MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 77 It-Tnejn, 9 ta' Ġunju, 1997 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 77

It-Tnejn, 9 ta' Ġunju, 1997

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.17 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 9 ta' Ġunju, 1997

WERREJ MINUTI 1144

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 1144

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 1149

ORDINIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-AWTORITA' MARITTIMA TA' MALTA

MALTA MARITIME AUTHORITY (AMENDMENT) BILL (IT-TIELET QARI) 1150

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-EUROCONTROL

EUROCONTROL (AMENDMENT) BILL (IT-TIELET QARI) 1151

MOZZJONI DWAR IT-TWAQQIF TAL-KUMMISSJONI NAZZJONALI GĦALL-EDUKAZZJONI 1151

AĠĠORNAMENT 1171

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 1177

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 1199

MINUTI

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): Il-minuti jistgħu jiġu konfermati?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, nixtieq niġbidlek l-attenzjoni li l- Onor. Louis Deguara u l-Onor.

Michael Frendo kienu preżenti għas-seduta tal- bieraħ u fuq il-Minuti qegħdin imniżżlin bħala assenti.

MADAM SPEAKER: Mela l-ismijiet ta' l-Onor.

Michael Frendo u l-Onor.

Louis Deguara għandhom jinqatgħu mil-lista tal-membri assenti.

Il-Minuti issa jistgħu jiġu konfermati?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 76 li saret fid-9 ta' Ġunju, 1997 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

ALE - SNIETER KONFISKATI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm snieter ikkonfiskati mill-kaċċaturi f'idejn l-ALE illum?

Kemm ingħataw snieter lura lil sidhom qabel ma dawn ittellgħu l-qorti fl- aħħar tliet xhur?

Għaliex fil-każijiet l-oħrajn is-snieter ma ngħatawx lura qabel ma sidhom ittella' l-qorti?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Ninsab informat li sat-28 ta' Mejju, 1997 kien hemm 95 senter miżmuma mill-pulizija ta' l-administrative law enforcement wara li dawn ġew meħuda mingħand kaċċaturi.

Matul dawn l-aħħar tliet xhur ma kien hemm ebda każijiet fejn snieter ingħataw lura lil sidhom qabel proċeduri fil-qorti.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Psaila Savona) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi issa jidher ċar li l-proġett ta' Buġibba mhux se jkun lest fiż-żmien stabilit, jista' l- Ministru jgħid x'inhu t-time-frame il-ġdid li se jiġi mogħti?

X'attenzjoni se tittieħed biex fl-istaġun turistiku l-ambjent ikun imħares mix-xogħlijiet ta' kostruzzjoni li allura se jkun hemm?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Ix- xogħlijiet li għalihom daħlet responsabbli t-Taqsima tax-Xogħlijiet fl- aħħar ta' Frar ta' din is-sena, inklużi wkoll dawk ix-xogħlijiet li ġew miżjuda wara dik id-data, kienu lesti fid-data li ġiet stabilita mill- Gvern, jiġifieri fil-31 ta' Mejju, 1997.

Għad fadal xi affarijiet żgħar li m'humiex lesti li fejn ix-xogħol l-ieħor kbir li sar huma ta' entita' żgħira.

Dawn huma t-twaħħil ta' fanali mad-dawra tal-kosta biex tkompli tissebbaħ id-dehra ta' Buġibba u l-junction bejn Pioneer Road u Salina Coast Road.

Dawn ix-xogħlijiet mistennija li jkunu lesti sa l-aħħar ta' Ġunju.

Naħseb li l-Onor.

Membru wara l-31 ta' Mejju, 1997 seta' jara d- differenza kbira fid-dehra ta' Buġibba minn dak li kienet qabel Frar għal dik li hi issa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li jekk fhimt sew il-Ministru qal li l-arbli tal-promenade se jitwaħħlu sa l-aħħar ta' Ġunju, hemm xi implikazzjoni fuq l-investigazzjoni li hija għaddejja bħalissa mill-Pulizija rigward l-għoti tat-tender?

Qed ngħid dan għaliex saru allegazzjonijiet li xi ħadd kien jaf b'xi dokumenti jew b'xi ħaġa simili.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien ma nafx għal liema arbli qed jirriferi l-Onor.

Interpellant, pero' jien naħseb li jekk hemm xi inkjesta għaddejja m'hijiex etika li nitkellmu fuqha qabel titlesta.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk fhimtu sew lill-Ministru waqt li kien qed jaqra r-risposta - għax għaġġel xi ftit waqt li kien qed jaqraha - qal li għad fadal li jitwaħħlu l-arbli mal-promenade u li dan ix-xogħol se jsir sa l- aħħar ta' Ġunju.

Allura jista' l-Ministru jgħid hemmx xi implikazzjoni fuq l-investigazzjonijiet li tħabbru li kien hemm fuq il-gazzetti?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma hemmx.

ONOR.

AUSTIN GATT: GĦalkemm probabbilment m'iniex se ningħata tweġiba għal din il-mistoqsija li se nagħmel minħabba li l-ministru konċernat mhux qiegħed hawn, xorta waħda nixtieq nistaqsi lill-Ministru li qed inwieġeb minfloku biex jgħidilna x'jaf dwar dawn l-investigazzjonijiet.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien m'iniex investigatur u allura ma nafx.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Li l-Ministru Mizzi m'huwiex investigatur nafuh ilkoll u ma għandux għalfejn joqgħod jgħidilna, pero' billi qed jirrispondi għall-Ministru Buhagiar li m'huwiex hawn, jien sempliċement staqsejtu jekk jafx jirrispondi - u għidt li nippretendi li se jgħidli li ma jafx għaliex suppost li qed jirrispondi l-Ministru Buhagiar li m'huwiex fil-Kamra - għall-mistoqsija li staqsejtu.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Lanqas il-Ministru Buhagiar m'huwa investigatur.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Francis Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Peress li l-Ministru Mizzi huwa ministru fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru u huwa responsabbli wkoll għall-Pulizija, jista' jobbliga ruħu li jindaga fiex waslu l-investigazzjonijiet?

F'dan is-sens il-Ministru Mizzi huwa responsabbli għall-investigaturi.

ONOR.

JOE MIZZI: Għall-informazzjoni ta' l-Onor.

Zammit Dimech il-Prim Ministru huwa responsabbli mill-Pulizija u jien qiegħed fl-Uffiċċju tal- Prim Ministru.

BORMLA - TRIQ SANTA LIENA - PROVVISTA TA' ILMA

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta r-residenti ta' Block C u Block F, fi Triq Santa Liena, Bormla se jkollhom is-servizz ta' l-ilma biex b'hekk ikunu jistgħu jgħixu fir-residenza tagħhom?

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tinsab f'kuntatt mad-Dipartiment tal-Manutenzjoni u Kostruzzjoni tal-Bini biex xi problemi tekniċi li għad hemm dwar livelli ta' toroq u tqegħid ta' kanen għall- provvista ta' l-ilma jiġu solvuti u b'hekk l-ilma jitwassal lil dawn iż- żewġ blokki fl-iqsar żmien possibbli.

MALTA GANTRY MANUFACTURING LTD - KONSULENTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid min huma ż-żewġ konsulenti li ġew ingaġġati mill- Malta Gantry Manufacturing Limited?

Jista' l-Ministru jgħid kemm hu twil il-kuntratt li għandhom, humiex full- time jew le, kemm jitħallsu, l-kwalifiki tagħhom, ir-reponsabbiltajiet tagħhom u jekk saritx sejħa pubblika u jekk iva, fejn u meta?

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

TUG MALTA - FLEET OPERATIONS MANAGER

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid min hu l-fleet operations manager li ngħata kuntratt definit mit-Tug Malta?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhu t-tul tal-kuntratt, huwiex full-time jew le, kemm jitħallas, il-kwalifiki tiegħu u jekk saritx sejħa pubblika, u jekk iva, fejn u meta?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nitlob lill-Onor.

DIPARTIMENT TA' L-ISTATISTIKA - EKONOMISTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid min huma s-sitt ekonomisti u l-istatistical advisor li ngħataw kuntratt definit mad-Dipartiment ta' l-Istatistika?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhu t-tul tal-kuntratt, humiex full-time jew le, kemm jitħallsu, l-kwalifiki tagħhom u jekk saritx sejħa pubblika u jekk iva, fejn u meta?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba għall- ewwel parti tal-mistoqsija ngħatat fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W316.

Għall-aħħar parti tal-mistoqsija, iva kienet saret sejħa pubblika li dehret fil-gazzetti lokali bejn is-6 u l-24 ta' April, 1995.

Fl-Uffiċċju Ċentrali ta' l-Istatistika ġew impjegati sitt ekonomisti fi skala 10, b'kuntratt definit għal sena, ħamsa minnhom bid-data tad-19 ta' Awissu 1996 u ieħor fit-23 ta' Awissu, 1996.

Ġie mġedded ukoll kuntratt definit għal sena mit-2 ta' Jannar, 1997 ta' statistical advisor.

MALTA SHIPBUILDING - PROFESSJONISTI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min huma l-erba' tobba u avukat li ngaġġa riċentement il- Malta Shipbuilding?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninforma lill-Onor.

Membru li l-erba' tobba ngaġġati riċentement mal-Malta Shipbuilding Company Limited huma:

Dr. Stephen Camilleri, M.D. Dr. Noel Caruana, M.D. Dr. Anthony Formosa, M.D. Dr. Patrick Frendo, M.D.

Il-kumpanija ma ngaġġat l-ebda avukat riċentement u l-avukat tagħha, Dr. Philip Sciberras LL.D., ilu jagħti s-servizzi tiegħu mill-1980.

MSU - PROJECT MANAGER

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min hu l-project manager li ġie mpjegat mill-MSU b'salarju ta' Lm14,000 u jekk saritx sejħa għall-applikazzjonijiet u fejn?

Jista' l- Prim Ministru jgħid ukoll x'inhuma r-responsabbiltajiet tiegħu u t-tul tal- kuntratt?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija numru 4287 fit-22 ta' Mejju 1997.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk jirriżultalux li meta l-MSU kienet tingaġġa konsulenti fl-imgħoddi u fl-amministrazzjoni l- oħra, kenitx toħroġ call for applications?

Jekk jirriżultalu dan, jista' jgħid kemm-il darba ħarġet call for applications?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Jirriżulta li hemm każi fejn effettivament meta ħarġu calls for applications u kien hemm tnejn li applikaw twaqqaf il-proċess li bih kienet qed issir l-għażla, intgħażlet persuna oħra li lanqas biss kienet applikat, ġiet appuntata fuq struzzjonijiet taċ-chairman u minnufih ġiet mibgħuta Kastilja bħala s-segretarja privata tal-persuna li dak iż- żmien kien l-assistent personali ta' l-Onor.

Fenech Adami, li kien il-Prim Ministru ta' dak iż-żmien.

Effettivament l-informazzjoni li għandna hija li kien hemm diversi każi ta' dan it-tip.

VALLETTA - TRIQ SANT'URSOLA - GARAXXIJIET

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Peress li fil-mistoqsija parlamentari numru 4293 għall- mistoqsija tiegħi biex il-Ministru jgħid jekk jirriżultalux li ż-żewġ garaxxijiet li hemm fil-bini mwaqqa' fi Triq Sant'Ursola kantuniera ma' Triq San Nikola, l-Belt Valletta kienu ġew okkupati mingħajr ma ħareġ tender, il-Ministru rrisponda fit-23 ta' April li wieħed minnhom "kien gie allokat fuq bażi temporanja bħala alternattiva";

Peress li fil-mistoqsija parlamentari numru 4949, magħmula fil-25 ta' April, għall-mistoqsija tiegħi biex il-Ministru jgħid lil min ġie allokat il-garaxx li hemm fil-bini mwaqqa' fi Triq Sant'Ursola kantuniera ma' Triq San Nikola, l-Belt Valletta, il-Ministru rrisponda li "irriżulta li fil- kantuniera ta' Sant'Ursola ma' Triq San Nikola, l-Belt Valletta ma hemm l- ebda garaxx";

Peress illi jien fiż-żewġ domandi ddiskrivejt il-garaxxijiet bl-istess kliem preċiż bħala li qegħdin "fil-bini mwaqqa' fi Triq Sant'Ursola kantuniera ma' Triq San Nikola", imma evidentement iż-żewġ risposti tal- Ministru huma kontradittorji;

jista' l-Ministru jgħid għal-liema garaxx kien qed jirriferi fl-ewwel risposta, lil min ġie allokat dan il-garaxx, għaliex ġie allokat lilu u b'liema poteri seta' jingħata mingħajr tender?

Jista' wkoll il-Ministru jgħid għaliex ir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 4949 issemmi garaxx fil-kantuniera bejn iż-żewġ toroq, li peress li jien mill-Belt naf li m'hemmx, meta fid-domanda tiegħi jien staqsejt dwar garaxx "li hemm fil-bini mwaqqa'" bejn iż-żewġ toroq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): It-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4293 tirrigwarda ż-żewġ garaxxijiet li hemm biswit Triq L-Ibjar.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Japprezza l-Ministru li din hi t-tielet jew ir-raba' darba li qed issir domanda fuq l-uniċi żewġ garaxxijiet li hemm fil-blokk sħiħ li qed nitkellmu dwaru?

Dawn iż-żewġ garaxxijiet ma għadhomx f'idejn id-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali imma qegħdin f'idejn il-Land Department u fil-fatt jien informat li filwaqt li wieħed minnhom huwa okkupat mingħajr tender l-ieħor huwa okkupat ukoll u milli nista' nifhem mir-risposta originali dan ingħata bħala alternattiva.

GĦalhekk jien qed nagħmel numru ta' domandi biex niskopri jekk dan huwiex minnu.

Issa filwaqt li għall-mistoqsija parlamentari numru 4293 ingħatajt ċertu tip ta' risposta, għall-mistoqsija parlamentari numru 4949 ingħatajt risposta oħra.

Allura almenu l-Ministru jista' jiċċekkja li f'dan il-post hemm żewġ garaxxijiet biss u jiddetermina x'inhi l-pożizzjoni fuqhom?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, nixtieq li l-ewwel niċċekkja l- informazzjoni li qed jagħti l-Onor.

Interpellant għax lanqas jien ma jien sodisfatt ħafna bl-informazzjoni li ngħatajt.

SKEJJEL - TEXT-BOOKS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Louis Galea) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm inbiegħu text books lit-tfal ta' l-iskejjel primarji fl-1995 u fl- 1996?

X'kien l-ammont kull sena?

Hemm xi ħsieb li din l-iskema, li l-ħsieb warajha kien li t-tfal jixtru u jkollhom il-kotba tagħhom li jibqgħu tagħhom, tkompli fis-snin li ġejjin?

ONOR.

EVARIST BARTOLO (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali): Bejgħ ta' kotba:

1995/1996 10,085 kotba Lm 6,752.05 1996/1997 21,487 kotba Lm15,241.75

Inkwantu għall-mistoqsija dwar jekk hemmx xi ħsieb li din l-iskema tkompli fis-snin li ġejjin, ir-risposta hija fl-affermattiv.

Nittama li wieħed mir- riżultati tal-kampanja favur il-qari se jkun li iktar ġenituri jitħajru jixtru kotba għal uliedhom, fosthom it-text books.

SKEJJEL - EDUKAZZJONI FIŻIKA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Louis Galea) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Issa li l-Ministru ħabbar li l-edukazzjoni fiżika se tkun eżaminabbli, jista' l-Ministru jgħid jekk dan huwiex se jsir wara li jkun rivedut is-sillabu nazzjonali jew inkella immedjatament minn dan l-eżami li ġej, jiġifieri jiżdied mal-ħames suġġetti l-oħra?

Jekk mhux se jsir eżaminabbli minnufih, jista' l-Ministru jgħid mil-liema klassi se jkun u mil-liema data se jseħħ dan?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Bħalissa qed issir reviżjoni tal-kurrikulu u l- evalwazzjoni, li hija mod dirett biex l-għalliem ikollu feedback kemm it- tagħlim tiegħu hu effettiv, għandha titqies bħala parti mill-proċess tal- kurrikulu kollu kemm hu.

Dan jgħodd ukoll għall-edukazzjoni fiżika.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Regolamenti għall-ħarsien ta' l-għasafar u tal-fenek selvaġġ, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6185.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar text-books pubblikati mid-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni bejn l-1990 u l-1996, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5681; u

Informazzjoni dwar il-Kumitat Tomorrow's Teachers imwaqqaf mill- Fakulta' ta' l-Edukazzjoni ta' l-Universita', bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 5683.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Dokument dwar is-sejħa għall-offerti għal dawl fit-toroq f'Bugibba, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6301.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, f'isem il-Ministru tat-Turiżmu nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ċirkolari maħruġa mill-Kumitat ta' Azzjoni ta' Bugibba dwar sponsorship campaign, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6214; u

f'isem il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Analiżi ta' persuni jirreġistraw għax-xogħol taħt Part I tar-Reġistru f'Marzu 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6164; u

Tabella li turi n-numru ta' Formoli ta' Bidu ta' Impieg mibgħuta lill- ETC dwar persuni li joqogħdu fil-11 u t-12-il Distrett, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6303.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-Critical Overview dwar Posta Limited maħruġ f'Jannar 1997;

Kopja tar-rapport ta' l-investigazzjoni mill-pulizija fuq il-Bulkmail Contract ma' Euromail Limited maħruġ f'Marzu 1997;

Kopja tar-rapport tat-tieni investigazzjoni mill-pulizija fuq il- Bulkmail Contract ma' Euromail Limited maħruġ f'April 1997; u

Kopja tar-rapport dwar allegati abbużi fuq l-Information Technology System u Accounting System f'Posta Limited maħruġ f'Mejju 1997.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 77 ta' l-1997 - Regolamenti ta' l-1997 dwar Swimming Pools (Drittijiet għall-Analiżi ta' l-Ilma);

Informazzjoni dwar impjegati fid-Dipartiment tas-Saħħa li għandhom permess jagħmlu xogħol barrani, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6193;

Tabella li turi n-numru ta' sigħat li ħadmu overtime impjegati fil- Medical Records ta' l-Isptar San Luqa matul April u Mejju 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6196; u

Informazzjoni dwar infermiera fid-diversi sptarijiet u ċentri tas- saħħa u ħlasijiet li jieħdu, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6215.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDINIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-AWTORITA' MARITTIMA TA' MALTA

MALTA MARITIME AUTHORITY (AMENDMENT) BILL

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att ta' l-1991 dwar l-Awtorita' Marittima ta' Malta.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Att ta' l-1991 dwar l-Awtorita' Marittima ta' Malta" jkun moqri t- Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-EUROCONTROL

EUROCONTROL (AMENDMENT) BILL

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Joe Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nippropona t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Eurocontrol.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Att dwar il-Eurocontrol" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

MOZZJONI DWAR IT-TWAQQIF TAL-KUMMISSJONI NAZZJONALI GĦALL-EDUKAZZJONI

MADAM SPEAKER: Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali huwa in possession.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, dalgħodu kont qiegħed nispjega x'inhuma is-sitt għanijiet ewlenin li għalihom qed titwaqqaf din il- Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni.

Paragrafu ieħor f'din il- mozzjoni jispjega kif din il-kummissjoni għandha tkun magħmula mic-chairman u numru ta' membri li ma jkunx iżjed minn 16 li fil-fehma tal-ministru jkunu jirrappreżentaw diversi oqsma ta' l-edukazzjoni, l-amministrazzjoni, l-ġenituri, l-ekonomija, il-kultura u l-unions.

Fil-fatt il-membri ta' l- ewwel kummissjoni jirriflettu dawn l-oqsma kollha għaliex kollha huma nies li jagħtu kontribut validu f'xi wieħed jew aktar minn dawn l-oqsma li semmejna.

Il-punt li nixtieq nagħmel hawnhekk huwa li għalkemm dawn huma kollha ġejjin minn xi organizzazzjoni, ma ntgħażlux hemmhekk bħala xi rappreżentanti ta' dawn l-organizzazzjonijiet.

Qed ngħid dan għaliex ridna li l-kummissjoni nagħtuha l-liberta' kollha biex tkun tista' topera u min ikun membru tagħha ma jkunx qiegħed jorbot lill-organizzazzjoni li ġej minnha.

Fil-fehma tagħna din tgħin sabiex ikun hemm aktar spirtu liberu fil-kummissjoni u sabiex il-membri jkunu jistgħu jidħlu fil-kwestjonijiet li jkunu qegħdin jistudjaw u jikkonsidraw.

Dan ma jfissirx li fuq kull ħaġa jridu joqogħdu jieħdu l-pożizzjoni ta' l-organizzazzjoni uffiċjali li huma jifformaw parti minnha.

Qed ngħid dan għaliex meta ħabbarna t-twaqqif ta' din il-kummissjoni u l-lista tal-membri, kien hemm diversi organizzazzjonijiet li staqsewna għaliex ma ħtarniex rappreżentant minnhom.

Dan m'għamilnihx għax m'għandniex pjaċir bin-nies li kkuntattjawjna iżda għaliex ma ridniex li din il-kummissjoni tkun qisha xi kunsill rappreżentattiv tal-protoganisti ewlenin fil-qasam edukattiv u fil-qasam tal-ħajja pubblika f'pajjiżna.

Barra minn hekk f'kunsill rappreżentattiv ta' dak it-tip, in-nies li jkunu preżenti ma jkunux jistgħu jikkonsidraw l- aspetti tal-kwestjonijiet edukattivi b'mod ħieles imma jkunu l-ħin kollu attenti għall-kariga uffiċjali li għandhom u għall-pożizzjonijiet li l- organizzazzjonijiet tagħhom jista' jkollhom.

Kif diġa' għidt, dawn huma kollha nies b'moħħ indipendenti, nies li kollha jagħtu kontribut validu fil- qasam tagħhom u m'hemmx dubju li biex il-Kummissjoni Nazzjonali għall- Edukazzjoni tagħmel xogħolha sew u twettaq dmirijietha se jkollha - bħall- kummissjonijiet simili f'pajjiżi oħra - tinvolvi fix-xogħol tagħha nies oħrajn.

Kif diġa' għidt dalgħodu, jien m'għandix dubju li hemm individwi oħra minn oqsma differenti tal-ħajja li żgur għandhom kontribut validu x'jagħtu fl-edukazzjoni.

Jien nittama li din il-kummissjoni tibda taħdem b'sistema ta' sotto-kumitati fuq aspetti differenti ta' l-edukazzjoni biex dawn ikollhom ċans li jagħtu s-sehem tagħhom.

Fix-xhur li għaddew saret ħidma sabiex kemm jista' jkun dak li nkunu qed nagħmlu fl-edukazzjoni nagħmluh bħala sforz komuni.

Qed nagħmlu konsultazzjonijiet sħaħ u kontinwi mal- protagonisti ewlenin tal-qasam edukattiv, jiġifieri ma' l-edukatturi nfushom, mal-Malta Union of Teachers u mal-ġenituri permezz ta' l- Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Skolastiċi.

Dan qed nagħmluh għax meta niġu biex nieħdu deċiżjoni qed ninvolvu fil-konsiderazzjoni ta' x'deċiżjoni għandha tittieħed lin-nies milquta f'dak il-qasam.

Linja bħal din tista' tidher li tieħu aktar żmien imma ċertament li fl-edukazzjoni dejjem għandna żewġ tensjonijiet kontra xulxin; min-naħa waħda għandna t-tensjoni ta' l-għaġġla li hemm bidliet urġenti li għandhom iseħħu u min-naħa l-oħra li l-bidliet iridu jkunu maħsuba u kkonsidrati sew għaliex fl-edukazzjoni huwa faċli tagħmel żball pero' mbagħad huwa diffiċli biex issewwih.

Għalhekk huwa importanti li l-linja deċiżiva li mexjin biha tkun linja ta' prudenza ħalli naraw li jsiru l-bidliet li hemm bżonn isiru sabiex nagħtu nifs u ħajja ġdida lill-edukazzjoni f'pajjiżna.

Hemm bżonn li nikkonsultaw u niddiskutu l-ħin kollu dwar dak li nkunu qed nagħmlu.

Aħna rridu noqogħdu attenti li f'kull inizjattiva li nagħmlu, kemm dawk li għamilna fix-xhur li għaddew kif ukoll dak li se nagħmlu fix-xhur li ġejjin, nissieħbu u fiha nsieħbu lill-pratoganisti ewlenin tal-ħajja edukattiva, jiġifieri lill-edukaturi, lill-ġenituri, lill-istudenti u anke lil nies f'oqsma oħra tal-ħajja li huma involuti fil-qasam ta' l-edukazzjoni.

Aħna bdejna u se nkomplu mmexxu f'din il-linja għax naħsbu li din hi linja li se tagħti l-aħjar riżultati.

Madam Speaker, ta' min jgħid li diġa' għamilna konsultazzjonijiet twal u serji ma' l-iskejjel primarji u fil-fatt fl-aħħar ta' dan ix-xahar se nibdew nikkonsultaw ma' l-għalliema ta' l-iskejjel sekondarji u ta' l- Universita' sabiex naraw x'hemm bżonn jinbidel fl-eżamijiet tal-Matsec ħalli dan l-eżami jaqdi iktar il-bżonnijiet ta' l-istudenti u ta' l- iskejjel tagħna.

Ta' min jgħid ukoll li aħna bdejna sensiela ta' konsultazzjonijiet anke mal-qasam post-sekondarju u fil-fatt uħud minnhom diġa' qed jagħtu l-frott.

B'hekk inkunu qed insaħħu l-qasam post- sekondarju ħalli l-bieb ta' l-Universita' ma jibqax ikkontrollat biss mis- sistema preżenti ta' żewġ A Levels tal-Matsec, tliet eżamijiet intermediate u Systems of Knowledge.

L-istituzzjonijiet post-sekondarji għandhom ikunu mfassla b'mod li jkunu mmirati kemm għal dawk l-istudenti li jkunu jridu jaqbdu d-dinja tax-xogħol kif ukoll għal dawk li jkunu jridu jkomplu jistudjaw.

Fid-dinja tal-lum ix-xogħol u l-istudju saru iktar marbutin flimkien u spiċċa dak iż-żmien fejn wieħed kien iqatta' perijodu minn ħajtu jistudja u perijodu ieħor jaħdem.

Illum min jaħdem, minn żmien għal żmien ikollu jerġa' jirritorna għall-istudju għax dak li nkunu tgħallimna ftit snin qabel ma jibqax jgħodd u għalhekk jkollna nerġgħu naġġornaw dak li nkunu nafu.

Huwa importanti li s-sistema edukattiva tagħna tkun tirrifletti din il-bidla li qed isseħħ u li se tkompli sseħħ kemm fid-dinja tal-lum u iktar u iktar fid-dinja ta' għada.

Madam Speaker, ċertament waħda mit-temi li l-Kummissjoni Nazzjonali għall- Edukazzjoni se jkollha taffronta hija kif jista' jkun hemm integrazzjoni aħjar fil-livelli differenti ta' l-edukazzjoni ħalli livell jipprepara lill- istudenti għal-livell ta' wara.

Aħna rridu nikkonsidraw ukoll li noħolqu sistemi miftuħa ta' edukazzjoni adulta - f'pajjiżna dawn għad ma għandniex biżżejjed minnhom - ħalli min ikun irid jerġa' jaġġorna lilu nnifsu jsib sistema kif jagħmel dan.

Per eżempju, ċertament f'dan il-qasam hemm spazju kbir għall-ħolqien ta' opportunitajiet ġodda għan-nisa li jkunu waqfu mil- karriera tagħhom biex jieħdu ħsieb il-familja u mbagħad ikunu jridu jerġgħu jirritornaw lura għad-dinja tax-xogħol jew għad-dinja ta' l-istudju.

Hemm bżonn li nsaħħu opportunitajiet għalihom f'dawn l-oqsma.

Din hija waħda mir- raġunijiet għaliex pajjiżna - f'ċerti oqsma aktar minn oqsma oħra - meta tqabblu ma' pajjiżi oħra ta' l-Ewropa għandu pjuttost parteċipazzjoni baxxa ta' nisa fid-dinja tax-xogħol.

