw ix-shares li jistgħu jiġu meħuda minn entita' waħda għal 5%, għax seta' kien hemm kumpanniji barranin li għandhom ċertu know-how f'dan is-settur u kieku kellhom shareholding iktar qawwi fil- korporazzjoni kienu jkunu iktar f'pożizzjoni li jagħtu l-input tagħhom lill- korporazjoni.

Naqbel ukoll mija fil-mija mal-konċett li nagħtu l-ishma lill-ħaddiema tal-Korporazzjoni Telemalta.

Minn hawnhekk nixtieq insellem lill-ħaddiema tal-Korporazzjoni Telemalta għaliex huwa permezz tagħhom li, kemm matul l-amministrazzjoni preċedenti u kif ukoll matul dik preżenti, l- korporazzjoni mxiet tant 'il quddiem.

Naqbel ukoll mal-konċett ta' l-għoti ta' ċertu ammont ta' ishma lill-ħaddiema tal-korporazzjoni għax dan huwa eżattament kif għamel il-Gvern Nazzjonalista meta ġejna biex nipprivatizzaw il-Bank of Valletta.

Jien niskanta kif il-Gvern preżenti, li meta kien fl-oppożizzjoni kien tant kontra l-privatizzazzjoni, f'daqqa waħda bidel kompletament l-opinjoni tiegħu u issa sar favur il-privatisation.

Jien diġa' għamilt aċċenn f'dan il-Parlament għall-pożizzjoni li kien ħa l-Prim Ministru meta dak iż-żmien kien kap ta' l-oppożizzjoni u se nerġa' nikkwota dak li kien qal meta għamel laqgħa għall-impjegati tal-Korporazzjoni Telemalta u pprova jbeżżagħhom li jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea jkun ifisser li l- korporazzjoni jkollha bilfors tiġi pprivatizzata.

Ma nafx għalfejn, għal darba oħra, b'mod forsi anke qarrieqi pprovajna nbeżżgħu lil ċertu settur tal-popolazzjoni bil-babaw ta' l-Unjoni Ewropea biex niġbdu s-simpatija.

Għalkemm min-naħa ta' dan il-Gvern m'hemmx il-ħsieb li nidħlu fl-Unjoni Ewropea, xorta waħda qed nipprivatizzaw.

(Interruzzjonijiet) Jien nieħu gost li llum l-Onor.

Mizzi serraħ ras il-ħaddiema permezz tad-dikjarazzjoni li għamel rigward l-ishma.

Jien ukoll nixtieq inserraħ ras il-ħaddiema u mhux qed nipprova nbeżżagħhom minn dan il-pass pero' nixtieq nagħmel aċċenn fuq dan il-punt għax l-Onor.

Mizzi donnu skanta meta semmejtu fid-diskussjoni dwar il- budget.

Iva, il-ħaddiema tat-Telemalta għamlu żmien imbeżżgħin minħabba l- pass li kien se jittieħed minn din il-korporazzjoni.

U jien ma nagħtihomx tort għax l-Onor.

Alfred Sant tant kien beżżagħhom li l-General Workers Union kienet iddikjarat li jekk jittieħed dan il-pass issir gwerra sħiħa kontra l-amministrazzjoni Nazzjonalista.

Voldieri mhux ta' b'xejn li l- ħaddiema kienu mbeżżgħin minn dan il-pass.

Għalhekk nistaqsi: Għalfejn meta sa ftit tax-xhur ilu konna kontra l-privatizzazzjoni - saħansitra f'April ta' din is-sena lanqas biss ipparteċipajna fil-laqgħa li organizzat il-WTO, li kienet tirrigwarda l-liberalizzazzjoni tas-servizzi tat- telekomunikazzjoni - issa f'daqqa waħda sirna favuriha?

Jien nittama li l- iskopijiet ewlenin favur il-privatizzazzjoni - m'iniex ngħid li dan m'għandux ikun wieħed mill-iskopijiet ewlenin - ma jkunux sempliċement a money making exercise.

Aħna qatt m'għandna nirrikorru għall- privatizzazzjoni sempliċement biex nipprovaw mimlew xi ħofra li forsi nkunu ħloqna aħna stess.

B'dispjaċir ngħid li meta tisma' lil xi wħud mill-kelliema ta' l- Oppożizzjoni u lill-management il-ġdid tal-korporazzjoni, li parti sostanzjali minnu ħadem fil-korporazzjoni anke fi żmienna, xi drabi tistħajjel li għat-Telemalta x-xemx telgħet f'Ottubru ta' l-1996, meta l- Partit Laburista tela' fil-gvern.

Hawn irrid nenfasizza li din il- privatizzazzjoni tista' sseħħ biss minħabba l-investiment għaqli li għamel fil-korporazzjoni l-Gvern Nazzjonalista fid-disa' snin li dam fil-gvern.

Huwa ċertifikat mill-aqwa dak li qed jagħti llum il-ġurnata l-Onor.

Mizzi lill-Gvern Nazzjonalista, meta qed jippreżenta liġi ta' din il-kwalita', li turi l-fiduċja u t-tama li għandu li l-korporazzjoni tista' tiffaċċja t- tibdiliet li tista' ġġib magħha din il-privatizzazzjoni u din il- liberalizzazzjoni.

Xtaqt nikkummenta wkoll fuq inizzjattiva tat-Telemalta li tkellimna fuqha llum.

Jidher li din l-inizzattiva t-Telemalta se tagħmilha bil-parteċipazzjoni sħiħa tas-settur privat u hawn qed nirriferi għall-famuż proġett tal-millenium.

Nieħu gost meta niġi f'dan il-Parlament u nisma' ċerti kummenti fuq dan l- imbierek proġett - s'issa ftit li xejn tawna tagħrif fuqu u jien iddubbajt mill-informazzjoni li ngħatat lill-membri ta' l-istampa lokali - u nixtieq niġbed l-attenzjoni għall-fatt li fis-set-up, fil-preżentazzjoni u anke fil- produzzjoni, hemm ħafna fejn nistgħu ntejbu dan ix-xogħol ta' propaganda li qed tagħmel il-Korporazzjoni Telemalta għal din l-inizzjattiva.

Ikolli ngħid li l-preżentazzjoni hija fqira ħafna u, meta rajt il-video, kważi kważi stħajjiltni qed nara xi reklam ta' l-NTOM u mhux tat-Telemalta, jew tal-millenium project, għax ħlief nisa bil-bikini ma rajtx.

Jien naħseb li nistgħu nkunu ħafna aktar professjonali f'dik li hi preżentazzjoni ta' materjal propagandistiku għal dan il-proġett.

Nistgħu nkunu ħafna iktar speċifiċi, għax s'issa għadna ma nafu xejn preċiż.

Fil-fatt kien hemm diżgwid fuq l-għoli ta' dan l-imbierek torri u għalhekk forsi jkun tajjeb li wieħed jispeċifika iktar x'se jfisser dan il-proġett għal Malta u għat- Telemalta.

Skond dak li qal l-Onor.

Mizzi fid-diskussjoni tal-budget, jidher li t-torri se jkun għoli ħafna.

Jien mhux se nsemmi kemm se jkun fih sulari għax ma qalulniex u lanqas qalulna kemm qed jissuġġerixxu li se jkun għoli.

L-Onor.

Mizzi għamel punt tajjeb li jekk dan se tużah bħala telecommunications tower bilfors irid ikun ogħla mill-ogħla struttura li hawn fil-pajjiż.

Hawn jien nistaqsi jekk dan it-telecommunications tower huwiex daqstant essenzjali għall-Korporazzjoni Telemalta jew inkella jkunx aħjar li nużaw dawn il-fondi fi proġetti li jkunu ħafna iktar ta' siwi, kemm għall-korporazzjoni u kif ukoll għal pajjiżna.

Milli jidher dan it-torri kważi se nkunu nistgħu nsejħulu skyscraper u ta' min jagħmel aċċenn għall-fatt li l-ispazju ta' madwaru mhux se jkun biżżejjed.

Fil-ftit ħin li kelli f'dawn il-jiem - għax ma tantx ilha li ġiet ippreżentata din il-liġi - ipprovajt nagħmel xi riċerka fuq il-mod kif jiġu żviluppati ċerti żviluppi high-rise f'pajjiżi oħrajn u sibt li jenfasizzaw il-punt li meta jkollok żvilupp ta' ċertu tul huwa importanti li jitħalla spazju bejn żvilupp u ieħor.

Ovvjament fil-każ tagħna dan mhux se jkun possibbli għax din l-area diġa' hi żviluppata ħafna.

Meta għamilt l-istess riċerka f'kotba ta' l-arkitettura sibt li dejjem huwa rikommandabbli li jekk aħna se nibdew immorru għall-high-rise - hawnhekk nixtieq nistqarr li jien favur il-high-rise għax għandna spazju limitat ħafna u ta' min jieħu dan il-pass kuraġġuż li nibdew nitilgħu 'l fuq u ma nibqgħux nifirxu - li wieħed joqgħod attent għall-area li jagħżel għal dan it-tip ta' żvilupp.

Fejn isir dan it-tip ta' żvilupp f'pajjiżi oħrajn kemm jista' jkun jipprovaw jaraw li jkun hemm bidla gradwali fl-għoli ta' l- istrutturi u mhux filli għandek ħafna djar ta' sular, żewġ sulari jew l- iktar tliet sulari, imbagħad f'daqqa waħda għandek mostru tiela' lejn is- sema qisu t-Torri ta' Babel.

Fil-fatt illum kien hemm ittra f'gazzetta fuq il-fatt li hemm residenti li huma kkonċernati fuq dan l-iżvilupp minħabba l- pressure li se jitfa' fuq is-servizzi ta' żona li hija diġa' żviluppata żżejjed.

Jien naħseb li ta' min jindirizza d-dubji li għandhom dawn ir- residenti, għax huma dubji validi ħafna.

Hawn nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-Membri tan-naħa l-oħra li aħjar nikkontrollaw ruħna meta niġu biex nitkellmu fuq dan l-imbierek proġett.

Jidhirli li qed isir ċertu kliem bombastiku, ċertu ftaħir esaġerat u kważi bla sens, li fih anke ċerti kontradizzjonijet.

Bir-rispett kollu lejn l- Onor. Mizzi, fid-dibattitu tal-budget dan ftaħar li t-Telemalta m'hi se toħroġ l-ebda ċenteżmu għal dan il-proġett.

Ftit wara mbagħad dan qal: Isma' t-Telemalta se toħroġ art imprezzabbli.

Mela l-art ma tiswiex flus!

Hu stess stqarr li l-art tiswa l-flus u art f'nofs Paceville hija mprezzabbli.

Allura l-Onor.

Mizzi ma jaħsibx li hija kontradizzjoni li filli tgħid li t-Telemalta m'hijiex se toħroġ ċenteżmu u filli tgħid li se toħroġ art imprezzabbli?

Anke l-isem biss ta' dan il- proġett jixhed il-mod bombastiku li bih qed jiġi rreklamat dan il-famuż proġett tal-millenium.

Fil-fatt hawn ikolli nistqarr, forsi b'mod umoristiku, li dan il-proġett ifakkarni ħafna f'dak li kien jiġri fil- Ġermanja fl-era Nażista, meta kienu jintużaw ċerti proġetti bħala mezz ta' propaganda għat-Tielet Reich.

F'dawn il-pajjiżi u anke f'pajjiżi oħra kienu jagħmlu ċerti monumenti u strutturi enormi biex kemm jista' jkun jaljenaw lin-nies mis-sitwazzjoni preżenti.

Allura biex inessu lin-nies id- diżastru li kellhom madwarhom kienu jagħmlu dawn il-proġetti monumentali.

Mela aħjar noqgħodu attenti kif nipproġettaw ruħna.

Sa ċertu punt naqbel xi ftit ma' dan il-proġett, mill-aspett ta' żvilupp kummerċjali limitat u l-iżvilupp importanti ħafna ta' car park, li semma sieħbi l-Onor.

Mizzi fid-dibattitu tal-budget.

Imma l-car park u l- iżvilupp kummerċjali diġa' kien ippjanat mill-amministrazzjoni Nazzjonalista għal din iż-żona mingħajr l-isfreġju li jidher - ma nistax inkun ċert għax għad m'għandniex dettalji preċiżi - li se jikkawża dan il- proġett.

Il-poplu Malti huwa bir-raġun imħasseb.

Hawnhekk qed nitkellem b'kuxjenza safja għax jien ma nkoraġġejt lil ħadd biex jikteb fuq Mercury House imma fil-fatt il-bieraħ kien hemm persuna li kitbet fil-gazzetta ''The Times'' u spjegat il-valur storiku ta' dan il-post, li għandu kważi mitt sena.

Issa dan it-torri se jieħu post Mercury House u ta' min jirrispetta l-wirt storiku li għandu l-pajjiż.

Irrid ngħid li permezz tal-car park li kien ġie ppjanat fi żmienna, il- parking ma kienx se jkun mgħobbi bil-piż żejjed li se jġib miegħu dan l- iżvilupp u għalhekk kien ikun ħafna iktar ta' benefiċċju għal Paceville.

Jekk aħna se nibnu dan l-imbierek torri nafu li se jkollu ammont ta' units residenzjali u kummerċjali, u jekk se jkun proġett massiv daqskemm jidher li se jkun se jaffettwa l-problema tal-parking li teżisti f'Paceville, għax il-car park ta' dan il-proġett se jibda jiġi utilizzat minn min ikollu unit residenzjali jew kummerċjali.

Jien naħseb li jkun aħjar li niżviluppaw car park kbir f'din l-area, forsi anke fuq linji kummerċjali, milli jkollna proġett daqshekk estensiv.

F'dan l-istadju jien nitlob li ssir konsultazzjoni mar-residenti u n-negozjanti ta' din iż-żona.

Sur President, xtaqt inqajjem ċerti punti rigward il-kumpannija l-ġdida li se tieħu post il-Korporazzjoni Telemalta.

Meta wieħed jara x'kien jgħid l-Onor.

Alfred Sant fuq din il-korporazzjoni qabel ma ħa t-tmun f'idejh, kemm permezz ta' kitba u kif ukoll permezz tad-diskorsi li għamel f'dan il- Parlament, isib li dan kien jibbaża l-kritika tiegħu fuq in-nuqqas ta' ppjanar, kemm f'dak li hu investimenti, kemm fi proġetti ġodda tal- korporazzjoni u kif ukoll fis-servizz mogħti bħala riżultat ta' dan l- investiment mill-korporazzjoni lill-poplu Malti.

Meta tisma' li t- Telemalta fi żmien l-amministrazzjoni Nazzjonalista kienet miexja bl-ebda sens ta' direzzjoni, tibqa' skantat kif għaddiet sena u Gvern Laburista ġdid baqa' miexi kważi fuq l-istess linji f'dawk li huma investimenti u proġetti.

Ħlief għal xi eċċezzjoni żgħira 'l hawn u 'l hemm f'dawn l-aħħar 12-il xahar għadu ma sar assolutament xejn ġdid mill-korporazzjoni, anzi bqajna għaddejjin kif konna, qisu ma ġara xejn.

Illum qed niddiskutu liġi li ġiet ippreparata minna, imma jekk qed jgħidu li kellna nuqqas ta' ippjanar fil-korporazzjoni, kif bqajna nimxu fuq l-istess linji?

Jien għamilt xi mistoqsijiet parlamentari biex nikkonferma dan li qed ngħid u fil-fatt dan ġie kkonfermat fir-risposti li tani l-Prim Ministru għall- mistoqsijiet parlamentari nru 9257 u 8121.

Dawn jikkonfermaw li ftit li xejn sar f'dawn l-aħħar xhur f'dawk li huma proġetti ġodda min-naħa tat- Telemalta.

Mhux hekk biss, talli ċerti proġetti ġew posposti mingħajr ma ngħatat raġuni valida, ħlief it-tħarbit li sar f'uħud mis-setturi tal- korporazzjoni mill-amministrazzjoni l-ġdida.

U hawnhekk se nagħti eżempju tipiku.

Għaliex id-dħul ta' customer charter ġie pospost għal sena sħiħa?

Dan iċ-charter jorbot lill-korporazzjoni li tagħti ċertu livell ta' servizz fi żmien stipulat taħt piena ta' multa.

Dan kellu jiġi introdott is-sena li għaddiet imma l-introduzzjoni tiegħu ġiet posposta għal sena sħiħa.

Fil-fatt dan għandu jsir f'Ottubru ta' din is-sena.

Jien nistagħġeb kif kull inizzjattiva li kien hemm f'dawn l-aħħar xhur li fiha kienet involuta l-korporazzjoni ġiet ippubliċizzata, ħafna drabi b'mod anke drammatiku, imbagħad sar pass kbir bħal dan u qisu ma ġara xejn.

Għalfejn iċ-charter ġie pospost għal sena sħiħa u kważi ma saret l-ebda propaganda għalih?

Ta' min jgħid li l-proġett ta' riabilitazzjoni tal-karozzi tal-linja, li sa Ottubru 1996 kien għaddej b'ritmu mgħaġġel, ġie mogħti ferm inqas importanza mill-amministrazzjoni preżenti u dan kien ġie kkonfermat anke fil-Parlament.

Jista' jagħti l-każ li dan influwenza b'mod negattiv id- data ta' implimentazzjoni tal-manifest tal-klijent?

Jista' jagħti l-każ li minħabba li r-riabilitazzjoni ma tkomplietx kif suppost, it-Telemalta s'issa għadha ma tħosshiex f'pożizzjoni li timplimenta ċ-charter?

Forsi ma kienx hemm pubbliċita' konnessa ma' l-introduzzjoni tiegħu biex ma tantx isiru jafu nies bih għax il-korporazzjoni tibża' li għadha m'hijiex ippreparata biżżejjed?

Hawnhekk se mmur fuq punt li tqajjem fil-gazzetta ''It-torċa'' ta' nhar il-Ħadd li għadda fis-sezzjoni "Qrajt u Smajt", li tkun ħdejn il-kolonna li fiha jikteb regolarment l-Onor.

Alfred Sant.

Dan il-korrispondent regolari ta' din il-gazzetta qal li, meta tagħmel ħafna xita, ir-residenti tar- Rinella u l-Kalkara qed tmurilhom il-linja tat-telefon ta' spiss u jisimgħu biss ħoss ta' Morse code.

Jiġifieri min iċempillek ikun qed jisimgħek iżda int ma tisma' xejn ħlief dan il-ħoss.

Din il-ħsara issa ilha sejra għal żmien twil u r-raġuni li ngħatat kienet li l-cable qiegħed taħt l-art u jinfaqa' bl-ilma.

Dan il-korrispendent qed jgħid li jekk din l- inkonvenjenza ma tissewwiex ikollhom raġun in-nies jgħidu li jaqblilhom ineħħu t-telfon.

Issa dan fil-Kalkara stess, ir-raħal ta' l-Onor.

Mizzi, hawn dan id-dewmien biex jissewwew ċerti ħsarat!

Naturalment huwa iktar diffiċli biex issewwi l-ħsarat meta jkunu taħt l-art, imma ta' min jgħid li m'hemmx bżonn li dawn in-nies ineħħu t-telefon għax hemm il-manifest tal- klijent jaqbeż għalihom.

Dan jista' jintuża anke biex forsi jinkoraġġixxi lit-Telemalta ħalli kemm jista' jkun tagħtihom servizz adegwat fi żmien relattivament qasir.

Hawn inħeġġeġ lil kull min juża s-servizzi tal- Korporazzjoni Telemalta, u fil-futur tat-Telecom Malta, biex jutilizza l- manifest tal-klijent.

Qed nagħmillu reklam minn hawnhekk għax nerġa' nsostni li s'issa ma tantx ġie rreklamat.

Qed ngħid li nħoss li ma ġiex rreklamat għax it-Telemalta, forsi anke minħabba l-miżuri żbaljati li ttieħdu f'dawn l-aħħar ftit xhur, għadha ma tħosshiex f'pożizzjoni li timplimenta dan il-manifest.

Ftit ilu kont qed nitkellem fuq it-triq li kienet miexja fiha l- korporazzjoni f'dak li hu investiment fl-infrastruttura u anke f'policies oħra.

Nerġa' ntenni li dan huwa eżemplifikat bil-liġi li qed niddiskutu llum u ma tista' tbiddel xejn fis-sustanza tiegħu.

Għalhekk meta tqis il- kritika li kienet issir mill-Onor.

Alfred Sant dwar - u hawnhekk se nikkwotah - ''in-nuqqas ta' ippjanar f'dak li huwa investiment u proġetti ġodda tal-korporazzjoni'', dan jista' jfisser li jew il-kritika ma kenitx ġustifikata, jew inkella jekk nieħdu dak li qal l-Onor.

Alfred Sant bħala fatt u bħala verita' tista' tgħid li għandna korporazzjoni li minkejja li diġa' għaddew 12-il xahar minn meta daħlet fis-seħħ il-politika ġdida Laburista għadha miexja 'l quddiem mingħajr is-sens ta' direzzjoni li semmielna l-Onor.

Alfred Sant.

Hawn se jkolli nerġa' nsemmi liċ-chairman il-ġdid, is-Sur Mejlaq, li minkejja li fid-daħla tar-rapport annwali tat- Telemalta qal li saret "a complete review of the organisation's policies'', insibu li kważi kull inizjattiva li ttieħdet s'issa mill-korporazzjoni f'dawn l-aħħar xhur kienet ipproġettata, u ħafna drabi anke mibdija, mill- amministrazzjoni preċedenti.

Tgħid għarfu li t-triq li kienet miexja fiha t- Telemalta f'dak li huwa żvilupp infrastrutturali kienet l-aktar waħda xierqa għaż-żminijiet tal-lum?

Forsi għarfu li din se twassalna biex ikollna korporazzjoni lesta li tilqa' l-isfidi tal-millenju l-ġdid?

Is-Sur Mejlaq kompla jgħid li fix-xhur li qatta fil-kariga tiegħu ra kif għamel biex iwettaq ir-rakkmandazzjonijiet li kien iressaq fir-rapport li kien ħejja s-sena li għaddiet, intitolat ''Strategic Resource Audit''.

Jien m'iniex se ngħid li xejn minn dak li qal is-Sur Mejlaq fir-rapport imsemmi ma kien ta' valur, iżda jkolli nistqarr li mhux talli ċerti rakkmandazzjonijiet ma ġewx imwettqa talli f'ċerti każi sar preċiżament l- oppost.

Fir-rapport li semmejt, is-Sur Mejlaq jilmenta fuq l-underutilisation of staff fil-branches tal-korporazzjoni, imbagħad rajna li fetħu branch ġdida - din kienet ipproġettata minna - fil-"Bormla din is-Sena" b'ħafna ċerimonji u pompa.

Tgħid is-Sur Mejlaq kellu jbaxxi rasu għall-bżonnijiet, forsi elettorali, ta' l-Onor.

Mizzi li ħass il-ħtieġa ta' ċerimonji bħal dawn li semmejt fid-distrett elettorali tiegħu?

Is-Sur Mejlaq ilmenta anke fuq l-overstaffing, imbagħad rajnih jimpjega persuni minn barra l- korporazzjoni bħala corporate co-ordinator, bħala driver u bħala segretarja personali.

Jidher li fejn jidħlu l-ħbieb, l-iStrategic Resource Audit inwarrbuh ftit, imbagħad fejn jidhrilna ħaddiema oħra narawhom żejda.

Każ li bħalissa qed jiġini f'moħħi huwa dak ta' żewġ apprentisti mill-ESTS li tkeċċew għalkemm kienu mħarrġa għal xogħol mat-Telemalta u kienu għaddew mill-eżamijiet relevanti għall-kors tagħhom.

M'iniex se noqgħod nidħol fid-dettall fuq l-iStrategic Resource Audit pero' rrid ngħid li għalkemm is- Sur Mejlaq tkellem fuq l-isparpaljar tal-flus, xorta għoġbu jagħżel karozza li tiswa Lm18,000 wara li rrifjuta karozzi irħas għax ma kellhomx, fost ħwejjeġ oħra, wipers mal-headlamps.

Issa ħalli mmur lura għar-rapport annwali.

Fis-sezzjoni ntitolata "Finance" wieħed isib ċerti punti li nixtieq nikkummenta fuqhom.

Jingħad li sar programm ta' ristrutturazzjoni bl-għajnuna ta' konsulenti minn barra l-korporazzjoni.

Nixtieq li l-Prim Ministru jgħidilna min kienu dawn il- konsulenti, fuq liema kriterji ntgħażlu biex jagħmlu dan ix-xogħol u kemm tħallsu.

Jista' jiġi ppubblikat dan ir-rapport?

Naħseb li fid-dawl tal- fatt li l-korporazzjoni se tiġi esposta għal tibdil radikali fl-istruttura tagħha, il-poplu għandu dritt li jkun jaf f'liema sitwazzjoni tinstab.

Nieħu gost nara li l-korporazzjoni qed tieħu ċerti miżuri sabiex tiġi amministrata aħjar is-sezzjoni ta' l-accounts.

Fir-rapport jingħad ukoll li f'dan is-settur kien hemm nuqqas ta' effiċjenza.

