MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 68 L-Erbgħa, 24 ta' Frar, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 68

L-Erbgħa, 24 ta' Frar, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.12 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 24 ta' Frar, 1999

WERREJ MINUTI 367

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 367

TQEGĦID TA' KARTI 371

MOZZJONIJIET MOZZJONI BIEX JIĠU APPROVATI L-ESTIMI TA' L-AWTORITA' TA' L-IPPJANAR GĦAS-SENA FINANZJARJA 1998/1999 372

AĠĠORNAMENT 396

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 401

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 67 li saret fit-23 ta' Frar, 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

PLANNING AUTHORITY - LUKANDI ĠODDA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm applikazzjonijiet pendenti għal lukandi ġodda, extensions u upgrading ta' lukandi eżistenti?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kemm kull kategorija mistennija li jkollhom sodod?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Tweġiba għall-ewwel parti ta' din il-mistoqsija diġa' ngħatat fis-seduta nru.

54 tal-21 ta' Jannar, 1999.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija ninsab informat li, skond il- proposti li l-awtorita' ta' l-ippjanar għandha quddiemha, in-numru ta' sodod f'lukandi ġodda huwa ta' 2,588 u dawk f'estensjonijiet għal lukandi eżistenti huwa ta' 1,490.

Peress illi tnejn mill-41 applikazzjoni li hemm pendenti quddiem l- awtorita' ta' l-ippjanar huma outline development, m'huwiex possibbli li jingħata tagħrif dwar dawn it-tnejn.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Leo Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni jekk kienx hemm applikazzjonijiet li daħlu wara l-5 ta' Settembru, 1998?

Jekk ir-risposta hija fl-affermattiv, jista' jgħid kemm huma?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Jiddispjaċini li m'għandix din l-informazzjoni available hawnhekk pero' jekk l-Onor.

Interpellant jagħmilli domanda bil- miktub inkun nista' nagħtih tweġiba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Għal mistoqsija parlamentari li kont għamilt lill-ministru għall-politika soċjali, li huwa responsabbli mill-housing, l- Onor. Gonzi kien qalli li ma kienx ħareġ il-permess mill-awtorita' ta' l- ippjanar għall-bini ta' appartamenti addizzjonali fil-housing estate f'Ta' Ġiorni għal raġunijiet ta' konġestjoni.

Issa f'paġna 22 tar-rapport ta' l-awtorita' tad-djar għall-1997/98 jingħad li l-permess inħareġ u xtaqt li l-ministru jispjega din il-kontradizzjoni.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nixtieq verament nirrispondi din id- domanda supplimentari pero' m'għandix l-informazzjoni available hawnhekk u ma nistax inżomm l-informazzjoni dwar dawn l-applikazzjonijiet kollha f'moħħi.

Illum teżisti faċilita' li hemm s-search fil-website ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar biex dak li jkun ikun jaf f'liema stadju tkun waslet l-applikazzjoni tiegħu, imma jekk l-Onor.

Interpellant irid jagħmilli domanda bil-miktub jien lest li nirrispondih.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Peress li l-applikazzjoni Nru. 0933/96 mill- Kunsill Lokali ta' San Ġiljan dwar proġett ta' landscaping għall-inħawi ta' Ta' Ġiorni issa ilha tkarkar għal dawn l-aħħar tliet snin, jista' l- Ministru jara x'inhu jżomm lill-awtorita' ta' l-ippjanar milli toħroġ mill- aktar fis possibbli l-permess għall-bidu ta' dan il-proġett li huwa proġett ta' interess pubbliku?

MR SPEAKER: L-Onor.

George Pulicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, jekk m'iniex sejjer żball diġa' saret mistoqsija parlamentari fuq dan is-suġġett u eventwalment risposta tingħata iżda safejn niftakar dan il-proġett qiegħed on recommendation għall-approval jew inkella diġa' għadda.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Peress li xi ġranet ilu s-segretarju parlamentari ħabbar li l-awtorita' ta' l-ippjanar qed tħejji pjan ta' żvilupp għall- inħawi tax-Chalet f'Tas-Sliema u anke l-embellishment steering committee kien ħejja pjan għal din l-area, jista' jgħid jekk hemmx xi konnessjoni bejn dawn iż-żewġ affarijiet?

MR SPEAKER: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Fil-fatt l-istatement huwa korrett għaliex l- awtorita' ta' l-ippjanar kienet qed taħdem fuq development brief għax- Chalet u għall-inħawi ta' Qui-Si-Sana.

Pero' d-development brief m'għandu xejn x'jaqsam mal-pjanti tal-layout għaliex il-brief jelenka l-policies li jridu jiġu segwiti fl-iżvilupp tal-proġett.

Nista' ngħid li dak id-development brief issa tlesta u suppost li għandu jiġi diskuss mill-bord ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar fil-laqgħa li jmiss jew ta' wara.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cushieri.

ONOR.

JOSEPH CUSHIERI: Peress li s-segretarju parlamentari ħabbar li se toħroġ it-tender għall-iżvilupp tax-Chalet u peress li fil-preparazzjoni tal-pjanti u r-rapport li kien għamel l-embellishment steering committee kien ukoll ippropona li x-Chalet għandu jiġi żviluppat, jista' l-Onor.

Pullicino jgħid jekk hemmx rabta bejn dak li kien qed jippjana l- embellishment steering committee flimkien mal-kunsill lokali ta' Tas-Sliema - u dak li qal is-segretarju parlamentari, kif rapportat fil-ġurnal ''In- Nazzjon'' ta' xi ġimgħa ilu?

MR SPEAKER: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-unika ħaġa komuni huwa s-sit għaliex id- development brief fuq l-iżvilupp kien għadu ma sarx u sar issa mill- awtorita' ta' l-ippjanar.

Wara li jkun hemm konsultazzjoni pubblika dwar id-development brief għax-Chalet u għal Qui-Si-Sana, tittieħed id-deċiżjoni finali dwar id-development brief u mbagħad sta għall-gvern li joħroġ it- tender għal dak l-iżvilupp.

Imma x-xogħol li sar mill-embellishment steering committee m'għandu xejn x'jaqsam mad-development brief.

MR SPEAKER: L-Onor.Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSHIERI: Qabel ġie deċiż li toħroġ it-tender għall-iżvilupp tax-Chalet, kien hemm xi laqgħa jew saret xi konsultazzjoni ma' l- embellishment steering committee?

MR SPEAKER: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sal-lum tlesta d-development brief mill- awtorita' ta' l-ippjanar imma għadha ma ħarġitx it-tender.

Jien informat li l-ministeru għall-ambjent qed iżomm laqgħat ma' l-embellishment steering committee u qed isiru laqgħat oħrajn min-naħa tad-direttorat ta' l-ippjanar ma' dan il-kumitat.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cushieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jiġifieri s-segretarju parlamentari jikkonferma li m'hijiex ħierġa tender għax-Chalet?

MR SPEAKER: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-unika ħaġa li għidt hija li sal-lum għadha ma ħarġitx it-tender.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cushieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: L-Onor.

Pullicino qal li sar biss id- development brief u li t-tender għadha ma ssemmietx.

Nitlob lis-segrtarju parlamentari jgħid jekk it-tender hijiex ħierġa jew le, għaliex fil- gazzetti ġie rrapportat li qal li t-tender ħierġa u sa ftit ilu kien qed jgħid li t-tender m'hijiex ħierġa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jien b'Malti ċar qed nitkellem!

Jien għidt li sal-lum tlesta d-draft development brief, li wara se jkun hemm konsultazzjoni pubblika fuqu u ġaladarba tittieħed id-deċiżjoni toħroġ it- tender.

Fil-fatt it-tender għadha ma ħarġitx għaliex l-ewwel irid ikun finalizzat id-development brief b'mod sħiħ.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cushieri.

ONOR.

JOSEPH CUSHIERI: Id-development brief li qed tħejji l-awtorita' ta' l-ippjanar jieħu in konsiderazzjoni li l-aċċess pubbliku għall-inħawi ma jiġix mittiefes?

MR SPEAKER: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jien informat li se jkun hemm punti oħra rigward faċilitajiet għall-komunita'.

TARXIEN: MISRAĦ BULEBEN - DAWL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa f'Misraħ Buleben f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): It-talba ta' l- Onor. Interpellant qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

Tajjeb li ngħid ukoll li s'issa din is-sena ġew approvati sitt lampi ġodda f'Ħal Tarxien.

Is-sena li għaddiet kien hemm 23 talba pendenti u kienu saru tlieta biss.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħid min għamel il-prioritajiet tal- lampi li twaħħlu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-prioritajiet isiru b'konsultazzjoni mal-kunsilli lokali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħid jekk konsultazzjoni tfissirx li jiġi aċċettat dak li jgħidu l-kunsilli lokali?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Meta jkun hemm talba biex titwaħħal bozza ġdida jridu jiġu segwiti ċerti regoli bħal, per eżempju, id-distanza li jkun hemm minn bozza għal oħra.

Ladarba ma jkunx hemm dawn il-problemi jew xi problemi oħra tekniċi, il-kunsill lokali jingħata l-fakulta' li jagħmel il- prioritajiet huwa dwar fejn għandhom jitwaħħlu l-bozoz fil-lokalita'.

M'hemmx dubju li l-kunsilli lokali huma l-iktar idonei biex ikunu jistgħu jagħmlu dawn il-prioritajiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cushieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jieħu nota dwar bozza ma' Blokk B fi Triq Bertha K, f'Ta' Ġiorni li issa ilha maqtugħa żmien twil u ilha tiġi rrapportata kemm mir-residenti u kif ukoll mill-kunsill lokali?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jagħtini l- indirizz bil-miktub.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: B'riferenza għat-tweġiba tal-Ministru dwar twaħħil ta' bozoz u talbiet pendenti, nixtieq inkun naf jekk il-bozoz li twaħħlu f'Ħal Tarxien sarux skond ix-xewqa tal-kunsill lokali jew inkella ġewx deċiżi mid- dipartiment?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li t-talbiet li saru mill-kunsill lokali kienu skond il-prioritajiet li għamlu huma stess.

TARXIEN: TRIQ BIRŻEBBUĠA - DAWL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.Silvio Parnis) staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq Birżebbuġa f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

TARXIEN: TRIQ ANĠLU MANGION - DAWL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.Silvio Parnis) staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq Anġlu Mangion f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

TARXIEN: TRIQ DUN ĠWANN MAMO - DAWL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq Dun Ġwann Mamo f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

TARXIEN: TRIQ DUN KARM SANT - DAWL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.Silvio Parnis) staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq Dun Karm Sant f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

TARXIEN: TRIQ SAN ĠUŻEPP - DAWL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq San Ġużepp f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa skada.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar computer scanners fl-uffiċċju tal-prim ministru u fid- dipartimenti li hu responsabbli għalihom l-uffiċċju tal-prim ministru, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3573.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 45 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud (Ħlas lura ta' Taxxa tas- Sisa fuq Ħażniet Kummerċjali) (Emenda Nru. 2).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar fax machines fil-ministeru ta' l-intern u fid- dipartimenti li jaqgħu taħt id-dikasteru tal-ministru ta' l-intern, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3577; u

Tabella li tagħti l-għadd ta' anzjani vittmi ta' reat matul Jannar 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4420; u

U f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar computer scanners fil-ministeru għall-affarijiet barranin u fid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dikasteru tal-ministru għall- affarijiet barranin, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3572.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar fax machines fil-ministeru għal Għawdex u fid- dipartimenti li jaqgħu taħt id-dikasteru tal-ministru għal Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3575.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Il- Ministru Tonio Borg.

MOZZJONIJIET

MOZZJONI BIEX JIĠU APPROVATI L-ESTIMI TA' L-AWTORITA' TA' L-IPPJANAR GĦAS- SENA FINANZJARJA 1998/1999

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi illi l-Kamra tapprova l- estimi ta' dħul u nfiq ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru, 1998 sat-30 ta' Settembru, 1999 skond l-Att ta' l-1992 dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Ninforma lill-Onor.

Membri li d-diskussjoni fuq din il- mozzjoni għandha tintemm illum.

Għandi nifhem li l-ħin se jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l-oppożizzjoni, bil-winding-up għan- naħa tal-gvern.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, nista' nkun naf kemm hemm kelliema għan- naħa tal-gvern?

ONOR.

TONIO BORG: Se nitkellmu jien, is-segretarju parlamentari u kelliem ieħor.

ONOR.

JOE MIZZI: Għamilt din id-domanda għaliex l-użanza hi li kemm jista' jkun nalternaw.

Min-naħa tagħna se nitkellmu l-Onor.

George Vella u jien.

MR SPEAKER: Qed nifhem li hawn qbil li possibbilment talternaw.

Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, din hija l-ewwel okkażjoni tiegħi bħala ministru responsabbli għall-awtorita' ta' l-ippjanar biex nippreżenta l- estimi.

Fil-fatt nixtieq nibda proprju billi nfiehem xi tfisser li tkun ministru responsabbli għall-awtorita' ta' l-ippjanar, għaliex l-awtorita' ta' l-ippjanar m'hijiex dipartiment tal-gvern imma ngħatat ċerti rwoli minn dan il-parlament stess - għal dak li jirrigwarda permessi ta' żvilupp - li huma kważi ġudizzjarji u allura ħafna drabi l-awtorita' ta' l-ippjanar u l- organi li jaqgħu taħtha jaġixxu qishom tribunal li jiddeċiedi b'sistema ta' appelli u kontrolli fuq dak li jiġi deċiż u l-gvern m'huwiex tenut responsabbli dwar x'tiddeċiedi l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Dan qed ngħidu għaliex jiena xi kultant ma naqbilx ma' ċerti deċiżjonijiet li jittieħdu fuq ċerti applikazzjonijiet u nimmaġina li l-ministru ta' qabli wkoll ma kienx jaqbel ma' ċerti deċiżjonijiet partikolari.

Imma dan il-parlament ried li l-poter tad-deċiżjoni jitneħħa minn fuq persuna li tkun politika u jingħata lil awtorita' indipendenti.

Issa nistgħu ndumu niddiskutu safejn għandha tasal din l-awtonomija pero' l-awtorita' ta' l-ippjanar, indipendenti kemm hi indipendenti, fir-rwol tagħha li tiddeċiedi permessi individwali ma tgħix f'vacuum imma tgħix f'pajjiż li għandu bżonnijiet soċjali.

Fil-fatt il-liġi stess tagħti ċerti poteri ta' nomina lill-gvern tal-ġurnata proprju għaliex il-politika tal-gvern tal-ġurnata, għal dak li jirrigwarda miri u viżjonijiet għall-futur, hija aktar importanti għaliex inkella l-awtorita' ta' l-ippjanar tista' tiġi kkritikata li qed tarroga għaliha nnifisha poteri li fil-fatt m'għandhiex.

Huwa importanti li nifhmu dan il-konċett għaliex ħafna drabi f'diskussjoni dwar l- awtorita' ta' l-ippjanar nħalltu dawn iż-żewġ affarijiet flimkien.

Il-gvern huwa responsabbli li jara li l-organizzazzjoni ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar b'mod effiċjenti u mbagħad flimkien ma' dan il-parlament huwa responsabbli li jara li jkun hemm il-fondi neċessarji sabiex din l- entita' tkun tista' taħdem u li dawn il-fondi jintużaw għall-aħjar skop possibbli.

Jien nemmen f'użu tajjeb tal-fondi li jingħataw lill- awtorita' ta' l-ippjanar u ma naqbilx li għandu jkun hemm it-tqanċiċ.

Pero' l-awtorita' ta' l-ippjanar ma tistax tgħid li hi awtonoma imma fejn jidħlu subventions ma tkunx awtonoma u tinjora dak li jixtieq dan il-parlament jew dak li jixtieq il-gvern.

Għalhekk bħala politiċi għandna r- responsabbilta' li naraw li l-fondi li nagħtu lill-awtorita' ta' l-ippjanar jintużaw b'mod tajjeb u għal skopijiet ġusti.

Hija responsabbilta' tagħna l-politiċi li naraw li l-liġijiet u l-policies ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar ma jkunux xi labirint tar-regolamenti li fih kulħadd idur u jagħqad u jiddetta x'għandu jsir, iżda r-regolamenti u l-policies għandhom iservu ħalli jkun hemm pjanifikazzjoni ta' l-iżvilupp u mhux reġimentazzjoni, bl-iskop li jintlaħaq dak il-bilanċ fin bejn żvilupp sostenibbli u ħarsien ta' l-ambjent, li ħafna drabi huwa diffiċli biex jintlaħaq.

Mr Speaker, jiena naf li l-partiti politiċi jaqblu li jeħtieġ li ssir riforma fil-proċess ta' l-ippjanar, għalkemm jista' jkun li ma naqblux fil- metodi ta' kif nistgħu naslu għal din ir-riforma.

Il-Gvern Nazzjonalista huwa marbut b'mandat elettorali - u dan insibuh f'paġna 23 tal-programm elettorali tagħna - li:

"Kull riforma li nistgħu nagħmlu għandu jkollha bħala skop li ssir reviżjoni sħiħa ta' l-istrutturi li ngħataw lill-awtorita' ta' l- ippjanar u ta' l-operat tagħha.

Għad hemm burokrazija żejda li jeħtieġ li tinżabar u għad hemm dewmien mhux ġustifikat.

Per eżempju, applikazzjonijiet għal bini f'żoni fabbrikabbli għandhom jiġu approvati fi żmien qasir.".

Fil-fatt il-Partit Nazzjonalista fil-gvern beħsiebu jagħmel riforma radikali fl-awtorita' ta' l-ippjanar li wara kollox welled huwa stess.

Jien naħseb li fil-pajjiż jeżisti consensus ġenerali li l-awtorita' ta' l- ippjanar għandna bżonnha.

Fil-fatt ħadt gost li saret l-ewwel laqgħa reġjonali f'dan il-proċess ta' riforma.

Għal dawn il-laqgħat qed nistiednu mhux biss lill-planners u lill-periti imma qed nistiednu lill-kunsilli lokali, lir-rappreżentanti tal-partiti politiċi u lill-membri tal- pubbliku biex fi proċess wiesa', trasparenti u miftuħ nisimgħu dak li jkun qed jingħad.

Naturalment mhux kulmin jitkellem ifisser li għandu raġun f'dak li jkun qed jgħid imma huwa importanti li nisimgħu lil kulħadd, għaliex qatt m'għandna nassumu pożizzjoni li nafu kollox f'dawn l- affarijiet.

Dak li qed joħroġ minn dawn il-laqgħat huwa utli ħafna u qed nagħmluh biex inwettqu l-wegħda elettorali tagħna li kwalunkwe tibdil ma jsirx bil-bibien magħluqa jew inkella ma' korpi kostitwiti biss imma jsir b'konsultazzjoni ma' kulħadd.

Dan il-proċess beda u se nkompluh u nisperaw li din is-sena nlestu l-proposti tagħna għar-riformi li rridu nagħmlu mhux biss fil-liġi imma anke fil-policies ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar li għalkemm hemm xi wħud minnhom li jridu jinżammu u jissaħħu iktar, hemm oħrajn li addirittura jridu jinbidlu.

Barra minn hekk, irid isir ukoll tibdil fl-organizzazzjoni ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar.

F'din l- introduzzjoni se niffoka fuq punt wieħed biss u mbagħad fil-winding-up nirrispondi għall-kritika u għas-suġġerimenti li jkunu saru f'dan id- dibattitu li nispera li jkun wieħed oġġettiv u kostruttiv.

Mr Speaker, kif diġa' għidt, huwa importanti li jkun hemm dixxiplina finanzjarja fil-fondi ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Fl-estimi li għandna quddiemna qed nipproponu li għas-sena finanzjarja li qegħdin fiha nispiċċaw mingħajr deficit u dan irid isir billi l-fondi jintużaw għal skop tajjeb.

Pero' dan ma jfissirx li, per eżempju, m'humiex se jsiru l- istudji neċessarji sabiex inkunu nistgħu naġġornaw u nniedu l-pjani lokali.

Fil-fatt għal dawk li huma studji li se jwasslu għal-launching tal-pjani lokali u anke għar-reviżjoni tal-pjan ta' struttura qegħdin nallokaw madwar Lm0.25 miljun kontra l-ammont żgħir ta' madwar Lm2,000 li ġew allokati s- sena li għaddiet.

Għal dak li hu personnel, iktar milli ndaħħlu nies ġodda ħlief għal dawk li jkunu assolutament neċessarji, bdejna nagħmlu deployment aħjar tan-nies li diġa' jaħdmu fl-awtorita' ta' l-ippjanar biex issir iktar enfasi fuq il-pjani lokali, għaliex ma jistax ikun li għaddew sitt snin minn mindu twaqqfet din l-organizzazzjoni u għadna daqshekk lura fil-pjani lokali.

Nisperaw li din is-sena nagħtu spinta kbira lill-pjani lokali u se jkun hemm iktar impjegati ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar li se jkunu qed jaħdmu fuq il-pjani lokali u anke fuq ir-reviżjoni tal-pjan ta' struttura.

Naħseb li din is-sena se tkun importanti għall-planning authority, li għandha funzjonijiet importanti oħra barra l-permessi tal-bini u l- permessi ta' l-iżvilupp.

Ħafna darbi nikkonċentraw ħafna fuq il-permessi ta' l-iżvilupp u ninsew funzjonijiet oħrajn importanti ħafna, bħalma huwa l- mapping unit, li jaħdem b'ċerta effiċjenza, u s-subject plans li jsiru biex issir pjanifikazzjoni aħjar.

Per eżempju, dan l-aħħar tnieda waste management plan and project, pero' ħafna drabi dawn l-affarijiet li m'humiex kontroversjali ninsewhom u iktar niftakru liema permessi nħarġu u liema ma nħarġux.

Nittama li din is-sena tkun sena ta' żvolta għall- awtorita' ta' l-ippjanar u ngħid bil-quddiem li dak li sar tajjeb, għamlu min għamlu, se jinżamm pero' dak li huwa ħażin se jinbidel.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, nibda biex ngħid li l-awtorita' ta' l- ippjanar kienet u għadha ta' l-akbar servizz għal pajjiżna.

Meta wieħed iħares lejn il-mod kif ġie sfruttat l-ippjanar, żgur li jara differenza enormi bejn dak li dari kien jiġi ppjanat u dak li qed jiġi ppjanat illum.

Għalkemm isir ħafna tgergir mill-pubbliku, jien ngħid li allaħares ma kenitx l-awtorita' ta' l-ippjanar li żammet dak l-iżvilupp sfrenat u bl- addoċċ li kien qed isir u li ma kien jixraq assolutament xejn għall- karatteristiċi ta' pajjiżna.

Illum l-awtorita' ta' l-ippjanar hija ggwidata minn pjan ta' struttura, mgħoddi u approvat minn dan il-parlament, u qed timxi bi preċiżjoni għal dak li jirrigwarda preservazzjoni u konservazzjoni ta' l-ambjent.

Qed ngħid dawn l-affarijiet mhux biex noqgħod infaħħar lill-awtorita' ta' l-ippjanar għaliex jien membru fuq il-bord, anzi jien wieħed mill-kritiċi fuq l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Dan l-ispirtu ta' preservazzjoni ta' l- ambjent daħal fil-Maltin, tant li ħafna huma dawk li jipprovaw jippreservaw ċerti karatteristiċi ta' l-irħula u ta' l-ibliet tagħna.

