MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 57 It-Tnejn, 28 ta' April, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 57

It-Tnejn, 28 ta' April, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.06 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 28 ta' April, 1997

WERREJ MINUTI 946

INFORMAZZJONI MINN MADAM SPEAKER 946

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 946

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 950

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IR-RATIFIKA TAL-KONVENZJONI DWAR ARMI KIMIĊI

RATIFICATION OF CHEMICAL WEAPONS CONVENTION BILL (TIENI QARI,

KUMITAT U TIELET QARI) 951

AĠĠORNAMENT 983

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 989

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL- MIKTUB...................................................................100 2

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 56 li saret fit-28 ta' April, 1997 ġew konfermati.

INFORMAZZJONI MINN MADAM SPEAKER

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): Nixtieq ninforma lill- Kamra li għat-tenur ta' l-Ordni Permanenti 120E (3) - li tirriferi għall- Ordni Permanenti 120B (3) u (4) - l-Onor.

Lino Spiteri qed jinħatar membru fil-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi minflok l-Onor.

Leo Brincat, waqt li l-Onor.

Brincat isir sostitut minfloku.

Ngħaddu issa għal mistoqsijiet.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SKEJJEL - STUDENTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem l-Onor.

Lawrence Gonzi) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm studenti bniet u studenti subien jistudjaw il-home economics u l-graphic design għas-snin 1991-1997?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): L-informazzjoni mitluba qiegħda titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

SERVIZZ PUBBLIKU - TRANSFERS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid jekk fis-servizz pubbliku ħarġux xi transfers skond l- esiġenzi ta' l-istess servizz?

Huwa possibbli li tingħata informazzjoni dwar lil min ingħataw dawn it-transfers u f'liema dipartimenti?

Dwarhom ittieħdu xi passi kontra xi ħadd?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Transfers fis-servizz pubbliku normalment iseħħu jew minħabba l-esiġenzi tas-servizz jew fuq talba ta' l- individwu nnifsu.

Matul is-snin ħarġu eluf kbar ta' transfers u għalhekk m'huwiex possibbli jingħad fejn ħarġu u lil min ingħataw pero' nżid ngħid li t-transfers li jseħħu jiġu pubblikati fi transfer lists apposta.

IMPJIEGI - NORMAN BEZZINA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Fuq liema bażi kien ġie mpjegat is-Sur Norman Bezzina fil- ministeru tal-politika soċjali fl-amministrazzjoni preċedenti?

Jekk l-impjieg tiegħu kien bil-kuntratt għal kemm żmien kien dan il- kuntratt?

Qatt ġie mġedded dan il-kuntratt?

X'kien ix-xogħol tiegħu skond l-istess kuntratt?

X'benefiċċji ħa u għadu qed jieħu l-ministeru minn dan il-kuntratt?

Kemm kien dan is-salarju u x'benefiċċji oħra kien jirċievi s-Sur Norman Bezzina?

Kemm damet għandu u kemm swiet lill-ministeru l-karozza self-drive li kien juża?

Veru li s-Sur Norman Bezzina saħansitra kellu xufier miegħu?

Kemm kien l-ammont ta' petrol li ġie kkonsmat minn din il-karozza?

Il-Ministru jaħseb li hemm lok li wieħed jinvestiga fid-dettall l-operat kollu tas-Sur Bezzina kemm dam fil-ministeru, kif ukoll jekk fix-xogħol li għamel tax verament value for money?

ONOR.

EDWIN GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): Fl-amministrazzjoni preċedenti s-Sur Norman Bezzina kien ġie mpjegat bil-kuntratt bħala konsulent tal-komputerizzazzjoni fil-ministeru tal-politika soċjali b'effett mit-2 ta' Lulju, 1989.

Il-kuntratt kien għal sena iżda dan ġie mġedded minn sena għall-oħra sal- 31 ta' Diċembru, 1994.

Għalkemm saru indaġni biex isir magħruf x'wettaq minn dan il-kuntratt u x'benefiċċji ħa l-ministeru minnu, l-unika informazzjoni li nstabet kienet li s-Sur Bezzina kien jifforma parti mill- isteering committee imwaqqaf biex jeżamina studju li kien sar minn Price Waterhouse fuq il-komputerizzazzjoni tad-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali.

Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi s-salarju u benefiċċji oħra li rċieva s-Sur Bezzina sena b'sena.

PROSTITUZZJONI - KONTROLL

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid x'qed jagħmel il-Gvern sabiex il-prostituzzjoni tiġi kkontrollata?

Peress li meta prostituta tinqabad fuq xogħolha din tiġi arrestata u mtella' l-qorti, jista' l-Ministru jgħid jekk f'każ bħal dan il- klijent jittellax ukoll?

Fil-Ministeru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja qed issir xi tip ta' propaganda kontra l- prostituzzjoni?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-pulizija regolarment jagħmlu patrols u raids f'diversi lokalitajiet biex titrażżan il-prostituzzjoni.

Fejn jirriżulta li jkun hemm ksur ta' liġi ma ssir ebda distinzjoni bejn il-prostituta jew il-klijent.

Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-aħħar parti tal-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

VOLONTARJAT - GĦAJNUNA FINANZJARJA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-għaqdiet volontarji, li tant huma ta' fejda fis-soċjeta', humiex jibbenefikaw minn sistemi ta' għajnuna finanzjarja min-naħa ta' l-amministrazzjoni ċentrali?

Jekk ir-risposta hija fl-affermattiv, kemm hija din l-għajnuna fi flus u min huma l-għaqdiet li qegħdin jibbenefikaw?

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Iva, hemm diversi ministeri li jagħtu għajnuna finanzjarja lill-għaqdiet volontarji b'rikonoxximent għax-xogħol li dawn qegħdin iwettqu fis-soċjeta'.

Minn informazzjoni miġbura mingħand dawn il-ministeri jirriżulta li matul l-1996 ingħatat għajnuna finanzjarja lil diversi gruppi ta' għaqdiet kif jidher hawn taħt:

GĦaqdiet filantropici Lm502,059 GĦaqdiet sportivi Lm209,732 GĦaqdiet kulturali Lm 61,444 GĦaqdiet taż-żgħażagħ Lm 5,065

Kif l-Onor.

Interpellant żgur li jifhem, dawn l-ammonti jiġu mogħtija lil numru konsiderevoli ta' għaqdiet fid-diversi gruppi.

GVERN - KORRISPONDENZA BIL-MALTI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Peress li ħafna drabi l-ittri li jintbagħtu lill- pubbliku minn ministeri u dipartimenti jkunu jew bl-Ingliż jew b'tali mod li l-ilsien Ingliż ikun preferut mil-Malti, jista' l-Ministru jara li l- ittri uffiċjali ta' kull xorta jinkitbu biss bl-ilsien Malti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant ġie nnotat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

TONIO BORG: Kif ċertament jaf il-Ministru, għalkemm il-lingwa nazzjonali tagħna hija l-Malti pero' mbagħad iż-żewġ lingwi uffiċjali ta' pajjiżna huma l-Ingliż u l-Malti.

Jien naħseb li l-ispirtu tad-domanda ta' l-Onor.

Schembri Adami huwa li jkun importanti li l-gvern jara x'se jagħmel biex kemm jista' jkun il-korrispondenza li tolqot lill-pubbliku in ġenerali tkun bil-Malti bħal, per eżempju, jkun xieraq li l-enforcement notice ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar jew inkella xi avviż ieħor li jkun se jolqot lil kulħadd, irrispettivament mil-livell ta' l-edukazzjoni tiegħu, ikun bil- Malti.

F'dan il-kontest, jista' l-Ministru jassigura li l-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin, ippresedut mill-istess Onor. Interpellant, jibda joħroġ l-aġenda bil-Malti minflok bl-Ingliż?

Qed ngħid dan għax l-aġenda tat-30 ta' April ta' dan il-kumitat qiegħda bl-Ingliż u tgħid:

Keynote speech by the Chairman; u

Exploiting mineral wealth in Maltese territorial waters in the context of the body of laws related to the Law of the Sea Convention with a special accent on foreign policy and international environmental considerations.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, jien ma għandix dubju li l-ħabib tiegħi l-Onor.

Borg jaf li waħda mill-karatteristiċi tal-bnedmin hija li iktar faċli li jippriedkaw milli jipprattikaw dak li jgħidu!

Fil-fatt, hawn ikun tajjeb jekk infakkar li għalkemm il-programm elettorali preċedenti tal-Partit Nazzjonalista kien jgħid li l-gvern se jkellmek u jiktiblek bil-Malti, din il-proċedura ma tantx kienet ġiet segwita.

Sfortunatament dak li qed jiġri huwa li dan jiddependi minn jekk min jikteb dawn iċ-ċirkolarijiet ikunx iktar familjari mal-lingwa Maltija jew iktar familjari mal-lingwa Ingliża.

Ġeneralment il-lingwa Maltija qed tintuża biss meta dak li jkun ma jasalx biex jikteb bl-Ingliż.

Fil-fatt, ikun tajjeb jekk wieħed jikteb ċerti ċirkolaritajiet ta' xi servizz essenzjali, bħall-kontijiet ta' l-ilma, bil-lingwa Maltija ħalli jkun jista' jifhimhom kulħadd u għalhekk jien naħseb li għal ċirkolaritajiet bħal dawn żgur li għandu jsir sforz biex dawn isiru bil-Malti, u b'Malti tajjeb.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, filwaqt li napprezza l-isforzi li se jipprova jagħmel il-Ministru f'dan ir-rigward, jistax għallinqas wieħed jibda josserva l-provvediment kostituzzjonali li jgħid li meta wieħed jikteb ittra jew jagħmel xi talba lill-amministrazzjoni r-risposta għandha tkun miktuba bl-istess lingwa li fil-fatt biha tkun saret it-talba?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien naqbel mas-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant.

MSU - NORMAN BEZZINA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Fuq liema bażi kien ġie mpjegat is-Sur Norman Bezzina ma' l-MSU u mal-Fondazzjoni tax- Xjenzi u Servizzi Mediċi?

Kemm dam impjegat magħhom u x'benefiċċji ħadu dawn iż-żewġ azjendi mill-operat tiegħu?

Fuq liema kriterji kien juża karozza self-drive u kemm qamet l-ispiża tagħha, inkluż il-konsum tal-petrol, mmatul iż-żmien li kien jużaha?

Meta kien ġie terminat il-kuntratt tiegħu?

Il-Prim Ministru jaħseb li għandha ssir investigazzjoni sħiħa dwar dan l- ex-impegat biex jiġi aċċertat jekk il-kuntratt ta' xogħol tiegħu ħalliex riżultati pożittivi u jekk minnu l-gvern ħax verament value for money?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba tal- Mistoqsija Parlamentari Numru 2909 fis-Seduta Nru. 29 tal-14 ta' Frar, 1997.

Ġeneralment is-Sur Norman Bezzina kien jieħu ħsieb l-amministrazzjoni ta' kuljum.

Il-fondazzjoni qatt ma pprovdietlu karozza għall-użu tiegħu .

Ma jirriżultax li s-Sur Bezzina kien impjegat mal-Management Systems Unit Ltd.

MINISTRU TAS-SAĦĦA, KURA TA' L-ANZJANI U AFFARIJIET TAL-FAMILJA - XOGĦOL PROFESSJONALI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'arranġamenti għamel dwar ix-xogħol professjonali li hu kellu qabel ma nħatar ministru in vista ta' l-obbligi mposti fuqu mill-Kodiċi ta' Etika tal-Ministri?

Jekk hu l-każ, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra kopja ta' kull arranġament milħuq?

Jista' l-Ministru jagħti l-istess informazzjoni dwar kull segretarju parlamentari li jaqa' taħtu?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Billi s-Segretarju Parlamentari għall-Anzjani qabel il-ħatra tiegħu kien konsulent l-isptar, saru arranġamenti biex l- Onor. Louis Buhagiar jieħu special leave without pay on grounds of public policy biex b'hekk ikun jista' jaqdi lis-servizz pubbliku fil-kariga ta' segretarju parlamentari.

L-arranġamenti l-oħra li saru rigward ix-xogħol professjonali tiegħi u tas-Segretarju Parlamentari huma l-istess bħall-arranġamenti li kienu saru fl-amministazzjoni preċedenti.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li l-arranġamenti li jsiru minn kull ministru u segretarju parlamentari fin-natura tagħhom huma personali, jista' fil-każ il-Ministru jispjega x'inhuma l-arranġamenti tiegħu?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Fil-każ tiegħi jiena qabbadt locum biex ikun jista' jagħmel ix-xogħol li kont nagħmel jien.

MADAM SPEAKER: Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddi issa għat- Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:-

Kopja tad-diskors li l-Ambaxxatur ta' Malta f'Ġinevra għamel lill- Kummissjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem fit-2 ta' April 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W551; u

Kopja tad-diskors li l-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent għamel fil-Jubilee Session of the United Nations Economic Commission for Europe fil-21 ta' April 1997 li saret f'Ġinevra, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W552.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Informazzjoni dwar il-libreriji fl-iskejjel sekondarji u Junior Lyceums fis-sena skolastika 1996/1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4796.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tabella li turi n-numru ta' persuni li ngħataw recognition mid- Dipartiment tad-Djar mill-1 ta' Novembru 1996 sa April 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4807.

Irrid ngħid ukoll li ma tinżammx statistika rigward ir-raġuni tar- rikonoxximent u dwar kemm dawn kien ilhom pendenti.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA (Ministru tal-Biedja u Sajd): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tabella li turi l-ammont ta' laħam taċ-ċanga mixtri taħt l-iskema tal- beef intervention f'Novembru u Diċembru 1995, Jannar, Frar, Marzu, Novembru u Diċembru 1996, u Jannar, Frar u Marzu 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4808.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IR-RATIFIKA TAL-KONVENZJONI DWAR ARMI KIMIĊI

RATIFICATION OF CHEMICAL WEAPONS CONVENTION BILL

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jawtorizza lill-Gvern jirratifika l-Konvenzjoni dwar il-Projbizzjoni ta' l-Iżvilupp, Produzzjoni, Ħażna u Użu ta' Armi Kimiċi u l-Qerda tagħhom, biex jipprovdi għall-implimentazzjoni minn Malta tad-dispożizzjonijiet relattivi u għas-sħubija ta' Malta fl-Organizzazzjoni għall-Projbizzjoni ta' Armi Kimiċi, u dwar ħwejjeġ li għandhom x'jaqsmu ma' dan jew li huma anċillari għal dan".

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

GUIDO de MARCO: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Rimarki, jekk jogħġobkom?

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, il-General John Pershing fl-1919 qal hekk:

"Whether or not gas will be employed in future wars is a matter of conjecture but the effect is too deadly to the unprepared that we can never afford to neglect the question".

Dan kien qed jgħid hekk għaliex kien għadu frisk fil-memorja ta' kulħadd l- ewwel użu fuq skala kbira ta' mezz differenti ta' kif tagħmel gwerra.

Qed nirriferi għall-użu tal-chlorine li kienu għamlu t-truppi Ġermaniżi ġewwa Ypres, fil- Belġju, kontra t-truppi Franċiżi meta kienu raw li fiżikament ma setgħu jagħmlu xejn kontrihom minħabba l-concrete u l-barbed wire li dawn kellhom għad-difiża tagħhom.

Fit-22 ta' April ta' l-1915 kienet intużat għall- ewwel darba fuq skala kbira xi ħaġa biex tagħmel gwerra b'mod differenti, jiġifieri mhux bil-balal jew b'affarijiet oħra bħal dawn imma permezz ta' aġent kimiku.

Biex wieħed ipoġġi din fl-isfond storiku ta' min jgħid li sa ħafna qabel, jiġifieri sa mill-1874, kien hemm konferenza fi Brussels li tkellmet fuq il- liġijiet u n-normi li għandhom jiġu osservati fil-gwerra.

Iktar tard fl- 1899 - sena qabel qaleb is-seklu - kien hemm l-ewwel konferenza tal-paci ta' The Hague fuq kemm għandha tiġi limitata l-gwerra mil-lat uman u kien hemm imbuttar ukoll biex tiġi ffirmata dikjarazzjoni li ma jintużawx projectiles - balal u affarijiet simili - li l-iskop tagħhom kien ikun biss biex jaqtgħu nifs in-naħa l-oħra permezz ta' l-użu ta' gassijiet li huma ta' dannu għas-saħħa.

Fil-fatt, Artiklu XXIII tal-Konvenzjoni ta' The Hague ta' l-1907 kien għamel illegali l-użu ta' veleni jew inkella weapons li jkunu vvelenati, kif ukoll l-użu ta' armi li jġibu tbatija mhux neċessarja kontra l-għadu tiegħek, jiġifieri biex ikun hemm anke ċerta etika tal-gwerra.

Fl-1918 ir-Red Cross Internazzjonali għamlet appell kontra l-użu ta' armi kimiċi u dan, nerġa ngħid, kien in segwitu tal-fatt li fl-1915 truppi Ġermaniżi kienu diġa' wżawhom u iktar tard f'dik is-sena truppi Ingliżi wkoll użaw il-chlorine gas.

Fl-1916 truppi Franċiżi stess użaw il-phosgene, li hija wkoll kimika velenuża, waqt battalja f'Verdun.

Dan kompla jġib ċerta reazzjoni mid-dinja tant li fl-1925 kien hemm il- famuża Geneva Protocol for the Prohibition of the Use in War of Asphyxiating, Poisonous or Other Gases and of Bacteriological Methods of Warfare - u affarijiet oħra.

Jekk inkomplu nsegwu l-istorja naraw li anke aktar tard, jiġifieri bejn l- 1926 u l-1930, il-League of Nations ta' dak iż-żmien kellha kummissjoni fuq id-diżarmament li kienet titkellem b'mod partikolari fuq chemical warfare.

Minkejja dan kollu nsibu li fis-snin 1935 u 1936 t-Taljani kienu wżaw chemical warfare fl-Abyssinia, l-Ġappuniżi fl-1937 użaw chemical warfare fiċ-Ċina u sfortunatament imbagħad beda jiġi magħruf ukoll li kien hemm pajjiżi li addirittura bdew jimmanifatturaw chemicals fuq skala kbira biex jintużaw fil-gwerra.

Imbagħad bdew jiġu prodotti affarijiet oħra bħalma huma tabun u s-saren.

Madam Speaker, hawnhekk qed nitkellmu fuq kimiċi li joqtlu n-nies u flora u l-fawna, jiġifieri x-xtieli, l-annimali u anke l- ambjent in ġenerali, pero' dawn ma jagħmlux ħsara lill-proprjeta' u allura hawn wieħed seta' jirraġuna li jkun jaqbillek tuża sistema li tħalli l- bini intatt u mhux jiġri bħal meta jintużaw il-bombi li jeqirdu kollox.

Dan kien l-inċentiv li ħajjar lil min juża dawn it-tip ta' armamenti biex jiġġieled il-gwerra.

Hemm ħafna kwalitajiet ta' chemical weapons, jiġifieri ta' gassijiet u materjal kimiku, li jiġu maqsumin f'kategoriji skond kif jaffettwaw lill- bniedem.

Hemm biċċa minnhom li jattakkaw in-nervituri jew lill-ġilda, oħrajn li jifgaw lin-nies, oħrajn li jivvelenaw id-demm, oħrajn li jġibu ħafna dmugħ u oħrajn li anke jaħdmu fuq is-sistema tal-moħħ ta' l- individwu.

Nista' ngħid li wħud minn dawn il-chemical weapons bdew jiġu prodotti fuq skala kbira tassew.

Sfortunatament jekk wieħed jara x'ġara iktar tard fiż-żmien bħal, per eżempju, meta niġu għall-involviment Amerikan fil-Vietnam, insibu li hemmhekk ir-range tagħhom kibret ħafna fejn wieħed seta' jitkellem fuq numru ta' agents bħal, ngħidu aħna, agent white, agent purple, agent orange u agent blue.

Dawn kienu kollha kimiċi velenużi li apparti li kienu jagħmlu ħsara lin-nies, kienu jiġu promossi taħt skużi li dawn jeqirdu l-pjanti jew li jwaqqgħu l-weraq tas-siġar ħalli ma jkunx hemm fejn jinħeba l-għadu.

Żvilupp interessanti kien li iktar tard, fil- bidu tas-sittinijiet, mhux biss kien hemm l-użu crude tat-tfigħ ta' dawn il- kimiċi iżda għamlu mezzi kif dawn il-kimiċi jiġu sparati ġo bombi għal tapposta fejn it-taħlita tagħhom issir velenuża waqt li jiġu sparati - hawn qed nirreferi għall-famużi binary weapons li fl-1960 kienu popolari ħafna.

Kif għidt iktar kmieni kien fl-1925 li għall-ewwel darba kienet inħolqot kuxjenza f'dan ir-rigward permezz tal-Protokoll ta' Ġinevra.

Hawnhekk ta' min jgħid li l-Amerka damet 50 sena biex irratifikat il-Protokoll ta' Ġinevra u huwa ovvju li dan ġara għal raġunijiet ta' difiża.

Pero' ta' min wieħed jissottolinja l-fatt li l-Protokoll ta' Ġinevra kien jagħmel aċċenn fuq "the prohibition of the use of asphyxiating, poisonous or other gases and of bacteriological methods of warfare".

Jiġifieri hawnhekk l-aċċenn tal-protokoll kien iktar fuq l-użu tagħhom milli fuq ħwejjeġ oħra.

Fil-fatt kellna nistennew sas-sena 1972 biex bdiet tiġi diskussa - wara ħafna suġġerimenti u ħafna proposti minn pajjiżi differenti - the Convention on the Prohibition of the Development, Production, Stockpiling of Bacteriological or Biological and Toxic Weapons and on their Destruction.

Mela hawnhekk daħlu l-elementi ta' żvilupp, produzzjoni, ħażna u anke l-iskop aħħari tad-distruzzjoni ta' dawn l-armamenti.

Din il- konvenzjoni kienet bdiet tiġi diskussa f'postijiet differenti sakemm fl- 1972 wasalna għal dan li qed nitkellmu fuqu llum, jiġifieri l-Konferenza tad-Diżarm f'Ġinevra waslet biex tifformola l-Convention on the Prohibition of the Development, Production, Stockpiling and Use of Chemical Weapons and on their Destruction.

Mela issa m'aħniex qed ngħidu biss li l-iskop huwa li tillimita, iżżomm jew li ma tagħmilx legali l-iżvilupp, il-produzzjoni u anke l-ħażna ta' dawn it-tip ta' armi, imma anke li tara li dawn jiġu distrutti u għalhekk din qiegħda fil-kontest tal-Conference.

Madam Speaker, meta qed nitkellmu fuq din il-convention qed ngħidu li dan huwa l-ewwel ftehim multilaterali - jiġifieri li qed jiġi nnegozjat bejn ħafna pajjiżi - li għandu dan l-għan speċifiku li l-pajjiżi kollha jaqblu fuq din il-convention u li jkun hemm implimentazzjoni wkoll, jiġifieri mhux biss li niffirmaw u nirratifikaw il-konvenzjoni imma jrid ikun hemm ukoll mezzi kif nimplimentawha.

Jien ngħid li hemm pajjiżi li għandhom interess partikolari biex jipparteċipaw f'din il-convention għaliex dawn għandhom industrija importanti tal-kimika, kif ukoll li hemm pajjiżi li qegħdin f'reġjuni ta' tensjoni li allura jaqblilhom li din il-convention tiġi attwata u osservata.

Barra minn hekk hemm pajjiżi li huma stess għandhom il-chemical weapons li qegħdin fl-armamentarium tagħhom.

Madam Speaker, irrid ngħid ukoll li din il-konvenzjoni ilha tiġi studjata u l-fatt li dan il-Parlament qed jgħaddiha proprju llum b'ċerta urġenza huwa propriju għaliex illum hija l-aħħar ġurnata li nistgħu nirratifikaw din il-konvenzjoni.

Dan għaliex jekk din il-liġi tgħaddi minn dan il- Parlament u allura aħna nkunu nistgħu nirratifikaw din il-konvenzjoni qabel id-29 ta' April, li jaħbat għada, ikollna dritt li nipparteċipaw fl-ewwel konferenza tal-pajjiżi li jagħmlu parti minn din il-konvenzjoni biex b'hekk inkunu f'pożizzjoni li nikkontribwixxu sabiex jiġi mfassal kontroll fuq l- armi kimiċi u anke nkunu parti mis-set-up ta' l-Organizzazzjoni għall- Projbizzjoni ta' l-Armamenti Kimiċi.

Dawk il-pajjiżi li mhux se jkunu parti minn din il-konvenzjoni se jkollhom restrizzjonijiet fuq l- esportazzjoni ta' kimiċi minn pajjiżhom u anke fuq l-importazzjoni ta' ċerta kimika f'pajjiżhom, speċjalment jekk din tkun ġejja minn dawk il- pajjiżi li se jkunu parti minn din il-konvenzjoni.

Hawn tajjeb li ngħid li skond l-aħħar informazzjoni li ngħatajt sal-lum 81 pajjiż irrattifikaw din il-konvenzjoni - proprju f'dawn l-aħħar ġranet kellna r-ratifika ta' l- Istati Uniti ta' l-Amerka - li fosthom insibu erbgħa mill-ħames membri permanenti tas-Security Council tal-Ġnus Magħquda.

Dan ifisser li sal-lum 164 pajjiż iffirmaw l-konvenzjoni filwaqt li 81 pajjiż biss irrattifikawha.

Għalhekk jekk illum jirnexxielna ngħaddu din il-liġi li tagħtina s-saħħa li nirratifikaw din il-konvenzjoni allura se nkunu in time biex nieħdu l- benefiċċji li semmejt aktar kmieni.

Fost id-diversi drittijiet u benefiċċji li tagħtina din il-konvenzjoni wieħed jista' jsemmi dak li nkunu parti minn grupp ta' pajjiżi li ma jkollhomx daqshekk diffikultajiet biex jinnegozjaw f'ċerti kimiċi - fil- fatt, kif se nispjega aktar 'il quddiem, dawn huma maqsumin fi tliet kategoriji - liema dritt jitfa' ċerti obbligi fuqna filwaqt li jagħtina wkoll ċerti drittijiet.

Aħna m'għandniex problemi f'dan ir-rigward għax m'għandniex postijiet jew inkella strutturi li fihom nagħmlu armi kimiċi, pero' jekk kemm-il darba aħna jkollna suspett li xi pajjiż qed jimmanifattura armi kimiċi jew inkella jkun qed jagħmel użu mhux normali minn ċerta kimika, bħala pajjiż parteċipi tal-konvenzjoni aħna se jkollna d- dritt li nitolbu spezzjoni mingħand dak il-pajjiż.

Ċerti pajjiżi kienu daqsxejn xettiċi dwar jekk għandhomx jaqbdu u jiffirmaw malajr din il-konvenzjoni u dan minħabba l-biża' li ċerta informazzjoni li se jkollhom jagħtu a tenur ta' din il-konvenzjoni tista' tkun interpretata bħala li b'xi mod tista' tnaqqsilhom mill- konfidenzjalita' mill-aspett kummerċjali jew inkella ta' sigurta' nazzjonali li jista' jkollhom.

Fil-konvenzjoni pero' hemm provvedimenti u mezzi biex din l-informazzjoni ma twassalx biex ikun hemm dan it-tip ta' periklu.

Madam Speaker, il-konvenzjoni titkellem ukoll fuq il-bżonn ta' spezzjonijiet fejn wieħed ikollu d-dritt u l-mezzi li jivverfika d-data li pajjiż jagħti lill-awtorita' rigward il-faċilitajiet u l-fabbriki li għandu jaħdmu fil-kimika, kif ukoll l-importazzjoni u l-esportazzjoni tagħha.

Bis- saħħa ta' din il-konvenzjoni se jingħata wkoll id-dritt li jsiru investigazzjonijiet f'dawk il-pajjiżi li ma jkunux qegħdin jimxu man-normi tal-konvenzjoni.

Jien naħseb li bħalissa hawn min jistaqsi: Min-naħa tagħna x'se tinvolvi r-ratifika tal-konvenzjoni?

Kemm se nħallsu?

X'se nakkwistaw?

Jien diġa' għidt li se nakkwistaw ħafna għaliex se nkunu parti minn dan il-club ta' pajjiżi u skond ir-regolamenti tal-konvenzjoni se jkollna ċerti drittijiet u ċerti obbligi.

M'hemmx dubju pero' - dan qed ngħidu bl-ikbar responsabbilta' - li l-fatt li nkunu f'din il-konvenzjoni bl-ebda mod m'hu se jfixkel jew ixekkel l-iżvilupp ta' xi industrija f'pajjiżna jew inkella f'xi pajjiż li qed jiżviluppa u li għandu bżonn jimporta jew jesporta ċerta kimika.

Sakemm l-affarijiet ikunu spjegati, ċari u fil-parametri tal- konvenzjoni ħadd m'għandu għalfejn jibża' jew iħabbel rasu għaliex wieħed mill-annexes tal-konvenzjoni stess jitkellem ċar dwar il-kondizzjonijiet rigward kimiċi differenti.

Dawn il-kimiċi jittieħdu skond il-grad u l- kwalita' tagħhom kif ukoll skond kemm dawn ikunu konnessi ma' kimiċi li bihom jistgħu jsiru kimiċi velenużi għal skop ta' gwerra jew għal skop ta' attakk.

Irrid ngħid ukoll li meta nkunu parti minn din il-konvenzjoni nkunu nistgħu niggwadanjaw mill-għajnuna li l-organizzazzjoni li tissorvelja l- operat ta' din il-konvenzjoni tipprovdi lill-pajjiżi membri.

Artiklu minnhom - mingħalija Artiklu XI - jipprovdi għal ċerta għajnuna u assistenza ta' informazzjoni li l-organizzazzjoni tista' tagħtik jekk inti tagħmel każ li dwaru jkun hemm verament għalxiex tiġi megħjun.

