MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 25 L-Erbgħa, 5 ta'Frar, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 25 L-Erbgħa, 5 ta' Frar, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.20 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 5 ta' Frar, 1997

WERREJ MINUTI 232

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 232

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 235

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 1997

IS-SEBA' JUM STABBILIT

MINISTERU GĦAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI 236

AĠĠORNAMENT 270

MISTOQSIJIET GĦAL-TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 270

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 24 li saret fl-4 ta' Frar, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

WSC- BUĠIBBA/SAN PAWL IL-BAĦAR - BDIL TA' MAINS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kienu l-mains ta' l-ilma li nbiddlu fl-inħawi ta' Buġibba, San Pawl il-Baħar, Qawra u Xemxija matul l-aħħar ħames snin?

Kemm kien in-numru ta' house connections li nbiddlu f'dawn inħawi tul l-istess perijodu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Rigward bdil ta' mains u house connections, il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma wettqet 10.4 kilometri ta' bdil ta' mains u 1,136 house connection services f'Buġibba u l-Qawra.

F'San Pawl il-Baħar wettqet 2.3 kilometri ta' bdil ta' mains u 351 house connection services.

Fix- Xemxija l-korporazzjoni wettqet 2.1 kilometri ta' bdil ta' mains iżda house connection services ma sarux.

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jista' l-Ministru jgħid jekk il-fatt li fix-Xemxija nbiddlu 2.1 kilometri ta' mains prinċipali u fl-istess ħin ma sar l-ebda xogħol ta' house connection services, ifissirx li jenħtieġ li jsiru l-house connections ta' din l-area partikolari?

Għar-rigward tat-2.3 kilometri ta' bdil ta' mains f'San Pawl il-Baħar, nixtieq nistaqsi lill- Ministru - naf li diġa' għamiltlu din il-mistoqsija xi erba' darbiet oħra - jekk id-Dipartiment tat-Toroq hux beħsiebu jagħti wiċċ ġdid lil Main Street?

Id-diversi risposti li ngħataw sa issa xorta ma jispjegawx kif se tissolva l-problema li hemm f'din it-triq u jiena naħseb li jsir kemm isir xogħol ta' traqqigħ, xorta waħda se tibqa' il-problema ta' jointing bejn id- diversi mains li hemm f'din it-triq.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Rigward ix-Xemxija, fejn qed jingħad li ma sarux house connections, jien għandi nifhem li, iva, il-mains inbidlu mingħajr ma saru l-house connections.

Rigward il-każ ta' San Pawl il-Baħar, fejn l-Onor.

Interpellant, b'ċerta ġustifikazzjoni, qed igħid li fejn inbidlu l-house connections u l-mains saret ċerta ħsara lit-triq, nixtieq ngħid li aħna konxji ta' dan u fil-fatt il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qed tiddiskuti mad-Dipartiment tat-Toroq ħalli naraw kif tista' tiġi rranġata din it-triq.

Bħala Dipartiment tat-Toroq, aħna m'aħniex sodisfatti bix-xogħol ta' patching li sar wara li tqegħdu l-mains ġewwa San Pawl il-Baħar, allavolja l- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qed tgħid li x-xogħol huwa komplut u allura, kif diġa' għidt, bħalissa għaddejjin id-diskussjonijiet sabiex tinstab soluzzjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-fatt li nbiddlu 10.4 kilometri ta' mains f'Buġibba u fil-Qawra hux se jgħin fix-xogħol li hemm ippjanat għall-upgrading ta' din l-area?

Xtaqt nistaqsi wkoll kemm fadal mains li għad iridu jinbidlu f'dan l-inħawi?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, dwar kemm fadal mains x'jinbidlu ma nistax ngħidlu bl-amment u allura jekk jixtieq li jkollu din l- informazzjoni nitolbu jagħmilli mistoqsija bil-miktub.

Rigward l-ewwel mistoqsija nista' ngħid li, iva, ix-xogħol li diġa' sar se jgħin ħafna fir-rehabilitation u l-upgrading ta' Buġibba.

Qabel ma jsir ix-xogħol fuq it-toroq ta' Buġibba, liema xogħol huwa ppjanat li jsir fit- tlett xhur li ġejjin, irridu naraw li s-servizzi kollha li għaddejjin minn taħt wiċċ it-triq bħal, per eżempju, dawl, telephones, cable television u drenaġġ, ikunu għaddew u jekk jista' jkun ikunu għaddew b'mod permanenti, ħalli wara li jsir ix-xogħol ma jkunx hemm għalfejn li t-toroq jerġgħu jinqalgħu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jista' l-Ministru jgħid kif se jintagħżlu l-postijiet fejn għandhom jinbidlu l-mains, jiġifieri hemm xi prijoritajiet?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Iva, min-naħa tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma teżisti policy fejn dawn jittestjaw l-irħula kollha biex jaraw fejn hemm l-aktar leakages u mbagħad l-ewwel ma' jibdlu jkunu l-mains u l- house connections ta' fejn jirriżulta li hemm l-aktar leakages.

Jekk niftakar il-figura tajjeb, fil-każ ta' Buġibba jirriżulta li aktar minn 70% ta' l-ilma qed imur f'leakages u għaldaqstant din l-area hija meqjusa bħala prijorita'.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Meta jinbidlu l-meters, qed ikollu jħallas il-konsumatur?

Jekk iva, kemm qed jiġi mitlub iħallas?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-konsumatur ma jħallas xejn meta jinbidlu l- mains prinċipali, imma jiġi mitlub iħallas meta tinbidel il-house connection.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Peress li l-Ministru qal li hemm prijoritajiet, jista' jgħid jekk għandux xi rapport dwar liema huma dawk il-postijiet li għandhom l-aktar ħtieġa li jinbidlu l-mains?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Bħalissa qed isir xogħol sabiex jitħejja dan ir- rapport u jekk l-Onor.

Interpellant jagħmilli domanda bil-miktub inkun nista' nagħtih l-informazzjoni li qed jitlob.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, f'risposta li għadu kif ta, l- Ministru bir-raġun qal li x-xogħol ta' bdil ta' mains li diġa' sar se jgħin fix-xogħol fuq il-proġett ta' Buġibba.

Nixtieq nistaqsi jekk, fl-istess inħawi fejn għandu jsir ix-xogħol fuq dan li-proġett, ġewx identifikati xi toroq partikolari li fihom ma hemm bżonn jinbidel l-ebda tip ta' servizz?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-problema ta' l-inħawi ta' Buġibba tista' tinqasam fi tnejn; min-naħa għandek toroq li minnhom għaddej servizz temporanju - hawn m'iniex qed ngħid biss għas-servizz ta' l-ilma imma jistgħu jkunu servizzi oħrajn - u allura hemm il-ħtieġa li dawn jinbidlu; u min-naħa l-oħra irridu nagħmlu eżerċizzju ieħor biex is-servizzi li għaddejjin minn taħt l-art kemm jista' jkun ikunu adegwati biżżejjed biex għallinqas ikunu jifilħu għall-espansjoni prevista fil-futur qarib.

Għal dan il-għan, il-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, flimkien mal-korporazzjonijiet nvoluti, bħalissa għaddej bi proċess biex niddeterminaw x'servizzi hemm u x'bżonnijiet huma previsti għas-snin li ġejjin biex b'hekk naraw li dawn is-servizzi jsiru qabel ma jsiru x- xogħlijiet fuq it-toroq.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Peress li l-parti l-kbira ta' l-inħawi ta' Buġibba huma magħmulin minn materjal artab bħat-tafal jew inkella bħat-turbazz, id- diversi dipartimenti konċernati jikkonsidrawx li l-parti 'l kbira ta' dawn is-servizzi jsiru fuq iż-żewġ naħat tat-triq?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Idealment isir kif qed igħid l-Onor.

Interpellant, imma peress li ħafna mis-servizzi diġa' huma mgħoddija ma naħsibx li f'dan l-istadju wieħed jista' jagħmel kif qiegħed jiġi suġġerit.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jista' l-Ministru jikkonsidra li f'dawk it-toroq fejn għad m'hemmx servizzi, dawn ix-xogħlijiet isiru fuq iż-żewġ naħat tat- triq?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, jien qed neħodha li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal dik il-parti ta' Buġibba li se nagħmlu upgrading tagħha, jiġifieri dik il-parti li tibda minn fejn il-Gillieru u tibqa' sejra sal-ponta tal-Qawra, tibqa' ħierġa 'il barra sa ma tiġi għal mal-coastroad u terġa' taqgħad ma' dik it-triq li tagħti għall-Gillieru.

F'dik l-area partikolari fadal ftit toroq li għad m'għandhomx is-servizzi u għalhekk f'dawk il-każi se nieħdu in konsiderazzjoni s-suġġeriment ta' l- Onor. Membru.

TOROQ - RIKOSTRUZZJONI

L-ONOR.

JOE CASSAR (f'isem l-Onor.

Edwin Vassallo) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li d-Dipartiment tat-Toroq jagħmel rapport li juri liema huma dawk it-toroq li jenħtieġu xogħol ta' rikostruzzjoni jew ta' għoti ta' tarmak mill-ġdid u li jpoġġi dan ir-rapport fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għall-fuljett li ġie ppreżentat b'risposta għad-domanda parlamentari numru 2042 li jindika t-toroq li jridu jiġu asfaltati.

Il-bżonn ta' kisi mill-ġdid ta' toroq ivarja skond it-tibdil li jseħħ minn żmien għal żmien fl-istat tat- toroq u għalhekk dan ix-xogħol ma jistax isir skond xi indiċi partikolari.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Censu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, id-domanda numru 2042 li rrifera għaliha l-Ministru fit-tweġiba tiegħu fil-fatt kienet tiegħi ukoll.

Jien naħseb li kull wieħed minna jgħaddi minn toroq fid-distrett tiegħu li għadhom m'humiex asfaltati u allura jien nistaqsi lill-Ministru jekk jistax igħid x'se jsir biex dawn it-toroq jiġu nklużi fil-lista li għadu kemm semma'.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, wieħed irid jiddistingwi bejn toroq li jappartjenu lill-kunsilli lokali u toroq li huma arterji jew distributorji.

Bħalissa aħna, flimkien mal-ministeru responsabbli mill- kunsilli lokali, għaddejjin bi proċedura ħalli naraw liema huma dawk it- toroq fl-areas urbani li għandhom bżonn jerġgħu jsiru mill-bidu.

Fil- ġimgħat li ġejjin nisperaw li nikkonkludu dan il-proċess ħalli mbagħad isir programm sabiex il-kunsilli lokali jirranġaw dawn it-toroq.

Dawn it- toroq bħalissa jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-kunsilli lokali, pero' hemm il-ħsieb li dawn jiġu megħjuna mill-gvern ċentrali peress li x-xogħol u l-manutenzjoni fuqhom jinvolvu ħafna spejjeż .

Rigward toroq oħrajn li huma responsabbilta' tal-gvern ċentrali nista' ngħid li dawn qed isiru skond il-prijoritajiet.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsjiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru) Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar fire engines li għandha t-Taqsima tat-Tifi tan- Nar tal-Pulizija, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2320;

Lista li turi n-numru ta' persuni li ttellgħu l-Qorti mit-Taqsima ta' Kontra d-Droga mill-1978 sa l-1996, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 2638; u

Lista li turi n-numru ta' persuni li nqabdu jduru għall-kaċċa gewwa riservi bejn l-1988 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2639.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali) : Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Lista ta' l-impjegati tal-Fondazzjoni għall-Istudji Internazzjonali, flimkien mal-job description tagħhom, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2336; u

Lista ta' skejjel privati f'Malta u Għawdex, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 2563.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Kummerċ): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 19 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Kontroll ta' l-Importazzjoni;

Informazzjoni dwar żewġ konsulenti fil-Ministeru tal-Kummerċ, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2634;

Lista li turi l-ammont ta' losses ta' petrol u unleaded petrol matul is-snin bejn l-1981 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2677; u

Lista li turi l-perċentwali ta' losses ta' elettriku matul is-snin bejn l-1981 u l-1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2679.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 18 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Drittijiet ta' l-Isptar li jitħallsu minn Pazjenti Barranin.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u Sajd): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar il-produzzjoni u produtturi tal-majjal bejn l- 1984 u l-1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2621;

Informazzjoni dwar il-kwota ta' majjal maqtul bejn l-1984 u l- 1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2622; u

Tabella li turi l-medja ta' produzzjoni ta' majjal kull sena bejn l-1981 u l-1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2666.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 1997

IS-SEBA' JUM STABBILIT

MINISTERU GĦAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI

L-Ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Anġlu Farrugia, Viċi-President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Illum il-Kumitat għandu quddiemu għad-diskussjoni l- Voti tal-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni.

Nixtieq ninforma lill-Kumitat li skond il-Mozzjoni Nru 37 tal-15 ta' Jannar 1997, il-ħin tad-diskussjoni tal-lum għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema ta' l-Oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall- Gvern.

Jekk jogħġbu l-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni jressaq ir-riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Sur President, nipproponi:

VOT 39 - MINISTERU GĦAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 21,166,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 39 - Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT 40 - ARTIJIET

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm657,800 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 40 - Artijiet, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT 41 - ILMA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm14,627,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 41 - Ilma, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

VOT X - MINISTERU GĦAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm13,350,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot X - Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Rimarki?

L-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

TONY ABELA: Mr Chairman, inressaq din l-emenda:

VOT 39 - MINISTERU GĦAX-XOĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI

Personal Emoluments

Item 11 - Ministru

Ħassar iċ-ċifra "Lm10,297" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm10,296".

Delete the figure "Lm10,297" and substitute therefor the figure "Lm10,296".

Mr Chairman, illum qegħdin niddiskutu l-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni li jinkludi fih il-Lands.

Jiena xtaqt nitkellem ftit fuq affarijiet li jirrigwardaw lil dan id-dipartiment u se nibda billi ngħid kif kienu jiġu spjegati l-affarijiet qabel u kif qed jiġu spjegati llum.

Meta sa ftit xhur ilu kienu jsiru domandi parlamentari lill-ex- ministri Nazzjonalisti minn diversi Onor. Membri li llum qegħdin fuq il- bankijiet tal-Gvern, l-informazzjoni mitluba kienet tingħatalhom u mhux bħalma qed isir issa.

Eżempju ta' li qed ngħid huwa meta dan l-aħħar lill- Ministru Buhagiar tlabtu biex jagħtini ċerta informazzjoni u fil-fatt staqsejtu hekk:

"Xi proprjeta' hemm li permezz ta' ordni presidenzjali ntalbet li tiġi esproprjata mill-Gvern; kemm minn dawn ġew iffinalizzati; kemm għadhom pendenti; kemm irċevew in-notice to treat; kemm qegħdin fi trattati fuq prezz; kemm huma ta' sidien mhux magħrufa u kemm hemm imwaħħlin minħabba li l-avukat tad-dipartiment ma ffinalizzax l-eżami tad- dokumenti."

Fit-tweġiba tiegħu l-Ministru rriferieni għar-risposta li kien ta lill- Onor. Adrian Vassallo fis-seduta tat-13 ta' Jannar, 1997 fejn kien qallu hekk:

" Inbeda proċess biex issir komputerizzazzjoni ta' l-informazzjoni kollha u għalhekk m'iniex f'pożizzjoni li nagħti l-informazzjoni meħtieġa."

Sur President, jiena hawn ma nistax nifhem kif erba' xhur ilu dawn id- domandi kienu jiġu mwieġba, allavolja mingħajr komputerizzazzjoni.

Jekk vera qiegħed isir dan l-eżerċizzju li qiegħed igħid il-Ministru, allura kif illum, meta għandu iktar mezzi, il-Gvern m'huwiex f'pożizzjoni li jirrispondi?

Jekk inħarsu lejn l-expenditure vote ta' l-istess ministeru nsibu - dan naturalment wara li l-Ministru mar quddiem il-Kabinett għall-approvazzjoni - li taħt "Programmes and Initiatives" - hawnhekk qed nirriferi għal paġna 265 ta' l-Estimi ta' 1997 - għandna a big blank zero, jiġifieri m'hemm l- ebda flus ivvotati biex isiru xi inizjattivi jew programmi biex jittejjeb is-servizz ta' dan id-dipartiment.

Fil-fatt, l-uniċi spejjeż li hawn elenkati huma xi kirjiet li jħallas il-Gvern u spejjeż ta' informazzjoni kontrattwali professjonali li b'kollox jammontaw għal Lm204.

Hawnhekk nixtieq li l-Ministru jinformana jekk kemm-il darba l-mezzi, il-computers u programmi oħra biex issir din il-computerisation kenux lesti kollha fi żmien il-Gvern Nazzjonalista jew inkella jekk huwiex qed jgħidilna l- verita' f'dawn id-domandi, għax milli jidher din is-sena l-Gvern m'hu se jonfoq assolutament xejn biex jirranġa dan id-dipartiment.

X'qiegħed isir f'dan id-dipartiment?

Mr Chairman, f'dan id-dipartiment jiġu amministrati l-kirjiet u l-bejgħ ta' proprjeta', li minnhom din is-sena l-gvern se jdaħħal Lm7.1 miljun, li minnhom pero' qed jalloka biss Lm500,000 biex iħallas lin-nies li waslu biex għamlu kuntratti mal-gvern jew li se jagħmlu kuntratti din is-sena mal- gvern fuq proprjeta' li ħadilhom.

Dan meta effettivament nafu li jekk wieħed iħares lejn il-kuntratti li għamel il-Lands matul is-sena li għaddiet, jara li din iċ-ċifra diġa' hija prattikament kommessa kollha biex jitħallsu nies li diġa' għandhom kuntratti ta' ħlas ta' esproprjazzjoni.

GĦalhekk bniedem bilfors jasal biex jirraġuna li din is-sena m'hu se jsir xejn f'dan ir-rigward bħalma m'hu se jsir xejn f'ħafna affarijiet oħra.

Se jkollna staġnar totali ta' dipartiment ieħor fejn il-Gvern minn naħa se jdaħħal il-flus u min-naħa l-oħra mhux se jużahom biex ineħħi dak li hu tant kien jgħajjar bih lill-Gvern Nazzjonalista, jiġifieri li kien waqa' ħafna lura fil-ħlasijiet dovuti lin-nies li kellhom proprjeta' esproprjata.

Mr Chairman, hawn nies li minkejja t-talbiet tagħhom sabiex imorru jittrattaw mal-gvern biex jistabbilixxu l-prezzijiet tal-proprjeta' tagħhom, id-dipartiment mhux qed jibgħat għalihom biex jittrattaw.

Dan forsi għax hemm x'intiża li l-gvern mhux dispost li jħallas?

Wara kollox, dan jidher biċ-ċar miċ-ċifri li hemm ivvotati!

Jiena naħseb li l-Ministru għandu jikkonsidra serjament li l-legal section tal-Land Department tiġi rranġata u jekk hemm bżonn jiġu impjegati avukati oħra sabiex dawk in-nies li jaslu fuq figura mal-gvern ma jispiċċawx b'riċerki fuq riċerki għand l- avukat tad-dipartiment - dan fil-fatt qatt ma jasal biex jarahom - u allura jispiċċaw f'sitwazzjoni li minkejja li l-impjegat taċ-ċivil ikun irid jgħinek, dan igħidlek: Isma' jekk l-avukat tagħna ma jaħdimx il-karti jien ma nista' nagħmel xejn.

Jiena nemmen li l-Gvern għandu jieħu il-passi kollha meħtieġa biex l-Uffiċċju tal-Land Registry - dan twaqqaf xi 14-il sena ilu b'liġi apposta - immedjatament jirreġistra l-artijiet kollha li huma proprjeta' tiegħu u b'hekk jingħalaq settur sostanzjali tar- reġistrazzjoni tal-proprjeta' f'Malta .

Dan għaliex jekk issir ir- reġistrazzjoni kollha ta' l-art tal-gvern, kif ukoll dik li l-gvern xtara mingħand il-Knisja, allura jkun hemm kważi nofs Malta rreġistrata u b'hekk imbagħad ikun iżjed faċli li min jamministra l-Land Department jasal biex eventwalment jagħlaq dan il-kontest.

Pero' aħna lill-Ministru nistaqsuh ukoll: X'hemm ċnus u x'hemm kirijiet b'lura?

Fid-dettall li qed jagħtina hu - jiġifieri fir-recurrent expenditure u fid-dħul - qed igħidilna kemm figuri jridu jidħlu, pero' mkien m'għandna imniżżel x'hemm b'lura, x'ma daħalx, x'qed jistenna, xi dħul se jkollu ġdid jew x'qed jistenna mill-proprjeta' li qed tingħata, anke preżentement, mill-Awtorita' tad-Djar - għax iċ-ċens jew il-kera kollha jgħaddu lill-Lands - u fl-istess ħin jinformana wkoll mingħand min qed jistennihom.

Il-Ministru qalilna li l-ministeru tiegħu jieħu ħsieb ukoll it-toroq, il- kostruzzjoni u l-public works.

Il-Ministru messu qam jipprotesta meta l- Gvern naqqas miljun lira maltija mill-flus li kien qed jgħaddi lill- kunsilli lokali għax il-maġġoranza ta' dawn il-flus kienu qed jintnefqu fuq l-infrastruttura.

Dan huwa piż żejjed li tpoġġa fuq il-ministeru tiegħu u allura l-Ministru messu qam u qal: Isma', b'dan it-tnaqqis se tagħmlu iżjed piż fuq dan il-pajjiż.

Jekk veru jeżistu l-ħofor, kif tant allegaw, għalfejn ġie mnaqqas dan il-miljun lira!

Forsi kieku dawn il-flus ma ġewx imnaqqsa kien ikollu mezz ieħor biex jibdew jimtlew dawn il-ħofor!

Mr Chairman, mill-estimi jirriżulta li biex tiġi rranġata l-proprjeta' tal-gvern se jintnefaq l-ammont ta' Lm5,000.

Kieku dawn jagħmlu upgrading tal-flats tal-gvern, li huma proprjeta' tal-Land Department - issa hawn qed nitkellmu fil-kontest tal-partijiet komuni - jew anke kieku jagħmlu lift wieħed ukoll ikollok bżonn ta' iżjed minn l-Lm5,000.

Mela allura wieħed jista' jgħid li m'hu se jsir xejn mid-Dipartiment ta' l-Artijiet sabiex jirranġa dawk il-blokki ta' appartamenti li huma proprjeta' tal-gvern u li għandhom bżonn ta' manutenzjoni.

Il-ministeru għandu Lm7 miljun dħul u jekk irid jista' jalloka parti minn din is-somma biex isir ċertu xogħol strutturali.

Mr Chairman, meta qed isiru talbiet biex jiġu rranġati t-toroq li huma arterji minn raħal għal ieħor u allura ma jaqgħux taħt il-kunsilli lokali imma jaqgħu taħt il-ministeru tiegħu, il-Ministru dejjem igħid li dawn ma jistax jirranġahom taħt l-iskuża tal-Pjan ta' Struttura.

Meta niġu biex nitkellmu rigward xi proġetti tal-Gvern naraw illi s'issa ma ħarġet l-ebda esproprjazzjoni jew notizia ta' esproprjazzjoni li tindika li se jsir xi proġett ġdid mill-Gvern.

Għaliex?

Għax m'għandu ħsieb li jagħmel xejn, aqta' l-mina li kellha ssir taħt l-airport!

Hawn Malta saru tliet proġetti kbar: il-mina ta' Regional Road, li saret fi żmien Borg Olivier; il-mina fin-naħa ta' Ħal Qormi, li saret fi żmien l-ex-Ministru Michael Falzon u l-mina taħt Regional Raod li saret fi żmien l-ex-Ministru Michael Frendo.

Nisperaw li sakemm jgħaddu il-ħames snin li ġejjin ikollna wkoll l-unur ngħidu li sar xi proġett ġdid jew forsi din id-darba fiż-żmien il-Ministru Buhagiar issir xi fly-over minflok mina!

Jien ngħid li minn dawn il-voti li hawn allokati m'hemm l-ebda ħsieb ta' xi ħaġa ġdida, xi ħaġa li tiġġenera x-xogħol, xi ħaġa li tgħin lil dawk in-nies li nvestew f'materjal jew f'makkinarju jew f'mezzi tqal fil-qasam tal-kostruzzjoni.

Jekk aħna lkoll irridu nkomplu nġibu t-turisti minn barra u jekk aħna lil dan il-pajjiż irridu nkomplu nagħtuh uplift, allura bilfors irridu naraw titjib fl-infrastruttura ta' dan il-pajjiż.

Dan it-titjib fl- infrastruttura jsir biss jekk il-Gvern l-ewwel jippjana, imbagħad joħorġ in-notice biex hu jieħu l-proprjeta' ħalli mbagħad il-Gvern ikun jista' jagħmel ix-xogħlijiet.

Dan naturalment sakemm ma jsirx, kif ġieli ġara f'xi żmenijiet, meta kienu jieħdu u jaħdmu l-art imbagħad l-affarijiet legali jħalluhom għal wara.

Anke dwar il-problema tal-plots, imsejħa tal-BDA, jidher li m'hu jsir xejn.

Dawn kienu artijiet li ttieħdu fis-snin tmenin mingħand diversi nies bl-iskop li jintużaw għall-plots tal-gvern, Qed nirriferi għall-famużi plots tal-BDA li kienu ħarġu u minkejja li dawn ma ntużawx - jew għax kienu art agrikola jew inkella kienet art oħra li ma kienx hemm skop li tintuża - baqgħu sal-lum proprjeta' tal-gvern u minkejja li l-Gvern mhux qed joħroġ flus biex jikkompensa lil dawn in-nies, imma jagħmel biss kuntratt magħhom sabiex huma jiġu reintegrati fil-pussess ta' dawk l-artijiet li kienu ħadulhom, fl-opinjoni tiegħi, id-Dipartiment ta' l-Artijiet m'hux qed jagħmel dak kollu meħtieġ biex dawn in-nies jeħilsu minn dawn il-problemi.

Għal min ma jafx, diversi proprjetajiet tal-BDA ġew reġistrati f'isem il- gvern u minkejja li ma ntużawx u minkejja d-dikjarazzjonijiet li saru, anke fil-Parlament, li l-gvern m'għandux utilita' għalihom, dawn l-artijiet xorta għadhom proprjeta' tal-gvern.

Fil-fatt, dawk in-nies li qed jużawhom jew li mingħalihom li dawn ġew irritornati lura lilhom baqgħu b'xiber imnieħer għax għad m'għandhom xejn.

Qed naraw, Mr Chairman, li bħal ħafna ministeri oħra m'hemmx viżjoni, m'hemmx tir għall-futur, m'hemm xejn!

Aħna x'qed ngħidu: Isma', ħalli nagħmlu din il-ħaġa biex għada nkunu aħjar mil-lum.

Jien se nerġa' niġi għall-punt li bdejt bih: Fejn huma l-computers li bihom il-Ministru qal li qed isir il-lista ta' l-artijiet?

Fejn hu l-makkinarju, fejn huma l- attrezzaturi?

F'din il-paġna m'hawn xejn imniżżel.

Issa jekk dan kollu jfisser li l-Land Department ħa jiġi ridott biss għall-funzjoni biex wieħed imur fil-queue, joqgħod jistenna biex jingħata l-ID Card u mbagħad iżommlu l-kera u tagħtih l-irċevuta, allura hekk mod ieħor!

Jekk se niġu għal dik is-sitwazzjoni allura tajjeb li jkollna uffiċċju ieħor ħalli jkollna iżjed nies fil-queue, forsi bħalma jkun hemm fid-Dipartiment tax-Xogħol!

F'dan il-kontest ukoll, Mr Chairman, huwa importanti li l-gvern tal- ġurnata jieħu ħsieb biex fejn hemm artijiet mqabbla lill-bdiewa, fejn hemm artijiet li qed jużahom ħaddieħor hemm bżonn - anke permezz ta' regolamenti jekk hemm bżonn - li llum il-Gvern jirrikonoxxi lill-bdiewa u lin-nies li effettivament qegħdin jużaw dawn l-artijiet u hemm bżonn li darba għal dejjem jiġi stabilit min huma l-utilisti u dawk in-nies li llum huma rikonoxxuti bħala kerrejja.

Għal dawn ir-raġunijiet u għal diversi raġunijiet oħra, ġieli jkun hemm każijiet fejn għal żewġ jew tliet ġenerazzjonijiet li l-irċevuta għadha toħroġ f'isem l-eredita' .

Dan mhux dejjem ikun tort tal-Land Department biss għax kultant ikun tort anke tan- nies stess.

Sur President, peress li x-shadow minister, l-Onor.

Francis Zammit Dimech qalli biex infittex nagħlaq id-diskors tiegħi, jien qed nitlob li l-paga tal-Ministru jew tonqos b'Lm1 u dan bl-ebda diżrispett lejn il-persuna tal- Ministru.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

John Vella.

ONOR.

JOHN VELLA: Mr Chairman, naħseb li f'din il-Kamra ħadd ma jmerini meta ngħid li l-ilma huwa element bżonnjuż ħafna kemm mil-lat ta' saħħa u kif ukoll mil-lat soċjali.

Naħseb li kulħadd jaqbel li l-ilma huwa wieħed mill-ikbar pilastri fl-infrastruttura ta' kull pajjiż.

L-intenzjoni tiegħi llejla hija li fiż-żmien qasir li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi ngħid fuq fuq x'wiret il-Gvern Nazzjonalista fl-1987, x'ħidma siewja saret mill- Gvern Nazzjonalista tul id-disa' snin li dam fil-gvern u x'futur kien qed jippjana l-Partit Nazzjonalista għall-produzzjoni ta' l-ilma.

Sur President, aħna x'sibna fl-1987?

Sibna diżastru sħiħ, sibna kriżi u sibna nies irrabjati għaliex meta kienu jiftħu l-vit ma kenux isibu ilma.

Fil-fatt dan il-qtugħ ġieli dam għal sigħat, ġieli dam għal ġranet u ġieli dam saħansitra għal ġimgħat sħaħ.

Kien ikun hemm qtugħ programmat, daqqa tinqata' parti ta' Malta u daqqa tinqata' parti oħra.

Hawn ma rridx inkun paranojku, imma kien hemm min jgħid li n-naħa tagħna, jiġifieri ta' Tas- Sliema, il-Gżira u dawk in-naħat, ġieli kien jinqata' l-ilma iktar spiss.

Ir-riżultat ta' dan kien ikun li meta mbagħad l-ilma jibda ġej, għall-ewwel kont issibu mimli sadid, imbagħad jiddardar u fl-aħħar mill-aħħar il- kwalita' tiegħu kienet tkun tant ħażin li l-ilma ma jinxtorobx.

(Interruzzjonijiet) Jiddispjaċini ngħid imma li l-kultura ta' xiri ta' fliexken ta' l-ilma kienet daħlet fi żmien Gvern Soċjalista', kultura li għamlet ħsara kbira lill-ambjent u ħsara ekonomika lill-pajjiż.