L-awtorita' ta' l-ippjanar tieħu ħsieb ukoll il-konservazzjoni tal-wirt arkitettoniku u tagħmel diversi surveys u studji oħra bħal, per eżempju, fuq il-widien.

Jekk wieħed jaqra l-monitoring report li ħareġ għall-1996/97, jinduna kemm verament ħadmet l-awtorita' ta' l-ippjanar mhux biss billi approvat jew irrifjutat permessi tal-bini imma ħadmet f'oqsma oħra li għandhom x'jaqsmu ma' tourism and recreation; ma' mineral strategy, ma' warehousing u anke ma' industrial areas.

Mr Speaker, irrid ngħid li l-awtorita' ta' l-ippjanar b'differenza għal diversi awtoritajiet jew korporazzjonijiet oħra m'hija ta' l-ebda piż finanzjarju fuq il-gvern u għalkemm il-gvern jgħaddilha subvention ta' madwar Lm1.5 miljun, min-naħa tagħha l-awtorita' ta' l-ippjanar tiġbor fees mingħand min japplika għall-permessi tal-bini li jammontaw għal madwar Lm1.2 miljun.

Skond informazzjoni li ħarġet minn risposta għal mistoqsija parlamentari li għamilt jien stess kmieni dan ix-xahar, jirriżulta li fl-1998 l-awtorita' ta' l-ippjanar rritornat lill-gvern madwar Lm1.126 miljun.

Pero' mill-banda l-oħra l-awtorita' ta' l-ippjanar qed tkun ta' piż psikoloġiku b'mod partikolari fuqna l-membri tal-gvern, minħabba d-dewmien li qed ikun hemm fl-ipproċessar ta' l- applikazzjonijiet.

Fil-fatt fi żmien l-amministrazzjoni Laburista preċedenti emendajna l-liġi biex inħaffu l-ipproċessar ta' l- applikazzjonijiet.

Illum qegħdin isiru public consultations - fil-fatt nhar is-Sibt attendejt laqgħa ta' konsultazzjoni fir-Rabat - li matulhom qed isiru xi suġġerimenti.

L-ilmenti tal-pubbliku huma dwar id-dewmien fl- ipproċessar ta' l-applikazzjonijiet għaliex għadna lura wisq.

X'inhi r- raġuni?

Jien naħseb li l-awtorita' ta' l-ippjanar timpjega biżżejjed ħaddiema, periti u managers tħaffef ix-xogħol.

Il-bieraħ fil-għaxija waqt li kont qed nipprepara d-diskors tiegħi bdejt naħseb għaliex ċerti requests li d- direttorat jagħmel lill-periti ma joħorġux kollha f'salt, meta jeżistu formoli apposta biex jintbagħtu f'każ li jkun hemm xi ħaġa nieqsa fl- applikazzjoni.

Se nsemmi każ wieħed ta' persuna li riedet tagħmel sempliċi sign f'roundabout.

Wara li bagħtet pjanta bl-isketch ta' dan is- sign, qalulha li trid l-approvazzjoni tal-kunsill lokali tar-raħal tagħha u wara li ġabet din l-approvazzjoni qalulha li trid ukoll il-permess tad- dipartiment ta' l-agrikoltura.

Dawn l-affarijiet qed joħolqu dewmien fl- ipproċessar ta' l-applikazzjonijiet għaliex, per eżempju, f'dan il-każ partikolari setgħu mxew ma' checklist u kienet tintbagħat talba waħda.

Jien nibża' li d-dewmien huwa dovut ukoll għall-fatt li l-periti jdumu biex jirrispondu l-korrispondenza li tibgħatilhom l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Jien naħseb li tagħmel tajjeb l-awtorita' ta' l-ippjanar li timxi fuq l- eżempju ta' l-awtorita' tad-djar u tibgħat formola waħda li turi x'ikun hemm nieqes fl-applikazzjoni li tkun saret.

Ħaġa oħra li qed tikkawża dan id-dewmien hija li l-periti ma jibagħtux l- contribution fee ma' l-applikazzjoni u jħallu lill-impjegati ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar biex jaħdmulhom il-kontijiet biex huma ma jeħdux ir-responsabbilta' li jibagħtu inqas jew iżjed.

Jien nappella biex nipprovaw insolvu dawn it-tip ta' problemi li qed joħolqu dewmien bla bżonn.

Pero' l-pubbliku jrid jifhem li l-awtorita' ta' l-ippjanar trid timxi mal-pjan ta' struttura li ġie stabilit minn dan il-parlament.

Naħseb li l-membri ta' l-oppożizzjoni fehmu x'ridt ngħid meta għidt li l-awtorita' ta' l-ippjanar qed tkun ta' piż psikoloġiku fuq il-membri tal-gvern għaliex huma wkoll għaddew minn din l-esperjenza u jafu xi pressjoni ssirilhom minn ċerti nies li jkunu qed jistennew xi permess tal-bini.

Pero' wieħed irid jifhem li l-awtorita' ta' l-ippjanar ma tistax tmur 'l hinn minn ċerti parametri minħabba l-constraints li għandha.

Jien naqbel li ċerti inkonsistenzi li jkun hemm f'ċerti deċiżjonijiet iridu jinqatgħu għaliex imbagħad bilfors jibdew jqumu ħafna mistoqsijiet, għaliex lit-tali jkunu tawh il-permess u lil ħaddieħor le.

Huwa importanti li kulħadd jiftakar li l-awtorita' ta' l-ippjanar trid tinforza l-pjan ta' struttura li ġie deċiż u approvat minn dan il-parlament.

Mr Speaker, irrid ngħid xi ħaġa wkoll dwar il-pjanijiet lokali.

Din l- issue ġiet diskussa kemm-il darba b'urġenza fil-board meetings u naf li anke l-Gvern Laburista kien insista biex joħorġu dawn il-pjani lokali ġodda għaliex ħafna nies qed japplikaw biex jibnu fuq art f'xi raħal jew belt li tkun tmiss mal-borderline ta' xi raħal jew belt oħra.

Jien naħseb li anke l-joint office jista' jgħaddi art lill-gvern li tinsab fil-konfini kważi ta' kull raħal jew belt biex tintuża għal skop ta' housing.

Jiena nittama li dawn il-pjani lokali jiġu ffinalizzati sas-sena 2001 jew l- aktar sa l-2002, ħalli jkunu jistgħu jiġu approvati minn dan il-parlament.

Huwa importanti ħafna li jitlestew dawn il-pjani lokali, akkost li xi affarijiet oħra jitħallew jistennew.

L-Onor.

Francis Zammit Dimech f'artiklu li kiteb f'"The Times" qajjem punt tajjeb u laqat il-musmar fuq rasu meta qal li kultant l-awtorita' ta' l-ippjanar timponi l-ideat tagħha fuq il-periti.

Huwa veru li kif qed jgħid l-Onor.

George Vella, kultant ikun hemm raġunijiet validi pero' naħseb li jkun żball li l-awtorita' ta' l-ippjanar tipprova timponi l-ideat tagħha fuq dak li jissottomettu l-periti fil-pjanti tagħhom, sakemm ma jkunux se jservu ta' ġid lil dak li jkun.

Mr Speaker, nagħlaq billi ngħid li fl-awtorita' ta' l-ippjanar għandna nies effiċjenti, istruwiti u kapaċi biżżejjed u naf li qed tagħmel ħafna ġid, pero' għad fadal ħafna xogħol x'isir b'mod partikolari fl-ipproċessar ta' l-applikazzjonijiet.

L-awtorita' ta' l-ippjanar trid tikkonsidra wkoll li hawn ħafna nies li għandhom kontijiet pendenti mal-banek jew li għandhom flushom maqbudin fil-banek u għalhekk ma tistax iddum ma toħroġ il-permessi tal-bini speċjalment jekk ikun hemm xi konvenji jew inkella xi piż finanzjarju fuq l-applikant.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, illum qiegħed f'pożizzjoni xi ftit antipatika għaliex prattikament qegħdin nirrevedu s-sena ta' ħidma ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar li matulha bħala ministru kont responsabbli jien, ħlief għall-aħħar ftit xhur meta kien hemm bidla fil-gvern.

M'iniex se nidħol f'ċerti dettalji u se nħalli lill-Onor.

Joe Mizzi, li issa ilu sitt xhur isegwi l-ħidma ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, biex jagħmel dan pero' hemm xi punti ġenerali li xtaqt nikkummenta fuqhom, kemm minħabba l- esperjenza li kelli bħala membru tal-bord mill-bidu tat-twaqqif tagħha u kif ukoll peress li għamilt kważi sentejn responsabbli minnha.

Nibda biex ngħid li minkejja l-idea li kienet u għadha tingħata b'mod ġenerali min-naħa tan-Nazzjonalisti u sħabhom, li l-Partit Laburista fil- gvern ma għamel xejn, li kisser kollox, li tefa' lil Malta lura u s-soltu paroli fil-vojt tal-propaganda partiġġjana, li permezz tagħha meta nkunu fuq din in-naħa ta' l-oppożizzjoni nipprovaw noskuraw lill-gvern u meta mmorru fuq in-naħa l-oħra tal-Kamra naqilbu l-folja u ninsew dak kollu li nkunu għidna u nibdew nitkellmu b'lingwa differenti ...

Jien m'iniex se nagħmel hekk għax minn din in-naħa ta' l-oppożizzjoni se nitkellem bl- istess mod kif kont nitkellem kemm meta kont għadni fl-oppożizzjoni qabel ma tlajna fil-gvern u bil-mod kritiku li kont nitkellem bih meta kont fuq in-naħa tal-gvern u pprovajt inpoġġi dik il-kritika fil-prattika.

L- Onor. Tonio Borg qal li ż-żewġ naħat tal-Kamra jridu li l-planning authority tkun strument effiċjenti u li verament taqdi l-mission statement tagħha b'mod trasparenti u effiċjenti ħalli tkun iktar kredibbli.

Mr Speaker, qabel inkompli rrid minn hawnhekk insellem liċ-chairman ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, is-Sur Alfred Fabri, li miegħu ħdimna id f'id.

Huwa bniedem ta' responsabbilta' u minkejja li kien appuntat mill-Gvern Nazzjonalista, kien dejjem receptive għall-policies u għall-mod kif aħna konna qegħdin naraw li għandha tinbidel il-planning authority, bl-iskop li tkun iktar effiċjenti.

Aħna ma qgħadniex b'idejna fuq żaqqna u ħallejna lill-planning authority taħdem kif trid.

Qed insemmi dawn l-affarijiet mhux bi ftaħir personali pero' dawn huma fatti u f'dan il-pajjiż għandna bżonn nitgħallmu nibnu fuq it-tajjeb li nsibu u mhux inkissru u niddistruġġu dak li jkun għamel ħaddieħor għall-gost tal-vendetta partiġġjana u biex nidhru ħelwin f'għajnejn il-partitarji.

Jiddispjaċini ngħid li din m'hijiex politika serja għaliex politika serja tkun meta tkompli tibni fuq it-tajjeb li tkun sibt.

Jien b'umilta' ngħid li meta kont responsabbli mill-awtorita' ta' l-ippjanar akkwistajt ċerta esperjenza u kont iffissat li lill-periti nagħtuhom iktar responsabbiltajiet, nagħtuhom iktar saħħa u nfittxu l-koperazzjoni tagħhom imma ma tantx qlajt grazzi għal dak li għamilt.

Anzi meta m'ilux f'din il-Kamra għaddejt xi kumment bl-iktar mod bonarju, fis-sens li liċ- ċittadin għandna nirrispettawh u ma nisirquhx, il-kamra tal-periti kienet pronta ħarġet dikjarazzjoni l-għada - ma nafx għal liema motiv għaliex lanqas biss tawni ċ-ċans nibgħatilhom l-iscript tad-diskors tiegħi, kif talabni s-Sur Fenech Vella - biex tikkundanna dak li kont għidt jien hawn ġew.

Imma meta rnexxieli ninvolvi lill-periti fit-tħaddim tal-planning authority u nagħtihom iktar power, fis-sens li setgħu jieħdu ċerti deċiżjonijiet, il-kamra tal-periti ma għamlet l-ebda dikjarazzjoni ta' rikonoxximent, allavolja kellhom żmien biżżejjed biex jagħmlu dan.

Jien nitkellem b'mod ċar u b'mod sinċier għaliex l-ipokrezija ma togħġobniex u ngħid dak li nħoss.

Irrid ngħid, Sur President, li għad hemm periti li ma jridux jerfgħu r-responsabbilta' għaliex ma jaqblilhomx.

M'iniex qiegħed niddefendi lill- planning authority pero' ma nistgħux nibqgħu nippuntaw subgħajna lejha u nħallu lil dawk il-periti irresponsabbli - m'iniex qed ngħid għal kulħadd u għada jistgħu joħorġu dikjarazzjonijiet kemm iridu imma qed nara lill- Onor. Pullicino min-naħa l-oħra li qiegħed imejjel rasu wkoll pero' ma rrid bl-ebda mod indaħħlu miegħi - li m'humiex qed jagħmlu dak li għandhom jagħmlu bl-iskuża li ma jafux ir-regolamenti.

Għalhekk jien kont esiġejt li l-periti jingħataw l-factbook bir-regolamenti ħalli jkunu jistgħu jaqdu lill-klijenti mill-aħjar li jistgħu.

Jien m'iniex qiegħed hawn f'isem il- periti jew f'isem il-planning authority imma qiegħed hawn f'isem iċ- ċittadini, li min jaf kemm kienu jiġu jitkarrbu għandi għaliex kien jinżammilhom il-permess minħabba xi compliance notice.

Fil-fatt din kienet waħda mill-ikbar uġigħ ta' ras li solvejna għaliex ma jistax ikun li bniedem imur għand il-perit u jibqa' jgħidlu li ma jafx ir-regolamenti.

Illum il-fact book qiegħed għand kull perit u jekk lill-klijent jgħidlu li ma jafx, ma jkunx sinċier għax għandu r-regolamenti kollha u meta jkollu dubju jista' jaqbad mal-planning authority u jara x'inhu jiġri minn xi file partikolari.

Meta kien qed jitkellem il-ministru, jien għaddejt kumment u għidt li kieku riedu l-periti setgħu jagħmlu tracking ta' xi file partikolari biex jagħtu sodisfazzjon lill-klijenti tagħhom.

Jien m'iniex qiegħed hawnhekk biex niddefendi lill-planning authority u m'iniex se niddejjaq ngħid dak li għandi ngħid.

Aħna għamilna dawn l-affarijiet għaliex konna nemmnu li ma tistax timxi jekk ma tibnix koperazzjoni bejn il-players li jridu jmexxu dan il-proċess, anke jekk ikollok l-aqwa organizzazzjoni.

Jista' jkollok sptar miexi fuq ir-rubini imma meta t- tobba fil-privat ma jkunux iridu jikkoperaw u jkunu jridu jfixklu, l- isptar ma jaħdimx.

Mr Speaker, waħda mill-famużi emendi li ressaqna hawnhekk f'Lulju ta' l- 1997 - Sinjur aħfirli, kont qisni Kristu quddiem Pilatu, b'disa min-nies min-naħa ta' l-Oppożizzjoni Nazzjonalista li riedu jkissru u kienu negattivi għall-aħħar għax ma riedux jaraw progress min-naħa tal-Gvern Laburista - kienet dwar it-twaqqif tal-users committee.

Jiddispjaċini ngħid li dak iż-żmien saret kritika distruttiva għall-aħħar dwar l-emendi li konna ressaqna wara diskussjonijiet man-nies, mal-periti u ma' l- uffiċjali tal-planning authority Kif qal il-ministru, it-tgergir tan-nies huwa ffokat l-iktar fuq il-kwestjoni tal-permessi.

Fi żmienna aħna qgħadna nesperimentaw kif dawn il-permessi setgħu jkunu iktar aġevolati, pero' meta ressaqna l-emendi hawnhekk hell broke loose għaliex sistematikament kienu bdew jirredikolaw u jkissru kulma konna qed nagħmlu u għaddejna minn kalvarju sakemm dawk l-emendi għaddew mill-parlament.

Min ried ifixkel ħaseb li jekk kemm-il darba il-Gvern Laburista kien se jagħmel xi ħaġa suret in-nies kien se jieħu xi kukkarda!

Aħna ressaqna dawk l-emendi għall- ġid tal-poplu Malti u Għawdxi u nieħu gost ninnota mill-istatistika li tidher fir-rapport li dawk l-emendi kellhom effett pożittiv u kemm is-Sur Fabri u kif ukoll il-Perit Godwin Cassar għamlu riferenza ċara li t-tibdil fir-regolamenti u fil-proċedura li għamilna dwar l-ipproċessar tal-permessi taw riżultat pożittiv.

Huwa fatt li dawk l-emendi li tant ġew ikkritikati mill-Oppożizzjoni Nazzjonalista għadhom hemm u ma tneħħewx.

Irrid ngħid li l-Gvern Laburista, li skond l-oppożizzjoni ta' dak inhar ma kien jaf jagħmel xejn u kien fallut, sab backlog ta' kważi 5,000 każ jistennew u fit-22 xahar li għamilna fil-gvern irnexxilna nniżżlu n-numru ta' permessi jistennew għal madwar 2,900 li huwa l-iktar numru baxx kemm ilha mwaqqfa l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Pero' dan il-gvern ta' rikonċiljazzjoni u tal- consensus neħħa l-membri li kien hemm fuq id-DCC, li la kienu nies politiċi u lanqas ħadd ma seta' jgħid xi ħaġa fuqhom u minflokhom daħħal nies ġodda.

Fil-fatt lanqas tahom ċans jagħmlu xi ftit bridging-over biex ikun hemm kontinwita' bil-konsegwenza li minn xi tliet xhur 'l hawn in- numru ta' deċiżjonijiet meħuda fuq permessi beda nieżel.

Mr Speaker, aħna għamilna wkoll pressjoni kbira fuq il-planning authority biex ma jkunx hemm ħela.

L-Onor.

Michael Bonnici bir-raġun jiftaħar li llum l-awtorita' ta' l-ippjanar m'hijiex piż finanzjarju fuq il-gvern, u iva, nieħu pjaċir ninnota fl-istatement of accounts li meta fl-1997 kien sar telf ta' Lm0.5 miljun telf, fl-1998 dan it-telf niżel għal Lm19,000.

Jien niftakar kemm kienu jiġu jibku għandna biex inżidulhom is-subvention, imma aħna żammejna iebes minħabba s-sitwazzjoni finanzjarja li kien jinsab fiha l-pajjiż u konna nsistejna li riedu jagħmlu iktar ekonomija.

Fil-fatt l-enfasi li għamilna biex ma jkunx hemm ħela tat riżultati u l- planning authority baqgħet tiffunzjona.

Jien nawgura li l-Gvern Nazzjonalista jibqa' jżomm din is-serjeta' u jibqa' jissikka għaliex meta għandek organizzazzjoni bħal din li għandha ħafna spejjeż - u l-affarijiet iqumu l-flus - faċli li wieħed jillaxka ftit.

Imma kif qal il-ministru, għalkemm hija l-planning authority li tieħu d-deċiżjonijiet il-gvern huwa r-regolatur u għalhekk għandu l-obbligu li jara li l-planning authority - u mhux hi biss imma anke l-korporazzjonijiet u l-organizzazzjonijiet l-oħra li jgawdu awtonomija - ikunu effiċjenti anke mil-lat finanzjarju.

(Interruzzjonijiet) Issa kien hemm x'kien hemm, l-importanti huwa li l- planning authority baqgħet miexja, l-affarijiet essenzjali saru u daħal sens ta' ekonomija.

Pero' kif għidt fil-bidu, il-problemi għadhom hemm u min jaħseb li l-planning authority fieqet huwa żbaljat u għadu 'l bogħod ħafna.

Mr Speaker, qed ngħid dawn l-affarijiet għaliex s'issa dan il-gvern segwa ħafna mil-linji tagħna kemm fil-kwestjoni ta' l-involviment tal- periti, kemm fil-kwestjoni li għandha titnaqqas il-burokrazija u kif ukoll fil-kwestjoni biex tinqata' darba għal dejjem l-interface bejn il-planning authority u l-environment protection department.

Jien inwissi lill-gvern biex ma jħallix lil min kien jagħmel l-ostruzzjoniżmu fi żmienna min-naħa ta' l-environment protection department - u hawnhekk qiegħed nirriferi għad- direttur ta' dan id-dipartiment - li għal seba' xhur sħaħ lanqas ried jara l-environmental impact assessments mibgħuta mill-planning authority.

Jien informat li llum dan il-bniedem reġa' lura fid-dipartiment ta' l-ambjent u nispera li ma jerġax jibda jfixkel.

Qed ngħid dawn l-affarijiet għaliex ma rridx li jbati l-poplu.

Jien nemmen li għandu jkun hemm distinzjoni bejn il-funzjonijiet tal-planning authority u dawk ta' l-environment protection department.

Pero' jibqa' żewġ problemi kbar li huma l- enforcement u l-accountability tan-nies impjegati fil-planning authority.

Jien ma nibżax ngħid li għad hemm ħafna nies li m'humiex integri fl- awtorita' ta' l-ippjanar.

Huwa diffiċli biex tippreżenta l-fatti imma kif jgħid il-Malti l-qasba ma ċċaqċaqx għal xejn u għalkemm kulħadd jaf min huma n-nies serji u integri, nemmen li ċerti ismijiet li jibqgħu jissemmew ripetutament ma jissemmewx għalxejn.

Jien nemmen - u f'dik il-linja kont miexi - li biex ikollok sistema li qed taħdem tajjeb irid ikun hemm enforcement bis-serjeta'.

Aħna konna għamilna ħafna xogħol mill-lat ta' enforcement u jien nistieden lill-gvern biex jara x-xogħol tajjeb li sar fid-dipartiment ta' l-enforcement, għaliex dak li sar ma kienx fl-interess tal-Partit Laburista jew tal- Partit Nazzjonalisa imma sar fl-interess tal-poplu Malti.

Pero' fid- dipartiment ta' l-enforcement hemm duda kbira u jeħtieġ li ssir investigazzjoni serja biex jinqatgħu l-abbużi li saru fil-passat u li għadhom isiru sal-lum għaliex hemm ċerti nies b'responsabbiltajiet ta' ċerta entita' - jien ma nistax insemmi ismijiet hawnhekk u ma nixtieqx nitfa' dell ikrah fuq kulħadd - li qed iħassru t-tajjeb li jagħmel kulħadd.

Ma jistax ikun li dawn in-nies jibqgħu huma biss fuq it-tali oġġett daqslikieku huma indispensabbli, u hemm bżonn li jkun hemm xi ħadd fuqhom ħalli ma jiġux f'pożizzjoni li ħadd ma jista' jmisshom, jew li ċertu xogħol irid isir bilfors minnhom, għaliex imbagħad għalhekk jibdew isiru l-abbużi.

Jien nemmen li jrid ikun hemm xi ħadd li jkun lest li jieħu deċiżjonijiet amministrattivi.

Bir-rispett kollu lejn il-Perit Godwin Cassar, li għandu ħafna pluses, nerġa' ntenni li ma nemminx li għandu jibqa' mgħobbi bir-responsabbilta' ta' l-amministrazzjoni proprja tal-planning authority u nħeġġeġ li għandu jinħatar xi ħadd fl-amministrazzjoni għar-raġuni li hemm bżonn li ssir ċerta dixxiplina fuq ċerti nies, ħalli l-poplu jkun jista' jgħid li fl- awtorita' ta' l-ippjanar verament teżisti l-accountability, is-serjeta' u t-trasparenza.