Madam Speaker, issa nixtieq ngħid xi ħaġa dwar din il-konvenzjoni b'mod aktar dettaljat.

Il-liġi li qed niddibattu llum hija biex tagħtina permess naderixxu għal din il-konvenzjoni, liema konvenzjoni għandha għan wieħed, dak li tipprojbixxi l-iżvilupp u l-produzzjoni, l-akkwist, iż-żamma, il-ħażna, it- trasferiment u l-użu ta' armi kimiċi.

Meta wieħed jaderixxi għal din il- konvenzjoni jkun ifisser li din qegħda tpoġġi responsabbilta' fuq dak il- pajjiż li jiddistruġġi, jarmi u jneħħi l-armi kimiċi u l-faċilitajiet li jista' jkollu biex jipproduċihom.

Iktar minn hekk, dan għandu jara kif jagħmel biex jekk kemm-il darba jkun hemm armi kimiċi fil-pajjiż li jkunu ġew minsija jew abbandunati għal snin twal - u nafu li minn żmien għal żmien meta jkunu qed isiru ċerti xogħlijiet ġieli nsibu bombi tal-gwerra għalkemm dawn huma bombi normali u allura jista' jkun li f'ċerti pajjiżi jkun hemm depots fejn dawn it-tipi ta' armi huma maħżuna iżda li maż-żmien intnesew - dawn jiġu mfittxija u mneħħija.

Madam Speaker, hemm pajjiżi li huma xettiċi fuq din il-konvenzjoni u hawnhekk forsi wieħed jistaqsi: Imma għaliex huma xettiċi?

Dawn qed jgħidu li l-proċess biex tipproduċi armi kimiċi tant huwa wieħed relattivament sempliċi u faċli li ħafna drabi l-istruttura tkun tixbaħ ħafna lil struttura normali li allura huwa diffiċli biex tissorveljaha.

GĦalhekk irid ikun hemm korp ta' sorvelja u spettorat tajjeb u għalhekk ukoll il- provvedimenti li hemm għal dik li hija verifika u spezzjoni fil-konvenzjoni jridu jkunu kemm wesgħin ħafna kif ukoll li jmorru 'l bogħod.

Fil- konvenzjoni hemm mezzi differenti kif tista' ssir il-verifika - għax wara kollox din hija ċ-ċavetta ta' kollox.

Meta inti għandek il-verifika allura dan ifisser li jekk għandek rapport għandek il-mezz kif tivverifikah biex b'hekk suspetti jiġu nvestigati u d-dikjarazzjonijiet jiġu ċċertifikati li huma dikjarazzjonijiet veri.

Jekk ma jkunx hemm dikjarazzjonijiet eżatti u jekk ma jkunx hemm spjegazzjoni u deskrizzjoni ta' x'qed tuża jaf ikun hemm ħafna problemi għax inti tista' anke twaqqaf in-negozju u t-trasferiment ta' kimika li hija harmless u li tintuża f'ħafna xogħlijiet u f'ħafna proċessi industrijali madwar id-dinja.

Din il-verifika, biex ngħid hekk, hija taħlita ta' reporting fejn il- pajjiżi jridu jgħidulek eżatt x'għandhom, irid ikollok spezzjonijiet fuq il- post u jrid ikollok anke dawk li ngħidulhom challenge inspections, jiġifieri spezzjoni bla notice u ta' malajr ħalli tivverifika kemm huma veri dawk ir-rapporti li qegħdin jaslulek.

Minn dan li għidt s'issa wieħed malajr jifhem li dan mhux bilfors isir biss fuq is-settur militari għaliex m'huwiex neċessarjament il-militar li jkun qed jipproduċi dawn l-armi kimiċi għax, kif diġa' għidt, dawn huma affarijiet li jistgħu jsiru anke f'impjant industrijali privat li m'huwiex u allura l-konvenzjoni tmur 'il bogħod aktar mis-settur militari biex tinvolvi wkoll l-industrija privata.

Din il-konvenzjoni hija daqsxejn twila għax apparti l-preambolu fiha xejn inqas minn 24 artiklu u tliet annexes li issa se ngħid xi ħaġa fuqhom.

Fil- konvenzjoni bażikament għandek id-dikjarazzjoni ta' x'inhuma l-objettivi tagħha, jiġifieri l-waqfien tal-produzzjoni u d-distruzzjoni ta' l-armi kimiċi u spjega ta' l-attivitajiet li m'humiex projbiti taħt l-istess konvenzjoni.

Fost dawn insibu l-miżuri li jridu jittieħdu fuq skala nazzjonali biex ikun hemm implimentazzjoni tal-konvenzjoni.

Insibu li trid titwaqqaf an Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons ħalli tagħmel il-programme evaluation and review technique, jiġifieri li tikkordina l-proċess kollu ta' konsultazzjoni, koperazzjoni u anke fact- finding li, kif diġa' għidt, jagħtu d-dritt li wieħed ikun jaf il-fatti eżatti u anke tagħti l-assistenza u l-protezzjoni kontra l-użu ta' armamenti kimiċi.

Il-konvenzjoni titkellem ukoll dwar mezzi kif wieħed jista' jirranġa sitwazzjoni li m'hijiex normali u aċċettabli u dwar kif wieħed ikun jista' jara li jkun hemm compliance mal-konvenzjoni, kif ukoll dwar x'miżuri jistgħu jittieħdu kontra min ma jimxix skond il-konvenzjoni.

Artikli oħra jitkellmu dwar kif jista' jiġi miftiehem ċertu nuqqas ta' qbil bejn pajjiżi li huma parteċipi f'din il-konvenzjoni u anke dwar aspetti pjuttost tekniċi bħal, per eżempju, kemm għandha ddum din il-konvenzjoni u kif wieħed jista' joħroġ minnha.

Ma' din il-konvenzjoni nsibu tliet annexes importanti - annexes huma dawk il-partijiet li jgħinu biex jiġi spjegat f'iktar dettall dak li hemm fil-konvenzjoni - li wieħed minnhom jitkellem fuq il-kimiċi, l-ieħor jitratta dwar l-implimentazzjoni u l-verifika ta' dak kollu li titlob il- konvenzjoni, u t-tielet annex jitratta fuq il-protezzjoni ta' informazzjoni konfidenzjali ta' natura industrijali.

L-ewwel annex jitkellem fuq id-differenza li tgħaddi bejn kimika u oħra fejn insibu tliet kategoriji ta' kimiċi li skond il-konvenzjoni jistgħu jiġu trattati b'mod differenti skond in-natura ta' dik il-kimika.

Kif diġa' għidt, dan jiddependi minn kemm dawn il-kimiċi huma relatati mil-qrib jew mil-bogħod ma' sustanzi oħra biex wieħed ikun jista' jiffabbrika kimiċi li huma perikolużi u li jistgħu jintużaw għal skop ta' gwerra.

Fl-ewwel kategorija nsibu kimiċi li jistgħu jibqgħu jiġu negozjati bejn il-pajjiżi u li f'din il-konvenzjoni huma klassifikati bħala bla kontroll, jiġifieri dawn huma kimiċi li għandhom importanza kemm fil-mediċina kif ukoll fl-industrija.

Schedule 2 titratta dwar chemicals li jintużaw għal dak li huwa printing u lubrication u għall-użu ieħor fid-djar.

Dawn se jibqgħu jiġu nnegozjati bejn pajjiż u ieħor għaliex fihom hemm ċerti additives, bħalma huma l- petrol, id-detergents, il-pestiċidi u affarijiet li jużaw fl-industrija biex bihom jiżbgħu d-drapp.

Il-konvenzjoni pero' se taħseb biex f'perijodu ta' tliet snin dawn jiġu kkontrollati billi jiġu magħmulin biss f'dawk il- pajjiżi li jkunu parteċipi.

Imbagħad hemm chemicals li huma aktar perikolużi u allura hemm iktar possibilita' li dawn jintużaw b'mod ħażin.

F'dan il-każ il-konvenzjoni - għalissa mhux se nidħol fid-dettall tagħhom - tagħmel aktar restrizzjonijiet fuqhom.

Madam Speaker, it-tieni annex jittratta dwar il-verifika li, biex ngħid hekk, huwa l-iktar wieħed voluminuż għax isemmi s-sistema kollha li trid tintuża biex ikun hemm possibbilta' ta' spezzjonijiet, rapporti u dikjarazzjonijiet.

Fi ftit kliem, dan l-annex jidħol f'dettal tekniku sabiex jara li jekk kemm-il darba din il-konvenzjoni tiġi aċċettata ma tkunx miktuba fuq il-karta biss imma tiġi implimentata b'mod prattiku.

F'dan il-kamp m'hemm xejn iktar importanti mill-verifika u fil-fatt parti kbira mill-konvenzjoni tittratta dwar dak kollu li jrid isir biex ikun hemm il-verifika tal-fatti dikjarati.

Madam Speaker, it-tielet annex jgħid kif għandha tiġi ttrattata l- konfidenzjalita' u kif għandha tiġi wżata l-informazzjoni miġbura mill- pajjiżi meta jkunu qed isiru l-ispezzjonijiet għax, kif diġa' għidt, hemm pajjiżi li jibżgħu li tista' toħroġ ċerta informazzjoni li tkun ta' dannu għan-negozju jew għall-industrija kimika tagħhom.

F'dik li hija confidential information, il-konvenzjoni tittratta b'għaqal kbir dwar il- mod kif għandha tinġabar l-informazzjoni, dwar kif għandhom iġibu ruħhom in- nies li jkunu mqabbda jiġbru dik l-informazzjoni, dwar l-impjegati tas- segretarjat tekniku tal-konvenzjoni, dwar kif jiġu protetti stallazzjonijiet sensittivi, dwar kif id-data miġbura tiġi stored u dwar il- miżuri li għandhom jittieħdu f'każ li jkun hemm ksur ta' drittijiet jew allegazzjoni ta' ksur tal-konfidenzjalita' tal-materjal li jkun inġabar matul l-ispezzjonijiet.

Fil-fatt din il-konvenzjoni, li ilha tinħadem mill- inqas għaxar snin, qed tagħmel dan kollu biex ma jkunx hemm dubji li jġiegħlu lill-pajjiżi jibqgħu lura milli jieħdu parti fiha.

Madam Speaker, Artiklu VII ta' din il-konvenzjoni, li jittratta dwar il- miżuri li għandhom jittieħdu fil-pajjiż, jgħid li l-ewwel ħaġa li trid issir hija li tiġi mwaqqfa awtorita' nazzjonali f'kull pajjiż li jkun aderixxa għal din il-konvenzjoni - fil-fatt bl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed nimplimentaw dan kollu - ħalli din isservi bħala punt ta' riferiment u bħala punt ta' liaison u bħala punt ta' kuntatt, kemm fuq bażi nazzjonali u anke ma' l-organizzazzjoni internazzjonali ta' din il- konvenzjoni.

GĦalhekk, wara li nirratifikaw din il-konvenzjoni, l-ewwel ħaġa li rridu nagħmlu hija li nwaqqfu din l-awtorita' nazzjonali.

Barra minn hekk, dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed jagħti d-dritt lill-ministru responsabbli li jieħu ukoll miżuri oħra, bħal ngħidu aħna, li jaħtar lid-direttur, lill-ispettorat, lill-analista u lil min ikun hemm bżonn biex dawn jgħinu lill-awtorita' tipproċessa l-informazzjoni, tgħaddiha lill-organizzazzjoni internazzjonali u anke biex tirrispondi għall-mistoqsijiet u għaċ-challenges li jkun hemm minn barra pajjiżna biex b'hekk inkunu nistgħu nagħtu l-informazzjoni rikjesta minnhom.

Subklawsola 5(1) ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna tgħid:

"Il-Ministru għandu jaħtar u jwaqqaf Awtorita' Nazzjonali li tagħmilha ta' intermedjarju effettiv ma' l-Organizzazzjoni skond u b'mod konformi ma' l-Artiklu VII tal-Konvenzjoni.

L-Awtorita' Nazzjonali titmexxa minn Direttur.

Il-Ministru għandu wkoll jaħtar persuna li tkun Spettur ta' l-Awtorita' Nazzjonali."

Din l-awtorita` għandha rwol preċiż li tipprepara u anke tibgħat dikjarazzjonijiet kif jitolbu Artiklu III u Artiklu VI tal-konvenzjoni, li tpoġġi into action leġislazzjoni ġdida jew inkella leġislazzjoni li tkun ġiet riveduta skond il-konvenzjoni u li tara li jkun hemm enforcement ta' dak li titlob il-konvenzjoni.

L-awtorita` trid tkun il-liaison biex jekk ikunu ġejjin l-inspectors minn barra taħseb għal affarijiet bħalma huma visas, pero' trid ukoll ikollha s-saħħa li kull fejn ikun hemm bżonn tagħti clearance lill-ajruplani u lill-vapuri.

L-awtorita` għandha tagħti l- informazzjoni fuq il-programm nazzjonali liema programm jsir għal skopijiet protettivi.

Ħaġa oħra iktar importanti li trid tagħmel din l-awtorita' hija li tiffaċilita l-bdil ta' informazzjoni xjentifika u teknoloġika f'dak li għandu x'jaqsam ma' kimika f'dawk l-oqsma li mhumiex projbiti taħt il- konvenzjoni.

Din l-awtorita` għandha a give and take function, jiġifieri hi stess tieħu u tagħti għajnuna minn numru ta' ministeri u awtoritajiet f'pajjiżna.

Naturalment din se jkollha x'taqsam mal-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent, mal-Ministeru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l- Industrija, mad-Dipartimenti tal-Kummerċ u tad-Dwana - għaliex irid ikun hemm ċerti verifiki ta' x'jidħol u x'joħroġ mil-pajjiż - u ovvjament anke mal-Pulizija u mal-Forzi Armati ta' Malta.

Peress li kien hemm min għamel ċerti riservi u saħansitra anke kellu ċerta biża' huwa importanti li wieħed jifhem - u dan nerġa' nissottolinjah - li l-fatt li aħna nkunu f'din il-konvenzjoni mhuwiex se jaffettwa lill- industrija li għandha x'taqsam mal-kimika jew li timporta jew tħaddem ċerta kimika għall-proċess industrijali tagħha.

L-awtorita' nazzjonali, flimkien mal-Ministeru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija, tista' tirrispondi mistoqsijet u tista' tagħti l-informazzjoni kollha mitluba minn kull min għandu xi dubju rigward x'se jsir.

Peress li diġa' tkellimt rigward il-kwalitajiet ta' kimika ma nixtieqx naħli iktar żmien fuq dan is-suġġett u allura se nissottolinja biss il-fatt li hemm kategoriji ta' kimika li meta jkunu qegħdin jiġu wżati bħala parti minn produzzjoni jew bħala parti mil-manifattura jrid ikun hemm l-obbligu - dan jeżisti anke f'affarijiet oħra - li l-pajjiż li jkun qed jesporta dak il-prodott joħroġ dak li jgħidulu an end-user certificate fejn jiċċertifika l-użu li se jagħmel minnha dak li qed jirċeviha.

Għaliex?

Għaliex uħud minn dawn il-kimiċi jaqgħu taħt il-kategorija ta' dual use.

Biex nagħti eżempju, inti tista' tuża sikkina biex taqta' biċċa ħobż imma tista' tużaha wkoll biex tħanxar għonq xi ħadd.

Hemm affarijiet li minħabba l-mod kif inhuma magħmulin jgħidulhom dual use products bħal, per eżempju, timer nista' nużah bħala żveljarin jew nista' nużah biex nagħmel time bomb.

Dan ifisser li min jimmanifattura ċerti affarijiet kimiċi jkun obbligat li meta jesportahom jara li jaqgħu f'idejn tajba mhux biss billi jikkopera ma' ċerti ministeri imma talli jrid jikkomunika mad-dipartimenti partikolari bħalma huma dawk tal-Kummerċ u tad-Dwana biex ikunu jistgħu jaraw illi l- affarijiet mexjin kif suppost.

Madam Speaker, hemm partijiet mill-konvenzjoni li m'għandniex ċans noqogħdu nidħlu fihom fid-dettall imma nispera li nkunu nistgħu nagħmlu dan aktar 'il quddiem.

Forsi jkun hemm min jgħid: Għaliex ġejtu b'din il- mozzjoni fl-aħħar minuta, proprju lejliet li tagħlaq id-data?

Hawnhekk irrid ngħid li l-ewwelnett din il-konvenzjoni ħadet ħafna ħin biex l- Uffiċċju ta' l-Attorney General jaċċerta li qegħdin nirratifikaw xi ħaġa li wara kollox hija tajba u t-tieni nett irrid infakkar - jien inħoss li din kelli nagħmilha qabel pero' bi pjaċir ngħid li llum, bi qbil man-naħa l- oħra, ġejna hawnhekk sabiex ngħaddu din il-liġi mill-istadji kollha ħalli nkunu nistgħu nieħdu l-benefiċċju li hemm marbut mal-fatt li nirratifikaw qabel id-29 ta' April - illi proprju fl-1 ta' Diċembru, 1994 kienet tressqet mozzjoni f'dan il-Parlament mill-kollega tagħna l-Onor.

Dom Mintoff u ffirmata mill-Prim Ministru tal-lum, l-Onor.

Alfred Sant, fejn konna għidna hekk:

"Din il-Kamra turi x-xewqa li l-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin jirratifika l-Konvenzjoni dwar l-Armi Kimiċi.

Biex tiġi fis-seħħ din il-konvenzjoni trid ir-ratifika ta' 65 pajjiż u biex il-proċess ta' ratifika jseħħ b'suċċess ikun hemm bżonn li dan il-Parlament jgħaddi l- liġijiet meħtieġa."

Dan kien f'Diċembru ta' l-1994 u dan m'għamilnihx għax kellna xi dubju li n- naħa l-oħra ma kenitx taqbel magħna anzi niftakar li kienet mozzjoni li ġiet aċċettata minn kulħadd.

Aħna anke fid-dokument tal-politika barranija tagħna dejjem nippriedkaw li rridu li jkun hemm baħar ta' paċi u li madwarna rridu stabilita' u sigurta' assoluta.

Madam Speaker, jekk tippermettili hawnhekk nixtieq naqra verbatim minn dan id-dokument:

"Pajjiżna għandu jkun favur politika internazzjonali li tadotta dawk il-mezzi kollha neċessarji li jwasslu għad-diżarmament u jaħdem kontra t-tixrid ta' l-armi, speċjalment dawk ta' mass destruction, partikolarment dawk nukleari, kimiċi u bioloġiċi.".

Hawnhekk qegħdin nitkellmu biss fuq il-kruha u l-biża' ta' armamenti kimiċi pero' ma rridux għal mument ninsew li barra dawn hemm l-armamenti nukleari u batterjoloġiċi li huma iktar perikolużi u li aħna kontra dawn it- tipi ta' armi wkoll.

Pero', sfortunatament, peress li l-armi kimiċi huma irħas biex tipproduċihom allura se jibqgħu jidhru fix-xena internazzjonali.

Hawnhekk irrid insemmi inċident li ma seħħx snin twal ilu - mhux fl-1915, bħalma għidt fil-bidu tad-diskors tiegħi, lanqas fit-Tieni Gwerra Dinjija jew fil-Vietnam - imma seħħ riċentement, proprju ġewwa l-Iraq, fejn hemm allegazzjonijiet serji li x-Shiites tan-naħa t'isfel tal-pajjiż ġew attakkati b'armi kimiċi u b'gassijiet velenużi minn forzi governattivi.

Meta wieħed jara dan allura jifhem il-preokkupazzjoni tad-dinja li dan il- flaġell, dan l-istrument ikrah li twebblu bih snin twal ilu u li għamel id- dehra tiegħu fuq ix-xena internazzjonali b'mod l-aktar ċar fl-1915 sfortunatament għadu qiegħed fl-imħażen ta' l-armamentarju militari ta' ħafna pajjiżi.

Għalija huwa ta' solliev kbir li proprju l-Istati Uniti ta' l-Amerka, wara dibattitu sħun u opinjonijiet iebsin ħafna miż-żewġ naħat, fil-fatt irratifikat din il-konvenzjoni.

Jiddispjaċini li r-Russja għadha m'għamlitx l-istess ħaġa u nispera li fil-ġranet li ġejjin nisimgħu li l- pajjiżi l-kbar u importanti kollha jkunu wkoll parteċipi għal din il- konvenzjoni.

Ħalli nitkellmu ċar.

X'jiswa li jkun hemm ħafna pajjiżi żgħar bħalna - għall-grazzja t'Alla m'għandniex dawn l-armamenti - li nirratifikaw din il-konvenzjoni għaliex nemmnu fil-prinċipju u biex anke jkollna l-konfort li nkunu fi grupp kbir ta' pajjiżi li jistgħu joffrulna l- informazzjoni, l-għajnuna u s-serħan tal-moħħ, imma mbagħad ikun hemm pajjiżi kbar li jkollhom dan it-tip ta' materjal u ma jipparteċipawx f'din il-konvenzjoni?

Meta nafu li llum saħansitra l-Amerka u ċ-Ċina rratifikaw din il-konvenzjoni u nappella lir-Russja biex din ukoll tirratifika l- konvenzjoni.

Filwaqt li huwa importanti li nirratifikaw din il-konvezjoni huwa ferm iktar importanti li ngħixu l-ispirtu tal-konvenzjoni billi nippermettu l-ispezzjonijiet li hemm bżonn, billi nkunu onesti fid- dikjarazzjonijiet, billi nagħmlu minn kollox biex ma jkun hemm l-ebda xkiel milli jsiru l-ispezzjonijiet li hemm bżonn isiru.

Madam Speaker, għalissa se nieqaf hawn ħalli nagħti ċans lil sħabi jitkellmu biex imbagħad ikolli ċans ngħid xi ħaġa fil-qosor qabel ma niġu għall-istadju ta' Kumitat.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Madam Speaker, jien ma nistax ma nifraħx ukoll lill-Gvern talli llum qed iressaq dan l-Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika tal-Konvenzjoni dwar il-Projbizzjoni ta' l-Armi Kimiċi.

Bħalma qal tant tajjeb il-Viċi Prim Ministru dan l-abbozz ta' liġi mhux biss qed jawtorizza lill-Gvern jirratifika l-Konvenzjoni dwar il-Projbizzjoni ta' l-Iżvilupp, Produzzjoni, Ħażna u Użu ta' Armi Kimiċi u l-Qerda tagħhom imma se jawtorizzah ukoll biex jimplimenta ħwejjeġ li għandhom x'jaqsmu jew li huma anċillari għalih.

Jien ma naħsibx li hawn xi gvern jew xi parlament demokratiku fid-dinja li għandu rispett sħiħ għall-ħajja tal-bniedem li mhux se jirratifika din il-konvenzjoni.

Aħna nafu l-ħsara li ssir meta jiġu wżati dawn l-armi li ilhom jintużaw għal ħafna żmien.

Jekk wieħed jaqra l-konvenzjoni jsib li meta ċerti pajjiżi bħall-Ingilterra u Franza ħallew il-kolonji tagħhom ħallew warajhom l-armi wkoll u fil-fatt il- konvenzjoni tmur lura sa dak iż-żmien.

Għalkemm din il-konvenzjoni fiha ħafna strutturi legali li mhux kulħadd jista' jifhimhom - ngħid għalija wħud minnhom ma fehemthomx - xorta waħda ta' min jaqraha għax fiha materjal interessanti ħafna.

Madam Speaker, il-Parlament tagħna qed jipprova jgħaddi din il-liġi bl- iktar mod spedit għaliex huwa importanti li din il-konvenzjoni tidħol fis- seħħ sa nhar l-Erbgħa ħalli b'hekk anke Malta, għalkemm pajjiż żgħir, tkun tat kontribut għall-umanita'.

Aħna lkoll nafu kemm żviluppat il-kimika matul iż-żmien u għalkemm oriġinarjament din kienet tintuża għall-kura wara bdiet tintuża wkoll għal għanijiet oħra.

Fil-fatt hawn ta' min jgħid li f'"The Ascent of Man" l-awtur Bronowski jagħti ħafna importanza lill- alchemy li fl-antik kienet tintuża mhux biex teqred lill-bniedem imma biex tikkurah.

Pero' eventwalment il-bniedem dawwar kollox u minflok ma beda jużaha għall-kura beda jużaha biex jeqred.

Hawnhekk nixtieq nenfasizza li anke fil-każ tad-droga, oriġinarjament din ġiet manifattura għal skop mediku u mhux biex teqred lill-bniedem, kif qed jiġri llum il-ġurnata fejn qed imutu tant nies bl-abbuż tad-droga.

Dan l-aħħar żviluppaw ċerta kimika li hija perikoluża ħafna meta tintuża għall-produzzjoni ta' l-armi kimiċi imma fl-istess ħin din tista' tintuża wkoll b'mod pożittiv għall- kura ta' ċertu mard bħal, ngħidu aħna, il-cancer.

Hawnhekk nerġa' nsemmi l- ktieb "The Ascent of Man" li juri kif mal-mixja taż-żmien seħħ ċertu żvilupp fil-moħħ tal-bniedem li bih sar kapaċi joħloq ħafna affarijiet li wasslu għal dak li għandna madwarna llum il-ġurnata.

Fil-ftit ħin li għandi nixtieq insemmi xi affarijiet li l-konvenzjoni ma ssemmihomx bħal, ngħidu aħna, il-land-mines.

Dan l-aħħar qrajt li llum il- ġurnata l-land-mines qed jagħmlulhom ċerta kimika li l-gass li joħroġ minnhom meta jesplodu mhux biss joqtol lill-persuna li tkun rifset fuq waħda minnhom imma teqred ukoll l-area fejn din tkun splodiet.

Dawn il- land mines tant qed jagħmlu ħsara lill-bnedmin li l-International Committee of the Red Cross qal dan li ġej:

"There are 110 million killers at large in the world.

They often lie in wait for years.

Mainly they attack civilians.

They kill or maim at any time.

They pick on men, women and children alike.

They are called land-mines.

Help us to get rid of them.".

Minn statistika li ħarġet ir-Red Cross sirna nafu li minħabba dawn il-land- mines imutu 26,000 persuna fis-sena u li hawn 60 pajjiż li huma miżgħuda b'dawn l-armi.

Per eżempju, fil-Falklands hemm ċerti areas - il-Falklands huma kbar mhux ħażin għalkemm il-popolazzjoni tagħhom hija żgħira - fejn ħadd ma jista' jirfes għax fil-ġimgħat ta' qabel il-gwerra bejn l- Ingilterra u l-Argentina tant kienu tħawlu land-mines li ħadd ma jissogra jersaq lejn dawk l-inħawi.

Ara dawn f'liema sitwazzjoni qegħdin!

Nafu wkoll li madwar id-dinja hemm 450 non-government organisations, inkluża r- Red Cross, li qed jagħmlu lobbying fil-pajjiżi tagħhom biex dawn l- affarijiet jiġu kkundannati.

Madam Speaker, ftit taż-żmien ilu kont għamilt mistoqsija parlamentari lill-Onor.

Guido de Marco - dak iż-żmien ministru ta' l-affarijiet barranin - fejn staqsejtu jekk f'fora internazzjonali, partikolarment fl-Unjoni Ewropea, il-Gvern Malti qattx ħa sehem jew iddiskuta l-problema tal-land- mines.

L-Onor.

Guido de Marco kien irrispondieni b'dan il-mod:

"Malta ħadet sehem fil-Fourth Review Conference of the States Party to the Convention on the Prohibition or Restriction of the Use of Certain Conventional Weapons

li nżammet f'Ginevra bejn 22 ta' April u 3 ta' Mejju, 1996.".Jien se ngħid x'miżuri oħra kien ħa l-Gvern ta' dak iż-żmien bħal, per eżempju, meta fit- 2 ta' Mejju, 1996 ħareġ press release fejn iddikjara l-appoġġ tiegħu għall- eliminazzjoni totali ta' anti-personnel mines.

Fl-istess stqarrija Il-Gvern Malti kien ħeġġeġ lil dawk l-Istati li għadhom ma rratifikawx il- konvenzjoni sabiex jagħmlu dan bil-għan li fir-review conference li jmiss jkun hemm qbil għall-projbizzjoni totali ta' dawn il-mines.

Għalkemm l-Onor. de Marco ma kienx ra l-bżonn li jressaq riżoluzzjoni fil- Parlament biex jikkundanna dawn it-tip ta' armi, il-Gvern kien ħareġ stqarrija uffiċċjali li biha ntqal li rappreżentant Malti informa lill- Konferenza ta' Ginevra bil-pass li kien ħa l-Gvern Malti.

Barra minn hekk, il-Gvern kien assoċja ruħu ma' stqarrija ta' l-Unjoni Ewropea sabiex tinstab soluzzjoni għall-problemi kkawżati minn dawn l-armamenti u biex ikun hemm l-eliminazzjoni tagħhom.

(Interruzzjonijiet) Hawnhekk jien għandi wkoll kopja tar-riżoluzzjoni li semma l-Viċi Prim Ministru u li kienet tressqet mill-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien.

Pero' wieħed irid jidħol aktar fil-fond fuq dan is-suġġett għax minbarra l-land-mines għandna wkoll it-toxic wastes li tagħhom il-konvenzjoni tagħti din it-tifsira:

"Any chemical, which through its chemical action on light processes, can cause death, temporary incapacitation or permanent harm to humans or animals."

- jiġifieri mhux għall-bnedmin biss imma anke għall-annimali -

"This includes all such chemicals regardless of their origin or of their method of production and regardless of whether they are produced in facilities, in ammunitions or elsewhere.".

Aħna għandna esperjenza tal-każ li kien sar ftit tas-snin ilu meta kien seħħ id-diżastru nukleari ta' Chernobyl fir-Russja fejn rajna l-effetti severi li dan ħalli fuq dawk it-tfal li kienu ġew iżuruna u kif dak il-post għadu deserted sal-lum.

Waqt li jien qed nitkellem fuq leakages nixtieq nistaqsi: F'dan ir-rigward qatt sar xi survey dwar l-industriji li hawn Malta?

