MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 175 It-Tnejn, 8 ta' Novembru, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 175

It-Tnejn, 8 ta' Novembru, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.07 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 8 ta' Novembru, 1999

WERREJ MINUTI 652

KUNSENS GĦAL ATTI 652

PETIZZJONI 652

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 653

TQEGĦID TA' KARTI 658

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-ARBITRAĠĠ (IT-TIENI QARI)

ARBITRATION (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 659

AĠĠORNAMENT 680

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 685

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 174 li saret fl-4 ta' Novembru, 1999 ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Nixtieq ninforma lill-Kamra li l- President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru. XV ta' l-1999 – Att ta' l-1999 dwar il-Protezzjoni Ċivili.

PETIZZJONI

MR SPEAKER: L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Mr Speaker, qed nippreżentalek petizzjoni ffirmata minn ġenituri ta' studenti li jattendu skejjel privati.

Bażikament, permezz ta' din il-petizzjoni, dawn il-ġenituri talbuni biex inressaq it-talba tagħhom quddiem din il-Kamra sabiex il-gvern Nazzjonalista jżomm il-wegħda li kien għamel fil-programm elettorali tiegħu billi jagħti sussidju f'forma ta' tax rebate lil dawk il-ġenituri li jibagħtu lil uliedhom fi skejjel privati.

Dawn il-ġenituri talbuni biex inġib a konjizzjoni ta' l-awtoritajiet li l-miżati huma għoljin ħafna meta l-qligħ tal-maġġoranza ta' dawn il-familji huwa tant medju li ħafna minnhom m'humiex qed jaffordjaw jibagħtu lit-tfal tagħhom f'dawn l- iskejjel.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

QRATI - PROĊESSI MITLUFA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jindika u jagħti tagħrif dettaljat ta' kemm- il proċess intilef quddiem l-Imħallef Noel Arrigo minn mindu beda jassumi l- kawżi bħala master?

Jista' l-Ministru jgħid x'passi ħa sabiex dawn jiġu rintraċċjati?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Statistika ta' proċessi mitlufa ma tinżammx billi r-reġistratur isir jaf bihom mill- komuniki li jintbagħtu mill-imħallfin.

Naturalment il-problema m'hijiex limitata biss għall-imsemmi imħallef.

Kull meta r-registratur jiġi mgħarraf dwar nuqqas ta` xi proċess, dejjem ittieħdu l-passi neċessarji sabiex dawn jinstabu, u fil-fatt ġieli nstabu.

QRATI - KAWŻI PENDENTI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm kawżi pendenti quddiem l- imħallef/imħallfin master?

Jista' jgħid kemm minn dawn il-kawżi ġew assenjati lill-periti legali jew assistenti ġudizzjarji?

Jista' jgħid kemm inqatgħu kawżi minn din il-qorti fl-1995, 1996, 1997 u 1998?

Kemm minn dawk maqtugħa kienu assenjati lill-perit, kontumaċi u deżerti?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li sa Marzu 1999 kien hemm 1,529 kawża pendenti quddiem il-master.

Billi t-tqassim ta' dawn il-kawżi lill-periti legali jew lill-assistenti ġudizzjarji hija prerogattiva ta' l-imħallef u ma tingħata l-ebda informazzjoni lir-registratur dwar tali assenjazzjoni, ma tistax tingħata risposta għat-tieni parti tad-domanda.

Fl-1995 inqatgħu 1,196 kawza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili.

Ma jistax jingħad li dawn inqatgħu mill-master billi s-sistema tal-master bdiet titħaddem minn Jannar 1996.

Matul l-1995 kien hemm 202 kawza deżerta.

Fl-1996 ġew deċiżi 273 kawzi mill-Imħallef Dr Noel Arrigo, li kien il- master.

Matul dik is-sena ma jirriżultax li kien hemm kawza deżerta minn din il-qorti.

Fl-1997 ġew deċiżi 253 kawzi mill-Onor.

Imħallef Dr Noel Arrigo, li kien il-master.

Jirriżulta li matul dik is-sena kien hemm 38 kawża deżerta.

Fl-1998 ġew deċiżi 160 kawża mill-Onor.

Imħallef Dr Ray Pace, li minn Frar 1998 ħa l-kawzi tal-master minflok l-Onor.

Imħallef Dr Noel Arrigo.

Matul dik is-sena ma jirriżultax li kien hemm kawżi deżerti minn din il- qorti.

Ma tinżammx statistika dwar kawżi deċiżi mill-master li jkunu assenjati lill-periti jew li ġew deċizi fil-kontumaċja.

IPSE - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mal- IPSE mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk ġewx impjegati ħaddiema ġodda wara l-ħruġ ta' sejħa għal applikazzjonijiet?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw għall-imsemmi impjieg?

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu) (f'isem il-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi): Jien informat li matul il-perijodu msemmi ġie impjegat ħaddiem wieħed ġdid ma' l-IPSE.

Din il-persuna ġiet impjegata fil-kariga ta' service manager (finanzi) wara numru ta' avviżi li dehru fil-ġurnali.

IPSE - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999 ħaddiema tal-IPSE?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

MICHAEL REFALO (f'isem il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Jien informat li matul il-perijodu msemmi l-ebda ħaddiem ta' l-IPSE ma ġie ttrasferit.

L-uniċi trasferimenti li saru matul dak il-perijodu kienu ta' erba' ħaddiema li rritornaw lura mal-korporazzjoni għall-iżvilupp ta' Malta wara li għalqilhom il-kuntratt ma' l-IPSE.

Jekk fil-futur ikun hemm ħtieġa ta' trasferimenti, dawn isiru skond il-ħteġijiet ta' l-azjenda.

PORT ĦIELES - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mal- freeport mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999?

Jista' jgħid ukoll jekk ġewx impjegati ħaddiema ġodda wara l-ħruġ ta' sejħa għal applikazzjonijiet?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw għall-imsemmi impjieg?

ONOR.

MICHAEL REFALO (f'isem il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Ninsab informat li matul il-perijodu msemmi ġew impjegati 18-il ħaddiem ġdid mal-freeport.

Dawn l-impjiegi saru skond il-proċeduri stabiliti mill- korporazzjoni għax-xogħol u taħriġ u wara diversi talbiet lil din il- korporazzjoni u anke permezz ta' avviż fil-ġurnali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jekk il-Ministru għandu l-informazzjoni fil-file jista' jgħid xi impjieg ingħataw dawn il-ħaddiema?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Mr Speaker, fil-file ma jirriżultax il-kategorija ta' l-impjieg li ngħataw dawn il-ħaddiema.

PORT ĦIELES - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999 ħaddiema tal-freeport?

ONOR.

MICHAEL REFALO (f'isem il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Jien informat li fl-azjenda msemmija ma sarux trasferimenti ta' ħaddiema bejn is- 27 ta' April 1999 u l-15 ta' Settembru 1999.

Trasferimenti fil-futur, jekk u meta jsiru, ikunu skond il-ħtieġa ta' l- azjenda.

LIĊENZJI - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda fid-dipartiment tal-liċenzji mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Jien informat li ma ġewx impjegati ħaddiema ġodda fid-dipartiment tal-liċenzji.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, jista' l-Ministru jgħid jekk ix- xogħol ta' tarmac fit-Triq San Pawl f'San Pawl il-Baħar huwiex komplut?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta supplimentari oħra li tajtu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Peress li x-xogħol ilu ż-żmien li nbeda f'din it- triq, jista' l-Ministru jgħid meta beħsiebu jitkompla?

MR SPEAKER: Ma nitbegħdux mid-domanda oriġinali.

Naturalment sta għall- Ministru jekk jirrispondix jew le.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Naħseb li s-Sinjorija Tiegħek trid tirregola l- affarijiet għaliex inkella niġu fil-pożizzjoni li jekk ma nweġibx, minn hawn u ftit tal-ħin ieħor jibdew jgħajruni li ma weġibtx (Interruzzjonijiet).

Attwalment ħarġu t-tenders fuq din it-triq partikolari u x-xogħol li fadal naturalment isir meta jiġu allokati t- tenders meħtieġa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, l-ewwelnett m'għandi l-ebda ħsieb li noqgħod ngħajjar lil ħadd, imma nassumi li la x-xogħol inbeda t- tender ħarġet u għalhekk nixtieq inkun naf meta se jitkompla.

Issa jekk ix-xogħol ta' tarmac inqasam f'diversi tenders, il-Ministru forsi jista' jinformana .....

MR SPEAKER: Onor. Cuschieri, din id-domanda diġa' saret u l-Ministru wieġeb għaliha.

Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, il-pożizzjoni hi li aktar 'il quddiem ix- xogħol se jitkompla skond it-tender li hemm bħalissa għand id-dipartiment tal-kuntratti.

LIĊENZJI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis- 27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999 l-ħaddiema tad-dipartiment tal-liċenzji?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti?

Jista' jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999 erba' impjegati fid-dipartiment tal-liċenzji u testijiet ġew trasferiti għal dipartimenti oħra fuq talba tagħhom stess.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jgħid xi tfisser "fuq talba tagħhom stess" u fejn ġew trasferiti dawn in-nies?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, ma naħsibx li huwa f'loku li noqgħod ngħid x'kienu t-talbiet ta' dawn l-individwi hawnhekk.

Barra minn hekk, m'għandix informazzjoni f'liema dipartiment intbagħtu.

GĦAMMIERI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm fil-fatt huwa n-numru ta' ħaddiema uffiċjali, eċċ., fil-farm ta' l-Għammieri fil-preżent?

ONOR.

NINU ZAMMIT(Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Fil-preżent id- dipartiment ta' l-agrikoltura għandu 213 ħaddiem/uffiċjal fl-Għammieri.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li l-Ministru qal in-numru globali tal- ħaddiema, jista' jgħid kemm huma n-numru ta' uffiċjali, preferibbilment anke dawk l-uffiċjali tekniċi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, nerġa' ngħid li r-risposta li għandi hija li fil-preżent id-dipartiment ta' l-agrikoltura għandu 213 ħaddiem/uffiċjal fl-Għammieri.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, mingħajr ma noqgħod nidħol fil-parametri "intelliġenti" li għandu l-Ministru ta' l-Agrikoltura, nixtieq inkun naf jekk huwiex possibbli li jgħidli kemm huma n-numru ta' uffiċjali f'dan id- dipartiment.

(Interruzzjonijiet) Xtaqt lill-Ministru jinformani jekk għandux l-informazzjoni fil-file dwar in-numru ta' uffiċjali, u preferibbilment anke n-numru ta' uffiċjali tekniċi.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Is-semmiegħa fuq ir-radju għandhom ikunu jafu li mill- ewwel 'l hawn inxtegħel iżjed dawl hawn ġew u għalhekk nista' ninforma lill- Onor. Interpellant li fil-file m'għandix l-informazzjoni li qed jitlob hu, peress li l-istess Onor. Interpellant fil-mistoqsija oriġinali ma talabx dawn id-dettalji.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jinformana kemm minn dawn l- impjegati u uffiċjali ġew impjegati matul din l-aħħar sena u kemm minnhom ġew trasferiti minn dipartimenti u ministeri oħra għad-dipartiment ta' l- agrikoltura?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, jiddispjaċini ngħid illi m'għandix l- informazzjoni li qed jitlob l-Onor.

Interpellant u għaldaqstant nitolbu jagħmilli mistoqsija bil-miktub, ħalli nkun nista' nagħtih l-informazzjoni kollha fid-dettall.

ETC - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb/jaġġorna l- mistoqsija parlamentari numru 7020?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Bi tkomplija mar-risposta mogħtija fl-24 ta' Mejju, 1999 għall- mistoqsija parlamentari numru 7020, ninforma lill-Onor.

Interpellant illi mill-1 ta' Mejju, 1999 sat-30 ta' Settembru ta' l-istess sena il- korporazzjoni għax-xogħol u taħriġ sabet impjieg lil 37 persuna, li l-eta' tagħhom hija minn 48 sena 'l fuq .

Il-korporazzjoni hi mpenjata biex tkompli tipprovdi s-servizz indirizzat lil dawk li għandhom 'l fuq minn 40 sena.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Bil-permess tal-Ministru, nixtieq nagħmel mistoqsija dwar il-housing, li jaqa' wkoll taħt id-dikasteru tiegħu.

Il-Ministru jaf li fil-flats tal-Kalkara hemm problema akuta ta' drenaġġ li ilu xhur twal ħiereġ u qed jiskula għal ġot-triq prinċipali.

Jista' l-Ministru jieħu passi mad-dipartimenti konċernati biex din il-ħsara li qed tkun ukoll ta' detriment għas-saħħa tissewwa darba għal dejjem?

Illum smajt b'każ ta' xi ħadd li ħa xi infezzjoni minn dan il-ħmieġ.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ħadt nota ta' dak li qal l-Onor.

Mizzi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Xtaqt nagħmel domanda supplimentari lill-Viċi Prim Ministru rigward persuni ta' 'l fuq minn 40 sena li qed jirreġistraw.

Peress li l-Viċi Prim Ministru għadu kemm qal li l-ETC tipprovdi dawn is- servizzi, jista' jinformana jekk hemmx xi target date dwar xi opportunitajiet ta' impjiegi ġodda għal dawn il-persuni fit-tliet xhur jew fl-erba' xhur li ġejjin?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, ma jeżistux target dates, fis-sens illi lill-individwi tgħidilhom li fi żmien tliet xhur jew inqas se jingħataw impjieg.

Mhemmx dubju iżda li din il-kategorija ta' nies illi qegħdin jirreġistraw għax-xogħol huma prijorita' u allura l-ETC tfassal l- istrateġija tagħha b'mod illi malli tidentifika post tax-xogħol li jkun adattat għal xi ħadd li għandu 'l fuq minn 40 sena, tagħmel ħilitha biex tipprova tressqu kemm jista' jkun.

Nista' ngħid li t-target date hija flessibbli l-ħin kollu, fis-sens li l-ETC tagħmel kull sforz biex dawk li jkunu ilhom jirreġistraw għal perijodu twil ta' żmien li jaqbeż l-40 jew il- 50 ġimgħa, jingħataw prijorita' biex kemm jista' jkun malajr jidħlu lura fid-dinja tax-xogħol.

Naturalment it-target ta' l-ETC huwa wkoll li tipprovdi opportunitajiet ta' xogħol lil min ikun qed jirreġistra għall-ewwel darba, għaliex l- esperjenza wrietna li aktar kemm dak li jkun idum jirreġistra aktar isibha diffiċli biex jadatta ruħu għall-esperjenza tax-xogħol.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jgħidilna x'inhuma s-servizzi li qed toffri l-ETC għal dawk il-persuni li qed jirreġistraw u li għandhom 'il fuq minn 40 sena?

Nixtieq inkun naf ukoll x'miżuri beħsiebu jieħu l- gvern biex jinstabu opportunitajiet ta' xogħol għal dawn il-persuni li għandhom 'il fuq minn 40 sena u li qed isibuha diffiċli biex isibu impjieg?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, matul is-snin l-ETC ħadet l- inizjattiva biex lil din il-kategorija ta' ħaddiema li qed jirreġistraw u li għandhom 'il fuq minn 40 sena tgħinhom jifformulaw l-applikazzjonijiet tagħhom u tgħinhom jersqu viċin opportunitajiet ta xogħol adatti għalihom.

F'ċerti każi saħansitra tinkoraġġihom biex jiġu mħarrġa f'ċerti xogħlijiet li forsi jkunu ftit differenti minn dawk illi kienu mdorrijin jagħmlu.

Barra minn hekk, matul dawn l-aħħar xhur l-ETC fehmet iżjed illi fil- qasam kollu li għandu x'jaqsam ma' aġenzija illi tipprovdi dan is-servizz għal min qed jirreġistra għax-xogħol, hemm aspett li huwa importanti ħafna, u ċioe' illi għalkemm trid tirrispetta l-liberta' ta' l-għażla u l- preferenza ta' min ikun qiegħed jirreġistra għax-xogħol fl-indikazzjoni tal- preferenzi tiegħu, pero' bla dubju ta' xejn għandha d-dmir illi toffri servizz speċjalizzat illi jagħmel assessment professjonali ta' l- abilitajiet, il-kapaċitajiet u l-potenzjal ta' l-individwu ħalli jekk ikun hemm għażliet aħjar għall-individwu tgħinu jieħu dawk l-għażliet aħjar.

Pero' f'ħafna każi qed jiġri li min ikun qed jirreġistra għax-xogħol, mingħajr ma jkun ħa l-pariri neċessarji, jgħidlek li jrid jirreġistra, per eżempju, għal crane operator, u jista' jkun li jiddeċiedi li jirreġistra għal dan it-tip ta' xogħol għaliex ikun hemm xi xniegħa li x'imkien se jiġu mpjegati l-crane operators u allura jindika dik il-kategorija bħala l- preferenza tiegħu.

Mentri l-ETC temmen illi għandha tipprovdi servizz ħafna iżjed speċjalizzat u professjonali ħalli lil dak li jkun tkun tista' tagħmillu assessment kif jixraq u tgħinu jagħmel l-għażla illi tkun adatta għalih u fl-istess ħin tressqu lejn l-opportunitajiet li qegħdin jinħolqu fid-dinja tax-xogħol f'pajjiżna.

Għal dan il-għan hemm il-ħsieb - u fuq dan nistgħu nitkellmu iżjed fid-dettall fid-dibattitu ta' nhar l-Erbgħa - illi l-ETC timpjega għall-ewwel darba magħha occupational psychologists illi xogħolhom ikun proprju li jagħmlu dan l-eżerċizzju ta' assessment.

Idealment jien tal-parir li dan is-servizz jiġi offrut lil kulmin ikun qed jirreġistra għax-xogħol, indipendentement mill-eta', pero' żgur li l- ewwel prijorita' se tingħata lil din il-kategorija ta' nies illi għandhom 'il fuq minn 40 sena, ħalli l-ewwelnett jiftħulhom għajnejhom u jagħtuhom il-pariri xierqa għal dak li għandu x'jaqsam mal-potenzjal u l-abilitajiet tagħhom u mbagħad iressquhom lejn l-opportunitajiet illi jkunu qegħdin jinħolqu fl-ekonomija Maltija li jkunu adattati għalihom.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, f'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 186 ta' l-1999 – regolamenti ta' l-1999 tal- kummissjoni dwar is-servizz pubbliku (proċedura ta' dixxiplina)

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi mil-liema swali u/jew istituzzjonijiet intbagħtu l- anzjani li daħlu fl-Isptar Zammit Clapp, bejn l-1 ta' Frar u l-31 ta' Awissu 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11044;

Tabella li turi mil-liema lokalitajiet oriġinaw l-anzjani li daħlu fl- Isptar Zammit Clapp mill-komunita', bejn l-1 ta' Frar u l-31 ta' Awissu 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11045;

Linji ta' gwida li tuża d-diviżjoni tas-saħħa sabiex tagħti pariri dwar ħruġ ta' liċenzji għal djar ta' l-anzjani, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 11060; u

Lista ta' areas fl-isptar il-ġdid, Tal-Qroqq, li se jkunu mingħajr arja kondizzjonata, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11091.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 187 ta' l-1999 - regolamenti ta' l-1999 biex jemendaw ir-regolamenti ta' l-1996 għall-kors għall-grad ta' B.Sc.

(Hons); u

f'isem il-Ministru ta' l-Intern inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Kopja ta' ittra datata 28 ta' Mejju 1999 mibgħuta mill-awtorita' ta' l- ippjanar lid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni dwar l-iskola sekondarja taż- Żurrieq, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10868, mogħtija f'seduta numru 174 ta' l-4 ta' Novembru 1999; u

Lista ta' applikazzjonijiet quddiem l-awtorita' ta' l-ippjanar għal żvilupp ta' golf courses, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10976, mogħtija f'seduta numru 174 ta' l-4 ta' Novembru 1999.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-ARBITRAĠĠ

ARBITRATION (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, għandi messaġġ mingħand il-President ta' Malta.

MR SPEAKER: Se naqra l-messaġġ tal-President tar-Repubblika.

GUIDO de MARCO PRESIDENT

Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett ta' l-Abbozz ta' Liġi "biex jemenda l-Att ta' l-1996 dwar l-Arbitraġġ", jirrakkomandah għall-konsiderazzjoni tal-Kamra tad-Deputati.

1 ta' Novembru 1999

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Arbitraġġ.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, irrid nibda dan id-diskors tiegħi billi ngħid li dan huwa abbozz ta' liġi li jsib il-consensus taż-żewġ naħat tal- Kamra għar-raġuni li mill-1996 'l hawn, cioe' minn meta tressaq l-Att oriġinali, iż-żewġ naħat tal-Kamra ħadmu biex pajjiżna jkollu tribunal ta' arbitraġġ effettiv, effikaċi, ta' suċċess u li jista' jikkontribwixxi għall- iżvilupp ta' pajjiżna.

Fil-fatt fl-1996 din il-Kamra approvat l-Att sostantiv dwar l-arbitraġġ, li permezz tiegħu konna rregolajna l-metodu ta' kif għandhom isiru l- arbitraġġi.

Dan l-Att kien jikkonsisti f'erba' partijiet, li tlieta minnhom kienu daħlu in vigore, pero' r-raba' parti, li kienet il-parti operattiva, li permezz tagħha ried jibda jaħdem it-tribunal ta' l-arbitraġġ s'issa għadha ma daħlitx in vigore.

Huwa l-ħsieb tal-gvern li, wara li dan l-abbozz jiġi approvat minn dan il-parlament, din il-parti tidħol in vigore immedjatament, bil-għan li nkunu nistgħu nibdew inħaddmu tribunal jew tribunali ta' l-arbitraġġ kemm għal disputes lokali u kif ukoll għal disputes internazzjonali.

Kif diġa' għedt, iż-żewġ naħat tal-Kamra ħadmu fuq il-pjan li Malta jkollha Arbitration Act li jiffunzjona u arbitration tribunal governat minn bord ta' arbitraġġ li jkun effettiv.

Fil-fatt matul is-sena u għaxar xhur li n-naħa l-oħra għamlet fil-gvern, iż-żewġ ministri tal-ġustizzja tal-gvern Laburista mpenjaw ruħhom sabiex il-preparamenti neċessarji biex dan ikun possibbli jibdew iseħħu.

Fl-opinjoni tiegħi, l- iktar pass importanti ttieħed dakinhar kien it-twaqqif tal-board of governors, li sar fi Frar ta' l-1998, u li għandu taħt il-ġurisdizzjoni tiegħu t-tħaddim ta' dan l-Att.

Dan il-board of governors huwa indipendenti mill-gvern, jiġi appuntat mill-President tar-Repubblika, u huwa one step removed mill-amministrazzjoni tal-gvern proprju biex ikun hemm il-garanzija ta' indipendenza, xi ħaġa tant neċessarja biex dan l-Att ikun serju u rikonoxxut fis-sistema ta' arbitraġġi internazzjonali.

Naturalment f'dan l-istadju rrid infaħħar il-ħidma li saret mill-board of governors matul is-sena u nofs mit-twaqqif tiegħu, u rrid infaħħar b'mod partikolari liċ-chairman tal-board of governors, il-Prof.

David Attard.

Naħseb li l-predeċessuri tiegħi, l-Onor.

Charles Mangion u l-Onor.

Gavin Gulia jaqblu miegħi li mingħajr il-ħidma, l-istinkar, l-ippjanar u l- perseveranza tal-Prof.

Attard kieku llum jien m'iniex qiegħed hawn biex nippreżenta dawn l-emendi.

Il-Prof.

Attard, flimkien mal-bord, iddedika ħafna ħin biex ilaħħam u jġib 'il quddiem il-policy taż-żewġ gvernijiet, u llum qegħdin f'pożizzjoni li nistgħu ngħidu li minn hawn u ftit xhur oħra nistgħu naraw it-twelid ta' dawn it-tribunali ta' l-arbitraġġi.

Minn hawnhekk nixtieq nirringrazzja lill-Prof.

Attard u lill-bord kollu tal- ħafna kuntatti li għamel, kemm ma' istituzzjonijiet barranin ta' arbitraġġ u kif ukoll ma' bodies internazzjonali li jirregolaw l-arbitraġġi, għaliex dawn huma konnessjonijiet importanti u kruċjali ħafna jekk irridu li l- arbitraġġ Malti jaqbad internazzjonalment, kif ilkoll nawguraw għar- raġunijiet li nispjega iktar 'il quddiem.

Pass ieħor importanti li kien seħħ fi żmien l-amministrazzjoni l-oħra kien is-sejba ta' l-uffiċċji, kemm għall-amministrazzjoni tat-tribunal innifsu u kif ukoll fejn jistgħu jsiru l-laqgħat ta' arbitraġġ.

Dan il- post huwa fejn kien hemm l-uffiċċju tan-nutar tal-gvern, fit-Triq Nofsinhar il-Belt, u dak iż-żmien inbeda r-restawr tal-lokal, liema restawr tkompla taħt din l-amministrazzjoni.

Illum nista' nħabbar li huwa kompletament lest u jonqos biss xi għamara biex inkunu nistgħu nibdew noperaw minn dan is-sit.

Fil-fatt din l-amministrazzjoni sabet ħafna mix- xogħol preparat u prattikament kien jonqos li nifformolaw l-emendi li kienu neċessarji biex nimxu 'l quddiem u ndaħħlu fis-seħħ ir-raba' parti ta' l- Att dwar l-Arbitraġġ.

Dan kien possibbli minħabba x-xogħol li sar qabel u għalhekk nieħu pjaċir li llum qed inressaq liġi li ssib il-consensus taż- żewġ naħat tal-Kamra, għaliex iż-żewġ naħat nagħrfu l-importanza li f'pajjiżna l-arbitraġġ irid jidħol b'mod serju u qawwi.

Mr Speaker, l-arbitraġġ għandu aspetti kemm lokali u kif ukoll internazzjonali u jfisser li meta żewġ partijiet jew iktar ikollhom xi jgħidu bejniethom dwar xi kuntratt jew kwalunkwe ħaġa oħra, mhux biss kummerċjali, jistgħu jagħżlu li minflok imorru l-qorti jmorru quddiem tribunal ta' arbitraġġ, fejn tintgħażel persuna biex tisma' b'inqas formalita' milli għandha l-qorti d-dispute li jkun hemm bejn il-partijiet.