Ma jistax ikun li tirċievi r-rapporti u ma tkunx tista' tipprovahom għaliex ikun hemm ċerti klikek li jgħattu lil xulxin minħabba interessi li ma jkunux dikjarati.

Nafu li hemm ħafna periti li jaħdmu fil- privat u jekk tridu tiċċekkjaw tistgħu tmorru għandhom nhar ta' Sibt u tkunu tafu fejn qed jaħdmu u x'interessi għandhom.

Issa dawn l-interessi ma jissarrfux fuq xi applikazzjoni ta' xi mezzanin jew ta' xi garaxx imma fuq proġetti kbar li jiswew flejjes kbar u allura jkun hemm minn fejn wieħed jieħu.

(Interruzzjonijiet) Kellna ħafna rapporti pero' kien diffiċli ħafna li tipprovahom.

Qiegħed nagħmel dan l-appell sinċerament minn qalbi u bl-ebda animu kontra ħadd u m'iniex qiegħed ngħid dawn l- affarijiet biex inħammeġ lill-planning authority, imma m'huwiex sewwa li ċerti nies li xebgħu jissemmew jibqgħu għaddejjin mingħajr ħadd ma jiċċensurahom.

Mr Speaker, irrid ngħid ukoll li m'għandniex nibqgħu nippolitiċizzaw il-planning authority u, kif diġa' għidt, m'huwiex ta' dehen għalina li meta nkunu fuq din in-naħa tal-Kamra nitkellmu mod u meta mmorru fuq in- naħa tal-gvern nitkellmu mod ieħor.

L-Onor.

Michael Bonnici għadu kemm semma li l-Onor Francis Zammit Dimech - li huwa responsabbli għall- ambjent u allura ma nafx kemm għandu influwenza fuq il-planning authority - qal li l-awtorita' ta' l-ippjanar m'għandhiex timponi l-ideat tagħha fuq ċerti proġetti.

Pero' jien niskanta kif l-Onor.

Zammit Dimech issa qed jgħid dawn l-affarijiet għaliex meta konna fil-gvern u konna qed nagħmlu l-proġett ta' Buġibba - u għalhekk li m'għandniex inżeffnu l- planning authority fin-nofs - kien fost dawk li qalgħu l-irwiefen kollha għaliex ried jaf jekk il-permessi daħlux u min għamel il-pjanti.

Illum, sitt xhur biss wara, f'forum fuq ir-riforma ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar organizzat mill-kunsill konsultattiv ta' l-industrija - li għalih kien preżenti wkoll l-Onor.

George Pullicino - l-Onor.

Zammit Dimech qal li l-planning authority m'għandhiex tindaħal f'affarijiet żgħar li jkun qiegħed jagħmel il-gvern għaliex il-periti tal-gvern m'humiex ċwieċ u dak li jkunu qed jagħmlu jagħmluh fl-interess tal-pubbliku.

Jien nistaqsi: Imma dan hu l-istess bniedem li ftit xhur ilu kien qiegħed ikisser lill- Partit Laburista fil-gvern għaliex kien qiegħed jagħmel proġett ta' embellishment?

Fil-fatt l-Onor.

Zammit Dimech qal hekk:

"Fir-rigward ta' skemi ta' żvilupp jew proġetti tal-gvern, il-proġetti ta' żvilupp li jagħżel li jwettaq huma għall-ġid tal-komunita' u biex jitgawdew mill-pubbliku.

Għaldaqstant fid-dawl ta' dan kollu naħseb li għandha tinstab sistema fejn proġetti bħalma huma dawk ta' embellishment ..."

- bħalma kien il-proġett ta' Buġibba -

" ... ikunu ttrattati b'mod differenti milli qed ikunu llum.

Il- funzjoni ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar hi li tara jekk il-pjanti li ġew ippreżentati jaqblux jew le mal-policies għal dik l-area u mhux li tiddisinja hi stess il-proġetti.".

U qagħad jikkritikahom li jindaħlu jekk il-madum ikunx aħmar, isfar, blu jew kannella.

Fil-fatt jien naqbel ma' dak li qal l-Onor.

Zammit Dimech u għalhekk aħna ma ridniex li l-burokrazija u l-interessi ta' ċerti nies fil- planning authority, li kellhom għanijiet partiġjani, jiġġammjaw b'kapriċċ dak li kien qiegħed jagħmel il-Gvern Laburista.

(Interruzzjonijiet) Imma allura għaliex ftit xhur ilu l-Onor.

Membru tkellem b'mod differenti u kien kontra dak li kien qiegħed jagħmel Gvern Laburista?

Dik hija inkonsistenza u, bħalma kont ngħid meta kont fuq in-naħa tal-gvern, nerġa' ntenni llum li hemm bżonn isiru riformi radikali fil-planning authority - u dan għidnieh ukoll fil-programm elettorali tagħna - u ċertament hemm bżonn li l-proġetti l-kbar li jinjettaw l-ekonomija tal-pajjiż jiġu ssorveljati permezz ta' laqgħat regolari, kif kont qed nagħmel fi żmieni, ikollhom channel u trattament speċjali għalihom fl-interess ta' l-ekonomija ta' pajjiżna.

Huma l-proġetti l-kbar li jdawru r-rota u ma nistgħux inħallu sangisugi jidħlu f'dan il-proċess u joqogħdu jaraw kif se jerdgħu qabel ma jħallu l-proġett miexi.

Mr Speaker, jien ma kontx nemmen lid- developers kollha li kienu jkellmuni - għaliex uħud minnhom mhux niskata melħ kont trid titfa' f'dak li jgħidu imma xkora sħiħa - pero' kien hemm min kien qed jindika bis-serjeta' fejn kien isir l-ostruzzjoniżmu.

Fl- interess tal-pajjiż nisħaq li dawn l-affarijiet ma jistgħux ikomplu jsiru.

Nagħlaq billi ngħid li filwaqt li fejn hemm bżonn l-awtorita' ta' l- ippjanar trid tiġi rrispettata u inkoraġġita biex ikun hemm iżjed ippjanar ikkontrollat.

Irridu naraw ukoll li l-awtorita' ta' l-ippjanar taqdi l- mission statement tagħha ta' integrita', imparzjalita' u accountability u huwa obbligu ta' min qiegħed imexxi lill-pajjiż li jara li dawn l- affarijiet iseħħu bis-serjeta'.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Pullixino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, nixtieq nibda l-intervent tiegħi billi nirringrazzja lill-Onor.

George Vella għax-xogħol li għamel fl- awtorita' ta' l-ippjanar.

Qed ngħid hekk għax kuntrarjament għal dak li forsi seta' fehem l-Onor.

Vella meta kien ministru, meta minn din in-naħa tal-Kamra aħna konna nagħmlu l-kritika fuq l-emendi, speċjalment fl-istadju ta' Kumitat, dan m'għamilnihx b'animu distruttiv imma għaliex dehrilna li kellna nipproponu tibdil biex il-liġi li kien ippreżenta l-ministru ta' dak iż-żmien li temenda l-Att dwar Ippjanar ta' Żvilupp tkun aħjar.

Irrid nibda d-diskors tiegħi fuq ton rikonċiljattiv għax nixtieq li l-Onor.

Vella jifhem li kemm jien u kif ukoll l-Onor.

Tonio Borg, aħna rikonoxxenti għax- xogħol pożittiv li pprova jagħmel b'dawk ir-riformi.

Issa wieħed jista' jiddiskuti fejn wasalna jew ma wasalniex b'dawk ir-riformi imma ma naħsibx li għandi l-ħin biex nidħol f'dawn id-dettalji llum.

Mr Speaker, jien naqbel ħafna ma' l-Onor.

Vella meta qal li m'għandniex nippolitiċizzaw l-awtorita' ta' l-ippjanar pero' jien inżid xi ħaġa oħra u ngħid li l-proċess kollu ta' l-ippjanar m'għandux jiġi ppolitiċizzat għaliex m'huwiex fl-interess ta' pajjiżna.

Rigward dak li qal l-Onor.

Vella fil-konfront ta' l-Onor.

Zammit Dimech, jien nista' ngħid li l- kritika ta' l-Oppożizzjoni Nazzjonalista kienet li l-Gvern Laburista ma kellux jipproċedi biex jagħmel proġetti mingħajr il-permessi meħtieġa ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Fil-fatt illum aħna għadna qed niffaċċjaw problemi ta' xogħlijiet li saru fil-Qawra mingħajr il-permess ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar u għadna qed nipprovaw insibu soluzzjoni għal dawn il-problemi.

Fil-programm elettorali tagħna aħna wegħidna li se nagħmlu riforma fl-awtorita' ta' l-ippjanar u fil-proċess kollu ta' l- ippjanar.

Kif qal tajjeb il-ministru, din ir-riforma bdejniha billi qed nikkonsultaw mal-pubbliku biex naraw fejn irridu naslu.

Aħna kommessi li nagħmlu tliet tibdiliet u l-ewwel waħda hija bidla istituzzjonali ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar.

Wieħed irid jagħmel assessment fil-fond dwar dak li għandha jew m'għandhiex tagħmel l-awtorita' ta' l-ippjanar, dwar ir- relazzjoni tagħha fit-tfassil tal-policies, safejn għandha tasal hi u safejn għandu jasal il-parlament, u dwar tibdil ieħor li għandu x'jaqsam ma' proċeduri, mhux biss f'policies imma anke f'dak li huwa development control u organizzazzjoni in ġenerali.

Għaldaqstant bdejna bl-erba' laqgħat reġjonali li waħda minnhom bdiet is-Sibt li għadda; se ssir laqgħa pubblika oħra s-Sibt li ġej ġewwa Santa Luċija għan-naħa t'isfel ta' Malta, se ssir oħra f'Għawdex u oħra fiċ-ċentru ta' Malta u qed nagħmlu wkoll numru ta' laqgħat mal-korpi kostitwiti ħalli nkunu nistgħu nisimgħu l- opinjoni tagħhom.

Għal min ma jistax jattendi dawn il-laqgħat reġjonali qed nibagħtu leaflets sabiex dak li jkun ikun jista' jagħti l-opinjoni tiegħu dwar it-tibdil li jaħseb li għandu jsir fil-liġi eżistenti li dan il-parlament approva fl-1992.

It-tieni tibdila li rridu nagħmlu tirrigwarda l-policies eżistenti.

Nixtieq ngħid li bħala ministeru qed inżommu laqgħa kull ħmistax mal-kamra tal-periti u laqgħa oħra kull ħmistax mal-kamra tal-planners sabiex niddiskutu dawk il-policies li jinħtieġu jinbidlu fl-interess ta' kulħadd.

F'dan l-istadju nixtieq nenfasizza li ġaladarba jinbidlu dawn il- policies, id-direttorat ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar irid jaderixxi għalihom.

Jien m'għandix dubju li oriġinarjament ħafna mill-policies kellhom skop tajjeb imma l-esperjenza qed turina li ċerti policies iridu jinbidlu sabiex jirrispondu iktar għar-realtajiet tal-lum.

Nixtieq li nżommu quddiem għajnejna li r-realta' tal-lum m'hijiex dik li kellna fl- 1990, fejn kellna kważi sitwazzjoni ta' chaos u kulħadd kien jagħmel li jrid b'laissez-faire kważi totali fil-qasam ta' l-ippjanar u allura bilfors riedu jiġu applikati brakes qawwija.

Għalkemm għad fadal ħafna problemi, l-ilmijiet ikkalmaw ħafna u allura rridu neżaminaw mill-ġdid is- sitwazzjoni biex naraw jekk il-policies humiex jirrispondu għar-realta' tal- lum u jrid ikollna l-kuraġġ li nbiddlu.

L-agħar ħaġa li nistgħu nagħmlu hija li nkunu inflessibbli u għalhekk huwa importanti li jkun hemm flessibbilta', kemm min-naħa ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar u kif ukoll min- naħa tal-pubbliku, ħalli nisimgħu lil xulxin sewwa.

F'dawn il-laqgħat pubbliċi ħafna drabi n-nies qed jitkellmu fuq tibdil fil-policies u mhux fuq tibdiliet partikolari fil-liġi.

Aħna kommessi li fi proċess parallel mat-tibdil fil-liġi, nirtokkaw u nirranġaw il-policies eżistenti.

It-tielet tibdila li rridu naraw isseħħ hija fl-organizzazzjoni ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar.

Jiena nieħu gost inħabbar li kienet l-awtorita' ta' l-ippjanar stess li ħadet l-inizjattiva biex isir review min-naħa tal- management efficiency unit sabiex dawn janalizzaw fid-dettall il-proċeduri u l-organizzazzjoni ġenerali tad-direttorat ta' l-ippjanar kif ukoll ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar innifisha.

Ovvjament wieħed irid jagħti ż-żmien neċessarju sabiex qabel xejn ikun hemm qbil fuq dawn it-tibdiliet biex eventwalment jibdew jiġu implimentati u naraw l-effett tagħhom.

Jien ngħid li jekk jirnexxilna nagħmlu tibdil fil-liġi, nirtokkaw u nirranġaw il- policies u ssir organizzazzjoni aħjar fl-awtorita' ta' l-ippjanar inkunu mxejna ħafna.

Pero' żgur li barra dawn it-tibdiliet trid issir bidla importanti fl-attitudini u din il-bidla ma ssir bl-ebda emenda fil-liġi.

Lill-periti u lin-nies tekniċi fid-direttorat ta' l-ippjanar għidtilhom kemm-il darba li l-fatt li tkun kwalifikat biex titkellem fuq l-ippjanar ma jagħtik l-ebda poter żejjed biex tilgħabha tal-prima donna u tippretendi li l-opinjoni tiegħek hija l-unika opinjoni tajba.

Jien naħseb li l-ikbar difett li jeżisti huwa n-nuqqas serju ta' komunikazzjoni, kemm min-naħa ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar u kif ukoll min-naħa tad-direttorat mal- pubbliku u vice versa kemm fuq bażi organizzattiva u kif ukoll bħala attitudni ġenerali ta' l-individwi.

Mr Speaker, minn dawn il-laqgħat pubbliċi qed ninduna li n-nies huma favur li jkollna l-awtorita' ta' l-ippjanar pero' hija l-attitudni ta' ċerti persuni fl-awtorita' li ħafna drabi tgerrex u tantagonizza lill- applikanti.

Għalhekk hemm bżonn li naħdmu ħafna fuq din il-kwestjoni u dan jista' jsir billi jingħata taħriġ lill-impjegati ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar.

Fil-fatt illum attendejt għall-kors ta' taħriġ li l-awtorita' ta' l-ippjanar qed torganizza għall-istaff tagħha u nnotajt li dawn in-nies diġa' qed jitgħallmu jikkomunikaw.

Jien kritiku ħafna għall-fatt li ħafna drabi d-direttorat u l-awtorita' ta' l-ippjanar iħossuhom ħafna iktar at ease jikkomunikaw bil-karti milli jinnegozjaw u jikkomunikaw direttament mal-persuni u għalhekk irridu nżidu l-abilitajiet tan-nies biex ikunu f'pożizzjoni li jistgħu jikkomunikaw.

Ħafna drabi l-importanti ma tkunx ir-risposta fiha nnifisha imma l-mod kif tagħti dik ir-risposta għaliex tista' tgħid "le" b'mod arroganti, fejn dak li jkun jippretendi li jaf kollox u tista' tgħid l-istess "le" billi lil dak li jkun tfiehmu b'lingwaġġ li jinftiehem.

Jien wisq nibża' li ħafna drabi l-lingwaġġ li jintuża fil-korrispondenza li tintbagħat fid-djar tan-nies għadu ma jinftiehemx u xi kultant l-istess professjonisti u l-istess periti jsibuha diffiċli biex jikkomunikaw b'dik il-lingwa teknika u speċjalizzata li tintuża mill-awtorita' ta' l-ippjanar.

M'għandniex nassumu li għaliex in- nies fl-awtorita' ta' l-ippjanar qed jifhmu allura l-poplu se jifhem ukoll.

Huwa importanti ħafna li d-deċiżjonijiet tagħna mhux biss ikunu tajbin imma jinftiehmu b'mod tajjeb mill-pubbliku, għaliex jekk lanqas id-deċiżjonijiet tajbin ma jiġu apprezzati man-nies aħseb u ara d- deċiżjonijiet li xi kultant jkunu ħżiena kemm m'humiex se jiġu milqugħa b'mod tajjeb!

Ma rridux ninsew li l-awtorita' ta' l-ippjanar u d-direttorat huma magħmula minn persuni umani, li huma soġġetti għall-iżball, pero' huwa importanti ħafna li nammettu l-iżbalji li nagħmlu.

L-agħar ħaġa li jista' jiġrilek f'ħajtek hija li tkun inflessibbli u qatt ma tammetti l- iżball tiegħek.

Jien nemmen li jekk ma jkunx hemm tibdil fl-attitudni allura t-tliet tibdiliet l-oħra li semmejt, anke jekk ikunu magħmula tajjeb, jikkollassaw.

Mr Speaker, minn mindu l-poplu fdalna t-tmexxija ta' dan il-pajjiż f'Settembru li għadda rajna l-ħtieġa li jkun hemm servizzi ta' informazzjoni aħjar għall-pubbliku.

Irrid nirringrazzja kemm lid- direttorat kif ukoll lill-awtorita' ta' l-ippjanar li fehmu l-ħtieġa ta' dawn is-servizzi u kkoperaw magħna biex jiġu implimentati dawn is- servizzi.

Fil-bidu ta' Diċembru li għadda introduċejna l-faċilita' li wieħed ifittex fuq il-website, li diġa' kienet fuq l-internet, billi jittajpja n-numru ta' l-applikazzjoni tiegħu u mill-ewwel ikun jaf fiex tkun waslet l-applikazzjoni tiegħu.

Minn nhar it-Tnejn li għaddew dan is- servizz ġie anke estiż għal dawk il-persuni li m'għandhomx is-servizz ta' l-internet.

Jiena nieħu gost li dawn is-servizzi ġew implimentati għaliex fil-fatt meta konna għadna fuq in-naħa ta' l-oppożizzjoni, waqt l-aħħar diskussjoni ta' l-estimi ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar f'dan il-parlament jien kont sħaqt li għandhom jidħlu dawn it-tip ta' servizzi.

Illum sitt xhur biss wara, dawn is-servizzi ġew introdotti bis-serjeta'.

Barra minn hekk, il-periti u l-avukati li jagħmlu użu mill-awtorita' ta' l-ippjanar ġew mogħtija kamra għalihom minn fejn jistgħu jieħdu numru ta' servizzi.

Per eżempju, jekk perit irid ikun jaf x'tip ta' deċiżjonijiet ħa l-bord ta' l-appell dwar xi applikazzjoni partikolari jista' jagħmel dan billi jidħol fis-search facility fuq il-computer, jittajpja l-item li jkun irid u jitilgħulu d-deċiżjonijiet kollha tal-bord ta' l-appell dwar dak l- item partikolari.

Din il-faċilita' ġiet apprezzata ħafna kemm mill-periti u kif ukoll mill-avukati għaliex tħaffilhom ix-xogħol li ħafna drabi jagħmlu biex jippreparaw ruħhom għall-każijiet ta' l-appell.

Irrid ngħid minn issa li 'l quddiem dan is-servizz se jiġi estiż ukoll għal dawk id- deċiżjonijiet kollha li jieħu l-bord tal-kontroll ta' l-iżvilupp, ħalli kulħadd ikun jista' jfittex bl-iktar mod tajjeb u ta' malajr permezz tal- computer id-deċiżjonijiet li jkunu ttieħdu.

Jien deċiżament nemmen li t- tixrid ta' l-informazzjoni fost il-pubbliku huwa wieħed mill-aħjar metodi ta' accountability li jista' jsir fuq id-direttorat u fuq l-awtorita' ta' l-ippjanar għaliex l-informazzjoni ma tibqax aktar il-monopolju u l- proprjeta' ta' ftit imma tinxtered u l-pubbliku ġenerali ikun jista' jfittex kull informazzjoni li jkollu bżonn, kull deċiżjoni u kull rapport li jlesti d-direttorat qabel ma jitla' għand id-development control committee, li huwa l-bord li jiddeċiedi l-applikazzjonijiet u wieħed ikun jista' jqabbel u jistaqsi għalfejn deċiżjoni ttieħdet mod u deċiżjoni oħra ttieħdet mod ieħor.

Mr Speaker, aħna mpenjati wkoll li naraw li jkun hemm aktar element ta' trasparenza fix-xogħol ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar.

Illum perit għandu l-fakulta' li mill-uffiċċju tiegħu, permezz tas-servizz ta' l-internet, jibgħat file bid-disinn tiegħu direttament lill- uffiċċju tad-direttorat ta' l-ippjanar u jkun jista' jipprintjahom ukoll.

Matul dawn ix-xhur li ilna mmexxu dan il-pajjiż, aħna insistejna mad- direttorat u ma' l-awtorita' ta' l-ippjanar li s-seba' pjani lokali jridu jitlestew kemm jista' jkun malajr.

It-timeframe ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar kien li dawn il-pjani lokali jkunu lesti sas-sena 2003, pero' issa aħna qegħdin ngħidu li dawn il-pjani lokali jridu jkunu lesti mill-inqas sentejn qabel iż-żmien stabilit.

Kif wegħidna fil-programm elettorali tagħna qabel l-elezzjoni ta' Settembru li għadda, dawn il-pjani lokali jridu jsiru malajr għax hemm ammont ta' żvilupp li għadu mdendel minħabba dawn l-istess pjani lokali.

Irrid ngħid ukoll li bħala ministeru aħna m'aħniex qegħdin naqbdu u nagħmlu rubber stamping fuq dawn il-pjani lokali imma qegħdin nanalizzawhom fid-dettall.

Punt ieħor li nixtieq nitkellem dwaru huwa t-tibdil fil-pjan ta' struttura.

Fil-fatt fl-estimi ta' din is-sena qegħdin nivvotaw il-flus neċessarji mhux biss biex jitlestew il-pjani lokali imma biex issir ukoll ir-reviżjoni tal-pjan ta' struttura.

Jien m'għandix dubju li din ir-reviżjoni hija neċessarja għaliex is-sitwazzjoni li jinsab fiha l-pajjiż illum m'hijiex l-istess bħal dik ta' l-1992, pero' inutli li nitkellmu fuq il-ħtieġa li ssir reviżjoni jekk ma jkunx hemm flus ivvotati għal dan il-għan.

Sur President, irridu nifhmu li meta qed nitkellmu fuq il-pjan ta' struttura m'aħniex qed nitkellmu fuq xi ħaġa esklussiva ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, imma jidħlu playmakers oħrajn.

Sfortunatament ikolli nistqarr li ħafna drabi x-xogħol preparatorju ta' informazzjoni tant meħtieġ għal forward planning li suppost isir mid-dipartimenti tal-gvern, mill-korporazzjonijiet tal-gvern u minn aġenziji oħra tal-gvern, sabiex jgħin lill-awtorita' ta' l-ippjanar tfassal is-subject plans - bħal, per eżempju, pjan għas-saħħa, pjan għat-turiżmu, pjan għall-industrija u pjan għat-telekomunikazzjoni - huwa nieqes u għalhekk jekk irridu li finalment ir-reviżjoni tal-pjan ta' struttura ma jkunx fiha biss l-għaġna ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar, irid ikun hemm iktar input min-naħa ta' dawn l- entitajiet tal-gvern.

