MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 225 It-Tnejn, 8 ta' Ġunju, 1998 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IT-TMIEN PARLAMENT Seduta Nru. 225

It-Tnejn, 8 ta' Ġunju, 1998

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 8 ta' Ġunju, 1998

WERREJ MINUTI 349

KUNSENS GĦAL ATTI 349

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 349

TQEGĦID TA' KARTI 356

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

RIŻOLUZZJONI DWAR ENFITEWSI TEMPORANJA TA' MOLLIJIET, BINI U DRITT TA'

RMIĠĠ FIL-BIRGU U L-ISLA LIL PORT COTTONERA LIMITED 358

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR TAXXA TAR-REĠISTRAZZJONI TA' VETTURI

BIL-MUTUR (EMENDA NRU.

3) (IT-TIENI QARI)

MOTOR VEHICLES REGISTRATION TAX (AMENDMENT) (NO.

3) BILL (2ND READING) 359

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PROTEZZJONI ĊIVILI (IT-TIENI QARI)

CIVIL PROTECTION BILL (2ND READING) 359

RMIĠĠ FIL-BIRGU U L-ISLA LIL PORT COTTONERA LIMITED (VOTAZZJONI) 376

AĠĠORNAMENT 382

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 386

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 408

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 224 li saret fit-3 ta' Ġunju, 1998, ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MADAM SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono): Ninforma lill-Kamra li l- Aġent President ta' Malta għoġbu jagħti l-Kunsens tiegħu għal:

Att Nru. XIV ta' l-1998 - Att biex ikompli jemenda l-Att ta' l-1995 dwar Dazju tas-Sisa.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

UNJONI EWROPEA - ŻONA TA' KUMMERĊ ĦIELES

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Joe Borg) staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid xi studji saru s'issa mill-Ministeru tiegħu jew minn kwalunkwe korporazzjoni jew entita' oħra pubblika li għaliha huwa responsabbli li janalizzaw jekk jaqbilx għall- Ministeru tiegħu jew għall-korporazzjoni jew entita' pubblika konċernata li Malta tissieħeb f'żona ta' kummerċ ħieles biss ma' l-Unjoni Ewropea; u dwar x'se jkun l-impatt fuq il-Ministeru tiegħu jew fuq kwalunkwe korporazzjoni jew entita' oħra pubblika li għaliha huwa responsabbli?

Fi kwalunkwe każ, jista' l-Ministru jindika x'inhuma l-benefiċċji kollha li jinkisbu għall-Ministeru tiegħu u għal kwalunkwe korporazzjoni jew entita' oħra pubblika li għaliha huwa responsabbli b'żona ta' kummerċ ħieles u li ma jinkisbux bi sħubija fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

JOE MIZZI (Ministru mingħajr Portafoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru) (f'isem il-Ministru għat-Trasport u Portijiet): Nirriferi lill- Onor. Membru għat-tweġiba li ngħatat mid-Deputat Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent għall-mistoqsija parlamentari numru 14687.

GĦAWDEX - WIED TA' MARSALFORN - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Anton Tabone) staqsa lill- Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari numru W912, jista' l-Ministru jgħid minn fejn jirriżulta li kienu qegħdin jitfasslu disinji kif ukoll jitħejjew dokumenti relattivi għall-pubblikazzjoni ta' tender għat-tkomplija ta' xogħlijiet fil- Wied ta' Marsalforn mill-car park lejn il-baħar?

Jista' jgħid fiex wasal dan kollu peress li skond it-tweġiba msemmija dan ix-xogħol kellu jkun lest sas-sajf li ġej?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR (Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni): Ix-xogħol imsemmi jsir aktar 'il quddiem skond il- prijoritajiet li jkollu d-dipartiment.

SAĦĦA - HAEMOGLUCO STICKS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal- Familja: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-haemogluco sticks kienu out of stock fl-ewwel ġimgħa ta' Mejju?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja): Kien hemm stock limitat ta' haemogluco test strips minħabba li t-tender li ħarġet għax-xiri ta' dan il-prodott kellha taqa' minħabba numru ta' problemi.

Id-dipartiment ħareġ sejħa oħra għall-offerti b'updated specifications.

L-award issa saret u d-dipartiment qiegħed jistenna l-ewwel konsenja mingħand il-kuntrattur.

Sakemm ingħatat it- tender, il-GPS baqgħu jixtru kwantitajiet permezz ta' quotations.

Biss kien hemm diffikultajiet biex dawn il-konsenji jaslu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, il-Ministru għadu kemm qal li nxtraw sticks permezz ta' quotations.

Pero' veru li għal xi żmien kien hemm u forsi sal-lum stess għad hemm, nuqqas ta' dawn l-isticks għall-pazjenti fl- isptarijiet jew għall-pazjenti oħrajn barra mill-isptarijiet?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru tas-Saħħa.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Bħalma għedt fl-aħħar parti tar-risposta, kien hemm problemi ma' min kien qed jissupplixxina bi sticks permezz ta' quotations.

Hawnhekk irrid nispeċifika li l-isticks kienu jiġu ordnati mingħand aġent wieħed biex jaqblu mal-makni ta' l-isptar u għalhekk il- quotations kienu qed isiru mingħand l-aġent li kien jissupplixxi l-isticks qabel.

Pero' dan l-aġent ma kienx qed jibgħat il-konsenji kollha fil-ħin u fl-ammonti mitluba.

Irrid ngħid li fl-isptarijiet ma kienx hemm problemi ta' nuqqas ta' haemogluco sticks; seta' kien hemm xi problemi għal dawk li jirċievu l-isticks minn barra l-isptarijiet.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nixtieq inkun naf jekk hemmx xi nuqqas ta' mediċini jew pilloli li jintużaw fl-isptarijiet jew fil-polikliniċi u jekk hemmx xi ħlasijiet pendenti fir-rigward ta' dawn il-mediċini?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru tas-Saħħa.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Din l-informazzjoni m'hijiex available hawnhekk.

Għal dak li jirrigwarda l-haemogluco sticks, jien informat li din il-ġimgħa mistennija jaslu l-isticks kollha, inkluż il-makni ta' l- isticks il-ġodda.

Pero' għar-rigward tal-mistoqsija li għadu kemm għamilli l-Onor.

Galea, nitolbu jagħmilhieli bil-miktub ħalli nkun nista' nirrispondih.

Ta' min jinnota, Madam Speaker, li issa li għandna provvista adegwata ta' mediċini, l-Oppożizzjoni m'għadhiex tagħmel dan it-tip ta' mistoqsijiet.

KUMITAT TAT-TRASPORT TAL-MERKANZIJA - LAQGĦAT

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Anton Tabone) staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 14714 u għall-mistoqsijiet parlamentari preċedenti, jista' l-Prim Ministru jgħid meta kienet l-aħħar laqgħa tal-Kumitat tal-Trasport tal-Merkanzija Sa Maison/Mġarr u jekk ir-rapport kienx iffirmat miċ-chairman u l-membri qabel ma tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

ALFRED SANT (Prim Ministru): Naħseb li r-rapport li qed tirreferi għalih huwa l-interim report fuq is-servizz tal-merkanzija minn Sa Maison li kien riferut għall-konsiderazzjoni tal-Kumitat dwar it-Transport tal- Merkanzija Sa Maison/Mgarr u li kien tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra mill- Ministru għat-Trasport u Portijiet f'Marzu li għadda u għalhekk nitolbok tagħmel id-domanda tiegħek lill-Ministru konċernat.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Ċensu Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, ma nafx jekk il-Prim Ministru huwiex f'pożizzjoni li jgħidilna jekk wara li sar dan ir-rapport kienx hemmx xi tibdil fir-rati ta' ħlasijiet għall-vetturi li jġorru l-merkanzija minn Sa Maison għall-Imgarr vis-a-vis il-prezzijiet li jitħallsu miċ-Ċirkewwa għall-Imġarr għaliex waħda mill-kwestjonijiet li kienu qamu kienet proprju dwar l-ammont ta' ħlasijiet li jsiru għall-vetturi li jġorru l-merkanzija meta jitilqu minn Sa Maison fil-konfront ta' meta jitilqu miċ-Ċirkewwa.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmilli l-mistoqsija bil-miktub għaliex ma jidhirlix li fil-karti li għandi quddiemi għandi l- informazzjoni mitluba.

FURJANA - POSTIJIET VOJTA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru W1462 u ċioe' jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' postijiet vojta li huma abitabbli fil-Furjana?

ONOR.

ALFRED PORTELLI (Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali): M'għandi xejn iżjed xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija bil-miktub W 1462.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Madam Speaker, jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi sidien privati li offrew li jbigħu l-postijiet battala tagħhom lid- dipartiment?

MADAM SPEAKER: Il-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Madam Speaker, il-Gvern Laburista għamel policy ġdida fejn ħabbar li min irid ibigħ xi proprjeta', kemm jekk ikun bini kif ukoll jekk tkun art, jista' jagħmel dan billi jmur l-Awtorita' tad-Djar u jagħmel joint venture mal-Gvern.

Nieħu gost inħabbar li minn Frar sal-lum ġew madwar 60 sid ta' postijiet battala li resqu quddiem l-Awtorita' madwar 600 post. Dan juri sinjal ta' fiduċja fil-Gvern.

Nista' ngħid li ma jdumux ma jsiru xi konvenji wkoll u nisperaw li din l-inizjattiva sservi biex postijiet battala jiġu abitati u mhux idumu żmien twil battala għax hija xi ħaġa tal-mistħija li f'pajjiżna hawn eluf kbar ta' postijiet battala meta hawn eluf oħra ta' nies li qed jitolbu post fejn joqogħdu.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk m'iniex sejjer żball, fiċ-ċensiment u f'numru ta' rapporti li għandhom x'jaqsmu mal-housing tissemma ċ-ċifra ta' madwar 20,000 post battal.

Jien għandi l-impressjoni li din iċ-ċifra tinkludi djar tal-villeġġjatura u holiday apartments.

Ma jidhirlux il-Ministru li meta nitkellmu fuq djar verament battala u djar available għall-kiri la rridu ninkludu djar tal-villeġġjatura u lanqas holiday apartments?

Tista' ssir xi ħaġa mill-Ministeru tiegħu biex proprju niffokaw fuq in-numru ta' units available għall-kiri jew għall-bejgħ?

Ma rridux ninsew li l- holiday apartments qegħdin biex jinkrew lit-turisti u ma naħsibx li hawn xi djar tal-villeġġjatura li huma available on the market biex jinkrew.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Fil-fatt miċ-ċensiment li kien sar f'Novembru ta' l-1995 joħroġ ċar ukoll in-numru ta' postijiet battala.

Barra minn hekk, kien sar xi studju mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar fejn il-figura totali ġiet maqsuma f'kategoriji, pero' bl-amment ma niftakarx il-kategoriji kollha u kif kienu mqassmin.

Jidhirli li f'xi żmien dawn il-figuri ngħataw fil-Parlament, jew waqt xi debate fuq il-Housing Authority jew inkella fid- debate tal-Budget fuq il-housing.

Jien informat li hawn madwar 2,400 post battal li huma delapidati u ma jistgħux jiġu rranġati, pero' hemm eluf oħra li huma abitabbli u oħrajn li huma ta' djar ta' villeġġjatura, eċċ. Dan ifisser li fil-fatt din l-istatistika hija available u għalhekk nistieden lill-Onor.

Gatt jagħmilli din il-mistoqsija interessanti bil- miktub ħalli nkun nista' nirrispondih.

Żgur li lkoll nixtiequ naraw li dawn il-postijiet battala kemm jista' jkun jiġu abitati mill-poplu tagħna.

HOUSING CONSTRUCTION AND MAINTENANCE DEPARTMENT

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru W1282 u ċioe' jista' jgħid x'bidliet fil-policy eżistenti li nkitbet mill-Amministrazzjoni preċedenti, huma ttamati li jsiru, jekk isiru, f'dik li hija policy li biha qed jimxi l- Housing Construction and Maintenance Department fejn jidħlu ħsarat f'postijiet tal-Gvern u dan konformi ma' dak li hemm imfisser fl-Estimi 1998, paġna 319 (Housing)?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: M'għandi xejn iżjed xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija bil-miktub W1282.

DIPARTIMENT TAL-BINI U TISWIJA TA' DJAR

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru W1281 u ċioe' jista' jgħid: (i) kemm, fil-fatt hu l-ammont ta' flus (disponibbli) għall-Housing Construction and Maintenance Department biex matul l-1998, konformament ma' dak li hemm imfisser fl-Estimi 1998, paġna 319, dan id-dipartiment ikun jista' jissaħħaħ f'dak li hu embellishment of public areas and the development of recreational facilities in housing estates; (ii) liema huma: (a) il-public areas; (b) recreational facilities; u (ċ) housing estates li għalihom qed issir riferenza; u (iii) meta hu ttamat li dan jinbeda?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: M'għandi xejn iżjed xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija bil-miktub W1281.

VALLETTA - TRIQ SAN KRISTOFRU - FOND NRU.

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru W1259 u ċioe' jista' jgħid x'inhi r-raġuni li għal aktar minn ġimgħatejn il-fond numru 127, St. Christopher Street, Valletta, li hu bini tal-Gvern, qed ikollu l-partijiet komuni fid-dlam minħabba xogħol li ma sarx minkejja talbiet ġustifikati u ripetuti?

Meta se jsir ix-xogħol?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: M'għandi xejn iżjed xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija bil-miktub W1259.

DJAR - XIRI TA' DJAR MILL-INKWILINI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru W1254 u ċioe' jista' jgħidli meta l-persuna li, d-dettalji tagħha diġa' ntbagħtu separatament se tkun tista' tagħmel il-kuntratt tax-xiri tal-post fejn preżentement qed tirrisjedi?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: M'għandi xejn iżjed xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija bil-miktub W1254.

DJAR - KAŻ H -14303

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru W1252 u ċioe' jista' jgħid f'liema stadju ta' proċesar wasal il-każ tal-persuna li d-dettalji tagħha diġa' ntbagħtu separatament?

Intbagħat inspector?

Jekk iva, x'kien l- eżitu tar-rapport?

Jekk intbagħat, xi gravita' anqas minn ta' ħaddieħor qed twassal biex dak li rrakkmanda l-inspector ma jiġix segwit?

X'inhi r- raġuni li meta din il-persuna ċemplet għal appuntament mad-Direttur xi tliet xhur ilu qalulha li ma jarax nies u l-appuntament ma sarilhiex?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: M'għandi xejn iżjed xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija bil-miktub W1252.

ETC - TALBIET GĦALL-IMPIEG

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru talbiet għall-impjiegi matul Marzu 1998: (a) mis-servizz pubbliku; (b) minn enti statutorji; (ċ) minn enti u kumpanniji li l-Gvern, direttament jew indirettament, għandu mill-anqas nofs l-ishma tagħhom; (d) mis-settur privat,

u jindika d-dipartimenti, enti jew kumpannija fil-każ ta' (a), (b) u (ċ) kif ukoll ix-xogħol mitlub f'kull każ?

ONOR.

EDWIN GRECH (Ministru tal-Ħarsien Soċjali): It-talbiet li saru għall-impjiegi matul Marzu 1998 kienu kif ġej:

a)Mis- servizz pubbliku- Nil

b) enti statutorji -1

c) enti u kumpanniji li l-Gvern, direttament jew indirettament, għandu mill- inqas nofs l-ishma tagħhom-77

d) mis-settur privat-331

Id-dipartimenti, enti jew kumpanniji

a) mis-servizz pubbliku -Nil

b) enti statutorji

Water Services Corporation Architect & Civil Works Engineer -1

c) enti u kumpanniji li l-Gvern, direttament jew indirettament, għandu mill- inqas nofs l-ishma tagħhom

Holiday Inn Crowne Plaza Waiters (Definite Contract)-5

Ħal Ferħ Holiday Complex Maids (Temporary Basis)-5

FMSS Financial Controller -1

Air Malta Clerks (Temporary P/T) -35

Holiday Inn Crowne Plaza Telemarketing Salespersons -30

Holiday Inn Crowne Plaza Telemarketing Secretary-1

ETC - NIES JIRREĠISTRAW

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni bdew jirreġistraw għax-xogħol l-ewwel darba f'Marzu 1998?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' persuni li bdew jirreġistraw għax-xogħol l-ewwel darba f'Marzu 1998 kien ta' 257.

PULIZIJA - RAPPORT DWAR FRAME-UPS

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hux minnu li r-rapport magħmul mill-ex-Imħallef Godwin Muscat Azzopardi dwar frame-ups mill-pulizija intilef f'xi data wara l-1 ta' Novembru, 1996?

Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk saritx investigazzjoni interna dwar dan u, jekk iva, min mexxieha u x'inhu r- riżultat?

ONOR.

ALFRED SANT: Il-kopja tar-rapport ta' l-ex imħallef Godwin Muscat Azzopardi li kienet tinsab f'Kastilja jidher li ġiet mislaid.

Ma saret l- ebda inkjesta dwar dan.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' l-Prim Ministru jgħidilna għaliex ma saritx inkjesta u jekk jidhirlux li għandha ssir inkjesta?

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Fil-fatt jien għamilt ħafna mistoqsijiet dwar dan il- każ biex nara eżattament x'ġara mir-rapport li kien intalab biex ikun fl- Uffiċċju ta' Kastilja qrib l-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

Dan ir-rapport kien ġie kkonsultat minn diversi nies u meta wara diversi xhur erġajna ġejna biex nikkonsultawh, ma tfaċċax aktar.

Sussegwentement konna staqsejna lir-Reġistratur tal-Qortii biex għallinqas jagħtina l-kopja tiegħu, pero' rriżulta li anke hemmhekk il-kopja ma setgħetx tiġi traced u effettivament wasalna għall-konklużjoni li kien hemm xi mislay burokratiku u dan ir-rapport spiċċa f'xi uffiċċju fejn ir-registry m'hijiex qed tikkontrolla b'mod tajjeb x'dieħel u x'ħiereġ.

Allura waqafna fuq il-punt li ma stajniex insibu r-rapport u effettivament is-Segretarju Permanenti fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru ta rendikont lill-qorti li dak ir-rapport kien ġie mislaid u ma jistax jinstab.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Auston Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Fil-fatt mix-xiehda li ta s-Sur Grima fil-Qorti jirriżulta li hu kkonsenja r-rapport flimkien mas-supporting documents lis- segretarju personali tal-Prim Ministru.

Il-kopja tar-rapport ġiet depożitata fil-qorti indipendentement mir-rapport li kien ingħata lill- Prim Ministru ta' dak iż-żmien mill-Imħallef Godwin Muscat Azzopardi.

Barra minn dawn iż-żewġ kopji, li milli jidher intilfu t-tnejn, kien hemm kopja oħra fil-Ministeru tal-Ġustizzja li kienet intbagħtet ukoll mill- Imħallef Muscat Azzopardi li, minn kif qed nifhem jien, intilfet ukoll.

Li tintilef kopja waħda nifhimha, imma li jintilfu tliet kopji minn tliet postijiet differenti naħseb li m'hijiex xi ħaġa li tiġri b'kumbinazzjoni.

Ladarba jidher ċar fejn kienu dawn ir-rapporti u ta' min kienet ir- responsabbilta', għaliex fost l-oħrajn, is-Sur Grima xehed li hu ta r- rapport lis-segretarju privat tal-Prim Ministru u minn hemmhekk ma ġiex lura, ma jidhirlux il-Prim Ministru li l-każ m'għandux jieqaf hawn, imma jekk hemm bżonn tidħol il-Pulizija biex tinvestiga kif ġraw l-affarijiet?

Ma rridux ninsew li l-kopja tar-rapport fil-qorti ġiet depożitata fil- vault tal-qorti u mhux f'xi uffiċċju.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Hija okkorrenza kurjuża li sparixxew dawn it-tliet kopji fuq l-istess każ, pero' nista' ngħid li min-naħa tiegħi u ta' l- istaff tiegħi ċċekkjajna l-files li għandna miftuħin u l-kxaxen kollha li għandna biex naraw jekk dan ir-rapport jistax jiġi traced, pero' ma nstabx.

Min-naħa tal-qrati wkoll jidher li pprovaw isibu l-file li kien fih ir- rapport relattiv, pero' din il-kopja ma nstabitx.

Ma naħsibx li għandna nagħmlu inkjesta, għaliex kien hemm diversi każi oħra fejn rapporti burokratiċi ta' dan it-tip ma nstabux.

Barra minn hekk, peress li dan ir- rapport kien beda fi żmien l-Amministrazzjoni preċedenti u, jekk niftakar tajjeb, l-Amministrazzjoni preċedenti ddeċidiet li ma tippubblikahx, effettivament ma nħossx li hemm xi raġuni għaliex wieħed għandu jagħmel inkjesta speċifika fuq dan il-każ.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

AUSTIN GATT: Madam Speaker, irrid nippreċiża li ma kenitx biss l- Amministrazzjoni preċedenti li ddeċidiet li ma tippubblikax ir-rapport, imma nfakkar lill-Prim Ministru li f'risposta li ta għad-domanda parlamentari li kont għamilt jien kien qal li hu ddeċieda li ma jippubblikahx u allura nassumi li r-rapport qrah.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Fil-fatt ma kontx qrajtu, Madam Speaker, u sempliċement bqajt fuq id-deċiżjoni tal-Prim Ministru ta' qabli li kien iddeċieda fuq bażi personali.

Jien ma xtaqtx inbiddel deċiżjonijiet meħuda fuq bażi personali fuq rapport ta' dak it-tip.

Ma ħassejtx li nkun prudenti li nbiddel deċiżjoni meħuda mill-Prim Ministru fuq bażi personali fi żmien l-Amministrazzjoni preċedenti u għalhekk ma dħaltx fl-argument jekk għandix inbiddel id-deċiżjoni jew le.

MADAM SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Madam Speaker, jien ma ħadt ebda deċiżjoni fuq bażi personali, imma ħadtha bħala Prim Ministru u bħala Kap tal-Gvern.

Wara li sar ir-rapport, jien bħala Prim Ministru ddeċidejt li m'għandux jiġi ppubblikat, imma ma kien hemm xejn personali f'din il-kwestjoni.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni huwa sensittiv iżżejjed fuq il-kelma li wżajt.

Qed ngħid "personali" fis-sens li meta persuna ta' fiduċja tkun qiegħda tieħu deċiżjonijiet amministrattivi ta' ċerta natura fuq bażi tal-ġudizzju tagħha, allura nħoss li għandi nkun prudenti u nonora u nirrispetta dak il-ġudizzju li jkun ġie eżerċitat.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: On a personal explanation.

Meta l-Prim Ministru tal-lum kien Kap ta' l-Oppożizzjoni kien kritiku ħafna għall-fatt li jien ma ppubblikajtx ir-rapport u allura bil-loġika l-iktar naturali nassumi li meta sar Prim Ministru ra r-rapport u qabel li m'għandux jiġi ppubblikat.

Dan hu li tana x'nifhmu mir-risposti li ngħataw għall- mistoqsijiet parlamentari li saru rigward dan is-suġġett.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Bil-loġika l-aktar naturali, Sinjura President, il- Kap ta' l-Oppożizzjoni fehem ħażin għaliex effettivament l-affarijiet ma jsirux b'dan il-mod.

Fil-fatt wieħed jikkritika l-ġudizzju tan-naħa l- oħra meta tkun qed teżerċita dak il-ġudizzju, imma meta mbagħad wieħed ikollu l-levers li jista' jisforza dak il-ġudizzju, dan ma jagħmlux.

Hija ħaġa sempliċi.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Madam Speaker, għandna dikjarazzjoni fil- qorti li tgħid li l-Prim Ministru talab li dan ir-rapport jiġi konsenjat lilu biex jarah u fil-fatt ġie konsenjat lilu fl-uffiċċju tiegħu.

Dan ifisser li jeżistu dikjarazzjonijiet bil-ġurament li l-Prim Ministru ried jara r-rapport.

Ovvjament ried jara r-rapport mhux biex joqgħod iħares lejh imma biex jara x'fih u jara jekk jaqbilx mad-deċiżjoni tiegħi.

Kellu kull dritt li jbiddel id-deċiżjoni li kont ħadt jien.

Imma r-rapport qrah jew ma qrahx?

Mir-risposti li ngħataw u mid-dikjarazzjonijiet li saru fil- qorti qed nassumu li talab ir-rapport biex jaqrah u jiddeċiedi jekk jibqax fuq il-pożizzjoni li kien ħa meta kien Kap ta' l-Oppożizzjoni jew inkella jbiddilx din il-pożizzjoni u jaqbel mad-deċiżjoni li kont ħadt jien bħala Prim Ministru.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Assolutament dan m'huwiex il-każ.

L-ewwelnett tlabt ir-rapport biex naqrah u nkun naf x'fih u mhux biex nara għandix inbiddel id-deċiżjoni jew għandix inżomm l-istess deċiżjoni li ttieħdet mill-Prim Ministru ta' qabli.

Fil-fatt dan ir-rapport ma qrajtux għaliex kelli rapporti oħra x'naqra qablu u meta wasalt biex nara fejn kien dak ir- rapport ġara l-fatt li qajjem l-Onor.

Austin Gatt.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ALFRED SANT: Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-każi ta' stupru, korruzzjoni ta' minorenni u attakk vjolenti fuq il-pudur rapportati lill-Pulizija bejn Jannar u April 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 14873;

Kopja tad-diskors li l-Prim Ministru, l-Onor.

Alfred Sant, għamel fil- Konferenza tal-Kunsill ta' l-Ewropa għal Ministri responsabbli mill- Ħarsien Soċjali li saret f'Malta f'Mejju 1998, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 14995;

Kopja tal-ftehim kollettiv bejn il-General Workers' Union u l-Public Broadcasting Services Ltd., il-Maltacom plc, il-Malta Drydocks Corporation u l-Malta Shipbuilding Co. Ltd., bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 15016;

Tagħrif dwar sajjieda li nqabdu jistadu illegalment fl-ibħra territorjali Maltin bejn l-1990 u l-1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 15020; u

Tagħrif dwar persuni barranin deportati bejn Jannar u Ġunju 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 15043.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: F'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-ftehim kollettiv iffirmat bejn l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u l-General Workers' Union u l-Union Ħaddiema Magħqudin datat 27 ta' Marzu, 1996; kopja tal-ftehim kollettiv bejn l-Awtorita' ta' l- Ippjanar u l-Union Professjonisti Awtorita' ta' l-Ippjanar datat 24 ta' Mejju, 1996; u kopja tal-ftehim industrijali bejn il-Voice of the Mediterranean u l-Union Ħaddiema Magħqudin datat 15 ta' Ġunju, 1990, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 15017.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ.

ONOR.

LEO BRINCAT (Ministru tal-Finanzi u Kummerċ): Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 140 ta' l-1998 - Ordni ta' l-1998 li jemenda l-Ewwel Skeda li tinsab ma' l-Att dwar l-Awtorita' Marittima ta' Malta.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għat-Trasport u Portijiet.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH (Ministru għat-Trasport u Portijiet): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 141 ta' l-1998 - Ordni ta' l-1998 li jemenda l- Ewwel Skeda li tinsab ma' l-Att dwar l-Awtorita' Marittima ta' Malta.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru. 146 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 dwar il- Kontroll ta' Swimming Pools.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l-Anzjani u Affarijiet tal-Familja.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra: Avviż Legali Nru. 142 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 dwar Fdalijiet fil-Laħam;

Avviż Legali Nru. 143 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 dwar Drittijiet għal Liċenzji rigward Postijiet Mediċi Privati;

Avviż Legali Nru. 144 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 dwar Liċenzi għal Ħwejjeġ ta' l-Ikel; u

Avviż Legali Nru. 145 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 li jemendaw ir-Regolamenti dwar it-Tikkettjar u l-Preżentazzjoni ta' Ħwejjeġ ta' l- Ikel.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tal-Ħarsien Soċjali.

ONOR.

EDWIN GRECH: Madam Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar aġenziji tal-kiri tal-karozzi wżati mid-dikasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru tal-Ħarsien Soċjali, bejn l-1 ta' Novembru 1997 u l-31 ta' Marzu, 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 14067; u

Rapport dwar is-sehem ta' Malta fis-36 Sessjoni tal-Kummissjoni għall- Iżvilupp Soċjali tal-Ġnus Magħquda li saret fi New York fi Frar 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 14993.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

RIŻOLUZZJONI DWAR ENFITEWSI TEMPORANJA TA' MOLLIJIET, BINI U DRITT TA' RMIĠĠ FIL-BIRGU U L-ISLA LIL PORT COTTONERA LIMITED

Ikompli mit-3 ta' Ġunju, 1998.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Mintoff.

ONOR.

DOM MINTOFF: On a point of order, Madam Speaker.

Peress li mill- bieraħ sal-lum ingħatat importanza kbira lil din il-mozzjoni u tkellmu diversi Ministri u diversi sindki u allura jeħtieġ li kulħadd jagħti l- veduti tiegħu ...

MADAM SPEAKER: Onorevoli Mintoff, niġbidlek l-attenzjoni li qiegħed out of order.

Id-diskussjoni fuq din ir-riżoluzzjoni spiċċat fis-seduta ta' nhar l-Erbgħa li għadda u llum jonqos li titpoġġa l-mistoqsija fuq ir- riżoluzzjoni proprja għaliex l-aħħar darba vvotajna fuq l-emenda.

Għalhekk ma tistax titqajjem diskussjoni f'dan l-istadju.

Nitolbok tiġi għall-point of order.

ONOR.