Ma naħsibx li huwa lok li wieħed joqgħod jidħol fl-aspett tekniku x'differenzi hemm bejn l-arbitraġġ u bejn il-qrati, pero' tajjeb li wieħed jinnota li dak li huwa magħruf dwar l-arbitraġġ internazzjonali huma fatti li jistgħu jiġu ripetuti hawn Malta wkoll.

Il-kawżi quddiem tribunal ta' arbitraġġ b'ċertezza u b'garanzija jinqatgħu ħafna iktar malajr milli jinqatgħu l-kawżi fil-qorti.

Fil-fatt min għandu esperjenza ta' arbitraġġi jistgħaġeb jekk arbitraġġ komplikat kemm ikun komplikat - sakemm ma jkunx arbitraġġ bejn Stati sovrani - bejn individwi jew kumpanniji jdum iktar minn xhur u mhux snin filwaqt li nafu kemm idumu l- kawżi fil-qorti.

Il-fatt li kull dispute li jkun hemm fl-arbitraġġ jinqata' iktar malajr ifisser ukoll inqas spejjeż għall-partijiet involuti u deċiżjoni malajr tfisser ukoll applikabilita' iktar malajr.

Mr Speaker, jien informat li l-board of governors qiegħed ifassal fees structures għall-arbitraġġi li se jkunu attraenti biżżejjed biex iħajru lil min qiegħed fi kwestjoni ma' xi ħadd biex jersaq lejn l-arbitraġġ u mhux lejn il-qorti.

Ovvjament dan se jkun ta' bonus speċjali għall- amministrazzjoni tal-qrati, għax tribunali ta' arbitraġġi effikaċi u mħaddma b'mod effiċjenti għandhom ikunu wieħed mill-mezzi kif jonqsu n- numru ta' kawżi quddiem il-qorti.

Fil-fatt huwa fattur magħruf anke internazzjonalment li l-arbitraġġ, li huwa an alternative method of dispute resolution, huwa wieħed mill-metodi ewlenin kif qegħdin dejjem jitnaqqsu l- pressures li hemm fuq il-qrati.

Illum l-arbitraġġi li għandna Malta huma informali u meta tiġi biex tinforzahom issib ċerti difikultajiet legali għaliex għad m'għandniex Att li jikkomprendi dawn l-arbitraġġi u allura s'issa l-arbitraġġ għadu ma qabadx triq soda f'pajjiżna.

Minbarra l- vantaġġi ta' ħeffa fid-deċiżjoni u inqas spejjeż biex tasal għal deċiżjoni, huwa importanti li ninnotaw ukoll li mil-lum 'il quddiem deċiżjoni ta' tribunal ta' arbitraġġ Malti se tkun inforzabbli daqskemm hi inforzabbli sentenza tal-qorti u bl-istess metodu kif tiġi inforzata sentenza tal-qorti.

Il-liġi kif inhi drafted qiegħda tagħti l-istess rikonoxximent lid-deċiżjonijiet tat-tribunali ta' l-arbitraġġi daqslikieku hija deċiżjoni ta' kwalunkwe qorti Maltija.

Kulmin qiegħed fi kwestjoni ma' ħaddieħor, huwiex individwu jew kumpannija, u ma jistax amikevolment jirriżolvi kwestjoni, għandu l-possibbilta' u l-attrattiva kollha biex imur għall-arbitraġġ minflok il-qorti u se jkollu l-garanzija ta' inforzabilita', bħalma għandha kwalunkwe sentenza tal-qorti.

Mr Speaker, irrid nirrimarka wkoll li l-arbitraġġ għandu wkoll aspett internazzjonali u fil-fatt irrid ngħid li l-isperanza ta' din il-Kamra kollha hija li fil-qasam ta' l-arbitraġġi internazzjonali pajjjiżna jkollu l-istess suċċessi li kellu fil-passat fil-qasam finanzjarju, fejn attirajna lejn Malta ħafna vapuri fuq ix-shipping registrar Malti u attirajna lejn Malta ħafna kumpanniji offshore li ġew reġistrati bħala international trading companies.

Ma rridx nimminimizza d-diffikultajiet li jista' jkun hemm minħabba l-kompetizzjoni kbira li teżisti f'dan il- qasam - għaliex ma rridux ninsew li ħafna reġjuni f'ħafna pajjiżi għandhom iċ-ċentri ta' l-arbitraġġ tagħhom, uħud famużi ħafna u wħud inqas famużi - ċertament li rridu nikkompetu għall-arbitraġġi internazzjonali li jkun hemm.

Meta qed insemmi dawn l-arbitraġġi internazzjonali ma rridx infisser biss arbitraġġi bejn tnejn min-nies jew bejn żewġ kumpanniji li huma reġistrati f'pajjiżi differenti, pero' nistgħu nattiraw lejn pajjiżna arbitraġġi bejn persuni jew kumpanniji li huma reġistrati fl-istess pajjiż u li forsi jitħajru jiġu Malta għar-raġuni li l-ispejjeż ta' l-arbitraġġ f'pajjiżna jkunu inqas minn ta' ċentri oħra li jikkompetu ma' pajjiżna, minħabba ċerti faċilitajiet finanzjarji li nsemmi iktar 'il quddiem li se nagħtu lill-arbitration chambers barranin u anke minħabba l-fatt li, kif qed jiġi propost f'dawn l-emendi li qed jiġu ppreżentati, Malta se tirratifika l- konvenzjoni tal-United Nations ta' New York ta' l-1958, li permezz tagħha kull deċiżjoni ta' arbitraġġ mogħtija f'Malta hija applikabbli u prattikament inforzabbli fil-pajjiżi tad-dinja kollha.

Għalhekk jekk nattiraw arbitraġġi minn pajjiżi barranin, il-persuni involuti f'dak l- arbitraġġ se jkollhom il-vantaġġ li jistgħu jinforzaw dik id-deċiżjoni prattikament fil-pajjiżi kollha tad-dinja Jekk wieħed jara l-pajjiżi li rratifikaw l-UN convention ta' New York ta' l-1958 isib li prattikament qed nitkellmu fuq il-pajjiżi kollha tad-dinja.

Dan ifisser li Malta se titpoġġa fuq l-istess livell taċ-ċentri l-oħra kollha ta' arbitraġġ internazzjonali u għalhekk qegħdin infasslu vantaġġi ekonomiċi, speċjalment għall-operaturi barranin ta' arbitraġġi, bil-għan li b'assoċjazzjoni bejn operaturi Maltin, bħal avukati jew accountants, u operaturi barranin fl-istess professjonijiet, inkunu nistgħu nġibu lejn Malta xogħol li s'issa ma ġiex, pero' li issa jista' jiġi lejn Malta għax se jkun hemm inqas spejjeż involuti minn ċentri baranin oħra u għax se jkollna l-garanzija ta' l-inforzabilita' tas-sentenzi kollha mogħtija hawn Malta fil-parti l-kbira tad-dinja.

Mr Speaker, irrid nagħti wkoll il-background ta' dawn l-emendi għal din il-liġi għaliex minn mindu dan il-parlament għadda l-liġi fl-1996 sar ħafna xogħol amministrativ mill-bord tal-gvernaturi biex ikun jista' jitħaddem dan it-tribunal ta' l-arbitraġġ.

Fil-fatt il-bord tal- gvernaturi fassal l-istruttura amministrativa neċessarja u beda bl-impjiegi neċessarji biex malli jgħaddu dawn l-emendi f'qasir żmien inkunu nistgħu nibdew inħaddmu t-tribunal.

Bl-għajnuna tal-UNSITRAL ġew żviluppati proċeduri dettaljati li se jirregolaw it-tħaddim ta' l-arbitraġġi li jiġu reġistrati mat-tribunal Malti u ġew imfassla kemm it-tariffi neċessarji li għandhom jitħallsu lit-tribunal ta' l-arbitraġġ fl-arbitraġġi li jiġu quddiemu u kif ukoll it-tariffi li għandhom jitħallsu lil min ikun qed jiddefendi l-partijiet quddiem it-tribunal u anke lill-membri tal-panels tat-tribunali ta' l-arbitraġġi.

Ix-xogħol li qed isir bħalissa għandu x'jaqsam mat-twaqqif ta' numru ta' panels li huma neċessarji biex ikollna panels ta' arbitraġġ.

Il-persuni li jmorru quddiem arbitraġġ irid ikollhom arbitri available u jistgħu jagħżlu l-arbitri li jridu pero' huwa x-xogħol tal-bord tal-gvernaturi li jinnomina numru ta' esperti li jkunu jistgħu jintagħżlu għal fuq il-panel.

Kif diġa' għedt, fit-tliet snin li għaddew sar ħafna xogħol fuq l-uffiċċji tat-tribunal ta' l-arbitraġġ fi Triq Nofsinhar il-Belt.

Dan il-post, li kellu bżonn ta' riabilitazzjoni kbira, ħa ħsiebu l-ex-permanent secretary tiegħi, flimkien maċ-chairman tal-bord tal-gvernaturi ta' l-arbitraġġ u llum dawn il-premises huma lesti.

Fil- fatt jien żorthom u malli tasal l-għamara neċessarja jistgħu jiġu inawgurati ħalli jibdew jiffunzjonaw.

Il-kuntatti li ġew stabiliti bis-saħħa tal-Prof.

Attard, b'mod partikolari mal-UNSITRAL, kienu importanti ħafna oħra.

L-UNSITRAL huwa body tal-United Nations, li jiggverna u jiżviluppa l-arbitraġġi, u fuq suġġeriment tiegħu daħħalna numru ta' emendi biex insaħħu l-indipendenza tal-bord tal-gvernaturi mill-Gvern ċentrali.

Għalkemm kien hemm diġa' l- istruttura, l-UNSITRAL dehrilha li formalment kien jeħtieġ li wieħed idaħħal ċerti emendi żgħar biex din l-indipendenza tissaħħaħ u tidher iktar ċara għax, fl-opinjoni tal-UNSITRAL, it-tendenza internazzjonali riċenti hija li iktar ma ċentru ta' l-arbitraġġ ikun indipendenti mil-gvern ċentrali - u rrid ngħid li l-livelli huma differenti fil-pajjiżi imma hemm standard wieħed - il-possibbilta' li tattira xogħol minn barra iktar tikber.

Sar studju komparattiv tal-vantaġi fiskali li jiġu offruti minn diversi pajjiżi għar-reġistrazzjoni ta' l-arbitraġġi.

Fil-fatt iktar 'il quddiem se nitkellem fuq dak li qed nipproponu aħna pero' rrid ngħid ukoll li llum bl-introduzzjoni ta' l-E-mail u ta' l-internet bdejna nassistu wkoll għal arbitraġġi elettroniċi u mingħajr ma wieħed fiżikament jiltaqa' madwar mejda, jissottometti kollox elettronikament minn pajjiżi differenti lill-arbitru, li jista' jkun qiegħed f'pajjiż totalment ieħor, l-arbitraġġ isir biss bi skambju ta' dokumenti minn fuq l-internet, kultant anke b'video conferencing u mbagħad jiġi deċiż fejn se jkun reġistrat dan l- arbitraġġ, li jista' jkun pajjiż li m'għandu x'jaqsam xejn la mal-partijiet u lanqas fejn kien qiegħed l-arbitru.

Il-fatt li jiġi reġistrat arbitraġġ ifisser fees għal dak il-pajjiż u aħna rridu nipprovaw nattiraw dan it-tip ta' business ukoll.

Ovvjament kellna neżaminaw il-vantaġġi fiskali li joffru pajjiżi differenti biex jattiraw dan it-tip ta' business u aħna beħsiebna nagħmlu l-istess, pero' fuq dan nitkellem iktar 'il quddiem.

Mr Speaker, ħarisna wkoll lejn il-pożizzjoni taż-żewġ konvenzjonijiet tal- United Nations li jikkonċernaw l-arbitraġġ, pero' f'dan l-istadju aħna qed nipproponu li nirratifikaw in-New York convention ta' l-1958, għaliex din hija l-konvenzjoni li tiżgura li arbitration award mogħtija f'Malta tiġi rikonoxxuta u inforzabbli prattikament fil-pajjiżi kollha tad-dinja.

Mingħajr din it-tip ta' ratifika ma jkunx possibbli li wieħed jaspira li jiġbed lejn Malta arbitraġġi internazzjonali.

Qed jiġu proposti wkoll numru minimu ta' emendi ta' proċedura li huma intiżi biex iħaffu ftit il- proċeduri kif kienu oriġinarjament maħsuba u li jidhru li saru neċessarji minn mindu ġiet varata l-liġi fl-1996.

Mr Speaker, nixtieq indur fuq fuq u nispjega l-iktar sezzjonijiet tal-liġi li jidhirli li għandhom relevanza.

L-emendi għal artikli 4, 6, 10, 73 u 74 tal-liġi prinċipali kollha saru fuq suġġeriment tal-UNSITRAL u huma kollha intiżi sabiex ikomplu jsaħħu l- indipendenza taċ-ċentru mill-gvern ċentrali li għalkemm kienet diġa' ġiet asserita b'diversi metodi fl-Att oriġinali, l-UNSITRAL dehrilha li għandha tkompli tissaħħaħ u tagħmilha iktar evidenti.

L-emendi għal artikli 6, 9 u 10 huma prattikament kwestjonijiet proċedurali iktar milli ħaġa oħra filwaqt li l-emenda għal artiklu 14 hija importanti għax tissepara totalment ir-reġim ta' l-arbitraġġi domestiċi mill-arbitraġġi internazzjonali.

Dan kien neċessarju minħabba l-vantaġġi fiskali li qed jiġu offruti lill-arbitraġġi internazzjonali u li se nitkellem fuqhom iktar 'il quddiem.

L-emenda għal artiklu 44 hija importanti għaliex se tiġi in line ma' żviluppi li seħħew riċentement fil- liġi Ewropea, fejn qed nagħtu lill-arbitru l-possibbilta' li hu jiddetermina l-post ta' l-arbitraġġ u għar-raġunijiet tan-New York convention li se tiġi rratifikata.

L-emenda għal artiklu 60 hija importanti għax tipprovdi r-regoli kif se jkunu mniżżlin f'Taqsima IV tal- liġi, li se jidħlu in vigore f'każ li l-partijiet għall-international arbitration ma jkunux għażlu r-regoli partikolari li jiggverna l-arbitraġġ tagħhom.

L-emenda għal artiklu 70 hija importanti wkoll għax tipprovdi l- konfidenzjalita' fil-proċess kollu ta' l-arbitraġġ.

Min jipprattika f'dan il-qasam jaf li ħafna drabi l-partijiet jippreferu l-arbitraġġ mill-qrati mhux biss għax ikun hemm inqas formalita', iktar ħeffa u inqas spejjeż imma għaliex filwaqt li fil-qorti jridu joħorġu dokumenti fil-pubbliku u dak li jintqal bejniethom joħroġ fil-pubbliku, fil-proċess ta' l-arbitraġġ jibqa' kollox konfidenzjali.

Il-prinċipju tal-konfidenzjalita' ovvjament jgħin lill-partijiet kemm biex isolvu jekk jistgħu d-dispute li għandhom b'mod li anke ma jaslux għal arbitral award, imma anke jekk jaslu għal arbitral award tkun biss l-award li ssir pubblika u l-proċess kollu li jkunu għaddew minnu ma jsirx pubbliku u allura ma jippreġudikawx il- pożizzjonijiet tagħhom anke ma' terzi persuni.

Iż-żieda ta' artiklu 80 ġdid mal-liġi prinċipali jikkonċerna l-arbitration chambers internazzjonali.

Kif diġa' għedt, il-gvern jixtieq jattira lejn Malta arbitraġġi internazzjonali u metodu partikolari li qed nadottaw huwa billi qed ngħidu li jekk international practitioners, jiġifieri avukati jew accountants, huma x'inhuma, li m'humiex Maltin imma jridu jiġu Malta, jistgħu jifformaw dak li qed insejħu arbitration chamber fl-għamla ta' kumpannija internazzjonali.

F'dan l-istadju m'iniex se noqgħod nidħol fid-dettall tar-regoli dwar kif taħdem arbitration chamber pero' ngħid biss li dik l- arbitration chamber li tiġi fformata minn persuni jew ditti barranin, tiġi reġistrata u ġġib xogħol ta' arbitration lejn Malta u titħallas fees f'Malta, ikollha l-istess vantaġġi li llum huma mogħtija lill- international trading companies magħrufa bħala l-itc's taħt l-liġi ta' l- income tax u taħt il-liġijiet l-oħra fiskali applikabbli f'pajjiżna.

Fi kliem ieħor qed ngħidu li llum għandna reġim li ilu jeżisti għal diversi snin, qbilna fuqu ż-żewġ naħat tal-Kamra u li jopera taħt l-kappa tal-MFSC u qed ngħidu li l-istess regolamenti u l-istess vantaġġi jingħataw lil arbitration chambers ifformati minn persuni barranin, li jkunu reġistrati Malta u li jaħdmu f'Malta biex iġibu arbitraġġi internazzjonali.

Nisperaw li dan il-vantaġġ flimkien mal-vantaġġ l-ieħor, li l-ispejjeż ta' l- arbitraġġi hawn Malta għandhom ikunu inqas milli huma f'pajjiżi barranin, u l-fatt li jkollna sistema effiċjenti ta' arbitraġġi, fejn jingħataw deċiżjonijiet forsi anke iktar malajr min-numru ta' ċentri oħra, ikunu inċentivi biżżejjed biex nattiraw business ġdid lejn pajjiżna.

Mr Speaker, kif diġa' għedt, jekk irridu nressqu lejna arbitraġġi internazzjonali huwa essenzjali li nirratifikaw in-New York convention ta' l-1958.

Bis-saħħa taż-żewġ naħat tal-Kamra, illum qed nikkonkludu proċess serju mibdi tliet snin ilu, proċess li din il-Kamra kkontribwiet lejh bid- dibattiti fuq il-liġi oriġinali u bid-dibattitu li qed isir illum, u proċess li ż-żewġ naħat tal-Kamra kkontribwew lejh amministrativament permezz tad-diversi ministri predeċessuri tiegħi, fosthom l-Onor.

Michael Refalo, li kien ippilota l-liġi fl-1996 u beda l-proċess kollha ta' l- arbitraġġ.

Pero' nerġa' ngħid li wasalna fejn wasalna mhux biss bis- saħħa tagħna imma bis-saħħa tal-bord tal-gvernaturi u b'mod partikolari bis- saħħa tal-Prof.

David Attard.

Fil-fatt jien nawgura li l-Prof.

Attard jibqa' jaħdem għal ħafna snin f'dan il-qasam għaliex nemmen li m'huwiex biżżejjed li jkollna l-liġi imma rridu lil xi ħadd bħall-Prof.

Attard, li għandu l-kuntatti mad-dinja kollha, li ħadem u jaf intimament dan il-qasam, biex bl-għajnuna ta' professjonisti legali u ta' accountants jibda jagħmel xogħol ta' marketing biex nattiraw lejn pajjiżna dak ix-xogħol internazzjonali neċessarju u nikkonvinċu lill-professjoni legali, li ħafna drabi hija konservattiva ħafna, biex ma tibqax tiffissa li lill-klijent tagħha tiftaħlu kawża l-qorti imma nużaw dan il-mezz ġdid ta' dispute resolution, li għandu jkun aħjar mill-qorti, iktar vantaġġuż għall- partijiet involuti u b'dan il-mod inkunu qed innaqqsu l-pressures minn fuq il-qrati tagħna.

Mr Speaker, irrid ngħid li għandna liġi moderna li toffri vantaġġi kbar lokali u internazzjonali, pero' rridu nħaddmuha mingħajr preġudizzji għaliex għalkemm ħadet tliet snin biex tidħol in vigore, ma kenux tliet snin moħlija għaliex f'dan iż-żmien ilkoll ħdimna biex niżguraw li jkollna liġi tajba ħafna, kif jien ċert li għandna llum.

Għalhekk issa huwa importanti li nidħlu għall-opportunitajiet li tagħti din il-liġi biex ikollna ċentru ta' arbitraġġ serju li jattira professjonisti lokali u li jġib business ġdid lejn Malta fil-qasam kummerċjali u f'oqsma oħra għall- ġid ta' pajjiżna kollu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, kif qal tajjeb il-ministru, m'hemmx dubju li n-naħa ta' l-oppożizzjoni taqbel ma' dawn l-emendi li għandna quddiemna għaliex huma kontinwazzjoni ta' proċess li nbeda mill-Onor.

Michael Refalo, tkompla mill-ministri preċedenti taħt gvern Laburista, l- Onor. Charles Mangion u l-Onor.

Gavin Gulia u qed jitkompla llum mill- Ministru Gatt biex din il-ħolma li ċ-ċentru ta' arbitraġġ jibda jiffunzjona f'pajjiżna ssir realta'.

Fil-fatt pajjiżna jixraqlu li jkollu dan iċ-ċentru jiffunzjona b'mod effiċjenti, kif għandhom pajjiżi oħra, xi wħud minnhom anke iżgħar minna, u x-xogħol kollu li qed isir f'din il-Kamra jawgura tajjeb biex dan iċ-ċentru jibda jiffunzjona.

Ħadt pjaċir ħafna li l-Ministru Gatt semma lill-ħabib tiegħi l-Prof.

David Attard u jien irrid ukoll ningħaqad miegħu biex minn hawnhekk nirringrazzjah għax-xogħol siewi li għamel.

Jien ngħid li dan il-bniedem huwa asset importanti għal pajjiżna, kemm minħabba l-kuntatti kbar li għandu ma' diversi pajjiżi u kif ukoll għad-dedikazzjoni li għandu, fejn jidħol il-qasam tal-liġi internazzjonali, b'mod partikolari l-liġi marittima, għaliex dan iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ żgur se jinkludi disputes li għandhom x'jaqsmu mal-qasam marittimu.

Mr Speaker, jien iltqajt mal- Prof. Attard f'diversi okkażjonijiet oħra u ddiskutejt miegħu diversi punti li jidhirli li huma importanti, anke fid-dawl ta' dawn l-emendi, u għalhekk se nipprova nanalizza bil-kwiet dak li naħseb li huwa importanti u nqanqal dibattitu dwar dawn l-emendi.

L-ewwelnett iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ li se jkollna se jagħti lok biex jiġu deċiżi litigazzjonijiet domestiċi - fil-fatt dawn l-affarijiet konna diġa' bdejna nagħmluhom imma mhux b'mod professjonali għaliex, kif jaf il- ministru li kien jipprattika l-qorti, ġieli jkun hemm każi żgħar, per eżempju, ta' kolliżjonijiet, fejn il-partijiet jiddeċiedu li jmorru quddiem arbitru pero' ma kienx hemm sistema li wieħed seta' joqgħod fuqha - u permezz tal-liġi, kif se tiġi emendata, se jkollna kollox ordinat b'mod professjonali, għaliex iċ-ċentru se jkollu r-regolamentazzjoni tiegħu, se jiffunzjona bil-board of governors u bil-panel ta' l-arbitri u se jkollna l- proċedura dwar kif wieħed jista' jiċċalinġja arbitru u kif jista' jinħatar arbitru meta waħda mill-partijiet ma tagħżilx arbitru.

Din hija xi ħaġa pożittiva għal pajjiżna, iktar u iktar meta nafu li pajjiżna dejjem ta kontribut siewi fid-diskussjonijiet ta' strumenti internazzjonali, bħalma hija l-model law ta' l-international arbitration.

Fil-fatt il-Prof.

Attard u sieħbi l-Onor.

Gavin Gulia kienu marru jaraw jekk dak li konna qegħdin nagħmlu kienx jiffittja eżatt jew għallinqas kienx viċin ħafna l-model law għal dak li għandu x'jaqsam ma' international arbitration.

Ta' min ifakkar ukoll li pajjiżna kien involut fid-diskussjonijiet ta' diversi konvenzjonijiet.

Fil-fatt meta din il-model law ġiet adottata bħala waħda mill-international trade laws f'Ġunju ta' l-1985, Malta, tramite r-rappreżentanti tagħha barra, kemm f'Ġinevra u kif ukoll fi New York, dejjem tat il-kontribut tagħha.

Il-poplu Malti għandu jkun jaf li r-rappreżentanti tagħna jkunu involuti f'diversi kumitati u f'diversi diskussjonijiet meta jkunu qed jiġu drafted dawn il-konvenzjonijiet.

Permezz ta' l-emendi li għandna quddiemna, in-New York convention ta' l- 1958 se tibda tifforma parti mil-liġijiet tagħna u għalhekk kull deċiżjoni li tiġi reġistrata fiċ-ċentru ta' l-arbitraġġ Malti, se tkun awtomatikament rikonoxxuta u tista' tkun inforzata f'dawk il-pajjiżi li rratifikaw din il- konvenzjoni, jiġifieri madwar 143 pajjiż fid-dinja kollha.

Dan ifisser li jekk, per eżempju, kumpannija Franċiża u kumpannija Ingliża jagħżlu ċ- ċentru ta' l-arbitraġġ Malti fejn id-dispute tagħhom jiġi diskuss u deċiż, jekk kemm-il darba waħda mill-kumpanniji li tirbaħ il-kawża tkun trid tinforza d-deċiżjoni f'pajjiż ieħor li jkun irratifika din il- konvenzjoni ta' New York, u f'dak il-pajjiż il-kumpannija li tkun tilfet il-kawża jkollha xi proprjeta' jew flus x'taqbdilha, dik id-deċiżjoni tista' sseħħ.

Dan huwa fenomenu internazzjonali mill-isbaħ u nispera li xi darba jiġi adottat anke fuq livelli ta' deċiżjonijiet kriminali u deċiżjonijiet ċivili.

Mr Speaker, xtaqt nagħmel xi osservazzjonijiet fuq xi wħud mill-emendi li għandna quddiemna u nixtieq li l-ministru jara jekk jistgħux jiġu implimentati; u se nibda minn klawsola 2, li qed temenda artiklu 2 tal-liġi prinċipali, li jitkellem dwar meta l-partijiet jiddeċiedu li jmorru quddiem iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ.