Qed ngħid dawn l-affarijiet għaliex xi kultant il- pubbliku in ġenerali jipponta sebgħu biss lejn l-awtorita' ta' l-ippjanar u hawnhekk nixtieq għall-mument niddefendi xi ftit l-awtorita' ta' l- ippjanar għaliex il-proċess ta' l-ippjanar irridu nippretenduh ukoll minn dipartimenti, korporazzjonijiet u aġenziji tal-gvern li għandhom ir- responsabbilta' li jaħdmu fuq sistema ta' forward planing u mhux nibqgħu niddeċiedu l-affarijiet skond l-emerġenza tagħhom.

Jekk irridu li nkunu aktar kredibbli fil-proċess kollu ta' l-ippjanar huwa importanti ħafna li naħdmu iktar fuq forward planing.

Mr Speaker, l-Onor.

George Vella qal li l-każijiet pendenti biex jitilgħu quddiem id-DCC żdiedu.

Huwa veru li n-numru ta' dawn il-każijiet żdied imma kif diġa' qal il-ministru, dan huwa dovut għall-fatt li f'diskussjoni li kellna mal-membri tad-DCC urejna l-ħtieġa li kemm jista' jkun min jitla' quddiem dik il-kummissjoni jingħata ċans jispjega l-proġett tiegħu, juri fejn irid jasal u jkun hemm aktar ħin aktar għan-negozjar mad- DCC.

Kif diġa' spjegajt, huwa importanti li lil dak li jkun tispjegalu għaliex l-applikazzjoni tiegħu tkun qed tiġi rifjutata, jew inkella jekk ikunx hemm ċans li tiġi approvata b'xi tibdil żgħir.

Mill-banda l-oħra aħna konxji li n-numru ta' każijiet ma jistax ikompli jiżdied u għaldaqstant wara diskussjoni li kellna mad-direttorat ta' l-ippjanar, se nimplimetaw deċiżjoni oħra li biha se jkun hemm iktar delega tal-poteri ta' din il-kummissjoni - u dan japplika għal ċerti każijiet li aħna jidhrilna li m'għandhomx għalfejn joqogħdu jitilgħu quddiem il-kummissjoni - sabiex il-każijiet li jitilgħu quddiem id-DCC jonqsu bejn wieħed u ieħor bi 30%.

Jekk jirnexxilna nagħmlu dan inkunu wettaqna żewġ affarijiet importanti, fis-sens li nkunu tajna aktar ħin lil min ikun irid jidher quddiem il-kummissjoni u nkunu naqqasna l-burokrazija għal dawk li m'għandhomx għalfejn jitilgħu quddiem il-kummissjoni.

Mr Speaker, huwa importanti li ngħid li aħna beħsiebna nżommu t-tibdiliet tajbin li saru mill-amministrazzjoni Laburista preċedenti pero' se nbiddlu dawk l-affarijiet li ma ħadmux.

Fil-fatt nista' ngħid minn issa li Gvern Nazzjonalista huwa kontra t-tibdil li sar fil-liġi fl-1997 dwar il-vot sigriet fil-livell ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar pero' huwa favur id-dritt ta' l-individwu li jidher quddiem id-DCC u dan id-dritt m'huwiex se jingħata biss lil dak l-individwu li jkun qed japplika imma se nestenduh ukoll lil dawk li jkunu qed joġġezzjonaw għal xi żvilupp.

Aħna rridu naraw li jkun hemm trasparenza u accountability bis-serjeta' u għalhekk se nagħtu d-dritt lura lill-pubbliku li jara l-pjanti u l-files bl-ikbar faċilita'.

Jien ma neħux gost nisma' lill-Onor.

George Vella jgħid li jaf ċerti affarijiet fuq ċerti nies u fl-istess ħin jgħid li ma jistax jgħidhom.

Jien nistiednu li jekk irid jista' jgħaddi din l-informazzjoni lili jew lill-ministru ...

(Interruzzjonijiet) Jien nassigura lill- Onor. Joe Mizzi li safejn inkunu nistgħu nieħdu l-passi neċessarji.

M'għandix dubju li kieku l-Onor.

George Vella kellu informazzjoni biżżejjed biex jipproċedi kontra ċerti nies kien jipproċedi.

Sfortunatament, kif qal huwa stess, għalkemm kellu ċertu informazzjoni kien diffiċli ħafna biex jipproċedi kontra ċerti nies.

Jien ngħidlu biss li jekk wara li nżidu l-informazzjoni tiegħu ma' l-informazzjoni li għandna aħna nkunu f'pożizzjoni li naġixxu, jien nikkommetti ruħi minn hawnhekk li naġixxu bis-serjeta' fl-interess tal-proċess ta' l-ippjanar u mhux biss fl- interess ta' l-istess awtorita' ta' l-ippjanar.

Sa mit-twaqqif ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, aħna dejjem ridna li l- proċess ta' l-ippjanar jkun ċar u kredibbli u rridu nagħmlu ċertu tibdil biex inġibu 'l quddiem dan il-proċess li konna daħħalna f'pajjiżna kontra l-kurrenti negattivi li kellna.

Jien stajt ngħid lill-Onor.

Vella li meta konna fuq in-naħa ta' l-oppożizzjoni stajna attakkajna iktar lill- awtorita' ta' l-ippjanar u forsi l-partitarji tagħna kienu japprezzawna iktar, pero' aħna dehrilna li kellna nikkritikaw dak li kien qed isir ħażin.

Illum wara li għadda l-perijodu ta' amministrazzjoni Laburista, aħna qed ngħidu li l-affarijiet pożittivi li saru se nżommuhom.

Jien ngħid b'wiċċi minn quddiem li l-agħar ħaġa li jista' jiġrilek fil- politika hija li tkun inflessibbli u tagħmel ta' rasek, jew għaliex xi darba tkun għidt xi ħaġa tibqa' marbut magħha.

Aħna bħala politiċi m'aħniex inflessibbli u jekk jidhrilna li l-affarijiet ikunu saru sewwa ma niddejqux ngħiduha u anke jekk illum nindunaw li xi darba nkunu għidna xi ħaġa li ma tagħmilx sens, ma niddejqux nammettu li konna żbaljati.

Fil- ħajja politika għandu jistħi min ma jbiddilx u mhux min jipprova jgħid l- affarijiet kif ikunu.

Nagħlaq dan l-intervent tiegħi billi nawgura li din id-diskussjoni dwar l-estimi ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar tibqa' tkun waħda serja, kif kienet s'issa, għaliex l-iktar ħaġa importanti hija li l-proċess ta' l-ippjanar isir aħjar fl-interess nazzjonali.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, l-Onor.

Pullicino għadu kemm qal lill- Onor. George Vella li jekk għandu xi informazzjoni jgħaddihielu ħalli jżid ma' l-informazzjoni li għandhom huma u naħseb li jkun jaqbel jekk fil- winding-up il-ministru jgħidilna x'informazzjoni għandhom.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Pullicino, on a point of explanation.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jien għidt ċar u tond li lili n-nies ukoll jgħiduli ċerti affarijiet, kif jgħidu lill-oppożizzjoni, pero' ħafna drabi bejn il-kliem u l-fatti jkun hemm baħar jikkumbatti.

THE DEPUTY SPEAKER: Ikompli l-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, nibda billi nitlob biex jitressqu hawnhekk il-files PA 1417 ta' l-1998, PA 5111 ta' l-1995 u PA 1386 ta' l- 1998 ħalli nkunu nistgħu nitkellmu bil-fatti.

Il-konċett ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar huwa validu pero' hemm bżonn li l-operat tagħha jinbidel drastikament u mhux biss isir iktar user friendly imma jkun ukoll sensittiv għar-realtajiet ekonomiċi u soċjali tal- pajjiż u jkun wieħed konsistenti u trasparenti.

Pero' hemm bżonn li l- uffiċjali tagħha jkunu iktar kredibbli, għaliex sfortunatament kontra qalbi jkolli ngħid li hawn nuqqas ta' kredibilita' fil-Planning Authority.

Il-Partit Laburista kien marbut li ladarba jkun fil-gvern jirristruttura l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

L-ilmenti li kienu jsiru fi żmien il-Gvern Laburista u li għadhom isiru issa kontra l-awtorita' ta' l- ippjanar juru li hemm xi ħaġa ħażina fl-operat tagħha u, kif qal l-Onor.

George Vella, hemm nuqqas kbir ta' kordinazzjoni bejn l-awtorita' ta' l- ippjanar u l-ministeri u nuqqas kbir ta' konsistenza u kredibbilta'.

X'kien qed jagħmel il-Gvern Laburista?

Qabel l-elezzjoni li għaddiet il- Gvern Laburista kien qiegħed jagħmel evalwazzjoni tar-riżorsi kollha eżistenti ħalli fl-aħjar interess taċ-ċittadin ikollna istituzzjoni li tassew taqdi l-ħteġijiet ta' l-iżvilupp.

Illum il-Gvern Nazzjonalista, biex taparsi juri li qed jagħmel xi ħaġa biex ibiddel l-operat ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar u biex juri wkoll li qed ikun hemm consensus man-naħa ta' l-oppożizzjoni, qed jagħmel forma ta' konsultazzjoni pubblika pero' l-metodu li uża biex jinvolvi lill- oppożizzjoni huwa biex jgħaddi biż-żmien lill-oppożizzjoni u mhux veru ried jagħtiha ċ-ċans li tagħti sehemha wkoll.

U se nispjega għaliex.

Il- gvern qabad u ddeċieda min għandhom ikunu d-deputati Laburisti li għandhom jieħdu sehem f'dawn il-konsultazzjonijiet li qed isiru f'erba' reġjuni ta' pajjiżna biex jagħmlu diskors ta' għaxar minuti.

Jekk verament jemmen li l- Partit Laburista jista' jagħti sehmu, kellu jħalli f'idejh biex jindika min għandu jieħu sehem f'dawn id-diskussjonijiet.

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux u dan juri li l-gvern ried jinqeda bl-oppożizzjoni u xejn iktar!

Sur President, jien ngħid li biex l-awtorita' ta' l-ippjanar tkun aktar responsabbli għandha tkun imġiegħla tħallas lill-applikant id-danni li jkun sofra minħabba deċiżjonijiet tal-bord ta' l-appell.

Barra minn hekk, mil-lat amministrattiv l-awtorita' ta' l-ippjanar trid tkun mġiegħla tneħħi ċerti boards u jitnaqqsulha ċerti rwoli għaliex xi wħud mill- bordijiet - fosthom il-heritage advisory board - qegħdin effettivament itawlu l-proċess ta' l-ippjanar.

Id-dipartiment tal-mużewijiet huwa konsulent formali mal-planning authority u naħseb li l-awtorita' ta' l- ippjanar m'għandhiex għalfejn toqgħod teżamina l-konsultazzjonijiet tad- dipartiment tal-mużewijiet.

Se nsemmi l-każ ta' Villa de Fremaux fiż- Żejtun.

Saru lmenti mill-kunsill lokali u saħansitra nfetħet kawża kontra t-twaqqigħ ta' dan il-bini, li jmur lura għal żmien il-Franċiżi, u eventwalment il-planning authority ammettiet li d-dipartiment tal- mużewijiet ma ġiex ikkonsultat.

Issa suppost li dan il-bini kien skedat.

Dan ġara bi żball jew kien hemm xi ħaġa tinten?

X'investigazzjonijiet għamlet l-awtorita' ta' l-ippjanar biex turi l-kredibilta' tagħha?

ONOR.

GEORGE VELLA: Tinten dik il-biċċa!

ONOR.

JOE MIZZI: Mhux talli tinten, talli minkejja li suppost ħareġ enforcement notice xorta baqgħu jwaqqgħu dak il-bini.

Din hija s-serjeta' ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar!

Qalet li legalment ma setgħetx twaqqafhom għaliex laħqu ħarġu l-permess pero' ma qalitx li parti oħra tal-liġi tgħid li xorta setgħet twaqqafhom imma teħel id-danni.

Allura biex ma neħlux id-danni ħallejna bini storiku bħal dak jaqa' u minfloku qegħdin jittellgħu numru ta' garaxxijiet!

Fil-fatt il-file PA 5111 jittratta dan il-każ u nitlob lill-ministru biex ipoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra ħalli l- poplu jkun jaf kif mexjin l-affarijiet fil-planning authority.

Meta l- poplu jara affarijiet bħal dawn bilfors ma jkollux fiduċja fil-planning authority u sfortunatament la m'hu qed jittieħdu l-ebda passi kontra ħadd bilfors li jeħel kulħadd.

Irrid ngħid ukoll li ċertu xogħol assenjat lid-direttorat ta' l- ippjanar - u hawnhekk qed nirriferi għall-parti teknika ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar - jista' jiġi assenjat lil dipartimenti oħra diġa' eżistenti.

Per eżempju, it-transport planning unit jista' jiġi allokat fi ħdan id-dipartiment tat-toroq u l-environment management unit jista' jiġi allokat fi ħdan id-dipartiment tal-ħarsien ta' l-ambjent.

L-awtorita' ta' l-ippjanar għandha l-funzjoni li tgħasses u tiġbed l-attenzjoni meta jkun qed jitla' bini illegali.

Nixtieq nistaqsi lill-ministru: Kemm-il inizjattiva ħadet l-awtorita' ta' l-ippjanar minn jeddha u mhux għaliex irrapportawlha jew għaliex deher xi artiklu fil-gazzetti biex tmur tagħmel enforcement?

Jista' l-ministru jagħtini lista ta' kemm-il enforcement notice ħareġ u ma tteħdux passi bl-iskuża li ma sabux ta' min hi l-art?

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux!

Sur President, irrid ngħid ukoll li l-liġi tipprovdi li għalkemm ċerti nħawi jkunu outside the development zone, jittieħdu in konsiderazzjoni għall-iżvilupp minħabba l-post fejn ikunu qegħdin, minħabba l-iżvilupp tal-madwar u għaliex jista' jkun hemm xi raġuni valida oħra biex joħroġ il- permess.

Jien naħseb li l-iskemi ta' l-1988 dwar l-outside development zone għandhom ikunu riveduti biex ikun jista' jsir żvilupp fl-infill sites pero' rridu noqogħdu attenti li dawn l-infill sites ma jiġux estiżi għal xi affarijiet oħra għaliex diġa' qed jidher diġa' li hemm min se jabbuża mill-outside development zone minkejja li l-infill sites għadhom m'humiex eżistenti.

U hawnhekk se nsemmi każ ieħor fil-Marsa li diġa' ssemma mill-Onor.

Carmelo Abela.

Fir-racecourse tal-Marsa kien hemm kamra li kienet qed tinbena illegalment u kienet inġibdet l-attenzjoni ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar u nħareġ enforcement notice.

Wara li nħareġ dan l-enforcement notice jien stess mort il-planning authority u staqsejt jekk kienx hemmx applikazzjoni għall-permess.

Min-naħa ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar assigurawni li ma kienx hemm applikazzjoni għall-permess pero' minn mistoqsija parlamentari rriżulta li kien hemm applikazzjoni għall-permess.

Dawn l-affarijiet saru b'kumbinazzjoni jew kien hemm xi taħwid?

Il-mistoqsija dwar din il- materja saret mill-Onor.

Carmelo Abela lill-ministru ta' l-edukazzjoni u fejn is-soltu jekk tkun xi ħaġa li għandha x'taqsam mal-planning authority l-interpellant jintalab jagħmel il-mistoqsija lill-ministru konċernat - forsi din id-darba l-ministru rrisponda għaliex ir-racecourse taqa' taħtu bħala l-ministru responsabbli wkoll mill-isport - din id-darba l-Ministru Louis Galea rrisponda b'dan il-mod:

"Informat li x-xogħol ta' kostruzzjoni fuq din il-kamra ġie miżmum.

Dettalji jingħataw meta jinħareġ il-permess meħtieġ mill-awtorita' ta' l-ippjanar.".

Jiġifieri l-ministru qalilna li diġa' jaf li se joħroġ il-permess f'din l- area li qiegħda outside development zone u fejn mhux suppost joħroġ permess.

(Interruzzjonijiet) Din il-kamra kienet qed tinbena biex jintlagħab il-logħob klandestin.

Qed tiddefendih ukoll!

(Interruzzjonijiet) Jiġifieri hemm diffikulta' kbira biex joħroġ permess f'dan il-każ.

(Interruzzjonijiet) Staqsih min ivvota favur tal-Garden of Eden!

Faċċata qiegħed!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

MEMBRU: Dak ivvotalu lil tal-Garden of Eden.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: M'hemm l-ebda policy fil-pjan ta' struttura għal dak li għandu x'jaqsam ma' scrapyards.

Nixtieq li l-ministru jinformana x'inhi tagħmel l-awtorita' ta' l-ippjanar biex twaqqaf u tikkontrolla l- iscrapyards għaliex m'hu qed isir xejn u min ried jagħmel scrapyard għamilha u min suppost twaqqaf xorta baqa' għaddej.

Sur President, kif jaf kulħadd f'pajjiżna d-domanda għall-art hija għolja ħafna pero' l-art għall-iżvilupp hija limitata wkoll u għalhekk naħseb li wasal iż-żmien li f'ċerti postijiet nibdew ngħollu fil-bini, għalkemm il-karatteristiċi ta' l-irħula tagħna għandhom jinżammu u jiġu protetti.

Nixtieq insemmi xi ħaġa wkoll dwar żviluppi minuri.

Jien nemmen li żviluppi minuri għandhom ikunu delegati immedjatament lid- DCC wara applikazzjoni lill-awtorita' ta' l-ippjanar li trid tkun iffirmata minn persuna professjonali li għandha warrant ta' perit u inġinier ċivili.

Skond il-liġi kriminali l-periti jistgħu anke jeħlu l-ħabs dwar xogħlijiet ta' kostruzzjoni li jkunu ilhom 15-il sena u għalhekk m'għandhomx jonqsu milli jkunu jafu r-responsabbiltajiet legali tiegħu.

Jien nemmen li l-periti għandhom jinżammu responsabbli u jistgħu jinstabu ħatja bħala kriminali jekk jagħtu informazzjoni ħażina lill-awtorita' ta' l-ippjanar.

Barra minn hekk, wieħed jista' jgħaddi mingħajr il-case officers li bħalissa huma impjegati biex jipproċessaw dawn l- applikazzjonijiet u naħseb li mossa bħal din tkun tista' tgħin biex tqassar iż-żmien ta' l-ipproċessar ta' l-applikazzjoni.

Meta qed nirriferi għal żviluppi minuri li jistgħu jiġu delegati lid-DCC qed ninkludi tibdil fl- użu ta' ħwienet lokali, tibdil fuq barra u ġewwa ta' proprjeta' li ma tkunx skedata, bini tad-djar jew xi żieda fid-djar diġa' mibnija, twaħħil ta' dish antennas, billboards u tabelli ta' reklamar.

Pero' nemmen ukoll li hemm bżonn jiqsar iż-żmien għall-ipproċessar ta' l-applikazzjonijiet għal żviluppi kbar.

Fil-fatt jeżistu żewġ tipi ta' applikazzjonijiet għal żviluppi kbar - applikazzjoni għall-outline development permit u applikazzjoni għall-full development permit.

Normalment żviluppaturi kbar jissottomettu outline development application għaliex hija relattivament irħisa u l-outline development permit jagħti indikazzjoni ċara jekk l-iżvilupp propost ikunx konsidrat favorevoli mill-awtorita' ta' l-ippjanar.

Il-proċess għal dawn iż-żewġ tipi ta' applikazzjonijiet huwa l-istess u parti mill-proċess ta' l- ippjanar jitlob li ssir konsultazzjoni sħiħa mal-konsulenti ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar u l-iżviluppatur irid jissottometti xi studji dwar l-impatt infrastrutturali fuq it-traffiku.

Imbagħad ladarba tkun saret l-outline development application ġeneralment l-iżviluppatur jipproċedi biex jissottometti l-full development application u għal darba oħra l-awtorita' ta' l-ippjanar terġa' tirrepeti l-proċess li jkun intuża għall-outline development application.

Jekk il-full development application tkun sottomessa fi żmien tliet xhur mid-data li l-permess għall-outline development plan ikun inħareġ, l-awtorita' ta' l-ippjanar għandha tqassar il-proċess ta' din l-applikazzjoni u tgħaddi mingħajr il- konsulenti u l-assessments l-oħra li jkunu ntużaw waqt il-proċess ta' l- ewwel applikazzjoni.

Nixtieq ngħid xi ħaġa issa dwar l-enforcement, Sur President.

Jien nemmen li l-multi għal żvilupp illegali jridu jkunu klassifikati.

Per eżempju, żvilupp illegali, bħalma huwa tibdil ta' gallariji minn ta' l- injam għal ta' l-aluminium jew twessigħ ta' xi tieqa, iridu jkunu magħmula biex jissanzjonaw l-iżvilupp fil-proċeduri wżati imma l-ebda multi m'għandhom jinħarġu.

Min-naħa l-oħra nemmen li żviluppi illegali fuq skala kbira, bħalma huma żieda ta' sulari żejda, għandhom ikunu ta' żewġ tipi, dawk li għandhom ikunu sanzjonati u dawk li m'għandhomx ikunu sanzjonati.

Per eżempju, fil-każ ta' l-aħħar il-bini jrid ikun imneħħi u dak li jkun jeħel multa kuljum u bini illegali li għandu jkun sanzjonat irid ikollu multa maħduma fuq il-valur kummerċjali tal-bini għaliex meta għandek żieda ta' sulari żejda fi blokk flats li jkun aktar mill-għoli permess f'żona ta' bini, it-tneħħija ta' dawn is-sulari żejda tkun teknikament diffiċli ħafna minħabba l-ħsara li tista' ssir lil xi flats oħra li jkunu mibnija ħdejhom bil-permess.

Fl-opinjoni tiegħi, wieħed għandu jikkonsidra din l-evalwazzjoni li għamilt jien wara dawn il-ftit xhur li ilni nsegwi l-ħidma tal-planning authority u wara d- diskussjonijiet li kelli u rajt l-affarijiet kif inhuma mexjin.

Jien nemmen li għad hemm nuqqasijiet kbar fejn jidħol l-enforcement.

Minkejja li l-ispetturi tal-bini kemm-il darba jagħmlu enforcement fuq żviluppi ġodda, l-inizjattivi min-naħa tal-planning authority biex jinforzaw huma bla ma ħadd jirrapporta jew inkella mingħajr ma jkun hemm rapporti fil-gazzetti huma minimi.

Jien għamilt mistoqsija parlamentari fejn tlabt in-numru ta' enforcement notices li nħarġu u nispera li jkunu f'pożizzjoni li jagħtuni din l-informazzjoni għaliex hemm affarijiet kbar li jridu jiġu rranġati fil-qasam ta' l-enforcement.

Ħafna drabi għalkemm joħorġu l-enforcement notices, l-iżviluppaturi jkomplu jibnu mingħajr il- permessi meħtieġa.

Dan ifisser li għad hemm nuqqas fid-Development Planning Act ta' l-1992 u fil-preżent l-uffiċjali ta' l-enforcement m'għandhomx poteri biżżejjed biex jipproċedu aktar u jiżvolġu dmirijiethom b'mod iktar effiċjenti.

Jien nemmen li l-liġi għandha tiġi emendata biex dawn l-uffiċjali - u naħseb li hemm nuqqas ta' impjegati f'dan id- dipartiment - jkollhom il-poter li jkunu jistgħu jidħlu jiċċekkjaw il-bini u jimmoniterjaw l-iżvilupp li jkun tiela'.