Bir-rispett kollu hawn nixtieq infakkar lill-Kamra li għal perijodu twil ta' żmien, fi żmien l-amministrazzjoni Nazzjonalista, il- general manager preżenti kien ukoll iċ-chief accountant tal-korporazzjoni.

Fil-fatt kien ingħata l-inkarigu li jirrapporta liċ-chairman personalment u direttament fuq is-siwazzjoni tal-ġbir ta' l-arretrati.

Ma nistax nifhem għaliex ma ħax ċerti passi biex jameljora l-effiċjenza fis-sezzjoni tiegħu fiż-żmien meta kien jokkupa din il-kariga.

U hawn ta' min isemmi li kien anke mħallas extra sabiex jagħmel dan ix-xogħol.

Forsi min daħal minfloku huwa iktar kapaċi u qed jagħmel il-mirakli issa?

Forsi qed jiġbor iktar arretrati?

L-Onor.

Mizzi fid-dibattitu tal-budget għamel aċċenn fuq il- fatt li fiż-żmien meta l-general manager kien chief accountant, u għalhekk kellu l-inkarigu dirett tal-ġbir ta' l-arretrati, qal li kien hemm sitwazzjoni mwiegħra.

Issa ħalli ngħaddu għas-sezzjoni ntitolata ''Financial Performance''.

Hawnhekk xtaqt infakkar lill-Kamra li s-Sur Mejlaq fl-isforzi li għamel biex ipinġi lit-Telemalta bħala ħofra oħra - forsi anke biex jaġevola lil min ikkummissjona r-rapport "A Strategic Resource Audit" f'Diċembru li għadda - qal li l-korporazzjoni kienet f'sitwazzjoni finanzjarja prekarja.

M'iniex se nidħol fid-dettall fuq dan il-punt għax diġa' tkellimt fuqu fid- diskussjoni tal-budget.

Fid-diskussjoni tal-budget ta' l-1995/96 l-Onor.

Sant kien qal li l-korporazzjoni kienet qed tagħmel profitt eċċessiv.

F'daqqa waħda mbierek Alla rġajna ġejna ppreżentati b'Telemalta li hija soda finanzjarjament wara li s-Sur Mejlaq qal li kienet "in a precarious financial situation".

Allura filli l-korporazzjoni kienet qed tagħmel profitt eċċessiv, filli sibna l-ħofra u kellna "a precarious financial situation" u filli meta qablilna erġajna bdejna ngħidu li t-Telemalta hija soda ħafna.

Dan il-punt issema wkoll mill-Onor.

Mizzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Onorevoli, niġbidlek l- attenzjoni li skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li l-Onor.

Pullicino Orlando jkompli jinstema'.

ONOR.

JOE CASSAR: Nipproponi li l-Onor.

Pullicino Orlando jkompli jinstema'.

ONOR.

JOE MIZZI: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Pullicino Orlando jkompli jitkellem.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, nirringrazzja lill- proponent, lis-sekondant u lill-Kamra kollha.

L-Onor.

Mizzi semma li l- financial situation tat-Telemalta hija b'saħħitha u hawn nixtieq niġbed l- attenzjoni għall-fatt li ta' min jispjega xi ftit il-miraklu li qed jgħidu li seħħ f'dawn l-aħħar sitt xhur.

Per eżempju, il-VAT kienet titħallas mill- korporazzjoni biex il-konsumatur jiġi protett minn żidiet fit-tariffi u, ladarba tneħħiet il-VAT, ovvjament l-Onor.

Mizzi stess qalilna li l- korporazzjoni ffrankat Lm0.75 miljun.

Ta' min isemmi wkoll il-fattur tal- ġbir ta' l-arretrati, fejn il-Ministru Mizzi stess spjegalna kif il- korporazzjoni ffrankat Lm0.5 miljun.

Għalhekk meta wieħed jipprova jpinġi dan il-miraklu kbir li sar f'dawn l-aħħar ftit xhur, ta' min isemmi dawn il- fatturi ħalli wieħed ikollu quddiemu the full picture.

Huwa faċli li tilgħab bil-figuri biex tagħti impressjoni ta' effiċjenza u kapaċita' straordinarja.

Fattur li ssemma wkoll fis-sezzjoni tal-finanzi b'mod kważi negattiv kien iż-żidiet sotanzjali li ħadu l-ħaddiema bħala riżultat tal-collective agreement li ġie fis-seħħ fi żmien l-amministrazjoni Nazzjonalista.

Ta' min isemmi li dan il-ftehim ġie kkritikat mis-Sur Mejlaq meta fl-iStrategic Resource Audit qal li l-impatt fuq il-cash flow ta' dan il-collective agreement ma tantx ġie kkonsidrat meta dan il-ftehim kien qed jiġi mħejji.

Meta niġu biex nitkellmu fuq il-korporazzjoni, il-liri biss naraw?

Imbagħad fejn għandu x'jaqsam hu, is-Sur Mejlaq ma rrinunzjax għad-dritt ta' Lm100 allowance żejda għal kull ġurnata li jdum imsiefer!

Minkejja li fl-istess Strategic Resource Audit ilmenta mill-infiq żejjed li kien qed isir mill-korporazzjoni f'dak li jirrigwarda vjaġġar, ma rrinunzjax għal din l-allowance.

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli, niġbidlek l-attenzjoni biex kemm jista' jkun iżżomm ma l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

ONOR JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, jien naħseb li jekk aħna qed niddiskutu l-privatizzazzjoni, ta' min jagħti stampa ċara tas- sitwazzjoni attwali tal-korporazzjoni.

La waqt il-budget debate tkellimna fuq l-agrikoltura f'Filfla, naħseb li meta qed niddiskutu liġi li tirrigwarda l-qasam tat-telekomunikazzjoni, għandi dritt nitkellem fuq it- Telemalta!

Sur President, fir-rapport finanzjarju sar aċċenn ukoll fuq l-impatt pożittiv tas-sistema tas-cellular telephone, f'dak li huwa dħul għall- korporazzjoni.

La tkellimna fuq il-finanzi tal-korporazzjoni jien qed nispjega l-qagħda tal-finanzi tal-korporazzjoni.

Infakkar li huwa mertu tal-politika tal-Gvern immexxi mill-Partit Nazzjonalista li s-servizz tas- cellular telephone ġie introdott f'pajjiżna, saħansitra sa qabel ma ġie introdott f'pajjiżi li jitqiesu bħala aktar żviluppati minna.

Ix-xemx ma telgħetx fis-26 ta' Ottubru ta' l-1996 għat-Telemalta, għalkemm meta wieħed jaqra l-aħħar rapport annwali forsi jista' jieħu din l-impressjoni.

Il- qagħda pożittiva li tinsab fiha l-korporazzjoni hija frott ta' investiment għaqli u viżjoni ċara ta' Gvern Nazzjonalista, qagħda li tant kienet soda li l-korporazzjoni ingħatat finanzjament minn banek barranin f'aktar minn okkażjoni waħda mingħajr il-ħtieġa ta' garanziji mill-gvern.

Hawnhekk xtaqt insemmi wkoll li l-fatt li matul dawn l-aħħar 12-il xahar kien hemm capital expenditure ferm inqas minn dak previst, jindika biċ-ċar in-nuqqas ta' ppjanar serju min-naħa tal-korporazzjoni.

Dan juri wkoll falliment totali tal-ministeru nkarigat mit-Telemalta li ma kienx kapaċi jwettaq dak li wiegħed, minkejja l-ħafna ftaħir żejjed li kellna fil-budget debate; u biex nispjega dak li qed ngħid se nagħti xi figuri.

Il-capital expenditure ppjanata għas-sena 1997 kellha tkun ta' Lm10.747 miljun, mentri r-revised capital expenditure, skond kif joħroġ miċ-ċifri li ngħataw f'dan il-Parlament, kienet ta' Lm5.289 miljun.

Voldieri hawnhekk naraw li kellna capital expenditure inqas min-nofs ta' dak li kien previst, għax ippjanajna għal capital expenditure ta' kważi Lm11 miljun u kellna nefqa attwali ta' Lm5 miljun.

Dan juri nuqqas ta' ppjanar serju.

Issa qed nippjanaw għas- sena 1998 b'capital expenditure ta' Lm13.5 miljun.

Jekk ma konniex kapaċi nonfqu Lm11 miljun fi proġetti, tgħid issa se nkunu kapaċi biżżejjed biex dak li qed nippjanaw għall- korporazzjoni nwettquh?

Hawnhekk ta' min ifakkar li r-regional training centre, inizjattiva oħra ta' Gvern Nazzjonalista, kellu jitlesta sakemm issir il-WTDC.

Din kellha sservi ta' okkażjoni unika biex jiġi reklamat dan il-proġett.

Issa minħabba t-tibdil bla bżonn li sar fil-proġett jidher ċar li dan mhux se jitlesta fil-ħin, speċjalment minħabba l-oġġezzjonijiet validi ħafna ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar, f'dak li jirrigwarda l-impatt negattiv li se jkollu l-proġett fuq l-ambjent, hekk kif ġie emendat, fejn anke s-sit tiegħu ġie mressaq għal post ieħor.

Illum qegħdin nitkellmu fuq entita' li se tiġi pprivatizzata u b'dispjaċir ikolli niġbed l-attenzjoni għal ċerti nuqqasijiet li saru biex forsi nirranġawhom.

Ikolli ngħid li għandi ċerti riservi għall-mod kif qed jimxu l-amministraturi l-ġodda tal-korporazzjoni.

Biżżejjed insemmi l-mod li bih ma ġewx segwiti l-proċeduri normali fl-għoti tal-kuntratt tat-tindif lil kumpannija privata.

Nassumu li sar żball ġenwin, imma allura l-persuna li wettqet żball bħal dan kellha tingħata promotion?

Il-mod li bih ingħata preferenza ħabib partikolari fl-għoti tal-kuntratt ta' l-advertising - dan tkellimna fuqu drabi oħra f'dan il-Parlament - huwa kemmxejn inkwetanti.

Huwa nkwetanti wkoll il-fatt li ditta privata, b'konnessjonijiet familjari ma' dik li semmejt ta' l-advertising, ingħatat aċċess liberu għall- information systems department bi skuża li qegħdin jiċċekkjaw il-giraffe billing system.

U se nispjega għalfejn dan huwa nkwetanti.

GĦax dan jista' jpoġġi lil din id-ditta f'vantaġġ inġust meta niġu biex noħorġu tender għal sistema ġdida fil-futur.

L-Onor.

Mizzi fil-budget debate tkellem fuq il-possibbilta' li jkollna billing system ġdida.

Dan ikkritika l-billing system li hemm bħalissa - għandu kull dritt li jagħmel hekk - u tkellem fuq il-fatt li jista' jagħti l-każ li hemm bżonn li ssir billing system ġdida.

Allura kien hemm bżonn nagħtu ċerta informazzjoni li normalment titqies bħala konfidenzjali lil ditta li tista titfa' tender għal din is-sistema l-ġdida?

Huwa minnu li rappreżentant ta' din id-ditta mar Franza mal-general manager biex jindagaw fuq dan is-suġġett?

Jekk dan huwa minnu - jien għandi informazzjoni li hekk hu - qed nimxu sew?

L-aktar ħaġa inkwetanti hija r-raġuni għad- dewmien fil-ħruġ tal-kuntratt għall-istandard "A" earth station tal- Magħtab, meta wieħed iqis li d-dewmien kien dovut għall-intervent dirett u f'waqtu tal-contracts department tal-ministeru tal-finanzi.

U dan minħabba li sar kuntratt minn uffiċjali għolja tal-korporazzjoni ma' wieħed mis- suppliers biex innaqqas il-prezz.

Dan m'huwiex aġir li wieħed għandu jikkundannah uffiċjalment?

M'iniex se noqgod nidħol f'ċerti dettalji f'dawn l-aspetti għax xtaqt inkun pożittiv, pero' ridt insemmihom dawn l- affarijiet għax naħseb li hu d-dmir tiegħi li nagħmel dan.

Jien inħoss li dawn il-punti u oħrajn juru li l-affarijiet fil-korporazzjoni ma tantx huma mexjin bi trasparenza.

Illum intqal - jien naqbel mija fil-mija - li kemm jista' jkun il-liġi li qed niddiskutu għandha tkun intiża biex niġbdu investiment barrani lejn xtutna u lejn il-korporazzjoni sabiex b'hekk din timxi aktar 'l quddiem fl- ideat, fit-teknoloġija u fl-inizjattiva.

Jekk irridu niġbdu investiment ġdid mhux aħjar noqogħdu attenti għall-image li nagħtu barra minn xtutna fir-rigward tal-korporazzjoni?

Jien ngħid li din l-image saritilha ħsara minħabba sensiela ta' deċiżjonijiet żbaljati li ttieħdu mill- amministrazzjoni preżenti.

Allura jagħmel sens li tlifna ċ-ċans li nospitaw il-world policy forum, eżattament wara li nkunu organizzajna l- WTDC, meta kien rakkmandat li jsir hekk fil-pleni potentiary conference li kienet saret fil-Ġappun fl-1994?

B'hekk morna direttament kontra x-xewqat espressi f'din il-konferenza, meta l-kunsill amministrattiv ta' l- international telecommunications union kien diġa' ħa din id-deċiżjoni u meta permezz tal-world policy forum f'Malta kien se jkollna l-akbar numru possibbli ta' rappreżentanti tas-settur privat f'dak li għandu x'jaqsam mal- qasam tat-telekomunikazzjoni.

Dawn ir-rappreżentanti tas-settur privat ħafna drabi jippreferu jattendu għall-forum milli għall-WTDC.

Qed nagħmel aċċenn għal dan il-punt, għax aħna qed nipprovaw niġbdu investiment barrani serju lejn il-korporazzjoni u lejn il-kumpannija l-ġdida.

Wara kollox l- organizzazzjoni ta' dan il-forum ma kenitx tkun partikolarment diffiċli, anzi kienet tkun relattivament faċli, peress li x-xogħol konness mal-WTDC kien jiffaċilita l-world policy forum.

B'hekk tlifna wkoll okkażjoni ta' reklam għal pajjiżna f'dak li jirrigwarda l-up-market tourism.

Naħseb li dan kien ikollu impatt ħafna ikbar mill-video li ppreżentajna bin-nies jgħumu fir-rigward tal-millenium project!

Kienu ħafna li kkummentaw għall-mod dilettantesk li bih ġiet ittrattata l- kwestjoni ta' l-isponsorship għall-WTDC.

Il-world policy forum issa se ssir f'Ginevra.

Nixtieq ngħid li dan kellu kontribut negattiv addizzjonali fuq l-image tal-korporazzjoni, għax minbarra li Malta tilfet ammont sostanzjali ta' gwadann finanzjarju, tlifna wkoll iċ-ċans uniku li nsegwu fil-fond it-trattar tas-suġġett ta' l-accounting rates, suġġett li jiġi segwit mill-qrib minn kull min għandu x'jaqsam ma' l-industrija tat- telekomunikazzjoni.

L-Onor.

Mizzi, ftit jiem ilu biss waqt il-budget debate qal f'din il-Kamra li l-ispiża konnessa mal-WTDC naqset sostanzjalment.

Ovvjament l-ispiża naqset ukoll għax ikkanċellajna dan il- forum li, se nerġa' nsostni, kien ikun ta' ġid kbir, kemm għal pajjiżna u kemm għall-Korporazzjoni Telemalta.

Ħalli nkompli nitkellem fuq l-image internazzjonali tal-korporazzjoni.

Kemm ftaħarna għax daħħalna t-telemedicine f'Malta.

L-ewwelnett ta' min jgħid li din kienet inizjattiva oħra ta' l-amministrazzjoni preċedenti.

Fatt li ta' min isemmih hu li f'Ġunju li għadda tlifna opportunita' li nospitaw il-world telemedicine symposium for developing countries, allavolja ma kienx hemm spejjeż kbar involuti.

Waħda mir-raġunijiet li ngħatat mit-Telemalta biex taqta' qalb l-organisers ta' din il-konferenza milli jiġu Malta, kienet li din kienet se ssir fil-peak season tat-turiżmu u għalhekk ma tantx kien se jkun possibbli li tinstab akkomodazzjoni għall- parteċipanti.

Naħseb li l-Ministru tat-Turiżmu, l-Onor.

Karmenu Vella, ma jafx biha din.

Mela l-NTOM tara kif tagħmel biex tiġbed it-turisti lejn pajjiżna, imbagħad ikollna xi għorrief fit-Telemalta li jitilfu ċans tad- deheb mhux biss ta' reklam għal pajjiżna iżda wkoll ta' negozju għal- lukandiera tagħna.

Dawn ġabu l-iskuża banali li f'pajjiżna, li huwa geared mija fil-mija għat-turiżmu, m'għandniex akkomodazzjoni biżżejjed għall- parteċipanti ta' symposium importanti fuq it-telemedicine.

Fil-fatt din il- konferenza minflok hawn Malta saret fil-Portugal u b'hekk dan il-pajjiż, li huwa rivali tagħna fit-turiżmu, iggwadanja minħabba l-mentalita' ta' min qiegħed imexxi l-korporazzjoni.

Diġa' semmejt f'din il-Kamra l-effett negattiv li kellu t-tħassir ta' l- intelsat conference aktar kmieni din is-sena.

Minn dak iż-żmien 'l hawn kelli konferma tal-ħsara rreparabbli li għamlulna l-organizzaturi ta' din il-konferenza, permezz ta' propaganda negattiva ferm.

Dawn kienu urtati ħafna għall-mod li bih ġew ittrattati għax anqas minn xahar qabel ma kellha ssir din il-konferenza ġew avżati li ma setgħux jiġu ospitati f'pajjiżna minħabba l-Euro-Med Conference.

L-intelsat conference tirrapreżenta 200 pajjiż u ħarġet ta' ħmar mal-parteċipanti kollha meta minħabba l-aġir tal- Gvern Malti kellha tbiddel il-venue tal-konferenza mil-lejl għan-nhar.

Fi żmien l-amministrazzjoni Nazzjonalista, il-Korporazzjoni Telemalta dejjem kienet konsistenti f'dak li hu żvilupp fil-qasam tat- telekomunikazzjoni.

Il-progress li rnexxielha tagħmel ġie rikonoxxut kemm lokalment u kif ukoll internazzjonalment.

Tant hu hekk, li sa mill-1988 daħlet f'joint ventures mas-settur privat.

Infakkar lill-Kamra li l- korporazzjoni rnexxielha tikkonvinċi lil waħda mill-aqwa kumpanniji li hemm fir-Renju Unit fil-qasam tat-telekomunikazzjoni, il-Vodafone, biex tinvesti miljuni kbar ta' liri f'pajjiżna ħalli jiġi ntrodott is-servizz tal-mobile telephone.

Hekk sar ukoll fis-servizz tal-paging.

Dan hu servizz li forsi bi ftit aktar marketing jista' jkompli jikber.

Il-korporazzjoni ntroduċiet is- servizz tal-paging bil-parteċipazzjoni tal-kumpannija Mtel ta' l-Amerka, l- APS Bank u l-BOV.

Voldieri dan il-konċett ta' involviment fis-settur privat u anke ta' kumpanniji barranin fis-settur tat-telekomunikazzjoni, ilu jiġi żviluppat mill-korporazzjoni għal dawn l-aħħar snin.

L-alleanza ma' dawn l-operaturi barranin mhux biss għenet fl-iżvilupp u fl- introduzzjoni tas-servizzi li semmejt iżda wkoll kienet garanzija ta' żvilupp sostenibbli għas-snin li ġejjin.

Infakkar lill-Kamra li l-Korporazzjoni Telemalta, minkejja l-monopolju li kellha, għax emmnet fil-ħaddiema tagħha, ma beżgħetx tilliberalizza l- importazzjoni ta' l-apparat kollu li għandu x'jaqsam mat- telekomunikazzjoni, bħalma huma fax machines, telephones, coin boxes u PABXs.

Dan għamlitu biex bil-fatti u mhux bil-paroli tagħti nifs lill- privat.

Hawnhekk infakkar lill-Kamra li, minkejja l-ħafna kliem sabiħ fir- rigward ta' nifs ġdid lis-settur privat u l-wegħdiet li saru fil-ktejjeb "Iċ-Ċittadin l-Ewwel", inħoss li x-xiri ta' l-ishma kollha tat-Terranet mit- Telemalta se jfisser kompetizzjoni nġusta minn din il-kumpannija ma' kumpanniji privati li jipprovdu s-servizz ta' l-internet.

Jien inħoss li dan il-pass, li jikkontradixxi l-ispirtu tal-liberalizzazzjoni, għandu jkun l-għan ewlieni ta' din il-liġi li qed niddiskutu llum.

F'dak li għandu x'jaqsam mad-data, il-Korporazzjoni Telemalta qdiet lin- nazzjon kemm jista' jkun bl-aħjar mod possibbli.

Infakkar lill-Kamra li fi żmien l-amministrazzjoni Nazzjonalista, il-Korporazzjoni Telemalta lestiet network mill-aqwa li pprovda dedicated data transmission mill-aktar effiċjenti li, permezz tiegħu, il-korporazzjoni setgħet tgħaddi servizzi ta' data b'sistemi diġitali b'ħeffa kbira.

B'hekk il-banek lokali setgħu jintroduċu servizzi moderni għaċ-ċittadin Malti li forsi llum neħduhom for granted.

L-anġenziji ta' l-ivjaġġar ukoll setgħu jagħmlu l-bookings tagħhom b'mod modern u fil-pront u ħafna dipartimenti tal-gvern setgħu jiġu kkomputerizzati.

Nerġa' naċċenna li kien frott ta' dan l-investiment li llum wasalna biex niddiskutu din il-liġi.

Kieku ma sarx l-investiment li qed nitkellem fuqu fid-disa' snin ta' amministrazzjoni Nazzjonalista, ħadd ma kien se juri l-interess li jidħol biex jixtri l-ishma tal-korporazzjoni.

Bl-introduzzjoni tal-packet switching u l-frame relay - dan ġie kkritikat mis-Sur Mejlaq forsi minħabba xi nuqqas ta' informazzjoni - Malta ngħaqdet mad-dinja kollha permezz ta' dik li tissejjaħ it-telecommunications super highway.

Dan ġie ffaċilitat ukoll permezz tat-tlestija tal-proġett ta' submarine fibre optic cable bejn Malta u Sqallija.

Hawn ma nistax ma nsemmix kif kien isir l-ippjanar fi żmien l-amministrazzjoni Laburista.

Kulħadd jiftakar li n-numru ta' dawk li kienu qed jistennew is-servizz tat- telefon kien laħaq iċ-ċifra rekord ta' 31,000 applikant, għax dak iż-żmien ir-regola kienet li trid tistenna xi sitt snin biex tingħata dan is- servizz, sakemm ma tkellimx lil xi qaddis.

Qed infakkar lill-Kamra minn fejn tlaqna ħalli nkunu nistgħu napprezzaw iktar fejn wasalna.

Fi żmien l-amministrazzjoni nazzjonalista, permezz tal-Korporazzjoni Telemalta, Malta lagħbet parti importanti fl-iżviluppi li seħħew fil-qasam tat-telekomunikazzjoni.

Fil-fatt fl-1994 Malta ntgħażlet bħala mudell ta' żvilupp mgħaġġel f'dan il-qasam mill-ITU.

Fil-WTDC ta' Buenos Aires kien intqal hekk:

"Malta's success in telecommunications development is due to Government commitment and a commercially sound operator.".

- hawnhekk forsi ma ssemmietx il-"precarious financial situation" li semma s-Sur Mejlaq -

"The Government has been supportive, recognising that telecommunications are important for Malta's service-orientated economy.

Malta has graduated into the ranks of telecommunications - orientated economies.

In the past it was the recipient of technical assistance but today it is in a position to be itself a provider of help.".

Dan huwa r-reklam internazzjonali!

Hawnhekk ġibnieh 'il quddiem l-image internazzjonali.

Hawnhekk konna nagħtu dehra pożittiva lill-Korporazzjoni Telemalta, meta jkollok l-ITU tagħti ċertifikat daqshekk tajjeb lil pajjiżna u lill-Korporazzjoni Telemalta.

Nerġa' ntenni li Malta llum tinsab f'pożizzjoni unika li tisfrutta kull opportunita' ta' negozju f'dan is-settur, grazzi għall-iżvilupp mgħaġġel li seħħ fi żmien l- amministrazzjoni preċedenti.

Wara daqstant żvilupp, issa jmiss li wieħed jara kif dan jista' jiġi applikat bl-aħjar mod għall-benefiċċju tas- soċjeta' u kif jista' jkompli jservi ta' għajnuna f'oqsma bħall-mediċina u l-edukazzjoni.

Irridu nipprovaw ma niżvijjawx fuq proġetti li m'humiex daqshekk ta' bżonn għas-soċjeta' Maltija.

Fl-1995 u fl-1996 il- Korporazzjoni Telemalta, flimkien ma' esperti Kanadiżi, ħejjiet pjan għat- Telemalta li kien qed iħares fit-tul.

Hawnhekk huwa tajjeb li naraw is-serjeta' li biha kienet miexja l- korporazzjoni, tant li wieħed minn dawn l-esperti li semmejt, is-Sur John Gilbert, ġie magħżul mill-ITU biex iħejji l-pjan dinji għall-iżvilupp fit- telekomunikazzjoni mill-1999 sas-sena 2002.