Għalkemm jista' jkun hemm sitwazzjonijiet fejn il-partijiet involuti jiddeċiedu mill-bidunett li jmorru quddiem arbitru, jista' jkollok sitwazzjonijiet oħra fejn il-każ ikun diġa' nbeda quddiem qorti - jiġifieri il-kawża ta' l-attur u l-konvenut tkun diġa' nbdiet quddiem il-Prim'Awla - u għal xi raġuni jew oħra forsi minħabba segretezza, minħabba dewmien żejjed jew minħabba xi teknikalita' fil-proċedura, il-partijiet jiddeċiedu li jieqfu milli jkomplu l-proċeduri fil-Prim'Awla - għaliex illum m'għandniex qorti tal-kummerċ imma għandna qorti ċvili - u jmorru quddiem iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ.

Naħseb li wieħed għandu jassigura li fil-liġi li għandna quddiemna dan jista' jkun possibbli bl-inqas problemi proċedurali, billi permezz ta' nota konġuntiva tal-partijiet quddiem il- Prim'Awla jkun hemm staying tal-proceedings tal-Prim'Awla u l-każ kollu bl- atti jiġi riferut liċ-ċentru ta' l-arbitraġġ.

Qed nagħmel dan is- suġġeriment għaliex għalkemm wieħed jindika li dan jista' jkun possibbli pero' m'iniex nara li huwa inkluż jew hija ċara fl-emenda, allavolja qed ngħidu li jrid ikun hemm kuntratt fejn ikun qed jiġi kostitwit li jrid jkun hemm il-ftehim li ssir riferenza tal-każ quddiem l-arbitraġġ, ikunu fejn ikunu l-partijiet, sija jekk ikunu bdew il-kawża u sija jekk ma jkunux bdewha.

Għaliex qed ngħid dawn l-affarijiet, Mr Speaker?

Kif innota l-ministru, llum nafu li fil-qorti hemm ħafna kawżi ta' natura partikolari li jirrikjedu li biex ikun hemm sentenza ġusta, irid ikun hemm ċertu pronunzjament minn ċerti esperti - u għalhekk jinħatru esperti f'ċerti kawżi - u allura l-partijiet involuti jistgħu jħossuhom iktar komdi li jmorru quddiem iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ, ladarba jkun qed jiffunzjona b'mod tajjeb u b'mod effiċjenti.

Barra minn hekk, jista' jkun li l- ispejjeż - jien għadni ma nafx kemm se jkunu għaliex m'hawnx indikazzjoni kemm se jkunu l-ispejjeż, kemm biex tippreżenta l-proċedura quddiem dan iċ- ċentru ta' l-arbitraġġ u anke t-taxxa li titħallas wara li ssir il-kawża - dovuti lill-avukati jew inkella lil min ikun se jirrappreżenta lill- partijiet - għaliex f'dan il-każ jista' jkun hemm ukoll accountant - ikunu aktar baxxi minn tal-qorti - allavolja fil-qorti dawn diġa' huma baxxi - u allura jista' jkollok dan l-exodus ta' kawżi li jkunu diġa' bdew quddiem il-qorti għal quddiem dan iċ-ċentru.

Jien ngħid li jekk bl- għajnuna ta' dan iċ-ċentru nistgħu nnaqqsu mil-load li għandha l-qorti u l-kawżi xorta jiġu deċiżi b'mod korrett - u jien ċert li dan iċ-ċentru se jkun korrett u kulħadd se jħares lejh b'ċertu sodisfazzjon - allura dan għandu jiġi nkoraġġit mill-iktar.

Għaliex qed ngħid dan?

Kif jaf il- ministru u kull wieħed minna f'dan il-parlament, Malta dejjem pproduċiet avukati tajbin, li kapaċi jmorru barra jagħmlu kuntratti jew jagħtu konsulenza.

Saħansitra meta jiġu xi barranin biex jieħdu xi konsulenza minn hawn Malta u jippreparaw xi każi, dejjem jgħidu li hawn Malta għandna avukati tajbin.

Jien naħseb li dan iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ, permezz ta' avukati li jispeċjalizzaw f'dawn it-tip ta' ċentri, se jkun okkażjoni brillanti biex din is-sitwazzjoni ssir realta'.

Jekk fhimt tajjeb lill-ministru, l-għan ewlieni ta' dawn l-emendi huwa biex kemm jista' jkun f'għajn il-qafas internazzjonali dan iċ-ċentru ta' l- arbitraġġ jidher indipendenti b'mod kważi assolut u ma jkunx hemm il- biża' li dan iċ-ċentru jista' jkollu xi influwenza eżekuttiva minn xi ministru.

Fil-fatt paragrafu (b) ta' klawsola 4, li qed temenda artiklu 6 tal-liġi, jgħid li:

''the words "and on such terms and conditions as the Minister may deem appropriate" in subsection (1) thereof as renumbered shall be deleted ..."

Dan juru li se jkun hemm ċerta indipendenza u naħseb li dawn l-emendi saru wara konsultazzjoni mal-UNSITRAL li tat din id-direzzjoni.

Fil-fatt huwa importanti li jkun hemm ċerta indipendenza f'dan iċ-ċentru ta' arbitraġġ ġdid għal pajjiżna għaliex klijenti ta' pajjiżi barranin se jaqraw u jixtarru l-liġi - u jien informat li diġa' hemm interess qawwi fiċ-ċentru minn pajjiżi barra minn Malta u dan jawgura tajjeb - għaliex iridu jkunu ċerti li ma jkunx hemm id-daqqa ta' pinna ta' xi ministru jew ta' xi ħadd fl-eżekuttiv li jkun jista' jilgħab bil-makkinarju li jkun diġa' ġie stabilit.

Għalhekk huwa importanti li wieħed jaderixxi għal dawn l- affarijiet u l-membri tal-bord ikunu maħtura b'mod korrett u b'mod trasparenti u jingħataw ċerta indipedenza.

Mr Speaker, il-funzjonijiet ta' dan iċ-ċentru huwa wesgħin tant li se jkun jista' jiddeċiedi wkoll disputes ta' kull natura fuq livell domestiku, apparti każi ta' separazzjoni bejn mara u raġel u każi oħra fejn tidħol paternita' ta' tfal, li se jibqgħu taħt il-ġurisdizzjoni tal- Prim'Awla.

Imma kull ħaġa oħra li taqa' taħt il-kappa tax-xemx li jkollha x'taqsam ma' każi ċivili tista' tiġi deċiża minn dan iċ-ċentru.

U għalhekk fil-bidu tad-diskors tiegħi stedint lill-ministru biex naraw li dawk il-każi li jkunu diġa' nbdew quddiem il-qorti tal-maġistrati, jixxiftjaw bl-inqas ħsara għal quddiem dan iċ-ċentru u naraw xi proċeduri jistgħu jivvantaġġaw lill-partijiet li jmorru għal dan iċ-ċentru ta' l- arbitraġġ.

Barra minn hekk, dan iċ-ċentru se jpoġġi lil Malta f'post rispettat fil- qasam internazzjonali, fejn il-barrani ma jibqax iħares lejn pajjiżna biss bħala dak il-post fejn jista' jiġi jistrieħ, imma jkun jista' jiġi hawn wkoll biex iressaq il-każi tiegħu quddiem dan iċ-ċentru internazzjonali ta' l-arbitraġġ.

Għalhekk għandna naraw li minbarra li dan iċ-ċentru ikollu l-faċilitajiet neċessarji ikun ukoll ċentru b'funzjonament b'saħħtu.

Iċ-ċentru se jdaħħal ċertu introjtu minn fees u spejjeż oħra li jridu jitħallsu minn min ikun se jippreżenta l-każ tiegħu u allura l-gvern irid jara li dan l-introjtu jkun mmexxi b'ċerta responsabbilta'.

Pero' min-naħa l-oħra għamel tajjeb il-ministru li ressaq emenda għal artiklu 13 tal-liġi prinċipali li tgħid li :

"Kull eċċess ta' dħul fuq l-ispiża taċ-Ċentru għandu, bla ħsara għal dawk id-direttivi li l-Ministru jista', wara konsultazzjoni mal- Ministru responsabbli għall-finanzi, minn żmien għal żmien jagħti, jiġi applikat miċ-Ċentru għall-għemil ta' fondi ta' riserva biex dawn jintużaw għall-għanijiet taċ-Ċentru ...".

Dan huwa ċentru ġdid li kważi rridu nagħmluh jaħdem fuq ir-rubini.

Iż-żewġ naħat tal-Kamra naqblu li dan iċ-ċentru se jkun ta' ġid għal pajjiżna għaliex se joħloq ix-xogħol, kemm għall-istess ċentru biex jaħdem u kif ukoll għall-professjonisti, bħalma huma avukati u accountants.

Jien naqbel li f'ċerti każi ta' disputes internazzjonali jew domestiċi li jkollhom x'jaqsmu ma' kwestjonijiet ta' accounting jista' jkun l-istess accountant li jkollu l-warrant - u dan huwa provdut fl-emenda - li jista' jagħmel d- difiża tiegħu.

Naqbel ukoll ma' l-emenda li tgħid li dawk l-avukati internazzjonali li flimkien jwaqqfu kumpannija li tiġi rikonoxxuta bħala kamra ta' arbitraġġ, u din il-kamra tiġi reġistrata taħt l-Att ta' l-1995 dwar il-Kumpanniji, għandhom jibbenifikaw minn ċerti vantaġġi fiskali għal dak li għandu x'jaqsam ma' ħlas ta' taxxa ladarba dawn ikunu qed iġibu x- xogħol f'Malta.

Suġġeriment li xtaqt nagħmel huwa li ladarba qed nikkonsidraw li avukati jew accountants li m'humiex Maltin se jkollhom il-vantaġġi ta' international trading companies jekk kemm-il darba l-kamra ta' l-arbitraġġ tiġi reġistrata bħala kumpannija u tieħu l-benefiċċji kontemplati f'artiklu 48 ta' l-Att ta' l-1994 dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa, għandu jiġi kkonsidrat ukoll li f'każi partikolari, fejn għandek numru ta' avukati jew accountants lokali li bl-għajnuna tagħhom qed jinħoloq dan ix- xogħol - billi jġibu dawn it-tip ta' kmamar ta' l-arbitraġġ li jkunu reġistrati bħala kumpanniji - għandhom jingħataw ukoll ċerti benefiċċji fiskali għal dak li għandu x'jaqsam ma' taxxa.

Wara kollox dawn ikunu qed iġibu investiment lejn Malta.

Din hija sistema ġdida ta' kif avukati u accountants Maltin flimkien ma' avukati u accountants barranin jistgħu jaħdmu flimkien biex iġibu xogħol li għandu x'jaqsam ma' dispute resolution f'pajjiżna.

Naħseb li dawn l-affarijiet jistgħu jiġu diskussi fl-istadju ta' kumitat jew fil-kumitat permanenti għall-konsiderazzjoni ta' abbozzi ta' liġi, ħalli nkunu nistgħu nikkonsolidaw iktar dan il-ħsieb komuni.

Barra minn hekk, jien nemmen li dan ċ-ċentru ta' l-arbitraġġ jista' wkoll jagħti pariri lill-gvern dwar kif għandu jitmexxa l- funzjonament tiegħu.

Artiklu 10 fil-liġi prinċipali jgħid li:

"... iċ-Ċentru għandu jkollu dawk is-setgħat, tramite l-bord tiegħu, li jagħmel ir-regolamenti li jiġu maħruġa fil-Gazzetta tal-Gvern bi ftehim mal-Ministru.".

Pero' issa fi klawsola 6 qed titressaq emenda biex il-kliem "bi ftehim mal- Ministru" jitħassru u dan jawgura tajjeb biex iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ jibqa' dejjem jinħass indipendenti u l-ministru kemm jista' jkun iżomm 'il bogħod mill-funzjonament tiegħu.

Ma rridux ninsew li quddiem dan it- tribunal ta' l-arbitraġġ jista' jkollok każi li għandhom x'jaqsmu ma' kummerċ, ma' insurance, każi ta' kolliżjonijiet, każi ta' kostruzzjoni u anke każi li għandhom x'jaqsmu mal-qasam marittimu.

Apparti li nemmen li kollox għandu jiġi nkoraġġit, imma naħseb li ladarba jibda jiffunzjona dan iċ-ċentru, Malta għandha taħdem ħafna fil-qasam marittimu.

Pajjiżna tradizzjonalment u storikament minn dejjem kien fuq quddiem f'dak li għandu x'jaqsam mal-qasam marittimu, kemm minħabba l-pożizzjoni ġeografika ta' pajjiżna, kemm minħabba l-istorja li l-ikbar interess navali dejjem kien fiċ-ċentru ta' Malta, kemm minħabba l-preżenza tal- Kavallieri ta' Malta u kif ukoll minħabba l-preżenza ta' shiprepair u shipbuilding yards f'pajjiżna, li taw l-isbaħ ċertifikat lil Malta ma' kull pajjiż fid-dinja.

Barra minn hekk, Malta għandha biex tiftaħar, mertu ta' dan il-gvern u anke tal-gvern preċedenti, li dejjem kienet fuq quddiem għal dak li għandu x'jaqsam mar-reġistrazzjoni ta' vapuri taħt il- bandiera Maltija u żgur li dan kollu għandu jkun ingredjent b'saħħtu biżżejjed biex kulmin b'xi mod ikollu konnessjoni ma' pajjiżna juża dan iċ- ċentru meta jinqala' xi dispute marittimu.

Riċentement kont f'pajjiż ħafna iżgħar minna, Ġibilta', u nnotajt li l-avvanzi li għamlu fil-qasam tas-servizzi tal- bunkering u anke fil-finanzjament ta' l-istess xiri ta' vapuri huma tremendi.

Sfortunatament ikolli ngħid li wara l-bejgħ tal-Mid-Med Bank lill-HSBC - u għandi anke l-provi ta' dan li se ngħid - ix-ship financing li kien jiġi kkonsidrat mill-Mid-Med twaqqaf mill-HSBC, għax din l-organizzazzjoni ma jaqblilhiex li tagħmlu minn pajjiżna imma jaqblilha li tagħmlu minn branches oħra li l-HSBC għandna f'pajjiżi oħra bħal Singapore.

Pero' l- fatt li pajjiżna tilef il-klijenti qisu ma ġara xejn.

Issa jien qed ngħid Ii ladarba tlifna l-klijenti, għal dak li għandu x'jaqsam ma' finanzjament ta' vapuri, fejn xi ħadd biex jixtri vapur juża l- faċilitajiet ta' self mill-bank u jkun hemm sistema ta' privileġġi fuq il- vapur favur il-bank, għallinqas għandna nipprovaw niġbdu lil dawn il- klijenti meta jkollhom disputes bejniethom.

Per eżempju, fergħa ta' bank tal-HSBC fil-Greċja tkun għenet biex inxtara vapur, jinqala' dispute bejn il-bank u sid il-vapur, li jkollu l-overdraft mal-bank, u aħna nipprovaw inġibuhom fiċ-ċentru ta' l-arbitraġġ Malti biex insolvulhom id-dispute ta' bejniethom.

Irridu niftakru li dawn it-tip ta' kawżi jħallu qligħ kbir għal Malta għaliex dawn il-każi jinvolvu eluf u anke miljuni ta' liri.

Mr Speaker, jien m'għandi l-ebda ħsieb li nikkritika kif se jkun maħtur il-panel ta' l-arbitri, speċjalment dak il-panel li se jinħatar wara rakkomandazzjoni ta' l-international arbitral advice committee biex jieħu ħsieb il-każi ta' international commercial arbitration.

Jien naf li f'pajjiżna għandna ħafna nies li huma kapaċi jagħmlu xogħol ta' arbitri pero' rridu noqogħdu attenti li ma jiġux maħtura nies li forsi ma jkollhomx ħafna esperjenza.

M'iniex qed ngħid li kulmin se jiġi maħtur għandu jkollu esperjenza ta' arbitru, pero' tajjeb li nużaw lil min diġa' għandu esperjenza ta' arbitru għaliex l-agħar ħaġa li tista' tiġrilna hija li nagħmlu xi avventura żgħira li tiswielna ħażin u pajjiżna jieħu isem ħażin.

Nerġa' nsemmi Ġibilta', li kienet ħadet isem ħażin fl-offshore wara l-iskandlu li ħareġ fi żmien il-gvern ta' Joe Bassano.

Qed nisħaq fuq dawn l-affarijiet għaliex ladarba ż-żewġ naħat tal-Kamra qed naqblu fuq din il-liġi għandna naraw li dan iċ-ċentru jiġi varat b'mod tajjeb f'kollox.

Min-naħa l-oħra huwa ħażin jekk wieħed jaħseb li dan iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ se jkun biss lok fejn il-partijiet involuti jressqu l-każ tagħhom u jħallu f'idejn iċ-ċentru biex jiddeċiedi, għaliex hemm sistemi oħra li jistgħu jiġu implimentati mingħajr ma jkun hemm sentenza.

Per eżempju, fl-Ingilterra tant qed ikun hemm kawżi fil-qrati li bilfors qed ikollhom imorru għal sistemi oħra għaliex ma jistax ikun li n-nies jibqgħu għal żmien twil fil-qrati biex xi darba tingħata s-sentenza, għaliex illum kollox jiswa l-flus u l-ħin, u kultant jekk sentenza tingħata favur dak li jkun pero' ddum ma tingħata kważi ma tkun tiswa xejn.

Għalhekk illum qed jipproponu li dawn it-tip ta' ċentri jinkoraġġixxu li l-partijiet involuti jaqblu bejniethom biex tiġi applikata xi tip ta' mediation billi tinħatar persuna esperta fosthom li tipprova tressaq lill-partijiet involuti lejn ftehim u jkun hemm settlement.

Għalkemm forsi nistgħu ma naqblux ma' l-interpretazzjoni ta' dan l- agreement imma b'xi mod nistgħu naslu u la hija xi inkluża fil-liġi ta' min jinkoraġġiha.

Mr Speaker, qegħdin ngħidu wkoll li d-deċiżjoni ta' l- arbitru hija finali pero' jista' jkun hemm raġunijiet partikolari fejn wieħed jista' jmur quddiem il-Qorti ta' l-Appell, li min-naħa tagħha tista' twaqqa' d-deċiżjoni ta' l-arbitru.

Dawn huma każi tekniċi li m'iniex se nidħol fihom pero' huma importanti wkoll.

Issa waħda mill- affarijiet li tinkwetani hija n-nuqqas ta' saħħa li jista' jkollu dan iċ- ċentru ta' l-arbitraġġ meta xhud ma jitlax jixhed għaliex, kif kulħadd jaf, ladarba jkun hemm kawża għaddejja jridu jittellgħu x-xhieda u jiġu ppreżentati d-dokumenti.

Issa fil-każ ta' dan iċ-ċentru, ir-reġistratur jista' joħroġ taħrikiet li aħna nsejħulhom writs of subpoena biex jara li xhud jitla' fiċ-ċentru biex jagħti x-xhieda tiegħu.

Issa f'każ li dan ix- xhud ma jitlax jixhed għal xi raġuni jew oħra, l-arbitru jrid bilfors japplika l-qorti biex tieħu l-provvedimenti meħtieġa u toħroġ it-taħrika.

Din il-proċedura xejn m'hi feliċi u għahekk jiena qed nipproponi li ċ- ċentru ta' l-arbitraġġ jingħata ċerti poteri tal-qorti biex ikun jista' jieħu l-passi hu f'każ li xhud ma jitlax jixhed.

Mr Speaker, klawsola 15 qed temenda artiklu 38, li jittratta l-kwestjoni tal-ħruġ tal-mandati - aħna ngħidulhom precautionary warrants - qabel ma tiġi ppreżentata l-kawża.

Fil-prattika x'jiġri?

Fil-prattika jista' jiġri li qabel ma dak li jkun jippreżenta kawża jagħmel ħruġ ta' mandat kawtelatorju kontra kumpannija jew persuna, fejn jgħidilha li huwa qed jgħid li din il-kumpannija jew persuna hija debitriċi lejha għall-ammont ta' Lm10,000 u għalhekk se jagħmlilha sekwestru fuq ammont ta' Lm10,000 kontra l-accounts li jkollha fil-bank, eċċ. Issa skond il-proċedura ċivili qed ngħidu li l-kumpannija jew il-persuna li kontriha jkun ħareġ il- mandat, ikollha 15-il ġurnata żmien biex tippreżenta l-każ tagħha quddiem iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ.

Issa fi klawsola 15 qed ngħidu li dan il- perijodu se jiġi estiż għal 20 ġurnata.

Jien naħseb li għal dak li jirrigwarda każi domestiċi dan huwa perijodu raġonevoli, pero' għal dawk il- kumpanniji barranin li jkunu interessati li jressqu l-każi tagħhom quddiem dan iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ ma naħsibx li huwa żmien raġonevoli.

Għalhekk qed nipproponi li l-perijodu jista' jiġi estiż għall-perijodu ieħor imma ma jkunx iktar minn żewġ perjodi wara xulxin.

MR SPEAKER: Onorevoli, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkompli titkellem?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nipproponi li l-Onor.

Farrugia jkompli jitkellem.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Farrugia jkompli jitkellem.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha.

Jien qed ngħid li jista' jkollok sitwazzjonijiet fejn ikun ġustifikat li tingħata estenzjoni ta' another period of another 20 days darba biss biex tiġi filed kawża fil-qorti u dan ikun jista' jsir b'nota jew b'rikors fiċ-ċentru.

Qed nagħmel dan is-suġġeriment għaliex jista' jagħti l-każ li ċerti dokumenti u evidenza ma jilħqux jaslu minn barra fil- perijodu stabilit mil-liġi.

Jien ngħid li rridu nkunu prattiċi f'dawn l- affarijiet għaliex dawn huma sitwazzjonijiet li jistgħu jinħolqu u għalkemm prattikament il-liġi tagħna hija rifless ta' dak li nsibu fil- model law ta' l-United Nations, pero' m'għandniex nkunu marbuta kompletament mal-provisions li hemm fil-United Nations convention dwar l- arbitration.

Għaliex qed ngħid dawn l-affarijiet?

Għaliex filwaqt li naqbel mal-proċeduri kollha indikati bħal, per eżempju, li l-partijiet ikollhom dritt jagħżlu l-arbitru huma, pero' min-naħa l-oħra jekk fi żmien 15-il ġurnata wieħed jibqa' ma jiċċaqlaqx bilfors irid isir xi ħaġa biex, per eżempju, jinħatar it-tielet arbitru, ladarba se jkun hemm tliet arbitri, għaliex il-liġi tgħid li jista' jkollok sitwazzjoni fejn tliet arbitri jkunu se jiddeċiedu l-każ jew inkella jkun hemm qbil li arbitru wieħed jiddeċiedi l-kawża.

Qed ngħid dawn l-affarijiet għaliex jista' jkollok sitwazzjonijiet fejn trid issalva dak kollu possibbli għall-ġid ta' Malta.

Huwa veru li qed nitkellmu fuq xi ħaġa ġdida u l-passi li qed nagħmlu, bl-emendi li għandna u anke b'xi emendi Ii jistgħu jiġu proposti fl-istadju ta' kumitat, huma kbar pero' min-naħa l-oħra tajjeb li wieħed jara x'għamlu pajjiżi oħra.

Per eżempju, aħna għamilna tajjeb li fil-liġi tagħna qed ngħidu li l-Qorti ta' l-Appell f'Malta tista' tiddeċiedi li twarrab award minħabba li l- persuna jew il-parti fil-kawża quddiem iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ ma tkunx ingħatat l-proper notice ta' l-istess appointment ta' l-arbitru jew forsi għaliex il-kompożizzjoni ta' l-istess arbitral tribunal ma jkunx skond il- ftehim milħuq bejn il-partijiet.

Għalkemm huwa diffiċli li tinqala' sitwazzjoni bħal din pero' la jista' jkun hemm lok għal dawn it-tip ta' sitwazzjonijiet huwa tajjeb li l-qorti ta' l-appell f'Malta jkollha din il- funzjoni.

Mr Speaker, huwa tajjeb li artiklu 73 tal-liġi prinċipali qed jiġi sostitwit sabiex iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ ikun iktar indipendenti, għaliex qabel iċ-chairman tal-bord kellu jirrapporta "any decision given by him, to any power in or under this Act".

Irrid nirrimarka wkoll li kellhom jgħaddu 41 sena biex pajjiżna jirratifika l-konvenzjoni ta' New York ta' l-1958, li minn dejjem kienet l- għejra ta' ħafna konvenzjonijiet oħra mill-aspett internazzjonali.

Għaliex qed ngħid dan?

Din hija konvenzjoni li qed tagħti poter lil dawk il-pajjiżi li jaderixxu għaliha u jirratifikawha sabiex id-deċiżjoni li tingħata f'pajjiżhom tkun tista' tiġi inforzata fi kwalunkwe pajjiż ieħor li jkun irratifika din il-konvenzjoni.

U din hija s-sbuħija tal-makkinarju ta' dan iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ u s-sbuħija tal-kapaċita' ta' pajjiżna li għalkemm żgħir, huwa Stat sovran, rikonoxxut bl-iktar standards għoljin bħal kull pajjiż ieħor fil-qafas u fil-legalita' kollha tad-dritt internazzjonali.

Ladarba din il-konvenzjoni se ssir parti mil-liġijiet tagħna, aħna se nkunu wieħed minn dawk il-pajjiżi li nirrikonoxxu dawk l- arbitral awards li huma binding u li jistgħu jiġu inforzati skond ir- regolamenti ta' proċedura li jkunu indikati fit-territorju tal-pajjiż.

Jiġifieri deċiżjoni li tingħata miċ-ċentru ta' l-arbitraġġ f'Malta trid tiġi inforzata f'dak il-pajjiż li rratifika din il-konvenzjoni skond il- proċedura ta' dak il-pajjiż.

Meta qed nitkellmu fuq enforcement ta' deċiżjoni dwar interessi internazzjonali, l-ebda pajjiż m'għandu dritt jgħid li l-cost ta' l- enforcement ta' dik l-award għandu jingħata bi spejjeż aktar milli kieku l- enforcement qed isir għal xi ħaġa domestika, anke jekk ikun hemm proprjeta' tal-using party fil-pajjiż.

Din hija importanti u hija indikata f'artiklu 3 ta' l-istess konvenzjoni.

Kif jafu sħabi l-avukati, l- enforcement hija l-iktar ħaġa diffiċli biex timplimenta wara li tingħata sentenza.

Inutli li bħala pajjiż ikollna ċentru ta' l-arbitraġġ b'saħħtu, effiċjenti u li jista' jkun l-mudell ta' pajjiżi oħra jekk inkunu weak fl- enforcement tad-deċiżjonijiet li jingħataw minn dan iċ-ċentru.