M'ilux għamilt mistoqsija parlamentari dwar jekk f'Malta hawnx xi industriji li għandhom xi ħażna ta' toxic waste u r-risposta li ngħatajt kienet waħda fin-negattiv.

Imma, nerġa ngħid, qatt sar xi stħarriġ?

Nafu bil-famuża storja tal-vapur "Karen B" li pprova jidħol fid-Dockyard meta fuqu kellu tankijiet kbar mimlijin b'toxic waste.

Dak iż-żmien il-ħaddiema tad-Dockyard kienu qalu li huma kapaċi jieħdu ħsieb din il-biċċa xogħol, anke meta din kienet tinvolvi l-ħatt ta' dan il-materjal sabiex ikunu jistgħu jagħmlu xi tiswija fuq dan il-vapur.

Imma aħna għandna nies li huma esperti f'din il-materja?

Nafu x'qed ikun hemm fuq il-vapuri li jidħlu hawn Malta, inkluż dawk li jidħlu għat-tiswija fid-Dockyard u dawk li jiġu bil-merkanzija kemm fil- Port il-Kbir kif ukoll fil-Freeport?

Dawn qed issirilhom spezzjoni?

Minbarra l-bill of lading li jipproduċi l-kaptan tal-vapur, qed issir tfittxija fuq il-vapuri li jidħlu Malta biex naraw ikollhomx xi ħażniet ta' chemicals li għalkemm ma jkunux se jitniżżlu Malta jistgħu jirriżultaw f'xi leakage b'dannu kbira għalina?

Jiena naf li f'Malta hawn industriji li jużaw ċerta kimika għax, bħalma qal il-Viċi Prim Ministru, illum il- kimika tintuża f'ħafna proċessi bħal, ngħidu aħna, biex jiżbgħu ċerti tessuti.

Wieħed ukoll irid joqgħod attent għax għadu mhux speċifikat kif se tkun komposta l-awtorita' nazzjonali li se titwaqqaf permezz ta' klawsola 5 ta' dan l-abbozz ta' liġi, jiġifieri kemm se jinħatru nies u jekk dawn iridx ikollhom xi professjoni partikolari.

Għandna nies kapaċi biżżejjed, b'mod speċjali għal kariga ta' direttur, li għandhom esperjenza biżżejjed f'din il-materja?

Huwa veru li se jkun hemm l-esperti tal-OPAK - għax fil-fatt il-konvenzjoni stess għandha l-esperti tagħha f'din il-materja - li nkunu nistgħu nikkonsultaw ruħna magħhom, pero' mbagħad hawn Malta għandna laboratorji ta' livell fejn ċerta kimika tista' tiġi analizzata b'mod professjonali?

Madam Speaker, hawn ma nistax ma nsemmix il-kimika li tidħol għall- produzzjoni tal-murtali tal-festa.

Forsi tgħiduli: Mela dawn joqtlu?

Iva, diżgrazzjatament ċertu taħlit li qed isir fil-kmamar tan-nar tagħna jista' jkun perikoluż ħafna.

Dan l-aħħar qrajna li s-sulphur li daħal għall- produzzjoni ta' dawn il-murtali seta' kien ta' kwalita' inferjuri ħafna.

Allura hawn nistaqsi: Hemm min qed jispezzjona dawn il-kimiċi li jidħlu f'Malta kemm għall-industrija kif ukoll għall-manifattura ta' murtali?

Jien nissuspetta li m'għandniex min hu kapaċi u jekk forsi hawn nies li huma kapaċi għal xi raġuni dawn ma jersqux biex jagħmlu dan ix-xogħol.

Għalhekk jien nappella lill-Ministru li qed jippilota dan l-abbozz u li tant ħa interess fih sabiex jara li l-ambjent tagħna ma jitħassarx permezz tat-tip ta' kimika li qed tidħol fostna u li qiegħda tintuża minn nies pjuttost inesperti fil-materja.

Hawnhekk ta' minn jgħid li forsi hemm min hu espert dwar il-manifattura tal-bombi imma ma jkunx espert dwar il- komposizzjoni ta' din il-kimika fejn ikun jista' jiċċertifika li s-sustanza hija pura u mhux imħallta b'kimika oħra.

Madam Speaker, għalhekk jien nerġa' nagħmel appell biex il Gvern Malta mhux biss jikkundanna l-produzzjoni ta' l-armi kimiċi imma jikkundanna anke l-land-mines.

GĦalkemm din il-konvenzjoni ma tittrattax dwar il-land mines jien naħseb li jekk hu possibbli jkun tajjeb li nniżżlu din it-tip ta' arma wkoll fil-konvenzjoni sabiex b'hekk id-dinja kollha tagħraf li pajjiż żgħir bħal Malta ma jaqbilx ma' dawn l-armi li jistgħu jeqirdu lill-bniedem kif ukoll lin-natura ta' madwaru.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Madam Speaker, din il-konvenzjoni internazzjonali li l- Parlament qed jiġi mitlub jawtorizza lill-Gvern li jagħmilha parti mil- liġijiet ta' Malta hija tentattiv tal-komunita' internazzjonali biex forsi l-kruha tal-gwerra ssir ftit inqas kerha.

Qed ngħid dan għax meta tiġi biex tagħmel konvenzjoni dwar liema armi tista' tuża u liema armi ma tistax tuża kważi kważi tiġi f'diffikulta' għax wara kollox l-armi kollha tal- gwerra huma intenzjonati għal skop wieħed, jiġifieri sabiex wieħed jakkwista vantaġġ militari fuq l-għadu u dan anke permezz tal-qtil u l- qerda tal-ħajja ta' l-għadu tiegħu.

GĦalhekk j'Alla ma jkun hemm qatt il- bżonn li din tiġi attwata f'sitwazzjoni fejn ikun hemm il-gwerra u huwa sew li l-Viċi Prim Ministru għamel riferenza għall-politika barranija ta' pajjiżna li kemm taħt dan il-Gvern u kemm taħt il-Gvern l-ieħor dejjem kienet li f'kull forum internazzjonali saret insistenza sabiex ir- raġunijiet ta' tensjoni jonqsu u mhux jiżdiedu.

GĦalkemm mit-Tieni Gwerra 'l hawn il-gwerer mondjali spiċċaw sfortunatament tfaċċaw diversi gwerer oħra ta' natura reġjonali.

Madam Speaker, meta darba kont rajt il-lista ta' gwerer reġjonali li saru mill-1945 malajr irrealizzajt li t-theddida ta' attakk bl-armi nukleari b'xi mod jew ieħor irnexxielha żżomm ċerti pajjiżi milli jeħduha kontra xulxin u b'hekk jibdew xi gwerra mondjali, imma mbagħad sfortunatament rajna pajjiżi iżgħar - xi kultant istigati minn pajjiżi żgħar oħra - jidħlu fi gwerer b'mezzi hekk imsejħa konvenzjonali li pero' jġibu tbatija kbira.

Hawn ta' min jgħid li għalkemm fil-konvenzjoni nnifisha hemm ir-raġunijiet għaliex arma kimika hija pprojbita minn din il-konvenzjoni, pero' meta tibda tagħżel bejn liema armi għandhom jiġu aċċettati u liema armi ma għandhomx jiġu aċċettati tiġi f'diffikulta' għax il-biża' tiegħi hi li, kif rajna waqt il-Gwerra tal-Golf, permezz ta' armi moderni u komputerizzati u peress li l-gwerra tiġi filmed u trasmessa dak il-ħin stess illum il-gwerra nnifisha saret qisha - skużawni li se nuża din il-frażi - "forma ta' divertiment".

Dan għaliex meta wieħed isegwi l-gwerra minn fuq it- television ikun qisu qed jilgħab xi war game bħalma naraw fuq il-videos għaliex il-mezzi tal-gwerra tant saru sofistikati li bil-mod kif jiġu trasmessi ċerti news dak li jkun jaħseb li qed jara parti minn xi logħba u lanqas jirrealizza t-tbatija li jkun qed isofri dak il-poplu.

Fil-fatt, f'dan il-kontest xtaqt nikkwota x'kien qal Robert Lee, il-Ġeneral famuż tal- Forzi Konfederati fil-Gwerra Ċivili Amerikana, wara batalja partikolari, fejn kien qal hekk:

"It is well that war is so terrible or we should grow too fond of it.".

Ħafna drabi dak li jkun iktar jimpressjona ruħu meta jara d-dmija u s- sofferenzi li kienu jikkawżaw l-armi li kienu jintużaw qabel milli meta jara nies jiġġieldu bil-mezzi moderni tal-lum li wkoll iwasslu għall-qtil u għas-sofferenzi.

Dan għaliex wieħed iktar jibqa' impressjonat bl-armi sofistikati u moderni li jkunu qed jintużaw milli bit-tbatiija u s- sofferenza umana li tkun qed tiġi kkawżata.

Kif aċċenajt fil-bidu tad-diskors tiegħi dawn huma armi perikolużi wkoll u jissejħu l-armi tal-pajjiżi l-fqar.

Kif diġa' qal il-Ministru dawn huma armi li l-produzzjoni tagħhom hija irħas mill-produzzjoni ta' armi oħrajn bħalma huma, per eżempju, l-armi nukleari.

Allura jiġri li dawk il-pajjiżi li ma jistgħux jew ma jitħallewx jiżviluppaw l-armamenti nukleari tagħhom - hemm ukoll trattati kontra l-proliferazzjoni ta' armi nukleari - ikollhom it-tentazzjoni li jiżviluppaw armi kimiċi minħabba li huma irħas.

B'hekk minn dan il-lat dawn huma aktar perikolużi, l-ewwelnett għax huma eħfef u irħas biex tipproduċihom u wkoll għax m'għandhomx l-effett ta' l-apokalissi nukleari u allura wieħed aktar tiġih it-tentazzjoni li jużahom.

Kif qal tajjeb il-Ministru din m'hijiex problema ta' l-Ewwel Gwerra Dinjija imma hija wkoll problema riċenti għax hemm provi ċari daqs il-kristall illi riċentement dawn ġew użati fl-Iraq.

Madam Speaker, fil-Konvenzjoni "arma kimika" hija hekk definita bħala li toħloq ċerta sofferenza li mhijiex meħtieġa.

Hawn wieħed jista' jgħid li kull sofferenza mhijiex meħtieġa imma l-iskop tal-konvenzjoni hija dik li tipprojbixxi dawk l-armi li jġibu sofferenza bla bżonn.

Ta' min jgħid li ħafna drabi dawn huma armi li ma jiddistingwux bejn persuni li huma nvoluti fil-gwerra militarment u persuni li mhumiex involuti fil-gwerra, jiġifieri s-civilians, li sfortunatament tista' tgħid li f'kull gwerra jispiċċaw isofru daqs, jekk mhux iktar minn personnel militari.

Allura fl-iżvilupp tad-dritt internazzjoni pubbliku hemm ċerti regoli sabiex wieħed jillimita l-lat inuman ta' gwerra, mhux biss f'dik li hija differenza bejn gwerer ġusti u gwerer inġusti imma wkoll f'dak li huwa l-użu ta' mezzi li jistgħu jintużaw f'xi gwerra partikolari.

Fil-fatt, anke l-Kostituzzjoni tagħna tagħmel din id-differenza għaliex meta ssemmi l-eċċezzjonijiet għad-dritt fundamentali tal-ħajja, fosthom issemmi "a lawful act of war" u mhux "any act of war".

Dan ifisser li l-Kostituzzjoni tagħna tirrikonoxxi li anke fil-metodi ta' kif wieħed imexxi l-gwerra hemm mezzi li huma aċċettati u oħrajn li m'humiex aċċettati.

Huwa interessanti wkoll il-fatt li permezz tal-konvenzjoni internazzjonali ġie mwaqqaf a monitoring committee.

Dan l-iżvilupp sar l- iktar mit-twaqqif tan-Nazzjonijiet Uniti għax illum dan is-set-up qed jiġi kkopjat f'diversi oqsma internazzjonali, anke fil-qasam tad-drittijiet tal- bniedem.

Madam Speaker, huwa għalhekk li jeżistu monitoring committees f'dawk li huma kondizzjonijiet fil-ħabsijiet ta' l-Ewropa u monitoring committees internazzjonali għal kontra l-proliferazzjoni ta' l-armi nukleari.

Dan l-iżvilupp huwa interessanti għax permezz ta' monitoring committee wieħed ma jikkundannax wara li jsir l-attakk permezz ta' armi kimiċi imma jagħmel inspections minn qabel sabiex jara li l-pajjiżi qed josservaw l-obbligi internazzjonali li hemm f'dan il-qasam.

F'dan il-lat huwa interessanti wkoll il-mod kif il-liġi ma tipprovdix biss għall- konfiska min-naħa tal-pulizija meta jkun hemm suspetti raġonevoli li jeżistu armi kimiċi projbiti mill-konvenzjoni imma tipprovdi wkoll sistema ta' kif spetturi ta' l-OPAK kif ukoll spetturi nazzjonali jkunu jistgħu jagħmlu verifiki anke f'postijiet fejn ma jkunx hemm suspett li qed jiġu prodotti armi kimiċi.

Fil-fatt dan l-abbozz ta' liġi jagħmel differenza bejn klawsola 6, li tawtorizza lill-pulizija jikkonfiskaw l-oġġetti meta jkollhom suspett raġonevoli li qed jiġu prodotti u manifatturati kontra l- provvedimenti tal-konvenzjoni, u klawsola 11, li tawtorizza lill-ispetturi ta' l-OPAK - din hija l-organizzazzjoni internazzjonali mwaqqfa mill- konvenzjoni sabiex tissorvelja t-twettieq tal-konvenzjoni nnifisha - u lill-ispetturi ta' l-awtorita' nazzjonali.

GĦalhekk filwaqt li l-pulizija għandu jkollhom suspett raġonevoli jew raġuni biżżejjed għaliex jaħsbu li f'dak it-tali post jew fabbrika hemm oġġetti li jistgħu jiġu kkonfiskati minħabba li huma pprojbiti mill-konvenzjoni, l-ispettur ta' l- organizzazzjoni internazzjonali u l-ispetturi ta' l-awtorita' nazzjonali jistgħu jidħlu fil-premises sempliċement biex jagħmlu inspection, jiġifieri anke jekk dawn ma jkollhomx suspett raġonevoli.

Dan ifisser li jekk f'Malta jkollna fabbrika li tipproduċi l-kimika hemmhekk ikunu jistgħu jsiru l-inspections neċessarji ħalli wieħed jassigura li mhux qed tinkiser il-konvenzjoni.

Din hija in line mal-Kostituzzjoni tagħna li għalkemm tipprojbixxi dħul fi proprjeta' ta' ħaddieħor tawtorizza dak id-dħul meta dan ikun neċessarju mhux biss sabiex wieħed jikxef reati kriminali imma wkoll sabiex wieħed jara li ma jsirux reati kriminali.

GĦalhekk, il-fatt illi ssir spezzjoni sabiex wieħed jassigura li mhux se jsiru reati kriminali huwa metodu ta' kif wieħed jista' jagħmel il-verifika u huwa eċċezzjoni għad-dritt fundamentali li ħadd ma jidħol fuq il-proprjeta' ta' ħaddieħor.

Din hija eċċezzjoni għar-regola ġenerali fejn filwaqt li s- soltu biex tidħol fuq proprjeta' ta' ħaddieħor irid ikun hemm suspett raġonevoli li wieħed ikkometta reat, fil-liġi tagħna issa qed indaħħlu l- konċett - safejn naf jien huwa konċett ġdid - ta' inspections anke minn uffiċjali barranin.

Dan aħna kellna nagħmluh bilfors minħabba li huwa rikjest mil-konvenzjoni.

Irrid ngħid ukoll li sa ċertu punt morna xi ftit oltre l-konvenzjoni għaliex ir-reat tal-produzzjoni u l-użu ta' armi kimiċi u l-kompliċita' b'xi mod fil-produzzjoni tagħhom jikkostitwixxi reat mhux biss għal kull min jinsab f'Malta, kemm jekk huwa Malti kif ukoll jekk m'huwiex, imma wkoll għal kull ċittadin Malti u kull resident permanenti f'Malta fil-każ li r-reat isir barra minn Malta.

Din hija eċċezzjoni għall-prinċipju ġenerali tat-territorjalita' tad-dritt kriminali kif hemm f'Artiklu 5 tal- Kodiċi Kriminali.

Illum qegħdin jiġu ntrodotti diversi eċċezzjonijiet pero' l-importanti m'huwiex jekk dawn jiġux introdotti jew le imma li jiġu ntrodotti eċċezzjonijiet li jkunu validi għal dan il-prinċipju għaliex il- prinċipju għandu jibqa' li inti tkun ħati quddiem qorti Maltija kemm-il darba tikkometti reat kriminali f'Malta.

Jien naħseb li bħal fil-każ ta' l- Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi din qed issir sabiex jekk persuna ta' nazzjonalita' Maltija jew resident permanenti f'Malta jikkometti reat barra minn Malta, il-qrati Maltin ikollhom ġurisdizzjoni fuq dak ir-reat.

Din il- ħaġa tmur oltre l-konvenzjoni għaliex il-konvenzjoni tirrikjedi biss li jkollna ġurisdizzjoni fuq persuni ta' nazzjonalita' Maltija li jikkomettu dan it-tip ta' reati barra minn Malta imma aħna estendejniha għall- permanent residents ukoll, bħalma sar f'liġijiet oħrajn, partikolarment fl- Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi.

Madam Speaker, jien m'għandix ħafna iktar x'inżid ħlief li forsi fl- istadju ta' Kumitat wieħed jista' jiġbed l-attenzjoni għal ċerti kjarifiki.

Jien partikolarment ħassejt li dan l-abbozz ta' liġi huwa ftit difettuż għal dak li jirrigwarda l-awtorita' nazzjonali.

Skond il-konvenzjoni, Malta hija obbligata li jkollha awtorita' nazzjonali li tkun in liaison ma' l-OPAK, li hija organizzazzjoni internazzjonali imwaqqfa mill-konvenzjoni stess li xogħolha hu t-twettieq tal-provvedimenti tal-konvenzjoni nnifisha.

GĦalkemm l-OPAK tissemma' fi klawsola 5 donnu ma jidhirx li hemm spjegazzjoni dwar x'forma se tieħu u x'se tkun l-istruttura tagħha.

Jista' jkun li din l-istruttura ma ssemmietx biex forsi wieħed iħalli lill- Ministru f'iktar liberta, pero' peress li din hija awtorita' nazzjonali li se tkun ta' ċerta awtorita' sal-punt li taħtar spetturi li jkollhom dritt li flimkien ma' spetturi internazzjonali jidħlu fuq il-proprjeta' ta' ħaddieħor, jidhirli li għandu jkollna ftit aktar informazzjoni dwar x'forma se tieħu din l-awtorita' nazzjonali.

Forsi dan l-abbozz ta' liġi għandu jiġi emendat limitatament sabiex wieħed ikollu iktar informazzjoni dwar din l-awtorita' nazzjonali u l-istruttura tagħha.

Fil-fatt, fl-abbozz ta' liġi hemm biss illi din l-awtorita' nazzjonali għandha tkun maħtura u mwaqqfa mill-Ministru - f'dan il-każ mill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent - u li titmexxa minn direttur.

Safejn naf jien s'hemmhekk naslu f'dawk li huma provvedimenti dwar din l-awtorita' nazzjonali.

Għar-rigward ta' jekk din l-awtorita' nazzjonali għandhiex tkun ifformata minn direttur biss jew inkella hux se jkollha xi struttura oħra mbagħad irridu nistennew li mmorru fl-istadju ta' Kumitat ħalli nkunu nistgħu nistaqsu d-domandi rilevanti.

Mill-bqija jien naħseb li f'dan il-Parlament kulħadd se jivvota favur din il-liġi mhux biss għar-raġunijiet prattiċi li semma l-Ministru, jiġifieri li r-ratifika tagħha tintitolana għal ċerti drittijiet u privileġġi li nitilfuhom jekk ma ngħaddux din il-liġi qabel id-29 ta' April, imma anke għax għalkemm mil-lat prattiku aħna m'għandniex dawn it-tip ta' problemi - safejn nafu m'għandniex persuni jew soċjetajiet li jipproduċu jew jużaw armi kimiċi - nistgħu niġu f'sitwazzjoni fejn l-armi kimiċi jkunu għaddejjin minn pajjiżna.

Hawnhekk irrid ngħid li iktar ma niżviluppaw il- konċett tagħna ta' hub f'dak li huwa trasport ta' affarijiet minn pajjiż għall-ieħor, bħalma jista' jiġri fil-qasam tad-droga, aktar se jkun hemm min jipprova juża lil pajjiżna sabiex jgħaddi ċerti armi li huma projbiti mill-konvenzjoni.

Jiġifieri minn dan il-lat huwa importanti li wieħed jirratifika din il-konvenzjoni pero' fl-aħħar mill-aħħar, kif qal il- Ministru stess, anke kieku m'hemmx punti ta' prattiċita' din hija kwestjoni ta' prinċipju u fejn jidħlu kwestjonijiet ta' prinċipju wieħed għandu jirratifika konvenzjoni bħal din minnufih.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Madam Speaker, huwa importanti li l-Parlament tagħna jkun depożitarju ta' din il-konvenzjoni wara li Malta kienet iffirmatha fit-13 ta' Jannar, 1993.

Kif esprimew tant tajjeb l-kollegi ta' qabli, partikolarment il-Ministru Vella, ikun għaqli li nirratifikaw din il- konvenzjoni sad-data tad-29 ta' April.

Jien xtaqt nitkellem dwar x'inhuma l-vantaġġi li Stat bħal Malta jkun a State party ta' din il- konvenzjoni.

Forsi wieħed jista' jkollu l-idea li l-Istati li m'għandhomx armi kimiċi ma tinteressahomx konvenzjoni bħal din, kif fil-fatt irrimarka b'mod indirett il-ħabib tiegħi l-Onor.

Tonio Borg meta qal li primarjament din forsi tista' ma tinteressaniex minn dan il-punto di vista, pero' l-fatt li ċerti Stati jemmnu li anke l-pajjiżi ġirien tagħhom li huma non- possessors jirrappreżentaw problema għall-poteri militari tagħhom fih nnifisu huwa raġuni għaliex pajjiżna għandu jemmen li l-konvenzjoni dwar l- armi kimiċi hija ta' benefiċċju għas-sigurta' nazzjonali.

Forsi dan it-tip ta' ħsieb huwa diskutibbli għal xi wħud.

Matul l-aħħar nofs tas-seklu 20, partikolarment fl-aħħar 15-il sena, kien hemm diversi allegazzjonijiet ta' użu ta' armi kimiċi f'konflitti militari bejn Stati żgħar.

Ħafna minn dawn l-allegazzjonijiet kienu ġew verifikati minn investigazzjonijiet internazzjonali u f'kull każ l-Istat soġġett għal attakk b'armi kimiċi allegat jew ipprovat, kien dak li meta ġie attakkat jew ma kellux armi kimiċi inkella ma kellux mezz ta' protezzjoni kontra tagħhom.

Jien naħseb li anke din hija waħda mir- raġunijiet għaliex wieħed jista' jemmen li huwa fl-aħjar interess ta' pajjiż bħal tagħna li jagħżel politika internazzjonali, li f'dan is-sens hija ukoll singolari.

Huwa l-Istat iż-żgħir u li m'għandux protezzjoni kontra dawn l-armi kimiċi li l-aktar jista' jkun it-target ta' xi attakk bħal dan għax l-użu ta' l-armi kimiċi jista' jkollu konsegwenzi sinifikattivi kemm fil-kamp militari kif ukoll f'dawk li huma miżuri ta' protezzjoni li jistgħu jittieħdu minn Stati oħra.

Fil-fatt l-armi kimiċi għandhom effett anke jekk wieħed ma jagħmilx użu minnhom.

L-Onor.

George Vella tkellem dwar il-qasam ta' l-industrija u spjega kif l-Chemical Weapons Convention tista' tkun ta' benefiċċju għall- industrija.

Il-provisional technical secretariat tal-preparatory convention kien qal li:

"The Convention will promote international trade in the field of chemicals by reducing the necessity for export control barriers between State Parties since the Convention provides a procedure for determining whether a firm has been involved in illicit activities.".

Mela fil-verita' anke l-industrija tista' tibbenefika minn konvenzjoni bħal din pero' hawnhekk imbagħad irridu naraw li taħt din il-konvenzjoni hemm ir- responsabbiltajiet li għandha l-industrija.

Wieħed irid jara x'inhuma l- faċilitajiet li hemm għall-industrija taħt din il-konvenzjoni u allura l- industrija għandha tkun taf sew il-provvedimenti ta' din il-konvenzjoni.

Mela hawn qegħdin naraw li din il-konvenzjoni għandha x'toffrilna anke mil- lat ekonomiku.

L-importanza ta' l-awtorita' nazzjonali li hemm f'din il- konvenzjoni m'għandhiex tiġi sottovaluta għax l-obbligazzjonijiet ta' l- Istati li jirratifikaw bażikament huma to collect and transmit data to the technical secretariat.

Huwa importanti wkoll li niffaċiltaw l- ispezzjonijiet u li nipprovdu kemm assistenza kif ukoll protezzjoni f'każ ta' użu jew ta' theddid ta' użu ta' armi kimiċi.

Fil-qasam tas-sigurta' nazzjonali wieħed irid jifhem li Stati li m'għandhomx dawn l-armi kimiċi huma l-aktar vulnerabbli għat-theddida ta' dawn it-tip ta' armi.

Fil-fatt, din il-konvenzjoni se tkun ta' għajnuna għas-sigurta' nazzjonali ta' Stati partijiet billi jonqos dan it-tip ta' theddid billi se jkun hemm id-dritt li wieħed jitlob l-assistenza f'każ ta' użu u f'każ ta' theddid minn dawn l-armi kimiċi li fih innifsu dan idaħħal l-element ta' koperazzjoni internazzjonali.

Barra minn hekk hemm il-prinċipju tat-territorjalita' li ma jidħolx biss meta wieħed ikun ikkommetta reat imma anke fuq il-livell ta' extra- territoriality f'dik li hija koperazzjoni bejn diversi Stati u f'dik li hija ekonomija kif joħroġ b'mod tant ċar mix-schedules li hemm mal- konvenzjoni.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Guido de Marco.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Madam Speaker, dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa intiż biex il-konvenzjoni li jiena kellu l-unur li niffirma għan-nom ta' Malta f'Jannar ta' l-1993 nagħtuha s-saħħa tal-liġi domestika.

Ħafna drabi in-nies ma jifhmux li sabiex konvenzjoni internazzjonali jkollha s-saħħa fil-pajjiż ma tirrikjedix biss il-firma tal- Ministru ta' l-Affarijiet Barranin imma tirrikjedi wkoll li jidħlu wkoll ċerti miżuri partikolari, apparti dak li tgħid il-Liġi dwar ir-Ratifiki.

Jiena ċert li s-Sinjorija Tiegħek u l-Kamra nnotaw li l-Parlament mhux biss se jsaħħaħ il-pass li ħa l-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin meta ffirma din il-konvenzjoni imma din ir-ratifika se jkollha wkoll ċerti effetti interni fil-pajjiż.

Per eżempju, skond din il-konvenzjoni u in virtu' ta' l-istess konvenzjoni spettur għandu dritt jitlob li jidħol ġewwa ċerti postijiet u għandu dritt jitlob lill-maġistrat joħroġ awtorizzazzjoni - jekk ma jkunx hemm qbil tal-parti nvoluta - sabiex huwa jkun jista' jivverifika l- affarijiet kollha li hemm bżonn.

Issa għaliex qiegħda issir din il-liġi?

X'inhu l-iskop wara din il-konvenzjoni?

Jekk f'ċertu kontest l-armi kimiċi ilhom ipprojbiti mill-epoka tal-Konvenzjoni ta' Ġinevra u l- konvenzjoni ta' qabel, għaliex hawn dan il-bżonn ta' din il-konvenzjoni ġdida li Malta diġa' ffirmatha u se tirratifikha?

Ħalli nispjega s- sitwazzjoni x'inhi, Madam Speaker.

Fil-preambolu tal-konvenzjoni hemm dak li forsi jagħti l-bażi għall- eżistenza tagħha fejn qed jingħad hekk:

"The State Parties to this Convention,

Determined to act with a view to achieving effective progress towards general and complete disarmament under strict and effective international control, including the prohibition and elimination of all types of weapons of mass destruction,"

Dan huwa, biex ngħid hekk, il-punto di partenza ta' din il-konvenzjoni.

Il- ħsieb ta' min bena din il-konvenzjoni - u nuża l-kelma "bena" mhux sempliċement għall-mod deskrittiv imma għaliex jekk tara ftit il-mod kif inhija mibnija tinduna li din qisa edifiċju - huwa sabiex juri li hemm armi ta' distruzzjoni en masse li huma perikolużi ħafna għas-soċjeta' ċivili għaliex waqt li l-gwerra hija stat ta' anti-ċivilta', il-fatt li għandek dawn l-armamenti li jikkreaw id-distruzzjoni ta' massa hija manifestazzjoni iktar sottolinjata tas-sens ta' inċivilta' ta' gwerra.

Dan għaliex filwaqt li kwalunkwe gwerra hija inċivili, meta jkollok gwerra li minħabba l-armamenti li jiġu wżati r-riżultat tagħha jkun li jiġu maqtula massa ta' nies f'daqqa, dan jenfasizza l-inċivilta' tal-gwerrer bl- iktar mod san u jissottolinja wkoll l-infamita' tal-mezzi ta' distruzzjoni bħalma huma l-armi kimiċi.

Sinjura Presdient, meta konna Pariġi sabiex nidduskutu l-iffirmar ta' din il-konvenzjoni niftakar li kien hemm xi pajjiżi viċin tagħna li ma ridux jiffirmawha, fosthom pajjiż li qed jikkontribwixxi għall-paċi.