Fil-fatt jiddispjaċini ngħid li anke llum - għalkemm l-ilma fil-vit huwa ta' kwalita' tajba - għal xi raġuni jew oħra n-nies tant draw din il-kultura li baqgħu jixtru dawn il-fliexken ta' l-ilma.

Fl-1987 aħna sibna poplu mgħaddab fejn kien jagħmel dimostrazzjonijiet ta' spiss; xi wħud spontanji u xi wħud organizzati, għaliex le?

Fl-industrija tat-turiżmu, li dak iż- żmien kienet bdiet tiġi ftit fuq saqajha, konna qed naraw lit-turisti sejrin lejn il-lukandi tagħhom iġorru l-ilma fi fliexken u f'kontenituri oħra.

GĦaliex wasalna s'hawn?

X'għamel Gvern Soċjalista tul is-16-il sena?

Kellu xi pjani biex isolvi din il-problema?

Jiena rajt xi proġetti saru dak iż-żmien u sibt li fil-fatt waħda mill-ewwel affarijiet li għamel Gvern Soċjalista' kif tela' fil-gvern kienet li waqqaf id-distillaturi li kien installa Gvern Nazzjonalista.

Billi l-industrija tat-turiżmu u ndustriji oħrajn kien ikollhom bżonn ħafna ilma, il-Gvern Nazzjonalista tas-snin sittin kien ħaseb biex jagħmel distillaturi skond kif kienet is- sistema ta' dak iż-żmien.

Pero' kif tela' Gvern Soċjalista qal li flixkun ilma kważi kien jiswa daqs flixkun whisky u waqqafhom, bir- riżultat li beda jħaffer Malta kollha - mingħalih skopra xi ħaġa meta din kienet ilha ssir għal mijiet ta' snin - u hawnhekk kemm-il darba smajna li Malta kienet saret qisa passatur tant kien hawn boreholes ma' kullimkien.

Peress li kien sar ħafna ppumpjar żejjed u tant ittella' ilma iktar milli suppost, kienet saret ħafna ħsara lill-aquifer.

Għalkemm il-proġett "Risq il-Widien" ma kienx ta' entita' kbira kien proġett tajjeb għax filwaqt li sebbaħ lin-natura l-ilma tax-xita ma baqax jispiċċa fil-baħar imma permezz ta' l-ilqugħ l-ilma kien isib ruħu fl- aquifer.

Naturalment dan qatt m'hu biżżejjed u biż-żmien dawn il-widien - kemm fi żmien Gvern Soċjalista u jiddispjaċini ngħid, anke fi żmienna - marru lura.

Darba rajna l-Prim Ministru ta' dak iż-żmien jiġi fuq it- television fi żmien il-Milied u jippreżentalna proġett li, fl-opinjoni tiegħi, kien daħħak lin-nies bih.

Hawnhekk qed nirriferi għall-proġett tal- famuż ħawt jew bir fuq il-bejt.

Dan kien qal li kienu qed isiru esperimenti xjentifiċi fuqu fid-Dipartiment tal-Public Works u wara li għaddew ftit ġimgħat u ftit xhur ma smajna xejn iktar fuqu.

Imbagħad fl- aħħar reġgħu qabbdu d-distillaturi li konna għamilna aħna, pero' billi kienu ilhom weqfin għal tant żmien dawn ma baqgħux effiċjenti.

Allura l- unika ħaġa li kellhom jagħmlu - u din kienet ħaġa tajba - kienet li taw bidu għar-reverse osmosis plant ta' GĦar Lapsi u b'daqshekk dak iż-żmien ħasbu li kienu se jsolvu l-problema.

Kienu qalulna li kienu se jifqgħu lil Malta bl-ilma ħelu imma fil-fatt wara li għadda ftit taż-żmien kellhom jagħmlu reverse osmosis plant oħra f'Tigne.

Pero' mbagħad is- sitwazzjoni tant saret waħda ta' disperazzjoni li spiċċaw biex importaw l- ilma fit-tankers.

Dawn it-tankers swewlhom madwar Lm0.5 miljun u meta dawn waslu kienu sabu li l-ilma kien kontaminat.

Dawk is-16-il sena kienu wirja ta' ineffiċjenza kompleta ta' Gvern Soċjalista.

X'għamel il-Partit Nazzjonalista kif sab ruħu fil-gvern fl-1987?

Gvern Nazzjonalista urġentement għamel analisi serja u xjentifika ta' dak li hemm bżonn.

Kif jaf kulħadd, sab li kien hawn nuqqas ta' ilma u allura kien hemm bżonn li tiżdied il-produzzjoni.

Sab ukoll sistema antikwata u inadegwata fir-rigward tad-distribuzzjoni għax mhux biżżejjed li tipprovdi l-ilma imma huwa importanti wkoll li dan l-ilma twasslu fid-djar tan-nies, fl-isptarijiet, fil-fabbriki u fi kwalunkwe post ieħor.

Sibna li l- kwalita' ta' l-ilma kienet ħażina għax is-salinita' - il-livell tal-melħ fl-ilma - kienet ta' livell għoli ħafna.

Kultant konna nsibu wkoll livell għoli ta' nitrati, affarijiet li kienu jagħmlu ħafna ħsara lis-saħħa.

Sibna ineffiċjenza - u sa ċertu punt din għadha teżisti anke llum - f'dak li ngħidulu unaccounted for water, fejn jidher li għalkemm kienu qed jipproduċu livell adegwat limitat ta' ilma dan jew ma kienx qed jiġi reġistrat li qed jasal kollu għand il-konsumatur jew inkella l-konsumatur kien qed jużah mingħajr ma l-meter jimmarka.

Biex insolvu dawn l- affarijiet kollha kien hemm bżonn ta' organizzazzjoni serja biex nieħdu ħsieb dawn il-prijoritajiet u biex isir restructuring xjentifiku.

GĦalhekk wasalna wkoll biex xi ftit snin wara waqqafna l-Water Services Corporation.

Issa ħalli naraw x'sar iktar fid-dettal billi nibdew nitkellmu fuq il- produzzjoni.

Sur President, filwaqt li fl-1987 kellna madwar 18-il miljun gallun ilma kuljum sa l-1994, jiġifieri fi żmien seba' snin, il-produzzjoni tellajniha għal madwar 35 miljun gallun ilma kuljum u għalhekk hawn kellna żieda ta' 100%, jiġifieri rduppjajniha.

Kif wasalna biex żidniha l-produzzjoni?

Wasalna għaliha billi kabbarna r-reverse osmosis plant ta' Tigne', għamilna upgrading tar-reverse osmosis ta' GĦar Lapsi u għamilna reverse osmosis plants oħra fiċ-Ċirkewwa u f'Pembroke.

Fil-fatt, fuq dak ta' Pembroke kellna tgergir fuq il-ħsejjes li kien ikun hemm, kritika li għalija mhux dejjem kienet waħda ġustifikata.

GĦalkemm aħna bqajna nużaw il-boreholes, neħħejna l-overpumping li kien isir u ġew imwarrba dawk il-boreholes b'salinita' għolja.

GĦalhekk, saret żieda netta ta' ilma ħelu mir-reverse osmosis plants biss biex b'hekk il-produzzjoni ta' l-ilma tjiebet kemm fil- kwalita' kif ukoll fil-kwantita'.

Hawnhekk ta' min jgħid li f'dawn l-aħħar tliet snin, sajf wara sajf, kellna provvista adegwata ta' ilma għal kulħadd.

Mhux hekk biss, imma kellna anke spare capacity, jiġifieri ħsibna biex ikun hemm minn tlieta sa ħames modules fil-plants - ma niftakarx il- figura eżatta - li jkunu idle biex f'każ li jinqala' xi ħsarat dawn ikunu jistgħu jieħdu over.

Aħna x'konna qed naħsbu li għandu jsir għall-futur?

Sur President, għalkemm jgħajruna u jikkritikawna ħafna għax, skond huma, aħna ma naħsbux fis-south dan mhux hekk għax, kif se ngħid iktar 'il quddiem, għas-south aħna ħsibna għar-rigward tad-distribuzzjoni ta' l-ilma u ħsibna wkoll biex nagħmlu reverse osmosis plant f'Marsascala.

Din l- għażla ma saritx b'kapriċċ imma saret wara eżerċizzju rigoruż ta' site selection u wara li saru diversi testijiet biex naraw li f'każ li jfur id- drenaġġ min-naħa ta' Wied GĦammieq - għax dan jasal lejn dawn l-inħawi - ma jikkontaminax l-ilma tar-reverse osmosis ta' Marsascala.

GĦalkemm sentejn ilu saret applikazzjoni mal-Planning Authority għal dan ix-xogħol, għal xi raġuni jew oħra, dan il-permess baqa' ma nħariġx - aħna nafu li dawn idumu jkarkru saqajhom fuq ċerti affarijiet - u għalhekk din l-applikazzjoni baqgħet pendenti.

Il-pjan tagħna kien li din is-sena, jew inkella s-sena d- dieħla, bir-reverse osmosis plant ta' Marsascala kien sjjer ikollna żieda ta' żewġ miljun gallun ilma kuljum u li din tibqa' tiela' sa tmienja jew disa' miljun gallun ieħor kuljum.

GĦall-budget ta' l-1996 Gvern Nazzjonalista kien se jipprovdi Lm3,200,000 biex jinbeda x-xogħol fuq dan ir-reverse osmosis plant u biex isir xi tibdil ta' xi apparat, filwaqt li għal din is-sena, il-Gvern Soċjalista vvota biss Lm0.313 miljun, jiġifieri għaxar darbiet inqas, u ma semmiex ir-reverse osmosis plant ta' Marsascala imma semma biss li dawn il-flus se jużahom għal pilot plant - li ma qalx fejn se tkun - u għal xiri ta' xi equipment ieħor.

Ir-reverse osmosis ta' Marsascala se ssir jew le?

Jien naf li hemm diversi ministri min-naħa tal- Gvern li ma tantx huma kuntenti b'din il-proposta, imma jekk din ma ssirx ibatu n-nies tas-south, għax għalkemm fil-kwantita' jkollu l-provvista ta' ilma li tajnih aħna, il-kwalita' ta' dan l-ilma mhux dejjem tkun tajba.

Din il-ħaġa tħassbek ftit ukoll meta fl-istess Estimi ssib li l-vot għall- management u għall-iżvilupp ta' l-ilma minn taħt l-art minn Lm100,000 li vvota l-Gvern Nazzjonalista s-sena l-oħra dan tela' għal Lm400,000.

Xi jfisser dan, Sur President?

Dan ifisser li se nibdew nabbandunaw ir- reverse osmosis plants bl-iżvilupp kollu li fihom u se nerġgħu nibdew inħaffru?

Naħseb li l-ħofor sabhom il-Gvern Nazzjonalista meta tela' fil- gvern u mhux sabhom issa Gvern Soċjalista!

Sur President, issa rrid ngħid xi ħaġa fuq is-sistema ta' distribuzzjoni.

Meta l-Gvern Nazzjonalista tela' fil-gvern sab distribuzzjoni antikwata li ma kien sar xejn biex tiġi rranġata u għalkemm ġieli nbidlu xi pajpijiet - darba qalu li bidlu 40 kilometru f'sena - dawn bidluhom ma' pajpijiet galvanizzati li lanqas huma tajbin.

Dak iż-żmien, Gvern Nazzjonalista kien sab sistema tali li żewġ terzi minn network ta' 400 kilometru kienu ta' kwalita' inferjuri ħafna għax kien fihom kwalita' ta' galvanizzar li joħroġ is-sadid u meta togħla l-pressa kien ikun hemm ħafna leakages.

Naturalment dan kien qed iħalli effett ħażin fuq il-kwalita' ta' l-ilma u fuq il-saħħa tal-bniedem.

Allura x'għamel Gvern Nazzjonalista?

Il-Gvern Nazzjonalista għamel pjan biex fuq medda ta' ftit snin dawn l- 400 kilometru ta' kanen galvanizzati jinbidlu ma' oħrajn ta' qies adegwat u ta' materjal addattat.

Fil-fatt, f'mistoqsija parlamentari tal-lejla smajna li diġa' sar bdil sostanzjali ta' kanen f'Buġibba, fil-Qawra, f'Tas- Sliema, f'Ħal Qormi u f'diversi postijiet oħra.

Hawn ta' min igħid li għamilna wkoll il-famuż Qrendi south pipeline u dan il-proġett ifisser ħafna għan-nies tan-naħa tas-south għax biżżejjed ngħid li dan il-Qrendi south pipeline jieħu over 30% tan-network ta' Malta biex b'hekk in-nies ta' Ħaż-Żabbar, Marsaxlokk, iż-Żejtun, Ħal GĦaxaq u Ħal Kirkop issa qed igawdu minn provvista adegwata.

Il-Gvern Nazzjonalista għaqqad ukoll il-ġibjun - jew kważi wasal biex jingħaqad - tal-Qrendi ma' dak ta' Ta' Qali biex b'hekk is-sistema ta' l- ilma tan-nies li joqogħdu Ħaż-Żebbuġ u s-Siġġiewi, li kienu jieħdu l-ilma dirett mill-boreholes, issa se jibdew jieħdu kwalita' ta' ilma ħafna aħjar għax dawn se jieħdu ilma li ġej dirett minn dan il-main.

Aħna rridu li tispiċċa darba għal dejjem is-sistema fejn l-ilma li jitla' mill-boreholes imur dirett fid-djar.

Fil-fatt, f'dan ir-rigward il-pjan tagħna kien - dan il-pjan kien mexa ħafna - li l-ilma mill-boreholes jitħallat ma' dak tar-reverse osmosis biex b'hekk ikollna kwalita' aħjar.

Il-Gvern Nazzjonalista ħaseb ukoll biex jagħmel ġibjuni ġodda.

Biex żgur ikollna resevoirs ta' ilma b'ċerta kapaċita', f'każ li tinqala' xi ħsara x'imkien, kien inħass il-bżonn li Malta tinqasam f'numru ta' żoni fejn ikun hemm reservoirs biżżejjed biex almenu jkun hemm provvista ta' almenu jumejn sħaħ.

Fil-fatt, waħda mill-ewwel affarijiet li ridna nagħmlu kienet ir- reservoir tax-Xwieki u hawn jien nieħu gost nara li dan il-proġett qiegħed imniżżel fil-pjanijiet tal-Gvern Soċjalista.

Biex inkomplu nirranġaw is-sistema tad-distribuzzjoni, aħna ridna wkoll li dawk is-servizzi ġodda li jingħataw fid-djar ma jibqgħux isiru bil-kanen galvanizzati kif kien isir qabel u għalhekk bdejna s-sistema tal-polythene pipes ħalli b'hekk ikun hemm inqas leakages.

Dan għaliex instab li ħafna mil-leakages kienu kkaġunati mill-kanna li tieħu minn dik prinċipali tal- Gvern għal ġod-djar.

Għalhekk minnbarra li s-servizzi ġodda li qed jingħataw kollha qed isiru b'din is-sistema kien sar pjan biex fi żmien tmien snin jinbidlu l-kanen kollha.

Mr Chairman, meta naraw li saru dawn l-affarijiet kollha niġu mbagħad għall-effiċjenza, ċioe' li jkollna ilma aħjar, kemm fil-kwalita' kif ukoll fil-kwantita'.

Dawn l-affarijiet kollha ma sarux kif ġieb u laħaq, ma sarux biss bil-ħsibijiet tad-diversi ministri, imma billi ħloqna wkoll il- Water Services Corporation li ħadmet b'mod xjentifiku, organizzat id- diversi taqsimiet tagħha u ħasbet għal uffiċċji aħjar f'Ħal-Luqa.

Il-Water Services Corporation kienet responsabbli wkoll biex twaqqaf il-Institute of Water Technology, inizjattiva ta' min ifaħħarha ħafna għaliex dan l- Institute of Water Technology mhux qiegħed biex jgħallem l-inġiniera biss imma qiegħed biex jgħallem lill-impjegati kollha tal-Water Services Corporation, mill-impjegat iż-żgħir sa l-għola wieħed.

Hawnhekk qed isir ġid kbir u l-ħaddiema, huma min huma, kollha qed japprezzawh dan.

Jien informat li tant sejjer tajjeb dan l-institute li anke studenti minn barra l-Water Services Corporation qed juru interess li jattendu għal dawn il- korsijiet.

Peress li ma tantx baqa' ħin, xtaqt insemmi xi ħaġa dwar x'sar fuq il- computerisation, fuq il-customer care - għalkemm irranġat xtaqna nirranġawha b'mod aħjar - u fuq il-kampanja biex il-poplu jibża' għall- ilma li forsi wieħed għandu jagħmilha aktar effiċjenti.

Għalekmm aħna ngergru li għandna nuqqas ta' ilma, pero' mbagħad anke meta tmur postijiet kbar fl-Ewropa tara li l-ilma jagħtuh prijorita' kbira.

Jien hawnhekk semmejt x'sar u x'nixtieq li jsir, pero' issa nixtieq insemmi li dan l-aħħar qed ikollna qtugħ ta' ilma f'diversi postijiet Malta, liema qtugħ kultant ma tispjegahx.

Jien nifhem li meta jkun hemm qtugħ fil-provvista ta' l-elettriku anke ir-reverse osmosis jiefqu u allura jkun hemm nuqqas ta' ilma, pero' mbagħad ma nistax nifhem kif f'ċerti postijiet - smajna kemm-il darba f'gazzetti, qrajna fuq l-aħbarijiet u kien hawn anke interpellanzi parlamentari miż-żewġ naħat tal-Kamra - bħal Ħal Tarxien, il-Hamrun u l-Gzira qed ikun hemm nuqqas u kultant anke qtugħ fl-ilma li jdum minn filgħodu sa fil-għaxija u ma jkunx hemm spjegazzjoni għal dan il-qtugħ.

Fejn noqgħod jien, il-Gżira, kien wieħed mill-postijiet li kien ibati ħafna minn nuqqas ta' ilma, pero' dan l-aħħar konna ilna snin sħaħ li nsibu l-ilma fil-vit u allura jien nixtieq li l-Ministru jagħtini sodisfazzjon għaliex qed jiġri dan il-qtugħ.

Mr Chairman, nasal biex nagħlaq l-intervent qasir tiegħi billi nittama u nawgura li x-xogħol siewi li għamlet il-Water Services Corporation jitkompla taħt l-Amministrazzjoni Soċjalista.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

Francis Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, id-diskussjoni tal-llum fuq l- estimi għar-rigward tal-Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, forsi interessantament, tikkoinċidi wkoll ma' għeluq l-ewwel mitt jum tal- Gvern il-ġdid.

Il-bieraħ rajna riklam fl-"l-orizzont", li fil-fehma tiegħi kien daqsxejn imġebbed, ta' dak li sar kif wkoll ta' dak li ma sarx.

Jien se nagħmel biss dan il-kumment għaliex fil-pjanifikazzjoni u fl- iżvilupp ta' pajjiż bħal tagħna, ir-rwol tal-Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni huwa wieħed mill-iktar importanti u allura f'din l- ewwel okkażjoni tiegħi li nitkellem fuq l-estimi ta' dan il-ministeru naħseb li huwa kważi doveruż li nesprimi minn qalbi r-ringrazzjament totali - kif kelli l-okkażjoni li nesprimi ma wħud b'mod personali - lill- uffiċjali kollha fi ħdan il-ministeru, li qabel kien imsemmi Ministeru għall-Ambjent, u fi ħdan it-Taqsima Xogħlijiet, li kollha nafhom bħala uffiċjali serji, responsabbli, dedikati u li għandhom għal qalbhom il-ġid tal-pajjiż.

Naturalment il-parti l-kbira minnhom huma fil-postijiet fejn normalment ikunu waqt id-diskussjoni ta' estimi, jiġifieri fis-siġġijiet riżervati għall-advisers f'din il-Kamra, u allura nieħu din l-okkażjoni biex nirringrazzjahom.

Naturalment irrid nagħti kelma wkoll ta' awgurju personalment lill-Ministru l-ġdid, li qabel kien isegwi x'ikun qed jiġri f'dan il-ministeru mill-bankijiet ta' l-Oppożizzjoni, u dan għaliex, kif se nispjega aktar tard, jien nemmen li dak li jseħħ f'dan il-ministeru għandu rabta' diretta ma' dak li jkun qed jiġri fil-kumplament tal-pajjiż.

Hawnhekk forsi tajjeb li qabel xejn wieħed jagħti ħarsa, imqar fil-qosor, lejn dak li twettaq minn Gvern Nazzjonalista fl-aħħar disa' snin.

Qabel xejn irrid ngħid li l-ministeru li qed nitkellmu dwaru llum, tradizjonalment kien dejjem magħruf bħala l-Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi - ċioe' tal-Public Works - u wara l-gwerra kien ukoll issejjah bħala l-Ministeru tar-Rikostuzzjoni.

Il-Gvern Nazzjonalista fl-aħħar disa' snin kien għażel li jiddefinixxi, bi skop politiku preċiż, dan il-ministeru b'mod differenti.

Għaliex il-Gvern preżenti ħass li kellu jmur lura għall- isem tradizzjonali - apparti li ħa parti sew mill-isem li l-ministeru kellu minn wara l-gwerra jiġifieri, flok rikostruzzjoni issa qed jgħidlu Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni - naturalment hija għażla politika li forsi l-Ministru jkollu okkażjoni jispjega fil-winding up tiegħu.

Pero' ejjew inħarsu ftit lejn x'għamilna fl-aħħar disa' snin.

Fl-ewwel ħames snin, jiġifieri fis-Seba' Leġislatura, għidna li dan huwa l-Ministeru għal Iżvilupp ta' l-Infrastruttura u din kienet deċiżjoni politika ċara fejn fhimna li hawn qed nitkellmu fuq ċavetta mill-iktar importanti għall-iżvilupp kollu tal-pajjiż.

Aħna fehemna li dan il- ministeru jrid ikun iċ-ċavetta għat-take-off ta' Malta, it-take-off għall- ħolqien ta' xogħol, għat-tkattir tal-ġid u għad-deċiżjonijiet kollha li ttieħdu biex ikun hemm l-iżvilupp ta' infrastruttura li verament hemm bżonn u li dan imbagħad tiggarantixxi aktar xogħol.

Per eżempju, wieħed ma jistax ma jfakkarx fil-bini ta' l-air terminal il-ġdid li hu mgħammar b'sistemi mill-iktar moderni biex ikun jista' jlaħħaq mal-movimenti ta' 1,200 passiġġier fis-siegħa.

Lanqas nistgħu ma nsemmux it-titjib fil- portijiet, bil-bini ta' mollijiet fi Fuel Wharf kif ukoll bl-iżvilupp tal- Port Ħieles.

Għal dak li twettaq fil-qasam ta' l-ilma diġa' rrifera għalih il-kollega u ħabib tiegħi l-Onor.

John Vella.

Dwar il-qasam ta' l-enerġija li llum jappartjeni lill-ministeru ieħor, forsi hawnhekk wieħed irid ta' bilfors jgħid li bl-għażla politika li għamel dan il-Gvern - u li jrid jagħmel kull gvern - dan il-ministeru a paragun ta' kif kien qabel ġie spezzettat bejn tliet jew erba' ministeri.

Dan għall-fatt li jekk titkellem fuq il-qasam ta' l-enerġija tmur fuq il-Ministeru tal-Kummerċ, jekk tara l-aspett ta' kostruzzjoni mil-lat ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar hemm il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u ta' l- Ambjent u jekk nieħdu t-telekommunikazzjoni allura trid tinkludi wkoll lill-Ministru bla Portafoll li hemm fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

Li hemm taħt il-Ministru attwali huma x-xogħlijiet pubbliċi u l-iżvilupp ta' l-infrastruttura.

Imma, nerġa' ngħid, dawn huma għażliet li jsiru minn ħafna gvernijiet fil-bidu tat-tmexxija tagħhom, anke jekk dawn mhux dejjem huma spjegabbli b'mod ċar.

Wieħed irid jirriferi wkoll għall-infrastruttura li kienet meħtieġa fis- settur tad-drenaġġ li dwaru sar masterplan u li tħaddem b'rittmu mgħaġġel u li nawgura li jibqa' jitħaddem bl-istess rittmu - kif għamel s'issa - mill- Gvern attwali .Naturalment dwar dawn se nagħti eżempji iżjed speċifiċi meta aktar 'il quddiem nibda nirriferi għad-dipartimenti li jaqgħu taħt it- Taqsima tax-Xogħlijiet.

L-istess ġara għar-rigward tat-toroq, kif fil-fatt diġa' spjega il-kollega tiegħi l-Onor.

Tony Abela.

Kieku kelli nħares lejn dawn l-affarijiet kollha u nipprova nagħti rendikont fil-qosor ta' dak kollu li sar, fil-fehma tiegħi kien joħroġ ċar li kien hemm direzzjoni li kienet tenfasizza viżjoni serja għall-ħolqien ta' pajjiż modern.

Għalina, f'din il-viżjoni kien u baqa' dejjem importanti l-bniedem, il-kwalita' tal-ħajja u l-livell ta' xogħol li jingħata minn dan il-ministeru.

Għaliex?

Għax f'ħafna minn dawn is-setturi li qed nirriferi għalihom, aħna tlaqna minn sitwazzjoni ta' medjokrita' assoluta u allura ridna li mmorru minn din il-medjokrita' għall-kwalita.

Aħna ma ridniex li nkunu spirati mill-motto "Never mind the quality, feel the width," u appell li ma nistax ma nagħmilx lill-kollega tiegħi, il- Ministru Charles Buhagiar, li llum huwa responsabbli għal dan is-settur, huwa li jrid ikun hemm direzzjoni favur il-kwalita'.

Int tista' taqbad l- istorja tad-diversi oqsma ta' l-infrastruttura ta' l-aħħar disa' snin u tipplottjha fuq graph u tara kif fuq naħa waħda għandek kważi dejjem tluq minn livelli medjokri u fit-tarf l-ieħor għandek mhux il-perfezzjoni, għaliex il-perfezzjoni ma tilħaqha qatt, imma għandek direzzjoni ċarissima ta' l-enfasi fuq il-kwalita'.

L-ajruport huwa l-ewwel eżempju, fejn titlaq mill-medjokrita' tal-bini li ma kienx għadu jlaħħaq mal-ħtiġijiet u fejn sa Mejju ta' 1987 kellek deċiżjonijiet politiċi li wasslu biex lanqas biss jinbidel il-luggage carousel.

L-air terminal tant kien fi stat li ma jlaħħaqx mal-ħtiġijiet li saħansitra kellna nagħmlu xogħlijiet ta' upgrading fuq dak eżistenti għaliex ma stajniex inħalluh hekk sakemm tittieħed id-deċiżjoni li jinbena air terminal ġdid.

Nieħdu l-graph tat-telekommunikkazzjoni, f'tarf minnhom għandek is- sistema ta' l-iStrowger, id-double lines, il-crossed lines, in-nuqqas ta' linji fil-pajjiż u mbagħad fit-tarf l-ieħor għandek sistema diġitali moderna ta' kommunikazzjoni bla riżervi, anke internazzjonalment, permezz tas-sistemi ta' satelliti kif ukoll l-introduzzjoni ta' l-Internet.

Dawn tarahom kollha fuq chart flimkien, 1987 f'tarf u 1996 fit-tarf l-ieħor.

Jekk tagħmel l-istess ħaġa għall-ilma, hawnhekk f'tarf issib in-nuqqas ta' ilma fil-vit, li diġa' tkellimna dwaru u l-problema ta' kif tippjana f'dan is-settur, u fit-tarf l-ieħor għandek garanzija ta' provvista' għal dak li għandu bżonn il-poplu u l-industrija peress li issa l-pajjiż spiċċa jipproduċi d-doppju ta' qabel.

Fil-qasam ta' l-enerġija kien hemm id-deċiżjoni biex tinbena power station, bil-fażijiet kollha, biex tlaħħaq mall-ħteġijiet fl-iżvilupp ta' l- infrastruttura.

Għas-sistema tad-drenaġġ kellna l-masterplan bl-enfasi tkun fuq kif nintegraw din is-sistema ma' sistema ta' produzzjoni ta' second class water.

Pero' qabel il-masterplan kellek il-medjokrita' u mbagħad kien hemm, nerġa' ngħid, mhux il-perfezzjoni imma direzzjoni ċarissima ta' gvern li ried iwettaq dak li kien meħtieġ għal pajjiż.

L-istess dwar il-faċilitajiet fil-portijiet tagħna bħal, per eżempju, li jkollok xi forma ta' sea passenger terminal.

Nista' nitkellem ukoll dwar l-infrastruttura għal Għawdex, li hija wkoll suġġett rilevanti ħafna speċjalment bħalissa, u aktar tard se nirriferi anke għaċ-ċifri preċiżi dwar dak li qed jitwettaq f'dan ir-rigward.

Hawnhekk wieħed josserva l-impenn li evidentement kien hemm biex il- kwalita' ta' ħajja aħjar mill-aspett infrastrutturali, b'mod prinċipali, l- iżvilupp tal-mollijiet u tas-sistema tat-toroq, biex il-kwalita' ta' ħajja tkun eżistenti f'Għadex ukoll.

Illum dak l-impenn iktar jidher fin-nuqqas tiegħu milli jidher bħala impenn li sejjer ikompli.

Anke għat-toroq, il-prijorita' fuqhom segwiet dawn il-prijoritajiet l- oħra li qed nitkellem dwarhom, għaliex kien evidenti għall-Gvern Nazzjonalista li int ma tistax tibda biex tirranġa t-toroq ta' Malta - apparti l-proġetti kbar, jiġifieri, l-proġett tal-mini ta' Santa Venera u l- proġett f'tal-Qroqq, li naturalment għad fadal x'irid isir fuqu, u proġetti oħrajn li kienu diġa' saru - jekk int l-ewwel ma tagħtix prijorita' lill-oqsma l-oħra ta' l-infrastruttura li, b'mod loġiku, bilfors iridu jsiru qabel ma int tkompli fuq proġett iktar ambizzjuż tat- toroq.

Pero' nafu li kien hemm rapport komprensiv li jikklassifika t-toroq kollha u li jagħti direzzjoni politika ċara fejn irridu naslu.

Mr Chairman, apparti li nitkellmu fuq l-iżvilupp infrastrutturali jien imbagħad irrid ngħaddi għat-tmien leġislatura fejn għamilna l-enfasi ta' l- integrazzjoni ta' dawn il-prinċipji kollha mar-rispett lejn l-ambjent.

Kien proprju għalhekk li dan il-ministeru sejjaħnilu l-Ministeru għal Ambjent għaliex ridna li l-ambjent ikun decision making factor fid- deċiżjonijiet l-oħra kollha li jittieħdu għall-iżvilupp ta' l- infrastruttura.