M'għandix dubju li waħda mill-kwestjonijiet li din il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni se tkun qed taffronta hi li tistudja liema huma dawk l-aspetti fis-sistema edukattiva tagħna li minħabba fihom in-nisa u t-tfajliet għadhom fi żvantaġġ.

Għad għandna oqsma sħaħ ta' l-edukazzjoni fejn in-nisa ftit li xejn huma preżenti.

Tajjeb li nistudjaw x'qed iżomm lill-bniet milli jkunu preżenti f'ċerta oqsma.

Dan ċertament ma jagħmilx ġid la lilhom u lanqas lill-pajjiż.

Irridu naraw ukoll x'inhuma l-problemi li għandna fil-livell primarju u dak sekondarju li jaħdmu kontra żvilupp sħiħ tan-nisa fl-edukazzjoni.

Il-kummissjoni, kif diġa' għidt, hija magħmula minn nies ta' kwalita' għolja.

Fil-fehma tiegħi huma nies ta' opinjonijiet differenti u nies li bejniethom għandhom esperjenza u talent li jistgħu jagħtu kontribut kbir għall-iżvilupp ta' l-edukazzjoni f'pajjiżna.

Dawn in-nies ġejjin minn oqsma differenti u għalhekk għandhom esperjenzi differenti.

Bejniethom hemm diversita' u rikkezza ta' opinjoni, esperjenza u orjentament u m'għandix għalfejn naħseb li m'huwiex se jagħtu kontribut kbir.

Waħda mill-affarijiet li ġieli lmentaw minnha ċ-ċittadini f'pajjiżna kienet il-biża' li ma' kull bidla fl-amministrazzjoni se jkun hawn skossi kbar fis-sistema edukattiva.

Din hija xi ħaġa li ma tagħmilx ġid.

Kultant anke meta jkollok intenzjoni tajba biex tbiddel għall-aħjar, jekk il-bidla ma tkunx ippjanata sew aktar tispiċċa tagħmel ħsara milli ġid.

Allura jien naħseb li struttura bħal din tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni, li kif diġa' għidt tressaq ir-rapporti tagħha lill-Parlament u li mbagħad jiġu diskussi fit-tul kemm fil-Parlament kif ukoll fil-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali, tista' tgħin biex ikun hawn aktar linja komuni u linja li ma tħallix lok għal terremoti u għal skossi fit-tfassil tal- policies edukattivi f'pajjiżna.

Ġieli kelli ħbieb min-naħa l-oħra jgħiduli li f'pajjiżna għandu jkun hemm sistema fejn iż-żewġ partiti jaqblu flimkien fuq policies ta' l-edukazzjoni.

Naħseb li dik hija xi ħaġa żbaljata.

Hemmhekk inkunu qed nagħmlu l-partitokrazija u mhux id-demokrazija.

Inkunu qisna qed niftehmu bejnietna minn wara dahar in-nies.

Naħseb li huwa aktar għaqli u naslu aktar fit-tul u b'mod aktar san u pożittiv jekk il- protagonisti ewlenin ta' l-edukazzjoni - tkun xi tkun l-amministrazzjoni tal-ġurnata - jieħdu sehem bir-riċerka, bir-rakkmandazzjonijiet u bil- kritika tagħhom fit-tfassil ta' policies edukattivi ġodda.

Il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni, fil-fehma tiegħi, se toffri spazju biex dan ikun jista' jsir.

Jekk kull amministrazzjoni timxi bil-policy li qabel tieħu deċiżjoni kruċjali fil-qasam edukattiv tikkonsulta u tisma' sewwa x'għandhom xi jgħidu n-nies li huma nvoluti f'dak il-qasam allura ma jkollniex lok għal skossi u għal terremoti bla bżonn fis-sistema edukattiva.

Ċerti bidliet li ġieli seħħew taħt amministrazzjonijiet differenti, anke jekk l-intenzjoni kienet tajba, ma ħallewx ir-riżultat mixtieq.

Fost temi oħra li l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni se tkun trid tiffaċċja hi s-sitwazzjoni ta' l-għalliema.

Illum il-karrieri differenti għal min jistudja kibru, twessgħu u nfirxu aktar minn qabel.

Irridu naraw x'għandna nagħmlu biex inkomplu nħajru nies ta' kwalita' intelletwali u morali tajba biex jaqbdu t-triq biex isiru għalliema.

Din hija xi ħaġa li rridu nieħdu ħsiebha bis-serjeta' għax inkella nistgħu naslu f'sitwazzjoni fejn 'il quddiem ikollna problemi serji.

F'pajjiżna għandna nuqqas ta' għalliema f'ċerti suġġetti, bħal per eżempju l-matematika, il-physics, l- accounts, il-graphical communication u l-computer studies li huma suġġetti li jiġu mgħallma fil-livell sekondarju.

Meta ma jkollokx biżżejjed għalliema fil-livell sekondarju, l-istudenti se jkunu mċaħħda minn tagħlim importanti.

Barra minn hekk se jkollok problema li m'intix tipprepara biżżejjed tfal u żgħażagħ biex ikomplu jistudjaw dawk is-suġġetti tant kruċjali aktar 'il quddiem.

Għalhekk irridu naraw kif se nieħdu ħsieb problema bħal din.

Diġa' għandna maħsuba xi passi li nittama li fi ftit snin iħallu l-frott mixtieq.

Problema serja li jrid ikollna l-kuraġġ naffaċċjawha hi kif se nħajru aktar gradwati ġodda u għalliema żgħażagħ imorru jgħallmu fil-primarja.

Sfortunatament li tgħallem fil-primarja għadha meqjusa xi ħaġa ta' inferjorita'.

Irridu nifhmu għaliex qed jiġri dan u rridu naraw x'passi hemm bżonn nieħdu sabiex inħajru aktar gradwati ġodda jmorru jgħallmu fil- primarja.

Jekk mhux se jirnexxielna nagħmlu dan, fi żmien ħamsa jew għaxar snin jista' jkollna problema serja ħafna.

Mill-primarji bdew jispiċċaw u se jkomplu jispiċċaw dawk li kienu ġew imħarrġa fil-kulleġġ qabel ma l- Universita' beda jkollha l-Fakulta' ta' l-Edukazzjoni tagħha.

Ikun żball jekk b'xi mod jew ieħor ma nikkoreġux din l-impressjoni żbaljata u ma jirnexxielniex nħajru gradwati ġodda u żgħażagħ jibdew jgħallmu fil- primarja.

M'għandux aktar jitqies li min imur jgħallem għamel hekk għax ma rnexxilux jingħata post fis-sekondarja.

L-edukazzjoni primarja hija mportanti u essenzjali ħafna u hija l-pedament li fuqha rridu nibnu futur u hemmhekk għandna bżonn li jkollna l-aħjar għalliema.

U fost l-aħjar edukaturi li għandna fil-pajjiż hemm dawk li marru kontra l-kurrent - minkejja l-preġudizzji kollha li għad hemm tat-tagħlim fil-primarja - u għażlu li jgħallmu fil-primarja.

Il-kwestjoni tal-preġudizzju għandha għeruq twal u fondi u rridu nippruvaw nifhmu għaliex hemm dan il-preġudizzju.

Waħda minnhom hi li l- ħajja ta' għalliema fl-iskejjel primarji hija aktar diffiċli, għaliex kif inhi s-sistema tagħna, dawn ftit li xejn għandhom ċans jiltaqgħu bejniethom, m'għandhomx ċans joħroġu mill-klassi għaliex jridu l-ħin kollu jibqgħu mat-tfal.

M'għandhomx ċans, imqar darba fix-xahar, jiltaqgħu bejniethom u jirriflettu ftit fuq x'qed jiġri fl-iskola u jfasslu futur għal dik l-iskola biex jagħtuha l-identita' u l-viżjoni li jixtiequ.

Għalhekk hemm bżonn li fis-sistema tagħna ndaħħlu dawn l-opportunitajiet u b'hekk inkunu qed ngħollu l-kwalita' ta' l-edukazzjoni.

Irridu nagħtu ċans lill-għalliema tal-primarja biex ma jkunux biss qishom Charles Chaplin fil- "Modern Times", maqbudin fil-makna ta' kuljum u lanqas biss ikollhom ċans ikunu jafu x'qed jagħmlu.

Għalhekk huwa mportanti ħafna li l-għalliema tal- primarja jingħataw iċ-ċans li jħarrġu lilhom infushom, li jkollhom l- iżvilupp professjonali li għandhom bżonn u li jingħataw l-informazzjoni biex iġeddu u jaġġornaw il-kapaċitajiet tagħhom.

Jekk ma nagħmlux hekk ma jkollniex ċans intejbu l-edukazzjoni fil-primarja.

L-aħħar punt fil-mozzjoni huwa li l-kummissjoni għandha tkun iffinanzjata mill-gvern b'vot annwali sabiex din tkun tista' tagħmel ix-xogħol tagħha.

Kif diġa' għidt, f'pajjiżi oħra kummissjonijiet bħal dawn huma ffinanzjati kompletament mis-settur privat.

Fil-każ tagħna, biex nibdew qegħdin ngħidu li għandu jkun il-gvern li jiffinanzja x-xogħol ta' din il-kummissjoni, pero' fl-istess ħin qegħdin nistiednu lil setturi oħra biex ukoll jagħtu l- kontribut tagħhom sabiex din il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni tkun tista' tagħmel ix-xogħol tagħha.

Fil-fatt qed ngħidu li hija tista' wkoll tattira u tiġbor fondi għall-ħidma tagħha minn sorsi privati.

Tkun idea tajba ħafna jekk is-settur privat ukoll jagħti sehmu f'dan il-qasam għaliex m'hemmx dubju li l-qasam ta' l-edukazzjoni huwa wieħed importanti ħafna tant li lanqas hemm għalfejn nenfasizzaw l-importanza tiegħu.

Huwa qasam li minnu jiddependi l-futur tal-pajjiż u tat-tfal u żgħażagħ li għandna fis-sistema edukattiva.

Jiena nagħlaq billi nawgura li bix-xogħol li se tkun qed tagħmel din il- Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni inkunu qed ngħinu biex intejbu l- kwalita' ta' edukazzjoni li noffru fl-iskejjel tagħna għaliex meta nagħmlu dan inkunu qegħdin insaħħu u ntejbu l-futur għat-tfal u ż-żgħażagħ tagħna.

Għalhekk jien nitlob li dan il-Parlament japprova t-twaqqif tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Madam Speaker, l-ewwelnett nixtieq nirringrazzja lill- Ministru għall-istedina tiegħu biex f'dan id-dibattitu wieħed jagħmel diskors bil-kalma, kemm jista' jkun oġġettiv u bla għaġġla fuq suġġett li huwa ta' importanza kbira għall-pajjiż u huwa suġġett delikat u sensittiv.

Jien diġa' kelli diversi okkażjonijiet fejn iddikjarajt x'inhi l-pożizzjoni tal-Partit Nazzjonalista fl-oppożizzjoni dwar l-edukazzjoni.

Il-pożizzjoni tagħna hija li f'dan is-settur partikolari l-interess ta' wliedna u tal- pajjiż inpoġġuh l-ewwel u qabel kollox.

Il-pożizzjoni tagħna hija waħda ta' kollaborazzjoni iktar milli ta' oppożizzjoni.

Aħna rridu kemm jista' jkun infittxu l-consensus minflok politiċizzazzjoni partiġjana, u l-motivi li jispiraw lill-Oppożizzjoni f'din id-direzzjoni huma ċari, minħabba l-fatt li l-edukazzjoni hija qasam vitali u delikat, speċjalment fiċ-ċirkostanzi tal-lum fejn il-poplu tagħna għandu bżonn direzzjoni, strateġija ċara u stabbli, li tevolvi f'kontinwita' minn amministrazzjoni għall-oħra biex l- iżvilupp edukattiv jinbena saff fuq saff.

M'hemmx dubju li f'dan il- kontest ma naffordjawx il-ħela ta' żmien fl-ebda kontroversja inutli; ma naffordjawx naħlu enerġija f'inizjattivi li ma jkollhomx direzzjoni; ma naffordjawx li fis-settur ta' l-edukazzjoni nimbarkaw fuq avventuri bla ħsieb; ma naffordjawx li l-pożizzjoni dwar l-edukazzjoni tkun waħda ispirata minn xi ideoloġiji u ideat, wisq iktar jekk dawn ikunu sorpassati, u ma nistgħux naffordjaw pożizzjoni li tkun preġudikata.

Meta ngħid dan id- diskors ma rridx niġi mifhum bħallikieku qed nippriedka l-kwalitajiet is- sbieħ minn xi punto di vista ta' xi Fariżew, anzi bil-kuntrarju dan id- diskors huwa mibni fuq il-fatt li jien konxju ħafna li l-iżvilupp li għandna fil-pajjiż huwa frott tal-ħidma ta' amministrazzjonijiet differenti; huwa żvilupp ta' kwantita' ta' ġid li jkun twettaq minn kwantita' ta' protagonisti, ħaddiema, uffiċjali u professjonisti f'kull qasam, hi x'inhi l-opinjoni politika tagħhom.

Id-diskors tiegħi huwa ispirat ukoll mill-fatt li jekk jien konxju li matul iż-żmenijiet twettaq kwantita' ta' ġid, daqshekk ieħor inħossni konxju li matul iż-żminijiet, taħt amministrazzjonijiet differenti ntilfu opportunitajiet siewja li kieku għarafna neħduhom u nisfruttawhom konna nkunu f'pożizzjoni ħafna aħjar milli qegħdin fiha llum.

Nemmen li matul il- medda u l-firxa taż-żmien ntilfu opportunitajiet li kienu importanti għall- iżvilupp edukattiv u kulturali tal-poplu tagħna.

Huwa dan l-iżvilupp edukattiv u kulturali li huwa l-bażi ta' kull żvilupp ieħor fl-oqsma l-oħra tal-ħajja, li jagħmel id-differenza kollha fil-kwestjoni fundamentali tal- kwalita' tal-ħajja.

Meta wieħed jibda jitkellem fuq dawn is-suġġetti jista' joqgħod iħares lura u jagħmel diskorsi twal u validi dwar l- akkwisti li l-amministrazzjoni tiegħu setgħet kisbet a favur l-evoluzzjoni ta' dan l-iżvilupp edukattiv.

Pero' anke kieku wieħed jagħmel dan it-tip ta' diskors, fl-opinjoni tiegħi, dejjem irid isir mill-perspettiva ta' kemm hi twila t-triq u ta' kemm għad fadal xi jsir biex tassew inkunu qegħdin fil-pożizzjoni li nagħtu lill-poplu tagħna dak l-istrument ta' edukazzjoni fis-sens wiesgħa li għandna bżonn fid-dinja tal-lum.

Madam Speaker, kif spjega l-Ministru, jien ngħid li llum aħna, bħala Maltin, ma nistgħux nagħmlu sistema edukattiva li l-karatteristika prinċipali tagħha hija ta' kompetizzjoni bejnietna l-Maltin, sistema li turi kemm aħna l-Maltin nistgħu nkunu lħaqna livelli ta' intelliġenza, maturita' u għerf a paragun ma' Maltin oħra.

Biex pajjiżna jkun jista' jtejjeb il-kwalita' tal-ħajja u jkun jista' jiżviluppa l-kompetizzjoni tagħna l-Maltin fir-rigward ta' l-iżvilupp tal-ħiliet u tat-talenti tagħna, il-kompetizzjoni trid tkun mal-bnedmin tad-dinja kollha.

Dan għaliex, kif għidna kemm-il darba, id-dinja għaddejja - biex ma ngħidx għaddiet - minn rivoluzzjoni ta' entita' enormi, ta' istatura bħal dik tar-rivoluzzjoni industrijali.

Illum il-ġurnata bir-rivoluzzjoni ta' l-elettronika, ta' l- informatika u tat-teknoloġija tal-computers nafu li t-tkattir tal- prosperita' jiddependi minn din il-ħidma flimkien ma' kompetizzjoni ta' ħafna swieq u oqsma oħra.

Hija kompetizzjoni li tirrikjedi li jsir dak kollu possibbli biex jekk jista' jkun ma jkunx hawn lanqas bniedem wieħed fostna l-Maltin u l-Għawdxin li ma jkunx ingħata l-opportunita' effettiva li jiżviluppa l-ħiliet, il-potenzjal, il-kreattivita' u l-intelliġenza tiegħu.

Meta l-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien stedinni nservi bħala shadow minister f'dan id-dekasteru jien ħassejt li r-rwol tiegħi għandu jkun li nappoġġa u ngħin b'entużjażmu dak kollu li jkun fid-direzzjoni t-tajba u għall-ġid ta' pajjiżna f'dan is-settur.

Jien fhimt li f'dan id-dekasteru huwa importanti li nimbotta dak li huwa għall-ġid komuni u mhux dak li jista' temporanjament jidher li jkun fl-interess tal-partit, fl-interess partiġjan.

Ridt nipprova sabiex f'dan is-settur inħares lejn il- kwestjonijiet li jqumu minn żmien għal żmien fid-dawl ta' l-interess nazzjonali u nipprova nagħti mill-aħjar li nista' l-kontribut umli tiegħi għall-konsolidament u għat-twessiegħ ta' l-arja tal-consensus li jien nemmen li f'dan is-settur hi meħtieġa u essenzjali għall-ġejjieni.

Safejn naf jien dak kollu li għamilt u għidt matul dawn is-seba' xhur ta' dan il- Gvern huwa xhieda ta' dan li qed ngħid anke jekk mhux dejjem ġejt mifhum minn kulħadd u anke jekk mhux dejjem sibt min jaqbel ma' dan it-tip ta' atteġġament.

Jien nemmen li l-ġid tal-pajjiż jitlob li wieħed jimxi f'din il-perspettiva u anke l-kummenti li qed nagħmel illum hawnhekk huma ispirati minn dan il-motiv ta' kif wieħed għandu jħares, nerġa' ngħid, lejn kollox, imma b'mod partikolari lejn il-qasam ta' l-edukazzjoni.

Madam Speaker, jien naturalment segwejt b'attenzjoni kbira mhux biss dak li qal illum il-Ministru f'din il-Kamra imma dak kollu li kien qed jiġri fil-qasam ta' l-edukazzjoni f'dawn is-seba' xhur tal-Gvern il-ġdid.

Kelli diversi okkażjonijiet fejn ħassejt li għandi naqbel u ħassejt li għandi nfaħħar ħafna minn dak li wieħed jara u jisma' fuq dan is-suġġett u apprezzajt ukoll li l-Gvern il-ġdid, permezz tal-Ministru tiegħu, kien qiegħed jieħu dan l-atteġġament li jkompli jibni fuq it-tajjeb li sab, li jkompli bl-isforzi biex jirranġa fejn hu dgħajjef u fejn jista' jkun żbaljat.

Allura l-atteġġament tiegħi hu li nirriżerva l-ġudizzju, nagħti ċans u nara kif se tiżviluppa d-direzzjoni li qed jagħti l-Gvern.

Wieħed jaqbel mal-biċċa l-kbira tad-diskors tal-Ministru - dan id-diskors smajnieh drabi oħra, mill-istess Ministru u anke mill-Ministri preċedenti fl- amministrazzjoni li minnha jien kont nagħmel parti, b'enfasi differenti.

Imma fuq kwantita' ta' argumenti hemm qbil li nkomplu f'dawk id- direzzjonijiet li huma bażi tajba għall-evoluzzjoni ta' edukazzjoni ta' kwalita'.

Jien fhimt li f'dan il-kamp edukattiv qegħdin nersqu iktar lejn sitwazzjoni fejn tkun tista' tiġi adottata dik li bl-Ingliż insejħulha a bipartisan approach.

Fl-aħħar tad-diskors tiegħu l-Ministru Bartolo deher li kien qed jgħid li m'għandniex nagħtu l-impressjoni li fuq l-edukazzjoni qed nagħmlu xi ħaġa li fuqha jaqblu ż-żewġ partiti għax inkella nistgħu nagħtu l-impressjoni li qed nagħmlu eżerċizzju ta' partitokrazija u mhux ta' demokrazija.

Jien, bir-rispett kollu, naħseb li wieħed irid jifhem aħjar x'irridu nfissru meta ngħidu li fil-qasam edukattiv għandna bżonn a bipartisan jew a multipartisan approach.

Fl-edukazzjoni l-ħsad tal-frott tal-miżuri, d- deċiżjonijiet, il-policies u l-istrateġiji li wieħed jadotta ma jsirx f'temp ta' sena jew tnejn, lanqas f'temp ta' leġislatura, imma jsir f'temp u fi żmien ħafna itwal.

Il-Ministru Bartolo semma 10 u 15-il sena.

Allura huwa importanti ħafna li wieħed jagħti lil kull min huwa nvolut f'dan il- kamp messaġġ ta' djalogu kostruttiv kontinwu, ta' evoluzzjoni kontinwa imma ta' direzzjoni li għandha ċerta stabbilta' u kontinwita'.

Madam Speaker, meta wieħed jara x'inhi l-mozzjoni li għandha quddiemha l- Kamra llum li biha l-Gvern se jwaqqaf Kummissjoni Nazzjonali għall- Edukazzjoni, ir-reazzjoni spontanja ta' kulħadd, anke ta' sħabi, hija waħda pożittiva u qed ngħidu li din hija ħaġa tajba.

Ma' l-ewwel daqqa t'għajn wieħed itendi li jgħid li nistgħu mmexxu, pero' jekk fl-edukazzjoni rridu nagħtu kontribut li huwa validu ma nistgħux aħna naqblu b'mod simpliċistiku.

Wara li smajt lill-Ministru Bartolo jispjega ħafna dettalji - nista' ngħid li naqbel mal-biċċa l-kbira ta' l-affarijiet.

Iżda nista' ngħid li l-Gvern jaħseb li jrid jagħmel hekk u by and large aħna naħsbu li din hija fid-direzzjoni t-tajba, allura npoġġu bil-qiegħda nċapċpu u ngħidu li naqblu?

Ma naħsibx li dan huwa l-eżerċizzju li aħna rridu nagħmlu.

Ma naħsibx li nkunu qed naqdu dmirna jekk aħna nittrattaw din il-mozzjoni sempliċement skond kif tolqot l-għajn.

L-ewwelnett għaliex l-edukazzjoni hija suġġett ta' importanza kbira, u anke għaliex wara li flejtha u wara li smajt l-ispjega tal-Ministru, bilfors ikolli ngħid li għad għandi riżervi fuq din il-Kummissjoni.

Meta wieħed jirrifletti sewwa fuq din il-mozzjoni donnu jsib kif jgħid l-Ingliż that there may be more than meets the eye, li taħt il-brix proverbjali tal-wiċċ hemm kwesjtonijiet importanti li fl- opinjoni tiegħi jenħtieġu spjega u amplifikazzjoni.

Għalhekk fl-ispirtu tal- ġid li aħna nixtiequ li jsir fil-qasam ta' l-edukazzjoni minn din in-naħa nixtiequ nispjegaw id-diffikultajiet li aħna għandna.

Il-Ministru ġab il- mozzjoni hawn għaliex qed jagħti piż kbir u rilevanza kbira lir-rwol ta' din il-Kummissjoni u allura wieħed bilfors irid jagħmel skrutinju tajjeb ta' dak li aħna verament qed nagħmlu.

Meta naħseb fuq din il-mozzjoni nibda nistaqsi lili nnifsi jekk dan huwiex każ ta' idea tajba li tista' qed issir b'mod ħażin.

Qed ngħid dan għaliex fid-diskors kollu ta' din il- mozzjoni, fil-kostruzzjoni anke ta' din il-kummissjoni, hawn diskors xi ftit kontradittorju.

Aħna qed naraw li s-sinjal li wieħed jista' jagħti minn din il-kummissjoni jista' jkun sinjal li huwa żbaljat.

Fuq din il- kwesjtoni rrid nispjega punt punt għaliex naħseb li l-affarijiet jistgħu, u setgħu, saru aħjar.

Ħalli nibda minn punt li m'għandux x'jaqsam miegħu l- Ministru responsabbli mill-qasam ta' l-edukazzjoni.

Madam Speaker, aħna għandna Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra li jiltaqa' regolarment biex suppost jippjana l-ħidma ta' dan il-Parlament.

Dan il-Kumitat iltaqa' u ħadd ma semma li ġejja mozzjoni għad-diskussjoni.

Imbagħad nhar l-Erbgħa fil-għaxija waqt il-ħin ta' l-Aġġornament skoprejna li se naġġornaw għat-Tnejn fil-għodu - jiġifieri llum - biex niddiskutu l- mozzjoni li għandna quddiemna bil-ħsieb li nagħtu l-approvazzjoni tagħna għad-deċiżjoni tal-Gvern li jwaqqaf il-Kummissjoni Nazzjonali għall- Edukazzjoni, u rċevejna l-aġenda nhar il-Ġimgħa li għaddiet.

Madam Speaker, jien naħseb li dan m'huwiex mod tajjeb ta' kif għandna nimxu.

Għaliex jekk is-suġġett huwa ta' daqstant importanza, u jekk qed ngħidu li rridu nagħtu opportunita' lill-Parlament biex jagħti ħarsa wiesgħa fuq is- suġġett ta' l-edukazzjoni, kif nistgħu nagħmlu diskussjoni mil-lum għal għada?

Madam Speaker, jien naħseb li m'għandux jibqa' jiġri hekk għaliex inkella bil-kliem inkunu qed ngħidu li nixtiequ nittrattaw l-affarijiet bis- serjeta', pero' x'ħin niġu fuq il-bank tal-prova din is-serjeta' ittir mar- riħ u nibdew nagħmlu teatrin minn affarijiet serji imma fil-verita' jkun hemm ukoll ħwejjeġ li m'humiex ta' serjeta'.

Jekk niddiskutu l-mozzjoni - li hija maħsuba li tqanqal diskussjoni fuq l-edukazzjoni - b'dan il-mod, naħseb li ma jagħmilx ġustizzja lanqas ma' l-isforzi ta' min irid li s- suġġett jiġi trattat bl-ikbar serjeta'.

Madam Speaker, imbagħad hemm il-punt l-ieħor li jien nagħtih ċerta importanza.

Il-Gvern qed jipproponi li jwaqqaf Kummissjoni Nazzjonali għall- Edukazzjoni meta l-Gvern diġa' waqqafha.

Din il-Kummissjoni bdiet taħdem diġa' u issa l-Gvern qed jitlobna li napprovaw din il-kummissjoni.

Madam Speaker, għadu frisk f'moħħna d-diskors tiegħek ta' nhar is-Sibt li għadda meta int tkellimt dwar il-perspettiva nazzjonali tal-Parlament Malti minkejja li huwa prodott ta' ideat politiċi differenti.

M'iniex ċert li din il-kummissjoni tista' tiġi kwalifikata bħala "Kummissjoni Nazzjonali".

Hawnhekk hawn punt li naħseb li rridu nagħtu kasu.

L-ewwelnett jekk wieħed jaqbad il-versjoni tal-policies aġġornati tal-Partit Laburista u jara ftit kif kienet imsawra l-proposta fil-ktieb "Iċ-Ċittadin l-Ewwel", il-politika ġdida Laburista, f'paġna 81 isib miktub hekk:

"Ikun hemm Kummissjoni Nazzjonali ta' l-Edukazzjoni li jieħdu sehem fiha rappreżentanti minn kull qasam importanti tal-pajjiż u li xogħlha jkun li ssegwi dak li hu għaddej fl-edukazzjoni, tagħti ħarsa fit-tul lejn dak li hemm bżonn fil-futur u tagħmel minn kollox biex tgħolli l- kwalita' ta' l-edukazzjoni u t-taħriġ f'pajjiżna."

Jiġifieri hawnhekk dak iż-żmien l-idea kienet li jkun hawn Kummissjoni li tkun magħmula minn rappreżentanti minn kull qasam importanti tal-pajjiż.

Jiena nistaqsi: Huwa veru li din il-kummissjoni hija magħmula minn rappreżentanti minn kull qasam importanti tal-pajjiż?

Jien nixtieq nistaqsi wkoll x'konsultazzjoni saret dwar it-twaqqif ta' din il- kummissjoni.

