MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 107 Il-Ġimgħa, 25 ta' Lulju, 1997 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 107

Il-Ġimgħa, 25 ta' Lulju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.00 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ġimgħa, 25 ta' Lulju, 1997

WERREJ MINUTI 294

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 294

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 302

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JĦASSAR L-ATT DWAR NOMINI MILL-OPPOŻIZZJONI

OPPOSITION NOMINEES (REPEAL) BILL (IT-TIENI QARI) 303

AĠĠORNAMENT 329

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 334

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 353

MINUTI

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono) Il-Minuti jistgħu jiġu kkonfermati?

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll, fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru): Madam Speaker, niġbidlek l-attenzjoni li l-Onor.

Karl Chircop kien preżenti.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jidhirli li anke l-Onor.

Joe Borg kien preżenti.

MADAM SPEAKER: Nitlob lill-Iskrivan jieħu nota biex l-ismijiet ta' l- Onor. Karl Chircop u l-Onor.

Joe Borg jinqatgħu mil-lista ta' l-assenti.

Il-Minuti issa jistgħu jiġu kkonfermati?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Minuti tas-Seduta 106 li saret fit-23 ta' Lulu, 1997 ġew ikkonfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

EDUKAZZJONI - KORS TAL-PGCE

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-kors tal-PGCE ta' filgħaxija twaqqaf u qed isir filgħodu biss, b'inkonvenjent għal dawk li diġa' qed jaħdmu?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultrua Nazzjonali): Kien sar qbil bejn il-Fakulta' tal-Edukazzjoni ta' l-Universita' u d- Diviżjoni tal-Edukazzjoni xi snin ilu biex il-kors ta' pedagoġija li kien isir għal għalliema gradwati ma jibqax isir.

Ma neskludix il-possibbilta' li dan il-kors filgħaxija jerġa' jsir jew mill-Fakulta' tal-Edukazzjoni jew mid-Diviżjoni tal-Edukazzjoni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Francis Zammit Dimech, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Madam Speaker, naf li kien hemm diskussjonijiet għaddejjin bejn id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni u l- Universita' fuq il-kors tal-PGCE biex jiġi evitat l-overlapping.

Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx xi żviluppi f'dan ir-rigward?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, milli nista' nifhem, il-ministru ta' l-edukazzjoni ta' qabli kien qatagħha li l-kors tal-PGCE torganizzah id- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, iżda sfortunatament din id-deċiżjoni kienet ġabet reazzjoni min-naħa ta' l-Universita' li ma riditx tirrikonoxxi dak il- kors.

Huwa fatt, kif qed jgħid l-Onor.

Membru, li r-relazzjonijiet bejn il-Fakulta' ta' l-Edukazzjoni ta' l-Universita' u d-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni mhux dejjem kienu kif wieħed jixtieq u wieħed ikompli jaħdem biex kemm jista' jkun intejbu l-affarijiet.

Naħseb li sar ħafna titjib imma dejjem hemm kif nistgħu ntejbu aktar ir-relazzjonijiet ta' bejniethom.

Il-problema li jsemmulna min-naħa tal-Fakulta' ta' l-Edukazzjoni - u naħseb kollox ma' kollox għandhom raġun - huwa li l-pressjoni ta' xogħol li għandhom filgħodu għal korsijiet regolari ma tippermettilhomx li jorganizzaw ukoll kors filgħaxija.

Huma qed jgħidu li tant għandhom xogħol biex ilaħħqu mal-korsijiet regolari li mbagħad m'għandhomx ħin biex ilaħħqu ma' ta' filgħaxija.

Jien naħseb li waħda mir-raġunijiet hija anke għax l- Universita' għadha mhijiex attrezzata biżżejjed biex toffri korsijiet ta' filgħaxija b'mod mhux tradizzjonali.

Jiġifieri jekk wieħed se joqgħod jorganizza korsijiet filgħaxija bil-mod tradizzjonali ta' l-Universita', li tiftaħ ċerti lecture halls filgħaxija biex l-istudenti adulti jiltaqgħu hemm u l-korsijiet ta' filgħodu isiru kif isiru, hekk veru l-Universita' qatt m'hi se tasal biex bil-kompliment li għandha filgħodu tkun tista' torganizza wkoll korsijiet filgħaxija, li d-domanda għalihom aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qed tikber.

Apparti mill-fatt li aħna għandna bżonn ta' gradwati għalliema - u t-talba minn dawn il-persuni biex ikollhom kors filgħaxija qed tikber - pero' l-Universita' mhijiex fi grad li tissodisfa din it-talba.

Naħseb li biex nissodisfawha hemm bżonn li l-Universita' timbarka fuq programm ta' taħriġ professjonali għal-lecturers biex jitgħallmu jorganizzaw korsijiet differenti milli qed jorganizzaw.

Jien wisq nemmen li għandna bżonn tip ta' open structures u open learning institutions bħal open university - mhux fl-Ingilterra biss iżda f'ħafna pajjiżi oħra fid-dinja jużaw din is-sistema - permezz tad-distance learning u permezz tat-teknoloġija ġdida, l-użu tar-radju u l-użu tat- televiżjoni.

Naħseb li hemm bżonn li jkun hemm staff development għax ħafna mil-lecturers tagħna ma ġewx ippreparati għal dawk it-tip ta' korsijiet.

Naħseb li korsijet ta' filgħaxija għal adulti jitolbu li jkunu organizzati b'mod differenti minn dawk għal undergraduates.

Ħafna drabi l- lecturers jaqbdu l-materjal li jkollhom matul il-ġurnata u kważi jagħtuh kelma b'kelma lill-adulti li jattendu filgħaxija.

Is-sitwazzjoni edukattiva hija differenti u ma treġix hekk.

Iva, naħseb li għandna bżonn kbir li naraw kif naslu biex il-kors tal- PGCE isir filgħaxija.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti breakdown iddettaljat ta' l-infiq kollu fuq il-proġett ta' Buġibba?

Kemm ingħata overtime lill- ħaddiema tat-taqsima tax-xogħlijiet?

Jista' jagħti wkoll lista dettaljata tad-direct orders kollha li ngħataw?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): L-infiq fuq il-proġett ta' Buġibba:

|materjal, period |Lm | |contracts, tenders u|525,000 | |direct orders | | |roads department | | |period contracts |1,330,000 | |overtime | | |lill-ħaddiema |165,000 | |fit-taqsima | | |tax-xogħlijiet | |

Lista dettaljata tax-xogħlijiet li saru, jiġifieri tenders, direct orders u roads department period contracts, flimkien ma' lista ta' direct orders li nħarġu qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra

SKEJJEL - STUDENTI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Fis-sena skolastika 1996/97, jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti fuq il-15-il sena fis-Sixth Form tal-gvern, fis- Sixth Form tal-Knisja, fis-Sixth Form tal-privati, fl-iskejjel sekondarji tal-Knisja, fl-iskejjel Sekondarji tal-privati u oħrajn?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 7823 f'Seduta Nru. 105.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

CENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Ninu Zammit) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Rigward ix-xogħol li sar u li qed isir fil-pjazza ewlenija ta' Buġibba, jista' l-Ministru jgħid jekk dan ix-xogħol huwiex qiegħed isir mill-kuntrattur u, jekk fl- affermattiv, meta nħarġet u meta ġiet awarded it-tender; kemm kien stmat ix- xogħol; x'kienu d-diversi xogħlijiet inklużi fit-tender; jekk il-kuntrattur kellux jipprovdi hu l-materjal kollu tax-xogħol; u jekk waqt l-eżekuzzjoni tax-xogħol ġewx mibdula wħud mill-kondizzjonijiet bħal, per eżempju, x'tip ta' finishes kellhom jiġu mwettqa, eċċ?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ix-xogħol ta' pavimentazzjoni fil-pjazza ewlenija ta' Buġibba sar minn kuntrattur privat wara li kienet ħarġet tender għal pubblikazzjoni fil-25 ta' Marzu - kienet għalqet fit-8 t'April, 1997 - u x- xogħol ingħata lill-kuntrattur bl-orħos offerta fit-28 t'April, 1997.

Ix- xogħol ta' pavimentazzjoni kien stmat li ser jiswa Lm50,000.

Dan ix-xogħol kien jinvolvi t-tqegħid ta' madwar 5,000 metri kwadri ta' paving blocks, skond id-disinji li nħarġu mat-tenders.

Il-kuntrattur kellu jipprovdi l-materjal kollu.

Waqt ix-xogħol intuża xi materjal minn tal- gvern u għaldaqstant din għandha tirrifletti ruħha fil-kont finali.

Waqt l-eżekuzzjoni tax-xogħol ġie deċiż illi tintuża tip ta' paving block waħda kullimkien, jiġifieri dik li hija 100mm b'200mm bi ħxuna ta' 100mm.

Għalhekk minflok it-tip ta' madum rettangolari u "Goccia", intuża madum rettangolari kullimkien.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Censu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CENSU GALEA: Madam Speaker - iktar minn ħaġa oħra biex nipprova niċċara x'intqal - il-Ministru qiegħed jgħid fil-fatt li l-ħxuna tal-madum ċkienet jew fhimt ħażin jien?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Li ġara kien, Madam Speaker, peress li kien hemm parti mill-pjazza li kien se jgħaddi t-traffiku minn fuqha, hemmhekk il- madum intuża tat-200 mm minflok ta' 100 mm, għall-fatt li jrid jieħu piż akbar.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

CENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Ninu Zammit) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Rigward ix-xogħol kollu li qed isir fl-upgrading ta' Buġibba u l-Qawra, jista' l-Ministru jgħid sal- lum kemm-il direct order ħarġet; il-valur ta' kull direct order; il-lista ta' xogħlijiet indikati f'kull direct order; lil min ġew awarded dawn id- direct orders; il-valur totali jew stima tad-direct orders; u kemm fil- fatt kien hemm variation fuq kull direct order sal-lum?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Waqt li nirriferi l-Onor.

Interpellant għar- risposta li għadni kemm tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 6592, nista' nikkonferma li nħarġu 17-il direct order.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Censu Galea, mistoqisija supplimentari.

ONOR.

CENSU GALEA: Madam Speaker, jista' l-Ministru jgħidilna jekk f'xi waħda minn dawk id-direct orders fil-fatt kienx hemm maħsub ukoll xi xogħol biex tiġi rranġata parti mis-sistema tad-drenaġġ li seta' kellha bżonn tiswija?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, aktar kmieni poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra lista tad-direct orders li fiha d-dettallji kollha.

Milli qed nara, ma jidhirlix li hemm xogħol tad-drenaġġ inkluż.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Jekk ma ħarġitx direct order, jista' l-Ministru jgħidilna jekk sarux tiswijiet qabel sar ix-xogħol neċessarju f'dawn l- inħawi?

X'qed jagħmel fil-preżent il-ministeru biex l-okkażjonijiet ta' fawran tad-drenaġġ li kellna dan l-aħħar ħmistax-il ġurnata ma jirripetux ruħhom?

(Interruzzjonijiet) Kien hemm mill-anqas erba' okkażjonijiet.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Iva, Madam Speaker, hawnhekk għandi d-dettalji tax-xogħlijiet li nħarġu kollha b'tender mid-dipartiment tad-drenaġġ.

Inħarġet tender W17/97 għal Triq San Luqa li kienet smata Lm4,760.

Inħarġet tender oħra W20/97 li kienet smata Lm12,120 għal xogħlijiet fil- Qawra u tender oħra W21/97 smata Lm16,400 għal xogħol ieħor fil-Qawra.

Dawn kollha ngħataw lill-kuntratturi differenti, cioe' ntrebħu minn kuntratturi differenti f'new tenders.

Fir-rigward tal-punt li għamel l-Onor.

Interpellant dwar fawran tad- drenaġġ li seħħ xi ġranet ilu, hemmhekk irrid ngħid li dan ġie nvestigat min-nies tad-dipartiment u, kif jaf tajjeb l-Onor.

Interpellant, peress li fl-inħawi tal-Qawra u Buġibba jiżdiedu ħafna r-residenti matul is-sajf, fis- sens li jkun hemm popolazzjoni kbira kemm ta' turisti lokali u anke barranin, il-volum jiżdied u apparti li jiżdied il-volum hemm ħafna catering establishments.

Meta far id-drenaġġ quddiem is-Suncrest Hotel u ġie mnaddaf il-blockage, instab li kien hemm volum massiv ta' xaħam li mblokka d-drenaġġ.

Dan huwa abbuż kbir li qiegħed isir minn xi catering establishments li fil-kċejjen tagħhom suppost li għandhom il-grease traps biex ix-xaħam ma jibqax dieħel fid-drenaġġ.

Dan mhux qed isir.

Id-drenaġġ tagħhom jkun fih ix-xaħmijiet u ż-żjut u meta jgħaddi mis-sistema x-xaħam ma' l-ilma ovvjament jagħqad għax iħoss il-kesħa u jimblokka d-drenaġġ.

Dan ġara kemm fin-naħa tas-Suncrest, fejn kien hemm il-fawran, kif ukoll taħt l-għelieqi li hemm fil-junction, fejn ukoll kien hemm xi fawran tad- drenaġġ.

Irrid ngħid, Madam Speaker, li f'dawn iż-żewġ każi d-drenaġġ darba far fit-triq u darba far fl-għelieqi, jiġifieri ma kienx hemm fawran fil-baħar.

Aħna konxji mill-problemi li hemm hemmhkek minħabba abbużi li qed isiru u qed nagħmlu ħilitna biex min jabbuża naqbduh, imma aktar minnhekk qed nagħmlu ħilitna wkoll biex il-manutenzjoni ssir regolari.

Fil-fatt f'dik l- area qed ikun hemm grupp ta' nies mid-dipartiment tad-drenaġġ li jduru kontinwament, just in case jinqalgħu l-ħsarat.

Irrid ngħid ukoll li anke l- pumping stations huma manned.

Jiġifieri qed nagħmlu ħilitna kollha biex dan ma jiġrix.

Pero' again jien regolarment nappella lil kull min qiegħed fl-industrija tal-catering biex ma jabbużax mis-sistema.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Michael Refalo, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Madam Speaker, ma nafx jekk il-Ministru jafx li l- introduzzjoni tal-grease traps saret fuq insistenza tal-ministeru tat- turiżmu xi sitt snin jew seba' ilu.

Nista' nikkonferma li l-ħruġ tal- liċenzja tal-pulizija huwa marbut, fost oħrajn, b'din il-kondizzjoni.

Kien hemm żmien meta d-Dipartiment tas-Saħħa kien jagħmel inspections biex jara jeżistux jew le dawn il-grease traps u fil-fatt kien hemm każi fejn instab li ma kenux jeżistu u allura kienu ttieħdu xi passi.

Naqbel ħafna ma' dak li għadu kemm vara l-Ministru.

Dik il-problema mhux Buġibba u San Pawl biss teżisti imma tista' tgħid, kullimkien fejn hemm massa ta' outlets u retail shops tat-turiżmu u fejn iservu l-ikel.

Huwa importanti li jiġi milqugħ dan il-periklu ta' sadd ta' drenaġġ u għalhekk għandu jsir eżerċizzju qawwi biex wieħed jiċċekkja jekk hemmx grease traps f'kull ħanut jew catering outlet.

Wara kollox dawn huma marbutin fil-permess tagħhom li jkollhom grease traps.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAIGAR: Iva, naqbel mas-suġġerimenti ta' l-Onor. kollega u napprezza li kienet miżura tajba li ttieħdet sitta jew seba' snin ilu u għandha tkun inforzata.

Pero' rrid inżid ngħid li apparti l-abbużi li jsiru minn restaurants u lukandi, hemm xi sidien ta' kiosks li jsajru fihom u li m'humiex covered bl-ebda permess - allura m'humiex marbutin li jkollhom grease traps - u dak li jkollhom għar-rimi jaqbdu u jwaddbuh fid- drenaġġ, pero' qed nieħdu azzjoni sabiex dan l-abbuż jieqaf ukoll.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

CENSU GALEA: Madam Speaker, speċifikament fl-inħawi ta' Kennedy Grove kien qed isir xogħol - jew inkella kellu jsir xogħol - li safejn naf jien ma tkompliex biex ikun hemm easement tas-sistema tad-drenaġġ.

F'risposta għall-mistoqsija parlamentari li tani xi 15-il ġurnata ilu, il- Ministru qal li kienu qegħdin fil-proċess ta' aġġudikazzjoni tat-tender.

Jista' l-Ministru jgħid għaliex ma tkompliex ix-xogħol f'dawk l-inħawi - nafu li fis-sajf ikun hemm popolazzjoni ferm ikbar hemmhekk - u meta se jkun lest dan ix-xogħol.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, dik inhar li rrispondejt għall- mistoqsija ta' l-Onor. kollega ddikjarajt li kienet inqalgħet problema meta konna qegħdin nevalwaw il-kuntratti tad-drenaġġ ta' diversi lokalitajiet.

Fil-fatt żewġ periti spiċċaw barra mid-dipartiment minħabba l-affarijiet li ġraw.

Pero' jidher li issa l-affarijiet iċċaraw ħafna u bosta mit-tenders li kellna mwaħħlin bdew ħerġin.

Fil-fatt nista' ngħid li l-area li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant se nagħtuha importanza ħafna.

PA - HEALTH INSURANCE

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 5758, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid safejn u kif l- accident insurance tkopri lill-ħaddiema ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, qabel nagħti r-risposta rrid nagħmel rimarka.

L-ewwelnett din il-mistoqsija kienet diġa' ġiet imwieġba qabel u t-tieni nett irrid nippreċiża li kien hemm żball għaliex fil-fatt iċ-ċifra ta' Lm5,000 riedet tiġi Lm5,000,000.

Ir-risposta għall- mistoqsija parlamentari trid tiġi hekk:

"L-Awtorita' ta' l-Ippjanar, minn meta ġiet imwaqqfa, kienet koperta b'employer's cover ta' l-impjegat għall-ammont ta' Lm5,000,000 għal kull okkorrenza.

Barra minn hekk l-awtorita' wkoll ħadet polza tas- sigurta' - group personal accident policy - li tagħti benefiċċju immedjat ekwivalenti għal sentejn salarju għal mewt b'inċident jew diżabilita' permanenti.".

Dan b'kuntrast mar-risposta li tajt fis-Seduta Nru. 87 fejn iċ-ċifra li kont ikkwotajt - milli kelli miktub hawnhekk - kienet ta' Lm5,000 imbagħad ġibduli l-attenzjoni li kellha tiġi korretta għal Lm5,000,000.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CASSAR: Jien nixtieq inkun naf - għax din tinteressani lili - kemm tħallas il-kumpannija ta' l-assigurazzjoni lil dak il-ħaddiem li jweġġa' fuq il-post tax-xogħol, jekk hux paga ta' sentejn, jekk ikollux imur il-qorti dak li jkun, jew inkella jekk ikollhomx imorru l-qorti l- werrieta ta' dak l-istess ħaddiem f'każ li jitlef ħajtu?

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, mill-informazzjoni li għandi miktuba hawnhekk - m'għandix il-policy quddiemi - il-group personal accident policy, li taħtha jaqgħu l-ħaddiema tal-Planning Authority, tagħti benefiċċju immedjat f'każ ta' diżabilita' permanenti ekwivalenti għal sentejn salarju.

Pero' ovvjament ikun irid jiġi ppruvat li hemm diżabilita' permanenti.

Biss jidher li hawn daqsxejn stramberija f'din ir-risposta - anke jien m'iniex qed narha ddoqq tajjeb - għar-raġuni li normalment id-diżabilita' permanenti trid tiġi stabilita wara sena.

Il-bord tal-korriment tal- gvern jistabilixxi permanent disability wara li individwu jkun weġġa'.

Jiġifieri dak il-ħaddiem li jkun weġġa' jiġi eżaminat mill-bord - dik il- proċedura għadha teżisti sal-lum - imbagħad tiġi stabilita d-degree tad- diżabilita', jekk tkunx 10%, 15%, 20% jew inkella permanent disability.

Hawnhekk naħseb li meta qed jingħad "benefiċċju immedjat" ikun qed ifisser "dritt immedjat għall-benefiċċju", pero' xorta ma naħsibx li jkun immedjat għaliex id-diżabilita' tkun trid tiġi stabilita permanenti jew le wara perijodu ta' żmien.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

CENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Austin Gatt) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm inħarġu direct orders fil-proġett ta' Buġibba?

Jista' jagħti lista għal xiex kienu?

Jista' jagħti l-valur ta' kull wieħed minnhom u lil min ingħataw?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Inħarġu 17-il direct order.

Il-bqija tar- risposta għal din il-mistoqsija ngħatat mar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6491.

MADAM SPEAKER: Onor. Censu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CENSU GALEA: Madam Speaker, jista' l-Ministru jgħidilna jekk fil- fatt l-arbli tad-dawl jagħmlux parti mill-lista tad-direct orders li semma?

Jista' jgħidilna kif dan ix-xogħol, li huwa ta' ammont pjuttost qawwi, ngħata b'direct order u mhux b'tender?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, jekk l-Onor.

Interpellant iħares lejn il-lista li tpoġġiet mad-domanda parlamentari numru 6491, isib li s- supply of decorative outdoor lamp-posts for the promenade - tiswa' Lm70,915 - ingħatat b'direct order.

Pero' ħalli nispjega kif ġara dan il-każ.

Fil- fatt għas-supply ta' dawn il-lamp-posts kienet inħarġet tender u nista' ngħid li kien hemm diversi offerti, mingħalija disa', pero' tlieta biss instabu li kienu jikkwalifikaw.

Għalkemm l-ordni ingħatat b'direct order pero' ngħatat lill-irħas wieħed.

Jiġifieri l-proċess tat-tendering xorta sar, fis-sens li għalkemm hawn miktub li ngħatat b'direct order, effettivament il-proċess tat-tendering kien sar kollu u xorta ntgħażlet l- irħas offerta.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Francis Zammit Dimech, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Madam Speaker, il-Ministru qed jgħidilna li sar il-proċess tat-tendering u xorta ngħatat direct order u allura forsi jkun aħjar li jispjegalna daqsxejn iktar.

Normalment ikun hemm raġuni li minn tendering procedure wieħed jaqbeż għal direct order, forsi peress li l- adjudication stage ikun qed jieħu fit-tul.

Jista' jkun ukoll li l-ministru jħoss li m'għandux joqgħod jistenna li l-proċedura tgħaddi mid-Dipartiment tal-Kuntratti.

(Interruzzjonijiet) Ma nafx, qed nistaqsi.

Issa barra minn hekk qed jingħad li xorta ngħatat lill-irħas wieħed.

Imma għaliex b'direct order u mhux b'adjudication tat-tendering procedure?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, ingħatat b'direct order u ngħatat lill-irħas tenderer għall-fatt li waqt l-adjudication process kienu saru xi allegazzjonijiet.

Inzertaw li l-allegazzjonijiet saru fuq żewġ tenderers, li kellhom quotations li ma kenux l-irħas, u fuq parir tad- Dipartiment tal-Kuntratti dawn it-tnejn ġew skwalifikati u b'hekk kien fadal wieħed biss, li nzerta kien l-irħas wieħed.

Għalhekk ngħatat b'direct order.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

CENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Austin Gatt) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandhom jitħallsu l-kuntratturi li ħadmu fuq il-proġett ta' Buġibba u kemm tħallsu s'issa?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Kif ġie spjegat fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6491, il-valur totali tan-nefqa li saret fuq il-proġett ta' Buġibba, fejn daħlu l-kuntratturi, laħaq madwar Lm1,855,000.

Iċ-ċifra eżatta tkun tista' tingħata malli l-kejl kollu fuq il-proġett ikun lest.

Il-kuntratturi tħallsu madwar Lm770,000 sa l-aħħar ta' Ġunju.

SISTEMA ĠDIDA TA' TASSAZZJONI - PUBBLIĊITA'

L-ONOR.

CENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Austin Gatt) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min tefa' t-tender biex jieħu l- kuntratt għall-pubbliċita' konnessa ma' l-introduzzjoni tas-sistema ġdida ta' tassazzjoni minflok il-VAT u kemm kien kull tender?

Jista' l-Prim Ministru jgħid ukoll minn min kien jikkonsisti l-bord ta' l-għażla?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Prim Ministru): Id-Dipartiment ta' l- Informazzjoni kien responsabbli għall-kampanja pubbliċitarja konnessa ma' l-introduzzjoni tas-sistema ġdida ta' tassazzjoni minflok il-VAT u fil-bidu ta' Mejju, 1997 ħareġ quotations għal dan il-għan, liema kampanja pubbliċitarja kienet tikkonsisti f'dan li ġej:

i) produzzjoni ta' għaxar videos ta' minuta l-wieħed għax-xandir fuq it-TV;

ii) produzzjoni ta' video ta' ħames minuti għax-xandir fuq it-TV;

iii) produzzjoni ta' għaxar reklami għar-radju ta' minuta l-wieħed;

iv) avviżi full page bil-kulur għall-pubblikazzjoni fil-ġurnali;

v) ktejjeb informattiv bil-kulur ta' 16-il pagna, daqs A5;

vi) leaflets bil-kulur, daqs A5;

vii) l-irrekordjar ta' 15-il programm outside broadcast; u

viii) l-istampar ta' 80,000 stedina fuq karta bil-letterhead tad- dipartiment.

Id-ditti li kienu mitluba jikkwotaw għamlu dawn l-offerti:

a) Visual Trends & Co Ltd, Birkirkara Lm75,030

b) Velprint Ltd, Guardamangia 72,950

c) Plus Advertising Co Ltd, Guardamangia 65,360

Il-bord ta' l-għażla għat-tieni fażi kien magħmul minn tliet uffiċjali tad-Dipartiment ta' l-Informazzjoni.

Dawn kienu:

Is-Sur Saviour Azzopardi - senior principal Is-Sur Anthony Preca - public relations officer Is-Sur Joseph Casingena - information officer

Il-bord sab li l-aktar offerta vantaġġuża kienet dik ta' Plus Advertising Co Ltd u l-għażla tal-bord ġiet ikkonfermata mill-Kumitat Ġenerali tal-Kuntratti.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Francis Zammit Dimech, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Madam Speaker, peress li mil-lista li għadu kemm qara l-Ministru huwa evidenti li l-iktar kumpanniji f'Malta li huma magħrufin fil-qasam tal-pubbliċita' ma kenux avviċinati, lanqas biex jagħmlu quotation, jista' l-ewwelnett jiġġustifika kif saret l-għażla ta' dawk it-tliet kumpanniji biex jagħtu quotations - bl-esklużjoni tal- kumpanniji magħrufin mill-poplu Malti kollu li huma esperti f'dan il-qasam - u kemm kien hemm ordnijiet addizzjonali li baqgħu jsiru mal-kumpannija magħżula wara l-ordni oriġinali?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, jidher li l-affarijiet saru kif suppost u allura m'hemmx lok li nirrispondi għad-domandi li saru.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Bir-rispett kollu lejn il-Ministru, id- domanda tiegħi hija ċara ħafna.

Saret għażla ta' tliet kumpanniji biex jagħtu quotations u ġew esklużi kumpanniji magħrufin ħafna fil-qasam tal- pubbliċita'.

Jista' l-Ministru jagħti spjega għaliex sar dan?

Jista' jgħid ukoll x'ordnijiet sussegwenti saru ma' l-istess kumpannija f'din il- kampanja ta' pubbliċita', apparti l-ordnijiet oriġinali li saru?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: L-Onor.

Membru staqsa min tefa' t-tender u f'minn min kien jikkonsisti l-bord.

Din l-informazzjoni ngħatatlu.

Issa jekk irid xi informazzjoni oħra, nitolbu jagħmel mistoqsija bil-miktub u meta tinġabar l- informazzjoni nkun nista nagħtih ir-risposta.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hi d-differenza bejn il-budget tal-proġett ta' Buġibba u kemm attwalment intnefaq?

Jista' l- Ministru jgħid ir-raġuni tad-differenza li tħallset, lil min tħallset u kif tħallset?

Jista' l-Ministru jgħid b'kemm jiswa t-tarmac li ngħata lill-proġett ta' Buġibba u min huma l-kuntratturi li ħadmu f'dan il-proġett?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-differenza bejn l-istima oriġinali u kemm ġie committed fuq il-proġett hija ta' madwar Lm500,000.

Id-differenza hija dovuta għal xogħlijiet li ma kenux ippjanati li jidħlu fil-proġett oriġinali, iżda rriżulta li ma setgħux jitħallew barra għaliex kienu se jkunu ta' detriment għall-proġett.

Dawn ix-xogħlijiet kienu jinkludu l- upgrading ta' partijiet mill-promenade, toroq u bankini li ma kenux inklużi fil-programm oriġinali.

Kif ġie spjegat fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6925, ċifra eżatta dwar kemm tħallsu l-kuntratturi tkun tista' tingħata malli l- kejl kollu fuq il-proġett ikun iffinalizzat.

Ingħataw 'l fuq minn 131,000 metru kwadru ta' tarmac fuq il-proġett kollu u huwa stmat li t-tarmac sewa madwar Lm1,200,000.

Lista tal-kuntratturi kollha li ħadmu f'dan il-proġett ingħatat fir- risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6491.

EDUKAZZJONI - KORS TAL-PGCE

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 6345?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 6345 mogħtija aktar kmieni f'din is-seduta.

GOZO CHANNEL - VETTURI

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6610, jista' l-Ministru jagħti breakdown tal-vetturi li qasmu bejn Malta u GĦawdex misjuqa min-nies b'residenza f'Għawdex, b'residenza f'Malta u minn barranin?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Jiena nformat li l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija kif ġej:-

|DATA |BARRANIN|RESIDENT|RESIDENTI| | | |I MALTIN|GHAWDXIN | |Nov 95|2648 |5585 |10129 | |Dec 95|1935 |5766 |9943 | |Jan 96|1873 |5306 |9975 | |Feb 96|1741 |5214 |7903 | |Mar 96|3267 |6804 |10189 | |Apr 96|4186 |10087 |9468 | |May 96|4501 |8761 |11437 | |Jun 96|4107 |10350 |11060 |

|DATA |BARRANI|RESIDENT|RESIDENTI| | |N |I MALTIN|GHAWDXIN | |Nov |2936 |73333 |10899 | |96 | | | | |Dec |1533 |5023 |9240 | |96 | | | | |Jan |2052 |5436 |9750 | |97 | | | | |Feb | |10311 |9156 | |97* | | | | |Mar | |11964 |7063 | |97* | | | | |Apr | |10909 |7853 | |97* | | | | |May | |12623 |8705 | |97* | | | | |Jun | |12946 |8808 | |97* | | | |

*mhux possibbli ssir distinzjoni bejn nies b'residenza f'Malta u bejn barranin minn Frar ta' din is-sena 'l quddiem.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għat-tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Sinjura President, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

White Paper dwar it-Tiswir ta' Għaqda ta' l-istaff tal-Forzi Armati ta' Malta; u

Tabella li turi l-infiq fuq hospitality li saru mid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dikasteru ta' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru bejn l-1 ta' Novembru 1996 u t-30 ta' April 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7616.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar skejjel li se jintużaw bħala Junior Lyceums u skejjel sekondarji għas-sena skolastika 1997/98, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 7787.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: F'isem il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali nqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' persuni self-employed li temmew ix-xogħol tagħhom matul Mejju 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7784.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JĦASSAR L-ATT DWAR NOMINI MILL-OPPOŻIZZJONI

OPPOSITION NOMINEES (REPEAL) BILL

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Edwin Vassallo huwa in possession.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Madam Speaker, konna qegħdin niddiskutu liġi li se tneħħi d-dritt li l-Oppożizzjoni jkollha rappreżentant tagħha fuq boards tad-diretturi ta' diversi awtoritajiet u s'issa konna tajna ħarsa lejn x'effett jista' jkollha din il-liġi fuq il-poplu tagħna għax, għalkemm din hija liġi li direttament tolqot lill-Oppożizzjoni, bilfors li se tħalli wkoll impatt negattiv fuq l-għajxien tal-poplu tagħna.