F'dawn l-aspetti kollha, l-economic equation li għamel il- Gvern preċedenti kienet mhux biss graph li titlaq dejjem mill-punt ta' medjokrita' għall- punt ta' kwalita' ta' ħajja, ta' kwalita' ta' servizz, ta' kwalita' li tiggarantixxi xogħol u investiment, imma kienet economic equation li b'dan l-iżvilupp inkunu qed niggarantixxu x-xogħol, inkattru l- ġid u ngħollu l-kwalita' tal-ħajja.

Meta ta' kuljum jien nisma' argumenti - jew aħjar ereżiji - min-naħa l-oħra tal-Gvern li jgħidu, per eżempju - sal-bierah stess - li l-Malta International Airport għandha problema għaliex trid tħallas Lm7 miljun fuq il-loan ta' l-European Investment Bank għall-bini ta' l-air terminal il-ġdid, allura jien ngħid li bil-mod kif qed jargumenta l-Gvern qed jgħidilna li l-investiment ma jiswa xejn jekk int trid tħallas għalih.

Issa ħalli nipprova napplika dan għall-ħajja, għax naħseb li iktar ma tieħu eżempji mill-ħajja ta' kuljum iktar nifhmu lil xulxin.

Ħalli nipprova napplika dawn l-istess argumenti għal dawk il- koppji kollha li jkunu sselfu l-flus biex setgħu jixtru d-dar tagħhom fejn, bil-loġika tal-Gvern preżenti, dawn kollha m'għandhomx dar imma għandhom biss ħofra.

Dan qed ngħidu għaliex jekk l-air terminal ma jeżistix, aħseb u are kemm teżisti d-dar ta' din il-koppja!

Jew jekk il-power station ma teżistix, għax naraw biss x'għandek tagħti bħala ħlas biex sar dak l-investiment, aħseb u ara kemm teżisti dik id-dar!

Jew jekk l-impjanti tar-reverse osmosis huma finta, aħseb u ara kemm jeżisti flat ta' dak l-individwu.

Allura jekk dan kollu jiġi applikat b'dan il-mod jien nistaqsi, il-persuni fil-ħajja tagħhom ta' kuljum x'suppost jagħmlu?

Suppost kulħadd jara kif jikri l-basement tad-dar biex b'hekk ikopri l-loan repayment programm li jkollu?

Jew jekk imorru bil-karozza sal-post tax-xogħol tagħhom suppost jagħmlu tabella mal-windscreen biex jgħabbu xi passiġġieri ħalli jżommulu n- noll?

Naturalment, jekk imbagħad imorru Għawdex iridu jkopru n-nollijiet il- ġodda wkoll!

Jekk għandhom telephone ġod-dar suppost li jagħmlu kaxxa u jistiednu n-nies minn barra u jgħidulhom: Ejjew itfgħu l-flus fil-kaxxa, għax dawn ma jeżistux!

Donnu li għall-Gvern ma jgħodd xejn li jkollok servizzi ta' infrastruttura u għalhekk jien ma nistax ma nappellax lill- Gvern biex jibdel din il-mentalita' għal waħda li tibqa' mmirata lejn il- kwalita' ta' servizz, lejn il-kwalita' tal-ħajja u l-ħolqien tax-xogħol, għax hemm qiegħda l-economic equation.

Jekk nipprovaw ngħidu: Mela air terminal, ladarba rridu ndumu tant snin biex inħallsuh, ma nagħmluhx, u allura b'dan l-argument imn'Alla li l-Gvern Nazzjonalista għamlu.

Power station ma nagħmluhiex biex imbagħad ma niġġenerawx dawl!

Reverse osmosis li tiġi tiswa l-miljuni ma nistallawhiex!

Jekk il-Gvern jirraġuna b'dan il-mod ikun qed iwassal għal-diżastru ekonomiku għaliex ma jkunx qiegħed jagħmel l-akbar dover tiegħu, li b'mod partikolari hu rrappreżentat minn min ikollu responsabbilta' tal-Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, li jiggarantixxi dawk is-servizzi kollha li għandu bżonn il- pajjiż u allura ma tarax kull servizz fih innifsu imma tarah fit-totalita' kollha tiegħu.

Mela ladarba ħadd f'sensih - kif tajt eżempju ta' min jixtri post jew appartament - ma jirraġuna jew jippjana ħajtu b'dan il-mod, allura ma jistax ikun li l-pajjiż jitmexxa b'dan il-mod.

Il-Ministeru tax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni - la l-isem tiegħu reġa' sar hekk - irid ikun il-mutur ta' ħidma biex il-pajjiż ikollu l-kwalita' ta' servizzi li għandu bżonn.

Jekk wieħed iħares lejn id-Diskors tal-President, għan-nom tal-Gvern, fl-okkażżjoni tal-ftuħ ta' dan il-Parlament, jifhem illi bħala lip service kienet issemmiet ukoll il-ħtieġa ta' kwalita' ta' servizzi ta' infrastruttura li ġew marbuta wkoll mal-ħolqien tax-xogħol.

Sur President, f'dan ir-rigward forsi huwa importanti li wieħed jagħti ħarsa dettaljata lejn l-Estimi li għandna quddiemna u se nibda billi nħares anke lejn il-mission statement, fejn insib riferenza għal dak li jrid isir fit-Taqsima Xogħlijiet jiġifieri:

"The restructuring process carried out during 1992 now needs to be revised and updated in line with the Works Division's new responsibilities in order to provide a more efficient and effective operational structure."

Mela hawnhekk il-Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni qed jgħidilna li wieħed irid jerġa' jirrivedi dan il-proċess ta' ristrutturazzjoni .

Naturalment jien m'inhix kontra li tirrevedi l- istrutturi li jkollok għax anke s-sena li għaddiet stess konna ħadna miżuri biex isir aktar titjib fit-Taqsima tax-Xogħlijiet.

Pero' jien naħseb li l- Ministru jrid jispjega preċiżament x'għandu f'moħħu u jrid ikollu konċett - li jagħmlu hu jew li jagħmluhulu - ta' organisation chart li verament tilħaq l-iskopijiet ta' taqsima li taħdem b'mod iktar effiċjenti permezz ta' użu aħjar tar-riżorsi fi ħdanha.

Qed nassumi li donnu dan l-eżerċizzju m'huwiex lest, pero' mis-sintomi li jidhru s'issa għandi dubji jekk hawnhekk hux mexjin verament fit-triq it-tajba.

Jekk niġu għall-Building and Engineering Department - dalwaqt ngħid x'hemm miktub f'dawn l-Estimi għar-rigward ta' dan id-dipartiment - qed jingħad, għal raġunijiet li ma nistax nifhem b'liema loġika saru, li dan id- dipartiment - jekk mhux qed jingħad bil-kliem almenu qed isir fil-prattika - għandu jkun dipartiment li jipprovdi biss servizz ta' disinn lit-Taqsima tax-Xogħlijiet u lil dipartimenti oħra tal-gvern.

Bħala riżultat, taħt il- Construction and Maintenance Department, kif qed jissejjaħ bħalissa, tfajna kważi kollox, anke l-local councils unit - nitkellem dwarha aktar tard - li issa ġiet tagħmel parti minn dan id-dipartiment, donnu biex żgur ma jkollhiex awtonomija tagħha, kif ukoll il-marine section, il- fortifikazzjonijiet u parti mill-estates.

F'dan l-istadju jien ngħid li għandi d-dubji tiegħi jekk dan huwiex mod kif id-dipartimenti jiġu jaħdmu aħjar.

Pero', qabel ma nirriferi għad-dipartimenti iktar fid-dettall, ħalli naraw x'jgħidu l-Estimi għar-rigward tal-Building and Engineering Department, li kien wieħed mill-aqwa dipartimenti fit-Taqsima Xogħlijietli u li issa qed jiġi ridott f'dan l-istat.

Fl-Estimi li ppreżenta dan il- Gvern insibu miktub hekk:

"The Department's main activity during 1996 was related to four major projects.

These were the building of the new Civic Centre at Birkirkara, Phase I of the Girls' Junior Lyceum at Sta Lucia and the Old People's Home at Cospicua and the construction of additional accommodation at the Corradino Correctional Facility."

Naturalment, s'hawnhekk iffriskajt il-memorja tiegħi dwar x'għamilna aħna fl-1996.

Imbagħad qrajt b'attenzjoni ikbar il-paragrafu ta' wara li jgħid hekk:

"During 1997 it is anticipated that works at the Birkirkara Civic Centre, as well as the first phase of the Sta Lucia school, will be completed.

Works will continue during the current financial year at the Old People's Home and at the Corradino Correctional Facility."

Mela jekk ikolli nimxi ma' l-Estimi - issa jiena naf li hemm xi ħsibijiet oħra - ngħid li fl-1997 se jitkompla dak li nbeda fl-1996.

Jien kelli nistudja b'attenzjoni kbira x'hawn miktub hawn għax meta madwar xahar ilu għamilt domanda parlamentari dwar xi proġetti għandu l-Gvern, ir- risposta kienet li dawk kienu se joħorġu mill-budget.

Issa, meta wieħed jaqra l-Estimi b'attenzjoni jsib li se nispiċċaw dak li sar fl-1996 u m'hemm ebda idea ġdida.

Jien naħseb li n-nuqqas ta' pjani ġodda u n-nuqqas ta' viżjoni huma fatturi li jistgħu jagħmlu ħsara mhux biss lil dan il- ministeru imma, bħala konsegwenza, lill-iżvilupp kollu tal-pajjiż għar- raġunijiet li għadni kif spjegajt.

Rigward il-local councils unit jien nixtieq nirriferi lill-Ministru għat- tweġiba ta' mistoqsija Nru. 76 fejn kont staqsejtu x'inhuma l-pjani għal dan il-unit, fejn kien qal hekk:

"Il-funzjoni ta' dan il-unit qed tiġi emendata fil-proċess ta' ristrutturazzjoni li qed isir f'dan id-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi.

Trid tittieħed ukoll in konsiderazzjoni l-iskema li permezz tagħha xi ħaddiema jiġu sekondati direttament lill-kunsilli lokali.

Dan kollu jrid iwassal sabiex il-kunsilli lokali jkunu jistgħu jiffunzjonaw b'mod aktar effiċjenti."

Naħseb li dan hu punt li wieħed irid iħares lejh b'attenzjoni.

Il-Gvern qed jgħid li se jirristruttura dan il-unit billi jagħmlu parti minn dipartiment pero' xorta jibqa' ma jiddefinixxix dik l-istruttura, allavolja qed igħid li b'hekk il-kunsilli lokali se jaħdmu aħjar.

Skond dak li wieħed jista' jsegwi mill-press cuttings, wieħed jifhem li l-unit illum qed tingħata ħafna xogħlijiet li m'humiex konnessi max-xogħol ordnat mill- kunsilli lokali u din forsi tista' teħodha bħala sens ta' fiduċja fil- ħaddiema li jifformaw dan il-unit.

Jekk qed nifhem tajjeb, it-tweġiba li ta l-Ministru tinkludi li naqbdu numru ta' ħaddiema u nwaddbuhom fi ħdan il-kunsilli lokali.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq ereżija kbira għaliex il-ħidma effiċjenti favur il-kunsilli lokali tirriżulta billi jkollok nies attrezzati, li fuq bażi kontrattwali u volontarja jagħtu lill-kunsilli lokali xogħol ta' kwalita' tajba.

Jekk inħarsu lejn l-Estimi fid-dettall insibu li l-Gvern preżenti qed jistenna li jdaħħal Lm1 miljun iktar mill-kuntratti għas- servizzi li jingħataw lill-kunsilli lokali għaliex iċ-ċifra taħt ir-revenue mill-kunsilli lokali mistennija tkun Lm2.515 miljun, filwaqt li dik li kienet approvata bħala stima tas-sena li għaddiet kienet Lm1.4 miljun.

Jien se nara x'qed jiġri fil-kunsilli lokali biex nipprova nifhem din iċ- ċifra.

F'paġna 217 ta' l-Estimi - naturalment hawnhekk mort f'ministeru ieħor - insib li l-kunsilli lokali qed jingħataw Lm1 miljun inqas, kif diġa' ntqal pubblikament.

Meta nipprova nifhem dawn l-Estimi nasal għall- konklużjoni li dan il-Gvern irid li l-kunsilli jonfqu Lm1 miljun iktar li allura jgħaddu għand l-istess Gvern, meta hu lilhom qed jagħtihom Lm1 miljun inqas x'jonfqu!

Mhux hekk biss, iżda meta l-istruttura kienet geared biex tagħmel xogħol kuntrattwali magħhom, flok ma' din ħalliha intatta jew flok ipperfezzjonaha iktar, qed jagħmilha hekk, haphazard, u barra x-xogħol ta' kunsilli qed iżid xogħol ieħor kif ukoll se ssir parti minn dipartiment ieħor.

X'inhu l-ħsieb tal-Gvern?

Kif se jtella' dħul ta' Lm2.5 miljun mingħand il- kunsilli lokali jiġifieri, Lm1 miljun iktar mis-sena li għaddiet, meta lill- kunsilli qed nagħtuhom Lm1 miljun inqas?

X'equation hi din!

Jekk inti trid iktar xogħol mingħand xi ħadd biex jonfoq għandek iktar, almenu trid tagħtih iktar flus biex jonfoq u mhux inqas!

Dawn huma kontradizzjonijiet li ma jistgħux jagħmlu sens, sakemm il-Gvern issa mhux se jgħid li lill- kunsilli se jagħtihom l-impjegati magħhom biex jagħmlu role ta' manager u mbagħad jibgħat il-kont tas-salarji ta' dawn in-nies lill-kunsilli lokali!

Mela issa minn konċett ta' xogħol kuntrattwali speċjalizzat u organizzat, lill-kunsilli lokali l-Gvern se jgħidilhom biex jieħdu ftit nies biex ikunu qishom il-handymen tagħhom.

Dan se jsir biex il-kunsilli jaraw x'se jagħmlu bihom huma għax il-Gvern ma rnexxielux iżomm id-dixxiplina fuqhom.

Il-Gvern preżenti irid iżomm iktar dixxiplina u jien nawguralu li jirnexxielu f'dan l-aspett.

Issa l-kunsilli lokali se jieħdu numru ta' nies, li lanqas naf kif se niddefinihom, biex mbagħad forsi jtella' d-dħul tiegħu billi jibagħtilhom il-kont tas-salarji tagħhom.

Naħseb li fuq il- kunsilli lokali għidna biżżejjed.

Niġi issa għat-Taqsima tad-Drenaġġ.

Huwa sodisfazzjon għalija personalment u għall-Gvern preċedenti li jekk kien hemm qasam li kellu jingħata attenzjoni u nikkonċentraw fuqu biex il-pajjiż ikollu l-iktar affarijiet bażiċi garantiti, kien proprju dan il-qasam.

Hawnhekk mhux biss se nitkellem fuq il-fatt li sar il-masterplan imma fuq l-implimentazzjoni tiegħu.

Bid-diversi miżuri li ħadna qed nassiguraw li dawk l-areas kollha li huma viċin il-bajjiet popolari ma jkunux imniġġsa mid-drenaġġ.

Naturalment l-iktar proġett ambizzjuż u diffiċli kien dak ta' Wied il- GĦajn fejn kien hemm min anke qalli: Din hija ħolma, għax ilna nisimgħu li xi ħadd irid jagħmilha u min jaf kemm-il sena se tieħu u kif se tattwawha!

Jiena naf li abbażi tax-xogħol kollu li sar mill-Amministrazzjoni Nazzjonalista dak ix-xogħol huwa komplet u dak il-proġett huwa suċċess.

Jonqos il-finishing touches - mhux fil-proċess innifsu tas-sistema tad- drenaġġ - biex anke Wied il-GĦajn ikollu dehra isbaħ kif jixraqlu bħal, per eżempju, ix-xogħol fuq il-promenade.

Ma nistax ma nesprimix is- sodisfazzjon fir-rigward ta' dan il-proġett ambizzjuż li twettaq b'suċċess, pero' l-proġetti tal-gvern ma jistgħu qatt jibdew fuq projett wieħed u jieqfu hemm.

Il-Gvern illum irid jara x'se jagħmel għar-rigward tal-proġett tal-mina tal-Pwales għax inkella nkunu għamilna dak l-upgrading kollu, inkluż is- substation ġdida, għal xejn, għax jew nispiċċaw li xorta ma nkunux nistgħu nużaw il-full capacity tal-pumping station jew inkella nispiċċaw bi żbroff iktar 'il fuq.

Minn dak li kont segwejt fuq dan il-proġett nifhem li jrid isir environmental impact assessment u wieħed irid jiddefinixxi r-rotta preċiża li trid tieħu din il-mina jew wieħed irid jara hemmx alternattivi oħrajn, pero' żgur li l-Gvern attwali jrid jieħu d-deċiżjonjiet kollha li hemm bżonn f'dan ir-rigward.

Proġett importanti ieħor huwa tal-Baħrija fejn wieħed irid jara x'hemm bżonn isir biex ikun hemm aċċessibbilita' aħjar fit-triq li tagħti għall- Baħrija.

Per eżempju, ninnota b'sodisfazzjon ukoll il-kuntratt tas-suction bowser li issa sar fuq l-inizjattiva li kienet ittieħdet mill- Amministrazzjoni Nazzjonali.

Hawn irrid nistaqsi fuq il-proġett ta' bejn ir-Rabat u Ħ'Attard, il-proġett tal-Gżira u dawk ta' l-Imsida u tas-Swieqi.

Nifhem li għaddej xogħol ukoll fuq ir-retention gallaries u anke li se jinbeda x-xogħol f'Tower Road tas-Sliema.

Dwar is-sewage treatment u l-purification plants, meta nħares lejn l- Estimi - jekk wieħed iħares lejn iċ-ċifri fihom infushom - u nara n-nefqa li l-Gvern qed jivvota għal din is-sena, insib li hemm kważi Lm2 miljun inqas.

Naturalment, wieħed jista' jargumenta li Lm1 miljun minnhom huma flus li l-Gvern preċedenti qed jiffranka għall-Estimi ta' din is-sena.

GĦaliex?

GĦaliex jekk inħarsu lejn is-sewage treatment and reclamation taħt il-capital vote, f'item 4, insibu li s-sena li għaddiet il-vot kien Lm1,700,000 filwaqt li għal din is-sena huwa ta' Lm700,000.

Meta wieħed jara differenza ta' Lm1 miljun irid jiftakar li konna għamilna pagament bil- quddiem ta' Lm1 miljun biex nassiguraw li jsir ix-xogħol biex inżidu l- generating capacity fuq l-impjant ta' Sant'Antnin biex isir l-upgrading tiegħu minn 7,000 metru kubu kuljum għal 17,000 metru kubu kuljum.

Dan xogħol li kien ippjanat mill-Amministrazzjoni preċedenti u jien nifhem li issa dan il-Gvern kellu jivvota inqas flus minħabba dan id-down payment li sar.

Pero' apparti dak il-Lm1 miljun wieħed forsi ma spjegax biżżejjed għaliex qed nagħmlu estimu inqas mis-sena li għaddiet.

Hi x'inhi s- sitwazzjoni, dan il-proġett m'huwiex limitat għall-Impjant ta' Sant'Antnin imma wieħed irid jara wkoll ix-xogħol in konnessjoni ma' Ras il-Ħobż u ma' impjanti oħrajn li l-Gvern ma jistax ma jagħtihomx prijorita'.

Naturalment il-Gvern preżenti japprezza, jekk xejn, il-fattur li aħna konna nnegozjajna faċilitajiet finanzjarji tajbin mal-European Investment Bank ta' aktar minn ECU40 miljun li llum jista' jibbenefika minnhom il-Gvern preżenti, bħalma konna nibbenefikaw minnhom aħna.

Niġi għas-settur tat-toroq.

Hawnhekk, Sur President, ma nistax ma nikkummentax - apparti r-riferenza għall-proġetti li saru - li l-ewwel ħaġa lampanti li tolqotni f'dawn l-Estimi hija li fejn jidħlu t-toroq, li dwarhom konna ddefinixxejna d-direzzjoni ta' prijorita' wara li kien sar xogħol infrastrutturali ieħor, minflok m'aħna qegħdin inżommu r-ritmu kif kien ippjanat f'dan il-qasam tant importanti u mmorru fuq l-ewwel gear, issa qed nitfgħu l-gear in reverse.

Jien nibża' li dan il-fatt qed jiġri f'ħafna oqsma oħra.

GĦaliex qed ngħid hekk?

GĦaliex meta tara n-nefqa għat-toroq f'dawn l-Estimi ssib li għandek ivvotati Lm2 miljun inqas.

Taħt l-item "Roads" insibu li s-somma totali vvotata s-sena li għaddiet kienet ta' Lm6.9 miljun u t-total ivvotat għas-sena li qegħdin fiha huwa ta' Lm4.9 miljun, jiġifieri Lm2 miljun inqas.

Hawn jien niftakar argumenti interessanti min-naħa ta' l-Oppożizzjoni Laburista, fejn dawn kienu riedu li jkun hemm xi forma ta' ratio, xi forma ta' equation bejn il-Vot tat- Toroq u dak li l-Gvern ikun qed idaħħal minn taxxi konessi mat-toroq.

Jekk naraw l-Estimi kollha mhux biss insibu li din l-equation ma tjebitx u li marret għall-agħar, imma nsibu li fejn dan il-budget jitkellem fuq taxxi konnessi ma' toroq - jiġifieri fuq il-vetturi, il-liċenzji u l-petrol - hawn qed inżidu r-revenue b'taxxi ġodda li ntroduċa l-Gvern preżenti u fl- istess nifs innaqqsu n-nefqa għat-toroq.

Jien, bil-permess tal-Kamra, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li hija miġbura kollha mill-Estimi ta' l-istess Gvern li turi li fl-1996 id- dħul minn reġistrazzjoni fuq il-karozzi privati kien ta' Lm21.5 miljun, filwaqt li din is-sena d-dħul se jkun ta' Lm24.4 miljun, differenza ta' kważi Lm3 miljun.

Id-dħul mill- liċenzji tal-vetturi s-sena li għaddiet kien ta' Lm6.5 miljun u din is-sena se jkun Lm6.6 miljun, differenza ta' Lm100,000.

Minn sisa fuq petrol, diesel u fuel, is-sena li għaddiet id- dħul kien ta' Lm10.5 miljun, waqt li għal din is-sena se jkun ta' Lm17 miljun, żieda ta' Lm6.5 miljun.

Allura t-total tad-dħul għas-sena li għaddiet kien ta' Lm38.5 miljun, filwaqt li t-total ta' dħul proġettat għal din is-sena huwa ta' Lm48 miljun.

Mela Gvern Laburista jrid jiġbor Lm9.5 miljun iktar f'taxxi konnessi mal-vetturi u l-użu tagħhom, biex imbagħad fuq il-Vot tat-Toroq irid jonfoq Lm2 miljun inqas!

Din hija equation oħra interessanti li nsibu f'dawn l-Estimi!

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess biex l-Onor.

Zammit Dimech ipoġġi dan id-dokument fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Tabella li turi n-nefqa għat-toroq matul l-1996 u l-1997 u d-dħul minn reġistrazzjoni fuq karozzi privati, liċenzji ta' vetturi u liċenzji fuq fuel; u

Mr Chairman, f'dan ir-rigward infakkar li kien sar ir-rapport dwar il- klassifikar tat-toroq u nfakkar ukoll dwar il-ħtieġa ta' konsulenti barranin.

Nifhem li anke l-Gvern preżenti qed jifhmu dan.

Infatti kien hemm diversi okkażjonijiet fejn il-Ministru l-ġdid tkellem f'dan is-sens u qal li jrid ikun hemm anke teaching posts fl-Universita'.

Naturalment nifhem li hemm nuqqas ta' riżorsi umani - li l-Gvern jista' jagħmel tajjeb għalihom b'konsulenzi bħalma kien hemm is-sejħa diġa' għall-konsulenzi f'dan ir-rigward mill-Gvern preċedenti - pero' li ma' dan in-nuqqas inżidu wkoll in-nuqqas ta' riżorsi finanzjarji naturalment żgur li dan m'huwiex fattur li jagħmel sens fil-kontest ta' iktar taxxi fl-istess rigward.

Sur President, il-Gvern x'igħid għar-rigward tat-toroq fl-Estimi?

Din hija interessanti u jien dejjem inħobb nikkwota minn dak li jkun qed jgħid il-Gvern stess ħalli żgur ma niġix akkużat li jien qed noħlom b'xi ħaġa.

Fil-fatt, għar-rigward tar-Roads Department fl-Estimi nsibu:

"Improving safety on the road will be the first primary objective of the Department through the laying of road markings, fixing of traffic signs, installation of further pelican crossings and the setting up of signal controlled junctions at heavily trafficked intersections on the road network and mounting of traffic barriers.".

Daqshekk biss hawn fl-Estimi dwar dan ir-rigward għax imbagħad dan ikompli billi jsemmi l-konsulenti.

Dażgur li l-Gvern jonfoq Lm2 miljun inqas jekk bħala prijorita din is-sena se joqgħod jirranġa ż-żebgħa fl-art, iżid il- pelican lights, jirranġa t-traffic lights u jara jekk hemmx xi junction intersections diffiċli biex jagħmel sinjali aħjar għalihom!

Probabbli li fid-diskors tiegħu l-Ministru Buhagiar se jsemmi - din aħjar insemmiha jien qabel għax tant laħqet grad għoli li ssemmiet anke fid-Diskors tal-Budget - it-Triq tal-Fgura.

J'Alla ssir it-Triq tal-Fgura!

Fil-fatt, fi żmien il- Gvern preċedenti kien hemm diskussjoni twila fuq din it-triq.

F'din it- triq is-siġar tqaċċtu b'mod, fl-opinjoni tiegħi li seta' sar ħafna aħjar.

Għal din it-triq hemm vot ta' Lm100,000 u jien nawgura li x-xogħol li jsir ikun tajjeb u nawgura wkoll li l-ħofor li jibqa' wara li jinqalgħu s-siġar jimtlew kif suppost.

Għal dan il-proġett, hemm il-bżonn li joħorġu l- permessi meħtieġa mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Pero' jien naħseb li lkoll nifhmu li jrid isir ferm iktar milli naqbdu din it-triq u ngħidu li din hija s-simbolu tax-xogħol tagħna għas-sena d-dieħla.

Sur President, issa nixtieq nirriferi għad-dipartiment magħruf bħala l- Manufacturing and Services Department jew kif inhu iktar magħruf, il-Garaxx tal-Gvern.

Hawn ma nistax ma nibdiex billi nikkummenta dwar iċ-ċirkolari li ħareġ il-Prim Ministru liema ċirkolari tawtorizza li jistgħu jsiru t- transfers.

Fil-fatt minn hawn ingħata l-kick-off tat-transfers u għar- raġunijiet tiegħu l-Gvern Laburista qabel u qal li d-Direttur irid jiċċaqlaq minn hemm.

Jien nifhem li l-Ministru jrid jimxi b'miżuri ta' dixxiplina, pero' dan għandu joqgħod attent ħafna u jifhem li l- motivazzjoni umana hija importanti daqs id-dixxiplina.

Aħna ma nistgħux immexxu d-dipartimenti billi nagħmlu numru ta' inspectors, qishom spiji, u ngħidulhom li issa x-xogħol hu f'idejhom, speċjalment jekk tidħol kull doża ta' diskriminazzjoni bejn kategorija ta' ħaddiema u oħra.

Jien nifhem li l- Gvern ikun jixtieq li l-ħaddiema jużaw il-punch card, imma mbagħad għaliex sezzjoni tuża l-punch card u sezzjoni le?

GĦaliex lil sezzjoni ngħidulha li jridu jużaw il-punch card, pero' mbagħad jekk f'sezzjoni oħra jagħmlu li jridu, ma ngħidulha xejn?

Meta nsemmi dan id-dipartiment jien ma nistax ma niftakarx - fil-fatt jekk naqra l-Estimi nsibha - li konna għamilna ħafna enfasi dwar li jkun hemm ukoll il-koperativi tal-ħaddiema.

Fil-fatt jien niftakar li hawn kienet twaqqfet l-ewwel koperativa li kellha suċċess, jiġifieri l- koperativa tas-sinjali tat-traffiku.

Fl-Estimi nsibu dawn il-preċiżi kelmiet:

"Based on the success which the Traffic Signs and Markings Co- operative - the first to be formed from among Government employees - achieved, emphasis will continue to be placed on the formation of co- operatives from among employees in this Department.".

Jien nistaqsi: Imma l-Ministru jaf li bħalissa din prattikament qiegħda wieqfa?

Jaf il-Ministru li fuq ix-xogħol li l-ħaddiema ta' din il- koperattiva għamlu fl-ewwel xahrejn tagħha - l-ewwel xahrejn kienu fiż- żmien l-Amministrazzjoni Nazzjonalista preċedenti - huma mistennija jitħallsu l-ġimgħa d-dieħla.

Jien nawgura kull suċċess li dawn jibqgħu jitmexxew b'dan il-mod fejn kull wieħed ħa Lm500 għax-xogħol addizzjonali li huma għamlu bħala koperativa u mbagħad jibqagħlhom jieħdu wkoll il-flus ta' żmien l-Amministrazzjoni Laburista preżenti, naturalment sakemm jibqa' dieħel ix-xogħol!

Qed ngħid "sakemm jibqa' dieħel ix-xogħol" għax jekk ix- xogħol ma nassigurawhx lill-koperativi, allura dak li qed ngħidu li għandu jkompli - anke fl-Estimi - żgur li ma nkunux qed ninkoraġġuh b'mod reali.

Sur President, issa hawn nixtieq nirriferi għall-aspett tal-kostruzzjoni.

X'jgħidu l-Estimi hawnhekk?

L-Estimi jirriferu għall-bżonn li jkun hemm dan il-building industry consultative council.

Jien naħseb li dan il- prinċipju huwa tajjeb fih innifsu, pero' wieħed irid jgħid jekk itteħdux xi deċiżjonijiet dwaru.

Jien qrajt kulma qal il-Ministru pubblikament f'dan ir-rigward fejn tkellem dwar it-twaqqif tal-kumitat konsultattiv.

Inċidentalment, illejla f'mistoqsija parlamentari wieġeb li dan għadu ma twaqqafx.

Tkellem ukoll dwar il-bżonn ta' research centre li donnu jaħdem b'koordinazzjoni ma' dan il-kumitat konsultattiv.

Qal ukoll li diġa' hemm stedina għal dan il-kumitat, li sa llejla għadu ma twaqqafx, biex imur l- Ingilterra u semma' l-ħtieġa ta' iktar taħriġ.

Mill-Gazzetta tal-Gvern jien nifhem li hemm kors fl-Universita' għal training f'livell ta' management għal proġetti ta' kostruzzjoni - din hija inizjattiva tajba.

Kien hemm ukoll l-istedina lill-GRTU biex tinnomina rappreżentant.