DOM MINTOFF: Il-point of order tiegħi huwa li d-diskussjoni li ġejja titħalla sa għada ħalli s-Sinjorija Tiegħek flimkien mal-Prim Ministru u mal-Kap ta' l-Oppożizzjoni taraw jekk hemmx il-ħtieġa li din id- diskussjoni tiġi trażmessa fuq it-television u tingħata pubbliċita' peress li żgur m'hemmx din l-urġenza kollha biex isiru dawn l-affarijiet.

Issa jekk il-Kamra ma taqbilx, ma jkun ġara xejn.

Jien qed nagħmel dan is- suġġeriment, Madam Speaker, fl-interess ta' dan il-Parlament u fl-interess ta' kulħadd għaliex inħoss li n-nies m'għandhomx jitkellmu u m'għandhomx jiġu mobilizzati fuq dak li se jsir qabel ma jgħaddi minn dan il-Parlament.

MADAM SPEAKER: Onorevoli Mintoff, fil-fatt kif għedt inti stess, dan huwa suġġeriment u m'huwiex point of order.

Issa biex iseħħ dak li qed titlob int, irid ikun hawn il-qbil tal-Kamra.

Hawn qbil fuq dan is- suġġeriment?

(Onor. Membri: No) Mela se ngħaddi biex inpoġġi l- mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l-Mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Ministru għax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni fis-Seduta Nru. 223 tat-2 ta' Ġunju, 1998.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

MEMBRU: Division.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Madam Speaker, id-dikjarazzjoni tal-vot tagħmilha s- Sedja u ladarba l-Onor.

Mintoff bħala Membru min-naħa tal-Gvern qed jivvota kontra, din il-mozzjoni m'għaddietx.

Dan ifisser li l-votazzjoni trid tissejjaħ min-naħa tal-Gvern la kien hemm espressjoni ta' vot kontra minn Membru min-naħa tal-Gvern!

(Interruzzjonijiet) (Agħjat)

MADAM SPEAKER: Peress li ntalbet division, skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 60 tat-12 ta' Mejju, 1997, din il-votazzjoni tittieħed fil- ħin ta' l-interrruzzjoni tax-xogħol.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR TAXXA TAR-REĠISTRAZZJONI TA' VETTURI BIL-MUTUR (EMENDA NRU.

MOTOR VEHICLES REGISTRATION TAX (AMENDMENT) (NO.

3) BILL

MADAM SPEAKER: Peress li fis-seduta tat-3 ta' Ġunju, 1998 kienet intalbet votazzjoni fuq it-Tieni Qari ta' dan l-Abbozz ta' Liġi, skond il- Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 60 tat-12 ta' Mejju, 1997 se nerġa' npoġġi l- mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jemenda l- Att ta' l-1994 dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MADAM SPEAKER: Peress li ntalbet votazzjoni, skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 60 tat-12 ta' Mejju, 1997, din id-division tittieħed fil-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PROTEZZJONI ĊIVILI

CIVIL PROTECTION BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-6 ta' Mejju, 1998.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Anġlu Farrugia huwa in possession.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Madam Speaker, l-aħħar darba kont qed ngħid li permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi se jitwaqqfu għall-ewwel darba Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili u Forza ta' Għajnuna u Salvataġġ u dan huwa żvilupp fid-direzzjoni t-tajba.

Nafu li llum kontinwament jinqalgħu emerġenzi fil-baħar Mediterran u għal dan il-għan kien twaqqaf f'Malta r- Regional Marine Pollution Response Centre biex jilqa' għal dawn l- emerġenzi, b'mod partikolari problemi ta' oil spills.

Illum nafu li oil spill jista' jikkawża ħsarat kbar kemm mal-kosta kif ukoll fil-baħar innifsu u minħabba li aħna pajjiż żgħir imdawwar bil-baħar u niddependu ħafna mit-turiżmu, irridu naraw li nsaħħu dan id-dipartiment b'personnel tajjeb u b'apparat sofistikat.

Per eżempju, illum jeżistu radar sensors li mill-veloċita' tal-mewġa - u dan jiddependi wkoll mir-riħ tal-ġurnata - kapaċi jidentifikaw il-preżenza ta' żejt fil-wiċċ tal-baħar.

Jien nemmen li dan id-dipartiment għandu jkollu l-aħjar personnel, pero' dan ma jfissirx li l-personnel irid jittieħd biss mill-Korp tal-Pulizija jew mill- Armata għaliex jien naf b'persuni li ma jifformawx parti minn dawn iż-żewġ forzi f'pajjiżna li kellhom esperjenza kbira fil-qasam tas-salvataġġ barra minn Malta u jistgħu jagħtu servizz tajjeb f'dan id-dipartiment.

Irrid ngħid li minn meta twaqqaf ir-Regional Marine Pollution Response Centre saru diversi rapporti ta' discharges ta' żejt minn tankers u vapuri oħra li jkunu qed jinnavigaw fl-ibħra Maltin.

Għaliex qed tingħata din l- importanza lill-oil spills fil-Mediterran?

Se nsemmi każ ta' oil spill żgħira li ġara f'Norway fl-1981 u li x-xjentisti kienu rriferew għaliha sempliċement bħala a discharge of an oily bilge washing.

Din ir-roqgħa żejt ikkawżat il-mewt ta' madwar 30,000 għasfur tal-baħar.

Nistgħu nimmaġinaw xi problema jkollna kieku oil spillage żgħira bħal din kellha tolqot lill-ibħra tagħna u ma nkunux attrezzati bil-faċilitajiet neċessarji biex nilqgħu għal diżgrazzja simili.

Irrid ngħid ukoll li, grazzi għar- relazzjonijiet tajba li għandna mal-European Union u bħala riżultat tat- Third Financial Protocol, il-Gvern Malti ġie mogħti l-vessel "Pupilla" li tintuża biex tidħol f'ċerti high risk areas fejn ikun hemm dawn id-deposits ta' oil spills u tkun tista' tipprevjeni dan it-tip ta' diżgrazzji.

Inċidenti bħal dawn fl-ibħra tagħna, speċjalment fejn hemm enclosed waters u harbours, u allura bilfors li jaslu sal-kosta, ma nistax insejħilhom ħlief diżgrazzji.

Tajjeb li kulħadd ikun jaf li konsegwenza tal-Marpol Convention, il- baħar Mediterran ġie dikjarat bħala a special area u f'din il-Konvenzjoni hemm b'mod ċar li ma jista' jsir l-ebda discharge of petroleum f'dan il- baħar.

Sfortunatment nafu li jsir discharge of petroleum b'mod klandestin u b'mod traskurat.

Fil-fatt jikkakolaw li fl-1993 fil-baħar Mediterran kien hemm deposits ta' 1,200,000 tunnellata ta' żejt.

Wieħed jista' jimmaġina x'jinqala' kieku dan l-oil spillage ikollu jersaq lejn il-kosta tagħna u ma nkunux preparati biex nilqgħu għalih!

Issa dan huwa diżastru kkawżat mill-bniedem.

Paragrafu (e) ta' klawsola 4 ta' dan l- abbozz ta' liġi jgħid li waħda mill-funzjonijiet tad-Dipartiment tal- Protezzjoni Ċivili hija:

"sabiex iġib 'il quddiem konoxxenza pubblika dwar ħwejjeġ li għandhom x'jaqsmu mal-protezzjoni ċivili;".

Dan ifisser li m'huwiex biżżejjed li jinħoloq dipartiment, imma ikun hemm sistema li teduka lill-poplu kollu għal dak kollu li jista' jinqala' f'każ ta' diżgrazzja.

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension biex tkompli tinstema'.

ONOR.

GEORGE VELLA (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u Ambjent): Nipproponi li jkompli jinstema'.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Anġlu Farrugia jkompli jitkellem.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra kollha għal din l-estensjoni.

Sur President, illum nafu li fid- dinja qed jinħolqu ħafna problemi minħabba l-climate change; ġieli jiġri li wara jiem ta' sħana, tiġi ġimgħa fejn jagħmel anke s-silġ.

Fil-fatt ix- xjentisti qed jipprovaw jinterpretaw dan it-tibdil kollu fl-atmosfera u qegħdin jgħidu li jekk l-affarijiet jibqgħu kif inhuma jew imorru għall- agħar, fil-25 sena li ġejjin dawk li kienu deżerti fid-dinja se jkunu l- ġonna ta' għada u vice versa.

Dawn huma affarijiet li qed narawhom iseħħu fid-dinja, bil-mod il-mod minn xahar għal xahar, u aħna m'aħniex xi eċċezzjoni.

Dawn l-affarijiet ma jiġrux b'kumbinazzjoni u għalhekk id- dipartiment għandu jħares lejn proġetti alternattivi anke on an experimental basis u jara li, per eżempju, ma jsirx użu żejjed minn prodotti bħalma huwa ż- żejt li jista' jagħmel ħsara lill-ambjent u joħloq problemi għall-ozone layer.

Barra minn hekk, irridu naraw kif nistgħu nutilizzaw id-deposits li jkollna minn użu naturali ta' oġġetti.

Per eżempju, fl-1996 universita' f'Norfolk, l-Ingilterra, skopriet li l-iskart tat-tiġieġ jista' jiġi utilizzat biex jiġġenera l-elettriku.

Jien ngħid li huwa importanti li d-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili jfittex li jagħmel riċerki u proġetti bħal dawn ma' l-Universita' tagħna li dejjem tat riżultati tajbin.

Fi proġett ieħor li sar f'universita' f'Yorkshire sabu li mingħajr ma jintuża ż-żejt u prodotti oħra li jistgħu jwasslu għal xi diżastri, l-elettriku jista' jiġi ġġenerat mill-poplar.

Jien m'iniex ngħid li m' għandniex nużaw iż-żejt għaliex tista' tinqala' xi diżgrazzja, imma ladarba qed noħolqu struttura li għandha sservi biex tkabbar il-konoxxenza pubblika dwar ħwejjeġ li għandhom x'jaqsmu mal-protezzjoni ċivili, allura wieħed irid jaħseb f'dawn l-affarijiet ukoll.

Għalkemm id-dipartiment se jkun immexxi mid-Direttur tal-Protezzjoni Ċivili, meta jinqala' xi diżastru kbir fil-pajjiż, se jkun hemm kmandant suprem li se jinħatar mill-Ministru biex imexxi missjoni ta' salvataġġ.

Barra minn hekk, se jkun hemm ukoll il-Kunsill għall-Protezzjoni Ċivili li se jkun hemm ukoll ili jifformula, imexxi u jikkoordina kull kwestjoni u prattika ta' politika nazzjonali dwar il-protezzjoni ċivili.

Taħt klawsola 7 insibu s-setgħa li l-Ministru jista' jagħmel regolamenti dwar it-twettiq jew it-tisħiħ ta' xi konvenzjoni internazzjonali.

Din hija importanti għaliex illum nafu li jekk allaħares qatt jinqala' xi diżastru fil-pajjiż, il-pajjiż ma jistax jaħdem waħdu.

Hawnhekk nistgħu nsemmu t-terremot li ġara xi ħamest ijiem ilu fl-Afghanistan fejn ingħatat għajnuna minn organizzazzjoni internazzjonali.

Nistgħu nsemmu wkoll il- missjoni ta' salvataġġ li ġiet addottata mill-International Rescue Corps wara t-terremot kiefer li kien ħakem lil Kobe fil-Ġappun fl-1995.

GĦalkemm il-Ġappuniżi huma ppreparati għal dawn l-affarijiet għax jinsabu f'area esposta għat-terremoti, ħassew li għandhom jaħdmu ma' din l-international organisation u l-Ambaxxata Ġappuniża fl-Ingilterra għamlet kuntatti ma' din l-organizzazzjoni, li hija bbażata fl-Ingilterra, u din fi ftit sigħat kien diġa' qed taħdem ma' personnel Ġappuniż biex f'ħamest ijiem wettqu l- missjoni ta' salvataġġ u taw l-għajnuna kollha li kien hemm bżonn.

L-aħħar darba li konna qed niddiskutu dan l-Abbozz ta' Liġi kont tkellimt fuq ix-xogħol li jagħmlu organizzazzjonijiet volontarji hawn Malta bħal, per eżempju, is-St.

John's Rescue Corps u oħrajn.

Pero' llum irridu niftħu iktar u nħarsu lejn il-konvenzjonijiet internazzjonali li jelenkaw in-normi li wieħed għandu jsegwi f'każijiet ta' emerġenza.

Fil-fatt skond klawsola 7 il-Ministru jista' jagħmel regolamenti biex jidħlu fis-seħħ dawn il-konvenzjonijiet internazzjonali li permezz tagħhom ikun jista' jitlob l-assistenza ta' non-governmental u anke governmental voluntary organisations internazzjonali.

Dan huwa element pożittiv li jista' jtejjeb il-ħidma ta' dan id-dipartiment.

M'għandniex għalfejn niddejqu nagħmlu dawn l-affarijiet għaliex meta jinqalgħu diżgrazzji u diżastri li jikkawżaw tbatija u problemi kbar lill-poplu, kulħadd ikun lest biex jgħin.

Nafu li aħna poplu ġeneruż li dejjem lest biex jgħin kif jista' meta jinqala' xi diżastru x'imkien u għalhekk żgur li popli oħra jkunu lesti li jagħtuna l-għajnuna meħtieġa f'każ ta' bżonn

Nixtieq nagħmel riferenza għal punt li tqajjem mill-Onor.

Tonio Borg meta l-aħħar darba kien qed jitkellem fuq klawsola 8 li tittratta t- twaqqif ta' Forza ta' Għajnuna u Salvataġġ.

L-Onor.

Borg staqsa x'se jiġri minn dawk il-membri tal-Korp tal-Pulizija jew ta' l-Armata li ż-żmien tas-servizz tagħhom ikun wasal biex jagħlaq u jieħdu l-pensjoni, u dawn jagħżlu li jidħlu fid-dipartiment il-ġdid.

Staqsa wkoll jekk ir- regolamenti li jipprovdu dwar l-applikazzjoni għad-dħul fil-Forza u l- kondizzjoni tas-servizz applikabbli għall-Korp tal-Pulizija humiex se jibqgħu applikabbli meta wieħed jingħaqad ma' dan id-dipartiment.

Jien m'iniex qed nara din l-anomalija, anzi qed nara li d-drittijiet kollha li kien igawdi membru fil-Korp tal-Pulizija se jiġu salvagwardati meta jidħol f'dan id-dipartiment.

Naħseb li l-Ministru se jitkellem fuq dan il-punt biex jiġi ċċarat għal kulħadd u ma noqogħdux noħolqu dubji għal xejn.

Veru li l-membri fil-Korp tal-Pulizija, speċjalment dawk li jaħdmu fil-Fire Brigade u fl-SAG huma nies tajbin li jistgħu jkunu parti minn dan id- dipartiment, imma dawn m'humiex biżżejjed.

Jien naf li hawn nies oħra f'dipartimenti oħra tal-gvern li għal xi raġuni jew oħra ma daħlux fil-Korp tal-Pulizija ...

Bis-sistema kif kienet qabel, biex tidħol fil-Fire Brigade ridt tkun membru fil-Korp tal-Pulizija, imma llum iċ-ċirkostanzi nbidlu.

Issa jekk ma jkollokx it-tul jew il-fiżiku meħtieġ ma jfissirx li m'intix tajjeb biex taħdem f'dan id-dipartiment.

Jiena naqbel li dipartiment bħal dan għandu jkun dipartiment dixxiplinat u naqbel mal-fatt li ġie espess fil-liġi li l-membri ta' din il-Forza ma jistgħux ikunu membri f'xi trade union.

X'jiġri kieku jinqala' xi diżastru nazzjonali u dawn il-ħaddiema jiddeċiedu li joħorġu bi strike?!

Dawn in-nies irid ikollhom responsabbilta' nazzjonali għal dak li għandu x'jaqsam ma' każijiet ta' emerġenza u salvataġġ u għalhekk wieħed irid ikun iktar ċar meta jiġi biex jinterpreta klawsola 8 għax hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq dak li għandu x'jaqsam ma' salvataġġ, servizz li jrid jingħata bl-iktar mod professjonali lill-poplu Malti.

Din il-liġi hija interessanti wkoll għax qed toħloq reati speċjali.

Kif nafu, meta jkun hemm diżastru jew xi emerġenza, dejjem ikun hemm xi ħadd li jipprova japprofitta ruħu mis-sitwazzjoni billi jisraq xi oġġetti minn fuq il-mejjet jew jiddisturba x-xena ta' fejn ikun sar id-diżastru sakemm tasal il-forza ta' l-ordni.

Saħansitra kien hemm okkażjonijiet fejn jonqsu affarijiet kważi minn taħt għajnejn l-istess forza ta' l-ordni.

Subklawsola 10 (1) iddaħħal reat ad hoc u tgħid li:

"Kull min ineħħi minn xi post mingħajr ebda dritt għal benefiċċju tiegħu jew dak ta' l-oħrajn xi ħaġa li tkun ġiet abbandunata minn sidha minħabba f'xi diżastri, ħruq, jew avveniment ieħor li matulu ħajjiet is-sid jew ta' xi persuna oħra kienet fil-periklu, ikun ħati ta' reat u jista' meta jinstab ħati, jeħel priġunerija għal żmien ta' mhux inqas minn sitt xhur u mhux iżjed minn għaxar snin.".

Imbagħad f'subklawsola 10 (3) jingħad li min jipprova jiġbor xi oġġetti għal xi vittmi ta' xi diżastru mingħajr l-awtorizzazzjoni tad-Direttur tal- Protezzjoni Ċivili ikun ħati ta' reat u meta jinstab ħati, jista' jintbagħat minn tliet xhur sa sena ħabs.

Dawn ir-reati speċjali juru kemm dan l-abbozz ta' liġi kien maħsub b'mod tajjeb.

Barra minn hekk, dan l-abbozz ta' liġi qed iħassar ċerti liġijiet, bħalma huma l-Att dwar Korp tax-Xogħol ta' Emerġenza u l-Att dwar Għajnuna minħabba Għargħar.

Il-bżonn għall-Att dwar Korp tax-Xogħol ta' Emerġenza kien inħass fil-bidu tas-snin sebgħin meta l-Gvern Laburista ħa t-tmexxija tal-gvern f'idejh biex seta' jilqa' għal ċerti problemi u għax kien hemm il- ħtieġa li jiddaħħal sens ta' dixxiplina fost iż-żgħażagħ tagħna.

Ħadd m'għandu għalfejn jistħi jifforma parti minn xi korp dixxiplinat anke għal ftit żmien għax dan ġid jista' jagħmillu.

Fil-fatt ċerti pajjiżi ta' l- Ewropa għadhom sal-lum jinkoraġġixxu liż-żgħażagħ tagħhom biex jidħlu għal perjodu qasir f'xi korp dixxiplinat.

Il-fatt li se nħassru l-Att dwar Korp tax-Xogħol ta' Emerġenza m'għandux għalfejn iħammrilna wiċċna.

Aħna dejjem ħdimna b'responsabbilta' u dejjem rajna li dak li hemm bżonn isir għall-ġid tal-pajjiż, nagħmluh, ikunu xi jkunu ċ-ċirkostanzi.

Din il-liġi tagħmlilna kuraġġ għaliex nafu li permezz tagħha f'każ ta' xi diżastru nkunu kapaċi nagħtu l-għajnuna u s-salvataġġ bl-iktar mod serju.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Francis Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Sur President, bħalma taf is-Sedja, f'din il-Kamra jkollna għad-diskussjoni numru ta' liġijiet li wħud minnhom ikunu ta' natura kontroversjali u oħrajn jgħaddu bi qbil bejn iż-żewġ naħat tal- Kamra wara dibattitu kostruttiv u pożittiv.

GĦalhekk bi pjaċir ngħid li aħna lesti li nagħtu kontribut pożittiv fuq liġi li fil-konċett tagħha kienet mibdija mill-Gvern preċedenti.

F'pajjiżna n-nuqqas fil-qasam tal- protezzjoni ċivili ilu jinħass għal żmien twil u din il-liġi hija l-ewwel pass biex il-poplu tagħna jkun jista' jingħata protezzjoni minn xi diżastri.

Din in-naħa tal-Kamra m'hijiex se toqgħod lura milli tagħti kontribut sħiħ billi tagħmel il-kummenti tagħha biex kemm jista' jkun dan ikun abbozz ta' liġi tajjeb u f'dan l-ispirtu, din in-naħa se tivvota favur din il-liġi.

Dan l-abbozz ta' liġi jipprovdi għat-twaqqif tad-Dipartiment tal- Protezzjoni Ċivili u għall-Forza ta' Għajnuna u Salvataġġ.

Malta għaddiet minn żmien il-gwerra u l-anzjani tagħna u anke dawk li m'humiex daqstant anzjani jafu xi tfisser meta tinqala' emerġenza bħalma hi gwerra.

Fortunatament għexna għexieren ta' snin ta' paċi u minn żmien għal żmien kellna xi forma ta' protezzjoni ċivili bħal, per eżempju, is-civil defence u korpi oħra.

Pero' rridu nammettu li gvern wara ieħor ħalla dan il-qasam fi stat ta' abbandun u żdingar, bħallikieku l-bżonn li tilqa' għal xi diżastru trid tħares lejh meta jinqala' d-diżastru.

Forsi dan huwa wieħed mid-difetti ta' dan il-pajjiż li ħafna drabi jara kif se jsolvi l-problemi li jġibu magħhom id-diżgrazzji meta tinqala' d-diżgrazzja.

Dan l-abbozz ta' liġi jipprovdi għall-ippjanar għal kull eventwalita'.

Inħobbu ngħidu li aħna pajjiż żgħir imma wieħed mill-fatturi importanti li jistgħu jaffettwaw f'każ ta' diżastru huwa d-densita' għolja tal- popolazzjoni tagħna li hija fost l-ogħla mhux biss fl-Ewropa imma anke fid- dinja għaliex f'pajjiżna n-numru ta' persuni għal kull kilometru kwadru jaqbeż l-1,000 ruħ.

Kwalunkwe diżastru teknoloġiku jew ekoloġiku jista' jaffettwa popolazzjoni mdaqqsa u għaldaqstant huwa importanti li mhux biss ikollna pjan fuq il-karta, imma li jkollna pjan li jkun jista' jiġi implimentat bir-riżorsi li għandu pajjiżna.

Kull kelliemi f'dan id- dibattitu esprima x-xewqa li dan is-settur ikun immexxi b'mod professjonali u b'mod serju.

Dan ix-xogħol jeħtieġ support u għajnuna mhux biss lokali minn pajjiżna stess iżda anke mill-qasam internazzjonali.

Kif diġa' semmew diversi kelliema, fil-qasam ta' diżastri naturali jew diżastri kkawżati mill-bniedem, m'hemmx fruntieri u fost oħrajn nistgħu nsemmu diżastri minħabba bdil fil-klima, diżastri fuq il-baħar, id-diżastru ta' Chernobyl fejn dik is-sħaba kbira u perikoluża ta' radioactivity bdiet miexja skond ir-riħ u ma qagħditx tħares lejn fruntieri jew lejn liema postijiet kienu abitati.

GĦalhekk irridu nkunu on the alert u nkunu nafu kif nistgħu nipproteġu lill-poplu tagħna meta jinqala' xi diżastru.

Irridu naħsbu f'dawn l-affarijiet u d-Direttorat huwa msejjaħ biex jipprovdi edukazzjoni u prevenzjoni lill-poplu tagħna.

Minn xiex irridu nipproteġu lill-poplu tagħna?

Fejn u meta?

Dawn huma mistoqsijiet importanti għax il-kelma "diżastru" f'kontest Malti hija xi ħaġa li ta' min jitkellem ftit fuqha.

Per eżempju, inċident b'karozza tal-linja fejn ikunu involuti numru kbir ta' nies, jew inċident ta' ħruq konsiderevoli, jew għarqa ta' vapur se jkunu klassifikati bħala diżastri li jaqgħu taħt dan id-Direttorat?

Jidher li għal ċerti eventwalitajiet il- liġi tiddefenixxi l-kelma "diżastru" b'mod ċar, imma żgur li se jinqalgħu ċirkostanzi fejn ma jkunx daqshekk ċar jekk l-inċident jikkwalifikax bħala diżastru.

Klawsola 2 tgħid li:

""diżastru" tfisser ġrajja mhux prevedibbli, li tikkaġuna jew thedded li tikkaġuna ħsara fil-ħajja jew fis-saħħa ta' għadd sew ta' persuni.".

F'din id-definizzjoni m'hemmx indikat in-numru ta' persuni u mill- esperjenza tiegħi f'dan ix-xogħol fil-qasam mediku nista' ngħid li meta tinqala' xi emerġenza aħna dejjem nipprovaw nidentifikaw in-numru ta' persuni.

Dawn huma affarijiet importanti għaliex meta jiġi dikjarat li hemm emerġenza, mill-ewwel trid titlaq b'ċertu frame of mind biex tagħmel dak li jkun meħtieġ.

Ħafna drabi dawn l-affarijiet iridu jsiru bi pjan minn qabel ħalli kull min ikun involut f'dan ix-xogħol ikun jaf preċiżament x'għandu jagħmel u għalhekk huwa importanti li jkun hemm koordinazzjoni bejn diversi dipartimenti.

Kif diġa' semmejt, l-aspett ta' prevenzjoni huwa importanti ħafna u niftakar li fl-ewwel diskors li għamilt f'din il-Kamra, kont tkellimt fuq l- isptar il-ġdid u kont għedt li huwa importanti li l-isptar il-ġdid ikun mibni kontra t-theżżiż ta' l-art.

Kien hawn xi Membri f'din il-Kamra li bilkemm ma ridux iwaqqgħu għaċ-ċajt din l-osservazzjoni u saħansitra kienu kkritikaw l-ammont ta' concrete li kien qed jintuża fil-bini ta' dan l- isptar.

Dawn huma konsiderazzjonijiet politiċi u m'humiex konsiderazzjonijiet tekniċi jew professjonali.

Insostni li ġaladarba pajjiżna qiegħed f'zona li tista' tiġi milquta minn terremoti, id- Direttorat se jkun imsejjaħ biex jindirizza din il-problema.

F'xi mistoqsijiet li għamilt lill-Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi fuq dan il- punt, issuġġerejt li f'pajjiżna għandu jkollna strutturi b'saħħithom biżżejjed biex f'każ ta' xi terremot ma jiġġarrfux mill-ewwel.

Nafu li t- terremot li ħakem il-belt tal-Messiku ġarraf il-parti moderna ta' sptar fejn kien hemm il-qasam tal-maternita' u ħafna mill-istaff u mit-trabi li kien hemm spiċċaw mirduma u mejta, mentri l-parti l-antika li kienet mibnija kontra t-theżżiż ta' l-art ġarrbet inqas ħsarat.

Dawn huma affarijiet li forsi bħalissa ma jidhrux daqshekk importanti, imma meta jinqala' diżastru, ma nistgħux nieqfu u għalhekk irridu naħsbu minn qabel ħalli nipprovdu għal din l-eventwalita'.

Huwa interessanti li ċerti kelliema argumentaw li jekk wieħed jieħu ħsieb jissalvagwarda ħafna aspetti tal-prevenzjoni, allura ħafna diżastri u inċidenti jistgħu jitnaqqsu jew addirittura ma jiġrux.

F'dan il- Parlament għaddejna diversi liġijiet li jistgħu jnaqqsu l-inċidenti fosthom dik dwar l-obbligu ta' l-ilbies tas-seat-belt waqt is-sewqan u dik li tikkontrolla l-abbuż tas-sewqan taħt l-influwenza tax-xorb.

Meta jiġru inċidenti konsegwenza ta' dawn l-affarijiet għaliex ikun hawn min jabbuża, għal dik il-familja li tintlaqat ikun ġara diżastru.

Iktar qabel semmejt l-eżempju tal-bini ta' l-isptar għaliex f'każ ta' diżastru, speċjalment meta jkunu nvoluti n-nies l-isptar huwa wieħed mill-ewwel postijiet li jiġu attivati għax hu jrid jieħu fuq spallejh ix-xogħol ta' din l-emerġenza.

Ħafna drabu l-fattur ewlieni f'kull każ ta' diżastru huwa l-ħin għaliex f'każijiet bħal dawn tkun kwestjoni ta' ħajja jew mewt.

GĦalhekk fl- implimentazzjoni ta' kull programm li jkun hemm biex jilqa' għall-effetti ta' diżastru, huwa importanti li s-sejħa għall-għajnuna ssir fil-pront u b'mod effiċjenti, u b'mod li jiġi evitat il-paniku li qatt m'hu tajjeb f'dawn iċ-ċirkostanzi.

Ħalli nitkellem ftit fuq l-aspett tal-paniku għax inħoss li ħafna drabi jitfaċċaw nies fuq ix-xena ta' diżastru li ftit li xejn ikunu intiżi fuq x'għandu jsir u, m'għandux isir u mingħajr ma nkun partiġġjan, ngħid li ħafna drabi dawn in-nies x'aktarx ikunu politiċi li jistgħu jagħmlu iktar deni milli ġid.

J'Alla qatt ma jiġru diżastri f'pajjiżna, imma rridu nkunu preparati għalihom.

GĦalhekk huwa importanti li l-kmandant suprem li se jkun qed imexxi dawn il-missjonijiet ta' salvataġġ ikun bniedem imħarreġ u professjonali fix-xogħol tiegħu u jkun jaf xi rwol għandu kull min jaħdem fit-team tiegħu biex l-għajnuna tingħata kif suppost.

Issemmew għadd ta' possibbiltajiet ta' diżastri li jistgħu jsiru f'pajjiżna u b'mod partikolari ssemmew diżastri ta' natura teknoloġika.