Qed nirriferi għall-Eġittu li dak iż-żmien ma riedx jiffirma din il-konvenzjoni u, safejn naf jien, għadu ma ffirmahiex u bħala argument il-Gvern Eġizzjan qed jgħid li peress li jaħsbu li Iżrael jippossjedi armi atomiċi u billi l- pjan ta' Mubarak huwa li jkun hemm a nuclear-free Middle East, allura sabiex jipprovaw jisforzaw id Iżrael biex tiffirma l-Konvenzjoni dwar it- Tneħħija ta' l-Armi Nukleari fil-Lvant Nofsani huma m'humiex se jiffirmaw din il-konvenzjoni.

Naturalment jiena nifhem il-ħsieb politiku wara din il- linja ta' l-Eġittu u ta' xi pajjiżi oħrajn fil-viċin pero' filwaqt li f'ċerti ċirkostanzi wieħed jifhem u jiżen ċertu argumentazzjoni politika, il-fatt biss ta' l-eżistenza ta' dawn l-armamenti kimiċi li huma armamenti ta' distruzzjoni ta' massa ċertament li wieħed ma jistax iwarrab l-aspett tal-ħsara kbira li dwan l-armi kapaċi jikkaġunaw.

Ta' min jgħid li lil dawk il-pajjiżi aktar viċin tagħna mill-Eġittu li inizjalment kellhom il- ħsieb li jiffirmaw imma li mbagħad reġa' bdielhom - skond kif informawni - għall-istess raġuni ta' l-Eġizzjani, jien għidtilhom frankament li m'huwiex għaqli li huma ma jiffirmawx il-konvenzjoni għaliex dan jiġġenera ċerti suspetti li effettivament ikunu qed jiġu prodotti ċerti armamenti.

Mhux hekk biss, Sinjura President, imma aħna għandna dritt nitkellmu hekk għaliex fiċ-ċirkostanzi tagħna aħna nkunu lineari meta ngħidu li aħna kontra dawn l-armamenti kimiċi u kontra affarijiet bħal dawn.

Niftakar li meta kont qed nitkellem f'dan il-kontest kont għidtilhom li arma nukleari mixħuta fuq pajjiż bħalma hu r-Russja tagħmel ħsara enormi imma r-Russja tibqa' teżisti, iżda jekk tinxteħet arma nukleari fuq Malta din il-gżira żgħira tagħna ma tibqax teżisti għax mhux biss ikun hawn distruzzjoni sħiħa imma saħansitra tispiċċa l-eżistenza tagħna lkoll.

L-istess ħaġa dwar l- armi kimiċi għax jekk dawn jiġu mixħuta fuq pajjiżi kbar jagħmlu ħsara ta' massa imma jekk jinxteħtu fuq pajjiżna jistgħu jġibu d-distruzzjoni tal- poplu kollu.

GĦalhekk aħna għandna a vested interest fil-paċi u fl- istabilita' fil-Mediterran kif ukoll li ma jkunx hemm armi ta' distruzzjoni tal-massa u l-potenzjal li jsiru armi kimiċi.

Fir-rivista li ġiet pubblikata mill-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent hemm il-konklużjonijiet tal-Konferenza Ewro-Mediterranja ta' Barċelona - fil-fatt qed nieħu pjaċir li komplew bir-rivisti li konna bdejna noħorġu aħna - u hemm parti li hija importanti ħafna li tgħid li fost il-ħsibijiet li ħarġu mill-Konferenza ta' Barcelona hemm dak li tippromwovi sikurezza reġjonali billi taħdem inter alia a favur issa non- proliferazzjoni ta' armamenti nukleari, kimiċi u bioloġiċi billi wieħed jaġixxi skond ir-regimes reġjonali u internazzjonali għan-non- proliferazzjoni ta' dawn l-armi bil-ħsieb li jiġu kkontrollati u li jkun hemm ftehim għal diżarm kompatibbli mal-Chemical Weapons Convention, li hija msemmija hawnhekk.

L-istess dikjarazzjoni ta' Barċelona tkompli tgħid:

"The parties shall pursue a mutually and effectively verifiable Middle East zone free of weapons of mass destruction, nuclear, chemical and biological ..."

Imbagħad tkompli tgħid hekk:

"... refrain from developing military capacity beyond their legitimate defence requirements, at the same time reaffirming their resolve to achieve the same degree of security and mutual confidence with the lowest possible levels of troops and weaponry and adherence to the Convention on Chemical Weapons."

Hawn hu l-għaqal li nissieħbu f'dawn il-konvenzjonijiet internazzjonali għax minħabba d-daqs u l-pożizzjoni strateġika tagħna aħna għandna interess iktar minn kulħadd li madwarna jkollna reġjun ta' stabilita' billi ma jkollniex madwarna, maġenbna, 'il fuq u 'l isfel minna armamenti kimiċi li jistgħu jġibu d-distruzzjoni tal-massa għax b'hekk tkun mhedda s-sigurta' tal-poplu tagħna stess.

Hawn min jgħidlek li l-armi kimiċi huma l-armi nukleari tal-pajjiżi l- fqar.

Jien sinċerament ngħid li din m'hijiex xi għażla ta' jekk jien niġix distrutt bl-armi nukleari jew bl-armi kimiċi.

Il-poplu tagħna huwa poplu żgħir u f'dan il-kontest jien kont ngħid lid-diplomatiċi tagħna li aħna dejjem qed ngħixu l-kontradizzjoni bejn iċ-ċokon ta' artna u r-rilevanza strateġika tagħha.

Għalhekk huwa fl-interess tagħna li nġibu l-paċi u l- istabilita' fir-reġjun tagħna u li nbiegħdu kwalunkwe ħaġa li tista' twassal għad-distruzzjoni tal-massa.

Fil-każ ta' Malta jekk tiddistruġġi lill-massa tkun qed tiddistruġġi kemm lil Malta kif ukoll lill-poplu tagħha.

Għalina din m'hijiex sempliċement ratifika ta' konvenzjoni għax fil-fatt hemm ħafna affarijiet importanti fil-kontenut tagħha.

Madam Speaker, f'dan il-preambolu - biex ngħid hekk hawn għandna dikjarazzjoni politika u mhux sempliċement preambolu li ħafna drabi ssib f'konvenzjoni; din tammonta għal dikjarazzjoni ta' prinċipji politiċi li jżommu l-parametri ta' dan l-edifiċju sħiħ - hawn li l-pajjiżi li ffirmaw il-konvenzjoni huma determinati li, fl-interess ta' l-umanita' kollha kemm hi, għandhom jeskludu kompletament il-possibilta' ta' l-użu ta' armi kimiċi billi jiġu implimentati kemm il-Protokoll ta' Ġinevra ta' l-1925, kif ukoll il-provvedimenti ta' din il-konvenzjoni.

Hawnhekk m'għandniex ninsew li din il-konvenzjoni għandha bħala ħsieb mhux biss li tiddistruġġi u żżomm milli jiġu wżati dawn l-armi imma wkoll li żżomm milli jiġu żviluppati, stored jew miżmuma armamenti kimiċi u li dawn jiġu trasferiti direttament jew indirettament f'postijiet oħrajn.

Mela għall-ewwel darba din il-konvenzjoni riedet tmur 'il hinn minn sempliċi enunzjazzjoni bħalma sar permezz tal-Protokoll ta' Ġinevra ta' l- 1925 fejn kien ġie pprojbit l-użu tagħhom għax f'din il-konvenzjoni qed jingħad li l-istocks li jeżistu għandhom jiġu distrutti.

Din hija parti importanti ħafna .

Meta kont qed nistudja l-konvenzjoni qabel ma ffirmajtha sibt li dawn l-armi fil-fatt iridu jiġu distrutti f'għaxar snin u sinċerament jien ma nafx għalfejn għandhom jgħaddu għaxar snin biex dawn jiġu meqruda.

Meta għamilt ċerti domandi - permezz tal-Ministeru ta' l- Affarijiet Barranin - bdejt nirrealizza l-ammonti li hawn ta' stocks ta' armi kimiċi li huma xi ħaġa inkredibbli.

Per eżempju, l-ammont ta' armi kimiċi li għandha l-Istati Uniti ta' l-Amerka huwa xi ħaġa inkredibbli.

Għalhekk jekk ma jkunx hemm dan iż-żmien kollu u jekk ma jinstabx metodu adattat ta' kif dawn l-armi għandhom jiġu distrutti mingħajr ma jikkawżaw ħsara lill-ambjent jista' jiġri li jinħolqu iżjed problemi.

L-Ukrajna, li huwa t-tielet l-akbar pajjiż li għandu armamenti nukleari, ħadet deċiżjoni unilaterali li ma tkunx potenza nukleari pero' l-problema biex tiddistruġġi l-armamenti kimiċi u l-armamenti nukleari hija problema ta' dimensjoni kbira ħafna.

Waħda mill-problemi li għandha r-Russja biex tirratifika din il-konvenzjoni ġejja mil-fatt li malli inti tintrabat ma' din il- konvenzjoni tkun qed tintrabat ukoll mad-distruzzjoni ta' dawn l-armamenti.

Ir-Russja mhux qed tiffirma din il-konvenzjoni mhux għaliex hija kontra tagħha imma minħabba l-ammonti ta' armamenti kimiċi li għandha li biex tiddistruġġihom ikollha tidħol fi spiża enormi.

Jingħad ukoll li r-Russja qed tgħid li jekk tiġi mgħejjuna biex tiddistruġġi dawn l-armamenti allura hi lesta li tidħol għal din il-konvenzjoni.

Dan kollu qed ngħidu għax peress li aħna żgħar ħafna drabi ma nirrealizzawx id-dimensjoni ta' xi tfisser gwerra totali għax għalkemm aħna għaddejna minn gwerra totali aħna m'aħniex in-nies li nistgħu nippromwovu - nispera li l-morali ta' dan il-poplu huwa kontra kwalunkwe ħsieb bħal dan - xi gwerrer totali.

Li qed nipprova ngħid jien huwa li d-distruzzjoni ta' l-armi kimiċi li jeżistu llum hija problema kbira kemm mil-lat ta' kif din tiġi attwata kif ukoll għall-ispiża li trid u jiena naħseb li din il-Kamra għandha tikkonsidra dawn l-aspetti wkoll.

Hawnhekk ta' min igħid li Malta se jkollha l-possibilta' - il-kollega tiegħi għandu jikkoreġini jekk m'iniex qed ngħid sew - li tkun fil-Kunsill Eżekuttiv.

Din il-konvenzjoni hija interessanti ħafna għax għandha firxa kbira.

Meta kont The Hague ħadt l-okkażjoni biex nara s-sede tagħha u meta tkellimt mad-diretturi tagħha kienu esprimewli d-diffikultajiet li qed ikollhom anke biex ikollhom staff ta' spetturi kif hemm imsemmi fl-abbozz ta' liġi li l-Kamra għandha quddiemha.

X'inhi l-oriġinalita' li hawn f'dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna?

Kif hawn rabta bejn l- awtorita' nazzjonali, li jinnomina l-Ministru responsabbli mill-Affarijiet Barranin, u l-ispetturi li jkunu nominati biex jaġixxu għan-nom ta' din l- awtorita' nazzjonali?

Din għaliex hija awtorita' nazzjonali?

L-Onor.

Tonio Borg argumenta - u forsi għandu raġun - li din l-awtorita' nazzjonali hija ftit skarna fil-mod kif inhija mfissra fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Fil-konvenzjoni stess hemm riferenza għall-mod kif qiegħda ssir din l-awtorita' nazzjonali imma l-iktar aspett interessanti hu li l-awtorita' nazzjonali hija intiża biex taġixxi anke indipendentement mill-awtorita' governattiva.

L-ispetturi li huma nominati minn din l- awtorita' nazzjonali jkollhom is-saħħa li jmorru jaraw u jinvestigaw x'inhu jsir u x'mhux qed isir rigward l-osservanza tal-konvenzjoni.

Din l- awtorita' nazzjonali mhux biss għandha l-vantaġġ li tara li l-konvenzjoni tiġi attwata imma tista' toħloq rabta bejn l-ispettorat li jinsab taħt l- awtorita' nazzjonali u l-ispettorat internazzjonali maħluq mill- organizzazzjoni ħalli jagħmel l-osservanza internazzjonali tal-konvenzjoni.

Allura filwaqt li l-ħarsien tal-konvenzjoni huwa mħolli f'idejn l-awtorita' nazzjonali nominata mill-ministru responsabbli mill-affarijiet barranin, il- ħarsien, fis-sens totali, tal-konvenzjoni m'huwiex biss permezz ta' l- awtoritajiet nazzjonali li jirrapportaw lill-konferenza, fejn jiltaqgħu l- pajjiżi kollha, jew lill-kunsill eżekuttiv, li huwa fformat minn numru ta' pajjiżi kif huwa ċċittat fil-konvenzjoni stess - il-41 pajjiż membru ta' l- executive council qegħdin bilanċjati ħafna billi hemm rappreżentanza mill- Afrika, mill-Asja, mill-Ewropa tal-Punent u tal-Lvant kif ukoll mill-Amerka biex h'hekk ikun hemm dak ir-regional balance li hemm bżonn - imma għandek ukoll l-ispettorat ta' l-organizzazzjoni nnifisha li jrid jaġixxi flimkien ma' l-ispettorat ta' l-awtorita' nazzjonali.

Barra minn hekk dawn l- ispetturi internazzjonali se jkollhom id-dritt li jaġixxu ġo artna, li jgawdu l-immunitajiet diplomatiċi kollha li normalment jiġu konċessi, kif ukoll li jkollhom id-dritt li flimkien ma l-ispettorat ta' l-awtorita' nazzjonali jkunu jistgħu jfittxu u jaraw postijiet biex jaċċertaw li tkun qed issir l-osservanza ta' din il-konvenzjoni.

Sinjura President, se nagħlaq billi ngħid li din il-konvenzjoni xtaqt li ġibtha jien għar-ratifika tal-Parlament imma kif jaf il-Ministru attwali din ma nġabitx qabel għar-raġuni li fl-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali kellhom biċċa xogħol daqsxejn delikata kif iżewġu ċerti prinċipji tal- konvenzjoni mal-prinċipji tad-dritt ta' pajjiżna.

Naturalment kien hemm ukoll model law li ħarġet l-istess organizzazzjoni biex kemm jista' jkun ma jkunx hemm liġijiet domestiċi differenti minn xulxin u jien konvint li l- Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali stħarriġha sewwa din il-model law.

L-importanti hu li dan il-Parlament - kif ċertament kien jagħmel ukoll il- Parlament ta' qablu - ikun unanimu fl-approvazzjoni ta' din il-liġi.

Niftakar li l-unika private members' motion li ma ressaqtx kemm domt leader of the House jien kienet dik li semma l-kollega tiegħi u li kienu ffirmawha l-Onor.

Dom Mintoff u l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien, l-Onor.

Alfred Sant.

Niftakar li jien kont spjegajtilhom li l-unika raġuni għaliex ma ressaqtx din il-mozzjoni kienet mhux għax ma ridtx inressaqha - anzi xtaqt inressaqha llum qabel għada - imma għax ridt li qabel ma nressaqha jkolli t-text mill-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali għax inkella ma nkunx f'pożizzjoni li meta nresaqqha jkun hemm l-istrutturi kollha neċessarji.

Fil-verita' fil-bidu ta' dan id-dibattitu tal-lejla jiena stess ssekondajt il-mozzjoni li ressaq il-kollega tiegħi, l-Onor.

Geroge Vella.

Jiena ninsab ċert li meta naslu għall-istadju ta' Kumitat se jsiru osservazzjonijiet fil-kontest ta' dak kollu li ntqal, pero' hawn nixtieq li dawn l-osservazzjonijiet ikunu ta' ċerta importanza minħabba l-fatt li hemm bżonn li llum din il-liġi trid tiġi approvata.

Jekk ikun hemm xi dettalji li forsi ma jkunux eżatti għada pitgħada nkunu nistgħu nressqu mozzjonijiet u jsiru l-emendi neċessarji pero' bħalissa huwa neċessarju li dan l-abbozz ta' liġi jiġi approvat.

Naħseb li l-ftehim li sar fis-sens li dan napprovawh kollu kemm hu f'ġurnata waħda kien wieħed għaqli u hawn rrid infakkar li meta kellna r-Ratifika dwar il-Liġi tal-Baħar il-Parlament kien mexa bl-istess metodu.

Jien naħseb li għandna nissottolinjaw okkażjonijiet bħal dawn meta l-Parlament jitkellem b'vuċi waħda għax dan huwa proċess ta' edukazzjoni fid-demokrazija u ħafna drabi dan il-pajjiż iħoss il-bżonn ta' okkażżjonijiet bħal dawn.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) La m'hawnx aktar rimarki nistieden lill-Viċi Prim Ministru għall-winding-up.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, l-ewwelnett nixtieq nirringrazzja lill-kelliema kollha li ħadu parti f'din id-diskussjoni li, kif qal il- kollega tiegħi, titratta materja li bla dubju ta' xejn hemm qbil unanimu dwarha miż-żewġ naħat.

Hemm dan il-qbil unanimu għar-raġuni li dan il- pajjiż daq il-gwerra u m'hemmx dubju li lest jagħmel minn kollox biex dak kollu li għandu x'jaqsam mal-gwerra jiġi mbiegħed kemm jista' jkun.

Jien m'iniex se noqgħod nidħol fl-argument ta' jekk teżistix gwerra ġusta u gwerra nġusta - dan inħallih għal Santu Wistin - imma nafu li hemm ħafna trattati li jgħidulek x'inhi gwerra ġusta.

Jien naħseb li l-ebda gwerra m'hi ġusta u nitlob biex jekk jista' jkun qatt ma jkun hawn gwerra.

Biex ma naħlix żmien jien xtaqt nissoleva ċerti punti minn dak li intqal.

Bħalma indika l-kollega tiegħi, l-Onor. de Marco, din il-liġi trid titressaq hawnhekk a tenur tar-Ratification of Treaties Act li tgħid li ma nistgħux naderixxu għal konvenzjoni ta' dan it-tip jekk kemm il-darba ma nagħmlux liġi f'dan il-Parlament.

Rigward il-punt li ssemma min-naħa l-oħra nista' nassigura li għandna analisti li huma kapaċi u lesti jagħmlu eżamijiet kimiċi ta' dan it-tip u anke għandna wkoll il-mezzi biex nagħmluhom.

Wara kollox dawn ma jinvolvu xejn ħlief laboratorju li jkun attrezzat għal din l-analisi u analista jew tnejn ta' l-affari tagħhom sabiex jagħmlu l-analisi tas-samples li jkunu ġew prelevati mill-ispetturi jew inkella f'ċerti każi oħra mill-pulizija.

Il-kollega tiegħi, l-Onor.Tonio Borg, għamel il-punt fuq il-kwestjoni tal- kompożizzjoni ta' l-awtorita' nazzjonali.

Fil-fatt lanqas fil-konvenzjoni m'hemm imsemmi kif għandha tkun komposta u kemm għandha tkun kbira għax kulma jingħad hu:

"... in accordance with its constitutional processes."

Din tħalliet miftuħa biex kull pajjiż jara hu kif se jwaqqaf din l- awtorita' nazzjonali u tkompli tgħidlek li lanqas hemm bżonn li din tkun established by legistation għax ikun hemm min ikollu bżonn ta' Ordni tal- President, hemm min ikollu bżonn ta' Royal Degree u hemm min ikollu bżonn ta' Government Degree.

Din il-konvenzjoni kulma tagħmel huwa li ġġiegħel lill-pajjiżi jkollhom dak il-focal point li se jagħmel il-kuntatt bejnu u bejn l-Organizzazzjoni għall-Projbizzjoni ta' Chemical Weapons.

Barra minn hekk jiena xtaqt nissottlinja l-fatt illi, iva, din hija konvenzjoni stramba fis-sens illi anke testendi d-dritt tagħha with extra- territorial effect u fil-fatt ma tantx għandna liġijiet bħal dawn.

Jiena m'iniex persuna legali - allura hawnhekk il-kollega tiegħi jista' jikkorreġini f'dan il-każ - pero' l-konvenzjoni għamlet dan il-ħsieb partikolari apposta.

Meta l-konvenzjoni qiegħda titkellem fuq l-exta- territorial effect taċ-ċittadini ta' kull pajjiż illi huwa State party tal- konvenzjoni dan tkun qed tagħmlu apposta ħalli jkun hemm iktar kontroll.

Fil-fatt l-idea hija illi tassigura illi dawn l-attivitajiet jiġu pprojbiti anke jekk kemm-il darba jiġru fit-territorju ta' pajjiżi li m'humiex State party tal-konvenzjoni, jiġifieri l-iskop tal-konvenzjoni huwa li kemm jista' jkun jifrex it-theddida tal-penali li tista' tiġi mposta fuq il- pajjiżi li jiksru l-liġijiet ħalli kemm jista' jkun tiġbor fix-xibka tagħha firxa kbira ta' pajjiżi.

Punt ieħor li rrid nagħmel huwa illi permezz ta' l-aħħar ratifiki li saru, inkluża dik ta' l-Istati Uniti ta' l-Amerka, nistgħu ngħidu li l- kimika li pajjiżna jimporta biex iħaddem il-fabbriki tiegħu ġejja kollha mill-pajjiżi li huma kollha parteċipi f'din il-konvenzjoni.

B'hekk se jkollna iktar faċilita' biex in-negozju jibqa' għaddej bla ma jkollna problemi għax inkella kieku, per eżempju, l-Istati Uniti ta' l-Amerka ma ffirmawx din il-konvenzjoni kien ikollna nieħdu ċerti miżuri - dawn ikunu jiddependu fuq il-kwantita' li nimportaw jew nesportaw - minħabba li ma tkunx State party u allura l-fatt li anke l-Istati Uniti ta' l-Amerka ffirmat din il-konvenzjoni ssolvi ħafna minn dawn il-problemi.

L-aħħar punt li rrid nqajjem huwa dwar l-ammont enormi ta' munizzjon kimiku li jeżisti.

Per eżempju, huwa stmat li fl-Amerka kien hemm bejn 150,000 u 300,000 tunnellata ta' munizzjoni kimiku, li jinkludu 3,000,000 bomba bħalma huma missle warheads, land-mines u affarijiet bħal dawn.

Min- naħa l-oħra, l-Unjoni Sovjetika kellha - dejjem skond il-kalkoli - iktar minn 50,000 tunnellata ta' gunpowder.

(Interruzzjonijiet) Dan li qed ngħid jiddependi minn liema sors tkun qed tikkwota din id-data għax ovvjament kulħadd jagħtiha l-bixra li jaqbel lilu.

Li nafu żgur huwa li f'pajjiżna qatt ma kellna minn dan u jiena naħseb li huwa għaqli ħafna li qegħdin naderixxu għal din il-konvenzjoni għax, bħalma qal tajjeb il- kollega tiegħi, mhux biżżejjed li ma jkollokx inti imma huwa importanti li iktar ma hemm firxa kbira ta' pajjiżi li aderixxew għal din il-konvenzjoni iktar inkunu żguri li mhux se jkollna t-theddida li xi darba niġu involuti f'din it-tip ta' gwerra kerha, qerrieda u inumana.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jawtorizza lill-Gvern jirratifika l-Konvenzjoni dwar il-Projbizzjoni ta' l- Iżvilupp, Produzzjoni, Ħażna u Użu ta' Armi Kimiċi u l-Qerda tagħhom, biex jipprovdi għall-implimentazzjoni minn Malta tad-dispożizzjonijiet relattivi u għas-sħubija ta' Malta fl-Organizzazzjoni għall-Projbizzjoni ta' Armi Kimiċi, u dwar ħwejjeġ li għandhom x'jaqsmu ma' dan jew li huma anċillari għal dan" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Il-mozzjoni mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t- Tieni Darba.

MADAM SPEAKER: Skond il-ftehim milħuq il-Kamra issa tgħaddi għall- istadju ta' Kumitat ta' dan l-Abbozz ta' Liġi.

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresedi.

Klawsola 2 - Tifsir.

Clause 2 - Interpretation

THE CHAIRMAN: Rimarki?

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, klawsola 2 hija dwar if-tifsir tal- kliem u l-affarijiet l-oħra li diġa' tkellimna fuqhom fl-istadju tat-Tieni Qari, jiġifieri dwar l-awtorita' nazzjonali li toħroġ minn Artikolu VII tal- Konvenzjoni fejn jingħad li dik l-awtorita' trid tikkordina d-dipartimenti li għandhom x'jaqsmu mal-kontroll u l-verifika fil-pajjiż kif ukoll li trid tkun il-punt ta' kuntatt ma' l-organizzazzjoni.

Din titkellem ukoll dwar id- direttur ta' l-awtorita' nazzjonali, ħaġa li hija self explanatory.

Marbuta ma' din il-klawsola hemm ukoll l-Iskeda Nru. 2 li fil-fatt hija l- konvenzjoni fiha nfisha, liema konvenzjoni tagħmel ukoll riferenza għat- tifsiriet, fejn jingħad li:

"Konvenzjoni" tfisser il-Konvenzjoni dwar il-Projbizzjoni ta' l- Iżvilupp, Produzzjoni, Ħażna, u Użu ta' Armi Kimiċi u l-Qerda tagħhom, iffirmata f'isem Malta fit-13 ta' Jannar, 1993 ġewwa Pariġi, li hi konvenzjoni li kopja tat-test Ingliż tagħha qiegħda tiġi stipulata fl- Iskeda li tinsab ma' dan l-Att;"

Din hija l-konvenzjoni li għamilna riferenza għaliha u li hija wkoll parti mil-liġi, li allura jfisser li malli din il-liġi tgħaddi l-konvenzjoni ssir parti mill-liġijiet ta' Malta.

Kif tkellimt aktar qabel din hija konvenzjoni estensiva ħafna li għandha 24 artiklu li l-partijiet kruċjali tagħha huma Artiklu VII, li jitkellem fuq il-miżuri ta' implimentazzjoni nazzjonali u l-Artiklu VIII, li jitkellem fuq l-organizzazzjoni ta' projbizzjoni ta' armi kimiċi li mbagħad jidħol fid-dettall loġistiku ta' kif isiru l-konsultazzjonijiet, kif tingħata l-assistenza, kif wieħed jieħu ċerti miżuri u affarijiet oħra bħal dawn.

GĦalhekk jien mhux se noqgħod nidħol fid-dettall ħafna għax, kif diġa' għidt, il-konvenzjoni għandha firxa tassew kbira.

Klawsola 2 tgħid li l-"Ministru" - f'dan il-każ se jkun il-Ministru responsabbli għall-Affarijiet Barranin u l-Ambjent - "jissorvelja, iwaqqaf u jara li jkun hemm kontroll fil-pajjiż."

Kull fejn tissemma "Organizzazzjoni" qegħdin nitkellmu fuq l- Organizzazzjoni għall-Projbizzjoni ta' Armi Kimiċi, li tiġi mwaqqfa permezz tal-konvenzjoni li qegħdin nirratifikaw illum.

Imbagħad hemm is-"segretarjat tekniku" ta' din l-istess organizzazzjoni li r-rwol tiegħu huwa spjegat tajjeb ħafna f'Artikli VII u VIII tal- konvenzjoni proprja, fejn għandek l-miżuri ta' implimentazzjoni fuq livell nazzjonali u hemm ukoll kif taħdem l-istess organizzazzjoni.

Fit-tifsiriet hemm riferenza wkoll għall-"ispettur ta' l-awtorita' nazzjonali" li jrid jinħatar f'pajjiżna li, kif se naraw iktar 'il quddiem, se jkollu ċerti drittijiet li jagħmel spezzjonijiet kemm fi strutturi militari, governativi, privati u fi kwalunkwe post ieħor.

Imbagħad hemm l-ispettur ta' l-OPAK li jkun maħtur skond u konformi mal- konvenzjoni li se jkollu d-drittijiet u l-immunitajiet tiegħu ħalli jkun jista' jagħmel ix-xogħol li titlob minnu l-konvenzjoni.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki.

L-Onor.

Guido de Marco.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Mr Chairman, nixtieq nagħmel żewġ osservazzjonijiet fil-qosor.

L-ewwelnett, kieku jien ma ngħidx ""ministru" tfisser il-ministru responsabbli għall-affarijiet barranin u l-ambjent" għax dik hija xi ħaġa li hemm illum u allura naħseb li din trid tiġi "il- ministru responsabbli għall-affarijiet barranin" għax inkella jista' jkollok żewġ ministri.

GĦalhekk għall-korrettezza ma tgħidx "ministru għall-affarijiet barranin u l-ambjent" - lanqas ma tgħid "ministru għall- affarijiet barranin u ġustizzja", bħalma kont jien għal xi żmien - imma tgħid "il-ministru responsabbli għall-affarijiet barranin".

Naħseb li hekk tkun iktar preċiża.

It-tieni ħaġa, li attira l-attenzjoni għaliha l-Onor.

Tonio Borg, hija li fejn hemm ""spettur ta' l-awtorita' nazzjonali" tfisser persuna li jekk tinħatar skond u b'mod konformi ma' Artiklu 9 ta' dan l-Att" għandha tiġi ".... ma' Artiklu 5 ta' dan l-Att."

(Interruzzjonijiet) Il-kambjamenti li qed nipproponi huma marġinali u mhux ta' ċerta sustanza.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, jiena ċert li l-kollega tiegħi jifhem li hawn għandna constraint ta' ħin għax huwa konxju daqsi li wara li ngħaddu din il-liġi se niġu bżonn il-firem ta' l-Avukat Ġenerali u tal- President tar-Repubblika.

Nixtieq li, jekk jista' jkun, jekk l-emendi m'humiex sostanzjali ma nidħlux fihom.

Jiena nifhem l-ispirtu ta' l-emenda tiegħek, fis-sens li veru f'dan il-każ it-tifsira qiegħda "ministru responsabbli għall-affarijiet barranin u l-ambjent" għax illum dan inzerta għandu dak it-titlu, pero' f'dan il-każ kulma għandna nagħmlu huwa emenda żgħira bħalma għamilna meta kellna l-każ ta' min jagħti l-warrants lill- periti fejn meta jien ġejt responsabbli mill-ambjent dan għaddejtu lill- kollega tiegħi.