Dan li qed ngħid nistgħu naslu għalih jekk nikkonsidraw il-motivazzjoni wara din il-liġi u billi nagħtu ħarsa lejn il-kumplament ta' l-aġenda ta' dan il-Gvern u l- ambjent politiku li qed joħloq fil-pajjiż.

B'mod sempliċi, il-messaġġ li qed jasal għand il-poplu - nirrimarka li l-poplu huwa konxju ħafna ta' x'qed isir f'din il-Kamra - huwa li l-Gvern għandu x'jaħbi.

Dan huwa messaġġ negattiv għall-aħħar li qed ikompli jgħarraq is-sitwazzjoni preżenti, anke f'dak li għandu x'jaqsam mas-suq.

Per eżempju, dan l-aħħar rajna kif Gvern Laburista qiegħed iressaq liġi biex jaħkem anke l-Awtorita' ta' l-Ippjanar taħt idejh.

Il-poplu Malti qiegħed iħares lejn x'ġara f'Posta Limited, meta ġiet imwarrba l-opinjoni tal-bord u l-kumpannija spiċċat xolta wara stqarrija ministerjali, tkeċċew xi ħaddiema u l-kumplament spiċċaw casual workers.

Il-poplu qed ikompli jifli x'ġara meta ġiet approvata l-liġi dwar id-dwana u s-sisa, wara li matul l-istadju ta' konsultazzjoni l-korpi kollha konċernati kienu qalu li din se tħalli effett negattiv.

Il-poplu qed ikompli jara u jgħix l- attakki kontinwi kontra n-negozjanti u n-nies tal-ħwienet permezz tar- reklami.

Il-poplu qed ikompli jgħix u jara gvern magħmul mill-Partit Laburista jattakka b'mod sfrenat lill-Awtorita' tax-Xandir għaliex ma qabilx ma' deċiżjoni tagħha.

Il-poplu qed ikompli jara kif il-kunsilli lokali naqqsulhom il-finanzjament biex imbagħad ħolqu action committee biex jagħmel dak li kunsill lokali normalment huwa obbligat li jagħmel, sakemm ikollu l-flus!

Madam Speaker, dan qed ngħidu għaliex dawn l-azzjonijiet kollha, waħda wara l-oħra, li ħa s'issa dan il-Gvern, lill-poplu tagħna qegħdin jagħtuh messaġġ li f'dan il-pajjiż għandna gvern li jemmen f'politika ċċentralizzata, politika li se tkompli tnaqqas mill-fiduċja tal-poplu, se tkompli tnaqqas mir-ritmu tan-negozju, se tkompli tnaqqas mir-ritmu tax- xogħol, se tnaqqas is-serħan tal-moħħ u ma nkunx goff jekk ngħid ukoll li se żżid ċerta biża' u ansjeta'.

Il-Gvern jemmen li din hija politika tajba u li jekk se jiggverna b'din il-politika se jkollu riżultati aħjar, pero' din hija politika li qed tħalli effetti negattivi fuq il-poplu tagħna u fuq il-mod kif qed jgħix il-poplu tagħna.

Din il-liġi li għandna quddiemna llum qed tkompli żżid l-inċertezza li hawn fil-pajjiż għaliex fiha nnifisha hija liġi negattiva li qed tneħħi dritt ta' l-Oppożizzjoni, dritt li permezz tiegħu l-Oppożizzjoni kienet se tkun kapaċi twettaq dmirha aħjar.

Allura l-messaġġ li qed jirċievi l-poplu tagħna huwa li l-Gvern ma jridx min jindaħallu.

Għalhekk, Madam Speaker, qegħdin naraw kif dan il- Gvern qatt ma kien konsistenti, la fid-doveri tiegħu, meta kien fuq il- bankijiet ta' l-oppożizzjoni, la ma' l-argumenti tiegħu tal-lum u lanqas mal-wegħda ta' konsultazzjoni wiesgħa li għamel ma' l-elettorat.

GĦall- kuntrarju ta' dak li jgħidu tan-naħa l-oħra, dan huwa gvern inkonsistenti.

Meta l-poplu jismagħna nitkellmu, lilna li nirrappreżentawh f'din il- Kamra, u nużaw kliem bħal "trasparenza", "djalogu" u "demokrazija", bir- raġun jippretendi minn għandna li nkunu konsistenti u li nagħtu xhieda ta' dan billi npoġġu fil-ħajja l-kliem li nkunu qegħdin nużaw, inkella l- poplu ġustament se jikkritikana.

Meta fil-gvern kien hemm il-Partit Nazzjonalista, biex jagħti ħajja lill-kliem bħalma huma "trasparenza", "djalogu" u "demokrazija", ta l-opportunita' lill-Oppożizzjoni Laburista li tkun preżenti waqt it-teħid tad-deċiżjonijiet u mhux wara.

Dak li jfisser li f'bord ta' korporazzjoni jew awtorita' ikollok membru ta' fiduċja ta' l-oppożizzjoni.

Ir-raġuni kienet biex il-kritika ta' l- oppożizzjoni tkun kritika ġusta, msejsa u mibnija fuq informazzjoni miġbura first-hand.

Pero' l-Partit Laburista - dak inhar fl-oppożizzjoni - m'aċċettax u għażel li l-kritika tiegħu tibqa' tkun infondata u 'l bogħod mill-fatti, għax kieku aċċettaw kienu jkunu responsabbli ta' dawk il- fatti li kienu jkunu qegħdin jixhdu għalihom waqt it-teħid tad- deċiżjonijiet.

Din hija inkonsistenza mad-doveri tal-Partit Laburista meta kien fl-oppożizzjoni.

B'rappreżentanza ta' l-oppożizzjoni f'dawn il- korporazzjonijiet u l-awtoritajiet, il-gvern ma setax jagħmel dak li jrid mingħajr ma jkun jaf il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Fiha nnifisha, l-preżenza ta' persuna li għandha fiduċja fiha n-naħa l- oħra tal-Kamra, barra dik tan-naħa tal-gvern, żgur li kienet tgħin biex il-ħaddiema u l-konsumaturi ta' dawn l-awtoritajiet u korporazzjonijiet iħossuhom protetti.

Kienu jkunu konxji li fil-bord ikun hemm persuna li ġejja b'mentalita' u b'opinjoni politika differenti pero' li kien bżonnjuż li tkun hemm għaliex kienet tkun qed tara li jkun qed jiġi rrispettat id- dritt tat-trasparenza f'dak il-bord.

Illum il-ġurnata għandna sitwazzjoni fejn ħaddiema qegħdin jistaqsu: Jekk il-Gvern se jneħħi anke r- rappreżentant ta' l-Oppożizzjoni mill-bord tal-korporazzjoni jew ta' l- awtorita' tagħna fejn naħdmu, dan issa fejn se jwassalna?

X'jonqos iżjed li jsir?

Jien jiddispjaċini li xi drabi f'din il-Kamra nħossuna tant maqtugħin jew 'il bogħod, minħabba fil-pożizzjoni li għandna, li ma nkunux qegħdin nagħtu kas u ma nkunux konxji ta' x'ikun qed jgħid l-inqas wieħed f'dawn il-korporazzjonijiet u f'dawn l-awtoritajiet u x'effett ikunu qegħdin iħallu fuq il-poplu d-deċiżjonijiet tagħna, fuq il-poplu li għajnejh ikunu fuqna sempliċement biex jara kif qegħdin naqdu r- responsabbiltajiet tagħna.

Dik il-preżenza kienet tfisser li fil-bord kien se jkun hemm ċerta regola, li l-bord ma kienx jista' jiżvija jew joħroġ mill-binarji u, anke jekk jiżvija jew joħroġ mill-binarji, kien ikun hemm min iħares fuq dak il- bord u min ikun preżenti waqt it-teħid ta' dawk id-deċiżjonijiet.

Illum permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi l-poplu qed jinduna li dan kollu se jispiċċa.

Dan il-Gvern qed jaħrab mir-responsabbilta' li jaħdem bi trasparenza, kif kien wiegħed hu stess matul il-kampanja elettorali tiegħu.

Dan huwa argument ta' inkonsistenza ma' l-argumenti li kien ressaq meta kien qed jitlob mandat mingħand il-poplu.

Il-poplu qed jinduna li l- Gvern ma jridx li jkollu r-rappreżentant ta' l-Oppożizzjoni għax qed jibża' li jkollu lill-Oppożizzjoni fuq il-mejda fejn hu qed jieħu d- deċiżjonijiet tiegħu.

Madam Speaker, għaliex illum, wara li wegħedna li nkunu trasparenti, moderni u li se nagħmlu konsultazzjoni wiesgħa, f'daqqa waħda qegħdin naslu għal liġi ta' din il-kwalita', liġi li min jaħseb dwarha jara li dan huwa mod kif qegħdin niddebolixxu u nherru l-mod kif jista' jkollna fiduċja f'xulxin?

Meta wieħed jara l-argumenti ta' l-Onor.

George Vella - dak inhar fl- oppożizzjoni; kien qed jopponi għall-abbozz ta' liġi li kellu jagħti dritt lill-oppożizzjoni li jkollha r-rappreżentant tagħha fil-korpi - isib li l- Onor. Membru kien irrimarka li f'liġi bħal din ma jara xejn ħlief eżerċizzju ieħor ta' propaganda.

Hekk kienu argumentaw u dan kien wieħed mill-argumenti ewlenin li kien hemm min-naħa ta' l-Oppożizzjoni Laburista, meta kienu qegħdin jopponu għal-liġi li proprju kien qed iressaq Gvern Nazzjonalista.

L-Onor.

George Vella kien qal: Ma nara xejn fiha din il- liġi ħlief eżerċizzju ieħor ta' propaganda.

Minkejja li dejjem kienu jikkritikaw lill-Gvern Nazzjonalista bin-nuqqas ta' trasparenza, meta l- istess Gvern offrilhom soluzzjoni dawn m'aċċettawhiex.

Kien hawn min iddeskriva dan l-abbozz ta' liġi li kien ressaq dak inhar il-Partit Nazzjonalista bħala salvauomo għas-sitwazzjoni li kien hawn fil-pajjiż.

Anke jekk stess kien salvauomo pero' kienet offerta u pass konkret biex f'pajjiżna verament ikun hawn fiduċja fi żmien meta kien hawn kritika mitfugħha bl-addoċċ.

Nixtieq inkompli nikkwota minn dak li kien qal l- Onor. George Vella.

L-Onor.

Membru kien qal hekk: "Din il-liġi għandha teħodna għal dibattitu li jinżel fil-fond, li janalizza x'inhu r-rwol u x-xogħol ta' l-oppożizzjoni f'demokrazija parlamenatari.".

Allura, ngħid jien, illum il-ġurnata f'dan id-dibattitu hekk qegħdin nagħmlu?

Forsi qegħdin nerġgħu nistiednu lilna nfusna biex niddiskutu x'inhu r-rwol u x'inhu x-xogħol ta' l-oppożizzjoni f'demokrazija parlamentari?

Mela fi żmien il-Partit Nazzjonalista fil-gvern konna ngħidu li l-oppożizzjoni għandha taqdi r-rwol b'ċertu mod li tixhed għat- trasparenza u tkun tagħmel parti minn dik it-trasparenza politika, biex verament ikollna demokrazija sħiħa, u llum il-ġurnata għandna Gvern li qed jgħidilna: Le, intom m'għandkomx tkunu preżenti waqt it-teħid tad- deċiżjonijiet permezz ta' membru tal-fiduċja tagħkom fil-bord u l-uniku dritt li għandkom bħala oppożizzjoni huwa li jekk tridu l-informazzjoni tridu taslu għaliha sempliċement permezz ta' mistoqsijiet parlamentari, mistoqsijiet parlamentari li t-tweġiba tagħhom tingħata biss wara li l- froġa tkun saret jew, biex inkun iktar pożittiv, wara li l-proġett ikun sar u wara li d-deċiżjoni tkun seħħet.

Din hija inkonsistenza, kemm ma' l- argumenti kif ukoll mad-doveri ta' l-oppożizzjoni, għaliex l-oppożizzjoni għandu jkollha dritt li tkun preżenti waqt it-teħid tad-deċiżjonijiet.

Allura jekk kellna Parlament, jew jekk kellna gvern, li ta dritt lill- oppożizzjoni, llum m'għandux ikun hawn gvern li jieħu lura dak id-dritt ta' l-oppożizzjoni.

Hekk ħasbu meta dak inhar kienu fl-oppożizzjoni, hekk qalu u hekk għamlu.

Meta kien hawn gvern, immexxi mill-Onor.

Eddie Fenech Adami, li kien se jagħtihom id-dritt li jkunu preżenti f'boards u f'korporazzjonijiet, fejn jittieħdu deċiżjonijiet rigward affarijiet l- iżjed essenzjali f'ħajjitna u fil-ħajja tal-poplu tagħna, dawn kulma waslu biex jgħidu kien: Le, aħna ma rridux u rridu nibqgħu biss fuq id- dritt li għandna, jiġifieri li nagħmlu mistoqsijiet parlamentari.

Imbagħad fil-fatt komplew l-oppożizzjoni tagħhom bi tfigħ ta' ħmieġ, bħalma jiftakar kulħadd.

Illum il-Partit Laburista qiegħed fil-gvern u l-Partit Nazzjonalista qiegħed fl-oppożizzjoni u qed naraw kif dak li kien poter ma kienx sempliċement propaganda iżda kien mogħti bi dritt.

Dak li l-Onor.

George Vella ddiskrevih bħala propaganda llum għandna prova ta' kemm il- Partit Nazzjonalista dak inhar ma kienx qed iqisu sempliċement bħala att ta' propaganda iżda bħala dritt lill-oppożizzjoni, dritt li llum qed jitolbu hu.

Kieku kien veru, kif ħaseb l-Onor.

George Vella, li dak kien sempliċement eżerċizzju ta' propaganda u li kien se jiffavorixxi lin-naħa tal-gvern, kieku kienet tkun bela' l-Oppożizzjoni Laburista li titlob lill-Gvern Nazzjonalista iħalli eżerċizzju ta' propaganda li jkun jaħdem favur il- gvern tal-ġurnata.

Mhux veru li dik il-liġi kienet eżerċizzju ta' propaganda, kif kien irrimarka l-Onor.

George Vella, imma dak kien dritt importanti li permezz tiegħu l-oppożizzjoni kellha taqdi d-doveri tagħha b'mod aħjar, u llum, għax m'huwiex eżerċizzju ta' propaganda, dan id-dritt qed titolbu l-Oppożizzjoni biex ikun dritt li permezz tiegħu hija taqdi bl- aħjar mod id-doveri tagħha lejn dan il-poplu, billi tkun preżenti waqt it- teħid tad-deċiżjonijiet.

L-Oppożizzjoni m'hijiex fil-Parlament biex tkun qiegħda hemm f'isem xi grupp żgħir imma qiegħda hemm biex tieħu ħsieb l- interessi tal-poplu Malti u Għawdxi kollu - m'iniex sejjer ninsa nsemmi lil Għawdex għax hawn l-Onor.

Anton Refalo u żgur li jiġbidli l-attenzjoni! - u biex tindokra d-demokrazija fil-pajjiż.

Meta konna wasalna biex tajna dritt lill-oppożizzjoni, ma jagħmilx sens loġiku li dan id-dritt nirtirawh.

Jekk inkomplu nħarsu lejn l-argumenti li qamu fis-Seduta Nru. 499 li kienet saret fis-16 ta' Jannar, 1996 insibu li l-Onor.

George Vella - kien wieħed minn żewġ deputati li kienu qegħdin jopponu f'isem l- Oppożizzjoni Laburista - fost l-oħrajn kien qal u se nikkwota:

"Fl-opinjoni tiegħi hawnhekk indirettament, biex ma ngħidx direttament, inkunu qegħdin ngħinu l-korruzzjoni u ngħinu l-moffa tikber fid-dlam.

Aktar ma l-affarijiet ikunu moħbijin aktar tikber il- moffa, imbagħad meta tibda ħierġa r-riħa ta' l-umdita' u ta' l- intejjen forsi nindunaw imma mbagħad ikun tard wisq.

Jiena nemmen li, filwaqt li din il-proposta tista' tidher li hija tajba, kif għidt, hemm raġuni serja ħafna għaliex ma naċċettawx din il-proposta.

Din hija proprju li ma rridux nidħlu f'din il-logħba politika partiġjana tan-naħa l-oħra.".

Dawn kienu l-kummenti, fost l-oħrajn, ta' l-Oppożizzjoni Laburista ta' dak iż-żmien li llum qiegħda fuq in-naħa tal-gvern.

Kienu qegħdin jaraw dan l-eżerċizzju bħala xi ħaġa li tagħmel parti minn "logħba politika partiġjana".

Madam Speaker, huwa importanti li ma nibqgħux naraw id-doveri tagħna fit- tisħiħ tad-demokrazija f'pajjiżna, li jwassal għal tisħiħ tas-suq, tisħiħ fl-impjiegi u tisħiħ fil-livell ta' għajxien aħjar tal-poplu tagħna bħala "logħba politika partiġjana".

Dawk huma kummenti li ma naqblux magħhom u jekk huma ħasbu li dan kien l-eżerċizzju li llum qegħdin inneħħu, aħna ma ngħidux l-istess bħalhom.

Dawn kienu nies li ma jemmnux li jistgħu jaqdu dmirhom b'dan il-mod u kellhom id-dubji tagħhom, pero' aħna m'għandniex dawn id-dubji għax aħna jidhrilna li dak li huwa dritt ta' l-oppożizzjoni u għandu jibqa' hemm biex naqdu l-funzjoni tagħna bl-aħjar mod possibbli.

Għalhekk ikolli nasal biex ngħid li dan l-abbozz ta' liġi li qed jitressaq f'dan il-Parlament huwa riżultat ta' abbuż politiku u motivazzjoni li warajha hemm diżonesta' politika.

Jien kieku ma nixtieqx li naslu għal din il-konklużjoni għaliex din hija konklużjoni negattiva li jekk il-poplu tagħna jasal għaliha l-inċertezza li hawn fil-pajjiż inkunu qegħdin inġibuha b'deċiżjonijiet li qegħdin nieħdu aħna u dawn m'għandniex x'irriduhom.

B'mod ġenerali, l-idea li kienu ħarġu biha tal-Labour Party u li donnhom għadhom isostnu, hi li jridu li fil-boards ikollhom il-ħaddiema u r- rappreżentanti tal-kunsilli lokali, pero' hawnhekk qegħdin inħalltu.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għaliex skadilek il- ħin u għandek bżonn extension.

Min jipproponi?

ONOR.

ALFRED SANT: Nipproponi li l-Onor.

Vassallo jkompli jinstema'.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Vassallo jkompli jinstema'.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Iva) Dawk kontra?

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Madam Speaker, nirringrazzja lill-proponent, lis- sekondant u lill-Kamra kollha talli qed tagħtini din l-opportunita'.

B'mod ġenerali ma nistgħux inħalltu d-dritt tat-trasparenza politika u x'jeħtieġ biex nixhdu għal din it-trasparenza politika mad-dritt li nistgħu nagħtu lill-ħaddiema jew lill-kunsilli lokali biex ikunu fuq dawn il-boards.

Din m'hijiex l-istess ħaġa.

M'għandhom x'jaqsmu assolutament xejn.

Il-ħaddiema għandhom l-interessi tagħhom biex jaraw kif inhi sejra l-korporazzjoni jew l-awtorita' li qegħdin jaħdmu fiha.

Il-kunsilli lokali, bħala konsumaturi tal-Water Services Corporation u tal-Korporazzjoni Telemalta - għalkemm ma nafx safejn jistgħu jkunu daqstant konsumaturi tat-Telemalta - għandhom l-interessi tagħhom u jistgħu jieħdu ħsieb biss safejn jaslu l- interessi tagħhom bħala rappreżentanti tal-politika lokali.

Aħna ma nistgħux ngħidu li qegħdin niggarantixxu trasparenza billi sempliċement ngħidu li se npoġġu lill-ħaddiema jew inkella r-rappreżentanti tal-kunsilli lokali fuq il-bordijiet.

Jiddispjaċini, Madam Speaker, li hawnhekk qegħdin inħalltu u xorta waħda ma nistgħux ngħidu li jekk se npoġġu lill-ħaddiema jew lill-kunsilli lokali se jkollna l-istess eżerċizzju biex niggarantixxu t-trasparenza.

Issa ħalli ngħaddi għall- kummenti li kien għamel l-Onor.

Lino Spiteri, li wkoll kien ikkritika l- abbozz ta' liġi li kien qed iressaq il-Prim Ministru ta' dak iż-żmien, l- Onor. Eddie Fenech Adami.

L-Onor.

Spiteri kien qal hekk:

Li jkun hemm membru nominat mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni biex ngħidu kemm il-Gvern Nazzjonalista qed juri li mhuwiex jiddejjaq li jkun hemm min jeżamina dak li jkun qed jiġri f'parti mill-operat tas-settur pubbliku, le, dak m'huwiex biżżejjed.

Dan kien id-diskors ta' l-Onor.

Lino Spiteri, ċioe' li dan "m'huwiex biżżejjed", pero' skond l-istess diskors ta' l-Onor.

Membru jidher li kien pass 'il quddiem.

Ma kienx "biżżejjed", pero' kien pass 'il quddiem.

Almenu din hi l-interpretazzjoni li nista' nagħti għad-diskors ta' l-Onor.

Spiteri.

Hekk kienet irraġunat l-Oppożizzjoni Laburista nhar it-Tlieta 16 ta' Jannar, 1996.

U dawn illum qed jgħidu: Le, dan huwa żżejjed.

Dan id- dritt m'għandniex xi rriduh u lill-Oppożizzjoni se neħduhulhom.

Issa dan jien qed ngħidu biex nuri kemm hemm inkonsistenza min-naħa tal-Partit Laburista, kemm meta kienu fl-oppożizzjoni u anke fil-preżent.

L-Onor.

Spiteri kien ukoll irrifera għall-partitokrazija, li l-partiti jħalltu u jaqsmu.

Meta l-Onor.

Lino Spiteri tkellem fuq din il-liġi li kienet qed titressaq kien qal: Mhux din hi l-partitokrazija?

U kienet mistoqsija f'waqtha.

Madam Speaker, dawn kienu xi punti li tqajmu min-naħa l-oħra daqs sena u nofs ilu meta kienu għadhom fl-oppożizzjoni, pero' issa ħadu xejra oħra ladarba dawn qegħdin fil-gvern.

Il-Prim Ministru, li ma jaqbilx ma' din il-liġi għaliex għandu fehma oħra dwar kif għandha tkun ipprattikata d-demokrazija u t-trasparenza f'demokrazija parlamentari - ċertament li għandu dritt għall-opinjoni tiegħu - waqt li kien qed jagħmel l-introduzzjoni tat-Tieni Qari ta' l- Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni, wera li anke llum li m'għadhomx fl-oppożizzjoni għadhom m'humiex ċari dwar xi jridu minkejja li qegħdin iressqu dan l-abbozz ta' liġi.

Anke l-Onor.

Leo Brincat qalilna li b'rappreżentant wieħed fuq il-bord tad-diretturi m'għandek l-ebda poter.

Staqsa: B'rappreżentant wieħed tista' tittieħed xi deċiżjoni?

Din mhux daħka fil-wiċċ?

Qalilna wkoll li b'rappreżentanza fuq bord tad-diretturi ma nkunux demokrazija moderna, mibnija fuq il-mudell Anglo-Sassonu.

Mela minn naħa nisimgħuhom jgħidu li b'rappreżentant wieħed m'hemm l-ebda poter, imbagħad min-naħa l-oħra jgħidulna li b'rappreżentant wieħed se nħalltu u naqsmu, kif qal il-Prim Ministru.

Issa, ngħid jien, jew b'rappreżentant wieħed m'għandniex poter, jew b'rappreżentant wieħed donnu hemm il-poter kollu biex nagħtu x'wieħed jifhem li aħna se nħalltu u naqsmu!

Aħjar jgħidulna x'inhi l-verita' milli din l-inkonsistenza kollha.

Mod ieħor kif nistgħu naraw l-inkonsistenza u d-dubju li kellu l-Gvern meta ressaq din il-liġi huwa d-diskors tal-Prim Ministru li rriferejt għalih ftit ilu.

Qalilna hekk:

"Min-naħa l-oħra, imma b'sens anke ta' realiżmu u b'sens prammatiku, naħseb li għandna nirrikonoxxu li hemm ċerti oqsma tat-tmexxija tal- pajjiż fejn ikun tajjeb li kemm jista' jkun jinżamm consensus.

Ir- raġunijiet għandhom x'jaqsmu maċ-ċokon ta' pajjiżna u mal-ħtieġa li nevitaw ċertu ammont ta' diskontinwita' u ċertament anke mal-ħsieb li kemm jista' jkun inżommu fil-pajjiż sentiment illi wieħed jista' jippjana għall-quddiem.

Per eżempju, qed naħseb speċifikatament fil-qasam ta' l-ambjent u fil-qasam ta' l-edukazzjoni fejn, l-idea li għandu jkun hemm xi forma ta' consensus wiesa' għal kif jiżviluppaw l- affarijiet, ma naħsibx li hija xi ħaġa li tikkontradixxi dak li għidt s'issa, għax f'dawn l-oqsma ta' ċerta importanza - eventwalment nittama meta jkunu żviluppaw il-ġenerazzjonijiet anke fil-qasam tal- politika barranija - huwa tajjeb li l-poplu jħoss li hemm consensus politiku u m'hemmx kompetizzjoni politika f'sens partiġjan bejn il- partiti.".

- u nkompli nikkwota mid-diskors tal-Prim Ministru - "Allura f'oqsma bħal dawn ma narax illi, anke b'mod prammatiku realista, għandna neskludu li jkun hemm rappreżentanza ta' l- oppożizzjoni, aktar u aktar jekk nkunu qegħdin inwettqu affarijiet li waqt li l-policy hija deċiża, l-implimentazzjoni tagħha trid tibqa' ssir kemm jista' jkun b'mod regolari u koerenti minn amministrazzjoni għal oħra.".

Hawnhekk qegħdin naraw kif fid-diskors tiegħu l-Prim Ministru qiegħed jirriferi għall-ħtieġa li f'ċerti każijiet l-oppożizzjoni u l-gvern jilħqu consensus.

Il-Prim Ministru l-ewwel qal li m'hemmx bżonn ikollna consensus u m'hemmx bżonn li naħdmu flimkien li ma mmorrux nikkreaw partitrokazija, pero' issa qed jgħidilna kemm hu importanti li naħdmu flimkien!

Mela hemm fejn nistgħu ma naħdmux flimkien u hemm fejn nistgħu naħdmu flimkien.

Imma jew għandna prinċipju jew m'għandniex.

Il-Prim Ministru jkompli jgħidilna:

"F'dawn l-oqsma nemmen li l-argumenti li jkun hemm parteċipazzjoni - issa ta' liema forma tkun hija ħaġa differenti - min-naħa ta' l- oppożizzjoni f'sens ta' kontinwita' jagħmlu ċertu sens u diġa' hemm strutturi eżistenti fl-organizzazzjonijiet illi jeżistu f'pajjiżna li jersqu lejn din it-tip ta' parteċipazzjoni.".

Hawn nitlob li n-naħa tal-Gvern tieqaf u tikkonsidra jekk għandniex prinċipji fuqhiex nieħdu d-deċiżjonijiet u jekk m'għandniex aħjar ma ngħaġġlux ħalli naraw kif nistgħu naslu biex lill-poplu tagħna ngħidulu: Isma', aħna mhux inħalltu u naqsmu qegħdin imma rridu naħdmu flimkien biex f'dan il-pajijż id-demokrazija nixhdu għaliha fil-veru sens tal-kelma.

Pero' dan xi prinċipju hu li qiegħda tersaq bih illum in-naħa tal-Gvern li tiġi hawn u tneħħilna dritt tagħna bħala Oppożizzjoni, għax jew għandna każ ta' partitokrazija jew m'għandniex!

Il-Prim Ministru jkompli jgħid hekk: "Imma f'oqsma oħra, speċifikament f'oqsma ta' implimentazzjoni ta' politika, bħall-oqsma li jirrigwardaw l-aġenziji li għandna taħt din il-liġi li qed nabbrogaw illum, m'għandux ikun hemm din it-tip ta' parteċipazzjoni.

Hemmhekk għandu jinżamm is-sens ta' qasma bejn ir- rwol tal-gvern u r-rwol ta' l-oppożizzjoni.".

Madam Speaker, meta wieħed jipprova jifhem x'inhi l-motivazzjoni tal-Gvern li qed jieħu dan il-pass bilfors li jiġi f'diffikulta' dwar x'inhi l- motivazzjoni vera.

Huwa veru li dawn id-dibattiti jistgħu jkunu ta' dwejjaq kemm għalina li nkunu hawn ġew kif ukoll għal min ikun barra qed jismagħna, pero' kulħadd irid jifhem li ċerti deċiżjonijiet li nieħdu hawnhekk u li naħsbu li m'humiex ta' importanza fil-fatt ikunu ta' importanza kbira u ma naħsbux li għax se ngħadduhom daqshekk malajr il- poplu tagħna mhux se jagħti kashom.

GĦalhekk nixtieq nipproponi lill-Gvern biex jaħsibha sewwa qabel ma jieħu dawn id-deċiżjonijiet u fuq kollox l- Oppożizzjoni għandha tifhem li d-dritt li se jitteħdilha jista' jdgħajjifha fl-operat tagħha.

Madam Speaker, qabel ma nagħlaq id-diskors tiegħi nixtieq nagħti eżempju ieħor ta' inkonsistenza billi nerġa' nieħu silta minn dak li kien qal l- Onor. George Vella meta kien qed jopponi, fi stadju tat-Tieni Qari, l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni, u kien qalilna hekk:

"Aħna għidna drabi oħra li rappreżentanti tal-kunsilli lokali għandhom ikunu, per eżempju, f'kumitati u f'bordijiet bħall-Awtorita' ta' l- Ippjanar.

Għaliex le?".

Dan id-diskors qalu l-Onor.

Goerge Vella fis-Seduta Nru. 499 li saret fis- 16 ta' Jannar, 1996 u llum il-ġurnata l-Onor.