Dan kollu huwa importanti u naħseb li huwa importanti wkoll jekk nirrikonoxxu li aspett marbut intrinsikament mas-settur tal-kostruzzjoni huwa li jkollok regolamenti ġodda tal-bini li jirriflettu r-realtajiet ġodda ta' kostruzzjoni, ta' miżuri u ta' sikurezza li hemm bżonn ikollna fuq il-post tax-xogħol - li s'issa għadhom ma tteħdux - ħalli dawn jirriflettu dan l- upgrading nazzjonali li rridu nibqgħu għaddejjin bih.

Sur President, issa nixtieq insemmi l-fattur ta' kemm hemm nies impjegati fil-qasam tal-kostruzzjoni.

Il-Gvern preċedenti, kif ukoll il-Gvern preżenti, fil-"labour supply statistics-gainfully occupied" li hemm taħt il- kategorija "total private production" juri t-taqsima "of which are quarrying, construction and oil drilling".

Jien nassumi li m'hemmx kwantita' kbira minn dawn li jaħdmu f'oil drilling, imma la dawn huma miġburin flimkien allura statistikament ikolli nikkwota b'dan il-mod.

Hawn jien se nagħmel daqsxejn ta' paragun - mela le - u bil-permess tal-Kamra se nqiegħed din it-tabella fuq il-Mejda tal-Kamra.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess biex l-Onor.

Zammit Dimech ipoġġi tabella fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra: Tabella li turi statistika dwar impjegati bi qligħ direttament fis- settur privat tal-produzzjoni fl-aħħar ta' l-1987 u f'Ottubru u Novembru 1996.

Minn din l-istatistika nsibu li filwaqt li fl-1987 kien hemm 36,123 impjegat f'dan il-qasam, fl-aħħar ta' Ottubru 1996 kien hemm 39,390 impjegat.

GĦalhekk, fi żmien l-Amministrazzjoni Nazzjonalista f'dan il- qasam kien hemm żieda ta' 3,267 ruħ.

Imbagħad jien rajt il-figura ta' impjegati f'dan il-qasam fl-ewwel xahar ta' l-Amministrazzjoni Laburista - m'iniex se ngħid li din hija bilfors indikattiva - u sibt li hemm tnaqqis ta' 124, jiġifieri fil-private sector kellna tnaqqis totali ta' iktar minn 200 ruħ.

Jien ħdimt ukoll il-persentaġġi u fl-aħħar ta' l-1987 il-persentaġġ ta' dawn il-ħaddiema minn dawk kollha fil-private production kien ta' 13.35%, liema persentaġġ tela' għal 16.04% u issa dan ġie kemm kemm taħt is-16%.

Naturalment fix-xhur u s-snin li ġejjin wieħed irid isegwi l-andament ta' dan is-settur importanti għax jekk ir-ritmu ekonomiku fil-pajjiż imur lura dan se jkun wieħed mill-ewwel termometri li se jindika li l-affarijiet m'humiex kif wieħed jixtieq.

L-ewwel indikazzjoni hija li hekk kif naqas l-għadd ta' nies jaħdmu globalment dan affettwa wkoll il- qasam tas-settur privat, affettwa wkoll it-total li hemm fi private production u affettwa wkoll b'mod dirett lill-ħaddiema fil-qasam tal- kostruzzjoni.

Sur President, nirriferi wkoll għal dak li hemm fl-Estimi rigward il- waste management.

Hawnhekk l-appell bażiku huwa li hemm bżonn ta' deċiżjoni.

Il-Gvern preċedenti kien identifika li l-aħjar soluzzjoni hija dik ta' tunnel composting, jekk se nitkellmu fuq l-impjant ta' riċiklaġġ.

Nifhem ukoll li f'laqgħa pubblika li saret riċentement, is-Sur Joe Sant, tas-Segretarjat tal-Ministru Vella, indika li t-teknoloġija turi li din hi l-aħjar soluzzjoni u hemm bżonn li tittieħed deċiżjoni.

Hawnhekk donnu hawn id-distinzjoni li l-ministeru li huwa responsabbli għall- ambjent huwa r-regolatur u l-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni huwa biss l-implimentatur - dan jista' jkun konċett interessanti - pero' żgur li trid tittieħed deċiżjoni.

Jekk nerġgħu nibdew nikkonsidraw kull teorija immaġinabbli li kienu jippreżentaw lill-Gvern preċedenti - inkluż it- teorija li nistgħu nsolvu din il-problema billi jmur xi ħadd u joqgħod jitfa' d-deodorants! - u ma ngħidux li ċertu homework kien sar imma nerġgħu nagħmluh mill-ġdid naħseb li nkunu qed nilludu ruħna u naħlu ħafna żmien.

Apparati l-proġetti li hemm fl-Estimi, nifhem li hemm proġetti importanti oħrajn li l-Gvern qed jippjana.

Għall-qalb il-Gvern hemm żgur il-proġett ta' Buġibba li għalih nawgura suċċess.

Hemm il-proġett ta' l-Auberge de Baviere li l-Ministru diġa' tkellem dwaru ma' l-Ambaxxatur Ġermaniż u dak ta' l-Auberge d'Italie.

Rigward proġetti konnessi ma' xi ġonna nara b'sodisfazzjon anke x-xogħol li issa diġa' beda fuq il-promenade tal-Gżira u dan apparti l-pjani għaċ-Chinese Garden f'Santa Luċija.

Naturalment jien ma nistax ma nirriferix b'entużjażmu għaċ-Ċentru Nazzjonali ta' l-Arti u nappella li dak l-istess entużjażmu jintiret mill-Ministru suċċessur.

F'mistoqsija parlamentari, Il-Ministru diġa' wieġeb li l-proġett se jkompli, almenu fl-ewwel fażi tiegħu, u f'risposta oħra minn ministru ieħor kollega tiegħu, hemm indikat li t-tieni fażi donnha għadha mhix ippjanata.

Dan naħseb li huwa żball għaliex inti fl-aħħar mill-aħħar tista' tagħmel proġett b'fażi wara l-oħra pero' jrid ikollok viżjoni globali, anke fuq kif irid jitmexxa dak iċ-ċentru.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ikkonkludi, jekk jogħġbok.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien se nikkonkludi b'appell kif wieħed irid jara Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni.

Dan irid ikun ministeru b'viżjoni ċara għall-futur ta' pajjiżna u jrid jagħti importanza kbira lill-inizjattiva personali u allura jimmotiva lill-periti tiegħu.

Dan il-ministeru għandu bżonn ta' iktar periti u allura jrid jara l- kondizzjonijiet tax-xogħol u hawn ma rridux immorru lura għall-mentalita' l- antika.

Nappella lill-Ministru biex ma jdawwarx lilu nnifsu b'ċerti nies - wieħed għax konsulent u l-ieħor għax assistent personali u ħafna nies minn dawn - għax inkella jispiċċa mdawwar b'nies ferm iktar milli qatt kont imdawwar jien, anke rigward sigurta' addizzjonali.

Dan huwa appell anke ta' ħbiberija għax dawn in-nies jistgħu jagħmlulek iktar deni milli ġid.

Imma issa affari tiegħek!

Irid ikun ministeru li jispira serjeta'.

Sa l-aħħar ġurnata nett li okkupajt il-kariga jekk kienu jiġu jgħiduli li jkun hemm xi każ x'ninvestigaw fuq procurement, fuq kuntratti jew fuq kif kienu qed joħorġu specifications jien kont ngħidilhom biex jinvestigaw b'mod assolut u mingħajr il-bżonn li jien inkun naf min ikun involut.

Jien nawgura li l-Ministru jimxi bl-istess mod, kemm fuq kull investigazzjoni mibdija qabel kif ukoll fuq oħrajn li jkollu jagħmel hu.

Irid ikun ministeru li jkun simbolu ta' organizzazzjoni u ta' effiċjenza, pero' fl-istess ħin b'wiċċ uman.

Fuq kollox, irid ikun ministeru li jkun kburi li ta sehemu għat-tkattir tax-xogħol u l-ġid ekonomiku tal-pajjiż.

Mr Chairman, meta bejn l-1987 u l-1996 f'Malta żdiedu 28,000 impjieg, il- ministeru - dak inhar Ministeru għall-Iżvilupp ta' l-Infrastruttura u wara Ministeru għall-Ambjent - kien fattur, fost ħafna oħrajn, li b'deċiżjonijiet konxji u kuraġġużi assigura li l-pajjiż ikollu infrastruttura ta' kwalita' u ta l-parti proattiva tiegħu favur dak is- suċċess nazzjonali.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin li kien għad-dispożizzjoni ta' l-Oppożizzjoni u għalhekk il-ħin li għad fadal huwa kollu disponibbli għan- naħa tal-Gvern.

L-Onor.

Karmenu Borg.

ONOR.

KARMENU BORG: Mr Chairman, illejla se nittratta problemi pendenti li ilhom jeżistu ħafna f'Għawdex u se nillimita ruħi għall-problemi li għandhom x'jaqsmu mad-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi.

Fost l-aktar problemi jaħarqu li qegħdin iħabbtu wiċċhom magħhom l-Għawdxin huma n- nuqqas ta' manutenzjoni ta' toroq, asfaltar ta' toroq ġodda, estensjoni ta' drenaġġ, bdil tas-sistema antikwata tad-drenaġġ, it-traffiku li dejjem qed jiżdied, in-nuqqas ta' parkeġġ, speċjalment fir-Rabat, u l-ħela u l- ispalpaljar li saru fuq xogħlijiet u bini li saru mid-dipartiment taħt l- Amministrazzjoni Nazzjonalista preċedenti.

Is-sens komun jgħidlek li l- ewwel għandek tittratta l-problemi l-iktar importanti u għalhekk jien m'iniex se nittratta l-kwestjonijiet li jirrigwardaw il-manutenzjoni tat- toroq, l-asfaltar ta' toroq ġodda, l-estensjoni tas-sistema tad-drenaġġ u l- bdil għal sistema ġdida u dan għar-raġuni li l-Amministrazzjoni Laburista preżenti tathom prijorita'.

Se nittratta biss dawk il-problemi li huma importanti, pero' li għandhom weighting inqas minn dawk li semmejt, imma xorta huma problemi li konna ilna nisħqu fuqhom kull darba li kellna ċ-ċans u kull darba li qamet l-opportunita'.

Hawn qiegħed nirriferi għat- traffiku, il-parkeġġ u ħela ta' spazju ġewwa r-Rabat.

Il-problema tat-traffiku ġewwa Għawdex, l-iktar fir-raħal tax-Xewkija u fir-Rabat, ilha tinħass żmien u fir-raħal tax-Xewkija din saret iktar akuta minn meta l-vetturi mir-Rabat ġew delineati biex jgħaddu mix-Xewkija stess.

Illum sar kważi impossibbli biex minn Triq il-Mitħna u Triq Santa Eliżabetta toħroġ fi Triq l-Imġarr u b'mod speċjali mal-wasla ta' kull vapur, peress li s-serbut twil ta' karozzi li jkun għaddej jagħmilha ħaġa perikoluża ħafna biex wieħed jaqsam.

Hemm diversi modi kif din il-problema tista' tiġi solvuta bħal, per eżempju, bit-traffic lights jew bil- flyovers.

Pero', ħaġa sempliċi u effettiva hija li tagħmel roundabout li biha tkun tista' tikkontrolla t-traffiku kemm fil-peak time, meta l-iktar li jkun hemm traffiku, kif ukoll matul il-lejl, meta t-traffiku jonqos konsiderevolment.

Xtaqt insemmi wkoll il-problema tat-traffiku ġewwa r-Rabat, li ilna żmien twil intambru fuqha, imma li dwarha l-Amministrazzjoni l-oħra ma għamlet xejn ħlief li saru tentattivi kosmetiċi bħal, bdil ta' toroq one-way, sleeping policemen u affarijiet simili.

Minħabba f'hekk, il-problema li kellna baqgħet hemm, anzi nista' ngħid li żdiedet.

Saru suġġerimenti biex isiru by-passes u affarijiet simili, li lkoll fihom it-tajjeb u l-ħażin tagħhom bħal, per eżempju, l-impatt negattiv li jħallu fuq l-ambjent u anke t-tħarbit tar-raba'.

Din il-problema tat-traffiku tista' tiġi solvuta billi ssir mina li, għalkemm tinvolvi aktar flus u xogħol, tħalli impatt inqas negattiv fuq l-ambjent u jkun hemm anqas tħarbit ta' raba' milli kieku ssir by-pass.

Għal-lum se nieqaf hawn fuq din il-problema u nħalli f'idejn il-periti ġodda li għandna sabiex jużaw moħħhom u joħorġu b'soluzzjoni li tkun tinvolvi l-inqas spejjeż possibbli u li fl-istess ħin tkun l-aktar waħda adattata għalina l-Għawdxin.

Issa nixtieq ngħaddi biex insemmi n-nuqqas ta' parkeġġi li għandna u l-ħela ta' spazju li hemm meta saru l-parkeġġi ġewwa r-Rabat.

Jekk wieħed jifli sew l-aħħar parkeġġ li sar isib li dan qiegħed magħmul fuq it-tafal, hemm diżlivell qawwi u hemm pendil qawwi tat-triq.

Li kieku sar it-tħammil, fl-istess spazju ma kienx isir tħarbit ta' l-ambjent u n- numru ta' karozzi li kienu jistgħu jipparkjaw fih kien jittrippla.

S'intendi, l-ispiża kienet tkun iktar milli fil-fatt kienet, pero' ir- riżultat kien ikun ferm aktar qawwi għaliex meta wieħed janalizza kemm tqum il-proprjeta' ġewwa r-Rabat, isib li hemmhekk sar ħela ta' flus u sparpaljar tal-proprjeta' għaliex bil-metodi li ntużaw in-numru ta' karozzi li jistgħu jipparkjaw huwa ftit ħafna.

L-istess ħaġa tista' tingħad għall-parkeġġ l-ieħor li hemm fejn it- terminus tal-karozzi li wkoll qiegħed mibni fuq it-tafal.

Barra minn hekk hemm diżlivell qawwi minn Triq Putirjal sal-ground tal-football, ta' kważi tliet sulari jew erba', it-terminus radmuh u meta wieħed iqis dawn l- affarijiet jara li kieku sar l-istess tentattiv bħalma ssuġġerejt għall- parkeġġ l-ieħor, mhux biss konna nsolvu l-problema tal-parkeġġ li teżisti llum talli konna nsolvu wkoll il-problema li tista' tinħoloq fil-futur.

Dan qed ngħidu għall-parkeġġ biss, għaliex l-istess spazju kien jista' jinkorpora fih terminus ġdid għall-karozzi.

Kulħadd jaf li t-terminus illum jinsab fi stat medjokri u allura jkun jixraq terminus ġdid anzi, dan ix-xogħol messu ilu li sar.

Qiegħed ngħid li hemm ħtieġa ta' terminus ġdid għaliex jekk l-iskop ta' kull gvern kien u għadu li jtejjeb is-sistema tat- trasport pubbliku, allura aħna ma nistgħux intejbu s-sistema tat-trasport pubbliku u mbagħad ma jkollniex post adegwat minn fejn jitilqu u jaslu l- karozzi ġewwa r-Rabat.

Barra minn dan, hemm lok ukoll li jiġu nkorporati spazji oħra fejn ikunu jistgħu jarmaw il-bejjiegħa tal-monti.

Din hija ħaġa tradizzjonali li jiddispjaċini ngħid li qiegħda tispiċċa minħabba li dejjem twarrbet, speċjalment mill-Amministrazzjoni ta' qabel, u li pero' u jenħtieġ li nieħdu ħsiebha u nikkoltivawha - għaliex din tkun ta' attrazzjoni kemm għall-Maltin kif ukoll għat-turisti.

Barra minn dan, bl-ispazju enormi li hemm u li m'huwiex utilizzat, jista' jinħoloq post rikreattiv għall- Għawdxin kollha u anke għat-turisti li jżuruna.

Mr Chairman, nixtieq insemmi wkoll l-eluf kbar ta' flus li ntnefqu - ma nkunx qed nesaġera jekk ngħid li l-Amministrazzjoni l-oħra lanqas taf x'intnefaq jew li ħadd ma jaf x'intnefaq - fuq ix-xogħol li sar fil-Qorti t'Għawdex.

Kulħadd jaf li llum il-qorti m'hijiex qed taqdi lis-settur Għawdxi.

Intefqu l-flus biex taparsi rranġawha imma meta jkollok xi ħaġa qadima, bħal karozza jew bini u tonfoq il-flus fuqha, qadima tkun u qadima tibqa', kif fil-fatt ġara fil-każ tal-Qorti t'Għawdex.

Il-flus li ntefqu servew biss biex saret ħsara arkitettonika peress li dan huwa post bi storja kbira u għandu valuri arkitettoniċi.

Infetħu bibien, iċċartu ħitan u ma nafx x'ma sarx iktar f'dan il-post bir-riżultat li kif kien ma stajtx tużah u kif inhu llum xorta ma tistax tużah.

Dan qiegħed joħloq tgergir fost l-avukati, għax ma jistgħux jaħdmu fih, u tgergir min-nies, għax la għandhom waiting rooms diċenti u lanqas għandhom toilets diċenti, għax - nerġa' ngħid - dan hu bini antik u m'huwiex adattat għaż-żmenijiet tal-lum.

Barra minn hekk, dan qiegħed joħloq problemi kbar oħra ta' parkeġġ peress li bħala qorti, minnha nnifisha, tattira ċertu numru ta' nies u s'intendi numru ta' karozzi.

L-ewwelnett, kull min imur biex jagħmel użu mill-qorti ma jsibx fejn jipparkja, speċjalment nhar ta' Erbgħa meta jkun hemm is- seduta tal-kriminal.

Qegħdin jinħolqu problemi għar-risidenti li joqogħdu ċ- Ċittadella kif ukoll għar-residenti li jkunu jridu jagħmlu użu mis-servizzi tal-Knisja Katidrali t'Għawdex.

Kien ikun iktar xieraq kieku din tneħħiet minn hemm - mhux issa imma qabel - u nstabilha post ieħor u f'dan ir- rigward 'il quddiem irrid ngħid fejn kien ikun post ideali.

Post ieħor li fih intnefqu ħafna flus u xorta waħda għadu ma ġiex utilizzat fil-massimu tiegħu huwa l-isptar il-qadim, li llum qiegħed iservi bħala s-Segretarjat għal Għawdex.

F'dan il-post tant intnefqu flus li l- Amministrazzjoni preċedenti lanqas biss taf kemm intnefqu.

Qabel kien hemm ħela ta' spazju u issa għad hemm aktar ħela ta' spazju u kien ikun iktar xieraq kieku dan il-post twaqqa' u nżammu biss il-partijiet li fihom valur arkitettoniku.

Dan kieku kien jinkorpora fih kemm il-bini amministrattiv kollu bl-uffiċini kollha tal-gvern taħt saqaf wieħed kif ukoll il-qorti.

Barra minn hekk, id-diżlivell li hemm bejn Pjazza Sabina, Pjazza San Franġisk u s-Seminarju huwa ta' kważi sular pendil u bil-mezzi li għandna llum dan seta' faċilment sar parkeġġ ta' iktar minn livell wieħed.

Jekk illum tmur tittawwal min-naħa ta' l-uffiċini tad-Dipartiment tat-Taxxi Interni, jagħtik il-biki x'ħin tara bitħa kbira li m'hijiex utilizzata.

Dan huwa ta' iktar u iktar ta' dispjaċir meta tqis li l-valur tal- proprjeta' fir-Rabat huwa ferm ogħla minn Lm30,000 jew Lm40,000 għal kull siegħ raba', naturalment, dan jiddependi f'liema inħawi tkun qiegħda l- proprjeta'.

Dan qed ngħidu mhux biex dan isir issa, għaliex kulħadd jaf il-qagħda finanzjarja kerha li sab ma' wiċċu l-Gvern Laburista, imma biex mil-lum jibda jsir l-ippjanar fuqu ħalli mbagħad meta jkollna qagħda finanzjarja aħjar inkunu ippreparati biex nagħmlu użu aħjar mill-finanzi, mill- proprjetajiet u mix-xogħlijiet pubbliċi fl-interess ta' kulħadd.

Dan ikun ta' unur għall-ministri inkarigati u għall-periti li jagħmlu dan ix-xogħol u jkun ta' sodisfazzjon kbir għall-poplu Malti, u speċjalment, għall-poplu Għawdxi.

Grazzi.

THE CHAIRMAN (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Il-Ministru Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Chairman, fil-bidu tad-diskors tiegħu, il- kollega tiegħi, l-Onor.

Francis Zammit Dimech staqsa x'kienet id-deċiżjoni politika wara l-isem ta' dan il-ministeru.

Bħalma qal hu, normalment wieħed ikun irid jagħti direzzjoni meta jsemmi l-ministeri u meta semmejna l-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni ridna nagħtu direzzjoni u messaġġ.

L-ewwelnett, dan il-ministeru għaliex tajnieh dan l-isem u ma semmejnihx "Ministeru għall-Ambjent"?

Aħna ridna nuru biċ-ċar li għandu jkun hemm differenza bejn dik il-parti li tippjana u tesegwixxi x- xogħlijiet u dik il-parti li tapprova l-applikazzjonijiet għax-xogħlijiet kif kien hemm qabel taħt il-Ministeru għall-Ambjent.

Allura din kienet deċiżjoni konxja tal-Gvern tagħna li biex noħolqu ċerta distinzjoni għamilnihom f'ministeri differenti.

Għalhekk il-Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni huwa dak il-ministeru li jippjana u jimplimenta, imma mhux dak li japprova l-proġetti kapitali kollha tal-gvern.

Apparti minn hekk, semmejnieh Ministeru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni għax ridna nagħtu l-messaġġ li l-industrija tal-kostruzzjoni - bħalma qal tajjeb il-kollega tiegħi, din hija industrija importanti ħafna għaina - għandu jkollha post fi ħdan ministeru speċifiku.

Il-Ministeru tax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni għandu fir-responsabbilta' tiegħu wkoll l-industrija tal-kostruzzjoni privata.

X'inhuma l-għanijiet ta' dan il- ministeru?

B'mod ġenerali, l-għanijiet jinqasmu fi tnejn.

L-ewwelnett ridna noħolqu struttura li tkun responsabbli għas-servizzi infrastrutturali kollha tal-pajjiż u ridna wkoll noħolqu struttura li permezz tagħha, l-proprjeta' tal-gvern - probabbilment dan huwa t-tieni l- akbar riżors li għandu gvern, wara n-nies - tintuża bl-iktar mod li jkun cost effective.

Dawn kienu ż-żewġ għanijiet apparti mill-fatt li ridna nieħdu ħsieb ukoll l-industrija tal-bini.

Għalhekk, meta ġejna biex nirristrutturaw dan il-ministeru - bilfors hekk kellna nagħmlu għax qabel ma kienx hemm ieħor bħalu - bilfors ridna nagħmlu affarijiet b'mod li jagħmlu sens u aħna x'għamilna?

Fil-proċess ta' ristrutturazzjoni - naf li l-Onor.

Zammit Dimech ma kellux ċans jarah għax dan ma ġiex pubblikat - aħna qsamna dan il-ministeru fit tliet branki; it-Taqsima tax-Xogħlijiet Pubbliċi, it-Taqsima ta' l-Art u ta' l-Industrija tal-Bini u l- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

Issa biex tkun tista' tagħmel hekk b'mod tajjeb bilfors trid iddur fuq dak id-dipartiment fi ħdan dan il-ministeru li ma tantx jissemma matul il- budget debate jiġifieri id-Dipartiment ta' l-Amministratzzjoni u tal- Finanzi.

Għalhekk huwa tajjeb li f'din l-ewwel okkażjoni tiegħi li nippreżenta budget għal dan il-ministeru, nitkellem ftit fuq dan id- dipartiment partikolari għax huwa importanti li tkun taf x'riżorsi għandek available biex twettaq il-ħidmiet tiegħek.

Aħna għamilna ftit analisi tal- workforce li hemm fi ħdan it-Taqsima tax-Xogħlijiet Pubbliċi u fil-fatt sibna li minn workforce ta' 5,867, hemm 4,150 fi gradi industrijali li minn dawn 2,936 huma unskilled, filwaqt li fil-middle u l-upper management kulma hemm huma 228 persuna minn workforce ta' 5,867.

Mela hawnhekk għandna żbilanċ fir-riżorsi umani fi ħdan dan il-ministeru.

Aħna ridna nindirizzaw din il-problema għax nifhmu li qabel ma nibdew nitkellmu fuq il-proġetti li rridu nwettqu u kemm irridu ntejbu l-kwalita', irid ikollna available r-riżorsi umani tajbin u b'expertise.

Kif ipprovajna ntejbu din is-sitwazzjoni f'dawn il-100 ġurnata li ilu hemmhekk dan il-Gvern?

Aħna ħloqna educational unit li l-iskop tiegħu huwa li jagħmel upgrading ta' l-iskills tal-ħaddiema kollha.

L-Onor.

Zammit Dimech irrifera diġa' għall-kors tal-middle management li se norganizzaw flimkien ma' l-Universita' ta' Malta.

Fil-fatt, tkellimna ma' l-Universita' fuq diversi korsijiet oħrajn li għandna bżonn inħejju bħal project management, road engineering, landscaping u quantity surveying, pero' ma rridux naslu biss biex intejbu l-iskills tal-management tagħna imma aħna rridu nkunu kapaċi nattakkaw ukoll il-problema fundamentali li għandna, jiġifieri li f'dan il-ministeru hemm 3,000 persuna li huma unskilled.

Aħna qed niddiskutu ma' l-ETC, fejn jiġu organizzati l-korsijiet tas-snajja', biex naraw jekk nistgħux naslu f'arranġament li nibagħtu lill-ħaddiema tagħna hemmhekk ħalli jiġu mħarrġa f'ċerti skills.

Aħna nemmnu li jekk verament inti trid li jkollok workforce tajba, din trid tkun mgħallma fis-snajja' u din hija parti mill-viżjoni li tkellem fuqha l-Onor.

Francis Zammit Dimech.

Apparti minn hekk, sibna, fost affarijiet oħrajn, li għandna ħafna mismatches fil-ministeru, jiġifieri li għandna numru kbir ta' persuni li qed jagħmlu xogħol li mhux suppost qed jagħmlu bħal, per eżempju, ikollok electrician li jagħmel xogħol ta' skrivan.

Aħna jidhirlna li jekk din il- persuna tkun qed tagħmel xogħolha tajjeb għandek tagħtiha l-grad li jistħoqqilha.

Allura bdejna diskussjonijiet mal-unions biex dawn it-tip ta' mismatches - li hemm ħafna fid-dipartimenti li jaqgħu taħt dan il- ministeru, bħalma hemm ħafna f'dipartimenti u f'ministeri oħrajn - nipprovaw insolvuhom matul din is-sena.

Waħda mill-affarijiet li l-iktar tagħmilha diffiċli biex tgħallem ċerti skills lin-nies huwa appuntu l-collective agreements li għandhom dawn il- ħaddiema.

Meta inti tara t-tip ta' collective agreements li saru bejn il- unions u l-Uffiċċju tal-Prim Ministru - li ffirmawhom il-ħaddiema - issib li għamluha diffiċli ħafna biex ċerti nies jingħataw l-iskills.

Fil-fatt hemm ċerti affarijiet li huma redikoli bħal, per eżempju, biex inti tkun xufier ta' karozza privata jridu jagħmlulek test komplut bl-essay u bil- comprehension.

Dawn it-tip ta' affarijiet ma jagħmlux sens u aħna qed ngħidu lill-unions li hemm bżonn li dawn l-affarijiet narawhom bis- serjeta'.

Ħaġa oħra li rrid insemmi - din semmiha wkoll il-kollega tiegħi - hija l- kwestjoni tal-koperattivi.

Aħna nemmnu li hemm bżonn ninċentivaw lill- ħaddiema u l-esperiment tal-koperattivi li sar taħt l-Amministrazzjoni l- oħra rridu nkompluh u nsaħħuh għax huwa esperiment tajjeb u ta riżultati.

L-istess Dipartiment ta' l-Amministrazzjoni u tal-Finanzi rridu nsaħħuh għax nemmnu li jrid isir monitoring aħjar fuq l-infiq li jkun qed isir fuq proġetti għax meta niġi biex nitkellem fuq id-dipartimenti se nuri kif ċertu infiq li kien isir fil-passat żgur li ma kienx isir bl-iktar mod cost effective.

Waqqafna unit ġdid li jieħu ħsieb il-funding tal-proġetti għax aħna nemmnu li għandna bżonn nagħtu attenzjoni lil dan il-qasam.

Wara li għidt dan kollu biex nispjega kif l-ewwel attakkajna l-problema tar-riżorsi umani li għandna fi ħdan id-diversi dipartimenti - li għalija hija kruċjali - issa naslu biex nitkellmu fuq il-funzjonijiet tad-dipartimenti nnifishom u se nibda bid-Dipartiment tat-Toroq.

Sur President minbarra l-ħofor finanzjarji li jidhru fil-budget li għadda għandna ħafna ħofor mod ieħor u waħda mir-raġunijiet għaliex għandna din il- kwalita' ta' toroq hija li ma attakkajniex il-problema primarja, jiġifieri dik ta' nuqqas ta' expertise fi ħdan id-dipartiment.

Dan id-dipartiment m'għandux l-inġiniera u n-nies kwalifikati fir-road engineering u allura ma nistgħux nippretendu li niddisinjaw u nibnu toroq tajbin.

Dan bl-ebda mod m'għandu jirrifletti ħażin fuq in-nies li jaħdmu fi ħdan dan id-dipartiment għax dawn jagħmlu mill-aħjar li jistgħu fiċ-ċirkostanzi u bil- limitazzjonijiet tagħhom, pero' r-realta' hija li għandna bżonn ħafna iktar expertise f'dan il-qasam.

Il-Gvern ta' qabel kien jittekilja l-problema billi jġib esperti minn barra, jagħtuh pariri fuq triq partikolari, imbagħad jitlqu 'l hinn.

Aħna ma rridux nagħmlu hekk imma rridu nġibu l- inġiniera minn barra għax m'għandniex biżżejjed minnhom hawn Malta, pero' fl-istess ħin mhux biss iridu jgħaddu l-esperjenza tagħhom lid-dipartiment imma jridu jgħadduha wkoll lill-istudenti tagħna li qed jistudjaw l- inġinerija billi jagħtu lectures fl-Universita'.

Aħna rridu li jkollna grupp ta' inġiniera u periti lokali mħarrġin f'dan il-qasam għax b'hekk biss nistgħu xi darba naslu biex it-toroq tagħna jibdew isiru b'mod tajjeb.

Problema oħra li taffettwa bla dubju ħafna lil dan id-dipartiment - din ħarġet mir-rapport ta' l-Awditur fuq id-Dipartiment tat-Toroq - hija s- somma enormi ta' flus li għandu jagħti dan id-dipartiment lill-kuntratturi fuq xogħlijiet li diġa' tlestew.

Din hija problema li bilfors wieħed irid jimplimentaha.