Nafu li jkun hemm konsultazzjonijiet fuq it-tfassil tal- curriculum minimu nazzjonali u konsultazzjonijiet fuq kwestjonijiet oħrajn li jolqtu l-qasam edukattiv, imma fuq it-twaqqif ta' din il-kummissjoni ma' min saret konsultazzjoni?

Ġie rrapportat fil-gazzetti li meta l-Ministru kien qiegħed ikellem lill- kapijiet ta' l-iskejjel waqt is-seminar li sar fil-Lukanda Diplomat, huwa qalilhom, fost ħwejjeġ oħra, li qed jaħseb biex jippubblika white paper fuq il-qasam ta' l-edukazzjoni kollu kemm hu.

Dan is-seminar sar fl-20 ta' April.

Ftit wara, minflok ma ħarġet il-white paper, twaqqfet mill-ewwel din il-kummissjoni.

Tħabbru l-ismijiet fil-gazzetti u issa qegħdin hawnhekk sabiex niddiskutu l-mozzjoni, fejn hawn magħrufa wkoll it-terms of reference tagħha.

Allura ma' min saru l-konsultazzjonijiet dwar din il- kummissjoni?

Fi ħdan liema organi saru?

Fejn ġiet diskussa?

Għax nerġa' ngħid li aħna m'aħniex qegħdin nagħmlu xi think tank - ħaġa li kull Ministru u kważi kull membru ta' din il-Kamra għandu dritt jagħmel - imma qegħdin hawn biex tiġi mwaqqfa kummissjoni li l-Gvern jixtieq li jagħtiha l- awra ta' kummissjoni nazzjonali.

Għalhekk naħseb li wieħed ma jistax f'nifs jgħid li l-affarijiet iridu jsiru b'mod ta' sħubija imbagħad jipproponi kummissjoni li konsultazzjonijiet dwar il-funzjonijiet u l- kompożizzjoni tagħha bażikament ma jkunu saru ma' ħadd.

Hemm punt ieħor Madam Speaker, li xtaqt li kieku l-Ministru rrifera għalih anke fl-introduzzjoni tiegħu.

Sal-lum, il-qasam ta' l-edukazzjoni huwa regolat bil-Liġi dwar l-Edukazzjoni - liġi li għandna nsegwu - u fost ħwejjeġ oħra din il-liġi tipprovdi għal Kunsill għall-Edukazzjoni.

Hemm Kunsill għall-Edukazzjoni li huwa mwaqqaf bil-liġi u l-kompożizzjoni tiegħu m'hjiex waħda ad hominem; m'hijiex kompożizzjoni skond il-persuni partikolari li huma imma hija rappreżentattiva fejn parti minnhom huma nominati mill-kunsilli ta' l-iskejjel u oħrajn mill-ministru.

Il-liġi tispeċifika bi preċiżjoni li f'dan il-kunsill irid ikun hemm rappreżentant ta' kull skola u li l-membri maħtura mill-ministru jridu jirrapreżentaw lill-pubbliku in ġenerali, fosthom membri biex jirrappreżentaw lill- iskejjel tal-Knisja Kattolika f'Malta u lill-iskejjel l-oħra li m'humiex skejjel ta' l-Istat.

Dan hu kunsill għall-edukazzjoni mwaqqaf b'liġi u jien nistaqsi: Dan il-kunsill qiegħed imwaqqaf?

Huwa nominat?

Ġie mitlub il- parir dwar it-twaqqif ta' din il-kummissjoni?

Għandna liġi li taħseb għal kunsill għall-edukazzjoni li għandu l-funzjonijiet li jagħti pariri fuq kull ħaġa li għandha x'taqsam ma' l-edukazzjoni, sew kif jidhirlu xieraq dak il-kunsill jew inkella kif jiġi riferit lilu mill-ministru.

Huwa kunsill li għandu funzjoni mogħtija lilu b'liġi li jħejji pjainjiet għall- iżvilupp ta' l-edukazzjoni u għal integrazzjoni aħjar tas-servizzi edukattivi f'Malta - dawn il-funzjonijiet kien qed jirriferi għalihom il- Ministru fl-introduzzjoni tiegħu - u għandu l-funzjoni li jagħti pariri lill-ministru dwar kull proposta ta' emenda għad-dispożizzjonijiet ta' l- Att dwar l-Edukazzjoni nnifsu.

Jiena nifhem il-preokkupazzjoni tal-Ministru li jħares lejn dan il- Kunsill għall-Edukazzjoni u jistaqsi jekk dan il-kunsill jaħdimx jew jekk iltaqax, u jekk iltaqa' kemm-il darba ltaqa'?

Il-Ministru qalilna li l- parti tal-kunsill kienet l-aktar waħda li ma ħadmitx fil-liġi.

Dan il- kunsill fil-fatt iltaqa' biex iwettaq il-funzjoni tiegħu kull meta kien hemm proposti ta' tibdil fil-liġi, meta kien hemm proposti ta' bidliet strutturali fil-qasam edukattiv bħal meta kien hemm il-proposta ta' twaqqif tal-Junior College u fuq insistenza tal-Malta Union of Teachers, iltaqa' wkoll sabiex jiddiskuti s-settur post-sekondarju u sabiex jagħti pariri u jagħmel proposti.

Fil-fatt qabel u għamel skema ta' kif għandu jiġi ttrattat is-settur post-sekondarju.

Iltaqa' xi darba oħra anke biex jiddiskuti kwestjonijiet marbutin mat-teknoloġija ta' l-informatika u jien informat li mid-dehra din kienet laqgħa li ma tantx kellu suċċess.

Jien nifhem li wieħed jista' jgħid li l-Kunsill għall-Edukazzjoni għandu wisq forma ta' assemblea u huwa wisq kbir - fil-fatt dan fih rappreżentant minn kull skola fejn hemm kunsill ta' l-iskola, imbagħad numru, li ma jkunx ikbar minnu, ta' nies oħra li jirrappreżentaw il-pubbliku ġenerali, l- iskejjel tal-knisja, l-iskejjel fondazzjonali, l-iskejjel privati u oqsma oħra fil-qasam edukattiv - pero' huwa metodu li tiġi l-Parlament u ma tgħidx x'se jsir mill-Kunsill għall-Edukazzjoni?

Dan se jitneħħa, se jiġi riformat jew se jitħalla hemm?

Aħna ma nafux x'se jiġri minnu dan il- kunsill, apparti li qiegħed hemm bil-liġi.

Il-liġi tesiġi li ma jistgħux isiru bidliet fl-Att dwar l-Edukazzjoni hawnhekk qabel dawn il-bidliet jiġu riferiti lil dan il-Kunsill għall-Edukazzjoni.

Jien ma nafx jekk l-abbozz ta' liġi li ppreżenta l-Ministru għall-Ewwel Qari intbagħatx lil dan il- Kunsill għall-Edukazzjoni u lanqas naf jekk dan il-kunsill huwiex imwaqqaf u minn min hu magħmul.

Fi żmien meta kien imwaqqaf kien hemm rappreżentanza miż-żewġ naħat tal-Kamra, jekk m'iniex sejjer żball mill- istess Onor. Bartolo u mill-Onor.

Tonio Borg.

Hawnhekk qed nagħmlu kummissjoni meta ma ġietx riżolta l-kwestjoni tal-Kunsill għall- Edukazzjoni.

Madam Speaker, punt ieħor huwa li aħna qegħdin ngħidu li din hija kummissjoni nazzjonali.

Pero' kummissjoni nazzjonali tkun kummissjoni li tkun magħmula kollha kemm hi minn persuni nominati u appuntati personalment mill-Ministru?

Persuni li jċemplulhom mill-ministeru u jgħidulhom li l- Ministru se jwaqqaf kummissjoni dwar l-edukazzjoni u qiegħed jistiednek biex isservi fuqha?

Imbagħad wieħed irid jagħti r-risposta dwar jekk jaċċettax jew le.

Jiena qed ngħid: Hekk għandha ssir, jew inkella għandha tkun magħmula minn nies li jirrappreżentaw l-oqsma differenti?

Nerġa' ngħid li fil-proposta kif fhimtha jiena kif hija mfissra fil-proposti tal- Partit Laburista qabel l-elezzjoni kellha tkun magħmula minn persuni li jirrappreżentaw l-oqsma differenti.

Lil min qed jirrappreżentaw in-nies li għandna fuq il-kummissjoni?

X'konsultazzjoni saret, Madam Speaker?

Qegħdin ngħidu wkoll li din se tfittex finanzi mis-settur privat u nixtiequ li jkollha ċerta miżura ta' suċċess anke f'dan ir-rigward.

Imbagħad wieħed isib li s-setturi kostitwiti li l-aktar li jirrappreżentaw dawn is-setturi bil-kemm issibhom rappreżentati.

Veru li ssemmiet il- figura tas-Sur Tony Cassar.

Is-Sur Tony Cassar huwa magħruf għall- imprenditoria' tiegħu, pero' qiegħed hawn a titolo personale mhux biex jirrappreżenta l-fehma tal-Federazzjoni ta' l-Industrija.

Il-Ministru qal li hu ma xtaqx li l-kummissjoni tkun magħmula minn nies li jkunu qegħdin jirrappreżentaw proprju l-fehmiet ta' dawn il-korpi kostitwiti.

Pero' bir- rispett kollu jien ngħid li kieku ridna li l-kummissjoni twettaq il- funzjonijiet tagħha u tilħaq l-objettivi tagħha, kif hemm fit-terms of reference, il-persuni nominati fuqha kellhom jiġu mill-firxa ta' l-oqsma differenti tal-kamp edukattiv u ta' l-oqsma relatati.

Il-Ministru kien qiegħed jgħid li ma jridx li jkollu kummissjoni li tirrepetilu l-ġudizzji u l-evalwazzjonijiet li jisma' minn ġo ħdan il-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, l- Universita' u setturi oħra, imma jrid li jkollu struttura li tħares minn barra lejn dawn l-affarijiet.

Jien m'iniex ċert jekk din l-istruttura li l- Ministru jridha li tħares minn barra għandhiex tkun kummissjoni nazzjonali.

Jista' jkun li hija ħaġa tajba li l-Ministru jkollu din l-istruttura biex tagħtih feedback u tagħmillu studji, riċerka u rapporti li m'humiex għaddejjin mill-kanali tas-soltu tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, tal-korpi kostitwiti, ta' l-assoċjazzjonijiet involuti u ta l-unions.

Imma ma naħsibx li għandha tkun kummissjoni nazzjonali.

Jien nemmen illi ma tantx jista' jkollok kummissjoni nazzjonali leġittima meta tkun magħmula u nominata b'dan il-mod.

Madam Speaker, jiena m'għandi l-ebda kumment negattiv x'nagħmel fuq il- kompetenza tal-membri li jiffurmaw din il-kummissjoni, pero' meta kien qiegħed jitkellem il-Ministru qalilna li din il-kummissjoni m'għandhiex poter eżekuttiv imma trid tkun kummissjoni li jkollha awtorita' morali.

Qal li jrid ikollha dak il-livell ta' awtorita' morali kif għandu l- Ombudsman, pero' l-Ministru jaf li l-Ombudsman għandu din it-tip ta' livell ta' awtorita' morali għax intgħażel bi proċess ta' consensus u b'konsultazzjoni.

Meta għażilna l-Ombudsman l-affarijiet għamilnihom kif għandhom ikunu.

M'hemmx dubju li l-Ombudsman għandu din l-awra ta' awtorita', din il-leġittimita' li forsi ftit awtoritajiet fil-pajjiż għandhom daqskemm għandu hu, għaliex tajjeb jew ħażin f'pajjiżna din it-tip ta' awtorita' morali li l-Ministru jrid li jkollha l-kummissjoni nazzjonali tiġi anke mill-mod ta' kif isiru l-affarijiet.

Għalhekk jista' jkun li jkollna the makings of a good idea, imma l-metodu li tiġi adoperata bih ikun kontro-indikat għall-objettivi u l-iskopijiet li wieħed irid jilħaq.

Irrid ngħid li meta wieħed jgħid "struttura nazzjonali" jkun qed jimplika struttura li tibbilanċja bil-fatti u fid-deher l-ispectrum sħiħ u li tirrifletti l-pluraliżmu ta' l-ideat soċjo-politiċi differenti li jkun hawn fil-pajjiż.

Jiena ma nkunx qed inkun onest mal-Kamra u mal-Ministru jekk ma ngħidx li filwaqt li m'għandi xejn x'ngħid dwar il-kompetenzi professjonali tan-nies li qed jiġu nominati fuq din il-kummissjoni, ma nistax ma ngħidx li l-miżien ixaqleb bil-kbir lejn ċertu orjentament ta' ħsieb soċjo-politiku li fil-pajjiż kulħadd jafu.

Jien naħseb li biex ħaġa tkun verament nazzjonali ma rridux nagħmluha hekk, pero' f'dan il-każ ma narax li kien hemm l-iċken tentattiv biex l-Oppożizzjoni tiġi involuta u tagħti l-kontribut kostruttiv tagħha.

Gvern Nazzjonalista, mhux fi struttura waħda imma f'diversi okkażjonijiet, ipprova jikkonsulta man-naħa l-oħra u stedinha biex tkun preżenti ħalli tagħti l-kontribut tagħha, pero' f'din l-okkażjoni ma kienx hawn lanqas l-iċken tentattiv biex wieħed forsi jitlob għal xi suġġerimenti.

Ħadd m'hu marbut biex josserva dawk is- suġġerimenti li jingħataw, imma fl-ispirtu li rridu naħdmu flimkien għall- ġid tal-pajjiż naħseb li dan irridu nagħmluh bil-fatti u mhux bid-diskors.

Madam Speaker, jidhirli li dan il-punt huwa mportanti għax meta wieħed iħares lejn it-tielet term of reference tal-kummissjoni jara li qiegħed jingħad li l-kummissjoni għandha:

"Tagħmel rakkmandazzjonijiet għal bidliet li jkun hemm bżonn biex l- edukazzjoni f'Malta tkun waħda effettiva u tiżgura li l-pajjiż ikollu nies bil-ħila meħtieġa għas-soċjeta' u għall-ekonomija moderna tal- futur.".

Fl-opinjoni tiegħi dan it-term of reference huwa brief essenzjalment politiku - qed ngħid politiku fis-sens tajjeb tal-kelma mhux fis-sens politiku partiġjan - fejn dan il-grupp ta' nies irid jagħti pariri u rakkmandazzjonijiet dwar l-għażliet għall-futur ta' pajjiżna.

Fl-opinjoni tiegħi l-kompożizzjoni ta' din il-kummissjoni setgħet tkun ħafna aktar bilanċjata milli fil-fatt hi - b'mod li tirrifletti aħjar is-sitwazzjoni fil-pajjiż - anke għaliex fil-pajjiż ma kienx hawn diskussjoni karga fuq dan is-suġġett ta' l-edukazzjoni u dan huwa mertu anke tal-Ministru.

Allura la ma kienx hawn din l-atmosfera ta' politiċizzazzjoni fuq dan is- suġġett, fl-opinjoni tiegħi, kien ikun ħafna aħjar li kieku l-metodu li għażilna għall-kompożizzjoni tagħha kien differenti.

Madam Speaker, irrid ngħid ukoll li ma nafx kemm huwa fair u etiku li wieħed jagħmel kummissjoni, jinnomina n-nies, jippubblika l-ismijiet tagħhom, jiġi jagħmel mozzjoni fil-Parlament, jagħtihom terms of reference u mbagħad jiġi jgħid lill-Oppożizzjoni biex tapprovahom.

Kieku l- affarijiet kienu bil-kontra u jien bħala ministru ta' l-edukazzjoni kont immur fuq l-Onor.

Bartolo b'lista ppubblikata ta' nies diġa' magħżula u li diġa' bdew jaħdmu u allura ma nistax nerġa' lura minn kelmti, kien ikun fair u etiku?

Jiena naħseb li kieku l-Ministru kien fil-pożizzjoni tiegħi kien jagħmel diskors feroċi f'din il-Kamra.

Mhux hekk biss, imma lanqas huwa fair ma' l-istess nies li huma nnominati fuq dik il-kummissjoni li tesponi isimhom bla ma tikkonsulta lil ħadd u mbagħad tmur u titlob l- approvazzjoni u l-kunsens tal-Kamra.

Irrid ngħid li l-Ministru għamel sforz biex isib l-aħjar nies kompetenti, kapaċi u rappreżentattivi, imma din l-idea tajba seta' ħadimha ħafna aħjar u l-fatt li ma ħadimhiex aħjar nibża' li jnaqqas mill-impatt u l-effett li seta' jkollha.

Nerġa' ngħid li jekk il-Ministru jrid jagħmel think-tank, kitchen cabinet, brains trust, grupp ta' nies li jkun responsabbli bażikament lejh ...

Huwa veru li nistgħu niddiskutu x-xogħol ta' din il- kummissjoni hawnhekk - wara kollox dan il-Parlament m'hawn ħadd li jista' jżommu milli jiddiskuti kwalunkwe ħaġa taħt il-kappa tax-xemx - imma finalment il-kummissjoni hija responsabbli lejn il-Ministru u jiena ma jkollix diffikulta' jekk il-Ministru jgħid li għandu bżonn kumitat ta' ċertu tip ta' esperti u se jagħżel esperti li ġejjin mid-diversi oqsma tal- kamp edukattiv għaliex iħoss li minbarra d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, id- dipartimenti fi ħdanu, l-Universita' u ħafna affarijiet oħra xorta jixtieq li jkollu opinjoni fformata minn grupp ta' nies li jaraw l-affarijiet b'mod aktar detached.

Kieku għamel hekk jiena kont ngħid li din hija ħaġa trasparenti, il-Ministru jrid kumitat biex jagħtih il-pariri, għandu dritt li jagħżlu hu, għandu dritt li jkollu dan il-kumitat, nafu fejn aħna u nawgurawlu li dan il-grupp ta' nies ikollu l-akbar suċċess.

Imma li mbagħad tipprova ddaħħal din is-sitwazzjoni taħt it-titlu ta' "nazzjonali" ...

Jien jidhirli li l-metodu ta' kif saru l-affarijiet ma jiġġustifikax li l- kummissjoni tissejjaħ "nazzjonali".

Għalhekk jien naħseb li f'sitwazzjoni bħal din ma jistax jonqos li jkolli dawn ir-riżervi fuq din il-kummissjoni.

Għad irrid nifhem eżattament xi trid tagħmel, kif se tagħmlu u kif se taġixxi, għalhekk naħseb li l-affarijiet jistgħu jsiru ħafna aħjar.

Jien nixtieq - ma nafx il-Gvern għadux fil-waqt li jirrikonsidra din is- sitwazzjoni - li l-affarijiet nagħtuhom l-ispinta fid-direzzjoni li ddikjara li jrid jagħtihom il-Ministru u fid-direzzjoni li nixtieq neħodhom jien.

Madam Speaker, it-terms of reference tal-kummissjoni huma ġeneriċi u wesgħin ħafna u meta wieħed jibda jiflihom ftit iktar isib li ma joħroġx għal kollox ċar jekk din il-kummissjoni hijiex se tkopri s-settur kollu edukattiv jew inkella hijiex se tiffoka fuq xi parti minnu.

It-terms of reference huma ġeneriċi u wesgħin ħafna.

Il-Ministru qalilna li l- kummissjoni m'għandux executive powers imma fl-istess ħin it-terms of reference tagħha jgħidu li din il-kummissjoni se jkollha d-dritt tagħmel l- awditjar soċjali, funzjoni li għandha n-natura ta' eżekuzzjoni ta' xi ħaġa partikolari.

F'dan l-awditjar soċjali diġa' hemm mibni fi ħdan id- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni l-capability, il-funzjonarji, l-uffiċjali pubbliċi li suppost qed jiġbru t-tagħrif meħtieġ ħalli jkun jista' jsir dan l-awditjar, dan il-quality assurance programme li għadna fil-bidu tiegħu.

Madam Speaker, nifhem li l-Ministru jista' jħossu frustrat meta jiġi ffaċċjat mill-burokrazija tad-dipartiment.

Jien ormai għandi esperjenza ta' kważi għaxar snin fis-settur pubbliku u nistqarr li kultant is-sistema tad-dipartimenti tal-gvern toħloqlok sensila ta' diffikultajiet biex tkun tista' timplimenta l-programm tiegħek.

Allura jista' jkun li l-Ministru jrid jipprova jkollu din l-istruttura li permezz tagħha jniggeż aktar lil din il-burokrazija sabiex timxi 'l quddiem.

Pero', x'se tkun ir-relazzjoni bejn din il-kummissjoni, id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni u l-ministeru?

Kif għidt aktar kmieni, t-tielet term of reference tgħid li din il-kummissjoni:

"Tagħmel rakkmandazzjonijiet għal bidliet li jkun hemm bżonn biex l- edukazzjoni f'Malta tkun waħda effettiva u tiżgura li l-pajjiż ikollu nies bil-ħila meħtieġa għas-soċjeta' u għall-ekonomija moderna tal- futur;".

Forsi, dan m'huwiex ukoll mission statement tad-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni?

Mhux dan hu x'suppost jagħmel dak li qabel konna nafuh bħala d-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni?

Mhux dan hu x'suppost tagħmel l- Universita'?

Allura x'se tkun ir-relazzjoni tal-kummissjoni ma' dawn l- affarijiet kollha?

Fid-diskors tal-Ministru saret riferenza għan-national minimum curriculum fejn nafu li għaddejjin proċessi biex dan jiġi aġġornat ħalli jkun jista' jirrifletti aħjar l-esperjenza li nkisbet minn kemm ilu jeżisti għal dawn l- aħħar snin u biex inbiddluh ukoll ħalli jintlaħqu obbjettivi li naqblu fuqhom ilkoll, jiġifieri li nsostnu l-kwalita' ta' l-iżvilupp tal- personalita' taċ-ċittadini tagħna u l-kwalita' ta' l-edukazzjoni, imma ntaffu kemm nistgħu t-tensjoni li tiġi minn enfasi mill-iktar esaġerata fuq l-eżamijiet bħala l-uniku mezz ta' stima ta' assessment tal-livelli li jkunu ntlaħqu.

Imma l-kummissjoni dwar in-national minimum curriculum kif se tidħol u x'se tieħu over minn dak il-proċess li għaddej bħalissa?

Meta ngħidu li l-kummissjoni se tagħmel awditjar soċjali dwar kif ikunu qegħdin jitmexxew u jingħataw is-servizzi edukattivi, qed ngħidu li għandha l-poter li tinvestiga l-affarijiet tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni u tagħmel monitoring ta' l-attivitajiet u l-performance tagħha?

Naħseb li l-Ministru ta kjarifika tal-frażi "awditjar soċjali" u tkellem dwar kif jixtieq jara li jiġi analizzat l-assenteiżmu u l-fenomenu tal- bullying fl-iskejjel tagħna.

Imma anke hawn, biex nanalizzaw l-assenteiżmu u l-bullying irridu proprju kummissjoni nazzjonali?

Għax il-fenomenu ta' l- assenteiżmu u tal-bullying u fenomeni oħrajn ikunu jridu jiġu analizzati u evalwati fil-livelli kollha.

Jien jidhirli li f'dan is-settur il- kummissjoni tirrikjedi li tkun ħafna iktar bilanċjata għaliex fil-fatt tista' tagħti ċertu orjentament partikolari u tista' anke tidduplika x- xogħol li jagħmlu ċerti dipartimenti bħad-dipartiment għall-iżvilupp tal- curriculum, id-dipartiment ta' l-operations, id-dipartiment li jaħseb għall- ħteġijiet kontinwi tas-servizzi ta' l-istudenti, id-dipartiment li jieħu ħsieb l-edukazzjoni ogħla u dik ta' l-adulti.

Jiġifieri hawn numru sostanzjali ta' uffiċjali edukattivi li suppost huma kwalifikati u mħarrġa biex jagħmlu ħafna minn dan ix-xogħol.

Allura jien nixtieq inkun naf kif se tkun ir-relazzjoni bejn ix-xogħol li qed isir mid-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni u x-xogħol l-ieħor li se tagħmel din il-kummissjoni.

Meta l- Ministru kien qiegħed jitkellem dwar ix-xogħol tal-kummissjoni qal li din se tkun tista' tagħmel hearings dwar kif se tgħaddi għall-istudju, kif se tagħmel ir-riċerka u kif se tiżviluppa l-opinjonijiet tagħha.

Meta tgħid li se tagħmel hearings ifisser li l-laqgħat tal-kummissjoni se jkunu kollha pubbliċi?

Se jkun hemm l-aġenda li ssir pubblika jew inkella l-kummissjoni tiddeċiedi meta tagħmel ix-xogħol tagħha li huwa pubbliku?

Irrid ngħid li mbagħad hemm ukoll punti li jirrigwardaw ċerti dettalji bħal, per eżempju, jekk jaqbilx li wieħed jiċċirkoskrivi x-xogħol ta' dan l-uffiċjal eżekuttiv - magħżul mis-settur pubbliku - li se jkun maħtur billi jħejji l-estimi annwali u jippreżentahom għall-approvazzjoni tal- kummissjoni.

Jien għandi rispett kbir għall-kompetenzi u l-esperjenza ta' l-uffiċjali pubbliċi - ħdimt ma' ħafna minnhom u meta tqis iċ-ċirkostanzi li jaħdmu fihom m'hemmx dubju li dawn jagħtu riżultati pożittivi ħafna.

Pero' nixtieq nistaqsi jekk jaqbilx li wieħed jintrabat li din il-kariga timtela bilfors minn uffiċjal pubbliku.

Ma stajniex ngħidu li preferibbilment ikun uffiċjal pubbliku u f'każ li all things being equal allura għandu jintgħażel l-uffiċjal pubbliku?

B'hekk lill-kummissjoni wieħed iħallilha ċ-ċans li tkun tista' anke timraħ biex tfittex l-aħjar nies bl-aħjar esperjenza u bl-aħjar kwalifiki.

Irrid ngħid ukoll li ma tantx jien favur il-mod kif jiġu mpjegati n- nies, li kif jingħad fil-mozzjoni jinħatru miċ-chairman tal-kummissjoni.

Jien naħseb li l-ħatra għandha tiġi approvata mill-kummissjoni bħala kummissjoni u mhux sempliċement miċ-chairman waħdu.

Naħseb li jkun aħjar jekk wieħed se mai jagħti l-fakulta' lill-kummissjoni li tista' timpjega - jidhirli li m'għandux jorbotha li timpjega biss minn fost l-uffiċjali pubbliċi imma għandu jgħid "preferibbilment ikunu uffiċjali pubbliċi" - u jħalli ċerta deċiżjoni ta' dan it-tip għad-diskussjoni mhux tac-chairman waħdu imma tal-kummissjoni kollha kemm hi.

Fl-opinjoni tiegħi l-ħatra ta' l-impjegati għandha tiġi vestita fil-kummissjoni u mhux fiċ-chairman.

Tajjeb ukoll li meta wieħed jitkellem fuq ir-rapport li jitressaq lill- Parlament jistabilixxi meta għandu jitressaq dan ir-rapport annwali għaliex hawnhekk qegħdin ngħidu "jitressaq rapport annwali dwar il-ħidma tagħha".

Fil-mozzjoni li kellna dwar it-teknoloġija ta' l-informatika l-pożizzjoni kienet li dan ir-rapport annwali, jekk m'iniex sejjer żball, irid jitressaq f'April.

Jien naħseb li wieħed irid jistabilixxi meta għandu jitressaq l-ewwel rapport annwali.

La ħassejna l-bżonn li fil-kummissjoni l-oħra dwar it-teknoloġija ta' l-informatika anke nistabilixxu x-xahar meta għandu jsir ir-rapport annwali, stajna anke hawnhekk nagħmlu l-istess ħaġa.

Fid-diskors tiegħu l-Ministru qalilna li lill-kummissjoni jridha tagħmel monitoring u jridha li tkun watchdog.

Imma din il-kummissjoni x'se tifli eżattament u ta' liema policies u pjani se tagħmel monitoring?

Ta' kull ħaġa dwar l-edukazzjoni taħt il-kappa tax-xemx?

Jiġifieri jien naħseb li b'xi mod wieħed irid joħloq qafas ta' pjan, ikollu policies li huma stabiliti u dokumentati sabiex wieħed ikun jista' jagħmel monitoring tagħhom.