Membru għandu l-grazzja li qiegħed fil-gvern imexxi dibattitu ieħor dwar l-Awtorita' ta' l-Ippanar u qiegħed iressqilna emendi bl-għan li jagħmel l-operat tagħha - skond il- Gvern - iktar effiċjenti u trasparenti.

Minkejja li meta kienu fl- oppożizzjoni kienu qalulna li m'għandhomx għaliex isibu problemi kif il- kunsilli lokali, fost l-oħrajn, ikunu rappreżentati fuq il-bordijiet, fl- emendi li qed iressaq il-Gvern fil-każ ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar imkien ma jissemmew il-kunsilli lokali.

Tissemma' l-Kamra tal-Periti, jissemmew il-korpi kostitwiti, il-ħin kollu jissemma' l-ministru u jissemma' l-gvern pero' l-kunsilli lokali ma jissemmew imkien.

Din hija prova oħra ta' l-inkonsistenza fl-argumenti li ġabu tan-naħa l-oħra.

Dawn meta kienu fl-oppożizzjoni qalu li jridu rappreżentanza tal-kunsilli lokali fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar u issa meta għandhom iċ-ċans jagħmlu din l- emenda lanqas biss semmewhom!

Issa verament se nispiċċaw mingħajr l-ebda prinċipju li jiggwida d-diskussjoni, l-operat u l-ħidma tal-gvern.

U hawn nistaqsi lill-Onor.

George Vella jekk għadux jemmen li l-kunsilli lokali għandhom ikunu rappreżentati fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar jew almenu jagħtina xiehda li dak li qal meta kien fl-oppożizzjoni għadu jiswa' sal- lum.

Madam Speaker, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed ineħħi d- dritt li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jkollu rappreżentant tiegħu f'bordijiet u awtoritajiet ta' entitajiet li qegħdin jagħtu sehem kbir fl-iżvilupp tal- ħajja tagħna.

Għal darb'oħra jien ma naqbel xejn mad-deċiżjoni li qed jieħu l-Gvern għax din jista' jkollha effetti negattivi fuq il-livell ta' l- għajxien tal-poplu tagħna.

Jien nawgura li din il-liġi tkun ta' sodisfazzjon mhux biss għall-Gvern imma għall-poplu kollu, pero' b'tali mod li tkun emendata biex iż-żewġ naħat ta' din il-Kamra jagħtu sehemhom u juru li jemmnu verament fid-demokrazijia li biha jridu jaħdmu biex il-poplu tagħna jikseb titjib fil-kwalita' ta' l-għajxien tiegħu.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, donnu min-naħa ta' l-Oppożizzjoni għadhom jemmnu li qegħdin fil-gvern u donnu li għadhom jemmnu li għandhom xi mandat mill-poplu li jmexxu huma!

Forsi dawn ma jafux li ftit xhur ilu l-poplu ta mandat lill-Partit Laburista biex imexxi l-pajijż hu u ta mandat lill-Partit Laburista biex dak li lill-poplu qallu li se jneħħi u biex dak li lill-poplu qallu li se jagħmel jagħmlu?

Ma jafux il-kelliema ta' l-Oppożizzjoni li l-Partit Laburista meta kien fl-oppożizzojni kien għamilha ċara li la jkun fil-gvern l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni jneħħih u ta raġunijiet għaliex?

Ma jafux in-naħa ta' l- Oppożizzjoni li l-Partit Laburista kien qal li mbagħad kien se jagħmel xi ħaġa serja biex ikunu jistgħu jiġu scrutinised il-korpi parastatali u l- aġenzji tal-gvern?

Il-poplu tana mandat biex nagħmlu dan u hekk qed nagħmlu.

Ġejna fil-Parlament u b'din il-liġi li għandna quddiemna se nneħħu r-rappreżentanti ta' l-oppożizzjoni mill-bordijiet u biex nagħmlu l- affarijiet b'iżjed serjeta' saħħaħna l-poteri tad-Direttur tal-Verifika.

X'hemm iktar sempliċi minn hekk?

X'hemm iktar trasparenti minn hekk?

Ma tafux li jekk ikun hemm rappreżentant ta' l-oppożizzjoni fil-bord żgur ma jkunx qiegħed f'pożizzjoni li veru jissorvelja l-affarijiet minħabba li huwa jkun marbut ma' partit politiku?

Imma bil-ħatra ta' l-Awditur Ġenerali dawn l-affarijiet bis-serjeta' se jsiru .

Ejja nkunu sinċieri u ngħidu l-verita'.

Kif jista' jkun li membru maħtur minn partit politiku l- ewwel ma jara quddiem għajnejh ikunu l-interessi tal-kumpannija?

Ejjew ma ndaħħkux lin-nies.

Ejjew inkunu onesti u ngħidu l-verita'.

Dawk li jkunu magħżula biex jirrappreżentaw partit politiku, speċjalment dawk li jkunu diehards, ma jaraw xejn quddiemhom ħlief il-partit u mhux l-interessi tal-kumpanniji li qed imexxu ma jarawx!

U bil-provi ġara hekk dan l-aħħar għaliex kelliem min-naħa l-oħra, biex juri li l-uniku metodu li għandha l- Oppożizzjoni biex tara li l-affarijiet mexjin sew huwa billi tirriferi għal wieħed mid-diretturi maħtur minnha, ġab eżempju b'direttur tat-Telemalta.

Qal li hu kellu jirrikorri għand id-direttur tat-Telemalta maħtur mill- partit tiegħu għaliex kien hemm diversi okkażjonijiet fejn talabni informazzjoni lili, bħala ministru responsabbli mit-Telemalta, u għal diversi raġunijiet din ma ngħatatx.

Fuq dan ukoll nista' nagħtih raġuni għaliex huwa żbaljat imma lanqas kieku, għax issa se jkun hemm l-Awditur Ġenerali - li għamilna aħna - li permezz tiegħu jkun jaf jekk l-affarijiet humiex mexjin sew jew le.

Issa ħalli niġi għall-kwestjoni tal-mistoqsijiet dwar it-Telemalta.

Mill-mistoqsijiet kollha li għamel l-Onor.

Pullicino Orlando, bħala kelliem ta' l-Oppożizzjoni fuq it-Telemalta, f'waħda biss għidtlu li nagħtih risposta f'seduta oħra għaliex kienet qed tinġabar l-informazzjoni.

Jien għidtlu hekk għaliex meta qabel kont nitlob xi informazzjoni, ir- risposta tal-ministru tal-Gvern Nazzjonalista kienet tkun: Issa għandna sistema tal-computer u dik l-informazzjoni se niġbruha u nagħtuhielek malajr.

Dawn kienu jgħiduli hekk mhux tliet xhur qabel l-elezzjoni, imma sena u nofs qabel.

Lill-Onor.

Pullicino Orlanda kontra qalbi kelli ngħidlu li r-risposta nagħtihielu fi tweġiba oħra.

Imma dak li kienu jgħidu tan- naħa l-oħra meta kienu fil-gvern, li hemm kollox lest bis-sistema tal- computer, ma kien assolutament veru xejn għax fil-computer ma kien hemm xejn!

Dawn l-affarijiet illum qed nieħdu ħsiebhom u se nirranġawhom.

Nista' ngħid ukoll li kien hemm mistoqsijiet biex nagħti informazzjoni ta' natura kummerċjali.

Wieħed jifhem li jekk tkun ta' natura kummerċjali l-informazzjoni m'għandhiex tingħata.

Ħalli nsemmi x'kienu dawn.

L- Onor. Pullicino Oralando talabni biex inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l- istrategic resource audit ippreparat miċ-Chairman tat-Telemalta u fit- tweġiba għidtlu li jekk irid jarah b'mod konfidenzjali jien kont lest li nurihulu.

X'għamel?

Jumejn wara ġie talabni dan ir-rapport u għidtlu li l-għada jkun għandi u jkun jista' jarah.

L-għada ġibtu miegħi u ma deherx il-kelliem ta' l-Oppożizzjoni.

Għamilt ġimgħa u nofs sħiħa nġib dawn id- dokumenti miegħi u baqa' ma ġiex biex jarahom.

Dik serjeta'!

L-Onor.

Membru ried anke jkun jaf b'korrispondenza dwar il-konferenza li kellha ssir hawn Malta u ma saritx.

Ma jidhirlekx li dik konfidenzjali u mhix serjeta'!

Kien hemm mistoqsija oħra wkoll dwar xi kariga u ried ikun jaf x'rimunerazzjoni hemm.

Jien lest li ċerti affarijiet nurihomlu b'mod konfidenzjali imma ma jidhirlix li dawn id-dettalji ta' natura kummerċjali għandna npoġġuhom fuq il-Mejda tal-Kamra.

Imbagħad kien hemm mistoqsija oħra fuq l-interconnection tat-Telecell, ħaġa purament kummerċjali.

Dawn huma tliet mistoqsijiet li huma 100% ta' natura kummerċjali u mhux tort tiegħi jew tat-Telemalta li ma nistgħux nagħtuh din l-informazzjoni.

Kien hemm waħda biss fejn għidtlu li nirrispondih darba oħra.

Il-mistoqsijiet l-oħra kollha rrispondejthomlu.

Ngħid għalija hija ħmerija u gidba fl-istess ħin li nipprovaw inġibu skuża li d-direttur maħtur politikament kellna bżonnu biex ikun jaf xi informazzjoni.

L- Onor. Pullicino Orlando jħobb jirripeti l-istess affarijiet imma dawk il- każi li joqgħod isemmi dejjem qed inaqqas minnhom.

Per eżempju, m'ilux kien għamel mistoqsija dwar l-għamara taċ-chairman u beda jgħid ma' kullimkien li huwa skandlu għax dan xtara għamara kbira li tqum ħafna flus meta t-Telemalta qiegħda f'pożizzjoni prekarja.

Imbagħad fir-risposta għidtlu li dik hija gidba għax t-Telemalta ma xtratx għamara imma ħadet l-għamara li kellu l-ex-chairman - dak li l-Onor.

Membru għandu fiduċja fih.

Hu kkonferma li dik l-għamara tiswa ħafna flus għax skandalizza ruħu.

Mela ara x'lussu kien qed jgħix fih l-ex-chairman!

Dik hi l-għamara li daħħlet t-Telemalta.

Imbagħad hemmhekk waqgħet dik il- kritika.

Kien semma' wkoll li se naġevolaw lis-Sur Tommy Roberts u li "ġimgħatejn oħra" se nagħtuh promotion.

Ma sar xejn minn dan.

Mhux talli hekk talli s- Sur Roberts kellu kawża l-qorti u bid-dritt dak kien ħaqqu jieħu promozzjoni u issa għal xi raġuni jew oħra wieħed irid jara l-affarijiet.

Ma ngħatatlux u kien ħaqqu dan.

Imma l-Onor.

Membru ma tkellimx iktar fuq dan il-każ.

Dakinhar semma wkoll it-transfers, imma l-aħħar li tkellem ma semmihomx.

Li ma kienx bla kuxjenza jipprova wkoll japprofitta ruħu minn persuna li għandha diżabilita' u jużaha billi jgħid li tawha transfer vendikattiv meta t-transfer ġie mitlub minn tal-familja stess!

Meta pprovajt inwaqqfu dakinhar minflok kien serju u waqaf qalli: Jaqaw qomt b'xi ħaġa mdawra?

(Interruzzjonijiet) U ejja!

Madam Speaker, wara dak l-intervent jien poġġejt affidavit fuq il-Mejda tal-Kamra biex nuri biċ-ċar li kien qed isir lobbying biex jipprovaw jinqdew anke b'waħda diżabilitata.

U llum nerġa' npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra affidavit ta' missier din l-individwu u affidavit ieħor fejn jidher biċ-ċar li ħaddiem ġot-Telemalta kien qed jipprova jdawwar dan il-każ f'taparsi transfer vendikattiv biex jagħmel kapital politiku minnu.

Madam Speaker, nitlob il-permess biex dawn iż-żewġ dokumenti npoġġihom fuq il-Mejda tal-Kamra u nistieden lill-press u lil min għandu għal qalbu lin-nies diżabilitati ħalli jaraw il-ħniżrijiet li n-naħa ta' l-Oppożizzjoni qed tipprova tagħmel biex tipprova toskura lin-naħa tal- Gvern.

Huma mexjin bis-sistema li jħammġu u jattakkaw personalment lill- Prim Ministru l-ħin kollu.

Dak li qed jagħmlu u pożittiv xejn ma joħorġu.

MADAM SPEAKER: Hawn permess biex l-Onor.

Mizzi jqiegħed dawn id- dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker,inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Dikjarazzjoni datata 4 ta' Ġunju, 1997 iffirmata mis-Sur Alfred Consiglio, uffiċjal fil-Korporazzjoni Telemalta, dwar transfer tas- Sinjorina Jeanesse Abela, impjegata ma' l-istess Korporazzjoni;

Kopja ta' affidavit mis-Sur Anthony Abela dwar it-transfer tas- Sinjorina Jeanesse Abela, impjegata mal-Korporazzjoni Telemalta;

Mhux hekk biss, Madam Speaker, dan l-individwu li pprova jġiegħel lil missier din it-tfajla biex iġib il-każ tagħha bħala każ ta' vendikazzjoni, f'kawża l-qorti li dehret quddiem il-Kummissjoni dwar l-Impiegi xehed b'ġurament li l-għada ta' l-elezzjoni s-Sur Dalli - u kien hemm ieħor ukoll miegħu dan - mar il-boardroom il-Marsa u mar hemmhekk għax b'saħħtu, għax huwa magħruf, għax huwa nvolut fil-politika man-naħa tal-Partit Nazzjonalista u għax huwa president tal-lokal u segretarju tal-ħaddiema.

Dan qalu bil-ġurament missier din it-tfajla.

Qal ukoll bil-ġurament li dawn l-affarijiet ma seħħewx taħt il-Gvern Laburista issa.

Bil-ġurament dan!

Ara dawn ma qalhomlux l-ex-chairman li llum huwa direttur u li qed iservi partit politiku!

Ħalli nuri kemm direttur poġġut politikament veru jaħseb l-ewwel fil-partit tiegħu.

Madam Speaker, x'kien isir meta kien chairman is-Sur Camilleri, li llum qed jirrappreżenta lill-Partit Nazzjonalista fuq il-bord tat-Telemalta Corporation?

Biex jiċċekkja l-ID card ta' ċerti nies, speċjalment dawk li għandhom jagħtu, kien jikteb lid-direttur ta' l-Independence Print fi Triq Herbert Ganado f'Tal-Pieta'.

Għalfejn kienu jiċċekkjawhom hemmhekk?

Qed naraw bil-provi x'jiġri meta jkollok xi ħadd politiku fuq bord.

Issa dan kien chairman u mhux direttur qed jirrappreżenta lill-partit politiku!

Huwa qal li meta konna fl-oppożizzjoni konna ngħajru lin-naħa tal-gvern u issa li qegħdin fil-gvern mhux qegħdin inġibu provi u allura aħna konna qegħdin nigdbu.

Jien hawn għandi dokument li huwa xhieda ta' dan li qed ngħid u bil-permess se npoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra.

Mizzi jpoġġi dan id-dokument fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' żewġ ittri mibgħuta mill-A.O. arrears section tal- Korporazzjoni Telemalta lid-direttur ta' l-Istamperija Indipendenza dwar indirizzi ta' persuni;

Issa jista' jara li meta jkollok xi ħadd maħtur politikament dan jiġbed lejn il-partit tiegħu.

Madam Speaker, waqt li s-Sur Camilleri kien fuq il-bord tad-diretturi tat- Telemalta ġraw affarijiet tal-biża' u tal-biki.

Mhux trasparenza ma kienx hemm u mhux konflitt ta' interess kien hemm imma ħniżrijiet!

Possibbli s- Sur Camilleri ma qallux li wara li nżammet press conference fuq il- customers satisfaction survey tat-Telemalta, kienet saret reception, li għaliha l-affarijiet inxtraw mingħand waħda mid-diretturi tal-bord, li qagħdet tagħmel bargaining fuq il-prezz!

Hawn qed inġib il-prova u bil- permess se npoġġi din l-ittra fuq il-Mejda tal-Kamra wkoll.

MADAM SPEAKER: Hawn permess biex l-Onor.

Mizzi jqiegħed dan id-dokument fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva).

Il-permess ingħata.

ONOR.

Kopja ta' ittra datata l-1 ta' Frar, 1996 mibgħuta mill-Communications and Public Relations Manager fil-Korporazzjoni Telemalta lill-Managing Director ta' Osbourne Caterers dwar riċeviment li kellu jsir fil-5 ta' Jannar 1996;

Dan biex nuruh bil-provi, għax ħlief paroli, insinwazzjonijiet u nofs veritajiet ma qalx f'dan il-Parlament.

Il-maġġoranza tat-Telemalta dawn l- affarijiet lanqas tafhom, imma s-Sur Camilleri, li llum qed jirrappreżenta partit politiku fil-bord, dawn jafhom u ma qalhomx lill-Onor.

Pullicino Orlando.

Dażgur li ma jgħidhomlux!

Hu jgħidlu affarijiet li bihom mingħalih se joskura lin-naħa tal-Gvern għax mingħalih li huma każi ta' korruzzjoni jew xi skandli.

Dawn m'huma xejn u se nġib il-provi.

Jien nieħu pjaċir kieku jiġu jgħidulna l-affarijiet fejn huma sejrin ħażin.

Jien dejjem hekk tlabt.

Fejn hemm l-affarijiet mhux mexjin sew tibżgħux titkellmu għax aħna rridu li l-affarijiet isiru bis-serjeta'.

Ma rridukx li tiġi u tgħid il-gideb fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż.

Għidnilek li l- għamara ma nxtratx imma li diġa' kienet hemm għax kien xtraha iċ-chairman ta' qabel.

Għidnilek ukoll li dak it-transfer ta' dik it-tfajla ma setax kien każ ta' vendikazzjoni għax dak kien talbu missier l-impjegata.

Ma tistax tkompli b'dawn l-affarijiet.

Kien hemm ukoll il-ħatra tas-Sur Debono, li llum qiegħed fil-human resources.

Mingħajr ħadd ma kien jaf kif, dan kien inħatar fi grad ta' PO3.

Mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru - skond riferenza OPM E/1167/48/B/PR/33 datata 6 ta' Diċembru - sibna li fil-verita' dan kien impjegat tat- Telemalta fil-kapaċita' ta' AGM (Human Resources) u mhux PO3.

Dan ifisser li bil-moħbi, mingħajr l-approvazzjoni tal-bord u kontra l-collective agreement, kienu għamluh PO3.

Se npoġġi din ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra biex nuri l-ħniżrijiet li saru meta r-rappreżentant ta' l-Oppożizzjoni kien imexxi hu t-Telemalta.

(Onor. Membri: Iva).

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' l-ittra tal-ħatra tas-Sur Michael Debono bħala Professional Officer III mal-Korporazzjoni Telemalta, flimkien ma' punti dwar l- istess ħatra;

Qed jidher biċ-ċar kemm jista' jiswa ta' ġid bniedem bħal dan fuq il-bord tad-diretturi!

Ta' ġid hija l-liġi dwar l-Awditur Ġenerali.

Hekk isiru l- affarijiet bis-serjeta'.

Qed taraw kemm għandna raġun!

Imma ħalli nkompli daqsxejn fuq il-gideb u n-nofs veritajiet li ntqalu f'din il- Kamra.

Madam Speaker, il-kelliem tan-naħa l-oħra semma' numru ta' persuni li skond hu ġew magħżula personalment miċ-Chairman tat-Telemalta.

Ma nafx għaliex l-Onor.

Membru l-ħin kollu jibbaża l-argument tiegħu fuq dak li fir- rapport tiegħu s-Sur Meilaq jgħid li l-korporazzjoni għandha nies żejda.

Dik verita' li jafha kulħadd għax fit-total hemm nies żejda imma huwa fatt ukoll li hemm ċerti sezzjonijiet li għandhom nies nieqsa.

Per eżempju, hemm ċertu nuqqas ta' labourers għax laħqu technicians u qed naraw kif se nagħmlu.

Il-general manager li għandna għażel li jżomm id-driver li kellu l-ex-chairman għax għandu fiduċja fih.

Nies bħal dawn għandhom dritt li jagħżlu u dan il-general manager għażel id-driver li kellu l-ex- chairman.

L-importanti huwa li ma tagħmilx ħsara jew vendikazzjonijiet.

Wara l-elezzjoni ta' l-1987 mhux hekk kien sar.

Kulħadd jaf kif intefgħu 'l barra ħesrem numru kbir ta' impressed drivers Laburisti biex daħlu oħrajn magħrufin għall-kulur politiku tagħhom.

Matul l- 1988, filwaqt li b'kollox il-vetturi impressed kienu żdiedu biss bi tmienja, kienu ġew ingaġġati 30 vettura impressed mal-korporazzjoni!

Dan ifisser li matul l-istess perijodu ntefgħu 'l barra mill-inqas 28 impressed driver ieħor.

Nassigurakom li dawn kienu kollha Laburisti.

Għallinqas aħna ġibna driver on loan u mhux qbadna u għamilna vendikazzjoni u keċċejna n- nies.

Aħna ma keċċejna lil ħadd.

Huma mhux talli keċċew il-Laburisti 'l barra, talli meta ġabu ċerti nies on loan ġabu, per eżempju, crane driver mill-Malta Drydocks.

Dan ma ġabuħx biex jaħdem bi crane imma biex jagħmel xogħol ta' general hand.

Mela dawn mhux talli keċċew lil-Laburisti talli għamlu dawn l-affarijiet ukoll.

Issa d-direttur, li l-Onor.

Pullicino Orlando qal li qed iservih ta' spjun u li qed jagħtih l-informazzjoni, dawn l-affarijiet ma qalhomlux?

Dawn kif ma qalhomlux jekk irid l- affarijiet bis-serjeta'?

Jien ma nistax nifhem.

Wara kollox, Madam Speaker, karigi bħal segretarju privat u driver jirrikjedu nies ta' fiduċja.

Din kulħadd jafha.

Kien isir hekk u għadu jsir hekk u hemm raġunijiet ovvji għal dan.

Dan x'hemm ħażin li jġib lil xi ħadd li jkun tal-fiduċja tiegħu!

Dan on secondment ġabu u ma mpjegahx minn barra.

Imma għalfejn tipprova tħammeġ lil xi ħadd b'affarijiet li huma reali, li jiġru u li wieħed jistenna!

Sur President, l-Onor.

Membru attakka wkoll lill-project manager.

Ta' min jgħid li dan il-bniedem li għandna f'din il-kariga sar wara li l- project manager ta' qablu kien għażel, qabel l-elezzjoni, li ma jġeddidx il-kuntratt.

Dan ma qalibha lil ħadd.

Mela xi trid tagħmel!

Trid tpoġġi lil xi ħadd minfloku.

Aħna ma ridniex li sempliċement inpoġġu lil xi ħadd u l-affarijiet li sejrin lura nibqgħu nħalluhom sejrin lura.

Ridna naraw li l- affarijiet jitjiebu.

(Interruzzjonijiet) Dak biex tkunu tafu bil- ħniżrijiet li qed isiru min-naħa tagħkom.

Il-project manager il-ġdid issa ħa responsabbiltajiet oħra.

X'inhuma r-responsabbiltajiet li għandu issa?

Irrid insemmihom, biex taraw id-differenza bejn ir-responsabbiltajiet li kien hemm qabel u r-responsabbiltajiet li għandu issa, imbagħad taraw jekk huwiex ġustifikat li jkollu żieda.

Meta l-paga ta' dan il-project manager tikkomparaha ma pagi ta' kumpanniji oħra, li jridu jimxu 'l quddiem, tara li dan m'għandu xejn ħdejhom.

Mela dan issa għandu responsabbilta' - fejn l-ieħor ma kellux - biex jara li l-korporazzjoni tkun f'pożizzjoni li tagħti l-garanziji mitlubin minħabba l-manifest tal-klijent.

Fejn jidħol il-manifest tal-klijent aħna rajna li ma nfallux.

Responsabbilta' oħra hija li jnaqqas ir-rata tal- ħsarat tal-klijenti għal 0.4.

Issa dan mhux vantaġġ għall-poplu u għall- konsumatur!

Għandu din ir-responsabbilta' li l-ieħor ma kellux.

Għandu wkoll ir-responsabbilta' li jippjana u jwettaq riorganizzazzjoni sħiħa fl- external plant.

B'hekk ir-riżultati jintlaħqu mingħajr infiq bl-addoċċ.

Għandu wkoll responsabbilta' li jnaqqas drastikament l-inċidenza ta' abbużi fl-overtime u jrid jara li tingħata ġurnata sħiħa tax-xogħol.

Allura dan ma ħaqqux żieda meta għandu dawn ir-responsabbiltajiet kollha li l-project manager ta' qablu ma kellux!

Min hu l-miġnun li jidħol għal aktar responsabbiltajiet u ma jkollux salarju ogħla!

Issa kulma ha kienu Lm2,000 aktar.

Imma mhux hekk biss.

Min-naħa l-oħra dan tneħħietlu l-allowance ta' Lm300 li kellu qabel.

Tneħħielu wkoll is-servizz ta telephone b'xejn.

Allura għalfejn tiġi f'dan il-Parlament, l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, u tipprova tħammeġ u tgħawweġ il-verita'?

Tagħmel hekk għax taħt din l- amminstrazzjoni fit-Telemalta m'hemmx affarijiet li tista' tgħid li mexjin ħażin.

M'hemmx diskriminazzjoni politika.

Kemm-il darba għidt li l- korporazzjoni ma kenitx f'pożizzjoni li timplimenta l-customer charter għax kienet se titlef madwar Lm60,000 f'penali.

Għamilna wkoll r- riorganizzazzjoni fl-external plant.

Din trid tkompli tissaħħaħ b'aktar gangs sabiex insaħħu l-attivita' tal-manutenzjoni.

Sakemm inkunu mexjin bir- riorganizzazzjoni, it-tixrid ta' strutturi eżistenti u l-iffissar ta' oġġettivi oħra mhux se jiefqu.

Aħna nemmnu li għandu jkun hemm lok biex wieħed itejjeb.

Sur President, tajjeb li wieħed jgħid li r-riżultati diġa' qed jagħtuna raġun.

Il-faults pendenti fil-bidu tas-sena kienu 1,599, li minnhom 251 kienu fuq cables.

Illum niżlu għal 405, li minnhom 37 huma fuq cables.

Aħna qed inġibu l-provi.

Aħna mhux bħan-naħa ta' l-Oppożizzjoni li jitfgħu t-tajn u l-ħmieġ u mbagħad, meta niċċalinġjawhom biex jgħidu l-affarijiet barra, dawn igħidu ċerti affarijiet li ma tistax tieħu passi fuqhom għax ma jgħidu xejn u jaraw kif jistaħbew.

Hekk huma l-fatti u meta jrid imur jiċċekkja.

X'għamilna iktar tul dan il-perijodu ta' seba' xhur?

F'seba' xhur saret manutenzjoni preventiva fuq total ta' kważi 4,800 linja.

Is-sena l-oħra - għas-sena kollha qed ngħid - saret manutenzjoni fuq 5,800 linja u dan permezz ta' programm ta' inċentivi.

Mela f'seba' xhur aħna għamilna maintenance fuq 4,800 linja u huma f'sena għamlu 5,800 linja.

Altru li din il-figura naqbżuha sa l-aħħar tas-sena!

Dan ifisser li fi żmien disa' xhur se nkunu għamilna x-xogħol kollu li sar is-sena l-oħra.

Qed tara s-serjeta' li mexjin biha.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Onorevoli, jekk jogħġbok orbot id-diskors tiegħek mas-sustanza tal-liġi li għandna quddiemna.

ONOR.

JOE MIZZI: Bir-rispett kollu, ma nafx kif is-Sedja ħasset li kellha tgħid hekk meta qed nirrispondi għal dak li ntqal min-naħa l-oħra!

Jien qed ngħid li dan id-direttur, li kien chairman u li qed jirrappreżenta n-naħa ta' l-Oppożizzjoni, dawn l-affarijiet ma qalhomlux lill-Onor.

Pullicino Orlando.

Jien għandi dritt ngħid x'ma qallux u għaliex ma qalhomlux Dawn huma l-affarijiet.

Per eżempju, tajjeb li nenfasizza wkoll li fl-ewwel seba' xhur ta' din is-sena ġew stallati 10,000 linja.

Fl-istess perijodu tas-sena l-oħra ġew stallati 8,800 linja.

Jien għadni mhux kuntent b'daqshekk.

U jien naħseb li taqblu miegħi li mexjin fit-triq it-tajba meta aħna qbiżna dan l-ammont sew.

Għaliex ma qalhomlux dawn l-affarijiet ir- rappreżentant tal-partit ta' l-Oppożizzjoni, li sa ftit xhur ilu kien hu ċ- chairman?

Mela x' affarijiet qallu dan l-ex-chairman!

L-Onor.

Pullicino Orlandi qal li ftit wara l-elezzjoni mill-ewwel ġibna xi ħaddiema mill-Marsa Shipbuilding.

Għall-informazzjoni tiegħu ħaddiem wieħed ġibna u dan ġibnih xi xahrejn ilu.

Dan qiegħed on loan u x'ħin it- Telemalta ma jkollhiex bżonnu tibagħtu lura.

X'inhi r-raġuni għaliex dan inġieb?

Fl-ewwel xhur ta' din is-sena l-management tat-Telemalta sar jaf li fl-istores kien hemm 'il fuq minn 200 cardphone li ma kenux imwaħħlin u t- Telemalta ma riditx tħallihom fuq l-ixkaffa.

Biex jitwaħħlu bilfors ried ikun hemm kiosks ta' l-aluminium.

Minħabba dawn il-kiosks kien hemm bżonn żieda ta' nies speċjalizzati u ta' labourers.

Kien hemm bżonn li jsiru skemi ta' inċentivi u kien hemm bżonn xi forma ta' subcontracting.

Fil-fatt kien hemm talba għar-recruitment ta' welder burner mill-kap ta' din is- sezzjoni.

Il-korporazzjoni ħadet il-ħsieb li żżid internament in-nies fi grad ta' labourer u ntroduċiet ukoll l-iskema ta' inċentiv għall-ħaddiema ta' din is-sezzjoni.

Il-ħaddiem li ġie mill-Marsa Shipbuilding ġie on loan għax il-korporazzjoni ma kellhiex nies f'din is-sengħa.

Minn dak inhar 'l hawn għandna bżonn ta' xi tlieta jew erba' labourers oħra f'din is- sezzjoni.

Jiġifieri għandna problema.

Ma jistax ikun li tħalli cardphones fuq l-ixkaffa u ma tużahomx.

Min hu dak il-miġnun li jħallihom fl-istores u ma jagħmilx xi ħaġa biex dawn jitwaħħlu mill-iktar fis possibbli, speċjalment fiż-żmien tas-sajf f'postijiet li n-nies tiffrekwenta!

Tajjeb li l-Onor.

Membru jkun jaf li aħna ma ġibniex crane driver biex jagħmilha ta' general hand meta ma kienx hemm bżonnu.