Għalhekk il-kredenzjali tiegħu huma impekkabbli.

Nisperaw li dan ir-rapport li qed insemmi ma' jagħmilx xi sena oħra fuq l- ixkaffa u li l-viżjoni li kellha l-korporazzjoni ma' tiċċajparx b'ħela ta' enerġija fuq proġetti fiergħa, għax inkella l-ħidma kollha li saret f'dawn l-aħħar snin taf ittir mar-riħ.

Żvilupp kontinwu u għaqli fit- telekomunikazzjoni huwa l-uniku mezz li għandu pajjiżna biex jidħol fil- millenju l-ġdid mal-bqija tad-dinja b'wiċċu minn quddiem.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, naħseb li meta tħares lejn din il- liġi tista' taraha minn diversi aspetti.

L-ewwel aspett li nixtieq insemmi huwa li din hija liġi li tieħu gost biha għaliex qed tkompli fuq il- politika tal-partit Nazzjonalista fil-gvern.

It-tieni aspett li rrid insemmi hu li fil-fehma tiegħi din il-liġi hija monument għall-ipokrezija politika tal-Partit Laburista fil-gvern u fl-oppożizzjoni.

Naħseb li dawn iż-żewġ riflessjonijiet irridu nagħmluhom bilfors u qed ngħid dan għax niftakar żmien li meta kont issemmi l-kelma "privatizzazzjoni" kont qisek qiegħed issemmi x-xitan.

Dak iż-żmien jekk kont tgħid li trid tagħmel regolatur jew li trid tissepara l-funzjoni operattiva mill-funzjoni regolatorja, kont tqajjem l-irwiefen ta' l-Oppożizzjoni ta' dak inhar u ta' min kien opinion maker.

Jien niftakar li l-Gvern immexxi mill-Partit Nazzjonalista kien qal li jrid jifred l-aspett regolatorju tad-dipartiment ta' l-avjazzjoni ċivili, jagħmel awtorita' regolatorja f'dak il-qasam u jgħaddi l-aspett operattiv lill-MIA.

U tgħidx x'inqala' dak iż-żmien!

Niftakar li l-unions kienu kitbulna u għamlu stqarrijiet f'diversi gazzetti, fosthom fil-gazzetta "KullĦadd", fejn qalu li l-Gvern Nazzjonalista kien se jtellef l-impjiegi tal-ħaddiema u kien se jagħmel rebus mill-mod kif kien qed jitmexxa l- pajjiż.

Dawn huma affarijiet li ġraw ftit iktar minn sena ilu u Alla jbierek f'sena kien hawn kwantita' kbira ta' nies li kkonvertew!

Dawn donnu laqathom xi dawl waqt li kienu mexjin fit-triq, bħalma ġara lil San Pawl huwa u sejjer lejn Damasku u, fejn qabel il-privatizzazzjoni għalihom kienet qisha xi persekuzzjoni, issa saret parti mit-twemmin ta' min qiegħed imexxi.

L-ipokrezija hija xi ħaġa li tolqtok f'affarijiet oħrajn ukoll.

Per eżempju, qed jgħidulna li l-Korporazzjoni Telemalta se ssir kumpannija privata.

Jekk din kienet s-sistema li kienu jużaw in- Nazzjonalisti biex ma jkunx hemm il-Public Accounts Committee li jista' tinvestigaha, kif il-Gvern Soċjalista se jagħmilha kumpannija privata?

Dawn x'affarijiet huma!

Dan huwa monument ta' l-ipokrezija politika tal- Partit Laburista, kemm meta kien fl-oppożizzjoni u anke issa li hu fil- gvern.

Dawn issa kullimkien qegħdin jagħmlu kumpanniji privati.

Anke l- orkestra tat-Teatru Manoel għamluha kumpannija privata, wara li keċċew lin- nies.

Dan sar bl-iskop li din il-kumpannija privata ħadd ma' jkun jaf x'inhu jiġri fiha.

U issa anke l-Korporazzjoni Telemalta se jagħmluha kumpannija privata.

Din hija xi ħaġa ta' barra minn hawn.

Aħna nistagħġbu b'dawn l-affarijiet u huwa importanti li l-poplu Malti issa jirrifletti ftit fuq dawn il-bidliet drammatiċi li qed isiru.

Qed nisimgħu li l-Korporazzjoni Telemalta mhux biss se ssir kumpannija privata u se jkollha regolatur u operatur imma se nbigħu l-ishma lill- Maltin, lill-impjegati u anke lill-barranin.

Kieku dawn l-affarijiet ġew issuġġeriti mill-Gvern Nazzjonalista preċedenti, skond it-twemmin ta' dak iż-żmien, kien iqum riefnu.

X'kienet se tgħid il-GWU, li meta semmejna li se nagħmlu distinzjoni bejn l-aspett regolatorju u l-aspett operattiv f'diversi oqsma, fosthom fil-qasam tas-civil aviation u ta' l-MIA, qajmet rebus sħiħ u qalet li se nipprivatizzaw lill-MIA?

Pero' kellha żball, għax huwa l-Gvern Soċjalista li se jipprivatizza l-MIA!

U hawn qed nitkellmu fuq żewġ entitajiet.

L-MIA, li hija kumpannija kummerċjali, u l- Korporazzjoni Telemalta li, skond kif qalulna wara l-elezzjoni, huma t- tnejn falluti u huma parti mill-ħofra, imma issa se noffruhom lill-pubbliku Malti u lill-barranin!

Sur President, ma nistax nitkellem fuq dak li qed jiġi propost hawnhekk mingħajr ma' ngħid li dan politikament huwa att ta' diżonesta' kbira.

Ma nistax nitkellem fuq dan is-suġġett li għextu sulla pelle - kif jgħidu bit- Taljan - mingħajr ma nissolleva li l-forzi soċjali, il-forzi sindakali, il- forzi tal-media u l-forzi kollha li f'dan il-pajjiż għandhom xi say kif għandu jitmexxa dan il-pajjiż, illum mhux talli waqgħu fil-muta, talli issa jidhru li qed japprovaw dak li qabel kienu jiġġieldu kontrih.

Dan bilfors jagħti lok għal riflessjoni mill-poplu Malti fuq din il-liġi, fuq dan li qed isir hawnhekk u fuq kif Gvern Nazzjonalista kien isib diffikultajiet enormi biex jagħmel politika, għax kellu forzi soċjali f'dan il-pajjiż - forsi bir-remote control jew forsi le, għax forsi issa kkonvertew! - li kienu jagħmlu kull mezz biex jostakolaw il-progress ta' pajjiżna.

Il-fatt li llum qed jaċċettaw dawn l-affarijiet, li aħna naqblu magħhom, juri kif l- iskop tagħhom ...

Dawn m'għamlux riflessjoni ta' xi ħames snin jew għaxar snin biex bidlu fehemthom, bħalma pprovaw juru li bidlu fehemthom il-Malta Labour Party, wara li raw l-esperjenza tal-Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Dawn wara sena bidlu fehemthom u spiċċajna f'sitwazzjoni fejn hemm l- appoġġ ta' l-istess forzi li kienu qegħdin jiġġieldu kontra dak li qed isir illum.

Fl-imgħoddi li ma fihx wisq iktar minn 12-il xahar, meta kont ssemmi privatizzazzjoni jew sistema regolatorja kienu jmorru fuq il-ħaddiema, inkluż dawk tat-Telemalta, u jgħidulhom: Issa spiċċa kollox.

Araw x'se tagħmlu bl-impjiegi għax l-impjiegi tagħkom jinsabu on the line.

Kif qalilna tajjeb il-Ministru Mizzi, il-privatizzazzjoni tfisser ukoll li jkun hemm iktar effiċjenza, għax meta jidħol is-settur privat dan ikun irid return akbar fuq dak li jinvesti u allura kollox isir bl-iktar mod effiċjenti u naturalment isiru affarijiet li jkunu ta' ġid għall- korporazzjoni.

Mela le!

Aħna qatt ma konna kontra li jkun hemm il- progress u l-ġid għall-korporazzjoni.

Allura issa l-ħaddiema tat-Telemalta u n-nies li jiddefenduhom m'għandhom xejn x'jgħidu fuqha din?

Allura issa m'għadx hemm il-biża' li jidħol operatur privat u jgħid: Kemm hawn nies fit-Telemalta!

Hawnhekk hawn nies żejda!

Dawn x'se nagħmlu bihom?

Mela jien se noqgħod ninvesti l-flus biex nagħmel servizz soċjali!

Mela jien se noqgħod ninvesti l-flus biex imexxi b'għaxra min-nies meta nista' mmexxi bi tlieta!

Dan l-argument issa spiċċa?

Dawn id-diffikultajiet issa kollha sparixxew?

Dawn l-konsiderazzjonijiet kollha issa ħadd m'għandu jaħseb fihom?

Jien nerġa' ngħid li dan huwa pajjiż li nbidel fl-għaxar snin li konna aħna fil-gvern, iżda ċerti nies issa għoġobhom jibdlu l-fehmiet tagħhom.

Tiskanta kif għamilna għaxar snin nipprovaw nikkonvinċuhom u donnu li malli tlifna l-gvern ikkonvinċejnihom!

Ġara li dawk in-nies li kienu qed jgħidu li ma jistgħux jiġu konvinti minn dak kollu li konna qegħdin ngħidu aħna meta konna fil-gvern, malli morna fl-oppożizzjoni u tela' gvern ieħor ikkonvinċew ruħhom malajr!

U din hija xi ħaġa li tajjeb nirriflettu fuqha.

Aħna fuq l-Abbozz ta' Liġi li jirregola t-Telekomunikazzjoni nistgħu nsemmu diversi affarijiet - aktar tard ikolli okkażjoni nitkellem fuqhom ukoll - li naqblu magħhom, għax huwa tajjeb li pajjiżna jibda jaħseb biex jagħmel din il-bidla.

Pajjiżna ma bediex jaħseb fuq dan wara li nbidel il-gvern imma minn meta l-Partit Nazzjonalista kien fil-gvern.

L- istudji li għamlet il-korporazzjoni bdew minn dak iż-żmien u, kif tafu, kien sar ħafna xogħol preparatorju.

Tafu li aħna kieku ridna stajna ressaqna din il-liġi iktar kmieni u waħda mill-affarijiet li ridna nagħmlu qabel ma nressqu din il-liġi kienet li nlestu l-liċenzja li għandu jagħmel ir-regolatur mat-Telemalta.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax irridu nkunu ċari li meta nagħmlu regolatur u meta nħarsu lejn il-Korporazzjoni Telemalta nkunu qegħdin inġibu lit-Telemalta topera taħt liċenzja, bħalma joperaw l-operaturi l-oħrajn.

Ħadt gost nisma' lill-Ministru jgħid li din hija t-tifsila li se jutilizza dan il-Gvern.

Aħna m'aħniex kontra dak li qed jagħmel il-Gvern, għax prattikament qed jattwa l-politika li kellu l-Partit Nazzjonalista fil- gvern f'dan il-qasam.

Li jiskantana hu l-oppożizzjoni li kien hawn meta aħna konna noħorġu b'ideat bħal dawn, anke min-naħa ta' min illum hu fil- bankijiet tal-Gvern u dak iż-żmien kien fil-bankijiet ta' l-Oppożizzjoni.

Jiskantana wkoll kif qabel il-forzi soċjali kienu jitwerwru minn dan il- kliem u issa jidhru li huma favur dak li qed isir.

Ħaġa oħra ta' l- iskantament hi li l-babaw, li qabel kienu jsemmuh kullimkien, issa Alla jbierek ma jeżistix.

Aħna m'aħniex se nbeżżgħu bil-babaw għax nemmnu li din hija triq indispensabbli għal pajjiżna.

Nemmnu li din il-ħaġa trid issir bilfors u li din hija triq li trid tiġi segwita, anzi hija triq li aħna ħdimna biex tkun tista' ssir.

Bħala Partit Nazzjonalista fil-gvern fl-1987 aħna ma bdejniex minn sitwazzjoni għal kollox feliċi.

Il-poplu Malti jaf minn fejn bdejna u jaf it-triq kollha li mxejna fi żmien qasir biex lil dan il-pajjiż biddilnih kompletament u fil-qasam tat-telekomunikazzjoni din kienet għażla strateġika ġusta.

Dan ma kienx tberbiq ta' flus, għaliex issa t-tberbiq ta' flus huwa parti mill-istrateġija u l-propaganda politika li l-Partit Laburista qiegħed jagħmel kontra l-Partit Nazzjonalista.

U hawn ħafna nies li belgħuha din tat-tberbiq ta' flus.

Dan żgur li ma kienx tberbiq ta' flus imma kien investiment serju li jagħti valur lit-Telemalta li sar grazzi għal dak l-investiment.

Dan kien investiment serju li permezz tiegħu żviluppaw setturi oħrajn f'pajjiżna.

Jien niftakar meta kelli laqgħa - din kien organiżżaha l-Ambaxxatur Malti għad-Danimarka - ma' kumpannija li wara ġiet topera fil-Freeport ta' Malta.

Dawn kienu għadhom ma ħadux id-deċiżjonijiet finali u meta ltqajt magħhom -jien kont qiegħed hemm fuq xogħol ieħor tal-ministeru li kont responsabbli għalih - waħda mir-raġunijiet għaliex ħasbu li ma setgħux jużaw il-Freeport ta' Malta kienet il-kwestjoni tat-telekomunikazzjoni.

Hawn m'iniex qed ngħid xi ħaġa ġdida imma qed ngħid xi ħaġa li wieħed jista' jmissha b'idejh.

U l-fatt li kienu ċerti li t- telekomunikazzjonijiet f'Malta kienu tali li setgħu joperaw l-uffiċċju tagħhom f'Malta integrat ma' l-uffiċċji tagħhom mondjali, wassalhom biex jiddeċiedu li jġibu x-xogħol tagħhom fil-Freeport ta' Malta.

Għaliex qed ngħid dan?

Għaliex l-għażliet fit-telekomunikazzjoni huma mportanti ħafna għall-iżvilupp ta' dan il-pajjiż.

Huma għażliet strateġiċi li kieku l-Partit Nazzjonalista fil-gvern m'għamilhomx, ma seta' qatt ikun hawn żvilupp f'dan il-pajjiż, mhux biss fit-telekomunikazzjoni imma lanqas ekonomikament.

La seta' jkun hawn żvilupp fil-qasam finanzjarju, la konna noħolmu li jkollna l-Malta Financial Services Centre, la seta' jkollna qasam ta' servizzi u lanqas seta' jkollna hi-tech industries li jinvestu hawn Malta.

Mingħajr l-iżvilupp li sar fil-qasam tat-telekomunikazzjoni ma stajna nagħmlu xejn.

Jidher li din il-konverżjoni saret ukoll għaliex il- Partit Laburista, anke mill-oppożizzjoni, kien tkellem favur li dan is- settur ikompli jiġi żviluppat pero' qatt ma qal li se jagħmel il- privatizzazzjoni.

Dan qatt ma qal li se jagħmel dawn il-bidliet li qegħdin fil-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista.

Dawn huma bidliet verament tajbin pero' rridu nħarsu lejhom anke mil-lat politiku.

X'inhi s-sitwazzjoni li qed nitilqu minnha llum?

Illum qed nitilqu minn sitwazzjoni fejn it-Telemalta hija operatur u regolatur fl-istess ħin.

It- Telemalta hija kumpanija li tmexxi s-servizzi tat-telekomunikazzjoni għaliex għandha monopolju.

Din għandha shareholding fis-sistema tat- telefonija mingħajr fili li teżisti f'pajjiżna, għandha ishma fl- operazzjoni tal-paging u għandha wkoll interess - għalkemm s'issa huwa minimu pero' ma nafux x'se jiġri 'l quddiem - fil-qasam ta' l-internet.

It- Telemalta prattikament hija kemm l-operatur u wkoll ir-regolatur.

Mela għandna sitwazzjoni fejn l-istess kumpannija li topera tirregola wkoll.

Din is-sitwazzjoni għadha teżisti f'ċerti pajjiżi pero' tneħħiet minn ħafna pajjiżi oħra għaliex illum inħoloq il-konċett li tissepara l-aspett regolatorju minn dak operattiv.

Dan hu l-konċett li konna ngħidu li huwa parti mill-politika tagħna meta konna fil-gvern u li kien hawn tant reżistenza għalih, għax il-unions kienu jgħidu li din il-ħaġa tista' tipperikola l-impjiegi tan-nies.

Aħna ma nemmnux f'dan.

Jiġifieri mhux qed nikkritikaw lill-Gvern għax qed jieħu dan il-pass, anzi dan huwa pass tajjeb u m'għandix dubju li min-naħa ta' l-Oppożizzjoni se jsib appoġġ għaliex aħna nemmnu fih.

F'dan il-każ il-Gvern qed jimxi bil-politika tagħna u aħna dan narawh bħala kontinwita' li tagħmel ġid lil pajjiżna.

Aħna m'aħniex sejrin nopponu għal affarijiet li huma tajbin pero' rridu ngħidu li dan juri li dak li kien jiġri ftit iktar minn sena ilu, issa ma nistgħux neħduh iktar fl-ispirtu li konna neħduh dak inhar.

Ma nistgħux inkomplu ngħidu li min kien qed jgħid ċerti affarijiet dak inhar, kien qed jgħidhom għall-ġid tal-pajjiż mingħajr skopijiet oħra politiċi.

Jekk tosserva dak li kien qed jiġri f'pajjiżna u tara l-bidla kompleta li seħħet illum, ma tistax ma tosservax li min kien qed ifixklek milli tagħmel l-affarijiet essenzjali biex f'pajjiżna jkun hawn il- progress, ma setax jikkonverti daqshekk malajr.

Naħseb li dan l-għemil ta' min jikkundannah, għax din hija xi ħaġa li tagħmel deni lil pajjiżna.

Dan m'huwiex il-mod kif f'pajjiżna għandha ssir il-politika.

Il-politika m'għandhiex issir billi twaqqaf il-progress biex sempliċement tkun qed topponi għal dak li jagħmel il-partit l-ieħor.

Ara aħna, quddiem xi ħaġa bħal din, qegħdin ngħidu bl-iktar mod ċar li naqblu li dan il-prinċipju huwa l-metodu ta' kif għandna nimxu.

Pero' rridu naraw x'inhuma jifhmu bil- kelma privatizzazzjoni, irridu naraw kif se tiġi fformata t-Telecom Malta, irridu naraw kif se jsiru l-għażliet ta' l-operaturi barranin li jkollhom interess fl-ishma tat-Telecom Malta.

Aħna nieħdu ġost li ċerti affarijiet ġew ikkopjati minn kif għamilnihom aħna meta konna fil-gvern.

Per eżempju, aħna nieħdu ġost ħafna li l-ħaddiema tat-Telemalta se jingħataw iċ-ċans li jixtru l-ishma tat-Telemalta.

Din l-istess ħaġa li ġrat fil-każ tal-Bank of Valletta taħt Gvern Nazzjonalista.

Din hi l-istess skema li uża l- Partit Nazzjonalista fil-gvern, dak li ried jagħmel il-privatizzazzjoni u dak li skond ċerti nies kien kontra l-interessi tal-ħaddiema.

Il-Partit Nazzjonalista fil-gvern ħadem għal pajjiżna, għamel suċċessi kbar u għamel anke żbalji.

Dażgur li għamel żbalji!

Min ma jiżbaljax!

Jekk inti tagħmel mitt ħaġa, m'huwiex ovvju li aktar għandek ċans tagħmel l- iżbalji!

Taf min ma jagħmilx żball?

Min ma jagħmel xejn, jew min jagħmel tant ftit u tant idum jhewden biex jagħmel xi ħaġa, li iktar joqgħod attent biex ma jagħmilx żbalji milli biex iġib il-progress fil-pajjiż.

Il-Partit Nazzjonalista fil-gvern għamel ħafna affarijiet tajbin u konna għaddejjin b'ritmu ta' bidliet li saħansitra l-Gvern Soċjalista preżenti ħass li għandu jibqa' għaddej b'din ir-rankatura.

Jekk toqgħod tara x'sar f'din l- aħħar sena, ssib li din hija r-rankatura ta' l-affarijiet li konna bdejna aħna.

Madam Speaker, hawn qed nitkellmu fuq bidliet li fil-prinċipju naqblu magħhom imma hemm affarijiet oħrajn fejn il-poplu jistaqsi: Imma kif il- Partit Laburista qiegħed jippjana li jbiegħ parti mit-Telemalta, meta skond hu t-Telemalta kellha tmexxija ħażina, kienet qed taqa' biċċiet u kienet waħda mill-fallimenti?

Din hi l-istrateġija tal-Partit Laburista, li jipprova juri li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern kien partit ħali, ma kienx jaf imexxi u kien jaħli l-flus biex isolvi l-problemi.

Issa, Alla jbierek, l-affarijiet kollha nbidlu.

Jiġifieri din il-kumpannija, li skond huma kienet f'diżastru, issa f'daqqa waħda sar miraklu fiha u saret tant tajba li se noffru l-ishma tagħha lill-barranin u qed nippjanaw li ndaħħlu miljuni ta' liri mill-bejgħ li se nagħmlu.

Kif jista' jkun li l-poplu Malti jieħu bis-serjeta' dak li kien jintqal qabel?

Jien nieħu ġost ħafna li ssemmew żewġ kumpanniji - il-Malta International Airport u t-Telemalta - li għandi l-unur ngħid li kienu taħt ir-responsabbilta' tiegħi qabel ma nbidel il-gvern.

Fost tant kumpanniji oħrajn, il-Gvern Soċjalista għażilhom it-tnejn, cioe il-Malta International Airport, dik il-limited liability company li suppost hija xi ħaġa tal-waħx, u t-Telemalta, li bħala korporazzjoni kellha u għad għandna saħħa kbira.

Jien niftakar il-kritika li kienet issir mill-bankijiet fejn qegħdin aħna llum.

Kien hemm min ikkritikana għaliex it-Telemalta kienet qed tagħmel wisq profitti.

Kienu jistaqsuna wkoll għaliex it-Telemalta kienet qed tirregola l-pricing tagħha mhux b'mod li wieħed għandu jaċċetta minn monopolju.

Jien niftakar lill-Prim Ministru, meta kien kap ta' l- oppożizzjoni, jagħmel argumenti fuq il-pricing tat-Telemalta.

Forsi hawn min insihom imma jien niftakarhom bl-iktar mod ċar.

Meta ftit snin ilu rġajna naqqasna l-prezzijiet ta' l-international calls konna nafu li qed ngħaddu parti mill-profitti tat-Telemalta lill-konsumatur u lill- businessmen u li konna qed ngħinu lis-settur kummerċjali f'pajjiżna.

Imbagħad f'daqqa waħda nbidel id-diskors u qalu: GĦax issa qed jaqilgħu inqas.

Mela l-ewwel ilmentaw li t-Telemalta qed tagħmel wisq qligħ, imbagħad għax iddeċidew li jagħtu parti minn dak il-profitt lill-konsumatur u lill-qasam kummerċjali - naturalment bil-politika tal-Gvern li huwa l- unika shareholder tat-Telemalta - l-argument inqaleb u qalu li issa mhux qed jaqilgħu biżżejjed u li qegħdin jonqsulhom il-profitti.

It-Telemalta għamlet sew meta ddeċidiet li għandna ngħinu lis-settur kummerċjali u li għandha ssir iktar kompetittiva ħalli ma jkollhiex għalfejn tibża' minn call backs u affarijiet simili, għaliex b'hekk issir iktar kompetittiva.

U ż-żmien malajr tana raġun.

Jien għalhekk nieħu ġost b'dawn id- deċiżjonijiet, għaliex dawn jikxfu l-maskra tal-politika tal-Partit Laburista fl-oppożizzjoni.

Dan juri li dak li intqal meta kienu fl- oppożizzjoni kien sempliċement biex jagħmlu oppożizzjoni, biex ibeżżgħu bil- babaw u biex jirbħu l-voti ħalli jitilgħu fil-gvern.

M'huwiex ta' ġid għal pajjiżna li jkollna t-tip ta' oppożizzjoni li kellna u kull meta l-Gvern kien joħroġ b'idea serja l-unions kienu jqumu kontriha mingħajr ma jikkonsidraw x'inhuma tassew il-bżonnijiet fil-pajjiż.

Malta huwa pajjiż żgħir ta' 350,000 ruħ li jrid jiġġieled kontra l-forzi tal-kompetizzjoni fid-dinja u ma jistax jaffordja li ninqasmu fix-xogħol tagħna b'dan il-mod.

Dan huwa ta' deni kbir għall-progress ta' pajjiżna.

Aħna m'aħniex se noqogħdu nopponu għal din il-liġi sempliċement għaliex qed tiġi proposta mill-Gvern Soċjalista.

Aħna se nħarsu lejn din il-liġi, naraw x'inhu ta' ġid għal pajjiżna u nimxu magħha, kif nagħmlu fi kwantita' kbira mill- affarijiet li jidhru hawn.

Jien naħseb li l-maġġoranza tal-liġijiet li jitressqu naqblu magħhom u b'hekk inkunu nistgħu nimxu.