Hawnhekk irrid ngħid li aħna qed nimplimentawha fis-sens li minkejja li fil-budget li għandna quddiemna l-ammont ta' flus li hemm ivvotati għal dan id-dipartiment huwa inqas mill-ammont ta' flus li hemm dovuti lill-kuntratturi - għax dan l-ammont huwa verament kbir - aħna qed naħdmu fuq policy u guidelines ċari ta' kif għandhom jitħallsu l- kuntratturi.

Il-kuntratturi li tkellmu miegħi qaluli li ma jistax ikun li ma nħallsuhomx u minn hawnhekk jien ngħidulhom li se nħallsuhom u fil-fatt qed naħdmu fuq il-guidelines dwar kif dan jista' jsir bl-aħjar mod.

Filwaqt li titkellem fuq din is-sitwazzjoni, bilfors trid titkellem ukoll fuq il-prijoritajiet u fuq il-mod kif kienu jsiru l-affarijiet u kif kienu jintnefqu l-flus tat-toroq.

L-Onor.

Zammit Dimech semma l-proġett ta' Tal- Qroqq.

Jien ma nafx kemm hawn nies li jafu li parti minn dan il-proġett kienet tikkonsisti fix-xiri tal-petrol station ta' Regional Road għas-somma ta' Lm230,000, biex wara nefqu Lm40,000 oħra biex bnew petrol station ġdida, jiġifieri biex jirrilokaw dik il-petrol station li kien hemm.

Jien ma nafx kif kienu jagħmlu l-prijoritajiet f'dan id-dipartiment, kemm f'dawk li huma xogħlijiet ta' natura nazzjonali kif ukoll f'xogħlijiet li huma lokalizzati.

Per eżempju, jekk inti tieħu l-private streets li saru mill- Ministru Frendo ssib li l-commitments li kien hemm fuqhom jammontaw għal ¥334,000.

Minn dawn, ¥18,800 huma xogħlijiet li saru f'Sta.

Venera u l-bqija tax- xogħlijiet kollha saru f'San Ġiljan, f'Pembroke u fil-Kappara, jiġifieri fid-distrett ta' l-ex-Ministru.

Jiena nistaqsi: Hekk konna nfassluhom il- prijoritajiet meta konna niġu biex naraw ix-xogħlijiet li hemm bżonn fil- private streets?

Forsi Marina Street f'Tal-Pieta', li qamet ¥308,000, kienet prijorita'?

Jiena jidhirli li kien hemm toroq oħrajn li huma ħafna aktar prijoritarji minn din it-triq.

Dan apparti l-fattur li semma l-Onor.

Zammit Dimech, meta qal: Nispera li għax-xogħlijiet f'Żabbar Road hemm il- permessi meħtieġa!.

Jiena ngħidlu: Inti taf li x-xogħol li sar f'Tal- Barrani sar kollu mingħajr il-permessi ta' l-awtoritajiet, liema permessi għadhom ma ħarġux sal-lum minkejja li x-xogħol huwa lest!.

Jiena m'iniex qed ngħid hekk għaliex dan ix-xogħol ladarba sar mingħajr il-permessi meħtieġa huwa llegali imma qed ngħid hekk għaliex nafu kif taħdem l- Awtorita' ta' l-Ippjanar u hemm bżonn li din taħdem b'mod naqra aktar effikaċi.

Imbagħad xi ngħidu fuq il-kwalita' tax-xogħol?

L-Onor.

Frendo waqt id- dikussjoni li kellna fuq il-voti ta' dan il-ministeru s-sena li għaddiet, kien qal:

"Ix-xogħol fi Triq Santa Anna, il-Furjana, sar b'mod mill-aktar sew u eżemplari u ngħata wiċċ ġdid lil din it-triq.

Naħseb li b'dan ix- xogħol urejna kif qed isiru improvements li huma essenzjali li jsiru f'dan il-qasam.".

U veru sar sewwa x-xogħol f'St Anne Street, il-Furjana, għaliex minn mindu sar dan ix-xogħol, il-ħin kollu nieżel l-ilma fis-subways kull meta tagħmel naqra xita u minħabba f'hekk dawn kellhom jingħalqu!

Jiena ma nafx jekk l- Onor. Frendo kienx qed jirriferi għal dan it-tip ta' xogħol meta kien qed jitkellem dak inhar.

Huwa veru li hemm ħafna affarijiet li nixtiequ nagħmlu, pero' minħabba l- commitments li ġew carried over fuq dak li għamel il-Gvern ta' qabel bilfors se nkunu ristretti fuq ix-xogħlijiet ġodda li nistgħu nwettqu din is-sena.

Żġur li l-proġett f'Tal-Qroqq se jkompli u jrid jitlesta din is- sena.

Matul din is-sena se nipprovaw indaħħlu ċertu ordni fejn hemm junctions li huma periklużi jew inkella li jikkawżaw ħafna traffic jams.

Fost l-oħrajn, nista' ngħid li diġa' saru applikazzjonijiet mal-Planning Authority ħalli tiġi rranġata l-junction li hemm fejn il-Marsa Shipbuilding u fejn iċ-Ċimiterju ta' l-Addolorata għaliex din toħolqilna ħafna problemi ta' traffiku f'ċerti ħinijiet.

Irridu nirranġaw ukoll dik il-junction ta' ħdejn il-Malta Financial Services Centre li tgħaqqad Mrieħel Road ma' Rabat Road kif ukoll irridu nieħdu ħsieb li nirranġaw il-junction f'Buġibba, bħala parti mix-xogħol ta' upgrading f'Buġibba.

Imbagħad se nirranġaw Zabbar Road, fil-Fgura fejn fl-Estimi hemm indikat li dan il-proġett se jqumilna ¥100,000, pero' meta tqis li se nagħmlu surfacing tat-toroq aktar 'l isfel allura l-progett kollu se jiswa ¥252,000.

Jiena nispera li nitgħallmu minn fuq dan il-proġett ta' Zabbar Road biex l-istess konċett napplikawh fi Psaila Street, Birkirkara, li wkoll hemm bżonn li tiġi rranġata.

Il-Gvern Nazzjonalista kien imwiegħed li dan ix-xogħol se jsir din is-sena imma baqa' ma sarx.

Dwar il-private streets, irrid ngħid li bħalissa qegħdin naħdmu id f'id mal-Ministeru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali biex flimkien niġbru lista aġġornata ta' dawk it-toroq li m'humiex asfaltati imma li hemm in-nies joqogħdu fihom u allura diġa' għandhom is- servizzi.

B'dan il-mod nisperaw li naslu sabiex ikollna lista prijoritarja ta' dawn ix-xogħlijiet.

Sezzjoni ġdida li ħloqna fi ħdan dan id-dipartiment hija s-sezzjoni li trid tara li ssir il-maintenance li jkun hemm bżonn li ssir fuq l-istorm water systems, jiġifieri dawk is-sistemi li jilqgħu għall-ilma tax-xita.

Jidhirli li dawn saret riferenza għalihom ukoll mill-Onor.

John Vella fid- diskors tiegħu.

Huwa veru li kien hemm sistemi li kienu jitħaddmu, pero' maż-żmien id-diversi amministrazzjonijiet telquhom, bil-konsegwenza li ħafna drabi meta jkun hemm ftit xita nispiċċaw b'ħafna ilma jiġri fit- toroq.

Bħala parti mill-istorm water master plan li rridu nagħmlu, bdejna eżerċizzju biex nidentifikaw dawk is-sistemi eżistenti fid-diversi rħula tagħna, inkejluhom u nirranġawhom, u mbagħad irridu nżommu record tagħhom għall-użu tagħna.

Fil-fatt, dan ix-xogħol diġa' sar f'diversi rħula bħall- Gudja, ir-Rabat, Ħ'Attard, il-Fgura, Bormla, iż-Żejtun, iż-Żurrieq, il- Kalkara, Tal-Barrani u Belt il-Ħażna.

Naddafna l-wied ta' bejn Ħal Qormi u Ħ'Attard u hawn irrid ngħid li din hija xi ħaġa li aħna mpenjati bis- serjeta' li nieħdu ħsiebha matul is-sena li ġejja.

Dipartiment ieħor li jifforma parti mit-Taqsima tax-Xogħlijiet Pubbliċi, li semma anke l-Onor.

Zammit Dimech, huwa d-Dipartiment tal-Waste Management.

Dan id-dipartiment saret riferenza għalih meta ntqal li kien hemm direttur li nqala' mill-garaxxijiet tal-gvern u ntbagħad hemm, u allura qalu li b'hekk sar transfer.

Dan id-dipartiment huwa importanti ħafna u ma stajniex inħalluh mingħajr direttur.

Peress li d-direttur li kien jieħu ħsieb dan id-dipartiment issa jifforma parti mill-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent bilfors kellna nġibu lil xi ħadd biex jieħu postu.

Dan id-dipartiment għandu sfidi kbar quddiemu u waħda minn dawn hija dwar knis u tindif tat-toroq.

Ir-responsabbilta' ta' dan ix- xogħol issa waqgħet f'idejn il-kunsilli lokali u dawn mhux l-ewwel darba li taw dan ix-xogħol lill-kuntratturi privati u allura aħna rridu nkunu aktar effiċjenti biex inkunu nistgħu nirbħu l-kuntratti mingħand il-kunsilli lokali.

GĦalhekk, aħna wkoll qegħdin naħsbu biex lil dan id-dipartiment nipprovduh bil-makkinarju meħtieġ.

Pero' l-akbar sfida li għandna hija x'se nagħmlu bl-iskart li jinġabar.

Aħna nafu li 85% ta' l-iskart solidu li nipproduċu huwa skart li jiġi mill-industrija tal-bini li bħalissa qiegħed jintefa' fil-Magħtab.

Minn barra li dan qed ikun ta' eyesore kbira, jekk se nibqgħu sejrin hekk, sa sentejn oħra l-Magħtab se jkun mimli u mbagħad irridu naraw x'se nagħmlu b'dan it-tip ta' skart.

Dan il-Gvern huwa mpenjat li nsibu soluzzjoni għal din il-problema ta' l-iskart li jiġi mill-industrija tal-bini u fil- fatt kienu saru diversi proposti lill-Amministrazzjoni ta' qabel fuq din il- problema imma kienet ma ttieħdet l-ebda deċiżjoni.

Aħna mpenjati wkoll li l-Magħtab nagħlquh kemm jista' jkun malajr għaliex dan qiegħed jagħmel ħsara lin-nies li joqogħdu fil-viċin u, kif diġa' għidt, huwa eyesore kbira għal kull min jgħaddi min-naħa tas-Salina.

Min-naħa l-oħra, tajjeb li wieħed jinnota li l-landfill li kien hemm ġewwa Wied Fulija issa ngħalqet.

Issemma wkoll l-impjant tar-riċiklaġġ li hemm ġewwa Wied il-GĦajn.

Din hija xi ħaġa li writna fl-ewwel mitt jum tagħna u rridu naraw x'se nagħmlu b'dan l-impjant.

Irrid ngħid li saru l-istudji neċessarji pero' m'aħniex konvinti li dawn l-istudji kollha huma biżżejjed u allura jidhrilna li hemm studji oħrajn li jridu jsiru.

Pero' nassigura lill-Onor.

Zammit Dimech li hekk kif isiru dawn l-istudji neċessarji aħna mill-ewwel nieħdu ħsieb li nwettqu dak li hemm bżonn.

Jekk mill-istudji li nagħmlu jirriżulta li ma nistgħux nagħtu garanzija li dak l-impjant jista' jaħdem b'mod li ma jikkawżax dannu u ħsara, dan l-impjant jitneħħa minn hemmhekk.

Din hija l- wegħda li aħna għamilna qabel l-elezzjoni u se nżommuha.

Taħt dan id-Dipartiment tal-Waste Management taqa' wkoll is-Sezzjoni tal- Public Conveniences fejn għandna problema oħra.

Dan ix-xogħol jaqa' f'idejn il-kunsilli lokali u anke hawnhekk għandhom id-dritt li jqabdu l- kuntratturi privati.

Għaldaqstant aħna qegħdin nipprovaw nieħdu inizjattivi ġodda u fost l-oħrajn tajjeb ngħid li qed naraw il-possibilita' ta' l-użu tal-mobile toilets f'ċertu areas u għas-sajf ċertu xtajtiet bħall- Ġnejna u l-Qawra fejn m'hemmx dawn il-faċilitajiet.

Hemm ukoll it-Taqsima tad-Drenaġġ.

Aħna ipprovajna nanalizzaw naqra s- sitwazzjoni f'din it-taqsima u, ngħid il-verita', mill-istudji li għamilna jidher li hemm ħafna u ħafna x'isir.

L-ewwel ħaġa li wieħed irid jifhem hija li f'din it-taqsima m'hemmx organizzazzjoni tajba u hawnhekk biżżejjed wieħed isemmi li matul is-sena li għaddiet tħallsu ¥450,000 f'allowances u overtime lill-ħaddiema ta' din is-sezzjoni li hija relattivament sezzjoni żgħira.

GĦandna ħaddiema li bis-sistema ta' allowances li għandhom qegħdin jaqbdu ¥12,000 fis-sena, jiġifieri aktar mill-Prim Ministru.

Kieku jaqbdu dawn il-flus u s-sistema tmur għall-aħjar ma tantx jimporta, imma fir- realta' s-sistema tant ma marritx għall-aħjar li kellna noħorġu kuntratt li sewa lill-Gvern ¥1.2 miljun biex inqabbdu dak li semma l-Onor.

Zammit Dimech, jiġifieri s-suction bowsers għall-manutenzjoni tas-sistema tad- drenaġġ.

Mela dawn in-nies kollha qegħdin jitħallsu dawn l-allowances u minkejja dan qegħdin nagħtu ¥1.2 miljun, over and above, lill-kuntrattur biex jagħmel il-manutenzjoni tas-sistema!

Din hija xi ħaġa li m'hijiex aċċetabbli, aktar u aktar meta naraw kif qiegħda titħaddem din is-sistema.

Meta nformawni b'din is-sistema, jiena għidtilhom: Meta l-kuntrattur jagħmel dan ix-xogħol, kif niċċekkjaw li x-xogħol sar sewwa!

It-tweġiba kienet: Jekk id-drenaġġ ma jfurx, allura x-xogħol ikun sar sewwa.

Allura hekk tajjeb?

Jiena jidhirli li dan m'huwiex argument u jeżistu metodi kif jiġi ċċekkjat jekk ix-xogħol li qed jagħmel kuntrattur ikunx sar sewwa u dawn il-metodi għandna nużawhom.

Per eżempju, aħna nafu li bil-close circuit television issa tista' tiċċekkja l-mains u naħseb li dak għandu jibda jsir.

Sur President, waħda mill-affarijiet li sibna f'din it-Taqsima tad- Drenaġġ kienet li minħabba pariri ħżiena li ngħataw din it-taqsima mhux l- ewwel darba li għamlet ħafna iktar spejjeż minn dak previst u forsi l-akbar eżempju ta' dan jirrigwarda l-outfall ta' Ras il-Ħobż.

Fl-outfall ta' Ras il-Ħobż, f'GĦawdex, għal biċċa xogħol li skond survey li għamlet il- Maritime Authority kellha tqum Lm169,000, issa se nispiċċaw nonfqu Lm152,000 oħra biex nirranġaw x-xogħol li sar, jiġifieri kważi daqskemm qam ix-xogħol u dan minħabba li s-survey ma kienx tajjeb.

Jien ngħid li jekk konsulent jagħtik parir ħażin b'tali mod u manjiera li tispiċċa tonfoq id- doppju, aħna għandna nirkupraw xi ftit mill-ispejjeż żejda u qegħdin nieħdu parir legali dwar x'ċansijiet hemm fuq dan.

GĦax mhux sew li jkun hemm xi ħadd, bħall-Maritime Authority, li tagħmlilna survey ħażin b'tali mod u manjiera li nispiċċaw nonfqu d-doppju ta' dak li konna stmajna li se nonfqu.

Sur President, issa ħalli ngħid xi ħaġa fuq il-pumping stations li hemm fit-Taqsima tad-Drenaġġ.

Sar ħafna diskors fuq it-telemetry system li daħħalna u li permezz tagħha mill-bażi tiegħek inti tkun taf jekk il- pumping station hijiex qed taħdem jew inkella hijiex waqfitx.

Veru li l- pumping station turik jekk hijiex taħdem jew le, imma jekk tieqaf x'se tagħmel?

Ejja nimmaġinaw pumping station f'Buġibba, fl-aqwa tas-sajf, u allura permezz tas-sistema inti minn ġol-bażi fil-Marsa tkun taf li l- pumping station ta' Buġibba waqfet.

Sa ma titla' Buġibba u tirranġa l- ħsara, din il-pumping station tilħaq tferragħlek ġol-baħar bil-konsegwenza li tnittinlek u tniġġislek il-baħar kollu.

Jiġifieri, rridu naraw li mhux biss nagħmlu sistema li biha nkunu nafu jekk il-pumping station hijiex wieqfa jew le, imma rridu nagħmlu wkoll dak kollu meħtieġ sabiex minnha nnifisha s-sistema jkollha ċerti miżuri ħalli ma jkunx hemm tniġġiż tal- baħar.

Sur President, waħda mill-affarijiet li żgur għandna nagħmlu fit-Taqsima tad-Drenaġġ hija sezzjoni ta' customer care għax jien jiddispjaċini li jkollna ħafna complaints għax ma nirrispondux it-telefonati tan-nies.

Dan mhux sewwa u jekk aħna rridu nagħtu servizz tajjeb liċ-ċittadini hemm bżonn li l-customer care unit jitwaqqaf mill-iktar fis ħalli nkunu nistgħu nagħtu risposti iktar malajr għall-ilment tan-nies.

Sur President, issa ħalli ngħid xi ħaġa rigward l-impjant tat-trattament tad-drenaġġ.

Ta' min jgħid li kien ħareġ kuntratt biex jitkabbar dan l- impjant u fil-fatt ix-xogħol fuqu dalwaqt se jispiċċa.

Ta' min jgħid ukoll li l-Gvern kellu l-options li dan l-impjant jew iħaddmu l-kuntrattur inkella jkompli jħaddmu l-Gvern.

Fil-fatt, nista' ngħid li l-Gvern se jiddeċiedi li jkompli jħaddem dan l-impjant bin-nies tiegħu u din qed ngħidha biex naqtgħu d-diżgwid li bħalissa hemm f'din it-taqsima fejn ħafna min-nies qed jgħidu li ma jafux x'se jsir minnhom.

Sur President, il-Gvern huwa kommess ukoll li jkompli jimplimenta l- master plan tad-drenaġġ.

Din hija xi ħaġa tajba li nbdiet taħt l- Amministrazzjoni ta' qabel u aħna dak kollu li huwa tajjeb se nħalluh u se nkomplu nibnu fuqu, għaliex le?

Fil-fatt, aħna se nwettqu dan il-master plan tad-drenaġġ, b'mod partikolari fejn jidħol il-bini ta' l-impjanti tat- trattament tad-drenaġġ, għax aħna nifhmu li hemm bżonn li sas-sena 2000 ma nibqgħux narmu d-drenaġġ mhux purifikat fil-baħar u dan mhux biss għax aħna marbutin li nagħmluh bil-Barcelona Convention imma għax nemmnu li dawn l- affarijiet ma għandhomx jibqgħu jsiru.

Sur President, issa niġi biex nitkellem fuq dak li ssemma wkoll dwar il- famuża gallery ta' bejn il-Pwales u ċ-Ċumnija li t-tender tagħha ħarġet taħt l-Amministrazzjoni ta' qabel.

Fil-fatt, anke hawnhekk aħna ridna nagħmlu l-affarijiet bis-serjeta' u għalhekk qed nagħmlu an environmental impact assessment mhux biss fuq l-option ta' kif trid tgħaddi l-mina imma wkoll fuq is-siting ta' l-impjant innifsu.

Apparti dan, aħna rridu nagħmlu l-istess proċeduri għal żewġ impjanti oħra li jridu jinbnew sas-sena 2000 li wieħed se jkun fin-naħa t'isfel ta' Malta u l-ieħor se jkun ġewwa GĦawdex.

Biex nirrispondi lill-ħabib tiegħi, irrid ngħid li aħna se nkomplu naħdmu fuq il-main li se jgħaqqad Ħ'Attard u r-Rabat u fil-fatt dan ix-xogħol se nibdewh din is-sena u nisperaw li s-sena d-dieħla dan il-main jitkompla sal-Baħrija.

Ix-xogħol ta' Marina Street, Marsascala se jitlesta u ninsabu ċerti li qabel is-sajf isir ukoll ix-xogħol ta' surfacing tat- toroq ħalli ma jkollniex il-problema bħalma kellna fis-snin li għaddew.

Fuq l-estensjoni tas-servizz tad-drenaġġ ġewwa residential areas għandna problema minħabba l-fatt li l-perit inkarigat minn din is-sezzjoni kien inqabad jaħdem b'mod irregolari u issa qegħdin ninvestigaw il-każ.

Peress li dan il-perit ma kienx baqa' jaħdem mal-gvern ix-xogħol kellu jieqaf għal ftit sakemm ġie nkarigat perit ieħor.

Dwar id-Dipartiment tal-Bini u Inġinerija fi ħdan il-Ministeru tax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, l-Onor.

Zammit Dimech qal: L-aħjar unit li kellna, kif se żżarmawh!

Jien se nispjegalu - għax forsi ma fehemx x'irridu nagħmlu - li l-ħsieb tagħna m'huwiex li nżarmaw dan il-unit, imma li minnu noħolqu dak li għandu jkun id-design office tal-Works Department, il-post fejn ikun hemm il-periti, l-inġiniera, il-quantity surveyors, il- project managers u l-land surveyors biex jiddisinjaw, japplikaw għall- permessi, jagħmlu t-tenders, jaġġudikaw u jagħmlu s-site supervision tal- proġetti kapitali kollha tal-Gvern.

Biex dan id-dipartiment jaħdem b'mod iktar effikaċi neħħejnielu dik il-parti tax-xogħol li kellu qabel fejn jidħol id-direct labour għax għidna li din mhux postha f'dan id-dipartiment għax dan għandu jkun purament dipartiment ta' consultancy.

U hekk se nagħmluh għax irridu nikkonċentraw sabiex intejbu l-kwalita' tax-xogħol tagħna.

Apparti li se jkun ta' konsulent fuq id-diversi proġetti li għandu l- Gvern, fost diversi inizjattivi li se jagħmel dan id-dipartiment fis-sena li qegħdin fiha hija dik li rridu nagħmlu l-bini pubbliku aċċessibbli għal kulħadd.

Din hija xi ħaġa li nemmnu li hemm bżonn li ssir u rridu nagħmluha b'kollaborazzjoni kontinwa mal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita'.

Niġi għad-Dipartiment tal-Kostruzzjoni u Manutenzjoni li huwa relattivament kbir peress li taħtu jaqa' d-direct labour kollu.

L- ewwelnett, għalfejn għamilna hekk?

GĦamilna d-direct labour taħt dipartiment wieħed għax aħna jidhrilna li meta inti għandek id-direct labour ikkonċentrat f'dipartiment wieħed għandek iktar ċans tkun effiċjenti u flessibbli f'dak li trid tagħmel.

Qabel id-direct labour kien maqsum u ħafna drabi ma kontx tkun tista' torganizza ċertu workforce biex tagħmel proġett partikolari.

Bil-mod li aħna qed norganizzaw dan id-dipartiment se jkollna l-opportunita' li meta jkollna proġetti bħalma huwa, per eżempju, il-proġett ta' Buġibba li se jeħdilna ħafna riżorsi biex nagħmluh, dan se nkunu nistgħu nagħmluh billi nieħdu numru ta' nies minn dan id-dipartiment.

Dan ma jfissirx li l-kunsilli lokali mhux se nibqgħu nagħtuhom dak ix- xogħol li huwa kkuntrattat magħna.

Dażgur li se nibqgħu nagħmluh dan!

Sur President, jidhirli li l-Onor.

Zammit Dimech staqsa x'inhi din l- iskema tas-secondment tal-ħaddiema mal-kunsilli lokali.

Din hija skema li permezz tagħha l-Ministeru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali jrid jasal f'sistema fejn dawk il-kunsilli lokali li jkunu jixtiequ li jkollhom ċertu ammont ta' ħaddiema biex jagħmlulhom the day to day maintenance, dawn ikunu jistgħu jeħduhom mid-dipartimenti tal-gvern fuq bażi ta' secondment.

Imma dan bl-ebda mod ma jfisser li d-dipartimenti tagħna se jnaqqsu mir-responsabbilta' tagħhom lejn il-kunsilli lokali.

Fi ħdan id-Dipartiment tal-Kostruzzjoni u Manutenzjoni xorta se jibqa' jsir ix- xogħol li qabel kien kuntrattat mill-kunsilli lokali, xorta se jibqa' jsir ix-xogħol ta' embellishments li kien isir qabel, xorta se jibqgħu jsiru l- marine works u xorta se jibqa' jsir ix-xogħol fuq restawr ta' bini storiku.

Taħt ir-Rehabilitation Committees qabel kien hemm sezzjonijiet ta' labour force bi gradi industrijali li ma kenux jappartjenu lil sezzjoni waħda imma kienu mifruxin ma' Malta kollha.

Aħna jidhrilna li biex inkunu aktar effettivi hemm il-bżonn li dawn jinġabru taħt unit wieħed imma xorta se nibqgħu nieħdu ħsieb li nirranġaw id-dangerous structures u xorta se nibqgħu nagħmlu x-xogħlijiet li kienu jsiru qabel fil-bini pubbliku.

Dawn l-affarijiet se jibqgħu jsiru minn units żgħar maqsumin fi ħdan dan id- dipartiment imma, nerġa' ntenni, l-idea hija li dan jagħtina ċerta flessibilita' biex meta jkollna xogħol partikolari aħna nkunu nistgħu nagħmluh.

Aktar qabel, biex nagħti eżempju, jien semmejt il-proġett ta' l- upgrading ta' Buġibba fejn għandna xogħol li jinvolvi mhux biss bankini u toroq imma landscaping, areas ta' pparkjar u ħafna xogħol ieħor.

Għal dan il-proġett aħna qegħdin ngħidu: Isma' hemm bżonn nużaw ħafna mid-direct labour tagħna u se jkollna bżonn nużaw ukoll xi ftit lill-kuntratturi.

Waħda mill-affarijiet li rridu nagħmlu meta jkollna bżonn xi konsulenza fuq suġġetti speċifiċi hija li nużaw in-non-government organisations, l- NGOs.

Minflok ma' neċessarjament immorru għand konsulenti privati.

Ħafna drabi dawn l-NGOs ikollhom huma stess l-expertise fis-suġġett.

Per eżempju, jekk ikollna bżonn xi pariri dwar landscaping, aħna nistgħu mmorru għand l-ARBOR jew jekk ikollna bżonn xi pariri dwar ir-restawr ta' fortifikazzjonijiet, aħna nistgħu mmorru għand il-Fondazzjoni Wirt Artna.

Aħna qed ngħidu li meta jkollna bżonn dawn it-tip ta' pariri għandna mmorru għand l-NGOs u naturalment aħna lesti li nħallsuhom għall-konsulenza li jagħtuna.

Niġu issa għad-Dipartiment ta' Manifattura u Servizzi li wkoll jaqa' fi ħdan it-Taqsima tax-Xogħlijiet Pubbliċi.

Minkejja d-diskors li ntqal qabel irridu ngħidu li fil-passat ħafna mix-xogħol ta' dan id-dipartiment kien beda jingħata lill-privat u għalhekk ħafna mill-workforce spiċċa idle, spiċċa bla xogħol.

Aħna din it-trend irridu nirriversjawha u allura hemm bżonn li nerġgħu nsibulha x-xogħol.

F'dawk li huma magħrufa bħala garaxxijiet tal-gvern, kemm fil-garaxx ta' Ħal Kirkop kif ukoll fil-garaxx tal-Marsa, għandna nies li huma kapaċi fix- xogħol.

Waħda mill-ewwel affarijiet li għidna lid-dipartimenti tagħna kienet din: Qabel ma Toħorġu xi tender għal xi xogħlijiet, ikkonsultaw man-nies tal-garaxx tal-gvern l-ewwel ħalli taraw jistgħux jagħmluha huma u jekk ma jkunux jistgħu jaqduna n-nies tal-garaxxijiet mbagħad agħtu x- xogħol bil-kuntratt.

Fil-fatt din li l-proċedura li qed nużaw bħalissa.

Affarijiet oħra li qed nagħmlu hemmhekk huma li qed nippruvaw infejqu l- marda - li kien hemm - tas-serq, tan-nuqqas ta' dixxiplina u ta' l- iskartar.

Sfortunatament fil-garaxxijiet tal-gvern hemm ħafna sites oħrajn imma hemmhekk b'mod partikolari kien hemm ħafna ineffiċjenza u rridu naraw x'se nagħmlu biex din il-problema nipprovaw nikkontrollawha.

Mr Chairman, irrid ngħid li aħna kommessi li fuq il-lantijiet tax-xogħol rridu dixxiplina min-nies u ma rridux skartar.

Aħna rridu li kulħadd jagħti sehmu.

Diġa' ħadna diversi miżuri fid-diversi garaxxijiet sabiex intejbu l-effiċjenza u fost affarijiet oħrajn, fil-garaxx tal-Ħal Kirkop, li jipprovdi l-fuel għall-vetturi tal-gvern, qed nagħmlu monitoring kontinwu fuq fuel consumption ta' diversi karozz., Għandna wkoll il-ħsieb li nagħmlu tank għal petrol mingħajr ċomb, għax dan bħalissa ma jeżistix u minħabba f'hekk ħafna drabi jmorru jieħdu l-petrol mingħand il-privat u dan jista' jagħti lok għal abbuż.

Qed naraw ukoll jekk nintroduċux sistemi ta' aktar kontroll fuq l-użu ta' makkinarju tqil.

Fil-każ tal-garaxx tal- Marsa, qegħdin nistudjaw il-possibbilta' li nixtru makkinarju ġdid għall- workshops tagħna għax dawn għandna bżonn ta' arranġatura sewwa.

Biżżejjed ngħid li hemmhekk għandna workshops fejn jużaw makkinarju bl-elettriku u peress li s-saqaf qed iqattar l-ilma minnu, wieħed jista' jimmaġina x'periklu jkunu qegħdin jaħdmu fih in-nies f'dawn il-workshops.

Rigward il-koperativi, kif diġa' għidt fil-bidu, se nkompluhom u wara li saret il-koperativa tat-traffic signs, aħna nieħdu pjaċir ngħidu li se tibda taħdem dalwaqt il-koperativa tal-mastrudaxxi li aħna beħsiebna ninkoraġġuha ħalli din tkompli tikber.

Unit ġdid li se noħolqu fi ħdan id-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi huwa dak li qed insejħulu a coordinating unit u l-ħsieb tagħna hu li dan jikkordina x-xogħlijiet, l-aktar tat-toroq.

GĦaliex?