Għaliex jekk qed nesiġu din il-funzjoni ta' evalwazzjoni x'se jiġi evalwat?

X'inhuma l-objettivi preċiżi li ġew stabiliti f'dan il-kamp?

Meta wieħed jiġbor l-informazzjoni, jidentifika l-ħteġijiet u jagħmel l- auditing ma' xiex se jqabbel l-miri?

Jien jidhirli li m'hawnx biżżejjed framework stabilit li fi ħdanu wieħed irid jopera.

Għalhekk naħseb li kien ikun ħafna aħjar kieku din il-kummissjoni twaqqfet b'metodu tali li tirrappreżenta iktar l-bilanċ ta' l-opinjonijiet soċjo-politiċi differenti li hawn fil-pajjiż.

Wieħed ikun qiegħed idaħħal rasu fir-ramel jekk jgħid li din il-kummissjoni għandha din il-firxa.

Jien għandi kull rispett għan- nies kollha li ġew nominati mill-Ministru sabiex iservu fuqha, imma min- naħa l-oħra wieħed ma jistax ma jsostnix dan il-kumment li qegħdin nagħmlu.

Jien ngħid li fir-rigward ta' dan is-settur ta' l-edukazzjoni rridu direzzjoni, strateġija u viżjoni ċara.

Il-fatt li qed nagħmel dawn il- kummenti fuq il-kummissjoni ma jfissirx li qed ngħid li m'hemmx bżonnha imma qed ngħid li għandu jkun hawn struttura - sejħilha kummissjoni jew kunsill - li tagħti ħarsa aktar mill-għoli ta' x'qed jiġri f'dan is-settur.

Jien naħseb li struttura bħal din tista' tagħmel il-ġid, bil-proviso li tkun magħmula u d-deċiżjonijiet isiru b'metodu aħjar minn dak li hemm.

Il- ministeru ta' l-edukazzjoni ma jeħux ħsieb biss l-iskejjel statali imma huwa responsabbli għall-edukazzjoni kollha fil-pajjiż, f'kull qasam u livell.

Madam Speaker, jiena naħseb li f'dan is-settur irridu nersqu lejn sitwazzjoni fejn id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni tisvesti ruħha kemm jista' jkun, mill-għoti tas-servizz innifsu.

Id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni għandha funzjoni enormi għaliex hi stess hi involuta fl-għoti tas-servizz.

Din tiddedika l-biċċa l-kbira ta' l-enerġija tagħha biex tagħti dan is- servizz a skapitu ta' funzjonijiet oħra importanti bħalma huma l- funzjonijiet regolatorji li permezz tagħhom tirregola s-settur kollu kemm hu, l-funzjoni li tippjana, l-funzjoni li tagħmel dak li f'din il-mozzjoni qed jissejjaħ l-awditjar soċjali, l-quality assurance u l-monitoring, u dan a skapitu tal-funzjoni li tikkordina u a skapitu tal-funzjoni li tgħin lill- Gvern u lill-Parlament jiffissa l-prijoritajiet li huma meħtieġa għall- iżvilupp ta' pajjiżna.

Jiġifieri jiena naħseb li hawn bżonn ta' struttura nazzjonali li tiggwida l-ministeru u d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, u jekk din l-istruttura tkun magħmula tajjeb tista' tagħmel ħafna ġid.

Madam Speaker, jien nemmen li għandna bżonn ta' strateġija nazzjonali u pjanifikazzjoni integrattiva f'dan is-settur u ma nafx jekk din il- kummissjoni nazzjonali li qiegħda tiġi proposta hawn hijiex fil-pożizzjoni li tipprovdi dan, li nagħmlu strateġija nazzjonali u li nippjanifikaw ma naħsibx li hija funzjoni biss tal-ministeru ta' l-edukazzjoni imma jrid ikun hemm l-involviment tal-partijiet kollha li għandhom interess u kontribut x'jagħtu f'dan is-settur.

Ngħid ukoll li l-partijiet kollha flimkien iridu jaħdmu għal din l-istrateġija nazzjonali għall-edukazzjoni li fuqha jimxi l-pajjiż, hemm min hemm fil-gvern, għaliex jiena nemmen li fil-qasam ta' l-edukazzjoni ma nistgħux nippjanaw skond il-perspettiva tal- gvern tal-ġurnata, għaliex hemm ħwejjeġ li jmorru 'l hinn mill-firxa taż- żmien li xi gvern jista' jipproġetta għalih innifsu bħala ż-żmien li fih iwettaq il-programm tiegħu.

Naturalment meta qed nitkellmu fuq strateġija nazzjonali qegħdin ngħidu li trid tkun xi ħaġa li hi ħajja u li tkun tista' tiġi riveduta b'mod sistematiku, konsistenti u regolari.

Huwa tajjeb li f'dan il-proċess mhux biss il-ministru, imma anke d-deputati ta' din il- Kamra - kif anke nsista l-Ministru nnifsu - ikollhom id-dritt u d-dmir li jagħtu l-kontribut tagħhom ħalli din l-istrateġija tiġi aġġornata kemm jista' jkun b'mod maqtugħ mis-sentimenti partiġjani.

Meta ngħid hekk bl- ebda mod ma rrid infisser li l-Gvern tal-ġurnata m'għandux id-dritt li jinfluwenza b'mod tajjeb, speċjalment fejn għandhom x'jaqsmu l-għażla ta' ċerti prijoritajiet, s-settur li qegħdin nitkellmu fuqu.

Imma li jkun hawn strateġija nazzjonali maħsuba u kemm jista' jkun maqbula naħseb li huwa ta' ġid għall-pajjiż kollu kemm hu, biex meta jkun hemm il-bidla fil-gvern - hawnhekk naqbel mal-Ministru - ma jseħħux rivoluzzjonijiet fil-qasam ta' l- edukazzjoni.

Għaliex bidla fil-gvern tista' ġġib bidla f'ċerti prijoritajiet pero' għandu jkun hemm evoluzzjoni u mhux rivoluzzjoni.

Jiena naħseb li d-diversi kwestjonijiet li qabad il-Ministru llum għandhom jintrabtu kollha f'qafas ta' viżjoni, strateġija u pjan, għaliex huwa fil- kontest ta' dak il-pjan li wieħed ikun jista' jsegwi l-iżviluppi li jkunu qegħdin isiru.

Jien nixtieq li fl-għeluq ta' din id-diskussjoni l-Ministru forsi jirreferi b'iktar preċiżjoni u jgħid jekk din il-kummissjoni hijiex se jkollha l-inkarigu li ssegwi dak li qed tagħmel l-Universita'.

Per eżempju, il-qasam terzjarju jaqa' fit-terms of remit ta' din il- kummissjoni?

U la qed insemmi l-Universita' nixtieq ngħid li m'għandniex nagħtu l-impressjoni li kwalunkwe importanza li tingħata lill-Universita' tista' tkun xi darba xi importanza żejda, għaliex l-Universita' hija l-post fejn jiġu fformati l-għalliema u s-suċċess tal-bidliet u r-riformi tal- mentalita' u ta' l-attitudni li huma meħtieġa jridu jinħmew proprju ġo l- Universita'.

Jien nemmen li biex il-bidliet li huma meħtieġa fil-qasam edukattiv ikunu jistgħu jiġu assimilati fis-sistema, irridu nagħtu importanza primarja lill-formazzjoni ta' l-għalliema li qiegħda ssir fl- Universita', għax inkella, wisq nibża', li nkunu qegħdin nagħżqu fl-ilma.

Għalhekk naħseb li wieħed jagħmel sew li jagħti importanza kbira lis-settur primarju, imma rridu noqogħdu attenti li ma nagħmlux diskors li jista' jiġi interpretat - anke jekk il-Gvern ma jkunx irid li jfisser hekk - bħallikieku l-Universita' ngħatat jew qed tingħata importanza żejda għaliex jien naħseb - anke minn dak li nsegwi u li nara - li l-Universita' rridu niżvolġulha r-rwol tagħha ta' pace setter , ta' struttura li tifformola l-mentalita' u l-attitudini, li toħloq il-klima u l-ambjent kulturali u li ġġib magħha żvilupp ta' kreattivita', ta' innovazzjoni u analisi kritika.

Mingħajr dawn il-kwalitajiet ir-riformi li l-Gvern irid jagħmel jogħtrulu u ma jirnexxulux.

Jien naħseb li f'dan is-settur ma nistgħux nimxu 'l quddiem jekk wieħed ma jgħinx lill-Fakulta' ta' l- Edukazzjoni sabiex torjenta ruħha aħjar għat-taħriġ professjonali ta' l- għalliema u anke għat-taħriġ ta' diversi support staff li huwa meħtieġ f'dan is-settur.

Il-ġimgħa li għaddiet jiena u l-Ministru Bartolo attendejna għall- Konferenza Ġenerali Annwali tal-Malta Union of Teachers u hemmhekk wieħed seta' jara d-diversita' ta' opinjonijiet, atteġġamenti u attitudnijiet li jeżistu fil-korp professjonali ta' l-għalliema.

Madam Speaker, jekk irridu nimxu lejn l-iżviluppi fil-qasam ta' l-edukazzjoni li għalihom kien qed jirriferi l-Ministru, hemm bżonn li tingħata iktar importanza lil dan is- settur.

Jiġifieri jekk wieħed mhux se jħares lejn l-Universita', b'mod partikolari lejn il-Fakulta' ta' l-Edukazzjoni, u jipprova jifhem ftit x'inhu l-prodott li qed tagħti l-Fakulta' u kemm dak il-prodott huwa mħejji biex jimplimenta l-bidliet li huma meħtieġa, allura naħseb li jista' jkollna ċerti problemi.

Waħda mill-problemi li rrifera għaliha l-Ministru - naħseb li hija waħda akuta u reali - hija dik li ħafna għalliema li joħorġu mill-Universita' jsibuha diffiċli li jmorru jaqdu d-dmirijiet tagħhom fl-iskejjel primarji ta' l-Istat.

Numru ta' għalliema, li donnu dejjem qed jiżdied, isibuha wkoll diffiċli li jmorru fi kwalunkwe skola ta' l-Istat u b'xi mod jagħżlu anke l-iskejjel li huma ta' natura oħra bħalma huma skejjel tal-Knisja, privati jew fondazzjonali.

Jien jidhirli li fil- formazzjoni ta' l-għalliema mhux biss hija importanti l-formazzjoni akkademika, teknika u professjonali imma anke ndaħħlu sens ta' missjoni, vokazzjoni u mpenn.

L-għalliem irid iħares lejn din il-professjoni mhux bħala għażla ta' mpjieg komuni imma bħala għażla vokazzjonali u ta' missjoni li jrid jidħol għaliha.

Meta niġu għas-settur edukattiv fil-qasam tekniku, jiena naqbel ħafna ma' dak li kien qed jgħid il-Ministru dwar l-importanza li l-edukazzjoni teknika u teknoloġika ma tibqax biss għażla tat-tieni klassi.

Pero' biex ma jibqax ikun hekk irridu nieħdu d-deċiżjonijiet li hemm bżonn jittieħdu.

M'hemmx dubju li biex pajjiżna jiżviluppa għandu bżonn ħafna aktar nies li huma ppreparati aħjar fid-diversi ħiliet ta' l-industrija tas-servizzi, tal- manifattura u tat-teknoloġija ta' l-informatika u għalhekk irridu noħolqu l- istrutturi biex dan nagħmluh.

Ta' min ifakkar li kien hemm il-proposta li jitwaqqaf kulleġġ ta' l-arti, xjenza u teknoloġija applikata, proposta li diġa' kien sar ċertu ammont ta' xogħol fuqha.

Il-ħsieb tal-Gvern preċedenti kien li din l-istruttura tibda topera fis-sena skolastika li se tibda f'Settembru li ġej u allura bilfors li nistaqsu x'se jiġri eżatt f'dan is-settur.

Se tkun għaddiet sena skolastika oħra u dawk l-ideat li kienu ġew żviluppati se nwaqqfuhom għal kollox?

Se niffriżawhom?

Se nbiddluhom?

Kif se nbiddluhom?

Huwa importanti li ssir xi ħaġa konkreta li tgħolli l-istatus ta' dan il-qasam ta' tagħlim imma li wkoll ittejjeb il- kwalita' tat-taħriġ u tat-tagħlim f'dan is-settur, inkella, fl-opinjoni tiegħi, inkunu qegħdin inpoġġu subgħajna fuq il-ferita u nagħmlu d- dijanjosi imma ma nkunux qegħdin nipprovdu l-kura li hija meħtieġa għaż- żmenijiet tal-lum u li forsi jmissna applikajna diġa' u li żbaljajna li ma applikajnihiex qabel, skond il-bżonnijiet li kellna.

Nerġa' ngħid li jiena naħseb li t-taħriġ ta' l-għalliema huwa qasam li wieħed għandu jiffoka fuqu u l-istess jista' jingħad għat-twaqqif ta' struttura li tieħu ħsieb dan il- livell post-sekondarju u l-livell vokazzjonali fl-oqsma tat-teknoloġija u f'oqsma tekniċi li huma importanti.

Imbagħad hemm punt ieħor li jiena naħseb li rridu nagħtuh imbottatura b'iktar urġenza.

Il-Ministru qalilna li meta tħares lejn l-iskejjel tara li skola li tkun qed tagħmel suċċess hija skola li għandha l-kap tagħha li għandu viżjoni, li kapaċi joħloq relazzjoni ma' l-għalliema u li kapaċi joħloq skema ta' tisħib bejn għalliema u ġenituri, filwaqt li skola li m'hijiex ta' suċċess hija skola fejn il-kap u l-għalliema ma rnexxilhomx jilħqu dawn il-kwalitajiet.

Jien kelli l-opportunita' - il-Ministru jkollu opportunitajiet iktar minni - li nattendi għal ċerimonji ta' għoti ta' premjijiet sew fl-iskejjel tal-gvern - l-aħħar li attendejt kien fl-iskola tas-Siġġiewi - kif ukoll fi skejjel tal-knisja u privati.

Ftit taż-żmien ilu jiena u l-Ministru konna flimkien fl-okkażjoni tal- premjazzjoni fl-iskola ta' Santu Wistin.

Din l-iskola, bħala kap, għandna lil Fr. Ray Francalanza, persuna denja li qed tiġi nominata fuq din il- kummissjoni.

Meta tkun f'din l-iskola tħossok tapprezza l-ambjent, l- atmosfera, is-sens ta' missjoni u l-viżjoni li għandha din l-iskola.

Fil- ftit ħin li għamilt hemm smajt bit-talenti ta' l-istudenti u bil-kontribut li jagħtu l-ġenituri.

L-investiment tal-ġenituri f'din l-iskola mhux investiment tant ta' flus imma huwa iżjed investiment ta' enerġija u ta' ħsieb.

Smajt ukoll dwar il-mod kif l-għalliema huma magħqudin bejniethom biex lil din l-iskola jġibuha 'l quddiem.

Jien kelli ċans nisma' d-diskors ta' Fr. Francalanza u meta mort l-iskola ta' Sant'Agatha, ir-Rabat smajt ukoll id-diskors tal-kap ta' dik l-iskola.

Il-kapijiet ta' dawn l-iskejjel meta jitkellmu jgħidu li l-viżjoni u l-identita' ta' l-iskola tagħhom jarawha f'din il-perspettiva.

Per eżempju, fl-iskola ta' Santu Wistin jingħataw sensiela ta' premjijiet għall-valuri; - premju għall-valur tad- dixxiplina, premju għall-valur tas-sħubija u premju għall-valur tal- parteċipazzjoni.

Għaliex qed ngħid dan, Madam Speaker?

Għaliex imbagħad, sfortunatament meta tmur fi skola ta' l-Istat issib li l-head ta' dik l- iskola, anke meta tkun head b'kapaċita' kbira, kważi tħossha li ma tistax titkellem fuq il-viżjoni u l-identita' ta' l-iskola tagħha.

Jiena naħseb - u ma naħsibx li l-Ministru qiegħed 'il bogħod minn dan il- ħsieb - li l-bidla radikali fis-settur ta' l-iskejjel ta' l-Istat trid tiġi billi nagħtu awtonomija u identita' lill-iskejjel tagħna.

Jekk l-iskejjel ta' l-Istat mhux se jsiru skejjel b'identita' kif inhuma l-iskejjel tal- knisja, fondazzjonali u privati, u m'aħniex se naslu.

MADAM SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il- ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li tkompli tinstema'.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nipproponi li jkompli jinstema'.

MADAM SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nissekonda.

MADAM SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Galea jkompli jitkellem.

Il- Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha talli għoġobha testendili l-ħin.

Madam Speaker, kont qed nitkellem fuq l-identita' ta' l-iskejjel u hawnhekk irrid nagħmel dikjarazzjoni billi ngħid li ma rridux nitilqu bl-idea li kulma jsir fl- iskejjel privati, tal-knisja u fondazzjonali huwa l-aqwa li wieħed jista' jimmaġina taħt il-kappa tax-xemx fl-edukazzjoni, għaliex hemm ħafna skejjel ta' l-Istat, primarji, kindergartens u sekondarji li x-xogħol li jsir fihom jiżboq fil-kwalita' lix-xogħol li jsir f'diversi skejjel li m'humiex ta' l-Istat.

Jiġifieri meta nkunu qed nitkellmu hekk irridu nifhmu li m'aħniex qegħdin nikkonsolidaw il-preġudizzju inġust li jeżisti f'diversi każi kontra l-iskejjel ta' l-Istat, għax kultant ċertu gwaj li jista' għandna fl-iskejjel ta' l-Istat inġibuh aħna stess - meta ngħid aħna m'iniex qed ngħid għaċ-ċittadini Maltin in ġenerali - bil-mod dispreġġattiv u inġust li bih kultant nitkellmu fuq l-iskejjel ta' l-Istat.

Pero' aħna ma nistgħux inpoġġu l-iskejjel ta' l-Istat tagħna ġo strait-jacket b'mod li jkollok kemm ikollok kapijiet ta' skejjel tajbin, ikollok kemm ikollok għalliema tajbin u jkollok kemm ikollok ġenituri li jikkollaboraw iridu jagħmlu dan kollu ġo qafas li jorbothom u minflok jagħti lok u sfog għall- enerġija u għall-kreattivita' kollha jiffrustrahom minħabba s-sistema li hemm.

Jiena jiddispjaċini li l-proċess ta' aktar awtonomija, identita' u deċentralizzazzjoni li l-amministrazzjoni preċedenti bdiet fil-qasam ta' l- iskejjel statali ma ġiex imbottat b'aktar enerġija u b'aktar qawwa.

Kien hawn min gerger li aħna konna qed ngħaġġlu wisq.

Jien ma rridx li mmorru ħafna passi iktar 'il quddiem milli fil-fatt hija kapaċi tassorbi s- sistema, imma jista' jkun li lil dawk li jgergru li qed ngħaġġlu wisq ma ngħaġġlux magħhom u lill awk li huma kapaċi jassorbu ritmu ta' progress iktar mgħaġġel nagħtuhom iċ-ċans li dak ir-ritmu jaqbduh, għaliex naħseb li dan huwa l-qofol ta' kollox.

Jekk nħarsu lejn l-Iskola San Andrea, per eżempju, insibu li din l-iskola sa ħames snin ilu lanqas kienet teżisti bħala idea embrijonika.

F'dan il- każ kien hemm grupp ta' ġenituri li ltaqgħu u ftehmu li jwaqqfu din l- iskola fondazzjonali, resqu għand l-awtoritajiet pubbliċi biex jitolbu l- permessi tal-bini u biex jitolbu l-awtorizzazzjonijiet meħtieġa u sabu huma stess fondi kapitali biex jibnu l-iskola, imbagħad ippjantawha, bnewha f'ħakka t'għajn u llum għandna skola ta' ċertu livell u skola li tidher li qiegħda tagħti ċerti riżultati.

Din l-iskola la għandha bżonn toqgħod tistenna sena u nofs biex timpjega l-għalliema jew l-istaff li jrid jieħu ħsieb it-tindif jew li jridu jagħmlu ħaġa jew oħra u lanqas trid tgħaddi minn kwantita' ta' burokrazija biex tiddeċiedi li, per eżempju, tagħmel post għall-isport jew biex tieħu inizjattivi oħra.

Allura minħabba f'hekk din timxi u jiena nemmen li meta l-iskejjel ta' l-Istat ikollhom l-istess faċilitajiet, jaslu biex jikbru.

Jekk ma nagħtuhomx l-istess faċilitajiet inkunu qegħdin inqabblu żiemel li għandu l-liberta' kollha li jimxi ma' żiemel ieħor li nkunu rbatnielu saqajh - mhux like with like - u ngħidu li ż-żiemel li rbatnielu saqajh m'huwiex tajjeb daqs iż-żiemel l-ieħor.

Jien naħseb li f'dan is-settur irridu nkomplu mexjin fid-direzzjoni li aħna mexjin pero' bi spinta akbar.

Naħseb ukoll li l-Minstru, bil-pariri ta' kull min hu konċernat, għandu jibda jindentifika numru ta' skejjel li jaf li għandhom il-kapaċita' li jassumu din ir-responsabbilita' u jżidilhom kemm jista' jkun l-awtonomija.

Naturalment jien naqbel mal-Ministru fejn qal li dan id-diskors ikun kollu fieragħ jekk ma tagħtix l-appoġġ u s- support meħtieġ biex dan ikun jista' jsir.

Irridu noqogħdu attenti li f'din ix-xewqa tagħna li naraw l-iskejjel ta' l-Istat jieħdu iktar awtonomija, ikollhom iktar identita', iktar liberta', iktar deċentralizzazzjoni u inqas burokrazija, ma nispiċċawx - kif hemm il- periklu li nispiċċaw - bil-kapijiet ta' l-iskejjel isiru managers ta' skola u jispiċċaw minn kapijiet ta' skola.

Jien naħseb li jrid jinstab il-metodu kif ma niġux f'sitwazzjoni fejn f'dawn l-iskejjel - li se ngħabbuhom b'poteri amministrattivi u poteri għan-nefqa tal-finanzjament li jkun irid jingħatalhom u li nistennew mingħandhom ċertu role modelling - il-kap ta' l-iskola jkun id-driver akkademiku ta' dan il-learning community li jrid imexxi u jkun il-persuna li trid tiġri wara min qed inaddaf, wara min qiegħed iqassam il-ħalib, wara min isewwi ħaġa u min isewwi oħra imma tkun dik il-persuna li verament qiegħda timbotta din il-komunita' kollha kemm hi u tkabbar l-atmosfera ta' tisħib, ta' team work, ta' kollaborazzjoni bejn għalliema u ġenituri.

Jiena naħseb li jekk lill-kapijiet ta' l-iskejjel ma nagħtuhomx dan is-support allura ma naslux.

Ma naħsibx lanqas li dan is- support, jekk irridu nibdew bis-serjeta', jista' jibqa' fil-forma sempliċement ta' xi skrivan fulltime jew wisq agħar ta' xi skrivan part- time.

Jekk ġo dawn l-iskejjel m'aħniex se npoġġu nukleu amministrattiv, skond il-qies ta' l-iskola, b'nies li għandhom ċerti kapaċitajiet li jistgħu jassumu ċerta responsabbilta' u b'direttiva lill-kapijiet li jiddelegaw ċerti funzjonijiet amministrattivi ta' kuljum lil dan in-nukleu amministrattiv, allura jista' jkun li t-tentattiv tagħna sabiex inwasslu lill-iskejjel ta' l-Istat jimxu iktar lejn din id-direzzjoni, jiltaqa' ma' xi diffikultajiet.

Huwa f'dan il-kontest fejn imbagħad wieħed irid jibda jitkellem fuq il- konċett ta' l-iskola bħala learning community u li wieħed jista' jiżviluppa l-konċett ta' learning society, konċett li iktar kemm naqra fuqu, iktar nifhem kemm huwa meħtieġ biex nilqgħu għall-isfidi tar- revoluzzjoni xjentifika u teknoloġika li għandna quddiemna.

Huwa fil- kontest fejn skola għandha dawn il-possibilitajiet li wieħed jista' jgħid li f'din il-komunita' ta' nies b'ideat u talenti differenti rridu niżviluppaw it-talenti ta' kulħadd b'dan il-mod li qed insemmi.

Huwa importanti wkoll, Madam Speaker, li wieħed jagħmel iktar enfasi milli forsi qegħdin nagħmlu li l-iskola għandha tkun l-aqwa organu tar-riċerka.

Fir- rivista "The Teacher" li toħroġ l-MUT kien hemm artiklu bl-isem ta' "Learning Community - Professional Community and the School as a Centre of Enquiry".

Jiena jidhirli li f'dan l-artiklu ta' ċertu Sir Thomas Giovanni li huwa professur ta' l-edukazzjoni u l-amministrazzjoni fi Trinity University f'San Antonio, Texas, fl-Istati Uniti ta' l-Amerka, jispjega ħafna minn dawn l-ideat li kien qed jitkellem dwarhom il-Ministru llum.

Dan l-artiklu jispjega li biex dawn l-ideat jintlaħqu u biex jiġi żviluppat il-konċett ta' learning society huwa importanti li l-iskola tkun organu ta' riċerka hi nnifisha.

GĦalhekk anke meta niġu għal-livell ta' awditjar soċjali u għal-livell ta' monitoring irrid naraw li dawn ukoll iridu jkunu funzjonijiet li jsiru anke fil-livell ta' l-iskejjel tagħna.

Dan il- proċess ta' evalwazzjoni, ta' awditjar, ta' quality assurance jrid isir ukoll fil-livell tal-grass roots.

Dan il-mekkaniżmu jrid jiġi mħaddem f'dawn il-livelli ta' l-iskejjel tagħna, għaliex naħseb li l-ħidma ssir bil- bosta aħjar jekk inkunu kapaċi nagħmluh b'dan il-mod milli jekk ikollna xi grupp ta' nies li b'mod ċentralizzat ikunu jistgħu jiżviluppawh minn fuq.

Huwa importanti ħafna li l-affarijiet nagħtuhom bażi kemm jista' jkun tajba.

Punt ieħor li ssemma u li huwa wkoll importanti huwa dak dwar id- dixxiplina, Madam Speaker.

M'hemmx dubju li din in-naħa taqbel li għandu jkun hemm reviżjoni tal-Kodiċi tar-Regoli tad-Dixxiplina.

Din hija ħaġa li għamilna riferenza għaliha fil-manifest elettorali tagħna u naħseb li dan huwa suġġett li rridu nagħtu kontribut fih ilkoll kemm aħna.

Huwa suġġett li jrid jiġi evolut mid-diskussjonijiet bejn għalliema, ġenituri u anke studenti u rrid nirrimarka li fuq din il-Kummissjoni Nazzjonali għall- Edukazzjoni m'iniex qiegħed nara preżenza ta' xi ħadd li ġej mill-qasam studentesk.

Jiena naħseb li dan m'huwiex sinjal pożittiv u ma nkunux qed nagħtu messaġġ tajjeb meta ma ndaħħlux il-preżenza ta' studenti.

Rigward il-preżenza tal-ġenituri ma tantx nistax' nikkummenta għaliex in-nies li ġew nominati fuq din il-kummissjoni ma nafhomx kollha.

It-tema tad-dixxiplina naħseb li huwa suġġett li wieħed irid jaffrontah.

Il-ġimgħa l-oħra l-Ministru kellem lid-delegati ta' l-MUT dwar dan is- suġġett u qalilhom li ma nistgħux insibu s-soluzzjoni billi mmorru għan- nostalġija ta' l-imgħoddi.

M'hemmx dubju li jiena naqbel ma' dan għaliex jien għadni qed inrabbi u naf li d-dixxiplina fuq iż-żgħażagħ u fuq it-tfal żgur li ma tistax issir bil-mudelli, bil-metodi, bl-ispirazzjonijiet u bis- sistemi ta' valuri ta' 20, 30 u 40 sena ilu.

Pero' anke mill-esperjenza tat-trobbija, jien insib li hemm elementi ta' formazzjoni ta' dixxiplina li jirrikjedu xi forma ta' regolamentazzjoni tal-ħajja.