Aħna nafu li f'Malta għandna zoni sħaħ li qegħdin f'riskju.

Insemmi biss żewġ zoni li huma l- inħawi ta' Birżebbuġia u l-area tal-Marsa.

F'dawn iż-żewġ zoni hemm ħażna kbira ta' materjal karburanti li potenzjalment huwa ta' periklu għas-saħħa u għall-ħajja tal-bniedem, huma żewġ zoni bi żvilupp industrijali kbir u, bħal kull parti ta' Malta, huma abitati b'mod konsiderevoli.

Għalhekk ikun jagħmel sens jekk jitfassal pjan ta' evakwazzjoni f'każ li jkun hemm xi nirien f'dawn iz-zoni.

Id-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili se jkollu l-kompitu li jara li jipprovdi pjanijiet lokali.

Issemmew ukoll id-diżastri fil-baħar li jikkawżaw ħsara kbira lill- annimali u lill-pjanti fil-baħar.

Illum qed nibdew nagħrfu x'jistgħu jkunu l-effetti fit-tul ta' dan it-tip ta' diżastri.

L-Onor.

Anġlu Farrugia semma l-għasafar li jmutu kawża ta' diżastri fil-baħar.

Għalkemm hawn Malta forsi ftit fadal għasafar xi jmutu, għad fadlilna wirt kbir f'dik li hija ħajja marittima u żgur li jekk neqirdu xi forma ta' ħajja fil-baħar li tista' taffettwa l-kwalita' ta' l-ilma baħar, dan jista' jkollu riperkussjonijiet kbar u fit-tul fuq il-ħajja ta' uliedna u wlied uliedna għaliex ma rridux ninsew li ħafna mill-ilma li qed nutilizzaw għar-reverse osmosis jiġi mill-baħar u allura anke l-ħajja tagħna stess tista' tkun mhedda, biex ma nsemmix ukoll li tista' tintlaqat b'mod ħażin l-industrija tat-turiżmu.

Meta wieħed jitkellem fuq diżastri, ma jistax ma jsemmix l-effetti tal- maltempati.

Fil-fatt diġa' ssemmew zoni bħall-wied ta' Birkirkara u l- wied ta' Wied il-GĦajn li kull darba li tagħmel xita qawwija fi ftit ħin jinħoloq inkonvenjent kbir u saħansitra nafu li fl-istaġun li għadda mietu anke xi nies.

GĦalhekk hemm bżonn li jitfasslu pjanijiet ta' prevenzjoni u jkun hemm iktar koordinament mal-kunsilli lokali fuq xogħlijiet li jkunu għaddejjin rigward ilqugħ ta' l-ilma u fejn jinġabar l- ilma mhux biss għax dan l-ilma għandna bżonnu għat-tisqija tar-raba' tagħna imma għaliex dan l-ilma ma naffordjawx nitilfuh.

Nafu li l-qawwa ta' l-ilma tkaxkar kulma ssib quddiemha u għalhekk huwa importanti li jkollna pjanijiet ta' prevenzjoni biex kemm jista' jkun innaqqsu l-effetti ta' dawn id-diżastri.

Din il-liġi hija importanti għaliex issa se jkollna entita' li tassumi r-responsabbilta' hi meta jinqala' xi diżastru fil-pajjiż u mhux bħalma konna qabel fejn ir-responsabbilta' kienet tinxtered fuq dipartimenti differenti u allura ma kienx jinkiseb l-aħjar riżultat.

Paragrafu (a) ta' klawsola 4 jgħid li d-dipartiment se jkollu l-funzjoni li

"... iħejji pjanijiet ta' kontinġenza għal kontra xi diżastru kif ukoll dawk l-emerġenzi naturali, industrijali jew oħrajn li jistgħu jinqalgħu.".

Jien nissuġġerixxi li dan id-dipartiment jiddelega parti minn dan ix-xogħol biex kull lokalita' jew kull area li qiegħda f'riskju jkollha l-pjan tagħha.

Nafu li s-Civil Aviation ta' l-ajruport għandu pjan ta' emerġenza għalih f'każ li jiġġarraf xi ajruplan jew jinqalgħu xi problemi oħrajn.

Naħseb li kull area li qiegħda f'riskju għandu jkollha pjan lokali b'koordinament ma' setturi oħrajn, speċjalment mas-settur tas-saħħa għax ħafna drabi dan il-qasam involut ħafna meta jkun hemm numru ta' nies korruti.

Id-dipartiment se jkollu l-funzjoni li jwaqqaf l-infrastruttura meħtieġa biex tiżgura li jkun hemm koordinazzjoni bejn id-diversi dipartimenti tal-Gvern, kunsilli lokali u organizzazzjonijiet mhux governattivi.

Fi żmien l-Amministrazzjoni preċedenti, pajjiżna, sfortunatament wara ħafna pajjiżi oħra, issieħeb fl-GĦaqda tas-Salib l- Aħmar.

Kulħadd jaf kemm taħdem din l-għaqda u kemm tista' tgħin fil- pjanifikazzjoni ta' reazzjonijiet għal diżastri.

Ħalli ngħid xi ħaġa fuq il-finanzjament ta' dan id-dipartiment.

Ma nixtieqx li dan id-dipartiment jibda fuq sieq waħda u jieħu falza stikka mill-ewwel.

Għalhekk jekk nistgħu nilqgħu għal dawk id-difetti strutturali li jeżistu fid-dipartimenti l-oħra tal-gvern, għandna nagħmlu dan mill- bidu.

Wieħed mir-regolamenti tas-servizz pubbliku huwa li li jekk dipartiment jingħata xi għotja ta' flus, irid jgħaddiha lit-Teżor u ma jistax iżommha biex itejjeb id-dipartiment tiegħu.

Id-Dipartiment tal- Protezzjoni Ċivili bilfors irid ikollu rapporti eċċellenti ma' dipartimenti simili f'pajjiżi barranin għax dan huwa qasam li jinvolvi koordinament ma' pajjiżi oħrajn.

Diġa' ssemma l-protocol li għandna ma' l- Italja imma hemm pajjiżi oħrajn li jistgħu jgħinuna.

Pero' min-naħa tagħna rridu naraw kif nistgħu nikkontribwixxu.

Kelli okkażjoni nirriferi għall-fatt li pajjiżna huwa wieħed mill-ftit pajjiżi f'dan ir- reġjun tad-dinja fejn il-lingwa Ingliża hija waħda mil-lingwi uffiċjali.

Għalhekk għandna napprofittaw ruħna minn dan ir-riżors li għandna u ż-żewġ naħat tal-Kamra għandna naħdmu biex nesponuh, nutilizzawh u nisfruttawh aktar għall-ġid tal-poplu tagħna.

Għalhekk huwa importanti li jekk jingħataw fondi lil dan id-direttorat, inħalluh jużahom biex, per eżempju, jabbona f'rivisti speċjalizzati u professjonali f'dan il-qasam li jiswew ammonti konsiderevoli ta' flus.

Ħafna drabi d-dipartimenti ma jkollhomx il-fondi meħtieġa biex jabbonaw f'ċerti rivisti li forsi jkunu jqumu madwar Lm300.

Jien ngħid li jekk ikollna kuntatti internazzjonali tajbin, inkunu nistgħu anke nġibu fondi lejn pajjiżna.

Ngħaddi issa biex nitkellem fuq klawsola 5 ta' l-abbozz ta' liġi li tittratta t-twaqqif tal-Kunsill għall-Protezzjoni Ċivili.

Jien naħseb li meta l-għadd ta' nies illi jistgħu jmexxu kunsill bħal dan jaqbeż ċertu numru ikun hemm riskju li jintilef id-dinamiżmu tal-grupp, ma jibqax effiċjenti u jasal f'sitwazzjoni fejn jibdew jittieħdu deċiżjonijiet u ma jiġux implimentati jew inkella li xi wħud mill-membri jkunu jridu jitkellmu u litteralment ma jkollhomx ċans jagħtu l-veduti tagħhom.

Ikun ta' żvantaġġ kbir jekk dan il-kunsill ikun kompost minn numru kbir ta' nies.

Barra minn hekk, ikun iktar għaqli jekk isiru laqgħat speċifiċi b'mod li jekk, per eżempju, ikun se jiġi diskuss l-aspett tas-saħħa jew l- aspett tas-sigurta' min-naħa tal-pulizija jew l-aspett tat- telekomunikazzjoni, ikun hemm preżenti membri relatati ma' dak is-suġġett.

Madam Speaker, peress li dan huwa dipartiment ġdid se jkollna problema biex insibu nies illi diġa' għandhom esperjenza fil-qasam tal-protezzjoni ċivili.

Għalhekk żgur li d-Direttorat irid jieħu ħsieb li jagħti xi forma ta' training lil dawk in-nies li m'għandhomx esperjenza u li se jidħlu għal dan ix-xogħol għaliex jien ċert illi f'ħafna oqsma m'huwiex se jkun possibbli li nsibu nies li huma diġa' mħarrġa.

Irrid nirriferi wkoll għal subklawsola 10 (3) li tittratta r-reati u nispera li fil-winding up il-Ministru konċernat jikkjarifika l-punt li se nqajjem.

Milli jidher - skond kif fhimtha jien u allura I stand to be corrected - kull min jiġbor fondi jew oġġetti biex jgħin lil xi persuna li tkun intlaqtet minn xi diżastru li jkun jhedded l-attivita' ekonomika ġenerali ta' dik il-persuna mingħajr l-awtorizzazzjoni tad-Direttur tal- Protezzjoni Ċivili jkun ħati ta' reat taħt din is-sezzjoni.

Klawsola 11 telenka l-liġijiet li se jitħassru permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi u fosthom insibu l-Att dwar Korp tax-Xogħol ta' Emerġenza.

L- Onor. Farrugia deherlu li s-snin sebgħin kienu żmenijiet ta' emerġenza u allura dik il-liġi kienet ġustifikata għal dak iż-żmien, imma l-Partit Laburista ġdid tal-lum jidhirlu li din il-liġi issa jista' jneħħiha.

Madam Speaker, il-punt tiegħi huwa li d-definizzjonijiet huma importanti minħabba l-interpretazzjoni u l-implimentazzjoni tagħhom għaliex inutli li noqogħdu nagħmlu ħafna definizzjonijiet hawn ġew imbagħad meta niġu biex ninterpretawhom ikunu jfissru xi ħaġa oħra.

F'dan is-sens dak iż-żmien "emerġenza" ma kenitx tfisser dak li rridu nfissruha biha llum meta qegħdin nitkellmu dwar kif nilqgħu għal emerġenzi li jistgħu jinqalgħu fil- pajjiż u għalhekk dan il-Parlament għandu jaqbel li jkollna liġi li verament tirrispetta lill-poplu Malti f'mumenti diffiċli.

Id-Direttorat irid ikun attrezzat biex meta jinqala' xi diżastru nazzjonali jkun kapaċi jnaqqas in-numru ta' mwiet u l-ħsara li diżastru bħal dan iġib miegħu.

Jekk aħna verament nemmnu illi aħna pajjiż modern irridu nkunu ċerti li kapaċi nilqgħu għal ċerti diżastri naturali li għadhom iweġġgħu lill- bniedem u joħolqulu ħafna diffikultajiet.

Per eżempju, irridu naraw li d- djar jinbnew fuq pedamenti sodi ħalli f'każ ta' terremot ma jmutux eluf ta' nies għaliex jintradmu taħt is-saqaf ta' darhom stess.

M'għandna naċċettaw xejn illi ma jkunx up to standard u, kif diġa' għidt, f'pajjiżna għandna areas illi huma ta' periklu konsiderevoli, bħal, per eżempju, dawk l-areas fejn jinħażen il-fuel u fejn hemm konċentrazzjoni kbira ta' residenti.

Għalhekk ikun tajjeb illi dan id-Direttorat jintervjeni biex isolvi sitwazzjonijiet bħal dawn għaliex żgur illi ħafna mill-problemi jinqalgħu waqt id-diżastru stess meta jidħlu ħafna nies differenti li jistgħu ma jkunux midħla ta' dan ix-xogħol u jibdew jagħtu ordnijiet li assolutament ma jkunux jaqblu f'dik iċ-ċirkostanza jew addirittura ma jaqblux ma' dak li jkunu qegħdin jissuġġerixxu n-nies illi jifhmu f'dan ix- xogħol u allura jħarbtu l-koordinament kollu li jkun qed isir f'dak il- mument.

Għalhekk jeħtieġ illi jkun ċar fejn tibda u fejn tispiċċa r- responsabbilta' tan-nies li jkunu jaħdmu f'dan il-qasam.

Xi snin ilu kelli l-opportunita' li nattendi għall-ewwel laqgħa li kienet saret għall-pajjiżi tal-Kunsill ta' l-Ewropa dwar il-prevenzjoni ta' diżastri u bqajt imressjonat bl-Iżlanda li huwa pajjiż żgħir b'popolazzjoni bħal tagħna li għandu sistema verament effiċjenti ta' kif jilqa' għal diżastri.

Kif jaf kulħadd, il-klima ta' l-Iżlanda, li huwa pajjiż li jiddependi ħafna mis- sajd, hija kiesħa ħafna u jkollu numru ta' diżastri naturali.

Aħna bħala pajjiż għandna nipprovaw nitgħallmu mit-tajjeb ta' pajjiżi bħal dawn u mhux noqogħdu ngħidu li aħna żgħar u m'għandniex riżorsi.

Jien nemmen li l- ftit riżorsi li għandna rridu nutilizzawhom b'mod tajjeb.

Kif diġa' għedt, id-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili se jkun dipartiment tal-Gvern u għalhekk se jkun jiddependi mill-fondi ċentrali.

Irridu noqogħdu attenti biex ma jiġrix li dan id-dipartiment ġdid għall-ewwel jibda jingħata l- attenzjoni kollha, imbagħad wara ftit taż-żmien jaqa' fil-problemi endemiċi li jinsabu fihom id-dipartimenti tal-gvern.

Jien nixtieq nara kreattivita' f'dan id-dipartiment u iktar ideat ġodda dwar kif għandu jkun iffinanzjat il-qasam tal-protezzjoni ċivili.

Nagħlaq billi nawgura li dan id-dipartiment jirnexxielu jgħaqqad flimkien ir-riżorsi li jkun hemm bżonn f'każ ta' salvataġġ meta jinqala' xi diżastru naturali.

Issemmew diversi aspetti dwar il-ħaddiema f'dan id- dipartiment u jien nemmen li fid-dinja tal-lum dawn in-nies għandhom jiġu pprovduti livell xieraq ta' għajxien għax-xogħol illi jagħmlu biex ma jkollhomx għalfejn jissieħbu f'union.

B'hekk naraw li jkunu stmati mhux biss meta jkollna bżonnhom, imma matul il-ħidma tagħhom kollha.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Madam Speaker, qabel nibda ngħaddi xi kummenti oħra fuq dan l-abbozz ta' liġi, irrid ngħid li jien naqbel perfettament ma' dak li għadhom kemm qalu sħabi l-Onor.

Frans Aguis u l-Onor.

Anġlu Farrugia.

Il-qawl Ingliż: Prevention is better than cure ma jistax ikun iktar f'waqtu milli waqt id-diskussjoni ta' dan l-abbozz.

Għalkemm ma nistgħux inwaqqfu d-diżastri naturali, irridu nkunu ppreparati biex nilqgħu għalihom.

Pero' hemm ħafna x'wieħed jgħid dwar id-diżastri kaġunati mill-operat tal-bniedem u f'pajjiżna hemm bżonn nikkorreġu ħafna aspetti perikolużi li s'issa qatt ma ħadna ħsiebhom.

L-ewwel punt li rrid inqajjem huwa dwar ir-rotta ta' l-ajruplani li jgħaddu minn fuq il-bini tagħna.

Kulħadd jaf li splużjoni ta' ajruplan t tikkaġuna wieħed mill-agħar diżastri għal pajjiżna għaliex jista' jaqa' fuq diversi rħula u jikkaġuna għadd ta' korrimenti.

Nafu li hawn Malta l-ajruplani għandhom rotta li tibda min-naħa ta' Għajn Tuffieħa u biex jaslu fl-ajruport jgħaddu proprju minn fuq postijiet fejn ma jkunx hemm ħafna bini.

Pero' kulħadd jiftakar id-diżastru li kkaġuna l-ajruplan li kien waqa' fuq Ħaż-Żabbar u l-ieħor li kien waqa' f'Tal-Virtu'.

Naturalment ma' l-isplużjoni l-biċċiet ta' l-ajruplan jinxterdu u kif jaf kulħadd hawn Malta l-irħula kważi jmissu ma' xulxin.

Fil-fatt dan l-aħħar id-Director of Civil Aviation qal li huwa perikoluż li jitla' bini f'ċerti areas proprju minħabba r-rotta ta' l-ajruplani li jkunu ġejjin min-naħa ta' Ħaż-Żebbuġ u Ħal Qormi għal fuq Ħal-Luqa.

Għalkemm l-Awtorita' ta' l- Ippjanar qatt ma kellha assigurazzjoni mid-Director of Civil Aviation li tista' tagħti l-go-ahead biex isir bini f'dawn l-areas li kienu within development zone, iddeċidiet li toħroġ il-permessi għall-bini f'Ħal-Luqa, imma għamlitha ċara li dawn se jibnu at their own risk u fil-fatt fil- permess tal-bini kellu jkun hemm klawsola li tispeċifika din il- kondizzjoni.

Jien naħseb li peress li Malta hija mdawra bil-baħar u l- ajruport tagħna jinsab fil-Gudja, li wkoll qiegħda viċin il-baħar, hija ħaġa faċli li l-ajruplani, ikunu ġejjin minn liema naħa jkunu ġejjin, jgħaddu minn fuq il-baħar u mhux minn fuq l-art.

Barra minn hekk, b'dan il- mod inkunu qed nibżgħu għall-ambjent tagħna billi nnaqqsu mill-ħsejjes u mill-emissions tal-fuel ta' l-ajruplani.

Madam Speaker, nispera li dawn is- suġġerimenti ma jaqgħux fuq widnejn torox għaliex nafu x'diżastru jkollna kieku kellu jaqa' xi ajruplan fuq postijiet li huma densely populated.

Ngħaddi issa biex nitkellem fuq il-gas depot fil-Qajjenza.

Meta oriġinarjment inbena dan il-gas depot ma kien ħoloq l-ebda problema għaliex ma kienx hemm bini madwaru, imma matul iż-żmien bdew jingħataw il-permessi għall-bini madwar it-tankijiet tal-gass.

Nispera li l-awtoritajiet qed jieħdu l-prekawzjonijiet kollha biex jiġi evitat li tiġri xi diżgrazzja.

Huwa veru li dawn it-tankijiet tal-gass qegħdin in the open air, pero' r- riskju ta' xi diżgrazzja huwa preżenti wkoll.

Fuq il-kwestjoni tas-seaworthiness tal-vapuri tal-Gozo Channel jitkellem iktar tard l-Onor.

Anton Tabone li huwa iktar intiż fuq dan is-suġġett.

Pero' nixtieq nissolleva punt dwar il-high tension wires li għaddejjin mill- Marsa għall-Marfa.

Fi żmien il-Gvern Soċjalista minflok ma kienu saru cables minn taħt l-art, twaħħlu arbli bil-wires tal-high tension għaddejjin minn arblu għal ieħor.

Huwa veru li dawn il-high tension wires m'humiex għaddejjin minn fuq id-djar tan-nies, imma allaħares kellu jitqaċċat xi wire għaliex jixxokkja kull fejn imiss.

Qegħdin jittieħdu l- prekawzjonijiet kollha biex affarijiet bħal dawn ma jiġrux?

Jien qed nenfasizza li għandhom jittieħdu l-prekawzjonijiet qabel ma din il-liġi tidħol fis-seħħ.

Qed issir xi ħaġa biex il-palazzi tagħna, il-libreriji, il-mużewijiet, l-arkivji tal-qorti, il-knejjes u t-teżori tagħhom jiġu protetti minn xi ħruq li jista' jiġi kkawżat minn sistema ħażina ta' l- elettriku?

Għandna fire equipment biżżejjed biex f'każ ta' emerġenza dan l- apparat ikun at hand u tingħata l-ewwel għajnuna?

Jien napprezza li llum il-ġurnata l-Fire Brigade hija mgħammra b'apparat aktar modern milli kellha dari, pero' huwa importanti li ċerti postijiet ikunu mgħammra b'apparat kontra l-ħruq li jkun jista' jintuża sakemm jaslu l-fire engines.

Ma ninsewx x'diżastru ħallew in-nirien li kienu qabdu fil-Mediterranean Conference Centre fl-1987 minħabba dawl ta' laser.

Niftakar ukoll li meta ġiet maħruqa l-istamperija ta' "The Times" il-pulizija damu kważi jumejn biex jitfu n-nirien u kellhom jiġu evakwati n-nies li joqogħdu fil- viċinanzi.

Qegħdin naħsbu għal dawn l-affarijiet biex nevitaw ċerti diżgrazzji?

Nixtieq nitkellem dwar l-aspett tas-saħħa.

Madam Speaker, jien għamilt xi żmien naħdem mas-Servizzi Ingliżi u naf kemm kienu equipped għal xi diżastru naturali jew xi diżastru kkawżat mill-bniedem.

Niftakar li kellhom emergency plan anke dwar stocks.

Fost affarijiet oħra, kellhom ammont kbir ta' tined biex f'każ ta' emerġenza n-nies tagħhom jiġu allokati f'dawn it-tined.

Kellhom ukoll ħażniet kbar ta' mediċini u medical equipment u hija ħasra għal pajjiżna li dak iż-żmien il-Gvern Malti ma tax kas din il-ħaġa.

Saħansitra kellhom operation tent biex jekk ma kienx ikollhom ċans jieħdu lill-midrubin l-isptar, kienet tittieħed din it- tinda fuq il-post, tintefaħ u s-surgeons kienu joperaw fiha.

Kien hemm ukoll riserva ta' nies jaħdmu fl-isptar li kienu jafu li f'każ ta' emerġenza posthom kien fuq il-post tad-diżastru jew tad-diżgrazzja.

Aħna għandna din ir-riserva ta' nurses, tobba u paramediċi li jistgħu jagħmlu dan ix-xogħol f'każ ta' emerġenza?

Għandna first aid stocks li tant ikun hemm bżonnhom f'każ ta' emerġenza?

Jien naf li inti u dieħel l-ITU ta' l- Isptar San Luqa hemm dawk il-cupboards twal u kbar li huma riservati għall- emergency cases biex f'każ ta' xi diżastru, l-equipment ikun lest biex jitgħabba fl-ambulanzi u f'vetturi oħrajn u jmur fuq il-post.

Nispera li dawn l-istocks jiġu ċċekkjati minn żmien għal żmien biex jekk ikun hemm xi affarjiet skaduti jiġu replaced ħalli f'każ ta' emerġenza l-apparat ikun kollu lest.

Jien għamilt ħafna żmien naħdem l-isptar fejn kont nieħu ħsieb ukoll l-equipment ta' l-ossiġnu.

Naf li ġieli ġejna f'pożizzjoni li ma kienx ikollna ossiġnu biżżejjed għall-pazjenti.

Qegħdin naħsbu biex ikollna riserva ta' ossiġnu u medical gases biex jintużaw f'każ ta' emerġenza?

Dawn huma affarijiet li rridu ninkludu fil-contingency plan li rridu nagħmlu għall-protezzjoni ċivili.

Huwa importanti li jkollna liġi li tirregola l-qasam tal-protezzjoni ċivili, imma rridu nkunu ppreparati u mhux nixxaħħu fix-xiri ta' dan l-apparat.

Din il-ġimgħa kont qed naqra f'gazzetta li ċertu equipment tal-Forzi Armati ta' Malta m'huwiex qed jiġi msewwi għaliex m'għandhomx spare parts jew inkella għax iridu jagħmlu l-ekonomija.

F'dan il-qasam se nekonomizzaw ukoll?

Jeħtieġ li jkun hemm fondi allokati fil-budget biex f'każ ta' emerġenza jkunu jistgħu jintużaw, imqar jekk ikun hemm vot nominali ta' lira waħda, għaliex l-importanti huwa li jkun hemm vot apposta.

Nistaqsi wkoll: Għandna stretchers biżżejjed biex jintużaw f'eventwalitajiet simili?

Dan l-aħħar l-Afghanistan ġie milqut minn terremot u dawn bl-apparat li kellhom, minkejja li ġabu lil tar-Red Cross u diversi organizzazzjonijiet oħra, ma setgħux ilaħħqu ma' l-ammont ta' xogħol li kellhom.

Aħna għandna generators u tents biżżejjed biex inkunu nistgħu nakkommodaw lin-nies li jiġu evakwati minn darhom f'każ ta' xi diżgrazzja jew diżastru naturali?

Huwa importatni li din il-liġi tipprovdi għal dawn l-affarijiet.

Id-Dipartiment tad-Djar qiegħed jaħseb f'dawn l- eventwalitajiet?

Jien naħseb li dawn l-affarijiet huma iktar importanti mill-punti legali - li jistgħu jkunu validi wkoll - li tqajmu waqt dan id- debate.

Dan l-aħħar kont qed naqra artiklu miktub mill-Malta Institute of Management dwar environmental management initiative in Malta u waħda mill- affarijiet li jissemmew hija li jeħtieġ li we put in place measures to enforce the environmentally sound management of toxic and hazardous products and waste.

X'qegħdin nagħmlu f'dan il-qasam?

Ma naħsibx li dawn il-prodotti tossiċi qegħdin jiġu maħżuna f'tankijiet u jitħallew jiġru 'l hemm u 'l hawn jew inkella jintefgħu l-baħar għaliex dawn jaffettwaw b'mod ħażin lill-ambjent ta' madwarna.

Dan l-artiklu jirrakkmanda wkoll li we should include all possible measures for disaster avoidness in development plans and programmes by Planning Authority.

Madam Speaker, nispera li l-Kunsill tal-Protezzjoni Ċivili jkun kompost minn nies kwalifikati biżżejjed li jkunu jistgħu jevalwaw dawn l- affarijiet kollha.

Din il-liġi m'hijiex ċajta u s-suċċess ta' dan id- dipartiment se jkun jiddependi minn kemm dawn in-nies se jkunu kapaċi jaħsbu x'jista' jiġri u jagħmlu prevenzjoni biżżejjed.

L-Onor.

Anġlu Farrugia semma l-każ tal-hijack ta' l-ajruplan Egyptair li kulħadd jaf x'diżastru ħalla warajh.

Ma rridx nidħol fl-istorja ta' dan il-każ, pero' kulħadd jaf li kellna nibagħtu għal nies minn barra biex nipproteġu lill- ostaġġi fuq l-ajruplan.

Fil-fehma tiegħi, dan id-dipartiment għandu jkun kompost minn membri tal-Forzi Armati u membri mill-Korp tal-Pulizija għaliex f'dawn iż-żewġ korpi nsibu nies imħarrġa biżżejjed f'dawn l-oqsma biex ikunu jafu x'għandhom jagħmlu f'każ ta' emerġenza.

Ma naħsibx li hemm għalfejn noqogħdu nagħżlu nies oħra.

Fi klawsola 5 ta' l-Abbozz ta' liġi nsibu li:

"Għandu jitwaqqaf Kunsill, li jkun magħruf bħala l-Kunsill għall- Protezzjoni Ċivili, li jkollu dawk il-funzjonijiet u dmirijiet stabbiliti f'dan l-Att.".

Jien nissuġġerixxi li fuq dan il-Kunsill ikun hemm rappreżentant minn kull naħa tal-Kamra għaliex meta jinqala' xi diżastru naturali Malta kollha tkun konċentrata fuq dak l-operat li jkun qed isir u għalhekk huwa importanti li jkun hemm rappreżentant min-naħa tal-Gvern u ieħor min-naħa ta' l-Oppożizzjoni li jkunu jafu x'qed jiġri u jiftiehmu bejniethom x'hemm bżonn isir.

Madam Speaker, xtaqt nitkellem ukoll dwar il-bżonn ta' nurses f'dan il- qasam.

Kulħadd jaf li f'każ ta' diżastru naturali jew xi diżgrazzja jkun hemm bżonn ta' ħafna nies speċjalizzati, pero' nafu li fl-isptarijiet tagħna, kemm fl-Isptar San Luqa, kemm fl-Isptar San Vincenz de Paule, kif ukoll fl-Isptar Boffa hawn nuqqas kbir ta' medical staff.

Għalhekk jien nistaqsi: Għandna nurses biżżejjed biex f'każ ta' emerġenza jkunu jistgħu jmorru fuq il-post mill-ewwel u dan mhux a skapitu tal-pazjenti l-oħra li jkun hemm fl-isptarijiet?

Nafu li dan l-aħħar ħarġu xi applikazzjonijiet għall-paramedics f'diversi dixxiplini fl-istparijiet tagħna, pero' s'issa l- kors għadu ma sarx u ħadd mill-applikanti għadu ma ġie msejjaħ.

Nispera li m'aħniex se nixxaħħu f'dan il-qasam għaliex żgur li f'każ ta' emerġenza jkollna bżonn ta' diversi paramedics u nurses kwalifikati.

Ma nistgħux noqogħdu nipposponu li nieħdu passi għaliex każijiet bħal dawn ħadd m'għandu kontroll fuqhom u għalhekk irridu nkunu ppreparati.

Nixtieq nara li, per eżempju, inġibu nies mir-Red Cross li għandhom esperjenza intensiva ħafna f'diversi pajjiżi biex iħarrġu lin-nies tagħna f'dan ix- xogħol.