Mill-esperjenza li kellna fl-ewwel 100 ġurnata tagħna sibna li waħda mill-aktar affarijiet diffiċli meta wieħed jiġi biex jagħmel xogħlijiet fit-toroq tagħna hi li jkun jaf x'inhu għaddej minn taħt il-wiċċ tat-triq.

Irridu niftakru li hemm ħafna servizzi għaddejjin minn taħt il-wiċċ tat-toroq, bħalma huma s- servizz ta' l-ilma, tad-drenaġġ, ta' l-elettriku, tat-telephone, tal-cable television u ducts ta' l-ilma tax-xita, u allura meta inti tipprova tistaqsi lill-corporations jew, fil-każ tal-Melita Cable, lil kumpannija privata, x'għandhom taħt it-triq, ħafna drabi dawn ma jkunux jafu.

Aħna jidhrilna li ma jistax ikun li nagħmlu xogħol fit-toroq b'mod effettiv jekk ma nkunux nafu x'hemm taħt il-wiċċ tat-triq.

Il-ħsieb tagħna huwa li matul din is-sena nagħtu bidu sabiex nibnu database tas-servizzi kollha li hemm taħt il-wiċċ tat-toroq.

Hemm bżonn li dan nagħmluh għax jidhrilna li b'hekk biss nistgħu nassiguraw ruħna li l-iżvlupp isir sewwa.

Unit ieħor li qed jinħoloq fi ħdan it-Taqsima tax-Xogħlijiet Pubbliċi huwa dak li qed insejħulu l-planning unit.

Dan huwa maħsub sabiex joħroġ bl-ideat ta' kif jista' jiżviluppa l-proprjeta' li għandu l-gvern bħala developer.

Naturalment l-ideat tal-Gvern iridu jkunu konformi mal-Pjan ta' Struttura, kif ukoll approvati mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Aħna jidhrilna li r-role ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għandha tkun ta' ġudikant fuq dak li jrid jagħmel il-Gvern u allura l-Gvern jista' jipproponi l-iżvilupp li jixtieq jagħmel.

Fost affarijiet oħra, aħna qed ngħidu li għandu jkun hemm konsultazzjoni akbar bejn il-Gvern bħala developer u bejn il-Gvern bħala l-landowner.

Aħna qed nippretendu wkoll li meta jitfasslu l-local plans mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, il-planning unit tieħu ċerti inizjattivi.

Proġett li qed naħsbu fuqu huwa dak tar- riabilitazzjoni tal-widien, liema proġett nixtiequ nagħmluh flimkien mal- ministeru responsabbli mill-ambjent bħala parti mis-sistema ta' water catchment tagħna kif ukoll biex nagħmlu ċertu enhancement f'dawk l-areas.

Proġett ieħor li l-planning unit qed iħares lejh huwa t-trattament tal- village cores kif ukoll l-iżvilupp ta' ċerti areas ta' rikreazzjoni, bħalma hija l-area ta' Dingli Cliffs.

Ngħaddi issa għat-taqsima l-ġdida l-oħra li se noħolqu.

Mela l-ewwel tkellimt fuq it-Taqsima tax-Xogħlijiet Pubbliċi u issa se ngħid kelma fuq it-Taqsima ta' l-Artijiet u ta' l-Industrija tal-Bini.

Huwa tajjeb li nsemmi, għax forsi wieħed jinsa, li d-Dipartiment ta' l-Artijiet li għandna llum kien ġie fformat fl-1961 billi qabdu diversi sezzjonijiet minn dipartimenti kbar u għaqqduhom flimkien.

Minn dak inhar 'l hawn, jiġifieri madwar 36 sena, ħadd qatt ma ħa l-inkarigu li jħares lejn dan id- dipartiment bis-serjeta' u jevalwah ħalli jara kif nistgħu nagħmluh aktar effiċjenti.

Hawn qed nitkellmu fuq dipartiment li jamministra terz tal- proprjeta' kollha li għandna Malta.

Dan sal-lum mhux talli għadu ma sarx talli talli ħafna drabi dan id-dipartiment lanqas biss jingħata l- faċilitajiet sabiex ikun jista' jaħdem sewwa.

Meta l-Onor.

Tony Abela beda jsemmi d-Dipartiment ta' l-Artijiet fid-diskors tiegħu, jekk ħaseb li f'mitt ġurnata aħna se nagħmlu dawk l-affarijiet kollha li ma sarux f'36 sena, naħseb li kien qed imur imqarraq.

Aħna nafu li nistgħu nagħmlu ħafna affarijiet, imma li ma sarx f'36 sena ma nistgħux nagħmluh f'100 ġurnata!

Pero' qed nagħmlu pjanijiet dwar kif inkunu nistgħu nużaw dak ir-riżors importanti li għandu pajjiżna bl-aktar mod cost effective.

GĦandna Dipartiment ta' l-Artijiet li la għandu mpjegati mħarrġa, la għandu faċilitajiet u lanqas ambjent xieraq fejn wieħed jaħdem.

Kull min hu familjari mad-Dipartiment ta' l-Artijiet, fl-Auberge de Baviere, jaf li lanqas hemm ambjent ta' xogħol diċenti.

Biex insemmu n-nuqqas ta' riżorsi li hemm, biżżejjed ngħidu li minkejja li ħafna drabi dan id-dipartiment jagħmel ħafna kondizzjonijiet meta joħroġ xi permess fuq żvilupp ta' art pubblika, biex jaraw li dawn il-kondizzjonijiet qegħdin iseħħu hemm biss żewġ enforcement officers għal Malta u GĦawdex kollha.

Fejn jidħol id-Dipartiment ta' l-Artijiet għandna nuqqas serju ta' leġislazzjoni kemm għal meta niġu biex nagħmlu t-toroq u kif ukoll għal meta niġu biex niddefinixxu x'inhu l-foreshore.

Il-policies tad- dipartiment qatt ma ġew updated u ħafna drabi dawn qed jispiċċaw jiġu abbużati b'tali mod li l-proprjeta' ma tagħtix ir-return mistħoqq.

Is- sistema ta' l-acquisitions li ssemmiet ukoll mill-Onor.

Tony Abela hija sistema mill-aktar burokratika u mhux ta' b'xejn għandna backlog kbir ta' expropriations li għad iridu jinħadmu.

Irrid infakkar li sal-lum il- proprjeta' tal-gvern lanqas biss għadha bdiet tiġi rekordjata fuq base-map, jiġifieri dawn m'għandhomx sistema komputerizzata li tindikalhom fejn qiegħda l-proprjeta' tal-gvern għax fil-fatt din hi l-ewwel sena li l-files tad-Dipartiment ta' l-Artijiet bdew jiġu komputerizzati.

Fi ftit kliem, hemm bżonn li nħarsu lejn is-set-up li għandna u dan irridu nirranġawh għax aħna nemmnu li jekk inkunu kapaċi nagħtu spinta lil dan id-dipartiment allura nkunu nistgħu nagħmlu użu ħafna iktar effikaċi u effiċjenti minn dan ir-riżors.

Allura aħna se naqbdu dak li hu l-Land Department u l-Estate Department, li kien jifforma parti mit-Taqsima tax-Xogħlijiet Pubbliċi, u se naqsmuhom biex nagħmlu Estate Management Department u Land Department fih innifsu.

Il-Land Department ikun jikkomprendi l-parti fejn wieħed iżomm ir-records legali tad-dipartiment u l-Estate Management Department tkun il-parti li tara li jsir management tajjeb tal-proprjeta' tal-Gvern.

Fost l-affarijiet li nisperaw li nagħmlu matul is-sena hemm li nħejju policies - fil-fatt diġa' qed inħejjuhom - fuq it-trasferiment ta' l-art agrikola kif ukoll ta' proprjeta' kummerċjali.

Kulħadd jaf bl-abbużi serji li jiġru meta jsir trasferiment ta' proprjeta' kummerċjali u allura rridu ndaħħlu sistema legali ġdida biex inkunu nafu x'inhu r-root of title ta' meta jsiru l-expropriations.

Meta jsiru l-expropriations, kif qal tajjeb l- Onor. Tony Abela, daw nspiss jieħdu ħafna żmien minħabba l-lokalitajiet tagħhom u allura aħna se naraw kif indaħħlu sistema fejn inqabbdu avukati, anke privati, sabiex jagħmlu dan ix-xogħol.

Dan kien suġġeriment li għamel l-Onor.

Abela stess u aħna qegħdin nikkonsidrawh.

Irridu naraw kif nagħmlu sistema aktar effettiva biex proprjeta' li tkun ġiet mogħtija lil dak li jkun permezz ta' riżoluzzjoni ta' dan il-Parlament, it-trasferiment tagħha lit-terzi jkun ikkontrollat aktar milli hu bħalissa.

Irridu nintroduċu metodi ġodda dwar kif jinġabru l-kirjiet, iċ-ċnus u l-qbiela għax s'issa biex tħallas il-kera trid tmur bilfors id-dipartiment.

F'dan ir-rigward qed nikkonsidraw il-possibbilta' li nużaw il-banek kummerċjali - bħalma tagħmel biex tħallas kont tal-Planning Authority.

Irridu nsaħħu s-sezzjoni ta' l-enforcement għax ma jistax ikun li kulħadd jagħmel li jrid fuq proprjeta' tal-gvern.

L-estates management department se jkollu fi ħdanu dawk li llum huma magħrufa bħala r-rehabilitation committees.

Dawn il-kumitati jieħdu ħsieb ir-riabilitazzjoni taċ-ċentri storiċi u minnhom sal-lum għandna l-Valletta Rehabilitation Committee u l-Cottonera Rehabilitation Committee u għandna l- ħsieb li nagħmlu wieħed għall-Imdina wkoll.

Jien nemmen li għandna nieħdu inizzjattivi ġodda fi ħdan dawn il-kumitati ħalli dawn ikunu jistgħu jaħdmu aħjar.

Fil-każ tal-Belt, kif tafu, diġa' ħadna l-inizjattiva li nirranġaw l- Auberge de Baviere, fejn bħalissa hemm id-Dipartiment ta' l-Artijiet, għax minn studju strutturali li għamilna fuqha jidher li għandna bżonn nieħdu azzjoni urġenti fuq l-istat strutturali tagħha.

Fil-fatt diġa' battalna xi uffiċini ħalli nkunu nistgħu nibdew bix-xogħol.

Bdejna x-xogħol fuq il- paviment ġdid ta' Triq Zakkarija, liema xogħol kien ilu jissemma' li jrid isir.

Se nirranġaw l-eyesore kbira li hemm fi Triq id-Dejqa kawżat mill- passageway li tgħaqqad il-Qorti ma' l-Annexe u hawnhekk diġa' għamilna applikazzjoni lill-Planning Authority sabiex fis-sajf li ġej - nibdew nisperaw li l-permess ikun inħareġ.

Fil-Birgu se nagħmlu u nibdew diversi xogħlijiet fosthom ir- riabilitazzjoni ta' Scamp Palace, fin-naħa ta' Sant'Anġlu, li għandu bżonn xogħol urġenti minħabba li partijiet minnu huma fi stat strutturali perikoluż u xogħlijiet oħra fuq il-Palazz ta' l-Inkwiżitur li għandu parti mill-istruttura tiegħu fi stat perikoluż minħabba t-telqa li tħalla fiha matul iż-żmenijiet.

Aħna nemmnu li rridu napprezzaw aktar il-wirt storiku u dan għandna nibżgħu għalih għax jiddispjaċini ngħid li m'hawnx kuxjenza biżżejjed fuq dan is-suġġett.

Kieku nagħrfu nagħmlu użu aħjar minn dak li għandna lanqas ikollna għalfejn nibnu dak il-bini kollu fuq virgin sites.

Rigward l-Imdina qegħdin fil-fażi ta' ppjanar fuq ir-restawr tal-Palazz ta' Vilhena li wkoll fih problemi strutturali kbar.

Dan il-proġett ilu jiġi diskuss għal aktar minn 30 sena u mill-istudju li għamilna skoprejna li parti minn dan il-palazz qiegħda fi stat perikoluż ħafna għax waslet biex taqa' u miegħu se jaqa' wkoll parti mis-sur ta' l-Imdina.

Allura huwa mportanti li bl-aktar mod urġenti nieħdu ħsieb biex intaffu l-ħsara li hemm.

Per eżempju, fuq il-palazz kien hemm parti li ġiet mibnija mill- Ingliżi li qed tagħmel ċertu pressure fuq il-bini oriġinali u għalhekk se nżarmawha kif se nneħħu wkoll il-cactus garden li qed jagħmel il-ħsara.

Se jsir tindif ta' dan il-palazz peress li ċerti kmamar kienu mimlijin sas- saqaf bl-imbarazz, tant li lanqas stajna nidħlu fihom.

Fi ftit kliem, se nagħtu attenzjoni totali lill-wirt storiku u għall-ewwel darba fil-budget qed tiġi allokata s-somma ta' Lm40,000 - somma mhux żgħira - għar-restawr tal-fortifikazzjonijiet.

Din hija xi ħaġa li turi l-impenn li għandu dan il-Gvern favur ir-restawr tal-wirt storiku.

L-Onor.

Francis Zammit Dimech semma wkoll il-kunsill konsultattiv dwar l- industrija tal-bini - il-BICC.

Kif diġa' għidt, l-industrija tal-bini hija mportanti ħafna u għalhekk għandna bżonn nagħtuha l-attenzjoni li jixirqilha.

Fil-fatt, se noħolqu dipartiment ġid dwar l-industrija tal-bini u fost id-diversi sezzjonijiet ta' dan id-dipartiment se jkun hemm dan il- kunsill.

Hawnhekk huwa tajjeb li nispjega x'inhi l-idea wara dan il- kunsill.

Aħna qegħdin ngħidu li f'dan il-kunsill għandhom jipparteċipaw dawk kollha li b'xi mod għandhom xi relazzjoni mal-bini, jiġifieri periti, inġiniera, Planning Authority, kuntratturi ta' kull tip, nies tal-barrieri, dawk li jagħmlu l-bricks, dawk li jagħmlu planki, dawk li jimportaw il- materjal, l-ambjentalisti - għaliex le? - id-developers u setturi simili.

Se nipprovaw ninvolvu lil kulħadd biex permezz t'hekk noħolqu forum fejn jiġu diskussi l-problemi li jkun hemm f'din l-industrija.

Aħna jidhrilna li hemm diversi issues fl-industrija tal-bini li għandhom jiġu ndirizzati u permezz ta' din l-inizzjattiva ġdida li qed nieħdu, aħna qed ngħidu: Isma', hemm bżonn li dawn l-issues nibdew nindirizzawhom.

Jekk aħna verament nemmnu li din l-industrija hija mportanti rridu nindirizzaw l- issues li permezz tagħhom immexxuha 'l quddiem sabiex tersaq lejn is-seklu l-ġdid u fost l-issues li rridu nindirizzaw insibu l-istandards tax-xogħol stess.

Ħafna drabi standards tax-xogħol mhux qed ikunu tajbin u għalhekk irridu naċċertaw ruħna mill-kwalita' tax-xogħol u rridu nħarsu wkoll il-health and safety regulations.

Nisimgħu b'diversi inċidenti li jiġru fuq sites ta' kostruzzjoni u s-sitwazzjoni li qegħdin fiha llum hija tal-biki għax m'għandna l-ebda standards.

Ir-relazzjoni bejn l-industrija tal- kostruzzjoni u s-suq tal-proprjeta' hija xi ħaġa oħra li rridu nħarsu lejha għax naturalment dak li jiġri fis-suq tal-proprjeta' jaffetwa ħafna lil din l-industrija.

Rigward l-edukazzjoni u t-taħriġ irrid nistaqsi: Għaliex m'għandniex ikollna ċertu training għall-ħaddiema?

Per eżempju, jekk int bajjad, kif se nkun naf li inti bajjad, għax taf taqbad il-pinzell b'idejk!

Irid ikollok xi ċertifikat jew diploma biex tkun bajjad?

Għax inkella jrid ikollok ċertu taħriġ fis-suġġett?

Hemm bżonn ta' aktar riċerka fuq l-industrija tal- bini?

Dawn huma l-issues li se nibdew nindirizzaw fi ħdan il-kunsill għax nemmnu li dawn huma l-qofol ta' l-industrija tal-bini.

Allura aħna qegħdin ngħidu li dan il-kunsill se jopera minn ċentru li qed insejħulu a building research centre - ċentru għar-riċerka fuq il-bini - u apparti li dan iċ-ċentru jkun fih dan il-kunsill se jkun post fejn isiru seminars, fejn tinżamm librerija teknika u fejn jiġu introdotti metodi u materji ġodda ta' kostruzzjoni.

B'dan il-mod aħna qed nisperaw li noħolqu kuxjenza fost il-poplu tagħna biex mhux biss intejbu l-kwalita' tax-xogħol b'xi ħaġa li tkellem ħafna fuqha l-Onor.

Zammit Dimech, imma nkunu kapaċi ndaħħlu metodi ġodda sabiex nagħtu value for money.

Hawnhekk irrid inħabbar li fi ftit tal-ġimgħat oħra se jiġi organizzat seminar li jitratta dwar il-futur ta' din l-industrija bil-ħsieb li waqt dan is-seminar nibdew nintroduċu lil dan il-kunsill konsultattiv.

Minbarra dan il-kunsill konsultattiv fi ħdan id-Dipartiment ta' l-Industrija tal- Bini se jkun hemm ukoll sezzjonijiet oħrajn, fosthom is-sezzjoni li se tmexxi l-building regulations.

Fl-Amministrazzjoni preċedenti kien sar ħafna xogħol fuq ir-regolamenti tal-bini u aħna jidhrilna li qabel ma titressaq din il-liġi fil-Parlament għandna nagħtu ċans lil dan il-kunsill li jiddiskuti din il-liġi, għax ħafna mil-liġijiet li se nintroduċu se jfissru ċerta żieda fil-prezzijiet ta' kif isir ix-xogħol.

Allura qabel ma taqbad u tintroduċihom aħjar naraw x'se jkun l-effett tagħhom.

Punt li huwa importanti li nisħqu fuqu hu li bis-sistema kif inhi llum m'għandna lil ħadd li qed jagħmel enforcement fuq il-building regulations.

Meta qabel kien hemm il-PAPB l-enforcement kien isir mill-building inspectors, imma minn mindu twaqqfet l-Awtorita' ta' l-Ippjanar dawn il- building inspectors saru enforcement officers biex jinforzaw l- kondizzjonijiet tal-permess u allura issa m'hemm ħadd li qed jaċċerta li l- building regulations qed jiġu nforzati.

Per eżempju, ħadd ma jiġi jara jekk il-katusi humiex imqiegħda tajjeb fil-post li tkun qed tibni.

Dawn l- affarijiet kienu jeżistu qabel imma issa m'għandna xejn u minħabba f'hekk bħalissa għandna problemi kbar fil-bini.

Taħt dan id-dipartiment għandna l-ħsieb li ninkludu kemm il-laboratorju li diġa' għandha t-Taqsima tax- Xogħlijiet Pubbliċi kif ukoll l-engineering board li joħroġ il-warrants lill-inġiniera.

Meta ltqajt mal-membri ta' l-engineering board jien ħadt pjaċir li huma tal-fehma li titwaqqaf an engineering executive biex jitressqu ċerti suġġerimenti dwar kif jistgħu jtejbu s-settur ta' l- inġinerija.

Hemm ukoll l-architects board li l-funzjoni tiegħu hi li jagħti l-warrants lill-periti, imma s'issa dan kien għadu qatt ma ġie kostitwit.

Mr Chairman, ħalli nitkellem ftit fuq il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

M'inix se nitkellem fit-tul fuqha għax iktar 'il quddiem se jkollna debate sħiħ fuq l-estimi ta' din il-Korporazzjoni, pero' xorta waħda hemm xi punti li xtaqt insemmihom.

Meta l-Onor.

John Vella tkellem fuq il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tkellem fuq dak li kien jiġri qabel l-1987 u fuq x'għamel il-Gvern Nazzjonalista u mbagħad waqaf hemmhekk.

Jien ukoll nixtieq ngħid x'sibna meta aħna tlajna fil-gvern.

Aħna sibna korporazzjoni - din mhux qed ngħidha jien imma qalha s-Sur Alfred Mifsud li ġie nkarigat sabiex jagħmel l-istudju fuq din il- korporazzjoni - li prattikament kienet falluta, fejn il-banek lanqas riedu jsellfu flus lil din il-korporazzjoni, anke jekk ikollha garanzija mingħand il-Gvern.

Dan ifisser li l-banek ma aċċettawx li jsellfu flus lil din il- korporazzjoni, anke jekk ikollha garanzija mingħand il-Gvern li jekk jinqala' xi ħaġa jħallas id-dejn hu.

Sibna korporazzjoni f'sitwazzjoni fejn l-exposure li kellhom il-banek kummerċjali kien tant kbir li l-Bank Ċentrali qal lill-banek biex ma jsellfux aktar lil din il-korporazzjoni.

Sibna korporazzjoni li kellha cash flow problem kbira għall-fatt li l- kontijiet għall-aħħar 12-il xahar ma nħarġux u allura ma daħħlitx flus u spiċċat bi problemi kbar ta' cash flow li affettwaw kemm lill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma kif ukoll lill-Enemalta, peress li l- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma toħroġ il-kontijiet ta' l-elettriku ma' tagħha.

Fil-każ ta' l-Enemalta il-problema kienet ħafna akbar milli kienet fil-każ tal-WSC għal fatt li minħabba li matul l-aħħar 12-il xahar il-kontijiet ma nħarġux, l-Enemalta ma setgħetx tagħmel l-audited accounts tagħha u allura ma setgħetx tissodisfa lill-banek internazzjonali li avvanzawla l-loans.

Il-Korporazzjoni Enemalta kienet se tispiċċa titlef il- credit rating ma' dawn il-banek u, per konsegwenza, kien ikollha tħallas imgħaxijiet ogħla.

Aħna għidna: Kif jista' jkun li jiġru dawn l- affarijiet?

Qalulna li kien hemm xi tgerfixa bejn is-sistema tas-Swatar u bejn is-sistema tal-billing li qed tintroduċi l-korporazzjoni.

Jiena nista' ngħid li wara li ddiskutejt din il-problema mal-kollega tiegħi l- Ministru Leo Brincat - għax din teffettwa lilu min-naħa ta' l-Enemalta - aħna ddeċidejna li ninvestigaw is-sitwazzjoni tal-billing tal-corporations għax dehrilna li l-affarijiet ma kenux qegħdin isiru bis-serjeta' u, fil- fatt, tajna l-ordni lil persuna ta' fiduċja sabiex tagħmel l- investigazzjonijiet neċessarji tal-mod ta' kif kien qed isir il-billing.

GĦandna korporazzjoni li fiha għandek 400 impjegat under-employed għall- fatt li ħafna mix-xogħol li kienu jagħmlu l-ħaddiema tal-korporazzjoni spiċċa qed jagħmlu l-privat.

Jien ma nistax nifhem kif, per eżempju, xogħol li kienu qegħdin jagħmlu 400 impjegat tal-corporation, kuntrattur privat irnexxielu jagħmlu b'70 impjegat.

Din ma nistax nifhimha u jidhirli li hemm xi ħaġa ħażina li trid tiġi ndirrizzata.

Il-korporazzjoni għandha problemi strutturali kbar minnha nnifisha għall-fatt li m'għandhiex is-set up amministrattiv neċessarju.

Għandek korporazzjoni li, per żempju, ma kellhiex financial controller tagħha imma kellha wieħed qiegħed bħala consultant u għalkemm dan huwa ta' l-affari tiegħu u tajjeb, xorta waħda ma tistax taħdem bil-consultants.

Għandek korporazzjoni li lanqas finance department ma kellha u dan meta qed titkellem fuq organizzazzjoni b'turnover ta' Lm21 miljun.

Għandek korporazzjoni fejn il-customer care service huwa xi ħaġa li hija biss kelma sabiħa għax meta tipprova taqbad magħhom fuq xi problema ma tieħu sodisfazzjon ta' xejn.

Mr Chairman, fi ftit kliem ipprovajt nispjega l-problemi li għandha l- Korporazzjoni.

Illum inħatar bord ġdid b'nies li jiena ċert li daħlu b'impenn kbir għal dawn l-isfidi, nies ta' fiduċja li jien nawguralhom suċċess fil-ħidma tagħhom għax hemm bżonn li l-problemi ta' din il- korporazzjoni, f'settur tant vitali, nittekiljawhom bis-serjeta'.

Jiena nista' ngħid li f'laqgħa ta' kortesija li se jkolli għada mal-bord tad- diretturi l-ġodda se jiġi ppreżentat lilhom għall-ewwel darba l-policy document ġdid tal-Gvern fuq kif għandha titmexxa din il-korporazzjoni.

Mr Chairman, sabiex nikkonkludi jiena ngħid li kuntrarjament għal dak li pprova jgħid il-kollega tiegħi l-Onor.

Zammit Dimech, aħna għandna gvern li għandu viżjoni u nafu x'irridu nagħmlu biex immexxu pajjiżna 'l quddiem.

Aħna rridu noħolqu l-istrutturi ġodda u neċessarji sabiex inżidu l- effiċjenza.

Għandna bżonn inżidu l-expertise fl-impjegati tagħna u għandna bżonn ninċentivawhom aktar ħalli jagħmlu sforz akbar.

Trid tinqata' l-ħela u tidħol aktar dixxiplina.

Nista' ngħid minn issa li l-impjegati tagħna se jiġu rated mhux skond min huma imma skond il-performance li jagħtu.

Irridu naslu f'sitwazzjoni fejn aħna nagħmlu l-preventive maintenance għax s'issa dawn id-dipartiment kollha kienu jaħdmu b'crisis management, jiġifieri l-ewwel tqum kriżi mbagħad jaraw kif se jsolvuha.

Aħna rridu nagħmlu management biex il-kriżi nevitawha.

L-Onor.

Francis Zammit Dimech forsi jiftakar kif spiċċa l-ispeech tiegħu s-sena li għaddiet meta kien għadu ministru.

Dak inhar kien ikkwota mill- opera "Tourandot" u qal li l-aqwa arja hija "Vincero".

Huwa kien spiċċa d- diskors tiegħu billi qal: "Dak huwa l-awgurju li joħroġ preċiżament minn dik il-produzzjoni, li l-Gvern kollu preżenti jintona l-"Vincero"!.

(Interruzzjonijiet) Hawnhekk irrid ngħidlu li ma qatax u naħseb li lanqas fuq dak kollu li qal ma qata'!

Mr Chairman, jiena nieħu din l-okkażjoni sabiex nirringrazzja lill- headsof depratment li taw kontribut kbir fix-xogħol kollu li għamilna s'issa u ninsab ċert li bil-kontribut tagħhom u ta' kulħadd għandna nilħqu l-għanijiet tagħna.

(Onor. Membri: Hear, hear)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista.

Il-mistoqsija hi l-emenda għal Vot 39 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Tony Abela.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-Division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kumitat ġie sospiż fid-9.30 p.m. u rriżuma ħames minuti wara.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l- emenda għal Vot 39 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Tony Abela.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 34

L-Onor.

|Abela Tony |Galea Pace Victor | |Agius Francis |Gatt Austin | |Bonnici Josef |Gonzi Lawrence | |Bonnici |Hyzler George | |Michael | | |Borg Joe |Mifsud Bonnici Antoine | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond | |Cassar Joe |Muscat Claude | |Dalli John |Muscat Richard | |D'Amato Helen |Psaila Savona Joe | |De Marco Guido|Pullicino George | |Debono |Pullicino Orlando Jeffrey | |Giovanna | | |Deguara Louis |Refalo Michael | |Farrugia Jean |Tabone Anton | |Pierre | | |Fenech Adami |Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo Michael|Vella John | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech Francis |

KONTRA : 35

L-Onor.

|Abela Carmelo |Farrugia Noel | |Abela Joseph |Grech Edwin | |Agius Chris |Gulia Gavin | |Attard |Herrera Jose' | |Montalto John | | |Bartolo |Mangion Charles | |Evarist | | |Borg Karmenu |Mintoff Dom | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar |Pace Bertu | |Charles | | |Buhagiar Louis|Portelli Alfred | |Camilleri |Refalo Anton | |Maria | | |Cardona Chris |Sant Alfred | |Chircop Karl |Sceberras Trigona Alex | |Cilia Joe |Schembri Adami Sandro | |Dalli Helena |Spiteri Lino | |Debono Grech |Vassallo Adrian | |Joe | | |Farrugia Anglu|Vella George | |Farrugia Joe |Vella Karmenu | |Farrugia | | |Michael | |

L-emenda ma għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Issa se nqiegħed il-mistoqsija fuq il-Voti tal- Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni.

Il-mistoqsija hi:

VOT 39 - MINISTERU GĦAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm21,166,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 39 - Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 39 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN Il-mistoqsija hi:

VOT 40 - ARTIJIET

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm657,800 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 40 - Artijiet, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 40 għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 41 - ILMA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm14,627,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 41 - Ilma, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot 41 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT X - MINISTERU GĦAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm13,350,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot X - Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1997.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-riżoluzzjoni taħt il-Vot X għaddiet.

Fid-9.38 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta li l-Voti 39, 40, 41 u X taħt il-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal- Kamra għal nhar il-Ġimgħa, 7 ta' Frar, 1997 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 1997

It-Tmien Jum Stabbilit

Voti tal-Ministeru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar il-Ġimgħa, 7 ta' Frar, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.

Fid-9.39 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija skond il- Mozzjoni Nru 37 tal-15 ta' Jannar 1997.

MISTOQSIJIET

GĦAL-TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

TA' L-IBRAĠĠ - TRIQ WIED MEJXU

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex Triq Wied Mejxu f'Ta' l-Ibraġġ (Swieqi) tinbena u finalment tingħata t- tarmak?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Peress li l-iżvilupp fi triq Wied Mejxu fl- Ibraġġ għadu lura u għad mhemmx is-servizzi kollha mqiegħda permanenti fil- post, din it-triq ma tistax tingħata l-asfalta għalissa.

MINISTERU TA' L-AGRIKOLTURA U SAJD - PROBLEMI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid xi problemi sab ma' wiċċu l-Ministeru tiegħu wara li l-Partit Nazzjonalista spiċċa mill-Gvern u floku tela' l- Partit Laburista?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Bħal kull Ministeru ieħor il-Ministeru tiegħi sab ma wiccu numru ta' problemi kemm ta' natura Finanzjarja kif wkoll ta' natura Amministrattiva u Teknika.

Nassigura lill-Onor.

Interpellant li flimkien ma l-ufficjali u l-ħaddiema, kif wkoll għaqdiet tal-bdiewa, raħħala, sajjieda u l-industriji relatati ninsabu għaddejin b' ħidma sabiex quddiem dawn id-diffikultajiet , li ħafna minnhom huma rizultat ta' nuqqas ta' direzzjoni u npenn, jiġu megħluba.