U jien naqbel mal-ministru li qed jenfasizza li n-New York convention ta' l-1958 għandha tkun parti integrali mil-liġijiet ta' pajjiżna.

Il-ministru semma l-vantaġġi fiskali li tista' tibbenefika minnhom dik il- kamra ta' arbitraġġ li tkun reġistrata bħala kumpannija, pero' hawnhekk nixtieq nistaqsi - u din qed ngħidha bl-iktar mod oġġettiv, għaliex l- oppożizzjoni se tivvota favur din il-liġi - ladarba l-gvern jidher li se jibqa' miexi b'rasu baxxuta lejn il-European Union, qiegħed jara x'jistgħu jkunu r-riperkussjonijiet tad-direttivi ta' l-European Union jekk Malta tkun membru sħiħ ta' l-Unjoni?

Personalment naħseb li jekk kemm-il darba Malta keeps out of full membership tkun f'pożizzjoni ħafna aħjar għaliex tkun tista' tagħmel ir-regolamenti ta' proċedura u regolamenti oħra li jmissu ċ-ċentru ta' l-arbitraġġ b'mod indipendenti u dak li nkunu qed nagħmlu kemm jista' jkun nagħmluh fil-parametri rikjesti fil-qafas internazzjonali mill-konvenzjonijiet li Malta taderixxi għalihom.

Jekk ikun hemm xi ħaġa minn Brussels li tista' tkun ta' xewka għall-proċeduri li jistgħu jiġu mfassla fiċ-ċentru ta' l-arbitraġġ internazzjonali li se jitwaqqaf f'Malta nkunu nistgħu ma nagħtux kashom, pero' ladarba Malta tkun membru sħiħ ta' l-Unjoni jkollha timxi mad-direttivi li joħorġu minn Brussels.

Dawn huma ħsebijiet li bilfors ikolli nesprimihom għaliex bħala partit aħna ma naqblux mal-pożizzjoni li qed jieħu l-gvern għal dak li għandu x'jaqsam mal-European Union.

Min-naħa l-oħra jien nawgura lil dan il-parlament li kemm jista' jkun malajr ngħaddu dawn l-emendi ħalli nvaraw dan iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ fi Triq Nofsinhar, il-Belt Valletta biex ikun l-għejra ta' ċentri oħra madwar id-dinja.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Mr Speaker, irrid inkun onest mas-Sedja u ma' kulħadd billi ngħid li ma kontx beħsiebni nitkellem fuq din il-liġi pero' nixtieq nitkellem għas-sempliċi raġuni li attwalment f'pajjiżna tinħass il- ħtieġa li jitressqu dawn l-emendi dwar il-kwestjoni ta' l-arbitraġġ, u nispjega għaliex.

Aħna nitkellmu ħafna fuq il-konġestjoni kbira li nsibu fil-qrati tagħna, b'numru interminabbli ta' kawżi pendenti li hemm quddiem il-Qorti Superjuri, il-Qorti Inferjuri u l-Qorti ta' l-Appell.

Matul iż-żmien gvernijiet sussegwenti, kemm gvernijiet Nazzjonalisti u kif ukoll dawk Laburisti, dejjem introduċew ċerti emendi biex tiġi ffaċilitata l-proċedura fil-qrati tagħna bil-għan li din il-konġestjoni tispiċċa jew għallinqas titnaqqas.

Per eżempju, madwar sitt snin ilu saru emendi biex tiġi ffaċilitata l-proċedura solenni quddiem il-Qorti Superjuri u mmorru iktar għas-sustanza milli għall-forma, pero' nonostante dan kollu d-dewmien baqa' hemm.

Kien pass tajjeb meta żidna n-numru ta' l-imħallfin, li ħafna minnhom huma nies effiċjenti, li qed jagħtu kontribut siewi biex il- proċedura u l-proċessi fil-qrati jitħaffu, pero' xorta waħda l-konġestjoni baqgħet tiżdied.

Il-gvern Laburista kien introduċa l-assistenti ġudizzjarji biex jgħinu lill-imħallfin fil-ġbir tal-provi.

Għalkemm din kienet sistema tajba, ma ħadmitx fit-totalita' tagħha għaliex il-konġestjoni kbira ta' każi li hemm hija kważi l-akbar problema li teżisti fil-qrati.

Allura meta wieħed jibda jara li minkejja l-emendi kollha li saru minn żmien għal żmien xorta waħda baqgħu jiżdiedu l-kawżi, wieħed jibda jgħid li hemm xi ħaġa intrinsikament ħażina fil-mentalita' tal-Maltin, fis-sens li iktar ma jsiru emendi iktar jsiru kawżi.

Barra minn hekk, għandna sistema ta' bottleneck fil-qrati fejn il-kawżi kollha li jiġu appellati jispiċċaw quddiem l- istess qorti u dan qed joħloq konġestjoni quddiem il-Qorti ta' l-Appell.

Wieħed jista' jgħid li dawn l-affarijiet m'humiex daqstant rilevanti għaliex illum m'aħniex qed nitkellem fuq il-qrati imma qed nitkellmu dwar l- emendi għal-liġi dwar l-arbitraġġ li għaddiet minn dan il-parlament fl- 1996.

Fil-fatt l-arbitraġġi li kienu jsiru qabel l-1996 kienu informali u l- problema li kellna f'Malta kienet li ma kellniex il-kultura li n-nies jirriżolvu l-pendenzi ta' bejniethom b'mod aktar ċivilizzat billi jilħqu ftehim.

Sfortunatament din id-drawwa għadha sal-lum ma daħlitx u kulmin ma jaqbilx ma' xi ħadd fuq xi punt jidħol il-qorti u l-avukati rarament jirnexxilhom jikkonvinċu lill-partijiet biex imorru għall-arbitraġġ.

L- uniċi arbitraġġi li kienu jsiru kienu fil-qasam ta' l-insurance - għaliex ġieli jista' jkollok l-istess insurance qed tkopri liż-żewġ partijiet involuti u allura l-insurance ma jkollha l-ebda interess jekk jirbaħx parti "a" jew parti "b" u allura tkun trid tissettilja l-kawża ġenwinament - imma hawnhekk qed nitkellmu fuq kwestjonijiet ta' ħabtiet normali u mhux meta jkun hemm personal injuries, fejn iridu jiġu llikwidati d-danni.

Fil- fatt jien nista' ngħid li fit-13-il sena li ilni avukat - u dan jistgħu jikkonfermawh sħabi l-Onor.

Anġlu Farrugia u l-Onor.

John Attard Montalto - qatt ma rnexxieli nasal f'arbitraġġ f'kawżi ċivili jew kummerċjali, ħlief għal xi kwestjoni li kellha x'taqsam mal-kummerċ fix-shipping, għaliex huwa diffiċli ħafna li tasal biex tagħmel agreement biex isir arbitraġġ.

Għalkemm l-arbitraġġ huwa alternativa valida ħafna għal-litigazzjoni ġudizzjarja fil-qorti, xorta waħda ma konniex qed nirrikorru għalih.

Għalhekk fl-1996 il-gvern bir-raġun ħass li kellu jirregolarizza l- proċedura ta' l-arbitraġġ biex jagħtiha forma legali u ma jħallihiex f'idejn il-partijiet b'mod daqstant apert.

Jien nemmen li l-arbitraġġ m'għandux ikun regolat, għaliex idealment l-arbitraġġ ifisser li jintlaħaq ftehim bejn il-partijiet, b'persuna li tiġġudika l-każ ta' bejniethom.

L- esperjenza għallmitna li jekk dan l-arbitraġġ ma jingħatax sura ġuridika ma jkunx jidher xi ħaġa serja u allura ma tħajjjarx lil dak li jkun biex jidħol għal din il-proċedura.

Il-gvern għamel tajjeb li lleġisla biex jagħti sura ġuridika lil din l-istituzzjoni importanti, pero' ma rridux ninsew li l-arbitraġġ qiegħed hemm mhux biex joqtol il-qorti imma biex itaffi mill-piż u mill-kawżi li hemm il-qorti.

Barra minn hekk, wieħed jittama li l-arbitraġġi jiffaċilitaw il- proċedura billi l-affarijiet jsiru aktar malajr u dak li jkun jasal għall- award tiegħu b'aktar speditezza.

Sfortunatament biex tingħata sentenza mill-qorti trid tgħaddi minn kalvarju sħiħ pero' nittama li fl-arbitraġġ ma jsirx hekk, għaliex wisq nibża' li jekk nifformalizzaw iżżejjed l- arbitraġġ - u dawn l-affarijiet jistgħu jiġu diskussi fl-istadju ta' kumitat - jibda jkollna wkoll dewmien fl-arbitraġġ.

Fil-fatt jien nista' ngħid li l-ftit kawżi li ddifendejt fl-arbitraġġ kważi damu daqs kawżi normali.

Huwa importanti li tingħata forma aktar solenni lill- istituzjoni ta' l-arbitraġġ imma mill-banda l-oħra nemmen li jekk tgħabbi lil din l-istituzzjoni b'wisq formalita' allura tista' tasal fl-istess problemi li għandna fil-qorti.

M'iniex qed ngħid li ma naqbilx mal-liġi kif inhi anzi rrid ngħid li kif qed tiġi emendata se tkun ferm aħjar milli kienet.

Jidher li l-intenzjoni tal-liġi - u din hija xi ħaġa lodevoli - hija li nagħtu ħajja liċ-ċentru ta' arbitraġġ, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-arbitraġġ internazzjonali, li tant tkellem tajjeb fuqu l-kollega tiegħi l-Onor.

Anġlu Farrugia, li daħal fil-kwestjoni tar- reciprocal enforcement of awards.

Jien nittama li eventwalment iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ Malti jibda jintuża wkoll bħala ċentru ta' arbitraġġ internazzjonali biex jittratta kawżi ta' inċidenti marittimi.

Dawn it-tip ta' kawżi jinvolvu ammont konsiderevoli ta' flus u jħallu qligħ fil-pajjiż fejn isiru dawn l- arbitraġġi.

Hija ħasra li Malta tippromwovi ruħha bħala ċentru marittimu għal dak li għandu x'jaqsam ma' reġistrar ta' vapuri, yacht marinas eċċ, fejn qed immexxu b'suċċess kbir u mbagħad mil-lat ta' riżoluzzjoni għall- kwestjoni marittimi tibqa' lura.

Wieħed jispera - u nimmaġina li b'din il- liġi dawn l-affarijet jistgħu jsiru - li kif kellna suċċessi mil-lat maritimu għal dak li jikkonċerna l-ħwejjeġ li għadni kif semmejt, meta jkollna liġi aktar moderna u aktar aġġornata nidħlu f'din l-isfera ta' xogħol billi international maritime arbitrations jibdew jinżammu f'Malta.

Issa nixtieq nitkellm fuq il-liġi nnifisha, Sur President, Klawsola 2 qed temenda d-definizzjoni ta' "ftehim ta' arbitraġġ", kif imniżżel f'artiklu 2 tal-liġi prinċipali, fejn bażikament qed ngħidu li jekk parti tintima lil parti oħra li hi beħsiebha tagħmel arbitraġġ ma' min għandha dispute u l-parti l-oħra fit-trapass tal-perijodu stabilit mil-liġi ma tagħmilx l-objections tagħha, allura qisha b'mod taċitu qed taċċetta li jsir arbitraġġ.

Issa l-mod kif il-parti l-oħra trid tiġi intimata jew notifikata b'mod uffiċjali wieħed jaraha iktar fid-dettall fl-istadju ta' kumitat għax forsi m'hijiex daqstant ċara, pero' jidher li dan huwa l- ħsieb tal-liġi.

Kif għedt qabel - u issa se nsemmi x'inhu l-periklu fiha - ħafna drabi ma tasalx f'arbitration għax il-parti li trid tfittex tkun intransiġenti u ma tkunx trid tissettilja, forsi għaliex tkun taf li għandha tort u allavolja tiktbilha ittri uffiċjali, tibqa' ma tirrispondix.

Fil-fatt ħafna mill-kawżi jispiċċaw il-qorti għaliex wara li lil dak li jkun tkun ktibtlu diversi drabi jibqa' jinjora dawn l-ittri, għaliex forsi ma jkunx irid jonora l-kuntratt jew għaliex ikollu jagħti xi flus u allura l-parti l-oħra ddaħħlu l-qorti.

Pero' rridu niftakru li l-Prim'Awla tal- Qorti Ċivili m'hijiex qorti ta' ġurisdizzjoni volontarja imma hija qorti ta' litiġju, jiġifieri dak li jkun jista' jġiegħel lil xi ħadd imur il- qorti anke jekk ma jkunx irid.

Issa jien nemmen li sa ċertu punt b'din il-klawsola qisna qed imorru kontra l-ispirtu ta' arbitraġġ għaliex iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ qed nagħtuh sembianza ta' kważi qorti.

Hawnhekk qed nikkontemplaw konċett ġdid li ma kienx jeżisti qabel fil-konċetti ġuridiċi tagħna fejn kważi qisek qed iġġiegħel lil xi ħadd jidħol f'arbitraġġ.

Jien nistaqsi: Kemm huwa legalment possibbli li jsir dan?

Għaliex qed ngħid dan?

Għaliex jekk il- partijiet ma jiftehmux li jmorru f'arbitraġġ jistgħu jinqalgħu kwestjonijiet ta' natura kostituzzjonali għax il-Kostituzzjoni u anke l- Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem tipprovdi li in the determination of one's rights kulħadd għandu dritt ta' aċċess quddiem qorti indipendenti u parzjali, imbagħad hija l-Kostituzzjoni tagħna li tiddefinixxi x'inhi qorti.

Kien hemm kawżi fejn qalu li l-uniċi qorti li jeżistu huma l-qorti tal-maġistrati u l-qorti ta' l-imħallfin.

Din il- klawsola tfisser li jekk lil dak li jkun tkun ktibtlu ittra uffiċjali biex jonora obbligazzjoni u jagħżel li jinjorak, jew tkun intimajtu li tixtieq tagħmel arbitraġġ miegħu u jinjorak, ukoll tista' ġġiegħlu li jidħol f'arbitraġġ miegħek bilfors.

Fl-opinjoni tiegħi, din l-idea li ġġiegħel lil xi ħadd jidħol f'arbitraġġ miegħek bilfors hija kontro-sens għal veru skop ta' arbitraġġ.

Jekk se nkomplu nemendawha se nispiċċaw li minflok nibdew nagħmlu l-proċeduri fil-Prim'Awla u fir-reġistru, nibdew nagħmluhom quddiem iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ u nibdew nafdaw kawżi ta' litigazzjoni u pronunzjamenti ċivili fuq interpretazzjoni tal-liġijiet ta' l-Istat f'idejn arbitri privati minflok inħalluhom f'idejn l-istituzzjoni tal- ġudikatura, li matul iż-żmien rabbiet ċertu prestiġju fis-soċjeta' u hija waħda mill-organi ta' l-Istat.

Forsi hawn min jirraġuna li b'din is-sistema se ngħaġġlu iktar għaliex minflok ikollok 12-il imħallef li jiddeċiedu l-kawżi kollha ta' Malta jista' jkollok mijiet ta' arbitri li jiddeċiedu dawn il-każi.

Huwa ideali li tifrex l-interpretazzjoni u l-enforcements tal-liġijiet kollha ta' Malta b'mod li qisek qed iddgħajjef il-ġudikatura billi titfa' dan ix- xogħol f'idejn arbitraġġ normali?

Jien ma nemminx li dan huwa l-iskop ta' l-arbitraġġ u għalhekk waqaft ftit fuq din il-klawsola.

Anzi ngħid li huwa importanti li jinħoloq bilanċ biex l-arbitraġġ isir biss meta l- partijiet jkunu jaqblu li jsir u mhux jekk il-parti l-oħra ma tirrispondix tista' tinterpretaha li qed tikkondividi l-istess ħsieb tal-persuna li qed jagħmilha.

Jekk waħda mill-partijiet tressaq il-każ tagħha, jiġi appuntat arbitru u l-parti l-oħra taqa' kontumaċi, allura l-arbitru se jispiċċa qisu mħallef?

Irridu nżommu quddiem għajnejna li dik il-parti li tkun ittieħdet quddiem l-arbitru kontra r-rieda tagħha m'hijiex qiegħda quddiem qorti rikonoxxuta skond il-Kostituzzjoni tagħna u għalhekk naħseb li għandu jkollna ripensament fuq din il-klawsola għax tista' tkun perikoluża, fis-sens li nkunu qed innaqqru b'mod sostanzjali l-funzjoni tal-qrati ċivili ta' pajjiżna.

Dan huwa l-istess argument li wieħed juża meta nitkellmu fuq bordijiet ta' arbitraġġ jew tribunali li jiġu mwaqqfa ad hoc.

Per eżempju, jien ma naqbilx mal-liġi li għaddejna li jista' jitwaqqaf tribunal fuq kwestjonijiet ta' wirt, ta' kolliżjonijet, ta' price control u fuq kwestjonijiet marittimi għaliex b'dan il-mod tispiċċa tispettizza l-qorti kollha u tispiċċa fix-xejn.

Jekk il-ġudikatura nġibuha f'pożizzjoni li tmur kontra l-ispirtu ta' l-istess Kostituzzjoni, billi l-funzjoni tagħha tkun sekondarja jew paralleli ma' awtoritajiet oħra, allura eventwalment l- unika funzjoni tal-qrati tkun dik ta' l-ordni pubbliku u tad-dritt kriminali.

Jien naqbel ma' dawn l-emendi fl-intier tagħhom pero' ma rridux ngħaġġlu u nesaġeraw.

Irridu dejjem inżommu f'moħħna l-kunċetti bażilari ta' x'jagħmilna Stat u ma nistgħux inġibu fix-xejn wieħed mit-tliet organi ta' l-Istat.

Din hija l-biża' tiegħi fuq dan il-punt.

Klawsola 2 tikkontempla wkoll żewġ subparagrafi oħra li bir-rispett kollu naħseb li qegħdin għal xejn.

Subparagrafu (b) ta' klawsola 2 jgħid hekk:

"the reference in a written contract to a document containing an arbitration clause constitutes an arbitration agreement provided that the reference is such as to make that clause part of the contract;".

Din il-klawsola qed tgħid li biex tagħmel arbitration m'hemmx għalfejn tagħmel skrittura jew kuntratt ad hoc ta' arbitration, imma meta tkun qed tinnegozja fil-kummerċ jew fil-qasam ta' l-insurance tista' tagħmel klawsola ad hoc u meta l-partijiet jiftiehmu fuq dak il-kuntratt fl-intier tiegħu u jkollok dik il-klawsola, dik il-klawsola torbot.

Fil-fatt diġa' qiegħda hekk għaliex fl-insurance ikollok klawsola ta' arbitration, fil- maritime ġieli taraha wkoll u qatt ma tiffirma skrittura ta' arbitration ad hoc u fil-ftehim tan-negozju li jkun qiegħed isir mhux talli jkun hemm diġa' previst li jista' jkun hemm arbitration imma talli jispeċifika jekk l-arbitration iridx isir f'Malta jew barra minn Malta.

Jekk wieħed jara subartiklu (1) ta' artiklu 7 tal-model law on international commercial arbitration isib li jekk għandek klawsola fil-kuntratt ta' arbitration dik il-klawsola tgħodd.

Qed ngħid dawn l-affarijiet mhux biex noqgħod infettaq imma jien nemmen li din il- klawsola hija superfluwa għax kemm paragrafu (b) u kif ukoll paragrafu (c) ta' klawsola 2 huma diġa' assorbiti f'subartiklu (1) ta' artiklu 7 tal-model law.

L-istess jista' jingħad għal paragrafu (c) ta' klawsola 2 li jgħid hekk:

"an arbitration agreement is also concluded by the issuance of a bill of lading, if the latter contains an express reference to an arbitration clause in a charter party;".

Klawsola 3 li qed temenda artiklu 4 tal-liġi prinċipali hija interessanti u tgħid hekk:

"In the exercise of their functions under this Act, all the members of the Board shall exercise their functions in their individual judgement and shall not be subject to the direction or control of any other person or authority.".

Din l-emenda turi l-linja tal-ħsieb ta' x'se jiġri fl-arbitraġġ għax issa wieħed jistenna li l-arbitraġġ f'Malta jesplodi, la l-arbitraġġ m'huwiex se jibqa' iktar volontarju imma se jsir kontenzjuż.

Qabel ir- regolamenti kienu under the direction of the minister imma issa nħassset il-ħtieġa li tiddaħħal din l-emenda biex tingħata iktar awtonomija lill- istess ċentru.

Subartiklu (2) ta' artiklu 3 tal-liġi prinċipali jgħid li ċ-ċentru huwa a distinct personality, pero' m'għandux l-indipendenza tal-qrati u qatt ma jista' jkollu għaliex, kif spjegajt qabel, il-qrati m'humiex biss an autonomous distinct personality jew dipartiment governattiv imma huma wieħed mit-tliet kolonni ta' l-Istat.

Fil-fatt din il-klawsola tirriaferma l-indipendenza u l-awtonomija ta' dan iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ u din l-awtonomija toħroġ mill-fatt li as a rule l-membri tal-bord ta' l- arbitraġġ m'humiex se jiġu imposti mill-gvern jew mill-ministru imma se jinħatru bi ftehim bejn il-partijiet, pero' meta ma jkunx hemm ftehim bejn il-partijiet ikun iċ-chairman li jimponi min għandhom ikunu l-membri.

Fil- fatt dan l-istess ħsieb ta' awtonomija joħroġ minn paragrafu (b) ta' klawsola 4 li jgħid li:

""the words "and on such terms and conditions as the minister may deem appropriate" in subsection (1) thereof as renumbered shall be deleted;"

Jien naqbel ukoll ma' l-emendi li qed jitressqu biex jiżdiedu l-poteri tar-reġistratur għaliex dawn huma affarijiet tajbin li jagħmlu l-arbitraġġ aktar prattiku.

Għandna ukoll emendi fuq il-kwestjoni ta' l-international arbitral advisory committee.

Qabel dan kien ikun kompost minn ħames persuni, inkluż iċ-chairman imma llum qed ngħidu li ċ-chairman taċ-ċentru awtomatikament se jkun jippresjedi dan il-bord.

Fil-fatt jien m'iniex kontra li tingħata funzjoni iktar formali u integrali lill-istess chairman.

Dawn huma kollha emendi li jagħmlu sens u forsi fl-istadju ta' kumitat wieħed ikun jista' jiddiskuti xi irqaqat żgħar bħal, per eżempju, min se jiddeċiedi min għandhom ikunu l-arbitri f'każ li jkollok pluralita' ta' arbitri.

L-ewwelnett jekk ikun hemm qbil bejn il-partijiet dwar l- arbitri mhux se jkun hemm problemi pero' jekk ikun hemm pluralita' ta' plaintiffs li ma jiftehmux ma' grupp ta' defendants dwar min għandhom ikunu l-arbitri jew jekk għandux ikun arbitru wieħed, allura f'dak il-każ ikun iċ- chairman taċ-ċentru li jappuntah jew jappuntahom.

Fil-fatt subklawsola (3) ta' klawsola 12 tgħid li:

"... the Chairman may on the request of either of the parties appoint each member of the Arbitral Tribunal and shall designate one of them to act as presiding arbitrator."

Nemmen li l-kelma "may" trid tinbidel u ssir "shall" għax jekk għandek ħamsa min-nies li qegħdin f'dispute bejniethom u marru għall-arbitraġġ imma m'humiex qed jaqblu fuq min se jiġi appuntat bħala arbitri, irid ikun hemm xi ħadd li jappuntahom għaliex jekk ma jkunx hemm min jippresjedi u jmexxi ma jistax ikollok arbitraġġ.

Pero' jien ngħid li hawnhekk terġa' tqum il- kwestjoni li f'każ li ma jkunx hemm qbil dwar l-arbitri ma jistax ikollok arbitraġġ komplet għaliex f'dan il-każ l-arbitri jew l-arbitru qed jiġu imposti minn persuna li hija impjegata maċ-ċentru ta' l-arbitraġġ.

Huwa veru li ċ-chairman jiġi impjegat għal ċertu perijodu ta' żmien u m'huwiex indipendenti bħal imħallef pero' xorta se jimponi min se jiddeċiedi l- kawża.

Jekk, per eżempju, ikun hemm erba' plaintiffs kontra xi parti oħra li għaliex ma jkollha l-ebda interess li tidħol f'arbitraġġ ma tirrispondix skond il-perijodu stipulat mil-liġi u mhux talli tispiċċa tidħol mingħajr ma trid imma talli lanqas tkun taqbel ma' l-arbitri li jkunu ġew imposti fuqha biex jiddeċiedu l-kawża, allura l-arbitraġġ jiġi qisu qorti oħra.

Jien naħseb li dawn huma osservazzjonijiet li wieħed jista jħares lejhom iktar 'il quddiem.

Issa niġi għall-kwestjoni tar-recognition and enforcement of foreign awards.

Fi klawsola 19 qed ngħid li artiklu 59 tal-liġi prinċipali se jinbidel u minfloku se jidħol dan li ġej:

"Part VII of this Act on the Recognition and Enforcement of Foreign Awards shall apply to foreign arbitration awards and Chapter VIII of the Model Law shall not apply.".

Kif qal tajjeb il-kollega tiegħi, l-Onor.

Anġlu Farrugia, jekk irridu li dawn l-arbitraġġi internazzjonali jiġu hawn Malta bilfors trid topera din it-tip ta' proċedura.

Jien ngħid li kważi iktar se jkun faċli li tiġi inforzata award ta' arbitraġġ milli tiġi inforzata sentenza tal-qorti ordinarja.

Dan l-aħħar fil-qorti ordinarja żidna l-konvenzjonijiet fuq il- family law u allura dawk is-sentenzi ta' separazzjonijiet u sentenzi oħra tal-family court se jiġu enforced pero' l-kawżi l-oħra ma jiġux enforced.

Jiġifieri kważi kważi d-deċiżjonijiet ta' dawn l-arbitri, li huma nies privati, internazzjonalment se jkollhom iktar piż milli jkollhom is- sentenzi tal-qrati tal-ġustizzja tagħna.

Wieħed jifhem ukoll li hemm l- element lukrattiv u ekonomiku wara l-ħsieb ta' dan iċ-ċentru u din m'hijiex xi ħaġa ħażina.