Jien ngħid li jekk liż-żgħażagħ u lit-tfal m'aħniex se ngħinuhom jiżviluppaw ġo fihom infushom id-dixxiplina li jimmaniġjaw il-ħin għad-dispożizzjoni tagħhom, naħseb li nidħlu fl-inkwiet, kif diġa' forsi dħalna, għax ġieli tinduna li l- istudenti m'għandhomx il-kapaċita' li jimmaniġjaw il-ħin tagħhom biex iqassmuh bejn dak li għandu jkun ħin għad-divertiment, dak li għandu jkun ħin għat-television, dak li għandu jkun ħin għall-istudju u dak li għandu jkun ħin għall-isport.

Jiġifieri din hija wkoll kwestjoni ta' eżerċizzju, ta' infużjoni ta' mentalita' u ta' kultura li trid tibda sa miċ-ċokon.

Aħna qegħdin - kif qalilna Dr Joe Mifsud fil-paper li ta lill-MUT - ngħaddu lill-iskejjel funzjonijiet li sa numru ta' snin ilu konna nagħmluhom aħna l-ġenituri, konna nagħmluhom fi ħdan il-familja u l- kommunita' tagħna meta nibagħtu lit-tfal tagħna l-knisja, il-mużew jew f'għaqdiet l-oħra.

Illum dan qed jonqos u qegħdin nippretendu li l- iskejjel jgħinu lit-tfal tagħna jiżviluppaw iktar f'dan is-settur.

It-tema tad-dixxiplina jien ma narahiex biss bħala mod ta' kif it-tifel iġib ruħu fl-iskola u lanqas għandna nħarsu lejha mill-ottika dejqa ta' kif ġie liebes it-tifel jew t-tifla, kif qata' xagħarhu, kemm hu nadif, kif qiegħed joqgħod fil-klassi, hux qed jirrispondi jew hux qiegħed ikun tifel li l- imġieba tiegħu qiegħda tiddisturba lit-tfal l-oħrajn imma għandna narawha mill-bidunett fis-sens pożittiv tagħha, bħala kultura sabiħa u pożittiva.

Jiena naħseb li meta wieħed qiegħed jirrikonsidra l-kurrikulu minimum nazzjonali, parti mis-soluzzjoni tad-dixxiplina fl-iskejjel tagħna trid issib ir-rwol tagħha f'dan il-kurrikulu.

Naturalment, imbagħad jifdallek il- kwestjonijiet l-oħrajn, bħalma hija l-indixxiplina li hija marbuta mal- problemi soċjali li wieħed ikollu fi ħdan il-familji u l-indixxiplina ta' karattri ta' tfal li jkollhom diffikulta' kif jikkontrollaw l-imġieba tagħhom u affarijiet oħra ta' dan it-tip.

Allura naħseb li dan is-suġġett tad-dixxiplina huwa wkoll suġġett ta' importanza kbira.

Madam Speaker, irrid nagħlaq billi ngħid li f'dan is-settur ta' l- edukazzjoni nixtiequ li nagħtu l-kontribut tagħna u rrid nappella lil kull min għandu l-poter li jieħu d-deċiżjonijiet li l-opportunita' li fuq dan is- suġġett nitkellmu b'ekwanimita', anke jekk b'ideat diversi - naqbel mal- Ministru li d-diversita' fl-ideat, il-kontroversja sana u l-kritika għandhom ikunu mixtieqa u mhux imwarrba, imma altru meta nikkritikaw, altru meta għandna kontroversja u altru meta hemm qafas sħiħ li ma naqblux fuqu - ...

Jien naħseb li hawnhekk għandna l-opportunita' li lil pajjiżna nagħtuh din il-perspettiva li għalina lkoll ġo din il-Kamra l-edukazzjoni hija ħaġa għażiża, hija ħaġa li m'għandhiex tkun bank ta' partiġjaniżmu, ta' azzjoni partiġjana, ta' pika u ta' politiċizzazzjoni inutli.

Aħna rridu nuru li lkoll flimkien aħna impenjati li nagħtu l-aħjar opportunitajiet lil uliedna, speċjalment lil dawk li jgħixu f'ċirkostanzi li b'xi mod jistgħu jiżvantaġġawhom, sew jekk huma ċirkostanzi ta' faqar materjali, sew jekk huma ċirkostanzi ta' faqar soċjali u wisq iktar jekk huma ċirkostanzi fejn ikun hemm diżabilita' jew bżonnijiet speċjali u aħna lkoll irridu ngħinuhom.

Jekk inhu possibbli, jien xtaqt li wieħeg jagħti ħarsa mill-ġdid lejn il- mod ta' kif qed tiġi magħmulha din l-istruttura, Madam Speaker.

GĦalhekk jekk qegħdin ngħidu li rridu li jkun hawn sforz nazzjonali, jiena nemmen li dan l-isforz nazzjonali nistgħu nilleġittimawh aħjar jekk l-affarijiet isiru b'mod differenti minn kif qegħdin nagħmluhom.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Maria Camilleri.

ONOR.

MARIA CAMILLERI: Madam Speaker, illum kelli l-opportunita' li nisma' kemm lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali jitkellem dwar il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni u kif ukoll lix-shadow minister min-naħa ta' l-Oppożizzjoni, li wkoll ta l-veduti tiegħu dwar din il-kummissjoni.

Mingħajr tlaqliq ngħid li kważi bqajt ftit sorpriża meta l-Onor.

Louis Galea tkellem dwar kif ġiet maħtura din il-kummissjoni, u qed ngħid dan għaliex niftakar li ftit xhur ilu l-iskejjel kienu ġew ippreżentati b'dokument bl-isem ta' "Tomorrow's Schools".

Dan fi żmien l- amministazzjoni Nazzjonalista u l-ministru dak iż-żmien kien il-Perit Michael Falzon.

Mingħajr ma nafu kif u minn fejn inqalgħet din il- kummissjoni - li żgur ma kenitx kummissjoni daqstant wiesgħa u mifruxa fil- qasam edukattiv - ippreżentawlna dan id-dokument, "Tomorrow's Schools", meta l-affarijiet kienu diġa' fait accompli.

Jiena niftakar li kien qam għagħa sħiħ għaliex ħafna mill-edukaturi dehrilhom li ma kenux rappreżentati, li ħafna mill-affarijiet kienu ġejjin aktar minn fuq għal isfel milli minn isfel għal fuq u li ma staqsewx għall-opinjonijiet tagħna u ta' ħafna nies li kellhom esperjenza ta' snin twal fl-edukazzjoni.

Imbagħad ipprovaw ilaqqgħuna settur settur sabiex niddiskutuh u nagħtu l- veduti tagħna.

Jien għalhekk illejla nerġa' ntenni kif bqajt sorpriża meta l-Onor.

Louis Galea fid-diskors tiegħu donnu ried iċajpar il-funzjoni ta' din il-kummissjoni u ried jgħid li kieku din il-kummissjoni għaddiet minn hawnhekk allura hija kien ikollha l-barka ta' kulħadd u tassew kienet tista' tissejjaħ kummissjoni nazzjonali.

Jien nistaqsi kif dakinhar ma ntqalx l-istess diskors.

Mhux kummissjoni kellna wkoll u mhux ukoll kienet qiegħda tiddiskuti l-iktar ħaġa importanti fil-pajjiż, jiġifieri l-qasam edukattiv?

Bħal kull wieħed u waħda mill-membri li hawn hawnhekk, jien nemmen li l- edukazzjoni trid tkun ferm 'il fuq mill-politika u nemmen li min jaħdem fil- qasam edukattiv jaf aktar minn ħaddieħor kemm kull edukatur irid ikun 'il fuq u 'l bogħod mill-politika.

Il-missjoni ta' kull edukatur hija l-ġid ta' kull tifel u tifla fis-soċjeta'.

Jien ngħid li fiż-żmien li qegħdin fih, mingħajr għaġġla - imma mbagħad ma rridux indumu ħafna u lanqas inkarkru saqajna ħafna - bilfors li trid issir xi ħaġa fl-edukazzjoni.

Hawnhekk m'iniex qed nitkellem minn dak li smajt jew li qrajt imma aktar mill-esperjenza tiegħi personali ta' 21 sena fil-qasam edukattiv.

Jiena naf x'rajt ma' wiċċi u naf ma' xiex kellna nitħabatu jiena u sħabi li qegħdin jaħdmu bil-qalb kollha sabiex itejbu l-qagħda ta' l-edukazzjoni f'Malta.

Hawnhekk nixtieq nieħu l-opportunita' sabiex insemmi persuna li hija kollega tiegħi.

Qed nirriferi għal Miss Pace, edukatriċi li l-ġimgħa l-oħra ħadet il- premju "Ħaddiem tas-Sena", u li minkejja l-ambjent li trid taħdem fih u minkejja li kellha kurrent kbir - u naf x'jien ngħid għaliex naf fejn kienet qed taħdem u naf fejn qed taħdem - irnexxielha toħloq skola b'viżjoni.

Miss Pace, biex ngħid hekk, hija s-simbolu ta' l-edukaturi kollha jaħdmu fejn jaħdmu, sew jekk huma fl-iskejjel ta' l-Istat, sew jekk huma fl-iskejjel tal-Knisja, sew jekk huma fl-iskejjel privati u sew jekk huma fl-iskejjel ta' xi fondazzjoni.

Min irid jaħdem u min irid jasal jagħmel ħiltu u jieħu l-inizjattiva biex jasal.

Issa ħalli nitkellem ftit dwar l-għanijiet li għalihom twaqqfet din il-kummissjoni.

Jiena m'iniex se noqgħod nidħol fuq il-mertu tal-persuni li ntagħżlu fuq din il-kummissjoni; dawn huma nies li ġejjin mill-oqsma kollha ta' l- edukazzjoni u huma nies li t-twemmin tagħhom huwa differenti pero' dan ma jfisser xejn għaliex għalina l-aktar ħaġa importanti hija li huma nies integri u li jħobbu l-edukazzjoni.

Dawn għandhom l-biċċa xogħol iebsa li fejn l-edukazzjoni f'Malta hija tajba jkomplu jtejbuha u fejn hemm il-ħażin jirranġawh, u hemm ħafna u ħafna affarijiet x'jirranġaw.

Jiena nara li s- sitwazzjoni li għandna bħalissa fl-edukazzjoni hija maqsuma f'erba' setturi differenti li diġa' rriferejt għalihom; l-iskejjel ta' l-Istat, l-iskejjel privati, l-iskejjel tal-knisja u dawk li huma mmexxijin minn xi fondazzjoni.

Allura x'inhu l-iskop ta' din il-kummissjoni?

Ħalli nerġa' ndur għall-esperjenza tiegħi u ngħid li l-agħar ħaġa li tista' tiġri hija meta jkollok lil xi ħadd iqabbillek edukazzjoni li tingħata f'settur ma' edukazzjoni li tingħata f'settur ieħor.

Minkejja li l-edukaturi kollha li hemm jaħdmu fl-iskejjel ta' l-Istat jagħmlu minn kollox biex kemm jista' jkun jgħollu l-livell ta' l- edukazzjoni 'l fuq, dejjem jaqilgħuha fuq rashom għax diżgrazzjatament donnu hawn stigma li meta nsemmu l-iskejjel ta' l-istat qisna qegħdin insemmu l-iktar skejjel li qegħdin 'l isfel fil-kategorija ta' l- edukazzjoni Maltija.

Din hija xi ħaġa li żgur m'għandhiex tkun.

L-Onor.

Louis Galea semma l-prize days ta' l-iskejjel privati u ta' l-iskejjel tal- knisja.

Jien m'għandi xejn kontrihom u nista' ngħid li għandi neputijiet imorru hemmhekk, pero' forsi 'l quddiem l-Onor.

Galea jkollu opportunita' li jdur aktar prize days u jara l-isforz kbir li jsir f'dawn l-iskejjel mill-kapijiet, mill-assistenti kapijiet, mill-għalliema u mill-istaff kollu biex jipproġettaw kemm jista' jkun tajjeb lill-iskola tagħhom.

Jien ngħid li kull edukatur li jixtieq li jara lill-edukazzjoni timxi 'l quddiem ikollu viżjoni fil-limitazzjonijiet tiegħu biex l-iskola li jkun qed iservi fiha tkun l-aqwa skola mhux biss tal-lokal - għaliex f'ħafna postijiet hemm aktar minn skola waħda - imma wkoll fuq livell nazzjonali.

Jekk noqogħdu nqabblu skola ma' oħra u settur ma' ieħor ma nagħmlux ġid, lanqas għall- edukaturi.

Dan bħal meta jkollok tfal li jkunu intelliġenti u oħrajn li jkunu anqas intelliġenti u lil ta' l-ewwel ngħolluhom 'il fuq filwaqt li lil dawk ta' l-aħħar noqogħdu nqabbluhom ma' l-oħrajn.

Jien nista' ngħid li anke l-lokal lil tkun tinstab fih l-iskola tagħmel differenza.

Jekk tassew irridu li jkun hemm sforz wieħed irridu naqbdu id xulxin għax b'hekk l-isforz ikun ġej minn kull naħa.

MADAM SPEAKER: Onor. Camilleri ippermettili ninterrompik għaliex sar il-ħin għall-Aġġornament.

Tibqa' in possession?

ONOR.

MARIA CAMILLERI: Iva, nibqa' in possession.

MADAM SPEAKER: Nitlob lill-Ministru Bartolo sabiex jekk jogħġbu jressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 16 ta' Ġunju, 1997 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjoni biex titwaqqaf il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi biex jagħmel Provvedimenti Speċjali dwar Proċeduri quddiem Qrati - t-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar Nomini mill-Oppożizzjoni - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awditur Ġenerali u l-Uffiċċju Nazzjonali tal- Verifika - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - it-Tieni Qari; u

xi agenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Proprjeta' Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti.

MADAM SPEAKER: Hawn rimarki?

L-Onor.

Bertu Pace.

ONOR.

BERTU PACE: Madam Speaker, il-ġimgħa li għaddiet żewġ Membri ta' l- Oppożizzjoni rrimarkaw dwar in-nuqqas ta' applikazzjonijiet li hemm quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Nixtieq li nieħu din l-okkażjoni biex nirribatti dak li qalu l-kelliema tal-Partit Nazzjonalista, b'mod speċjali l-Onor.

George Pullicino u l-Onor.

Ċensu Galea, meta qalu li fis-settur tal-bini kollox jinsab wieqaf u li kien hemm tnaqqis ta' 42% fin-numru ta' applikazzjonijiet quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Jien ma nafx minn fejn ġabu din l-informazzjoni dawn il-kelliema iżda dak li qalu żgur m'huwiex minnu, għax kieku vverifikaw l-affarijiet u kieku ħadu l-medja ta' l-applikazzjonijiet li saru f'dawn l-aħħar erba' snin - dawn wieħed jista' jsibhom fil-pubblikazzjonijiet li toħroġ kull sena l-Awtorita' ta' l- Ippjanar - kienu jaraw li l-affarijiet m'humiex kif qed jgħidu huma.

Tant hu hekk li fl-1992/93 kien hemm medja ta' 634 applikazzjoni kull xahar, fl- 1993/94 il-medja niżlet għal 607, fl-1994/95 kien hemm medja ta' 621 u fl- 1995/96 il-medja kienet ta' 624, filwaqt li l-medja għall-aħħar tliet xhur li għaddew hija ta' 659 applikazzjoni fix-xahar.

Jiġifieri mhux talli l- applikazzjonijiet ma naqsux talli din is-sena s'issa kien hemm żieda ta' 9.45% jew kważi 10% aktar milli kien hemm is-sena l-oħra.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Madam Speaker, lill-Onor.

Pace ngħidlu li l- informazzjoni li kkwotajt fil-ħin ta' l-aġġornament il-ġimgħa l-oħra ġibtha minn erba' mistoqsijiet parlamentari u dik iċ-ċifra wasalt għaliha abbażi tad-dħul li kellha l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għal dawk li huma applikazzjonijiet ġodda u ħlasijiet ta' fees.

ONOR.

BERTU PACE: Madam Speaker, jekk l-Onor.

Pullicino qed jgħid li kkwota mill-mistoqsijiet parlamentari aħjar jiġbed l-attenzjoni tal- gazzetta tal-Partit Nazzjonalista għaliex din ġabet li n-numru ta' applikazzjonijiet naqas b'42% u l-istess għamlet il-gazzetta "The Times" fejn qalet li kien hemm "a sharp drop in development permit applications".

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

Bertu Pace ngħidlu li jien m'iniex l-editur tal-gazzetta "in-nazzjon".

Jien diġa' ġbidt l- attenzjoni għat-titlu ta' l-artiklu li rrifera għalih pero' rrid ngħidlu li kieku qara l-kontenut tar-rapport ta' dak li ntqal waqt il-ħin ta' l- Aġġornament isib li dan huwa korrett.

ONOR.

BERTU PACE: Pero' jiddispjaċini ngħid li l-heading ta' "in- nazzjon" iqarraq għaliex jgħid "42% anqas".

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Madam Speaker, kieku l-Onor.

Pace ndenja ruħu jaqra l-kumplament tar-rapport naħseb li r-risposta kien isibha.

ONOR.

BERTU PACE: Ir-rapport qrajtu.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ma naħsibx.

ONOR.

BERTU PACE: Madam Speaker, issa ħalli ngħidlu x'tgħid l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u se nikkwota minn statistika maħruġa minnha stess.

Din tgħid:

"A sharp increase in the number of receipts was again recorded during April.

In fact an increase of almost 10% was noted in the three-month average compared with the same period last year.".

Mela mhux talli l-applikazzjonijiet ma naqsux talli f'dawn l-aħħar tliet xhur, ikkomparati ma' l-istess perijodu s-sena l-oħra, żdiedu b'10%.

Allura dan igiddeb dak kollu li qalu ż-żewġ kelliema ta' l-Oppożizzjoni.

Madam Speaker, kritika oħra li sikwit nisimgħu hija li l- applikazzjonijiet tal-Gvern għall-proġett ta' Buġibba ġew ipproċessati fi żmien qasir komparat ma' l-applikazzjonijiet tal-pubbliku in ġenerali.

Xebgħu jgħidu li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar approvat dawn l- applikazzjonijiet fi ftit ġimgħat.

Filwaqt li nsostni li l-Gvern dejjem issottometta l-applikazzjonijiet meħtieġa għar-rigward tal-proġett ta' Buġibba, nixtieq nistaqsi jekk il-Gvern Nazzjonalista ssottomettiex applikazzjonijiet quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għal dak li jirrigwarda x-xogħlijiet li saru fit-Triq tal-Barrani u l-inħawi ta' madwar.

Jiena nitlob lill-Oppożizzjoni sabiex tiċċekkja jekk kenitx talbet permessi għal dawn ix-xogħlijiet u nistenna tweġiba mingħandhom.

Tajjeb ukoll li nsemmi li l-applikazzjoni tal-Partit Nazzjonalista biex dan ikun jista' jagħmel alterazzjonijiet fil-headquarters tiegħu sabiex jagħmel l-istudios tat-television ġiet ipproċessata wkoll fi żmien record.

Din l-applikazzjoni daħlet fl-24 ta' Marzu u ġiet approvata fit-28 ta' Mejju, 1997.

Dan ukoll huwa record għall-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

GĦalhekk jien nistaqsi jekk kenitx inħasset il-ħtieġa li jsir environmental impact assessment jew jekk kienx sar assessment dwar problemi ta' parking li setgħu jinħolqu.

Kemm dam jitħabat il-Partit Laburista wara li tefa' l- applikazzjonijiet tiegħu biex jibni l-Kwartieri Ġenerali fil-Ħamrun!

Kemm instabu skużi u katletti!

Il-Gvern Laburista bħalissa huwa mpenjat bi sħiħ biex jirriforma l-awtorita', biex jagħmilha aktar effiċjenti, aktar trasparenti u aktar accountable u għal dan il-għan twaqqaf sotto-kumitat tal-Kabinett biex flimkien ma' dawk kollha nvoluti, flimkien mal-Kamra tal- Periti, esperti legali u membri ta' l-istess awtorita', mill-aktar fis possibbli u fid-dawl tad-diversi studji u rapporti li tħejjew, iressaq it- tibdiliet meħtieġa.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Madam Speaker, jiena qed nintervjeni għaliex ma rridx li xi ħadd minn barra li qed jisma' din it-trasmissjoni jifhem li l- Onor. Bertu Pace qed jgħid li l-applikazzjoni tal-Partit Nazzjonalista qisha li tpoġġiet fuq xi fast track u li ġiet ipproċessata b'mod li ma sarx skond kif inhu miftiehem u kif suppost isir il-proċess.

Għandna nkunu ċari ħalli l-poplu ma jiġix żgwidat.

ONOR.

BERTU PACE: L-applikazzjoni tal-Partit Nazzjonalista ingħatat prijorita'.

(Interruzzjonijiet) Jien nitlob lill-Onor.

Pullicino sabiex jikkompara kemm ħadet żmien l-applikazzzjoni tal-Partit Laburista u l- applikazzjoni tal-Partit Nazzjonalista ħalli jara kemm tpoġġiet fuq fast track.

Jekk il-Partit Nazzjonalista verament jemmen li hemm bżonn issir riforma fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar m'għandux joqgħod ixewwex u jipprova jindika li l-Partit Laburista għandu xi skop li jaħtaf lill- Awtorita' ta' l-Ippjanar taħt idejh.

Dan m'hu veru xejn għax aħna kulma rridu huwa li ssir riforma - fil-fatt qed issir wara ħafna studju - biex il- pubbliku jkun moqdi aħjar u jkun hemm trasparenza u accountability.

Jekk il-Partit Nazzjonalista jemmen f'dawn l-affarijiet m'għandux joqgħod jikkritika imma għandu jkun hu stess li jressaq suġġerimenti ħalli t-tibdil li hemm bżonn isir mill-aktar fis.

Issa li ġej is-sajf ta' sikwit iqum is-suġġett dwar il-ħtieġa li l- pubbliku jkollu aċċess tajjeb għax-xtut.

Madwar Malta hawn numru sabiħ ta' xtut u bi ftit ħsieb u spejjeż jista' faċilment jinħoloq aċċess għalihom għall-konvenjenza tal-pubbliku in ġenerali.

Dan l-aħħar kien hemm artiklu tajjeb f'"The Times" li fih kien hemm li l-Gvern għandu jagħmel ħiltu kollha sabiex ix-xtut, speċjalment dawk bil-blat, jiġu żviluppati ħalli l- pubbliku jkun jista' jgawdihom.

Dan hemm bżonn li jsir, partikolarment fin-nofsinhar ta' Malta, bejn Birżebbuġa u l-Ġnejna.

F'din il-parti ta' Malta l-uniċi żewġ aċċessi li hemm għall-baħar huma Wied iż-Żurrieq u GĦar Lapsi.

L-area policy li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ippubblikat dan l-aħħar dwar Wied iż-Żurrieq titkellem dwar il-bżonn li jsir upgrading billi jitkabbar il-car park u jissebbħu l-ħwienet.

Hemm ukoll involviment kbir mill-Kunsill Lokali tal-Qrendi.

Hawnhekk irrid ngħid li jiddispjaċini li m'hemmx l-istess ippjanar għal GĦar Lapsi fejn il-bżonnijiet huma kbar.

Meta titlaq min-naħa ta' Ħaġar Qim jew min-naħa ta' Villa Monsinjur Gonzi fid-direzzjoni ta' GĦar Lapsi tħossok dħalt f'żona fejn kien hemm xi gwerra għax it-toroq u l-inħawi jinsabu fi stat diżastruż.

Issib toroq kollha trab u ma tara ebda sinjali tat-traffiku jew xi sinjal li jimmarka d- direzzjoni għal GĦar Lapsi.

Meta u jekk jirnexxilek tasal ħdejn GĦar Lapsi ssib diżastru ieħor b'kullimkien imkisser u mimli ħofor u saħansitra t-taraġ , għat-tieni darba fi żmien sena, reġa' nqala' kollu għax ix-xogħol sar ħażin.

Fil-parking area m'hemm l-ebda sinjali ta' żebgħa u numru kbir ta' karozzi jkunu pparkjati fuq il-blat bil-konsegwenza li minn hawn u fi ftit żmien ieħor, meta jibdew jinżlu l-karozzi tal-linja, l-konfużjoni tkompli tikber.

Din is-sitwazzjoni issa saret insapportabbli u fis-sajf in- nies ikunu ppakkjati ħdejn il-baħar qishom sardin għax minkejja li GĦar Lapsi huwa mdawwar b'bajjiet mill-isbaħ u tajbin ħafna għall-għawm ħadd qatt ma pprova joħloq aċċess diċenti ħalli l-pubbliku jkun jista' jinfirex.

Għandu jinħoloq mod ta' aċċess għad-dilettanti tas-sajd li għandhom dgħajsa u li ma għandhomx minn fejn iniżżluha bil-konsegwenza li biex igawdu d- delizzju tagħhom dawn iridu jew imorru Birzebbugia jew inkella jitilgħu lejn in-naħa ta' fuq ta' Malta.

L-ispazju tal-car park jista' jitkabbar u jirdoppja faċilment, bħalma jistgħu jitpoġġew faċilment numru ta' bankijiet.

GĦandu wkoll ikun hemm landscaping fl-inħawi.

Dawn ix- xogħlijiet huma iktar u iktar meħtieġa peress li numru kbir ta' scuba divers barranin jagħmlu użu mill-inħawi u dan ukoll fid-dawl li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar qed tippjana li bejn Wied iż-Żurrieq u Għar Lapsi jinħoloq marine park li żgur għandu jkun ta' attrazzjoni kbira għal kulħadd.

Jien nistenna li l-Kunsill Lokali tas-Siġġiewi - flimkien ma' għaqdiet oħra li jinsabu f'dan il-lokal - jinvolvi ruħu sabiex jagħmel rappreżentazzjonijiet ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħalli dawn jiġu inkorporati fil-pjanijet lokali.

Jekk kulħadd jaħdem għal dan il-għan jien ċert li Għar Lapsi jissebbaħ daqs kull post ieħor f'Malta.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Chris Agius.

ONOR.

CHRIS AGIUS: Madam Speaker, ftit tal-ġimgħat ilu l-Gvern Laburista organizza konferenza nazzjonali fil-Jerma Palace Hotel.

Il-politika tal- Gvern għal parteċipazzjoni mill-aktar wiesgħa setgħet tidher anke fit- tfassil tal-pjan ta' żvilupp ekonomiku u soċjali għan-nofsinhar ta' Malta li ġie diskuss waqt din il-konferenza.

F'din il-konferenza ltaqgħu dawk kollha li b'xi mod għandhom konnessjoni man-naħa t'isfel ta' Malta sabiex flimkien mal-Prim Ministru u mal-ministri responsabbli mill-ambjent, mit- turiżmu, mit-trasport, mix-xogħlijiet, mill-kostruzzjoni, mill-edukazzjoni u mill-kunsilli lokali jiddiskutu dan il-pjan.

Il-Partit Laburista kien ilu jgħid li lil dawn in-naħat kien se jagħtihom dik l-attenzjoni li tixraqilhom u fil-manifest elettorali tagħna stess dan l-għan huwa mfisser ċar.

Madam Speaker, pero' sfortunatament mhux l-istess jista' jingħad għal dak li sar f'dawn in-naħat mill-Gvern preċedenti f'dawn l-aħħar disa' snin u nofs għax għalkemm kienu saru ħafna wegħdiet fil-fatt sar ftit li xejn.

Ftit ġranet qabel l-elezzjoni l-Gvern Nazzjonalista pprova jitfa' lin-nies tal-Kottonera fil-lixka billi qalilhom li se jinbeda proġett turistiku li jgħaqqad ix-xatt tat-tlett ibliet flimkien, xewqa tan-nies tal-Kottonera kollha.

Fil-fatt kien ġie ppubblikat fuljett mill-isbaħ mill-Partit Nazzjonalista dwar dan il-proġett bit-tibdil kollu mixtieq min-nies ta' dawn in-naħat, inkluż il-Baċir Nru. 1, u dan il-fuljett intbagħat fid-djar kollha tat-Tieni Distrett.