Iva, meta jkun hemm bżonn it-Telemalta ġġib in-nies minn x'imkien ieħor biex jagħmlu dak ix- xogħol li tkun ġabithom għalih.

U hekk qed isir.

Dik hija s-serjeta'.

U mhux inġibu lil xi ħadd it-Telemalta u fid-9.00 a.m. jiskarta u jmur jaħdem f'fabbrika tal-madum!

Is-sabiħa hi li meta tmur tistaqsi f'din il- fabbrika jekk hemmx ċertu individwu, jgħdidulek: Iva, dan hawn jaħdem.

Il- ħaddiema ta' din il-fabbrika tal-madum lanqas biss kienu jafu li dak huwa ħaddiem tat-Telemalta!

Dawk huma t-tip ta' nies li ġew it-Telemalta taħt l- amministrazzjoni l-oħra.

Ara din ma qalilux lill-kelliem tan-naħa l-oħra.

Dażgur li ma jgħidhomlux dawn l-affarijiet id-direttur li jirrappreżenta l- partit fl-Oppożizzjoni!

Ħalli ngħid iktar għall-kritika li saret għall- corporate co-ordinator.

Għax l-Onor.

Pullicino Orlando jitfa' t-tajn mingħajr ma jġib provi ta' xejn.

Ma sab xejn provi waqt li jien il-provi qed inressaqhom quddiem il-Kamra.

Mela saret sejħa interna u esterna għal corporate co-ordinator u b'kollox ġew intervistati 34 applikant.

Fosthom kien hemm 12 li kienu diġa' fl-impjieg mat-Telemalta.

Min intgħażel?

Intgħażel is-Sur Charles Sacco fuq il-bażi ta' l-esperjenza tiegħu fuq ix-xogħol.

Kulħadd jaf x'esperjenza għandu.

Fost id-dmirijiet li għandu dan il-corporate co-ordinator għandu d- dmir li jikkordina d-deċiżjonijiet fuq livell taċ-chairman, il-bord u l- general manager tal-korporazzjoni.

Din il-kordinazzjoni nħasset nieqsa mill- istess bord.

Dmir ieħor huwa li joħroġ struzzjonijiet biex jiġu implimentati deċiżjonijiet meħuda miċ-chairman, il-bord u l-general manager.

Huwa jikkomunika dawn id-deċiżjonijiet lill-uffiċjali nvoluti u magħhom jiddetermina t-time frame ta' l-implimentazzjoni.

Irid jagħmel monitoring ta' kemm il-korporazzjoni hija sensittiva għall-aspettattivi u l- ħtiġijiet tal-klijent, fid-dawl tal-manifest tal-klijent, li l- korporazzjoni se tintroduċi sa l-1 ta' Ottubru ta' din s-sena.

Irid jagħraf jidentifika l-attivitajiet li minnhom il-korporazzjoni tista' tgawdi finanzjarjament, kemm dawk li jirrendulha dħul aħjar kif ukoll dawk li jnaqqsulha l-ispejjeż, u jagħmel monitoring tal-progress u produttivita' tal-korporazzjoni.

Irid jidentifika fejn jista' jsir titjib u jirrikmanda l- miżuri li għandhom jittieħdu biex dan it-titjib iseħħ.

Serjeta' dik, Sur President?

Il-persuna magħżula kien jeħtieġ li jkollha esperjenza fil- monitoring ta' deċiżjonijiet biex dawn jiġu implimentati fil-ħin, ta' l- inqas ħames snin esperjenza f'xogħol simili f'kompetenza ekwivalenti, maturita', ħila fil-kitba u komunikazzjoni u tkun konxja mill-impenn ta' quality management u ta' servizz lill-klijent.

Sur President, tajjeb li tkun taf li l-bord ta' l-għażla qabel unanimament li s-Sur Sacco kien l-aħjar bniedem biex jaqdi dawn ir- responsabbiltajiet.

Dan sar wara li l-bord għamel assessment ta' l-aħħar tmien applikanti.

Anzi jien nagħti parir li azjendi pubbliċi u privati jibdew jimxu fuq din il-linja għaliex b'hekk biss jimxu 'l quddiem.

Nista' ngħidilkom li kien hemm min iddispjaċih li tilef lis-Sur Sacco mill-impjieg li kellu miegħu u hawn nitlob il-permess biex inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra riferenza miċ-chairman ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħalli tara kemm kienet għaqlija t-Telemalta fl-għażla tagħha.

Din ir-riferenza turi kemm iċ-chairman tal-Planning Authority, is-Sur Alfred Fabri, iddispjaċih li s- Sur Sacco ma setax jibqa' jaħdem hemm.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn permess biex l-Onor.

Mizzi iqiegħed dan id- dokument fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva).

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra :

Kopja ta' ittra ta' riferenza ffirmata mis-Sur Alfred Fabri, Chairman ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, dwar is-Sur Charles Sacco.

Niġu issa għall-pożizzjoni tal-general manager tal-Korporazzjoni Telemalta.

Hawnhekk ipprovajna nħammġu persuna meta m'hemm l-ebda dubju ta' xejn li l-affarijiet saru bis-serjeta' u fl-aħjar interess tat- Telemalta.

B'din il-kritika, l-Onor.

Pullicino Orlando tani l-opportunita' biex nuri li qabel kienu saru l-vendikazzjonijiet ma din il-persuna u li kienet saret preferenza ma' xi ħadd għax kien Nazzjonalist.

Jien nistaqsi: Minn mindu bdiet din il-kariga tingħata fuq seniority u kwalifiki?

Għal min irid ikun jaf is-Sur Azzopardi huwa kkwalifikat u ilu biżżejjed mal-korporazzjoni biex ikun jista' jaqdi tajjeb dawn id- dmirijiet.

Fil-fatt għandu l-akbar kwalifika li dejjem fittex l-aħjar interessi tal-korporazzjoni.

Mhux bħan-naħa ta' l-Oppożizzjoni li dejjem ifittxu biex jimminaw lin-naħa tal-Gvern u lil min qed imexxi t-Telemalta.

Issa tajjeb ngħid li minn mindu ħa din il-kariga dan għamel xogħlu tajjeb ħafna u jien kuntent ħafna bit-tmexxija tiegħu.

THE DEPUTY SPEAKER: Point of order, l-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, kont qed nattendi exhibition f'Dar l-Emigranti u sakemm wasalt hawnhekk smajt lill-Onor.

Mizzi fuq ir-radju.

Il-Ministru ma qal xejn fuq dan l-abbozz ta' liġi ħlief li kultant żmien jgħid: Qed tara l-ex-chairman - u attwalment direttur nominat mill- Oppożizzjoni - kemm mexa ħażin!

THE DEPUTY SPEAKER: Is-Sedja diġa' ġibdet l-attenzjoni tal-Ministru għal dan.

(Interruzzjonijiet) Is-Sedja diġa' nnotat dan kollu.

Onor. Ministru, nitolbok li torbot id-diskors tiegħek ma' dak li tgħid il-liġi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, jien qed nirrispondi għal dak li ntqal min naħa l-oħra.

Niskanta kif m'oġġezzjonawx għal min semma qabli dawn l- affarijiet!

Qed nirrispondi punt punt għal dak li qal.

THE DEPUTY SPEAKER: Hemm okkażjonijiet oħra meta dawn l-affarijiet jistgħu jiġu risposti.

ONOR.

JOE MIZZI: Inserraħ ras l-Onor.

Pullicino Orlando - u lil min issa dehrlu li kellu jagħmel point of order - li s-Sur Azzopardi ma ħax żieda barra mill-paga li kellu l-general manager l-ieħor.

Lanqas on call allowance ma ħa.

Issa dan ġie hawnhekk jakkużana li aħna qed naħbu għax ħa xi flus iktar minn mindu laħaq hu.

Id-direttur li hemm jirrappreżenta lill-partit fl-Oppożizzjoni jew ma qalx il-verita' għaliex huwa partiġjan - u għalhekk li m'għandux ikun hemm direttur jirrappreżenta partit politiku - jew xi ħadd ried jimmislidja din il-Kamra.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Mizzi, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

ONOR.

CARMELO ABELA: Nipproponi li jkompli jinstema'

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Mizzi jkompli jitkellem.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

THE DEPUTY SPEAKER: Nerġa' niġbed l-attenzjoni biex il-Ministru jżomm ma' l-għanijiet tal-liġi li għandna quddiemna.

ONOR.

JOE MIZZI: Qed inżomm ma' l-għanijiet tal-liġi.

Qed nuri kemm direttur li jirrappreżenta partit politiku jista' jkun partiġjan.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Jesmond Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-Ministru qed jagħmel assumption li l-Onor.

Pullicino Orlando ġab l-informazzjoni mingħand id-direttur li jirrappreżenta lill-Partit Nazzjonalista fuq il-bord tat-Telemalta.

Ma setax ġabha minn sors ieħor?

ONOR.

JOE MIZZI: L-Onor.

Pullicino Orlando nnifsu qal li d-direttur għaddielu l-informazzjoni hu.

(Interruzzjonijiet).

Dawn affarijiet li ma jitwemmnux!

Aħjar ġibt l-iscript għax kien ikolli l-evidenza.

Ħalli jkun jaf ukoll li s-Sur Azzopardi joħroġ mill-bini ċentrali ħafna drabi wara nofs il-lejl.

Hekk jagħmel bniedem li jkun dedikat.

Imbagħad jiġu min-naħa l-oħra u jridu jgħidu li dan ir-raġel laħaq għax huwa minn ta' ġewwa.

Issa jekk b'"ta' ġewwa" jifhem li huwa wieħed li ta' min tafdah, mela għandu raġun għax nafdah.

Iżda jekk b'"ta' ġewwa" qed jifhem "tal- qalba", f'sens politiku, jew li huwa xi attivist, għandu l-akbar żball u m'hu qed jipprova jagħmel xejn ħlief ħsara lill-individwu.

Lill-Onor.

Pullicino Orlando nassigurah li meta l-għażla tat-tmexxija eżekuttiva tal- korporazzjoni waqgħet fuqu, is-Sur Azzopardi ma kien għadu jaf assolutament b'xejn.

Lanqas kien għamel xi lobbying.

Tant huwa hekk li ħafna nies ta' kull tip u ta' kulur politiku kienu sorpriżi u ħadu pjaċir ħafna bl-għażla tiegħu.

Imbagħad l-Onor. kelliem tan-naħa l-oħra mar oltre minn hekk.

Għażel li jattakka personalment lill-mara tiegħu, li qabel ukoll kienet taħdem fit- Telemalta għal numru ta' snin.

Iżda hawnhekk l-istess, għaliex motivat politikament u veru jara l-partiġjaniżmu qabel l-interessi tat-Telemalta u tal-ħaddiema, id-direttur dan ma qalulux lill-Onor.

Pullicino Orlando.

Ma qallux, per eżempju, li wara li kienet ilha taħdem għal snin twal it- Telemalta, minħabba diskriminazzjoni kontriha, għax ma kenitx tal-qalba, is-sinjura Azzopardi kellha tirriżenja fl-aħħar ta' l-1993.

Għaliex kellha tirriżenja?

Fil-bidu, wara li ggradwat, ma kenitx tħalliet taħdem fl- internal audit bl-iskuża li kienet mara.

Dan ir-raġunar inbidel meta sena wara daħlet is-Sinjura Ingrid Dalmas fid-dipartiment.

U meta wara xi żmien ħallewha tidħol f'dan id-dipartiment, hija kienet l-iktar senior fost l- accountants u ħadd ma kien ikkwalifikat iktar minnha.

Issa minn hawn bdew il-manuvri biex xi ħadd tal-qalba jinqeda.

Dawk huma l-affarijiet.

(Interruzzjonijiet) Kulma qed ngħid għidtu wkoll fil-gazzetti, mingħajr l- immunita' tal-Parlament u qatt ħadd ma ħa passi kontra tiegħi.

Għaliex ma ħadux passi kontrija?

Jien ma nbeżżax nies.

THE DEPUTY SPEAKER: Is-Sedja kkonċedietlek biżżejjed fuq dan is- suġġett.

Ma jistax ikun li jintilef il-ħin tal-Kamra fuq affarijiet u aspetti li jmorru 'l hemm mil-liġi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien qed ngħid kemm hi skorretta l-informazzjoni li tah id-direttur maħtur politikament fit-Telemalta u qed ngħid għaliex hija skoretta.

Qed inġib il-provi għaliex m'għandux ikun hemm direttur politiku f'korporazzjoni.

Issa għax iġġib il-provi jiġu jgħidulek li ma tistax.

Din isbaħ!

Jien qed nirrispondi eżattament għal dak li ntqal f'din il-Kamra.

Lis-Sinjura Azzopardi tellfuha s-seniority għax ġabu lil kulħadd fl- istess livell tagħha, professional officer 3.

Imbagħad wara ġurnata biss, lill-persuna l-oħra tal-qalba laħħquha professional officer 3A u ftit wara għamluha kap tad-dipartiment.

Id-direttur li jirrappreżenta lin-naħa ta' l-Oppożizzjoni fil-bord ma qalhomlux dawn l-affarijiet lill-Onor Pullicino Orlando għax ma jaqbillux isemmihom.

Is-Sinjura Azzopardi kellha titlaq mit- Telemalta.

Kemm kien hemm nepotiżmu u preferenzi minħabba l-kulur politiku imma dawn ma semmihomx!

Lis-Sinjura Dalmas - din li laħqet flokha - tawha wkoll iċ-ċans li ġġib iċ-ċertifikati ta' l-awditur.

Irnexxielha ġġibhom billi t-Telemalta għamlet tajjeb għall-ispejjeż.

Dawn affarijiet ma jitwemmnux.

Ħalli nsemmi x'ġara meta nbidlet l-amministrazzjoni f'Ottubru li għadda.

Fit-Telemalta kien hemm bżonnijiet fid-dipartimenti tal-finanzi għaliex is-sitwazzjoni kienet imwiergħa.

Ħarġet sejħa esterna għall-PGPO (Accounts), saru l-interviews, kien hemm wieħed li ġie l-ewwel u ġie magħżul.

Dan kellu esperjenza diġa' fit-Telemalta iżda tant sab sitwazzjoni imwiergħa u tal-biki li ddeċieda li jerġa' jmur fejn kien qabel.

Hekk għamel dan u wara biss ftit ġimgħat qabad u telaq.

X'ġara mbagħad?

Floku ntgħażel min ġie t-tieni, li kienet is-Sinjura Azzopardi.

Ir-riżultati ħarġu b'mod trasparenti.

Mela allura x'ġara ħażin!

Issa tippretendi li għaliex hemm xi ħadd tal-familja jaħdem hemmhekk, lil din ittelfilha d- dritt tagħha!

Titkellmu tant fuq drittijiet!

Issa biex ikun hemm trasparenza bis- serjeta', it-Telemalta għamlet ċerti kondizzjonijiet qabel ġiet impjegata.

Peress li r-raġel tagħha qiegħed bħala general manager hemmhekk, din la tista' taħdem fl-internal audit u lanqas tmexxi d-dipartiment tal-finanzi.

(Interruzzjonijiet).

THE DEPUTY SPEAKER: Point of order, l-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

TONY ABELA: Sur President, dan x'għandu x'jaqsam ma' l-abbozz ta' liġi li suppost qed niddiskutu?

L-Onor.

Membru fuq l-operat tat- Telemalta qed jitkellem.

Irridu nżommu mal-liġi.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Ara jien diġa' ġbidt l-attenzjoni tal-kelliemi biex iżomm mal-liġi.

(Interruzzjonijiet) Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Fuq dan il-point of order, Sur President.

Waħda mill- affarijiet li ġraw matul dan id-dibattitu kienet li qam kelliem ta' l- Oppożizzjoni u għamel nofs siegħa jitkellem preċiżament fuq ix-xogħol tat- Telemalta dwar dan id-dettall li qed jidħol fih l-Onor.

Mizzi.

Huwa kompletament in order li l-ministru responsabbli mit-Telemalta jagħti risposta mija fil-mija ddettaljata għall-allegazzjonijiet li saru jumejn ilu mill-kelliem ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

JOE MIZZI: Dan kollu tan-naħa l-oħra ma jinteressahomx.

Jien qed nispjega kemm dawn l-akkużi - li tan-naħa l-oħra qalu li huma ppruvati - m'huma akkużi xejn u m'huma ppruvati xejn, anzi kontra.

Issa nħalli f'idejn l-Onor.

Membru tan-naħa l-oħra biex iġib dawn il-provi biex ma jerġax joħroġ b'xi ħaġa li mhijiex il-verita'.

U min jgħid xi ħaġa li mhijiex il-verita' mingħalija hemm terminu għalih.

Meta xi ħadd ma jkunx qed jgħid il-verita' jgħidulu giddieb.

Qal ukoll li din l-informazzjoni tahielu direttur maħtur politikament fil-Korporazzjoni Telemalta.

Qal li Alla ħares ma kienx dan id-direttur maħtur politikament fit-Telemalta għaliex l-Oppożizzjoni Nazzjonalista - u ġab eżempju bih dan - ma tkunx tista' tkun taf u tikontrolla l-affarijiet.

Issa dan jaf li f'dan il- Parlament għadda l-Att dwar l-Awditur Ġenerali u issa għandna ways and means bis-serjeta' biex jekk hemm xi ħaġa ħażina wieħed mhux ikun jafha biss imma jittieħdu passi wkoll.

Ħalli ngħid fuq il-karozza li xtrat it-Telemalta għall-użu taċ-chairman, għalkemm din irrispondejtha pubblikament fuq stazzjon tar-radju imma mid- dehra qabżitlu!

Il-kelliem ta' l-Oppożizzjoni qal li qed jagħmel shadowing tat-Telemalta u jekk hu hekk ma nafx kif din ħarbitlu!

Imma ħalli nerġa' nurih kemm hu tajjeb u kemm kien serju f'xogħlu d-direttur li għandu fiduċja fih u li kien chairman tat-Telemalta.

Qed jgħid li nxtrat karozza tiswa' Lm17,700 biex jipprova jiżvijja l-opinjoni tal-pubbliku dwar kemm it-Telemalta miexja 'l quddiem.

(Interruzzjonijiet) Nista' ngħidlek li fl-aħħar xhur it-Telemalta għamlet avvanz kbir.

L-Onor.

Membru semma' l-affarijiet li għandha din il-karozza.

Qal li ċ- chairman ried karozza b'żewġ airbags.

Jien ma kontx naf li liċ-chairman ma jħobbuhx daqshekk!

Forsi rieduh b'airbag waħda biex jekk ikun hemm inċident id-driver isalva u ċ-chairman ilaqqatha għax ma jkunx hemm airbag!

Nispera li mhux għalhekk!

Mela tajjeb wieħed jgħid li t- Telemalta kellha karozza u begħitha lill-Malta Drydocks għal Lm7,000.

Issa x'għamlet?

Xtrat karozza oħra wara li ħarġet call for tenders u ntgħażlet din il-karozza għaliex hemm possibbilta' kbira li nużawha għall-konferenza li se ssir f'Marzu li ġej.

Wieħed irid ikollu karozza ta' ċertu kalibru għal affarijiet bħal dawn.

Xi ħadd li ma jaħdimx għandu karozza aħjar minnha wkoll!

Ma nafx kif ma semmiex dawn l-affarijiet.

Issa t-Telemalta ħarġet Lm10,000 biss għaliex daħħlet Lm7,000 mill-bejgħ tal-karozza l-oħra.

U dan mhux każ li l-karozza kienet duty free.

Din il-karozza se tintuża wkoll għax ġejja konferenza importantissima.

Mhux bilfors karozza bħal din irid ikollok!

Issa din il-karozza m'għandhiex xi lussu speċjali.

Imma x'hemm ħażin, għidli!

Inti se tixtri waħda ta' Lm10,000 li mhijiex tal- kalibru għall-affarijiet li rriduha?

Madanakollu din mhijiex taċ-chairman imma tat-Telemalta.

Infakkar ukoll li immedjatament wara l-elezzjoni ta' l-1987 it-Telemalta kienet ordnat żewġ karozzi Fiat Croma, waħda għaċ-chairman u l-oħra għall- ministru.

(Interruzzjonijiet).

Ara t-Telemalta issa, meta nħatar il-bord il- ġdid ma xtratx karozza mill-ewwel.

Xtrat karozza għax hemm bżonn u spjegajt għaliex.

Aħna ma żidna l-ebda karozzi fil-flotta tal-karozzi tat- Telemalta.

U hawnhekk tajjeb li ngħid x'kien ġara minn dawn iż-żewġ karozzi li nxtraw fl-1987.

Ara issa, l-ministru responsabbli għat-Telemalta għandu l-karozza li kien juża s-Sur Richard Cachia Caruana.

Din il-ħin kollu bl-inkwiet imma ma tlabtx lit-Telemalta biex tixtrili waħda u lanqas se nitlobha.

It-Telemalta xtrat karozza u jużaha ċ-chairman bl-iskop li nieħdu l-aħjar użu minnha għall-konferenza.

Għidli x'hemm ħażin!

(Interruzzjonijiet)

Irrid infakkar ukoll fil-każ ta' Martin Gaffarena li kien seħħ meta d- direttur li hemm illum jirrappreżenta lill-partit fl-Oppożizzjoni kien chairman tal-korporazzjoni tat-Telemalta.

Mela s-Sur Gaffarena tkeċċa mill-korporazzjoni fit-30 ta' Ottubru, 1987 minħabba każ ta' dixxiplina.

Qabel l-elezzjoni li għaddiet dan reġa' daħal għax is-Sur Camilleri qal li dik kienet tkeċċija inġusta.

Issa meta tkeċċa Gaffarena, Camilleri kien deputy chairman u lanqas kien oġġezzjona.

Qed tara kemm hu perikoluż li jkollok direttur motivat politikament?

Qed jgħid li saret tkeċċija inġusta.

Dawn affarijiet li ma jitwemmnux.

F'dan il-każ mhux politika hemm?

Ma jistax ikun li l-affarijiet jaħdmu sew meta jkun hemm il- partiġjaniżmu!

Tajjeb li wieħed jinnota li ċ-ċertifikat tat-tmiem ta' l- impjieg ta' Gaffarena huwa falz.

Jgħid li Gaffarena spiċċa mix-xogħol għax ġie redundant u mhux għax ġie ddixxiplinat.

Dawn huma l-affarijiet li jmissu jsemmi l-kelliem tan-naħa l-oħra.

U ftit qabel l-aħħar elezzjoni dan reġa' ġie aċċettat li jidħol lura għaliex kienet tkeċċija nġusta.

Dawn x'affarijiet huma!

Dawn l-affarijiet saru bil-barka ta' direttur maħtur politikament li tan-naħa l-oħra għandhom fiduċja fih.

Dan huwa eżempju ta' kif ikunu d-diretturi maħtura politikament.

Jekk ikunu hekk mhux lura mmorru imma fi ftit ġimgħat negħrqu!

Jien ma nistax nifhem kif id-direttur li hemm maħtur politikament qed jagħti informazzjoni lill-kelliem ta' l- Oppożizzjoni u ċerta informazzjoni ma tahilux.

Per eżempju, fl-1992 kienet saret bomba li qerdet il-karozza tas- segretarju tal-bord, is-Sur Censu Arrigo - issa bint is-Sur Arrigo hija miżżewġa lit-tifel ta' l-ex-Prim Ministru - u din l-isplużjoni kienet għamlet ħsara wkoll lil żewġ karozzi oħra ta' terzi persuni.

Waħda minnhom kienet ukoll tat-tifel ta' l-istess Arrigo.

Tajjeb li tkun taf li qabel ma nbidel il-bord f'April ta' l-1992, l-istess bord kien approva malajr malajr, fuq il-parir tal-ministru tal-finanzi, li dawn it-terzi persuni - u nsemmi li fosthom kien hemm it-tifel ta' Arrigo - kellhom jitħallsu.

Il- ħlas ma sarx għaliex l-investigazzjonijiet tal-pulizija wrew li kien hemm ħafna taħwid dwar dan l-inċident.

Imbagħad is-segretarju tal-bord sparixxa mix-xena bil-kwiet il-kwiet u ħadd ma sema' xejn aktar.

Għaliex ma qalilniex dawn l-affarijiet?

Ara li kieku kellna l-Awditur Ġenerali dak iż-żmien bħala oppożizzjoni aħna konna noħorġu l-verita'.

Imma huma m'għamluhx dan.

(Interruzzjonijiet) Dażgur, bil-paroli jgħidu mod u bil- fatti mod ieħor!

Il-maġġoranza ta' dawn l-affarijiet li qed ngħid illum għidthom fil-gazzetti, bla immunita' parlamentari u qatt ma ħa passi kontrija.

Dawn huma affarijiet li ta' min jistmerrhom.

Dawn huma ħneżrijiet.

Imisshom jistħu.

U mela tiġi hawn f'dan il-Parlament, tgħid nofs verita' u tipprova tħammeġ!

Lanqas biss kien hemm id-diċenza li jgħid li din id-darba kollox sar bil-miftuħ u l-karozza ntgħażlet b'tender.

Għaliex ma semmiex li fl-1994 ma nħarġitx tender iżda kienu marru għal direct order wara li nġabru erba' quotations u b'hekk evitaw li jitilgħu quddiem id-Direttur tal- Kuntratti.

Dak ma qalux.

Mela għax l-affarijiet saru kif għandhom isiru tiġi tipprova tħammeġ u l-affarijiet li taf li ma sarux kif kellhom isiru tħallihom għaddejjin!

Imbagħad qal li kien jippreferi li kieku tkellem dwar il-problemi tan-nisa u tat-tfal.

Jiena ngħidlu li aħjar għamel hekk għax forsi kien jagħmel xi ħaġa ta' ġid għall-pajjiż għax ħsara biss issir bl-insinwazzjonijiet, bl-involviment tad-direttur li jirrapppreżenta lill- Oppożizzjoni, bil-kritika nġusta u bil-gideb.

Imbagħad semma l-kwestjoni li saru 14 il-senior principal u mhux sitta kif kien mistenni.

Veru kien hemm talba mill-General Workers' Union biex għal sitta pero' mbagħad saret talba oħra biex jiżdiedu għal 14.

Sar il- ftehim mat-Telemalta pero' kien hemm tnejn minn dawn l-14 li ma aċċettawx.

Wara li saru dawn l-14 investigajt biex nara jekk hemmx xi ħaġa ħażina u ma sibt xejn.

Sibt li hemm Laburisti u Nazzjonalisti, allura għalfejn dan il-fuss kollu?

Qisu jrid li jsir xi ħadd ieħor.

Il-konklużjoni tiegħi kienet li hemm xi ħadd tal-qalba.

Jiena m'għandi xejn għalih u jekk ikun hemm iċ-ċans isir.

Meta jkollha bżonn it-Telemalta jsir min imissu.

Allura l-ġlieda kienet għax qed jipprovaw jaġevolaw lil xi ħadd u mhux għax hemm xi affarijiet ħżiena.

Jiena hekk nifhimha.

Ma nistax nifhem għaliex kellhom ipinġuha bħala xi ħaġa ta' korruzzjoni.

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux!

Ħalli nkompli, Madam Speaker.

Saret ukoll kritika lit-Telemalta għax irrikorriet għand l-Ericsson.

Il- kelliem ta' l-Oppożizzjoni għoġbu jikkritika ż-żjara li għamel il-general manager, membru tal-bord u l-AGM (Network) lil Ericsson fl-Italja.

MADAM SPEAKER: On a point of order, l-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Madam Speaker, jien hawn ġew ġejt mgħajjar meta l-affarijiet li għidt f'dan il-Parlament jumejn ilu rripetejthom barra.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, ħalli nagħmel point of order jien.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Imma issa agħtini ċans nispiċċa!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: Jekk jiena għidt hekk kellek tkun hawn biex tqajjem il-point of order f'dak il-mument.

Qiegħed out of order hu.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Titkellmux f'daqqa għax inkella ma niftehmux.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Nista' nieħu ċ-ċans tiegħi jekk jogħġbok, Madam Speaker?

ONOR.

JOE MIZZI: Biex tagħmel point of explanation trid il-permess tiegħi.

MADAM SPEAKER: Kompli bil-point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena xorta nagħtik permess!

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Nirringrazzjak, Onor. Mizzi.

Jiena ġejt mgħajjar imma l-Onor Mizzi jmissu jaf li l-affarijiet li għidt jumejn ilu rripetejthom fuq stazzjon tar-radju pubbliku u rripetejthom darba, darbtejn, tlieta fuq il-mezzi tax-xandir.

Jekk jiena kif iddeskrevejtni inti, min irid ifittixni b'libell.

Hawnhekk qed niċċalinġjah.

Min irid ifittixni b'libell għax kulma għidt hija l-pura verita'.

ONOR.

JOE MIZZI: Semmi l-ismijiet barra, semmi kollox barra u toqgħodx iddur mal-lewża!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Min irid ifittixni b'libell għax inti hawnhekk ġejt tgħajjarni li jiena qed nitkellem b'immunita' parlamentari.

Dan m'hu veru xejn għax li għidt hawnhekk għidtu barra.

Jekk jiena kif iddeskrivejtni inti fittixni b'libell għax l-affarijiet li għidt hawn għidthom pubblikament barra.

Int .... (kliem maqtugħ b'ordni ta' Madam Speaker) Jiena m'għajjartekx imma issa ngħid li ..... (kliem maqtugħ b'ordni ta' Madam Speaker)

MADAM SPEAKER: Il-punt tiegħek għamiltu.

Issa jekk jogħġbok poġġi bil- qiegħda.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Issa jkolli ngħid li lanqas jaf x'jien ngħid jiena u lanqas jaf x'inhu jgħid hu għax idur mal-lewża qiegħed.

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġbok tkomplix tinterrompi.

Onor. Mizzi, indirizza lis-Sedja.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, irid jirtira dak li qal fuqi.

Għidlu jirtiraha, Madam Speaker.

ONOR.

JEFREY PULLICINO ORLANDO: Ma nirtira xejn.

Jirtira dak li qal fuqi hu.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, għidlu jirtiraha.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: L-ewwel jirtiraha hu għax jien lilek qatt m'għajjartek.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, għidlu jirtiraha, jekk jogħġbok.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Ma nirtira xejn.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, ħalli ndaħħlu ftit ordni.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, sejjaħt lill-Onor.

Tonio Borg.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: Ma tiflaħx tisma' l-verita'!

Tibża' mill-verita'!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Il-verita' li ġibt bit-theddid inti!

MADAM SPEAKER: Ippermettili, Onor. Borg.

Il-kliem iebes li għidtu fil- konfront ta' xulxin daqslikieku m'huwiex recorded.

Għidtu kliem iebes.

L- Onor. Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Jien mhux qed ngħid li t-Telemalta hija barra mit-tema - fil-fatt hija msemmija fl-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni - imma m'għandniex nagħmlu diskussjoni fuq it-Telemalta, fuq it-trinek u fuq il- linji!

Jiġifieri wieħed jagħmel il-punt u daqshekk għax rridu niddiskutu l- abbozz li għandna quddiemna.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Edwin Grech.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

EDWIN GRECH: Madam Speaker, nitolbok tagħti ruling fuq il-mod kif qed jiddeporta ruħu l-Onor.