Jien qed nikkritika l-fatt li m'għandniex iktar trattati fuq reciprocal enforcements tas-sentenzi tal-qrati ordinarji.

Paragrafu (b) ta' klawsola 20 li qed temenda artiklu 60 tal-liġi prinċipali jgħid hekk:

""for the words from "than in accordance with the Model Law" to the words "shall apply.", there shall be substituted the following "than in accordance with the Model Law, and the parties have not chosen the rules that are to govern the arbitration, then the provisions of Part IV of this Act, shall apply.".

Dan ikompli juri kemm hija laxka l-proċedura quddiem dawn it-tribunali, jiġifieri dak li jkun kważi jista' jagħżel liema regolamenti japplikaw, pero' dan huwa l-iskop ta' arbitraġġ għaliex, kif għedt fil-bidu, jekk l- arbitraġġ se torbtu bi proċedura solenni żżejjed, l-iskop tiegħu jissarraf fix-xejn.

Sur President, jien tkellimt b'mod differenti fuq din il-liġi milli forsi se jitkellmu sħabi l-kelliema l-oħra għaliex ipprovajt nuri ftit il- lat negattiv tagħha.

Pero' dan ma jfissirx li jien ma nemminx ġenwinament u sinċerament li f'dan il-pajjiż hemm bżonn li l-arbitraġġ nagħtuh spinta 'l quddiem, jew li f'pajjiżna m'għandniex ikollna ċentru ta' arbitraġġ b'saħħtu u organizzat biex jattira anke kummerċ internazzjonali.

Jien m'hu qed ngħid xejn minn dan kollu u nifhem ukoll il-concerns tal-ministru illi meta jmur lura fil-ministeru tiegħu jiġi inondat b-ilmenti ta' kemm idumu l-kawżi l-qorti.

Fil-fatt illum stess kelli xi risposti għal domandi parlamentari li għamilt lill-ministru dwar il-backlog tal-kawżi u wieħed jifhimha li l-ministru tal-ġustizzja ma jistax ma jkunx sensittiv għal dan kollu għax meta titkellem fuq il-ġustizzja, kważi l-ewwel ħaġa li jiġi rinfaċċjat biha l-kwestjoni tad-dewmien tal-kawżi fil-qrati tagħna.

Pero' mill-banda l-oħra jien ngħid - u dan li jinkwetani lili - li m'għandniex ngħaġġlu żżejjed u nħottu ħajt biex nibnu ieħor.

Jien ma ridtx nidħol fid-dettalji tar-regolamenti kollha għaliex dawk jistgħu jiġu diskussi fl-istadju ta' kumitat, u l-emendi huma tajbin, pero' ridt inwassal il-messaġġ illi wieħed ma jridx jgħaġġel iżżejjed.

Huwa veru li jekk l-arbitraġġ tagħmlu b'saħħtu ħafna jkun l-aħjar wieħed, pero' jibqa' arbitraġġ jew isir xi qorti oħra?

Nagħlaq billi ngħid li la jien kontra li nagħmlu l-arbitraġġi, la li niffaċilitaw li jsiru l-arbitraġġi, la li nagħmlu r-regolamenti u lanqas li nħallu l-liġijiet tagħna jiġu interpretati privatament min-nies, li jien persważ li se jkunu ta' ċerta abilita', pero' m'għandniex immorru oltre billi nikkreaw sitwazzjoni fejn b'xi mod innaqqsu jew niżmantellaw il-qrati ordinarji tal-ġustizzja.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) La m'hawnx aktar rimarki nistieden lill-Ministru Gatt biex jgħaddi għall-winding-up.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, l-ewwelnett irrid nikkonstata dak li għedt fl-introduzzjoni tiegħi, ċioe' illi ż-żewġ naħat tal-Kamra jaqblu fuq il-prinċipji illi hemm wara dawn l-emendi, qbil illi jkompli ma' dak li kien hemm fl-1996 u li ċertament jawgura tajjeb ħafna għall-iżvilupp ta' dan iċ-ċentru ta' arbitraġġ biex, kif intqal miż-żewġ naħat, f'pajjiżna mhux biss ikollna mezz ġdid ta' riżoluzzjoni imma jkollna wkoll forum ġdid u possibbilta' ġdida ta' kif nattiraw ix-xogħol lejn pajjiżna.

Jien ngħid li l-consensus illi wrew iż-żewġ naħat tal-parlament kemm fuq il-liġi meta ġiet varata fl-1996, kemm fuq il-ħidma li saret sal-lum u kif ukoll fuq dawn l-emendi, ċertament illi jawgura tajjeb biex flimkien inkomplu naħdmu id f'id ħalli nagħmlu dak kollu possibbli biex dan iċ-ċentru jagħmel suċċess u jattira x-xogħol lejn Malta.

Indubbjament parti mis-suċċess illi kellha l-MFSC u l-istrutturi kollha li saru taħt il-kappa tal-liġijiet finanzjarji kien l-consensus muri f'din il-Kamra u jien nawgura li l- consensus li qed nuru llum jinnotawh nies li jinteressahom dan iċ-ċentru, jippropagawh barra minn Malta u jaħdmu lkoll flimkien biex dan iċ-ċentru jagħmel suċċess.

Irrid ngħid ukoll li għalkemm f'dan l-istadju m'iniex se noqqħod nindirizza l-proposti jew il-queries kollha dettaljati li ħadt gost nisma' min-naħa l-oħra għaliex se nagħmel dan fl-istadju ta' Kumitat - pero' nikkonferma l-pożizzjoni tal-gvern illi l-emendi kollha li jitressqu jiġu kkonsidrati bis-serjeta' bil-għan illi din il-liġi toħroġ mill-istadju ta' kumitat bi qbil unanimu, il-vot fuq it-Tieni Qari jkun maqbul perfettament u t-Tielet Qari ta' din l-liġi jgħaddi wkoll b'mod unanimu.

Fi kliem ieħor aħna lesti nikkonsidraw kull emenda li titressaq, lesti li nirrispondu għal kull diffikulta' li jista' jkun hemm u lesti li niddiskutu l-emendi fid-dettall, anke fil-preżenza ta' l-esperti, fosthom l-attorney general u l-Prof.

David Attard, li nispera li jkun hawn Malta.

Pero' nerġa' nirriafferma l-propensita' tal-gvern illi jikkonsidra kull proposta li tiġi min-naħa l-oħra u illi jagħti spjegazzjonijiet għaliex ittieħdu ċerti pożizzjonijiet.

Xtaqt nirrimarka li naqbel ħafna ma' l-Onor.

Farrugia meta qal illi hemm bżonn inpoġġu fuq bażi finanzjarja soda ċ-ċentru ta' l-arbitraġġ.

Fil-fatt sabiex jibda dan iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ ċertament għandu bżonn is- sostenn tal-gvern u dan diġa' għamilnih is-sena l-oħra meta fl-aħħar budget ġiet ivvotata s-somma ta' Lm50,000 u nista' nirrapporta illi fl- aħħar tas-sena 1998, l-unika spiża li kellu ċ-ċentru ta' l-arbitraġġ, kienet l-onorarja tal-membri tal-bord tal-gvernaturi u l-ispejjeż li kienu qegħdin isiru fuq iċ-ċentru, pero' beda din is-sena b'kapital attiv ta' Lm39,000.

Jiena għandi l-projections illi ssottomettewli l-bord tal- gvernaturi taċ-ċentru ta' l-arbitraġġ illi ovvjament huma bbażati fuq assunzjoni ta' ċertu livell ta' finanzjament min-naħa tal-gvern, u dispost li nurihom ukoll lill-oppożizzjoni.

Nista' nikkonferma li huwa l-ħsieb tal- gvern li jibqa' jsostni fil-bidu ċ-ċentru ta' l-arbitraġġ biex niżviluppawh fuq bażi soda finanzjarja, pero' rridu naqblu wkoll illi dan il- finanzjament ma jistax jibqa' għaddej in aeternum u rridu nistabilixxu sena partikolari meta wieħed jistenna illi dan iċ-ċentru jibda juri profitt.

Fil-fatt il-gvern daħħal il-klawsola fuq il-finanzjament, li hija kkopjata minn diversi liġijiet oħra, fejn qed ngħidu illi jekk iċ-ċentru, kif inhu mistenni, jibda juri profitti konsistenti sena wara oħra, l-ewwel għandha tinbena a reserve fund u wara li l-bord tal-gvernaturi u l-ministru jidhrilhom li dak ir-reserve fund huwa biżżejjed biex jieħu ħsieb il- contingencies kollha li jista' jkollu ċ-ċentru, allura l-gvern ikun jista' jiġi ripagat tal-kapital li jkun ħareġ biex waqqaf dan iċ-ċentru.

Xtaqt nagħmel rimarka fuq dak li qal l-Onor.

Anġlu Farrugia fir-rigward tal-vantaġġi fiskali li qed jingħataw lill-arbitration chambers barranin u mhux lill-professjonisti lokali.

Irrid nammetti li dan il-fattur iddiskutejnih bejnietna għaliex filwaqt li fil-prinċipju m'hemm xejn kontra, wieħed irid jikkonstata illi l-vantaġġi fiskali mogħtija fil- kontest ta' international trading companies illum m'humiex available lokalment u ma jidhrilniex illi f'dan l-istadju wieħed għandu jbiddel il- pożizzjoni, għax jekk ibiddilha għall-arbitration chambers lokali ikun irid ibiddilha ukoll għall-international trading companies u għal affarijiet oħra illi huma fuq bażi simili.

Jidhrilna li dan għandu jkun it- tieni pass għaliex is-sistema tagħna ma tridx tkun mibnija biss fuq l- arbitraġġi lokali imma l-impetus kbir irid ikun li nattiraw l-arbitraġġi internazzjonali u biex nagħmlu hekk il-kompetittivita' tagħna trid tkun mibnija fuq il-fatt li min ikun ġej minn barra jkun jaqbillu jiġi hawn milli jmur x'imkien ieħor anke minħabba kwestjoni ta' fees.

Allura jidhrilna li din għandha tkun l-ewwel fażi, li wieħed jidħol fiha mingħajr ma neskludu bl-ebda mod it-tieni fażi, illi tkun proprju illi nekwiparaw l- vantaġġi li jista' jkun hemm għall-barranin mal-vantaġġi li għandhom jidħlu għall-professjonisti Maltin.

Fil-fatt hija ftit ironika jekk torbot dan il- fatt ma' dak li l-Onor.

Farrugia semma dwar l-Unjoni għaliex huwa proprju d-dħul ta' Malta fl-Unjoni li jwassal għal din l-ekwiparazzjoni tal- vantaġġi fiskali bejn il-barranin u l-Maltin.

Jien nifhem u napprezza għaliex l-Onor.

Farrugia qajjem il-kwestjoni ta' l-Unjoni pero' ma naqbilx miegħu u se nieqaf hawn għaliex dan m'huwiex id-dibattitu li jrid isir.

Sur President, irrid ngħid ukoll illi fit-tfassil ta' dawn l-emendi u fir-review tal-leġislazzjoni preżenti, tajna kas il-pożizzjoni mhux biss fl-Unjoni Ewropea imma wkoll il-pożizzjoni internazzjonali ta' l-arbitraġġ u l-liġi li għandna llum, inkluż ir-regolamenti u l-vantaġġi li jeżistu, hija kompletament konformi mal-prattiċi u mad-direttivi li jeżistu fl- Unjoni.

Ma nistgħux naħsbu li nistgħu niżviluppaw ċentru ta' arbitraġġ internazzjonali li jattira lejn pajjiżna arbitraġġi internazzjonali mingħajr ma nkunu dovetailed mad-dinja kollha u mhux l-anqas ma' l-Unjoni.

Din m'hijiex kwestjoni fejn nistgħu nimxu waħidna u ma jistax ikun li jkollna sistema ta' arbitraġġ illi ma tinkwadrax ruħha internazzjonalment fuq livell ta' United Nations u fuq livell ta' agreements reġjonali li jkunu jeżistu.

Malta ma tistax tinjora l-bqija tad-dinja billi taħseb li tista' taħdem waħidha għas-sempliċi raġuni li f'dan il-kamp trid taħdem internazzjonalment.

Illum nistgħu ngħid li kemm il-kamp legali u kif ukoll il-kamp kummerċjali qegħdin dejjem jiċkienu u bl-użu tat-teknoloġija se jibqgħu aktar jiċkienu.

Sur President, kif diġa' kelli okkażjoni ngħid illum wasalna f'sitwazzjoni fejn mhux biss arbitraġġi jsiru b'mod elettroniku imma anke kawżi qegħdin isiru b'dan il-mod u għalkemm s'issa għandna ftit pero' jeżistu qrati illi jagħmlu kawżi permezz ta' video conferencing, fejn il- preżentazzjoni tad-dokumenti ssir kollha b'mod elettroniku.

Pajjiżna għadu 'l bogħod ħafna biex jadotta din is-sistema pero' fil-każ ta' l-arbitraġġ, fejn il-proċedura m'hijiex daqshekk formali - għax is-sottomissjoni tad- dokumenti hija aktar faċli u inqas komplikata għax m'hemmx sistemi barranin, bħal discovery of documents u dawn it-tip ta' proċeduri - jista' jiżviluppa flimkien mat-teknoloġija u llum huwa komuni ħafna li, per eżempju, ikun hemm kwestjoni bejn ditta Franċiża u ditta Ingliża illi jagħżlu arbitru illi jkun qiegħed fiċ-ċentru ta' l-arbitraġġ ta' Vienna, l- arbitru jkun Olandiż u kollox isir mingħajr ma ħadd imur l-Olanda, mingħajr ma ħadd imur Vienna, Franza jew l-Ingilterra għaliex il-komunikazzjoni ssir totalment permezz ta' l-internet, is-sottomissjoni tad-dokumenti jsiru by internet - jekk ikun hemm bżonn ta' submissions - permezz ta' video conferencing u kulħadd jibqa' f'pajjiżu, pero' l-award teknikament tingħata fi Vienna, tiġi reġistrata fi Vienna, il-ħlasijiet kollha jsiru fi Vienna u dik l-award li ssir fi Vienna prattikament tista' tiġi inforzata fid-dinja kollha.

Meta qegħdin nitkellmu fuq iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ Malti rridu nżommu f'moħħna dawn l-iżviluppi u nintegraw il-proċeduri tagħna ma' tad-dinja kollha, speċjalment ma' l-Ewropa, minn fejn huwa probabbli ħafna illi nistgħu nattiraw business għalina.

Naqbel ukoll mal-preokkupazzjoni ta' l-Onor.

Farrugia fuq il-kwestjoni ta' l-enforcement għaliex jien nemmen li s-sistemi ta' enforcement tagħna għad iridu jiġu żviluppati bis-serjeta'.

Fil-fatt jeżistu diffikultajiet kbar biex anke sentenza mill-qorti tiġi inforzata b'mod effikaċi u jien naħseb illi waħda mir-raġunijiet għaliex għandna għadd ta' kawżi pendenti hija li n-nies qed jibqgħu jidħlu l-qorti anke jekk ma jkollhomx raġun għax jafu li jistgħu jiggwadanjaw iż-żmien u jafu wkoll li s-sentenza li tingħata mhux dejjem tiġi inforzata faċilment.

Jiena nemmen illi jekk indaħħlu sistemi serji ta' enforcement tas-sentenzi tal-qrati tagħna awtomatikament jonqsu n-numru ta' kawżi u rrid ngħid illi l-gvern qiegħed jesplora l-possibbiltajiet kollha.

Mr Speaker, personalment m'iniex kuntent bil-mod kif jiġu esegwiti l- mandati ta' qbid u ma niddejjaqx ngħid li l-mandat ta' qbid tagħna huwa wieħed fittizju għaliex ma naqbdu xejn ħlief li nniżżlu fuq lista l-għamara jew l-affarijiet l-oħra li jista' jkollu debitur.

Dak m'huwiex mandat ta' qbid serju u trid tgħaddi minn kalvarju sħiħ biex televa dik l-għamara u tasal biex tbigħha għaliex jirriżulta li subbasti, jiġifieri bejgħ ta' immobbli, forsi jsiru darba fis-sena.

Ma nistgħux nisperaw illi jkollna enforcement serju jekk mhux se naslu fil-pożizzjoni li meta jmur il- marixxall u jesegwixxi mandat ta' qbid, effettivament jeleva dak il-ħin stess.

Fil-fatt il-gvern qiegħed jikkonsidra li jintroduċi emendi f'din il- linja biex niżguraw li f'pajjiżna jibda jkollna enforcements serji.

Jien ngħid li f'pajjiżna jkollna sistema ta' enforcement serju sakemm tista' taqbad proprjeta' - għax dik tibqa' hemmhekk u ma tista' tagħmel xejn biex tneħħiha - flus likwidi, titoli jew ħaġar prezzjuż f'xi bank illi ma jkunux qegħdin għand id-debitur u allura tista' televahom b'sekwestru.

Sfortunatament il-maġġor parti tad-debituri la jkollhom proprjeta' u ħafna drabi lanqas flus fil-bank u jkollhom biss dak li huwa legalment definit bħala mobbli u għaldaqstant il-kreditur jgħaddi minn kalvarju sħiħ biex jipprova jieħu xi ħaġa u ħafna drabi jispiċċa ma jieħu xejn.

Jien ngħid li huwa ħażin ukoll li l-marixxalli tal-qorti qed jispiċċaw debt collectors u fil-fatt tajt ordni biex din il-prattika tinqata' għaliex il-marixxall tal-qorti m'huwiex debt collector.

Li jiġri kien li meta xi ħadd, per eżempju, jirbaħ kawża ta' Lm500 kontra xi ħadd u l- marixxall jiġbor Lm50 fix-xahar, minn dawk il-Lm50 tingħata xi ħaġa lill- marixxall, anke minna l-avukati, ta' l-isbriga li jkun ħa biex ġabarhom.

Jien tajt ordni li dik il-prattika triq tinqata' u l-ebda marixxall ma jġib parti mis-sorte imma se mai jrid iġib is-sorte kollha.

Pero' rridu ndaħħlu metodu ta' enforcement serju li meta marixxal joħroġ biex jesegwixxi mandat ta' qbid verament irid jeleva.

Nispera li s-sena d- dieħla nippreżenta emendi f'dan is-sens.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Farrugia, ma jistax ikun li wara li pajjiżna jieħu reputazzjoni li għandu sistema tajba ta' arbitraġġ, fejn dak li jkun jasal għall-award b'mod tajjeb, ikollna fees mill-aħjar u spejjeż mill-inqas pero' mbagħad ma tkunx tista' tesegwixxi s-sentenza mogħtija għax ikun hawn dawn it-tip ta' problemi.

Għalhekk għal dan il-għan ukoll irridu niżguraw illi jkollna sistema serja ta' enforcement.

L-aħħar kummenti tiegħi xtaqt nirriservahom fuq il-qrati.

L-Onor.

Farrugia u l-Onor.

Herrera rrimarkaw fuq l-istaġnar tal-kawżi li għandna fil-qrati tagħna u semmew xi pprovaw jagħmlu ż-żewġ naħat matul diversi leġislaturi biex inaqqsu dan l-istaġnar, pero' rridu nammettu li r-realta' hi li l-kawżi baqgħu jiżdiedu.

Huwa veru li kien hemm numru ta' snin meta l-imħallfin kienu qed jaqtgħu aktar kawżi milli kienu qed jidħlu fil- Prim'Awla tal-Qorti Ċivili u fil-Qorti ta' l-Appell pero' matul dawn l- aħħar seba' snin in-numru ta' kawżi żdied minkejja li d-disposal rate ta' l-imħallfin baqgħet l-istess.

Huwa tajjeb li żidna n-numru ta' l-imħallfin pero' s-soluzzjoni m'hijiex li tibqa' żżid in-numru ta' l-imħallfin.

Fil- fatt minn studju li kkummissjonajt biex nara x'ġara mill-1967 'l hawn sibt li l-ewwelnett jiddependi ħafna mill-imħallef innifsu u kulmin jipprattika l-qorti kuljum jaf li minkejja li kull imħallef għandu 12-il sena prattika mhux kull wieħed minnhom jirrendi l-istess u t-tieni nett ma nistgħux nibqgħu nżidu n-numru ta' l-imħallfin bl-isperanza li se jonqsu n-numru tal- kawżi li jidħlu l-qorti.

Ir-realta' hija li rridu nagħmlu kif għamlu pajjiżi oħra u napplikaw l-arġini? fl-istadju inizjali billi noħolqu alternative methods of dispute resolution, wieħed minnhom l-arbitraġġ.

Illum il-Kanada, l-Amerika u dieħla bil-mod l-Ingilterra, qed idaħħlu l- mediation obbligatorja, fejn imħallef jordnalek tmur mediation biex issolvi l-każ tiegħek inkella l-ispejjeż jsiru 1000% aktar.

Barra minn hekk, għandek ukoll is-sistema tal-master li tista' titħaddem b'mod tajjeb.

Is-sistema tal-master għandha l-eċċessi tagħha wkoll u, per eżempju, fl- Ingilterra kawża ta' Lm1 miljun tista' tinstema' quddiem il-master bi hearing ta' 20 minuta u jista' jgħidlek li you have no case u ma tistax tidħol il-qorti.

Jien nemmen li l-arġini jrid isir fil-bidu billi jkollok il-flessibbilta' illi ċerti każi ma jibqgħux jiġu ttrattati dejjem mill-qrati superjuri.

Per eżempju, it-twaqqif tas-small claims tribunal u ż-żieda fil-kompetenza tal-każi li jista' jittratta ħadmet b'suċċess fil- Qrati nferjuri u neħħiet il-load minn fuq il-Qrati Superjuri.

Fil-fatt jekk wieħed jara l-istatistika tat-tribunal għal talbiet żgħar isib li l- kawżi pendenti huma minimi u minkejja li għoliet il-kompetenza ż-żewġ chairmen li hemm għadhom qed jaħdmu b'mod effiċjenti, qed ilaħħqu man-numru ta' kawżi li deħlin u n-numru ta' sentenzi li jridu jingħataw huma minimi.

Mr Speaker, irrid ngħid ukoll li minkejja li għoliet il-kompetenza u minkejja li żdiedu l-kawżi fil-Qorti tal-Maġistrati, il-maġistrati xorta baqgħu jaqtgħu l-istess persentaġġ ta' kawżi li kienu jaqtgħu qabel pero' l- appelli mill-kawżi li jaqtgħu l-maġistrati naqsu.

Jidher li hemm tendenza li ma tantx ikun hemm appelli għal fuq u allura dawn iż-żewġ affarijiet kombinati flimkien ħadmu favur il-fatt illi naqsu l-kawżi ċivili minn quddiem il-Qorti tal-Maġistrati.

Jien ngħid li jekk nitilqu, kif beħsiebna nitilqu, fuq eżerċizzju ta' depenalizzazzjoni - se naqbeż fil-kamp kriminali issa - li għandu jirrilivja lil ħafna maġistrati minn ħafna xogħol li m'għadux neċessarju li jsir quddiemhom imma li jista' jgħaddi quddiem il-kummissarji tal-ġustizzja, kif sar fl-ewwel eżerċizzju ta' depenalizzazzjoni, nistgħu nilliberaw window oħra li tista' żżid il-ħin li l-maġistrati jistgħu jiddedikaw għall-kamp ċivili, li eventwalment jista' jwassal għal ċaqliq ieħor fil-kompetenza tal-kawżi li jisimgħu l- maġistrati fil-vesti ċivili tagħhom.

Jien naħseb li dan l-eżerċizzju flimkien ma' arġini magħmul tajjeb fil-livell tal-Prim'Awla, li għandu jikkomprendi l-arbitraġġ, il-mediation, tħaddim bis-serjeta' tas-sistema tal-master - mhux għax m'hijiex qed issir bis-serjeta' imma hemm aċċettazzjoni mill-imħallfin kollha li trid bilfors tiġi introdotta s- sistema tal-master imħaddma tajjeb - flimkien ma' reviżjoni ta' ċerti fees illi għadhom baxxi ħafna llum, jista' jwassal għal soluzzjoni ta' kif nittrattaw in-numru ta' kawżi li għandna fil-qasam ċivili.

Nagħlaq billi nawgura illi ż-żewġ naħat tal-Kamra nkomplu naħdmu id f'id flimkien biex dan il-ħsieb li ċ-ċentru ta' l-arbitraġġ Malti jkun suċċess inkomplu nwettquh flimkien.

Grazzi ħafna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att ta' l-1996 dwar l-Arbitraġġ" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 9 ta' Novembru, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Proprjeta' tal-Għadu – it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs għal Persuni b'Diżabilita' - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Arbitraġġ – Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar Responsabbilta' Ċivili u Kumpens għal Tinġis miż-Żejt - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att ta' l-1993 dwar Sanzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurezza tan-Nazzjonijiet Uniti – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.).

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Reviżjoni tal-Liġijiet Statutarji - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Il-Ministru Refalo.

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Mr Speaker, meta tkun fil- politika allavolja tipprova tħares lejn l-affarijiet b'mod oġġettiv, xi ftit jew wisq taf tkun ukoll partiġjan u tesprimi l-opinjoni tal-partit li tkun tappartjeni lejh, pero' sija meta nkun fuq in-naħa tal-gvern u sija meta kont fl-oppożizzjoni jien dejjem nittratta l-qasam tat-turiżmu bħala qasam ta' interess nazzjonali u kemm jista' jkun nipprova nevita l- partiġjaniżmu.

Fil-fatt dejjem inżomm f'moħħi li din hija industrija nazzjonali li minnha jgawdi kulħadd u għalhekk huwa importanti li mhux taljena lil min tistenna li jgħinek imma kemm jista' jkun tipprova tiġbed l-appoġġ tiegħu.

Irrid ngħid ukoll illi l-kelliemi ta' l-oppożizzjoni fuq dan il-qasam jsegwi din l-istess linja, pero' sfortunatament il-gazzetti, ir-radju u t- televiżjoni tal-Partit Laburista huma ħatja ta' l-akbar miżinformazzjoni dwar it-turiżmu għaliex meta nkunu sejrin tajjeb f'dan il-qasam ma jissemma xejn imma kif jiġri xi ħaġa li ma tantx tkun tawgura tajjeb għal dan il-qasam tiġi minfuħa b'mod li taħseb li ġara xi diżastru naturali.