QRATI - PLEĠĠ FUQ GARANZIJA PERSONALI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' dawk li bejn is-snin 1990-1996 sena b'sena, ingħataw pleġġ mill-Qorti fuq garanzija personali?

ONOR.

CHARLES MANGION: "Ma tinżammx tatistika tan-numru ta' talbiet għall-pleġġ personali.

Tinżamm biss informazzjoni ta' talbiet għall- liberta' proviżorja li tingħata b'garanzija ta' depożitu".

QRATI - GĦAJNUNA LEGALI GĦALL-FQAR

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kif se tiġi riformata s-sistema ta' għajnuna legali għall-fqar b'mod li din tiġi taħdem fuq livell aktar organizzat u professjonali?

ONOR.

CHARLES MANGION: Qed isiru l-istudji meħtieġa biex is-sistema preżenti ta' għajnuna legali tiġi riveduta fid-dawl taċ-ċirkostanz moderni u biex min ikun tassew jistħoqqlu din l-għajnuna ikollu opportunita' li jinqeda b'mod aktar sodisfaċenti għalih.

UNIVERSITA' - PROBLEMI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid xi problemi wiret fl- Universita' l-Gvern Laburista u beħsiebu jaffrontahom?

X'inhi l-politika tal-Gvern għall-Universita'?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Kif jaf l-Onor.

Interpellant, in-numru ta' studenti fl-Universita' f'dawn l-aħħar snin żdied għal 6,345 u madwar 2,500 student fil-Junior College.

Din ir-rata qawwija ta' espansjoni fin-numru tal-korp studentesk saret ukoll fi sfond ta' żviluppi estensivi u bidliet kbar fil-korsijiet offruti; sistemi ġodda ta' tagħlim u verifika akkademika, żviluppi qawwija fit- Teknoloġija u fl-Informatika kif ukoll espansjoni ta' bini u sistemi amministrattivi biex jakkomodaw dan l-iżvilupp.

Bħal kull intrapriża li tespandi b'ritmu frenetiku f'qasir żmien, il-problemi li jeżistu huma dawk li wieħed jistenna f'każijiet bħal dawn, (bħal per eżempju, il-problema serja li teżisti bin-nuqqas ta' spazju għal lectures u swali għall- eżamijiet) li qed jiġu affrontati u solvuti mis-Senior Management Committee ta' l-Universita' li ġie mwaqqaf mir-Rettur il-ġdid biex isolvi preċiżament il-problemi li nħolqu minħabba din l-espansjoni f'dawn l-aħħar snin u biex tikkonsolida s-sistemi ġodda li ġew implimentati matul dawn l- aħħar snin.

Il-politika tal-Gvern għall-Universita' hija spjegata b'mod ċar fil- programm elettorali li bih rebaħ l-elezzjoni ta Ottubru 1996.

L-istruttura ta' tmexxija li qed jipproponi tevita d-deċiżjonijiet kapriċċużi li kienu jittieħdu meta l-Universita' kellha rettur li kien jitħalla jmexxi bla konsultazzjoni mal-kollegi tiegħu.

QRATI - ĠURATI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' dawk li fl- aħħar tas-sena 1996 issejħu biex iservu bħala ġurati u kemm minnhom għamlu r-rikors fiż-żmien stabbilit mil-liġi biex jiġu eżentati milli jservu bħala ġurati, u f'dawn il-każi r-rikors dejjem ġie milqugħ?

ONOR.

CHARLES MANGION: "Matul Diċembru, 1996 ġew imtella' żewg panels ta' ġurati.

F'Panel minnhom ittellgħu 105.

Minn dawn saru 35 rikors li minnhom 19 ma ġewx milqugħa.

Fit-tieni panel ġew imtella' 94. inn dawn saru 42 rikorsi li minnhom 5 ma ġewx eżentati.

QRATI - SENTENZI SOSPIŻI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' dawk li mill-1991 - 1996 sena b'sena, ingħataw sentenza sospiża?

Kemm hu n-numru ta' dawk li tul l-istess snin, sena b'sena kisru l-"operational period" impost mill-Qorti?

Kemm hu n-numru ta' dawk li spiċċaw il-ħabs, sena b'sena (bejn l-1991 - 1996) għax ikkommettew reat fil-perjodu operazzjonali?

Jidhirlu l-Gvern li għandu jiddaħħal il-"partially suspended sentence" bħalma jeżisti fis-sistema penali Ingliża li bħala miżura hija aktar "draconian" minn sempliċi "suspended sentence" u għalhekk forsi sservi aktar ta' deterrent f'soċjeta' fejn il-kriminalita' irridu niġġildulha sew u b'kull mezz?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.Interpellant li n-numru ta' sentenzi sospiżi kien kif ġej:-

1991 96 1992 124 1993 172 1994 144 1995 130 1996 100

Ma tinżammx statistika ta' dawk li kisru l-"operation period" u lanqas ta' dawk li jispiċċaw il-ħabs minħabba f'hekk.

Dwar il-"partially suspended sentence" jidhirli li s-suġġeriment ta' l- Onor.Interpellant hu nteressanti u għandu valur.

Iżda dan jeħtieġ studju aktar li għalissa ma jistax isir minħabba nuqqas ta' riżorsi umani."

MINISTERI/SEGRETARJI PARLAMENTARI - KONSULENT

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk wara l-mistoqsija parlamentari numru 212 ġewx konklużi kuntratti ta' konsulenza oħra u jekk fl-affermattiv, jistax ipoġġi kopja tagħhom fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirreferi lill-Onor.

Membru għall-informazzjoni li tajt dwar dan is-suġġett fit-Tweġiba għal Mistoqsija Nru. 2445.

In vista ta' l-informazzjoni li diġa ngħatat ma' nħossx li hemm il- ħtieġa li npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratti relevanti.

Dawn il-kuntratti huma bbażati, b'xi tibdil żgħir, fuq dokument pro forma li ilu jintuża għal żmien twil.

BANEK - ISHMA

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Ekonomija u l- Finanzi: Peress li numru ta' kumpanniji kkontrollati mill-Gvern, direttament jew indirettament, għandhom ishma kemm fil-Mid-Med Bank kif ukoll fil-Bank of Valletta, jista' l-Ministru jgħid jekk ingħatawx struzzjonijiet lil min għandhom jivvotaw fl-elezzjoni għad-Diretturi li saru dan l-aħħar fiż-żewġ banek u jekk iva x'kienu l-istruzzjonijiet?

ONOR.

LINO SPITERI: Il-premessa ta` l-Onor Interpelllant mhix korretta.

Ma nistax ngħid x`kien jiġri fi snin oħra.

IMPJIEGI - ĊIFRI TAL-QGĦAD

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Ikkonsidrat il-fatt li ċ-ċifri tal-qgħad għal Ottubru, Novembru u Diċembru għadhom ma ġewx pubblikati uffiċjalment mid-Dipartiment ta' l-Istatistika.

Ikkonsidrat ukoll li l-Ministru fil-Parlament qal li l-proċedura normali hi li ma jagħtix iċ-ċifri hu anke b'risposta għall-mistoqsija parlamentari għax il-proċedura hi li jiġu pubblikati mid-Dipartiment ta' l-Istatistika.

Ikkonsidrat li b'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 795 il- Ministru qal li hu ma segwix din il-proċedura u ppubblika ċ-ċifra proviżorja ta' Diċembru għax kien hemm artiklu fil-gazzetti li kien skorrett.

Jista' l-Ministru jiżgura li ċ-ċifri jiġu ppubblikati kemm jista' jkun malajr biex ma tidħolx il-prattika ġurnalistika li jiġu ppubblikati statistiċi skorretti fil-ħsieb li tiġi żvelata ċ-ċifra tal- qgħad?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nassigura lill-Onor.

Interpellant, li kemm ilni naqdi l-funzjonijiet bħala Ministru tal-Harsien Soċjali, jien ma bdilt xejn mill- proċeduri li kienet tuża l-amministrazzjoni preċedenti, ta` kif u meta jiġu ppubblikati ċ-ċifri u l-istatistika.

Jidher li d-dewmien ikun minn naħa ta` l-ETC, għaliex il-figuri jinħadmu xahrejn xahrejn.

Is-sitwazzjoni se niddiskutiha mal-Bord il-ġdid ta` l-ETC biex nara x`jista jsir.

ETC - ĊIFRI TAL-QGĦAD

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jagħraf il-Ministru li s-sistema li l-ETC tgħaddi direttament iċ-ċifri tal- qgħad lid-Dipartiment ta' l-Istatistika mingħajr ma jkun jafhom hu, skond ma qal b'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 795 mhijiex sistema tajba ladarba hu responsabbli għall-ETC?

ONOR.

EDWIN GRECH: Iċ-ċifri tal-qgħad u ta` kemm hawn nies li jaħdmu f`Malta u Għawdex jintbagħtu direttament mill-Korporazzjoni tal-Impjiegi u Taħriġ lill-Uffiċju Ċentrali ta` l-Istatistika u lill-`Economic Planning Division` bl-iskop li dawn janalizzawhom qabel ma jiġu ppublikati.

Din hija l-prattika li dejjem użat l-ETC.

Fl-istess ħin il-Korporazzjoni tibgħat lil Ministru responsabbli l-istatistika interna tagħha.

B`din is- sistema il-Ministru jkollu l-informazzjoni aġġornata fuq ix-xogħol ta` l- ETC, waqt li l-Uffiċju ta` l-Istatistika jkun jista` jibda l-proċess għall- publikazzjoni taċ-ċifri.

Infakkar lill-Onor.

Membru li fir-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 795 jien m`għidtx li l-figuri ma nkunx nafhom imma li `ma nistax nagħtiha fil-parlament għar-raġunijiet li diġa tajt fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 322`.

MINISTRI/SEGRETARJI PARLAMENTARI - PROFESSJONI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hux minnu li hu awtorizza lill-Ministri u Segretarji Parlamentari li huma jistgħu jkomplu jeżerċitaw il-professjoni tagħhom jew jagħmlu x'xogħol li kienu jagħmlu qabel il-ħatra tagħhom?

ONOR.

ALFRED SANT: Mhux minnu.

Fit-tkomplija ta' l-eżerċizzju tal-professjoni tagħhom jew ta' xogħol privat li kienu jagħmlu qabel il-ħatra, il-Ministri u s-Segretarji Parlamentari huma ggwidati mill-Kodiċi ta l-Etika.

Madankollu, hemm il-ħsieb li, fil-każ ta membri tas-Servizz Pubbliku li huma Ministri jew Segretarji Parlamentari, għandu jkollhom il-possibilita li jibqgħu bid-dritt li jmorru lura għax-xogħol tagħhom meta jispiċċaw mill-kariga u mhux jirriżenjaw biex il-Kodiċi ta Etika jiġi allinejat mal-miżuri ta l-Estacode.

KAMRA TAL-KUMMERĊ - DISKORS TAL-PRIM MINISTRU

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 894, jista' l-Prim Ministru jirrispondi d-domandi enumerati (1), (3) u (7) peress li ngħatat biss risposta għad-domandi l-oħra?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirreferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija numru 2539.

MDC - INIZJATTIVI INDUSTRIJALI PRIVATI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni ta' l-MDC dwar numru sostanzjali ta' inizjattivi industrijali privati (garage industries) li għandna f'pajjiżna?

X'pożizzjoni ħadet l-MDC fir-rigward ta' dawn ix- xogħlijiet?

L-MDC għamlet xi sottomissjonijiet partikolari lill-Planning Authority dwar dawn l-industriji?

Jekk l-MDC għamlet xi sottomissjonijiet partikolari dwar dan il-punt, jista' l-Ministru jekk jogħġbu jippubblika l-proposti li saru mill-MDC dwar dan is-suġġett?

Jekk mill-banda l-oħra għadhom ma sarux sottomissjonijiet partikolari dwar dawn il-garages industrijali, tista' l-MDC tikkonsidra x'pożizzjoni għandha tieħu l-Planning Authority dwarhom u tagħmel is-suġġerimenti relattivi?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: L-MDC ghandha numru ta` inizjattivi li jirrigwardaw industriji privati maghrufa bhala "garage industries".

Il- pozizzjoni ta` l-MDC hija li sa fejn tista, tipprovdi plots biex tigi akkomodata d-domanda minn dan is-settur.

L-MDC ghandha numru ta` sottomissjonijiet quddiem l-Awtorita ta` l-ippajanar li jinkludu: 1.

Proposti biex jigu zviluppati u mmodernizzati z-Zona Industrijali ta`Ta` Qali.

Dan ta` l-ewwel gie approvat f`Ottubru 1995 u prezentament qed jigi attwat, filwaqt li dak ta` Ta` Qali qed jigi kkunsidrat mill-Awtorita` ta` l-Ippjanar.

Proposta biex tigi zviluppata bicca art ta` 65,000 metru kwadru gewwa Hal-Far;

Proposta biex tigi zviluppata bicca art fil-Qasam Industrijali tax- Xewkija, Ghawdex, kif ukoll ohra biex jigi mmodernizzat u estiz il-Villagg tas-Snajja ta` Ta`Dbiegi.

Madankollu nixtieq inzid li f`laqgha li saret ma` l-Awtorita` ta` l- Ippjanar, intalbet l-ghajnuna ta` l-istess biex jigu identifikati aktar siti f`Malta u Ghawdex ghal dan l-iskop.

DJAR - REVIŻJONI TAL-KERA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Billi madwar sentejn ilu kienu twaqqfu r-reviżjonijiet tal-ħlasijiet tal-kera ħlief għal dawk li d-dħul tagħhom ikun naqas (u b'hekk b'reviżjoni jkunu se jiggwadanjaw) jista' l-Ministru jekk jogħġbu jgħid jekk ir-reviżjonijiet tal-kera hux se jerġgħu jibdew iseħħu b'mod awtomatiku?

Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jgħid jekk hux il-ħsieb tal-Ministeru li jżid il-benefiċċji (sussidju) fuq il-kera ta' dawk li diġa' għandhom kuntratt tal-kera?

Billi kien sar ħafna diskors dwar kemm l-aħħar kirijiet offruti mill-Housing Authority kienu għoljien, jista' jgħid jekk fil-fatt dawn il-kirijiet traħħsux?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Jien infurmat illi d-Dipartiment qed jistudja mezz biex żidiet li jingħataw biex jagħmlu tajjeb għall-għoli tal-ħajja, ma jkunux riflessi fi tnaqqis mis-sussidju fuq il-kera.

Wara li jsir dan ikunu jistgħu isiru r-reviżjonijiet imsemmija.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, ninforma lill-Onorevoli membru li l- kirjiet tal-fondi offruti mill-Awtorita' tad-Djar huma dawk indikati fl- avviżi relattivi.

Is-sussidju jingħata fuq il-kera kif elenkat fil- kundizzjonijiet tal-istess avviż.

WSC - BIDLIET FIL-"MAIN PIPES"

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma bidlietx il-mod ta' kif isiru l-bidliet fil-"main pipes", fis-sens li fejn hemm bżonn ta' bidliet bħal dawn, qed tinsisti li dawn il-bidliet isiru a spejjeż tal-kunsilli lokali?

Jekk ma saret l-ebda bidla f'dan is-sens, x'qed tagħmel il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma biex tiggarantixxi li talbiet għall-bdil ta' "mains" mill-kunsilli lokali, fil-fatt jintlaqgħu malajr?

Kemm hemm talbiet fil-preżent biex "mains" ta' l-ilma jinbidlu, biex xogħol ieħor konness mal-kunsilli lokali jkun jista' jsir?

Liema huma dawn il-kunsilli?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-ilma għandha diversi talbiet minn numru ta' Kunsilli Lokali sabiex isir xogħol ta' tqegħid ta' pajpijiet fejn dawn il-Kunsilli jixtiequ li jsir xogħol ta' kisi ta' tarmak jew bdil ta' bankini.

Minħabba li l-biċċa l-kbira ta' dawn it-talbiet ma jkunux fil-programm ta' xogħol tal-Korporazzjoni u għaldaqstant jinħtieġu spiża kapitali addizzjonali, l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-ilma tistenna rikonferma mill-Bord ġdid tad-Diretturi sabiex tiġi stabbilita l-'policy' li tadotta l- Korporazzjoni f'dan ir-rigward.

Bħalissa l-Korporazzjoni għandha dawn it-talbiet mill-Kunsilli Lokali sabiex isir xogħol ta' bdil ta' mains fil-lokalita tagħhom.

MALTA Birzebbugia Triq San Edwardu Triq Zibra

Gzira Triq Taljana

Marsaxlokk Triq Santa Katerina Triq iz-Zejtun Triq mal-Kosta minn Triq il- Kavalerizz sa Triq il-Port Ruman Triq il-Port Lruman Triq l-Arznell

Paola Triq Angelo Fpasila Triq Marija Addolorata

Naxxar Triq Santa Marija

Mġarr Triq Barbara Triq San Frangisk

Kirkop Triq l-Infanterija Triq l-Artillerija Triq San Guzepp

Hamrun Pjazza 7 ta' Ġunju

Ghaxaq Hal-Milleri

B'Kara Triq Jannara Triq Samniet

Qrendi Triq Massabielle

Zebbug Vjal il-Helsien

St Venera Triq il-Parlija

Zabbar Triq il-Bahrija

GĦAWDEX Xewkija Triq San Guzepp Triq San Bert Triq Torri Gorgun

Munxar Triq Dun Spir Gauci Triq il-Kalkara tal-Gbir

Sannat Triq il-Kbira

Fontana Triq il-Kappillan

Qala Triq Simar

SKEJJEL - ISTITUT TAL-FELLENBERG

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n- numru ta' studenti li qed jieħdu sehem f'xi kors fil-Fellenberg Institute?

Liema korsijiet huma fil-preżent organizzati f'dan l-istitut?

Kemm hu n- numru ta' studenti f'kull kors partikolari, u f'liema sena tal-kors qegħdin?

Hemm xi ħsieb li l-korsijiet f'dan l-istitut jiżdiedu?

Jekk iva, f'liema suġġetti?

Minbarra hekk hemm il-ħsieb li jsir xi tibdil fil- korsijiet li bħalissa hemm f'dan l-istitut?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Hemm 136 student li qegħdin jattendu l-Fellenberg Training Centre.

Minnhom hemm 40 student fl-ewwel sena, 37 student fit- tieni sena, 29 fit-tielet sena u 30 student fir-raba' sana.

Iċ-Ċentru jispeċjalizza fit-tagħlim ta' Industrial Electronics u għaldaqstant jorganizza kors wieħed biss li jwassal għal Diploma fl-Industrial Electronics.

Għadu kif beda eżerċizzju ta' evalwazzjoni tal-kors.

Isirx tibdil jew le fil-kors jew jiżdiedx in-numru ta' korsijiet jiddependi fuq ir- rakkomandazzjoni li ssir fi tmiem l-eżerċizzju.

PULIZIJA - "FIRE ENGINES"

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti dettalji dwar kemm hu n-numru ta' "fire engines" li għandu bħaliss l-Korp tal-Pulizija?

F'liema "stations" jinstabu dawn il-"fire engines"?

Tinħass il-ħtieġa ta' żieda fin-numru ta' "fire engines"?

Meta hu mistenni li fil-fatt jiżdiedu l-"fire engines" li hemm bżonn?

F'liema "stations" mistennija li jitqiegħdu dawn il-"fire engines"?

ONOR.

ALFRED SANT: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

TELEMALTA - "TELEPHONE BOXES"

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' "telephone boxes" li għandha l-Korporazzjoni Telemalta f'kull belt u raħal f'Malta u f'Għawdex?

Kemm minn dawn il-"boxes" huma operati permezz ta' "telecards"?

Tinħass il-ħtieġa li jkun hemm iktar "phone boxes" f'xi level partikolari?

Jekk iva, fejn?

Kemm-il talba pendenti hemm fil-preżent għall-"phone boxes"?

Meta hu mistenni li fil-fatt dawn il-"coin boxes" jitwaħħlu?

ONOR.

ALFRED SANT: It-telephone boxes pubbliċi li huma propjeta' tal- Korporazzjoni Telemalta huma kollha operati permezz tat-Telecard.

F'Malta insibu 378 telephone box pubbliku filwaqt li f'Għawdex hemm 99.

Barra minn dawn hemm ukoll 886 cardphones f'Malta u 31 f'Għawdex installati f'postijiet ġewwa, inklużi ferat tat-Telemalta.

Għalhekk, b'kollox hemm 1394 cardphones installati f'Malta u Għawdex.

Barra minn hekk hemm 177 coinboxes tal-Korporazzjoni mikrija u nstallati għand il-privat, u coinbox waħda nstallata f'post pubbliku (Sptar Monte Carmeli).

Talbiet pendenti għal phone boxes

Is-Suq tal-coin boxes gie liberalizzat.

Għaldaqstant il-Korporazzjoni Telemalta qed tinstalla biss phone boxes operati bit-Telecard.

Applikazzjonijiet għall-Cardphones biex jiġu nstallati barra...............

Applikazzjonijiet għall-Cardphones biex jiġu nstallati ġewwa...............574

Fil-preżent it-Telemalta għandha stock ta' 250 cardphone li bdew jiġu nstallati skond il-prijorita.

Għaldaqstant, il-Korporazzjoni diġa ħadet passi sabiex jiġu ordnati aktar cardphones biex tissodisfa d-domanda.

Minbarra l-installazzjoni ta' card phones skond l-applikazzjonijiet pendenti li għandha, nklużi talbiet minn Kunsilli Lokali, ser jiġu stallati aktar telephone boxes f'postijiet turistiċi.

SKEJJEL PRIVATI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' l-iskejjel privati (mhux tal-Knisja) li hawn f'Malta u Għawdex u fejn jinsabu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Lista ta' l-iskejjel Privati li hawn f'Malta u Għawdax qiegħda titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra għall-qari.

VETTURI - TESTIJIET DWAR "EXHAUST"

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il "test" sar fuq il-kwalita' ta' l-"exhaust" minn vetturi xahar b'xahar minn Novembru 1996 sal-lum?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Billi dawn it-tip ta' testijiet kienu jsiru mid-Dipartiment tal-Pulizija, l-Onorevoli Nterpellant huwa mitlub jirreferi din il-mistoqsija lill-Ministru resposabbli mill-Pulizija.

MSU - "BUSINESS PLAN"

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2103, jista' l-Prim Ministru jgħid meta hu maħsub li jkun finalizzat il-"Business Plan" tal- MSU, issa li l-MSU taf x'inhuma "l-finanzi allokati lill-kumpannija"?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li x-xogħol fuq il-Business Plan ta' l-MSU għaddej britmu mgħaġġel wara li ġew allokati il-finanzi lill- kumpanija biex din topera beffiċjenża, u wara li ġew allokati wkoll finanzi lid-Dipartimenti tal-Gvern għat-twettieq ta' proġetti partikolari tagħhom mill-MSU.

Hu maħsub li l-Business Plan ta' din is-sena, ser jiġi ffinaliżżat mill-MSU lejn l-aħħar ta' Frar.

DELIMARA - ART ALTERNATTIVA LILL-ONOR.

DOM MINTOFF

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: B'riferenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 249, jista' l-Ministru jgħid jekk sal-lum ġewx identifikati xi artijiet alternattivi?

Jekk iva, fejn qegħdin?

Jikkonferma li waħda mill-biċċiet ta' art li ġiet identifikata tinsab viċin il-Qala, Għawdex?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-Onor.

Dom Mintoff permezz ta` l-avukat tiegħu, identifika biċċiet ta` art ġewwa Għawdex.

Nikkonferma li waħda minn dawn il-biċċiet ta` art tinsab fil-Qala.

P.A. - GALLARIJIET U APERTURI FIL-BIRGU

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-iskema li ħarġet l-Awtorita' ta' l-Ippjanar rigward gallarijiet ta' l-injam u aperturi għall-belt tal-Birgu hemmx il-ħsieb li tiġi estiża għall-ibliet u l-irħula l-oħra kollha li għandhom parti minnhom inkluża f'"Area" ta' Konservazzjoni Urbana (U.C.A.)?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm applikaw s'issa taħt din l-iskema u meta hu maħsub li jingħata s-sussidju?

ONOR.

GEORGE VELLA: Hemm ħsieb li l-iskema li harġet l-Awtorita' ta' l- Ippjanar rigward gallarijiet ta' l-injam (u mhux aperturi) għall-belt tal- Birgu tiġi estiża fil-futur qarib.

Sa issa kien hemm tmintax il- applikazzjoni taħt din l-iskema u s-sussidju jingħata wara li x-xogħlijiet jiġu spezzjonati mill-kumitat.

Infatti, skond deċiżjoni riċenti, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar estendiet l- iskema sa biex jiġu inklużi Bormla, l-Isla u l-Kalkara.

PULIZIJA - "BREATHILIZER"

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Il-Gvern preżenti huwa favur l-introduzzjoni tal-"breathilizer"?

Jekk fl- affermattiv, meta hu maħsub li jiġi ntrodott dan it-"test" li jista' jgħin fil-kontroll ta' abbużi fis-sewqan?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SERVIZZ ĊIVILI - GĦOTI TA' "TRANSFERS"

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm seħħew "transfers" minn mindu l-Prim Ministru ħabbar li mhux se jibqgħu miżmuma?

Kemm-il talba hemm pendenti quddiem il- MPO li għadha jew għad trid tiġi kkonsidrata?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien infurmat li, mis-17 ta' Jannar 1997 l' hawn seħħew tnax-il transfer.

Jista jkun ukoll li hemm xi transfers oħra approvati mis-Segretarji Permanenti, kif titlob iċ-Ċirkolari li ħarġet, u li l-MPO għadu ma ġiex mgħarref bihom.

Hemm mija u sitt talbiet għal transfer, li saru wara s-27 ta Ottubru 1996, li qed jiġu pproċessati skond il-proċeduri stabbiliti.

FURJANA - ARENA TA' L-INDIPENDENZA - "FOOTBALL GROUND"

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir ir- "returfing" tal-"football ground" fl-Arena ta' l-Indipendenza (ix-Xagħra) fil-Furjana?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li dan l- aħħar ġranet il-Kumitat tal-Floriana Football Club kienu qed jiżirgħu l- ground tal-football fl-Arena ta' l-Indipendenza (ix-Xagħra).

DISTRETT NRU.

1 - SISTEMA TA' TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi żviluppi dwar is- sistema 'Park & Ride' li biha sewwieqa ta' karozzi jkunu jistgħu jipparkjaw barra l-Belt u l-Furjana u mbagħad jużaw sistema ta' trasport pubbliku li jwassalhom f'postijiet strateġiċi fil-Belt u l-Furjana?

Jekk fl- affermattiv, għad hemm il-ħsieb li jintuża "CrownWorks/HornWorks Ditch" bħala 'parking space'?

Meta hu maħsub li tinbeda din is-sistema?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien infurmat li l-idea tal-"park and ride" ħarġet biha l-Awtorita' ta' l-Ippjanar fl-istudju li għamlet fl-1994 dwar it-trasport fil-Belt u fil-Furjana bi tħejjija għall-Pjan Lokali.

L- Awtorita' ta' l-Ippjanar issuġġerit modi ta' trasport bejn il-Belt u l- Bombi bħala parti mill-idea tal-"park and ride", jiġifieri li jew ikun hemm sistema magħrufa bħala "electric people mover" taħt l-art li hi bħal speċi ta' "underground railway", jew li jkollok "shuttle service" bil-karozzi tal- linja biex jaqdi lil dawk li jipparkjaw il-karozzi tagħhom fi Crown Works/Horn Works Ditch.

Jien infurmat ukoll li l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku kienet aktar favur it-tieni alternattiva, ċioe dik tax-"shuttle service" mill-karozzi tal-linja.

Madankollu, biex din l-iskema tkun tista' sseħħ, irid isir tibdil sostanzjali fin-"network" tat-toroq f'dawn l-inhawi biex ikun hemm aċċess effettiv u effiċjenti għall-karozzi tal-linja.

AIDS - TESTIJIET TA' PREVENZJONI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru testijiet volontarji tad-demm bħala prekawzjonijiet kontra l-marda ta' l- AIDS is-sena li għaddiet - 1996?

Kemm minn dawn kienu nisa u kemm irġiel?

Kemm f'kull każ kienu Maltin u kemm barranin?

Il-barranin, ta' liema nazzjonalita' kienu?

Kemm wara li saru t-testijiet instabu li kienu pożittivi?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Matul l-1996 saru 3912 test volontarju għall-HIV 1 u 2 mil-laboratorji tal-Viroloġija ta' l-Isptar San Luqa.

Minn dawn, 7 irriżultaw pożittivi.

Statistika fuq is-sess ta' minn jittestja ma tinġabarx bħala rutina.

L-Onor.

Interpellant huwa nformat li t-testijiet ta' l-HIV isiru anonimi u ma jintalabx tagħrif rigward in-nazzjonalita' ta' l-individwi ttestjati..

AIDS - PREVENZJONI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu jsir mid-Dipartiment tas-Saħħa biex il-pubbliku in ġenerali jiġi aktar konxju mill-perikli tal-marda ta' l-AIDS?

B'konsultazzjoni ma' dipartimenti oħra bħal dak ta' l-Edukazzjoni, x'qed isir fl-iskejjel?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Id-Dipartiment tal-Promozzjoni tas-Saħħa ilu snin jippubblika materja fuq is-suġġett.

L-aħħar ktejjeb jista' jinkiseb b'xejn miċ-Ċentru Tagħrif dwar Saħħtek.

Fih jinstab kif jittieħed l-HIV u l-konsegwenzi ta' dan il-virus u kif jista' jiġi evitat.

Min barra dan, isiru laqgħat, taħdidiet, u seminars kemm fl-iskejjel tal- Gvern kif ukoll dawk Privati.

Dan minbarra s-seminars li jsiru f'Martin Luther King Hall u Savio College lit-tfal ta' l-iskola tat-tielet sena ta' l-iskola sekondarja.

Isiru żjarat fil-youth centres tal-parroċċi u għaqdiet oħra u f'kwalunkwe għaqda li titlob l-informazzjoni fuq dan is-suġġett.

Tingħata informazzjoni wkoll lill-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol tagħhom, fosthom fil-fabbriki.

Il-kunsilli lokali wkoll irċevew informazzjoni ta' din ix-xorta biex tintuża fil-lokal tagħhom.

Isiru programmi u taħdidiet fuq ir-radjijiet kollha kif ukoll fuq l- istazzjoni differenti tat-television.

Hemm il-ħsieb ukoll li jsir taħriġ għall-counsellors biex dejjem intejbu s-servizz offrut, speċjalment dak tal-counselling fejn għad hemm nuqqas.

Jiġi offrut counselling fuq skala żgħira u bħala emerġenza.

Kull talba li ssir għal aktar informazzjoni dejjem tiġi milqugħa.

LIBRERIJI/ARKIVJI - DOKUMENTI TAL-"CASTELLANIA"

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: 1.