Minħabba li saret il-wegħda li l-Kottonera waterfront kienet se tingħata dik id-dehra tant mixtieqa min-nies kif ukoll minħabba li ttieħdet biċċa sostanzjali mit-Tieni Distrett, il-Partit Nazzjonalista ħaseb li se jtella' t-tieni kandidat minn dan id-distrett, pero' mhux hekk ġara għax dawn in-nies kienu ilhom jisimgħu ħafna wegħdi li fil-fatt minnhom ma sar xejn.

Madam Speaker, in-nies tal-Kottonera u dawk tat-Tieni Distrett reġgħu wrew il-lealta' tagħhom lejn dak il-partit li kull meta kien fil-gvern dejjem ta kas ta' l-interessi taċ-ċittadini kollha, ġejjin minn fejn ġejjin u mingħajr ebda distinzjoni.

Fil-fatt mal- bidla fil-gvern in-nies tat-Tieni Distrett raw b'għajnejhom l-impenn tal- Gvern lejn dawn in-naħat.

Bit-twaqqif ta' planning council fi ħdan il-Ministeru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali dawn in-nies se jkunu jistgħu jibdew jaraw titjib fil- lokalitajiet tagħhom, liema titjib ilu tant mistenni u mixtieq.

Il- kunsilli lokali se jkollhom sehem dirett f'dan ir-rigward għaliex il- planning council se jkun qed jikkordina s-sottomissjonijiet li jagħmlu l- kunsilli lokali fuq dak li jixtiequ jseħħ fil-lokal tagħhom.

Din l- istanding conference għandha quddiemha diversi temi għal konsiderazzjoni, fosthom l-ambjent, l-infrastruttura, it-turiżmu, l-iżvilupp ekonomiku u kummerċjali, l-edukazzjoni, il-kultura, l-isport u l-aspett soċjali ta' dawn in-naħat.

Madam Speaker, fil-ħin li għad fadalli nixtieq ngħid kif l- aspett soċjali jolqot lid-distrett tiegħi u nagħmel xi ftit punti fuq l- iżvilupp li qed iseħħ fil-Fgura.

Rigward l-aspett soċjali nixtieq nibda billi ngħid xi ħaġa fuq in-numru ta' nies qiegħda li hemm fit-Tieni Distrett li qed jirreġistraw fuq l-Ewwel Parti tar-Reġistru.

In-numru ta' nies qiegħda f'dan id-distrett huwa wieħed konsiderevoli.

Fil-fatt jekk naraw kemm kien hemm nies jirreġistraw f'Novembru ta' l-1996 insibu li f'Bormla kien hemm hemm 209, fil-Birgu kien hemm 62, fil-Fgura kien hemm 161, fil-Kalkara kien hemm 50, fl-Isla kien hemm 123 u fix-Xgħajra kien hemm 11-il persuna.

Dawn kollha flimkien jammontaw għal 716-il persuna.

Hawnhekk wieħed ma jridx jinsa jsemmi wkoll lil dawk li qed jirreġistraw għax-xogħol li joqogħdu f'dik il-parti ta' Ħaż-Żabbar li tagħmel mat-Tieni Distrett.

Minn hawn nixtieq nieħu l- okkażjoni sabiex nifraħ lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali li flimkien ma' l- ETC organizza xahar ta' taħriġ għal diversi mpjiegi fil-każin tal-banda San Ġorġ ġewwa Bormla.

Jien nemmen u nħoss li inizjattivi bħal dawn għandhom isiru iktar spissi, speċjalment f'dawk il-postijiet fejn in-numru ta' persuni qiegħda huwa għoli għaliex dawn in-nies għandhom bżonn kull għajnuna u attenzjoni sabiex isibu l-impjieg li jixirqilhom.

Madam Speaker, problema soċjali oħra li qed tiġi indirizzata bl-ikbar serjeta' hija dik tal-housing.

Fil-fatt din il-problema tinħass l-iktar fit-Tieni Distrett, b'mod partikolari fil-Kottonera.

Minħabba l-effetti tal-gwerra, li issa ilhom 'il fuq minn 50 sena f'dawn in-naħat, hemm ammont ta' abitazzjonjiet li huma nieqsa minn ħafna bżonnijiet bażiċi.

Per eżempju, biżżejjed ngħid li hemm djar li għandhom soqfa perikolużi, għandhom ħafna umdita' u ma għandhomx kamra tal-banju jew imqar toilet.

Fi kliem ieħor, dawn id-djar ma laħqux mal-progress li sar tul dawn l-aħħar snin.

Saret drawwa li wieħed jilmenta dwar l-istat ħażin ta' dawn l- abitazzjonijiet, pero' aħna lkoll nafu li problemi bħal dawn ma jiġux solvuti mil-lum għal għada għax dawn il-problemi tant tħallew jikbru li jrid jgħaddi ż-żmien sabiex jiġu mtaffa.

Fil-fatt hawnhekk nixtieq nieħu l- okkażjoni sabiex nifraħ lil sieħbi, il-Ministru tad-Djar, għall-attenzjoni u għall-impenn li qed jagħti sabiex din il-problema tibda tittaffa.

Kif qalilna l-Ministru stess, il-Gvern għandu proġett kbir imħejji għal bini ta' djar ġewwa Pembroke u fl-istess waqt ħejja pjan ta' slum clearance biex jibni blokk ta' appartamenti fil-Kottonera.

Biżżejjed ngħid li qed isiru pjanijiet għal proġetti fi Triq San Ġwann, fi Triq Mariano Gerada, fi Triq il-Pellegrinaġġ f'Bormla u fi Triq il-Papa Alessandru VII ġewwa l-Birgu.

Madanakollu għalkemm qed issir din il-ħidma kollha min-naħa tal-Gvern hemm bżonn li min jiflaħ jagħmel il-parti tiegħu wkoll għaliex ma jistax ikun li l-Gvern jagħmel kollox hu u kulħadd jippretendi post b'xejn mingħand il- Gvern.

Madam Speaker, problema soċjali kbira oħra li teżisti f'dawn in-naħat hija li l-popolazzjoni qed tixjieħ.

Fil-fatt l-ammont ta' anzjani li jgħixu f'dawn in-naħat huwa kbir ħafna u ħafna minnhom jgħixu weħidhom, ħafna drabi fi djar li saru kbar wisq għalihom.

GĦalkemm ħafna mill- anzjani ta' dawn in-naħat ikunu jixtiequ jibqgħu jgħixu fil-komunita' li trabbew fiha jkun kważi impossibbli għalihom li jagħmlu dan għax ma' l- anzjanita' jinħolqu problemi ta' mard u ta' dipendenza u meta timrad jew ma tibqax indipendenti tkun trid bilfors iddur għall-għajnuna.

Fil-fatt ħafna minn dawn in-nies qed jinkitbu fi djar ta' l-anzjani, pero' minħabba li l- ammont ta' talbiet simili dejjem qed jikber il-waiting list qed tiżdied minn ġurnata għal oħra.

Hawn irrid ngħid b'sodisfazzjon li f'Bormla qed tinbena dar ta' l-anzjani biex tkun tista' tilqa' t-talbiet ta' dawn l- anzjani li jgħixu fil-Kottonera.

Fil-fatt din id-dar, li hija l-ħolma ta' ħafna anzjani mill-Kottonera, se tilqa' fiha 67 anzjan.

Issa nixtieq ngħid xi ħaġa dwar it-tibdil li ilna nistennew li jseħħ ġewwa l-Fgura.

Madam Speaker, il-Fgura rat tibdil enormi f'dawn l-aħħar 20 sena u minn raħal ċkejken illum għandha popolazzjoni ta' kważi 12,000 ruħ.

Uħud mill- problemi li jeżistu f'dan il-post inħolqu minħabba t-tibdil kbir u mgħaġġel li sar f'dawn l-aħħar 15 jew 20 sena.

Problema oħra li kienu u li għadhom ibatu biha ħafna min-nies ta' dawn in-naħat hija l-istat verament ħażin li tħalliet fiha Żabbar Road.

Din it-triq hija traffikuża ħafna għax minnha jgħaddi t-traffiku kollu lejn in-naħa t'isfel ta' Malta u minnha jgħaddu trakkijiet, containers u heavy vehicles oħra.

Issa li qed isir dan il- proġett kbir ta' Żabbar Road inħoss li għandu jsir studju dwar il-mezzi ta' trasport li jkunu jistgħu jgħaddu minn din it-triq għax naħseb li hemm bżonn li tinstab triq oħra minn fejn ikunu jistgħu jgħaddu l-heavy vehicles li jkunu sejrin għal postijiet oħra.

Il-proġett ta' Żabbar Road huwa wieħed ta' min ifaħħru ħafna għax qed isir b'serjeta' liema bħalha u b'effiċjenza kbira.

Fil-fatt innotajt li s-servizzi kollha, fosthom l- ilma, id-drenaġġ, il-cable television u l-water culverts qed jiġu mgħoddija minn taħt il-bankini fuq iż-żewġ naħat tat-triq.

Dan l-eżempju għandu jittieħed u jiġi attwat kull meta jkun se jsir xogħol simili f'toroq oħra għax b'hekk niffrankaw li t-toroq isiru qishom xi zip, jinfetħu u jingħalqu ma' kull ħsara li tista' tinqala' minn żmien għal żmien.

Ix-xogħol f'din it-triq qabad ritmu mgħaġġel u dalwaqt naraw ir-riżultat ta' dan ix-xogħol li kien wieħed organizzat u ppjanat.

Madam Speaker, hawnhekk irrid infakkar li l-Gvern preċedenti ried li x-xogħol ta' din it-triq isir mill- Kunsill Lokali tal-Fgura minkejja li l-finanzi vvotati lil dan il-kunsill lokali żgur li ma kenux biżżejjed.

Pero' għall-kuntrarju dan il-Gvern mill- ewwel wera l-impenn tiegħu sabiex din it-triq hekk traffikuża tingħata dik id-dehra li jixirqilha u fil-fatt hekk qed isir.

Xogħol ieħor li ta' min ifaħħru għax sar bil-għaqal u konna ilna nistennewh kien dak li sar fi Triq il-Liedna u fi Triq il-Kampanella.

Fil- fatt filwaqt li qabel kulħadd kien jiskarta dawn iż-żewġ toroq illum wieħed jitgħaxxaq meta jgħaddi minnhom.

Ta' min jinnota li bħalissa għaddej xogħol estensiv fuq ħafna toroq fil-Fgura għax l-istat ta' dawn it-toroq tħalla jmur lura ħafna.

Fil-fatt minkejja dan l-impenn min-naħa ta' l- amministrazzjoni ċentrali l-ġdida għad hemm ħafna toroq li għadhom qed jistennew li xi darba tmisshom din ix-xorti.

Insemmi każi bħal Triq Mondion, Triq Baldassare Lanci, Triq Vincenzo Maculano u Triq Ġdida fi Triq il-Karmnu.

Minkejja li hemm ħafna djar lesti f'dawn it-toroq l-istat tagħhom huwa verament ħażin.

Jien ċert li dawn it-toroq u oħrajn bħalhom ma jdumux ma tmisshom ix-xorti li jsir ix-xogħol fuqhom sabiex jiġu mtejba.

Problema oħra li jħabbtu wiċċhom magħha r-residenti tal-Fgura hija s- sitwazzjoni fit-trasport pubbliku.

Hemm bżonn li f'lokal bħall-Fgura, li kiber tant f'qasir żmien, isir tibdil fil-mod ta' kif jitħaddem it-trasport pubbliku.

Illum ħafna mir-residenti tal-Fgura jkollhom joqogħdu jistennew fuq l-istages sakemm jiġu karozzi tal-linja li jitilqu mill-venda ta' Ħaż- Żabbar.

Naturalment il-karozzi tal-linja jimtlew matul it-triq qabel ma jgħaddu quddiem l-istages kollha tal-Fgura bil-konsegwenza li n-nies ta' dan il-lokal idumu jistennew għal ħinijiet twal biex jirkbu.

Wieħed jista' jimmaġina x'sitwazzjoni jkun hemm waqt il-peak hours u kemm idumu jistennew dawn in-nies biex jirkbu!

GĦalhekk f'komunita' li qed tkompli tikber inħoss li għandu jkun hemm studju dwar il-possibbilita' li jkun hemm venda tal-karozzi tal-linja tal-Fgura.

Sakemm naslu għal xi konklużjoni dwar din il-venda, nixtieq nagħmel proposta lill-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku biex il-karrozzi tal-linja jibdew jitilqu minn Ħaż-Żabbar iktar ta' spiss u jekk hemm bżonn fil-peak hours jitilqu vojta.

B'hekk inkunu nistgħu nsolvu ftit il-problemi li qed iħabbtu wiċċhom magħhom ta' kuljum ir- residenti tal-Fgura.

Madam Speaker, irrid ħafna iktar ħin biex inkompli nelenka l-problemi li tħallew jakkumulaw matul is-snin f'dan id-distrett.

Jien ċert li l-Gvern għandu biċċa xogħol kbira biex f'dawn in-naħat isir dak l-iżvilupp li tant ilhom jixxenqu għalih in-nies tat-Tieni Distrett.

Aħna konvinti, għax qed naraw b'għajnejna, li l-Gvern Laburista se jżomm il-wegħda elettorali tiegħu li l-kwalita' tal-ħajja taċ-ċittadini ta' dawn in-naħat titjieb.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 16 ta' Ġunju, fis-6.00 p.m. bl- aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

EDUKAZZJONI - TEXT-BOOKS

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu ppubblikati text- books mid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni bejn l-1990 u l-1996, sena b'sena?

X'kotba ġodda jew reprints qed jiġu mħejjija bħalissa?

Hemm xi pjan ta' x'kotba jenħtieġ li jiġu ppubblikati matul il-ħames snin li ġejjin u ta' liema suġġett?

Kif u minn min tittieħed id-deċiżjoni fid-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni dwar liema kotba għandhom jiġu ppubblikati?

Hemm xi vot maħsub apposta għal dan l-iskop fil-budget ta' din is-sena?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Dwar pubblikazzjoni ta' text-books mid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni bejn l-1990 u l-1996 sena b'sena - il-lista li ġiet provduta mis-Sur Maurice Demarco li kien inkarigat mit-text-books fil- perijodu ndikat mill-Onor.

Deputat tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra għall- qari aktar kmieni f'din is-seduta.

Dwar jekk hemmx kotba ġodda li qed jiġu mħejjija bħalissa, ir-risposta hija fil-pożittiv.

Mill-konsultazzjonijiet li kellna dwar l-edukazzjoni primarja ssemma' l-bżonn ta' kotba fil-Malti, l-Ingliż u l-Istudji Soċjali.

Dwar reprints dawn isiru kull meta tinħass il-ħtieġa biex jinbidlu kotba li jkunu ilhom fl-idejn, u li ma jkunux aktar fi stat serviceable.

Dwar min jieħu d-deċiżjoni fid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni liema kotba għandhom jiġu ppubblikati, ninforma lill-Onor.

Deputat li deċiżjoni bħal din tittieħed mid-Direttur li taħtu taqa' s-Sezzjoni tat-Textbooks b'konsultazzjoni ma' l-uffiċjal inkarigat mit-text-books, u l-Education Officers konċernati, fid-dawl tal-ħteġijiet li jinħolqu minn żmien għal żmien fl-iskejjel.

SKEJJEL - MTAĦLEB

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Issa li dik li kienet l-iSkola ta' l-Imtaħleb saret flok Division 7 tal-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin, dan ifisser li l-Gvern abbanduna l-idea li dan il-post isir ċentru ta' riabilitazzjoni għad- delinkwenti żgħażagħ?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jgħid jekk dan il-proġett huwiex se jitwettaq f'xi post ieħor jew inkella se jiġi abbandunat definittivament?

Jekk inhu hekk, għal-liema raġunijiet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fuq deċiżjoni li ttieħdet fuq bażi ta' prijorita' l-iskola ta' l-Imtaħleb għaddiet għand id-Dipartiment tal-Correctional Services biex tiġi utilizzata għal ħabsin żgħażagħ li jbatu bil-problema tad-droga.

Dan ma jfissirx li l-gvern abbanduna r-responsabbiltajiet tiegħu favur ir- rijabilitazzjoni taż-żgħażagħ delinkwenti.

L-Onor.

Interpellant japprezza li għalkemm dan il-proġett mhux abbandunat, biex wieħed jipprovdi dawn il-faċilitajiet ma hix xi ħaġa ħafifa jew li titwettaq malajr kif jaf hu mill-esperjenza ministerjali tiegħu tal-passat riċenti.

SKEJJEL - TOMORROW'S TEACHERS

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jikkonferma li hu waqqaf Kumitat imsejjaħ Tomorrow's Teachers?

X'inhuma l-iskopijiet tiegħu u min huma l- membri li jiffurmawh?

Meta hu maħsub li dan il-kumitat itemm il-ħidma tiegħu?

Dan il-kumitat huwa kumplimentari jew supplimentari għall- Kummissjoni li kien waqqaf il-Ministru predeċessur tiegħu li kien ħareġ ir- rapport Tomorrow's Schools?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Le.

Il-Kumitat Tomorrow's Teachers ġie mwaqqaf b'inizjattiva tal-Fakulta' ta' l-Edukazzjoni fl-Universita' ta' Malta.

L-informazzjoni mibgħuta lili minn Dr Ronald Sultana, ko-ordinatur tal- proġett tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

OMBUDSMAN - KAŻI IMRESSQA

L-ONOR.

LOUIS GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każi ta' mpjegati tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni li ressqu xi każ quddiem l- Ombudsman minn Ottubru, 1996 'il hawn?

Kemm kienu dawn il-każi li ngħataw raġuni mill-Ombudsman u x'kumpens ħarġet id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Minn Ottubru 1996 'l hawn id-diviżjoni rċeviet 14- il każ mingħand l-Ombudsman li tressqu minn impjegati tad-Diviżjoni.

Minn dawn il-każi:

a) erbgħa ġew magħluqa u l-Ombudsman iddeċieda li m'għandhomx każ.

b) tnejn waslu fl-istadju finali ta' deċiżjoni mill-Ombudsman

c) id-Diviżjoni għamlet is-sottomissjonijiet tagħha lill-Ombudsman dwar it- tmien każi l-oħra.

DIPARTIMENT TAŻ-ŻGĦAŻAGĦ U SPORT - BILJETTI TA' L-AJRU

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru W374 dwar ix-xiri ta' biljetti ta' l-ajru mid- Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra kopji tal-kwotazzjonijiet li d-dipartiment ġabar matul l-1996 biex seta' jiddetermina ma' liema aġenzija ta' l-ivvjaġġar jipprenota l- exchanges taż-żgħażagħ?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - KONSULENT

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru W382, jista' l-Ministru jgħid jekk il-"le" li biha wieġeb il-mistoqsija tfissirx: a) li l-persuna li isimha qed jintbagħat separatament huwiex se jinħatar bħala konsulent fil-Ministeru jew; b) li l- Ministru għadu m'hux f'pożizzjoni li jgħid jekk din il-persuna hijiex se tinħatar konsulent jew le?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: (a) Le.

(b) Le.

SEGRETARJU PARLAMENTARI GĦAŻ-ŻGĦAŻAGĦ - SITI

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru 4462, jista' l-Ministru jgħid fiex wasal l-istudju li, skond il-Ministru, qed jagħmel is-Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti biex is-siti kollha li jintużaw mid-Dipartiment li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu jintużaw bl-aħjar mezz u bl-akbar effiċjenza?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-konsiderazzjoni in kwestjoni għadha ma ġietx iffinalizzata.

Malli din tiġi konkluża, ma nsib l-ebda diffikulta' li ninforma l-Kamra dwar dan.

SEGRETARJU TAŻ-ŻGĦAŻAGĦ - RAPPREŻENTANT MILL-BJELORUSSJA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru 4463, jista' l-Ministru jgħid min kienu l-uffiċjali mit- Taqsima Sport li attendew għal-laqgħa li s-Segretarju għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti kellu ma' rappreżentant mill-Bjelorussja f'Marzu li għadda?

Jista' jgħid ukoll x'għamel id-Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport bħala segwitu għal dik il-laqgħa?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-uffiċjali mit-Taqsima Sport li attendew għall- laqgħa msemmija huma s-Sur Tony Ghio, Kap tat-Taqsima Sport u s-Sinjorina Rose Moran, Liaison Officer fis-Segretarjat Parlamentari.

Wara l-bdil ta' idejat li saru waqt il-laqgħa li saret f'Marzu sar draft ta' suġġetti li fuqhom jista' jsir ftehim ta' exchanges fl-isport.

ŻGĦAŻAGĦ - ĊELEBRAZZJONIJIET

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet in-nefqa li għamel il-Gvern biex jiċċelebra l-Jum Nazzjonali taż-Żgħażagħ fil-21 ta' Marzu li għadda?

Jista' l-Ministru jagħti ċ-ċifri għal kull attivita' separatament?

ONOR.

RABAT - DISCO KONTRA R-RAZZIŻMU/INTOLLERANZA

L-ONOR.

RICHARD MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru 4470, jista' l-Ministru jgħid b'liema mod tanġibbli d- disco li sar fir-Rabat kien "marbut mat-tema kontra r-razziżmu u l- intolleranza?

ONOR.

VAT

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tad-Djar: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5959 li oriġinarjament saret lill-Prim MInistru u li issa ġiet riferuta lilek, u b'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru W643 u ċioe' tista' jekk jogħġbok tgħid jekk bniedem li żżewweġ qabel ma mar kors barra minn Malta u sadanittant xtara l-ewwel dar tiegħu f'Malta u qed ilestiha u jħallas il-VAT fuq ix-xogħol li jsir fiha, kif se jintlaqat bit-tibdil li se jsir fil-liġi?

F'każ li wieħed ikun għadu ma ppreżentax id-dokumenti lid-dpartiment għax informawh li jrid ikun ilu sena u nofs joqgħod Malta qabel ma jaċċettawlu l- karti għall-proċeduri biex jieħu l-VAT lura, x'inhi l-pożizzjoni u xi jrid isir?

Fejn jista' japplika biex jieħu r-refund?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Skond il-klawsola 3 (1) (b) tal-Iskema, persuna trid tkun għexet f'Malta għal 18-il xahar matul l-aħħar 24 xahar qabel l- applikazzjoni.

Jekk din il-kondizzjoni ma tkunx sodisfatta, il-persuna ma tistax tapplika u tibbenefika mill-iskema.

Jekk iva, tista' tapplika fid- Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali.

PBS - KUMPANNIJA TA' SIGURTA'

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid liema hi l-kumpannija ta' sigurta' li hija ingaġġata mill- PBS Limited għal sorveljanza?

Min huma d-diretturi u l-azzjonisti tas- soċjeta' hekk imqabbda?

Meta ġiet imqabbda?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li l-kumpannija hi Sterling Security Co Ltd.

Id-diretturi u azzjonisti ta' din il-kumpannija huma s-Sur Neville Fenech u s-Sur Carmelo Attard.

Il-kuntratt ġie fis-seħħ fl-1 ta' Ġunju 1997 wara li ħarġet sejħa għat-tenders.

Ġejt informat ukoll li l-kuntratt ta' qabel kien ingħata lil kumpannija oħra bla ebda sejħa għal quotations jew tenders.

RAĦAL ĠDID - IPOĠEW

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk dak li ġie rrapportat li qal l- Aġent Direttur ta' l-Informazzjoni lill-Gazzetta l-"Alternattiva" (ħarġa tad-29/5/97 - 12/6/97) ġiex rapportat eżatt f'artiklu taħt ir-ras "X'qed jiġri fl-Ipoġew"?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk l-Aġent Direttur ta' l-Informazzjoni kkonsultax ruħu ma' l-Awtoritajiet tal-Mużew qabel ma ta tagħrif dwar l- Ipoġew ta' Raħal Ġdid?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li kien hemm biss impreċiżjoni waħda fir-rapport fuq l-Ipoġew fil-ħarġa tal-Gazzetta 'l- Alternattiva' tad-29.05.97 - 12.06.97.

Din kienet li l-problemi strutturali msemmija fl-istess artiklu 'għadhom ma ġewx solvuti'.

Fil-fatt kif jirriżulta mill-istess artiklu instabet soluzzjoni għal kull waħda mill- problemi msemmija.

L-informazzjoni maħruġa mill-Aġent Direttur ta' l-Informazzjoni kienet provduta mid-Dipartiment tal-Mużewijiet.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti "analysis by occupation of unemployed persons registered under Part 1 of the Register of Applicants for Employment għax- xhur Diċembru, 1996 - Marzu, 1997 kif diġa' ta lil din il-Kamra għax-xahar ta' Novembru, 1996?

ONOR.

EDWIN GRECH: Tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6164 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

"L-ORIZZONT" - ARTIKLU "BINI STORIKU MITLUQ"

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex lest li jilqa' s- suġġerimenti li saru f'artiklu "BINI STORIKU MITLUQ" li deher fil-ħarġa ta' l-"orizzont" ta' l-20 ta' Mejju, 1997 - paġna 10?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-Dipartiment tal-Kostruzzjoni u Manutenzjoni ilu żmien iwettaq xogħol ta' restawr fuq Bini Pubbliċi, monumenti u fortifikazzjonijiet.

L-idea illi propjeta governattiva tiġi mgħoddija lill-kunsill lokali hija tajba, biss il-Gvern mhux f'pożizzjoni illi jwettaq xogħol ta' restawr fuq il-proprjeta' kollha tiegħu.

MINISTERU TAL-ĦARSIEN SOĊJALI - SAFAR FUQ DELEGAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 5157, jista' l-Ministru jgħid x'ġie diskuss fil-laqgħat li attenda għalihom id-direttur tad- Dipartiment tal-Ħarsien Soċjali fi Strasbourg dwar is-Social Charter?

ONOR.

EDWIN GRECH: Peress li d-Direttur tas-Sigurta' Soċjali preżentament qiegħed barra minn Malta fuq xogħol, l-Onor.

Interpellant jingħata risposta f'xi seduta oħra.

NASSABA/KAĊĊATURI - LIĊENZJA

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li min qed jagħmel l-eżami għal-liċenzja ta' nassab u/jew kaċċatur ma jsaqsix lill-kandidati domandi li m'humiex riflessi skond l-Avviz Legali ta' din is-sena u jsiru domandi bħal kemm għandha tkun twila x-xibka meta dan mhux iktar neċessarju taħt il-liġi l-ġdida u min fuq iwaħħlu lill- kandidati għax ma jwieġbux dak li llum mhuwiex iktar sanzjonat b'liġi?

Il-Ministru jara li jekk hu l-każ dan għandu jiġi mistħarreġ biex jinqatgħu darba għal dejjem abbużi minn min jista' jkollu xi interess li jagħmel dawn l-iżbalji intenzjonati?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nista' nassigura lill-Onor.

Membru li d-domanda li rrifera għaliha qatt ma ġiet mistoqsija, lanqas meta l-qies tax-xbiek kien inkluż fir-regolamenti.

Dan għaliex hemm domandi ferm aktar importanti x'wieħed jista' jistaqsi, bħal, per eżempju, meta jiftħu d-diversi staġuni, jew meta jkun staġun magħluq għall-kaċċa u l-insib.

Barra minn hekk jiġu mistoqsija wkoll domandi oħra rigward l-identifikazzjoni ta' l-għasafar.

L-applikanti ġodda kollha għal-liċenzja tal-kaċċa u l-insib jintbagħatilhom fuljett li juri l-għasafar li jistgħu jiġu kkaċċjati u impinġija bil- kuluri, kif ukoll ir-regolamenti preżenti (Kopja tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta).

Id-domandi li jiġu magħmula huma kollha fuq dan il-materjal li kif jaf l-Onor.

Membru, ma jinkludux daqs ta' xbieki.

SPTAR SAN LUQA - BANK TAD-DEMM

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid hux veru li d- demm donat mill-pubbliku fil-Bank tad-Demm u wkoll fiċ-Ċentru fl-Isptar San Luqa, jinbiegħu lill-isptarijiet privati meta dawn jagħmlu d-domanda għalih?

Jekk verament jinbiegħ il-Ministru jara li għandu ikun hemm skema ta' ħlas relattiv għad-donaturi ta' dan id-demm għax jekk ma ssirx allura hija ċara li ikun qed isir qliegħ a skapitu ta' nies li l-intenzjoni tagħhom żgur ma kenitx oriġinarjament li ssir negozju bid-demm li jingħata?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Skond il-kodiċi tal-etika tas-Soċjeta Internazzjonali tat-Trasfużżjoni tad-Demm, ma jistax isir l-ebda negozju bid-demm.