Jien naħseb li għandek raġun ukoll meta għidt li fejn tidħol it-tifsira ta' "spettur ta' l-awtorita' nazzjonali" din trid tiġi a tenur ta' Artiklu 5.

GĦaldaqstant nipproponi emenda verbali f'dak is-sens.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda verbali għal klawsola 2.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda verbali għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 2, kif emendata, u l-Iskeda.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 2, kif emendata, u l-Iskeda għaddew nem. con. u ġew ordnati biex isiru parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 3 - Il-Gvern awtorizzat jirratifika l-Konvenzjoni.

Clause 3 - Government authorised to ratify the Convention.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, din hija klawsola li tawtorizza lill- Gvern biex jirratifika l-konvenzjoni u fl-istess ħin tagħmel il-punt li:

"... l-iskedi u l-annessjonijiet li jinsabu mal-Konvenzjoni għandhom jitqiesu bħala li jagħmlu parti minn dan l-Att sal-limitu sa fejn għandu x'jaqsam l-elenkar ta' kull kimika u l-verifika relattiva.".

Jiġifieri dawk l-iskedi u dak kollu li hemm mal-konvenzjoni se jsir parti minn din il-liġi.

Dan jagħti wkoll is-seta' lill-ministru li konsistentement mad-dispożizzjonijiet tal-konvenzjoni u ta' l-Att jieħu dawk il-miżuri li bihom ikun qed iwettaq din il-liġi.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Sur President, naħseb li hawnhekk jien ma fhimtx.

Xi jfisser meta f'subklawsola 3 (3) qed ngħidu li:

"Il-Ministru jista' b'avviż jagħmel dawk id-dispożizzjonijiet, ..."

Din trid tgħid li jagħmel dawk ir-regolamenti?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jien fhimtha li jista' jieħu dawk il-miżuri.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

GUIDO de MARCO: Onor. Vella, għall-mument tista' tħalli kollox kif inhu pero' jien ma togħġobnix il-frażi "jista' b'avviż jagħmel dawk id- dispożizzjonijiet".

Dan għaliex huwa jista' jagħmel regolamenti, imma, nerġa' ngħid, "jagħmel dawk id-dispożizzjonijiet" xi tfisser?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jiena nifhem li din qiegħda biex twaqqaf l-awtorita' nazzjonali u biex jinħatar l-ispettorat.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Jien naħseb illi din ma tfissirx dak li hawn miktub pero' kieku jien inżommha quddiem għajnejja biex aktar 'il quddiem naraw xi tfisser sewwa sew.

GĦalissa ħalliha hekk pero' jien kont naħseb li inti toħroġ regolamenti biex twettaq u timplimenta l-konvenzjoni permezz ta' avviż normali.

ONOR.

GEORGE VELLA: Eżatt, b'legal notice.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Imma jien ma nafx xi tfisser il-kelma "dispożizzjonijiet".

ONOR.

GEORGE VELLA: Jiġifieri trid tagħmel legal notice biex twaqqaf l- awtorita', biex tappunta d-direttur u anke biex tagħmel l-ispetturi.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Iva, imma dik mhux hekk tfisser.

Ad ogni modo, jekk din tista' tgħinek u inti għandek il-parir legali biex tagħmilha allura ħalliha kif inhi u aħna ma' nsibu l-ebda diffikulta'.

ONOR.

GEOREGE VELLA: Qed niftehmu li dawn id-dispożizzjonijiet huma d- dritt li l-ministru joħroġ legal notice.

Din hija an enabling law.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Preċiżament.

Jekk din hija subordinate legislation allura dawn m'humiex dispożizzjonijiet imma regolamenti.

Dik li qed ngħid jien.

ONOR.

GEORGE VELLA: Voldieri inti qed tikkontempla li jkun hemm xi ħaġa iktar milli sempliċement it-twaqqif ta' l-istrutturi u li jkollok in-nies li hemm bżonn biex iħaddmu dawk id-dispożizzjonijiet li hemm fil- konvenzjoni?

ONOR.

TONIO BORG: Aħna naħsbu li din tfisser biss li l-ministru jkun jista' jagħmel regolamenti biex iwettaq il-provvedimenti ta' dan l-Att.

Jista' jkun hemm ċerti dettalji li wieħed ma jistax idaħħal fil-liġi nnifisha pero' mbagħad jagħmel regolamenti dwar id-dettalji permezz ta' avviż.

Donnu l-Ministru qed jgħid li l-kelma "dispożizzjonijiet" tista' tfisser iktar minn hekk.

Jien ma ngħidx li l-ħatra ta' direttur jew it- twaqqif ta' l-awtorita' hija dispożizzjoni; għax il-kelma dispożizzjoni hija msemmija tliet darbiet f'dak is-subartiklu - "jista' b'avviż jagħmel dawk id-dispożizzjonijiet", "li ma jkunx inkonsistenti mad- dispożizzjonijiet ta' dan l-Att" u "biex jinġiebu fis-seħħ kull waħda mid- dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni".

Jien li nixtieq inkun naf huwa jekk id- drafter kellux f'moħħu l-enabling section li tagħti d-dritt li wieħed joħroġ ir-regolamenti.

ONOR.

GEORGE VELLA: Fit-test Ingliż subklawsola 3(3) tgħid hekk:

"The Minister may by notice make such provisions not inconsistent with the provisions of this Act, as are necessary for carrying into effect any of the provisions of the Convention."

Jien qed nifhem li b'din il-liġi l-ministru jkollu s-saħħa li apparti li jagħmel miżuri permezz ta' legal notice biex iwaqqaf l-awtorita' nazzjonali jew biex jinnomina ċerti nies, fl-istess ħin, jekk id-dispożizzjonijiet tal- konvenzjoni jitolbu anke ċerti liġijiet jew inkella ċerti regolamenti, ikollu s-saħħa li jagħmilhom basta jkun konformi ma' l-ispirtu tal- konvenzjoni.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Guido de Marco.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Sur President, jien wegħedt li m'iniex se nfettaq pero' hemm differenza bejn legal notice u government notice.

Jien naħseb li dan l-abbozz ta' liġi qed jitkellem dwar a government notice mhux dwar legal notice.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jiena neħodha f'sens aktar wiesgħa minn hekk.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Għalhekk qed ngħid a government notice not a legal notice.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jiena neħodha li din tkopri anke liġijiet jew regolamenti.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Naħseb li kif inhi verbalizzata din ma tfissirx hekk pero' kif diġa' għidt jien m'iniex se noqgħod infettaq.

Jekk 'il quddiem il-Gvern iħoss il- bżonn ta' xi leġislazzjoni dan se jkollu l- kollaborazzjoni sħiħa ta' din in-naħa.

ONOR.

GEORGE VELLA: Kollox sew, mela hawnhekk qbilna.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No).

Il-mistoqsija hija klawsola 3.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 3 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 4 - Reati Clause 4 - Offences

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, din il-klawsola tiftaħ daqsxejn għax tispjega ftit x'inhuwa r-reat.

Subklawsola 4(1) tgħid hekk:

"Kull min ikun jinsab f'Malta, jew kull ċittadin jew residenti permanenti f'Malta, sew jekk ikun qiegħed f'Malta jew barra minn Malta, ..."

Din l-extra-territorial extension tas-saħħa tal-liġi hi waħda mill- affarijiet li hemm differenti mis-soltu u telenka numru ta' attivitajiet illi jistgħu jiġu kkonsidrati bħala reati:

"(a) jwettaq xi attivita' li tkun projbita għal parti li hi stat taħt l-Artikli IV u V tal-Konvenzjoni; jew

(b) jassisti, jiffinanzja jew b'xi mod ieħor jieħu sehem f'xi attivita' li twassal għall-produzzjoni, żvilupp, akkwist, ħażna, żamma, trasferiment dirett jew indirett ta' armi kimiċi; jew

(ċ) juża armi kimiċi; jew

(d) jieħu sehem fi tħejjijiet militari biex juża armi kimiċi; jew

(e) jassisti, iħajjar jew iġiegħel, b'liema mod ikun, lil xi ħadd ieħor biex jieħu sehem f'xi attivita' li hi projbita għal parti li hi stat skond il-Konvenzjoni;"

"jew jekk juża, jittrasferixxi jew jirċievi" prodotti kimiċi li jkunu kontra l-provvedimenti elenkati f'wieħed mill-annexes tal-konvenzjoni, jekk kemm-il darba jkunu responsabbli għal xi faċilita' ta' produzzjoni kimika" - xi fabbrika jew post fejn issir produzzjoni - li m'humiex permessi skond il-konvenzjoni u anke jekk kemm-il darba dan xjentement jaħbi l- informazzjoni li jkun jaf biha speċjalment jekk kemm-il darba jiġi mitlub li jagħti l-informazzjoni.

Hawnhekk il-liġi qed tikkontempla multi ta' mhux inqas minn Lm10,000 u mhux iżjed minn Lm100,000 jew inkella anke priġunerija għal żmien mhux anqas minn tmintax-il xahar u mhux iżjed minn ħmistax-il sena.

F'dan l-artiklu hemm ukoll il-provvediment li kull direttur, manager, segretarju jew uffiċjal ieħor li jkollu x'jaqsam ma' impriża li tinqabad qed tagħmel dawn l-affarijiet illegali, ikun vestit bir-responsabbilta' għax hu jkollu r-rappreżentanza ġuridika ta' dik l-impriża.

Jiġifieri dan ma jistax jgħid li hu ġie mqabbad minn ħaddieħor u għaldaqstant jiġi miżmum responsabbli hu.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Guido de Marco.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Sur President, irrid nagħmel osservazzjoni żgħira u din se ngħidha għall-interess tal-pubbliku li jkun qed isegwina.

F'subklawsola 4 (1)(ħ) hemm proviso importanti li, fost affarijiet oħra, jgħid hekk:

Iżda meta min jinsab hekk ħati jkun id-direttur, manager, segretarju jew uffiċjal ieħor bħal dawk ta' impriża li fl-interessi ekonomiċi tagħha min jinsab ħati kien qiegħed jaġixxi, dik il-persuna għandha titqies għall-għanijiet ta' dan l-artikolu bħala li tkun vestita bir-rappreżentanza ġuridika ta' dik l-impriża li skond hekk ..."

- il-parti mportanti hija din li ġejja -

"... għandha tkun responsabbli in solidum flimkien ma' min jinsab ħati għall-ħlas ta' dik il-multa.".

Qed ngħid dan għax normalment ir-responsabbilta' penali hija waħda personali.

Per eżempju, ma tistax tibgħat ditta l-ħabs għax ma tistax tikkundanna ditta qua tali, imma bħala norma tista' tirresponsabilizza bniedem li jagħmel xi ksur ta' liġi penali u din hija liġi ta' natura penali.

Pero' min abbozza din il-liġi daħħal ukoll - u għamel tajjeb - ir- responsabbilta' tad-ditta li bl-assi tagħha trid tagħmel tajjeb għall-ħlas tal-multa inflitta u għalhekk tidħol in solidum hija wkoll.

Inti ma tistax tibgħat ditta l-ħabs imma tista' tibgħat il-ħabs lill-individwu pero' imbagħad jekk xi ħadd jaġixxi fil-kwalita' msemmija f'dan il-proviso allura hemmhekk tista' ddaħħal lid-ditta responsabbli għall-ħlas tal-multa.

Normalment fil-materja penali l-individwu għandu jirrispondi kemm għall- multa kif ukoll għall-piena tal-ħabs, pero' għalkemm ma tistax tibgħat ditta l-ħabs għallinqas tista' ġġiegħel ditta tħallas il-multa.

Dan huwa proviso li ġie inserit b'mod intelliġenti u naħseb li bħala wording huwa magħmul tajjeb ukoll.

Ġieli kellna xi każijiet eċċezzjonali fejn għamilna xi ħaġa bħal din pero' hawn nattira l-attenzjoni tal-Kamra għall- eċċezzjonalita' tal-każ u għal liema raġuni din qiegħda ssir.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsla 4.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 4 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 5 - Awtorita' Nazzjonali.

Clause 5 - National Authority.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, din il-klawsola titkellem fuq it-twaqqif ta' awtorita' nazzjonali u dan dejjem a tenur ta' Artiklu VII tal- Konvenzjoni.

Din il-klawsola tgħid li l-awtorita' nazzjonali titmexxa minn direttur.

Fis-Second Reading il-kollega tiegħi, l-Onor.

Tonio Borg, diġa' għamel rimarki rigward l-awtorita' nazzjonali u qal li fl-istadju ta' Kumitat wieħed forsi jkun jista' jitkellem b'aktar dettall.

Hawnhekk nista' ngħid li għalissa aħna għadna ma nafux eżatt minn kemm nies se tkun komposta jew min se jiġi maħtur fuq din l-awtorita', pero' l-unika ħaġa li għandna bżonn bħalissa hija li titwaqqaf din il-awtorita' u li jkollna min imexxiha.

Min-naħa l-oħra pero' jien ma nistax nara li din se tkun xi korp kbir ħlief għal direttur, li jkun mgħobbi b'ċerta responsabbilta', u mhux aktar minn tnejn jew tlieta min-nies li jkunu kapaċi f'din il-linja.

Hawnhekk wieħed jista' anke jaħseb fi struttura fejn jista' jkollok xi rappreżentanti minn ċerti dipartimenti biex jgħinu lill-ministru pero' għalissa dan m'huwiex neċessarju.

Li rrid ngħid jien hu li għad m'hemmx ħsieb eżatt ta' kif se tkun din l-awtorita' nazzjonali, pero' jrid jinħatar id-direttur li għall-bidu jkun qed jerfa' fuqu r-responsabbilta' ta' l- awtorita' nazzjonali, imbagħad ikun hemm il-kumplament tan-nies l-oħra li għad irid ikun hemm f'din l-awtorita'.

Barra minn hekk, din il-klawsola titkellem ukoll fuq il-ħatra ta' spettur ta' l-awtorita' nazzjonali li jkun dak il-bniedem li jkollu ċerti privileġġi u anke immunitajiet ħalli jkun jista' jagħmel l-implimentazzjoni u l-verifika tal-konvenzjoni.

Din il-klawsola titkellem fuq x'inhuma l-obbligi ta' l-awtorita' nazzjonali bħal, per eżempju, li jkollha x'taqsam mar-rapporti li jsiru lill-organizzazzjoni u li tiġbor u titlob tagħrif fl-oqsma ta' l- industrija, tal-kummerċ u anke f'attivitajiet li fil-fehma ta' l-awtorita' jkollhom rilevanza għal dak li titlob il-konvenzjoni.

Din l-awtorita' se jkollha wkoll Id-dritt u s-setgħa li tispezzjona kull post wara li tagħti avviż xieraq u raġonevoli biex issir din l-ispezzjoni.

Din l-awtorita' għandha wkoll ir-responsabbilta' li jkollha reġistru nazzjonali li fih iżżomm it-tagħrif kollu miġbur dwar kull tip ta' kimika li tkun teżisti, tal-faċilitajiet ta' produzzjoni li jkun hawn fil-pajjiż, tax-xorta ta' attivita' li tkun qed issir u anke tad-destinazzjoni finali tal-prodotti.

Dan ifisser li din trid iżżomm liaison stretta ħafna mad-Dipartimenti tal- Kummerċ u tad-Dwana.

Din il-klawsola titkellem ukoll fuq id-direttur li jrid imexxi l- awtorita' nazzjonali fejn qed tgħid li dan ikun jista' joħroġ karti ta' identita' lill-persuni relevanti, jiġifieri dan hu li joħroġ il-karti li jagħtu l-awtorita' lill-ispetturi, li min-naħa tagħhom imbagħad għandhom ċerti drittijiet u obbligazzjonijiet li joħorġu mill-konvenzjoni.

Fi ftit kliem din il-klawsola qegħda biex tgħin fit-twaqqif ta' l-awtorita' nazzjonali u biex din tibda tiffunzjona.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija Klawsola 5.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 5 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 6 - Konfiska ta' ċerti sustanzi Clause 6 - Forfeiture of certain substances

THE CHAIRMAN: Onor. Membri, niġbidilkom l-attenzjoni li fadal minuta biss.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, nista' ninforma lis-Sedja li hemm qbil bejn iż-żewġ naħat li nestendu l-ħin xi ftit biex b'hekk inkunu nistgħu ngħaddu din il-liġi.

THE CHAIRMAN: Dan il-permess irid jintalab lill-iSpeaker!

THE DEPUTY SPEAKER (L-Onor.

Michael Bonnici): Sar il-ħin, imma għandi nifhem li hawn xi ftehim bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra biex dan l-abbozz ta' liġi jgħaddi llum stess mill-istadji kollha.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

GEORGE VELLA: Bħala vittmi tal-burokrazija tas-sistema parlamentari Ingliża u filwaqt li nifhmu l-costraints li inti, Sur President, għandek fit-tmexxija ta' din il-Kamra, nixtieq ninforma lis-Sedja li hemm ftehim bejn iż-żewġ naħat li nkomplu sejrin kemm ikun hemm bżonn biex ngħaddu l- istadju tal-Kumitat, pero' hawnhekk nista' nassigurak li dan mhux se jieħu fit-tul.

THE DEPUTY SPEAKER: Mela l-Kamra terġa' tirriżolvi ruħha f'Kumitat biex tkompli d-diskussjoni dwar dan l-abbozz ta' liġi.

L-ordni għall-kumitat ġiet moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi:

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, subklawsola 6 (1), li titkellem fuq il- konfiska ta' ċerti sustanzi, tgħid hekk:

"(1) Meta xi sustanza jew oġġetti jiġu żviluppati, prodotti, maħżuna jew xort'oħra jiġu akkwistati jew jinżammu bi ksur tad- dispożizzjonijiet ta' l-artikolu 4, is-sustanza jew l-oġett għandhom jiġu konfiskati favur il-Gvern ta' Malta.".

Imbagħad, subklawsola (2) ta' l-istess klawsola tgħid li l-uffiċjali tal- pulizija mhux bilfors ikollhom il-mandat tad-direttur ta' l-awtorita' nazzjonali jew inkella li jkunu mibgħuta, bħalma hu fil-każ ta' l- ispetturi, imma jekk pulizija jiltaqa' ma' okkażjoni fejn ikollu għaliex jaħseb bis-serjeta' li hemm sustanzi kimiċi li huma kontra dak li tippermetti l-konvenzjoni dan ikollu d-dritt li jikkonfiska dawk is- sustanzi.

Pero' mbagħad min iħoss li jkun ġie aggravat b'dan l-aġir għandu l-opportunita' li jipproċedi kontra d-direttur fil-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili biex hemm jikkontesta dak it-teħid.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

L-Onor.

Guido de Marco.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Mr Chairman, għalkemm jien se nivvota favur din l- klawsola xorta waħda ma togħġobnix u se nispjega għaliex.

Jiena niddejjaq nagħti kwalunkwe poter lill-organi ta' l-Istat biex jidħlu, jissekwestraw u jikkonfiskaw.

Hawnhekk l-Istat għandu l-poter ukoll li jżomm l-affarijiet konfiskati sa 60 ġurnata mingħajr ma jipproċedi, jiġifieri hawnhekk l- individwu ma jista' jagħmel xejn.

Dan ifisser li wara li dan ikun ikkonfiskalek l-affarijiet u wara li ma jkunx iddeċieda jekk hux se jmexxi kontra tiegħek jew le u wara li anke jħalli 60 ġurnata jgħaddu, minn fuq inti tkun trid tagħmel rikors biex tieħu lura l-affarijiet tiegħek stess!

Għall-iskopijiet ta' kif aħna mexjin fuq dan l-abbozz ta' liġi jiena mhu se ngħid xejn ħlief li nixtieq li kemm jista' jkun ma jkollniex abbozzi ta' liġi li jdaħħlu prinċipju li jien narah daqsxejn antipatiku.

M'hemm xejn ħażin li teżerċita' l-poteri kollha li jkollok, pero' mhux wara li teżerċita' l-poter u wara li tħalli 60 ġurnata jgħaddu mingħajr ma tagħmel xejn u mingħajr ma tipproċedi kontra l-persuna konċernata imbagħad minn fuq għandha tkun dik il-persuna stess li titlob biex terġa' tieħu lura l- affarijiet li jkunu tteħdulha għaliex inkella din tkun tista' titlifhom.

Din għandna bħalha wkoll - biex lill-Onor.

Vella ngħidlu li għalkemm m'hemmx ħafna oħra bħalha din m'hijiex xi ħaġa ġdida għal kollox - fil-liġi tad-dwana u forsi x'imkien ieħor ukoll li bħalissa m'iniex niftakar fihom.

ONOR.

GEORGE VELLA: Milli qed nifhem jien, li m'iniex persuna legali, din hija ripetizzjoni ta' dawk il-provvedimenti li hemm fil-liġi tad-dwana.

ONOR.

GUIDO de MARCO: Preċiżament, hemm il-prinċipju li kienu jgħidu bil- Latin "in dubio pro fisco".

Issa anke fejn dan ħalla xahrejn jgħaddu u baqa' ma ddeċidiex x'jagħmel bl-affarijiet, biex persuna terġa' tieħu l- affarijiet li jkunu ħadulha trid tagħmel rikors għalihom.

Ċertament li m'iniex qed nagħmel din ir-riflessjoni b'enfasi għal din il-liġi partikolari.

(Interruzzjonijiet) Hawnhekk il-kollega tiegħi bi spritu pront qal: Iċ-ċittadin l-ewwel.

ONOR.

GEORGE VELLA: Le, dak qal: Ċittadin newwel!

ONOR GUIDO de MARCO: Jien naħseb li dwar din il-klawsola m'għandix aktar rimarki u allura nistgħu ngħaddu għall-klawsoli l-oħra.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, jiena napprezza l-ispirtu konċiljatorju tal-kollega tiegħi u nirringrazzjah għall-mod kif qegħdin naqblu fuq dawn il-klawsoli.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 6.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 6 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 7 - Analista.

Clause 7 - Analyst.

ONOR.

GEORGE VELLA: Klawsola 7 tgħid li għall-għanijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi l-ministru għandu d-dritt li jaħtar analista li jkun bniedem kapaċi jagħmel analisi tas-samples li jkunu ġew prelevati u li joħroġ ir- riżultat u anke ċ-ċertifikat dwarhom.

Din il-klawsola tgħid ukoll li d- deċiżjonijiet u ċ-ċertifkati ta' dan l-analista għandhom prima facie jiġu aċċettati bħala korretti, sakemm ovvjament dawn ma jiġux ikkontestati b'mod xjentifiku minn postijiet oħra.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 7.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 7 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 8 - Tbagħbis ma' l-istrumenti.

Clause 8 - Tampering with instruments.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, klawsola 8 titkellem fuq min ifixkel l- awtorita' nazzjonali, lill-pulizija u lil xi persuna oħra fil-qadi ta' dmirijietha billi jbagħbas l-istrumenti, jirrifjuta li jagħti xi tagħrif li jista' jkun leġittimament meħtieġ, ifixkel jew jimpedixxi lill-ispettur ta' l-awtorita' nazzjonali, jagħti lil xi persuna mhux awtorizzata dokumenti klassifikati, jikxef jew jgħaddi jew b'kull mod ieħor jikkommunika lil ħaddieħor tagħrif li jkun ingħata lil xi awtorita' u jagħmel affarijiet oħra li bihom ikun qiegħed ifixkel il-qadi tal-ġustizzja - jiġifieri dawk il-miżuri li titlob l-awtorita' nazzjonali u l-ispetturi - anke bi ksur ta' konfidenzjalita' jew stqarrijiet foloz jew qarrieqa għax hekk ikun ħati ta' reat skond klawsola 4, li għadna kemm għaddejna.

Hawnhekk ukoll qegħdin nerġgħu mmorru għall-penali ta' mhux inqas minn Lm10,000 u mhux iktar minn Lm100,000 u priġunerija ta' mhux inqas minn 18-il xahar u mhux iżjed minn 15-il sena li hemm taħt klawsola 4.

THE CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 8.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 8 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 9 - Spezzjonijiet Provokattivi.

Clause 9 - Challenge inspections.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, għal din il-klawsola għandna emenda għad-diċitura bil-Malti minħabba li fit-test Ingliż għandna "challenge inspections" u min għamel it-test Malti din qalibha għal "spjezzjonijiet provokattivi".

(Interruzzjonijiet) Jiena issa qed ngħid x'hawn miktub hawnhekk għax kieku din ktibtha jien forsi kont nikteb xi ħaġa oħra.

Fuq din irrid ngħid li anke għandna parir tal-President stess fejn tana nota ħelwa li tagħti d-definizzjoni ta' xi tfisser il-kelma "challenge" bl- Ingliż u ġustament qed jissuġġerixxi li dik il-frażi għandha tiġi tradotta bħala "spezzjonijiet kontestatorji".

Jiena naqbel mad-diċitura kif qalha l-President għax din hija xi ħaġa li you're putting into question, jiġifieri hawnhekk inti qed tikkontesta jekk id-data li għandek hijiex korretta jew le u allura inti tkun trid tagħmel dik l- ispezzjoni kontestatorja.

Mr Chairman, issa se nressaq din l-emenda:

"A" Minflok il-kliem "spezzjoni provokattiva" u "Għan ta' spezzjoni provokattiva relevanti" kull fejn jinsabu fit-test Malti tal-klawsola 9 għandhom jidħlu l-kliem "spezzjoni kontestatorja" u "Għan ta' spezzjoni kontestatorja relevanti" rispettivament.

"A" For the words "spezzjoni provokattiva" and "Għan ta' spezzjoni provokattiva relevanti" wherever these occur in the Maltese text of clause 9 there shall be substituted the words "spezzjoni kontestatorja" and "Għan ta' spezzjoni kontestatorja relevanti" respectively.

Sur President, klawsola 9 tagħti t-tifsira ta' spezzjoni kontestatorja fejn tgħid li hemm is-setgħa li ssir tfittxija jew spezzjoni, li jiġu eżaminati u jittieħdu kampjuni, li jiġu eżaminati u elevati kopji jew estratti minn dokumenti rilevanti, li jekk ikun hemm bżonn ikun hemm kejl ta' kwantita' ta' materjal u ssir anke verifikazzjoni ta' kif jitħaddmu ċerti strumenti u l-kalibrar tagħhom.

Din il-klawsola tagħti wkoll il-poter li fejn ikun hemm bżonn jiġi stallat jew imħaddem tagħmir ta' sorvelja li jkun jinsab fuq il-post u li jiġu intervistati xi persuni.

Klawsola 9 (ħ) imbagħad tgħid hekk: "tagħmel kull ħaġa oħra li tista' tkun relevanti jew konvenjenti li tintgħamel sabiex jinkiseb għan ta' spezzjoni provokattiva relevanti."

GĦalhekk din il-klawsola qed tiddiskrievi x'inhuma l-poteri li għandu spettur meta dan ikun qed jagħmel spezzjoni kontestatorja.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda kif imressqa u moqrija mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "A" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 9, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 9, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata ssir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 10 - Dħul minn spetturi ta' l-OPAK eċċ.

Clause 10 - Entry by OPCW inspectors etc.

ONOR.

GEORGE VELLA: Klawsola 10 qed tiddiskrivi kif jistgħu jidħlu l- ispetturi ta' l-OPAK billi tgħid li dawn jistgħu jidħlu biex jagħmlu l- ispezzjonijiet tagħhom "bil-kunsens ta' l-inkwilini jew sid il-faċilita', post, sit, art jew lok ieħor, vapur, bastiment, inġenji ta' l-ajru jew vettura, ..." .

Sur President, għal klawsola 10 għandi din l-emenda:

"B" Minflok il-kliem "spezzjoni provokattiva" u "Għan ta' spezzjoni provokattiva relevanti" kull fejn jinsabu fit-test Malti tal-klawsola 10 għandhom jidħlu l-kliem "spezzjoni kontestatorja" u "Għan ta' spezzjoni kontestatorja relevanti" rispettivament.

"B" For the words "spezzjoni provokattiva" and "Għan ta' spezzjoni provokattiva relevanti" wherever these occur in the Maltese text of clause 10 there shall be substituted the words "spezzjoni kontestatorja" and "Għan ta' spezzjoni kontestatorja relevanti" respectively.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda "B" kif imressqa u moqrija mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "B" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 10 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 10, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 11- Ordnijiet.

Clause 11- Warrants.

ONOR.

GEORGE VELLA: Klawsola 11 titkellem dwar meta jkun hemm bżonn ta' ordni ta' maġistrat ħalli spettur jidħol biex jagħmel spezzjoni kontestatorja.

Din il-klawsola tgħid li:

"..... il-Maġistrat għandu joħroġ ordni għall-għan ta' dan l-artikolu li bih jawtorizza lil persuni relevanti, li jkunu msemmijin fl-ordni, b'dik l-għajnuna li tista' tkun meħtieġa, u jekk ikun meħtieġ bil- forza li jidħlu jew jimbarkaw u li jwettqu kull setgħa relevanti għar- rigward ta' xi faċilita'.....".

Jiġifieri jekk kemm-il darba ma jkunx hemm kunsens mill-owner tal- faċilita', l-maġistrat jista' joħroġ ordni ħalli jagħti s-saħħa lill- ispettur biex jagħmel dak li għandu jagħmel.

Din il-klawsola titkellem ukoll dwar "jekk id-dħul ikunx awtorizzat li jsir f'xi ħin bin-nhar jew bil- lejl" u "jum li ma jiġix aktar tard minn xahar wara l-jum tal-ħruġ ta' l- ordni.....", jiġifieri hawnhekk il-maġistrat irid jispeċifika l-ħin u l- ġurnata meta għandha ssir din l-ispezzjoni.

ONOR.

GUIDO de MARCO: GĦandi nifhem li talba bħal din issir permezz ta' telefonata u mhux permezz ta' ordni.