Naturalment il-fatt li jien nittratta dan il-qasam kemm jista' jkun b'mod bilanċjat u oġġettiv u mhux b'mod partiġjan ma jfissirx li m'iniex kapaċi nippolitiċizzah wkoll, u ċertament ħadd m'hu se jgħaddi minn fuqi u jieħu xi passiġġata billi jipprova jilgħab il-logħba partiġjana.

Fil-fatt jien kont sorpriż ħafna bid-diskors li għamel il-kollega tiegħi, l-Onor.

Karmenu Vella, l-ġimgħa li għaddiet dwar il-festival tal-korijiet u għaliex, bir-rispett kollu lejh, kien bla sens u bbażat fuq fatti żbaljati.

Mr Speaker, għadni ġej minn dar il-Mediterran għall-konferenzi u nista' ngħid li l-mijiet ta' nies li kien hemm kienu kollha kuntenti li ġew Malta u kollha akkaniti li se jieħdu sehem f'dan il-festival.

Issa jekk l-Onor.

Vella qagħad joqgħod jaqra l-gazzetti jew inkella xi ħadd li ma tantx ħareġ ta' raġel mal-Malta tourism authority jew inkella man-National tourism organisation qagħad isefsiflu f'widnejh, jista' jkun li forsi wieħed jiskużah pero' ċertament ma jiġix skużat għal kollox għax dak li għedt jien ġie ppubblikat u l-press release għadha available mid-dipartiment ta' l- informazzjoni għall-gazzetti, għar-radjijiet u għat-television.

Dak li ntqal mill-gazzetti u l-mod kif żejnuh m'huwiex tort tiegħi u kieku jien noqgħod nikkoreġi ta' kuljum dak li jidher fil-gazzetti mingħajr ebda eċċezzjoni, kważi irrid nagħmilha ta' editur ta' xi sitt gazzetti.

Imma apparti dan kollu, jien irrid ngħid x'inhuma l-fatti.

Sur President, fl-1997 ittieħdet deċiżjoni - u fil-fatt qed noqgħod attent kif inpoġġi l-kliem, għaliex la għedt li d-deċiżjoni ħadha l-Onor.

Vella, la għedt li ħadha l-ministeru u lanqas li ħaditha l-NTOM - li l- festival tal-korijiet jiġi pprivatizzat u jingħata sussidju ta' Lm10,000.

Fil-fatt wara li saru t-taħdidiet, fil-25 ta' Settembru ġie ffirmat kuntratt bejn l-NTOM u kumpannija privata - jiġifieri ftit ġranet wara li l-Partit Nazzjonalista rebaħ l-elezzjoni - u jien aċċettajt li dan il- ftehim jiġi ffirmat għaliex ma ħassejtx li kelli niddisturba l- arranġamenti li kienu saru.

Wara kollox jiena nippretendi li min għamel xi xogħol qabel għamlu bis-serjeta' u allura ma kontx se nazzarda niddisturba xi ħaġa Pero' f'nofs l-1999 għaddieli minn għala widnejja li l-kumpannija kienet informat lill-NTOM li ma setgħetx taqdi l-obbligi kuntrattwali li kienet daħlet għalihom u riedet tikkanċella l-festival u bdiet tħajjar lill- NTOM biex tieħu lura l-organizzazzjoni f'idejha.

Ta' min jgħid ukoll li dan il-festival nbeda fl-1989, meta jien kont ukoll responsabbli għat-turiżmu, u fil-press conference jien għedt li l- iskop ta' dan il-festival kien biex insaħħu t-turiżmu fix-xhur tax-xitwa.

Għalhekk tlabt lil min kien responsabbli mill-NTOM dak iż-żmien biex niltaqa' ma' l-organizzaturi u meta tlabthom biex juruni x'għamlu, sibt li kellhom kor wieħed biss li kien aċċetta u kien hemm xi tnejn oħra li wrew interess.

Ftehimna illi l-festival tieħdu lura l-NTOM u l- organizzaturi qalu li kienu lesti li jsibu sponsorizzazzjoni ta' Lm5,000, jagħtu Lm4,000 minnhom lill-NTOM u jżommu Lm1,000 minnhom.

Fil-fatt hekk ġara u l-NTOM ħadet l-organizzazzjoni f'idejha u sat-8 ta' Ottubru kellha tmien korijiet reġistrati u tnejn oħra li kienu possibbli li jirreġistraw ukoll.

Mr Speaker, fil-press conference jien enfasizzajt għal diversi drabi l- punt li ħadd m'għandu jistenna li jagħmel qligħ mill-qasam kulturali jew jistenna li se jsir sinjur minn fuq dan il-qasam mil-lum għal għada, pero' l-ebda gazzetta ma rrapportat dan il-punt.

Meta rajna l-kotba u l- pjanijiet ta' dik l-aġenzija - u dak li qed ngħid illum f'din il-Kamra għedtu barra għaliex jien ma ridtx nistaħba wara l-privileġġ parlamentari, kif sfortunatament qed isir diversi drabi f'din il-Kamra - ħassejna li dawn kienu kollha dilettanti u allura ma stajniex nippretendu li jħallsu l-ispejjeż kollha huma jew li jagħmlu ċerti ħlasijiet li qatt m'għamluhom qabel.

U min-naħa tagħhom ma setgħux jippretendu li jibbukkjaw bilfors mingħandhom jekk huma ma kenux qed joffru l-aħjar prezzijiet u fil-fatt għalhekk tnaffru.

Irrid ngħid ukoll li jekk sar żball oriġinarjament irriżulta li kien żball għax jiena ma ppretendejtx li ħaddieħor kien se jagħmel hekk u naħseb li min ħa d-deċiżjoni oriġinali lanqas ippretenda li kien se jiġri hekk.

Huwa veru li meta jien għamilt il- press conference fl-1998 għidt li din il-kumpannija kellha track record tajjeb, imma mid-dehra kellha track record tajjeb fl-organizzazzjoni ta' events li ma kellhomx xejra kulturali.

Nerġa' nirrepeti dak li għedt fil- press conference, cioe' li dik il-kumpannija kellha nuqqas ta' esperjenza imma riedet tagħmel qligħ minn kollox u minn kullimkien.

Sur President, l-Onor.

Vella qal ukoll li għalkemm jien noqgħod ngħid li mmur tajjeb mas-settur privat, issa spiċċajt qed nikkritika lis-settur privat!

Issa jien bniedem li nieħu d-deċiżjonijiet, u kulħadd jaf li jekk inkun irrid ngħid xi ħaġa lil xi ħadd m'iniex se noqgħod indur mal-lewża, u l-prosit naf ngħidha pero' t-tumakki naf nagħtihom ukoll, u jekk ikun hemm xi ħadd li fl-opinjoni tiegħi - ma jfissirx dan li jien nippretendi li nkun imħallef ta' kollox - jkun ħaqqu tbeżbiża m'iniex se noqgħod lura milli nesprimi ruħi u nesterna l-opinjonijiet tiegħi.

Jien m'iniex se nikkritika lil min jista' jinterpreta din it-tip ta' reazzjoni bħala nuqqas ta' qbil mas-settur privat, għaliex kulħadd għandu l-opinjoni tiegħu, pero' ngħid biss li m'iniex se nibqa' lura milli nieħu d- deċiżjonijiet fl-interess, kif narah jien, ta' l-industrija tat-turiżmu.

Forsi xi ħadd jaħseb li meta naġixxi b'dan il-mod ma mmurx tajjeb mas- settur privat, pero' ċertament li ma mmurx tajjeb ma' min naħseb li ma qediex il-mira li kien daħal għaliha.

Mr Speaker, l-Onor.

Vella semma wkoll il-Birgufest u qal li jien ilmentajt li l-consortia tal-proġett tal-Kottonera ma tawx il-kontribut tagħhom.

Huwa veru li jien ilmentajt mal-consortia tal-Kottonera imma rrid infakkar li d-deċiżjoni li l-Birgufest ma jsirx ittieħdet mill-NTOM fi żmienna għaliex ma kellhiex il-flus.

Issa llum kulħadd jaf li l-NTOM ma kellhiex flus għaliex il-gvern ta' qabel ma kienx taha biżżejjed fondi u allura sabet ruħha magħfusa għall-fondi li kellha bżonn.

Irrid ngħid ukoll li ma kienx tort tal-predeċessur tiegħi, għaliex naf li pprova jagħmel li jista', pero' jibqa' l-fatt li l-flus li l-NTOM kellha bżonn biex tagħmel tajjeb għat-TOSS ma ngħatawx u meta kienu se jiġu mogħtija reġgħu ġew miżmuma.

Għalhekk f'dawk iċ-ċirkostanzi l-Birgufest ma setax isir.

Jien ma noqgħodx nagħmel din il-vanaglorja u ngħid li l-Birgufest jew il-choir festival salvajthom jien, pero' ngħid biss li ħadt passi biex niżgura li dawn l-affarijiet isiru.

Ġaladarba l-NTOM ma kellhiex il-flus, ipprovajt nara kif nista' nikkapparra xi flus u minn hawnhekk nerġa' nirringrazzja lill-kumitat għar-riabilitazzjoni tal-Kottonera li ta l-ikbar sponsorship ta' Lm10,000.

Jien kont qed nippretendi li l-consortia tal-proġett tal- Kottonera li se jinvestu biex isebbħu dan il-post u jġibu l-industrija tat- turiżmu 'l quddiem jagħtu xi ħaġa wkoll wara li ngħataw l-opportunita' li jaqilgħu l-belli liri.

L-Onor.

Vella semma wkoll il-wirja tal-vari.

Kulħadd jaf li din il-wirja tal-vari li kienet se tqum Lm150,000 m'hijiex se ssir għaliex inqalgħu xi intoppi wkoll.

Mr Speaker, irrid ngħid li jien kelli l-parir biex lanqas nippresjedi l-press conference għaliex peress li kien għad hemm erba' korijiet biss, kont se naqla' ħafna kritika.

Pero' jiena m'iniex bniedem li nibqa' lura f'ċirkostanzi diffiċli u min ried jikkritikani seta' kkritikani, għaliex meta tkun fil-ħajja pubblika trid tkun kapaċi taffronta l-għawġ u mhux tilqa' biss iċ-ċapċip.

Mr Speaker, dan l-aħħar kien hemm news item fil-gazzetti li l-kumpannija Thomson u l-aġenti tagħhom hawn Malta kienu waqqfu fond ta' kontribuzzjonijiet- mit-tours li jagħmlu lit-turisti tagħhom hawn Malta - biex jgħinu l-kultura.

Jien dejjem emmint u għadni nemmen li teżisti sinerġija sħiħa bejn il-kultura u t-turiżmu u għalhekk huwa importanti li nsaħħu, nippreservaw u nikkonservaw il-wirt kulturali ta' Malta.

Minn hawnhekk irrid insellem lill-kumpannija Thomson u l-aġenti tagħhom, Gatt Baldacchino tal-United Tours għal din l-inizjattiva li ħadu u nixtieq inħeġġeġ lill-membri l-oħra tas-settur privat - u nispera li ma niġix interpretat li m'iniex qed naqbel mas-settur privat! - li jkollhom ħafna klijenti ġejjin hawn Malta u li jorganizzawlhom ħafna tours biex huma jsegwu l-eżempju tal-kumpannija Thomson u jżommu xi ħaġa żgħira minn kull tour u jagħmlu fond.

Jien nemmen li anke b'ħaġa żgħira mingħand kull wieħed nistgħu faċilment intellgħu fond ta' madwar Lm50,000 u dan jista' jkun ta' mitqlu deheb għar-restawr tal-mużewijiet u s-siti storiċi tagħna.

Pajjiżi bħall-Mallorca qed jieħdu Lm5 minn fuq kull turist li jżur il-post biex isaħħu l-ambjent tagħhom u jikkonservaw u jippreservaw is-siti storiċi tagħhom.

Aħna m'aħniex qed nagħmlu levy ta' Lm5 fuq kull turist li jiġi Malta imma jekk jekk il-kumpanniji l-oħra li jmorru tajjeb hawn Malta jsegwu l-eżempju tat-Thomson, naħseb li jkunu qed jagħmlu biċċa xogħol tajba.

Sur President, issa nixtieq indur biex nitkellem fuq suġġett ieħor għaliex naħseb li huwa importanti li nsemmih ukoll.

Il-ġimgħa li għaddiet f'din il-Kamra kellna dibattitu miftuħ dwar l- update ta' l-avis ta' l-Unjoni Ewropea, pero' jien ma tkellimtx f'dak id- dibattitu.

Għaliex?

Xahrejn ilu kien hawn espert Irlandiż hawn Malta u għamel talk fil-conference centre.

Wara kien hemm diskussjoni fil-miftuħ fil-pjazza ta' quddiem dan il-palazz li fiha ħadu sehem dan l-Irlandiż Bob Bowman, l-Onor.

Karmenu Vella, iċ-chairman ta' l-Air Malta, iċ-chairman tal- MTA u ħadt sehem jien ukoll.

F'dik l-okkażjoni l-Onor.

Vella kien qal li għalkemm jeżistu problemi f'oqsma oħra, fil-qasam tat-turiżmu m'hemmx problemi.

Wara li kont smajt dak id-diskors ma deherlix li kelli nieħu l- ħin ta' sħabi, li riedu jaffrontaw oqsma oħra fid-diskussjoni dwar l- Unjoni, u għalhekk bqajt lura milli nitkellem dwar il-qasam tat-turiżmu f'dak id-dibattitu.

Jien nemmen li għandna nibqgħu konsistenti ma' dak li nkunu għedna u sinċerament ma ppretendejtx li l-Onor.

Vella, wara li qal li m'hemmx problemi f'dan il-qasam, kien se jqum jitkellem fid-dibattitu tal- ġimgħa l-oħra u jagħti għaxar raġunijiet, li għandhom x'jaqsmu mat-turiżmu, li minħabba fihom Malta m'għandhiex tissieħeb fl-Unjoni.

Fost affarijiet oħra huwa l-Onor.

Membru qal li l-Unjoni ma tagħtix importanza lit-turiżmu għaliex m'hemmx direttorat għat-turiżmu.

Veru li dan id-direttorat ma jeżistix fi ħdan l-Unjoni pero' l-policy ta' l-Unjoni dwar it-turiżmu hija li tħalli lil kull pajjiż jiddeċiedi x'jaqbillu jagħmel u ma tkunx hi li tifformola l-policy.

Ħalli nieħdu l-eżempju ta' l- Italja, fejn lanqas għandhom ministru tat-turiżmu, għaliex id-diversi reġjuni ta' l-Itajla joffru prodott kompletament differenti u per eżempju, ir-reġjun tat-Toscana jiġi ppreżentat b'mod differenti mir-reġjun ta' l- Alto Adige.

Ta' min ifakkar ukoll li t-Taljani kienu għamlu referendum fejn neħħew il-ministeru tat-turiżmu u minflok għamlu unit fl-uffiċċju tal-prim ministru għall-kordinazzjoni u kulmin imur il-fieri jista' jinduna li kull reġjun jagħmel promozzjoni għalih.

Allura l-fatt li l-Italja m'għandhiex ministeru tat-turiżmu jfissier li m'huwiex wieħed mill-ikbar pajjiżi li jiġbed turisti lejh?

Kuntrarjament għal dak li qal l-Onor.

Vella, il-fatt li l-Unjoni m'għandhiex politika tagħha fir-rigward tat- turiżmu ma jfissirx li ma tagħtihx importanza.

Ċertament l-Unjoni Ewropea tirrikonoxxi li kull pajjiż membru għandu l-esiġenzi u l-istrateġiji importanti tiegħu.

Imbagħad qal ukoll li d-dħul ta' Malta fl-Unjoni jfisser id-dħul ta' pajjiżna fis-sistema tal-European monetary unit u li din tnaqqas il- kompetittivita' ta' Malta vis-a-vis it-Turkija u t-Tuneżija.

Imma kemm se ndumu ngħidu li l-kompetittivita' ma tfissirx biss prezzijiet irħas?

Veru li f'pajjiżna għad għandna din il-problema ta' prezzijiet irħas imma bil- mod il-mod irridu nirkbuha u l-ewwel ħaġa li rridu nagħmlu hija li nbiddlu l-mentalita' li biex nikkompetu rridu noffru prezz irħas minn ħaddieħor.

Din m'hijiex il-kompetittivita', għaliex il-kompetittivita' tiġi mis- servizzi offruti lit-turisti, mill-ambjent, mill-attrazzjonijiet u mill- accoglienza li permezz tagħhom tista' tirbaħ dak l-iżvantaġġ li jista' jkollok fil-prezz.

L-Onor.

Vella semma t-Turkija u t-Tuneżija.

Jien nistaqsi: L-Italja, Spanja, il-Portugal u l-Greċja, li lkoll qegħdin fil- Mediterran, m'humiex kompetituri tagħna?

Jien naħseb li meta l-Onor.

Vella tkellem b'dan il-mod ried iġebbed xi ftit l-argument, pero' naħseb li żbalja bil-kbir meta qal l-Unjoni tiddetta r-rata tal-VAT u fuqxiex trid tidħol.

Din hija assolutament żbaljata għaliex peress li llum it-turiżmu huwa labour intensive, l-Unjoni tiddikjara li s-servizzi tat-turiżmu jistgħu jkunu zero rated.

Jiġifieri mhux talli ma timponix livelli, talli lanqas hemm armonizzazzjoni ta' rata ta' VAT u fil-fatt, per eżempju, Franza għadha kif raħħset ir-rata ta' VAT tagħha.

Mr Speaker, nappella biex ma nipprovawx inbellgħu r-ross bil-labra lin-nies.

L-Onor.

Vella qalilna wkoll li l-inċentivi m'humiex permessi.

Din hija wkoll aħbar ġdida għalija.

Kif taf il-Kamra, bħalissa għandi kumitat li qed iħabbel rasu biex jipproponi numru ta' inċentivi għall-industrija, speċjalment għall-iktar parti dgħajfa ta' l-industrija, li forsi hija l- iktar bżonjuża għal Malta u kieku naf li dawn l-inċentivi m'humiex permessi ma kontx se noqgħod naħli ż-żmien ta' dawn in-nies.

II-verita' hi li l-inċentivi huma permessi basta jkunu applikabbli għal kulħadd, għax ma tistax tagħmel, per eżempju, inċentivi għall-Maltin biss.

Qalilna wkoll li jekk nidħlu fl-Unjoni t-tour operator support scheme li teżisti bħalissa - qabel kienet il-forward buying rate - ma nkunux nistgħu nżommuha.

Min qalhomlu dawn l-affarijiet?

Dawn l-iskemi jidħlu taħt l- istate aid u huma aċċettati!

Imbagħad semma wkoll it-tour operator margin scheme u qal li jekk tour operator Ingliż, per eżempju, jibgħat lil xi ħadd l-Awstrija jrid iħallas 15% u allura jekk nidħlu fl-Unjoni l- prezzijiet se jogħlew, għaliex jekk tour operator Ingliż jibgħat lil xi ħadd hawn Malta jrid iżid il-15% għax hemm din it-tour operator margin scheme.

Jista' jkun li jien injorant, li ma naqrax biżżejjed jew li ma fittixtx biżżejjed, imma nista' ngħid li meta staqsejt lill-EU directorate u anke lill-aġenti barra ħadd ma qalli li teżisti din l-iskema!

Jista' jkun li din l-iskema teżisti taħt xi isem ieħor, imma ċertament ħadd ma lmenta miegħi dwar din il-kwestjoni tal-15% li semma l-Onor.

Vella, u nixtieq li forsi xi ħadd jispjegalna xi tfisser din it-tour operator margin scheme għaliex s'issa lili ħadd ma qalli li teżisti.

L-Onor.

Vella semma wkoll il-kwestjoni tad-duty-free.

Huwa veru li d- duty-free spiċċat mill-Ewropa imma kulħadd jaf li l-ħwienet li qabel kienu tad-duty-free illum huma kollha discount shops f'kull airport kbir ta' l- Ewropa.

Jien nixtieq inkun naf jekk hawn Malta qattx ġie xi ħadd biex jixtri biss il-fwieħa, is-sigaretti jew ix-xorb mill-airport!

Kieku qed nitkellmu dwar l-airport ta' l-Olanda, fejn tista' tixtri karozza jew inġenji kbar, ngħid li forsi għandu raġun, imma jekk irridu nkunu serji rridu nammettu li t-tneħħija tad-duty-free m'hijiex se ttellfilna mill- kompetittivita' tagħna.

Imbagħad tkellem ukoll dwar l-Air Malta u l-open-skies policy.

Iċ- chairman ta' l-Air Malta għadu kemm stqarr li din hija sfida li l-Air Malta lesta għaliha u biha jaqblilha.

Ta' min ifakkar li dan huwa l- istess chairman li kien hemm fi żmien l-amministrazzjoni Laburista.

Huwa veru li jien ġieli kkritikajt lil din il-persuna pero' jien tip ta' bniedem li ngħid dak li nħoss u jekk inkun irrid ngħidlek xi ħaġa m'iniex se noqgħod ngħidhilek minn wara dahrek imma ngħidhilek direttament f'wiċċek.

Issa jekk dan iċ-chairman qal dan id-diskors sinjal li jemmen f'dak li qal.

Tkellem ukoll dwar il-liberalizzazzjoni u qal li jistgħu jiġu n-nies minn barra u jieħdu x-xogħol tad-dgħajjes ta' Wied iż-Żurrieq.

Jien naħseb li la nies mill-Qrendi, la mill-Imsida, la minn Tas-Sliema, la min-naħa tal- Kottonera u lanqas mill-Mellieħa m'għandhom dgħajsa Wied iż-Żurrieq imma huma ż-Żrieraq li għandhom id-dgħajjes ta' Wied iz-Żurrieq.

Allura kif nistgħu noqogħdu nbeżżgħu lin-nies li ġej xi Sqalli biex joqgħod idawwar lin-nies ma' Wied iż-Żurrieq, meta lanqas Maltin stess minn diversi nħawi ta' Malta m'għandhom dgħajsa biex idawru lin-nies ma' Wied iż-Żurrieq!

Semma wkoll lil tat-taxis, lil tal-coaches u lill-gwidi Jien ngħid li dak li jkollna nċedu aħna nirbħuh aħna wkoll, għaliex dak li nċedu aħna nistgħu ninvestuh barra wkoll!

Jien konvint li din il-Kamra flimkien mal- poplu Malti kollu jrid li pajjiżna joffri servizz aħjar minn pajjiżi oħra, pero' l-uniku mod kif nistgħu nagħmlu dan huwa billi nkunu kompettitivi.

Taħsbu li hawn min huwa lest li jwaqqaf negozju f'pajjiż żgħir bħal tagħna u jinvesti l-kapital tiegħu hawnhekk, meta jaf li s-suq Malti huwa ħafna iċken minn ta' pajjiżi oħrajn?

Huwa veru li dawn l-affarijiet jistgħu jiġru imma ma nafx kemm huma probabbli!

L-Onor.

Membru tkellem ukoll dwar il-freedom of movement.

Kif diġa' għedt f'din il-Kamra, storikament il-moviment tan-nies mexa mis-south għan- north, mill-pajjiżi l-inqas b'saħħithom ekonomikament għal dawk l-aktar b'saħħithom ekonomikament, u fil-fatt l-istatistika turi li 2% biss mill- popli kollha ta' l-Ewropa ċċaqilqu f'din l-immigrazzjoni.

Meta tkellimna dwar il-kwestjoni tan-nies li jiġu f'Malta biex iwaqqfu business jien kont semmejt ukoll il-kwestjoni tal-lingwa.

Huwa veru li jekk ikun xi Taljan jew Ingliż m'huwiex se jsibha daqshekk diffiċli, għaliex ħafna nies f'pajjiżna jitkellmu dawn iż-żewġ lingwi, pero' ma nistax nimmaġina Ingliż li se jiġi jwaqqaf il-business tiegħu hawn Malta meta għandu s-suq Ingliż u meta l-ekonomija Ingliża tant sejra tajjeb bħalissa.

Min-naħa l-oħra, jekk ikun xi Taljan irid ikun jaf jikkomunika mal-klijenti kollha u għalkemm hawn ħafna Maltin li jafu t-Taljan ċertament it-Taljan ma jafux kulħadd.

Pero' l-aktar ħaġa li tbiegħed lin-nies minn Malta m'hijiex il-kwestjoni tal-lingwa imma huwa l-fatt li l-ebda pajjiż membru ta' l-Unjoni m'huwa marbut li jipprovdi saqaf fuq ras ċittadin ta' pajjiż ieħor u allura ċ- ċittadini ta' pajjiżi oħrajn li jiġu Malta jridu jikru mingħand il-privat u llum kulħadd jaf kemm huma għoljin il-kirjiet tal-privat.

Allura taħsbu li xi ħadd ikun lest li jiġi jwaqqaf negozju f'pajjiżna meta jaf li se jkun żvantaġġat mill-bidunett biex jixtri jew jikri dar?

Jien ma neskludix li dawn l-affarijiet jistgħu jiġru pero' mbagħad tant ieħor il-Maltin ikunu jistgħu jsiefru - mhux għaliex ikunu mkeċċijin jew imġiegħla - lejn pajjiżi membri ta' l-Unjoni li fihom jaraw opportunita' ta' iktar avvanz fil-ħajja tagħhom.

Nagħlaq billi ngħid li qatt ma ppretendejt li wara li xahrejn ilu l-Onor.

Karmenu Vella qal li fil-qasam tat-turiżmu m'hemmx problemi, imbagħad jiġi hawn u jagħti għaxar raġunijiet - li jien nikkontesta bil-qawwi - li għandhom x'jaqsmu ma' dan is-settur u li minħabba fihom Malta m'għandhiex tissieħeb fl-Unjoni Ewropea.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 9 ta' Novembru, 1999, fid- 9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

BEEF INTERVENTION SCHEME - REVENUE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien ir-revenue mill-Beef Intervention Scheme f'ċifra ta' flus matul Jannar u Settembru ta' din is- sena?

Kemm kien is-sussidju tar-raħħala għall-istess perjodu?

Jista' l-Ministru jagħti l-istess informazzjoni għal perjodu tas-sena preċedenti?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-valur tal-laħam taċ-ċanga li nbiegħ taħt il-Beef Intervention Scheme matul ix-xhur ta' Jannar sa l-aħħar ta' Settembru kien ta' Lm65,787 fis-sena preżenti, waqt li fis-sena 1998 kien ta' Lm147,276.