Dawn huma kollha affarijiet li wieħed irid jikkonsidrahom bis- serjeta'.

Irrid ngħid xi ħaġa fuq l-apparat li jkun hemm bżonn f'każ ta' xi diżastru naturali jew xi diżgrazzja.

Il-Prim Ministru f'risposta li ta għal mistoqsija parlamentari qal li fl-għargħar li ħakkimna fil-25 ta' Jannar li għadda ntużaw dinghies u vetturi tas-salvataġġ.

Imma f'każi ta' diżastri naturali iktar gravi nistgħu niġu bżonn apparat ieħor bħalma huma cranes u gafef u għalhekk jeħtieġ li inġenji bħal dawn ikunu on stand-by għal kwalunkwe eventwalita' li tista' tinqala' u mhux jekk jiġri xi ħaġa rridu noqogħdu nikru dawn l-inġenji mingħand ħaddieħor.

In-nies li se jkunu jaħdmu f'dan id-dipartiment iridu jkunu ppreparati biex f'każ ta' emerġenza jagħtu s-servizz li jkun hemm bżonn.

Klawsola 9 ta' l-abbozz ta' liġi tittratta l-ħatra u s-setgħat tal- Kmandant li se jkun imexxi missjoni ta' salvataġġ u għajnuna oħra meta tinqala' xi emerġenza nazzjonali jew reġjonali.

Imbagħad f'subklawsola 9 (3) jingħad li s-sid ikollu jedd għall-kumpens meta ssirlu ħsara fil- proprjeta' tiegħu wara li l-kmandant ikun ta ordnijiet biex jiġu evakwati jew salvati xi persuni.

Jien naqbel li l-kmandant għandu jkollu dritt jieħu kull azzjoni li dak il-ħin jidhirlu li tkun ġusta u li mbagħad is-sid ikollu jedd għall-kumpens tal-ħsara li tkun saritlu.

Subklawsola 9 (4) tgħid li:

"It-talba għal dak il-kumpens għandha ssir fi żmien sena minn meta jkun ġara l-avveniment, u l-Qorti tal-Maġistrati fil-ġurisdizzjoni ċivili tagħha tkun kompetenti li tittratta u tiddeċiedi dwar kull talba bħal dik, minkejja kull liġi oħra li tkun tillimita l-kompetenza tagħha.".

Issa aħna nafu li minħabba raġunijiet burokratiċi normalment jgħaddi ċertu żmien qabel ma tittieħed id-deċiżjoni mill-qorti li għandu jingħata l- kumpens.

Jien nissuġġerixxi li bħalma qed ngħidu li t-talba għall-kumpens trid issir fi żmien sena minn meta jkun ġara l-avveniment, għandna ngħidu wkoll li d-deċiżjoni mill-qorti trid tittieħed f'tant żmien ħalli l-każ ma jibqax ikarkar għal żmien twil.

Wara kollox iċ-ċittadin għandu dritt ikun jaf meta l-proprjeta' tiegħu jew saħansitra daru se tkun tista' tiġi rranġata.

Madam Speaker, naħseb li dan id-dibattitu kien utli ħafna u nispera li l- Ministru ħa nota tas-suġġerimenti kollha li saru.

F'din il-liġi jissemmew ħafna dipartimenti u li jridu jkunu lesti li jaħdmu b'koordinament flimkien u mhux joqogħdu jdaħħlu ħafna burokrazija għaliex f'każi ta' emerġenza rridu nieħdu azzjoni mill-ewwel.

Nagħlaq billi ngħid li din il-liġi tagħmel unur lil dan il-Parlament u għalkemm setgħet tressqet qabel, l-importanti huwa li qed nagħmlu xi ħaġa.

Kif għedt fil-bidu, prevention is better than cure u għalhekk għandna nieħdu l-prekawzjonijiet kollha biex inneħħu min-nofs dak li huwa ta' periklu kbir għas-saħħa pubblika, speċjalment dawk il-perikli li jiġu kkaġunati mill-bniedem stess.

Min-naħa l-oħra m'għandna l-ebda kontroll fuq id-diżastri naturali u kulma nistgħu nagħmlu huwa li nkunu ppreparati biex nilqgħu għal xi avveniment bħal dan.

Grazzi.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anton Tabone.

ONOR.

ANTON TABONE: Madam Speaker, jien ħassejt li huwa dover tiegħi li għan-nom ta' l-Oppożizzjoni nwessa' daqsxejn id-diskussjoni importanti li għandna quddiemna biex indaħħal ukoll element li, fl-opinjoni tiegħi, m'huwiex qiegħed jiġi indirizzat minn dan l-abbozz ta' liġi.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq it-twaqqif tad-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili fuq bażi nazzjonali u naħseb li l-Membri tal-Kamra jaqblu miegħi meta ngħid li jekk wieħed verament irid idaħħal l-arċipielgu kollu, inkluż lil Għawdex u lil Kemmuna, dan l-abbozz ta' liġi jrid jindirizza wkoll lil dawn iż-żewġ gżejjer li huma l-iktar vulnerabbli għal ħwejjeġ li jistgħu jinqalgħu, sew jekk ikunu kkawżati min-natura, kif ukoll jekk ikunu kkawżati mill-bniedem.

Ninnota b'ċertu rankur li dan l-abbozz ta' liġi ma jindirizzax din il-vulnerabilita' ta' dawn iż-żewġ gżejjer li semmejt.

Fil- fatt Għawdex jissemma biss f'subklawsola 5 (2) fejn qed ngħidu li:

"Il-Kunsill jinħatar mill-Prim Ministru kif ġej:

(a) għadd ta' membri rappreżentattivi li jintgħażlu minn fost uffiċjali pubbliċi li jkollhom kariga għolja u li jkunu qegħdin jaqdu dmirijiet fil-ministeri responsabbli għax-xogħlijiet pubbliċi, ambjent, servizzi ta' telekomunikazzjoni u trasport, servizzi tas- saħħa, affarijiet ekonomiċi, affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' karburanti u enerġija, u affarijiet għal Għawdex;".

Jien nemmen li l-vulnerabbilta' taż-żewġ gżejjer li semmejt għandha jkollha rilevanza f'dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, iktar u iktar meta lkoll kemm aħna qed naqblu mal-konċett ta' din il-liġi u rridu nikkontribwixxu biex naraw li minnha joħroġ l-aħjar servizz professjonali, effiċjenti u effikaċi.

Ladarba dan il-Parlament għandu quddiemu abbozz li qiegħed iwaqqaf id-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili, allura rridu nagħmlu l-affarijiet b'mod professjonali u bl-ikbar serjeta' billi jekk jista' jkun inkopru l-emerġenzi li jistgħu jinqalgħu f'kull parti tal- pajjiż, tkun xi tkun il-kawża tagħhom.

L-ispirtu tal-kontribut tiegħi huwa li minn dan l-abbozz ta' liġi għandna ngħaddu għal azzjoni konkreta biex mhux biss nipprovdu għall-prevenzjoni, imma meta jinqala' xi każ nagħtu l- protezzjoni meħtieġa.

Sur President, biex inkunu kapaċi nagħtu protezzjoni rridu nkunu attrezzati fuq bażi soda li tlaħħaq ma' dawn l-esiġenzi, ma' dawn l- emerġenzi u ma' dawn id-diżastri, isiru fejn isiru.

Effettivament l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jagħmel riferenza għal diżastri fuq bażi reġjonali u naħseb li hawnhekk wieħed irid joqgħod attent għall-fatt li Għawdex u Kemmuna fihom infushom huma reġjun u għalhekk trid titfassal politika reġjonali apposta fil-kontest ta' protezzjoni ċivili.

Jekk wieħed jagħmel riferenza għad-definizzjoni ta' "diżastru" fil-liġi li għandna quddiemna, isib li din tgħid li:

"diżastru" tfisser ġrajja mhux prevedibbli li tikkaġuna jew thedded li tkkaġuna ħsara fil-ħajja jew fis-saħħa ta' għadd sew ta' persuni, jew lill-proprjeta' jew lill-provvista ta' riżorsi vitali tal-popolazzjoni jew lill-ambjent, u l-urġenza tas-sitwazzjoni tkun teħtieġ il- koperazzjoni ta' l-awtoritajiet, istituzzjonijiet u organizzazzjonijiet għal azzjoni immedjata ta' rimedju;".

Kif għedt fil-bidu, din id-definizzjoni toħloq ritratt ta' dak li kont qed ngħid, għaliex diżastru naturali jew ikkawżat mill-bniedem l-iktar li jkollu impatt huwa fuq dawk il-gżejjer li huma mifrudin bil-baħar minn mal-mainland.

Allura l-argument tiegħi huwa li d-Dipartiment tal- Protezzjoni Ċivili jrid ikun ukoll viċin ħafna ta' dak ir-reġjun.

Hawnhekk mill-ewwel jiġini f'moħħi li għandi nissuġġerixxi li dan id-dipartiment ikollu fergħa fil-gżira ta' Għawdex.

Għaliex?

Għaliex din m'hijiex kwestjoni ta' dupplikazzjoni.

Ħafna drabi meta xi ħadd kien jipproponi li xi ħaġa għandha ssir ukoll fil-gżira ta' Għawdex kienu jgħidu li m'għandniex niddupplikaw f'Għawdex dak li diġa' jeżisti f'Malta.

Pero' nista' ngħid li dan il-konċett ġie superat u llum il-ġurnata ħadd ma għadu jgħid li dak li diġa' jeżisti f'Malta m'għandux isir f'Għawdex għaliex illum huwa ħafna iktar fattibbli li tagħmel dak li qabel forsi ma stajtx tagħmel.

Ngħid "forsi" għaliex fir-realta' saru ħafna affarijiet li kienu sostenibbli u llum il-ġurnata nistgħu ngħidu li allaħares ma sarux f'Għawdex ukoll.

Għalhekk nerġa' nsostni li huwa indispensabbli li jkun hemm fergħa ta' dan id-dipartiment f'Għawdex ukoll għaliex l-infrastruttura meħtieġa trid issir fil-post fejn jista' jinqala' xi diżastru b'mod li jingħata rimedju mill-iktar fis possibbli.

Ħafna drabi meta jinqala' xi inċident f'Għawdex ma tistax toqgħod tistenna lin-nies tas-salvataġġ jew lin-nies tekniċi jiġu minn Malta, bil-konsegwenza li jkollok sitwazzjoni li ma tistax tirrimedjaha għaliex m'għandekx pronto soccorso li f'dawn l- okkażjonijiet jagħmel differenza bejn ħajja u mewt ta' bniedem.

F'din il- Kamra ilni żmien twil ngħid li l-baħar li jifred joħloq sitwazzjoni li trid bilfors tiġi indirizzata.

Xi kultant insibha diffiċli li noqgħod nirrepeti dan id-diskors elementari, imma nifhem li għad hawn nies li jaħsbu li din hija esaġerazzjoni u li fir-realta' m'għandekx tagħtiha importanza.

Pero' l-esperjenza għallmitna li huwa ħażin li naħsbu b'dan il-mod għaliex effettivament Għawdex beda jara progress fl-oqsma kollha meta ma bqajniex nirraġunaw li m'għandekx tiddupplika f'Għawdex dak li kien diġa' jeżisti f'Malta u li Għawdex huwa sempliċement estensjoni ta' Malta u xejn iktar, qisu l-baħar bejn Malta u Għawdex ma jeżistix.

Naturalment dan it-tip ta' mentalita' kienet qed tpoġġi lil Għawdex fi żvantaġġ dejjem ikbar għaliex l- amministrazzjoni tal-pajjiż ma kenitx qiegħda tindirizza b'mod ġenwin din il-problema reali.

Issa hawnhekk m'aħniex qegħdin nitkellmu fuq xi proġetti kapitali jew xi proġetti oħrajn li ħafna drabi huma neċessarji li jsiru f'Għawdex ukoll, imma qegħdin nitkellmu fuq abbozz ta' liġi li se jwaqqaf Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili.

Saru ħafna diskorsi validi waqt dan id-dibattitu u fost affarijet oħra ssemma t-tniġġiż tal-kosta tagħna miż-żjut, li jkollu effett negattiv fuq l-ambjent tagħna.

Dan japplika għall-kosta tal-gżira ta' Għawdex daqskemm japplika għall-kosta ta' Malta, pero' nifhem li hemm ċerti ħwejjeġ li jistgħu jintlaħqu minn ċentru wieħed.

L-Onor.

Bonnici għadu kemm semma każ ta' inċident ta' l-ajru li allaħares jerġa' jkollna wieħed bħalu, pero' dan l-abbozz ta' liġi qiegħed quddiemna proprju biex nitkellmu fuq eventwalitajiet ta' dan it-tip li wieħed irid jara li jkun ippreparat għalihom u jagħti kontribut immedjat.

Sur President, irrid ngħid li kull sena jaqsmu madwar 2,700,000 passiġġier u 700,000 karozza bejn iż-żewġ gżejjer u dan ifisser li n-numru ta' passiġġieri li jinġarru bejn Malta u Għawdex jissupera n-numru ta' passiġġieri li jittajru mill-Air Malta.

Barra minn hekk, jeżisti wkoll servizz ta' l-ajru bejn Malta u Għawdex u għalhekk jagħmel sens li meta qed niddiskutu abbozz ta' liġi bħal dan, naħsbu għal dawn l-eventwalitajiet ukoll.

Issa kif se taħseb għal eventwalita' ta' problemi kkaġunati minn xi inċidenti fil-qasam tat-trasport jekk ma jkollokx l-infrastruttura ta' dan id-dipartiment qrib Għawdex?

U x'inhuma l-mezzi?

Naturalment minbarra li jrid ikollok nies li jkunu mħarrġa b'mod professjonali, trid tipprovdi l- makkinarju meħtieġ biex tkun tista' tilħaq il-post tad-diżastru fl-iqsar żmien possibbli.

Normalment dawn l-affarijiet isiru meta tqum xi maltempata kbira fil-pajjiż, ikollna xi għargħar jew iqumu xi rwiefen kbar li jagħmlu ħafna ħsarat.

U mhux darba jew tnejn li għaddejna minn dawn l- esperjenzi.

Issa meta jkun il-maltemp mhux dejjem ikun possibbli li jinġiebu n-nies u l-makkinarju minn Malta fl-iqsar żmien possibbli biex ikunu jistgħu jagħtu l-għajnuna lill-Għawdxin milquta.

Għalhekk huwa neċessarju li l-infrastruttura meħtieġa biex tilqa' għal dawn l- eventwalitajiet ibbażata fil-gżira ta' Għawdex ukoll.

Huwa importanti li f'ċirkostanzi bħal dawn ikun hemm nies f'Għawdex li jkunu jafu x'responsabbilta' għandhom u mhux joqogħdu jistennew lil ħaddieħor minn Malta biex jagħmel l-ewwel pass.

Fl-opinjoni tiegħi, hija xi ħaġa perikoluża li tiżvesti lil kull awtorita' f'Għawdex mir-responsabbilta' f'każijiet bħal dawn u mbagħad din il-liġi ma tikkontemplax li jinħoloq mekkaniżmu f'Għawdex stess biex ikun responsabbli immedjatament għal dak li jista' jinqala'.

Nerġa' ngħid, ħafna drabi ċ-ċirkostanzi ma jkunux jippermettu li n-nies bil-makkinarju b'kollox jaslu minn Malta għal Għawdex fil-ħin għalkemm m'hemmx xi distanza twila bejn iż-żewġ gżejjer.

Għax għalkemm id-distanza bejn Malta u Għawdex hija biss ta' ħames mili, kulħadd jaf li meta jkun hemm il-baħar jifred, speċjalment f'ċirkostanzi ta' maltemp,tieħu iktar ħin biex tasal.

Per eżempju, biex wasalt hawn illejla jien ħadt madwar sagħtejn u rrid xi sagħtejn oħra biex nerġa' lura għaliex il-constraints li toħloq biċċa passaġġ ta' baħar jagħmlu d- distanza tidher ħafna itwal milli tkun fir-realta'.

Għalhekk ma narax li huwa possibbli li l-għajnuna minn Malta għal Għawdex tasal fil-ħin meta tinqala' xi emerġenza.

Din m'hijiex kwestjoni ta' dupplikazzjoni; hawnhekk għandna sitwazzjoni fejn Għawdex huwa parti mill-ġeografija tal- pajjiż u għalhekk irridu nitgħallmu nindirizzaw dawn il-problemi.

Forsi hawn min ma jaqbilx li għandu jkun hemm fergħa ta' dan id-dipartiment f'Għawdex għaliex aħna żgħar u ma tistax toqgħod tifred u taqsam kull ħaġa.

Imma jekk verament irridu nagħtu tifsira ġenwina u serja lil dak li għandna quddiemna, din hija konsiderazzjoni li bilfors irridu nagħtu kasha għaliex hija parti mir-realta' tan-nazzjon tagħna.

Jien nippretendi li meta aħna nitkellmu b'dan il-mod, kulħadd jifhem li din hija realta' li ħadd ma jista' jiċħadha għaliex biex inkunu verament pajjiż wieħed, irid ikollna ċirkostanzi li jixxiebħu, kemm f'dawk li huma opportunitajiet, kif ukoll f'dak li huwa potenzjal.

Naturalment aħna l- Għawdxin għandna żvantaġġi li ngħixu magħhom, imma kemm jista' jkun dawn irridu nnaqqsuhom, jekk mhux ukoll nipprovaw nieħdu vantaġġ minnhom.

Il- verita' hi li ħafna drabi min jgħix f'Għawdex ikollu jaqdef iktar u allura minn dak l-iżvantaġġ ikun ħoloq vantaġġ għaliex prattikament waħdu, forsi megħjun ftit ukoll mill-fortuna u miċ-ċirkostanzi, jirnexxilu jkampa u jimxi 'l quddiem.

Għalhekk biex jinħoloq sens ta' awareness u ta' preparazzjoni, bilfors irid ikollok xi ħaġa lokalizzata fil-gżira ta' Għawdex.

Ħafna drabi l-prevenzjoni hija aħjar mill-protezzjoni, imma biex tkun tista' tagħmel dan, irid ikollok in-nies ippreparati u jrid ikun hemm ċertu impenn fl-għoti ta' taħriġ psikoloġiku, tekniku u fiżiku għal kull eventwalita' li tista' tinqala'.

Kif diġa' ntqal, dan l-abbozz ta' liġi ġie mfassal fi żmien l- Amministrazzjoni preċedenti u fil-fatt jien ipprovajt nagħmel kuntatt - pero' ma rnexxilix - ma' min kien jiġi kull darba mill-Ministeru għal Għawdex f'Malta biex jiltaqa' ma' min kien konċernat ħalli flimkien jaraw kif tista' tinħoloq sitwazzjoni ta' protezzjoni.

Huwa veru li din is- sitwazzjoni kienet iktar kanalizzata għall-Isptar Ġenerali ta' Għawdex għaliex huwa importanti li dan l-isptar ikun ippreparat għal xi emerġenza li tista' tinqala'.

Meta tħares minn dan l-aspett, trid tara li jkollok l- ispazju u t-tagħmir meħtieġ.

Ma tistax toqgħod tikkalkola jekk it-tagħmir fl-isptar ta' Għawdex jintużax daqskemm jintuża f' St. Luke's u jekk dan ma jkunx il-każ, iġġibu lejn Malta, kif ġieli ġara.

Fi żmien l- Amministrazzjoni preċedenti, is-Supritendent ta' l-isptar kien jieħu parti b'mod attiv fil-laqgħat li kienu jsiru, mingħalija taħt l-ex-Ministru Louis Galea biex f'każ ta' emerġenza l-isptar ta' Għawdex ikun jista' jagħti l-ewwel għajnuna lin-nies li jkunu involuti f'xi diżastru jew f'xi inċident f'Għawdex.

Jien ngħid li d-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili fuq skala iżgħar irid iħares lejn il-gżira l-oħra minn din il-lenti għaliex inkella jkollna sitwazzjoni fejn għalkemm id-distanza m'hijiex kbira jista' jkun hemm dewmien li, kif għidt, ħafna drabi jagħmel differenza bejn ħajja u mewt, Sur President.

Ngħaddi biex nitkellem fuq xi ħaġa differenti.

Jien inħoss - u din għedtha kemm-il darba - li żewġ patrol boats ta' l-Armata għandhom ikunu bbażati f'Għawdex.

Dan ma jfissirx li l-manutenzjoni tagħhom issir f'Għawdex ukoll, u dan qed ngħidu għaliex niftakar meta kont ressaqt din il-proposta, min-naħa ta' l-Armata kienu qaluli li biex issir bażi tal- patrol boats f'Għawdex irid isir investiment kbir.

Jien kulma qed nitlob hu li dawn il-patrol boats ikunu sorġuti f'Għawdex ħalli jekk jinqala' xi ħaġa - u anke jekk ma jinqala' xejn - jkunu jistgħu jitilqu minn hemm stess biex jagħmlu l-patrols tagħhom mal-kosta tal-gżira Għawdxija u ta' Kemmuna li flimkien jagħmlu daqs terz tal-kosta Maltija u b'hekk jieħdu ħsieb il-parti tat-Tramuntana tal-gżejjer tagħna.

Sur President, jekk illejla jinqala' l-maltemp int faċilment tinġabar Ħaż-Żebbuġ, pero' aħna l- Għawdxin m'għandniex dak il-lussu u rridu noqogħdu nistaqsu jekk hux maltemp jew jekk qamx ħafna riħ għaliex l-importanti għalina huwa li l- vapur jaħdem biex inkunu nistgħu ninġabru f'darna.

Din hija parti mis- sistema tagħna u qed nitkellmu fuqha għax inħossuha bl-iktar mod naturali, imma nippretendu li ħaddieħor japprezza dak li nagħmlu aħna.

Pero' meta tara lil ħaddieħor jieħu l-atteġġjament li qisu m'huwiex veru li hemm baħar jaqsam bejn Malta u Għawdex jew li dak li jikkostitwixxi periklu għal min jgħix f'Għawdex mhux neċessarjament jikkostitwixxi periklu għal min jgħix f'Malta - issa qed nitkellem b'mod ġenerali għax dan id-diskors japplika għall-oqsma kollha - allura jkollok tirreaġixxi billi turi r- realta' x'inhi.

Aħna nġorru dan kollu għaliex huwa parti minn ħajjitna, imma dawn il-problemi jeżistu u rridu li kemm jista' jkun neliminawhom.

Meta qegħdin nitkellmu fuq xi ħaġa daqshekk importanti u serja li se nwaqqfu għall-ewwel darba f'dan il-pajjiż, Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili, allura nirrepeti dak li għedt fil-bidu, cioe' li nħossni fid- dover li ngħid li f'dan l-abbozz ta' liġi ma nsibu l-ebda riferenza għall- fatt li ċ-ċirkostanzi f'Għawdex huma differenti minn ta' Malta.

Aħna rridu li dan l-aspett jidħol fil-liġi.

Il-Ministru Mizzi qiegħed iċaqlaq rasu; issa fil-winding up ikollu l-opportunita' ...

(Interruzzjonijiet) Sur President, kif jaf il-Ministru li qed jagħmel din l-osservazzjoni, qabel ma l-liġijiet jitressqu fil-Parlament, jgħaddu mill-Kabinett.

Jien nassigurah li kieku dan l-abbozz ta' liġi ġie quddiem il-Kabinett fi żmien l-Amministrazzjoni l-oħra, jien xorta kont nagħmel dan is-suġġeriment.

Il- Ministru m'huwiex se jipprovokani għaliex dak m'huwiex l-istil tiegħi.

Jekk irrid nista' ngħid ħafna affarijiet oħra li huma korollari ma' dak li għedt s'issa u nibda nagħti ħafna eżempji.

Jien ngħid li ħaġa bħal din għandha tgħaqqadna; ma teżistix xi polemika tat-tip li qed jipprova jissolleva l-Ministru.

(Interruzzjonijiet) Polemika mhux fis-sens ta' kontroversja.

(Interruzzjonijiet) Jien m'iniex qed ngħid li għandu jitwaqqaf dipartiment ieħor f'Għawdex, imma naqbel li hemmhekk għandha titwaqqaf fergħa ta' dan id-dipartiment.

Forsi l-Onor.

Mizzi huwa wieħed minn dawk li għadhom ma fehmux is-sitwazzjoni tagħna.

Sakemm inkun konvint mod ieħor jew niġi persważ minn xi ħaddieħor li dak li qed jgħid hu jagħmel iktar sens minn dak li qed ngħid, nibqa' nemmen f'dak li ilni ngħid tul il-ħajja politika tiegħi, cioe' li dawn huma affarijiet li jridu jiġu indirizzati.

Jien irrid naħseb li llum id-diskors fuq Għawdex inbidel.

Illum tan-naħa l-oħra bdew jgħidu diskors li jixbaħ dak li ilna ngħidu aħna għal 30 sena, Sur President.

Jien ngħid li ż-żewġ naħat tal-Kamra jridu jaqblu li f'Għawdex is-sitwazzjoni hija differenti minn dik ta' Malta u għalhekk f'ċirkostanzi partikolari bħal dawn, din is-sitwazzjoni trid tiġi indirizzata.

It-twaqqif tad-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili huwa pass kbir 'il quddiem u għalhekk qed nappella bl-ikbar sinċerita' u bl-ikbar ġenwinita' li jekk wieħed jista' jara dan l-argument u jifhem li mill- makkinarju li se nirċievu mill-Italja jkun hemm il-ħtieġa ...

(Interruzzjonijiet) Il-makkinarju ma tistax taqbad u ġġorru meta jkollok bżonnu.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Mizzi min-naħa l-oħra qed jgħidli li se jagħmlu section fejn jinżamm xi makkinarju f'Għawdex.

Jien minflok użajt il-kelma "section", użajt il-kelma "fergħa", bil-Malti, għaliex ħsibt li niftiehmu iktar.

Naħseb li kultant aħna l-Għawdxin lanqas meta nitkellmu bil-Malti ma jifhmuna!

Sur President, kont qed ngħid li l-infrastruttura trid tkun preżenti f'Għawdex bħalma huma preżenti servizzi oħrajn essenzjali fil-ħajja, u jrid jiġi assigurat ukoll li dawk is-servizzi jkunu qegħdin jaqdu lin-nies li jgħixu f'dik il-gżira u fil-gzira ta' Kemmuna li tagħmel parti minn Għawdex ukoll.

Huwa importanti ferm li wieħed jindirizza wkoll il-problemi li tippreżenta l-gżira ta' Kemmuna.

Fl-20 ta' April li għadda ħarġet press release li kienet tgħid li l- Ministru Joe Mizzi ppreżenta ittra ta' ħatra lill-manager fid-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili, is-Sur Patrick Murgo' - ma nafx jekk hux Malti jew barrani - li se jkun inkarigat mill-protezzjoni ċivili fuq il-baħar.

Jien nifhem li x-xogħol tiegħu se jkun jinkludi wkoll it-trasport bil-baħar u attivitajiet oħrajn, bħalma huma każijiet li jinvolvu pollution, eċċ. Qed insemmi dawn l-affarijiet għaliex il-protezzjoni fil-qasam tat-trasport bil-baħar tolqot lill-Għawdxin proprju fil-laħam il-ħaj u għalhekk jeħtieġ li jkun hemm koordinament bejn il-forzi kollha f'Għawdex minn hemmhekk stess.

Jien niftakar, Sur President, li fi żmien l-Amministrazzjoni Nazzjonalista konna daħħalna sistema fejn meta kienu jaslu, per eżempju, il-festi ta' l-Għid u allura kien ikollna invażjoni tat-turiżmu intern, konna nlaqqgħu lid-dipartimenti kollha tal-gvern u korpi parastatali, fosthom il-Public Works, il-Water Works, id-Dipartiment ta' l-Agrikoltura u nies oħra mill-Korp tal-Pulizija u mill-isptar, u konna noħolqu emergency office li jkun on the alert f'każ li tinqala' xi emerġenza minħabba l- load kbira li jkun hemm fuq l-infrastruttura tal-gżira u forsi xi servizzi essenzjali jinqatgħu jew iġarrbu ħsarat.

Fil-fatt kien isir sforz ġenwin minn dan il-kumitat li kien jiġbor fih dawn il-forzi biex jekk jinqala' xi ħaġa, kulħadd ikun jaf x'għandu jagħmel.

Konna nikkollegaw it- telephones tal-Ministeru ma' l-għassa tal-pulizija biex l-uffiċċju ta' emerġenza jkun miftuħ matul il-ġurnata kollha u anke matul il-lejl.

Allura meta tidħol xi telefonata, il-pulizija kien ikollhom lista tan-nies inkarigati fid-diversi dipartimenti bin-numru tat-telefon tax-xogħol u tad- dar, kienu jikkomunikaw magħhom mingħajr telf ta' żmien, ħalli jgħidulhom x'ġara u x'hemm bżonn isir.

Għalina l-Għawdxin, l-Għid ifisser il-ftuħ ta' l-istaġun turistiku għaliex minn dak iż-żmien jibdew jiġu iktar Maltin u barranin.

Għalhekk matul dik il-ġimgħa l-emergency office kien ikun on the alert għal xi eventwalita' li għalkemm ħadd ma jkun jixtieqha, tista' tinqala' u tolqot ħażin lin-nies u lil diversi lokalitajiet tal-gżira.

Din is-sistema rnexxiet u ridna napplikawha wkoll matul il-ġranet tas-sajf ħalli f'każ ta' emerġenza wieħed kien ikun jista' jċempel lill-pulizija u tramite l-pulizija jingħata servizz mid-dipartimenti konċernati.