Pullicino Orlando.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, ħalli nkompli.

Tibżax, ħallihom itellfuni.

Il-verita' tweġġa' ħafna u għax għandi l-provi aktar u aktar se jweġġa'.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Onor. Mizzi, kompli bl-intervent tiegħek u għaqqad mas- suġġett li qegħdin niddiskutu.

ONOR.

JOE MIZZI: Saret kritika għax it-Telemalta irrikorriet għand l- Ericsson.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Onor. Pulliicno Orlando, jekk jogħġbok tinterrompix aktar u Onor. Mizzi indirizza lis-Sedja.

ONOR.

JOE MIZZI: Id-direttur li hemm maħtur politikament min-naħa ta' l- Oppożizzjoni fuq il-bord tat-Telemalta hawn ukoll uża l-partiġjaniżmu politiku jew ma riedx juri l-verita' lill-kelliem tan-naħa l-oħra.

Ħalli ngħid għaliex.

Per eżempju, qed jiġi insinwat li meta l-membri tal-bord, il-manager u l-AGM (Network) marru l-Italja għand l-Ericsson huwa l-istess tip ta' safar li kien isir mill-management u l-membri tal-bord ta' qabel fejn kien isir tberbiq ta' flus.

MADAM SPEAKER: Onor. Pullicino Orlando, on a point of order.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: M'hu veru xejn li jien insinwajt xi ħaġa anzi jiena speċifikajt li m'hemm xejn fuqhiex tinsinwa u li m'hemm xejn ħażin billi marru għand l-Ericsson.

Jiena dan speċifikajtu kelma b'kelma u qed nerġa' nirripeti dak li għidt.

Jiena kulma għidt huwa li kif intom pprovajtu tħammġu lill-Gvern Nazzjonalista li kien sar xi safar mhux relatat mal-ministeru tat-trasport, teknoloġija u telekomunikazzjoni, allura għandi nħammeġ lilkom?

Daqshekk għidt jiena u m'hu veru xejn li pprovajt inħammeġ.

MADAM SPEAKER: Onor. Pullicino Orlando, dan mhuwiex point of order.

Jekk jogħġbok, poġġi bil-qiegħda.

ONOR.

JOE MIZZI: Lanqas biss hemm paragun.

Qabel is-safar kien isir biex intellgħu lill-ħbieb - bħal fil-każ tat-Telecom 1995, fejn infaqna madwar Lm70,000 biex inkrew vilel sħaħ, limousine, nfiq bl-addoċċ f'ikliet u entertainment għax s'intendi kienet tagħmel tajjeb l-credit card tat- Telemalta - iżda fuq il-kwestjoni tas-safar ta' qabel niġi għaliha darb'oħra, Madam Speaker.

Issa ħalli ngħid lill-Onor. kelliem tan-naħa l-oħra li skandalizza ruħu u qabbel din iż-żjara ma' dik li għamel ħaddieħor in konnessjoni mal-każ tal- biljetti tal-karozzi tal-linja.

Madam Speaker, x'wiċċ irid ikollu biex, tikkompara din iż-żjara maż-żjara ta' dak il-ħmieġ li kien ħareġ.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Onor. Pullicino Orlando, tinterrompix jekk jogħġbok.

ONOR.

JOE MIZZI: Se nagħti prova ta' kollox, mela le!

Ħalli ngħid eżatt x'ħareġ minn din iż-żjara li l-uffiċjali tat-Telemalta għamlu għand l- Ericsson.

(Interruzzjonijiet) Wara taħdidiet u negozjati li saru l- Ericsson, li hija l-unika supplier ta' l-exchanges diġitali għat-Telemalta, aċċettat li toffri roħs sostanzjali fuq l-ispiża neċessarja għall-proġett tal-value added services.

Dan ir-roħs huwa stmat li jkun mal-Lm118,000.

Mhux hekk biss imma ma' l-istess Ericsson irnexxielna nġibu wkoll sponsorship ta' $US260,000 għall-konferenza tal-WTDC.

MADAM SPEAKER: Ippermettili Onorevoli.

Skadielek il-ħin u għandek bżonn Leave of House biex tkompli tinstema'.

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOE MIZZI: Nirringrazzja lill-Kamra kollha tal-permess li tatni.

Apparti minn hekk, mid-diskussjonijiet ħarġu affarijiet oħra fejn ġie kkonfermat mill-Ericsson li dan il-proġett tal-value added services kien tħalla fuq l-ixkaffa mill-korporazzjoni għal aktar minn sentejn.

Id- direttur maħtur politikament fuq il-bord tat-Telemalta ma qalx li f'dawn il- value added services hemm dik is-sistema kif jiġu traced il-malicious calls li qed idejqu ħafna nies u li hemm bżonn li din il-kwestjoni nsolvuha malajr.

Aħna qed neħduha bis-serjeta' u waħda mir-raġunijiet għaliex telgħu hija biex insolvu din il-problema.

Ma jistax ikun li jibqa' ma jsir xejn fuq dawn il-problemi kollha li ilhom fuq l-ixkaffa għal sena u aktar għax qed ikun hemm anke familji li jinfirdu minħabba dawn l-affarijiet.

Ma jistax ikun.

Aħna kuxjenzjużi u għalhekk qed nagħmlu l-affarijiet bis- serjeta'.

Tajjeb li kulħadd ikun jaf li fil-qasam tat-telekomunikazzjoni t-teknoloġija u s-servizzi jinbidlu fi żmien qasir.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġbok, tinterrompix aktar.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena min-naħa tiegħi ma nagħtix tort lill- amministrazzjoni ta' qabel għaliex ma kellhomx flus għal ċerti proġetti u d- dejn li writna ma ppermettiex li l-korporazzjoni tidħol għall-proġett li għadni kemm semmejt li jiswa Lm2.5 miljun.

Aħna kif se niġbru l-flus, Madam Speaker?

Qed naraw kif se niġbru l-flus dovuti minn dawk li għandhom iħallsu għas-servizzi li ħadu biex ninvestu f'dawn il-proġetti li huma tant importanti għal pajjiżna, anke mil-lat soċjali.

Irridu nsolvu l-problemi u speċifikajna target dates u nikkonferma minn hawn li se jsir l-iffirmar fi ftit ġimgħat oħra.

(Interruzzjonijiet) Tan-naħa l-oħra tkażaw li tkellimna mal-kumpannija għax skond hu din għandha interessi kummerċjali f'pajjiżna.

Hawnhekk nixtieq nistaqsi lill-kelliemi tan-naħa l-oħra: Fejn jippretendi li għandna mmorru meta l-Gvern preċedenti rabat lill- Korporazzjoni Telemalta biex l-apparat kollu ta' l-exchange tixtrih biss mingħand l-Ericsson?

Id-direttur maħtur politikament ma qalulhomx dan lil tan-naħa l-oħra?

Mhux bilfors hemm irridu mmorru!

Il-Gvern ta' qabel rabatna. terruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Ippermettili Onor. Mizzi.

Onor. Pullicino Orlando tinterrompix aktar jekk ma tridnix nieħu passi oħra.

ONOR.

JOE MIZZI: Jekk dawn il-value added services bilfors riedu jinxtraw mingħand il-kumpannija Ericsson xi trid tipprova tħammeġ jekk aħna bilfors kostretti li nixtru minn hemm!

Il-Gvern ta' qabel rabatna li nagħmlu hekk.

Fejn qiegħed il-ħmieġ!

Minkejja li aħna writna dawn il- problemi kollha aħna ma naqtgħu qalbna minn xejn anzi determinati illi nagħtu servizz tajjeb, determinati li t-Telemalta nġibuha 'l quddiem, determinati li dak li kien ħażin nagħmluh tajjeb u determinati wkoll li ndaħħlu s-serjeta'.

(Interruzzjonijiet)

Il-kelliem ta' l-Oppożizzjoni pprova jżeffen ukoll id-WTDC, il-konferenza dinjija tat-telekomunikazzjoni li se ssir f'Marzu li ġej - (Interruzzjonijiet) Meta saret il-konferenza ta' l-Euro-Med kellha ssir ukoll il-konferenza ta' l-Intelsat pero' din ta' l-aħħar kellha titħassar.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġbok, Onor. Pullicino Orlando, m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Madam Speaker, dawn huma affarijiet li semmejt f'aġġornament ta' erba' ġimgħat ilu li m'għandhom x'jaqsmu xejn mas-suġġett.

(Interruzzjonijiet) Lanqas ma dħalt fil-kwestjoni tat- transfers.

Qed joħroġ barra mis-suġġett kompletament.

MADAM SPEAKER: Onor. Pullicino Orlando, diġa' avżajtek biex ma tinterrompix aktar.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, qed tara kemm għandi raġun!

Kif għidt fil-bidu jien għax dak li kien qal fl-aġġornament reġa' qalu hawnhekk.

(Interruzzjonijet) Qed jikkonferma, Madam Speaker.

Qed tara kemm għandi raġun!

Fil-bidu dan għidtu jien.

Ħalli nkompli.

L-Onor.

Pullicino Orlando għamel mistoqsija dwar ċerti affarijiet u qal li ma ngħatatlux l-informazzjoni.

Fil-fatt l-informazzjoni ngħatatlu imma ma nistgħux inpoġġu ċerti dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra.

Kif jippretendi li npoġġuhom fuq il-Mejda tal-Kamra ħalli jipprova jużahom biex jagħmel il-ħsara!

Kulma għandhom f'moħħhom tan-naħa l-oħra huwa li jfixklu lill-Gvern milli jiffunzjona tajjeb u milli jmexxi l-pajjiż 'il quddiem.

Dak biss li qed isir min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

Kollox negattiv u xejn pożittiv.

Imma ħalli nkompli.

Kif diġa' għidt, meta saret il-konferenza ta' l-Euro-Med, li kienet xi ħaġa importanti għal pajjiżna, l-konferenza l-oħra kellha tiġi posposta u minkejja li aħna offrejna post alternattiv dan ma ġiex aċċettat u lanqas aċċettaw li din issir darb'oħra.

Għalhekk hemm suspett serju li xi ħadd ipprova jagħmel ħsara lil Malta.

Min-naħa tagħna aħna pprovajna nagħmlu dak kollu possibbli.

Issa jien nixtieq nistaqsi jekk tan-naħa l-oħra jaqblux jekk il-konferenza ta' l-Euro-Med kenitx importanti għal pajjiżna u għall-pajjiżi involuti jew inkella liema kienet l-iktar konferenza importanti.

Dażgur li ma jitkellmux!

Mela nippruvaw niġu nħammġu!

Issa ħalli nsemmi l-konferenza dinjija dwar it-telekomunikazzjoni li se ssir f'Malta fil-bidu tas-sena d-dieħla.

MADAM SPEAKER: Onor. Mizzi, żomm mas-suġġett.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, din qed insemmiha għar-raġuni li meta bdew jaħdmu fuqha, d-direttur maħtur politikament fil-bord tat-Telemalta kien chairman tat-Telemalta.

Issa peress illi d-direttur maħtur politikament fit-Telemalta jagħti l-informazzjoni lill-kelliem ta' l- Oppożizzjoni, jien nixtieq inkun naf jekk għaddielux din l- informazzjoni.

Jekk dan m'għaddiex din l-informazzjoni lill-kelliem ta' l- Oppożizzjoni m'għandux ikun hemm direttur maħtur politikament fil-bord għax jew ikun motivat politikament jew inkella fejn ma jaqbilx ma jgħaddilu xejn.

L-istima oriġinali kienet ta' madwar Lm800,000 pero' iktar ma beda għaddej iż-żmien iktar bdiet tiela' u sa Awissu tas-sena l-oħra din kienet laħqet il-figura fenomenali ta' Lm2 miljun.

Hawnhekk nista' nassigura lil kulħadd illi kieku ma nbidilx il-gvern u kieku ma nbidlitx it-tmexxija tal- korporazzjoni, kieku ċ-ċifra ta' Lm2.5 miljun li xi darba kienet issemmiet fil-kuritur minn xi ħadd tat-Telemalta konna nilħquha żgur.

L-ITU approva kollox u ra li kollox ikun ta' kalibru għoli u flimkien mal-management attwali tal-korporazzjoni studja sew, kif għadni kemm għidt, kif l-ispiża totali titnaqqas mingħajr ma jintilef xejn mis-sustanza ta' din il- konferenza.

Studjajna wkoll kif inġibu sponsorship lokali u minn barra u biex nikkontrollaw aħjar l-organizzazzjoni tal-konferenza.

Biex ma ntawwalx irrid ngħid li l-ispiża stmata għal din il-konferenza llum hija ta' Lm885,000 u mhux ta' Lm2.5 miljun, kif kien indikat li se tkun.

Issa wieħed irid iżid ukoll it-tnaqqis li ġej minn sponsorships ikkonfermati jew kważi kkonfermati illi jlaħħaq għal nofs din is-somma.

Għalhekk l-ispiża proprja se tkun nofs it-Lm885,000 li semmejt, jiġifieri Lm1.6 miljun inqas mill-flus li kienu stmati li se jisparpaljaw sa qabel l-elezzjoni.

Qed ngħid dan biex nuri li meta l-affarijiet isiru bis-serjeta' wieħed jieħu r- riżultat mixtieq.

Ara kemm konna nidħlu fi spiża aktar kieku mmaterjalizza l-ħsieb tad-direttur illi kien qiegħed maħtur politikament u li qabel kien chairman tat-Telemalta, li l-kelliem tan-naħa l-oħra jgħid li għandu fiduċja fih.

MADAM SPEAKER: Onor. Mizzi, nitolbok iżżomm mas-suġġett li qed jiġi diskuss. .

ONOR.

JOE MIZZI: Jien qed nuri kemm m'għandux ikollok wieħed maħtur politikament fuq bord tad-diretturi.

MADAM SPEAKER: Id-diskussjoni m'hijiex dwar it-Telemalta.

ONOR.

JOE MIZZI: Imma jiena qed inġib eżempju bit-Telemalta.

MADAM SPEAKER: Onor. Mizzi, trid tiġi għall-punt prinċipali tad- diskussjoni.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien qed inġib eżempju.

Tan-naħa l-oħra ġabu eżempju ta' direttur li huwa effiċjenti u tajjeb u jiena qed inġib eżempju bil- maqlub ta' dan.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Pullicino Orlando, bil-permess ta' l-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Nirringrazzjah tal-permess li tani.

L- ewwel l-Onor.

Mizzi infexx f'attakk personali fuqi u issa qed jinfexx f'attakk personali fuq is-Sur John Camilleri, mhux bħala n-nominee ta' l- Oppożizzjoni fuq il-bord tat-Telemalta - kif għandu kull dritt li jagħmel - imma bħala ċ-chairman tat-Telemalta.

Meta l-Onor.

Mizzi kien qiegħed fuq il-bankijiet ta' l-Oppożizzjoni tkellem ħafna drabi fuq id-difetti immaġinarji li kellu s-Sur Camilleri u ma naħsibx li huwa l-mument li issa mmorru fuq il-passat u nikkritikaw l-andament tat-Telemalta fi żmien is-Sur John Camilleri bħala chairman.

Dan li qed jgħid m'għandu x'jaqsam assolutament xejn.

MADAM SPEAKER: Onor. Pullicino Orlando, għamiltu l-punt tiegħek.

Kompli Onor. Mizzi u kif diġa' għidtlek għaqqad id-diskors mas-suġġett li għandna quddiemna.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien ma nafx kif l-Onor.

Membru għandu l-wiċċ tost jgħid li jien m'għandix dritt insemmi lil dan il-bniedem li kien chairman biex imbagħad huwa semma l-general manager u ċ-Chairman tat-Telemalta!

MADAM SPEAKER: Onor. Mizzi, kompli u għaqqad mas-suġġett.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, dawn qed jaraw li fit-Telemalta qed isir suċċess bil-ħila taċ-chairman, tal-bord u tal-management li qed jagħtu riżultat professjonali.

Allura ċ-chairman li personalment qed jitlef mill- business tiegħu professjonali u qed jaħli ħafna ħin u qed jaħdem bis- serjeta' fit-Telemalta, għaliex m'għandux ikollu karozza li wara kollox se tintuża wkoll għall-WTDC?

Jien ma nistax nifhem (Interruzzjonijiet) Jien ma nistax nifhem kif iċ-chairman ta' qabel, li llum huwa direttur maħtur politikament fuq il-bord tat-Telemalta - qed ngħid dan biex nuri kif f'korporazzjonijiet pubbliċi m'għandux ikun hemm direttur maħtur politikament - lin-naħa l-oħra għaddielhom l-informazzjoni li deherlu u ma qalx l-affarijiet sew kif inhuma .

Per eżempju, jien ma nafx kif lill- kollega tan-naħa l-oħra ma qallux li meta kien chairman hu kellu għad- dispożizzjoni tiegħu żewġ karozzi - anke ċ-chief executive kellu żewġ karozzi.

(Interruzzjonijiet) Dawn l-affarijiet ma qalhomlokx!

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Grazzi talli qiegħed tgħidli.

Nissuġġerilek tistaqsi lit-Telemalta għaliex fl-1994 ġew bżonn dawn il- faċilitajiet.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Tindirizzawx lil xulxin.

Onor. Mizzi, indirizza lis- Sedja x'ħin titkellem.

(Interruzzjonijiet) Onor. Pullicino Orlando, jekk jogħġbok tinterrompix.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: Iva, l-korporazzjoni kienet miexja lejn l-irdum u f'disa' xhur dawwarniha u għamilna l-profitt, kif se nurik.

Issa fil-bord hemm min qed jagħti informazzjoni ta' natura kummerċjali li tista' tkun ta' detriment u għalhekk m'għandux ikun hemm diretturi maħtura politikament.

(Interruzzjonijiet) Le, jekk ikunu qed isiru affarijiet ħżiena tista' tmur għand l-Awditur (Interruzzjonijiet) Intom mhux dawn l-affarijiet tridu tużaw imma l-politika!

Ħalli nkompli għax tan-naħa l-oħra qed jipprovaw ifixkluni milli nkompli nispjega.

(Interruzzjonijiet)

Madam Speaker, dan id-direttur li huwa maħtur politikament fuq il-bord tat-Telemalta, ma qalx li minbarra li kellu żewġ karozzi kellu wkoll shower elettronika ma' l-uffiċċju tiegħu li kienet bħal ta' l-ispazju u li tiswa eluf ta' liri!

Huwa importanti li dawn l-affarijiet tkun tafhom.

(Interruzzjonijiet) Dawn l-affarijiet missu jgħidhomlok id-direttur ħalli tkun taf kif il-flus kienu jintnefqu bl-addoċċ.

Illum hemm differenza kbira għax hemm is- serjeta' u l-affarijiet mexjin 'il quddiem.

Ħalli nkompli.

Dan ma semma xejn għax ma jaqbillux dwar l-infiq bl-addoċċ li kien isir bil-credit card tal-korporazzjoni.

Aħna f'disa' xhur għamilna l-mirakli għax ma ħallejnix dawn il-ħneżrijiet isiru.

Id-direttur li ġie maħtur politikament fil-bord li hemm illum jaf x'kien isir u jmissu jgħidlu b'dawn l-affarijiet għax dak iż-żmien kien chairman hu.

F'perijodu ta' sena l-ex- chairman, il-vice chairman u ċ-chief executive officer, bejniethom it- tlieta, nefqu Lm46,000 fl-użu ta' sitt credit cards li l-biċċa l-kbira minnhom kienu hospitality expenses u bla dubju ta' xejn ħafna minnhom m'humiex issostanzjati bl-invoices jew b'xi evidenza oħra.

Dawn l- affarijiet li rridu naraw!

Biex ngħid kollox, id-direttur maħtur politikament fil-bord tal-Korporazzjoni Telemalta għallinqas kien l-uniku wieħed li kien jinforma lill-korporazzjoni b'dak li jkun nefaq.

Hawnhekk irridu ngħidu l-verita'.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Pullicino Orlando.

ONOR JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Madam Speaker, bil-permess ta' l-Onor.

Mizzi nixtieq ngħid li jekk dan qed jikxef dawn il-każijiet kollha ta' korruzzjoni, imissu jara li jipproċiedu kontra min wettaqhom mhux ħafna bla bla bla u ma jressaq lil ħadd il-qorti bħalma ġara f'ħafna każijiet oħra.

MADAM SPEAKER: Dan mhuwiex point of order.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Biex tkun taf, din se nsemmiha fl-aħħar pero' tajjeb li tkun taf ukoll li l-maġġoranza tal-files sparixxew.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Mela kif taf biha?

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: Imbagħad ngħidlek!

MADAM SPEAKER: Tindirizzawx lil xulxin.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien nixtieq naċċertak li meta jasal il-mument dawn l- investigazzjonijiet se jsiru bis-serjeta'.

(Interruzzjonijiet) Jien ħsibtek se tgħidli li minkejja li dawn l-affarijiet issemmew fil-pubbliku u mhux taħt immunita' parlamentari ħadd ma ħa passi kontrija.

(Interruzzjonijiet) Inti ddur mal-lewża u ma tgħidx l-affarijiet kif inhuma.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Indirizza lis-Sedja, Onor. Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jieħu nota ta' dawn il-figuri.

Iċ-chairman tajjar Lm7,562, il-vice chairman tajjar Lm10,982, iċ-chief executive sparpalja Lm27,083.

Issa meta l-kelliem tan- naħa l-oħra jkollu ċ-ċans jitkellem għandu jgħid jekk dan huwiex sparpaljar ta' flus.

Nixtieq ninformah ukoll li qed naħdmu biex id-WTDC tiġina b'xejn u jekk nagħmlu profitt mhux imur għand il-ħbieb imma nagħtuh lill-għaqdiet tal- karita'.

Issa ħalli nsemmi xi ħaġa għax min-naħa l-oħra qed jingħata x'jifhem li la aħna se nneħħu lid-direttur maħtur politikament mill-bord tat-Telemalta allura l-affarijiet se jmorru ħażin.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Point of order.

Bl-ikbar onesta' u sinċerita' rrid ngħid li jekk fil-passat saru l-abbużi jien nikkundannahom u nħeġġeġ lill-Onor.

Mizzi biex jieħu passi kontra min għamel dawn l-affarijiet.

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġbok, Onor. Pullicino Orlando, poġġi bil-qiegħda għax dan mhux point of order.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Qatt ma tista' tiġġustifika l-ħażin li jsir issa bil-ħażin li sar fil-passat, jekk sar.

MADAM SPEAKER: Onor. Pullicino Orlando, oħroġ barra għal ħames minuti.

Fl-11.45 a.m. l-Onor Jeffrey Pullicino Orlando rtira mill-Kamra.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien qed inġib il-provi - mhux kif qed jgħid il- kelliem ta' l-Oppożizzjoni - li n-naħa l-oħra qed tipprova tħammeġ lil din in-naħa, lill-management u lill-bord tat-Telemalta għalxejn.

Jien mhux qed niġġustifika x'sar qabel.

Meta dawn l-affarijiet intqalu barra ħadd ma rrisponda.

Issa jien li jien responsabbli mit-Telemalta qed inġib l- argumenti u l-provi li dak li qalet in-naħa l-oħra m'hu minnu xejn.

Issa ħalli nkompli ngħid xi ħaġa dwar dak li qed jingħad għax xtrajna karozza ta' Lm17,000 minkejja li konna ngħidu li l-Korporazzjoni Telemalta kienet f'xifer l-irdum.

Huwa veru li l-korporazzjoni kienet f'xifer l-irdum pero' nerġa' ntenni li f'disa' xhur kemm bil-pressjoni li nagħmel jien biex inġibu affarijiet ta' vantaġġ għal pajjiżna u għat-Telemalta, kemm bil-ħila taċ-chairman, kif ukoll bil-mod effiċjenti li bih miexi l-management irnexxielna nagħmlu ftehim ma' dawk li għandhom sehem f'dan il-qasam għax mhux talli lil pajjiżna ma kenux qed jagħtuh dak li kienu wegħduh talli bil-ftehim li kien sar mal-Gvern preċedenti sibna li konna qed nitilfu l-flus.

Aħna dawn l- affarijiet ħadnihom bis-serjeta' u għalhekk issa qed ikollna profitt u sejrin 'il quddiem.

Issa qed ninvestu iktar fit-teknoloġija moderna, qed inħarrġu iktar nies u qed naraw li l-ħaddiema jimxu b'mod serju u jingħatalhom dak li ħaqqhom imma fl-istess ħin dak li hu tagħna rridu neħduh bi dritt u m'aħna se nibżgħu minn ħadd.

Issa ħalli nsemmi fejn kien hemm it-telf tal-flus taħt l-amministrazzjoni l-oħra.

Kien hemm, per eżempju, telf ta' flus mis-servizz tas-cellular.

Id- direttur li hemm fil-bord tat-Telemalta llum u li qabel kien chairman jaf b'dan u ma nafx jekk tahx din l-informazzjoni lill-kelliem tan-naħa ta' l- Oppożizzjoni.

Fil-fatt huwa importanti kieku din l-informazzjoni tahielu biex jurih kif għandhom ikunu l-affarijiet dwar kif iġġib il-flus għall- pajjiż u mhux toħroġhom a skapitu ta' ħaddieħor.

Per eżempju, minn kull telefonata bit-telecell, għal kull minuta konna qed nitilfu 0.036c u dan it-telf kien jammonta għal Lm300,000 fis-sena.

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux!

Għalhekk aħna rranġajna din is-sitwazzjoni u mhux talli mhux se nitilfu dawn it-Lm300,000 fis-sena talli bil-ftehim il-ġdid li għamilna d- dħul tal-korporazzjoni se jiżdied bil-miljuni sakemm jiġi biex jispiċċa l- kuntratt.

Huwa importanti li wieħed jgħidhom dawn l-affarijiet ħalli sħabi tan-naħa l-oħra forsi tiġihom it-tentazzjoni li jistaqsu għaliex is-Sur Camilleri kien baxxa rasu għal pressjoni politika.

Issa mhux talli se jiżdied id-dħul għat-Telemalta talli wasalna fi ftehim dwar joint ventures mal-korporazzjoni.

Madam Speaker, biex tkun taf kemm veru l-politika partiġjana kienet teżisti fit-Telemalta meta s-Sur Camilleri kien jokkupa l- post ta' chairman, trid tara x'kienet is-sitwazzjoni ta' l-arretrati.

Hawnhekk ta' min isemmi wkoll li meta waslet l-elezzjoni l-kontijiet tat- telephone ma ħarġux.

Issa għaliex ma ħarġux dawn il-kontijiet, Madam Speaker?

Dak inhar kien hemm min ġab skuża li kienu waqfu l-computers.

Din hija gidba għax m'hu veru xejn.

Mela meta tara chairman li daħħal il- politika li ma rax l-interessi tat-Telemalta bil-konsegwenza li din sofriet daqqa ta' ħarta - u issa ngħid kemm ħallset imgħaxijiet għax ma ħallsitx il-flus - kif tiġi tgħid li dan huwa xempju tajjeb ta' direttur maħtur politikament u li dan għandu jkun newtrali?

Kif jista' jkun!

Meta tkun partiġjan ma tistax tkun newtrali imma tibda tiġbed lejn il-partit tiegħek u mhux lejn il-korporazzjoni.

Dan rajnih bil-fatti.

Ħalli nkompli ngħid f'liema sitwazzjoni spiċċat it-Telemalta.

Meta waslet l-elezzjoni lil din il-korporazzjoni tefgħuha f'telf tal-biki u konna qed inħallsu miljuni ta' liri f'imgħaxijiet.

Imma issa le!

Issa l-ewwel nimxu bis-serjeta' u naraw x'jaqbel lit-Telemalta.

Il-politika tal- Gvern m'hijiex li nindaħlu biex nieħdu gwadann politiku imma biex tara li s-servizz ikun tajjeb, effiċjenti u li fejn għandu jorħos jorħos.

Il- Gvern Laburista dawn l-affarijiet jara, mhux bħall-Gvern preċedenti li kien qed jaħdem bil-maqlub.

Dik hija s-serjeta'.

Aħna konna għidna li ma naqblux li jkun hemm direttur maħtur minn partit politiku f'bord għax minbarra li l-partit jiġi l-ewwel - dan ġara bil-provi - m'hu veru xejn li jkun hemm il-konflitt.

Għalhekk filwaqt li wegħedna li din inneħħuha wegħedna wkoll li naħtru l-Awditur tal-Verifika.

B'hekk inkunu tajna xi ħaġa biex wieħed ikun jista' jivverifika.

Dawn huma affarijiet li tajjeb li wieħed ikun jafhom.

Għalhekk mhux sew li wieħed joqgħod jipprova joskura lil dak u lill-ieħor u jgħid li aħna se nneħħu din il-liġi biex naħbu l-affarijiet meta jkun jaf li se nagħmlu liġi oħra aqwa minnha li hija effiċjenti, serja u kredibbli.

Din il-liġi ma jsemmuhiex.

Madam Speaker, il-kelliem tan-naħa l-oħra kkritika lill-Korporazzjoni Telemalta billi qal li minkejja li ngħata informazzjoni ...

MADAM SPEAKER: Onor. Mizzi, infakkrek li d-dibattitu m'huwiex fuq il- Korporazzjoni Telemalta.

ONOR.

JOE MIZZI: Naf, imma jien qed nirrispondi għal dak li ntqal.

MADAM SPEAKER: U jien nassumi li inti taf li jeżisti l-Ordni Permanenti 57.

ONOR.

JOE MIZZI: Naf li jeżisti wkoll.

MADAM SPEAKER: Allura jekk jogħġbok id-diskors tiegħek agħmlu jorbot mas- suġġett li qed niddiskutu.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, jien naħseb li s-Sinjorija Tiegħek taf ukoll li jien qed nispjega r-raġunijiet li għalihom m'għandux ikun hemm direttur maħtur politikament u qed nagħti xi eżempji ħalli nkun iktar ċar fid-diskors tiegħi.

Jien nassumi li, bħalma fid-diskors tiegħu ħaddieħor ta eżempji biex jipprova juri kemm huwa tajjeb li direttur jiġi maħtur politikament, għandi d-dritt nagħti eżempji biex nipprova li b'dan il-mod id-direttur ma jkunx effiċjenti u leali lejn il-korporazzjoni.

Bħalma naf li jeżisti Ordni Permanenti Nru. 57, naf ukoll xi drittijiet għandi u fil- fatt jien qed nimxi eżattament mad-drittijiet li tagħtini l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, bla ma nikser l-iċken regolament.

Ġaladarba f'dan il-Parlament hemm xi ħadd li qed jagħti xi eżempji biex jipprova jħammeġ, jien għandi dritt nirrispondih bl-istess eżempji li ta hu, filwaqt li nuri li d-direttur maħtur politikament qed jagħti informazzjoni żbaljata lill- kelliem ta' l-Oppożizzjoni.

GĦalkemm id-direttur maħtur politikament għandu l-informazzjoni kollha fuq dan is-suġġett, din ma għaddihiex lill- kelliem ta' l-Oppożizzjoni u dan probabbilment qed jagħmlu għal raġunijiet ta' partiġjaniżmu politiku.