ONOR.

GEORGE VELLA: Iva, fil-fatt subklawsola 11 (3) tgħid hekk:

"Meta, minħabba f'ċirkostanzi ta' urġenza, id-Direttur jew il-Ministru jqis li jkun hekk meħtieġ li jagħmlu, talba għall-ħruġ ta' ordni skond is-subartikolu (1) tkun tista' ssir permezz ta' telefonata.".

Imma hija ovvja li l-ordni ma ssirx permezz ta' telefonata.

Mr Chairman, qed nipproponi din l-emenda għal klawsola 11:

"C" Minflok il-kliem "spezzjoni provokattiva" u "Għan ta' spezzjoni provokattiva relevanti" kull fejn jinsabu fit-test Malti tal-klawsola 11 għandhom jidħlu l-kliem "spezzjoni kontestatorja" u "Għan ta' spezzjoni kontestatorja relevanti" rispettivament.

"C" For the words "spezzjoni provokattiva" and "Għan ta' spezzjoni provokattiva relevanti" wherever these occur in the Maltese text of clause 11 there shall be substituted the words "spezzjoni kontestatorja" and "Għan ta' spezzjoni kontestatorja relevanti" respectively.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda "C" kif imressqa u moqrija mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "C" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 11 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 11, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 12- Kimika ta' l-Ewwel Skeda.

Clause 12- Schedule 1 Chemicals.

ONOR.

GEORGE VELLA: Klawsola 12 tibda billi tgħid:

"Kull min f'Malta, jew kull ċittadin Mali jew residenti permanenti f'Malta li, sew jekk ikun qiegħed f'Malta sew jekk le,"

- din diġa' għamilna riferenza għaliha fit-Tieni Qari ta' dan l-Abbozz ta' Liġi -

"(a) jipproduċi, jikseb, iżomm jew juża kimika ta' l-Ewwel Skeda barra minn Malta kemm-il darba l-produzzjoni, kisba, żamma jew użu ma jseħħu fi ħdan it-territorju ta' xi Stat ieħor li jkun Parti fil-Konvenzjoni jew ma jsirux għal għanijiet li jsir trasport leġittimu ta' dik il- kimika lil xi Stat ieħor li jkun Parti; jew

(b) jesporta jew jagħmel tentattiv li jesporta kimika ta' l-Ewwel Skeda lil xi Stat ieħor li ma jkunx Parti għal xi għan ta' riċerka, mediku, farmaċewtiku jew protettiv; jew

(c) ikollu jew iħaddem faċilita' li tipproduċi, tikser, iżżomm jew tuża kimika ta' l-Ewwel Skeda, ....."

Jiġifieri hawnhekk qed niddikjaraw kemm jista' jkun il-massimu li wieħed jista' jkollu peress li xi wħud mil-kimiċi ta' l-Ewwel Skeda huwa diffiċli li tikkontrollahom għax dawn jintużaw għal ħafna affarijiet.

Fil-fatt paragrafu (ċ) ta' klawsola 12 jgħid li l-faċilita' ma tistax iżomm dawn il- kimiċi "fi kwantitajiet li b'kollox ikunu ta' inqas minn 100 gramma fis- sena," jiġifieri dan il-paragrafu jispeċifika anke l-ammont.

F'każ li wieħed ikun ħati ta' dan ir-reat dan ikun soġġett għal dawk il-penali li għamilna riferenza għalihom fi klawsola 4, jiġifieri li jeħel multa ta' mhux inqas minn Lm10,000 u mhux iżjed minn Lm100,000 jew priġunerija għal żmien ta' mhux inqas minn 18-il xahar u mhux iżjed minn 15-il sena.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 12.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 12 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 13 - Konfiska meta wieħed jinsab ħati.

Clause 13 - Forfeiture upon conviction.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, din il-klawsola tgħid hekk:

"Il-konfiska ta' kull sustanza jew materjal ieħor li jinstab bi ksur tad-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att jew tal-Konvenzjoni, għandha tkun konsegwenza awtomatika ...".

Dan ifisser li malli jinqabad materjal li jkun kontra l-provvedimenti tal- konvenzjoni jrid jiġi kkonfiskat.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 13.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 13 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi

Klawsola 14 - Awtorita' biex isiru proċedimenti.

Clause 14 - Authority for proceedings.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Klawsola 14 tgħid li:

"Ma jista' jinbeda ebda proċediment għal reat kontra xi artikolu ta' dan l-Att ħlief bl-awtorita' ta' l-Avukat Ġenerali."

Jidhirli li din il-klawsola hija self-explanatory.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 14.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 14 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi

Klawsola 1 - Titolu fil-qosor u bidu fis-seħħ Clause 1 - Short title and commencement

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, klawsola 1 tgħid li:

"Dan l-Att jista' jissejjaħ l-Att ta' l-1997 dwar ir-Ratifika tal- Konvenzjoni dwar Armi Kimiċi, u għandu jibda jseħħ f'dik id-data li l- Ministru jista' jistabbilixxi b'avviż fil-Gazzetta, u dati differenti jistgħu jiġu hekk stabbiliti għal dispożizzjonijiet differenti jew għal għanijiet differenti ta' l-Att."

Hawn qed nirriferu għal dawk id-dispożizzjonijiet li għamilna riferenza għalihom waqt li konna qed niddiskutu subklawsola 3 (3).

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 1.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 1 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

It-Titolu għadda nem. con. u ġie ordnat biex isir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, nipproponi li l-Iskrivan tal-Kamra jkun awtorizzat li jikkoreġi xi żbalji ta' l-ortografija u jagħmel xi emendi żgħar li jista' jkun hemm bżonn.

THE CHAIRMAN: Hawn qbil?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Kumitat qabel li jawtorizza lill-Iskrivan tal-Kamra sabiex jikkoreġi xi żbalji ta' l-ortografija u jagħmel xi emendi żgħar li jista' jkun hemm bżonn.

Il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta l-Abbozz ta' Liġi mgħoddi b'emendi.

MADAM SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nipproponi l-konsiderazzjoni mill- ġdid fil-Kumitat sabiex nerġgħu niddiskutu Klawsola 1.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda jekk jogħġobkom?

ONOR.

GUIDO de MARCO: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Kamra tmur f'Kumitat sabiex tikkonsidra mill-ġdid Klawsola 1 ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika tal- Konvenzjoni dwar l-Armi Kimiċi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

KONSIDERAZZJONI MILL-ĠDID FIL-KUMITAT

Klawsola 1 - Titolu fil-qosor u bidu fis-seħħ.

Clause 1 - Short title and commencement.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, għal din il-klawsola nipproponi emenda verbali li tgħid hekk:

Fin-nota marġinali ta' klawsola 1, ħassar il-kliem "u bidu fis-seħħ" u fi klawsola 1 ħassar il-kliem minn ", u għandu jibda jseħħ" sa "differenti ta' l-Att".

In the marginal note to clause 1, delete the words "and commencement" and in clause 1 delete the words from ", and shall come into force" to the words "purposes thereof".

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki jekk jogħġobkom?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda verbali kif imressqa mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda verbali għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 1 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 1, kif emendata verbalment, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Fid-9.28 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta Klawsola 1 mgħoddija b'emenda.

MADAM SPEAKER: Il-Kamra issa tgħaddi għat-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika tal-Konvenzjoni dwar l-Armi Kimiċi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar it-Ratifika tal-Konvenzjoni dwar l-Armi Kimiċi.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda jekk jogġħobkom?

ONOR.

GUIDO de MARCO: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jawtorizza lill-Gvern jirratifika l-Konvenzjoni dwar il-Projbizzjoni ta' l- Iżvilupp, Produzzjoni, Ħażma u Użu ta' Armi Kimiċi u l-Qerda tagħhom, biex jipprovdi għall-implimentazzjoni minn Malta tad-dispożizzjonijiet relattivi u għas-sħubija ta' Malta fl-Organizzazzjoni għall-Projbizzjoni ta' Armi Kimiċi, u dwar ħwejjeġ li għandhom x'jaqsmu ma' dan jew li huma aniċillari għal dan" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

MADAM SPEAKER: Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE VELLA: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 29 ta' April, 1997 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali u Self Ieħor - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazju tas-Sisa - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet Finanzjarji - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji - Kumitat (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali - it-Tieni Qari; u

Mozzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar il-Liġi tal-VAT - Kontinwazzjoni.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Hemm rimarki?

L-Onor.

Maria Camilleri.

ONOR.

MARIA CAMILLERI: Madam Speaker, fil-ħin li għandi għad- dispożizzjoni tiegħi llum nixtieq nitkellem dwar l-importanza ta' sehem il- parlamentari f'fora internazzjonali għaliex jien nemmen li huwa obbligu tagħna li nirrapportaw mhux biss lill-Parlament iżda lill-pubbliku in ġenerali dwar il-ħidma u s-sehem tagħna f'oqsma differenti.

Il-lejla nixtieq nitkellem dwar is-sehem tagħna fil-Kunsill ta' l-Ewropa u dwar x'inhuwa x-xogħol tagħna f'dan il-kunsill.

Għal min jaf u anke għal dawk li ma jafux, tajjeb li ngħidu li l-Kunsill ta' l-Ewropa jikkonsisti f'bosta kumitati li kollha kemm huma jitrattaw il-ħarsien tad-drittijiet tal- bniedem.

Dawn mhux ta' min joqgħod isemmihom kollha imma tajjeb li ngħidu li matul il-ġimgħa l-oħra fl-assemblea parlamentari ġie diskuss suġġett interessanti u jaħraq ħafna dwar id-drittijiet tan-nisa, sewwa sew dwar it- traffikar tan-nisa u l-prostituzzjoni fil-pajjiżi li huma fi ħdan il- Kunsill ta' l-Ewropa.

Ta' min jgħid li dan ir-rapport tressaq mill-Kumitat għall-Affarijiet Legali u d-Drittijiet Umani.

Madam Speaker, ħabat tajjeb li llum jien se nitkellem dwar dan ir- rapport u dwar is-sehem u l-intervent li jiena għamilt f'din l-assemblea parlamentari bħala rappreżentanta tal-Parlament Malti.

GĦaliex qed ngħid li ħabat tajjeb?

Qed ngħid dan għaliex jekk wieħed jara waħda mill- gazzetti lokali tal-lum li toħroġ bl-Ingliż, jiġifieri "The Times", isib li fiha deher artiklu li jittratta dwar mara li wara li sfat armla kellha tgħaddi minn ċirkostanzi koroh ħafna.

Jiena naħseb li l-istampa li tingħata f'dan l-artiklu hija l-istampa ta' ħafna nisa Maltin li minħabba ċ- ċirkostani tagħhom - u mhux għaliex din tkun tassew ir-rieda tagħhom - jispiċċaw jgħixu fil-livell tant baxx tal-prostituzzjoni.

Qed ngħid "fil- livell tant baxx tal-prostituzzjoni" għaliex nista' ngħid li qagħda hekk imwiegħra bla dubju tnaqqas ħafna mid-dinjita' umana u anke mid-drittijiet tal-persuna.

Aħna, kemm bħala Maltin u kemm bħala pajjiż, konxji ħafna ta' l-abbużi fejn jidħol it-traffikar tan-nisa - għalkemm dawn ma jkunux Maltin - u b'mod speċjali anke tal-prostituzzjoni.

Aħna m'aħniex qegħdin ngħixu f'xi dinja għalina weħidna 'l bogħod mil-pajjiżi l-oħra u jien jidhirli li ma nistgħux nibqgħu nitkellmu biss dwar id-drittijiet meta mbagħad ikunu qegħdin isiru dawn l-abbużi tant gravi u jkun qed iseħħ ksur kontinwu tad-drittijiet umani.

X'kien l-iskop ta' dan ir-rapport li l-ġimgħa li għaddiet tressaq fl- Assemblea Parlamentari tal-Kunsill ta' l-Ewropa?

L-ewwel skop huwa li jiġu enforzati aktar il-liġijiet fejn jidħlu d-drittijiet tan-nisa u t-tieni skop huwa li jittieħdu aktar miżuri serji u aktar ibsin sabiex jitfasslu pieni aktar ħorox għal dawk li jikkommettu dawn ir-reati kriminali, speċjalment fejn jidħlu t-traffikanti tan-nisa u dawk li jħaddmu n-nisa fil- prostituzzjoni.

Hawnhekk ikun tajjeb li wieħed isemmi x'rakkmandazzjonijiet u x'miżuri ġew proposti f'dan ir-rapport.

Per eżempju, waħda mill-miżuri li qed jipproponi dan ir-rapport tgħid li għandu jkun hemm il-konfiska tal-profitti li jsiru minn dawk li qed jużaw lil dawn in-nisa għall-esplojtazzjoni sesswali.

Miżura oħra tgħid li għandhom jingħalqu dawk l-istabilimenti li fihom in-nisa jkunu vittmi ta esplojtazzjoni sesswali kontinwa u li l-pulizija għandha tagħti iktar protezzjoni lil dawk li jaqgħu vittmi tat-traffikanti għax dawn it- traffikanti tant huma b'saħħithom - fil-fatt hemm mafja sħiħa minnhom - li jkun kważi mpossibbli li persuna toħroġ minn dan iċ-ċirku minħabba l-biża' li din tista' tispiċċa saħansitra maqtula.

Il-miżuri li qed jipproponi dan ir-rapport jgħidu li anke l-pajjiżi nfushom għandhom joffru skemi ta' protezzjoni f'dan ir-rigward.

Fil-fatt ta' min jgħid li l-pajjiżi Nordiċi diġa' qed joffru sensiela ta' miżuri sabiex dawk in-nisa li jaqgħu vittmi tat-traffikanti jew tal-prostituzzjoni mhux biss ikollhom għajnuna legali imma wkoll għajnuna psikoloġika u medika.

Madam Speaker, wieħed jitkexkex meta f'dan ir-rapport jaqra bħalissa x'inhu għaddej fil-pajjiżi ta' l-Ewropa.

Hawn biżżejjed insemmi li skond rapport li ħarġet l-International Organisation for Migration - din l-għaqda internazzjonali taħdem fost dawk in-nisa li jkunu sejrin f'pajjiż ieħor jew inkella li jkunu qed jgħixu f'pajjiż ieħor - matul l-1995 fl-Ewropa kien hemm man-nofs miljun mara li sfaw vittmi ta' dawn it-traffikanti u li spiċċaw waqgħu għall-prostituzzjoni.

Sa l-1989 ħafna min-negozju tat- traffikar tan-nisa kien isir fl-Amerka Latina, fl-Afrika u fl-Asja imma mbagħad ġara li mal-waqgħa tal-komuniżmu dan in-negozju ttripla.

Hawnhekk wieħed jista' jimmaġina f'liema qagħda ħażina jinsabu dawn il-pajjiżi u f'liema qagħda mwiegħra jinsabu dawk il-ħafna nisa minn dawn il-pajjiżi li jmorru jgħixu f'pajjiż ieħor bl-isperanza li dak il-pajjiż ikun se joffrilhom ħajja aħjar milli kellhom biex mbagħad isibu ruħhom f'din ix- xibka ta' prostituzzjoni.

Huwa magħruf li ħafna minn dawn in-nisa qed jaqgħu vittmi tat-traffikanti billi jaraw pubbliċita' u reklami ta' pajjiżi fejn joffrulhom ħajja aħjar imma mbagħad meta effettivament imorru f'dawn il-pajjiżi jsibu ċrieki kbar ta' traffikanti li jkunu lesti għalihom u minflok ma jagħtuhom l-opportunitajiet sbieħ li jkunu ġew imwiegħda jsibu ruħhom jaħdmu fil-prostituzzjoni.

Madam Speaker, diversi pajjiżi tkellmu dwar il-biża' li jgħaddu minnha dawn in-nisa meta jipprovaw jaħarbu jew ifittxu l-protezzjoni tal-pulizija għax dawn jafu kemm iċ-ċrieki tat-traffikanti huma organizzati u dan iwassalhom biex lanqas biss jagħmlu rapport għaliex jibżgħu li dan ikun ta' theddida kemm għal ħajjithom kif ukoll għall-familjari tagħhom.

Kif diġa' għidt, bosta pajjiżi lmentaw li l-protezzjoni li tiġi offruta mill- Istat hija negliġibbli komparata mas-saħħa u l-organizzazzjoni li għandhom dawn it-traffikanti.

Għalhekk huwa tajjeb li l-Kunsill ta' l-Ewropa ħaseb sabiex isir studju profond dwar dak kollu li qed isir f'dan il-qasam u sabiex jissaħħu l-miżuri li jissemmew fir-rapport ħalli kemm jista' jkun il- mara ma jkolliex taqa' f'dan il-livell hekk baxx.

Madam Speaker, l-assemblea parlamentari ħarġet b'ċerti rakkmandazzjonijiet li għaddiethom lill-kumitat tal-ministri sabiex jistudjahom biex finalment jieħu d-deċiżjonijiet meħtieġa dwarhom.

Dawn ir-rakkmandazzjonijiet qed jenfasizzaw il-ħtieġa li fil-konvenzjoni jipparteċipaw kemm il-pajjiżi membri kif ukoll dawk li m'humiex.

Din il- konvenzjoni qed tiffokka l-iktar fuq id-drittijiet umani, iż-żieda fil- pieni kontra t-traffikanti, li jissaħħu l-komunikazzjoni, il-koperazzjoni u l-kordinament bejn il-forzi tal-pulizija kif ukoll bejn l-awtoritajiet ġuridiċi.

Hawnhekk m'aħniex qed ngħidu li dan għandu jsir biss fuq livell nazzjonali imma anke fuq livell internazzjonali.

Din m'hijiex l-ewwel konvenzjoni ta' din ix-xorta għaliex biżżejjed ngħid li fil-United Nations saru erba' konvenzjonijiet u fl-Unjoni Ewropea kienu saru xi oħrajn ukoll.

Madanakollu, il-Kunsill ta' l-Ewropa jħoss illi għad baqa' ħafna xi jsir f'dan ir-rigward għaliex qed jinħass li l- pieni mhumiex adegwati u għalhekk hemm bżonn li jittieħdu iktar miżuri serji u ibsin sabiex kemm jista' jkun tiġi mrażżna din ir-rata għolja ta' traffikar ta' nisa għall-prostituzzjoni.

Bħalma diġa' għidt, aħna ma nistgħux ngħidu li qegħdin ngħixu f'xi dinja għalina u lanqas m'għandna nagħlqu għajnejna għal dak li jkun qed jiġri madwarna għax minħabba l-qagħda ġeografika tagħna wieħed jassumi li fil- fatt qed isir traffikar tan-nisa fost l-emigranti llegali li jkunu ġejjin min-naħa t'isfel tal-Mediterran.

Għalhekk jiena ssuġġerejt li l-Kunsill ta' l-Ewropa għandu jaħtar rapporteur sabiex jistudja sew il-qagħda tat- traffikar tan-nisa u li dan ma jittrattax biss it-traffikar li jsir mil- Lvant għall-Punent ta' l-Ewropa imma jkopri wkoll iċ-ċaqliq li qed ikun hemm mill-pajjiżi tan-naħa t'isfel tal-Mediterran.

F'dan il-kontest wieħed jista' jsemmi bħala eżempju t-traġedja li kellna f'Diċembru li għadda fejn diżgrazzjatament sfaw mgħarrqa ħafna persuni li kienu qegħdin jiġu trasportati klandestinament għal pajjiżi oħrajn.

Dawn huma affarijiet li rridu noqogħdu attenti ħafna għalihom għaliex wisq nibża' li aħna għadna ma nafux eżattament kif qiegħed jaħdem dan in-network li hemm mifrux ma' pajjiżi oħrajn.

Jien issuġġerejt il-ħatra ta' dan ir-rapporteur biex jipprepara studju u jagħmel rakkmandazzjonijiet fuq dan is-suġġett proprju bil-għan li jittaffa' l-vizzju tal-prostituzzjoni sabiex in-nisa ma jkollhomx għalfejn jaqgħu daqshekk fil-baxx biex jiksbu l-mezzi għal għixien deċenti.

Matul il-ftit ħin li kelli għall-intervent tiegħi jiena ssuġġerejt ukoll li l-Kunsill ta' l-Ewropa għandu jikkonsidra li jaħtar ombudsperson li, biex ngħid hekk, ikollu d-dritt u l-poter li jħares u jissorvelja l- ugwaljanza bejn is-sessi.

Dan għaliex minkejja li aħna nitkellmu ħafna dwar l-ugwaljanza bejn is-sessi għad hemm pajjiżi li m'humiex jissalvagwardjaw biżżejjed l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel.

Fil-fatt, meta jien għamilt dan is-suġġeriment kien hemm ħafna li qablu li dan is- suġġett għandu jiġi kkonsidrat għalih u allura għandha ssir diskussjoni separata dwaru għaliex għad hemm ħafna pajjiżi membri li jħossu li minkejja li jsir ħafna diskors dwar l-ugwaljanza bejn is-sessi għad baqa' ħafna u ħafna x'isir.

L-ombudsperson jista' jikkontribwixxi ħafna anke fl-aspett tat-traffikar tan-nisa għal skop ta' prostituzzjoni.

Madam Speaker, minkejja li l-ħin huwa limitat jien xorta waħda xtaqt insemmi dawn l-affarijiet fuq fuq għaliex nemmen li biex ikun hawn demokrazija sħiħa u sabiex ikun hawn tassew rispett lejn id-drittijiet umani hemm bżonn li n-nisa kollha jingħataw id-dinjita' kollha li tixirqilhom.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Alex Sceberras Trigona.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Madam Speaker, illejla se nitkellem b'dover lejn iċ-ċittadini li tellgħuni f'dan il-Parlament għax propiju se nitkellem dwar tliet mawriet interessanti ħafna li għadni kif għamilt bħala membru parlamentari Malti.

L-ewwel żjara kienet f'Dubai għall-Konferenza dwar il-Koperazzjoni Ewro-Għarbija bejn parlamentari min-naħa Ewropea u min- naħa Għarbija.

Bi pjaċir nirreġistra l-fatt li hemmhekk ġie aċċettat suġġeriment tiegħi li din il-konferenza tiltaqa' f'Malta qabel l-aħħar tas- sena għax naħseb li konferenza bħal din tagħmel unur mhux lili imma lil pajjiżna peress li din tkompli turi kemm pajjiżna huwa kapaċi jiġbed lejh dawn it-tip ta' laqgħat ta' livell internazzjonali li jikkontribwixxu għal aktar koperazzjoni, paċi u stabbilta'.

It-tieni mawra kienet fi Tripli u f'Sirte għal żewġ laqgħat dwar il-paċi f'dan ir-reġjun fejn hemmehkk fakkarna l-bombardament mhux aċċettabbli li kien sar fl-1986 fuq Tripli u Benghazi.

Hawnhekk kelli anke l-unur li niltaqa' mal-mexxej tar-rivoluzzjoni l-Kurunell Ghaddafi.

It-tielet vjaġġ tiegħi kien fi Strasbourg għall-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill ta' l-Ewropa fejn iddiskutejna diversi topics.

Per eżempju, f'Jannar konna qed niddiskutu l-implikazzjonijiet li se jkujn hemm għall- pajjiżi mhux membri ta' l-Unjoni Ewropea minħabba l-introduzzjoni tal- munita unika, msejħa l-Euro, mill-Unjoni Ewropea.

Jiena jiddispjaċini li din it-tip ta' diskussjoni għadha ma qamitx hawn Malta imma għadna għaddejjin b'dibattitu dwar jekk Malta kienx jaqblilha jew le li tidħol fl- Unjoni Ewropea.

Illum il-fatt hu li Malta m'hijiex qiegħda fl-Unjoni iżda l-Euro x'aktarx li se jiġi ntrodotta u allura għandna nibdew neżaminaw l- implikazzjonijiet ta' dan l-iżvilupp għall-ekonomija Maltija.

Saret diskussjoni wkoll dwar l-iżviluppi fit-Trans-Caucasia, li għalkemm forsi huwa reġjun 'il bogħod, pero' xorta waħda huwa ta' interess għalina dak li qed jiġri ġewwa l-Georgia, l-Armenia u l-Azerbaijan minħabba s- supply ta' enerġija.

Kif qal tajjeb ħafna s-Segretarju Ġenerali ta' l- Għaqda tal-Kunsill ta' l-Ewropa, biex bħalissa tkun taf x'inhu għaddej fl- 40 pajjiż ta' Ewropa trid tkun taf l-abc tal-Kunsill ta' l-Ewropa, jiġifieri mhux biss fuq il-15-il pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea imma wkoll x'qed jiġri fl-Albania, fil-Bosnia u fiċ-Chechnya.

Hawn wieħed jibda jifhem id-differenza li hemm bejn il-membri tal-Kunsill ta' l-Ewropa, li huma 40 u l-European Union, li tħaddan 15-il pajjiż.

Għalhekk, Madam Speaker, tajjeb li nsemmi li ġewwa l-assemblea parlamentari tkun qisek qed tattendi iktar minn konferenza waħda minħabba l- varjeta' ta' topics li jkun hemm.

Fil-fatt ġie trattat is-suġġett tan- nisa - kif għadha kif semmiet l-Onor.

Camilleri - l-aspett monetarju, il- qagħda ġewwa t-Trans-Caucasia, l-Albania u r-Rumania - li għadni kif semmejt jien - l-aspetti dwar id-drittijiet ta' asylum seekers u refugees u l-aspett interessanti ferm dwar ir-rabta li hemm bejn it-teknoloġija fl- informatika u d-demokrazija u jekk min jikkontralla t-teknoloġija fl- informatika effettivament huwiex se jkun qiegħed jiddistortja d- demokrazija.

Dawn huma kollha issues li attendejna għalihom il-ġimgħa li għaddiet.

Ta' min iżid li mhux biss it-topics kienu varji imma kien hemm anke kumitati diversi bħall-politcial committee, l-economic committee, il-legal affairs committee, is-social affairs committee, l-migration committee, il- media committee u l-budget committee u allura jiġri li meta tattendi kumitat wieħed wara l-ieħor tibda tiltaqa' ma' nies differenti u tibda tiddiskuti topics differenti.

Kellna diskussjoni oħra sabiex jitwaqqaf il- monitoring committee li se jsegwi kemm il-pajjiżi membri qegħdin jonoraw il-commitments u l-obbligi tagħhom.

Biex issir membru ta' dan il- monitoring committee l-ewwel trid tiġi magħżul mill-grupp tal-partit tiegħek.

Jiena nappartjeni - u jien kburi li nappartjeni - għall-grupp soċjalista ta' l-Ewropa li għandu xi 161 membru ġewwa l-assemblea parlamentari li għażlu lili bħala wieħed mill-grupp soċjalista għal fuq il- monitoring committee.

Kelli pjaċir ninnota li l-Onor. de Marco wkoll ġie magħżul mill-grupp ta' l-European peoples' party biex jirrappreżenthom fuq dan il-monitoring committee.

L-erba' gruppi politiċi mbagħad aċċettaw li bħala chairman tal-monitoring committee jkun rappreżentant tal-European peoples' party, ċertu Sertlinger li huwa Franċiż anzjan.

Iżda fil-frattemp li konna qegħdin f'dan l-istadju, l-President Franċiż Chirac ħabbar li se jxolji l-parlament Franċiż u peress li Sertlinger qal li mhux se joħroġ għall-elezzjoni li ġejja huwa kien se jċedi postu lil min jiġi warajh.

Aħna ħadna pjaċir li l-Onor.

Guido de Marco, min-naħa ta' l-European peoples' party, ġie elett bħala chairman ta' dan il-monitoring committee li qiegħed membru fuqu jiena wkoll.

Madam Speaker, dan qed ngħidu għax huwa ta' ġieħ għal Malta li għandna membru minn kull naħa ta' din il-Kamra meta tqis li hemm tmien pajjiżi oħra li lanqas biss għandhom membru wieħed fuq il-monitoring committee.

Imbagħad hemm għaxar pajjiżi li għandhom membru wieħed biss u dan ifisser li aħna żgur li m'aħniex qegħdin mat-tieni 20 imma qegħdin ma' l-ewwel 20.

Meta tipparaguna s-size tagħna mas-size ta' pajjiżi ħafna akbar minna u ricchi ħafna aktar minna, allura huwa unur għal dan il-Parlament li għandu żewġ deputati fuq dan il-monitoring committee li kellu l-ewwel laqgħa tiegħu nhar il-Ġimgħa tal-ġimgħa li għaddiet.

X'se jkun qiegħed jagħmel dan il-monitoring committee?

Tradizzjonalment il-monitoring committee kien jiċċekkja biss jekk pajjiżi humiex qegħdin jonoraw is-civil and political rights li hemm taħt il-lista ta' human rights.

Madam Speaker, hawnhekk nixtieq nirreġistra l-kontribut li għamilt jien fis-sens li għidt li għandna nbiddlu t-tabula tal-liġijiet biex mhux biss niċċekkjaw jekk humiex qegħdin jiġu osservati s-civil and political rights mill-pajjiżi imma naraw ukoll jekk humiex qegħdin jiġu osservati s- social and economic rights taċ-ċittadin.

Din il-proposta niżlet bħal għasel għal ħafna pajjiżi u fil-fatt din għandha tibda tiġi diskussa mill- ġimgħa li ġejja.

It-tieni proposta li għamilt - li ovvjament hija aktar kontroversjali u malli ngħidha tinduna għaliex - kienet li m'għandux jibqa' l-każ li l-15 ta' l-Unjoni Ewropea qishom qed jagħmlu monitoring fuq il-25 l-oħra li m'humiex membri ta' l-Unjoni Ewropea imma għandu jkun hemm ċertu taħlit.

B'dan ridt infisser li anke l-25 pajjiż l-oħra, biex ngħidu hekk, għandhom ikunu qegħdin jinvestigaw in-nuqqasijiet u d-defiċjenzi tal-15-il pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea.