Filwaqt li nrodd ħajr lill-Ministru u lis-Sur Joe Caruana, impjegat ħabrieki għat-tweġiba erudite għall-mistoqsija parlamentari numru 2455, jista' l-Ministru jara li r-rapport mitlub jiġi mħejji minn xi ħadd u wara jiġi ppreżentat minnu bħala l-Ministru responsabbli, u b'hekk ikompli jressaq il-kultura u l-ġrajja ta' dan il- pajjiż lejn il-poplu, kif jien naħseb li jrid jagħmel?

Jaf il-Ministru li "lill-Arkivji" dejjem qed jirriżultalhom li dokumenti tal-makna "Magna Curia Castellania" għadhom imxerrda f'ħafna bini li juża l-Gvern u forsi wkoll għand il-privat?

Jidhirlu l-Ministru li drabi, fid-dinja, l-ħidma tfittex u tistimha bosta u ssib min jagħmilha b'almnu u jerfa' t-toqol minkejja li kull bniedem jaħseb li għandu ħafna x'jagħmel?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: 1.

Bi ħsiebni niddiskuti mad-Direttur tal- Bibljoteki u Arkivji dwar min jista' jagħmel ir-rapport qasir mitlub mill-Onor.

Dr Cassar.

Skond is-Sur Joe Caruana, l-Asst.

Librarian inkarigat mill-Arkivju Nazzjonali, ma jidhirlux li hemm xi dokumenti tal-Magna Curia Castellania mxerrda f'xi bini tal-Gvern.

Jekk l-Onor.

Membru jaf b'xi dokumenti partikolari, napprezza jekk jgħidli fejn huma biex nieħu ħsieb niġborhom.

Rigward it-tielet parti, jien napprezza l-ħsieb ta' l-Onor.

Dr Cassar.

PULIZIJA - LIĊENZJI TAL-ĦWIENET

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsijiet parlamentari numri 2444 u 2282 dwar liċenzji tal-ħwienet, jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi l-"policy" tal-Gvern dwar il-ftuħ ta' ħwienet fl-Imdina?

ONOR.

ALFRED SANT: Kull applikazzjoni għall-ftuħ ta' ħwienet ġewwa l- Imdina tiġi pproċessata bħal kull applikazzjoni oħra u tiġi kkonsidrata fuq il-meritu tagħha.

TORRIJIET TA' IMPORTANZA STORIKA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Billi l-Ministru fi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2230 ta lista sħiħa ta' fortizzi u torrijiet ta' importanza storika imma nesa jsemmi t-torri li qiegħed f'Villa Tarxien, Triq Santa Marija, Ħal Tarxien (proprjeta' privata u l-hekk imsejjaħ 'Borg' bejn Ħal Tarxien u Raħal Ġdid li wara l-aħħar Gwerra Dinjija jingħad li ġie midfun f'kantuniera tal-"football ground" Pace Grasso (qabel Schreiber) u għadu sħiħ u li ftit xogħol jista' jiġi preservat bla ebda dannu għal kull ħidma sportiva, jista' l-Ministru, minkejja nuqqas ta' riżorsi, fl-aħħar jagħmel xi ħaġa f'dawn l-irħula li wirthom wirt il-gżejjer Maltin ukoll, ġie ħafna drabi mkasbar?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-lista ta' fortizzi u t-torrijiet mogħtija bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2230, tirriferixxi għal dawk il- fortifikazzjonijiet li kellhom użu militari biss u li huma proprjeta' tal- Gvern.

L-istess tweġiba tindika li jeżisti numru kbir ieħor ta' fortifikazzjonijiet fi stat ta' rovina, fosthom 'il ftit fdalijiet ta' trunċiera (jew batterija, kif kienet ukoll magħrufa) Ta' Borġ, li l- patrijotti Maltin kienu bnew fiż-żmien l-imblokk tal-Franċiżi (1798).

Dawn il-fdalijiet jinstabu mirduma taħt ir-'revetment' imżerżaq li jsostni l- ground Pace Grasso ul-ħitan ta' madwaru.

Għalhekk huwa diffiċli ħafna illi jinkixfu dawn il-fdalijiet mingħajr dannu għar-'revetment' u l-art tal- ground.

Ngħarraf lill-Onorevoli Nterpellant, li l-hekk imsejjaħ torri li qiegħed ġo Villa Tarxien huwa proprjeta privata, u għalhekk il-manutenzjoni tiegħu m'hiex responsabbilta' tal-Ministeru tiegħi.

INDUSTRIJA TAL-MAJJAL

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward l-industrija tal-majjal, jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena, mill- 1984 sa l-1996:- 1) kemm kien in-numru ta' majjaliet f'din l-industrija; 2) kemm kien in-numru ta' raħħala bil-permess li jrabbu l-majjali; u 3) kemm kien in-numru ta' raħħala li kellhom il-permess ta' irziezet għall- "pig fattening" biss?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-kamra l- informazzjoni mitluba għall- mistoqsija nru.

INDUSTRIJA TAL-MAJJAL

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward l-industrija tal-majjal, jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena, bejn l-1984 u l-1996, kemm kienet il-kwota (kg) ta' majjal maqtul kull ġimgħa (kwota medja)?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-kamra l- informazzjoni mitluba għall-mistoqsija nru.

PATATA - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġiet importata patata fil-perjodu minn Novembru 1996 sa Jannar 1997?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiena nfurmat li bejn Novembru 1996 u Jannar 1997 ġew impurtati 2620 tunellata patata taż-żriegh kif wkoll 570 tunellata patata tal-ikel.

Inżid ngħid li fuq din ta' l-aħħar tħallset il-'levy' relattiva.

INDUSTRIJA TAT-TROBBIJA TAL-FNIEK

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward l-industrija tat-trobbija tal-fniek, jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena mill-1984 sa l-1996:- a) kemm kienet il-produzzjoni annwali (kg) ta' fniek; u b) kemm kien in-numru ta' "farms" liċenzjati ta' din l- industrija?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sfortunatament ma' tinzammx statistika ta' kemmm hija l-produzzjoni ta' fniek kull sena, u il-farms tal-fniek m'humiex liċenzjati

Sejjer nara fid-dawl ta' prioritajiet oħra li għandu l-Ministeru x' jista jsir biex din l-informazzjoni tibda tinġabar.

LIBRERIJI/ARKIVJI - "PUBLIC RELATIONS"

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li d-Dipartiment tal-Libreriji u Arkivji jkollu sistema effiċjenti ta' public relations" biex il-poplu jkollu aktar aċċess u tagħrif dwar il-Bibljoteka?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Napprezza l-ħerqa ta' l-Onor.

Membru biex il- Bibljoteka Nazzjonali tkun aktar magħrufa fost il-poplu.

Tħejja ktejjeb dwar l-istorja tal-Bibljoteka, il-kollezzjonijiet ta' manuskritti u kotba u s-servizzi li toffri u dan il-ktejjeb se jkun stampat fl-Istamperija tal- Gvern.

Se tingħata spinta pubbliċitarja meta, aktar tard din is-sena, se tiddaħħal il-komputerizzazzjoni fil-Bibljoteka.

Hu ttamat li l-katalogu awtomatizzat ikun aċċessibbli kemm minn bibljoteki lokali (p.eż. mill- Bibljoteka ta' l-Universita' u mill-libreriji pubbliċi), kif ukoll minn bibljoteki barra minn Malta.

ARKIVJU TA' L-ORDNI TA' SAN ĠWANN - KATALOGU ANALITIKU

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-interpellanza numru 2458, jista' l- Ministru jgħid f'liema stadju kien wasal Dr. Paul Cassar fil-katalogu analitiku tal-volumi ta' l-Arkivju ta' l-Ordni ta' San Ġwann u x'baqa' xi jsir?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Kif fissirt fit-tweġiba tiegħi għall-mistoqsija nru.

2458, Dr Paul Cassar kien ġie mqabbad jagħmel il-katalogu ta' grupp wieħed biss ta' dokumenti, Arch. 644 sa 662.

Ix-xogħol tiegħu intbagħat lill-Bord Editorjali tal-Malta University Press biex jiġi kkunsidrat għall- istampa.

DQIQ - SUSSIDJU

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu s-sussidju fuq id-dqiq?

Peress li hawn għajdut li se jispiċċa, jikkonferma l-Ministru li dan is-sussidju se jinżamm?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Nitlob lill-Onorevoli Interpellant jirreferi din il-mistoqsija lill- Ministru koncernat.

PA - APPLIKAZZONI NRU.

L-ONOR.

BERTU PACE staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti r-raġunijiet għaliex applikazzjoni Nru. P.A. 4739/95 mill-Kunsill Lokali tas-Siġġiewi lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar għadha ma ġietx proċessata?

Din l-applikazzjoni tirrigwarda proġett ta' ġnien pubbliku fis-Siġġiewi li għalih l-art ġiet 'espropriated' kif ukoll hemm il-fondi meħtieġa ivvotati għal dan il-proġett u għalhekk ma nafx għaliex dan id-dewmien min-naħa tal- Planning Authority.

ONOR.

GEORGE VELLA: Din l-applikazzjoni, li hi `Outline Application' għall-Ġnien Pubbliku li qiegħed barra ż-żoni ta' żvilupp f'żona agrikola, ġiet reġistrata bħala valida fit-30 ta' Ottubru, 1995.

Fl-4 ta' Novembru, 1995 intbagħtu l-ittri għall-konsultazzjonijiet lid- diversi Dipartimenti konċernati, u fit-8 ta' Jannar, 1996, waslu t- tweġibiet kollha.

Il-`Case Officer's Report' tlesta fit-2 ta' Frar, 1996, u l-applikazzjoni ġiet diskussa mid-DCC fil-15 t'April, 1996.

Ir-rakkomandazzjoni li ngħata d-DCC mid-Direttorat kienet li l- applikazzjoni għall-ġnien bid-disinn propost f'din l-area li hija `Rural Conservation Area' u barra ż-Żoni ta' Żvilupp, għandha tiġi rrifjutata.

L- applikant intalab jagħti xi informazzjoni, u għamel dan sal-11 ta' Ġunju.

Sadanittant id-DCC spezzjona l-post fit-3 ta' Lulju, 1996 fejn irrimarka li "Development as proposed definitely unacceptable".

L-applikazzjoni setgħet waqfet hawn.

Pero', minflok ma ħarġet "refusal" fuq l-applikazzjoni, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, permezz ta' l- `Environmental Management Unit' tagħha, kienet qed tgħin lill-Kunsill Lokali konċernat sabiex il-proposta ssir b'mod li tista tkun aċċettabbli.

L-aħħar laqgħa bejn l-E.M.U., il-Kunsill u l-perit tiegħu saret fit-30 t'Ottubru, 1996, fejn l-applikant kien qabel li jibgħat pjanti ġodda kif diskuss fi żmien ġimgħa.

Il-pjanti l-ġodda waslu għand l-Awtorita' fis-7 ta'Jannar, 1997.

Minn dakinhar saru konsultazzjonijiet interni u esterni mat-"Traffic Control Board".

Il-pożizzjoni tad-Direttorat fuq din l-"Outline Application" issa hi ffinaliżżata u qed tiġi fformaliżżata ħalli tintbagħat lid-DCC biex jaqtagħha.

MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI - KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

BERTU PACE staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l- Ministru jgħid kemm sab kontijiet pendenti tal-Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi?

X'kienu jirrappreżentaw?

ONOR.

LEO BRINCAT: Tweġiba tingħata f`xi seduta oħra.

MINISTERU TAL-KUMMERĊ - KONSULENTI

L-ONOR.

BERTU PACE staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm konsulenti u nies bil-kuntratt fil-Ministeru tal-Kummerċ fl-1/11/96 li ntirtu mill-Ministeru tas-Servizzi Ekonomiċi?

Min huma?

Kif kienu ngaġġati?

Kemm kienu jitħallsu?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nirreferi l-Onorevoli Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 2436.

Nixtieq inżid li kien hemm seba` konsulenti fl-1 ta` Novembru 1996 fil-Ministeru għall-Kummerċ li ntirtu mill-Ministeru tas-Servizzi Ekonomiċi.

Ħamsa minnhom, li huma Dr. Michael Tanti Dougall, Dr. Bernardette Gatt, Dr. Veronica Galea Debono, Dr. Joanna Drake u Dr. Mario De Marco, kienu Konsulenti Legali u li t- tagħrif dwarhom tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 2436.

It-tagħrif dwar it-tnejn l-oħra qiegħed jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

SKEJJEL - "FACILITATORS"

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm "facilitators" fl-iskejjel statali u tal-Knisja separatament?

Kemm minnhom huma full-time u kemm part-time?

Kemm hemm tfal taħt il-kura ta' dawn il- "facilitators"?

Kemm minn dawn il-"facilitators" għandhom taħt il-kura tagħhom tifel jew tifla waħda biss?

Meta hu maħsub li jerġa' jibda l-kors tal-"facilitators" fl-Universita?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fil-main stream fl-iskejjel statali hemm 221 Kindergarten Assistants/Facilitators.

Dawn kollha huma mpjegati fuq full time basis.

Minnhom hemm ħamsa bi status Part-time u ħdax Casuals.

Hemm 140 Kindergarten Assistant/Facilitators li jieħdu ħsieb tifel jew tifla waħda biss.

In-numru ta' Facilitators fl-iskejjel tal-Knisja huwa 36.

Minn dawn hemm: Full-time - 35 Part-time - 1

Hemm 39 (tifel jew tifla) taħt il-kura ta' dawn il-Facilitators.

32 facilitator għandhom taħt il-kura tagħhom (tifel jew tifla) waħda biss.

Rigward il-Kors tal-facilitators fl-Universita' qed isiru taħditiet mal- Universita'.

SKEJJEL - MULTI LILL-ĠENITURI

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm inġabru flus mill-multi lill-ġenituri li ma bagħtux lill-uliedhom l-iskola skond il- Liġi ta' l-Edukazzjoni mis-sena 1992 s'issa sena b'sena?

Hemm xi multi li għadhom ma tħallsux sena b'sena?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nissuġġerixxi lill-Onorevoli Nterpellant biex jirreferi din il-mistoqsija lill-Ministeru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali.

QRATI - ANNULLAMENTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu dawk il-kawżi ġodda ta' annullamenti taż-żwieġ sena b'sena mill-1988 'l hawn?

Kemm kienu dawk il-kawżi li fuqhom ingħatat sentenza dwar annullamenti taż-żwieġ sena b'sena mill-1988 'l hawn?

ONOR.

CHARLES MANGION: "Sentenza dwar annullamenti mogħtija bejn is-snin 1994 u 1996 huma kif ġej:

SENA AMMONT 1994 42 1995 60 1996 11

Bejn il-perjodu 1988 u 1993 ma kinitx tinżamm statistika."

PULIZIJA - PERSUNI MRESSQA L-QORTI FUQ DROGA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienu dawk il-persuni li ttellgħu l-Qorti sena b'sena mid-Drug Squad mill-1978 'l hawn?

ONOR.

ALFRED SANT: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

PULIZIJA - KAĊĊATURI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' kaċċaturi li nqabdu jduru għall-kaċċa ġewwa riżervi mill-Pulizija sena b'sena mill-1988 'l hawn?

ONOR.

SPTARIJIET - NUMRU TA' MWIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu dawk il-pazjenti li mietu ġewwa l-isptarijiet tal-Gvern, sptar sptar, u sena b'sena mill-1988 'l hawn?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li n-numru ta` pazjenti li mietu fl-isptarijiet tal-Gvern,sptar sptar u sena b`sena mill-1988 `l hawn kien kif jidher hawn taħt:

|HOSP|19|19|199|199|199|19|19|19|199| |ITAL|88|89|0 |1 |2 |93|94|95|6 | |St |13|13|137|143|139|13|13|13|137| |Luke|11|26|1 |3 |8 |55|24|41|5 | |`s | | | | | | | | | | |Boff|13|11|93 |125|122|12|12|14|169| |a |3 |5 | | | |3 |2 |3 | | |Mt |23|35|33 |34 |44 |23|47|29|29 | |Carm| | | | | | | | | | |el | | | | | | | | | | |Gozo|14|12|162|119|158|14|15|15|157| |Gene|6 |9 | | | |1 |1 |8 | | |ral | | | | | | | | | | |Xewk|2 |1 |1 |0 |1 |0 |0 |- |- | |ija | | | | | | | | | | |Ment| | | | | | | | | | |al | | | | | | | | | | |Zamm|- |- |- |- |42 |61|63|66|73 | |it | | | | | | | | | | |Clap| | | | | | | | | | |p | | | | | | | | | |

L-istatistika għas-sena 1996 għadha proviżorja.

SPTARIJIET - DIPARTIMENT TA' L-EMERĠENZA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu nies fid-Dipartiment ta' l-Emerġenza sena b'sena mill-1988 'l hawn?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-pazjenti li attendew fid-Dipartiment ta` l- Emerġenza kienu kif ġej:

1990 96,302 1991 99,864 1992 94,050 1993 94,936 1994 95,514 1995 101,549 1996 100,448

M` għandniex in-numri preċiżi ta` pazjenti li daħlu fis-snin 1988 u 1989.

FORZI ARMATI - MEMBRI LI GĦANDHOM AKTAR MINN 25 SENA SERVIZZ

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm huma dawk il-membri tal-Korp ta' l-Armata li għandhom aktar minn 25 sena servizz u għadhom membri attivi ta' l-Armata llum?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat li l-għadd ta' membri tal-Korp ta' l- Armata li għandhom aktar minn 25 sena servizz u għadhom membri attivi ta' l-Armata hu ta 137.

SKEJJEL - "HEALTH & SAFETY TEACHERS"

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid meta beħsiebu jaħtar il-"Health & Safety Teachers" kif hemm previst fil-ftehim ta' l-1994 bejn l-MUT u d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni?

Kemm beħsiebu jaħtar minn dawn l-għalliema f'kull sena?

X'se jkun il-kriterju ta' l-għażla ta' dawn l- għalliema?

Min se jagħżilhom?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Id-Diviżjoni waslet fil-fażi li tibda timla l- vakanzi fil-pożizzjoni ta' Health and Safety teachers.

L-għażla ssir minn Bord imwaqqaf fuq l-istess linji kif isir f'każi oħrajn dwar postijiet ta' responsabbilta' speċjali eż. Guidance, Librarianship, Redemial Teaching eċċ. Il-kriterji tal-għażla jkunu skond il-gwida li joffri l-paragrafu 4.3.3 tal-Ftehim.

GVERNIJIET REĠJONALI FL-EWROPEA - MUDELL EWROPEW

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Waqt li nirringrazzja lill-Prim Ministru li ssuġerieli fejn nista' nagħmel ir-riċerki dwar l-għamla tal- gvernijiet reġjonali fil-pajjiżi Ewropej wara li jien ħsibt li l-Prim Ministru għandu d-dettalji dwar il-mudell Ewropew fuq l-għamla tal- gvernijiet reġjonali fl-Ewropa, jekk fil-fatt jeżisti dan il-mudell, u għalhekk jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk għandux dettalji dwar dan il-mudell jew le, u jekk għandu, jipprovdina bihom?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq nigħid li, kif jaf sewwa l-Onorevoli Membru, il-Gvernijiet reġjonali fil-pajjiżi Ewropej ivarjaw ħafna fl-istruttura tagħhom, iżda huma kollha msejjsin fuq il-prinċipji tal-European Charter of Local Self-Government tal-Kunsill ta' l-Ewropa li ġiet adottata fi Strasbourg fil-15 ta' Ottubru 1985.

Għalhekk jiena nqis dan iċ-Charter bħala l-mudell li jeżisti għall- gvernijiet reġjonali fil-pajjiżi Ewropej.

Malta irratifikat dan iċ-Charter fis-6 ta' Settembru 1993.

KAMRA TAL-KUMMERĊ - FTEHIM DWAR L-INDUSTRIJA TAS-SERVIZZI TAS-SUQ

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk studju li kien previst li jiġi kkummissjonat mill-Kamra tal-Kummerċ flimkien mal-Federazzjoni ta' l-Industrija u finanzjat mill-fondi tal- protokoll finanzjarju bejn Malta u l-Unjoni Ewropea, dwar l-Industrija tas- Servizzi tas-Suq "Market Services" f'Malta, huwiex se jiġi kummissjonat, u jekk iva, meta huwa previst li jsir dan u jekk huwiex se jkun finanzjat mill-fondi tal-protokoll finanzjarju bejn Malta u l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' l-Onorevoli Interpellant għall-fatt li l-ewwel parti ta' din il-mistoqsija diġa ġiet imwieġba fil-mistoqsija parlamentari 941, Seduta 15.

Bħalma l-Onorevoli Interpellant jaf, qabel studju jiġi kummissjonat, dan irid jiġi approvat fl-istadji kollha mill-Unjoni Ewropea.

Fil-preżent l- istudju jinsab għand il-Kummissjoni sabiex jiġi konkluż il-`Financing Agreement' tiegħu.

UNJONI EWROPEA - PROGRAMM TA' RIĊERKA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: In vista tar-rapport li ta l-Viċi Prim Ministru għall-mistoqsija parlamentari numru 2349 magħmula minni, jikkonferma l-Viċi Prim Ministru li l-Ministeru tiegħu ma rċieva l-ebda kommunikazzjoni jew informazzjoni dwar il-programm ta' riċerki li rriferejt għalih fil-mistoqsija parlamentari numru 860 magħmula minni?

ONOR.

GEORGE VELLA: M'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt lill- Onorevoli Interpellant għall-mistoqsijiet tiegħu numru 860 u 2349.

MDC - SUR MARIO VELLA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: Jista' l- Ministru jgħid x'kariga ingħata jew x'pożizzjoni beda jokkupa fil- Korporazzjoni Maltija għal Żvilupp is-Sur Mario Vella, mis-26 ta' Ottubru, 1996, 'il hawn?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Il-pozizzjoni li jokkupa prezentament fil- Korporazzjoni Maltija ghall-Izvilupp Dr. Mario Vella hija ta` Coordinator Planning and Policy

AMBAXXATURI MALTIN

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma jew jiċħad li:- 1) wieħed mill-ambaxxaturi, bħala riżultat ta' ftehim formali jew informali, ottjena li jiġi Malta darba fix-xahar biex iżur lill-familja a spejjeż tal-Gvern; 2) u jekk jikkonferma dan, jistax jikkonsidra li jestendix l-istess fakulta' lill-ambaxxaturi Maltin kollha?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li sa fejn ninsab infurmat ma jeżisti l-ebda arranġament bħal dak li għalih qiegħed isir referenza fil-mistoqsija tiegħu.

AMBAXXATUR GEORGE SALIBA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma jew jiċħad li:- 1) l-ambaxxatur George Saliba esprima x-xewqa li minn Malta jmur Washington, iżda l-gvern iddeċieda li jibagħtu New York; 2) wara dan, l-ambaxxatur Saliba wera x-xewqa li jibqa' Moska sas- sajf ta' l-1997, iżda l-gvern qed jinsisti li jmur fi Frar jew Marzu; 3) li l-gvern għad m'għandux kandidat biex jissotitwixxi lill-ambaxxatur Saliba f'Moska u għalhekk din il-kariga wkoll se tibqa' battala għal bosta xhur?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li l-postings ta' l-Ambaxxaturi Maltin f'din l-Amministrazzjoni (safejn ikun possibbli), isiru bi ftehim ma' l-Ambaxxaturi stess, u tingħata ħafna attenzjoni u rispett lejn iċ-ċirkostanzi soċjali u familjari tad-diplomatiċi tagħna, f'dan il-proċess.

Dan b'kuntrast qawwi ma' dak li sar fl-1987 meta fl-iqsar żmien possibbli tneħħa min kellu jitneħħa, bla kunsiderazzjoni ta' xejn lejn is-sitwazzjoni soċjali u familjari ta' dawk involuti, u meta l-unika kunsiderazzjoni kienet biss il-kulur politiku, veru jew allegat, tan-nies involuti.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid jekk hux possibbli tingħata akkomodazzjoni alternattiva lil Familja Galea miż-Żejtun li d-dettalji tagħhom qed nibgħathom taħt "separate cover" bl-applikazzjoni Nru. H 00999 billi fil-preżent dawn joqogħdu f'żewġt ikmamar umdi mingħajr faċilitajiet sanitarji bażiċi bħat- "toilet" u kamra tal-banju, barra minn hekk dan il-post huwa ikkundannat mill-periti?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Jien infurmat illi l-każ qed jiġi kkunsidrat fid- dawl li l-persuni ndikati jridu joqgħodu biss iż-Żejtun jew Marsaxlokk.

AGRIKOLTURA - "FEED CONVERSION EFFICIENCY AND OUTPUT OF PIGS PER SOW PER YEAR"

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-Dipartiment ta' l-Agrikoltura jżommx statistika dwar "Feed Conversion Efficiency And Output of Pigs Per Sow Per Year", u jekk, fl-affermattiv, kemm kienu dawn ir-"rates" sena b'sena bejn l-1981 u l-1996?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ma tinzammx statistika mid-dipartiment għar-rigward il-'Feed Conversion Efficiency'.

L-'Out put of Pigs Per Year' huwa indikat fit-tabella li qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-kamra.

MDP - PRODUZZJONI TAL-ĦALIB

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward il-produzzjoni tal-ħalib, jista' l-Ministru jgħid jekk id- Dipartiment għandux il-ħsieb li jħabbar gradwalment il-kwota annwali ta' produzzjoni tal-ħalib u jekk fl-affermattiv: (1) kemm hu t-target ta' produzzjoni li għandu jintlaħaq sas-sena 2,000; (2) il-metodu jew pjan kif dan se jintlaħaq?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiena nfurmat li l-kwota tal-produzzjoni tal-ħalib hija regolata mill-ftehim milħuq bejn il-Malta Dairy Products, il- Koperattiva tal-Produtturi tal-Ħalib u l-Gvern fl-1986.

Il-kwota annuali tiżdied jew tonqos skond il-bejgħ tal-ħalib frisk, prodotti tal-ħalib u sehem mill-bejgħ tal-irkotta.

PARLAMENT - EMENDI TAL-LIĠIJIET

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonsidra li l-emendi għal kull liġi li jiġu quddiem dan il-Parlament:- L- artikolu/i oriġinali li jkunu sejrin jiġu emendati jiġu stampati fuq naħa waħda tal-pubblikazzjoni waqt li l-emenda kif tkun se tiġi emendata tkun fuq in-naħa l-oħra ta' l-istess pubblikazzjoni?

ONOR.

GEORGE VELLA: Is-suġġeriment ta' l-Onorevoli Interpellant qiegħed jiġi kkunsidrat.

ĦAL FAR - QASAM INDUSTRIJALI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni fuq art ta' madwar 30 tomna fil-Qasam Industrijali ta' Ħal Far?

ONOR.

CHARLES MANGION: L-Onorevoli Interpellant huwa mitlub jispeċifika sew dwar l-informazzjoni li qed jitlob.

ĦAL FAR - QASAM INDUSTRIJALI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Industrija: Peress li fil-Qasam Industrijali ta' Ħal Far hemm art industrijali ta' madwar 30 tomna jista' l-Ministru jgħid xi pjanijiet għandu l-Gvern Laburista l-ġdid?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Mhux maghruf ghal liema sit ta` 30 tomna qed jirreferi l-Onorevoli Interpellant.

L-art industrijali f`Hal-Far hija ferm akbar minn daqshekk.

B`referenza ghal Hal-Far inzammet laqgha mal-Planning Authority sabiex ikun hemm aktar koordinazzjoni ma` l-MDC dwar l-izvilupp industrijali f` Hal- Far.

Hija l-intenzjoni tal-gvern li jsir uzu massimu ta` l-istess Industrial Estate, izda b`mod strutturat.

Filwaqt li qasam hu intiz ghall- fabbriki, qasam iehor ta` madwar 65,000 metri kif wegibt ghall-mistoqsija numru 2316 se tigi riservata ghall-industriji zghar.

ENEMALTA - KONTIJIET TAD-DAWL

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l- Ministru jagħti raġuni il-għaliex il-kontijiet tad-dawl qegħdin jintbgħatu mingħajr ma jkollhom dettalji dwar l-aħħar qari?

Ma jidhirlux li l- konsumatur għandu dritt li jkollu din l-informazzjoni?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-programm (software) li bih qegħdin joħorġu l- kontijiet tad-dawl huwa l-istess wieħed li sar fi żmien l-Amministrazzjoni l-oħra.

Sejjer ngħaddi s-suġġeriment lill-Ministru tax-Xogħolijiet u Kostruzzjoni minħabba li taħtu taqa` l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l- ilma li toħroġ dawn il-kontijiet.

ENEMALTA - TELF MILL-PETROL

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l- Ministru jgħid kemm kienu stmati li hemm "losses" mill-petrol u "unleaded" petrol fix-xhur Novembru u Diċembru 1996 u Jannar 1997 u kemm kienu l- "losses" fl-istess perjodu fis-snin 1981-1997?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub qiegħed jitqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra.

ENEMALTA - ŻEJT RAFFINAT

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l- Ministru jgħid x'tipi ta' prodotti raffinati taż-żejt ġew importati mill- Enemalta mis-26 ta' Ottubru 1996 sal-lum kif ukoll (a) il-prezz CIF ta' kull prodott; (b) kopja tal-Platts tad-data meta ġie konfermat ix-xiri; (c) l-i"specification" tal-prodott kif speċifikat fix-xiri (d) kopja ta' l- analisi ta' kull prodott li sar għal jew mill-Enemalta?

ONOR.

LEO BRINCAT: Dawn huma mistoqsijiet ta` natura kummerċjali, ħlief fejn intalab tagħrif dwar it-tipi ta` żjut importati lill-EneMalta li dettalji dwarhom ingħataw fir-Rapport Annwali tal-Korporazzjoni.

Dawn huma `Premium Gasoline, Premium Gasoline - Unleaded, Jet A-1, Gasoil, Fuel Oil, LPG u Avgas`.

Nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Membru li kopja tal-`Platts` ma tistax tingħata għax tkun qiegħda tinkiser il-liġi tal-`Copyright`.

ENEMALTA - "LOSSES" TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Kummerċ: Jista' l- Ministru jgħid kemm kienu l-"losses" ta' l-elettriku fis-sena finanzjarja 1995/96 u kemm kienu l-istess "losses" fis-sena 1981/82 sa l-1995/96?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-`losses` fis-sistema ta` l-elettriku għas-snin indikati mill-Onor.

Membru qed inpoġġihom fuq il-Mejda tal-Kamra.

Il-perċentwali jirrappreżentaw id-differenza bejn il-`units` li ħarġu mill- `Power Station` u dawk mibjugħa.

Minħabba li hemm dewmien esaġerat fil- ħruġ tal-kontijiet, il-Korporazzjoni għadha mhix f`pożizzjoni li tagħlaq il- kontijiet għas-sena li għalqet fit-30 ta` Settembru 1996 u għalhekk ma nistax nagħti l-figura għas-sena finanzjarja kollha.