U din hija waħda minn dawn il-liġijiet.

Pero' aħna ma nistgħux ma niftħux għajnejn in-nies.

Ma nistgħux aħna niġu hawn u ngħidu: Meta semmejna l-aspett regolatorju operattiv, kienu qalulna li qed ngħidu dan għaliex irridu nidħlu fl-Unjoni Ewropea.

Qalulna: Intom qed tagħmluha din il-ħaġa għaliex bagħtulkom direttiva minn Brussels biex tagħmluha għaliex tridu tidħlu fl-Unjoni Ewropea.

Dawn huma l-argumenti li konna nisimgħu.

Allura dan li qed jipproponi l-Gvern Soċjalista huwa suġġeriment ta' l-Unjoni Ewropea?

Għaliex aħna nafu li skond il-politika ta' l-Unjoni Ewropea trid tagħmel distinzjoni netta bejn l-aspett regolatorju u l-aspett operattiv.

Anke fl-Uganda qegħdin fil- proċess biex jagħmlu strutturi legali għal dan u l-Uganda m'hijiex fl- Unjoni Ewropea!

Anke l-Madagascar qegħdin fl-istadju li jagħmlu agreements f'dan il-lat u qegħdin jaraw kif jistgħu joperaw, anzi diġa' għamlu bidla tal-liġijiet dwar l-operaturi u r-regolatur.

Anke pajjiżi oħrajn fl-Afrika qed jimxu fuq dan il-mudell.

Imma meta aħna konna fil-gvern u konna nipprovaw nagħmlu dawn it-tip ta' bidliet, malajr kienu jakkużawna li qed nagħmlu dak li jgħidulna ta' l-Unjoni Ewropea.

Issa le, Alla jbierek!

Issa f'daqqa waħda dan l-argument sparixxa, m'għadux jgħodd għal min qiegħed fil- gvern.

Dan l-argument qatt ma kien validu għax din il-bidla xorta riedet issir, inkunu u ma nkunux membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Pero' rridu nkunu boloh jekk ma nħarsux lejn x'inhu jsir fl-Unjoni Ewropea, għaliex l-Unjoni Ewropea fil-qasam tat-telekomunikazzjoni, ovvjament wara l-Amerka, hija waħda mil-leading lights ta' kif għandek tirregola lil dan is-settur.

Allura m'għandniex inħarsu lejha?

Jew se nħarsu lejn min hu agħar minna?

Suppost għandna dejjem inħarsu lejn min hu aħjar minna.

Mhux għax se nqabblu ruħna ma' l-Amerka, rigward is-saħħa ekonomika, jew rigward it-territorju tagħna, jew fil-mod ta' kif żviluppat is-soċjeta' tagħna, imma huwa tajjeb li nħarsu lejn x'għamlu soċjetajiet oħrajn.

Huwa tajjeb li wieħed iħares lejn it-Telecommunications Act li għamlu l-Amerikani, l-Ingliżi u diversi pajjiżi oħrajn.

Kważi l-pajjiżi kollha ta' l-Ewropa għamlu liġijiet ġodda u huwa tajjeb li narawhom.

Ħadt gost nisma' lill-Ministru jgħid li din il-liġi partikolari għandha diversi għejjun u waħda mill-liġijiet li ġew ikkonsultati hija dik ta' l- Ingilterra.

Jien ma niskantax għaliex il-konsulenti li kienu nvoluti biex tiġi fformulata liġi bħal din kienu Ingliżi u naturalment ħadu l-aspetti ta' l-Unjoni Ewropea - jien kelli okkażjoni niltaqa' magħhom meta kont responsabbli minn dan is-settur - u pprovaw joħolqu sistema li f'Malta nkunu in line ma' dak li qed jiġri f'pajjiżi oħrajn.

Dan aħna nieħdu gost bih u lill-Gvern nagħtuh is-support tagħna f'din il-bidla li qiegħed jagħmel, pero' rridu naraw id-dettalji ta' dak li jrid isir għaliex dan huwa mportanti għal diversi affarijiet.

Madam Speaker, meta nħarsu lejn il-bidliet li rridu nagħmlu f'dan il- mument, biex pajjiżna jkun jista' jżomm ruħu dejjem aġġornat ma' dan is- settur, naħseb li minn dan il-Gvern m'għandhiex issir biss riproduzzjoni ta' dak li konna lestejna aħna, għaliex iż-żmenijiet ma jistennew lil ħadd u d-dinja baqgħet tinbidel.

Waħda mill-affarijiet li tolqotni, fil-mod kif qed jimxi dan il-Gvern f'diversi oqsma tal-politika tiegħu, hija li dan f'diversi oqsma baqa' għaddej bil-politika li kellna aħna, pero' mbagħad baqa' ffossillizzat f'dak li kellna sa sena ilu.

Illum id-dinja tinbidel il-ħin kollu u għalhekk huwa importanti li nżommu ruħna aġġornati kontinwament.

Meta qed nagħmlu liġi bħal din għandna naħsbu minn issa kif nistgħu nintegrawha ma' oqsma oħrajn.

GĦandna nħarsu kontinwament lejn dak li qed jiġri f'pajjiżi oħrajn u lejn dak li hu pproġettat li jiġri fis- snin li ġejjin, partikolarment fil-qasam tat-telekomunikazzjoni u l-qasam tax-xandir.

Din il-ħaġa qegħdin naħsbu fiha?

Għaliex meta qed tagħmel regolatur ta' ċerti sistemi fil-qasam tat-telekomunikazzjonijiet, dawk is- sistemi jistgħu jintużaw minn issa għax dik it-teknoloġija diġa' teżisti.

Bil-progress li sar fit-teknoloġija, huwa possibbli li tittrasmetti mhux biss il-vuċi u d-data imma anke l-immaġini.

Tista' wkoll tittrasmetti immaġini li huma ekwivalenti għal dawk li joffri stazzjon televiżiv.

Illum it-teknoloġija baqgħet għaddejja tiġri u, fejn qabel konna ngħidu li rridu nistennew li jkun hemm fibre optic to the home, biex din il-bidla fit- tekonoloġija tkun tista' sseħħ, illum bl-iżvilupp li sar fil-mod ta' kif jintuża l-copper, din tista' tagħmilha wkoll.

Il-liġi li qed niddiskutu llum tkoprihom dawn l-affarijiet li huma pproġettati li jiġru fid-dinja tal- lum?

It-tekonoloġija hija xi ħaġa li ma tieqaf qatt.

MADAM SPEAKER: Onor. Frendo, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li l-Onor.

Michael Frendo jibqa' għaddej bid-diskors tiegħu.

ONOR.

JOE MIZZI: Nipproponi li l-Onor.

Frendo jkompli jinstema'.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Frendo jkompli jitkellem.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Iva) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra.

Madam Speaker, irrid ngħid li huwa importanti li meta nagħmlu liġijiet bħal dawn inżommu quddiem għajnejna wkoll li qed iseħħu bidliet teknoloġiċi kontinwament f'dan il-qasam u li mhux se jkun iktar possibbli li nagħmlu distinzjonijiet netti f'qasir żmien.

Jien niftakar meta fl-ITU kienu jittrattaw it-telekomunikazzjoni bħala xi ħaġa teknika biss u li ma tistax tidħol f'aspetti oħra tagħha u allura tista' tirregolaha mingħajr ma taħseb f'aspetti oħrajn.

Illum bl-iżvilupp ta' l-internet dan ma jistgħux jagħmluh iktar u bilfors iridu jħarsu lejn aspetti oħrajn ta' kif iridu jirregolaw dawn id-differenzi li qed jirriżultaw mill-użu ta' l-istess teknoloġija li qabel kienet tintuża sempliċement biex tittrasmetti l-vuċi.

Huwa tajjeb li nagħmlu liġijiet bħal dawn, imma huwa tajjeb ukoll li nżommuhom aġġornati għal sitwazzjonijiet ġodda.

Meta tħares lejn x'qed jiġri bħalissa fil-qasam tax-xandir, bil-kwestjoni tal-Broadcasting Authority, il-Cable Television u l-Melita Cable eċċ., tinduna li dan huwa the tip of the iceberg, għaliex min għandu s-sistema tat-televiżjoni bil- cable fid-dar, għandu wkoll il-potenzjal li juża t-telefonija.

Min għandu s-sistema li twassal it-telefon fid-dar, għandu wkoll il-potenzjal li jkollu t-television.

Dawn huma realtajiet li jitolbu iktar u iktar li jkollok regolatur.

Imbagħad dan trid tiddeċiedi kif se jopera, għaliex mhux billi tgħid li jkollok regolatur.

Ir-regolatur se tħares lejh mil-lat tekniku jew mil-lat ekonomiku?

Il-Ministru Mizzi tana xi indikazzjonijiet imma dawn huma aspetti li rridu nidħlu fihom iktar fid-dettal.

Meta tagħmel għażla ta' kif se tirregola, ma tridx tagħżel biss kif se tirregola b'mod tekniku imma trid tħares ukoll lejn l-aspetti ekonomiċi.

Irid ikollok regolatur li jkollu sens ta' suq, irid ikollok regolatur li meta jħares lejn il-mod kif qed jiżviluppa s-suq f'pajjiżna jħares ukoll lejn l-aspetti partikolari ta' Malta.

Dawn l-affarijiet huma kollha essenzjali biex liġi bħal din tkun ta' suċċess.

Madam Speaker, huwa importanti li liġi bħal din inżommuha aġġornata maż- żmenijiet tal-lum.

Il-punt li rrid nagħmel hu li m'huwiex tajjeb biżżejjed li tikkopja dak li kien hemm qabel u li ġie ppreparat għalik min ħaddieħor, mingħajr ma tuża sistemi kreattivi ta' kif tirregola lil dan is-settur b'mod dinamiku u b'mod li tkun tista' żżomm lil dan is-settur ħaj.

Dan huwa settur strateġiku u kruċjali għal Malta, anke minħabba l-fatt li aħna pajjiż żgħir u jekk nimxu bil-għaqal m'għandux iservi ta' żvantaġġ kompetittiv għalina.

Dan huwa settur fejn jekk irridu nistgħu nkunu international players bis-serjeta' u għandna nisfruttaw kemm jista' jkun il- possibbilta' li nikkompetu internazzjonalment.

Dan huwa settur li fih Malta għandha ċ-ċans tagħmel bħalma għamlet bil-bandiera tagħha fix- shipping, jiġifieri li tuża l-kapaċitajiet u l-pożizzjonijiet strateġiċi tagħha biex tagħmel suċċess minnhom.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, tibqa' in possession?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin għall-aġġornament.

Nitlob lill- Ministru Mizzi biex, jekk jogħġbu, jressaq l-aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 10 ta' Diċembru, 1997 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi biex jirregola t-Telekomunikazzjoni - t-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi kontra l-Korruzzjoni - t-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 3) - t- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 3) - t-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Brokers fl-Assigurazzjoni u Intermedjarji oħra - t- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummerċ ta' l-Assigurazzjoni - t-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq Dokumenti u Trasferimenti - t-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l- Professjonijiet l-oħra li għandhom x'jaqsmu magħha - t-Tieni Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar Malta u l-Unjoni Ewropea - Kontinwazzjoni. --------------------------- Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti; Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Maria Camilleri.

ONOR.

MARIA CAMILLERI: Madam Speaker, naħseb li meta nitkellmu dwar dak li tassew nixtiequ u nħarsu 'l quddiem lejh, biex ngħid hekk, 'il fuq mill- politika partiġjana u anke dik ġenerali, insibu l-familja u t-trobbija ta' l-ulied.

Illum nixtieq nitkellem dwar suġġett li naħseb li huwa mportanti ħafna u li, għalkemm kemm-il darba smajna dwaru, xorta waħda għandu ċerta importanza u kulma jmur aktar irridu nagħtu kasu għaliex hemm problema marbuta ma' dan is-suġġett.

Nafu bit-tibdil li għaddej fis-soċjeta' tagħna, mhux biss f'din il-gżira imma anke fid-dinja ta' madwarna.

Illum bis-saħħa tat-teknoloġija l- kuntatt ma' pajjiżi oħrajn sar iktar faċli, mhux biss bis-saħħa tat- televiżjoni jew inkella tar-radju, imma anke permezz tal-computers u aktar u aktar ta' l-internet.

Kif nafu, dak il-kuntatt li fl-imgħoddi konna naħsbu li hu remot, illum sar aktar fil-qrib.

Tant sar fil-qrib li daħal f'darna u l-komunikazzjoni saret aktar personalizzata.

Dawn il-mezzi li għadni kif semmejt wieħed jista' jieħu minnhom sew it-tajjeb u anke l- ħażin.

Jien nixtieq immur fuq dak li hu ħażin u nagħmel aċċenn fuq il- bullying li minn żmien għal żmien qed jerġa' jgħolli rasu.

Dan l-aħħar kelli każ fejn kellmuni xi għalliema, kapijiet u assistenti kapijiet, għax qegħdin iħossu li din il-problema tal-bullying kulma tmur qiegħda tikber u hemm bżonn li nieħdu ħsiebha aktar mill-qrib ħalli tkun tista' tiġi mrażżna.

Il-bullying mhux qiegħed isir biss fl-iskejjel fejn hemm tfal ta' ċerta eta', bħalma huma dawk sekondarji, imma anke f'livelli aktar żgħar, jiġifieri dawk primarji.

Madam Speaker, għandna tfal li jkunu aggressivi u jaġixxu b'ċertu mod forsi għax il-familja tagħhom ma toffrilhomx dak il-kenn fejn ikunu jistgħu jiftħu qalbhom u jsibu min jisma' d-diffikultajiet tagħhom.

Hemm oħrajn li minkejja li jsibu dak il-kenn fil-familja tagħhom, meta jsibu ruħhom mat- tfal ta' l-eta' tagħom iħossu li dawn iridu jiddominawhom u jhedduhom.

Din m'hijiex xi ħaġa ġdida għax jien niftakar li meta kont għadni assoċjata ma l-iskejjel, waħda mill-uġiegħ ta' ras li kellna kienet kif se nrażżnu lil dawn it-tfal sabiex ma jkomplux jheddu tfal oħra li forsi jkunu xi ftit debboli ħdejhom.

Wieħed irid jiftakar li min ikun introvert u magħluq fih innifsu, biex ngħid hekk, se jservi ta' scapegoat għal min ikollu personalita' aktar qawwija.

Jien nemmen li din il-problema ma tistax tiġi solvuta mil-lum għal għada u lanqas se tiġi solvuta billi l-ġenituri jieħdu aktar responsabbilta' sabiex jikkoreġu jew iwissu lit-tfal.

Fejn tidħol l- iskola jien nemmen - dan għidtu kemm-il darba u nibqa' nsostnih - li jrid ikun hemm support team li jkun jikkonsisti minn welfare officers, social workers u anke neurologists, għaliex jista' jagħti l-każ li jkun hemm tfal li jkollhom xi difett żgħir fil-moħħ u allura jkollhom bżonn ta' għajnuna medika.

Dawn huma affarijiet li jiġru u nagħmlu ħażin jekk naqbdu u nikkundannaw lit-tfal kollha, nitfgħuhom ġo xkora waħda u ngħidu li huma mqarbin għax ħadd ma jista' jrażżanhom.

Mill-esperjenza tiegħi, jien sibt li hemm tfal li jkollhom xi ħaġa ġo fihom li meta jiġu f'kuntatt ma' ħaddieħor mingħajr ma jridu jħebbu għal dak li jkun.

GĦalhekk qed nagħmel dan l-appell għaliex naħseb li wasal iż-żmien li dan is-support team fid-dipartiment ta' l- edukazzjoni jikber.

Fil-fatt nixtieq nistaqsi kemm għandna psikoloġi, neurologists u social workers li qegħdin jieħdu ħsieb lil dawn it-tfal.

Jekk in-numru ta' dawn l-esperti huwa żgħir hemm bżonn li naraw kif ninkoraġġixxu aktar studenti jidħlu f'dawn l-oqsma, biex dan is-support team li tant huwa importanti jikber malajr kemm jista' jkun.

Il-bullying m'hijiex kwestjoni ta' l-iskejjel biss, għaliex kellna każi ta' żgħażagħ li spiċċaw saru delinkwenti.

Jiddispjaċini ngħid li llum għandna numru kbir ta' żgħażagħ li fit-trobbija tagħhom ftit li xejn sabu għajnuna.

Illum qegħdin naraw żgħażagħ ta' 13 jew 14-il sena jaqgħu għall- vizzju tad-drogi u jirrikorru għal ċerta kriminalita', speċjalment fejn jidħol is-serq.

Għandna wkoll żgħażagħ li jġiegħlu lil ħaddieħor iwettaq ċerti affarijiet.

Dan kollu ġej mill-bullying, għax wara kollox x'inhu l- bullying?

Meta wieħed jipprova jhedded li xi ħadd sabiex jagħmel xi ħaġa li ma jridx.

Illum il-ġurnata nafu wkoll li qegħdin isibu żgħażagħ li jġiegħlu lil ħaddieħor, li forsi fil-karattru jkun aktar dgħajjef minnhom, jikkometti ċerta kriminalita' u jekk dan ma jaċċettax għada pitgħada jsibuh u jpattuhielu.

Każi bħal dawn għandna kemm trid u din m'hijiex xi ħaġa li nsibuha fis-subien biss.

Il-bullying insibuh kemm fost is-subien u anke fost il-bniet.

Ċertament li l-bullying fost il-bniet għandu effett psikoloġiku aktar milli fis-subien.

Fil-fehma tiegħi d-differenza hi li filwaqt li s-subien meta jirrikorru għall-bullying ħafna drabi jkun hemm il- vjolenza fiżika, fost il-bniet il-vjolenza se tkun aktar psikoloġika għaliex jużaw it-theddid.

Ħafna drabi jiġri li l-vittmi jingħalqu fihom infushom u mingħajr ma jkunu jafu jibdew jirtiraw ruħhom mis-soċjeta' u ma jibdewx jikkomunikaw ma' ħaddieħor għax ikollhom il-biżgħa li hemm xi ħadd qiegħed għassa fuqhom.

Madam Speaker, qed nagħmel dan l-appell għaliex fuq kollox għada pitgħada x'soċjeta' rridu?

Irridu soċjeta' ta' bullies?

Irridu soċjeta' ta' introverts, ta' żgħażagħ li jkunu magħluqin fihom infushom?

Aħna dawn l- affarijiet ma rriduhomx u qegħdin infittxu li jkollna żgħażagħ kapaċi jaħsbu għal rashom, kapaċi jiddeċiedu, kapaċi jqumu fuq saqajhom u jieħdu r- riedni f'idejhom u mhux jibżgħu minn dellhom.

Nerġa' ngħid li dan m'huwiex xi każ tal-mument imma huwa każ fejn kieku kellna ngħajtu lill-kapijiet ta' l-iskejjel kollha nsibu li kulħadd għandu xi każ minn dawn.

Għalhekk huwa mportanti ħafna li kemm jista' jkun dan is-support team jingħata aktar importanza ħalli ma jkollniex aktar tfal u żgħażagħ li jaqgħu vittmi tas- soċjeta'.

Madam Speaker, huwa tajjeb li nisimgħu aktar esperti jitkellmu dwar dan is- suġġett imma naħseb li wasal iż-żmien li jsiru ċerti studji.

Huwa tajjeb li naraw x'inhu għaddej barra minn Malta imma naħseb li huwa aktar importanti li l-azzjoni li għandha tittieħed, tittieħed malajr kemm jista' jkun ħalli nfittxu nsolvu din il-problema.

Din hija problema li tallarma lill-għalliema, lill- kapijiet ta' l-iskejjel u kif ukoll lill-ġenituri li meta titkellem magħhom jgħidulek: Isma', kif it-tfal tiegħi kienu jmorru l-iskola u f'daqqa waħda ma jridux imorru aktar?

Xi ħaġa tkun il-kawża u meta wieħed jistudja u jara eżattament x'inhi r-raġuni, fil-każ ta' ċerti tfal li fil-bidu jkunu jħobbu jmorru l-iskola u f'daqqa waħda jibdlu l-attitudni tagħhom - saħansitra jibdew jibku filgħodu u jġibu kull skuża biex ma jmorrux l- iskola - issib li primarjament il-problema ma tkunx l-istudju jew inkella l- għalliema, imma għaliex f'xi ħin ikunu sabu lil xi ħadd - jista' jkun waqt il-ħin tal-break, jew meta jmorru t-toilet - li anke b'ħarsa jkun qed jheddidhom u jbeżżagħhom u, biex ngħidu hekk, ineħħilhom dik il-konfidenza li wieħed jistenna li jkollhom dawn it-tfal.

Jien ma baqagħlix xi nżid dwar dan is-suġġett ħlief li nappella biex kemm jista' jkun id-dipartiment ta' l-edukazzjoni jidħol aktar fil-fond ta' din il-problema - jien naf li diġa' qegħdin jeħduha bis-serjeta' - ħalli lil dawn it-tfal li bħalissa għaddejjin minn din it-trawma psikoloġika ngħinuhom malajr kemm jista' jkun.

Grazzi ħafna, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anglu Farrugia.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Madam Speaker, illejla xtaqt nagħmel osservazzjoni fuq il-ħwienet iż-żgħar għaliex naħseb li, minbarra li għandhom kompetizzjoni kontinwa mill-ħwienet il-kbar, dawk li huma magħrufin aħjar bħala supermarkets, qed issir ċerta inġustizzja magħhom anke min-naħa tagħna.

Kultant, mingħajr ma nkunu konxji, lil dawn nagħmluhom it-target ta' ċertu enforcement żejjed u mbagħad il-ħwienet il-kbar mhux dejjem jiġbdu l-istess attenzjoni għal ċertu ksur ta' liġi daqs il-ħwienet iż- żgħar.

Qed ngħid hekk għaliex meta wieħed ikun il-qorti u jassisti għas-seduta tas-sanita' isib li l-maġġoranza ta' l-imputati jkunu licensees ta' ħwienet żgħar, li jiġu akkużati fuq reati minimi li jien inħoss li għandhom jiġu riveduti.

Per eżempju, nifhem li fil-każ ta' casa bottega dan ikun ħanut li jkollu bieb jinfed mad-dar.

GĦalhekk ma nistax nifhem kif qegħdin imorru nies tas-sanita' u jgħidulhom li dak il-bieb li mill-ħanut jagħti għad-dar għandu jingħalaq, meta dan sar bl-approvazzjoni tal-Planning Authority jew, kif aktarx kien jissejjaħ dak iż-żmien, il-PAPB.

Kif nistgħu nenforzaw dawn it-tip ta' regolamenti?

Jiena naf ukoll b'persuna li fil-ħanut tagħha għandha parti fejn wieħed jista' jagħmel il-bżonnijiet naturali tiegħu, u llum, wara dawn is-snin kollha, qegħdin jgħidulha li dan għandha tneħħih.

M'hijiex ħaġa sew li dejjem taqbad mal-ħwienet iż-żgħar u l-kbar ma tmisshomx.

Kif se tmissu lill-kbir?

Jekk tmur f'supermarket kbir issib li ħadd ma jiċċekkja xejn - u issa niġi anke għal ċerti prodotti fil-ħwienet - għaliex fejn jaqblilhom l- aġenti joħorġu ċerti prodotti bi prezz għall-mara tad-dar, imbagħad jgħollu prodotti oħra.

Ta' min jagħmel kontroll fuq dawn l-aġenti għax qed naraw li ċerti prodotti qed jogħlew b'mod straordinarju.

Jien inħoss li ma jistax ikun li prodott, f'affari ta' ftit ġimgħat, dejjem jogħla minn barra.

Per eżempju, huwa possibbli li prodott li jiġi mill-Italja jogħla tliet darbiet f'erba' xhur?

Huwa possibbli li prodott li jiġi mill- Ġermanja jogħla erba' darbiet f'xahrejn?

M'iniex se nsemmi l-prodott għax ma rridx nagħmel reklami, imma naf bi prodott li f'affari ta' ftit xhur kellu żieda fil-prezz b'mod drammatiku.

F'każi bħal dawn għandu jkun hemm il-kontroll u għandna nibżgħu għalihom il-ħwienet iż-żgħar.

Il-ħwienet iż- żgħar huma l-ħajja tas-soċjeta' Maltija, kif nafuha minn dejjem, u lis- self-employed irridu nibżgħu għalih.

Illum qed naraw li l-inizjattiva tas- self-employed naqset.

Taħt l-amministrazzjoni preċedenti kien hemm ritmu iktar mgħaġġel imma llum qed naraw li dan ir-ritmu qed imajna.

Madam Speaker, issa ħalli niġi għal aspett ieħor li nħoss li għandi nagħmel xi rimarki dwaru.

Xi jumejn ilu, waqt l-aġġornament, l-Onor.

Tonio Borg għamel rimarka fuq il-Pulizija, fejn qal li r-rata tal-kriminalita' mhux vera naqset imma żdiedet.

Kieku l-Onor.

Membru għamel il-homework tiegħu b'mod ġust - u l- Onor. Borg għandu esperjenza biżżejjed għax għamel żmien ministru ta' l- intern - kieku kien isib li fir-realta' matul is-sena ta' amministrazzjoni Laburista il-kriminalita' naqset.