Madam Speaker, għalhekk jien fid-diskors tiegħi qed inġib xi eżempji biex nuri kemm dan il-bord m'għandux ikollu direttur maħtur politikament.

Jien qed inġib provi black on white u għalhekk ma naħsibx li nista' nġib provi aħjar biex nuri li m'għandux ikun hemm direttur maħtur politikament f'bord ta' korporazzjoni.

Xi provi nista' nġib iktar minn hekk?

Din hi l- aħjar spjegazzjoni li wieħed jista' jagħti mill-ogħla istituzzjoni tal- pajjiż biex jispjega għaliex m'għandux ikun hemm direttur maħtur politikament f'bord ta' korporazzjoni.

Wieħed x'irid iktar milli gvern jgħid li ma jaqbilx li għandu jkun hemm direttur maħtur politikament u fl- istess ħin ifassal l-Att dwar l-Awditur Ġenerali, kif kien wiegħed li se jagħmel il-Partit Laburista meta kien fl-Oppożizzjoni, biex f'każ li jkun hemm xi affarijiet mexjin ħażin wieħed ikollu fejn jirrikorri u għalhekk isir skrutinju?

Wieħed kif jista' jagħti spjegazzjoni aħjar minn din?

Imma mid-dehra l-Membri tan-naħa l-oħra jistgħu jagħtu spjegazzjoni skorretta li turi nofs verita' biex jipprovaw ipinġu lill-Gvern irresponsabbli.

Anke fuq il-media, ħlief affarijiet negattivi fuq il-Gvern ma jingħadux, fis-sens li m'hawnx bniedem agħar mill-Prim Ministru, li l- Prim Ministru huwa bniedem ħażin, li huwa dittatur, eċċ, eċċ.

Madam Speaker, pero' jien ma nħossx li huwa sewwa li filwaqt li, ġustament il-kelliem ta' l-Oppożizzjoni jgħid dak li jħoss, fosthom li d- direttur li ġie maħtur politikament kien chairman u għalhekk għandu iktar esperjenza, u mbagħad lili, bħala l-kelliem responsabbli min-naħa tal- Gvern, tiġi ċċaħħadni milli nuri lill-poplu u nipprova li dak li qed tgħid in-naħa l-oħra huwa skorrett, huwa nofs verita' u qed iħammeġ lin-nies.

Jien naħseb li s-Sinjorija Tiegħek għandha tagħtini ċans nagħti l-provi biex nuri li fil-bordijiet m'għandux ikun hemm direttur maħtur politikament għax inkella l-Oppożizzjoni mhux talli tibqa' taħseb - kif fil- fatt qiegħda tagħmel - li għadha tmexxi lill-pajjiż u li għadha fil-gvern, imma talli tkun trid tiddetta kif il-Membri tal-Gvern għandhom jitkellmu fl- ogħla istituzzjoni tal-pajjiż u b'hekk toħnoqna milli nesprimu l-opinjoni tagħna.

GĦalhekk ma jistax ikun li l-Membri tal-Gvern jibqgħu f'din is- sitwazzjoni.

Dik ma tkunx demokrazija.

(Interruzzjonijiet) Dażgur li ma tkunx demokrazija!

Intom hekk qed tipprovaw tagħmlu.

MADAM SPEAKER: Onor. Mizzi, jekk jogħġbok indirizza lis-Sedja.

ONOR.

JOE MIZZI: Qed tgħidu li kollox huwa miexi ħażin, tattakkaw lill- Prim Ministru dirett u personalment u, meta aħna nġibulkom il-provi li dak li qed tgħidu m'huwiex minnu, tqajmu points of order, wieħed wara l- ieħor, biex mingħalikom ittellfuni.

Jien naċċertakom li naf daqskom x'jgħidu l-iStanding Orders, anzi jien naħseb li għandi xi ftit iktar esperjenza għax inkun preżenti għas-seduti mill-bidu sa l-aħħar u biex infalli rrid jew inkun kważi qed immut jew inkella jkolli xi xogħol parlamentari ieħor.

Naċċertak li jien għandi esperjenza biżżejjed imma madanakollu qatt ma pprofittajt ruħi mill-esperjenza li ħadt minn dan il- Parlament.

(Interruzzjonijiet).

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, meta wieħed jara s-sitwazzjoni finanzjarja ta' dawn l-aħħar sitt xhur, mill-ewwel jinnota d-differenza bejn il-mod li mxiet bih il-Korporazzjoni Telemalta meta kellha bħala chairman lil dak li issa ġie maħtur politikament bħala direttur u l-mod serju li qed timxi bih f'dawn l-aħħar xhur.

Issa hawnhekk ta' min isemmi xi ftit figuri ħalli l-Onor.

Membru tan-naħa l-oħra jkun jista' jagħmel xi comparisons.

Biżżejjed ngħid li, per eżempju, filwaqt li fl-1993/94 r- return on capital employed kien ta' 37.9% għall-1997/98 dan kien stmat li jinżel għal 17.7%.

Ta' min jgħid ukoll li filwaqt li fl-1993/94 il- profitability as a percentage of fixed assets kien ta' 17.9% għall-1997/98 dan kien stmat li jinżel għal 2.3% u filwaqt li fl-1993/94 il-liquidity ratio kien ta' 1.41%, għall-1997/98 dan kien stmat li jinżel għal 1.03%.

MADAM SPEAKER: Onor. Mizzi, sar il-ħin għall-aġġornament.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

JOE MIZZI: Iva, jekk jogħġbok.

MADAM SPEAKER: Nirrakkmandalek biex darb'oħra ma jkunx hemm ripetizzjoni ta' l-argumenti li għamilt s'issa.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, naċċertak li m'iniex se nagħmel ripetizzjonijiet.

Fil-fatt il-problema tiegħi hi li mhux se jkolli ħin biżżejjed biex ngħid dak li għandi xi ngħid!

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Nistieden lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal-lejla l-Ġimgħa, 25 ta' Lulju, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar Servizzi tat-Turiżmu għal Malta.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) - it- Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar Garanziji ta' Self lil Impriżi Żgħar - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Madam Speaker, xi ftit seduti ilu, l-Onor.

Helen D'Amato ħadet parti mill-aġġornament biex titkellem fuq wieħed mill- prodotti li jiġu offruti mill-isptar.

Fil-fatt dak inhar l-Onor.

Membru tgħidx kemm damet tgħid li dan il-prodott huwa inferjuri għal dak li kien jiġi mqassam qabel u bilkemm ma tatx l-impressjoni li min ibati mis-coeliac disease qiegħed jiġi ffaċċat b'sitwazzjoni gravi.

Ikun tajjeb jekk nibda d-diskors tiegħi billi ngħid li hemm żewġ metodi differenti li bihom jiġu prodotti affarijiet ta' l-ikel gluten free.

L- ewwel metodu huwa dak li naturalment jiġu wżati ingredjenti gluten free bħal, ngħidu aħna, s-soya u r-ross; u t-tieni metodu huwa li jintużaw ingredjenti li ma jkunux gluten free imma qabel dawn jiġu pproċessati biex jitneħħa l-gluten minnhom.

Issa hawn ta' min isemmi l-fatt li t-tieni metodu huwa l-iktar wieħed li jikkrea diffikultajiet għax biex prodott ikun jista' jissejjaħ gluten free jrid ikollu ammont żgħir ħafna ta' gluten.

Pero' għalkemm sa ftit ilu kien maħsub li dan l-ammont kien tant żgħir li ma kienx jeffettwa s-saħħa ta' min ibati mis-coeliac disease - fil-fatt ta' min jgħid li dan l-ammont ta' gluten huwa definit internazzjonalment mill- kummissjoni fi ħdan l-FAO, liema kummissjoni tirregola l-prodotti ta' l- ikel, u qatt ma jista' jinqabeż - riċerki riċenti ħafna wrew li anke dan l- ammont ċkejken jista' jagħmel ħsara lil xi pazjenti sensittivi ħafna għall- gluten.

Fil-fatt illum xi speċjalisti madwar id-dinja, partikolarment fl- Amerka u fil-pajjiżi Skandinavi, qed jagħtu parir lill-pazjenti tagħhom li jbatu mis-coeliac disease li mhux biżżejjed li l-ikel li jieklu jkun gluten free għax dan irid ikun wheat free totalment peress li l-ammont ta' gluten li jibqa' f'oġġetti hekk imsejħa gluten free huwa kemmxejn għoli għall- pazjenti li jbatu mis-coeliac disease.

Fil-fatt qed issir pressjoni internazzjonalment mill-għaqdiet tac-coeliacs u mill-ispeċjalisti biex l- ammont definit jitnaqqas ħafna iktar.

F'dan il-kontest il-produtturi ta' l- ikel gluten free qed jagħmlu ħilithom biex kulma jipproduċu jkun totalment wheat free.

Hawn ta' min jgħid li d-dqiq li qed jiġi mqassam mill-isptar huwa frott ta' l-aħħar riċerka Ingliża li saret f'dan il-qasam u fil-fatt minn rapporti li għandi quddiemi jirriżulta li l-prodott li qed jinġieb hawn Malta għandu share ta' 88% tas-suq Ingliż.

Filwaqt li huwa ovvju li wieħed idum xi ftit sakemm jidra kif għandu juża dan id-dqiq, biż-żmien żgur li jindara.

Fil-fatt saru diversi testijiet, saħansitra minn kċejjen Maltin, fuq dan il-prodott u meta ġiet Malta rappreżentanta mis-coeliac society ta' l-Ingilterra, din qalet li din il-kwalita' ta' dqiq kienet tajba u kellha diversi kummenti pożittivi.

Naturalment meta jidħol prodott gluten free ġdid idum ftit biex jindara, imma jekk l-Onor.

Membru ta' l- Oppożizzjoni għandha l-interess tal-pazjenti li jbatu mis-coeliac disease daqshekk għal qalbha, kont nistenna li se tagħmel il-verifiki tagħha aħjar f'dan ir-rigward.

Żgur li qabel tkellmet messha kkonsultat ma' l- assoċjazzjoni tas-coeliacs u ma' l-ispjeċjalisti lokali, minflok ma qagħdet biss fuq il-kliem ta' żewġ individwi, għax b'hekk kienet tiġi informata ferm iktar aħjar u dawn kienu jgħidulha kif jaħsbuha s-coeliac societies li jinsabu barra minn Malta u x'inhu jiġri fid-dinja moderna tal-mediċina f'dan il-qasam.

Issa ħalli nagħmel punt ieħor billi nirriferi għar-rimarki li għamel Membru min-naħa ta' l-Oppożizzjoni - xi tlieta jew erba' seduti ilu - dwar pazjenta li mietet ġurnata wara li daħlet id-Dipartiment ta' l- Emerġenza.

Madam Speaker, it-tabib ta' din il-pazjenta qal li kieku sabilha xi ħaġa gravi kien isejjaħ l-ambulanza biex din il-mara tittieħed id-Dipartiment ta' l-Emerġenza u mhux joqgħod jagħmlilha referral letter għal dan id- dipartiment.

Fil-fatt ta' min jgħid li l-għada l-pazjenta ma marritx id- Dipartiment ta' l-Emerġenza bl-ambulanza imma marret minn rajha u l-ġurnata ta' wara informat lit-tabib tagħha li meta marret id-Dipartiment ta' l- Emerġenza ma sabulha xejn gravi pero' wara tliet sigħat dan l-istess tabib ġie informat li din il-mara kienet mejta.

Jien nistaqsi: Ġaladarba meta raha t-tabib dan ħass li ma għandha xejn gravi, u tliet sigħat biss qabel ma mietet kienet għand it-tabib tagħha u ma lmentatx li qed tħoss xi ħaġa, x'wassal biex ma saritx l-awtopsja ħalli tiġi vverifikata r-raġuni li għaliha mietet din il-pazjenta?

GĦax wara kollox ħadd ma' jista' jgħid fiċ- ċert għal liema raġuni mietet din il-pazjenta sakemm ma ssirx l-awtopsja.

Meta jien kont nipprattika bħala tabib f'ċerti każi fejn kien ikun hemm xi suspett dwar il-kawża tal-mewt - anke f'każi meta pazjenti mietu d-dar tagħhom stess - kienet tintalab li ssir awtopsja.

Din hija prassi normali li tintuża mit-tobba li jaħdmu privatament, bħalma kont nagħmel jien meta kont niltaqa' ma' każijiet simili.

Madam Speaker, illum jekk wieħed ikollu bżonn jagħmel ċerti testijiet qed jinqeda f'iqsar żmien minn qabel.

L-Onor.

Membru qed jipprova jieħu l- prosit għal dan hu u jekk irid hekk mhijiex problema.

Per eżempju, sa ftit taż-żmien ilu wieħed kien idum jistenna tliet ġimgħat biex imur f'xi poliklinika ħalli jitteħidlu d-demm - dan ma kienx qed isir taħt l- amministrazzjoni preżenti biss għax din hija xi ħaġa li kienet ilha għaddejja - pero' issa ħadna l-passi neċessarji biex illum ġejna f'sitwazzjoni fejn wieħed qed jinqeda f'inqas minn ġimgħa.

Fil-fatt ta' min jgħid li dan l-aħħar kien hemm tweġiba parlamentari li kienet tgħid li llum meta wieħed ikollu bżonn isirulu t-testijiet tad-demm qed jinqeda fi żmien jumejn jew tlett ijiem.

Wara kollox waħda mil-linji tal-politika tal- Gvern Laburista hija li jsaħħaħ is-settur tal-primary health care.

Illum it-tobba privati qed jiġu megħjuna jintegraw ruħhom mas-sistema governattiva b'mod indirett billi minflok ma jibagħtu lill-pazjenti tagħhom l-isptar għal ċerti check ups jibagħtuhom fil-polikliniċi li għandna madwar Malta u GĦawdex.

Fil-fatt anke għat-testijiet tad-demm qed tintuża din is- sistema u wara ġimgħa l-pazjenti u t-tobba tagħhom jingħataw ir-riżultati.

Madam Speaker, madanakollu aħna mhux se nieqfu hawnhekk imma se nkomplu naħdmu biex fost ħwejjeġ oħra naraw li nnaqqsu l-waiting list li hemm għal ċerti testijiet bl-għan li ċ-ċittadin jiġi moqdi aħjar.

Ovvjament imbagħad wara li nilħqu dan it-target ikollna miri oħra x'nilħqu fosthom dak li, filwaqt li naraw li ndaħħlu apparat dejjem iżjed modern, inkomplu nnaqqsu ż-żmien li wieħed irid jistenna sabiex isirulu t-testijiet.

Aħna rridu li kemm jista' jkun in-nies ma jkollhiex għalfejn toqgħod tidħol l-isptar biex tagħmel dawn it-testijiet imma tkun tista' tagħmel dan on an out- patient basis u b'hekk inkunu qed innaqqsu l-iffullar żejjed.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Adrian Vassallo.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Madam Speaker, f'dawn l-aħħar xhur jien, bħal sħabi taż-żewġ naħat tal-Kamra, għamilt diversi mistoqsijiet parlamentari kemm lil diversi ministri kif ukoll lill-Prim Ministru dwar il-mod kif aħna l-Maltin u l-Għawdxin għixna f'dawn l-aħħar għaxar snin.

Fil-fatt il- mistoqsijiet tiegħi kienu jirrigwardaw id-droga, il-kriminalita', il- familja u l-affarijiet li jolqtu l-istil ta' ħajja li qed ngħixu aħna u wliedna.

Hawn irrid ngħid bla ebda tlaqliq li ħafna mir-risposti li ngħatajt ixxukkjawni, kif naħseb li għandhom jixxukkjaw lil ħafna ċittadini.

GĦalhekk illum ikun tajjeb jekk wieħed jieqaf jirrifletti u jistaqsi fejn sejra u fejn se tasal il-familja Maltija.

Fl-aħħar għaxar snin ta' tmexxija Nazzjonalista demokristjana il-kriminalita', in-nuqqas ta' morali, l-abbuż tad-droga u l-vjolenza domestika żdiedu b'rata allarmanti u naħseb li kull min jixtieq il-ġid tal-familja verament inħasad bl-istatistika li xxandret f'din il-Kamra.

Madam Speaker, nibda billi nsemmi l-fatt li filwaqt li qabel l-1987 kienu jsiru protesti u dimostrazzjonijiet ta' kuljum immexxija minn qassisin u sorijiet kontra t-topless u n-nudiżmu f'xatt il-baħar, malli fl-1987 tela' l-Gvern Nazzjonalista dawn waqfu ħesrem u waqa' s-skiet minkejja li l- affarijiet baqgħu l-istess.

Fil-fatt biżżejjed insemmi li f'għaxar snin sħaħ qatt ma ttellgħet persuna waħda l-qorti akkużata li kienet qed tgħum topless u tressqu biss tlieta akkużati li niżlu jgħumu mingħajr ħwejjeġ u dan meta llum kulħadd jaf li ftit huma dawk il-postijiet li wieħed jista' jmur jgħum fihom mingħajr ma jara dawn l-affarijiet.

Per eżempju, il- Ġnejna ta' kuljum ikun hemm persuni li jkunu qed jgħumu mingħajr ħwejjeġ - dawn jista' jarahom kulħadd - imma madanakollu l-Pulizija rnexxielha tressaq il-qorti tliet persuni biss akkużati li wettqu dan l-abbuż.

Madam Speaker, ta' min isemmi wkoll li matul l-aħħar għaxar snin il- Pulizija ma rnexxielha taqbad lil ħadd ibigħ xorb alkoħoliku lil tfal taħt is-16-il sena ġewwa Paceville u dan meta jien u għaddej minn hemm bil-lejl kemm-il darba nara tfal taħt l-eta' jiġru barra għaddejjin bil-fliexken tax- xorb, speċjalment tal-birra.

Fil-fatt mill-bidu ta' din is-sena nqabdu biss tlett itfal taħt is-16-il sena ġewwa d-diskoteki.

Hawn jien nixtieq nistaqsi lill-ġenituri li għandhom tfal taħt is-16-il sena jekk dawn jitħallewx jidħlu fid-diskoteki.

Minħabba dawn ir-raġunijiet ħafna persuni qed iħossu li l-Pulizija m'hijiex qed twettaq xogħolha sewwa.

Dawk li għadhom taħt l-eta' u jiffrekwentaw id-diskoteki jistgħu jkunu t-tfal ta' xi wħud mill-pulizija stess.

Ma rridux ninsew il-fatt li d-diskoteki jagħmlu ħsara kbira lil dawn it-tfal, kemm minħabba l-bejgħ ta' xorb alkoħoliku kif ukoll minħabba li l-mużika tant tkun qawwija li lanqas tkun tista' titkellem b'mod ċivili.

Dan biex ma ngħidux ukoll li l-volum qawwi ta' mużika li jkun hemm fid-diskoteki jikkaġuna ħsara lis-smigħ.

Fil-fatt illum ħafna żgħażagħ diġa' qed ibatu biex jisimgħu.

Ta' min jgħid ukoll li ħafna drabi ż-żgħażagħ li jiffrekwentaw id-diskoteki jiltaqgħu ma' diversi persuni li jkunu taħt l-effett tad-droga jew ma' persuni oħra ħafna ikbar minnhom li jkunu moħħhom biex jaraw kif se jisolħuhom u jabbużaw mill-eta' tenera u immatura tagħhom.

Madam Speaker, ikun tajjeb jekk wieħed jgħid ukoll li s-sena l-oħra l- Pulizija rnexxielha taqbad biss tliet persuni jpejpu fuq il-karozzi tal- linja u 92 ġewwa d-diskoteki.

Dan meta kull min jiffrekwenta d-diskoteki jaf li l-foga tas-sigaretti li jkun hemm tkun insapportabbli.

Imbagħad xi ngħidu għall-abbuż tad-droga?

Kulħadd jaf li l-użu ta' l-ecstasy qed jiżdied b'rata allarmanti.

Fil-fatt erbat ijiem oħra se nressqu liġi dwar din it-tip ta' droga.

Mhux bilfors li l-użu ta' l-ecstasy jiżdied meta qed nagħtu permessi għal all-night parties, li issa wħud minnhom qed jibdew bħala beach party f'nofsinhar u jkomplu għaddejjin biż-żfin sa ma jisbaħ?

Kif jista' jkun li persuna jkollha dik l-enerġija kollha biex tagħmel dawn l-affarijiet mingħajr ma tieħu din it-tip ta' droga?

Dawn il-parties huma maħsuba għal tapposta biex min imur fihom jew irid jieħu l-ecstasy bilfors jew inkella jrid jieħu energy drinks bi prezz għoli ħafna, biex żgur ikomplu jisolħu liż-żgħażagħ, imbagħad wara ħafna qbiż u xxadinjar imorru lejn id-dar isuqu ħafna drabi b'nuqqas ta' attenzjoni, għax wara 12-il- siegħa qbiż bilfors li jkunu għajjenin bil-konsegwenza li issa qed nisimgħu b'diżgrazzji tat-traffiku fis-siegħat bikrin ta' fil-għodu.

Meta l- Kummissajru tal-Pulizija stqarr li ma jistax isib kontroll fuq dawn il- parties, speċjalment dawk li jsiru fil-beraħ, il-Partit Nazzjonalista tellgħu l-qorti u rebaħ il-kawża.

Jidher li għall-Partit Nazzjonalista l- pika u l-vantaġġ politiku jiġu ħafna iktar qabel it-tħassib tal-ġenituri ta' dawn iż-żgħażagħ li jattendu dawn il-parties u l-ambjent morali li huwa mixtieq mill-istess żgħażagħ.

Tajjeb li wieħed jgħid li fil-ħabs, l-iktar post li suppost huwa ssorveljat u fejn hemm is-sigurta', fl-aħħar għaxar snin id-droga donnha kienet tiġi mixtrija bħal meta bniedem imur jixtri xi ħaġa minn ħanut.

Fil- fatt fl-aħħar għaxar snin persuna mietet fil-ħabs u persuna oħra mietet meta kienet qed tiġi miżmuma fid-Depot tal-Pulizija.

Mill-1994 'l hawn fil-ħabs kien hemm ukoll ħafna każijiet ta' overdose u kien hemm xejn inqas minn 227 priġunier li nstabu taħt l-effett tad-droga.

Ħadd ma jaf kemm kien hemm każijiet bħal dawn qabel l-1994 peress li l-files li kienu jirrigwardaw dawn l-affarijiet inħarqu u ntilfu waqt l-irvellijiet li kienu saru fl-1993.

U dan biex ma nsemmix ukoll li miċ-ċentri tas-saħħa tqassmu ftit inqas minn 150,000 siringa b'xejn mill-1994 'l hawn għall-użu tad-drogati.

Dawn iċ-ċifri żgur li għandhom jagħtu lok għal tħassib.

F'pajjiżna għandna problema kbira li jekk mhux se nieħdu ħsiebha se thedded il-ġejjieni tas-soċjeta' Maltija.

Issa ħalli naraw x'qed jiġri fil- familja Maltija li hija magħquda u b'saħħitha u li sa ftit tas-snin ilu kienet l-għaxqa ta' kulħadd.

F'għaxar snin kien hawn 156 tifla taħt is-16-il sena li kellhom jitilqu mill-iskola minħabba li ħarġu tqal.

Issa min jaf kemm hawn tfal taħt is-16- il sena li kellhom esperjenza sesswali mingħajr ma ħarġu tqal!

Illum insibu wkoll li hawn 446 unmarried mothers fuq ir-relief.

Insibu wkoll li fl-1988 kien hawn 1,726 single parent families u 2,565 tfal f'dawn il- familji.

Illum hawn 3,118 single parent families b'aktar minn 3,500 tifel u tifla.

Minn dawn il-familji għaxar snin ilu kien hemm 810 separati u issa hemm id-doppju.

L-ommijiet xebbiet li fl-1988 kienu 366 issa żdiedu għal 702, jiġifieri f'għaxar snin kważi rduppjaw.

Irduppjaw ukoll is-single parents iddivorzjati u żdiedu b'sitt darbiet is-single parent families, fejn il-missier qed jieħu ħsieb it-tfal minflok l-omm.

Rigward iż-żweġijiet insibu li dawn baqgħu l-istess fin-numru matul dawn l-aħħar għaxar snin pero' ż-żweġijiet reliġjużi naqsu u dawk ċivili ittripplaw u s- sena l-oħra dawn kienu jammontaw għal 350.

F'dik li hija vjolenza domestika nsibu li l-każi rrapportati laħħqu 800 fl-aħħar tliet snin u aktar minn 1,500 persuna ġew mgħejjuna mill-victim support unit tal-Pulizija minn Ġunju ta' l-1993.

Mill-1987 'l hawn saru madwar 30,000 test ta' l-AIDS u dan juri kemm iż- żgħażagħ qegħdin jagħtuha għas-sess bla kontroll.

Issa dawn it-testijiet saru min-nies li xtaqu li jiġu ttestjati, jiġiferi mhux min-nies li marru jagħtu d-demm għax dawk isiru fuq kulħadd.

Fl-1987 saru 2,300 test u din is-sena saru kważi 4,000, jiġiferi kważi d-doppju.

Rigward il-kriminalita' nsibu li fl-1987 kien hemm 225 persuna li daħlet il-ħabs u s-sena l-oħra daħlu 662.

F'għaxar snin daħlet 5,300 persuna l- ħabs, imbagħad in-Nazzjonalisti kienu jassigurawna li konna se ngħixu f'darna bla biża'!

Insibu 937 persuna taħt is-16 il-sena li ttellgħu l- qorti minħabba xi ksur ta' regolamenti jew minħabba reati.

Insibu li minn knejjes - fejn kulħadd iridha tal-qaddis - u minn istituzzjonijiet reliġjużi saru 180 serqa f'għaxar snin.

Hemm iktar statistika li turi kemm kien demokristjan il-Partit Nazzjonalista meta kien fil-gvern.

Fl-1996 tqassmu madwar 200 post ta' abitazzjoni mill-gvern u kumbinazzjoni dawn tqassmu kollha fix-xahar ta' l-elezzjoni, jiġifieri f'Ottubru li għadda.

Naraw ukoll li fl-1991 il-gvern biegħ plot għal Lm142,000, fl-1993 biegħ plot ieħor għal Lm272,000 u fl-1995 - dan huwa record - biegħ plot għal Lm573,000, jiġifieri iktar minn Lm0.5 miljun!

Din l-informazzjoni ħarġet minn informazzjoni li ta' l- Ministru għax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni għal mistoqsija parlamentari li għamiltlu.

Ikun tajjeb li hawnhekk wieħed igħid li qabel ma telgħu n- Nazzjonalisti fil-gvern, l-amministrazzjoni Laburista kienet biegħet postijiet - veru li dawn kienu iżgħar mill-postijiet li tqassmu dan l-aħħar - bil-prezz ta' Lm300.

Din l-istatistika li semmejt - u hemm ħafna iktar xi ngħid imma m'għandix ħin biżżejjed - imissa tkexkex u twerwer liċ-ċittadini serji li għandhom għaliex jitħassbu meta jaraw kemm l-affarijiet marru għall-agħar f'dawn l-aħħar għaxar snin.

Il-problema għandha aspett soċjali, ekonomiku u morali u fil-fehma tiegħi l-Knisja trid terfa' parti mir-responsabbilita' biex pajjiżna jirpilja.

Wieħed jistenna li jisma' leħen l-awtoritajiet konċernati iktar spiss u jekk hemm bżonn anke kuljum.

Hawnhekk nixtieq nappella lill-Gvern, lill-partit fl-Oppożizzjoni, lill-Knisja, lill- Pulizija, liż-żgħażagħ u lill-familji Maltin biex jiftħu għajnejhom u jħarsu lejn ir-realta' li ħadd ma jista' jmeriha - il-figuri miktubin iswed fuq l-abjad.

Il-verita' hija li nafu minn fejn tlaqna għaxar snin ilu, nafu fejn qegħdin u nafu d-direzzjoni li ħafna żgħażagħ Maltin mexjin fiha.

Jien ma rridx ngħid li l-ġenerazzjoni żagħżugħa hija kollha maħruqa, għax hawn ħafna żgħażagħ tajbin u bil-għaqal li jistħoqqilhom li jiġu apprezzati, pero' madankollu għandna problema serja u naħseb li wasal iż-żmien biex nagħmlu sforz ilkoll flimkien ħalli meta xi għaxar snin oħra xi deputat ieħor jagħmel l-istess mistoqsijiet, it-tweġibiet ikunu ta' pjaċir u ta' sodisfazzjon u mhux ta' niket.

Wisq nibża' li pajjiżna jista' jitlef ġenerazzjoni ta' tfal u żgħażagħ jekk ma jitteħdux passi malajr.

Jien nappella biex ilkoll flimkien naħdmu ħalli bl-għajnuna ta' Alla pajjiżna jerġa' jkun post dehen u ta' eżempju ta' kif is-soċjeta' għandha tgħix fil-paċi u fl-ordni.

Inħoss li din il-kwestjoni hija kwestjoni nazzjonali li rridu nagħtuha attenzjoni serja u malajr.

Jien nippretendi li l-partit fl-Oppożizzjoni għandu jingħaqad mal-Gvern biex is-soċjeta' Maltija tissaħħaħ u titjieb u nwaqqfu din il-mewġa kera ta' nuqqas ta' moralita', ta' serq, ta' kriminalita' u ta' drogi li bħalissa għaddejjin biha.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lum il-Ġimgħa, 25 ta' Lulju, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SISTEMA ĠDIDA TA' TASSAZZJONI - PUBBLIĊITA'

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min tefa' t-tender biex jieħu l-kuntratt għall-pubbliċita' konnessa ma' l-introduzzjoni tas-sistema ġdida ta' tassazzjoni minflok il- VAT u kemm kien kull tender?

Jista' l-Prim Ministru jgħid ukoll minn min kien jikkonsisti l-Bord ta' l-Għażla?

ONOR.

ALFRED SANT: Id-Dipartiment ta' l-Informazzjoni kien responsabbli għall-kampanja pubbliċitarja konnessa ma' l-introduzzjoni tas- Sistema Ġdida ta' Tassazzjoni minflok il-VAT.

Fil-bidu ta' Mejju, 1997, id-Dipartiment ta' l-Informazzjoni ħareġ quotations għall-kampanja pubbliċitarja.

Din kienet tikkonsisti f'dan li ġej:

Il-produzzjoni ta' għaxar videos ta' minuta l-wieħed għax-xandir fuq it- TV.

Il-produzzjoni ta' video ta' ħames minuti għax-xandir fuq it-TV.

Il-produzzjoni ta' għaxar reklami għar-radju ta' minuta l-wieħed.

Avviżi full page bil-kulur għall-pubblikazzjoni fil-ġurnali.

Ktejjeb informattiv bil-kulur ta' 16-il pagna, daqs A5. leaflets bil- kulur, daqs A5.

L-irrekordjar ta' 15-il programm outside broadcast.

L-istampar ta' 80,000 stedina fuq karta bil-letterhead tad-dipartiment.

Id-ditti mitluba jikkwotaw kienu:

Visual Trends & Co Ltd, Birkirkara; Velprint Ltd, Guardamangia; u Plus Advertising Co Ltd, Guardamangia.