L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jipproponi li n-nies jiġu mħarrġa matul is-sena kollha ħalli f'każ ta' emerġenza d-dipartiment ikun jista' jidħol in action u jagħti l-għajnuna tiegħu.

B'hekk tkun taf li għandek xi ħaġa konkreta fuq xiex tista' sserraħ.

THE DEPUTY SPEAKER (L-Onor.

Michael Bonnici): Onorevoli, niġbidlek l- attenzjoni li skadielek il-ħin u għandek bżonn extension biex tkompli titkellem.

ONOR.

JOE MIZZI: Nipproponi li l-Onor.

Tabone jkompli jinstema'.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Tabone jkompli jinstema'.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

ANTON TABONE: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha għal din l-estensjoni.

Sur President, irrid ngħid li għalkemm is-sistema li ħloqna ma kenitx xi waħda professjonali għaliex il-mezzi kienu limitati, kienet xi ħaġa pożittiva għaliex għall-ewwel darba kien irnexxielna nlaqqgħu lill-kapijiet tad-dipartimenti u tal-korpi parastatali fil-gżira ta' Għawdex b'mod regolari biex nisħqu fuq il-ħtieġa li huma jibqgħu responsabbli kif kien responsabbli wkoll il-Ministru għal dak li seta' jinqala' fil-gżira ta' Għawdex u fil-gżira ta' Kemmuna.

B'dak il-mod irnexxielna ninjettaw f'dawn in-nies il-ħsieb li huma kellhom jipparteċipaw f'każ li jkun hemm bżonn l-assistenza tagħhom.

Dan l-argument qed nagħmlu biex nerġa' nisħaq fuq il-ħtieġa li jkollna a co-ordinating factor fil-gżira ta' Għawdex stess.

Fl-opinjoni tiegħi, Sur President, dan jista' jsir biss jekk hemmhekk ikollna estensjoni tad- Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili.

Din hija xi ħaġa li trid tiġi kollegata ma' dak li qed jipproponi dan l-abbozz ta' liġi u din ir- responsabbilta' ma tistax tgħaddiha lil xi dipartiment ieħor li m'huwiex parti integrali minn dan id-dipartiment.

Jien m'iniex se noqgħod infettaq fuq il-kelma "section" jew "fergħa" għalkemm, fl-opinjoni tiegħi, ikun aħjar jekk ngħidu fergħa ta' dipartiment għaliex tkun qed tlibbisha l- kostum tad-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili li se jkollu ċerta importanza u responsabbilta'.

Għalhekk jien qed nipproponi lill-Ministru li bl-ikbar responsabbilta' u maturita' jifhem li hemm bżonn li tinħoloq din il-fergħa permezz ta' kumitat jew kummissjoni li jkunu preżenti f'Għawdex il-ħin kollu.

Barra minn hekk, irid jitfassal pjan li jikkoordina s- servizzi kollha, liema pjan ikun jinvolvi wkoll in-nies tal-kunsilli lokali.

Fil-fatt l-abbozz ta' liġi jsemmi l-kunsilli lokali u meta tqis li f'Għawdex għandna 14-il kunsill lokali tifhem li hemm ukoll l- infrastruttura meħtieġa biex in-nies li huma diġa' raggruppati jew li qegħdin f'kumitati jkunu jistgħu jgħinu lil din l-istess fergħa b'mod immedjat u mingħajr telf ta' żmien.

Nirrepeti li f'każijiet bħal dawn l- immedjatezza fl-għoti tas-servizz hija importanti ħafna.

Niftakar li meta Għawdex ġie maħkum minn għargħar u maltempata kbira kienet ħakmet lil Marsalforn u lix-Xlendi ma ngħatax rimedju biżżejjed għal dak li nqala'.

Ma nistax ma nsemmix ukoll dak li ġara kważi 50 sena ilu, meta dgħajsa li kienet qed taqsam bejn Malta u Għawdex għerqet u 23 ruħ tilfu ħajjithom.

Irridu nifhmu li dawn huma affarijiet li ġraw u għalhekk irridu noħolqu sitwazzjoni f'Għawdex stess li tkun tista' tirrimedja u tagħti l-għajnuna meħtieġa f'każ ta' xi diżastru.

Nappella lill-Ministru biex proprju minn Għawdex stess isib is-saħħa tad-dipartiment li jkun jista' jikkoordina d- difiżi kollha possibbli kemm għall-prevenzjoni, kif ukoll għal rimedju meta l-każ ikun ġara.

M'hemmx għalfejn ngħid ukoll li n-nies tad- dipartiment iridu jkunu mħarrġa fl-użu tal-makkinarju li huwa indispensabbli f'każijiet bħal dawn li qed insemmu.

Jien ningħaqad mal-kelliema ta' qabli biex nuri l-apprezzament tiegħi għall-għajnuna li l-Gvern Taljan qed jagħti f'dan il-qasam permezz tal- protokoll li jeżisti bejn iż-żewġ pajjiżi biex inkunu f'qagħda ħafna aħjar li noffru lill-poplu tagħna protezzjoni ċivili.

Fil-fatt bħala parti minn din l-għajnuna diġa' ġew żewġ vapuri żgħar u għandhom jiġu żewġ vapuri ikbar.

Irrid insellem ukoll lill-Gvern preċedenti li kien tħabat ħafna biex iġib din l-għajnuna għal Malta.

Jien nawgura li din il-kooperazzjoni tibqa' tiżdied biex dejjem inkunu f'qagħda li nilqgħu għal dawn id- diżastri li għalkemm ħadd ma jkun iridhom, kull pajjiż żgħir bħal tagħna jgħaddi minnhom darba jew oħra.

L-argument tiegħi jibqa' li jekk aħna rridu li din il-liġi tkun effettiva u effikaċi u liġi li verament tolqot lill-pajjiż kollu, irridu nieħdu dawn il-konsiderazzjonijiet kollha.

MADAM SPEAKER: Onorevoli Tabone, niġbidlek l-attenzjoni li sar il-ħin għall-interruzzjoni tax-xogħol.

Tibqa' in possession?

ONOR.

ANTON TABONE: Nibqa' in possession.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

RIŻOLUZZJONI DWAR ENFITEWSI TEMPORANJA TA' MOLLIJIET, BINI U DRITT TA' RMIĠĠ FIL-BIRGU U L-ISLA LIL PORT COTTONERA LIMITED

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Lawrence Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Madam Speaker, qabel ma titqiegħed il-mistoqsija fuq l-ewwel item ta' l-agenda u qabel ma din in-naħa tagħmel dikjarazzjoni tal-vot, irrid niġbed l-attenzjoni ta' din il-Kamra għall-fatt li llum fit- 3.00 p.m. saret konferenza stampa mill-Ministru Karmenu Vella akkumpanjat mill-Ministru Charles Buhagiar u mill-Ministru Joe Debono Grech.

Waqt din il-Konferenza Stampa saret dikjarazzjoni min-naħa tal-Ministru Vella, bħala l-Ministru responsabbli mit-turiżmu u bħala l-Ministru li għamel il-winding up tad-dibattitu li kellna, li kien beħsiebu jressaq xi forma ta' emenda quddiem dan il-Parlament li tiċċara l-pożizzjoni dwar in-nuqqas ta' dritt ta' aċċess għar-residenti tal-Kottonera u għall- Maltin u l-GĦawdxin kollha li jkunu jridu jidħlu fil-parti ta' l-art li se tiġi mogħtija b'ċens lil dan il-consortium.

Skond id-dikjarazzjoni tal-Ministru Vella din l-emenda b'xi mod jew ieħor kellha tiċċara l-pożizzjoni dwar dan il-punt partikolari.

Barra minn hekk, mill-konferenza stampa ta' l-Onor.

Karmenu Vella fhimt li din l-emenda kellha tiċċara wkoll, tajjeb jew ħażin, xi aspetti oħrajn li tqajmu minn din in-naħa tal-Kamra waqt id-dibattitu, partikolarment fuq id-dritt tal-Maltin u ta' l-GĦawdxin u b'mod partikolari tar-residenti tal-Kottonera, li jgħumu fil-baħar ta' Dockyard Creek u tad- dritt li r-residenti jkunu jistgħu jagħmlu użu mill-faċilitajiet kollha li hemm f'Dockyard Creek.

Jien fhimt ukoll li din il-kjarifika, b'xi mod jew ieħor, se tolqot servizzi oħrajn li hemm diżgwid sħiħ fuqhom, bħal, per eżempju, is-servizz tal-barklori għat-turisti mix-xatt tal-Birgu għax-xatt ta' l-Isla u vice versa, li għal xi wħud ifisser l-għajxien tagħhom.

Din id-dikjarazzjoni ta' tliet Ministri f'konferenza stampa ġiet rapportata fuq il-mezzi kollha tax-xandir u ġiet segwita bi programm speċjali fuq ir-radju tal-Partit Laburista, Super 1 Radio, fejn intervjena l-Ministru Vella li sarulu diversi mistoqsijiet dwar dan il-punt.

Waqt din l-intervista l-Ministru rrepeta diversi drabi li kienet se titressaq din l-emenda u jiena naħseb li din il-Kamra għandha tieħu nota ta' dan kollu.

Issa li wasalna biex nieħdu vot fuq din ir-riżoluzzjoni, aħna min- naħa tagħna qabel ma effettivament nagħmlu d-dikjarazzjoni tal-vot, qegħdin nistaqsu eżattament x'inhu jiġri għaliex ma jistax ikun li l-Ministru li għalaq id-dibattitu, akkumpanjat mill-Ministru li fetaħ dan id-dibattitu, jagħmel dikjarazzjonijiet pubbliċi fuq xi ħaġa ta' importanza nazzjonali - u issa nafu wkoll li din qed tqajjem kontroversja politika sostanzjali - biex nisimgħuhom u nkunu nistgħu nirreaġixxu dwarhom u dawn jagħmilhom wara li din in-naħa ressqet emenda li n-naħa tal-Gvern ivvotat kontra tagħha.

Din l-emenda fis-sustanza tagħha kulma talbet kien li nirriferu kollox lill- Kumitat Permanenti ta' din il-Kamra biex ikun jista' jidħol fid-dettalji kollha u jeżamina d-diffikutajiet legali u finanzjarji li tqajmu.

Wara li fis-seduta maratona li kellna nhar l-Erggħa li għadda, in-naħa tal-Gvern ivvotat kontra l-emenda mressqa minn din in-naħa, illum minn fuq ir-radju smajna lill-Ministru Vella prattikament jipproponi xi ħaġa li tolqot direttament anke l-proposti li kienet qed tagħmel l-Oppożizzjoni biex dan il-proġett isir realta' u jitwettaq bis-sens mingħajr ma nagħtu dak li m'għandniex għalfejn nagħtu u fl-istess ħin ikollna proġett li jkun ekonomikament vijabbli, ekonomikament tajjeb għall-Kottonera u proġett li jissalvagwarda l-interessi soċjali li ilkoll kemm aħna nixtiequ nissalvagwardaw.

Għalhekk minn din in-naħa aħna nħossu li hemm bżonn ta' spjegazzjoni dwar x'inhu jiġri fuq materja daqshekk importanti.

Qed inħares lejn il-Ministru Vella ħalli nara x'inhi r-reazzjoni tiegħu.

Nispera li ma jirreaġixxix biss bil-press conferences u ma jagħtix kas il- punti li jitqajmu fil-Parlament.

(Interruzzjonijiet).

Dan m'huwiex fair.

MADAM SPEAKER: Ma rridx interruzzjonijiet.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Fenech Adami.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Madam Speaker, huwa veru li jiena kont fil- Kamra meta l-Onor.

Karmenu Vella qam biex jitkellem, imma dakinhar minflok qam biex jirrispondi lil din in-naħa tal-Kamra ħalli d-dibattitu jkompli, qal li kien qed jagħmel il-winding up.

Meta skadietlu n-nofs siegħa, kien hawn oġġezzjoni biex ikompli, pero' jien għedt li l-Ministru Karmenu Vella seta' jkompli jitkellem kemm irid u kemm kellu bżonn basta ma jagħmilx il- winding up.

Il-Ministru Vella rreaġixxa billi qal: "Ma tridunix nitkellem?

Ma nitkellimx!", mentri jien min-naħa tiegħi kont ċar ħafna u għedt li l-Ministru Vella seta' jitkellem kemm irid u kemm kellu bżonn għaliex aħna ridna l-informazzjoni, imma mhux jagħmel il-winding up.

Infakkar lill-Kamra li dakinhar kien qam il-Ministru Mizzi, interrompa d- diskors tal-Ministru Vella - kien ċar li l-Onor.

Vella ma kienx spiċċa d- diskors tiegħu - u f'dak il-mument ma kien hawn ħadd mill-Oppozizzjoni li seta' jitkellem għaliex min kien hawn fil-Kamra kien diġa' tkellem u sakemm ħaddieħor tela' l-11-il tarġa ....

MADAM SPEAKER: Onorevoli Fenech Adami, dan m'għandux x'jaqsam mal-punt imqajjem mill-Onor.

Gonzi.

Dan li qed tgħid int ġara l-aħħar darba u kull min kien hawn jaf x'ġara.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Dan huwa biss point of explanation għal dak li ġara.

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, l-ispjegazzjonijiet irrestrinġuhom għall- punt imqajjem mill-Onor.

Gonzi.

L-Onor.

Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nagħlaq il-punt li kont qed nagħmel billi nagħmel riferenza wkoll għall-kummenti li għaddieli l-Onor.

Vella.

Jien irrid infakkar lill-Onor.

Vella u lill-Membri tan-naħa tal-Gvern li meta jien kont qed nitkellem u tlabt iktar ħin biex inkun nista' nitkellem saret oġġezzjoni, pero' b'daqshekk ma waqgħetx id-dinja.

Fil-fatt saret oġġezzjoni fil-każ tas-sitt kelliema min-naħa ta' l-Oppożizzjoni li kellhom bżonn iktar ħin biex ikomplu jitkellmu.

U ma nġibux id-dinja fit-tarf u noqogħdu ngħidu li kien hawn 20 kelliem.

MADAM SPEAKER: Se nintilfu fuq affarijiet periferiċi.

On a point of order, il-Prim Ministru.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, qed titqanqal diskussjoni fuq il- mod kif sar id-dibattitu.

Jekk in-naħa ta' l-Oppożizzjoni ma kenitx kapaċi tikkontrolla lin-nies tagħha, affari tagħha.

Kienet in-naħa ta' l- Oppożizzjoni li sejħet għal quorum.

M'għandniex għalfejn noqogħdu niddiskutu dawn l-affarijiet.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MADAM SPEAKER: Onorevoli Gonzi, ikkonkludi fuq il-punt li qajjimt fid- 9.00 p.m.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Madam Speaker, bir-rispett kollu, jekk isiru kummenti min-naħa l-oħra, naħseb li għandi kull dritt inweġibhom.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru, on a point of order.

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, ma saru l-ebda kummenti minn din in- naħa.

Din in-naħa kkummentat biss fuq dak li qalu l-Onor.

Gonzi u l-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar il-mod kif tmexxa dan id-dibattitu.

Huma ma kenux hawn, imma aħna hawn konna, Madam Speaker.

(Onor. Membri: Hear, hear) (Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Ma rridx kummenti across the floor.

(Interruzzjonijiet) L- Onor. Gonzi biss għandu l-permess li jitkellem.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Madam Speaker, saru kummenti, inkluż issa mill- Prim Ministru ...

ONOR.

ALFRED SANT: Il-kummenti tiegħi għamilthom biex nirrispondi għall- kummenti li għamel l-Onor.

Gonzi.

Mhux jien oriġinajt il-kummenti.

L-Onor.

Gonzi jrid iżomm ma' l-order ta' din il-Kamra.

Jekk għandu xi kumment x'jagħmel għal dak li għandu x'jaqsam mal-vot li se jittieħed, jagħmlu.

Jekk irid jiftaħ dibattitu fuq il-mod kif huma ma mexxewx id-dibattitu tajjeb, allura nagħmluh.

MADAM SPEAKER: M'iniex se nippermetti li jinfetaħ dibattitu fuq dak li għadda.

ONOR.

ALFRED SANT: Bir-rispett kollu, ma jistax jagħmel dawn il- kummenti.

MADAM SPEAKER: Onorevoli Gonzi, ikkonkludi fuq il-punt li qajjimt.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Madam Speaker, il-punt li qajjimt huwa relatat ma' dan kollu għaliex id-dibattitu kollu u l-emenda li tressqet min-naħa ta' l- Oppożizzjoni kellhom il-ħsieb li ...

MADAM SPEAKER: Jiddispjaċini, m'iniex se nippermetti li terġa' tinfetaħ id-diskussjoni.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Madam Speaker, mhux se nerġa' niftaħ id- diskussjoni.

L-emenda li ppreżentajna kellha l-ħsieb li tittratta proprju d-diffikultajiet kollha li qajjimna ...

MADAM SPEAKER: Il-vot fuq dik l-emenda diġa' ttieħed.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: ... inkluż il-punt li tkellem dwaru l-Ministru Vella waqt il-konferenza stampa li ta fit-3.00 p.m. Dan ma nistgħux inwarrbuh.

(Interruzzjonijiet) Jien ma nistax nifhem kif hawn ġew lanqas tista' tqajjem punt.

(Interruzzjonijiet) (Agħjat)

MADAM SPEAKER: Onorevoli Vella, tista' titkellem fuq il-punt imqajjem mill-Onor.

Gonzi dwar il-konferenza stampa.

ONOR.

KARMENU VELLA (Ministru tat-Turiżmu u s-Self-Employed): Madam Speaker, jien se ngħid kif ġraw il-fatti nhar l-Erbgħa.

MADAM SPEAKER: M'iniex se nippermetti diskussjoni fuq dak li ġara nhar l- Erbgħa.

Onorevoli Vella, poġġi bil-qiegħda.

ONOR.

KARMENU VELLA: Madam Speaker, jekk daħħal lili fil-kredu, m'għandix dritt nirrispondi?

MADAM SPEAKER: Onorevoli Vella, poġġi bil-qiegħda.

Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, nipproponi li l-vot jittieħed issa.

ONOR.

GEORGE VELLA: Nissekondah.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Dom Mintoff.

ONOR.

DOM MINTOFF: Madam Speaker, irrid nagħmel dikjarazzjoni ta' vot qabel ma jittieħed ħalli ma jkunx hawn min jipprova jżommni.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Din in-naħa diġa' ddikjarat li trid tagħmel dikjarazzjoni ta' vot.

Qed nifhem li hawn Membru ieħor min-naħa tal-Gvern, l-Onor.

Mintoff, li jrid jagħmel dikjarazzjoni ta' vot ukoll.

Jekk mhux se tingħata tweġiba għall-punti li tqajmu, allura ngħaddu biex nagħmlu dikjarazzjoni ta' vot, pero' xtaqt li tingħata tweġiba għax dawn l- affarijiet qed nipprovaw nagħmluhom biex insibu l-aħjar soluzzjoni li wara kollox hi relatata ma' proġett importanti ħafna f'pajjiżna li, nerġa' ngħid, se jkollu impatt negattiv ħafna fuq l-aspetti soċjali u l-interessi kollha tar-residenti tal-Kottonera jekk l-affarijiet jibqgħu sejrin kif inhuma proposti fil-kuntratt.

MADAM SPEAKER: Donnu li qed jintesa li hawn ġew niddeċiedu u nivvotaw fuq dak li jiġri u dak li jkollna quddiemna hawn ġew.

L-importanti huwa x'jiġri hawn ġew u mhux jekk saritx xi konferenza stampa jew jekk xi ħadd marx ipeċlaq 'l hemm jew jekk xi ħadd ieħor marx ipaċpaċ 'l hawn.

Issa hawn talba biex issir dikjarazzjoni ta' vot.

L-Onor.

Mintoff.

ONOR.

DOM MINTOFF: Madam Speaker, jien nixtieq ngħid li sa nhar is-Sibt li għadda kont għadni m'iniex ċert x'qed jiġri u meta nhar is-Sibt indagajt, sibt li skond dan il-kuntratt l-użu tal-bankini li diġa' jeżistu ġewwa l-Kottonera mhux talli se jiġi ristrett, imma se jinqata' għal kollox.

Jien naf li kien hemm klawsola fil-kuntratt....

MADAM SPEAKER: Onorevoli Mintoff, diġa' ġbidtlek l-attenzjoni iktar kmieni fis-seduta li d-diskussjoni spiċċat.

Issa tista' tagħmel biss dikjarazzjoni tal-vot tiegħek.

Min ried jieħu sehem fid-diskussjoni kellu jkun hawn u jieħu l-ħin tiegħu.

ONOR.

DOM MINTOFF: Madam Speaker, allura jmissek żammejt lil kulħadd milli jitkellem.

Se żżommni milli nagħmel dikjarazzjoni ta' vot?

MADAM SPEAKER: Id-dikjarazzjoni ta' vot trid tkun fil-qosor.

ONOR.

DOM MINTOFF: Għadni lanqas bdejt u diġa' qed tgħidli biex inkun fil-qosor!

MADAM SPEAKER: Jekk trid tagħmel dikjarazzjoni ta' vot trid tkun fil- qosor.

Jekk għażilt li ma tkunx hawn biex tieħu sehem fid-diskussjoni ma kontx hawn.

ONOR.

DOM MINTOFF: Jien qed ngħid li llejla bilfors se jkolli nivvota kontra, pero' rrid ngħid ukoll li m'huwiex veru dak li qed jingħad barra u t-tixwix li qed isir kullimkien li jien ma rridx li jsir żvilupp fil- Kottonera.

Min qal li jien ma rridx li jsir żvilupp fil-Kottonera?

Jien ma rridx li jsir żvilupp a skapitu ta' dak li n-nies tal-Kottonera diġa' qed igawdu llum.

M'hija qed tingħata l-ebda garanzija li 'l quddiem dawn in- nies se jkomplu jgawdu dak li hemm illum, iktar u iktar meta l-moll tal- Birgu se jingħata b'ċens għal 99 sena!

Jien qajjimt dawn l-affarijiet u aspirajt li l-affarijiet jiġu rranġati mingħajr ħafna daqq ta' trumbetti u mingħajr ħafna propaganda qarrieqa.

Jien la rrid inwaqqa' lill-Gvern u lanqas irrid inżomm xi żvilupp, imma rrid li l-iżvilupp isir sewwa.

Pero' minn dak li rajt jidher li l-consortium se jieħu dawk il-bankini mingħajr ebda garanzija li jistgħu jintużaw min-nies tal-Birgu, ta' l-Isla u ta' Bormla.

Aħna kellna airport li kien jintuża minna u mill-Ingliżi, aħseb u ara biċċa bankina!

Għal din ir-raġuni jien qajjimt dan il-punt u ħadt pjaċir li diġa' qed jittieħdu passi biex dawn l-affarijiet jitranġaw.

Imma l-passi jridu jittieħdu minn dan il-Parlament u mhux wara li tkun għaddiet ir-riżoluzzjoni minn dan il-Parlament isir il-kuntratt, imbagħad il-Gvern minn jeddu jnaqqas minn dawk l-affarijiet li hemm fil-kuntratt!

Dan m'huwiex sewwa, Madam Speaker.

Jien nixtieq niddikjara li jekk dan il- proġett jerġa' jiġi quddiemna u jkun fih safeguards biżżejjed u serji għan-nies tal-Kottonera, inkun l-ewwel wieħed li nivvota favur tiegħu.

Imma jiddispjaċini ngħid li llum ikolli nivvota kontra u allaħares ma ċċaqlaqtx għax kieku lanqas dawn l-affarijiet li qed jgħidu li se jsiru ma kienu jsiru.

Grazzi, Madam Speaker.

MADAM SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Madam Speaker, nixtieq nagħmel dikjarazzjoni ta' vot bħala d-Deputat elett mit-Tieni Distrett li huwa d-distrett milqut minn dan l-iżvilupp.

Filwaqt li nerġa' nirrepeti li jien naqbel li għandu jsir żvilupp, irrid niddikjara li se nivvota kontra din il-mozzjoni għal diversi raġunijiet, fosthom li l-abbozz tal-kuntratt li hemm mehmuż mar- riżoluzzjoni kif imressqa quddiem din il-Kamra jinkludi klawsoli - u diġa' nġibdet l-attenzjoni tal-Ministru waqt id-dibattitu għal dawn il-klawsoli - li jirrestrinġu d-dritt ta' aċċess għall-Maltin u għall-Għawdxin kollha għal fuq il-moll tax-Xatt tal-Birgu.

L-Oppożizzjoni se tivvota kontra wkoll għax, fl-opinjoni tagħha, dan l-iżvilupp jista' jseħħ mingħajr ma l- moll innifsu jiġi mogħti lill-consortium konċernat, kif ukoll għar-raġuni li l-istess abbozz ta' kuntratt li ġie mqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra, fost affarijiet oħra jgħid li l-ebda Malti u l-ebda Għawdxi, wisq inqas ir- residenti tal-Kottonera, ma jistgħu jagħmlu użu mill-baħar, ma jistgħux jgħumu, ma jistgħux jistadu u ma jistgħux jagħmlu barbecues.

Jirriżulta li saħansitra l-consortium qed jingħata d-dritt li jista' jieħu l-flus biex jippermetti dawn l-affarijiet kollha.

Raġuni oħra għax se nivvotaw kontra hi l-fatt li l-mistoqsijiet li l-Oppożizzjoni għamlet partikolarment dwar il-vijabilita' u l-vantaġġ finanzjarju għal pajjiżna bil-kondizzjonijiet li ġew proposti f'dan l-abbozz ta' kuntratt ma ngħataw l-ebda tweġiba jew spjegazzjoni min-naħa tal-Gvern.

MADAM SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Madam Speaker, għan-nom ta' l-Oppożizzjoni nixtieq nagħmel il-pożizzjoni tagħna ċara dwar dan il-proġett.

Aħna favur li jsir żvilupp fil-Kottonera, favur li jsir żvilupp ta' marina ...

(Interruzzjonijiet) (Agħjat)

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, Onorevoli Gulia u Onorevoli Farrugia, ma rridx interruzzjonijet.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Aħna anke favur li jsir żvilupp tal-bini li hemm fl-inħawi.

Imma per prinċipju aħna kontra li l-moll tal-Birgu jingħata b'ċens għal 99 sena.

Fil-fatt aħna naqblu li l-ebda moll m'għandu jingħata b'ċens bħala proprjeta' privata u din hija r-raġuni għaliex l- Oppożizzjoni ma tistax tivvota favur dan il-kuntratt, apparti d-dettalji finanzjarji u dettalji oħra li ma naqblux magħhom ukoll.

Imma per principju aħna ma nistgħux naċċettaw li l-moll tal-Birgu jingħata b'ċens għal 99 sena bħala proprjeta' privata, jingħata lil min jingħata.

(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Il-Prim Minstru.

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, la kulħadd qed jagħmel dikjarazzjoni ta' vot, se nagħmel dikjarazzjoni ta' vot f'isem in-naħa Laburista li hija solidali mal-manifest Laburista.

(Onor. Membri: Hear, hear).

Irrid nagħmilha ċara li m'huwiex veru, u qed nirrispinġi bl-ikbar saħħa, li l- kuntratt kif inhu b'xi mod jillimita l-aċċess tan-nies tal-Kottonera għall- mollijiet tal-Birgu jew għall-baħar tal-Birgu.

(Interruzzjonijiet) (Agħjat)

MADAM SPEAKER: Jekk jogħġobkom, ippermettulu jitkellem.

Onorevoli Zammit Dimech, ma rridx interruzzjonijet.

Kulħadd ikollu ċans jitkellem.

(Interruzzjonijiet) (Agħjat) Il-Kamra hija sospiża.

Fid-9.25 p.m. il-Kamra kienet sospiża minħabba diżordni u rriżumiet fid- 9.28 p.m.

MADAM SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, nerġa' ngħid li qed nirrispinġi bl- aktar mod ċar u konkret li minn din in-naħa tal-Kamra hemm xi ħaġa fil- kuntratt li b'xi mod tillimita l-aċċess tal-poplu tal-Kottonera għall- mollijiet tal-Birgu jew għall-baħar tal-Birgu.

(Interruzzjonijiet) L- Onor. Zammit Dimech, fis-sapjenza tiegħu, qed jipprova jfixkel.

MADAM SPEAKER: Ippermettili ftit, Onorevoli Prim Ministru.

Nixtieq ninforma lill-Kamra li waslu biex idoqqu d-9.30 p.m. Qed nifhem sewwa li l- Kamra trid tkompli bis-seduta?

Mela ħalli nkomplu.

Irrid ngħid ukoll li kull min irid jitkellem dejjem tkellem f'din il-Kamra u għalhekk m'għandkomx għalfejn ma tħallux lil xulxin titkellmu.

Il-Prim Ministru.

ONOR.

ALFRED SANT: Madam Speaker, irrid ngħid ċar u tond li min-naħa tagħna m'huwiex veru li hemm xi ħaġa li b'xi mod tirrispinġi d-drittijiet tan-nies tal-Kottonera li jkollhom aċċess għall-mollijiet tal-Birgu u għall- baħar tal-Birgu.

Li kien qed jipprova jgħid il-Ministru Karmenu Vella qabel ma nżamm milli jitkellem kien li llum irranġajna side letter mal- kuntratt oriġinali li bih irranġajna anke mal-consortium li qed jidħol għal dan il-kuntratt, wara li neħħejna l-klawsola riferenti għaliha, li tgħid hekk: "The guarantee cannot withhold any reasonable access by the public to the herein before mentioned quays and public areas.".