Issa meta ngħidu kriminalita' inkunu qed infissru r-reati li ġew kommessi u rraportati, kemm f'dak li għandu x'jaqsam ma' crime against property, bħal serq, hold-ups, eċċ., u anke crime against the person, bħalma huma delitti, omiċidji u feriti gravi.

Dan it-tnaqqis fil-kriminalita' huwa riżultat tal-ħidma tajba tal-Partit Laburista fil-gvern, li saret mingħajr ħafna pompa.

Illum m'għadux żmien il-pompa!

Ara hawnhekk għandu raġun l-Onor.

Borg, għax jekk qed jikkalkula jekk il-kriminalita' naqsitx skond il-mod kif kien jaħdem bih il-Partit Nazzjonalista meta kien fil-gvern, allura huma kienu jagħmlu l-affarijiet b'ħafna iktar pompa milli nagħmlu aħna.

Hemmhekk jgħadduna żgur pero' naċċertakom li fir-ritmu tax-xogħol aħna qed nottjenu riżultat aħjar.

Hawn ma rridx infisser li fil-każ tal-Pulizija kollox miexi sew - far from it! - għax għad fadal ħafna xogħol xi jsir u rridu naraw iktar pulizija fit-triq.

Huwa inutli li noqogħdu nġibu l-iskużi.

Issa aħna qegħdin fil-gvern u rridu naraw li l-affarijiet li nitkellmu fuqhom iseħħu verament.

Jekk qed ngħidu li naqsu ċerti nies mill-uffiċini rridu naraw x'sar minnhom, u lil min joħroġ għonqu għal dan ix-xogħol għandna nonorawh.

Per eżempju, bħalissa qed jiġi f'moħħi s-Surġent Bezzina li tant issogra ħajtu - ma ġietux tajba, imma setgħet ġietu tajba - meta għereq turist Ingliż fil-Mellieħa, ċertu John Fletcher, waqt li kien qed jipprova jsalva tnejn oħra.

Lil dan is-Surġent Bezzina tah il-bewsa tal-ħajja u kieku dan l-Ingliż kellu l-Aids kien ilaqqatha żgur għax kien ħiereġ id-demm minn ħalqu.

Dan nafu għaliex għandi r-rapporti dwar kif ġara l-każ.

Allura dan m'għandux jiġi rrakkmandat?

Fi żmienhom kienu jiġu rrakkmandati tant nies!

M'iniex ngħid li ma kienx hemm min kien ħaqqu jiġi rrakkmandat, pero' kien hemm min ma kienx ħaqqu u ġie rrakkmandat.

Dawn l-affarijiet għandhom jagħmlu kuraġġ lill-membri tal-Pulizija.

Aħna għandna ngħinu lil dawn in-nies biex kemm jista' jkun ngħollulhom il-moral.

L-Onor.

Borg kien jitkellem ħafna fuq il-Pulizija.

Allura meta kien idur il-fire brigade sections, ma kienx jara li ħafna mill-bowsers ma kenux f'qagħda li jiffunzjonaw?

Mela jekk ħafna minn dawn il-bowsers kienu out of order, kif m'għamel xejn f'sena u nofs?

L-unika ħaġa li naf li saret hija li, bl-inizjattiva tagħhom stess, mingħajr ma ngħataw spare parts, dawn irranġaw xi bowsers huma stess u ffrankaw Lm30,000.

Allura lil dawn in- nies m'għandniex nirrakkmandawhom?

Dawn huma nies li minn dejjem kienu jagħmlu xogħolhom b'amorproprju.

Issa ħalli niġi għall-aħħar punt tiegħi.

It-turiżmu huwa fattur importanti ħafna għall-għajxien tal-pajjiż kollu u għamel sew il-Prim Ministru li, mill-ewwel ġimgħat li tela' fil-gvern, mingħajr ma ħela ħin, għadda għall-proġett ta' Buġibba u issa qed jitfa' għajnejh fuq diversi postijiet oħra, bħal Għawdex u s-south ta' Malta.

F'Għawdex għandna nbiegħu s-servizzi li wieħed jista' jieħu meta jżur din il-gżira.

U hawnhekk nixtieq nagħmel appell lill-NTOM biex, meta jirreklamaw lil Għawdex, idaħħluh fil-perspettiva bħala parti integrali mill-gżejjer Maltin, fejn wieħed jista' jmur iqatta' vaganza.

Huwa tajjeb li naraw li kien hemm żieda fit-turiżmu, imma l-iktar ħaġa li rridu naraw hi kif se niżviluppaw l-idea li jkollna żieda ta' dawk it-turisti li joqogħdu Għawdex għal ammont ta' ġranet.

Meta torganizza package tour għal Għawdex għandek tinkludi l-gżejjer Maltin.

Per eżempju, jekk tmur il- Caribbean ma jorganizzawx holidays għall-Bahamas jew għal St. Lucia imma jorganizzaw package tours għall-Caribbean Islands.

Għaliex?

Għaliex l- istorja hija marbuta mal-gżejjer kollha.

Issa aħna, fil-każ tal-ġżejjer tagħna, għandna l-vantaġġ li nistgħu noħolqu bħal sistema ta' litteratura turistika li tinkludi lil Għawdex.

Forsi jkun hemm min jgħid: Imma Għawdex m'għandhomx golf course.

F'Malta għandna - j'Alla jkollna iktar u nisperaw li jkollna xi tnejn jew tlieta oħra - imma Għawdex m'għandniex.

Riċentement kont qiegħed indur hemmhekk, għax kultant inħobb nitla' sa Għawdex, u rajt li l-miżbla tal-Kortin tista' faċilment tiġi żviluppata f'golf course sabiħa.

Voldieri jeżistu postijiet li nistgħu nirranġawhom u barra minn hekk inkunu qegħdin insebbħu l- ambjent.

Din tgħodd ukoll anke meta niġu biex nattwaw il-kunsill reġjonali għal Għawdex, għax din il-ħaġa hija importanti biex ir-responsabbiltajiet amministrattivi għal Għawdex ikunu jistgħu jiffunzjonaw aħjar.

Madam Speaker, jekk se niġu biex nagħmlu kunsill reġjonali għal Għawdex - xi ħaġa li tissemma fil-programm elettorali tagħna u se ssir żgur - ma nistgħux nibqgħu naċċettaw li f'Għawdex ikollna kumitat tat-traffic control board li jkun advisory, għax jew se tagħmlu amministrattiv jew m'intix.

Jekk f'Għawdex illum kulħadd qed jaqbel - inkluż is-segretarjat, il- kunsilli lokali u l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku - li fi Pjazza Sabina, r-Rabat għandu jkun hemm sitt coaches bit-turisti, imbagħad it- traffic control board ta' Malta jgħid le, ma nistgħux naħdmu.

Aħna rridu naraw li jekk se tafda lil Għawdex biex ikollu aktar amministrazzjoni f'idejn ir-regional council - hawn m'iniex qed nitkellem mill-aspett turisitiku biss imma anke mill-aspett amministrattiv - trid tagħtih ukoll is-saħħa amministrattiva.

Madam Speaker, meta tara dan kollu tinduna li għad hemm ħafna xi jsir, imma f'ġieħ is-sewwa ejjew inkomplu fit-triq li bdejna għall-ġid ta' Malta u Għawdex.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 10 ta' Diċembru, 1997 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru Mizzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

IMPJANT TA' RIĊIKLAĠĠ - SKART

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Billi l-impjant għar- riċiklaġġ ta' l-iskart solidu f'Sant Antnin issa ilu żmien twil ma jitħaddem, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'qed isir mill-iskart li qed jakkumula?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ma nixtieqx li bil-mistoqsija ta' l-Onor. membru tingħata l-impressjoni li għax l-impjant ta' Sant' Antnin hu wieqaf, allura hemm xi skart li qed jitħalla jakkumula f'dan l-impjant.

Infatti, sa kemm l-impjant hu wieqaf, mhux qed jiddaħħal skart fl-impjant u l-iskart kollu qed jindifen fil-miżbla tal-Magħtab.

Infakkar li bħal issa għaddejjin taħdidiet mal-kumpanija Ingliża Eco-Sci biex fl-anqas żmien possibbli tibda titħaddem bi prova teknologija msejjħa "Eco-Pod".

Din għandha tassigura li meta l-impjant jerga' jibda jaħdem, dan ma jkunx kawża ta' nkonvenjenza għar-residenti tal-viċin.

WASTE MANAGEMENT

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li d-draft tal-Waste Management Policy tiġi ppubblikata?

X'time-frame qed ipoġġi il-gvern għall-implimentazzjoni ta' din il-policy?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-draft Waste Management Policy ġiet ippubblikata.

Huwa mistenni li min għandu kummenti, kritika jew suġġerimenti jagħmilhom sa l-aħħar ta' din is-sena.

Wara, fl-iqsar żmien possibbli wieħed jibda jaħdem fuq l-istrateġija li trid tiġi mplimentata.

MINISTRU MINGĦAJR PORTAFOLL - FLUS LI NTNEFQU FUQ HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru Mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefaq bħala hospitality mid-dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Mejju sal-31 ta' Ottubru 1997, maqsum skond kull ministeru, segretarjat, dipartiment jew enti?

ONOR.

JOE MIZZI: Ninsab infurmat li l-Korporazzjoni Telemalta bejn Mejju u Settembru nefqet is-somma ta' Lm12,196.32.

Il-figuri għal Ottubru għadhom ma nħadmux.

Din is-somma tiġbor fiha kemm spejjeż ta' rigali u wkoll ospitalita' mogħtija lil delegazzjonijiet barranin li jkunu fuq żjara uffiċjali f'Malta.

Fil-ministeru tiegħi ntefqet is-somma ta' Lm324.84 fil-perjodu msemmi fil- mistoqsija .

MINISTERU TAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI - AĠENZIJI TAR-REKLAMAR

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-perjodu 1 ta' April sal-31 ta' Ottubru, 1997 u għad-dikasteru li għalih l-Ministru hu responsabbli, jista' l- Ministru jagħti (i) lista ta' aġenziji tar-reklamar użati; (ii) indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; (iii) kemm intnefaq ma' kull aġenzija; (iv) kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezzi ta' media li hawn Malta; (v) lista ta' l-istamperiji (barra dik tal-Gvern) li ġew użati; (6) indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwanita' ta' l-istampar; (vii) kemm intnefaq ma' kull stamperija; (viii) lista ta' kumpannija ta' l-iscanning li ġew użati; u (ix) kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-informazzjoni kif mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-mejda tal-kamra.aktar kmieni f'din is-seduta.

MINISTERU TAD-DJAR - AĠENZIJI TA' REKLAMAR

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għall-perijodu l-1 ta' April sal-31 ta' Ottubru, 1997 u għad-dikasteru li għalih l-Ministru hu responsabbli, jista' l-Ministru jagħti: (i) lista ta' aġenziji tar-reklamar użati; (ii) indikazzjoni tal-kampanji afdati lilhom; (iii) kemm intnefaq ma' kull aġenzija; (iv) kemm intnefaq f'kull waħda mill-mezzi tal-media li hawn Malta; (v) lista ta' l-istamperiji (barra dik tal-Gvern) li ġew użati; (vi) indikazzjoni ta' x'ġie stampat u kwantita' tal-istampar; (vii) kemm intnefaq ma' kull stamperija; (viii) lista ta' kumpannija ta' l-iscanning li ġew użati; u (xi) kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: B'żieda mar-risposta mogħtija f'seduta 149 għal din il-mistoqsija.

L-informazzjoni addizzjonali dwar avviżi u reklami li deħru fil-gazzetti lokali bejn 01/05/97 sa 31/10/97 (u wkoll paragun man-nefqa fl-istess perjodu fl-1996).tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦAŻ-ŻGĦAŻAGĦ - IMPJEGAT

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu x-xogħol tal-persuna li ismu qed jintbagħat separatament fi ħdan is-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Kultura u Arti Nazzjonali?

Jista' l-Ministru jgħid jekk din il-persuna għandhiex kuntratt kif ukoll jgħid x'inhi r-remunerazzjoni, benefiċċji jew allowances li għandha l-istess persuna?

F'każ li għandu kuntratt, jista' jpoġġi kopja fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant ma tifformax parti mill-istaff tas-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura w Arti u m'għandu l-ebda kuntratt ta' impieg.

IMPJIEGI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6435, fejn il-Viċi Prim Ministru poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ġenerika tal-kuntratt bejn il-ministeru tiegħu u l-ambaxxaturi, u għall-paragrafu 2 ta' dan il-kuntratt ("... for a period of three years on a full time basis ..."), jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid f'liema data jiskadi/jagħlaq il-perjodu kurrenti ta' dawn l- ambaxxaturi: 1) is-Sur Maurice Abela; 2) is-Sur Michael Bartolo; 3) il- Professur David Attard; 4) is-Sur Vincent Camilleri; 5) is-Sur Emanuel Farrugia; 6) is-Sur Richard Matrenza; 7) Dr. Mark Micallef; 8) Dr. Daniel Micallef; u 9) Dr. John Buttigieg?

Jista' l-Viċi Prim Ministru in oltre jikkonferma li fil-każ ta' political appointees bħas-Sur Vincent Camilleri, ambaxxatur f'Parigi u ex-Chairperson għall-attivitajiet tal-massa tal-MLP, ikun kontra l-politika tal-gvern li dawn jiddaħlu mill-ġdid fis-Servizz Ċivili?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Ambaxxaturi Maltin indikati mill-Onor.

Membru jibqgħu jservu fil-kariga li jokkupaw sa dawn id-dati

Is-Sur Maurice Abela, Ambaxxatur għall-OSCE, għall-Awstrija u għas- Slovenja, residenti fi Vjenna 30 ta' Ġunju 1999

Is-Sur Michael Bartolo, Rappreżentant Permanenti għall- organiżżazzjonijiet tal-Ġnus Magħquda f'Ġinevra, residenti f'Ġinevra 30 ta' Ġunju 2000

Il-Professur David Attard, Rappreżentant Uffiċċjali f'Konferenzi u f' Negozjati Internazzjonali, residenti Malta mingħajr skadenza *

* L-Ambaxxatur Attard jibqa' jservi f'din il-kariga skond kif meħtieġ.

Is-Sur Vincent Camilleri, Ambaxxatur għal Franza, għal Spanja u għall-UNESCO, residenti f' Pariġi 15 ta' Diċembru 1999

Is-Sur Emanuel Farruġia, Ambaxxatur għall-Arabja Sawdita, għall- Qatar u għall-Yemen, residenti f'Riyadh 10 ta' Jannar 2000

Is-Sur Richard Matrenza, Kummissarju Għoli Malti għar-Renju Unit, residenti f'Londra 19 ta' Jannar 2000

Dr Mark Micallef, Ambaxxatur għall-Istati Uniti ta' l-Amerika u kummissarju Għoli Malti għall-Kanada, residenti f'Washington 15 t'April 2000

Dr Daniel Micallef, Ambaxxatur għas-Santa Sede u għall-Ordni Sovrana Militari Ospitaljera ta' San Ġwann, residenti Malta 31 ta' Diċembru 1999

Dr John Buttiġieġ, Ambaxxatur għall-Kunsill ta' l-Ewropa u għall- Olanda, residenti Malta 31 ta' Jannar 2000

Rigward it-tieni parti tad-domanda ta' l-Onor.

Membru, infakkar illi persuna li ma tkunx jew li ma tkunx baqgħet uffiċċjal pubbliku, u li tiġi nominata biex isservi bħala Rappreżentant Prinċipali (Ambaxxatur) ta' Malta, skond il-provvedimenti tal-Kostituzzjoni Maltija, ma tiġix tifforma parti mis-Servizz Ċivili bħala riżultat tan-nomina tagħha bħala Ambaxxatur.

Għalhekk, l-allegazzjoni li s-Sur Vince Camilleri daħal mill-ġdid fis- Servizz Ċivili meta ġie appuntat Ambaxxatur Malti għal Franza hija bla bażi.

CONSTRUCTION & MAINTENANCE DEPARTMENT - PROĠETTI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema proġetti huma ppjanati li jkunu mwettqa mill-Construction and Maintenance Department is- sena d-dieħla u kemm hi n-nefqa ppjanata fuq kull proġett?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Proġetti li huma ppjanati li jkunu mwettqa mill- Construction and Maintenance Department is-sena d-dieħla huma murija hawn taħt:-

Auberge D'Italie: Irranġar u rinovazzjoni għall-Ministeru tat-Turiżmu 500,000

Lascaris: Irranġar u rinovazzjoni għad-Dipartiment tal-Istatistika 120,000

Faċilita' Korrettiva Kordin: Bini ta' kwartieri ġodda inkluż is-sezzjoni femminili li ser tiġi tiswa: 816,283.40

Dar ta' l-Anzjani f'Bormla: Bini ġdid 750,000

Upgrading ta' Touristic Areas fin-nofs-in-nhar ta'Malta 1,250,000

Titjib (Improvements) fin-National Park Ta' Qali 200,000

Għassa tal-Pulizija fil-Belt Valletta: Xogħol ta' tibdil strutturali u refurbishment biex il-Parcel Post Office tinbidel f'għassa tal-Pulizija 40,000

Restawr ta' l-Għajn tal-Ħasselin Msida 10,000

Lock up ġewwa l-kwartieri tal-pulizija (Alterazzjonijiet u Kostruzzjoni ta' uffiċini ġodda) 260,978

Latrini pubbliċi ġewwa il-K.G.V. Gardens-Kostruzzjoni 14,374

Manutenzjoni u Rijabilitazzjoni f'Dipartimenti u bini tal-Gvern 550,000 (Skond l-estimi 1998)

Diversi ġonna oħra fil-Housing Estates: Billi dan ix-xogħol isir għad- Dipartiment ta' Bini u Tiswija tad-Djar u ser jitħallas mill-vot ta' l- istess dipartiment, aktar dettalji dwar din il-parti tal-programm għandhom jinkisbu mill-Ministeru għad-Djar.

AIR MONITORING PROGRAMME - PROĠETTI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid xi proġetti kienu mwettqa taħt l-Air Monitoring Programme u xi proġetti huma maħsuba għas-sena d-dieħla?

ONOR.

GEORGE VELLA: Matul l-1997 tkompla l-monitoring ta' gases, bħal carbon dioxide, carbon monoxide u methane fil-background air.

Dan ix-xogħol twettaq bħala parti mill-obbligi ta' Malta taħt il-Climate Change Convention.

Matul l-1997 ġie mibdi xogħol ta' monitoring ta' carbon monoxide f' ċentru abitat, preċiżament dan ta' Triq Sant' Anna l-Furjana.

Għas-sena d-dieħla hu maħsub li kemm il-monitoraġġ ta' background air quality, kif ukoll dak taċ-ċentri abitati jibqgħu għaddejjin.

Hu maħsub li dan ħa jiġi estiż kemm biex ikopri parametri oħra barra l-carbon monoxide kif ukoll biex ikopri lokalitajiet oħra ta' Malta.

Attivita oħra ewlenija u wkoll maħsuba għas-sena li deħlin fiha tirrigwarda amendi għall-Clean Air Act ta' l-1967.

ENVIRONMENTAL PROTECTION DEPARTMENT - PROĠETTI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'kienu l-proġetti mwettqa mill-Environmental Protection Department taħt Evironmental Education Programmes?

ONOR.

GEORGE VELLA: Bħala kampanji edukattivi din is-sena d-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent beda billi kkonċentra fuq il-ħajja marittima.

Infatti tħejjew posters u stickers għat-tfal.

Ġew organizzati Clean Ups marittimi fejn ġew involuti diversi gruppi volontarji.

Dawn il-Clean Ups li sejjaħnilhom We Care for the Sea ġew organiżżati fil-lokalitajiet differenti fosthom M'Scala, M'Xlokk, tas-Sliema u x-Xlendi Għawdex.

Għall- aħħar ta' din is-sena se jiġu organiżżati żewġ konferenzi u exhibition fuq dan is-suġġett.

Tqajjmet kuxjenza wkoll dwar is-saff ta' l-Ozonu.

Infatti ġiet organiżżata kompetizzjoni għat-tfal ta' l-iskola fejn dawn ħejjew mat-300 proġett dwar il-protezzjoni ta' dan is-saff.

Tħejjew ukoll pamphlets, stickers u posters immirati biex jilħqu diversi setturi tal-pubbliku.

Sar ukoll video ta' Xummiemu fejn ġie spjegat wieħed x'għandu jagħmel biex jevita dannu li jiġi kkawżat bis-sħana tax-xemx.

Għall-Industrija l-Ministeru ta' l- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent ħaseb biex iniedi Seminar fejn diversi kumpaniji privati taw rapport fuq x'qed jagħmlu biex jissalvagwardjaw is- saff ta' l-Ozonu.

Ġew organiżżati numru ta' exhibitions fuq diversi suġġetti.

Ittellgħet il- Green Week exhibition fil-bidu ta' din is-sena ġewwa t-Trade Fair, in- Naxxar.

Hawnhekk saret enfasi fuq is-separazzjoni ta' l-iskart fid-dar u l- pubbliku kellu l-possibilita' li jistaqsi dwar xi problemi li jista' jħabbat wiċċu magħhom meta din l-iskema tiġi fis-seħħ.

Tniedew ukoll żewġ pilot schemes waħda f'Marsaskala u l-oħra f'Pembroke fejn tqiegħdu erba' banks differenti f'diversi siti fil-lokal fejn in-nies jistgħu jarmu b'mod separat karti, plastik, aluminium u ħġieġ.

Ġew imfasslin tliet booklets dwar is-separazzjoni ta' l-iskart immirati lejn it-tfal u l-ieħor immirat għall-pubbliku in ġenerali.

It-tielet booklet fih informazzjoni ġenerika dwar l-Impjant ta' Sant' Antnin M'Scala.

Id-Dipartiment tul is-sena kollha organiżża numru ta' Seminars dwar suġġetti varji.

Dawn kienu jinkludu s-separazzjoni ta' l-iskart fid-dar li kien immirat lejn il-Kunsilli Lokali.

Għandna tnejn oħra ġejjin dwar dan is-suġġett u se jkunu għat-teachers kemm fis-sekondarja u ieħor għal tal- primarja.

Lejn l-aħħar ta' dan ix-xahar se jiġi organiżżat Seminar Nazzjonali dwar il-Waste Management.

Seminars oħra jitrattaw il- protezzjoni ta' l-ambjent naturali fir-Ramla l-Ħamra, il-ħarsien ta' l- ambjent fl-industrija u l-ħarsien tas-saff ta' l-Ozonu.

Numru ta' konferenzi jinkludu l-Pacem in Maribus u dik dwar id-Dredging Wastes.

Minbarra dan kollu kellna diversi slots ambjentali fuq il-mezzi tax-Xandir kollha u dawn ovvjament għadhom u ser jibqgħu jixxandru.

Ġie mfassal ukoll video dwar is-separazzjoni ta' l-iskart li xxandar l-ewwel darba matul it- Trade Fair iżda imbagħad ixxandar ukoll fuq ic-channels tat-televiżjoni lokali kollha.

ENVIRONMENT PROTECTION DEPARTMENT - ENVIRONMENTAL AUDITING

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm sar environmental auditing ta' attivitajiet u xogħlijiet tal- gvern u awtoritajiet parastatali mill-Environmental Protection Department?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nirreferi lill-Onor.

Membru għall-studju kkommissjonat fl-1996 mid-Dipartiment Għall-Ħarsien ta' l-Ambjent u li jirrigwarda l-Environmental Auditing tal-Gvern.

COUNCIL OF EUROPE'S SOCIAL CHARTER

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-Council of Europe's Social Charter li ġie rratifikat minn Malta fi Frar ta' l-1994?

ONOR.

GEORGE VELLA: Kopja tal-Protocol li jemenda l-European Social Charter li ġie rratifikat minn Malta fis-16 ta' Frar 1994 tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

P.A. - TEMPJI/FDALIJIET STORIĊI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar kemm saru studji ta' tempji jew fdalijiet storiċi oħra mill- Planning Authority fil-perjodu li ilha mwaqqfa?

Liema kienu t-tempji jew fdalijiet li fuqhom saru studji fil-perjodu msemmi?

X'tip ta' riżultati nkisbu?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Awtorita' ta' l-Ippjanar tagħmel diversi studji u surveys dwar il-wirt kulturali, arkeoloġiku u anke naturali tal-Gżejjer Maltin.

Dan isir sabiex tkun infurmata dwar dawn l-elementi ta' mportanza f'pajjiżna waqt l-ipproċessar ta' applikazzjonijiet, waqt tfassil ta' Pjani Lokali u anke għal skedar ta' proprjetajiet.

L-istudji jkunu jinkludu riċerka akkademika u ġabra ta' informazzjoni f'inventarji apposta, kif ukoll stħarriġ fuq il-post.

S'issa dawn kienu jinkludu: (1) inventarju tas-siti arkeoloġiċi magħrufa f'Għawdex (pero' dan għad irid jiġi vverifikat permezz ta' site surveys): (2) survey arkeoloġiku tad-Dwejra f'Għawdex: (3) surveys oħra arkeoloġiċi fiż-żoni tal-pjani lokali ta' Marsaxlokk, il-Port il-Kbir, il-Majjistral ta' Malta (inkluż żoni taħt il-baħar), u n-North Harbours.