Barra minn hekk, trid tinħoloq sistema li twaqqaf ix-xogħol ta' żvilupp li jkun tiela' ladarba enforcement order tkun inħarġet.

Fil-fatt l- amministrazzjoni Laburista preċedenti kienet fil-proċess li tintroduċi miżuri iebsa biex tikkastiga lil dawk l-iżviluppaturi li jkunu ddeċidew li ma jimxux mar-regoli u mal-permessi maħruġa mill-planning authority.

Sabiex tiġi evitata din is-sitwazzjoni hemm bżonn li l-liġi tiddefenixxi eżattament it-terminu "monitoring".

Dan ifisser li uffiċjal għandu jmur fuq il-lant tax-xogħol meta l-ġirien jibdew igergru dwar xi żvilupp illegali jew meta l-awtorita' ta' l-ippjanar tiddeċiedi li tagħmel xi rapport wara sempliċement telefonata anonima dwar bini li jkun tiela' b'mod illegali?

Huwa importanti li nistabilixxu eżattament x'inhu mistenni minn uffiċjal ta' l-enforcement.

Naħseb li hemm bżonn li jiġu introdotti liġijiet stretti li jkunu inforzati mill-pulizija sabiex żviluppatur jobdi r-regoli tal-planning authority u mhux jinjora kompletament lill-uffiċjali.

Bħalissa qegħdin f'sitwazzjoni li sinjur jista' jibnilek f'nofs pjazza bla permess u għaliex twaqqfu u toħroġlu enforcement order, jiftaħlek kawża l-qorti għaliex kapaċi jħallas, imbagħad min jaf meta tkun tista' twaqqagħhulu.

(Interruzzjonijiet) Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux!

Jien nara li joħorġu bosta enforcement orders fuq nuqqasijiet żgħar u l-planning authority m'hijiex qed tuża l-madwar 350 ħaddiem li għandha biex tieħu ħsieb il-problemi kbar li għandha u qed titlef ħafna mill-ħin prezzjuż tagħha fuq affarijiet minuri li m'humiex daqshekk importanti.

Dan juri biċ- ċar li l-awtorita' ta' l-ippjanar hija b'saħħitha ma' min hu dgħajjef u bil-kuntrarju hija dgħajfa ma' min huwa b'saħħtu finanzjarjarment, jew qiegħed f'xi pożizzjoni għolja u miskin hu dak li forsi bena xi toilet jew xi biċċa kamra għall-familja għaliex mill-ewwel jittieħdu passi kontrih u jwaqqgħulu.

Jien nemmen li l-awtorita' ta' l-ippjanar għandha tiffoka l- attenzjoni tagħha fuq affarijiet kbar għaliex dawn in-nuqqasijiet kbar qed jitfgħuha f'pożizzjoni mhux kredibbli.

Barra minn hekk, jidher biċ-ċar li fejn hemm konflitti ta' interess m'hemm l-ebda trasparenza u ma jitteħdux passi u allura l-poplu bilfors iħares lejn l-awtorita' ta' l-ippjanar bħala dik l-istituzzjoni li minflok qed tgħinu qed tfixklu.

Għal dak li jirrigwarda l-policies, jidher biċ-ċar li ma' ċerti nies il- policies jiġu interpretati mod u ma' ċerti nies jiġu interpretati mod ieħor.

U se nagħti eżempju.

Jien staqsejt għaliex fil-playing-field tax- Xgħajra se jingħata permess lil xi ħadd li għandu ristorant biex juża parti minn din il-playing-field biex jagħmel l-imwejjed meta qabel dan il- permess kien rifjutat.

Forsi għaliex il-perit ta' min qed japplika għal dan il-permess huwa l-Onor.

Jesmond Mugliett!

Fi żmien l-amministrazzjoni Laburista dan kien għajjarna li f'Għawdex qed nagħmlu l-impjant għat- tħaffir taż-żejt bla permess, imbagħad irriżulta li kellna l-permessi meħtieġa.

Imma meta l-partit tiegħu tela' fil-gvern u għamel xogħol konness mat-tħaffir taż-żejt ma tkellem xejn!

Nista' nsemmi każ ieħor dwar bowsers tal-pitrolju fl-Imsida.

Għalkemm qabel dan il-permess ġie miċħud, minħabba periklu ta' saħħa u minħabba raġunijiet ta' safety, issa se jagħtuh il-permess.

Skond dak li qed nara mill-gazzetta, il-perit kien l- Onor. George Pullicino!

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino, on a point of explanation.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jien m'għandi ebda diffikulta' li nesprimi l- opinjoni tiegħi fuq dan il-każ.

ONOR.

JOE MIZZI: Biex tesprimi l-opinjoni tiegħek fuq il-każ għandek ċans fl-Aġġornament!

(Interruzzjonijiet) Nixtieq inkun naf kontx inti l- perit.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jien kont il-perit fuq dan il-każ sal-ġurnata li ħadt il-ġurament ta' segretarju parlamentari.

Kif diġa' għidt fi programm fuq it-televiżjoni, ma jidhirlix li huwa etiku li nesprimi l-opinjoni tiegħi fuq dan il-każ minkejja li oriġinarjament dik l-applikazzjoni kont għamiltha jien.

S'issa l-Onor.

Mizzi tkellem fuq każijiet li safejn naf jien ġew deċiżi u ma jidhirlix li huwa etiku lanqas li membru ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar jitkellem f'dan il-parlament - għalkemm milli jidher dan li qed jgħid diġa' qalu fil-pubbliku - fuq dan il-każ meta għadu lanqas tela' quddiem id-DCC.

Għalhekk kif jien lest nimxi ma' l-etika, nippretendi li anke ħaddieħor hawn ġew jimxi ma' l-etika.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien qed nirriferi għal dawn iż-żewġ każijiet għaliex bħala membru ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar tlabt rapport biex inkun naf x'inhi l-policy fejn jidħlu l-playing-fields, ħalli nkun naf jekk min japplika biex jingħata spazju biex ipoġġi xi imwejjed u siġġijiet biex jipprovdi servizz ta' catering jistgħux jagħtuh permess.

Tlabt rapport ieħor biex inkun naf x'inhi l-policy fir-rigward tal-każ tal-bowsers tal- pitrolju, peress li għall-ewwel il-permess ġie miċħud minħabba raġunijiet ta' saħħa u safety u issa dan il-permess qed jiġi approvat ukoll.

Imma x'ġara?

Sa tlett ijiem ilu kien għadu ma wasalli xejn ħlief għal xi karti li ttieħdu mill-files.

Milli jidher ħasbu li jien xi imbeċċili!

Imma meta għidt li fid-diskussjoni ta' l-estimi ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar se nitkellem dwar kif membru tal-bord qed jiġi ttrattat meta jitlob rapporti biex ikun jaf il-policies, kienu pronti bagħtuhomli llum.

Pero' s-sabiħa hi li ftit ilu l-awtorita' ta' l-ippjanar kellha każ quddiemha fejn il-pulizija tat l-approvazzjoni tagħha għaliex qalet li kienu attrezzati kontra t-tifi tan-nar jekk jinqala' xi ħaġa u membru tal- bord oġġezzjona u qal li l-bord huwa obbligat li jgħid li m'huwiex safe.

Jiena staqsejt għaliex fil-każ l-ieħor l-ewwel qalu li kienu kontra, imbagħad daret u min kien responsabbli mis-saħħa u mis-safety approva dak il-permess.

Allura għall-każ li għall-bidu kien responsabbli għalih l- Onor. Pullicino ma qgħadniex nidħlu fil-merti tal-policy, imma fil-każ l- ieħor ...

(Interruzzjonijiet) Fejn hi l-konsistenza?

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Pullicino għandu point of explanation.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, dwar il-każ li qed isemmi l- Onor. Mizzi, li kont responsabbli għalih jien professjonalment qabel ma ħadt il-kariga ta' segretarju parlamentari, nixtieq ninformah li t-tibdil fid-deċiżjoni mid-dipartiment tas-saħħa saret fi żmien l-amministrazzjoni Laburista.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: Dan jispjega l-fatt li l-klikka li kien hemm għadha hemm.

Tista' tispjegali għaliex meta jien tlabt ir-rapport biex inkun naf jekk l-awtorita' ta' l-ippjanar ...

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

George Vella, on a point of order.

ONOR.

GEORGE VELLA: Safejn naf jien illum qegħdin niddiskutu l-planning authority u la qed niddiskutu l-amministrazzjoni Laburista u lanqas l- amministrazzjoni Nazzjonalista!

Rigward il-każ ta' Villa de Fremaux, la naf meta ħarġu l-permessi u lanqas jinteressani.

In-nies li jridu jispjegaw l-inkonsistenza huma n-nies tal-planning authority u mhux il- gvern.

Jien niċħad kategorikament kull konnessjoni fid-deċiżjoni li ttieħdet fil-każ tal-Garden of Eden u kif jaf kulħadd ħriġt mill-inkjesta scot-free.

Safejn naf jien hawnhekk qegħdin nikkritikaw l-inkonsistenza u l-istramberiji fid-deċiżjonijiet tal-planning authority u mhux tal-gvern!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: Irrid infakkar lis-segretarju parlamentari li jien ġbidt l-attenzjoni hawnhekk dwar il-conflicts of interest li hemm fl- awtorita' ta' l-ippjanar pero' ma nafx għal liema raġuni ma ttieħdu l-ebda passi.

Per eżempju, semmejt il-każ ta' ċertu perit li qiegħda planning officer għan-naħa tas-south - m'hemmx għalfejn noqgħod insemmi isimha - u r-raġel tagħha qiegħed fid-DCC.

Mela l-mara tivvettja l-files u r- raġel qiegħed fid-DCC!

Dan m'huwiex conflict of interest?

Ma ndaħħkux nies!

L-aħħar darba semmejt każ ta' wieħed li applika biex iżid filata tal- garaxx meta kien diġa' nħareġ il-permess fuq filata inqas, għadda mill-GDO meta mhux suppost għadda, imbagħad wara li ndunaw sirna nafu rtirawlu l- permess.

X'passi ħadtu kontra dan l-individwu li għamel dan l-abbuż?

(Interruzzjonijiet) Veru li jien membru fuq il-bord ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar imma meta pprovajt nagħmel xogħli bħala membru għaddejt minn ħafna ostakli.

Fil-fatt darba minnhom kont ingħatajt kopja tal-minuti tad- DCC fejn kien hemm imniżżel li:

"Il-Kummissjoni għall-Kontroll ta' l-Iżvilup ittrattat xi problemi li nħolqu fuq għaxar applikazzjonijiet imniżżlin hawn taħt wara li kienet diġa' ttieħdet deċiżjoni fuqhom u li ma kenux inklużi fl-aġenda tal- laqgħa.".

Fil-minuti tas-seduti ta' qabel kien hemm miktub li membru kellu konflitt ta' interess u kien telaq, pero' din id-darba meta tela' ma kienx iddikjara li kellu konflitt ta' interess u għalhekk jien tlabt biex nara l- file.

Mort quddiem il-bord u għamilt mistoqsijiet diretti lil min kien konċernat.

Fil-fatt kont iebes għaliex ridt li toħroġ il-verita' u dak li għidt jien kien kollu korrett.

L-ewwelnett irriżulta minn nota - Red 34 fil-file - li dan il-file reġa' ntbagħat id-DCC għaliex ma kellux permess kif kien iddikjara.

Issa fil-formola hemm miktub li jekk tiddikjara ħażin taqa' l-applikazzjoni, imma kien ġie deċiż li mill-point of view tal- planning din ma treġix.

Allura għalfejn dawn l-affarijiet nagħmluhom fuq il-formola?

Barra minn hekk, jien staqsejtu għaliex reġa' tela' u ma kienx iddikjara li kellu konflitt ta' interess.

Issa din m'għandhiex x'taqsam mal-mod kif ipprovajt tinkuljunani meta għidtli li suppost naf li l-files ġieli jerġgħu jitilgħu quddiem id-DCC!

Jien nitolbok biex tpoġġi File 1417 fuq il-Mejda tal-Kamra ħalli l-poplu Malti u Għawdxi jkun jista' jara l- affarijiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Pullicino, on a point of explanation.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Kuntrarjament għal dak li qed jgħid l-Onor.

Mizzi, jien informat li l-konflitt ta' interess ta' dawn il-persuni ġie minuted.

ONOR.

JOE MIZZI: Ħalli ngħidlek meta ġie minuted.

Id-declaration li saret l-ewwel darba meta għadda l-permess ġiet minuted fil-11 ta' Diċembru.

Fil-21 ta' Diċembru kien hemm nota fil-file,immarkata Red 34, li kienet tgħid li ma kellux permess, jiġifieri dan ma ddikjarax il- konflitt ta' interess.

Issa jien nisfida lin-naħa tal-gvern li jekk fil-21 ta' Diċembru ġie ddikjarat li kien hemm konflitt ta' interess jien nirriżenja minn membru tal-bord ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, pero' jekk ma teżistix din id-dikjarazzjoni s-segretarju parlamentari għandu jkun raġel u jirriżenja mill-kariga.

(Interruzzjonijiet) Jekk trid tkun kredibbli mal-poplu għandek tpoġġi l-file fuq il-Mejda tal-Kamra!

MR SPEAKER: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, jien ma nsib l-ebda oġġezzjoni li dan il-file jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra għall-iskrutinju ta' kulħadd.

Għall-informazzjoni ta' kulħadd, il-permess li qed jitkellem fuqu l-Onor.

Mizzi jittratta deċiżjoni fuq pastizzerija!

Ma nsib l-ebda diffikulta' li dan il-file jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

ONOR.

JOE MIZZI: Issa nistiednu jilqa' l-isfida li jekk fil-21 ta' Diċembru m'hemmx dikjarat li kien hemm konflitt ta' interess, jirriżenja minn segretajru parlamentari.

Jekk hemm din id-dikjarazzjoni, jien lest li nirriżenja minn membru tal-bord ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar.

MR SPEAKER: Ippermettili, Onor. Mizzi.

Skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkompli tinstema'.

ONOR.

ANTON REFALO: Nipproponi li l-Onor.

Mizzi jkompli jinstema'.

ONOR.

JOE CILIA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Mizzi jkompli bid-diskors tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

JOE MIZZI: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha għal din l-estensjoni.

Għadni qed nistenna lis-segretarju parlamentari jilqa' l-isfida tiegħi, ħalli l-poplu jkun jaf min huwa kredibbli.

(Interruzzjonijiet) Jekk m'hemmx dikjarazzjoni dwar il- konflitt ta' interess, trid tirriżenja int u jekk hemm dikjarazzjoni nirriżenja jien.

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, indirrizza lis-Sedja.

Ma nixtieqx cross- debate.

ONOR.

JOE MIZZI: Int għidt li hemm dikjarazzjoni, bħalma qal il-membru l- ieħor fuq il-bord li jirrappreżenta lill-gvern.

Qed nisfidak biex tpoġġi l-file fuq il-Mejda tal-Kamra ħalli l-poplu jara l-affarijiet.

(Interruzzjonijiet) Il-poplu jibki meta jara l-ħniżrijiet u l-maniġġi li qed isiru fl-awtorita' ta' l-ippjanar.

(Interruzzjonijiet) Għalfejn insemmi Għawdex?

Għaliex meta saret l-inkjesta fuq il-każ ta' korruzzjoni ta' Għawdex minflok investigaw il-files investigaw lill- enforcement officer?

Għaliex ma investigajtx u tara li dak li kont għidt jien kien kollu minnu?

Dak inhar is-segretarju parlamentari pprova jikkuljunani meta qalli li jien nitkellem b'ħafna kuluri.

(Interruzzjonijiet) Iva, nitkellem b'ħafna kuluri, speċjalment il-kuluri tal-qawsalla, għax hemmhekk inkun qed nitkellem fuq il-verita', imma min jitkellem b'kulur aħdar, kif titkellem int ...

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, jekk jogħġbok indirrizza lis-Sedja.

Il- ministru, on a point of order.

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Mizzi jissostanzja dak li għadu kif qal għaliex meta qed juża din il-kelma m'huwiex juża lingwaġġ parlamentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jekk jitkellem b'kulur wieħed ħdura toħroġ!

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, f'dan il-mument qed jagħmel point of order l- Onor. Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Jekk huwa raġel ma jużax dak il-kliem!

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jien kont għidt li xi ħadd mis- segretarjat tiegħu mar ikellem liċ-chairman tad-DCC.

Issa dan ġie kkonfermat, jiġifieri jien ma gdibtx.

Issa dan x'imur jagħmel?

Jien m'akkużajtux x'mar jagħmel u staqsejt lilu - pero' ma naħsibx li mar jgħid ir-rużarju! - u hu għamilha bi kbira għax qisni ridt ninsinwa xi ħaġa.

Pero' dak inhar li jiena mort il-ħabs ta' Kordin, biex nara iben ta' waħda anzjana biex nagħmel att ta' karita', fil-ħin tal-mistoqsijiet supplimentari l-Onor.

Membru tan-naħa l-oħra kien akkużani li kont mort biex nagħmel kuntatt ma' l-ex-kummissarju tal-pulizija Pullicino.

Dak inhar ma messitux il-kuxjenza!

Dik ipokresija!

Qed jiġri bħalma kien qed jiġri qabel l-elezzjoni, fejn l-ewwel jingħad mod u mbagħad wara l- elezzjoni jingħad mod ieħor.

Per eżempju, fuq il-kwestjoni tat-tħaffir taż- żejt qabel l-elezzjoni bdew jgħidu li qed inħaffru għal xejn, imbagħad wara li telgħu fil-gvern baqgħu jħaffru.

MR SPEAKER: L-Onor.

Pullicino, on a point of explanation.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, l-Onor.

Mizzi staqsa din il- persuna x'kienet tmur tagħmel.

Issa jien ħadt Aġġornament biex nispjega dan il-każ u nitolbu jaqra t-transcript ta' dak inhar biex ikun jaf x'għidt.

MR SPEAKER: Ikompli l-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jien għandi t-transcript quddiemi u nista' npoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra biex ma joqgħodx jilgħabha tal-fidil anke hawnhekk!

Issa se joqgħod jipprova jdawwarha kontrija għax jien għandi l-metodu tiegħi kif nitkellem, pero' jien ngħidlu li tankijiet vojta jagħmlu ħafna storbju!

Meta tgħid il-verita' u toqros lil dak li jkun fil- laħam il-ħaj jipprova jostakolak u jtajrek, kif ipprovaw jagħmlu lili.

B'dak id-diskors li sar fuqi dak inhar ipprovaw itellfuli l-kredibilita' tiegħi pero' llum ġejna f'salib it-toroq u l-poplu se jkun jaf min hu kredibbli.

Is-segretarju parlamentari aċċetta li jpoġġi l-file fuq il- Mejda tal-Kamra pero' nerġa' nistiednu biex jilqa' l-isfida tiegħi, f'ġieħ l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, li jekk fid-data li semmejt jien ma saritx dikjarazzjoni dwar il-konflitt ta' interess, jirriżenja minn segretarju parlamentari.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Bonnici, ma rridx interruzzjonijiet.

Onor. Mizzi, indirrizza lis-Sedja.

ONOR.

JOE MIZZI: Jekk saret din id-dikjarazzjoni f'dik id-data jien nirriżenzja mill-planning authority, pero' jekk m'hemmx id-dikjarazzjoni l- Onor. Michael Bonnici u s-segretarju parlamentari responsabbli mill- awtorita' ta' l-ippjanar għandhom jirriżenjaw ukoll.

Peress li ġie aċċettat li l-file jitpoġġa fuq il-Mejda, nista' nkun naf jekk hux se jitpoġġa jew le?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, indirizza lis-Sedja.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, qed nagħmel din il-mistoqsija għaliex tajtu żmien minn qabel biex ikun jista' jġib il-file.

Il-file kien lest imma xorta ma ġabuhx u se joqogħdu jagħmlu bħat-tfal.

L-iskop ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar huwa li żżomm is-sostenibilita' tal-pajjiż u taqdi liċ-ċittadin pero' minn dan kollu m'hu qed jiġri xejn, anzi liċ-ċittadin iż- żgħir qed tipprova tkissru.

Kif diġa' għidt, l-awtorita' ta' l-ippjanar qed turi s-saħħa ma' min hu dgħajjef pero' ma' min hu b'saħħtu m'hi qed tagħmel xejn.

M'iniex qed ngħid għal kulħadd imma hemm ċerti uffiċjali għolja li qed jipproteġu lil ċerti nies.

L-aħħar darba semmejt każ ta' impressed driver - u jien ippretendejt li se jittieħdu pass kontra min għamel ċerti reati - li wara l-elezzjoni mar b'ħafna arja l-awtorita' ta' l-ippjanar u għamel li ried.

X'passi ttieħdu kontrih?

Ħaġa oħra li rrid insemmi hija dwar il-parking.

Kulħadd jaf kemm l-awtorita' ta' l-ippjanar tisħaq fejn jidħol il-parking u tesiġi li meta jkun se jsir xi bini jkun hemm spazju allokat għall-parking, pero' mbagħad tmur fil-bini ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar u x'ħin tiġi biex tipparkja ssib li ħaddiem t'hemmhekk stess għalaq nofs il-parking għaliex qabad u telaq il-karozza fil-parking area kif ried hu.

Dawn huma n-nies li suppost qed jagħtu eżempju u jridu jagħmel enforcement fuq ħaddieħor!

Jien għamilt rapport fuq dan il-każ u nixtieq inkun naf x'ġara.

Dawn huma l-affarijiet li qed isiru fl-awtorita' ta' l-ippjanar.

Nerġa' nsostni li sakemm jkun hemm ċerti uffiċjali fl-awtorita' ta' l-ippjanar li qed joħolqu ċerta burokrazija żejda, billi joqogħdu jitolbu li jsiru diversi rapporti biex jieħdu l- commission ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġbok, Onorevoli, kkonkludi.

ONOR.

JOE MIZZI: Għad m'għandix provi ta' dawn l-affarijiet imma qed ngħidhom biex inżid ma' l-informazzjoni li qal li għandu s-segretarju parlamentari.

Ma jistax ikun li nibqgħu fis-sitwazzjoni li noqogħdu nħokku dahar xulxin.

Dawn huma affarijiet li jidhru u kulħadd qed jgħidhom.

Jien tlabt ukoll lista tal-periti li ħarġu l-permessi ħalli wieħed ikun jista' jagħmel evalwazzjoni ta' kif qed jimxu l-affarijiet.

MR SPEAKER: Ikkonkludi, Onor. Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, nagħlaq billi nerġa' nisfida lis- segretarju parlamentari li jekk irid jkun kredibbli mal-poplu jaċċetta li jekk f'dik id-data li semmejt jien m'hemmx dikjarazzjoni dwar il- konflitt ta' interess, jirriżenja flimkien mar-rappreżentant tan-naħa tal- gvern fuq il-bord ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Jekk m'hawnx aktar rimarki, nistieden lill-Onor.

Tonio Borg biex jgħaddi għall-winding- up.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, fil-ħin limitat li għandi m'iniex se noqgħod nitkellem fuq il-pastizzi jew fuq is-siġġijiet u l-imwejjed għaliex jien nemmen li ċerti affarijiet żgħar, b'mod partikolari dawk li huma ta' natura temporanja, lanqas għandhom ikunu suġġett ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Ma jfissirx li m'għandhomx ikunu soġġetti għall-kontroll pero' m'għandhomx ikunu suġġett ta' l-awtorita' ta' l-ippanar u għalhekk m'iniex se naqa' fit-tentazzjoni li noqgħod insemmi każijiet speċifiċi ħlief li ngħid li ċerti każijiet speċifiċi li ssemmew mill-Onor.