Is-sussidju li jinħareġ għax-xiri ta' ċanga mingħand il-produtturi huwa ta' madwar 75 cents kull kilo, dan is-sussidju jvarja skond l-ammont ta' karkassi maħduma fl-emerġenza u skond kemm ikunu nqatlu għoġġiela.

WIDIEN - TINDIF

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6874 dwar tindif tal-widien li kienet saret f'Mejju li għadda, jista' l-Ministru jaġġornani bl- iżviluppi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kif diġa' spjegajt f'mistoqsija parlamentari numru 9163 (Seduta 139), dan ix-xogħol huwa responsabbilta' tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

Għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

BUĠIBBA/SAN PAWL IL-BAĦAR/QAWRA - MANUTENZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jaġġornani dwar mistoqsija parlamentari numru 6851?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li kull meta jidħol ilment ta' fawran ta' drenaġġ, dan jiġi ttekiljat minnufih dik il-ġurnata stess.

WIDIEN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jaġġornani dwar il-mistoqsija parlamentari numru 6875?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 9757 ta' din is-seduta.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm se ddum il-persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, ma tingħata benefiċċji soċjali li ma tistax tirreġistra għax-xogħol għax medikament ġiet ċertifikata li ma tistax taħdem, fl-istess ħin il-bord mediku għadu ma ddeċidiex dwarha u ilha xahrejn bla benefiċċji soċjali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li effettivament mhux veru li l-persuna kkonċernata ġiet ċertifikata li ma tistax taħdem, iżda għal kuntrarju l-persuna ġiet misjuba mill-bord mediku li hi tajba għax-xogħol.

B'danakollu, id-direttur (sigurta' soċjali) sejjer jitlob bord mediku ieħor biex jerġa' jeżamina l-persuna konċernata.

Il-persuna konċernata ġiet avżata b'dan.

SKEJJEL - RABAT - FACILITATOR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinvestiga jekk hux veru li t-tifla, li isimha qed jintbagħat separatament, fl-ewwel klassi fl-Iskola Primarja Paul Xuereb fir-Rabat, Malta, se jirtirawlha l-facilitator li għandha u li l-ġenituri tagħha huma nkwetati li t-tifla se taqa' lura?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Onor Membru għandu informazzjoni żbaljata għaliex qatt ma kien hemm il-ħsieb li din it-tifla jirtirawlha l- facilitator.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hijiex intitolata għal xi għajnuna finanzjarja t-tifla, li d-detallji tagħha qed jintbagħtu separatament, li għandha bżonnijiet speċjali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna kkonċernata ġiet informata biċ-ċirkostanzi kollha tagħha mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

SKEJJEL - SLIEMA PRIMARY

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jiltaqa' l-istatementing board biex jiddiskuti lit-tifla fil-Kinder 2 fil-Primarja f'Tas-Sliema, u li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament?

Jistgħu jittieħdu passi biex l-adulta li qiegħda ma' din it-tifla ma tkomplix tgħaddi kummenti negattivi fuq din it-tifla għax tkompli taqbad lit-tifla fin-nassa tal-low self exteem u low achievement?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tieni mistoqsija hi t-tweġiba ta' l-ewwel waħda għaliex biex it-tifla għandha l-appoġġ imsemmi bilfors li ġiet statemented kif fil-fatt ġara fil-11 ta' Ġunju 1999.

Ma jidhirlix li l-kummenti kontenuti fit-tieni parti tal-Mistoqsija għandhom isiru b'dan il-mod u jkolli niddubita l-mitivi.

Fl-Iskola u fid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni hemm il-mekkaniżmu biex jittratta kwestjonijiet bħal dawn.

SKEJJEL - QRENDI - STUDENT B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'għajnuna se jingħata t-tifel, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, li jinstab fil-ħames sena ta' l-iskola Primarja tal-Qrendi u li għandu diffikultajiet kbar biex jitgħallem?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li dan it-tifel qiegħed fis-sitt sena Year 6 (2) u mhux fil-ħames sena.

Tfal f'din il-klassi hemm disgħa u x-xogħol li jsir huwa ppjanat speċifikament għalihom.

SKEJJEL - QRENDI - TFAL B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jara li tiġi pprovduta attenzjoni speċjali għat-tfal, li isimhom qed jintbagħat separatament, li jinsabu fil-ħames klassi ta' l- Iskola Primarja tal-Qrendi li huma batuti ħafna u ta' għaxar snin diġa' huma kkundannati li jispiċċaw l-edukazzjoni primarja b'nuqqasijiet kbar?

Hemm xi tama li nagħtu opportunita' lil dawn it-tfal?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li qed tingħata kull attenzjoni min-naħa ta' għalliema biex dawn it-tfal jimxu 'l quddiem.

Kif jaf sew l-Onor.

Membru huma biss dawk it-tfal li jkunu referuti lill- iStatementing Board u li jinstabu li għandhom bżonn l-għajnuna ta' facilitator li jingħataw din l-għajnuna.

XGĦAJRA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: In vista ta' l-aħħar domanda parlamentari għar-rigward tal-pompa tad- drenaġġ li hemm fir-raħal tax-Xgħajra, fi Triq ix-Xatt, jista' l-Ministru jieħu ħsieb li matul iż-żmien tax-xitwa tiġi rranġata billi esternament hija malandata, estetikament hija kerha u t-tappiera hija mgħottija b'mod xejn tajjeb bi speċi ta' pjaniċi tal-konkos?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li d-Dipartiment tad- Drenaġġ se jagħmel mill-aħjar biex din il-pumping station tiġi rranġata fix- xhur tax-xitwa.

L-Onorevoli Interpellant jifhem li l-elementi tan-natura f'din il-lokalita' huma ferm aggresivi, iżda se jsir sforz biex l- istruttura tinbidel b'mod li d-dannu mill-elementi jkun wieħed minimu.

VANNIJIET TAL-KIRI - LIĊENZJI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kien hemm liċenzji maħruġa lil rent-a-car u self-drive garages għal vetturi tat-tip van li m'humiex mini vans iżda li jistgħu jġorru nies, fis-snin 1995,1996,1997,1998?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li n-numru ta` vannijiet bojod liċenzjati f`dawn l-aħħar snin huma kif ġej:

1995 - Nil 1996 - Nil 1997 - Nil 1998 - 109

PTA - COURTESY BUSES

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kien hemm liċenzji maħruġa mill-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku għall-courtesy buses ta' kull tip fis-snin 1995,1996,1997 u 1998?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li n-numru ta` liċenzji maħruġa mill- Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku għal courtesy buses Kien:

1995 - 4 1996 - 4 1997 - 8 1998 - 4

PORT IL-KBIR - BARKLORA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm-il darba hemmx faċilitajiet tajba biżżejjed għall-barklora li jaħdmu fil-Port il-Kbir biex iniżżlu l-passiġġieri, billi jidher li fil-moll ta' ħdejn id- Dwana tal-Belt dan m'huwiex adegwat?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li bħalissa m`hemmx postijiet oħra fil-port fejn jaħdmu l-barklora ħlief il-moll ta` ħdejn id-dwana.

SAJD - SAJJIEDA F'GĦAWDEX

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lil din il-Kamra kemm hemm sajjieda fulltime u part-time reġistrati li huma reġistrati fil- portijiet tal-gżira ta' Għawdex?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi fil- portijiet tal-gzira ta' Għawdex għandna 130 sajjied fulltime u 228 sajjied part-time.

BDIEWA - BDIEWA REĠISTRATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lil din il-Kamra kemm hemm bdiewa fulltime u part-time reġistrati li joqogħdu Għawdex u Kemmuna u kemm minnhom huma taħt il-45 sena u kemm fuqhom?

Jista' jara li din l- informazzjoni tingħata raħal b'raħal?

ONOR.

NINU ZAMMIT: In-numru ta'bdiewa reġistrati mal-Korporazzjoni tax- Xogħol u Taħriġ huwa Kemmuna xejn u Għawdex kif ġej:

Fulltime: 203 Part-time: 225

L-eta tagħhom huwa kif ġej:

Taħt-il 45 sena 160 'Il fuq minn 45 sena 268

Dawn joqogħdu f'dawn il-lokalitajiet:

Fontana 5 Għajnsielem 24 Għarb 28 Għasri 12 Kercem 47 Mgarr 8 Munxar 3 Nadur 71 Qala 19 San Lawrenz 23 Sannat 19 Santa Lucia 3 Victoria 38 Xagħra 65 Xewkija 38 Żebbuġ 23 Għammar 2

*Persentaġġ żgħir tal-bdiewa part-time huma rreġistrati mal-ETC Skond iċ- ċensiment ta' l-Agrikoltura ta' l-1991 f'Għawdex kien hemm 4846 bdiewa part- time (li minnhom 1332 kienu taħt l-40 sena) imqasma raħal raħal hekk:

Għarb 241 Għasri 122 Żebbuġ 362 Xagħra 861 San Lawrenz 158 Kerċem 383 Victoria 94 Nadur 826 Qala 301 Munxar 106 Sannat 268 Xewkija 544 Għajnsielem 180

FLORIANA FC - DISKUSSJONIJIET

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fejn waslu d-diskussjonijiet mal-Floriana Football Club dwar l-użu tal-ground tagħhom fejn il-gvern irid jorganizza ċ- ċelebrazzjonijiet tal-Millenju?

Ma jistax il-gvern isib alternattiva oħra meta jaf li l-ground għadu kemm ġie miżrugħ mill-ġdid?

ONOR.

LOUIS GALEA: Diġa' poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra stqarrija pubblika li tittratta s-suġġett.

MILLENJU - ĊELEBRAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm se tkun in-nefqa taċ-ċelebrazzjonijiet tal- Millenju?

X'sejħiet għall-offertu ħarġu s'issa għall-makkinarji varji biex ikunu jistgħu jittellgħu l-attivitajiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tagħrif dwar l-ewwel parti għad irid jinġabar.

S'issa ħarġu sejħiet għall-offerti dwar it-tiżjin u mixgħela tat-toroq mill-Monument ta' Spencer, il-Blata l-Bajda sal-Monument ta' Kristu Re fil- Furjana, Triq Ġilormu Cassar u Triq ir-Repubblika, il-Belt Valletta.

Is-sejħa għall-offerti saret flimkien mal-Kumitat Festi Nazzjonali peress li t-tiżjin ippjanat se jintrama għall-perijodu bejn l-10 u l-31 ta' Diċembru 1999, fl-okkażjoni tal-25 Anniversarju ta' Malta Repubblika, il- Festi tal-Milied u ċ-Ċelebrazzjonijiet tal-Millennju.

VRT - GARAXXIJIET LIĊENZJATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid jekk u meta se jinfetaħ jew jinfetħu garaxxijiet liċenzjati biex jagħmlu l-VRT lis-sidien tal-karozzi?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nixtieq ninforma lill-Onor Interpellant li s'issa f'Għawdex hemm Testing Station waħda liċenzjata biex tagħmel l-Vehicle Roadworthiness Test lis-sidien tal-karozzi.

Jiena nformata li d-Dipartiment tal-Liċenzi u Testijiet għandu żewġ applikazzjonijiet oħra għal Testing Stations ġewwa Għawdex li qed jiġu kkonsidrati.

SELF-EMPLOYED - ARRETRATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti ċans lis-self-employed li biex iħallsu l-arretrati tat- taxxa jieħdu sentejn bħal ċittadini oħra flok sena, bħalma huma obbligati li jagħmlu s'issa?

ONOR.

JOHN DALLI: Il-policy tad-dipartiment għas-snin ta` stima ta` qabel l-1999 kienet li l-arretrati jitħallsu bin-nifs skond il-kategorija tat-taxpayer, l-ammont dovut u d-dħul ddikjarat.

Is-self-employed jistgħu iħallsu xi arretrati għas-snin ta` qabel l-1999 sa żmien 18-il xahar b`ftehim mad-dipartiment minn meta jirċievu l-kont tat- taxxa.

Taħt is-sistema tas-self assessment (mis-sena ta` stima 1999 `l quddiem) xi bilanċ ta` taxxa li jirriżulta mis-self assessment irid jitħallas sad- data kif kontemplata bil-liġi (jiġifieri sal-31 t`Awissu 1999 għas-sena ta` stima 1999 u sat-30 ta` Ġunju tas-sena rispettiva għas-snin ta` stima sussigwenti).

Min ma jħallasx il-bilanċ fiż-żmien, jeħel imgħax ta` 1 fil- mija fix-xahar sakemm dan jitħallas.

AMMINISTRAZZJONI TAL-QORTI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li l- Amministrazzjoni tal-Qorti issir awtonoma mill-gvern?

Jekk hemm dan il- ħsieb meta se jibdew id-diskussjonijiet għal dan il-pass?

X'inhuma l- argumenti favur u kontra?

ONOR.

AUSTIN GATT: `Jidhirli li l-ewwel pass li ghandu jittiehed hu li l- amministrazzjoni preżenti tiġi msahha - proċess li nbeda - u li l- awtonomija preżenti tiġi amministrata aħjar, awtonomament.`

WSC - KONTIJIET

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta se jintbagħtu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma li hemm b'lura biex il-kontijiet jibdew jiġu up to date?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-kontijiet tad-dawl u l-ilma għall-perjodu li jmiss ser jibdew jintbagħtu fi żmien ġimgħa oħra.

Dan ifisser li sa l-aħħar ta' din is-sena jkunu ħarġu l-kontijiet li jkopru l- 1998.

Il-kwestjoni kollha dwar kontijiet li qegħdin b'lura qed tkun kunsidrata mill-ġdid mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

PIXXINA NAZZJONALI - DIXXIPLINI SPORTIVI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 10105, jista' l-Ministru jgħid jekk intgħażilx xi ħadd biex imexxi u jopera dance studio fil-Pixxina Nazzjonali?

X'inhuma l-kondizzjonijiet imposti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li l-informazzjoni għadha ma waslitlix, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-fuel li qed jintuża biex isaħħan il- Pixxina Nazzjonali?

Kemm intuża fuel għal dan l-iskop, kull sena, mill- 1993 sa Ottubru ta' din is-sena?

Kemm intnefqu kull sena għal dan il-fuel?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-fuel li qiegħed jintuża biex isaħħan il-pixxina huwa kerosine u light heating oil.

Informat ukoll li sa l-aħħar ta' Ottubru ta' din is-sena inxtraw 355,736 litru ta' pitrolju li swew Lm44,467 biex tissaħħan il-pixxina.

Fis-sena 1998, l-ammont ta' 19,659 litri ta' paraffin u 48,550 litri ta' light heating oil, li swew Lm50,105 għall-istess skop.

Fl-1997 in-nefqa għall-fuel kienet ta' Lm78,813.

Għas-snin ta' qabel, id-dipartiment m'għandux records għax il-Pixxina Nazzjonali kienet taħt ir-responsabbilta` tal-Ministeru tal-Ġustizzja u Arti.

TAL-QROQQ - PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 10491?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-esperti barranin imsemmija fit-twġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9599 (Seduta Nru. 149) kienu fil-fatt diversi kuntratturi f'dan il-qasam b'esperjenza sostanzjali f'kostruzzjonijiet simili barra minn Malta.

Il-laqgħat, li kienu primarjament ta' natura ta' tfittix ta' informazzjoni, saru fi tmiem is- sena li għaddiet u kmieni din is-sena bil-parteċipazzjoni ta' membri tal- Board ta' Tmexxija tal-Kumpless tal-Pixxina Nazzjonali.

F'ebda stadju ma konna jiena jew is-Segretarju Parlamentari involut f'dawn it-taħditiet.

FURJANA - XAGĦRA TA' L-INDIPENDENZA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Issa li l-gvern iddeċieda li juża x-Xagħra ta' l-Indipendenza fil-Furjana għal attivitajiet tal-Millenju, jista' l-Ministru jgħid jekk il-Gvern huwiex dispost li jintrabat biex fi żmien qasir wara dawn l-attivitajiet jerġa' jġib il-post fl-istat li qiegħed illum?

Għaliex il-gvern ħalla li jinżera' t-turf u jsir xogħol ieħor mill-klabb tal-Furjana qabel ma ħa d-deċiżjoni finali tiegħu?

Għaliex ma nstabx post ċentrali ieħor?

X'inhu l-irwol tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni f'dawn l-attivitajiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif diġa' għidna pubblikament il-Gvern impenja ruħu bl-aktar mod ċar li jirritorna l-Arena ta' l-Indipendenza fl-istat li qiegħed illum fl-aqsar żmien possibbli wara ċ-ċelebrazzjoni tal-Millennju.

XAGĦRA - ATTIVITAJIET TAL-MILLENJU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu s-sehem tal-ministeru/dipartiment tiegħek fl- attivitajiet tal-millenju li se jsiru fix-Xagħra tal-Furjana?

X'garanziji qed jagħti li l-ħsarat kollha li se jsiru f'dan il-post se jiġu rranġati fi żmien qasir wara li jintemmu dawn l-attivitajiet?

Ġew ippreżentati xi stimi ta' kemm jistgħu jkunu mill-klabb tal-Furjana riċentement fuq il-ground tal-football?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Bħala Ministru għall-Ambjent, jiena nifforma parti mill-kumitat li qed jieħu ħsieb iċ-ċelebrazzjonijiet tal- millenju.

Is-sehem ewlieni tal-Ministeru għall-Ambjent f'dawn iċ-ċelebrazzjonijiet hu li jitlestew ix-xogħlijiet mibdija sabiex lejlet it-Tielet Millenju tal- Kristjaneżmu ikun inawgurat St. James Cavalier bħala Ċentru ta' l-Arti.

Għar-rigward l-Arena ta' l-Indipendenza, il-Ministeru għall-Ambjent qiegħed jiggarantixxi direttament mal-Floriana Football Club biex wara li jintemmu ċ-ċelebrazzjonijiet tal-Millenju, fl-aqsar żmien possibbli, l- Arena tkun restitwita fl-istat li hi tkun.

Il-Floriana Football Club fil-fatt intalab jagħti stima kif semma' l- Onor. Interpellant.

BUĠIBBA - FUNTANA FIL-BAĦAR

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġie jqum il-proġett tal-funtana fil-baħar quddiem il-pjazza ta' Buġibba?

X'inhi r-raġuni li din il-funtana mhux qed titħaddem?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-proġett tal-funtana fil- baħar quddiem il-pjazza ta' Buġibba ġie jiswa Lm56,776.00.

Il-funtana titħalla fil-post fil-jiem tas-sajf biss u fix-xitwa, minħabba l- kundizzjonijiet tat-temp, tittella' l-art.

VALLETTA - TNEĦĦIJA TAL-CABLES

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'sar mill-proġett li kellha l- Maltacom għat-tneħħija ta' cables tat-telefon minn mal-ħitan tal-Belt Valletta?

Kemm kien stmat li se jqum dan il-proġett u kif kien se jiġi ffinanzjat?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirreferi lill-Onorevoli Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 10613 fis-Seduta numru 163.

EIB - SELF

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għal dak li ġie rrapportat li ntqal dwar self mill-European Investment Bank (EIB) liema huma dawk il-proġetti li se jkunu diffiċli ġaladarba dan is-self mhux se jingħata?

X'inhi r-raġuni li dawn il-loans ġew miżmuma mill-EIB?

ONOR.

JOHN DALLI: Kien hemm proġett partikolari li kien intiż li ser jiġi ffinanzjat (in parti) mill-fondi tal-EIB.

Għalkemm is-self mhux ser jingħata l-proġett xorta waħda ser jitwettaq.

Hemm diversi raġunijiet l-għala dan is-self mhux ser iseħħ.

In-negozjati jieħdu fit-tul u huma diffiċli għax il-proġetti kif preżentati u l-mod kif għandhom jitwettqu jridu jissodisfaw in-normi mposti mill-istess EIB.

Jeżistu ċirkustanzi meta l-parametri tagħna ma nkunux nistgħu niffittjawhom kif ġieb u laħaq f`dawk mitluba mill-EIB.

Wieħed ma jridx jinsa wkoll li l-iffinanzjar imwettaq mill-EIB huwa dejjem self u għalhekk dejjem jitħallas lura.

KUNSILLI LOKALI - IMTARFA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija preċedenti li fiha ntqal li sa Marzu li ġej (2000) l-Imtarfa se tinqata' minn mar-Rabat u se jkollha kunsill lokali għaliha, jista' l-Ministru jgħid kemm se jkun fih kunsilliera l-kunsill ta'l-Imtarfa?

Il-kunsill tar-Rabat se jibqa' bl-istess numru ta' kunsilliera, jew se jitnaqqas?

ONOR.

AUSTIN GATT: In-numru ta` Kunsillieri għal kull lokalita` huwa stabbilit skond il-provvedimenti ta` l-artikolu 4 ta` l-Att ta` l-1993 dwar Kunsilli Lokali.

Peress li skond l-informazzjoni li għandu d-Dipartiment, il-popolazzjoni ta` l-Imtarfa hija anqas minn 3,000, il-Kunsill Lokali Mtarfa se jkollu ħames(5) Kunsilliera, kif provdut fil-paragrafu (a) tas-sub artikolu 4 (1), fil-waqt li l-Kunsill Lokali tar-Rabat se jibqa` bl-istess numru ta` disa (9) Kunsillieri, kif provdut fil-paragrafu (c) ta l-istess sub-artkolu, peress li l-popolazzjoni tar-Rabat mhux se tkun anqas minn 10,000 , anki wara li l-Imtarfa tinqata` għaliha.

DIPARTIMENT TA' L-EMERĠENZA - PAZJENTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il pazjent daħal fid-Dipartiment ta' l-Emerġenza sa l- aħħar ta' Ottubru 1999 wara inċidenti tat-traffiku?

Kemm minnhom intbagħtu ġewwa t-taqsima tal-kura intensiva?

Kemm minnhom tilfu ħajjithom?

Kemm-il pazjent daħal fid-Dipartiment ta' l-Emerġenza sa l-aħħar ta' Ottubru 1998 wara inċidenti tat-traffiku?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Risposta għadha qed tiġi miġbura, tingħata aktar tard.

SAĦĦA - TFAL MIBGĦUTA BARRA GĦAL KURA

L-ONOR.

DOLORES CRISTINA staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Meta ssir kampanja ta' ġbir ta' fondi biex tfal jintbagħtu għal kura medika barra minn Malta tenħtieġ l-approvazzjoni tal-ministru jew tad-Dipartiment tas-Saħħa?

Il-Ministru qatt kellu dubbji serji fuq xi kampanja ta' ġbir ta' fondi u f'dan il-każ x'azzjoni ħa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: A Talbiet biex pazjenti li jkollhom bżonn kura barra minn Malta jiġu eżaminati mit-Treatment Abroad Committee (T.A.C.)

Jekk jiġi deċiż li għandhom jintbagħtu barra, il-gvern iħallsilhom kollox minbarra l-passaġġ.

Dan jitħallas wara li jsir test tal-meżżi.

Jekk il- pazjent ikun taħt is-sitt snin u ma jkollux bżonn ta` medical escort, il- gvern iħallas ukoll il-passaġġ biss ta` wieħed mill-qraba.

B Kampanji għal ġbir ta` fondi għal skop filantropiku jew ta` karitahuwa suġġetti għal permess relattiv maħruġ speċifikament għal dan il-għan mill- Kummissarju tal-Pulizija.

C Meta d-dipartiment kellu dubbju dwar is-serjeta ta` xi ġbir ta` fondi ta` dan it-tip inġibdet l-attenzjoni tal-Kummissarju tal-Pulizija.

PULIZIJA - ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

DOLORES CRISTINA staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm inħarġu ċitazzjonijiet mill-pulizija lil sidien ta' ħwienet u negozji oħra għax kellhom esposti għall-bejgħ ta' gugarelli f'forma ta' armi tan-nar, fil-perjodu Settembru 1998 - Settembru 1999?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li fil-perijodu speċifikat mill- Onorevoli Interpellant il-Pulizija ħarġet ċitazzjonijiet kontra 4 persuni għax kellhom għall-bejgħ ġugarelli f`forma ta` armi tan-nar.

DJAR - SKEMA RIVEDUTA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-iskema riveduta ta' xiri ta' proprjeta' mingħand il-privat mill-Awtorita' tad-Djar ġietx fis-seħħ?

Jekk fl-affermattiv, kemm saru applikazzjonijiet taħt din l-iskema u minn min sar?

Kemm minn dawn l-applikazzjonijiet ġew approvati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fit-23 ta' Marzu 1999, l-Awtorita' tad-Djar ħarġet Skema U għax-xiri ta' proprjeta' mingħand il-privat.

Din għalqet fis-7 ta' Mejju 1999.

Kien hemm 28 applikazzjoni.

S'issa għada ma ġietx approvata ebda applikazzjoni.

QORMI - TRIQ ID-DEHEB FIN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se tiġi rranġata Triq id- Deħeb Fin f'Ħal Qormi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li t-triq imsemmija hi kważi kollha lesta, u għalhekk taqa` taħt ir-responsabilta` tal-Kunsill Lokali.

Il- parti tat-triq li għadha mhix lesta mistennija tidħol fil-programm tax- xogħol għall-lokalitajiet kollha ta` Malta.

DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET - KUNSILL LOKALI TA' PEMBROKE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-reazzjoni tad-Dipartiment ta' l-Artijiet għat- talba tal-Kunsill Lokali ta' Pembroke dwar l-avviż ta' l-istess dipartiment numru 186, fil-ħarġa numru 16,852 tad-19 ta' Ottubru, 1999 għal kiri ta' biċċa art li hemm bejn Triq Cassino, Triq Camillo Sciberras u Triq Mons. Mifsud Tommasi, wara li l-kunsill kiteb lid-dipartiment fejn informah li jħoss li m'għandhomx jinħarġu offerti għal artijiet fil-lokal qabel il-pjan ta' azzjoni għal Pembroke jiġi approvat mill-Parlament u kif ukoll talbu biex iwaqqaf f'mod immedjat is-sejħa ta' l-offerti in kwestjoni billi tiġi ffriżata sakemm jiġi approvat dan il-pjan, u dan wara li l-kunsill kien kiteb ukoll lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar fejn l-art in kwestjoni kellha tiġi definita bħala żona ta' fejn għandu jinbena ċentru ċiviku u kummerċjali fil-lokal?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-Tweġiba li jien tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 10927.