Studji oħra jikkonċernaw surveys ta' arei partikolari għal finijiet ta' skedar.

Dan l-istudju diġa' sar għaż-żona ta' madwar it-tempji ta' Ħaġar Qim u l-Imnajdra u qed isiru aktar studji fl-arei tal-Ġgantija, Skorba, Ta' Ħaġrat, Tas-Silġ u Għar il-Kbir, fost oħrajn.

L-Awtorita' s'issa identifikat madwar 450 sit arkeoloġiku (inklużi siti li huwa magħruf li kienu jħaddnu fihom dawn il-fdalijiet u li llum inqerdu), u skedat madwar 30 sit arkeoloġiku, inkluż sit taħt il-baħar.

Numru konsiderevoli ieħor qegħdin fil-proċess li jiġu skedati.

L-Awtorita' għenet ukoll istituzzjonijiet lokali u barranin biex jagħmlu photogrammetric surveys u skavi f'uħud mit-tempji jew siti arkeoloġiċi oħra.

WIED IL-GĦAJN - IMPJANT TA' RIĊIKLAĠĠ

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti lista tal-konsulenti barranin kollha involuti ma' l-impjant ta' riċiklaġġ (f'kompost) f'Wied il-Għajn, li kien hemm għal dawn l-aħħar tliet snin?

Jista' jgħid min kien il-partner Malti f'kull każ?

Kemm kienu l- ħlasijiet li saru lil dawn il-konsulenti f'kull każ?

X'kienu l-istudji jew xogħlijiet li għamlu l-konsulenti f'kull każ?

ONOR.

GEORGE VELLA: Tweġiba għal din il-mistoqsija ngħatat fis-Seduta Numru 162.

(Irreferi għall-mistoqsija parlamentari numru 10325.)

SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦAŻ-ŻGĦAŻAGĦ - IMPJEGAT

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 9681 rigward l-impjegat li jaħdem fis-Segretarjat Parlamentari għaż- Żgħażagħ, Kultura u Arti Nazzjonali?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9681 mogħtija f'din is-seduta.

MAGĦTAB - MIŻBLA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar x'passi qed jieħu l-Ministeru biex mill-Miżbla tal-Magħtab ma jibqgħux joħorġu l-intejjen kbar ta' gases u rwejjaħ oħra li qed joħorġu fil-preżent wara li kien ilhom żmien ma joħorġu?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub li jressaq din il- mistoqsija parlamentari lill-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni.

AMBAXXATUR IVES DEBARRO

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti dettalji dwar infiq għall-entertainment and hospitality mill-Ambaxxatur Ives Debarro xahar b'xahar minn Jannar 1995 sa Settembru 1997 u jindika l- iskop ta' kull nefqa?

ONOR.

GEORGE VELLA: Skeda dettaljata li turi l-ispejjeż f'entertainment u fuq hospitality minfuqa fl-Ambaxxata Maltija fil-Kajr, xahar b'xahar minn Jannar 1995 sa Settembru 1997, kif ukoll l-iskop ta' kull nefqa tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

KONFERENZA EWRO-MEDITERRANJA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta li ta l- Viċi Prim Ministru għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 9805, jista' jekk jogħġbu jipprovdi dettalji dwar il-lista aġġornata ta' laqgħat tematiċi li ġew proposti lill-parteċipanti fil-laqgħa msemmija fil- mistoqsija ċioe' il-Follow-up Committee tal-Konferenza Ewro-Mediterranja li ltaqgħet fit-23 ta' Ottubru fi Brussel?

ONOR.

GEORGE VELLA: Fil-laqgħa tal-Euro-Mediterranean Committee for the Barcelona Process li saret fit-23 ta' Ottubru 1997 ġie rivedut il- kalendarju ta' azzjonijiet prijoritarji li jinkludi laqgħat fuq diversi temi kif ġej:

Il-Prevenzjoni ta' diżastri naturali w umani 2.

Istituti għall-istudji fil-kamp tad-difiża 3.

L-Ambjent 4.

L-Ilma 5.

L-Industrija 6.

L-Innovazzjoni teknoloġika 7.

L-Internet 8.

Is-Swieqi Kapitali 9.

L-Enerġija 10.

Il-Parteċipazzjoni tan-nisa fil-ħajja ekonomika u soċjali 11.

Is-Soċjeta' ta' l-informazzjoni 12.

L-Edukazzjoni 13.

It-Televiżjoni u ko-operazzjoni awdjo-viżiva 14.

Is-Saħħa u s-Sigurta' Soċjali 15.

Il-Kultura u ċ-Ċivilizzazzjoni 16.

L-Emigrazzjoni 17.

Ko-operazzjoni fil-kamp tal- pulizija 18.

Il-Banek Ċentrali 19. ko-operazzjoni Parlamentari

Dawn il-laqħat tematiċi mistennija jsiru bejn issa u l-aħħar tas-sena d- dieħla, għalkemm, fir-rigward ta' diversi laqgħat, għadu ma ġiex deċiż fejn u/jew meta ser jiltaqgħu.

DISTRETT NRU.

1 - PROVVISTA TA' L-ILMA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex qed jinqata' s- servizz ta' l-ilma ta' spiss fil-Belt, Floriana u l-Ħamrun f'dawn l-aħħar ġimgħat?

Fid-dawl tal-fatt li żdiedu r-rati għas-servizz ta' l-ilma, ma jidhirlux li l-konsumatur jixraqlu servizz aħjar?

Hemm mezz kif il-volum ta' l-ilma msaddad li jsegwi kull perijodu ta' qtugħ jiġi mnaqqas mit-total ta' volum ta' konsum?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Waqt il-proġett li bħalissa qed jitwettaq fi Triq ir-Repubblika l-Belt, il-provvista ta' l-Ilma ġiet interrotta fil- lokalitajiet imsemmija.

F'dan il-proġett il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qed tibdel mejn qadim tad-9 pulzieri għal mejnijiet ġodda tat-tip cement lined u plastic b'dijametru li jvarja bejn 250 millimetru u 300 millimetru.

Il-mejn il-qadim kien jiddistribwixxi s-servizz ta' l-ilma fil-Belt, Furjana u Gwardamanġia.

Permezz ta' dan il-proġett is-sistema tad- distribuzzjoni lejn il-Belt issa ser tkun indipendenti.

B'hekk f'każ ta' manutenzjoni fil-Belt, is-servizz fil-lokalitajiet l-oħra ma jibqax jiġi affetwat.

Il-kwalita' ta' l-ilma tkompli titjieb bil-bdil ta' kanen u mejnijiet tat- tip cement lined u plastic.

AMBAXXATI - KONTIJIET TAT-TELEFON

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kienu l-kontijiet tat-telefon fl-ambaxxati Maltin f'Ruma, Londra, Brussels u Moska xahar b'xahar għall-perijodu Jannar 1996 sal-lum?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta għal din il-mistoqsija ingħatat permezz ta' mistoqsija parlamentari numru 10332 f'seduta 163.

ATTARD - TRIQ IZ-ZAHAR - DRENAĠĠ

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru tax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk hemmx ħsieb li jingħata s-servizz ta' drenaġġ fi Triq iz-Zahar, Ħ'Attard in vista tal-fatt li hemm residenti ta' din it-triq li ilhom snin twal mingħajr dan is-servizz essenzjali?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ninsab informat li x-xogħol ta' estensjoni huwa lest.

Is-servizz ma' jistax jintuża qabel issir il-Pumping Station li għadha ma saritx għax għad fadal xi problemi rigward l-esproprjazzjoni ta' l-art.

EDUKAZZJONI - ĠIMGĦA TAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti dettalji dwar l-ingaġġ ta' ċertu persuna, li ismu qed jintbagħat separatament, biex jieħu ħsieb il-PR tal-Ġimgħa tax-Xjenza u Teknoloġija?

Minn min ġie mqabbad?

Fuq liema kriterji?

B'liema ħlas?

Dan il-persuna qed jiġi wżat biss għal din il- ġimgħa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ġbidt l-attenzjoni tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija li mhux aċċettabli l-mod kif ingaġġaw persuna bħala PR għall- ġimgħa Xjenza u Teknoloġija.

Se nara li persuni għal xogħol simili jiġu ngaġġati fuq kriterji ċari u pubbliċi u persuni differenti jkunu jistgħu japplikaw.

BAĦRIJA - SISTEMA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti ndikazzjoni dwar meta se tinbidel is-sistema tad-drenaġġ fl-inħawi tal-Baħrija?

Fiex waslu l- applikazzjonijiet neċessarji biex dan ix-xogħol ikun jista' jinbeda?

Liema applikazzjonijiet ġew approvati u liema le?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Is-sistema tad-drenaġġ li hi meħtieġa biex jitwassal dan is-servizz lejn il-Baħrija tibda mill-inħawi ta' Ħ'Attard u fil-proċess ta' dan, is-sistema trid tissaħħaħ biex jiġu eliminati fawran eċċessivi.

S'issa diġa' tqiegħed rising main lejn Ħad-Dingli u r-Rabat filwaqt li f'dawn il-ġranet se tiġi ppubblikata sejħa għall-offerti biex tinbidel is- sistema ġewwa Ħ'Attard.

Wara li jitlesta dan il-proġett ikunu jisgħu jitkomplew il-partijiet l-oħra li jinvolvu mains ġodda, retention basins u infrastruttura oħra biex is-sistema tad-drenaġġ titwassal fil-Baħrija.

ĠIMGĦA EWROPEA KONTRA D-DROGA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9916 u t-tweġiba mogħtija fis-26 ta' Novembru, 1997 (Seduta Nru. 153) jista' l- Ministru jgħid liema skejjel sekondarji għamlu attivitajiet matul il-Ġimgħa Ewropea kontra d-Droga?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fl-okkażjoni tal-Ġimgħa Ewropea kontra d-Droga, xi skejjel sekondarji, li għamlu attivitajiet huma dawn li se nsemmi:-

Ninu Cremona Lyceum Complex, Victoria, Gozo.

Mikelanġ Refalo Centre for Further Studies, Victoria, Gozo.

San Ġużepp Ħaddiem Secondary School, Corradino.

Fra Diego Bonanno Secondary School, Marsa.

Luiġi Preziosi Girls' Secondary School, St Andrews.

Billi l-Ġimgħa Ewropea kontra d-Droga ħabbtet mal-Malta Conference on Alcohol and Other Drugs, bit-tema Euro Med Networking in Substance Abuse Prevention, xi wħud mill-attivitajiet mhux neċessarjament saru proprju f'din il-ġimgħa.

MĠARR - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni dwar x'inhu l-pjan tal-gvern biex jiġu asfaltati t-toroq li jinsabu f'diversi nħawi ta' l- Imġarr iktar u iktar meta fil-lista ta' l-inħawi li huma mistennija jiġu asfaltati, ma jidhirx li hemm x'imkien fl-Imġarr li se jiġi asfaltat matul is-sena d-dieħla?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-ħsieb tad-dipartiment hu li jsir l-asfalt fit- toroq Vanilja, Barbara, Melissa u Misq.

WSC - IMPJIEG TA' PERSUNA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid xi proċedura ntużat biex il- persuna li isimha qed jingħata separatament ġiet impjegata mal- Korporazzjoni ta' l-Ilma u b'mod partikolari jekk saritx talba lill-ETC u meta saret, saritx sejħa pubblika u meta u fejn, sarux interviews u meta u minn min u kemm ġew impjegati persuni oħra miegħu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ma saret l-ebda sejħa pubblika għall-ingaġġ ta' skrivani iżda saret talba mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma lill- Employment and Training Corporation fl-10 ta' Ġunju, 1997 biex din tibgħat lista ta' nies jirreġistraw għax-xogħol fil-grad ta' skrivan.

L-Employment and Training Corporation bagħtet 236 applikant.

L-interviews saru fl-4,5,6,7,11,12,13,14 ta' Awwissu 1997 fl-Uffiċċju ta' l-Amministrazzjoni tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma f'Ħal Luqa.

Il-membri fil-bord ta' l-għażla kienu jikkonsistu mis-Sur Godfrey Casha bħala chairman u miegħu kellu żewġ membri jolteru minn dawn il-ħames uffiċjali tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma:

Mrs Miriam Darmanin Mrs Miriam Micallef Sultana Ms Pauline Attard Mr Mario Grixti Mr Maurice Mizzi

Ġew impjegati l-ewwel 27 li ġew fil-lista skond l-ordni tal-mertu.

Minn dawn tnejn ma aċċettawx l-ingaġġ għaliex sabu xogħol alternattiv.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI - PERSONNEL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għall-paġna 389 ta' l-Estimi, jista' l-Ministru jgħid x'qed jagħmlu is- segwenti personnel fid-Dipartiment ta' l-Akkomodazzjoni Soċjali u/jew l- Awtorita' tad-Djar: 1 Sports Officer II; 1 Mail Inspector; 1 Repairer of Records; 1 Prison Warden; u 2 Customs Guards?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi l-persuni ndikati fid- Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali għadhom jagħmlu l-istess xogħol li kienu jagħmlu fl-amministrazzjoni preċedenti.

L-iSports Officer II jagħmel xogħol ta'Assistent Direttur filwaqt li l-Mail Inspector, Customs Guards u Prison Warden jagħmlu xogħol klerikali.

Ir-Repairer of Records li hemm fid- Dipartiment tal-Bini u Tiswija tad-Djar jaħdem fid-Drawing Office.

MINISTERU TAL-ĠUSTIZZJA U KUNSILLI LOKALI - IMPJEGATI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Peress illi minn paġna 377 ta' l-Estimi jidher illi fil- Ministeru kien hemm 58 persuna jaħdmu, jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jnaqqas dan l-ammont biex ikun in line mal-policy tal-Gvern li jipproduċi aktar xogħol b'anqas nies?

ONOR.

CHARLES MANGION: Il-policy tal-gvern fil-fatt hija izjed effiċjenza bi spiża anqas.

Naħseb li l-Onor.

Interpellant japprezza li l-istaff tal-ministeru diġa' tnaqqas drastikament minn dak li kien fl-1996.

Dik is-sena kien hemm 95 jaħdmu fil-ministeru, kważi darbtejn tan-numru li hemm llum.

DIPARTIMENT TAL-KUNSILLI LOKALI - PERSONNEL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: B'riferenza għall-paġni 376 u 377 ta' l-Estimi, jista' l- Ministru jgħid x'qed jagħmlu fid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali il- personnel segwenti:

5 Instructors; 1 Agricultural Officer; 6 Senior Marshals; 1 Marshal; 3 Welfare Officer III; 6 Timekeepers; 1 Bookbinder; 1 Gardener; u 3 Airport Attendents?

ONOR.

CHARLES MANGION: Sar żball waqt l-istampar u l-personnel indikati qed jidhru f'linja oħra.

Illum, il-personnel tad-Dipartiment tal-Kunsill Lokali huma kif jidher fl- iskeda li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

DJAR - AKKOMODAZZJONIJIET ALTERNATTIVI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 9579, jista' l-Ministru jirrispondi d-domandi (4) u (5) li tħallew barra mir-risposta?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Matul ix-xahar ta' Ottubru 1997 gew allokati 34 postijiet u saru erba' rikonoxximenti ta' kera.

Fl-aħħar tax-xahar, id- dipartiment kellu 39 proprjeta' li tista' tiġi allokata u 33 postijiet gew lura f'idejn id-dipartiment.

Fl-aħħar ġurnata tax-xahar kien hemm 5145 applikazzjoni pendenti.*

* Peress li kontinwament ikun hemm tibdil fin-numru ta' applikazzjonijiet minhabba allokazzjonijiet ta' postijiet u kanċellamenti ta' applikazzjonijiet, in-numri mogħtija huma validi biss fil-ġurnata partikolari li fiha tkun inġabret l-istatistika mid-Database tad- dipartiment - f'dan il-każ it-28 ta' Novembru, 1997.

MINISTERU TAL-ĠUSTIZZJA U KUNSILLI LOKALI - CASUAL TRAINEES

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'xogħol qed jagħmlu iż-żewġ casuals/part-timers/trainees li huma mpjegati fil-Ministeru skond paġna 377 ta' l-Estimi, meta ġew impjegati u f'liema lokalita' jirrisjedu?

ONOR.

CHARLES MANGION: Iż-żewġ casual typists li qed jirriferi għalihom l-Onor.

Interpellant kienu ġew impjeġati fis-16 ta' Diċembru, 1991.

Waħda taħdem fis-Sezzjoni Legali tal-Ministeru u hija minn San Giljan u l-oħra kienet taħdem fil-Kummissjoni Permanenti dwar Riforma fil-Liġi u toqgħod ta' L-Ibraġġ.

MELLIEĦA/MANIKATA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti ndikazzjonijiet dwar meta hu mistenni li jitkompla x-xogħol fut it-triq li mill-Mellieħa twassal sal- Manikata?

Xi pjan hemm biex dan ix-xogħol ikun jista' jsir malajr?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Żmien ilu l-Kunsill Lokali tal-Mellieħa kien qiegħed jippjana li jagħmel pjanti għat-titjieb ta' din it-triq.

Meta dawn il-proposti jkunu lesti d-Dipartiment tat-Toroq ikun jista' jikkonsidra l- proġett.

ETC - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni dwar kemm-il inspection saret mill- ETC f'postijiet tax-xogħol differenti?

X'kienu r-riżultati ta' dawn l-inspections?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika għal-liema perijodu qed jirriferi.

BEREĠ - REFURBISHMENT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni liema bereġ qed jiġu refurbished fil-preżent?

X'tip ta' refurbishment qed ikun ippjanat?

Meta hu mistenni li jintemm ir-refurbishment, f'kull każ?

Minn min qed isir ix-xogħol konness ma' dan ir-refurbishment?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li fil-preżent m'hu qed isir l- ebda xogħol ta' refurbishment fil-bereġ.

Huwa mistenni li jsir xogħol f'xi bereġ tul is-sena li ġejja.

KUNSILLI GĦAX-XJENZI U TEKNOLOĠIJA - RIŻENJI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10,035, jista' l-Ministru jgħid jekk wara dik ir-riżenja ġietx maħtura persuna oħra mill-qasam ta' l-industrija sabiex tissostitwixxi lil din il- persuna?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Le, ma ġiet nominata l-ebda persuna.

SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦAŻ-ŻGĦAŻAGĦ - IMPJEGAT

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 9681 rigward l-impjegat li jaħdem fis-Segretarjat Parlamentari għaż- Żgħażagħ, Kultura u Arti Nazzjonali?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 9681 mogħtija f'din is-seduta.

MOSTA - SERVIZZ TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numri 10009 u 10140 għar-rigward ta' lista ta' prijoritajiet għal xogħlijiet tad-drenaġġ?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: It-tweġibiet għall-mistoqsijiet parlamentari indikati mill-Onor.

Interpellant ingħataw kif murija:

Mistoqsija numru 10009 - Seduta 158 Mistoqsija numru 10140 - Seduta 157.

ENEMALTA - SUBSTATIONS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'policy qed tuża l-Enemalta meta titlob substations mibnija (jew pprovduti) mill-istess applikanti, meta l- applikant ikun qed japplika għad-dawl fi blokki ta' appartamenti?

Kemm-il substations ġew pprovduti kawża ta' din il-policy minn meta ġiet introdotta fl-inħawi kollha ta' Malta?

Kemm minn dawn is-substations fil-fatt ġew pprovduti fl-inħawi tal-11 u 12-il distrett elettorali?

ONOR.

LEO BRINCAT: Meta l-Enemalta tirċievi applikazzjoni għall-provvista ta' l-elettriku għall-blokk ta' appartamenti, isiru kalkoli tad-daqs tas- servizz li jkun hemm bżonn skond in-numru ta' appartamenti, u tkun imkejla d-distanza minn fejn dan is-servizz ikun ipprovdut.

Id-deċiżjoni jekk hemmx bżonn substation jew le tiddependi fuq kriterji stabiliti li jieħdu f'konsiderazzjoni dawn iż-żewġ elementi.

Minn meta ġiet introdotta din il-policy xi erba' snin ilu, saru 19-il substation biex jissuplixxu blokki ta' appartamenti.

Minn dawn kien hemm waħda f'San Pawl il-Baħar, waħda fil-Mellieħa u oħra fin-Naxxar.

MOSTA - PUMPING STATIONS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar fiex waslu l- permessi neċessarji biex ikun jista' jitlesta x-xogħol fuq il-bini ta' pumping stations fl-inħawi Ta' Xkora, kif ukoll xogħol ieħor meħtieġ fl- inħawi ta' Triq Sir Arthur Borton, fil-Mosta wkoll?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-applikazzjoniet lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar saru fil-15 ta' Settembru, 1997 fil-każ tal-pumping station Ta' Xkora I/o Mosta u fil-25 ta' Settembru fil-każ tal-pumping station ta' Wied il- Għasel.

PITKALIJA - INVESTIMENT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10156, jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni dwar fejn se tinbena t-tinda ġdida ndikata fir- risposta?

Meta saret l-applikazzjoni neċessarja ta' din it-tinda, quddiem il- Planning Authority?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: It-tinda l-ġdida li qiegħed jirriferi għaliha l- Onor. Interpellant se tieħu post it-tined qodma u perikolużi li bħalissa jinsabu quddiem il-platform ta' kull Pitkal.

Ta' min wieħed ifakkar li dawn it-tined ilhom hemm 'il fuq minn 25 sena.

PULIZIJA - RAPPORTI TA' KRIMINALITA'

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra rapport dwar il-kriminalita' fejn tidher ir-rata ta' kriminalita' skond il-lokalita' rispettivament; u it-tip ta' reat?

ONOR.

ALFRED SANT: Tliet tabelli li juru n-numru u t-tip ta` reati rrapportati f`kull lokalita`, matul dawn l-aħħar tliet xhur, minn meta bdiet titħaddem sistema ġdida taż-żamma ta` l-istatistika mill-Pulizija tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

VAT - REFUNDS

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid għaż-żmien kollu li kienet fis-seħħ il-VAT, kemm kien l-ammont totali ta' refunds li ġew imħallsa lura lill- bdiewa/sajjieda/raħħala fejn il-VAT kienet tħallset fuq servizzi mill- istess msemmija operaturi?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li għaż-żmien kollu li kienet fis-seħħ il-VAT l-ammont totali ta' refunds li tħallsu lura lill- bdiewa/sajjieda/raħħala fejn il-VAT kienet tħallset fuq servizzi mill- istess msemmija operaturi kien ta' Lm1,399,762.26.

SANT'ANTNIN - IMPJANT TA' RIĊIKLAĠĠ

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 9663 dwar produzzjoni annwali ta' compost fit-treatment plant ta' Sant'Antnin?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 9663 (Seduta Nru. 139).

BDIEWA - COMPOST

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm tqassam jew kemm ġie mibjugħ compost lill- bdiewa mit-Treatment Plant ta' Sant'Antnin fis-sena li għalqet 31/10/96; fis-sena li għalqet 31/10/95; u fis-sena li għalqet 31/10/94?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-ammont ta' compost li tqassam jew inbigħ lill- bdiewa matul is-snin indikati mill-Onor.

Interpellant huma:

Fis-sena li ghalqet 31.10.96 1,686 tunnellata Fis-sena li ghalqet 31.10.95 1,285 tunnellata Fis-sena li ghalqet 31.10.94 1,384.98 tunnellata

MAJJAL/ĊANGA - PRODUZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fid- dawl tar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 9665, jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' majjal li nqatel fil-pajjiż fis-sena li għalqet 31 ta' Ottubru, 1996; u fis-sena li għalqet 31 ta' Ottubru, 1997?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba fil-mistoqsija parlamentari numru 9665 tirrigwarda n-numru ta' majjalijiet fil-31 ta' Ottubru, 1996 u 1997, u m'ghandha x'taqsam xejn man-numru ta' majjal li nqatel fl-istess zmien.

Il-figuri ta' majjal li nqatel huma:

Jannar/Ottubru 1996 88 117 Jannar/Ottubru 1997 105 070

Jigifieri zieda ta' 16 953 (19.247%) fuq l-istess perijodu tas-sena l-oħra.

BDIEWA/RAĦĦALA/SAJJIEDA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 9666 u ċioe' jgħid kemm kienu n-numri rispettivi ta' bdiewa, raħħala u sajjieda fulltime fil-31 ta' Ottubru, 1996 kif ukoll l-istess ċifri fil-31 ta' Ottubru, 1997?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

MAJJAL - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fir- rigward ta' l-esportazzjoni tal-majjal, jista' l-Ministru jgħid jekk kienx sar kuntratt formali bejn il-Koperattiva ta' Min Irabbi l-Majjal (KTM) u l- importatur barrani u, jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jgħid: (a) meta sar il-kuntratt/ftehim; kemm huwa l-perijodu ta' rabta (eżempju għal żmien sena, sentejn); u (b) kemm huwa l-ammont ta' majjal li għandu jiġi esportat fil-perijodu msemmi f'(b)?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jien informat li kien sar kuntratt formali bejn il- Koperattiva ta' Min Irabbi l-Majjal (KIM) u l-importatur barrani.