L-offerti kienu:

Total Visual Trends & Co Ltd Lm75,030 Velprint Ltd Lm72,950 Plus Advertising Co Ltd Lm65,360

Il-Bord ta' l-Għażla għat-tieni fażi kien magħmul minn tliet uffiċjali tad-Dipartiment ta' l-Informazzjoni.

Dawn kienu:

Is-Sur Saviour Azzopardi - Senior Principal Is-Sur Anthony Preca - Public Relations Officer Is-Sur Joseph Casingena - Information Officer

Il-bord sab li l-aktar offerta vantaġġjuża kienet dik ta' Plus Advertising Co Ltd.

L-għażla tal-Bord ġiet konfermata mill-Kumitat Ġenerali tal-Kuntratti.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hi d-differenza bejn il- budget tal-proġett ta' Buġibba u kemm attwalment intnefaq?

Jista' l-Ministru jgħid ir-raġuni tad-differenza li tħallset, lil min tħallset u kif tħallset?

Jista' l-Ministru jgħid b'kemm jiswa t-tarmac li ngħata lil proġett ta' Buġibba u min huma l-kuntratturi li ħadmu f'dan il-proġett?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-differenza ta' bejn l-istima oriġinali u kemm ġie committed fuq il-proġett, hija ta' madwar Lm500,000.

Id-differenza hija dovuta għall-xogħlijiet li ma kienux ippjanati li jidħlu fil-proġett oriġinali, iżda rriżulta illi ma setgħux jitħallew barra għaliex kienu sejrin ikunu ta' detriment għall-proġett.

Dawn ix-xogħlijiet kienu jinkludi l-upgrading ta' partijiet mill-promenade, toroq u bankini li ma kienux inklużi fil-programm oriġinali.

Kif ġie spjegat fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6925, ċifra eżatta dwar kemm tħallsu l-kuntratturi tkun tista' tingħata malli l- kejl kollu fuq il-proġett tkun finalizzat.

Ingħataw 'l fuq minn 131,000 metri kwadri ta' tarmac fuq il-proġett kollu u huwa stmat li t-tarmac sewa madwar

Lista tal-kuntratturi kollha li ħadmu f'dan il-proġett ingħatat fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6491.

KORS PGCE

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 6345 magħmula fid-9 ta' Ġunju u li kienet tgħid:

"Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-kors tal-PGCE ta' fil-għaxija twaqqaf u qed isir fil-għodu biss b'inkonvenjent għal dawk li diġa' qed jaħdmu"?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6345 mogħtija f'din is-seduta.

GOZO CHANNEL - VETTURI BEJN MALTA U GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari numru 6610, jista' l-Ministru jagħti breakdown tal-vetturi li qasmu misjuqa minn nies b'residenza f'Għawdex, b'residenza f'Malta u minn barranin?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant hija kif ġej:-

|DATA |BARRANIN|RESIDENT|RESIDENT| | | |I MALTIN|I | | | | |GHAWDXIN| |Nov |2648 |5585 |10129 | |95 | | | | |Dec |1935 |5766 |9943 | |95 | | | | |Jan |1873 |5306 |9975 | |96 | | | | |Feb |1741 |5214 |7903 | |96 | | | | |Mar |3267 |6804 |10189 | |96 | | | | |Apr |4186 |10087 |9468 | |96 | | | | |May |4501 |8761 |11437 | |96 | | | | |Jun |4107 |10350 |11060 | |96 | | | |

|DATA |BARRANIN|RESIDEN|RESIDENT| | | |TI |I | | | |MALTIN |GHAWDXIN| |Nov 96|2936 |7333 |10899 | |Dec 96|1533 |5023 |9240 | |Jan 97|2052 |5436 |9750 | |Feb |10311 |9156 | | |97* | | | | |Mar |11964 |7063 | | |97* | | | | |Apr |10909 |7853 | | |97* | | | | |May |12623 |8705 | | |97* | | | | |Jun |12946 |8808 | | |97* | | | |

* Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mhux possibli jsir distinzzjoni bejn nies b'residenza f'Malta u bejn barranin minn Frar ta' din is-sena 'l quddiem.

U.E. - DIKJARAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk Malta ġietx mistiedna tassoċja ruħha mad-dikjarazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea dwar is-sitwazzjoni preżenti fi Sierra Leone ta' l-10 ta' Lulju, 1997?

Il-pajjiżi ta' l-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant assoċjati ma' l-Unjoni Ewropea, Ċipru, l-Islanda u n-Norveġja assoċjaw ruħhom ma' din id- dikjarazzjoni, għalhekk jaħseb il-Viċi Prim Ministru li għandha ssir talba da parti ta' Malta sabiex minnufih nibdew niġu mistiedna mill-Unjoni Ewropea sabiex nassoċjaw ruħna ma' dikjarazzjonijiet simili?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi Malta ma ġietx mistiedna tassoċċja ruħha mad-dikjarazzjoni fuq is-sitwazzjoni preżenti fi Sierra Leone.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, mhux eskluż li fil-qafas tad- diskussjonijiet fuq ir-relazzjonijiet li l-Gvern Malti qed ifittex ma' l- Unjoni Ewropea, Malta titlob li tiġi mistiedna tassoċċja ruħha ma' dikjarazzjonijiet simili.

KONTEST TA' L-EURO MEDITERRANEAN PARTNERSHIP

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li Malta ħadet parti fis-segwenti laqgħat li saru fi Brussels bejn l-15 u t-18 ta' Lulju, 1997 fil-kontest tal-Euro Mediterranean Partnership laqgħa ta' l-uffiċjali anzjani dwar kwestjonijiet politiċi u ta' sigurezza; laqgħa tal-kumitat dwar il-proċess ta' Barċellona; u laqgħa tal-korrispondenti fuq il-programm ta' azzjonijiet prijoritarji dwar l- ambjent?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid minn min kienet rappreżentata Malta f'kull waħda minn dawn il-laqgħat, x'konklużjonijiet kien hemm u x'kienet il-pożizzjoni Maltija dwarhom?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nikkonferma li Malta ħadet jew qed tieħu parti fil- laqgħat imsemmija mill-Onor.

Interpellant.

Għal-laqgħa ta' l-uffiċjali anzjani dwar kwestjonijiet politiċi u ta' sigurezza kif ukoll għal-laqgħa tal-kumitat dwar il-proċess ta' Barcellona, id-delegazzjoni Maltija kienet komposta kif ġej:

L-Ambaxxatur Victor Camilleri L-Ambaxxatur Alfred A. Zarb Dr. Jesmond Schembri, First Secretary

F'dawn iż-żewġ laqgħat, l-ewwel ta' din ix-xorta wara l-Laqgħa Ministerjali ta' Malta, saret diskussjoni ntensa dwar il-konklużjonijiet ta' l-imsemmija laqgħa u dwar kif dawn ser jiġu mplimentati u ko-ordinati.

Għal-laqgħa tal-korrispondenti fuq il-programm ta' azzjonijiet prijoritarji dwar l-ambjent, Malta hija rappreżentata mis-Sur Louis Vella, Direttur tad-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent.

Din il-laqgħa għadha ma ntemmitx.

ETC - JOB PLACEMENTS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru W347 li saret f'Marzu, 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari bil-miktub numru W347, f`Seduta Nru. 99.

IMPJIEGI - QTUGĦ MIR-REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru W346 li saret f'Marzu, 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari bil-miktub numru W346, f`Seduta Nru. 99.

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru W345 li saret f'Marzu, 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari bil-miktub numru W345, f`Seduta Nru. 99.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru W344 li saret f'Marzu, 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari bil-miktub numru W344, f`Seduta Nru. 99.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru W343 li saret f'Marzu, 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari bil-miktub numru W343, f`Seduta Nru. 99.

OPM - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru W563 li saret f'April, 1997?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

L-informazzjoni għall-Ministeru mingħajr Portafoll u dik għat-Telemalta tinstab fi tweġiba separata bin-numru W571.

Hawn tajjeb li wieħed jgħid ukoll li, filwaqt li għal perijodu ta' sitt xhur bejn l-1 ta' Novembru, 1996 u t-30 ta' April, 1997 fid-dikasteru li għalih jien responsabbli, is-somma minfuqa bħala hospitality kienet Lm25,080, f'perijodu inqas ta' erba' xhur bejn l-1 ta' Jannar, 1996 u t- 30 ta' April, 1996 l-istess infiq għal hospitality fl-istess ministeru kienet tlaħħaq Lm43,571.

ETC - NUQQAS TA' XOGĦOL

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'wassal biex matul ix-xahar ta' Mejju jkun hemm tnaqqis ta' 307 fil-labour supply f'Malta u ta' 287 fil- gainfully occupied?

Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni ta' liema kategoriji ta' self- employed (148) tilfu x-xogħol tagħhom matul Mejju 1997?

ONOR.

EDWIN GRECH: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7784, in-nuqqas fil-labour supply tax-xahar ta' Mejju kien ta' 307 persuna, li minnhom kien hemm 287 persuna li kienu jaħdmu bi qliegħ u 20 persuna oħra li kienu jirreġistraw għax-xogħol.

Fil-fatt minn dawk li kienu jaħdmu bi qliegħ kien hemm nuqqas ta' 94 persuna fis-settur privat; 36 persuna li kienu jaħdmu f'korporazzjonijiet u kumpanniji fejn il-Gvern għandu l-iktar ishma; u 157 persuna li kienu f'dipartimenti tal-Gvern.

Il-Korporazzjoni tax-Xogħol u taħriġ ma jkollhiex informazzjoni x'wassal li dawn in-nies jieqfu mix-xogħol tagħhom, ħlief dawk li jgħidulna li x- xogħol tagħhom ġie tterminat minħabba nuqqas ta' xogħol jew redundancy.

Fil-fatt, matul ix-xahar ta' Mejju kien hemm 210 persuna li ġew redundant.

Matul ix-xahar ta' Mejju kien hemm nuqqas ta' 148 persuna li kienu jaħdmu għal rashom u li kienu maqsuma kif jidhru fil-kategoriji li huma mniżżla fil-lista li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'tip ta' ċelebrazzjonijiet inżammu biex jiġi ċelebrat l-ewwel fażi tal-proġett ta' Buġibba?

Fejn inżammet iċ-ċelebrazzjoni?

Meta saret?

Kemm swiet flus l- okkażjoni?

Min ħallas għaliha?

Kemm kien hemm nies mistiedna għal din l- okkażjoni?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ma saret l-ebda tip ta' ċelebrazzjoni biex jiġi ċċelebrat l-ewwel fażi tal-proġett ta' Buġibba.

SKEJJEL - SKOLA SAJF '97

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm hu n- numru ta' studenti li qed jattendu l-iskola sajf din is-sena?

F'liema skejjel qed jattendu dawn l-istudenti?

Kemm hu n-numru ta' għalliema/għalliema studenti li qed jieħdu ħsieb dawn l-istudenti?

Kif jitqabbel dan in-numru ta' studenti u għalliema ma' dak tas-snin ta' qabel?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Numru ta' studenti jattendu Skola Sajf '97:

|Malta |4204 | |Gozo |355 | |Total |4559 |

Skejjel/Ċentri Miftuħa

Malta - 50 Ċentru

Attard, Baħrija, B'Kara, B'Buġia, Burmarrad, Cospicua, Dingli, Fgura, Floriana, Għargħur, Għaxaq, Gudja, Gżira, Ħamrun Ġuże Pace, Ħamrun School Street, Kalkara, Kirkop, Lija, Luqa, Marsa, M'Scala, M'Xlokk, Mellieħa, Mġarr, Msida, Mosta, Mqabba, Naxxar, Paola, Pieta', Qormi San Ġorġ, Qormi San Bastjan, Qrendi, Rabat, Safi, San Ġwann, Senglea, Siġġiewi, Sliema, St Julians, San Pawl il-Baħar, St Venera, Tarxien, Valletta, Vittoriosa, Xgħajra, Żabbar, Żebbuġ, Żejtun, Żurrieq.

Gozo - 13-il Ċentru

Għajnsielem, Għarb, Kerċem, Marsalforn, Munxar, Nadur, Qala, San Lawrenz, Sannat, Victoria, Xagħara, Xewkija, Żebbuġ.

Studenti Għalliema B.Educ:

Malta - 414 student Gozo - 76 student

Għalliema/Ko-ordinaturi + Facilitators ma' tfal bi bżonnijiet speċjali:

Malta - 119 Gozo - 31

Ko-Ordinaturi Nazzjonali:

Malta - 2 Gozo - 1

In-numru ta' studenti li qed jattendu l-Iskola Sajf '97 jipparaguna tajjeb man-numru ta' studenti li attendew is-sena l-oħra.

Peress li d-domanda ta' l-għalliema biex jagħmluha ta' ko-ordinaturi din is-sena kienet ferm akbar inħass il-bżonn li jiġu mpjegati aktar ko-ordinaturi iżda għal perijodi anqas.

Hekk waqt li bosta ko-ordinaturi ħadmu d-disa' ġimgħat matul Skola Sajf '96 din is-sena l-istess perijodu kien maqsum bejn żewġ ko-ordinaturi.

SKEJJEL - JUNIOR LYCEUMS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema se jkunu l-iskejjel li se jintużaw bħala Junior Lyceums (tal-bniet u tas-subien) fis- sena skolastika li jmiss?

Liema studenti se jkollhom jattendu skola differenti minn dik li kienu jattendu qabel?

B'mod partikolari f'liema skola se jattendu t-tfal li għaddew għal Junior Lyceum u li joqogħdu San Pawl il-Baħar, il-Mellieħa u l-Imġarr?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra għall-qari aktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZIJA - PERSUNI MTELLA' L-QORTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni sena b'sena mressqa l-Qorti mill-Pulizija talli kissru il-litter act?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jispeċifika l- perijodu li dwaru qed jitlob l-informazzjoni.

PULIZIJA - PERSUNI MTELLA' L-QORTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni mressqa l-Qorti mill-Pulizija talli kissru l-ischool attendance laws?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

INSTITUTE OF MASONARY AND CONSTRUCTION TECHNOLOGY

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li attendew korsijiet fl-Institute of Masonary and Construction Technology minn meta din twaqqfet sena b'sena?

Kemm hemm persuni jgħallmu f'dan l-institute?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

INSTITUTE OF ENERGY TECHNOLOGY

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li attendew korsijiet fl-Institute of Energy Technology?

Kemm hemm persuni jgħallmu f'dan l-istitute?

ONOR.

VETTURI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hawn motor vehicles sena b'sena minn 1987 'il hawn?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-motor vehicles sena b'sena minn 1987 'il hawn huma kif ġejjin:-

| |Registrati | |1987 |151,430 | |1988 |161,284 | |1989 |171,729 | |1990 |182,260 | |1991 |194,916 | |1992 |206,469 | |1993 |215,597 | |1994 |226,379 | |1995 |240,111 | |1996 |217,243 | |Jannar/Ġunju 1997|221,746 |

VETTURI ĠODDA -REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hawn new registrations of motor vehicles sena b'sena mill-1987 'il hawn?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li n-numru ta' new registrations of motor vehicles huwa kif ġej:-

| |Reġistrati | |1988 |11,332 | |1989 |12,052 | |1990 |11,838 | |1991 |13,323 | |1992 |12,620 | |1993 |9,541 | |1994 |12,791 | |1995 |15,562 | |1996 |16,681 | |Jannar/Ġunju |7,333 | |1997 | |

Jiena nformat ukoll li qabel l-1988 ma kenitx tinżamm statistika ta' new registrations of motor vehicles.

MALTAFEST

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk wara l-esperjenza tal- Maltafest ta' din is-sena, għandux jikkonsidra serjament tfassil ġdid u aktar mifrux tul is-sena tal-Maltafest għas-sena li ġejja?

ONOR.

KUNĊERTI/SPETTAKLI/DRAMA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid liema kienu l- kunċerti/spettakli/drami li ġew iffilmjati għal xandir bit-television u/jew bir-radju?

Liema kienu l-istazzjonijiet li ġibdu l-films/irrekordjaw il- programmi?

ONOR.

MALTAFEST - SPIŻA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża tal- Maltafest 1997 skond kull attivita'/spettaklu/kunċerti li saru?

Kemm kien it-total ta' l-ispiża tal-Maltafest 1996?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll xi dħul kien hemm minn sponsors u minn bejgħ ta' biljetti din is-sena?

ONOR.

RANGES TA' L-ISPARAR - AIRGUNS

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Peress li issa qed jingħataw permessi għall-użu ta' l-airguns, jista' l-Ministru jgħid meta se jibdew jintużaw ir-ranges ta' l- isparar?

U jekk, fin-negattiv, jista' l-Ministru jgħid x'inhu jżomm milli dawn jintużaw?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PERMESSI TA' ARMI - KUMITAT

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tal- kumitat responsabbli mill-permessi ta' armi, meta ġie mwaqqaf u kemm-il darba ltaqa' sal-lum?

ONOR.

TELEMALTA - MANAGEMENT

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru Mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk il- Management tat-Telemalta aċċettax ir-roster li pproponew l-istaff tal- Customer Service Unit (Sezzjoni Telegrafija fil-grad ta' Customer Service Assistant) bħala alternattiva għar-roster li ressaq il-management?

Jekk fin-negattiv, jista' jgħid x'kienet id-diffikulta' li sab il-managament biex jimplimentaha u jekk hux lest li jikkonsidra roster ieħor propost mill- istess staff?

ONOR.

JOE MIZZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 7329 f'Seduta Nru. 93.

TELEMALTA - CUSTOMER SERVICE UNIT

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru Mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra fiex waslu t-taħdidiet rigward ir-riforma tal-Customer Service Unit fi ħdan it- Telemalta?

X'inhuma d-diffikultajiet eżistenti, jekk hemm, biex jintlaħaq ftehim?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hux maħsub li l-impjegati konċernati humiex sejrin ikunu informati bil-kondizzjonijiet il-ġodda qabel dan il- ftehim jiġi ffirmat?

ONOR.

JOE MIZZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 7840 f'Seduta Nru. 107.

Inżid ngħid li l-interessi tal-ħaddiema huma salvagwardjati permezz tal- union tagħhom.

SANTA VENERA - STORBJU

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jara li tittieħed azzjoni kontra min qiegħed joħloq ċertu storbju permezz ta' makkinarju li hemm installat fil-bini f'Old Railway Junction c/w Braille Street, Santa Venera u li suppost li hu bini b'użu kummerċjali u mhux wieħed industrijali?

Irrispettivament minn jekk itteħdux proċeduri kriminali tista' l-Pulizija tara li l-liġi tiġi mwettqa u li ma jsir l-ebda abbuż?

Ittieħdu proċeduri kriminali?

Jekk iva, x'kien l-eżitu tagħhom in prima istanza u fl-appell?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li l-Pulizija ħadet u għada qed tieħu l-passi neċessarji skond il-liġi biex l-inkonvenjent li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant jitneħħa.

Għadhom għaddejjin proċeduri bil- Qorti kontra l-persuna konċernata għax naqset li tobdi l-ordni preċedenti tal-Qorti, liema kawża mistennija tinstemgħa fil-31 ta' Lulju, 1997.

Fil- frattemp il-persuna konċernata fetħet kawża kostituzzjonali kontra l- Kummissarju tal-Pulizija għax dan ta' l-aħħar ma ħariġx il-liċenzja lil din il-persuna.

UNIVERSITA' - INĠINIERA RIĊERKATURI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru 7386 (11/7/97) u mistoqsija parlamentari numru 7678 (16/7/97) li t- tnejn kienu:

"B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6710 u t-tweġiba mogħtija fil-11 ta' Lulju, jista' l-Ministru jgħid għaliex la hemm ħtieġa ta' għaxar riċerkaturi temporanji qegħdin isiru biss intervisti biex jimtlew ħames postijiet?"

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li kif spjegajt fit-tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentari numru 6710 magħmula minnu, fil-Fakulta' ta' l-Inġinerija m'hemmx stabilit post ta' inġinier riċerkatur.

Il-fondi biex tista' ssir din ir-riċerka jiġu pprovduti taħt il-Protokol li l-Gvern Malti għandu mal-gvern Taljan.

Fil-preżent qed jipproċedi l-proċess għar-reklutaġġ ta' l-inġiniera riċerkaturi kollha meħtieġa ħlief fil-każ ta' żewġ postijiet fejn l- approvazzjoni għad trid tiġi kkonfermata.

RAĦAL ĠDID - PARKEĠĠ ILLEGALI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jara li l-Korp tal-Pulizija jieħu ħsieb li ma jsirx aktar parking illegali fi Vjal Sir Paul Boffa, Raħal Ġdid li qed joħloq periklu u inkonvenjent lir-residenti?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi l-Pulizija qed tieħu azzjoni sabiex ir-regolamenti tat-traffiku f'din il-lokalita' jkunu osservati.

EDUKAZZJONI - HEALTH AND SAFETY TEACHERS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jinħatru l- Health and Safety Teachers kif hemm maħsub li jsir fir-Reorganisation Agreement li l-Ministru predeċessur tiegħek kien laħaq ma' l-MUT?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġiba parlamentari numru 2646 li ngħatat f'Seduta Nru. 25.

SKEJJEL - INFORMAZZJONI TEKNOLOĠIKA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru korsijiet ta' taħriġ għal għalliema ta' tfal ta' Year 2 dwar l-Informazzjoni Teknoloġika matul is-Sena Skolastika 1996/1997?

Kemm saru korsijiet simili matul is-sena l-oħra?

Din is-sena saru xi korsijiet għall-għalliema mill-iskejjel tal-Knisja?

Saru korsijiet simili s-sena l-oħra?

Kemm ipparteċipaw għalliema (a) mill-iskejjel ta' l-Istat; u (b) mill- iskejjel tal-Knisja matul dawn il-korsijiet fis-sentejn li għaddew?

Kien hemm xi għalliema li rrifjutaw li jattendu għal dawn il-korsijiet?

Jekk kien hemm, x'se jsir minnhom?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: a) Kull Għalliem ta' Year 2 ingħata kors ta' 19- il siegħa dwar l-Informazzjoni Teknoloġika matul is-Sena Skolastika 1996/1997.

L-istess kors ingħata lill-għalliema li qegħdin jispeċjalizzaw fit-tagħlim rimedjali.

Dan it-taħriġ seħħ bħala parti mill-pani li minn Settembru 1997, it-tagħlim rimedjali (Support teaching) ser jiffoka fuq tfal ta' Year 2 (sitt snin) flok tfal ta' Year 3 (seba' snin).

Fil-bidu ta' kull sena skolastika jsir kors għall-għalliema ġodda ta' Year 1 u Year 2.

b) Is-sena l-oħra sar kors simili għal kull għalliem ta' Year 1 u sar kors speċjali għal 35 Anchor Persons.

Il-funzjoni ta' dawn il-persuni hi li jkunu ta' support għal dawk l-għalliema li jkollhom diffikultajiet fit- tagħlim ta' l-I.T. Dawn issa qegħdin jgħinu wkoll fit-taħriġ ta' l- għalliema tal-Year 2.

c) Iva, saru korsijiet simili għall-għalliema mill-iskejjel tal-knisja kemm din is-sena kif ukoll is-sena l-oħra.

d) Il-parteċipazzjoni ta' l-għalliema mill-iskejjel ta' l-Istat u mill- iskejjel tal-Knisja matul dawn il-korsijiet fis-sentejn li għaddew hi kif se nsemmi:

| |1995/9|1996/9| | |6 |7 | |Skejjel |175 |170 | |tal-Istat | | | |Skejjel |35 |39 | |tal-Knisja | | |

e) Ma kien hemm l-ebda għalliema li rrifjutaw li jattendu għal dawn il- korsijiet.

Ta' min jirrimarka li barra minn dawn il-korsijiet saru oħrajn wara l-ħin tal-iskola u fil-vaganzi tas-sajf li l-għalliema ġew mistiedna jattendu b'mod volontarju.

Għal dawn il-korsijiet kien hemm numru konsiderevoli ta' għalliema li applikaw.

Nixtieq nirringrazzja pubblikament lil dawk li attendew fil-ħin ħieles tagħhom.

B'kollaborazzjoni bejn id-Diviżjoni tal-Edukazzjoni u l-Universita' se jsiru korsijiet li jwasslu għal Diploma fl-I.T. Dawn il-korsijiet ser jispeċjalizzaw fl-oqsma tat-tagħlim tal-I.T. fil-qasam tal-Primarja, Sekondarja u Post-Sekondarja.

ENEMALTA - POLICIES

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk il-policies li jikkonċernaw il- qasam ta' l-enerġija (b'mod partikolari l-Enemalta) li jkunu affettwati (sew fin-negattiv jew fil-pożittiv) vis-a-vis l-Unjoni Ewropa jekk Malta tibqa' fil-pożizzjoni tal-lum jiġifieri "ta' friża"; Malta tiddeċiedi li terġa' tiftaħ d-diskussjoni għal sħubija sħiħa; tilħaq l-istat li għalih qed jaspira l-Gvern Laburista; u Malta tiddeċiedi li tirtira l- applikazzjoni tagħha?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-Korporazzjoni Enemalta qiegħda tipparteċipa f'diversi Programmi ta' Koperazzjoni Internazzjonali inkluż uħud imnedija mill-Unjoni Ewropea.

Dawn il-programmi jikkonċernaw prinċiparjament l- oqsma ta' sorsi alternattivi ta' enerġija u użu aħjar ta' riżorsi ta' enerġija li tuża l-korporazzjoni.

Dawn il-programmi ta' koperazzjoni jibqgħu fis-seħħ f'kull waħda mill- alternattivi li semma l-Onor.

Membru.

TURIŻMU

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jidhirlu l-Ministru li l-applikazzjoni ta' Ċipru biex tidħol fl-Unjoni Ewropea, pajjiż simili ħafna għal Malta u kompetitur dirett fl-industrija turistika, tistax b'xi mod taffettwa l-andament tat-turiżmu f'pajjiżna speċjalment dak li ġej mir-Renju Unit?

ONOR.

KARMENU VELLA: Cipru mhux mistenni li jsir membru sħiħ ta' l- Unjoni Ewropeja qabel is-sena 2000.

Għalhekk, għadu kmieni biex wieħed janalizza l-effett ta' dan fuq is-settur turistiku ta' Cipru, u wisq izjed biex jitqiesu l-konsegwenzi ta'dan fuq it-Turizmu Malti.

Ilum, madwar 85% tat-turisti li jiġu Malta, joriginaw mill-Unjoni Ewropea għaldaqstant wieħed ma jifhimx il-preokkupazzjoni ta' l-Onor.

Interpellant.

ENEMALTA - POLICIES ĠODDA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'se jkunu l-policies ġodda li se jaffettwaw l- Enemalta u li qed ikunu kkonsidrati fit-tibdil li se jsir fil-liġi ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-proċedura normali li ssegwi l-Korporazzjoni Enemalta fejn tidħol l-Awtorita' ta' l-Ippjanar hija li din ta' l-aħħar tgħarraf lill-korporazzjoni dwar dawk il-liġijiet li jaffetwaw lilha.

Minħabba li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għadha ma bagħtet l-ebda tagħrif lill-Korporazzjoni għadu kmieni biex wieħed jgħid x'policies se taddotta l- korporazzjoni.

Infakkar lill-Onor.

Membru li meta għamel il-mistoqsija l-emendi ma kenux għadhom qed jiġu diskussi fil-Parlament.

KALKARA - DAWL

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitlesta is-servizz tad-dawl ġol-Blokk tal- Gvern Nru. 3, Triq is-Salvatur, Kalkara peress li minħabba dan in-nuqqas l- inkwilini għadhom ma jistgħux jabitaw fihom?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ix-xogħol biex jingħata d-dawl fi Blokk Nru. 3 Triq is-Salvatur, Kalkara jinsab fi stadju avvanzat u huwa mistenni li jitlesta fi żmien qasir.

DJAR - SWATAR

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid meta se jingħataw iċ-ċwievet dawk li ħadu post fis-Swatar, l- Imsida?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Parti mill-proġett tas-Swatar huwa allokat b'bejgħ u parti b'kiri.

Fir-rigward ta' appartamenti għall-bejgħ iċ-ċwievet qegħdin jingħataw mal- kuntratt.

Fil-każ tal-kiri, il-kuntratt tal-kirja jsir mid-Dipartiment għall- Akkomodazzjoni Soċjali.

Meta dan jiġi iffirmat uffiċjal ta' l-Awtorita' tad-Djar jagħti ċ-ċwievet lill-benefiċjarji fuq il-post fejn isir condition report.

PTA - SIDIEN TAL-KAROZZI TAL-LINJA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-qliegħ tas-sidien tal- karozzi tal-linja f'Ġunju 1997 kien inqas minn ta' Ġunju 1996?

Kif ukoll, jista' jgħid x'passi qiegħed jieħu biex itejjeb il-kondizzjonijiet tax- xogħol biex dan il-qliegħ jitjieb?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Peress li s-sidien tal-karozzi tal-linja joperaw fuq bażi privata, m'iniex f'pożizzjoni nikkonferma jekk il-qliegħ tagħhom naqasx jew żdiedx.

Li nista' ngħid hu li minn żmien għal żmien il- Gvern qed jagħtihom sussidju fir-rigward tax-xogħol bi skeda.

Bħala imprendituri privati għandhom ikunu huma li jaqdfu biex itejbu l-qliegħ tagħhom u dan billi jtejbu s-servizz.

DISTRETT NRU.

4 - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk ix-xogħlijiet li bħalissa għaddejjin ħdejn ir-roundabout bejn Ħal Tarxien, Raħal Ġdid u Santa Luċija fit-Triq Tal-Barrani humiex sejrin ikunu estiżi għas-service road li hemm mat-Triq Tal-Barrani (Triq Burlo') u l-area kollha ħdejn l- iskola ta' Santa Maria Goretti, Tarxien?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ix-xogħol li għadu kif tlesta' fir-roundabout imsemmija sar bħala parti mill-upgrading tat-Triq Tal-Barrani.

Ix-xogħol indikat mill-Onor.

Interpellant huwa ta' natura differenti u jsir wara konsultazzjoni mal-kunsill lokali, u wara li jiġi assigurat li s-servizzi kollha jinsabu mqiegħda b'mod permanenti.

TARXIEN - TRIQ XINTILL - ILMA

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara għalfejn il-kwalita' ta' l-ilma fi Triq Xintill, f'Ħal Tarxien ħdejn ir-roundabout f'Tal-Barrani, liema ilma qiegħed jasal għand ir-residenti f'kulur is-sadid, huwa ta' kwalita' daqstant ħażina u x'passi beħsiebu jieħu sabiex titjieb il- kwalita' ta' dan l-ilma?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SKEJJEL - MANUTENZJONI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' l-iskejjel tal- Gvern li se jsirulhom xogħlijiet ta' manutenzjoni, l-istima tax-xogħlijiet u liema skejjel sejrin ikollhom ix-xogħlijiet magħmul mid-Dipartiment ta' l- Edukazzjoni u min minnhom sejrin ikunu magħmula mill-kunsilli lokali?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

VALLETTA - TRIQ IL-BATTERIJA - FOND NRU.