MINISTERU TAL-FINANZI - DEFICIT ATTWALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-Ministeru tal-Finanzi dam kważi sena biex ikkontesta figuri dwar defiċit attwali għas-sena 1998 li l-Kap ta' l- Oppożizzjoni kien qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra meta kien qed iwieġeb għad- diskors tal-Budget 1999 f'Diċembru li għadda?

ONOR.

JOHN DALLI: Il-Ministru tal-Finanzi jikkwota biss figuri attwali u uffiċċjali: L-aħħar estimi riveduti ta` l-1998, kif ippubblikati f`Novembru 1998, kienu juru defiċit ta` Lm163 miljun, filwaqt li l-figuri finali, kif ippubblikati mit-Teżor f`Ġunju 1999 fil-Financial Report 1998, juru defiċit ta` Lm150 miljun.

SETTUR TURISTIKU - VAT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jikkonferma rapporti ta' żieda imminenti fir-rata tal-VAT fuq is- settur turistiku?

ONOR.

MICHAEL REFALO: L-Onor Membru, li fi żmienu kopra l-kariga ta' Ministru tal-Finanzi, żgur japprezza li miżuri fiskali, jekk ikun hemm, normalment jitħabbru fil-Budget Speech.

ECONOMIC PROJECTIONS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb l-mistoqsija parlamentari pendenti dwar economic projections?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-Mistoqsija li għaliha qed jirreferi l-Onorevoli Interpellant weġibtha fis-Seduta numru 173.

MFSC - STUDJI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopji ta' l-istudji li setgħu saru mill-ministeru jew mill-MFSC dwar l-impatt li sħubija sħiħa fl-UE jista' jkollha fuq is-servizzi finanzjarji f'pajjiżna?

X'inhu mistenni jkunu impatt ta' l-EMU fuq is-servizzi finanzjarji?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li bħala kumment ġenerali, nista ngħid illi ma naħsibx illi l-EMU għandu jkollu xi impatt negattiv fuq is-servizzi finanzjarji f`pajjiżna.

L-impatt tal-EMU fuq is- servizzi finanzjarji huwa suġġett importanti u komplikat u studju qed isir kontinwament l-MFSC u L-Bank Ċentrali ta` Malta.

OECD - TAX HAVENS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Billi l- OECD se tippubblika lista ta' tax havens f'Jannar 2000, il-Gvern Malti irċieva xi indikazzjonijiet jekk pajjiżna huwiex se jkun inkluż f'din il- lista?

ONOR.

JOHN DALLI: L-OECD għadha qed tagħmel l-istudji tagħha rigward id- diversi ġurisdizzjonijiet qabel ma toħroġ il-lista ta` tax havens.

Din il- lista mhix mistennija toħroġ qabel Ġunju, 2000.

Waqt li d-deċiżjoni finali hija naturalment tal-OECD, mill-laqgħat li saru bejn l-uffiċjali tal-OECD u l-istituzjonijiet tagħna jidher li l-proċeduri li nużaw aħna huma aċċettabbli.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li tinħareġ il- kartuna r-roża lill-persuna żagħżugħa li l-partikolaritajiet tagħha qed jintbagħtu separatament minħabba l-bżonn urġenti li għandu kawża tal-mard li jbati minnu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna kkonċernata ġiet infurmata biċ-ċirkostanzi kollha tagħha mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

SERVIZZI SOĊJALI - IMPJEGATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li tiġi solvuta l-problema tan-nuqqas ta' staff fis-social services ta' Raħal Ġdid?

Jista l-Viċi Prim Ministru jibgħat aktar staff peress li qegħdin jaħdmu taħt tensjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-istaff fl-Uffiċċju Distrettwali ta' Raħal Ġdid jikkonsisti f'erbgħa minn nies, tlieta fuq xogħol klerikali u wieħed fuq xogħol ta' messaġier.

Waħda mill-istaff taħdem siegħat imnaqqsa.

Bħalissa qed jingħata t-taħriġ fl-Uffiċċju Ċentrali għal persuni Għawdxin li dalwaqt ser imorru jaħdmu Għawdex.

Hemm il-ħsieb li meta jispiċċa dan il-proċess tingħata konsiderazzjoni għal żieda fin-numru ta' l-istaff f'dan il-lokal.

DJAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Wara r-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 10805, jikkonsidra l- Ministru li tiġi ntrodotta skema fejn tagħti d-dritt lis-sidien ta'djar residenzjali antiki (li ġew mibnija qabel l-1960) u li huma mibnija fuq art tal-Gvern u b'enfitewsi temporanja sabiex dawn is-sidien ikunu jistgħu jifdu ċ-ċens temporanju bi prezz sussidjat?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-maġġor parti tad-djar residenzjali li huma mibnija fuq art tal-Gvern, mogħtija b`enfitewsi temporanja qabel l-1960, jinsabu fuq artijiet li ġew mogħtija għal 150 sena jew 99 sena.

Iċ-ċens temporanju ta` dawn il-proprjetajiet jista` jiġi kkonvertit f`wieħed perpetwu f`għeluq l-enfitewsi temporanja, kif provdut fl-emenda tal-Housing Decontrol Act tal-1979.

PA - AZZJONI INDUSTRIJALI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jikkonferma li dawn l-aħħar ġimgħat il-Planning Authority kienet għaddejja bi strike industrijali?

X'kienet ir-raġuni għal dan?

ONOR.

TONIO BORG: Nikkonferma li ħaddiema tekniċi u amministrattivi fi ħdan l-Awtorita` ta` l-Ippjanar, nhar it-Tnejn, 18 ta` Ottubru, 1999, kienu fuq strajk ta` siegħa (bejn l-10.00am u l-11.00am) ordnat mill-UHM minħabba nuqqas ta` ftehim dwar struttura ta` salarji fil-kuntest ta` ftehim kollettiv ġdid.

Minn dakinhar tas-siegħa strajk, il-ħaddiema bdew azzjonijiet industrijali fid-diversi taqsimiet ta` l-Awtorita` kif ordnat lilhom mill-istess union.

Nhar il-Ħamis 4 ta` Novembru id-direttivi tal-UHM twaqqfu wara li ntlaħaq ftehim dwar il-ftehim kollettiv.

Sadanittant fl-istess ġurnata l-U.P.A.P. (Union tal-Professjonisti ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar) tat direttivi rigward azzjonijiet industrijali.

SKEJJEL - GĦAWDEX - HIGHER SECONDARY

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Taf il- Ministru li l-Higher Secondary ġewwa Għawdex tinsab bla għalliem/a tal- matematika?

Meta se jittieħdu l-passi meħtieġa biex din l-iskola tiġi pprovduta b'għalliem f'dan is-suġġett?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li fil-preżent fil-Higher Secondary School ġewwa Għawdex hemm fil-preżent nuqqas ta' għalliem wieħed tal-matematika.

Dan il-post mistenni jimtela meta jkun magħruf ir-riżultat ta' l-intervista għall-mili ta' post ta' supply teacher tal-matematika.

ZAMMIT CLAPP HOSPITAL

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10803, jista' l-Ministru jgħid minn liema swali jew istituzzjonijiet oħra oriġinaw l-325 anzjani li daħlu Zammit Clapp?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-325 anzjan li daħlu Zammit Clapp ġew minn diversi sptarijiet kif jidher fil-lista li tpoġġiet fuq il-mejda tal-kamra.

ZAMMIT CLAPP HOSPITAL

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10803, jista' l-Ministru jgħid minn liema rħula jew bliet oriġinaw il-273 anzjani li daħlu Zammit Clapp Hospital mill-komunita'?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-273 anzjan oriġinaw mill-bliet u rħula skond kif jidher fil-lista li tpoġġiet fuq il-mejda tal-kamra.

ENEMALTA - SERVIZZ TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta se jingħata s-servizz ta' l- elettriku lill-applikant fis-Siġġiewi li għandu applikazzjoni Nru.3013?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ETC - PERSUNI LI NQATGĦU MIR-REĠISTRU

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10770 jista' l-Ministru jgħid kemm persuni nqatgħu mir-reġistru tal-qgħad xahar b'xahar minn Settembru 'l hawn fil-ħames kategoriji li semma huwa stess fit-tweġiba tiegħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi Seduta oħra.

SERVIZZ ĊIVILI - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 10751?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li l-informazzjoni mitluba qegħda tinġabar.

GĦAWDEX - XLENDI - DISKOTEKA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9352, tista' l-Ministru ġentilment tikkonferma informazzjoni li għandi li l-kuntrattur privat ibattal il-fosos wara li s-sid konċernat jagħmel talba lis-sanita' f'Għawdex?

Jekk din l-informazzjoni hija minnha, possibbli li l-Ministru ġentilment tinformani kull meta, xahar b'xahar, is-sid tad-diskoteka ewlenija fin-niżla tax-Xlendi għamel talba biex titbattal il-fossa ta' din id-diskoteka mill-1 ta' Jannar, 1999 sa l-aħħar ta' Ottubru 1999 (xahar b'xahar)?

Jekk it-talba biex titbattal fossa tiġi reġistrata bil-miktub b'xi mod mis-sanita' f'Għawdex, tista' l-Ministru ġentilment tpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra, jew tgħaddi lili privatament, kopja ta' din ir-reġistrazzjoni bil-miktub ta' kull meta saret talba mis-sid ta' din id-diskoteka ewlenija fix-Xlendi biex titbattal il-fossa ta' din id-diskoteka fil-perijodu ta' bejn l-1 ta' Jannar, 1999 sa l-aħħar ta' Ottubru 1999?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li fossa tista' titbattal wara li ssir talba permezz ta' applikazzjoni mis-sid lill-Uffiċċju tas-Saħħa Pubblika jew inkella din tista' titbattal u titħammel minn kuntrattur privat inkarigat mis-sid stess għas-spejjez tiegħu, minflok li dan joqgħod jirrikorri għas-servizz provdut mill-Gvern.

Rigward il-fossa tad-diskoteka ewlenija li tinsab fin-niżla tax-Xlendi, jiena nfurmata li l-fossa eżistenti f'dan il-fond qed titbattal regolarment, meta tinħass il-ħtieġa, minn kuntrattur privat ikkummissjonat mis-sid.

F'dan il-każ is-sid mhux obbligat li jinforma l-Uffiċċju tas-Saħħa Pubblika b'dan.

L-onorevoli interpellant għandu jkun jaf li mill-ewwel ta' Jannar 1999 sa l- aħħar ta' Ottubru, 1999, ma ġietx reġistrata l-ebda talba fl-Uffiċċju tas- Saħħa Pubblika f'Għawdex sabiex il-fossa ta' din id-diskoteka partikulari titbattal.

GĦAWDEX - XLENDI - DISKOTEKA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9353, jista' l-Ministru ġentilment jgħid jekk hux veru li s-sid tad-diskoteka ewlenija fin-niżla tax-Xlendi waqqgħax hu stess il-bini llegali kollu li l-Ministru semma fit- tweġiba tiegħu għall-istess mistoqsija?

Jista' l-Ministru ġentilment jgħid jekk l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għamlitx site inspection biex taċċerta ruħha li s-sid waqqa' l-bini kollu illegali?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li s-sid tas-sit li rrefera għalih l- Onor. Interpellant neħħa parti mill-bini llegali, iżda tqajjem punt ta` kjarifika legali dwar bini llegali ieħor, fejn l-avukati tas-sid allegaw li l-ordni ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar kif maħruġa, ma kienetx ċara biżżejjed u għalhekk is-sid ma setax jaġixxi kif mitlub.

Għalhekk intalab li tinħareġ ordni ġdida kif fil-fatt sar.

Din l-ordni ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar qegħda tieħu l-proċess tagħha skond il-liġi u jkunu jistgħu jittieħdu l-passi ulterjuri mill-istess Awtorita`, skond kif jitlob l- istess proċess legali.

DIPARTIMENT TA' L-ANZJANI - REGOLAMENTI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 10845 li oriġinarjament saret lill-Viċi Prim Ministru u li issa ġiet riferuta lilek, ċioe': jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-regolamenti tad- Dipartiment ta' l-Anzjani biex tinfetaħ dar ta' l-anzjani tal-privat?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-djar ta' l-anzjani huma liċenzjati taħt il- provedimenti ġenerali ta' l-Ordinanza dwar il-Professjonijiet Mediċi u l- professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha.

Poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra il-linji ta' gwida li tuża d-Diviżjoni tas- Saħħa biex tagħti pariri dwar ħruġ ta' liċenzji.

GĦAWDEX - AWTORITA' TAT-TURIŻMU

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru ġentilment tgħid jekk ġietx kostitwita l-Awtorita' tat-Turiżmu ta' Għawdex?

Jekk iva, tista' l-Ministru tgħid min huma l-membri kollha ta'din l-awtorita' u x'kariga għandhom?

Meta ġew maħtura dawn il-membri?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nixtieq ninforma lill-onor interpellant li ma ġiet kostitwita ebda Awtorita' tat-Turiżmu ta' Għawdex.

Jista' jkun li l- onor membru qed jirreferi għall-Gozo Tourism Association li twaqqfet kmieni din is-sena, li hija Assoċjazzjoni privata w awtonoma għal dawk li huma involuti fis-settur turistiku f'Għawdex.

LANEĊ

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid fejn qed jintrabtu l-laneċ: "Ambjent", "Monka" u "Pupilla"?

Jista' l-Ministru jgħid ix-xogħol li qed isir b'dawn il-laneċ?

Jista' l-Ministru jgħid kemm qed jiswew lil gvern kull lanċa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-laneċ 'Ambjent','Monka' u 'Pupilla' qed jintrabtu fit-tarzna ta' Bezzina Ship Repair Yard Ltd.

Ix-xogħol li qed isir b'dawn il-laneċ huwa hekk:

M.V. Ambjent - Ix-xogħol ta' l-M.V. Ambjent hu li tiġbor flotsam minn ġewwa kif ukoll minn barra l-Port il-Kbir.

Din il-lanċa tintuża wkoll għall- ġbir ta' żejt minn wiċċ il-baħar.

M.V. Monka - Ix-xogħol ta' l-M.V. Monka jinkludi xogħol ta' monitoraġġ.

Din il-lanċa tintuża wkoll f'każ ta' emerġenza ta' tniġġiż minn żejt.

M.V. Pupilla - Din il-lanċa tintuża f'kull każ ta' tindif ta' żejt mill- baħar fejn tintuża biex jitniżżlu u jittellgħu 'booms', u biex jinġabar iż- żejt.

Dawn il-laneċ qed jiswew lill-Gvern madwar Lm7,000. fis-sena, barra minn xi spejjeż straordinarji ta' manutenzjoni.

BANEK - BOV

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru ġentilment jgħid jekk hux qiegħed f'pożizzjoni li jgħid jekk il- persuna li għandha stage 1 ta' l-ACIB, li diġa' ħadmet darbtejn (b'total ta' sitt xhur) bħala summer job mal-Bank of Valletta u li għaddiet mill- interview f'Ottubru 1999 għal clerk mal-BOV u li tinsab fuq il-waiting list biex tidħol mal-BOV għandhiex ċans li tiġi imsejħa?

Billi l-BOV impjega biss madwar tmien skrivani minn dan l-interview, hemm il-ħsieb li jista' jimpjega oħrajn sakemm dan l-eżami jibqa' validu?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li BOV hija kumpanija privata.

DIPARTIMENT TAD-DWANA - IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jagħti ħjiel meta dawk il-ħaddiema li ġew fid-Dipartiment tad- Dwana mill-Posta sejrin jiġu maqluba tal-post uffiċjalment billi diġa' ilhom hemm tliet snin?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li l-ħaddiema li ġew fid-Dipartiment tad-Dwana mill-Posta huma diġa impjegati mal-Gvern b`mod regolari.

FONDAZZJONI GĦAS-SERVIZZI MEDIĊI - SPTAR IL-ĠDID

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-pjanti ta'l-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq li ġew ippreżentati fl-aħħar jiem lill-Fondazzjoni għas- Servizzi Mediċi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-pjanti li ġew preżentati huma voluminużi (madwar 1,000 pjanta) u għadhom qed jiġu kkunsidrati mit-tim tekniku tal- Fondazzjoni għas-servizzi Mediċi qabel ma jiġu approvati.

TAL-QROQQ - SPTAR ĠDID

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid fl-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq kemm se jkun hemm sodod għall-pazjenti?

Kemm minn dawn is-sodod huma day beds?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fl-ewwel fażi tal-proġett huwa ippjanat li jkun hemm madwar 650 sodda għall-inpatientsu ser ikun hemm wkoll madwar 50 day beds.

In-numru finali ta` sodod akunti jiġu determinat iktar il-quddiem wara li jintemmu ir-riformi fis-settur ta` l-isptarijiet.

TAL-QROQQ - SPTAR ĠDID

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm se jkun hemm assenjati sodod lil kull speċjalita' u sub-speċjalita' individwalment fl-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq?

F'kull każ, l-ammont tas-sodod ivarja mir-rapport ippreparat mill-Hospital Planners SDC, taħt l-amministrazzjoni Laburista preċedenti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Għadu kmieni biex jiġi deċiż kif se jkunu assenjati is-sodod lil kull speċjalita fl-isptar il-ġdid.

Wara l-proċess ta` verifika u riforma li beda fl-isptar San Luqa, inkunu f`pożizjoni aħjar li niddeterminaw b`ċertezza l-allokazzjoni tas-sodod.

TAL-QROQQ - SPTAR ĠDID

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern preżenti hux ser jimxi fuq il-pjani tal- Gvern Laburista preċedenti biex l-infrastruttura ta' barra mill-foot print preżenti fl-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq jingħata wara sejħa ġdida għat- tenders?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-Gvern preżenti qed jimxi fuq il-Memorandunm of Understandingiffirmat ma Skanska Malta J.V. f`Diċembru 1998.

TAL-QROQQ - SPTAR ĠDID

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid meta hu mistenni li jitlesta l-bini ta' l-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq?

Meta mistenni li dan l-isptar ikun jista' jilqa' l-ewwel pazjenti fih?

Kemm hu mistenni li jdum il-proċess kollu tat-trasferiment tax-xogħol kollu li jsir fl-Isptar San Luqa għall-isptar il-ġdid f'Tal- Qroqq?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-bini ta` l-ewwel fażi ta` dan il-proġett hu mistenni li jkun lest fis-sena 2003, fejn l-ewwel pazjenti jintlaqghu minnufih.

It-trasferiment tas-servizzi fl-ewwel fażi tal-proġett għandu jdum madwar sentejn.

TAL-QROQQ - SPTAR ĠDID

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid f'liema partijiet ta' l-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq mhux se jkun hemm arja kondizzjonata?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-partijiet fl-Isptar il-Ġdid li mhux ser ikollhom arja kondizzjonata huwa kif imniżżel fid-dokument hawnhekk mehmuz.

Madanakollu wieħed irid jinnota li dawn l-areas ser ikollhom il- ventilazzjoni neċessarja skond l-ASHREA standards.

Dan ifisser li minkejja in-nuqqas ta` arja kondizzjonata f`dawn l-areas, l-atmosfera ser tkun xorta waħda komda.

AWTORITA' TAT-TURIŻMU - CHAIRMAN

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jekk jogħġbu jagħti dettalji dwar ir-remunerazzjoni u kondizzjonijiet oħra mogħtija liċ-Chairman ta' l-Awtorita' tat-Turiżmu?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Kif żgur jaf l-Onor Kap ta' l-Oppożizzjoni l- kariga ta' Chairman tal-Malta Tourism Authority hi waħda part time u klassifikata A fl-iskala uffiċċjali.

Għalhekk iċ-Chairman tal-'M.T.A.' jitħallas onorarju ta' Lm7,000 fis-sena.

Għandu wkoll għad-dispożizzjoni tiegħu karozza uffiċċjali bi driver u l-użu tat-telefon tad-dar u ta' 'mobile' mingħajr ħlas.

SPTAR ZAMMIT CLAPP - PAZJENTI MINN ST.

LUKE'S

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10705, jista' l-Ministru jirrispondi għall-anqas dwar l-aħħar mitt anzjan li daħlu Zammit Clapp Hospital?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qed tinġabar u r-risposta tingħata f`seduta oħra.

AMBJENT - ĦARSIEN TA' L-AMBJENT

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'intqal mill-working group li twaqqaf fi ħdan il- ministeru rigward il-kwalita' ta' arja ħażina mimlija trab tal-ħadid li qed tħammeġ in-Nofs in-Nhar ta' Malta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Waqt li nirreferi l-Onorevoli Interpellant għat-tweġiba li tajt għal Mistoqsija Parlamentari numru 10525 fuq l-istess suġġett, nixtieq inżid li l-kumpanija Ingliża AEA Technology Ltd. tar-Renju Unit ġiet assenjata x-xogħol ta' studju tal-problema bil-għan li jinstab l- oriġini tat-trab iswed.

ENEMALTA - MATERJAL B'XEJN GĦALL-KNEJJES

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-Enemalta għadhiex tipprovdi materjal b'xejn lill-knejjes u faċilitajiet sportivi, u dan skond memo li kienet tgħid: It is being reminded that floodlighting of churches and sporting facilities are to follow the same policy, i.e. that of material only?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-policy tal-Korporazzjoni Enemalta fejn jidħol il-floodlighting tal-Knejjes u faċilitajiet sportivi hi illi tipprovdi l-materjal biss.

BORMLA - KAPPELLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10580, fejn il-Ministru ta' l-Edukazzjoni qal li d-Dipartiment tal-Mużewijiet m'għandu ebda oġġezzjoni li l-kappella ta' San Gwann t'Għuxa, Bormla, tinfetaħ u fiha jsir il- quddies, u peress li l-istess Ministru qal li dan il-post jaqa' taħt ir- responsabbilta' tad-Dipartiment ta' l-Artijiet, jista'l-Ministru jara li tintlaqa' x-xewqa tar-residenti ta' l-akkwati ta' San Gwann t'Ghuxa, u din tinfetaħ u fiha jsir il-quddies?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li d-Dipartiment ta` l-Artijiet m`għandu ebda oġġezzjoni li l-kappella ta` San Ġwann t`Għuxa, Bormla, tinfetaħ u fiha jsir il-quddies u lest li jikkunsidra favorevolment talba li ssirlu f`dan is-sens.

BORMLA - TRIQ R. TAYLOR - TELEPHONE BOX

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara x'inhi l-possibbilta' li tiġi nstallata telephone box fi Triq R. Taylor, Bormla?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PA - TILWIM INDUSTRIJALI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Peress li minħabba tilwim industrijali fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar, il-Bord ta' l- Appelli ta' l-istess awtorita' ma jistax jiffunzjona f'Għawdex u fil-fatt tħassru diversi seduti b'harship kbir għal Għawdxin, jista' l-Ministru jieħu passi rimedjali biex jassigura li l-istess bord ta' l-appelli ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar f'Għawdex jerġa' jibda jiffunzjona?

ONOR.

TONIO BORG: Il-Ministeru jidhirlu li ġaladarba nhar il-Ħamis 4 ta` Novembru l-azzjonijiet industrijali mill-ħaddiema tekniċi u amministrattivi tal-Awtorita` ta` l-Ippjanar twaqqfu, il-Bord ta` l-Appell issa se jkun jista` jerġa` jiltaqa` wara li jintbagħtu n-notices lill-persuni kkonċernati.

In-notice trid tasal sa 15-il ġurnata qabel il-laqgħa tal- Bord ta` l-Appell.

BORMLA - TRIQ R. TAYLOR - NO PARKING SIGN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jikkonsidra li Triq R. Taylor, Bormla, isir No Parking għax qed toħloq inkonvenjent lir-residenti?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi din il- Mistoqsija lill-Ministru konċernat.

DIPARTIMENT TAT-TAXXI INTERNI - TAXPAYER

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Minsitru jgħidilna peress li t-taxpayer inkarigatni biex tinġabar l- informazzjoni b'mod pubbliku, mhux kunfidenzjali, meta se titħallas mid- Dipartiment tat-Taxxi Interni, l-arretrati tax-taxxa, tal-persuna li isimha qed jintbagħat separatament

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li risposta tingħata f`xi seduta oħra.

KUNSILLI LOKALI - XAGĦRA - GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jara li x-xogħol li qiegħed jagħmel il- Kunsill Lokali tax-Xagħra, Għawdex fis-Sqaq Nru. 1 f'Racecourse Street, Xagħra, Għawdex jitlesta u dan peress illi l-paviment ta' l-isqaq ġie mqatta' u mkisser mill-kuntrattur u kollox tħalla maqlugħ b'inkonvenjent kbir għan-nies li jużaw dan l-isqaq?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħal ma jaf l-Onorevoli Interpellant, il-Kunsilli Lokali huma korpi statutorji ta` gvern lokali u fil-qadi tal-funzjonijiet tagħhom jaġixxu skond il-prijoritajiet esiġenzi u l-meżżi tagħhom.

Għaldaqstant nissuġġerixxi l-Onorevoli Membru li jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Kunsill tal-lokalita` billi l-funzjoni li qed jirreferi għaliha, fil-fatt hija wahda mir-responsabilitajiet tal-Kunsilli.

BANEK - HSBC

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid jekk kuntrarjament għal dak li allega l-Kap ta' l- Oppożizzjoni, il-fatt li x-shares ta' l-HSBC f'Malta żdiedu bil-valur tagħhom għal aktar minn Lm4 ifissirx li kibret il-fiduċja u l-valur tal- bank?

Dan il-fatt fih innifsu jista' jitqies bħala konferma ta' kemm kienet għaqlija d-direzzjoni tal-Gvern Malti li jbiegħ lill-Mid-Med Bank lil HSBC?

ONOR.

JOHN DALLI: L-attivita fil-borża hi dik li hi u l-ishma jitilgħu mhux biss minħabba l-valur intursiku tal-kumpanija nvoluta imma wkoll b`riżultat tal-likwidita li jkun hawn fil-pajjiż kif ukoll tal-ammont ta` ishma li jkun hemm fis-suq.

Illum l-ishma kollha fil-borża ta` Malta telgħin.

Hu minnu li `l fatt li l-HSBC illum hi shareholder maġġoritarju tal-Mid-Med Bank żied valur lil Bank.