Din ovvjament qanqlet tant diskussjoni fil- kumitat li saħansitra kien hemm membru minn pajjiż Nordiku li dar fuq wieħed Ġermaniż u qallu: Mela le, issa rridu neżaminaw anke s-sitwazzjoni tal-Ġermanja.

Min-naħa tiegħu l-Ġermaniż miskin qal: Mela le!

Ejjew u eżaminaw lilna wkoll.

Madam Speaker, b'dawn iż-żewġ suġġerimenti se niftħu l-kriterji li bihom neżaminaw x'qed jiġri ġo ċerti pajjiżi għax issa m'aħniex se nibqgħu ristretti għal jekk dawn għandhomx pluraliżmu fejn jidħlu l-partiti politiċi - dak iż-żmien issa għadda.

Il-Kunsill ta' l-Ewropa llum għandu sitwazzjoni differenti quddiemu fis-sens li waqgħet il-purtiera tal-ħadid u l-partiti politiċi f'dawk il-pajjiżi ta' Eastern Europe illum iffjorixxew.

Għalhekk issa wasal iż-żmien - kif issuġġerejt jien u kif ġie aċċettat minn kull naħa - li neżaminaw l-aderenza tal-pajjiżi kollha fejn jidħlu drittijiet taċ-ċittadini fil-qasam soċjali u fil-qasam ekonomiku għax, wara kollox, naħseb li dan huwa li jridu ċ-ċittadini ta' l-Ewropa.

Il-punt l-ieħor huwa li ma jistax ikun li nibqgħu bil-bias li l-15-il pajjiż ta' l-Ewropa tal-Punent jeżaminaw lil pajjiżi taċ-Ċentru u tal-Lvant ta' l-Ewropa.

Li ġara issa huwa li kulħadd huwa open għall-investigazzjoni u għall-inspection.

L-eżempju li tajt dwar il-Ġermanja naħseb li ferraħ ħafna qlub, mhux għax semmejt lill-Ġermanja qua Ġermanja, għax jistgħu jkunu pajjiżi oħra tal-Punent ta' l-Ewropa.

B'hekk issa għelibna dawk il- misconceptions u l-inhibitions li kien hawn meta wieħed kien ikun irid jara x'qiegħed jiġri f'ċerti pajjiżi.

F'dan is-sens wieħed ifaħħar lill- Kunsill ta' l-Ewropa meta dan anke jiċċekkja b'ċertu reqqa l-qagħda ta' ħabsijiet ġewwa l-Ingilterra fejn hemm miżmuma priġunieri Irlandiżi f'kondizzjonijiet li mhumiex tant aċċettabbli.

Madam Speaker, meta wieħed jara dan l-andament allura wieħed jibda jara kemm issa huma aktar u aktar importanti d-drittijiet soċjali u ekonomiċi taċ-ċittadin fil-preżent kemm fl-Ewropa u anke fid-dinja.

Fil-European social charter stess hemm 19 minn dawn id-drittijiet fundamentali u mbagħad hemm erba' drittijiet addizzjonali fl-additional protocol u se nsemmi ftit minnhom biex min qed isegwi dan id-debate ikollu idea fuq xiex qegħdin nitkellmu.

L-ewwelnett hemm id-dritt tax-xogħol, il- protezzjoni fuq il-post tax-xogħol, id-dritt għat-training, id-dritt għal guidance, id-dritt għal kondizzjonijiet ġusti tax-xogħol, id-dritt li jkun hemm fair remuneration għal equal work u allura equal pay għan-nisa u l- irġiel - għalkemm fuq din hemm dibattiti qawwija.

Hemm ukoll id-dritt li fid-diversi postijiet tax-xogħol il-ħaddiema jorganizzaw lilhom infushom u jibdew jikkonduċu collective bargaining u hemm id-dritt tal-ħaddiema li jipparteċipaw fid-determinazzjoni tal-kondizzjonijiet tax-xogħol fuq il- post tax-xogħol tagħhom.

Barra minn hekk hemm il-ħarsien tad-drittijiet speċjali ta' kategoriji ta' nies, bħalma huma n-nisa, il-ħandikappati, it- tfal u dawk li huma migrant workers.

Malli wieħed jibda jara dawn it-tip ta' drittijiet wieħed malajr jinduna li issa morna 'l hemm mid-dritt li jkollok aktar minn partit politiku wieħed għax issa qegħdin niġu għad-drittijiet diretti taċ-ċittadin fl- Ewropa kollha.

Dan hu dak li se jibda jeżamina l-monitoring committee; għax lil hinn mill-post tax-xogħol hemm drittijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l-ambjent sħiħ ta' fejn jgħix iċ-ċittadin, id-dritt għal protezzjoni adegwata fejn tidħol is-saħħa, id-dritt għal social security, id-dritt biex jibbenefika mis-social welfare services u ovvjament id-dritt li ċ-ċittadin igawdi l-ħin ħieles b'mod dinjituż.

Jien kelli okkażjoni nipparteċipa f'seminar dwar human dignity and social exclusion liema problema qed taggrava fl-Ewropa.

Jien naħseb li l- konklużjoni tagħna wriet kemm huwa importanti li l-25-il pajjiż ta' l- Ewropa li mhumiex membri ta' l-Unjoni Ewropea se jkunu jistgħu jagħtu l- kontribut tagħhom fuq il-drittijiet soċjali u ekonomiċi.

Jien naħseb ukoll li dan se jkun mod kif il-15-il pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea ma jingħalqux ġewwa fortizza kontra l-pajjiżi l-oħrajn jew inkella li huma joqogħdu jħarsu 'l isfel fuq l-oħrajn imma li jingħaqdu biex iċ-ċittadini ta' l- Ewropa tassew iħossu li dan il-monitoring committee qed jissalvgwardjalhom għallinqas il-livel minumu ta' għixien dinjituż u biex id-drittijiet soċjali u ekonomiċi jkunu kemm jista' jkun indaqs min-naħa għall-oħra ta' l- Ewropa, jiġifieri mit-tarf ta' l-Ewropa tal-Punent - jekk trid mill-Irlanda jew l-Islanda - sa Vladivostok, peress li r-Russja hija membru ġewwa l- Kunsill ta' l-Ewropa.

Huwa ta' nkoraġġiment kbir kemm għalija personalment kif ukoll għal pajjiżna li issa se jkollna a monitoring committee li se jkun qed jaħdem fuq dawk il-kriterji li jien introduċejt meta dan jkun qed jeżamina dawk id- diversi pajjiżi dwar is-sitwazzjoni tagħhom.

Dan kollu juri kemm dawn il- pajjiżi jistmaw lil Malta li minħabba n-natura tagħha ma jista' jkollha l- ebda ambizzjoni ta' espansjoni, kif wisq jibżgħu li jista' jkollhom pajjiżi oħra ġewwa l-Ewropa.

Aħna niġu aċċettati minn dawn il-pajjiżi kemm minħabba li nappartjenu għal pajjiż indipendenti u newtrali u fuq kollox minħabba li qed nuru dik l-imparzjalita' fit-tmexxija tagħna.

Madam Speaker, biex nagħlaq irrid ngħid li d-diskors tiegħi fl-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill ta' l-Ewropa - li għamiltu meta konna qed nitkellmu dwar l-Albania u li minħabba li huwa xi ftit twil allura mhux possibli li nkoprih kollu hawnhekk - tant ġie aċċettat li l-emenda għall- mozzjoni prinċipali li saret minn grupp ta' konservattivi biex ma jsirux l- elezzjonijiet ġewwa l-Albania qabel ma jittieħdu ċerti miżuri ma għaddietx.

Dan il-fatt ikompli jagħti iktar ġieħ lid-diskors tiegħi li bil-permess ta' din il-Kamra nixtieq inqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra.

MADAM SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

ALEX SCEBERRAS TRIGONA: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Kopja ta' diskors li l-Onor.

Alex Sceberras Trigona għamel fl-24 ta' April, 1997 fl-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill ta' l-Ewropa dwar is- sitwazzjoni fl-Albania.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tlieta, 29 ta' April, 1997 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fl-10.00 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTRU TAL-ĠUSTIZZJA U KUNSILLI LOKALI - XOGĦOL PROFESSJONALI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'arranġamenti għamel dwar ix-xogħol professjonali li hu kellu qabel ma nħatar Ministru in vista ta' l- obbligi imposti fuqu mill-Kodiċi ta' Etika tal-Ministri u, jekk hu l-każ, ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' kull arranġament milħuq?

Jista' l- Ministru jagħti l-istess informazzjoni dwar kull Segretarju Parlamentari li jaqa' taħtu?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ninsab konformi mal-provvedimenti stabbiliti fil-Kodiċi ta' Etika tal-Ministri.

MINISTRU TAL-FINANZI U KUMMERĊ - XOGĦOL PROFESSJONALI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'arranġamenti għamel dwar ix-xogħol professjonali li hu kellu qabel ma nħatar Ministru in vista ta' l-obbligi mposti fuqu mill-Kodiċi ta' Etika tal-Ministri u, jekk hu l-każ, ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' kull arranġament milħuq?

Jista' l-Ministru jagħti l-istess informazzjoni dwar kull Segretarju Parlamentari li jaqa' taħtu?

ONOR.

LEO BRINCAT: Mal-ħatra tiegħi ta' Ministru kont irriżenjajt mix- xogħol professjonali li kelli fis-settur privat.

Dwar is-Segretarju Parlamentari li jaqa' taħt il-Ministeru tiegħi, nixtieq ngħarrfek li l-Onor.

Dr. Gavin Gulia LL.D. għarrafni li għadda x- xogħol legali tiegħu lil avukat ieħor u li huwa nqata' mit-tmexxija ta' l- uffiċċju.

MINISTRU TAT-TURIŻMU - XOGĦOL PROFESSJONALI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra dwar x'arranġamenti għamel dwar ix-xogħol professjonali li hu kellu qabel ma nħatar Ministru in vista ta' l-obbligi mposti fuqu mill-Kodiċi ta' Etika mal-Ministri u, jekk hu l-każ, ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' kull arranġament milħuq?

ONOR.

KARMENU VELLA: Kif mitlub mill-Kodiċi ta'l-Etika għall-Ministri u Segretarji Parlamentari jien inqtajt mit-tmexxija u l-management ta'l- uffiċċju li kelli ta' Perit.

MINISTRU TAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI U KOSTRUZZJONI - XOGĦOL PROFESSJONALI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar x'arranġamenti għamel dwar ix-xogħol professjonali li hu kellu qabel ma nħatar Ministru in vista ta' l-obbligi mposti fuqu mill-Kodiċi ta' Etika tal-Ministri, u jekk hu l-każ, inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' kull arranġament milħuq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Peress li qabel ma nħtart Ministru jien kont impjegat ma kumpannija ta' periti lokali, wara l-elezzjoni li għaddiet jien irtirajt minn dan l-impjieg u minn kull ħatra oħra u konnessjoni li kelli ma l-istess kumpannija.

ETC - "JOB PLACEMENTS"

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għar-risposta li l-Onor.

Ministru ta għall-mistoqsija parlamentari numru 3399, peress illi l-istatistika uffiċjali qatt ma tindika n-numru ta' persuni li jkunu bdew jirreġistraw għax-xogħol f'xahar partikolari iżda biss in-numru totali ta' nies qiegħda, jista' l-Ministru jgħid x'kien it-total kull xahar bejn Novembru 1996 u Marzu 1997 tan-nies li bdew jirreġistraw kull xahar?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li bdew jirreġistraw għax-xogħol għal Novembru huwa ta' 1,033.

Minkejja dan in-numru ta' persuni li ġew jirreġistraw għax-xogħol, iż-żieda tal-qagħad fuq ix-xahar ta' Ottubru telgħet b'430.

Il-figuri għal Diċembru 1996, Jannar 1997, Frar 1997 u Marzu 1997 għadhom ma ġewx ippublikati.

SPTARIJIET - TQASSIM TA' ĦALIB

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinvestiga għaliex fl-isptarijiet tal-Gvern qiegħed jitqassam condensed milk b'fat content ta' 8.1% meta t-tender (contract notice 384/86) li jkopri mis-16/12/96 sal- 15.12.97 jistipula fat content ferm anqas?

Aktar u aktar meta skond it- tender (klawsola Nru. 5) hemm penali involuti?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-kuntrattur preżenti spiċċatlu il-ħażna tat- tip ta' ħalib kif kien aċċettat fit-tender.

Għaldaqstant huwa ġie awtoriżżat iforni l-isptarijiet b'ħalib li għandu fat content ftit iżjed għoli, (0.6%), minn dak stipulat fit-tender specifications sakemm tasal kunsinna oħra.

Iżda il-fatt li ġie awtoriżżat jissupplixxi dan il-ħalib ma jeżonerax lil dan il-kuntrattur mill-ħlas tal-penali previsti fil-kuntratt.

INDUSTRIJI - GĦAJNUNA

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Gvern preżent għandux policy jew jekk hux qiegħed iħejji policy għal għajnuna lill-industriji sabiex dawn iwaqqfu mpjanti tar-riċiklaġġ ta' diversi materji prima?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Proġetti ta` riciklaġġ jistghu jikkwalifikaw ghal ghajnuna taħt l-Att dwar l-Izvilipp Industrijali 1 Kap.325.

Fil- preżent qed tigi mistharrġa l-possibilita` li anki proġetti li jinvolvu t- trattament u mhux ir-riciklaġġ ta` skart jibdew jikkwalifikaw taħt Kap.325 tal-Liġijiet ta` Malta.

RAĦAL ĠDID - TRIQ VALLETTA - TARMAC

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta fi ħsiebu jinbeda xogħol ta' tarmak fi Triq Valletta, Raħal Ġdid?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Peress li din it-triq mhix waħda arterjali, il- Kunsill Lokali hu responsabbli biex ifassal il-programm skond ir-riżorsi u l-prijoritajiet tiegħu.

DCC - "SITE INSPECTIONS"

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi l-policy jew proċedura addottata mid-DCC rigward site inspections, partikolarment rigward kull meta dawn isiru?

ONOR.

GEORGE VELLA: Site inspections isiru b'mod regolari mid-DCC skond il-ħtieġa.

Ġeneralment, id-DCC tiġbor għadd t'applikazzjonijiet biżżejjed biex tkun tista' tarahom f'nofsinhar jew f' ġurnata fil-każ ta' Għawdex, biex kemm jista' jkun ma jinħeliex ħin tad-DCC.

IMPJANT TA' RIĊIKLAĠĠ TA' SANT'ANTNIN

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw transfers minn u lejn l-impjant ta' riċiklaġġ ta' Sant'Antnin minn Novembru 'l hawn u f'liema gradi kienu dawn it-transfers?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Ħaddiema li ġew trasferiti, fuq bażi volontarja, minn u lejn l-Impjant ta' Riċiklaġġ ta' Sant'Antnin huma dawn:

|Grad |Minn |Sa | |Technical Officer|12.03.9|17.03.97| | |7 | | |Ass/Tech Officer |12.03.9|24.03.97| | |7 | | |7 Health |20.01.9|------ | |Attendant B |7 | | |1 Health |10.03.9|------ | |Attendant B |7 | |

KIRKOP - GARAXX TAL-GVERN - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw transfers minn u lejn il-garaxx tal-Gvern ta' Ħal Kirkop minn Novembru 'l hawn u f'liema gradi kienu dawn it-transfers?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: In-numru ta' transfers li ngħataw minn u lejn il- garaxx tal-Gvern ta' Ħal Kirkop minn Novembru 'l hawn hu kif jidher hawn taħt:

Transfers lejn il-garaxx ta' Ħal Kirkop

1 - Technical Officer 1 - Assistant Technical Officer 1 - Executive Officer (from Customs Department) 1 - Clerk 1 - Heavy Plant Driver 1 - Motor Transport Driver Total 6

Transfers mill-garaxx ta' Ħal Kirkop

1 - Officer in grade 9 1 - Assistant Technical Officer 2 - Executive Officer 1 - Clerk 3 - Senior Tradesman 1 - Tradesman 1 - Heavy Plant Driver 1 - General Hand Total 11

BARRIERI - RIMI TA' SKART

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk sarux konsultazzjonijiet mal-GRTU rigward l-użu ta' barrieri għal rimi ta' skart u x'kienu l-konsultazzjonijiet ta' dawn il- konsultazzjonijiet jekk saru?

ONOR.

GEORGE VELLA: Saret u għada għaddejja konsultazzjoni mal-GRTU fuq il-kwistjoni ta' rimi ta' skart inerti fil-barrieri.

Dan il-proċess ta' konsultazzjoni għadu għaddej u għadhom ma ntlaħqu ebda konklużjonijiet.

DISABILITY DISCRIMINATION ACT 1996

L-ONOR.

MICHAEL REFALO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Peress li t-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4399 ma tweġbitx għall- aħħar parti tal-mistoqsija, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk sarx stħarriġ u jekk ġewx konsidrati l-aspetti msemmija fid-domanda oriġinali?

ONOR.

KARMENU VELLA: Ma għandi xejn aktar xi nżid mar-risposta li tajt għal-mistoqsija parlamentari numru 4399.

SKEJJEL - JUNIOR LCYEUM

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb li l- eżamijiet annwali fil-ħames sena tal-Junior Lyceum u skejjel sekondarji jsiru f'April u mhux fi Frar minħabba li meta jsiru fi Frar qed jinħela ħafna ħin għall-istudenti?

Jaf il-Ministru li f'xi skejjel privati l- eżamijiet qegħdin isiru f'April u l-istudenti xorta waħda jlaħħqu ma' l- eżamijiet tal-MATSEC?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SKEJJEL - "SUPPORT CLERICAL STAFF"

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4167, jista' l-Ministru jgħid x'għandu jagħmel kap ta' skola biex jitlob aktar għajnuna klerikali u x'inhuma l-kriterji tad- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni li jiddeterminaw jekk kap ta' skola hux ġustifikat li jkollu aktar għajnuna ta' din ix-xorta?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: F'Każ li Kap ta' Skola jkollu bżonn aktar għajnuna klerikali għandu jikteb lid-Direttur tiegħu biex jiġġustifika din it-talba.

Hu għandu jagħti raġunijiet dettaljati u mhux jgħid biss li għandu bżonn l-għajnuna.

Jekk id-Direttur tiegħu jħoss li dan il-kap ta' skola għandu raġun għandu jgħaddi u jirrakomanda din it-talba lid-Direttur Ġenerali u/jew lid-Direttur tal-Finanzi u Amministrazzjoni.

Meta u jekk ikun hemm Staff Klerikali disponibbli jsiru arranġamenti neċessarji biex tintbagħat l-għajnuna.

Il-Kriterji Ġenerali huma dawn:-

Kull skola għandu jkollha ta' l-anqas skrivan/a part-time.

Kull skola primarja għandu jkollha skrivan/a part-time.

Skejjel sekondarji u tas-snajja' jkollhom skrivan kif jidher hawn taħt:-

POPOLAZZJONI TA' STUDENTI NUMRU TA' PART-TIME CLERKS

- 500 1 500 - 1000 2 1000 + 3

Fit-Trade Schools fejn hemm Stores għandu jkun hemm 'Executive Officer'.

EDUKAZZJONI - "PROGRAMM LEONARDO"

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4095, dan ifisser li l-programm "Leonardo" issa ngħata fl-inkarigu tal-Ministeru tal-Ħarsien Soċjali u mhux kif kien qabel li ħdan il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni?

Jaf il-Ministru li dan huwa primarjament programm edukattiv u ta' taħriġ, allura ma jarax li l-Ministeru ta' l- Edukazzjoni li f'idejh għandu ż-żewġ skemi ta' apprendistat ewlenin u għandu jkollu wkoll sehem ewlieni f'dan il-programm?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-programmi ta' l-Unjoni Ewropeja - Socrates, Leonardo da Vinci u Youth for Europe - għadhom jaqgħu taħt ir- responsabilta' tal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali bħal ma jixhed il-vot ta' flus li hemm allokat għal dawn il-programmi - Item 4268 fil-Vot 23 ta' l-Estimi Rikorrenti 1997.

Il-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ bħal organizzazzjonijiet oħrajn, kemm statali kif ukoll privati, li għandhom interess fl-edukazzjoni vokazzjonali, jistgħu jagħmlu kuntatti ma' organizzazzjonijiet Ewropej bil- għan li eventwalment jidħlu sħab magħhom fi proġetti taħt il-programm "Leonardo".

SKEJJEL - ŻJAJJAR KULTURALI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Billi l-Ministru ma weġibx l-aħħar parti tal- mistoqsija parlamentari numru 4276, jista' jgħid jekk dawk it-tfal u l- għalliema jkunux inxurjati waqt dawn it-trips?

Jekk m'hemmx din l- "insurance" u sfortunatament ikun hemm inċident, min ikun responsabbli għal xi kawżi ta' dan l-inċident?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SKEJJEL - KAŻIJIET TA' "DYSLEXIA"

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3928, jista' l-Ministru jgħid jekk tfal li jbatu minn "Dyslexia" humiex intitolati li jkollhom "facilitator" magħhom?

Jekk iva, kemm hemm tfal b'Dyslexia li għandhom "facilitator"?

Kemm minnhom huma l- iskejjel tal-Gvern u kemm minnhom fl-iskejjel privati tal-Knisja?

Liema huma l-kriterji li tuża d-diviżjoni ta' l-Edukazzjoni meta tiġi biex talloka l-"facilitators?"

Kemm hemm bħalissa nuqqas ta' facilitators"?

Hemm xi talbiet pendenti li huma ġustifikati u li d-diviżjoni ma tistax tipprovdi "facilitator" għalihom?

X'inhi twettaq id-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni biex timla' dawn il-vaganzi?

Hemm xi ħsieb li s-servizz ta' "facilitators" jiġi estiż ukoll għal tfal li huma fi skejjel privati indipendenti?

ONOR.

FONDAZZJONI EDEN

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4091, jista' l-Ministru jgħid fiex waslu d- diskussjonijiet bejn id-Diviżjoni u l-Eden Foundation?

Issir xi evalwazzjoni min-naħa tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni dwar dawn il- programmi?

X'sehem għandhom il-ġenituri f'dawn il-programmi?

F'dawn il- programmi hemm involuti wkoll il-"facilitators"?

Minn dawn il-programmi jibbenefikaw ukoll l-iskejjel privati u tal-Knisja?

Min jagħżel it-tfal li jkunu eliġibbli biex jieħdu parti fihom?

ONOR.

DIPARTIMENT TAD-DJAR - RIKONOXXIMENTI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar kemm persuni (jew familji) ingħataw "recognition" mid-Dipartiment tad-Djar mill-1 ta' Novembru, 1996 sal-lum xahar b'xahar?

F'liema lokalita' saru dawn ir-rikonoxximenti?

Kemm kienu ilhom pendenti t-talbiet tagħhom?

Kemm minn dawk li ġew rikonoxxuti kienu l-ulied tal-ġenituri kerrejja li fil-fatt mietu?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: L-informazzjoni mitluba qed titqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra.

Dwar ir-raġuni tar-rikonoxximent u kemm kienu ilhom pendenti ma tinżammx statistika.

ĊANGA - KONSUM

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm ittieħed laħam taċ-ċanga xahar b'xahar mill-1 ta' Novembru sal-lum taħt l-iskema tal-"beef intervention"?

Kif jitqabbel dan l-ammont mal-ammont li ttieħed fix-xhur korrispondenti tas-sena ta' qabel?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-kamra l-informazzjoni mitluba fil-mistoqsija nru.

BIĊĊERIJA - QATLA TAL-MAJJAL

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb il-parti tan-nofs tal-mistoqsija parlamentari numru 4362?

Għal kemm żmien hu mistenni li tibqa' tinqabeż il-kwota tal-qatla tal- majjal fil-biċċerija?

Jista' jingħata t-tagħrif dwar fejn qed jiġi kkonsmat il-majjal li qed jinqatel fil-preżent, iktar u iktar meta kważi kull biċċier qed jitkellem dwar tnaqqis ta' konsum?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Tibdil fil-Kwoti

Ma sar l-ebda tibdil fil-kwoti u għaldaqstant m' għandi xejn xi nżid mar- risposta numru 4362.

Qatla

Skond it-tattoos li saru jidher li jista' jkun hemm majjal 'il fuq mill- kwota minn Ġunju 'l quddiem.

Konsum

Il-majjal kollu li nqatel sal-lum inxtara mid-distributuri u mill-fabriki ta' l-iproċessar u l-ebda laħam ma ġie storjat fil-cold store tal- biċċerija.

PRODOTTI TAL-BIEDJA U SAJD - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Fid- dawl tar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 4640 jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar fiex waslu d-diskussjonijiet li kienu prattikament finalizzati dwar id-dazji li jitħallsu fuq il-ħut esportat minn Malta lejn l-Unjoni Ewropea?

Billi r-rati mnaqqsa kellhom jibdew japplikaw f'din is-sena jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar il-fatt li r-rati mħallsa din is-sena humiex inqas minn tas-sena l-oħra?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

P.A. - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien in-numru ta' applikazzjonijiet li saru lill-Planning Authority matul ix-xhur Ottubru, Novembru, Diċembru 1996 u Jannar, Frar, Marzu 1997 rispettivament u liema applikazzjonijiet kienu għal "renewal"?

ONOR.

GEORGE VELLA: In-numru ta' applikazzjonijiet li saru lill- Awtorita' kienu kif ġejjin:

|Ottubru 1996 |603 | |Novembru 1996 |582 | |Diċembru 1996 |584 | |Jannar 1997 |477 | |Frar 1997 |615 | |Marzu 1997 |585 |

In-numru ta' applikazzjonijiet għal renewals kienu kif ġejjin:

|Ottubru1996 |45 | |Novembru 1996 |47 | |Diċembru 1996 |45 | |Jannar 1997 |49 | |Frar 1997 |54 | |Marzu 1997 |57 |

DJAR - KIRJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tad-Djar: Billi issa għadda żmien mhux ħażin minn meta nbidel il-Gvern f'Ottubru 1996, jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar meta hu mistenni li jinbidlu l-kirjiet ta' l- appartamenti tal-Gvern?

Kemm hi mistennija li tonqos din il-kera?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Il-ħsieb hu mhux li tonqos il-kera iżda li jinfetħu aktar l-"income brackets" li fuqhom jinħadem is-sussidju fuq il- kera.

UNIVERSITA' - PROFESSURI U LECTURERS

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm bħalissa (a) professuri "fulltime" u "part-time" separatament f'kull fakulta' u istitut individwali fl-Universita'; (b) lecturers "fulltime" u "part-time" f'kull fakulta' u ċentru individwali fl-Universita'; (ċ) kemm hemm lecturers fil- Junior College u kemm hemm f'kull suġġett?

Bħalissa hemm vacancies ta' professuri u lecturers fl-Universita'?

Jekk fl-affermattiv, f'liema fakulta' u f'liema suġġetti?

Hemm vacancies fil-Junior College u jekk fl- affermattiv, f'liema suġġetti?

Meta hu maħsub li jimtlew dawn il- vacancies?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

ST.

ANDREWS - SCIENCE CENTRE - PERSONNEL

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm personnel fis- Science Centre li hemm f'St. Andrews?

Min huma u x'jagħmlu kull wieħed u waħda minnhom?

Hemm xi pjanijiet biex dan iċ-Ċentru jikber?

Kemm minn min dawn in-nies jagħmlu xi xogħol ta' "peripathetic teaching" fil-primarji?

X'budget hemm allokat għal dan iċ-ċentru għal din is-sena?

ONOR.

UNIVERSITA' - STUDENTI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm studenti fil- korsijiet f'livell ta' Masters fl-Universita' matul l-aħħar għaxar snin sena b'sena?

F'liema oqsma ta' speċjalizzazzjoni kienu qed jistudjaw dawn l-istudenti?

Kemm kien hemm studenti fl-aħħar għaxar snin, sena b'sena, li kienu qed jistudjaw biex jieħdu l-grad ta' Ph.D. u f'liema suġġetti?

Kemm kien hemm lectures jgħallmu fl-Universita' li kienu qed ikomplu l-istudji tagħhom biex jiksbu l-grad tal-Ph.D. u li kienu fl-istess waqt megħjuna finanzjarjament mill-Universita'?

ONOR.

KURRIKULU MINIMU NAZZJONALI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb, issa li qed jiġi rivedut il-Kurrikulu Minimu Nazzjonali li jsir xi studju jekk għandux jibqa' l-FIŻIKA bħala suġġett obbligatorju għal kulħadd fil-Junior Lyceum u fl-iskejjel sekondarji?

Issa li l-kwalifiki tad-dħul fil-Junior Lyceum u skejjel ekwivalenti ma jinkludux il-fiżika bħala suġġett obbligatorju, jista' l-Ministru jikkonsidra li tingħata "option" lill- istudenti fil-Form I jew fil-Form III biex jispeċjalizzaw fil-Fiżika, Bijoloġija, Kimika jew Xjenza Integrata u mhux bilfors fil-Fiżika?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Bħalma jaf l-Onor.

Membru twaqqaf kumitat sabiex jipproponi tibdil fil-Kurrikulu Minimu Nazzjonali - liema rapport għandu jiġi sottomess lili fl-aħħar ta' Marzu 1998.

Nifhem li suġġerimenti bħal dawk magħmula mill-Onor.

Interpellant ġew sottomessi lill-kumitat minn xi kwartier jew ieħor.

Jiena qed nistenna l- parir li għad jgħaddili dan il-kumitat fid-data li ġiet indikata lilu, mill- predeċessur tiegħi.

SKEJJEL - ŻVILUPP TA' SOFTWARE EDUKATTIV

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-pjanijiet tal- Ministeru ta' l-Edukazzjoni dwar żvilupp ta' software edukattiv għall-użu fl-iskejjel fil-ħames snin li ġejjin?

Kemm beħsiebu jiżviluppa programmi edukattivi u f'liema suġġetti?

Kemm kien hemm għalliema u personnel ieħor involut f'dan ix-xogħol?