Għalhekk la jista jinbiegħ u lanqas ma jistgħu d-donaturi jiġu mħallsa.

Dawn il-kodiċi dejjem ġew segwiti hawn Malta mis-Servizz Nazzjonali tat- Trasfużjoni tad-Demm.

KUMMISSJONI GĦALL-INVESTIGAZZJONI TA' INĠUSTIZZJI

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Il-Prim Ministru jara li l-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament u li ilment tiegħu dwar inġustizzja ġie ġustifikat mill-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji proprju f'Mejju ta' din is-sena, jingħata mill-aktar fis r-rimedju issa mistħoqq?

ONOR.

ALFRED SANT: Hija prattika stabilita li, meta l-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji tissottometti rapport lill-Prim Ministru fejn tkun qed issir rakkomandazzjoni pożittiva, qabel inkun f'pożizzjoni li ngħid jekk id-deċiżjoni tal-kummissjoni għandhiex tiġi aċċettata jew le, parti minn dan ir-rapport l-ewwel jintbagħat lid-dipartiment jew lill- organizzazzjoni konċernata għall-kummenti u sabiex jiġu stabbiliti l- implikazzjonijiet ta' dik ir-rakkomandazzjoni.

F'dan il-każ partikolari, ir-rapport tal-Kummissjoni wasal l-Uffiċċju tal- Prim Ministru fit-13 ta' Mejju, 1997 u bħalissa qed jitwettaq il-proċess msemmi fl-ewwel paragrafu ta' din it-tweġiba.

STQARRIJA DOI 829

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-istqarrija tad-DOI 829 fuq rapport dwar l-Isptar Ġenerali ta' Għawdex, jista' l-Prim Ministru jgħid fuq liema kriterju ġew magħżula l- membri?

Jikkonsidra li l-Kumitat kellu jinkludi lid-Direttur, lis- Supritendent u lis-Senior Principal ta' l-istess sptar fost l-oħrajn?

Kemm- il darba ltaqa' il-Kumitat u ma' min?

Meta mistenni jikkonkludi ir- rapport?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-kumitat imsemmi huwa magħmul minn nies kompetenti fl-oqsma ta' l-amministrazzjoni u tmexxija u f'dawk tas-servizzi medici u ta' l-infermiera.

Il-kumitat irid jagħti ħarsa oġġettiva lejn it-tmexxija u l- organizzazzjoni ta' l-Isptar t'Għawdex u għalhekk m'hemmx membri fuqu li huma involuti direttament fit-tmexxija ta' l-istess sptar.

Il-kumitat beda jiltaqa' fis-16 ta' Mejju, 1997 u sal-lum ltaqa' tmien darbiet.

Huwa mistenni jissottometti r-rapport tieghu fi zmien xahrejn mill- ħatra tiegħu.

S'issa l-kumitat iltaqa' ma' uffiċjali ta' l-Isptar fosthom il-Consultant Advisor, il-Principal Anzjan, il-Manager għas-Servizzi u ta' l-Infermiera, ma' diversi konsulenti u speċjalisti, mad-Departmental Nursing Managers, ma' Nursing Officers responsabbli mid-diversi taqsimiet ta' l-isptar, ma' uffiċjali nkarigati mit-Taqsima tal-Manutenzjoni, mit-Taqsima ta' l-X-Rays, mit-Trasport, mill-kċina, mill-istores, mill-farmaċija, mill-Klinika Dentali, mit-Taqsimiet tat-Terapija, milll-Poliklinika, mil-Laboratorju, ma' rappreżentanza tat-tobba li jaħdmu l-isptar, mal-General Workers' Union u mal-Malta Union of Midwives and Nurses.

SAĦĦA - UFFIĊJALI LI JAGĦMLU XOGĦOL BARRANI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm impjegati ġewwa d-dipartiment li għandhom permess uffiċjali li jaħdmu xogħol barrani?

Liema grad jokkupaw preżentement?

Jista' l- Ministru jipprovdi breakdown ta' xogħol differenti li għandhom permess jagħmlu barra x-xogħol mal-Gvern?

Fejn huma posted fis-servizz?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-tweġiba għal din il-mistoqsija tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SAĦĦA - CASUAL WARD CLERKS

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra f'liema postijiet kienu ġew posted temporanjament il-Casual Ward Clerks fl- 1 ta' Mejju, 1997?

Issa li nħatru l-Ward Clerks ġodda, jista' l-Ministru jipprovdi breakdown ta' fejn ġew posted?

Se jkun hemm postijiet li mhumiex sejrin ikunu covered?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Fit-3 ta' Ġunju, 1997 ġew appuntati 118 Ward Clerical Assistants li ġew ippustjati kif jidher hawn taħt:

|Sptar San Luqa |72 | |Sptar Monte Carmeli |11 | |Sptar Boffa |9 | |Residenza San Vincenz de |16 | |Paule | | |Dipartiment tal-Kura |1 | |Primarja | | |Dipartiment tas-Sahha |7 | |Pubblika | | |Medical Stores |2 | |Total |118 |

Id-Dipartiment tas-Saħħa qed jieħu passi biex jiġu appuntati 14 Ward Clerical Assistants oħra flok dawk l-14 li rrifjutaw il-ħatra mal-Gvern.

B'hekk in-numru totali ta' Ward Clerical Assistants mal-Ministeru tiegħi jkun 132.

Hemm ukoll 12-il Ward Clerical Assistant li kienu mpjegati fuq bażi każwali u ma ġewx appuntati fuq bażi permanenti.

Dawn inżammu fl-impjieg tagħhom fuq bażi każwali.

SPTAR SAN LUQA - NIGHT SHIFTS

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra għaliex il-ħaddiema li joħorġu minn night shift qegħdin jitħallew jidħlu overtime l-għada stess u mhux waqt l-off tagħhom?

Għaliex tul dan l- overtime l-ħaddiema mhux jieħdu break imma jitħallsu tal-ħin kollu?

Jidhirlu l-Ministru li din is-sistema tpoġġi l-ħaddiema taħt stress kif fil- fatt qed jiġru ġewwa l-Medical Records ta' SLH?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nixtieq ninformak li l-ħaddiema ta' l-Medical Records li daħlu overtime wara night shift għamlu dan minħabba l-fatt li kien hawn back log kbir ta' xogħol.

L-overtime hu offrut lil kulħadd mingħajr ebda diskriminazzjoni u ma kien hemm l-ebda ilment mill-ebda impjegat rigward xi stress.

Il-ħaddiema jieħdu break u ta' dan ma jitħallsux, iżda fejn il-break ma ttiħiedx dawn tħallsu tiegħu.

SPTAR SAN LUQA - MEDICAL RECORDS

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kien hemm ħaddiema tal-gradi differenti li ħadu overtime ġewwa l- Medical Records ta' St. Luke's Hospital?

Jista' l-Ministru jipprovdi breakdown ġurnata b'ġurnata tul April u Mejju ta' din is-sena?

Kemm kienet l-ispiża totali li tħallset bħala overtime tul Mejju u April 1997 ġewwa l- Medical Records?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ħaddiema tal-gradi differenti li ħadmu overtime ġewwa l-Medical Records tul April u Mejju 1997 huma:

GRADE HADDIEMA Clerk 1 EN 1 Seamstress 1 H/Orderly 1 Timekeeper 2 H/Assistant 26

Lista ta' gradi u ħaddiema globali bil-ħinijiet ġurnata b'ġurnata tul dawn ix-xhur tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta iżda rapport iddettaljat ta' kemm kienet l-ispiża totali u min kienu l- persuni qegħdin jinġabru mis-Salary Section.

Kien ikun aktar ta' sodisfazzjon li kieku l-Interpellant talab breakdown ta' l-overtime u ta' TIL li kien isir fil-Medical Records ftit xhur ilu, b'hekk jiġi evalwat sewwa kemm kien isir xogħol qabel max-xogħol li qed isir issa.

DR. DIMITRIJ TABACOV - SERVIZZI

L-ONOR.

LOUIS DEGUARA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar jekk id-dipartiment huwiex sejjer jibqa' jagħmel użu mis-servizzi ta' neurokirurgu Dr Dimitrij Tabacov għal din is-sena?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-kuntratt ta' Dr Dimitrij Tabakov, Neurokirurgu jintemm fil-31 t'Awissu, 1997.

Id-dipartiment diġa' għandu żewġ neurokirurgi oħra skond il-manpower plan preżenti.

BINI - REGOLAMENTI ĠODDA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jindika meta hu maħsub li jiġu ppubblikati r-regolamenti ta' bini ġdid?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Naħseb li bil-mistoqsija tiegħu l-Onor.

Membru ried jirriferi għar-regolamenti ġodda tal-bini u mhux ir-regolamenti ta' bini ġdid.

Jekk hu hekk, ġejt informat li d-draft ta' l-enabling act qiegħed bħalissa għand l-Avukat Ġenerali tar-Repubblika sabiex ikun finalizzat.

Hu ppjanat li l-enabling act tkun ippubblikata sa l-aħħar ta' din is-sena u r-regolamenti jibdew deħlin fis-seħħ fi stadji diversi matul is-sena d- dieħla, sabiex jingħata żmien adegwat biex kemm il-periti, kif ukoll il- kuntratturi jiġu aġġornati fuqhom.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA - MEMBRI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5459 ċioe' b'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 5226 nixtieq ninforma lill-Ministru li t-talba tiegħi tirriferi għar-rapporti kollha relattivi u relevanti għall-evalwazzjoni fuq ix-xogħol u l-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija għamel sa Jannar 1997 u r-rakkomandazzjonijiet kollha relattivi u relevanti li l-bord il-ġdid għamel fuq kif l-istess kunsill għandu jaħdem għas-snin li ġejjin, liema evalwazzjoni u rakkomodazzjonijiet il-kunsill talab jagħmel fl-ewwel xahar tal-ħidma tiegħu xi stqarrija għall-istampa maħruġa mill-Ministeru ta' l- Edukazzjoni f'Jannar 1997.

Għaldaqstant, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra r-rapporti kollha relattivi u relevanti għal din l- evalwazzjoni msemmija hawn fuq u r-rakkomandazzjonijiet sussegwenti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

ĦABS ĊIVILI - ĦLAS TA' KONTIJIET

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 5355 ċioe'jista' jgħid kemm sa l-aħħar ta' April ġew committed u tħallsu kontijiet mill-vot kapitali u mill-vot rikorrenti tal-ħabs ta' Kordin?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant ghat-twegiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 5355 fis-Seduta Numru 64 fit-12 ta' Mejju, 1997.

ARTISTI ŻGĦAŻAGĦ TA' L-EWROPA

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5294 ċioe' jgħid jekk il-ministeru jew xi dipartiment li jaqa' taħt l-istess ministeru tax għajnuna finanzjarja lill- artisti żgħażagħ Maltin sabiex jipparteċipaw fil-Biennale ta' l-Artisti Żgħażagħ ta' l-Ewropa u tal-Mediterran li qed issir bħalissa f'Turin, fl- Italja?

Jekk fl-affermattiv, min kienu l-artisti li ġew megħjuna u kemm kienet din l-għajnuna?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 5294 f'Seduta Nru. 76.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA - ATTIVITAJIET

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 5237 ċioe' jgħid x'inhu l-programm ta' attivitajiet u l-pjan ta' ħidma li għandu l-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija għal din is- sena?

ONOR.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA - IMPJEGATI

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 5236 b'riferenza għall-persuni mpjegati mill-Kunsill Malti għax- Xjenza u Teknoloġija (fulltime u part-time) minn Jannar 1997 'il hawn?

ONOR.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 6025 li oriġinarjament kienet saret lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni u li issa ġiet riferuta lilek u ċioe' bħala l-Ministru responsabbli mill-kordinazzjoni fuq il-proġett ta' Buġibba u l-Qawra tista' tgħid jekk awtorizzajtx lil xi awtorita' oħra kkonċernata mill-kumitat ta' azzjoni, li jiġbor il-flus għal street dressing?

Jekk iva, minn hu awtorizzat li jiġbor il-flus u għalfejn se jkun użat dak li se jinxtara b'dawk il-flus miġbura?

ONOR.

KARMENU VELLA: Din kienet inizjattiva tal-Kumitat ta' Azzjoni ta' Buġibba.

Kopja ta' ċirkolari li ntbagħtet mill-kumitat ta' Azzjoni dwar Sponsorship Campaign li fiha t-tagħrif kollu mitlub tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SAĦĦA - INFERMIERA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' issa l-Ministru jirrispondi l- mistoqsija parlamentari numru 4987?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: It-tweġiba għal din il-mistoqsija tpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ĠNEJNA - LATRINI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li fil-Bajja tal-Ġnejna jkun hemm faċilitajiet ta' toilets ladarba s'issa din il-bajja m'għandhiex dawn il-faċilitajiet?

ONOR.

KARMENU VELLA: Nitlob l-Onor.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija tiegħu lil-Ministru konċernat.

ENEMALTA - TAQSIMA TAL-PETROLEUM

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jara li l-każ tal-persuna li d-dettalji tiegħu qegħdin jintbagħtu separatament u li l-ilment tiegħu ġie ġġustifikat mill- Ombudsman, jingħata dak li ħaqqu issa mill-istess Korporazzjoni Enemalta?

Kopja tar-rakkomandazzjoni qed tintbagħat separatament.

ONOR.

LEO BRINCAT: It-Taqsima tal-Petroleum tal-Korporazzjoni Enemalta ħadet il-passi biex id-deċiżjoni ta' l-Ombudsman tiġi esegwita.

PBS - KAŻ TA' PERSUNA

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jidhirlu l- Prim Ministru li l-każ tal-persuna li d-dettalji tiegħu qegħdin jintbagħtu separatament li ngħata raġun mill-istess Ombudsman għall-inġustizzja li sofra fil-PBS bħala promozzjoni jingħata r-rimedju mill-aktar fis peress li issa l-PBS qegħdin idumu biex idaħħlu l-ftehim kollettiv ġdid li m'għandux x'jaqsam mal-każ ta' dik il-persuna?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li ma jistax jingħad li l- konklużjonijiet ta' l-Ombudsman kienu favorevoli għall-persuna li għaliha tirriferixxi l-mistoqsija.

Filwaqt li l-management il-ġdid tal-Public Broadcasting Services Ltd iżomm preżenti kif imiss il-claim ta' l-imsemmija persuna, il-kuntest xieraq għall-konsiderazzjoni sħiħa tiegħu huwa dak tat-tfassil pendenti ta' Ftehim Kollettiv ġdid.

ETC - STUDJU STRATEĠIKU

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 4726 u t-tweġiba mogħtija fit-12 ta' Mejju, 1997, jista' l-Ministru issa jgħid, issa li għadda l-aħħar ta' Mejju, jekk ingħatax ir-rapport dwar id-Dipartiment tax- Xogħol li kien semma' fis-16 ta' Diċembru, 1996?

ONOR.

EDWIN GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-rapport imsemmi se jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra malli jkun lest.

ŻWEĠIJIET ĊIVILI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru żweġijiet ċivili bejn Maltin u barranin mis-sena li għaddiet 'il hawn?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' żweġijiet Ċivili bejn Maltin u barranin mis-sena li għaddiet sal- 31 ta' Mejju, 1997 kien ta' 256.

SEPARAZZJONIJIET - KAWŻI ĠODDA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu kawżi ġodda għal separazzjoni mill-ewwel tas-sena sal-lum?

ONOR.

CHARLES MANGION: In-numru ta' separazzjonijiet li daħlu fil-1997 huwa ta' 57.

SKEJJEL: GĦAWDEX - TECHNOLOGY A U B

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti f'Għawdex li qed jistudjaw Technology A u B f'din is-sena skolastika?

Kemm kien is- sena l-oħra u kemm huwa maħsub li jkun hemm is-sena d-dieħla?

Kif jikkomparaw dawn il-figuri, per capita, ma' Malta?

Jekk hemm xi diskrepanza kbira għaliex jattribwiha?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SKEJJEL - SKOLA SAJF

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk din is-sena, Skola Sajf hijiex se ssir ukoll f'Għawdex?

Jekk iva, kemm hu maħsub li jkun hemm tfal f'dan il-programm f'kull raħal?

Għaliex it-tfal intalbu jħallsu fee ta' Lm5?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nikkonferma li Skola Sajf din is-sena wkoll se ssir Għawdex.

Barra fl-iskejjel primarji kollha, Skola Sajf se ssir ukoll fil-Munxar u Marsalforn.

In-numru ta' tfal f'kull ċentru jiġi stabbilit proporzjalment skond il- popolazzjoni ta' kull skola.

Kull skola/ċentru tieħu madwar 50% tat-tfal tar-raba', ħames u sitt klassi li jkun hemm f'dak il-belt/raħal.

Il-ħlas ta' Lm5,00 li jintalab minn kull tifel/tifla jmur biex jitħallsu l-ispejjeż ta' materjal li jintuża fil-Craft, Edukazzjoni Fiżika, Arti u attivitajiet oħra.

L-Onor.

Interpellant messha taf li l-ħlas ta' Lm5 kien jintalab ukoll mill-Amministrazzjoni Nazzjonalista li hija kienet tifforma parti minnha.

SKEJJEL - KINDERGARTEN ASSISTANTS

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ma setgħetx tintlaqa' t-talba ta' l-Instructors u Instructresses Għawdxin biex il-kors li qed jagħmlu f'Malta jsir f'Għawdex?

B'riferenza għall-kors tal- Kindergarten Assistants, għaliex dan ma setgħex isir Għawdex għall- Kindergarten Assistants Għawdxin?

Kemm hemm instructors/instructresses Għawdxin u Kindergarten Assistants Għawdxin separatament li qed jattendu dawn il-korsijiet f'Malta?

ONOR.

SKEJJEL - GĦAWDEX

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus f'Għawdex f'manutenzjoni ta' l-iskejjel Għawdxin din is-sena?

F'liema skejjel sar jew se jsir dan ix-xogħol?

Dan ix-xogħol se jsir mill-kuntratturi jew minn nies tal-Gvern?

Hemm xi proġetti ta' bini ta' skejjel ġodda jew estensjonijiet ta' xi skejjel għal din is-sena kurrenti?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PULIZIJA - INĊIDENTI FUQ IL-POST TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm weġġgħu pulizija fuq ix-xogħol waqt il-qadi ta' dmirijiethom mis-sena l-oħra sal-lum?

Kemm minn dawn il-każijiet kienu kawża ta' atti ta' vjolenza mwettqa fuq membri tal-korp minn persuni oħra?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi mis-sena l-oħra sal-5 ta' Gunju, 1997, weġgħu 87 membru tal-Korp tal-Pulizija waqt il-qadi ta' dmirijiethom.

17 minnhom kienu kawża ta' vjolenza minn persuni oħra.

PULIZIJA - VETTURI LIĊENZJATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hawn karozzi privati liċenzjati llum?

Kemm hawn vejikoli kummerċjali liċenzjati llum?

Kemm huwa stmat illi hawn karozzi fit-triq il-lum illi m'għandhomx il-liċenzja tal-vettura mħallsa kif suppost?

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

PULIZIJA - PERSUNI MRESSQA L-QORTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni taħt is-16-il sena li ttellgħu il-Qorti mill-pulizija minn Jannar, 1996 'il hawn?

Jista' jekk jogħġbu jagħti breakdown ta' l-etajiet tagħhom u għaliex ġew imtellgħin il- Qorti?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SAĦĦA - PERSUNI B'CONTROL CARD

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni f'Malta w Għawdex li għandhom control card għal mediċini narkotiċi u psikotropiċi llum?

Jista' l-Ministru jgħid kemm-il riċetta għal dawn il- mediċini nħarġu mit-tobba fl-ewwel ħames xhur ta' din is-sena?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: 21,326 control cards ġew maħruġa matul is-sena li għalqet fil-31 ta` Diċembru, 1996.

Minn dawn 19,807 nħarġu lir-residenti f`Malta waqt li 1,519 il-card nħarġu lill-residenti Għawdxin.

L-informazzjoni dwar ir-riċetti għadhom qed jinġabru u l-informazzjoni tingħata f`xi seduta oħra.

QRATI - ADVISORY COMMITTEE

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'se tkun il-ħidma ta' l-Advisory Committee għall-Qrati Maltin?

ONOR.

CHARLES MANGION: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-terms of reference ta' dan l-Advisory Committee huwa kif ġej:-

Jiddentifika dawk l-artikli tal-liġi tal-Proċedura Ċivili li qegħdin joħolqu problemi fl-implimentazzjoni tagħhom.

Jissuġġerixxi miżuri kemm leġislattivi kif ukoll amministrattivi biex tissaħħaħ l-amministrazzjoni tal-ġustizzja, b'mod partikolari li l- ġustizzja ssir fi żmien raġjonevoli.

Jorganizza aħjar l-istitut tal-Master.

Jiddentifika dawk il-miżuri amministrattivi li jridu jittieħdu u jiġu implimentati biex tissaħħaħ l-amministrazzjoni ċivili tal-Qorti.

Jissuġġerixxi emendi għar-Rules of Courts eżistenti.

Jissuġġerixxi emendi jekk jinħass il-bżonn għall-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili bil-għan il-proċeduri jitħaffu aktar.

Għandha ssir ukoll analisi tal-amministrazzjoni tal-ġustizzja b'mod maħsub u gradat biex ikun jista' jitfassal pjan għat-titjib fil-Qrati tagħna.

Kull suġġeriment ikun irid jinkludi wkoll pjan ta implimentazzjoni.

Il-kworum tal-laqgħat ta' dan il-kumitat ikun ta' sitta, biex b'hekk ikun aktar flessibbli u jiffunzjona aħjar, u huwa mistenni li jagħmel rapport ta' l-anqas darba kull sitt xhur.

Dan ir-rapport jiġi mgħoddi lill- President tal-Qorti u lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali.

P.A. - PERMESS PA 3430/93

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti r-raġuni għaliex filwaqt li l-permess PA 3430/93 ġie approvat mill- Heritage Advisory Committee u b'hekk seta' isir it-tibdil fil-faċċati tad- dar, il-permess bid-data 8/6/89 ħareġ emendat, jiġifieri bil-kondizzjoni li s-sid ma setgħex ibiddel il-faċċata tad-dar?

ONOR.

GEORGE VELLA: Jenħtieġ aktar żmien biex tinġabar l-informazzjoni.

RABAT - TRIQ ALESSANDRO CURMY - PLOT NO.

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru tad-Djar: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk ġewx ippreżentati fil-Joint Office il-pjanti tal-Plot No. 51A, Triq Alessandro Curmy, Tal-Virtu', Rabat għall- approvazzjoni mill-istess uffiċċju l-klawsoli tal-kuntratt ta' l-enfitewsi, billi fuq l-imsemmija plot qed jinbena bini li mhux konformi ma'l-area ta' Tal-Virtu' u lanqas skond il-kondizzjonijiet tal-kuntratt?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Ninforma lill-Onor.

Membru li Plot 51 ġiet akkwistata mill-emfitewta preżenti fl-1967.

Permezz ta' kuntratt li sar fl- 1987 l-emfitewta għaddiet nofs din il-plot lil ħuha.

Billi t-trasferimenti saru ħafna qabel Frar 1993, jiġifieri d-data minn meta beda jseħħ l-Att ta' l-1992 dwar it-trasferiment tal-proprjeta' lill- Gvern, l-approvazzjoni tal-pjanta kellha ssir mill-Enti Ekklesjastika.

Rigward il-punti l-oħra li l-Onor.

Membru semmiet, l-Uffiċċju Konġunt beħsiebu jsegwi l-każ biex jara li l-kondizzjonijiet tal-kuntratt jiġu esegwiti mill-emfitewta.

CATAMARAN VICTORIA EXPRESS

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Billi b'riferenza għall-istqarrija tal-MIMCOL jirriżulta li ġew eżaminati proposti varji biex jitħaddem il-Catamaran Victoria Express bejn Malta w Għawdex, kif ukoll ġew ikkonsidrati xi offerti minn operaturi privati; u billi skond l-istess stqarrija nstab li l- options ma kenux vijabbli mingħajr sussidju sostanzjali mill-Gvern, jista' l-Ministru jelabora iktar (jew ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra) l-options li ġew eżaminati kif ukoll min kienu l-operaturi privati u d-diskussjonijiet li saru magħhom biex joperaw is-servizz tal-catamaran bejn Malta w Għawdex?

Jista' l-Ministru jgħid jekk saritx talba formali lill-Gvern għas-sussidju meħtieġ u fl-affermattiv, x'kienet it-tweġiba tal-Gvern?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: L-informazzjoni mitluba fil-mistoqsija parlamentari numru 6274 hija s- segwenti:-

Il-MIMCOL flimkien mal-Gozo Channel ikkonsidraw l-operazzjoni tal- Catamaran bejn Malta u Għawdex fuq bażi ta` joint venture bejn il-Gozo Channel u Virtu Ferries Co Ltd.

Saru kalkoli fuq dawn il-premessi:-

Isiru medja ta` ħames return trips bejn Malta u Ghawdex kulljum matul is-sena.

Jinżammu l-istess tariffi tal-vapur.

Isir trip wieħed fil-għodu bejn Sa Maison u lura u trip ieħor fil- għaxija fuq l-istess rotta.

It-trips l-oħra jsiru bejn l-Imġarr u ċ- Ċirkewwa.

Ma jiġux impjegati aktar nies biex joperaw is-servizz.

Jimtlew medja ta` 75% tas-seats tal-Catamaran.

Biex il-Catamaran ma jagħmilx telf taħt dawn il-kondizzjonijiet ried jingħata sussidju ta` Lm102,000 mill-Gvern f`forma ta` eżenzjoni mit-taxxa fuq il-fuel.

Ir-raguni hija li l-Catamaran huwa ineffiċjenti fejn għandu x`jaqsam il-konsum tal-fuel.

Saret offerta minn kumpannija zgħira Taljana Tropeamar biex tikri l- Catamaran għax-xhur tas-sajf.

Operaturi oħrajn għamlu enquiries fuq l- operazzjoni tal-Catamaran għal ftit ġimgħat fis-sajf iżda ma għamlu l-ebda offerta konkreta.

L-aħjar offerta kienet tal-Virtu Ferries Co Ltd li offriet li tikri l- Catamaran għal sena sħiħa bil-possibbilta' li tiġġedded fit-tmiem tal- kuntratt.

Il-kiri tal-Catamaran lil din il-kumpannija privata ġie approvat mid- diretturi tal-Gozo Channel f`laqgħa tal-Bord tad-Diretturi tat-12 ta` Mejju, 1997.

SPTAR ĠENERALI - ĊENTRU TAD-DONAZZJONI TAD-DEMM

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid meta nfetaħ iċ- Ċentru tat-Trasfużjoni tad-Demm fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex u kemm hu n- numru ta' donaturi li marru jagħtu d-demm mill-ftuħ tiegħu sal-lum?

Jista' l-Ministru jgħid jekk id-donazzjoni hijiex tlaħħaq mad-domanda ta' l-Isptar ta' Għawdex?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Iċ-Ċentru tad-Donazzjoni tad-Demm fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex infetaħ fis-17 ta' Frar, 1996.

Minn dak iż-żmien sas-6 ta' Ġunju, 1997 1340 donaturi marru jagħtu d- demm.

Fl-istess perijodu nħarġu 1067 units tad-demm għall-pazjenti.

Din l- aħħar figura ma tinkludix demm li ġie cross-matched fl-Isptar San Luqa u mibgħuta lill-pazjenti tal-Isptar ta' Għawdex miċ-Ċentru Nazzjonali tat- Trasfużjoni tad-Demm.

KUMITAT TA' AZZJONI GĦAL GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid meta twaqqaf l-Action Committee for Gozo?

Min huma l-membri tiegħu u l-kategoriji li jirrappreżentawh?

Kemm-il darba ltaqa' l-Action Committee for Gozo?

ONOR.

KARMENU VELLA: Il-Kumitat ta' Azzjoni għal Għawdex twaqqaf fit-28 ta' Frar, 1997.