Jiġifieri d-dritt ta' l-aċċess tan-nies tal-Kottonera għall-mollijiet tal- Birgu huwa assolutament garantit.

(Onor. Membri: Hear, hear) Madam Speaker, jien nerġa' nappella lill-poplu tal-Kottonera biex jiftaħ għajnejh u jagħraf eżattament min qiegħed jaħdem għalih, jekk hux l-Oppożizzjoni jew il-Gvern Laburista.

(Onor. Membri: Hear, hear) (Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi r-riżoluzzjoni kif imressqa u moqrija mill-Ministru għax- Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni fis-Seduta Nru. 223 tat-2 ta' Ġunju, 1998.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Il- mozzjoni ma għaddietx.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MADAM SPEAKER: Hawn il-qbil tal-Kamra biex din il-votazzjoni tittieħed issa stess.

Jien qed ngħid li l-mozzjoni m'għaddietx bl-istess raġunament li l-ewwel għidt li għaddiet u ntalbet division.

L-ewwel għidt li għaddiet u ntalbet division għaliex min-naħa tal-Gvern fiżikament kien hawn iktar Membri milli min-naħa ta' l-Oppożizzjoni, anke meta jingħadd il-vot ta' l- Onor. Mintoff man-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 34

L-Onor.

|Abela Carmelo|Farrugia Michael | |Abela Joseph |Farrugia Noel | |Agius Chris |Grech Edwin | |Attard |Gulia Gavin | |Montalto John| | |Bartolo |Herrera Jose' | |Evarist | | |Borg Karmenu |Mangion Charles | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar |Pace Bertu | |Charles | | |Buhagiar |Portelli Alfred | |Louis | | |Camilleri |Refalo Anton | |Maria | | |Cardona Chris|Sant Alfred | |Chircop Karl |Sceberras Trigona Alex | |Cilia Joe |Schembri Adami Sandro | |Dalli Helena |Spiteri Lino | |Debono Grech |Vassallo Adrian | |Joe | | |Farrugia |Vella George | |Anglu | | |Farrugia Joe |Vella Karmenu | | | |

KONTRA : 35

L-Onor.

|Abela Tony |Gatt Austin | |Agius |Gonzi Lawrence | |Francis | | |Bonnici |Hyzler George | |Josef | | |Bonnici |Mifsud Bonnici Antoine | |Michael | | |Borg Joe |Mintoff Dom | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond | |Cassar Joe |Muscat Claude | |Dalli John |Muscat Richard | |D'Amato |Psaila Savona Joe | |Helen | | |De Marco |Pullicino George | |Guido | | |Debono |Pullicino Orlando Jeffrey | |Giovanna | | |Deguara |Refalo Michael | |Louis | | |Farrugia |Tabone Anton | |Jean Pierre | | |Fenech Adami|Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo |Vella John | |Michael | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech Francis | |Galea Pace | | |Victor | |

Il-mozzjoni m'għaddietx.

MADAM SPEAKER: Il-Ministru Mizzi, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 15 ta' Ġunju fis-6.00 p.m. b'agenda li tiġi komunikata iktar tard.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Censu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, skond il-ftehim milħuq, illum għandna l- ħin ta' l-Aġġornament u għalhekk għad baqa' nofs siegħa Aġġornament.

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Madam Speaker, fil-fatt jekk se nimxu bil-punto e virgola għad fadal daqs erba' minuti.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Madam Speaker, jien naħseb li, kif għidt nhar l-Erbgħa li għaddew fin-12.30 a.m., kull darba qed nagħmlu regolament għall-ħin ta' l-Aġġornament skond is-seduta li tkun.

Wara l-agreement li ntlaħaq bejn l- Onor. Mizzi, l-Onor.

Gonzi u s-Sinjorija Tiegħek .....(Interruzzjonijiet)

MADAM SPEAKER: L-Onor.

Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Madam Speaker, nikkonferma li kien intlaħaq ftehim bejni, bejn l-Onor.

Mizzi u s-Sinjorija Tiegħek biex iż-żewġ naħat ma jitilfux l-Aġġornament tagħhom kull meta jkollna division u allura kien ġie deċiż li n-nofs siegħa ta' l-Aġġornament tittieħed immedjatament wara li tispiċċa d-division.

Jien smajt lill-Onor.

Mizzi jagħmel din id- dikjarazzjoni fl-aħħar seduta ta' nhar l-Erbgħa u nikkonferma li dan kien l-arranġament li kien intlaħaq.

MADAM SPEAKER: Nikkonferma dan l-arranġament.

Rimarki?

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Madam Speaker, ix-xahar li għadda social worker kiteb lil diversi Membri ta' din il-Kamra sabiex jissottolinea punt importanti ħafna rigward il-persuni b'diżabilita'.

Dan is-social worker li kien qed jirrappreżenta lill-grupp Sapport u li joffri servizz ta' ħidma soċjali ma' persuni b'diżabilita', kiteb f'isem familja partikolari, imma tkellem ukoll b'mod ġenerali u insista li f'pajjiżna għandhom jiżdiedu u jitjiebu l-opportunitajiet ta' servizzi residenzjali għall-persuni b'diżabilita' fil-komunita' u għandhom jiżdiedu servizzi ta' mistrieħ għal dawk il-familji li għandhom persuni b'diżabilita'.

Fl-Aġġornament ta' nhar it-Tlieta, il-kollega tiegħi l-Onor.

Helen D'Amato għamlet riferenza għal din l-ittra li rċevejna u llum jien nixtieq inkompli fejn ħalliet il- kollega tiegħi u nissottolinea din il-problema f'pajjiżna.

Fil-fatt fis-26 ta' Mejju jien għamilt żewġ mistoqsijiet parlamentari dwar dan is-suġġett lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali, l-Onor.

Edwin Grech, fejn fl-ewwel mistoqsija staqsejtu kemm-il istituzzjoni tal-gvern hawn riservat għall- persuni b'diżabilita', għal dawk il-familjari li jieħdu ħsieb persuni b'diżabilita', kif ukoll għat-tfal li għandhom ġenituri b'diżabilita'.

Tlabt ukoll kemm hemm persuni f'kull każ u n-numru fuq il-waiting-list f'kull każ.

Il-Ministru wieġeb li l-informazzjoni kienet għadha qed tinġabar.

Issa ħalli nispjega x'ridt infisser b'din il-mistoqsija.

L-ewwelnett għandna persuni b'diżabilita' mentali jew b'diżabilita' fiżika, u dawn jistgħu jkunu tfal, adulti li jkunu għadhom żgħar fl-eta', kif ukoll persuni ta' eta' avvanzata.

Imbagħad hemm ukoll il-familjari ta' dawn il-persuni b'diżabilita'.

Issa jekk il-persuna b'diżabilita' tkun għadha ċkejkna fl-eta' l-familjari jinkludu l-aħwa u l-ġenituri ta' dawn it- tfal.

Jekk, għall-kuntrarju, il-persuna b'diżabilita' tkun adulta imma tkun għadha żgħira fl-eta', x'aktarx li din il-persuna tkun żviluppat id- diżabilita' meta kibret u allura tista' tkun ġenitur hi stess, l-omm jew il-missier.

Huwa importanti li jekk din il-persuna b'diżabilita' tkun il- missier, wieħed jara kif l-Istat jista' jgħin sabiex dik il-familja xorta tkun tista' tibqa' finanzjarjament b'saħħitha.

Jekk il-persuna b'diżabilita' tkun l-omm, wieħed irid jara kif l-Istat jista' joffri servizzi fid-dar sabiex it-tfal ikunu jistgħu jsibu ħajt ma' xiex iserrħu.

Ovvjament meta l-persuna b'diżabilita' tkun persuna anzjana u jkunu qed iduru biha t-tfal tagħha, il-problema tkun inqas serja minn ta' dawk il- ġenituri b'diżabilita' li jkunu għadhom żgħar fl-eta'.

Jien qiegħed nagħmel dan l-argument għaliex jekk wieħed jara x'seħħ f'pajjiżna matul dawn l-aħħar snin isib li fi żmien l-Amministrazzjoni Nazzjonalista meta twaqqfet il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' daħlu ħafna mezzi li għenu lill-persuni b'diżabilita', pero' ħafna minn dawn il-mezzi huma ristretti.

Għal dak li jirrigwarda l-użu ta' motor vehicles, persuni b'diżabilita' jistgħu jgawdu minn reserved parking, keep clear signs, blue stickers fuq il-karozzi, eżenzjoni ta' ħlas ta' liċenzji tat-triq u eżenzjoni mill-ħlas tad-dwana u sisa fuq karozzi.

Il-persuni b'diżabilita' jingħataw ukoll għajnuniet speċjali u tinħarġilhom anke karta ta' l-identita' speċjali.

Imma sfortunatament dan m'huwiex biżżejjed.

Minn mistoqsija parlamentari li għamilt f'Novembru li għadda imma li ġiet imwieġba fi Frar ta' din is-sena, jirriżulta li f'pajjiżna hawn madwar 5,141 persuna b'diżabilita'.

Sfortunatament ħafna persuni b'diżabilita' jiġu attakkati minn mard partikolari bħalma huma infezzjonijiet fil-pulmun u infezzjonijiet li jippenetraw id-demm li ħafna drabi jirriżultaw fil- mewt ta' dawn in-nies.

Għaldaqstant żgur li minn Frar 'l hawn minn dawn il-5,141 kien hemm min mar id-dinja l-oħra.

Min-naħa l-oħra, m'għandix dubju li żdiedu aktar każijiet ukoll għax tajjeb li nifhmu li persuna b'diżabilita' mhux bilfors titwieled b'diżabilita', imma tista' tkun persuna normali li tkun tipprattika xi sports, tkun xi persuna impenjata u addirittura tista' tkun xi persuna li qed iddur b'ħaddieħor, u li minħabba xi marda partikolari tiżviluppa diżabilita'.

Madam Speaker, irrid ngħid li għalkemm jingħataw diversi benefiċċji lill- persuni b'diżabilita, bħalma hija l-pensjoni għall-għomja u l-allowance għal tfal b'diżabilita', bil-flus biss ma nsolvux il-problemi ta' dawn in- nies.

Ta' min jgħid ukoll li dawn in-nies jingħataw għajnuna mill-Awtorita' tad-Djar, jingħataw ukoll is-servizzi tal-homehelp care, il-handyman service, u servizz għal min ibati mill-kondizzjoni ta' l-inkontinenza, servizzi li kollha kienu ġew introdotti minn Gvern Nazzjonalista permezz tas-Segretarjat Parlamentari għall-Anzjani.

Pero' wisq nibża' li qisna minn xi sentejn 'l hawn waqafna.

Irrid inkompli ninsisti, bħalma għamel dan is-social worker li kiteb f'isem din il-familja, sabiex is-servizzi lill-persuni b'diżabilita' fil-komunita' jkomplu jitjiebu.

Dan is-social worker kien kitbilna f'isem omm ta' persuna b'diżabilita' li għaliex ma setgħetx tkompli ddur b'binha, it-tifel, li llum huwa adult, kellu jiddaħħal fl-Isptar Monte Carmeli għal ftit żmien minkejja li dan m'għandux mard mentali.

F'pajjiżna għandna d-Dar tal-Provvidenza li tilqa' fiha persuni b'diżabilita', imma din hija mimlija u hemm waiting-list twila ħafna ta' nies li qed jistennew biex jidħlu fiha.

Għaldaqstant il-Gvern irid jara kif jista' joffri altrenattiva għal dawn il-persuni u s- soluzzjoni m'hijiex li tinbena xi dar kbira bħad-Dar tal-Provvidenza, iżda li jinbnew djar żgħar imxerrda ma' l-ibliet u l-irħula ta' pajjiżna ħalli min verament ma jkunx jista' jibqa' fid-dar tiegħu jkollu fejn imur.

Huwa importanti li jiżdiedu s-servizzi fid-djar tal-persuni b'diżabilita' biex ngħinuhom fil-mobilita' tagħhom, per eżempju permezz ta' għajnuna li tingħata biex jiġi nstallat lift jew biex jiġi nstallat apparat sabiex dak li jkun ikun jista' jinħasel b'mod iktar faċli, servizzi u għajnuna pprovduti bil-ħidma tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni B'diżabilita'.

Pero' barra minn hekk għandna bżonn iktar social workers tal-gvern u nies oħra min-non-governmental organisations sabiex ikunu viċin ta' dawn in- nies meta l-familjari tagħhom ikollhom ikomplu b'ħajjithom.

Għaliex jekk mara tiżviluppa diżabilita', ir-raġel tagħha xorta jrid ikompli jagħmel id- dmirijiet tiegħu biex jgħajjex lill-familja.

Jekk min-naħa l-oħra mara jkollha lir-raġel tagħha li żviluppa diżabilita', din x'aktarx li jkollha toħroġ taħdem biex tagħmel tajjeb għat-tbatija finanzjarja li din id- diżabilita' ġġib magħha.

Jekk wieħed mit-tfal jiżviluppa diżabilita', il- ġenituri se jkollhom problema dwar kif se jkomplu jagħtu l-attenzjoni tagħhom lil uliedhom l-oħra.

Għalhekk f'każijiet bħal dawn l-għajnuna ta' social worker hija meħtieġa.

Irrid nuri l-apprezzament tiegħi għall-fatt li l-Gvern iddeċieda li mill- 1 ta' Jannar li ġej, jingħataw mediċini b'xejn lil min ikun ibati mill- multiple sclerosis u mill-motor neuron disease, żewġ mardiet li jaffettwaw in- nervituri tal-ġisem u li issa se jiġu nklużi f'Schedule V. Huwa pass pożittiv li fl-aħħar dawn iż-żewġ mardiet, flimkien ma' l-ischaemic diseases tal-qalb qed jiżdiedu ma' din il-lista, kif sar minn żmien għal żmien fi żmien il-Gvern Nazzjonalista.

Pero' rrid nappella lill-Ministru tas-Saħħa sabiex jara jekk pajjiżna jiflaħx iżid ma' din l-iskeda mard ieħor kroniku li jeħtieġ għajnuna finanzjarja.

Hawnhekk qed nirriferi għall-mediċini li jingħataw lil pazjenti li tkun tathom xi stroke jew lil min ikun ibati minn xi marda rari.

Jien hawnhekk nappella biex bħalma l- gvern jagħti mediċini b'xejn lil min ikun ibati minn mard tal-glandoli li jkunu jaħdmu inqas min-normal, għandha tingħata għajnuna lil dawk li jbatu minn mard tal-glandoli li jaħdmu iktar min-normal.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Giovanna Debono.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Sur President, iċ-ċifra dwar każijiet ta' abbuż mit-tfal li uffiċjalment ixxandret dan l-aħħar ma tistax tħallina passivi u ma narawx x'inhuma l-kawżi ta' din il-problema u x'rimedji nistgħu noffru.

Aktarx li dawn il-figuri huma biss parti mir-realta' għax ilkoll nafu li ħafna abbużi tat-tfal jitwettqu fis-satra u min ikun vittma ta' din il- kriminalita' ma jasalx biex iressaq il-każ tiegħu quddiem il-pulizija.

L- abbużi kontra t-tfal minn dejjem kienu u xi każi se jibqa'.

Pero' aħna hawnhekk responsabbli mis-sitwazzjoni preżenti u għalhekk irridu naraw x'rimedji nistgħu noffru biex jekk almenu ma nsolvux il-każi kollha, jirnexxilna nnaqqsuhom.

Jien inħoss li għada pitgħada dawn l-abbużi se jiżdiedu effett ta' xi policies negattivi li beħsiebu jintroduċi l-Gvern preżenti u hawnhekk qed nirreferi għall-mentalita' divorzista li l-Prim Ministru u xi wħud mill-kelliema min-naħa tal-Gvern qed jiżirgħu f'pajjiżna billi jiddefendu d-divorzju b'mod ġeneriku.

Jien nittama - u se nipprova nagħmel il-parti tiegħi - li d-divorzju ma jidħolx fil-liġi Maltija, imma l- kampanja pubblika li qed issir dwar id-divorzju qed tikkaġuna ħsarat kbar kemm fit-tfal kif ukoll fiż-żgħażagħ tagħna għaliex qed tnissel fihom mentalita' kontra l-fedelta' u l-indossolubilita' taż-żwieġ.

B'konsegwenza ta' din il-mentalita' ħafna minn dawn iż-żgħażagħ ma jibqgħux sodi fil-fehmiet tagħhom dwar il-familja u, iridu jew ma jridux, konxjament jew inkonxjament, tonqos l-istabilita' tal-familja.

Fil-parti l-kbira tal-każi, l-abbuż kontra t-tfal jitwettaq minn membri tal-familja stess, l-aktar fejn hemm familji bi problemi jew familji mfarrkin għal kollox.

Għalhekk jien inħoss li persuni f'ċerta pożizzjoni, bħalma huma l-Prim Ministru u xi Membri Parlamentari oħra diġa' wettqu attivita' negattiva kontra l-familja meta tkellmu favur id-divorzju.

Jien favur il-pluraliżmu u d-demokrazija pero' nħoss li d-diskussjoni pubblika dwar id-divorzju ma kellhiex tibda b'mod immatur, speċjalment mill-Prim Ministru li he put all his weight favur id-divorzju.

Dan l-għemil negattiv qed isir ukoll minn ċerti persuni li jokkupaw pożizzjoni fil-gvern jew fil- partit fil-gvern billi qed jesprimu ruħhom pubblikament favur id-divorzju.

Jien nifhem li kull persuna għandha dritt għall-fehmiet personali tagħha li tista' tesprimihom ma' ħaddieħor.

Imma li ċerti persuni responsabbli fl- amministrazzjoni tal-pajjiż jew fil-partit put all their weight favur id- divorzju naħseb li jkunu qed jgħaġġlu żżejjed.

Għalhekk jien naqbel ma' dak li jgħid il-Kap tal-Partit Nazzjonalista li d-diskussjoni għandha tikkonċentra mhux fuq jekk aħniex favur jew kontra d-divorzju, iżda fuq kif se niffaċċjaw u nattakkaw il-problemi li qed jolqtu lill-familja.

Ikun pedament sod kieku l-policies kollha tal-Gvern u l-edukazzjoni f'kull livell u b'mod ġenerali jkunu family oriented.

Id-diskussjoni fuq id- divorzju trid issir b'mod għaqli u mhux kif għamel il-Prim Ministru meta fil-bidu nnomina Kummissjoni dwar il-Futur tal-Familja.

Jien ma nixtieqx intawwal fuq dan il-punt għaliex diġa' esprimejt ruħi dwaru f'dan il- Parlament f'Aġġornament ieħor.

Qabel nagħlaq nixtieq insellem u nuri l- apprezzament tiegħi għall-kummissjoni maħtura mill-Knisja, "Il-Familja Maltija u d-Divorzju" u nsellem ukoll lill-pressure groups l-oħra kollha li qed iwettqu ħidma edukattiva fuq il-ħsara li jġib id-divorzju.

Illejla xtaqt ukoll nagħmel riferenza għal seminar li attendejt xi xahar u nofs ilu u li kien organizzat mill-call group Romol u Separati fi ħdan il- Caritas.

Għal dan is-seminar kien hemm attendenza numeruża ħafna b'parteċipazzjoni valida u interessanti minn fost dawk preżenti.

F'dan is- seminar bis-suġġett "Posti fis-Soċjeta'" saru xi proposti li nħoss li għandi nsemmi wħud minnhom f'din il-Kamra sabiex mhux biss titqajjem kuxjenza dwarhom imma possibbilment tittieħed azzjoni.

Per eżempju, issemmiet il-ħtieġa li jiġi emendat il-mod kif tinħadem it-taxxa dovuta fil-każ tar-romol u separati li għad għandhom it-tfal dipendenti minħabba għax dawn qed ikunu intaxxati bħala persuni waħidhom.

Saret ukoll proposta oħra biex iż-żidiet li jingħataw ir-romol għall-għoli tal-ħajja jingħataw mingħajr tnaqqis.

Ġie deċiż ukoll li għandha ssir talba lill-awtoritajiet biex isir studju ħalli tiġi emendata l-Liġi dwar is-Sigurta' Soċjali fil- każ ta' persuni separati li għad għandhom lil uliedhom joqogħdu magħhom minħabba li qed isir tnaqqis minn din l-għajnuna meta l-ulied jibdew jaħdmu.

Waqt is-seminar sar ukoll appell biex jiżdiedu s-servizzi b'xejn lill- familji li għaddejjin minn xi problemi soċjali u ġie suġġerit li dawk il- persuni separati li qed ikollhom iħallu darhom minħabba vjolenza jingħataw akkommodazzjoni alternattiva.

Il-liġi kif inhi llum titlob li l-armla jew l-armel, skond il-każ, iċedu l-pensjoni jekk jiddeċiedu li jibqgħu jaħdmu wara li t-tfal jagħlqu t-18-il sena.

Sfortunatament din qed tiskoraġġixxi lit-tfal tar-romol milli jkomplu l-edukazzjoni terzjarja wara l-mewt ta' missierhom jew ta' ommhom.

Għalhekk il-call group li jiġbor fih ir-romol u s-separati qed jitlob lill- awtoritajiet biex din il-liġi tiġi emendata.

Sur President, saru xi proposti oħrajn, pero' l-ħin ma jippermettilix li nsemmihom kollha.

Nagħlaq billi ngħid li ħassejt li għandi nsemmi xi wħud minn dawn il- proposti għaliex hija din il-Kamra li trid tagħti widen għalihom u tara li dawn it-talbiet jiġu aċċettati u finalment attwati.

Jien nemmen li tibdil f'dan is-sens fil-policies u fil-liġijiet tal-pajjiż isaħħu lill-familji tagħna u jgħinu sabiex itaffu ftit mid-diffikultajiet li r-romol u s- separati jkunu għaddejjin minnhom.

Huma miżuri bħal dawn li verament jagħmlu ġid lill-familja u mhux il-mentalita' divorzista jew il-liġi tad- divorzju kif ipproponiet il-Kummissjoni dwar il-Futur tal-Familja mwaqqfa mill-Prim Ministru.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 15 ta' Ġunju fis-6.00 p.m. b'agenda li tiġi komunikata aktar tard.

Fl-10.02 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

AĠENZIJI TAL-KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: B'riferenza għall-perijodu 1 ta' Novembru, 1997 sal-31 ta' Marzu 1998 u għad-dikasteru li għalih l-Minstru hu responsabbli, jista' jagħti lista ta' aġenziji tal-kiri ta' karozzi użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

EDWIN GRECH: Tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 14,067 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

AĠENZIJI TAL-KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu u s-Self- Employed: B'riferenza għall-perijodu l-1 ta' Novembru, 1997 sal-31 ta' Marzu, 1998 u għad-dikasteru li għalih l-Ministru hu responsabbli, jista jagħti lista ta' aġenziji tal-kiri ta' karozzi użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-informazzjoni mitluba hija kif ġej:-

Ministeru/Dipartiment Zaren Co. Ltd. - Lm 2920.71 Garden of Eden Lm 2694.87 Butterfly Garage - Lm 514.91

NTOM

Premier Leasing Ltd. - Lm 8327.95 Merlin Car Hire Ltd. - Lm 832.00

Air Malta

Meli Car Rentals Budget Rent-a-Car F'dan il-kaz, dettalji tan-nefqa mhux meqjus li jkun fl-interess tal- kumpannija li jingħataw.

AĠENZIJI TAL-KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

AUSTIN GATT staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-perijodu 1 ta' Novembru, 1997 sal-31 ta' Marzu, 1998 u għad-dikasteru li għalih l-Ministru hu responsabbli, jista' jagħti lista ta' aġenziji tal-kiri ta' karozzi użati; u kemm intnefaq ma' kull kumpannija?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Fil-perijodu msemmi n-nefqa fuq kiri ta' karozzi kienet hekk:

M.S.D.

Swift Rent-a-Car - Lm29,750 Pyramid Enterprises - Lm14,284 Sterling Car Rentals - Lm10,293

WATER SERVICES CORPORATION

Aquarius Rent-a-Car - Lm9576.00 Pyramid Rent-a-Car - Lm2088.02 Pineapple Car Hire - Lm 147.01

LANDS DEPARTMENT

Pineapple Car Hire - Lm 634.20 Buvell Car Rentals - Lm 673.88

B.I.C.C.

Pyramid Rent-a-Car - Lm1238.74 Swift Rent-a-Car Ltd. - Lm1025.22

WASTE MANAGEMENT

Butterfly Garage - Lm 593.43

PULIZIJA - KAŻI TA' OVERDOSE

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Minn Lulju, 1997 xahar b'xahar, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew irrapportati lill- pulizija każijiet ta' overdose ta'droga?

ONOR.

ALFRED SANT: Dwar in-numru tal-każijiet ta' overdose ta' droga bejn l-1 ta' Lulju, 1997, u t-23 ta' Novembru, 1997, nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10111.

Għall-perijodu bejn l-24 ta' Novembru, 1997, u s-26 ta' Mejju, 1998, ninsab informat illi l-każijiet irrapportati ta' overdose ta' droga kienu kif ġej : -

1997 Novembru 0 Dicembru 5

1998 Jannar 8 Frar 5 Marzu 10 April 7 Mejju 6

KONVENZJONI EWROPEA DWAR L-ABDUCTION TAT-TFAL

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 5860, jista' l-Ministru jgħid x'qed iżomm lill-gvern milli jpoġġi l-Abbozz Nru. 170 ta' l-1996 għad- diskussjoni tal-Kamra sabiex jiġu ratifikati l-Konvenzjonijiet Kontra ċ- Child Abduction?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-diskussjoni ta` l-Abbozz ta` Liġi Nru. 170 mid-dipartimenti konċernati issa kważi tlestiet u dalwaqt tiġi skedata fil-programm ta` liġijiet li jridu jiġu diskussi fil- Parlament.

PULIZIJA - REATI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Mill-1.1.98, xahar b'xahar, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew irrapportati lill- Pulizija każijiet ta' stupru; korruzzjoni ta' minorenni; u attakk vjolenti fuq il-pudur?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub huwa kif jidher fit- tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

KUNSILL TA' L-ASSOĊJAZZJONI - KONĊESSJONIJIET

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk fil-kontest tal-Kunsill ta' l-Assoċjazzjoni li sar f'April, jew fin- negozjati li qed isiru, Malta hijiex se titlob għal konċessjonijiet fuq l- esportazzjoni lejn l-Unjoni Ewropea ta' gallettini, patata u ħut tal- akwakultura?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

EUROPEAN ENERGY CHARTER

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna x'inhi l-pożizzjoni legali dwar l-iffirmar u r-ratifika minn Malta ta' l-European Energy Charter?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 9291.

NTOM - RAPPREŻENTANTI

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu u s-Self- Employed: Jista' l-Ministru jgħid min huma r-rappreżentanti ta' l-NTOM u ta' l-Air Malta fin-Norveġja, u jekk bħalissa m'hemmx jew wieħed jew ieħor, min kienu; min spiċċa jew spiċċaw; u x'qed jagħmel il-Gvern biex jaħtar ieħor jew oħrajn?

ONOR.

KARMENU VELLA: Għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-Air Malta, sa ftit ilu l-kumpannija kellha GSA fin-Norveġja iżda beħsiebha tiftaħ uffiċċju tagħha f'Oslo sa ftit żmien ieħor.

Sadanittant il-manager Scandinavia fi Stockholm qed jissorvelja l-operazzjonijiet ta' l-Air Malta fin-Norveġja.

AMBAXXATI - KONTIJIET TAT-TELEFON

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għar-risposta tal-Viċi Prim Ministru għall-mistoqsija parlamentari numru 13057 magħmula minni, fejn irrisponda li "risposta tingħata f'xi seduta oħra", jista' issa jirrispondi din il-mistoqsija peress li issa għaddew 'il fuq minn xahrejn minn meta ta din ir-risposta?

ONOR.

GEORGE VELLA: Hija proċedura normali li l-ministeru tiegħi jissorvelja u jiċċellja li l-kapijiet tad-dipartimenti u tal-missjonijiet barra minn Malta jagħmlu l-aktar użu effettiv, effikaċi u ekonomiku mir- riżorsi finanzjarji li għandhom għad-dispożizzjoni tagħhom biex jgħinuhom fit-tmexxijja ta' l-uffiċċju ta' l-uffiċċji rispettivi tagħhom.

Dawn il- kontrolli naturalment ikopri l-ispejjeż kemm tat-telefonati kif ukoll tal- faxes li jsiru.

Huwa veru li hemm differenza fin-nefqa fit-telefonati mir- residenza tal-Kummissarju Għoli Malti fl-Ingilterra minn sena għall-oħra.

Dan il-fatt ġie nnotat, u l-ministeru, kif huwa l-obbligu tiegħu qed jieħu ħsieb li jimmonitorja dawn it-tipi ta' spejjeż mhux biss fil-Kummissjoni Għoja ta' Malta f'Londra iżda wkoll fl-Ambaxxati u f'Uffiċċji oħra tal- ministeru.

ENEMALTA - QLUGĦ TA' METERS

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kienu t-talbiet għal qlugħ ta' meters tad-dawl fil-perijodu 1/1/98 sa 22/5/98 xahar b'xahar?

ONOR.

LEO BRINCAT: Talbiet għall-qlugħ ta' meters ta' l-elettriku:

|1998 |Ammont | |Jannar|200 | |Frar |190 | |Marzu |149 | |April | 99 | |Mejju | 56 | |Total |694 |

Fl-istess perijodu l-korporazzjoni rċievet 1487 applikazzjoni għal servizzi ġodda u 219 applikazzjoni biex jiġi 'upgraded' s-servizz ta' l- elettriku.