Id- dettalji tal-kuntratt huma ta' natura kummerċjali u mhux fl-interess ta' l- industrija li dawn id-dettalji jingħataw.

IKLIN - KINDERGARTEN

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk ġiex abbandunat il-proġett tal-ftuħ ta' Kindergarten Centre fl-Iklin li kien mibdi mill-amministrazzjoni preċedenti?

Jekk le, meta beħsiebu li jinfetaħ?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

EDUKAZZJONI - KORSIJIET TA' FILGĦAXIJA

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru issa jwieġeb għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 8664?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8664 ingħatat f'Seduta Nru. 121.

PROGRAMM SOCRATES - PARTEĊIPAZZJONI TA' MALTA

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 8665, jista' l-Ministru jgħid kemm jitħallas is- Socrates Office Manager imsemmi fit-tweġiba?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Is-Socrates Office Manager li jiġi maħtur mill- Kunsill ta' l-Universita' jirċievi allowance ta' Lm200 fis-sena.

SKEJJEL - PROJECT WORKBOOKS

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk huwiex veru li l-iskejjel li esibew Project Workkbooks u oġġetti oħra ġewx imġegħla jħallsu somma flus?

Jekk fl-affermattiv, kemm ħallset kull skola?

Lil min tħallsu dawn il-flus?

Għaliex ġew iċċarġjati dawn l-iskejjel?

Liema kienu l-iskejjel li pparteċipaw?

X'vantaġġ gawdew dawn l-iskejjel jekk l-oġġetti esibiti kienu kollha mgħottijin sewwa bil-plastic u ħadd ma' seta' jara xejn ħlief xi qoxra ta' project book?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Din is-sena l-Kumitat Organizzattiv tal-Fiera tal- Ktieb xtaq iżid il-parteċipanti.

Għalhekk l-iskejjel kollha rċevew ċirkolari biex jesebixxu kotba miktubin minn għalliema, pubblikazzjonijiet tal-iskola u xogħol tat-tfal.

Il-ħlas mitlub kien ta' Lm10 kull metru ta' spazju.

Ħadd ma ġie mġiegħel iħallas xejn.

Kien hemm min għoġbu jieħu aktar minn metru wieħed.

Il-flus imsemmija tħallsu lill-Malta Book Fair.

B'kollox inġabar l- ammont ta' Lm410.

Il-flus marru mal-fondi biex inkriet Hall A fit-Trade Fair Grounds in-Naxxar, saru l-partitions u t-tapiti.

Hall A kien fiha diversi attivitajiet għat-tfal tal-iskejjel.

L-iskejjel li ħadu sehem huma kif se nsemmi:

St Francis School B'Kara Skola Sek.

'Vinċenzo Buġeja' B'Kara Liċeo Maria Reġina Blata l-Bajda Savio College Dingli Skola Primarja Dingli Skola Sek.

'Adelaide Ċini' Hamrun Skola Primarja 'B' Hamrun Skola Primarja Kalkara Skola Primarja Luqa San Anton School L-Imselliet Skola 'Fra Diegu Bonanno' Marsa St Dorothy's Convent Mdina Art and Crafts School Mosta Skola Sek.

'Lily of the Valley' Mosta Liċeo Sta Tereza Mriehel Liċeo San Guzepp Paola St Michael's School Qormi Seminarju Tal-Virtu' Skola Primarja 'A' San Gwann St Michael School San Ġwann Sacred Heart School Sliema Verdala International School St Andrews Bambi Playschool/A.L. Bartolo Prim.

St Julians Liċeo 'Sir Adrian Dingli' St Patrick's Skola Primarja San Pawl-il-Bahar Skola Primarja Tarxien Art and Design Centre Valletta NSTS English Language Institute Valletta Skola Primarja Victoria Skola Primarja Xewkija Skola Primarja Zebbug Liċeo 'Carlo Diacono' Zejtun

Ħafna mill-iskejjel xtaqu li l-oġġetti jiġu mgħottija bil-plastic għas- sigurta'; għalhekk l-organizzaturi ħasbu li jkun aħjar kieku dan isir għall-iskejjel kollha.

Il-fiera swiet madwar Lm22,000 u d-Dipartiment tal-Libreriji u l-Arkivji ħareġ aktar minn nofs dan l-ammont bħala sussidju.

ŻVILUPP TAT-TELEKOMUNIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża oriġinali biex tiġi organizzata l-Konferenza Dinjija ta' l-Iżvilupp tat-Telekomunikazzjonijiet li se ssir f'Malta fl-1998, jiġifieri id-WTDC '98?

Kemm hi l-ispiża s'issa?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ŻVILUPP TAT-TELEKOMUNIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid huwiex veru li oriġinarjament il-Konferenza (WTDC) kellha tkun bejn it-23 ta' Marzu u t-3 ta' April u issa tnaqqsu n- numru ta' ġranet?

Veru illi f'dan l-istess perijodu kellu jsir it-tieni World Policy Forum biex jittratta s-suġġett importanti li jolqot l- Amministrazzjonijiet tad-dinja kollha, jiġifieri l-Accounting Rules u li l- Gvern ta' Malta ddeċieda li jħassru biex issa se ssir f'Ginevra?

Peress li l-Onor.

Mizzi waqt id-dibattitu tal-Budget qal li ma tnaqqas xejn ta' sustanza mill-pjan oriġinali u l-Korporazzjoni Telemalta ffrankat ħafna flus wara li rrivedietu, huwiex il-każ li jagħti dettalji preċiżi kif tnaqqset l-ispiża?

ONOR.

TELEPHONES - TELEFONATI ANONIMI

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jara li ssir investigazzjoni dwar il-każ tal-persuna, li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li kienet vittma ta' telefonati anonimi u li jidher li t-telephone tagħha kien imwaħħal ma' ex- Xandir PBS u li kien hemm persuni li kienu qegħdin jittappjaw lil din il- persuna; tant li riċentement dan in-numru kien għadu għal xi raġuni mwaħħal mal-PBS?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li fis-26 ta' Novembru, 1997, saret il-manutenzjoni fuq il-linja tat-telefon tal-persuna li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għaliha, skond il-programm imfassal mill- korporazzjoni għall-area tal-Mosta.

Jidher li waqt li kien qed isir dan ix- xogħol, il-persuna semgħet lill-ħaddiema tal-ħaddiema tal-korporazzjoni jitkellmu u interpretahom li l-linja kienet ex-Xandir-PBS.

Is-subscriber insista li tinbidillu l-linja għaliex ħaseb li kien hemm min qiegħed ibagħbas, u t-tekniċi tal-korporazzjoni bidlulha l-access network.

Skond ir-records tal-korporazzjoni ma kienx hemm tbagħbis mal-linja.

Iżda fi Frar li għadda, il-linja tas-subscriber kienet tpoġġiet taħt osservazzjoni u l-informazzjoni miksuba ntbagħtet lill-Pulizija skond il- proċedura normali.

SERVIZZI U LIĊENZJI TAL-GVERN

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9737; b'mod speċjali għal dak li jidher taħt ir-ras Vot 06 Armed Forces of Malta - cash escort duties - jista' l-Ministru jgħid x'parametri ntużaw biex ġiet stabilita' rata fis-siegħa ta' Lm29.74c minflok rata fissa fis-sena ta' Lm4190?

X'kien l-ammont li l-Gvern (permezz ta' l-Armata) daħħal bl-għoti ta' dan is-servizz mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Diċembru, 1996 u mill-1 ta' Jannar sa l-aħħar ta' Novembru 1997?

X'inhi l-istima ta' dħul minn dan is-sors għas-sena 1998?

ONOR.

LEO BRINCAT: Fir-rata fis-siegħa ta' Lm29.74c li se tkun mitluba bħala ħlas għal servizz ta' skorta minn membri tal-Forzi Armati ngħata kas tan-numru ta' nies u vetturi meħtieġa.

Fl-1996 daħlu Lm5,054 minn dan is-servizz.

Bejn l-1 ta' Jannar u t-30 ta' Novembru, 1997 daħlu Lm4,614 minn dan is- servizz.

L-istima tad-dħul minn dan is-servizz fl-1998 fuq ir-rati l-ġodda hi stmata li se tilħaq Lm23,000.

SERVIZZI U LIĊENZJI TAL-GVERN

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9737; b'mod speċjali għal dak li jidher taħt ir-ras Vot 06 Armed Forces of Malta - Security Duties to Banks, jista' l-Ministru jgħid x'parametri ntużaw biex minflok rata fis-siegħa ta' Lm2.24c tiġi stabilita' rata ta' Lm39.33c fis- siegħa?

X'kien l-ammont ta' flus li daħħal il-Gvern (permezz ta' l-Armata) mill-għoti ta' dan is-servizz tul l-1996; mill-1 ta' Jannar sa l-aħħar ta' Novembru 1997?

X'inhu l-ammont li l-Gvern jistma li jdaħħal minn dan is- sors matul l-1998?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ir-rati għal ħlas ta' servizz ta' sigurta' mal-banek mill-membri tal-Forzi Armati se titla' minn Lm2.24,0 fis-siegħa għal Lm2.46,0 fis-siegħa b'efett mill-1 ta' Jannar 1998 u mhux għal Lm39.22 kif tħabbar bi żball.

Din ir-reviżjoni qed isseħħ fid-dawl tal-ftehim li kien sar fl-1993 bejn il-Forzi Armati u l-banek.

Minn dan is-servizz, matul l-1996 il-Gvern daħħal Lm383,393.

Bejn Jannar u Novembru 1997 daħlu Lm188,668.

Dan iżda ma jinkludix il- pagamenti finali li jsiru fl-aħħar xahar tas-sena.

L-istima għal-1998 tilħaq Lm408,000.

PRODOTTI MEDIĊINALI - ŻIEDA FIL-PREZZ

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10217, jista' l-Ministru jgħid liema items mil-lista mqiegħda fuq il-Mejda tal-Kamra kellhom żieda fil-prezz bejn Jannar 1997 u 31 ta' Ottubru, 1997?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub qed jinġabar u jingħata f'xi seduta oħra.

MOSTA - ARBLU

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9393 dwar arblu tad-dawl, jista' l-Ministru jgħid meta se jsir ix-xogħol fi Triq Dun Karm Sciberras, bejn Plot 30 u Plot 31, fil-Mosta u dan peress li l-problema tal-linji li hemm fl-inħawi ilu hemm żmien?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ix-xogħol meħtieġ fit-triq imsemmija mill-Onor.

Membru jikkonsisti fi ġbid ta' linji.

Dan ix-xogħol sejjer isir flimkien ma' xogħlijiet oħra fi żmien qasir.

ESTIMI TAL-BUDGET - REVENUE TA' STUDENTI BARRANIN

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kif jista' jiġi spjegat dak li jidher fl-Estimi tal-Budget li mir-revenue ta' studenti barranin li kien ta' Lm80,000 fis-sena 1997, għal din is-sena jidher revenue ta' Lm1,000?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

IMPJIEGI - TERMINAZZJONI TA' MPJIEG

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti r-raġunijiet għaliex ġie terminat il-kuntratt ta' l-impjieg lil persuna li isimha qed jintbagħat separatament?

Jidhirlu l-Ministru li f'dan il-pajjiż ma jistax jinħela riżors uman tant skars speċjalment fejn jidħlu pożizzjonijiet ta' management u support professjonali?

ONOR.

EDWIN GRECH: Il-persuna li għaliha qed jirriferi l-Onor Interpellant kienet ġiet ikkuntrattjataha bħala Konsulent ma' l-ex-Ministru Louis Galea fil-qasam tas-social work u għal dawk id-dmirijiet oħra illi setgħu jingħataw lilu mill-Ministru imsemmi' li dak iż-żmien kien Ministru għall-Iżvilupp Soċjali.

Dan il-kuntratt kien sar erbat ijiem biss qabel l- aħħar elezzjoni u kien b'effett mid-19 ta' Settembru, 1996.

Jidher illi x-xogħol prinċipali li ġie assenjat lilu mill-Ministru ta' dak iż-żmien kien mal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita` iżda ngħata wkoll xi xogħol ieħor fil-qasam tal-ħarsien soċjali mal-Programm Ħidma Soċjali b'relazzjoni ma' l-istess kuntratt.

Mal-bidla fil-Gvern jien kont nippretendi illi la x-xogħol prinċipali tiegħu kien mal-Kummissjoni Persuni b'Diżabilita`, li kienet u għadha parti mid-dikasteru tiegħi, dan kellu javviċinani kmieni kemm jista' jkun, qabel xejn biex jien nagħmel konoxxenza tiegħu, t-tieni sabiex jara jekk jiena bħala l-Ministru ġdid tiegħu għandix bżonnu iktar bħala Konsulent personali tiegħi, u t-tielet biex flimkien nistabbillixxu x'rapport għandu jkun hemm bejnietna u f'liema oqsma nkun nixtieq li din il-konsulenza sseħħ.

Ġara, iżda, li minn dan qatt ma seħħ xejn u kien xhur wara li jien ngħatajt id- dikasteru tal-Ħarsien Soċjali illi skoprejt b'kumbinazzjoni illi dan il- bniedem suppost kien il-Konsulent tiegħi.

Minkejja dan kollu, jien ħallejtu jibqa' jagħti s-servizzi tiegħu lill-Kummissjoni msemmija u ma tlabtx li l-kuntratt tiegħu jiġi terminat, kif fil-fatt stajt nagħmel bħala l-Ministru ġdid tiegħu.

Meta xi xahar qabel ma għalaqlu l-kuntratt dan ġie mfakkar mis-Segratarju Permanenti fil- Ministeru tiegħi illi skond il-kuntratt dan kellu jinformah jekk iridx illi l-kuntratt jiġi mġedded mill-Minstru, dan kiteb lis- Segretarju Permanenti fil-Minsteru tiegħi fis-26 ta' Awissu 1997 ittra li minnha ħareġ ċar illi dan ma deherx dispost illi jġedded il-kuntratt imsemmi.

ĦIDMA SOĊJALI - SUPERVISORS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni ta': kemm huma; min huma; u xi kwalifiki u esperjenzi għandhom supervisors fuq social workers fil-qasam tal-ħidma soċjali?

ONOR.

EDWIN GRECH: Tweġiba bid-dettalji kollha mitluba fil-mistoqsija ta' l-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SIGURTA' SOĊJALI - SOCIAL WORKERS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'miżuri qed jieħu l-Ministru sabiex jassigura superviżjoni u support adegwat fuq is-social workers u s-social work li huma jagħmlu?

ONOR.

EDWIN GRECH: Kemm fil-każ tad-Dipartiment għall-Ħarsien tal- Familja, kif ukoll fil-każ tal-Programm Ħidma Soċjali, li jaqgħu taħt il- Ministeru tiegħi, numru ta' social workers fil-gradi kollha tas-servizz irċevew taħriġ professjonali fis-social work, kemm għall-karigi li jokkupaw kif ukoll, b'mod speċjali biex ikunu jistgħu jagħmlu superviżżjoni tas- social work fid-dipartiment jew unit konċernat.

Jiġu organizzati wkoll korsijiet ta' aktar taħriġ avvanzat għall-istaff kollu f'dan il-qasam minn żmien għal żmien, anke billi jiġu mistiedna akkademiċi u studjużi fil-qasam tal-ħidma u l-qasam soċjali biex jiltaqgħu mas-social workers biex jistudjaw suġġetti ta' interess komuni f'dawn l-oqsma.

Barra minn hekk is-social workers jiġu offruti l-faċilitajiet kollha biex jattendu korsijiet speċjalizzati f'oqsma differenti ta' ħidma soċjali f'Malta.

Isiru wkoll senior staff management meetings, meetings tal-units kollha u joint staff meetings ma' social workers oħra attivi fil-qasam tal-ħidma soċjali f'dipartimenti oħra tal-Gvern.

Partikolarment fil-każ tal-Programm Ħidma Soċjali, s-Social Work Supervision jew practice guidance jingħata minn persuni idoneji ġeneralment ingaġġati minn barra l-aġenzija fuq bażi kuntrattwali ta' ftit sigħat fix- xahar filwaqt illi l-kontroll u ko-ordinament tax-xogħol tas-social workers f'sens ta' line management isir b'mod kollettiv permezz tal-Ko-ordinatur ta' kull team li jmexxi servizz tas-social work.

Din tkun social worker fl- Aġenzija.

Is-superjur ta' din il-persuna huwa l-Kap tal-Aġenzija.

PERSUNI BI BŻONNIJIET SPEĊJALI - MIŻURI ĠODDA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'miżuri ġodda li qatt ma kienu ntrodotti qabel ittieħdu f'dan il-Budget favur nies bi bżonnijiet speċjali?

Liema huma dawk is-servizzi favur nies bi bżonnijiet speċjali diġa' eżistenti u li ġew mtejba f'dan il-Budget?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Membru jingħata f'xi seduta oħra.

ENEMALTA - SHIFTS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif b'mod ġenerali fuq ix-shifts fil- Korporazzjoni Enemalta jiġifieri kemm hemm tipi ta' shifts; u liema min dawn ix-shifts hemm ħsieb li jiġu riveduti jew mibdula fi żmien qarib?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tipi ta' shifts li jeżistu fil-Korporazzjoni Enemalta huma dawk imniżżlin f'Appendiċi B tal-Ftehim Kollettiv fis-seħħ bejn il-General Workers Union u l-korporazzjoni.

B'riferenza għat-tieni parti tal-mistoqsija, minħabba li bħalissa għaddejjin diskussjonijiet bejn l-Enemalta u l-General Workers Union dwar dan is-suġġett, m'huwiex għaqli li wieħed jiżvela dettalji għalissa.

ENEMALTA - SALES

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar x'kien l-effett fuq sales ta' pitrolju, gass u prodotti oħra ta' żejt fil-Korporazzjoni Enemalta fl-ewwel xahar wara l-Budget?

ONOR.

LEO BRINCAT: Għalkemm xahar huwa perijodu qasir sabiex isiru paraguni, dettalji tal-bejgħ tal-prodotti taż-żejt li nbiegħu fix-xhur ta' Novembru 1996 u Novembru 1997 tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZIJA - ĦANUT FIŻ-ŻURRIEQ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru: Peress li fil- mistoqsija parlamentari numru 9640 intalbu sabiex jitqiegħdu d-dokumenti neċessarji u dawn jidher li ma tqegħdux kollha, jista' l-Prim Ministru iqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-permess li suppost għandha l- licencee u l-irċevuti li tħallsu sena b'sena mill-1981 tal-ħanut u ta' l- extension of time, u l-kopji ta' substitutes li suppost inħarġu mit-trading licence tad-Depot u data tal-Court Order li ngħatat fl-1994 kontra l- persuna li isimha qed jintbagħat separatament rigward is-substitute?

ONOR.

ALFRED SANT: Kopji tal-permessi diġa' ġew impoġġija fuq il-Mejda tal-Kamra fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W995.

Kopji ta` l-irċevuti ta` ħlas ta` liċenzji ta` dan il-ħanut li jmorru lura sa l-1994 tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Ninsab informat illi l-counterfoils dwar is-snin preċedenti ma għadhomx miżmuma għand il-Pulizija peress li dawn ġew riferuti lid-Dipartiment ta' l-Awditur Ġenerali.

Tabella li turi l-applikazzjonijiet għall-impjieg ta` substitues f'dan il- ħanut u l-eżitu tagħhom tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Nitlob lill-Onor.

Interpellant, biex jagħti aktar dettalji dwar l-ordni tal-Qorti msemmija fl-aħħar parti tal-mistoqsija.

AWTORITAJIET TALJANI - PROTESTI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk sarux xi protesti mill-awtoritajiet Taljani lill-Gvern Malti dwar l- inċident tas-sajjieda Taljani li ġew akkużati li stadu fl-ibħra Maltin?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ma saru l-ebda protesti min-naħa ta' l-awtoritajiet Taljani dwar l-inċident tas-sajjieda Sqallin li kienu akkużati li stadu fl- ibħra Maltin f'Awissu li għadda.

PULIZIJA - MEMBRI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jeskludi li membri fil-Korp tal-Pulizija ġew assenjati fuq xogħol jew seconded fis-Segretarjat Privat ta' xi ministru/i?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 9769.

GĦAQDIET VOLONTARJI - LIFE SAVING

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid liema equipment li qabel kien jiġi misluf lill-għaqdiet volontarji fil-qasam tal-life saving, issa ingħatax lilhom?

Id-dinghy li ġie misluf fl-1996 lis-St.

John Rescue Corps, hemmx ħsieb li jingħata lilhom?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li ebda equipment li kien jiġi misluf mid-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili lill-għaqdiet volontarji fil-qasam tal-life saving ma ngħata lilhom.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija r-risposta hija fin-negattiv.

GĦAQDIET VOLONTARJI - LIFE SAVING

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid fl-1996 b'kemm ġew sussidjati finanzjarjament mill-Gvern l- għaqdiet volontarji fil-qasam tal-life saving?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li fl-1996 ma ngħata l-ebda sussidju finanzjarju mill-Gvern direttament lill-għaqdiet volontarji tal-life saving.

Ninsab informat ukoll li matul is-sajf tas-sena msemmija ntefqet is-somma ta' Lm715.74c li kienet ħlas ta' spejjeż ta' ikel u xorb li l- membri tal-għaqdiet volontarji għamlu waqt il-ġranet li fihom taw is- servizz tal-life saving.

PULIZIJA - PASSI KONTRA ŻEWĠ MEMBRI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat- tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10045, jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhuma l-akkużi fil-proċeduri dixxiplinarji in kwestjoni; dawn l- akkużi jinkludu sewqan eċċessiv u/jew sewqan traskurat; u l-akkużi fil- proċeduri dixxiplinarji jammontaw ukoll għal reati kriminali?

ONOR.

ALFRED SANT: M'għandi xejn x'inżid mat-tweġiba li jiena tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 10045.

ĦABS ĊIVILI - UFFIĊINI ĠODDA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari numru 9133, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk l- għamara fl-uffiċini l-ġodda li saru flok il-Female Section fil-Ħabs, inħadmitx ukoll mill-gwardjani u l-priġunieri?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li parti mill-għamara li hemm fl- uffiċċini l-ġodda li saru flok il-Female Section fil-Ħabs inħadmet mill- gwardjani u l-priġunieri.

ENEMALTA - METERS TAD-DAWL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10192 u mistoqsijiet supplimentari li saru fis-seduta tat-2 ta' Diċembru, jista' l-Ministru jgħid jekk min jitlob li jneħħi meter tad-dawl iridx iħallas xi ħaġa, u jekk iva, kemm?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li ma jsir l-ebda ħlas biex wieħed ineħħi s-servizz tal-meter ta' l-elettriku.

QORTI TA' L-APPELL - KAWŻI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm kawżi quddiem il-Qorti ta' l-Appell fl-aħħar ta' Ġunju li tħallew għas-sentenza?

Kemm minn dawn ġew deċiżi sa l-aħħar ta' Ottubru?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fis-seduta tat- 30 ta' Ġunju 1997 kien hemm 53 appell differiti għas-sentenza.

F'dik is- seduta ġew deċiżi 13 u ġie ċedut appell wieħed.

39 appell ġew differiti għas-27 ta' Ottubbru, 1997 iżda s-sentenza ma ingħatatx u issa jinsabu differiti għat-23 ta' Jannar,1998.

REĠISTRU PUBBLIKU - PROKURI ĠENERALI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Ma jidhirlux il-Ministru li wasal iż-żmien li prokuri ġenerali jibdew jiġu regolati b'xi forma ta' reġistrazzjoni fir-Reġistru Pubbliku?

ONOR.

CHARLES MANGION: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi il- proposta tiegħu qed tiġi studjata.

INDUSTRIJA TAL-BINI - KUNSILL KONSULTATTIV

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Issa li twaqqaf il-Kunsill Konsultattiv dwar l-Industrija tal-Bini, jista' l-Ministru jgħid x'se tkun il-ħidma tal-Kummissjoni li Tippromwovi s-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax-Xogħol f'dan il-kunsill?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Dan huwa wieħed mis-suġġetti li qegħdin quddiem il-Kunsill Konsultattiv dwar l-Industrija tal-Bini li, fl-ewwel laqgħa tiegħu, ser jiddiskuti l-prijoritajiet tad-diversi working committees li se jiġu maħtura.

BUDGET - BEJGĦ TA' ISHMA GĦAL RESTRUCTURING

L-ONOR.

JOSEF BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Peress li l-Ministru fil-Budget ħabbar li 20% għal bejgħ ta' l-ishma se jiġu wżati għal restructuring ta' l-industrija, jista' l-Ministru jgħid taħt liema vot ta' l-infiq jinstabu dawn il-fondi?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 9743.

PRODOTTI - ŻIEDA FL-IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

JOSEF BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti ż-żieda fl-importazzjoni ta' prodotti tal-konsum ta': ċereali, mediċina u farmaċewtiċi, ġobon u kafe' għall-ewwel disa' xhur ta' din is-sena u kif jitqabblu ma' l-istess perijodu ta' sena ilu, kif ukoll iż-żieda globali fl-importazzjoni ta' prodotti tal-konsum?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-s-seduta.

BUDGET - RPI

L-ONOR.