Hemm xi ħsieb li jikkuntattja xi ditta privata biex tagħmel dan ix-xogħol jekk il-personnel tad-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni ma jlaħħqux max-xogħol?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Għadu kemm inħatar Assistent Direttur inkarigat mit-Teknoloġija ta' l-Informatika għall-użu fl-Edukazzjoni - liema post kien ilu battal dawn l-aħħar sentejn.

Waħda mill-problemi ewlenin li dan l-uffiċjal ġdid ser jiġi mitlub jindirizza huwa propju dik li qanqal l-Onor.

Membru.

Din il-problema saret akuta meta f'Jannar li għadda tlett uffiċjali li kienu żviluppaw is- software bil-Malti s-sena l-oħra, irriżenjaw l-impieg tagħhom minn mal- Gvern.

UNIVERSITA' - STIPENDJU

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3992, jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm studenti li nqatgħalhom l-istipendju matul Ottubru - Frar minħabba li hemm diskrepanzi fil-figuri li ta xahar, xahar?

Kemm kienu dawn l-istudenti li nqatgħalhom l-istipendju u mil-liema fakultajiet kienu?

Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni jew raġunijiet għaliex inqatgħalhom l-istipendju?

X'kontroll isir biex jiġu ċċekkjati li dawk l-istudenti li kienu ntitolati għall-istipendju f'Ottubru 1996 baqgħu ntitolati għalih fix-xhur ta' wara?

Jekk student ikollu "part-time job", xorta jibqa' ntitolat għall- istipendju?

Sakemm huwa permess li jaħdem student bħala "part-time" biex jibqa' ntitolat għalih?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

POWER STATION - MARSA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-aċċess għall-4th Floor ġewwa l- Administration Building tal-Marsa Power Station sar diffiċli ħafna billi ngħalaq il-bieb tat-taraġ li jagħti għas-sulari l-oħra?

Jekk fl-affermattiv, x'inhu l-iskop li tinħoloq speċi ta' no go area ġewwa l-Administration?

ONOR.

LEO BRINCAT: L-aċċess għar-raba' sular fil-Bini Amministrattiv tal- Power Station fil-Marsa, hu mingħajr l-ebda diffikulta' minħabba li hemm taraġ wiesa' prinċipali u żewġ lifts.

ENEMALTA - KONSULENT BARRANI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'wassal lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex tqabbad konsulent barrani sabiex jagħti pariri fuq il-132KV link tal-Mosta?

i) Jikkonfermax li diġa' kien sar rapport mill-Inġiniera Maltin; ii) Jekk fl-affermattiv x'sar minnu dan ir-rapport; iii) Kemm ġie jiswa r- rapport tal-konsulent barrani; u iv) Jista' l-Ministru jagħti kopja ta' dan ir-rapport u fejn dan varja mir-rapport ta' l-Inġiniera Maltin?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onorevoli Membru li l-konsulent barrani li rrifera għalih tqabbad miċ-Chairman ta' l-EneMalta biex jagħti pariri fir-rigward ta' l-apparat u speċifikazzjonijiet ta' Tenders għal 132 KV Link bejn iċ-Ċentri tad-Distribuzzjoni tal-Marsa u tal-Mosta.

Dan ir- rapport kien neċessarju min-ħabba li kien hemm nuqqas ta' qbil fuq aspetti tekniċi tal-proġett bejn l-Inġiniera tad-Distribuzzjoni ta' l-EneMalta.

Ma kien sar l-ebda rapport fuq din il-link mill-Inġiniera Maltin.

Ir-rapport tal-konsulent barrani ġie jiswa madwar Lm2500.

Minħabba li dan ir-rapport fih tagħrif ta' natura kunfidenzjali fuq l- operat tal-Korporazzjoni, mhuwiex fl-interess tal-pubbliku li jixxandar iżda jiena lest nurih privatament lill-Onorevoli Membru jekk ikun jixtieq.

ENEMALTA - POSTIJIET MANIĠERJALI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-kriterji maniġerjali jew oħrajn li fuqhom inħarġu l-postijiet ġodda (fil-livell maniġerjali) fl-Enemalta riċentement?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-Kriterju użat għall-mili tal-postijiet maniġerjali li l-Onor.

Membru rrefera għalihom hija bħal għal dak użat fiż-żmien l- Amministrazzjoni preċedenti meta ħarġu s-sejħiet għall-applikazzjonijiet għalihom, bl-eċċezzjoni li ma ntalbitx degree Universitarja.

Din il- proċedura hija simili għal dik użata fis-Servizz Pubbliku għall-mili ta' postijiet bħal dawn minn fost l-uffiċjali interni.

DIPARTIMENT TAL-BIEDJA U SAJD - GĦASSARA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward l-erba' għassara li wieġbu għas-sejħa tad-Dipartiment tal-Biedja u Sajd, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-istess sejħa bil-kondizzjonijiet kollha relatati mat-twellija ta' madwar 20 tomna raba' (maġenb il-winery) bl-iskop ta' tkabbir ta' għeneb għall-għasir?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nirreferi għar-risposta ta' PQ 4742.

DIPARTIMENT TAL-BIEDJA U SAJD - ŻERRIEGĦA TAL-BASAL

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid liema huma ż-żewġ varjetajiet ta' żerriegħa tal- basal li fuqhom qed isiru esperimenti bi skop kummerċjali għall- esportazzjoni u liema hi l-"country of origin" ta' dawn iż-żrieragħ?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Qed isiru diversi provi fosthom b'żerriegħa tal- varjeta NORDIC F1, kif wkoll tal-varjeta ġdida BG5 85 F1.

BIĊĊERIJA - QTIL TA' MAJJAL

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqatel majjal tas-simna f'Marzu 1997, kif ukoll fl-ewwel tlett ġimgħat t'April 1997?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-qatla ta' Marzu 1997 f' Malta u Għawdex kienet ta' 9394 u dik ta' l-ewwel tlett gimgħat ta' April 1997 kienet 7030.

SANT'ANTNIN - IMPJANT TA' RIĊIKLAĠĠ

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward l-"upgrading" ta' l-Impjant ta' Sant Antnin, jista' l-Ministru jgħid: (i) fiex jikkonsisti x-xogħol ta' l-upgrading; (ii) kemm se tqum l- istess upgrading, (iii) meta huwa kkalkulat li jkun lest l-upgrading; u (iv) liema hija l-kumpannija/kuntrattur li qed jagħmel l-imsemmi upgrading?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru responsabbli min dawn ix-xogħolijiet.

POWER STATION - TISĦIĦ TAL-BREAKWATER

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid meta se jinbeda x-xogħol ta' tisħiħ tal- breakwater li hu mqabbad mal-moll tal-Power Station ta' Delimara, liema xogħol kien wasal fil-fażi finali li jinbeda għall-ħabta ta' Settembru/Ottubru 1996?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Huwa mifhum li l-`breakwater' li qed jirreferi għalih l-Onor.

Membru kien jifforma parti mill-proġett tal-Power Station ta' Delimara.

Nissuġġerixxi lill-Onor.

Membru biex jirreferi l-mistoqsija lill-Ministru responsabbli.

VALLETTA - MAIN GUARD

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'użu qed isir bħalissa mill-bini magħruf bħala l-Main Guard quddiem il-Palazz il-Belt, Valletta?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-fond in kwestjoni qed jintuża bħala parti mid- Dipartiment ta' l-Avukat Ġenerali tal-Gvern.

VALLETTA - PALAZZ TAL-PRESIDENT

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema xogħol ta' restawr se jsir fil-ġejjieni qarib fil-Palazz?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Bħalissa, id-Dipartiment tal-Kostruzzjoni u Manutenzjoni tal-Bini għaddej bi programm regolari ta' restawr u manutenzjoni fil-Palazz tal-President, il-Belt.

Qiegħed isir xogħol ta' bdil u tranġar tal-persjani u l-gallarija ta' l-injam illi hemm mal- faċċata, u s'issa nbidlu madwar sitt twieqi.

Qiegħed isir ukoll it-tindif tas-sottoterran fejn kien inħakem minn nirien ftit ta' żmien ilu kif ukoll studju dwar ċerta strutturi tal-konkos li nbnew fi żmien l-Ingliżi li hemm f'dan is-sottoterran.

Bħalissa wkoll, qiegħed jiġi mħejji rapport dwar ir-restawr tal-ħajt tal- kamra tal-Parlament illi jħares fuq il-bitħa tal-Ġiżimina.

Malli jitlesta dan ir-rapport jibda x-xogħol fuq il-preparazzjonijiet tat-Tenders biex b'hekk ikun jista' jibda x-xogħol proprju.

POWER STATION - ENERĠIJA ELETTRIKA

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' enerġija elettrika (MW.hrs) li ħareġ mill-Power Stations (eskluż dak użat fil-Power Stations) fil- perjodu 1.11.96 sa l-15.4.97 u kemm kienu l-istess ammonti fil-ħames snin preċedenti?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li l-figuri mitluba huma murija fit-tabella ta' hawn taħt.

Il-figuri għal snin oħra huma sa l-aħħar t'April, billi statistiċi sal-15 tax-xahar mhumiex miżmuma.

| |96 - |95 - |94 - |93 - |92 - | | |97 |96 |95 |94 |93 | |Novem|118 -|122 -|116 -|109 -|101 -| |bru |331 |418 |529 |891 |233 | |Dicem|132 -|130 -|127 -|121 -|113 -| |bru |670 |598 |304 |950 |941 | |Janna|137 -|138 -|152 |130 -|131 -| |r |171 |036 |-982 |178 |193 | |Frar |126 -|138 -|118 -|119 -|119 -| | |420 |061 |393 |522 |203 | |Marzu|132 -|140 -|129 -|116 -| 81 -| | |289 |216 |530 |298 |047 | |April| 69 -|115 -|119 -|108 -|101 -| | |780* |856 |363 |677 |991 |

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3769 u t- tweġiba mogħtija fil-21 ta' April, 1997, jista' l-Ministru jgħid għaliex ingħataw it-"transfers" li ma ġewx mitluba mill-ħaddiema milquta?

Jista' l-Ministru jgħid jekk ingħatawx "transfers" oħra wara t-3 ta' Marzu, 1997 u jekk ingħataw, għaliex ingħataw?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SKEJJEL - CARETAKERS

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-ħtieġa preżenti ta' caretakers rispettivament fl-iskejjel sekondarji, primarji u kindergarten?

Kemm hu l-complement attwali?

ONOR.

SKEJJEL - CARETAKER SERVICE

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-policy tal-Gvern rigward il-ħtiġijiet li hemm bħalissa fil-caretaker service ta' l-iskejjel statali?

ONOR.

SKEJJEL TA' L-ISTAT - CARETAKERS

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jikkonferma l-Ministru li hemm nuqqas akut ta' caretakers fl-iskejjel statali?

Jaħseb li bit-transfer ta' ħaddiema li xogħlhom hu fuq maintenance se jkopri dan in-nuqqas?

Jaħseb il-Ministru li dawn il-ħaddiema mhumiex addattati għal xogħol mat-tfal u xogħol ta' tindif li jirrikjedi x-xogħol speċifiku ta' caretaker?

ONOR.

SKEJJEL - GĦAXAQ

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li filwaqt li fl-iskola primarja ta' Ħal Għaxaq hemm biss ħaddiem tal-maintenance u oħra li qegħda fuq sick leave twil biex jagħmlu x-xogħol ta' caretaker, fl- iskola tal-Gudja, li hi waħda iżgħar, jien informat li hemm erba' caretakers?

ONOR.

TARZNA TA' MALTA - KONSULENTI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min huma l-konsulenti, lokali jew barranin, li huma nkarigati b'xi xogħol fit-Tarzna ta' Malta?

Xi studji qed jagħmlu dawn il- konsulenti jekk jeżistu?

F'liema stadju waslu dawn l-istudji?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-konsulenti li t-Tarzna għandha fil-mument huma l- Appledore International.

L-Assignment li dawn il-konsulenti ngħataw huwa li jippreżentaw rapport li, b'miżuri meħtieġa, jagħmlu t-Tarzna vijabbli.

Peress li dawn il-konsulenti għandhom żmien ta' erba xhur biex ilestu r- rapport, mhux opportun li wieħed jikkumenta għalissa.

HOMPESCH STEEL CO.

LTD.

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 4631 u t-tweġiba mogħtija, li saret lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali, jista' l-każ jiġi riferut lill- Pulizija għal kwalunkwe azzjoni meħtieġa?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab infurmat illi l-Pulizija ma kellhiex ilmenti mill-ġirien dwar din il-fabbrika.

ENEMALTA - PROGRAMM ALTENER II

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jispjega għaliex il-Korporazzjoni Enemalta mhijiex involuta fil-programm Altener II ta' l-Unjoni Ewropea?

Jista' l- Ministru jgħid jekk dan huwiex minħabba xi nuqqas minn naħa ta' din il- korporazzjoni jew minn naħa ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

LEO BRINCAT: Dan il-programm (Altener II) tressaq mill-Kummissjoni f'Marzu 1997, u s'issa għadu fl-istadju ta' proposta.

Għalhekk, il-Kunsill tal-Ministru għad irid jaddottah kif ukoll jagħmel xi amendi għall- proposti.

F'dan l-istadju, il-gvern, għadu qed jikkunsidra x'passi jista' jieħu biex inkunu nistgħu nkunu nklużi f'dan il-programm.

FURJANA - LIBRERIJA

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid għalxiex se jintuża l-"workshop machinery" fil-Librerija tal-Furjana li dwarha l-Gvern se jilqa' offerti sal-25 ta' April?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll f'liema parti tal- librerija se jitqiegħed dan il-makkinarju?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

KOPERATTIVI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'ħidma qed titwettaq mid-dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu biex il-koperattivi fil-qasam tal-biedja iżidu l-produzzjoni u jtejbu l-kwalita' tal-prodott Malti?

ONOR.

EDWIN GRECH: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4921 ninforma lill-Onor.

Interpellant li qed titwettaq ħidma biex jiġi provdut self lill-koperattivi fil-qasam tal-biedja.

Dan is-self ikun b'imgħax issusidjat ħafna biex ma jkunx ta' piż finanzjarju kbir fuq il-koperattivi konċernati.

Inżid ninforma lill- Onorevoli Membru li din l-iskema ma bdietx titħaddem minħabba pendenzi li tħallew mill-Bord ta' qabel.

UNIVERSITA' - MINI-BUS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid għal xiex se tintuża l-mini-bus għall-Universita' ta' Malta li dwarha se jintlaqgħu offerti sas-7 ta' Mejju (ADVT.

No. UM/771)?

ONOR.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

DJAR - FILE NO.

HAN 27/97

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid meta se jiġi pproċessat biex jiġi ffinalizzat minn kollox il-file no. HAN 27/97 tal-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament taħt Scheme N Housing Authortiy?

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: L-Awtorita' tad-Djar se tibgħat il-perit tagħha fuq il-post biex issir is-soltu spezzjoni fir-rigward tax-xogħlijiet mitluba mill-applikant.

DJAR - AKKOMODAZZJONIJIET ALTERNATTIVI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' applikazzjonijiet mad-Dipartiment tad- Djar ta' persuni li għandhom housing problem għax dar/fond/appartament biswithom, taħthom jew fuqhom hu mitluq, delipidat jew għandu bżonn manteniment, ġieli bi ħsara għal dawn l-applikanti li huma ma jkollhomx problema ta' djar f'darhom?

Jista' l-Ministru jagħti dan it-tagħrif lokal lokal f'Malta u f'Għawdex?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: L-informazzjoni li għandu d-Dipartiment hi jekk il-post ta' l-applikant hux perikoluż jew le u ma tinkludix jekk il-periklu hux qiegħed fil-post stess jew f'ta' maġenbu.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid meta l-persuna mill-Belt Valletta, dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, se tingħajjat biex tagħmel il-kuntratt tal-post li ħadet mill-Housing Authority u ċioe' appartament 5, Ent A. Binja Nigret, Żurrieq?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Hu ttamat li aktar tard dan ix-xahar dawk il- benefiċċjarji li ġew allokati appartamenti fiż-Żurrieq se jiġu nformati biex jiffirmaw il-kuntratt ta' kirja mad-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali.

DIPARTIMENT TAL-BINI U TISWIJA TAD-DJAR

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Bejn l- 1990 u l-1996, sena b'sena, jista' l-Ministru jgħid kemm saru talbiet għal mad-Dipartiment tal-Bini u Tiswija tad-Djar?

Kemm intlaqgħu?

Kemm hemm approvati għal din is-sena u meta mistenni li jsiru?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Id-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar twaqqaf lejn l-aħħar ta' l-1992 u għalhekk ir-records għal talbiet għal tiswijiet jeżistu mill-1993 'il quddiem.

It-tabella ta' hawn taħt tindika l-informazzjoni mitluba:

| | | APP|PEN | REF|WCO | | |TOT | | | | | |1993| | | 0 | |2,492| | |3,265 |331 | |442 | | |1994| | | 0 | |2,296| | |2,896 |307 | |293 | | |1995| | | 0 | |1,420| | |1,839 |216 | |203 | | |1996| | | 0 | |1,368| | |2,696 |818 | |510 | | |1997| | |70 | | | | |565 |322 | |82 |91 | | |11,261|1,994|70 |1,530|7,667|

TOT - Numru totali ta' talbiet APP - Talbiet Approvati iżda li fuqhom għad irid isir ix-xogħol PEN - Spezzjonijiet pendenti REF - Talbiet Rifjutati WCO - Talbiet Approvati u x-xogħol tlesta

DJAR - OQSMA TAD-DJAR

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid xi pjani għandu l-Ministeru biex jassigura li ħafna mill- housing estates jiġu rranġati kif xieraq?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Fil-preżent il-Ministeru għaddej b'ħidma ta' żvilupp ta' ġonna pubbliċi f'diversi housing estates.

Qed isir xogħol fl- estates taż-Żejtun, Xgħajra (S. Pietru), Sta.

Luċija u l-Kalkara waqt li se joħorġu l-offerti fix-xhur li ġejjin biex isiru ġonna fl-estates tal- Fgura, Floriana, Pieta', Gudja, Għaxaq u Mġarr.

Sadanittant, id-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' postijiet tal-Gvern għaddej b'ħidma ta' irranġar ta' blokki minn barra u fil-fatt f'dawn l- aħħar xhur sar xogħol ta' tikħil tal-fili f'diversi oqsma ta' djar tal- Gvern.

DJAR - TISWIJA TA' POSTIJIET PERIKOLUŻI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru preżenti ta' talbiet biex jinbidlu u/jew jitranġaw is-soqfa ta' postijiet perikolużi li huma kirjiet tal-Gvern?

Jista' l-Ministru jgħid jekk dawn hux kollha għandhom ċertifikat tal-perit?

Meta se jinqdew?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: In-numru ta' xogħlijiet approvati mid-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar fil-preżent huwa 60 talba għal tibdil ta' soqfa u 44 talba għal tiswija ta' soqfa.

It-talbiet ta' soqfa ġew approvati wara spezzjoni minn Periti tad-Dipartiment.

Dan ix-xahar ingħataw tliet tenders għal bdil ta' soqfa u aktar tard se jingħataw żewġ tenders oħra.

Dawn ix- xogħlijiet għandhom isiru sas-sajf li ġej.

AWTORITA' TAD-DJAR - BINI TA' POSTIJIET

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' postijiet ta' l-Awtorita' tad-Djar li qed jinbnew jew li għadhom qed jinbnew?

Fejn qed jinbnew u meta huwa ttamat li joħorġu?

Dawn b'bejgħ u/jew b'xiri?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Bħalissa l-Awtorita' tad-Djar qegħda tibni dan li ġej:-

|Lokalita|Numru ta' |Garaxxijie| |' |maisonettes|t | |Malta | | | |Dingli | 4 | 4 | |Kirkop | 3 | 8 | |Mosta | 4 | 4 | |M'Xlokk | 2 | 1 | |Mtarfa |30 |30 | |Naxxar | 4 | 7 | |Pembroke| 2 | 2 | |San |12 |28 | |Gwann | | | |Ta' | 7 |10 | |Giorni | | | |Zabbar | 2 | 2 | |Zurrieq | 4 | 4 | | | | | |Għawdex | | | |Kerċem | 2 | 2 | |Qala | 2 | 2 | |Xagħra | 2 | 2 | |Victoria| 2 | 2 |

L-Awtorita' tad-Djar għandha proġetti ta' madwar 32 maisonette f'Birżebbugia, Cospicua, Kalkara, Luqa, Għargħur, Mqabba, Msida, Mtarfa, Naxxar, Paola u San Gwann li hu ttamat li dawn jitlestew matul is-sena 1998.

LIFTS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-policy tal-Gvern dwar il-lifts?

Fejn hu ttamat li jkomplu jiġu nstallati?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Sal-lum il-policy għadha dik li kienet sa l-1996 jiġifieri li lifts jiġu stallati biss f'bini mibni wara l-1986, jiġifieri fejn hemm mibni lift shaft apposta.

Madankollu l-Gvern bħalissa qiegħed jikkonsidra l-possibilta' li din il-policy tkun riveduta.

Sadanittant għandhom jiġu stallati lifts f'appartamenti ġodda, in-Naxxar, B'Kara, Bormla, Siġġiewi, Żurrieq, Msida (Swatar), Kalkara u Msida (Valley Road).

DIPARTIMENT TAL-BINI U TISWIJA TAD-DJAR

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il spezzjoni fadal xi jsiru mid-Dipartiment tal-Bini u Tiswija tad-Djar?

Meta huwa ttamat li jsiru stante li huma approvati?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: In-numru ta' spezzjonijiet pendenti huwa ta' 70.

Dawn għandhom isiru fil-ġimgħat li ġejjin.

In-numru ta' xogħlijiet li ġew spezzjonati u approvati iżda għadhom pendenti fis-sens li fuqhom għad irid isir ix-xogħol huwa ta' 1,994.

DJAR - TISWIJIET

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jara li Block 1, Merchants Street, Valletta, blokk appartamenti tal-Gvern jitranġalu s-saqaf li minnu qed jinżel gelgul ilma meta tinżel ix- xita għand Flat No. 7, Merchants Street, Valletta u dan bla prejudizzju għall-azzjonijiet legali li jistgħu jittieħdu?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar biex issir spezzjoni u tittieħed l- azzjoni meħtieġa.

DJAR - ĦAL FARRUĠ

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jara li l-inkwilin f'Ħal Farruġ, Luqa li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, jsirilha l-installazzjoni tad-dawl, ta' l-ilma u tad-drenaġġ, issa li ħadet dan il-post u għandha ċ-ċwievet tiegħu mill- Housing Authority?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jien informat li l-ilma wasal biex ikun stallat waqt li d-dawl jonqsu madwar erba' ġimgħat oħra.

Il-problema prinċipali jidher li tinsab fl-estensjoni tas-sistema tad-drenaġġ iżda qed isiru sforzi mat-Taqsima tax-Xogħlijiet biex dawn jitlestew mill-aktar fis possibbli.

PA - PA 3981/96

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru issa jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari numru W443?

ONOR.

GEORGE VELLA: L-applikazzjoni PA 3981/96 waqfet temporanjament għaliex l-applikant ried iċekken il-'front garden' għal 5 piedi.

Dak it- tibdil kien jirrikjedi applikazzjoni ta' Planning Control li ġiet rifjutata.

GĦaldaqstant PA 3981/96 jista' jipproċedi iżda jkun meħtieġ tibdil ta' pjanti li juru 'front garden' ta' 10 piedi.

PA - APPLIKAZZJONI BIL-FILE NO.

L-ONOR SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari Nru.W480?

ONOR.

GEORGE VELLA: Din l-applikazzjoni għall-"Change of use from garage to a shop selling fruit and vegetable" ġiet sottomessa fis-26 ta' Frar 1997 u ġiet aċċettata bħala applikazzjoni valida fis-17 ta' April 1997.

Bħalissa qiegħda għand il-"case-officer" biex tiġi pproċessata.

DJAR - ALTERAZZJONI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru W512?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor Interpellant li minħabba li d-dettalji li kellhom jintbagħtu separatament baqgħu ma waslux, ma kienx possibbli li tingħata tweġiba.

GĦaldaqstant l-Onor Schembri Adami huwa mitlub jerġa jissottometti l-mistoqsija bid-dettalji neċessarji.

P.A. - APPLIKAZZJONI 6443/96

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex il-Bord tas-Sanita' għadu ma twaqqafx biex in konnessjoni ta' l-applikazzjoni numru 6443/96 re: ħanut fil-Ħamrun, din l- applikazzjoni tista' tiġi pproċessata u approvata wara terturi bla bżonn?

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-'General Services Board' jinħatar mill-Ministeru responsabbli mis-saħħa.

Nissuġġerixxi lill-Onor Interpellant jirreferi l- mistoqsija lill-Ministru responsabbli.

FURJANA - BARRIERS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li l-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, jsirulha barriers quddiem il-bieb tagħha bħalma sar f'Capuchin's Street, Floriana, peress li din il-persuna dejjem tispiċċa b'karozzi quddiemha u dan qed joħolqilha diversi problemi?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Peress li dan ix-xogħol isir mill-Bord għall- Kontroll tat-Traffiku, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi l-każ lil dan il-Bord.

P.A. - PA 6443/96

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'qiegħed iżomm f'dik li hi proċedura, bl-applikazzjoni Nru. PA 6443/96 tal-persuna li isimha qed jintbagħat separatament?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor Interpellant li applikazzjoni numru PA 6443/96 ma tistax tiġi approvata skond il-liġijiet sanitarji.

Madanakollu l-applikazzjoni tista' tiġi kkunsidrata mill-General Services Board malli dan jiġi maħtur mill-Ministru responsabbli.

AMBAXXATURI MALTIN

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 3121?

ONOR.

GEORGE VELLA: (a) L-Ambaxxaturi Maltin akkreditati għal stati barranin huma:-

|1.Aquilina |Residenti f'Bonn,| |Carmel |il-Germanja | |2.Busuttil |Residenti | |George |f'Canberra, | | |l-Awstralja | |3.De Barro |Residenti | |Ives |fil-Kajr, | | |l-Eġittu | |4.Doublesin |Residenti fi | |George |Tripli, il-Libja | |5.Saliba |Residenti | |George |f'Moska, | | |ir-Russja | |6.Camilleri |Residenti fi | |Victor |Brussell, | | |il-Belġju | |7.Abela |Residenti fi | |Maurice |Vjenna, | | |l-Awstrija | |8.Camilleri |Residenti | |Vincent |f'Parigi, Franza | |9.Vella |Residenti | |Charles |f'Beijing, | | |ic-Cina | |10.Degabriel|Residenti f'Ruma,| |e Henry |l-Itlaja | |11.Matrenza |Residenti | |A Richard |f'Londra, | | |l-Ingilterra | |12.Bartolo |Rappreżentant | |Michael Dr. |Permanenti | | |għall-Uffiċċju | | |tal-Ġnus Magħquda| | |f'Ginevra, | | |l-Isvizzera, u | | |residenti | | |hemmhekk | |13.Montanaro|Ambaxxatur | |Mifsud |għall-Organiżżazz| |Francis |joni ta' l-Ikel u| | |Agrikoltura | | |(Residenti | | |f'Ruma) | |14.Micallef |Ambassador-Design| |Mark Dr. |ate, residenti | | |f'Washington, | | |l-Amerika | |15.Farrugia |Ambassador-Design| |Emanuel |ate, residenti | | |f'Riyadh. | | |l-Arabja Sawdita | |16.Zarb |Residenti | |Alfred |f'Malta, | | |akkreditat | | |għall-Algerija u | | |l-Marokk | |17.Borg |Residenti | |Saviour |f'Malta, | | |akkreditat | | |għall-U.N.I.D.O.,| | |U.N.O.V., | | |U.N.E.P. | |18.

Attard |Residenti | |David Prof. |f'Malta, | | |Ambaxxatur fuq | | |laqgħat | | |internazzjonali u| | |negozjati fuq | | |il-Liġi | | |internazzjonali | | |Marittima | |19.

Micallef|Residenti | |Daniel Dr. |f'Malta, | | |Ambassador-Design| | |ate għall-Holy | | |See, SMOM | |20. |Residenti | |Buttigieg |f'Malta, | |John Dr. |Ambassador-Design| | |ate għall-Hague, | | |Permanent | | |Representative | | |għall-Council of | | |Europe. |

L-Ambaxxaturi minn numru 1 sal-15 huma permanentement residenti fl-istati barranin.

AMBAXXATUR TA' MALTA F'ĠINEVRA - RAPPORT

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l- Affarijiet Barranin u Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra kopja tad-diskors li għamel dan l-aħħar l-Ambaxxatur ta' Malta f'Ġinevra, lill-Kummissjoni tal-Jeddijiet tal-Bniedem?

ONOR.

GEORGE VELLA: Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' diskorsi li saru dan l-aħħar mill-Ambaxxatur ta' Malta f' Geneva, lill- Kummissjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem.

KUMMISSJONI EKONOMIKA GĦAL EWROPA (ECE) - JUBILEE SESSION

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l- Affarijiet Barranin u Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra kopja tad-diskors li għamel fil-Jubilee Session tal- Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa (ECE)?

ONOR.

GEORGE VELLA: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra diskors li għamilt fil-Jubilee Session tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa, li ġa ġie ppubblikat ukoll mid-DOI.

GHAWDEX - KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tal-Gustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jghid jekk minbarra l-proposti gejjin mill-Kunsilli Lokali Ghawdxin dwar il-Kunsill Regjonali u tqieghdu fuq il-Mejda tal- Kamra, kienx hemm sottomissjonijiet ohrajn?Jekk fl-affermattiv, jista' l- Ministru jpoggihom ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

CHARLES MANGION: Peress li l-Kunsill Regjonali ta' Ghawdex mhux risponsabbilta' ta' dan il-Ministeru, l-Onor.Interpellant huwa miutlub li jindirizza l-Mistoqsija tieghu lill-Ministeru koncernat.