SIĠAR - ŻBIR TA' SIĠAR

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'inhi l-pożizzjoni li qed jieħu l- Ministeru, meta jiġi mitlub permess biex jinqalgħu jew jinżabru siġar mħawwla fi proprjeta' tal-privat?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li hemm siġar li huma jew protetti bil-liġi jew skedati taħt tree preservation order jew emergency conservation/tree conservation orders, kull każ jiġi ttrattat skond il-mertu tiegħu wara li ssir it-talba.

Meta joħroġ xi permess, normalment ix-xogħol ma jsirx minn nies tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura.

BUĠIBBA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar jekk il-Ministeru ħax xi passi partikolari biex jiġi assigurat li x-xogħol li fil-fatt qed isir ħdejn il-Portobello, Buġibba fil-fatt isir b'mod li ma jkollux għalfejn jinqala' jekk, u meta ikollu bżonn isir xogħol fil-livell tat-triq t'isfel, billi hemm diżlivell kbir bejn iż-żewġ toroq?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-lokazzjoni u kondizzjoni tas-servizzi fl-inħawi msemmija mill-Onor.

Interpellant ġew ikkonsidrati fl-ippjanar tax-xogħol li għaddej bħalissa.

SAN PAWL IL-BAĦAR - BINI TA' SKOLA

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar jekk kien hemm xi passi li ttieħdu mill-Planning Authority dwar xogħol li kien qed isir fil-bini ta' l-iskola f'San Pawl il-Baħar?

Dwar liema parti tax-xogħol fil-fatt ittieħdu passi kontra d-diparitment konċernat mill-Planning Authority?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ma jirriżultax li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħadet xi passi kontra d-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni dwar xogħlijiet li qegħdin isiru fl-Iskola Primarja ta' San Pawl il-Baħar.

MELLIEĦA - CAMP SITE

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar ma' min saru d- diskussjonijiet li wasslu għad-deċiżjoni li l-camp site fl-inħawi tal- Mellieħa, fil-fatt isir fil-post indikat kif ippubblikat?

Min bagħat ir-rakkmandazzjonijiet tiegħu dwar dan is-suġġett?

X'kienet ir-reazzjoni tal-Ministeru dwar dan?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Is-sit għal camping site li ġie mħabbar, ġie magħżul mill-Adjudication Board li kellu bħala Chairman lil Dr. Joseph Brincat u bħala membri, l-Professur Edward Mallia u lis-Sur Anthony Valvo.

L-għażla tal-bord saret fuq rakkmandazzjoni ta' bord tekniku li fih kien hemm rappreżentanti tal-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Wara li saret l-għażla mill-Adjudication Board, saru diskussjonijiet fuq is-sit magħzul mall-Kunsill Lokali tal-Mellieħa u ma rappreżentanti ta' l- Għaqda Kaċċaturi, Nassaba u Konservazzjonisiti.

L-għażla li saret mill-Adjudication Board ġiet mogħtija lill-Cabinet Committee (mhux lill-Ministeru) li kien qed jissorvelja dan il-proċess.

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN - RAPPORT

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport imħejji mill-Ministeru għall- Affarijiet Barranin li jirrifletti l-pożizzjoni ta' Malta fuq il- vulnerabbilita' ta' stati żgħar, ħidma li qed issir fi ħdan il- Commonwealth?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma jeżistix rapport imħejji mill-Ministeru tiegħi iżda biss kummenti li ntbagħtu lis- Segretarjat tal-Commonwealth bħala kontribut għall-preparazzjoni ta' proġett dwar l-aġġornament tal-1985 Report Vulnerability: Small States in the Global Society.

Dawn il-kummenti huma ta' natura konfidenzjali u għalhekk ma nħossx li għandi npoġġi d-dokument bil-kummenti fuq il-Mejda tal-Kamra.

I.A.E.A - RELAZZJONIJIET MA' MALTA

L-ONOR.

JOE BORG staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna x'kienu r-relazzjonijiet bejn Malta u l-Aġenzija Internazzjonali għall-Enerġija Atomika (IAEA) minn Ottubru, 1979, meta sirna membri, sal-31 ta' Mejju, 1998?

ONOR.

GEORGE VELLA: Ir-relazzjonijiet bejn Malta u l-Aġenzija Internazzjonali għall-Enerġija Atomika (IAEA) minn mindu Malta saret membru ta' din l-aġenzija f'Ottubru 1997 huma tajbin ħafna.

Appena ġie appuntat rappreżentant permanenti għal din l-aġenzija, bdew diskussjonijiet mad-Direttur Ġenerali u ma' Uffiċċjali Għolja ta' l-Aġenzija bl-iskop li Malta tingħata għajnuna teknika f'oqsma ta' kompetenza ta' l-istess aġenzija bħalma huma s-saħħa, l-immaniġġjar tar-riżorsi ta' l-ilma, l- agrikoltura u l-iżvilupp tar-riżorsi umani.

Il-Gvern diġa' ħa l-opportunita' ta' din is-sħubija ġdida u għal dan il- għan l-aġenzija bagħtet Malta żewġ Uffiċjali dwar Radiation and Waste Safety.

Matul din iż-żjara l-uffiċjali msemmija kellhom diversi laqgħat ma' rappreżentanti minn numru ta' ministeri u dipartimenti tal-Gvern kif ukoll ma' istituzzjonijiet oħra.

Kuntatti qegħdin isiru wkoll sabiex jitnieda proġett f'Malta dwar Upgrading of the Chemical Section of the Veterinary Services Department.

Tajjeb li ngħid li l-IAEA ikkonfermat ftit ġranet ilu l-għoti ta' fellowships lil żewġ uffiċjali Maltin f'dan is- settur.

Hemm il-ħsieb li din il-koperazzjoni tkompli tissaħħaħ fix-xhur li ġejjin.

REVENUE SECURITY CORPS - GUARDING DUTIES

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min se jwettaq id-doveri li kellhom ir-Revenue Security Corps li ma kenux guarding duties, eżempju spezzjonijiet fi ħwienet għal skop ta' taxxa?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat li d-doveri li kellhom ir-Revenue Security Corps li ma kenux guarding duties jiġu mwettqa mill-entijiet direttament responsabbli għax-xogħol konċernat.

Iżda tajjeb wieħed jinnota li l-eżempju mogħti fil-mistoqsija mhux f'loku għax spezzjonijiet mill-membri tar-RSC fi ħwienet għal skop ta' taxxi, kienu waqfu bl-introduzzjoni tal-VAT fl-1995.

PULIZIJA - BANK AND CASH OFFICE GUARDING DUTIES

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall- pjan tal-Gvern li l-Korp tal-Pulizija sejjer ikun responsabbli for all bank and cash office guarding duties, dawn id-doveri se jiġu mwettqa mill- Pulizija bħala extra duty jew bħala parti normali mid-doveri tagħhom?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li dawn id-doveri se jkunu kkonsidrati bħala extra duty.

PERSUNI TA' NAZZJONALITA' RUSSA - VISA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Prim Ministru: Mill-1.1.98 xahar b'xahar, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il persuna ta' nazzjonalita' Russa ngħataw visa fl-Airport stess mal-wasla tagħhom?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub huwa kif ġej :

1998 Jannar 330 Frar 304 Marzu 334 April 749 Mejju 1160

P.A. - SISTEMA TA' L-ISTOP WATCH

L-ONOR.

ĊENSU GALEA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar x'qed iwassal biex fil-Planning Authority is-sistema ta' l- istop watch mhijiex qed tiġi applikata b'mod li l-perijodu ta' 12-il ġimgħa jibda jgħodd ma' l-ewwel, u lanqas ma jibda jopera ma' l-ewwel meta korrispondenza mitluba mill-awtorita' tiġi acknowledged?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SPTAR TAL-QROQQ - MEDICAL EQUIPMENT

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid liema tagħmir hu ppjanat li jkun mixtri bil-Lm11 miljun allokati għall-medical equipment fl-isptar f'Tal-Qroqq?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-informazzjoni mitluba għadha mhijiex determinata u kompletament magħrufa.

SKEJJEL - ALFONS MARIA GALEA

L-ONOR.

JESMOND MUGLIETT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-iSkola Alfons Maria Galea se tingħalaq?

Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm studenti jattendu din l-iskola, x'etajiet kellhom u x'taħriġ kienu jsegwu?

Jista' l-Ministru jgħid x'se jsir mill-istudenti meta l-iskola tagħlaq?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-istudenti subien ta' l-ewwel sena tal-kors tat- Teknoloġija B, din is-sena skolastika qed jattendu l-Iskola tas-Snajja' Stefano Żerafa tan-Naxxar, fejn se jkomplu bl-istudji tagħhom is-sena d- dieħla.

Din is-sena skolastika qed jattendu 47 student li l-eta' tagħhom tvarja bejn il-15 u s-16-il sena.

Dawn l-istudenti lkoll qed isegwu t-tieni sena tal-kors tat-Teknoloġija B.

L-imsemmija studenti, din is-sena se jtemmu l-kors tagħhom f'livell sekondarju.

Is-sena d-dieħla jkunu eliġibbli biex japplikaw għal xi korsijiet ta' studju f'livell post-sekondarju skond il-kwalifiċi tagħhom.

UNITED NATIONS COMMISSION FOR SOCIAL DEVELOPMENT

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid dwar xiex kienet tittratta s-26 sessjoni tal-United Nations Commission for Social Development li saret fi New York bejn id-9 u l-21 ta' Frar, 1998 u li għaliha attenda rappreżentant ta' Malta?

Jista' l-Ministru jgħid jekk ir-rappreżentant ta' Malta għamilx diskors u jekk iva, jista' jqiegħed kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

EDWIN GRECH: It-tagħrif kollu li talab l-Onor.

Interpellant dwar is- sehem ta' Malta fis-36 Sessjoni tal-Kummissjoni għall-Iżvilupp Soċjali tal- Ġnus Maqgħuda, jinsab fil-kopja tar-rapport li sar wara din il-laqgħa.

Dan ir-rapport tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta għall-konvenjenza ta' l-Onor.

Kollega.

VETTURI - TESTIJIET

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 14814 u t-tweġiba mogħtija fis-seduta tas-26 ta' Mejju (Seduta Nru. 220), jista' l-Ministru jgħid jekk il-ħlas għal stħarriġ fuq vetturi biex tissaħħaħ is-sigurta' fit- toroq hux se jiddependi fuq iċ-ċilindraġġ baxx jew għoli ta' kull vettura?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien informat li l-ħlas għat test tal-VRT se jkun jiddependi fuq il-piż gross tal-vettura u mhux fuq iċ-ċilindraġġ.

KONFERENZA TAL-MINISTRI TAS-SIGURTA' SOĊJALI - DISKORS

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra d-diskors li għamel tal-Konferenza tal-Ministri tas-Sigurta' Soċjali li nżammet f'Mejju?

ONOR.

ALFRED SANT: Kopja tad-diskors li għamilt fil-ftuħ tas-Seba' Konferenza tal-Ministri Ewropej Responsabbli mill-Ħarsien Soċjali tal- Kunsill ta' l-Ewropa tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

PULIZIJA - SERQ TA' DAWL

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm tressqu nies fuq serq ta' dawl quddiem il-qorti matul l- 1997 u kemm minnhom instabu ħatja?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi tressqu l-Qorti 80 persuna u nstabu ħatja 50.

PULIZIJA - MONTI - PERMESSI

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm inħarġu permessi ġodda biex nies jarmaw fuq il-monti matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi ma nħarġux permessi ġodda.

IMPJIEGI - SPETTURI FUQ TAĦRIĠ

L-ONOR.

JOE CASSAR staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-applikanti għal spetturi fuq taħriġ skond avviż li ħareġ fil-Gazzetta tal-Gvern tas-16 ta' Settembru, 1997?

Kemm minnhom ġew magħżula għal kors fl-Universita' ta' Malta u kemm minn dawn ta' l-aħħar diġa' għandhom impjieg?

Jista' l-Ministru jgħid jekk s'issa minn dawk magħżula ġiex ingaġġat xi ħadd bħala trainee inspector bi ħlas?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru hija kif se nispjega:

(I) in-numru ta' persuni li applikaw biex jinħatru bħala trainee inspectors kien 19;

(ii) minn dawn, 12 intagħżlu sabiex jibdew il-kors l-Universita' iżda, sussegwentement, il-kors kienu attwalment bdewh 10 persuni, li minnhom ħamsa diġa' kellhom impjieg;

(iii) wara li saru l-proċeduri meħtieġa għall-ħatra ta' mpjegati fis- Servizz Pubbliku, il-ħatra bħala trainee inspectors ta' dawk li komplew il- kors fl-Universita' ġiet approvata b'seħħ mit-22 ta' Mejju, 1998.

CENTRE FOR COMMUNICATION TECHNOLOGY - STAFF

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 12336, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' lecturers, kemm fulltime u anke part-time tal-units kollha tal-Kors tal-Communcation Studies (kemm BA Gen, BA Hons., B Communications jew B Communication Hons) ġewwa l-Universita' ta' Malta?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll x'inhu l-grad ta' kull wieħed minnhom u xi kwalifiki għandhom; liema suġġetti/units qegħdin jgħallmu; x'kienet id-data tal-ħatra ta' kull wieħed minnhom; taħt liema sejħa ta' l-applikazzjoni kull wieħed minn dawn ġie mpjegat; xi kwalifiki kellu kull wieħed minnhom meta ġew impjegati; u x'suġġett jew unit bdew jgħallmu meta ġew ingaġġati?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

UNIVERSITA' - SKRIVANI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 14654, jista' l-Ministru jgħid x'kienet il-proċedura li ntużat biex jiġu ngaġġati dawn l-iskrivani fuq bażi temporanja?

ONOR.

FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 14495, jista' l-Prim Ministru jpoġġi kopja ta' kull ftehim kollettiv fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

ALFRED SANT: Kopji tal-ftehim milħuqa tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 14496, jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi kopja tal- ftehim kollettiv li sar ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u mal-Voice of the Mediterranean fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

GEORGE VELLA: Kopja tal-ftehim kollettiv iffirmat bejn l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u r-rappreżentanti tal-ħaddiema (GWU/UHM, kif ukoll mal- UPAP), kif ukoll dak iffirmat mill-Voice of the Mediterranean ma' l-Unjoni Ħaddiema Maqgħudin tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

XGĦAJRA - SBRUFFAR TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'qed isir sabiex tittaffa l- problema ta' sbruffar ta' drenaġġ fit-toroq prinċipali tal-lokalita' tax- Xgħajra?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SAĦĦA - MEDIĊINI B'XEJN

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n- numru ta' persuni li huma ntitolati għal mediċini b'xejn taħt Schedule V?

Jista' l-Ministru jagħti breakdown għal liema kondizzjonijiet dawn qegħin jingħataw?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: In-numru ta' persuni li sa l-aħħar ta' April kienu ntitolatigħall-mediċini b'xejn taħt Schedule V huwa 35,934.

Lista tal-pazjenti skond il-kondizzjoni li jbatu minnha hija din li ġejja: Marda Numru Hypertension 13,604 Congestive Heart Failure 5,066 Schizophrenia 3,880 Malignancy 1,980 Epilepsy 1,019 Peptic Ulcer 1,260 Ulcerative Colitis 354 Chronic Bronchial Asthma 4,880 Nephrotic Syndrome 6 Systemic Lupus Erythematosus 26 Diabetes Insipidus 136 Haemophilia 3 Parkinson's Disease 247 Crohn's Disease 3 Hepatic Cirhosis 40 Chronic Renal Failure 732 Enzyme Deficiency Disorder 249 Paget's Disease 46 Hypopituitarism 38 Systemic Sclerosis 9 Addison's Disease 4 Chronic Rheumatoid Arthritis 378 Coeliac Disease 178 Wilsons Disease - Polyarteritis Nodosa 1 Idiopathic Steatorrhea 2 Dermatomyositis 2 Myasthemia Gravis 15 Glaucoma 984 Psoriasis 634 Endometriosis 201 Huntington's Chorea 7

IBĦRA TERRITORJALI MALTIN - SAJD ILLEGALMENT

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti informazzjoni ta' kemm inqabdu sajjieda jistadu llegalment fl-ibħra territorjali Maltin, kemm minn dawn instabu ħatja u ta' liema nazzjonalita' kienu bejn l-1990 u l-1997?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub huwa kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

ENEMALTA - SALARJI TA' L-IMPJEGATI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: In vista li f'April, 1998 saru xi aġġustamenti fis-salarji ta' xi impjegati tal-Korporazzjoni Enemalta li għalqu l-55 sena, jista' l-Ministru jikkjarifika jekk dawk l-impjegati li kienu għalqu l-55 sena u li spiċċaw wara/qabel il-ftehim kollettiv li kien ġie ffirmat bejn il-partijiet f'Ottubru, 1996 humiex se jingħataw is-salarju kif inhu ndikat f'dak il- ftehim kollettiv u voldieri l-massimu ta' kif jidher il-massimu għas-sena 1998?

ONOR.

LEO BRINCAT: F'April 1998 saret kjarifika ta' l-Artiklu 16 paragrafu IV tal-Ftehim Kolletiv li ġie ffirmat f'Ottubru 1996, minħabba li l-kontenut tiegħu ma kienx ċar u, għalhekk, ma setax jiġi implementat kif intenzjonat.

B'riżultat ta' hekk, dawk l-impjegati li mill-1 ta' Jannar, 1996 kienu għalqu l-55 sena u fuqhom u ssodisfaw il-kondizzjonijiet stipulati fl- artiklu, kellhom il-paga tagħhom aġġustata u ngħataw il-massimu ta' l- iskala tagħhom tas-salarju.

Dawn kienu jinkludu kemm dawk l-impjegati li għadhom fis-servizz kif ukoll dawk li spiċċaw mix-xogħol mid-data effettiva.

Naturlament, minn baqa' fl-impjieg baqa' tiela' għas-salarju massimu kif jidher għall-1998.

Dawk li spiċċaw mix-xogħol fl-1996 jew fl-1997 ingħataw il-massimu relatat għal dik is-sena.

WSC - KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Issa li l-kontijiet tad-dawl u l-ilma se joħorġu din il- ġimgħa wara ħafna dewmien li kkawża tant inċertezza, u issa li l-kontijiet l-oħra pendenti ma jdumux ma joħorġu aktar tard din is-sena, tista' l- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, għal kumplament ta' din is-sena, testendi l-perijodu ta' ġimgħatejn li fih wieħed ikollu jħallas qabel ma jiġi ntaxxat interessi ta' 6% għal tliet xhur?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-kontijiet li qegħdin jinħarġu mill- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma mhumiex suġġetti għall-ħlas ta' interessi ta' 6% kif allegat mill-Onor.

Interpellant.

KUMPANNIJI PRIVATI/PARASTATALI - FLUS DOVUTI LILHOM

L-ONOR.

JOHN VELLA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall- Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 14763, jista' l-Viċi Prim Ministru jispjegali għaliex filwaqt li ma sab xejn ħażin u ta' natura kummerċjali biex jgħid kemm tħallsu kumpanniji privati u parastatali mid-dejn dovut lil Malta mil- Libja, meta ġie biex jgħid x'inhuwa l-ammont li Malta għad għandha tieħu, l- Ministru ħass li mhux opportun li jagħti din l-informazzjoni "minħabba n- natura kummerċjali"?

Jista' għallinqas jikkonferma li l-ammont ta' dejn huwa sostanzjalment aktar mill-figura ta' $32 miljun?

ONOR.

GEORGE VELLA: Kif diġa' indikajt fir-risposta tiegħi għall- mistoqsija parlamentari numru 14763, id-dejn li l-Libja għandha ma' Malta huwa varjabbli.

Il-proċess tal-ħlas fih diversi stadji ta' verifika qabel ma attwalment isir it-trasferiment bejn iż-żewġ banek ċentrali.

Id-dejn Libjan jiġi kkonsidrat bħala effettivament dovut lil Malta appena jasal quddiem il-bank ċentrali tal-Libja.

Nista' nikkonferma li d-dejn globali Libjan dovut lil Malta jammonta għal aktar mill-figura ta' dejn imħallas s'issa.

MOSTA - SANTA MARGERITA

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara meta se jsiru x- xogħlijiet meħtieġa urġentement fit-toroq li jeżistu fl-inħawi ta' Santa Margerita fejn is-sitwazzjoni tat-toroq hija waħda diżastruża?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

MAGĦTAB - SUBSTATION

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jara li s-substation ipproġettata skond il-ħtieġa fil- Magħtab issir mingħajr aktar dewmien fl-art pubblika kif indikata u mmarkata bil-kulur orange fil-pjanta, li qed tintbagħat separatament, u dan peress li d-dewmien għar-residenti u wkoll għal dawk li jrabbu l-annimali qed jitilfu wkoll l-għajxien tagħhom?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-Korporazzjoni Enemalta diġa' ħadet passi biex takkwista biċċa art mingħand il-Joint Office ħdejn wieħed mill-postijiet indikati fil-pjanta li ġiet issottomessa mal-mistoqsija parlamentari numru 15025.

Il-Korporazzjoni Enemalta ħadet passi wkoll biex tapplika ma' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar biex jinħareġ il-permess meħtieġ qabel ma jinbeda x-xogħol fuq il-post.

SIGURTA' SOĊJALI - KAŻ TA' PENSJONANTA

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li fl-1994 il-pensjonanta, li d- dokumenti tagħha qed jintbagħtu separatament, ġiet imġiegħla tirrifondi Lm2,060 mill-pensjoni li kienet ingħatat qabel?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-amministrattriċi tal-pensjonanta, li d-dokumenti tagħha ntbagħtu separatament, ġiet mitluba tirrifondi l-ammont ta' Lm2,060 mill-pensjoni li ngħatat qabel, għaliex kien irriżulta li hi naqset li tirrapporta żidiet fil-pensjoni mill-Awstralja, li l-ammont tagħhom kien jiskwalifika lill-pensjonanta milli tkompli tieħu din il-pensjoni.

L-amministrattriċi, kif jidher mid-dokumenti provduti minnek, kienet ġiet informata kemm bid-deċiżjoni tad-Direttur kif ukoll bl-ammont imħallas żejjed.

L-ammont imsemmi qiegħed jiġi miġbur bi ftehim magħha minn pensjoni oħra.

SAĦĦA - REGISTERED NURSES

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: B'riferenza għall-bqija tad-domanda numru 14853 li ma ġietx risposta, u ċioe' jista' l-Ministru jgħid jekk għadux isirilhom eżami lokali qabel ma jiġu mpjegati dawn ir-registered nurses barranin?

Jista' l-Ministru jikkonferma li għad hemm xi wħud minn dawn li sarilhom dan l-eżami u allura suppost li issa qed igawdu pagi u kondizzjonijiet xierqa u dawn tħallew bil-pagi ta' studenti?

Jista' jekk jogħġbu l-Ministru jirrispondi dawn id-domandi?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: M'għandix x'inżid mar-risposta tiegħi għall- mistoqsija parlamentari numru 14853 ħlief li l-infermiera barranin li għalihom qed jirriferi l-Onor Interpellant għandhom jibdew igawdu pagi u kondizzjonijiet ta' infermiera meta jkunu mogħtija kuntratt ta' mpjieg bħala Enrolled Nurses skond il-proċeduri normali li diġa nbdew tal- Kumissjoni dwar is-Servizz Pubbliku u li għadhom mhumiex finalizzati.

SKART - KOMPOSTAĠĠ

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 14854 li oriġinarjament saret lill-Viċi Prim Ministru u li issa ġiet riferuta lilek u ċioe' billi issa waslu biex igħaddu s-sitt xhur li kellha tieħu s-sistema ta' kompostaġġ ta' l-iskart bl-Ecopod, tista' jekk jogħġbok tagħti rendikont ta' l-osservazzjonijiet li saru s'issa?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AMBAXXATI BARRA MINN MALTA - ĦADDIEMA MALTIN

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna min huma dawk il-persuni li ġew ingaġġati fl-Ambaxxati barra minn Malta?

Liema huma l-pajjiżi u min huma dawk il-persuni li ż-żmien tagħhom reġa' ġie mġedded?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

DJAR - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

MARIA CAMILLERI staqsiet lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew ipprintjati applikazzjonijiet fil-ħarġiet ta' skemi 60, 61 u 62; kemm ġew jiswew kull waħda; kemm inbigħu f'kull ħarġa; jekk l-applikazzjonijiet ġewx stampati fl-Istamperija tal- Gvern jew jekk intalbitx biex jiġu pprintjati hemmhekk u jekk le, x'kienet ir-raġuni li l-Istamperija tal-Gvern ma laqgħetx it-talba; f'liema ġranet u ġurnali lokali, stamperiji privati ntalbu jibagħtu kwotazzjonijiet biex isir dan ix-xogħol; u min rebaħ it-tender ta' kull ħarġa?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: L-Awtorita' tad-Djar ipprintjat:-

Avviz Ammont Jiswew kull Mibjugha Ordnat wahda

(58 3028) 60 3,000 Lm2.51 1,531 61 2,600 Lm1.98 2,531 62 2,500 Lm2.15 831

L-ammont ta' kopji li l-Awtorita' tad-Djar tistampa f'kull ħarġa jirrifletti n-numru li nbigħu fil-ħarġa ta'qabel.

L-istampatur li użat l-Awtorita' tad-Djar għal dan ix-xogħol speċjalizzat tul dawn l-aħħar tmien snin baqa l-istess.

KARTI WŻATI - RIĊIKLAR

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u ta' l-Industrija: Jista' l-Ministru jgħid x'għajnuna tingħata lil min hu interessat - kemm Maltin kif ukoll barranin - biex jirriċikla l-karta wżata, li milli jidher tammonta għal eluf ta' tunnellati fis-sena?

L-MDC tagħti konsiderazzjonijiet preferenzjali għal proġetti ambjentali ta' din ix-xorta?

Intwera xi nteress għal proġetti ta' din il- kwalita'?

Jekk iva, fiex waslu?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Kumpanniji interessati fir-riċiklaġġ tal- karti, kemm Maltin u barranin, jistgħu jibbenifikaw mill-inċentivi kollha mfassla fl-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali.

Dan sar billi giet emendata l- Ligi dwar l-Iżvilupp Industrijali permezz ta` l-Att XI ta` l-1997, fejn ir- riċiklaġġ ta` skart gie rikonoxxut bħala proċess industrijali fl-artiklu 3.1(b).

Għaldaqstant, l-MDC tagħti kull għajnuna possibbli biex proġetti ta` dan it-tip, u bhalissa hemm diga' intrapriza li bl-assistenza ta` l-MDC qiegħda tagħmel dan ix-xogħol.

Interess fi proġetti oħra f`dan il-qasam hemm, iżda l-provvedimenti dwar konfidenzjalita` fl-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali ma jippermettix lill- MDC tagħti informazzjoni dwar proġetti ndividwali.

KARTI WŻATI - RIĊIKLAR

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'ħidma qed issir biex tiġi rriċiklata l-karta wżata?

Xi kemm hu l- ammont ta' skart ta' karta wżata f'pajjiżna fis-sena?

Dan jiġi esportat?

Hemm xi interessi Maltin jew barranin biex dan ir-riċiklaġġ isir hawn Malta?

X'qed isir minn dan l-iskart s'issa?

ONOR.

GEORGE VELLA: Fil-policy dwar l-immaniġġjar ta' l-iskart li ħarġet mill-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u l-Ambjent, ir-riċiklaġġ jokkupa pożizzjoni ewlenija.

Hu stmat li f'Malta nipproduċu aktar minn 20,000 tunellata karta u kartun fis-sena.

Il-Ministeru, permezz tad-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l- Ambjent jinkoraġġixxi li f'pajjiżna jitnaqqas l-użu bla bżonn tal-karta u li jsir ir-riċiklaġġ ta' karta użata.

Il-karta li tkun fl-iskart tad-djar tiġi maħduma f'kompost fl-Impjant ta' Sant' Antnin.

Teżisti wkoll kumpannija li tirriċikla l-karta fuq skala żgħira biex minnha jsir tissue paper.

Kumpannija lokali wkoll tiġbor il- karta għall-esportazzjoni.

Hu mifhum li kwantita' konsiderevoli ta' karta tindifen flimkien ma' skart ieħor fil-miżbla tal-Magħtab.

XOGĦLIJIET PUBBLIĊI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Billi xi ħaddiema tal-Works Department għamlu xi xogħol ta' security mad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura u sal-lum l- overtime bejn Awissu u Diċembru tas-sena l-oħra li jammonta għal madwar Lm400 kull ħaddiem għadu ma tħallasx, jista' l-Ministru jgħid meta d- dipartiment se jagħti lil ħaddiem dak li hu tiegħu?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: M'għandi xejn x'inżid mat-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 14527.

SKEJJEL - BORMLA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JOE PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ix-xogħol li kien qed isir fl-Iskola ta' Bormla waqaf ħesrem?

Jista' l-Ministru jikkonferma li kien beda jsir xi xogħol mingħajr ma kien kopert b'permess ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li safejn hu magħruf lili ma twaqqaf ebda xogħol ħesrem fi skola statali ġewwa Bormla peress li ma kienx kopert b'permess ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

EDUKAZZJONI - POSTIJIET TA' GĦALLIEMA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'wassal lill-Ministeru biex idaħħal emenda 22 fl-applikazzjoni għal postijiet ta' għalliema mad- Dipartiment ta' l-Edukazzjoni ċioe' li dawk li jkollhom xi resit f'Settembru ma jkunux jistgħu japplikaw?