JOSEF BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti l-impatt fuq l-RPI tal-miżuri kollha li ħabbar fil-Budget?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-impatt fuq l-RPI tal-miżuri mħabbra fil-budget għadu qiegħed jinħadem.

Dan jingħata aktar 'il quddiem hekk kif ix-xogħol involut jitlesta.

DJAR - REVIŻJONI TA' KERA

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jekk jogħġbu jirriferi għall-korrispondenza li ġġib ir-riferenza RO 53537 mad-dipartiment, dwar reviżjoni ta' kera ta' fond f'Ħaż-Żabbar u jgħid għaliex f'dan il-każ, il-kera m'għandhiex tiġi riveduta skond id-dħul li l-persuna kellha fis-sena li għalqet fil-31 ta' Diċembru 1996, ġaladarba skond ir-regolament 28 tar-regolamenti li ġew pubblikati fil-Gazzetta tal- Gvern is-snin għar-reviżjoni huma stabbiliti b'mod li r-reviżjoni jmissha ssir fis-sena 1997 skond id-dħul tas-sena 1996?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat li peress li l-kuntratt mad- Dipartiment Għall-Akkomodazzjoni Soċjali ġie ffirmat fl-20 ta' Frar 1992, reviżjonijiet tal-kera kellhom isiru fl-1994, 1996, 1998 etc. Ir-reviżjoni tal-1994 saritlu fi Frar 1995 peress li l-inkwilin ipproduca d-dokumenti tard.

Minkejja li ir-reviżjoni saritlu tard waqa' fuq kera kummerċjali.

Fl- 1996 reġa talab li ssirlu reviżjoni u din saritlu, iżda rriżulta li d-dħul tiegħu ma baqax jintitolah għal sussidju.

Jidher illi reviżjoni oħra għandha ssir lill-inkwilin fl-1998.

HCEB

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jaqbel il-Ministru li l-HCEB għandha timplimenta u tassimila xi provvedimenti mill- HCIMA National Scheme for Service Excellence?

Jekk dan diġa' twettaq, jista' l-Ministru jagħti d-dettalji relattivi?

ONOR.

KARMENU VELLA: Din l-iskema ġiet introdotta mill-HCIMA f'Ottubru ta' din is-sena biex tkun ta' gwida għal kull settur fil-hospitality service.

Peress li din l-iskema ilha biss xahrejn li ġiet introdotta, għad m'hemm l-ebda pajjiż li fassal il-gwida tiegħu fuq din l-iskema.

Xi provvedimenti, f'sens wiesgħa, huma diġa parti mis-sistema ta' klassifikazzjoni li qed tintuża mill-HCEB.

L-iskema tal-HCIMA se tingħata konsiderazzjoni xierqa biex wieħed jara jekk hux possibbli u tajjeb li tintuża f'pajjiżna.

COUNCIL OF EUROPE'S SOCIAL CHARTER

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra id-dokument imwiegħed fil-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 9885?

ONOR.

GEORGE VELLA: Kopja tad-dokument imsemmi fil-mistoqsija jiġifieri l- European Social Charter tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra f'din is-seduta.

ŻEJTUN - TRIQ XEWK - XOGĦOL FIL-PJAZZA

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall- mistoqsijiet parlamentari tiegħi numri 8455, 4083 u 9206, fejn min-naħa ta' l-Interpellant ma' saret ebda riferenza għal xi sit partikolari, jista' l- Viċi Prim Ministru jispjega t-tneħħija tas-siġar tal-palm li kien hemm biex jinħoloq spazju għall-ipparkjar?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar.

Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PACEVILLE - TORRI GĦAT-TELEKOMMUNIKAZZJONI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid minn liema rapport tekniku jirirżulta l-ħtieġa ta' torri għoli 'il fuq minn 200 metru għat-telekomunikazzjoni f'Paceville?

X'inhuma dawn il-ħtieġijiet tekniċi?

ONOR.

ALFRED SANT: L-istudji tekniċi biex jiġi determinat l-għoli eżatt tat- torri għadhom għaddejjin.

Huwa maħsub li dawn jiġu konklużi fil- ġimgħat li ġejjin.

SAĦĦA - SERVIZZ TA' IKEL U ILMA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għall-introduzzjoni ta' Lm5 bħala liċenzja għall-għoti tas- servizz mid-Dipartiment tas-Saħħa; għal analizi ta' ikel u ilma, jista' l- Ministru jgħid jekk dan igħoddx għal ċittadin jew għal kumpanniji li jissuplixxu kampjuni ta' din ix-xorta?

Jikkonsidra l-Ministru li b'din l-introduzzjoni iċ-ċittadin jista' jsib ruħu f'pożizzjoni li ma' jkunx jista' jaffordja din it-taxxa b'detriment għas-saħħa pubblika jekk każ bħal dan tinġibed l-attenzjoni għalih miċ- ċittadin?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernmat.

BANEK - QLIEGĦ MGĦODDI LILL-GVERN

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk il-banek kummerċjali li se jikkontribwixxu l-15% tal-qliegħ tagħhom lill-Gvern?

Jidhirlu l-Ministru li dawk ix-shareholders li għandhom l-investiment tagħhom ma' dawn il-banek, jistgħu jiġu affettwati f'nuqqas ta' dividendi minħabba din il-miżura?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-banek kummerċjali li huma soġġetti għal-levy ta' 15% għal darba waħda biss tal-qligħ minn attivitajiet ordinarji qabel it-taxxa fuq id-dħul huma:

Mid-Med Bank Ltd., Bank of Valletta Ltd., Lombard Bank (Malta) Ltd., APS Bank Ltd., il-Midland Bank - Malta Branch u l-Lohombus Bank Ltd.

Il-ħlas ta' darba minn dawn il-banek ta' din il-levy mhux neċessarjament twassal għal nuqqas fid-dividendi li jitqassmu lix-shareholders.

PASSAPORTI - ŻIEDA ADDIZZJONALI FIL-ĦLAS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Għar-rigward ta' żieda addizzjonali fi ħlas għal passaporti meta jirriżulta li kien hemm negliġenza u traskuraġni, jikkonsidra l-Ministru li meta jkun il-każ li dan il-passaport ikun skada u jkun hekk meħtieġ minħabba safar fuq mard, kura eċċ, din iż-żieda ma' tiġix implimentata?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba ta' l-Onor.

Membru ma tistax tintlaqa'.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid fejn waslet l-applikazzjoni H14645 għall-akkomodazzjoni alternattiva?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat li l-applikazzjoni msemija qed tieħu l-kors tagħha u meta l-applikanti jipproduċu d-dokumenti li ntalbu tkun tista' ssir spezzjoni tal-post.

B'KARA - TRIQ OLAF GOLLCHER

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li tiġi rranġata Triq Olaf Gollcher, f'Ta' Paris Birkirkara peress li l-istat preżenti qed ikun ta' inkonvenjent kbir għar-residenti?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MALTA/GĦAWDEX - DISH ANTENNAS

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm dish antennas f'Malta u Għawdex?

Kull sena kemm kellna dish antennas sena b'sena minn meta bdew jintużaw?

Kemm hemm min għandu s-servizz tal-Cable TV f'Malta u f'Għawdex u kemm għad hawn użu esklussiv ta' l-antenna furketta?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MEDIĊINI - MEDIĊINI B'XEJN

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm persuni ntitolati għal mediċini b'xejn minħabba Diabetes Mellitus?

Kemm minnhom huma ntitolati għal blood strips b'xejn u fuq liema kriterju?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba qegħda tinġabar u għalhekk tweġiba għal din il-mistoqsija tingħata f'xi seduta oħra.

SAĦĦA - SCHEDULE 5

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jara jekk jistgħux jiddaħlu f'Schedule 5 mard deġenerattiv tan-nervituri; u mard minħabba livelli għoljin ta' ormoni fid-demm?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Din id-domanda għandha tiġi rriferuta lill- Ministru kkonċernat.

SAĦĦA - MEDIĊINI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid jekk il- prescription ġdida b'ħames items mediċinali hijiex se tkun tgħodd għal tliet xhur ukoll?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Is-sistema ġdida għall-implementazzjoni tal- miżuri mħabbra fil-budget f'dak li għandu x'jaqsam ma riċetti qed tiġi diskussa u ppjanata mid-dipartimenti kkonċernati u tiġi mħabbra meta tkun finalizzata.

PJANTI PERIKOLUŻI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jara li ma'jitħawlux siġar u pjanti mid-Dipartiment ta' l-Agrikoltura li huma magħrufin li jikkawżaw attakki ta' Bronchial Asthma b'mod partikolari f'zoni residenzjali?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mhix il-policy tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura li jħawwel f'żoni residenzjali siġar u pjanti li jistgħu jagħmlu xi ħsara lis- saħħa.

GAINFULLY OCCUPIED - RAPPORT

L-ONOR.

JOSEF BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Peress li fir-rapport li ġie mqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra hemm graph li turi l-korrezzjonijiet fil-Gainfully Occupied li jmorru lura sa l-1983, jista' l-Ministru jagħti b'kemm naqset il-Gainfully Occupied fl-1983 u fis- snin ta' wara sa l-1993 bħala riżultat tal-korrezzjoni fl-Istatistika li l- oriġini tagħha tinstab taħt il-Gvern preċedenti Laburista?

ONOR.

EDWIN GRECH: Tabella li turi l-informazzjoni li fuqha tinbena l- graph tan-nies li jaħdmu bi qliegħ minn Diċembru 1983 sa Settembru 1997, hekk kif ġiet riveduta fl-eżerċizzju tal-korrezjoni fl-Istatistika tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant, illi l- informazzjoni kollha, speċjalment dik li tirriferi għas-snin qabel l-1994, sejra tibqa' tiġi riveduta kontinwament sakemm l-eżerċizzju tal-korrezjoni fl-Istatistika jispiċċa kollu.

SELF-EMPLOYED - KORREZZJONI FL-ISTATISTIKA

L-ONOR.

JOSEF BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti spjegazzjoni għaliex il-korrezzjoni fin-numru ta' self-employed żdied b'546 f'Settembru ta' l-1997 meta fis-snin preċedenti l- korrezzjoni kienet negattiva?

Jidhirlu l-Ministru li hemm bżonn ta' spjegazzjoni ċara dwar din il-bidla?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tingħata f'xi seduta oħra.

MALTA SHIPBUILDING - DEJN

L-ONOR.

JOSEF BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Peress li l-Ministru qal li l-finanzjament tal-Malta Shipbuilding se jsir permezz ta' loan u mhux kontribuzzjoni diretta mill-Fond Konsolidat, jikkonferma l-Ministru li dan effettivament jaħbi parti mid-deficit waqt li l-pożizzjoni finanzjarja tal-Malta Shipbuilding se tmur għall-agħar peress li se jkollha ġġorr il-piż tad-dejn hi?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-iffinanzjar ta' parti mill-operat tal-Malta Shipbuilding, u li s'issa dejjem sar mill-Fond Konsolidat, dejjem kien irreġistrat mat-Teżor bħala self.

Il-fond Konsolidat ma jipprovdix fondi għal self iżda għal infiq (expenditure).

Mill-banda l-oħra, avvanzi ta' flus li 'l quddiem iridu jiġu ripagati (i.e. self) dejjem kienu u se jibqgħu pprovduti mit-Treasury Clearance Fund.

Għalhekk, inħasset il-ħtieġa li din il-qagħda mal-Malta Shipbuilding tiġi rregolarizzata permezz ta' ftehim formali ta' self li jkun jinkorpora l- faċilitajiet ta' kreditu sa ammont ta' Lm1.5 miljun li l-Gvern se jqiegħed għad-dispozizzjoni tat-Tarzna tal-Marsa matul l-1998 mit-Treasury Clearance Fund.

B'dan, il-Gvern ma qiegħed jimmaskra xejn : anzi qed jipprovdi għal-Nefqa Kapitali akbar minn dik li kien ipprovda għaliha fl-1997.

TAL-QROQQ - POSTERS

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10087, jista' l-Prim Ministru jgħid x'passi ħadu l-pulizija fid-dawl tal-fatt li hemm posters imwaħħla bil- kolla mal-ħitan tal-Bypass tal-Qroqq li ilhom hemm żmien?

Jista' l-Prim Ministru jikkonsidra li titwaqqaf skema ta' billboards fejn reklami jkunu jistgħu jitwaħħlu mingħajr ma jħammġu ħitan ta' toroq li t- tindif tagħhom jkun jiswa l-flus lill-kunsilli lokali jew lill-Gvern skond it-toroq?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi l-Pulizija ordnat lil persuni konċernati sabiex ineħħu l-posters li hemm imwaħħlin fil-post indikat fil- mistoqsija, u fil-fatt dawn il-posters qed jitneħħew.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, peress li skond Avviż Legali 171 ta' l-1993, (Ordni ta' l-1993, Regolamenti dwar Reklami) il-wiri ta' reklami jaqa' taħt ir-responsabbilita' ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar nitlob lill- Onor. Interpellant jirriferi s-suġġeriment tiegħu lill-Ministru konċernat.

TOROQ - SINJALI TA' TOWING/CLAMPING

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid liema huma t-toroq f'kull lokalita' li ġew imwaħħla fihom sinjali ta' towing u ta' clamping?

Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk f'kull każ il-kunsilli lokali ġewx ikkonsultati?

ONOR.

ALFRED SANT: Listi li juru t-tagħrif mitlub tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Ninsab informat illi l-kunsilli lokali kollha kienu ġew ikkonsultati permezz ta' memo maħruġa mid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali nhar it-8 ta' Marzu, 1996.

Minkejja li mhux il-kunsilli lokali kollha kienu bagħtu l- kummenti tagħhom, il-Pulizija ltaqgħet ma' diversi kunsilli lokali u għadha tiltaqa' u tikkonsidra talbiet li jsirulha dwar dan is-suġġett.

PULIZIJA - SKOLA PRIMARJA TAL-GŻIRA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il darba kien hemm pulizija mil-iskola primarja tal- Gżira u min kien il-pulizija?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jispeċifika l- perijodu li dwaru qed jitlob l-informazzjoni.

GĦASES TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il għassa tal-pulizija hawn magħluqa?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jiena tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 5009 f'Seduta Nru. 61.

KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid meta l-Gvern beħsiebu jagħti l- opportunita' biex kunsillieri jiġu maħtura fuq boards ta' korporazzjonijiet jew ta' aġenziji tal-Gvern?

Jista' l-Ministru jgħid jekk kellux diskussjoni ma' l-Assoċjazzjoni tal- Kunsilli Lokali dwar il-ħatra ta' diretturi fuq korporazzjonijiet jew aġenziji tal-Gvern u jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jinforma f'liema stadju waslu dawn id-diskussjonijiet?

ONOR.

CHARLES MANGION: NirrIferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġibiet li ngħataw għall-mistoqsijiet parlamentari numri 8605 u 9985.

PERSUNI B'DIŻABILITA' - ACCESSIBILITY UNIT

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Fid-dawl ta' l-impenn għall-kwalita' ta' ħajja aħjar espress mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' fil-messaġġ tagħha għall-Jum Dinji tal-Persuni b'Diżabilita' li qed jiġi ċċelebrat illum 3 ta' Diċembru, jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu mill-Lm10,000 ivvotati minn dan il-Parlament is-sena l-oħra għall-Accessibility Unit; u kif intnefqu dawn il-flus?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PERSUNI B'DIŻABILITA' - AĊĊESSIBILITA'

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Fid-dawl ta' l-impenn għall-kwalita' ta' ħajja aħjar espress mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' fil-messaġġ tagħha għall-Jum Dinji tal-Persuni b'Diżabilita' li qed jiġi ċċelebrat illum 3 ta' Diċembru, jista' l-Ministru jgħid jekk il-proġett ta' Buġibba huwiex verament aċċessibbli għall-persuni b'diżabilita' l-aktar dawk li jużaw siġġu tar-roti; jgħid jekk il-Kummissjoni Nazzjonali għal Persuni b'Diżabilita' ġietx konsultata qabel ma twettaq il-proġett; u jassigura li fi proġetti simili, l-aċċessibilita' għal kulħadd tkun implimentata bis- serjeta' u skond kriterji tekniċi u professjonali stabbiliti u rakkomandati mill-istess Kumissjoni Nazzjonali?

ONOR.

PERSUNI B'DIŻABILITA' - ĊENTRU

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Fid-dawl ta' l-impenn għall-kwalita' ta' ħajja aħjar espress mill- Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' fil-messaġġ tagħha għall-Jum Dinji tal-Persuni b'Diżabilita' li qed jiġi ċċelebrat illum 3 ta' Diċembru, jista' l-Ministru jgħid kemm hemm persuni b'diżabilita' intellettwali li qed jistennew biex jidħlu f'Ċentru ta' Matul il-Jum; kemm-il persuna b'diżabilita' intellettwali daħlet f'xi Ċentru ta' Matul il-Jum minn Ottubru 1996 'il hawn; x'kienu l-kriterji li ntużaw biex intagħżlu dawn il- persuni minn fost dawk li kienu qed jistennew; u min kien li għażel dawn il-persuni minn fost dawk li kienu qed jistennew?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni b'diżabilita' li qed jistennew biex jidħlu f'ċentru ta' matul il-jum huwa 78 li jinkludu 2 li diġa' qegħdin fir-Residenza ta' San Vincenz de Paule u 7 li qegħdin fl-Isptar Monte Carmeli.

Il-parti l-kbira ta' dawn il-persuni huma b'diżabilita' intelletwali.

Minn Ottubru 1996 'il hawn iddaħħlu ħames persuni fiċ-ċentri ta' matul il- jum: tlieta minn dawn qed jattendu darba jew darbtejn fil-ġimgħa.

Billi ċ-ċentri ta' matul il-jum kienu u għadhom mimlijin, kien deċiż li ma jidħlux iktar persuni b'diżabilita' ħlief f'każi fejn il-familji tagħhom ma jkunux jistgħu jieħdu ħsiebhom matul il-ġurnata.

Dawk li ddaħħlu matul l-aħħar sena jaqgħu taħt din il-kategorija.

Kien id-dipartiment fi ħdan il-ministeru tiegħi li għażel dawn il- persuni.

PERSUNI B'DIŻABILITA' - ĊENTRU

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Fid-dawl ta' l-impenn għall-kwalita' ta' ħajja aħjar espress mill- Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' fil-messaġġ tagħha għall-Jum Dinji tal-Persuni b'Diżabilita' li qed jiġi ċċelebrat illum 3 ta' Diċembru, jista' l-Ministru jgħid fiex wasal l-iżvilupp taċ-ċentru l-ġdid f'Wied il- Għajn kif ukoll jgħid kemm hemm flus ivvotati għas-sena 1998 biex jitranġa dan il-post; kemm hemm flus ivvotati għas-sena 1998 biex jiġu mpjegati ħaddiema biex imexxu dan il-post; u ħarġitx sejħa biex jiġu ngaġġati ħaddiema biex jaħdmu f'dan il-post u jekk le, hemmx il-ħsieb li tinħareġ u fil-każ meta se toħroġ?

ONOR.

EDWIN GRECH: Matul din is-sena saru dawn il-preparamenti sabiex post f'Wied il-Għajn jinbidel f'ċentru ġdid ta' matul il-jum għall-persuni b'diżabilita'.

Għalkemm fl-Estimi tal-1997 ma kienx hemm fondi biżżejjed biex jibda l- iżvilupp ta' dan iċ-ċentru, il-Gvern ipprovda l-ammont addizzjonali ta' Lm30,000 sabiex tinħareġ sejħa għall-offerti sabiex isir l-attrezzar tal- post li nxtara.

Il-Lm200,000 li ġew ivvutati taħt il-Vot Kapitali din is- sena kienu ntiżi biex jitħallas parti mix-xiri tal-post f'Wied il-Għajn u biex isiru estensjonijiet fiċ-Ċentri ta' matul il-jum ta' l-Imtarfa u ta' Ħal Far.

Is-sejħa għall-offerti ħarġet f'Settembru li għadda u l-Kumitat tal- Kuntratti approva l-offerta l-aktar vantaġġjuża nhar it-Tlieta 2 ta' Diċembru.

Il-Ministeru tiegħi qed jistenna l-ħruġ tal-Letter of Acceptance.

Fil-Vot Kapitali taċ-ċentri ġew ivvotati Lm180,000 li minnhom Lm40,000 huma ntiżi biex jitranġa ċ-ċentru ta' Wied il-Għajn.

Fil-Vot Rikorrenti taċ-Ċentri hemm inklużi Lm94,094 biex jiġu ngaġġati l- impjegati li hemm bżonn.

S'issa ħarġu żewġ sejħiet għall-applikazzjonijiet għal Kapijiet u Assistenti Kapijiet taċ-Ċentri kollha: Kap u Assistent Kap huma ntiżi għaċ- Ċentru ġdid.

Barra minn hekk dalwaqt joħorġu sejħiet oħra għall- applikazzjonijiet għal Senior Care Workers, Care Workers u Assistant Care Workers li huma ntiżi għaċ-ċentru l-ġdid.

PERSUNI B'DIŻABILITA' - ĊENTRU

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Fid-dawl ta' l-impenn għall-kwalita' ta' ħajja aħjar espress mill- Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' fil-messaġġ tagħha għall-Jum Dinji tal-Persuni b'Diżabilita' li qed jiġi ċċelebrat illum 3 ta' Diċembru, jista' l-Ministru jgħid x'xogħol sar s'issa fiċ-ċentru l-ġdid ta' Matul il- Jum għall-persuni b'diżabilita' f'Wied il-Għajn; x-xogħol jonqos isir biex dan ikun jista' jibda jintuża mill-persuni b'diżabilita'; u meta hu ppjanat li dan ix-xogħol jitlesta?

ONOR.

EDWIN GRECH: Minn meta nxtara l-post ta' Wied il-Għajn sar biss manutenzjoni tal-bini, bħal manutenzjoni fis-soqfa u tagħmir bħal geysers, bil-għan li l-bini u ta' ġo fih ma ssirlux ħsara.

F'Settembru li għadda ħarġet sejħa għall-offerti sabiex il-parti ta' isfel tal-post jinbidel f'ċentru li jinkludi x-xogħol ta':

Bini u Konkrit 2.

Tkaħħil u Żebgħa 3.

Tqegħid tad-Drenaġġ 4.

Madum tal-art u tal-ħajt 5.

Xogħol ta' aluminju u metall 6.

Xogħol tal-elettriku 7.

Xogħol tal-ilma 8.

Xogħol ta' suffetti 9.

Xiri ta' għamara.

Il-Kumitat tal-Kuntratti approva l-offerta nhar it-Tlieta 2 ta' Diċembru u issa l-Ministeru qed jistenna li toħroġ il-Letter of Acceptance biex ikun jista' jibda x-xogħol.

L-ewwel fażi tax-xogħol għandha tieħu ħames ġimgħat u għandha tkun lesta sa nofs Jannar, 1998, waqt li t-tieni fażi għandha tieħu 12-il ġimgħa wara li titlesta l-ewwel fażi, jiġifieri sa bejn Marzu u April, 1998.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

WSC - QUOTATION NO.

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari numru W996, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tat- tender specifications jekk kien hemm (quotation number 103/97); jispjega għaliex it-tender ingħata lill-Visual Trends Co. Ltd meta kien hemm offerta li kienet orħos minn dik ta' Visual Trends minn ditta speċjalizzata fil- colour separations mhux bħal Visual Trends; jgħid ukoll fejn ġie stampat ir- rapport?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: It-tender specifications fir-rigward ta' quotation no. 103/97, kif mitlub mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Il-korporazzjoni kienet mistennija li tippreżenta fil-Parlament ir- rapport annwali sat-Tnejn 6 ta' Ottubru, 1997.

Għaldaqstant ir-rapport kellu jiġi ppubblikat fi żmien speċifiku.

Irriżulta li minn esperjenza tal- passat fil-proċess sabiex jintużaw kuntratturi differenti biex isir l- artwork generation, stampar u colour separations kien jieħu fit-tul.

Għaldaqstant ġie deċiż li minn fost il-kwotazzjonijiet sottomessi tintgħażel l-offerta turnkey tad-ditta Visual Trends, fejn fil-fatt ġie stampat dan ir-rapport.

VALLETTA - TRIQ IR-REPUBBLIKA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li x- xogħol utli fi Triq ir-Repubblika, fil-Belt Valletta jitlesta sa qabel il- festi tal-Milied?

Kemm se jiġi jiswa lill-Gvern?

X'fissru sewwa sew ix- xogħlijiet fil-Belt Valletta fl-iżvilupp ta' Belt aħjar?

Jista' l-Ministru jagħti breakdown tan-nefqa?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Kont tajt il-kelma li x-xogħol ta' Triq ir- Repubblika, Valletta jieqaf fis-6 ta' Diċembru u jitkompla fis-7 ta' Jannar.

Fil-fatt x-xogħol, li huwa avvanzat ħafna, waqaf fit-3 ta' Diċembru.

Għar-rigward tan-nefqa totali jiena nformat li qabel ma jsiru l- preparamenti meħtieġa għat-tieni u t-tielet fażi ma nistax nagħti figura eżatta tan-nefqa li se ssir.

Il-parti l-kbira tan-nefqa ta' l-ewwel fażi saret mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.