Fih rappreżentanża tal-Ministeru tat-Turiżmu, tas- Segretarjat Parlamentari għal Għawdex, tal-kunsilli lokali u tas-settur kummerċjali.

Għalkemm l-Action Committees li twaqqfu dan l-aħħar jżommu xi laqgħat formali bħal kumitati l-oħra, u fil-fatt saru diversi laqgħat mill- Gozo Action Committee, l-għan tagħhom huwa li jwettqu azzjoni u jaraw li s- xogħol ippjanat jitwettaq minn min għandu jwettqu u fiż-żmien stipulat.

Minn żmien għal żmien il-kumitat jikkooptja persuni li jinħass li għandhom kontribut x'joffru f'oqsam partikulari.

SPTAR ĠENERALI - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid meta nbdew ix- xogħlijiet fid-Dipartimenti tal-Casualty u ta' l-Emerġenza fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex u meta hu mistenni li dawn ix-xogħlijiet jintemmu?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nitlob lill-Onor Interpellant jagħmel il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

DJAR - AKKOMODAZZJONIJIET ALTERNATTIVI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tad-Djar: Jista' l- Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' single parents li qegħdin jitolbu post/dar alternattiva?

Kemm kien in-numru ta' single parents li applikaw għal xi flat/maisonette eċċ, fid-diversi applikazzjonijiet għal akkomodazzjoni soċjali f'dawn l-aħħar ħames snin?

Fid-diversi ħarġiet imsemmija f'para.

2 kemm kienu dawk li akkwistaw dar ta' akkomodazzjoni?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Hemm 81 applikazzjoni pendenti minn single parents mad-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali għal akkomodazzjoni.

Tul l-aħħar ħames snin l-Awtorita' tad-Djar irċeviet 454 applikazzjoni minn single parents.

50 minnhom ibbenefikaw.

REVENUE SECURITY CORPS - SULDATI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm hemm suldati fir-Revenue Security Corps?

Kif inhuma stazzjonati dawn is-suldati u x'remunerazzjoni għandhom?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li fir-Revenue Security Corps hemm 164 membru li minnhom żewġ huma uffiċjali.

Dawn huma mqassmin kif ġej:

|Headquarters RSC |11 | |Sigurta mal-Banek (Malta u|96 | |Ghawdex) | | |Taqsima ta' |9 | |Investigazzjoni | | |Taqsima ta' Skorta ma flus|8 | |Xoghol bix-shift |37* | |Hal Far bil-gurnata |1 | |Banderoles Board |2 | |Total |164 |

* Shift fuq bażi ta' Day, Night, Rest, Off.

Bħala remunerazzjoni l-membri tal-Revenue Security Corps jitħallsu l-istess bas-suldati f'Taqsimiet oħra ta' l-Armata u skond il-gradi rispettivi.

Din tinkludi wkoll il-ħlas ta' Lm10 allowance li tingħata kull xahar lill- membri tal-Forżi Armati ta' Malta, il-paga doppja lil min jaħdem il-Ħadd u trade allowance għal dawk li għandhom il-kwalitajiet meħtieġa.

Is-sahra, partikolarment għal dawk li jaħdmu mal-Banek, titħallas bir-rata ta' siegħa u nofs għal kull siegħa.

TARZNA TA' MALTA

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid jekk huwiex sodisfatt bl-ammont ta' xogħol fit-Tarzna f'dawn l-aħħar xhur?

ONOR.

ALFRED SANT: Le, m'iniex.

FORZI ARMATI - ROADBLOCK

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jagħti rendikont ta' liema sezzjonijiet tal-Forzi Armati jagħmlu roadblocks; in-numru ta' roadblocks li saru minn kull entita' separata tal-Forzi Armati f'Malta u Għawdex matul l-1996; in-numru ta' każijiet pożittivi ta' droga li nqabdet waqt roadblocks minn kull entita' separata; it-total ta' nies arrestati fuq droga minn kull entita' separata mill-Forzi Armati?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li Forzi Armati għandhom tliet taqsimiet li, fost xogħlijiet oħra, huma responsabbli li jwettqu road blocks f'Malta u f'Għawdex.

Dettalji dwar ir-road blocks li twettqu matul l-1996 huma murija hawn taħt:

a. Numru ta Road Blocks

'B' Company, 1st Regiment - 686 'C' Company, 1st Regiment - 116 Air Defence Battery, 2nd Regiment (Għawdex biss) - 133

b. Sejbiet konnessi mad-droga

'B' Company, 1st Regiment - 5 'C' Company, 1st Regiment - 17 Air Defence Battery, 2nd Regiment - -

c. Persuni Arrestati

L-għadd ta' persuni li nżammu mis-suldati u ġew riferuti lill-Pulizija għal investigazzjonijiet kien:

'B' Company, 1st Regiment - 7 'C' Company, 1st Regiment - 45 Air Defence Battery, 2nd Regiment - -

Ta' min jinnota li l-figuri mogħtija dwar sejbiet konnessi mad-droga mhux bilfors jissejħu każijiet pożittivi ta' droga.

Dan jiddependi mill- investigazzjonijiet tal-Pulizija u skond kif jinqatgħu l-kawżi fil-Qorti.

PULIZIJA - KAŻI TA' PORNOGRAFIJA

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-pulizija ġietx informata bil-każ serju ta' pornografija fost studenti ta' 15-il sena li ġara f'dawn l-aħħar jiem fil- Kulleġġ ta' St. Edward's?

Japprezza l-Prim Ministru li ġenituri tat-tfal li jattendu f'dan il-Kulleġġ huma ferm inkwetati għaliex skond uliedhom din il-pornografija kienet tinkludi wkoll bestjalita'?

Għaliex l-awtoritajiet tal-Kulleġġ ma' bagħtux l-informazzjoni li għandhom dwar films li ntwerew fuq in-network tal-computers tal-Kulleġġ biex anke jiġi żgurat li m'hemmx xi bejgħ li qiegħed isir lil tfal taħt l-eta'?

ONOR.

ALFRED SANT: Twegiba tinghata f'xi seduta ohra.

DIPARTIMENT TAD-DWANA U SISA - INSPECTOR I

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju jinsab il-proċess biex jiġu mimlija l-vakanzi għall-Inspector I fid-Dipartiment tad-Dwana u Sisa wara l- Internal Interview Kompetittiv li sar f'Awissu, 1996 u li r-riżultati tiegħu ħarġu fi Frar, 1997?

Kemm-il vakanza teżisti għal grad ta' Inspector I u Inspector II fl-istess dipartiment?

Meta hu mistenni li jimtlew dawn il-vakanzi?

ONOR.

LEO BRINCAT: Bir-riforma, il-gradi ta' Inspector I u II ġew amalgamati fi grad wieħed ta' inspector.

Bħalissa hemm sitt vakanzi fil- grad ta' inspector u vakanza waħda fil-grad ta' Senior Inspector.

Qed issir ħidma biex dawn il-vakanzi jimtlew kemm jista' jkun malajr.

MARSA - TISWIJA TA' TRIQ

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk sarux spezzjonijiet fuq il-ħsara li hemm f'Assumption Street, il-Marsa bejn Azzopardi Street u Isouard Street, fejn it-triq niżlet f'diversi bnadi?

Jekk saret jew saru xi spezzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid x'rimedji se jattwa?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Saret spezzjoni fit-triq u nstab li l-ħsara hi simili għal dik ikkaġunata mill-ħruġ ta' xi ilma li qiegħed iżomm fil- materjal tal-pedament tat-triq.

Qed isiru aktar spezzjonijiet mal- utilities biex jiġi stabbilit x'qiegħed jikkawża din il-ħsara.

UNIVERSITA' - KORSIJIET TA' PERITI/INĠINIERA ĊIVILI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid liema kors universitarju huwa maħsub li jibda jwassal gradwati sabiex eventwalment ikunu jistgħu jipprattikaw bħala Periti u liema kors se jwassal gradwati sabiex eventwalment jipprattikaw bħala Inġiniera Ċivili?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

UNIVERSITA' - KORS TA' L-ARKITETTURA/INĠINERIJA ĊIVILI

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 5940, jista' l-Ministru jikkonferma li l-gradwati li se joħorġu mill-kors B.Sc (Hons.)

(Environmental Design) mhux se jkunu jikkwalifkaw għall- warrant ta' Perit?

ONOR.

FORZI ARMATI - FIGHTER JETS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni tal-Gvern dwar fighter jets li jittajru fl-air space ta' pajjiżna bħalma jingħad li seħħ ix-xahar li għadda?

ONOR.

ALFRED SANT: Minn stħarriġ illi sar irriżulta li r-rapport li għalih qed jirriferi l-Onor.

Membru huwa kompletament infondat.

Il-fatti huma dawn:

Fit-22 u t'23 ta' April li għadda, erba' ajruplani tat-tip Aermacchi MB 339 tal-Qawwa ta' l-Ajru Taljana ġew Malta fuq taħriġ ta' navigazzjoni għal bdoti.

Waqt li dawn l-ajruplani kienu Malta, saru arranġamenti sabiex il- Kmandant tal-Forzi Armati ta' Malta u d-Deputat Kmandant jingħataw titjira ta' familjarizazzjoni.

It-titjira b'żewġ ajruplani kienet approvata mill- Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent u mid-Dipartiment ta' l- Avjazzjoni Ċivili.

Kuntrarju għal dak li deher f'gazzetta lokali, l-ajruplani ma kienux armati b'missili iżda kellhom sempliċement tankijiet tal-fuel imwaħħlin mal- ġwienaħ.

Nikkonferma wkoll li l-ajruplani kellhom l-marki li ajruplani militari normalment ikollhom miżbugħin fuq denbhom.

FURJANA - TRIQ SANT'ANNA - UNDERGROUNDS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi t-target date li fiha se jinbeda x-xogħol fl-undergrounds fi Triq Sant'Anna, il-Furjana?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Wara diskussjonijiet li saru mal-Kunsill Lokali u l-periti tal-proġett, instab li ma tistax tingħata assigurazzjoni li meta ir-refurbishment jitlesta l-ilma ma jibqax jidħol fil-mini u b'hekk hemm riskju li l-proġett oriġinali ma jirnexxiex.

Fil-preżent, il-kunsill lokali, u d-Dipartiment tat-Toroq qed jikkonsidraw li l-mini fl-istat preżenti tagħhom jitnaddfu u jsirilhom art u dwal ġodda, filwaqt li jkomplu jsiru studji biex jiġi determinat jekk pjan pjuttost ambizzjuż, fejn it-traffiku lejn u mill-Belt jgħaddi minn taħt Triq Sant'Anna, ikunx jista' jitwettaq u t-triq preżenti issir pjuttost pjazza pedonali.

FURJANA - BINJA VILHENA - XOGĦOL

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi t-target date li fiha se jinbeda x-xogħol f'Binja Vilhena u l-madwar fil-Furjana?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Is-setgħa għall-offerti għal dan ix-xogħol se tiġi ppubblikata t-Tlieta 10 ta' Ġunju, 1997.

DIPARTIMENT TA' L-ISTATISTIKA - RETAIL PRICE INDEX

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Id-Dipartiment ta' l-Istatistika beħsiebu joħroġ figuri ta' Retail Price Index b'mod speċifiku għall-anzjani?

ONOR.

LEO BRINCAT: Id-Dipartiment ta' l-Istatistika qiegħed jikkonċentra r-riżorsi tiegħu biex itejjeb l-indiċi tal-prezzijiet kurrenti.

Għaldaqstant, ma jidhirx illi fil-futur qrib se jibda jinħadem indiċi tal- prezzijiet speċifikament għall-anzjani.

PULIZIJA - KAŻI TA' SUWIĊIDJI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm jirriżultaw każijiet ta' suwiċidju f'pajjiżna sena b'sena f'dawn l-aħħar 20 sena?

Kemm minnhom, sena b'sena kienu taħt it- 30 sena?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba qieghda tingabar u twegiba tinghata f'xi seduta ohra.

SPTAR KAREN GRECH - ĦSARA FIL-LIFTS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm damu bil-ħsara l-lifts fl-Isptar Karen Grech dan l-aħħar?

Kemm ġew proposti operazzjonijiet minħabba li l-lifts ma setgħux jintużaw?

Hu l-każ li jinbidlu dawn il-lifts?

Jekk fl-affermattiv, hu l-każ li l-iżvilupp fl- Isptar San Luqa u Karen Grech irid jitkompla minkejja l-bini ta' sptar ġdid?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

SKEJJEL - LILLY OF THE VALLEY

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jieħu passi biex fl-iskola Lilly of the Valley fejn sar xogħol ta' bini jitneħħew il-fdalijiet li qed joħolqu inkonvenjent ta' trabijiet b'mod speċjalment fi Triq is-Sir, Mosta?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

ENEMALTA - REGOLATURI/ VALVIJIET TA' ĊILINDRI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Peress li matul l-aħħar Amministrazzjoni Nazzjonalista kien hemm tender sabiex jinxtraw regolaturi u valvijiet ta' ċilindri tal-gass mingħand l- istess manufacturer minħabba raġunijiet ta' safety liema tender għaddiet għand l-Ombudsman wara li kien hemm xi objections minn xi bidder u wara li l-Korporazzjoni Enemalta stess kienet kisbet il-pariri tekniċi mingħand awtoritajiet stabbiliti bil-għan li jiġi assigurat livell ta' safety kif mitlub fi specifications internazzjonali, jista' għalhekk il-Ministru jiċċertifika jekk użu ta' valvijiet u regolaturi ta' manifattura differenti toffrix il-livell ta' safety mitlub skond standards internazzjonali?

ONOR.

LEO BRINCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li l-valves u r-regolaturi tat-tip clip-on s'issa dejjem inxtraw mill-istess manifattur u huma skond standards ta' safety internazzjonali.

Għandi nifhem li jeżistu tipi oħra ta' valves u regolaturi clip-on li joffru livell ta' safety internazzjonali.

ENEMALTA - REGOLATURI TAL-GASS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jirriżultalu l-Ministru li fis-suq hawn regolaturi tal-gass mingħajr l- awtorizzazzjoni mill-Korporazzjoni Enemalta kif ukoll mingħajr dawk tad- Dwana?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-taqsima tal-Gass tal-korporazzjoni m'għandha l- ebda provi rigward regolaturi mhux awtorizzati fis-suq.

Fuq xniegħat fuq dawn ir-regolaturi kienu saru invstigazzjonijiet li rriżultaw fin-negattiv.

B'danakollu kienet ħarġet twissija lid-distributuri mir-rappreżentanti tagħhom dwar dawn ix-xniegħat.

Nirriferi ukoll għall-mistoqsija parlamentari numru 6139 li hija fuq l-istess suġġett.

TELEMALTA - TRANSFERS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar in-numru ta' transfers li saru fil- Korporazzjoni Telemalta mill-1/11/96 sal-31/5/97?

Minn fejn u għal fejn ġew transfered dawn il-persuni?

ONOR.

ALFRED SANT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li diġaż tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 5844, li kienet tirrigwardja n-numru ta' postings li seħħew fil-Korporazzjoni Telemalta bejn l-1 ta' Novembru, 1996 u l-20 ta' Mejju, 1997.

In-numru ta' postings ġodda bejn il-21 u l-31 ta' Mejju, 1997 kienu jammontaw għal 11.

Il-korporazzjoni tħoss li mhix etika li tpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra l-ismijiet ta' dawk il-ħaddiema li ġew effetwati mir- riorganizzazzjoni li qiegħda tagħti riżultati pożittivi f'dik li hija effiċjenza bħalma tixhed l-istess tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5844.

TURIŻMU - RISTORANTI/NEGOZJI OĦRA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar in-numru ta' ristoranti u negozji oħra marbuta mat-turiżmu li nfetħu mill-1/11/96 sal-31/5/97 f'kull lokal tal-11 u t-12- il distrett?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar.

BUĠIBBA - PROĠETT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6128 li oriġinarjament saret lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni, u ċioe' jista' jagħti tagħrif dwar jekk ħarġux tenders għal-lighting ġewwa Buġibba?

Jekk ħarġet, meta sar dan u meta ġiet awarded?

Lil min?

Kemm ġiet tiswa din it-tender?

Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra kopja ta' din it-tender?

ONOR.

LEO BRINCAT: Għandi nifhem li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għax-xiri ta' arbli dekorattivi (decorative lamp posts) għall-Proġett ta' Buġibba.

Jekk dan huwa l-każ, ninformah li għal dan ix-xiri ħarġet sejħa għall-offerti mid-Dipartiment tal-Kuntratti fil-25 ta' April, 1997 taħt l- avviż CT 115/97.

Din is-sejħa għalqet fit-8 ta' Mejju, 1997.

Il-kuntratt ingħata lid-ditta MCE Ltd. għall-prezz globali ta' Lm70915, liema prezz jinkludi item ġdida (jiġifieri li ma kinitx inkluża fid-dokument ta' l- offerta oriġinali imma li nstab li kienet meħtieġa) li waħedha tiswa Lm18000 (Item 2 - Arbli b'tul ta' 3.52m).

Inżid ukoll li, minħabba ż-żieda ta' dan l-item, l-offerta ta' MCE Ltd ġiet aċċettata fuq bażi ta' direct order kif jippermettu r-Regolamenti Finanzjarji.

Iżda nagħmel enfażi li l- kuntratt, minbarra dan l-item, jikkonforma kompletament ma' l- ispeċifikazzjonijiet u l-kundizzjonijiet stipulati fis-sejħa għall-offerta u, għalhekk, xorta waħda kien jintrebaħ minn din id-ditta fuq il-bażi tad- dokument oriġinali.

Kif mitlub, poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta kopja tad-dokument ta' l-offerti kif ippubblikat.

P.A. - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Minitru jagħti tagħrif dwar kemm kien in-numru ta' applikazzjonijiet li ġew sottomessi lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar matul ix-xahar ta' Mejju, 1997?

Kif jinqasmu dawn l-applikazzjonijiet raħal b'raħal, f'Malta w f'Għawdex?

ONOR.

GEORGE VELLA: Numru ta' applikazzjonijiet għal żvilupp sottomessi għand l-Awtorita' ta' l-Ippjanar matul Mejju 1997:

|Attard |11 |Nadur |3 | |Balzan | 4 |Naxxar |27 | |Birgu |1 |Paola |14 | |Birkirkara|35 |Pieta |5 | |Birżebbuġa|14 |Qala |6 | |Bormla | 2 |Qormi |26 | |Dingli | 7 |Qrendi |10 | |Fgura |12 |Rabat (Malta)|18 | |Fontana | 3 |Rabat |18 | | | |(Għawdex) | | |Furjana | 8 |Safi |6 | |Għajnsiele| 7 |San Ġiljan |14 | |m | | | | |Għarb | 1 |San Ġwann |24 | |Għargħur |12 |San Lawrenz |1 | |Għaxaq | 9 |San Pawl |36 | | | |il-Baħar | | |Gudja | 2 |Sannat |2 | |Gżira | 5 |Santa Luċia |2 | | | |(Malta) | | |Ħamrun |15 |Santa Venera |11 | |Iklin | 2 |Senglea |3 | |Kalkara | 3 |Siġġiewi |11 | |Kerċem | 5 |Sliema |21 | |Kirkop | 4 |Swieqi |7 | |Lija | 9 |Ta' Xbiex |2 | |Luqa | 4 |Tarxien |7 | |Marsa |16 |Valletta |11 | |Marsascala|23 |Xagħra |17 | |Marsaxlokk| 6 |Xewkija |3 | |Mellieħa |25 |Xgħajra |4 | |Mġarr | 5 |Żabbar |35 | |(Malta) | | | | |Mosta |21 |Żebbuġ |12 | | | |Għawdex) | | |Mqabba | 9 |Żebbuġ |13 | | | |(Malta) | | |Msida |14 |Żejtun |12 | |Munxar |10 |Żurrieq |27 |

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien in-numru ta' persuni lokal b'lokal fil-11 u t-12-il distrett elettorali li skond l-ETC sabu x-xogħol matul il-perjodu 1/11/96 u t-30/5/97?

X'tip ta' xogħol sabu dawn il- persuni?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' Formoli ta' Bidu ta' Impjieg li rċeviet l- ETC, ta' nies li joqogħdu fil-11 u t-12 il-distrett u li bdew jaħdmu matul il-perijodu 1/11/96 u 30/05/97 hu skond it-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

TRASPORT BEJN MALTA W GĦAWDEX

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien in-numru ta' vjaġġi li saru bejn Malta w Għawdex u viċi versa fil-perijodu 1/4/97 u l-31/5/97?

Kemm kien in-numru ta' passiġġieri li qasmu bejn Malta w Għawdex fl-istess perjodu?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li l-informazzjoni mitluba mill Onor. Interpellant għada qed tigi miġbura.

PATATA - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Rigward l-esportazzjoni ta' patata din is-sena, jista' l-Ministru jgħid kemm-il shipment ta' patata kien hemm; meta telaq minn Malta u meta wasal fil-post ta' destinazzjoni kull shipment; kemm kien il-valur ta' kull shipment li fuqu tħallset il-freight u l-insurance; kemm kien il-piż ta' patata f'kull shipment; u x'tip ta' patata (eż. Alpha, Liseta) kien hemm f'kull shipment?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-informazzjoni qiegħda tinġabar u r-risposta tingħata f'seduta oħra.

DUNDJANI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 5883 dwar produzzjoni ta' dundjani?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għadhom għaddejjin id-diskussjonijiet.

PITKALIJA - PRODOTT AGRIKOLU

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-valur ta' prodott agrikolu mibjugħ mill-Pitkalija fix-xahar ta' Mejju 1997 u kemm kien l-istess valur fl- istess xahar fil-ħames snin preċedenti (sena b'sena)?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-valur tal-prodott agrikoli mibjugħ mill- Pitkalija f'Mejju, 1997 u l-ħames snin preċedenti kien kif ġej: |SENA |AMMONT (Lm)| |1992 |348,671 | |1993 |391,531 | |1994 |389,828 | |1995 |409,057 | |1996 |532,133 | |1997 |425,806 |

PITKALIJA - PRODOTTI AGRIKOLI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid sena b'sena mill-1992 sa l-1996 għall-perijodu bejn Jannar u April kemm kien il-valur ta' prodott agrikolu li l-bdiewa Għawdxin ġabu fil-Pitkalija ta' Malta?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-valur tal-prodott agrikolu li l-bdiewa Għawdxin ħattu fiċ-Ċentru tal-Pitkalija ta' Malta matul l-ewwel erba' xhur ta' kull sena kien hekk:- |SENA |VALUR | | |(Lm) | |Jan-April |107,385 | |1992 | | |Jan-April |116,613 | |1993 | | |Jan-April |139,666 | |1994 | | |Jan-April |157,359 | |1995 | | |Jan-April |219,315 | |1996 | | |Jan-April |217,288 | |1997 | |

MAJJALI - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

NINU ZAMMIT staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Peress li dan l-aħħar intqal li se ssir esportazzjon ta' majjal bejn pajjiż Ewropew, jista' l-Ministru jgħid kemm huwa l-ammont ta' majjal li se jiġi esportat (kgs); il-valur (per kgs); u jekk il-valur huwiex wieħed "uniformi" jew inkella hux marbut mal-grading tal-kwalita' tal-majjal?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Kif jaf l-Onor.

Membru, kuntratt għall-esportazzjoni ta' 10,000 majjal ta' bejn 85 u 100 kilo ġie ffirmat nhar il-Ġimgħa 6 ta' Ġunju, 1997 bejn il-Koperattiva ta' Min Irabbi l-Majjal (K.I.M) u mportatur Taljan wara ħidma intensiva minn naħa tal-Ministeru tal-Biedja u Sajd.

L-Onor.

Membru japprezza li dan il-kuntratt huwa wieħed ta' natura kummerċjali u għalhekk ma' nħossx li għandi nagħti l-informazzjoni mitluba ħlief li ngħid li l-valur totali huwa kkalkolat li jiswa madwar Lm750,000.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN - IMPJEGATI ON A CASUAL BASIS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Viċi Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid bejn l-1 ta' Novembru, 1996 u l-31 ta' Marzu, 1997 kemm ġew impjegati persuni on a casual basis fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż korpi statutorjament indipendenti, korporazzjonijiet u kumpanniji li fihom il-Gvern għandu nteress u jekk fl-affermattiv, jindika fejn u f'liema grad?

ONOR.

GEORGE VELLA: Bejn l-1 ta' Novembru, 1996 u l-31 ta' Marzu, 1997, ma ġiet impjegata l-ebda persuna fuq bażi każwali, la fid-Dipartiment ta' l- Affarijiet Barranin u tal-Ħarsien ta' l-Ambjent u lanqas fl-Awtorita' ta' l- Ippjanar.

MINISTERU TAS-SAĦĦA, KURA TA' L-ANZJANI U AFFARIJIET TAL-FAMILJA - IMPJEGATI ON A CASUAL BASIS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid bejn l-1 ta' Novembru, 1996 u l-31 ta' Marzu, 1997 kemm ġew impjegati persuni on a casual basis fid-dikasteru li għalih hu responsabbli, inkluż korpi statutorjament indipendenti, korporazzjonijiet u kumpanniji li fihom il- Gvern għandu nteress u jekk fl-affermattiv, jindika fejn u f'liema grad?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' persuni li ġew impjegati on a casual basis fid-dipartiment tas-Saħħa bejn l-1 ta' Novembru 1996 u 31 ta' Marzu 1997 huwa 13, kif jidher hawn taħt:

|GRAD |SPTA|SPTAR |SPTA|KURA|TOTA| | |R |MONTE |R |PRIM|L | | |SAN |CARMEL|BOFF|-ARJ| | | |LUQA|I |A |A | | |Staff |2 |1 |- |1 |4 | |Nurse | | | | | | |Enrolled|1 |- |- |1 |2 | |Nurse | | | | | | |Physioth|4 |1 |1 |- |6 | |erapist | | | | | | |Paramedi|1 |- |- |- |1 | |c Aides | | | | | | |TOTAL |8 |2 |1 |2 |13 |

Fid-Dipartiment għall-Anzjani ġew impjegati dawn il-persuni on a casual basis. |Staff Nurse |1 | |Enrolled Nurse |3 | |Graduate Trainee |1 | |Apprentisti (ESTS) |2 | |Occupational |1 | |Therapist | |

Dawn qed jaħdmu fir-Residenza ta' San Vincenz de Paule.

1 Casual Enrolled Nurse li qed taħdem fid-Dar ta' l-Anzjani tal-Imtarfa.

Barra minn hekk ġew impjegati 20 Assisstenti Soċjali Każwali taħt l-iskema Home Care Help li d-dettalji tagħhom ingħataw fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5517 mogħtija f'Seduta Nru. 67.

SPTAR SAN LUQA - ST.

MICHAEL'S WARD - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex priġunieri li jkollhom bżonn jinżammu l-Isptar San Luqa ma għadhomx jinżammu ġo St. Michael's Ward li huwa ta' sigurta' kbira, iżda qegħdin jinżammu f'wards ma' pazjenti oħra meta dan kontra ċirkolari maħruġa żmien ilu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li hu l-konsulent mediku, li taħtu jkun qed jiġi kkurat il-priġunier, li jiddeċiedi f'liema parti ta' l-isptar għandu jinżamm l-istess priġunier.

St. Michael's Ward hi intenzjonata biex fiha jinżammu priġunieri li jkunu jenħtieġu kura bażika u waqt perijodu ta' konvalexxenza.

MOSTA- ILMA BIS-SADID

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministrut tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jieħu passi biex jara li l-ilma fi Triq il-Ġdida fi Triq il-Ħtajriet, il-Mosta ma jibqax jkun mimli bis-sadid?

Informazzjoni konessa ma' din il-mistoqsija parlamentari qed tintbagħat separatament.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Minn investigazzjonijiet li saru mill- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma fil-lokalita' kollha, inkluż fl- indirizz imsemmi, jirriżulta li l-ilma hu ċar ħafna.

Xi ġimgħat ilu, sr xi xogħol fuq borehole f'dan il-lokal, liema xogħol forsi qanqal xi ftit sadid fis-sistema għal żmien qasir.