Mizzi - u rrid ngħid li b'ħafna għajjat ma naslu mkien u ma jfissirx li min jgħajjat hawnhekk jew fl-awtorita' ta' l-ippjanar ikollu raġun - ġew deċiżi fi żmien l-amministrazzjoni l-oħra.

M'iniex qed ngħid li l-ex-ministru għamel żball għax, kif qal huwa stess, dawn l-affarijiet la ddeċidihom hu u lanqas influwenzahom imma li tattakka lili u lis-segretarju parlamentari fuq deċiżjonijiet li ttieħdu mill-awtorita' ta' l-ippjanar meta aħna konna fl-oppożizzjoni huwa ż-żejjed!

Kieku l-Onor.

Mizzi kien sinċier fi kliemu kien jgħid id-data meta ttieħdu dawk id-deċiżjonijiet u mhux jgħidha fuq l- insistenza tiegħi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Meta jien staqsejt jekk ingħatawx il-permessi, is- segretarju parlamentari wieġeb li mhux suppost nitkellem fuq dawk il- każijiet għaliex għadhom ma marrux quddiem id-DCC.

Allura kif il-ministru issa qed jgħid li l-permessi kienu ngħataw?

ONOR.

TONIO BORG: Dan m'għandu x'jaqsam xejn ma' dak li għidt jien.

Mr Speaker, kif diġa' għidt, il-partiti politiċi jaqblu li għandu jsir ċertu tibdil fil-proċess ta' l-ippjanar.

Aħna qegħdin naħdmu f'dan is-sens u mhux biss għamilna dak il-core group biex jippjana dawn l-affarijiet imma bdejna proċess serju ta' djalogu, fejn qegħdin niltaqgħu man-nies f'erba' laqgħat reġjonali.

Se nagħmlu konferenza nazzjonali fil-25 ta' April ta' din is-sena biex niġbru l-kummenti kollha u se nipprovaw nagħmlu l-almu tagħna biex dawk l-affarijiet li jistgħu jiġu attwati nimplimentawhom din is-sena.

Jien niftakar lill-ex-Ministru George Vella jgħid x'kienu l- proposti tal-Gvern Laburista u li jekk ma jirnexxux kienu se jipprovaw xi ħaġa oħra.

Fil-fatt l-oppożizzjoni għadha kemm qalet li kienet beħsiebha tipproponi bidliet oħrajn barra dawk l-emendi li saru fl-1997.

Pero' jien ma naqbilx ma' l-Onor.

Vella meta jgħid li kienet saret kritika distruttiva meta ġew proposti l-emendi ta' l-1997.

Jien l-ewwel wieħed niftakarni ngħid li konna kompletament favur dawk l-emendi li jnaqqsu l-burokrazija.

Pero' issa qed ngħidu li se nbiddlu dawk l-emendi li ma konniex qbilna magħhom, fosthom tal-vot sigriet dwar id- deliberazzjonijiet tal-kummissjoni għall-kontroll ta' l-iżvilupp, u se jsiru ċerti affarijiet li meta saru kienu ferm differenti minn kif kienu ġew proposti u nbiddlu proprju bis-saħħa tal-kritika ta' l-oppożizzjoni.

Sfortunatament wħud minn dawn l-emendi lanqas ħadmu.

Ħalli nieħdu l- eżempju tal-presumed approval ta' l-applikazzjonijiet.

Skond l-emendi ta' l-1997, jekk jgħaddi ċertu perijodu ta' żmien stabilit mil-liġi u l-awtorita' ta' l-ippjanar tkun għadha ma ddeċidietx xi applikazzjonijiet, dawn jiġu meqjusa li ġew deċiżi.

Jien niftakarni nikkritika u nistaqsi lin-naħa tal-gvern ta' dak iż-żmien min kien se jiddeċiedi li dawn ġew deċiżi.

Fil-fatt, safejn naf jien, sal-lum ma ħareġ l-ebda permess abbażi ta' dak l-artiklu għax għalkemm il-periti jsostnu li la jkun għadda l-perjodu ta' żmien il-permess suppost huwa presumed approved, l-awtorita' ta' l-ippjanar qatt ma toħroġ xi biċċa karta li turi li la dik l-applikazzjoni ma ġietx proċessata fi żmien il-perijodu stabilit allura l-permess huwa presumed approved.

Minkejja li dawn l-emendi domna niddiskutuhom fil-parlment u l-liġi ġiet mibdula mill-istat oriġinali tagħha, għadna fis-sitwazzjoni li għandna artiklu tal-liġi li ma jfisser xejn.

Kif qal l l-Onor.

Pullicino, għalkemm il-liġi hija importanti ħafna, l-emendi m'humiex se jkunu biss dwar il-liġi imma se jsir tibdil fil- policies u fil-general development order.

Waqt li kont qed nisma' l-kritika ta' l-Onor.

Mizzi, meta beda jgħid x'għandna nneħħu mill-awtorita' ta' l-ippjanar, jien bdejt ngħid li m'hu se jifdal xejn minnha!

Jien naqbel li għandna nneħħu ċertu burokrazija imma jekk jitneħħew ċerti organi, kif semma l-Onor.

Mizzi, nistgħu nneħħu l-awtorita' ta' l-ippjanar kompletament.

Jien naqbel li, per eżempju, il- GDO - li jagħti lista ta' affarijiet li m'hemmx bżonn permess sħiħ għalihom - jiġi estiż biex jinkludi affarijiet temporanji jew affarijiet żgħar li jkunu tħallew barra mil-lista oriġinali u dan jista' jsir b'deċiżjoni mill-awtorita' ta' l-ippjanar u m'hemmx bżonn ta' tibdil fil- liġi.

F'waħda minn dawn il-laqgħat reġjonali qam wieħed jitkellem u staqsa għaliex l-alterazzjonijiet strutturali żgħar huma nklużi fil-GDO għar-rigward ta' residenzi biss u mhux ukoll għar-rigward ta' proprjeta' mhux residenzjali.

Dawn huma l-affarijiet li rridu niddiskutu u nappella lil kulħadd biex jattendi għal dawn il-laqgħat ħalli nkunu nistgħu nisimgħu s-suġġerimenti u l-ilmenti ta' kulħadd.

M'hemmx għalfejn ngħid li jkun hemm min jiġi bil-każ partikolari tiegħu pero' jkun hemm min joffri s-suġġerimenti tiegħu wkoll.

M'huwiex veru li, kif qal l-Onor.

Mizzi, aħna qed nipprovaw nużaw l-oppożizzjoni.

Lil kulmin noħorġulu invit jista' jiġi u jitkellem u għalkemm tlabna lil ċerti membri ta' l-oppożizzjoni biex jagħmlu l-intervent tagħhom dan ma jeskludix deputati jew kunsilliera oħrajn li jridu jipparteċipaw.

Fil- fatt fl-ewwel laqgħa reġjonali ħadt gost nara persuni anke minn każini politiċi u ta' opinjoni politika differenti jiġu għan-nom ta' l-għaqdiet tagħhom u jagħtu l-kontribut tagħhom.

Nixtieq li anke d-deputati ta' l- oppożizzjoni jagħmlu dan pero' ma nistax nisforzahom u jekk iridu jħalluna nagħmluhom waħedna l-emendi u r-riformi, nagħmluhom u mbagħad joqogħdu jikkritikawna fil-parlament.

Pero' jien nappellalhom biex jipparteċipaw f'dan il-proċess u jagħmlu l-kritika xorta waħda fil- parlament.

Aħna rridu nagħmlu l-affarijiet minn isfel għal fuq u mhux minn fuq għal isfel.

L-intenzjoni tagħna hija li l-emendi jolqtu l-leġislazzjoni u l- organizzazzjoni fi ħdan l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Nieħu gost li l- management efficiency unit beda jagħmel ir-review ta' l-organizzazzjoni, li hija importanti ħafna kemm għar-rigward ta' l-amministrazzjoni, li hemm bżonn tissaħħaħ fi ħdan l-awtorita' ta' l-ippjanar, u kif ukoll għal dak li jirrigwarda l-policies.

Kemm ilni ministru eżaminajt il-policies li jeżistu u nista' ngħid li għandna ċerti policies li huma tajbin u għandhom jissaħħu iktar pero' hemm policies oħrajn li huma anakronistiċi, jiġifieri għadda ż-żmien tagħhom u qegħdin jiġu kkritikati mhux mill-periti biss imma minn kulħadd.

Qgħadt nisma' b'attenzjoni ċerti suġġerimenti li saru min-naħa ta' l- oppożizzjoni u naqbel li hemm lok għal ċertu tibdil fil-policies, fejn jidħlu filati u affarijiet ta' ċerti dettalji, li setgħu kienu tajbin meta saru imma bl-iżvilupp li hawn illum jistgħu jinbidlu biex jgħinu fix-xogħol ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar stess.

Huwa faċli li tgħid li rridu nsaħħlu l-enforcement unit ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, imma qabel xejn irid ikollok il-kapaċita' li tinforza l-affarijiet li huma importanti u li huma inforzabbli.

Jekk noħolqu labirint ta' regolamenti u policies li nafu minn qabel li m'humiex se jiġu inforzati, għax tant ikun hemm minnhom u tant ikunu jolqtu affarijiet żgħar li kważi jġibu reġimentazzjoni u mhux pjanifikazzjoni, inkunu qegħdin nagħmluhom biex noħorġu l-istop notices u ma jsir xejn.

Il-problema m'hijiex biss li ssaħħaħ l-enforcement unit imma li wieħed jikkonċentra fuq l-affarijiet serji u fuq dawk l-affarijiet li huma inforzabbli.

Jekk hemm regolamenti li għadda żmienhom u li qegħdin hemm biex l-awtorita' ta' l-ippjanar toqgħod tiġi kkritikata li m'hijiex tinforzahom, irid ikollna l-kuraġġ li nbiddluhom.

Mr Speaker, issemmew il-height limitations.

Jien nemmen li f'ċerti parametri raġonevoli hemm lok biex il-height limitations jinbidlu għax inkella se nispiċċaw li ħafna nies jitilqu mill-irħula u mill-ibliet biex imorru joqogħdu f'postijiet oħrajn.

Per eżempju, f'Tas-Sliema hemm areas oħrajn barra dawk fuq il-front li qed imutu proprju minħabba dawn il- height limitations.

Jekk joħorġu permessi biex jiżdied sular wieħed f'ċerti areas li ma joħolqux impatt negattiv fuq l-ambjent, inkunu qegħdin ngħinu biex in-nies jibqgħu jgħixu hemmhekk għaliex irridu nirrealizzaw li dak li kien aċċettabbli 20 sena ilu bħala kumdita' fid-dar illum m'huwiex aċċettabbli.

F'pajjiżna aħna mdorrijin bi djar b'ċertu spazju u għalkemm m'għandniex naħlu l-ispazju li għandna, lanqas għandna nikkundannaw depressed areas fl-ibliet tagħna - għax iż-żgħażagħ tagħna ma jridux joqogħdu fi djar b'żewġ bedrooms - u ma nippermettux li dak li jkun japplika biex iżid sular fuq dak li għandu.

M'iniex qed ngħid li dawn il- permessi għandhom jingħataw kullimkien, għax jista' jkun li f'ċerti areas tkun qed tagħmel iktar ħsara, imma jien ngħid li għandu jkollna l-kuraġġ li niddiskutu dawn l-affarijiet ħalli mhux kulħadd jibqa' jibni djar ġodda.

Din hija d-direzzjoni li aħna rridu nagħtu lill-awtorita' ta' l-ippjanar u li noqogħdu nsemmu każijiet partikolari nkunu qed nagħmlu bħall-avukati li jfaħħru lill-imħallef meta jirbħu xi kawża u jikkritikawh meta jitilfuha.

Jien ngħid li sakemm ma jiddeċiedix kollox bniedem wieħed se jkun hemm ċerti inkonsistenzi u jkun hemm lok għall-investigazzjoni jekk l- inkonsistenzi jkollhom ċertu pattern imma xi kultant anke l-istess imħallef daqqa jiddeċiedi mod u daqqa jiddeċiedi mod ieħor, aħseb u ara meta jkollok diversi nies li qed jieħdu deċiżjoni.

Nagħlaq billi nsemmi l-kwestjoni tal-konflitt ta' interess għax ilni nismagħha u hemm bżonn li tingħata risposta tajba.

L-uniċi nies li tista' tpoġġi fuq bord li ma jkollhomx konflitt ta' interess huma nies li ma rnexxewx.

Jekk fuq id-DCC se tpoġġi periti li ma jipprattikawx jew li qatt ma jkunu qabdu fil-professjoni tagħhom allura jista' jkun li ma jkollokx konflitt ta' interess, imma sakemm tagħmel periti prattikanti - u huwa tajjeb li jkunu prattikanti għax ikunu jafu d-dinja tax-xogħol f'dan il- qasam - se jkun hemm dan il-konflitt ta' interess.

Il-ħażin m'huwiex li jkun hemm konflitt ta' interess imma li jkun hemm konflitt ta' interess u ma jiddikjarawhx.

Pero' safejn naf jien, għallinqas kemm ilni ministru jien, qatt ma ġara li xi ħadd kellu xi konflitt ta' interess u ma ddikjarahx.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-mistoqsija hija l-mozzjoni kif imressqa mil-ministru ta' l-intern biex il-Kamra tapprova l-estimi ta' dħul u nfiq ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar għas-sena finanzjajra mill-1 ta' Ottubru, 1998 sat-30 ta' Settembru, 1999 skond l-Att ta' l-1992 dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division ttittieħed minn hawn u għoxrin minuta oħra.

Fid-9.00 p.m. il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet fid-9.20 p.m.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa mill-ministru ta' l- intern biex il-Kamra tapprova l-estimi ta' dħul u nfiq ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru, 1989 sat-30 ta' Settembru 1999 skond l-Att ta' l-1992 dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU : 157 FAVUR : 33

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Louis | |Agius Francis |Galea Mario | |Asciak Michael |Galea Pace | | |Victor | |Azzopardi |Gatt Austin | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Gonzi Lawrence | |Bonnici Josef |Hyzler George | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond| |Cristina Dolores |Muscat Claude | |Dalli John |Pullicino George| |D'Amato Helen |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono Giovanna |Vassallo Edwin | |Deguara Louis |Vella John | |Farrugia Jean |Zammit Ninu | |Pierre | | |Fenech Adami |Zammit Dimech | |Eddie |Francis | |Galea Censu | | | | |

KONTRA : 28

L-Onor.

| | | |Abela Carmelo |Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Attard Montalto |Farrugia Noel | |John | | |Bartolo Evarist |Herrera Jose' | |Borg Karmenu |Law Rita | |Brincat Leo |Mangion Charles | |Buhagiar Louis |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sammut Joseph | |Coleiro Marie |Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian | |Dalli Helena |Vella George | |Debono Grech Joe |Vella Karmenu | | | |

Il-mozzjoni għaddiet.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 1 ta' Marzu fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi li jkompli jemenda l-Att dwar l- Amministrazzjoni tat-Taxxa.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar Self Lokali (Stock u Titoli Reġistrati) – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali (Nru. 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru. 3) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru. 2) – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sekwestru u l-Kustodja ta' Minuri - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.);

U xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, ftit tal-ġimgħat ilu ltqajt ma' tmien nisa ta' etajiet differenti minn 20 sa 50 sena u wisq probabbli dawn in-nisa qatt ma kienu jsiru jafu lil xulxin kieku n-nuqqasijiet tagħhom lejn is-soċjeta' ma wasluhomx biex jiltaqgħu bejn il-ħitan tal-faċilita' korrettiva ta' Kordin.

Dawn it-tmien nisa nisa huma residenti f'Kordin - u naħseb li llum ilkoll għadhom hemm - fejn qed jiskontaw sentenzi, min ta' xhur u min ta' snin jew qed jistennew sentenzi għar-reati li wettqu kontra s-soċjeta'.

Nammetti li meta mort inżurhom xi xahar ilu, mort b'ċertu ammont ta' apprensjoni mhux biss għax kont sejra għall-ewwel darba f'post li jimla l-maġġoranza minna b'apprensjoni imma għax ma xtaqthomx jaħsbu li mort inżurhom b'sens ta' kurżita'.

L-idea taż-żjara tiegħi nibtet minn sens ġenwin ta' concern għal dawn in-nies li dejjem ħassejt li għandhom bżonn ħafna għajnuna, u xtaqt nara kif b'xi mod jew ieħor stajt ngħinhom personalment.

Mr Speaker, min jaħseb li l-faċilita' korrettiva ta' Kordin hija xi lukanda qed jiżbalja għaliex l-ewwel u qabel kollox ir-residenti huma nieqsa mil-liberta' personali, nieqsa mill-fakulta' li jagħmlu anke għażliet żgħar tul il-jiem, ix-xhur u s-snin li jgħaddu hemm ġew u mċaħħda milli jgħixu mal-familji u mal-ħbieb tagħhom fl-ambjent ta' l-għażla tagħhom għax qegħdin iħallsu għall-iżbalji li jkunu għamlu.

Aħna nużaw ħafna kliem sabiħ biex inkunu politikament korretti imma l-verita' tibqa' li dawn in-nies huma priġunieri magħluqa bejn erba' ħitan u sottomessi għar-regolamenti u għall-ordnijiet imposti fuqhom minn ħaddieħor u mill- istituzzjoni li qegħdin fiha.

M'iniex qed indaħħal l-ebda emozzjoni fl- argumenti tiegħi imma qed nistabilixxi l-fatti kif inhuma.

Jien qatt ma qbilt ma' dawk li jibku għal min qed iħallas għad- deċiżjonijiet u għall- għażliet ħżiena tiegħu stess u fl-istess ħin jinsew lill-vittmi innoċenti ta' dawn l-għażliet u d-deċiżjonijiet.

Imma bla dubju ta' xejn bħal ħafna oħrajn jiena naqbel li bniedem, hu min hu u qiegħed fejn qiegħed, għandu dritt għad-dinjita' tiegħu u, f'dan il-każ li qed insemmi llum, għandu dritt ukoll li joħloq futur ġdid b'opportunitajiet dejjem aħjar.

Nemmen li kull bniedem għandu fih il-potenzjal li jagħraf li żbalja u jindem minn dan l-iżball imma biex biex jagħmel dan waħdu huwa ftit diffiċli speċjalment meta jkun ġej minn ċirkostanzi sfavorevoli.

Għalhekk primarjament għandu bżonn l-għajnuna tas-soċjeta'.

Id-division tan-nisa fil-faċilita' korrettiva ta' Kordin m'hijiex xi waħda minn xi ktieb ta' Charles Dickens, anzi jien kont sorpriża bl-indafa pinna li hemm, bil-kmamar personalizzati, bil-kċina attrezzata u bil-makni tal-ħjata li hemm provduti għal min irid jużahom.

Dan l-ambjent, li huwa 'il bogħod ħafna minn dak li kont imaġinajt u naħseb milli jimmaġinaw ħafna nies, huwa megħjun ħafna biex ikun aħjar milli seta' kien minn Miss Anna, li hija supervisor, u minn Sr. Maria u jidher biċ-ċar li r-residenti sabu għajnuna kbira u appoġġ sħiħ minn dawn it-tnejn min-nies li forsi ma sabux minn ħaddieħor.

Meta hawn Malta bdejna nużaw it-terminoloġija politikament korretta ta' faċilita' korrettiva minflok ħabs u nirriferu għall-ħabsin bħala residenti, konna qegħdin inħarsu lejn l-introduzzjoni tal-konċett li jgħidilna li waqt li dawk li kisru l-liġi għandhom jiskontaw il-piena tagħhom, fl-istess ħin għandhom jiġu riabilitati biex meta jerġgħu joħorġu fis-soċjeta' ma jerġgħux jwettqu reat ieħor u jkunu jistgħu jinserixxu ruħhom fil-ħajja ta' kuljum.

Dan l-approach illum jagħmel sens kemm mil- lat uman kif ukoll mil-lat soċjali għax il-ġustizzja m'għadhiex temmen fir- rivendikazzjoni, kif kienet fi żmenijiet, oħra imma qiegħda tħares lejn id- drittijiet u l-futur ta' dawk li jwettqu reati serji.

Il-konċett tar- riabilitazzjoni huwa wieħed sabiħ u nobbli, imma mingħajr implimentazzjoni sħiħa jibqa' biss fl-ajru, kif jibqgħu dawk l-ideali u l-konċetti kollha li ma jsibux l-istrutturi meħtieġa.

Fil-ftit sigħat li domt inżur lil dawn in- nisa pprovajt nara kif jgħaddu l-ħin tal-ġranet twal bejn dawn l-erba' ħitan u għalkemm uħud jagħmlu xi xogħol provdut minn fabbrika u kollha għandhom il-jobs allokati għalihom, huwa ovvju li jinħlew ħafna sigħat li żgur jistgħu jiġu utilizzati aħjar biex dawn in-nisa, speċjalment dawk li għadhom żgħażagħ, joħorġu bi skills ġodda li jgħinuhom fil-ħajja ta' barra.

Ħassejt li hemm nuqqas ta' għajnuna reali li tista' tipprepara lil dawn in- nies għal ħajja barra mill-faċilita' korrettiva u milli nista' nifhem teżisti wkoll nuqqas ta' għajnuna fiċ-ċirkostanzi tar-residenti rġiel.

Sur President, sfortunatament pajjiżna huwa nieqes mir-riżorsi umani ta' social workers u counsellors f'ħafna setturi.

Naħseb min jismagħni nitkellem jgħid li jien iffissata li għandu jkun hemm social workers u counsellors kulimkien, pero' nħoss li għandna nuqqas kbir tagħhom f'dan il- pajjiż u hemm bżonn li jkollna iktar nies imħarrġa li jistgħu jgħinu lil dawk li għandhom problemi u li joħolqu problemi fis-soċjeta'.

Nemmen li hemm lok għal iktar social workers u counsellors fost ir-residenti ta' Kordin għaliex huma ftit wisq ir-residenti li għandhom l-għajnuna tas- social workers meta ħafna huma dawk li jaslu biex iwettqu reati għaliex proprju kellhom problemi fil-familja, problemi soċjali u problemi personali oħra.

Kif diġa' għidt, għandna wkoll nuqqas ta' counsellors.

Ma nistax nifhem kif bniedem jista' jirrealizza l-gravita' u s-serjeta' tar-reat li jkun għamel jekk ma jkollux min jgħinu jifhem biċ-ċar is- serjeta' u l-gravita' ta' dak li jkun għamel u d-dannu li jkun wettaq mhux biss lill-vittmi tiegħu u lis-soċjeta' imma anke lilu nnifsu.

Nixtieq li xi ħadd jista' jgħidli kif tfajla ta' 20 sena tista' tifhem li l- prostituzzjoni hija sfruttament u ħela ta' ħajjitha meta ma ssibx lil min ifehimha bl-expertise neċessarju li hi jixirqilha u kapaċi tgħix ħajja aħjar u li minkejja li qatt ma għarfet ħajja oħra minħabba ambjent familjari, għandu jkollha l-opportunita' li tgħix ħajja differenti u toħlom dwar il-futur tagħha bħalma jagħmlu tfajliet oħra li trabbew f'ċirkostanzi aktar fortunati.