Jista' l-Ministru jikkonsidra li dawn xorta jingħataw iċ-ċans wara li jkunu kkonsidrati kandidati kkwalifikati, peress illi jeżisti nuqqas ta' għalliema?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Taħt l-amministrazzjoni preċedenti kienet ġiet stabbilita l-prattika li l-għalliema li jiġu ngaġġati f'Settembru jirċievu l-ħatra tagħhom b'seħħ minn data li tkun ħames jew sitt xhur wara l-bidu tal-ingaġġ tagħhom.

Meta investigajt ir-raġuni ta' dan id-dewmien xejn ġust irriżulta li:-

(i) sas-sena li l-kors ta' taħriġ tal-għalliema kien taħt l-iskema student- ħaddiem u l-ingaġġ tagħhom kien garantit, il-ħatra ta' dawk li jgħaddu kienet tkun awtomatika minn Settembru tas-sena li jibdew jgħallmu fl- iskejjel.

Fis-sistema li ddaħħlet wara, il-claim għal din il-prattika kienet waqgħet.

(ii) l-għalliema ġodda li kienu jgħaddu mill-eżamijiet kollha f'sitting wieħed, kien ikollhom jistennew ir-riżultati tar-resits qabel ma n- nominazzjonijiet setgħu jimxu.

Ta' min jgħid li riżultati ta' resits ta' eżamijiet akkademiċi jiġu ppubblikati għal ħabta ta' Ottubru/Novembru, waqt li riżultati ta' resits fit-teaching practice jiġu ppubblikati fl-aħħar ta' Frar tas-sena ta' wara.

Sabiex jitħaffef il-ħruġ tal-ħatriet lil għalliema ġodda li jkunu għaddew mill-eżamijiet ta' l-aħħar f'sitting wieħed u ma jinqala l-ebda ekwivoku jew kontestazzjoni minn kandidati li jkollhom resits, is-sejħa għall- applikazzjonijiet kellha tiġi emendata kif indika l-Onor.

Membru.

Qed jiġi kkonsidrat li fil-bidu ta' Jannar 1999, issir sejħa oħra biex jimtlew il-vakanzi fost l-għalliema, li jkun hemm dakinhar.

ENEMALTA - STORES - ĦADDIEMA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 14953, jista' l-Ministru jiċċara x'inhu r-rwol ta' l-istaff li jaħdmu fl-istores tal-Korporazzjoni Enemalta rigward ħruġ ta' materjal mill-istores?

Veru li żdiedu l-idejn waqt ħinijiet mhux tas-soltu sabiex jinħarġu items?

Inbidlet xi proċedura dwar l-overtime ta' l-impjegati f'dawn id-dipartimenti?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-ħruġ ta materjal mill-istores isir bi preżentazzjoni ta' demand note iffirmata minn technical officer.

Din tingħata lill-iskrivan inkarigat u dan joħroġ il-materjal.

Il-materjal li joħroġ jinqata' mil-ledger u jsiru spezzjonijiet biex jiġi żgurat li l- materjal fl-istores jaqbel ma' dak li juru l-ledgers.

Isir ukoll stock taking annwali.

Isiru spezzjonijiet wkoll mill-awdituri tal-Korporazzjoni Enemalta.

Dan l-aħħar twaqqaf l-overtime fl-istore u ddaħħlet iżjed flessibbilta' billi meta l-iskrivan li jagħmel il-ħruġ ikun nieqes minħabba leave eċċ., dan jiġi ssostitwit minn skrivan li normalment ikun fuq xogħol ieħor.

EDUKAZZJONI - KONSULENT

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt tal-konsulent li ismu qed jintbagħat separatament?

Jekk il-kuntratt attwali huwa wieħed imġedded, meta kien imġedded?

B'liema kriterji u mingħand min ġiet l-approvazzjoni finali biex l-imsemmi konsulent ġie ngaġġat bħala konsulent fid-dipartiment?

Saret sejħa għall- applikazzjonijiet?

Jekk iva, min applika?

X'kienu l-kwalifiki tal- konsulent imsemmi fil-qasam tal-computers meta ġie ngaġġat?

X'kienet l- esperjenza tiegħu fil-qasam tal-kompjuters meta ġie ngaġġat?

X'inhuma d- dmirijiet attwali tal-konsulent imsemmi fil-Ministeru?

Fuq liema kumitati u/jew bordijiet maħtura fil-ministeru/dipartiment ta' l-Edukazzjoni l- konsulent imsemmi kien maħtur fl-aħħar sentejn?

Il-Ministru vverifika jekk dan il-konsulent għandux interessi f'kumpanniji fil-qasam tal-computers?

Jista' l-Ministru jagħti l-isem tal-kumpanniji kollha tal-computer li fl- aħħar sentejn taw is-servizzi jew biegħu apparat tagħhom lid- dipartiment/ministeru ta' l-Edukazzjoni?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PULIZIJA - SIDIEN TA' DISKOTEKI MTELLA' L-QORTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm ittellgħu sidien ta' discos il-qorti s-sena l-oħra talli ħallew tfal taħt is-16-il sena jidħlu?

X'weħlu dawk li ttellgħu l- qorti?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi kien hemm tliet persuni li ttellgħu l-Qorti.

Tnejn ġew liberati u waħda ġiet immultata Lm20.

MINORRENI - BEJGĦ ALKOĦOLIKU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm ittellgħu persuni l-qorti akkużati li biegħu xorb alkoħoliku lil tfal taħt is-16-il sena din is-sena?

Fejn allegatament sar ir-reat?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi kien hemm tliet persuni li ttellgħu l-Qorti akkużati bir-reat speċifikat mill-Onor.

Interpellant fil- mistoqsija tiegħu.

Dawn ir-reati saru, wieħed f'Wied il-Għajn, wieħed f'Paceville u l-ieħor il-Qawra.

PULIZIJA - TFAL TAĦT IS-16-IL F'DISKOTEKI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm inqabdu tfal taħt is-16-il sena ġewwa discos din is-sena?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi kien hemm 26.

PULIZIJA - BARRANIN JGĦIXU MALTA LLEGALMENT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm inqabdu barranin jgħixu Malta llegalment din is- sena?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi nqabbdu 148 persuna.

PULIZIJA - BARRANIN DEPORTATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm ġew deportati barranin din is-sena, għaliex u minn fejn kienu?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub huwa kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

PULIZIJA - PERSUNI MTELLA' L-QORTI TALLI ĦADMU BARRANIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm ittellgħu nies il-qorti talli ħaddmu barranin din is-sena u x'weħlu dawk illi nstabu ħatja?

ONOR.

ALFRED SANT: Ninsab informat illi kien hemm 14-il persuna li ttellgħu l-Qorti akkużati bir-reat speċifikat mill-Onor.

Interpellant fil- mistoqsija tiegħu.

Ninsab informat ukoll li l-eżitu ta' dawn il-każijiet kien kif ġej : -

2 wehlu Lm500 multa 9 wehlu Lm50 multa 1 wehel Art 9, Kap 152 għal sitt xhur 2 kazijiet Ghadhom pendenti

SIGURTA' SOĊJALI - KAŻ TA' PENSJONANTA

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jara x'inhi r-raġuni li l-persuna, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, dejjem ħallas il-kontribuzzjonijiet u qed jaqbad biss pensjoni ta' Lm159?

ONOR.

EDWIN GRECH: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Membru li l-pensjoni tal- persuna msemmija fil-mistoqsija parlamentari numru 15,060, hija maħduma tajba.

Jonqos biss li ssir stima mill-ġdid ta' din il-pensjoni għal din is- sena (1998).

Ittieħdu diġa 'l passi meħtieġa biex tintalab l-informazzjoni neċessarja (salarju kurrenti) minn fejn kien jaħdem qabel.

Kif nirċievu dan it- tagħrif, nirrevedu din il-pensjoni.

Il-pensjonant ġie mgħarraf b'dan kollu b'ittra separata.

QORTI - KTIEB ROBERTO MEMMO

L-ONOR.

GEORGE HYZLER staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: B'riferenza għar-risposta mogħtija fit-2/6/98 għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 14891, jista' l-Ministru jitlob informazzjoni iktar preċiża dwar it-tqassim tal-ktieb "Roberto Memmo" minn impjegat tal-Qorti lill- Imħallfin u Maġistrati billi dan ma ġiex indirizzat lill-Imħallfin u Maġistrati u importat lilhom individwalment, iżda twassal għandhom permezz ta' plain envelope bla bolla u mingħajr indikazzjoni ta' min qed jibagħtu?

ONOR.

GAVIN GULIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mhux minnu li jingħad li l-envelopes in kwestjoni twasslu għand il-Membri tal-Ġudikatura permezz ta' plain envelope peress li l-envelopes kollha kellhom l-isem ta' l-Imħallef u tal-Maġistrat imniżżel fuqu.

Informazzjoni aktar preċiża minn dik mogħtija fit-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 14891 ma tistx tingħata peress li l-envelopes in kwestjoni tqassmu dak inhar stess li ġew il-Qorti.

PERSUNI NEQSIN MID-DAWL

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni neqsin mid-dawl jew parzjalment neqsin mid-dawl f'pajjiżna?

X'eta' għandhom dawn il-persuni?

ONOR.

EDWIN GRECH: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru qed tinġabar u għalhekk tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

PRIM MINISTRU - LAQGĦAT MA' KUMITATI LOKALI TAL-MLP

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il laqgħa kellu f'Kastilja sa llum ma' kumitati lokali tal-MLP fejn dawn l-attivisti kellhom jiġu mistiedna għal kafe'?

Liema kienu dawn il-kumitati?

Kemm-il persuna attendiet għal kull laqgħa?

Liema Ministri jew Segretarji Parlamentari oħra attendew għal dawn il-laqgħat?

ONOR.

ALFRED SANT: Hemm laqgħa waħda prospettata għall-futur qarib.

SAN ĠILJAN - TRIQ IL-BAĦAR L-ISWED

L-ONOR.

GEORGE PULLICINO staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li residenti fi Triq il-Baħar l-Iswed, f'San Ġiljan (il-parti li tiġi viċin il- Kulleġġ tal-Libjani) u li għandhom applikazzjoni pendenti għas-servizz ta' l-ilma għadhom ma ngħatalhomx dan is-servizz?

Jista' l-Ministru jgħid meta hu maħsub li jingħata dan is-servizz?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qed tipprogramma li fi żmien qasir testendi l-mejn ta' l-ilma fi Triq il-Baħar l-Iswed, San Ġiljan.

B'hekk ir-residenti f'din it-triq tkun tista tingħatalhom l-provvista ta' l-ilma.

PA - PJAN LOKALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Vici Prim Ministru, Ministru għall-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent.: Ġaladarba l-Awtorita' ta' l- Ippjanar xi żmien ilu kienet iddeċidiet li l-aħħar Pjan Lokali li jinbeda u jitlesta jkun dak tan-naħa t'isfel ta' Malta, liema deċiżjoni mhux magħruf kif ittieħdet, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-Awtorita' ta' l- Ippjanar hijiex lesta li tikkonsidra li ċertu artijiet indikati bħala white areas jingħata permess fuqhom għall-iżvilupp?

ONOR.

GEORGE VELLA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ĦAL FAR - ADULT TRAINING CENTRE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Ħarsien Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nies jaħdmu fl-Adult Training Centre ta' Ħal Far u xi kwalifiki għandhom għal dan ix-xogħol?

X'tip ta' attivitajiet isiru għall-persuni b'diżabilita' li jattendu f'dan iċ-ċentru?

Jista' l- Ministru jagħti xi tagħrif ieħor, b'mod ġenerali, fuq dan iċ-ċentru bħal ngħidu aħna kif tkun ġurnata normali f'dan iċ-ċentru u xi jsir?

ONOR.

EDWIN GRECH: In-numru ta' mpjegati li jaħdmu fl-Adult Training Centre ta' Ħal Far huwa 31 u dawn huma mqassma f'dawn il-gradi:

Principal Social Worker li huwa l-aġent kap taċ-ċentru

10 Care Workers 3 Casual Care Workers 2 Assistant Care Workes 1 Welfare Officer III 1 Senior Tradesman 1 Casual Enrolled Nurse 1 Casual Occupational Therapist 1 Assistant Foreman 1 Gardener 3 General Hand 4 Labourers 2 Cleaners (Casual Social Assistants).

Dawn l-impjegati, minbarra l-aġent kap, m'għandhom l-ebda kwalifiki partikolari, iżda għandhom esperjenza twila fix-xogħol li huma jagħmlu mall- persuni b'diżabilita'.

Dan l-aħħar ħarġu sejħiet għall-applikazzjoni għall- kapijiet ta' centru u Assistenti Kapijiet u mistenni li dawn jimtlew, fosthom fiċ-centru ta' Ħal Far.

ATTIVITAJIET TA' MATUL IS-SENA

Minbarra l-programm normali ta' matul il-jum li jinkludi xogħol vokazzjonali sempliċi, sessjonijiet terapewtiċi u eżerċizzji fiżiċi (ara t- tieni parti) norganizzaw attivitajiet varji ta' matul is-sena.

A. Jannar - Frar.

Il-Festi tal-Karnival - Nagħżlu grupp biex nittrenjawh u ngħallmuh żifna fuq korjografija u kostumi tal-Care Workers.

Fil- Karnival nieħdu sehem fiż-żfin fil-Belt Valletta u f'diversi lokalitajiet differenti.

B. Marzu - April.

Il-Ġimgħa l-Kbira - Norganizzaw ħarġiet f'diversi knejjes biex naraw il-vari.

Fiċ-ċentru norganizzaw xi funzjonijiet bħal quddies u s-seba' visti tas-sepulkru.

Ċ.

Mejju - Settembru.

Ħarġiet kulturali f'postijiet ta' interess.

Inżuru wkoll Shopping Centres bħala taħriġ Independant skills.

Immorru ġranet fil- kampanja bħal Buskett.

Permezz tal-coach taċ-ċentru stajna norganizzaw ħarġiet ta' ġranet ġewwa Għawdex.

Dan iż-żmien nieħdu ħsieb ukoll inwaqqfu programm għall-jum l-Omm u l-Missier.

Għal dawn l-okkażjonijiet nistiednu lill-familjari tat-trainess.

D. Novembru -Diċembru.

Il-Milied - Intellgħu plays u programm taż-żfin għall-familji tat-trainees taċ-ċentru.

Norganizzaw ukoll party tal- Milied.

Ikunu mistednin ukoll għall-parties organiżżati minn għaqdiet volontarji.

ATTIVITAJIET TA' MATUL IL-ĠURNATA

Wara li jaslu iċ-ċentru, kulħadd jinġabar fil-unit rispettiva tiegħu.

Jieħdu t-te, kafe' jew ħalib frisk, u jieklu xi sandwich li jġibu magħhom.

A. In-nisa jitgħallmu u jaħdmu xogħol bħal knitting, xogħol ta' ganċ, tapiti, ħjata, tapestry u tpinġija.

B. L-irġiel jieħdu parti f'xi xogħol tal-ġnien, u xogħol ħafif tal- mastrudaxxa.

Jagħmlu xogħol deflushing of rubber, tpinġija, logħob u sports.

POWER STATION - DELIMARA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti dettalji tan-nefqa li kienet saret fl-okkażjoni tal-kxif tal-monument nhar il-ftuħ tal-Power Station ta' Delimara u dak tat- turbini tal-gass?

Jista' l-Ministru jagħti wkoll dettalji dwar l-ispejjeż li saru għal kunċert f'Tas-Sliema biex tfakkar il-wasla tad-dawl 100 sena ilu?

Kemm kienu l-ispejjeż għas-CD's u l-mugs li nħadmu għal din l- okkażjoni?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

BIRGU - "IT-TOQBA" - ASFALTAR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzjoni: Jista' l-Ministru jara li l-area magħrufa bħala "It- Toqba", Birgu quddiem il-Klabb Regatta Birgu, tingħata kisja bit-tarmac sabiex tkun aktar komda għan-nies li jiffrekwentaw dawn in-naħat fis-sajf?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

UNIVERSITA' - KORS TAL-LIĠI - LECTURERS

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti lista tal-lecturers u għalliema li jagħtu t-tutorials fil-Kors tal-Liġi fl-Universita' ta' Malta li ġew impjegati matul dawn l-aħħar għaxar snin u jgħid ukoll kemm minnhom ġew impjegati mingħajr ma' saret sejħa għall-applikazzjonijiet?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

BORMLA - BOZOZ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal bozza fl-area fejn hemm il-Girl Guides ta' Bormla fil-Housing Estate ta' Verdala, peress li din l-area hi mudlama ħafna?

ONOR.

LEO BRINCAT: It-talba għal aktar dawl fl-inħawi msemmija qiegħda tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

POLIKLINIKA TA' BORMLA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Kura ta' l- Anzjani u Affarijiet tal-Familja: Jista' l-Ministru jgħid meta se jibdew ix-xogħlijiet tant mistennija fil-poliklinika ta' Bormla?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-award tat-tender saret fil-5 ta' Ġunju, 1998, u x-xogħol se jibda dalwaqt.

BORMLA - TRIQ IL-KUNĊIZZJONI - ĦSARAT FID-DJAR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali: Jista' l-Ministru jara jekk hux possibbli li ssir xi ħaġa, sabiex id-djar residenzjali li hemm fi Triq il-Kunċizzjoni, Bormla ma tkomplix issirlhom ħsara (ħsara li tikkonsisti f'ilma u drenaġġ ġej u konsenturi fil-bini) u tispiċċa l-invazzjoni ta' ġrieden, li skond l-istess residenti, dan l-inkonvenjent qed ikun ikkawżat minn meta nbena blokk garaxxijiet ftit ilu fi Triq Wiġi Rosato?

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Għaddejt l-ilment ta'l-Onor.

Interpellant lid- Dipartiment tal-Bini u Tiswijiet ta' Djar biex jinvestiġa u jagħti parir dwar x'azzjoni trid tittieħed.

SA MAISON - RAMPA

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex ikun hemm rampa adegwata f'Sa Maison għat-tlugħ u nżul tal-vetturi minn fuq il-bastimenti tal-Gozo Channel mingħajr ma jġarrbu ħsarat?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jiena nformat li diġa' ttieħdu l-passi neċessarji biex ir-rampa f'Sa Maison tiġi modifikata u jkollha l-istess miżuri bħal dawk li hemm l-Imġarr Għawdex.

Jiena nformat wkoll li bħalissa qed isiru l-pjanti neċessarji biex din tiġi mplimentata fl-iqsar żmien possibbli.

TURIŻMU - PASSIĠĠIERI LI NĠARREW MILL-MAC

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu u s-Self- Employed: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' passiġġieri li nġarrew mill-MAC matul is-sena 1997 - Schedule & Charter, xahar b'xahar?

Kemm kien in-numru fl-ewwel ħames xhur ta' l-1998?

ONOR.

KARMENU VELLA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor Interpellant hija kif ġej:-

Ġarr ta' Passiġġieri mill-Malta Air Charter

| | |Schedule |Charter| |1997 |Jannar |1606 |959 | | |Frar |1213 |292 | | |Marzu |2194 |287 | | |April |3475 |542 | | |Mejju |5339 |712 | | |Ġunju |5138 |646 | | |Lulju |5780 |585 | | |Awissu |7600 |990 | | |Settembru|6130 |720 | | |Ottubru |5729 |1206 | | |Novembru |2127 |382 | | |Diċembru |1594 |187 |

|1998 |Jannar |1144 |143 | | |Frar |1035 |319 | | |Marzu |2409 |871 | | |April |4080 |624 | | |Mejju |4758 |958 |

ĦALIB - PRODUZZJONI

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru tal-Biedja u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm hi l-perċentwali Għawdxija mill-produzzjoni totali tal-ħalib ta' dawn il-gżejjer?

Kemm-il miljun litru ħalib attwalment qed jiġi prodott f'Malta u kemm f'Għawdex?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-perċentwali mill-produzzjoni totali tal-ħalib li hu prodott f'Għawdex hi 24.6%.

Attwalment (1997), f'Malta ġie prodott 32,614,876 litru ħalib u f'Għawdex 10,644,118 litru ħalib.

GOZO CHANNEL - SERVIZZ BEJN MALTA U GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON TABONE staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-għadd ta' passiġġieri u l-għadd ta' vetturi li għamlu użu mis-servizz tal-Gozo Channel fix-xahar ta' Ottubru, Novembru u Diċembru ta' l-1996?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jien nformat li din l-istess mistoqsija diġa' giet mwieġba fil-mistoqsija parlamentari numru 11239.

BDIEWA/RAĦĦALA - GRANTS

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm tħallsu ammonti ta' flus fi grants u għajnuniet oħra lill-bdiewa u raħħala Għawdxin matul l-1995, l-1996 u l-1997?

Baqa' xi ħlasijiet li għadhom ma tħallsux u għaliex?

ONOR.

ALFRED SANT: L-ammonti ta' flus fi grants u ghajnuniet ohra lill- bdiewa u raħħala Għawdxin matul 1995, 1996, u 1997 kienu hekk:

1995 Lm 11 054 1996 Lm 24 478 1997 Lm 24 056

Għad baqa xi ħlasijiet li għadhom ma ngħatawx.

Dan peress li l- applikanti jkunu naqsu li jippreżentaw dokumenti u/jew dettalji oħra meħtieġa.

SERVIZZ ĊIVILI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid jekk il-Management and Personnel Office huwiex se jgħodd is-servizz li l-ħaddiema tal-Gvern qegħdin jagħmlu mal-Maltapost plc għall-finijiet ta' promozzjoni u progression minn grad għal ieħor, lil dawk il-ħaddiema li jiddeċiedu li jirritornaw lura mas-Servizz Pubbliku?

ONOR.

ALFRED SANT: Jien informat illi, għal dawk il-ħaddiema li jirritornaw lura mas-Servizz Pubbliku fiż-żmien miftiehem, it-tweġiba hija fl-affermattiv.

KUMMISSJONI GĦALL-AVVANZ TAL-MARA - RAPPORT

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Prim Ministru: B'riferenza għar-rapport ta' ħidma 1997 tal-Kummissjoni għall-Avvanz tal-Mara (KAM), sezzjoni 3.3.3 li tittratta dwar il-Kummissjoni għall-Futur tal-Familja, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-proposti mressqa mill-KAM lill- Kummissjoni għall-Futur tal-Familja, kienx hemm qbil unanimu dwarhom fost il-membri kollha tal-KAM?

Jekk le, fuq liema proposti ma kiex hemm qbil unanimu u jekk ittieħed vot, x'kien ir-riżultat?

ONOR.

ALFRED SANT: Jiena nformat li fil-laqgħa tal-Kummissjoni għall- Avvanz tal-Mara tal-15 ta' Diċembru, 1997, fejn kienet diskussa l- kwestjoni li qed tqajjem l-Onor.

Membru, l-uniku punt li ma kienx intlaħaq qbil unanimu fuqu kien dak fejn kien ġie ssuġġerit li jingħata rimedju tad-divorzju biex persuni separati jkollhom il-possibilita li jerġgħu jiżżewwġu.

Ħames membri kienu favur, tlieta kienu kontra u wieħed kien assenti.

REĠISTRU PUBBLIKU - SENIOR PRINCIPAL

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk huwiex veru li Senior Principal fir- Reġistru Pubbliku juża l-karozza uffiċjali tal-kiri għall-użu personali tiegħu nkluż is-Sibt u l-Ħadd, meta fil-fatt il-messaġġiera li jmorru l- Posta jużaw il-karozza ta' dipartiment ieħor?

Huwa l-każ li qiegħed isir xi abbuż?

Fil-każ li din il-karozza m'hemmx bżonnha, jaqbel il-Ministru li d-dipartiment jiffranka ħafna flus jekk din titneħħa?

ONOR.

GAVIN GULIA: Huma assolutament infondati u bla bażi l- allegazzjonijiet ta` l-Onor.

Interpellant, għaliex l-imsemmija karozza qatt ma ntużat għal qadi privat ta` xi uffiċċjal, la tas-Senior Principal u lanqas ta` l-ebda uffiċjal ieħor.

Il-karozza uffiċjali tal-kiri tintuża biss fil-ġranet u fil-ħinijiet tax-xogħol.

Dwar messaġġiera li jmorru bil- posta dawn jużaw din il-karozza tal-kiri tad-dipartiment u propju biex jiġu ffrankati spejjeż lill-Gvern hemm ftehim ma` dipartiment ieħor (li jiġi quddiem ir-Reġistru Pubbliku) biex imorru alternattivament bil-karozzi rispettivi taż-żewġ dipartimenti.

Barra milli tintuża għall-posta, din tintuża ukoll bħal kull vettura tal-Gvern biex taqdi id-diversi bżonnijiet tad-dipartiment u għalhekk ma jqumx l-ebda dubju tal-bżonn tagħha.

DIPARTIMENT TAL-GVERN - ĦADDIEMA

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid jekk kienx hemm ħaddiema f'dipartimenti tal-Gvern f'Għawdex li abbużaw mis-sick leave minn mindu dan l-istess sick leave beda jkun ivverifikat minn Ottubru 1997?

Jekk fl-affermattiv, kemm kienu dawn il-ħaddiema?

X'tip ta' passi dixxiplinari ttieħdu kontrihom u x'kastig ingħatalhom?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

SPTAR ĠENERALI - CASUALTY

L-ONOR.

GIOVANNA DEBONO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm sewa flus lill-Gvern ir-refurbishment tal-Casualty ta' l-Isptar Ġenerali ta' Għawdex?

Jista' jekk jogħġbu l-Prim Ministru jagħti breakdown ta' l-items kollha nvoluti f'dan ix-xogħol?

Mil-liema voti kapitali u/jew rikorrenti se jitħallsu jew diġa' tħallsu dawn l- ammonti?

ONOR.

ALFRED SANT: L-informazzjoni qed tingabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

TA' XBIEX - FTUĦ TA' ĦWIENET

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-possibbilta' li l-ħafna ħwienet magħluqin f'Ta' Xbiex jerġgħu jinfetħu,. forsi anke b'inċentiv da parti tal- gvern a benefiċċju tal-komunita' residenzjali/kummerċjali ta' Ta' Xbiex?

(Eżempju F1/F2 Housing Estate, Ta' Xbiex)

ONOR.

LEO BRINCAT: L-Onor.

Interpellant ġentilment mitlub jirriferi l- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

KORPORAZZJONI ENEMALTA - KONTIJIET TAD-DAWL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jara li l-persuna, li d-dettalji tagħha qed nibgħathom separatament, tibda tirċievi l-kont tad-dawl bir-rati normali billi l-indirizz imsemmi m'għadux ħanut u l-permess tneħħa?

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-każ qiegħed jiġi nvestigat biex tittieħed azzjoni kif meħtieġ.

MSIDA: TRIQ L-GĦERIEBEL - WIRE TAD-DAWL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jara li l-wire tad-dawl li hemm għaddej minn ġo gallarija li qegħda fi Triq ta' l-Għeriebel, fl-Imsida Romano flats titneħħa minn hemm u titwaħħal bozza ġo dik it-triq?

ONOR.

LEO BRINCAT: Minn investigazzjonijiet li għamlet il-Korporazzjoni Enemalta ma jirriżultax li fi Triq GĦeriebel hemm xi wire tad-dawl li għandu għalfejn jitneħħa.

It-talba għall-bozza qiegħda tkun ikkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

ŻEJTUN: TRIQ SERAFIN XUEREB - DAWL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid meta se ssir bozza li ilha tiġi rrapportata xi ftit taż-żmien, anke mill-Kunsill Lokali taż-Żejtun, li tinsab fi Triq Serafin Xuereb?

ONOR.

LEO BRINCAT: Nirriferi lill-Onor Membru għat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 14670

TWAQQIF TA' KORPORAZZJONI GĦAT-TRASPORT

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tat-Trasport u Portijiet: Jista' l-Ministru jikkonsidra s-suġġeriment li għamilt jien fil- Parlament biex titwaqqaf Korporazzjoni għat-Trasport li fi ħdanha jkollha kull forma ta' trasport f'Malta, kemm dak imsejjaħ pubbliku u kemm dak li mhux?

Jikkonsidra li d-Dipartiment tal-Liċenzji jkun jaqa' fi ħdan il- korporazzjoni biex tiġi ffinanzjata mill-flus li ddaħħal mil-liċenzji?

Billi llum hawn ċertu tixrid fis-sens li liċenzji tal-karozzi jgħaddu mid- Dipartiment tal-Liċenzji, liċenzji tal-garaxxijiet jitħallsu għand il- pulizija eċċ u billi anke fl-infurzar tal-liġijiet m'hemmx entita' waħda responsabbli, jista' l-Ministru jistudja sewwa s-suġġeriment li qed nagħmillu biex it-trasport bl-ajru, bil-baħar u bl-art ikun taħt organizzazzjoni waħda li tkun awtonoma iżda taħdem fi ħdan il-Ministeru għat-Trasport?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-suġġeriment tiegħu se jiġi kkonsidrat.

RAPPORT DWAR ID-DIVORZJU

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex mar-Rapport tal-Kummissjoni kkummissjonat mill-Gvern dwar id-Divorzju nsibu nieqsa lista ta' l- attendenza tal-membri; il-ħames annessi; it-terms of reference; statistika; u leġislazzjoni f'pajjiżi ta' l-Ewropa filwaqt li hemm riferenza kontinwa għalihom?

ONOR.

GAVIN GULIA: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub li jindirizza l- mistoqsija tiegħu lill-Ministeru kkonċernat.