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid fiex waslu l-investigazzjonijiet dwar il-każ rapportat lilu għall-fond Nru. 11, Triq il-Batterija, il-Belt Valletta li ġie requisitioned mingħajr il-kunsens tas-sidien?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat illi d-dipartiment m'għandux informazzjoni dwar x'irriżulta minn investigazzjonijiet li saru fuq dan il- każ mill-pulizija fl-1987.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - XIRI TA' DJAR

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid jekk hux se terġa' toħroġ sejħa għal dawk l-emfitewti u/jew inkwilini li qegħdin b'ċens temporanju u/jew b'kera biex dawn jingħataw id- dritt li jixtru l-fond tagħhom li llum jinsabu taħt il-Joint Office u li meta ħarġu kienu ħarġu għoljin ħafna fil-prezz taħt l-amministrazzjoni preċedenti?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta li jiena tajt fil-mistoqsija parlamentari numru 136.

ITALJA - KONKORSI TAL-KANZUNETTI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta fit-12 ta' Mejju, 1997 għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5183, li fiha l-Ministru qal li la s-Segretarjat għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti u lanqas xi dipartiment li jaqa' taħtu ma għamel sejħa għall-applikazzjonijiet għal parteċipazzjoni ta' kantanti Maltin f'konkorsi tal-kanzunetti li kellhom jew għandhom isiru fl-Italja din is-sena, jista' l-Ministru jikkonferma li effettivament saret stedina lill-kantanti Maltin biex jipparteċipaw f'żewġ konkorsi internazzjonali f'Salerno (għal tfal bejn 8 snin u 13-il sena) u f'Ruma (għal kantanti liriċi ta' 36 sena jew aktar)?

ONOR.

TARZNA TA' MALTA - EX-ĦADDIEMA

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jekk jogħġbu jgħid jekk huwiex minnu li l-ex-ħaddiema tat-Tarzna ta' Malta li għażlu li jispiċċaw mix-xogħol taħt waħda mill-iskemi eżistenti, għadhom sal-lum ma rċevewx iż-żieda fil-pensjoni tagħhom ekwivalenti għal żewġ terzi taż-żieda mħabbra għall-għoli tal-ħajja?

Jekk dan huwa minnu, jista' l-Prim Ministru jgħid meta se jsir il-ħlas relattiv?

ONOR.

ALFRED SANT: Jiena nformat li l-ħlas taż-żieda fil-pensjoni lill- ex-ħaddiema tat-Tarzna ta' Malta li għażlu li jispiċċaw mix-xogħol qabel iż-żmien, għandu jsir mal-ħlas tal-pensjoni li jmiss fid-9 ta' Awissu, 1997.

ENEMALTA - KONSUM TA' ELETTRIKU

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont imħallas (jew mitlub) għal konsum ta' elettriku f'dan l-aħħar quarter mingħand każini tal-baned; każini tal-football; każini politiċi u każin jew clubs oħra?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub qed jinġabar u tingħata tweġiba fi xi seduta oħra.

TELEMALTA - KONSULENTI

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru Mingħajr Portafoll fl- Uffiċċju tal-Prim Minsitru: Jista' l-Ministru jgħati lista tal- konsulenti (individwi u ditti) li ġew imqabbda mill-Korporazzjoni Telemalta minn Ottubru, 1996 sal-lum u jindika f'liema oqsma u għal liema skop ġew inkarigati kif ukoll jekk lestewx jew le l-inkarigu lilhom mogħti?

ONOR.

JOE MIZZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija kif ġej:

Periti Konsulenti

Zammit & Associates, Cachia & Formosa Associates, Saviour Camilleri (Interior Design) u Engineering Services Ltd. (kollha in konnessjoni mal- bini tal-blokk amministrattiv ġdid fil-Marsa)

Il-Perit Lino Bianco (in konnessjoni ma' l-Enviornment Impact Assessment tal-proġett propost flok Pender Place u Mercury House)

Konsulenti Legali

L-Avukat Paul Lia 2.

L-Avukat Edgar Mizzi

Il-Korporazzjoni Telemalta għadha tagħmel użu mis-servizzi ta' l-avukati li kellha qabel, speċjalment fuq każi antiki.

Konsulenti Maniġerjali

Impact (Consultancy & Developments) Ltd.

Outlook Co-Op (Job Evaluation Exercise)

Konsulenti Finanzjarji

Is-Sur Ray Sladden 2.

Is-Sur John Grima (in konnessjoni mat-Treasury Management) 3.

Computime (in konnessjoni ma' eżerċizzju ta' Credit Control) 4.

MSD (in konnessjoni mal-Monthly Management Accounts)

F'kull każ, il-konsulenza għadha ma ntemmitx.

SOCIAL DEVELOPMENT PROGRAMME

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk is-Social Development Programme jew is-Social Welfare Planning Unit ipprovdewx xi finanzjament biex persuna jew persuni jkunu jistgħu jkomplu l-istudji tagħhom sa livell ta' Masters barra minn Malta?

Jekk it-tweġiba hi fl-affermattiv, il-Ministru hu mitlub biex jindika min kienu l-persuni li bbenefikaw u jgħid x'inhuma l-kriterji li taħthom kemm l-SWDP kif ukoll l-SWPU jipprovdu l-fondi biex persuni jkunu jistgħu jkomplu l-istudji tagħhom fis-Social Work u oqsma relatati kemm f'Malta kif ukoll barra minn Malta.

ONOR.

EDWIN GRECH: Nagħti tweġiba f'xi seduta oħra.

BIRGU - XATT SAN LAWRENZ - RIFLETTURI

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-Awtorita' Marittima hijiex responsabbli għar-rifletturi li jinsabu f'Xatt San Lawrenz, il-Birgu, u jekk it-tweġiba hi fl-affermattiv, meta beħsiebha tieħu l-passi biex jinbidlu dawk li m'humiex qegħdin jixgħelu?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-Awtorita' Marittima m'hijiex responsabbli għar-rifletturi li jinsabu f'Xatt San Lawrenz, il- Birgu.

L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi din il-mistoqsija lill- Ministru responsabbli mill-Enemalta.

BIRGU - DAWL

L-ONOR.

LAWRENCE GONZI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid meta l-Korporazzjoni Enemalta beħsiebha tbiddel il-bozoz maqtugħin li jinsabu ġewwa l-Birgu u li ilhom maqtugħa għal aktar minn tlett xhur?

ONOR.

LEO BRINCAT: Skond ir-reġistru tad-distrett tar-Raħal il-Ġdid tal- Korporazzjoni Enemalta ma' jirriżultax li hemm rapporti ta' lampi maqtugħin fil-Birgu li ilhom għal-aktar minn xahar.

Madanakollu, ix-xogħol pendenti rreġistrat se jiġi mwettaq flimkien max- xogħol l-ieħor.

COMPACT DISCS/CASSETTES - EŻENZJONI TA' DAZJU

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Meta wieħed jikkonsidra l-kwantita' ta' talent li pajjiżna għandu u meta wieħed jikkonsidra kemm huma ftit l-opportunitajiet li l-mużiċisti, il- kompożituri, l-awturi u l-kantanti Malti u Għawdxin għandhom, u meta wieħed jiftakar u fl-istess ħin ifaħħar lil dawk l-intrapriżi privati li qegħdin jipproduċu u joħorġu għall-bejgħ compact discs u cassettes mija fil-mija Maltin, jaħseb il-Ministru li tiġi kkonsidrata proposta dwar eżenzjoni tad- dazju fuq compact discs u cassettes li huma mija fil-mija Maltin?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nifhem l-ispirtu wara l-mistoqsija mill-Onor.

Interpellant iżda s-suġġeriment tiegħu jenħtieġ li jiġi studjat iżjed.

Sadanittant se nirriferi l-mistoqsija lill-Ministru responsabbli mill- Kultura għall-kummenti u suġġerimenti tiegħu.

RABAT - PERMESS B'NRU.

L/N 3275/96

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7191, jista' l-Ministru jara li jsir dak li hemm mitlub fl-istess domanda, b'riferenza għall-post Nru. 13, Ciagħki Lane, Rabat, Malta (Ref.

No. L/N 3275/96)?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-Dipartiment ta' l-Artijiet diġa' beda jaħdem biex jistabilixxi l-provenjenza tal-proprjeta' in kwestjoni biex ikun jista' jinbeda l-procedure għal ħlas tal-kumpens, qed tiġi wkoll studjata l- possibbilta' li jkun hemm rilaxx mill-akkwist tal-proprjeta'.

IMPRENDITUR MALASJAN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'obbligazzjonijiet kellu l-imprenditur Malasjan li l-Gvern Malti ħames snin ilu ttrasferielu blokk ta' ishma fil-Lombard Bank (Malta) Ltd?

Jista' jgħid jekk dawn il-kondizzjonijiet ġewx imwettqa skond il-ftehim?

Jekk le, ngħatat xi estensjoni?

Jekk ingħatat, għalqitx u x'se jiġri issa?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-kondizzjonijiet li hemm fil-kuntratt bejn il-Gvern Malti u l-imprenditur Malasjan għadhom kif kienu oriġinarjament.

Id-dettalji miltuba ma jistgħux jiġu mogħtija minħabba li huma ta' natura kummerċjali u delikata.

SAĦĦA - NEURO KIRURĠIĊI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid meta nbdiet in- newro-kirurġija f'Malta u min bdiha?

Meta nġiebet is-CT Scan hawn Malta u kemm kien hawn newro-kirurgi f'Malta dak iż-żmien?

Min ordna l-istrumenti kirurġiċi li jintużaw fin-newro-kirurġija u min ħarreġ lin-nurses f'dan il- kamp?

Minn meta kien hawn iżjed minn newro-kirurgu wieħed fl-isptar hawn Malta?

X'kienet il-kariga ta' newro-kirurgi ġodda?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Id-Dipartiment tan-Neuro Kirurġija ġie uffiċjalment inawgurat fl-1 ta' Ġunju, 1983.

Iżda sa mill-15 ta' Lulju, 1982 in-Neuro Kirurgu Mr. Lawrence Zrinzo kien diġa' qiegħed jopera każi ta' Neuro Kirurġija.

Is-CT Scan bdiet tiffunzjona fl-10 ta' Novembru, 1983.

Dak iż-żmien kien hawn Neuro Kirurgu wieħed f'Malta.

Fid-19 ta' Lulju, 1984 beda jaħdem miegħu senior assistant.

Dawn baqgħu jaħdmu sa Lulju 1992, meta spiċċa kirurgu wieħed biss.

Dan baqa' waħdu sa April 1994 meta ġie mpjegat Neuro Kirurgu ieħor bħala assistent.

Bejn Awissu u Ottubru n-numru ta' Neuro Kirurġiċi kien tlieta iżda mbagħad reġa' sar tnejn sa Marzu 1997 meta reġgħu saru tlieta.

Il-kariga ta' Neuro Kirurġiċi kien hekk:

|Dr. L. Zrinzo |Konsulent | |Dr. A. Zrinzo |25/04/94 sa | | |11/08/94 | | |Registrar | | |12/08/94 sa | | |26/08/96 Senior | | |Registrar | | |mis-27/08/96 | | |Konsulent | |Dr. D. Tabakov|19/07/84 sa | | |19/07/93 Senior | | |Registrar | | |mill-20/07/93 | | |Konsulent | |Dr. J. Van t |Konsulent | |Veelaat | |

Fil-bidu nett l-instrument li jintużaw fin-Neuro Kirurġija kienu ġew ordnati minn Sr. A.T. Pace.

Warajha komplew Mr Emmie Mifsud N.O. u Mr Anthony Zammit N.O. Dan ta' l-aħħar kien qabbad lil Mr Philip Pio Chircop (S.N) biex flimkien jieħdu ħsieb jordnaw dak kollu li hemm bżonn għal-lista tan-Neuro Kirurġija.

L-ordni għall-istrumenti tan-Neuro Kirurġija kienet issir taħt is-sorveljanza tal-Konsulent Mr. L. Zrinzo.

In-nurses hawn taħt imsemmija kollha ġew ittrenjati minn Mr. Lawrence Zrinzo FRCS.

|N.O. |Philip John |MOT i/c | | |Chircop |CSSD | |S.N. |Philip Pio |Resigned | | |Chircop | | |S.N. |Maria Bugeja |Resigned | |S.N. |Tonio Mallia |Resigned | |D.N.O. |Robert |Scrub Nurse| | |Baldacchino | | |S.N. |George Fenech|Scrub Nurse|

Riċentement George Fenech S.N. attenda kors fl-Operating Theatre Techniques (Neuro Surgery) fin-National Hospital for Neurology and Neuro Surgery - Queen's Square London Il-kors dam mit-30 ta' Settembru sat-22 ta' Ottubru 1996.

GWARDJANI - ABBUŻI WAQT STRIP SEARCH

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid fiex waslet l-inkjesta nterna li qed issir rigward gwardjani fuq xi abbużi li saru waqt strip search, liema nkjesta qed titmexxa min- Nutar Mario Felice?

Jista' l-Prim Ministru jagħti nformazzjoni jekk jafx meta din l-inkjesta għandha tkun lesta?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-Bord tal-Viżitaturi sema' x-xhieda kollha barra tal- persuna li dwarha sar l-allegat abbuż.

Dan billi l-persuna ntalbet diversi drabi biex tidher quddiem il-Bord u dan l-inkontru baqa' għal raġunijiet diversi qatt ma sar.

Għalhekk ic-chairman tal-bord għamel tentattiv biex ikellem il-persuna ndikata personalment u fil-fatt irnexxielu jagħmel dan.

F'dak l-istadju l-bord, billi kien għadda żmien biżżejjed u kellu f'idejh evidenza suffiċenti biex jikkonkludi d-deliberazzjonijiet tiegħu, qabel li kellu jgħaddi għall-konklużjoni ta'l-investigazzjonijiet.

Għalhekk il-bord mistenni li jissottometti r-rapport finali tiegħu fil-ġranet li ġejjin.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid jekk hux possibbli li pendente litis jiġi allokat post/garaxx alternattiv lil persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, peress li l-persuna konċernata kienet ġiet allokata garaxx wara l-ħruġ ta' tender pero' l-fond qiegħed jiġi okkupat illegalment minn terzi u hemm proċeduri l-Qorti li jdumu żmien?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Il-persuna li dwarha qed issir l-interpellanza, fl-ebda waqt ma ġiet allokata lilu ebda post/garaxx u għalhekk ebda obbligu s'issa ma jinkonbi lill-istess awtorita'.

Intant hemm proċeduri kemm legali kif ukoll quddiem l-Ombudsman li jenħtieġ jiġu riżolti sabiex deċiżjoni tkun tista' tittieħed.

SEDQA - GĦAJNUNA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid x'ħidma qed iwettqu d-dipartimenti li jaqgħtu taħt id-dikasteru tiegħu biex jgħinu lis- SEDQA fix-xogħol tagħha li taqa' taħt il-Ministeru tal-Ħarsien Soċjali?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Id-dipartiment iħallas is-salarju ta' erba' medical officers li huma mislufin lill-aġenzija SEDQA:

Dr George Grech Dr Tanya Buttigieg Dr Moses Camilleri Dr John Zammit Montebello

AIR MALTA - HIJACKERS TOROK - ESTRADIZZJONI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6787 u t-tweġiba mogħtija fis-Seduta tas-7 ta' Lulju, jista' l-Ministru jgħid jekk sal-lum kienx hemm xi żvilupp fil-konsultazzjoni mal-Gvern Ġermaniż dwar l- estradizzjoni tal-hijackers Torok ta' l-ajruplan ta' l-Air Malta?

ONOR.

CHARLES MANGION: M'għandi xejn xi nżid mat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 6787.

ASSOCIATION OF INSURANCE COMPANIES - INĊIDENTI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari numru 6779 u t-tweġibiet mogħtija għaliha u għall- mistoqsijiet supplimentari, jista' l-Prim Ministru jgħid fejn waslu s'issa t-taħdidiet ma' kumpanniji ta' assigurazzjoni?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi d-diskussjonijiet għadhom għaddejjin.

Fil-ġranet li ġejjin se ssir laqgħa bejn id-diriġenti ta' l- Intern u l-Association of Insurance Companies biex isir attentat ħalli jintlaħaq ftehim dwar time frame biex jiġu konklużi dawn id- diskussjonijiet.

UNIVERSITA' - KORS FL-INDUSTRIJA TAL-BINI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni qed jieħdu sehem fil- kors part-time ta' sentejn fil-Middle Management fl-Industrija tal-Bini li qed isir fl-Univerista' ta' Malta?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hux qed isiru lectures fl-imsemmi kors dwar saħħa u sigurta' fuq il-post tax- xogħol?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PBS - PROGRAMMI MUŻIKALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonsidra emenda fil-liġi tax-xandir li biha kull stazzjon tar- radju lokali jrid jinkludi proporzjon xieraq ta' diski li jkunu mija fil- mija Maltin f'kull programm mużikali matul il-ħin kollu ta' xandir?

ONOR.

ALFRED SANT: Skond id-dispożizzjonijiet ta' l-artikolu 13(2)(d) ta' l-Att ta' l-1991 dwar ix-Xandir proporzjon xieraq ta' materjal rekordjat u materjal ieħor imdaħħal fil-programmi jridu jkunu ta' oriġini u għamla Maltija u jkunu bl-ilsien Malti.

Ninsab informat li l-Awtorita dwar ix-Xandri ħadet passi u qed tkompli tħeġġeġ lil stazzjonijiet lokali sabiex idoqqu mużika Maltija fil- programmi mużikali tagħhom.

PULIZIJA - GĦASSA TAŻ-ŻURRIEQ

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm suppost huwa n-numru ta' Pulizija surġenti, eċċ li tirrikjedi l-Għassa tal-Pulizija taż-Żurrieq li tieħu ħsieb anke għases oħra fl-irħula tal-madwar?

Kemm fil-fatt hemm jaqdu dmirijiethom fl-għassa taż-Żurrieq?

Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex f'dawn l-aħħar xhur ingħataw numru kbir ta' transfers minn din l-għassa?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi fl-għassa msemmija, fil-preżent hemm stazzjonati spettur, seba' surġenti u 22 kuntistabbli.

Il-complement ta' kull għassa qed jiġi rivedut bħala parti mill-programm ta' modernizazzjoni tal-Korp tal-Pulizija.

Il-postings isiru skond l-esigenzi tas-servizz.

SKEJJEL - CHILD ABUSE

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każi ta' child abuse fl-iskejjel minn Ottubru 1996 'il hawn?

F'liema settur tal-qasam edukattiv kienu dawn il-każi?

Jista' l-Ministru jgħid jekk dawn il-każi jiġux riferuti lill-aġenziji jew dipartimenti oħra governattivi?

Fiex wasal il-proġett ta' policy guidelines dwar child abuse li kien tnieda mill-amministrazzjoni preċedenti?

ONOR.

SKEJJEL - CO-EDUCATION

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-policy tal-Gvern dwar il-Co-Education fil-livell sekondarju?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-policy ġenerali hija li l-iskejjel ikunu subien u bniet għalihom ħlief fil-każ ta' korsijiet fit-teknoloġija li jsiru fl- iskejjel tas-snajja'.

TELEMALTA - RATI MNAQQSA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid f'liema ħinijiet il-konsumatur ma jħallasx skond il-ħin li ddum it-telefonata?

F'liema ħinijiet hemm rati mnaqqsa?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għall-paġna XV tad- direttorju tat-telephone fejn isib it-tagħrif mitlub.

SANTA VENERA - DAR SAN ĠUŻEPP - GROUND

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 7753?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SAĦĦA - MEDIĊINI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jara għaliex qegħdin jinxtraw Salbuvent inhalers (Salbutanol) li l-mouthpiece tagħhom ma taqbilx ma' l-ispacer komuni li hawn fis-suq?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Fl-ispeċifikazzjonijiet ta' l-inhalers, mhux imsemmi li jridu jaqblu ma' l-ispacers li hawn fis-suq.

Mhux possibbli li wieħed jibdel l-ispeċifikazzjonijiet kull darba minħabba l-fatt li hawn aktar minn kwalita' waħda ta' spacers fis-suq.

MOSTA - TRIQ IZ-ZAKKAK - ASFALTAR

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se tiġi asfaltata l-parti tat- triq li hemm ma' Triq iz-Zakkak, Mosta proprju minn mal-ħanut Stationery Yellow Rose, 'l ġewwa fejn jidher li din hija l-unika parti tat-triq fl- inħawi li għadha ma ngħatatx l-asfaltar?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-parti tat-triq li hemm ma' Triq iz-Zakkak ma tistax tiġi asfaltata peress li għad hemm servizzi mqiegħda b'mod temporanju.

GĦAWDEX - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat- tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4693,minn fejn jirriżulta li mill-1 ta' Novembru, 1996 sat-30 t'April, 1997 kienu saru 61 trasferiment bejn dipartiment u ieħor f'Għawdex, jista' il-Prim Ministru jgħid jekk dawk il-61 trasferiment humiex ta' mpjegati klerikali u ta' oħrajn industrijali?

Jekk fl-affermattiv, x'kien in-numru f'kull kategorija?

Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm iżjed trasferimenti mill-1 ta' Mejju sal-lum f'Għawdex u jekk fl-affermattiv, kemm?

ONOR.

ALFRED SANT: Nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-61 trasferiment imsemmija fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 4693 kienu jirrigwardaw 16 il-impjegati fil-gradi tas-Servizz Ġenerali, 40 fil-gradi industrijali u ħamsa fi gradi oħra.

L-informazzjoni dwar l-ahhar parti tal-mistoqsija qed tinġabar.

BARRIERI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jindika x'se tkun il-politika (policy) tal-Gvern rigward barrieri li llum huma diżutli?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

OPM - HOSPITALITY

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm intnefaq bħala hospitality mid-dikasteru li għalih hu responsabbli mill-1 ta' Novembru, 1996 sat-30 ta' April, 1997, maqsum skond kull ministeru, segretarjat, dipartiment jew enti?

ONOR.

ALFRED SANT: Tweġiba għal din il-mistoqsija qegħda tingħata fil- mistoqsija parlamentari numru 7616 fis-seduta tal-lum.

PLEASURE BOATS - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew reġistrati pleasure boats f'Ġunju, 1997 u jagħti l-informazzjoni maqsuma skond it-tip ta' boat u t-tul tagħhom?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat mill-Awtorita' Marittima ta' Malta li hija l-prattika ta' l-industrija marittima li l-istatistika tinħareġ darbtejn fis-sena.

Jiena nformat ukoll li informazzjoni dwar boats reġistrati mill-Awtorita' Marittima għall-ewwel sitt xhur ta' din is-sena għadha fi stadju ta' verifika.

VAPURI - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il vapur u kemm total ta' tunnellaġġ ġie reġistrat xahar b'xahar mill-1 ta' Jannar, 1992 sa' l-aħħar ta' Ġunju, 1997?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat mill-Awtorita' Marittima ta' Malta li hija l-prattika fl-industrija tal-bastimenti merkantili li l-istatistika tinħareġ darbtejn fis-sena.

Informazzjoni dwar in-numru u tunnellaġġ ta' bastimenti reġistrati taħt l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili għall-ewwel sitt xhur ta' din is-sena għadha fi stadju ta' verifika.

Barra minn hekk, nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li r-rapport annwali ta' l-Awtorita' Marittima, li jitpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra kull sena, jkun jinkludi fih informazzjoni dettaljata dwar l- attivita' tar-reġistrazzjoni taħt il-bandiera Maltija, anke jekk din l- istatistika ma tkunx maqsuma xahar b'xahar billi din l-attivita' m'hijiex waħda staġjonali.

QAWRA - BANKINI LI SARU BIL-BRICKS

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li min hu responsabbli jara li l-bankini li saru bil-bricks jkun fihom ir-ramel meħtieġ bejn il-bricks fil-bankina quddiem is-Suncrest Hotel, fil-Qawra għax il-bricks tal-bankina jistgħu jinqalgħu għaliex ma fihomx ramel kif meħtieġ?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-dipartiment responsabbli minn dawn ix- xogħlijiet ġie nformat u qed jittieħdu passi biex dan in-nuqqas jiġi rrimedjat.

GĦASAFAR PROTETTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hijiex kontra l-liġi illi għasafar protetti li jbejtu Malta jiġux mfixkla jew imtellfa b'xi mod?

Jekk iva, jista' jgħid xi jfissru dawn it-termini u x'jikkostitwixxi tfixkil?

Billi dan l-aħħar diversi gazzetti wrew ritratti ta' bejta bi friegħ u bajd ta' għasafar protetti, u billi kif ġew meħuda dawn ir-ritratti jidher ċar illi dawn ittieħdu mil-viċin, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk id-Dipartiment ta' l-Ambjent jew l-A.L.E. ħadux dan il-każ f'idhom u wettqu investigazzjoni biex jaraw jekk fil-fatt sar tfixkil lil dawn l-għasafar waqt li kienu qed ibejtu u jrabbu il-friegħ tagħhom ġewwa riżerva naturali?

Il-fatt illi xi ferħ għex u mhux neċessarjament ifisser illi ma sarx tfixkil għaldaqstant, x'miżuri se jieħu id-Dipartiment ta' l-Ambjent biex il-bejtiet ta' għasafar protetti ma jibqgħux jiġu mfittxija biex mbagħad jieħdu r-ritratti għaliex dan l-aġir żgur li fih innifsu huwa ta' tfixkil għal dawn l-għasfar?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Onor.

Interpellant huwa korrett meta jgħid li hu kontra l-liġi meta l-għasafar li jkunu bil-bejta jiġu mfixkla jew imtellfa b'xi mod iżda mhux korrett meta jgħid li dan japplika biss għall-għasafar protetti.

Hemm diversi metodi kif wieħed ifixkel jew itellef bejta.

Il- bejta tista' titkisser, tinsteraq, jistgħu jinsterqu l-bajd jew il-frieħ, jistgħu jinqabdu l-ġenituri, jew jinqatlu.

Dawn kollha jwasslu biex il- bejta titfixkel u l-frieħ ma jtajjrux; hekk bejta tkun mitlufa.

L-Onor.

Membru jaf xi jsir bil-frieħ li jinsterqu mill-bejtiet bħal fil- każ tal-Merill li għamel interpellanza fuqu fid-domanda W780 datata 9 ta' Lulju 1997.

Ir-ritratti li ttieħdu ta' bejta ta' għasfur li bejjet għall-ewwel darba, kollha ttieħdu f'riserva li hija taħt ir-responsabbilita' tad-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent u ttieħdu taħt superviżjoni ta' uffiċjali tad- dipartiment.

L-apparat sofistikat li jeżisti llum jagħmilha possibbli li jittieħdu ritratti mill-bogħod ta' għasafar li lanqas biss jindunaw li ttieħdilhom ritratt.

Infatti l-għasafar li faqqsu u ttajjru mill-bejtiet li semma l-Onor.

Membru kollha baqgħu ħajjin sakemm damu fir-riserva.

Konvint li m'hemmx miżuri li nista' nieħu fil-konfront ta' attivitajiet li huma edukattivi u jsiru fuq bażi xjentifika aktar u aktar meta l-għasfur in kwestjoni ma ssirlu l-ebda ħsara u jibqa' ħaj u ħieles.

Jekk l-Onor.

Membru jixtieq li għasafar mhux protetti fi żmien il-bejta u li qegħdin ibejtu fil-gżejjer Maltin (bħall-Gallozz Iswed) jingħataw ħarsien biex il-bejtiet tagħhom ikollhom aktar ċans li jsalvaw, lest li nikkonsidra t-talba tiegħu jekk din issir formalment.

ĦABS ĊIVILI - TIFTIX GĦAD-DROGA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Billi diversi persuni li kienu l-ħabs qalu li waqt searches għad-droga l-klieb li huma sniffers għad-droga ma humiex permessi jidħlu jfittxu għad-droga ġewwa ċ- ċelel, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk dan huwiex veru u jekk iva għaliex?

Jekk dawn jistgħu jidħlu - u fil-fatt daħlu - f'kemm-il ċella daħlu jfittxu għad-droga fl-aħħar xahar u x'kien ir-riżultat ta' dawn is- searches?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li t-tip ta' searches msemmija fil- mistoqsija jsiru ġewwa l-ħabs, fejn u kull meta tinħass il-ħtieġa.

Rigward il-kumplament tal-mistoqsija ma jidhirlix li l-informazzjoni mitluba għandha tiġi ppubblikata minħabba raġunijiet ta' sigurta'.

ĦABS TA' L-IMTAĦLEB - DETENUTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm detenuti fil-qasam tal-ħabs ta' l-Imtaħleb?

Għaliex qegħdin hemm?

Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk dawn id-detenuti humiex jitħallew waħedhom għal żmien twil ma' l-għarajjes tagħhom?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li fil-21 ta' Lulju, 1997, in-numru ta' detenuti fil-qasam tal-ħabs ta' l-Imtaħleb kien ta' 12.

Dawn il-persuni qegħdin isegwu programm ta' riabilitazzjoni u fl-ebda ħin ma jitħallew waħedhom ma' l-għarajjes tagħhom.

MERILLI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm merilli ħajjin f'idejn l-ambjent illum?

Kemm minn dawk it- 13-il merill li nqabdu l-Marsa dan l-aħħar għexu?

Dawn ġew mitluqa jew le?

Ġew irringjati jew le?

Kemm kellhom merilli adulti f'idejn ta' l-ambjent fl-aħħar għaxar snin wara li dawn instabu għand persuni kontra l-liġi?

Kemm intelqu minnhom?

Kemm mietu wara li ġew f'idejn id-dipartiment?

Hemm merilli li ma ntelqux u jekk iva, kemm ilhom f'idejn ta' l-ambjent u fejn qegħdin jinżammu?

ONOR.

GEORGE VELLA: Id-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent preżentament, għandu ħames frieħ tal-merill taħt ir-responsabbilta' tiegħu.

Dawn huma ħamsa mit-13 li ttieħdu mill-bejtiet u li ġew elevati mill-Marsa.

Kif kelli l-opportunita' li ninforma lill-Onor.

Membru fir-risposta tal- mistoqsija parlamentari W780, it-13-il merill li ġew elevati minn dar fil- Marsa għadhom frieħ ta' ftit ġranet li għadhom ma jtirux u li ġew meħuda mill-bejtiet tagħhom.

GĦalhekk ma hemm l-ebda skop li jiġu rringjati għax ma jistgħux jiġu mitluqa għalissa.

Dawn l-aħħar snin id-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent ħarrab sitt merilli li kollha kienu ġew elevati mill-Pulizija mingħand diversi individwi.

Ma kien hemm l-ebda każ ta' Merilli adulti (xjuħ) li mietu matul iż-żmien meta kienu taħt ir-responsabbilta' tad-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent.

Merilli li għadhom f'idejn id-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent huma l-ħamsa frieħ imsemmijin aktar 'il fuq u dawk ibbalzmati jew ġlud li ġew ikkonfiskati mill-pulizija u li każ tagħhom għadu sub-judice.