Wisq nibża' li l-maġġoranza tat-tfajliet u tan-nisa żgħażagħ b'police record, wara li jkunu skontaw s-sentenza tagħhom fil-faċilita' korrettiva joħorġu minn hemmhekk bla xogħol u mingħajr dar fejn joqogħdu, speċjalment meta jkun hemm nuqqas ta' qbil mal- familja.

Dawn in-nies x'għażliet għandhom?

Jiena nara li għandhom żewġ għażliet koroh: Jew jirrikorru għad-droga biex jinsew jew jaqgħu għall- prostituzzjoni biex jaqilgħu l-flus u jgħinu lil ħaddieħor jgħix tajjeb minn fuq daharhom.

Sur President, laqatni l-fatt li n-nisa kollha li ltqajt magħhom qegħdin hemmhekk għax wettqu reati b'konnessjoni mad-droga, u dawn huma nisa kbar fl-eta', bi tfal imfarfrin - naħseb nanniet ukoll - nisa żgħażagħ bi tfal żgħar u anke nisa tqal.

Issa dawn kollha jgħidulek li allaħares jaqbdu lil uliedhom jersqu lejn id-droga imma huma kienu jipprovduha għat-tfal ta' ħaddieħor u ma jistgħux jifhmu għaliex mill- ġustizzja u mis-soċjeta' qed jitqiesu kriminali agħar minn min ikun qatel.

Jien ipprovajt nispjegalhom li tista' toqtol b'daqqa ta' sikkina, b'tir ta' pistola, b'pillola waħda u tista' toqtol bid-droga li twassal għall- mewt fil-ħajja, anke jekk mhux biex titfgħek taħt it-trab.

Dawn in-nisa qaluli li dak li għamlu għamluh għal uliedhom għaliex kellhom problemi kbar.

Pero' jien nistaqsi: Il-problemi li kellhom qabel ma daħlu l-ħabs, ġew solvuti f'dawn is-snin li qattgħu 'il bogħod mil-familji tagħhom?

Ix-xibka li ħafna minnhom inqabdu fiha, se jerġgħu jinqabdu fiha ladarba joħorġu minn hemm ġew?

Min se jgħinhom fil-problemi tagħhom meta joħorġu, ladarba ma teżistix sistema ta' after-care b'nies imħarrġa biex jgħinuhom jinserixxu ruħhom fis-soċjeta'?

Is-soċjeta' lesta li tgħinhom u tagħtihom opportunitajiet biex jinserixxu ruħhom?

L-ikbar problema li jsemmulek hija li meta joħorġu minn hemm ġew m'humiex se jsibu fejn jaħdmu għaliex ħadd m'hu se jafdahom u għalhekk se jsibu ruħhom bla flus.

L-ikbar uġigħ ta' ras tagħhom huwa kif se jipprovdu l-flus biex jgħajxu t-tfal tagħhom għax għandhom qalbhom maqtugħa li se jsibu xogħol.

Irridu nammettu li ftit huma dawk fostna li lesti jħaddmu nies li serqu, qatlu, mexxew id-droga jew kisru l-liġi b'diversi modi u li jagħtuhom opportunita' għal ħajja ġdida.

Malta huwa pajjiż żgħir fejn kulħadd jaf lil xulxin.

M'aħniex qegħdin l-Amerika fejn bniedem jista' jmur f'parti oħra tal-pajjiż u jkun jista' jibda jgħix ħajja ġdida.

In- nuqqas ta' ħniena lejn dawn in-nies fis-soċjeta' tagħna tfisser li bniedem ikun ittimbrat u emarġinat għal ħajtu, kultant minn eta' żgħira li ma tgħinx lil dan bniedem isir verament membru sħiħ tas-soċjeta'.

Għalhekk m'għandniex għalfejn niskantaw biċ-ċifra konsiderevoli ta' reċidivi li għandna f'dan il-pajjiż għax jekk qed isibu l-bibien ta' l-opportunitajiet magħluqin, allura jibqa' bieb wieħed biss miftuħ għalihom, dak li jerġa' jinstabat f'wiċċhom.

Jiena tkellimt ma' persuna li lesta tħaddem nies li jkunu ħerġin mill-faċilita' korrettiva ta' Kordin pero' jinħolqulha problemi oħra ma' l-impjegati l-oħra għax ma jeħdux pjaċir jaħdmu ma' dawn in-nies.

Jiena ngħid li apparti l-altruwiżmu u s-sens nisrani li għandna nuru lejn kulħadd, jagħmel sens li noħolqu opportunitajiet ġodda lil min verament irid ibiddel ħajtu.

Meta dawk li jidħlu darba fil-faċilita' korrettiva joħorġu u jirnexxilhom joħolqu ħajja aħjar u jagħtu kontribut sħiħ lis-soċjeta', nistgħu ngħidu li mil-konċett ta' riabilitazzjoni fl- aħħar għaddejna għall-implimentazzjoni.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki.

L-Onor.

Jesmond Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Segretarju Parlamentari): Sur President, il- ġimgħa l-oħra, fid-diskors li għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni fil- konferenza tal-FOI kkritka l-proċess li nieda dan il-gvern fit-twaqqif ta' kulleġġ vokazzjonali u qal hekk:

"Suddenly announcing that a quasi- tertiary vocational institute will be set up amounts to making policy on the hoof for the sake of grabbing a headline but would not take us nowhere.

This commitment to education investment should not depend on grandiose policy shifts that are launched abruptly and implemented haphazardly."

Jiġifieri l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jgħid li f'dan il-proċess kollu l- Gvern Nazzjonalista kulma jimpurtah huwa li jidher fil-gazzetti u fl- aħbarjiiet.

Fid-diskors tiegħu kompla jgħid li:

"... nor should educational policy concentrate on the tertiary sector at the expense of the primary, secondary and secondary technical levels where the real effort should actually focus.

Between 1987 and 1996 the concentration on tertiary education was carried to extremes and we are still suffering the consequences."

Jiġifieri l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li bejn l-1987 u l-1996 l- edukazzjoni kkonċentrat iż-żejjed fuq is-settur terzjarju u għadna qed insofru l-konsegwenzi.

Jien ma ġejtx hawnhekk biex nagħmel diskors fuq is- settur terzjarju, imma żgur li ma nistgħux ma niddefendux dak li għamel Gvern Nazzjonalista bejn l-1987 u l-1996.

Jien kont għadni l-universita' fl-1986/1987 u kulħadd jaf li dak iż-żmien l-Universita' kienet kważi ghost town bi 800 student maqsumin nofs bin- nofs u l-korsijiet kienu limitati għaliex kien hemm in-numerus clausus.

Il- pajjiż kien iġġammjat għax l-universita' ma kenitx toffri tagħlim biex ikollna nies imħarrġa biżżejjed.

Naħseb li llum il-pajjiż qed igawdi mill-isplużjoni li kien hawn fil-qasam terzjarju u jekk għandna industrija li qed tuża inġiniera mħarrġa huwa grazzi għall-investiment li għamel Gvern Nazzjonalista dak iż-żmien.

Naħseb li l-Onor.

Sant għamel dak id-diskors fil-konferenza tal-FOI biex ikun qal xi ħaġa ħalli b'headlines kbar jidher li qed jagħmel kritika li jħobb l-edukazzjoni imma l-kritika tiegħu kienet ibbażata fuq il-mod kif tħares lejn il-proċess b'mod negattiv.

L- ewwelnett huwa tajjeb li naraw kif u meta nbeda l-proċess.

Fil-fatt dan il-proċess inbeda fl-1996 meta l-Perit Michael Falzon kien ministru ta' l-edukazzjoni u kien involva ħafna nies mid-diviżjoni ta' l- edukazzjoni li bdew iħarsu lejn aspetti varji li kellhom iwasslu għat- twaqqif ta' kulleġġ vokazzjonali.

Il-proċess kien mexa mhux ħażin u kienet tlestiet anke discussion paper fejn bdew jitkellmu fuq liema livelli ta' edukazzjoni kellu jħares.

Barra minn hekk, il-kumpless ta' Kordin kien ġie identifikat bħala l-kumpless prinċipali u bdiet issir diskussjoni dwar x'tip ta' ċertifikazzjoni kellha tingħata.

Pero' dik id-diskussjoni ġiet mwaqqfa ħesrem minħabba li ġiet l-elezzjoni u nbidel il-gvern.

Il-ministru ta' l-edukazzjoni ta' dak iż-żmien, l-Onor.

Evarist Bartolo, kellu proċess lejn xiex iħares u ma kellux għalfejn jibda mill-bidu bħalma kien beda l- Perit Michael Falzon u kieku ried seta' qabad dak il-proċess u f'sentejn kien iwaqqaf dan l-istitut għaliex jekk illum l-Onor.

Alfred Sant jemmen li huwa bżonjuż għall-pajjiż, suppost li anke sentejn ilu kien jemmen li dan il-kulleġġ vokazzjonali kien bżonjuż għall-pajjiż.

Minkejja li l-ministru ta' l-edukazzjoni ta' dak iż-żmien diġa' kellu proċess lejn xiex iħares reġa' fetaħ il-proċess mil-ġdid.

Pero' dan il-proċess ma nvolviex daqstant nies u għalkemm sar tfassil mill-ġdid ta' viżjoni u nkitbet white paper oħra lanqas tniedet diskussjoni fuqha.

Il-white paper kienet tikkonċentra wisq fuq il-mod kif se ssir iċ-ċertifikazzjoni f'dan il-kulleġġ u minkejja li l-l-ex-ministru Bartolo kellu sentejn biex iwaqqaf dan il-kulleġġ, ma sar xejn.

Fil-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista t-twaqqif ta' dan il- kulleġġ vokazzjonali jissemma bħala għan ewlieni ta' fejn irridu naslu fl- edukazzjoni.

Għidna li fil-passat kien hemm enfasi fuq is-settur terzjarju u nafu li issa l-pajjiż għandu bżonn jifrex dik l-enfasi fuq oqsma oħra.

Fil-fatt din il-ħidma fl-edukazzjoni tissemma anke fid-Diskors tal- President u fl-ewwel ġimgħat ta' ħidma tagħna fil-ministeru bdejna l- proċess biex inwaqqfu dan il-kulleġġ vokazzjonali.

Aħna diġa' kellna żewġ stampi lejn xiex inħarsu magħmula minn żewġ ministri li kellhom il- validita' tagħhom bħala ministri ta' l-edukazzjoni u għalkemm kien hemm anke xi kuntrasti, is-sens komun jgħidlek biex tieħu t-tajjeb ta' dawn iż-żewġ proċessi li saru qabilna.

Aħna waqqafna steering committee li l- Ministru Louis Galea inkarigani biex inkun chairman tiegħu u qegħdin involvu diversi nies minn setturi mħallta, fosthom nies li ġejjin mid- diviżjoni ta' l-edukazzjoni, nies oħra li huma involuti fl-edukazzjoni imma m'humiex mid-diviżjoni u nies oħra minn barra.

Dawn in-nies inqasmu f'ħames working groups li qed iħarsu lejn aspetti varji li jkollok bżonn biex twaqqaf dan l-istitut.

L-ewwel working group se jħares lejn il- curriculum ta' dan l-istitut, cioe' l-metodu ta' tagħlim, is-sillabi tad- diversi korsijiet, iċ-ċertifikazzjoni li biha se joħorġu l-istudenti u x'għandhom bżonn bħala entry requirements.

Working group ieħor se jħares lejn l-istrutturi amministrativi ta' dan il- kulleġġ.

Fil-fatt dan il-kulleġġ se jkun magħmul minn diversi skejjel li ħafna minnhom diġa' jeżistu pero' l-Junior College, il-private sixth forms u l-ITS se jkunu esklużi għaliex il-Junior College u l-private sixth forms huma skejjel ta' aċċess għall-Universita' u minħabba l-investiment min-naħa tat-turiżmu fl-ITS ma jkunx ta' benefiċċju għal dak l-istitut li niġbruh taħt din l-umbrella.

L-iskejjel li se jkunu nklużi taħt dan il- kulleġġ huma l-Paolino Vassallo, it-Technical Institute, il-Fellenberg, is- Secretarial School, il-Mother Theresa Pre-vocational School, in-Nautical School, l-Arts and Design, l-Agricultural College u l-iSchool for Hairdressing.

Din il-lista ta' skejjel m'hijiex exhaustive għax wieħed irid iqis kif l-istudenti Għawdxin se jidħlu f'dan il-kulleġġ.

Fil-fatt f'wieħed minn dawn il-working groups għandna rappreżentanza minn Għawdex biex nistudjaw kif l-Istitut Mikiel Anġ Refalo jista' jiġi nkluż.

Irridu naraw ukoll x'forma ġuridika se jkollhom dawn l-iskejjel u kif se jaħdmu flimkien.

It-tielet working group jittratta l-konsultazzjoni ma' oqsma interessati.

Dan il-working group huwa importanti għaliex se jitkellem ma' l- industrijalisti biex jidentifika l-ħteġijiet ta' l-industrija li min-naħa tagħhom jgħidulna x'nuqqas ta' nies imħarrġa qed isibu.

Min-naħa tiegħu dan il-working group jgħid lill-ewwel working group x'tip ta' syllabus u courses jrid jinkludi fil-kurrikulum.

Dan il-working group irid jitkellem ukoll ma' għalliema, studenti, nies mill-ETC u nies mill-qasam tal- kummerċ.

Ir-raba' working group se jħares lejn l-aspett fiżiku tal- kulleġġ.

Kif diġa' għidt, qed inżommu l-kumpless ta' Kordin bħala l- kumpless prinċipali u qabbadna nies mid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni biex jiżviluppawlna brief għat-tkabbir u għall- investiment fiżiku ta' dan il- kulleġġ.

L-aħħar working group se jħares lejn in-natura legali ta' l- istitut.

Sur President, żgur li aħna m'aħniex nikkonċentraw iż-żejjed fuq l- aspett terzjarju ta' dan l-istitut u qegħdin ngħidu li dan l-istitut se jsir biex ikollna an alternative route to higher education u mhux rotta alternattiva għall-universita', għax kieku nkunu qed nagħmlu istitut li jikkompeti mal-Junior College imma aħna nixtiequ li dan l-istitut idealment jikkompeti ma' l-univerista', ħalli meta student jagħlaq is-16- il sena jkun jista' jagħżel liema rotta se jagħżel, jekk hux dik akkademika jew ir-rotta vokazzjonali.

Idealment dan l-istitut irid ikollu l-istima li tkun ġejja minn ċertifikazzjoni ta' ċertu livell fejn student ma jħarisx biss lejn il-prestiġju ta' degree imma jħares ukoll lejn il- prestiġju ta' ċertifikazzjoni vokazzjonali.

Din il-parity of esteem se tkun xi ħaġa fundamentali għat-twaqqif ta' dan l-istitut.

L-alternativa hija importanti għax pajjiżna għandu bżonn ikabbar it-taħriġ fl-oqsma tekniċi u f'dan l-istitut se ssir enfasi fuq it-taħriġ.

Dan l-istitut għandna bżonnu biex ikollna streamlining taċ-ċertifikazzjoni għax għad hawn ħafna ċertifikazzjoni post-sekondarja li m'hijiex streamlined, biex ikollna x-sharing tar-riżorsi u biex jkollna introduzzjoni ta' ċertifikazzjoni li ma teżistix speċjalment f'oqsma operattivi.

Qegħdin inħarsu wkoll lejn kif issir iċ-ċertifikazzjoni f'oqsma vokazzjonali barra minn Malta fejn jitkellmu fuq ħames livelli: level 1 operational, level 2 craft, level 3 technician, level 4 diploma and level 5 degree level.

Aħna qegħdin ngħidu li level 3 u level 4 nistgħu nibdewhom mill-ewwel u qegħdin niddiskutu jekk għandniex indaħħlu Level 2.

Sur President, aħna bdejna nħarsu wkoll lejn oqsma oħra kontroversjali u li ġew skirted minn ta' qabilna.

X'se jsir mit-trade schools?

Bħalissa hemm konflitt bejn l-ETC u d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni dwar min għandu jagħti ċ-ċertifikazzjoni f'oqsma vokazzjonali.

X'korsiiet ġodda se nintroduċu?

Kif se nagħmlu sinerġija ma' istituzzjonijiet f'Malta li diġa' jagħtu ċertifikazzjoni vokazzjonali, bħall-Institute of Banking?

Aħna qed nitkellmu fuq dawn l-oqsma biex ikollna viżjoni ħafna iktar konkreta milli kellna s'issa.

Nikkonkludi billi ngħid li t-target tagħna huwa li dan l-istitut jibda jopera f'Settembru jew f'Ottubru tas-sena 2000.

Naħseb li aħna l-ewwel nies li qed ngħidu fejn irid jieqaf dan il-proċess ta' tfassil u meta jrid jibda jopera.

Jien nifhem li m'huwiex se jkun lest kollox sa dak iż- żmien, imma l-istitut se jibda jopera għax verament irridu li dan il- kulleġġ vokazzjonali jagħti lil pajjiżna dak li għandu bżonn fl-istruttura u fil-progress tiegħu billi jħarreġ liż-żgħażagħ tagħna għad-dinja tax- xogħol b'mod relevanti.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 1 ta' Marzu fis-6.00 p.m. bl- aġenda kif komunikata mill-Ministru għall-Politika Soċjali.

Fid-9.52p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

COMPUTER SCANNERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm għandu computer scanners, kemm fil-ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad-dekasteru tiegħu, dipartiment b'dipartiment?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

COMPUTER SCANNERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm għandu computer scanners, kemm fil-ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad-dekasteru tiegħu, dipartiment b'dipartiment?

Jista' l-Prim Ministru jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

SAĦĦA - FAX MACHINES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu fax machines, kemm fil-ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad-dekasteru tiegħu, dipartiment b'dipartiment?

Jista'l-Ministru jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jgħid il-validita' ta' dan it-tip ta' mistoqsija.

Japprezza li tinvolvi xogħol estensiv u ħin twil li d-dipartiment jista' juża b'mod ferm aħjar.

FAX MACHINES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm għandha fax machines, kemm fil-ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad-dekasteru tagħha, dipartiment b'dipartiment?

Tista' l-Ministru tgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li l-Ministeru għal Għawdex għandu b'kollox 56 fax machines.

5 minnhom jinsabu fis-Segretarjat Privat, 7 fid- Dipartiment għas-Servizzi Korporattivi, 36 fid-Dipartiment tal-Customer Services u 8 fid-Dipartiment tal-Proġetti u Żvilupp.

L-informazzjoni dwarhom hija kif tidher fil-lista li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

FAX MACHINES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu fax machines, kemm fil- ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad-dekasteru tiegħu, dipartiment b'dipartiment?

Jista' l-Ministru jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Fax machines li għandhom id-dipartimenti li jaqgħu taħt il-Ministeru ta' l-Agrikoltura u Sajd huma dawn:

Dipartiment tas-Servizzi Korporattivi

Ditta Meta nxtraw Prezz Canon 1990 Lm635 Lanier 1997 Lm595

Dipartiment ta' l-Agrikoltura

Ditta Meta nxtraw Prezz Olivetti OFX 200 1995 Lm264 Samsung SF 505 1994 Lm240 Samsung 1989 Lm200 Xerox 7220 1992 Lm241 Xerox 7235 1996 Lm241 Ricoh Fax 09 1992 Lm400 British Telecom BT-DF50 1996 Lm160 Xerox 7235 1995 Lm156 Muratec M800 1997 Lm155 Fenner FF1 1996 Lm161 Ricoh Fax 110 1998 Lm145 Muratec M800 1998 Lm155 Ricoh Fax 110 1997 Lm160 Xerox 7235 1996 Lm178 Triumph Adler FX505 1996 Lm129 Ricoh Fax RF02 1997 Lm295

Dipartiment tas-Sajd u Akwakultura

Ditta Meta nxtraw Prezz Cannon 1995 Lm90 Ricoh 1996 Lm126 Ricoh 1997 Lm126.50

Dipartiment tas-Servizzi Veterinarju

Ditta Meta nxtraw Prezz Cannon 350 1991 Lm546

Permanent Secretariat

Ditta Meta nxtraw Prezz Olivetti 3200 1996 Lm395

Segretarjat

Ditta Meta nxtraw Prezz Lanier 4110 1997 Lm595 Sanyo SFX115 1998 Lm138

FAX MACHINES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu fax machines, kemm fil-ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad-dekasteru tiegħu, dipartiment b'dipartiment?

Jista' jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

SKEJJEL SEKONDARJI - RUSSU

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar kemm hemm u kien hemm studenti u għalliema jitgħallmu u jgħallmu l-lingwa Russa fl- iskejjel sekondarji tal-gvern fis-snin 1995, 1996, 1997 u 1998?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li fl-iskejjel sekondarji tal-gvern fis-snin 1995, 1996, 1997 u 1998 in-numru ta' studenti u għalliema jitgħallmu u jgħallmu l-lingwa Russa hu kif se nsemmi:

Sena Skolastika Nru ta' Għalliema Nru ta' Studenti 1994/5 1 4 1995/6 1 6 1996/7 1 10 1997/8 1 7 1998/9 - - Fil-fatt ma jien xejn sodisfatt li qed nagħmlu dak kollu li nistgħu biex pajjiżna jassigura grupp regolari ta' persuni li huma kompetenti f'din il- lingwa.

Beħsiebni niddiskuti mad-Diviżjoni u l-Istitut Kulturali Russu x'miżuri nistgħu nadattaw għal titjib f'dan ir-rigward.

Fid-dinja tal-lum mhux biss hu importanti fih innifsu talli hemm opportunitajiet tajbin għal min jipposedi din il-lingwa.

SKEJJEL - GĦALLIEMA NISA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm preżentement għalliema nisa fl-iskejjel primarji u sekondarji li qegħdin fl-aħħar ħames snin tas-servizz tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li bħalissa hemm 90 għalliema nisa fl- iskejjel ta' l-Istat li qegħdin fl-aħħar ħames snin tas-servizz tagħhom.

SKEJJEL - GĦALLIEMA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm preżentement għalliema rġiel fl-iskejjel primarji u sekonarji li qegħdin fl- aħħar ħames snin tas-servizz tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li bħalissa hemm 39 għalliema rġiel fl-iskejjel ta' l-Istat li qegħdin fl-aħħar ħames snin tas-servizz tagħhom.

SKEJJEL - XGĦAJRA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra f'liema fażi waslu x- xogħlijiet ta' estensjoni ta' l-iskola primarja tax-Xgħajra?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab inforamt li x-xogħlijiet strutturali fuq l- estensjoni ta' l-iskola primarja tax-Xgħajra huma prattikament lesti u ngħata bidu għal xogħlijiet ta' servizzi mekkaniċi u elettriċi kif ukoll ta' finatura li hu antiċipat li jkunu lesti lejn Ġunju ta' din is-sena.

Wara jibdew xogħlijiet ta' tiġdid fl-iskola eżistenti.

KALKARA - IMĦAŻEN

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra f'idejn min qegħdin l-imħażen li nbnew fl-aħħar żmenijiet tal-Kavallieri f'Malta ġewwa l-Bajja tar-Rinella, Kalkara, u jistax sussegwentement iqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- kuntratt?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li minn stħarriġ li sar mill-Estate Management Department ma jirriżultax li fil-Bajja tar-Rinella, Kalkara, hemm imħażen li nbnew fiż-żmien imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

Mir-records tad-dipartiment u minn informazzjoni li nġabret mill-kunsill lokali, ma jidhirx li hemm xi mħażen fil-Bajja tar-Rinella, ħlief għal dak li nbena fi żmien l-Ingliżi u li kien magħruf bħala Ammunition Depot.

Dan jinsab mikri lis-Sea Cadets Corps għal Lm25 fis-sena.

SAĦĦA - REKLAMAR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm ingħataw permessi għar-reklami għall-mediċinali fil-mezzi tax-xandir jew fil-gazzetti lokali mid- Dipartiment tas-Saħħa tul is-snin 1994, 1995, 1996, 1997, 1998 u Jannar 1999?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi n- numru ta' permessi għar-reklami għall-mediċinali fil-mezzi tax-xandir jew fil-gazzetti lokali mid-Dipartiment tas-Saħħa huwa kif gej:

SENA PERMESSI ------------------------------------- 1994 9 1995 13 1996 20 1997 24 1998 33 Jannar 1999 4

SKEJJEL - INTERNET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'sar mill-proġett ta' l-introduzzjoni ta' l- Internet f'għadd ta' skejjel f'Malta u f'Għawdex?

Meta se jasal l-Internet fl-iskejjel?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-proġett ta' l-introduzzjoni ta' l- internet fl-iskejjel ta' Malta u Għawdex, id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni flimkien mal-Maltacom PLC, Terranet Ltd u l-M.I.T.T.S qed jaħdmu f'kollaborazzjoni flimkien biex dan iseħħ fl-iqsar żmien possibbli.

Kien hemm xi problemi tekniċi li issa ġew superati u għalhekk huwa maħsub li fi ftit ġimgħat oħra s-servizz ta' l-internet ikun fil-25 skola magħżula.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il- pensjonanta, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, għadha ma ħaditx iż-żieda ta' l-għoli tal-ħajja għall-1998 u lanqas ingħatat l- arretrati li kienu dovuti lil żewġha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna konċernata se tiġi nformata dwar il-pensjoni tagħha u ż-żidiet dovuti lilha.

ĦAL FAR - PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm persuni b'diżabilita' li jmorru fiċ-Ċentru ta' Ħal Far?

Kemm hemm vetturi biex iwassluhom?

Fi x'ħin dawn il-vetturi suppost li jiġbru lil dawn il- persuni?

Fi x'ħin fil-fatt qed jiġbruhom?

Għaliex persuna miż-Żurrieq li suppost tinġabar għall-ħabta tat-8.00 a.m. qed imorru għaliha għall-ħabta tad-9.00 a.m. u din il-persuna ddum ħafna tistenna l-vettura fil-kesħa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' persuni b'diżabilita' li jattendu ċ- Ċentru ta' Ħal-Far huwa 82.

Dawn qed iwassluhom 8 vannijiet provduti mill- Koperattiva tal-Minibuses: dawk li huma wheel-chair users qed jiġu mwassla minn 2 tail-lift vans.

Il-vannijiet jibdew jiġbru lit-tfal fit-8.00 a.m., iżda żgur li jkun hemm dewmien fil-ġbir tal-persuni b'diżabilita' minn dar għall-oħra.

Jiena nformat li l-van li jiġbor il-persuni b'diżabilita' miż-Żurrieq jaslu fiċ-Ċentru ta' Ħal-Far bejn id-8.45am u d-9.00am.

Il-persuni b'diżabilita', inklużi dawk taż-Żurrieq, jinġabru kollha minn quddiem il-bieb tagħhom u għalhekk ħadd ma huwa mitlub li jistenna barra fil-kesħa.

KULLEĠĠ VOKAZZJONALI POST-SEKONDARJU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal it-tfassil tal-Kulleġġ Vokazzjonali post- sekondarju?

Min qed jieħu sehem fit-tfassil?

Min ġie konsultat s'issa?

Meta hu maħsub li jkun hemm l-ewwel abbozz ta' proposti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-tfassil tal-Kulleġġ Vokazzjonali post sekondarju qed jiġi mħejji minn Steering Committee li twaqqaf għal dan l- iskop fit-3 ta' Diċembru, 1998.

L-iSteering Committee huwa kompost hekk:

Chairperson:Onor Jesmond Mugliett Segretarju Parlamentari

Membri

Ms Joyce PullicinoDirettur, Studji Oghla u Edukazzjoni ghall-Adulti

Rev Prof Peter Serracino Inglott, Konsulent tal-Gvern

Dr Joe Micallef Kap-Dipartiment Inginerija u Mikroelettronika, Universita'ta' Malta

Dr Edward Warrington, Lecturer, Dipartiment Public Policy, Universita' ta' Malta

Mr Franco Valletta, Konsulent, Rizorsi Umani,

Mr Stephen EricCordina, Ufficjal Edukattiv, Studji Oghla u Edukazzjoni ghall- Adulti

Ms Antoinette Caruana Manager, Riżorsi Umani, Playmobil Co. Ltd

Dr Paul Heywood Kap, Malta Equivalence Information Centre

Mr Alan Caruana, Konsulent, Pricewaterhouse Coopers

Mr Robert Laurenti, Kap Ezekuttiv, Korporazzjoni tax-Xoghol u Tahrig

L-iSteering Committee qed jiġi megħjun minn dawn il-ħames Working Groups:

Kurrikulu, Oqsma ta' Studji, Kwalifikazzjonijiet u Ċertifikati

Dr Paul Heywood, Rev Prof Saviour Chircop, Ms Mary Vella, Mr Charles Galea Scannura, Dr Ronald Sultana Ing. Carmel J Azzopardi, Mr George Chase, Ing. Mario Cassar, Mr John Jones, Mr Paul Galea, Mr Robert Laurenti 2.

Amministrazzjoni, Riżorsi Umani u Finanzi

Ms Joyce Pullicino Mr Joseph Galea Mr Joe Sammut Ms Yvonne Pulis Mr Anthony Gellel Mr Kevin Sciberras Dr Edward Warrington Mr Alfred Buttigieg

Konsultazzjoni ma' l-Istudenti, l-Industrija u l-Kummerċ

Mr Charles Galea Scannura Mr Lino Zahra Mr Kevin Sciberras Mr Felix Grech Mr Sandro Spiteri Ms Antoinette Caruana Mr Stephen Debono Mr John Fernandez

Kostruzzjoni, Infrastruttura u Faċilitajiet

Il-Perit Joe Falzon Il-Perit Joe Spiteri Mr Paul Attard Mr Joe Bonniċi

Struttura

Rev Prof Peter Serracino Inglott Dr Paul Heywood Mr Stephen Cordina

S'issa saret laqgħa ma' l-għalliema ta' l-Istitut Tekniku Mikielanġ Sapiano, iċ-Ċentru għat-Taħriġ fl-Elettronika Fellenberg u l-Liċeo Superjuri Paolino Vassallo.

L-ewwel abbozz ta' proposti mistenni li jkun lest lejn it-tmiem tas-sena skolastika.

SERVIZZ ĊIVILI - FTEHIM

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3886, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienet tiswa lill-gvern kieku fil-ftehim tas-Servizz Ċivili ffirmat fl- 1998 daħħal ukoll lill-pensjonanti tas-Servizz li rtiraw qabel l-1996?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-Onor Interpellant huwa mitlub jagħmel il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

NAXXAR - KLINIKA TAL-GVERN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid min huma l-persuni kollha li tul Jannar., 1999 kienu qed iqassmu l-mediċina mill-klinika tal-gvern fin-Naxxar?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-persuna responsabbli għat-tqassim tal-mediċini fil-klinika tal-Gvern fin-Naxxar matul ix-xahar ta' Jannar, 1999 kienet l- istess persuna ħlief għal ġurnata waħda, id-19 ta' Jannar, 1999.

VAT - REKLAMAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm nefaq flus il-gvern fuq advertising konness mad-dħul tal-VAT u l-amministrazzjoni tagħha qabel l-1 ta' Jannar u wara?

Fiex intnefqu dawn il-flus?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-ammont ta` flus li nefaq il-Gvern fuq advertising konness mad-dħul tal-VAT u l- amministrazzjoni tagħha qabel l-1 ta` Jannar u wara hu kif ġej:

Avvizi f`Gazzetti Lm 390.00 Spejjez ta` Produzzjoni Lm 30.00 Leaflets ta` Informazzjoni Lm2,709.00 Total Lm3,129.00

VAT - REKLAMAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm nefaq flus il-ministeru fuq advertising konness mad-dħul tal-VAT u l-amministrazzjoni tagħha qabel l-1 ta' Jannar u wara?

Fiex intnefqu dawn il-flus?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ammont totali li tħallas għal reklamar sal-31 ta' Diċembru, 1998 in konnessjoni mad-dħul u l-amministrazzjoni tal-VAT kien ta' Lm2259.34c.

Dan l-ammont intnefaq biex ġew reklamati laqgħat ma' dawk li jaħdmu għal rashom fejn ġie spjegat lilhom it-tħaddim tas-sistema.

Rigward ammonti mħallsa wara l-1 ta' Jannar, 1999, l-informazzjoni għadha qed tinġabar

VAT - LAQGĦAT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru laqgħat ma' korpi kostitwiti jew mal-pubbliku interessat, self-employed, eċċ. in konnessjoni mal-VAT, kemm saru qabel id- dħul tal-VAT u kemm saru wara?

ONOR.

JOHN DALLI: Nirreferi lill-Onorevoli Interpellant għat-tweġiba li ngħatat fis-Seduta 48 għall-mistoqsija Numru 2921 dwar laqgħat u konsultazzjonijiet li saru dwar id-dħul tal-VAT.

Dawn il-laqgħat u konsultazzjonijet mmexxija kemm minn Ministri kif ukoll minn uffiċjali tal-Ministeru tal-Finanzi u tad-Dipartiment tal-VAT għadhom għaddejjin b`mod regolari u se jibqgħu sejrin sakemm tinħass il-ħtieġa.

ĦABSIN - AMNESTIJI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk hijiex qed tiġi kkonsidrata amnestija lill-ħabsin mal- bdil tal-President u mal-wasla tal-millenju?

Jekk iva, min se jibbenefika?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

PULIZIJA - REATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew rapportati reati lill-pulizija matul ix- xahar ta' Jannar, 1999?

X'tip ta' reati kienu?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 4266, f'Seduta 65.

PULIZIJA - REATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni anzjani li kienu vittma ta' reat matul ix-xahar ta' Jannar, 1999?

X'tip ta' reati kienu u kemm kellhom eta'?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni fżdin is-Seduta.

Din l-informazzjoni tkopri kull tip ta' reat in ġenerali u mhux biss attakki fuq l-anzjani.

Dawn l-attakki fuq l- anzjani kienu jikkonsistu fi 15-il inċident u ċioe' 16% tat-total.

KARNIVAL - KARRIJIET

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern għandux ippjanat li jipprovdi post addattat fejn jaħdmu lil dawk li jaħdmu l-karrijiet tal- Karnival, bil-għan li xogħlhom ma jintilifx minħabba l-maltemp?

Jekk iva, meta huwa ppjanat li dan il-post jiġi pprovdut u fejn?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Membru għar-risposti fuq l- istess suġġett li tajt għall-mistoqsijiet parlamentari numri 4030 u 4287.

Nixtieq inżid li diġa' ħadt passi biex il-proċeduri neċessarji ma' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar jiġu segwiti.

UE - GĦAJNUNA LIL MALTA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin: Issa li l-Gvern Nazzjonalista r- riattiva l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, jista' l-Viċi Prim Ministru jikkalkola li l-Unjoni se tagħti flus lil Malta f'għotjiet u mhux f'self fis-sentejn li ġejjin?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Il-Kunsill tal-Ministri ta' l-Unjoni Ewropea għandu jeżamina r-rapport ta' aġġornament tal-Kummissjoni dwar it-talba ta' Malta għar-rijattivazzjoni ta' l-applikazzjoni għal sħubija.

Il-forma u l- ammont ta' għajnuna li Malta tista' tieħu mill-Unjoni jiġu diskussi fil- kontest tal-miżuri li jridu jittieħdu biex Malta tattiva l-provedimenti ta' l-acquis communautaire.

SPIŻERIJI TAL-GVERN - MEDIĊINI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Il-Ministru jaf li hemm min jieħu l-mediċini b'xejn mill-ispiżeriji tal- gvern u li dan l-aħħar qed iżommulhom riċetta ta' tlett xhur għal supply ta' xahrejn?

Jekk jaf, x'inhi r-raġuni?

Jekk ma jafx, x'se jagħmel biex dan ma jsirx aktar għaliex hemm lok ta' abbużi serji?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: It-tibdil li sar fis-sistema ta' tqassim ta' mediċini mill-ispiżeriji tal-Gvern huwa mmirat biex jaġevola lill-pazjenti.

Dawn issa m'għandhomx bżonn li jmorru fl-ispiżeriji kull xahar, iżda qed jingħataw ammont li jservi xahrejn.

B'din is-sistema ġie deċiż li r-riċetti s-sofor, li kienu jinqasmu fi tlieta b'kull parti valida għal xahar mediċini, issa jibdew jitqiesu bħala riċetta waħda valida għall-perjodu ta' xahrejn.

F'din is-sistema ma hemm lok għall-ebda abbuż għaliex wieħed jista' jivverifika li r-riċetti kollha għandhom il-partijiet kollha ntatti.

Barra minn hekk, fuq ir-riċetta jkun hemm imniżżel l-ammont ta' mediċini li ġew mogħtija lill-pazjent.

Is-sistema bdiet titħaddem f'Novembru 1998, għall-ewwel fil-Postalu f'xi distretti.

Mill-ewwel bdew jidhru riżultati nkoraġġanti fin-nuqqas ta' ħela ta' ħin, l-ewwel għall-pazjenti fi kjus twal, u t-tieni għall-ispiżjara fil- mili ta' formoli.

Għalhekk, is-sistema baqgħet tiġi mifruxa sakemm, issa, mill-1ta' Marzu 1999 se tibda titħaddem fl-aħħar żewg Health Centres - dawk tal-Mosta u tal-Furjana.

SAĦĦA - MEDIĊINI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid huwiex veru li se terġa' tidħol is-sistema li ssir ir-riċetta għal mediċini b'xejn kull xahar u mhux għal tlett xhur kif inhi bħalissa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Le mhux veru.

LIĠI TAS-SIGURTA' SOĊJALI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk inbediex ix-xogħol fuq ir-reviżjoni tal-liġi tas-sigurta' soċjali?

Jekk iva, f'liema stadju qiegħed ix-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Is-suġġeriment biex il-liġi dwar is-Sigurta' Soċjali tiġi riveduta biex tinftiehem aħjar minn kullħadd qegħda tiġi kkonsidrata.

PENSJONI - ABBUŻI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm jikkalkola li hemm min qiegħed jabbuża mill- pensjoni, billi fl-aħħar snin tax-xogħol ikun tella' jew tellgħulu s- salarju aktar milli fil-fatt kien?

Kemm huwa n-numru ta' pensjonanti u kemm dawn l-abbużi jinvolvu finanzi?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

VAT - ŻRIERAGĦ/SUSTANZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' kemm fil- fatt għolew il-prezzijiet tal-mediċini, żriegħ u sustanzi, eċċ li jużaw il- bdiewa u raħħala kawża tal-VAT?

Peress li l-bdiewa qed jilmentaw li l-prezzijiet għolew ħafna, jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra minn Jannar 'il hawn x'konsultazzjonijiet għamel id-Dipartiment ta' l-Agrikoltura ma' dak tal-konsumaturi dwar din is- sitwazzjoni?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Fil-fatt il-prezzijiet effettivi għal bdiewa u raħħala tal-prodotti kollha li jiġu bżonn jixtru mhux talli ma għolewx bil- VAT iżda ċerti prodotti saħansitra raħsu.

Dan għaliex fejn titħallas il 15% VAT fuq dawn il-prodotti minn bdiewa u raħħala reġistrati, huma kollha refundable.

Dana b'kuntrast mat-taxxa inġusta tas-CET li permezz tagħha l- bdiewa u raħħala ma setgħux jieħdu lura t-taxxa kollha li jkunu ħallsu fuq l-istess prodott.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li l-agrikoltura u s-sajd huma kkunsidrati bħala exempt with credit.

Dawk l-ispejjeż żejda li kienet imponiet fuq is-settur il-liġi tas-CET, issa permezz tas-sistema tal-VAT u refunds tneħħew.

Infakkar ukoll li bis-sistema tas-CET, il-bdiewa u r-raħħala ma kenitx tingħatalhom lura t-taxxa (ETS) mħallsa fuq ix-xogħol magħmul lilu bħala servizz.

DISTRETT NRU.

12 - DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari tiegħi preċedenti sabiex jitwaħħlu aktar bozoz/lampi/arbli ġodda flok dawk imsadda u manutenzjoni ta' xort'oħra fl-istreet lighting tat-12-il distrett, Rabat, Mġarr, St. Paul's Bay, Mellieħa u limiti tagħhom, jista' l-Ministru jinformani bil- programm ta' xogħlijiet għal Marzu, April u Mejju, 1999?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MUŻEWIJIET NAZZJONALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' visitaturi/turisti li huma rapportati li daħlu jżuru l-mużewijiet nazzjonali li għandna fil-gżejjer tagħna matul dawn l-aħħar ħames snin, sena b'sena?

X'kien id-dħul finanzjarju għal kull sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub ma laħaqx wasalli fil-ħin opportun u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari numri 3528, 3924 u 2670 dwar trattati ġodda ta' trasport pubbliku għal bliet u rħula tat-12-il Distrett, ma jħossx il-Ministru li l-informazzjoni fit-tweġibiet li ta m'humiex kompletament korretti peress li r-residenti ta' Għar Barka talbu diversi drabi matul dawn l-aħħar snin sabiex il-karozza tal-linja tgħaddi minn dawn l-inħawi tar-Rabat?

Ma jħossx allura l-Ministru li jkun aktar ta' benefiċċju jekk jinforma lill-Kamra għaliex l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku dejjem informat it- talba tar-residenti ta' Għar Barka fir-Rabat?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li matul l-aħħar tliet snin ma saret l-ebda talba lill-Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku, wara li l- Assoċjazjoni tas-sidien tal-karozzi tal-linja ma kenitx laqgħat talbiet għal dan is-servizz fil-passat.

MUŻEWIJIET NAZZJONALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jikkonsidra l-Ministru li fil-futur għaqdiet volontarji li jieħdu ħsieb tfal, żgħażagħ u nies oħra tas-soċjeta' tagħna, ikun permess lilhom li jorganizzaw żjarat fil-mużewijiet nazzjonali matul il-ħin ta' fil-għaxija naturalment b'kordinament mad-Dipartiment tal-Mużewijiet?

Peress li dan il-bżonn jinħass sew, jista' l-Ministru joħroġ avviż sabiex ikun jaf min huma l-għaqdiet interessati u wara jipprova għal xahar din il- miżura u l-effett tagħha?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tlabt li l-proposta ta' l-Onor. kollega tiġi kkonsidrata mid-Dipartiment tal-Mużewijiet.

BIOAGRICOOP

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jikkonferma l-Ministru li l-Bioagricoop hija rikonoxxuta mill- IFOAM?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Minn informazzjoni miġbura, il-Bioagricoop scrl ta' Bologna hija waħda minn 740 organizzazzjonijiet membri tal-IFOAM u hija akkredidata bħala organizzazzjoni li tista' tiċċertifika produzzjoni organika fost ħafna organizzazzjonijiet oħra.

TAXXI - CAPITAL GAINS TAX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm inġabar boll u capital gains tax f'Għawdex f'trasferimenti ta' proprjeta' mmobbli minn Jannar sas-6 ta' Settembru, 1998 u mis-7 ta' Settembru, 1998 sal-ġurnata tal-lum?

ONOR.

JOHN DALLI: L-ammont ta` dħul mit-taxxa fuq dokumenti u trasferimenti ta` proprjeta` immobbli imħallas fl-Uffiċċju ta` Għawdex mill- 1 ta` Jannar, 1998 sas-6 ta` Settembru, 1998 kien ta` Lm492,566.77,0 u mis- 7 ta` Settembru 1998 sas-16 ta` Frar, 1999 kien ta` Lm335,035.16,0.

L-ammonti ta` dħul mit-taxxa fuq qligħ kapitali mħallsa fl-Uffiċċju ta` Għawdex kienu ta` Lm160,005.50,0 għall-perjodu mill-1 ta` Jannar, 1998 sas- 6 ta` Settembru, 1998 u ta` Lm137,746 għall-perjodu mis-7 ta` Settembru, 1998 sas-16 ta` Frar, 1999.

MERIDIEN PHOENICIA - KONFERENZA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 3526?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Konferenza u n-National Workshops li saru bejn il-11 u l-15 Jannar fil-Lukanda Meridien Phoenicia swew:

Kiri ta' swali, facilitajiet u ikel: Lukanda Meridien Phoenicia

a. Workshops 1 & 2 Partecipanti 23 b. Workshops 3 & 4 Partecipanti 20 c. Workshop 5 Partecipanti 19 d. Konferneza Nazzjonali Partecipanti 99

Kiri ta' apparat ta' PA, Interpretazzjoni u Projection (5 ijiem) 3.

Interpreti 4.

Folders/Dokumentazzjoni u Back Board 5.

Hlasijiet lill-Esperti Maltin 6.

Spejjez Ohrajn

Total 1 - 6 Lm4,345.82

SPORTS FACILITIES - VOT KAPITALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus sa l-aħħar ta' Jannar mill-vot kapitali 13 - Sports facilities?

Jista' l-Ministru jgħid fiex intnefqu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 4700.

UE PROGRAMMI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus mill-Item 4349 - EU Programmes sa l-aħħar ta' Jannar u fiex intnefqu?

Fiex waslu t-taħdidiet dwar dawn l-istess programmi ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li sa l-aħħar ta' Jannar, 1999 għadhom ma ntnefqux flus mill-Item 4349 - E.U. Programmes.

SAĦĦA - UNIT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid fiex waslu l-analisi neċessarji sabiex jiġu stabiliti l- parametri li fihom irid jopera l-unit li wegħda elettorali tal-PN Nru. 170 tagħmel riferenza għalih?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Minkejja li għadhom għaddew biss ħames xhur mill- ħames snin mandat li għandu dan il-Gvern, diġa' saret laqgħa għolja fid- Diviżjoni biex jiġu stabbiliti prioritajiet, parametri u timeframes għat- twettiq tal-punti kollha fil-Programm Elettorali li jirrigwardaw din id- diviżjoni.

Dwar punt 170 tal-Programm Elettorali, diġa' bdew il-proċeduri biex jiġi ngaġġat Venerioloġista, liema talba kienet ġiet rifjutata mill-Kabinett preċedenti.

Id-dipartiment se joħroġ ukoll applikazzjoni biex persuna tmur issegwi kors speċjalizzat ta' tlett snin, fl-Ingilterra.

Dan hu l-mod kif isir ippjanar serju.

DIPARTIMENT TAŻ-ŻGĦAŻAGĦ/SPORT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li d-Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport ikunu trasferiti għall-uffiċini ħdejn is-Segretarjat fil-Furjana?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-trasferiment ta' l-uffiċini tad- Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport għall-Furjana sar bejn l-aħħar ta' Diċembru, 1998 u l-bidu ta' Jannar, 1999.

IMPROVEMENT TO PROPERTY - ITEM 60

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus taħt Item 60 - Improvement to property sa l-aħħar ta' Jannar u fiex intnefqu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-nefqa mill-Item 60 - Improvements to Property tad-Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport sa l-aħħar ta' Jannar, 1999 kienet ta' Lm19.47.

Din in-nefqa saret biex inxtraw 15-il litru żebgħa.